open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
چين جي علائقن جي فهرست

هي چين جي روايتي مٿين سطح جي **علائقن جي فهرست** آهي.

## عوامي جمهوريه چين
### شمارياتي علائقا
هي عوامي جمهوريه چين جي 34 صوبائي سطح جي ڊويزنن جي هڪ فهرست آهي جيڪا 1949 کان 1952 تائين ان جي اڳوڻي وڏي انتظامي علائقي جي مطابق گروپ ڪئي وئي آهي. 

چونگ چنگ. يوزونگ ضلعو. اوڀر چين * اتر چين. ڏکڻ اولهه چين چيني ٻولي: . في چورس ڪلوميٽر. بيجنگ. ٽونگ زو ضلعو. تيانجن. هيڪسي ضلعو. هيبي. شيجيازوانگ *شانڪسي. تائيوان '. چيني: ينان. ڪنمنگ. تبت. لهاسا (پريفيڪچر-سطح جو شهر) چونگنگ. يوزونگ ضلعو. سيچوان. چينگدو. گيزو. گيانگ. يونن. ڪنمنگ. تبت. لھاسا.گوئيانگ. گوئيزو. زسيچوان. چينگدو. اتر اوڀر چين 东北 (ڊونگبئي) ليوننگ شينيانگ جيلن چانگچون هيلونگجيانگ هاربن. * اتر اولهه چين 西北 (زيبئي). شانسي. شيان. گانسو لانزو چنگھائي زيننگ ننگزيا ينچوان سنجيانگ يورمچي * انگن اکرن جا ٻيا قسم: اقتصادي علائقا. فوجي علائقا.

#### انگن اکرن جا ٻيا قسم

### اقتصادي علائقا

### پيپلز لبريشن آرمي جا فوجي علائقا

## پڻ ڏسو
 
* چين جا صوبا 
* چين جي انتظامي ڊويزنن جي فهرست
* چين جي خودمختيار علائقن جي فهرست

## حوالا

## ٻاهرين لنڪس

زمرو:چين جا جاگرافيائي علائقا

هي عوامي جمهوريه چين جي 34 صوبائي سطح جي ڊويزنن جي هڪ فهرست آهي جيڪا 1949 کان 1952 تائين ان جي اڳوڻي وڏي انتظامي علائقي جي مطابق گروپ ڪئي وئي آهي. * علائقو * نقشو * علائقو * آبادي(2010) * آباديگھڻائي * صوبا/علائقو * صوبائي/علائقائي سيٽ * *اتر چين*. چيني ٻولي: Huáběi. في چورس ڪلوميٽر. بيجنگ. ٽونگ زو ضلعو. * تيانجن. هيڪسي ضلعو. * هيبي. شيجيازوانگ * *شانڪسي. تائيوان * اندرون منگوليا هوهوت * *اوڀر چين**. چيني: 华东 (Huádōng). [[شنگھائي]]. Huangpu ضلعو. * [[جيانگ سو]]. [[نانجنگ]] * [[Zhejiang]]. [[هانگزو]] * [[Anhui]]. [[هيفي]] * [[فوجيان]]. [[فوزو]] (پي آر سي). Kinmen (ROC-ختم ٿيل) * [[تائيوان صوبو، عوامي جمهوريه چين|*تائيوان*]]. [[Taipei]] (PRC-دعوي ڪيل). ختم ڪيو ويو. * [[جيانگسي]]. [[نانچانگ]] * [[شنڊونگ]]. [[جنان]] * *'ڏکڻ اولهه چين**'. zh-Hans: 西南. (Xīnán). |[[چونگ چنگ]]. يوزونگ ضلعو || rowspan="5" |[[فائل: ڏکڻ اولهه چين.svg|200px]] | rowspan="5" align="right" |2,365,900 ڪلوميٽر<sup>2</sup> | rowspan="5" align="right" |192,979,243 | rowspan="5" align="right" |82/km<sup>2</sup> |- |[[سيچوان]]||[[چينگدو]] |- |[[Guizhou]]||[[Guiyang]] |- |[[يوننان]]||[[کنمنگ]] |- |[[تبت خودمختيار علائقو|تبت]]||[[لاسا (پريفيڪچر-سطح جو شهر) |- | rowspan="6" |**ڏکڻ مرڪزي چين**<br /> (Zhōngnán)|| rowspan="6" |[[فائل:South Central China.svg|200px]] | rowspan="6" align="right" |1,014,354&nbsp;km<sup>2</sup> | rowspan="6" align="right" |383,559,808 | rowspan="6" align="right" |378/km<sup>2</sup> |[[هينان]]||[[زينگزو]] |- |[[هوبي]]||[[ووهان]] |- |[[هنان]]||[[چانگشا]] |- |[[گوانگڊونگ]]||[[گوانگزو]] |- |[[گوانگسي]]||[[ناننگ]] |- |[[هينان]]||[[هائيڪو]] |- | rowspan="3" |**اتر اوڀر چين** سي،: 东北 (Dōngběi * [[ليوننگ]]. [[شينيانگ]] |[[جلين]]. [[چانگچون]] [[هيلونگجيانگ]]||[[هاربن]] * **'اتر اولهه چين**. zh-هانس: 西北. (جيبي) * شانڪي. شيان گانسو. لانزو]] ** چنگائي. سننگ * ننگ شيا، ينچوان سنجيانگ. اُرمقي
يورو زون جو بحران

**يورو زون جو بحران** (euro area crisis)، جنهن کي اڪثر **يورپي قرضن جو بحران** يا **يورپي خود مختيار قرضن جو بحران** پڻ چيو ويندو آهي، يورپي يونين (EU) ۾ هڪ گهڻ سالي قرض جو بحران ۽ مالي بحران هو جيڪو 2009 کان وٺي 2018 تائين (يونان ۾) جاري رهيو. يورو زون جا رڪن ملڪ جهڙوڪ يونان، پرتگال، آئرلينڊ، ۽ سائپرس پنهنجو سرڪاري قرض واپس ڪرڻ يا نئين سر مالي بندوبست ڪرڻ جي قابل نه رهيا هئا. کين ٻين يورو ملڪن، يورپي سينٽرل بئنڪ (ECB)، ۽ بين الاقوامي مالياتي فنڊ (IMF) کان مدد وٺڻي پئي. 

هن بحران ۾ يوناني قرضن جو بحران، اسپيني مالي بحران (2008–2014)، پرتگالي مالي بحران (2010–2014)، ۽ سائپري مالي بحران (2012–2013) شامل هئا. هن صورتحال جي ڪري يونان، آئرلينڊ، فرانس، اٽلي، پرتگال، اسپين ۽ برطانيه سميت ڪيترن ئي ملڪن جي قيادت ۾ تبديليون آيون. ان کان علاوه سخت معاشي پاليسيون (austerity), بيروزگاريءَ ۾ واڌ (يونان ۽ اسپين ۾ 27 سيڪڙو تائين)، ۽ متاثر ملڪن ۾ غربت ۽ اڻبرابريءَ ۾ اضافو ٿيو.

## سبب

يورو زون جي بحران جا بنيادي سبب پيچيده هئا. ماهرن جو اتفاق آهي ته ان جو بنيادي سبب ادائگين جي توازن جو بحران (balance-of-payments crisis) هو، جنهن کي ان ڳالهه وڌيڪ خراب ڪيو ته اهي ملڪ يورو ڪرنسي هجڻ ڪري پنهنجي پئسي جو قدر گهٽائي (devaluation) نه پئي سگهيا. 

ٻين سببن ۾ مالي عالميڪاري (globalisation of finance)، 2002–2008 دوران آسان شرطن تي قرضن جي دستيابي، 2008 جو مالي بحران، ۽ پراپرٽي جا گباري (real estate bubble) ڦاٽڻ شامل هئا. جڏهن يونان ۾ 2009 جي آخر ۾ اها خبر پئي ته سندن بجيٽ خسارو ٻڌايل انگن اکرن کان گهڻو وڌيڪ آهي، تڏهن مارڪيٽ ۾ خوف پکڙجي ويو.

يورو زون جي ملڪن ۾ مالياتي پاليسين جي وچ ۾ هم آهنگي نه هجڻ ڪري پڻ سرمائي جو وهڪرو غير متوازن ٿي ويو. جرمني جهڙن ملڪن ڏکڻ يورپي ملڪن کي وڏي پئماني تي قرض ڏنا هئا، ڇاڪاڻ ته اتي سود جون شرحون تمام گهٽ هيون. 

## بحران جو ارتقا

بحران جي شروعات 2009 جي پڇاڙيءَ ۾ ٿي جڏهن يوناني حڪومت انڪشاف ڪيو ته ان جو بجيٽ خسارو جي ڊي پي جو 12.7 سيڪڙو آهي، جيڪو اڳ ۾ ٻڌايل انگن کان ڪافي وڌيڪ هو. مئي 2010 ۾ يونان کي پهريون بيل آئوٽ پيڪيج ڏنو ويو. ان کان پوءِ آئرلينڊ (نومبر 2010) ۽ پرتگال (مئي 2011) کي پڻ امدادي پيڪيجز ڏنا ويا.

