open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ساھ جي نالي

**ساھ جي نالي**يا  **ٽريڪيا** اٽڪل 12 سينٽي ميٽر ڊگھي نالي آهي جيڪا اڳتي هلي ٻن شاخن ۾ ورهائجي وڃي ٿي انھن شاخن کي برونڪائي Bronchi  سڏجي ٿو.ان مان ھڪ کاٻي ڦڦڙ ڏانھن ۽ ٻي ساڄي ڦڦڙ ڏانھن وڃي ٿي.ڦڦڙن ۾ داخل ٿيڻ کان پوءِ اھي ھوا جون ننڍيون شاخون وڌيڪ ننڍين شاخن ۾ ورهائجي سڄي ڦڦڙ ۾ ڦھلجي وڃن ٿيون جن کي برونڪئول Bronchioles سڏبو آهي. برانڪول جي منھن تي ھوا جي ڳوٿري ھوندي آھي.جنھن کي ايلويئولي Alveoli سڏبو آهي.انھن ڳوٿرين ۾ ئي ھوا اچي جمع ٿيندي آهي۽ انھن ڳوٿرين سان وڪوڙيل رت جي نالين رستي، ڊفيوزن Diffusion جي عمل تحت آڪسيجن ڳوٿريءَ مان نڪري رت ۽ ڪاربان ڊاء آڪسائيڊ رت مان نڪري ڳوٿرين۾ جمع ٿي ويندي آهي.جتان واپس ساڳئي رستي جسم مان خارج ٿي ويندي آهي.
نسن جو نظام

**نسن جو نظام**(جانورن ۾ ): venous system:
جاندارن ۾ نسون رت جي نالين جو مجموعو آھن. جيڪي جسم جي سڀني حصن مان رت کڻي دل کي پھچائين ٿيون. نسن جو سرشتو ھيٺين مکيہ حصن تي مشتمل آهي:
#خراب رت ڦڦڙن مان ٿيندي پلمونري نس ذريعي دل جي کاٻي ڪنوتيء ۾ داخل ٿئي ٿي.
# جانورن جي مٿي ۽ اڳين ڄنگھن مان خراب رت جي ڪيترين ئي رڳن يا نسن ذريعي گڏ ٿي ھڪ مکيہ نس پريڪيول   Precaval vein  ڏانھن وڃن ٿيون. ھي ٻئي پريڪيول نسون سائنس وينوسس ۾ داخل ٿين ٿيون، جتان رت دل جي ساڄي ڪنوتيء ۾ واپس ٿئي ٿي.
#جانورن جي  سڄي جسم جي ھيٺين حصي جھڙوڪ معدو، آنڊو، جيرو، لبلبو، جنسي عضوا، پويون ڄنگھون وغيره مان رت ننڍين ننڍين نسن ذريعي گڏ ٿي ھڪ مکيہ نس پوسٽ ڪيول ۾ داخل ٿين ٿيون.
خوردبيني

thumb| ڪارل زيئسCarl Zeiss بائنوڪيولر ڪمپائونڊ مائڪرواسڪوپ

خوردبيني: مائڪرواسڪوپ: microscope:

خوردبيني جي ايجاد ھڪ ارتقائي عمل مان گذري آهي. سڀ کان پھريون وڏن شيشن يا تڪبيري شيشن جي مدد سان شين کي ڏٺو ويندو هو..ھالينڊ جي شھر برگ ۾ رھندڙ ھڪ عينڪساز  جينسن Jenson سال 1590 ۾ ھڪ خوردبيني ايجاد ڪئي.  1618 ۾ اٽليءَ جي طبعيات جي ماھر گليليو گليلئي پنھنجي ھڪ خوردبيني تيار ڪئي. 1697 ۾ ڪپڙي جي واپاري ليون ھاڪ Leeun Hock پنھنجي ٺاھيل ھڪ طاقتور خوردبيني رائل سوسائٽيءَ جي اڳيان پيش ڪئي
thumb|ارنيسٽ روسڪا جي ٺاھيل ايڪٽران مائڪرواسڪوپ
زمرو:سائنسي اوزار
ٿڙ (ٻوٽي جو)

**ٿڙ**:  ٻوٽي جو ٿڙ:  اسٽيم:  Stem:

ٻوٽي جو ھڪ مرڪزي حصو جيڪو ٻج جي پوميول Phlumule سان ڀريل ھوندو آھي ۽ زمين کان ٻاهر روشنيءَ جي طرف مٿي ھوا ۾ واڌ ڪري ٿو جنھن تي پن گل۽ ميوا پيدا ٿين ٿا. جنھن جاء تان ٿڙ جا پن نڪرن ٿا ان کي نوڊ چون ٿا ۽ ٻن نوڊس جي وچ وارو حصو انٽرنوڊ  internode  سڏبو آهي. ٿڙ پاڙ کان ايندڙ سيپ  sap کي،  جيڪو پاڻي۽ لوڻ تي مشتمل ٿئي ٿو،  مٿي پنن تائين پھچائي ٿو ۽ پنن ۾ تيار ٿيلنشاستي کي واپس ٻوٽي جي سڀني حصن تائين رسائي ٿو. ٿڙ جي مخصوص شاخن تي گل ڦٽن ٿا جيڪي بعد ۾ ميوو ۽ ٻج ٺاھين ٿا ۽ ٻوٽي جا توليدي حصا سڏبا آهن.
بجليءَ جو ڪرنٽ

**بجليءَ جو ڪرنٽ** ، چارج ٿيل ذرڙ جھڙوڪ برقيو، آئن وغيرہ جي وهڪري کي چيو ويندو آھي، جيڪو برقي پسرائيندڙ يا خلا جي ذريعي سفر ڪن ٿا.

## حوالا
ڏنڀرو

**ڏنڀرو** (لئبيو روھيٽا) ھڪ عاليشان مڇي آهي، جنھن جي ڊيگهہ ٽن فٽن تائين ٿئي ٿي. گوشت سٺو اٿس. پر ڪڏھن ڪڏھن ان جو سواد گپ جھڙو ٿيندو آھي. عام طور تي ھي مڇي سڄي ھندستان ۽ پاڪستان ۾ پسند ڪئي وڃي ٿي.

## حوالا
تلھار

کاٻو|thumb|الله وارو چوڪ
**تلهار**  پاڪستان جي صوبي سنڌ جي بدين ضلعي جي هڪ شهر جو نالو آهي جيڪو ساڳي نالي سان ھڪ تعلقي جو صدرمقام آھي. هي ڪراچي کان اوڀر طرف 240 ڪلوميٽر تي واقع آهي. هن شهر جي آبادي 58 هزار آهي، هي تعلقي تلهار جو صدر مقام آهي، سمنڊ کان هن جي اوچائي 49 فوٽ آهي. تلهار شھر ۾ ٻه ٽائون ڪاميٽون تلهار ۽ راڄو خاناڻي شامل آهن، جڏهن تہ تعلقي ۾ ڪل 6 يونين ڪائونسلون آهن.تلھار يونين ڪائونسل جي آبادي 1998 ۾ 27000 ھئي.

## حوالا

زمرو:بدين ضلعو
زمرو:سنڌ جا ننڍا شهر ۽ قصبا
زمرو:بدين ضلعي جون آباد جڳهون
گھوڙا ٻاڙي

گھوڙاٻاڙي: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ٺٽي جو هڪ شھر آھي جيڪو تعلقي گھوڙا ٻاڙي جو صدر مقام آهي.
قدرتي انتخاب

{زمرو: ارتقا}

**'قدرتي انتخاب**: قدرتي چونڊ: natural selection:

نباتات ۽ حيوانات جي واڌ ۾ قدرت پڻ مصنوعي انتخاب وارو طريقو استعمال ڪري ٿي. قدرتي چونڊ جا اثر ۽ نتيجا ھزارن بلڪہ لکن سالن کان پوءِ ظاهر ٿين ٿا.اھو قدرتي چونڊ جو ئي نتيجو آهي جو اڄ انسانن ۽ حيوانن جون ايتريون الڳ الڳ ذاتيون  ڏسڻ ۾ اچن ٿيون.شروعات  ۾ جاندار چيزون جسماني توڙي دماغي حالت ۾ نھايت حقير پيماني تي ئي وجود ۾ آيون ھيون.انھن معمولي جيون مان ھي اڄوڪا ھي سڀئي لکين قسمن جا ننڍا توڙي وڏا جانور،ويندي انسان تائين، لکين سالن جي ارتقا ڪري،يا اسرڻ بعد قدرتي چونڊ رستي، پنھنجي ھاڻوڪي برتر ۽ اعلي پيماني تي پھتا آهن.

## حوالا

زمرو:ارتقا
زمرو:ارتقائي حياتيات
زمرو:مقابلو
زمرو:مقابلو
ڪيپيٽل مارڪيٽ تائين پھچ

200px|right|thumb|نيويارڪ اسٽاڪ ايڪسچينج دنيا جي وڏين ڪيپيٽل مارڪيٽن مان ھڪ آھي

ڪيپيٽل مارڪيٽ تائين پهچ:
ان جو مطلب ڪنھن ڪمپنيءَ جو ڪيپيٽل مارڪيٽ يا سرمائي واري بازار مان ڊگھي مدي لاءِ رقم حاصل ڪرڻ جي اھليت آھي، جيڪا رقم بطور ايڪئٽي equity يا قرض طور حاصل ٿيندي آهي.ان جو مدار ڪيترين ئي ڳالهين تي ھوندو آھي. مثال طور: ڪمپنيءَ جي مالياتي توانائي، ڪمپني جي قرض ۽ ايڪئٽي جي تناسب ۽ سرمائي جي جوڙجڪ، ڪمپنيء جي مئنيجمينٽ ۽ ملڪيت، ان جي مستقبل جي ڪارڪردگي ۽ نفعي جا امڪان، ۽ ان شعبي ۽ صنعت جا خطرا جن ۾ ڪمپني ڪاروبار ڪندي ھجي. پھچ جو مطلب اھو بہ آهي تہ ڪمپني ڪيپيٽل مارڪيٽ ۾ ڪاروبار ڪري سگھي ٿي.

## حوالا
کڻت

**ڊيبٽ** (کنڌو, قرض,کنڌي لکڻ) (Debit) اڪائونٽنگ جو لفظ، بطور اسم، ان جو مطلب آھي کاتي جي ميزان (balance) ۾ ڪمي، يا مالي واجبات (liabilities) ۾ ڪمي، يا نقدي ميزان (Cash Balance) آمدنيءَ ۾ ڪمي. بطور فعل ان جي معني آهي کاتي (account) جي ڊيبٽ سائيڊ ۾ داخلا رکڻ يا داخلا ڪرڻ.

