open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
رياض صوبو

**رياض صوبو**  يا الریاض ریجن (؛ ) سعودي عرب جو مرڪزي علائقو آهي، جنهن جي اوڀر ۽ اتر اوڀر ۾ سعودي الشرقي صوبو، اتر اولهه ۾ القسیم صوبو ، اولهه ۾ مدينه صوبو ۽ مڪه صوبو، ڏکڻ اولهه ۾ عسير صوبو ۽ ڏکڻ ۾ نجران صوبو آھي. هن صوبي جي ڪل ايراضي 4,12,000 چورس ڪلوميٽر آهي ۽ سال 1999ع ۾ آبادي 44,85,000 هئي. صوبائي گاديءَ جو هنڌ رياض آهي، جيڪو  قومي راڄڌاني پڻ آهي. ٻين اهم شهرن ۾ الدوادمي، القويه، الافلج، سدير، شقراء، عفيف، ضرماء، رماہ، حريملا، الغط، الخرج، المجمه، الحريق، وادي الدواسر، الزلفي، حوطات بنی تميم، السليل، المزاحميه ء ثادق شامل آهن.

## حوالا

زمرو:سعودي عرب
زمرو:سعودي عرب جي جاگرافي
زمرو:سعودي عرب جا صوبا
26 جُونِ

**26 جُونِ** ()، عيسوي سال جو 177 هون (ليپ سال 178 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 188 ڏينهن (ليپ سال 189 ڏينهن) باقي آهن.

## واقعا
* 1945ع ــ گڏيل قومن جي عالمي اداري جي منشور تي سئن فرانسسڪو ڪانفرنس جي آخري ڏينھن صحيون ڪيون ويو.
* 2000ع ــ بنگلا ديش ڪرڪيٽ بورڊ آئي سي سي جو مڪمل ميمبر بڻيو.

## پيدائش
* 1953ع ــ اقبال شينو، سنڌي ٻولي جو شاعر

## فوتگيون
* 1274ع ــ ابو جعفر طوسي، فلڪيات دان
* 2010ع ــ احمد خان مدهوش، سنڌي ٻولي جو شاعر
* 2020ع ــ سید منور حسن، پاڪستاني سياستدان

## حوالا

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:جُونِ
تبوڪ صوبو

**تبوڪ** () سعودي عرب جو هڪ صوبو آهي، جيڪو ملڪ جي اتر اولهه سامونڊي ڪناري سان واقع آهي، جيڪو ڳاڙهي سمنڊ جي پار مصر جي سامهون آهي. ان جي ايراضي 1,46,072 چورس ڪلوميٽر آهي ۽  آبادي سال 2017ع جي آدمشماري مطابق 9,10,030 آھي. ان جي گاديءَ جو هنڌ تبوڪ شھر آهي. سال 1987ع کان گورنر فهد بن سلطان آهي. تازن سالن ۾، صوبي ۾ سعودي حڪومت جي منصوبابندي ڪيل "نيوم سٽي پروجيڪٽ" جي ڪري، صوبي کي ميڊيا جي ڪافي توجه ملي آهي.

## تاريخ

The history of the Tabuk region dates back to 5,000 years ago. The region is identified with the land of Madyan. The region is traversed by the Hejaz Railway, which was a focus for attacks during the Arab Revolt of 1916–1918.
The province has traditionally been inhabited by the Howeitat tribe.

## آبادي

## اهم شهر
• تبوڪ 

• تيما 

• دوبا 

• الوجھ 

• حقل 

• املوج 

• البد 

• نيوم (تعمير هيٺ) 

• امالا (تعمير هيٺ)
 
## معيشت
تبوڪ هڪ فعال تجارتي مرڪز آهي، جيڪو حاجين جي خدمت ڪري ٿو جيڪو مڪي ڏانهن گذري ٿو. ان جي معتدل آبهوا جي ڪري، اهو پڻ ڪيترن ئي ڊيري ۽ پولٽري فارمن جي سائيٽ آهي. علائقو (Astra) يورپ ڏانهن گلن کي برآمد ڪري ٿو، خاص طور تي للي، اسٽيٽس ۽ گليڊيولس. ماضي ۾، هڪ تنگ گيج ريلوي (1,050 ملي ميٽر/3 فوٽ 511⁄32 ٽريڪ گيج ۾) دمشق کان مديني تائين تبوڪ ذريعي هلندي هئي. ريلوي جا باقي بچيل تبوڪ ۾ مليا آهن، جتي هڪ وڏي اسٽيشن ٺهيل هئي. اسٽيشن کان پوء بحال ڪيو ويو آهي. 
### وڌيڪ معلومات
• غوريه کان
## گورنرن جي فهرست
1926ع کان وٺي علائقي جا گورنر هن ريت آهن:
 
• محمد بن عبدالعزيز، الشهل 1926ع کان 1930ع تائين. 

• عبدالله بن سعد، 1930ع کان 1931ع تائين. 

• عبدالله بن سعد بن عبدالمحسن السديري، 1931ع کان 1935ع تائين. 

• سعود بن حزل بن ناصر آل سعود، 1936ع کان 1937ع تائين. 

• موسى سعود بن عبدالله بن عبدالعزيز آل سعود، 1938ع کان 1950ع تائين. 

• سليمان بن محمد بن سلطان آل سلطان، 1950ع کان 1950ع تائين 

• عبدالرحمان بن محمد، 1950ع کان 1951ع تائين. 

• خالد بن احمد بن محمد السديري، 1951ع کان 1955ع تائين

• موساد بن احمد بن محمد السديري، 1955ع کان 1972ع تائين. 

• سليمان بن ترڪي بن سليمان السديري، 1972 کان 1980 تائين. 

• عبدالمجيد بن عبدالعزيز آل سعود، 1980ع کان 1986ع تائين. 

• ممدوح بن عبدالعزيز آل سعود، 1986 کان 1987 تائين. 

• فهد بن سلطان آل سعود، 1987 کان اڄ تائين.

## منزلون
• تبوڪ جو قلعو 

• پکين جو باغ 

• پرنس فهد بن سلطان جو پارڪ 
## پڻ ڏسو
• حجاز 

• مدينو 

• مسجد نبوي

• فاران جو ريگستان 
 
• سعودي عرب جي شهرن جي فهرست

## خارجي لنڪس
* The-Saudi.net on Tabouk
* Saudi Arabian Information Resource on Tabouk, with pictures 

## حوالا


زمرو:سعودي عرب 
زمرو:سعودي عرب جا صوبا
عرب جزيري نما

thumb|عربي اپٻيٽ جو خلائي منظر

**عربي جزيره نما** يا **عربستان** جنهن جي ٽن پاسن سمنڊ ۽ هڪ طرف زمين آهي.ڏکڻ اولهه ايشيا م آفريڪا ۽ ايشيا جي سنگم تي واقع هڪ جزيري نما آهي، جنهن جو گهڻو حصو ريگستان آهي. عرب جزيري نما وچ اوڀر جو سڀ کان اهم حصو آهي ۽ تيل ۽ گئس جي وسيع ذخيرن جي ڪري خطي ۾ اهم ڪردار ادا ڪري ٿو.

عرب جزيري نما جو سامونڊي ڪنارو اولهه ۾ ڳاڙهي سمنڊ ۽ نار عقبه، ڏکڻ اوڀر ۾ عربي سمنڊ ۽ اتر اوڀر ۾ اومان جي نار، آبنائے هرمز ۽ خليج فارس سان لڳل آهي.

اتر ۾، عرب جزیري نما جي حد زگروس جبل (عربي: زاغروس، روسی: Загрос) سان ختم ٿئي ٿي. جاگرافيائي لحاظ کان هي بغير ڪنهن واضح نشاني جي شام جي ريگستان سان ملي ٿو.

سياسي طور تي، عرب جزیري نما سعودي عرب ۽ ڪويت جي اترين سرحدن سان ختم ٿئي ٿو.

هيٺين ملڪن کي عربستان جو حصو سمجهيو ويندو آهي:

• سعودي عرب 

• يمن 

• اومان

• گڏيل عرب امارات 

• بحرين

• قطر

• ڪويت

عربستان جو اڪثر حصو سعودي عرب ۾ شامل آهي ۽ آبادي جي اڪثريت پڻ سعودي عرب ۽ يمن ۾ رهي ٿي. جزيري نما عرب ۾ دنيا جا تيل جا سڀ کان وڏا ذخيرا  مليا آهن. مسلمانن جي مقدس ترين جايون مڪي ۽ مديني به هتي ئي آهن. اقتصادي طور تي، گڏيل عرب امارات ۽ سعودي عرب خطي ۾ امير ترين قومون آهن. عرب دنيا جو مشهور ٽيليويزن چينل، الجزيره، پڻ قطر کان هلندو آهي، جيڪو ساڳئي جزيري ۾ هڪ ملڪ آهي.

## حوالا

زمرو:اسلام
زمرو:تاريخ
زمرو:تاريخي علائقا
زمرو:اسلامي جایون
زمرو:ايشيا جي جاگرافي
زمرو:اولھ ايشيا جي تاريخ
زمرو:سعودي عرب جي جاگرافي
تھامہ

**تِهَامہ** يا **طِهَامَا** ( ) ڳاڙهي سمنڊ جو ساحلي ميدان آهي جيڪو عربي جزیری نما جي عقبه جي نار کان باب المندب تائين آهي.

## حوالا

زمرو:سعودي عرب
زمرو:سعودي عرب جي جاگرافي
زمرو:ايشيا جي جاگرافي
زمرو:تاريخي علائقا
28 جُونِ

**28 جُونِ** ()، عيسوي سال جو 179 هون (ليپ سال 180 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 186 ڏينهن (ليپ سال 187 ڏينهن) باقي آهن.

## واقعا
* 1981ع ــ تھران ۾ ھڪ بم ڌماڪي ۾ اسلامڪ ريپبلڪن پارٽي جا 73 رڪن اجل جو شڪار ٿيا.
* 2004ع ــ عراق مٿان آمريڪي ۽ اتحادي طاقتن جي حڪمراني ختم ٿي، سمورا اختيار عراقي عبوري حڪومت حوالي ڪيا ويا.

## پيدائش
* 1712ع ــ جين جيڪس روسو، فلسفي ۽ ليکڪ

## فوتگيون

## حوالا

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:جُونِ
29 جُونِ

**29 جُونِ** ()، عيسوي سال جو 180 هون (ليپ سال 181 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 185 ڏينهن (ليپ سال 186 ڏينهن) باقي آهن.

## واقعا
* 1947ع ــ بلوچستان جي شاھي جرگي ۽ ڪوئيٽا ميونسپلٽي، بلوچستان کي پاڪستان ۾ شامل ڪرڻ جي گُهر ڪئي.
* 1992ع ــ بوسنيا ۽ ھرزگوينيا ۾ گھرو ويڙھہ کي روڪڻ لاءِ گڏيل قومن جون فوج مداخلت ڪئي ۽ سرجيوو تي ڪنٽرول حاصل ڪيو.

