open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
شري اروبندو

thumb|شري ارونبدنو گھوش
**سري اروبندو** (جنم اوروبندو گهوش; 15 آگسٽ 1872 – 5 ڊسمبر 1950) 15 آگسٽ 1872ع ڌاري ڪلڪته ۾ ڄائو. هوهڪ هندستاني فلسفي ، يوگي ، گرو ، شاعر ، ۽ قومپرست هو. هن برطانوي راڄ مان آزادي حاصل ڪرڻ لاءِ هندستاني تحريڪ ۾ شموليت اختيار ڪئي.ڪجهه عرصي لاءِ هو ان تحريڪ جو هڪ بااثر اڳواڻ رهيو ۽ پوءِ هڪ روحاني سڌارڪ بنيو ، هن انساني ترقي ۽ روحاني ارتقا بابت پنهنجا ويچار ونڊيا.سندس پتا جو نالو ڪرشن ڌن گهوش ۽ سندس ماتا جو نالو سوارنلتا ديوي هو.اروبندو گھوش انگلينڊ جي ڪنگز ڪاليج ، ڪئمبرج ، انگلينڊ ۾ موجود انڊين سول سروس مان تعليم ورتي. هندستان واپس اچڻ تي هن رياست بڙودا جي مهاراجا جي ماتحت ڪيتريون ئي شهري خدمتون سرانجام ڏنيون ۽ قومپرست سياست ۽ بنگال جي انقلابي تحريڪ ۾ وڏي دلچسپي رکي. برطانوي سرڪار کيس غداري جي الزام ۾ قيد ڪيو پر جرم ثابت نه ٿي سگهيو ، کيس برطانوي حڪومت جي خلاف مقالا لکڻ جي سزا ڏني وئي. جڏهن ڪو ثبوت نه مليو ، ته کيس آزاد ڪيو ويو. قيد جي دوران ، اروبندو کي ڪجهه روحاني تجربا حاصل ٿيا. آزاد ٿيڻ کانپوءِ هو پونڊچيري ۾ اچي رهيو. هن سياست ترڪ ڪري روحانيت سان وابستگي اختيار ڪئي.پانڊيچري ۾ رهڻ دوران ، سري اروبندو روحاني مشق جو هڪ طريقو تيار ڪيو، جنهن کي هن هن انٽيگرل يوگا سڏيو. هن جي نظرين جو موضوع انساني زندگي کي آسماني زندگي ۾ بدلائڻ.هو .

## حوالا

زمرو:1872ع جون پيدائشون
زمرو:1950ع جون فوتگيون
زمرو:بنگالي ماڻهو
زمرو:ڀارت کان انگريزي ٻولي جا اديب
زمرو:ڪيمبرج يونيورسٽي جا اڳوڻا شاگرد
سروجني نيڊو

سروجيني نائيڊو( 3 فيبروري 1879 - 2 مارچ 1949) هڪ هندستاني سياسي ڪارڪن ۽ شاعره هئي. هوءَ  شهري حقن ، عورتن جي آزادي ، ۽ سامراج مخالف خيالن جي حامي هئي، هوءَ نوآبادياتي حڪمراني کان هندستان کي آزادي ڏيارڻ واري جدوجهد ۾ شامل هئي. شاعره جي حيثيت ۾ کيس بلبل هند جو خطاب مليل هو .سروجني نائيڊو 13 فيبروري 1879 ع تي حيدرآباد ۾ هڪ برهمڻ بنگالي خاندان ۾ ڄائي.  هن جو پيءُ اگور ناٿ چٽوپاڌيائي ، هڪ سائنسدان ۽ تعليمدان هو.سروجني نائيڊو چنائي ، لنڊن ۽ ڪيمبرج ۾ تعليم ورتي.  انگلينڊ ۾ رهڻ دوران هن عورتن کي ووٽ ڏيڻ جو حقدار  بڻائڻ لاءِ ڪم ڪيو. هوءَ هندستان کي برطانوي راڄ کان آزادي ڏيارڻ لاءِ انڊين نيشنل ڪانگريس جي تحريڪ ڏانهن متوجه ٿي.  هوءَ هندستاني قومپرست تحريڪ جو حصو بڻجي وئي ۽ مهاتما گانڌي ۽ سندس سوراج جي خيالن جي پيروڪار بڻجي وئي. هوءَ 1925 ۾ انڊين نيشنل ڪانگريس جي صدر چونڊي وئي ۽ بعد ۾ 1947 ۾ گڏيل صوبن جي گورنر بڻجي وئي ، هندستان جي تسلط ۾ گورنر جي عهدي تي فائز ٿيڻ واري هوءَ پهرين خاتون هئي.سروجني نائيڊو جي والده هڪ بنگالي شاعره هئي. سروجني پنهنجي اٺن ڀائرن ڀينرن ۾ وڏي هئي. سندس هڪ ڀاءُ ويريندرناٿ چٽوپاڌيائي هڪ انقلابي هو. سندس ٻيو ڀاءُ هريندر ناٿ هڪ شاعر، ناٽڪ نويس ۽ اداڪار هو.سروجني جو مشهور نظم حيدرآباد جي بازار ۾ آهي. جيڪو 1912ع ۾ ڇپيو. هن **محمد علي جناح :اتحاد جو هڪ سفير** نالي ڪتاب پڻ لکيو.هن جي شادي هڪ فزيشن گوونداراجولو نائيڊو سان ٿي، جنهن مان کيس پنج ٻار ڄاوا.هوءَ 2 مارچ 1949 ع تي دل جي دوري سبب لاڏاڻو ڪري وئي.
سوديشي تحريڪ

سوديشي تحريڪ هندستان جي آزاديءَ واري تحريڪ ۽ هندستاني قوم پرستيءَ جو هڪ حصو هئي. هيءَ تحريڪ هڪ اقتصادي حڪمت عملي هئي ، جنهن جو مقصد برطانوي سلطنت کي اقتدار کان هٽائڻ ۽ هندستان ۾ معاشي صورتحال کي سوديشي جي اصولن تي عمل پيرا ٿي بهتر بنائڻ هو.هن حڪمت عملي جا هدف هي هئا : برطانيه ۾ ٺهيل شين جو بائڪاٽ ڪرڻ،هندستان ۾ ٺهيل شين جو استعمال ڪري برطانوي سامراج کي معاشي نقصان پهچائڻ ،پيداور جي عمل جي بحالي هندستاني ماڻهن جي لاءِ روزگار پيدا ڪرڻ .

بي . سي ڀولي سوديشي تحريڪ جا پنج مرحلا بيان ڪيا آهن:

# 1850ع کان 1940ع تائين : هي عرصو پهرين سوديشي تحريڪ طور ڄاتو وڃي ٿو. جنهن جي اڳواڻي دادا ڀائي نوروجي ، گوڪلي ، راناڊي ، تلڪ، جي .وي جوشي ۽ ڀاسوت .ڪي نگوني ڪري رهيا هئا.
# هي مرحلو 1905ع ۾ شروع ٿيو،جڏهن لارڊ ڪرزن بنگال جي تقسيم جو اعلان ڪيو.
# 1918ع کان 1947ع تائين: هندستاني صنعتڪارن جي عروج سان گڏ، گانڌي جي ذريعي سوديشي فڪر ۾ سڌارو آيو.
# بين الاقوامي ۽ گهريلو تجارت تي وڏي پئماني تي پابندين وارو مرحلو، جنهن سبب  لائسنس پرمٽ راڄ دوران هندستان هڪ فرسوده ٽيڪنالاجي جو گڑھ بڻجي ويو.
# 1991ع کان پوءِ: لبرلائزيشن پرائيويٽائيزيشن ۽ گلوبلائيزيشن. پرڏيهي سرمائي ، پرڏيهي ٽيڪنالاجي ، ۽ گهڻي پرڏيهي سامان کي ٻاهر خارج نه ڪيو ويويو آهي ۽ برآمد تي مبني ترقي جو اصول  جديد صنعتڪاري جو نتيجو آهي.

سوديشي تحريڪ جي شروعات 1905ع ۾ ٿي ، جڏهن هندستان جي وائسراءِ لارڊ ڪرزن بنگال جي تقسيم جو اعلان ڪيو.اها تحريڪ 1911ع تائين جاري رهي.هيءَ تحريڪ گانڌي وادي انقلاب کان اڳ واري هڪ ڪامياب تحريڪ هئي. هن تحريڪ جا مرڪزي معمار هئا : اروبندو گهوش، لوڪمنيا پال ، گنگاڌر تلڪ، بپن چندر پال ۽ لاله لجپت راءِ، وي.او.چدمبرم پلائي ۽ بابو جينو .حڪمت عملي جي طور تي ،هن تحريڪ تي  مهاتما گانڌي جو مکيه ڌيان هو. گانڌي هن تحريڪ کي سوراج جو روح (خود حڪمراني) بيان ڪيو.بنگال ۾ هيءَ تحريڪ نهايت مضبوط هئي ۽ ان کي وندي ماترم تحريڪ پڻ سڏيو ويندو هو.

لفظ سوديشي سنسڪرت مان اخذ ڪيل آهي ۽ اهو ٻن لفظن جو مرڪب آهي. ”سو“ جي معنى خود يا پاڻ آهي ۽ ديش جي معنى آهي ملڪ يا وطن.سوديشي جو مطلب ٿيو ، ”پنهنجي ئي ملڪ جو“.
شاھ اسد

**شاھ اسد** (انگريزي:Shah Asad) سنڌ پاڪستان جو فلم هدايتڪار، ليکڪ اداڪار ۽ شاعر هو.

## زندگي جو احوال
شاھ اسد جو پورو نالو اسد الله شاھ هو. هي 15 آگسٽ 1947ع ۾ [ٽنڊو آدم]] ، سانگهڙ ضلعو ۾ پيدا ٿيو. هن ٽنڊي آدم جي شاھ لطيف هائي اسڪول مان مئٽرڪ پاس ڪئي. هن آيل آيل بي ۽ ايم اي پڻ ڪئي.

## فن جي ابتدا
شاھ اسد جو مامو موسيٰ ڪليم شاعر هو، ان جي اثر ۾ ھيءُ شروع ۾ شاعر طور ‘محبوب ترمذي’ نالي سان شاعري ڪندو هو. هن پهريون ڀيرو 1970ع ۾ شروعات ‘رنگ محل’ فلم سان ڪئي، هن فلم جا گيت سندس مامي موسيٰ ڪليم لکيا، جيڪا فلم ڪامياب وئي. شاھ اسد  اسٽيج ناٽڪ به ڪيا. سندس شاعري سنڌي فلمن لاءِ رونا ليليٰ، مهناز، انور وسطڙو، حميره چنا، محمد يوسف، امام بخش زرداري، جلال چانڊيو ۽ ٻين فنڪارن ڳاتو. شاھ اسد 1974ع ۾ فلم ‘غيرت جو سوال’ جا مڪالما لکيا ۽ شاعري پڻ ڪئي. شاھ اسد 1985ع ۾ فلم ‘جلال چانڊيو’ ٺاهي ۽ ان فلم ۾ جلال چانڊيو هِيرو هو ۽ شهناز ڀٽي هيروئن هئي. هن فلم جو ڊائريڪٽر، شاعر، پروڊيوسر ۽ ليکڪ پاڻ هو. 1989ع ۾ سنڌي فلم ‘شهيد’ ٺاهي. هن فلم کي ‘نيشنل اوارڊ’ به مليو. فلم ‘شهيد’ جو به ليکڪ ۽ هدايتڪار خود پاڻ هو. 1990ع ۾ سنڌي فلم ‘جيئي لطيف’ ٺاهي وئي، جنهن جو به ليکڪ، شاعر ۽ هدايتڪار شاھ اسد هو. هن 1992ع ۾ فلم ‘محب شيدي’ ٺاهي. شاھ اسد هن فلم جو هدايتڪار، شاعر ۽ اسڪرين پلي رائيٽر هو. فلم ‘محب شيدي’ شاھ اسد جي آخري فلم هئي. سندس ڪهاڻين جو ڪتاب ‘دل ۽ ڌرتي’ نالي سان ڇپيل آهي.

## لاڏاڻو
شاھ اسد 29 نومبر 2005ع تي حيدرآباد ۾ لاڏاڻو ڪري ويو.
## حوالا
آندريو ڪيومو

**اندريو مارڪ ڪيومو** (  جنم : ڊسمبر 6، 1957 ع) هڪ آمريڪي سياستدان، ليکڪ، ۽ وڪيل آهي، 2011 ع کان وٺي  56th نيو يارڪ جي گورنر طور ڪم ڪري رهيو آهي. . هو ڊيموڪريٽڪ پارٽي جو ميمبر آهي ، هو ساڳئي عهدي لاءِ چونڊيو ويو جيئن سندس والد ، مارييو ڪيوومو ، ٽن عهدي تي رهيو. 