## حوالا

زمرو:اڪائونٽنگ
ڪرپس مشن

ڪرپس مشن: 1942: 

ڪرپس مشن جون ائيني دستوري تجويزون:
#  ٻي جنگ عظيم جي خاتمي کان پوءِ ھندوستان لاءِ ھڪ دستور ساز اسيمبلي ٺاھي ويندي، جيڪا ملڪ جو دستور تيار ڪندي، (پر جنگ دوران برطانيا جو قبضو برقرار رھندو).
# تجويز ڪيل دستور وفاقي طرز جو ھوندو، جنھن ۾ سڀئي صوبا ۽ رياستون شريڪ ھونديون.
# وفاقي دستور ۾ ڪنهن بہ صوبي يا رياست کي ڏھن سالن کانپوء الڳ ٿيڻ ۽ پنھنجو وفاق ٺاھڻ جو اختيار ڏنو ويندو.
ڪانگريس ۽ مسلم ليگ ٻنھي انھن تجويزن کي رد ڪري ڇڏيو. ڪانگريس ھندوستان جي ورھاست سبب ۽ مسلم ليگ پاڪستان جي قيام جو يقين نہ ڏيارڻ سبب.
زمرو:تحريڪ پاڪستان
هندوڪش

**ھندوڪش جبلن جون سلسلو (Hindu Kush Mountains Range)** پامير جي مٿانهين پٽ واري پاسي کان شروع ٿين ٿيون، جيڪي قراقرم جبل جي اولھ ۾ واقع آھن. ھنن جو ڳپل حصو افغانستان ۾ آھي. ھنن جبلن جي سڀ کان وڏي چوٽي جو نالو ترچ مير آھي جيڪا 7,690 ميٽر جي اوچائيءَ تي آھي. سياري جي موسم ۾ ھن جبل جون قطارون برف سان ڍڪيل ھونديون آھن. ھندوڪش جون جابلو قطارون، بنگال جي کاري ۽ عربي سمنڊ کان مينھن آڻيندڙ چوماسي ھوائن جي راھ ۾ رڪاوٽ بڻيل آهن. اھي ھوائون جبلن مٿان گھلي نہ ٿيون سگھن، تنھن ڪري پاڪستان ۽ ڀارت ۾ مينھن وسائين ٿيون. ساڳئي وقت ھي قطارون وچ ايشيا کان ايندڙ سخت سرد ھوائن کي روڪي، ڍال جو ڪم ڏين ٿيون، جنھن ڪري پاڪستان جا ماڻھو سرديءَ جي شديد لھر کان محفوظ رھن ٿا.
## حوالا

زمرو:جبل
زمرو:ايشيا جي جاگرافي
زمرو:خيبر پختونخوا
زمرو:پاڪستان جا جبل
زمرو:پاڪستان جي جاگرافي
زمرو:افغانستان جي جاگرافي
اڇو جبل

**اڇو جبل**، سفيد جبل جون قطارون، ھي جابلو قطارون خيبر لڪ (Khyber Pass)  ۽ ڪرم لڪ جي وچ ۾ آھن، جن جو ڳپل حصو پاڪستان ۾ ۽ ڪجهہ حصو افغانستان ۾ آھي. ھن جبلن جي قطارن جو لاڙو اوڀر کان اولھ طرف آهي، جن جي سراسري بلندي 3600 ميٽر آهي. ھن جبلن جون چوٽيون سال ۾ ٻارنھن مھينا برف سان ڍڪيل رھن ٿيون. ھن جبل جي ڏکڻ ۾ ڪرم ندي وھي ٿي. خيبر لڪ پڻ اڇي جبل ۾ واقع آهي ۽ پاڪستان کي افغانستان سان ڳنڍي ٿو.
زمرو:خيبر پختونخوا
وزيرستان جون ٽڪريون

**وزيرستان جون ٽڪريون** ڪرم لڪ ۽ گومل لڪ جي وچ واري جابلو علائقي کي وزيرستان جون ٽڪريون سڏيو ويندو آهي.گومل ، ڪرم ۽ ٽوپي نديون ھن علائقي مان وھن ٿيون. ٽوپي لڪ ذريعي غزنيءَ تائين پھچي سگهجي ٿو جيڪو افغانستان جو ھڪ مشھور تاريخي شھر آهي. گومل لڪ افغانستان سان واپار لاءِ مشھور آهي. ديري اسماعيل خان ۽ بنو جون فوجي ڇانوڻيون ھنن ٽڪرين ۾ قائم آھن.
سليمان جبل جو سلسلو

**سليمان جبل** يا **سليمان جبل جون قطارون** گومل ندي جي ڏکڻ ۾ ھي جابلو سلسلو شروع ٿئي ٿو. ھنن جبلن جي سڀ کان اوچي چوٽي تخت سليمان آھي. جيڪي سمنڊ جي سطح کان 3487 ميٽر بلنديءَ تي آهي. ھن علائقي جو اھم درياء بولان آهي، جيڪو بولان لڪ کان گذري ٿو. بولان ڪوئيٽا شھر کي سبي سان ملائي ٿو. بولان لڪ جي آخري ڇيڙي تي ڪوئيٽا جي اھم ڇانوڻي آهي. ھن علائقي مان ريلوي لائن گذري ٿي. جيڪا ڪوئيٽا کان ٿيندي ايران جي شھر زاھدان وڃي ٿي.
## حوالا

زمرو:جبلن جا سلسلا
زمرو:بلوچستان، پاڪستان
زمرو:پاڪستان جا جبل
زمرو:بلوچستان، پاڪستان جي جاگرافي
ماحولياتي گدلاڻ

**ماحولياتي گدلاڻ**، **يا** **اينوائرمينٽل پوليوشن** (Environmental Pollution) مان مراد هڪ اھڙي گدلاڻ آهي جيڪا پاڻي، ھوا ۽ زمين سان لاڳاپو رکندڙ ھجي. جيڪا زندگيءَ کان سواءِ حيوانن ۽ ٻوٽن لاءِ بہ هاڃيڪار ھجي. جڏھن مختلف سببن، ۽ عنصرن جي ڪري قدرتي ماحول ۾ غير صحتمند تبديلي اچي تہ چئبو ته ماحولياتي گدلاڻ شروع ٿي چڪي آهي.

## فضائي گدلاڻ
## آبي گدلاڻ
## زميني گدلاڻ

زمرو:چوڦير گدلاڻ
زمرو:ماحولياتي گدلاڻ
بيريسٽر آصف علي

بيريسٽر آصف علي:

ھي ڀارت جي بلند شھر جي  زميندار گھراڻي سان تعق رکندڙ ھو ۽  11 مئي 1888 ۾ دھلي ۾ پيدا ٿيو. دھلي جي اينگلو عرب ھاء اسڪول مان تعليم حاصل ڪيائين. 1912 ۾ لنڪنس ان مان بئريسٽري جي ڊگري حاصل ڪيائين. سندس شادي ارونا گنگولي سان ٿي پر کيس اولاد ڪانہ ٿي.1914 ۾ وطن  موٽي آيو ۽ دھليءَ ۾ وڪالت شروع ڪيائين. ھن ڀڳت سنگھ جي وڪالت ڪندي ان جي اپيل داخل ڪئي هئي. ھي سياست ۾ به سرگرم رھيو . سندس انتقال 2 اپريل 1953 ۾ سوئيٽزرلينڊ ۾ ٿيو ۽ کيس دھليءَ۾ دفن ڪيو ويو۔
## سندس لکيل ڪتاب
1. ڪنسٽرڪٽو مان ڪو آپريشن رپورٽ آن دي نارٿ ويسٽ فرنٽيئر پراونس اينڊ بنو ريڊز 1938.(انگلش)Constructive Non Co-operation report on  the North West Frontier Province and Banu Raids 1938
2. لائيف آف اسٽالن  (انگلش)
3. باغی اور پرچھائیں (اردو)
4د ڪامن مينس اسٽيٽ (انگلش)The Common man's state

## حوالا
آر.وي. ٿداڻي

آر.وي. ٿداڻي:

جڏھن مولانا محمد علي جوهر ۽ ٻين تي بغاوت جو مقدمو خالق ڏنو ھال ۾ ھلايو ويو ته ان جي ٻڌڻي ايس. ايم.تلاتي نالي ماجسٽريٽ جي سامهون ٿي. ان مقدمي ۾ سرڪار پاران وڪيل ٽي.جي.الفنٽن ھيو ۽ جوابدارن جو وڪيل معظم علي ايڊووڪيٽ ھيو جنھن جو مددگار وڪيل آر.وي.ٿداڻي ھيو جيڪو ڪراچيءَ جو وڪيل هو. آر. وي. ٿداڻي مقدمي جي ڪاروائي کي ڪتابي شڪل ڏئي ڇپرايو ھو جنھن جو نالو علي برادرس اينڊ فائيو اڌرز (Ali Brothers and five others)  رکيائين. اھو ڪتاب ڊسمبر 1921 ۾ شايع ٿيو جنھن جا 436 صفحا ھيا.

## حوالا
پالتو

thumb|پالتو ڪتو ۽ ٻلي
**پالتو**، سڀ پاليل جانور جھنگلي جانورن جو اولاد آهن.انسان خود ڪنھن وقت جھنگلي جانور ھيو.دنيا ۾ اڄ جيترن بہ قسمن جا پاليل جانور آهن، تن مان گھڻن جي اصل نسل جي تہ سولائي سان خبر پئجي سگھي ٿي، ۽ انھن مان ڪيترا تہ ھاڻي بہ جھنگلي حالت ۾ موجود آهن، جن جي خاندان جي باري ۾ ڪجهه بہ نہ ٿو چئي سگھجي.اھو شايد ان ڪري آھي تہ، جو منجھن گھڻي وقت گذرڻ يا ٻئي ڪنهن سبب ڪري، ايتريون تہ گھڻيون تبديليون آيون آهن، جو اڄ پنھنجي اصل نسل سان ڪابہ پڌري نسبت نہ رھي آھي.يا ان ڪري به ايئن ھجي جو ڪن حالتن ۾ سندن جھنگلي ابا ڏاڏا بلڪل ناپيد ٿي ويا آھن.اٺ جو اھڙو ئي مثال آهي. اڄ دنيا ۾ ڪٿي بہ جھنگلي اٺ نہ ٿو لڀي.جيڪي به اٺ آھن سي سڀ انساني پناھ ۾ رھن ٿا.

## حوالا
ابوالحسن اصفهاني

**ابوالحسن اصفهاني** تحريڪِ پاڪستان جو ھي ليڊر بيريسٽر ھيو ۽ 1902 ۾ پيدا ٿيو. سندس پيءُ جو نالو مرزا محمد اصفھاني ھيو. ھن 1924 ۾ انر ٽيمپل، لنڊن مان بئريسٽري جو امتحان پاس ڪيو. سندس تعلق ھڪ ڪاروباري خاندان سان ھيو. پاڻ مڃيل سياستدان ۽ قائد اعظم محمد علي جناح جو ساٿي ھيو. .

## سندس لکيل ڪتاب
1. قائداعظم ايز آء نيو.
Quaid Azam as I knew
2.اين آرٽيڪل ري ڪليڪشنس آف سڀاش چندر ڀوش.
An Article Recollections of Subhash Chander Bos

## حوالا

زمرو:پاڪستاني سياستدان
زمرو:پاڪستان مسلم ليگ جا سياستدان
زمرو:1902ع جون پيدائشون
زمرو:1981ع جون فوتگيون
مرڪب

**مرڪب** (Compound)، ٻن يا ٻن کان وڌيڪ ايٽمن جي ڪيميائي ملاپ تي وجود ۾ اچڻ ٿا. 

جڏھن ٻہ يا ٻن کان وڌيڪ ڪيميائي تت ڪيميائي طور تي ڪنھن خاص نسبت تي پاڻ ۾ ملي وڃن تہ انھن جي ميلاپ مان حاصل ٿيندڙ شئي کي مرڪب چئبو آهي. صرف طبعي ملاپ، جن ۾ ڪيميائي تبديليون نه اينديون آهن، اھڙي شيئن کي مڪسچر چئبو آهي.
## حوالا

زمرو:سلجھائپ صفحا
زمرو:ڪيميائي اصطلاحون
زمرو:مادي جي حالتون
مڪسچر

هڪ **آميزو** يا مڪسچر (Mixture) هڪ مواد آهي جيڪو ٻن يا وڌيڪ مختلف ڪيميائي مواد مان ٺهيل آهي جنهن کي طبيعي طريقي سان الڳ ڪري سگهجي ٿو. هڪ آميزو ٻن يا وڌيڪ مادي جو طبيعي ميلاپ آهي جنهن ۾ سڃاڻپ برقرار رکيا ويندا آهن ۽ محلول، سسپينشن ۽ ڪولائيڊس جي صورت ۾ ملن ٿا. 