## پيدائش
* 1939ع ــ نسيم کرل، سنڌي ڪھاڻيڪار ۽ نثر نويس
* 1947ع ــ بادل جمالي،  پروڊيوسر ۽ سنڌي ڪھاڻيڪار

## فوتگيون
* 1886ع ــ امين محمد ثالث عرف پکن ڌڻي، سروري درگاهہ جو تيرهون سجاده نشين

## حوالا

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:جُونِ
مدينہ صوبو

**مدينو صوبو** () سعودي عرب جو هڪ صوبو (منطقو) آهي جيڪو حجاز جي علایقي ڳاڙهي سمنڊ جي ڪناري سان آهي. ان جي ايراضي 1,51,990 چورس ڪلوميٽر (58,680 چورس میل) آهي ۽ آبادي 21,32,679 (سال 2017ع جي مردم شماري) آھي. ذيلي ورهايل ست *مُحافات* (گورنريٽ) آھن؛

علائقائي گاديءَ جو هنڌ مدينو شھر آهي، جيڪو اسلام جو ٻيو مقدس شهر آهي. صوبي جي ٻين شهرن ۾ ينبوع البحر ۽ بدر حنين شامل آهن. صوبي ۾ مداين صالح پڻ شامل آهي، جيڪو يونيسڪو جي عالمي ورثي واري ماڳ آهي. 
## حوالا

زمرو:جاگرافي
زمرو:سعودي عرب
زمرو:سعودي عرب جي جاگرافي
زمرو:سعودي عرب جا صوبا
مڪہ صوبو

**مڪہ صوبو** يا المڪہ ریجن (؛ ) سعودي عرب جي 13 صوبن مان هڪ آهي. هي علائقو 1,53,128 چورس ڪلوميٽر (59,123 چورس ميل) تي ٽيون نمبر وڏو صوبو آهي ۽ 2017ع تائين 85,57,766 جي آبادي سان سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو صوبو آهي، جنهن مان 40,41,189 غير ملڪي شهري هئا ۽ 45,16,577 سعودي هئا. اهو تاريخي حجاز علائقي ۾ واقع آهي ۽ ڳاڙهي سمنڊ تي هڪ وڌايل ساحل آهي. ان جي گاديءَ جو هنڌ مڪي جو شهر آهي، جيڪو اسلام جو مقدس ترين شهر آهي، ۽ ان جو سڀ کان وڏو شهر جده آهي، جيڪو سعودي عرب جو مکيه بندرگاهه آهي. صوبو سعودي عرب جي آبادي جو 26.29 سيڪڙو آهي ۽ اسلامي مقدس شهر مڪي جي نالي پٺيان رکيو ويو آهي. انھن جي اتر ۾ مدينہ صوبو ۽ ڏکڻ ۾ عسير صوبو آھي.

تاريخي طور تي هي علائقو قريش، بنو ڪنانه ۽ ثقيف سميت ٻين قبيلن سان آباد هو. حجاز جي علائقي جو حصو، صوبي ٿوري عرصي ۾ ڪيترن ئي اسلامي دائرن جي وچ ۾ طاقت جي ڪيترن ئي تبادلن کي ڏٺو آهي. صوبو ان جي اهميت حاصل ڪري ٿو ڇاڪاڻ ته ان ۾ مڪي جو شهر، نبي ڪريم ﷺ جي ولادت جو هنڌ ۽ ٻيا ڪيترائي تاريخي اسلامي ماڳ آهن، جهڙوڪ حديبيه جو ڳوٺ، جتي چيو وڃي ٿو ته حديبيه جو معاهدو ٿيو هو. تازو ئي، صوبو عثماني سلطنت ۽ سعودي عرب جي بادشاهت ۾ تيل جي بوم کانپوءِ جديد بڻايو ويو.

سڀ کان وڌيڪ آبادي ٽن شهرن ۾ آهي: جده، مڪي ۽ طائف. جده صوبي جو سڀ کان وڏو شهر آهي ۽ سعودي عرب جو ٻيو نمبر وڏو شهر آهي جنهن جي اندازي مطابق آبادي 28,67,446 آهي 2020 تائين. مڪو صوبي جو ٻيو نمبر وڏو شهر آهي ۽ 13,23,624 تي بادشاهت جو ٽيون نمبر وڏو شهر آهي.  طائف جي شهر کان پوءِ ٽئين نمبر تي رابغ، شفا، ترباہ ۽ جموم هن علائقي جا ٻيا آبادي وارا شهر آهن. هن علائقي ۾ هر سال عمري ۽ حج جي سعادت حاصل ڪرڻ وارا مسلمان اچن ٿا ۽ حج دوران ان جي آبادي 20 لک تائين وڌي وڃي ٿي. اهو تقريباً 700 ڪلوميٽر (430 ميل) سامونڊي ڪناري تي ڳاڙهي سمنڊ تي آهي ۽ رابغ ۾ آئل ريفائنريز، بندرگاهه ۽ جده ۾ تيل برآمد ڪرڻ جون سهولتون، ڪنگ عبدالله يونيورسٽي آف سائنس اينڊ ٽيڪنالاجي ۽ ڪنگ عبدالله اڪنامڪ سٽي آهن. صوبو حرمين هاءِ اسپيڊ ريلوي لائين جو حصو پڻ رکي ٿو، جيڪا سعودي عرب جي پهرين ۽ واحد تيز رفتار ريلوي لائين آهي.

صوبي کي 11 گورنریٹ ۾ ورهايو ويو آهي، جن مان 5 کي ڪيٽيگري A ۽ باقي ڪيٽيگري B ۾ ورهايو ويو آهي، جنهن ۾ مڪي صوبي جو انتظامي هيڊ ڪوارٽر ۽ گاديءَ جو هنڌ آهي. اهو هڪ امير طرفان سنڀاليو ويندو آهي، جنهن کي عربي مان گورنر طور ترجمو ڪيو ويندو آهي، جيڪو ڊپٽي گورنر جي مدد ڪندو آهي، ٻنهي کي سعودي عرب جي بادشاهه طرفان مقرر ڪيو ويندو آهي. موجوده امير خالد بن فيصل آل سعود آهي، جيڪو 2015 کان ٻئين مدت لاءِ عهدو سنڀالي چڪو آهي.
## حوالا

زمرو:سعودي عرب
زمرو:سعودي عرب جي جاگرافي
زمرو:سعودي عرب جا صوبا
جيزان صوبو

**جيزان صوبو** (عربي ٻولي: جيزان) جازان پڻ سدیو ویندو آهي، جيڪو سعودي عرب جو ٻيو ننڍو (الباحا صوبی کان پوءِ) صوبو آهي. اهو ڳاڙهي سمنڊ جي ساحل سان 300 ڪلوميٽر (190 ميل) ڏکڻ ۾، يمن جي اتر ۾ آهي. اهو 13,457 چورس ڪلوميٽر جي ايراضيء تي پکڙيل آهي ۽ سال 2022ع جي مردم شماري تي 14,04,997 جي آبادي هئي. ھن علائقي ۾ بادشاھت ۾ سڀ کان وڌيڪ آبادي جي کثافت آھي. گاديءَ جو هنڌ جازان جو شهر آهي؛ شهزادو محمد بن ناصر اپريل 2001 کان گورنر آهي.

علائقي ۾، ڳاڙھي سمنڊ ۾ 100 کان وڌيڪ ٻيٽ شامل آھن. جازان اڪنامڪ سٽي هڪ ميگا پراجيڪٽ آهي جيڪو خطي جي معيشت کي هٿي وٺرائڻ ۽ ان کي سعودي اقتصادي ترقي جو حصو بڻائڻ جي رٿابندي ڪئي وئي آهي.  فراسان ٻيٽ، سعودي عرب جو پهريون محفوظ علائقو، سياري ۾ يورپ کان لڏپلاڻ ڪندڙ پکين جو گهر آهي.

## حوالا

زمرو:سعودي عرب
زمرو:سعودي عرب جي جاگرافي
زمرو:سعودي عرب جا صوبا
القصيم صوبو

**القصيم صوبو** (  )، جيڪو **قصیم علائقي** جي نالي سان پڻ مشهور آهي، سعودي عرب جي 13 صوبن مان هڪ آهي. ملڪ جي دل ۾ واقع عربستان جي جاگرافيائي مرڪز جي ويجهو، ان جي آبادي 13,36,179 آهي ۽ ايراضي 58,046 چورس ڪلوميٽر آهي. ان جي زرعي اثاثن لاء، ملڪ جي "غذائي ٽوڪري" طور سڃاتو وڃي ٿو. 

القصیم سعودي عرب ۾ مقامي غربت جي لڪير کان هيٺ رهندڙ آبادي جو سڀ کان گهٽ حصو آهي.  اهو جيزان کان پوءِ ملڪ جو ستين سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو علائقو ۽ پنجون سڀ کان وڌيڪ گنجان آبادي وارو علائقو آهي. هن ۾ 400 کان وڌيڪ شهر، ڳوٺ ۽ بدوين آباديون آهن، جن مان ڏهه گورنریٹ طور سڃاتل آهن. ان جي گاديءَ جو شهر بریدہ آهي، جنهن ۾ علائقي جي ڪل آبادي جو لڳ ڀڳ 60 سيڪڙو آبادي آهي. سال 1992ع کان 29 جنوري 2015ع تائين صوبي جو گورنر شهزادو فيصل بن بندر هو، جنهن جي جاءِ تي شهزادو فيصل بن مشعل گورنر ٿيو.

## حوالا

زمرو:سعودي عرب
زمرو:سعودي عرب جا صوبا
جده

**جده** (انگریزی: Jeddah، عربي: جِدَّة) سعودي عرب جي صوبي مڪي جو هڪ بندرگاهه شهر آهي، جيڪو حجاز جي علائقي ۾ ڳاڙهي سمنڊ جي ساحل تي واقع آهي. جده ملڪ جو تجارتي مرڪز آهي. اهو معلوم ناهي ته جده ڪڏهن ٺهرايو ويو، پر جده جي شهرت سال 647ع ۾ وڌي وئي جڏهن خليفي عثمان ان کي هڪ سفري مرڪز بنايو جيڪو مسلمان سياحن جي خدمت لاءِ مقدس شهر مڪي ڏانهن اسلامي زيارت لاءِ ويندا هئا. ان وقت کان وٺي، جده لکين حاجين لاءِ گيٽ وي جي حيثيت ۾ ڪم ڪيو آهي جيڪا روايتي طور تي سمنڊ ذريعي ۽ تازو هوائي ذريعي کنگ عبدالعزیز انٹرنیشنل ایئرپورٹ، سعودي عرب پهتن تا.

سال 2022ع جي اندازی مطابق 37,51,722 ماڻهن جي آبادي سان، جده صوبي مڪي جو سڀ کان وڏو شهر آهي، حجاز جو سڀ کان وڏو شهر، سعودي عرب جو ٻيو نمبر وڏو شهر (راڄڌاني رياض کان پوءِ)، ۽ وچ اوڀر م نائين نمبر وڏو شهر آهي. اهو پڻ اسلامي سھڪار تنظيم جي انتظامي مرڪز طور ڪم ڪري ٿو. جده اسلامي بندرگاهه، ڳاڙهي سمنڊ تي، دنيا جي ڇهين نمبر وڏي بندرگاهه آهي، ۽ وچ اوڀر ۾ (دبئي جي جبل علي جي بندرگاهه کان پوءِ) ٻيو نمبر وڏو ۽ مصروف ترين بندرگاهه آهي.

جده مڪي شريف جو پرنسپل گيٽ وي آهي، اسلام جو مقدس ترين شهر، 65 ڪلوميٽر (40 میل)  اوڀر طرف، جڏهن ته مديني، ٻيو مقدس شهر، 360 ڪلوميٽر (220 میل)  اتر ڏانهن آهي. اقتصادي طور تي، جده سعودي عرب ۽ وچ اوڀر جي اندر سائنسي ۽ انجنيئرنگ قيادت ۾ سرمائيداري سيڙپڪاري کي وڌيڪ ترقي ڪرڻ تي ڌيان ڏئي رهيو آهي. جده سال 2009ع ۾ انوويشن سٽيز انڊيڪس ۾ آفريڪا، مڊل ايسٽ ۽ "استان" ملڪن جي علائقي ۾ چوٿين نمبر تي هئو. 

