open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
بماڪو

**بماڪو** ( *Bàmakɔ̌*؛ انگریزي: Bamako) جمهوريه مالي جي راڄڌاني ۽ ملڪ جو سڀ کان وڏو شهر آهي. ان جي آبادي 16,90,471 (2006 تائین) آهي. بماڪو مالي ۾ تيز ترين وڌندڙ شهر آهي ۽ دنيا ۾ ڇهين تيز ترين وڌندڙ شهر آهي. هي شهر ملڪ جي ڏکڻ اولهه ۾ نائجر نديءَ تي واقع آهي. بماڪو مالي جي جمهوريه جو انتظامي مرڪز آهي، گڏوگڏ نائجر نديء تي سڀ کان اهم بندرگاهه ۽ علائقائي واپار جو مرڪز آهي. مکيه پيداوار ۾ ٽيڪسٽائل جون شيون، گوشت ۽ ڌاتو جا اوزار شامل آهن. ان کان علاوه ڪمرشل پيماني تي مڇي مارڻ نائجر نديءَ مان به ڪيو وڃي ٿو.

باماڪو ملڪ جو انتظامي مرڪز آهي. شهر صحيح پنهنجي حق ۾ هڪ سرڪل آهي. بماڪو جي بندرگاهه ڪوليڪوورو  درياهه جي ڀرسان واقع آهي، هڪ اهم علائقائي واپار ۽ ڪانفرنس سينٽر سان گڏ، بماڪو، لاگوس (Lagos)، عابدجان (Abidjan)، اَڪرا(Accra)، ابادان (Ibadan) ۽ ڏاڪار (Dakar) کان پوءِ اولهه آفريڪا جو ستين نمبر وڏو شهري مرڪز آهي. مقامي طور تي ٺاهيل سامان م ٽيڪسٽائل، پروسيس ٿيل گوشت ۽ دھات جي سامان شامل آهن. کان کني  سان گڏوگڏ تجارتي مڇي مارڻ نائجر نديء تي ٿئي ٿي. 

بماڪو پنهنجي متحرڪ ميوزڪل منظر جي ڪري مشهور آهي، مختلف صنفن جهڙوڪ مالين بلوز، روايتي موسيقي ۽ افروبيٽ بماڪو ۾ ڦهليل آهي. ڪيترائي نامور مالئين موسيقار ۽ بينڊ شهر مان نڪرندا آهن. ڪجهه قابل ذڪر فنڪار سلف ڪيتا، اوومو سانگاري، علي فرڪا ٽوري، توماني دياباتي ۽ امادو ۽ مريم آهن. تازن سالن ۾، بماڪو اهم شهري ترقي کي ڏٺو آهي، جديد عمارتن جي تعمير سان، شاپنگ مال، ۽ انفراسٽرڪچر منصوبن جو مقصد ان جي رهاڪن جي زندگي جي معيار کي بهتر بڻائڻ آهي. هي شهر ڪيترن ئي قابل ذڪر ادارن جهڙوڪ باماڪو يونيورسٽي، نيشنل ميوزيم آف مالي، مالي نيشنل زو، گرانڊ مسجد باماڪو ۽ موديبو ڪيٽي انٽرنيشنل ايئرپورٽ جو گهر آهي. بماڪو جي عمارتن جو هڪ منفرد طرز تعمير آهي. نالو بماڪو (بمبارا ۾ باماڪو) لفظ بامبارا بولی مان ورتل آهي جنهن جي معنيٰ آهي ”مگر جو درياهه“.  

## حوالا

زمرو:مالي
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:آفريڪا ۾ راڄڌانيون
ڪمپالا

**ڪمپالا** (Kampala) یوگینڊا جو سڀ کان وڏو شهر ۽ راڄڌاني آهي. هن شهر جي آبادي 16,80,600 آهي (سال 2020ع جي آدمشماری مطابق). اهو ڪمپالا سينٽرل ڊويزن جي پنجن سياسي حصن ۾ ورهايل آهي، ڪاويمپي،  ماڪينڊائي، ناڪاوا ۽ رُباگا ڊويزن. ڪمپالا جو ميٽروپوليٽن علائقو شهر جي مناسب ۽ پاڙيسري واڪيسو، ماڪونو،  ايمپگي،  بويڪوي ۽ لوويرو ضلعن تي مشتمل آهي. ان ۾ تيزي سان وڌندڙ آبادي آهي جيڪا سال 2019ع ۾ يوگنڊا بيورو آف اسٽيٽسٽڪس پاران اندازي مطابق 67,09,900 ماڻهن تي مشتمل آهي. ان جي ايراضي 8,452 چورس ڪلوميٽر (3,263 چورس ميل) آهي. ٻين تخميني اندازن موجب ميٽروپوليٽن علائقي جي ماپ لڳ ڀڳ چاليهه لک ماڻهن تي مشتمل آهي. 

سال 2015ع ۾، هن ميٽروپوليٽن علائقي ۾ 13.80 بلين ڊالر جي اندازي مطابق عام GDP پيدا ڪئي.  اهو ان سال لاءِ يوگنڊا جي جي ڊي پي جي اڌ کان وڌيڪ هئي، اهو يوگنڊا جي معيشت ڏانهن ڪمپالا جي اهميت کي ظاهر ڪري ٿو. ڪمپالا، 4.03 سيڪڙو جي سالياني آبادي جي واڌ جي شرح سان، شهر جي ميئرن طرفان،   آفريڪا جي تيز ترين وڌندڙ شهرن مان ٻڌايو وڃي ٿو. مرسر (Mercer) (هڪ نيو يارڪ جي بنياد تي صلاحڪار فرم) باقاعده طور تي ڪمپالا کي اوڀر آفريڪا جي بهترين شهر جي حيثيت سان، نيروبي ۽ ڪيگالي کان اڳتي وڌايو آهي.

in, 

## حوالا

زمرو:يوگنڊا
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:آفريڪا جا شهر
زمرو:آفريڪا ۾ راڄڌانيون
ڪيگالي

**ڪيگالي** (Kigali) روانڊا جي راڄڌاني آهي. اهو ملڪ جو سڀ کان وڏو شهر آهي. اها ملڪ جي جاگرافيائي مرڪز جي ويجهو آهي، رولنگ ٽڪرين جي هڪ علائقي ۾، وادين ۽ ريجز جو هڪ سلسلو آهي، جنهن ۾ ٿلهي سلپ سان شامل آهي. هڪ پرائيميٽ شهر جي طور تي، ڪیگالي هڪ نسبتا نئون شهر آهي. ڪیگالي جي آبادي سال 2009ع جي آدمشماری مطابق 9,65,398 هئي. جڏهن کان اهو سال 1907ع ۾ هڪ انتظامي چوڪي ​​جي طور تي قائم ڪيو ويو،  اهو روانڊا جو معاشي، ثقافتي ۽ ٽرانسپورٽ جو مرڪز رهيو آهي ۽ سال 1962ع ۾ آزاديءَ تي ملڪ جو گاديءَ جو هنڌ بڻجي ويو. 

15ھین صدي عيسويء کان روانڊا جي بادشاهي جي ڪنٽرول ۾، ۽ پوء 20هين صدي عيسويء جي شروعات ۾ جرمن سلطنت طرفان، شهر جو بنياد سال 1907ع ۾ رکيو ويو، جڏهن نوآبادي جي آفیسر، رچرڊ ڪينڊٽ، ان کي، ان جي مرڪزي مقام، نظارن ۽ سيڪيورٽي جي حوالي سان پنهنجي هيڊ ڪوارٽر لاء سائيٽ طور چونڊيو. غير ملڪي واپارين جرمن دور ۾ شهر ۾ واپار ڪرڻ شروع ڪيو ۽ ڪینڊٽ، روانڊا جي ٽتسي شاگردن لاءِ ڪجهه سرڪاري اسڪول کوليا. بيلجيم پهرين عالمي جنگ دوران روانڊا ۽ برونڊي جو ڪنٽرول سنڀاليو ۽ روئنڊا۔برونڊي جو مينڊيٽ ٺاهي. ڪیگالي روانڊا لاءِ نوآبادياتي انتظاميه جو مرڪز رهيو پر روانڊا۔ارنڊي جي گاديءَ جو هنڌ يوسمبورا (هاڻي بوجمبورا) برونڊي ۾ هو ۽ ڪیگالي هڪ ننڍڙو شهر رهيو جنهن جي آبادي آزاديءَ جي وقت صرف 6,000  هئي.

ايندڙ ڏهاڪن دوران ڪیگالي آهستي آهستي وڌيو. 1990ع ۾ شروع ٿيندڙ روانڊا جي گهرو ويڙهه، باغين ۽ روانڊا محب وطن فرنٽ (RPF) جي وچ ۾ سال 1990ع ۾ شروع ٿيندڙ روانڊا جي گهرو ويڙهه جو اهو ابتدائي طور تي سڌو سنئون متاثر نه ٿيو هو، پر اپريل 1994ع ۾ روانڊا جو صدر جووينل هبياريمانا مارجي ويو جڏهن سندس جهاز ڪیگالي جي ويجهو ڪري تباهه ٿي ويو. هن جي موت جي پٺيان روانڊا جي نسل ڪشي ڪئي وئي، هوتو انتهاپسند عبوري حڪومت جي وفادارن سان لڳ ڀڳ 8 کان 10 لک ٽتسي (Tutsi) ۽ اعتدال پسند هوتو (Hutu) کي سڄي ملڪ ۾ قتل ڪيو. آر پي ايف ٻيهر جنگ شروع ڪئي، هڪ سال کان وڌيڪ جنگبندي ختم ٿي وئي. هنن آهستي آهستي ملڪ جي اڪثر حصي تي قبضو ڪري ورتو ۽ 4 جولاءِ 1994ع تي ڪیگالي تي قبضو ڪري ورتو. نسل ڪشي کان پوءِ ڪیگاليءَ ۾ تيزيءَ سان آباديءَ جي واڌ جو تجربو ٿيو، شهر جو گهڻو حصو ٻيهر تعمير ڪيو ويو. ڪیگالي جو شهر روانڊا جي پنجن صوبن مان هڪ آهي، جنهن جون حدون سال 2006ع ۾ مقرر ڪيون ويون آهن. اهو ٽن ضلعن ۾ ورهايل آهي؛ گاسابو، ڪيڪوڪيرو ۽ نيروگينج؛ جن کي تاريخي طور تي مقامي حڪومتن جي اهم علائقن تي ڪنٽرول حاصل هو. جنوري 2020ع ۾ سڌارن ڪيترن ئي ضلعن جي طاقت کي شهر جي وسيع ڪائونسل ڏانهن منتقل ڪيو. شهر روانڊا جي صدر ۽ اڪثر سرڪاري وزارتن جي مکيه رهائش ۽ آفيسن جي ميزباني پڻ ڪري ٿو. ڪیگالي جي مجموعي گھربل پيداوار ۾ سڀ کان وڏو حصو ڏيندڙ خدمت جو شعبو آهي، پر آبادي جو هڪ اهم حصو زراعت ۾ ڪم ڪري ٿو، جنهن ۾ ننڍي پيماني تي زراعت شامل آهي. بين الاقوامي سياحن کي راغب ڪرڻ شهر جي اختيارين جي ترجيح،  سياحت، بشمول ڪانفرنسون ۽ نمائشون آهي.

## حوالا

زمرو:روانڊا
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:آفريڪا ۾ راڄڌانيون
زمرو:روانڊا جا صوبا
تيونس شهر

**تيونس شهر** (Tunis: ) ملڪ تيونس (Tunisia) جو گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر آهي. تیونس جو وڏو ميٽروپوليٽن علائقو، اڪثر ڪري "گريٽر تیونس" جي نالي سان سڏيو ويندو آهي، اٽڪل 27,00,000 ماڻهن جو گھر آھی. سال 2020ع تائين، اهو مغرب جي علائقي ۾ ٽيون نمبر وڏو شهر آهي (ڪاسابلانڪا ۽ الجزائر شھر کان پوء) ۽ عرب دنيا ۾ يارنهن نمبر وڏو آهي.  