آميزو ميڪانياتي طور تي ڪيميائي مادن جهڙوڪ عنصرن ۽ مرڪبن کي بغير ڪيميائي بانڊنگ يا ٻي ڪيميائي تبديلي جي، ملائڻ جي پيداوار آهي، انهي ڪري ته هر جزوي مواد پنهنجي پنهنجي ڪيميائي خاصيت ۽ شڪل کي برقرار رکي ٿو. ان حقيقت جي باوجود ته ان جي اجزاء ۾ ڪي به ڪيميائي تبديليون نه ٿينديون آهن، آميزي جي طبيعي خاصيت، جهڙوڪ ان جي پگھلڻ جو نقطو (Melting Point)، انهن اجزاء کان مختلف ٿي سگهي ٿي. ڪجھ مرکب طبيعي (مڪينيڪل يا حرارتي) ذريعي استعمال ڪندي پنھنجي اجزاء ۾ ورهائي سگھجن ٿا. ايزيوٽروپس (Azeotropes) هڪ قسم جو آميزو آهي جيڪي عام طور تي انهن جي اجزاء (طبيعي يا ڪيميائي عملن يا، انهن جو هڪ ميلاپ) حاصل ڪرڻ لاء ضروري علحدگيء جي عمل جي حوالي سان ڪافي مشڪلات پيدا ڪري ٿو. 
## آميزن جي خاصيتون
سڀئي آميزا ميڪانياتي طريقن سان الڳ ٿي سگھن ٿا (مثال طور، صاف ڪرڻ، ڊسٽيليشن، اليڪٽرولائيسز، ڪروميٽوگرافي، گرم ڪرڻ، فلٽريشن، ثقلي ترتيب، سينٽريفيوگيشن). آميزا ڪيميائي مرڪب کان هيٺين طريقن سان مختلف آهن: 
* آميزن ۾ موجود مواد کي طبيعي طريقن جهڙوڪ فلٽريشن، منجمد ڪرڻ ۽ ڊسٽيليشن استعمال ڪندي الڳ ڪري سگهجي ٿو. 
* جڏهن هڪ آميزو ٺهي ٿو، ان ۾ ٿوري يا ڪا به توانائي تبديلي نه ايندي آهي (ڏسو ملائڻ جي اينٿالپي). 
* آميزن ۾ موجود شيون پنهنجون الڳ خاصيتون رکن ٿيون. ريل ۽ پاڻيءَ جي مثال ۾، ٻنھي مادا مان ڪنھن ھڪ ۾ به تبديلي نه ايندي آھي، جڏھن انھن کي ملايو ويندو آھي. جيتوڻيڪ ريتي پاڻيءَ ۾ آهي، اها اڃا تائين ساڳي خاصيت رکي ٿي، جيڪا پاڻيءَ کان ٻاهر هوندي هئي. 
* آميزن ۾ متغير ترڪيب هوندي آهي، جڏهن ته مرڪبن جو هڪ مقرر، قطعي فارمولا هوندو آهي. 
* جڏهن ملايو ويندو آهي، انفرادي شيون پنهنجي خاصيتن کي هڪ آميزي ۾ رکنديون آهن، جڏهن ته اهي هڪ مرڪب ٺاهيندا آهن، انهن جي خاصيت تبديل ٿي سگهي ٿي.

هيٺ ڏنل جدول ٽن "خاندانن" جي آميزن جي مکيه خاصيتون ۽ مثالن جي سڀني ممڪن مرحلن جي ميلاپ لاءِ آميزن جي ٽيبل. 

## هڪجهڙا ۽ متفاوت آميزا
## آميزي جي قسمن جي وچ ۾ فرق
## صحت تي اثر
## هڪجهڙائي
## پڻ ڏسو
جڏھن ٻہ يا ٻن کان وڌيڪ ڪيميائي عنصر بغير ڪنهن تناسب جي طبيعي طور تي پاڻ ۾ ملن ۽ انھن جي ملڻ سان ڪابہ ڪيميائي تبديلي عمل ۾ نہ اچي تہ ان کي **آميزو** يا مڪسچر (Mixture) چئبو آهي. پر جي ڪا ڪيميائي تبديلي عمل ۾ اچي تہ ان کي مرڪب چئبو آهي.

## حوالا

زمرو:ڪيميا
زمرو:مادي جي حالتون
زمرو:ڪيميائي اصطلاحون
ڪيميائي نشاني

ڪنھن عنصر جو اھو نالو (Chemical symbol) جيڪو ان جي سڄي نالي بدران مختصر ڪري ڏنل ھجي ان مختصر نالي کي ان عنصر جي نشاني يا علامت چئبو آهي.

نشاني يا علامت  ھيٺ ڏنل اصولن تحت تجويز ڪئي وئي.
# عنصر جي نالي جو پھريون اکر نشاني بڻائي وئي. مثال: Carbon  جي نشاني C آھي.
# ساڳين اکرن سان شروع ٿيندڙ عنصرن ۾ پھرين کان علاوه ٻيو ڪو اکر شامل ڪيو ويو. مثال: Calcium جي نشاني Ca ، ڪوبالٽ Cobalt جي Co.
# ھڪ کان وڏيڪ اکر نشاني ۾ رکڻ وقت پھريون اکر وڏو ۽ باقي ننڍا رکبا آهن.
# ڪن جون نشانيون انگريزي۾ نالي بدران يوناني۾ نالي مان ٺاھيون ويون آهن. مثال: سوڊيم کي يوناني ۾ نيٽريم چوندا آهن ۽ ان جي نشاني Na رکي وئي.

## حوالا

زمرو:ڪيميا
زمرو:دوري جدول
زمرو:ڪيميائي اصطلاحون
ماليڪيول

هڪ **ماليڪيول** یا **سالمو** (Molecule) ٻن يا وڌيڪ ايٽمن جو هڪ گروپ آهي جنهن کي ڪشش جي قوت، جن کي ڪيميائي بانڊ جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو، سان گڏ رکيل آهي. حوالن جي لحاظ کان، اصطلاح ۾ آئن، جيڪي ھن معيار کي پورو ڪن ٿا، شامل ٿي سگھي ٿو يا نه ٿي سگھي، اها مطالعي جي ميدان جي مٿي آهي. ڪوانٽم فزڪس ۽ حياتياتي ڪيميا ۾، جڏهن پولي ائٽومڪ آئنز جو حوالو ڏنو ويندو آهي، آئنز کان فرق ختم ڪيو ويندو آهي ۽ ماليڪيول اڪثر استعمال ڪيو ويندو آهي.

هڪ ماليڪيول هومونيوڪليئر ٿي سگهي ٿو، يعني اهو هڪ ڪيميائي عنصر جي ايٽم تي مشتمل ٿي سگهي ٿو، مثال طور. آڪسيجن جي ماليڪيول ۾ ٻه ايٽم (O2) يا ڪلورين (Cl) جا ٻہ ائٽم ملي ڪلورين سالمو (Cl2) ٺاھيندا آھن يا اهو هيٽرو نيوڪليئر ٿي سگهي ٿو، هڪ ڪيميائي مرڪب جيڪو هڪ کان وڌيڪ عنصرن تي مشتمل هوندو آهي، مثال طور، پاڻي (ٻه هائيڊروجن ائٽم ۽ هڪ آڪسيجن ائٽم؛ (H2O) پاڻي جو سالمو ٺاهيندا آهن. گيسن جي ڪائنيٽيڪ ٿيوري ۾، ماليڪيول جو اصطلاح، ڪنهن به گيس واري ذرڙي لاءِ ان جي بناوت جي قطع نظر، اڪثر استعمال ڪيو ويندو آهي. هي ضرورت کي پورو ڪري ٿو ته هڪ ماليڪيول ۾ ٻه يا وڌيڪ ايٽم شامل آهن، ڇاڪاڻ ته نوبل گئسون انفرادي ايٽم تي مشتمل آهن. ائٽم ۽ ڪمپليڪس جيڪا غير ڪوويلنٽ رابطي سان جڙيل آهن، جهڙوڪ هائيڊروجن بانڊ يا آئيونڪ بانڊ، عام طور تي اڪيلو ماليڪيول نه سمجهيا ويندا آهن.

ماليڪيولز سان ملندڙ جلندڙ تصورن تي قديم زماني کان بحث ٿيندو رهيو آهي، پر ماليڪيولز جي نوعيت ۽ انهن جي بانڊن تي جديد تحقيق 17هين صدي عيسويءَ ۾ شروع ٿي. سائنس دان، جهڙوڪ رابرٽ بوائل، اميڊيو ايووگاڊرو، جين پيرن ۽ لينس پالنگ پاران وقت جي حوالي سان سڌاريل، ماليڪيولن جو مطالعو اڄڪلهه ماليڪيولر فزڪس يا ماليڪيولر ڪيميا طور سڃاتو وڃي ٿو.

## اصطلاح
مريم-ويبسٽر (Merriam-Webster) ۽ آن لائين ايٽائيمولوجي ڊڪشنري جي مطابق، لفظ "موليڪيول" لاطيني "مول" يا ماس جي ننڍڙي يونٽ مان نڪتل آهي. لفظ فرينچ مولڪيول مان نڪتل آهي، جيڪا نو-لاطيني، موليڪيولا مان نڪتل آهي. اهو لاطيني "مول" جو ننڍو آهي. معنيٰ، ميڙ، رڪاوٽ. اهو لفظ، جيڪو 18هين صدي جي آخر تائين صرف لاطيني صورت ۾ استعمال ٿيندو هو، ڊيڪارٽ جي فلسفي جي ڪمن ۾ استعمال ٿيڻ بعد مشهور ٿيو. 

## تاريخ
## ماليڪيولر سائنس
## پکيڙ
## تعلق
## ماليڪيولر سائز
## ماليڪيولر فارمولا
## ماليڪيولر جاميٽري
## ماليڪيولر اسپيڪٽرواسڪوپي
## نظرياتي پهلو
## پڻ ڏسو
* ائٽم
* آئن 
* ويلنسي
* آئيونڪ بانڊ
* ڪو-ويلنٽ بانڊ 
* مرکبات جي فهرست
* ماليڪيولر مدار
* وان ڊر وال قوتون

## خارجي لنڪس

* Molecule of the MonthSchool of Chemistry, University of Bristol

## حوالا

زمرو:مادو
زمرو:ڪيميا
زمرو:طبيعيات
زمرو:ڪيميائي شيون
زمرو:طبيعي خاصيتون
زمرو:ڪيميائي خاصيتون
ڪيميائي بانڊ

**ڪيميائي بانڊ** (Chemical Bond) اھا قوت يا ڪشش آهي جيڪا ماليڪيولن ۾ ائٽمن کي ملائي رکندي آهي. 

هڪ ڪيميائي بانڊ (Chemical Bond) ائٽمن يا آئن جو اتحاد آهي جيڪو ماليڪيول، ڪرسٽل ۽ ٻيون اڏاوتون ٺاهين ٿا. بانڊ مخالف طور تي چارج ٿيل آئنز جي وچ ۾ برقياتي قوت جي نتيجي ۾، جيئن آئني بانڊ ۾ يا اليڪٽران جي حصيداري جي ذريعي جيئن ڪوويلنٽ بانڊ ۾، يا انهن اثرات جي ڪجهه ميلاپ جي ذريعي ٿي سگھي ٿو. ڪيميائي بانڊن کي مختلف طاقتن جي طور تي بيان ڪيو ويو آهي: هتي ”مضبوط بانڊ“ يا ”پرائمري بانڊ“ جهڙوڪ ڪوويلنٽ، آئني ۽ ڌاتي بانڊ ۽ ”ڪمزور بانڊ“ يا ”ثانوي بانڊ“ جهڙوڪ ڊيپول-ڊيپول تعامل، لنڊن ڊسپريشن فورس ۽ هائيڊروجن بانڊنگ. 

جيئن ته مخالف برقي چارجز هڪ ٻئي جي طرف متوجه ٿين ٿا، ان ڪري مرڪز جي چوڌاري منفي چارج ٿيل اليڪٽران ۽ نيوڪليئس جي اندر مثبت طور تي چارج ٿيل پروٽان هڪ ٻئي کي متوجه ڪن ٿا. ٻن مرڪزن جي وچ ۾ ورهايل اليڪٽران انهن ٻنهي ڏانهن متوجه ٿيندا. "تعميراتي ڪوانٽم ميڪينيڪل موج فنڪشن مداخلت"  جوڙيل نيوڪلئيس کي مستحڪم ڪري ٿو (ڏسو ڪيميائي بانڊنگ جا نظريا). بانڊڊ نيوڪليئس هڪ بهترين فاصلو برقرار رکن ٿا (بانڊ جو فاصلو) جيڪا ڪشش ۽ رد ڪندڙ اثرن کي مقداري طور تي ڪوانٽم ٿيوري جي وضاحت سان، توازن ۾ رکي ٿو. 

ماليڪيولز، ڪرسٽل، ڌاتن ۽ مادي جي ٻين شڪلين ۾ ايٽم ڪيميائي بانڊن سان گڏ رکيل آهن، جيڪي مادي جي ساخت ۽ خاصيت کي طئي ڪن ٿا. 

