open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
سوره توبه

**سورة التوبة** يا **سورة براة** هڪ مدني سورة آهي  ۽ انهن مان ڪجهه چيو آهي ته آيت 128 ۽ 129 مڪي آهن. اهو قرآن ۾ واحد سورة آهي جيڪا بسم الله سان شروع نه ٿيندي آهي، ڇاڪاڻ ته اها منافقن کي بي نقاب ڪرڻ ۽ مشرڪن کي رد ڪرڻ لاءِ نازل ٿي هئي. ڪجهه عالمن ان کي ۽ سورة الانفال کي هڪ ئي سورة سمجهيا، اها "مئين" (سو آيتن واريون) مان هڪ آهي ۽ جيڪا ان کي سوره الانفال سان گڏ هڪ سورة سمجهندا هئا، انهن جي خيال ۾ هي "السبع الطوال" (ست ڊگهي سورتون) مان هڪ آهي. ان ۾ 129 آيتون آهن ۽ قرآن ۾ ترتيب جي لحاظ کان ناهين سوره آهي. اها ڏھين سيپاري کان شروع ٿئي ٿي ۽ يارهين سيپاري جي شروعات تائين پکڙيل آهي. اها سورة المائده کانپوءِ،  تبوڪ جي جنگ کانپوءِ 9 هجري ۾ نازل ٿي هئي. اها مشرڪن سان بيزاري/لاتعلقي جي اعلان سان شروع ٿيندي آهي، تنهن ڪري ان کي سورت براءت (لاتعلقي جي اعلان واري سوره) سڏيو ويو ۽ ٽن صحابين؛ ڪعب بن مالڪ، مراره بن الربيع ۽ هلال بن اميه رضي الله عنهم، جيڪا تبوڪ جي سفر ۾ پوئتي رهجي ويا هئا، جي توبه جي ڪري ۽ الله جي طرفان انهن جي توبه جي قبول ٿيڻ جي زڪر جي ڪري، ان جو نالو التوبہ رکيو ويو.
## تفصيل

**At-Tawbah** () is the ninth chapter () of the Quran. It contains 129 verses () and is one of the last Medinan surahs. This Surah is also known as **Al-Bara'ah** (). It is called At-Tawbah in light of the fact that it articulates tawbah (repentance) and informs about the conditions of its acceptance (verse , ). The name Bara'at (release) is taken from the opening word of the Surah.

It is believed by Muslims to have been revealed at the time of the Expedition of Tabuk in Medina in the 9th year of the *[[Hijrah]]*. The Sanaa manuscript preserves some verses, on parchment radiocarbon dated to between 578 CE (44 BH) and 669 CE (49 AH).

It is the only Surah of the Quran that does not begin with ''Bismillah'', the usual opening formula, *In the name of [[God in Islam|God]], the All-Merciful, the All-Compassionate*. It deals with almost the same topics as those dealt with in Surat al-Anfal. In contrast to all other surahs, the Islamic prophet Muhammad did not order that this formula should be put at the beginning of this surah. At-Tawba's verse 40 refers to Abu Bakr as  ('Second of the Two').

***سنن ابي داؤد*** ( ) سني اسلام جي ڇهن ڪتابن جو ٽيون حديث جو مجموعو آهي. اهو فارسي عالم ابو داؤد السجستاني جو جمع ڪریل آھي.

## حوالا

زمرو:قرآن
زمرو:قرآن جي سورتون
ڪوئين ايلزبيٿ نيشنل پارڪ

**ڪوئين ايلزبيٿ نيشنل پارڪ** (Queen Elizabeth National Park)**،** يوگنڊا جي اولهائين علائقي ۾ هڪ قومي پارڪ آهي. 
## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:يوگنڊا
زمرو:آفريڪا ۾ قومي پارڪ
زمرو:يوگنڊا جا قومي پارڪ
خلا-وقت تسلسل

**خلا-وقت تسلسل** (Spacetime) يا خلا-وقت، جن کي اسپيس-ٽائيم ڪنٽينم پڻ سڏيو ويندو آهي، هڪ رياضياتي ماڊل آهي، جيڪو جڳھ (space) جي ٽن طول و عرض (dimensions) ۽ وقت جي هڪ طول و عرض کي، هڪ واحد چار طول و عرض (4-dimensional) واري تسلسل ۾ ملائي ٿو. اسپيس-ٽائيم ڊائيگرام نسبتي اثرات کي ڏسڻ ۽ سمجهڻ ۾ ڪارآمد آهن. جهڙوڪ هڪ ئي وقت ۾ واقعات کي مختلف مبصر ڪيئن سمجهن ٿا ته واقعا ڪٿي ۽ ڪڏهن ٿيا. 

20 صدي جي موڙ تائين، مفروضو اهو هو ته ڪائنات جي ٽي طول عرض واري (3-dimensional) جاميٽري (جڳهيون، شڪلون فاصلا ۽ رخ جي لحاظ کان ان جي وضاحت) وقت (ڪائنات اندر واقعا ڪڏهن ٿين ٿا ان جي ماپ)، کان مختلف آهي. بهرحال، خلا-وقت لورينٽز ٽرانسفارميشن ۽ اضافيت جي خاص نظريي سان نوان مطلب اختيار ڪيا ويا.

سال 1908ع ۾، هرمان منڪووسڪي خاص اضافيت جي جاميٽريڪل تشريح پيش ڪيو، جنهن وقت جي هڪ ۽ جڳهن جص ٽن طول و عرض کي هڪ واحد چار طول عرض واري (4-dimensional) تسلسل ۾ ملائي ڇڏيو، جن کي هاڻي منڪووسڪي اسپيس جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو. هي تشريح عام اضافيت جي نظريي لاءِ اهم ثابت ٿي، جن ۾ خلائي وقت (Spacetime) مايي (mass) ۽ توانائي (energy) سان وکر تعلق رکندا آهن.

## بنيادي اصول
## تاريخ
## خاص اضافيت ۾ خلائي وقت
## خلائي وقت جي بنيادي رياضيات
## وکر خلائي وقت جو تعارف
## ٽيڪنيڪل موضوع

طول و عرض جا ٻه قسم آهن: جڳھ وارا (spatial) (ٻه طرفي) ۽ وقت وارا (Temporal) (هڪ طرفي). فرض ڪيو ته جڳهه واري طول و عرض جو تعداد N هجي ۽ وقت واري طول و عرض جو تعداد T هجي، اهو N=3 ۽ T=1، اسٽرنگ ٿيوري پاران استعمال ڪيل ۽ اڄ تائين اڻ ڏٺل ٺهيل طول و عرض کي هڪ طرف رکندي، N کي 3 کان مختلف ۽ T کي 1 کان مختلف رکڻ جي طبعي نتيجن کي اپيل ڪندي وضاحت ڪري سگهجي ٿو. دليل اڪثر ڪري هڪ اينٿروپڪ ڪردار ۽ ممڪن طور تي پنهنجي قسم جو پهريون، جيتوڻيڪ مڪمل تصور جي مقبوليت ۾ اچڻ کان اڳ جو آهي.

اهو مضمر تصور ته ڪائنات جي طول و عرض خاص آهي، پهريون ڀيرو گوٽفرائيڊ ولهيلم ليبنز ڏانهن منسوب ڪيو ويو آهي، جنهن مابعد الطبعيات تي ڊسڪورس ۾ تجويز ڪيو ته دنيا "اها آهي جيڪا ساڳئي وقت مفروضي ۾ سڀ کان سادي ۽ رجحان ۾ امير ترين آهي". ايمانوئل ڪانٽ دليل ڏنو ته ٽي طول عرض وارو (3-dimensional) خلا عالمگير ڪشش ثقل جي بالعڪس چورس قانون جو نتيجو هو. جڏهن ته ڪانٽ جي دليل تاريخي طور تي اهم آهي، جان ڊي. بارو چيو ته اهو "پنچ لائن کي اڳيان واپس آڻيندو آهي: اهو جڳهه جي ٽي-ابعادي (3-dimensionality) آهي جيڪا وضاحت ڪري ٿي ته اسان فطرت ۾ برعڪس-چورس قوت قانون ڇو ڏسون ٿا، نه ته ان جي برعڪس" (بارو 2002:204). 
## پڻ ڏسو
* وقت
* جاگرافي
* زمانو
* وٿي
* ڊگھائي
* طبعي وقت
* نسبت جو نظريو
* وقت جو سفر
* خلائي وقتن جي فهرست
* خلائي وقت جو فلسفو
* وقت واري جاگرافي

## حوالا
## ٻاهريان ڳنڍڻا

* 
* Albert Einstein on space–time 13th edition Encyclopædia Britannica Historical: Albert Einstein's 1926 article
* Encyclopedia of Space–time and gravitation Scholarpedia Expert articles
* Stanford Encyclopedia of Philosophy: "Space and Time: Inertial Frames" by Robert DiSalle.

 
زمرو:وقت 
زمرو:ڪائنات
زمرو:وقت جو فلسفو
زمرو:طبيعيات جو فلسفو
زمرو:طبيعيات جي اصطلاحون
زمرو:نظرياتي فزڪس
زمرو:نسبتي نظريو
زمرو:سائنسي نظريا
زمرو:فزڪس ۾ وقت 
زمرو:تصوراتي ماڊل
اسلام جا فرقا ۽ مسلڪ

اسلامي مڪتبه فڪر ۽ شاخن جي مختلف طريقن سان تشريح ڪئي ويندي آهي، جنهن ۾ اسلامي دينيات جا مذهب يا عقيده،  اسلامي فقه جا مڪتب ۽ طريقا شامل آهن. اسلام جي ٻن وڏي شاخن، شيعه ۽ سني اسلام ۾ پڻ ڪيترائي ذيلي فرقا آهن، جهڙوڪ سني اسلام ۾،  تصوف ۾ مختلف سلسلا، دينيات جا مختلف مڪتب، آثاري، اشعري، ماتريدي، ۽ فقه جا مڪتب، حنفي، مالڪي، شافعي، حنبلي مڪتب شامل آھن. اهڙي طرح مسلمانن جي ٻئي وڏي شاخ، شيعه اسلام ۾ ڪيترائي گروهه آهن. سني مسلمان سڀني مسلمانن جو 87 کان 90 سيڪڙو ٺاهيندا آهن. سائز ۾ نسبتاً ننڍا گروهه عباضي، اسماعيلي، زيدي پڻ موجود آهن. 

گروپن جي وچ ۾ فرق شايد عالمن جي حلقن کان ٻاهر مسلمانن کي چڱي طرح معلوم نه هجي. خيالن جي ذريعي هلائيل غير رسمي تحريڪون، جهڙوڪ اسلامي جدت پسند، ترقي پسند ۽ اهل قرآن، انهي سان گڏ منظم گروپ، "نيشن آف اسلام" موجود آهن.