جده سعودي عرب جي بنيادي تفريحي شهرن مان هڪ آهي ۽ گلوبلائيزيشن ۽ ورلڊ سٽيز اسٽڊي گروپ ۽ نيٽورڪ (GaWC) پاران بيٽا ورلڊ شهر جو درجو دنو ويو آهي. ڳاڙهي سمنڊ جي ويجهو شهر، مڇي مارڻ ۽ سامونڊي کاڌا ملڪ جي ٻين حصن جي برعڪس کاڌي جي ثقافت تي غالب آهن. عربي ۾، شهر جو نعرو "جده غيير" آهي، جنهن جو ترجمو "جده مختلف آهي".

## حوالا

زمرو:سعودي عرب
زمرو:وڏا شهر
زمرو:بندرگاهه وارا شهر
زمرو:سعودي عرب ۾ شهر
زمرو:سعودي عرب ۾ آباد ساحلي هنڌ
سعودي عرب جي شهرن جي فھرست

هي سعودي عرب جي شهرن جي فهرست آهي.

## حوالا

زمرو:سعودي عرب
زمرو:شهر
زمرو:شهر بلحاظ ملڪ
زمرو:سعودي عرب ۾ شهر
زمرو:شهرن جي فهرستون
زمرو:سعودي عرب ۾ آباديون جڳهيون
زمرو:سعودي عرب سان لاڳاپيل فهرستون
عسير صوبو

**عسير** () سعودي عرب جي ڏکڻ-اولهه ۾ هڪ صوبو () آھي جنهن جو نالو عسير قبيلي جي نالي پٺيان رکيو ويو آهي. ان جي ايراضي 76,693 چورس ڪلوميٽر (29,612 چورس میل) آهي ۽ آبادي اندازي مطابق  20,24,285 (2022ع ۾) آھي. عسير، اتر ۽ اولهه ۾ مڪہ صوبي، اتر اولھ ۾ الباحه صوبي، رياض صوبي، اتر اوڀر ۾ نجران صوبي ڏکڻ اوڀر ۾ جيزان صوبي ۽ ڏکڻ ۾ يمن جي صوبي "صعده" سان گھريل آهي.

ابھاء صوبائي گاديءَ جو هنڌ آهي ۽ ٻين شهرن ۾ خمیس مشيط، بيشاء ۽ باریق شامل آهن. علائقائي گورنر ترڪي بن طلال بن عبدالعزيز آل سعود آهي. هن پنهنجي ڪزن، فيصل بن خالد بن عبدالعزيز آل سعود جي جاءِ تي، 27 ڊسمبر 2018ع تي مقرر ٿيو.

## جاگرافي
## تاريخ
## آبادي
## گورنريٽ
## معيشت
تاريخي طور تي، عسير ڪافي، ڪڻڪ، الفالفا، جَو، سيني ۽ لوبان جي پيداوار لاءِ مشهور هو. اونهاري ۾ ڪڻڪ پوکي ويندي هئي ۽ تري جي پوک علائقي جي ٻرندڙ علائقن ۾ ٿيندي هئي. پٽيون، ٽوپيون ۽ ٽوڪريون ٺاهڻ لاءِ ڪتب آندو ويندو هو. علائقي ۾ قبيلا پڻ خيما کوٽي مان خيما ٺاهيندا هئا. 
## ترقياتي منصوبا
سال 2019ع ۾، سعودي حڪومت عسير علائقي ۾ هڪ انفراسٽرڪچر ڊولپمينٽ پروجيڪٽ شروع ڪيو. منصوبي تي هڪ ارب سعودي ريال کان وڌيڪ لاڳت جو امڪان آهي. مهيا ڪيل منصوبن ۾ صحت جي سار سنڀال، ٽرانسپورٽ ۽ ميونسپل سروسز شامل هونديون. اهو منصوبو سعودي ويزن 2030ع جي مطابق آهي ته جيئن غير پيٽروليم آمدني کي متنوع بڻائي سگهجي ۽ سعودي عرب ۾ نوان وسيلا چالو ڪيا وڃن. 2023ع ۾، ولي عهد محمد بن سلمان سعودي عرب جي بلند ترين چوٽي، جبل سوده ۾ سياحت جي منزل کي ترقي ڪرڻ لاءِ سوده چوٽي پروجيڪٽ شروع ڪيو. 
## گورنرن جي فهرست
• ترڪي بن احمد السديري، (1900ع کان 8 جون 1969ع). • فهد بن سعد بن عبدالرحمان، (8 جون 1969-1971). • خالد بن فيصل، (1971-2007). • فيصل بن خالد، (2007-2018). • ترڪي بن طلال، (2018 - موجوده). 
## پڻ ڏسو
• السودا • سوڍا چوٽي • رجال الماء • القط العسيري • حجاز • سيرت جبل • سيرت عبيده گورنريٽ • ڏکڻ عرب • صالح القادي • تَحَمَّهُ 
## خارجي لنڪس

## حوالا

زمرو:سعودي عرب
زمرو:سعودي عرب جي جاگرافي
زمرو:سعودي عرب جا صوبا
ٽرئڪٽر ٽرالي

200px|frameless|کاٻو|alt=ٽريڪٽر ڪچري ڍوئڻ واري ٽرالي سان گڏ|ٽريڪٽر ڪچري ڍوئڻ واري ٽرالي سان گڏ
**ٽريڪٽر ٽرالي** زرعي، اڏاوتي ۽ ٻيو سامان ڍوئڻ لاءِ استعمال ڪئي ويندي آھي. ٽرالي اڪثر ٻن ڦيٿن واري ھوندي آھي، جڏھن تہ ان کي ھلائڻ لاءِ ٽرئڪٽر يا ماڻھو گهربل ھوندو آھي.
زمرو:زرعي مشينري
30 جُونِ

**30 جُونِ** ()، عيسوي سال جو 181 هون (ليپ سال 181 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 184 ڏينهن (ليپ سال 185 ڏينهن) باقي آهن.

## واقعا
* 1960ع ــ عوامي جمهوريا ڪانگو، بيلجيم کان آزادي حاصل ڪئي.
* 1977ع ــ ڏاکڻي اوڀر ايشيائي معاهدن جي تنظيم کي ختم ڪيو ويو. 
* 2019ع ــ ڊونلڊ ٽرمپ پھريون آمريڪي صدر ھو جنھن اتر ڪوريا جو دورو ڪيو.

## پيدائش

## فوتگيون
* 1917ع ــ دادا ڀائي نائوروجي،  برصغير جو ڏاهو، مفڪر، تعليم دان ۽ واپاري
* 2004ع ــ جمال ابڙو، ليکڪ

## حوالا

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:جُونِ
وچ اوڀر

کاٻو|thumb|300x300 عڪسلون

**وچ اوڀر** (Middle East) (اصطلاح اصل ۾ انگريزيءَ ۾ ٺھيل آھي) ھڪ جيو پوليٽيڪل علائقو آھي جنھن ۾ جزيرة العرب (سعودي عرب، يمن، اومان، گڏيل عرب امارتون، قطر ۽ بحرين)، سر زمين شام (شام، اردن، فلسطين، اسرائيل ۽ لبنان)، ترڪي، مصر، ايران ۽ عراق شامل آھن. اهو اصطلاح 20 صدي جي شروعات ۾ ويجھو اوڀر (جيئن ته ڏور اوڀر جي مخالفت) جي بدلي جي طور تي وسيع استعمال ۾ آيو. اصطلاح "وچ اوڀر" ان جي بدلجندڙ وصفن تي ڪجهه مونجهارو پيدا ڪيو آهي ۽ پڻ يورو سينٽرڪ ڏٺو وڃي ٿو. علائقي ۾ شامل علائقن جي وڏي اڪثريت اولھہ ايشيا جي ويجهڙائي سان لاڳاپيل تعريف ۾ شامل آهي، پر ڏکڻ قفقاز کان سواء ۽ ان کان سواء سمورو مصر (صرف سينائی ​​نه) ۽ سڄو ترڪي (صرف اوڀر تھريس کان سواء حصو نه) شامل آهي.

اڪثر وچ اوڀر جا ملڪ (18 مان 13) عرب دنيا جو حصو آهن. خطي ۾ سڀ کان وڌيڪ آبادي وارا ملڪ مصر، ترڪي ۽ ايران آهن، جڏهن ته سعودي عرب علائقي جي لحاظ کان سڀ کان وڏو وچ اوڀر وارو ملڪ آهي. وچ اوڀر جي تاريخ قديم زماني کان وٺي، علائقي جي جيو پوليٽيڪل اهميت کي هزارين سالن تائين تسليم ڪيو ويو آهي. ڪيترن ئي وڏن مذهبن جي شروعات وچ اوڀر ۾ آهي، جن ۾ يهوديت، عيسائيت ۽ اسلام شامل آهن. عرب علائقي ۾ مکيه نسلي گروهه آهن، جن جي پٺيان ترڪ، پارسي، کرد، آذري، قبطي، يهودي، اشوري، عراقي ترڪمان، يزدي ۽ قبرصی يوناني آهن.

وچ اوڀر ۾ عام طور تي گرم، خشڪ آبهوا آهي، خاص ڪري عرب ۽ مصري علائقن ۾. هتي جي محدود علائقن ۾ زراعت کي هٿي وٺرائڻ لاءِ ڪيترائي وڏي نديون آبپاشي فراهم ڪن ٿيون، جهڙوڪ مصر ۾ نيل ڊيلٽا، ميسوپوٽيميا (عراق ء ترڪي) جي دجلا ۽ فرات جا واٽر شيڊز، ۽ اردن نديءَ جو ٽڪنڊو جيڪو گهڻو ڪري ليوانت (سر زمین شام) تائين ڦهليل آهي. اهي علائقا مجموعي طور تي زرخيز چنڊ (Fertile Crescent) جي نالي سان سڃاتا وڃن ٿا، ۽ ان جي بنيادي حصي تي مشتمل آهي جنهن کي مورخن ڊگهي عرصي کان تهذيب جي پنڊال (Craddle) طور حوالو ڏنو آهي (هڪ ليبل هاڻي دنيا جي ڪيترن ئي علائقن تي لاڳو ٿئي ٿو). ان جي ابتڙ، ليوانت جي ساحل ۽ ترڪي جي اڪثر علائقن ۾ نسبتاً معتدل آبهوا آهي، عام طور تي ميڊيٽرينين سمنڊ جي، خشڪ اونهاري ۽ ٿڌي، ٿڌڙي سياري سان. 

اڪثر ملڪ جيڪي فارس جي نار جي سرحد سان لڳل آهن انهن وٽ پيٽروليم جا وسيع ذخيرا آهن، جن ۾ عرب جزيره نما جي بادشاهتون خاص طور تي پيٽروليم جي برآمدات مان اقتصادي طور تي فائدو حاصل ڪري رهيا آهن. خشڪ آبهوا ۽ فوسل ايندھن جي صنعت تي بھترين انحصار جي ڪري، وچ اوڀر ٻنهي موسمي تبديليءَ ۾ بھترين مددگار آھي ۽ ھڪڙو خطو توقع آھي جو ان کان سخت منفي اثر پيو.
 
خطي جا ٻيا تصور موجود آهن جن ۾ وسيع وچ اوڀر ۽ اتر آفريڪا (MENA) شامل آهن، جنهن ۾ المغرب ۽ سوڊان جون رياستون شامل آهن، يا "گريٽر مڊل ايسٽ" جنهن ۾ اوڀر آفريڪا جا حصا، موريتانيا، افغانستان، پاڪستان ۽ ڪڏهن ڪڏهن ڏکڻ قفقاز ۽ وچ ايشيا پن شامل آھن.

