open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
بابيت

**بابيت**، اوڻيهين صديءَ جي پهرين چوٿائيءَ ۾ ايران ۾ جيڪي تحريڪون پيدا ٿيون، تن ۾ مذهبي ۽ سياسي ردعمل جي لحاظ سان بابي تحريڪ قابل ذڪر سمجهي ويندي آهي.

## تاريخ

ان جو باني سيد علي محمد شيرازي ”باب“ هو، جنهن جي دعويٰ هئي ته الله تعاليٰ ساڻس هم ڪلام ٿئي ٿو ۽ ان تي وحي نازل ٿئي ٿي. ”باب“ پنهنجي وفات کان اڳ ميرزا يحيٰ صبح ازل کي پنهنجو خليفو مقرر ڪيو ۽ سڄي جماعت ان جي سرڪردگيءَ ۾ اچي وئي. صبح ازل حڪومت سان الجهڻ نٿي چاهيو، مگر جيڪا باهه ٻري چڪي هئي، سا وسامڻ کان مٿي چڙهي چڪي هئي. حڪومت سان اُن جو ٽڪراءُ ان وقت گهڻو وڌي ويو، جڏهن 28 شوال 1268ھ/ 16 آگسٽ 1852ع تي شاھ ايران تي قاتلاڻو حملو ٿيو ۽ ڏوهارين کي سزائون ڏنيون ويون. شاھ ايران تي بابين جي حملي، تحريڪ کي بدنام ڪري ڇڏيو ۽ حڪومت بابين جي گرفتارين جو سلسلو شروع ڪري ڇڏيو. گرفتار ٿيل بابين کي، جن ۾ ميرزا علي حسن نوري (بهاءُ الله) به شامل هو، هٿڪڙيون پارائي، تهران موڪليو ويو. تحريڪ جو سربراھ صبح ازل ڀڄي بغداد پهتو ۽ بابين بغداد کي تحريڪ جو مرڪز بنايو. انهيءَ دوران صبح ازل ۽ بهاءُ الله ۾ اختلاف پيدا ٿيو، تنهنڪري بابين ۾ فتنو فساد پيدا ٿيو.

## خيال

شيخ احمد بن زين الدين الاحسابيءَ جو خيال هو ته تخليق ڪائنات علت غائي آهي ۽ ان جو اصل باعث ٻارهن امام آهن، اُهي مشيت ايزديءَ جا مظهر ۽ الاهي منشا جا ترجمان آهن. الله تعاليٰ جا سڀ ڪم انهن جي وسيلي پورا ٿين ٿا. الله تعاليٰ جي ذات فهم کان بالاتر آهي ۽ اسين ان جو ادراڪ مادي وجود جي ذريعي ئي ڪري سگهون ٿا.

”باب“ پاڻ کي ”شجر حقيقت“ قرار ڏنو هو. هو پاڻ کي ”مؤرد وحي ۽ الهام“ ۽ شريعت جو حامل بہ چوندو هو. هن جي دعويٰ هئي تہ سندس مرتبو (نعوذ بالله) گذريل نبين کان مٿي آهي. بابين جو عقيدو آهي ته ”هزار سالن کان پوءِ شريعت بدلجي وڃي ٿي“. ”باب“ جا اخلاقي فقه متعلق هيٺيان احڪام آهن:
:ڏوهن جون هلڪيون سزائون ڏنڊ وغيره تائين محدود آهن، سڀ کان وڏي سزا قتل جي لاءِ مقرر ڪئي وئي آهي. قاتلُ، مقتول جي وارثن کي 11 هزار مثقال سون ادا ڪندو. آمدني ٽئڪس فقط سرمايي تي مقرر ٿيندي. تماڪ ڇڪڻ ۽ وڪڻڻ تي منع هوندي. ”باب“ هڪڙي پيشنگوئي بہ ڪئي، جنهن کي هن ”يُظهره الله“ جي لفظن سان بيان ڪيو آهي تہ ان جو ظهور ”غياث“ جي عددي قيمت 1511ع يا زياده کان زياده مستغاث جي عددي قيمت 2000ع کان اڳ ۾ ٿيندو.

## حوالا

زمرو:بابيت
باجارا ديھ

هن نالي سان ضلعي ڄامشوري جي تعلقي سيوهڻ ۾ هڪ ديهه آهي، جنهن ۾ 6 ڳوٺ -آباد- آهن: ’-باجارا-‘، ’پير بَبر شير‘، ’-ٻگهيا-‘، ’-بڙدي-‘، وغيره. -باجارا- ڳوٺ ۾ ڪيترائي اديب ۽ شاعر پيدا ڪيا آهن. نئين ٽهيءَ ۾ رجب ٻگهيو ۽ فضا غزل، سُٺا شاعر پيدا ٿيا آهن. مشهور سُگهڙ ۽ سماجي ورڪر محمد حسن -باجاري- پڻ هن ڳوٺ جو رهواسي آهي.

## حوالا
باختر

thumb|باختر جا قديم شھر
[thumb|left|ڏکڻ طرف [ھندوڪش، اوڀر کان پامير ۽ اتر طرف تيان شان جبل جي ڏاکڻي شاخ ۽ انھن سمورن جي وچ ۾ باختر جو علائقو]]
**باختر** (Bactaria) اڳئين زماني ۾ هندو ڪش جبل ۽ جيحون نديءَ جي وچ واري علائقي جو نالو آهي.  باختر جي حدن ۾ وچ ايشيا جي قديم يوناني سلطنت جن جي حدن ۾ هن وقت جو اتر افغانستان، اوڀرين ايران جا مٿيان علائقا اچي وڃن ٿا. هن سلطنت جي گادي جو هنڌ باختر موجوده بلخ هو. اها ايران جي  هخامنشي سلطنت جي هڪ باجگزار رياست (Strape) هئي، جن کي سال 328 ق.م. سڪندر اعظم فتح ڪيو هو. ان کان پوءِ هيءَ سلطنت سليوڪسي (يوناني) بادشاهن جي هٿ هيٺ رهي. 

سال 24 ق.م. ۾ اها خودمختيار يونانين ۽ باخترين جي طاقتور رياست طور سامهون آئي. سال 13 ق.م. ۾ خانه بدوش سيٿيئن هن رياست کي فتح ڪيو. 653ع ۾ بلخ (باختر) مسمان لشڪر پاران فتح ڪيو. هيءُ شهر تاريخ ۾ ڏاڍي اهميت جو حامل رهيو آهي. آخري ڀيرو هن شهر کي منگول شهنشاهه، چنگيز خان تهس نهس ڪري ڇڏيو. هتي قديم دور جا ڪيترائي يادگار موجود آهن. جهڙوڪ، حضرت ابراهيم بن اڌم بلخي جو مزار، ٻڌن جو وهارو ”نوبهار“، خواجه محمد پارسا جي مسجد ۽ سلطان احمد حضرويه جي قبر به هتي آهي. هي شهر انهيءَ لحاظ کان به اهم آهي ته هتي مولانا جلال الدين روميءَ جنم ورتو.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:باختر
زمرو:ايشيا جي تاريخ
زمرو:ايشيا جا تاريخي علائقا
زمرو:ايران جا تاريخي علائقا
زمرو:افغانستان جا تاريخي علائقا
باجو

موسيقيءَ جو هڪ ساز يا واڄو، جنهن کي ’هارمونيم‘ به چوندا آهن. وڄائڻ جو خاص ساز، هارمونيم ٻه اڍائي چورس فوٽ ڪاٺ جي پيتي، جنهن ۾ راڳ جي لحاظ سان -ٽن- حصن ۾ خانا ورڇيا ويندا آهن. هرهڪ خانو وري ستن سُرن جي لحاظ سان ترتيب هيٺ آيل هوندو آهي. ڳائڻو پنهنجي ڳلي جي پهچ سارو ٽنهي حصن مان ڪنهن هڪ کي پنهنجو گرام بنائي راڳ ڳائيندو آهي.

## حوالا
باجلڪاڻي

ضلعي جيڪب -آباد- جي تعلقي ڪنڌڪوٽ جي هڪ ديهه، جنهن ۾ ’-بالاچ-‘ ۽ ’سليم -بجاراڻي-‘ ڳوٺ -آباد- آهن.

## حوالا
باجرڪي نئن

تعلقي سيوهڻ ۾ باجارن جي ڀرسان وهندر نئن، جيڪا ’ڀت‘ -جبل- کان وهندي اچي ٿي ۽ -باجارا- شهر جي -اوڀر- کان وهي منڇر ڍنڍ ۾ پوي ٿي.

## حوالا
باد فرنگ

يورپ جي هوا. يورپ کان آيل هڪ مرض، جنهن ۾ بدن تي ڪارا، گول گول داغ ۽ ڦٽ ٿي پوندا آهن. هيءَ بيماري پهرين 1914ع واري مهاڀاري -جنگ- ۾ يورپي فوجين ۾ پکڙي ۽ پوءِ وچڙندڙ بيماريءَ طور 
ٻين ملڪن ۾ به پهتي، جنهن مان ڪيترائي ماڻهو وٺجي ويا، تنهن ڪري بيماريءَ جو نالو ئي ”-باد- فرنگ“ يعني ”فرنگين جي پکڙيل بيماري“ رکيائون.

## حوالا

زمرو: بيماري
زمرو: وچڙندڙ بيماري
باخلاڻي

**باخلاڻي** بگٽي بلوچن جي هڪ پاڙي جو نالو.

## حوالا

زمرو:بلوچ ذاتيون
باد ديھ

ضلعي ۽ تعلقي شڪارپور جي هڪ ديهه، جنهن ۾ هيٺيان ڳوٺ موجود آهن: ’-باد-‘، ’پيربخش لوهر‘، ’داد شير‘، ’ڪاڪي پوٽا‘، ’عاقل خان لوهر‘، ’عظمت‘، ’حاجي دلمراد‘، ’حئي محمد‘، ’لاراري‘، ’حاجي محمد مراد‘، ’حاجي هاشم لوهر‘، ’خدابخش شر‘ ۽ ’محرم علي شر‘.

## حوالا
باد نما

thumb|باد_نما
هوا جو رُخ ۽ رفتار ڏيکاريندڙ ڦِرڻي، جيڪا موسميات کاتي وارا ڪنهن لوهي لٺ ۾ مٿاهينءَ جاءِ تي هڻي ڇڏيندا آهن، جنهن ۾ هوا جي رفتار جي خبر پوندي آهي. هن ڦِرڻيءَ کي ’-باد- پيما‘ به چوندا آهن. ڪن هنڌن تي ڪاٺ جي -تير- کي وچ ۾ ڪِلي هڻي، ڪنهن ڪاٺيءَ ۾ مٿاهينءَ جاءِ تي هڻي ڇڏيندا آهن، جنهن طرف کان هوا لڳندي هوندي، -تير- جو پُڇ انهيءَ طرف جي -پٺ- ۾ هوندو آهي ۽ -ان- طرح طرف ڏسڻيءَ جو ڪم ڏيندي آهي.

## حوالا

زمرو: موسميات کاتو
زمرو:ھوا
بادا

مسلمانن جي هڪ ذات جو نالو ۽ انهيءَ نسبت سان تعلقي ڪوٽڙيءَ ۾ هڪ تپو، جنهن ۾ ديهه ’-بادا- رعيتي‘، ديهه ’-بادا جاگير-‘، ديهه ’رائلو‘، ديهه ’خانپور‘ ۽ ديهه ’ميولس‘ موجود آهن. ’-بادا-‘ ڪنهن وقت ۾ سنڌو درياءُ جو پراڻو -بندر- ۽ -پتڻ- هوندو هو. هيءُ -پتڻ-، پراڻي ڦليليءَ جي منهن کان سامهون ڪوٽڙي تعلقي ۾ هوندو هو، جنهن ڪري اُن جو سڌو واپار ٻيڙين رستي حيدرآباد شهر ۽ آسپاس سان هلندڙ هو. چون ٿا ته هتي جا سيد ڪنڀارڪو هنر ڪندا هئا. سندن -ٿاڌل- جا ڪونڊا، چلمون، دلا، مَٽَ، -تس-، پاٽيون، پارا ۽ ٽڀا وغيره نهايت مضبوط ٺهندا هئا. ٿانون جو گهاڙيٽو به اهڙو سهڻو هوندو هو، جو اهي سوکڙيءَ طور ويندا هئا ۽ سڄي سنڌ ۾ مشهور هئا. خاص ڪري ٻارن جا رانديڪا، چلمون ۽ حقا، گهاڙيٽي، سونهن ۽ مضبوطيءَ ۾ پنهنجو مٽ پاڻ هوندا هئا.

