open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
واشنگٽن، ڊي سي

**واشنگٽن ڊي سي**:  , جنھن کي ڊسٽرڪٽ آف ڪولمبيا پڻ سڏيو ويندو آهي يونائيٽيڊ اسٽيٽس جو گاديءَ جو هنڌ آهي. .آمريڪا جي انقلاب کان پوءِ ھن شھر جو بنياد وجھي ان کي وفاقي گادي جي ھنڌ جو درجو ڏنو ويو. شھر جو نالو آمريڪا جي باني ۽ پھرين صدر جارج واشنگٽن جي نالي تي رکيو ويو.   ھي شھر دنيا جي کوڙ بين الاقوامي ادارن جو پڻ صدر مقام آهي جنھن ڪري ھن شھر کي دنيا جو سياسي گاديءَ جو هنڌ پڻ سڏيو ويندو آهي. ھن شھر ۾ ھر سال ٻہ ڪروڙ سياح گھمڻ ايندا آهن تنھن ڪري سالياني سياحت ۾ ھي شھر دنيا ۾ پھريون نمبر آھي. ھن شھر جو بنياد ريزيڊنس ايڪٽ جي 16 جولاءِ 1790 ۾  توثيق سان ٿيو. شھر جي مقام جي چونڊ پوٽوميڪ ندي جي ڪناري تي ڪئي وئي. ملڪ جي آئين تحت ھڪ وفاقي ضلعو ٺاھيو ويو جيڪو  ملڪ جي ڪنھن بہ رياست جو حصو نہ ھيو جنھن جي اندرين حڪمراني پڻ الڳ ھئي ۽ اھو آمريڪي ڪانگريس جي خاص اختيار ۾ آندو ويو. ان نئين ضلعي جي لاء زمين آمريڪا جي ٻن رياستن ميري لينڊ ۽ ورجينيا ڏني جتي جارج ٽائون (ميري لينڊ واري ڏنل زمين تي) ۽ اليگزينڊريہ (ورجينيا جي ڏنل زمين تي) نالي وسنديون اڳواٽ موجود ھيون. ان نئين وفاقي ضلعي: ڊسٽرڪٽ آف ڪولمبيا ۾ 1791 ۾ واشنگٽن شھر جو بطور ملڪي گادي جي ھنڌ جو بنياد وڌو ويو. 1846 ۾ ڪانگريس ورجينيا کي ان ضلعي ۾ ڏنل زمين موٽائي ڏني ۽ رڳو ميري لينڊ واري زمين برقرار رکي ان ضلعيکي ڊسٽرڪٽ آف ڪولمبيا نالو ڏنو ويو. واشنگٽن جي آبادي جو 2018 ۾ لڳايل تخمينو 702,455 آھي. اھو آمريڪا جو آبادي ۾ ويھون وڏو شھر آھي  . آمريڪا جي صدر، آمريڪي ڪانگريس ۽ آمريڪي سپريم ڪورٽ ٽنھي جو صدر مقام ھي شھر آھي.

## حوالا

زمرو:واشنگٽن ڊي سي
زمرو:شهر
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:اتر آمريڪا جا شهر
زمرو:اتر آمريڪا ۾ راڄڌانيون
زمرو:آمريڪا جون گڏيل رياستون
زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جا شھر
زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي ذيلي تقسيم
معين الاسلام

**معين الاسلام** () سنڌي ٻوليءِ جي پهرين اخبار هئي. هي اخبار 1861ع ڌاري شايع ٿيڻ شروع ٿي. هن اخبار جو مالڪ مرزا محمد صادق هو. 

## تضاد
ڪجهه سنڌي محقق سنڌ سڌار ته ڪجهه وري معين الاسلام کي سنڌي جي پهرين اخبار چون ٿا. اخبار جي ڇپجڻ جي تاريخ بابت ڪي به متفق رايا موجود ناهن.  

## وڌيڪ ڏسو
* معين الاسلام
## حوالا

زمرو:1861ع
زمرو:سنڌي اخبار
زمرو:سنڌي ادب
زمرو:سنڌي ميڊيا
زمرو:سنڌي ٻولي جي ماس ميڊيا
غير مشروط آڻ مڃڻ

**غير مشروط آڻ مڃڻ** يا ان ڪنڊيشنل سرينڊر (Unconditional Surrender) مان مراد هڪ ڌُر يا رياست طرفان هٿياربند ويڙھ جو شرط بنا خاتمي جو عمل هن اصطلاح کي واضح ڪري ٿو. ٻن ڌُرين ۾ ٿيندڙ تڪرار ۾ هارايل قوم کٽيل جي رحم و ڪرم تي هوندي آهي، جنهنڪري کيس ڏنڊ ۾ زمين ڏيڻ، رقم ڀرڻ ۽ جنگي مُقدمن سميت ڪنهن به ڏنڊ ڏوهه جي ادائگي ڪرڻي هوندي آهي. هن صورتحال ۾ ڪنهن به قوم کي رڳو ڏيھان ڏيھي (بين الاقوامي) قانون تحت مليل سهولتن کان وڌيڪ ٻي ڪا به پڪ/ سهولت نه ملندي آهي. ٻنهي مهاڀاري لڙائين ۾ فاتح ڌُرين طرفان ھارايل ڌُرين کان غيرمشروط پيش پوڻ جا مُطالبا ڪيا ويا هئا. آمريڪي صدر ’رُوز ويلٽ‘ چوندو هو ته بنا شرط آڻ مڃائڻ سان ھارايل رياست جي عوام تي ڪو اثر نٿو پوي ۽ عوام مٿان مڙهيل حُڪومت جي ظلم ڀريي رويي ۽ نظريي جو خاتمو اچي ٿو وڃي.

## حوالا

زمرو:ڏيھان ڏيھي لاڳاپا
زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا
زمرو:سفارتڪاري
زمرو:سياست
الاسڪا

thumb|الاسڪا جو ھاءوي


فائل:Bill Walker.jpg|Bill Walker, Governor
فائل:Byron Mallott.jpg|Byron Mallott, Lieutenant Governor
فائل:Lisa Murkowski.jpg|Lisa Murkowski, senior United States Senator
فائل:Senator Dan Sullivan official.jpg|Dan Sullivan, junior United States Senator
فائل:Don Young, official photo portrait, color, 2006.jpg|Don Young, at-large United States Representative


**الاسڪا**:**Alaska**  ()) آمريڪا جي  پکيڙ ۾ سڀ کان وڏي رياست ۽ آبادي سڀ کان ڇڊي رياست آھي. ان جون زميني سرحدون صرف اوڀر ۾ ڪيناڊا سان لڳن ٿيون باقي ھر پاسي کان سمنڊ اٿس.اھا رياست اصل ۾ روسي ايمپائر  جو حصو ھئي پر 30 مارچ 1867 ۾ روس جي زار 72 لک ڊالرن ۾ آمريڪا کي وڪڻي  ڇڏي. تقريبن ان سودي ۾ ٻہ سينٽ ۾ في ايڪڙ وڪيو. 3 مارچ 1959 ۾ آمريڪا جي وفاق ۾ شامل ٿي  

[thumb|upright=0.8|[Anchorage, Alaska, Alaska's largest city.]]
[thumb|upright=0.8|[Fairbanks, Alaska|Fairbanks, Alaska's second-largest city and by a significant margin the largest city in Alaska's interior.]]
[thumb|upright=0.8|[Juneau, Alaska's third-largest city and its capital.]]
[thumb|upright=0.8|[Bethel, Alaska|Bethel, the largest city in the Unorganized Borough and in rural Alaska.]]
[thumb|upright=0.8|[Homer, Alaska|Homer, showing (from bottom to top) the edge of downtown, its airport and the Spit.]]
[thumb|upright=0.8|[Barrow, Alaska|Barrow (Browerville neighborhood near Eben Hopson Middle School shown), known colloquially for many years by the nickname "Top of the World", is the northernmost city in the United States.]]
[thumb|upright=0.8|[Cordova, Alaska|Cordova, built in the early 20th century to support the Kennecott Mines and the Copper River and Northwestern Railway, has persevered as a fishing community since their closure.]]
[thumb|upright=0.8|Main Street in [Talkeetna.]]

## ٻاهريان ڳنڍڻا
## حوالا

زمرو:الاسڪا رياست
زمرو:اولهائين آمريڪا
زمرو:اولهائين آمريڪا جون رياستون
زمرو:اولهائين آمريڪا جون پئسفڪ رياستون
زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جون رياستون
ارڪنساس

**ارڪنساس** (Arkansas؛ ) آمريڪا جي ڏاکڻي مرڪزي علائقي ۾، اولهه-ڏکڻ ۾ هڪ خشڪي سان گهيريل  رياست آهي. رياست جي حدون اتر ۾ مسوري رياست، اوڀر ۾ ٽينيسي ۽ مسيسپي رياستن، ڏکڻ ۾ لوزيانا رياست، ڏکڻ اولهه ۾ ٽيڪساس ۽ اولهه ۾ اوڪلاهوما رياست سان آهن. رياست جو نالو اوسئج ٻولي مان، ڪوپاو ماڻهو ۽ انهن جي مائٽن، جي حوالي سان آهي. رياست جي متنوع جاگرافي، اوزارڪ جي  جبل وارن علائقن ۽ اوچيتا جبل، جيڪا آمريڪا جي اندروني هاءِ لينڊز کي ٺاهيندا آهن، کان وٺي ڏکڻ ۾، گهاٽي ٻيلن واري زمين، جن کي آرڪنساس ٽمبرلينڊز جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو، کان اوڀر جي مسيسپي ندي ۽ آرڪنساس ڊيلٽا سان گڏ    هيٺاهين علائقن تائين آهي.  آمريڪي رياستن ۾ ھي رياست پکيڙ ۾ 29هين ۽ آبادي ۾ 33هين نمبر تي آهي. ھن رياست جي گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شھر '''لٽل راڪ''' آهي. 

اڳ ۾ فرينچ لوزيانا ۽ "لوزيانا خريداري" جو حصو، آرڪنساس جو علائقو، 15 جون، 1836ع تي يونين ۾ 25 هين رياست طور شامل ٿيو.  ڊيلٽا جو گهڻو حصو ڪپهه جي پوک لاءِ ترقي ڪئي وئي هئي. ۽ اتي زميندار گهڻو ڪري غلام آفريقي آمريڪن جي مزدورن تي منحصر هئا. 1861 ۾. آرڪنساس آمريڪا کان الڳ ٿي ويو ۽ آمريڪا جي ڪنفيڊريٽ رياستن ۾ شامل ٿيو (آمريڪي گهرو ويڙهه دوران). 1868 ۾ يونين ۾ واپس اچڻ تي. آرڪنساس معاشي طور تي نقصان برداشت ڪندو رهيو (وڏي پيماني تي پوک جي معيشت تي ان جي گهڻي انحصار جي ڪري). ڪپهه معروف ڪموڊٽي فصل رهي. ۽ ڪپهه جي مارڪيٽ ۾ گهٽتائي آئي. ڇاڪاڻ ته هارين ۽ ڪاروباري ماڻهن متنوع نه ٿيا. ۽ صنعتي سيڙپڪاري گهٽ هئي. رياست معاشي موقعن ۾ پوئتي پئجي وئي. 19 صدي جي آخر ۾. رياست مختلف جم ڪرو قانون قائم ڪيا (آفريقي-آمريڪي آبادي کي حق کان محروم ڪرڻ ۽ الڳ ڪرڻ لاءِ). آرڪنساس جي سياست تي گورا مفاد حاوي هئا (آفريقي آمريڪن جي حق کان محرومي سان. ۽ قانون ساز اداري کي ٻيهر حصو ڏيڻ کان انڪار. صرف وفاقي قانون سازي جي منظور ٿيڻ کان پوءِ. ۽ وڌيڪ آفريقي آمريڪي ووٽ ڏيڻ جي قابل هئا. 1950 ۽ 1960 جي ڏهاڪي جي شهري حقن جي تحريڪ دوران. 