آئرلينڊ ۽ پرتگال 2014 تائين پنهنجي معاشي حالت بهتر ڪري بيل آئوٽ پروگرامن مان ٻاهر نڪري آيا. يونان پڻ 2018 ۾ باضابطه طور تي پنهنجي پروگرام کي مڪمل ڪيو.

## پڻ ڏسو
* مارڪيٽ جي ناڪامي
* سماجي جمهوريت
* سياسي معيشت

## حوالا
ناسڊيڪ

**ناسڊيڪ اسٽاڪ مارڪيٽ** (Nasdaq Stock Market) (اصل نالو: **National Association of Securities Dealers Automated Quotations**) هڪ آمريڪي اسٽاڪ ايڪسچينج آهي. هي مارڪيٽ ڪيپيٽلائيزيشن جي لحاظ کان دنيا جي ٻي نمبر وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج ۽ پهرين مڪمل طور تي اليڪٽرانڪ اسٽاڪ مارڪيٽ آهي. هي ايڪسچينج نيويارڪ شهر جي علائقي مينهٽن ۾ واقع آهي ۽ آمريڪا ۾ واپار جي حجم جي لحاظ کان سرگرم ترين جڳهن مان هڪ آهي.

هن پليٽ فارم جي مالڪي **Nasdaq, Inc.** وٽ آهي، جيڪا ٻين ڪيترين ئي آمريڪي ۽ غير ملڪي اسٽاڪ ايڪسچينجن جي پڻ مالڪ آهي. هي ايڪسچينج ڪيترين ئي وڏين ٽيڪنالاجي ڪمپنين لاءِ بنيادي لسٽنگ مارڪيٽ آهي، جنهن ۾ چين ۽ اسرائيل جون ڪيتريون ئي غير ملڪي فرمون پڻ شامل آهن.

31 ڊسمبر 2024 تائين، ناسڊيڪ تي 4,075 ڪمپنيون لسٽ ٿيل هيون. ناسڊيڪ انڊيڪس جهڙوڪ Nasdaq Composite ۽ Nasdaq-100 صرف انهن اسٽاڪن تي مشتمل هوندا آهن جيڪي ناسڊيڪ تي لسٽ ٿيل آهن.

## تاريخ
### 1972–2000
#### بنياد ۽ شروعات

Nasdaq, Inc. جو بنياد 1971 ۾ نيشنل ايسوسيئيشن آف سيڪيورٽيز ڊيلرز (NASD) پاران وڌو ويو، جنهن کي هاڻي Financial Industry Regulatory Authority (FINRA) چيو ويندو آهي. "Nasdaq" اصل ۾ هڪ مخفف آهي "National Association of Securities Dealers Automated Quotations" جو. 8 فيبروري 1971 تي، ناسڊيڪ اسٽاڪ مارڪيٽ دنيا جي پهرين مڪمل اليڪٽرانڪ اسٽاڪ مارڪيٽ طور پنهنجو ڪم شروع ڪيو. شروعات ۾، هي صرف قيمتون ٻڌائڻ جو هڪ نظام (quotation system) هو، نه ڪي واپار جو پليٽ فارم. انٽيل ڪارپوريشن انهن پهرين وڏين ڪمپنين مان هئي جنهن پنهنجا شيئرز ناسڊيڪ تي لسٽ ڪرايا.

#### مارڪيٽ جي واڌ ويجهه
ناسڊيڪ جي اچڻ کانپوءِ ڪيتريون ئي ڪمپنيون جيڪي "اوور دي ڪائونٽر" (OTC) مارڪيٽ ۾ واپار ڪنديون هيون، سي ناسڊيڪ ڏانهن منتقل ٿيون. سالن گذرڻ سان گڏ، پاڻمرادي واپاري نظامن جي اضافي سان هي هڪ مڪمل اسٽاڪ مارڪيٽ بڻجي وئي. 1991 تائين، آمريڪي سيڪيورٽيز جي ڪل حجم جو لڳ ڀڳ 46 سيڪڙو ناسڊيڪ ذريعي واپار ٿيڻ لڳو.

#### آن لائن واپار
1998 ۾، هي آمريڪا جي پهرين اسٽاڪ مارڪيٽ بڻجي وئي جنهن آن لائن واپار شروع ڪيو، جنهن جو نعرو هو "ايندڙ سؤ سالن جي اسٽاڪ مارڪيٽ". ناسڊيڪ ڊاٽ ڪام بلبل (dot-com bubble) دوران ڪيترين ئي ڪمپنين کي پاڻ ڏانهن راغب ڪيو.

### 2000–2020
#### عوامي لسٽنگ ۽ تبديليون
2002 ۾، ناسڊيڪ پنهنجو پاڻ کي هڪ پبلڪ ڪمپني طور متعارف ڪرايو ۽ پنهنجا حصا (shares) پنهنجي ئي ايڪسچينج تي لسٽ ڪيا (NDAQ جي علامت سان). 2006 ۾، ناسڊيڪ اسٽاڪ مارڪيٽ کي باقاعدي طور تي هڪ نيشنل سيڪيورٽيز ايڪسچينج طور تسليم ڪيو ويو. 2007 ۾، هن نارڊڪ ملڪن جي ايڪسچينج آپريٽر OMX سان ضم ٿي پنهنجو نالو "Nasdaq OMX Group" رکيو.

#### اڳواڻي ۽ سنگ ميل
نومبر 2016 ۾، ايڊينا فرائيڊمين (Adena Friedman) کي چيف ايگزيڪيوٽو آفيسر (CEO) بڻايو ويو، جيڪا ڪنهن به وڏي آمريڪي اسٽاڪ ايڪسچينج جي پهرين عورت سي اي او بڻجي وئي.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:ناسڊيڪ
زمرو:نيويارڪ شهر
زمرو:اسٽاڪ ايڪسچينج
نيويارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج

**نيويارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج** (New York Stock Exchange؛ مخفف **NYSE**، لقب "**دي بگ بورڊ**") هڪ آمريڪي اسٽاڪ ايڪسچينج آهي جنهن جو هيڊ ڪوارٽر نيويارڪ شهر جي لوئر مينهٽن ۾ نيويارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج بلڊنگ ۾ واقع آهي. هي مارڪيٽ ڪيپيٽلائيزيشن جي لحاظ کان دنيا جي سڀ کان وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج آهي، جيڪا جنوري 2026 ۾ 44 ٽريلين ڊالرن کان وڌي وئي هئي. 

NYSE جي مالڪي **انٽرڪونٽيننٽل ايڪسچينج** (Intercontinental Exchange) وٽ آهي، جيڪا هڪ آمريڪي هولڊنگ ڪمپني آهي. هن کان اڳ، هي NYSE Euronext (NYX) جو حصو هئي. 2022 ۾ ڪيل هڪ گيلپ سروي موجب، تقريبن 58 سيڪڙو آمريڪي بالغن جو پئسو اسٽاڪ مارڪيٽ ۾ لڳل آهي.

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:ٽوڪيو
زمرو:ٽوڪيو شهر
زمرو:اسٽاڪ ايڪسچينج

## تاريخ

نيويارڪ ۾ بروڪرز جي وچ ۾ سيڪيورٽيز جي واپار جي پهرين تنظيم جو سراغ **بٽن ووڊ معاهدي** (Buttonwood Agreement) مان ملي ٿو. 17 مئي 1792 تي، چوويهن بروڪرز بٽن ووڊ معاهدي تي صحيحون ڪيون. شروعاتي ڏينهن ۾ واپار ٿيندڙ سيڪيورٽيز ۾ گهڻو ڪري سرڪاري سيڪيورٽيز جهڙوڪ جنگي بانڊ (War Bonds) ۽ فرسٽ بئنڪ آف يونائيٽيڊ اسٽيٽس جا اسٽاڪ شامل هئا.

1817 ۾، نيويارڪ جي اسٽاڪ بروڪرز نيون سڌارائون ڪيون ۽ تنظيم کي نئين سر منظم ڪيو. 1817 کان 1865 جي وچ ۾ مختلف جڳهون استعمال ڪيون ويون، جنهن کانپوءِ موجوده مقام اختيار ڪيو ويو.

اليڪٽرڪ ٽيليگراف جي ايجاد مارڪيٽن کي مضبوط ڪيو ۽ نيويارڪ جي مارڪيٽ ٻين مارڪيٽن جي مقابلي ۾ وڌيڪ غالب ٿي وئي. اڻويهين صدي جي پوئين اڌ ۾ سيڪيورٽيز جي واپار ۾ تيزي سان واڌارو ٿيو.