## اصطلاح
### ملڪ

### جزوي طور تي تسليم ٿيل ملڪ يا علائقا

## ملڪ ۽ علائقا
### خود مختار ملڪ

### جزوي طور تسلیم ٿیل ملڪ/علائقا

## تاريخ
## آبادي
## معيشت
## آبهوا جي تبديلي
## پڻ ڏسو
## خارجي لنڪس

## حوالا

زمرو:ايشيا
زمرو:وچ اوڀر
زمرو:ايشيا جي جاگرافي
نائجيريا جون رياستون

**[[نائيجيريا]]** (Nigeria) ڇتيهه 36 رياستن جو هڪ وفاق آهي. 36 رياستن مان هر هڪ هڪ نيم خودمختيار سياسي يونٽ آهي جيڪو وفاقي حڪومت سان حصيداري ڪري ٿو جيئن نائيجيريا جي وفاقي جمهوريه جي آئين تحت شمار ڪيو ويو آهي. وفاقي گاديء جو علائقو (FCT)، نائيجيريا جي گاديء جو علائقو آهي ۽ اهو هن علائقي ۾ آهي جتی گاديء جو شهر ابوجا واقع آهي. اھا هڪ رياست نه آهي، پر اهو وفاقي حڪومت جو هڪ علائقو آهي، جيڪو صدر طرفان مقرر ڪيل حڪومت جي وزيرن طرفان سنڀاليو ويندو آهي جيڪو علائقي جي انتظاميه جي نگراني ڪندو آهي. هر رياست کي مقامي حڪومتي علائقن (LGAs) ۾ ورهايو ويو آهي.

نائيجيريا ۾ 774 مقامي حڪومتون آهن.  آئين جی تحت 36 رياستون برابر آهن پر اعليٰ نه آهن ڇو ته خودمختياري وفاقي حڪومت وٽ آهي. آئين ۾ ترميم قومي اسيمبلي ڪري سگهي ٿي، پر هر ترميم کي وفاق جي 36 رياستن مان ٻه ڀاڱي ٽي پاس ڪرڻ لازمي آهي.

## موجوده رياستون ۽ وفاقي گادي وارو علائقو

## نائيجيريا جي انتظامي تقسیم جو ارتقا
## حڪومت
## ترتيب
## پڻ ڏسو
:باب:نائيجيريا
* ابوجا
* لاگوس
* اولهه آفريڪا
* نائيجر
* برڪينا فاسو
* بورنو رياست
* سوڪوٽو خلافت
* ڪانيم-بورنو سلطنت

## خارجي لنڪس
* 
* Headline News in Nigeria  States

States And Capital In Nigeria, Their Slogans & Current Governors  A comprehensive list of all states in Nigeria and their current governors.

## حوالا

زمرو:ملڪ جي لحاظ کان پهرين سطح جي انتظامي ورهاست
زمرو:نائيجيريا
زمرو:نائيجيريا جي رياستون
زمرو:آفريڪا سان لاڳاپيل فهرستون
1 جُولاءِ

**1 جُولاءِ** ()، عيسوي سال جو 182 هون (ليپ سال 183 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 183 ڏينهن (ليپ سال 184 ڏينهن) باقي آهن.

## واقعا
* 1991ع ــ سرد جنگ: پراگ ۾ ٿيل ھڪ گڏجاڻي ۾ وارسا معاھدي کي ختم ڪيو ويو.
* 2013ع ــ ڪروشيا يورپي اتحاد جو 28ھون رڪن بڻيو.

## پيدائش
* 1924ع ــ احمد علي خان، پاڪستاني صحافي

## فوتگيون

## حوالا

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:جُولاءِ
انڊونيشيا جا صوبا

**[[صوبو]]** (**انگریزي: Province، انڊونيشيائي: provinsi**) انڊونيشيا ۾ مقامي حڪومت جو هڪ فرسٽ ڪلاس سب ڊويزن آهي. ان کي ريفارم دور کان اڳ **پهرين سطح وارو صوبائي علائقو** () سڏيو ويندو هو. صوبن کي مقامي حڪومت هوندي آهي، جنهن ۾ هڪ گورنر () ۽ هڪ علائقائي قانون ساز ادارو () هوندو آهي. گورنر ۽ مقامي نمائندن جي ادارن جا ميمبر مقبول ووٽ ذريعي پنجن سالن جي مدي لاءِ چونڊيا ويندا آهن، پر گورنر صرف ٻن مدن لاءِ ڪم ڪري سگهندا آهن؛ صوبائي حڪومتن کي مرڪزي حڪومت جي حدن جي تابع ڪرڻ ۽ پنهنجي حڪومتي معاملن کي منظم ڪرڻ جو اختيار حاصل آهي. 

انڊونيشيا جي سڀني 38 صوبن جي سراسري زمين جي ايراضي اٽڪل 50,120.23 چورس ڪلوميٽر (19,351.53 چورس ميل) آهي ۽ سراسري آبادي اٽڪل 73,45,233 ماڻهن جي آهي. هن وقت، انڊونيشيا 38 صوبن ۾ ورهايل آهي، جن مان نو (9) کي خاص خودمختيار حيثيت حاصل آهي. خاص حيثيت، اصطلاحن ۾ "اسٽيموا" () ۽ "خصوص"  ()  آهن، جن جو ترجمو "خاص" يا "نامزد" ٿئي ٿو. صوبا وڌيڪ ريجن ۽ شهرن ۾ (اڳوڻي سيڪنڊ-سطح واري علائقي جي ريجن ۽ شهرن يا ) ۾ ورهايل آهن، جيڪي بدلي ۾ ضلعن () ۾ ورهايل آهن.
## پس منظر
thumb|انڊونيشيا

## موجوده صوبا

## خاص خودمختياري
## جاگرافيائي يونٽ
## اڳوڻا صوبا
## موجوده صوبن مان ٺهيل نوان صوبا
## تبديل ٿيل صوبا
## اڳوڻي صوبائي راڄڌاني
## پڻ ڏسو
• انڊونيشيا 

• جڪارتا 

• ملائيشيا 

• ملائيشيا جون رياستون ۽ وفاقي علائقا 

## حوالا

زمرو:انڊونيشيا
زمرو:انڊونيشيا جا صوبا
زمرو:ايشيا سان لاڳاپيل فهرستون
زمرو:جاگرافي-سان لاڳاپيل فهرستون
زمرو:ملڪ جي لحاظ کان پهرين سطح جي انتظامي ورهاست
نجران صوبو

**نجران** ( : نجران
 
**) سعودي عرب جو هڪ صوبو آهي، جيڪو ملڪ جي ڏکڻ ۾ واقع آهي. ان جي ايراضي 1,49,511 چورس ڪلوميٽر آهي. ان جي گاديءَ جو هنڌ نجران شھر آهي.

نجران ۾ يام قبيلو آباد آهي. صوبي جي رهاڪن جو هڪ اهم سيڪڙو اسماعيلي شيعہ آهي. هن علائقي جو موجوده گورنر شھزادو جلوي بن عبدالعزيز آل سعود آهي.

## حوالا

زمرو:سعودي عرب
زمرو:سعودي عرب جا صوبا
2 جُولاءِ

**2 جُولاءِ** ()، عيسوي سال جو 183 هون (ليپ سال 184 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 182 ڏينهن (ليپ سال 183 ڏينهن) باقي آهن.

## واقعا
* 1972ع ــ سنڌي ٽائپ رائٽر مارڪيٽ ۾ وڪري لاءِ آندو ويو، ان کان اڳ سنڏي ۾ ٽائپ رائٽنگ نہ ٿي سگھندي ھئي.
* 1940ع ــ سڀاش چندر بوس کي گرفتار ڪري ڪولڪتا ۾ قيد ڪيو ويو. 
* 1997ع ــ ڏاکڻ اوڀرايشيائي گهوٽالي جي شروعات ٿي، جنهن سڄي دنيا کي پنهنجي اثر هيٺ ۾ آڻي ڇڏيو.

## پيدائش
* 1971ع ــ بدر سميجو، ليکڪ، سماجي اڳواڻ

## فوتگيون
* 1778ع ــ جين جيڪس روسو، فلاسفر
* 1998ع ــ عالم چنا، دنيا جي قدآور ماڻھن مان ھڪ
* 2007ع ــ ھارون رند، پي ٽي وي جو مشهور ڊراما پروڊيوسر
* 2013ع ــ ڊگلس اينجلبارٽ، ڪمپيوٽر مائوس ايجاد ڪندڙ آمريڪي سائنسدان

## حوالا

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:جُولاءِ
الباحہ صوبو

**الباحہ صوبو** (عربي: ٱلْبَاحَة) سعودي عرب جو ھڪ صوبو آھي. اهو حجاز جي علائقي جي ڏکڻ اولهه ۾ واقع آهي. ان جي ايراضي 9,921 چورس ڪلوميٽر آهي ۽ آبادي سال 2017ع جی مطابق 4,76,172 آھي. ان جي گاديءَ جو هنڌ الباحہ شھر آهي. علائقي ۾ الباحه شهر، المخواه ۽ بالجوراشي شامل آهن. بالجوراشيءَ ۾ هڪ مشهور روايتي بازار آهي، جنهن کي *سوق السبت* (ھفتو بازار) چيو ويندو آهي. بالجوراشي جو بازار تمام پراڻو آهي ۽ ان جي صحيح عمر معلوم نه آهي. علائقي جي ٻين شهرن ۾ بالجوراشي، المخواه، رهوت البر ۽ سبت العلايا شامل آهن. الباحه علائقو ٻن ازد قبيلن، غامد ۽ زهران جو گهر آهي.

## حوالا

زمرو:الباحه صوبو
زمرو:سعودي عرب جا صوبا
زمرو:سعودي عرب جي سياسي جاگرافي
حدود الشمالي صوبو

**حدود الشمالي صوبو** () سعودي عرب جو سڀ کان گهٽ آبادي وارو صوبو آهي. اهو ملڪ جي اتر ۾، عراق ۽ اردن جي سرحد سان واقع آهي. ان جي ايراضي 1,11,797 چورس ڪلوميٽر آهي ۽ سال 2022ع جي مردم شماري ۾ آبادي 3,73,577 ھئي. علائقي کي چئن گورنریت ۾ ورهايو ويو آهي؛ عرعر، العويقله، رفحه ۽ طريف. ان جي گاديءَ جو هنڌ عرعر شھر آهي.

## حوالا

زمرو:سعودي عرب
زمرو:سعودي عرب جا صوبا
الجوف صوبو

**الجوف صوبو** () سعودي عرب جو اتر وارو علائقو آهي، جنهن جي اوڀر ۾ حدود الشمالي صوبو، ڏکڻ اوڀر ۾ الھائل صوبو، ڏکڻ ۾ تبوڪ صوبو ۽ اولهه ۾ اردن واقع آهي. علائقي جي ڪل پکيڙ 1,39,000 چورس ڪلوميٽر آهي ۽ آبادي ساڍا ٽي لک 3,50,000 جي لڳ ڀڳ آهي. صوبائي گاديءَ جو هنڌ الجوف شهر آهي.