## نالو
## تاريخ
## جاگرافي
## آباديات
## معيشت
## ٽرانسپورٽ
## حڪومت
## صحت جي سار سنڀال
## تعليم
## ميڊيا
## ثقافت
## سياحتي ڪشش
## پڻ ڏسو
 حوالا:

## حوالا

زمرو:آرڪنساس رياست
زمرو:ڏاکڻي آمريڪا
زمرو:اولهه ڏکڻ مرڪزي رياستون
زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جون رياستون
عالمي معیاري ڪتاب نمبر

**عالمي معياري ڪتاب نمبر** **(، [[مخفف]]: ISBN)** تجارتي ڪتابن جي سڃاڻپ لاءِ استعمال ٿيندڙ هڪ منفرد انگي سرشتو آهي. ڪتاب گھر يا ڪتاب ڇاپيندڙ ادارا، عالمي آءِ ايس بي اين ايجنسي کان اها سڃاڻپ انگ ملهه وٺندا آهن. معيار بابت بين الاقوامي تنظيم، انٽرنيشنل آرگنائيزيشن فار اسٽينڊرائيزيشن (**ISO**)  مختلف قسمن جا **19,500** معيار شايع ڪري چڪي آھي ۽ آئي ايس بي اين جو تعلق انھن معيارن سان آھي. معيارن جي تصديق ڪندڙ   ڪوڊ **13** انگن تي مشتمل ھڪ بار ڪوڊ ھوندو آھي جيڪو ڪتابن جي وڪري ۾ بہ آساني پيدا ڪندو آهي.

## حوالا

زمرو:آئي ايس او معيار
زمرو:ڪتاب ڇپائي
زمرو:لائبريري سائنس
زمرو:ڪتاب
ساڍر

ڍوري ناري ويجھو ڳوٺ **ساڍر** (Ggothh Saadhhar) ضلعي عمرڪوٽ جي ست هزار جي آبادي وارو هڪ ڳوٺ آهي. هي ڳوٺ ماضي ۾ تعليم جي حوالي سان ايترو ته ناميارو رهيو آهي جو هتان جي کٿاب خاني مان پڙهي نڪتل شاگرد اڄ زندگي جي مختلف شعبن ۾ ڪم ڪري رهيا آهن، هن ڳوٺ جي تعليم سان گڏ و گڏ سخاوت به مثالي رهي آهي، اتر سنڌ، پنجاب ۽ سرحد جي علائقن مان ڪمائي لاء نڪتل غريب مزدور سڄو ڏينهن مزوري ڪرڻ بعد کاڌي پيتي ۽ رهائش جو خرچ بچائڻ لاء ڳوٺ ساڍر جو رخ ڪندا هئا تن جي رات جي ماني ۽ ناشتي سان گڏ و گڏ عيد برات تي ڪپڙي لٽي ۽ خرچي سان مدد ڪئي ويندي هئي.

## حوالا

زمرو:سنڌ
زمرو:سنڌ جا ڳوٺ
ڪولراڊو

**ڪولوراڊو** (Colorado) آمريڪا جي ھڪ رياست جنھن جو نالو ڪولوراڊو نديء جي نالي تان پيو . جڏھن اسپيني ھن علائقي ۾ پھتا تہ ندي جي ڳاڙهي سلٽ جي ڪري  ريو ڪولراڊو  سڏيو اھڙي طرح اھو نالو ان تي بحث پئجي ويو..28 فيبروري 1861 ۾ ٽيريٽري آف ڪولراڊو کي ٺاھيو ويو ۽ پندرهن سال بعد پھرين آگسٽ 1876 ۾  پروڪليميشن نمبر 230 ذريعي آمريڪي صدر يوليسس ايس گرانٽ ان کي يونين جي 38هين رياست جو درجو ڏنو. ھن رياست جي اتر ۾ وايومنگ، اتر اوڀر ۾ نبراسڪا، اوڀر ۾ ڪنساس، ڏکڻ اوڀر ۾ اوڪلاھاما، ڏکڻ ۾ نيو ميڪسيڪو، اولھه ۾ يوٽاه ۽ ڏکڻ اولھه ۾ ايرزونا واقع آھن. ھن رياست جي گاديءَ جو هنڌ ڊينور (Denver) آھي.

http://www.colorado.gov _  ڪولراڊو
حڪومت جي ويب سائيٽ
**ڪولوراڊو** (Colorado)) آمريڪا جي ھڪ رياست جنھن جو نالو ڪولوراڊو نديء جي نالي تان پيو . جڏھن اسپيني ھن علائقي ۾ پھتا تہ ندي جي ڳاڙهي سلٽ جي ڪري  ريو ڪولراڊو  سڏيو اھڙي طرح اھو نالو ان تي بحث پئجي ويو..28 فيبروري 1861 ۾ ٽيريٽري آف ڪولراڊو کي ٺاھيو ويو ۽ پندرهن سال بعد پھرين آگسٽ 1876 ۾  پروڪليميشن نمبر 230 ذريعي آمريڪي صدر يوليسس ايس گرانٽ ان کي يونين جي 38 رياست جو درجو ڏنو. ھن رياست جي اتر ۾ ويومنگ، اتر اوڀر ۾ نبراسڪا، اوڀر ۾ ڪنساس، ڏکڻ اوڀر ۾ اوڪلاھاما، ڏکڻ ۾ نيو ميڪسيڪو، اولھ ۾ يوٽا, ڏکڻ اولھ ۾  ايرزونا واقع آھن . ھن رياست جي گاديءَ جو هنڌ ڊينور (Denver) آھي.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:ڪولوراڊو
زمرو:اولهائين آمريڪا
زمرو:اولهائين آمريڪا جون مائونٽئن رياستون
زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جون رياستون
مشتاق احمد يوسفي

**مشتاق احمد يوسفي** ( پيدائش:  4 سيپٽمبر 1923 وفات 20 جون 2018) اردو ادب جو مزاحيه ليکڪ هو. يوسفي ڏيهي توڙي پرڏيهي ڪيترن ئي مالياتي ادارن جو سربراهه پڻ رهيو. هن کي 1999ع ۾ ستاره امتياز ۽ 2002ع ۾ حلالِ امتياز ايوارڊ ڏنا ويا.

## ابتدائي ۽ پيشاورانه زندگي
يوسفي راجستان جي شهر، جئيپور ۾ هڪ پڙهيل لکيل گھراڻي ۾ 4 سيپٽمبر 1923ع ۾ پيدا ٿيو. هن جو والد عبدالڪريم خان يوسفي جئيپور بلديا جو چيئرمين ۽ جئيپور جي قانون ساز اسيمبلي جو ميمبر رهيو. يوسفي شروعاتي تعليم راجپوتا مان حاصل ڪئي ۽ بي اي جي سند آگرا يونيورسٽي، هندوستان مان حاصل ڪئي. علي ڳڙهه مسلم يونيورسٽي مان هن ايم اي ۽ قانون جي ڊگري حاصل ڪئي. برصغير جي ورهاڱي کانپوءِ سندس خاندان، سنڌ لڏي آيو ۽ ڪراچي ۾ رهائش اختيار ڪئي.

هن 1950ع ۾ مسلم ڪمرشل بينڪ ۾ نوڪري جي شروعات ڪئي، ۽ اتي جنرل منيجر مقرر ٿيو. 1965ع ۾ هي الائيڊ بينڪ پاڪستان جو مينيجنگ ڊائريڪٽر مقرر ٿيو. 1974ع ۾ هي يونائيٽڊ بينڪ جو صدر مقرر ٿيو. يوسفي 1977ع ۾ پاڪستان بينڪنگ ڪائونسل جو چيئرمين چونڊيو ويو. پاڪستان جي مالياتي ادارن ۾ سندس خدمتن تي هن کي قائد اعظم يادگار ايوارڊ سان نوازيو ويو.

## ادبي خدمتون
هن جي ادبي زندگي جي شروعات 1961ع تي ٿي، هي ان وقت 40 سالن جو هو، جڏهن هن پهريون ڪتاب، ”چراج تلي“ لکيو. هن جو ٻيو ڪتاب 1969ع ۾ ”خاڪم بدهن“ نالي ڇپيو، ٽيون ڪتاب ”زر گزشت“ 1976ع ۾ ڇپيو. 1990ع ۾ ڇپيل ناول جهڙو ڪتاب ”آبِ غم“ هن کي شهرت جي بلندين تي پهچائي ڇڏيو. پر 2014ع ۾ سندس لکيل ڪتاب ”شامِ شهر ياران“ هن جي آيل ڪتاب جي مقابلي جي نه هئي، جنهن جي معيار تي ڪيتري ئي تنقيد پڻ ٿي، پر باوجود ان جي سندس چاهندڙ ان کي هميشه محبت جي نگاهه سان ڏٺو.
## همعصر رايا
ابن انشا, جيڪو اردو ادب ۾ وڏو نالو آهي، ان مطابق ”...جيڪڏهن اسان پنهنجي دور ۾ مزاحيه ادب ۾ ڪنهن جو نالو کڻو، ته اهو يوسفيءِ جو ئي هوندو“. هڪ ٻي عالم ظهير فتح پوري مطابق، ”اسان يوسفي جي مزاحيه اردو ادب واري دور ۾ رهون ٿا....“. يوسفي دور جي شروعات 1961ع کان ٿي جڏهن هن جو ڪتاب چراغ تلے ڇپجي پڌرو ٿيو. هن وقت تائين ان ڪتاب جا 11 ڇاپا شايع ٿي چڪا آهن. 2008ع کان هي ڪراچي ۾ ٽيليويزن ۽ مختلف سيمينارن ۾ نظر اچڻ لڳو. هن جو پنجون ڪتاب شامِ شعرِ یاراں جي مهورتي تقريب آرٽ ڪائونسل آف ڪراچي ۾ ٿي، جنهن جي صدارت اردو ادب جي وڏي نالي زهرا نگاه ڪئي، جنهن ۾ هن چيو ته ”نه ته يوسفي پاڻ ۽ نه ئي سندس ڪتاب ڪڏهن ضعيف ٿيندا“.

## ايوارڊ ۽ پذيرايون
* 1999ع ۾ صدرِ پاڪستان پاران ستاره امتياز ايوارڊ سان نوازيو ويو.
* 2002ع ۾ صدرِ پاڪستان پاران حلالِ امتياز ايوارڊ سان نوازيو ويو.
* قائد اعظم (يادگار ايوارڊ)
* 1990ع ۾ اڪادمي ادبيات پاڪستان پاران سال جي ”بهترين ڪتاب“ جي ايوارڊ سان نوازيو ويو.
* بهترين ڪتاب لکڻ تي آدم جي ايوارڊ سان نوازيو ويو.

## لکيل ڪتاب
هن وقت تائين مشتاق احمد يوسفي جا پنج ڪتاب اردو ٻولي ۾ چپجي چڪا آهن.
* چراغ تلے (1961ع) 
* خاکم بدہن (1969ع) 
* زرگزشت (1976ع) 
* آبِ گم (1990ع) 
* شامِ شعرِ یاراں (2014ع) 

## وفات
يوسفي 20 جون 2018ع تي ڪراچي ۾ 94 سالن هي عمر ۾ وفات ڪري ويو. سندس وفات تي پاڪستان جي نگران وزير اعظم ناصر الملڪ، سينيٽ چيئرمين صادق سنجراڻي ۽ ٻين ڏک جو اظهار ڪيو.

## حوالا

زمرو:پاڪستاني ڪالم نگار
زمرو:1923ع جون پيدائشون
زمرو:2018ع ۾ وفات
ديت

**ديت** : Diyat:

اسلامي قانون ۾ متعارف ڪرايل ھڪ سزا جو قسم جيڪا ھڪ قسم جي مالي سزا آھي ۽ اھا 30630 گرام چاندي جي ملھ جي برابر آهي.  پاڪستان پينل ڪوڊ جي قلم 53  ۾ ڏيکاريل ڏھن سزائن مان ھڪ قسم. ديت ھڪ قسم جو معاوضو آھي . پاڪستان پينل ڪوڊ جي قلم 323 ۾ ان جو ملھ ڏنل آهي جنھن مطابق ڪورٽ قرآن مجيد ۾ ڄاڻايل اسلامي تنبيھن (Injunctions of Islam) جي پابندي ڪندي ڏوھاري جي مالي حالت کي نظر ۾ رکندي ديت جي رقم جو تعين ڪندي آهي، ان لاء لازمي شرط (precondition) اھو آھي تہ ان ماليت 30630 گرام چاندي جي ماليت کان گھٽ نہ ھجي. ان لاءِ وفاقي حڪومت سرڪاري گزيٽ ۾ اھڙو نوٽيفڪيشن ھر سال پھرين جولائي  يا ڪنھن ٻي موزون تاريخ تي جاري ڪندي آهي جنھن م مٿئين مقدار ۾ چاندي جو ملھ پئسن ۾ ظاھر ڪيو ويندو آھي جيڪو ان مالي سال دوران ديت جو  ملھ سمجھيو ويندو آھي. قتل جي راضي نامي ۾ طئي ٿيندڙ بدل صلح ۽ ديت جي سزا ٻہ مختلف عمل آھن . بدل صلح سزا ناھي بلڪ ٻنھي ڌرين جو راضپي سان طئي ڪيل معاوضو آھي تنھنڪري ان ۾ ديت جا مٿيان لازمي شرط لاڳو ناھن ٿيندا.
پاڪستان جي وفاقي سرڪار پاران 2014 کان 2015 واري مالي سال جي نوٽيفڪيشن مطابق 30630 گرام چاندي جو ملھ 19.23.843 ھيو.

