open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
انجو ڊوڊيا

انجو ڊوڊيا (ڄم: 7 اپريل 1964ع) هڪ ڀارتي معاصر مصور آهي. هوءَ ممبئي ۾ رهي ٿي ۽ اتي ئي ڪم ڪري ٿي. سندس پينٽنگز ۾ ذاتي زندگي ۽ انساني تعلقات ڏيکاريا وڃن ٿا، جتي عام طور تي 'عورتون' مرڪزي حيثيت ۾ هونديون آهن.

سندس ڪم اڪثر واٽر ڪلر ۽ ڪوئلي جي ميلاپ طور پيش ٿيندو آهي.

## زندگي ۽ تعليم
انجو ڊوڊيا ممبئي، مهاراشٽر ۾ ڄائي. هن 1986ع ۾ سر جے جي اسڪول آف آرٽ مان بي ايف اي (پينٽنگ) ۾ گريجوئيشن ڪئي. هوءَ اتل ڊوڊيا جي زال آهي، جيڪو پڻ هڪ مشهور ڀارتي معاصر مصور آهي. انهن جي ڌيءُ بيراج به هڪ آرٽسٽ آهي.

## ڪيريئر

### انداز
شروعاتي ڏينهن ۾، سندس فن اڪثر تجريدي انداز ۾ هوندو هو. بهرحال، انساني ذهن ۽ نفسياتي تجزيو ۾ مستقل دلچسپي سبب، سندس لاڙو انسان نما تصويرن ڏانهن رهيو، جيڪي سندس ڪم ۾ نظر اچن ٿيون. ڊوڊيا تي رينيسانس دور جي مصورن جهڙوڪ جيوٽو، انگمار برگمان جي فلمن، جاپاني اوڪيو-اي پرنٽن ۽ سلويا پلاث جي شاعري جو اثر آهي. هوءَ وچئين دور جي مذهبي شاعري، گجراتي لوڪ ڪهاڻين ۽ دنيا جي ڏندڪٿائن مان به متاثر رهي آهي. انهن سڀني اثرن جو ميلاپ سندس منفرد فنڪاري واري انداز ۾ ظاهر ٿئي ٿو.

### ٿيم
معاصر واقعن، سماجيات، معاشيات ۽ ثقافت تي نرم تبصرو سندس فن پارن جا اهم موضوع رهيا آهن. اخبارن جا سرخيون، فيشن ماڊلز جون تصويرون ۽ فلمون سندس پينٽنگز لاءِ حوالو بڻجن ٿيون. سندس فن پارن جا تفصيل حقيقي دنيا جي ظاهري شڪل کي گھڻ رخي علامتن سان ظاهر ڪن ٿا. هن مختلف طريقن سان ڪپڙي کي به بطور تصويري وسيلي طور استعمال ڪيو آهي.

## ڪم

### وڏيون نمائشون
ڊوڊيا جا فن پارا فريز انٽرنيشنل آرٽ فيئر، آرٽ بيسل (باسل ۽ هانگ ڪانگ)، انڊيا آرٽ فيئر، ۽ دهلي ڪنٽيمپري آرٽ ويڪ ۾ نمائش لاءِ پيش ڪيا ويا آهن. هوءَ ڀارت ۽ ٻاهرين ملڪن ۾ ڪيترن ئي انفرادي ۽ گڏيل نمائشن جو حصو رهي چڪي آهي.

### عوامي مجموعا
ڀارت ۾، ڊوڊيا جا فن پارا اين جي ايم اي، نئين دهلي؛ ڪي اين ايم اي، نئين دهلي؛ ودهرا آرٽ گئلري، نئين دهلي؛ چيمولڊ پرسڪاٽ روڊ، ممبئي؛ اين جي ايم اي، ممبئي؛ ۽ جي اين اي ايف، ممبئي جي مجموعن جو حصو آهن. جڏهن ته، سندس تخليقون ٻاهرين ملڪن ۾ آرٽ انسٽيٽيوٽ آف شڪاگو، شڪاگو؛ ۽ برگر ڪليڪشن، هانگ ڪانگ ۾ پڻ موجود آهن.

### ايوارڊ ۽ نامزدگيون
ڊوڊيا 1999ع ۾ ريليئنس انڊيا آرٽ ايگزيبيشن اوارڊ فار هارموني، 2001ع ۾ انڊو-امريڪن سوسائٽي لاءِ ينگ اچيور اوارڊ، ۽ 2007ع ۾ زي ايگزيسٽينس اوارڊ حاصل ڪيو. هن کي 1998ع ۽ 2000ع ۾ سوڌبيز پرائيز فار ڪنٽيمپري آرٽ لاءِ ٻه دفعا نامزد ڪيو ويو.

## ڪتابي فهرست

* دوديا، انجو (2021). آئيني تي ساهه کڻڻ. 
* دوديا، انجو (2012). صاف ڪرڻ لاءِ ڪمرو. 

## حوالا

زمرو:جيوت ماڻهو
زمرو:1964ع جون پيدائشون
فردوسي مزومدار

**فردوسي مزومدار** (جنهن جو اصل نالو آرا بيگم آهي؛ ڄائو 18 جون 1943) هڪ بنگلاديشي فلم، ٽيليويزن ۽ اسٽيٽج اداڪاره آهي. هن کي ايڪوشي پڊڪ (1998)، آزادي ڏينهن جو ايوارڊ (2020) ۽ بنگلا اڪيڊمي لٽريچر ايوارڊ (2020) بنگلاديش جي حڪومت پاران ڏنا ويا.

2009 کان، اسٽيٽج تي هن 1200 کان وڌيڪ ڪامياب پرفارمنس ڏنيون آهن، جيڪي تقريباً 35 ڊرامن تي مشتمل آهن، جن ۾ گهڻا پنهنجي گروپ، تئٽر لاءِ هئا.

ڊائريڪٽر عبدالله ال مومن هن کي "بي ٽي وي ڊرامن جي سونهري دور جي سڀ کان وڌيڪ ڳولايل اداڪارا" قرار ڏنو.

## ابتدائي زندگي
مزومدار ايڊن ڪاليج ۾ انٽرميڊيئيٽ جي شاگرد هئي. هن **داڪا يونيورسٽي** کان بنگالي ۽ عربي ۾ ماسٽرز ڊگري حاصل ڪئي.

## ڪيريئر
مزومدار پنهنجي ڊراما ڪيريئر جو آغاز پنهنجي ڀاءُ، منير چوڌري کان ڪيو، جيڪو هڪ ڊراما نگار ۽ ناول نگار هو.

هن پهريون دفعو ڊرامي ڊاڪٽر عبد اللهار ڪارخانه ۾ اداڪاري ڪئي، جيڪو شوقت عثمان لکيو هو، ۽ اهو داڪا يونيورسٽي جي اُس وقت جي اقبال هال جو پيداوار هو.

فردوسي مزومدار مشرقي پاڪستان جي پي ٽي وي (هاڻي بنگلا ديوان ٽي وي) جي پهرين ٽيليويزن ڊرامي ايڪتالا ڊوٽالا (1964) ۾ به اداڪاري ڪئي.

سال گذرڻ سان، هن ڪيترن ئي ڊرامن ۾ پرفارمنس ڏني، جهڙوڪ ڪڪيلارا، هڪ هڪ عورت جو ڊرامو، ايڪا، هڪ هڪ ڪردار واري غير زباني ڊرامو، تاموشي، جيڪو نيليما ابراهيم لکيو، ۽ ٻيا.

هن پنج اسٽيج ڊراما ڊائريڪٽ ڪيا جن ۾ مهرجان آرڪبار، تحرہ تکھونو، چٽھی ۽ دوي بن شامل آهن.

بنگلاديش جي آزادي کان پوء، 1972 ۾، چٽرا شکڪھ نٽيا گوٺي جا ميمبر هڪ ٿيٽر ٽروپ ٺاهي، جنهن جو نالو تئٽر رکيو. مزومدار ان ٽروپ جي بنيادي ميمبرن مان هڪ هئي.

## ذاتي زندگي
مزومدار 1970 جي لڳ ڀڳ رامندو مزومدار سان شادي ڪئي. گڏجي انهن جي هڪ ڌيءُ، ٽروپا مزومدار (جنم 1973) آهي.

هن جي والد، خان بهادر عبدالحليم چوڌري، هڪ ضلعي مجسٽريٽ هئا. هن جو ڀاءُ منير چوڌري هڪ تعليمي ماهر ۽ لکڻين جو مصنف هو. ٻيو ڀاءُ، ڪبير چوڌري، هڪ پروفيسر ۽ دانشور هو.

ٻيا ٻه ڀاءُ، ليٽيننٽ ڪالڻل عبدالقيويم چوڌري ۽ محبوب چوڌري پاڪستان فوج ۾ خدمت انجام ڏني.

## ايوارڊ

* بنگالي اڪيڊمي ادبي ايوارڊ (2020) 
* آزادي جي ڏينهن جو ايوارڊ (2020) 
* ايڪوشي پدڪ (1998)
* وليم ڪيري ايوارڊ (1998)
* بنگلاديش شلپاڪالا اڪيڊمي ايوارڊ بهترين اداڪار لاءِ (1978)
* بهترين اداڪاري لاءِ پهريون نيشنل ٽي وي ايوارڊ (1975)
* هڪ ڏهاڪي تائين ٽي وي ۾ ڪارڪردگي لاءِ سيڪوئنس ايوارڊ آف ميرٽ 

## ڪم

## حوالا

زمرو:جيوت ماڻهو
زمرو:1943ع جون پيدائشون
زيارت، بلوچستان

**زيارت** (Ziarat) پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي زيارت ضلعي جو هڪ شهر آهي. اهو بلوچستان جي صوبائي گاديءَ واري شهر ڪوئيٽا کان 130 ڪلوميٽر (81 ميل) پري واقع آھي.  اڳي، اهو سبي ضلعي جو حصو هو. ان کي پهرين جولاءِ 1986ع تي الڳ ضلعي طور اعلان ڪيو ويو. قائداعظم ريزيڊنسي هن وادي ۾ واقع آهي، جتي پاڪستان جو باني، قائداعظم، محمد علي جناح پنهنجا آخري ڏينهن گذاريا هئا.
## تاريخ
29 آڪٽوبر 2008ع تي، صبح جي 4 وڳي، زيارت ۽ آس پاس جا علائقا ٻيڻا زلزلي جي لوڏن ۾ اچي ويا. پهريون زلزلو، 6.2 شدت جو، ڪجهه سيڪنڊن تائين رهيو، ۽ ان کان پوءِ 6.4 شدت جو زلزلو آيو جيڪو لڳ ڀڳ 30 سيڪنڊن تائين رهيو، جنهن ۾ ڪيترائي مٽيءَ جا گهر ۽ ڪيتريون ئي سرڪاري عمارتون تباهه ٿي ويون. پاڙيسري ڳوٺ پڻ زلزلي کان سخت متاثر ٿيا. 200 کان وڌيڪ ماڻهو مارجي ويا ۽ 50,000 کان وڌيڪ بي گهر ٿي ويا.  لينڊ سلائيڊنگ ڪيترائي رستا ڪٽي ڇڏيا، جنهن ڪري علائقي کي هنگامي جواب ڏيندڙن تائين رسائي گهٽجي وئي. پاڪستاني فوجي هيلي ڪاپٽر جبلن ۽ ڏورانهن هنڌن تائين پهچڻ لاءِ استعمال ڪيا ويا. 

## جاگرافي
زيارت صنوبر (Ziarat Juniper) جي ٻيلي سان گھريل آهي، جيڪو تقريبن 1,10,000 هيڪٽر ايراضي تي پکڙيل آهي ۽ پاڪستان ۾ صنوبر ٻيلي (Juniperus seravschanica) جي سڀ کان وڏي علائقي جو گھر آهي. زيارت جا صنوبر جا وڻ پنهنجي قسم جي قديم ترين وڻن مان هڪ آهن جن مان ڪجهه وڻ 4000 سال پراڻا آهن. اهو مڃيو وڃي ٿو ته هي ٻيلو دنيا ۾ پنهنجي قسم جو ٻيو نمبر وڏو ٻيلو آهي. مقامي قبيلا بنيادي طور تي ڪاڪڙ ۽ ترين آهن.

### موسم
زيارت ۾ ڪوپن: ڊي ايس اي جي مطابق براعظمي آبهوا آهي ۽ پاڪستان جي ٻين شهرن جي مقابلي ۾ اونهاري ۾ ڪافي ٿڌو رهندو آهي.

