open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1979ع

__NOTOC__

## واقعا
***[[16 جنوري]]** – شاھ آف ايران محمد رضا پھلوي سندس خلاف احتجاجن ۾ شدت بعد زال سان گڏ جلاوطن ٿي ويو.
***[[11 فيبروري]]** – خمينيءَ محمد رضا پھلوي جو تختو الٽو ڪيو.
***[[3 جُونِ]]** – ميڪسيڪو جي ساحل تي مال بردار بحري جهاز کي حادثو، 6لک ٽن تيل ضايع ٿي ويو.
***[[15 جُولاءِ]]** – هندوستان جي وزيراعظم مُرارجي ڊيسائي استعفي ڏئي ڇڏي.
***[[16 جُولاءِ]]** – عراقي صدر جنرل احمد حسن البڪر استعفي ڏني ۽ صدام حسين اقتدار تي آيو.
***[[27 آگسٽ]]** – برطانوي شهزادي جي سئوٽ مائونٽ بيٽن ٻيڙي ۾ ٿيل بم ڌماڪي ۾ مارجي ويو. ڌماڪي جي زميواري آئرش ريپبلڪن آرمي قبول ڪئي هئي.
***[[1 سيپٽمبر]]** – پاڪستان کي غير وابسته ملڪن جي تنظيم جي رڪنيت ڏني وئي.
***[[26 آڪٽوبر]]** – ڏکڻ ڪوريا جي صدر پارڪ چنگ هي کي ڳجهي ايجنسي جي چيف ماري ڇڏيو.

## پيدائش

## فوتگيون

زمرو:1979ع
اسامه بن زيد

**اسامه بن زيد** (615 - 678ء), ڪنيت ابو محمد, رسول الله صلي الله عليه وسلم جا هڪ صحابي, هجرت کان ست سال اڳ مڪي ۾ پيدا ٿيو. هن جو والد زيد بن حارث رسول الله صلي الله عليه وسلم جو غلام ۽ سڪ جو پٽ هو. ابتدائي جنگن ۾ ننڍي عمری جي ڪري شامل نه ٿي سگهيو. بعد ۾ ڪافي غزوات ۾ حصو ورتو.

هو زيد بن حارثه، جيڪو رسول الله ﷺ پاران گود ورتو ويو هو ۽ ام ايمن (برڪه)، جيڪا رسول الله ﷺ جي خادمه. جو پٽ هو. مڪي جي فتح جي ڏينهن رسول الله سان گڏ هڪ ئي اٺ تي سوار هيو. حضرت عثمان جي دور خلافت ۾ سياسيات کان ڪناره ڪش ٿي ويو ۽ حضرت علي ۽ حضرت امير معاويه جي لڙائين ۾ به غير جانبدار رهيو. 

محمد اسامہ بن زيد کي هڪ مهم جو ڪمانڊر مقرر ڪيو جيڪو بازنطيني سلطنت جي بلقا جي علائقي تي حملو ڪرڻ وارو هو ته جيئن جنگ موته ۾ مسلمانن جي شڪست جو بدلو وٺن، جنهن ۾ اسامه جي پيءُ ۽ محمد جو گود ورتو پٽ زيد بن حارثه، شهيد ٿي ويا هئا. ان مهم کي اسامه بن زيد جي مهم جو نالو ڏنو ويو. اساما جي مهم ڪامياب ٿي ۽ سندس فوج پهرين مسلمان فوج هئي جنهن ڪاميابيءَ سان بازنطيني علائقي تي حملو ڪيو ۽ ان تي حملا ڪيا، اهڙيءَ طرح بعد ۾ مسلمانن جي فتح ۽ مصر جي مسلمانن جي فتح لاءِ رستو هموار ڪيو. پس منظر ۽ شروعاتي زندگي: اساما بن زيد جي حملي: بعد ۾ زندگي: پڻ ڏسو:
**اسامه بن زيد** (615 - 678ء), ڪنيت ابو محمد, رسول الله صلي الله عليه وسلم جا هڪ صحابي, هجرت کان ست سال اڳ مڪي ۾ پيدا ٿيو۔ هن جو والد زيد بن حارث رسول الله صلي الله عليه وسلم جي غلام ۽ سڪ جو پٽ هو۔ ابتدائي جنگن ۾ ننڍي عمری جي ڪري شامل نه ٿي سگهيو۔ بعد ۾ ڪافي غزوات ۾ حصو ورتو۔ مڪي جي فتح جي ڏينهن رسول الله سان گڏ هڪ ئي اٺ تي سوار هيو۔ حضرت عثمان جي دور خلافت ۾ سياسيات کان ڪناره ڪش ٿي ويو ۽ حضرت علي ۽ حضرت امير معاويه جي لڙائين ۾ به غير جانبدار رهيو۔

## حوالا

زمرو:صحابه
زمرو:مسلم جرنيل
زمرو:اسلامي شخصيتون
سرڪٽ هائوس سکر

**سرڪٽ هائوس**، سکر سنڌ ۾ "واٽر ورڪس" واري ٽڪري سان گڏ هڪ نظاريدار جڳهه تي واقع هڪ  بنگلو آهي جنهن کي انگريز راڄ ۾ فوجي ۽ سول اهلڪارن جي رهائش جي لاء تعمير ڪيو ويو هو۔ نئون سرڪٽ هائوس سکر جي علائقي بيراج ڪالوني ۾ 1932ء ۾ تعمير ڪيو ويو.۔

## حوالا

زمرو:سکر
ليڊي گراهم ميٽرنٽي هوم

**ليڊي گراهم ميٽرنٽي هوم** (Lady Graham Maternity Home)، سنڌ جي شهر، سکر ۾ ويمن ميونسپل اسپتال سان گڏ واقع آهي، جن کي شڪارپور جي سيٺ، "سوڀراج چيتومل" جي خرچ سان سال 1930ع ۾ تعمير ڪيو ويو ۽ ان جو نالو سنڌ جي پهرين گورنر، سر لينسلاٽ گراهم (1936ع-1941ع) جي زال جي نالي تي "ليڊي گراهم ميٽرنٽي هوم" رکيو ويو.

## حوالا

زمرو:سکر
زمرو:سنڌ ۾ هسپتال
زمرو:سند ۾ صحت جي سارسنڀال
آغا عبدالحميد خان اسپتال

**آغا عبدالحميد خان اسپتال**، سکر سنڌ ۾ واقع آهي۔ هي اسپتال آغا عبدالحميد خان ولد خان بہادر خداداد خان جي نالي سان سکر جي علائقي غريب آباد ۾ قائم ڪئي وئي. آغا عبدالحميد خان سکر ميونسپلٽي جو رُڪن ۽ سماجي ڪارڪن هيو  ۔

## حوالا
سول اسپتال سکر

**سول اسپتال**، سکر سنڌ۾ واقع هڪ اسپتال آهي جنهن کي انگريز راڄ ۾ 1880ء ۾ فريڪ هل جي فوجي بيرڪن مان هڪ بيرڪ ۾ قائم ڪيو ويو۔  هڪ  "ميجر باڪلي" ۽"خان بهادر پٽيگورا"  هن اسپتال جو هر دل عزيز سول سرجن رهيو آهي۔

پاڪستان ٺهڻ کان بعد گورنر ملڪ دين محمد نئين سول اسپتال جي پيڙهه جو پٿر رکيو جيڪا اڳوڻي جڳهه تي 20 لک روپين جي لاڳت سان تعمير ٿي۔ اسپتال جي سامهون "سبز باغ"  هن عمارت جي حسن کي ٻيڻو ڪري ٿو۔

## حوالا
انجنيئرنگ ڪاليج سکر

**انجنيئرنگ ڪاليج**، سکر سنڌ ۾ واقع هڪ انجنيئرنگ ڪاليج آهي جيڪا مسٽر چوڌري   1924ء ۾ سول ڪورٽ سکر جي عمارت جي هيٺان قائم ڪئي۔

## حوالا

زمرو:سکر
زمرو:سکر جا تعليمي ادارا
زمرو:پاڪستان جا تعليمي ادارا
ٽيڪنيڪل ڪاليج سکر

**مسٽر نواني ٽيڪنيڪل ڪاليج**، سکر سنڌ ۾ واقع هڪ ٽيڪنيڪل ڪاليج آهي جيڪا 1920ء ۾ قائم ڪئي وئي ۽ جنهن کي " برٽش انڊيا ٽيڪنيڪل ڪاليج" به چيو ويندو هو۔

## حوالا
سينٽ ميري چرچ سکر

**سينٽ ميري چرچ** سکر، سنڌ ۾ واقع رومن ڪيٿولڪ چرچ آهي جيڪو عيد گاه جي ويجهو واقع آهي۔ هي چرچ 1885ع ۾ تعمير ٿيو. چرچ جي اڳيان قد آدم سنگ مرمر جو مجسمو به رکيل آهي. چرچ ۾ سينٽ ميري اسڪول به آهي جنهن کي هندستان جي ورهاڱي کان بعد هاءِ اسڪول جو درجو ڏنو ويو.
## حوالا

زمرو:سکر
زمرو:عيسائيت
زمرو:سنڌ ۾ چرچ
زمرو:پاڪستان ۾ چرچ
سنڌي اسڪول فار مين سکر

**سنڌي اسڪول فار مين** سکر سنڌ ۾ واقع اسڪول آهي جنهن کي معصوم شاهه جي مینار جي هيٺ 1858ء ۾ قائم ڪيو ويو۔

## حوالا

زمرو:سکر
زمرو:سنڌ جا تعليمي ادارا
زمرو:سکر جا اسڪول
سنڌي اسڪول سکر

**سنڌي اسڪول** سکر، سنڌ ۾ واقع هڪ قديم اسڪول آهي جنهن کي انجمن اسلام  1876ء ۾ سکر جي علائقي "نم جي چاڙهي" ۾ کوليو ۽ اڌ صدي تائين قائم رهيو۔۔

## حوالا

زمرو:سکر
زمرو:سنڌ جا تعليمي ادارا
زمرو:سکر جا اسڪول
ريلوي انگريزي اردو اسڪول سکر

**ريلوي انگريزي اردو اسڪول** سکر، سنڌ ۾ واقع هڪ اسڪول آهي جنهن کي ريلوي جي پنجابي ملازمن جي ٻارن جي تعليم جي لاءِ 1882ع ۾ قائم ڪيو ويو. هي اسڪول سکر جي علائقي "نم جي چاڙهي" ۾ واقع آهي.

## حوالا

زمرو:سکر جا اسڪول
ليوڪس پارڪ سکر.

**ليوڪس پارڪ** (هاڻوڪو نالو محمد بن قاسم پارڪ) سکر، سنڌ جي مشهور تفريح گاھ آهي جيڪو ڪيفي ايران هوٽل جي سامهون واقع آهي۔ پارڪ جي جڳھ پهريان اسڪول جي راند جو ميدان هيو. 1919ع ۾ هن میدان کي پارڪ ۾ تبديل ڪيو ويو ۽ ليوڪس پارڪ نالو رکيو ويو جيڪو بعد ۾ تبديل ڪري محمد بن قاسم ڪيو ويو.

## حوالا

زمرو:سکر
زمرو:سکر جون تفريحي جڳھون
چوهڙ داس پارڪ سکر

**چوهڙ داس پارڪ** سکر، سنڌ ۾ واقع هڪ پارڪ آهي جنهن جي تعمير1928ء ٿي هي پراڻي سکر جي علائقي ۾ ريلوي لائين جي ويجهو واقع آهي۔

## حوالا
پيسومل پارڪ سکر

**پيسومل پارڪ**، سکر سنڌ ۾ واقع آهي. هي پارڪ سکر ميونسپلٽي رائي صاحب ديوان پيسومل جيڪو 1888ع کان 1911ع تائين سکر ميونسپلٽي جو نائب صدر رهيو، جي يادگار جي طور تي 1920ع ۾ تعمير ڪرايو.