اندريو مارڪ ڪيومو نيو يارڪ شهر ۾ پيدا ٿيو ،هو نيو يارڪ جي يونين يونيورسٽي ، نيويارڪ جي فورڊهام يونيورسٽي ۽ البانيا لا اسڪول جو گريجوئيٽ آهي. هن پنهنجي ڪيريئر جو آغاز پنهنجي والد جي مهم مينيجر طور ڪيو ، پوءِ خانگي طور قانون جي پرئڪٽس ۾ داخل ٿيڻ کان اڳ هن نيو يارڪ شهر ۾ اسسٽنٽ ضلعي اٽارني جي حيثيت سان ڪم ڪيو. هن گهٽ مراعات واري هائوسنگ انٽرپرائز (HELP USA) جو بنياد رکيو ۽ کيس نيويارڪ سٽي هومس ڪميشن جو چيئرمين مقرر ڪيو ويو ، هو ان عهدي تي 1990 کان 1993 تائي رهيو. 

1993 ۾ ، ڪيوومو ڪلنٽن انتظاميه ۾ اسسٽنٽ سيڪريٽري جي حيثيت ۾ ڪميونٽي پلاننگ اينڊ ڊولپمينٽ لاءِ  آمريڪا جي هائوسنگ ۽ شهري ترقي جي کاتي ۾ شامل ٿيو. 1997 کان 2001 تائين ، هن آمريڪا ۾ هائوسنگ ۽ شهري ترقي بابت سيڪريٽري ٿي ڪم ڪيو.   

زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:1957ع جون پيدائشون
زمرو:جيوت ماڻهو
فقير محمد لاشاري

**فقير محمد لاشاري** (انگريزي:Fakir Muhammad Lashari) سنڌ پاڪستان جو سنڌي ٻوليءَ جو ناميارو ، اديب، صحافي ۽ دانشور هو. سندس ڪيترائي ڪتاب شايع ٿيل آهن.

## زندگي جو احوال
فقير محمد لاشاري عرف عام ف. م لاشاري 4 سيپٽمبر 1951ع تي محمد حسن لاشاري جي گهر ۾ ڳوٺ گاجي کهاوڙ، نصيرآباد تعلقو، ضلعو لاڙڪاڻو هاڻ قمبر شهدادڪوٽ ضلعو ۾ جنم ورتو.

## تعليم
هن پرائمري تعليم ڳوٺ جي اسڪول مان پاس ڪئي. مئٽرڪ جو امتحان هاءِ اسڪول وارھ مان ۽ انٽر ڪامرس ڊگري ڪاليج لاڙڪاڻي مان پاس ڪيائين. هن ايم اي اڪنامڪس ۽ ايل ايل بي جون ڊگريون ڪراچي يونيورسٽي مان حاصل ڪيون.

## عملي زندگي
هن عملي زندگي جي ابتدا ڪاليج جي تعليم دوران ترقي پسند تحريڪ ۾ شامل ٿيڻ سان ڪئي. هيءُ 1972ع ۾ پرائمري ماستر مقرر ٿيو ۽ ڪيترن ئي اسڪولن ۾ پڙهائيندو به رهيو ته علمي ادبي سرگرمين ۾ حصو به وٺندو رهيو. 1976 ڌاري پرائيمري استاد واري نوڪري تان استعيفيٰ ڏئي هاءِ اسڪول عزيزآباد ڪراچيءَ ۾ سنڌي لئنگئيج ٽيچر مقرر ٿيو، ف. م لاشاري 1977ع کان صحافتي دنيا ۾ هلال پاڪستان اخبار جي سب ايڊيٽر طور قدم رکيو. هن صحافت ۾ نوان لاڙا پيدا ڪيا، هن روايتي صحافت جا سڀ ٽرينڊ ئي بدلائي ڇڏيا. 1981ع ۾ هلال پاڪستان اخبار جي مئگزين جو انچارج مقرر ٿيو. ، اٽڪل 1991ع ۾ ڪراچيءَ مان پهرين مڪمل ڪمپيوٽرائيزڊ سنڌي اخبار روزاني عوامي آواز جاري ٿي ته فقير محمد به ان سٿ ۾ شامل ٿيو. لاشاري صحافت سان گڏ سنڌي ادبي سنگت سان به سلهاڙيل رهيو، تقريبن ستن سالن تائين ڪراچيءَ شاخ جو سيڪريٽري ٿي رهيو. پهرين جنوري 1991ع تي روزاني جاڳو اخبار پنهنجي ادارت۾ جاري ڪيائين. جاڳو اخبار فقير محمد جي زندگيءَ جو اهم مقصد ۽ آزاد صحافت کي هٿي وٺرائڻ هو ۽ فقير محمد هن اخبار کي بلڪل آزاد ڪري هلايو، جاڳو جا ايڊيٽوريل انتهائي سخت ۽حقيقت تي مبني هوندا هئا.

## ڪتاب
* سنڌ جا سور‘ڌرتي جي دانهن (مضمون- 1988ع)
* ’سگهارو هماليا، هيڻائا،ماڻهو‘ (نيپال جو سفرنامو)
* ڇپر جا سونهان, چونڊ لکڻيون – 1994ع)،
* رُڃ جهڙي سماج ۾ مور جي رڙ‘ (ٻه ڀاڱا)
* سنڌ ڄام صادق علي کان پيپلز پارٽي تائين.

## اوارڊ
ف. م کي مڃتا طور 14 آگسٽ 1994ع تي پاڪستان پيپلزپارٽي جي حڪومت ستاره امتياز سان نوازيو.
## لاڏاڻو
فقير محمد 17 جولاءِ 1993ع تي لاهور ويجهو ضلعي گجر خان وٽ روڊ ايڪسيڊنٽ ۾ شهيد ٿي ويو، سندس مڙهه اباڻي ڳوٺ گاجي کهاوڙ ۾ دفن ڪيو ويو.
## حوالا

زمرو:اديب
زمرو:پاڪستاني صحافي
زمرو:پاڪستاني ماڻهو
زمرو:سنڌي شخصيتون
زمرو:سنڌي ماڻھو
زمرو:صحافي
زمرو:ليکڪ
زمرو:1951ع جون پيدائشون
زمرو:1993ع جون فوتگيون
زمرو:بلوچ ماڻھو
مرتضيٰ وهاب

**مرتضيٰ وهاب** (اردو: مرتضیٰ وہاب؛ انگريزي: Murtaza Wahab Siddiqi) هڪ پاڪستاني سياستدان ۽ ڪراچي جو موجوده ميئر آهي. هو آگسٽ، 2017ع کان مارچ، 2018ع تائين سينيٽ آف پاڪستان جو ميمبر هو.

## ابتدائي زندگي ۽ تعليم
پاڪستان پيپلز پارٽي جي سينيئر سياستدان، مرحومه فوزيه وهاب (1956-2012) جو پٽ، مرتضيٰ وهاب ڪراچي يونيورسٽي کان ڪامرس ۾ بيچلرز جي ڊگري حاصل ڪئي. پوء هن يونيورسٽي آف لنڊن مان ايل ايل بي ۽ لنڪن ان مان بار ايٽ لا جي ڊگري حاصل ڪئي ۽ هو سنڌ هاءِ ڪورٽ جو وڪيل مقرر ٿيو.

## سياسي ڪيريئر
30 اپريل، 2015ع تي کيس سنڌ جي وڏي وزير سيد مراد علي شاھه جي صوبائي ڪابينا ۾ شامل ڪيو ويو ۽ کيس قانون بابت سنڌ جي وڏي وزير جو صلاحڪار مقرر ڪيو ويو. 21 مئي، 2015ع تي کيس وزير جو درجو ڏنو ويو.

سنڌ هاء ڪورٽ ۾ مرتضيٰ وهاب کي وڏي وزير جو صلاحڪار مقرر ڪرڻ ۽ وزير جو درجو ڏيڻ جي خلاف هڪ درخواست داخل ڪئي وئي. درخواست گذار دليل ڏنو ته مرتضي وهاب جون، 2010ع ۾ سنڌ هاء ڪورٽ جو وڪيل ٿيو، ان ڪري هن جو تجربو فقط 6 سالن جو آهي. درخواست گذار مرتضي وهاب جي ڪراچي لا ڪاليجز جي بورڊ آف گورنرز جي چيئرمين طور تقرري کي به چيلنج ڪيو. درخواست ۾ اهو چيو ويو ته هن پوسٽ تي رڳو صوبائي وزير تعليم يا ڪراچي يونيورسٽي جو وائس چانسلر مقرر ٿي سگهي ٿو.  

22 نومبر، 2016ع تي، سنڌ هاء ڪورٽ هن جي سنڌ جي وڏي وزير جي صلاحڪار طور مقرري کي غير قانوني قرار ڏنو. عدالت ڪراچيءَ ۾ مرتضى وهاب جي لا ڪاليجن جي بورڊ آف گورنرز جي چيئرمين شپ کي به ختم ڪري ڇڏيو. 

هو 15 آگسٽ، 2017ع تي سنڌ اسيمبلي لاء، پاڪستان پيپلز پارٽي جي اميدوار طور بنا مقابلي چونڊجي ويو. سعيد غني جي استعفيٰ کانپوءِ اها سيٽ خالي ٿي چڪي هئي. هن جي سينيٽ جي رڪنيت 11 مارچ 2018ع تي ختم ٿي هئي. 

هو سال 2018ع جي عام چونڊن ۾ صوبائي اسيمبلي جي تڪ پي ايس-111 (ڪراچي ڏکڻ-5) کان پيپلز پارٽي جي اميدوار طور حصو ورتو پر ڪامياب نه ٿي سگهيو. ۽ پاڪستان تحريڪ انصاف جو اميدوار، عمران اسماعيل هي سيٽ کٽي ورتو. 

19 آگسٽ، 2018ع تي کيس سنڌ جي وڏي وزير، سيد مراد علي شاهه جي صوبائي ڪابينا ۾ شامل ڪيو ويو. 21 آگسٽ، 2018ع تي هو قانون ۽ اينٽي ڪرپشن اسٽيبلشمينٽ لاء وڏي وزير جو صلاحڪار مقرر ڪيو ويو. 5 سيپٽمبر، 2018ع تي، کيس انفارميشن جو اضافي پورٽ فوليو ڏنو ويو. 5 آگسٽ، 2021ع تي، کيس ڪراچي جي ايڊمنسٽريٽر طور مقرر ڪيو ويو.
### ميئر ڪراچي جون چونڊيون، 2023ع
سال 2023ع جي ڪراچي جي ميئر جي عهدي لاءِ چونڊن ۾ مرتضيٰ وهاب ۽ حافظ نعيم الرحمان ۾ مقابلو ٿيو. غير سرڪاري نتيجن موجب، پاڪستان پيپلز پارٽي جو اميدوار مرتضيٰ وهاب 173 ووٽن سان واضح طور تي فاتح طور سامهون آيو، جڏهن ته جماعت اسلامي جي حافظ نعيم الرحمان 160 ووٽ حاصل ڪيا. ميئر جي غير سرڪاري نتيجن جو اعلان ٿيڻ کان پوءِ، آرٽس ڪائونسل آف پاڪستان جي ٻاهران جماعت اسلامي ۽ پيپلز پارٽي جي ڪارڪنن ۾ جهڙپون ٿيون.

## حوالا

زمرو:ايڪھين صدي جا پاڪستاني سياستدان
زمرو:پاڪستاني شخصيتون
زمرو:پاڪستان پيپلز پارٽي جا سياستدان
زمرو:جيوت ماڻهو
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:سنڌ جون شخصيتون
زمرو:ڪراچي جا سياستدان
زمرو:ڪراچي جا ماڻھو
زمرو:ڪراچي جا ميئر
زمرو:1983ع جون پيدائشون
سعيد غني

**سعيد غني** ( پيدائش 8 نومبر 1972) هڪ پاڪستاني سياستدان آهي جيڪو 19 آگسٽ 2018 کان 5 آگسٽ 2019 تائين مڪاني حڪومت ، پبلڪ هيلٿ انجنيئرنگ ۽ ڳوٺاڻي ترقي ، ۽ ڪچي آبادين جو سنڌ جو صوبائي وزير رهي چڪو آهي. هو آگسٽ 2018 کان سنڌ جي صوبائي اسيمبلي جو ميمبر آهي. اڳي هو جولاءِ 2017 کان مئي 2018 تائين سنڌ جي صوبائي اسيمبلي جو ميمبر ۽ 2012 کان 2017 تائين سينيٽ آف پاڪستان جو ميمبر رهيو. 3 فيبروري 2020 کان هو تعليم ، خواندگي ۽ انساني وسيلن جي سنڌ جي صوبائي وزير طور ڪم ڪري رهيو آهي.

