نسب

**نسب**: ****** (, يعني ”نسبت“ يا ”لاڳاپو“)  هڪ صفت نما خانداني نالو آهي، جيڪو ماڻهوءَ جي اصلي هنڌ، آبائي قبيلي يا نسل ڏانهن نسبت ڏيکاريندو آهي، ۽ عام طور نالي جي پڇاڙيءَ ۾ ايندو آهي. هن نسبت جي مثالن ۾ هي پڇاڙيون شامل آهن: **-ات** (جهڙوڪ: عبيدات)، **-ي** (جهڙوڪ: مصري)، **-اوي** (جهڙوڪ: بدوي)، ۽ **-يّ** مردن لاءِ ۽ *-*'يّه**'' عورتن لاءِ.

نسب اصل ۾ عربي لفظ آهي، پر اهو پوءِ ٻين ڪيترين ٻولين ۾ به ويو، جهڙوڪ [[سنڌي ٻولي|سنڌي]]، [[ترڪي ٻولي|ترڪي]]، [[فارسي ٻولي|فارسي]]، [[بنگالي ٻولي|بنگالي]]، [[هندي ٻولي|هندي]] ۽ [[اردو]]. سنڌي ، فارسي ۽ ترڪي ۾ اهو هميشه **' جي صورت ۾ لکيو ۽ پڙهيو ويندو آهي. عربي گرامر ۾ اها ادائگي فقط تڏهن ٿيندي آهي جڏهن لفظ ترڪيبي حالت ۾ اچي.

## اصل استعمال

نسب ”لاڳاپو“ هڪ گرامري اصطلاح آهي جيڪو ڪنهن لفظ سان مذڪر *ي* ۽ مؤنث *-يه* لڳائي ان کي صفت بڻائڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي. مثال طور، لفظ *‘سنڌي*'  جو مطلب آهي ”سنڌ  سان لاڳاپيل، يا سنڌ جو رھاڪو“. عربي يا عرب جو مطلب آهي عربستان سان لاڳاپيل. نسب جون صورتون عربي نالن ۾ تمام گهڻيون عام آهن.

## علم الاسماء ۾ استعمال
روايتي عربي نالا پدرنامي نسب هوندا آهن، جتي ماڻهوءَ جي مڪمل نالي پٺيان سندس پيءُ جو نالو ايندو آهي، ۽ اڪثر ابن يا بن (“پٽ”) سان ڳنڍيو ويندو آهي. پدرناما گهڻا ڊگها به ٿي سگهن ٿا، ڇاڪاڻ⁠تہ انهن ۾ سڃاتل ابن ڏاڏن جا نالا به شامل ٿي سگهن ٿا. جڏهن نالو فقط هڪ يا ٻن ابن ڏاڏن تائين محدود ڪيو وڃي ٿو، تڏهن ساڳين نالن وارن ماڻهن ۾ فرق ڪرڻ ڏکيو ٿي سگهي ٿو؛ اهڙي حالت ۾ نسب کي هڪ وڌيڪ سڃاڻپ طور شامل ڪيو ويندو آهي.

نسب اڪثر ڪري معرفه اوزار *-ئل* سان ايندي آهي، ۽ اها ڪيترين صورتن ۾ ٿي سگهي ٿي:

### هنڌ
* افغاني، افغانستان سان لاڳاپيل يا اتي جو
* الباني، البانيا سان لاڳاپيل يا اتي جو؛ مثال: محمد ناصر الدين الباني
* الماني، جرمني سان لاڳاپيل يا اتي جو
* امريڪي، آمريڪا سان لاڳاپيل يا اتي جو
* اندلسي، اندلس واري علائقي سان لاڳاپيل يا اتي جو (اڄ جي آئبيريائي ٻيٽ نما)؛ مثال: صاعد اندلسي
* ارمني، وڏي آرمينيا يا آرمينين سان لاڳاپيل
* استرابادي، استرآباد (اڄ جو جرجان)، فارس مان
* بغدادي، بغداد شهر سان لاڳاپيل يا اتي جو؛ مثال: الخطيب بغدادي، جنيد بغدادي
* بقاني، ڤيڪان، ڦھانگ، ملائيشيا مان
* بنگالي، بنگال علائقي مان يا بنگالي نسل مان
* بنتاني، بانتن صوبي، انڊونيشيا مان
* بصري، بصره مان؛ مثال: ابن سعد
* برطانوي، گڏيل بادشاھت سان لاڳاپيل يا اتي جو
* بوسنوي، بوسنيا سان لاڳاپيل يا اتي جو
* بثوني، بوتون ٻيٽ، انڊونيشيا مان
* ديلمي، ديلم، اتر ايران مان
* دهلوي، دهلي، هندستان مان
* دمشقي، دمشق شهر سان لاڳاپيل يا اتي جو
* فلمباني، ڏکڻ سوماترا جي گاديءَ واري شهر مان، انڊونيشيا
* فنصوري، پنچور شهر، اتر سوماترا، انڊونيشيا مان
* فارسي، فارس علائقي يا وڏي فارس سان لاڳاپيل؛ مثال: سلمان الفارسي
* فطاني، ڦطاني صوبي، ٿائيلينڊ مان
* فلفلاني، پينانگ رياست، ملائيشيا مان
* فلسطيني، فلسطين علائقي سان لاڳاپيل يا اتي جو
* غاري، لفظي معنيٰ ”غار وارو“؛ گوا موسانگ ضلعو، ملائيشيا مان
* حضرمي، حضرموت علائقي سان لاڳاپيل يا اتي جو
* ھمداني، همدان، فارس مان
* حجازي، حجاز علائقي سان لاڳاپيل يا اتي جو
* حمصي، حمص شهر سان لاڳاپيل يا اتي جو
* ھرري، هرر شهر سان لاڳاپيل يا اتي جو
* عراقي، عراق ملڪ سان لاڳاپيل يا اتي جو
* اصفھاني، اصفهان، فارس مان
* الجزائري، الجيريا سان لاڳاپيل يا اتي جو
* جنابي، جنابه بندرگاهه، أرّجان صوبي، فارس مان
* جوهري، جوهور رياست، ملائيشيا مان
* جرجاني، جرجان مان
* جوزجاني، جوزجان مان
* قيرواني، قيروان شهر، تيونس سان لاڳاپيل يا اتي جو
* ڪلنتاني، ڪلنتان رياست، ملائيشيا مان
* ڪداهي، ڪدح رياست، ملائيشيا مان
* خوارزمي، خوارزم علائقي سان لاڳاپيل يا اتي جو
* ڪويتي، ڪويت ملڪ سان لاڳاپيل يا اتي جو
* لاهوري، لاهور شهر، پنجاب، پاڪستان سان لاڳاپيل يا اتي جو
* لبناني، لبنان ملڪ سان لاڳاپيل يا اتي جو
* لوسنجي، لوسونگ، ڪوالا ترينگانو، ملائيشيا مان
* مغربي، مغرب علائقي سان لاڳاپيل يا اتي جو
* مقصّري، ماڪاسار شهر، انڊونيشيا مان
* مصري، مصر سان لاڳاپيل يا اتي جو
* نھوندي/نھاوندي، نھاوند، ايران مان
* نجدي، نجد علائقي، سعودي عرب سان لاڳاپيل يا اتي جو
* نيسابوري / نيسابوري، نيشابور، ايران مان
* قزويني، قزوين مان
* قھستاني، قھستان مان
* قومسي / الڪومسي، قومس علائقي، ايران مان
* رازي، ري، ايران مان
* رومي، روم مان
* شامي، بلاد الشام علائقي يا شام ملڪ سان لاڳاپيل يا اتي جو
* شنقيطي، شنقيط شهر يا بلاد شنقيط (اڄ جي موريطانيا) سان لاڳاپيل يا اتي جو
* شيرازي، شيراز، فارس مان
* سنڌي يا السندي، سنڌ علائقي سان لاڳاپيل يا اتي جو
* سنڪلي، سنگڪل شهر، آچه صوبي، انڊونيشيا مان
* سيستاني، سجستاني، ساجستاني، سجزي — سيستان، فارس يا وڏي ايران مان
* طبري، طبرستان، فارس مان
* طنطاوي، طنطا، مصر مان
* تفليسي، تفليس (تبليسي)، جارجيا مان
* تھامي، تھامة علائقي، سعودي عرب سان لاڳاپيل يا اتي جو
* تڪريتي، تڪريت شهر سان لاڳاپيل يا اتي جو
* تونسي، تيونس ملڪ سان لاڳاپيل يا اتي جو
* ترڪي، ترڪي ملڪ سان لاڳاپيل يا اتي جو
* طوسي، طوس، خراسان، فارس مان
* يمني، يمن ملڪ سان لاڳاپيل يا اتي جو
* يرفاني، يروان سان لاڳاپيل يا اتي جو
* زيلعي، زيلع علائقي يا زيلع شهر، آفريڪا جو سڱ مان
* رانيري، راندر شهر، صورت ضلعي، گجرات، هندستان مان
* سمباسي، سمباس ضلعو، انڊونيشيا مان
* سراواڪي، سراواڪ رياست، ملائيشيا مان
* سمبيلاني، نيگري سمبيلان رياست، ملائيشيا مان
* سوبانجي، سبانگ جايا شهر، سيلانگور، ملائيشيا مان
* سوماتراني، سوماترا ٻيٽ، انڊونيشيا مان
* سمباوي، سمباوا ٻيٽ، انڊونيشيا مان
* ترانجانووي، ترينگانو رياست، ملائيشيا مان
* بخاري، بخارا، ازبڪستان مان
* دربندي، دربند، فارس مان
* دزائري، الجيريا سان لاڳاپيل يا اتي جو
* فريدي، وڏي فريدپور علائقي، بنگلاديش يا فريد پور پنجاب پاڪستان مان
* خراساني، خراسان مان
* اسلام آبادي، پاڪستان جي شھر اسلام آباد يا چٽاگانگ شهر (جنهن جو اڳوڻو نالو اسلام آباد هو) سان لاڳاپيل
* مانيري، مانير شريف، هندستان مان
* مروزي، مرو، خراسان مان
* رومي، *[[روم]]* مان (بلقان ۽ ايشيا ڪوچڪ)
* سراجي، سراج گنج ضلعو، بنگلاديش مان