## حوالا

زمرو:زيارت ضلعو
زمرو:بلوچستان جا شهر
هرنائي تعلقو

**ھرنائي تعلقو** (Harnai Tehsil) پاڪستان جي بلوچستان صوبي جي ضلعي ھرنائي جو هڪ تعلقو آهي. تعلقي جو صدر مقام ھرنائي شهر ۾ آهي. سال 2023ع جي آدمشماري جي مطابق تعلقي جي آبادي 82,001 آهي.

## حوالا

زمرو:ھرنائي ضلعو
زمرو:بلوچستان جا تعلقا
دڪي تعلقو

**دڪي تعلقو** (Duki Tehsil) پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي ضلعي دڪي جو هڪ تعلقو آهي. تعلقي جو صدر مقام دڪي شهر آهي. سال 2023ع جي آدمشماري جي مطابق تعلقي جي آبادي 137,294 آهي.
## حوالا

زمرو:دڪي ضلعو
زمرو:بلوچستان جا تعلقا
ڪنگري تعلقو، بلوچستان

**ڪنگري تعلقو** (Kingri Tehsil) پاڪستان جي بلوچستان صوبي جي ضلعي موسيٰ خيل جو هڪ تعلقو آهي. تعلقي جو صدر مقام شهر آهي. سال 2023ع جي آدمشماري جي مطابق تعلقي جي آبادي 33,618 آهي.
## حوالا

زمرو:موسي خيل ضلعو
زمرو:بلوچستان جا تعلقا
گوارگو تعلقو

**گوارگو تعلقو** (Gowargo Tehsil) پاڪستان جي بلوچستان صوبي جي پنجگور ضلعي جو هڪ تعلقو آهي. تعلقي جو هيڊ ڪوارٽر شهر ۾ آهي. سال 2023ع جي آدمشماري جي مطابق تعلقي جي آبادي 31,718 آهي.

## حوالا

زمرو:پنجگور ضلعو
زمرو:بلوچستان جا تعلقا
سرياب تعلقو

**سرياب تعلقو** (Saryab Tehsil) پاڪستان جي بلوچستان صوبي جي ڪوئيٽا ضلعي جو هڪ تعلقو آهي. تعلقي جو هيڊ ڪوارٽر سرياب ۾ آهي. سال 2023ع جي آدمشماري موجب تعلقي جي آبادي 572,854 آهي.

## حوالا

زمرو:ڪوئيٽا ضلعو
زمرو:بلوچستان جا تعلقا
قلعو عبدالله

**قلعو عبدالله** (Qilla Abdullah) هڪ تاريخي قلعي جو نالو آهي جيڪو قلات جي هڪ خان، سردار عبدالله خان احمدزئي (1716ع-1731ع) پاران تعمير ڪرايو ويو. 

اهو پاڪستان جي ڏکڻ اولهه واري صوبي بلوچستان جي ضلعي قلعه عبدالله ۾ واقع آهي.
## حوالا

زمرو:بلوچستان، پاڪستان جا تاريخي ماڳ
زمرو:بلوچستان ۾ ڪوٽ
زمرو:قلعو عبدالله ضلعو
گلستان، بلوچستان

**گلستان** (Gulistan) پاڪستان جي بلوچستان صوبي جي قلعه عبدالله ضلعي جو هڪ شهر ۽ تعلقي جو صدر مقام آهي. اهو پاڪ-افغان سرحد کان 8 ڪلوميٽر (5 ميل) جي مفاصلي تي آهي. گلستان شهر ڪيترن ئي قبيلن، جهڙوڪ ڪاڪڙ، ترين، اچڪزئي ۽ سيد جو گهر آهي. اهو ڊگھائي ڦاڪ "26'36°30 اتر ۽ ويڪرائي ڦاڪ "02'35°66 اوڀر تي 1,481 ميٽر (4,862 فوٽ) جي اوچائي تي آهي. گلستان پنهنجي تازي ميون لاء شهرت رکي ٿو.

## حوالا

زمرو:قلعو عبدالله ضلعو
زمرو:بلوچستان جا شهر
بشنو پور جا مندر

**بشنو پور جا مندر**، هندستان جي اولهه بنگال جي بشنو پور شهر ۾ موجود مندرن جو هڪ ماڳ آهن. اهي مندر 17 هين ۽ 18 هين صدي جي وچ ۾ ملا بادشاهن اڏاوت ڪرايا هئا، جيڪي پنهنجي نياري اڏاوتي انداز لاءِ مشهور آهن، جيڪي روايتي بنگالي گھڙت کي ٻين علائقن جي اثرن سان ملائين ٿا. مندر بنيادي طور تي ٽيراڪوٽا استعمال ڪندي ٺاهيا ويا آهن، اهو هڪ مواد آهي جيڪو انهن کي هڪ خاص ڳاڙهو رنگ ڏئي ٿو ۽ نقش نگاري جي تفصيل ۽ ان جي اهميت کي پڌرو ڪري ٿو. اهي مندر پنهنجي ڪشادي ٽيراڪوٽا انداز لاءِ مشهور آهن جيڪي مهاڀارت ۽ رامائڻ جهڙن هندو مھاڪٿائن جي منظرن کي پيش ڪن ٿا، اهي مندر ملا گھراڻي جي فنڪارانه ۽ ثقافتي سڦلتا جو ثبوت آهن، جن هندستان تي حڪومت ڪئي ۽ هندو مذهب جي مذهبي اڏاوتي ڪم ڪيا. سالن کان وٺي انهن جڳهن تاريخي اهميت حاصل ڪئي آهي جيڪي سيرسپاٽو ڪندڙن کي هڪجهڙائي سان پنهنجي پاسي موھت ڪن ٿيون. بشنو پور جي مندر کي 1997 ۾ يونيسڪو جي عالمي ثقافتي ورثي جي عارضي فهرست ۾ شامل ڪيو ويو.  انهن مندرن کي آرڪيالوجيڪل سروي آف انڊيا قومي اهميت جي يادگارن طور نامزد ڪيو آهي.

## فھرست
هي **بشنو پور جي مندرن جي فهرست** آهي، جيڪا هندستان جي اولهه بنگال جي بنڪورا ضلعي جي بشنو پور شهر ۾ واقع آهي. هي شهر مقامي طور تي دستياب ليٽرائٽ پٿرن مان ٺهيل منفرد ٽيراڪوٽا مندرن لاءِ مشهور آهي. ملا حڪمران وشنو هئا ۽ انهن 17 هين ۽ 18 هين صدي دوران هن جاءِ تي مشهور ٽيراڪوٽا مندر ٺاهيا هئا. 1997 کان وٺي، بشنو پور جا مندر يونيسڪو جي عالمي ثقافتي ورثي جي عارضي فهرست ۾ شامل آهن.

## حوالا

زمرو:ڀارت
زمرو:يونيسڪو عالمي ثقافتي ورثي جا ماڳ
زمرو:ڀارت ۾ يونيسڪو عالمي ثقافتي ورثي جا ماڳ
زمرو:ايشيا ۾ يونيسڪو عالمي ثقافتي ورثي جا ماڳ
ڀوري ٻائي

**ڀوري بائي** هڪ ڀارتي ڀيل فنڪاره آهي۔ هوءَ پٽول ڳوٺ ۾ پيدا ٿي، جيڪو مدهيه پرديش ۽ گجرات جي سرحد تي واقع آهي۔ پٽول، مدهيه پرديش جي ضلعو جھابوا ۾ موجود آهي۔ ڀوري بائي ڀيل برادري سان تعلق رکي ٿي، جيڪا ڀارت جي سڀ کان وڏي قبائلي گروهه مان هڪ آهي۔ هن ڪيترائي ايوارڊ حاصل ڪيا، جن ۾ مدهيه پرديش حڪومت طرفان فنڪارن لاءِ ڏنل سڀ کان وڏو اعزاز "شکهر سمان" به شامل آهي۔ 2021 ۾، کيس ڀارت جو چوٿون سڀ کان وڏو شهري اعزاز پدم شري سان نوازيو ويو۔

## ابتدائي زندگي
ڀوري بائي، پنهنجي همعصر جنگڙهه سنگه شيم وانگر، ڀوپال جي ڀارت ڀون سان واسطو رکندڙ جگديش سواميناتھن جي همٿ افزائي تي ايڪريلڪ رنگن ۽ ڪاغذ تي پينٽنگ ٺاهڻ شروع ڪئي۔ ان کان اڳ، هوءَ ٻين ڀيل برادري جي ميمبرن وانگر پنهنجي گهر جي ڀتين تي فن تخليق ڪندي هئي۔ ڀوري بائي پٿورا مصوري ۾ ماهر هئي۔"ڳوٺ ۾، اسان کي ٻوٽن ۽ مٽيءَ مان رنگ ڪڍڻ لاءِ تمام گهڻي محنت ڪرڻي پوندي هئي. ۽ هتي مون کي رنگن جا ڪيترائي ڇانو ۽ هڪ تيار ٿيل برش ڏنو ويو!" ڀوري بائي مصوريءَ سان گڏ جھوپڙيون ٺاهڻ جي مهارت پڻ رکي ٿي، جيڪا هن پنهنجي والده جھبو بائي کان سکيو۔ هن اندرا گانڌي راشٽريه مانو سنگراهاليه ڀوپال ۾ ڀيل جھوپڙي جي تعمير ۾ به حصو ورتو، جتي هوءَ هاڻي رهي ٿي۔

حقيقت ۾، جڏهن ڀوري بائي پهريون ڀيرو ڀوپال پهتي، تڏهن هوءَ ڀارت ڀون جي تعمير ۾ مزدور طور ڪم ڪندي هئي، جتي کيس روزانو 6 رپيا اجرت ملندي هئي۔ اتي ئي جگديش سواميناتھن کيس پهريون ڀيرو ڏٺو، سندس هنر کي سڃاتو، ۽ کيس مصوري ڪرڻ لاءِ همٿايو۔

ڀوري بائي پنهنجي ڪم جي شروعات پنهنجي برادري جي فنڪاره لاڏو بائي سان گڏجي ڪئي۔
thumb| ڀوري ٻائي 2016 ۾

## انداز ۽ موضوع
thumb|288x288 عڪسلون| ڀوري ٻائي جي هڪ ڀيل پينٽنگ
ڀيل هنر کي ڪجهه ماهرن ڀارت جي قديم ترين قبائلي آرٽ فارمن مان هڪ قرار ڏنو آهي۔ هن فن ۾ آسٽريليا جي قديم ابورجنل آرٽ سان بهتريءَ جي سامهون ايندي آهي، خاص طور تي ان جي گهڻ رڳن وارن نقطن جي استعمال سبب، جيڪي ڀرڻ لاءِ ڪم اچن ٿا۔

ڀوري بائي پنهنجي برادري جي پهريئن فنڪاره هئي، جنهن ڪاغذ تي مصوري ڪرڻ شروع ڪئي۔ سندس رنگين ڪينواس عام طور تي ڏندڪٿائي موضوعن، ديہاتي منظرن، ۽ ماڻهن ۽ جانورن جي لاڳاپن جي عڪاسي ڪندا آهن۔ البت، سندس جديد دور جا ڪجهه فن پارا هوائي جهازن ۽ موبائل فونن جهڙا جديد عنصر به شامل ڪن ٿا۔

## نمائشون

* 2017 سترانگي: ڀيل آرٽ، اوجس آرٽ، دهلي 
* 2017 "ڏنل طاقت: روايت کان همعصر تائين"، بليو پرنٽ 21 + نمائش 320، دهلي
* 2010–2011 "معاصر ٻولي ۾،" ديوي آرٽ فائونڊيشن، بنگلور
* 2010 "ڀارت جا ٻيا ماسٽر"، Musée du Quai Branly، Paris
* 2009 "هاڻي ته وڻ ڳالهائي چڪا آهن"، پنڊول گيلري، ممبئي
* 2008 "آزادي"، سينٽر فار انٽرنيشنل ماڊرن آرٽ (CIMA)، ڪلڪتي

## ايوارڊ ۽ اعزاز

* شيڪر سمن، حڪومت مڌيه پرديش، 1986 
* اهليا سمن، 1998
* راڻي درگاوتي ايوارڊ، 2009
* پدم شري ايوارڊ، 2021