## ديت جي ادائيگي جو قانوني طريقو

ديت جي ادائيگي جو قانوني طريقو  پاڪستان پينل ڪوڊ جي قلم 331، 337X ۽ 337Y ۾ بيان ڪيل آھي جن مطابق سزا ڏيڻ وقت عدالت ڏوھاري کي ديت جي ادائيگي لاءِ ٽن سالن تائين مھلت ڏئي ۽ انھن پئسن جي ادائگي لاءِ قسطن جي سھولت بہ ڏئي . جيڪڏهن مقرر مدي ۾ ديت جي ادائيگي ۾ اھو ناڪام ٿئي تہ کيس ايستائين جيل ۾ رکيو وڃي جيستائين مڪمل ادائيگي نہ ڪري.عدالت کي اختيار آهي تہ ان ڏوھاري کان ديت جي رقم جيتري سيڪيورٽي يا ضامن وٺي کيس ضمانت تي آزاد ڪري تہ جيئن جيل مان اھو نڪري رقم جو بندوبست ڪري يا ڪمائي رقم ادا ڪري سگھي. جيڪڏهن ادائيگي کان اڳ اھو سزا يافتہ ڏوھاري مري وڃي تہ ان جي وصولي سندس ڇڏيل ملڪيت مان ڪئي ويندي.ديت  جيڪڏهن راضي نامي جي نتيجي م لاڳو ٿئي ٿي تہ ان جي ملھ جو تعين ان ساڳي مالي سال جي سرڪاري نوٽيفڪيشن تحت ٿيندو جنھن سال ڌرين جي وچ ۾ راضي نامو ٿيو ھجي. قلم 331 پي.پي.سي. تحت ديت جي ادائيگي يڪمشت يا قسطن ۾ ڪري سگھجي ٿي. قسطن جي صورت ۾ ادائگي جو مدو ٽي سال کان مٿي نہ ھجڻ گھرجي جيڪو مدو عدالت جي فيصلي جي تاريخ کان شروع ٿيندو آهي ۽ ان مدي دوران ڏوھاري کي ضمانت تي آزاد ڪري سگھجي ٿو.

## حوالا
11 فيبروري

**11 فيبروري** ()، عيسوي سال جو 42 هون ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 323 ڏينهن (ليپ سال 324 ڏينهن) باقي آهن.

## واقعا
* 1979 – خمينيءَ رضا شاه پهلوي جو تختو اونڌو ڪيو
## پيدائش
## وفات
* **[[1947ع]] ــ [[هوتچند مولچند گربخشاڻي|ڊاڪٽر ھوتچند مولچند گربخشاڻي]]** ، عالم، اديب، سنڌي ٻوليءَ جو ڄاڻو ۽ شاھ جو شارح
* 2018 – عاصمه جھانگير، وڪيل، انساني حقن جي علمبردار

## حوالا

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:فيبروري
پيءُ جو ڏھاڙو

**پيءُ جو ڏينهن**، **پيءُ جو ڏھاڙو ** () سڄي دنيا ۾ پيءُ کي مان بخشڻ ۽ معاشري ۾ سندن اثر کي اجاگر ڪرڻ لاءِ ملهايو ويندو آهي. وچئين دور کان ڪيٿولڪ يورپ ۾ اهو ڏينهن 19 مارچ (يوسف جو ڏينهن) تي ملهايو ويندو آهي. هي ڏڻ پورچوگال ۽ اسپين جي ماڻهن لاطيني آمريڪا ۾ متعارف ڪرايو. پاڪستان سميت آمريڪا ۽ يورپ جي ڪيترن ئي ملڪن ۾ اهو ڏينهن جون مهيني جي ٽين آچر تي ملهايو ويندو آهي. دنيا جي مختلف ملڪن ۾ هن ڏينهن کي مارچ، اپريل ۽ جون جي مختلف تاريخن تي ملهايو ويندو آهي. هن ڏينهن جي ملهائڻ جو طريقيڪار ٻارن جو ڏينهن، امڙين جو ڏينهن ۽ والدين جو ڏينهن جهڙو ساڳيو آهي. 

## ملهائڻ جون تاريخون ۽ ڏينهن
دنيا جي مختلف ملڪن ۾، مختلف تاريخن تي پيئرن جو ڏينهن ملهايو ويندو آهي. هيٺ ڏنل فهرست ۾ ڪجهه ملڪن جو حوالو ڏنل آهي.

چين ۾ سرڪاري طور 1945ع تائين پيئرن جو ڏينهن ملهائڻ جو رواج نه هو. پهريون دفعو 8 آگسٽ 1945ع تي شنگھائي ۾ اهو ڏينهن ملهايو ويو.



## پڻ ڏسو
ماءُ جو ڏھاڙو

## حوالا
باربانيہ

**باربانيہ**:بربانيا: **Barbania**: اٽليءَ جي علائقي پيڊمانٽ (Piedmont) جي  ٽيورن (Turin) ميٽروپوليٽن شھر جي  ھڪ ميونسپلٽي جو نالو آهي . ميونسپالٽي کي اٽلي ۾ ڪميون(comune) بہ چوندا آھن.ھي شھر ٽيورن جي اتر طرف  جي فاصلي تي واقع آهي.ھتان جي ميئر جو نالو جيواني بتيستا ڊروويٽي آھي ھن شھر جي پکيڙ
آھي.سطح سمنڊ کان 385 ميٽر اوچائيءَ تي واقع آهي. ان جو پوسٽل ڪوڊ 10070 ۽ ايريا ڪوڊ 011 آھي.پھرين جنوري 2007 تي ھن شھر جي آبادي 1603 ھئي.
ھائر ايجوڪيشن (جرنل)

**ھائر ايجوڪيشن**: *د انٽرنيشنل جنرل آف ھائر ايجوڪيشن ريسرچ*:***Higher Education: The International Journal of Higher Education Research*** ٻہ ماھي ماھرن جي نظرثاني سان (peer-reviewed) ھڪ تعليمي جرنل آھي جنھن جي دائري ۾ دنيا جي يونيورسٽين، پولي ٽيڪنيڪ ادارن، ووڪيشنل تعليم جي ادارن ۽ ٻين تعليمي ادارن ۾ ٿيندڙ تعليمي ترقي جي ڄاڻ اچي وڃي ٿي. ان جرنل يا رسالي کي شايع ڪندر اسپرنگر سائنس + بزنس ميڊيا آھي 

## حوالا

زمرو:اعليٰ تعليم
ڪروزينشٽرن

thumb|left
**ڪروزينشٽرن** :***Kruzenshtern*** يا
***Krusenstern***:() چئن سڙھن (four-masted) وارو ڪارگو بحري جھاز 1926 ۾ جرمنيءَ جي شهر بريمن ھيون (Bremerhaven) ۾ گيسٽمونڊ ندي لڳ ٺاھيو ويو ۽ ان کي   اٽلي جي ھڪ شھر پجوئا (Padua) جو نالو ڏنو ويو.
thumb|ڪروزينشٽرن 2005 ۾ ايمسٽرڊم کان نڪرڻ وقت
ھي جھاز 1946 ۾ ٻي جنگ عظيم ۾ جرمني پاران سوويت يونين جي ٿيل نقصانن جي معاوضي ۾ ھي جھاز بہ حوالي ڪيو ويو ۽ سوويت يونين ھن جو نالو بدلائي ڪروزينشٽرن جيڪو روس ۾ اوڻويھين صدي ۾ آيل کوجنا ڪندڙ ايڊم جوئان ڪروزينشٽرن(1770–1846) جي نالو آهي.ھن وقت اھو روس جو بحري جھاز آھي.
thumb|left|سمنڊ ۾ ھلندي
بيد مشڪ

thumb|left

  
**بيد مشڪ**:*Eucalyptus
* : يوڪلپٽس :ھڪ وچولي سائيز جو لسن ڇوڏن وارو وڻ آهي جنھن ۾ بغير ڏانڊين وارا پن ھوندا آھن. ھن جا گل اڇا  ۽ وچ سياري کان بھار جي شروعات واري وقت نڪرندا آهن. ھي وڻ تسمانيا، آسٽريليا ۾ گھڻو ٿين ٿا يا ايئن کڻي چئجي تہ انھن جو ديس تسمانيا آهي.

ھي کئونر وارو وڻ سڏبو آھي ۽ گلن واري وڻن ۾ سڀ کان ڊگهي ۾ ڊگھو ون بہ ھن جي ھڪ جنس وارو وڻ ھوندو آھي جنھن کي Eucalyptus regnans چوندا آهن. آسٽريليا ۾ ھنن وڻن جا ٻيلا  ايراضي تي واقع آھن. بيد مشڪ جا 700 کان مٿي قسم آھن جن مان لڳ ڀڳ سڀ آسٽريليا ۾ ڪثرت سان ملن ٿا. انھن مان ڪجهه قسم آسٽريليا جي ويجھو وارن ملڪن نيو گني ۽ انڊونيشيا ۾ ملن ٿا. ھي وڻ ٽراپيڪل ۽ ٽيمپريٽ موسم وارن علائقن ۾ ٿيندا آهن.ھي وڻ تيزي سان وڏي ٿيندڙ وڻن ۾ شامل آھي.ھن وڻ جا ٽار اڪثر وزن وڌڻ جي ڪري پٽجي ڪري پوندا آھن. ھي وڻ پاڪستان ۾ اڪثر روڊن جي پاسن کان پوکيو ويندو آهي.

بيد مشڪ جو گل
وڻ جي سائيز چئن قسمن جي آھي:
*ننڍي سائيز وارو وڻ جن جي سائيز 33 فٽ يا 10 ميٽر آھي.   
* وچولي سائيز جا وڻ 33 کان 98 فٽ يا 10 کان 30 ميٽر آھي.
*ڊگھا وڻ جن جي اوچائي 30 کان 60 ميٽر يا 98 کان 197 فٽ آهي. 
*تمام ڊگھا وڻ جي اوچائي 60 ميٽرن کان مٿي يا 200 فٽن کان مٿي ھوندي آھي.

## نالو
بيد مشڪ کي يورپين يوڪلپٽس جو نالو ڏنو.1777 ۾ ھڪ انگريز ماھر نباتات ڊيوڊ نيلسن ڏکڻ تسمانيا جي  بروني ٻيٽ (Bruny Island) مان ھن وڻن جا ڪجهه نمونا برٽش ميوزيم، لنڊن، ۾ کڻي آيو ۽ انھن کي سندس ساٿي 
فرينچ ماھرر نباتات چارلس لوئيس ھيريٽيئر ڊي بروٽيل  Charles-Louis L' Héritier)
(de Brutelle  يوڪلپٽس آبليڪ جو نالو ڏنو.اھو لفظ يوناني ٻوليءَ جي ٻن ڌاتن مان ٺھيل آھي **يو**جنھن جي معني آهي *چڱو* ۽ **ڪلپٽس** جنھن جي معني آهي *ڍڪيل* اھو نالو ان وڻ جي گلن جي  ڪلين (buds)جي بناوٽ کي ڏسي رکيو ويو آبليڪ لاطيني ٻولي جو لفظ آهي جيڪو پاسيري بناوٽ کي ظاھر ڪندو آھي. اھو لفظ نالي ۾ وڻ جي پن جي بناوٽ کي ڏسي ڪري وڌو ويو.