1930 جي ڏهاڪي ۾ عظيم معاشي لاهي (Great Depression) کانپوءِ حڪومتي ضابطا لازمي قرار ڏنا ويا. 21 اپريل 2005 تي، NYSE آرڪيپيلاگو (Archipelago) سان ضم ٿيڻ جو اعلان ڪيو ته جيئن ان کي هڪ عوامي واپاري ڪمپني طور منظم ڪيو وڃي. 4 اپريل 2007 تي، يورونيڪسٽ (Euronext) سان ضم ٿيڻ کانپوءِ هي پهرين ٽرانس اٽلانٽڪ اسٽاڪ ايڪسچينج بڻجي وئي.

### نمايان واقعا

#### 20ھين صدي
پهرين عالمي جنگ شروع ٿيڻ کان ٿورو پوءِ (31 جولاءِ 1914) ايڪسچينج کي بند ڪيو ويو هو، پر ان سال 28 نومبر تي بانڊز جي واپار لاءِ جزوي طور تي کوليو ويو.

16 سيپٽمبر 1920 تي، عمارت جي ٻاهرئين پاسي **وال اسٽريٽ بم ڌماڪو** ٿيو، جنهن ۾ چاليهه ماڻهو مارجي ويا هئا.

1929 ۾ اسٽاڪ مارڪيٽ جي تباهي (Black Thursday) کي اڪثر ڪري عظيم معاشي لاهي جو ذميوار قرار ڏنو ويندو آهي.

1967 ۾ ايب هيوفمين (Abbie Hoffman) هڪ مشهور احتجاجي اسٽنٽ ڪيو، جنهن ۾ هن اسٽاڪ ايڪسچينج جي گيلري مان واپارين مٿان ڊالر اڇلايا هئا. ان واقعي کان ٽي مهينا پوءِ ايڪسچينج گيلري کي بلٽ پروف شيشي سان ڍڪي ڇڏيو هو.

## حوالا

زمرو:معيشت
لنڊن اسٽاڪ ايڪسچينج

**لنڊن اسٽاڪ ايڪسچينج** (London Stock Exchange؛ مخفف **LSE**) انگلينڊ جي شهر لنڊن جي پاٽرنوسٽر اسڪوائر ۾ واقع هڪ عالمي اسٽاڪ ايڪسچينج آهي. 1801ع ۾ قائم ٿيل هيءَ ايڪسچينج دنيا جي قديم ترين اسٽاڪ ايڪسچينجن مان هڪ آهي. 2025ع جي اڌ تائين، هن ايڪسچينج جي ڪل مارڪيٽ سرمائيداري (market capitalization) لڳ ڀڳ 5.9 ٽريلين آمريڪي ڊالر هئي. 2007ع کان وٺي، هيءَ لنڊن اسٽاڪ ايڪسچينج گروپ (LSEG) پاران هلائي وڃي ٿي.

هن ايڪسچينج تي 60 کان وڌيڪ ملڪن جون 1,900 کان وڌيڪ ڪمپنيون لسٽ ٿيل آهن. هيءَ ايڪسچينج خاص طور تي قدرتي وسيلن (Natural Resources) ۽ مائننگ جي شعبي لاءِ عالمي مرڪز سمجهي وڃي ٿي. 2026ع جي شروعات ۾، ان جي مشهور انڊيڪس **FTSE 100** پهريون ڀيرو 10,000 پوائنٽس جي حد عبور ڪئي.

## تاريخ

### ڪافي هائوس (Coffee House)

لنڊن ۾ سيڪيورٽيز جي واپار جي شروعات 17 هين صدي عيسويءَ ۾ ڪافي هائوسز مان ٿي. ان دور ۾ اسٽاڪ بروڪرز کي رائل ايڪسچينج ۾ داخل ٿيڻ جي اجازت نه هئي، تنهنڪري اهي ويجهڙائي وارن هنڌن، خاص ڪري **جوناٿن ڪافي هائوس** (Jonathan's Coffee-House) تان پنهنجو ڪاروبار ڪندا هئا. 1698ع ۾ جان ڪاسٽينگ (John Castaing) اتي ڪجهه شين جي قيمتن جي فهرست لڳائڻ شروع ڪئي.

### رائل ايڪسچينج (Royal Exchange)

رائل ايڪسچينج جو بنياد ٿامس گريشم رکيو هو. لنڊن جي وڏي باهه (Great Fire of London) ۾ تباهه ٿيڻ کان پوءِ، ان کي 1669ع ۾ ٻيهر تعمير ڪيو ويو. 1697ع ۾ پارليامينٽ هڪ قانون پاس ڪيو ته جيئن بغير لائسنس جي ڪم ڪندڙ بروڪرز کي روڪي سگهجي. 1773ع ۾ جوناٿن ۽ ٻين 150 بروڪرز گڏجي هڪ ڪلب ٺاهيو ۽ هڪ نئين "اسٽاڪ ايڪسچينج" جو بنياد رکيو.

### پهريون قاعدو ڪتاب (First Rule Book)

فيبروري 1812ع ۾، جنرل پرپز ڪميٽي سفارشون منظور ڪيون، جيڪي اڳتي هلي ايڪسچينج جي پهرين باقاعدي ضابطن واري ڪتاب (Rule Book) جو بنياد بڻيون. ان دور ۾ نيپولين خلاف جنگين لاءِ پئسا گڏ ڪرڻ لاءِ به هن مارڪيٽ جو استعمال ڪيو ويو.

### عالمي جنگين جو دور
پهرين عالمي جنگ (1914ع) دوران لنڊن اسٽاڪ ايڪسچينج کي ڪجهه وقت لاءِ بند ڪيو ويو هو. 1923ع ۾، ايڪسچينج کي پنهنجو مخصوص نشان (Coat of Arms) مليو، جنهن تي لاطيني جملو *Dictum Meum Pactum* (منهنجو لفظ منهنجو قول آهي) لکيل هو. ٻي عالمي جنگ دوران به هوائي حملن جي خطرن جي باوجود واپار جاري رهيو.

### جنگ کان پوءِ وارو دور

1972ع ۾ ملڪه ايلزبيٿ II نئين "اسٽاڪ ايڪسچينج ٽاور" جو افتتاح ڪيو. 1973ع ۾ عورتن کي به ايڪسچينج ۾ ميمبر طور شامل ٿيڻ جي اجازت ملي. 1984ع ۾ مشهور انڊيڪس **FTSE 100** شروع ڪيو ويو، جيڪو اڄ به برطانوي معيشت جو اهم ترين اشارو آهي.

### آئي آر اي بم ڌماڪو (IRA Bombing)

20 جولاءِ 1990ع تي پروويجنل آئي آر اي (IRA) پاران هڪ بم ڌماڪو ڪيو ويو، جنهن سبب ڪافي نقصان ٿيو، پر ڪو جاني نقصان نه ٿيو.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:لنڊن
زمرو:اسٽاڪ ايڪسچينج
ٽوڪيو اسٽاڪ ايڪسچينج

، جنهن کي مختصر طور تي **توشو** (Tosho) يا **TSE** چيو ويندو آهي، جاپان جي شهر ٽوڪيو ۾ واقع هڪ اسٽاڪ ايڪسچينج آهي.

هي ايڪسچينج **جاپان ايڪسچينج گروپ** (JPX) جي ملڪيت آهي، جيڪا هڪ هولڊنگ ڪمپني آهي. JPX جو بنياد جولاءِ 2012ع ۾ ٽوڪيو اسٽاڪ ايڪسچينج گروپ ۽ اوساڪا سيڪيورٽيز ايڪسچينج جي انضمام سان پيو. باقاعدي طور تي JPX پهرين جنوري 2013ع تي لانچ ڪئي وئي.

## جائزو
TSE هڪ گڏيل اسٽاڪ ڪمپني (kabushiki gaisha) طور تي رجسٽرڊ آهي. ان جو مرڪزي دفتر ٽوڪيو جي ضلعي چوئو (Chūō) ۾ واقع آهي، جيڪو جاپان جو وڏو مالي مرڪز آهي.

هن مارڪيٽ کي ٽريڪ ڪرڻ لاءِ اهم انڊيڪس **[[Nikkei 225]]** آهي، جنهن ۾ جاپان جي مشهور ڪاروباري اخبار *Nihon Keizai Shimbun* پاران چونڊيل ڪمپنيون شامل آهن. ٻيو اهم انڊيڪس **[[TOPIX]]** آهي.

### ڪم جا ڪلاڪ
ايڪسچينج ۾ واپار جا عام ڪلاڪ صبح 9:00 کان 11:30 تائين ۽ منجهند 12:30 کان 3:30 تائين هوندا آهن. هي مارڪيٽ هفتي جي آخري ڏينهن (ڇنڇر، آچر) ۽ جاپان جي قومي موڪلن تي بند رهندي آهي.