## حوالا

زمرو:سعودي عرب
زمرو:سعودي عرب جا صوبا
حائل صوبو

**حائل صوبو** (عربي ٻولي: مِنْطَقَة حَائِل)، جيڪو حائل علائقي جي نالي سان پڻ مشهور آهي، سعودي عرب جي بادشاهت جي 13 صوبن مان هڪ آهي. اهو 1,03,887 اسڪوائر ڪلوميٽر (40,111 چورس ميل) ايراضيءَ جي لحاظ کان اٺون نمبر وڏو صوبو آهي ۽ آبادي جي لحاظ کان نائين نمبر وڏو صوبو آهي، سال 2019ع ۾ آبادي 7,31,147 هئي. صوبو ملڪ جي آبادي جو لڳ ڀڳ 2 سيڪڙو آهي ۽ ان جو نالو ان جي سڀ کان وڏي شهر حائل شھر لاءِ رکيو ويو آهي. صوبي جي ٻين آبادي وارن شهرن ۾ الغزاله، شينان ۽ بقاع شامل آهن. هي علائقو عجه ۽ سلمه جي ٻهراڙين جبلن جي ڪري مشهور آهي ۽ تاريخي تجسس ۽ سخاوت جي علامت حاتم الطائي جو وطن هجڻ جي ڪري مشهور آهي. صوبي کي 8 گورنرن ۾ ورهايو ويو آهي، ۽ شهر جي آبادي جو ٻه ٽين کان وڌيڪ گاديء واري شهر حائل ۾ رهي ٿو. موجوده صوبائي گورنر عبدالعزيز بن سعد السعود آهي. اها سرحد، اتر کان ڪلاڪ وار، حدود الشمالي صوبي، الشرقي صوبو، قصیم صوبو، مدينه صوبو، تبوڪ صوبو ۽ الجوف صوبن سان لڳل آهي. 

صوبو جغرافيائي ۽ تاريخي لحاظ کان اهم جڙيل جبل جي حدن جي ميزباني لاءِ مشهور آهي عجا ۽ سلما، جيڪي هاڻي سعودي وائلڊ لائيف اٿارٽي طرفان محفوظ ڪيل علائقا آهن. ان کان علاوه، ڪيترن ئي پٿر جي آرٽ سائيٽن کي صوبي ۾ ڳولي سگهجي ٿو، جن مان ٻه سائيٽون يونيسڪو جي عالمي ثقافتي ورثي واري سائيٽ جي لسٽ ۾ شامل ڪيا ويا آهن؛ جبل اُمّ سِنّان جُبّه ۽ جبل المنجر جي ويجهو ڪيترائي پراڻا قلعا  علائقي ۾ ملي سگھن ٿا، خاص طور تي راڄڌاني، حائل جي چوڌاري. صوبي ۾ هڪ ٻيو اهم ماڳ  پٿر جون ٺهيل شھر آهن، جهڙوڪ نفود الڪبير. 

ڄاڻايل آهي ته هي علائقو گهٽ ۾ گهٽ پيليولٿڪ دور کان آباد هو، جنهن ۾ ڪيترائي آثار قديمه جا ماڳ 10000 ق.م. کان 7500 ق.م. تائين آهن. صوبي ۾ آرڪيالاجيڪل راڪ آرٽ ۽ ٻين آثارن سان گڏ ڪيترائي ماڳ مليا آهن. صوبي ۾ شمر قبيلي جا ميمبر آباد آهن، جن 1791ع کان 1922ع تائين جبل شمر جي امارت جي حيثيت سان صوبي جي ڀرپاسي واري علائقي ۽ ٻين علائقن تي حڪومت ڪئي؛ جڏهن بادشاهه عبدالعزيز علائقي کي فتح ڪيو. 

صوبي کي 8 گورنريٽ ۾ ورهايو ويو آهي ۽ صوبي جي آبادي جو ٻه ٽين کان وڌيڪ حصو گاديءَ واري شهر، الحائل ۾ رهي ٿو. موجوده صوبائي گورنر عبدالعزيز بن سعد السعود آهي. ان جي سرحد، اتر کان گهڙي وار، حدود الشمالي، الشرقي، القسيم، مدينه، تبوڪ ۽ الجوف صوبن سان ملي ٿي.  

## تاريخ

## آباديات

## انتظامي تقسيم

## ٻاهريان ڳنڍڻا

## حوالا

زمرو:سعودي عرب
زمرو:سعودي عرب جا صوبا
دمام

thumb|دمام جو نقشو

**دمام** (Dammam؛ عربي: الدمام) سعودي عرب جي الشرقي صوبي جو گاديء جو ھند آهي. هن صوبی جی حدون ڪويت، قطر، اومان   گڏيل عرب امارات ۽ يمن سان لڳن ٿيون. اندرونی طرف ان جی حدون رياض صوبی ۽ نجران صوبي سان لگل آهن. هن علائقي جي پکيڙ 800 چورس ڪلوميٽر آهي ۽ سال 2009ع ۾ ان جي شهري آبادي 8,42,000 هئي. اهو الشرقي صوبي جو صوبائي گاديءَ جو هنڌ آهي ۽ دمام کان چند ڪلوميٽرن جي مفاصلي تي ٻيو وڏو شهر الخوبر (Al-Khobar) هڪ ڪاروباري مرڪز ۽ بندرگاهه آهي. صوبو بين الاقوامي ٽرئفڪ لاءِ ڪنگ فهد ڪاز وي (سمند تی پل) ذريعي بحرين سان ڳنڍيل آهي. الاحساء، القطيف، الخفجي، البقيق، الجبيل، حفر الباطن، راس تنورا، النعيريہ ء قريه العليا صوبی جا بیا آھم شھر آھن.

## حوالا

زمرو:سعودي عرب
زمرو:سعودي عرب ۾ شهر
زمرو:سعودي عرب ۾ آباد ساحلي هنڌ
تبوڪ

**تبوڪ** (عربي: تبوک) سعودي عرب جي اتر اولهه ۾ تبوڪ صوبی جو گاديءَ جو شهر آهي. ان جي آبادي سال 2022ع جي مطابق 5,94,350 آهي. اهو اردن۔سعودي عرب سرحد جي ويجهو آهي ۽ سعودي عرب ۾ سڀ کان وڏو هوائي فوج جو مرڪز (Air Force Base) آهي.

## تاريخ
## جاگرافي ۽ آبهوا
## آثار قديمه
## آبادي
## تعليم

## ٽرانسپورٽ
تبوڪ ريجنل ايئرپورٽ السعوديه ايئر لائنز ۽ ٻين ايئر لائنز طرفان، ٻنهي ملڪي ۽ بين الاقوامي منزلن سان خدمت ڪئي وئي آهي.
  
## پڻ ڏسو
• الحجر  

• مداين صالح (عليه السلام) 

• حجاز 

• تبوڪ جي جنگ 

• حجاز جا جبل 
## خارجي لنڪس

## حوالا

زمرو:سعودي عرب
زمرو:سعودي عرب ۾ شهر
طائف

**طائف** (عربي: الطائف) سعودي عرب جي صوبي مڪي جو هڪ شهر آهي، جيڪو مڪي المڪرمه جي ويجهو واقع آهي.اهو سمنڊ جي سطح کان 1,700 ميٽر (5,600 فوٽ) جي اوچائي تي واقع آهي. طائف ۾ موسم خوشگوار آهي، ان ڪري اڪثر سعودي سرڪاري ملازم اونهاري ۾ طائف ڏانهن ويندا آهن. ان جي آبادي اٽڪل ساڍا پنج لک آهي. ان جا انگور ۽ ماکي مشهور آهن. اسلامي تاريخ ۾ به هن شهر جو ذڪر ملي ٿو.حضرت محمد صلي الله عليه وآله وسلم طائف ۾ تبليغ لاءِ ويا، پر طائف جي ماڻهن ساڻس بدسلوڪي ڪئي ۽ کيس پٿرن سان ماريا، تان جو سندس تلاءُ رت ۾ پئجي ويو.

**Taif** (, ) is a city and governorate in the Province of Makkah in Saudi Arabia. Located at an elevation of  in the slopes of the Hijaz Mountains, which themselves are part of the Sarat Mountains, the city has a population of 563,282 people in 2022, making it one of the most populous cities in the kingdom.

There is a belief that Taif is indirectly referred to in Quran 43:31. The city was visited by the Islamic prophet Muhammad, sometime in the early 7th century, and was inhabited by the tribe of Banu Thaqif. It is still inhabited to this day by their descendants. As a part of the Hejaz, the city has seen many transfers-of-power throughout its history, with the last being during the Saudi conquest of Hejaz in 1925.

The city has been called the unofficial summer capital of Saudi Arabia and has also been called the best summer destination in Saudi Arabia as it enjoys a moderate weather during summer, unlike most of the Arabian Peninsula. The city owes its popularity among tourists to its many mountain resorts and moderate climate, even during the harsh summers of Arabia. The city is connected to the nearby resort town of Al-Hada via the iconic Highway 15 (Taif – Al-Hada Road). It stands out from the rest of the Hijazi region as it is a city that plays an active role in the agricultural output of Saudi Arabia and is the center of an agricultural area known for its cultivation of grapes, pomegranate, figs, roses and honey. Taif is also very active in the manufacturing of traditional attar, and is known locally as "City of the Roses" (). Taif also hosts the historic Souq 'Okaz.

The Taif governorate is divided into 15 smaller municipalities, with Ta'if as the capital. The administration of the city itself is carried out by five municipalities, named North Taif, West Taif, East Taif, South Taif and New Taif. Taif is served by the Taif Regional Airport, with a new international airport planned to open sometime in 2020.
## حوالا

زمرو:اسلام
زمرو:سعودي عرب
زمرو:سعودي عرب ۾ شهر
3 جُولاءِ

**3 جُولاءِ** ()، عيسوي سال جو 184 هون (ليپ سال 185 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 181 ڏينهن (ليپ سال 182 ڏينهن) باقي آهن.

## واقعا
* 2013ع ــ مصري صدر محمد مرسي کي فوج عوامي احتجاج کانپوءِ عھدي تان لاھي ڇڏيو.

## پيدائش
* 1883ع ــ فرانز ڪافڪا، ناول نگار
* 1903ع ــ آغا عبدالنبي عليگ سنڌي ليکڪ ۽ ڪامورو
* 1929ع ــ نادر بيگ مرزا، سنڌي اديب، مرزا قليچ بيگ جو وڏو پٽ
* 1945ع ــ انب شيدي، سنڌي شاعر
* 1962ع ــ ٽام ڪروز،  آمريڪي اداڪار ۽ فلمون ٺاهيندڙ
* 1965ع ــ امين ارباب،  شاعر، صحافي ۽ براڊ ڪاسٽر
* 1971ع ــ جوليان اسانج، آسٽريلوي صحافي، وڪي ليڪس جو باني ۽ سماجي ڪارڪن

## فوتگيون
* 1927ع ــ مرزا قليچ بيگ، اديب، عالم ۽ شاعر

## حوالا

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:جُولاءِ
زوايا

**زوايا** (Zawaya) ڏکڻ صحارا ۾ قبيلا آهن جن روايتي طور تي زندگي جي تمام گهڻي مذهبي طريقي جي پيروي ڪئي آهي. انهن جنگجو قبيلن جي ماتحت حيثيت قبول ڪئي، چاهي عرب هجي يا بربر، جن کي اسلام ۾ ٿوري دلچسپي هئي. زوايا صوفي سلسلن کي صحارا جي ڏکڻ ۾ ڪاري آباديءَ ۾ متعارف ڪرايو. ارڙهين ۽ اڻويهين صديءَ ۾ فولا قوم جي "جهادي" تحريڪن جي ابتدا زوايا سان ٿي. اڄ زوايا موريتانيا جي ٻن عظيم ذاتن مان هڪ آهي.