تيونس جي نار تي، تيونس جي ڍنڍ جي پويان ۽ حلق الواد (لا گوليٽ) جي بندرگاهه جي پويان، شهر ساحلي ميدانن ۽ ان جي چوڌاري جبلن سان پکڙيل آهي. ان جي بنياد تي مديني، هڪ عالمي ورثو سائيٽ آهي. مديني جي اوڀر ۾، سمنڊ جي دروازي ذريعي (جنهن کي باب البحر ۽ پورٽي ڊي فرانس پڻ چيو ويندو آهي)، شهر جو جديد حصو "ويل نوويل" جي نالي سان شروع ٿئي ٿو، جيڪو گرانڊ ايونيو حبيب بورگيبا (اڪثر ميڊيا طرفان، سفر جي هدايتن جي طور تي، تيونسي شانزي ليزي "Champs-Elysées"، حوالو ڏنو ويو آهي) جي ذريعي گذري ٿو، جتي نوآبادياتي دور جون عمارتون ننڍيون، پراڻن اڏاوتن جو واضح تضاد مهيا ڪن ٿيون. سمنڊ جي ڪناري کان وڌيڪ اوڀر ۾ ڪارٿيج، لا مارسا ۽ سیدي بو سعيد جا مضافات آهن.

## حوالا

زمرو:تیونس
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:آفريڪا جا شهر
زمرو:آفريڪا ۾ راڄڌانيون
پي پي-76 (سرگوڌا-6)

**پي پي-76 (سرگوڌا-6)** () پنجاب جي صوبائي اسيمبلي جو هڪ حلقو آهي.

## عام چونڊون، 2002
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون، 2002
## عام چونڊون، 2008
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون، 2008 
## عام چونڊون، 2013
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون، 2013
## عام چونڊون، 2018
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون، 2018
## عام چونڊون، 2024
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون 2024

پنجاب جي صوبائي اسيمبلي جون عام چونڊون 8 فيبروري، 2024ع تي ٿيون۔

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا صوبائي تڪ
زمرو:پنجاب صوبائي اسیمبلي جا تڪ
زمرو:پنجاب، پاڪستان جا انتخابي تڪ
ايشيا ۾ اسلام

اسلام ستين صدي عيسويءَ ۾ اولھہ ايشيا ۾ واقع جزيره نما عرب ۾ شروع ٿيو ۽ اتان کان اسلام جي دعوت سڄي دنيا ۾ پکڙجي وئي.ايشيا ۾ اسلام جي شروعات ستین صدي عيسويءَ ۾ حضرت محمد صلي الله عليه وآله وسلم جي حياتيءَ ۾ ٿي. سال 2020ع ۾ ايشيا ۾ مسلمانن جو ڪل تعداد اٽڪل ھڪ ارب ۽ ٽیھ ڪروڙ (1.3 بلین) هو، اهو ايشيا جو سڀ کان وڏو مذهب آهي. ايشيا مڪمل طور تي دنيا جي سڀ کان وڏي مسلمان آبادي آهي. ۽ دنيا جي تقريبن 62 سيڪڙو مسلمان ايشيا ۾ رهن ٿا، انڊونيشيا، پاڪستان، انڊيا ۽ بنگلاديش سان گڏ دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ مسلمان آبادي آهن. ايشيا سڀ کان وڏي مسلمان آبادي جو گھر آهي، اولهه ايشيا، وچ ايشيا، ڏکڻ ايشيا، ۽ ڏکڻ اوڀر ايشيا خاص طور تي اهم علائقا آهن. اسلام جا ڪيترائي پيروڪار ايشيا ۾ خاص ڪري اولهه ايشيا ۽ ڏکڻ ايشيا ۾ اسلامي تاريخ جي شروعات کان وٺي رهيا آهن.

## تاريخ
عرب جزيره نما کان ٻاهر ۽ براعظم جي ٻين حصن ۾ اسلام جي ڦهلاءَ کي اولهه ايشيا کي چين سان ڳنڍيندڙ وسيع واپاري رستن سان ڳنڍجي سگهجي ٿو. اسلام جو نور محمد صلي الله عليه وآله وسلم جي حياتيءَ ۾ مالابار جي ساحلي علائقي (ڪيرالا، انڊيا) ۾ پهتو. جڏهن مقامي راجا چيرامن اسلام قبول ڪيو ۽ هندستان ۾ پهرين مسجد سال 632ع ۾ ٺاهي.
 
چيو وڃي ٿو ته اسلام سال 615ع ۾ چٽاگانگ  جي ساحلي رستي ذريعي هندستان جي اتر۔اوڀر ۾ مني پور  جي علائقي ۾ ان وقت پهتو، جڏهن ريشم جي رستي جو اهم ترين واپار ان رستي ذريعي ٿيندو هو.
اموي خلافت دوران، محمد بن قاسم ديبل (ڪراچي، پاڪستان جي ويجهو) پهچي ويو ۽ سنڌ ۽ ملتان جا علائقا فتح ڪيا. 

اهڙيءَ طرح اسلام رياست ڪيرالا (ملابار) ۾  به ساحل جي رستي جي ذريعي پهتو، مقامي روايتن موجب هڪ عرب قافلو ڪجهه بزرگن، خاص ڪري مالڪ بن دينار سان گڏ مالابار جي ساحل تي پهتو. هن قافلي ملابار جي رهاڪن کي نئين دين جي اچڻ جي خوشخبري ٻڌائي ۽ کين اسلام قبول ڪرڻ جي دعوت ڏني. مالڪ بن دينار رحم اللہ هندستان جي پهرين مسجد، چيرامن مسجد سال 629ع ۾ مالابار ۾ ٺاهي.

برمڪي خاندان اموي خلافت ۽ سفاح جي خلافت جي خلاف عباسي انقلاب جو ابتدائي حامي هو. عباسي خلافت جي شروعاتي گورنرن مان ڪيترائي برمڪي هئا. خالد بن برمڪ منصوره، سنڌ ۽ بعد ۾ بغداد ٺهرايو. سندس پٽ ھن علائقي جو گورنر ھو جیڪا  هاڻوڪي آذربائيجان آھي. 
## ڊيموگرافڪ
### وچ ايشيا

### اوڀر ايشيا

### ڏکڻ ايشيا

### ڏکڻ اوڀر ايشيا

### اولهه ايشيا

## حوالا

زمرو:اسلام
زمرو:ايشيا
زمرو:ايشيا ۾ اسلام
زمرو:اسلام بلحاظ کنڊ
مولانا محمد قاسم نانوتوي

**محمد قاسم نانوتوي رحم اللہ علیہ **(1832ع - 15 اپريل، 1880ع) (  رحم اللہ علیہ) هڪ هندستاني سني، حنفي، اسلامي عالم دين  هو، جيڪو دارالعلوم ديوبند کان شروع ٿيندڙ ديوبندي تحريڪ جي بنيادي بانين مان هڪ هو.

## خاندان
مولانا محمد قاسم نانوتوي رحم اللہ علیہ جو پٽ حافظ محمد احمد سال 1922ع کان سال 1925ع تائين حيدرآباد رياست جو مفتي اعظم رهيو ۽ 35 سال ديوبند مدرسي جو وائيس چانسلر رهيو. مولانا محمد قاسم نانوتوي جو پوٽو محمد طيب قاسمي پنجن ڏهاڪن کان وڌيڪ عرصي تائين ديوبند مدرسي جو وائيس چانسلر رهيو ۽ آل انڊيا مسلم پرسنل لا بورڊ جو گڏيل باني رهيو، جڏهن ته مولانا طيب قاسمي رحم اللہ علیہ جو پٽ محمد سليم قاسمي دارالعلوم مدرسي جی وقف جو بنياد وڌو. سليم قاسمي جو فرزند محمد سفيان قاسمي دارالعلوم مدرسي وقف جو ريڪٽر آهي. 
## ڪتابون
• آبِ حيات (سيرت النبي ڪريم صلي الله عليه وسلم تي ڪتاب) 

• تحذير الناس (مواعظ) 

• مباحثه سھارنپور 

• تصفيه العقائد 

• توثيق الڪلام 

• صداقت اسلام  
## پڻ ڏسو
• امام بخاري 

• امام ابو حنيفه رحم اللہ علیہ 

• دارالعلوم ديوبند 

• مولانا محمود الحسن رحمة الله علیہ 

• مولانا محمد صادق کڏي وارو 

• مولانا سيد ابوالاعلٰي مودودي

## حوالا

زمرو:ڀارت
زمرو:اسلامي سياست
زمرو:اسلامي شخصيتون
زمرو:1832ع جون پيدائشون
زمرو:1880ع جون فوتگيون
لياقت بلوچ

**لياقت بلوچ** (پيدائش: 9 ڊسمبر، 1952ع) پاڪستان ۾ هڪ سياسي اڳواڻ آهي. سال 1985ع، 1990ع ۽ 2002ع ۾ پاڪستاني پارليامينٽ جو ميمبر،    لیاقت بلوچ هن وقت جماعت اسلامي، پاڪستان جي اسلامي مذهبي سياسي پارٽيءَ جي نائب امير جي حيثيت سان خدمتون سرانجام ڏئي رهيو آهي. 2019ع تائين جماعت اسلامي جو سيڪريٽري جنرل رهيو.  

هو متحده مجلس عمل (ايم ايم اي) جو سيڪريٽري جنرل ۽ قومي اسيمبلي ۾ مخالف ڌر جو ڊپٽي ليڊر پڻ رهيو.  

## حوالا

زمرو:اسلامي سياست
زمرو:بلوچ ماڻهو
زمرو:پاڪستاني سياستدان
زمرو:پاڪستاني شخصيتون
زمرو:پاڪستان جي سياست
زمرو:پاڪستان ۾ شاگرد سياست
زمرو:پنجاب يونيورسٽي جا شاگر
زمرو:پنجاب، پاڪستان
زمرو:جيوت ماڻهو
زمرو:لاهور جا سياستدان
زمرو:1952ع جون پيدائشون
زمرو:جماعت اسلامي جا سياستدان
آزاد ڪشمير جي تعلقن جي فهرست

**[[تعلقو|تعلقا]] یا تحصیل** آزاد ڪشمير جي ڊويزنن ۽ ضلعن کان پوءِ ٽيون نمبر انتظامي تقسیم آهن. تعلقن کي چوٿين درجي جي انتظامي تقسیم ۾ ورهايو ويو آهي، جن کي يونين ڪائونسلن جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو.

## ميرپور ڊويزن

### [[Kotli District|ڪوٽلي ضلعو]]

# ڪوٽلي تعلقو
# کوئي رٽہ تعلقو
# فتح پور ٿڪيالا تعلقو
# سنھسہ تعلقو
#
#

### [[Mirpur District|ميرپور ضلعو]]

# ڊڊيال تعلقو
# ميرپور تعلقو
# اسلام ڳڙهه تعلقو

#
#
# سماھني تعلقو

## مظفرآباد ڊويزن

### [[Hattian Bala District|هٽيان بالا ضلعو]]

# هٽيان بالا تعلقو
# چڪار تعلقو
# ليپہ تعلقو

### [[Muzaffarabad District|مظفرآباد ضلعو]]

# مظفرآباد تعلقو
# ناصرآباد تعلقو 

### [[Neelum Valley|نيلم ضلعو]]

# اٺمقام تعلقو
# شاردہ تعلقو

## پونڇ ڊويزن

### [[Bagh District|باغ ضلعو]]

# باغ تعلقو
# ڌيرڪوٽ تعلقو
# هاڙي گھیل تعلقو
# ريھڙه تعلقو
# بیرپاني تعلقو

### [[Haveli District|حويلي ضلعو]]

# حويلي جي تعلقو
# خورشيد آباد تعلقو
# ممتاز آباد تعلقو

### پونڇ ضلعو

# عباسپور تعلقو
# ھجیره تعلقو
# راولاڪوٽ تعلقو
# ٿوراڙ تعلقو

### سڌنوتي ضلعو

# بلوچ تعلقو
# منگ تعلقو
# پلندري تعلقو
# تراڙ کل تعلقو

## حوالا
*
زمرو:آزاد ڪشمير
زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:آزاد ڪشمير جا تعلقا
زمرو:آزاد ڪشمير جي انتظامي ورهاست
زمرو:آزاد ڪشمير جي سياسي جاگرافي
زمرو:پاڪستان جي چوٿين درجي جي انتظامي ورھاست
آفريڪا جا ملڪ

هي **[[آفريڪا]] ۾ خودمختيار رياستن ۽ منحصر علائقن جي فهرست** آهي. ان ۾ مڪمل طور تي تسليم ٿيل رياستون، محدود يا مڪمل طور تي غير تسليم ٿيل رياستون ۽ آفريقي ۽ غير آفريقي رياستن ٻنهي جا منحصر علائقا شامل آهن. ان ۾ **56** خودمختيار رياستون (جن مان **54** گڏيل قومن جي ميمبر رياستون آهن)، غير آفريقي ملڪن جا **ٻه** منحصر علائقا ۽ **نو** ذيلي قومي علائقا شامل آهن.  

