open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
پاڻ تي ڀاڙڻ

**پاڻ تي ڀاڙڻ**، پاڻ سهائتا يا سيلف هيلپ (self-help) هڪ اهڙو بين الاقوامي لاڳاپڻ جو اصطلاح آهي، جيڪو حقيقت پسند ۽ خيال پرست نظريي 'دانن ۾ هڪ جيتري اهميت وارو آهي. بين الاقوامي قانونن ۽ گڏيل قومن جي پڌرنامي جي تفصيلن مطابق، هر جمهوري ملڪ کي سيڪيورٽي ۽ سالميت جي حوالي سان پنهنجي مدد پاڻ تحت قدم کڻڻ جي اجازت آهي. سياسي، معاشي، سماجي ۽ قانوني سڌارا آڻڻ لاءِ هر ملڪ پنهنجي سگهه ۽ صلاحيتن کي استعمال ڪندي، ملڪ کي ترقي وٺرائڻ جو حق رکي ٿو، انهيءَ ڪري چئي سگهجي ٿو ته **پاڻ تي ڀاڙڻ** جو نظريو، رياستن کي پنهنجا مسئلا پاڻ حل ڪرڻ جي صلاحيت ڏئي ٿو. تاريخي لحاظ سان ڏسجي، ته يوناني دور کان ”سيلف هيلپ“ جا مثال ملن ٿا، پر اڻويهين ۽ ويهين عيسوي صدين ۾ صنعتي، سياسي ۽ سماجي انقلاب اچڻ ڪري، ”پاڻ تي ڀاڙڻ“ جي حيثيت تمام گهڻي وڌي وئي آهي. هن وقت تائين ان علم جهڙو ڪو ٻيو عنصر بين الاقوامي لاڳاپن ۾ سامهون نه اچي سگهيو آهي، ڇاڪاڻ جو طاقت کي برابر رکڻ لاءِ اتحاد يا گڏيل فوجي اتحاد (مثال: نيٽو) قائم ڪرڻ سان، ”پاڻ تي ڀاڙڻ“ جي اهميت بلڪل گهٽ نه ٿي ٿئي، پنهنجي مدد پاڻ ڪرڻ دنيا ۾ هر ملڪ جي بنيادي پاليسي رهي آهي ۽ ايندڙ وقت ۾ به رهندي.

## حوالا

زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا
زمرو:سماج
زمرو:معاشرو
سنڌو لکت فونٽ

**سنڌو لکت فونٽ** 
سنڌو لکت جي کوجنا تي ڪم ڪندڙ ڊاڪٽر آسڪو پارپولا (Dr. Asko Parpola) جي پي ايڇ ڊي ٿيسز، جي بنياد تي چئن مھينن جي لڳاتار جاکوڙ کانپوءِ سنڌو لکت جي 1839 نشانين کي مڪمل گرافيڪل ڏيک سان سنواري، ڪمپيوٽر جي ٻولين جي بنيادي سرشتي لاءِ ڪتب ايندڙ فونٽ فارميٽ ۾ تيار ڪرڻ ۾ پھرين ڪاميابي ملي آھي، سنڌو لکت فونٽ (Indus Script Font) جي ڪم ۾ ٻوليءَ جي انجنيئرنگ جو ڪم، ٻولي انجنيئرنگ جي ماهر امر فياض ٻرڙي ۽ شبير ڪنڀار سرانجام ڏنو آھي. ھيءُ ڪم سياحت ثقافت ۽ نوادرات کاتي سنڌ جي سهڪار سان جاري ڪيل قومي فنڊ جي مد ۾ ڊاڪٽر ڪليم الله لاشاريءَ جي صلاح سان ھن عملي مرحلي تائين رسيو آھي. سنڌو لکت فونٽ جي تيار ڪرڻ ۾ شبير ڪنڀار جو عملي پورهيو تمام گهڻو رهيو جنهن لاڳاتار هن تي ڪم ڪيو.

سنڌو لکت جي مشيني اپٽار، جو ھي پھريون مرحلو آھي. هن ڪم جي ذريعي سنڌو لکت جي لڳ ڀڳ سڀني نشانين/اکرن کي ڪمپيوٽنگ ۾ شامل ڪرڻ ۾ ڪاميابي ملي چڪي آهي.

## حوالا

زمرو:لپيون
زمرو:سنڌي ٻولي
زمرو:وادي سنڌ جي تهذيب
مولا ڏنو مسلم ڌرم شالا

ڪراچيءَ جي بندر روڊ هاڻي ايم اي جناح روڊ تي مولوي مسافر خاني جو ورهاڱي کان پهرين نالو مولا ڏنو مسلم ڌرم شالا يا مولا ڏينا ڌرم شالا هو. ورهاڱي کانپوءِ پناهگير جڏهن عارضي طور تي هتي اچي رهيا ته کين مولا ڏينا مسلم ڌرم شلا جو نالو عجيب لڳو، ڇو جو ڌرم شالائون گهڻو ڪري هندن جون هونديون هيون. شايد سڄي هندستان ۾ اها پهرين مسلم ڌرم شالا هئي، جنهن جو ان نموني جو سيڪيولر نالو هو. اهو ئي سبب هو جو هندوستان کان آيل مهاجرن ان جو نالو ڦيرائي مولوي مسافر خانو ڪري ڇڏيو.

## حوالا

زمرو:ڪراچي جي تاريخ
آمريڪي مسلمانن جي فهرست

آمريڪا ۾، ٽرمپ انتظاميا طرفان مسلمانن جي الڳ سان فهرست ٺاهڻ جي حوالي سان ذڪر ٿي رهيو آهي. ان حوالي سان آمريڪا جي اڳوڻي پرڏيهي وزير ميڊلن البرائٽ (Madeleine Albright) مشهور ٽي وي پروگرام بگ بينگ ٿيوري (The Big Bang Theory)  ۾ اداڪارو مايم بيلڪ (Mayim Bialik) کي ٻڌايو ته جيڪڏهن آمريڪا جي صدر ٽرمپ آمريڪي مسلمانن جي الڳ سان جدا فهرست ٺاهي ته اها احتجاج طور پاڻ کي مسلمان رجسٽر ڪرائيندي. ميڊلن البرائٽ اصل ۾ يهودي آهي، پر سندس پرورش ڪيٿولڪ عيسائي جي طور تي ٿيل آهي. 
## فھرست

1. ابو عمار ياسر قاضي، مسلم اسڪالر 

2. عمر سليمان، مسلمان ڪارڪن ۽ امام 

3. داليا مجاھد، مسلم اسپيڪر ۽ سرگرم ڪارڪن

4. ياسمين مجاھد، مسلم اسپيڪر ۽ سرگرم ڪارڪن
 
5. جوناٿن اي سي برائون، مسلمان ليڪچرر ۽ اسڪالر

6. آمنه ودود، اسلامي اسڪالر ۽ سرگرم ڪارڪن

7. صهيب ويب، مسلم ليڪچرر ۽ سرگرم ڪارڪن؛ اسلامي سوسائٽي آف بوسٽن ڪلچرل سينٽر جو امام، نيو انگلينڊ جي علائقي ۾ سڀ کان وڏي مسجد 

8. حمزه يوسف، مسلمان اسڪالر

9. حسن حوت، مسلمان عالم

10. حسن القزويني، مسلمان عالم

11. هشام ڪباني، مسلمان صوفي اسڪالر ۽ شيخ

12. يوسف ايسٽس، مسلمان مبلغ

13. سليمان غالي، اسلامي سوسائٽي آف سان فرانسسڪو جو باني.

14. شرمين جڪسن، مسلمان عالم

15. نعمان علي خان، مسلم اسپيڪر ۽ باني، سي اي او ۽  انسٽيٽيوٽ فار عربي اينڊ قرآنڪ اسٽڊيز

16. سعدالله خان، مسلمان عالم

17. انگرد میتسن، مسلمان عالم

18. وارث دين محمد، سڀ کان وڏي مسلم تنظيم جو اڳوڻو اڳواڻ، امريڪي سوسائٽي آف مسلمز (پٽ آف نيشن آف اسلام ليڊر)

19. عبدالملڪ مجاهد، امام، بين المذاهب ۽ ترقي پسند مقصدن جي حمايت ڪندڙ ڪميونٽي ڪارڪن، سائونڊ ويزن جو صدر.

20. لوئي ايم صفي، مسلم اسڪالر

21. زيد شاڪر، مسلمان اسڪالر

22. سراج وهاج، مسلمان عالم

23. عمر خالدي، مسلمان عالم

24. امير حسين، مسلمان اسڪالر، جرنل آف دي آمريڪن اڪيڊمي آف ريليجن جو ايڊيٽر

25. آصفه قريشي، مسلم قانوني اسڪالر 

26. عزيزه الحبري، مسلم قانوني اسڪالر

27. لالہ بختيار، قرآن مجيد جو مترجم

## حوالا

زمرو:اسلامي شخصيتون
زمرو:آمريڪا جون گڏيل رياستون
زمرو:اسلام سان لاڳاپيل فهرستون
زمرو:گڏيل رياستن سان لاڳاپيل فهرستون

زمرو:Articles with short description
مخدوم نوح

سنڌ ۾ غوث الحق مخدوم الله المعروف به مخدوم نوح بيحيثيت درويش ۽ وڏي گادي جا  سجاده نشين طور مشهور آهن ، پاڻ مخدوم نعمت الله جا وڏا فرزند آهن. سندس ولادت 21 رمضان 911ھ/ 21 فيبروري 1506ع تي ڳوٺ ٽوڙي هالا ڪنڊي ۾ ٿي۔ هي ڳوٺ پراڻن هالن کان اندازا ٽن ميلن جي فاصلي تي آهي ۔ مخدوم نوح جو شجره نسب حضرت ابوبڪر صديق رضي الله تعاليٰ عنه سان ملي ٿو ، ڪيترن ئي ڪتابن ۾ مخدوم نوح جي زندگي ۽ ڪرامت جو احوال آيو آهي.

## سوانح
مخدوم  نوح ، عربي ڌياني وٽ پڙهيو ۔ اڪثر عالمن جو اهو خيال هو ت مخدوم نوح گهٽ پڙهيل هو پر قرآن  شريف جون سمجهاڻيون ٻڌي حيران ٿي ويندا هئا. اهڙو هڪ واقعو سندس ٺٽي ۾ اچڻ سان تعلق رکي پيو، انهن عالمن مان هڪڙي چيو ته انهي وقت مخدوم  نوح ھڪڙي آيت جو تفسير ڪرڻ ۾ مصروف هو ۽ مون  کي تسبيح هٿ ۾ ھئي ، هر معنيٰ  تي داڻو ڦيرائيندو ٿي ويس ۔ جڏھن مخدوم صاحب خاموش ٿيو ت ڳڻيم ڪل اسي داڻا  ٿيا.
مخدوم نوح جي علم فضل ۽ ڪرامت جون ڪي ئي ڳالهيون مشهور آهن، سندس ڪيل قرآن شريف جو فارسي زبان ۾ ترجمو هڪ شاهڪار آهي اهڙي هستي کي ٿورو پڙهيل ڪير چوندو ۔ هن جو ڪاتب سندن مريد بهاء الدين گودڙيو هو، جو ٺٽي جي ميمڻ خاندان جو فرد هو، هو مخدوم صاحب جي اولاد جو اتاليق (خانگي استاد) به هو. شاھ عبدالڪريم بلڙي وارو جيڪو مخدوم نوح جو مريد هو، سو بهاء الدين جو ايترو ادب احترام ڪندو هو جو ان جون جتيون سڌيون ڪري رکندو هو.

## شاعري

پيئي جا پرڀات ، سا ماڪ نه ڀانئيو ماڻهئا،
روئي چري رات ، ڏسي ڏکوئين کي،
نه سي جوڳي جوء ۾ ، نه سي سامي واٽ،
ڪاپڙين ڪنواٺ ، وڏي ويل پلاڻيا.