## جائزو
مکيه شاخون يا فرقا: اسلامي فقه جا اسڪول: اسلامي دينيات جا اسڪول تصوف: بعد ۾ تحريڪون: شاخن جي آبادي: پڻ ڏسو: حوالا:
## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:اسلام
زمرو:اسلام ۾ مذھب ۽ فرقا
زمرو:مذهبي فرقا
قرآني تختيون

**قرآني تختيون** (Qur'an Baords) يا **لوء** (جمع: لواء)، ڪاٺ جي تختيون آهن جيڪي تاريخي ۽ همعصر طور تي آفريڪا جي ذيلي صحارا علائقي ۽ خاص طور تي اولهه آفريڪا ۾ شاگردن پاران قرآن سکڻ لاءِ استعمال ڪيو وينديون آهن. تعليمي اوزارن جي طور تي استعمال ٿيڻ کان سواء، اهي تختيون وڌيڪ مذهبي ۽ ثقافتي اهميت رکن ٿيون، ڇاڪاڻ ته اهي روحاني ۽ شفا جي رسمن ۾ پڻ استعمال ٿينديون آهن.

## جوڙجڪ ۽ ڊيزائن
قرآن جي تختيون مقامي طور تي دستياب ڪاٺ، جهڙوڪ مهاگني يا باؤباب مان ٺاهيو وينديو آهن. لکڻ واري تختين تي استعمال ٿيندڙ مس (ink) عام طور تي قدرتي رنگن مان ٺهيل هونديون آهن، جيڪا چارڪول ۽ پاڻي سان ملايا ويندا آهن. ڪجهه حالتن ۾ مس ۾ مختلف اجزا، جهڙوڪ زعفران، پڻ شامل ٿي سگهن ٿا، جيڪا روحاني طور تي اهم سمجهيا وڃن ٿا. ڪجهه تختين ۾ آرائشي تفصيل، جهڙوڪ گلڪاري، بارڊر، يا خطاطي پڻ هوندي آهي. قرآن جي اها تختيون لکيل اسلامي روايت ۽ وسيع آفريقي ثقافت جي وچ ۾ هڪ ثقافتي ڪڙي آهن. قرآن جي تختيون بصري طور تي اسلامي مسودن سان ملندڙ جلندڙ ڏسي ويو آهن، جيڪي مختلف علائقائي خطاطي ۽ مواد کي نمايان ڪن ٿيون. ڊيزائن اسلامي اولهه آفريڪي ثقافتن ۾ اسلامي مسودن جي خصوصيتن کي ظاهر ڪن ٿيون ۽ انهن ۾ جاميٽري وارا بارڊر ۽ پيچيده ليسن (Laces) جا نمونا ۽ ڳاڙهي ۽ ڪاري مس جهڙا عنصر شامل آهن. 

## تعليمي استعمال
## مذهبي ۽ روحاني استعمال
## ميوزيم جا مجموعا
## فنڪارانه حوالا

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:مذهب
زمرو:قرآن
زمرو:اولھه آفريڪا
بيت لحم

**بيت لحم** (Bethlehem) فلسطين جي اولهه ڪناري ۾ هڪ شهر آهي، جيڪو يروشلم کان 10 ڪلوميٽر (6 ميل) ڏکڻ ۾ واقع آهي ۽ بيت لحم گورنريٽ جو گاديءَ جو هنڌ آهي. سال 2017ع تائين شھر جی آبادی 30,000 جي لڳ ڀڳ ھئی. شهر جي معیشت سیاحت سان جڙیل آھي، خاص طور تي ڪرسمس جی ڏينهن ۾، جڏھن عیسائی چرچ آف نیٽیٽي، جیڪو عیسی جو جنم جی جڳھ جی طور تی احترام ڪیو ویندو آھي، جی زیارت لاء ايندا آھن.

بیت اللحم جو ممڪن طور تي پهریون ذڪر قديم مصر جي امرنا خط و کتابت ۾ آيو آھي، جیڪو 1350-1330 قبل مسيح جی تاریخ آھی، جیتوڻیڪ اھو پڙھڻ غیر یقینی آھی. عبراني بائيبل ۾  بني اسرائيل جي دور جو بيان، بيت لحم کي حضرت دائود عليه السلام جي جنم ڀومي طور سڃاڻي ٿو. نئين عهد نامي ۾، شهر کي ناصره جي عيسيٰ جي جنم ڀومي طور سڃاتو وڃي ٿو. رومي سلطنت جي دور ۾، بيت لحم شهر کي رومي افسر هيڊرين تباهه ڪيو، پوء ۾ قسطنطين اعظم، جنهن 327 عيسوي ۾ چرچ آف دي نيٽيويٽي جي منظوري ڏنو، طرفان ٻيهر تعمير ڪيو ويو. سال 529ع ۾، چرچ آف دي نيٽيويٽي کي سماريتن جي بغاوتن ۾ شامل سماريتيئن پاران سخت نقصان پهچايو ويو. بازنطيني سلطنت پاران فلسطين جي فتح کان پوءِ، ان کي جسٽينين پهرين پاران ٻيهر تعمير ڪيو ويو.

637ع ۾، ڪيترن ئي اسلامي حڪومتن جي دورن کان پوء، بيت لحم کي جند فلسطين صوبي جو حصو بڻايو ويو. مسلمان 500 سالن تائين شهر تي حڪومت ڪندا رهيا. سال 1099ع ۾ اهو صليبين جي قبضي هيٺ آيو، جنهن نيٽيويٽي چرچ ۾ مقامي يوناني آرٿوڊوڪس پادري جي جاء تي هڪ ڪيٿولڪ پادري کي مقرر ڪيا. 13هين صدي جي وچ ڌاري، مملوڪ سلطنت بيت لحم جي چوڌاري جون ڀتيون ڊاهي ڇڏيون. جڏهن ته، 16هين صدي عيسويءَ ۾، جڏهن علائقي جو ڪنٽرول عثماني سلطنت جي هٿن ۾ آيو، هنن شهر کي ٻيهر تعمير ڪيو. پھرين مھاڀاري جنگ جي آخر ۾ عثماني سلطنت جي خاتمي کان پوءِ، بيت لحم سال 1948ع تائين انتدابي فلسطين جو حصو هو ۽ پوء اولهائين ڪناري (West Bank)، جيڪو سال 1948ع جي عرب-اسرائيلي جنگ کانپوءِ اردن پاران ملايو ويو هو، جو حصو هو. سال 1967ع جي ڇهن ڏينهن جي جنگ دوران، بيت لحم تي اسرائيل مغربي ڪناري جي باقي حصي سان گڏ قبضو ڪري ورتو. اسرائيل ۽ فلسطيني نيشنل اٿارٽي جي وچ ۾ اوسلو معاهدي کان وٺي، بيت لحم کي اولهه ڪناري جي علائقي-ائ جو حصو قرار ڏنو ويو آهي، جيڪو نامياري طور تي فلسطيني ڪنٽرول هيٺ قرار ڏنو ويو آهي، پر اهو اصل ۾ اسرائيلي قبضي هيٺ آهي. اسرائيل پاران ٺاهيل، ويسٽ بينڪ جي رڪاوٽ جي ڪري شهر جي چوڌاري نقل ۽ حرڪت محدود آهي.

تاريخي طور تي، اهو عرب عيسائين جي اڪثريت جو شهر هو، جيڪا سال 1950ع ۾ آبادي جو تقريباً 86 سيڪڙو هئا، پر 2022ع تائين هي برادري گهٽجي 10 سيڪڙو ٿي وئي آهي ۽ هاڻي آبادي جي اڪثريت عرب مسلمانن تي مشتمل آهي.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

* بلدية بيت لحم.
* غرفة تجارة وصناعة بيت لحم.
* صفحة قضاء بيت لحم/وب غزة 
* عرب ثقافت جي گاديءَ جو هنڌ 

زمرو:بيت لحم 
زمرو:فلسطين
زمرو:فلسطين جا شهر
زمرو:فلسطين جا صوبا
زمرو:بيت لحم گورنريٽ 
زمرو:وچ اوڀر جا شهر
زمرو:عيسائيت ۾ مقدس ماڳ
زمرو:تاريخي شهر 
زمرو:مقدس شهر 
زمرو:بائيبل جا شهر 
زمرو:اولهائين ڪناري جا شهر 
زمرو: فلسطين جي ميونسپلٽيون 
زمرو:عيسائين جون مقدس جايون 
زمرو:فلسطين رياست جون ميونسپلٽيون 
زمرو:فلسطين ۾ آبادي واريون جڳهيون 
زمرو:اولهائين ڪناري ۾ آبادي واريون جڳهيون 
زمرو:بيت لحم گورنريٽ ۾ آبادي واريون جڳهيون
اوشينيا جي ملڪن جا جهنڊا

هي **[[اوشينيا]]** جي ملڪن جي قومي ۽ صوبائي جهنڊن جي هڪ گيلري آهي.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:اوشينيا
زمرو:اوشينيا جا ملڪ
زمرو:اوشينيا جون حڪومتون
زمرو:اوشينيا جي سياست
وڪٽوريا، سيشليز

**وڪٽوريا (Victoria)** سيشيلز جو گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر آهي، جيڪو ماهي جي اتر اوڀر پاسي تي واقع آهي، جيڪو ٻيٽ جو مکيه ٻيٽ آهي. هي شهر پهريون ڀيرو برطانوي نوآبادياتي حڪومت جي گادي جي حيثيت سان قائم ڪيو ويو هو. سال 2010ع ۾، گريٽر وڪٽوريا جي آبادي (مضافات سميت) 26,450 هئي، جيڪا ملڪ جي ڪل آبادي 99,202 جو (26.66%) هئي.بندرگاهه کي **پورٽ وڪٽوريا** جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو.
## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:وڪٽوريا، سيشليز
زمرو:سيشيلز
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:آفريڪا ۾ راڄڌانيون
لوبامبا

**لوبمبا** (Lobamaba) ايسواتني جو هڪ شهر آهي جيڪو ايسواتني جي ٻن مکيه شهرن، مباباني ۽ مانزيني جي وچ ۾ واقع آهي.

اهو هوهو علائقي ۾ واقع آهي، جن جي ويجهو شهر مباباني آهي ۽ ويجهو درياهه لوشوانا ندي آهي. اهو ايزلويني (Ezulwini) ۽ مهلانيا (Mahlanya) جي وچ ۾ واقع آهي ۽ ايلانگيني (Elangeni) جي سامهون آهي.