مالٽا (مڪمل طور تي) ۽ فرانس، اٽلي، پرتگال ۽ اسپين جا ڪجھ حصا آفريقي براعظمي پليٽ تي واقع آهن ۽ يورپي سرزمين جي ڀيٽ ۾ آفريقي سرزمين جي تمام ويجهو آهن، پر سياسي طور تي روايت موجب يورپي سمجهيا ويندا آهن. جيتوڻيڪ مصر، جيڪا سينائي جزيره نما ذريعي ايشيا تائين ڦهليل آهي، کي هڪ آفريقي رياست سمجهيو ويندو آهي.
## ملڪ

| 
| 
| Equatorial GuineaRepublic of Equatorial GuineaGNQ
| Spanish: *Guinea Ecuatorial—República de Guinea Ecuatorial*French: *Guinée équatoriale—République de Guinée équatoriale*Portuguese: *Guiné Equatorial—República da Guiné Equatorial*
| MalaboSpanish: *Malabo*French: *Malabo*Portuguese: *Malabo*
| 
| 
| CFA franc
|-
| 
| 
| EritreaState of EritreaERI
| (*ʾIritriyā—Dawlat ʾIritriyā*)English: Eritrea—State of EritreaTigrinya: ኤርትራ—ሃገረ ኤርትራ(*ʾErtra—Hagere ʾErtra*)
| AsmaraArabic: أسمرة (*ʾAsmara*)English: AsmaraTigrinya: *ኣስመራ*(*Asmera*)
| 
| 
| nakfa
|-

| EswatiniKingdom of EswatiniSWZ
| English: Eswatini—Kingdom of EswatiniSwazi: *eSwatini—Umbuso weSwatini*
| Lobamba (royal and legislative)Mbabane (administrative)English: Lobamba, Mbabane Swazi: Lobamba, ÉMbábáne
| 
| 
| lilangeni

*بوٽسوانا

*برونڊي
*تنزانيا 
*ٽوگو
*تيونس
*جمهوري جمهوريه ڪانگو
*جبوتي 
*چاڊ
*ڏکڻ آفريڪا
*ڏکڻ سوڊان
*روانڊا 
*زيمبيا
*زمبابوي 
*سائوٽام ۽ پرنسپ
*سينيگال 
*سيشلز
*سيراليون
*صوماليا
*سوڊان 
*عوامي جمهوريا ڪانگو
*ڪيمرون
*ڪيپ ورڊي
*ڪوموروس
*ڪينيا
*گيبون
*گيمبيا
*گهانا
*گني
*گني بسائو 
*ليسوٿو
*لائبيریا
*ليبيا
*مڊگاسڪر
*ملاوي
*مالي 
*ماريطانيا
*مصر
*موريشس 
*مراڪش
*موزمبيق
*نميبيا
*نائيجر
*نائجيريا
* وسطي آفريڪي جمهوريه
* يوگنڊا
### تسليم ٿيل خودمختيار رياستون
هيٺ ڏنل 54 مڪمل طور تي تسليم ٿيل رياستون سڀئي گڏيل قومن  ۽ آفريقي يونين جون ميمبر آهن.

## خود مختيار رياستون

### تسليم ٿيل خود مختيار رياستون
هيٺ ڏنل 54 مڪمل طور تي تسليم ٿيل رياستون سڀئي گڏيل قومن ۽ آفريقي يونين جا ميمبر آهن.

### محدود يا ڪابه سڃاڻپ نه رکندڙ رياستن جي فهرست

هيٺ ڏنل ٻن ادارا پاڻ کي خودمختيار رياستون قرار ڏيڻ ٿا ۽ ڪجهه علائقي تي ڪنٽرول پڻ رکن ٿا، پر ٻين رياستن کان محدود يا ڪا به سڃاڻپ نه آهي. ڪو به ادارو گڏيل قومن جي ميمبر رياست ناهي. جيتوڻيڪ صحراوي عرب جمهوري جمهوريه آفريقي يونين جو ميمبر آهي.

## غير خودمختيار علائقا
آفريڪا ۾ هن وقت 11 غير خودمختيار علائقا آهن. ٻن اسپيني خودمختيار شهرن ۽ پينون ڊي ويلز ڊي لا گوميرا (Peñón de Vélez de la Gomera) کانسواءِ. باقي سڀئي علائقا براعظم جي ساحل کان پري ٻيٽ آهن.

### منحصر علائقا

منحصر سان مراد اهڙا علائقا آهن، جيڪا ڪنهن ٻئي ملڪ جا حصا آهن (مڪمل يا جزوي حقن سان).

### ٻيا علائقا
هن فهرست ۾ نو علائقا شامل آهن جيڪا بنيادي طور تي غير آفريقي ملڪ جي شامل علائقن (incorporated) جي طور تي منظم ڪيا ويا آهن.

## پڻ ڏسو
## ٻاهريان ڳنڍڻا
## حوالا

زمرو:آفريڪا
زمرو:آفريڪا جا ملڪ
زمرو:آفريڪا ۾ منحصر علائقا
زمرو:ملڪن جون فهرستون بلحاظ کنڊ
اديس ابابا

**اديس ابابا** (؛ انگریزی:Addis Ababa) ايٿوپيا جي گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر آهي.  سال 2007ع جي مردم شماري ۾ شهر جي آبادي اندازي مطابق 27,39,551 آبادي هئي.  اديس ابابا ايٿوپيا جو هڪ انتهائي ترقي يافته ۽ اهم ثقافتي، فنڪشنل، مالي ۽ انتظامي مرڪز آهي. اديس ابابا جو مطلب "نئون گل" آهي. سال 2023ع جي اندازي مطابق، ان جی آبادي 39,45,000 آهي، جيڪو 3.8 سيڪڙو في سال جي شرح سان وڌي رهيو آهي. هڪ چارٽرڊ شهر جي حيثيت سان، اديس ابابا هڪ شهر ۽ هڪ رياست جي حيثيت رکي ٿو. 

اديس ابابا جي بنياد جي تاريخ سال 1886ع ۾، ٻه سال اڳ مائونٹ اينٽوٽو شھر کي ناپسنديده ڳولڻ کان پوء شيوا جي نيگس شهنشاهه مينيلڪ II رکیو. ان وقت هي شهر هڪ ریزورت تائون هو. ان جي معدني چشمن جي گهڻائي سلطنت جي اميرن کي راغب ڪيو ۽ انهن کي مستقل آبادي قائم ڪرڻ جي طرف راغب ڪئي. اهو پڻ پورهيت طبقن جي ڪيترن ئي ميمبرن کي متوجه ڪيو؛ جنهن ۾ ڪاريگر ۽ واپاري ۽ پرڏيهي سياح شامل هئا. مينيلڪ II وري سال 1887ع ۾ هتي پنهنجو شاهي محل ٺهرايو. اديس ابابا 1889ع ۾ سلطنت جي گاديءَ جو هنڌ بڻيو، ۽ ان کان پوءِ هتي بين الاقوامي سفارتخانا کوليا ويا. شهري ترقي 20ھین صدي کان، بغير ڪنهن اڳواٽ منصوبابندي جي شروع ٿي.

اديس ابابا سال 1926ع ۽ 1927ع ۾ وڏي پئماني تي معاشي واڌارو ڏٺو ۽ وچولي طبقي جي ملڪيت جي عمارتن جي تعداد ۾ اضافو ٿيو، جن ۾ پٿر جا گھر شامل آھن جيڪي درآمد ٿيل يورپي فرنيچر سان ڀريل ھئا. وچولي طبقي به نوان ٺاهيل گاڏيون درآمد ڪيون ۽ بئنڪنگ ادارن کي وڌايو.  اطالوي قبضي دوران، شهريت ۽ جديديت مسلسل ماسٽر پلان ذريعي وڌي وئي. اها اميد هئي ته اديس ابابا هڪ وڌيڪ "نوآبادياتي" شهر هوندو ۽ قبضي کان پوء جاري رهندو. سال 1940ع جي ڏهاڪي کان پوءِ فرينچ ۽ برطانوي صلاحڪارن پاران بعد ۾ ماسٽر پلان ٺاهيا ويا، جن ۾ يادگار، شهري اڏاوتون، سيٽلائيٽ شهرن ۽ اندرين شهر تي ڌيان ڏنو ويو. اهڙي طرح بعد ۾ اطالوي ايٿوپين ماسٽر پلان پڻ سال 1986ع ۾ پيش ڪيو ويو جيڪو صرف شهري ڍانچي ۽ رهائش جي خدمتن سان لاڳاپيل هو، پر بعد ۾ سال 2003ع ماسٽر پلان پاران بیھر ترتيب ڏنو ويو.

اديس ابابا هڪ وفاقي طور تي چارٽر ٿيل شهر آهي جيڪو اديس ابابا سٽي گورنمينٽ چارٽر پروڪليميشن نمبر 87 آف 1997ع جي مطابق FDRE آئين ۾ آهي. اديس ابابا کی، براعظم لاء ان جي تاريخي، سفارتي ۽ سياسي اهميت جي ڪري،   "آفريڪا جی سياسي راڄڌاني" پن سڏيو وڃي ٿو. اديس ابابا وڏين بين الاقوامي تنظيمن جي هيڊ ڪوارٽر طور ڪم ڪري ٿو، جهڙوڪ آرگنائيزيشن آف آفريڪن يونٽي ۽ گڏيل قومن جي اقتصادي ڪميشن جو هيڊ ڪوارٽر آهي. ھي شهر اوڀر آفريڪي رفٽ کان ڪجهه ڪلوميٽر اولهه ۾ آهي، جيڪو ايٿوپيا کي ٻن حصن، نوبين پليٽ ۽ صومالي پليٽ جي وچ ۾ ورهائي ٿو. شهر اوروميا جي اسپيشل زون جي چوڌاري آهي، جتی ايٿوپيا جي مختلف علائقن جی ماڻهن جي آبادي آهي. اهو اديس ابابا يونيورسٽي جو گهر آهي. شهر ۾ هڪ اعلي انساني ترقي انڊيڪس آهي ۽ اهو پنهنجي متحرڪ ثقافت، مضبوط فيشن منظر، نوجوانن جي اعلي شهري ۽ سياسي شموليت، هڪ ترقي يافته آرٽ منظر ۽ دنيا جي تيز ترين اقتصادي ترقي جي شرحن مان هڪ ملڪ جي دل هجڻ جي ڪري مشهور آهي.

## حوالا

زمرو:ايٿوپيا
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:آفريڪا جا شهر
زمرو:آفريڪا ۾ راڄڌانيون
مونٽي ويڊيو

**مونٽي ويڊيو** **(Montevideo؛ اسپيني تلفظ: [mo̞n̪t̪e̞β̞ið̞e̞.o̞])** يوراگوئي جو سڀ کان وڏو شهر، گاديءَ جو هنڌ ۽ مکيه بندرگاهه آهي. سال 2011ع جي مردم شماري مطابق، شهر جي آبادي 13,19,108 (ملڪ جي ڪل آبادي جو اٽڪل ٽيون حصو) ھئی، جیڪا 201 چورس ڪلوميٽر (78 چورس ميل) جي ايراضيءَ ۾ آهي. مونٽي ويڊيو ملڪ جي ڏاکڻي ساحل تي، لا پلاٽا نديءَ جي اتر اوڀر ڪناري تي واقع آهي.