## بيد مشڪ جو تيل
بيد مشڪ جو تيل يا يوڪلپٽس آئل  بيد مشڪن جي ڪجهه قسمن جي پنن مان ڪڍيو ويندو آهي. آسٽريليا جي رياست تسمانيا ۾ بيد مشڪ جا 500 کان وڌيڪ قسم ملن ٿا انھن مان ڪجهه قسمن جھڙوڪ سيليسيفوليا (salicifolia ) ۽ يوڪلپٽس گلوبولس (Eucalyptus globulus) جي پنن مان تيل ڪڍيو ويندو آهي جنھن بيمارين جي علاج واريون خاصيتون موجود ھونديون آھن. انھن وڻن جي پنن مان تيل، ڇوڏن مان پنو، ڪاٺي ٻارڻ ۽ عمارتي ڪاٺ طور استعمال ٿيندي آهي. تيل ۾ شفا رکيل آھي اُھو سوزش ۽ سور  کي ختم ڪندو آھي. سن ۾ بيڪٽيريل ، وائرل ۽ فنگل انفيڪشن کي کي روڪڻ جي صلاحيت به آھي.

## حوالا

زمرو:وڻ
زمرو:آسٽريليا
سنڌ اريگيشن ۽ ڊرينيج اٿارٽي

**سنڌ اريگيشن ۽ ڊرينيج اٿارٽي** ( مخفف: سيڊا يا SIDA)، سنڌ جي آبپاشي ۽ سم جو پاڻيءَ جي نيڪال واري شعبي ۾، عبوري مرحلي دوران هڪ سرواڻ تنظيم آهي، سيڊا هڪ خودمختيار ادارو آهي، جنهن جو انتظام سنڌ واٽر مئنيجمينٽ آرڊيننس 2002ع پٽاندر هلايو وڃي ٿو.

## حوالا

زمرو:حڪومت سنڌ
زمرو:حڪومتي ادارا
زمرو:سنڌ جا سرڪاري ادارا
زمرو:سنڌ ۾ زراعت
چوٽياري ڊيم

**چوٽياري ڊيم** انگريزي (Chotiari Dam) مصنوئي پاڻي جو زخيرو آهي جيڪو سانگهڙ ضلعي، سنڌ پاڪستان ۾ سانگهڙ شهر کان 35 ڪلوميٽر جي مفاصلي تي واقع آهي.هيءُ ڪُل 6 بِلين جي لاڳت سان 2002ع ۾ تعمير ڪيو ويو هو. هن ڊيم جي اڏاوت جو اهم مقصد ايل بي او ڊي جي کاري پاڻيءُ کي خارج ڪرڻ هو. ڊيم کي 750،000 ايڪڙ پاڻي جمع ڪرڻ جي گنجائش تحت 24،300 ايڪڙن جي ايراضيءَ ۾ وڌايو ويو. هن ڊيم جُڙڻ کان اڳ هيءُ علائقو ننڍين ڍنڍن جو هو جنهن ۾ نارا ڪينال ڇوڙ ڪندو هو. هيءُ علائقو پکين ۽ جانورن جي آماج گاھ هو پر هاڻ ايل بي او ڊي جي کاري پاڻي سبب متاثر ٿيو آهي.

## حوالا

زمرو:سنڌ جي جاگرافي
زمرو:سنڌ ۾ ڊيم
زمرو:سانگهڙ ضلعو
جيوواني پيزانو

thumb|upright=1.5|جيوواني پيزانو سيئنا ڪيٿيڊرل جي مھاڙي جو ڪم شروع ڪري ان ۾ مجسما ٺاھيا (ھاڻي پانھن مجسمن  جا نقل اتي رکيل آھن)

**جيوواني پيزانو**:**Giovanni Pisano** :
(c. 1250 – c. 1315) اٽليءَ جو سنگتراش، پينٽر ۽  آرڪيٽيڪٽ يا عمارت سازيءَ جو ماھر ھيو جنھن پيسا، سيئنا ۽پستوئيا شھرن ۾ پنھنجي فن جو مظاهرو ڪيو. ھن جي فن ۾ فرانس جي  گوٿ ثقافت ۽ قديم رومن آرٽ جو ڏيک ھيو. ھينري مور لکيو آھي تہ ھي دنيا جو پھريون جديد سنگتراش ھيو.

تياري ھيٺ

## زندگي جو احوال
ھي مشھور سنگتراش نڪولا پيزانو جو پٽ ھو ۽ پيسا شھر ۾ 1250 ۾ ڄائو. سندس تربيت پيء ڪئي. 1265 کان 1268 تائين ھن پيء سان گڏجي سيئنا شھر جي ڪيٿيڊرل يا ديول جي منبر
(pulpit) جو ڪم ڪيو. ان کان پوءِ ھن پيء سان گڏ پروجيا(Perugia) شھر جي  ھڪ حوض *فونٽانا ميجيوري*
(Fontana Maggiore) جو 1278 تائين ڪم ڪيو. پيء جي وفات کانپوءِ ھي سيئنا شھر ۾ رھي پيو.اتي ھن ميڊونا جو ٻار سميت مجسمو ٺاھيو جنھن ۾ ھن فن جي نئين نموني کي متعارف ڪرايو جنھن ھن جي فن کي سندس پيءُ جي فن کان الڳ سڃاڻپ ڏني 
 
 thumb|left|
پيسا جي ڪيٿيڊرل جو منبر

جيوواني جو ٻيو ڪارنامو ھن جي  پيسا جي ڪيٿيڊرل ۾ سنگتراشي ھيو. 1287 کان 1296 تائين ھي سيئنا ڪيٿيڊرل جو مکيہ آرڪيٽيڪٽ مقرر ٿيو. 1296 ۾ ھي پيسا موٽي آيو جتي سان جيوواني چرچ جو ڪم شروع ڪيائين. 1297 ۾ سينٽ اينڊريا پستوئيا ۾ بہ ڪم شروع ڪيو جيڪو 1301 ۾ بہ جاري رھيو. ھن جو ڪم 1310 ۾ بہ پيسا واري ڪيٿيڊرل ۾ جاري رھيو. ھن جو آخري شاھڪار مارگريٽ آف بريبنٽ
(Margaret of Brabant) جو يادگار ھيو جنھن جو ڪم ھن 1313 ۾ شروع ڪيو. مارگريٽ 1311 ۾ فوت ٿي تہ سندس مڙس ھولي رومن ايمپائر جي شھنشاھ ھينري ستين ان جي ياد ۾ اھو يادگار تعمير ڪرايو ھو. جيوواني 1315 ۾ وفات ڪئي.

## گئلري ۾ ڏيکاريل جيوواني جا شاھڪار
ڪئيزار

thumb|300px|ھڪ فنڪار پاران ٺاھيل تصوير جنھن ۾ خارجي مادن جي گڏ ٿيڻ سان ٺھندڙ پليٽ، جنھن کي ULAS J1120+0641 جي اڪريشن ڊسڪ (accretion disk) چون ٿا ڏيکاريل آهي اھو ھڪ تمام ڏورانھون ڪئيزار آهي جنھن جو مايو(mass) سج کان ٻہ ارب دفعا وڏو آهي ۽ ان کي بليڪ ھول مان طاقت ملي ٿي.

**ڪويزار** (quasar :(بليڪ ھول (black hole) ھوندو آھي جن جو ڪميت (mass) ڪروڙين يا اربن سجن جي برابر هوندو آهي. ڪويزار ۽ ٻين قسمن جا AGN ۾ بليڪ ھول گئسن جي ٺھيل اڪريشن ڊسڪ سان گھيريل آھن. جيئن جيئن اڪريشن ڊسڪ مان گئسون بليڪ ھول تي ڪرنديون آهن تيئن تيئن  برق مقناطيسي تابڪاري (Electromagnetic Radiation) ٻاھر نڪرندي آهي جيڪا اليڪٽرو ميگنيٽڪ اسپيڪٽرم ذريعي ريڊيائي، انفرا ريڊ، الٽرا وائيلٽ، ايڪس ري ۽ گاما لھرن  جي صورت ۾ ڏسي سگھجي ٿي. ڪويزار جي روشن ٿيڻ جي طاقت تمام وڏي ھوندي آھي. سڀ کان وڌيڪ طاقتور ڪويزارن جي ليومینوسٽي يا توانائي خارج ٿيڻ جي طاقت 1041 واٽ (watt) کان وڌيڪ آھي. اھا ڪھڪشان يا ملڪي وي (Milky Way) جي توانائيءَ کان ھزارين ڀيرا وڌيڪ آھي. 

## لفظ جي معني
لفظ ڪئيزار (quasar) اصل ۾ ڪئساء اسٽيلر **quasi-stellar** جي مختصر صورت آھي جنھن جي معني آھي ستاري وانگر يا تاري جھڙو(*star-like*) ريڊيائي ذريعو آھي. ڇو ته ڪئيزار جي سڀ کان پھرين سڃاڻپ  1950 واري ڏھاڪي ۾ ھڪ نامعلوم جسماني شئي مان ريڊيائي لھرن جي نڪرڻ واري وسيلي طور ٿي ھئي. جڏھن ظاھري لھرن ذريعي تصويرن ۾ انهن جي سڃاڻپ ٿي ته آھي ھڪ جھڪي روشني واري ستاري جي روشني وانگر لڳا. ھبل خلائي دوربيني تان ورتل ڪئيزار يا ڪئيزارن جي تصويرن اھا ڳالھ ظاھر ڪئي تہ ڪئيزار ڪھڪشائن جي وچ  ۾ موجود ھوندا آھن

## حوالا

زمرو:ڪهڪشائون
زمرو:فلڪي شيون
زمرو:ٻاهرين خلا
زمرو:خلائي سائنس
جج

**جج**:*جسٽس*:**قاضي**: **Judge**:
پاڪستان ۾ جج لفظ جو تعارف پاڪستان پينل ڪوڊ جي قلم 19 ۾ ڏنل آهي. ان مطابق  جج جو مطلب رڳو ھر اھو ماڻھو جنھن کي سرڪاري طور تي ان عھدي تي مقرر ڪجي ناھي پر ان ۾ ھر اھو ماڻھو شامل آھي جنھن کي قانون اختيار ڏنو آهي تہ ڪنھن بہ قانوني ڪاروائي ۾, پوء کڻي ديواني ھجي يا فوجداري , حتمي فيصلو يا ججمينٽ ڏئي. حتمي فيصلو جو مطلب اھڙو فيصلو جنھن خلاف اپيل داخل نہ ٿئي يا جيڪو مٿين عدالت ۾ برقرار رھي. رومن قانون جو ھڪ متو (maxim) آھي تہ  جج جو ڪم قانون ٺاهڻ نہ پر قانون کي لاڳو ڪرڻ آھي. 

اسلام ان ڳالھ تي زور ڏئي ٿو جج کي نہ رڳو ڄاڻو ۽ اونھي سوچ وارو پر ان سان گڏوگڏ ايماندار ۽ عدل ڪرڻ وارو ھجڻ گھرجي.

[تصغیر|250px| [2006]]

اھڙو ڪارندو جيڪو قانون جو اعلي امتحان پاس ڪري قانون جي ڄاڻ رکي ۽ کيس ديواني يا فوجداري عدالت  جي صدارت تي فائز ڪيو وڃي. پاڪستان۾ ديواني عدالتن جي جج کي سول جج، سينيئر سول جج ۽  ڊسٽرڪٽ جج چوندا آهن. اسپيشل ڪورٽن ۾ وري بينڪنگ جج، ليبر ڪورٽ جو جج چوندا آهن. فوجداري عدالتن جي مقامي ججن کي ماجسٽريٽ، اسٽنٽ سيشن جج، ۽ سيشنس جج، خاص عدالتن ۾ دھشتگردي جي ڪورٽ جو اسپيشل جج. منشيات جي ڪورٽن جو اسپيشل جج شامل آهن.
 