## ابتدائي زندگي ۽ تعليم
هو 8 نومبر 1972 ۾ ڪراچي ۾ پيدا ٿيو هو. (چنيسر ڳوٺ) 

هن ڪراچي يونيورسٽي مان بي اي ڊگري آف ڪامرس جي ڊگري حاصل ڪئي. 

## سياسي ڪيريئر
هو 2012 جي سينيٽ اليڪشن ۾ پاڪستان پيپلز پارٽي جي اميدوار طور سينيٽ آف پاڪستان ۾ اميدوار چونڊجي ويو هو.   جولاءِ 2017 ۾ هن سينيٽ مان سنڌ جي صوبائي اسيمبلي جي سيٽ ۾ ويهڻ لاءِ استعيفيٰ ڏني. 

هو جولاءِ 2017 ۾ ٿيل ضمني چونڊن ۾ تڪ پي ايس 114 (ڪراچي-XXVI) مان پيپلز پارٽي جي اميدوار طور سنڌ جي صوبائي اسيمبلي لاءِ چونڊجي آيو.  

هو 2018 جي عام چونڊن ۾ تڪ پي ايس 104 (ڪراچي ايسٽ-VI) کان پي پي جي اميدوار طور ٻيهر سنڌ جي صوبائي اسيمبلي لاءِ چونڊيو ويو. 

19 آگسٽ تي کيس وڏي وزير سيد مراد علي شاهه جي صوبائي سنڌ ڪابينا ۾ شامل ڪيو ويو ۽ پبلڪ هيلٿ انجنيئرنگ ۽ رورل ڊولپمينٽ ۽ ڪچي آبادين جي اضافي وزارتي کاتن سان گڏ، کيس صوبائي وزير بلديات بڻايو ويو. 

5 آگسٽ 2019 ع ، هن کي سنڌ جو صوبائي وزير محنت ، اطلاعات ۽ آرڪائيو مقرر ڪيو ويو. 

3 فيبروري 2020 تي ، هو تعليم ، خواندگي ۽ انساني وسيلن جي سنڌ جو صوبائي وزير مقرر ڪيو ويو.  23 مارچ 2020 تي ، سندس COVID-19 جي رپورٽ مثبت آئي.جنهن مان هو صحتياب ٿيو.

## حوالا

زمرو:1972ع جون پيدائشون
زمرو:اڻ نظرثاني ٿيل ترجمن سان صفحا
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:جيوت ماڻهو
زمرو:ڪراچي جا سياستدان
ناصر حسين شاهه

**سيد ناصر حسين شاهه** هڪ پاڪستاني سياستدان آهي جيڪو هن وقت مڪاني ادارن ، ٻيلن ۽ مذهبي معاملن بابت سنڌ جي صوبائي وزير جي عهدي تي آهي. هو اڳ ۾ 5 سيپٽمبر 2018 کان آگسٽ 2019 تائين ورڪس ۽ سروسز جو صوبائي وزير رهيو آهي. هو مئي 2013 کان مئي 2018 تائين سنڌ جي صوبائي اسيمبلي جو ميمبر پڻ رهيو. 

## ابتدائي زندگي ۽ تعليم
هو 10 نومبر 1961 تي ڄائو.  

هن شاهه عبداللطيف يونيورسٽي مان پوليٽيڪل سائنس ۾ ماسٽر آف آرٽس جي ڊگري حاصل ڪئي.  

## سياسي ڪيريئر
هو 2013 جي عام چونڊن ۾ تڪ پي ايس 2 (سکر- II) مان پاڪستان پيپلز پارٽي جي اميدوار طور  چونڊيو ويو .   

مئي 2018 ۾ سندس خلاف سنڌ هاءِ ڪورٽ ۾ عوامي عهدي تي نااهل قرار ڏيڻ لاءِ هڪ درخواست داخل ڪئي وئي ۽ متحده عرب امارات جي ورڪ پرمٽ هئڻ جي بنياد تي کيس 2018 جي عام چونڊن ۾ حصو وٺڻ کان روڪيو ويو.   

هو 2018 جي عام چونڊن ۾ تڪ پي ايس 25 (سکر-IV) کان پي پي جي اميدوار طور ٻيهر سنڌ جي صوبائي اسيمبلي لاءِ چونڊيو ويو.  

5 سيپٽمبر 2018 تي ، کيس وڏي وزير سيد مراد علي شاھ جي صوبائي سنڌ ڪابينا ۾ شامل ڪيو ويو  ۽ کيس ورڪس اينڊ سروسز لاءِ سنڌ جو صوبائي وزير مقرر ڪيو ويو.  

5 آگسٽ 2019 تي ، هو بلدياتي ، ٻيلن ۽ مذهبي معاملن لاءِ سنڌ جو صوبائي وزير مقرر ڪيو ويو.  

## حوالا

زمرو:1964ع جون پيدائشون
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:اڻ نظرثاني ٿيل ترجمن سان صفحا
زمرو:جيوت ماڻهو
سيد ذلفي بخاري

زمرو:ايڪھين صدي جا پاڪستاني سياستدان
زمرو:جيوت ماڻهو
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:1980ع جون پيدائشون
محمد هاشم سولنگي

**پروفيسر محمد هاشم سولنگي** (انگريزي:Prof. Mohammad Hashim Solangi) انگريزي ٻولي جو پروفيسر ۽ سنڌي ٻوليءَ جو سنڌيڪار آهي،

## زندگي جو احوال
پروفيسر محمد هاشم سولنگي جي پيءُ جو نالو ڌڻي بخش سولنگي آهي. هن 2 آگسٽ 1962ع تي دادو ضلعو جي جوهي تعلقو جي ڪاڇو واري علائقي جي تاريخي ڳوٺ حاجي خان لغاري ۾ جنم ورتو. 

## تعليم
پروفيسر محمد هاشم سولنگي پرائمري تعليم پنهنجي ڳوٺ مان حاصل ڪئي. مئٽرڪ گورنمينٽ هاءِ جوهي منجهان 1977ع ۾ ڪيائين. انٽر گورنمينٽ استاد بخاري ڊگري ڪاليج دادو مان 1979ع ۾ ڪيائين. بي ايس سي باٽني ۾ 1983ع ۽ ايم اي انگريزي ادب ۾ 1987ع ۾ سنڌ يونيورسٽي ڄامشورو مان پاس ڪيائين.

## عملي زندگي
محمد هاشم سولنگي عملي زندگي جي ابتدا استاد طور ڪئي. هيءُ 1988ع ۾ مهراڻ ڊگري ڪاليج مورو ۾ انگريزي جو ليڪچرار مقرر ٿيو. 1990ع ۾ استاد بخاري ڊگري ڪاليج دادو ۾ بدلي ٿي آيو. 2009ع ۾ اسسٽنٽ پروفيسر طور ۽ 2014ع ۾ ايسوسيئيٽ پروفيسر طور ترقي ماڻيائين. هيءُ 2014ع ۾ گورنمينٽ بوائز ڊگري ڪاليج ڪي ايم سي نشتر ڪراچي ۾ بدلي ٿيو جتي فرائض انجام ڏيڻ شروع ڪيائين. هن جو ننڍپڻ کان ادب ڏانهن لاڙو هو. هن انگريزي توڙي سنڌي ادب جو گهرو مطالعو ڪيو. هن ٿعليمي ماهر ۽ ادبي ذوق رکندڙ شاهه عبداللطيف ڀٽائي، شيخ اياز، استاد بخاري، پروين شاڪر، حليم باغي، عزيز ڪنگراڻي ۽ ٻين اهم شاعرن جي سنڌي شاعري جو انگريزي ۾ ترجمو ڪيو آهي. جيڪو ڊگري ڪاليج دادو طرفان نڪرندڙ منڇر مئگزين ۾ شايع ٿيل آهي. هاڻ به انهي علمي ادبي ڪم ۾ مصروف آهي. محمد هاشم سولنگي هن کي 20 گريڊ ۾ ترقي ملي ۽ مراد ميمڻ ڳوٺ ۾ پرنسپال مقرر ٿيو ۽ پهرين آگسٽ 2022ع تي گورنمينٽ مراد ميمڻ ڳوٺ ڊگري ڪاليج مان ئي پرنسپال جي عهدي تان رٽائر ٿيو آهي.

## حوالا

زمرو:سنڌيڪار
زمرو:سنڌي ماڻھو 
زمرو:سنڌي شخصيتون
ماهوار ڪينجهر

**ماهوار ڪينجهر** (انگريزي:Monthly Keenjhar) سنڌي ٻوليءَ ۾ نڪرندڙ رسالو آهي جيڪو 1993ع ۾ ناز سڻائي جاري ڪيو. هن رسالي مقبوليت ماڻي سنڌي ٻوليءَ اهم ليکڪن لکڻ شروع ڪيو. هن رسالي پاران اديبن ۽ شاعرن کي ايوارڊ به ڏنا ويندا هئا. ڪجهه سالن کان پوءِ هيءُ رسالو بند ٿي ويو.

## حوالا

زمرو:ويھين صديءَ جا سنڌي رسالا
وبا

وبا هڪ بيماري آهي جيڪا وڏي ايراضيءَ تي پکڙجي ٿي ۽ ڪيترن ئي ماڻهن کي هڪ ئي وقت متاثر ڪري ٿي. وبا تڏهن ٿيندي آهي جڏهن بيماري هڪڙي انسان کان ٻي شخص تائين تيزي سان پکڙجي ٿي جنهن تي ڊاڪٽر ڪنٽرول ڪري سگهن ٿا. جيڪڏهن اها بيماري سڄي دنيا ۾ پکڙجي وڃي ،ته ان کي عالمگير وبا Pandemic سڏجي ٿو.

اهڙين بيمارين جو جلد ۽ صحيح طريقي سان علاج ٿيڻ گهرجي ٻي صورت ۾ اهي ماڻهن کي وڏي پيماني تي متاثر ڪري سگهن ٿيون ۽ دنيا لاءِ خطرو بڻجي سگهن ٿيون. اهو تمام ضروري آهي ته بروقت ويڪسينيشن ۽ علاج فراهم ڪيو وڃي. ايپيڊيمڪس جو مطالعو ايپيڊميولوجيز جو حصو آهي.

## حوالا

زمرو:انفيڪشن واريون بيماريون
زمرو:ايپيڊيمڪس
زمرو:اڻ نظرثاني ٿيل ترجمن سان صفحا
عالمگير وبا

کاٻو|thumb| تورني ۾ طاعون جي متاثرن جي تدفين. miniature جو ڀا "و "Chronicles of Gilles Li Muisis" (1272-1352) کان ، راستو جي سينٽ مارٽن جي خانقاہ جو. بيليلڪيڪ ريولي ڊي بيلجيڪ ، ايم ايس 13076-77 ، ايف. 24وي.
عالمگير وبا اها وبا (وچرندڙ بيماري) آهي جيڪا هڪ وڏي خطي ۾ (مثال طور هڪ کنڊ ۾ ) يا ايستائين جو پوري دنيا ۾ پکڙجي ٿي.انگريزيءَ ۾ ان کي Pandemic سڏجي ٿو. 

## عام قاتل ۽ وبائي مرض
ورلڊ هيلٿ آرگنائيزيشن موجب ، هڪ قسم جو مرض تڏهن شروع ٿي سگهي ٿو جڏهن ٽي شرطون پورا ٿي چڪا هجن. 

* آبادي ۾ نئين بيماري جو ظهور 
* ايجنٽ انسان کي متاثر ڪري ، سنگين بيماريون پيدا ڪري ٿو. 
* ايجنٽ انسانن ۾ آسانيءَ سان ۽ مستقل ڦهلجي ٿو. 

ڪا به بيماري يا حالت محض هڪ وبا نه آهي ڇاڪاڻ وبا وسيع پئماني تي ڦهلجي ٿي ۽ انسان کي ماري ٿي. ان جو وچڙندڙ هئڻ به ضروري آهي.مثال طور ڪينسر ڪيترن ئي موتن جو ذميوار آهي پر ان کي وبائي مرض نه سمجهيو ويندو آهي ڇاڪاڻ ته اها بيماري متعدي نه آهي (جيتوڻيڪ ڪينسر جي ڪجهه قسمن ۾ اهڙا سبب هوندا آهن). 