## حوالا
بادشاھ

بادشاههُ، -تخت- ڌڻي ملڪ جي واليءَ کي چئبو آهي. لغت ۾ فارسيءَ جو لفظ آهي ۽ ٻن لفظن جو مرڪب آهي يعني باد= هوا + شاهه= حاڪم. يعني جنهن جو حڪم هوائن تي هلي. يا هوائن جو حاڪم. بادشاهي نظام ۾ عام طور بادشاهت ورثي ۾ -بادشاهه- جي وڏي پٽ يا وراثت جي قانون موجب شاهي خاندان جي ئي ڪنهن فرد کي ملندي آهي. هيءَ قبائلي نظام جي هڪ صورت آهي.تاش پتن جي راند ۾ به بادشاهه، راڻي، غلام جا پتا ٿيندا آهن.

## حوالا

زمرو:سياست
زمرو: حاڪم
زمرو:جنسي ڪاروبار
بادا جاگير ديھ

**بادا جاگير ديھ** ضلعي دادوءَ جي تعلقي ڪوٽڙيءَ ۾ هڪ ديھ، جنهن ۾ هيٺيان ڳوٺ آباد آهن: ’ڪاڇيلا‘، ’چاڪرخان راڄڙ‘، ’هاشم راڄڙ‘، ’رمضان راڄڙ‘، ’صديق راڄڙ‘، ’بادا‘، موسو مڪڙاڻي‘، ’بيگوخان‘، ’يارمحمد ڪاڇيلو‘ ۽ ’امام بخش شاهاڻو‘.

## حوالا
بادام ناتوان

**بادام ناتوان** : مارچ 1924 - 8 فيبروري 1988) سنڌي ٻولي جي ليکڪ هئي. سندس ڀيڻ روشن آرا مغل ۽ ڌيءَ نسيم ٿيبو پڻ مشهور ليکڪا هيون. هوءَ پاڪستان جي پهرين ڪجهه سنڌي عورت ليکڪن مان هڪ هئي. هن ٽي ڪتاب لکيا.

## ننڍپڻ ۽ ذاتي زندگي
بادام ناتوان 7 مارچ 1924 تي شڪارپور ، سنڌ، پاڪستان ۾ پيدا ٿي. سندس پيءُ جو نالو محمد حسن هو. سندس ماءُ هڪ مقامي اسڪول ۾ هيڊ ماستر هئي. هن بمبئي يونيورسٽي مان ميٽرڪ جو امتحان پاس ڪيو. کيس عربي ، فارسي ، انگريزي ۽ سنڌي ٻولين تي سٺي ڪمان هئي. سندس شادي مير عبدالباقي ٿيبو سان ٿي، جيڪو ڳوٺ گهاري، تعلقي ميهڙ ، ضلعي دادو جو رهواسي هو. سندس پٽ مير ٿيبو هڪ مشهور سياسي ڪارڪن ۽ ڪميونسٽ اڳواڻ آهي. سندس ڌيءَ نسيم ٿيبو هڪ مشهور ڪهاڻيڪار هئي جيڪا سنڌ يونيورسٽي، ڄامشورو جي اقتصاديات جي شعبي جي فيڪلٽي ميمبر پڻ هئي. سندس ٻي ڌيءَ بينظير ٿيبو ۽ سندس ڀيڻ روشن آرا مغل پڻ ليکڪ هيون. 

## ادبي ڪاميابيون
بادام ناتوان لکڻ تڏهن شروع ڪيو جڏهن اڪثر ڇوڪرين کي اسڪول وڃڻ جي اجازت به نه هئي. هوءَ پهرين سنڌي عورت ليکڪا ۾ شامل هئي. سندس پهريون ڪتاب شڪسته زندگي   ٻن جلدن ۾ 1950ع ۾ شايع ٿيو. هي ڪتاب بشير اينڊ سنز ڪراچي پاران ڇپايو ويو آهي. سندس ٻيو ڪتاب  (  خوش خصلت خاتون)  1956ع ۾ سنڌي ادبي بورڊ ڄامشوري پاران ڇپايو ويو. سندس ٽيون ڪتاب  (  قلبي اڃ) 1966ع ۾ مولوي محمد عظيم اينڊ سنز، شڪارپور پاران شايع ٿيو. 

هن هيٺيان ڪتاب پڻ لکيا آهن جيڪي اڃا تائين شايع نه ٿيا آهن: 

* رنم رت  ڦڙا
* خلوت ۾
* نماڻي نار

## وفات
بدام ناتوان 8 فيبروري 1988ع تي وفات ڪئي.

## حوالا

زمرو:سنڌي اديب
زمرو:سنڌي ليکڪائون
زمرو: سنڌي عورت ليکڪائون
زمرو:1924ع جون پيدائشون
زمرو:1988ع جون فوتگيون
بادگير

هوا جي ڇڪڻ لاءِ ڇت ۾ ٺهيل منگهه. حيدرآباد شهر، -ٺٽي- ۽ سنڌ جي لاڙ واري خطي ۾، اونهاري جي مند ۾ ڏاڍي هوا لڳندي آهي، -ان- هوا کي گهر ۾ اندر ڇڪي آڻڻ لاءِ ڇت ۾ هڪڙي ڪنڊ ۾ چورس سوراخ ڪري، مٿان ڪُنڊائين ننڍڙي ڇت ڏيئي ڇڏيندا آهن: اهڙيءَ طرح جو ڪنڊائين ڇت جو رخ ڏکڻ- اولهه ڪنڊ ڏانهن ٿئي. منگهه مان لڳندڙ هوا واري ڪمري ۾ پکي وغيره جي ضرورت نه رهندي آهي. هن کي روشندان به چوندا آهن.

## حوالا
بادل (رسالو)

لو ):”-بادل-“ نالي هڪ ماهوار باتصوير رسالو سيپٽمبر 1965ع ۾ جان محمد نوناري، عمرالدين بيدار ۽ ٻين ڪجهه اديبن ۽ ادب دوستن حيدرآباد مان ڪڍيو. هيءُ اُن دور جو هڪ اهم ادبي رسالو هو، جنهن ۾ سياست، ادب، -جاسوسي ادب-، فلمن ۽ ٻارن بابت مواد ڇپجڻ شروع ٿيو. هن رسالي جو پهريون -ايڊيٽر- عمرالدين بيدار رهيو. ڪجهه عرصي لاءِ عبدالرحمان پليجو به هن رسالي جو -ايڊيٽر- ٿيو. هڪ چڱو عرصو مشهور فلمساز غلام حيدر صديقي هن رسالي جو اعزازي نگران رهيو، بعد ۾ وري عمرالدين بيدار ۽ پوءِ عبدالحق عظيم هن رسالي جا -ايڊيٽر- ۽ قمر ڪوهستاني، فهميده حسين ۽ شهزادو گلفام اسسٽنٽ -ايڊيٽر- رهيا. 
هن رسالي نه رڳو سنڌي ادب ۽ ٻوليءَ بابت شاهڪار تخليقون ۽ مقالا شايع ڪيا، پر علمي ادبي بحث، ادبي -تنقيد-، سنڌيءَ ۾ فلمي ادب ۽ ٻارن جي مواد کي همٿائي وڏي مقبوليت حاصل ڪئي. امرجليل ۽ اي. جي اُتم جي بحث، رسول بخش پليجي جي ڪهاڻي ”-پسي ڳاڙها گل-“ تي محمد ابراهيم جويي جي -تنقيد-، شخصيتن جو تعارف، سراج ميمڻ ۽ پروفيسر علي نواز جتوئيءَ جي لسانيات جي موضوع تي ڏي وٺ ۽ فلمي مواد هن رسالي جي جان هئا. هن رسالي سان نامور اديبن محمد ابراهيم جويي، سراج، تنوير عباسيءَ، امداد حسينيءَ، غلام علي الانا، ابن -الياس- سومري، شمس الدين عرساڻيءَ ۽ ٻين جو قلمي سهڪار رهيو.

## حوالا
بادل جمالي

**بادل جمالي**  پاڪستان ٽيليويزن ڪارپوريشن ڪراچي اسٽيشن جو سينيئر پروڊيوسر رهي چڪو آهي ۽ سنڌي ٻوليءَ جي تخليقي ۽ منفرد ڪهاڻيڪار طور سڃاتو وڃي ٿو.

هن 29 جون 1947ع تي بکر جمالي جي ھڪ ڳوٺ شھداد جمالي، نيو سعيد آباد، ضلعي مٽياريءَ  ۾ جنم ورتو. پنهنجي ڳوٺ جو پهريون مئٽرڪ پاس، گرئجوئيٽ ۽ ماسٽرس ڊگري حاصل ڪيل شخص آهي. ڪراچي يونيورسٽيءَ مان سنڌي ادب ۾ ايم. اي ڪيائين. هيءُ پي. ٽي وي ڪراچي اسٽيشن تي 1974ع ڌاري اسڪرپٽ سيڪشن ۾ ڀرتي ٿيو هو، ان دوران هن پنهنجي وڌيڪ تعليم خانگي طرح جاري رکي.

1985ع ۾ پي. ٽي. ويءَ تي اسسٽنٽ پروڊيوسر مقرر ٿيو ۽ پنهنجيءَ محنت ۽ صلاحيت سان 1989ع ۾ پروڊيوسر ٿيو بعد ۾ سينيئر پروڊيوسر ٿيو. پي ٽي ويءَ جا سمورا پروگرام، موسيقي، اسٽيج شو، ڊراما، ٻارن جا پروگرام، لانگ پلي، پورٽريٽ ۽ ادبي پروگرام ڪري چڪو آهي. پي. ٽي وي ٽئين چئنل تي ”ادبيات“ جو سنڌي پروگرام به سندس هٿ ۾ هو. هن وقت رٽائر زندگي گذاري رهيو آهي. 
بادل -جمالي- 1975ع ۾ ڪهاڻيون لکڻ سان ادبي دُنيا ۾ پير پاتو. هن وقت تائين سندس ڪهاڻين جا مجموعا (1) ’پاڙي ناهه پروڙ‘ (1980ع) ۽ (2) ’سنگرام‘ (1987ع) ڇپجي چڪا آهن. سندس ڪهاڻين جي مجموعي ’پاڙي ناهه پروڙ‘ تي کيس سگا گولڊ ميڊل به مليو هو. هن چار ڪتاب: (1) ’چار ڪهاڻيڪار، چار نقاد‘ (2) ’چونڊ سنڌي ڪهاڻيون، 1975ع کان 1980ع تائين ۽ منصور پبليڪيشن جا ”ٻه ڪهاڻي نمبر“ (ڪتاب) مرتب ڪيا آهن.

## حوالا
بادل فقير ديھ

ضلعي سکر، تعلقي روهڙيءَ ۾ هڪ ديهه، جنهن ۾ فقط هڪڙو ڳوٺ -آباد- آهي.

## حوالا
بادل واھ ديھ

تعلقي ۽ ضلعي جيڪب آباد ۾ هڪ ديهه جو نالو، جنهن ۾ ’عبدالعزيز -جتوئي-‘ ۽ ’ڏاتو خان رند‘ ٻه ڳوٺ -آباد- آهن.

## حوالا
بادل (فلم)

هيءَ سنڌي فلم 8 نومبر 1972ع تي رليز ٿي. هن فلم جو هدايتڪار غلام حيدر صديقي، فلمساز اسماعيل ميمڻ ۽ موسيقار امداد حسين هو. فلم ۾ وسيم، سعيده، ملڪ انوکي، عبدالحق ابڙي، احمد علي، اي -آر- -بلوچ-، چڪوري، ساقي، -جمن- ۽ مشتاق مغل اداڪاري ڪئي. هن فلم جو افتتاح لاڙڪاڻي جي نگار سئنيما ۾ ٿيو هو.

## حوالا
بادل (شخصيت)

سندس اصل نالو ميرمحمد نهڙي آهي، پر ادبي نالي ”-بادل-“ سان سڄيءَ سنڌ ۾ نئين ٽهيءَ جي سٺي شاعر جي حوالي سان سڃاتو وڃي ٿو. هن جو -جنم- پٿوري شهر، تعلقي عمرڪوٽ ۾ ٿيو، -جتي- هاءِ اسڪول ٽيچر آهي. -بادل- خاص ڪري غزل، نظم ۽ نثري نظم سٺا لکي ٿو، جيڪي اڪثر ادبي رسالن ۾ ڇپبا رهن ٿا.