## پس منظر
زوايا خانه بدوش قبيلا هئا جيڪي خشڪ زمينن کان اولهه آفريڪا ۾ سينیگال نديءَ جي اتر ۽ اوڀر طرف هئا. انهن جا مذهبي عقيدا شايد يارهين صديءَ جي المورد تحريڪ ڏانهن واپس ڳوليا وڃن، جيتوڻيڪ انهن جو عام طور تي وڌيڪ غير فعال رويو ويڙهاڪ المورد جي مقابلي ۾ آهي. پاڻ اسلامي علوم جي تعليم ۽ قرآن مجيد جي تلاوت کي وڏي اهميت ڏيندا هئا. زاويا هٿيارن کي ڇڏي ڏيڻ ۽ خراج پيش ڪندي مضبوط ويڙهاڪن گروپن سان تڪرار کان بچڻ جي ڪوشش ڪئي. اولهه ۾ زوايا بربر نسل جا هئا، جڏهن ته پندرهين صدي کان پوءِ جنگجو قبيلا عرب هئا. مرڪز ۾، الٹو لاڳو ڪيو ويو آهي. زوايا عرب هئا، جڏهن ته بربر يا تواريگ قبيلا فوجي ۽ سياسي طاقت رکندڙ هئا. زاويا، جن جي چرپر، نماز ۽ مطالعي جي فعال طرز زندگي جي ڪري، طاقتور گروهن طرفان ڪجهه حقارت سان ڏسيو ويو، پر اهو احترام سان ملائي ڇڏيو ويو. سورهين صديءَ جي ٽمبڪٽو فقيه الموصلي طرفان هڪ ڪهاڻي ٻڌائي وئي، جنهن کي ان ڪري سڏيو ويو، ڇاڪاڻ ته هو مسجد ۾ اڪثر عبادت ڪندو هو. هو المغرب کان زوايا هو ۽ فقيه محمود جي درسگاهه ۾ باقاعده حاضري ڀريندو هو، جيڪو عورتن جي سلسلي ۾ اندا اگ محمد جو پوٽو هو. المصيلي فيصلو ڪيو ته شاديءَ ۾ محمود جي ڌيءَ جو هٿ طلب ڪري. ان کان اڳ جو ھو پنھنجي تجويز پيش ڪري، محمود شائستيءَ سان ان کي رد ڪندي چيو ته ”ھک جیھڑا پکي گڏ ٿين ٿا“.
 
هن علائقي جي قبيلن جو جنگجو ۽ زوايا قبيلن ۾ ورهائجي وڃڻ شايد پندرهين صدي کان اڳ ٿي چڪو هو. ان وقت تائين ڪجهه زاوايا جنگي قبيلن جي تباهيءَ کان بچڻ لاءِ ڏکڻ طرف هليا ويا هئا، چيما، گورگول ۽ تاگنت جي رهجي ويل آباديءَ سان ٽڪراءَ جو خطرو هو. پندرهين صدي عيسويءَ ۾ بني حسن عرب خانه بدوش علائقي ۾ داخل ٿيڻ لڳا. حسني حڪمرانن زوايا تي زبردست خراج لگايو، پر انهن کي پنهنجن دشمنن کان مؤثر تحفظ نه ڏنو. جيتوڻيڪ بنو حسن جي ويڙهاڪن جي ماتحت هئي، زاوايا ٻين بربرن کان مٿي هئا. اهي بدلي ۾ لوهارن، جن کي چيو ويندو هو ته اصل ۾ يهودي هئا، کان ۽ مخلوط نسل جا ماڻهن کان مٿي هئا.

## سال 1673ع جي بغاوت
## بعد جي تاريخ
## وسيع اثر
## پڻ ڏسو
• آفريڪا ۾ اسلام

• فولا قبيلو

## حوالا

زمرو:آفريڪا
زمرو:آفريڪي ماڻهو
زمرو:تاريخ اسلام
زمرو:عرب ثقافت
زمرو:آفريڪا ۾ اسلام
سعودي عرب جي ثقافت

سعودي عرب جي ثقافتي جوڙجڪ عرب ۽ اسلامي ثقافت کان تمام گهڻو متاثر آهي. سماج عام طور تي تمام گهڻي مذهبي، قدامت پسند، روايتي، ۽ خاندان تي مبني آهي. ڪيتريون ئي رويا ۽ روايتون صديون پراڻيون آهن، جيڪي عرب تهذيب ۽ اسلامي ورثي مان نڪتل آهن. بهرحال، ان جو ڪلچر به تيزيءَ سان تبديليءَ سان متاثر ٿيو آهي، ڇاڪاڻ ته 1970ع واري ڏهاڪي ۾ چند سالن ۾ ملڪ هڪ غريب خانه بدوش سماج مان هڪ امير ڪموڊٽي پروڊيوسر ۾ تبديل ٿي ويو هو. اها تبديلي پڻ متاثر ٿي آهي ۽ ڪيترن ئي عنصرن جو نتيجو آهي جنهن ۾ مواصلاتي انقلاب ۽ خارجي اسڪالرشپ شامل آهن. سعودي عرب جو سڀ کان تازو حڪمران شاهه سلمان بن عبدالعزيز آهي.

وهابي اسلامي تحريڪ، جيڪا 18 صدي عيسويءَ ۾ اڀري ۽ ڪڏهن ڪڏهن ان کي سختيءَ سان خالصتاً بيان ڪيو ويندو آهي، هاڻي ملڪ ۾ غالب آهي. ” نيڪيءَ جو حڪم ڏيڻ ۽ برائيءَ کان منع ڪرڻ “ جي اصول تي عمل ڪندي، سلوڪ ۽ لباس تي ڪيتريون ئي پابنديون آهن، جن کي، اڪثر ٻين مسلمان ملڪن جي ڀيٽ ۾، قانوني ۽ سماجي طور تي سختيءَ سان لاڳو ڪيو ويو آهي.  بهرحال، حڪومت پاران تازو ئي ڪيتريون ئي روايتي پابنديون هٽايون ويون آهن، جن ۾ عورتن کي ڊرائيونگ جي اجازت ڏيڻ ۽ عورتن سان لاڳاپيل ٻيا ڪيترائي مسئلا شامل آهن. ٻئي طرف اسلام طرفان منع ڪيل شين تي ملڪ ۾ پابندي آهي، مثال طور الڪوحل مشروبات سختي سان منع ٿيل آهن.

روزاني زندگيءَ تي اسلامي عقيدن جو غلبو آهي. هر روز پنج دفعا، مسلمانن کي سڄي ملڪ ۾ پکڙيل مسجدن جي منارن مان نماز لاءِ سڏيو وڃي ٿو. ڇاڪاڻ ته جمعو مسلمانن لاء مقدس ترين ڏينهن آهي، هفت وار موڪل جمعه کان ڇنڇر آهي. وهابي نظريي جي مطابق، صرف ٻه مذهبي موڪلون، "عيد الفطر" ۽ "عيدالاضحيٰ"، عوامي طور تي تسليم ڪيا ويا، سال 2006ع م هڪ غير مذهبي موڪل، 23 سيپٽمبر کی قومي موڪل (جيڪو سلطنت جي اتحاد جي ياد ڏياريندو آهي) طور ٻيهر متعارف ڪرايو ويو. صنفي لاڳاپن جي حوالي سان، سعودي عرب جا اصول عام طور تي جنس جي وچ ۾ غير خانداني آزاد ميلاپ جي حوصلا شڪني ڪن ٿا.

## حوالا

زمرو:CS1 Turkish-language sources (tr)
زمرو:سعودي عرب
زمرو:سعودي عرب جي ثقافت
زمرو:عرب ثقافت
زمرو:ثقافت بلحاظ ملڪ
فولا قبيلو

**فولا** يا **فلبي ماڻهو** (Fulɓe People)  فولا ماڻهن جي ورڇ جو نقشو. ڳاڙهو سائو: هڪ وڏو نسلي گروهه؛ وچولي: اهم؛ هلڪو: معمولي.

فولا يا فلبي ماڻهو (Filbe People) صحارا، اولهه آفريڪا ۽ ساحيل ۾ ھڪ وڏو نسلي گروھه آھن، جيڪا سڄي علائقي ۾ پکڙيل آھي. ڪيترن ئي ملڪن ۾ رهندڙ، خاص طور تي اولهه آفريڪا ۽ وچ آفريڪا جي اترين حصن، ڏکڻ سوڊان، دارفور ۽ ڳاڙهي سمنڊ جي ساحل جي ويجهي علائقن ۾ رهن ٿا. فولا ماڻهن جي حوالي سان تڪراري تعريفن جي ڪري، فولا ماڻهن جو صحیح انگ نامعلوم آهي. مختلف اندازن موجب سڄي دنيا ۾ اهو انگ 2.5 ۽ 4 ڪروڙ ماڻهن جي وچ ۾ آهي. 

فولا جو هڪ اهم تناسب، هڪ ٽيون، يا هڪ اندازي مطابق 70 لک کان ھڪ ڪروڙ چرواھا آهن ۽ هن نسلي گروهه ۾ دنيا جي سڀ کان وڏي خانه بدوش چرواھن جی برادري آهي.  فولا نسلي گروهه جي اڪثريت نيم بيٺي ماڻهن تي مشتمل آهي،  انهي سان گڏ آباد نسل هارين، عالمن، هنرمندن، واپارين ۽ اميرن تي مشتمل هئي.  هڪ نسلي گروهه جي طور تي، اها فولا ٻولي، انهن جي تاريخ ۽ انهن جي ثقافت سان گڏ آهن.    فولا تقريبن مڪمل طور تي مسلمان آهن. 

ڪيترائي اولھه آفريڪي اڳواڻ فولاني نسل جا آهن، جنهن ۾ نائيجيريا جو اڳوڻو صدر محمدو بوهاري، ڪيمرون جو پهريون صدر احمدو احدجو، سينيگال جو اڳوڻو صدر، ميڪي سيلئ،  گيمبيا جو صدر، اداما بارو، گني بساؤ جو صدر، عمرو سسوڪو ايمبالو، سيراليون جو نائب صدر، محمد جولده، مالي جو وزير اعظم، بوبو سيسئ ۽ گھانا جي نائب صدر جي زال سميرا بوميا شامل آھن. اهي بين الاقوامي ادارن ۾ پڻ اهم پوزيشن رکن ٿا، جهڙوڪ گڏيل قومن جي ڊپٽي سيڪريٽري جنرل، آمنه محمد، گڏيل قومن جي جنرل اسيمبلي جو 74هون صدر، بندي تيجاني محمد ۽ اوپيڪ جو سيڪريٽري جنرل محمد سنوسي برڪنڊو فولاني نسل جا آهن.

