روسي سلطنت

left|thumb|سلطنت روس پنهنجي عروج تي
**سلطنت روس** (انگريزي: Russian Empire، روسي: Российская Империя، روسيسڪايا امپيريا) 1721ع کان انقلاب روس 1917ع تائين قائم رهڻ واري هڪ رياست هئي. هي زار شاهي جي جانشين ۽ سوويت يونين جي پيشرو رياست هئي. هي منگول سلطنت کان پوء تاريخ عالم جي ٻي سڀ کان وڏي رياست هئي. 1866ع ۾ هي اوڀر يورپ کان ايشيا ۽ اتر آمريڪا تائين ڦهليل هئي. 19هين صدي جي شروعات تي روس دنيا جو سڀ کان وڏو ملڪ هيو جنهن جون حدون اتر ۾ اتر سمنڊ اتر کان ڏکڻ ۾ ڪاري سمنڊ ۽ اولهه ۾ بالٽڪ سمنڊ کان اوڀر ۾ پئسفڪ سمنڊ تائين پکڙيل هيون. هي چنگ دور جي چين ۽ برطانيه جي قبضي هيٺ هندستان کان پوء آبادي جي لحاظ سان دنيا جو ٽيون سڀ کان وڏو ملڪ هيو، جن جي آبادي ان وقت 176 ملين هئي، پر اقتصادي، نسلي ۽ مذهبي لحاظ سان رعايا ۾ ڪافي تفاوت هيو. ان جي حڪومت يورپ جي آخري مطلق بادشاهتن مان هڪ هئي. آگسٽ 1914ع ۾ پهرين مهاڀاري جنگ جي شروعات کان پهرين روس يورپ جي پنج عظيم قوتن مان هڪ هيو.

## تاريخ

**روسي سلطنت** (Russian Empire، روسي: ) نومبر 1721ع ۾ پنهنجي قيام کان وٺي سيپٽمبر 1917ع ۾ روسي جمهوريه جي اعلان تائين اتر يوريشيا جي گھڻي حصي تي پکڙيل هئي. 19هين صدي جي آخر ۾ پنهنجي عروج تي، اها لڳ ڀڳ  2,28,00,000 چورس ڪلوميٽر (88,00,000 چورس ميل) تي پکڙيل هئي (ڌرتيء جي زميني علائقي جو لڳ ڀڳ ڇهون حصو)، جيڪا هن کي، برطانوي ۽ منگول سلطنتن کان پوءِ  تاريخ ۾ ٽيون نمبر وڏو سلطنت بڻايو. هن 1799ع ۽ 1867ع جي وچ ۾ الاسڪا کي پڻ پنهنجي نوآبادي بڻايو. سلطنت جي 1897ع جي مردم شماري ۾، گهڻي نسلي، لساني، مذهبي، سماجي ۽ اقتصادي تنوع سان 12 ڪروڙ 56 لک (125.6 ملين) جي آبادي ملي. 