سڀ بانڊ ڪوانٽم ٿيوري ذريعي بيان ڪري سگھجن ٿا، پر عملي طور تي، سادا ضابطا ۽ ٻيا نظريا ڪيميادان کي اجازت ڏين ٿا ته هو بانڊن جي قوت، سمت ۽ قطبيت جي اڳڪٿي ڪن. اٺ (octet) جو قاعدو ۽ VSEPR نظريو هن جي مثالون آهن. وڌيڪ نفيس نظريا ويلنس بانڊ ٿيوري، جن ۾ مداري هائيبرڊائيزيشن ۽ گونج شامل آهن ۽ ماليڪيولر آربيٽل ٿيوري، جنهن ۾ ايٽمي مدار ۽ ليگينڊ فيلڊ ٿيوري جو لڪيري ميلاپ شامل آهي،  octet قاعدو ۽ VSEPR نظريو مثال آهن. وڌيڪ نفيس نظريا ويلنس بانڊ ٿيوري آهن، جن ۾ مداري هائيبرڊائيزيشن  ۽ گونج (Resonance)  شامل آهن، ۽ ماليڪيولر آربيٽل ٿيوري  جنهن ۾ ايٽمي مدار ۽ ليگينڊ فيلڊ ٿيوري جو لڪيري ميلاپ شامل آهي، آهن. برق سڪونيات (Electrostatics)، بانڊ جي قطبيت ۽ انهن جا اثر جيڪي ڪيميائي مادن تي آهن، کي بيان ڪرڻ لاءِ استعمال ڪيا ويا آهن. 

## ڪيميائي بانڊ جي مکيه قسمن جو جائزو
## تاريخ
## ڪيميائي فارمولن ۾ بانڊ
## مضبوط ڪيميائي بانڊ
## انٽر-ماليڪيولر بانڊ
## ڪيميائي بانڊ جا نظريا
## پڻ ڏسو
* ويلنسي
* آئني بانڊ
* ڪوويلنٽ بانڊ
## خارجي لنڪس

* W. Locke (1997). Introduction to Molecular Orbital Theory. Retrieved May 18, 2005.
* Carl R. Nave (2005). HyperPhysics. Retrieved May 18, 2005.
* Linus Pauling and the Nature of the Chemical Bond: A Documentary History. Retrieved February 29, 2008.

زمرو:ڪيميا
زمرو:ڪيميائي بانڊنگ
زمرو:طبيعيات جي اصطلاحون

## حوالا
ويلنسي

**ويلنسي** (Valency) ڪنھن عنصر جي ڪنھن ٻئي عنصر سان ملي وڃڻ جي صلاحيت کي ويلنسي چوندا آهن. ٻين لفظن ۾ ڪنھن ائٽم ۾ غير جوڙيدار اليڪٽران کي ويلنسي چيو ويندو آهي. مثال طور، ڪلورين جي ويلنسي ھڪ ھوندي آھي ڇوتہ ان جي ائٽم ۾ جوڙن کان ٻاھر صرف ھڪ اليڪٽران ھوندو آھي. آڪسيجن جي ويلنسي ٻہ ھوندي`ھي ڇوتہ ان جي آئٽم ۾ غير جوڙيدار اليڪٽران ٻہ ھوندا آھن.

ڪيميا ۾، هڪ ائٽم جي **ويلنسي** (Valency) ان جي ٻين ائٽم سان گڏ گڏ ڪرڻ جي صلاحيت جو اندازو آهي جڏهن اهو ڪيميائي مرڪب يا ماليڪيول ٺاهي ٿو. ويلنس کي عام طور تي ڪيميائي بانڊن جو تعداد سمجھيو ويندو آهي جيڪي ڏنل ڪيميائي عنصر جو هر ايٽم عام طور تي ٺاهيندو آهي. ڊبل بانڊ سمجهيا وڃن ٿا ٻه بانڊ، ٽريپل بانڊز کي ٽي، ڪواڊرپل بانڊن کي چار، ڪوئنٽرپل بانڊ پنجن ۽ سيڪسٽوپل بانڊ کي ڇهه. اڪثر مرکبن ۾، هائڊروجن جي ويلنسي هڪ (1+) آهي، آڪسيجن جي ٻه (2-)، نائٽروجن جي (3+) ۽ ڪاربن جي (4+) آهي. ويلنس کي ڪوآرڊينيشن نمبر، آڪسيڊيشن حالت يا ڏنل ائٽم لاءِ ويلنس اليڪٽران جي انگ جي لاڳاپيل تصورن سان مونجهارو نه ٿيڻ گهرجي.

## وضاحت
## تعريف

## تاريخي ترقي
## عام ويلنسي
ويلنسي بمقابله آڪسيڊيشن حالت== 
## "بانڊن جو وڌ ۾ وڌ تعداد" جي تعريف
## عنصرن جي وڌ ۾ وڌ ويلنسي
## پڻ ڏسو
## حوالا

زمرو:ڪيميا
راء صاحب گوڪل داس

**راء صاحب گوڪل داس** رتيديري شھر جو چڱو مڙس ھيو. شھر جي نالي واري زميندار ۽ ملڪيت واري شخص ميول داس جو پٽ جو. ميول بازار ۽ گوڪل بازار بہ انھن جي ملڪيت ھئي جن ۾ کين 40 جي لڳ ڀڳ دڪان ھيا. راء صاحب گوڪل داس رتيديري جي  ميونسپالٽي جو پريزيڊنٽ رھيو ۽  1937 ۾ جي اليڪشن ۾ سنڌ ليجسليٽو اسيمبليءَ جو ميمبر چونڊيو ويو ۽ پوءِ سنڌ جو وزير بہ ٿيو. کيس چار پٽ ھيا: جن مان جن مان گيان آرمي شامل ٿيو؛ ھرداس جيڪو چيٽومل کان پوءِ رتيديري جي ميونسپالٽي جو پريزيڊنٽ ٿيو؛ موتي لال ۽ امر.

## حوالا
مصنوعي انتخاب

**ھٿرادو چونڊ** يا **مصنوعي انتخاب** (Artificial selection) ڪنھن بہ جسماني توڙي دماغي خصوصيت تي جيڪڏهن بار بار زور ڏبو يا ان کي ھر ھر استعمال ڪبو تہ اھا خصوصيت ڪافي وقت گذرڻ بعد گھڻي قدر نمايان حيثيت حاصل ڪري ويندي، ۽ پوء ان جو پشت بہ پشت ظاهر ٿيڻ فطري طور ٿيندو رھندو. سائو گلاب، بنا ڪنڊي مڇي ۽ بنا ککڙيء انگور، صوف، ڪيلو، نارنگي ۽ انناس وغيره اھڙي ئي انتخاب رستي پيدا ڪيا ويا آهن. نباتات يا حيوانات ۾ اھڙي طرح خاص تبديلين آڻڻ واري طريقي کي ھٿرادو چونڊ چيو وڃي ٿو.

## حوالا

زمرو:ارتقا
زمرو:زندگي جي سائنس
مسڪا بن

**مسڪا بن** ورھاڱي کان ڳ سنڌ ۾ ھوٽلن تي ناشتي ۾ چانھن سان گڏ کاڌو ويندو ھو. اھو اصل ۾ ڊبل روٽي جو بندوبست ھوندو ھو جنھن کي ڇري سان چيري مکڻ جي ٽڪي جو مک يا مسڪو ڏنو ويندو ھو.

## حوالا

زمرو:کاڌا
سنڌ مسلم آرٽس ڪاليج ڪراچي

سنڌ مسلم آرٽس ڪاليج ڪراچي:

سنڌ مسلم آرٽس ڪاليج 1943 ۾ قائم ٿي جنھن جو افتتاح قائداعظم محمد علي جناح ڪيو ھيو.. اھا سنڌ مدرسة اسلام جي حسن علي ھائوس نالي بورڊنگ ھائوس ۾ قائم ڪئي وئي ھئي.

## حوالا
چوماسو

thumb|200px|A: sea breeze; B: land breeze.
مون سون () اصل ۾ عربي ٻولي جو لفظ آهي. جيڪو اصل ۾ موسم لفظ مان نڪتل آهي.  عربَ، سمنڊ مان اٿندڙ هوائن کي موسمن سان لاڳاپيندي، انهن کي مون سون چوندا هئا. پوءِ اڳتي هلي، عربيءَ جو اهو لفظ انگريزي ٻولي ۾ به مون سون جي طور تي ئي ڪَتب اچڻ لڳو. سمنڊ مان اٿندڙ هوائون عرب ملڪن ۾ اونهاري جا ڇهه مهينا يعني اپريل کان سيپٽمبر تائين لاڳيتو ڏکڻ طرف کان لڳنديون آهن. پر سنڌ ۾ اهي هوائون اونهاري جا چار مهينا يعني جون، جولاءِ، آگسٽ ۽ سيپٽمبر ۾ لڳن ٿيون. انهي ڪري سنڌي ٻولي ۾ انهن هوائن کي **چوماسو** يا **چئوماسو** سڏيو وڃي ٿو . ڇو جو اونهاري جي موسم واري چئوماسي دوران اتر اولهه ڀارت ۽ پاڪستان جي هڪ وڏي ايراضي مٿان هوا جو گهٽ دٻاءَ () پيدا ٿئي ٿو. ڏاکڻين علائقن ۾ وري گهڻي دٻاءَ () جو خطو قائم ٿيڻ ڪري ڏکڻ اولهه طرف کان تيز هوائون لڳڻ شروع ٿينديون آهن. انهن اولهه کان ڏکڻ وارين تيز هوائن کي تجارتي هوائون () به چيو وڃي ٿو، جن  کي سنڌ ۾ **واهوندي** جون هوائون به چيو وڃي ٿو. جيڪي ڏکڻ هندي سمنڊ مان اٿن ٿيون. اهي هوائون گرم ۽ گهميل هونديون آهن. انهن گهميل هوائن جي شروعات اپريل کان ٿيندي آهي، توڻي جو اهي وڌنديون ۽ گهٽبيون رهن ٿيون، پر اهي سيپٽمبر تائين لڳنديون رهنديون آهن ۽ اهي هوائون پاڻ سان ججهي مقدار ۾ ڪڪر کڻي اينديون آهن. ننڍي کنڊ جي انهن ايراضين ۾ جتي اتر اوڀر رخ وارا جبل موجود آهن، اهي ڪڪرن سان ڀرپور هوائون انهن سان ٽڪرائجي گهڻو مينهن وسائينديون آهن. مثال طور: ممبئي جا اولانهان گهاٽ، اتر اولهه ڀارت، تامل ناڊو،  اتر اوڀر پاڪستان، ميانمار، بنگلاديش، اڀرندو هماليه، آسام جون ٽڪريون، ميگهاليا، گنگا ۽ اراوڌي ندين جو ڊيلٽائي علائقو وغيره. انهن هوائن جي دائري ۾ اچي ٿو.

**چوماسو**   برسات جي موسم جيڪا چار مھينا : مئي، جون، جولائي۽ آگسٽ ۾ ھلندي آھي. سنڌ ۾ چوماسو جولاءِ جي ٻئين يا ٽئين ھفتي ۾ ھيٺين سنڌ اندر پھچي ٿو. گھميل ھوائون سيپٽمبر جي منڍ ۾ انھيءَ تر مان نڪري وينديون آهن. سنڌ اندر چوماسي ۾ سخت برسات پوندي آهي ۽ گرمي پد اٽڪل 97 فارنھائيٽ رھندو آھي ۽ مڌيم روزاني نسبتي گھم 66 کان 68 سيڪڙو جي وچ ۾ رھندي آھي. ان مند م ڪل برسات 4.63 انچ پوندي آهي. سال ۾ گھڻي ڀاڱي برسات وارو مھينو جولاءِ ھوندو آھي جڏھن 2.42 انچ مينھن پوندو آهي.