## حوالا
بادلو (ڪپڙو)

**بادلو** زري (ڀرت لاءِ)، مُقيش. ريشم ۽ زريءَ جي تار سان اُڻيل ڪپڙو. هيءُ ڀرت جو قسم آهي. هيءَ چانديءَ جي تار بہ هوندي آهي ۽ ڪوڙي پنيءَ جي تار بہ هوندي آهي. بادلو هر رنگ ۾ ملندو آهي.

## حوالا
بادل ۽ برسات

سنڌ موويز جي پهرين پيشڪش هيءَ سنڌي فلم پيار ڪهاڻيءَ تي ٻڌل هئي، جيڪا 7 فيبروري 1975ع تي رليز ٿي. هن فلم جو هدايتڪار اي ڪيو پيرزادو، موسيقار غلام نبي- عبداللطيف ۽ فلمساز اي. ايم عباسي هو. فلم ۾ اداڪار طور وسيم، اي. -آر- -بلوچ-، قادو شيدي، ابو -بلاول-، چنگاري، شمس الدين، رحيم شورو، عشرت حسين، ملڪ انوکو، -اسد قريشي- ۽ عبدالحق ابڙو شامل هئا. هيءَ فلم ڪراچيءَ جي لائيٽ هائوس، خيام ۽ سنگيت سئنيمائن سان گڏ راحت سئنيما حيدرآباد ۽ شاهه ٽاڪيز سئنيما ٽنڊي آدم ۾ پردي تي ڏيکاري ويئي.

## حوالا

زمرو:ڀارتي فلمون
زمرو:سنڌي ٻولي جون فلمون
بادل ۽ بوندون

هيءُ ڪتاب مشهور شاعر محمد خان غنيءَ جي بيتن جي شاعريءَ جو مجموعو آهي. ڪرائون سائيز واري هن ڪتاب جي ڪچي جلد ۾ 156 صفحا آهن ۽ قيمت اڍائي رپيا ڄاڻايل آهي. ڇاپو پهريون، اداره ”روح ادب“، -جمالي- پرنٽنگ پريس، حيدرآباد مان سال 1960ع ۾ شايع ڪيو.

## حوالا
بادلو (ٿانءُ)

پِتَل جي ٺهيل هڪ قسم جي گُگهي، جنهن جي مٿان ڪپڙو چڙهيل هوندو آهي. ماڻهو عام طور مسافريءَ ۾ پاڻي -ٿڌي- رکڻ لاءِ کڻندا آهن. ’بادلو‘، ’هرڌات‘ يا ’ڪُٽ‘ مان به ٺهندي آهي، جنهن ۾ -پاڻي- اڪثر -ٿڌو- رهندو آهي.

## حوالا
بادليئو

**بادليئو**، هيءُ لوڪ گيت خاص ڪري ٿر جي مارو ماڻهن ۾ مقبول آهي، جيڪو وسڪاري جي مند ۾ چوندا آهن. هيءُ گيت عورتون ڳائينديون آهن. هن گيت ۾ ڄڻ تہ وسڪاري جي اُميد جو اظهار ڪيو ويندو آهي. جديد شاعرن مان شيخ اياز، تاجل بيوس ۽ نوجوان شاعر خير محمد ’ڪوي‘ (جهمپير واري) هن عنوان سان جديد گيت لکيا آهن. 

ٿري بادليئي جا ٻول هيٺينءَ طرح آهن: 
:بادليئا! تون برس، امراڻي ري ڏيس، 
:تو بنا هاري، هريئا نه کيڙي، 
:تو بنا هيڪلي ڦري ڀتوئاري. 

(اي ڪڪر! تون عمرڪوٽ تي اچي وس، توکان سواءِ هاري ٻني نٿا کيڙين ۽ تو کانسواءِ ڀتوئاري (هارياڻي، جيڪا ٻنيءَ تي ڪم ڪندڙن لاءِ ماني/ ڀتو کڻي ويندي آهي) پريشان آهي).

## حوالا
بادو درويش

حيدرآباد شهر جي ويجهو، ناهين جي ڳوٺ ۾ درويش بادو دفن ٿيل آهي، جو مخدوم نوح جو مريد هو. چون ٿا ته جڏهن پهرين پهرين اچي مخدوم وٽ مريد ٿيو، تڏهن هن چيس ته ”ڪلمو پڙهه“؛ ڪلمي پڙهڻ سان مڇيءَ وانگر ڦٿڪڻ لڳو ۽ بيهوش ٿي ويو ۽ مُئن وانگر سُڪي ويو. اندر حجري ۾ کڻي ويس. ٽي ڏينهن انهيءَ حال ۾ پيو رهيو. پوءِ اٿيو ۽ انهيءَ کان پوءِ ڪامل ولي ٿي پيو.

## حوالا
وڏڦ

thumb|وڏڦ
فارسي ٻوليءَ ۾ **سؤنفن** کي **باديان** چوندا آهن، جيڪي گهڻو ڪري پساري يا طبيب ڪم آڻيندا آهن. سنڌيءَ ۾ هن وکر کي **سؤنف**يا **وَڏڦَ** چوندا آهن.

سؤنف (نالا: ع. رازيانج، ف. باديان، ھ. وغيره، سؤنف، ولان بزرگ ۽ مارثون) جـَـوَن جي داڻن وانگر مگر سنهڙا، سائي ۽ ڀوري رنگ جا داڻا ذائقي ۾ مٺا تيز ٿيندا آهن.

## طب
**خاصيت**: بلغمي، صفراوي ۽ سوداوي خلطن لاءِ منضج آهي. هن کي ڪاڙهي پيارڻ سان کنگهه، دمڪشي، دستن، ٻرهل کي فائدو ٿئي ٿو.

سيني جي بلغم کي پچائي تحليل ڪري ٿو. جگر، ٻرهل، گـُـردن ۽ مثاني جي سدن ۽ وائي باديءَ کي تحليل ڪري ٿي. قولنج، پاسي جي سور، پراڻن ۽ نون تپن لاءِ مفيد آهي، معدي جي بخارن کي دماغ ڏانهن وڃڻ کان روڪي ٿي. هن جي پاڙ حيض ۽ پيشاب جاري ڪري ٿي. وائي بادي، هڏين ۽ پاسرين جي سور لاءِ مجرب آهي. کاڌي کي هضم ڪري ٿي، ڇتي ڪتي جي چڪ کان پوءِ ٿيل ڦٽ لاءِ هن جو مرهم فائدي وارو آهي..

## حوالا

زمرو:مصالحا
زمرو:طبي ٻوٽا
باڊڻِ

**باڊڻِ** جوئر جو هڪ قسم. ڀنگ جو هڪ قسم. 
”باڊڻ کان مون بس ڪئي، ههڙي جڏي جُوارِ“ 
(ڄام خان)

## حوالا
باديان خطائي

هيءُ هڪ قسم جو ميوو آهي، جنهن جو -ٻج- ڪم ايندو آهي. اهو -ٻج- ذائقي ۾ سؤنف جهڙو ٿيندو آهي، تنهن ڪري هن وکر کي -باديان خطائي- چوندا آهن. طبي لحاظ سان هيءُ وکر وائيءَ ۽ باديءَ کي تحليل ڪري ٿو. -ان- کان سواءِ حڪمت جي ٻين گهڻن ڪمن ۾ ڪم اچي ٿو.

## حوالا

زمرو:مصالحا
بار ميرا

هندن جي هڪ ذات جو نالو، جنهن ذات جا اڪثر ماڻهو ٿرپارڪر ۾ رهن ٿا، جيڪي اصل ۾ ”ٻاهڙ مير“ جا آهن.

## حوالا

زمرو:ذاتيون
بار (سامونڊي کاري)

بار / ٻار: سامونڊي کاري. شاهه جي رسالي جي سُر سامونڊي ۾ لفظ آيل آهن ”-بندر- -بارو- بار“ يعني -بندر- ته هر بار تي آهن، پر اُهي -بندر- جيڪي ”مَلِي“ نالي بار (ملي بار= مالا بار) تي آهن، -تن- جو مُلهه ئي ڪونهي.
لغت جي لحاظ سان لفظ ’بار‘ جي معنيٰ وڌيڪ -تحقيق- طلب آهي. سامونڊي ڪناري واري اصطلاح ۾ غالباً ’بار‘ اها ڀيڻي، -جتي- ندي اچي ڇوڙ ڪري ۽ هڪ قسم جي کاري يا ’نارِ‘ ٺاهي، جنهن مان ٻيڙين جي اچڻ وڃڻ جي سهوليت ٿئي ۽ ’-بندر-‘ جو بنياد پوي. 5 صدي هجريءَ (11 صدي عيسويءَ) جي شروع ۾ سنڌ جي سامونڊي ڪناري وٽ سنڌونديءَ جي هڪ ڇوڙ جو نالو ’منهن برا‘ (يعني ’منهن بار يا منهن -باري-‘) ڪم آندو ويو آهي، جيڪو شايد ”مالا بار“ لنظ ئي آهي.

## حوالا
باڊھ

**باڊھ**:  شھر موهن جو دڙو کان 15 ڪلو ميٽر (15Km) اولھ ۾ نصير آباد جي اوڀر ۾ واقع آھي. لاڙڪاڻي ضلعي جو شهر آھي. ڪوٽڙيءَ کان ڪوئيٽا ويندڙ ريلوي لائين تي هڪ اسٽيشن واپار جي منڊي، خاص ڪري چانورن جي خريداريءَ جو مشهور مرڪز آهي. هتي هر سال شعبان جي مهيني ۾ پير تقي شاهه جيلانيءَ جو ميلو لڳندو آهي، جنهنڪري شهر جي ڪاروبار ۾ واڌارو ٿيندو آهي. -باڊهه- شهر لاڙڪاڻي، جي تعلقي ڏوڪري ۽ قمبر- شهدادڪوٽ ضلعي  تعلقي نصيرآباد جي سرحد تي آهي، -ان- کانسواءِ هيءُ شهر لاڙڪاڻي ۽ دادو ضلعن جي ميل واريءَ جاءِ تي پڻ آهي.

## تاريخ
.
ڪلهوڙن جي حاڪميت ۾ باڊهه کي سرڪاري منزل گاهه جي حيثيت حاصل هئي. مقامي ماڻهن کان مليل ڄاڻ موجب ميان گاجيءَ جو مرڪز پڻ باڊهه جو شهر هو. اُن وقت باڊهه شهر ماڻهن جي نقل وحرڪت ۽ اچ وڃ جو خاص ذريعو هو.

## باڊھ ۾ واقع ڳوٺ
باڊھ ھڪ يونين ڪاؤنسل آهي جنھن جي حدن ۾ واقع ڳوٺن ۾ شامل آهن ھرھڪ: ***[[مسڻ]]*** , *[[انبپور]]* ، ٻلاڻين، جوڳي، لڌاڻين، دڙا، ننڍي وھڻين، وڏي وھڻين،   بروھي ۽ گند.

## حوالا
باراني پوک

: مينهن جي پاڻيءَ تي ٿيندڙ پوک کي ”باراني“ پوک چوندا آهن. ڪامياب -باراني پوک- لاءِ گهٽ ۾ گهٽ ڏهن کان پندرهن -انچ- سالياني -برسات- هجڻ ضروري آهي. سنڌ ۾ -ٿر- ۽ ڪوهستان وارا خطا گهڻو ڪري -باراني پوک- تي مدار رکن ٿا. چوندا آهن ته ”وُٺو ته ٿر، نه ته بر“. سنڌ ۾ سالياني -بارش- وڌ ۾ وڌ پنج -انچ- ٿئي. ڪڏهن ڪڏهن ته لاڳيتو سالن جا سال -برسات- ڪانه پوي. انهيءَ ڪري اهي علائقا سدائين ڏڪار واريءَ حالت ۾ هوندا آهن. -ٿر- ۽ ڪوهستان ۾ -باراني پوک- ۾ تِرَ، مُڱ، جوئر ۽ -ٻاجهر- جو فصل، گوار، گدرا، ريڀڙ ۽ ڇانها ٿيندا آهن.

## حوالا
قنديل بلوچ

This page is machine translated from Google Translate , please translate it from the English Wikipedia

**فوزيه عظيم** (1 March 1990ع-15 جولاءِ 2016) هڪ پاڪستاني ماڊل هئي. هن سوشل ميڊيا تي **قنديل بلوچ** طور سندس روزانو مختلف اختلافي معاملن تي وڊيو ۽ تصويرون شيئر ڪرڻ سان مشهوري ماڻي.
بين الاقوامي ميڊيا جھڙوڪ فرانس پريس ايجنسي هن کي آمريڪي ماڊل ۽ اداڪارا ڪيم ڪارداشيان سان ڀيٽ ڏني.

