مڪو

**مڪہ شريف** (عربي: مكة المكرمة)، اسلام ۽ مسلمانن لاء سڀ کان وڏو مقدس شهر ۽ اولهه عربستان ۾ سعودي عرب جي علائقي حجاز ۾ مڪه صوبي جو گاديءَ جو هنڌ آهي. هن شهر ۾ پيغمبر محمد جي سال 572 عيسوي ۾ ولادت ٿي. هتي بيت الله (ڪعبه شريف) ۽ هن جي چوڌاري مسجد الحرام واقع آهي ۽ سڃي دنيا کان ايندر مسلمان هتي حج ۽ عمري (ننڍو حج) لاء ايندا آهن. اهو جده شهر، ڳاڙهي سمنڊ تي عربستان جي سڀ کان وڏي بندر، کان 70 ڪلوميٽر (43 ميل) جي مفاصلي تي اوڀر ڏانهن، هڪ تنگ وادي (وادي بطحا)، ۾ سمندر جي سطح کان 277 ميٽر (909 فوٽ) جي اوچائي  تي واقع آهي. شهر آبادي سال 2022 ۾ 23,85,509 هئي. سال 2024ع تائين هن جي آبادي 30 لک کان مٿان آهي. 

هن جاء کي 7000 سال اڳ، پيغمبر ابراهيم پنهنجي زال، هاجره ۽ پٽ حضرت اسماعيل جي سڪونت لاء منتخب ڪيو ۽ هتان بيت الله شريف جي آدم واري نقش تي بيهر تعمير ڪيو، جنهن جي باري ۾ قرآن ۾ آيو آهي ته؛

"ان اول بيت وضع ..........." (القرآن، سوره ابراهيم)

هنن جاء جي ترقي ۽ خوشحالي جي دعا ڪيو. پوء هي جاء پيغمبر اسماعيل ۽ ٻئي عرب قبيلن جي آبادي سان هڪ شهر بڻجي ويو، جتي سڄي عربستان کان عرب زيارت لاء ايندا هئا. جاهليت جي زماني ۾ به ان کي وڏي حيثيت حاصل هئي. سرڪاري طور تي مڪه المڪرمه، عام طور تي مڪه (سنڌي ۾ مڪو) طور مختصر ڪيو ويندو آهي، سال 2022ع ۾ ان جي ميٽروپوليٽن جي آبادي 24 لک هئي، جيڪو رياض ۽ جده کان پوءِ سعودي عرب جو ٽيون نمبر وڏو آبادي وارو شهر آهي. تقريبن 44.5 سيڪڙو آبادي سعودي شهري آهي ۽ تقريبن 55.5 سيڪڙو ٻين مسلمان ملڪن جا پرڏيهي آهن. ذوالحج جي مهيني ۾ هر سال حج ۽ جي زيارت دوران حاجين جي اچڻ سان آبادي ٽن ڀيرا کان به وڌيڪ ٿي ويندي آهي. سال 2023ع ۾ حج ۽ عمري لاء اچڻ واري هڪ ڪروڙ اٺ لک (10.8 ملين) زائرين سان گڏ، مڪو دنيا جي 10 سڀ کان وڌيڪ دورو ڪيل شهرن مان هڪ هو. 

ان جي شروعات ۾، اهو هڪ ننڍڙو ڳوٺ هو، جيڪو هڪ سڪل وادي ۾ واقع هو، جنهن جي چوڌاري جبلن سان گڏ هئا، پوء ماڻهو ان ڏانهن وڌڻ شروع ڪيو ۽ حضرت ابراهيم علیہ السلام ۽ حضرت اسماعيل علیہ السلام جي دور ۾، جڏهن حضرت ابراهيم علیہ السلام پنهنجي زال، هاجره  کي ھتی ڇڏي ویا. هاجره ۽ ان جو پٽ اسماعيل اللہ جي حڪم جي تعميل ۾ هن وادي ۾ رهيا، ان دور ۾ حضرت ابراهيم عليه السلام ۽ ان جو پٽ، حضرت اسماعيل علیہ السلام هٿان ڪعبي جو بنياد رکڻ شروع ڪيو. 