## حوالا

زمرو:فن ۾ پدما شري حاصل ڪندڙ
زمرو:جيوت ماڻهو
اوميش ميينا

**اوميش ميينا** (ڄم 25 آگسٽ 1993ع) هڪ هندستاني سياستدان آهي ۽ راجسٿان جي اسيمبليءَ جو ميمبر آهي، جيڪو آسپور اسيمبلي تڪ مان ڀارت آديواسي پارٽي جو نمائندو آهي۔ هن 2023ع جي راجسٿان اسيمبلي چونڊ ۾ ڀارتيه جنتا پارٽي جي اميدوار گوپي چند ميينا کي شڪست ڏئي 93,168 ووٽ حاصل ڪيا۔

## تعليم
هن 2015ع ۾ موهن لال سُکڙيا يونيورسٽي مان بيچلر آف آرٽس (B.A.) ڪئي۔ بعد ۾، هن 2022ع ۾ ساڳئي يونيورسٽي مان بيچلر آف لا (LL.B.) مڪمل ڪئي۔

## سیاسی ڪیریئر
2023ع ۾، هن آسپور اسيمبلي تڪ مان قانون ساز اسيمبلي جو ميمبر طور ڪاميابي حاصل ڪئي، جتي هن گوپي چند ميينا کي 28,086 ووٽن جي وڏي برتري سان شڪست ڏني۔ ميينا اڳي 2018ع جي چونڊن ۾ به آسپور سيٽ تان حصو ورتو هو، پر 5,300 ووٽن تان هارائي ويو هو۔

پنهنجي ايم ايل اي جي حيثيت سان، ميينا هن وقت راجسٿان قانون ساز اسيمبلي جي اخلاقيات ڪميٽي جو ميمبر پڻ آهي۔

## حوالا

زمرو:جيوت ماڻهو
زمرو:1993ع جون پيدائشون
تفتان تعلقو

**تفتان تعلقو** (بلوچي: تپتان تحصیل) پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي ضلعي چاغي جو هڪ تعلقو آهي. تعلقي جو هيڊ ڪوارٽر تفتان ۾ آهي. سال 2023ع جي آدمشماري جي مطابق تعلقي جي آبادي 19,259 آهي.
## حوالا

زمرو:چاغئي ضلعو
زمرو:بلوچستان جا تعلقا
نوڪ ڪنڊي

**نوڪنڊي يا نوڪ ڪُنڊي** (Nokundi؛ Nok Kundi)، جن جو معنيٰ "ڪنڌ وارو نقطو" آهي، پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي اولهه ۾ واقع هڪ شهر ۽ علائقو آهي. تاريخي طور تي، هي علائقو دز*ارنگا (<small>Dzaranga</small>)،* جي نالي سان مشهور هو، جنهن جي معنيٰ آهي "پاڻي پيدا ڪندڙ زمين"، جنهن کي يونانين پنهنجي ادب ۾ ڊرانگيانا (Drangiana) طور لکيو.اصل اصطلاح، "زارنڪا"، پن چڪي (Watermill) يا چشمي (Spring) جي معنيٰ ۾ ترجمو ڪيو ويو آهي ۽ پراڻي بلوچي ۽ فارسي ٻنهي ۾ هن علائقي کي "پاڻي جي سر زمين" جو حوالو ڏيندي ملي ٿو.
## آبهوا
نوڪنڊي ڪوپن موسمياتي درجه بندي جي مطابق گرم ريگستاني آبهوا (BWh) وارو علائقو آهي، جن ۾  اونهارو انتهائي گرم ۽ سياري جي موسم ۾ هلڪي ٿڌ هوندي آهي. هتي تقريبن سڄو سال برسات نه پوندي آهي ۽ موسم تمام خشڪ هوندو آهي، سال صرف 35 ملي ميٽر (1.4 انچ) برسات پوندي آهي.





## پڻ ڏسو
* نوڪنڊي تعلقو
* نوڪنڊي ريلوي اسٽيشن

## حوالا

زمرو:چاغئي ضلعو
زمرو:بلوچستان جا شهر
پاڻي تڪرار

پاڻي جو تڪرار عام طور تي پاڻي جي وسيلن تائين رسائي يا ڪنٽرول، يا پاڻي يا پاڻي جي نظامن کي هٿيارن يا تڪرارن جي متاثرين جي طور تي استعمال ڪرڻ سان لاڳاپيل تشدد يا تڪرارن ڏانهن اشارو ڪري ٿو. لفظ پاڻي جي جنگ عام طور تي ميڊيا ۾ پاڻي جي حوالي سان ڪجهه تڪرارن لاءِ استعمال ٿيندو آهي، ۽ اڪثر ڪري پاڻي جي وسيلن تائين رسائي جي حقن تي ملڪن، رياستن، يا گروپن جي وچ ۾ تڪرار بيان ڪرڻ تائين محدود هوندو آهي. گڏيل قومون تسليم ڪن ٿيون ته پاڻي جا تڪرار پاڻي استعمال ڪندڙن جي مخالف مفادن، عوامي يا نجي جي ڪري پيدا ٿيندا آهن. تاريخ ۾ پاڻي جا تڪرار وسيع پيماني تي نظر اچن ٿا، جيتوڻيڪ اهي گهٽ ئي روايتي جنگيون آهن جيڪي رڳو پاڻي لاءِ وڙهيون وينديون آهن. ان جي بدران، پاڻي ڊگهي عرصي کان تڪرار جو هڪ ذريعو ۽ تڪرارن جي سببن مان هڪ رهيو آهي. پاڻي جا تڪرار ڪيترن ئي سببن جي ڪري پيدا ٿين ٿا، جن ۾ علائقائي تڪرار، وسيلن لاءِ جنگ، ۽ اسٽريٽجڪ فائدو شامل آهن.
پاڻي جا تڪرار بين الاقوامي ۽ بين رياستي سطحن تي ٿي سگهن ٿا. بين رياستي تڪرار ٻن يا وڌيڪ ملڪن جي وچ ۾ ٿيندا آهن جيڪي هڪ سرحد پار پاڻي جو ذريعو شيئر ڪندا آهن، جهڙوڪ درياهه، سمنڊ، يا زير زمين پاڻي جو بيسن. مثال طور، وچ اوڀر وٽ دنيا جي تازي پاڻي جو صرف 1 سيڪڙو آهي، جيڪو دنيا جي آبادي جي 5 سيڪڙو جي وچ ۾ ورهايل آهي ۽ اڪثر درياهه بين الاقوامي سرحدن کي پار ڪن ٿا. بين رياستي تڪرار هڪ ئي ملڪ ۾ ٻن يا وڌيڪ پارٽين جي وچ ۾ ٿيندا آهن، جهڙوڪ هارين ۽ شهري پاڻي استعمال ڪندڙن جي وچ ۾ تڪرار.
اڪثر پاڻي سان لاڳاپيل تڪرار تازي پاڻي تي ٿيندا آهن، ڇاڪاڻ ته اهي وسيلا بنيادي انساني ضرورتن لاءِ ضروري آهن پر اڪثر ڪري گهٽ يا آلوده يا استعمال ڪندڙن جي وچ ۾ خراب طريقي سان ورهايل ٿي سگهن ٿا. پيئڻ جي پاڻي، آبپاشي، بجلي جي پيداوار ۽ ٻين ضرورتن لاءِ مقابلي جي ڪري پاڻي جي کوٽ پاڻي جي تڪرارن کي وڌيڪ خراب ڪري ٿي. جيئن ته تازو پاڻي هڪ اهم، پر غير مساوي طور تي ورهايل قدرتي وسيلو آهي، ان جي دستيابي اڪثر ملڪ يا علائقي جي رهڻي ڪهڻي ۽ اقتصادي حالتن کي متاثر ڪري ٿي. وچ اوڀر جهڙن علائقن ۾ قيمتي اثرائتي پاڻي جي فراهمي جي اختيارن جي کوٽ، پاڻي جي بحرانن جي ٻين عنصرن سان گڏ، ڪارپوريٽ، سرڪاري، يا انفرادي، سميت سڀني پاڻي استعمال ڪندڙن تي سخت دٻاءُ وجهي سگهي ٿي، جنهن جي ڪري تڪرار ۽ ممڪن طور تي جارحيت پيدا ٿئي ٿي.
پاڻي جي تڪرارن جو تعداد وڌي رهيو آهي جيڪي حل نه ٿيندا آهن، گهڻو ڪري ذيلي قومي سطح تي، ۽ اهي وڌيڪ خطرناڪ ٿي ويندا جيئن پاڻي وڌيڪ گهٽ ٿيندو، آبهوا جي تبديلي مقامي هائيڊرولوجي کي تبديل ڪندي، ۽ عالمي آبادي وڌندي. پاڻي جي تڪرارن جو وسيع اسپيڪٽرم انهن کي حل ڪرڻ ۾ ڏکيو بڻائي ٿو، پر اهڙن تڪرارن جي خطرن کي گهٽائڻ لاءِ وسيع پيماني تي حڪمت عمليون موجود آهن. مقامي ۽ بين الاقوامي قانون ۽ معاهدا بين الاقوامي دريائن ۽ ايڪويفرز جي بهتر شيئرنگ ۾ مدد ڪري سگهن ٿا. بهتر ٽيڪنالاجي ۽ ادارا ٻئي پاڻي جي دستيابي ۽ پاڻي جي کوٽ واري علائقن ۾ پاڻي جي شيئرنگ کي بهتر بڻائي سگهن ٿا.

## حوالا
ڪي. نيليما چوڌري

**ڪي نيليما چوڌري** (ڄم: 15 سيپٽمبر 1977) ھڪ ڀارتي اڳوڻي بيڊمنٽن رانديگريا آھي۔

## ابتدائي زندگي
چوڌري 15 سيپٽمبر 1977 تي آندھرا پرديش، ڀارت ۾ پيدا ٿي۔ هوءَ رياست جي ڪامما برادري سان تعلق رکي ٿي۔

## ڪيريئر
هن ويجواڙہ ۾ اسپورٽس اٿارٽي آف انڊيا جي مقرر ڪيل ڪوچ پي.يو. ڀاسڪر بابو جي رهنمائي هيٺ تربيت حاصل ڪرڻ شروع ڪئي۔

چوڌري 1992 ۾ پنهنجي بيڊمنٽن ڪيريئر جي شروعات ڪئي، جتي هن ڀارت جي انفرادي جونيئر چيمپيئن شپ ۾ حصو ورتو ۽ عورتن جي ڊبلز ڪيٽيگري ۾ پهريون مقام حاصل ڪيو۔ پي.وي.وي. لڪشمي ۽ چوڌري انهيءَ چيمپيئن شپ مان ٽاپ سيڊڊ رانديگر طور اڀريا۔

کٽڻ جو سلسلو 1994 ۾ به جاري رهيو، جڏهن چوڌري نرمالا ڪوٽنيس سان گڏجي ڀارت جي انفرادي جونيئر چيمپيئن شپ کٽي۔

1995 ۾ مڪسڊ ڊبلز جي راند ۾، چوڌري سميئر مهیش سان گڏجي ڀارت جي انفرادي جونيئر چيمپيئن شپ کٽي. 1996 ۾، چوڌري ۽ سڌا راني پهريون نمبر حاصل ڪيو. 1997 ۾، انٽرنيشنل چيمپيئن شپ ۾ سنگلز کيڏي، چوڌري پنجين نمبر تي رهي. ساڳئي سال، منجوشا ڪنور ۽ چوڌري عورتن جي ڊبلز انٽرنيشنل چيمپيئن شپ ۾ پنجين نمبر تي رهيون.

1998 ۾، چوڌري سري لنڪا انٽرنيشنل چيمپيئن شپ ۾ سنگلز کيڏي چاندي جو تمغو حاصل ڪيو. هن 1998 ڪامن ويلٿ گيمز ۾ ڀارتي عورتن جي ٽيم جي نمائندگي ڪئي ۽ هڪ کانسي جو تمغو کٽيو. 2001 ۾، چوڌري 66هين انڊين نيشنل بيڊمنٽن چيمپيئن شپ ۾ عورتن جي ڊبلز کيڏي ڊي سويتا سان گڏجي ڪاميابي حاصل ڪئي. [حوالو گهربل] اهو ئي سال هو جڏهن آل انگلينڊ چيمپيئن پي. گوپي چند آندھرا پرديش جي بيڊمنٽن ٽيم جي اڳواڻي ڪئي، جيڪا نيشنل گيمز جي بيڊمنٽن مقابلي ۾ پنجاب جي هنسراج اسٽيڊيم، جالندھر ۾ شريڪ ٿي.