## پيدائش

قنديل بلوچ ڊيرا غازي خان جي هڪ غريب خاندان ۾ پيدا ٿي، هن جا 12 ڀائر ۽ ڀيڻون هيون.

## زندگي
قنديل بلوچ جي پهرين شادي 17 سالن جي عمر ۾ ٿي. اذيت پسند هئڻ جي الزام هيٺ آيل مڙس کان الڳ ٿي دارالمان ۾ پناهه ورتائين. هن کان پوءِ هن ڪيترن ئي هنڌن تي نوڪري ڪئي. شروعات ۾ هن ٽي وي تي نعت به ڳايا. پوءِ 2013ع ۾ هڪ مشهور ٽي وي شو Idol Pakistan ۾ آڊيشن به ڏنائين.

## اختلافي وڊيوز
سڀ کان تازو قنديـل سوشل ميڊيا ۽ ٽي وي تي ٻيھر بحث ھيٺ آئي جڏنھن هوءَ مفتي عبدالرحيم قوي سان هڪ هوٽل جي ڪمري ۾ سندس ايمان آڻڻ جي باري ۾ وڌيڪ سکڻ لاء وئي،جنهنڪري ٻنهي جي وچ ۾ لهه وچڙ سڀني تي طاري ٿي وئي ۽ سوشل ميڊيا جي پليٽ فارمن تي ٻنھين جا فوٽو آن لائن ويا. هن مفتي صاحب جي دستخط سان هڪ ٽوپي پڻ پاتي
. ھي سماجي ميڊيا ۾ پکڙيل آهي ته هن قومي ڪرڪيٽ ٽيم جي کٽ لاء ناچ پٽي ڪرڻ جو واعدو ڪيو، ۽ سندس ناچ ۾ ھن وقف ڪيو ڪرڪيٽر شاهد آفريدي لاءِ جڏهن پاڪستان جي Twenty20 تي 19 ڀارت خلاف ميچ مارچ 2016. هوء به سماجي ميڊيا تي آئي پٽي ناچ جنهن جي سوز نڪري جي حوالي سان به منگتو جاري ڪيو هو، پر پاڪستان جي شاديء جي گم ٿي وئي آهي. ڪجهه هندستان جي ميڊيا سندس مقابلو پونم پانڊي سان ڪيو ويو 

## انسپائريشنز
تڪراري اينڪر مبشر لقمان ، ھنکان هڪ انٽرويو ۾ پڇيو تھ هوءَ ڪنهن مان متاثر آهي ته ھن راکي ساونت ۽ پونم پانڊي کي سندس اتساهيندڙ طور تي ٻُڌايو. هنکي ڪيترن ئي تنظيمن، ميڊيا گروپن سندن شوز ۾ ڪم ڪرن لاءِ چيو ته جيئن هو پنهنجي چينلن جي خصوصيت کي پنهنجي TRP ۾ اضافو ڪري سگهن.

## قتل
26 سالن جي قنديل بلوچ کي سندس ڀاءُ ملتان ۾ 15 جولاءِ ، 2016 تي، غيرت جي نالي ۾ قتل ڪري ڇڏيو.

## حوالا

زمرو:1990ع جون پيدائشون
زمرو:2016ع جون وفاتون
زمرو:پاڪستاني فيميل سنگرز
زمرو:پاڪستاني ماڊل عورتون
زمرو:بلوچ ماڻھو
زمرو:ڪراچي جا ماڻھو
زمرو:فيمينسٽ پاڪستاني
باراغ ديھ

**''باراغ ديھ**، ضلعي جيڪب آباد جي تعلقي ڪنڌڪوٽ ۾ هڪ ديهه، جنهن ۾ ’مدد خان‘، ’طاهر‘، ’دوست علي‘، ’الف خان بجاراڻي‘، ’مراد نندواڻي‘، ’بهاول خان‘، ’نورحسن خان‘، ’پيروزخان‘، خدابخش‘ ۽ ’حمزو خان‘ نالي ڳوٺ آباد آهن.''
## حوالا

زمرو:سنڌ جون ديھون
باران ماٿري

ڪَرچات جي ڀرسان کيرٿر سلسلو ختم ٿئي ٿو ۽ اتان ’ڪانڀوءَ‘ جون ٽڪريون شروع ٿين ٿيون. کيرٿر جي ڏاکڻئين ڇيڙي وٽ ماٿريءَ جي ٻئي پاسي ”باران نئن“ (نئن بارڻ) وهندي آهي، جيڪا پهريائين کيرٿر جي ڪَڇ ڏئي هڪ ميدان ۾ وڃي ڇوڙ ڪري ٿي، جنهن جي اولهه ۾ ’ڪانڀوءَ‘ ۽ -اوڀر- ۾ ’لڪي‘ سلسلي جون ٽڪريون آهن. اها نئن ٻنهي سلسلن سان وهندي وڃي ٿاڻي بولاخان پهچي ٿي ۽ اتان لائيڊ واري لڪدار واٽ وٽان ٻاهر نڪري ٿي. هن واديءَ مان ڪيترائي آمد و رفت جا رستا گذرن ٿا. -تن- مان ٻن جو ذڪر تمام ضروري آهي، پهريون رستو ڪرچات جي -اوڀر- ۽ باران نئن جي الهندي ڪَر ڏيو ڪراچيءَ وڃي ٿو ۽ ٻيو رستو کجور وٽان نئن جي صورت اختيار ڪري ڪرچات جي ڏکڻ -اوڀر- ڏس تي نڪري عارب ٿاڻي کان ٿيندو، وڃي ڪوٽڙيءَ پهچي ٿو. اڳ ۾ بيان ٿيل هڪ رستي ڇاڙهه کجور کان اولهه طرف مڙي، تؤنگ کان ٿيندي، بلوچستان جي جهالاوان ضلعي جي دنگ تائين پهچي ٿي.

## حوالا
هيرا منڊي

لاهور ۾**هيرا منڊي** شهر جي اهڙي علائقي کي چوندا آهن ، جنهن ۾ زناڪاري جي غرض سان قحبہ خانا کليل هوندا هيا۔ هي شاهي محلہ جي نالي سان پڻ مشهور آهي۔ مغربي ملڪن ۾ اهڙن علائقن کي **ريڊ لائٽ ڊسٽرڪٽ** يعني *لال بتي ضلعا* چيو ويندو آهي۔

## تاريخ

مغلن جي دور ۾ هيرا ماني ناچ ۽ موسيقيءَ ۾ مشهور هئي. اهو شهر قبائلي ثقافت جو مرڪز هو. هتان جا ماڻهو بصري وندر ۽ موسيقيءَ لاءِ ايندا هئا، هو اڳتي هلي وزيراعظم ٿيو، پنهنجي حويلي ۽ نالي جي ڪري لاهور شهر جو هي حصو هيرا منڊي سڏجي ٿو.

## عصمت فروشي جو آغاز
برطانوي راڄ دوران پراڻي انارڪلي بازار ۾ انگريز سپاهين جي تفريح لاءِ ڪمرا قائم ڪيا ويا. ان کان پوءِ کيس لاهور گيٽ ۽ پوءِ ٽيڪسي گيٽ ڏانهن منتقل ڪيو ويو. انهن کي بعد ۾ موجوده هيرا منڊي جي ماڳ ڏانهن منتقل ڪيو ويو.

انهن کي بعد ۾ موجوده هيرا منڊي جي ماڳ ڏانهن منتقل ڪيو ويو.

زمرو:اندرون لاهور
زمرو:انگريزي محاورا
زمرو:ضلعو لاهور جا آباد مقام
زمرو:لاهور
زمرو:لاهور جا قصبا
زمرو:لاهور ضلعي جون آباد جڳھون
بارسلونا

**بارسلونا** (Barcelona ):اُتر -اوڀر- اسپين جو شهر -بارسلونا-، -ڀونوچ سمنڊ- جي ڪناري تي، -اسپين- جي قديم تاريخي، ثقافتي ۽ عيسائي -بشپ- جي مرڪز طور به مشهور آهي. هن شهر جي -آدمشماري- 50 لک کان وڌيڪ ٿيندي. رومين جي دؤر ۾ هيءُ شهر -اتر- -اوڀر- -اسپين- جي گاديءَ جو هنڌ هو. هي شهر سڀ کان پهرين ڪارٿيج وارن -آباد- ڪيو هو. هتي جا پراڻا آثار هن شهر جي قدامت جا مظهر آهن. 713ع ۾ مسلمانن هتي قبضو ڪيو. ليڪن 90 سالن بعد 801ع ۾ فرانس جي مشهور فاتح شارليمين جي پٽ لوئي پهرئين، هي شهر مسلمانن کان خالي ڪرائي ورتو، پر 856ع ۾ وري مسلمانن هن تي قبضو ڪيو. سن 1706ع ۾ ارل آف پيٽر برو هتي پنهنجو قبضو ڄمايو. سن 1808ع ۾ فرانس جي مشهور فاتح نيپولين بونا پارٽ هتي قبضو ڪيو. 1936ع ۾ جنرل فرانڪو، -اسپين- ۾ فوجي -انقلاب- آندو ته 1938ع تائين هن شهر تي زبردست بمباري ٿيندي رهي، جنهنڪري هزارين ماڻهو مري ويا. 1992ع ۾ -بارسلونا- اولمپڪ رانديون هتي ڪرايون ويون. هيءُ شهر فن، موسيقي، -ثقافت- ۽ حسن سبب سڄي -اسپين- ۾ منفرد حيثيت رکي ٿو. خوبصورتيءَ جي لحاظ کان پورو -بارسلونا- صوبو سڄي يورپ ۾ مشهور آهي. هتي جو پڪاسو ميوزيم ڏسڻ وٽان آهي. هتي ڳرين مشينن، آٽو موبائيل، دوائن، ريشمي ۽ اوني ڪپڙي جا ڪيترائي ڪارخانا قائم ڪيل آهن. -بارسلونا- جي پراڻي حصي ۾ رومي ۽ اسلامي طرز تعمير جا ڪئين نمونا موجود آهن.

## حوالا

زمرو:اسپين ۾ يونيورسٽي شهر
بارغ

بارغ کيرٿر جي بلند چوٽين مان هڪ آهي. هي ميهڙ شهر جي اولهه طرف آهي. هيءَ مٿانهين چوٽي، سرسبز گهاٽن ڪهوءَ جي جهنگلن سان ڍڪيل آهي. -ان- کان سواءِ هت پيش گهڻي انداز ۾ پيدا ٿيندي آهي. هتي ڪيترا ٻيا وڻ به موجود آهن. هن جو مٿاڇرو هموار ۽ وسيع آهي، جنهن کي ڪنهن حد تائين پڪي جي زمينن سان ڀيٽي سگهجي ٿو. -بارغ- جي آسپاس رهندڙ ذاتين ۾ ساسولي، چانڊيا، شاهاڻي ۽ -بوزدار- آهن. هي سنڌي، بلوچي ۽ بروهڪي -ٻولي- ڳالهائيندڙ ذاتيون آهن. حڪومت جيڪڏهن هن هنڌ کي -ٿورو- ڌيان ڏئي، ته هي سنڌ جو بهترين تفريح گاهه بڻائي سگهجي ٿو.

## حوالا
بارڪ زئي

**بارڪ زئي** دُراني پٺاڻن جو هڪ قبيلو. افغانن جي هڪ قبيلي جي رئيس ”زِيرڪ“ جا ٽي پُٽ هئا: پوپل، اَلڪو ۽ بارڪ. انھن ٽنھي مان مستقل قبيلا سڏيا ويا يعني پوپل زئي، الڪوزئي ۽ بارڪ زئي، جيڪي سدوزئي قبيلي کان پوءِ افغانستان جا حڪمران بنيا. انھن جي حڪمرانيءَ جي شروعات امير دوست محمد خان کان ٿي. امان الله خان کان پوءِ محمد نادرشاھ بادشاھ ٿيو. جيڪو امير دوست محمد خان جي ڀاءُ سلطان محمد خان جي اولاد مان هو.

## حوالا

زمرو:پشتون قبيلا
باراڻ نئن

سنڌ جي مشهور نئن جو نالو باراڻ / بارڻ، جيڪا کيرٿر جي ڏاکڻين ڇيڙي وٽ موجود ماٿري جي ٻئي پاسي کيرٿر -جبل- جي ڪڇ ڏئي هڪ ميدان ۾ وڃي ڇوڙ ڪندي آهي، جنهن جي اولهه ۾ ”ڪانڀو“ ۽ ”لڪي“ -جبل- جا سلسلا آهن. هيءَ نئن ٻنهي سلسلن سان گڏ وهي، ٻولهاڙيءَ وٽ سنڌونديءَ ۾ پوندي آهي. هيءَ نئن ”بارڻ“ جي نالي سان مشهور آهي ۽ سنڌ جي طويل ۽ تيز -ترين- نئين مان هڪ آهي.