## حوالا
ميونسپل مسافر خانو سکر

**ميونسپل مسافر خانو** سکر سنڌ ۾ واقع هڪ مسافر خانو آهي جنهن کي سکر ميونسپلٽي مسافرن جي سهولت جي لاءِ  ٽاور جي ويجهو 1880ء ۾ تعمير ڪرايو۔

## حوالا
يوروپين جيم خانو سکر

**يوروپين جيم خانو**،1843ء ۾ سول اهلڪارن جي لاءِ سکر ۾ قائم ٿيو۔

## حوالا
سک گوردوارو سکر

**سک گوردوارو سکر**، سنڌ ۾ سکر جي علائقي غريب آباد ۾ واقع آهي۔ هي گوردوارو سکر ميونسپلٽي جي ڏنل زمين تي 1925ء ۾ سکر جي سکن  تعمير ڪرايو ۔ گوردواري جي ٻن طرفن ۾ دڪانَ آهن۔
## حوالا

زمرو:سکر
زمرو:سک مت
زمرو:سنڌ ۾ گوردوارا
زمرو:پاڪستان ۾ گوردوارا
نرسامل جيم خانو سکر

**نرسامل جيم خانو** سکر، سنڌ ۾ واقع هڪ جيم خانو آهي جنھن کي هندن جي تفريح جي لاءِ قائم ڪيو ويو۔ هي جيم خانو پراڻي سکر جي سيٺ نرسامل، جيڪو هڪ وڏو ٺيڪيدار هيو، ريلوي انسٽيٽيوٽ جي ويجهو 1899ع ۾ قائم ڪيو جنھن ۾ ٽينس جو بہ انتظام هيو. پاڪستان ٺھڻ کان بعد هن جيم خاني  جو نالو بدلائي "همايوں جيم خانو" رکيو ويو.

## حوالا
آفيسر جيم خانو سکر

**آفيسر جيم خانو**، سکر ۾ واقع آهي۔  1843ء ۾ سنڌ فتح ڪرڻ کان بعد انگريز اهلڪارن منگل باغ جي اوس پاس ۾ هڪ جيم خانو، يوروپين جيم خانو جي نالي سان قائم ڪيو هو، جنهن ۾ ڪتب خانو به هيو. ان جو هڪ حصو اسٽيڊيم ۾ اچي ويو جنهن جي ڪري پوري عمارت کي ڪيرائي هڪ لک روپين جي لاڳت سان نئون جيم خانو تعمير ڪيو ويو جنهن   جو افتتاح ان وقت جي وزير اعظم پاڪستان ذوالفقار علي ڀٽو  1962ء  ۾ ڪيو جنهنکي آفيسر جيم خانو چوندا آهن۔

## حوالا
علمي ٽاور سکر

**علمي ٽاور**، سکر، سنڌ ۾ واقع آهي۔ هن ٽاور جوي پيڙهه جو پٿر مئي 1939ء ۾ ان وقت جي وزير تعليم سنڌ  پير الٰهي بخش جي هٿان رکيو ويو ۽ 1940ء ۾ تعمير مڪمل ٿي۔ هن ٽاور جي تعمير جي لاءِ سرمايو سکر جي سيٺن ۽ زميندارن فراهم ڪيو. هي ٽاور سطح زمين کان 110 فٽ اوچو ۽ 66 فٽ ويڪرو آهي۔ چئني ‌طرفن کان گھڙيال لڳل آهن۔ ٽاور سان گڏ پارڪ ۽ پاڻي جو حوض به موجود آهي۔۔

## حوالا
مارڪيٽ ٽاور سکر

سکر جي سڃاڻپ **مارڪيٽ ٽاور**، سکر، سنڌ ۾ واقع آهي جنهن جي تعمير 1937ء ۾ ٿي ۽ افتتاح ان وقت جي ڪليڪٽر سکر مسٽر مير چنداڻي ڪيو۔ مارڪيٽ ٽاور جي تعمير جي لاءِ سيٺ وادڌو مل پنهنجي ٻن ڀائرن سيٺ سندرداس ۽ سيٺ ديو مل جي يادگار جي طور تي ڏهه هزار روپيا فراهم کيا۔ ث۾ٽاور جي چئني طرفن کان گھڙيال لڳل آهن ۽ دڪان موجود آهن۔ هن ٽاور جي اوچائي 90 فٽ آهي ۽ اٺ ڪنڊو آهي.
## حوالا

زمرو:سکر
زمرو:سنڌ جا بازار
سيٺ رامچند گهنو مل ڪپڙو مارڪيٽ سکر

**سيٺ رامچند گھنو مل ڪپڙو مارڪيٽ**، سکر سنڌ ۾ واقع هڪ ڪپڙو مارڪيٽ آهي جنهن کي 1926ع ۾ قائم ڪيو ويو.

## حوالا

زمرو:سکر ضلعو
ڪندنداس مارڪيٽ سکر

**ڪندنداس مارڪيٽ**، سکر سنڌ ۾ واقع گوشت ۽ سبزي جي دڪانن تي مشتمل هڪ مارڪيٽ آهي جنهن کي سکر ميونسپلٽي سرڪاري وڪيل **رائي بهادر ڪندنداس** جي نالي تي 1935ع ۾ تعمير ڪرايو.

## حوالا

زمرو:سنڌ
وڪٽوريه مارڪيٽ سکر

**Bold text****وڪٽوريه مارڪيٽ** سکر سنڌ ۾ واقع هڪ مارڪيٽ جتي گوشت، سبزي، مڇي، ميوا، ڳڙ ۽ مٺائي جا دڪان آهن۔ هي مارڪيٽ 1883ء ۾ ملڪه وڪٽوريه جي نالي تي قائم ڪئي وئي۔

زمرو:سنڌ
جنرل پوسٽ آفيس سکر

**جنرل پوسٽ آفيس**، سکر، سنڌ ۾ واقع آهي۔ **جنرل پوسٽ آفيس سکر** جي عاليشان ۽ ڪشادي عمارت 1929ء۾ تعمير ڪئي وئي جيڪا سکر جي علائقي "نم جي چاڙهي"  جي ويجهو واقع آهي۔

## حوالا
سکر ميونسپلٽي

**سکر ميونسپلٽي** سکر، سنڌ ۾ واقع هڪ ميونسپل ادارو آهي جنھن کي انگريز راڄ ۾ 1856ع ۾ قائم ڪيو ويو. ابتدا ۾ سکر جي آبادي 12 هزار فردن تي مشتمل هئي. انھن ڏينھن ۾ حڪومت شھرين مان رڪن منتخب ڪندي هئي ۽ صدارت ڪليڪٽر ڪندو هيو. 1884ع ۾ سکر ضلعو ٺھڻ کان بعد پھريون دفعو شھرين کي **رڪن** منتخب ڪرڻ جو حق ڏنو ويو پر صدر ڪليڪٽر ئي هوندو هيو، رائي صاحب ديوان پيسو مل پھريون شھري هيو جيڪو صدارت جي ڪرسي تي ويٺو. 1911ع ۾ شھرين کي **صدر** منتخب ڪرڻ جو حق ڏنو ويو.

1911ع کان 1947ع تائين هيٺ ڏنل شخصيتون سکر ميونسپلٽي جا صدر رهيون آهن.:
# 1911ع کان 1914ع - ديوان ڀوجسنگھ (مشھور وڪيل)
# 1914ع کان 1922ع - ميان پير بخش (ريٽائرڊ دپٽي ڪليڪٽر)
# 1922ع کان 1928ع - ديوان ڀوجسنگھ (مشھور وڪيل) (ٻيون دفعو)
# 1928ع کان 1937ع - ديوان بهادر ايسر سنگھ (پبلڪ پراسيڪيوٽر)
# 1938ع کان 1947ع - مسٽر بسنترام موٽواڻي (وڪيل)

1911ع کان 1947ع تائين 36 سالن جي عرصي ۾ صرف هڪ مسلمان سکر ميونسپلٽي جو صدر  منتخب ٿيو باقي سڄي عرصي ۾ هندو شھري ئي سکر ميونسپلٽي جي صدارت جي لاء منتخب ٿيندا آيا.

## حوالا
سکر ايڪسپريس

**سکر ايڪسپريس** پاڪستان جي هڪ ايڪسپريس ٽرين آهي جيڪا ڪراچي ۽ جيڪب آباد جي وچ ۾ روزانو هلندي آهي۔ پهرين هي ٽرين ڪراچي ۽ سکر جي وچ ۾ هلندي هئي پر بعد ۾ هن جو روٽ جيڪب آباد تائين وڌايو ويو۔

هي ٽرين اڪانومي، ايئرڪنڊيشن لوئر ۽ ايئرڪنڊيشن سليپر ڪلاس گاڏن تي مشتمل آهي. هي ڪراچي کان جيڪب آباد تائين جو 560 ڪلوميٽر (350 ميل) فاصلو 11 ڪلاڪن ۽ 55 منٽن ۾ پورو ڪندي آهي۔

## رستو
ڪراچي کان جيڪب آباد براسته حيدر آباد ۽ روهڙي

## اسٽاپس
* ڪراچي شهر
* ڪراچي ڇاوڻي
* ڊرگ ڪالوني
* لانڍي
* ڪوٽڙي جنڪشن
* حيدرآباد جنڪشن
* ٽنڊو آدم
* شهداد پور
* نوابشاهه
* پڊعيدن
* ڀريا روڊ
* لاکا روڊ
* محراب پور
* سيٺارجه
* راڻي پور
* گمبٽ
* خيرپور
* روهڙي جنڪشن
* سکر
* شڪارپور
* جيڪب آباد جنڪشن

## حوالا

زمرو:پاڪستان جي ريل گاڏين جا نالا
زمرو:پاڪستان جون مسافر ٽرينون
سکر جنڪشن ريلوي اسٽيشن

**سکر جنڪشن ريلوي اسٽيشن**  پاڪستان ۾ واقع آهي۔

## تاريخ

## ريلوي اسٽيشن ڪوڊ
پاڪستان ريلویز جي سرڪاري ويب سائيٽ جي مطابق سکر جنڪشن ريلوي اسٽيشن جو ڪوڊ SUK آهي.

## موجوده حالت
هن وقت هي اسٽيشن  پاڪستان ريلويز جي استعمال ۾ آهي۔

## هنڌ
سکر جنڪشن ريلوي اسٽيشن  سکر جنڪشن ۾ واقع آهي.

## رابطي جي معلومات

## تصويرون

## وڌيڪ ڏسو
* پاڪستان ريلويز
* ريلوي اسٽيشن

## خارجي ڳنڍڻا
* پاڪستان ريلوي جي ويب سائيٽ
زمرو:سنڌ ۾ ريلوي اسٽيشنون
زمرو:پاڪستان جا ريلوي اسٽيشن
سکر پراڻي مارڪيٽ

**سکر پراڻي مارڪيٽ** سکر، سنڌ ۾ واقع هڪ مارڪيٽ جنهن کي 1937ء ۾ قائم ڪيو ويو.
## حوالا

زمرو:سکر
جامعه غوثيه سکر

**جامعه غوثيه رضويه** (اردو: جامعه غوثيه رضويه) سکر، سنڌ جو هڪ وڏو ديني مدرسو آهي، جيڪو لڳ ڀڳ اڌ صديءَ کان تعليم کي فروغ ڏئي رهيو آهي. هن مدرسي جو تعلق تنظيم المدارس اهل سنت پاڪستان سان آهي. ان جو پورو نالو جامعه غوثيه رضويه محله باغ حيات علي شاهه، مومن گلم سکر سنڌ آهي، مدرسي جا باني ۽ ناظم اعليٰ مفتي محمد ابراهيم قادري آهن.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:سنڌ ۾ تعليم
زمرو:سنڌ ۾ مدرسا
زمرو:سکر ۾ مدرسا
زمرو:پاڪستان ۾ مدرسا
زمرو:سکر جا تعليمي ادارا
عيدگاهه سکر

**عيد گاهه سکر** شيخ بابو محمد سليمان جي ڪوششن سان 1907ء بمطابق 27 شعبان 1323ھ ۾ مسلمانن جي چندي سان سينٽ ميري ديول ۽ فري ميسنري لاج سکر جي وچين زمين جي ٽڪري تي تعمير ڪيو ويو ۽ پيڙهه جو پٿر پير پاڳاري جي دستِ مبارڪ سان رکيو ويو۔

## حوالا
راٿفيلڊ اسپتال سکر

**راٿفيلڊ اسپتال**، سکر سنڌ ۾ واقع هڪ اسپتال آهي جيڪا شهرين جي سهولت جي لاءِ 1920ء ۾ قائم ڪئي وئي۔ هي اسپتال پراڻي سکر جي علائقي ۾ قائم  ڪئي وئي ۔

## حوالا
سينٽرل جيل سکر

**سينٽرل جيل سکر** سکر سنڌ جي هڪ جيل آهي جنهن کي انگريز راڄ ۾ 1938ع ۾  تعمير ڪيو ويو۔ هن جيل جي پوليس جي لاءِ ڪواٽرز بہ تعمير ڪيا ويا.