نومبر 1723ع ۾ انهيءَ جاءِ تي پورچوگيز ڪينٽونمينٽ قائم ڪئي وئي، جتي اڄڪلهه مونٽيويڊيو شهر آهي. پرتگالي فوجن کي فيبروري 1724ع ۾ هڪ اسپيني سپاهي، برونو موريسيو دي زبالا، هڪ اسٽريٽجڪ قدم جي طور تي هٽائي ڇڏيو هو، جنهن ۾   لا پلاٽا نديءَ جی طاس واری علایقی تی هسپانوي-پرتگالي تڪرار جي وچ ۾ هڪ حڪمت عملي هئي. هن شهر جي بنياد کي قائم ڪرڻ لاءِ ڪو به سرڪاري دستاويز موجود ناهي، پر برونو موريسيو دي زبالا جي ڊائري ۾ سرڪاري طور تي 24 ڊسمبر 1726ع جي تاريخ جو ذڪر آهي، جنهن جي تصديق موجوده شاهدن طرفان ڪئي وئي آهي. 1 جنوري 1730ع تائين بيونس آئرس (ارجنٽائن) کان مڪمل آزادي حاصل نه ٿي سگهي هئي. اهو سال 1807ع ۾ مختصر طور برطانوي راڄ هيٺ به هو، پر آخرڪار هن شهر کي اسپيني ڪرولوس ٻيهر حاصل ڪري ورتو، جن پليٽا تي انگريزن کي شڪست ڏني. مونٽي ويڊيو مرڪوسر (Mercosur) ۽ الادي (ALADI) جي انتظامي هيڊ ڪوارٽر جي سيٽ آهي، لاطيني آمريڪا جي معروف واپاري بلاڪ، هڪ پوزيشن جيڪا يورپ ۾ بروسلز جي ڪردار جي مقابلي ۾ آهي.

زندگي جي معيار تي 2019 مرسر جي رپورٽ، لاطيني آمريڪا ۾ مونٽيويڊيو کي پهريون درجو ڏنو ويو، هڪ درجو جيڪو شهر مسلسل 2005 کان وٺي رهيو آهي. سال 2010ع تائين، مونٽيويڊيو براعظم ۾ 19 نمبر وڏو شهري معيشت ۽ وڏن شهرن ۾ 9 هين سڀ کان وڌيڪ آمدني ڪمائيندڙ هو. سال 2022ع ۾، ان جي پيش ڪيل جي ڊي پي، في ماڻهو 30,148 آمريڪي ڊالر سان، 53.9 بلين يو ايس ڊالر آهي. سال 2018ع ۾، ان کي لاطيني آمريڪا ۾ اٺين ۽ دنيا ۾ 84ھون بيٽا گلوبل سٽي جي حيثيت سان درجه بندي ڪيو ويو. مونٽيويڊيو سال 1930ع ۾ پهرين فيفا ورلڊ ڪپ دوران هر ميچ جي ميزباني ڪئي. ”متحرڪ، شاندار جڳهن سان ڀرپور ثقافتي زندگي“  ۽ ”هڪ ترقي ڪندڙ ٽيڪنيڪي مرڪز ۽ ڪاروباري ثقافت“ جي طور تي بيان ڪيل، مونٽيويڊيو سال 2013ع ماسٽر ڪارڊ تي، گلوبل منزلون شھري انڊيڪس ۾ لاطيني آمريڪا ۾ اٺين نمبر تي آهي.

هن شهر يورپ جي فن تعمير کي محفوظ ڪيو آهي، جنهن کي سمجهيو وڃي ٿو انهن شهرن مان هڪ آهي جنهن ۾ ڊيڪو آرٽ جي سڀ کان وڌيڪ اثر آهي. اهو يوراگوئي ۾ واپار ۽ اعليٰ تعليم جو مرڪز آهي ۽ ان سان گڏ ان جو مکيه بندرگاهه آهي. هي شهر يوراگوئي جو مالي مرڪز پڻ آهي ۽ هڪ ميٽروپوليٽن علائقي جو ثقافتي مرڪز آهي، جنهن جي آبادي لڳ ڀڳ 20 لک آھی.
## نالو
## تاريخ
## جاگرافي
## حڪومت ۽ سياست
## ڊيموگرافڪ
## معيشت
## ٽرانسپورٽ
## تعليم
## صحت جي سار سنڀار
## ثقافت
## پڻ ڏسو
## خارجي لنڪس

* Montevideo official website 
* 

## حوالا

زمرو:يوراگوئي
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:ڏکڻ آمريڪا ۾ راڄڌانيون
سوڍل فقير

**سوڍل فقير لغاري** ، جنھن کي عام طور تي **سوڍل فقير**  جي نالي سان سڃاتو ويندو ھو، سنڌ جو ھڪ صوفي راڳي ھو. سوڍل فقير 1959ع تي تعلقي موري جي ديهه خيري ديري جي ھڪ ڳوٺ لغاري بجراڻيءَ ۾ ڄائو.  جيري ۽ شگر جي بيماري سبب 17 جولاءِ 2024ع تي وفات ڪري ويو.

## ننڍپڻ
سوڍل فقير جو خاندان جو تعلق ڳوٺ چاڪر ڪوٽ، تعلقي جوهي، ضلعي دادو سان آھي. جتان لڏي سندس خاندان تڏھوڪي ضلعي نوابشاھہ جي ديهه خيري ديري، موري تعلقي ۾ ويٺا ۽اتي سوڍل فقير جي پيدائش 1959ع ڌاري ٿي. تنھن کان پوءِ 1990ع ڌاري اڇي موري شھر ۾ ويٺو، ھن جو ڏاڏو محمد حسن لغاري ۽ والد علي بخش لغاري پڻ صوفي راڳ ڳائيندا ھئا.

## پيشوار زندگي
ھن راڳ جي تربيت سندس والد کان حاصل ڪئي، ۽ 20 سالن جي ڄمار ۾ ھن صوفي راڳ ڳائڻ شروع ڪيو. ھن شاهه عبداللطيف ڀٽائي، سچل سرمست، جانڻ چن ۽ راشد مورائي سميت ڪيترن شاعرن جا ڪلام ڳايا.  ماڪا اسٽوڊيو پاران ھن جون 12/13 رڪارڊ ڪيل ڪيسٽون رليز ڪيون ويون. ڪورونا وبا جي دؤران راڳ ويراڳ تي بندش سبب ھن جي مالي ۽ معاشي حالت تنگ ٿي پئي ۽ فاقاڪشي ڪاٽڻ تي مجبور ٿي پيو ۽ سنڌ جي ثقافت کاتي ڪا سار نه لڌي.

## وفات
ڪافي وقت کان جيري ۽ شگر جي بيماري ۾ مبتلا هو، ۽ 17 جُولاءِ نوابشاھ جي ھڪ اسپتال ۾ وفات ڪري ويو، ھن کي ڳوٺ لغاري بجراڻي ۾ دفن ڪيو ويو.

### ردعمل
سندس وفات تي وڏي وزير سيد مراد علي شاهہ، گھرو وزير ضياءَ الحسن لنجار، سيد زين شاھہ، ۽ غلام مرتضيٰ جتوئي  ڏک جو اظهار ڪيو.

## حوالا

زمرو:1959ع جون پيدائشون
زمرو:2024ع جون وفاتون
زمرو:سنڌي راڳي
پروسٽيٽ ڪينسر

**پروسٽيٽ ڪينسر** پروسٽيٽ، مثاني جي هيٺان مردن جي پيدائش واري نظام ۾ هڪ غدود، ۾ سيلز جي غير ضابطي جي واڌ آهي. ابتدائي پروسٽيٽ ڪينسر جي ڪا به علامت نه آهي. پروسٽيٽ ٽشو جي غير معمولي واڌ کي عام طور تي اسڪريننگ ٽيسٽ ذريعي معلوم ٿئي ٿو، عام طور تي رت جا امتحان جيڪي پروسٽٽ مخصوص اينٽيجن (PSA) جي سطحن جي جانچ ڪن ٿا. جنهن جي رت ۾ پي ايس اي جي اعلي سطحن ملی تی، انھن کی پروسٽٽ ڪينسر جو وڌندڙ خطرو آهي. پروسٽیٽ جي ڪينسر جي تشخيص لاء بايوپسي (Biopsy) جي ضرورت آهي. جيڪڏهن ڪينسر موجود آهي، پيٽولوجسٽ هڪ گلیسن اسڪور Gleason Score کی تفويض ڪري ٿو، ۽ هڪ اعلي نمبر هڪ وڌيڪ خطرناڪ تیومر (Tumor) جي نمائندگي ڪري ٿو. سرطان، جيڪو پروسٽٽ کان ٻاهر پکڙيل آهي، جي ڳولڻ لاء، ميڊيڪل اميجنگ ڪئي وجي تي. گليسن اسڪور جي بنياد تي، پي ايس اي جي سطح ۽ امڪاني نتيجن سان سرطان جي ڪيس کي اسٽيج هڪ کان چار تائين لڳايو ويندو آهي. هڪ اعلي اسٽيج هڪ وڌيڪ ترقي يافته، وڌيڪ خطرناڪ بيماري جي نشاندهي ڪري ٿو.

گهڻو ڪري پروسٽیٽ ٽيومر ننڍا رهندا آهن ۽ صحت جي مسئلن جو سبب ناهي. اهي فعال نگراني سان منظم ڪيا ویندا آهن، باقاعده ٽيسٽن سان ٽيومر جي نگراني ڪرڻ کي يقيني بڻائڻ لاء اهو وڌي نه ويو آهي. ڳوڙها (Tumor) جیڪا وڌيڪ خطرناڪ هوندا آهن انهن کي تابڪاري جي علاج سان تباهه ڪري سگهجي ٿو يا ريڊيڪل پروسٽٽيڪٽومي ذريعي جراحي طور ختم ڪري سگهجي ٿو. جن جي ڪينسر پروسٽيٽ کان ٻاهر پکڙجي ٿي انهن جو علاج هارمون ٿراپي سان ڪيو وڃي ٿو جيڪو انڊروجین (مردانا جنسي هارمونز) جي سطح کي گهٽائي ٿو جيڪي پروسٽيٽ سيلز کي زنده رهڻ جي ضرورت آهي. آخرڪار ڪينسر جي سيلز هن علاج جي خلاف مزاحمت وڌائي سگهن ٿا. بيماريءَ جو هي سڀ کان وڌيڪ ترقي يافته مرحلو، جنهن کي castration-resistant prostate cancer سڏيو ويندو آهي، ان جو علاج مسلسل هارمون جي علاج ء ان سان گڏ ڪيموٿراپي واري دوا ڊوسيٽيڪسل سان ڪيو ويندو آهي. ڪجهه ڳوڙها جسم جي ٻين علائقن، خاص طور تي هڏن ۽ لمف نوڊس تائين ميٽاساسائيز (پکڙيل) آهن. اتي اھا سخت هڏن جي درد، ٽنگ جي ڪمزوري يا فالج ۽ آخرڪار موت جو سبب بڻجن ٿا.

پروسٽيٽ ڪينسر جي اڳڪٿي جو دارومدار ان  تشخيص تي آهي ته ڪينسر ڪيتري حد تائين پکڙيل آهي. اڪثر مردن جي تشخيص ڪئي وئي آهي ٽيومر پروسٽيٽ تائين محدود آهن؛ انهن مان 99 سيڪڙو انهن جي تشخيص کان 10 سالن کان وڌيڪ جيئرا رھیا آهن. تیومر جيڪي جسم جي دور دراز سائيٽن تي ميٽاساساسائيز ٿي ويا آهن تمام خطرناڪ آهن، پنجن سالن جي بقا جي شرح 30 سیکڑی سان 40 سیکڑی تائین آهي.