## پڻ ڏسو
* چوماسو (لوڪ گيت)

## حوالا

زمرو:موسم
زمرو:آبهوا جي قسمون

زمرو:مون سون
زمرو:چوماسو
زمرو:موسم
زمرو:واهندو
زمرو:سانوڻ
زمرو:مينھن
حبيب بورقيبہ

حبيب بورقيبہ: Habib Ben Ali Bourguiba:

جديد تيونس جو باني ۽ باباءِ قوم ۽ انقلابي اڳواڻ 3 آگسٽ 1903 ۾ پيدا ٿيو .1927 ۾ پيرس مان قانون ۽ پوليٽيڪل سائنس ۾ گريجوئيشن ڪيائين.سندس اخبار تيونس ايڪشن کي 1934۾ فرينچ حڪومت پاران بند ڪري مٿس بغاوت جو ڪيس پڻ ڪيو ويو. ساڳئي سال نيو دستور پارٽي جو بنياد وڌائين. ٻن سالن ۾ ئي ھن جي پارٽي عوامي پارٽي بڻجي وئي ۽ سڄي ملڪ ۾ پارٽيءَ جون 400 شاخون قائم ٿي ويون.1938 ۾ ملڪ ۾ ملڪ ۾ وڏي پيماني تي احتجاج ٿيا. 10 جون 1939  ۾ کيس بغاوت جي ڪيس ۾ گرفتار ڪيو ويو ۽ ڇھن مھينن بعد کيس فرانس منتقل ڪيو ويو جتي مارسيلز ۽ فورٽ وينسيا جيلن ۾ رکيو ويو. 192 ۾ جرمنيءَ فرانس تي قبضو ڪيو تہ کيس آزاد ڪري جنوري 1943 ۾ روم موڪليو جتي ان جو شاندار استقبال ٿيو ۽ آزادي جي جدوجھد ۾ مدد جي خاطري ڪرائي وئي.7 اپريل 1943 ۾ تيونس موٽي آيو.1945 ۾ فرانس کي تيونس جي آزاديءَ لاءِ ڳالھين ٻولھين جي آڇ ڪيائين ۽ فرانس کان موٽ نہ ملڻ تي لبيا کان ٿي قاھرہ پھتو جتي پنھنجي ھيڊ ڪوارٽر جو بنياد وڌائين جنھن جو نالو مغرب آفيس رکيائين. آمريڪا، بيلجيئم، سوئٽزرلينڊ، پاڪستان، ھندوستان،انڊونيشيا ۽ ٻين ملڪن جا دورا ڪري عالمي حمايت لاءِ جاکوڙيندو رھيو.1951 ۾ تيونس موٽي آيو ۽ 18 جنوري 1952 تي گرفتار ڪيو ويو. 1954 ۾ پيري مينڊس فرانس جو وزيراعظم ٿيو ته ھن کيس آزاد ڪري تيونس موڪليو. 20 مارچ 1956 ۾ تيونس کي آزاد ڪيو ويو ء حبيب بورقيبہ تيونس جو پھريون وزيراعظم ٿيو. 25 جولائي 1956 ۾ ملڪ ۾ صدارتي نظام آڻي ملڪ جو پھريون صدر بڻيو.مارچ 1975 م کيس تاحيات ملڪ جو صدر چونڊيو ويو.7 نومبر 1987 تي وزيراعظم زينالعابدين بن علي کيس نااهل قرار ڏئي لاھي ڇڏيو. ھن 6 اپريل 2000 ۾ وفات ڪئي.

## حوالا

زمرو:1903ع جون پيدائشون
زمرو:2000ع جون فوتگيون
بلنٽ نوز اسٽنگري

thumb|left|مادي بلنٽ نوز اسٽنگري ٽن نون ڄاول ٻچن سان

بلنٽ نوز اسٽنگري:
ري ray اھڙي مڇي کي چوندا آهن جيڪا ويڪري ۽ تراکڙي ٿيندي آهي ۽ جنھن جون پاسن واريون کنڀڙيون fins وڏيون ۽ wings وانگر ھونديون آھن. اسٽنگ ڏنگ کي چوندا آهن  بلنٽ نوز جو مطلب آھي ڦٿل نڪ واري . جيڪڏهن ان مڇي کي پٺي واري پاسي کان ڏسجي ته اھا ماڻھؤ جي  ڦٿل نڪ جھڙي لڳندي آهي.. اھڙي طرح ان جي نالي جي معني آھي ڦٿل نڪ جھڙي ڏنگيندڙ تراکڙي مڇي.اينٽلانٽڪ سمنڊ جي ھي مڇي وينزويلا ۽ آمريڪي رياست مئسچوسٽسMassachusetts جي سمنڊ ڪنارن ۾ ڪثرت سان ملندي آهي

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:مڇيون
زمرو:آئي يو سي اين خطري طرف ويندڙ جنسن جي ڳاڙهي فهرست
ڪانڊرڪٿيز

**ڪونڊرڪٿيئس** (Chondrichthyse؛ /kɒnˈdrɪkθiiːz/; قديم يوناني χόνδρος، خونڊروس، ڪارٽيليج ۽ ἰχθύς، اکٿوس، مڇي مان) جبڙن واري مڇي جو هڪ طبقو آهي جنهن ۾ ڪارٽيليجينس مڇي يا ڪونڊرڪٿيئن شامل آهن، جن سڀني جا کنڊر بنيادي طور تي ڪارٽيليج مان ٺهيل آهن. انهن جي مقابلي ۾ اوستيڪٿيئس يا هڏن واري مڇين سان مقابلو ڪري سگهجي ٿو، جن جا کنڊر بنيادي طور تي هڏن جي ٽشو مان ٺهيل آهن. ڪونڊرڪٿيئس آبي ڪرنگھيدار جانور آهن جن ۾ جوڙيل پن، جوڙيل نير، پلاڪوئڊ کوپڙي، دل ۾ مخروطي شريان هوندي آهي ۽ اوپرڪولا ۽ ترڻ ۾ مدد ڪندڙ ڦڦڙن جي کوٽ آهي. انفرافيلم گناٿوسٽوماٽا اندر، ڪارٽيليجينس مڇيون ٻين سڀني جبڙن واري ڪرنگھيدار جانورن کان مختلف آهن. اھڙو گروھه جنھن ۾ نرم ھڏين واريون مڇيون (*cartilaginous fishes)* اچي وڃن ٿيون.انھن کي ڄاڙيون،ڪرنگھو، جوڙيدار کنڀڙيون،ڇلڙ،خانن سميت دل ۽ جسم جي جاء تي ڪارٽيليج (cartilage) جو ٺھيل ڍانچو ھوندو آھي.

## حوالا

زمرو:ڪارٽيليج واري مڇيون
زمرو:مڇيون
زمرو:حيواني خاندان
زمرو:مڃين جو قسمون
اليسموبرينڪياء

[thumb|253px|right|<center>[اليسموبينڪس جي ريڊيئيشن ميخائيل بينٽن جي مطابق 2005.]]

**اليسموبرينڪياء**  
()  بائيولاجي جي علم ۾ ڪونڊريڪٿيز (Chondrichthyes) يا ڪارٽيليجينس(cartilaginous) مڇي جي شاخ آهي جن ۾ شارڪ مڇيون، ريز (rays  
 (ريز:بيٽيفارمز درجي واريون تراکڙيون۽ ويڪريون مڇيون جن جون پاسن واريون کنڀڙيون (fins) پرن وانگر ھونديون آھن)،اسڪيٽ مڇي  (skate fish)،ڪارائي واري مڇي (sawfish) شامل آهن. ھن گروھ يا درجي جي مڇين جي سڃاڻپ انھن ۾ پنج کان ست ڪلين gill (جن مان ھرھڪ علحدہ ٻاھر کلندي آهي), پٺيءَ تي سخت کنڀڙي  ، چمڙي تي ننڍڙن نوڪيلن ڇلڙن (placoid scales) جي موجودگيءَسان ٿيندي آهي.انھن جا ڏند کوڙ قطارن۾ ھوندا آھن انھن جي مٿئين ڄاڙي کوپڙي واري ھڏي  سان مليل نہ ھوندي آھي . انھن جي ھيٺين ڄاڙي مٿئين ڄاڙي جي جوڙ ۾ لڳل ھوندي آھي. انھن جي ڄاڙي جي بناوٽ جو تفصيل جنس در جنس ڪجهه مختلف ھوندو آھي.

## حوالا
ڊاسياتيڊاء

ڊاسياتيڊاء: وھپ ٽيل اسٽنگري: اھو چھبڪدار پڇ وارين تراکڙين مڇين جو ھڪ خاندان آھي. آھي پوري دنيا جي ٽراپيڪل ۽ ٽراپڪ سمنڊن وارن ھنڌن تي ملنديون آهن. انھن جو ڪافي تعداد ايشيا، آفريقا ۽ آسٽريليا جي تازي پاڻي ۾ به ھليون اينديون آھن.

## حوالا
ڊاسياتيس

**ڊاسياتيس**: اصل م يوناني ٻوليءَ جي لفظن  داسيس (δασύς) ۽ باٽس (βατίς) مان نڪتل آهي . داسيس جي معني آهي کنھرو يا گھاٽو ۽ باٽس جي معني آھي تختو يا اسڪيٽ  . اھا ڊاسياتيڊاء خاندان جي ھڪ جنس آھي جيڪا ائٽلانٽڪ ۽ ميڊيٽرينين سمنڊن ۾ رھندڙ آھي

## حوالا
مائيليوبيٽيفورمز

مائيليوبيٽيفورمز:**Myliobatiformes** :
اصل ۾ بيٽوئڊ Batoidea آرڊر جي چئن درجن مان ھڪ درجو آهي ۽ اھو شارڪ مڇي سان تعلق رکندڙ ڪارٽيليجينس مڇين جي شاخ  مان آهي.
## درجابندي
نيلسن 2006 ۾ دنيا جي مڇين جي نئين ترتيب تحت مائيليوبيٽيفورمز کي ھيٺين درجن ۾ ورهايو آهي:
*سب آرڊر:Platyrhinoidei
**فيملي:Platyrhinidae ڪنڊيدار پٺي 
*سب آرڊر:Zanobatoidei
**فيملي:Zanobatidae
*سب آرڊر:Myliobatoidei
**سپر فيملي:Hexatrygonoidea
***فيملي:Hexatrygonidae ڇھن ڪلين واري اسٽنگري
**سپر فيملي:Urolophoidea
***فيملي:Plesiobatidae گھري پاڻيءَ جي اسٽنگري
***فيملي: Urolophidae گول اسٽنگري
**سپر فيملي:Urotrygonoidea
***فيملي:Urotrygonidae آمريڪي گول اسٽنگري
**سپر فيملي:Dasyatoidea
***فيملي:Potamotrygonidae دريائي اسٽگري
***فيملي:Gymnuridae بٽرفلاءري
***فيملي:Myliobatidae ايگل ري
***فيملي:Mobulidae ڊيول ري
***فيملي:Aetobatus|Aetobatidae ايگل ري
***فيملي:Rhinopteridae ڪائو نوز ري- ڳئون نڪ ري

## حوالا
ڪنوي

ڪنوي:**Conwy** :
( روايتي طور تي ان کي انگريزي ۾ Conway  پڻ لکندا آهن.حفاظتي ديوار سان گھيريل بازار وارو شھر آھي جيڪو يونائيٽيڊ ڪنگڊم جي رياست ويلز جي  ڪنوي ڪائونٽي بورو ۾ واقعي آهي جتي رھندڙ ماڻھو ويلش آھن اھو ڪنوي ندي جي ڀر ۾ واقع آهي. ان جي آبادي2001 جي آدمشماري مطابق 14208 آھي. ھي شھر سياحت لاءِ مقبول آهي ھن شھر جو نالو ڪنوي ويلش ٻوليءَ جي ٻن لفظن مان نڪتل آهي:  cyn جنھن جي معني وڏو آھي ۽ gwy  جنھن جي معني پاڻي آھي جيڪو نديءَ جو نالو آهي جتان وري پوءِ ھن شھر تي پيو.