## حوالا
باردانو

واپاري اصطلاح ۾ اهو ٻوجهو، جيڪو اناج، ڦٽين، بُهه وغيره وجهڻ لاءِ ڪم اچي. مثلاً ڳوڻ، ڪَٽو، ٻوجهو وغيره. عام ماڻهو اُن کي ”باڙدانو“ به چوندا آهن. گهڻو ڪري وڏن واپارين کي جيترين ڳوڻين جي گهرج هوندي آهي، انهن سڀني لاءِ لفظ ”-باردانو-“ ڪم آڻيندا آهن.

## حوالا
شھنشاھي بارگاھ

قديم دؤر ۾ ايران ۽ روم جي حڪومتن ۾ ”**درٻار**“ کي ”**بارگاھ**“ چيو ويندو هو. يعني اُها جاءِ جتي حاڪم ويهي پنهنجن وزيرن سان صلاح مصلحت ڪري، حڪومت جي انتظامي معاملن ۾ حُڪم جاري ڪري، عام ماڻهن ۽ فريادين جا فرياد ۽ عرضدارن جا عرض ٻُڌي، نہ رڳو پنهنجي رعيت جي سارسنڀال لهي، پر ٻاهران آيل سفيرن ۽ سوداگرن سان ملاقات ڪري. پوءِ اها جاءِ بادشاھ جو محلات بہ ٿي سگهي ٿو تہ علحده ايوان بہ ٿي سگهي ٿو. جيڪڏهن حاڪم اُنهي مقصد لاءِ تنبن ۽ شاميانن ۾ ويهي تہ اها بہ بارگاھ چئبي.

عربن وٽ اڳ ۾ ئي بارگاھ جو متبادل ”صُفه“ هو، جنهن کي ڪائونسل ۽ درٻار وغيره جي حيثيت حاصل هئي، انهيءَ حوالي سان عربستان جا”اَهل صفه“ مشهور آهن، جيڪي قومن ۽ قبيلن جا فيصلا ڪندا هئا ۽ راڄوڻي معاملن ۾ ڇيڙي نبيري ڪندا هُئا. اڳتي هلي خلفاءِ راشدين جي دؤر کان پوءِ امير معاويه اسلامي بارگاھ قائم ڪئي. بارگاھ ۾ باريابيءَ (داخلا) لاءِ 
ڪي شرط طئي هُئا، جيئن بارگاھ ۾ فقط اُهو داخل ٿي سگهندو، جنهن کي طلب ڪيو ويندو هو. هر عام و خاص کي بنا اجازت ۽ بنا طلب جي وَڃڻ جي اجازت نہ هُوندي هُئي. بارگاھ ۾ داخل ٿيڻ کان پوءِ بہ بنا اجازت جي هليو وڃڻ قابلِ سزا جُرم هوندو هو. حاڪم جيستائين بارگاھ ۾ ويٺو هوندو، سڀني کي ويهڻو پوندو.

آهستي آهستي بارگاھ جو لفظ خاص الله تعاليٰ جي حضور ۽ درٻار لاءِ استعمال ٿيڻ لڳو، جيڪو ادب خاطر ”بارگاھ اِلاهي“ اُچارجڻ لڳو ۽ اِهوئي اصطلاح اڄ ڪلھ دُعائن ۽ مناجات ۾ استعمال ٿيندو آهي. بارگاھ اِلاهيءَ وانگر ”بارگاھ رسالت“ بہ دعائن ۾ استعمال ٿيندو آهي.

## حوالا
بارگاھ (جاگرافي)

**''بارگاھ** نالي سان ضلعي سکر ۾ هڪ ديهه ۾ هڪ ڳوٺ آباد آهي. تعلقي روهڙيءَ ۾ هڪ ديهه، جنهن ۾ هيٺ ڄاڻايل ڳوٺ آباد آهن: ’رياض آباد‘، ’مٺو مَهر‘، ’صوڀو مهر‘، ’عيدن آباد‘، ’سلطان پتڻ‘، ’اوتارو رمضان فقير‘، ’شهبازي چاچڙ‘، ’جنگ مشين‘، ’اِرِيگيشن بنگلو‘. ساڳئي تعلقي جي ديهه چڪ نمبر 5 ۾ ’بارگاهه‘ نالي سان هڪ ڳوٺ آباد آهي.*
==*حوالا''==
## حوالا

زمرو:سنڌ جون ديھون
بارلو

**بارلو** ڳچيءَ ۾ پائڻ جو هڪ قسم جو ڳھ آھي، جيڪو گهڻو ڪري چانديءَ مان ٺھرايو ويندو آهي.

## حوالا
بارو ديھ

**بارو ديھ** ضلعي سکر، تعلقي روهڙيءَ ۾ هڪ ديھ آھي.

## حوالا

زمرو:سنڌ جون ديھون
باري (سلجهائپ)

* باري:تعلقي گهوٽڪيءَ ۾ هڪ ديهه، جنهن ۾ هيٺ ڄاڻايل 5 ڳوٺ -آباد- آهن: ’باري1، ’خدابخش -پتافي-‘، ’عظيم چاچڙ‘، ’حافظ عبدالسميع چاچڙ‘ ۽ ’-امام- بخش گبول‘. ضلعي جيڪب -آباد- جي تعلقي -ٺل- ۾ هڪ ديهه، جنهن ۾ ست ڳوٺ -آباد- آهن: ’درگاهي -جکراڻي-’، ’گلاب خان -بگٽي-‘، ’الهه بخش -جکراڻي-‘، ’جان محمد -جکراڻي-‘، ’-ٽڪر- خان -جکراڻي-‘، ’وزير خان -جکراڻي-‘ ۽ ’ٻيلو خان -جکراڻي-‘.

* باري (آستانو):باري- نالي سان تعلقي جوهيءَ ۾ ڏاڙهياري -جبل- تي هڪ درويش ”ٻاري پير“ جو آستانو آهي.

* باري:تعلقي شڪارپور جي هڪ ديهه، جنهن ۾ ڪُل ٻه ڳوٺ ’-امير آباد-‘ ۽ ’خدابخش عيساڻي‘ -آباد- آهن.

## حوالا
باريچا

باريجا/ **باريچا**: هيءَ ذات اصل ۾ سنڌ جي دادو ضلعي جي رهاڪو آهي ۽ اتان اچي لس ٻيلي جي دُريجيءَ واري ڀاڱي ۾ -آباد- ٿي آهي. هڪ روايت موجب باريچن جو وڏو ڏاڏو قلندر شهباز جو معتقد هو ۽ سندس تحمل سببان کيس ’-باري-‘ سڏيو ويو ۽ پوءِ سندس اولاد ’-باريجا-‘ يا ’باريچا‘ سڏجڻ لڳو. لسٻيلي ۾ باريچا ”فقير گهر“ ڪري ليکيا وڃن ٿا.

## حوالا

زمرو:سنڌ جون ذاتيون
بازار امير بيگ

اها -بازار- ترخانن جي دور ۾ ٺٽي شهر ۾ مرزا -جاني- بيگ جي لشڪر جي بخشيءَ ۽ سندس درٻار جي -امير-، مرزا -امير- بيگ جي نالي هئي. اهو -امير- سنڌ فتح ٿيڻ (1000ھ/1591ع) بعد مرزا جانيءَ بيگ سان گڏجي -اڪبر بادشاهه- وٽ به ويو هو ۽ پوءِ جڏهن وري سنڌ جو علائقو مرزا کي واپس مليو، تڏهن ٻين اميرن سان گڏجي هي به پٺتي موٽي آيو. 
پورچوگيزن جي حملي ۾ (963ھ/1555ع) -ٺٽي- اندر جيڪي شهيدن جا گنج ٿيا، انهن مان هڪ انهيءَ -بازار- ۾ به هو. پورچوگيزن انهيءَ -بازار- ۾ جيڪي مسلمان شهيد ڪيا، سي انهيءَ -بازار- ۾ ئي هڪ هنڌ دفن ڪيا ويا. پورچوگيزن جي حملي جو زور -ٺٽي- ۾ -جن- پنجن جاين تي زياده هو، -تن- ۾ اها -بازار- به هئي.

## حوالا
بازار ڍنڍ

هي ڍنڍ ضلعي ٽنڊي محمد خان جي تعلقي شاهه عبدالڪريم بلڙيءَ ۾ ملاڪاتيار ويجهو آهي. هي ڍنڍ پيڃاري واهه جي ڪنڌيءَ تي آهي. هن ڍنڍ ۾ مڇي ۽ پکيءَ جو شڪار جھجھو ٿئي ٿو. -ان- ئي علائقي ۾ هڪ ٻي ڍنڍ راهين پڻ هن جي ويجهو آهي.

## حوالا

زمرو:سنڌ جون ڍنڍون
زمرو:پاڪستان جون ڍنڍون
بازار قصايان

ٺٽي شهر جي مشهور بازار، جيڪا ترخانن جي دور ۾ ٺٽي شهر جي ڏاکڻي حصي ۾ هئي. ٻاهران جيڪي ماڻهو شهر ۾ داخل ٿيندا هئا، -تن- کي هن -بازار- مان لنگهڻ کانسواءِ ٻيو گس نه هوندو هو، تنهنڪري هندو واپارين کي انهيءَ علائقي مان گذرڻ تي تڪليف ٿيندي هئي، جو عام طرح هن -بازار- ۾ ڳائي گوشت جو گهڻو وهنوار هو. 
نواب مريد خان، جيڪو نئون مسلم هو، -ٺٽي- شهر ۾ آيو، تڏهن هن شهر جي قاضي محمد حسين ڏانهن پيغام موڪليو ته مون سان گڏ راجپوت گهڻي تعداد ۾ آهن، تنهنڪري في الحال احتراماً گوشت جي -بازار- -بند- ڪرائجي. پر قاضي صاحب گوشت جي دڪانن -بند- ڪرائڻ بجاءِ دڪانن کي وڌيڪ سينگارڻ جو حڪم ڏنو. مجبور ٿي نواب صاحب کي، راجپوت لشڪر سميت انهيءَ -بازار- مان لنگهي حاڪم ڏانهن وڃڻو پيو.

## حوالا
باريجي ديھ

ضلعي ميرپورخاص جي تعلقي ساماري ۾ هڪ ديهه. هن ديهه ۾ هيٺيان ڳوٺ آهن: ’بسوُمل‘، ’سعيد خان‘، ’-اوطاق- آتومل‘، ’سومار دل‘ ۽ ’صاحب خان لاشاري‘.

## حوالا
باز محمد جوڻيجو

ڊاڪٽر -باز- محمد جوڻيجو 1947ع ڌاري، ضلعي دادوءَ جو ڳوٺ ”-پاٽ-“ ۾ پيدا ٿيو. ابتدائي ۽ ثانوي -تعليم- پنهنجي ڳوٺ مان حاصل ڪرڻ کان پوءِ، 1970ع ۾ يونيورسٽي آف پنجاب مان بي. وي. -ايس- سي ۽ بي. -ايس-. سي (اي- ايڇ) جي ڊگري حاصل ڪيائين. 1975ع ۾، سنڌ يونيورسٽيءَ مان، ايم. -ايس-. سي ڪيائين. 1970ع کان 1973ع تائين، وٽنري اسسٽنٽ سرجن جي حيثيت سان پڻ ڪم ڪندو رهيو. 1977ع تائين ڪيوريٽر، زولاجيڪل گارڊن حيدرآباد جي عهدي تي فائز رهيو. -ان- کان پوءِ 1983ع تائين اسسٽنٽ ڊائريڪٽر ۽ 1989ع تائين ڊزيز انويسٽيگيشن آفيسر رهيو. 1993ع تائين سينٽرل وٽرنري ڊائگنوسٽڪ سينٽر ٽنڊي ڄام ۾ ڊائريڪٽر ۽ -ان- بعد ڊائريڪٽر وٽرنري سنڌ رهيو. -ان- بعد سنڌ جي ائنيمل هسبينڊريءَ جو ڊائريڪٽر به رهيو. ڊاڪٽر -باز- محمد جوڻيجي، سنڌ ائنيمل هسبينڊريءَ کي متعارف ڪرائڻ لاءِ، سنڌ جي ڪيترين ئي اخبارن ۽ رسالن ۾ پنهنجون قلمي ڪوششون -جاري- رکيون. سندس ڪاوشن ۽ ڪوششن سان، ڊيري فارمر ۽ -ان- ڪم ۾ دلچسپي رکندڙ ماڻهن لاءِ ”ڊيري گائيڊ“ نالي هڪ ڪتاب ڇپجي چُڪو آهي، جيڪو هن ڊاڪٽر عابد -ٿهيم- ۽ ڊاڪٽر سعديه سان گڏجي تيار ڪيو.