پروسٽيٽ ڪينسر جي ترقي جو خطرو عمر سان وڌي ٿو؛ تشخيص جي اوسط عمر 67 آهي. ڪنهن به ڪينسر جي خانداني تاريخ رکندڙ ماڻهن کي پروسٽيٽ ڪينسر جو وڌيڪ امڪان آهي، خاص طور تي اهي جيڪي *BRCA2* جين جي ڪينسر سان لاڳاپيل مختلف قسم جا وارث آهن. هر سال پروسٽيٽ ڪينسر جا 12 لک ڪيس تشخيص ٿين ٿا، ۽ 3,50,000 مريض ان بيماريءَ سبب مري وڃن ٿا،  ان کي مردن ۾ ڪينسر ۽ ڪينسر جي موت جو ٻيو وڏو سبب بڻائي ٿو. اٺن مان هڪ مرد پنهنجي حياتيءَ ۾ پروسٽيٽ ڪينسر جي تشخيص ڪئي آهي ۽ چاليهه مان هڪ هن مرض جي ڪري مري ٿو.  پروسٽيٽ ٽيومر پهريون ڀيرو 19ھین صدي جي وچ ۾، سرجري دوران مردن تي پيشاب جي رڪاوٽ سان بيان ڪيا ويا. شروعات ۾، پروسٽيٽيڪٽومي پروسٽيٽ ڪينسر جو بنيادي علاج هو. 20ھین صدي جي وچ ڌاري، تابڪاري جي علاج ۽ هارمون جي علاج کي پروسٽٽ ڪينسر جي علاج کي بهتر بڻائڻ لاء ترقي ڪئي وئي. پروسٽيٽ ڪينسر لاءِ هارمون جي علاج جي ايجاد کي سال 1966ع جو نوبل انعام چارلس بي هيگنس ۽ سال 1977ع جو انعام آندرز ڊبليو شالي کي ڏنو ويو.
## حوالا

زمرو:سرطان جا قسم
زمرو:مردانہ صحت
زمرو:پروسٽيٽ جي بيماريون
پورٽو نووو

**پورٽو نووو** (Porto-Novo) (پرتگالي لاءِ: "نئین بندرگاھہ") (جنهن کي هوگبونو Hogbonu ۽ اجاشي Ajashe پڻ سڏيو ويندو آهي) اولهه آفريڪا جي ملڪ بينن جي گاديءَ جو هنڌ ۽ ٻيو نمبر وڏو شهر آهي. شھری ڪميون 110 چورس ڪلوميٽر (42 چورس ميل) جي ايراضيءَ تي پکڙيل آهي ۽ آبادی سال 2002ع جي آدمشماري مطابق 2,23,552 ماڻهن جي هئي.

گني جي نار جي هڪ انٽ تي واقع، ملڪ جي ڏکڻ اوڀر واري حصي ۾، هي شهر اصل ۾ پرتگالي سلطنت جي اڳواڻي ۾ ٽرانس اٽلانٽڪ غلامن جي واپار لاءِ بندرگاهه طور ترقي ڪئي وئي هئي. اهو بينن جو ٻيو نمبر وڏو شهر آهي، ۽ جيتوڻيڪ اهو سرڪاري گاديءَ جو هنڌ آهي، جتي قومي اسيمبليءَ جو اجلاس تیندو آهي، پر ڪوٽونوءَ جو وڏو شهر حڪومت جي سيٽ آهي، جتي اڪثر سرڪاري عمارتون واقع آهن ۽ سرڪاري ادارا هلن ٿا.

## حوالا

زمرو:بينن
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:آفريڪا جا شهر
زمرو:آفريڪا ۾ راڄڌانيون
زمرو:بينن ۾ آباد ساحلي هنڌ
زمرو:آفريڪا ۾ بندرگاهه وارا شهر

زمرو:آفريڪا جا شهر
زمرو:بندرگاهه وارا شهر
شاردا تعلقو

**شاردا** (Sharda)، جنهن کي شاردي جي نالي سان پڻ سڃاتو وڃي، آزاد ڪشمير، پاڪستان جي ضلعي نيلم جو ھڪ ننڍڙو تعلقو آهي. هي نيلم ضلعي جي ٻن *[[تعلقو|تعلقن]]* مان هڪ آهي ۽ نيلم نديءَ جي ڪناري تي 1,981 میٽر (6,499 فوٽ) جي اوچائي تي واقع آهي.

## نالو ۽ تاريخي ماڳ
”شاردا“ هندن جي علم جي ديوي سرسوتي جو ٻيو نالو آهي ۽ مشهور مندر ۽ هندو زيارتي ماڳ شاردا پيٺ جي ٿر جي ماڳ جي ڪري مشهور آهي، جيڪو ديوي شاردا جي نالي سان وقف آهي.

## ويجھي جايون
شاردي ۽ ناردي ٻه جبل جون چوٽيون آهن، جن کي وادي نظر اچي ٿي، جن جو نالو ڏند ڪٿا جي شهزادین شاردا ۽ ناردا جي نالي پٺيان رکيو ويو آهي. ساڄي ڪناري تي، شاردا جي سامهون، درياهه نيلم سرگن ناله سان ملي ٿو، جنهن سان گڏ هڪ ٽريڪ نوري نار وٽ وڃي ٿو ۽ ان مان ڪاغان وادي ڏانهن وڃي ٿو، جتي ٻيڙيون ۽ جيٽ اسڪائينگ ٿيندي آهي. شاردا جي ڪشش ۾ سرگن، ميدان، ڪشن گهاٽي ۽ شاردا پيٺ شامل آهن. 
## گيلري

Sharda Neelum Valley Winter.jpg
Sharda, Azad Jammu & Kashmir, Pakistan.jpg
Sharda village.jpg
The Mountains of Sharda, Azad Kashmir.jpg


## پڻ ڏسو
• اٺمقام 

• ڊسوٽ 

• ڪيل 

• ڪيرن 

• ڪُٽن 

• تاءُبٽ

## حوالا
زمرو:آزاد ڪشمير جا تعلقا
زمرو:پاڪستان ۾ ھل اسٽيشنون
شاردا پيٺ

**شاردا پيٿ** (انگریزی:Sharda Peeth؛ [اردو]]؛ ڪشميري:شاردا پیٹھ؛ ديوناگري: शारदा पीठ)، هڪ تباهه ٿيل هندو مندر ۽ قديم سکيا جو مرڪز آهي جيڪو اڄوڪي آزاد ڄمون ۽ ڪشمير، پاڪستان ۾ واقع آهي.

## حوالا

زمرو:ھندومت
زمرو:پاڪستان ۾ سياحت
زمرو:پاڪستان ۾ ھندو مندر
زمرو:پاڪستان ۾ عبادتگاهون
زمرو:پاڪستان ۾ قديم آثار
زمرو:پاڪستان جا تاريخي ماڳ
زمرو:آزاد ڪشمير ۾ قديم آثار
زمرو:آزاد ڪشمير جا تاريخي ماڳ
زمرو:پاڪستان ۾ ھندو مندر
پلندري تعلقو

**پلندري (Pulandri؛** )، هڪ تعلقو آهي جيڪا آزاد ڪشمير جي سڌنوتي ضلعي جي انتظامي راڄڌاني طور ڪم ڪري ٿي. اهو ويڪرائي ڦاڪ "54'42°33 اتر، ڊگھائي ڦاڪ "9'41°73 اوبر تي، پاڪستان جي راڄڌاني، اسلام آباد کان 90 ڪلوميٽر (56 میل) جی مفاصلی تی واقع آهي. اهو راولپنڊي ۽ اسلام آباد سان آزاد پٽن روڊ ذريعي ڳنڍيل آهي. پلندري جو مکيه قبيلو سڌن قبيلو آهي.هتي پلندري ۾ 4 آڪٽوبر، 1947ع تي سڌنوتي، آزاد ڪشمير جي پهرين حڪومت قائم ٿي.

## حوالا

زمرو:آزاد ڪشمير
زمرو:آزاد ڪشمير جا تعلقا
پي پي-225 (لوڌران-1)

**پي پي-225 (لوڌران-1)** () پنجاب جي صوبائي اسيمبلي جو هڪ حلقو آهي.
## عام چونڊون، 2002
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون، 2002
## عام چونڊون، 2008
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون، 2008 
## عام چونڊون، 2013
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون، 2013
## عام چونڊون، 2018
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون، 2018
## عام چونڊون، 2024
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون 2024

پنجاب جي صوبائي اسيمبلي جون عام چونڊون 8 فيبروري، 2024ع تي ٿيون۔

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا صوبائي تڪ
زمرو:پنجاب صوبائي اسیمبلي جا تڪ
زمرو:پنجاب، پاڪستان جا انتخابي تڪ
نوبل انعام حاصل ڪندڙن جي فهرست

**[[نوبل انعام]]** (سويڊش: Nobelprisen) هر سال رائل سويڊش اڪيڊمي آف سائنسز، سويڊش اڪيڊمي، <small>ڪرولنسڪا</small> <small>انسٽيٽيوٽ</small> ۽ نارويجيئن نوبل ڪميٽي طرفان انهن ماڻهن ۽ تنظيمن کي ڏنو ويندو آهي جيڪي ڪيميا، طبيعيات، ادب، امن ۽ فزيالوجي يا طب جي شعبن ۾ شاندار ڪم ڪندا آهن. اهو سال 1895ع ۾ الفريڊ نوبل جي وصيت ذريعي قائم ڪيو ويو، جنهن ۾ اهو حڪم ڏنو ويو ته انعام نوبل فائونڊيشن پاران ترتيب ڏيڻ گهرجي. الفريڊ نوبل جي ياد ۾ هڪ اضافي انعام سال 1968ع ۾ سویرجس رڪسبینڪ (Sveriges Riksbank) (سويڊن جي مرڪزي بئنڪ) طرفان اقتصاديات جي شعبي ۾ شاندار تعاون لاءِ قائم ڪيو ويو. هر هڪ نوبل انعام کٽندڙ يا **نوبلسٽ**، هڪ گولڊ ميڊل، هڪ ڊپلوما ۽ انعام جي رقم وصول ڪري ٿو، جيڪي هر سال نوبل فائونڊيشن پاران فيصلو ڪي ويندي آهي.

## فھرست

## حوالا

زمرو:سائنس-سان لاڳاپيل فهرستون
زمرو:نوبل انعام کڻندڙ جي فهرستون
زمرو:Articles with short description
کوئي رٽا تعلقو

**کوئي رٽہ** () يا کوئي رتہ پاڪستان جي انتظام هيٺ آزاد ڪشمير جي ضلعي ڪوٽلي جو هڪ تعلقو آهي.

## حوالا

زمرو:آزاد ڪشمير
زمرو:آزاد ڪشمير جا تعلقا
ميرپور تعلقو

**ميرپور تعلقو (Mirpur Tehsil)** پاڪستان جي  زیر انتظام، ریاست آزاد ڪشمير جي ضلعي ميرپور جي هڪ انتظامي سب ڊويزن  (تعلقو) آهي.
ميرپور ڊويزن

**ميرپور ڊويزن** (Mirpur Division؛  ) آزاد ڪشمير جي پاڪستاني انحصار واري علائقي جو هڪ فرسٽ آرڊر انتظامي ڊويزن آهي. ميرپور آزاد ڪشمير ۾ آبادي جي لحاظ کان سڀ کان وڏو ڊويزن آهي. اهو ڄمون ۽ ڪشمير جي شاھي رياست جي اڳوڻي ميرپور ضلعي جو حصو آهي جيڪو سال 1947ع جي هندستان۔پاڪستان جنگ جي آخر ۾ پاڪستان جي قبضي هيٺ آيو.

## تاریخ

موجوده ميرپور ڊويزن جو علائقو برطانوي راڄ دوران ۽ هندستان جي ورهاڱي کان پوءِ اڳوڻي رياست ڄمون ۽ ڪشمير جو حصو هو. سال 1947ع جي ھندوستان۔پاڪستان جنگ کان پوءِ اھو آزاد ڪشمير جو حصو بڻجي ويو. ميرپور ڊويزن نومبر 1947ع ۾ ميرپور جي قتل عام جو هنڌ هو.