## حوالا
ميونسپل اسپتال سکر

**ميونسپل اسپتال**، سکر سنڌ ۾ واقع هڪ اسپتال آهي جنهن کي انگريز راڄ ۾ 1859ء ۾ قائم ڪيو ويو۔  ابتدائي ڊاڪٽرن ۾ ڊاڪٽر بينجامن مشهور ٿيو۔ هن اسپتال جو هاڻوڪو نالو غوث علي شاهه اسپتال آهي۔

## حوالا
اورينٽل ڪاليج سکر

**اورينٽل ڪاليج** سکر سنڌ ۾ واقع هڪ ڪاليج آهي جتي سنڌي ۽ اردو "ادب" جر تعليم ڏني ويندي آهي ۽ جنهن جو مقصد مشرقي تعليم جو واڌارو آهي۔ هي ڪاليج سيد عطا حسين شاهه موسوي  1956ء ۾ قائم ڪئي ۔

## حوالا
زنانه مشن اسپتال سکر

**زنانه مشن اسپتال** سکر سنڌ ۾ واقع هڪ اسپتال آهي جنهن ۾ عورتن جو علاج ٿيندو آهي۔ هن اسپتال جو نالو **اليگزيندرا** آهي۔ هي اسپتال چرچ آف الگلينڊ جي پاڇي هيٺ آهي ۽  هن  جو بنياد 1888ء ۾ رکيو ويو۔

## حوالا
روزاني الحق اخبار سکر

**روزاني الحق اخبار**، سکر سنڌ جي ويهين صدي جي ابتدا ۾ جاري ڪئي وئي هڪ سنڌي اخبار آهي۔ هي اخبار سکر جي ڊپٽي ڪليڪٽر سردار محمد يعقوب جي مشوري سان *'شيخ بابو سليمان* 1900ء ۾ جاري ڪئي۔ 1901ء ۾ الحق اخبار کي شيخ محمد سليمان جي وڏي پٽ حيدرآباد منتقل ڪري ڇڏيوا۔

هيءَ -اخبار- 1895ع ۾ پهريائين حيدرآباد مان -جاري- ٿي، هن -اخبار- جي -جاري- ڪرڻ ۾ ڪراچي واري شيخ محمد سليمان ۽ -ان- وقت جي سکر جي ڊپٽي ڪليڪٽر سردار محمد هاشم مخلص ڪجهه وقت لاءِ هن -اخبار- جو -ايڊيٽر- ٿي رهيو، -الحق- جو پهريون -ايڊيٽر- مرحوم علي محمد دهلوي هو، بعد ۾ مرحوم محمد هاشم شيخ محمد سليمان جي وفات بعد سندس ننڍو -ڀاءُ- عبدالحڪيم شيخ -اخبار- جو ڪم ڪار سنڀاليندو رهيو، پر -اخبار- جو اهو اڳواڻو اوج ختم ٿي چڪو هو، صرف حڪومت جي تعريف سان ڀريل هوندي هئي ۽ اشتهارن جي آڌارن تي پئي هلندي هئي، 1901ع ۾ هن -اخبار- کي وڏي مقبوليت حاصل ٿي. شيخ محمد سليمان ”الحق“ اخبار جو باني هو. سندس پيءُ سولجر بازار ڪراچيءَ ۾ فوجي راشن شاپ ۾ ملازم هو. اتي ئي مولوي تاج محمد مرحوم، سولجر بازار مسجد جي پيش امام، جي هٿ تي مسلمان ٿيو. شيخ محمد  سليمان پنهنجي والد جي مسلمان ٿيڻ کان پوءِ، تولد ٿيو. شيخ محمد سليمان، 1901ع ڌاري ”الحق“ اخبار اول  سکر مان جاري ڪئي. ان اخبار کي بعد ۾ حيدرآباد آندو ويو، پر 1907ع ۾ وري ان کي سکر آڻي، اتان ڪڍڻ شروع ڪيو ويو. شيخ محمد سليمان کي ٽي فرزند ٿيا: شيخ عبدالعزيز، شيخ عبدالحڪيم ۽ ڊاڪٽر شيخ عبدالباقي، ڪجهه وقت شيخ عبدالعزيز ”الحق“ سان واسطو رکندڙ هو.

## حوالا
روزاني سنڌي سکر

**روزاني سنڌي**، سکر سنڌ جي ويهين صدي جي ابتدا ۾ جاري ڪيل هڪ سنڌي اخبار آهي۔ هي اخبار ڪٽر کانگريسي ۽ هندو سماجي ڪارڪن مسڙر ويرومل بيگراج، فريئر روڊ تي ڇاپخانو قائم ڪري، 1906ء ۾ جاري ڪئي۔

## حوالا
گوليمار سکر

**گوليمار**، سکر سنڌ ۾ واقع آهي جتي انگريز دور ۾ رائفل جي نشاني بازي جو انتظام هوندو هيو. گوليمار جي تعميراتي ڪم جي شروعات 1904ع ۾ ٿي ۽ 1914 مڪمل ٿي. هتي انگريز زالون به ننڍين رائفلن سان نشاني بازي ڪنديون هيون.

اوڻويھين صدي جي پڇاڙيءَ ۾ ڏکڻ آفريڪا ۾ بوئرن (ڊچن) ۽ انگريزن جي ويڙھ ۾ انگريزن جي سوڀ ٿي، جنگ جي خاتمي کان پوءِ جنرل رابرٽ انگريزي فوجن کي رائيفل ٽريننگ لاءِ حڪم ڏنو، تنهنڪري ڪجهه شھرن جھڙوڪ: ڪراچي ۽ سکر ۾ جيڪي گورا ملازم فوج ۾ والنٽئر ھئا، تن کي رائيفل سکيا ڏيڻ لاءِ مٽيءَ جا دڙا ٺاھيا ويا ۽  نشاني بازي لاءِ انتظام ڪيو ويو، نشان چٽڻ وقت ٽڪريءَ مٿان ڳاڙھي جهنڊي کوڙيندا ھئا، جيئن لنگهندڙ خبردار رھن . ھڪڙو ملٽري سارجنٽ جو مورچن جي حفاظت لاءِ مامور ھو، سو رائيفل جي نشاني بازي جي به نگراني ڪندو ھو. منڊمون به گولي مار ننڍڙين رائيفلن سان ڪنديون ھيون، گهڻو ڪري صبح جو ٻه ڪلاڪ گولي مار پرئڪٽس ٿيندي ھئي

## حوالا
روزاني آفتاب سکر

**روزاني آفتاب**، سکر سنڌ جي اڻويهين صدي جي آخر ۾ جاري ڪيل هڪ سنڌي اخبار آهي جنهن کي سکر شهر ۽ سنڌ جي مسلمانن جي سجاڳي ۽ جائز حقن جي جاکوڙ جي لاء جاري ڪيو وي هيو۔ هي اخبار سکر جي مسلمان سيٺ حاجي احمد ميمڻ فريئر روڊ سکر ۾ پريس جو قيام عمل ۾ آڻي  1895ء ۾ جاري ڪيو۔ هن خبار جو ايڊيٽر سنڌ جو مشهور مصنف ۽ شاعر شمس الدين 'بلبل' هيو۔
هن اخبار مسلمانن کي هوم رول تحريڪ واري زماني ۾ غلط روشن اختيار ڪرڻ کان انتباهه ڪيو. هن اخبار جا ”هندو واسي“ ۽ مسلمانن جي ”الامين“ سان قلمي مقابلا به ٿيا. 1923ع ۾ مالي مشڪلاتن سبب هي اخبار بند ٿي وئي.

## حوالا
فري مينسري لاج سکر

**فري ميسنري لاج**، عيدگاھ سکر جي ويجھو اسٽيشن روڊ تي واقع آهي. لاج جي عمارت 1864ع ۾ تعمير ٿي. في ميمبر فيس 5 روپيہ هوندي هئي ۽ لاج جي طرفان ميمبر کي نشاني جي طور تي منڊي ڏني ويندي هئي.

## حوالا
سوامي آچل پرساد آشرم سکر

**سوامي آچل پرساد آشرم** سکر، سنڌ ۾ واقع هندو آشرم آهي۔ هي آشرم هندو سيٺ دولت رام 1912ء ۾ پنهنجي دوست سوامي آچل پرساد (جيڪو ان وقت جي وڏي سيٺن ۾ شمار  ٿيندو هيو جنهن ڪاروبار سڄي سنڌ ۾ پکڙيل هيو) جي لاءِ تعمير ڪرايو۔ هي آشرم ساد ٻيلي جي سامهون سنڌودرياهه جي  کاٻي ڪناري تي واقع آهي۔

## حوالا
سوامي آتم پرساد آشرم سکر

**سوامي آتم پرساد آشرم** سکر، سنڌ ۾ واقع هندو آشرم آهي۔ هي آشرم هندو سيٺ ٽهڪڻ داس 1888ء ۾  تعمير ڪرايو۔  سيٺ  ٹهڪڻ داس سوامي آتم پرساد جو معتقد هيو ان جي ڪري هن آشرم جو نالو سوامي آتم پرساد جي نالي تي رکيو۔

## حوالا
لکومل گوپالداس ڪلب

**لکومل گوپالداس ڪلب** سکر، سنڌ ۾ واقع هڪ ڪلب آهي جنهن کي شھر جي هندن 1936ع ۾ تعمير ڪرايو. پاڪستان ٺھڻ کان بعد هن عمارت ۾ سرڪاري دفتر قائم ڪيو ويو. ھاڻي ڪسٽوڊين جو دفتر آهي.

## حوالا
پاڪ ڪلچر سوسائٽي

**پاڪ ڪلچر سوسائٽي**، اپريل 1955ء ۾ سکر، سنڌ ۾ قائم ڪئي وئي۔ ڊپٽي ڪليڪٽر سکر آفتاب احمد خان پهريون چيئرمين ۽ آفاق صديقي پهريون سيڪريٽري مقرر ٿيو۔ ٻن سالن کان بعد سوسائٽي جو نالو تبديل ڪري "لطيف اڪيڊمي" رکيو ويو۔۔

## حوالا
لا ڪاليج سکر

**لا ڪاليج** سکر سنڌ ۾ واقع هڪ ڪاليج آهي جتي قانون جي تعليم ڏني ويندي آهي۔ هي لا ڪاليج مشهور قانون دان سيد مظهر علي شاهه 1954ء ۾ سکر لوڪل بورڊ جي هال ۾ قائم ڪئي۔ هن ڪاليج جو نالو آغا بدرالدين عالم جي نالي تي رکيو ويو، جيڪو سکر لوڪل بورڊ جو صدر هيو۔
1961ء ۾ ان وقت جي وزير ذوالفقار علي ڀٽو نئين ڪاليج جي تعمير جي پيڙهه جو پٿر رکيو۔

## حوالا
2015ع شڪارپور خودڪش ڌماڪو

شڪارپور لکي در جي علائقي ۾ امام بارگاهه ۽ مسجد ۾ ڌماڪي جي نتيجي ۾ گهٽ ۾ گهٽ 60 فردَ فوت 50 جي لڳ ڀڳ زخمي ٿي ويا۔

## پڻ ڏسندا
* شڪارپور

## حوالو

زمرو:2015ع ۾ بم ڌماڪا
زمرو:2015ع ۾ پاڪستان
زمرو:2015ع ۾ پاڪستان ۾ دهشت گردي
زمرو:2015ع ۾ دهشت گردي
زمرو:پاڪستان ۾ خودڪش ڌماڪا
زمرو:پاڪستان ۾ شيعا سني فرقي واراڻه تشدد
زمرو:پاڪستان ۾ شيعه مسلمانن تي تشدد
زمرو:شڪارپور ضلعو
امروٽي انسائيڪلوپيڊيا (ڪتاب)