## حوالا
بازيد پور

تعلقي ڪنڊياري ضلعي نوشهري فيروز ۾ هڪ ڳوٺ ۽ هڪ ديهه جو نالو.

## حوالا
بازيگري

**بازيگري** رسيءَ تي چڙهي حيرت انگيز ڪرتب ڏيکاريڻ. اڪثر ميلن ملاکڙن ۾ بازيگر ماڻهن کي وندرائڻ لاءِ ڪرتب ڏيکاريندا آهن.

## حوالا
بازيگر ٻولي

بازيگر (Bazigar) ٻولي: هن ٻوليءَ جا هندوستان توڙي پاڪستان ۾ ڳالهائيندڙ رهن ٿا. 1981ع جي رپورٽ موجب هندستان ۾ هن ٻوليءَ جي ڳالهائيندڙن جو انگ 58236 هو. هي ٻولي هندوستان جي هرياڻا، چندي ڳڙهه، دهلي، گجرات، هماچل پرديش (Humachal Pardesh) ۽ پنجاب ۾ ڳالهائي وڃي ٿي. جنهن ۾ پاڪستان جي ڪشمير (Kashmir) واري حصي ۾ هن جي ڳالهائڻ وارا موجود آهن. جيڪي گهڻو ڪري بازيگريءَ جو ڌنڌو ڪن. 

هي ٻولي دراوڙي آڪهه جي ٻولين مان آهي. بازيگر ذات آهي. هي گهڻو ڪري بازيگريءَ جو ڪم ڪن. اهي پنجابي ۽ هندي ڳالهائين. تعليم ۾ هڪ سيڪڙي کان گهٽ آهن.

## حوالا

زمرو:انڊيا جون ٻوليون
زمرو:دراوڙي ٻوليون
بازيگر قبيلو

هڪ قبيلي جو نالو، جيڪي اڪثر کيل تماشو ڪري گذران ڪن. تعلقي لاڙڪاڻي جي ديهه ”شاهنواز“ ۾ بازيگرن جو ڳوٺ موجود آهي.

## حوالا

زمرو:سنڌي قبيلا
باس

سُکا. نذر. مذهبي اصطلاح ۾ اها شيءِ، جيڪا خدا تعاليٰ، ڪنهن درويش يا بزرگ پير فقير جي مڃتا ۾ باسيل هجي، انهيءَ اميد سان ته جي مراد پوري ٿئي ته هيءَ خيرات ڪبي، ڪا ڪُني ڪبي. خوشي ڪبي يا ڪو صدقو ڪڍبو.

اڪثر اهو عقيدو عام آهي ته -باس- باسيل هوندي ته -ان- جي پوري ٿيڻ تي ضرور ڏجي، نه ته چوندا آهن ته -باس- نه ڏيڻ سان نقصان ٿيندو. تنهنڪري عام ماڻهو ڪنهن درگاهه يا مرشد جي مزار تي وڃي پڙ چاڙهين، لنگر رڌي فقيرن کي کارائين ۽ اهي سڀ رسمون ڳائي وڄائي ادا ڪيون وينديون آهن.
 
هندو اهڙي رسم يا عقيدي کي منت يا منٿ ڇون.

## حوالا
باسٽل

باسٽل (Bastille ):وچولي زماني ۾ فرانس جو مشهور تاريخي قلعو، جيڪو پيرس شهر ۾ قائم هو. هي قلعو فرانس جي -بادشاهه- چارلس پنجين چوڏهين صدي عيسويءَ ۾ ٺهرايو هو. هن قلعي جي اڏاوت جو مقصد انگريزن جي حملي کان بچاءُ ڪرڻ هو. اڳتي هلي قلعي کي جيل خاني ۾ تبديل ڪيو ويو. 17 ۽ 18 صديءَ ۾ هتي ڪيترا سياسي قيدي -بند- ڪيا ويا هئا. فرانس جي -تاريخ- ساز انقلاب دوران مڇريل ماڻهن، هن قلعي تي حملو ڪري نه رڳو قلعي کي نقصان پهچايو ۽ هزارين قيدي به آزاد ڪرائي ورتا. -ان- کانپوءِ قلعي کي -باهه- ڏني ويئي. بعد ۾ فرانس جي انقلابي حڪومت هن قلعي کي بلڪل ڊهرائي ڇڏيو.

## حوالا
بازو بندُ

**بازو بندُ** هڪ قسم جو ڳھُ آھي، جيڪو ٻانھن جي ٺُونٺ کان مٿي، ڏَوري تي ٻڌبو آهي. بازوبند ۾ لُڏندڙ جُهومڪا به ٿيندا آهن. هيءُ ڳھ سونَ يا چانديءَ مان ٺھندو آهي.

## حوالا
بازھر

**بازهر** (Bezoar ) هڪ قسم جو قيمتي پٿر، جنهن لاءِ چيو وڃي ٿو ته اهو هر قسم جي زهر لاءِ ترياق ٿئي ٿو. فارسي ٻوليءَ ۾ هن پٿر کي ”پازهر“ به چون ٿا. مشهور ڪيميادان ووهلر (1800ع کان 1882ع) ۽ ٻين سائنسدانن جي تحقيق موجب، هي پٿر، بازهر نالي ٻڪر جي پتي مان حاصل ڪيو وڃي ٿو. اهڙي پٿر جو بيان سڀ کان پهرين ارسطو پنهنجي ڪتابن ۾ ڪيو هو. ارسطو ته بازهر جا مختلف رنگ به بيان ڪيا هئا. ساڳئي وقت اهو به ٻڌايو هو ته چين، هندستان ۽ ڪجهه ٻين اوڀر وارن ملڪن ۾ به هي پٿر ملي ٿو. مشهور مسلمان سائنسدان جابر بن حيان بازهر کي ”ترياق“ جي معنيٰ ۾ استعمال ڪيو آهي. هن اهو به ڄاڻايو آهي ته هن پٿر مان ٻيون به ڪيتريون ئي دوائون تيار ڪري سگھجن ٿيون. ڪنهن به ماڻهوءَ تي ڪهڙي به زهر جو اثر ٿيندو هجي ته ان کي هي پٿر کارائجي. هي پٿر کائڻ کانپوءِ ان ماڻهو کي ترت گھڻو پگهر اچڻ شروع ٿي ويندو آهي. جنهنڪري زهر جو اثر ختم ٿي ويندو آهي. ”زهر مهره“ نالي پٿر ۾ به بازهر جھڙيون خوبيون چيون وڃن ٿيون.

فاد زهر کاڻي (نالا: ع. ترياق حجري، ف. ترياق کوهي، هه. وغيره پادزهر، حجر اسم ۽ لاذج.) هي گول داڻو جوهردار بيضوي شڪل تي پردا پردا ٿئي ٿو، جبلن جي کاڻين مان لڀندو آهي.

## طب
**خاصيت**: سڀني معدني ۽ حيواني زهرن لاءِ ترياق آهي. معدي، جگر ۽ دماغ کي طاقت ڏئي ٿو. گڙدن ۽ مثاني جي ضعف کي هٽائي ٿو، رت کي صفا ڪري ٿو، مني زياده ڪري ٿو. سوداوي بيمارين ۾ مفيد آهي.

## حوالا
باسڪٽ بال

thumb|upright|رانديگر باسڪٽ بال کيڏندي

**باسڪٽ بال**  ٽيمن واري راند آهي، جنھن جي شروعاتآمريڪا ۾  ٿي. هن راند ۾ ٻن ٽيمن جا پنج پنج رانديگر حصو وٺندا آهن. باسڪٽ بال راند جو پڙ يا ڪورٽ مستطيل شڪل جو ھوندو آھي ان جي ٻنهي سرن کان ڏهن ڏهن فوٽن جي ٻن ڊگهن لڪڙن يا پائپن تي هڪ تختو ۾ ھوندو آھي جنھن کي بيڪ بورڊ (Back board ) چوندا آهن.
thumb|upright|بيڪ بورڊ ۽ ٽوڪري 
ان تختي جي وچ ۾ 18 انچ قطر جو سوراخ ٿئي ٿو، جنهن ۾ ڄاري هوندي آهي. جنهن کي باسڪٽ يعني ٽوڪري چئبو آهي.سھا ٽوڪري زمين کان 10فٽ يا 4 ميٽرن تائين مٿي ھوندي آھي يا  ان مان بال کي ٽپائي پوائنٽ حاصل ڪئي ويندي آهي. مقرر وقت تائين جيڪا به ٽيم وڌيڪ بال اُن ٽوڪريءَ اندر ٽپائيندي آهي، اُن کي ڪامياب قرار ڏنو ويندو آهي.ھر ٽيم پنھنجي مخالف ٽيم کي بال ٽوڪري ۾ وجھڻ کان روڪيندي آهي. باسڪٽ بال جو قطر 24 سينٽي ميٽر يا 9.4 انچ ھوندو آھي.راند ۾ فيلڊ گول ٻہ پوائنٽن جي برابر ھوندو آھي ۽ جي ٽن پوائنٽن جي لڪير جي ٻاھران ڪيو وڃي تہ پوءِ ٽي پوائنٽن جي برابر ھوندو آھي. 
thumb|200px|باسڪٽ بال جو پڙ يا ڪورٽ
جيڪڏهن ڪو رانديگر قائدي جي خلاف ورزي ڪندو آهي تہ پوء مقرر وقت واري راند کي بند ڪري مخالف ٽيم کي فري ٿرو ڏبو آھي.فري ٿرو ۾ رانديگر بال کي مخالف ٽيم جي رڪاوٽ کان سواءِ بال ٽوڪري ۾ ڦٽي ڪرڻ جو موقعو ڏنو ويندو آھي. جي ٽوڪري ۾ پئجي ويو تہ ٽيم کي ھڪ پوائنٽ ملندي. جيڪا ٽيم مقرر وقت ۾ گھڻيون پوائنٽون اسڪور ڪندي آھي. جيڪڏهن ٻنھي ٽيمن جو اسڪور برابر ھوندو آھي ۽ راند جو وقت وڌائي سگھبو آھي. راند دوران رانديگر کي بال کي زمين تي ٽپ ڏياري اڳتي وڌائيندو آھي يا مھارت سان پنھنجي ٽيم ڀائي جي حوالي ڪندو آھي.
thumb|upright|رواہتي باسڪٽ بال جي تصوير
بال کي مسلسل ٽپ ڏياريندي رانديگر ٽوڪري جي طرف اڇليندو آھي يا ٽوڪري واري دائري ۾ اچي ٽپو ڏئي بال ٽوڪري ۾ وجھندو آهي. ٻي ٽيم جو رانديگر بآل ساڳي طريقي سان کان جي ڪوشش ڪندو آھي يا رڪاوٽ وجهندو آهي. جي بال کسي ويو تہ ساڳي طرح ٽوڪري ۾ وجھندو آھي يا پنھنجن ٽيم ڀائي جي حوالي ڪندو آھي تہ جيئن ٽوڪري۾ وجھي. راند دوران ھر ٽيم جا پنجئي رانديگر مختلف خاص ھنڌن تي بيھندا آھن. انھن ۾ سڀ کان ڊگھو رانديگر اڪثر وچ ۾ بيھندو آهي. عام طور تي راند کيڏڻ لاءِ ٽيمن ۾ ٽي ٽي، ٻہ ٻہ يا ھڪ ھڪ رانديگر ھوندا پر مقابلي واري راندين ۾ قائدي مطابق پنج پنج رانديگر لازم آھن.
ھي راند 1891 ۾ آمريڪا جي ڪيناڊائي آمريڪي جي ڪسرت واري استاد(gym teacher)جيمز نائيسمٿ(James Naismith) مئسچوسٽس رياست جي شھر اسپرنگفيلڊ ۾ ايجاد ڪئي جيڪا آھستي آھستي دنيا جي مشھور راند ٿي وئي. ھن راند جي واڌاري لاءِ دنيا ۾ مشهور ادارو نيشنل باسڪيٽ بال ايسوسيئيشن (NBA) آھي .ھي راند عورتون بہ شوق سان کيڏنديون آھن.

upright=1.8|thumb| 2006 جي FIBA جي عالمي مقابلي ۾ کٽيندڙ آسٽريليا جي باسڪٽ بال ٽيم

thumb|right|upright=1.45|باسڪٽ بال راند ۾ ڊربلنگ (dribbling) جو طريقو وڊيو ۾ ڏسو

## حوالا

زمرو:راند
زمرو:رانديون
زمرو:باسڪٽ بال
زمرو:ٽيم وارا راند
زمرو:وڊيو ڪلپس تي مشتمل مضمون
باسني