## حوالا

زمرو:آزاد ڪشمير
زمرو:آزاد ڪشمير جا ڊويزن
زمرو:پاڪستان جون ڊويزنون
اسمارا

اسمارا (Asmara) آفريڪا جي ملڪ، ايريٽريا جي مرڪزي علائقي ۾ گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر آهي. اهو 2،325 ميٽر (7،628 فوٽ) جي اوچائي تي آهي، ان کي اوچائي جي لحاظ کان دنيا ۾ ڇهين بلند ترين گاديءَ جو هنڌ ۽ آفريڪا ۾ ٻيو نمبر وڏو گاديء وارو شھر جو اعجاز حاصل آهي. هي شهر هڪ اسڪارپمينٽ جي چوٽي تي واقع آهي جيڪو ٻئي ايريٽرين هاءِ لينڊز جي اتر اولهه ڪنڊ ۽ پاڙيسري ايٿوپيا ۾ عظيم رفٽ وادي سان ملندو آهي. سال 2017ع ۾، شهر کي، ان جي چڱي طرح محفوظ ڪيل جديد فن تعمير لاء، يونيسڪو جي عالمي ورثي واري ماڳ طور اعلان ڪيو ويو. 

مقامي روايتن موجب، شهر جو بنياد چار جدا جدا ڳوٺن جي هڪ ٿيڻ کان پوءِ پرامن طريقي سان گڏ رهڻ لاءِ ڊگھي عرصي جي تڪرار کان پوءِ قائم ڪيو ويو. اسمارا ڪافي عرصي کان ويجھي ديبروا، بحر نیگاش جي رهائش يا ساحلي صوبي جي گورنر جي ڇانوَ ۾ پکڙيل ھئي، پر اھو اڃا تائين ھڪ وڏي آباديءَ جي حيثيت ۾ اڌ ھزارين سالن تائين موجود رھيو ۽ ڪجھه اھميت حاصل ڪري رھي ھئي جيئن ماساوا ڏانھن واپار واري رستي تي بيٺل ھئي. اسمارا پهريون ڀيرو 20 صدي عيسويء جي دوران شهرت ڏانهن وڌيو، جڏهن اهو اطالوي ايريٽريا جي راڄڌاني بڻجي ويو. اطالوي حڪمراني جي تحت اسمارا شهر تيزيء سان شهري ۽ جديديت جو تجربو ڪيو.
thumb|اسمارا
## حوالا

زمرو:اريٽيريا
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:آفريڪا ۾ راڄڌانيون
زمرو:ايريٽيريا ۾ آباديون جڳهيون
يورپ ۾ شهرن جي فهرست

هي **يورپ جي شهرن جي فهرستن جي فهرست** آهي. ملڪن جي فهرستن ۾ اهي ملڪ شامل آهن جيڪي گهٽ ۾ گهٽ ڪجهه حد تائين يورپي جاگرافيائي حدن جي اندر ڪن خاص تعریفن مطابق اچن تا.
## خودمختيار رياستون
* آرمينيا ۾ شهرن جي فهرست
* Yerewan
* آسٽريا ۾ شهرن جي فهرست 
* Vienna 
* آذربائيجان ۾ شهرن جي فهرست
* Baku
* آئس لينڊ ۾ شهرن جي فهرست 
* Reykjavik 
* آئرلينڊ ۾ شهرن جي فهرست
* Dublin
* اٽلي ۾ شهرن جي فهرست 
* Rome
* Florence 
* Milan
* البانيا ۾ شهرن جي فهرست 
* Tirana 
* اندورا ۾ شهرن جي فهرست
* Andorra La Vella
* ايسٽونيا ۾ شهرن ۽ ڳوٺن جي فهرست
* Riga
* Vilnius 
* اسپين جي ميونسپلٽيز جي فهرست
* Madrid 
* Barcelona 
* اتر مقدونيا ۾ شهرن جي فهرست
* Skopje 
* بيلاروس ۾ شهرن جي فهرست 
* Minsk
* بيلجيم ۾ شهرن جي فهرست 
* Brussels 
* Antwerp
* بوسنيا ۽ هرزيگوينا ۾ شهرن جي فهرست 
* Sarajevo 
* بلغاريا ۾ شهرن جي فهرست
* Sofia
* برطانيه ۾ شهرن جي فهرست
* London
* Manchester 
* Birmingham 
* Edinburgh 
* Glasgow 
* Belfast
* Cardiff 
* پولينڊ ۾ شهرن جي فهرست
* Warsaw
* Ketowice
* پرتگال ۾ شهرن جي فهرست
* Lisbon
* ترڪي ۾ شهرن جي فهرست 
* Ankara 
* Istanbul 
* جارجيا ۾ شهرن جي فهرست
* Tbilisi 
* جرمني ۾ شهرن جي فهرست 
* Berlin
* Munich 
* Frankfurt
* چيڪ ريپبلڪ ۾ شهرن ۽ ڳوٺن جي فهرست 
* Prague 
* ڊنمارڪ ۾ شهرن جي فهرست
* Copenhagen 
* رومانيا ۾ شهرن جي فهرست 
* Bucharest 
* روس ۾ شهرن جي فهرست
* Moscow 
* Saint Petersburg
* سان مارينو جي ميونسپلٽيز جي فهرست
* سربيا ۾ شهرن جي فهرست
* Belgrade 
* سلوواکیا ۾ شهرن جي فهرست
* Bratislava 
* سلووانیا ۾ شهرن جي فهرست
* Ljubljana 
* سويڊن ۾ شهرن جي فهرست 
* Stockholm 
* Malmo
* سوئٽزرلينڊ ۾ شهرن جي فهرست
* Zurich 
* Genev
* Finland 
* Helsinki 
* فرانس ۾ ڪميونن جي فهرست
* Paris
* Marselli
* قبرص ۾ شهرن ۽ ڳوٺن جي فهرست
* Nicosia 
* ڪروشيا ۾ شهرن جي فهرست
* Zagreb 
* لاتويا ۾ شهرن جي فهرست
* لیچنستائن ۾ ميونسپلٽيز جي فهرست
* لٿوانیا ۾ شهرن جي فهرست 
* لگزمبرگ ۾ شهرن جي فهرست
* مالٽا ۾ شهرن جي فهرست (صرف تاريخي)
* مالدووا شهرن جي فهرست
* موناکو (شهر-رياست)
* مونٽي نيگرو ۾ شهرن جي فهرست
* Podgorica 
* ناروي ۾ شهرن جي فهرست
* Oslo
* هنگري ۾ شهرن جي فهرست 
* Budapest 
* هالينڊ ۾ شهرن جي فهرست
* Amsterdam 
* يوڪرين ۾ شهرن جي فهرست 
* Kyiv
* يونان ۾ شهرن جي فهرست
* Athens 

## انحصار، خودمختيار ٻيا علائقا
* جبرالٽر (شهر جو علائقو) 
* گورینسي 
* جرسي
* ڪوسووو ۾ شهرن جي فهرست
* آئل آف مين ۾ جڳهن جي فهرست
* فارو ٻيٽ جا شهر

## پڻ ڏسو
• يورپي يونين ۾ شهرن جي فهرست
• يورپي يونين ۾ شهري علائقن جي فهرست
• يورپي يونين ۾ آبادي جي کثافت جي لحاظ کان شهرن جي فهرست
## حوالا

زمرو:شهر
زمرو:يورپ
زمرو:فهرستون
زمرو:يورپ سان لاڳاپيل فهرستون
يورپ ۾ ڳوٺن جي فهرست

هي ملڪن طرفان يورپ جي ڳوٺن جي فهرست آهي:

•  بلغاريا ۾ ڳوٺن جي فهرست 

• ايسٽونيا ۾ ڳوٺن جي فهرست

• اتر آئرلينڊ ۾ ڳوٺن جي فهرست

• ناروي ۾ ڳوٺن جي فهرست

• سربيا ۾ آبادي جڳهن جي فهرست 
## پڻ ڏسو
• يورپ ۾ شهرن جي فهرست

• يورپ
## حوالا

زمرو:يورپ
زمرو:يورپ سان لاڳاپيل فهرستون
راولپنڊي تعلقو

**راولپنڊي** (Rawapindi) پاڪستان جي صوبی پنجاب جی ضلعي راولپنڊي جو هڪ تعلقو (هڪ انتظامي ذيلي ڊويزن) آهي. ان جو گاديءَ جو هنڌ، راولپنڊي جو شهر آهي.

## حوالا

زمرو:راولپنڊي ضلعو
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
زمرو:Articles with short description
سانٽياگو

thumb|سانٽياگو

**سانٽياگو** (Santiago)، سرڪاري طور تي سانٽياگو ڊي چلي (Santiago de Chile)، دکن آمريڪا کنڊ جی ملک چلي جي گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر آهي. سانٽياگو، جيڪو سانٽياگو ڊي چلي جي نالي سان پڻ سڃاتو وڃي ٿو، چلي جي گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر آهي ۽ آمريڪا جي وڏن شهرن مان هڪ آهي. اهو ملڪ جي مرڪزي وادي ۾ واقع آهي ۽ سينٽياگو ميٽروپوليٽن علائقي جو مرڪز آهي، جنهن جي آبادي 70 لک آهي، جيڪا چلي جي ڪل آبادي جو 40 سيڪڙو جی نمائندگي ڪري ٿي. اڪثر شهر سمنڊ جي سطح کان 500 کان 650 ميٽر (1,640 کان 2,133 فوٽ) جي وچ ۾ اوچائي تی واقع آهي. 

سال 1541ع ۾ اسپيني فاتح پيڊرو ڊي والڊيويا طرفان قائم ڪيو ويو، سانٽياگو نوآبادياتي دور کان وٺي چلي جي گاديءَ واري شهر طور ڪم ڪيو آهي. هن شهر ۾ 19هين صديءَ جي نيوڪلاسيڪل آرڪيٽيڪچر جو مرڪز آهي ۽ ويندڙ پاسي واريون گهٽيون آهن جن ۾ آرٽ ڊيڪو، نيو گوٿڪ ۽ ٻين اسلوب جو ميلاپ آهي. سانٽياگو جي شهر جو نظارو ڪيترن ئي  اڪيلي ٽڪرين ۽ تيز رفتار سان وهندڙ ماپوچو درياءَ طرفان بيان ڪيو ويو آهي، جيڪو پارڪن جهڙوڪ پارڪ فاريسٽل ۽ بالماسيدا پارڪ سان قطار ۾ رکيل آهي. اينڊس (Andes) جبل شهر جي اڪثر حصن مان ڏسي سگهجن ٿا ۽ سموگ جي مسئلي ۾،  خاص ڪري سياري ۾، مينهن نه پوڻ سبب، حصو وٺن ٿا. شهر جي ٻاهرئين پاسي انگورن جي باغن سان گهيريل آهي، ۽ سينٽياگو جبلن ۽ پئسفڪ سمنڊ بئین سان هڪ ڪلاڪ جي پنڌ ​​تي آهي. 

سينٽياگو چلي جو سياسي ۽ مالي مرڪز آهي ۽ ڪيترن ئي ملٽي نيشنل ڪارپوريشنز جي علائقائي هيڊ ڪوارٽرن جو گهر آهي. چلي جي حڪومت جي ايگزيڪيوٽو ۽ عدليه شاخون سينٽياگو ۾ ٻڌل آهن، جڏهن ته ڪانگريس گهڻو ڪري ويجھي والپاريسو ۾ منعقد ڪئي وئي آهي.

## حوالا

زمرو:چلي
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:ڏکڻ آمريڪا ۾ راڄڌانيون
زمرو:Articles with short description
شاھہ فيصل بن عبدالعزيز آل سعود

**شاھہ فيصل بن عبدالعزيز بن عبدالرحمٰن آل سعود** (14 صفر 1324ھ/14 اپريل 1906ع- 12 ربيع الاول 1395ھ/25 مارچ 1975ع)،  سعودي عرب جو ٽيون بادشاهه، ملڪ جو سورهون حاڪم هو. بادشاهه عبدالعزیز ۽ سندس زال، شهزادي طرفا بنت عبدالله (بن عبداللطيف بن شيخ عبدالرحمان بن شيخ حسن الشيخ بن امام شيخ محمد بن عبدالوهاب) جو پٽ ھو.  شاھہ فيصل سال 1964ع کان 1975ع تائين سعودي عرب جو بادشاهه رهيو. هو اتحاد امت جو وڏو مبلغ هو ۽ پنهنجي دور حڪومت ۾ ان مقصد کي حاصل ڪرڻ لاءِ ڪوششون ڪندو رهيو.