## حوالا
سيتاروڊ

**سيتاروڊ** شهر  ضلعي دادو جي تعلقي خيرپورناٿن شاھ ۾ واقع آهي، هن شهر جي آبادي 80 هزار کان به وڌيڪ آهي، جڏهن ته ماضي ۾ هي شهر واپار جو اهم مرڪز رهيو آهي، سيتاروڊ ۾ سيتاروڊ ريلوي اسٽيشن پڻ آهي، جنھن جو نالو مذھبي شدتپسندي سبب مٽائي رحماني نگر رکيو ويو. جتان روزانو سوين ماڻهو مختلف علائقن جو سفر ڪن ٿا، هن شهر هڪ رورل هيلٿ سينٽر آهي، جتي شهر ۽ ڀرپاسي جي سئو کان وڌيڪ ڳوٺڻ جا رهواسي علاج لاءِ اچن ٿا، سيتاروڊ ، شهر ۾ هڪ گرلس هائير سيڪنڊري اسڪول آهي، جنهن ۾ سوين نياڻيون تعليم حاصل ڪن ٿيون، سيتاروڊ ۾ 6 پرائمري اسڪول آهن، هن شهر ۾ اڳوڻي ايم اين اي طلعت مهيسر جي ڪوششن سان ڪميوٽي سينٽر پڻ قائم ڪيو ويو جنهن ۾ سياسي سماجي تنظيمن ۽ اديبن جا پروگرام ٿيندا رهن ٿا، هن شهر جي شاهي بازا ۾ سرڪار پاران لوھ جي ڇت پڻ لڳرائي وئي آهي، جنهن ڪري بازار جي سونهن ۾ اڃا بہ وڌيڪ واڌارو ٿي ويو، شهر ۾ عوام جي سهولت لاءِ 4 بئنڪون قائم ڪيل آهن، جڏهن ته 2 اي ٽي ايم مشيون پڻ لڳرايون ويون آهن، سيتاروڊ شهر ۾ سيال جي چانهن، بروهي هي ملائي، ملاحن جا سمبوسا ۽ مير جو مائو تمام گهڻو مشهور آهي، جيڪو شهر تمام گهڻي شوق سان واپرائن ٿا. شهر ۾ ڪو به تفريحي ماڳ ۽ پارڪ وغيره نه هئڻ ڪري ٻارڙا گهرن تائين محدود آهن، جڏهن ته 80 هزار آبادي واري شهر ۾ لائبريري جي سهولت به نه آهي، جنهن ڪري شهر جا نوجوان تعليم طرف ڌيان ڏيڻ بدران هوٽلن ۽ سنوڪرن تي ويهي ٽائيم پاس ڪرڻ ۾ پورا آهن،

## حوالا
شو مندر جوهي

**شِوَ مندر جوهي** (انگريزيShiva Mandir Johi) جوهي شهر جو نهايت اهم ترين ۽ منفرد تاريخي ماڳ ۽ اثاثو آهي.

## تاريخ ۽ تعارف
قبي جي نالي سان مشهور جوهي مندر جوهي شهر، جوهي ٿعلقي ڏاڍو ضلعي، سنڌ،پاڪستان ۾ آهي جيڪو 1850ع واري ڏهاڪي ۾ تعمير ڪيو ويو ۽ نهايت منفرد طرز تعمير وارو يادگار آهي. شو مندر جوهي شهر جي مرڪزي حصي ۾ موجود آهي، مندر جي طرز تعمير هندستان ۽ نيپال ۾ تعمير ٿيل مندرن سان گھڻي مشابهت رکي ٿو. مندر جي اندر توڙي ٻاهر فريسڪو نقش نگاري ٿيل آهي. مندر جي اندر نقش نگاريءَ ۾ شو، وشنو ۽ ڪرشنا جا اوتار ۽ انهن جا مظهر يا مذهبي اظهار چٽيل آهن. . مندر جي ايراضي تمام وڏي هئي ۽ مند جي آس پاس اٽڪل 35 ڪمراجوڙيل هئا پر هاڻ اهي مسمار ڪري قبضي ۾ آئي ٻيون عمارتون ۽ دڪان جوڙيا ويا آهن.

## تعمير
مندر جي طرز تعمير نهايت منفرد آهي. اهڙي طرز تعمير واري مندر جو مثال سنڌ يا پاڪستان ۾ ملڻ مشڪل آهي. البت هن مندر جي طرز تعمير هندستان ۽ نيپال جي ڪن مندرن سان ملي ٿي يا مشابهت رکندڙ آهي. جوهي جي مندر جون ٻہ گنبذ نما اڏاوتون آهن. هڪ گول ۽ ننڍو گنبذ اٿس ۽ هڪ تمام اونچي گنبذ واري اڏاوت اٿس جنهن کي قُبِي سڏجي ٿو. مندر تمام وڏي ايراضي تي پکڙيل هو. هن کي ٻہ مُک دروازا هئا. هڪ اوڀر ۾ ٻيو ڏکڻ پاسي دروازو هوس. مندر جي تعمير ۾ پڪيون سرون، چيرولي ۽ لوھ ڪم آيل آهي. مندر جي مٿان بُت ٺهيل هئا جيڪي ننڌي کنڊ جي ورهاڱي کان پوءِ ٽوڙي ويا هئا. قبيءَ کي غور سان ڏسبو ته ان ۾ مستطيل خانن يا فريم نما تعمير ۾ اوتارن جون تصويرون چٽيل يا ٺهيل نظر اينديون.مندر جي تعمير نهايت مظبوط ٿيل آهي جنهن ڪري بي ڌياني هوندي به صفحہ هستي تي موجود آهي. مندر کي نقصان ضرور پهٿل آهي جو قبيءَ جي چوٽيءَ ۾ به ڏار نظر اچن ٿا.
## فريسڪو چٽسالي
مندر جي ٻاهران سموريم ديوارن تي فريسڪو چٽسالي پڻ شاندار ٿيل آهي پر اها هاڻ ميسارجي چڪي آهي.مندر جي اندر گول گنبذ واري تعمير توڙي ديوارن سان پڻ نهايت خوبصورت فريسڪو چٽسالي ٿيل آهي. انهيءَ چٽسالي ۾ اوتارن شِوَ، گهڻيشا، پاروتي، وشنو، لڪشمي، ڪرشنا ۽ راڌا جون مختلف تصويرون چٽيل آهن. ڪٿ وشنو ستن منڌيون واري نانگ سان ٽيڪ ڏئي ويٺل ڏيکاريل آهي ته ڪٿ لڪشمي ساڻ چٽيل آهي. هن مندر ۾ ڪرشنا جون تصويرون وڌيڪ پينٽ ٿيل آهن. ڪٿي ستن منڍين واري نانگ کي ماريندي ته ڪٿي راڌا سان ڏيکاريو ويو آهي، ڪٿي بانسري سان ڳئون ڀرسان ڏيکاريل آهي، ڪٿي گوپين جي چاڏين منجهان مکڻ کڻندي ڏيکاريل آهي ته ڪٿي ندي يا تلاءُ ۾ وهنجندڙ گوپين جا ڪپڙا کڻي وڻ تي چڙهي ويل ڏيکاريل آهي ۽ ننگـيون گوپيون پاڻي ۾ بيهي کيس هٿ ٻڌي ڪپڙا واپس ڪرڻ لاءِ ٻاڏائيندو ڏيکاريل آهن.هن مندر ۾ شِوَ جي ننڍي (ڍڳو)، ڳئون به چثيل آهي ته عورتون ۽ اڏامندڙ پَرِيُون به پينٽ ٿيل آهن. پکين کان علاوه جوڳي ۽ جن ڀُوت به ڏيکاريل آهن. عورتون وڻن ۾ پينگھ تي لُڏندي نقش ٿيل آهن. مندر جي ديوارن تي انهن تصويرن کانسواءِ گلن ٻُوٽن جون ڊزائنون پڻ بهترين نموني نقش ٿيل آهن.

## حوالا

زمرو:سنڌ جي تاريخ
زمرو:سنڌ ۾ مذهبي آثار
زمرو:سنڌ ۾ هندو مندر
زمرو:پاڪستان ۾ ھندو مندر
ھيليسوما اينسيپس

ھيليسوما اينسيپس:***Helisoma anceps***: گھوگھيتو، : ڪوڏ جو قسم:  عام طرح ان کي انگريزي ۾  **two-ridge rams-horn** سڏيو ويندو آهي.اھو ھڪ تازي پاڻي ۽ تازي ھوا ۾ رھندڙ گھوگھيتي snail جو قسم آھي

## حوالا

زمرو:آئي يو سي اين خطري کان دور جنسن جي ڳاڙهي فهرست
فريڊ منڪ

thumb|Fred Minnick

فريڊ منڪ:**Fred Minnick**: (جنم:::August 1 1978)  وال اسٽريٽ جنرلجي بھترين وڪامجندڙ ستن ڪتابن جو آمريڪي ليکڪ. ھي وسڪيءَ جو وڏو ذوق رکڻ جي ڪري بہ مشھور آھيھي ورلڊ اسپرٽ ڪامپيٽيشن ،سان فرانسسڪو ۾ جج بہ رھيو آھي ھيورلڊ وسڪي ايوارڊ ماڻيندڙوسڪي جو وڪيل سڏبو آهي منڪ بوربن اٿارٽي پاران ڪينٽڪي ڊربي عجائب گھر Kentucky Derby Museum ۾ 2013 کان ڪم ڪري رهيو آهي.جي بوربن وسڪي bourbon جي لاءِ بہ مشھور آھي .ھن بوربن ۽  بيانڊ ميليBourbon & Beyond Festival  جو پڻ آغاز ڪرايو.

## لکيل ڪتابن جي فھرست
* Mead (رننگ پريس جون 2018)
* Rum Curious (ووئيجر پريس، جون 2017)
* Bourbon: The Rise, Fall & Rebirth of an American Whiskey (ووئيجر پريس آڪٽوبر 2016)
* Bourbon Curious: A Simple Tasting Guide for the Savvy Drinker 
(زينٿ , August 2015)
* Whiskey Women: The Untold Story of How Women Saved Bourbon Scotch & Irish Whiskey 
(پوٽوميڪ October 2013)
* Camera Boy: An Army Journalist’s War in Iraq 
(ھيل گيٽ 2009)
* The Brand That Changed Beef: Wooster Book Company)
* Louisville Junior League Cookbook (Southwestern Publishing Group, January 2013)
* The Blog of War: Front-Line Dispatches from Soldiers in Iraq and Afghanistan (Simon & Schuster, September 2006)

## حوالا

زمرو:1978ع جون پيدائشون
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:جيوت ماڻهو
بي.ايم.ڊبليو(ايڇ 2 آر)

بي.ايم.ڊبليو(ايڇ 2 آر): **BMW H2R**:انھن پھرين ريسر ڪارن مان ھڪ آھي جيڪا لڪئڊ ھائيڊروجن واري تيل تي ھلندي آھي. ان ۾ V-12انجڻ لڳل آھي

## حوالا
سيئرا ڊي گريڊوس

[thumb|center|800px|The South face of the Sierra de Gredos mountain range, seen from [Oropesa (Toledo)|Oropesa (Toledo).]]

سيئرا ڊي گريڊوس:**Sierra de Gredos** : وچ اسپين ۾ واقع جبلن جي قطار جيڪا اسپين جي صوبن ھرھڪ آويلا  Ávila، سلامانڪا Salamanca،ڪاسرس Cáceres،ميڊرڊ ۽ ٽوليڊو تائين پکڙيل آهي.اھو جبل سستيما سينٽرل جبل جي قطارن جو حصو آهي. ھن جبل جي سڀ کان اوچي چوٽي پيڪو المنظر آهي جنهن جي اوچائي 2,592 ميٽر آهي جنھن کي نئشنل پارڪ قرار ڏنو ويو آهي
اشتاوڪرا

اشتاوڪرا:*'Ashtavakra*:'( ھندوازم ۾ ھڪ ويدڪ سنياسي ھو. ھن جي نالي جي معني اٺ وڪڙ آھي.ان جو مطلب آھي تہ ھي اٺ معذورين سان پيدا ٿيو ھيو.ويدڪ سنياسي اروني ھن جو نانو ھو. ھن جا والدين ٻئي اروني جي ويدڪ اسڪول جا شاگرد ھيا. اشتاوڪرا پڙھيو ۽ سنياسي ٿيو ۽ ھندن جي جنگنامن ۽ پراڻن جو ديومالائي ڪردار بڻجي ويو.ھي استاوڪرا گيتا جو مصنف ھيو جنھن کي ھندو روايتن ۾ سامھيتا  به چوندا آهن..