## اسٽاڪ مارڪيٽ جا حصا
4 اپريل 2022ع کان، ٽوڪيو اسٽاڪ ايڪسچينج پنهنجي مارڪيٽ جي جوڙجڪ کي تبديل ڪري ٽن نون حصن ۾ ورهايو آهي:
* **پرائم مارڪيٽ** (Prime Market): وڏيون عالمي ڪمپنيون.
* **اسٽينڊرڊ مارڪيٽ** (Standard Market): وچولي درجي جون ڪمپنيون.
* **گروٿ مارڪيٽ** (Growth Market): تيزي سان وڌندڙ نيون ڪمپنيون.

21 آگسٽ 2023ع تائين TSE تي ڪل 3,899 ڪمپنيون لسٽ ٿيل هيون.

## تاريخ
### ٻي عالمي جنگ کان اڳ
ٽوڪيو اسٽاڪ ايڪسچينج جو بنياد 15 مئي 1878ع تي پيو. 1943ع ۾ ان کي جاپان جي ٻين 11 ايڪسچينجن سان ملائي هڪ مرڪزي "جاپاني اسٽاڪ ايڪسچينج" بڻايو ويو، پر ٻي عالمي جنگ جي پڇاڙيءَ ۾ بمباري سبب ان کي بند ڪيو ويو.

### جنگ کان پوءِ
 
موجوده نالي سان هن ايڪسچينج جو ٻيهر آغاز 16 مئي 1949ع تي ٿيو. 1980ع واري ڏهاڪي ۾ هن مارڪيٽ غير معمولي ترقي ڪئي ۽ 1990ع ۾ هي دنيا جي مارڪيٽ ڪيپيٽلائيزيشن جو 60 سيڪڙو بڻجي وئي هئي. 

30 اپريل 1999ع تي روايتي "ٽريڊنگ فلور" بند ڪيو ويو ۽ سڄو نظام اليڪٽرانڪ واپار تي منتقل ڪيو ويو. 2001ع ۾ ان کي هڪ باقاعدي اسٽاڪ ڪمپني بڻايو ويو.


File:Tokyo Stock Exchange Building circa 1960.jpg|ٽوڪيو اسٽاڪ ايڪسچينج جي پراڻي بلڊنگ (1960ع)
File:TokyoStockExchange1950.jpg|ٽوڪيو اسٽاڪ ايڪسچينج (1950ع)
File:The_Tokyo_Stock_Exchange_-_main_room_2.jpg|مارڪيٽ سينٽر ۾ برقي بليٽن بورڊ (2018ع)
File:The_Tokyo_Stock_Exchange_-_main_room_3.jpg|ٽوڪيو اسٽاڪ ايڪسچينج جو مکيه هال (2018ع)


### ٽيڪنيڪل مسئلا
TSE جي تاريخ ۾ ڪجهه وڏا ٽيڪنيڪل حادثا به ٿيا آهن. پهرين نومبر 2005ع تي نئين سسٽم ۾ خرابي سبب واپار ساڍا چار ڪلاڪ معطل رهيو. اهڙي طرح پهرين آڪٽوبر 2020ع تي هڪ ميڪانيڪي خرابي سبب سڄو ڏينهن واپار بند رهيو، جيڪو ان جي تاريخ جو بدترين ٽيڪنيڪل حادثو هو.

## حوالا

زمرو:ٽوڪيو
زمرو:اسٽاڪ ايڪسچينج
موموتارو

موموتارو (جاپاني:桃太郎 جاپاني اُچار: [mo.moꜜ.ta.ɾoː] معني آلو بخاري وارو ڇوڪرو ) جاپاني لوڪ وارتا جو ھڪ مشھور ڪردار آھي. اھو ھڪ عام جاپاني نالوآھي ۽ چڱن ڪتابن ۽ فلمن جو نالو پڻ آھي. 

هڪ مشهور خيال اھو  آهي تہ موموتارو اوڪياما پريفيڪچر جو هڪ مقامي هيرو آهي، پر اھا ڳالھہ نئين دور جي افواہ آھي. هن خيال کي علمي حلقن ۾ گھڻوڪري  سچ نٿو مڃيو وڃي.
thumb|موموتارو آلو بخاري مان نڪري ٿو

### آکاڻي

موموتارو جي آکاڻيءَ جو ھڪ عام ۽ مشھور روپ ھيئن بيان ڪري سگھجي ٿو:

ھڪ نديءَ ۾ ھڪ وڏو آلو بخارو وھي پيو جيڪو ھڪ ٻڍي مائيءَ کي نظر آيو. ھوءَ اھو ميوو گھر کڻي آئي. سندس ڪو بہ ٻار نہ ھئي. جڏھن ھن پنھنجي گھوٽ سان اھو ميوو کائڻ لاءِ کنيو تہ ميوو وچ مان کليو ۽ ھن مان ھڪڙو ٻار نڪتو. ڇاڪاڻ تہ ٻار آلو بخاري مان نڪتو تہ ھن جو نالو موموتارو رکيو ويو جنھنجو مطلب آھي آلو بخاري جو ٻار. ھنن ھن ءار کي پالڻ جو فيسلو ڪيو. ھو ٻار جام تاقتور ٿيو. جڏھن ھو پنجين سالين جو ھيو تہ ھن ھڪ پراڻي ڇريءَ سان ھڪ وڻ ڪٽي ڇڏيو. جڏھن ھو جوان ٿيو تہ ھن پنھنجي ماءُ پيءُ کي چيو مان اسان جي ڳوٺ جي ماڻھن کي تنگ ڪندڙ اوني راڪاسن کي ماري ايندم ۽ گھر مان کاڌو کڻي نڪتو. ھو اوني راڪاسن جي ٻيٽ اونيگاشيما ڏانھہ وڃڻ لڳو. رستي ۾ ھن کي ھڪ باندر، ھڪ پکي ۽ ھڪ ڪتو مليا. ھن ھنن سان کاڌو ونڍيو ۽ اھي بہ ھن سان گڏ ھليا. ٻيٽ تي پھنچي ٽنھي دوستن راڪاسن کي ھارايو ۽ ھنن جو لٽيل خزانو ۽ راڪاسن جي سردار کي ڳوٺ ۾ وٺي آيا  

آکاڻيءَ جو اھو روپ ميئيجي راڄ ۾ ڪتابن ۾ ڇپجڻ جي ڪري مشھور ٿيو. ھن کان اڳ ايدو زماني ۾ آکاڻي الڳ نموني مشھور ھئي. ھن آکاڻيءَ مطابق. ٻڍي زال مڙس آلو بخارو کاڌو ۽ جوان ٿي ويا ۽ مائيءَ کي عام نموني ٻار پيدا ٿيو 
زمرو:آواز وارا فائل رکندڙ مضمون
اتر چين

**اتر چين** (انگريزي: North China؛ چيني:华北) عوامي جمهوريه چين جو هڪ جاگرافيائي علائقو آهي، جيڪو پنج صوبائي سطح جي انتظامي ڊويزنن تي مشتمل آهي، يعني سڌي طرح انتظام هيٺ ميونسپلٽيون بيجنگ ۽ تيانجن، صوبا هيبي ۽ شانزي ۽ خودمختيار علائقو اندروني منگوليا (جيتوڻيڪ گريٽر خنگان رينج جي اوڀر ۾ چار صوبا ڪڏهن ڪڏهن اتر اوڀر چين جا حصا سمجهيا وڃن ٿا).

اتر چين جي وڏي علائقي (*بيفانگ*) جو حصو، اهو ڪنلنگ-هوئهي لائين جي اتر ۾ واقع آهي،  جن جو مرڪز اتر چين جي ميدان ۾ آهي. هتي جا گھڻا رهواسي اتر چيني ٻولين جا مختلف قسم ڳالهائين ٿا جهڙوڪ مينڊرين ، جنهن ۾ بيجنگ جولهجو ۽ ان جا ٻيا قريبي قسم شامل آهن. بيجنگ جو لهجو وڏي حد تائين معياري چيني (يا معياري منڊارن) جو بنياد آهي، جيڪا عوامي جمهوريه چين جي سرڪاري ٻولي آهي. علائقي جي سياسي ۽ ثقافتي تاريخ جي ڪري جن چيني ٻولي ۽ منگوليائي ٻولي  پڻ وڏي پيماني تي ڳالهائيا وڃن ٿا.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:اتر چين
زمرو:چين جا جاگرافيائي علائقا
ڪپا (لوڪ ڪهاڻيون)

جاپاني لوڪ ڪهاڻين ۾   پاڻيءَ جي هڪ واقف قسم جو راڪاس آهي، جيڪو ٽن مکيہ يوڪائي مان هڪ سمجهيو ويندو آهي.

اھو مڃيو ويندو آھي تہ ڪپا جاپان جي ندين ۽ ڍنڍن ۾ رھندا آھن. ھنن کي ٻين نالن سان بہ سڃاتو ويندو آھي جيئن تہ ڪاواتارو مطلب نديءَ جو ٻار.