مٿي جن ملفوظات ( بزرگن جو ڪلام ) جو اشارو ڪيو آهي، انهن جي باري ۾ ڊاڪٽر دائود پوٽي چيو آهي ته اهي مخدوم غلام حيدر صديقي وٽ ھئا ۽ انهن جو سنڌي ترجمو ڇپائڻ جو خيال هئن، هيڏانهن هن عظيم خانوادي تي نظر  ڪجي ٿي ت حضرت مخدوم نوح کان پوء ھن خنودي ۾ اهل علم درويش ۽ شاعر پيدا ٿيندا آيا آھن ۔ جن تذڪرو به ٿيندو آيو آهي هاڻي مخدوم جميل زمان، تذڪره مخدومان هالا ۾ تمام گهڻي محنت ۽ محبت سان ڪيو آهي ۔

## وفات
پاڻ 85 سالن جي عمر ۾ وفات ڪيائون ۔

## پڻ ڏسندا
*طالب الموليٰ
*مخدوم جميل زمان

## حوالا

زمرو:اسلامي اسڪالر
زمرو:تصوف
زمرو:سنڌي ٻولي
زمرو:سنڌي شاعر
زمرو:سنڌ جون شخصيتون
شيطاني مدار

400px|thumb|بش وارو ''برائيءَ جو محور'' جنھن ۾ ايران ، بعث پارٽي جو عراق، ۽ اتر ڪوريا (ٽئين ڳاڙھي رنگ ۾ ) ''برائي جي محور کان بہ وڌيڪَ '' جن ۾ ڪيوبا، قذافي وارو لبيا ۽ شام (نارنگي رنگ ۾). يونائيٽيڊ اسٽيٽس (نيرو رنگ)

**شيطاني مدار** يا **اَيڪسز آف اِيول** () هڪ اصطلاح آهي، جيڪو اڳوڻي آمريڪي صدر جارج واڪر بُش، 29 جنوري 2002ع تي ”اسٽيٽ آف دي يونين خطاب“ دوران پهريون ڀيرو استعمال ڪيو ۽ پوءِ پنهنجي صدارتي مُدي دوران لاڳيتو ورجائيندو رهيو. هن اصطلاح ذريعي صدر بُش اُنهن حُڪومتن جي نندا ڪئي، جيڪي دُنيا ۾ آتنڪ واد وڌائڻ ۽ نيوڪليائي ٽيڪنالاجي حاصل ڪرڻ ۾ اڳڀريون هُيون ۽ سندن انهيءَ رويي سبب عالمي امن کي سخت خطرو هو. جيتوڻيڪ بُش حُڪومت طرفان ”شيطاني مدار“ ۾ بُنيادي طور ايران، عراق ۽ اُتر ڪوريا جي حُڪومتن کي شامل ڪيو ويو هو، پر شام طرف اڳرائي وارو ورتاءُ، ڪيوبا ۽ وينزوويلا جي حُڪومتن مٿان ٿيندڙ تَبرن جي سلسلي کي ذهن ۾ رکندي، بين الاقوامي لاڳاپن جا ماهر انهن مُلڪن کي پڻ بُش انتظاميا جي مٿين وضاحت تحت ڏسندا هئا. هن آمريڪي پاليسيءَ جي نتيجي ۾، دُنيا ۾ آمريڪا مُخالف جذبن ۾ تمام گهڻي تيزي آئي.

## حوالا

زمرو:اسلازم
زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا
زمرو:سياست
زمرو:ڪميونزم
سڀ کان خراب صورتحال جو جائزو

سڀ کان ڪِني يا خراب صورتحال جو جائزو يا وَرسٽ ڪيس ايناليسز (Worst Case Analysis) هڪ اهڙو اصطلاح آهي، جنهن جي ذريعي اُميد کان وانجهيل اهڙي صورتحال بيان ڪئي ويندي آهي، جنهن ۾ ٺيڪ ٿيڻ جا روايتي طريقا پنهنجو اثر وڃائي ويهن ۽ لاڳاپيل ڌُر ۾ نااُميدي ڇانئجي وڃي. هيءُ تصور سلامتي، فوجي مسئلن ۽ بچاءَ جي رٿابنديءَ ۾ ڏاڍي اهميت رکي ٿو ۽ دُشمن جي سخت برتريءَ مهل پيدا ٿيندڙ حالتن جو نقشو چٽيندي، ڪنهن به مُعاملي جي تفصيلي جائزي تي زور ڏيئي، ممڪن حل تجويز ڪري ٿو. ڪيترا سياستدان، فوجي جنرل ۽ آمر عوام آڏو منجهيل مسئلا ۽ صورتحالون تجزيي لاءِ اُڇلي، کانئن مُختلف ۽ ٻين مسئلن تي حمايت حاصل ڪري وٺندا آهن. هن اصطلاح کي ائٽمي هٿيارن جي حوالي سان به سُڃاتو وڃي ٿو. جنهن مطابق اها تصديق ٿيندي آهي ته ڪو به تجربو يا هٿيار اُهي گهربل معيار، صلاحيتون ۽ خاصيتون رکي ٿو، جيڪي کيس ڪاميابيءَ سان مقصد تائين رسائين.

## حوالا

زمرو:سياست
زمرو:سماج
زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا
بنو اموين جي سنڌ تي حڪومت

عربن سنڌ کي 711 ع ۾ فتح ڪيو۔

### تاريخ

## حڪمران

1.  محمد بن قاسم
  ( 92ھ کان 96ھ تائين ، وليد بن عبدالملڪ جي دور ۾ سنڌ جو گورنر مقرر ٿيو جنهن کي بعد ۾ معزول ڪيو۔)

2۔  يقيد بن ابي ڪبشه سڪسڪي
  ( 96ھ کان 96ھ تائين ، سليمان بن عبدالملڪ جي دور ۾ سنڌ جو گورنر مقرر ٿيو ۔ ۽ سنڌ ۾ وفات ڪيائين۔)

3۔  حبيب بن ملهب ابي صفره
 ( 96ھ کان 99ھ تائين سليمان بن عبدالملڪ جي دور ۾ سنڌ جو گورنر ٿيو ، پر بعد معزول ڪيو ويو۔ )

4۔  عمرو بن مسلم باهلي
 ( 99ھ کان 101ھ تائين ،  عمر بن عبدالعزيز جي دور ۾ سنڌ جو گورنر  ٿيو۔ )

5۔  هلال بن اهوز  تميمي 
 ( 101ھ کان 107ھ تائين ، يزيد بن ثاني عبدالملڪ جي دور ۾ سنڌ جو گورنر مقرر ٿيو ، بعد ۾ بدلي ڪيو ويو)

6۔  جنيد بن عبدالرحمٰن
 ( 107ھ کان 111ھ تائين ، هشام بن عبدالملڪ جي دور ۾ سنڌ جو گورنر مقرر ٿيو۔)

7۔  تميم بن يزيد عقبي
 ( 111ھ کان 112ھ تائين، هشام بن عبدالملڪ جي دور ۾ سنڌ جو گورنر مقرر  ٿيو۔  ديبل ۾ وفات ڪيائين)

8۔  حڪم بن يزيد عقبي
 ( 112ھ 121ھ تائين، هشام بن عبدالملڪ جي دور ۾ سنڌ جو گورنر مقرر ٿيو ، ۽ سنڌ ۾ قتل )

9۔  عمرو بن محمد قاسم
 ( 121ھ کان 125ھ تائين ، هشام بن عبدالملڪ جي دور ۾ سنڌ جو گورنر مقرر ٿيو، منصوره ۾ وفات ڪيائين۔)

10۔  يزيد بن عرار ڪلبي
 ( 125ھ کان 129ھ تائين ، وليد بن يزيد جي دور ۾ سنڌ جو گورنر مقرر ، ۽ منصوره سنڌ ۾ قتل ٿيو۔)

11۔  منصور بن جهمور ڪلبي
 ( 129ھ کان 132ھ تائين ، مروان بن محمد جي دور ۾ سنڌ جو گورنر مقرر ٿيو۔)

## سنڌي ادب اموين جي دور ۾

• هن دور ۾ قرآن شريف جو پهريون دفعو سنڌي ۾ ترجمو ٿيو۔

• گذريل دورن ۾ لکيل سنڌي ڪتابن کي عربي ۾ ترجمو ڪيو ويو۔

• سنڌي شاعري ۾ قصيده گوئي رائج ٿي۔

• سنڌي زبان ۾ زبردست اضافو ٿيو ، ۽ نئين سر تشڪيل ٿي۔

• سنڌي عالمن عربي ادب ۾ وڏا ڪارناما سرانجام ڏنا۔

• هن دور ۾ سنڌي زبان نه پڙهائي ويندي هئي پر لکي به ويندي هئي۔

• سنڌي زبان ۾ مذهبي ڪتاب پڻ لکيا ويا جيڪي مڪتبن ۾ پڙهايا پڻ ويا۔

• سنڌي جي اوائلي تاريخ جو ماخذ  "چچ نامو"  هن دور ۾ لکيو ويو۔

## سنڌي شاعر عالم اديب عرب دور ۾

1۔  ابو معشر سنڌي

2۔  ابو عطا سنڌي

3۔  ماڻڪ

4۔  ماڻڪ بن صالح 

5۔  ابو ضلع سنڌي

6۔ ابو عبد الملڪ

7۔  امام اوزاعي

8۔  حافظ ابو محمد

9۔  ابو نصر سنڌي

10۔  ابو عبدالله

11۔  ابو اسحاق

12۔  سنڌي بن شاهڪ

13۔  ڪٿاجم سنڌي

14۔  منصور سنڌي

15۔ هارون ديبلي

16۔  صالح بن ڀلو

17۔  قادري منصور سنڌي

18۔  ابو جعفر سنڌي

19۔  ابن ڌنا

## پڻ ڏسندا
## حوالا

زمرو:سنڌ جي تاريخ
نَو - طاقتي معاهدو

نَو-طاقتي معاهدو (Nine Power Treaties) هڪ اهڙو ٺاهه آهي جن تي آمريڪا، چين، برطانيا، فرانس، بيلجيم، اٽلي، جاپان، هالينڊ ۽ پورچوگال 6 فيبروري 1922ع تي واشنگٽن ڊي.سي. ۾ دستخط ڪيا. هن ٺاهه ۾ فيصلو ڪيو ويو ته ٺاهه تي دستخط ڪندڙ ملڪ، "اوپن ڊور" (Open Door) پاليسيءَ تحت چين جي آزاديءَ، ۽ خودمختياريءَ جو احترام ڪندا ۽ اُن جي انتظامي وهنوار ۾ مداخلت نه ڪندا. گڏوگڏ چين جي وسيلن مان فائدا وٺڻ لاءِ، هڪٻئي جي راهن ۾ رُڪاوٽون پيدا نه ڪندا. هن پاليسيءَ جي نتيجي ۾ يورپي ملڪن ٻڌي ڪري چين جي اقتصادي ڦُرلٽ جاري رکڻ ۽ جاپان جو چين مان اثر گهٽائڻ لاءِ پنهنجي فائدي وارو ماحول جوڙيو.

## حوالا

زمرو:سامراجيت
زمرو:عالمي سياست
مقصد

**مقصد**، **منزلون**، **نشانا** يا **گولس** (Goals) اھڙو اصطلاح آھي، جنھن ذريعي ڪنھن بہ ڌر طرفان رٿيل مقصدن کي حاصل ڪرڻ ڏانھن وڌڻ واري ڪيفيت کي بيان ڪيو ويندو آھي. عام طور تي بين الاقوامي لاڳاپن ۾ ھي اصطلاح ڪنھن بہ رياست طرفان قومي مفاد جي تحفظ ۽ ان کي ماڻڻ جي حوالي سان استعمال ڪيو ويندو آھي، پر ساڳيو حوالو غير رياستي ڌرين (NSAs) سان سلھاڙڻ لاءِ مناسب نٿو سمجھيو وڃي، ڇاڪاڻ⁠تہ انھن ڌرين جا مقصد اڪثر گروھي يا انفرادي مفادن جي چوڌاري ڦرندا آھن.

جڳ مشهور محقق آرنالڊ وولفرز (Arnold Wolfers) ”گولس“ جا ٻہ بنيادي قسم بيان ڪيا آھن:

### وس جوڳا مقصد
اھي مقصد، جيڪي ڪنھن بہ ڌر يا رياست طرفان قومي خوشحالي حاصل ڪرڻ يا سلامتي کي يقيني بڻائڻ جي سڃاڻپ ڪن ٿا.

### اراداتي مقصد
اھي مقصد، جيڪي روايتي قومي سرحدن کان مٿڀرا ھوندا آھن ۽ گڏيل نوعيت جي اھميت رکن ٿا، جھڙوڪ ماحولياتي آلودگي جو خاتمو يا گڏيل قومن جي اداري کان بھتر ڪارڪردگيءَ جون اميدون.

ان کان علاوه، مقصدن کي وڌيڪ ٻن ڀاڱن ۾ پڻ ورھايو ويندو آھي:
* **سڌن سنئون قومي مفادن وارا مقصد**، جن ۾ رياستي مفاد شامل ھوندا آھن.
* **اڻ سڌن قومي مفادن وارا مقصد**، جن ۾ خانگي ادارن يا رياست جي ڪنھن خاص شعبي جا مفاد شامل ھوندا آھن.