هي شهر ايسواتني ۾ ثقافتي اهميت رکي ٿو ڇاڪاڻ ته ان ۾ وڏي اهميت جا هنڌ آهن. اها ايسواتيني جي پارليامنٽ جو قانون ساز، روايتي، روحاني۽ حڪومت جي سيٽ طور ڪم ڪري ٿو، ۽ لُڊزڊزني رائل وليج، راڻي اينٽفومبي، راڻي ماءُ جي رهائشگاهه آهي.

اهو بادشاهه مسواتي ٽيون جي محل، لوزيٿا محل کان لڳ ڀڳ ڏهه ڪلوميٽر پري آهي. ان ۾ سومھلو نيشنل اسٽيڊيم پڻ آهي.
## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:شهر
زمرو:ايسواتيني
الحسيمه نيشنل پارڪ

**الحسيمه نيشنل پارڪ** (<small>'''انگريزي'''</small>: Al Hoceima National Park؛ '''عربي''': المنتزه الوطني للحسيمة؛ تيرفتي: Afrag Anamur n Lhusima) هڪ قومي پارڪ آهي جيڪو مراڪش ۾ الحسيمه شهر کان ٻاهر واقع آهي.

اهو **480** چورس ڪلوميٽر (**185** چورس ميل) جي ايراضي تي پکڙيل آهي، جن ۾ **186** چورس ڪلوميٽر (**76** چورس ميل) سمنڊ ۾ آهي. پارڪ سال 2004ع ۾ ٺاهيو ويو ۽ "پاڻي، ٻيلن ۽ صحرا  جي خاتمي خلاف جنگ لاءِ هاءِ ڪميشن" (Haut-Commissariat des eaux et forêts et de la lutte contre la désertification) پاران منظم ڪيو ويندو آهي.
## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:مراڪش
زمرو:قومي پارڪ
زمرو:مراڪش جا قومي پارڪ
زمرو:آفريڪا ۾ قومي پارڪ
گران پيراڊيسو نيشنل پارڪ

**گران پيراڊيسو نيشنل پارڪ** (اطالوي: 
Parco nazionale del Gran Paradiso؛  فرينچ: Parc national du Grand Paradis) گرين الپس ۾، آوستا وادي ۽ پيڊمونٽ علائقن جي وچ ۾ اٽلي جو هڪ قومي پارڪ آهي. پارڪ جو نالو گران پيراڊيسو جبل جي نالي تي رکيو ويو آهي، جيڪو پارڪ ۾ واقع آهي؛ اهو فرانس جي "وينوئيس نيشنل پارڪ" سان ڳنڍيل آهي. پارڪ ۾ شامل زمين کي شروعات ۾ الپائن مارخور (Ibex) کي شڪارين کان بچائڻ لاءِ محفوظ ڪيو ويو هو، ڇاڪاڻ ته اهو بادشاهه وڪٽر ايمانوئل II لاءِ ذاتي شڪار جو ميدان هو، پر هاڻي ٻين نسلن جي به حفاظت ڪري ٿو.
## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
* Official website
* Pages by the Park Authority on Parks.it

زمرو:اٽلي
زمرو:يورپ
زمرو:قومي پارڪ
زمرو:محفوظ علائقا

زمرو:اٽلي ۾ قومي پارڪ 
زمرو:يورپ ۾ قومي پارڪ

زمرو:اٽلي جي ماحوليات
زمرو:يورپ جي ماحوليات
زمرو:ماحوليات بلحاظ کنڊ
ايشيا جي تاريخ

**ايشيا جي تاريخ** (History of Asia) کي يوريشيا جي ميدان جي اندروني حصي سان ڳنڍيل ڪيترن ئي مختلف احاطو ڪندڙ ساحلي علائقن، جهڙوڪ اوڀر ايشيا، ڏکڻ ايشيا، ڏکڻ اوڀر ايشيا ۽ وچ اوڀر جي اجتماعي تاريخ جي طور تي ڏسي سگهجي ٿو. انهن علائقن بابت وڌيڪ تفصيل لاءِ ڏسو: وچ اوڀر جي تاريخ ۽ ننڍي کنڊ ​​جي تاريخ.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:تاريخ
زمرو:ايشيا جي تاريخ
ڪمپونگ پنٽو مالم

**ڪيمپونگ پنٽو مالم** (ملئي: Kampung Pintu Malim) يا صرف **پنٽو مالم**، برونائي جي برونائي-موارا ضلعي ۾ هڪ ڳوٺ آهي. اهو ملڪ جي گاديءَ واري شهر بندر سيري بيگوان جو هڪ پاڙو پڻ آهي. سال 2016ع ۾ ڳوٽ جي آبادي 319 هئي. اهو مڪيم ڪوٽا باتو جي ڳوٺن مان هڪ آهي. ڳوٽ جو پوسٽ ڪوڊ BD1317 آهي.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:برونائي
زمرو:برونائي جا ڳوٽ
ڪمپونگ مانگس

**ڪمپونگ مانگس (Kampong Manggis)**، برونائي-مورا ضلعي، برونائي ۾ هڪ ڳوٺ ۽ گڏوگڏ راڄڌاني بندر سيري بيگاوان ۾ هڪ پاڙو آهي. سال 2016ع ۾ ڳوٽ جي آبادي 4,229 هئي. اهو مقيم برڪاس 'بي' جي ڳوٺن مان هڪ آهي.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:برونائي
زمرو:برونائي جا ڳوٽ
ڪمپونگ سلامبيگار

**ڪمپونگ سلامبيگار، (Kampong Salabigar)،** برونائي جي برونائي-موارا ضلعي ۾ هڪ ڳوٺ آهي. سال 2016ع ۾ ڳوٽ جي آبادي 1,884 هئي. اهو مقيم برڪاس 'بي' جي ڳوٺن مان هڪ آهي. ڳوٺ جو پوسٽ ڪوڊ BC1515 آهي. 

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:برونائي
زمرو:برونائي جا ڳوٽ
ڪمپونگ تنگڪو

**ڪمپونگ ٽنگڪو** (Kampong Tungku)، برونائي جي برونائي-موارا ضلعي ۾ هڪ ڳوٺ آهي، جيڪو راڄڌاني بندر سري بيگاوان کان لڳ ڀڳ 10 ڪلوميٽر (6.2 ميل) جي مفاصلي تي آهي. سال 2016ع ۾ ڳوٽ جي آبادي 1,689 هئي.  اهو مڪيم گڊونگ 'A' جي ڳوٺن مان هڪ آهي. ڳوٽ جو پوسٽ ڪوڊ BE2119 آهي. 
## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:برونائي
زمرو:برونائي جا ڳوٽ
ڪينيا جي قومي پارڪن جي فهرست

ڪينيا جو نيشنل پارڪ سسٽم ڪينيا وائلڊ لائف سروس پاران انتظام ويندو آهي. ڪينيا ۾ زميني محفوظ علائقن جا ٻه مکيه قسم آهن: قومي پارڪ ۽ قومي محفوظ علائقا، اتي سامونڊي پارڪ ۽ سامونڊي محفوظ علائقا پڻ آهن.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:ڪينيا
زمرو:آفريڪا ۾ قومي پارڪ
زمرو:ڪينيا جا قومي پارڪ
گھانا جي قومي پارڪن جي فهرست

**گھانا ۾** 21 محفوظ علائقن جو هڪ وڏو نظام آهي جنهن ۾ 7 قومي پارڪ  6 وسيلن جا ذخيرا، 2 جهنگلي جيوت جا محفوظ علائقا، 1 سخت فطري محفوظ علائقو ۽ 5 ساحلي آبستان شامل آهن.
## قومي پارڪ
* بيا نيشنل پارڪ 
* بوئي نيشنل پارڪ
* ڊيگيا نيشنل پارڪ: وولٽا ڍنڍ جي اولهه ڪناري تي هڪ پارڪ جنهن ۾ اندروني ساحل جا وڏا ٽڪرا شامل آهن. اهو ٽيچيمن کان تقريباً 100 ڪلوميٽر اوڀر ۾ واقع آهي. 
* ڪاڪم نيشنل پارڪ: مرڪزي علائقي ۾ هڪ ساحلي برساتي ٻيلو جنهن ۾ ٻوٽا ۽ جانورن جي زندگي تمام گهڻي آهي. پارڪ جي سهولتن ۾ مٿين برساتي ٻيلن تائين رسائي شامل آهي. ڪيپ ڪوسٽ کان 30 ڪلوميٽر اتر ۾ واقع آهي. 
* ڪيابوبو نيشنل پارڪ 
* مول نيشنل پارڪ: گھانا جي الڳ ٿيل اترين علائقي ۾ هڪ اڳوڻو گيم رزرو جنهن ۾ جهنگلي جيوت جي وڏي قسم شامل آهي. اهو تامالي کان 100 ڪلوميٽر اولهه ۾ واقع آهي. 
* نيني سوهين نيشنل پارڪ: ڪوٽ ڊي آئيوري جي سرحد جي ويجهو اولهه واري علائقي ۾ واقع هڪ ننڍڙو ٻيلو.

## محفوظ علائقا
* انڪاسا ڪنزرويشن ايريا
* اسن-اتندانسو گيم پروڊڪشن رزرو
* اسوبيما ٻيلو محفوظ علائقو
* ايوم ٻيلو محفوظ علائقو
* بوئن ٽانو ٻيلو محفوظ علائقو
* بونسام بيپو ٻيلو محفوظ علائقو 
* ڊرا دريائي ٻيلو محفوظ علائقو
* گبيلي شڪار جي پيداوار جو محفوظ علائقو
* ڪروڪوسوا هيلز ٻيلو محفوظ علائقو
* ماميري ٻيلو محفوظ علائقو
* ٽانو نيميري ٻيلو محفوظ علائقو
* ڪالڪپا شڪار جي پيداوار جو محفوظ علائقو

## پڻ ڏسو
* آفريڪا ۾ نيشنل پارڪ جي فهرست
* گھانا ۾ رامسر ماڳن جي فهرست

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:گھانا
زمرو:آفريڪا ۾ قومي پارڪ
 زمرو:گهانا جا قومي پارڪ
هيلينا

**هيلينا** (Helena؛   ) مونٽانا جو گاديءَ جو هنڌ ۽ ليوس ۽ ڪلارڪ ڪائونٽي جو مرڪز آهي. 

هيلينا کي مونٽانا گولڊ رش دوران سون جي تلاش ڪندڙ جي ڪئمپ جي طور تي قائم ڪيو ويو هو. 30 آڪٽوبر 1864ع هن کي هڪ باقاعده شهر طور قائم ڪيو ويو.  سون جي رش (Gold Rush) جي ڪري، هيلينا هڪ امير شهر بڻجي ويو ۽ سال 1888ع تائين لڳ ڀڳ 50 ڪروڙ پتي هن علائقي ۾ آباد هئا. دولت جو ارتڪاز شهر جي ممتاز، تفصيلي وڪٽورين فن تعمير ۾ حصو ورتو.  