اڳي ڪپا کي خترناڪ راڪاس مڃيو ويندو ھيو جيڪي ماڻھن کي پاڻيءَ ۾ ٻوڙيندا ھيا ۽ جانورن کي بہ ٻوڙڻ لاءِ نشانو ٺاھيندا ھيا. پوءِ ماڻھون ھنن کي شرارتي جيوَ سمجھڻ لڳا جنکي سزا ملندي ھئي (پڪڙجڻ، ھٿ ڪٽجڻ) ۽ معافيءَ جي بدلي ۾ ھنن کان ڪم ڪرايو ويندو ھيو ۽ لڪل دوائن جي ريسپي ورتي ويندي ھئي.
زمرو:سي ايس 1 جي Spanish ٻولي جو مآخذ
زمرو:ويبيڪ ڳنڍڻن سان ويب آرڪائيو سانچو
عرب ثقافت

**عرب ثقافت** (Arab Culture) عربن جي ثقافت آهي، اولهه ۾ ائٽلانٽڪ سمنڊ کان اوڀر ۾ عربي سمنڊ تائين، وچ اوڀر ۽ اتر آفريڪا جي هڪ علائقي ۾ جيڪو عرب دنيا جي نالي سان مشهور آهي، جي عرب جي ثقافت آهي. عرب پنهنجي تاريخ ۾ مختلف مذهبن جا پيروڪار رهيا آهن ۽ مختلف سلطنتن ۽ بادشاهتن جيڪيون انهن تي حڪمراني ڪيون آهن ۽ تهذيب جي اڳواڻي ڪئي آهي، انهن جديد عرب ثقافت جي نسلي پيدائش ۽ ٺهڻ ۾ حصو ورتو آهي. ٻولي، ادب، فن غذا گيسٽرونومي، آرٽ، فن تعمير، موسيقي، روحانيت، فلسفو ۽ تصوف سڀ عربن جي ثقافتي ورثي جو حصو آهن. 

عرب دنيا جا ملڪ، مراکش کان عراق تائين، هڪ عام ثقافت، روايتن، ٻولي ۽ تاريخ شيئر ڪن ٿا جيڪيون هن علائقي کي هڪ الڳ سڃاڻپ ڏين ٿيون ۽ انهن کي مسلم دنيا جي ٻين حصن کان ممتاز ڪن ٿيون.  عرب دنيا ڪڏهن ڪڏهن مختلف ثقافتن، لهجن ۽ روايتن جي بنياد تي الڳ الڳ علائقن ۾ ورهايو ويندو آهي، جهڙوڪ جزيره نما عرب (ڪويت، بحرين، قطر، سعودي عرب، عمان، يمن ۽ گڏيل عرب امارات )، مصر، سرزمين شام ( لبنان، شام، فلسطين ۽ اردن )، مغرب (ليبيا، تيونس، الجيريا، مراڪش ۽ موريتانيا)، ميسوپوٽيميا (عراق) ۽ سوڊان.

## تاريخ
## نسل
## ٻولي
## مذهب
## ادب
## موسيقي
## ناچ
## ميڊيا
## سماج
## رانديون
## کاڌا
## لباس
## پڻ ڏسو
* زوايا 
* عرب ليگ 
* اسلامي ثقافت 
* عرب روايتون 
* عرب تہوار 
* اسلام ۽ عرب ثقافت 
* سنڌي ثقافت تي عرب ثقافت جا اثر
* عربي ثقافت تي اسلام جا اثر 
* عربي شاعري 
* عرب بهار
## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:عرب ثقافت
زمرو:عرب 
زمرو:ثقافت بلحاظ نسل
زمرو:لبيا جي ثقافت 
زمرو:مراڪش جي ثقافت 
زمرو:الجزائر جي ثقافت 
زمرو:تيونس جي ثقافت 
زمرو:مصر جي ثقافت
زمرو:سوڊان جي ثقافت
زمرو:ماريطانيه جي ثقافت
زمرو:صوماليا جي ثقافت
زمرو:جبوتي جي ثقافت
زمرو:اومان جي ثقافت
زمرو:بحرين جي ثقافت
زمرو:سعودي عرب جي ثقافت
زمرو:عراق جي ثقافت
زمرو:قطر جي ثقافت
زمرو:ڪويت جي ثقافت
زمرو:اردن جي ثقافت
زمرو:شام جي ثقافت
زمرو:گڏيل عرب امارتن جي ثقافت
زمرو:لبنان جي ثقافت
زمرو:فلسطين جي ثقافت
زمرو:اسرائيل جي ثقافت
زمرو:يمن جي ثقافت
زمرو:وچ اوڀر جي ثقافت 
زمرو:اتر آفريڪا جي ثقافت
فريب

**فريب** (Deception) هڪ يا ڪيترن ئي وصول ڪندڙن کي غلط معلومات جي قائل ڪرڻ جو عمل آهي. فريب ڪندڙ شخص ڄاڻي ٿو ته اهو غلط آهي پر معلومات وصول ڪندڙ جي ڄاڻ ۾ اجو نٿو هوندو آهي. اهو اڪثر ڪري ذاتي فائدي لاءِ ڪيو ويندو آهي. 

فريب مذهبي گمراهي يا ڪاروباري لين دين ۾ ڌوڪا بازي ۽ نقصان پهتائن لاء ڏنو ويندو آهي ۽ ڪاروباري قانون ۾ ديواني مقدمي بازي لاءِ بنياد پڻ بڻجي سگهي ٿو (جتي ان کي غلط بياني يا جيڪڏهن جان بوجھ ڪري جعلي غلط بياني سڏيو ويندو آهي)، يا انساني نقصان پهتن جي شڪل ۾ ٺڳي لاءِ فوجداري مقدمي کي جنم ڏئي سگهي ٿو.

## حوالا

زمرو:انساني رويا
زمرو:ڏوھه بلحاظ قسم
سستي

**سستي** (Laziness) **جن کي ڪاهلي** پڻ چيو ويندو آهي، ڪم ڪرڻ يا پاڻ کي محنت ڪرڻ جي صلاحيت هجڻ جي باوجود سرگرمي يا محنت ڏانهن جذباتي لاڙو آهي. اها اڪثر ڪري هڪ بي عزتي واري وصف طور استعمال ڪيو ويندو آهي؛ سست شخص لاءِ اصطلاحن ۾ "ڪاهل"،

سوفا پوٽيٽو " ۽ " سليڪر " شامل آهن.

لاڳاپيل تصورن ۾ غفلت، هڪ گناهه، نامردي، گهٽ حوصلي لاءِ هڪ طبي اصطلاح ۽ لاغري، توانائي جي کوٽ جي حالت شامل آهن.

مشهور ماهر نفسيات، سگمنڊ فرائيڊ جي "خوشي جي اصول" جي بحث جي باوجود، ليونارڊ ڪارمائيڪل 1954ع ۾ نوٽ ڪيو ته "سستي" اهڙو لفظ ناهي جيڪو نفسيات تي اڪثر ٽيڪنيڪل ڪتابن جي مواد جي جدول ۾ ظاهر ٿئي ٿو.  سال1931ع جي هڪ سروي ۾ ڏٺو ويو ته هاءِ اسڪول جا شاگرد پنهنجي ناڪام ڪارڪردگي کي سستي سان منسوب ڪرڻ جو وڌيڪ امڪان رکن ٿا، جڏهن ته استادن "قابليت جي گهٽتائي" کي وڏو سبب قرار ڏنو، سستي ٻئي نمبر تي آئي.  سستي کي عمل جي جذبي جي گهٽتائي (Avolition) سان نه سمجهڻ گهرجي، جيڪي ڪجهه ذهني ۽ اعصاب جي ترقياتي خرابين جهڙوڪ ياسيت، ڊپريشن، ADHD ASD، ننڊ جي خرابي، مادي جي استعمال جي خرابي ۽ شيزوفرينيا جي ڪارڻ پيدا ٿين ٿيون.  

زمرو:انساني رويا
شيمانئ پريفيڪچر

**شيماني پريفيڪچر** (جاپاني: 島根県، شيماني-ڪين) جاپان جو هڪ پريفيڪچر آهي جيڪو هونشو جي چوگوڪو علائقي ۾ واقع آهي. شيمانئ پريفيڪچر جاپان جو ٻيو نمبر گهٽ آبادي وارو پريفيڪچر آهي جنهن جي آبادي پهرين فيبروري، 2021ع تائين 6,65,205 هئي ۽ ان جو جاگرافيائي علائقو 6,708 چورس ڪلوميٽر آهي. شيماني پريفيڪچر جون حدون ڏکڻ اولهه ۾ ياماگوچي پريفيڪچر، ڏکڻ ۾ هيروشيما پريفيڪچر] ۽ اوڀر ۾ ٽوٽوري پريفيڪچر سان ملڻ ٿيون.
## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:شيمانئ پريفيڪچر
زمرو:چوگوڪو ريجن
زمرو:جاپان جا پريفڪچر
زمرو:چوگوڪو ريجن جا پريفيڪچر
لارڪ ٻيٽ

**لارڪ ٻيٽ** (Lark Island) هڪ ننڍڙو ايراني ٻيٽ آهي جيڪو ايران جي بندر عباس جي ساحل تي، قشم ٻيٽ جي اوڀر ۾ ۽ هرمز ٻيٽ جي ڏکڻ ۾ واقع آهي. هرمز جي آبنائي جو سڀ کان سوڙهو حصو جن جو ويڪر 24 ميل (39 ڪلوميٽر) آهي، هن ايراني ٻيٽ ۽ اومان جي عظيم ڪوئن ٻيٽ جي وچ ۾ واقع آهي. 