## عالمي صحت جو ادارو وبائي مرض
ورلڊ هيلٿ آرگنائيزيشن (ڊبليو ايڇ او) عالمي سطح تي انفلوئنزا خلاف جنگ کي عالمي سطح تي تيار ڪرڻ لاءِ هڪ منصوبو تيار ڪيو آهي. اهو وبائي مرض جي مرحلن جي وضاحت ڪري ٿو ۽ وبائي مرض کان اڳ ۽ دوران قومي اپائن لاءِ سفارشون مرتب ڪري ٿو. مرحلا هي آهن: 

بين الاقوامي مدي واري دور: 

* پهريون مرحلو: انسانن ۾ ڪوبه نئون انفلوئنزا وائرس جو ذيلي قسم نه لڌو ويو آهي. 
* ٻيو مرحلو: انسانن ۾ڪو به نئون انفلوئنزا وائرس جو ذيلي قسم نه مليو آهي  ، پر  جانورن مان مختلف نوعيت سان انسان کي بيماريءَ جو خطرو آهي.

وبائي مرض جي خبرداري جو دور: 

* 3 مرحلو:  نئين ذيلي قسم سان انساني انفيڪشن پر انسانن کان انسانن ۾ نه ٿو پکڙجي سگهي. 
* 4 مرحلو: ننڍو ڪلسٽر جنهن ۾ مقامي طور تي انسان کان انسان ۾ محدود ڦهلاءُ آهي. 
* 5 جو مرحلو: وڏو ڪلسٽر پر انسان کان انسان تائين پکڙيل اڃان به مقامي آهي. 

Pandemic دور: 

* ڇهون مرحلو: پينڊيمڪ : عام آبادي ۾ وڌندڙ ۽ مسلسل منتقلي. 

## لاڳاپيل صفحا

* وچڙندڙ 
* موذي مرض جي فهرست 
زمرو:انفيڪشن واريون بيماريون
زمرو:اڻ نظرثاني ٿيل ترجمن سان صفحا
ڳوٺ فقير محمد جمالي

**ڳوٺ فقير محمد جمالي** (Village Fakir Muhammad Jamali) جوهي تعلقو ،دادو ضلعو ۾ ڳوٺ آهي جيڪو وڏي آبادي وارو ڳوٺ آهي.

## حوالا
هيڊ ماستر

**هيڊ ماستر** (انگريزي:Head Master) مک استاد کي هيڊ ماستر چئبو آهي جيڪو پرائيمري يا هاءِ اسڪول ۾ ٻين استادن مٿان مقرر هوندو آهي ۽ انتظام سنڀاليندو آهي. سنڌ توڙي پاڪستان جي ٻين صوبن جي اسڪولن ۾ مقرر هوندا آهن

## حوالا

زمرو:اختيار وارا عھدا
زمرو:تعليم
وفاداري جو وعدو

**وفاداري جو وعدو** (اردو: عہد وفا) هڪ پاڪستاني ڊراما آهي.

زمرو:اردو ٻولي جا ٽيليويزن پروگرام
زمرو:هم ٽي وي جا ڊراما
دوست علي (يو سي)

**يو سي 14 دوست علي**  سنڌ جي ضلعي قمبر شھدادڪوٽ جي ھڪ يونين ڪائونسل جو نالو آهي جيڪا قمبر تعلقي ۾ واقع آهي. ان جي آبادي 14,843 آهي. ھي يونين ڪاؤنسل ۾ دوست علي نالي ھڪ ديھ جي آبادي 5324 آھي جيڪا قمبر شھر جي اتر اولھ پاسي  کان 11 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي ۽ شھدادڪوٽ جي ڏکڻ اولھ ۾ 20 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي وارھ ڪئنال جي ٻنھي پاسن تي واقع آهي. ان ديھ جي نالي سان دوست علي ٿاڻو پڻ واقع آهي. بھرام ھيٺيون کان ايندڙ ھڪ سم شاخ پڻ اتان گذري ٿي. ھن يونين ڪاؤنسل م شامل ٻين وڏن ڳوٺن ۾  ڳوٺ حمزه چچا، ڳوٺ موريو چچا، ڳوٺ گل محمد چچا،  ڳوٺ جوڻيجا  واقع آھن.

## تاريخ
دوست علي ڪلھوڙن جي دور ۾ قائم ٿيو. ايم.ايڇ پنهور پنهنجي مضمون ۾ سن 1701ع کان 1758ع تائين قائم ٿيل ٽن وسندين (جنهن ۾ وارهه به اچي وڃي ٿو). جي باري ۾ لکي ٿو:
”ٿڌ واري زماني جي حرارت ۾ ٿوري تبديلي آئي، ڪجهه گرمي ٿي ۽ ڪلهوڙن پوکي راهي ڏهن لکن ايڪڙن مان وڌائي ٻاويهه لک ايڪڙ تائين پهچائي ۽ ماڻهن جي آبادي 14 لکن مان وڌي وڃي 30 لکن کي رسي. نوان شهر اُسريا، جن ۾ شهدادڪوٽ، قنبر، وارھ، ميهڙ، خيرپور ناٿن شاھ، ميرپور خاص، نئون خدا آباد (هالن جي ڀرسان)، شهدادپور، نوشهروفيروز،  خانڳڙھ (جيڪب آباد)، فتح ڳڙھ، جوهي، دوست علي، رتن ديرو (رتو ديرو) ۽ وڳڻ شامل هئا. “

## دوست علي ٿاڻو
ھي ٿاڻو ٻارھن ديھن تي مشتمل آهي. ان جي چؤڌاري قمبر جو صدر ٿاڻو، بھرام ٿاڻو،  کبڙ ٿاڻو، غيبي ديرو ٿاڻو، ڊگھ ٿاڻو، قبو سعيد خان ٿاڻو ۽ رابي ٿاڻو واقع آھن. ھن ٿاڻي ۾ جوڻيجا، چنه، اچا، دوست علي، ڪور ڪمال، ڪور سليمان، ڪڙيو مراد علي، ڪور حاصا، وارياسو، ڏيرو ء وڪڙو نالي ديھون شامل آهن.

## ڪائونسل

يونين ڪاؤنسل جو عملدار يو سي سيڪريٽري آھي جيڪو آفيس جو سمورو رڪارڊ رکندو آهي ۽ دفتري پيش رفت ڪندو آهي. ھن ڪائونسل جا چار جنرل ڪائونسلر آھن جن جي سڌي چونڊ ٿيندي آهي. ڪائونسل شادي يا نڪاح جي رجسٽريشن ، ڄمڻ ۽ مرڻ جي رجسٽريشن جو رڪارڊ رکندي آھي. 2015  جي بلدياتي اليڪشن م ھن يو سي مان چيئرمين محمد خان چانڊيو ۽ وائيس چيئرمين مقبول خان چانڊيو چونڊجي آيا جيڪي آزاد اميدوار ھيا. ڪائونسل جي ڊسٽرڪٽ ڪائونسل ۾ نمائندگي لاء ڊسٽرڪٽ ڪائونسل جو ھڪ علحده ميمبر سڌي ريت چونڊيو ويندو آهي. ھن ڪائونسل مان 2015 جي بلدياتي اليڪشن م  غيبي ديرو جو جو سليمان خان چانڊيو ڊسٽرڪٽ ڪائونسل لاءِ ھن ڪائونسل مان ميمبر چونڊيو ويو جيڪو آزاد اميدوار ھيا.

## ڪائونسل جي تعليم ۽ صحت

ھن يو سي م تعليم م پرائمري اسڪول واقع آھن ۽ صحت جي سھولتن جو وڏو فقدان آهي.

## ڪائونسل جي بجيٽ ۽ ترقياتي ڪم

## ڪائونسل ۾ آبادي ۽ سھولتون

ھن ڪائونسل جا اڪثر ماڻھو ھڙني بنيادي سھولتن کان محروم آھن. ڳوٺاڻي آبادي پيئڻ لاء جر جو پاڻي استعمال ڪري ٿي.

## حوالا

زمرو:قنبر تعلقو
زمرو:قنبر تعلقي جون يونين ڪائونسلون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون يونين ڪائونسلون
سيلرا (يونين ڪائونسل)

**يو سي 4 سيلرا**   سنڌ جي ضلعي قمبر شھدادڪوٽ جي ھڪ يونين ڪائونسل جو نالو آهي جيڪا شھدادڪوٽ تعلقي ۾ واقع آهي. ان جي آبادي 16,673 آهي. ھي يونين ڪاؤنسل ۾ سيلرا ھڪ وڏو  ڳوٺ آھي جنھن جي آبادي 9623 جيڪو شھدادڪوٽ شھر جي ڏکڻ پاسي شھر جي حدن سان لڳو لڳ پراڻي ڦٽل واھ ڪور ڏاتو تي شھدادڪوٽ قمبر روڊ سان ۽ لاڙڪاڻي جي ريلوي لائن سان لڳولڳ واقع آهي. ھي ڳوٺ شھدادڪوٽ اي سيڪشن ٿاڻي جي حدن ۾ اچي ٿو.  ھن يونين ڪاؤنسل جي حدن ۾ شھدادڪوٽ شھر جو ڏکڻ اولھ وارو حصو ۽ ڳوٺ وڏا سيلرا ، ڳوٺ ننڍا سيلرا  شاھي ڳوٺ، ڳوٺ بختيار بروهي واقع آھن. ڳوٺ سيلرا  جي آبادي 5937 آهي،  واقع آھن.  ھن يو سي جي حدن ۾ رھندڙ آبادي ۾ سيلرا ذات ، کھاوڙ ، مگسي، شاھي بروھي ذاتين جا ماڻھو رھندڙ آھن. ھن يو سي جي حدن ۾  گرڊ اسٽيشن شھدادڪوٽ، ريلوي ڪالوني، مير نادر علي خان مگسي جي رھائش، ڳوٺ مير جي نري، مستوئي محلا شھدادڪوٽ پڻ واقع آھن.

## ڪائونسل

يونين ڪاؤنسل جو عملدار يو سي سيڪريٽري آھي جيڪو آفيس جو سمورو رڪارڊ رکندو آهي ۽ دفتري پيش رفت ڪندو آهي. ھن ڪائونسل جا چار جنرل ڪائونسلر آھن جن جي سڌي چونڊ ٿيندي آهي. ڪائونسل شادي يا نڪاح جي رجسٽريشن ، ڄمڻ ۽ مرڻ جي رجسٽريشن جو رڪارڊ رکندي آھي. 2015  جي بلدياتي اليڪشن ۾ ھن يو سي مان چيئرمين نور احمد بروهي ۽ وائيس چيئرمين عبدالجبار بروھي چونڊجي آيا جن جو تعلق مسلم ليگ فنڪشنل سان آهي. ڪائونسل جي ڊسٽرڪٽ ڪائونسل ۾ نمائندگي لاء ڊسٽرڪٽ ڪائونسل جو ھڪ علحده ميمبر سڌي ريت چونڊيو ويندو آهي. ھن ڪائونسل مان 2015 جي بلدياتي اليڪشن ۾ ڳوٺ حاجي علي حسن بروهي جو ياسر حسين بروهي ڊسٽرڪٽ ڪائونسل لاءِ ھن ڪائونسل مان ميمبر چونڊيو ويو جنھن جو تعلق پاڪستان پيپلزپارٽي سان آهي.

## ڪائونسل ۾ تعليم ۽ صحت

ھن يو سي ۾ صحت جي ڪابه سھولت ڪانہ آھي. شھدادڪوٽ لاڙڪاڻو بس ۽ ويگن اسٽينڊ، گورنمينٽ ھاء اسڪول شھدادڪوٽ، گورنمينٽ بوائز ڊگري ڪاليج شھدادڪوٽ ۽ کوڙ پرائمري اسڪول واقع آھن.

## ڪائونسل جي بجيٽ ۽ ترقياتي ڪم

## ڪائونسل ۾ آبادي ۽ سھولت
ھن ڪائونسل  ۾ شھدادڪوٽ لاڙڪاڻو بس ۽ ويگن اسٽينڊ، فوڊ کاتي جا گودام، شھدادڪوٽ مني اسٽيڊيم، سوئي سدرن گيس ڪمپني جي آفيس، ڦٽل سيلرا- شھدادڪوٽ ريلوي اسٽيشن، واقع آھن.  
ھن ڪائونسل ۾ عام ماڻھو اڪثر بنيادي سھولتن کان محروم آھن. ھن يو سي ۾ زرعي زمينن لاء پاڻي جي ڏاڍي قلت آھي. ڳوٺاڻي آبادي پيئڻ لاء جر جو پاڻي استعمال ڪري ٿي ۽ يو سي جو شھدادڪوٽ شھر جو علائقو واٽر سپلاء جو پاڻي استعمال ڪري ٿو پر اھو پيئڻ لائق ناھي جنھن ڪري شھري ذاتي خرچ تي شھر جي ٻاھران پيئڻ جو پاڻي ڊرمن ۾ خريد ڪندا آھن جيڪي مزدور گڏھ گاڏن تي ڀري ايندا آهن.

## حوالا

زمرو:شهدادڪوٽ تعلقو
گھوٽ

**گهوٽُ**، **بنرو**، **بنو**، () انھيءَ ماڻھوءَ کي سڏبو آھي، جنھن جو پرڻو يا شادي ٿي رھي ھجي، يا اڃا ھينئر ٿي ھجي، تنھن کي گھوٽُ سڏبو آھي.