امروٽي انسائيڪلوپيڊيا هيءُ ڪتاب حاجي عبدالحميد سومري مرزا پوريءَ جو لکيل آهي. ڪتاب ۾ مختلف عنوانن هيٺ سوالن جوابن جي صورت ۾ مولانا تاج محمود امروٽيءَ بابت ڄاڻ ڏني وئي آهي، جنهن ۾ مولانا تاج محمود جي شجري، ولادت، تعليم، تبرڪات، سياست، اخلاق، تبليغ ۽ ادبي خدمتن جي تفصيلي ڄاڻ ڏنل آهي. ڪتاب جو مهاڳ حزب الله آءِ سومري لکيو آهي، جڏهن ته ڊاڪٽر گلزار احمد سومري ۽ پروفيسر عبدالرحمٰن جتوئيءَ جا رايا پڻ هن ڪتاب ۾ شامل آهن. 92 صفحن تي مشتمل، ڊيمي سائيز جي هن ڪتاب جي قيمت ڄاڻايل نه آهي. هيءُ ڪتاب ليکڪ 2002ع ۾ پنهنجي خرچ سان شايع ڪرايو.
بابر بادشاهه

thumb|بابر بادشاھ
بابر بادشاهه ظهير الدين بن عمر شيخ مرزا جي ولادت 6 محرم 888ھ/ 14 فيبروري 1483ء تي ٿي ۽ 6 جماد الاول 937ھ/26 ڊسمبر 1530ء تي وفات ٿي. بابر ڏاڏاڻي نسب کان تيموري ۽ ناناڻي نسب کان چغتائي چنگيزي هو. هيءُ 8 جون 1494ء ۾ 11 سالن جي عمر ۾ فرغانه جو حاڪم ٿيو. پيءُ جي وقت ۾ ئي بابر جون چاچن ۽ مامن سان لڙايون شروع ٿي چڪيون هيون جيڪي بدستور جاري رهيون ۽ خود بابر کي پڻ ڏهن سالن تائين شڪست ۽ فتح جي نشيب ۽ فراز ڏسڻ بعد وطن ڇڏڻو پيو. بابر جو چاچو محمد مرزا، سمرقند جو حاڪم هو. ان جي وفات ۽ بابر جي سئوٽن جي باهمي نا اتفاقيءَ جو فائدو وٺي سمرقند تي قبضو ڪيائين. 1499ء ۾ شادي ٿيس. 1504ء ۾ بلخ ۽ ڪابل به فتح ڪيائين. ان سان گڏ سياسي ۽ فوجي قوت به وڌايائين. 1507ء ۾ ارغونن کان اقتدار حاصل ڪيائين. 1511ء تائين سڄو افغانستان هن جي قبضي هيٺ اچي ويو. 1524ء ۾ دولت خان لوڌيءَ جي دعوت تي لاهور آيو ۽ ديپالپور پڻ فتح ڪري ورتائين. 1526ء ۾ ابراهيم لوڌيءَ کي شڪست ڏيئي (پاڻيپٽ جي پهرين لڙائي) دهلي ۽ آگري تي قبضو ڪيائين. پوءِ هڪ طرف راجپوتن کي ڪانواهه ۾ شڪست ڏنائين. (1527ع). ٻئي طرف سلطنت جي اڀرندي سرحد بنگال تائين پهچائي ڇڏي. بابر بادشاهه 26 ڊسمبر 1530ء تي آگري ۾ وفات ڪئي ۽ هن کي ”باغ بابر“ (ڪابل) ۾ دفن ڪيو ويو. جهانگير هن جي قبر تي سهڻو مقبرو اڏايو. هي مغليه خاندان جو اهو حڪمران هو. جيڪو وڏي حوصلي وارو، بلند نظر، جفاڪش، بهادر ۽ مشڪلات ۾ ڪڏهن به گهٻرائڻ وارو نه هو. عزم ۽ استقلال ۾ ڪڏهن فرق نه آيس. تمام گهڻو رحمدل ۽ فياض هو. هميشه سادي زندگي بسر ڪيائين. طاقتور اهڙو هو، جو ٻن ماڻهن کي ڪڇن ۾ دٻائي قلعي جي ديوار تي ڀڄندو هو. بابر ترڪي ۽ فارسي ٻوليءَ جو سٺو شاعر هو. بابر جي خود نوشت سوانح عمري ”تزڪ بابري“ (بابر نامه) هن جي گهري نظر، صاف دلي ۽ صاف گوئي جو روشن دستاويز آهي. ’تزڪ بابري‘ جو سنڌيءَ ۾ به ترجمو ٿيو آهي.
سلطان رڪن الدين شاهه ڄام تماچي

’سما‘  گهراڻي جو مشهور بادشاهه ”سلطان رڪن الدين شاهه ڄام تماچي“، سنڌ جي تاريخ ۾ ”ڄام تماچيءَ“ جي نالي سان مشهور آهي، جنهن791هه/1338ع کان 795ھ/1342ع تائين سنڌ تي خودمختيار حاڪم طور حڪومت ڪئي. ”نوري مهاڻيءَ“ سان سندس محبت جو داستان مشهور آهي. مڪليءَ تي ”شاهي مقام“ قائم ڪيائين، جتي ئي مدفون آهي.
روايت مطابق ڄام تماچي شيل شڪار لاءِ هميشه ڪينجهر ڍنڍ تي ايندو رهندو هو، جيڪا ڍنڍ ”ڪينجهر“ نالي هڪ گندري جي ڪري مشهور هئي. هن، ڍنڍ جي ڪناري تي پنهنجي رهڻ لاءِ هڪ ماڙي پڻ ٺهرائي هئي، جتان ويهي ڍنڍ جو نظارو ڪندو هو ۽ جنهن وقت به سندس دل چاهيندي هئي، ٻيڙيءَ تي چڙهي ڍنڍ جي سير تي نڪري ويندو هو.
ڪينجهر ڪناري رهندڙ گندرا، جڏهن بادشاهه جي اچڻ جو ٻڌندا هئا ته ميلا مچي ويندا هئا. نوري، ڪينجهر مهاڻي جي ڌيءَ هئي، جنهن لاءِ هڪ ٻي روايت آهي ته سنڌ جي حاڪم جسودڻ راءِ جي ڌيءُ هئي، پر ڄمڻ شرط ڪوڙهه جي مرض ۾ مبتلا ٿيڻ ڪري، سندس پيءُ جسودڻ راءِ، ٻانهين کي حڪم ڏنو ته کيس اوڙاهه ۾ اڇليو وڃي. ٻانهيون جڏهن نوريءَ کي اوڙاهه ۾ اڇلڻ لاءِ کڻي وڃي رهيون هيون ته واٽ تي کين ڪينجهر گندرو مليو، جنهن سندن پيرائتي ڳالهه ٻڌڻ کان پوءِ، ٻانهيءَ کان نوريءَ جي گهر ڪئي. ٻانهي پڻ پاپ کڻڻ کان ڇوڪريءَ کي گندري جي حوالي ڪرڻ کي ترجيح ڏني. اهڙيءَ طرح نوريءَ، ڪينجهر گندري جي گهر ۾ پلجي جوان ٿي ۽ درويش هوندڙي جي دعا ۽ دوا سان ڪوڙهه جي مرض مان آجي ٿي. سندس سونهن موٽي آئي ۽ هوءَ سدا ملوڪ، سهڻي ۽ سيبتي ٿي پئي، ان ڪري نوري شاهه هوندڙي جي وفات کان پوءِ روزاني سندس مزار تي حاضري ڀرڻ ويندي هئي. هڪ ڏينهن نوريءَ کي شاهه هوندڙي جي آستان تان موٽڻ ۾ دير ٿي وئي ۽ رات پئجي وئي، ملاح رستو ڀلجي پيو، تنهن نوريءَ کي چيو ته مون کي گس جي ڪابه خبر نٿي پوي. اهو ٻڌي نوريءَ پنهنجي منهن تان پلؤ کڻي ڏٺو ته سندس منهن مان وڄ جهڙو شعاع نڪتو ۽ ان شعاع تي ملاح پنهنجو گس ڏسي ورتو ۽ ٻيڙي ڪاهي اچي ڪناري ڀيڙو ٿيو. انهيءَ رات ڄام تماچيءَ به پنهنجي ماڙيءَ تان ويٺي ڪينجهر جو نظارو ڪيو، تنهن اوچتو تجلو ڏسي، اميرن وزيرن کان سبب معلوم ڪيو. اميرن ۽ وزيرن کيس صبح ٿيڻ تي معلومات وٺي اچڻ لاءِ وقت گهريو. ٻئي ڏينهن صبح جو وزير ٻيڙيءَ جي ملاح کان راتوڪي تجلي بابت پڇا ڪئي، ملاح پيرائتي ڳالهه کيس ٻڌائي. وزير ڏٺو ته اها ڳالهه جيڪڏهن بادشاهه کي ٻڌائبي ته بادشاهه هرکي پوندو، تنهنڪري بادشاهه کي وڄ جي چمڪڻ جو چئي لهرائي ويو. اهڙيءَ طرح ٻه ٻيا وزير به موڪليا ويا، پر انهن به اهو بهانو ٺاهي، اصل حقيقت لڪائي ڇڏي. ان بعد بادشاهه پاڻ ٺهي سنڀري، ڪينجهر جي سير تي روانو ٿيو. ٻيڙيءَ ۾ چڙهڻ کان پوءِ ملاح کان ان رات واري واقعي بابت پڇا ڪيائين، جنهن کيس سربستو احوال ڪري ٻڌايو. اهو ٻڌي بادشاهه نوريءَ کي دل ئي دل ۾ پنهنجي راڻي بڻائڻ جو پڪو ارادو ڪيو. ٻئي ڏينهن بادشاهه ڄام تماچي سمو، ڪينجهر گندري جي ککيءَ هاڻي کڏيءَ تي ڪهي آيو ۽ اچي کانئس نوريءَ جو سڱ گهريائين. ڪينجهر گندري ها ڪئي ۽ نوري اڳتي هلي ڄام تماچيءَ جي راڻي بڻي. ڄام تماچي پنهنجي ڀاءُ ڄام ڀنڀي کان پوءِ حڪمران ٿيو ۽ تيرهن سال آرام سان حڪومت ڪري گذاري ويو. هڪ روايت موجب نوري ۽ تماچي ڄام جو مقبرو ڪينجهر جي ڪنڌيءَ تي آهي، جڏهن ته آرڪيالاجي وارن موجب سندن مزارون مڪليءَ تي آهن. ڄام تماچي پنهنجي ڀاءُ ڄام ڀنڀي/ بابيني وانگر محب وطن، دلير ۽ انصاف پسند هو ۽ پنهنجي ڀاءُ ڄام بابيني جي مرڻ کان پوءِ پنهنجي سؤٽ خير الدين ڄام توڳاچي سان گڏ حڪومت ڪئي. صدر الدين ڄام بابينو ۽ رڪن الدين شاهه ڄام تماچي، فيرزو الدين شاهه ڄام انڙ اول جا پٽ هئا، ڄام تماچي سنڌ جو ٻه دفعا حاڪم ٿيو.
نوري ڄام تماچيءَ جي واقعي تي شاهه لطيف جو مڪمل سر ڪا موڏ موجود آهي.

## حوالا
پاڪستان سپر ليگ 2016ع

**پاڪستان سپر ليگ 2016ء** پاڪستان ڪرڪيٽ بورڊ جي زيرنگراني پاڪستان سپر ليگ جو ويجهر ۾ ٿي گذريل  ٽوئنٽي20 ڪرڪيٽ سيزن آهي.هي سيزن 4 فيبروري 2016 کان شروع ٿيو ۽ آخري مآرڪو فائينل ميچ 24 فيبروري 2016 تي منعقد ٿيو.فيبروري 2016 ۾ ٿيندڙ پاڪستان سپر ليگ جي ميزباني دوحا ڪئي..ان سيزن جي سرڪاري لوگو جي پڌرائي 20 سيپٽمبر 2014 ۾ ڪئي وئي..انهيءَ تقريب ۾  سرڪاري گاني * اب کيل ڪي دکا* سنڌيءَ ۾ معنيٰ *هاڻي کيڏي ڏيکار* کي به علي ظفر جي آواز ۾ پيش ڪيو ويو.