ڪنھن بہ مقصد جي پورائيءَ جي سلسلي ۾، ان لاءِ گهربل مددگار وسيلا ۽ وقت جي سيڙپ ٻہ اھم محرڪ سمجهيا ويندا آھن. ان ڪري مقصد حاصل ڪرڻ وقت اھو به ڏٺو ويندو آھي ته حاصل ٿيندڙ فائدي جي ڀيٽ ۾ ڪٿي وڌيڪ قيمت ته ادا نٿي ڪرڻي پوي، ۽ ساڳئي وقت اھو پڻ پرکيو ويندو آھي ته مقصد تائين پھچڻ ۾ وقت جي سيڙپ غير ضروري طور ڊگھي ته نٿي ٿئي.

انھيءَ بنياد تي مقصد حاصل ڪرڻ لاءِ گھٽ-مدتي، وچ-مدتي يا ڊگھي-مدتي رٿابنديون تيار ڪيون وينديون آھن. مثال طور، سرد جنگ دوران آمريڪا، سوويت يونين سان برابري ۽ هٿيار سازيءَ جي روڪٿام (Containment) لاءِ ڊگھي مدي واريون حڪمت عمليون اختيار ڪيون، جن تي ريپبلڪن پارٽي ۽ ڊيموڪريٽڪ پارٽي ٻنھي جو اتفاق ھو. ان جي ابتڙ، برطانيا فاڪ لئنڊ ٻيٽن جي مسئلي تي ارجنٽينا خلاف ٿوري مدي واري حڪمت عملي اختيار ڪئي.

## حوالا

زمرو:تصور
زمرو:سماج
زمرو:انساني رويا
برطانيا پولئنڊ اتحاد

**برطانيا-پولئنڊ اتحاد**، برٽش: پولش الائنس (British Polish Alliance) هڪ اهڙو ٺاھ آهي، جنهن تحت انگلينڊ جي وزيراعظم چيمبرلين ۽ پولينڊ صدر جرزي ليرسڪي جي ڪوششن سان ٻنهي مُلڪن مان ڪنهن به هڪ جي معاملن ۾ ڪنهن ”يورپي ملڪ“ جي امڪاني مداخلت کي مُنهن ڏيڻ لاءِ 25 آگسٽ 1939ع تي انهيءَ اتحاد تي ٻنهي مُلڪن جي وچ ۾ صحيون ٿيون. ٻي مهاڀاري لڙائي شروع ٿيڻ کان اڳ يورپ ۾ جرمنيءَ جي اُڀرندي سرحد کي مقرر حدن اندر برقرار رکڻ لاءِ ٿيل هي اتحاد يورپ ۾ جرمنيءَ جي اڳرائيءَ کي روڪڻ جي آخري ڪوشش هئي.

## حوالا

زمرو:عالمي قانون
زمرو:يورپ جي سياست
زمرو:يورپ جي تاريخ
روبي رومن

**روبي رومن** (Ruby Roman) انگورن جو هڪ قسم آهي، جيڪو اشيڪاوا پريفيڪچر، جاپان (Japan) ۾ پوکيو ۽ وڪڻيو ويندو آهي. ڳاڙهي رنگ جي هنن انگورن جو هر داڻو پنگ پانگ بال جي ماپ جو ٿيندو آهي. جاپان ۾ انگورن جي هن نئين قسم کي 2008ع آندو ويو هو.۔

## حوالا
ڪراچيءَ جي يونين ڪائونسلن جي فھرست

ھن مضمون کي گوگل ترجمو تي ترجمو ڪيو ويو آھي ان کي بھتر بڻائڻ جي ضرورت آھي.

**ڪراچي جون يونين ڪائونسلون** ڪراچي ۾ مقامي حڪومتون آهن.

يونين ڪائونسل ۾ پاڪستان جي بنيادي governmental ادارو آهي. هڪ يونين ناظم جي سربراهي ۾، هر يونين ڪائونسل 13 چونڊيل ميمبرن councilors چڪو آهي يا. چار مرد ۽ ٻن عورت ميمبرن کي سڌو سنئون چونڊيل ڪرڻ کان سواء، اتي ٻه مرد ۽ محنت جي ٻن مادي جي نمائندن، هڪ اقليت ميمبر، هڪ يونين ناظم ۽ سندس نائب جي حيثيت ۾ يونين Naib اينٽي معلوم آهن. چونڊيل ميمبرن کانسواء، اتي ڪيترن ئي سرڪاري ملازمن ۽ هر يونين ڪائونسل ۾ functionaries، جن جي يونين ڪائونسل جي سيڪريٽري کي رپورٽ آهن. جنهنڪري هڪ سرڪاري ملازم رياست طرفان مقرر ڪيل آهي. يا | هڪ يونين ڪائونسل يونين ڪائونسل جو سڏجي ٿو ڳوٺ ڪائونسل اڪثر ڪري هڪ تحصيل (ملڪ) جو حصو آهي. گهٽ عام طور تي، هڪ يونين ڪائونسل هڪ جو حصو ٿي سگهي ٿو سٽي ڊسٽرڪٽ پاڪستان جي شهر ضلعن.

## ڪراچي جون يونين ڪاؤنسلون
.هيٺيون ڪراچي جي يونين ڪائونسلن جي فهرست آهي ۽ انهن جي واسطيدار علائقن ۽ ڀرپاسي وارن علائقن. ڪراچيءَ ۾ ڪل 18 ٽائون ، ۽ 178 يونين ڪائونسلون آهن.

### [[بلديا ٽائون]]

### [[بن قاسم ٽائون]]

### [[گڏاپ ٽائون]]

### گلبرگ ٽائون

### گلشن ٽائون

### [[Jamshed Town]]

### [[Kemari Town]]

### [[Korangi Town]]

### [[Landhi Town]]

### [[Liaquatabad Town]]

### [[Lyari Town]]

### [[Malir Town]]

### [[North Karachi Town]]

### [[North Nazimabad Town]]

### [[Orangi Town]]

### [[صدر ٽائون]]

### [[Shah Faisal Town]]

### [[S.I.T.E. Town]] (Sindh Industrial & Trading Estate)

## پڻ ڏسو
* ڪراچي

## خارجي ڳنڍڻا
* Karachi City-District Government 
* Town Municipal Administration, Sindh 
* Understanding Karachi and the 2015 local elections

## حوالا

زمرو:ڪراچي بابت فهرستون
زمرو:ڪراچي جون يونين ڪاؤنسلون
واپار جو توازن

**واپار جو توازن** (Balance of trade) هڪ ڏيھان ڏيھي واپار سان لڳاپيل اصطلاح آهي. پرڏيھ موڪليل ۽ اُتان گهرايل مال جي توازن کي ظاهر ڪرڻ لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي. هڪ خاص مُدي ۾ ڪنھن بہ ملڪ جي واپار جوڳي وَکر کي ڏيساور موڪلڻ (درآمد) ۽ پرڏيھ کان گهرايل مال (برآمد) جو اهڙو وچور، جنھن ۾ روڪ خريد ڪيل سامان لاءِ ڏنل رقم يا وِڪاميل مال جي بدلي ۾ مليل رقم جو تفصيل درج نہ هوندو آهي ۽ رڳو جنس جي بدلي ۾ مليل جنس جو واپار ليکي ۾ آڻبو آهي. جيڪڏهن توازن موڪليل مال جي حق ۾ آهي تہ واپار کي فائديمند (Trade Surplus) ۽ جيڪڏهن پرڏيھ مان گهرايل مال جي حق ۾ آهي تہ نقصانڪار (Trade Deficit) سمجهيو ويندو.

## حوالا

زمرو:واپار
زمرو:معيشت
زمرو:ڪامرس
گسري

گل حسن ڪلمتي پنهنجي ڪتاب ۾ ڄاڻائي ٿو ته ڊفينس جي ويجهو **گذري** (Gizri) جي علائقي کي سنڌي ۾ **گسري بندر** چوندا هئا. هن جي مطابق هتان جي جبلن مان پٿر ڪڍي ڪراچي جي عمارتن ۾ ڪتب آندو ويندو هو. پوءِ هي علائقو ڊفينس هائوسنگ اٿارٽي ۾ اچي ويو ۽ ميرين ڊرائيو جي ڪارڻ مهاڻن کي هن علائقي مان مڇي جو شڪار ڪرڻ تي پابندي لاڳو ڪئي وئي.

## حوالا

زمرو:ڪراچي جي تاريخ
زمرو:ڪراچي جا گردونواح
زمرو:ڪراچي جي جاگرافي
صاحب محل

**صاحب محل** (Sahib Mahal) کي سنڌ جو تاج محل به سڏيو ويندو آهي. هي محل ٽنڊي باگي کان اڳيان 14 ڪلوميٽر اُتر طرف آهي. هي محل 1947ع ۾ ورهاڱي کان ڪجهه وقت اڳ ٺهيو هو. هي محل **مير حاجي خدا بخش ٽالپور**, پنهنجي زال صاحب خاتون جي محبت ۾ اڏايو هو. هي محل اڏائڻ لاءِ مير خدا بخش ٽالپور آگري جو سفر ڪيو ۽ تاج محل کي ڏسي واپس آيو ته ان زماني جي حيدرآباد مشهور ڪاريگر فيض محمد سلاوٽ کان هن محل جو نقشو ٺهرايو ۽ ان جي ئي نگرانيءَ ۾ سال 1940ع ۾ هن محل جي اڏاوت جو ڪم شروع ٿيو.

هي اهو زمانو هو، جڏهن اچ وڃ ۽ بار برداري جي لاءِ پاڻيءَ جا جهاز ۽ ريلون ڪتب آينديون هيون. 1843ع کان پوءِ ننڍيون بادباني ٻيڙا ۽ قافلا سامان پهچائڻ جو ڪم ڪندا هئا. 1845ع کانپوءِ اسٽيم شپس (آگبوٽ) هلڻ لڳا ته سامان کي هڪ هنڌان ٻئي هنڌ پهچائڻ اڃان به سولو ٿي پيو. ڏکڻ سنڌ لاءِ حيدرآباد کان گوني ڦليلي جو وهڪرو يا تلاءُ نڪرندو هئو. هن وهڪري تي هوسڙي، ڪٿڙ، تنڊو محمد خان، ماتلي، تلهار ۽ تنڊو باگو جا مشهور گهاٽ هوندا هئا جن جا آثار اڃان به موجود آهن. ٽنڊو باگو جي مشهور گهاٽ کي "جمالي ڦڙڏو" جي نالي سان سڏيو ويندو هو.

صاحب محل تي تحقيقي ڪم ڪرڻ واري عثمان راهوڪڙو پنهنجي ڪتاب ۾ لکي ٿو ته 
 ”صاحب محل جي ڪم جي شروعات 1940ع کان ٿي. هن جي اڏاوت کي پوري ٿيڻ ۾ ست سال لڳا. هن محل ۾ ڪتب ايندڙ لوهه، ٽيئر گارڊر ۽ فرنيچر برطانيا مان گهرايو ويو هو. جڏهن ته سرون احمد آباد، انڊيا مان آيو هيون. ڪاٺ جو سامان برما ۽ سيمنٽ ڪراچي مان گهرايو ويو هو."

هي محل جڏهن ٺهي تيار ٿيو هو ته ان کي روشن ڪرڻ لاءِ جنريٽر ڪتب آندو ويندو هو. اهو سڄو سامان ٻن طريقن سان هتي پهتو. پهريون ريلوي جي ذريعي سان بدين جي ويجهو تلهار ريلوي اسٽيشن تائين ايندو هو ۽ اتان ڍڳي گاڏين جي ذريعي ان سامان کي هتي آندو ويندو هو.

سامان آڻڻ جو ٻيو اهم وسيلا گوني ڦليلي جو وهڪرو هو جنهن ۾ ٻاڦ وارا آگبوٽ هلندا هئا ۽ سامان ان ذريعي هتان جي مشهور گهاٽ جمالي ڦڙڏو تي پهچندو هو ۽ اتان ڏاند گاڏين تي رکي آندو ويندو هو. چون ٿا ته ان زماني ۾ هن محل جي اڏاوت تي چاليهه لکن کان وڌيڪ خرچ آيو هو. هي محل نه رڳو ان زماني ۾ پر هاڻي به ڏاڍو سهڻو ۽ وڻندڙ آهي.

صاحب خاتون، خدا بخش ٽالپور جي چوٿين زال هئي محل جي مرڪزي دروازي تي مٿان سنگ مرمر جي اڇي پٿر تي صاحب محل 1947ع لکيل آهي ۽ هيٺان هڪ ساهمي ٺهيل آهي.