هي ٻيٽ سال 1987ع کان وٺي ايران جي اهم تيل برآمدي نقطن مان هڪ آهي.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
* Language of Larak
* Picture of Jazīreh-ye Lārak North Lighthouse
*Larak, in encyclopaedia Iranica

زمرو:ايران
زمرو:قشم ڪائونٽي
زمرو:هرمزگان صوبو
زمرو:ايران جا ٻيٽ
زمرو:ايران ۾ لائيٽ هائوس 
زمرو:هرمز سامونڊي گذرگاهه
زمرو:فارس جي نار جا ٻيٽ
زمرو:ايران جي سامونڊي جاگرافي
زمرو:ايشيا جي سامونڊي جاگرافي
زمرو:هرمزگان صوبي جون زميني شڪلون
رضاوي خراسان صوبو

**رضوي خراسان صوبو** (فارسي:استان خراسان رضوی) ايران جي 31 صوبن مان هڪ آهي، جيڪو اتر اوڀر ايران ۾ واقع آهي. ان جو گاديءَ جو هنڌ مشهد شهر آهي، جيڪو ايران جو ٻيو نمبر سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر آهي.

رضوي خراسان صوبو انهن ٽن صوبن مان هڪ آهي جيڪا سال 2004ع ۾ خراسان صوبي جي ورهاڱي کان پوءِ ٺاهيا ويا هئا. سال 2014ع ۾، ان کي "علائقي 5" ۾ رکيو ويو ۽ مشهد کي علائقي جي سيڪريٽريٽ جو مقام بڻايو ويو. صفت "رضوي" صوبي جي امام علي الرضا،   اثنا عشري شيعن جي اٺين امام، سان وابستگي کي بيان ڪري ٿي، جيڪا سال 818ع ۾ طوس ۾ وفات ڪيائين ۽ مشهد ۾ دفن ٿيل آهن.

## حوالا

زمرو:رضوي خراسان صوبو
زمرو:ايران جا صوبا
دل شير بروهي

**دل شير بروهي** (انگریزي : Dil Sher Brohi) هڪ ڳوٺاڻن ۽ وڻن سان ڀريل ڳوٺ آهي جيڪو جيڪب آباد ضلعي، سنڌ، پاڪستان ۾ واقع آهي.
تهران صوبو

**تهران صوبو** (انگريزي: Tehran Province؛ فارسي: استان تهران) ايران جي 31 صوبن مان هڪ آهي. ان جو گاديءَ جو هنڌ تهران شهر آهي، جيڪو ايران جو قومي گاديءَ جو هنڌ پڻ آهي.

تهران صوبو  18,814 چورس ڪلوميٽر (7,264 چورس ميل) جي ايراضي تي پکڙيل آهي ۽ ايران جي مرڪزي سطح مرتفع جي اتر ۾ واقع آهي. 22 جون 2014ع تي صوبن کي 5 علائقن ۾ ورهائڻ کان پوءِ، صرف رابطي ۽ ترقي جي مقصدن لاءِ، ان کي تهران ۾ واقع سيڪريٽريٽ سان گڏ "پهرين علائقي" جو حصو بڻايو ويو. 

تهران صوبو اتر-مرڪزي ايران ۾ واقع آهي، جيڪو البرز جبلن جي ڏاکڻي ڍلان تي واقع آهي. البرز جبل جي حد اندر صوبي جو مقام ان کي هڪ متنوع جاگرافي ڏئي ٿو، اتر ۾ اچا جبل ۽ ڏکڻ ڏانهن ميداني علائقا بتدريج هيٺ لهي رهيا آهن. هي جاگرافيائي ترتيب، ٿڌي الپائن آبهوا کان وٺي نيم خشڪ هيٺاهين علائقن تائين هڪ متنوع آبهوا پيدا ڪري ٿي. 

تهران صوبي ۾ هڪ ڪروڙ 20 لک (12 ملين) کان وڌيڪ آبادي آهي ۽ اهو ايران جو سڀ کان وڌيڪ گنجان آبادي وارو  علائقو آهي. صوبي جي آبادي جو لڳ ڀڳ 86.5 سيڪڙو شهري علائقن ۾ ۽ 13.5 سيڪڙو ٻهراڙي وارن علائقن ۾ رهي ٿو.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:تهران صوبو
زمرو:ايران جا صوبا
رن پٺاڻي ريلوي اسٽيشن

**رن پٺاڻي ريلوي اسٽيشن** (اردو: رن پٹھانی ریلوے اسٹیشن) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ٺٽي جي ڳوٺ رن پٺاڻي ۾ واقع آهي. اسٽيشن جي عمارت سال 1962ع ۾ ٺهي هئي.
## حوالا

زمرو:ٺٽو ضلعو
زمرو:سنڌ ۾ ريلوي اسٽيشنون
زمرو:پاڪستان ۾ ريلوي اسٽيشن
زمرو:ٺٽي ضلعي جا ريلوي اسٽيشن
زمرو:ڪراچي-پشاور لائين ML-1 جا اسٽيشن
پبلڪ اسڪول سکر

**پبلڪ اسڪول سکر** (انگريزي: Public School Sukkur) سنڌ جي تاريخي شھر سکر ۾ واقع هڪ معتبر ۽ پراڻو تعليمي ادارو آهي. هي ادارو نہ صرف سکر پر سڄي اتر سنڌ جي شاگردن لاءِ معياري تعليم جو هڪ اهم مرڪز رهيو آهي.

## تاريخي پسمنظر
پبلڪ اسڪول سکر جو بنياد **1975ع** ۾ رکيو ويو. هن اسڪول جي قيام جو مقصد سنڌ جي ٻهراڙي ۽ شهري علائقن جي شاگردن کي اهڙي تعليم فراهم ڪرڻ هو جيڪا کين ملڪ جي بھترين ڪيڊٽ ڪاليجن ۽ يونيورسٽين جي مقابلي لاءِ تيار ڪري سگهي. شروعات ۾ هي اسڪول هڪ بورڊ آف گورنرز جي نگراني ۾ ڪم ڪندو هو.

## انتظاميا ۽ آئي بي اي سکر
هن اداري جي تاريخ ۾ هڪ اهم موڙ تڏهن آيو جڏهن **2011ع** ۾ سنڌ حڪومت هن اسڪول جي انتظاميا سکر آءِ بي اي يونيورسٽي (SIBAU) جي حوالي ڪئي. ان کان پوءِ اسڪول جي تعليمي معيار، عمارتن جي مرمت ۽ نظم و ضبط ۾ وڏي تبديلي آئي ۽ هي هڪ جديد تعليمي اداري طور اڀريو.

## تعليمي پروگرام ۽ سهولتون
پبلڪ اسڪول سکر ۾ پرائمري کان وٺي هائر سيڪنڊري (انٽرميڊيٽ) تائين تعليم ڏني وڃي ٿي. هتي موجود ڪجهه اهم سهولتون هي آهن:
* **سائنس ليبارٽريون:** فزڪس، ڪيمسٽري ۽ بائيو جي جديد ليبارٽريون.
* **آءِ ٽي ليب:** ڪمپيوٽر جي تعليم لاءِ جديد ليبارٽري.
* **لائبريري:** هزارين ڪتابن تي مشتمل وسيع لائبريري.
* **هاسٽل:** پري وارن علائقن کان ايندڙ شاگردن لاءِ رهائشي سھولت.
* **راندين جا ميدان:** ڪرڪيٽ، فٽبال ۽ هاڪي لاءِ وڏا ميدان.

## اهميت ۽ ڪردار
هن اسڪول مان پڙهي نڪتل هزارين شاگرد اڄ پاڪستان توڙي پرڏيھ ۾ اعليٰ عھدن تي فائز آهن، جن ۾ ڊاڪٽر، انجنيئر، بيوروڪريٽس ۽ سياستدان شامل آهن. هي ادارو سنڌ ۾ تعليم جي واڌاري لاءِ هڪ سنگ ميل جي حيثيت رکي ٿو.