2002 ۾، چوڌري ۽ چا ديپتي 17هين ڪامن ويلٿ گيمز ۾ سيشلس ٻيٽ جي خلاف ڊبلز کيڏي ۽ ميچ کٽي.

مارچ 2017 ۾، چوڌري 41هين انڊين ماسٽرز (ويٽرن) نيشنل بيڊمنٽن چيمپيئن شپ ڪوچين، ڪيرالا ۾ شرڪت ڪئي. 35 پلس مڪسڊ ڊبلز ۾، چوڌري ۽ اڀينند شيٽي ڌولي ۽ پريرنا جوشي خلاف کيڏيو ۽ ميچ کٽي. 

## ڪاميابيون

### آئي بي ايف انٽرنيشنل

## حوالا

زمرو:جيوت ماڻهو
زمرو:1977ع جون پيدائشون
ذڪيه جعفري

**ذڪيه نسيم جعفري** (Zakiya Naseem Jafri؛ 1939-2025ع)، ھڪ ڀارتِي انسانِي حقن جي ڪارڪن هئي، جيڪا سال 2002ع جي گجرات فساد بابت قانوني ڪوششن لاءِ مشهور هئي. هوءَ خاص طور تي احسان جعفري جي گهرواري طور سڃاتي وئي، جيڪو ڀارت جي ڪانگريس پارٽي طرفان پارليامينٽ جو ميمبر هو ۽ انهن فسادن دوران مارجي ويو.

## پس منظر
ذاڪيه جعفري احسان جعفري جي گهرواري هئي، جيڪو برهانپور جو هڪ وڪيل هو ۽ 1977 ۾ پارليامينٽ جو ميمبر منتخب ٿيو. هوءَ دير سان 1930ع جي ڏهاڪي ۾ مدهيه پرديش جي شهر خانڊوا ۾ هڪ امير زميندار گهراڻي ۾ پيدا ٿي. هن جعفري سان شادي ڪئي، جڏهن هو مدهيه پرديش ۾ وڪالت جي خدمتن سرانجام ڏئي رهيو هو. انهن جا ٽي ٻار هئا: ٻه پٽ، تنوير ۽ زبير، ۽ هڪ ڌيءُ، نِشرين.

1969 ۾، جڏهن خانڊوا ۾ فرقيواراڻا فساد ٿيا، ته انهن جو گهر حملي جو نشانو بڻيو، جنهن سبب انهن کي ڪجهه وقت لاءِ پناهگير ڪئمپ ۾ رهڻو پيو. ان کان پوءِ، 1971 ۾، اهي احمدآباد منتقل ٿيا. جعفري 1 فيبروري 2025 تي احمدآباد ۾ 86 ورهين جي عمر ۾ وفات ڪري ويئي. هن کي پنهنجي مڙس جي ئي قبرستان ۾ دفن ڪيو ويو.

## 2002 جا گجرات فساد
2002 ۾ گجرات ۾ وڏا فساد ٿيا. رياستي حڪومت بعد ۾ بيان ڏنو ته انهن فسادن دوران 790 مسلمان ۽ 254 هندو مارجي ويا؛ جڏهن ته آزاد ذريعن موجب، مجموعي موت جو انگ 2,000 کان وڌيڪ هو، جن مان وڏي اڪثريت مسلمانن جي هئي. 28 فيبروري تي انهن فسادن دوران گلبرگ سوسائٽي قتل عام پيش آيو.

هڪ ميڙ احمدآباد جي چمنپورا واري علائقي ۾ واقع گلبرگ سوسائٽي، جيڪا هڪ مسلمان پاڙي هئي، تي پٿراءُ ڪرڻ شروع ڪيو. احسان جعفري 35 انهن ماڻهن مان هو، جن کي زنده ساڙي ماريو ويو، جڏهن ته 31 ماڻهو گم ٿي ويا، جن کي بعد ۾ فوت ٿيل قرار ڏنو ويو. ذاڪيه جعفري موجب، هوءَ ۽ ڪجهه ٻيا ماڻهو مٿين ماڙ جي هڪ ڪمري ۾ لڪي جان بچائڻ ۾ ڪامياب ٿيا.

## قانوني ڪارروائي
ذاڪيه جعفري 2006 ۾ ڀارت جي سپريم ڪورٽ ۾ درخواست داخل ڪئي، جنهن ۾ هن الزام هنيو ته قانون لاڳو ڪندڙ ادارا اهم سياسي شخصيتن، بشمول ان وقت جي وڏي وزير نريندر مودي، خلاف ڪارروائي ڪرڻ ۾ ناڪام رهيا. 2008 ۾، سپريم ڪورٽ هڪ خاص جاچ ٽيم (SIT) کي هدايت ڪئي ته هوءَ جعفري جي الزامن جي جاچ ڪري.

SIT 2012 ۾ جاچ مڪمل ڪئي ۽ نتيجو ڪڍيو ته مودي يا ٻين عملدارن خلاف ڪيس هلائڻ لاءِ ڪافي ثبوت موجود نه هئا. جعفري SIT جي نتيجن کي چئلينج ڪندي هڪ ٻي درخواست داخل ڪئي، پر سپريم ڪورٽ جون 2022 ۾ اها درخواست خارج ڪري ڇڏي ۽ بندش واري رپورٽ کي برقرار رکيو.

پنهنجين بيشمار قانوني وڙهائن جي ڪري، جعفري کي 2002 جي فسادن جي متاثرن لاءِ "انصاف جي جدوجهد جو چهرو" سمجهيو ويو، جيئن ته اخبار رپورٽ ڪئي.

*دي ڪيروان*  جي هڪ رپورٽ موجب، ذاڪيه جعفري بيان ڏنو ته 2002 جي گجرات فسادن دوران، جڏهن ميڙ گلبرگ سوسائٽي کي گهيري ورتو، ته سندس مڙس احسان جعفري ڪيترائي ڀيرا گجرات جي اعليٰ عملدارن، بشمول ان وقت جي وڏي وزير نريندر مودي، کي مدد لاءِ فون ڪيا.

سندس چوڻ مطابق، جعفري بار بار مدد جي اپيل ڪئي، پر ڪٿي به ڪا مدد نه ملي. هڪ شاهد بعد ۾ عدالت ۾ شاهدي ڏني ته جعفري مودي کي پڻ فون ڪيو هو، پر مبينا طور تي کيس مدد ڏيڻ بدران لفظي بدسلوڪي جو نشانو بڻايو ويو.

## حوالا

زمرو:ڀارتي مسلمان
زمرو:1930ع جي ڏهاڪي جون پيدائشون
زمرو:ڀارتي سياسي صحافي
زمرو:عورتون بلحاظ قوميت ۽ پيشو
معصومه بيگم

**معصومه بيگم** (8 آڪٽوبر 1902 – 2 مارچ 1990) هڪ ڀارتي سياستدان، سماجي ڪارڪن، ۽ فيمينسٽ هئي. هوءَ ڀارتي نيشنل ڪانگريس پارٽي جي ميمبر هئي، انهن جي ڊپٽي ليڊر جي حيثيت سان خدمتون سرانجام ڏنيون، ۽ آندھرا پرديش ۾ سياست ۾ سرگرم رهي، 1960 ۾ ڪابينا جي ميمبر بڻجي وئي. هوءَ 1962 ۾ آل انڊيا ويمنز ڪانفرنس جي صدر هئي، ۽ بين الاقوامي فيمينسٽ تنظيمن سان رابطا قائم ڪرڻ، خانداني منصوبابندي جي وڪالت، ۽ حيدرآباد ۾ سماجي بھبود جي تنظيمن سان ڪم ڪرڻ لاءِ ڪوششون ڪيون. هوءَ ڀارتي عورتن جي سماجي عليحدگي، جيڪا پرده جي نالي سان سڃاتي وڃي ٿي، جي خاتمي لاءِ هڪ شروعاتي عوامي وڪيل هئي. هن 1974 ۾ پدم شري، ڀارت جي هڪ وڏي شهري اعزاز، جي وصول ڪندڙ هئي.

## ابتدائي زندگي
بيگم 1902 ۾ حيدرآباد ۾ پيدا ٿي. هوءَ ۽ هن جي ڀيڻون محبوبيه ڇوڪرين جي اسڪول ۾ پڙهيون.

## ڪيريئر
بيگم پنهنجي ڪيريئر جي شروعات حيدرآباد ۾ خيرياتي ڪم سان ڪئي، ۽ بعد ۾ ڀارتي نيشنل ڪانگريس پارٽي ۾ شامل ٿي. هن 1952 ۾ پنهنجي پهريون اليڪشن کٽيو، حيدرآباد ڪانسٽيٽيونسي مان آندھرا پرديش قانون ساز اسيمبلي ۾ شامل ٿي. 1957 ۾، هن کي ڪانگريس پارٽي جي ڊپٽي ليڊر مقرر ڪيو ويو، ۽ 1960 ۾، هوءَ آندھرا پرديش حڪومت ۾ سماجي بھبود ۽ مذهبي اينڊومينٽس جي وزير بڻجي وئي.

بيگم 1927 کان آل انڊيا ويمنز ڪانفرنس (AIWC) سان وابستہ هئي، هڪ فيمينسٽ تنظيم جيڪا عورتن جي حقن ۽ دلچسپين لاءِ وقف هئي، ۽ ٻه دفعہ ان جي وائس پريزيڊنٽ جي حيثيت سان خدمتون سرانجام ڏنيون. 1957 ۾، هن AIWC جي بين الاقوامي تعلقات ۽ آؤٽ ريچ جي ذميواري سنڀالي، ۽ 1962 ۾، هن کي AIWC جي صدر مقرر ڪيو ويو. AIWC ۾ پنهنجي وقت دوران، هن 1955 ۾ ڪولمبو ۾ انٽرنيشنل الائنس آف ويمن جي گولڊن جوبلي ڪانفرنس ۾ هڪ ڊليگيشن جي قيادت ڪئي؛ 1959 ۾، هن کي يونائيٽيڊ نيشنز جي ٻين ڪانفرنس آف نان گورنمينٽل آرگنائيزيشنز جي انٽرم ڪاميٽي جي ميمبر طور چونڊيو ويو، ۽ AIWC جي ڊليگيشنز کي يوگوسلاويا ۽ انڊونيشيا ۾ بين الاقوامي فيمينسٽ ڪانفرنسن ۾ به قيادت ڪئي.

بيگم ڀارت ۾ خانداني منصوبابندي لاڳو ڪرڻ جي ڪوششن ۾ سرگرم هئي. 1970ع جي ڏهاڪي ۾، ڀارت جي حڪومت هڪ ڪاميٽي مقرر ڪئي هئي ته ڀارت ۾ اسقاط حمل کي قانوني بڻائڻ جي مسئلي جو جائزو وٺي، ۽ اواابائي واديا سان گڏ، بيگم هن ڪاميٽي ۾ خدمتون سرانجام ڏنيون، ۽ ان سان لاڳاپيل قانون سازي 1972 ۾ متعارف ڪرائي وئي. هوءَ ڪيترن ئي مسلم اڳواڻن مان هڪ هئي جيڪي سارڊا ايڪٽ جي حمايت ۽ وڪالت ڪئي، جيڪو ڀارت ۾ ڇوڪرين جي شادي جي رواج کي غير قانوني قرار ڏيندو هو.

حيدرآباد ۾، بيگم ڪيترن ئي سماجي بھبود جي تنظيمن سان گھرو لاڳاپيل هئي. هن کي حيدرآباد ۾ سينٽرل سوشل ويلفيئر بورڊ، هڪ حڪومتي تنظيم، جي چيئر مقرر ڪيو ويو، ۽ ڪيترن ئي غير سرڪاري تنظيمن جي بورڊز تي به خدمتون سرانجام ڏنيون، جن ۾ ريڊ ڪراس، ليڊي هيداري ڪلب، ۽ انجمن خواتين شامل آهن، هڪ اهڙي تنظيم جيڪا هن مسلم عورتن لاءِ تعليم کي فروغ ڏيڻ لاءِ شروع ڪئي هئي.

1974 ۾، هوء پدم شري جي وصول ڪندڙ هئي، هڪ سول اعزاز هندستاني حڪومت طرفان ڏنو ويو آهي.