ٽنڊو باگو جي تواريخ جي ٿوري گهڻي ڄاڻ رکڻ واري انور عباسي ٻڌائي ٿو ته هن محل جي اُتر طرف ورهاڱي کان پهرين "گرو سنگهه سک" جو وڏو ڳوٺ هو. انهن جا سٺ کان وڌيڪ گهر هئا. 1887ع جي اسڪول رڪارڊ کان 1947ع تائين اتي تعليم پرائڻ وارن سکن جا نالا موجود آهن.

سال 1947ع ۾ هي محل ٺهي راس ٿيو ۽ ان سال ئي ورهاڱو ٿيو هو. ان کانپوءِ مير صاحب اَٺ سال جيئرو رهيو ۽ 1955ع ۾ لاڏاڻو ڪري ويو.

## حوالا

زمرو:تاريخي عمارتون
زمرو:رهائشي عمارتون
زمرو:سنڌ جي تاريخي عمارتون
زمرو:پاڪستان جي تاريخي عمارتون
زمرو:سنڌ جا تاريخي ماڳ
زمرو:پاڪستان جا تاريخي ماڳ
انجمن (فلم)

**انجمن**  ، اردو زبان ۾ 1970ع ۾ ريليز ٿيندڙ پاڪستاني فلم ھُئي۔ ھن فلم کي سال 1970ع جي بھترين فلم جو نگار ايوارڊ مليو۔

فلم انجمن 31 جولاءِ، 1970ع ۾ نمائش جي لاءِِ پيش ٿي۔ ان فلم جا فلم ساز  صفدر مسعود، ھدايت ڪار  حسن طارق، مصنف آغا حسن امتثال، موسيقار نثار بزمي ۽ نغمہ نگار سيف الدين سيف، مسرور انور ۽ فياض ھاشمي ھيو. ھيءَ فلم انگريزي فلم **بليو اينجل**، ھندوستاني فلمن **ڀائي جان** ۽ **بي نظير** ۽ پاڪستاني پنجابي فلم **دلاں دے سودے** جي ڪھاڻي تي ٺاهي وئي ھئي پر حسن طارق پنهنجي ھدايت ڪاريءَ سان ان فلم کي سپر ھٽ بڻائي ڇڏيو ۔

## اداڪار
* سنتوش ڪمار بطور وڏو ڀاءُ 
* صبيحہ خانم بطور ڀاڄائي
* وحيد مراد بطور ننڍو ڀاءُ 
* راني بطور انجمن
* لھري بطور لالہ
* ديبابطور پنڪي
* تمنا

## موسيقي
ھن فلم جي موسيقي معروف مسوسيقار نثار بزمي  ترتيرب ڏني، جڏھن تہ نغما سيف الدين سيف، فياض ھاشمي ۽ مسرور انور پاران لکيا ويا۔ ھن فلم ۾ ميڊم نورجھان، رونا ليليٰٰ ۽ احمد رشدي پنهنجي  آواز جو جادو جاڳايو۔

## نغما

## اعزاز
انجمن  مجموعي طور تي 8 نگار ايوارڊ حاصل ڪيا۔ ھي ايوارڊ جن شعبن ۾  حاصل ڪيا انھن ۾:

## حوالا

زمرو:نگار اعزاز کٽيندڙ شخصيتون
زمرو:فلمون
زمرو:پاڪستاني فلمون
زمرو:1970ع جون فلمون
زمرو:اردو فلمون
دخلڪار رياست

**دخلڪار رياست** (Penetrated State) هڪ اهڙو اصطلاح آهي جيڪو اڄوڪي دور ۾ بين الاقوامي لاڳاپن جي اهميت کي ڏسندي، هر ملڪ جي خاص معاشي، سياسي، تعليمي، فوجي ۽ معاشرتي معاملن کي هلائڻ لاءِ ڪن ادارن يا ٻين ملڪن کي اجازت ڏيندو آهي تہ اُهي طئي ٿيل حدن تائين دخل ڏيندي سندس سھائتا ڪن. هاڻي دنيا گلوبل وليج ٿيڻ کان پوءِ ايتري ويجهي ٿي چُڪي آهي جو ان ۾ اها ڳالهہ لڳ ڀڳ اڻٿيڻي ٿي چڪي آهي، تہ ڪو بہ ملڪ ٻين ملڪن يا ادارن کي پنھنجي پاليسن/ترجيحن ۾ هٿ ونڊائڻ کان جهلي، ڇاڪاڻ تہ بين الاقوامي سرشتو هڪٻئي جي ضرورتن کي سمجهڻ ۽ مناسب نموني سھڪار جي اصول تي بيٺل آهي. مثال طور: اوڀر يورپ ۾ سربيا ۽ ڪوسوو جي وچ ۾ ٿيل تڪرار دوران يورپي يونين 2008ع جي شروع ۾ فوجي مداخلت ذريعي بحران حل ڪري ڪوسوو کي آزادي ڏياري. ان کانپوءِ ڪوسوو جي سرڪار يورپي يونين جي ميمبرشپ وٺي، يونين کي اها بہ اجازت ڏني تہ اها ڪوسوو ۾ مُختلف شعبن ۾ سڌارن ۾ سھڪار سميت بين الاقوامي معاملن ۾ سندس مدد ڪري . پنھنجي ڪامياب حڪمت عملي سبب اڄ تائين بہ ڪوسوو جي هر پاليسيءَ جي جوڙجڪ ۾ يورپي يونين پنھنجو طئي ٿيل ڪردار ادا ڪندي رهي ٿي.

## حوالا

زمرو:سياست
زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا
زمرو:عالمي لاڳاپا
عالمي سماج

**عالمي سماج** (World Society) اصل ۾ آسٽريليائي سفاتڪار ۽ دانشور ’جان ڊبليو برٽن‘ جو نظريو آهي، جنھن ۾ هن قومن ۽ رياستن جي پاڻ ۾ لھ وچڙ جي بنياد تي بيٺل عالمي سرشتي کي رد ڪندي ٻڌايو ھو، تہ آجپي (Sovereignty) جو روايتي تصور انساني سماج جي اصل ورتائن، خواهشن ۽ مستقبل بابت تصورن جي ترجماني نٿو ڪري سگهي. برٽن جو خيال هو تہ علائقي (Territory) جي بُنيادن تي پاليسيون جوڙڻ ۽ عام رواجي نقشي (Map) جي بُنياد تي عالمي برادريءَ جي مفادن جو تعين ڪرڻ عالمي وهنوار کي هلائڻ جي هڪ ناڪام ڪوشش آهي، جنھن جو ڪڏهن بہ مٺو ڦل ناهي ملڻو. هن جي سوچ مطابق طاقت (Power) جي چوڌاري گهمندڙ سياست جو نتيجو خود فريبيءَ تي ٻڌل محرڪن، جهڙوڪ: جنگي برابري (Deterrence) ۽ ”طاقت جو توازن“ جھڙن تباھ ڪن پاسن ۽ رخن کي جنم ڏئي ٿو. ان جي اُبتڙ عالمي برادريءَ کي مسئلن جي حل لاءِ اڳرائي پسنديءَ واري لاڙي بدران سھڪار ۽ پر امن لاڙن جي حمايت ڪري ٿو، جنھنڪري سندس مُخالف کيس غير عمليت پسند ۽ ”خيالي دانشور“ بہ سڏيندا آهن. پنھنجن خيالن جي ڪري برٽن انهن سڀني فائدن کان محروم رهيو، جيڪي طاقت جي حامي دانشورن کي ملندا آهن. ”عالمي سماج“ جي بُنيادي تصور ۾ رڳو سياسي بُنيادن تي قومن جي برادري جوڙڻ بدران قومن جي سموري زندگيءَ جا رنگ ۽ رخ بحث هيٺ آڻڻ ۽ ثقافتي ۽ ٻين محاذن تي مُختلف قومن کي گڏ ڪرڻ وارا پاسا شامل ڪرڻ ۽ اها گڏپ ”ادارتي“ ۽ انفرادي دائرن تائين وڌائڻ تي زور ڏنو ويو آهي. ’برٽن‘ جي خيال موجب اعليٰ انساني قدر ئي دنيا جي صحيح رُخ ۾ راهنمائي ڪري سگهن ٿا. دنيا جي ڪار وهنوار ۾ امن، سفارتڪاري ۽ تعلقات ٺاهڻ جا روايتي طريقا پنھنجو اثر وڃائي چُڪا آهن، تنھنڪري عالمي پئماني تي ’سمجهہ ڀريي تعاون‘ ذريعي ئي دُنيا کي سٺو روپ ڏياري سگهجي ٿو. سندس مُخالف، مٿس ’خيال پرست‘ هُجڻ جو الزام هڻن ٿا.

## حوالا

زمرو:دنيا
زمرو:سماج
زمرو:تصور
زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا
ڳوٺ ٻانڀڻ ٽوڀو

**ڳوٺ ٻانڀڻ ٽوڀو**، تعلقي ننگرپارڪر ضلعي ٿرپارڪر ۾ واقع آھي. ھي ڳوٺ ٿرپارڪر جي تعليمي مرڪز طور سڃاتو وڃي ٿو. تعليم جي شروعات انگريزن جي دور ۾ جمادار امر سنگھ ڀيل ڪئي، جنھن کي حڪومت ھٿي وٺرائي ۽ اسڪولن کي ترقي وٺرائي. ھن وقت ڳوٺ ڇوڪرن ۽ ڇوڪرن لاءِ الڳ الڳ اسڪول آھن. امر سنگھ جي ڪم کي ھن جي پٽ ڊاڪٽر تيجمل سنگھ مرحوم اڳتي وڌايو.

ھن ڳوٺ ۾ صحت جون سھولتون پڻ آھن. ماڻھن سان گڏ جانورن لاءِ پڻ اسپتال آھي.سياسي لحاظ کان ھي ڳوٺ اربابن جو مرڪز رھيو آھي.

## ''حوالا''

زمرو:سنڌ جا ڳوٺ
ڪامل پهچ

ڪامل پهچ يا اِنٽيگريٽيڊ اَپروچ (Integrated Approach) جو پسمنظر هي آهي ته 1979ع ۾ افغانستان ۾ سوويت فوجن جي اچڻ سان ڏکڻ ايشيا جو علائقو’ سرد جنگ‘ جو مرڪز بڻجي ويو ۽ ’طاقت جو توازن‘ سويت يونين جي فائدي ۾ هليو ويو. ان صورتحال ۾ آمريڪي صدر رونالڊ ريگن پنهنجي ملڪي مفادن جي حفاظت، اُنهن جي واڌاري ۽ ايشيا ۾ سوويتن جي پيشقدميءَ کي روڪڻ لاءِ هيءَ خاص پهچ شروع ڪئي. ان پهچ جو مقصد ڏکڻ ايشيا ۾ نئين سر مڪمل طور آمريڪي اثر قائم ڪرڻ هو.

## حوالا

زمرو:عالمي لاڳاپا
زمرو:سياست
زندگي جي شروعات (دستاويزي فلم)

**[[موکي ميڊيا]]** طرفان پيش ڪيل پهرئين ننڍي سائنسي دستاويزي فلم جنهن کي آواز صنم سنڌي، هدايتڪار ۽ لکندڙ منير حسين، ترتيب ۽ پيش ڪندڙ مهراڻ آهي.