10هين کان 17هين صدي تائين، روسين تي هڪ عظيم طبقي جي حڪومت هئي جنهن کي بوئرز سڏيو ويندو هو، جنهن جي مٿان زار مڪمل بادشاهه هو. روسي سلطنت جو بنياد ايوان ٽئين رکيو هو. جنهن 1462ع کان 1505ع تائين حڪومت ڪئي ۽ پنهنجي ڊومين کي تمام گهڻو وڌايو. هڪ مرڪزي روسي قومي رياست قائم ڪئي ۽ تاتارين جي خلاف سلطنت جو دفاع ڪيو. سندس پوٽو. ايوان چوٿون () 1547ع ۾ پهريون روسي بادشاهه بڻيو جنهن کي سڄي روس جو زار طور تاج پوشي ڪيو ويو. سال 1550ع ۽ 1700ع جي وچ ۾، روسي رياست هر سال سراسري طور تي 35,000 چورس ڪلوميٽر (14,000 چورس ميل) جي شرح سان وڌي. پيٽر پهريون () زار شاهي کي هڪ سلطنت ۾ تبديل ڪيو ۽ ڪيتريون ئي جنگيون وڙهيون جيڪي هڪ وسيع رياست کي هڪ وڏي يورپي طاقت ۾ تبديل ڪري ڇڏيو. هن روسي گاديءَ جو هنڌ ماسڪو کان سينٽ پيٽرسبرگ جي نئين ماڊل شهر ڏانهن منتقل ڪيو ۽ هڪ ثقافتي انقلاب جي اڳواڻي ڪئي. جنهن هڪ جديد، سائنسي، عقليت پسند ۽ مغربي مبني نظام متعارف ڪرايو. ڪيٿرائن دي گريٽ () فتح ذريعي روسي رياست جي وڌيڪ توسيع جي صدارت ڪئي. نوآبادياتي ۽ سفارتڪاري. جڏهن ته پيٽر جي جديديت جي پاليسي کي جاري رکيو. اليگزينڊر پهرين () نيپولين جي فوجي عزائم کي شڪست ڏيڻ ۾ مدد ڪئي. ۽ بعد ۾ پاڪ اتحاد قائم ڪيو. جنهن جو مقصد سڄي يورپ ۾ سيڪيولرزم ۽ لبرلزم جي عروج کي روڪڻ هو. روس اولهه، ڏکڻ ۽ اوڀر ۾ وڌيڪ وڌايو. هڪ يورپي طاقت جي حيثيت سان پنهنجي حيثيت کي مضبوط ڪيو. ان جي فتحن (روس-ترڪي جنگين ۾) بعد ۾ ڪريميائي جنگ (1853-1856) ۾ شڪست سان روڪي وئي، جن جي نتيجي ۾ وچ ايشيا ۾ سڌارن ۽ فتحن جو دور شروع ٿيو.   اليگزينڊر ٻيون () ڪيترائي سڌارا، خاص طور تي 1861ع ۾ سڀني 23 ملين سردارن جي معافي، شروع ڪيا.

19هين صدي جي شروعات تائين، روسي علائقو اتر ۾ آرڪٽڪ سمنڊ کان ڏکڻ ۾ ڪاري سمنڊ تائين ۽ اولهه ۾ بالٽڪ سمنڊ کان الاسڪا، هوائي ۽ ڪيليفورنيا تائين وڌايو ويو. 19هين صدي جي آخر تائين، روس قفقاز، گهڻو ڪري وچ ايشيا ۽ اتر اوڀر ايشيا جي حصن تي پنهنجو ڪنٽرول وڌايو. پنهنجي وسيع علائقائي حاصلات ۽ عظيم طاقت جي حيثيت جي باوجود، سلطنت 20هين صدي ۾ هڪ خطرناڪ حالت ۾ داخل ٿي. سال1891-1892ع جو تباهه ڪندڙ روسي قحط لکين ماڻهن کي ماري ڇڏيو ۽ عوامي عدم اطمينان جو سبب بڻيو. يورپ ۾ آخري باقي مطلق بادشاهت جي طور تي، سلطنت تيز سياسي بنياد پرستي ۽ انقلابي خيالن، جهڙوڪ ڪميونزم جي وڌندڙ مقبوليت ڏٺي. سال 1905ع جي روسي انقلاب کان پوءِ، زار نڪولس ٻيون هڪ قومي پارليامينٽ، "رياستي ڊوما" جي قيام جي اجازت ڏني. جيتوڻيڪ هن اڃا تائين مطلق سياسي طاقت برقرار رکيو هو.