## ذاتي زندگي
بيگم پنهنجي سوٽ، حسين علي خان سان شادي ڪئي، جيڪو آڪسفورڊ ۾ پڙهيو ۽ بعد ۾ عثمانيه يونيورسٽي جو سربراهه بڻيو. جيتوڻيڪ هوءَ هڪ اهڙي گھر ۾ پلي وڏي ٿي جتي عورتون پردي ۾ هونديون هيون، پر هن جي مڙس هن کي پردي جي رواج کي ترڪ ڪرڻ لاءِ اڃاڻيو، ۽ هن تدريجي طور تي اهو ڪيو، ۽ ان جي خلاف هڪ وڪيل بڻجي وئي. ڀارت جي آزادي کانپوءِ، هن مڪمل طور تي برقع پائڻ يا پردو رکڻ بند ڪري ڇڏيو. بيگم فارسي، اردو، ۽ انگريزي ڳالهائيندي ۽ پڙهندي هئي.

## حوالا

زمرو:1902ع جون پيدائشون
زمرو:سماجي ڪم ۾ پدما شري حاصل ڪندڙ
زمرو:1990ع جون فوتگيون
دشت گوران تعلقو

**دشت گوران تعلقو** (Dasht Goran Tehsil) پاڪستان جي بلوچستان صوبي جي قلات ڊويزن جي ضلعي شھید سڪندر آباد جو هڪ تعلقو آهي. سال 2023ع جي آدمشماري جي مطابق هن تعلقي جي آبادي 27,503 آهي.

## حوالا

زمرو:شھيد سڪندر آباد ضلعو
زمرو:بلوچستان جا تعلقا
گوادر پورٽ

**گوادر بندرگاهه** (Gwadar Port)، گوادر پورٽ (اردو: گوادر بندرگاہ)، هڪ گرم پاڻي ۽ اونھي سمنڊ جي بندرگاهه آهي جيڪا پاڪستان جي بلوچستان صوبي جي ڏاکڻي حصي ۾ واقع گوادر شهر ۾ عربي سمنڊ تي واقع آهي. اها پاڪستان جي ميري ٽائيم سيڪوريٽي جي انتظامي ڪنٽرول ۽ چائنا اوورسيز پورٽ هولڊنگ ڪمپني جي آپريشنل ڪنٽرول هيٺ آهي. پورٽ چين-پاڪستان اقتصادي راهداري (CPEC) جو نمايان فيچر آهي ۽ ان کي بيلٽ اينڊ روڊ انيشيئيٽو ۽ ميري ٽائيم سلڪ روڊ منصوبن جي وچ ۾ هڪ ڪڙي سمجهيو ويندو آهي. اها تربت کان ڏکڻ اولهه ۾ تقريباً 120 ڪلوميٽر (75 ميل) جي مفاصلي ۽ چابهار پورٽ، ايران (سيستان ۽ بلوچستان صوبو) کان اوڀر ۾ 170 ڪلوميٽر (110 ميل) جي مفاصلي تي آهي.

گوادر جي اونهي پاڻي واري سامونڊي بندرگاهه هجڻ جي صلاحيت کي پهريون ڀيرو سال 1954ع ۾ نوٽ ڪيو ويو هو، جڏهن شهر اڃا تائين اومان جي رياست جي ڪنٽرول هيٺ هو. بندرگاهه جي تعمير جو منصوبو سال 2007ع تائين عمل ۾ نه آيو، جيستائين 248 ملين ڊالر جي لاگت سان چار سالن جي تعمير کان پوءِ پرويز مشرف طرفان بندرگاهه جو افتتاح نه ڪيو. 

سال 2015ع ۾، اهو اعلان ڪيو ويو ته بندرگاهه کي CPEC تحت 1.62 بلين ڊالر جي لاڳت سان وڌيڪ ترقي ڏني ويندي، جنهن جو مقصد اتر پاڪستان ۽ اولهه چين کي اونھي پاڻي واري بندرگاهه سان ڳنڍڻو آهي.  بندرگاهه هڪ ترندڙ مائع قدرتي گئس جي سهولت جو هنڌ پڻ هوندو جيڪو ايران-پاڪستان گئس پائيپ لائين منصوبي جي 2.5 بلين ڊالر جي وڏي گوادر-نوابشاهه حصي جي حصي طور تعمير ڪيو ويندو.   گوادر اسپيشل اڪنامڪ زون جي تعمير جون 2016 ۾ شروع ٿي، جيڪو گوادر جي بندرگاهه سان ملندڙ 2,292 ايڪڙ سائٽ تي هوندو ڪيو پيو وڃي.  سال 2015ع جي آخر ۾، گوادر اسپيشل اڪنامڪ زون جي ترقي لاءِ تقريبن 2000 ايڪڙ زمين هڪ چيني ڪمپني کي 43 سالن لاءِ ليز تي ڏني وئي.

گوادر پورٽ 14 نومبر 2016ع تي باضابطه طور تي فعال ٿيو، جڏهن ان جو افتتاح پاڪستان جي وزيراعظم محمد نواز شريف ڪيو. ٻيڙين جي پهرين قافلي کي ان وقت جي پاڪستان جي چيف آف آرمي اسٽاف جنرل راحيل شريف الوداع ڪيو.  14 جنوري 2020 تي، پاڪستان گوادر پورٽ کي افغان ٽرانزٽ ٽريڊ لاءِ فعال ڪيو. 31 مئي 2021 تي، گوادر پورٽ، سامان جي ترسيل لاءِ آن لائن بڪنگ جي دستيابي سان گڏ، مڪمل طور تي فعال ٿي وئي.

## تاريخ

## ٻاهريان ڳنڍڻا
* 
* Gwadar Port Authority 
* Government of Pakistan, Board of Investment, Gwadar
* Gwadar Deep Sea Port's Emergence as Regional Trade and Transportation Hub: Prospects and Problems

## حوالا

زمرو:گوادر
زمرو:تجارتي گزرگاهون
زمرو:بلوچستان، پاڪستان
زمرو:پاڪستان جي بندرگاهون
زمرو:پاڪستان ۾ اقتصادي ترقي
زمرو:چين–پاڪستان اقتصادي راهداري
زمرو:نواز شريف انتظاميا
وادي سون

**سون وادي** (Soon Valley) (پنجابي: وادیِ سُون) کي وادي سوآن (Soan Valley) جي نالي سان پڻ لکيو ويندو آهي، پاڪستان جي صوبي پنجاب جي ضلعي خوشاب جي اتر اولهه ۾ آهي. ان جي سڀ کان وڏي آبادي نوشهره شهر آهي.  

وادي پدرار ڳوٺ کان سڪيسر تائين پکڙيل آهي، جيڪا لوڻ جي سلسلي (Salt Range) جي بلند ترين چوٽي آهي. وادي 35 ميل (56 ڪلوميٽر) ڊگهي آهي ۽ ان جي سراسري ويڪر 9 ميل (14 ڪلوميٽر) آهي. اهو 310 چورس ميل (800 چورس ڪلوميٽر) علائقي تي پکڙيل آهي. سون وادي ۾ ڪيتريون ئي ڍنڍون، آبشار، جهنگل ۽ قدرتي تلاءَ آهن. وادي قديم زماني کان آباد آهي.

سڪيسر جبل جي چوٽي سمنڊ جي سطح کان 5,010 فوٽ (1,530 ميٽر) جي بلندي تي آهي. اهو ڪڏهن ٽن ضلعن؛ ڪيمپبل پور (هاڻي اٽڪ)، ميانوالي ۽ شاهپور (هاڻي سرگوڌا)، جي ڊپٽي ڪمشنرن جو اونهاري جو هيڊ ڪوارٽر هو. پنجاب جي هن حصي ۾ واحد جبل آهي جتي سياري ۾ برفباري ٿيندي آهي. 1950ع جي ڏهاڪي جي آخر ۾، پاڪستان ايئر فورس هتان پي اي ايف بيس سڪيسر ٺاهيو، جيڪو پاڪستان جي اتر اوڀر واري فضائي سرحدن جي نگراني ڪرڻ لاءِ سڪيسر تي هڪ ريڊار اسٽيشن آهي. ان کان علاوه جبل تي پاڪستان ٽيليويزن ڪارپوريشن جو هڪ نشرياتي مرڪز پڻ آهي.

## جاگرافي
## تاريخ
## آبادي
## سون سيڪيسر جو گيٽ وي
## ثقافت
## سون وادي جون ڍنڍون
## تاريخي جڳهيون
## پڻ ڏسو
* روهتاس قلعو
* دڙاوڙ قلعو
* ساڌ ٻيلو
* شيو مندر، جوهي
* ٽلا جوگيان 
* نمل ڍنڍ 
* اڇ ڍنڍ

## ٻاهريان ڳنڍڻا
* http://visitsoonvalley.com/ 
* See you Soon Valley , *[[The News International]]*
* Sakesar temple picture travelogue

## حوالا

زمرو:خوشاب ضلعو
زمرو:پنجاب، پاڪستان
زمرو:پاڪستان ۾ واديون
زمرو:پاڪستان ۾ ھل اسٽيشنون
جهنگ تعلقو

**جھنگ** ( اردو، پنجابي: تحصیل جهنگ), پاڪستان جي صوبي پنجاب جي ضلعي جهنگ جو هڪ تعلقو آهي. اهو 55 يونين ڪائونسلن ۾ ورهايل آهي.  جهنگ شهر تعلقي جو هيڊ ڪوارٽر آهي.
## حوالا

زمرو:جھنگ ضلعو
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
احمد پور سيال تعلقو

**احمد پور سيال** ( احمد پور سيال ) پاڪستان جي پنجاب جي ضلعي جهنگ ۾ هڪ تحصيل آهي. ان جو هيڊ ڪوارٽر احمد پور سيال شهر آهي. هي تعلقو پهريون شورڪوٽ تحصيل جو حصو هيو. 
## حوالا

زمرو:جھنگ ضلعو
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
اٺاره هزاري تعلقو

**اٺاره هزاري تعلقو** ( اردو) پاڪستان جي پنجاب جي ضلعي جهنگ جو هڪ  تعلقو آهي. اٺاره هزاري تعلقو پير تاج الدين جي درگاهه جو گهر آهي، جيڪو ڪوٽ ڪروڙ کان موضع مڱيانه (جهنگ) ۾ سير لاءِ آيو هو. جڏهن هو جهلم ندي تي پهتو، ته هن ڏٺو ته مسلمان آبادي اسلام ڏانهن بي حس آهي. هن هتي رهائش اختيار ڪئي ۽ اسلام جي تعليمات کي عام ڪيو. 

هي تعلقو 3,86,065 ايڪڙن تي پکڙيل آهي، جيڪو جهنگ ضلعي جو 25 سيڪڙو علائقو آهي.
## حوالا

زمرو:جھنگ ضلعو
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
حافظ آباد تعلقو

**حافظ آباد تعلقو** (اردو، پنجابي:تحصِيل حافظ آباد) پاڪستان جي پنجاب جي ضلعي حافظ آباد جو هڪ تعلقو آهي.
## حوالا

زمرو:حافظ آباد ضلعو
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
پاڪستان ۾ وادين جي فهرست

پاڪستان جو هڪ وڏو حصو وسيع سنڌو ماٿري (Indus Valley) ۾ آهي، جيڪو وڏي تعداد ۾، خاص طور تي گلگت بلتستان ۽ خيبر پختونخواه صوبن ۾، واديون ٺاهيندو آهي. پاڪستان ۾ صوبن ۽ انتظامي يونٽن جي لحاظ کان **[[وادي|وادين]] جي فهرست** هيٺ ڏنل آهي.
سنڌو ماٿري

**سنڌو ماٿري** (Indus Valley) مان مراد سنڌو درياھ ۽ انجي معاون درياهن جهلم، چناب، راوي، ستلج ۽ ڪابل جي آس پاس جي ميداني علاقن کي عرف عام ۾ "سنڌو ماٿري" چيو ويندو آهي. سنڌو ماٿري هماليا، قراقرم ۽ هندوڪش جي پهاڙي سلسلن کان نڪرڻ وارن درياهن سان سيراب ٿئي ٿي ۽ ان پهاڙي سلسلن جي ڏکڻ ۾ واقع آهي. تقريباََ پورو پاڪستان سنڌو ماٿري تي مشتمل آهي. زرخيز زمين، مناسب پاڻي ۽ موزون گرمي پد جي وجھ سان سنڌو ماٿري زراعت ۽ انساني رهائش جي لاءَ موزون آهي.