فلم چارلس ڊارون جي نظريي ارتقا تي آهي، فلم جو ٽريلر 3 فيبروري تي ڏيکاريو ويو جڏهن ته فلم يوٽيوب تي 12 فيبروري 2017ع تي رليز ڪئي وئي، جنهن ڏينهن تي چارلس ڊارون جو جنم ڏينهن آهي.
ڏاهي طاقت

**ڏاهي طاقت** يا **سمارٽ پاور** () عالمي سياست جي مشهور ساڃاه وند ”جوزف ناءِ“ طرفان استعمال ٿيندڙ اصطلاح آهي، جيڪو ڪنهن به ملڪ جي اهڙي صلاحيت جي سڃاڻپ ڪري ٿو، جنهن ذريعي اهو ملڪ اڳرائي پسند ۽ امن پسند پاليسين جي ايڪي سبب، پنهنجا قومي مفاد ماڻڻ ۾ ڪامياب ٿئي. ”ڏاهپ ڀري طاقت“ ڪامياب سفارتڪاري، پوئواري، ملڪي داخلي اوسر قومي سگهه ۽ اثر جي استعمال کي جائز نموني سياسي ۽ سماجي دانائيءَ سان سلهاڙي، ڪيل ڪٿ موجب نتيجا حاصل ڪرڻ جي حڪمت عمليءَ کي چئبو آهي. اهڙي حاصلات فوجي ۽ سفارتي وسيلن جي مناسب استعمال سان ٿيڻ جوڳي ٿيئ ٿي. هي اصطلاح آمريڪي صدر جارج ’بش جونيئر‘ جي 2003ع ۾ عراق ۾ ڪيل دخل اندازيءَ کان پوءِ مليل نتيجن بابت تنقيدي تبصرن ۾ ڪم آيو. ان جي وسيلي ڪنهن هڪ رياست جي پنهنجي منهن فيصلو ڪرڻ واري ورتاءَ کي رد ڪندي، بين الاقوامي ادارن ذريعي عالمي بحران حل ڪرڻ واري ارادي جي حمايت ڪئي وئي. ”ڏاهپ ڀري طاقت“ کي صفا لِڳڙي قومي پاليسيءَ جي بدل طور به مڃيو وڃي ٿو، ڇاڪاڻ جو رڳو جمهوريت جورٽو لڳائڻ وارو ملڪ به عالمي منظرنامي ۾ ڪاميابي نٿو ماڻي سگهي. هي اصطلاح پهريون دفعو ناليواري اسڪالر ”سوزاني ناسيل“ (Suzanne Nossel) جي لکيل مضمون Smart Power ۾ استعمال ٿيو، جيڪو 2004ع ۾ مشهور تحقيقي رسالي ”فارين افيئرس“ ۾ ڇپيو. اصطلاح جو استعمال آمريڪي پرڏيهي وزير هيلري ڪلنٽن پنهنجي عهدي لاءِ گهربل سينيٽ طرفان پڪ ڪرائڻ جي موقعي تي ڪيل تقرير (12 جنوري 2009ع) ۾ پڻ ورجائي ورجائي ڪيو هو.

## حوالا

زمرو:سياسي سائنس
زمرو:سياسي سائنس جون اصطلاحون
زمرو:عالمي سياست
روزنامچو

**روزنامچو** يا **روزنامو** (انگريزي: Day book) اصل ۾ کاتيداريءَ (Accounting) جو هڪ بنيادي اصطلاح آهي. هي اهو ڪتاب يا رجسٽر هوندو آهي، جنهن ۾ ڪاروبار جا روزاني بنياد تي ٿيندڙ ابتدائي مٽاسٽا (Transactions) درج ڪيا ويندا آهن.

## وضاحت
روزنامچي ۾ ڪاروباري معاملن جو تفصيل تاريخ وار لکيو ويندو آهي. ان ۾ خاص طور تي هيٺيون شيون شامل هونديون آهن:
* ايندڙ شيون: جيڪي شيون ڪاروبار ۾ خريد ڪري آنديون وڃن.
* ويندڙ شيون: جيڪي شيون وڪرو ڪيون وڃن.
* *انوائيس (Invoices): اهي بل جيڪي ٻاهران آيا هجن يا اندران ٻاهر موڪليا ويا هجن.

## اهميت
حساب ڪتاب جي اصولن موجب، روزنامچو هڪ "بنيادي داخلا جو ڪتاب" (Book of Original Entry) آهي. روزنامچي ۾ داخل ڪيل معلومات جي بنياد تي ئي بعد ۾ کاتي جي اصل ڪتاب يعني ليجر (Ledger) ۾ ورڇ ڪئي ويندي آهي. جيتوڻيڪ اڄڪلهه اڪثر ڪاروباري ادارا روزنامچي جي جڳهه تي ڪمپيوٽرائيزڊ سافٽ ويئر استعمال ڪن ٿا، پر ان جي بنيادي اهميت اڃا تائين برقرار آهي.

## روزنامچي جا قسم
ڪاروبار جي نوعيت مطابق روزنامچي جا ڪجهه مختلف قسم ٿي سگهن ٿا:
# خريداري جو روزنامچو (Purchase Day Book): اڌار تي خريد ڪيل مال جو رڪارڊ.
# وڪري جو روزنامچو (Sales Day Book): اڌار تي وڪرو ڪيل مال جو رڪارڊ.
# واپسيءَ جو روزنامچو (Returns Book): واپس آيل يا موڪليل مال جو تفصيل.

## وڌيڪ ڏسو
* ليجر
* اکائونٽنگ
* ڪاروبار

## حوالا

زمرو:ڪامرس
زمرو:حساب ڪتاب
زمرو:ماليات
ٻٽي سفارتي ذميواري

**ٻٽي سفارتي ذميواري** يا ڊيوئل اڪريڊييشن (Dual Accreditation or Dual Diplomatic responsiblities) هڪ سفارتي اصطلاح آهي جنهن مان مراد آهي ته جڏهن ڪنهن به سفارتڪار کي ٻه يا ٻن کان وڌيڪ ذميواريون، سونپيون وڃن يا کيس هڪ کان وڌيڪ ملڪن ۾ سفارتي معاملا سنڀالڻ جا اختيار ڏنا وڃن ته اهڙي صورتحال کي ”ٻٽي سفارتي ذميواري“ سڏيو ويندو آهي، هن قسم جون ذميواريون ڪنهن سفارتڪار ۾ غير معمولي ذهانت هجڻ سبب، هڪٻئي جي ويجهو يا ننڍين ايراضين وارا ملڪ هئڻ، سفارتي سرگرمين غير اهم ملڪن يا غير ضروري انتظامي خرچ گهٽائڻ وارن سببن جي ڪري سونپيون وينديون آهن.

## حوالا

زمرو:سفاتڪاري
زمرو:سفارتڪاري
زمرو:سياست
زمرو:عالمي لاڳاپا
اُسرندڙ وڏيون منڊيون

**اُسرندڙ وڏيون منڊيون** يا پڙيون يا **'بِگ اِيمرجنگ مارڪٽس** () هڪ اقتصادي اصطلاح آهي. 1944ع ۾ آمريڪا جي واپار واري کاتي ڏهن ملڪن (چين، انڊونيشيا، انڊيا، ڏکڻ ڪوريا، ميڪسيڪو، ارجنٽائن، برازيل، ڏکڻ آفريقا، پولينڊ ۽ ترڪي) کي بين الاقوامي معاشي سرگرمين لاءِ هاڪاري مُلڪ ڄاڻائيندي کين ”تيزيءَ سان اڀرندڙ ملڪ“ قرار ڏنو. هنن ملڪن جي معاشي ترقي سندن پرڏيهي پاليسيءَ ۽ عالمي برادريءَ سان سرگرم ناتن تي تمام گهڻو مثبت اثر وڌو آهي. آمريڪا جي وضاحت مطابق اهي ملڪ ”ٽين دنيا“ جي فهرست مان نڪري چڪا آهن، ڇاڪاڻ ته ”ٽين دُنيا“ جي ٻين ملڪن جي ڀيٽ ۾ هنن ملڪن جي معاشي ۽ سماجي حالت تمام گهڻي سڌري چڪي آهي. هنن مُلڪن پنهنجي پورهيي، بهتر حڪومتي نظام ۽ مُناسب پاليسين سبب اولهه جي گهڻن مُلڪن/ ماهرن کي پنهنجي شاندار ترقيءَ ذريعي حيران ڪري ڇڏيو آهي.

## حوالا

زمرو:اقتصادي ترقي
زمرو:اقتصاديات
زمرو:معيشت
زمرو:ڪاروباري اصطلاح
3 رجب

## واقعا

## پيدائشون

## وفاتون
* 254ھ - اھل تشيع جي ڏھين امام حضرت علي نقي جي وفات ٿي.

## موڪلون ۽ ڏڻ
4 رجب

## واقعا

## پيدائشون
* 949ھ - مغل شھنشاھ جلال الدين اڪبر جي پيدائش ٿي۔

## وفات

## موڪلون ۽ ڏڻ
5 رجب

## واقعات

## پيدائشون
* 212ھ - اھل تشيع جي ڏھين امام علي نقي جي پيدائش ٿي۔

## وفاتون

## موڪلون ۽ ڏڻ
ڳوٺ جانارام مالھي

**ڳوٺ جانارام مالھي** لڳ چيما فارم تعلقي سامارو، ضلعي عمرڪوٽ، ڊويزن ميرپور خاص، سنڌ، پاڪستان ۾ واقع آھي. ھن ڳوٺ ۾ ھڪ پرائمري اسڪول آھي. ڳوٺ جي آبادي لڳ ڀڳ 250 آھي. ڳوٺ چيما فارم اسٽاپ کان 2 ڪلوميٽر جي پنڌ تي آھي.

## حوالا

زمرو:سنڌ جا ڳوٺ
پاڪستاني ميڊيا

ميڊيا پاڪستان ۾ ٽيليويزن، ريڊيو، سنيما، اخبارن، ۽ ميگزين جي ذريعي خبرون پھچائي ٿو۔ ويوردق باغي ۽ دانشور نوم چومسڪي ھڪ انٽرويو ۾ چيو "مان پاڪستان ۾ ھڪ ۽ ڀارت ۾ ٽي ھفتا رھيس . منھنجو ھڪ دوست، جيڪو لنڊن ۾ ھو جڏھن ھن انٽرويو ڏنو ته ھن چيو۔ اقبال احمد، مون کي چيو تہ مان ھي محسوس ڪريان ٿو تہ پاڪستان ۾ ميڊيا وڌيڪ آزاد آھي، بنسبت ڀارت جي۔ پھرين اخبار جيڪا ڊان، محمد علي جناح جي طرفان شايع ٿي ۽ سڀ کان پھريان 1941ع ۾ شايع ڪئي وئي، جيڪا ھڪ آزاد پاڪستان کي فروغ ڏيڻ جي لاءِ وقف ڪئي وئي ھئي. پاڪستان ۾ نشريات جا ھيٺ ڏنل ادارا آھن۔

## صحافت

پاڪستاني صحافت آزاديءَ کان اڳ ننڍي کنڊ ۾ موجود مسلم پريس، صحافت جي وارث آهي. هندستان ۾ جڏهن مسلمانن اخبارون ڪڍيون ته هندن ۽ سکن جون اخبارون پنهنجا قدم پختا ڪري چڪيون هيون. ويهين صديءَ ۾ ’الهلال‘ (ڪلڪتو)، ’ڪامريڊ‘، ’همدرد‘ ۽ ’الجميعت‘ (دهلي)، ’زميندار‘ (لاهور) مسلمانن جي ترجماني ڪئي. مسلم ليگ جي قيام کان پوءِ اخبارن ۾ اضافو ٿيو. قيام پاڪستان وقت ’پاڪستان ٽائيمس‘ ۽ ’نواءِ وقت‘ پاڪستان جي حصي ۾ آيون. ’سول ائنڊ ملٽري گزيٽ‘ (لاهور)، ’سنڌ آبزرور‘ (ڪراچي) اڳيئي هتي موجود هيون. ’ڊان‘ (دهلي)، عين قيام پاڪستان واري ڏينهن ڪراچيءَ ۾ منتقل ٿي. ٿوري عرصي کان پوءِ ’جنگ‘ ۽ ’انجام‘ اخبارون به دهليءَ مان ڪراچي منتقل ٿيون. جلدئي ’امروز‘ ۽ ڪي نيون اخبارون شايع ٿيڻ لڳيون.

1951ع کان پوءِ پاڪستان جي تقريباً هر وڏي شهر مان انگريزي، اردو، سنڌي ۽ ٻين ٻولين ۾ اخبارون شايع ٿيڻ لڳيون، جن جو اهم مقصد عوامي مسئلا بااختيار حاڪمن تائين پهچائڻ هو. ڪي اخبارون ذاتي ۽ پارٽي پروپئگنڊا جي مقصد سان به شايع ٿينديون رهيون. اخبارن جي زندگيءَ جو مدار سرڪاري ۽ عوامي اشتهارن تي هوندو آهي، تنهنڪري جن اخبارن جا اشتهار بند ٿيندا هئا، اهي جي نه سگهنديون هيون. اهڙيون ڪئين اخبارون ڄمنديون ۽ مرنديون رهيون. صحافين جي ملازمت جي تحفظ ۽ سٺي اجرت لاءِ سرڪار ويج بورڊ مقرر ڪيو، جيڪو هر سال ملازمن جي پگهارن جو تعين ڪندو آهي. هن وقت هر ٻوليءَ جون قابل ذڪر ممتاز اخبارون هيٺينءَ طرح ڳڻائي سگهجن ٿيون. اردو: جنگ، امروز، مشرق، نواءِ وقت، امن ڪوهستان، جسارت ۽ مساوات. انگريزي: پاڪستان ٽائيمس، مسلم، مارننگ نيوز، ڊان ۽ پاڪستان آبزور، ۽ انڊس ٽائيمس.