### قبيلا، پاڙا يا خاندان
* تميمي، بني تميم قبيلي يا پاڙي مان
* قريشي، قريش قبيلي يا پاڙي مان
* ھاشمي، بنو هاشم پاڙي مان؛ هاشمي سلطنت جا فرد به هن نسبت سان سڏبا آهن
* طائي، طيّ قبيلي مان
* اسحاقي، اسحاق قبيلي يا پاڙي مان، صومالي لينڊ ۾
* بنجاري، بانجار نسل مان، انڊونيشيا ۾
* مننڪاباوي، منانگڪابائو نسل مان، انڊونيشيا ۾
* مندايلي، ماندايلنگ نسل مان، انڊونيشيا ۾

### ماڻھو
* مالڪي، مالڪ اشتر سان لاڳاپيل
* فاروقي، فاروق اعظم سان لاڳاپيل

### مذهب
* نصيري، جنهن ۾ *نصيري* جو مطلب ”عيسائي“، وڌيڪ لفظي معنيٰ ”ناصرِي/نصراني“
* مجوسي، جنهن ۾ *مجوس* جو مطلب ”زرتشتي“
* فلڪي، جنهن ۾ *فلڪ* جو مطلب ”فلڪيات“

### گهڻيون نسبتون
ڪنهن ماڻهوءَ وٽ هڪ کان وڌيڪ نسب به ٿي سگهي ٿي. يعني هو ساڳئي وقت ڪنهن شهر، پاڙي، پيشو ۽ شخص سان لاڳاپيل ٿي سگهي ٿو. مثال:

* علي بن أبي حزم قريشي دمشقي — قريش قبيلي مان ۽ دمشق مان
* عبد القاهر بن طاهر تميمي شافعي بغدادي — بني تميم قبيلي مان، بغداد مان، ۽ محمد بن إدريس شافعي جو پيروڪار
* مخدوم يحيى منيري سهھروردي هاشمي مطلبي — مانير شريف شهر مان، صوفي سلسلي سھرورديه سان لاڳاپيل، بنو هاشم قبيلي مان ۽ عبد المطلب جي پاڙي مان

نسب لازمي نه آهي، پر گهڻي عام آهي.

## مثال
* أنصاري — انصار مان، يعني مدينو جا اهي ماڻهو جن محمد ﷺ جي مدد ڪئي
* طباطبائي — اهو شخص جنهن جا ماءُ پيءُ ٻئي سيد هجن
* حنبلي — اهو شخص جيڪو أحمد بن حنبل جي فقھي مسلڪ جو پيروڪار هجي
* زيلعي — اهو شخص جيڪو تاريخي بندرگاهه واري شهر زيلع مان هجي

## پڻ ڏسو
* سنڌي
* عربي نالو
* ڪنيت (عربي)
* 
* ميڪ ۽ Ó
* تخلص — اهو *[[قلمي نالو]]* جيڪو اسلامي شاعر روايتي طور اختيار ڪندا هئا

نسبة
نسبت

نسبة
نسبت
نسبه