## حوالا

زمرو:سنڌ
زمرو:واديون
زمرو:پاڪستان ۾ واديون
فيض محمد فيض حيدري

ليکڪ.محمد اڪرم پنھنور 
– فيض حيدري  سنڌي ادب جو هڪ اهم افسانا نويس لاجواب ڪھاڻيڪار  آهي، ڪتاب فرياد عورت ۽ اوڇنگارون فيض محمد فيض حيدري جي تخليقي صلاحيتن جا اعليٰ مثال آهي. هي ڪتاب سماجي ناانصافين، انساني احساسن، ۽ سنڌي ثقافت جي رنگن کي پيش ڪن ٿا--
فيض حيدري: هڪ مختصر تعارف
فيض محمد فيض حيدري ولدامام بخش ڪيريو
ڳوٺ.ٽنڊوحيدر
 پيدائش 2اپريل 1922 وفات 31 مارچ 1968
پيشو.پرائمري استاد 
ادبي پورهيو.اوڇنگارون ڪھاڻيون 1953فرياد عورت ڪھاڻيون
غزل مولود مداحون 
مرحوم نبي بخش بلوچ ڪتاب مولود، مناقبا ۽ قافيون ٽيون حصو ۾سندن ذڪر ڪيو آھي ان کان علاوہ نئين زندگي رسالو 1950,51 سالن واري پرچن ۾ فيض حيدري مضمون شايع ڪيا ھئا .ڪيترن سنڌي ادب جي تاريخ ڪتابن ۾ اديبن سندن ذڪر ڪيو آھي جن ۾ عبدالمجيد سنڌيءَ ،عبدالجبارعابد ،مختيار احمد ملاح پنھنجن سنڌي ادب جي تاريخ جي ڪتابن ۾ ۽ مختيار احمد ملاح 
سنڌي ڪھاڻيءَ جي مختصر تاريخ ۽ ڊاڪٽربشيراحمدشاد پنھنجي مقالي سنڌي ڪھاڻيءَ ۾ فيض حيدري جو ذڪر ڪيو آهي پاڻ هڪ اهم نثر نويس هو، جنهن ڪهاڻين، شاعري، ۽ مضمونن ذريعي سنڌي ادب کي مالا مال ڪيو. سندس افسانن ۾ سماجي مسئلن، انساني نفسيات، ۽ قومي شعور کي وڏي اهميت ڏني وئي آهي.
فيض حيدري پنهنجي افسانن ۾ سنڌ جي روايتن، ماڻهن جي زندگين، ۽ سندن خوابن کي پيش ڪيو آهي. سندس افسانا هارين، مزدورن، عورتن، ۽ عام ماڻهن جي جدوجهد کي بيان ڪن ٿا.
3. ناانصافي خلاف آواز
سندس ڪهاڻين ۾ غربت، طبقاتي فرق، عورتن تي ظلم، ۽ انساني برابري جهڙن موضوعن تي گهڻي بحث ڪئي وئي آهي. فيض حيدري جا ڪيترائي افسانا سماج جي ناانصافين تي زوردار تنقيد ڪن ٿا۔جیئن ته پاڻ آچر 31 مارچ 1968 تي وفات ڪيائون ڏينھن ۽ سال جي يادگار طور فارسي قطعو لکيو آھي فيض حيدري يکشنبہ رفت۔
گڏاپ سب ڊويزن

**گڏاپ تعلقو** (Gadap Subdivision) ڪراچي جي ضلعي ملير جو هڪ سب ڊويزن/ تعلقو آهي. سال 2023ع جي آدمشماري جي مطابق سب ڊويزن جي آبادي 1,00,351 آهي.

## حوالا

زمرو:ملير ضلعو
زمرو:سنڌ جا تعلقا
زمرو:ڪراچي جا تعلقا
گلستان جوهر

**'گلستانِ جوهر** يا **گلستانِ جوهر** () ڪراچي، سنڌ، پاڪستان جي اوڀر ڪراچي ضلعي جو هڪ نمايان ۽ گهڻي آبادي وارو رهائشي علائقو آهي. هي علائقو پنهنجي گهڻ ثقافتي شهري زندگي، تيزي سان وڌندڙ آبادي ۽ جديد رهائشي تعميرن سبب سڃاتو وڃي ٿو.
گلستانِ جوهر جو نالو مشهور عالم، صحافي ۽ سياسي اڳواڻ مولانا محمد علي جوهر جي نالي تي رکيو ويو آهي، جيڪي تحريڪِ پاڪستان جي اهم شخصيتن مان هئا. علائقي جو نالو لفظي معنيٰ ۾ “جوهر جو باغ” آهي، جيڪو سندس علمي، سياسي ۽ قومي خدمتن کي خراجِ تحسين پيش ڪري ٿو.
هي علائقو خاص طور تي وڏين ۽ ننڍين رهائشي عمارتن، اپارٽمينٽ بلاڪن، تجارتي مرڪزن، تعليمي ادارن ۽ صحت جي سهولتن جي موجودگي سبب ڪراچي جي اهم شهري علائقن مان شمار ڪيو وڃي ٿو. جديد شهري ڍانچي ۽ بهتر روڊ نيٽ ورڪ سبب گلستانِ جوهر ڪراچي جي تيزي سان ترقي ڪندڙ رهائشي علائقن ۾ شامل آهي

## حوالا
زمرو:ڪراچي جا تعلقا
زمرو:ڪراچي جا گردونواح
ڪم تي آڌاريل سکيا

ڪم تي آڌاريل سکيا (Activity-based learning) هڪ تعليمي طريقو آهي، جيڪو شاگردن کي فعال طور تي سکڻ لاءِ ھمٿائي  ٿو. هن طريقي ۾، شاگرد رُڳو پڙهڻ جي بدران، عملي طور تي سکندا آهن. اهو طريقو شاگردن کي مسئلا حل ڪرڻ، تجربا ڪرڻ، ۽ ٽولن ۾ ڪم ڪرڻ جي موقعا ڏئي ٿو.

## گڻ
* فعال شموليت: شاگرد غير فعال ٻڌندڙن جي بدران فعال شرڪت ڪندڙ آهن.

* عملي تجربو: سکيا صرف نظرياتي نه آهي، پر عملي تجربن ذريعي حاصل ڪئي وڃي ٿي.

* مسئلو حل ڪرڻ: شاگردن کي مسئلا حل ڪرڻ ۽ تنقيدي سوچ کي استعمال ڪرڻ لاءِ حوصلا افزائي ڪئي وڃي ٿي.

* گروپ ڪم: تعاون ۽ رابطي کي وڌائڻ لاءِ شاگرد گروپن ۾ ڪم ڪن ٿا.
* حقيقي دنيا سان لاڳاپيل: سکيا کي حقيقي دنيا جي حالتن سان لاڳاپيل ڪيو وڃي ٿو.

## فائدا
* شاگرد وڌيڪ مشغول ۽ دلچسپ طريقي سان سکندا آهن.

* شاگردن جي تنقيدي سوچ ۽ مسئلا حل ڪرڻ جي صلاحيتن کي وڌايو وڃي ٿو.

* شاگردن جي سھڪار ۽ رابطي جي صلاحيتن کي وڌايو وڃي ٿو.

* شاگردن کي حقيقي دنيا جي حالتن لاءِ تيار ڪري ٿو.

ڪم تي آڌاريل سکيا تعليم ۾ هڪ اهم طريقو آهي، جيڪو شاگردن کي وڌيڪ مشغول ۽ اثرائتي سکيا جا موقعا فراهم ڪري ٿو.

## حوالا

زمرو:تعليم
نارٿ ڪراچي

نارٿ ڪراچي (North Karachi Town) سنڌ، پاڪستان ۾ ڪراچي جو هڪ شهر آهي. نارٿ ڪراچي لياري ندي، منگهو پير ٽڪرين ۽ ٻن اهم روڊن جي وچ ۾ واقع آهي. اتر ۾ سرجاني روڊ ۽ ڏکڻ ۾ شاهراهه زاهد حسين. اتر ۽ اولهه ۾ گڊاپ ٽائون واقع آهي. ۽ ڏکڻ ۾ گلبرگ ۽ نارٿ ناظم آباد جا شهر آهن.  

هتي ڪيترائي نسلي گروهه آهن جن ۾ مهاجر، پنجابي، سنڌي، ڪشميري، سرائيڪي، پختون، بلوچ، ميمڻ، بوهرا، اسماعيلي وغيره شامل آهن. نارٿ ڪراچي ٽائون ۾ ابوذر غفاري ڪالوني، فيصل ڪالوني، فاطمه جناح ڪالوني، گلشن سعيد، ڪليانا ٽائون، شادمان ٽائون، مدينه ڪالوني، شاهنواز ڀٽو ڪالوني وغيره شامل آهن. مشهور چورنگي، جنهن کي ناگن چورنگي سڏيو ويندو آهي، پڻ نارٿ ڪراچي ٽائون ۾ واقع آهي. گرين لائن بس روٽ نارٿ ڪراچي جي ڪيترن ئي علائقن کي ڍڪي ٿو.

**North Karachi** or **New Karachi** () is a town in Karachi, Sindh, Pakistan. North Karachi is located between the Lyari River, the Manghopir Hills and two major roads - Surjani Road to the north and Shahrah-e-Zahid Hussain to the south. To the north and west lies Gadap Town, and to the south the towns of Gulberg and North Nazimabad. The population of North Karachi Town was estimated to be about 500,000 at the 1998 census. In 2005, the projected  population crossed the 1 million mark.  There are several ethnic groups including Muhajirs, Punjabis, Sindhis, Kashmiris, Seraikis, Pakhtuns, Balochis, Memons, Bohras, Ismailis, etc. The North Karachi Town comprises Abuzar Ghaffari Colony, Faisal Colony, Fatima Jinnah Colony, Godhra, Gulshan-e-Saeed, Hakim Colony, Ahsan Colony, Kalyana Town, Shadman Town,  Khamiso Goth, Khawaja Ajmeer Nagri, Madina Colony, Shahnawaz Bhutto Colony, etc.  The famous Chowrangi, namely Nagan Chowrangi, is also located in North Karachi Town. The Green Line Bus route covers many areas of North Karachi.

Administratively, North Karachi comes under district 'Central' of Karachi.

North Karachi Postal Codes starts from 71500 and goes up to 75850, there is no official legitimate website where you can find all these postal codes except the few areas of north karachi but recently there is a new website launched recently named Ittehad Marketing is working of providing all the necessary area wise zip codes of north karachi at a single page.

## حوالا

زمرو:ڪراچي جا تعلقا
زمرو:ڪراچي جا ٽائون
زمرو:ڪراچي جا گردونواح
معصوم ساحل

**معصوم ساحل** (انگريزي ٻولي: Masum Sahil) سنڌي ٻوليءَ جو نوجوان شاعر، مترجم ۽ فونٽ ڊِوَلپر آهي.

## زندگي جو احوال
معصوم ساحل جو اصل نالو مرتضيٰ آهي، هن 4 سيپٽمبر 2002ع تي پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ٿرپارڪر جي تعلقي ڇاڇري ۾ جنم ورتو. نوجوان معصوم ساحل سنڌي ٻوليءَ جو هڪ سُٺو شاعر ۽ ترجمي نگار هئڻ سان گڏوگڏ سنڌي ڪمپيوٽنگ جي دنيا ۾ بہ خدمتون سرانجام ڏئي رهيو آهي، هي فونٽ ڊِوَلپر ۽ گرافڪس ڊزائينر بہ آهي جيڪو سنڌي ٻوليءَ جي ترقيءَ لاءِ ڊجيٽل ميدان ۾ پڻ خاص خدمتون سرانجام ڏئي رهيو آهي.

## تعليم
معصوم ساحل پنهنجي ابتدائي تعليم پنهنجي اباڻي شهر ڇاڇري مان حاصل ڪئي. بعد ۾ اعليٰ تعليم لاءِ حيدرآباد منتقل ٿيو، جتي هن گريجوئيشن جي ڊگري حاصل ڪئي. تعليم جي دوران ئي سندس لاڙو ادب، شاعري، ۽ ترجمي ڏانهن وڌڻ لڳو، جنهن کي هن پنهنجي محنت ۽ دلچسپي سان اڳتي وڌايو.

