ڳاڙھي حجري جو خواب

**ڳاڙھي حجري جو خواب** (Dream of the Red Chamber) يا **دي اسٽوري آف دي اسٽون** (The Story of the Stone) 18هين صديءَ جو هڪ چيني ناول آهي، جنهن جو ليکڪ ڪائو زيڪوئن (Cao Xueqin) آهي. هي ناول چيني ادب جي چار عظيم ڪلاسيڪل ناولن مان هڪ سمجهيو وڃي ٿو. هي ناول پنهنجي نفسياتي گهرائي ۽ هائي چنگ (High Qing) دور جي چين جي عالمي نقطه نظر، جماليات، طرز زندگي، ۽ سماجي لاڳاپن جي مشاهدي جي ڪري مشهور آهي.

ناول جي پيچيده ڪهاڻي هڪ اهڙي خاندان جي عروج ۽ زوال کي بيان ڪري ٿي جيڪو ڪائو جي پنهنجي خاندان وانگر هو، ۽ ان جي ذريعي ان وقت جي شاهي خاندان جي زوال جي عڪاسي ڪري ٿي. ليکڪ ان دور ۾ پيءُ جي اختيار ۽ خاندان تي ان جي اثر کي ظاهر ڪيو آهي، پر هي ناول انهن عورتن جي ياد ۾ لکيو ويو هو جن کي هو پنهنجي جوانيءَ ۾ ڄاڻندو هو: دوست، مائٽ ۽ نوڪر. هڪ گهري سطح تي، ليکڪ مذهبي ۽ فلسفيانه سوالن جو جائزو وٺي ٿو.

ڪائو هن ناول کي 1740ع واري ڏهاڪي ۾ لکڻ شروع ڪيو ۽ پنهنجي وفات (1763ع يا 1764ع) تائين ان تي ڪم ڪندو رهيو. هن جي اڻپوري قلمي نسخي جون ڪاپيون "اسٽوري آف اي اسٽون" جي عنوان سان گردش ۾ هيون. هن جي وفات کان اٽڪل ٽي ڏهاڪا پوءِ، گائو اي (Gao E) ۽ چينگ وييوان (Cheng Weiyuan) هن کي 1791ع کان 1792ع تائين ترتيب ڏئي "ڊريم آف دي ريڊ چيمبر" جي نالي سان ڇپرايو، جنهن ۾ هنن 40 نوان باب پڻ شامل ڪيا. هن ناول جي مطالعي لاءِ وقف ڪيل شعبي کي **ريڊالاجي** (Redology) چيو ويندو آهي.

## ٻولي
هي ناول ڪلاسيڪل چيني (wenyan) جي بجاءِ لکيل **عوامي چيني** (baihua) ۾ لکيو ويو آهي. ناول جا مڪالما بيجنگ جي مقامي لهجي (Beijing Mandarin) ۾ آهن، جيڪو اڳتي هلي جديد چيني ٻوليءَ جو بنياد بڻيو. 20هين صديءَ جي شروعات ۾، ٻوليءَ جي ماهرن هن متن کي چيني ٻوليءَ جي معياري لفظن جي چونڊ لاءِ استعمال ڪيو.

## تاريخ
### متن جي تاريخ
ناول جي متن جي تاريخ ڪافي پيچيده آهي. ڪائو پنهنجي خاندان جي زوال کانپوءِ جڏهن هي ناول لکيو، ته ان جا پهريان 80 باب قلمي نسخن جي صورت ۾ دوستن ۾ مشهور ٿيا. ڪجهه ماهرن جو خيال آهي ته ڪائو آخري باب پاڻ ئي تباهه ڪري ڇڏيا هئا يا وري اهي گم ٿي ويا.

#### "روج" نسخا (Rouge versions)

1791ع تائين، هي ناول هٿ سان لکيل قلمي نسخن جي صورت ۾ موجود هو. انهن نسخن کي "روج ورجنز" (zhī běn) چيو ويندو آهي، جن ۾ ڪجهه گمنام ماهرن جا تبصرا پڻ شامل آهن. سڀ کان مشهور تبصرو ڪندڙ زييان زائي (Zhiyanzhai) آهي، جنهن ناول جي اندروني بناوت بابت گهڻي معلومات فراهم ڪئي.

#### چينگ-گائو نسخا
1791ع ۾، گائو اي ۽ چينگ وييوان ناول جو پهريون ڇپيل ايڊيشن منظر عام تي آندو. هنن 80 بابن واري نسخي کي 120 بابن تائين پهچايو. اڄ تائين محققن جي وچ ۾ اها بحث جاري آهي ته ڇا آخري 40 باب ڪائو جا لکيل هئا يا گائو اي پاڻ لکيا هئا.

## ڪهاڻي جو خلاصو

ناول جي شروعات هڪ خيالي ڪهاڻي (frame story) سان ٿئي ٿي، جنهن ۾ هڪ حساس پٿر (Stone)، جيڪو ديوي **نوا** (Nüwa) آسمان جي مرمت وقت ڇڏي ڏنو هو، انساني دنيا جا مزا ڏسڻ چاهي ٿو. هڪ درويش ۽ هڪ ٻڌ ڀکشو ان کي انساني روپ ۾ دنيا ۾ آڻين ٿا، جتي هو **جيا بائويو** (Jia Baoyu) جي نالي سان جنم وٺي ٿو.

ناول ۾ جيا (Jia) نالي هڪ امير ۽ معزز خاندان جي ٻن شاخن (Rongguo House ۽ Ningguo House) جي عروج ۽ زوال جو تفصيل سان ذڪر ٿيل آهي. ڪهاڻي جو مرڪزي نقطو هڪ **عاشقانه مثلث** (love triangle) آهي، جنهن ۾ جيا بائويو، سندس بيمار پر شاعراڻي مزاج واري سؤٽ **لن ڊائيو** (Lin Daiyu) ۽ هڪ ٻي سياڻي سؤٽ **زي بائوچائي** (Xue Baochai) شامل آهن. خاندان جي زوال جي پسمنظر ۾ انهن جي محبت، دوستي ۽ قسمت جي ڪهاڻي بيان ڪئي وئي آهي.

## ڪردار

هن ناول ۾ ڪردارن جي هڪ وڏي تعداد موجود آهي: تقريبن 40 اهم ڪردار ۽ 400 کان وڌيڪ ثانوي ڪردار. هي ناول خاص ڪري پنهنجي عورت ڪردارن جي پيچيده ۽ زنده تصوير ڪشي جي ڪري سڃاتو وڃي ٿو. مشهور چيني اديب لو زيون (Lu Xun) جي مطابق، هن ناول روايتي چيني افسانوي ادب جي هر پراڻي ٽيڪنڪ کي ٽوڙي ڇڏيو ۽ اهڙا ڪردار پيش ڪيا جيڪي مڪمل طور تي انسان لڳن ٿا.

## حوالا

زمرو:چيني ادب
زمرو:مشهور ڪتابون