مائڪرو اڪنامڪس

**مائڪرو اڪنامڪس** يا **جزوي معاشيات** (Microeconomics) معاشيات جي اها شاخ آهي جيڪا محدود وسيلن جي ورڇ ۽ انهن فردن ۽ فرمز جي وچ ۾ لاڳاپن بابت فيصلا ڪرڻ ۾ فردن ۽ فرمز جي رويي جو مطالعو ڪري ٿي. مائڪرو اڪنامڪس مجموعي طور تي معيشت جي بجاءِ انفرادي مارڪيٽن، شعبن يا صنعتن جي مطالعي تي ڌيان ڏئي ٿي، جنهن جو مطالعو ميڪرو اڪنامڪس (ڪلي معاشيات) ۾ ڪيو ويندو آهي.

مائڪرو اڪنامڪس جو هڪ مقصد انهن مارڪيٽ ميڪنزم جو تجزيو ڪرڻ آهي جيڪي شين ۽ خدمتن جي وچ ۾ نسبتي قيمتون مقرر ڪن ٿا ۽ متبادل استعمالن جي وچ ۾ محدود وسيلن کي ورڇين ٿا. مائڪرو اڪنامڪس اهي حالتون ڏيکاري ٿي جن جي تحت آزاد مارڪيٽون گهربل ورڇ تائين پهچن ٿيون. هي مارڪيٽ ناڪامي (market failure) جو پڻ تجزيو ڪري ٿي، جتي مارڪيٽون موثر نتيجا پيدا ڪرڻ ۾ ناڪام ٿين ٿيون.

جڏهن ته مائڪرو اڪنامڪس فرمز ۽ فردن تي ڌيان ڏئي ٿي، ميڪرو اڪنامڪس ڪل معاشي سرگرمين تي ڌيان ڏئي ٿي، جيڪا اقتصادي ترقي، مهانگائي (inflation)، ۽ بيروزگاري جي مسئلن سان گڏ انهن مسئلن سان لاڳاپيل قومي پاليسين تي بحث ڪري ٿي.

## مفروضا ۽ تعريفون
تاريخي طور تي مائڪرو اڪنامڪ مطالعو عام توازن جو نظريو (general equilibrium theory) ۽ جزوي توازن (partial equilibrium) جي نظريي مطابق ڪيو ويو آهي.
مائڪرو اڪنامڪ نظريو عام طور تي هڪ واحد عقلي (rational) ۽ افاديت کي وڌائيندڙ فرد جي مطالعي سان شروع ٿئي ٿو. اقتصاديات جي ماهرن لاءِ، عقليت جو مطلب آهي ته هڪ فرد مستحڪم ترجيحات رکي ٿو جيڪي مڪمل ۽ منتقلي (transitive) آهن.
افاديت کي وڌائڻ وارو مسئلو (Utility maximization problem) صارف جي نظريي جو مرڪز آهي. هي مسئلو هڪ محدود اصلاح جو مسئلو (constrained optimization problem) آهي جنهن ۾ هڪ فرد بجيٽ جي پابندي جي تحت پنهنجي افاديت کي وڌائڻ جي ڪوشش ڪري ٿو.

## مائڪرو اڪنامڪ نظريا

### صارف جي طلب جو نظريو

صارف جي طلب جو نظريو شين ۽ خدمتن جي استعمال لاءِ ترجيحن کي استعمال جي خرچن سان ڳنڍي ٿو. هي لاڳاپو ترجيحن کي صارف جي طلب جي وڪڙن (demand curves) سان ڳنڍڻ لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي.

### پيداوار جو نظريو

پيداوار جو نظريو پيداوار جو مطالعو آهي، يا ان معاشي عمل جو مطالعو آهي جنهن ۾ انپٽس (inputs) کي آئوٽ پٽس (outputs) ۾ تبديل ڪيو ويندو آهي. پيداوار وسيلن کي استعمال ڪندي اهڙي شيءِ يا خدمت تيار ڪري ٿي جيڪا استعمال يا مارڪيٽ ۾ تبادلي جي لائق هجي.

### پيداواري قيمت جو نظريو

پيداواري قيمت جي قدر جو نظريو ٻڌائي ٿو ته ڪنهن شئي جي قيمت ان کي بنائڻ ۾ استعمال ٿيندڙ وسيلن جي خرچ جي مجموعي سان طئي ٿئي ٿي. خرچ ۾ پيداوار جا عوامل (بشمول پورهيو، سرمایو، يا زمين) ۽ ٽيڪس شامل ٿي سگهن ٿا.

### مقرر ۽ بدلجندڙ خرچ (Fixed and variable costs)
* **مقرر خرچ** (Fixed cost - FC): هي خرچ پيداوار سان گڏ تبديل نه ٿيندا آهن، جهڙوڪ ڪرايو، پگهارون وغيره.
* **بدلجندڙ خرچ** (Variable cost - VC): هي خرچ پيداوار جي مقدار سان گڏ تبديل ٿيندا آهن، جهڙوڪ خام مال.

### موقعي جو خرچ (Opportunity cost)

موقعي جو خرچ (Opportunity cost) وقت جي پابندي جي تصور سان گهري طرح جڙيل آهي. هڪ شخص هڪ وقت ۾ صرف هڪ ئي ڪم ڪري سگهي ٿو، جنهن جو مطلب آهي ته هو ٻين ڪمن تان هٿ کڻي رهيو آهي. ڪنهن به سرگرمي جو موقعي وارو خرچ ان جي بدلي ۾ قربان ڪيل ٻي بهترين متبادل شيءِ جي قدر آهي.

مثال طور، جيڪڏهن ڪو ماڻهو وافلز (waffles) کائڻ بجاءِ چاڪليٽ چونڊي ٿو، ته وافلز کائڻ جو موقعي وارو خرچ چاڪليٽ کائڻ جي موقعي کي وڃائڻ آهي.

### قيمت جو نظريو (Price theory)
مائڪرو اڪنامڪس کي **قيمت جي نظريي** طور پڻ سڃاتو وڃي ٿو ته جيئن خريدارن ۽ وڪرو ڪندڙن جي وچ ۾ قيمتن جي اهميت کي نمايان ڪري سگهجي. قيمت جو نظريو انساني رويي جي وضاحت ۽ اڳڪٿي ڪرڻ لاءِ رسد ۽ طلب جي فريم ورڪ کي استعمال ڪري ٿو.

## حوالا

زمرو:جزياتي اقتصاديات