## ڪاوشون
معصوم ساحل پاڪستان جو پهريون ننڍي عمر جو سنڌي فونٽ ڊولپر آهي، جنهن 2019ع ۾ 17 سالن جي عمر ۾ پنهنجو پهريون فونٽ **"[https://font.sindhsalamat.com/font/246 ايم ايس ٿر]"** تيار ڪيو، جيڪو سنڌ سلامت فونٽ سروَر (ويب سائيٽ) تي موجود آهي. ان کان پوءِ هن 5 سنڌي فونٽ تيار ڪيا، جن مان 2 سنڌ سلامت فونٽ سروَر (ويب سائيٽ) تان مفت ڊائونلوڊ ڪري سگهجن ٿا.

## مکيہ ڪم

### شاعري

# جيءُ بيزار آهي – شاعريءَ جو مجموعو.

### ترجما

# آگسٽ ۾ ملنداسين – انگريزي ناول *Until August* جو سنڌي ترجمو.

### سنڌي فونٽ

* ايم ايس ٿر 2.0
* ايم ايس علي
* ايم ايس سجاد
* ايم ايس غازي 2.0
* ايم ايس ملير
* ايم ايس پينسل

## ادبي کيتر
**[[غزل]]**

ڇو وٺي تنھنجو نانءُ ھٿ مِلائي ڪوئي؟

اِئن مُسلسل مُنھنجي دِل جلائي ڪوئي.

ٽھڪ ٽِڙندا اگر لُڙڪ پَوندا لڙِي

مون جيان ڏُک ڍَڪي مُسڪرائي ڪوئي.

زندگي تُنھِنجي نالي مِليل ھيڏا ڏُک

آئون ڪنھن سان ونڊيان؟ مُنھنجو ناھي ڪوئي!

لُڙڪ ڇو ٿا ڪِرن، ڇو لٿل آھي مُنھن؟

ڪُجھہ پُڇي ڪُجھہ ٻُڌي، اھڙو آھي ڪوئي؟

درد دل ۾ ڌرِي، جان ڪنھن کان گُھرِي؟

مون تہ چاھيو اِھو، مونکي چاھي ڪوئي.

## مڃتا

## حوالا

زمرو:سنڌي شاعر
زمرو:سنڌي ٻولي
زمرو:سنڌي شخصيتون
زمرو:2002ع جون پيدائشون
منگهو پير ٽائون

**منگهو پير ٽائون** (اردو: منگھوپیر ٹاؤن) ڪراچي جو هڪ ٽائون آهي. منگھو پير شهر (اردو)، پاڪستان جي صوبي سنڌ ۾ ڪراچي جي اتر-اولهه حصي ۾ واقع هڪ ٽائون آهي. هي ڪراچي ڊويزن ۾ اورنگي ضلعي جي ٽن ٽائونن مان هڪ آهي، جيڪو اڳ ۾ 2011 تائين گڊاپ ٽائون جو حصو هو. هاڻي اهو ڪراچي جي اورنگي ضلعي جي ٽن ٽائونن مان هڪ آهي. 2023 جي پاڪستاني مردم شماري جي مطابق، منگهو پير ٽائون جي آبادي 1,081,753 آهي.

## حوالا

زمرو:ڪراچي جا ٽائون
زمرو:ڪراچي جا گردونواح
ذڪيه سومن

زڪيه سومن هڪ انڊين عورتن جي حقن جي تحريڪ ڪار آهي ۽ ڀارتيه مسلم ماهيلا آندولن جي باني آهي، جيڪا هڪ غير سرڪاري عورتن جي حقن جي تنظيم آهي.

## ابتدائي زندگي ۽ ڪيريئر
زڪيه سومن احمدآباد, گجرات ۾ پيدا ٿي. هن يونيورسٽي آف گجرات ۾ انگريزي ۾ بزنس ڪميونيڪيشن جي يونيورسٽي پروفيسر طور ڪم ڪيو.

## سرگرمي
زڪيه مسلم عورتن جي حقن لاءِ وڪالت ڪري ٿي. هن امن ۽ انصاف، سيڪيولرزم، انساني حقن، ۽ اقليتي حقن جي مسئلن تي وڏي پيماني تي ڪم ڪيو ۽ لکيو آهي. هن ايڪشن ايڊ ۾ امن ۽ انساني سلامتي جي موضوع کي به قائم ڪيو ۽ ان جي اڳواڻي ڪري ٿي.

هوءَ ڏکڻ ايشيائي اتحاد براءِ خاتمو غربت (SAAPE) جي ميمبر آهي. هوءَ اڳي گجرات ۾ يونيورسٽي پروفيسر رهي، پر پنهنجي نوڪري ڇڏي اقليتي حقن لاءِ ڪم شروع ڪيو. هوءَ سینٽر فار پیس اسٽڊيز جي باني آهي، جيڪو امن ۽ رواداري لاءِ علمي تحريڪ ۾ سرگرم آهي.

زڪيه ڀارت جي سپريم ڪورٽ جي ان فيصلي جي حمايت ڪئي آهي ته مسلم عورتون طلاق کان پوءِ ڪريمينل پروسيجر ڪوڊ جي سيڪشن 125 تحت خرچ حاصل ڪرڻ جو حق رکن ٿيون. هن ڀارتي مسلمانن ۾ گهڻن شادين جي خلاف پڻ آواز بلند ڪيو، چئي ته اها رڳو هڪ مخصوص پسمنظر ۾ اجازت ڏني وئي هئي ۽ جديد دور ۾ ان کي جائز نٿو سمجهي سگهجي.

## سڃاڻپ
2014 ۾، کيس نيشنل ڪميشن فار وومين طرفان آئوٽ اسٽينڊنگ وومين اچيورز اوارڊ سان نوازيو ويو.  نومبر 2015 ۾، هوءَ بي بي سي جي 100 بهادر عورتن جي فهرست ۾ به شامل رهي.

## ڪم

* مقدس جڳهن کي ٻيهر حاصل ڪرڻ: حاجي علي درگاهه ذڪيه سومن ۾ داخلا لاءِ مسلم عورتن جي جدوجهد 
* جرنل آف ڊولپمينٽ پاليسي ريويو: جلد. 1 مسئلا. 3: COVID-19 جي دور ۾ زندگي: اثر کي سمجهڻ هيرا لال 
* جرئت جو انلاڪ: مسلم عورتن جي زندگين، جدوجهد ۽ قيادت جون ذاتي ڪهاڻيون
* خاندان اندر انصاف جي ڳولا: مسلم پرسنل لا ۾ سڌارن تي مسلم عورتن جي نظرين تي هڪ قومي مطالعو
* هندستاني مسلم عورتن جي تحريڪ: صنفي انصاف ۽ برابري واري شهريت لاءِ
* گهڻين شادين ۾ عورتن جي حيثيت ۽ قانوني تحفظ جي ضرورت

## حوالا

زمرو:جيوت ماڻهو
پينسل چوڪ، ڇاڇرو

**پينسل چوڪ** پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ٿرپارڪر جي شهر **[[ڇاڇرو]]** جو هڪ مشهور چوڪ آهي، جيڪو پنهنجي منفرد ڊزائن ۽ تعليمي علامت جي ڪري سڃاتو وڃي ٿو.

## تاريخ
ڇاڇري جي ٽائون ڪاميٽي طرفان شهر جي خوبصورتي ۽ تعليم جي اهميت کي اجاگر ڪرڻ لاءِ پينسل چوڪ جو تصور پيش ڪيو ويو. هيءُ چوڪ خاص طور تي تعليم جي علامت طور ترتيب ڏنو ويو، جنهن ۾ پينسلن جي شڪل جا مجسما شامل ڪيا ويا.

#### منتقلي ۽ نالو
افتتاحي مرحلي دوران **پينسل چوڪ** کي **جيلاني چوڪ** ۾ منتقل ڪيو ويو، پر عوامي پذيرائي اڃا تائين **پينسل چوڪ** جي نالي سان ئي جاري رهي. مقامي ماڻهو اڄ به هن چوڪ کي ان ئي نالي سان سڃاڻين ٿا.

## اهميت
هيءُ چوڪ نہ صرف شهر جي سونهن وڌائي ٿو، پر تعليم جي اهميت کي اجاگر ڪرڻ لاءِ پڻ هڪ اهم نشاني آهي. هيءُ ٿر ۾ پنهنجي نوعيت جو هڪ منفرد چوڪ آهي، جيڪو مقامي ماڻهن جي دلچسپي جو مرڪز پڻ بڻيل آهي.

## حوالا
## ٻاهرين ڳنڍڻا
* [سرڪاري ويب سائيٽ يا سوشل ميڊيا لنڪس]

زمرو: ٿرپارڪر جا ماڳ
زمرو: سنڌ جا مشهور چوڪ
زمرو: ڇاڇرو
ڪُنڀار

ڪُنڀار (English: Kumbhar/Kunbhar) هڪ ذات ۽ پيشورانہ برادري آهي، جيڪا ڀارت، نيپال، بنگلاديش ۽ پاڪستان ۾ رهندڙ آهي. تاريخي طور، ڪنڀار مٽيءَ جي ٿانون ٺاهڻ (ڪُمڀَڪار مِٽيءَ جا ٿانوَ ٺاهيندڙ ڪاريگر) سان لاڳاپيل رهيا آهن.

## نالو ۽ اصل
ڪنڀار جو نالو سنسڪرت لفظ "ڪمڀڪار" (Kumbhakar) مان نڪتل آهي، جنهن جي معنيٰ آهي "مٽيءَ جا ٿانو ٺاهيندڙ". هندومت ۾ ڪجھہ ڪنڀار پاڻ کي پرجاپتي سڏائيندا آهن، ڇو تہ انهن جو عقيدو آهي ته انهن کي برهمڻ ديوتا پاران خاص حقدار ڏنو ويو.

## سماجي ورهاست
ڪنڀار برادري مختلف علائقن ۾ جدا جدا گروهن ۾ ورهايل آهي. هندن ۾ هي ذات شدر ورگ سان ڳنڍيل آهي، جڏهن ته مسلم ڪنڀار به موجود آهن. ڪنڀار برادري مختلف نالن سان سڃاتي ويندي آهي، جيئن ته بگڙي ڪنڀار، مارو ڪنڀار، ماٿيرا، ۽ پرجاپتي ڪنڀار.

## ڪُنڀار برادري جي ورهاست ۽ پيشا
ڪجهه ڪنڀار خاندان اڄ بہ روايتي مٽيءَ جا ٿانو ٺاهين ٿا، جڏهن تہ ڪيترائي زراعت، ڪاروبار ۽ ٻين شعبن ڏانهن منتقل ٿي ويا آهن. پنجاب، راجسٿان، جھارکنڊ، مهاراشٽر، مدھيا پرديش ۽ اتر پرديش ۾ ڪنڀار برادري جا ڪيترائي اهم مرڪز آهن.

## پاڪستان ۾ ڪُنڀار
پاڪستان ۾ ڪنڀار برادري خاص طور تي سنڌ، پنجاب ۽ بلوچستان ۾ موجود آهي. سنڌ ۾ ڪنڀار مختلف شهرن جهڙوڪ حيدرآباد، ٺٽو، عمرڪوٽ، ٿرپارڪر، ميرپورخاص ۽ سکر ۾ رهن ٿا. ڪجه ڪنڀار اڃا تائين روايتي ڪم جاري رکندا آهن، جڏهن ته ڪيترائي واپار ۽ ٻين ڌنڌن سان واڳيل آهن.
زمرو:پاڪستان ۾ ذاتيون
زمرو:سنڌ ۾ رهندڙ ذاتيون
زمرو:ڪنڀار زمرو:ڌنڌو
زمرو:پيشو زمرو:ذات
زمرو:سنڌي ذاتيون
پهرين اسلامي رياست

**پهرين اسلامي رياست** (First Islamic State)، جنهن کي مديني جي رياست (State of Madinah) جي نالي سان پڻ سڃاتو وڃي ٿو، پهرين اسلامي رياست هئي جيڪي حضرت محمد ﷺ پاران 622ع ۾ مديني ۾ "ميثاقِ مدينه" (مديني جي آئين) تحت قائم ڪئي وئي هئي. اها مسلم امت جي سياسي اتحاد جي نمائندگي ڪري ٿي. سندس وصال کان پوءِ، سندس ساٿي جيڪي هدايت يافته خليفا (راشدون خليفا) جي نالي سان مشهور آهن، خلافت راشده (632ع-661ع) قائم ڪئي، جيڪا وڏي پئماني تي واڌ شروع ڪئي ۽ بعد ۾ اسلامي رياستن، جهڙوڪ اموي خلافت (661-750) ۽ عباسي خلافت (750-1258) کي متحرڪ ڪيو.