## جج جي پگھار
آمريڪا ۾ جج ۽ ماجسٽريٽ جي سالياني پگھار گھٽ ۾ گھٽ 29540 آمريڪي ڊالر ۽ وڌ ۾ وڌ 101690آمريڪي ڊالر آهي جيڪا اتان جي وچولي پگھار ليکبي آهي پر فيڊرل ڪورٽ سسٽم ۾ ججن جون پگھارون مٿئين درجي واريون آھن پر ھيٺين درجي جي ججن ۽ ماجسٽريٽن جي پگھار اتي بہ وچولي آهي. وفاقي ججن جي آمريڪا ۾ سالياني پگھار 205100 ڊالرن کان 263300 ڊالر تائين آھي 

## حوالا

زمرو:اختيار وارا عھدا
زمرو:عدالت
زمرو:عدالتي پیشو
زمرو:قانوني عھدو
زمرو:نفاذ قانون
زمرو: اقتدار جو منصب
سياچن گليشيئر

thumb|upright=1.25|گليشيئر جو منظر

سياچن گليشيئر:**Siachen Glacier**:
सियाचिन ग्लेशियर:ھماليہ جبلن ۾  اوڀر جي قراقرم جبلن جي قطار ۾ لائين آف ڪنٽرول تي واقع آھي  سياچن سمنڊ جي سطح کان18000 فٽ بلند آھي. پاڪستان طرفان چين جي حوالي ڪيل  4500 چورس ڪلوميٽر علائقو ۽ 1962 ۾ ڀارت ۽ چين وچ۾ جنگ ۾ قبضي ۾ آيل لداخ جا 3800 چورس ڪلوميٽرن جي اٿائيچن جي علائقي جي وچ۾ واقع آهي. ھن علائقي ۾ بلند چوٽيون سالتورہ ڪنگري، سپا ڪنگري ۽ الپساراس پڻ ان علائقي م واقع آھن.

## سياچن جو تڪرار
1949 ۾ پاڪستان ۽ ڀارت وچ ۾ سيز فائر لائين معاھدي ۾ جيڪو نقشو ڪڍيو ويو ان ۾ اتر طرف آخري حدبندي N-9842 تائين ڪئي وئي.ان لائين پٺيان وري علحده حدبنديون ڪيون ويون پر جيڪو اتر طرف گليشيئر طرف علائقو ھو ان جي حد بندي جو تعين اڃا نہ ٿيو ھو.پاڪستان جي دعوا آھي تہ سياچن گليشيئر اترين علائقن جو حصو آهي جنھن تي ننڍي کنڊ جي ورھاڱي کان پوءِ پاڪستان جو انتظامي ضابطو آھي.1962 ۾ پاڪستان ۽ چين ۾ سرحدي معاھدو ٿيو جنھن ۾ ٻنھي ملڪن پنھنجون سرحدون قراقرم تائين طئي ڪيون ويون ۽ سياچن وارو علائقو پاڪستان جي ڪنٽرول وارو علائقو ٿيو پر انڊيا ان کي تسليم ڪرڻ کان انڪار ڪيو باوجود ان جي تہ انڊيا جي وزيراعظم جواھر لال نھرو لوڪ سڀا ۾ 7 مئي 1962 ۾ ۽ 3 مارچ 1963 ۾  واضح ڪيو تہ قراقرم جي اولھ وارو حصو پاڪستان جو آھي ۽  شملا واري معاھدي تي بہ ان ئي بنياد  تي دستخط ٿيا. ڀارت اپريل 1984 ۾ ميگھادوت جي ڪوڊ جي نالي سان ايئر موبائل آپريشن شروع ڪيو ۽ خاموشيءَ سان اھم پھاڙي درن تي قبضو ڪري ڪمار ون ريجمينٽ جي ھڪ يونٽ کي اڳتي وڌايو ۽ خفيہ ميگھادوت آپريشن شروع ڪيو ۽ سڀني معاھدن جون خلاف ورزيون ڪندي مستقل چوڪيون قائم ڪري ورتيون. پاڪستان کي جيئن خبر پئي تہ فوجي دستا اوڏانهن روانا ڪيا ڀارت ٽن مان ٻن  اھم درن سپالا ۽ بلفونڊلا تي قبضو ڪري چڪو ھو ۽ پاڪستان گيانگ لا دري تي قبضو ڪيو. سيپٽمبر 1987 ۾ بلفونڊلا دري جي علائقي ۾ شديد فوجي جھڙپون ٿيون ۽  ٻنھي ملڪن نفري ۾ اضافو ڪيو ۽ چوڪين جو تعداد وڌائي ڇڏيو.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:سياچن گليشيئر
زمرو:گليشيئر
زمرو:ايشيا ۾ گليشيئر
زمرو:لداخ جي جاگرافي
زمرو:ڪشمير جي جاگرافي
زمرو:پاڪستان-ڀارت تڪرارون
زمرو:ڀارت جا ٻين الاقوامي لاڳاپا
زمرو:پاڪستان جا پرڏيهي لاڳاپا
زمرو:گلگت بلتستان جي جاگرافي
افراط زر

**افراط زر** يا **ناڻي جي واڌ** (Inflation) معاشيات جي ھڪ اصطلاح آھي جنھن جو مطلب ناڻي جو ڦھلاء آھي. جڏھن ملڪ جي مرڪزي بينڪ دولت جي هڪ اضافي کي گردش ۾ آڻيندي آهي تہ افراط زر ٿيندو آهي. ان جا مختلف سبب آهن.جڏھن حڪومت پنهنجا غير پيداواري خرچ پورا ڪرڻ لاءِ وڌيڪ ڪرنسي ڇاپي ان مان پورت ڪندي آهي تہ آڳ گردش ۾ ڪرنسي ۾ اضافو ٿيندو آهي ڇوتہ اھا ڪرنسي پيداوار جي اضافي لاءِ نہ ھوندي آھي تنھن ڪري گردش ۾ واڌ جي ڪري شين جي قيمتن ۾ اضافو ٿي ويندو آهي ۽ مھنگائي وڌي ويندي آهي ۽ قوت خريد گھٽجي ويندي آهي. غير ضروري شين جي درآمد، ڪارون، حسن ۽ زيبائش جي سامان، سجاوٽ جي سامان، قيمتي ڪپڙن، ڪراڪري، ڪچن جي اليڪٽرانڪس جي سامان گھرائڻ تي اسان جو زر مبادلہ خرچ ٿيندو آهي جنھن سان اسان جي صنعت کي سخت نقصان ٿيندو آهي ۽ اھڙين حالتن ۾ قيمتون ڪرڻ بجاءِ وڌڻ لڳنديون آهن. آبادي جي اضافي سان ضرورت جي شين جي کپت وڌندي آھي  ۽ انھن جي طلب وڌي ويندي آهي ۽ پيداوار گھٽ ھجڻ ڪري شين جي قيمت ۾ اضافو ٿيندو آهي.
زمرو:مالياتي معشيت
زمرو:معيشت
نقاد

**نقاد** انگريزي (Critic) ادب جي شعري توڙي نثري صنفن جي فني موزونيت ۽ فڪري گهرائي تي نظر رکندڙ هوندو آهي. هيءُ پنهنجي پوري ايمانداري، نيڪ نيتي ۽ غير جانبداري سان ڪنهن تخليق جون سُٺايون ۽ اوڻايون پڌريون ڪندو ۽ انهن جي اوک ڊوک ڪري معياري تنقيد ڪندو آهي. سنڌي ادب ۽ سنڌي ٻوليءَ ۾ ڪيترائي بهترين نقاد موجود آهن. سنڌي ادب ۾ ڊاڪٽر عبدالجبار جوڻيجو، ڊاڪٽر نبي بخش خان بلوچ، ممتاز مهر،ڊاڪٽر الهداد ٻوهيو ۽ ٻيا ڪيترائي ناميارا نقاد آهن.

## حوالا

زمرو:سنڌ
زمرو:تنقيد
زمرو:سنڌي ادب
زمرو:سنڌي ٻولي
نيراگينسٽ (يو.ايس.اين.ايس.)

300px|USNS Narragansett (T-ATF 167) underway

**يو.ايس.اين.ايس.نيراگينسٽ** :
**USNS 
''Narragansett''  
(T-ATF-167)**
آمريڪا جو ايس ڪلاس نيوي جو پاڻيء جو جھاز ھيو جيڪو آمريڪي رياست وسڪانسن جي شھر ميرينيٽ(Marinette) جي ميرينيٽ ميرين ڪارپوريشن 5 مئي 1977 ۾ ٺاھي پاڻي ۾ لاٿو ۽  ڇھ مھينن ۾ نيوي جي حوالي ڪيو ويو. آمريڪي ملٽري سامونڊي ڪمانڊ ھن جھاز کي نيراگينسٽ جو نالو ڏنو ۽ ان کي يو.ايس.اين.ايس. جي حوالي ڪيو جنھن ڪري اھو يو.ايس.اي.ايس.نيراگينسٽ (T-ATF-167) سڏجڻ لڳو.نيراگينسٽ اصل ۾ نيو انگلينڊ واري علائقي ۾ رھندڙ قبيلي جو نالو ھو جيڪو ھن جھاز کي پڻ ڏنو ويو.
1983 ۾ ھن جھاز ڪورين ايئر لائينز جي سمند ۾ ڪريل فلائيٽ 007 جي ملبي جي ڳولا ۾ حصو ورتو. ھن بحري جھاز کي 18 آڪٽوبر 1999 ۾ غير فعال رزرو( inactive reserve) جي حوالي ڪري ان جو استعمال ختم ڪيو ويو ۽ 5 جون 2002 ۾ ان جو نالو بحري ٻيڙن جي رجسٽر مان ڪٽيو ويو ۽ 2 آگسٽ 2002 ۾ نيول سامونڊي سسٽم ڪمانڊ ان کي ڪمرشل استعمال  لاء نيوجرسي جي ھل سائيڊ جي  ڊينجن ميرين کي ليز تي ڏئي ڇڏيو ۽ ھن وقت ھي جھاز ڪيليفورنيا رياست جي شھر سان فرانسسڪو جي گھاٽ نمبر 80 تي موجود آهي.
مريد عباس

**مريد عباس** ()، نيم ڪلاسيڪل سنڌي فنڪار هو، هن 10 اپريل 1974ع تي نئين ديري ۾ محمد عالم ڪٽپر جي گهر ۾ جنم ورتو. هن ناليواري فنڪار غلام شبير سمون کان راڳ جي سکيا ورتي.  مريد عباس گيت ڳائڻ کانسواءِ نوحه ۽ مرثيه به پڙهندو هو.

## حوالا

زمرو:سنڌي فنڪار
سنڌ سلامت ڪتاب گھر

**'سنڌ سلامت ڪتاب گهر** انگريزي (SindhSalamat Kitab Ghar) سنڌي ٻوليءَ جي ڊجيٽل لائبرري آھي جنھن ۾ شاعري، لوڪ ادب، لسانيات، لطيفيات ۽ ٻين زمرن جا ڪتاب ٽيڪسٽ جي صورت ۾ شامل ڪيا ويا آھن. ھِيءَ ويبسائٽ پھرين جون 2016ع تي سنڌسلامت سَٿ پاران ڪراچيءَ مان آنلائن ڪئي وئي، جنھن ۾ ھيستائين 900 کان مٿي ڪتاب اپلوڊ ڪيا ويا آھن.    سنڌي ٻولي، سنڌي ادب جي شاعري توڙي نثري صنفن،  تنقيد، تاريخ ۽ فلسفي جا ڪتاب پڙهڻ لاءِ ملن ٿا.

## تعارف
سنڌ سلامت جنهن جو مشن ۽ مقصد سنڌي ٻوليءَ جي ڊيجيٽلائيزيشن ۽ پکيڙ کي وسيع ڪرڻ آهي ۽ پڻ پنهنجي ٻوليءَ جي بقاء خاطر سنڌي ٻوليءَ ۾ لکيل قيمتي ۽ ناياب ورثي کي ضايع ٿيڻ کان بچائڻ ۽ ان کي نه رڳو محفوظ رکڻ پر پنهنجي اديبن، ليکڪن، محققن ۽ شاعرن جي علم، هنر ۽ مشاهدن کي کي ڊيجيٽلائيز ڪندي دنيا جي ڪنڊ ڪڙڇ ۾ موجود سنڌين تائين مفت ۾ آسانيءَ سان پهچائڻ جو عزم ڪيو آهي.