**باسني** چمڙي يا ڪپڙي جي ڳوٿري، جنھن ۾ پئسا وجهي چيلهہ سان ٻڌندا آهن. ان کي **بڊي** ۽ **واسڻي** بہ چوندا آهن.

## حوالا
باعد پير قبرستان

باعد پير (قبرستان): پني عاقل تعلقي جا ڪيئي قبرستان مشهور آهن، -جن- مان پير باعد جو قبرستان به آهي، جيڪو اٽڪل 85 ايڪڙن تي مشتمل آهي ۽ چيو وڃي ٿو ته سنڌ ۾ مڪليءَ کان پوءِ قدامت ۽ ايراضيءَ جي لحاظ کان وڏو قبرستان آهي. اتي ڪيترن بزرگن، جهڙوڪ: شيخ الله، پير احمد بناري، -بگو- شير ۽ پير باعد جا پراڻا روضا آهن. -ان- کان سواءِ هتي ميان عابد جهڙي عارف جي مزار، -انڍڙ- قبيلي جي مشهور سلطانن جون مزارون، ڪامڻ پير کانسواءِ ستين جو آستان به آهي. هتان جي ڪجهه مزارن جون سرون ملتان جي پراڻي شهر ۾ ڪم آيل سرن جهڙيون آهن. روايت آهي ته پير باعد بزرگ حضرت قلندر شهباز ۽ -جلال- سرخ بخاريءَ جو همعصر هو، هتي هڪ قديم اوڏڪي مسجد به ٺهيل آهي، جنهن لاءِ چيو وڃي ٿو ته حضرت شاهه عبداللطيف، لوءِ صاحبان جي سفر دوران هتي ترسيو هو. هن قبرستان جي ويجهو لال پير ۽ مخدوم صديق سيهڙ جا قبرستان به آهن. -باعد پير- جي ڀرسان قديم راوڙي سڙڪ ۽ هاڪڙي درياهه جي ڀيٽ جا نشان اڄ به چٽا ڏسڻ ۾ اچن ٿا. هاڪڙي جي پيٽ ۾ ڍنڍ جي صورت ۾ -پاڻي- اڄ به موجود آهي ۽ -پتڻ- يا -بندر- جا نشان ۽ ڏاڪا به ڏسڻ ۾ اچن ٿا.

## حوالا
باعيد

**''باعيد**، دادو ضلعي ۾ هن نالي سان ٻه ديهون آهن: هڪڙي تعلقي سيوهڻ ۾، جنهن ۾ ڄاڻايل ڳوٺ موجود آهن: ’جمالي‘ ’گل شير‘، علي حسن شاهاڻي‘، ’مڪيڪي‘، ’پيرزادو‘، ’آدرشيرو‘، ’کڏي‘، ’جرات‘، ’تاجو جي‘، ’ميرمحمد شيرو‘، ’طيب پيرزادو‘ ۽ ’حيات شاهه‘. ٻي ديهه تعلقي خيرپورناٿن شاهه ۾ آهي، جنهن ۾ هيٺيان ڳوٺ شامل آهن؛ ’باعيد‘، ’احمد خان لغاري‘، ’شاهي خان لغاري‘، ۽ ’گولي جو ديرو‘.''
## حوالا

زمرو:سنڌ جون ديھون
باعيد سانگي ديھ

تعلقي ۽ ضلعي لاڙڪاڻي جي هڪ ديهه جو نالو، جنهن ۾ هيٺيان 5 ڳوٺ -آباد- آهن: ’ڀيڏا‘، ’دولت کهڙو‘، ’-تاج- خان -جتوئي-‘، ’محمد رمضان -جتوئي-‘ ۽ ’فقير واهه‘.

## حوالا
باغ ديھ

هن نالي سان ضلعي لاڙڪاڻي جي تعلقي قنبر ۾ هڪ ديهه، جنهن ۾ هيٺيان ڳوٺ شامل آهن: ’-بٺي- لشڪر خان‘، ’لَئو‘، ’بختيار ٻرڙو‘، ’علي محمد شابراڻي‘، ’راضي خان -بجاراڻي-‘ ۽ ’-باغ- -بنگلو-‘.

## حوالا
باغ ۽ باغباني

هيءُ ڪتاب مرزا قليچ بيگ جو لکيل آهي، جنهن ۾ باغبانيءَ جي فن جي ڄاڻ ڏنل آهي. هن رايل سائيز ڪتاب ۾ 272 صفحا آهن. پهريون ڇاپو، گورنمينت سينٽرل بوڪ ڊيپو ڪراچيءَ طرفان سال 1897ع ۾ ڇپيو. هن ڪتاب جو ٻيو ڇاپو، سنڌي ادبي بورڊ، ڪراچي بورڊ جي پرنٽنگ پريس، حيدرآباد مان سال 1960ع ۾ ڇپايو، جيڪو ڊيمي سائيز ۾ 414 صفحن تي مشتمل آهي.

## حوالا

زمرو:سنڌي ادب
زمرو:مشهور ڪتابون
زمرو:ڪتاب
باغ آئينہ

شهنشاھ همايون، جڏهن (1542ع ۾) تباھ حال ٿي، ٿورن رفيقن ۽ عيال سميت اچي عمرڪوٽ پهتو، تڏهن عمرڪوٽ جي حاڪم راڻي ’ويرسال‘ سوڍي سندس آجيان ڪئي ۽ کيس پنهنجو ڪوٽ خالي ڪري ڏنائين. هن ئي ڪوٽ ۾ 14 آڪٽوبر 1542ع (رجب مهيني جي آچر ڏينهن 949ھ) تي شهنشاھ جلال الدين اڪبر ڄائو. عمرڪوٽ ۾ ڪجهه وقت رهڻ کان پوءِ همايون موجوده بدين ضلعي جي ’جوڻ‘ شهر ۾ اچي رهيو، جتي جي باغن ۾ ميون کان سواءِ سلامتيءَ ۽ سڪون وارو ماحول ڏسي پنهنجي حرم کي عمرڪوٽ مان گهرائي، ’جوڻ‘ ۾ **باغ آئينہ** ۾ اچي رهايائين. اهو تاريخي باغ پوءِ بہ ٻہ صديون آباد هو، جنهن جا انب، هر سال اڪبر بادشاھ کي دهليءَ ۾ موڪليا ويندا هئا.

## حوالا
ارم (شداد جي جنت)

باغ ارم- يمن جي -بادشاهه- ”شداد -بن- عاد“ جو ٺهرايل -باغ-، جنهن ۾ داخل ٿيڻ سان شداد گذاري ويو. (اهو استعاري طور ”-باغ ارم-“ يعني -بهشت- جو باغ سڏبو آهي). شداد ظالم -بادشاهه- هو. مخالفن کي برداشت ڪري نه سگهندو هو، جيستائين مخالف جيئرا هوندا هئا، تيستائين کين عذاب ڏيندو رهندو هو. آخري گهڙيءَ تائين به کين معاف نه ڪندو هو. انهيءَ ڪري سنڌي معاشري ۾ شداد ڪافر جي نالي سان اصطلاح ”شداد ڪافر وارو وير رکڻ“ رائج آهي.

## حوالا

زمرو:عربي علم الاساطير
باغ پئي ديھ

ضلعي سکر جي پني عاقل تعلقي ۾ هڪ ديهه، جنهن ۾ هيٺيان ڳوٺ موجود آهن: ’-باغ پئي-‘، ’ڏاتر ڏنو ڪلهوڙو‘، ’ماڻڪ -جتوئي-‘، ’ورايو موچي‘، ’محمد جنگوئي‘، ’ڪرم علي -جتوئي-‘، ’پير ڦُل ڪلهوڙو‘ ۽ ’واحد بخش ڪلهوڙو‘.
## حوالا

زمرو:سنڌ جون ديھون
باغ جو پتڻ

بدين ضلعي ۾ هڪ قديم شهر ۽ -پتڻ- جو نالو. پراڻ درياهه جي ڪناري تي -باغ- جي -پتڻ- (-ٻنگار- شهر) جا کنڊر موجود آهن. -باغ جو پتڻ-، پراڻ جي الهندي طرف هو ۽ مشهور واپاري -بندر- هو. 1819ع واري زلزلي کان پوءِ جڏهن درياهه پنهنجو وهڪرو ڦيرايو ته هي علائقو ويران ٿي ويو.

## حوالا
جھانگير جو مقبرو

thumb|جھانگير جو مقبرو
ھيءُ -باغ- لاهور کان ٽي ميل اولهه ڏانهن راويءَ جي ڪناري تي آهي. اڳ ۾ -باغ دلڪشا- جي نالي سان سڏبو هو، پر هاڻي ’جهانگير جي مقبري‘ جي نالي سان مشهور آهي. ايراضيءَ 1538 فوٽ هم چورس آهي. چئني ڪنڊن تي پنجن منزلن جا 100 فوٽ اوچا منارا آهن.

## حوالا
شيزوفرينيا

thumb|اسڪيزوفرنيا ٿيل تشخيص واري شخص جو ڪپڙي تي ڀريل ڀرت
thumb|اسڪيزوفرنيا جي وڊيو جي ذريعي وضاحٿ
**اسڪيزوفرنيا** يا "شيزوفرنيا" (Schizophrenia) هڪ ذهني خلل آهي، جنهن ۾ حقيقت کي سمجهڻ ۾ ناڪامي ۽ بيمار سماجي هلت ان جون خاصيتون آهن. عام علامتن ۾ غلط عقيدا، غير واضح يا منجهيل ويچار، آواز ٻڌڻ، گهٽ سماجي لاڳاپو ۽ جذباتي اظهار ۽ حرڪت جي کوٽ شامل آهن. اسڪيزوفرنيا سان ماڻهن کي گهڻو ڪري ذهني صحت جا مسئلا، جهڙوڪ ڪر، اُڻتڻ گڙ ٻڙ طبيعت، تيز ڊپريشن جو روڳ، يا نشيدار مادو واپرائڻ جي شڪايتن جا واڌو مسئلا رهن ٿا. عام طور تي علامتون هوريا هوريان، بالعپڻي کان شروع ٿين ٿيون ۽ ڊگهي عرصي تائين هلن ٿيون.

اسڪيزوفرنيا جي سببن ۾ ماحولياتي ۽ جينياتي عامل شامل آهن. امڪاني ماحولياتي سببن مان، شهر ۾ وڏو ٿيڻ، ڀنگ جو استعمال، ڪجهه وچڙندڙ بيماريون، والدين جي عمر ۽ حمل دوران ناڪافي عذا شامل آهن. جينياتي عاملن ۾ مختلف قسمن جا عام ۽ ورلي ملندڙ جينياتي قسم شامل آهن. مرض جي پرک، وهنوار جي مشاهدي ۽ فرد جي بيان ڪيل تجربن جي بنيادن تي ڪئي وڃي ٿي. مرض جي پرک دوران، فرد جي معاشرتي چال چلت کي لازمي طور تي ذهن ۾ رکڻ گهرجي. هن وقت تائين ان لاءِ ظاهري طور تي ڪا به هڪ ٽيسٽ مقرر ٿيل ناهي. اسڪيزوفرنيا مان مطلب "ورهايل شخصيت" يا "هڪ کان وڌيڪ شخصيت هئڻ جي خرابي" ڪونهي. ان مونجهاري جي ڪري اها عام طور سمجهه ۾ نٿي اچي.