سال 2020ع جي آدمشماري ۾ هيلينا جي آبادي 32,091 هئي،  هن طرح شهر آمريڪا ۾ پنجون گهٽ آبادي وارو رياستي گاديءَ جو هنڌ ۽ مونٽانا ۾ ڇهون سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر جو درجو حاصل ڪيو.  اها هيلينا ميٽروپوليٽن اسٽيٽسٽيڪل ايريا جو مکيه شهر آهي، جنهن ۾ ليوس ۽ ڪلارڪ ۽ جيفرسن ڪائونٽيون شامل آهن؛ سال 2020ع جي مردم شماري مطابق ميٽروپوليٽن ايريا  جي آبادي 83,058 هئي. 

مقامي روزاني اخبار "انڊپينڊنٽ *رڪارڊ"* آهي.  شهر جي فضائي ٽرانسپورٽ جي سهولت لاء، شهر جي ويجهو، هيلينا ريجنل ايئرپورٽ (HLN) موجود آهي.

## نالو

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:گڏيل رياستن ۾ رياستي راڄڌانيون
ڪاڪم نيشنل پارڪ

**ڪاڪم نيشنل پارڪ** (Kakum National Park)، گھانا جي مرڪزي علائقي جي ساحلي ماحول ۾ واقع آهي.   اها 375 چورس ڪلوميٽر (145 چورس ميل) جي ايراضي تي پکڙيل آهي. سال 1931ع ۾ سرڪاري طور تي  هڪ محفوظ علائقو قرار ڏنو ويو، ان کي 1992ع ۾ هڪ قومي پارڪ جي طور تي نامزد ڪيو ويو، جڏهن ته پکين جي آبادين جو شروعاتي سروي ڪيو ويو. هي علائقو ٽراپيڪل ٻيلن سان ڍڪيل آهي. هن پارڪ جي انفراديت ان حقيقت ۾ آهي ته اهو مقامي ماڻهن جي شروعات تي قائم ڪيو ويو هو ۽ نه ته رياستي جهنگلي جيوت کاتي پاران جيڪي گھانا ۾ جهنگلي جيوت جي تحفظ جا ذميوار آهن. اهو آفريڪا ۾ صرف 3 هنڌن مان هڪ آهي جنهن ۾ هڪ ڪينوپي وارو رسي جو پل (Canopy Walkway) آهي، جيڪو 350 ميٽر (1,150 فوٽ) ڊگهو آهي ۽ ست وڻن جي چوٽين کي ڳنڍي ٿو ۽ ٻيلي تائين رسائي فراهم ڪري ٿو.

سڀ کان وڌيڪ قابل ذڪر، پارڪ ۾ جانورن جي خطري هيٺ نسلون، ڊيانا بندر، وشال بونگو چئو سڱو، پيلي پٺ وارو آفريڪي چڪارو ۽ آفريقي هاٿي آهن. اهو، برڊ لائف انٽرنيشنل پاران تسليم ٿيل، هڪ اهم پکين جو محفوظ علائقو پڻ آهي. پکين جو علائقو پارڪ جي علائقي کي مڪمل طور تي اوورليپ ڪري ٿو. پکين جي فهرست پارڪ ۾، عالمي تحفظ جي ڳڻتي جي اٺ قسمن سميت، 266 قسمن جي تصديق ڪئي آهي. انهن  خطري جي زد واري قسمن مان هڪ اڇو سيني وارو گني ڪڪڙ آهي. سڱ وارو پکي ۽ ڀوري طوطن جون نو جنسون رڪارڊ ڪيون ويون آهن ۽ ان ۾ 600 کان وڌيڪ تتليون پڻ آهن، جنهن مان هڪ نئين نسل 1993ع ۾ دريافت ڪئي وئي. 2012 تائين، گھانا جي ٻيلن ۾ هاٿين جي سڀ کان وڌيڪ آبادي ڪاڪم پارڪ ۾ موجود آهي.

گھانا جمهوريه جي ميوزيم ۽ يادگار بورڊ تجويز ڪئي آهي ته يونيسڪو پارڪ کي معيار vii ۽ x تحت فطري عالمي ورثي جو ماڳ قرار ڏئي ۽ 2000ع ۾ جمع ڪرايل عالمي ورثي جي ماڳن جي عارضي فهرست هيٺ درج ٿيل آهي.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:گھانا
زمرو:گهانا جا قومي پارڪ
زمرو:آفريڪا ۾ قومي پارڪ
ڪارسن سٽي

**ڪارسن سٽي** (CarsonCity)، سرڪاري طور تي "ڪارسن سٽي ڪنسوليڊيٽيڊ ميونسپلٽي"، هڪ خودمختيار شهر ۽ آمريڪي رياست نيواڊا جو گاديءَ جو هنڌ آهي. 2020ع جي مردم شماري جي مطابق، آبادي 58,639 هئي، جيڪا ان کي رياست جو ڇهون نمبر وڏو شهر بڻائي ٿي. شهر جي آبادي جو وڏو حصو ايگل وادي (ڪارسن رينج جي اوڀر ڪناري تي، سيرا نيواڊا جي هڪ شاخ)، رينو شهر کان تقريباً **30** ميل (**50** ڪلوميٽر) ڏکڻ ۾، ۾ رهي ٿو. شهر جو نالو جبل واري ماڻهو **ڪِٽ ڪارسن** (1809-1868ع) جي نالي تي رکيو ويو آهي. شهر ڪيليفورنيا ڏانهن ويندڙ مهاجرن لاءِ هڪ اسٽاپ اوور جي طور تي شروع ٿيو، پر ڪامسٽاڪ لوڊ سان هڪ شهر ۾ ترقي ڪئي، جيڪو اتر اوڀر ۾ جبلن ۾ هڪ چاندي جي دريافت جو هنڌ آهي. شهر سال 1861ع کان وٺي نيواڊا جي گاديءَ جو هنڌ رهيو آهي، جڏهن اهو اڃا تائين هڪ علائقو هو. ان جي تاريخ جي گهڻي حصي ۾ اهو ورجينيا ۽ ٽيروڪي ريلوي جو مرڪز هو، پر ٽريڪ 1950ع ۾ هٽايو ويو.

سال 1969ع کان اڳ، ڪارسن سٽي اورمسبي ڪائونٽي جي ڪائونٽي سيٽ هئي. انهي سال، هڪ ريفرنڊم کان پوءِ جڏهن شهر ۽ ڪائونٽي کي ضم ڪرڻ جي منظوري ڏني وئي، رياستي قانون ساز هڪ نظرثاني ٿيل شهر چارٽر جاري ڪيو جيڪو انهن کي ڪارسن سٽي ڪنسوليڊيٽيڊ ميونسپلٽي ۾ ضم ڪري ڇڏيو. ضم ڪرڻ سان، شهر جون حدون سيرا نيواڊا جي اولهه ۾ ڪيليفورنيا-نيواڊا رياستي لائين تائين ڍنڍ تاهو جي وچ ۾ پکڙيل آهن. آمريڪا جي ٻين خودمختيار شهرن وانگر، ان کي مردم شماري جي مقصدن لاءِ ڪائونٽي جي برابر سمجهيو ويندو آهي. 

## تاريخ
## جاگرافي
## حڪومت
## آباديات
## معيشت
## ٽرانسپورٽ
## تعليم
## صحت
## ثقافت
## تاريخي عمارتون

Image:StCharlesHotel Carson City.jpg|
Image:Laxalt Building, 2007.jpg| 
Image:Nevada Govenors Mansion.JPG| 
File:Paul Laxalt State Building.jpg|Paul Laxalt State Building – formerly the U.S. Court House & Post Office, now home to the Nevada Commission on Tourism


## رانديون
## گيلري

## پڻ ڏسو

Before 1969, Carson City was the county seat of Ormsby County. That year, after a referendum approved merging the city and the county, the state legislature issued a revised city charter that merged them into the Carson City Consolidated Municipality. With the consolidation, the city limits extend west across the Sierra Nevada to the California-Nevada state line in the middle of Lake Tahoe. Like other independent cities in the United States, it is treated as a county-equivalent for census purposes.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:ڪارسن سٽي
زمرو:نيواڊا
زمرو:نيواڊا رياست جا شهر
زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جا شھر
زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جا شھر
زمرو:گڏيل رياستن ۾ رياستي راڄڌانيون
بون

**بون** (Bonn;(); جرمن: ) جرمن رياست نارٿ رائن وستڦيليا جو هڪ وفاقي شهر آهي. رائن ندي جي ڪناري تي واقع آهي. شهر جي آبادي **3,00,000** کان وڌيڪ آهي. اهو رائن-روهر علائقي جي ڏاکڻي حصي ۾, ڪولون کان ڏکڻ-اوڀر ۾ تقريباً 24 ڪلوميٽر (15 ميل) جي مفاصلي تي واقع آهي.

**Bonn**  is a federal city in the German state of North Rhine-Westphalia, located on the banks of the Rhine. With a population exceeding 300,000, it lies about  south-southeast of Cologne, in the southernmost part of the Rhine-Ruhr region.

Bonn served as the capital of West Germany from 1949 until 1990 and was the seat of government for reunified Germany until 1999, when the government relocated to Berlin. The city holds historical significance as the birthplace of Germany's current constitution, the Basic Law.

Founded in the 1st century BC as a settlement of the Ubii and later part of the Roman province Germania Inferior, Bonn is among Germany's oldest cities. It was the capital city of the Electorate of Cologne from 1597 to 1794 and served as the residence of the Archbishops and Prince-electors of Cologne. The period during which Bonn was the capital of West Germany is often referred to by historians as the *[[Bonn Republic]]*.

Following the German reunification, a political compromise known as the Berlin-Bonn Act ensured that the German federal government retained a significant presence in Bonn. As of 2019, approximately one-third of all ministerial jobs remain in the city. Bonn is considered an unofficial secondary capital of Germany and is the location of the secondary seats of the president, the chancellor, and the Bundesrat. Bonn is also the location of the primary seats of six federal ministries and twenty federal authorities. The city's title as Federal City () underscores its political importance.

The global headquarters of Deutsche Post DHL and Deutsche Telekom, both DAX-listed corporations, are in Bonn. The city is home to the Rheinische Friedrich-Wilhelms-Universität Bonn university, and a total of 20 United Nations institutions, the highest number in all of Germany. These institutions include the headquarters for Secretariat of the UN Framework Convention Climate Change (UNFCCC), the Secretariat of the UN Convention to Combat Desertification (UNCCD), and the UN Volunteers programme. Birthplace of composer Ludwig van Beethoven, a center of Rhenish carnival, and its geography by the Middle Rhine make it an important tourist destination. In Bonn the Bönnsch Platt, a dialect of the Ripuarian language is spoken by all generations, especially during carnival.