## امپائرز
;پاڪستان
*  عليم ڊار
*  شوزيب رضا
*  راشد رياض
*  خالد محمود

;ويسٽ انڊيز

*  جول ولسن

;آسٽريليا

*  "اعلان ڪرڻ متوقع آهي۔"

## سفيِرَ
پاڪستان ڪرڪيٽ بورڊ پاران پاڪستان سپر ليگ جي نمائشِي سيشن جي لاءِ هيٺيان سفِير مقرر ڪيا ويا آهن :

*  وسيم اڪرم
*  رميز راجا

## هنڌ
ابتدائي طور تي پي ايس ايل جي پهرئين سيزن لاءِ ،صرف هڪ ئي پنڊال  قطر ۾ دوحا جو اسٽيڊيم چونڊيو ويو هيو،،تنهن بعد 24 سيپٽمبر 2015 تي پاڪستان ڪرڪيٽ  بورڊ اعلان ڪيو ته هي ٽورنامينٽ دوحا کان دبئي ۽ شارجا  طرف متحدهه عرب امارات ۾ منتقل ڪيو آهي..پاڪستان ڪرڪيٽ  بورڊ فيبروري2016 ۾ سپر ليگ لاءِ گڏيل عرب امارات ۾ ٿيڻ جي تصديق ڪري ڇڏي  ۔






## غير ملڪي رانديگر
هيٺ فهرست ۾ ڏنل رانديگرن پاڪستان سپر ليگ کيڏڻ جي پَڪَ ڏني آهي.

## شريڪ ٽيمون ۽ درجا بندي

* درجا بندي ۾ پهريون چار ٽيمون اڳلي مرحلي ۾ هليون ويندو۔

## ليگ مرحلو

;ميچ
### پهريون مرحلو

----

----

----

----

----

----

----

### ٻيو مرحلو

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

## حتمي مقابلا

*  تمام وقت  [[پاڪستان جو معياري وقت]] ([[متناسق عالمي وقت+05:00]])  مطابق آهي*

### ڪُواليفائير 1

### خارج ٿيندڙ

### ڪواليفائير2

### فائنل

## ايوارڊ ۽ شماريات

ٽورنامينٽ جو پليئر (رانديگر) ڪراچي ڪنگز جو روي بوپارا هو. بوپارا 329 رنز اسڪور ڪيو ۽ ٽورنامينٽ ۾ 11 وڪيٽون ورتيون. اسلام آباد يونائيٽيڊ جو آنڊري رسل 17.25  جي اوسط سان 16 وڪيٽون وٺي پشاور زلمي جي وهاب رياض ( 16 وڪيٽون) کان اڳتي رهيو.
عمر اڪمل 83.75 جي اوسط (ايورج) سان 335 رنسون ٺاهي رنسز ۾ سڀ کان سرفهرست رهيو ۽ هن ٽورنامينٽ ۾ سڀ کان وڌيڪ 7 ڪيچون پڻ ڪيون

### سڀ کان وڌيڪ رنز

### سڀ کان وڌيڪ وڪيٽون

### بلحاظ ٽيم سڀ کان وڌيڪ رنز

## حوالا

## خارجي ڳنڍڻا
* 
* 
* Tournament Site – ESPNcricinfo

زمرو:2016 پاڪستاني ڪرڪيٽ ۾
زمرو:پاڪستان سپر ليگ
زمرو:2016 ۾ پاڪستان سپر ليگ
زمرو:پاڪستان ۾ ڪرڪيٽ ليگون
زمرو:2015–16 جا مقامي ڪرڪيٽ مقابلا
زمرو:پاڪستان ۾ پيشي وراڻي راندين جون ليگون
آبپاشي

thumbnail|کاٻو|هڪ ڪئنال
زرعي زمين کي پاڻي پھچائڻ واري سرشتي کي ”آبپاشي“ چئبو آھي. سنڌ ۾، پنج ھزار سال اڳ ”موھن جي دڙي“ واريءَ تهذيب ۾ آبپاشيءَ جو بھترين نظام موجود ھو. اڄ به سنڌو درياھ جو پاڻي آبپاشيءَ لاءِ استعمال ٿئي ٿو.

اڳين وقتن ۾ سنڌ ۾ آبپاشيءَ جا ٽي طريقا ھوندا ھئا: 1- چرخي، 2- موڪي ۽ 3- -بوسي-. پھرئين طريقي کي ”چاڙھي واري آبپاشي“ سڏيو ويندو ھو، ڇو ته ھن طريقي ۾ ھرلي يا نار ذريعي پاڻي مٿي کڻي، زمين ڏانھن نيڻو پوندو ھو. جيڪڏھن زمين ھيٺاھينءَ ڏانھن ھوندي ھئي ۽ ڪنھن ڪڙئي يا شاخ مان پاڻي زمين ڏانھن وھي سگھندو ھو ته انھيءَ سرشتي کي ”موڪي“ يا ”وھڪري واري آبپاشي“ سڏيو ويندو ھو. جڏھن واھ ۾ پاڻيءَ جي سطح اوچي ھوندي ھئي ته قدرتي طرح ھيٺ ٻنيءَ ۾ پاڻي پھچي سگھندو ھو. آبڪلاڻيءَ جي مند جـَهڪي ٿيندي ئي ھاريءَ کي ھُرلو يا نار ڪتب آڻڻو پوندو ھو، جنھن طريقي کي ”چرخي“ سڏيو ويندو ھو. ٽئين طريقي کي ”بوسي“ سڏبو ھو. اھو طريقو خشڪ فصلن، خاص ڪري ڪڻڪ ۽ دالين جي فصلن اپائڻ لاءِ ڪم آندو ويندو ھو. ٻوڏن جي وقت ۾ ٻنيون ٻارا سڀ پاڻيءَ سان تار ٿي ويندا ھئا ۽ جڏھن ٻوڏون ھٽي وينديون ھيون، ته اڌ سڪل وٽائتي زمين کي دستوري طرح ھر ڏيئي، کيڙي پوک ڪئي ويندي ھئي ۽ انھيءَ پوک کي زمين ۾ اچي ويل پاڻيءَ مان ريج ملندو ھو.

سمن جي دؤر ۾، پھريون دفعو، ڄام نندي (نظام الدين سمي) جي وزيراعظم دولهه دريا خان واھ کوٽايا. ھن ان سلسلي ۾ ساڪري پرڳڻي ۽ ٺٽي جي آسپاس ”خانواھ“ ۽ سيوھڻ لڳ پٽ باران ۾ ”ساوه واھ“ کوٽايا.

ڪلھوڙن جو دؤر، سنڌ جي زراعت، آبادي ۽ پورھيتن لاءِ سونھري دؤر ھو. ڪلھوڙا پاڻ آبادگار ھئا ۽ زرعي پيشي کان پوريءَ طرح واقف ھئا، تنھنڪري سندن صاحبيءَ ۾ آبپاشيءَ جي نظام ۾ وڏي تبديلي آئي. ڪلھوڙن جي دؤر ۾ ھيٺيان نوان واھ کوٽايا ويا:

پراڻ، نارو، اڙل، گوني، پڃاري، گونگڙو، لکي، سيتا، بگھاڙ، امرڪس، نورواھ، نصرت واھ ۽ سرفراز واھ، جيڪي اڄ تائين موجود آھن.
ٽالپرن جي دؤر ۾ به ڪافي واھ کوٽايا ويا، جن مان باگو واھ، مارک واھ ۽ کورواھ قابل ذڪر آھن.

انگريزن پنھنجي دؤر حڪومت ۾، سنڌو درياهه تي سکر وٽ بند ٻڌايو، جيڪو ”سکر بئراج“ جي نالي سان مشھور آھي. ھن بئراج تي دنيا جو وڏي ۾ وڏو نھري نظام قائم آھي.

ھن وقت آبپاشيءَ جي مقصد سان سنڌ ۾ ٽي بئراج اڏيل آھن: سکر بئراج، گڊو بئراج ۽ ڪوٽڙي بئراج، جن جي واھن تي لکين ايڪڙ زمين آباد ٿئي ٿي.

سکر بئراج مان ست وڏا واھ نڪرن ٿا، جن ۾ ساڄي پاسي کان اتر اولهه ڪئنال يا کيرٿر ڪئنال، رائيس ڪئنال، دادو ڪئنال ۽ کاٻي پاسي کان اڀرندو نارو، اڀرندو خيرپور ڪئنال، روھڙي ڪئنال ۽ الھندو خيرپور ڪئنال نڪرن ٿا. ھنن واھن تي 75 لک ايڪڙ زمين آباد ٿئي ٿي. گڊو بئراج مان ٻه وڏا واھ، بيگاري، سنڌ فيڊر ۽ پٽ فيڊر نڪرن ٿا، جيڪي سنڌ ۽ بلوچستان جي 3 لک 66 ھزار ايڪڙ زمين آباد ڪن ٿا. ڪوٽڙي بئراج مان چار واھ نڪرن ٿا، جن جا نالا ڪلري بگھاڙ، لائين چئنل، ڦليلي ۽ پڃاري آھن. ھنن واھن تي حيدرآباد، بدين، ٺٽي ۽ ڄامشوري ضلعن جي 28 لک ايڪڙ زمين آباد ٿئي ٿي.
زمرو:علم زراعت
آبادگار

**آبادگار** جي لفظي معنيٰ آبادي ڪندڙ آھي. يعني اھو شخص، جيڪو زمين کي ٺاھي ۽ سنواري، پوکي راھي ڪري، ان جي سار سنڀال لھي ۽ زمين آباد ڪري. ان کي آبادگار چئبو آهي.
باغباني

thumbnail|باغباني جو هڪ منظر
**باغباني** (Horticulture) مان مراد ميون، ڀاڄين ۽ گلن واري ٻوٽن کي وڌائڻ جي سائنس ۽ فن آهي. باغباني عام طور تي ننڍي ۽ وڌيڪ ڪنٽرول ٿيل پيماني تي ٻوٽن جي پوک جي وڌيڪ پيشه ور ۽ ٽيڪنيڪل پهلوئن سان جڙيل آهي. باغباني جا مختلف ڀاڱا آهن ڇو ته ٻوٽا مختلف مقصدن لاءِ پوکيا ويندا آهن. انهن ڀاڱن ۾، پروپيگيشن، آربريڪلچر، زمين جي جوڙجڪ، فلوري ڪلچر ۽ ٽرف جي سار سنڀال، شامل آهن، پر انهن تائين محدود نه آهن. انهن مان هر هڪ لاء، مختلف پيشو، پهلو، اوزار استعمال ٿيل ۽ لاڳاپيل چئلينج آهن؛ هر هڪ کي انتهائي خاص صلاحيتن ۽ باغباني جي ڄاڻ جي ضرورت آهي.
## تاريخ
هيءُ فن نھايت پراڻو آهي. تاريخ مان معلوم ٿئي ٿو تہ مختلف ميون ۽ ٻوٽن جو ذڪر هزارين سال اڳ ۾ بہ هو. اڄ کان تقريباً چار هزار سال اڳ ڏاڙهون، بادام وغيره پوکبا هئا.

سڪندراعظم جي حملي وقت سنڌ ۾ انب ۽ ڪيلن جا ٻوٽا ملن ٿا. موجوده دور ۾ هيءُ فن صنعت جي حيثيت سان رائج ٿي چڪو آهي.
## ضروري ڳالھيون
هاڻي باغ معاشي ضرورت جي خيال سان لڳايو وڃي ٿو. باغ لاءِ هيٺيون ڳالهيون ضروري آهن.:
# باغ جي لاءِ موزون آبھوا ۽ زمين موجود هجي.
# باغ مارڪيٽ جي ويجهو هجي.
# شھر يا مارڪيٽ گهڻو پري هجي تہ باغ پڪي ۽ سٺي روڊ تي هجي.
# باغ واريءَ زمين ۾ زير زمين پاڻيءَ جي ليول گهڻي هيٺ هجي.
# باغ جي پيچ لاءِ پاڻي گهڻي انداز ۾ موجود هجي.
# تجارتي پيماني تي باغ لڳائڻ لاءِ مزور آسانيءَ سان ملي سگهن.
## سنڌ ۾ ميويدار علائقا
سنڌ جي ميداني علائقي ۾ حيدرآباد، ميرپورخاص، ڪوٽڙي بئراج ۽ نوابشاھ جا ضلعا آبھوا جي لحاظ کان ميويدار علائقا آهن، هونئن سڄيءَ سنڌ ۾ انب ۽ ڪيلا پوکي سگهجن ٿا.
## حوالا

زمرو:فن
زمرو:باغباني
زمرو:انساني سرگرميون
1976ع

__NOTOC__

## واقعا
* **[[15 جُولاءِ]]** – وزيراعظم پاڪستان ذوالفقار علي ڀٽو ڦٽين ۽ ڪمند جي ڪارخانن کي نيشنلائيز ڪرڻ جو فيصلو ڪيو.
* **[[17 جُولاءِ]]** – 25 ملڪن اوليمپڪ راندين جي بائيڪاٽ ڪيو، تنهن باوجود اهي رانديون مونٽريال ۾ کيڏيون ويو.
* **[[20 جُولاءِ]]** – آمريڪي روبوٽ وائڪينگ مريخ تي لٿو.
* **[[26 جُولاءِ]]** – چين ۾ زلزلي سبب 2 لک 40 هزار ماڻهو اجل جو شڪار ٿي ويا.
* **[[7 آگسٽ]]** – خلائي جهاز وايڪنگ 2 مريخ جي مدار ۾ داخل ٿيو.
* **[[23 آگسٽ]]** – اسلام آباد يونيورسٽي جو نالو تبديل ڪري قائداعظم يونيورسٽي رکيو ويو.
* **[[11 سيپٽمبر]]** – هائي جيڪ ڪيل ڀارتي جهاز کي لاهور هوائي اڏي تي لاٿو ويو ۽ مسافرن کي رها ڪيو ويو.