## لائبريرين
*محمد سليمان وساڻ
*عبدالحفيظ لغاري
*عبيداللہ ٿھيم
* گل حسن لاکو
* سجاد علي چنا

## اينڊرائيڊ ايپليڪيشن
سنڌسلامت ڪتاب گهر جي اينڊرائيڊ ايپليڪيشن پھرين جون 2019ع تي گوگل پلي اسٽور تي رکي وئي جنھن جا 10 ھزار کان مٿي ڊائونلوڊ پڻ ٿي چُڪا آھن ۽ ھِن ايپليڪيشن کي سنڌي ٻوليءَ ۾ ڪتابن جي جامع ايپيليڪشن ھُئڻ جو اعزاز پڻ حاصل آھي.
## حوالا

زمرو:سنڌي ويب سائيٽ
چولستان

**چولستان** (انگریزی:Cholistan Desert؛ اردو:صحرائے چولستان؛ مقامی بولی:چولستان روہی) ھڪ رڻ پٽ جو نالو جيڪو پاڪستان جي صوبي پنجاب جي شھر بھاولپور کان 19 ميل يا 30 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي واقع آهي ۽ انجي پکيڙ 16000 چورس ڪلوميٽر يا 6200 چورس ميل آهي. اھو ٿر رڻ پٽ سان سنڌ ۽ انڊيا جي پاسن کان ملي ٿو. ھتي جي موسم گرم ۽ خشڪ ھوندي آھي برسات تمام گھٽ پوي ٿي.

ڳاڙهي رنگ ۾ ڏيکاريل چولستان رڻ پٽ

**چولستان** (اردو: صحرائے چولستان؛ پنجابي: چولستان روہی)، مقامي طور تي "روهي" جي نالي سان پڻ مشهور آهي، هڪ ريگستان آهي جيڪو پنجاب، پاڪستان جي ڏاکڻي حصي ۾ واقع آهي، جيڪو ريگستان جي وڏي ٿر جو حصو آهي، جيڪو هندستان جي رياست راجھسٿان کان پاڪستان جي صوبي سنڌ تائين پکڙيل آهي. ان جي پکيڙ 16,000 چورس ڪلوميٽر يا 6,200 چورس ميل آهي. هي پنجاب جي ٻن وڏن ريگستانن مان هڪ آهي، ٻيو ٿل ريگستان آهي. ھتي جي موسم گرم ۽ خشڪ ھوندي آھي برسات تمام گھٽ پوي ٿي.

نالو ترڪيءَ جي لفظ "چول" مان ورتل آهي، جنهن جي معنيٰ آهي ”رَٽ“ ۽ "استان"، فارسيءَ جو لاڳاپو معنيٰ ”سرزمين“. چولستان قافلو واپار جو مرڪز هو، جنهن جي ڪري وچئين دور ۾ واپاري رستن جي حفاظت لاءِ ڪيترائي قلعا تعمير ڪرايا، جن مان دڙاوڙ قلعو بهترين محفوظ مثال آهي.

## رھڻي ڪھڻي
پاڻي ۽ چاري جي قلت جي ڪري ھتان جا ماڻھو نيم خانہ بدوش زندگي گذاريندڙ آهن. ھتي چوپايو مال جنھن ۾ رڍون، ٻڪريون، اٺ وغيره ماڻھن جي زندگيءَ جو حصو آھن، جن کي گھرن ۽ واڙن ۾ ماڻھو پاليندا آھن. اجڙي ويل ھاڪڙي درياء جو خشڪ پيٽ بہ ھتان گزري پيو جيڪو قديم دور ۾ ھن ڌرتيءَ کي سيراب ڪندو هو مقامي ماڻھو ان کي ھاڪڙو درياء چوندا ھيا.
ھتي ماڻھو جي زندگي ڏاڍي مشڪل حالتن ۾ گذرندي آهي. عورتون پاڻي تمام ڊگھو پنڌ ڪري مٽن ۾ ڀري اينديون آهن. ھتي جي ماڻھن جي ڪرت عام طور تي مال چارڻ آهي ۽ عورتون گھرن ۾ سئيءَ جو پورھيو ڪنديون آهن. ذات کان ٻاھر شادي ڪرڻ جو رواج بہ تمام گھٽ اٿن ۽ شادي جو سمورو خرچ گھوٽيتا ڪندا آهن. ھتي سالياني جيپن جي ريلي پڻ ٿيندي آهي، جيڪو پاڪستان ۾ موٽر اسپورٽس جو وڏو مقابلو ھوندو آھي.

## نالو
چولستان ترڪي زبان جي لفظن چول(chol: مٽي) ء استان (istan:جاء) مان نڪتل آهي، جنھن جي معني رڻ پٽ آھي.

## آبادي
ھتي جي ماڻھن جي مادري ٻولي سرائيڪي آهي ۽ مختلف قبيلن جا ماڻهو ھتي رهن ٿا. سڀ کان گھڻي آبادي "مھر" ذات وارن جي آھي ۽ ٻئين نمبر تي "ڀٽي" آھن.

## جھنگلي جيوت
گرمين ۾ نانگ عام جانور آهي جنھن جا خطرناڪ قسم ھتي ملندا آهن. مقامي ماڻهو انھن کي پڪڙي شھرن ۾ کڻي ماڻھن کي ڏيکاري پيسا ڪمائيندا آھن. ھتي ھرڻ، تلور، تیتر ء ٻٽيرو بہ ڪثرت سان ملن ٿا.

## قلعا ۽ ڪوٽ
ھتي پراڻن قلعن جا آثار پڻ آھن. فورٽ عباس جي ويجھو واقع قلعي کی "ڦولڙا وارو ڦٽل قلعو" چون ٿا تہ ڪنھن "ڦول ڪماري" ٺھرايو ھو. ھن رڻ پٽ ۾ ٻيا موجود قلعن ۾ دڙاوڙ قلعو، موج ڳڙھ قلعو ء وولر قلعو شامل آهن.

## حوالا

زمرو:بهاولپور ضلعو
زمرو:ريگستان
زمرو:پاڪستان جا صحرا
زمرو:پاڪستان جي جاگرافي
زمرو:پاڪستاني پنجاب جي جاگرافي
سرينام ۾ علامتي اسرائيلي رياست

سورهين صدي عيسوي (Sixteenth century) جي منڍ ۾ اسپين ۽ پورچيگال جي عيسائي ڪٽرپسند رياستن يهودين کي ڏاڍ جي زور تي عيسائي ٺاھڻ شروع ڪري ڏنو. ان ڏاڍ جي نتيجي ۾ ڪيترن ئي يھودين پنھنجي جان بچائڻ جي لاءِ پنھنجا ڪيٿولڪ نالا رکي ڇڏيا ۽ موقعو ملڻ تي انھن ڪٽر رياستن مان لڏپلاڻ شروع ڪري ڏني ڇڏي.

ان ئي سلسلي جي ڪڙيءَ طور وڏي انگَ ۾ يهودين هالينڊ ڏانھن لڏپلاڻ پڻ ڪئي هئي. جتي ولنديزي بادشاھ انھن کي پاڻ وٽ پناھ ڏني هئي. ائين يهودين جو چڱو خاصو انگ ايمسٽرڊيم ۾ اچي آباد ٿيو هو. جنھن علائقي ۾ يهودي اچي آباد ٿيا اھو اھو علائقو جورڊن (اردن) سڏجي ٿو. سيفارڊڪ يهودين جو هڪ طبقو زراعت سان لاڳاپيل هو. جنهن وقت سرينام برٽس ڪالوني هئي. ان وقت انگريزن ڪمند جي پيداوار جي لاءِ سيفارڊڪ ۽ اشڪنازي يهودين کي سرينام جي دريا جي ڪناري آباد ڪيو. انھن يهودي آبادڪارن مقامي ۽ آفريڪي غلامن جي ذريعي ان علائقي جي زمين کي آباد ڪيو هو.

سرينام جي گھاٽن جھنگن ۾ پناھ ورتل علام/باغي (آزادي پسندَ)، يهودي آباديءَ تي لڳاتار ڪاھون ڪندا رھندا ھئا ته پوءِ برطانوي ۽ پوءِ ڊچ نوآبادياتين انھن يهودين کي ملئيشيا قائم ڪرڻ جي اجازت ڏني هئي.

سرينام (Suriname) ۾ آباد ڪيل يهودين پوءِ اُتي سيناگوگ قائم ڪيو. پنھنجون شرعي عدالتن جو نظام قائم ڪيو ۽ سرينام ۾ پھريون اسڪول ۽ پھريون شهر (تورا ريڪا) جو بنياد وڌو. تنھنڪري کي ان کي دنيا جي پھرين علامتي يهودي رياست به چئي سگھجي ٿو. پر يهودين جي ان پھرين رياست علامي يهودي رياست ۾ فرقي واريت به تمام گھڻي هئي. سيفارڊڪ ۽ اشڪنازي يهودي هڪ قبرستان ۾ به دفن ٿيڻ پسند نه ڪندا هئا ۽ نه ئي پاڻ ۾ وھانءَ (شاديون) ڪندا هئا.

## حوالا

زمرو:تاريخ
داتا گنج بخش

**علي ھجويري**: **ابوالحسن علي بن عثمان**: **الجلابي**:.  **الھجويري**:  **الغزني**: **داتا گنج بخش**: مسلمانن ۾  ھڪ صوفي ولي سمجھيو ويندڙ بزرگ جنھن پنھنجي زندگي اسلام جي تبليغ ۾ وقف ڪئي . پاڻ سني مسلمان ۽ حنفي مذھب جي پيروي ڪندڙ ھو. ھن جو فارسيءَ ۾لکيل لکيل ڪتاب ڪشف المحجوب صوفي ازم جو مشھور ڪتاب آھي ھن جو نالو سيد علي ھيو، ڪنيت ابوالحسن ۽ لقب داتا گنج بخش.عام طور تي ھن کي داتا صاحب يا گنج بخش چوندا آهن. داتا جي معني بہ گنج بخش آھي . مشھور بزرگ خواجه معين الدين چشتي اجميري جڏهن ھندوستان آيو تہ ھن بزرگ جي مزار تي حاضري ڀري اتي ڪجهه عرصي لاءِ ترسي پيو ھو ۽ داتا صاحب جي شان ۾ شعر چئي عقيدت جو اظهار ڪيو ھئائين.

## تفصيلي تعارف
پاڻ 400 ھجري ، 1009 ۾موجودہ افغانستان جي شھر غزني جي ھڪ وسندي ھجوير ۾ سيد محمد عثمان جي گھر ۾ پيدا ٿيو.پاڻ پنھنجي لاءِ نالي سان گڏ ھجويري يا جلابي لکندو .غزني شھر جي ارد گرد ھجويري ۽ جلاب جا ڳوٺ يا وسنديون ھيون جن مان ھجوير ۾ ھن جي ماء جو ڳوٺ ھو ۽ جلاب پيء جو. شادي کان پوءِ سندس والد جلاب مان ھجوير منتقل ٿي ويو. پاڻ حسني سيد ھو. ھن جي پيء ماء ۽ مامي تاج الدين اولياء جون قبرون غزني جي ڀرسان واقع آھن.  ھن ابتدائي تعليم پنھنجي پيءُ عثمان ۽ مامي تاج الدين وٽ حاصل ڪئي. ھن جو مرشد جنيد بغدادي جي مسلڪ سان تعلق رکندڙ محمد ابوالفضل محمد بن الحسين الخلقي ھيو جنھن وٽ ھن ڪافي عرصو گذاريو.ھن جي مرشد جي وفات دمشق جي ھڪ ڳوٺ بيت الجن ۾ ٿي ۽ وفات وقت ھي ساڻس گڏ ھيو. داتا گنج بخش پنهنجي زندگيءَ ۾ ڊگھا سفر ڪيا. ھن خراسان، نيشاپور، سرخس، طوس، شام، عراق، خورستان، فارس، فرغانہ، ترڪستان، ۽ ھندوستان جي سياحت ڪئي. 431 ھجري ۾ لاھور ۾ آيو.لاھور جي اولھ ۾ رواوي درياء جي ڀر ۾ ھڪ قديم مندر ھيو انجي ڀرسان ھن سڪونت اختيار ڪئي ۽ مسجد تعمير ڪرائي ۽ گڏوگڏ مدرسو پڻ قائم ڪيو 20 صفر 465 ھجري يا 1074عيسوي ۾ وفات ڪيائين.

## مزار
.ھن جي مزار جي پانڌيئڙن ۾ بابا فريد گنج بخش ۽ شاھ حسين معروف ماڌو لال حسين پڻ شامل آھن. ھر سال ٽي ڏينهن ھن جو عرس ملھايو ويندو آهي. ھن جي مزار ڏکڻ ايشيا جي اوليائن ۾ مصروف ترين مزار آھي..  1960 ۾ ان جي نگراني سرڪار اوقاف کاتي جي حوالي ڪئي. ھن جي ورسي واري ڏينهن کي  پنجاب حڪومت صوبي جي سرڪاري موڪل جو ڏينهن قرار ڏنو آهي.

