نيشنل انسٽيٽيوٽ آف ڪارڊيو ويسڪيولر ڊيزيز

**دل جي بيمارين جو نيشنل انسٽيٽيوٽ** (National Institute of Cardiovascular Disease) یا این آئي سي وي ڊي (NICVD) سنڌ حڪومت جي تعاون سان سنڌ، پاڪستان ۾ واقع صحت جي سارسنڀال مرڪزن جو هڪ سلسلو (Chain) آهي.

ان جو بنياد سال 1963ع ۾ ڊاڪٽر علي محمد قاسم رکيو. دل جي بيمارين جو نيشنل انسٽيٽيوٽ (NICVD) دنيا جي واحد صحت جي سهولت بڻجي وئي آهي جنهن ۾ 4,000 کان وڌيڪ دل جي سرجري 8,197 پرائمري، 12,000 کان وڌيڪ پي سي آئي طريقا ۽ درجنين دل جا امپلانٽس ڪيا آهن، جيڪي سڀ ڪراچي م ان جي مکيه مرڪز ء اٺ سيٽلائيٽ سينٽر جیکا سڄي سنڌ ۾ پکڙيل آهن، تي مفت آهن.
 این آئي سي وي ڊي ڪاليج آف فزيشنز اينڊ سرجنز آف پاڪستان طرفان تصديق ٿيل آھی.

## تاريخ
سال 1956ع ۾ جناح پوسٽ گريجوئيٽ ميڊيڪل سينٽر (JPMC) ڪراچي جي وارڊ 10 ۾ ننڍي سينٽرل هارٽ ڪلينڪ مان نڪرندي، اين آئي سي وي ڊي 65 سالن کان وڌيڪ عرصي کان پاڪستانين لاءِ دل جي بنيادي سنڀال فراهم ڪندڙ آهي. حڪومت پاڪستان، يو ايس ايڊ (USAID) ۽ جاپاني حڪومت جي سهڪار سان، اين آئي سي وي ