open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
زيمسٽوو

**زيمسٽوو** (روسي: земecTob؛ انگريزي: Zemstvo)، روسي ٻولي جي لفظ، "زيمليا" (земля) مان نڪتل آھي، جن جو معني زمين، ملڪ يا رياست آهي. اھا روسي ايمپائر جي ٻھراڙيءَ جي علائقي جي ھڪ چونڊيل اسيمبلي ھئي. سورھين صدي ۾ روس ۾ محصولن جي اڳاڙي جو زيمسٽوو نالي ھڪ ادارو پڻ ھيو.

## قيام
 
1861ع ۾ روسي زار اليگزينڊر ٻئين روس ۾ سماجي ۽ معاشي  خدمتن جي سڌارن جي نتيجي ۾  مڪاني حڪومت جو ھي ادراو قائم ڪيو. انھن سڌارن جو مسودو تيار ڪندڙ نڪولئي مليوٽن زيمسٽوو جو خيال ڏنو ۽ زيمسٽوو تي سڀ کان پھرين قانونسازي 1864ع ۾ عمل ۾ آئي. روسي ايمپائر ۾ ان وقت 34 کان مٿي گورنريون ھيون جن کي روسي ٻولي م گوبرنيا چوندا ھيا. ھر گورنري جي انتظامي ورھاست ضلعن يعني وولاسٽ ۾ ٿيل ھئي ۽ وڌيڪ مير ۾ ٿيل ھئي. زيمسٽوو جي اصلاحن جو مقصد  چونڊن ذريعي مڪاني حڪومت جو ھڪ اھڙو ڪنھن حد تائين بااختيار ادارو قائم ڪرڻ ھيو جنھن ذريعي ھيٺين سطح تي معاشي معاملا حل ڪيا وڃن. 1865ع ۾ زيمسٽوو جي ابتدا 19 صوبن يا گورنرين کان ڪئي ۽ 1866  کان 1876 تائين باقي 16 صوبن  يا گورنرين ۾ پڻ قائم ڪيون ويون. 13صوبن يا گورنرين ۾ اڃان اھو نظام قائم نه ٿي سگھيو ھو 1890 واري ڏھاڪي ۾ انھن اسيمبلين ملڪ ۾ آئيني سڌارن جا مطالبا ڪرڻ شروع ڪيا. ھنن اسيمبلين  1905 ۽ پوء 1917 جي روسي انقلابن جي سرگرمين کي تحرڪ ڏنو.

## جوڙجڪ
زيمسٽوو جي نالي سان ضلعي ۽ صوبائي سطح تي  اسيمبليون جوڙيون ويون جيڪي زميندارن جي نمائندن ۽ ھارين جي ڪميون جي نمائندن تي مشتمل ھيون. زيمسٽوو اسيمبلين روڊن کي بھتر بڻايو، تعليم کي وڌايو ۽ صحت جي سنڀال جو ڪم ڪيو. زيمسٽوو ٻن ايوانن تي مشتمل ھيو جن م ھڪ چونڊيل نمائندن واري ڪائونسل يا زيمسڪايا سوبراني (*zemskaya sobranye *) ۽ ٻيو ان ڪائونسل جو  نامزد ڪيل ايگزيڪيوٽو بورڊ ھيو جنھن کي روسي ٻولي ۾ زيمسڪايا اپروا (*zemskaya uprava*) سڏيو ويندو هو. بورڊ جا پنجن قسمن جا رڪن ھوندا ھئا جن ۾ 590 چورس ايڪڙن يا 2.4 چورس ڪلوميٽر يا ان کان مٿي زرعي زمين جا مالڪ جيڪي پاڻ بورڊ جي اجلاسن ۾ ويھندا ھيا. باقي ميمبرن ۾ ننڍا زميندار، شھر جا شاھوڪار، شھرن جو وچولو طبقو، وولاسٽ جو چونڊيل ھاري شامل ھئا. زيمسٽوو جي ميمبرن مان %74  ميمبر وڏن زميندارن مان ھئا. 
## خاتمو
1917ع جي آڪٽوبر انقلاب بعد بالشويڪين زيمسٽوو نظام ختم ڪري ڪثير سطحي سويت جمھوريت جو نظام متعارف ڪرايو جن م ھارين ۽ مزدورن جون ڪائونسلون قائم ٿيون ھيون.

## حوالا

زمرو:يوريشين تاريخ
زمرو:يورپ جي تاريخ
زمرو: روسي ايمپائر جا ادارا
زمرو:روسي ايمپائر ۾ قانوني سڌارا
زمرو:زار اليگزينڊر ٻيون جو دؤر حڪومت
زمرو:روسي مڪاني حڪومت جي نظام جي تاريخ
حسنا ٻائي

**حسنا جان** يا **حسنا ٻائي** 19 هين صدي جي آخر ۽ 20 هين صدي جي مُنڍ دوران بنارس جي هڪ ڪڃري(طوائف) ۽ ٺمري گلوڪار هئي. اتر پرديش ۾ ان کي کايل، ٺمري ۽ ٽپا گائڪي جي ماهر طور تي سُڃاتو ويندو هيو. هي 1900 جي ڏهاڪو جي مُنڍ ۾ گانو جي روايت کي نئين سِري سان تعريف ۽ بُنيادي تبديلي آڻڻ، جي لاءِ محب وطن گيت ڳائڻ ۽ ٻين ڳائڻين کي پڻ ان جي پيروي ڪرڻ جو ڪريڊٽ حاصل آهي. سندس تربيت ٺاڪر پرساد مشرا، ۽ سارنگي وڄائيندڙ مشهور پنڊت شمبوناٿ مشرا ڪئي، ۽ بنارس جي افسانوي ڇوٽي رامداس جي کان تربيت تحت ٽپا گائيڪي جي مهارت حاصل ڪندي هئي.

## ڪيريئر
ٻائي ۽ ڀارتيندو هريشچندر ساڳي دؤر جا هيا، ۽ ٻائي ان سان خط وسيلي لک پڙهه ڪندي هئي ۽ شاعري وسيلي اظهار تي ان کان مشورا ۽ راءِ وٺندي هئي. سندس ٺمري ۽ ٺمري جي ٻئي طرز مڌو ترنگ (شرما، 2012) جي نالو سان ڇپيا هيا. هريش چندر جاديوو وسيلي گيت گووند پڻ هن کان ڪمپوز ڪرايو. هيءَ ٺمري ۽ ٽپا جي فن جي ماهر استادن ودياباري ۽ بادي موتي، ٻائي جي قطار ۾ ڳڻيا ويندا هيا. ٻائي کي 'سرڪار' يا سالار طور پڻ سُڃآتو ويندو هيو، ڇاڪاڻ تہ هيءَ پنهنجي ڪيريئر جي اوچائي تي پهچي وئي هُئي.

## سياسي شموليت
جڏهن ايم ڪي گانڌي عدم تعاون تحريڪ (1920–22) جي دوران ڪاشي (اڄڪلهہ جي زماني ۾ وارانسي جو هڪ خاص پاڙو) ۽ نينيتال جو سفر ڪيو، تہ ٻائي هڪ اهڙي تحريڪ جي شروعات ڪئي، جنهن ۾ هن ناري گلوڪارن کي ڀجن ۽ ديش ڀڳتي گيت ڳائي روزي ڪمائڻ تي راضي ڪرڻ ۾ پنهنجو اثر وڌو. سندس مقصد انهن گلوڪارن جي عزت کي پڻ وڌائڻ هيو، جن جي ڪم کي اڪثر جنسي ڪم (سيڪس ورڪ) پيشو جي برابر سمجيو ويندو هيو. انهن منجهان ڪيتريون ئي ڳائڻيون پوءِ چرکا تحريڪ ۾ شامل ٿي ويون. گانڌي جا پيروڪار امرتسر ۾ جنسي ڪارڪنن (سيڪس ورڪرن) جي گھرن ٻاهران ڌرڻو ڏئي رهيا هيا ۽ عوامي راءِ توائفن جي خلاف ٿي رهي هئي ۽ سندن پيشي کي جنسي عمل تصور جي مطابق سمجيو پئي ويو. ٻائي قومي تحريڪ جي حمايت ڪرڻ ۽ توائفن جي جيون ۾ سُڌارو آڻڻ جي ٻن مقصدن سان 'طوائف سڀا' (ڪاشي جي طوائف فَيڊريشَن) جوڙي. سڀا جي مهورتي موقعي تي ٻائي جي صدارتي ڀاشڻ وروڌُ وويچن، (ساهتيا سادن، امرتسر، 1929) ۾ موجود آهي، ان هڪ قوم پرست نظم ٻُڌايو.

ٻائي ساٿي توائفن کي تاڪيد ڪئي تہ اُهي جوآن آف آرڪ ۽ چتورڳڙھ جي نارين جي زندگي منجهان سکن، سون جي زيورن بدران لوهہ جي زنجيرون پائين، ۽ اهڙي بدنام زندگي کان پري رهن جنهن جي عزت نہ هجي. جيئن تہ توائف پنهنجي پيشي کي پوري ريت تبديل نہ ڪري سگهيون، ٻائي کين مشورو ڏنو تہ هو قوم پرست يا ديش ڀڳتي رچنا سان پنهنجي گائيڪي شروع ڪن. هن توائفن کي مشورو ڏنو تہ هو بنارس جي هڪ ٻئي مشهور توائف ڳائڻي ودياڌاري ٻائي کان انهن گانن کي گڏ ڪن. ٻائي انکي توائفن جي لاءِ سماجي رتبو ۽ عزّتِ نفس جي حصول ڏانهن هڪ قدم طور ڏٺو. ٻين توائفن سان گڏ هن غير-هندستاني سامان جو بائيڪاٽ ۾ حصو ورتو ۽ سواديشي تحريڪ ۾ شامل ٿي.

## حوالا

زمرو:20 هين صدي جا هندستاني ڳائڻا
زمرو:اتر پرديش کان راڳي
زمرو:اتر پرديش کان ناري موسيقار
زمرو:ويهين صدي جون هندستاني استري ڳائڻيون
زمرو:ڀارتي ناري لوڪ گلوڪارائون
زمرو:ويهين صديءَ جون هندستاني ڳائڻيون
جوڙ (حساب)

جوڙ : عام طور تي پلس جي نشاني (+) سان ظاھر ڪيو ويندڙ حسابن جي علم جي چئن بنيادي حسابن مان ھڪ حساب جو نالو آهي. جيڪڏهن ٽي صوفن ۾ ٻہ صوف جوڙ ڪبا ته پنج صوف ٿيندا.

جوڙ جي علامت (+) ھڪ لاطيني اڌ اکري جو لفظ آهي جيڪو  "۽" جي عيوض استعمال ٿيندو ھو. ھن اڌ اکري ( short hand) لفظ (+) کي جوڙ لاء بطور حسابي علامت جي علم رياضي جي ماھرن پندرھين صدي عيسويءَ جي پوئين حصي ۾ استعمال ڪرڻ شروع ڪيو ھو. ڪتابن جي ڇپائيءَ جي شروعات کان پوء پھريون دفعو بطور جوڙ جي نشاني جي ان علامت جو ذڪر 1489ع ۾ جوھانز وڊمين جي ڪتاب "ڪاروباري ماڻھن لاء سادو ۽ آسان حساب ڪتاب" (Behennde unnd hüpsche Rechnung auf fallen Kauffmannschaften) ۾ ڪيو ويو ھوا.

انگريزي ۾ جوڙ جي نشاني کي  پلس (plus) چوندا آھن ۽ اھا ٻن رقمن جي وچ ۾ لکي ويندي آهي ۽ ان جي جواب کي برابر جي نشاني (=) کان پوءِ لکيو ويندو آهي. مثال طور:
 
:1 + 1 = 2 (" ھڪ پلس ھڪ برابر آھن ٻن جي ")
:2 + 2 = 4 ("ٻہ پلس ٻہ برابر آھن چار جي ")
:1 + 2 = 3 ("ھڪ پلس ٻہ برابر آھن ٽن جي ")
:5 + 4 + 2 = 11 (ٽي يا ٽن کان وڌيڪَ رقمن جي جوڙ کي لاڳيتي جوڙ چئبو آهي )
:3 + 3 + 3 + 3 = 12 (ساڳي رقمن جي لاڳيتي جوڙ کي ضرب چوندا آهن )

علم رياضي ۾ جوڙ سڄن انگن ، ڏھائي وري رقمن ، اڻپور  رقمن، الجبرائي رقمن  وغيره جي ٿيندي آهي.

## حوالا

زمرو:علم رياضي
زمرو: حسابن جون نشانيون
امان الله

thumb|امان الله خان
**امان الله** (() جنم: 1950ع ـ وفات: 6 مارچ 2020ع) يا  امان الله خان  پاڪستان جو مشهور مزاحيه اداڪار هو. هن اسٽيج، ٽيليويزن ۽ فلم ۾ پنهنجي اداڪاريءَ سان ماڻهن جي منهن تي مرڪون آنديون. هن اٽڪل 2000 اسٽيج ڊرامن ۾ ڪم ڪيو.

## ننڍپڻ
امان الله 1950ع ڌاري گوجرانوالا ۾ ڄائو. سندس واسطو هڪ انتهائي غريب خاندان سان هو. ننڍي ڄمار ۾ ئي پيٽ گذر لاءِ لاهور لڏي آيو جتي داتا درٻار ۾ کٽمٺڙا وڪڻي پنهنجون ۽ پنهنجي خاندان جون ضرورتون پوريون ڪرڻ لڳو. هن کي ننڍي هوندي ڳائڻ جو تمام گهڻو شوق هو ۽ اهو شوق پورو ڪرڻ لاءِ داتا درٻار جي اڱڻ تي ڳائيندو رهندو هو.

## فني سفر
امان الله جو فني سفر چاليهن سالن تي مشتمل آهي. شروع شروع ۾ هن لاهور ۾ اڪيلي سر مزاحيه شو ڪرڻ شروع ڪيا، جن ۾ هن مشهور اداڪارن جي ڳالهائڻ جا انداز مزاحيه انداز ۾ پيش ڪندو هو. پاڪستان ٽيلي ويزن تي هن کي پهريون ڀيرو پروڊيوسر اقبال آفنديءَ ”سڪسر“ نالي هڪ ڊرامي ۾ متعارف ڪرايو. اهو ڊرامون ڏسندڙن ۾ ڪافي مقبول ٿيو ۽ ايئن امان الله جو فن ملڪ جي ڪنڊڪڙڇ تائين پهتو. ان بعد هن ٽيلي ويزن جي ٻين به ڪيترن ئي ڊرامن ۾ حصو ورتو جن ۾ ”بشيرا ان ٽربل“ ۽ ”لنڊا بازار“ خاص ذڪر جي لائق آهن. هن پنهنجي چاليهن سالن جي فني سفر ۾ اٽڪل 2000 اسٽيج ڊرامن ۾ مزاحيه اداڪاري ڪري ماڻهن لاءِ وندر ۽ ورونهن جو سامان مهيا ڪيو. 

هن 2010ع کان 2013ع تائين جيو ٽي وي جي پروگرام خبرناڪ ۾ هڪ اکين کان نابين اٻوجھ ڳوٺاڻي حڪيم صاحب جو ڪردار ادا ڪيو. سندس همعصر مزاحيه اداڪار کيس پنهنجو استاد ڪري مڃيندا هئا. هن هندستان جو به دورو ڪيو هو. مشهور هندستاني اداڪار ڪپيل شرما ۽ چندن پرڀاڪر کيس پنهنجو استاد مڃيندا هئا.  پاڪستان ۾ هن کي ”مزاح جو بادشاھ“ سڏيو ويندو هو. 2018ع ۾ هن آپ نيوز چينل تي خبرناڪ پروگرام ۾ ڪم ڪيو. هن ٻن اردو فلمن ”ون ٽو ڪا ون“ (2006) ۽ ”نامعلوم افراد“ ۾ به ڪم ڪيو. 

هن ٽي شاديون ڪيون جن مان کيس چوڏهن ٻار هئا.

## ايوارڊ
امان الله کي فن جي مڃتا طور 2018ع ۾ پاڪستان جي صدر پاران حسن ڪارڪردگيءَ جو تمغو ڏنو ويو.

## وفات
عمر جي آخري حصي ۾ کيس بيماريون وڪوڙي ويون. کيس ساھ کڻڻ ۾ تڪليف ٿي پئي. سندس جيرو ۽ ڦڦڙ به خراب ٿي پيا. آخرڪار 6 مارچ 2020ع تي زندگيءَ جي جنگ هارائي دم ڌڻيءَ جي حوالي ڪيائين.

## حوالا
ڳوٺ الھڏنو ساند

**الهڏنو ساند** (Allah Dino Sand) تعلقي ۽ ضلعي مٽياريءَ ۾ ديھ جهڪيءَ جو هڪ وڏو ڳوٺ آهي. هيءُ ڳوٺ ڪراچيءَ کان پشاور ويندڙ ريلوي لائين تي آباد آهي. هتي هڪ ريلوي اسٽيشن بہ آهي پر اڄڪلھ هتي ڪابه مسافر ريل گاڏي ڪانہ ٿي بيهي. هي ڳوٺ مٽياري شهر کان ڏکڻ اوڀر ۾ 13 ڪلوميٽر ۽ ٽنڊوڄام شهر کان اتر اولھ ۾ اٽڪل 11 ڪلوميٽر پري آباد آهي. ٻين لفظن ۾ هي ڳوٺ مٽياري ۽ ٽنڊو ڄام جي عين وچ ۾ ٻڌل آهي. هن ڳوٺ جي چڱي مڙس جو نالو ”الهڏنو ساند“ هو، اُنڪري هن ڳوٺ تي اهو نالو پيو. البت اهو معلوم نہ ٿي سگهيو آهي تہ اِهو ڳوٺ ڪڏهن آباد ٿيو.  

هتي هڪ پرائمري اسڪول، هڪ هاءِ اسڪول،، سرڪاري اسپتال ۽ ٽپال گهر قائم ٿيل آهن. هن ڳوٺ کان پڪا رستا مٽياري، نصرپور، شاهپور درپور، مسو ڀرڳڙي ۽ ٻين علائقن ڏانهن وڃن ٿا. هن ڳوٺ جي اوسي پاسي جون زمينون تمام زرخيز ۽ پوکيءَ لاءِ بهترين آهن. هتي ڪڻڪ، وونئڻ، ڪمند، ڪيلي ۽ انبن جا باغ هر طرف نظر اچن ٿا.

## حوالا

زمرو:سنڌ جا ڳوٺ
الله جلئي ٻائي

thumb|2003 ۾ هندستان جي ٽپال ٽڪلي تي اللہ جلئي ٻائي جي فوٽو

**الله جلئي ٻائي** () (فيبروري 1، 1902 -کان 3 نومبر 1992) هندستان جي علائقي راجسٿان سان تعلق رکندڙ لوڪ ڳائڻي هُئي. بيڪانير ۾ راڳين جي هڪ خاندان ۾ جنم ورتائين، 10 سال جي ڄمار ۾ هيءَ مهاراجا گنگا سنگھ جي درٻار ۾ ڳائيندي هئي. هن اُستاد حسين بخش خان ۽ پوءِ اچن مهاراج کان گانو ڳائڻ جي سکيا ورتي. پنهنجي حيثيت ۽ مقبوليت هوندي بہ هيءَ چڱي سنسڪاري ۽ هڪ نماڻي سُڀاءٌ واري فنڪار هئي.

هي منڊ، ٺمري، خيال ۽ دادرا ۾ ماهر هُئي. شايد سندس سڀ کان مشهور گيت جو ٽُڪڙو ڪيسريا بالام آهي.
1982 ۾، هندستاني حڪومت کيس آرٽس جي شعبي ۾ پدما شري ايوارڊ ڏنو، جيڪو هڪ وڏو شهري ايوارڊ منجهان هڪ آهي. کيس 1988 ۾ لوڪ راڳ جي لاءِ سنگيت ناٽڪ اڪيڊمي ايوارڊ سان پڻ نوازيو ويو هيو.

ڪيسريا بالم آو ني پردارو مهرائي ديس گانو منڊہ جي مشهور راڳي اللہ جلئي ٻائي جي نڙيءَ منجهان نڪتو هيو. اللہ جلئي ٻائي پهرئين فيبروري 1902 تي جنم ورتو. بيڪانير جي راج دربار محل ۾ گنيزنخاني جي گُرو حسين بخش لنگڙي پنهنجي هُنر جو مظاهرو ڪيو. تيرنهن سال جي ڄمار ۾ ٻائيءَ پنهنجي نڙگهٽ منجهان نڪرندڙ سُريلي راڳ سان بيڪانير جي مهاراجا گنگا سنگھ کي متاثر ڪيو. مهاراجا کيس شهزادي جو رُتبو ڏنو. هن ٻاويهہ سال راج دربار ۾ پنهنجي راڳ ڳائڻ (گائيڪي) ڪندي رهي. ڪيسريا بالم، سا را بيرا، ڪالي ڪلي ڪجالي ري ريکا، جهالو ديا جيا وغيرہ سندس نڙيءَ منجهان نڪتل مشهور گانا آهن. ايتري ريت تہ هن پرڏيهي ڏيهَن جي ماڻهن کي پڻ منڊ راڳ (گائيڪي) سان ڏاڍو مُتاثر ڪيو. 1982 ۾، حڪومت هندستان کيس پدم شري ايوارڊ ڏنو. 3 نومبر 1992 تي اللہ جلئي ٻائي پرلوڪ پڌاري وئي. راجستان حڪومت 31 مارچ، 2012 تي پهريون ڀيرو راجسٿان رتنا اعزاز جو اعلان ڪيو.
هن جيھرفن موليٰ (ورسٽالٽي) ڪيسيريا بلما ۾ بهترين نمائندگي ماڻي، جيڪو هاڻي پڻ راڳ جي ماهرن کي پاڻ ڏانهن ڇڪيندو آهي.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
* الهه جلئي ٻائي realbikaner.com تي
* Padamshri Allah Jillai Bai
* اللہ جلئي ٻائي جا لوڪ گيت فوڪراجسٿان.ڪام تي ٻُڌو 

زمرو:1902ع جون پيدائشون
زمرو:1992ع جون فوتگيون
زمرو:20 هين صدي جا هندستاني ڳائڻا
زمرو:بيڪانير کان ماڻهو
زمرو:راجستان کان موسيقار ناريون
زمرو:راجستان کان ڳائڻا
زمرو:فن ۾ پدما شري حاصل ڪندڙ
زمرو:ويهين صدي جون هندستاني استري ڳائڻيون
زمرو:هندستاني لوڪ راڳي
زمرو:ڀارتي مسلمان
زمرو:ڀارتي ناري لوڪ گلوڪارائون
زمرو:ويهين صديءَ جون هندستاني ڳائڻيون
افائين جاميٽري

**افائين جاميٽري** يا قرابتي جاميٽري    متوازي لڪيرن جي علم جو نالو آهي. متوازي لڪيرون  (parallel lines) اھڙي خصوصيتن وارو خيال آھي جيڪو ھر ميٽرڪ کان آزاد آهي. تنھن ڪري پلي فيئر وارو مسلمو (Playfair's axiomm) ھن جاميٽري جو بنياد آھي.

ان جاميٽري وارو علم شڪلين جي اھڙين خصوصيتن جي مطالعو آھي جيڪي قرابتي ڦيرگهير يا افائين ڦيرگهير جي باوجود برقرار رھنديون آھن. مثال طور: قرابتي ڦيرگهير سڌين لڪيرن کي برقرار رکي ٿي، ۽ ٻن نقطن وچ ۾ فاصلن جي شرحن، متوازي لڪيرن واري خيال  لڪيري حصن جي درمياني نقطن ۽ لڪيري ڇھاء (tengency) ھن جاميٽري جا اھم خيال آھن. پر دائري جو خيال ھن جاميٽري ۾ شامل نہ ھوندو آھي. ھن جاميٽري جو روح روان  سوئٽزرلينڊ جو رياضيدان ليونارڊو اوئلر  (Leonardo Euler) ھيو جيڪو 1707ع ۾ ڄائو ۽ 1783ع ۾ وفات ڪيائين. ھن جاميٽري ۾  اقليدس جي مفروضن مان رڳو مفروضا نمبر 1, 2 ۽ 5 قابل قبول ھوندا آھنا.

## حوالا

زمرو:جاميٽري
زمرو:متوازي لڪيرون
زمرو:قرابتي ڦيرگهير
زمرو:اقليدس جا مفروضا
قرابتي ڦيرگهير

**قرابتي ڦيرگهير **يا **افائين ڦيرگهير**  قرابتي خلا (affinity space)  جي خود ھمشڪلي (automorphism) کي چوندا آهن. 

جيڪڏهن ڪنھن نقشي جي سڌين لڪيرن جي مٿان ھوائي جھاز ڏيکاريل ھجي جيڪو سڌي لڪيرن کي ٻين سڌي لڪيرن ۾ تبديل ڪندي  نقطن جي وچ ۾ فاصلن جي شرحن کي برقرار رکي تہ ان کي قرابتي ڦيرگهير يا افائين ڦيرگهير چئبو آهي. ان مان اھو ثابت ڪري سگھجي ٿو تہ افائين يا قرابتي ڦيرگهير دراصل لڪيري يا لڪيرن واري ڦيرگهير آھي جنھن جي نتيجي ۾ منتقلي ٿي ويندي آھي. جيڪڏهن ان قرابتي ڦيرگهير کي (T) سان ظاھر ڪجي ۽ وري ان کي  ميٽرڪس (A) ۽ ويڪٽر (b) سان مخصوص ڪجي، ۽ ھوائي جھاز جي بيھڪ کي ويڪٽر (x) سان ظاھر ڪجي تہ ان کي ھيٺين مساوات سان ظاھر ڪبو آهي:

T(x) =  Ax +  b

ھيٺ ڏنل مساوات ۾  قرابتي ڦيرگهير  جو تعلق  ويڪٽر x ۽ y سان آھي ۽ ان ۾ سڄن انگن  جو اظھار  s ۽ t سان ڪيل آھي جنھن مطابق s +  t = 1  آھي :
 

(T(sx +  ty) =  sT(x) + tT (y

ان مٿين مساوات کي ڪڏهن ڪڏهن قرابتي ڦيرگهير جي تعريف سمجھيو ويندو آھي. افائين ڦيرگهير ۾ لڪيرن جي حصن جي ڊيگھ ۽ انھن جي ڪنڊن جي ماپ برقرار نہ رھندي آھي. قرابتي ڦيرگهير م اھو ممڪن آهي ته دائرو بيضوي شڪل ۾ تبديل ٿئي.

## حوالا

زمرو:افائين جاميٽري
زمرو: علم رياضي
زمرو: جاميٽري
زمرو: متوازي لڪيرون
عورت مارچ

**ناري مارچ، **اورت مارچ**، **عورت مارچ**، [[پاڪستان]] ۾ [[لاھور]]، [[حيدرآباد، سنڌ|حيدرآباد]]، [[ڪراچي]] ۽ [[اسلام آباد]] سميت مُلڪ جي ٻين مختلف شھرن ۾ 8 مارچ 2018 تي [[عورتن جو عالمي ڏينهن|نارين جو عالمي ڏينھن]] ملھائڻ لاءِ ۽ انکانپوءِ ايندڙ سالن ۾ ٿيندڙ مُظاھرن جي مقصد تحت رٿيل ھڪ [[عورتن جي جدوجهد|تحريڪ]] جو نالو آھي.** **ان جو انتظام [[لاھور]] ۽ [[ڪراچي]] ۾ [[ناري|زائفائن]] جي گڏيل اسان [[ناري|ناريون]] (وُئي دي وويمن)، ۽ مُلڪ جي ٻين ڀاڱن ۾، گڏوگڏ اسلام آباد، حيدرآباد، [[سکر]]،** **[[ڪوئيٽا]]، مردان ۽ [[فيصل آباد]] سميت ناري جمھوري محاذ (يو ڊي ايف)، ويمن ايڪشن فورم (ڊبليو اي ايف)، ۽ ٻين ڪيترن ئي سڀا وسيلي ڪيو ويو ھيو. ھن مارچ کي ليڊي ھيلٿ ورڪرز ايسوسيئيشن پُٺڀرائي ڪئي، ۽ ان ۾ نارين جي حَقَن جون مختلف تنظيمن جا نمائندا پڻ شامل ھيا. مارچ ۾ نارين کي مارڪٽ (تشدد) ڪرڻ تي وڌ کان وڌ احتساب جي گُھرَ ڪئي وئي، ۽ سيڪيورٽي فورسز جي ھٿان، گھرن ۾، ۽ ڪم ڪرڻ جي جڳھ تي تشدد، ۽ جنسي ھيسائڻ خلاف نارين جي حمايت ڪرڻ جو مطالبو ڪيو ويو. سماچار ۽ پڌرنامن موجب وڌ کان وڌ زائفائون مارچ ۾ شامل ٿيڻ جي لاءِ پھچي ويون ھيون، ايتري قدر تہ ميڙُ گڏ ٿي ويو ۽ پري پري تائين نارين جو ميڙ پکڙيل ھيو. نارين (مردن سميت) پوسٽرن تي لکيل جُملا پڻ لڳايا ھيا جھڙوڪ ”گھر جو ڪم، سڀني جو ڪم“، ۽ ”ناري انسان آھي، غيرت ناھي“ ۽ ھو وڏي واڪي (زور سان) نعرا ھڻنديون رھيون.**

ٽي شرٽس پاتل ناريون جن جي ٽي شرٽس تي لکيل هيو تہ ’منهنجي پسند جي مُند (موسم) سرءُ (پدراڻو اقتدار جو) آهي‘ ۽ ’ڇوڪريون رُڳو بنيادي انساني حقَ گُهرن ٿيون‘. انهن منجهان ڪُجهه نارين فوت ٿيل سوشل ميڊيا جي مشهور سيليبرٽي شخيت قنديل بلوچ ۽ هڪ گروپ پنهنجي ڪُلهن تي ‘پدرشاهي جو جنازو’ ڪڍيو هيو. شريڪ ٿيندڙ ۾ زندگي جي هر شعبي سان لاڳاپو رکندڙ ماڻهو شامل هيا ۽ انهن ۾ ڪيترائي ناميارا ماڻهو پڻ شامل هيا.

## حوالا

## ٻاھريان ڳنڍڻا

زمرو:پاڪستان ناري واد
زمرو:پاڪستان ۾ سماجواد
زمرو:پاڪستان ۾ نارين جا حقَ
زمرو:پاڪستان ۾ نارين جون تحريڪون
زمرو:فيمينسٽ تحريڪون ۽ نظريا
توانائي

طبيعيات (Physics) ۾، ڪم ڪرڻ جي صلاحيت کي **توانائي** (Energy) چئبو آهي. ھن جي عام مثالن ۾ حرڪي توانائي، امڪاني توانائي، شمسي توانائي، برقي توانائي، ڪيميائي توانائي وغيره شامل آهن.

توانائي اها مقدار جي خاصيت آهي، جيڪا ڪنهن جسم يا طبيعي نظام ڏانهن، ڪم جي ڪارڪردگي ۽ گرمي ۽ روشني جي صورت ۾ منتقل ڪئي ويندي آهي. توانائي هڪ محفوظ مقدار آهي. توانائي جي تحفظ جو قانون ٻڌائي ٿو ته؛ 
 "توانائي ٻئي شڪل ۾ تبديل ٿي سگهي ٿي، پر پيدا يا تباهه نه ٿي سگهندي آهي، پر مايو ۽ توانائي هڪ ٻئي ۾ تبديل ٿي سگهن ٿا" 

اڪائين جي ٻين الاقوامي نظام (SI) ۾ توانائي جي ماپ جي اڪائي **جول** (J) آهي. توانائي جي عام شڪلن ۾، حرڪت واري شيءِ جي حرڪي توانائي، ڪنهن شئي طرفان ذخيرو ٿيل امڪاني توانائي (ڪنهن شي هن جي مقام جي ڪري)، هڪ نهري شئي ۾ ذخيرو ٿيل لچڪ جي توانائي ، ڪيميائي توانائي، ڪيميائي رد عمل سان لاڳاپيل ڪيميائي توانائي، روشني جي توانائي (جئين شمسي توانائي)، برقناطيسي تابڪاري ذريعي حاصل ڪيل توانائي ۽ هڪ حر حرڪياتي (thermodynamic) نظام جي اندروني توانائي شامل آهي. 

سڀئي جاندار مسلسل توانائي وٺن ٿا ۽ هن کي ڪم جي شڪل ۾ تبديل ڪن ٿا. مايي (mass) ۽ توانائي جي برابري جي ڪري، ڪنهن به شئي جو مايو (Mass)، جڏهن ته ساڪن هجي (جنهن کي سڪوني مايو سڏيو ويندو آهي) ان ۾ به توانائي جي برابر مقدار هوندي آهي، جنهن جي شڪل کي باقي توانائي سڏيو ويندو آهي ۽ ڪا به اضافي توانائي (ڪنهن به شڪل جي) ان شئي طرفان حاصل ڪيل باقي توانائي مٿان، شي جي ڪل مايي (mass) کي وڌائيندو جيئن ان جي ڪل توانائي وڌي آهي. 

انساني تمدن کي ڪم ڪرڻ لاءِ توانائي جي ضرورت هوندي آهي، جيڪا اها توانائي وسيلن جهڙوڪ فوسل فيول، ايٽمي ايندھن، يا قابل تجديد توانائي مان حاصل ڪري ٿي. ڌرتيءَ جي آبهوا ۽ ماحوليات جا عمل ان توانائيءَ سان هلن ٿا، جيڪا اها سج مان حاصل ڪري ٿي (ٿوري مقدار جيو ٿرمل توانائيءَ جو به حصو آهي).

## شڪلون
## تاريخ
## ماپ جي اڪائيون

## سائنسي استعمال
## هڪ کان ٻئي شڪل ۾ تبديلي

## توانائي جي بچت

## توانائي جي منتقلي
## حر حرڪيات

## پڻ ڏسو
* قابل تجديد توانائي
* توانائي جي تجديد 
* پاور اسٽيشن 
* پائيدار توانائي
* توانائي جي منتقلي 
* حيواني فضلي کان حاصل ڪيل توانائي
* فضلي کان توانائي حاصل ڪرڻ جا پلانٽ 
* توانائي جي ڪم نقصان واري عمارتون
## ٻاهريان ڳنڍڻا

* 
* Differences between Heat and Thermal energy () – BioCab

## حوالا

زمرو:توانائي
زمرو:سائنس
زمرو:فطرت
زمرو:سائنسي اصطلاح
زمرو:طبيعي خاصيتون
زمرو:فطرت
زمرو:ڪائنات
زمرو:مکيه موضوع جا مضمون
بين الاقوامي پيمائش سلسليوار ڳڻپ

thumb|بين الاقوامي پيمائش سلسليوار ڳڻپ (انٽرنيشنل اسٽينڊرڊ سيريل نمبر)

**بين الاقوامي پيمائش سلسليوار ڳڻپ ، **انٽرنيشنل اسٽينڊرڊ سيريل نمبر** یا **بين الاقوامي معياري سِلسلي وارُ انگُ** (International Standard Serial Number) آءِ ايس ايس اين,  هڪ نرالو اَٺ انگن (عددن) تي ٻَڌل عدد آهي جنهن کي هڪ مخصوص ميڊيا جي قِسم جي ڇاپو جي سُڃاڻپ جي لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي.** هي اٺ انگن جو نرالو عدد (نمبر) جيڪو پرنٽ يا اليڪٽرانڪ مُندائتو (پيريوڊيڪل، يا رسالو) ڇپائي کي سڃاڻڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي. انکي بين الاقوامي سطح تي هڪ بنيادي سُڃاڻپَ ڪندڙ طور قبول ڪيو ويو آهي، جنهن جي ساڳئي عنوانن، چڪاس (چيڪنگ) جي سهولت، گُهرجَ طريقيڪار، انتظام اوڳڙ (مجموعو)، قانوني حوالگي (ڊليوري) رقم (شماريات) ۽ ملٽي لائبريري قرضن جي لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي. 

## حوالا

زمرو:لائبريري سائنس
زمرو:آئي ايس او معيار
مالني اواسٿي

**مالني اواسٿي** () (پيدائش 11 فيبروري 1967) هڪ هندستاني لوڪ ڳائڻي آهي. هيءَ هندي ۽ ان سان لاڳاپيل ٻولين جهڙوڪ اواڌي، بنديل کنڊي ۽ ڀوجپوري ۾ ڳائيندي آهي. هيءَ ٺمري ۽ ڪجري ۾ پڻ گيت پيش ڪندي آهي. حڪومت هندستان کيس 2016 ۾ پدم شري سويلين ايوارڊ ڏنو هيو.

## شروعاتي زندگي
مالني اواسٿي ڪنوج اترپرديش ۾ جنم ورتو هيو. هيءَ لکنو جي ڀٽڪنڊي يونيورسٽي منجهان هندوستاني ڪلاسيڪي موسيقي ۾ پوسٽ گريجوئيٽ هئڻ سميت انهيءَ ئي يونيورسٽي منجهان سون جو ٻِلو (تمغو) پڻ کٽيو اٿس. اهڙي ريت، هن لکنو يونيورسٽي منجهان وچولو دور  ۽ جديد هندوستاني اڏاوتي فن (آرڪيٽيڪچر) ۾ مهارت (اسپيشلائيزيشن) سميت ايم اي ماڊرن هسٽري، ۾ سون جو ٻِلو (تمغو) حاصل ڪيو آهي. هيءَ بنارس گهراڻو جي ليجنڊ هندستاني ڪلاسيڪي ڳائڻي، پدم وڀوشن وڌوشي گريجا ديوي جي هڪ گاندا بنڌھ جي شاگردياڻي آهي. هن جي شادي سينئر آءِ اي ايس آفيسر اونيش اواسٿي (يوپي:1987) سان ٿي هُئي، جيڪو هينئر اترپرديش حڪومت جو پرنسپل سيڪريٽري طور خدمتون ڏئي رهيو آهي.

ماليني جا ماءٌ پيءُ چاهين پيا تہ سندس ڌيءٌ وَندُر انٽرٽينميٽ لاءِ راڳ ڳائڻ سِکي. هن رام پور گهراڻو جي شجاعت حسين خان ء۽ گورکپور جي راحت علي خان کان راڳ جي سکيا حاصل ڪئي.

## ڪيريئر
ماليني اواسٿي مشهور ڪلاسيڪل ميوزڪ فيسٽيول جهان-ئي-خسرو ۾ ريگيولر اداڪار آهي. سندس آواز تيز آهي ۽ ٺمري، تاري رهو بنڪي شيام، جي پيشڪش جي لاءِ مشهور آهي. هن اين ڊي ٽي وي اميجن'س جنون جي لاءِ ٽي وي تي حصو ورتو. کيس يوپي چُونڊون 2012 لاءِ اليڪشن ڪميشن  ۽ 2014 جي برانڊ ايمبيسيڊر طور مقرر ڪيو ويو هيو. هن 2015 ۾ ٺهندڙ فلم دم لگا ڪي هئيشا ۾ "سندر سوشيل" جو گانو ڳايو هيو، جنهن جي موسيقي انو ملڪ ترتيب ڏني هئي.

### تعليمي اعزاز ۽ فيلوشپس
ڀارت اڌيان ڪيندرا (هندستان اسٽڊي سينٽر)، بنارس هندو يونيورسٽي جي سئو هين ورسي چيئر پروفیسر

## ثقافتي پرفارمنس
## قومي
*اترپرديش ۾، ٺمري فيسٽيول ۽ راڳ-رنگ-ميلو، تاج ماهوتسو، گنگا ماهوتسو، لکنئو-ميلو، بود ماهوتسو، رامائڻ-ميلو، ڪجري-ميلو، ڪبير-اتسو وغيرہ۔
*راجسٿان ۾ شروتي-منڊل-سماروهہ، ڪمڀل-گڙھ-تهوار، تيج-فيسٽيول-جئي پور۔
*پنجاب ۽ هريانا ۾ سورج ڪُنڊ-ڪرافٽ ميلو ۽ هيريٽيج فيسٽيول پنجور۔

### بين اقوامي
thumb|مالني اوسٿي پنهنجي ڪارڪردگي کانپوءِ
* پاراواسي ديواس، ٽرينيڊاڊ،
* 2017 ۾ ماريشيس، 2015 ۾ هندوستان جو ميلو 
* آءِ سي سي آر 40 هون، 2011 ۾ فجي ۾ سالگرهہ جو جشن
* آزادي جي ڏِڻَ جي تقريب هيوسٽن، يو ايس اي 2004
*پاڪستان ۾ ثقافتي ڪارڪردگي؛ 2007
* سائوٿ بينڪ سنيٽر، لندن، 2011 ۾ ثقافتي ڪارڪردگي
*نيڌرلينڊ ۾ هندوستاني ڏڻ جي تقريب: 2002، 2003، 2015 ۽ 2016
* وشوا ڀوجپوري ڪانفرنس، ماريشيس۔ 2000، 2004، 2016
* فلاڊيلفيا ۽ لاس اينجلس ۾ ثقافتي ڪنسرٽ۔ 2016

## فلمو گرافي
[thumb|صدر، شري پرناب مکرجي، 28 مارچ، 2016 تي نئي دهلي جي راشٽرپتي ڀون ۾، شهري سيڙپڪاري  جي هڪ تقريب ۾، شريمتي مالني اواسٿي  کي، [پدم شري|پدما شري ايوارد ڏئي رهيو آهي]]
* جئي هو ڇٺ مائيا۔ شيلندرا سنگھ، ماليني اواسٿي
* ڀولي شيوا#شنڪر
* بوم بوم بولي
* ايجنٽ ونود
* دم لگا ڪي هائيشا
* ڀگان ڪي ريکان ڪي - اسساق (2013 فلم)
* چارفوٽيا لڙڪا (1 فلم)

## ايوارڊ
* پدما شري ايوارڊ (2016)
* يش ڀارتي يوپي سرڪار 2006
اترپرديش سنگيت ناٽڪ اڪيڊمي فيلوشپ نيشن سنگيت ناٽڪ اڪيڊمي

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
* آفيشل سائيٽ 

زمرو:اتر پرديش کان ناري موسيقار
زمرو:ڀارتي ناري لوڪ گلوڪارائون
زمرو:جيوت ماڻهو
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:راڳي
زمرو:فن ۾ پدما شري حاصل ڪندڙ
زمرو:ويهين صديءَ جون هندستاني ڳائڻيون
زمرو:ويهين صدي جون هندستاني استري ڳائڻيون
زمرو:هندستاني لوڪ راڳي
زمرو:20 هين صدي جا هندستاني ڳائڻا
زمرو:1967ع جون پيدائشون
زمرو:1966ع جون پيدائشون
اُوچائي

**اوچائي** يا بلندي (Altitude؛ عربي: ارتفاع، فارسي: فراز) اڀي يا عمودي فاصلي جو ھڪ ماپ آھي جنھن سان زميني متناسق نظام جي مخصوص زميني مقام جي نقطي کان اوچائي کي ماپيو ويندو آهي. عام طور تي اھو مخصوص مقام سمنڊ جي سطح ھوندو آھي. جاگرافي ۾ ان مقام کان اوچائي لاء بلندي  (elevation) جو لفظ استعمال ٿيندو آهي. عام طور تي اوچائي جو استعمال ھوابازي، جاميٽري، جاگرافيائي سروي، راندين، ماحولياتي داٻ ۽ کوڙ ٻين موضوعن جي نسبت سان ٿيندو آهي.

## ھوابازي واري اوچائي
ھوابازي ۾ اوچائي جا کوڙ مطلب ھوندا آھن جن ۾ بيروميٽر واري ھوائي داٻ وسيلي ماپيل انڊيڪيٽيڊڊ الٽٽيوڊ، راڊار ذريعي معلوم ٿيندڙ مطلق اوچائي، سطح سمنڊ کان ماپيل حقيقي اوچائي، بين الاقوامي ماحولياتي معيارن مطابق ماپيل پريشر الٽٽيوڊ ۽ گھاٽائي واري اوچائي وغيره شامل آهن. تنھنڪري اھو لازمي ھوندو آھي تہ اوچائي واري ڄاڻ جي مٽاسٽا ڪندڙ يا جھاز اڏائيندڙ اھو لفظ استعمال ڪرڻ وقت واقف ھجن تہ اھي ان جو استعمال ڪھڙي مطلب سان ڪري رھيا آھن. ھوابازي ۾ اوچائي جي ماپ سراسري سامونڊي سطح (MSL) يا مقامي زميني سطح (ABL) جي نقطي کان ڪئي ويندي آھي.

## جاميٽري واري اوچائي
ٻن يا ٽن رخن واري جاميٽري جي شڪل جي اوچائي ظاھر ڪندڙ لڪيري ڦاڪ کي ان شڪل جو اوچائي يا عمود (Altitude) سڏيو ويندو آهي. انھن شڪلين ۾ گھڻ ڪنڊو (polygon)، پولي ھيڊران، سلينڊر ۽ مخروط وغيره شامل آهن. اوچائي انھن شڪلين جي گوني ڪنڊ جي بنياد ماپبو آھي.

## حوالا

زمرو:جاگرافي
زمرو:جاميٽري
ثميره زرين

**ثميره زرين**  (انگريزي : Sumaira Zareen؛ جنم: 22 فيبروري 1944ع - 13 آگسٽ 1977ع) سنڌي ٻوليءَ جي مهان ليکڪا هئي. کيس سنڌي افسانوي ادب جي بانيڪار عورت ليکڪائن ۾ شمار ڪيو وڃي ٿو. هن کي سنڌي ادب جي خاتون اول جو خطاب پڻ مليو. سندس ڪهاڻين جا ٻه مجموعا ڇپجي چڪا آهن.

## ننڍپڻ

ثميره زرين جو جنم 22 فيبروري 1944ع تي شڪارپور ۾ ٿيو. سندس والد جو نالو محمد اعظم اعواڻ هو. سندس ڏاڏو محمد عارف اعواڻ پنهنجي دور جو وڏو شاعر ٿي گذريو آهي. ثميره جو اصل نالو سڪينه اعواڻ هو.

## ادبي سفر
ثميره زرين کي ننڍي هوندي کان ئي لکڻ جو شوق هو. ڏهن سالن جي ننڍڙي ڄمار ۾ هن پهرين ڪهاڻي ”زندگي ڪيتري نه گران آهي“ لکي جيڪا نئين زندگي رسالي ۾ 1954ع ۾ ڇپجي پڌري ٿي. ان کان پوءِ هن جون ڪهاڻيون مسلسل ڇپجنديون رهيون، جن کي ادبي دنيا ۾ سٺي موٽ ملي. شروع ۾ ڪجهه ماڻهن کي اهو گمان گذريو ته شايد هي ڪو مرد آهي جيڪو ثميره زرين جي فرضي نالي سان ڪهاڻيون لکي ٿو. ستر جي ڏهاڪي ۾ هوءَ جڏهن روزاني هلال پاڪستان جي عورتن جي صفحي ”سگهڙين سٿ“ جي سرواڻ بڻي ته پوءِ وڃي ماڻهن کي يقين آيو ته هوءَ ڪو مرد نه آهي بلڪه هڪ نوجوان ناري آهي. ان کان پوءِ هن انسٽيٽيوٽ آف سنڌ الاجيءَ ۾ جڏهن ريسرچ فيلو جي حيثيت ۾ ڪم ڪيو ته ادبي لڏي سان سندس سڃاڻپ ٿي. 1960ع واري ڏهاڪي ۾ هن جون ڪيتريون ئي ڪهاڻيون ”اديون“،”نئين زندگي“ ۽ ٻين رسالن ۾ ڇپيون. 1966ع ۾ مشهور ليکڪا سندري اتم چنداڻي پنهنجي ور سان گڏ جڏهن سنڌ گهمڻ آئي ته شڪارپور ۾ خاص طور تي ثميره سان وڃي ملي هئي.

ثميره زرين نئين زندگيءَ ۾ ڇپيل ڪهاڻيون سهيڙي هڪ ڪتاب ڇپرايو جيڪو ”مهراڻ جون ڇوليون“ جي نالي سان 1962ع ۾ پاڪستان پبليڪيشن پاران ڇپجي مارڪيٽ ۾ آيو. هن ڪتاب جو مقدمو هن ”آزاديءَ کان پوءِ سنڌي ڪهاڻيءَ جو جائزو“ جي نالي سان لکيو جنهن کي ادبي حلقي ۾ تمام گهڻو ساراهيو ويو.

1970ع ۾ سندس لکيل ڪهاڻين جو مجموعو ”گيت اڃايل مورن جا“ ڇپيو. انهيءَ ڪتاب جو مهاڳ آغا سليم لکيو ۽ اهو ڪتاب ملير ادبي اڪيڊمي حيدرآباد پاران ڇپرايو ويو. ثميره زرين جي ڪهاڻين جا ٻه ڪتاب ”آئون اهائي مارئي“ ۽ ”روشن ڇانورو“ سندس وفات کان پوءِ شايع ٿيا.

ثميره زرين جي ڪهاڻين جو موضوع گهڻو ڪري عورت ئي رهي آهي. سندس ڪهاڻين ۾ رومانوي رنگ به نظر اچي ٿو ته ان سان گڏ معاشرتي براين ۽ فرسوده ريتن رسمن جو به هڪ چٽو عڪس نظر اچي ٿو.

مشهور شاعر ۽ اديب نصير مرزا  ثميره زرين جي اڻلڀ ڪهاڻين ۽ شخصيت بابت هڪ ڪتاب مرتب ڪيو آهي جنهن جو عنوان آهي ”خاتون اول ڪهاڻيڪاره: ثميره زرين“. اهو ڪتاب روشني پبليڪيشن حيدرآباد پاران ڇپيو ويو آهي.

## وفات
سنڌي ٻوليءَ جي هن مهان ڪهاڻيڪاره 13 آگسٽ 1977ع تي دم ڌڻيءَ جي حوالي ڪيو. 

## حوالا
زمرو:سنڌي ليکڪ
زمرو:سنڌي ليکڪائون
زمرو: سنڌي ماڻھو
زمرو:1944ع جون پيدائشون
زمرو:1977ع ۾ وفات
1941ع

__NOTOC__

## واقعا
* **[[30 آگسٽ]]** – ٻين مهاڀاري جنگ: روس جي شهر لينن گراڊ جو محاصرو شروع ٿيو.

## پيدائش
* **[[12 جُولاءِ]]** – آسڪو پارپولا، فن لينڊ جو انڊولاجسٽ ۽ سنڌالاجسٽ

## فوتگيون

زمرو:1941ع
ديپالي برٺاڪر

**ديپالي برٺاڪر** () ( جنوري 30، 1941 - 21 ڊسمبر 2018) آسام جي هڪ هندستاني ڳائڻي هُئي.
هن پنهنجا گانا بنيادي طور آسامي ٻولي ۾ ڳايا هيا، کيس 1998 ۾ هندستان جو چوٿون سڀ کان وڏو سويلين ايوارڊ، پدم شري مليو هيو. کيس *آسام جي بُلبُل* پڻ سَڏيو ويندو.

## شروعاتي زندگي
برٺاڪور جو جنم بسوواناٿ باراٺاڪور ۽ چندراڪانتي ديوي جي گهر، سوناري سواساگر، آسام ۾ ٿيو هيو.

## ميوزيڪل ڪيريئر
برٺاڪر جلد ئي ڳائڻي طور پنهنجي ڪيريئر جي شروعات ڪئي هئي. 1958 ۾، جڏهن هيءَ نائين ڪلاس ۾ تعليم حاصل ڪري رهي هئي، تڏهن هن آل انڊيا ريڊيو، گوهاٽي ۾ "مور بوپائي لاهوري" گانو ۽ فلم لچت بورفوڪان (1959) جي لاءِ "جووبون اموني ڪوري چنیڌن" گانو ڳايو هيو. محترمہ برٺاڪر پنهنجي پُرجوش گانن سان لکين ماڻهن کي پنهنجو پرستار بڻايو، جڏهن هيءَ هاءِ اسڪول ۾ هُئي تہ ان وقت سندس  گانن منجهان سڀ کان پهرئين هڪ گانو رڪارڊ ڪيو ويو هيو.

آسامي ۾ سندس ڪُجھ مشهور گيت آهن:
* "سونور کرو نالاگي مک"
* "جوبوني اموني ڪوري, چينيڌون"
* "جںدهوني جنالتي"
* "ڪونمانا بوروڪسائر سپ"
* "سينائي موئي جو دي"
* "او' بونڌو سوموئي پالي امر ڦالي"

## ذاتي زندگي
برٺاڪر پنهنجو آخري گانو "ليوٽو نجابي بوئي" سال 1969 ۾ ڳايو هيو. انکانپوءِ هيءَ هڪ روڳ جنهن جو نالو (موٽر نيورون (Motor neuron) آهي) ۾ شديد بيماري ۾ وٺجي وئي، جنهن سندس ڳائڻ ۾ رڪاوٽ وِڌي ۽ وهيل چيئر استعمال ڪرڻ تي مجبور ڪري ڇڏيس. 1976 ۾ هن آسامي جي مشهور ليکڪ بنند چندرا بڙاوا جي پُٽ نيل پون براواہ سان شادي ڪئي، جيڪو آسام سان تعلق رکندڙ ناميارو هندستاني فنڪار ۽ چترڪار (مصور) هُيو. برٺاڪر جي ڊگهي بيماري کانپوءِ گوهاٽي جي نيمڪيئر اسپتال ۾، 21 ڊسمبر 2018 تي 77 سال جي ڄمار ۾ پرلوڪ پَڌاري (وفات) وئي. کيس آسام جي بُلبُل جي نالو سان سُڃاتو ويندو هيو. آسام حڪومت ديپالي برٺاڪر جي مانَ ۾ سرڪاري سطح جي اعزاز جو اعلان ڪيو هيو.

## ايوارڊ
برٺاڪر کي ڪيترائي ڀيرا اعزاز سان نوازيو ويو، خاص طور تي 1990-92 ۾ لوڪ ۽ روايتي موسيقي جي لاءِ کيس پدما شري ايوارڊ ڏنو ويو هيو.

هن جا ڪُجھ ايوارڊ / قدر شناسي هيٺئين ريت آهي:
* حڪومت هندستان وسيلي پدما شري (1998) آرٽس ۾ سندس تعاون جي لاءِ.
* آسام حڪومت طرفان سلپي بوٽا (2010)۔
* سدو آسوم ليکڪا سومروهہ سميتي پاران ايڊو هينڊيڪ سلپي ايوارڊ (2012)

## حوالا

زمرو:1941ع جون پيدائشون
زمرو:20 هين صدي جا هندستاني ڳائڻا
زمرو:2018ع ۾ وفات
زمرو:فن ۾ پدما شري حاصل ڪندڙ
زمرو:ويهين صدي جون هندستاني استري ڳائڻيون
زمرو:هندستاني لوڪ راڳي
زمرو:ڀارتي ناري لوڪ گلوڪارائون
زمرو:ويهين صديءَ جون هندستاني ڳائڻيون
تحليلي عددي نظريو

**تحليلي عددي نظريو**  يا **تفريقي عددي نظريو** يا **تجزياتي عددي نظريو**  عددي نظريي جو ھڪ قسم آھي. عددي نظريو خالص رياضي يا پيوئر ميٿميٽڪس جي ھڪ شاخ آھي. مشھور جرمن رياضيدان ڪارل فريڊرڪ گائوس (1777–1855) چيو ھو تہ " ميٿميٽڪس سڀني سائنسن جي راڻي آھي ۽ عددي نظريو ميٿميٽڪس جي راڻي آھي" ان عددي نظريي جي ھڪ شاخ جو نالو تحليلي عددي نظريو آهي جنھن ۾ سڄن انگن (integers) جي مسئلن يا حسابن کي حل ڪرڻ لاءِ حسابي تجزيي جي مدد ورتي ويندي آهي. تحليلي عددي نظريو انگن يا عددن جي خاصيتن کي جاچڻ متعلق خيال ڏئي ٿو ۽ مخصوص طريقي سان عددن جي سراسري ردعمل سان واسطو رکي ٿو. ان نظريي کي حسابن کي حل ڪرڻ جي طريقن جي بنيادي فرقن مطابق ھيٺين ٻن حصن ۾ ورھائي سگھجي ٿو:
* ضرب وارو عددي نظريو
* جوڙ وارو عددي نظريو

ضرب وارو عددي نظريو مفرد انگن (prime numbers)  جي ورھاست سان لاڳاپيل آهي. جوڙ وارو عددي نظريو سڄن انگن (integers) جي جوڙ واري نموني سان لاڳاپيل آهي.

## حوالا
زمرو:علم رياضي
زمرو: عددي نظريو
زمرو: انگن جا قسم
زمرو: انگي حساب جون شاخون
مخلوط ھموار سطح

**مخلوط ھموار سطح** يا  جنھن جي جاميٽري ۾ نمائندگي  زيڊ پلين   يا  **z**  ذريعي ٿيندي آهي، جاميٽري جي ھڪ اھڙي علامت آهي جيڪا حقيقي ۽ عمودي خيالي مدارن تي قائم مخلوط انگن جي نمائندگي ڪري ٿي. مخلوط ھموار سطح جو خيال مخلوط انگن جي جاميٽري واري تشريح جي اجازت ڏئي ٿو. جوڙ جي حسابن ۾  انھن جي جوڙ ويڪٽرن وانگر ٿيندي آهي. ٻن مخلوط انگن جي ضرب کي قطبي محل وقوع ۾ وڌيڪ آساني سان ظاھر ڪري سگھبو آهي

## حوالا

زمرو:علم رياضي
زمرو: جاميٽري
زمرو: مخلوط انگ
سوڌا مورتي

**سوڌا مورتي** () ڪنڙ ٻولي جي ڀارتي اُستادياڻي ۽ ليکڪا آهي. هن پنهنجي ڪُرت واري زندگي جي شروعات ڪمپيوٽر سائنس ۽ انجيئرنڱ ۾ ڪئي. هيءَ انفوسس فائونڊيشن جي چيئرپرسن ۽ گيٽس فائونڊيشن جي رُڪن (ميمبر) آهي. هن ڪيترا ئي اناٿ آشرم (آرفنيج) قائم ڪيا آهن، هيءَ ڳوٺاڻي ترقياتي ڪمَ ۾ سرگرم رهي آهي ۽ ڪرناٽڪ جي ودياشالن (اسڪولن) ۾ ڪمپيوٽر ۽ لائبريري جون سهوليتون ڏيڻ لاءِ هيءَ لاڳاپيل تحريڪُن ۾ سهڪار ڪندي رهندي آهي. هن هارورڊ يونيورسٽي ۾ ‘دي مورتي لائبريري آف انڊيا‘ جي نالو سان هڪ لائبريري بڻائي آهي. هن ڪرناٽڪ جي ودياشالائن (اسڪولن) ۾ ڳڻپيوڪر (ڪمپيوٽر) کي عام ڪرڻ لاءِ ڏاڍي جاکوڙ ڪئي آهي. هيءَ پاڻ ڪمپيوٽر سائنس پڙهائيندي آهي. 1995ع ۾ کيس روٽيري ڪلب بنگلور طرفان بهترين اُستاد ايوارڊ (بيسٽ ٽيچر ايوارڊ) مليو. کيس هڪ بهترين سماجي ڪرمچاري طور سُڃاتو ويندو آهي. هيءَ انگريزي ۽ ڪنڙ ٻولين ۾ لکندي پڻ آهي. هن ڪنڙ ٻولي ۾ هڪ ناول *ڊالر سوسي* (سنڌي:نُهنُ، انگريزي، ڊالر ڊاٽر اِن لا) لکيو جنهنکي پوءِ انگريزي ۾ ڊالر نُنهن جي نالو سان ترجمو پڻ ڪيو ويو. 2001ع ۾ زي ٽي وي ان ناول جي ڪهاڻي تي هڪ ٽي وي سلسلو پڻ بڻايو. انهن سڀني کانسواءِ هن پاران هڪ مراٺي ٻولي جي فلم *پترورون* ۽ ڪنڙ ٻولي جي هڪ فلم *پرارٿنا* ۾ پڻ اداڪاري پڻ ڪئي آهي. ڪون بني گا ڪروڙ پتي جي 11هون سيزن ۾ آخري هفتو جي ڪرم وير ايپيسوڊ پڻ آئي هئي.

## مُنڍائتي زندگي ۽ اڀياس
سوڌا مورتي جو جنم 19 آگسٽ 1950 تي سولگائي، جمخندي، ڪرناٽڪ، ڀارت جي هڪ برهمڻ خاندان ۾ ٿيو۔ سندس پيءُ جو نالو ڊاڪٽر آي ايچ ڪولڪرني ۽ امڙ جو نالو وملا ڪولڪرني آهي. هن اليڪٽريڪل ۽ اليڪٽرانڪ انجينئري ۾ گريجوئيشن ڪئي آهي ۽ ڪمپيوٽر سائنس ۾ انڊيا انسٽيٽيوٽ آف سائنس منجهان ماسٽرز ڪئي اٿائين. هن گريجوئيشن ۽ ماسٽرز ٻنهين ۾ سونَ جو ٻِلو (گولڊ ميڊل) حاصل ڪيو آهي.

## ڪيريئر
مورتي ٽاٽا انجينيئرنگ اينڊ لوڪوموٽو ڪمپني ۾ ملازمت ماڻيندڙ پهرئين ناري آهي. هيءَ ڪمپني ڀارت جي سڀ کان وڏي آٽو موبائل ڪمپني آهي. هن پوني شهر منجهان ملازمت جي شروعات ڪئي ۽ انکانپوءِ ممبئي ۽ پوءِ وري جمشيد پور ۾ اچي ڪم ڪيائين. هن پاران ڪمپني ۾ جنسي جانبداري (استحصال) جي شڪايت ڪندي چيئرپرسن کي هڪ ٽپال خط (پوسٽ ڪارڊ) روانو ڪري ڏنو هيو جنهن کانپوءِ هن جو هڪ انٽرويو ٿيو ۽ کيس ملازمت ملي وئي هئي. 1996 ۾ هن انفوسس فائونڊيشن جو بڻياد رکيو. هيءَ انفوسس جي ٽرسٽي آهي ۽ بينگلور يونيورسٽي ۾ پروفيسرياڻي آهي. هن ڪرائسٽ يونيورسٽي، بينگلور ۾ سکيا-تدريسي خدمتون انجام ڏنيون آهن. هن ڪيترائي ڪتابَ لکيا آهن جن ۾ 6 ناول، 3 تدريسي ڪتابَ، 2 ٽيڪنيڪي ۽ٻيون لکڻيون شامل آهن.

## حوالا

زمرو:1950ع جون پيدائشون
زمرو:بنگلور کان اديب
زمرو:بينگلور کان سائنسدانَ
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:سماجي ڪم ۾ پدما شري حاصل ڪندڙ
زمرو:هاويري ضلعي جا ماڻهو
زمرو:هندستاني سماجي ڪارڪن ناريون
زمرو:ٻاراڻي ادب جون هندستاني ناريون ليکڪائون
زمرو:ڀارت کان انگريزي ٻولي جا اديب
زمرو:ڪاناڊا ماڻهو
زمرو:ڪنڙ ٻولي جا ليکڪ
زمرو:1951ع جون پيدائشون
زمرو:جيوت ماڻهو
ماروي سرمد

**ماروي سرمد;** (جنم 11 جون 1961) هڪ پاڪستاني سياسي ڪامينٽيٽر، صحافي، ۽ انساسي حقن جي ڪارڪن آهي . سال 1990 ۾  صحافتي ڪم  شروع ڪيائين. ماروي حدود آرڊينس، قانون توھين رسالت ۾ ترميم ۽ ڪاروڪاري جي موضوع تي آواز بلند ڪري رھي آھي. انکانسواءِ ماروي. مذھبي ۽ نسلي اقلتين جي حقن پاڪستان ۾ مبينا طور پر ھندو ۽ مسيحي ڇوڪرين جي جبري تبديلي مذھب جي خلاف ڳالھائي ٿي. جنسي هيسائڻ, نفرت انگيز تقريرن، گھريلو تشدت هن جو خاص موضوع آھي. ماروي تي ڪيترا ڀيرا موتمار حملا ٿيا آھن.

## ذاتي زندگي
ماروي سرمد پيدائش 11 جون 1961ع ۾ ھڪ هاريءَ جي گھر ۾ پيدا ٿي. سندس پيءُ چوڌري انوارالحق بيوروڪيٽ ھو. جيڪو ڊاريڪٽر جنرل جي عھدي سان 2003ع ۾ ريٽائرڊ ٿيو، پر ان تي مالي گهوٽالو (بدعنواني) جا گهڻا الزام لڳا آھن. ڏاڏو چوڌري عبدالرحمان بھاولپور (پنجاب) جو هڪ هاري ھو. هن جا ابا ڏاڏا رياست بھاولپور جي نواب سان بنجر زمين کي فصل پوکڻ جي قابل تيار ڪري  رھيا ھئا. ان جي خاندان جا ڪجهه ماڻهو پنجاب ۽ سنڌ باقي جالنڌر ۾ موجود ھئا. جڏھن پاڪستان ٺھيو. سرمد جا ٻه ڀائر آهن. جيڪي ماروي کان الڳ سياسي نظر رکن ٿا. ٻئي عمران خان ۽ پاڪستان تحريڪ انصاف جا  پرجوش حصيدار آهن. وڏو ڀاءُ نويد بن انورء پي ٽي آءِ ڪينيڊا جو پسند جو ماڻھن آھي. جڏھن تہ ننڍو ڀاءُ نبيل بن انورء لاھور جي چُونڊ تَڪ اين اي 120 ۾ پي ٽي آءِ جو پسند جو ماڻھو آھي. ماءُ ۽ پيءُ ٻئي رٽائرڊ ۽ بيمار رھن ٿا. هن جي شادي 3 مئي 1997 صحافي منظور سرمد سان ٿي ھئي. ۽ ان کي ڪم واري صحافي 25 سالن ۾ سرمد کي فرنٽئير لاھور پوسٽ لاءِ لاھور نيوز ۽ سائوٿ ايشين فري ميڊيا اسوسيئيشن ۾ ڪم ڪيو. ان وقت سرمد ھڪ فري لانسر صحافي هُئي.

## سماجي ڪم
عورتن  جي آزادي مارچ جي حوالي سان ماروي سرمد خليل الرحمان جي وچ ۾ تيز جملن جي ڏي وٺ ٿي، ان کان اڳ ماروي سرمد کي قتل ۽ ڏاڍائيءَ جون ڌمڪيون پڻ مليون هيون.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
* آفيشل ويب سائيٽ

زمرو:1970ع جون پيدائشون
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:جيوت ماڻهو
زمرو:فيمينسٽ پاڪستاني
ڪنڙ ٻولي

**ڪنڙا, ڪنادي ٻولي** **Kannada**  يا ، ( **', يا ***ڪاناريس*''' ، ڀارت ۾ ڳالهائي ويندڙ هڪ دراوڙي ٻولي آهي. خاص طور تي رياست ڪرناٽڪا ۾ ڪنڙا ٻولي هڪ سرڪاري ٻولي آهي. هي ٻولي ڳالهائيندڙن کي  ‘ڪناڊيگا‘ چوندا آهن ۽ انهن جو تعداد اَٽڪل 40 ملين آهي.  هي ڀارت جي سرڪاري ٻولين منجهان هڪ آهي. ۽ رياست ڪرناٽڪا جي پهرئين سرڪاري ٻولي آهي.
## حوالا

زمرو:دراوڙي ٻوليون
اطلاقي رياضيات

ا**طلاقي رياضيات** (Applied Mathematics) علم ۽ فن جي مختلف شعبن، جهڙوڪ فزڪس، انجنيئرنگ، طب، حياتيات، ماليات، ڪاروبار، ڪمپيوٽر سائنس، تعميرات ۽ صنعتن پاران رياضياتي طريقن جو استعمال آهي. اهڙيءَ طرح، اطلاقي رياضيات، سائنس جي هڪ خاص شعبي ۾، تخصيصي علم جو ميلاپ آهي. اصطلاح "اطلاقي رياضيات" پيشه ورانه خاصيت کي پڻ بيان ڪري ٿي، جن ۾ رياضي دان، رياضيات جي ماڊلن کي ترتيب ڏيندي ۽ مطالعي ڪندي، عملي مسئلن تي ڪم ڪن ٿا.

ان جو خالص رياضيات (Pure Mathematics) سان ڪو وڏو فرق ناهي. اطلاقي رياضيات جو واسطو عملي مسئلن سان ھوندو آھي.  هن جي دائري ۾ سائنس ۽ فن جي ڪيتري ئي شاخون اچي ويندون آهن، جنهن ۾ شماريات، امڪاني نظريو (probability)، ميڪانيات (Mechanics)، رياضياتي فزڪس ۽ ٻيا ٺھڪندڙ موضوع شامل آهن. 

ماضي ۾ عملي اطلاقيون (**Applications**) رياضياتي نظرين جي ترقي کي متحرڪ ڪيو. جيڪو پوءِ خالص رياضيات، جن ۾ تجريدي تصورن جو مطالعو هڪ سائنس طور ڪيو ويندو آهي، ۾ مطالعي جو موضوع بڻجي ويو. اهڙي طرح، اطلاقي يا لاڳو ڪيل رياضيات جي سرگرميون، خالص رياضيات ۾ تحقيق سان ويجهي سان ڳنڍيل آهي.

## تاريخ
## ذيلي تقسيم
## افاديت
## تعليمي ۾ حيثيت
## محاڪات
## لاڳاپيل رياضياتي سائنس
## اطلاقي رياضيات جي سوسائٽيون
## پڻ ڏسو

باب:رياضيات 
* تجزياتي رياضيات 
* اطلاقي سائنس 
* انجنيئرنگ جي رياضيات 
* صنعتي ۽ لاڳو ڪيل رياضيات لاءِ سوسائٽيون

## ٻاهريان ڳنڍڻا

*
* The Society for Industrial and Applied Mathematics (SIAM) is a professional society dedicated to promoting the interaction between mathematics and other scientific and technical communities. Aside from organizing and sponsoring numerous conferences, SIAM is a major publisher of research journals and books in applied mathematics.
*The Applicable Mathematics Research Group at Notre Dame University (archived 29 March 2013)
*Centre for Applicable Mathematics at Liverpool Hope University (archived 1 April 2018)
*Applicable Mathematics research group at Glasgow Caledonian University (archived 4 March 2016)

زمرو:اطلاقي رياضيات
زمرو:رياضيات
زمرو:اطلاقي سائنس

## حوالا
تورو دت

**تورو دت** ، (پيدائش: 4 مارچ، 1856ع - وفات: 30 آگسٽ، 1877ع) برطانوي راڄ ۾ انگريزي ۽ فرانسيسي ٻولي جي هندوستاني شاعرا، ناول نگار ۽ مترجم هئي.ھن ھندوستاني ادب کي انگريزي ٻولي سان واقف ڪرائڻ ۾ اھم ڪردار ادا ڪيو. سندس تعلق بنگال سان ھو. هن ھندو گھراني ۾ پيدا ٿيڻ بعد خاندان سميت عيسائي مذھب قبول ڪيو ھو. فرانس ۽ انگلستان ڏانهن سفر ڪيائين. جتي ان تعليم حاصل ڪرڻ سان گڏ پنھنجي رچنائن (تخليق) کي انگريزي ادب تي گهاٽا نقش ڇڏيا. هيءَ ھندستان جي پهرئين ناول نگار آھي. جنھن فرانسيسي ٻولي ۾ ناول لکيو آهي.