## پيدائش
* **[[28 آڪٽوبر]]** – اديتي رائو حيدري، هندوستاني اداڪاره

## فوتگيون
* **[[19 آڪٽوبر]]** – آغا عبدالنبي عليگ، سنڌي ليکڪ سياستدان

1976ع
زمرو:سال
زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال
تاجڪستان

thumb|تاجڪستان جو جھنڊو
thumb|کاٻو|تاجڪستان جو نقشو
**تاجڪستان** (Tajikistan) ملڪ جو سرڪاري نالو جمهوريه تاجڪستان (Republic of Tajikistan) آهي. تاجڪستان جي لفظي معنيٰ آهي ”تاجڪ ماڻهن جو وطن“ هي ملڪ وچ ايشيا ۾ آهي. تاجڪستان زميني ۽ جابلو ملڪ، پامير جبلن ۾ گهيريل آهي. هن جو 93 سيڪڙو علائقو سرسبز ۽ شاداب ٽڪرين تي ٻڌل آهي. وچ ايشيا جي سڀ کان ڊگهي جابلو چوٽي هتي آي. هي وچ ايشيا جو ننڍي ۾ ننڍو ملڪ آهي، ملڪ جي پکيڙ 1,43,100 چورس ڪلوميٽر (55,200 چورس ميل) ۽ آبادي 61 لک 94 هزار آهي. هن جي گاديءَ جو هنڌ دوشنبي آهي. هن ملڪ جي سرڪاري ٻولي تاجڪ آهي.

سڀ کان مٿانهون هنڌ ڪميونزما جي چوٽي (بلندي: 7495 ميٽر) آهي. هتي سردين ۾ سخت سردي ۽ گرميءَ ۾ سخت گرمي پوي ٿي. برساتون گهٽ پونديون آهن. هتان جي مکيه زرعي پيداوار ڪپهه، ڪڻڪ، ڀاڄيون، پٽاٽا، جو، ميوا، گدرو، هنداڻو ۽ خشڪ ميوو آهي ۽ مکيه صنعتن ۾ ريشمي ۽ سوٽي ڪپڙا، ڀاڻ، بوٽ، وائن، قالين، هائيڊرو، اليڪٽرڪ پاور، مڪينيڪل انجنيئرنگ ۽ زرعي مشينري آهي. تاجڪستان جي آزاديءَ جو ڏهاڙو 9 سيپٽمبر 1991ع آهي ۽ هن ملڪ جي گڏيل قومن جي اداري (UNO) ۾ ميمبرشپ 2 مارچ 1992ع کان آهي.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

زمرو:ملڪ
زمرو:تاجڪستان
زمرو:ايشيا ۾ ملڪ
زمرو:اسلامي رياستون
زمرو:وچ ايشيا جا ملڪ
زمرو:ايشيا جا ملڪ
زمرو:زمين بند ملڪ
زمرو:او آئي سي جا ڀاتي ملڪ
زمرو:گڏيل قومن جا ڀاتي ملڪ
زمرو:فارسي ڳالھائيندڙ ملڪ ۽ علائقا
زمرو:روسي-ڳالهائيندڙ ملڪ ۽ علائقا
زمرو:1991 ۾ ٺاهيل رياستون ۽ علائقا
زمرو:آزاد رياستن جي ڪامن ويلٿ جون ڀاتي رياستون
بئراج

thumbnail|ڪوٽڙي بئراج
**بئراج** ڪنهن نهر يا درياهه جي وهڪري کي ڪنهن مناسب هنڌ تي ٻڌي، دروازا وجهي پاڻيءَ جو وهڪرو موڙي، منظم شاخن ذريعي زرعي مقصدن ۽ ڪڏهن جهاز رانيءَ لاءِ استعمال ڪيو ويندو رهيو آهي. چئوماسي جي ڏينهن ۾ عام طور درياهن جا گيٽ کولي ڇڏيندا آهن ته جيئن بئراج محفوظ رهي. سنڌ ۾ تاريخ کان آڳاٽي زماني ۾ به برساتي ندين جي پاڻيءَ جو رخ موڙي آبادي ڪئي ويندي هئي. اهڙا لڳ ڀڳ 80 قديم بند کيرٿر ۾ لڌا ويا آهن جيڪي 4500 کان 5000 هزار سال پراڻا آهن.

سنڌ ۾ سنڌو درياهه تي ٽي وڏا بئراج آهن. سکر بئراج جنهن ۾ 66 در آهن. 1923ع کان 1930ع تائين تعمير ٿيو. اهو براج 5000 فٽ ڊگهو آهي. ان ۾ 7 واهه آهن ۽ 10 ملين ايڪڙ زمين آباد ڪرڻ جي گنجائش اٿس. گڊو بئراج ڪشمور وٽ آهي جيڪو 1957ع کان 1962ع جي عرصي ۾ مڪمل ٿيو، ان ۾ 12 لک ڪيوسڪ پاڻي نيڪال ڪرڻ جي گنجائش آهي، 60 فٽ ويڪرا 64 گيٽ اٿس ۽ 2.9 ملين ايڪڙ زمين آباد ڪري سگهي ٿو. غلام محمد بئراج ڄامشوري وٽ آهي جيڪو 1955ع ۾ تيار ٿيو. 3000 فٽ ڊگهو هي بئراج 5 ملين ايڪڙ آباد ڪرڻ جي گنجائش رکي ٿو. سکر براج ۽ ڪوٽڙي براج فقط زرعي مقصدن کي پورو ڪن ٿا ۽ گڊو بئراج پاور پيدا ڪرڻ لاءِ به ڪم آندو ويو آهي.

## حوالا
باب الاسلام

**باب الاسلام** سنڌ کي انهيءَ نالي سان سڏيو ويندو آهي، ڇاڪاڻ ته برصغير ۾ اسلام جي روشني سڀ کان پهرين سنڌ ۾ پهتي. عام طرح اهو خيال آهي ته سنڌ ۾ اسلامُ، محمد بن قاسم جي آمد (94ھ/712ع) سان آيو، پر ائين نه آهي. سنڌ ۾ اسلام جي روشني پکيڙڻ جو فرض، رسول اڪرم صلي الله عليه وسلم جن جي دور ۾ سندس صحابين سرانجام ڏنو. جن مان ڪن جون قبرون شاه مڪي قبرستان حيدرآباد ۾ موجود آهن.

6 جولاءِ 1975ع تي جڏهن اسلامي ملڪن جي پهرين سربراهه ڪانفرنس ڪراچيءَ ۾ منعقد ٿي، تڏهن هن ڪانفرنس ۾ شريڪ نمائندن هن شهر جي تاريخي اهميت ۽ عوام جي مهمان نوازيءَ واري جذبي کان متاثر ٿي، ڪراچي شهر کي ”باب الاسلام“ جو نالو ڏنو.

## حوالا
تاريخ معصومي

**تاريخ مَعصُومِي** سنڌ بابت لکيل فارسي تاريخن مان هيءُ هڪ آڳاٽو ۽ جهونو ڪتاب آهي، جيڪو ظاهر ۾ تہ مير محمد معصوم پنهنجي پٽ مير بزرگ جي ڄاڻ ۽ هدايت لاءِ تصنيف ڪيو، پر هن ڪتاب ۾ قديم دؤر کان وٺي سنڌ جي مغليہ غلاميءَ تائين، ڏيهي حالتن تي سٺي روشني وڌل آهي. مير صاحب ارغوني دؤر جي سنڌ جي مشاهيرن جو الڳ ذڪر به هن تاريخ ۾ ڪيو آهي.

## ترجما

هيءُ ڪتاب اصل ۾ مير محمد معصوم بکريءَ جو فارسيءَ ۾ لکيل آهي، جنهن جو ترجمو مخدوم امير احمد ڪيو آهي. واضح هجي ته “تاريخ معصوميءَ“ جا هن ترجمي کان اڳ ٻه ٽي ترجما ٿي چڪا هئا. پهريون ترجمو ڪئپٽن ماليٽ (G.G Malet) انگريزي“ٻوليءَ ۾ ڪيو، جيڪو 1855ع ۾ بمبئيءَ مان شايع ٿيو؛ ٻيو ترجمو ديوان ننديرام، سنڌيءَ زبان ۾ ڪيو، جيڪو 1861ع ۾ ڪراچيءَ مان شايع ٿيو. ٽيون هڪ بلڪل گمنام ترجمو، اردوءَ ۾ پنجاب جي ڪنهن صاحب ڪيو ۽ لاهور مان شايع ٿيو. اهي اوائلي ترجما، “تاريخ معصوميءَ“ جي ڪنهن هڪ اڌ قلمي نسخي کي آڏو رکي ڪيا ويا هئا. ان کان پوءِ ڊاڪٽر عمر بن محمد دائودپوٽي، تاريخ معصوميءَ جا ڇهه اصلوڪا نسخا سامهون رکي، فارسيءَ ۾ هڪ مستند متن تيار ڪيو، جيڪو 1938ء ۾ بمبئيءَ مان شايع ٿيو. هن سنڌي ترجمي جو بنياد، ڊاڪٽر دائود پوٽي صاحب جي تيار ڪيل فارسي متن تي رکيل آهي.

## تذڪرو

تاريخ معصوميءَ ۾ وليد بن عبدالملڪ جي زماني کان وٺي ارغون دور تائين سنڌ جو تذڪرو شامل آهي. ڊيمي سائيز جي 419 صفحن تي مشتمل، هن ڪتاب جو ٻيو ڇاپو، سنڌي ادبي بورد جي سيڪريٽري محمد ابراهيم جويي، 1959ء ۾ اسلاميه پرنٽنگ پريس، حيدرآباد مان ڇپائي، پڌرو ڪيو ۽ اُن جي قيمت 5 رپيا رکيل آهي.

## حوالا

زمرو:مشهور ڪتابون
زمرو:سنڌ جي تاريخ
جيڪب آباد تواريخي نظر ۾ (ڪتاب)

**جيڪب ﺁﺑﺎﺩ ﺗﻮﺍﺭﻳﺨﻲ ﻧﻈﺮ ۾** ‏ﻫﻲﺀُ ڪتاﺏ ڪالو خان اياز نالي ليکڪ جو تصنيف ڪيل ﺁﻫﻲ. تاريخ جي موضوع تي لکيل هن ڪتاب ۾ جيڪب آباد شهر جي ماضيءَ جي ساروڻين، عمارتن، واقعن، راندين، ميلن، شخصيتن، موسمياتي ﺍحوال، زرعي پيداوار طور ٿيندڙ فصل ۽ تاريخي جنگجو قبيلن جو تذڪرو شامل ڪيل آهي. هيءُ پنهنجي نوعيت ۾ تاريخي ۽ ضخيم ڪتاب آهي. جنهن ۾ ميلن، شخصيتن، تاريخي عمارتن ﻭغيره جا فوٽو پڻ ڏنا ويا آهن. ڪتاب کي مجموعي طور ٽن بابن ماضيءَ جا نقوش، ماضي قريب جا نشان، حال جون تصويرون وغيره ۾ تقسيم ڪيو ويو آهي. ڪتاب جو ﺍنتساب ليکڪ پاران وطن جي حفاظت ۽ آزاديءَ لاءِ وڙهي شهادت ماڻيندڙ انهن مجاهدن جي نالي ڪيل آهي، جيڪي خانڳڙهه ۾ ﺍنگريزن سان وڙهيا هئا. ان کان سواءِ ليکڪ پاران "عرض حال" ۽ "آبائي شهر" جي عنوانن سان نوٽ پڻ درج ڪيل آهن. ڪرائون سائيز ۾ 94 صفحن تي مشتمل هيءُ ڪتاب حبيب پرنٽنگ پريس جيڪب آباد مان ضلعي ترقياتي ايسوسيئيشن، جيڪب آباد ۽ ڪالو خان اياز پاران، مئي 1978ء ۾ شايع ٿيو.

زمرو:ڪتاب
زمرو:سنڌ جي تاريخ
ڪرسٽين اسٽيورٽ

thumb|ڪرسٽين اسٽيورٽ ڪانز فيسٽيول 2014ع
**ڪرسٽين جيمس اسٽيورٽ** جو جنم 9 اپريل 1990ع تي لاس اينجلس، ڪيليفورنيا، آمريڪا ۾ ٿيو ۽ تمام ننڍڙي عمر ۾ هن آمريڪي اداڪاره شهرتن جو مٿاهون سفر طئہ ڪيو آهي. مشهور فلمي سيريز دي ٽوائلائيٽ ساگا ۾ سال 2008ع کان سال 2012ع تائين سندس ڪردار نوجوان نسل کي ديوانو بڻائي ويو آهي.

ٽوائلائيٽ سيريز انهن 5 سالن ۾ ساڍن 3 ڪروڙ ڊالرن کان مٿي جو ڪاروبار سڄيءَ دنيا ۾ ڪيو ۽ ڪرسٽين اسٽيورٽ کي جديد دور جو چهرو سڏيو وڃي ٿو.