## تصنيفون

داتا گنج بخش جو سڀ کان مشھور ڪتاب ڪشف المحجوب آھي جيڪو صوفي ازم جي موضوع تي لکيل آھي.ھن جي ڪتابن مان صرف ان جي محفوظ ٿي سگھڻ جو ذڪر ملي ٿو.ان کان علاوه مشھور انگريز ليکڪ رينالڊ الين نڪولسن مطابق ھن جي ٻين لکيل ڪتابن ۾ ھيٺيان شامل آهن:
* **ديوان**:ان ۾ ھجويري جي فارسي ۾ شاعري اچي وڃي ٿي.
***منھاج الدين**: ھن ڪتاب ۾ صوفياڻي خيال وارا صحابي ۽ منصور حلاج جي آتم ڪٿا ڏنل ھئي.
*اسرارالخراق والمونات
*منصور حلاج جا قول
*ڪتاب البيان الاھل العيان
*ڪشف الاسرار 

## حوالا

زمرو:اسلامي شخصيتون
زمرو:تصوف
زمرو:پاڪستان ۾ تصوف
زمرو:صوفي شاعر
زمرو:لاهور
زمرو:لاهوري ماڻهو
زمرو:1000ع جي ڏهاڪي جون پيدائشون
جوائنٽ اسٽاڪ ڪمپني

[200px|right|thumb|[ڊچ ايسٽ انڊيا ڪمپني جي پاڻي جي جھاز جو ٺاھيل نقل.ڪمپني جھازن جو نالو ايسٽ انڊيا مينرکيو ھو.نيدرلينڊز جي ھيء ڪمپني1602 ۾ ٺھي ۽ دنيا جي پھرين منظم ۽ جديد جوائنٽ اسٽاڪ ڪمپني ھئي  ]]

**مشترڪ سرمائي واري ڪمپني** يا **جوائنٽ اسٽاڪ ڪمپني** ()، ھڪ اھڙي ڪاروباري ھستي يا وجود () جو نالو آهي، جنھن ۾ ڪمپني جي سرمايي يا موڙي () جي حصيدار خريد ۽ فروخت ڪري سگھن ٿا. ان ڪمپني جو ھر حصيدار ڪمپني جي سرمايي يا اسٽاڪ جو جزوي مالڪ ھوندو آھي ۽ انجي ان حصي جو مالڪي وارو سرٽيفڪيٽ پڻ جاري ٿيندو آهي، سرمائي جي سيڙپ جي عيوض ان سرٽيفڪيٽ آف انڪارپوريشن ذريعي اھو ڪمپني ۾ شامل ٿي ويندو آهي  حصيدار پنھنجي ان حصي کي ڪنھن ٻئي کي وڪڻي منتقل ڪري سگھندو آھي ۽ ان منتقلي سان ڪمپني تي ڪوبہ اثر نہ پوندو آھي.

جديد دؤر ۾ آبادي جي اضافي ۽ ان جي ضرورتن جي دائري جي وسعت ۽ ضرورت جي شين جي طلب ۾ اضافي جي ڪري وڏي سرمائي جي ضرورت پئي ٿي جيڪو ڪنھن ھڪ شخص يا ڪنھن ھڪ گروھ جي وس جي ڳالهه ناهي ان صورتحال کي منھن ڏيڻ لاءِ گڏيل يا مشترڪ سرمائي واريون ڪمپنيون وجود ۾ آئيون.اھا مشترڪ سرمائي جي ڪمپني قانون ۾  ھڪ مصنوعي شخصيت تصور ڪئي ويندي آھي جيڪو اصل ۾ حقيقي ماڻھن تي مشتمل ھڪ گروھ ھوندو آھي جنھن کي قانون ھڪ مخصوص نالي سان ھڪ شخص تصور ڪندو آھي جنھن جي نمائندگي ڪمپني جا ڊائريڪٽر ڪندا آهن. ڪمپني جو پنھنجو وجود ان جي ٺاھيندڙن يا مالڪن جي وجود کان علحده ھوندو آھي ان ڪري مالڪن يا  حصيدارن يا ڊائريڪٽرن جي بدلجڻ سان ڪمپني جي وجود تي ڪو اثر نہ پوندو آهي.ڪمپني جو وجود مصنوعي ھجڻ جي باوجود قانون ۾ ڪمپني کي اصلي وجود رکندڙ شخصن وانگر حق ۽ ذميداريون ھونديون آھن. ڪمپني ڪنھن تي بہ دعوا ڪري سگھي ٿي ۽ ڪمپني تي بہ ڪو دعوا ڪري سگھي ٿو. حصيدار جو وجود الڳ ھجڻ ڪري اھو بہ ڪمپني تي دعوا ڪري سگھي ٿو.  ڪمپني مصنوعي شخصيت ھجڻ جي ڪري دستخط نہ ٿي ڪري سگھي تنھنڪري ڪمپني جي ھڪ مشترڪ مھر ٿيندي آھي جيڪا ڪمپني جي سيڪريٽري جي نگراني ۾ ھوندي آھي جيڪو ان جو استعمال بورڊ آف ڊائريڪٽرز جي مرضيءَ سان ڪندو آهي جڏھن بہ ان مھر کي ڪنھن دستاويز تي لڳائبو آھي تہ ڪمپني جا ٻہ ڊائريڪٽر شاھدن جي حيثيت ۾ اتي صحيح ڪندا آهن.جيئن تہ ڪمپني جو ھڪ  الڳ مصنوعي وجود ھوندو آھي تنھن ڪري ڪمپني طرفان کنيل  قرض  بہ ڪمپني جي ذميداري ھوندا آھن ۽ انھن قرصن جو حصيدار ذميدار  نه ھوندو آھي. ان  جي ذميداري  ان جي حصي تائين محدود ھوندي آھي . جيڪڏھن ڪمپني مالي گھوٽالي جو شڪار ٿئي ٿي تہ حصيدار صرف پنھنجي حصي جيترو ذميداري ۾ ٻڌل  رھندو ان کان وڌيڪ ذميداري صرف ڪمپني جي ھوندي آھي. ڪمپني جو وجود مسلسل ھوندو آھي ڪنھن بہ حصيدار يا ڪمپني جي ڊائرہڪٽر جي موت سا ڪمپني جي وجود تي ڪو اثر  نه پوندو آھي.جيڪڏھن ڪنھن حصيدار  جو ڏيوالو نڪري ٿو تہ ڪمپني تي ڪوبہ اثر نہ ٿيندو.ھن  دؤر جي ڪارپوريٽ يا ڪمپنين جي قانون ۾ جوائنٽ اسٽاڪ ڪمپني جو بدل انڪارپوريشن ۽ محدود ذميداري (limited liability) آھي تنھن ڪري  جوائنٽ اسٽاڪ ڪمپني ھاڻي ڪارپوريشن ۽ لميٽيڊ ڪمپني کي چئبو آهي. جوائنٽ اسٽاڪ ڪمپني کي حصيدار نہ پر انھن طرفان چونڊيل ڊائريڪٽر ھلائيندا آهن جن جي چونڊ سالياني عام گڏجاڻي ۾  ٿيندي آهي. حصيدار کي سالياني رپورٽ کي منظور ڪرڻ يا رد ڪرڻ لاء ۽ کاتن جي چڪاس (audit) لاءِ ووٽ جو حق رکندا آهن.

## حوالا

زمرو:معيشت
زمرو:قانوني وجود
زمرو:ڪاروباري ادارا
زمرو:بين الاقوامي تنظيمون
ڊاڪٽر (لقب)

ڊاڪٽر:**Doctor**: ڊاڪٽر ھڪ علمي لقب آھي جيڪو اصل لاطيني ٻولي جو لفظ آهي لاطيني ۾ ان جو گرامر ۾ فعل **ڊاڪر** docēre لکندا آهن جنھن جي معني آهي سيکارڻ. يورپ ۾, تيرھين صدي کان وٺي ان لفظ جو استعمال علمي لقب طور شروع ٿيو جڏھن اٽليءَ جي يونيورسٽي آف بولوئڃا (Bologna) ۽ فرانس جي پيرس يونيورسٽي ڊاڪٽوريٽ جي ڊگري ڏيڻ جي ابتدا ڪئي ۽ بعد اھو لفظ دنيا جي سڀني يونيورسٽين رواج ۾ آندو. ان کي بعد ۾ مختصر ڪري Dr لکن شروع ڪيو ويو. ھي لفظ انھن ماڻھن لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي جن کي ڊاڪٽوريٽ جي سند ملندي آهي جيئن ڊاڪٽر آف فلاسافي. ڪجهه ملڪن ۾ طب سان تعلق رکندڙن لاءِ بہ استعمال ڪيو وڃي ٿو. پاڪستان ۾ بہ ان جو استعمال ڊاڪٽوريٽ جي ڊگري حاصل ڪندڙ سان گڏوگڏ طب جي پريڪٽس ڪندڙن لاءِ بہ ٿيندو آهي. 7 جون 1962 ۾ صدر ايوب خان ايلوپيٿڪ سسٽم (پريوينشن آف مس يوز) آرڊيننس (Allopathic system prevention of misuse Ordinance) جاري ڪيو جنھن تحت سڀني ايلوپيٿڪ (Allopathic)، ھوميوپيٿڪ (Homeopathic)، ايورويدڪ(Ayurvedic), يوناني (Unani) يا ڪنھن بہ علاج جي طريقي جي پريڪٽس ڪندڙ کي ڊاڪٽر لفظ استعمال ڪرڻ کان منع ڪئي وئي رڳو انھن کي اھو لفظ استعمال ڪرڻ جي اجازت ڏني وئي جن جي ميڊيڪل اينڊ ڊينٽل آرڊيننس 1962  تحت پاڪستان ميڊيڪل اينڊ ڊينٽل ڪائونسل ۾ رجسٽريشن ٿيل آهي يعني صرف رجسٽرڊ ميڊيڪل پريڪٽيشنر کي ڊاڪٽر سڏائڻ جي اجازت آھي يا وري اھو جنھن کي ملڪ جي يا ٻاھرين يونيورسٽي ميڊيڪل ڊگري کان علاوه ڪا ڊاڪٽوريٽ جي ڊگري ڏئي. انحرافي جي صورت ۾  ھڪ سال قيد يا ڏنڊ جي سزا رکي وئي آهي ۽ اھڙو ڪيس صرف ڊرگ ايڪٽ 1976 تحت مقرر ڪيل انسپيڪٽر جي مدعيت ۾ ماجسٽريٽ جي ڪورٽ ۾ داخل ٿي سگھي ٿو.

## حوالا
سڀ ۾ پرين پاڻ

غلام مصطفيٰ زرداري جو  ڪتاب "سڀ ۾ پرين پاڻ"  سنڌي ادب  ۾   هڪ املهه خزانو آهي.
هي ڪتاب طالب جماعت حافظ علي مراد مست جي سهڪار ۽ تعاون سان ڪينجھر ڪمپيوٽر جتوئي ڪالوني مورو طرفان 2005ع ۾ شايع ڪيو ويو.

هي ڪتاب سموري سنڌ ۾ پڙهيو ۽ پسند ڪيو وڃي ٿو.
هن ڪتاب جي شاعري مجازي ۽ حقيقي عشق تي ٻڌل آهي. هي ڪتاب سموري سنڌ جي رهواسين لاء تصوف تي مُبني ڄاڻ سان سرشار ۽ هڪ عظيم تحفو آهي.

## حوالا

زمرو:ڪتاب
زمرو:سنڌي شاعري جا ڪتاب
ابن الهيثم

thumb|عراقي 10 دينارن جي نوٽ تي ابن الھيثم جو ڦوٽو
 
thumb|عراقي ڏھ هزار دينار جي ڪرنسي نوٽ تي ابن الھيثم جو ڦوٽو

**حسن بن ابن الھيثم** (Hasan Ibn al-Haytham)، يورپ ۾ الهيزن (Alhazen) جي نالي سان مشھور اهي. مڪمل نالو،   آهي، هڪ مسلم رياضي دان، طبعيات دان ۽ ماهر فلڪيات ھو. کيس جديد بصريات جو ابو سڏيو ويندو آھي.