## وڌيڪ ڏسو
* سکر آءِ بي اي يونيورسٽي
* سکر

## حوالا

زمرو:سکر جا تعليمي ادارا
زمرو:سنڌ جا تعليمي ادارا
زمرو:سکر جا اسڪول
زمرو:1975ع ۾ قائم ٿيل تعليمي ادارا
علي گل ملاح

**علي گل ملاح** (انگريزي: Ali Gul Mallah) سنڌ جو هڪ مشھور ورسٽائل اداڪار، ڪاميڊين ۽ ليکڪ آهي. هو پنھنجي منفرد جملي بازي ۽ مزاحيہ انداز جي ڪري نہ صرف سنڌ پر سڄي پاڪستان ۾ وڏي مقبوليت رکي ٿو. 

## فني سفر
هن پنهنجي فني سفر جي شروعات اسٽيج ڊرامن کان ڪئي. سنڌي ٽي وي چينلز (جيئن تہ ڪي ٽي اين ۽ سنڌ ٽي وي) جي اچڻ کانپوءِ هن کي گهڻي سڃاڻپ ملي. 

### سنڌي ڊراما
علي گل ملاح سنڌي ميڊيا جو هڪ وڏو نالو آهي. هن جا سنڌي مزاحيه خاڪا ۽ سيريلز تمام گهڻا مشهور آهن. خاص طور تي اداڪار **سھراب سومرو** سان گڏ سندس جوڙي کي سنڌ جي گهر گهر ۾ پسند ڪيو ويندو آهي.

### اردو ميڊيا تي مقبوليت
علي گل ملاح کي عالمي سطح تي ۽ سڄي پاڪستان ۾ تڏهن وڌيڪ شهرت ملي، جڏهن هن مشهور اردو ڊرامي **"عشق مرشد"** ۾ "ڀلي" جو ڪردار ادا ڪيو.

## پڻ ڏسو
* سھراب سومرو
* سنڌي اداڪارن جي فھرست

## حوالا
انٽر سروسز پبلڪ ريليشنز

**انٽر سروسز پبلڪ ريليشنز** (اردو: پاک فوج کا شعبۂ تعلقاتِ عامہ)، مختصر طور تي، آء ايس پي آر (ISPR) پاڪستان جي هٿياربند فوج جو ميڊيا ۽ عوامي رابطن جو ونگ آهي. اهو پاڪستاني ميڊيا ۽ شهري سماج کي فوج سان لاڳاپيل خبرون ۽ معلومات شيئر ڪري ٿو ۽ ابلاغ عامه لاء مدد ڪري ٿو.

آءِ ايس پي آر ڊائريڪٽوريٽ جو مقصد ميڊيا سان رابطي ذريعي شهري سماج ۽ سول سوسائٽي سان عوامي رابطن کي مضبوط ڪرڻ آهي. ڊائريڪٽوريٽ پاڪستاني فوج جي مکيه آواز طور پڻ ڪم ڪري ٿو، جئين ته ان جو ڊائريڪٽر جنرل هٿياربند فوج جو سرڪاري ترجمان هوندو آهي. 
## حوالا

زمرو:انٽر سروسز پبلڪ ريليشنز
زمرو:ابلاغ عامه جا ادارا
زمرو:پاڪستان جي فوج جا ادارا
زمرو:پاڪستان ملٽري جي ماس ميڊيا
پارٽيڪل فزڪس

**پارٽيڪل فزڪس** (Partical Physics) يا هاءِ انرجي فزڪس بنيادي ذرڙن ۽ قوتن جو مطالعو آهي جيڪي مادو ۽ تابڪاري کي ٺاهيندا آهن. هي ميدان پروٽان ۽ نيوٽران جي پيماني تائين ابتدائي ذرڙن جي ميلاپ جو پڻ مطالعو ڪري ٿو. جڏهن ته پروٽان ۽ نيوٽران جي ميلاپ جي مطالعي کي نيوڪليئر فزڪس چيو ويندو آهي.

ڪائنات ۾ بنيادي ذرڙن کي معياري ماڊل ۾ فرميون (ماديءَ جا ذرڙا) ۽ بوسون (قوت کڻندڙ ذرڙا) جي طور تي درجه بندي ڪيو ويو آهي. فرميون (Fermions) جون ٽي نسلون آهن. جيتوڻيڪ عام مادو صرف پهرين فرميون نسل مان ٺاهيو ويندو آهي. پهرين نسل ۾ مٿيان ۽ هيٺيان ڪوارڪس (Quarks) شامل آهن جيڪي پروٽان ۽ نيوٽران ۽ اليڪٽران ۽ اليڪٽران-نيوٽرين ٺاهيندا آهن. ٽي بنيادي تعامل جيڪا بوسون (Bosons) جي وچ ۾ سڃاتل آهن، اها برقناطيست، ڪمزور تعامل ۽ مضبوط تعامل (interactions) آهن. 

ڪوارڪس هيڊرون (Hedrons) ٺاهيندا آهن، پر پاڻ تي موجود نه ٿي سگهن ٿا. هيڊرون جيڪي ڪوارڪس جي هڪ عجيب تعداد تي مشتمل آهن انهن کي بيريون (Bryons) سڏيو ويندو آهي ۽ جيڪي هڪ برابر نمبر تي مشتمل آهن انهن کي ميسون (Mesons) سڏيو ويندو آهي. ٻہ بيريون (پروٽان ۽ نيوٽران) عام مادي جي گھڻي ڀاڱي ماس تي مشتمل آهن. ميسون غير مستحڪم آهن ۽ سڀ کان وڌيڪ عرصي تائين رهندڙ صرف چند سو حصي مائڪرو سيڪنڊ تائين رهن ٿا. اهي ڪوارڪس مان ٺهيل ذرڙن جي وچ ۾ ٽڪراءَ کان پوءِ ٿين ٿا، جهڙوڪ تيز رفتار پروٽان ۽ ڪائناتي شعاعن (cosmic rays) ۾ نيوٽران. ميسون سائڪلوٽران (cyclotrone) يا ٻين ذرڙن جي تيز رفتاري ۾ پڻ پيدا ٿين ٿا. 

ذرات ۾ ساڳئي ماس سان لاڳاپيل اينٽي پارٽيڪل هوندا آهن پر مخالف برقي چارجز سان. مثال طور. اليڪٽران جو اينٽي پارٽيڪل پوزيٽران آهي. اليڪٽران ۾ هڪ منفي برقي چارج هوندو آهي. پوزيٽران ۾ هڪ مثبت چارج هوندو آهي. اهي اينٽي پارٽيڪل نظرياتي طور تي مادي جي هڪ ساڳئي شڪل ٺاهي سگهن ٿا جنهن کي اينٽي ميٽر (antimatter) سڏيو ويندو آهي. ڪجهه ذرڙا (جهڙوڪ فوٽون) انهن جا پنهنجا اينٽي پارٽيڪل آهن. 

اهي ابتدائي ذرڙا ڪوانٽم فيلڊز جا جوش آهن جيڪي انهن جي رابطي کي پڻ منظم ڪن ٿا. انهن بنيادي ذرڙن ۽ فيلڊز کي بيان ڪرڻ وارو غالب نظريو، انهن جي حرڪيات سان گڏ، معياري ماڊل سڏيو ويندو آهي. موجوده پارٽيڪل فزڪس جي نظريي سان ڪشش ثقل جو ميلاپ حل نه ٿيو آهي؛ ڪيترن ئي نظرين هن مسئلي کي حل ڪيو آهي، جهڙوڪ لوپ ڪوانٽم گريوٽي، اسٽرنگ ٿيوري ۽ سپر سميٽري ٿيوري. 

تجرباتي پارٽيڪل فزڪس انهن ذرڙن جي تابڪاريت ۾ ۽ لارج هيڊرون ڪولائيڊر جهڙن پارٽيڪل ايڪسيليٽرز ۾ مطالعو آهي. نظرياتي پارٽيڪل فزڪس ڪاسمولوجي ۽ ڪوانٽم ٿيوري جي حوالي سان هن ذرڙن جو مطالعو آهي. ٻيا ويجهي سان لاڳاپيل کي هگس بوسون کي تجربن پاران تصديق ٿيڻ کان اڳ نظرياتي طور تي پوسٽ ڪيو ويو هو.

## تاريخ

## معياري ماڊل

## ذيلي ايٽمي ذرڙا

## تجرباتي ليبارٽريون

## نظريو

## عملي ايپليڪيشنون

## مستقبل

## پڻ ڏسو

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:پارٽيڪل فزڪس
زمرو:طبيعيات جون ذيلي شاخون
جمهوريه (افلاطون)

***جمهوريه*** ( قديم يوناني: ، پوليٽيا، جمهوريه، ؛ )  هڪ سقراطي ڊائلاگ آهي، جيڪو،انصاف (، ڊيڪايوسيونئ)، انصاف پسند شهري رياست جي ترتيب ۽ ڪردار ۽ انصاف پسند انسان بابت 375 ق.م. جي لڳ ڀڳ، افلاطون پاران لکيو ويو هو.  اهو افلاطون جو سڀ کان وڌيڪ مشهور ڪم آهي ۽ فلسفي ۽ ذهني ۽ تاريخي طور تي، سياسي نظريي جي دنيا جي سڀ کان وڌيڪ بااثر ڪمن مان هڪ آهي.  