## حوالا

زمرو:هندو ڪوتا
امين الحسيني

thumb|يسار|مفتي اعظم ھاينريش ھيملر سان ملندي
**مفتي اعظم فلسطين امين الحسيني صاحب** 1895ع ۾ يروشلم ۾ پيدا ٿيو.ابتدائي تعليم يروشلم ۾ حاصل ڪرڻ کان پوءِ الاظھر يونيورسٽي ۾ فقہہ جي تعليم حاصل ڪري مفتي بڻجي ويو. 1921ع ۾ کيس مفتي اعظم مقرر ڪيو ويو. فلسطين ۾ يھودين جي آبادڪاري ۽ اسرائيل جي قيام خلاف جدوجھد ڪندو رھيو. ٻي مھا ڀاري لڙائيءَ ۾ جرمني وڃي مسوليني ۽ ھٽلر سان ملاقاتون ڪري فلسطين جي مدد لاءِ اپيلون ڪيائين ۽ برلن ريڊيو تان عربن کي يھودين سان وڙھڻ لاءِ اپيلون ڪندو رھيو. اردن جي بادشاهه عبدالله پھرين سان نہ ٺھڻ ڪري ھن کيس مفتي جي عھدي تان ھٽائي شيخ حسام الدين جاراللہ کي 1948ع ۾ مفتي اعظم فلسطين مقرر ڪري ڇڏيو. جيڪو 20 جون 1951 تي مسجد اقصي ۾ نماز پڙھائڻ لاءِ ويندي  الجھادالمقدس تنظيم جي ھڪ رڪن ھٿان مارجي ويو ڇاڪاڻ ته شيخ حسام الدين جاراللہ اردني حڪومت پاران اسرائيل سان خفيہ ڳالھين جي حمايت ڪئي هئي.ان واقعي تان ڪاوڙجي شاھ عبدالله اول امين الحسيني کي جلاوطن ڪري ڇڏيو، پوء ھي مصر آيو جتان پوء 1959ع ۾ لبنان ھليو ويو جتي 4 جولائي 1947ع ۾ وفات ڪيائين. سندس خواهش يروشلم ۾ دفن ٿيڻ جي ھئي پر اسرائيل جي حڪومت اجازت نہ ڏني. 1952ع ۾ پاڪستان آيو.
thumb|اڊولف ھٽلر سان گڏ

## حوالا

زمرو:شخصيتون
زمرو:فلسطین
زمرو:عرب شخصيتون
زمرو:اسلامي شخصيتون
زمرو:اسلامي سياست
زمرو:فلسطيني سياستدان
زمرو:1890ع جي ڏهاڪي جون پيدائشون
زمرو:1974ع جون فوتگيون
مئساچوسٽس

**مئساچوسٽس** (Massachusetts) نيو انگلينڊ علائقي واري آمريڪي رياستن مان سڀ کان وڌيڪَ ڳتيل آبادي واري رياست آھي. ھن رياست جي گاديءَ جو هنڌ ۽ آبادي ۾ رياست جو سڀ کان وڏو شهر بوسٽن آهي. مئساچوسٽس جي اوڀر ۾ اينٽلانٽڪ سمنڊ، ڏکڻ ۾ ڪنيڪٽيڪٽ ۽ روڊز آئلينڊز، اتر ۾ نيو ھيمپشائر ۽ ورمونٽ رياستون ۽ اولھه ۾ نيويارڪ رياست آھي. رياست جو نالو مئساچوسٽس قبيلي، جيڪو ڪنھن وقت ھن رياست جي اوڀر پاسي رھندڙ ھيو، جي نالي تي پيو آهي.

ميساچوسٽس شروعاتي انگريزي نوآبادي, "پلائ مائوٽ ڪالوني", 1620ع ۾ "مي فلاور" کان اچڻ واري آبادگارن طرفان ٺهرائي وئي. سال 1630ع ۾، ان جو نالو مقامي ميساچوسٽس ماڻهن کان وٺي "ميساچوسٽس بي ڪالوني" رکيو ويو ۽ بوسٽن ۽ "ساليم" (Salem) ۾ پڻ آباديون قائم ڪيون. سال 1692ع ۾، ساليم جي ڳوٺ ۽ ڀرپاسي وارن علائقن ۾ آمريڪا جي سڀ کان وڌيڪ بدنام ڪيس، "ساليم جي چڙيل"جي مقدمي ء عوامي هيجان جو تجربو ڪيو. ارڙهين صديءَ جي آخر ۾، بوسٽن، ان تحريڪ جي ڪري جيڪي پوء آمريڪي انقلاب جو سبب بڻيو، ”آزاديءَ جو پينگهه“ جي نالي سان مشهور ٿيو. سال 1786ع ۾، آمريڪي انقلابي جنگ جي ماهرين جي اڳواڻي ۾، هڪ پاپولسٽ جي اڳواڻي ۾، "شيز جي بغاوت"  ​​آمريڪا جي آئيني ڪنوينشن کي متاثر ڪيو. 

اصل ۾ زراعت، مڇي مارڻ ۽ واپار تي دارو مدار ڪندڙ،     ميساچوسٽس صنعتي انقلاب دوران هڪ پيداواري مرڪز ۾ تبديل ٿي ويو. آمريڪي گهرو ويڙهه کان اڳ، رياست خاتمي مزاج ۽ ماورائيت پسند تحريڪن جو مرڪز هو. 20ھین صدي عيسويء دوران، رياست جي معيشت پيداوار کان خدمتن ڏانهن منتقل ٿي وئي. **21هين** صدي ۾، ميساچوسٽس بايوٽيڪنالاجي ۾ عالمي اڳواڻ بڻجي چڪو آهي ۽ مصنوعي ذهانت، انجنيئرنگ، اعلي تعليم، فنانس ۽ بحري واپار ۾ پڻ شاندار آهي. بوسٽن، رياست جي گاديءَ جو هنڌ، سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر ۽ ان جو ثقافتي ۽ مالي مرڪز آهي، ٻيا وڏا شهر، اسپرنگ فیلڊ، ورسئسٽر ۽ ڪيمبرج آهن. ميساچوسٽس "گريٽر بوسٽن شهري مرڪز"، وڏي نيو انگلينڊ جو سڀ کان وڏو ميٽروپوليٽن علائقو، جيڪو آمريڪي تاريخ، تعليم ۽ تحقيقي معيشت تي تمام گهڻو اثرائتو آهي، جو گهر آهي. ميساچوسٽس رياست سماجي ۽ سياسي ترقي پسندي لاءِ شهرت رکي ٿي. پناهه جي حق سان گڏ واحد آمريڪي رياست بڻجي رهيو آهي. ڪيمبرج ۾ هارورڊ يونيورسٽي آمريڪا ۾ اعليٰ سکيا جو سڀ کان پراڻو ادارو آهي. ٻئي هارورڊ ۽ ايم آءِ ٽي (MIT)، سڃي دنيا جي اعليٰ تعليمي ادارن ۾ سڀ کان مٿان آهن. ميساچوسٽس جي پبلڪ اسڪول جا شاگرد تعليمي ڪارڪردگيءَ ۾ دنيا جي اعليٰ درجي ۾ شامل آهن. 

ميساچوسٽس سڀ کان وڌيڪ تعليم يافته ۽ سڀ کان وڌيڪ ترقي يافته ۽ امير ترين آمريڪي رياستن مان هڪ آهي، جيڪا 25 سالن ۽ ان کان مٿي جي آبادي جي فيصد ۾ پهرين نمبر تي آهي، گريجوئيٽ جي ڊگري يا ترقي يافته درجي سان، پهرين آمريڪي انساني ترقي جي انڊيڪس ۽ معياري انساني ترقي جي انڊيڪس ٻنهي تي، پهرين نمبر تي آهي. في ڪس آمدني ۾ پهرين ۽ 2023ع تائين، وچين آمدني ۾ پهرين، مئساچوسٽس عام طور تي هڪ اعليٰ آمريڪي رياست جي حيثيت رکي ٿي ۽ گڏوگڏ رهڻ لاءِ سڀ کان مهانگي رياست آھي.

## نالو
## تاريخ
## جاگرافي
## حڪومت ۽ سياست
## معيشت
## ٽرانسپورٽ
## آبادي
## تعليم
## صحت جي سار سنڀار
## فن، ثقافت ۽ تفريح
## رانديون
## پڻ ڏسو
## ٻاهريان ڳنڍڻا

* 
* Massachusetts Office of Travel and Tourism
* Massachusetts State Guide from the Library of Congress
* 

زمرو:مئساچوسيٽس
زمرو:نيو انگلينڊ
زمرو:اوڀرين اتر آمريڪا
زمرو:نيو انگلينڊ جي رياستون 
زمرو:اوڀرين اتر آمريڪا جون رياستون
زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جون رياستون

http://www.mass.gov

## حوالا
ھزارو

ھڪ ھزار سالن کي **ھزارو** چيو ويندو آھي.
زمرو:واقعن جي تاريخ وار ترتيب
راولپنڊي

**راولپنڊي** (Rawalpindi) جنھن کي عام طور تي پنڊي سڏيو ويندو آهي، پاڪستان جي گادي واري ھنڌ اسلام آباد سان لڳولڳ صوبي پنجاب ۾ واقع ھڪ شھر آھي. ٻنھي شھرن جي گڏوگڏ ھجڻ ڪري ٻنھي کي جاڙا شھر سڏيندا آهن.

راولپنڊي پوٺوهار جي پليٽ تي آهي ۽ ارڙهين صديءَ تائين ننڍي اهميت جو هڪ ننڍڙو شهر رهيو. پوٺوهار علائقو پنهنجي قديم ورثي جي ڪري مشهور هو، مثال طور پاڙيسري شهر ٽيڪسيلا ۾، جيڪو يونيسڪو جي عالمي ورثي واري سائيٽ آهي. سال 1765ع ۾، حڪمران گکھڙن کي شڪست ڏني وئي ۽ شهر سکن جي حڪومت هيٺ آيو، راولپنڊي هڪ ننڍي علائقائي شهر مان لاهور ۾ قائم سک سلطنت جو هڪ اهم شهر بڻجي ويو. شهر سال 1849ع ۾ برطانوي راڄ پاران فتح ڪيو ويو، ۽ 19ھین صدي جي آخر ۾ برطانوي هندستاني فوج جي اتر ڪمان جو سڀ کان وڏو گیريزن شهر بڻجي ويو، ڇاڪاڻ ته ان جي موسم برطانوي اختيارين لاء مناسب هئي. برطانيه جي فوج سال 1921ع ۾ شهر کي هڪ ننڍي شهر مان وڌائي پنجاب جي ٽئين وڏي شهر تائين پهچايو. سال 1947ع ۾ برطانوي هندستان جي ورهاڱي کان پوءِ هي شهر پاڪستان آرمي جو هيڊ ڪوارٽر بڻجي ويو.

سال 1951ع ۾ راولپنڊي سازش ٿي جنهن ۾ کاٻي ڌری جي فوجي آفيسرن پاڪستان جي پهرين چونڊيل وزيراعظم لياقت علي خان کي معزول ڪرڻ جي سازش ڪئي. راولپنڊي بعد ۾ لياقت علي خان جي قتل جي جاءِ بڻجي ويو. 27 ڊسمبر، 2007ع تي راولپنڊي اڳوڻي وزيراعظم بينظير ڀٽو جي قتل واري جاءِ هئي. سال 1961ع ۾ پاڪستان جي نئين مقصد سان ٺهيل قومي گاديءَ واري شهر اسلام آباد جي تعمير، عالمی مالیاتی فنڈ (IMF) ۽ مقامي بئنڪن پاران مهيا ڪيل شهر ۾ وڌيڪ سيڙپڪاري جو سبب بڻيو، ان سان گڏ اسلام آباد جي مڪمل ٿيڻ کان اڳ ملڪ جي گاديءَ واري هنڌ جي حيثيت ۾ هڪ مختصر مدت لاء ڪم ڪیو. 

جديد راولپنڊي سماجي ۽ اقتصادي طور تي اسلام آباد ۽ وڏي ميٽروپوليٽن علائقي سان جڙيل آهي. شهر پڻ ڪيترن ئي مضافاتي هائوسنگ ترقيات جو گهر آهي جيڪي اسلام آباد ۾ مزدورن لاءِ بيڊ روم۔ڪميونٽيز طور ڪم ڪن ٿا. جيئن ته پاڪستان آرمي جو جنرل ھيڊ ڪوارٽر  (GHQ) ۽ پاڪستان ائیر فورس، بيس نور خان جو گھر آهي ۽ M-1 ۽ M-2 موٽر ويز سان ڳنڍيل آهي، راولپنڊي اتر پاڪستان لاءِ هڪ اهم رسد ۽ ٽرانسپورٽ جو مرڪز آهي. هي شهر تاريخي حويلين ۽ مندرن جو پڻ گهر آهي، ۽ روهتاس قلعي، شمالی علائقن، آزاد ڪشمير، ٽيڪسلا ۽ گلگت بلتستان جي سياحن لاءِ هڪ مرڪز طور ڪم ڪري ٿو.