## زندگي جو اَحوال
تورو دت 4 مارچ 1856۾ بنگال جي ھڪ ھندو خاندان ۾ پيدا ٿي ھئي. پيءُ گووند چند دت کي سنسڪرت ۽ قديم ھندو تھذيب ۾ تعيلم و تربيت کي دلچسپي ھئي. تورو دت جڏھن 6 سال جي هُئي تڏھن ھن جو سڄو خاندان عيسائي ٿي ويو. تورو دت ۽ ان جي خاندان 1868ء ۾ يورپ ڏانهن سفر تي روانا ٿيا. 1870ء ۾ فرانس کان پوئي ھن خاندان جا ماڻھو انگلستان ھليا ويا. فرانس ۾ تورو دت ۽ ان جي ڀيڻء آرو جي اسڪول ۾ داخلا ورتي. پر اسڪول ڇڏي ڪري گھر ۾ ھي فرانسيسي ٻولي سکي. 1871ء ۾ نيونھم ڪاليج، ڪيمبرج يونيورسٽي ۾ داخل ھئي. ان اتي انگريزي ۽ فرانسيسي ٻوليون ۾ نمايان ڪاميابي حاصل ڪئي. ھوء سيپٽمبر 1873 ۾ ھندوستان واپس آيا، جيڪو ڪارنامون ھن پنھنجي پوئيان ڇڏيان ھواء عالمي نقط نظر جي ھڪ فن ڪارانا ۽ قيمتي ذخيرا آھي. پر ان کي جام عمر ھجي ھا تہ دنيا کي ھندوستاني پراڻيون ڪھاڻيون سان ڪافي واقفيت ڪرائي ھا، ان جيڪي بہ ترجماء ڪيا ان سان ھندستان کي عزت ملي. ادب کي پنھنجي زندگي جا مقصد قرار ڏي ڪري سنسڪرت ٻولي جي سيتا لڪشمي دھرو تيرملا جي ڪھاڻيون کي انگرزي ٻولي ۾ متعارف ڪيا. ان فرانسيسي ٻولي ۾ ھڪ ناول بہ لکيو ھو جيڪو ان جي فوت ٿيئڻ کان پوئي فرانس ۾ شائع ٿيو.  جيون برڪش فرانسيسي The Casrive ۽ ڪنول ٻولي ۾ ان جي مشھور نظمين. آھن. ان مسيح جي تعليمات جي عنوان تي نظمن لکي. ھو ھڪ عيسائي عورت ھئي. ھن سماج جي خدمت مختلف طريقن سان انجام ڏنا ۽ مادري وطن جو نالو بہ روشن ڪيو.

## فوت
تورو دت 30 آگسٽ 1877ء ۾ بنگال جي شھر ڪلڪتا ۾ فوت ٿيو. ان کي دفن ڪلڪتا جي مانڪتلا ڪرسچن قبرستان ۾ ٿي.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
* [انٽرنيٽ آرڪائيو تي تورو دت جون رچنائون](https://archive.org/search.php?query=((subject:%22Dutt,%20Toru%22%20OR%20subject:%22Toru%20Dutt%22%20OR%20creator:%22Dutt,%20Toru%22%20OR%20creator:%22Toru%20Dutt%22%20OR%20creator:%22Dutt,%20T.%22%20OR%20title:%22Toru%20Dutt%22%20OR%20description:%22Dutt,%20Toru%22%20OR%20description:%22Toru%20Dutt%22)%20OR%20(%221856-1877%22%20AND%20Dutt))%20AND%20(-mediatype:software))
* منصوبو گوٽن برڪ تي تورو دت جون تخليقون

زمرو:1856ع جون پيدائشون
زمرو:1877ع جون فوتگيون
زمرو:بنگالي ماڻهو
زمرو:هندستاني عيسائي ليکڪ
زمرو:ڀارتي ناري شاعر
زمرو:ڪولڪتا کان ليکڪاري
زمرو:ڪيمبرج يونيورسٽي جا اڳوڻا شاگرد
قوس (جاميٽري)

[thumb|300px|[گول جو سيڪٽر سائي رنگ سان ڏيکاريل ان جي L نشان وارو ونگ وارو حصو قوس سڏبو آهي]]

**قوس** (Arc) (علامت: **⌒**) ونگ ۾ ٻن نقطن جي وچ ۾ ان ونگ جو لاڳيتو حصو قوس سڏبو آهي. گول ۾ ٻہ نقطا ٻہ قوس ٺاھيندا آھن. جيڪڏهن گول جو دائرو (Circle) گول جي چوڌاري ليڪ (circumference)، ٻن اڻ برابر حصن ۾ ورھايل ھجي تہ ان جو ننڍو حصو ننڍو قوس ۽ وڏو حصو وڏو قوس سڏبو آهي.
اقليدس جي جاميٽري ۾ قوس ھڪ ونگ جو نالو آهي جيڪو تفرقي فنڪشن (Differentiable Function) واري ونگ (Curve) جي لاڳاپيل جاء (Connected Space) جو ماتحت سيٽ آھي. ليڪ جاميٽري جا قوس لڪيري حصا (Line Segment) يا شعاع (Rays) جاميٽري ۾ ٻن نقطن جي وچ واري ليڪ جنھن کي شعاع (Ray) سڏبا آهن. ونگ جو ھڪ عام مثال دائري جو قوس آھي. گولي (sphere) يا بيضوي گولي (spheroid) جي شڪل ۾ وڏي دائري واري ھنڌ کي ان گولي يا بيضوي گولي جو وڏو قوس (Great Arc) چوندا آهن.

## حوالا

زمرو:جاميٽري
زمرو:سلجھائپ صفحا
1856ع

## واقعا
* 8 جنوري – جان وياٽچ ڪيليفورنيا ۾ سھاڳي جي وڏي مقدار دريافت ڪئي.
* 29 جنوري – ملڪہ وڪٽوريہ وڪٽوريہ ڪراس جاري ڪيو.
* 1 مئي – فلپائن مين اسپين جي ملڪہ جي اعزاز جي لاءِ ايزابيلا صوبی کي  ويو.
* 31 جولاءِ – ڪرائسٽ چرچ نيوزيلينڊ جو شھر قرار ڏنو ويو.
* 9 ڊسمبر – بوشھر، برطانيہ جي اڳيان ھٿيار ڦٽا ڪيا.

## نامعلوم تاريخ
* جارج ميندل وراثيات تي تحقيق ڪئي.
* انساني تاريخ کان اڳ جا اھڃاڻ نينڊرٿال جرمني جي ھڪ وادي مان مليا.

## پيدائشون
* 24 اپريل – مارشل پيتان، فرانسيسي جنرل ۽ مھاڀاري جنگ جو ھيرو (و۔ 1951ع)۔
* 6 مئي – فرائڊ مشھور آسٽروي عصبياتدان (و۔ 1939ع)۔
* 14 جون – احمد رضا خان، بريلوي تحريڪ جو سڀ کان وڏو عالم (و۔ 1921ع)
* 10 جولاءِ – نڪولا ٽيسلا، سربيائي آمريڪي موجد (و۔ 1943ع)
* 23 جولاءِ – بال گنگا ڌر تلڪ، ڀارتي سياسي ڪارڪن (و۔ 1920ع)
* 26 جولاءِ – جارج برنارڊ شا، آئرش مصنف، نوبل انعام يافتہ (و۔ 1950ع)
* 18 ڊسمبر – جي جي ٿامسن، انگريز طبيعيات دان، نوبل انعام يافتہ (و۔ 1940ع)
* 22 ڊسمبر – فرينڪ بلنگز ڪيلوگ، آمريڪا جي گڏيل رياستن جو پرڏيھي وزير، نوبل انعام يافتہ (و۔ 1937ع)
* 28 ڊسمبر – ووڊرو ولسن، 28ھون آمريڪا جي گڏيل رياستن جو صدر، نوبل انعام يافتہ (و۔ 1924ع)

## فوتگيون
* 31 جنوري – 11ھون يارھون دلائي لاما (پ۔ 1838ع)

زمرو:1856ع
زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال
هيڙهو ( پکي)

**هيڙهو** (انگريزي:Common Babbler) ھڪ قسم جو پکي آهي جيڪو سنڌ جو مقامي پکي ليکيو ويندو آهي. هيءُ پکي جهرڪي کان ٿورو وڏو ٿيندو آهي پر سندس پُڇ جهرڪي کان ڪجهه ڊگهو ٿيندو آهي. هيڙهي ۽ ٻاٻيهي لاءِ چيو وڃي ٿو ته ڏڪار يا شڪار ۾ جُوءِ نه ڇڏيندا آهن

## حوالا

زمرو:آئي يو سي اين خطري کان دور جنسن جي ڳاڙهي فهرست
زمرو:پکي
پاروتي بول

[thumb|200px| پاروتي باؤل "[روحانيت - آل انڊيا صوفي ۽ صوفياڻي راڳ جو ميلو|روحانيت" "صوفياڻو راڳ ميلو ، پراڻو قلعو ، دهلي، 2011 ۾ پرفارم ڪري پئي]]

**پاروتي باؤل** () (ڄم سال 1976) هڪ باول لوڪ ڳائڻي، موسيڪار ۽ بنگال کان داستان نِگار ۽ هندستان ۾ باؤل جي هڪ نامياري راڳي آهي. هن بنگال ۾ باؤل گروئن، سناتن داس باول، ششانڪو گوشائي باول جي تربيت هيٺ سکيا ماڻي آهي ۽ 1995 کان هندستان ۽ ٻين مُلڪن ۾ ڪارڪردگي جو مظاهرو ڪري رهي آهي. هن جي شادي هڪ مشهور پاوا ڪتهاڪلي دستانو ڪاٺ جي پَتلي فنڪار روي گوپالان نائر سان ٿي هُئي. ۽ 1997 کان ڪيرالا جي تروانانت پورم ۾ رهندي آهي جتان هي، "ايڪترا باؤل سنگيٿا ڪالري" بائول ميوڪ اسڪول پڻ هلائيندي آهي.

## شروعاتي زندگي ۽ پس منظر
thumb|238x238px|PARVATHY AT KOLKATA, 2015
پاروتي بائول اولهه بنگال ۾ هڪ روايتي بنگالي برهمڻ گهراڻو ۾، موسومي پاريل جي نالي سان پیدا ٿي هئي. هن جو ڪُٽنب اصل ۾ اوڀر بنگال کان هيو ۽ هندستان جي ورهاست کانپوءِ اولهہ بنگال هليا ويا هيا. هن جو پيءُ، هندستاني ريلوي ۾ انجينئر هيو، جنهن کي هندستاني ڪلاسيڪي موسيقي ڏاڍي وڻندي هئي ۽ هو گهڻو ريت پنهنجي ڌيءُ کي راڳ محفل ۾ وٺي ويندو هيو. هن جي ماءُ، گهريلو زائفان، صوفياڻو سنت رام ڪرشن جي پوئلڳ هُئي، ان علائقي جي مختلف هنڌن تي پنهنجي پيءُ جي پوسٽنگ جي سبب، هيءَ آسام، ڪوچ بيهار ۽ اولهہ بنگال سان لڳندڙ ويجهن علائقن ۾ پلي نپني آهي.
هن سنيتي اڪيڊمي، ڪوچ بهار کان هائر سيڪنڊري جو امتحان پاس ڪيو.