## نالا

## جاگرافيائي ورڇ

## تاريخ

## سماج

## ثقافت

## جينيات

## قابل ذڪر فولاني

## پڻ ڏسو
* ڪانيم بورنو سلطنت
* سوڪوٽو خلافت
* شيخ عثمان دان فوديو
* زوايا صوفي قبيلا
## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

* fulfulde social learning network fulfulde Nigeria 
* missionafrica.org.uk
* Portal of Fulɓe history and culture 
* Online magazine published/edited in Fulfulde
* Online magazine published/edited in Fulfulde
* Online magazine in Fulfulde 
* Online fulfulde Dictionary 
* Fulfulde online news site l
* Portal of Fulɓe Fuuta Jaloo history and culture
*Geerewol, by Sandrine Loncke (Website about Woɗaaɓe ritual celebrations, with annotated music recordings and short videos featuring dance and ritual sequences. Supplement to the book of the same author)
*Online musical archives dedicated to Fulɓe Jelgooɓe (Burkina Faso) and Fulɓe Woɗaaɓe (Niger) musics and singings (Telemeta, CREM-CNRS)

زمرو:فولا ماڻهو 
زمرو:آفريڪي ماڻهو 
زمرو:برڪينا فاسو ۾ نسلي گروهه زمرو:ڪيمرون ۾ نسلي گروهه 
زمرو:وچ آفريقي جمهوريه ۾ نسلي گروهه زمرو:چاڊ ۾ نسلي گروهه 
زمرو:آئيوري ڪوسٽ ۾ نسلي گروهه زمرو:گيمبيا ۾ نسلي گروهه 
زمرو:گني ۾ نسلي گروهه 
زمرو:مالي ۾ نسلي گروهه 
زمرو:موريتانيا ۾ نسلي گروهه 
زمرو:نائيجر ۾ نسلي گروهه 
زمرو:نائيجيريا ۾ نسلي گروهه 
زمرو:سينيگال ۾ نسلي گروهه 
زمرو:سيراليون ۾ نسلي گروهه 
زمرو:سوڊان ۾ نسلي گروهه 
زمرو:ٽوگو ۾ نسلي گروهه 
زمرو:آفريڪا ۾ مسلم برادريون 
زمرو:آفريڪا ۾ مسلم نسلي مذهبي گروهه 
زمرو:اولهه آفريڪي ماڻهو 
زمرو:اداماوا رياست ۾ نسلي گروهه
آسٽريليا جو ريگستان

**آسٽريليا جا ريگستان** (Australian Deserts) اٽڪل 27,00,000 چورس ڪلوميٽر (10,00,000 چورس ميل) يعني آسٽريليا جي سرزمين جو 18 سيڪڙی تی پکڙيل آهن، پر آسٽريليا براعظم جي اٽڪل 35 سيڪڙی تي ايتري گهٽ برسات پوي ٿي جو اهو عملي طور تي ريگستان آهي.  مجموعي طور تي **عظيم آسٽريليا ريگستان** طور سڃاتو وڃي ٿو، اهي بنيادي طور تي سڄي مغربي پليٽیو ۽ ملڪ جي اندروني هيٺاهين ۾ ورهايل آهن، جيڪي ڏکڻ اولهه ۾ ڪوئنزلينڊ، نيو سائوٿ ويلز جي ڏور اولهه واري علائقي، وڪٽوريا ۾ سنريشيا ۽ ڏکڻ آسٽريليا ۾ اسپينسر خليج کان برڪلي ٽيبل لينڊ تائين، اتر واري علائقي ۽ مغربي آسٽريليا ۾ ڪيمبرلي علائقی کي ڍڪيندا آهن.

بين الاقوامي معيارن جي مطابق، عظيم آسٽريلين ريگستان ۾ برسات جي نسبتا بلند شرح يا سراسري طور تي تقريبا 250 ملي ميٽر (9.84 انچ) ملي ٿي، پر بخارات جي تيز منتقلي جي ڪري اهو ساڳيو ئي خشڪ هوندو آھي. آسٽريليا جي ڪو به موسمي اسٽيشنون جيڪي خشڪ علائقي ۾ واقع آهن، جو سراسري سالياني برسات جو ریکارڈ 100 ملي ميٽر (3.94 انچ) کان گهٽ ناهي. اندرين ۽ ڏکڻ ۾ ريگستانن ۾ اونهاري جي ڪا خاص برسات نه پوندي آهي. الهندي آسٽريليا ۾ ريگستان کي چڱيءَ طرح بيان ڪيو ويو آهي ٿڌي سمنڊ جي وهڪري جي ٿورڙي بخارات جي اولهه آسٽريليا ۾ موجودگي براعظم جي اندرئين حصي ۾ وڏي برسات کي روڪي ٿو. آسٽريليا جو اٽڪل 40 سيڪڙو ٽڪرن سان ڍڪیل آھي. آسٽريليا، گهٽ ۾ گهٽ زرخيز مٽي سان، سڀ کان خشڪ آباد براعظم آھي.

گهڻو ڪري غير آباد هجڻ کان علاوه، عظيم آسٽريليا ريگستان متنوع آهي، جتي اهو نيم ريگستاني گھاس يا جبلن جي نظارن تي مشتمل آهي، زيرڪ جھڙا، لوڻ جا پن، گبر (پٿري) ريگستان، ڳاڙهي واريءَ جا ٽڪرا، سلیٽي پٿر ميسا، پٿر جا ميدان، کليل وڻ چند دريائن ۽ لوڻ وارين ڍنڍن سان گڏ سوانا ۽ بش لينڊ، جيڪي اڪثر ڪري موسمي لحاظ کان خشڪ آهن ۽ گهڻو ڪري اوڀر ۾ نڪرندڙ نه آهن. 3 ملين چورس ڪلوميٽر ريگستان دنيا ۾ سڀ کان گهٽ تبديل ٿيل ريگستانن مان آهي. آسٽريليا جي ريگستان ۾ دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ جهنگلي اٺن جي آبادي آهي.

## تاريخ
## علائقا
## جاگرافي
## حياتياتي تنوع
## موسم
## سياحت
## کان کني
## ٽرانسپورٽ
## شهر
## ٻوليون ۽ ماڻهو
## مشهور ثقافت
## پڻ ڏسو
## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:اوشينيا ۾ ريگستان
زمرو:ٻھراڙي جي جاگرافي
زمرو:ريگستان
زمرو:آسٽريليا جا ريگستان
زمرو:آسٽريليا جي طبعي جاگرافي
عربستان جو ريگستان

**عربستان جو ريگستان** (عربي ٻولي: ٱلصَّحْرَاء ٱلْعَرَبِيَّة) اولهه ايشيا ۾ هڪ وسيع ريگستان آهي، جيڪو تقريباً پوري عربي جزيري نما تي پکڙيل آهي، جنهن جي ايراضي 23,30,000 چورس ڪلوميٽر (9,00,000 چورس ميل) آهي. اهو يمن کان وٺي فارس جي نار ۽ اومان کان وٺي اردن ۽ عراق تائين پکڙيل آهي. هي دنيا جو پنجون وڏو ريگستان آهي ۽ ايشيا جو سڀ کان وڏو ريگستان آهي. ان جي مرڪز ۾ الربع الخالي آهي، جيڪو دنيا ۾ ريل جي سڀ کان وڏي مسلسل جائن مان هڪ آهي. اهو صحارا ريگستان جي توسيع آهي.

ھرن (گزيل)، جھنگلی بکرا (اوريڪس)، صحرائی بلی (سينڊ ڪيٽ) ۽ کانٹی دار دم واری چھپکلی (اسپائني-ٽيلڊ ليزرڊ) صرف ڪجهه ريگستان سان ٺهڪندڙ نسلون آهن جيڪي هن انتهائي ماحول ۾ زنده رهن ٿيون، جن ۾ ڳاڙهي رنگ جی خطرناڪ ٽڪرین کان وٺي کسڪندڙ ریل تائين هر شيءِ موجود آهي. آبهوا گهڻو ڪري خشڪ آهي (وڏي حصي ۾ هر سال تقريباً 100 ملي ميٽر (3.9 انچ) مينهن پوي ٿو، پر ڪجهه تمام ناياب هنڌن تي 50 ملي ميٽر کان به گهٽ ٿئي ٿو) ۽ گرمي پد انتهائي تيز گرمي ۽ رات جي وقت منجمد ٿيڻ جي وچ ۾ وڌي ٿو. اهو ھن ريگستانن جو حصو آهي جيڪا زيرڪ شاخن جي بائيوم ۽ جيوگرافيڪل علائقن ۾ پيليرڪٽڪ (اتر حصو) ۽ افروٽروپيڪل (ڏکڻ حصو) ۾ واقع آهن. 

عرب ريگستان جي ماحولي علائقي ۾ ٿورڙي حياتياتي تنوع آهي، جيتوڻيڪ هتي ڪجهه مقامي ٻوٽا وڌندا آهن. ڪيتريون ئي جنسون، جھڙوڪ پٽي واری لگڙ (ھائنا)، گيدڙ ۽ نیولا (ھني بيجر)، شڪار ڪرڻ، رھائش جي تباھي، چوپائي مال جي حد کان وڌيڪ چرڻ، روڊ کان ٻاھر ھلڻ ۽ سندن رھائش تي انساني حدن جي ڪري مري ويا آھن. ٻيون جنسون، جهڙوڪ عربی صحرائی ھرن (سينڊ گزيل)، ڪاميابيءَ سان ٻيهر متعارف ڪرايون ويون آهن ۽ محفوظ علائقن ۾ محفوظ آهن.
## حوالا

زمرو:ايشيا جي جاگرافي
زمرو:ريگستان
زمرو:سعودي عرب جي جاگرافي
زمرو:قطر جي جاگرافي
گوبي ريگستان

**گوبي ريگستان**(منگولین:Говь، چینی:戈壁) اتر چين ۽ ڏاکڻي منگوليا ۾ هڪ وڏو، ٿڌو ريگستان ۽ گھاس وارو علائقو آهي ۽ دنيا جو ڇهين وڏو ريگستان آهي. ريگستان جو نالو منگولين لفظ گوبي مان آيو آهي، جيڪو منگوليا جي پليٽو جي سڀني پاڻي کان خالي علائقن ڏانهن اشارو ڪيو ويندو آهي، جڏهن ته چيني زبان ۾ گوبي پٿر، نيم ريگستانن جي حوالي سان استعمال ڪيو ويندو آهي جهڙوڪ گوبي خود ريگستان جي بدران.

## حوالا

زمرو:ريگستان
زمرو:ايشيا جي جاگرافي
4 جُولاءِ

**4 جُولاءِ** ()، عيسوي سال جو 185 هون (ليپ سال 186 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 180 ڏينهن (ليپ سال 181 ڏينهن) باقي آهن.

## واقعا
* 1887ع ــ پاڪستان جي باني محمد علي جناح سنڌ مدرستہ الاسلام ۾ داخلا ورتي.
* 1946ع ــ مسلسل 381 سالن تائين مختلف ملڪن جي غلامي ھيٺ رھندڙ فلپائن آمريڪا کان آزادي ورتي.
* 1947ع ــ ھندوستان جي آزاديءَ جو بل هائوس آف ڪامنز سامھون پيش ڪيو ويو، بل ۾ برطانوي ھندوستان جي پرڳڻن ۽ صوبن کي ڀارت ۽ پاڪستان جي آزاد رياستن وچ ۾ ورھائڻ جي تجويز پيش ڪئي وئي.
* 1997ع ــ ناسا جو خلائي مشن پاٿ فائينڊر مريخ تي پھتو.

## پيدائش
* 1904ع ــ لطف اللہ بدوي، سنڌي شاعر، تاريخدان، محقق
* 1907ع ــ عبدالستار پيرزادو، سنڌ جو اڳوڻو وڏو وزير
* 1920ع ــ غلام ھالائي ابڙو، مصور، اديب، شاعر ۽ موسيقار
* 1937ع ــ محسن ڪڪڙائي، سنڌي شاعر
* 1947ع ــ شوڪت شورو،  سنڌي ٻولي اديب، ڪالم نگار۽ ڪهاڻيڪار 

## فوتگيون
* 1934ع ــ ميري ڪيوري، فرانسيسي ڪيميادان ۽ نوبل انعام حاصل ڪندڙ
* 2000ع ــ علڻ فقير، سنڌي لوڪ گلوڪار

## حوالا

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:جُولاءِ
البرٽا

**البرٽا** (Alberta) ڪئنیڊا جي تيرهن صوبن ۽ علائقن مان هڪ آهي. اهو اولھہ ڪئنیڊا جو هڪ حصو آهي ۽ ٽن پريري صوبن مان هڪ آهي. البرٽا جون سرحدون اولهه ۾ برٽش ڪولمبيا، اوڀر ۾ ساسڪيچوان، اتر ۾ اتر اولهه وارا علائقا ۽ ڏکڻ ۾ آمريڪي رياست مونٽانا سان لڳن ٿيون. اهو ڪئناڊا ۾ صرف ٻن لينڊ لاڪڊ صوبن مان هڪ آهي، ساسڪاچيوان ٻيو آهي.  صوبي جو اڀرندي حصو عظيم ميدانن جي قبضي ۾ آهي، جڏهن ته اولهه وارو حصو راڪي جبلن سان لڳل آهي. صوبو گهڻو ڪري براعظمي آبهوا رکي ٿو پر هوا جي خشڪي سبب گرمي پد ۾ تيز تبديليون اچن ٿیو. اولهندي البرٽا ۾ موسمي گرمي پد جي ڦيرڦار ڪڏهن ڪڏهن چنوڪ واء جي ڪري گهٽ واضح ٿينديون آهن.