جڏهن روس اتحادين سان گڏ پهرين مهاڀاري جنگ ۾ داخل ٿيو، ان کي شڪستن جو هڪ سلسلو برداشت ڪرڻو پيو، جيڪو شهنشاهه جي خلاف آبادي کي وڌيڪ متحرڪ ڪيو. سال 1917ع ۾، آبادي ۾ وڏي پئماني تي بدامني ۽ فوج ۾ بغاوتون، "فيبروري انقلاب" ۾ ختم ٿيون. جنهن جي نتيجي ۾ نڪولس بيون جو تخت تان دستبردار ٿيڻ. روسي عارضي حڪومت جو قيام. ۽ پهرين روسي جمهوريه جو اعلان. سياسي خرابي. وڏي پيماني تي غير مقبول جنگ ۾ مسلسل شموليت. ۽ وڏي پيماني تي خوراڪ جي کوٽ جي نتيجي ۾ جولاءِ ۾ حڪومت خلاف وڏي پيماني تي مظاهرا ٿيا. آڪٽوبر انقلاب ۾ بالشويڪ پاران جمهوريه جو تختو اونڌو ڪيو ويو. جن روسي سوشلسٽ فيڊريٽو سوويت جمهوريه جو اعلان ڪيو. ۽ جن جي بريسٽ-ليٽووسڪ جي معاهدي روس جي جنگ ۾ شموليت کي ختم ڪيو. پر جن جي (بهرحال) مختلف ڌڙن پاران مخالفت ڪئي وئي جيڪي گڏيل طور تي "سفيد" جي نالي سان مشهور آهن. روسي خانہ جنگي ۾ فتح حاصل ڪرڻ کان پوءِ. بالشويڪ روسي علاکئقي جي اڪثر حصي ۾ سوويت يوني  قائم ڪيو. روس پهرين عالمي جنگ جي نتيجي ۾ ٽٽڻ واري چار براعظمي يورپي سلطنتن ما ن هڪ هو. جرمني، آسٽريا-هنگري ۽ عثماني سلطنت سان گڏ.

By the start of the 19th century, Russian territory extended from the Arctic Ocean in the north to the Black Sea in the south, and from the Baltic Sea in the west to Alaska, Hawaii, and California in the east. By the end of the 19th century, Russia had expanded its control over the Caucasus, most of Central Asia and parts of Northeast Asia. Notwithstanding its extensive territorial gains and great power status, the empire entered the 20th century in a perilous state. The devastating Russian famine of 1891–1892 killed hundreds of thousands and led to popular discontent. As the last remaining absolute monarchy in Europe, the empire saw rapid political radicalization and the growing popularity of revolutionary ideas such as communism. After the Russian Revolution of 1905, Tsar Nicholas II authorized the creation of a national parliament, the State Duma, although he still retained absolute political power.

When Russia entered the First World War on the side of the Allies, it suffered a series of defeats that further galvanized the population against the emperor. In 1917, mass unrest among the population and mutinies in the army culminated in the February Revolution, which led to the abdication of Nicholas II, the formation of the Russian Provisional Government, and the proclamation of the first Russian Republic. Political dysfunction, continued involvement in the widely unpopular war, and widespread food shortages resulted in mass demonstrations against the government in July. The republic was overthrown in the October Revolution by the Bolsheviks, who proclaimed the Russian Socialist Federative Soviet Republic and whose Treaty of Brest-Litovsk ended Russia's involvement in the war, but who nevertheless were opposed by various factions known collectively as the Whites. After emerging victorious in the Russian Civil War, the Bolsheviks established the Soviet Union across most of the Russian territory; Russia was one of four continental European empires to collapse as a result of World War I, along with Germany, Austria–Hungary, and the Ottoman Empire.
## پڻ ڏسو
* سلطنت برطانيه
* عثماني سلطنت
* رومي سلطنت
* پوتر رومي سلطنت

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:روسي سلطنت
زمرو:روس جي تاريخ
زمرو:اڳوڻيون بادشاهتون
زمرو:اڳوڻيون ​​سلطنتون
زمرو:اڳوڻي عيسائي رياستون
زمرو:يورپ جون اڳوڻيون بادشاھتون