پنهنجي فلمي ڪيريئر جي شروعات هن 5 سالن جي ڄمار کان ڪئي ۽ هڪدم شهرتن جي سفر تي رواني ٿي ويئي. جڏهن مشهور آمريڪي اداڪاره جوڊي فاسٽر جي ڌيءَ جو ڪردار ادا ڪيائين، تنهن وقت کان وٺي هن ٿرلر پينڪ روم، اسپيڪ، زٿورا، ان ٽو دي وائيلڊ، ايڊوينچر لينڊ، دي رن اويز، سنووائيٽ اينڊ دي هنسمين، ان دي روڊ، ڪيمپ ايڪسري، اسٽل الائيس ۽ ايڪوئلس ۾ ڪم ڪيو آهي. سندس شمار تقريبن ڪروڙ ڊالرن جي آمدنيءَ جي ڪري هاليوڊ جي 10 مهانگين اداڪارائن ۾ ٿئي ٿو.

هن ’رائيزنگ اسٽار بافٽا ايوارڊ‘ ۽ سيزر ايوارڊ پڻ حاصل ڪيو آهي.

زمرو:1990ع جون پيدائشون
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:جيوت ماڻهو
نڙيءَ ۾ اٽڪيل سج

نوجوان ڪهاڻيڪار انور ڪاڪا پنهنجي ڪهاڻين ۾ علامتن جي خوبصورت استعمال سبب ٿورن لفظن ۾ وڌيون ڳالهيون ڪري وڃي ٿو، ۽ سندس ڪردار مسلسل اذيت مان گذرندڙ آهن، جنهن جو ااظهار هو خود ڪلامي ذريعي ڪن ٿا، معاشي مسئلن بدحالي جي باهه ۾ جلندڙ سندس ڪردار هڪ خاموش احتجاج آهن، ”نڙيءَ  ۾ اٽڪيل سج“ جو مهاڳ ڊاڪٽر شير مهراڻي ۽ ٻه اکر ڊاڪٽر غفور ميمڻ جا لکيل آهن، ڊاڪٽر غفور لکيو آهي ته هونئن ته سندس سڀ ڪهاڻيون خوبصورت آهن پر ”مسجد جون اکيون“ ۽ ”پاڻي جو گلاس“ انتهائي اهم آهن. ڪنول پبليڪيشن قمبر طرفان ڇپرايل هي ڪتاب 192 صفحن تي ٻڌل آهي ۽ قيمت 200 رکي وئي آهي.
شاهجهان

**شاهجهان** برصغير جي مغليه خاندان جو هڪ بادشاهه هيو۔ شاهجهان مغل شهنشاهه جهانگير ۽ ان جي راجپوت گهرواري تاج بي بي بلقيس مڪاني جو پٽ هيو۔ شاهه جهان کان بعد ان جو پٽ اورنگزيب بادشاهه بڻيو۔
شاهه جهاں پنهنجي دور جو هڪ مشهور معمار هيو۔ هن ڪيتريون ئي تعميرون ڪرايون۔ هن جي دور کي هندستان جي وچين تاريخ جو سنهرو دور چيو ويندو آهي۔
کاٻو|thumb|شاهجهان۔

## تعميرون
* لال قلعو
* تاج محل
* موتي مسجد
* تخت طائوس

## سِڪه
1629ء ۾ شاهجهان نوان سڪه ٺهرايا۔ هي سڪه چاندي، سون، ڪانسي ۽ ٽامي مان ٺهرايا ويا هئا۔ 
فائل:Silver rupee coin of Shah Jahan, from Patna mint.jpg|شاهجهاں جي دور جو چاندي جو سڪو (پٽنه)
فائل:Mohur of Shah Jahan (r. 1628-1658) LACMA M.77.55.12 (2 of 2).jpg|شاهجهان جي دور جو هڪ سون جو سڪو


## تصويرون

فائل:Khan Dawran receiving the heads of Jujhar Singh and his son Bikramajit (January 1636).jpg|


شاهجهان تخت تي ويهندي ئي اعتماد الدولہ مير غياث جي پوٽي ميرزا احمد بيگ خان کي سيوهڻ جو جاگيردار بڻائي موڪليو هي ماڻهو ڏاڍو ٽوٽي، سست نااهل هو، پاڻ عياشي ۾ مصروف ٿي جاگير جو ڪار وهنوار سندس ظالم ۽ سفاڪ ڀاءُ ميرزا يوسف جي حوالي ڪري ڇڏيو، جيڪو پنهنجي فطرت جي لحاظ کان ذليل بي رحم ماڻهو هو ۽ ايترو ظالم شخص جو حجاج بن يوسف جهڙو ظالم انسان به هن جي اڳيان هڪ ادنا شاگرد جي حيثيت رکندو هو.

## حوالا



زمرو:لاهوري ماڻهو
زمرو:ڀارتي مسلمان
نيري وهيل

thumbnail|اڇو ويسر
**نيري وهيل** (Blue Whale) دنيا ۾ هن مهل تائين پيدا ٿيل ڪنهن به جانور کان وڏي ۾ وڏو جانور آهي. ان جو سائنسي نالو "بئلئنوپٽيرا مسولس" (Balaenoptera  muscules) آهي. اڇي ويسر جي ڊيگهه 33 ميٽرن (110 فٽ) کان مٿي ۽ وڌ ۾ وڌ وزرن 190 ٽن رڪارڊ ڪيو ويو آهي. پر هن جي سراسري ماپ ڪافي گهٽ آهي. 

هن ويسر جون ٽي ضمني نوعون آهن. جن مان ننڍو اڇو ويسر "بيڊينوپٽيرا بريويڪوڊا" (Badenoptera brevicauda) ڏاکڻي اڌ گول جي اڀرندي پاڻين ۾ رهي ٿو. اڇو ويسر ڏسڻ ۾ Sei ويسر جهڙو آهي، ان ڪري عام مهاڻا به فرق نه ڪري سگهندا آهن. اڇو ويسر اونهي پاڻيءَ ۾ رهي ٿو پر اونهين ڪنڌين تائين به اچي سگهي ٿو. ان جو تعداد هن وقت دنيا ۾ 10 کان 15 هزار آهي ۽ ان کي خطري واري لسٽ ۾ به شامل ڪيو ويو آهي. هي ويسر سرمائي نيرو ٿئي ٿو. جنهن تي هلڪي رنگ جا هلڪا داڳ هوندا آهن. ڄاڙيءَ کان ڳچي ۽ سيني تائين هلڪو سرمائي ٿئي ٿو. ان حصي تي ڳچيءَ وارا گهنج 55 کان 88 هوندا اٿس. ڪاپار ۾ وڌيون ناسون، ڊگهو نوڪدار ۽ شاهي وات، واڇن جي آخري ڇيڙي لڳ ننڍيون ڊگهڙيون اکيون ٿينس ٿيون. ڦنگن جي ڊيگهه عام طور جسم جي ستين حصي برابر ٿئي ٿي. پٺيءَ جي پوئين حصي ۾ ننڍڙو نالي ماتر ڦنگ ٿئي ٿو. پوڇڙ ٿلهڙي ۽ پڇ وڏو ويڪرو ۽ ٻه ڦاڪو هوندو اٿس. ٻنهي ڦاڪن جي جوڙ وٽ هلڪڙي کڏ ٿئيس ٿي. اڇي ويسر جو ٻچو ست ميٽر (23 فٽ) ٿئي ٿو، جنهن جو وزن 2.5 ٽن هوندو آهي. هي ويسر عام طور اڪيلو، جوڙيءَ ۾ پنجن ڇهن جي ٽوليءَ ۾ يا وري ڪڏهن غذائي علائقن ۾ وڌيڪ تعداد ۾ ڏسبو آهي. ويسر سڄي دنيا ۾ ٿئي ٿو. لڏ پلاڻ به ڪندو آهي پر هندي وڏي سمنڊ جي اترئين حصي ۾ (عربي سمنڊ سميت) سڄو سال به ٿي سگهي ٿو.

اڇو ويسر پاڻيءَ کان هيٺ پنجن کان 20 منٽ رهندو آهي. (وڌيڪ به رهي سگهي ٿو) ۽ پوءِ ساهه خارج ڪرڻ لاءِ سطح تي اڀرندو آهي ۽ ٻن کان ڇهه منٽ هر 10 کان 20 سيڪنڊن تائين تقريبن 20 کان 40 فٽ اوچو ڦوهارو ڇڏيندو آهي. ويسر 150 ميٽر (500 کن فٽ) تائين ٽٻي ڏئي ٿو پر ان کان به وڌيڪ وڃي سگهي ٿو. جيڪڏهن ان جو پيڇو ڪجي ته ان جي رفتار 30 ڪلوميٽر في ڪلاڪ تائين ٿي سگهي ٿي، نه ته عام طور تمام گهٽ آهي. ويسر عام طور شام جو يا صبح سوير شڪار لاءِ نڪرندو آهي. ننڍا ويسر پاڻيءَ جي سطح تي ٻاهر نڪري، جسم کڻي 45 درجن جي زاويي سان پاڻ کي پاڻيءَ تي ڇڏيندا آهن، اها شايد وندر اٿن.

## حوالا

زمرو:وهيل
زمرو:مڇيون
زمرو:سامونڊي مماليا
زمرو:آئي يو سي اين خطري ۾ جنسن جي ڳاڙهي فهرست
آنو

thumbnail|آنو
پکين ۽ ڪجهه ٻين جانورن جا بيضا يا آنا، جدا جدا ماپ، وزن ۽ رنگ جا ٿين ٿا. ننڍڙا پکي آنا گهڻا لاهيندا آهن. مادي باز فقط ٻه آنا لاهيندي آهي. زمين تي آنا ڏيندڙ اڪثر پکين جا آنا چِٽ چِٽ هوندا آهن. مٿي وڻن تي آکيرن ۾ آنا ڏيندڙ پکي اڇا يا ماحول مطابق رنگين آنا ڏين ٿا. آني جي ٻاهرين کل چُن جي جُزن مان جڙيل آهي، جو اُن مان هوا لنگهي سگهي ٿي. اندرين کل تمام سنهي آهي. انهيءَ جي اندر پهرين اَڇاڻ آهي، اڇاڻ جي اندر وري پيلاڻ آهي ۽ پيلاڻ وارو گولو آني جو ضروري ڀاڱو آهي. آني جي موڪري ڇيڙي ۾ هوا بند رهندي آهي. پيلاڻ واري گولي جي وچ ۾ هڪڙو ننڍو ٻج ٿئي ٿو، جنهن مان پکي پيدا ٿيندا آهن. پيلاڻ ۽ اڇاڻ اُن ٻچي جو کاڌو آهي. خشڪيءَ توڙي پاڻيءَ جا پکي، ڪرڙيون ۽ نانگ آنا ڏيندا آهن. ڪُڪڙ جو آنو، جنهن کي فارسيءَ ۾ ’تخم مرغ‘ چوندا آهن، تري يا اوٻاري کائبو آهي. آنو طبي لحاظ سان گرم خشڪ اثر رکندڙ آهي. آني جي هئڊاڻ دل ۽ دماغ کي طاقت ڏئي ٿي. مثاني جي بيمارين کي هٽائيندي آهي. حڪيم چون ٿا ته آني جي اڇاڻ سُرڪي يا بابوني جي تيل ۾ گڏي، سور يا سوڄ واري هنڌ تي لائڻ سان، فائدو ٿيندو.