علاج جو اهم بنياد ڪائونسلنگ، ڪم جي تربيت ۽ سماجي ڀلائي سان گڏوگڏ اينٽي سائيڪوٽڪ دوائون آهن. ٽپيڪل يا اَٽپيڪل سائيڪوٽڪ بهتر آهن يا نه، اها ڳالهه واصح ڪونهي. جن ۾ اينٽي سائيڪوٽڪ سان سُڌارو نٿو اچي، انهن لاءِ ڪلوزاپين استعمال ڪري سگهجي ٿو. وڌيڪ گنڀير حالتن ۾ جتي اهو پنهنجي يا ٻين لاءِ خطرو هجي جبري اسپتال ۾ ڀرتي ضروري ٿي پوي ٿي، توڻي جو، اڳي جي ڀيٽ ۾ هاڻي اسپتال ۾ ترسڻ جو عرصو ٿوري کان ٿورو ۽ گهٽ کان گهٽ ڪيو ويو آهي

پنهنجي زندگيءَ دوران لڳ ڀڳ  0.3–0.7 سيڪڙو ماڻهو اسڪيزوفرنيا کان متاثر آهن. 2013ع ۾ عالمي طور تي 23.6 ملين اسڪيزوفرنيا جي ڪيسن جو اندازو هو. عورتن جي ڀيٽ ۾ مرد گهڻو ڪري وڌيڪ متاثر ٿين ٿا. لڳ ڀڳ 20 سيڪڙو ماڻهو علاج کان پوءِ بهتر ٿي وڃن ٿا ۽ ڪجهه مڪمل طور تي ٺيڪ ٿي وڃن ٿا. ڊگهي وقت تائين بيروزگاري، غربت ۽ بي گهري جهڙا سماجي مسئلا عام آهن. هن روڳ ۾ وڪوڙيلن جي سراسري زندگي گهربل سراسري کان ڏهن کان پنجويهه سال گهٽ آهي.هي خود ڪشين ۾ لڳ ڀڳ 5 سيڪڙو واڌارو جسماني صحت جي مسئلن جو نتيجو آهي. 2013ع ۾ هڪ اندازي مطابق 16,000 ماڻهو روين جي نسبت سان يا اسڪيزوفرنيا جي سبب گذاري ويا.

## علامتون
thumb|جن ڀوت ڏسڻ مهل منهنجو اکيون، جرمن مصور آگسٽ نيٽيرر جي طرفان ٺاهيل خاڪو، جنهن کي اسڪيزوفرنيا هئي
اسڪيزوفرنيا سان فردن کي نظر جو فريب (سڀ کان وڌيڪ ”آواز ٻڌڻ“ بيان ٿيل آهن)، وسوسا (گهڻو ڪري حيران ڪندڙ يا فطرت ۾ آزاريندڙ) ۽ بي ترتيب سوچون ۽ ڳالهائڻ جو تجربو ٿي سگهي ٿو.

## حوالا

زمرو:نفسيات
زمرو:بيماريون
زمرو:اسڪيزوفرنيا
زمرو:نفسياتي خرابيون
امجد صابري

**امجد فرید صابري** (ڊسمبر 23، 1976&nbsp;– 22 جون 2016) پاڪستاني قوال ھو۔ ھو ھڪ قوال گھراڻي ۾ پيدا ٿيو ۽ غلام فريد صابري قوال جو پٽ ھو۔ ھن کي 22 جون، 2016ع تي ڪراچي ۾ قتل ڪيو ويو.

## ڪيريئر
امجد صابري فن قوالي پنھنجي والد کان 9 سالن جي عمر ۾ سکڻ شروع ڪيو ۽ 1988ع ۾ 12سالن جي عمر ۾ پھريون ڀيرو اسٽيج تي پرفارمنس ڏني۔ ھن گھڻن ئي ملڪن ۾  فن جو مظاھرو ڪيو۔

## وفات
امجد صابري کي 22 جون 2016ع تي ٻن هٿيار بند موٽر سائيڪل سوارن لياقت آباد ٽائون ۾ ھن جي ڪار تي فائرنگ ڪري قتل ڪري ڇڏيو۔
امجدصابري، ڪراچي شھر جي لياقت آباد جي  علائقي ۾ واقع پنھنجي رھائش کان نڪري ڪري نجي ٽيليويزن جي اسٽوڊيو وڃي رھيو ھو۔ 

### رد عمل
معاشرتي ابلاغ ۽ ٽيليويزن تي تمام گھڻن ماڻھن ھن جي قتل جي مذمت ڪئي۔

## حوالا

## پڻ ڏسو
*غلام فريد صابري
*صابري ڀائر
*مقبول احمد صابري

## خارجي ڳنڍڻا
*
*

زمرو:1970ع جون پيدائشون
زمرو:1976ع جون پيدائشون
زمرو:2016ع جون وفاتون
زمرو:2016ع ۾ قتل
زمرو:پاڪستاني قوال
زمرو:ڪراچي ۾ قتل ٿيل ماڻھو
زمرو:ھارمونيم وڄائيندڙ
پاڪستاني

**پاڪستاني** مان مراد ٿي سگھن ٿا:

;پاڪستان سان لاڳاپيل شخص
* پاڪستاني ماڻھو
* پاڪستاني قوميت جو قانون
* Demographics of Pakistan
* پاڪستانين جي فھرست
 
;پاڪستاني ٻولي طور:
* اردو، پاڪستان جي قومي ٻولي
* پاڪستاني انگريزي
* پاڪستان جون ٻوليون

;ٻيا:
* پاڪستان کاڌا

## پڻ ڏسو
* پاڪستان (سلجھائپ)
* پاڪستان جي ثقافت
*
باغ شرڌانند

باغ شرڌانند: سکر ۾ ميونسپل ڪارپوريشن جي آفيسن وارين حدن ۾ هڪ باغيچو آهي، جيڪو هن وقت ميونسپل پارڪ سڏبو آهي. -ان- جو اڳ ۾ مشهور نالو ”-باغ شرڌانند-“ هو. سکر جي -ان- -باغ- جي -ان- ڪري اهميت آهي، جو -ان- تي اڪثر نالا تبديل ٿيندا رهيا آهن. جڏهن اهو -باغ- ويهين صديءَ جي شروع ۾ قائم ٿيو ته -ان- جو نالو ’منگل -باغ-‘ رکيو ويو، ڇوته شهري اڪثر ڪري تفريح يا ڪچهرين خاطر -ان- -باغ- ۾ ايندا هئا، -ان- جو ڪارڻ اهو هو ته اهو اوچو -باغ- هو ۽ درياهه جي هوائن جي رخ تي هو. 1947ع کان پوءِ -ان- -باغ- تي نالو ”غازي عبدالرشيد“ رکيو ويو، پر هوريان هوريان اهو نالو به نه هلي سگهيو. هاڻي عام طور هن -باغ- کي ”ميونسپل پارڪ“ سڏبو آهي.

## حوالا
باشو (باز)

”باز“ جو هڪ قسم. ’-باشو-‘ اصل ۾ ’بشين‘ باز جي مادي آهي، جنهن جون -اکيون- گلابي پيليون ٿين ۽ عام بازن کان ننڍو ٿيندو آهي. -باز- جو هي قسم به خراساني آهي، هن جا پر ننڍا ٿيندا آهن. پر اُڏام ۾ تمام تيز آهي. هن سان تترن ۽ وهين جو شڪار ڪيو ويندو آهي. ڪڏهن ڪڏهن سرڻ (هِلَ) تي به ڇڏبو آهي.

## حوالا
باشو

**باشو** (Basho)، شاعريءَ جي صنف هائيڪو (Haiku) جو عظيم شاعر ٿي گذريو آهي، جنهن جو پورو نالو ميتسو باشو هو. هن جاپان جي صوبي اگا (Iga) جي شهر يونو ۾ جنم ورتو. هن ۾ ننڍي هوندي کان ئي شاعر بڻجڻ جون خوبيون موجود هيون. 1666ع ۾ پنهنجي ڳوٺ يونو کي ڇڏي، ايڊو (Edo) (هاڻي ٽوڪيو) ۾ اچي رهڻ لڳو. هن هائيڪو شاعريءَ ۾ ڪافي نواڻ پيدا ڪـــئي، ايــتريقدر جـــو هائيـــڪو بهترين قسم جي شاعريءَ جي هيئت طور سموري جپاني عوام ۾ مقبول ٿي ويو. هن 1684ع کان سڄي دنيا جو دورو شروع ڪيو، پر جتي بہ ويو ۽ جن بہ حسين نظارن کان متاثر ٿيو، تن کي لکندو ويندو هو. ايتريقدر جو هڪ بهترين سفرنامو تيار ڪري ورتائين. سندس سفرنامو ادب ۾ بهترين اضافو تصور ڪيو وڃي ٿو. باشو جپاني شاعريءَ ۾ هڪ وڌيڪ صنف رينگا (Renga) جو به اضافو ڪيو. صديون گذرڻ باوجود باشو کي اڄ بہ جپاني شاعريءَ جو روشن تارو سمجھيو وڃي ٿو. هن اوساڪا ۾ وفات ڪئي.

## حوالا
باغ فردوس، خدابخش لغاري ڳوٺ

ضلعي جيڪب -آباد- ۾ ڳوٺ خدابخش لغاريءَ جي سامهون، محمد شفيع شجري هڪ -باغ- ٺهرايو هو، جيڪو ’-باغ فردوس-‘ نالي سان مشهور آهي. شجري ڪو وقت افغانستان ۽ -ايران- ۾ گذاريو هو. فارسي -ٻولي- اُتان سکي آيو هو. شجري جو لقب به پاڻ تي اُتان رکائي آيو. عام طرح -آغا- شجري سڏيندا هئس. ڪجهه وقت کان پوءِ هن کي -باغ- تيار ڪرڻ جو شوق ٿيو، سو مرحوم محمد امين کوسي کيس پنهنجي ڪڙين جي ڪناري تي هڪ کوهه کڻائي ڏنو ۽ زمين -باغ- لاءِ منظور ڪرائي ڏني. کوهه جو افتتاحي ڪوڏر لپو حضرت پير شيخ عبدالرحمان صاحب ڀرچونڊي شريف واري اچي هنيو ۽ اهڙيءَ طرح هيءُ -باغ- ٺهيو.

## حوالا
باغ محمد بيشڪ جوکيو

ناميارو سگهڙ، شاعر ۽ اديب ٿي گذريو آهي. جنگشاهي ريلوي -اسٽيشن- (ضلعي ٺٽي) کان -اتر- طرف ڪوهستاني علائقي ۾ 30 ڪلوميٽرن جي مفاصلي تي مشهور تاريخي ڳوٺ ”مالماڙيءَ“ ۾ 1908ع ڌاري ڄائو. سندس والد جو نالو سکيو خان ۽ ڏاڏي جو نالو جان محمد هو. ذات جو جوکيو ۽ پاڙي جي لحاظ کان کان ڪليپوٽا -جانواڻي- آهي. ناميارو سگهڙ ۽ شاعر سونهارو فقير جوکيو، -باغ- محمد جو چاچو هو. 
باغ محمد ’بيشڪ‘ معمولي پڙهيل لکيل -انسان- هو. صرف ابتدائي ٽي درجا گورنمينٽ پرائمري اسڪول جاتيءَ (-ٺٽي-) ۾ پڙهيو، -جتي- پنهنجي مامي وسند خان وٽ رهندو هو، جيڪو -ان- وقت (برٽش دؤر ۾) پوليس کاتي ۾ ملازم هو،. ديني -تعليم- جنگشاهيءَ جي مُلا مڪتب ۾ پڙهيو، -جتي- سندس -استاد- حاجي دلمراد جوکيو هو. علائقي جو نيڪ مرد رئيس وليداد خان سندس هم مڪتب هو. هن کي 20 سالن جي عمر ۾  جاتيءَ ۾ ڪنهن نازنين سان نينهن لڳو. انهيءَ مستيءَ واري ڪيفيت ۾ شاعري شروع ڪيائين ۽ مجاز جون حدون ٽپي حقيقت جي منزل تي پهتو.سندس ڪلام ۾  غزل ، ڪافيون، ڏوهيڙا ، بيت ، مناظرا ،مولود ، مداحون ، حمد ، نعت ۽  منقبت، شامل آهن، سندس ڪلام کي سهيڙي ڪليات بيشڪ جي نالي سان هڪ مجموعو تيار ڪيو ويو آهي، جيڪو سندس پونئيرن جھڙوڪ باغ حسين جوکيو، جسارت الياس جوکيو ۽ شھرت الياس جوکيو وغيره وٽ اڻ ڇپيل صورت ۾ موجود آهي.  -باغ- محمد اتڪل 75 ورهين جي ڄمار ۾ 26 فيبروري 1984ع مطابق/27 جمادي الاول 1404ھ تي وفات ڪئي. سندس آخري آرام گاهه سندن آبائي قبرستان، جنگشاهي پير، لڳ جنگشاهي ريلوي -اسٽيشن- تي آهي.

## حوالا

زمرو:شاعر
زمرو:اديب
باغائي سيد

ٺٽي شھر جي محلي ڀائي خان ۾ سيد محمد باقر ۽ سيد محمد طاهر استر آبادي رهندا هئا، جيڪي پوءِ **باغائي سيد** سڏجڻ لڳا ۽ اڄ تائين انهيءَ لقب سان مشهور آهن. انهن مان سيد قطب شاهه باغائي پي. سي. ايس آفيسر ٿيو، جيڪو هن وقت رٽائر ٿيل آهي.

## حوالا

زمرو:ٺٽو ضلعو