البرٽا  تي ايراضيءَ جي لحاظ کان چوٿون وڏو صوبو آهي،  ۽ چوٿون وڏو صوبو آهي، جيڪو 42,62,635 ماڻهن جو گهر آهي.  البرٽا جي گاديءَ جو هنڌ ايڊمونٽن آهي، جڏهن ته ڪئلگري ان جو سڀ کان وڏو شهر آهي. ھی ٻن البرٽا جي سڀ کان وڏي مردم شماري وارا ميٽروپوليٽن علائقا آهن. اڌ کان وڌيڪ البرٽا جا رھواسی يا ته ايڊمونٽن يا ڪئلگری ۾ رهن ٿا، جيڪي ٻن شهرن جي وچ ۾ رقابت کي جاري رکڻ ۾ مدد ڪن ٿا. انگريزي صوبي جي سرڪاري ٻولي آهي. سال 2016ع ۾ %76.0 البرٽا جا رھواسی اينگلوفون هئا، %1.8 فرينڪوفون ۽ 22.2٪ ايلوفون هئا.

البرٽا جي معيشت هائيڊرو ڪاربن، پيٽروڪيميڪل صنعتن، جانورن ۽ زراعت تي ٻڌل آهي. تيل ۽ گئس جي صنعت 1947 کان وٺي البرٽا جي معيشت جو هڪ ستون رهيو آهي، جڏهن لیدوک Leduc نمبر 1 جي کوهه تي تيل جا ڪافي ذخيرا دريافت ڪيا ويا. اهو به صوبي جي سڃاڻپ جو حصو بڻجي ويو آهي. جيئن ته البرٽا صوبو هائيڊرو ڪاربن ۾ سڀ کان وڌيڪ امير آهي، اهو ڪينيڊا جي سرزمين تي پيدا ٿيندڙ تيل ۽ قدرتي گئس جو %70 مهيا ڪري ٿو. سال 2018ع ۾، البرٽا جي پيداوار، ڪئناڊا جي جي ڊي پي جو %15.27 یعنی 338.2 بلين آمريڪی ڈالر هئي. 

سال 1930ع تائين، البرٽا جي سياسي منظرنامي ۾ 2 وڏيون پارٽيون شامل هيون: مرڪز۔کاٻي ڌری وارا لبرل ۽ يونائيٽيڊ فارمرز آف البرٽا. اڄ، البرٽا عام طور تي هڪ قدامت پسند صوبي طور سمجهيو ويندو آهي. ساڄي ڌر جي سوشل ڪريڊٽ پارٽي 1935ع کان 1971ع تائين مسلسل آفيس سنڀالي ان کان اڳ مرڪزي ساڄي ڌر جي ترقي پسند ڪنزرويٽوز 1971ع کان 2015ع تائين مسلسل آفيسون سنڀاليون، بعد ۾ ڪينيڊا جي تاريخ ۾ صوبائي يا وفاقي سطح تي حڪومت ۾ سڀ کان ڊگھي اڻ ٽٽندڙ حڪومت هئي.

ڪئناڊا جو حصو ٿيڻ کان اڳ، البرٽا ڪيترن ئي فرسٽ نيشنز جو گھر رهيو آهي جهڙوڪ Plains Indians ۽ Woodland Cree . اهو پڻ هڪ علائقو هو جيڪو حريف ڪمپنين هڊسن بي ڪمپني ۽ نارٿ ويسٽ ڪمپني جي فر واپارين طرفان استعمال ڪيو ويو. ڪئناڊا جي ڊومينين اهي زمينون خريد ڪيون جيڪي سال 1870ع ۾ البرٽا اتر۔اولھہ علایقی (NWT) جو حصو بڻجي ويو. 1800ع جي آخر کان وٺي 1900ع واري ڏهاڪي جي شروعات تائين، ڪيترائي مهاجر آيا ته جيئن پریری جی صوبن کي آمريڪا سان ملائڻ کان روڪيو وڃي. ڪڻڪ پوکڻ ۽ چوپايو مال پالڻ به تمام گهڻو منافعي وارو ٿيو. سال 1905ع ۾ البرٽا ايڪٽ پاس ڪيو ويو، جيڪو البرٽا جو صوبو ٺاهي. سال 1947ع ۾ تيل جا وڏا ذخيرا دريافت ٿيا. سال 1967ع ۾ تيل جي زمینن جو استحصال شروع ٿيو.

البرٽا پنهنجي قدرتي خوبصورتي، فوسلز ۾ مالا مال ۽ اهم فطري ذخيرن جي رهائش لاءِ مشهور آهي. البرٽا ڇهن يونيسڪو نامزد ڪيل عالمي ورثي واري سائيٽن جو گهر آهي: ڪينيڊين راڪي مائونٽين پارڪ، ڊائناسور پراونشل پارڪ، هيڊ۔سمیشڊ۔ان بفيلو جمپ، واٽرٽن-گليشيئر انٽرنيشنل پيس پارڪ، ووڊ بفيلو نيشنل پارڪ ۽ رائٽنگ۔آن۔روک صوبائي پارڪ. ٻين مشهور سائيٽن ۾  بينف نيشنل پارڪ، ايلڪ ٻيٽ نيشنل پارڪ، جاسپر نيشنل پارڪ، واٽرٽن ڍنڍون نيشنل پارڪ ۽ ڊرم هيلر شامل آهن.

## حوالا

زمرو:ڪينيڊا
زمرو:ڪينيڊا جا صوبا
زمرو:اتر آمريڪا جي جاگرافي
زمرو:ڪينيڊا جا صوبا ۽ علائقا
ڪيوبيڪ

**ڪيوبيڪ** (فرينچ: Québec) ڪئناڊا جي تيرهن صوبن ۽ علائقن مان هڪ آهي. اهو علائقي جي لحاظ کان سڀ کان وڏو صوبو ۽ آبادي جي لحاظ کان ٻيو نمبر وڏو صوبو آهي.

17 لک چورس ڪلوميٽر جي ايراضي ۽ 12,000 ڪلوميٽرن کان وڌيڪ سرحدن سان، ڪيوبيڪ مرڪزي ڪئناڊا ۾ واقع آهي. صوبو زميني سرحدون اولهه ۾ اونٽاريو صوبي سان، اتر اوڀر ۾ نيو فائونڊلينڊ ۽ ليبراڊور سان، ڏکڻ اوڀر ۾ نيو برنزوڪ صوبي سان شئیر کری ٿو ۽ نوناوت سان ساحلي سرحد آهي. اهو اتر طرف جيمس بي، هڊسن بي، هڊسن اسٽريٽ، انگاوا بي، آرڪٽڪ ۽ ائٽلانٽڪ سمنڊن سان پکڙيل آهي ۽ ڏکڻ ۾ آمريڪا جون سرحدون آھن. 

ڪيوبيڪ جي آبادي جي اڪثريت سينٽ لارنس نديءَ جي وادي ۾، ٽريس۔ريويرس، ان جي سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شھر مونٽريال ۽ صوبائي گاديءَ جو هنڌ ڪيوبيڪ ۾ رھندي آھي.

سال 1535ع ۽ 1763ع جي وچ ۾، ڪيوبيڪ ڪئنیڊا جي فرانسيسي ڪالوني هئي ۽ نيو فرانس ۾ سڀ کان وڌيڪ ترقي يافته ڪالوني هئي. ستن سالن جي جنگ جي پٺيان، ڪئناڊا هڪ برطانوي ڪالوني بڻجي ويو ۽ ڪيوبيڪ پهريون ڀيرو ڪيوبيڪ صوبو (1763-1791)، پوءِ لوئر ڪئناڊا (1791-1841) ۽ آخر ۾ لوئر ڪئناڊا جي بغاوت جي نتيجي ۾ ڪئناڊا جي صوبي (1841-1867) جو حصو بڻجي ويو. اهو سال 1867ع ۾ اونٽاريو، نووا اسڪوٽيا ۽ نيو برنزوڪ سان اتحاد ڪيو ويو. سال 1960ع جي شروعات تائين، ڪيٿولڪ چرچ ڪيوبيڪ ۾ سماجي ۽ ثقافتي ادارن ۾ وڏو ڪردار ادا ڪيو. بهرحال، 1960ع کان 1980ع واري ڏهاڪي جي خاموش انقلاب l'État québécois (ڪيوبيڪ جي عوامي اٿارٽي) ۾ ڪيوبيڪ حڪومت جي ڪردار کي وڌايو. 

ڪيوبيڪ جي حڪومت ويسٽ منسٽر سسٽم جي مطابق ڪم ڪري ٿي ۽  هڪ لبرل جمهوريت ۽ آئيني بادشاهت ٻئي آهي. ڪيوبيڪ جو پريميئر حڪومت جي سربراهه طور ڪم ڪري ٿو. آزاديءَ جي بحثون ڪيوبيڪ سياست ۾ وڏو ڪردار ادا ڪيو آهن. ڪيوبيڪ سوسائٽيءَ جو اتحاد ۽ خصوصيت ان جي ٽن منفرد قانوني دستاويزن تي مبني آهي: ڪيوبيڪ چارٽر آف هيومن رائيٽس اينڊ فريڊمز، فرينچ ٻوليءَ جو چارٽر، ۽ ڪيوبيڪ جو سول ڪوڊ. ان کان علاوه، ڪئناڊا ۾ ٻين هنڌن جي برعڪس، ڪيوبيڪ ۾ قانون ملايو ويو آهي: پرائيويٽ قانون سول قانون واري نظام تحت استعمال ڪيو ويندو آهي، جڏهن ته عوامي قانون هڪ عام قانون واري نظام تحت استعمال ڪيو ويندو آهي. ڪيوبيڪ جي سرڪاري ٻولي فرانسيسي آھي؛ ڪيوبيڪوئس فرانسيسي علائقائي قسم آھي. ڪيوبيڪ واحد فرانسیسی بولن وارن جی اڪثریت جو صوبو آهي. ڪيوبيڪ جي معيشت بنيادي طور تي ان جي وڏي خدمت واري شعبي ۽ مختلف صنعتي شعبي جي سھارن تي آهي. برآمدات لاءِ اھو ايئرونٽيڪس، جتي اهو دنيا ۾ 6 نمبر وڏو وڪرو ڪندڙ آهي، ھائيڊرو اليڪٽرڪ، کان کني، ڪاٺ، دواسازي،  ايلومينيم ۽ ڪاغذ جی صنعتن تی انحصار ڪري تو. ڪيوبيڪ  ميپل سيرپ پيدا ڪرڻ، ان جي مزاحيه ۽ هاڪي کي ڪئناڊا جي مشهور راندين مان هڪ ٺاهڻ لاءِ  مشهور آهي. اهو پڻ پنهنجي ثقافت لاء مشهور آهي؛ صوبو ادب، موسيقي، فلمون، ٽي وي شوز، فيسٽيول وغيره پيدا ڪري ٿو. 

## حوالا

زمرو:ڪينيڊا
زمرو:ڪينيڊا جا صوبا
زمرو:اتر آمريڪا جي جاگرافي
زمرو:ڪينيڊا جا صوبا ۽ علائقا