## حوالا

زمرو:شهر
زمرو:پاڪستان جا شهر
زمرو:پنجاب، پاڪستان
زمرو:پنجاب (پاڪستان) جا آباد مقام
پنجاب (سلجهائپ)

* پنجاب، پاڪستان
* پنجاب، ڀارت
* پنجابي ٻولي
* پنجابي ماڻھو

زمرو:جڳھ جو نالو سلجھائپ صفحا
انگریزي

* انگريزي ٻولي
* انگريزي وڪيپيڊيا

زمرو:جڳھ جو نالو سلجھائپ صفحا
ھندستان

**ھندستان** ()، يا ان جي ننڍي شڪل **ھند**، ڀارت لاءِ فارسي نالا آھن، وسيع تناظر ۾ ننڍو کنڊ، جنھن کي بعد ۾ اتان جي رھاڪن پاران ھندي–اردو ۾ استعمال ڪيو ويو. هندي ننڍي کنڊ جي ٻين نالن ۾ جمبدوِپا، ڀارت ۽ انڊيا شامل آھن.

## حوالا
ھماليہ جا رھاڪو

thumb|right|Map of the Himalaya

**هماليا جا رهاڪو**:
همالي ماڻهو  بلند پهاڙي علائقي ۾ رهن ٿا.
سندن جابلو زندگي ڪيترن ئي ڳالهين جي ڪري عام ماڻهن جي رهڻي ڪهڻيءَ کان مختلف آهي.
هماليه ۾ اٽڪل 20 ملين ماڻهو آباد آهن، اهي ننڍن ڳوٺن ۾ سوڙهن گهرن ۾ زمين ۽ پهاڙن  جي وچ ۾ رهن ٿا.
شڪل شبيهه جي لحاظ کان همالي ماڻهو قد جا ننڍا ۽ جسم ۾ مضبوط ٿين ٿا، سندن وار ڪارا لسا، اکيون ڪاريون  ۽ رنگ ناسي ٿئي ٿو،جابلو ماڻهو مڪئي کان علاوه ٻيا به ڪيترائي فصل پوکين ٿا. اٻاريل ۽ تريل پٽاٽا سندن پسنديده کاڌو آهي.
سندن معيشت جو ذريعو زرخيز زمين، وسيع ٻيلا ۽ چراگاهه آهن، معدني زخيرن جي کوٽائي ۽ پاڻيءَ مان بجلي پيدا ڪرڻ جو ڪم سخت برفاني پهاڙي علائقن جي ڪري اڃا تائين ٿي نه سگهيو آهي.
وڏو جبل هماليه 30 جبلن جي قطار تي مشتمل آهي جنهن مان ڪجهه 24،000 	فٽ سمنڊ جي سطح کان مٿانهان آهن.
همالي قطار ۾ ”نانگا پربت“ ڄمون ۽ ڪشمير ۾ آهي، اوڀر کان   ”نامچا باروا“ تبت ۾ آهي. 229،500 اسڪوائر ميل هماليه جبل جي پکيڙ آهي. پهاڙي علائقي مان 19 	وڏيون نديون نڪرن ٿيون، جن مان ”سنڌو ندي“ ۽ برهمپترا ندي“ تمام وڏيون آهن. هماليه لفظ سنسڪرت ٻوليءَ مان نڪتل آهي، جنهن جي معنيٰ آهي؛”برف جو گهر.“ ياڪ، Yak (هڪ گهريلو جانور آهي) مينهن جهڙو جانور آهي. هيءُ پهاڙي علائقي جو پسنديده ۽ تمام ڪارائتو جانور آهي. ياڪ مان کير سان گڏ گوشت به حاصل ٿئي ٿو. هن جانور کي هاري هر ڪاهڻ لاءِ استعمال ڪن ٿا. ۽ اهو سواريءَ جو ڪم به ڏئي ٿو.
ياڪ جي کل گرم ڪپڙن ۽ بوٽن ٺاهڻ جي  ڪم ايندي آهي. ان جي سڱن مان موسيقيءَ جا ساز ٺاهيا ويندا آهن. ياڪ جو گوشت تازو يا سڪل به کاڌو ويندو آهي.
هي جانور همالي ماڻهن لاءِ غنيمت آهي. اهو ئي سبب آهي جو اهي هن کي ان وقت تائين نه کائيندا آهن جيستائين اهو زنده رهي سگهي ٿو ۽ ان کي گوشت لاءِ 	ذبح نه ڪندا آهن، جيستائين تمام ضعيف نه  ٿي وڃي.
ياڪ جي کير مان پنير ۽ مکڻ ٺاهيو ويندو آهي. ياڪ جي مکڻ ۽ لوڻ مان ٺهيل چانهه هر عمر جا ماڻهو استعمال ڪندا آهن.
همالين جا گهر پٿر جا ٺهيل آهن، جن ۾ ڪجهه دريون به هونديون آهن، گهرن جون ڇتون سڌيون ۽ لسيون ٿينديون آهن.
گهر ننڍا آهن پر ٻن يا ٽن منزلن تي مشتمل آهن، جن مان ٽين منزل گاهه ۽ کاڌي رکڻ جي استعمال ۾   ايندو آهي. 	گهڻو ڪري کاڌو ۽ ڪاٺ پهرين منزل تي جمع ٿيل هوندوآهي ۽ سياري جي مند ۾ مال بيهارڻ جي وٿاڻ طور استعمال ٿيندي آهي. ٻي منزل تي هڪ وڏو ڪمرو ٺهيل هوندو آهي جنهن ۾ ڪٽنب جا ڀاتي رهندا آهن.
سردين ۾ سڀئي گهر جا ڀاتي باهه جي چوڌاري ويهن ٿا، جتي پاڻ کي گرم رکن ٿا ۽ کاڌو به اتي ئي پچائين ٿا. پر باهه سڄي ڪمري کي دونهين سان ڀري ڇڏي ٿي ڇاڪاڻ ته همالين جي گهرن ۾ 	منگهه ناهن ٿيندا. اها خبر ناهي ته همالين جي گهرن 	۾ منگهه ڇو نه آهن. شايد اهي اڃا تائين آلودگيءَ جي نقصان کان اڻ ڄاڻ آهن.

## حوالا
ٽوني موريسن

200px|thumb|right|Toni Morrison in 2013

ٽوني موريسن: Tony Morrison:
1993ع جو نوبل ادبي پرائيز حاصل ڪندڙ ٽوني موريسن (Toni Morrison) هڪ افريڪن_امريڪن ليکڪا آهي، جنهن کي 1993ع جو ادبي نوبل وپرائيز سندس ڪتاب 'An essential Aspect of American Reality' 	(امريڪي جي سچائيءَ جو هڪ اهم ڏيک) تي  مليو آهي.
ٽوني وريسن پاڻ ڪاري ورڪنگ ڪلاس ۾ پيدا ٿي آهي. هي اٺين عورت آهي، جنهن کي ان سال نوبل پرائيز مليو آهي. جيڪو 2.7 ملين جي ماليت ۽ سويڊش 2.7  ڪروڙ ماليت جو آهي.
  ٽوني موريسن يونيورسٽي آف پرسيٽن، نيو جرسي ۾ انسانيت جي شعبي جي پروفيسر آهي. هن چهه ناول ۽ 	ڪيترائي مضمون لکيا آهن.

## حوالا
ناسٽراڊيمس

ميخائيل ڊي ناسٽراڊيم:*'Michel de Nostredame*:' (21December 1503)
– (July 1566)- نالو لاطيني ٻوليءَ ۾ ناسٽراڊيمس بڻجي ويو ھي فرانس جو طبيب ھو پر اڳڪٿين جي ڪري مشھور ٿي ويو جيڪي ھن پنھنجي ڪتاب ۾ شاعري ۾ لکيون .
## تفصيلي تعارف
ناسٽراڊيمس 14 ڊسمبر 1503ع يعني سورهين صديءَ جي شروعات ۾ فرانس ۾ پيدا ٿيو. سندس اصلي نالو مائيڪل ڊي ماسٽي ڊيمي هو پر جڏهن هو يونيورسٽي ۾ لاطيني زبان ۾ تعليم حاصل ڪرڻ ويو ته هن پنهنجو نالو مٽائي ناسٽراڊيمس رکيو. هو نسلي لحاظ کان يهودي هو پر سندس ڄمڻ کان پهرين سندس مائٽن عيسائيت قبولي ورتي هئي. ان ڪري سندس تربيت ڪيٿولڪ ماحول ۾ ٿي. هن عبراني ٻولي ”علم نجوم“ فلسفي ۽ طب ۾ تعليم حاصل ڪئي.
انهيءَ زماني ۾ فرانس ۾ طاعون جي وبا پکڙيل هئي ۽ هڪ طبيب جي حيثيت ۾ هن ڪاميابيءَ سان بيمارن جو علاج ڪيو. پر ان موتمار وبا سندس دل تي وڏو اثر ڇڏيو ۽ انساني زندگيءَ جي بي بقائي ڏسي هن ڪيمياگري، جادو ۽ مخفي علمن جي باري ۾ ڪتاب ڳولي ڳولي پڙهڻ شروع ڪيا. اهڙيءَ طرح هن علم نجوم ۽ اڳڪٿين ڪرڻ واري علم تي عبور حاصل ڪري ورتو. ۽ سال 1550ع ۾ پهرين جنتري ڇپايائين، جنهن ۾ سڄي سال جون اڳڪٿيون ٿيل هيون، جيڪي حرف بحرف صحيح ثابت ٿيون. ان ڪتاب سان ماڻهن ۾ هن جي مقبوليت وڌي ويئي.
آخرڪار هن کي خيال ٿيو ته ڪو وڏو ڪارنامو سرانجام ڏيان ۽ ان لاءِ سورهين صديءَ کان وٺي ايندڙ ٽن هزار سالن تائين جون اڳڪٿيون ڪرڻ جو ارادو ڪيائين جيئن ته سورهين صديءَ جو دور اهڙن ماڻهن جو دور نه هو، جن جا ذهن علم جي وسعت سان روشن ۽ کليل هوندا آهن ان ڪري هن سوچيو ته نثر بجاءِ نظم ۾ اڳڪٿيون لکيون وڃن ۽ قطعي جي صنف کي چونڊيائين. هن اڳڪٿين لکڻ وقت ڳجهارتن، تشبيهن ۽ استعارن جو استعمال ڪيو ته جيئن هر ڪو انهن کي نه سمجهي سگهي، نه رڳو ايترو پر هن سنن جي حساب سان اڳڪٿيون نه ڪيون پر بي ترتيب ڪيون.
سندس اهي اڳڪٿيون سن 1555 ۾ بون مان پهريون ڀيرو ڇپيون، ماڻهن کي سندس اڳڪٿين سان هر دور ۾ دلچسپي رهي آهي، هر پنجاهه سالن کان سندس اڳڪٿين جا نوان شارح پيدا ٿيندا رهيا آهن. سندس اڳڪٿيون هميشه صحيح ثابت ٿينديون رهيون آهن.
هن پنهنجي اڳڪٿين ۾، پنهنجي دور کان هزارين سال پوءِ واري دنيا کي تشبيهن ۽ ڳجهارتن واري ٻوليءَ ۾ ائين چٽيو آهي جو حيرت ٿئي ٿي.
سندس اڳڪٿين ڪرڻ واري طريقي بابت سندس ئي هڪ قطعو آهي:

رات جو اڪيلائيءَ ۾ غيب جو علم ڄاڻڻ لاءِ
پتل جي ٽپائي تي هڪ چڪمدار شعلو اڀري ٿو
۽ مون کي سمجهائي ٿو ته
آئون چوان جيڪو بي معنيٰ نه آهي.
هن جي منجهيل ڳجهارت نما پيشگوئين جا مختلف شارح شرحون ڪندا آيا آهن. تاهم سڀ کان اهم ڪم ڊاڪٽر ميڪس ڊي فوٽبرن ڪيو آهي. سندس ٺاهيل شرح 1938 ۾ ڇپي.
ناسٽراڊيمس سن 3797ع کي دنيا جي خاتمي جو سال قرار ڏنو آهي.

.

## حوالا