مٺي

thumb| مٺي جي بازار
مٺي شهر:**Mithi** : (, ), پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ٿرپارڪر يا مٺي ضلعي جو 1990 کان وٺي  صدر مقام آهي .1990 کان اڳ ھي ميرپورخاص ضلعي جو شھر ھيو.  ھن شھر جي اڪثريت ۾ آبادي ھندو مذھب سان تعلق رکندڙ آھي جيڪا ڪل آبادي جو اسي سيڪڙو آهي  هيءُ 44 – 24 اتر ڊگهائي ڦاڪ ۽ 51 – 69 اوڀر ويڪرائي ڦاڪ ۾ سڄي ٿر جو مرڪزي ۽ مشهور شهر آهي. هتي لهاڻا، مهيشوري، برهمڻ، مينگهواڙ، گرڙا، مالهي، کٽي، سونارا، مسلمان بجير، پڃارا، ڪاسائي، حجم ۽ ٻيون ذاتيون رهن ٿيون. روايت موجب هي شهر ”مٺي“ نالي بجيرياڻيءَ جو ايل آهي. هتي جا ماڻهو تعليم يافته آهن. واپار چکڱو هلي ٿو. هتي ٽالپرن ٻه قلعا ٺهرائي مٿن ”فتح ڳڙهه“ نالو رکيو. قلعا هاڻي ڊهي ويا آهن، هڪڙي جي ڊٺل هنڌ تي هن وقت اسپتال آهي. ٻيو شهر جي الهندي پاسي وڏي دڙي تي کنڊر جي صورت ۾ آهي، جنهن کي ”گَڍي“ چوندا آهن. هتي مردانو ۽ زنانو پرائمي اسڪول، هاءِ اسڪول، ڊپٽي ڪليڪٽر ۽ مختياڪار جون آفيسون، ڊپٽي سپرنٽينڊنٽ پوليس جي آفيس، تار آفيس، پوسٽ آفيس، اسپتال، پوليس ٿاڻو، ايڪسائيز آفيس، مسافرخانو، ٽائون ڪميٽي ۽ انسپيڪشن بنگلو آهن. هتي غاليچن ٺاهڻ جا ڪيترائي ڪارخانا آهن. ويجهي ريلوي اسٽيشن نئون ڪوٽ 33 ميل آهي. ڏينهن رات لاري سروس چالو آهي، جا اڳتي اسلام ڪوٽ ۽ ننگرپارڪر تائين وڃي ٿي.

## جاگرافي

هي شهر 24°74′0 اتر ويڪرائي ۽ 69°80′0 اوڀر ڊگھائي تي واقع آهي ۽ سمنڊ جي سطح کان تقريباً 28 ميٽر (92 فوٽ) اوچائي تي آهي۔ هي شهر ڪراچي کان لڳ ڀڳ 450 ڪلوميٽر پري واقع آهي ۽ ريگستاني علائقي ۾ اچي ٿو۔

مٺي جي جاگرافي خشڪ ۽ بنجر زميني منظرن تي ٻڌل آهي، جيڪي ٿر ريگستان جون عام خصوصيتون آهن۔ هي ماحول شهر جي آبهوا، زراعت ۽ ماڻهن جي روزاني زندگيءَ تي گهرو اثر وجهي ٿو۔ ريگستاني زمين جي ڪري هتي پاڻي جي کوٽ هڪ اهم مسئلو آهي۔

هن علائقي ۾ اهڙا ٻوٽا ۽ جانور به ملن ٿا جيڪي سخت ريگستاني حالتن سان مطابقت اختيار ڪري چڪا آهن۔ شهر ۾ روايتي مٽي ۽ سرن سان ٺهيل گهرن جي اڏاوت به عام آهي، جيڪا ٿر جي ثقافتي ۽ تعميري ورثي جو حصو سمجهي وڃي ٿي۔

## معيشت
مٺي هاڻي ٿرپارڪر ضلعو جو اهم مرڪز سمجهيو وڃي ٿو، جتي معاشي ۽ سماجي سرگرمين جو وڏو مرڪز موجود آهي۔ شهر ۾ گذريل ڪجهه سالن دوران ترقي جي رفتار تيزي سان وڌي آهي ۽ ٿرپارڪر ضلعي جي مختلف علائقن مان ماڻهن جي وڏي تعداد هتي اچي آباد ٿي آهي۔

ٿر ڪوئلو کني اٿارٽي موجب کليل کوٽائي واري ڪوئلي جي کاڻ جي منصوبي لاءِ تياريون مڪمل ڪيون ويون آهن، جيڪو تقريباً 9,600 چورس ڪلوميٽر ايراضيءَ تي پکڙيل آهي۔ هن علائقي ۾ لڳ ڀڳ 175 ارب ٽن ڪوئلي جا ذخيرا موجود هجڻ جو اندازو آهي، جيڪي دنيا جي پنجين وڏي ڪوئلي جي ذخيرن مان شمار ڪيا وڃن ٿا۔ هن منصوبي کي چين طرفان مالي سهڪار پڻ حاصل آهي، جيڪو چين پاڪستان اقتصادي راهه جي تحت مهيا ڪيو ويو آهي۔