### صحافت ۾ مددگار شعبا

پاڪستان جي صحافت ۾ مددگار سرڪاري ۽ نيم سرڪاري اداره آهن، جن جي ڪري پاڪستاني صحافت بين الاقوامي اخبارن جي همسري ڪري رهي آهي، مثال طور:

*(1) آل پاڪستان نيوز پيپرس سوسائٽي (APNS)، جيڪا اخبارن جي مالڪن جي جماعت.
*(2) ڪائونسل آف پاڪستان نيوز پيپرس ايڊيٽرس (CPNE)، اخبارن جي ايڊيٽرن جي جماعت.
*(3) پاڪستان فيڊرل يونين آف جرنلسٽس (PFUJ)، صحافين جي جماعت.
*(4) ائسوسيئيٽيڊ پريس آف پاڪستان (APP).
*(5) پاڪستان پريس انٽرنئشنل (PPI) ۽
*(6) يونائيٽيڊ پريس آف پاڪستان (UPP).

پهرين ٻنهي ادارن، اخبارن کي ٽيلي پرنٽر مهيا ڪري ڏنا آهن، هن وقت انٽرنيٽ ذريعي آساني سان خبرن ۽ تصويرن جي رسائي ممڪن آهي. اي. پي. پي جو دنيا جي ٻين خبرون پهچائيندڙ ايجنسين جهڙوڪ: رائٽر (لنڊن)، ائسوسيئيٽيڊ پريس آف آمريڪا (نيويارڪ)، نيو چائنا نيوز ايجنسي (پيڪنگ)، تاس (ماسڪو) وغيره سان معاهدو آهي.

## ميڊيا چينل
* جيو نيوز
* جيو TV
* جيو Live
* دنيا نيوز
* ايڪسپريس نيوز
* سماء TV
* ۽ ٻيا

## روزنامہ قومي اخبارون
* ڊان
* روزنامہ اسلام
* روزنامہ جنگ
* روزنامہ ايڪسپريس
* روزنامہ اوصاف
* روزنامہ پاڪستان
* روزنامہ خبرين

زمرو:پاڪستان ۾ ماس ميڊيا
زمرو:تمام مقالا جن جي صفائي گهربل آهي
زمرو:ملڪ کان ماس ميڊيا
محمد خان غني

**محمد خان” غني“** 3 مارچ 1903ع بمطابق 18 ذوالحج 1320 هجري ۾  ٽنڊو محمد خان لڳ ٽکڙ ۾ ڄائو . سندس والد جو نالو قاضي محمد دائود ميمڻ هو . حافظ حاجي حامد سندس ڏاڏو هو .  محمد خان غني جي پيدائش کان اٺ ڏينهن پهرين محمد هاشم ”مخلص“ جو کير پياڪ پُٽ وفات ڪري ويو هو جنهن مخلص جو جيءُ جهوري وڌو، سندس اها حالت ڏسي قاضي محمد دائود پنهنجو اڪيلو پُٽ محمد هاشم ”مخلص“ جي حوالي ڪيو. جنهن کانپوءِ محمد خان غني ، ” مخلص“ جي گهر ۾ نپنو ۽ اها ئي ٿڃ پيتائين جيڪا اٺ ڏينهن اڳ ” مخلص“ جو پُٽ پيئندو هو . اهو ئي سبب هو جو گهڻا ماڻهو محمد خان غني کي ” مخلص“ جو پُٽ سمجهندا هئا. هن شروعاتي تعليم ٽکڙ جي لوڪلبورڊ اسڪول مان حاصل ڪئي. قرآن شريف ۽ پارسي جي ڪجهه تعليم حافط بسمل کان ورتائين . سنڌي فائنل پاس ڪري 1916ع ۾ ماستر مقرر ٿيو ، 1923ع ۾ ماستري جي نوڪري ڇڏي تپيداري پڙهڻ ويٺو ، 1924ع ۾ تپيداري جو امتحان پاس ڪيائين. 1924ع ۾ محمد هاشم مخلص ميرپورخاص مان ”مسلمان“ اخبار جاري ڪئي ته محمد خان غني تپيداري ملڻ جي آسري تائين ان اخبار ۾ ڪم ڪرڻ لڳو پر پوءِ مسقل طور اخبار جي ڪم سان ئي جنبي ويو ۽ پوءِ ان جو ايڊيٽر پڻ ٿيو . 1931ع ۾ مخلص ،  مسلمان اخبار ۽ هاشمي پرنٽنگ پريس مڪمل طور سندس حوالي ڪري ڇڏي. مسلمان اخبار ۾ ” علامه کڙپي“ جي نالي سان مزاحيه مضمون محمد خان غني جا ئي لکيل هئا، هن 1964ع تائين پريس جي ڪم کي جاري رکيو . سندس نثر بهترين ۽ سادي ٻولي ۾ لکيل هوندو هو. فن ظرافت جو وڏو  ماهر هو . محمد خان غني جو شمار ريڊيو پاڪستان حيدرآباد جي باني ڪارڪنن ۾ ٿئي ٿو.1957ع کان 1979ع تائين مسلسل 22 سال هن ريڊيو پاڪستان حيدرآباد ۾ هڪ مڃيل شاعر ۽ اسڪرپٽ رائيٽر جي حيثيت ۾ ڪم ڪيو. هن 13 سالن جي عمر ۾ شاعري جي شروعات ڪئي ، شاعري ۾ سندس استاد حافظ بسمل هو. محمد خان غني بهترين شاعر هو ، صاف سنڌي ٻولي ۾ سندس ڪلام ۾ رواني ، سادگي ۽ تجنيس حرفي جو وڏو ذخيرو سمايل آهي. استعارا ۽ تشبيهون سندس ڪلام جي خوبصورتي جو اهم سبب آهن. حافظ حامد جيان ، سنڌ جي نيم تاريخي ۽ رومانوي داستانن ۽ قومي پهلوئن تي گهڻي طبع آزمائي ڪئي اٿس . خيالن جي اڏام ۽ منظر نگاري  غني جي خصوصيت ۾ شامل آهي . بهترين شاعري تي ڪيترن ئي ادارن ۽ نامور شخصيتن کان لاتعداد ڀيرا انعام پڻ ماڻيائين .  سندس تخليقن ۾ ” مسدس حالي“ جو ترجمو ، ” مثنوي محمد بن قاسم“ ،” گلزار غني“ ، ” مثنوي زهر عشق“ ،  ”بادل ۽ بوندون “ نالي سندس شاعري جو مجموعو شامل آهن . سندس اڻڇپيل شاعري ۽ زندگي جي استعمال واريون شيون سنڌيالاجي حوالي ڪيون ويون جتي سندس نالي سان ڪارنر قائم ٿيل آهي. سنڌي ٻولي جي هن ڀلوڙ شاعر ،اديب ، نامور صحافي ، اسڪرپٽ رائيٽر 1 مارچ 1979ع تي لاڏاڻو ڪيو ، کيس حيدرآباد ۾ ميان سرفراز ڪلهوڙو جي مزار جي احاطي ۾ سپرد خاڪ ڪيو ويو.
وڪي لغت

:*[[سنڌي وڪشنري]] پڻ گُهمي ڏسو.*
* Sindhi Wiktionary

**وڪي لغت** وڪشنري يا وڪي لغت يا مختصراً وڪيغت، هڪ آن لائين، کليل مواد گھڻ لساني لغت آهي. وڪشنري وڪيميڊيا فائونڊيشن جو منصوبو آھي، جنھن جو مقصد وڪي ٻوليءَ ۾ تمام ٻولين جي لاءِ آزاد فرھنگ ڏيڻ آھي۔

## ٻيون ٻوليون
وڪي لغت جو انگريزي نسخو 12 ڊسمبر 2002ع ميں شروع ٿيو، ان کان بعد فرانسيسي جي نسخي جو آغاز ٿيو۔ پوءِ ٻين ٻولين ۾ وڪي لغت جي ابتدا ٿي۔

## حوالا

## خارجي ڳنڍڻا
* انگريزي-ٻولي وڪي لغت (وڪشنري) جو مک صفحو۔
* سنڌي وڪي لغت جو مک صفحو۔

زمرو:آن لائن لغتون
زمرو:گهڻ اللساني ويب سائيٽون
زمرو:اشتقاقيات
زمرو:ميڊياوڪي ويب سائيٽ
زمرو:وڪي ذريعات (وڪيميڊيا) منصوبا
زمرو:وڪي
گوپال راءِ ديشمک

انگريزن کان آجپو ملڻ کانپوءِ گوپال راءِ ديشمک (Gopaal Rai Deshmukkh) ممبئي جو  ميئر بڻيو. اهو پيڊر روڊ تي رهندو هو. ديشمڪ هڪ وڏو سماج سڌارڪ هو، تنهنڪري انگريزن جي دور جو ٺهرايل ممبئي جو پيڍر (Pedder) روڊ، جو نالو مٽائي گوپال راءِ ديشمک رکيو ويو آهي.

## حوالا

زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:ڀارتي شخصيتون
زمرو:1975ع جون پيدائشون
زمرو:جيوت ماڻهو
انٽرنيشنل ايئر ٽرانسپورٽ ايسوسيئيشن

**آءِ ايَ ٽي ايَ** يعني **انٽرنيشنل ايئر ٽرانسپورٽ ايسوسيئيشن** () يا بين الاقوامي هوائي اچ وڃ جي برادري آهي. هي ادارو 1945ع ۾ ٺهيو، جيڪو هوائي جهاز جي مسافرن ، جهازين/ جهازن جي مالڪن، ٽريول ايجنٽن ۽ حڪومتن کي پنهنجون خدمتون آڇي ٿو. هيءَ تنظيم هوائي سفر ۾ حفاظت، سٺي معيار (جنهن ۾ سامان، هوائي چيڪنگ، ٽڪيٽ ۽ وزن جا بل شامل آهن) جي سهولت ڏئي ٿي. انهيءَ کان سواءِ بين الاقوامي ڀاڙن کي معياري بڻائڻ ۾ پڻ مدد ڏئي ٿي. تنظيم جو مرڪز سئٽزرلئنڊ جي گاديءَ جي هنڌ جنيوا ۾ آهي.

## حوالا

## خارجي ڳنڍڻا
* 

زمرو:ايئرلائين ٽريڊ ايسوسيئيشنس

زمرو:ڪئناڊا ۾ بنياد پيل بين الاقوامي تنظيمون
زمرو:1945ع ۾ قائم ٿيل تنظيمون
زمرو:مونٽريال ۾ بنياد پيل تنظيمون
گڏيل کاتو

بينڪ ۾ هڪ کان وڌيڪ نالن سان کاتو کولائڻ کي گڏيل کاتو يا جوائنٽ اڪائونٽ (Joint account) چئبو آهي. اهڙي نموني جو کاتو گهڻو ڪري زال مڙس کولائيندا آهن. ڪن حالتن ۾ ڀائيوار به. اهڙي نموني جي کاتي ۾ ٻه شرط رکيل هوندا.

* 1. ته ٻنهي جي صحيحن کان سواءِ چيڪ ڪيش نه ٿي سگهندو. 
* 2. ته ڪنهن به هڪ جي صحيح سان چيڪ ڪيش ٿي سگهي ٿو.

## حوالا

زمرو:بينڪنگ
زمرو:ڪامرس
جسلوڪ اسپتال

**جسلوڪ اسپتال** (Jaslork Hospital) ممبئي جي هڪ تمام ناليواري ۽ ماڊرن اسپتال آهي، جيڪا ستر واري ڏهاڪي جي شروعات ۾ **سيٺ لوڪومل چنرائي** نالي هڪ انسان دوست پنهنجي خرچ تي اڏرائي. اسپتال جو هي نالو جسلوڪ سيٺ لوڪومل ۽ سندس زال شريمتي جسوتي ٻائي جي شروع وارن اکرن کي ملائي رکيو ويو آهي. 

## حوالا

زمرو:ڀارت
زمرو:ڀارت ۾ خيرات
زمرو:ڀارت ۾ هسپتال
ديناناٿ منگيشڪر اسپتال

**ديناناٿ منگيشڪر اسپتال** (Deenanath Mangeshkar Hospital) ڀارت جي مشهور  ڳائڻي، لتا منگيشڪر پنهنجي پيءُ ديناناٿ منگيشڪر جي ياد ۾ سال 2001ع ۾ ممبئي ۾ ٺهرائي هئي. دنيا جو پهريون انساني کير جو بينڪ هن ئي هسپتال ۾ قائم ڪيو ويو. هسپتال خير خيرات جي ڪرايل ڪمن مان هڪ آهي ته جيئن غريب ٻارن ۽ عورتن جو مفت ۾ علاج ٿي سگهي.