## ڪيريئر
جيتوڻيڪ، هن 1995 ۾ پرفارم ڪرڻ شروع ڪيو هيو، پر 1997 ۾ هيءَ مقامي روحاني ۽ ٿيٽر جي رواین جي باري ۾ ڄاڻڻ جي لاءِ ڪيرالا جي ترويوانت پورم آئي هُئي. هتي سندس ملاقات روي گوپالان نائر سان ٿي، جيڪو هڪ ڪيندي جي هڪ روايتي ڪاٺ جي گُڏي، آنڊي پانڊارم آهي، جيڪو دستانو جي پُتلي يا پاوا ڪٿڪالي پڻ بڻائيندو آهي.
هن ان لاءِ ٿيٽر ۾ استعمال ٿيندڙ گرٽووسڪي ٽيڪنيڪ سکي روتي ۽ سال 2000 ۾ ورمونٽ، امريڪا ۾ پتلي ٿيٽر تخليق ڪار پيٽر شومن سان گڏ تعليم حاصل ڪئي، پيٽر شومن ڪٺ پتلي کي سڌوسنئون فن کي ٿيٽر جي پرفارمنس ۾ ڏيکارڻ جي لاءِ سڃاتو ويندو هيو. ان کان اڳ هن جرمني جي هنوور ۾ ايڪسپو 2000 ۾ سيون بيسڪ نيڊز نمائش دوران پنج مهينن تائين ٿيٽر ڪپني سان گڏ ڪم ڪيو.
تروانت پورم ۾، هن عبدالڪلام سان ملاقات ڪئي، جيڪو هڪ مسلمان فقير قلندر هيو، جيڪو هن جو گُرو بڻيو هيو، ان سان گڏ ئي کيس ميوزڪ سکي ۽ ان کيس روايتي موسيقي جي روحاني معنيٰ جي باري ۾ تعليم ڏني.
thumb|Parvati Baul performing at Bharat Bhavan Bhopal India 2017
thumb|کاٻو|240px|پاراوٿي بائول ڪنسرٽ ۾

## حوالا

## ٻاهِريان ڳنڍڻا

* 

زمرو:1976ع جون پيدائشون
زمرو:20 هين صدي جا هندستاني ڳائڻا
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:ويهين صدي جون هندستاني استري ڳائڻيون
زمرو:هندستاني لوڪ راڳي
زمرو:ڀارتي ناري لوڪ گلوڪارائون
زمرو:ويهين صديءَ جون هندستاني ڳائڻيون
زمرو:مليالم سئنيما ۾ اداڪارڻيون
زمرو:جيوت ماڻهو
ھندستان جو ورھاڱو

300px|thumb|هندستان جي ورهاڱو دوران ننڍو کنڊ انڊو پاڪ ۾ اسلامي اڪثريتي علائقا سائو رنگ جڏهن تہ هندو اڪثريتي علائقا ڳاڙهو ڀُوري رنگ ۾ ڏيکاريل آهن.

برطانوي قانون آزادي هندستان 1947ع جي تحت 15 آگسٽ 1947ع تي ننڍو کنڊ هندستان کي پاڪستان ۽ ڀارت ٻه مُلڪ ڌار ڪرڻ جي عمل کي **هندستان جو ورهاڱو** سڏيو ويندو آهي، جنهن تحت گڏيل هندستان جي ماڻهن برطانيا کان ڇوٽڪارو وٺِي هڪٻئي کان ڌار مُلڪ جوڙي ورتا، ان ورهاڱو جي نتيجي ۾ اوڀر بنگال پاڪستان ۽ اولهه بنگال ڀارت ۾ شامل ٿي ويا ۽ پنجاب پڻ پاڪستان جي موجودہ صوبو پنجاب ۽ ڀارت جي اوڀر پنجاب ۾ ورهائجي ويا.

ان ورهاڱو کانپوءِ نئين ڄاول پاڪستاني رياست جو راڄڌاني ڪراچي کي بڻايو ويو جتي قائد اعظم محمد علي جيڻا پهريون گورنر جنرل جي حيثيت سان حلف کنيو. پاڪستان پنهنجي آزادي 14 آگسٽ جڏهن تہ ڀارت 15 آگسٽ تي ملهائيندا آهن.

گڏيل هندستان جي روهاڱي جي بڻيادي حرڪت هندستان مسلمن جي مفادن ۾ رنڊڪ پوڻ کانپوءِ هڪ تحريڪ هنن ننڍي کنڊ ۾ شروع ڪئي ته جيئن کين شڪ هيو ته انگريز برٽش انڊيا ڇڏي وڃڻ کانپوءِ کين سندن مراعتون نه ملنديون تنهنڪري هنن هندستان کي ڌار ڪري الڳ مُڪ بڻائڻ جي تحريڪ هلائي، جنهن کي مذهبي رنگ ڏنو ويو ۽ غير منطقي مذهبي قوميت تحت ٻه قومي نظريو جو جواز ٺاهيو ويو، ان سموري منصوبي جي پوئيواري لاءِ مسلم ليگ جي پليٽ فارم کي استعمال ڪيو ويو. قائد اعظم محمد علي جناح کي ڏکڻ آفريڪا منجهان گُهرايو ويو ۽ کيس ان منصوبي جي اڳواڻي ڪرڻ جو ڪم سونپيو ويو ۽ نيٺ هنن انگريزن جي مدد سان 14 آگسٽ 1947ع تي الڳ ملڪ جو اعلان ڪيو.

## درشن خانو

File:Punjabdoabs1.jpg|
File:Partition of India-sd.svg|Map of the partition of India (1947). Note: Small princely states not acceding to either country upon independence are shown as integral parts of India and Pakistan.


## وَڌيڪ ڏِسو
* قانون آزادي هندستان 1947ع

## ٻاهريان ڳنڍڻا
* ’ورهاڱو جي لاءِ نهرو به ذميدار‘

## حوالا

زمرو:ايشيا ۾ نسلي صفايو
زمرو:تحريڪ پاڪستان
زمرو:قومن جا گڏيل ڏيهه
ٻه قومي نظريو (پاڪستان)

thumb
**ٻہ قومي نظريو**  ننڍو کنڊ جي مسلمانن جو هندون کان الڳ مذهبي بنيادن تي مُلڪ ٺاهڻ جو نظريو آهي.

## تعارف
جنگ آزادي 1857 جي ڏهہ سال کانپوءِ علي ڳرھ مڪتب فڪر جي باني سر سيد احمد خان  هندي اردو جھڳڙو کي بنياد بڻائي 1867ع ۾ هي نظريو ڏنو، ان کي مذهبي بنيادن تي ٻہ قومي نظريو جو نالو ڏنو ويو. ان نظرئي جي سولي  وضاحت هيئن آهي تہ ان نظريو مطابق نہ رُڳو مذهبي بنيادن تي هندستان جي متحد قوميت جي نظريي کي رد ڪيو ويو پر هندستان جي هندن ۽ مسلمانن کي ٻہ ڌار قومون چيو ويو. انڊين نيشنل ازم تي يقين رکندڙن جي لاءِ ٻہ قومي نظريو ديس سان بغاوت هيو. هن نظريي تحت 1947ع ۾ يوپي، سي پي جي مراعت يافتا مسلمانن پنهنجي لاءِ الڳ ملڪ گُهريو جتي هو سموري اڇي ڪاري جا مالڪ بڻجي سگهن پيا.

## ٻہ قومي نظريو جو بڻِياد
جنگ آزادي 1857ع جا زخم اڃا تازا ئي هيا تہ  هڪ مسئلي ڪَرُ کنيو جيڪو هندي اردو جهڳڙو 1867  جي نالو سان سڏيو ويندو آهي. 1867  ۾ بنارس جي هندن  لساني تحريڪ شروع ڪئي جنهن جو مقصد اردو جي جڳهہ تي هندي کي سرڪاري ۽ عدالتي ٻولي طور  رائج ڪرڻ هيو. ۽ عربي لِپي (رسم الخط ، اسڪرپٽ) جي جڳهہ ديوناگري لپي کي رائج ڪرڻ هيو. ان لساني تحريڪ جو صدر دفتر آلهہ آباد ۾ قائم ڪيو ويو جڏهن تہ پوري ملڪ ۾ هندن ڪيتريون ئي ورڪنگ ڪاميٽيون بڻايون، تہ جيئن سموري هندستان جي سمورن هندن کي ان تحريڪ ۾ شامل ڪيو وڃِي ۽ ان جي مقصدن کي ماڻڻ کي ممڪن بڻايو وڃِي.

## حوالا

زمرو:تحريڪ پاڪستان
زمرو:پاڪستان جو آئين
زمرو:سياسي نظريا
1857ع جي هندستاني بغاوت

هندستانين جي انگريز جي لاءِ پهرئين آزادي جي هٿياربند جنگ انگريزن ان جنگ کي غداري جو نالو ڏنو.

## حوالا
پهرئين اينگلو سک جنگ

**پهرئين اينگلو سکھ جنگ** سک سلطنت ۽ برٽش راڄ جي وچ ۾ اها پهرئين جنگ هُئي جنهن جي نتيجي ۾ انگريزن  پنجاب جو خطو تي قبضو ڪرڻ ۾ وڏي راهہ هموار ڪئي. ٻئي اينگلو سک جنگ ۾ انگريز پنجاب جو خطو تي پوري ريت اختيار سان گڏ قبضو ڪري ويٺا ۽ پنجاب جو خطو منجهان سک سلطنت ختم ٿي وئي.

## پڻ ڏسو
*ٻئي اينگلو سک جنگ

## حوالا
برطانوي راڄ

thumb|برطانوي هندستاني سلطنت 1909، ڀارت جي شاهي گزيٽيئر

**برطانوي راڄ** يا **برطانوي هند** (غير سرڪاري نالو:سلطنت هندستان) (انگريزي: British Raj يا British India، سرڪاري نالو Indian Empire) جي اصطلاح 1858ع کان 1947ع تائين برطانيا جي هيٺ ننڍي کنڊ جي لاءِ استعمال ڪئي ويندي هئي

سلطنت هندستان علائقائي ۽ بين الاقوامي سطح تي "هندستان" جي نالي سان سُڃاتي ويندي هئي . "هندستان" قومن جي بنيادي رڪن ۽ 1900ع، 1920ع، 1928ع، 1932ع ۽ 1936ع جي اونهارو اولمپڪ راندين ۾ شامل ٿيو هيو.
زمرو:تاريخ پاڪستان
زمرو:گڏيل بادشاهت جي تاريخ
سرڪيوس

**سرڪيوس** يا **سرقوسه** سسلي ٻيٽ جي ڏکڻ اوڀر واري ڪنڊ ۾ واقع اٽلي جي سرڪيوس صوبي جو شھر ، بندرگاھ ۽ ان صوبي جو گادي جو هنڌ آهي. ھي شھر يوناني ۽ رومي تاريخ ۾ ھڪ وڏو مقام ھجڻ ۽ ارشميدس جي جي اباڻي شھر ھجڻ ڪري مشھور آھي. ھن شھر جو بنياد 733 يا 734 ق م ۾ يوناني آبادڪارن وڌو  ھن شھر جو مرڪز شھر جي حدن م واقع ٻيٽ اورٽيجيا نالي ٻيٽ آھي جتي ھن شھر جو بنياد پيو ھو.

زمرو:يوناني تاريخ
زمرو:اٽلي جا شھر
زمرو:جڳھ جو نالو سلجھائپ صفحا
زمرو:رومي تاريخ
زمرو:سسلي جا شھر
ڳوٺ واحد ڏنو انڙ

**واحد ڏنو انڙ** (انگريزي: Wahid Dino Unar) ديھ جهڪي، تعلقي ۽ ضلعي مٽياريءَ جو هڪ ڳوٺ آهي. هيءُ ڳوٺ ٽنڊي ڄام جي اتر ۾ اٽڪل يارهن ڪلوميٽرن جي پنڌ تي آباد آهي. سنڌ جو تاريخي شهر نصرپور هتان کان اٽڪل ڏھ ڪلوميٽر اوڀر طرف ۽ ڳوٺ الهڏنو ساند چار ڪلوميٽر اولھ طرف آباد آهي. هي ڳوٺ ٽنڊوڄام کان شاهپور درپور ويندڙ پڪي رستي جي ڀرسان اڏيل آهي. سنڌ جو مشهور حڪيم پير حاجن شاھ هن ڳوٺ جو رهواسي هو، جنهن وٽ نه فقط سنڌ پر ڏيساور کان به مريض علاج ڪرائڻ ايندا هئا. سندس والد پير علي مردان شاھ راشدي به پنهنجي دور جو وڏو حڪيم هو. پير حاجن شاھ جي مقبوليت سبب هن ڳوٺ کي ”حڪيم پير حاجن شاھ جو ڳوٺ“ يا ”پير جو ڳوٺ“ پڻ ڪوٺيو وڃي ٿو. 

هن ڳوٺ ۾ هڪ پرائمري اسڪول قائم آهي. ڳوٺ ۾ راشدي پير، انڙ، ڪنڀار، برفت، مينگهواڙ، ڀيل، ڪولهي ۽ ٻين ذاتين وارا ماڻهو رهن ٿا. ڳوٺ جي آسپاس واريون زمينون تمام زرخيز آهن ۽ هتي، وونئڻ، ڪڻڪ، ڪمند ۽ ڪيلي جا باغ عام آهن. انبن ۽ ٻيرن جا باغ پڻ آس پاس ۾ موجود آهن.

## حوالا

زمرو:سنڌ جا ڳوٺ