## پڻ ڏسو
* ڪنوار 
*اھنير
*

## حوالا

زمرو:سڱاوتي
ڳوٺ سيتا

**ڳوٺ سيتا** (Sita Village) دادو ضلعو جي راڌڻ شهر ويجهو هڪ قديم ڳوٺ آهي.

## حوالا
ڊارڪ ويب

**ڊارڪ ويب** ()، () يا ڪاري انٽرنيٽ (dark internet) ھڪ اصطلاح آھي، جيڪو انٽرنيٽ تي موجوداھڙي سرور نيٽ ورڪنگ (نيٽ ورڪ سَرِوَر) جي لاءِ استعمال ڪيو ويندو آھي، جنھن تائين پھچ ناقابل يا ناقابل ڳولھا (امپاسيبل سرچ) ھوندي آھي.

ڊيٽا چوري ڪندڙ ماڻھو ۽ ڪمپينون، دُنيا ۾ ماڻھن جي موبائل نمبرز ۽ ذاتي ڄاڻ جا تفصيل چوري ڪري ڊارڪ ويب تي وڪرو ڪندا آھن. ڊارڪ ويب ھر عام ماڻھوءَ جي پھچ ۾ ناھي ھوندي، ان کي استعمال ڪرڻ لاءِ خاص ٽيڪنيڪل اوزار لڳايا ويندا آھن، ۽ ڊارڪ ويب جي رفتار (اسپيڊ) عام انٽرنيٽ کان ڪيترائي ڀيرا وڌيڪ تيز ھوندي آھي.

## حوالا

زمرو:ڊارڪ ويب
واپرائيندڙ

واپرائيندڙ يعني يوزر ھيٺئين مطلب طور ڪم ايندو آھي

*انٽرنيٽ يوزر
*وڪيپيڊيا واپرائيندڙ
*ڊرگ يوزر
*اينڊ يوزر

*ٻيا ساڳيا نالا واهپيدار

زمرو:سلجھائپ صفحا
پدرشاھي

**پدرشاھي**، سماجڪ تنظيم جو ھڪ قِسم آھي، جنھن ۾ ڪُٽنبَ جو مرد ڀاتي ڪُٽنب جو سربراھ ھوندو آھي. پدرشاھي جو ضد مدرشاھي آھي. جنھن ۾ ماءٌ ڪُٽنب جي سربراھ ھوندي آھي.

## لفظي معنيٰ جو بڻ بڻياد
پدرشاھي جي لفظِي معنٰي پيءُ جي حڪومت يا پيءُ جو حُڪم آھي، جنھن ۾ مرداڻو تسلط ھيٺ خاندان جو سرشتو ھلندو آھي.

## حوالا

زمرو:حڪومت جا قسم
زمرو:خاندان
زمرو:مرد
زمرو:معاشرتي نظام
يونين ڪائونسل جمالي

**يو سي 1 جمالي**  سنڌ جي ضلعي قمبر شھدادڪوٽ جي ھڪ يونين ڪائونسل جو نالو آهي جيڪا شھدادڪوٽ تعلقي ۾ واقع آهي. ان جي آبادي 6،590 آهي. ھي يونين ڪائونسل ۾ امام بخش جمالي ھڪ وڏو  ڳوٺ آھي جنھن جي آبادي 1443  آھي. ھي يو سي امام بخش ٿاڻي جي حدن ۾ ڳڙهي خيرو ۽ شھدادڪوٽ روڊ تي واقع آهي.   
## يو سي جا ڳوٺ
ھن يونين ڪائونسل م شامل ڳوٺن ۾  ڳوٺ اميد علي جوڻيجو، ڳوٺ غلام حيدر جروار، ڳوٺ غلام نبي ڀرڳڙي، ڳوٺ خدا بخش جمالي ، ڳوٺ شاھو جمالي , سنجر ڀٽي ، ڀنڀو خان چانڊيو جي وانڍ، سڪندر آباد، ڪوٽ جھوڙو، غوثپور، بوندر جي ڳڙھي، چاڪر جي وانڍ،  شامل آهن.

## ذاتيون
ھن يو سي جي حدن م رھندڙ آبادي ۾ جمالي ، جروار ، جوڻيجا ، ڀرڳڙي، بروھي مغيري، لھري، ڀٽي، ڀٽا، جتڪ، لغاري، چانڊيا، قطريا، گرگيج، کوکر، ڪوري ، کوسا، جتوئي  ۽ ٻيا شامل آهن.

## جاگرافي
ھن يونين ڪاؤنسل جون حدون اتر ۾ جيڪب آباد ضلعي جي تعلقي ڳڙهي خيرو سان ۽ اولھ پاسي کان بلوچستان جي ضلعي جعفرآباد جي تحصيل گنداخاہ سان ملن ٿيون. يونين ڪاؤنسل مان عيدن واھ، سنجر شاخ ۽ نورپور شاخ پڻ وھن ٿيون. ھن يو سي مان شھدادڪوٽ ڳڙهي خيرو روڊ کان ڀرڳڙي ريلوي اسٽيشن وٽان ھڪ لنڪ روڊ اتر اولھ طرف بلوچستان جي شھر گنداخاہ وڃي ٿو.

## ڪائونسل

يونين ڪائونسل جو عملدار يو سي سيڪريٽري آھي جيڪو آفيس جو سمورو رڪارڊ رکندو آهي ۽ دفتري پيش رفت ڪندو آهي. ھن ڪائونسل جا چار جنرل ڪائونسلر آھن جن جي سڌي چونڊ ٿيندي آهي. ڪائونسل شادي يا نڪاح جي رجسٽريشن ، ڄمڻ ۽ مرڻ جي رجسٽريشن جو رڪارڊ رکندي آھي. 2015  جي بلدياتي اليڪشن م ھن يو سي مان چيئرمين ھزار خان جمالي ۽ وائيس چيئرمين حضور بخش بروھي چونڊجي آيا جن جو تعلق پاڪستان پيپلزپارٽي سان آهي. ڪائونسل جي ڊسٽرڪٽ ڪائونسل ۾ نمائندگي لاء ڊسٽرڪٽ ڪائونسل جو ھڪ علحده ميمبر سڌي ريت چونڊيو ويندو آهي. ھن ڪائونسل مان 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ڳوٺ اميد علي جوڻيجي جو نصرت جوڻيجو ڊسٽرڪٽ ڪائونسل لاءِ ھن ڪائونسل مان ميمبر چونڊيو ويو.

## ڪائونسل جي تعليم ۽ صحت

ھن يو سي م ڳوٺ اميد علي جوڻيجو م صحت جو مرڪز، ھاء اسڪول ۽ پرائمري اسڪول واقع آھن.

## ڪائونسل  جي بجيٽ ۽ ترقياتي ڪم

## ڪائونسل ۾ آبادي ۽ سھولتون

ھن ڪائونسل م عام ماڻھو اڪثر بنيادي سھولتن کان محروم آھن. ھن يو سي مان ريل جو رستو پڻ گذري ٿو پر اھا سھولت گھڻو وقت اڳي ختم ٿي چڪي آهي. يو سي ۾ ھڪڙي ڀرڳڙي ريلوي اسٽيشن آهي جيڪا ھاڻي ڦٽل آھي. ھن يو سي ۾ زرعي زمينن لاء پاڻي جي ڏاڍي قلت آھي. ڳوٺاڻي آبادي پيئڻ لاء جر جو پاڻي استعمال ڪري ٿي.

## حوالا

زمرو:شهدادڪوٽ تعلقو
چيڪوسلوواڪيا

چيڪوسلوواڪيا (Czechoslovakia) وڇ يورپ جي ھڪ رياست ھئي، جيڪا ٻن ملڪن جمھوريا چيڪ ۽ سلوواڪيا ۾ ورھائجي وئي.

## حوالا

زمرو:جاگرافي يورپ
جمھوريا چين (1912ء–1949ء)

**جمھوريا چين** (Republic of China) (روايتي چيني: 中华民国، آسان چيني: 中华民国؛ پنين: Zhōnghuá Mínguó) سرزمين چين تي 1912ع ۾ قائم ٿي ۽ 1949ع تائين وجود ۾ رھي ۽ چيني گھرو ويڙھ (خانا جنگي) دوران ھيءَ دستبردار ٿي ڪري تائيوان ۾ منتقل ٿي. سرزمين چين جي تاريخ جي ھڪ دور مطابق ھيءَ جمھوريا چنگ خاندان جي پيش رو ھئي ۽ پوءِ ھيءَ عوامي جمھوريا چين بڻجي وئي.

## حوالا
عبدالرحيم ڏاھري

عبدالرحيم ڏاهري ناليوارو شاعر ۽ سگهڙ عبدالرحيم ولد ڇتن فقير ڏاهري، ڳوٺ صفر ڏاهري تعلقي شهدادپور ۾ 1902ع ڌاري پيدا ٿيو.

## تعليم
بنيادي ديني تعليم حاصل ڪرڻ لاءِ کيس ڳوٺ ڪنبن جي مدرسي ۾ ويهاريو ويو، جتي 9 مهينا پڙهيو، جتي سندس استاد حاجي جمن ڏيرو هو. عبدالرحيم ڏاهري ۽ سندس وڏا پير صاحب پاڳاري جا مريد هئا.
## بنيادي زندگي ۽ شاعري بابت
1942ع ڌاري پنهنجو اباڻو ڳوٺ ڇڏي ضلعي نوابشاهه ۾ دوڙ ويجھو هڪ ننڍڙي ڳوٺ ۾ اچي آباد ٿيا. عبدالرحيم ڏاهريءَ شعر و شاعريءَ جي شروعات بيتن چوڻ کان ڪئي. ان کان سواءِ داستان، معجزا، مناجاتون ۽ مناقبا وغيره به چيا اٿس. سندس بيتن جو هڪ مجموعو ’عمر مارئي‘ به ڇپجي چڪو آهي. عبدالرحيم ڏاهري 1955ع کانپوءِ واري دؤر جي شاعرن ۾ هڪ برجستو شاعر ٿي اڀريو. ’جمعيت الشعراء سنڌ‘ جي پليٽفارم تان منعقد ٿيندڙ ڪچهرين توڙي مشاعرن ۾ به شرڪت ڪندو رهيو. سندس شاعريءَ ۾ عروضي برجستگيءَ سان گڏوگڏ سگھڙائپ جو فن چڱو خاصو نظر اچي ٿو. عبدالرحيم ڏاهريءَ جا بيت ۽ داستان، سنڌي ثقافت جي قديم صنف ’نڙ بيت‘ سان واسطو رکن ٿا، جيڪي اڄ ڏينهن تائين سگهڙن جي ڪچهرين جي سونهن آهن. سندس نڙبيتن ۽ مناجاتن جو فقير قادر بخش رند خاص راوي آهي. 
## وفات
عبدالرحيم ڏاهري 25 جون 1985ع تي وفات ڪري ويو، کيس ابوالحسن ڏاهري واري قبرستان ۾ دفن ڪيو ويو آهي. سندس نڙ بيتن تي نوجوان اديب احمد خان سهاڳ ڪم ڪري رهيو آهي.

## حوالو
يونين ڪائونسل لغاري

**يو سي 2 لغاري**  سنڌ جي ضلعي قمبر شھدادڪوٽ جي ھڪ يونين ڪائونسل جو نالو آهي جيڪا شھدادڪوٽ تعلقي ۾ واقع آهي. ان جي آبادي 12,226 آهي. ھي يونين ڪاؤنسل ۾  لغاري ھڪ وڏو ڳوٺ آھي.  ھن يونين ڪاؤنسل م شامل ڳوٺن ۾ ڌڱ ھڪ مشھور ڳوٺ آھي جتي کوسا اڪثريت ۾ رهن ٿا. ان کان سواءِ ڳوٺ نور محمد بروهي، گل بيگ جتوئي، ڳوٺ الله بخش لغاري، ڳوٺ نظر محمد بروهي، ڳوٺ مينھون لغاري ۽ ڳوٺ حاجي يار محمد لغاري پڻ واقع آهن. ھن يو سي جي حدن م رھندڙ آبادي ۾ لغاري، کوسا، ڀٽي ۽ ٻيا شامل آهن.  يونين ڪاؤنسل جو صدر مقام ڳوٺ الله بخش لغاري ۾ آھي.