سنڌ جا ڪيترائي امير اداڪار، رانديگر، ڳائڻن ۽ آرٽسٽ جوانيءَ ۾ ڪمايل پئسو اجايو جوا، شراب ۽ عيش عشرت ۾ وڃائي پوءِ پيريءَ ۾ کٽل سرڪاري ادارن اڳيان هٿ ٽنگڻ بدران پنهنجي ڪمائيءَ جو وڏو حصو خير خيرات جي ڪمن ۾ لڳائين ٿا. خاص ڪري اسڪول، اسپتالون، ڌرم شالائون ۽ پارڪ ٺهرائين ٿا، جتي سندن ملڪ جا ڏکويل ۽ غريب انسان سک ۽ خوشي حاصل ڪري سگهن.

## حوالا

زمرو:ڀارت
زمرو:ڀارت ۾ خيرات
زمرو:ڀارت ۾ هسپتال
زمرو:ڀارت ۾ صحت جي سارسنڀال
9 رجب

## واقعا

## پيدائشون
60ھ - امام حسينؑ جر فرزند حضرت علي اصغرؑ جي پيدائش ٿي۔

## وفاتون

## موڪلون ۽ ڏڻ

09
10 رجب

## واقعا

نوح عليہ السلام ٻيڙيءَ ۾ سوار ٿيا.

## پيدائش

* 195ھ - اھل تشيع جي نائين امام محمد تقي جي مديني ۾ پيدائش ٿي۔

## وفاتون

## موڪلون ۽ ڏڻ

زمرو:رجب
14 رجب

## واقعا

## پيدائشون
* 536ھ - خواجہ معين الدین چشتي ڏکڻ ايران جي علائقي سيستان جي ھڪ دولت مند گھراڻي ۾ پيدا ٿيا۔

## وفاتون

## موڪلون ۽ ڏڻ

زمرو:رجب
15 رجب

## واقعا

## پيدائشون

## وفاتون
* 62ھ63/ھ ، زينب بنت علي جي شھادت۔

## موڪلون ۽ ڏڻ

زمرو:رجب
ٿڪائڻ

**ٿڪائڻ**، **کِٿُ ڪرڻ** يا ايٽريشن (Attrition warfare) هڪ اصطلاح آهي. جنگي حڪومت عمليءَ ۾ استعمال ٿيندڙ هن اصطلاح جي لفظي معنا ”ساڻو ٿيڻ“ آهي. هيءَ تدبير پهريون ڀيرو اتحادي جنگي حڪمت عمليءَ ۾ ڪتب آئي، جڏهن ٻي عالمي جنگ دوران اتحادي ڪمانڊرن دُشمن جي فوجن کي مُڪمل تباھ ڪرڻ بدران کين ”صفا ساڻو ڪرڻ “ ۽ ٿڪائي مارڻ طريقو اختيار ڪيو. هن قسم جي جنگ کي اينگهائي ڊگهو ڪري، مُخالف تڪراري ڌُر کي ڀينگيو ۽ بيزار ڪيو ويندو آهي ۽ ان ۾ تڪراري ڌُرين جي سموري مڏي ۽ وسيلا فوج جي بلي ٿي ويندا آهن. ان قسم جي جنگ جو ويجهي ماضيءَ ۾ مثال عراق ۽ ايران جي جنگ (88-1980ع) آهي، جنهن ۾ ٻنهي ڌرين هڪٻئي سان جنگ ڪندي ذري گهٽ پنهنجو ڏيوالو ڪڍي ڇڏيو.

## حوالا

زمرو:سياست
زمرو:جنگي حڪمت عمليون
زمرو:ويڙھہ بلحاظ قسم
13 رجب

## واقعا

## پيدائشون
* 24 ق ھ - علي ابن ابي طالب

## وفاتون

## موڪلون ۽ ڏڻ

زمرو:اسلامي تقويم
22 رجب

## واقعا
نیاز امام جعفر صادق عليہ السلام

## پيدائشون

## وفاتون

## موڪلون ۽ ڏڻ

زمرو:رجب
24 رجب

واقعا == اڄوڪي تاريخ 24 رجب 5 هجري حضرت علي ڪرم الله وجهه خيبر جو قلعو فتح ڪيو

## پيدائشون

## وفاتون

## موڪلون ۽ ڏڻ

زمرو:رجب
27 رجب

## واقعا
*محمدص کي معراج ۽ اسراء ڪرايو ويو۔

## پيدائشون

## وفاتون

## موڪلون ۽ ڏڻ
*مسلمانن جي ھڪ وڏي تعداد ھن رات محمدص جي معراج واري واقعي تي گھرن ۾ ڏيئا، مسجدن ۾ خصوصي عبادتون، ۽ صدقو خيرات ڪندا آھن۔

زمرو:رجب
25 رجب

## واقعا

## پيدائشون
60ھ - امام حسينؑ جي فرزند حضرت علي اصغرؑ جي پيدائش ٿي۔

## وفاتون

## موڪلون ۽ ڏڻ

183ھ - اهل تشيع جي ستين امام حضرت موسيٰ ڪاظمؑ جي شھادت ٿي۔

25
26 رجب

## واقعا

## پيدائشون

## وفاتون
* چوٿين خليفہ راشد علي جي والد حضرت ابو طالبؑ جي وفات ٿي۔

## موڪلون ۽ ڏڻ

زمرو:رجب
3 شعبان

## واقعا

## پيدائشون
* 4ھ - رسول <sup>ص</sup> جو ڏوھٽو اهل تشيع جي ٽين امام امام حسين رض جي پيدائش ٿي۔

## وفاتون

## موڪلون ۽ ڏڻ

03
4 شعبان

## واقعا

## پيدائشون
* 26ھ - حضرت عباس بن علي عليہ السلام پيدا ٿيا۔

## وفاتون

## موڪلون ۽ ڏڻ

04
جوابي سگهه ڪتب آڻڻ جي حڪمت عملي

**جوابي سگهه ڪتب آڻڻ جي حڪمت عملي** يا ڪائونٽر فورس اسٽريٽيجي (Counter Force Strategy) هڪ اصطلاح آهي جيڪو دُشمن يا ويريءَ خلاف حڪمت عملي جوڙڻ لاءِ استعمال ٿئي ٿو. ان جون مکيه عملي شڪليون ٻه آهن.

(1)سوچيل فيصلي مطابق سگهاري دشمن جي جٿي کي نشاني تي رکڻ،

(2) لڙائي شروع ٿيڻ کانپوءِ نفسياتي حملن جو سلسلو جاري رکڻ.

ٿڌي ويِڙهه جي زماني ۾ بين الاقوامي ناتن ۾ اِن اصطلاح کي ”صلاحيت“ جي نالي سان تنگ نظريي طور استعمال ڪيو ويو. ”ائٽمي ويڙهه“ جي حڪمت عملي جوڙيندڙ ماهر”مخالف طاقت - صلاحيت يا لياقت“ کي هٿيارن جا ڍڳ ۽ ڍير گڏ ڪرڻ جي ان حڪمت عمليءَ سان ڀيٽ ڪن ٿا، جنهن ذريعي مخالف کي سندس حملي کان اڳ بي هٿيار ڪجي. هن حڪمت عمليءَ ۾ ڪنهن خطي ۾ هڪ ملڪ جي سگهه ۽ اثر کي ختم ڪرڻ تي زور ڏنو وڃي ٿو. انهيءَ اصطلاح ٻي مهاڀاري لڙائيءَ (45 – 1939ع) کانپوءِ دنيا جي سياسي پِڙ ۾ ڏاڍي شهرت ماڻي. يورپ ۽ دنيا جي ٻين خطن ۾ آمريڪا ۽ سندس اتحادي ملڪن جو اثر گهٽائڻ لاءِ سوويت يونين ۽ سندس ساٿاري ملڪن جي حڪمت عملين، جهڙوڪ: وارسا معاهدو ڪرڻ، جاسوسي نيٽ ورڪ جوڙڻ ۽ پروپئگنڊا جي حڪمت عمليءَ وغيره ذريعي ڪافي ڪاميابيون حاصل ڪيون. ڏکڻ ايشيا ۾ ڀارت خلاف پاڪستان به ساڳئي قسم جي حڪمت عملي جوڙي آمريڪا جي بچاءَ واري اڳوڻي وزير رابرٽ مڪنامارا 1961ع ۾ هيءَ حڪمت عملي شروع ڪئي، جنهن جو مقصد ائٽمي لڙائيءَ کي محدود ڪرڻ هو. هن سوچ هيٺ دُشمن جي مُختلف شهرن کي نشانو ڪرڻ جي بدران اُن جي ائٽمي هٿيارن کي حرڪت ۾ اچڻ کان اڳ ئي بيڪار ۽ دُشمن جي فوجي صلاحيت کي برباد ڪرڻو هوندو آهي.

## حوالا

زمرو:سياست
زمرو:حڪمت عمليون
ڳُوڙهي حڪمت عملي

**ڳُوڙهي حڪمت عملي**  ڪنهن بہ تڪرار دوران زبردست ۽ عاليشان رٿابنديءَ ۽ حڪمت عمليءَ سان جوڙيل عمل جوڳو ڍانچو، جنهن ذريعي لاڳاپيل ڌُرين، ادارن ۽ وسيلن جو هڪٻئي سان سلهاڙيل ڳانڍاپو قائم ڪندي گهربل مقصد حاصل ڪري سگهجي. هي اصطلاح عام طرح فوجي رٿا بندي ۾ ڪتب اچي ٿو. پر ”پاليسيءَ جي جوڙجڪ“ ۾ پڻ ان جي وڏي اهميت آهي. ڇاڪاڻ تہ ان تصور تحت جوڙيل پاليسيءَ جي لاڳو ٿيڻ کان پوءِ عدم تشدد وارن طريقن سان، ڪنهن بہ تڪرار کي پرامن طريقي سان حل ڪرڻ ۾ بہ مدد ملي ٿي. ٻي عالمي جنگ ۽ سرد جنگ وارن ڏهاڙن ۾ هي اصطلاح اتحادي فوجي حڪمت عملين ۽ سياسي رٿابندين جي حوالي سان گهڻو مشهور ٿيو. 

## حوالا

زمرو:سياست
زمرو:سماج
زمرو:معاشرو
صلاح مصلحت جي لاءِ رسمي گڏجاڻي

**صلاح مصلحت جي لاءِ رسمي گڏجاڻي** يا ڪانفرنس (Conference) ڪنهن به خاص معاملي تي رياستن يا سندن نمائندن جو سڏايل ميڙ، جنهن ۾ لاڳاپيل معاملي تي خيالن جي تفصيلي ڏي وٺ ڪرڻ کان پوءِ ڪنهن نتيجي تي پهچي سگهجي. عام طور تي ڪانفرنس ۾ ڪنهن به ڌر يا رياست جو موقف پيش ڪري، ان تي ٽيڪا ٽپڻيءَ کان پوءِ گڏيل پڌرنامو جاري ڪيو ويندو آهي. جنهن کي اڳتي هلي معاهدن جي صورت ۾ پڪو ڪبو آهي، يا ڪانفرنس ۾ ٿيل فيصلن کي بين الاقوامي ضمانتون ڏيئي سگهارو ڪيو ويندو آهي، ان سلسلي ۾ فيبروري 1945ع ۾ اتحادي قوتن وچ ۾ ٿيل ”يالٽا ڪانفرنس“ کي مثال طور پيش ڪري سگهجي ٿو، جنهن کان پوءِ ٻي عالمي جنگ جو خاتمو عمل ۾ آيو. ”ڪانفرنس“ سدائين هڪ نتيجو ڏيندڙ گڏجاڻي هوندي آهي، جنهن جا هاڪاري يا ناڪاري نتيجا ٿي سگهن ٿا، ان سلسلي ۾ جيڪا گڏجاڻي امڪاني نتيجا نه ڏئي سگهي ته ان کي ”ناڪام يا بي نتيجا“ ” ڪانفرنس سڏيو وڃي ٿو.