## حوالا

## External links

* Official website  (archived)
* Tourist information 
* "The Museum Mile" (archived)
* Germany's Museum of Art in Bonn

بون 
زمرو:نارٿ رائن وستڦيليا
زمرو:جرمني ۾ شهر 
زمرو:يورپ جا شهر
زمرو:نارٿ رائن وستڦيليا ۾ شهر
زمرو:نارٿ رائن وستڦيليا جا شهري ضلعا 
زمرو: ڪولون (علائقو) 
زمرو:اڳوڻي قومي راڄڌاني 
زمرو:رائن تي آباد جڳهيون
زمرو:جرمني ۾ رومن قلعا 
زمرو:جرمني ۾ رومن فوجي قلعا 
زمرو:رومن سلطنت ۾ 10 ق.م. جا ادارا
تراوا

**تاراوا** (Tarawa) مرڪزي پئسفڪ سمنڊ جي مائڪرونيشيا علائقي ۾، هڪ ٻيٽ ۽ ڪريباتي جمهوريه جي گاديءَ جو هنڌ آهي.    اها ٽي حصن ۾ ورهائل آهي؛

1. اتر تاراوا: جن ۾ 6,629 ماڻهو آهن.
2. گلبرٽ گروپ جي ٻين ڏورانهن ٻيٽن سان گهڻو ڪجهه هڪجهڙائي رکي ٿو.
3. ڏکڻ تاراوا ، جن جي آبادي سال 2015ع جي آدمشماري جي مطابق 56,388، ملڪ جي ڪل آبادي جو اڌ هئي.  

هي ٻيٽ ٻي عالمي جنگ دوران تاراوا جي جنگ جا هنڌ هئا.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

* ويب تي تاراوا - خوني ترين جنگ جي تاريخ 
*تاراوا جو سامونڊي حملو 
*تاراوا بعد ۾ 
*"تاراوا" يو ايس سي جي ٻلي 
*نمائش: الفريڊ اگيٽ ڪليڪشن: آمريڪا جي ڳولا جو سفر، 1838–1842 نيوي آرٽ مان گيلري 
*توارا ڏانهن واپسي   

*Tarawa on The Web – A History of the Bloodiest Battle
*The Marine Assault of Tarawa
*Tarawa the Aftermath
*"Tarawa" the USCG cat
*Exhibit: The Alfred Agate Collection: The United States Exploring Expedition, 1838–1842 from the Navy Art Gallery
*Return to Tawara 

زمرو:تاراوا
زمرو:ڪيريباتي
زمرو:گلبرٽ ٻيٽ
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:اوشينيا جا ٻيٽ
زمرو:ڪريباتي جا ائٽل
زمرو:اوشينيا ۾ ٻيٽ
زمرو:اوشينيا ۾ راڄڌانيون
زمرو:ڪرباتي ۾ آباديون جڳهيون
زمرو:ڪريباتي ۾ آبادي واريون جڳهيون
دنيا جا نوان 7 عجائبات

**دنيا جا نوان 7 عجائبات** (The 7 New Wonders of World)، هڪ مهم هئي جيڪا **200** موجوده يادگارن جي چونڊ مان دنيا جا عجائب چونڊڻ لاءِ، **2001ع** ۾ شروع ڪئي وئي هئي.  مقبوليت جي پول لاء چونڊ، ويب تي ٻڌل ووٽنگ ۽ ٽيليفون ووٽنگ ذريعي، ڪينيڊين-سوئس برنارڊ ويبر جي اڳواڻي ۾ ۽ زيورخ، سوئٽزرلينڊ ۾ قائم "نيو **7** عجائب فائونڊيشن" (N7W) پاران منظم ڪئي وئي.    منتخب ماڳن جو اعلان 7 جولاءِ، **2007ع** تي لزبن ۾ "ايسٽيڊيو دا لوز" ۾ ڪيو ويو. پول کي جزوي طور تي غير سائنسي سمجهيو ويو، ڇاڪاڻ ته ماڻهن لاءِ ڪيترائي ووٽ ڏيڻ ممڪن هو. جان زوگبي، آمريڪي پولنگ تنظيم زوگبي انٽرنيشنل جو باني ۽ موجوده صدر/سي اي او، جي مطابق "نيو 7 عجائب فائونڊيشن" "ريڪارڊ تي سڀ کان وڏو پول" هلائي.

پروگرام سرڪاري رد عمل جي هڪ وسيع رينج ڪڍي. ڪجهه ملڪن پنهنجي فائنلسٽ لاء مهم هلايا ۽ ان لاءِ وڌيڪ ووٽ حاصل ڪرڻ جي ڪوشش ڪيا، جڏهن ته ٻين گهٽ ڪيا يا مقابلي تي تنقيد ڪيا.  نيو 7 عجائبات فائونڊيشن جي حمايت ڪرڻ کان پوءِ، مهم جي شروعات ۾ نامزدگي جي چونڊ تي صلاح فراهم ڪندي، گڏيل قومن جي تعليمي، سائنسي ۽ ثقافتي تنظيم، يونيسڪو پنهنجي ضابطن، سڀني عالمي ورثي جي جڳهن کي رڪارڊ ڪرڻ ۽ برابر حيثيت ڏيڻ جي پابندي ڪندي، سال 2001ع ۾ ۽ ٻيهر سال 2007ع ۾، پاڻ کي ان منصوبي کان پري ڪيو.

7 فاتح 21 اميدوارن مان چونڊيا ويا. جن کي 2006 ۾ هڪ پينل پاران 77 چونڊن مان گهٽايو ويو هو. 

سال 2001ع ۾ قائم ڪيل، نيو 7 عجائبات فائونڊيشن، نجي عطين ۽ نشريات جي حقن جي وڪري تي ڀروسو ڪندي آهي ۽ ڪا به عوامي فنڊنگ نه ملي ٿو.  آخري اعلان کان پوءِ، نيو 7 ونڊرز چيو ته ان مشق مان ڪجهه به ڪمايو نه ۽ مشڪل سان پنهنجي سيڙپڪاري واپس حاصل ڪئي. جيتوڻيڪ N7W پاڻ کي هڪ غير منافع بخش تنظيم طور بيان ڪري ٿو، ان جي پويان ڪمپني، نيو اوپن ورلڊ ڪارپوريشن (NOWC)، هڪ تجارتي ڪاروبار آهي. سڀئي لائسنسنگ ۽ اسپانسرشپ پئسا NOWC کي ادا ڪيا ويندا آهن.

فائونڊيشن پوء ٻه ٻيا پروگرام شروع ڪيا: "فطرت جا نوان 7 عجائب"، 2011 تائين ووٽنگ جو موضوع ۽ "نوان 7 عجائب جا شهر"، جيڪي 2014 ۾ ختم ٿي.

## چونڊيل ماڳ

گيزا جو عظيم اهرام، مصر ۾ گيزا نيڪروپوليس ۾ ٽن اهرامن مان سڀ کان وڏو ۽ پراڻو ۽ قديم دنيا جي اصل ست عجائبات مان واحد بچيل، کي اعزازي حيثيت ڏني وئي.

## ردعمل ڏنا ويا
**گڏيل قومن جو ادارو**: 

سال 2007ع ۾ "نيو 7 عجائب فائونڊيشن" گڏيل قومن سان گڏيل قومن جي اداري جي ملينيم ڊولپمينٽ گولز کي فروغ ڏيڻ جي ڪوششن جي اعتراف ۾، هڪ ڀائيواري جو معاهدو ڪيو.

بهرحال اقوام متحده جي تعليمي، سائنسي ۽ ثقافتي تنظيم، يونيسڪو، 20 جون 2007ع تي هڪ پريس رليز ۾ ان جي تصديق ڪئي ته ان جو هن شروعات سان ڪو به تعلق ناهي. پريس رليز هن طرح هئي: 
 "مسٽر ويبر جي ميڊيا مهم ۽ يونيسڪو جي عالمي ورثي جي فهرست تي سائيٽن جي لکت جي نتيجي ۾ سائنسي ۽ تعليمي ڪم جي وچ ۾ ڪو به مقابلو ناهي. "دنيا جي 7 نئين عجائبات" جي فهرست هڪ خانگي ڪم جو نتيجو آهي ۽ صرف انهن جي راءِ کي ظاهر ڪندي آهي، جيڪا انٽرنيٽ تائين رسائي رکڻ ٿا، نه ته پوري دنيا جي نمائندگي ڪن ٿا. هي شروعات، ڪنهن به اهم ۽ پائيدار طريقي سان، هن عوام پاران چونڊيل سائيٽن جي تحفظ ۾ حصو نه وٺي سگهي ٿي."— يونيسڪو

## ٻيا فائنلسٽ
پوء جا 13 ٻيا ماڳ هيٺ ڏنل آهن.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

زمرو:ثقافت سان لاڳاپيل فهرستون
زمرو:مونيومينٽ ۽ يادگارن جي فهرست
ڪيوتو

**ڪيوٽو** (انگريزي: Kyoto؛ جاپاني: 京都، ڪيوٽو)، سرڪاري طور تي ڪيوٽو شهر (京都市، ڪيوٽو-شي)،جاپان جي سڀ کان وڏي ۽ سڀ کان وڌيڪ آبادي واري ٻيٽ هونشو جي ڪنسائي علائقي ۾، ڪيوٽو پريفيڪچر جو گاديءَ جو هنڌ آهي. سال 2020ع تائين، شهر جي آبادي 14 لک 60 هزار هئي، جيڪي ان کي جاپان ۾ نائين نمبر تي سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر بڻايو. ڪيوٽو پريفيڪچر جي آبادي جو اڌ کان وڌيڪ (%56.8) ڪيوٽو شهر ۾ رهي ٿو. شهر وڏي پيماني تي وڏي ڪيوٽو علائقي، هڪ ميٽروپوليٽن شمارياتي علائقو (MSA) جنهن ۾ مردم شماري جو اندازو 38 لک ماڻهو رهن ٿا، جو ثقافتي مرڪز آهي. اهو اوساڪا ۽ ڪوبي سان گڏ اڃا به وڏي ڪيهانشين ميٽروپوليٽن علائقي جو پڻ حصو آهي.

**Kyoto** ( or ; Japanese: , *Kyōto* ), officially , is the capital city of Kyoto Prefecture in the Kansai region of Japan's largest and most populous island of Honshu. , the city had a population of 1.46 million, making it the ninth-most populous city in Japan. More than half (56.8%) of Kyoto Prefecture's population resides in the city. The city is the cultural anchor of the substantially larger Greater Kyoto, a metropolitan statistical area (MSA) home to a census-estimated 3.8 million people. It is also part of the even larger Keihanshin metropolitan area, along with Osaka and Kobe.