## ڪائونسل

يونين ڪاؤنسل جو عملدار يو سي سيڪريٽري آھي جيڪو آفيس جو سمورو رڪارڊ رکندو آهي ۽ دفتري پيش رفت ڪندو آهي. ھن ڪائونسل جا چار جنرل ڪائونسلر آھن جن جي سڌي چونڊ ٿيندي آهي. ڪائونسل شادي يا نڪاح جي رجسٽريشن ، ڄمڻ ۽ مرڻ جي رجسٽريشن جو رڪارڊ رکندي آھي. 2015  جي بلدياتي اليڪشن م ھن يو سي مان چيئرمين جعفر خان لغاري ۽ وائيس چيئرمين غلام شبير چانڊيو چونڊجي آيا جيڪي پاڪستان پيپلزپارٽي جا اميدوار ھيا. ڪائونسل جي ڊسٽرڪٽ ڪائونسل ۾ نمائندگي لاء ڊسٽرڪٽ ڪائونسل جو ھڪ علحده ميمبر سڌي ريت چونڊيو ويندو آهي. ھن ڪائونسل مان 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ڳوٺ حاجي يار محمد لغاري جو آصف علي لغاري ڊسٽرڪٽ ڪائونسل لاءِ ھن ڪائونسل مان ميمبر چونڊيو ويو جنھن جو تعلق پيپلزپارٽي سان ھيو. 

## ڪائونسل جي تعليم ۽ صحت
ھن يو سي جي تقريبن سمورن ڳوٺن م پرائمري اسڪولن جو نيٽورڪ موجود آهي. سيڪنڊري تعليم ۽  صحت جي سھولتن جو وڏو فقدان آهي.

## ڪائونسل  جي بجيٽ ۽ ترقياتي ڪم

## ڪائونسل ۾ آبادي ۽ سھولتون
عام ماڻھو پيئڻ لاء جر جو پاڻي استعمال ڪن ٿا. ڳوٺن ۾ تقريبن بجلي جي سھولت ختم ٿي چڪي آهي ۽ عام ماڻھو جو گذارو شمسي توانائي تي آهي. ھن ڪائونسل ۾ محمد علي شاخ، ڌڱ شاخ، مقصودو شاخ وھن ٿيون. ھن  يو سي جي معيشت زرعي آھي ۽ ھتي جون زمينون آبادي ۾ اپت واريون آھن. رتوديرو- گوادر روڊ يا ايم 9 پڻ ھن يو سي مان گذرندڙ آھي.

## حوالا

زمرو:شهدادڪوٽ تعلقو
چاڪياڻي

**يو سي 3 چاڪياڻي**  سنڌ جي ضلعي قمبر شھدادڪوٽ جي ھڪ يونين ڪائونسل جو نالو آهي جيڪا شھدادڪوٽ تعلقي ۾ واقع آهي . ھي يونين ڪاؤنسل ۾ چاڪياڻي ھڪ وڏو  ڳوٺ آھي. ھن يوسي مان رتوديرو-گوادر روڊ يا ايم 8 گذري ٿو.  يونين ڪاؤنسل م شامل ڳوٺن ۾  ڳوٺ دريا خان مستوئي، ڳوٺ امير بخش ڏنگر، ڳوٺ دلاور خان بروهي، ڳوٺ صوبدار مستوئي، ۽ ڳوٺ پير نبي شاھ  شامل آهن. ھن يو سي جي حدن م رھندڙ آبادي ۾ وڌا ، مستوئي، سومرا، بروھي، سيد  ۽ ٻيا شامل آهن.

## ڪائونسل

يونين ڪاؤنسل جو عملدار يو سي سيڪريٽري آھي جيڪو آفيس جو سمورو رڪارڊ رکندو آهي ۽ دفتري پيش رفت ڪندو آهي. ھن ڪائونسل جا چار جنرل ڪائونسلر آھن جن جي سڌي چونڊ ٿيندي آهي. ڪائونسل شادي يا نڪاح جي رجسٽريشن ، ڄمڻ ۽ مرڻ جي رجسٽريشن جو رڪارڊ رکندي آھي. 2015  جي بلدياتي اليڪشن م ھن يو سي مان چيئرمين مشتاق احمد مستوئي عرف پنھل خان ۽ وائيس چيئرمين مجتبیٰ حسين وڌو چونڊجي آيا جيڪي پاڪستان پيپلزپارٽي جا اميدوار ھيا. ڪائونسل جي ڊسٽرڪٽ ڪائونسل ۾ نمائندگي لاء ڊسٽرڪٽ ڪائونسل جو ھڪ علحده ميمبر سڌي ريت چونڊيو ويندو آهي. ھن ڪائونسل مان 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ڳوٺ پير نبي شاھ جو صاحب علي شاھ ڊسٽرڪٽ ڪائونسل لاءِ ھن ڪائونسل مان ميمبر چونڊيو ويو. 

## ڪائونسل جي تعليم ۽ صحت
ھن يو سي م پرائمري تعليم لاء پرائمري اسڪول تقريبن ھر ڳوٺ م واقع آھن پر سيڪنڊري تعليم جو بندوبست ڪانه آهي ۽ نہ ئي وري صحت جون سھولتون ميسر آھن.

## ڪائونسل  جي بجيٽ ۽ ترقياتي ڪم

## ڪائونسل ۾ آبادي ۽ سھولتون
ھتان جي ماڻھن کي پيئڻ جو پاڻي رڳو جر وارو ميسر آھي. ھن يو سي م زرعي زمينون اپت واريون ۽ گھڻي ڀاڱي آباد آھن. چاڪياڻي شھدادڪوٽ شھر کان چار ڪلوميٽرن جي فاصلي تي واقع آهي.

## حوالا

زمرو:شهدادڪوٽ تعلقو
سس

**سَسُ**  ھڪ سنڱ (رشتو) آھي ۽ ان زائفان کي سڏبو آھي جيڪا گھوٽ جي ڪنُوار ماءٌ ھوندي آھي.

## پڻ ڏسو
*ڪنُوار
* گھوٽ
*سهرو
*ڏير
*ڀاڄائي

## حوالا

زمرو:سڱاوتي
اعتبار خان چانڊيو (يو سي)

**يو سي 5 اعتبار خان چانڊيو**  سنڌ جي ضلعي قمبر شھدادڪوٽ جي ھڪ يونين ڪائونسل جو نالو آهي جيڪا شھدادڪوٽ تعلقي ۾ واقع آهي. ان م اعتبار خان چانڊيو ڳوٺ جي آبادي 5366  آهي. ھي يونين ڪاؤنسل ۾ اعتبار خان چانڊيو ھڪ وڏو  ڳوٺ آھي.  ھن يونين ڪاؤنسل م شامل ڳوٺن ۾  ڳوٺ شاھپور جمالي، ڳوٺ بوفو جمالي ۽ ڳوٺ جيئند جروار شامل آهن. ھن يو سي جي حدن م رھندڙ آبادي ۾ جمالي ، چانڊيا، جروار، بروھي، خاصخيلي ۽ ٻيا شامل آھن. ھن يو سي جو صدر مقام ڳوٺ اعتبار خان چانڊيو ۾ آھي. ھن يو سي جي مشھور شخصيتن م رئيس علي حسن خان چانڊيو ھيو جيڪو سابق وزيراعظم ذوالفقار علي ڀٽو جو ويجھو دوست ھيو. ان کان علاوه رئيس خداڏنو خان چانڊيو 1985ع م غير جماعتي چونڊن ۾ شھدادڪوٽ واري تڪ مان سنڌ اسيمبلي جي رڪن طور چونڊجي آيو ھو ۽ صوبائي ڪابينه ۾ مشير پڻ رھيو.

## ڪائونسل

يونين ڪاؤنسل جو عملدار يو سي سيڪريٽري آھي جيڪو آفيس جو سمورو رڪارڊ رکندو آهي ۽ دفتري پيش رفت ڪندو آهي. ھن ڪائونسل جا چار جنرل ڪائونسلر آھن جن جي سڌي چونڊ ٿيندي آهي. ڪائونسل شادي يا نڪاح جي رجسٽريشن ، ڄمڻ ۽ مرڻ جي رجسٽريشن جو رڪارڊ رکندي آھي. 2015  جي بلدياتي اليڪشن م ھن يو سي مان چيئرمين واجد علي چانڊيو ۽ وائيس چيئرمين مقبول احمد جروار چونڊجي آيا جيڪي پيپلزپارٽي جا اميدوار ھيا. ڪائونسل جي ڊسٽرڪٽ ڪائونسل ۾ نمائندگي لاء ڊسٽرڪٽ ڪائونسل جو ھڪ علحده ميمبر سڌي ريت چونڊيو ويندو آهي. ھن ڪائونسل مان 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ڳوٺ اعتبار خان چانڊيو جو عبدالخالق چانڊيو ڊسٽرڪٽ ڪائونسل لاءِ ھن ڪائونسل مان ميمبر چونڊيو ويو. 

## ڪائونسل جي تعليم ۽ صحت
ھن ڪائونسل جي ڳوٺن ۾ پرائمري تعليم جي سھولت ميسر آهي. اعتبار خان چانڊيو ڳوٺ م گورمينٽ بوائز ھاء اسڪول ۽ واقع آهي جتي ميٽرڪ تائين تعليم ڏني وڃي ٿي. ھائر ايجوڪيشن لاء ڪوبه تعليمي ادارو ڪانہ آھي.

## ڪائونسل  جي بجيٽ ۽ ترقياتي ڪم

## ڪائونسل ۾ آبادي ۽ سھولتون

ھي يو سي شھدادڪوٽ شھر سان لڳو لڳ واقع آھي ۽ ھتان ايم 8 روڊ رتوديرو کان گوادر طرف گذري ٿو. ھتي پيئڻ لاء رڳو جع جو پاڻي ميسر آهي. اعتبار خان چانڊيو ڳوٺ م ھڪ عيدگاهه پڻ واقع آهي. ھن يو سي جون زرعي زمينون اپت واريون، زرخيز ۽ آباد آھن.

## حوالا

زمرو:شهدادڪوٽ تعلقو
ٽيليٿون

**ٽيليٿون** ٽيليويزن سان تعلق رکندڙ پورٽ مينٽيو ( portmanteau) آھي. اھو ٽيليويزن جو ھڪ اھڙو پروگرام ھوندو آھي جنھن ذريعي ڪنهن بہ سياسي يا ڪنھن ٻئي خير واري مقصد خاطر فنڊ ڪٺو ڪيو ويندو آهي. ان پروگرام براه راست پروگرام ڪيترن ئي ڪلاڪن ۽ ڪڏهن ڪڏهن ڏينھن تي مشتمل ھوندو آھي. اھڙن ٽيليويزن پروگرامن م اھم شخصيتون شامل ٿينديون آهن. انھن مشھور شخصيتن ۾ راڳي، اداڪار، فنڪار، سياسي ۽ سماجي اڳواڻ وغيره شامل ٿيندا آهن. انھن پروگرامن م ماڻھو سڌو سنئون يا فون ذريعي شامل ٿي فنڊ جي واڌ م پنھنجي طرفان چندي ڏيڻ جو اعلان ڪندا آهن. 

## تاريخ
سڀ کان پھريون ٽيليٿون پروگرام 1949ع ۾ ڊيمن رنيان ڪينسر ريسرچ فائونڊيشن. جي لاءِ ملٽن بيرلي جي ميزباني ۾ ٿيو ھو جيڪو 16 ڪلاڪ جاري رهيو ۽ ان پروگرام ذريعي ان فائونڊيشن جي لاء ھڪ لک ڊالر فنڊ ڪٺو ڪيو ويو.. 23 اپريل 2020 ۾ پاڪستان ۾ ڪرونا جي ڪري ڪيل لاڪ ڊائون ۾ ڦاٿل ماڻھن جي مدد لاءِ وزيراعظم پاڪستان جي قائم ڪيل رليف فنڊ کي وڌائڻ لاء اي آر واء نيٽورڪ ۽ ٻين ٽي وي چينلن جي مدد سان ٽيليٿون جي براہ راست نشريات نشر ڪئي وئي جنھن م وزيراعظم پاڪستان سميت پاڪستان جي کوڙ مشھور شخصيتن حصو ورتو جن م ناليوارا صحافي، راڳي، رانديگر ۽ اداڪار وغيره شرڪت ڪئي.