گفتگو ۾، سقراط مختلف اٿينس وارن ۽ پرڏيهين سان انصاف جي معنيٰ تي بحث ڪري ٿو ۽ اها ته ڇا انصاف پسند ماڻهو ظالم ماڻهو کان وڌيڪ خوش آهن؟  هو موجوده حڪومتن جي نوعيت تي غور ڪري ٿو ۽ پوءِ مقابلي ۾ فرضي شهرن جو هڪ سلسلو پيش ڪري ٿو، جيڪو ڪيليپولس ( )، هڪ يوٽوپيائي شهري رياست جنهن تي فلسفي بادشاهن جي هڪ طبقي جي حڪومت هئي،  ۾ ختم ٿئي ٿو. هو عمر وڌڻ، پيار، شڪلن جي نظريي، روح جي لافانييت ۽ سماج ۾ فلسفي ۽ شاعري جي ڪردار تي پڻ بحث ڪري ٿو.  ڳالهه ٻولهه جو ماحول پيلوپونيسيائي جنگ جي وقت جو لڳي ٿو.

## حوالا

زمرو:افلاطون
زمرو:انصاف
زمرو:يوناني ادب
زمرو:مشهور ڪتابون
زمرو:جمهوريه (افلاطون)
زمرو:رياست جو نظريو
زمرو:سياسي فلسفا
زمرو:فلسفي جون ڪتابون
ابدالي-I ميزائل

**ابدالي** (اردو: ابدالي؛ فوجي نالو: حتف-II) هڪ وچولي حد جو زمين کان زمين تي مار ڪندڙ ٽيڪٽيڪل بيلسٽڪ ميزائل آهي جيڪا هن وقت پاڪستان جي فوج جي اسٽريٽجڪ ڪمانڊ سان فوجي خدمت ۾ آهي.

خلائي تحقيق ڪميشن (سپارڪو) پاران ڊزائين ۽ ترقي ڪيل، هن پروگرام جو نالو احمد شاهه ابدالي جي نالي تي رکيو ويو آهي ۽ ان جي پاڪستاني فوجي تعیناتي کي "حتف-II ميزائل" جي نالي سان نامزد ڪيو ويو آهي.

اصل ۾ سال 1993ع ۾ منصوبو بڻايو ويو هو، پر سال 1994ع ۾ چين کان M-11 ميزائلن جي حصول جي ڪري منسوخ ڪيو ويو. منسوخي جي باوجود، پروگرام تي ڪم جاري رهيو ۽ سال 1995ع ۾ فنڊنگ لاءِ ممڪن بڻايو ويو جڏهن نئين ڊيزائن کي تعیناتي لاءِ منظور ڪيو ويو.

## حوالا

زمرو:ميزائل
زمرو:پاڪستان جا ميزائل
زمرو:پاڪستان جا جنگي هٿيار
زمرو:پاڪستان جي فوجي صلاحيت
جامعہ دارالعلوم سکر

**جامعہ دارالعلوم سکر**، سنڌ جي شهر سکر ۾ واقع هڪ قديم ۽ مشهور اسلامي تعليمي ادارو آهي. هي ادارو سنڌ ۾ اسلامي تعليمات جي فروغ، تفسير، حديث ۽ فقہ جي تعليم ڏيڻ ۾ اهم ڪردار ادا ڪري رهيو آهي.

## تعليمي شعبا
جامعہ دارالعلوم سکر ۾ شاگردن کي ابتدائي اسلامي تعليم کان وٺي درسِ نظامي (عالم ڪورس) تائين تعليم ڏني وڃي ٿي. هتي موجود اهم شعبن ۾ شامل آهن:
* تحفيظ القرآن (قرآن مجيد حفظ ڪرڻ جو شعبو)
* تجويد ۽ قرائت
* شعبو عربي (درسِ نظامي)
* افتاءِ (فتويٰ نويسيءَ جو شعبو)

## لوڪيشن
هي ادارو سکر شھر جي سوسائٽي واري علائقي ۾ واقع آهي ۽ مقامي سطح تي مذهبي توڙي تعليمي سرگرمين جو مرڪز رهيو آهي. گوگل ميپس جي ڊيٽا موجب هي سکر جي اهم مذهبي مقام طور سڃاتو وڃي ٿو.

## الحاق
جامعہ دارالعلوم سکر جو الحاق **وفاق المدارس العربیہ پاڪستان** سان ٿيل آهي، جيڪا پاڪستان ۾ ديني مدارس جي سڀ کان وڏي تنظيم آهي. هتان جا فارغ التحصيل شاگرد ملڪ جي مختلف حصن ۾ مذهبي ۽ سماجي خدمتون سرانجام ڏئي رهيا آهن.

## حوالا
پبلڪ اسڪول حيدرآباد

**پبلڪ اسڪول حيدرآباد** پاڪستان جي نامور تعليمي ادارن مان هڪ آهي، جيڪو 1961ع ۾ حيدرآباد شھر قائم ٿيو. شروعاتي دور ۾ هتي شاگردن جو تعداد صرف 150 هو، پر وقت سان گڏوگڏ نصابي، غير نصابي ۽ انتظامي شعبن ۾ ترقي ڪندي، اڄ هي ادارو هزارين شاگردن لاءِ تعليم جو مرڪز بڻجي چڪو آهي. نہ صرف سنڌ ۽ پاڪستان، پر ٻاهرين ملڪن جا شاگرد بہ هتي داخلا حاصل ڪرڻ لاءِ دلچسپي ڏيکارين ٿا.

## ڪيمپس ۽ سھولتون
پبلڪ اسڪول لڳ ڀڳ 100 ايڪڙن کان وڌيڪ ايراضيءَ تي پکڙيل آهي، جيڪا سرسبز لانن ۽ گلن جي باغن سان سينگاريل آهي. اسڪول جي عمارت شاندار آهي ۽ هتي راندين لاءِ وسيع ميدان موجود آهن.

اسڪول ۾ هيٺيون سهولتون موجود آهن:
* جونيئر ۽ سينيئر سيڪشن جون عمارتون  
* شاگردن لاءِ هاسٽل  
* استادن ۽ عملي لاءِ رهائشي ڪالونيون  
* مسجد  
* ڊسپينسري  
* لائبرري  
* ڪينٽين  

هاسٽل ۾ رهندڙ شاگردن لاءِ تعليم، خوراڪ، صحت ۽ نگراني جا مناسب انتظام ڪيل آهن.

## تعليمي نظام
هي ادارو بنيادي طور انگريزي ميڊيم اسڪول آهي، پر ٻھراڙيءَ جي شاگردن کي سھولت ڏيڻ لاءِ سنڌي ۽ اردو ميڊيم مان پنجون درجو پاس شاگردن کي به داخلا ڏني وڃي ٿي. انهن شاگردن کي خاص تربيت ڏئي هڪ سال اندر انگريزي ميڊيم جي سطح تائين آندو وڃي ٿو.

## غير نصابي سرگرميون
پبلڪ اسڪول جا شاگرد غير نصابي سرگرمين ۾ پڻ نمايان ڪارڪردگي ڏيکارين ٿا. شاگردن وقت بوقت ثانوي ۽ اعليٰ ثانوي امتحانن ۾ پوزيشنون حاصل ڪيون آهن.

جپان ۾ ٿيندڙ تصويرن جي بين الاقوامي مقابلي ۾ پاڪستان کي حاصل ٿيل ٽن سپريم گولڊ ميڊلن مان هڪ پبلڪ اسڪول جي شاگرد *حماد هاشمي* حاصل ڪيو. ان کان علاوه شاگردن ڪيترائي گولڊ، سلور ۽ برونز ميڊل پڻ حاصل ڪيا آهن.

اسڪول جا شاگرد مختلف مقابلن ۾ بہ حصو وٺندا رهيا آهن، جن ۾:
* ملي نغمن جا مقابلا  
* ميراٿن ريس  
* پوسٽر مقابلا  
* انٽر اسڪول اسپورٽس ٽورنامينٽ  
* انٽر ڊويزنل ائٿليٽڪ چيمپين شپ  

انهن مقابلن ۾ اسڪول هميشہ نمايان ڪاميابيون حاصل ڪندو رهيو آهي.

## انتظام
هي اسڪول گورننگ بورڊ جي ماتحت هلندو آهي. وقت بوقت ڪيترائي نامور تعليمي ماهر هن اداري جا پرنسپال رهيا آهن، جن ۾:
* جمال رند  
* پروفيسر محمد اسحاق ابڙو  

موجوده دور ۾ حميد سنڌي بورڊ جو چيئرمين آهي، جيڪو اڳ اسڪول جو پرنسپال پڻ رهي چڪو آهي.

## حوالا

زمرو:حيدرآباد جا تعليمي ادارا
زمرو:سنڌ جا اسڪول
زمرو:1961ع ۾ قائم ٿيل ادارا