Kyoto is one of the oldest municipalities in Japan, having been chosen in 794 as the new seat of Japan's imperial court by Emperor Kanmu. The original city, named Heian-kyō, was arranged in accordance with traditional Chinese feng shui following the model of the ancient Chinese capitals of Chang'an and Luoyang. The emperors of Japan ruled from Kyoto in the following eleven centuries until 1869. It was the scene of several key events of the Muromachi period, Sengoku period, and the Boshin War, such as the Ōnin War, the Honnō-ji Incident, the Kinmon incident, and the Battle of Toba–Fushimi. The capital was relocated from Kyoto to Tokyo after the Meiji Restoration. The modern municipality of Kyoto was established in 1889. The city was spared from large-scale destruction during World War II and, as a result, its prewar cultural heritage has mostly been preserved.

Kyoto is considered the cultural capital of Japan and is a major tourist destination. The Agency for Cultural Affairs of the national government is headquartered in the city. It is home to numerous Buddhist temples, Shinto shrines, palaces and gardens, some of which have been designated collectively as a World Heritage Site by UNESCO. Prominent landmarks include the Kyoto Imperial Palace, Kiyomizu-dera, Kinkaku-ji, Ginkaku-ji, and Kyoto Tower. The internationally renowned video game company Nintendo is based in Kyoto. Kyoto is also a center of higher learning in the country, and its institutions include Kyoto University, the second-oldest university in Japan.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
جرم ۽ سزا

جرم ۽ سزا(انگريزي: crime and punishment) ھڪ دوستووسڪي جو لکيل ناول آ. پہرين دفعو 1866 ۾ ڇپيو. ھي ناول ھڪ نفسياتي اناليسيس آ ھڪ غريب شاگرد رسڪولنيڪوو جو. رسڪولنيڪوو يقين رکندو آ تہ ھو بہتر ماڻهو آ ۽ ھو ڪنو ڪري تو سگهي سٿو حاصل ڪرڻ لاءِ.

## حوالا

زمرو:روسي ادب
زمرو:مشهور ڪتابون
لاطيني آمريڪا

**لاطيني آمريڪا** **([[اسپيني ٻولي|اسپيني]] ۽ [[پورچوگيزي ٻولي|پرتگالي]]: América Latina؛ [[فرانسيسي ٻولي|فرانسيسي]]: Amérique Latine)**، آمريڪا کنڊ  جو ثقافتي علائقو آهي، جتي رومانوي ٻوليون، بنيادي طور تي اسپيني ۽ پرتگالي غالب طور ڳالهايون وينديون آهن. لاطيني آمريڪا کي ثقافتي سڃاڻپ جي مطابق بيان ڪيو ويو آهي ۽ جاگرافيائي طور تي اهو ناهي ۽ اهڙي طرح ان ۾ اتر ۽ ڏکڻ آمريڪا ٻنهي جا ملڪ شامل آهن. آمريڪا جي ڏکڻ ۾ گھڻا ملڪ، ميڪسيڪو ۽ وچ آمريڪا جا ملڪ ڏکڻ آمريڪا ۽ ڪيريبين ملڪ ان ۾ شامل آهن. عام طور تي، اهو هسپانوي ڳالھائيندڙ آمريڪا ۽ برازيل جو حوالو ڏئي ٿي.  ٻيون لاڳاپيل اصطلاحون تنگ آهن، جهڙوڪ هسپانوي آمريڪا، جيڪي خاص طور تي اسپيني ڳالهائيندڙ قومن جو حوالو ڏئي ٿي ۽ هڪ وڌيڪ وسيع اصطلاح، آئبيرو-آمريڪا آهي، جن ۾ آمريڪا جا سڀئي آئبيرو ملڪ ۽ ڪڏهن ڪڏهن يورپي ملڪ، جهڙوڪ اسپين، پرتگال ۽ انڊورا شامل آهن. ڊچ ۽  انگريزي ڳالهائيندڙ ملڪ ۽ علائقا، سورينام، گيانا، فاڪلينڊ ٻيٽ، جميڪا، ٽرينيڊاد ۽ ٽوباگو، بيليز، جيڪا  ساڳئي جاگرافيائي علائقي ۾ آهن، لاطيني آمريڪا جي اصطلاح کان خارج ٿيل آهن.

لاطيني آمريڪا جي اصطلاح پهريون ڀيرو 1856ع ۾ پئرس ڪانفرنس، جن جو عنوان هو "انيشيئيٽيو ڊي لا آمريڪا. آئي ڊيا ڊي ان ڪونگريسو فيڊرل ڊي لا ريپبلڪاز" (Iniciativa de la América. Idea de un Congreso Federal de las Repúblicas، لفظي طور تي، آمريڪا جي شروعات: آئيڊيا فار اي فيڊرل ڪانگريس آف دي ريپبلڪ) ۾ متعارف ڪرايو ويو. چلي جو سياستدان، فرانسسڪو بلباؤ، گڏيل ثقافتي ۽ لساني ورثي وارن ملڪن کي متحد ڪرڻ لاءِ، هي اصطلاح ٺاهيو. ان کي 1860ع جي ڏهاڪي دوران، نيپولين III جي حڪمراني هيٺ، جنهن جي حڪومت ٻئي ميڪسيڪو سلطنت ۾ فرانس جي مداخلت کي جائز قرار ڏيڻ جي ڪوشش ڪئي، وڌيڪ اهميت حاصل ٿي.

## اشتقاق ۽ تعريفون
## تاريخ
## جاگرافي
## معيشت
## عدم مساوات
## آباديات
## ثقافت

## پڻ ڏسو

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

* IDB Education Initiative 
* Latin American, Caribbean, Latinx, and Iberian Free Online Resources (LACLI)
* Latin American Network Information Center 
* Latin America Data Base 
* Washington Office on Latin America 
* Council on Hemispheric Affairs 
* Codigos De Barra 
* 
* Map of Land Cover: Latin America and Caribbean (FAO) 
* Lessons From Latin America  by Benjamin Dangl, *The Nation*, March 4, 2009
* 
* 
* Latin America Cold War Resources, Yale University 
* Latin America Cold War, Harvard University 
* Latin American Research Centre, University of Calgary 

زمرو:لاطيني آمريڪا
زمرو:ثقافتي علائقا
زمرو:ملڪن جي درجابندي
زمرو:لاطيني علائقا
بيلو هوريزونٽي

**بيلو هوريزونٽئ** (Belo Horizonte) برازيل جو ڇهون وڏو شهر، جن جي آبادي لڳ ڀڳ 24 لک آهي ۽ ٽيون وڏو ميٽروپوليٽن علائقو، جن جي آبادي 60 لک آهي. اها ڏکڻ آمريڪا ۾ 13هون وڏو ۽ آمريڪا ۾ 18هون وڏو شهر آهي. هي شهر بيلو اوريزونٽئ ميٽروپوليٽن علائقي، برازيل ۾ ٽئي سڀ کان وڌيڪ آبادي واري ۽ آمريڪا ۾ 17هون سڀ کان وڌيڪ آبادي واري ميٽروپوليٽن علائقي سان ڳنڍيل آهي. شهر ميناس گيرياس رياست، برازيل جي ٻي سڀ کان وڌيڪ آبادي واري رياست، جو گاديءَ جو هنڌ آهي. بيلو اوريزونٽئ شهر برازيل جو پهريون منصوبابندي ڪيل جديد شهر آهي.

هي علائقو پهريون ڀيرو 18 صدي جي شروعات ۾ آباد ٿيو هو. پر اڄ جيڪو شهر سڃاتو وڃي ٿو، اهو 1890 جي ڏهاڪي ۾ منصوبابندي ۽ تعمير ڪيو ويو هو. اورو پريٽو کي ميناس گيريس جي گاديءَ جي جاءِ تي تبديل ڪرڻ لاءِ. شهر ۾ همعصر ۽ ڪلاسيڪل عمارتن جو ميلاپ آهي. ۽ ڪيترن ئي جديد برازيلي آرڪيٽيڪچرل آئڪن (خاص طور تي پامپولا ڪمپليڪس) جو گهر آهي. شهر جي منصوبابندي ۾. آراؤ ريئس ۽ فرانسسڪو بيڪالو واشنگٽن ڊي سي جي شهري منصوبابندي ۾ الهام حاصل ڪيو. شهر ٻيهر تعمير لاء قابل ذڪر پروگرامن کي استعمال ڪيو آهي. 

شهر ڪيترن ئي ٽڪرين تي ٺهيل آهي ۽ اهو مڪمل طور تي ٽڪرين سان گھريل آهي. بيلو هوريزونٽي جي چوڌاري ڪيترائي وڏا پارڪ آهن. منگابيراس پارڪ ( Parque das Mangabeiras)، شهر جي مرڪز 6 ڪلوميٽر (4 ميل) ڏکڻ اوڀر ۾، ڪرال گهاٽي (Serra do Curral) جي ٽڪرين تي ٺهيل، شهر جو وسيع نظارو پيش ڪري ٿو. ان جو علائقو 2.35 چورس ڪلوميٽر (580 ايڪڙ) آهي. جنهن مان 0.9 چورس ڪلوميٽر (220 ايڪڙ) مقامي ٻيلي سان ڍڪيل آهي. جمبريرو ووڊس (Mata do Jambreiro) نيچر رزرو 912 هيڪٽرن (2,250 ايڪڙ) کان وڌيڪ ايراضي تي پکڙيل آهي. رزرو ۾، ائٽلانٽڪ ٻيلي جي نباتات سان گڏ، 100 کان وڌيڪ پکي، انهي سان گڏ 10 قسمن جا ٿڻائتا جانور موجود آهن.