فيصل پنهنجي پيءُ، بادشاهه عبدالعزيز ۽ سندس ڀاءُ، بادشاهه سعود جي دور ۾ هڪ بااثر سياستدان طور اڀري آيو، سندس پيءُ کيس ننڍي عمر ۾ ئي سياست ۾ آندو، کيس سفارتي مشن تي يورپ موڪليو، ۽ کيس سعودي فوجن جي اڳواڻيءَ جو فرض سونپيو. سال 1922ع ۾ عسير جي صورتحال کي پرسڪون ڪرڻ لاءِ 1926ع ۾ حجاز ۾ پنهنجي والد جو نائب مقرر ٿيو، ان وقت سندس عمر ويهه سال هئي.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:شاهه فيصل بن عبدالعزيز آل سعود
زمرو:سعودي شخصيتون
زمرو:سعودي عرب
زمرو:آل سعود
زمرو:سعودي عرب جا شاهه
زمرو:شخصيتون
زمرو:سعودي عرب
زمرو:اسلامي شخصيتون
زمرو:عرب شخصيتون
زمرو:سعودي شخصيتون
زمرو:1906ع جون پيدائشون
زمرو:1975ع جون فوتگيون
اشڪ آباد

**اشڪ آباد** (Ashgabat) ترڪمانستان جو سڀ کان وڏو شھر ۽ گاديءَ جو هنڌ آهي. اشڪ آباد (فارسي: عشق‌آباد)، اڳوڻو نالو پولٽوراتسڪ  (Poltoratsk؛ روسي: Полтора́цк) سال 1919ع ۽ 1927ع جي وچ ۾، ترڪمانستان جو گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر آهي. اهو ايران۔ترڪمانستان سرحد جي ويجهو وچ ايشيا ۾ ڪراڪم ريگستان ۽ ڪوپيتداگ جبلن جي وچ ۾ واقع آهي. شهر جي آبادي 10,30,063 آهي (2022 جي مردم شماري). 

هي شهر سال 1881ع ۾ هڪ آھل ٽيڪ قبيلي ڳوٺ جي بنياد تي ٺهرايو ويو ۽ سال 1924ع ۾ ترڪمان سوويت سوشلسٽ ريپبلڪ جي گاديءَ جو هنڌ بڻيو. سال 1948ع جي اشک آباد جي زلزلي ۾ شهر جو گهڻو حصو تباهه ٿي ويو، پر ان کان پوءِ وڏي پيماني تي سوویت حڪمرانيءَ هيٺ ٻيهر تعمير ڪيو ويو آهي. صفر مراد نيازوف جي "وائيٽ سٽي" شهري تجديد منصوبي جي نتيجي ۾، يادگار منصوبن جي نتيجي ۾ قيمتي سفيد سنگ مرمر ۾ ڍڪيل آهن. سوويت دور جي قراقم ڪينال شهر مان گذري ٿي، جيڪو آمو دريا کان اوڀر کان اولهه تائين پاڻي کڻي وڃي ٿو. سال 2019ع کان وٺي، شهر کي، دنيا ۾ رهندڙن جي بلند ترين قيمتن مان هڪ تسليم ڪيو ويو آهي، گهڻو ڪري ترڪمانستان جي افراط زر ۽ درآمد جي مسئلن جي ڪري.

thumb|اشڪ آباد
## حوالا

زمرو:ايشيا ۾ راڄڌانيون
زمرو:ترڪمانستان
زمرو:پهريون هزار سال مسيح کان اڳ ۾ قائم ٿيل آباد هنڌ
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:سلڪ روڊ سان گڏ آباد هنڌ
زمرو:Articles with short description
ڳاڙهو سمنڊ

**ڳاڙهو سمنڊ (عربی: بحیرہ احمر؛ انگلش: Red Sea)** هندي وڏي سمنڊ جو هڪ سمنڊ آهي جيڪو آفريڪا ۽ ايشيا جي وچ ۾ واقع آهي. ان جو سمنڊ سان لاڳاپو ڏکڻ ۾ باب المندب آبنائي ۽ نار عدن ذريعي آهي. ان جي اتر ۾ جزيره نما سينائی، خليج عقبه ۽ سوئز جی نار ( سوئز ڪينال ڏانهن ويندڙ) آهن. اهو ريڊ سي رفٽ جي هيٺان آهي، جيڪو عظيم رفٽ وادي جو حصو آهي.

ڳاڙهي سمنڊ جي مٿاڇري واري ايراضي تقريبن 4,38,000 چورس ڪلوميٽر (1,69,000 چورس میل) آهي،  اٽڪل 2,250  ڪلوميٽر (1,400 میل) ڊگهو ۽  ان جي ويڪر واري نقطي تي 335  ڪلوميٽر (221 میل) وسيع آهي. ان جي سراسري کوٽائي 490 ميٽر (1,610 فوٽ) آهي ۽ مرڪزي *سواڪين گرت* ۾ ان جي وڌ ۾ وڌ کوٽائي 3,040 ميٽر (9,970 فوٽ) تائين پهچي ٿي. 

ڳاڙهي سمنڊ جو تقريباً 40 سيڪڙو ڪافي اونهو (100 ميٽر (330 فوٽ) آهي ۽ اٽڪل 25 سيڪڙو 50 ميٽر (164 فوٽ) کان گهٽ اونهو آهي.وسيع اونداهي شيلف انهن جي سامونڊي زندگي ۽ مرجان جی چتانن لاءِ مشهور آهن. سمنڊ ۾ 1,000 کان وڌيڪ غير عمدي نسل ۽ 200 قسم جا نرم ۽ سخت مرجان رهن ٿا. ڳاڙھو سمنڊ دنيا جو اُتر ترين اڀرندڙ (Tropical) سمنڊ آھي، ۽ ھن کي گلوبل 200 ايڪو ريجن مان نامزد ڪيو ويو آھي.

## حوالا

زمرو:سمنڊ
زمرو:جاگرافي آفريڪا
زمرو:ايشيا جي جاگرافي
زمرو:سعودي عرب جي جاگرافي
زمرو:Articles with short description
ٽيڪسيلا تعلقو

**ٽيڪسلا تعلقو**، جنهن جو انتظامي مرڪز ٽيڪسيلا ۾ آهي، پاڪستان جي پنجاب جي راولپنڊي ضلعي جي اٺن تعلقن مان هڪ آهي. اٽڪ ضلعو، راولپنڊي تعلقو، اسلام آباد جي گاديءَ وارو علائقو ۽ هري پور ضلعو ان جي اتر ۽ اولهه طرف گھيرو ڪري ٿو.

اهو علائقو قديم گنڌارا علائقي جو حصو هو. ٽيڪسلا کي سال 1980ع ۾ يونيسڪو جي عالمي ورثي واري ماڳ جو درجو ڏنو ويو ۽ ھیو ٽيڪسيلا جي شهر ۾ واقع آهي. 

## حوالا

زمرو:راولپنڊي ضلعو
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
زمرو:Articles with short description
سيئول

**سيئول** (Seoul)، سرڪاري طور تي سيول اسپيشل سٽي۽ اڳ ۾ هانسیونگ ۽ ڪيجيو جي نالي سان مشهور آهي، ڏکڻ ڪوريا جي گاديءَ جو هنڌ آهي ۽ ملڪ جو سڀ کان وسيع شهري مرڪز آهي. وسيع سيول ڪيپيٽل ايريا ، گيونگ گي صوبي ۽ انچيون ميٽروپوليٽن شهر کي شامل ڪري، سال 2014ع ۾، ٽوڪيو، نيو يارڪ سٽي ۽ لاس اينجلس جي پٺيان، دنيا جي چوٿين وڏي ميٽروپوليٽن معيشت طور اڀري. ھي شھر ڏکڻ ڪوريا جي اڌ کان وڌيڪ آبادي جي ميزباني ڪري ٿو. جيتوڻيڪ سيول جي آبادي هڪ ڪروڙ (10 ملين) کان ٿورو مٿي ٿي وئي، اها سال 2014ع کان وٺي آهستي آهستي گهٽجي وئي آهي ء سال 2020ع تائين تقريبن 99 لک 70 ھزار (9.97 ملين) رهاڪن تي بيٺا آهن.

سيول جي تاريخ 18 ق.م. سان شروع تھئی تی جڈھن جوسیون خاندان جي دور ۾، سيول کي، شھر جي چوڌاري، قلعي جي ديوار سان گڏ سرڪاري طور تي راڄڌاني طور نامزد ڪيو ويو. 20ھین صدي جي شروعات ۾، سيول جاپاني سلطنت جي قبضي ۾ هو ء گیونگسونگ (Gyeongseong) سان نالو تبديل ڪيو ويو. ڪورين جنگون سخت لڙائيون کڻي آيو، سيول سان چار ڀيرا هٿ ڦيرائي ۽ شهر گهڻو ڪري برباد ٿي ويو. ان جي باوجود، شهر کان پوء اهم تعميراتي ۽ تيزيء سان شهري ٿي چڪو آهي.

سيول کي ايشيا جو سڀ کان وڌيڪ رهڻ لائق شهر جو درجو سال 2015ع ۾ آرڪاڈس Arcadis جي مطابق عالمي سطح تي زندگي جي ٻئين اعليٰ معيار سان ۽ تقريبن 40,000 ڈالر جي في کس جی ڈی پی (PPP) سان ڏنو ويو. 15 فارچون گلوبل 500 ڪمپنيون،جن ۾ صنعت جون وڏيون ڪمپنيون جهڙوڪ سامسنگ،  ايل جي ڪارپوريشن ۽ ھیونڈائی جا هيڊ ڪوارٽر سيئول ڪيپيٽل ايريا ۾ آهن، جن جا وڏا ٽيڪنالاجي مرڪز، جهڙوڪ گنگنم ۽ ڊجيٽل ميڊيا سٽي آهن. سيول گلوبل پاور سٽي انڊيڪس ۽ گلوبل فنانشل سينٽرز انڊيڪس ۾ ستين نمبر تي آهي ۽ عالمي ڪانفرنسن جي پنجن مکيه ميزبانن مان هڪ آهي. هن شهر اهم ایونٹ جي ميزباني پڻ ڪئي آهي جهڙوڪ سال 1986ع ايشين گيمز، سال 1988ع سمر اولمپڪس ۽ سال 2010ع جي G-20 سيول اجلاس.