## زندگيءَ جو احوال
ابو علي حسن ابن الھيثم 965 ۾ بصري ۾ پيدا ٿيو. کيس يورپ ۾ الھيزن جي نالي سان سڏيندا آهن.ھن بغداد ۾ تعليم حاصل ڪئي. نوجواني ۾ ئي کيس بصري ۾ سرڪاري نوڪري ملي. ھن لاء مشھور آھي تہ ھر سال مصر ۾ نيل درياء پاڻيءَ جي چاڙھ جي ڪري ٻوڏ ايندي هئي جنھن کي قابو ڪرڻ لاء ھن خليفي کي رٿ پيش ڪئي جيڪا منظور ڪئي وئي کيس قاھرہ موڪليو ويو. جڏھن ھن نيل درياء جو جائزو ورتو تہ اسوان لڳ درياءَ جو پيٽ 1.6 ڪلوميٽر ويڪرو ھو جنھن تي کيس اندازو ٿيو تہ موجود وسيلن ۽ ٽيڪنالاجي سان ڊيم ٺھڻ ممڪن ناھي جنھن ڪري ھن خليفي جي ڪاوڙ کان بچڻ لاءِ ديوانو ٿيڻ جو ناٽڪ ڪيو ۽ ٻارھن سالن تائين گھر ۾ نظربند رھيو جتي کيس اھم ڪم ڪرڻ يعني ڪتاب المناظر لکڻ  جو موقعو مليو. ھن جي شاگردن ۾ فارڏ جي شھر سيمنان جو سرخاب (سھراب) ۍ ھڪ مصري شھزادو ابوالوفا مبشر ابن فاطق مشھور آھن ان وقت ھن جو اھو گھر جامعہ الازھر جي لڳ واقع ھو ابن الھيثم 1040 ۾ وفات ڪئي.

## سائنس لاءِ خدمتون
ھن کي بصريات جي سائنس (Optics) جو باني چوندا آهن. ھن جو اھم ڪم اک جي ڍانچي ۽ ۽ ان جي ڏسڻ جي عمل جو مطالعو ھيو. ھن  پاڇن ۽ عڪس جي عمل ذريعياھو ٻڌايو ته روشني شين سان ٽڪرجي سڌي لڪير وانگر سفر ڪندي اکين ۾ داخل ٿيندي آهي. ھن اھو ظاھر ڪيو تہ اکين جي نظر جيستائين اکين جي پردي تائين نہ ٿي پھچي تہ ھڪ غير فعال مظھر آھي. ھن اھو بہ ٻڌايو ته اقليدس ۽ بطليموس وارن جو اھو خيال صحيح ناهي تہ اکيون شعاع خارج ڪنديون آهن نہ ئي وري نظر اھڙن شعاعن مان نڪرندڙ آھي.ھن جي تحقيق مطابق  ھر رنگدار جسم جي ھر ان نقطي جيڪو روشني سان منور ٿئي ان مان  سڌي لڪير جيان روشني ۽ رنگ خارج ٿيندا آهن ۽ شين کي ڏسڻ لاءِ صرف اسان کي اکيون کولڻيون پونديون آهن تہ جيئن روشني اکين ۾ داخل ٿي سگھي. ھن ڏاند جي اکين تي تجربا ڪري ڏٺو تہ روشني ھڪ باريڪ سوراخ  يا پتلي مان اک ۾ داخل ٿيندي آهي ۽ ھڪ عدسي يعني لينز lense جي تي اچي پوء ھڪ حساس پردي تي پوندي آهي جنھن کي ھاڻي ريٽينا چون ٿا جيڪو اک جي پٺيان هوندو آهي .ھن مطابق اک بہ ھڪ عدسو يا لينز آھي.

175px|thumb|ڪتاب المناظر جو لاطيني ٻولي ۾ ترجمو ٿيو اھڙي طرح محفوظ ٿي ويو . لاطيني ڪتاب جو ٻاھريون صفحو
ھن جو سڀ کان وڌيڪ نالي وارو ڪتاب المناظر (Book of Optics)  آھي جيڪو ستن جلدن تي مشتمل آهي جنھن ۾ ھن نور جو نظريو ۽ بصارت جو نظريو ڏنو جيڪي ھن کانپوءِ 650 سالن تائين غالب رھيا. ان ۾ ھن  روشنيءَ جي رخ مٽجڻ جو بہ جائزو پيش ڪيو. ھن ڪتاب يورپ جي پوء ايندڙ سائنسدانن کي ڏاڍو متاثر ڪيو جن ۾ فرانسس بيڪن بہ شامل ھو. ھي ڪتاب ھن 1011 کان 1021 تائين واري عرصي ۾ لکيو ھو. 1030 ۾ ھن A discourse on light نالي ڪتاب ۽ ٻيو On the light of the moon نالي ڪتاب پڻ لکيا.

thumb|ابن الھيثم جو مسئلو يا ٿيورم (theorem)

thumb|450px|الھيزن يا ابن الھيثم جي جاميٽري مطابق ثابت ڪيل  summation وارو فارمولو

thumb|280px|الھيثم جا چنڊ. ٻه نيرني رنگ جي  چنڊ جھڙيون شڪليون سائي رنگ ۾ ڏيکاريل ٽڪنڊي جي  شڪل جي ايراضيءَ برابر ٿينديون

## حوالا

زمرو:بصريات
زمرو:سائنسدان
زمرو:شخصيتون
زمرو:طبيعياتدان
16 فيبروري

**16 فيبروري** ()، عيسوي سال جو 47 هون ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 318 ڏينهن (ليپ سال 319 ڏينهن) باقي آهن.
## واقعا
*1843ع: مياڻي وٽ سنڌي فوجن جو لشڪر ڪٺو ٿيو، جنهن جو انگ ٻاويهه هزار هو.
*'''2017ع''' ــ حضرت لال شھباز قلندر جي مزار تي ٿيل آپگھاتي حملي ۾ 90 ماڻھو اجل جو شڪار ٿيا.

## پيدائش
## وفات

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:فيبروري
6 فيبروري

## واقعا
## سنڌي وڪي پيڊيا
*2006ع: سنڌي وڪيپيڊيا، کليل ڄاڻ چيڪلي جي شروعات ٿي.
## پيدائش
## وفات

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:فيبروري
18 فيبروري

## واقعا
*1843ع:  مير نصير خان پنجن ميرن سان گڏ پنهنجون تلوارون ڇوڙي، انگريز فاتح اڳيان پٽ تي رکيون.

## پيدائش
## وفات

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:فيبروري
ديھ سعيد پور

ديھ سعيد پور: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي مٽياري جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڳوٺ حاجي خضر ڇٽو، حاجي جمعو بلوچ ۽ فارسي فارم واقع آھن.ھن ديھ جو وڏو حصو زرعي زمينن تي مشتمل آهي.ھن ديھ جون حدون ديھ ويسرو، ديھ سرڪل 2 ، ديھ خودي، ديھ سلطان پور ۽ديھ مبارڪ واھ  سان ملن ٿيون.

زمرو:سنڌ جون ديھون
ديھ کيبراڻي

**ديھ کيبراڻي**:خيبراڻي : پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي مٽياري جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڳوٺ جمعو شھوڪ، ٽائون ڪاميٽي کيبر، ڳوٺ عطر فقير ۽ ڳوٺ رشيد کيبر  واقع آھن.ھن ديھ جو وڏو حصو زرعي زمينن تي مشتمل آهي.ھن ديھ مان نيشنل ھاء وي جو گزر ٿئي ٿو ۽  کيبر شھر مان لنڪ روڊ ٽنڊو ادم طرف ويندڙ آھي. ھن جون حدون ديھ ڪتڪي، ديھ ريڇل، ديھ ٻيلو مريد ، ديھ ڀاڻوڪي، ديھ ٺوڙھا، ديھ وساڻ ۽ ديھ چارج 20 سان ملن ٿيون.

زمرو:سنڌ جون ديھون
مد (آ)

سنڌي ٻوليءَ جي اعراب زبر جو مٿانهون يا وڏو سُر آهي.مثال: آب، آهي
## شڪل
ڙھ

سنڌي ٻولي ۾ 'ڙ' اکر سان وسرڳ 'ھ'  ملي 'ڙھ' وسرڳ جوڙي ٿو. مثال: پڙھ، چڙھ، ڏاڙھون
## شڪل
ميقات

[thumb|کاٻو|[مسجد شجره|ذوالحليفه، مڪي جي رهاڪن لاءِ ميقات]]
**ميقات** () مان مراد اھا خاص ۽ مقرر ٿيل جڳھ آھي جتي احرام ٻڌڻ کانسواءِ مڪي ۾ وڃڻ جائز ناھي. ڪنھن بہ ڪم سان مڪي ۾ ڪوبه جڏهن ويندو آهي تہ ان لاءِ لازم آهي تہ ميقات پھچي احرام ٻڌي. احرام کانسواءِ ميقات کان اڳتي وڌڻ مڪروه تحريمي آھي. اها جڳهه آهي، جتان حج يا عمري تي ويندڙن کي احرام ٻڌڻ ضروري هوندو آهي. حضرت محمد ميقات لاءِ پنج جڳهون مقرر ڪيون هيون، پر بعد ۾ هندوستان توڙي اوڀر ايشيا مان حج تي ايندڙن لاءِ ڇهون ميقات مقرر ڪيو ويو. مڪي جي رهاڪن لاءِ سندن گھر يا مسجد الحرام ميقات هوندو آهي.

ميقات جون ڇهه جڳهون:
* **[[مسجد شجره|ذوالحليفه]]**، مديني مان ايندڙ حاجين لاءِ مقرر ميقات
* **[[رابغ]]**، شام مان ايندڙن لاءِ مقيات
* **[[قرن المنازل]]**، نجد مان ايندڙ لاءِ مقرر ڪيل مقيات
* **[[يلملم]]**، يمن مان ايندڙ لاءِ ميقات
* **[[ذات عرق]]**، عراق مان ايندڙ لاءِ ميقات
* **[[براهيم مرسيا]]**، هندوستان، پاڪستان ۽ اوڀر ايشيا جي لاءِ مقرر ميقات

## حوالا

زمرو:حج
زمرو:اسلامي اصطلاح
ڻهہ

**ڻهہ** سنڌي ٻوليءَ ۾ موجود وسرڳ آهي. مثال: ماڻهو، پاڻهين، پڻهين
## شڪل
ديھ زئر پير

**ديھ زئر پير**:**زير پير**: Deh Zair Pir: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي نيو سعيدآباد جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڳوٺ زير پير واقع آھن.ھن ديھ جو وڏو حصو زرعي زمينن تي مشتمل آهي.ھن ديھ جون حدون  ديھ چتوري، ديھ گيس۽  ديھ باويري سان ملن ٿيون.

زمرو:سنڌ جون ديھون
ديھ ڀورڪو

**ديھ ڀورڪو**: Deh Bhorko: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي مٽياري جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڳوٺ قاسم جي وسي ۽ ڳوٺ دودو منگواڻو واقع آھن.ھن ديھ جو وڏو حصو زرعي زمينن تي مشتمل آهي.ھن ديھ جون حدون  ديھ جيندل ڪوٽ، ديھ آرائين، ديھ پنو، ۽ ديھ ستار سان ملن ٿيون.

زمرو:سنڌ جون ديھون
ديھ باويري

**ديھ باويري**:Deh Baveri: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي نيو سعيدآباد جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ سرڪاري طور تي ڪو بہ ڳوٺ منظور ٿيل ناھي .ھن ديھ جو ننڍو حصو زرعي زمينن تي مشتمل آهي ۽ ماڻھو زمينن ۾ ٺھيل گھرن ۾ رھن ٿا .ھن ديھ جون حدون  ديھ چاچڙي، ديھ راھوڪي، ديھ چتوري، ۽ ديھ زئر پير سان ملن ٿيون.

زمرو:سنڌ جون ديھون
ديھ ٻيلو جاکري

**ديھ ٻيلو جاکري**: Deh Belo Jakhri: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي مٽياري جي ھڪ ديھ جو نالو آھي.ھن ديھ 
۾ ڪوبہ سرڪاري منظور ٿيل ڳوٺ ڪانہ آھي ۽ 
اھا ٻيلي تي مشتمل آھي.ھن ديھ جون حدون  ديھ پوراٺ، ديھ مٽياري سان ملن ٿيون.

زمرو:سنڌ جون ديھون