بيلو هوريزونٽي سال 1950ع ۽ 2014ع جي فيفا ورلڊ ڪپ جي ميزبان شهرن مان هڪ هو. اضافي طور تي. شهر 2013ع فيفا ڪنفيڊريشن ڪپ جي ميزباني ۽ 2016ع سمر اولمپڪس دوران فٽبال ٽورنامينٽ جي ميزبان جي طور تي حصيداري ڪيو.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

* City Hall of Belo Horizonte website

زمرو:بيلو اوريزونٽئ
زمرو:برازيل
زمرو:برازيل جا شھر
زمرو:برازيل ۾ رياستي راجدانيون
کيل(لونگ)

**لونگ** (انگريزي: *Clove*؛ سائنسي نالو: *Syzygium aromaticum*) هڪ خوشبودار مصالحو آهي، جيڪو لونگ جو وڻ جا سڪيل گلن جا ڪنڊا آهن۔ هي وڻ هميشه سائي رهندڙ آهي ۽ ان جا گل ڳاڙهي رنگ جا ۽ خوشبودار ٿين ٿا۔ لونگ پنهنجي تيز خوشبو ۽ دوائن واري خاصيت سبب سڄي دنيا ۾ مشهور آهي۔  

## نالو ۽ اصل
لفظ **لونگ** فارسي وسيلي سنڌي ۾ آيو آهي، جڏهن⁠تہ ان جو انگريزي نالو *Clove* لاطيني لفظ *Clavus* مان نڪتل آهي، جنهن جو مطلب آهي *کِيل*، ڇو⁠تہ ان جي شڪل کِيل جهڙي هوندي آهي۔  

لونگ جو اصل وطن **ملوڪاس ٻيٽ** (*Moluccas Islands*) آهن، جيڪي انڊونيشيا ۾ واقع آهن ۽ **Spice Islands** جي نالي سان مشهور آهن۔  

## پوک ۽ پيداوار
لونگ گرم ۽ نمي واري آبهوا ۾ بهتر وڌي ٿو۔ دنيا جا وڏا پيدا ڪندڙ ملڪ هي آهن:  
* زنجبار (تنزانيا)  
* انڊونيشيا  
* مڊاگاسڪر  
* ڀارت (خاص طور ڪيرالا، تامل ناڊو)  
* سري لنڪا  

وڻ لڳ ڀڳ 8 کان 12 ميٽر تائين اوچو ٿيندو آهي ۽ هر سال سوين گل پيدا ڪندو آهي، جيڪي سڪي لونگ جي صورت ۾ استعمال ٿين ٿا۔  

## ظاهر
لونگ جو رنگ ڳاڙهو ڀورو يا ڪاري ڇانو وارو هوندو آهي۔ اهو سخت، کِيل جهڙو ۽ مٿي تي ننڍو گول سر رکندڙ هوندو آهي۔ سڪل ٿيڻ کان پوءِ ان مان تيز خوشبو ايندي آهي۔  

## ڪيميائي جزا
لونگ ۾ هيٺيان اهم جزا شامل آهن:  
* **Eugenol** – خوشبو ۽ ضدِ جراثيم خاصيت رکندڙ  
* **Tannins** – ضدِ آڪسائيڊٽ مادا  
* **Volatile oils** – خوشبودار تيل  
* **Flavonoids** – قدرتي حفاظتي مرڪب  

## استعمال
### کاڌي ۾
لونگ کي مٺاين، چانهه، پلائو، گوشت ۽ ٻين وينجن ۾ ذائقو ۽ خوشبو لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي۔  

### دوائن ۾
* ڏندن جي سور لاءِ لونگ جو تيل استعمال ڪيو وڃي ٿو۔  
* هاضمي کي بهتر ڪري ٿو ۽ پيٽ جي گيس گهٽائي ٿو۔  
* نزلہ ۽ زڪام ۾ آرام ڏئي ٿو۔  
* ضدِ سوزش ۽ ضدِ جراثيم اثر رکي ٿو۔  

### ٻين استعمالن ۾
* خوشبودار تيلن ۽ عطرن ۾  
* مذهبي رسمن ۾ ڌوپ يا خوشبو طور  

## فائدا
* ڏندن جي تڪليف گھٽائي ٿو  
* هاضمو درست ڪري ٿو  
* ٿڌ ۽ زڪام ۾ مددگار  
* جسم کي حرارت ۽ توانائي ڏئي ٿو  

## نقصان ۽ احتياط
گهڻي مقدار ۾ لونگ جو استعمال نقصانڪار ٿي سگهي ٿو۔ ان مان پيٽ ۾ جلن، الٽي يا دل جي ڌڙڪن ۾ تيزي ٿي سگهي ٿي۔ خاص ڪري ٻارن ۽ حامله عورتن کي وڌيڪ مقدار کان پرهيز ڪرڻ گهرجي۔  

## حوالا
* "Clove." *Encyclopaedia Britannica.*  
* "Syzygium aromaticum." *Plants of the World Online (Kew Science).*  
* "Medicinal uses of clove and its oil." *Journal of Natural Products.*  

زمرو:مصالحا
زمرو:ٻوٽا
زمرو:دوائن وارا ٻوٽا
زمرو:انڊونيشيا جا ٻوٽا
سيرا نيگرا اسٽيٽ پارڪ

**سيرا نيگرا اسٽيٽ پارڪ** (انگريزي: Serra Negra State Park؛ پرتگيزي: Parque Estadual da Serra Negra) برازيل جي رياست ميناس گيريس ۾ هڪ رياستي پارڪ آهي.اهو ائٽلانٽڪ ٻيلن جي حياتي جي دائري جي هڪ جبل واري علائقي جي حفاظت ڪري ٿو، جيڪو خشڪ علائقي ۾ پاڻي جو هڪ اهم ذريعو آهي، ۽ ڪيترن ئي سماجي مسئلن سان ڀريل علائقي ۾ سياحت جي آمدني جو هڪ امڪاني ذريعو آهي.

## جڳھ
سيرا نيگرا اسٽيٽ پارڪ، اٽامرانڊيبا، ميناس گيريس جي ميونسپلٽي ۾، پيڊري جواؤ افونسو، سانتا جوانا ۽ سانتا لوزيا ڊي ميناس ضلعن ۾ آهي. ان جو علائقو **13,654.31** هيڪٽر (**33,740.5** ايڪڙ) آهي. ان جو دائرو نشان لڳل آهي، پر بند نه آهي. پارڪ ميونسپل سيٽ کان **33** ڪلوميٽر (**21** ميل) جي مفاصلي تي ۽ بيلو هوريزونٽي کان **513** ڪلوميٽر (**319** ميل) جي مفاصلي تي آهي. 

پارڪ ايسپنهاڪو جبلن جي هڪ حصي کي ڍڪي ٿو. انهن کي يونيسڪو پاران دنيا جي بايوسفيئر محفوظ علائقن مان هڪ طور تسليم ڪيو ويو آهي. هڪ اندروني روڊ ٽي وي ليسٽ جي اڳوڻي ٽرانسميشن ٽاور، علائقي جي بلند ترين پوائنٽن مان هڪ تي **1,581** ميٽر (**5,187** فوٽ) ڏانهن وٺي ٿو. اها نقطو چوڌاري جبلن جو هڪ وسيع ڏيک ڏئي ٿو. پارڪ جيڪو ٽينهونها ندي جي طاس ۾ آهي ۽ ڪيترن ئي واٽر ڪورس جا اصل ان ۾ شامل آهن، جيڪو انهيءَ درياهه، اراڪوئي درياهه ۽ ڊوس نديءَ جون شاخن کي کارائي ٿو.

## تاريخ
## ماحول
پارڪ ائٽلانٽڪ ٻيلي جي بايووم ۾ آهي. اصل ٻوٽن جي وڏين باقيات سان. انهن علائقن ۾ محفوظ ڪيو ويو آهي. جن تائين رسائي مشڪل آهي. ۽ ڪجهه هيٺاهين علائقن ۾. وڻن جي نسلن ۾ سيڊرو (سيڊرس ايس پي)، براونا (شينوپسس براسيلينسس)، ايپي (ٽيبيبويا ايس پي)، پيروبا (اسپيڊوسپرما اسپروسانم)، جڪارانڊا (جڪارانڊا ايس پي) ​​۽ ونهاٽيڪو (پلاٿيمينيا) شامل آهن. ڪينيلا-ڊي-ايما (ويلوزيا اسڪواماٽا) جا وڏا اسٽال جبلن ۾ ملي سگهن ٿا. ۽ ريٽي مٽي وارن علائقن ۾. اوچائي ۾ 3 ميٽر (9.8 فوٽ) کان وڌيڪ تائين پهچي ٿي. گھاس جون ڪيتريون ئي مقامي جنسون آهن. ۽ فرن، آرڪڊ ۽ ويلوزيا لاءِ مقامي جنس جي اعليٰ سطح. پارڪ گهڻو ڪري يوڪلپٽس جي پوک ۽ چراگاهن سان گھريل آهي. 

جانورن ۾ متنوع قسم شامل آهن ۽ مقامي طور تي ناياب يا خطري ۾ پيل جنسون شامل آهن، جهڙوڪ لوبو گوارا، گائيگور، بارباڊو يا گواريبا، سوڪوارانا، ڪيٽيٽو ۽ جاگواتيريڪا. ٻين قسمن ۾ پيڪا، ڪيپيوارا، ڪواٽي، ٽاتو، روڊورس ڊائيورسوس، ويادو ۽ تيئي شامل آهن.
## سياحن جي آمد
پارڪ ۾ انفراسٽرڪچر جي کوٽ آهي. پارڪ جي هڪ حصي ۾ ڍورن جو جزوي ڪنٽرول آهي. پارڪ روزانو 8:30 کان 17:30 تائين کليل آهي. پارڪ انتظاميه سان گهمڻ جو اڳواٽ بندوبست ڪيو وڃڻو لازم آهي. سياحتي هنڌن ۾ لُڪ آئوٽ، آرڪڊ، غار ۽ ڪيترائي آبشار شامل آهن. پارڪ جي چوڌاري اسڪولن ۽ برادرين ۾ ماحولياتي تعليم ۾ ڪجهه ڪم ڪيو ويو آهي ۽ رضاڪار فائر برگيڊ کي تربيت ڏني وئي آهي.
## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

*
*
*
*
*

زمرو:برازيل
زمرو:قومي پارڪ
زمرو:برازيل جا قومي پارڪ
زمرو:ڏکڻ آمريڪا ۾ قومي پارڪ
زمرو:برازيل جا رياستي پارڪ
زمرو:برازيل جا محفوظ علائقا
زمرو:مناس گيرئس رياست جا محفوظ علائقا
زمرو:1998ع ۾ قائم ٿيل محفوظ علائقا
زمرو:1998ع جي برازيل ۾ اسٽيبلشمينٽون
ايٽلانٽڪ ٻيلو

**ائٽلانٽڪ ٻيلو** ('''انگريزي''': Atlantic Forest؛ '''پرتگالي''': Mata Atlântica)، جن کي **مشنري برساتي ٻيلو** (Selva Misionera) پڻ سڏيو ويندو آهي، هڪ نم وسيع پنن وارو ٻيلو آهي جيڪو برازيل جي ائٽلانٽڪ ساحل سان گڏ اتر اوڀر ۾ ريو گرانڊي ڊو نارٽ رياست کان ڏکڻ ۾ ريو گرانڊي ڊو سول رياست تائين ۽ اندرئين پاسي پيراگوئي ۽ ارجنٽائن جي ميسيونس صوبي تائين پکڙيل آهي.

ايٽلانٽڪ ٻيلي ۾ هيٺيان حياتي جي دائري جا زمرن وارا ماحولياتي علائقا آهن: موسمي نم ۽ خشڪ وسيع پنن وارا ٽراپيڪل ٻيلا، ٽراپيڪل ۽ سب ٽراپيڪل گھاهه جا ميدان، سوانا ۽ جهاڙين واري زمينون ۽ مينگرو ٻيلا. ايٽلانٽڪ ٻيلو هڪ اعليٰ حياتياتي تنوع ۽ مقاميت جي خاصيت رکي ٿو. 