## حوالا

زمرو:ابلاغ عامه
زمرو:ٽيليڪميونيڪيشن
سهرو

**سهرو**، گهوٽ يا ڪنوار جي پيءُ کي سڏبو آھي. اھو ھڪ سماجي ريتن مان نڪتل ھڪ اھڙو رشتو آھي جيڪو شادي ڪندڙن جو ھڪٻئي جي ماءٌ پيءٌ سان شادي ذريعي جڙندو آهي. شادي ٽٽڻ سان شادي مان پيدا ٿيل ساھراڻا رشتا پڻ ختم ٿي ويندا آهن. انگريزي م سھري کي فادر اِنلا، اردو ۽ ھندي ۾ سُسر، گجراتي ۾ سسرا، مراٺي ۾ ساسري، نيپالي ۾ سسورا، نيپالي ۾ سسورا، فارسي م والد ھمسر، عربي م الحمو, فرينچ ۾ بوپير (Beau-père) پشتو ۾ پلارہ، تيلگو ۾ ماماگارو (మామగారు) تامل ۾ مامانر (மாமனார்)، اسپيني م سئيگرو(Suegro)، سنحالي ۾ ماما (මාමා)، سوڊاني ٻولي ۾ بپا متوھا، صومالي ۾ آبو سودوگ (Aabo soddog)، سلوواڪي ۾ سووڪور ، يوناني م پٿيروس (Πεθερός)، اطالوي م سئاچرو، لاطيني م پاتر ايستي ان ليگي، ڪناڊا ٻولي ۾ ماوا (ಮಾವ)، جاوائي ٻولي م راما مرتوئا، ملائم ۾ ڀاريا پتاوو،  ، پنجابي م سھورا، پورچوگيزي م سوگرو ۽ ملائي م باپا مرتوئا چوندا آھن. سنڌي ٻوليءَ جو لفظ سھرو پنجابي جي لفظ سھورا سان مشابهت رکي ٿو. اسپيني ۽ پورچوگيزي جا لفظ سوئيگرو ۽ سوگرو پاڻ م وڌيڪ مشابھت رکندڙ آھن. سنحالي م ماما سھري کي چون ٿا پر سنڌي م اھو لفظ ماء جي ڀاء لاءِ استعمال ٿيندو آهي. سھري جي رشتي ۾ گھوٽ ان جو ڄاٽو ۽ ڪنوار ان جي ننھن سڏبي آھي. اسلامي شريعت مطابق ھي رشتو محرم رشتن ۾ شامل آهي. مڙس کان طلاق بعد مڙس جي پيءُ سان شادي حرام يا منع ڪيل آھي. اسلامي قانون مطابق سھري جي فوت ٿيڻ سان ننھن يا ڄاٽو وراثت جو حقدار نہ ھوندو آھي. سھري جي زال کي سنڌي ۾ سس سڏيندا آھن. روايتي طور تي سھري ۽ ڄاٽي، سس ۽ ڄاٽي،  سوھري ۽ ننھن جي رشتن جي ڀيٽ ۾ سس ۽ ننھن جو رشتو وڌيڪ تڪرار ۾ رھندو آيو آھي.

## پڻ ڏسو
* سس
* گهوٽ
* ڪنوار

## حوالا

زمرو:سڱاوتي
منوج ڪمار

**منوج ڪمار** (انگريزي:Manoj Kumar) سنڌ ۾ جنم وٺندڙ سنڌي ٻوليءَ جو ليکڪ، ڪهاڻيڪار، ڪالم نگار، سنڌيڪار ۽ انگريزي ٻولي جو پروفيسر آهي.

## زندگي جو احوال
منوج ڪمار صوفي ميگھراج جي گھر ۾ 23 فيبروري 1971ع تي سنڌ جي مٽياري ضلعو جي تاريخي شهر هالا ۾ جنم ورتو. منوج جي والد به بايو ڪيمسٽري ۾ ڪراچي يونيورسٽي مان ايم ايس سي پاس ڪئي پر طبيعت ۾ صوفي منش هجڻ سبب آزاد منش صوفي بڻجڻ کي اوليت ڏنائين.

## تعليم
منوج ڪمار پرائيمري کان انٽر تائين تعليم هالا شهر ۾ پرائي. هن پرائمري تعليم مخدوم امين فهيم پرائمري اسڪول مان ورتي. مئٽرڪ جو امتحان ايم جي گورنمينٽ هاءِ اسڪول هالا مان پاس ڪيائين ۽ انٽر جو امتحان 1988ع ۾ اسلاميه سروري ڪاليج هالا منجهان پاس ڪيائين.  ايم اي انگريزي ادب ۽ ٻي ايڊ جي ڊگري سنڌ يونيورسٽي ڄامشورو مان 1995ع ۾ حاصل ڪيائين.

## ادبي سفر
منج ڪمار لکڻ جي شروعات 1995ع ۾ ڪئي هن روزاني جاڳو اخبار ڪراچي، انگريزي اخبار سنڌ ٽربيون ۽ فائنينشل پوسٽ ۾ ڪالم لکڻ شروع ڪيا. سندس ڪالم روزاني ڪاوش اخبار حيدرآباد ۾ پڻ مستقل ڇپيا. سندس ڪهاڻيون مختلف اخبارن ۽ معياري رسالن ۾ ڇپيل آهن. هن جون ٻارن لاءِ ڪهاڻيون به ڇپيون آهن. سندس ڪهاڻين کان علاوه ترجمو ٿيل ڪتاب پڻ ڇپيل آهن. سندس ڪتاب سنڌي لينگويج اٿارٽي حيدرآباد پاران پڻ ڇپيل آهن. منوج ڪمار سنڌ جي وڏي شاعر شيخ اياز جي چونڊ شاعريءَ جو انگريزي ٻوليءَ ۾ ترجمو پڻ ڪيو آهي.

## عملي زندگي
منوج ڪمار عملي زندگي جي شروعات 1996ع ۾ ليڪچراري سان ڪئي. سنڌ پبلڪ سروس ڪميشن جو امتحان پاس ڪري انگريزي ادب جو ليڪچرار مقرر ٿيو. ترقي ماڻي اسسٽنٽ پروفيسر طور سروري اسلاميه ڪاليج هالا ۾ خدمتون سرانجام ڏيڻ شروع ڪيائين. ۾ اسسٽنٽ پروفيسر طور ڪاليج جي شاگردن جي روشن مستقبل لاءِ خدمتون سرانجام ڏئي رهيو آهي. ان سان گڏوگڏ سنڌ يونيورسٽي  مان ايم فل پڻ ڪري رهيا آهن.
## ڪتاب
* موڳو مٽر،۽ سونو ڪڪڙ، ڪهاڻيون سنڌي لينگويج اٿارٽي، حيدرآباد

*برف شهزادي، ڪهاڻيون، سنڌي لينگويج اٿارٽي حيدرآباد 2016ع

## حوالا

زمرو:ڪھاڻيڪار 
زمرو:ليکڪ 
زمرو:سنڌيڪار 
زمرو:سنڌي ماڻھو
شهزادو گلفام (ليکڪ)

**شهزادو گلفام** (انگريزي: Shahzado Gulfam؛ 2 مارچ 1935ع ـ 24 اپريل 2019ع )سنڌي ٻوليءَ جو هڪ ناليوارو ليکڪ،شاعر ۽ صحافي هو.

## ننڍپڻ، تعليم ۽ نوڪري
شهزادي گلفام جو جنم ٽنڊي محمد خان ضلعي جي مشهور ڳوٺ ٽکڙ ۾ ٿيو. سندس اصل نالو غلام محمد ولد علي محمد ميمڻ هو. ابتدائي تعليم پنهنجي اباڻي ڳوٺ ٽکڙ مان حاصل ڪيائين. مئٽرڪ نور محمد هاءِ اسڪول حيدرآباد ۽ انٽرميڊئيٽ سٽي آرٽس ڪاليج حيدرآباد مان پاس ڪيائين. هن بي اي ۽ ايم اي سوشالاجيءَ جون سندون سنڌ يونيورسٽيءَ مان حاصل ڪيون. هن 1956ع کان سنڌ يونيورسٽيءَ ۾ نوڪري شروع ڪئي ۽ 1995ع ۾ مينيجر سنڌ يونيورسٽي پريس طور رٽائر ڪيائين. 

## علمي ۽ ادبي خدمتون
هن سڄي عمر علم ۽ ادب جي خدمت ڪندي گذاري. هو 1960ع کان 1994ع تائين ريڊيو پاڪستان حيدرآباد سان سلهاڙيل رهيو. هن ريڊيو پاڪستان حيدرآباد لاءِ شاندار ڊراما لکيا. ريڊيو پاڪستان لاءِ سندس لکيل سيريل ”گامونءَ جا گفتا“ هڪ انتهائي ڪامياب ۽ مقبول سيريل هئي.

هو هڪ محنتي صحافي پڻ هو. هن پنهنجي صحافتي سفر جي شروعات “مسلمان اخبار” سان ڪئي. شوبز جي دنيا سان دلچسپي رکندڙ شھزادو گلفام 1965ع ۾ “فلمي دنيا” رسالي ۾ فلمن بابت لکندو ھو. هن سنڌي فلمن لاءِ گيت ۽ ڊائلاگ به لکيا. فلم گهونگهٽ لاھ ڪنوار لاءِ لکيل سندس هڪ گانو مشهور ڳائڻي نورجهان به ڳايو.    هُن فلم ’حاضر سائين‘ جا مڪالما لکيا ۽ ’ڌرتي ۽ آڪاش‘ جي مڪالما نگاري، ڪهاڻيڪاري ۽ شاعري پڻ ڪئي. هو ڪجهه وقت مشهور رسالي بادل جو اسسٽنٽ ايڊيٽر پڻ رهيو.

هن ڪيترائي اسٽيج ڊراما لکيا جن ۾ مينديءَ رتا هٿ، رت جا رشتا، رک مولا تي ۽ گل ۽ خوشبوءِ خاص ذڪر جي لائق آهن.

## وفات
هن نامياري ليکڪ 24 اپريل 2019ع تي سنڌ يونيورسٽي ڪالونيءَ ۾ دم ڌڻيءَ حوالي ڪيو.هن ٽي پٽ ۽ ٻه ڌيئرون سوڳوار ڇڏيون.

## حوالا

زمرو: سنڌي ليکڪ
ڀيڻ

**ڀيڻ**: () رت جو رشتو رکندڙ ساڳئي ماءُ يا ساڳئي پيءٌ مان پيدا ٿيل مادي ٻار کي چوندا آهن

## پڻ ڏسو
* ڀاءُ

## حوالا
ڀاڄائي

ڀاڄائي، () ھڪ ڪُٽنب ۾ ڀاءُ جي زال کي سنڌيءَ ۾ ڀاڄائي سڏبو آهي.

## پڻ ڏسو
* ڪنُوار
* گھوٽ
* سهرو
* ڏير
* نڻان
* ڏيرياڻي
* پھاڄ

## حوالا

زمرو:سڱاوتي
نڻان

**نڻان**، (انگريزي ٻولي: Sister in law) ھڪ ڪُٽنب مُڙس جي ڀيڻ کي سنڌيءَ ۾ نڻان سڏبو آهي.

## پڻ ڏسو

## حوالا

زمرو:سڱاوتي
آدماڻي لغارين جو قبرستان

**آدماڻي لغارين جو قبرستان** (انگريزي:Graveyard of Admani Leghari) سنڌ جي دادو ضلعو جي جوهي تعلقو جي ڪاڇو واري علائقي ۾ ڳوٺ **بَرِي** لڳ واقغ آهي. هيءُ قبرستان ڪلهوڙن ۽ ٽالپرن جي دور جو ياد گار آهي. هن قبرستان جي ديوارن تي فريسڪو چٽسالي، مغل آرٽ، راجپوتانه آرٽ ۽ سنڌي آرٽ جو بهترين مثال آهي.

## حوالا

زمرو:سنڌ جا تاريخي ماڳ
زمرو:دادو ضلعي جا تاريخي ماڳ
سنڌ جو برٽش انڊيا وارو دؤر

**سنڌ جو برٽش انڊيا وارو دؤر**  1843ع کان 1947ع تائين 104 سالن تي مشتمل آهي. اھو دؤر ٻن حصن ۾ ورھايل آھي ھڪڙو ايسٽ انڊيا ڪمپني جي ڪلڪتي واري سرڪار جو دؤر جيڪو 1843ع کان 1857ع تائين ھيو ۽ ٻيو برٽش انڊيا جي دھلي سرڪار وارو دؤر جيڪو 1858 کان  1947ع تائين ھليو.  

##### ايسٽ انڊيا ڪمپني جي سرڪار

## سنڌ جي فتح
1843ع ۾ سنڌ جي فتح کانپوءِ انگريزن سنڌ جو نظم ونسق نئين بنياد تي قائم ڪري سنڌ کي ٽن تعلقن ڪراچي، حيدرآباد ۽ شڪارپور ۾ تقسيم ڪيو ۽ سنڌ جو دارالخلافه 1847ع تائين حيدرآباد رهيو تنهن کانپوءِ ڪراچي منتقل ڪيو ويو.

