گريابند ضلعو

**گريابند ضلعو** ڇتيس ڳڙھ جي 33 ضلعن مان هڪ آهي۔ هن جو هيڊڪوارٽر گريابند شهر ۾ آهي۔ هي ضلعو 2012ع ۾ رائيپور ضلعو مان جدا ڪري قائم ڪيو ويو۔

## تاريخ
ضلعي جي قديم ترين تاريخ راجيم سان لاڳاپيل آهي۔ راجيو لوچن مندر تي 7هين صديءَ جي هڪ لکت ۾ بادشاهه جو نالو ولاساتُنگا درج آهي، جيڪو گهڻو امڪان آهي ته نالا سلطنت سان لاڳاپيل هجي۔ هن علائقي تي مختلف دورن ۾ ڪيترين طاقتن جو اثر رهيو، جن ۾ موريه ۽ گپتا به شامل آهن۔ ڪلاچوري 10هين صدي عيسوي ۾ هن علائقي کي فتح ڪري حڪمران بڻيا ۽ 1742ع ۾ مرهٽن جي يلغارن تائين هتي سندن حڪمراني برقرار رهي۔

## جاگرافي
ضلعي جو ڪل ايراضي  آهي۔ ڏکڻ ۾ هن جي سرحد اوڊيشا جي نابَرنگپور ضلعو سان، اوڀر ۾ اوڊيشا جي ڪلاهانڊي ۽ نوآپادا ضلعن سان، اتر ۾ مهاسمند ۽ رائيپور ضلعن سان، ۽ اولهه ۾ ڌمتري ضلعو سان ملي ٿي۔

اتر طرف ضلعو مهاندي ندي سان لڳي ٿو، جيڪا راجيم ڀرسان پئري ندي سان ملي ٿي۔ اوڊيشا سان ضلعي جي ڏکڻ واري سرحد جو ڪجهه حصو ٽيل ندي ٺاهي ٿي۔

ضلعي کي پنج تالوڪن (تحصيلن) ۾ ورهايو ويو آهي:

* گريابند (بِندر ناواڳڙھ)
* ڇُورا
* مينپور خورد
* ديوبھوڳ
* راجيم

ضلعي ۾ چار شهري ادارا آهن: گريابند ميونسپالٽي، ۽ راجيم، ڇورا ۽ فنگيشور ناگر پنچائتون۔

ضلعي جو وڏو حصو ٻيلن سان ڍڪيل آهي۔ ٻيلن جو ايراضي  آهي، جنهن ۾ اودانتي-سيتا ندي ٽائيگر ريزرو شامل آهي، ۽ اهو ضلعي جي اڌ کان وڌيڪ ايراضي بڻجي ٿو۔

گريابند جو موجوده ڪليڪٽر ۽ ضلعي مئجسٽريٽ ڇتر سنگھ ڏِهرے (آءِ اي ايس) آهي۔ شري ڀوجرام پٽيل گريابند ضلعي جو پوليس سپرنٽنڊنٽ آهي۔

## آبادي

2011ع جي مردم شماري موجب ضلعي جي آبادي 597,653 هئي، جنهن مان 40,454 (6.77٪) شهري علائقن ۾ رهندا هئا۔ جنس تناسب 1020 هو ۽ خواندگي جي شرح 68.26٪ هئي۔ درج فهرست ذاتون 17.97٪ ۽ درج فهرست قبيلہ 36.14٪ هئا۔ قبائلي آبادي ڇورا تالوڪ ۾ 48٪ هئي ۽ گريابند ۽ مينپور تالوڪن ۾ قبيلن جي اڪثريت هئي۔

2011ع جي مردم شماري موجب 69.48٪ آبادي ڇتيسڳڙھي، 22.95٪ اوڊيا ۽ 5.10٪ هندي کي مادري ٻولي طور ڳالهائيندي هئي۔ 1.24٪ آبادي "ٻين" ۾ مراٺي هيٺ درج هئي، جن مان لڳ ڀڳ سڀ ڪامَر هئا۔ اوڊيا آبادي مينپور تحصيل ۾ گهڻي مرڪوز آهي، جتي 40٪ کان وڌيڪ آبادي اوڊيا ڳالهائيندي آهي، ۽ ديوبھوڳ تحصيل ۾ جتي 80٪ کان وڌيڪ آبادي اوڊيا آهي۔