اهو پهريون ماحول هو جنهن جو پورچوگالي نوآبادين 500 سال اڳ سامنا ڪيو، جڏهن اهو خيال ڪيو ويندو هو ته ان جو علائقو 10 لک کان 15 لک چورس ڪلوميٽر (3,90,000 کان 5,80,000 چورس ميل) ۽ اندرئين پاسي هڪ نامعلوم فاصلي تائين پکڙيل آهي، جيڪا ان کي، ان وقت، ڌرتيءَ تي ايمازون برساتي ٻيلي کان پوء ٻيو نمبر وڏو برساتي ٻيلو بڻائيندو هو. ٻيلي جي اصل ايراضي جو 85 سيڪڙو کان وڌيڪ حصو ڪٽائي جي ڪارڻ ختم ٿي ويو آهي، جن جي ڪري ڪيترن ئي ٻوٽن ۽ جانورن جي نسلن کي ختم ٿيڻ جو خطرو آهي.  

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

* official '''Atlantic Forest Foundation''' website — preservation of the Atlantic Forest organization.
* The Nature Conservancy: Atlantic Forest biome — *with photos*.
* UNESCO World Heritage Site: Discovery Coast Atlantic Forest Reserves
* Mongabay: Mata Atlántica
* ATLANTIC forest boundaries in shapefile

زمرو:ٻيلا
زمرو:ائٽلانٽڪ ٻيلو 
زمرو:برازيل جا ٻيلا 
زمرو:برازيل جا علائقا 
زمرو:ڏکڻ آمريڪا جا علائقا 
زمرو:يوراگوائي جي جاگرافي
زمرو:سب ٽراپيڪل برساتي ٻيلا
 زمرو:برازيل جا ماحولياتي علائقا 
زمرو:ارجنٽائن جا ماحولياتي علائقا 
زمرو:نيو ٽراپيڪل ماحولياتي علائقا 
زمرو:ڏکڻ آمريڪا جا قدرتي علائقا 
زمرو:برازيل ۾ عالمي ورثي جا ماڳ
زمرو:ٽراپيڪل ۽ سب ٽراپيڪل نم وسيع پنن وارا ٻيلا
امهارا ٻولي

**امهارا** (انگريزي: Amharic؛ امهاري :አማርኛ/አማርኛ ቋንቋ، امهاريڱا) هڪ سامي-ايٿوپيائي ٻولي خاندان جي ٻولي آهي، جيڪو افروايشيائي ٻولين جي سامي شاخ ۾ هڪ ذيلي گروپ آهي. اها امهارا ماڻهن طرفان پهرين ٻولي جي طور تي ڳالهائي ويندي آهي ۽ ايٿوپيا ۾ ٻين سڀني ميٽروپوليٽن آبادي لاءِ پڻ لنگئا فرانڪا جي طور تي ڪم ڪري ٿي. 

ٻولي ايٿوپيا جي وفاقي حڪومت جي سرڪاري ڪم ڪندڙ ٻولي طور ڪم ڪري ٿي ۽ ايٿوپيا جي ڪيترن ئي وفاقي علائقن جي سرڪاري يا ڪم ڪندڙ ٻولي پڻ آهي. 2020ع ۾ ايٿوپيا ۾ ان جا 3 ڪروڙ 37 لک (33.7 ملين) کان وڌيڪ مادري ٻولي طور ڳالهائيندڙ هئا، جن مان 31 ملين نسلي طور تي امهارا نسل سان آهن ۽ 2019ع ۾ 2 ڪروڙ 51 لک (25.1 ملين) کان وڌيڪ ٻي ٻولي طور ڳالهائيندڙ هئا، جن سان ڳالهائيندڙن جي ڪل تعداد 5 ڪروڙ 88 لک (58.8 ملين) کان وڌيڪ ٿئي ٿي. امھارا ايٿوپيا ۾ سڀ کان وڏي، سڀ کان وڌيڪ ڳالهائي ويندڙ ٻولي ۽ ايٿوپيا ۾ سڀ کان وڌيڪ ڳالهائي ويندڙ مادري ٻولي آهي. امھارڪ دنيا ۾، عربي کان پوءِ، ٻئي نمبر تي سڀ کان وڌيڪ ڳالهائي ويندڙ سامي ٻولي پڻ آهي.

امھارا کي هڪ سسٽم استعمال ڪندي، جيڪو گيز اسڪرپٽ مان نڪريو آهي، کاٻي کان ساڄي طرف لکيو ويندو آهي. اها هڪ سيگمينٽل لکڻ جو نظام آهي، جن ۾ ڪنسوننٽ-ووول سيڪوئنس کي يونٽن، جنهن کي ابوگيدا (አቡጊዳ) سڏيو ويندو آهي، جي طور تي لکيو ويندو آهي. صوتي اڪائين کي فيدل (ፊደል) سڏيو ويندو آهي، جنهن جو مطلب اکر، لفظ يا علامت آهي.

امھارڪ جي لاطيني رسم الخط ۾ رومنائيزيشن تي ڪو به عالمگير طور تي متفق نه آهي. هيٺ ڏنل حصن ۾ امھارڪ مثال هڪ سسٽم استعمال ڪن ٿا جيڪو ايٿوپيائي سامي ٻولين ۾ ماهر لسانيات جي ماهرن ۾ عام آهي. 

## لهجو
امھارڪ لهجي جي فرق بابت گهڻو ڪجهه شايع نه ٿيو آهي. سڀئي لهجا هڪ ٻئي سان سمجھڻ وارا آهن، پر ڪجهه معمولي تبديليون نوٽ ڪيون ويون آهن. 

## يهودي امھارا
بيٽا اسرائيل (جيڪي اڄ گهڻو ڪري اسرائيل ۾ رهن ٿا) امھارڪ جي هڪ لهجي ڳالهائين ٿا. جنهن کي يهودي امھارڪ (عبراني: אמהרית מעוברת) سڏيو ويندو آهي. ان ڪيترن ئي عيسائي جملن کي يهودين سان تبديل ڪيو. هڪ مثال جملي کي تبديل ڪرڻ آهي. "اهو سٺو آهي ته مريم توهان کي معاف ڪيو هو" سان. "اهو سٺو آهي ته خدا توهان کي امن سان راحت ڏني آهي". اهي جملا هڪ ماءُ کي ڪامياب ٻار جي پيدائش تي مبارڪباد ڏيڻ لاءِ استعمال ڪيا ويندا آهن. ٻيو مثال هڪ قسم جي ٽِڊڙي کي سڏڻ آهي. "مريم جا گھوڙا" جي بدران "موسيٰ جا گھوڙا". هن قسم ۾ اسرائيل ۾ وڏي بيٽا اسرائيل جي موجودگي جي ڪري جديد عبراني جو اثر پڻ شامل آهي. هن وقت يهودي امھارڪ گهٽجي رهيو آهي ڇاڪاڻ ته بيٽا اسرائيل آهستي آهستي امھارڪ کي ڇڏي عبراني جي حق ۾ اچي رهيو آهي. 

## تاريخ

## صوتيات

## لکڻ جو نظام

## گرامر

## ادب

## رستافاري تحريڪ

## سافٽ ويئر

## پڻ ڏسو

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

 
* **Amharic Keyboard online** (*and offline too*):  ''type 1'' and ''type 2''
* **Fonts for Geʽez script**:
** *[https://fonts.google.com/noto/specimen/Noto+Sans+Ethiopic Noto Sans Ethiopic]* (multiple weights and widths)
** ''Noto Serif Ethiopic'' (multiple weights and widths)
** ''Abyssinica SIL'' (Character set support)
* Selected Annotated Bibliography on Amharic by Grover Hudson at the Michigan State University website.
* US State Dept. FSI Amharic course

زمرو:امهارا ٻولي

زمرو:ٻوليون
زمرو:ايٿوپيا
زمرو:سامي ٻوليون
زمرو:افروايشيائي ٻوليون
زمرو:ايٿوپيا جون ٻوليون
زمرو:آفريڪا جون ٻوليون
زمرو:گڏ ڪيل ٻوليون 
زمرو:ايٿوپيا جون ٻوليون 
زمرو:ڏکڻ سامي ٻوليون 
زمرو:گيز رسم الخط ۾ لکيل ٻوليون
زمرو:ٽرانسورس ايٿوپيائي سامي ٻوليون
ايٿوپيا جي تاريخ

**ايٿوپيا** (Ethiopia) آفريڪا جي قديم ترين ملڪن مان هڪ آهي. ايٿوپيائي تهذيب جي شروعات هزارين سال پراڻي آهي. Abyssinia (يا بلڪه "Ze Etiyopia") سامي Abyssinians (Habesha) جي حڪمراني هئي. خاص طور تي اممارا، ٽگرئن ۽ ڪشيتي (اورومو ۽ اگاو) تي مشتمل آهي. ايٿوپيا جي ارندي اڀرندي اڀرندي حصي ۾ ۽ وڌيڪ ته هيٺيون علائقا مختلف مسلمان گروهن جا گهر هئا، جن افات ۽ عدل سلطنتون قائم ڪيون. جهڙوڪ ارگوبا، افار، هاري/هارلا ۽ صومالي). وچ ۽ ڏکڻ جتي قديم سيڊاما، سامي گراج ۽ اوموت وولائيت مليا هئا. علائقي ۾ 10 صدي قبل مسيح ۾ اقتدار تي اڀرڻ واري پهرين بادشاهي دمت (D'mt) بادشاهي  هئي، جنهن "ييها" (Yeha) ۾ پنهنجي گاديءَ جو هنڌ قائم ڪيو. پهرين صدي عيسوي ۾ اڪسم جي بادشاهت جديد ٽگري علائقي ۾ اقتدار ۾ آئي، جن جي گاديءَ جو هنڌ اڪسم هو ۽ ڳاڙهي سمنڊ تي هڪ وڏي طاقت بڻجي وئي. ڏکڻ عرب ۽ ميرو ۽ ان جي آس پاس جي علائقن کي پنهنجي تابع ڪيو. چوٿين صدي جي شروعات ۾ ايزانا جي دور ۾ عيسائيت کي رياستي مذهب قرار ڏنو ويو ۽ ٿوري دير کان پوءِ، عرب جزيره نما ۾ اسلام جي عروج سان، اڪسم جي سلطنت زوال پذير ٿي وئي.

## اشرافيه قديمات
## وچين دور
## ابتدائي جديد دور
## جديد دور
## وفاقي جمهوريه
## تاريخ نگاري
## پڻ ڏسو
## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:ايٿوپيا