## سنڌ جو بمبئي سان الحاق
سنڌ جي بمبئي سان الحاق وقت ۽ ان کان بعد بہ اھا رٿ غور ھيٺ رھي ھئي تہ بمبئي جي ڀيٽ م سنڌ پنجاب سان فطري لاڳاپو رکڻ جي ڪري ان جو الحاق اتر اولھ سرحدي علائقي ( موجوده خيبرپختونخوا) وانگر پنجاب سان ڪيو وڃي ڇو ته پنجاب ۽ سنڌ  سنڌو درياءَ ذريعي پاڻ ۾ ڳنڍيل ھيا. لارڊ ڊيلھوسي (Lord Dalhousie) جڏھن گورنر جنرل ھيو تہ ان آڏو اھا رٿ پيش ٿي ھئي. پر مالياتي سببن جي ڪري اھا رٿ ايسٽ انڊيا ڪمپني جي ڊائريڪٽرن منظور نہ ڪئي. ھڪ دفعو ٻيھر ساڳي رٿ 1857 جي بغاوت کان پوءِ رکي وئي پر مواصلاتي رابطن جي پسماندگي ڪري لارڊ ڪننگ منظوري نہ ڏني. 1876ع ۾ لارڊ نارٿ بروڪ سنڌ جي پنجاب سان الحاق جي حق ۾ ھيو. 1877ع ۾ لارڊ لائٽن  پنجاب جي ڇھن سرحدي ضلعن ھزارا، بنون، پشاور، ڪوھاٽ، ڊيره اسماعيل خان ۽ ڊيره غازي خان  کي سنڌ جي سنڌو درياء جي ساڄي ڪپ تي واقع سنڌ جي ضلعن کي ملائي ٽرانس انڊس پروانس ٺاھڻ چاھيو پئي. بمبئي کي سنڌ جي ان حصي جي عيوض لائٽن سينٽرل پراونسز جي علائقن يا سموري صوبي کي شامل ڪرڻ جي رٿ پڻ ڏني پر سيڪريٽري آف اسٽيٽ انھن رٿن جي منظوري نہ ڏني. لارڊ لينسڊائون (1888-94) جي وائسراءِ شپ واري دؤر ۾ وري سنڌ کي پنجاب سان شامل ڪرڻ جي رٿ غور ھيٺ آئي پر  بلوچستان جي ايجنسي قائم ٿيڻ بعد سنڌ جي سرحدي ضلعي واري  حيثيت ختم ٿي وئي ۽ ان سان ان جي فوجي اھميت ختم ٿي وئي.

## بمبئي پريزيڊنسي وارو دؤر 1857 تائين

##### برٽش انڊيا جي دھلي سرڪار

## بمبئي پريزيڊنسي وارو دؤر 1858 کان

## سنڌ جي بمبئي کان جدائي

## برٽش انڊين سنڌ

## حوالا
وزير آباد (شڪارپور)

**وزير آباد** پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي شڪارپور جي تعلقي لکي غلام شاھ جو ھڪ ڳوٺ آھي جيڪو مھر سردار غوث بخش مهر جو اباڻو ڳوٺ آھي. 
## تاريخ
جيسورخان لکيءَ ۾ ئي رهيو،جا هن جي اڳ وانگر ئي ملڪيت هيٺ هئي. هن جي مرتئي کان پوءِ سندس پٽ عاقل خان پنهنجي ڀاءُ بکر ۽ سوٽ وڏيري ساجن خان جي التجا تي پراڻي شهر جي جاءِ تي نئون شهر ٻڌائڻ جو پڪو پهه ڪيو. انهن جيڪو نئون قلعو تعمير ڪرايو اهو اڄ به موجود آهي. سندس ڪٽنب مان سڄڻ خان به هڪ ڳوٺ آباد ڪيو، جنهن جو نالو پنهنجي پٽ maro جي نالي پٺيان مارو رکيو، جنهن هاڻي وزيرآباد سڏيو وڃي ٿو. وزيرآباد تي وري احمدشاهه درانيءَ جي وزير شاهه ولي جي نسبت سان اهو نالو پيو، جيڪو سندس پيريءَ ۾ آمدنيءَ جو ذريعو بڻجي ويو.

## حوالا
محمد عارف صنعت اعواڻ

محمد عارف “صنعت” اعواڻ جو ڳاڻاٽو، سنڌ جي مشهور شاعرن ۾ ٿئي ٿو. هو فارسي زبان جو صاحبِ ديوان شاعر ٿي گذريو آهي. “صنعت” جي ڪلام جي باري ۾ پير حسام الدين شاهه راشدي لکي ٿو ته: سندس ڪلام ۾ ايرانيت جو عنصر زياده آهي. جيڪڏهن ڪو غير واقف پڙهندو ته محسوس نه ڪري سگهندو ته ڪنهن سنڌي شاعر جو چيل آهي. روزاني، آمد سلاست ۽ زورِ بيان جا خوب جوهر ڏيکاريل آهن. 
تذڪره لطفي جو بيان آهي ته، “صنعت” ڪلهوڙن جي دؤر ۾ پيدا ٿيو، ميرن جو دؤر ڏسي، انگريزن جي دؤر ۾ 2-صفر 1266ھ تي وفات ڪيائين.

## حوالا
مير ڪاظم شاھ

**مير ڪاظم شاھ**  ھڪ شاعر ھيو. مير ڪاظم شاهه ولد اسماعيل شاهه، حيدرآبادي ٽالپرن پاران، شڪارپور جو پهريون گورنر مقرر ٿي آيو. پنهنجي وڏي ڀاءُ عابد شاهه وانگر فارسي زبان جو سٺو شاعر ٿي گذريو آهي. سنڌ جي ادبي تاريخن ۽ فارسي تذڪرن ۾ سندس نالو نمايان نظر اچي ٿو.
شڪارپور جي بلند پايه فارسي گو شاعر آخوند صاحبڏني سان سندس تعلقات گهرا هئا، کيس شڪارپور شهر گهڻو پسند هيو. 

## حوالا
مرزا احمد علي احمد

**مرزا احمد علي “احمد”**
مرزا احمد علي “احمد” جي باري ۾ تذڪره نويسن لکيو آهي ته هو اصل ۾ قلات جو رهواسي هو. قلات جي خان مير خداداد خان سان اختلاف پيدا ٿيڻ ڪري 1873ع ڌاري جيڪب آباد ۾ اچي رهيو، پر ترت ئي شڪارپور ۾ عارضي سڪونت اختيار ڪري، خيرپور جي والي مير مراد علي خان جي درٻار سان وابسته ٿي ويو. شڪارپور ۾ رهندي، هتان جي ادبي حلقي ۾ چڱو نانءُ ڪڍيائين، فارسي زبان جو سٺو شاعر هيو. سندس ڪلام هفتيوار “مفرح القلوب” ڪراچي ۾ اڪثر شايع ٿيندو هيو. چوڏهين نومبر 1880ع جي شماري ۾ شڪارپور جي واکاڻ ۾ سندس هيٺيون قصيدو شايع ٿيل آهي، جيڪو سنڌي ترجمي سان پيش ڪجي ٿو.

## حوالا
صاحبداد شيخ

**صاحبداد شيخ**
صاحبداد شيخ ولد شيخ ميهر علي سنه 1850ع ڌاري شڪارپور ۾ ڄائو. شڪارپور جو هيءُ گمنام، غير معروف پر هڪ بهترين شاعر ۽ عمدو نثر نويس ٿي گذريو آهي، جيڪو پنهنجي وقت جو چڱو حڪيم به هو. مادري ٻولي سنڌي کان علاوه عربي، فارسي، اردو، پشتو، پنجابي، انگريزي ۽ ترڪي زبانن تي به خاصي دسترس حاصل هيس. پاڻ ڪيترو عرصو برطانيه حڪومت جي مختلف کاتن ۾ ملازمت ڪيائين. بحرين ۾ ايسٽ انڊيا ڪمپني پاران مترجم جا فرائض به سر انجام ڏنائين.
سندس تصنيفات ۾ فرهنگِ قادري ۽ انشاء سنڌي مشهور آهن. سندس وفات 1936ع ڌاري شڪارپور ۾ ئي ٿي. شڪارپور تي سندس فارسي ۾ هيٺيون قصيدو ملي ٿو، جيڪو ترجمي سان پيش ڪجي ٿو:

## حوالا
پروفيسر شيوارام ڦيرواڻي

**پروفيسر شيوارام ڦيرواڻي**  جو پورو نالو
پروفيسر شيوارام نرسنگهداس ڦيرواڻي ھيو ۽ ان جو جنم سنه 1867ع ڌاري شڪارپور ۾ ٿيو (1950ع ۾ ديهانت ڪيائون) . سن 1912ع کان 1924ع تائين بمبئي يونيورسٽي ۾ پروفيسر جي عهدي تي فائز رهيو. پوءِ اباڻي شهر شڪارپور جي اُڪير کنيس ته اچي ميونسپالٽي جي مختلف عهدن تي ڪم به ڪندو رهيو ته ڇوڪرن ۽ ڇوڪرين جي تعليم کي زور وٺائڻ لاءِ “پرائمري سڪول بورڊ ميونسپالٽي شڪارپور” نالي هڪ ڪاميٽي جوڙي ان جي صدارت سنڀاريندي تعليم جي واڌاري لاءِ به پاڻ پتوڙيندو رهيو. وڇوڙي جو واءُ گهليو ته پنهنجي اَباڻن ڪکن کي ڇڏي پرڏيهه اَسيو. تحقيق جي عملي ميدان ۾ سندس ليک جيڪي ماهوار اخبار تعليم حيدرآباد، ماهوار سنڌو شڪارپور، روزانه قرباني شڪارپور ۽ روزانه سوراج شڪارپور ۾ وقت بوقت ڇپبا رهيا.

## حوالا
فقير غلام علي مسرور

**فقير غلام علي “مسرور” ** فقير غلام علي “مسرور” ولد حاجي رحيم بخش بدوي (جنم : 1893ع ، وفات : 1952ع) جو شمار انهن صوفي شاعرن ۾ ٿئي ٿو، جن فڪر ۽ فقر کي شعار بڻائي سنڌي ادب ۾ ناماچار ڪڍيو. هو ڪنهن به رسمي تعارف جا محتاج نه آهن. پاڻ نه رڳو هڪ پخته گو شاعر هئا، پر اعليٰ پايه جا نثر نويس به هئا. سندن تصنيفات ۾ “مسدس مسرور” عرف “هيرن جو هار”، “راڳ جي شرعي حيثيت”، مثنوي هير رانجهو”، “دشمن”، “من - مستي”، “سلطاني سهاڳ” کان علاوه “فقير واليڏنو شڪارپوري” جو ڪلام پڻ شامل آهن. پاڻ روهڙي شريف جي صوفي شاعر ۽ بزرگ حضرت بيدل سائين رحه جي فڪر جو گهرو اثر قبول ڪيائون ۽ اهوئي سبب آهي جو سندس ڪلام ۾ مرشد جي ناصحانه ڪلام جي جهلڪ نظر اچي ٿي. شڪارپور شهر ۽ ماحول جي عڪاسي هيٺين ريت نظم ڪئي اٿن.

## حوالا
مولا بخش مسڪين

**مولا بخش “مسڪين” **
مولا بخش “مسڪين” ولد عبدالمجيد ڀٽو، (جنم 1 – مارچ 1893ع وفات 24 سيپٽمبر 1953ع) ڪنهن به رسمي تعارف جو محتاج نه آهي، سندس ڪلام تي سنڌ جي لاثاني شاعر شاهه عبداللطيف ڀٽائي رحه جي فڪر ۽ فن جو گهرو اثر نظر اچي ٿو. سندس ڪلام ابيات، نعت شريف ۽ ڪافين جي صورت ۾ ملي ٿو. هن هيٺ شڪارپور جي تعريف ۾ سندس ابيات پيش ڪجن ٿا:

## , حوالا
حاجي شير محمد شيرل چغدو

**حاجي شير محمد ”شِيرل“ چغدو**
شير محمد شيرل ولد حاجي محمد صالح چغدو، 9 نومبر 1880ع تي شڪارپور ۾ ڄائو. مختلف تعليمي سندون حاصل ڪري 27 فيبروري 1900ع تي پرائمري استاد مقرر مقرر ٿيو. ملازمت جو ڪافي عرصو همايون ۾ گذاريندي حضرت مولانا عبدالغفور مفتون همايوني جي صحبت ۾ رهيو. 10 اپريل 1919ع تي ڳڙهي ياسين ميونسپل اسڪول جو هيڊ ماستر ٿيو ۽ 1932ع ڌاري ڊپٽي انسپيڪٽر جي عهدي تي رهندي رٽائرڊ ڪيائين. شعروشاعريءَ سان جواني کان لڳاءُ هيس، سندس شمار شڪارپور جي ناميارن شاعرن ۾ ٿيندو هو. پاڻ 14 آڪٽوبر 1963ع تي شڪارپور ۾ وفات ڪري ويو. هن جي هيٺ شڪارپور متعلق  سندر ڪويتا پيش ڪجي ٿي:

## حوالا