حضرت محمد ﷺ پنهنجي پوئلڳن جي مڪي کان مديني ڏانهن هجرت کان پوءِ پاڻ به مديني ڏانهن هجرت ڪيائين. شهر جي مسلمانن، جن کي بعد ۾ "انصار" سڏيو ويو، انهن کي مديني ڏانهن هجرت ڪرڻ جي دعوت ڏني هئي. شهر جي يهودي ۽ بت پرست رهواسين طرفان هڪ ثالث جي حيثيت سان سندس مثبت استقبال ڪيو ويو.  نتيجي طور، هن کي شهر جي سياسي اڳواڻ جي طور تي عوامي اتفاق راءِ سان قبول ڪيو ويو ۽ سندس اڳواڻي ۾ پهرين اسلامي رياست قائم ڪئي وئي.

هن مهاجر مسلمانن ۽ مديني جي انصار ٻئي قبيلن جي وچ اتحاد قائم ڪيو ۽ مديني جي مشترڪه دفاع ۽ انتظام لاء يهودين سان معاهدو ڪيو، جن کي "ميثاق مدينه" چيو ويو. رياست جو انتظام گهڻو ڪري، سندس اڳواڻي ۾ هن معاهدي جي تحت ڪيو ويو.

## مدني دور جو خاڪو
* 622ع: مديني ڏانهن هجرت
* 624ع: غزوہ بدر
* 625ع: غزوه احد
* 627ع: غزوه خندق  
* 628ع: حديبيہ معاھدو
* 629ع: غزوه خيبر
* 629ع: غزوه موته
* 630ع: مڪي جي فتح
* 630ع: غزوه حنين 
* 630ع: غزوه طائف
* 632ع: غزوه تبوڪ
* 632ع: الوداعي حج
* 632ع: پيغمبر محمد ﷺ جو وصال

## تاريخ

## حوالا

زمرو:اسلام
زمرو:محمد
زمرو:اڳوڻا خدائي راڄَ
جمالو ناچ

**جمالو ناچ** (Jamalo Dance) سنڌ جي لوڪ ثقافت ۾ ھڪ روايتي، ثقافتي ۽ لوڪ ناچ آهي، جيڪو سنڌي لوڪ گيت ھو جمالو ڳائڻ مھل نچي ڪڏي ڏيکاريو وڃي ٿو. هي ناچ اڪثر سرھائيءَ جي موقعن تي، جهڙوڪ شادي، مڱڻي ۽ ميلن ۾، ڏيکاريو ويندو آهي ۽ ان جو نالو هڪ لوڪ گيت " ھو جمالو" سان جڙيل آهي، جيڪو سنڌي شاعرن ۽ سنگيتڪارن ۾ وڏي مقبوليت رکي ٿو. "جمالو" نالو پاڻ ۾ هڪ علامتي ۽ رومانوي معنيٰ رکي ٿو، جيڪو سنڌي لوڪ ادب ۾ پريم ۽ سندرتا جي عڪاسي ڪري ٿو.
thumb|سنڌي اڪادمي دھليءَ جو سڏايل سٽاءَ ۾ سنڌي ماڻھو، پاڪستاني ڳائڻي مھتاب ڪنور جي ڳايل ھو جمالو گيت تي جمالو ناچ ڪندي ڏيکاريل

## تاريخ ۽ پسمنظر
"جمالو ناچ" جي ابتدا بابت درست تاريخي دستاويز موجود نه آهن، پر ان جا آثار سنڌ جي اوائلي لوڪ روايتن ۾ ملن ٿا، جيڪي موهن جي دڙي جي تهذيب تائين پهچن ٿا. سنڌيانا انسائيڪلوپيڊيا پٽاندڙ، لوڪ ناچ سنڌ ۾ انساني خوشيءَ ۽ ڀاونائن جي اظهار جو هڪ آڳاٽو ذريعو رهيا آهن. "جمالو" نالي سان جڙيل هي ناچ ۽ گيت، خاص ڪري سنڌي شاعر شيخ اياز ۽ نياز همايونيءَ جي رچنا ۾ نمايان آهي، جن ان کي جديد انداز ۾ پيش ڪيو. نياز همايونيءَ جي هڪ لوڪ گيت ۾ "جمالو" کي هڪ رومانوي ڪردار طور بيان ڪيو ويو آهي، جيڪو سنڌ جي جتن (لاڏائو قبيلن) سان لاڳاپو رکي ٿو:"منهنجو جمالو جتن سان، هو جمالو، لڙي آيو لاڙ ڏي!" هي ناچ سنڌ جي ٿر، ڪاڇي ، لاڙ وارن علائقن ۾ وڌيڪ مقبول رهيو آهي، جتي ڏيھي ماڻهو ان کي گڏجي پيش ڪندا آهن.

## انداز ۽ خصوصيتون
جمالو ناچ ۾ گھڻي ريت مرد ۽ عورتون گڏجي نچندا آهن، پر ڪُجھ روايتن ۾ رُڳو عورتون يا مرد الڳ الڳ به نچندا آهن. ناچ مھل روايتي ساز جهڙوڪ دهل، شھنائي ۽ بينسري وڄايا ويندا آهن، جيڪي گيت کي وڌيڪ وڻندڙ بڻائيندا آهن. ناچ جي وکون سادي پر توانائيءَ سان ڀرپور هوندا آهن، ۽ نمايان چرپر ۾ گول دائري ۾ نغارا هڻڻ ۽ تاڙيون وڄائڻ شامل آهن. ان سان گڏ، نچندڙ رنگين روايتي لباس پائيندا آهن، جيڪي سنڌي سڀيتا جي سونھن کي اجاگر ڪن ٿا.

## ثقافتي اهميت
جمالو ناچ رُڳو هڪ وندر نہ، پر اهو سنڌي سماج جي گڏيل روح ۽ خوشيءَ جو عڪس آهي. هي ناچ گھراڻن ۽ برادرين کي گڏ ڪرڻ ۾ اهم ڪردار نڀائي ٿو، ۽ ان جي وسيلي سڪ، يگانگت ۽ روايتي قدرن جو اظهار ٿئي ٿو. سنڌ جي لوڪ ساھت ۾ "جمالو" کي هڪ عاشقانه ۽ پراسرار شخصيت طور پڻ ڏيکاريو ويو آهي، جيڪو سنڌي شاعريءَ ۾ جذبن جي گھرائي کي وائکو ڪري ٿو.

## مقبول ثقافت ۾
اڄڪلهه، جمالو ناچ کي سنڌ جي ثقافتي سٽاءَ ۽ ميلن ۾ ڏيکاريو وڃي ٿو، ۽ ان کي جديد سنگيت ۽ فلمي ڍنگ ۾ به ڍاليو ويو آهي. سنڌي ميڊيا ۽ ٽي وي چينلز تي پڻ ان جي پرفارمنس ڏيکاري وڃي ٿي، جيڪا نئين ٽھيءَ ۾ ان جي مقبوليت کي برقرار رکڻ ۾ سھارو ڏئي رهي آهي.

## حوالا

زمرو:سنڌ جي ثقافت
زمرو:ناچ
زمرو:لوڪ ادب
پي پي-260 (رحيم يار خان-6)

**پي پي-260 (رحيم یار خان-6)** (اردو: پی پی-260، رحیم یار خان-6) پنجاب جي صوبائي اسيمبلي جو ھڪ تڪ آھي.
## عام چونڊون، 2002ع
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون، 2002
## عام چونڊون، 2008ع
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون، 2008ع
## عام چونڊون، 2013ع
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون، 2013ع
## عام چونڊون، 2018ع
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون، 2018
## عام چونڊون، 2024ع
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون 2024

پنجاب جي صوبائي اسيمبلي جون عام چونڊون 8 فيبروري، 2024ع تي ٿيون۔

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا صوبائي تڪ
زمرو:پنجاب صوبائي اسیمبلي جا تڪ
زمرو:پنجاب، پاڪستان جا انتخابي تڪ
ملير ڪينٽونمينٽ

**ملير ڇانوڻي** (اردو: ملیر چھاؤنی) پاڪستان جي صوبي سنڌ ۾ ڪراچي شهر جو هڪ ڪنٽونمينٽ ٽائون آهي. اهو هڪ فوجي اڏي ۽ رهائشي يونٽ طور ڪم ڪري ٿو.

## تاريخ
## انتظام
## آبادي
ڇانوڻي جي آبادي تقريبن 1,80,000 جي لڳ ڀڳ آهي ۽ ان ۾ پاڪستان جا سڀئي نسلي ۽ لساني گروهه شامل آهن. ان جي آبادي جو وڏو حصو فوج جي حاضر سروس ۽ ريٽائرڊ اهلڪارن سان گڏ قابل ذڪر شهرين ۽ بيوروڪريٽس تي مشتمل آهي.
## لينڊ مارڪ
* فضائيه انٽر ڪاليج، ملير ڪينٽ
* آرمي پبلڪ اسڪول، ملير ڪينٽ
* ڊيفينس آفيسرز ڪلب، ملير ڪينٽ  
* ڪمبائنڊ ملٽري اسپتال (CMH)، ملير ڪينٽ  
* عسڪري اسٽار مال 
* پي اي ايف بيس ملير 
* اسڪول آف آرمي ايئر ڊفينس (SAAD) 
* انٽر سروسز سليڪشن بورڊ (ISSB) 
* ڪينٽ بازار ايريا 
## ڪاليج ۽ اسڪول
* ڪراچي انسٽيٽيوٽ آف ميڊيڪل سائنسز، ملير ڪينٽ 
* فضائيه انٽرميڊيئٽ ڪالج، ملير ڪينٽ
* آرمي پبلڪ اسڪول ۽ ڪاليج سسٽم، ملير ڪينٽ  
* ڪينٽونمينٽ بورڊ مونٽيسوري، ماڊل اسڪول ۽ ڪاليج، ملير ڪينٽ
* گورنمينٽ ڊگري سائنس ڪاليج، ملير ڪينٽ 
* ايف جي پبلڪ اسڪول ۽ ڪاليج، ملير ڪينٽ، ڪراچي 
## پڻ ڏسو
* ملير ٽائون 
* ملير ضلعو 
* گلشن عثمان 
* سعدي ٽائون
## ٻاهريان ڳنڍڻا
* 

## حوالا

زمرو:ڪراچي جي جاگرافي
زمرو:سنڌ ۾ ڪنٽونمينٽ علائقا
زمرو:ڪراچي ۾ ڪنٽونمينٽ علائقا
زمرو:پاڪستان ۾ ڪنٽونمينٽ علائقا
بورڊ آف انٽرميڊيٽ ايجوڪيشن، ڪراچي

**بورڊ آف انٽرميڊيٽ ايجوڪيشن، ڪراچي** (BIEK) ڪراچي ۾ انٽرميڊيٽ ايجوڪيشن جي امتحانن لاءِ هڪ سرڪاري بورڊ آهي. اهو 1974ع ۾ "سنڌ بورڊ آف انٽرميڊيٽ اينڊ سيڪنڊري ايجوڪيشن" ترميمي ايڪٽ نمبر 20/31 ذريعي هڪ الڳ اداري جي طور تي قائم ڪيو ويو، جيڪو سال 1973ع جي دستاويزي ڪتاب جو آهي. بورڊ جو موجوده چيئرمين پروفيسر نسيم احمد ميمڻ آهي. بورڊ کي انٽرميڊيٽ تعليم کي منظم ڪرڻ، ريگوليٽ ڪرڻ، ترقي ڏيڻ ۽ ڪنٽرول ڪرڻ جو اختيار آهي. ثانوي تعليمي بورڊ، ڪراچي کي ثانوي تعليم لاءِ ساڳيو اختيار حاصل آهي.

## حوالا

زمرو:ڪراچي ڊويزن
زمرو:پاڪستان جا تعليمي بورڊ
بورڊ آف انٽرميڊيٽ اينڊ سيڪنڊري ايجوڪيشن، لاهور

**<small>بورڊ آف انٽرميڊيٽ اينڊ سيڪنڊري ايجوڪيشن</small>، <small>لاهور</small>** عام طور تي (BISE لاهور) جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو، پنجاب جي لاهور ڊويزن ۾ سيڪنڊري ۽ انٽرميڊيٽ تعليم لاءِ هڪ امتحاني بورڊ آهي.

## حوالا

زمرو:لاهور
زمرو:پاڪستان جا تعليمي بورڊ