## حوالا

زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا
زمرو:سماجي گڏجاڻيون
زمرو:سياست
زمرو:ڪانفرنسون
زمرو:گڏجاڻي
زمرو:واقعا
بنڊونگ ڪانفرنس

**بنڊونگ ڪانفرنس** (Bandong Conference) انڊونيشيا جي شهر بنڊونگ ۾ 18 کان 24 اپريل 1955ع تائين ٿي، جنهن ۾ ٽين دنيا جي 29 ملڪن شرڪت ڪئي. ان ڪانفرنس جو وڏو مقصد ايشيا ۽ آفريقا سان لاڳاپيل ٽين دنيا جي ملڪن جي وچ ۾ اقتصادي سهڪار وڌائڻ هو ته جيئن اهي دُنيا جي ٻن وڏين طاقتن سوويت يونين ۽ آمريڪا تي ڀاڙي نه ويهن ۽ نتيجي ۾ سندن سياسي ايجنڊا کي مڃڻ لاءِ زور ڀرين. ان کانسواءِ اِن ڪانفرنس ۾ غريب ملڪن کي بيٺڪي نظام مان آجو ڪرائڻ لاءِ به ويچاريو ويو. جنهن جي نتيجي ۾ اڳتي هلي ٻن وڏين طاقتن جي اثر کان آزاد اڻ ڌري تحريڪ (Non-Aligned Movement) جو قيام ٿيڻ جوڳو ٿيو. آزاد ٿيل مُلڪن جا سربراهه مثال طور: جواهر لال نهرو، مصر جو جمال عبدالناصر، يوگو سلاويا جو جوزف ٽيٽو ۽ انڊونيشيائي صدر احمد سوئيڪارنو وغيره انهيءَ ڪانفرنس ۾ ٽين دنيا جا اڳواڻ ٿي اڀريا.

## حوالا

زمرو:سياست
زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا
زمرو:عالمي لاڳاپا
بوگوٽا ڪانفرنس

**بوگوٽا ڪانفرنس** (Bogota Conference) اپريل 1948ع کان مئي 1948ع ۾ ڪولمبيا جي گاديءَ واري هنڌ بوگوٽا ۾ ٿي، اِن جو مقصد اتر آمريڪا ۽ ڏکڻ آمريڪا جي ملڪن جي وچ ۾ امن برقرار رکڻ، علائقي جي مسئلن جو پُرامن حل ڳولڻ ۽ ڪنھن بہ اڳرائيءَ کي گڏجي منھن ڏيڻ هو. ان کان سواءِ اقتصادي ۽ سماجي مسئلن ۾ هڪ ٻئي هٿ ونڊائڻ پڻ هن ڪانفرنس جو مقصد هو. اِن ڪانفرنس ۾ آمريڪي رياستن جي تنظيم (OAS) جو بنياد پڻ رکيو ويو.

## حوالا

زمرو:آمريڪا
زمرو:عالمي سياست
زمرو:عالمي معاهدا
زمرو:عالمي ٺهراء
برايوني ڪانفرنس

برايوني ڪانفرنس (Brioni Conference) عالمي طاقتن جي دٻاءَ کان وانجهيل ٽين دنيا جي آزاد قومن جي هيءَ ڪانفرنس يوگو سلاويا جي ٻيٽ برايوني ۾ 18-19 جولاءِ 1955ع تي ٿي، جنهن ۾ ڀارتي وزيراعظم جواهر لعل نهرو (Jawaharlal Nehru)، مصر جي صدر جمال عبدالناصر ۽ يوگو سلاويا جي صدر مارشل ٽيٽو شرڪت ڪئي . اِن ڪانفرنس جو وڏو مقصد اڻ- ڌري تحريڪ جي تصور يا خيال کي اڳتي وڌائڻ، بنڊونگ (انڊونيشيا) ۾ اڻ ڌُري تحريڪ جي گڏجاڻيءَ ۾ ڪيل فيصلن جي حمايت ڪرڻ ۽ اڻ- ڌُرين قومن جي طرفان مستقبل (ايندڙ وقت) ۾ سهڪار لاءِ رٿابنديءَ بابت ويچار ڪرڻ هو.

## حوالا

زمرو:سياست
زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا
پاليسي

**پاليسي**، جنهن کي حڪمت عملي يا رهنما اصول پڻ چيو ويندو آهي، ڪنهن به رياست يا ڌُر طرفان اڳواٽ ڳڻ ڳوت ۽ سياسي ڏاهپ تحت طئي ٿيل ضابطا، قانون يا ورتاءَ هوندا آهن، جيڪي ڪنهن به ٻي ڌُر سان لاڳاپي ۾ اچڻ تي اختيار ڪيا وڃن ٿا.

پاليسي اصل ۾ ڪنهن به فيصلي کي عملي جامو پهرائڻ جو طريقو آهي، جيڪو فيصلا ڪرڻ ۽ بهتر نتيجا حاصل ڪرڻ جي سلسلي ۾ لاڳاپيل ڌُر کي بنيادي ڍانچو مهيا ڪري ٿو. ڪا به پاليسي طئي ڪرڻ لاءِ تجويزن، صلاحن ۽ موجود اطلاعن جو تجزيو ضروري هوندو آهي.

عام طرح، پاليسي ڪنهن اداري جي اعليٰ اختيار واري فورم، ڪابينا، يا حڪومت جي اهم پاليسي ساز ادارن پاران لاڳو ڪئي ويندي آهي. پاليسي ذريعي ڪنهن به فورم جو بنيادي مقصد، منشور يا خاڪو واضح ڪيو ويندو آهي، ۽ هر لاڳاپيل ڌر پنهنجي پاليسي لاءِ ذميوار هوندي آهي.

## خصوصيتون
* پاليسي هميشه اڳواٽ طئي ٿيل هوندي آهي.  
* پاليسي هڪ طئي ٿيل رهنما اصول جي صورت ۾ لاڳو ڪئي ويندي آهي.  
* پاليسي جي عملدرآمد ۾ ادارتي فورم ۽ مشاورتي ادارن جو اهم ڪردار هوندو آهي.  

## استعمال
پاليسي جي تصور جو استعمال مختلف شعبن ۾ ٿيندو آهي، جيئن:  
* بين الاقوامي لاڳاپا ۽ سفارتڪاري  
* حڪومت جي حڪمت عملي ۽ قومي پاليسيون  
* تعليمي ادارن ۽ ڪاروباري ادارن ۾ حڪمت عملي جي تعمير  
* سماجي ۽ معاشي منصوبابندي  

## حوالا




زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا
زمرو:سياست
زمرو:سياست بلحاظ مسئلا
قاهره ڪانفرنس

**ڪائرو ڪانفرنس** (Cairo Conference) يا قاهره ڪانفرنس  22 کان 26 نومبر 1943ع تائين مصر جي گاديءَ قاهره ۾ ٿي هئي، جنهن ۾ آمريڪي صدر روزويلٽ، برطانيائي وزيراعظم ونسٽن چرچل ۽ چيني صدر چيانگ ڪائي شيڪ شرڪت ڪئي. اِن ڪانفرنس ۾ جپان خلاف جنگ جاري رکڻ ۽ 1914ع کان پوءِ سندس قبضي هيٺ آيل علائقا واپس ڪرائڻ جو فيصلو ٿيو. ان کانسواءِ ڏور اوڀر ۾ اتحادي مُلڪن جي حڪمت عملين تي پڻ ويچار ڪيو ويو. ان گڏجاڻيءَ جي پڄاڻيءَ کان هڪ ڏينهن پوءِ 27 نومبر 1943ع تي ٽنهي ڌُرين جي صحين سان جاري ”قاهره گڏيل پڌرائي“ڪئي وئي.

## حوالا

زمرو:سياست
زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا
ڊمبرٽن اوڪس ڪانفرنس

**ڊمبرٽن اوڪس ڪانفرنس** (**Dumbarton Oaks Conference**) آمريڪا جي راڄڌاني واشنگٽن ڊي سي ۾ 21 آگسٽ کان 7 آڪٽوبر 1944ع تائين آمريڪي انڊر سيڪريٽري، ايڊورڊ ريلي اسٽيٽينس جي صدارت ۾ ٿي. اِن ڪانفرنس جو بنيادي مقصد گڏيل قومن جي اداري جي بنيادي جوڙجڪ ۽ مقصدن تي بحث ڪرڻ هو. ڪانفرنس جي پهرين ويهڪ ۾ آمريڪا، برطانيا ۽ سوويت يونين بدران چين شرڪت ڪئي. اِن ڪانفرنس ۾ ٻين مھاڀاري جنگ کان پوءِ جي صورتحال ۾ دنيا جي ملڪن جي وچ ۾ ويجهڙائي پيدا ڪرڻ لاءِ ڪو گڏيل طريقيڪار ٺاهڻ ۽ هڪ اهڙي سلامتي جي اداري جي قيام بابت ويچاريو ويو، جيڪو "قومن جي سنٻنڌ" (League of Nations) جي ناڪاميءَ کي نظر ۾ رکندي، گڏيل سلامتيءَ بابت جوڳي ضمانت ڏيئي سگهي. هن جي نتيجي ۾ ڪانفرنس کي گڏيل قومن جي سلامتي ڪائونسل جهڙو ادارو جوڙڻ ۾ مدد ملي. هن ڪانفرنس ۾ طئي ڪيل تجويزن جي مسودي ۾ ٿورڙي ڦيرڦار ڪري، سال 1945ع ۾ سان فرانسسڪو ۾ ڪانفرنس جو هڪ خاڪو پيش ڪيو، جنهن ۾ گڏيل قومن جو بنيادي چارٽر جوڙيو ويو. ان لحاظ کان هن ڪانفرنس جو گڏيل قومن وارو ادارو جوڙڻ ۾ اهم ڪردار آهي.

## حوالا

زمرو:عالمي ٺهراء
زمرو:گڏيل قومون
زمرو:عالمي سياست
زمرو:گڏيل قومن جي تاريخ
هيلسنڪي معاهدو

**هيلسنڪي ڪانفرنس** (Helsinki Conference) يا هيلسنڪي گڏجاڻي (رضامندي يا معاهدا) جولاءِ ۽ آگسٽ 1975ع فنِلئنڊ جي شهر ’هيلسنڪي‘ ۾ سڏائي وئي، جنهن ۾ آمريڪي صدر ’جيرالڊ فورڊ‘ ۽ روسي صدر ’ليونڊبرزنيف‘ سميت 35 ملڪن جي سربراهن شرڪت ڪئي. هن ڪانفرنس جي پڌرنامي (Chater) تي صحيون ڪندڙ ملڪن، هڪ ٻئي جي علائقائي بچاءَ کي مڃڻ، اندروني معاملن ۾ ٽنگ نه اڙائڻ ۽ سهڪار وڌائڻ جو فيصلو ڪيو. ڪانفرنس ۾ اهو به فيصلو ڪيو ويو ته هڪ ٻئي جو اعتماد بحال ڪرڻ لاءِ گڏيل قومن جي قيام وارن مقصدن جي پوئواري ڪندي، غير فوجي وفد مختلف ملڪن جا دورا ڪندا ۽ هٿيارن کي گهٽ ڪرڻ لاءِ سڀئي ملڪ گڏجي اهم اُپاءَ وٺندا. هن ڪانفرنس ۾ اولهه ۽ ڪميونسٽ بلاڪن ۾ هڪٻئي سان سهڪار لاءِ ماحول ٺاهڻ ۾ مدد ڏني هئي.

## حوالا

زمرو:سياست
زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا
سئن فرانسسڪو ڪانفرنس

سئن- فرانسسڪو ڪانفرنس (Sanfrancisco Conference) آمريڪي شهر ۾ 25 اپريل کان 26 جون 1946ع تائين ٿي. هن ڪانفرنس جو **[[گڏيل قومون|گڏيل قومن]]** (U.N) جي اداري جو بنياد وجهڻ ۾ تمام اهم ڪردار رهيو آهي. ان گڏجاڻيءَ ۾ فيصلو ڪيو ويو ته چين، فرانس، برطانيا، آمريڪا ۽ سوويت يونين کي سلامتي ڪائونسل ۾ ويٽو جو اختيار ڏنو ويندو. ان کان سواءِ جنرل اسيمبلي ۽ سلامتي ڪائونسل جي اختيارن بابت پڻ ان ڪانفرنس ۾ ڳالهه ٻولهه ڪئي وئي. هن ڪانفرنس ۾ 46 ملڪن جي نمائندن شرڪت ڪئي، پر چئن عالمي قوتن جي پرڏيهي وزيرن جي ان ڏس ۾ ٿيل سرگرمي وڌيڪ ڪارائتي ۽ اهميت جوڳي هئي.

## حوالا

زمرو:عالمي سياست
زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا
زمرو:گڏيل قومن جي تاريخ
زمرو:گڏيل قومون