## حوالا

زمرو:حيوانيات
ٽاڪرو ٻڪرو

thumbnail|ٽاڪرو ٻڪرو
**''ٽاڪرو ٻڪرو**، جنهن کي انگريزيءَ ۾ Sindh Ibex چون ٿا، جبل جا ماڻهو ڪٿي ڪٿي هن کي سرهه به چون ٿا.*

== *قد ڪاٺ* ==

*ٽاڪرو ٻڪر جو رنگ اڪثر ڀورو خاڪي ٿئي ٿو، مگر سندس رنگ سدائين هڪ جهڙو نه ٿو ٿئي، مند ۽ عمر آهر ان ۾ تبديلي ٿيندي رهي ٿي، جيئن ته سياري ۾ رنگ ڦڪائڻ ڏانهن مائل ٿئيس ٿو ۽ ٻڍن ٻڪرن جو رنگ بلڪل جهڪو ٿي وڃي ٿو. گرم موسم ۾ وري بدن تي جيڪي ڪارا پٽا اٿن سو گهڻو ڪري گم ٿي وڃن ٿا. نر جي منهن جو رنگ دونهاٽيل بلڪه ڪارو ٿئي ٿو. ڳچيءَ ۽ ڇاتيءَ تي به ساڳيو ڪارسرو رنگ نظر ايندو. گلي جي چوگرد هڪ ڪارو پٽو ٿئي ٿو. اهڙو ئي ڪارو پٽو سندس پٺيءَ جي ڪنڊي تائين، پڇاڙيءَ تائين به ٿئي ٿو.*

*ٻڪر کي ننڍي موچاري ڏاڙهي به ٿئي ٿي، جيڪا کاڏي کان هيٺان پئي لڙڪندي آهي. ماديءَ کي ڏاڙهي ڪا نه ٿئي. نر جا سڱ وڏا خنجر مثل ۽ پوئتي وريل ٿين ٿا. اهي نرڙ وٽان شروع ٿين ٿا، مگر جيئن ئي مٿي وڌن ٿا، تيئن هڪ ٻئي کان پنهنجو پاڻ پري رکن ٿا.*

*اهي اڪثر ساڍا 3 فوٽن کان 5 فوٽن تائين ڊگها ٿين ٿا. سندس چوٽي اڪثر جبلن سان گسڻ ڪري ان ۾ ڳنڍ ڳنڍ ٿين ٿا. ماديءَ جا سڱ ننڍا ٿين ٿا ۽ اٽڪل فوٽ کن ڊگها ٿين ٿا. نر جي پيٽ جو رنگ اڇيرو ٿئي ٿو ۽ پاسن کان ناسي رنگ جا پٽا ٿين ٿا. جيڪي پرين ٽنگن تائين هليا وڃن ٿا. ماديءَ جو رنگ نر کان هميشه جهڪيرو ٿئي ٿو.*

== *رھائش ۽ سڀاءُ* ==

*ٽاڪرو ٻڪر اڪثر ڪري جبلن جي چوٽين تي رهي ٿو، سمنڊ جي مٿاڇري کان هڪ هزار فوٽن جي اوچائي کان هيٺ ورلي ڏسڻ ۾ ايندو آهي. سنڌ ۾ هميشه ۽ مکيه رهائش جو هنڌ پٻ جبل آهي. بلوچستان، افغانستان، ايران ۽ ايشيا مائينر تائين سندس اصل نسل قائم آهي. بيشڪ قدرت کيس جبلن جي ڏانو تي ٺاهيو آهي. ٽڪرن تان ٽپن ڏيڻ ۾ حيرت انگيز نمونا اختيار ڪري ٿو. مٿان ٽپو ڏيئي جنهن هنڌ تي پير کپندس اتان هڪ انچ به نه ٿڙندو، جيئن ئي ٽپا ڏيئي بس ڪندو ۽ هڪدم بيهي ويندو. اڪثر جبلن جي چوٽين تي رهندو آهي. جيستائين ٿڌڪار لاچار نه ڪندي اٿس، تيستائين هيٺ نه لهندو آهي، جبلن تي ڀڄڻ ۽ گوهين ۾ اهڙو آهي، جو پڪڙڻ ئي نه ڏئي، باقي پڌري پٽ جو تکو نه آهي، ٽڪرن تي مٿي وري ائين چڙهندو آهي جو اک ڇنڀ ۾ وڃي چوٽي تي پهچندو*.

*ٽاڪرو ٻڪر سڀاءُ جو ڊڄڻو، مگر سدائين خبردار آهي، جيڪڏهن نماز مهل (اسر جو) اڪيلو وڃي جبل جي چوٽيءَ تي پهچبو ته پوءِ ڪٿي ڪٿي نظر ايندو. ڏينهن جو آرام جي طلب ٿيندي اٿس ته ڳولي ڳولي اوچي چوٽيءَ تي وڃي ليٽندو. سانجهيءَ جو چاري لاءِ ماٿري ۾ هيٺ لهندو ۽ جلد ئي وڃي مٿانهين ماڳ ٿيندو. ٽاڪر ٻڪر جو گوشت لذيذ ٿئي ٿو، مگر جيئن ته اڻ لڀ آهي ۽ سندس نسل جو قدرت ۾ قائم هئڻ زيبدار آهي، تنهن ڪري هن کي شڪار ڪرڻ نه گهرجي، سندس کلون تمام ڪارائتيون آهن. سندس سڱ پينو فقير کڻي گهمندا آهن ۽ هن کي وڄائيندا پڻ آهن. سندس پيٽ ۾ بي زهر (Zoar-Be) ٿئي ٿو، جو هڪ سائي پٿر جو مثل آهي، هن جو ملهه مهانگو ٿئي ٿو، ڇوته نانگ جي زهر لاءِ علاج طور ڪم ايندو آهي.''

## حوالا

زمرو:ڪاپرا
زمرو:حيوان
زمرو:حيوانات
زمرو:ٻڪر
زمرو:پاڪستان جا جانور
زمرو:سنڌ جا جانور
زمرو:جانور
ڀورو رڇ

thumbnail|ڀورو رڇ
**ڀورو رڇ** (Brown Bear) حيوانات جي اُرسيڊي (Ursidae) نسل سان تعلق رکي ٿو، جنهن جو سائنسي نالو (Ursus Arctos) آهي، ڀوري رڇ جو نسل ايشيا، يورپ ۽ آمريڪا جي ٻيلن ۽ پهاڙن ۾ ٿيندو آهي. ايشيا ۾ هماليه جبل ۾ جنم وٺندڙ رڇ ڪافي مشهور آهن. رڇ جي نسل ۾، ڀورو رڇ سڀ کان وڏو ٿيندو آهي ۽ گھڻي ڀاڱي الاسڪا ۾ هوندو آهي، جنهن جو قد 3 ميٽر (10 فٽ) ۽ وزن 800 ڪلوگرام ٿيندو آهي. يورپ ۾ جنم وٺندڙ ڀورو رڇ ان کان ننڍو ٿيندو آهي، جنهن جو قد 2 ميٽر (6.6 فوٽ) ۽ وزن 350 ڪلوگرام تائين ٿئي ٿو. ڀوري رڇ جي ٻين قسمن ۾، مِٽيءَ ۾ رهندڙ رڇ ۽ ڪوڊيڪ رڇ مشهور آهن. ڀوري رڇ جي وارن جو رنگ مٽيءَ جھڙو، تيز ڳاڙهو يا تيز پيلو ٿيندو آهي. جيتوڻيڪ رڇ ڀاڄيون کائيندڙ جانور آهي، پر ڀورو رڇ پنهنجي خوراڪ لاءِ ٻين جانورن تي به حملو ڪري سگھي ٿو. هي رڇ مڇين جو شڪار پڻ ڪري ٿو. هي رڇ انسان تي حملي ڪرڻ وقت ڪافي خطرناڪ ثابت ٿئي ٿو.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

* Brown Bear profile from National Geographic
* Bear Hunting Altered Genetics More Than Ice Age Isolation
* Ancient Fossil Offers New Clues To Brown Bears Past

زمرو:ڀورو رڇ 
زمرو:جهنگلي جانور
زمرو:همه خور مماليا
زمرو:اسڪيونجرز 
رڇ، ڀورو 
زمرو:اتر آمريڪا جا مماليا 
زمرو:ايشيا جا مماليا
زمرو:اُرسس (ٿڌل جانور) 
زمرو:فنلينڊ جا قومي نشان 
زمرو:روس جا قومي نشان 
زمرو:هولارڪٽڪ دائري جا جانور 
زمرو:آرڪٽڪ زميني جانور 
زمرو:آرڪٽڪ جا مماليا 
زمرو:رهائش جي هدايت واري جنس
زمرو:1758 ۾ بيان ڪيل ٿڻائتا جانور 
زمرو:ڪارل لينئي پاران نامزد ڪيل جانورن جا ٽيڪسا 
زمرو:آئي يو سي اين خطري کان دور جنسن جي ڳاڙهي فهرست
زمرو:موجوده وچين پلائسٽوسين پهريون ڀيرو ظاهر ٿيو 
زمرو:پلائسٽوسين رڇ 
زمرو:فر واپار
پانڊا

thumbnail|پانڊا
**پانڊو** (Panda) رڇ جهڙو هڪ جانور آھي پر ان کان ننڍو گوشت خور جانور آهي، جنهن جي جسم تي اڇي ۽ ڪاري رنگ جا پشم جهڙا گهاٽا وار ٿين ٿا. پانڊا اڪثر ڪري ٿڌن علائقن ۾ رهڻ کي ترجيح ڏيندو آهي، تنهن ڪري چين، تبت ۽ سائبيريا ۾ لڌو وڃي ٿو.

## حوالا

زمرو:حيوان
زمرو:حيوانات
زمرو:ايشيا جا جانور
زمرو:مماليا
زمرو:آئي يو سي اين غير محفوظ جنسن جي ڳاڙهي فهرست
ٿوهي دار ڍڳو

thumbnail|ٿوهي دار ڍڳو
**ٿوهي دار ڍڳو** (Brahman) يا ذيبو ڍڳو . وڏن ڍٻن ڪنن وارو ٿوهي دار ڍڳو جنهن جي ڳچيءَ ۾ لڙڪندڙ چمڙي ٿئي ٿي. عام طور هي رنگ جو سائو (هلڪو ميرو) ٿئي ٿو، پر ڪي ڪارا، اڇا ۽ ڳاڙها به ٿين. هي سمورا ڍڳا گھڻي ڄمار ماڻين ٿا، سخت گرمي برداشت ڪرڻ جي صلاحيت رکن ٿا، جيتن ۽ بيمارين کان به نرڄا آهن.

## حوالا

زمرو:حيوان
زمرو:حيوانات
زمرو:جانور
زمرو:پالتو جانور
بانس

***ھن مضمون ۾ مناسب زمرا وڌا وڃن.''' آگسٽ 2017ع''
[[عڪس:Bamboo bambou bambuseae phyllostachys VAN DEN HENDE ALAIN CC-BY-SA-4 0 210520142095.jpg|thumbnail|بانس]]
***بانس*' هڪ قسم جو وڻ، جنهن جون ڪاٺيون ڊگهيون، پوريون ۽ ڳُريدار ٿين. هن وڻ جون ڪاٺيون اڏاوت ۽ ڪاغذ ٺاهڻ ۾ ڪم اينديون آهن. هيءُ گرم ۽ معتدل ملڪن ۾ سامونڊي ساحل کان وٺي جابلو علائقن ۾ پيدا ٿئي ٿو. ڪڏهن ڪڏهن وڻ جي ڊيگهه 80 ميٽر ۽ ٿولهه هڪ فوٽ تائين ٿيندي آهي. بانس جي ڪاٺي مڙندڙ، مضبوط ۽ جهالو به آهي، ان جو رس ۽ پن دواسازيءَ جي ڪم ۾ ايندا آهن. بانس جا گهاٽا ٻيلا ٿيندا آهن. ڊگهي ۾ ڊگهو بانس 120 فوٽ اُوچو ٿئي ٿو. بانس مان گهر جوڙيا ويندا آهن ۽ فرنيچر ٺاهيو ويندو آهي. هن وقت [[سنڌ]] ۾ ڪافي هنڌن تي بانس جي تجرباتي طور پوک ٿئي ٿي. بانس [[بنگلاديش]] ۾ عام ٿئي ٿو.*
هي گاهن ۾ داخل آهي. بانس کي انگريزيءَ ۾ بامبُو چوندا آهن. هن جا گهڻا قسم آهن. اڪثر باغن ۾ هن جا ڪي وڻ يا ٻوڙا سونهن لاءِ رکندا آهن. ٻج توڙي قلمن هئڻ سان ٿيندو آهي.

## ''حوالا''
ٻڍل جو رسالو

ٻڍل جو رسالو عرف رسالو ٻُڍل فقير (ڪتاب ) هن رسالي جو پهريون ڇاپو ڊسمبر 1941ء ۾ ڇپيو هو، جيڪو آنندرام طوطلداس راڄاڻي ترتيب ڏئي ڇپايو هو، جنهن ۾ سندس 1939ء تائين جو ڪلام سهيڙيل آهي. ان ۾ ٻڍڙي فقير جي سوانح به شامل آهي. هن رسالي جو ٻيو ڇاپو ٻُڍل فقير جي سجاده نشين ميان عبدالڪريم جي هدايت تي راڄاڻي صاحب 1976ء ۾ مولوي محمد عظيم اينڊ سنز تاجران ڪتب شاهي بازار شڪارپور طرفان ڇپائي پڌرو ڪيو. ڪرائون سائيز جي هن ڪتاب ۾ 192 صفحا آهن ۽ آخر ۾ 33 صفحن جي لغت (ڏکين لفظن جي معنيٰ) به ڏنل آهي.