مڪي ۾ ڪيترائي مقدس اسلامي يادگار شامل آهن، جن مان شايد سڀ کان نمايان مسجد الحرام آهي، جيڪا مسلمانن لاءِ زمين تي مقدس ترين جڳهه آهي. ان جو سبب اهو آهي ته ان ۾ ڪعبة الله شامل آهي جيڪو نماز ۾ مسلمانن جو قبلو آهي ۽ اها پڻ انهن ٽن مسجدن مان هڪ آهي، جن ڏانهن مسلمان کي متوجه ڪيو وڃي ٿو. اهو حضرت محمد صلي الله عليه وسلم جن جي قول مطابق آهي؛ 

«لا تشد الرحال إلا إلى ثلاثة مساجد مسجدي هذا والمسجد الحرام والمسجد الأقصى» 

"ٽن مسجدن کان سواءِ سفر ۾ نه وڃو: هي مسجد (مسجد النبوي)، مسجد الحرام ۽ مسجد اقصيٰ". 

ان کان علاوه، مڪو حج ۽ عمري جي موسم ۾ مسلمانن جي منزل آهي،  ڇاڪاڻ ته ان ۾ اهي علائقا شامل آهن جيڪي مسلمان ان دوران ویندا آهن، جيڪي مزدلفه، مني ۽ عرفات آهن.

**Mecca** (; officiall.

Mecca is generally considered "the fountainhead and cradle of Islam". Mecca is revered in Islam as the birthplace of the Islamic prophet Muhammad. The Hira cave atop the  ("Mountain of Light"), just outside the city, is where Muslims believe the Quran was first revealed to Muhammad. Visiting Mecca for the  is an obligation upon all able Muslims. The Great Mosque of Mecca, known as the , is home to the Ka'bah, believed by Muslims to have been built by Abraham and Ishmael. It is Islam's holiest site and the direction of prayer () for all Muslims worldwide.

Muslim rulers from in and around the region long tried to take the city and keep it in their control, and thus, much like most of the Hejaz region, the city has seen several regime changes. The city was most recently conquered in the Saudi conquest of Hejaz by Ibn Saud and his allies in 1925. Since then, Mecca has seen a tremendous expansion in size and infrastructure, with newer, modern buildings such as the Abraj Al Bait, the world's fourth-tallest building and third-largest by floor area, towering over the Great Mosque. The Saudi government has also carried out the destruction of several historical structures and archaeological sites, such as the Ajyad Fortress. However, many of the demolitions have officially been part of the continued expansion of the Masjid al-Haram at Mecca and the Prophet's Mosque in Medina and their auxiliary service facilities in order to accommodate the ever-increasing number of Muslims performing the pilgrimage (*[[hajj]]*). Non-Muslims are strictly prohibited from entering the city.

Under the Saudi government, Mecca is governed by the Mecca Regional Municipality, a municipal council of 14 locally elected members headed by the mayor (called  in Arabic) appointed by the Saudi government. In 2015, the mayor of the city was Osama bin Fadhel Al-Barr; , the mayor is Saleh Al-Turki. The City of Mecca , which constitutes Mecca and the surrounding region, is the capital of the Mecca Province, which includes the neighbouring cities of Jeddah and Ta'if, even though Jeddah is considerably larger in population compared to Mecca. The Provincial Governor of the province since 16 May 2007 is Prince Khalid bin Faisal Al Saud.
thumb|مڪي شھر ۾ ڪعبةالله

## حوالا

زمرو:اسلام
زمرو:اسلامي جایون
زمرو:سعودي عرب
زمرو:سعودي عرب ۾ شهر