تقريباً 3,000 چيني ماهر، ٽيڪنيشن ۽ انجنيئر هن منصوبي تي ڪم ڪرڻ لاءِ علائقي ۾ اچڻ جا امڪان آهن، جيڪي مقامي ماڻهن کي ڳري مشينري هلائڻ ۽ جديد طريقن بابت مدد فراهم ڪندا۔ منصوبي جي سلسلي ۾ رستن جي تعمير، بنيادي ڍانچي جي تياري ۽ مزدورن لاءِ رهائشي عمارتن جي تعمير پڻ جاري آهي۔

## تعليم
* ٿر يونيورسٽي (مجوزه ڪيمپس)
* ٿر انجنيئرنگ، سائنس ۽ ٽيڪنالاجي انسٽيٽيوٽ، ٿرپارڪر
* ڪيڊٽ ڪاليج مٺي
* ماروي فني ۽ پيشاورانه تربيت ادارو مٺي
* سرڪاري پولي ٽيڪنڪ انسٽيٽيوٽ مٺي
* صادق فقير ڊگري ڪاليج مٺي
* گورنمينٽ گرلز ڊگري ڪاليج مٺي
* گورنمينٽ ايليمينٽري ڪاليج آف ايجوڪيشن مٺي
* امر جگديش ڪمار ملاني گورنمينٽ هاءِ اسڪول نارٿ ڪالوني مٺي
* گورنمينٽ هاءِ اسڪول مٺي
* گورنمينٽ گرلز هاءِ اسڪول مٺي

## آبادي
### آبادي
1998ع ۾ مٺي شهر جي آبادي 19,697 هئي، جڏهن⁠تہ 2023 پاڪستان آدمشماري موجب اها وڌي 52,376 ٿي وئي آهي۔

مٺي تعلقي جي ڪل آبادي 2023ع ۾ 239,091 هئي۔

### ٻوليون
2017ع موجب مٺي جي آبادي 47,073 کان وڌيڪ هئي۔ مٺي ۾ ڳالهائي ويندڙ بنيادي مقامي ٻولي ڌاٽڪي ٻولي آهي، جيڪا راجسٿاني ٻولين مان هڪ آهي ۽ هند-آريائي ٻولين جي شاخ سان لاڳاپيل آهي۔ هي ٻولي خاص طور تي مارواڙي ٻولي سان ويجهي نسبت رکي ٿي۔ سنڌي ٻولي پڻ مقامي ماڻهن ۾ وڏي پيماني تي سمجهي ۽ ڳالهائي وڃي ٿي۔

### مذهب

مٺي شهر ۽ ان جي تعلقي ۾ اڪثريت آبادي هندو برادري سان تعلق رکي ٿي۔ اهو سنڌ جي انهن ٿورن علائقن مان هڪ آهي جتي غير مسلم آبادي وڏي تعداد ۾ موجود آهي۔

## سياحت

250px|thumb| گڍي ڀٽ تي جڳديش ڪمار مالاڻي ٽاور

مٺي ۾ واقع گڍي ڀٽ مشهور تاريخي تفريحي هنڌن مان هڪ آهي.  گڏي ڀٽ جو مکيه دروازو اڳوڻي وزيراعظم بينظير ڀٽو جي نالي سان منسوب ڪيو ويو هو۔
“گڍي” جو مطلب ڳڙھي يا ننڍڙو قلعو آهي جڏهن⁠تہ “ڀٽ” واريءَ جي ٽڪري يا واري واري اوچي جڳهه کي چيو ويندو آهي۔ روايتن موجب جڏهن ميرن جي حڪومت يا ٽالپر خاندان سنڌ تي حڪمراني ڪندا هئا، تڏهن اهي دفاعي مقصدن لاءِ مختلف ٽڪرين تي قلعن جي تعمير ڪندا هئا۔
اڄڪلهه واريءَ جي اها ٽڪري جيڪا گڏي ڀٽ جي نالي سان سڃاتي وڃي ٿي ۽ جيڪا مٺي جي اهم سياحتي جڳهه سمجهي ويندي هئي. اھو تفريحي هنڌ شهر جي سڀ کان اوچي جڳهه تي واقع آهي، جيڪا هڪ واري ٽڪري تي ٺهيل آهي جتان مٺي شهر ۽ ڀرپاسي جي ٿر ريگستان جو وسيع ۽ دلڪش نظارو ڏسي سگهجي ٿو، جنهن سبب هن کي ڪڏهن ڪڏهن “ٿر ريگستان جو دروازو” پڻ سڏيو ويندو آهي۔ هتي مقامي ماڻهو ۽ سياح خاص طور تي موڪلن، هفتي جي موڪلن ۽ خانداني تفريح لاءِ اچن ٿا۔ شام جي وقت سج لهڻ جو منظر هتان تمام دلڪش نظر اچي ٿو، جتي ٿر جي واريءَ وارا منظر ۽ شهر جو نظارو گڏجي هڪ خوبصورت ماحول پيدا ڪن ٿا۔

## پڻ ڏسو
* سنت نينورام آشرم

## ٻاهريان ڳنڍڻا
* 
* ڪيرتي

زمرو:ٿرپارڪر ضلعي جا تعلقا
زمرو:سنڌ ۾ آباد جايون
زمرو:سنڌ ۾ هندومت

## حوالا

زمرو:سنڌ جون گُنجان آباديون
زمرو:ضلعو ٿرپارڪر