سيئول جغرافيائي طور تي جبلن واري علائقي ۾ قائم آهي، بخان جبل ان جي اترئين ڪناري تي واقع آهي. سيول جي گاديءَ واري علائقي ۾ پنج يونيسڪو جي عالمي ورثي واري سائيٽن تي مشتمل آهي: جن م چانگدوڪ محل، هواسونگ قلعو، جونگميو مزار، نام هان سانسيونگ ۽ جوزون خاندان جا شاهي مقبرا شامل آهن. ان کان علاوه، سيئول جديد تعميراتي ترقيءَ ۾ اضافو ڏٺو آهي، جن ۾ نمايان نشانن سميت این سیئول ٹاور، 63 بلڈنگ، لوٹی ورلڈ ٹاور، ڈونگڈائیمن ڈیزائن پلازا، لوٹی ورلڈ، ٹریڈ ٹاور، سی او ای ایکس، آئی ایف سی سیئول ء پارک1 شامل آھن. سيئول کي سال 2010ع ۾ ورلڊ ڊيزائن ڪيپيٽل جو نالو ڏنو ويو ۽ موسيقي، تفريحي ۽ ثقافتي صنعتن لاءِ قومي مرڪز طور ڪم ڪيو جنهن K-پاپ ۽ ڪورين ويو کی بین الاقوامي شهرت تائين پهچايو.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

### آفيشيل سائيٽون
*  
*  

### سياحت ۽ آبادي جي معلومات
* i Tour Seoul – The Official Seoul Tourism Guide Site

زمرو:سيئول

زمرو:وڏا شهر
زمرو:ڏکڻ ڪوريا
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:ايشيا ۾ راڄڌانيون
زمرو:ڏکڻ ڪوريا ۾ شهر
بشڪيڪ

**بشڪيڪ** (Bishkek)، وچ ايشيائي ملڪ، ڪرغزستان جي راڄڌاني آهي. بشڪيڪ (روسي: Бишкек)، اڳ ۾ پشپڪ ۽ فرونز، ڪرغزستان جي گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر آهي. بشڪيڪ پڻ چوئی (Chüy) علائقي جو انتظامي مرڪز آهي. علائقو شهر جي چوڌاري گهيرو ڪري ٿو، جيتوڻيڪ اهو شهر پاڻ علائقي جو حصو نه آهي بلڪه ڪرغزستان جي علائقي جي سطح جو يونٽ آهي. بشڪيڪ قزاقستان جي سرحد جي ويجهو واقع آهي ۽ سال 2021ع تائين ان جي آبادي 10,74,075 آهي. بشڪيڪ ڪرغزستان جو پراڻو شهر آهي؛ اهو ملڪ جو واحد شهر آهي، ۽ ملڪ جي سڀني رهاڪن جو اٽڪل 17 سيڪڙو بشڪيڪ جي ميٽروپوليٽن علائقي ۾ رهن ٿا. 

ڪوڪند جي خانيت سال 1825ع ۾ پشپيڪ جو قلعو قائم ڪيو ته جيئن مقامي قافلي جي رستن کي ڪنٽرول ڪري ۽ ڪرغز قبيلن کان خراج وصول ڪري سگهجي. 4 سيپٽمبر، 1860ع تي ڪرغزن جي منظوري سان ڪرنل اپولون زيمرمان جي اڳواڻي ۾ روسي فوجون قلعي کي تباهه ڪري ڇڏيو. اڄوڪي دور ۾، قلعي جا ٽڪرا صرف جيبڪ جولو اسٽريٽ جي اتر ۾، نئين مکيه مسجد جي ويجهو ملي سگهن ٿا. هڪ روسي آبادي سال 1868ع ۾ قلعي جي ماڳ تي ان جي اصل نالي، پشپيڪ تحت قائم ڪئي وئي. اهو روسي ترڪستان ۽ ان جي سيميريچي اوبلاست جي جنرل گورنرشپ جي اندر واقع آهي. ڪارا۔ڪرغز (Kara-Kirghiz) خودمختيار اوبلاست سال 1925ع ۾ روسي ترڪستان ۾ قائم ڪيو ويو،  پشپيڪ  کي ان جي گاديءَ جو هنڌ بڻايو ويو. سال 1926ع ۾، سوويت يونين جي ڪميونسٽ پارٽيءَ شهر جو نالو بدلائي فرونز رکيو، بالشويڪ فوجي اڳواڻ ميخائل فرونز (1885-1925) جي نالي تي، جيڪو اتي ڄائو هو. فرونز سال 1936ع ۾ ڪرغز سوويت سوشلسٽ ريپبلڪ جو گاديءَ جو هنڌ ٿيو، سوويت يونين ۾ قومي حدبنديءَ جي آخري مرحلن دوران. سال 1991ع ۾، ڪرغز پارليامينٽ راڄڌاني جو نالو بدلائي بشڪيڪ رکيو. بشڪيڪ تقريباً 800 ميٽر (2،600 فوٽ) جي اوچائي تي واقع آهي، جيڪو ڪرغز الائو-تو رينج جي اترئين پاسي کان، ٽيان شان جبل جي حد جي هڪ توسيع آهي. اهي جبل 4،895 ميٽر (16،060 فوٽ) جي اوچائي تائين اڀرن ٿا. شهر جي اتر ۾، هڪ زرخيز ۽ آسانيء سان اڻڄاتل اسٽيپ پري اتر کان پاڙيسري قزاقستان تائين پکڙيل آهي. چوئی درياهه گهڻو ڪري علائقي کي وهائي ٿو. بشڪيڪ ترڪستان-سائبيريا ريلوي سان اسپور لائين ذريعي ڳنڍيل آهي. 

بشڪيڪ وسيع بليوارڊز ۽ سنگ مرمر سان ٺهيل عوامي عمارتن جو شهر آهي، جنهن ۾ ڪيترن ئي سوويت طرز جي اپارٽمنٽ بلاڪن سان گڏ اندروني صحنن جي ڀرسان آهي. اتي پڻ هزارين ننڍا، خانگي طور تي ٺهيل گهر آهن، اڪثر ڪري شهر جي مرڪز کان ٻاهر. گهٽيون گرڊ جي نمونن جي پيروي ڪنديون آهن، جن جي ٻنهي پاسن کان گهڻو ڪري تنگ آبپاشي چينل آهن، جيڪي وڻن کي پاڻي فراهم ڪن ٿا جيڪي گرم اونهاري دوران ڇانو فراهم ڪن ٿا.

کاٻو|thumb|'''بشڪيڪ شهر جي تصوير'''

## حوالا

زمرو:ايشيا ۾ راڄڌانيون
زمرو:بشڪيڪ
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:سلڪ روڊ سان گڏ آباد هنڌ
زمرو:ڪرغيزستان
زمرو:ڪرغيزستان ۾ آباديون جڳهيون
پي پي-282 (ليه-4)

**پي پي-282 (ليه-4)** () پنجاب جي صوبائي اسيمبلي جو هڪ حلقو آهي.

## عام چونڊون، 2002
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون، 2002
## عام چونڊون، 2008
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون، 2008 
## عام چونڊون، 2013
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون، 2013
## عام چونڊون، 2018
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون، 2018
## عام چونڊون، 2024
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون 2024

پنجاب جي صوبائي اسيمبلي جون عام چونڊون 8 فيبروري، 2024ع تي ٿيون۔

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا صوبائي تڪ
زمرو:پنجاب صوبائي اسیمبلي جا تڪ
زمرو:پنجاب، پاڪستان جا انتخابي تڪ
هنوئي

**هنوئي** (Hanoi) یا هانوئي (ويٽنامي: Hà Nội) ايشيا جي براعظم ۾ ويٽنام جو گاديءَ جو هنڌ ۽ ٻيو نمبر سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر آهي. جيئن ته ان جي نالي جي لفظي ترجمي مان ظاهر ٿئي ٿو، "درياء جي اندر"، هنوئي جي سرحد جا حصا ڳاڙهي ۽ ڪاري دريائن پاران بيان ڪيا ويا آهن. ميونسپلٽي طور، هنوئي 12 شهري ضلعن، 17 ڳوٺاڻن ضلعن ۽ هڪ ضلعي سطحي شهر تي مشتمل آهي. ان جي ايراضي 3,360 چورس ڪلوميٽر (1,297 چورس ميل) آهي ۽ سال 2022ع ۾ آبادي 84,35,700 هئي. 2022ع ۾، هنوئي سڀني ويٽنام جي صوبن ۽ ميونسپلٽيز جي، ھوچی منھ شھر کانپوء، ٻئي نمبر تي سڀ کان وڌيڪ، 51.4 بلين آمريڪي ڊالر مجموعي علائقائي پيداوار آهي. هنوئي، سورابايا کان پوءِ آسيان (ASEAN) جي اٺين وڏي معيشت آهي.

## حوالا

زمرو:ويٽنام
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:ايشيا ۾ راڄڌانيون
زمرو:ويٽنام ۾ شهر
زمرو:Articles with short description
مشيني ترجمو

**مشيني ترجمو** (Machine Translation) یا ته اصول تي ٻڌل يا امڪاني (يعني شمارياتي ۽، تازو، نيورل نيٽ ورڪ تي ٻڌل)، متن يا تقرير جي هڪ ٻوليءَ کان ٻي ٻوليءَ ۾ ترجمي جي لاءِ، مشين لرننگ طريقن جو استعمال آهي، جنهن ۾ ٻنهي ٻولين جي لاڳاپيل، محاوري ۽ عملي نراليات شامل آهن.
پاڪستان ۾ کجيءَ جي پوک

پاڪستان دنيا ۾ کجور پيدا ڪرڻ ۾ پنجون نمبر وڏو ملڪ آهي.  ٽريڊ ڊولپمينٽ اٿارٽي موجب پاڪستان دنيا ۾ کجور جي وڏي پيداوار ۽ برآمد ڪندڙ ملڪن مان هڪ آهي، هر سال 535,000 ٽن کجور پيدا ڪري ٿو. کجور جي پوک لاءِ مکيه علائقا خيرپور ضلعو ۽ پنجگور ضلعو آهن.
## قسمون
پاڪستان ۾ کجين جا 160 کان وڌيڪ قسم آهن، جن مان مشهور قسم هي آهن: 

• خيرپور جي اصيل

• ڊيرا اسماعيل خان جي ڍڪي

• مڪران جي بيگم جنگي 

## پنجگور کجور پروسيسنگ پلانٽ
پنجگور کجور جي پروسيسنگ پلانٽ، پاڪستان، متحده عرب امارات جي مدد سان ابوظهبي فنڊ فار ڊولپمينٽ (ADFD) جي مالي مدد سان 6.36 ملين آمريڪي ڊالر جي لاڳت سان، سال 2022ع ۾ پيداوار شروع ڪئي. منصوبي جي ايراضي 5,710 چورس ميٽر آهي ۽ روزانو 32,000 ٽن کان وڌيڪ کجور پروسيس ڪري ٿو.

## حوالا

زمرو:پاڪستان ۾ زراعت
زمرو:کجيءَ جو وڻ
ڄام پور ضلعو

**ڄام پور** (اردو: ضلع جامپور) پاڪستان جي صوبي پنجاب جو هڪ ضلعو آهي جنهن جو انتظامي هيڊڪوارٽر ڄامپور شهر ۾ آهي. سنڌو درياهه جي اولهه ۾ واقع، ان جا رهواسي اڪثر ڪري سرائيڪي ۽ بلوچ آهن، جڏهن ته شهري علائقن جو گهڻو حصو اردو ڳالهائيندڙ مهاجر خاندانن سان آباد آهي. سال 1998ع جي مردم شماري مطابق، ضلعي جي آبادي لگ بگ 11,00,000 هئي، ۽ انهن مان 14.27 فیصد شهري علائقن جا رهواسي هئا.

## انتظامي تقسیم
1. ڄامپور تعلقو

2. محمد پور تعلقو

3. داجل تعلقو

## حوالا

زمرو:پنجاب، پاڪستان
زمرو:پنجاب، پاڪستان جا ضلعا
زمرو:پاڪستان جا ضلعا
ڄامپور تعلقو

**ڄامپور** ()، پاڪستان جی صوبی پنجاب جو هڪ تعلقو آهي. هي ضلعي ڄامپور جي گاديءَ جو هنڌ آهي. هي انتظامي طور 19 يونين ڪائونسلن ۾ ورهايل آهي، جن مان ٻه تعلقي گاديءَ جو هنڌ ڄامپور م آهن.

## حوالا

زمرو:اھي صفحا جيڪي سانچن جي سڏن ۾ ٻٽيون شيون استعمال ڪن ٿا
زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
زمرو:پنجاب جا تعلقا
زمرو:پنجاب، پاڪستان
زمرو:صفحا جنم ۾ غير-انگي فارميٽ.نم آرگيومينٽ آھي
زمرو:غيرمددي پيراميٽر سان حوالا تي مشتمل صفحا
زمرو:Articles containing non-English language text
ڊيرا غازي خان تعلقو

**ڊيره غازي خان** ()، پاڪستان جي صوبي پنجاب ۾ ڊيره غازي خان ضلعي جو هڪ انتظامي سب ڊويزن (تعلقو) آهي. هن تعلقي جي گاديءَ جو هنڌ ڊيره غازي خان شھر آهي.

## حوالا

زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:پنجاب جا تعلقا
زمرو:پنجاب، پاڪستان