## ثقافت
راجيم هڪ اهم ياترا جو هنڌ آهي، جيڪو تريونِي سنگم تي واقع آهي: يعني پئري ۽ مهاندي ندين جي سنگم تي۔ ان کي ڪڏهن ڪڏهن "ڇتيسڳڙھ جو پريئاڳ" به سڏيو ويندو آهي۔ هر سال راجيم ڪُمڀ ميلا ماغ پُورنيما کان مها شِو راتري تائين لڳندو آهي۔ راجيم خاص طور تي وِشنو ڀڳتن لاءِ اهم آهي ۽ شهر ۾ وشنو جي مختلف روپن لاءِ وقف ڪيترائي مندر موجود آهن۔ علائقي ۾ شِو مندرن جو به وڏو تعداد آهي۔

## سياحت
**[[جاتمئي ماتا مندر|جاتمئي مندر]]** – گريابند ۾ واقع آهي، رائيپور کان  پري۔ جاتمئي مندر ماتا جاتمئي لاءِ وقف آهي ۽ هڪ ننڍڙي ٻيلن ۾ واقع آهي۔ مندر گرينائيٽ مان تراشيل آهي، جنهن ۾ وڏو برج ۽ ڪيترائي ننڍا چوٽي نما برج آهن۔ مکيه دروازي جي مٿان ڏند ڪٿائي ڪردارن جون تصويرون ڏسي سگهجن ٿيون۔

**گهاتاراني مندر** – هي به هڪ مندر آهي جيڪو جاتمئي مندر کان  پري واقع آهي۔ ويجهو هڪ مشهور آبشار آهي۔ هن مندر ۾ نوراتري جو ميلو ملهايو ويندو آهي۔

**[[ڀوتيشورناتھ]]** – هي ڳوٺ گريابند کان  پري گھاٽن ٻيلن ۾ واقع آهي۔ هتي دنيا جو سڀ کان وڏو قدرتي شِو لِنگ موجود هجڻ جو ذڪر ٿيندو آهي۔ هر سال مها شِو راتري ۽ ساون جي سومرن تي ڪاوڙيا هتي ايندا آهن۔

**سيڪاسر ڊيم** – سيڪاسر ڊيم ضلعي هيڊڪوارٽر کان  پري واقع هڪ مصنوعي ڊيم آهي۔ اهو هر موسم ۾ پهچ لائق آهي۔ سيڪاسر ڊيم 1977ع ۾ ٺهيو۔ ڊيم  ڊگهو ۽  اوچو آهي۔ ڊيم جي ڍانچي اندر 2×35 ميگاواٽ جو پاڻيءَ تي هلندڙ هائيڊرو پاور پلانٽ لڳل آهي، جيڪو بجلي ۽ آبپاشي ٻنهي لاءِ استعمال ٿيندو آهي۔

**اودانتي-سيتا ندي ٽائيگر ريزرو** – اودانتي-سيتا ندي ٽائيگر ريزرو 2009ع ۾ قائم ٿيو۔ هتي خالص نسل وارا جهنگلي ڀينسا پڻ مشهور آهن۔ اپريل 2021ع تائين هتي هڪ مادہ ڀينس، نَو نر ڀينسا ۽ هڪ ننڍڙو ٻچڙو موجود هو۔ نر ۽ مادہ جي گهٽ تناسب سبب مرڪز کي هن نسل جي بقا بابت ڳڻتي آهي۔ مرڪز کي اميد آهي ته سندن 25 هيڪٽر زمين هن نسل جي ٻيهر واڌ لاءِ مددگار ثابت ٿيندي۔

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
* سرڪاري ويب سائيٽ
* ڇتيسڳڙھ جا ضلعا
* ڇتيسڳڙھ ضلعي مرڪزن جي فهرست (*[[ڇتيسڳڙھ]]* سرڪاري پورٽل تي)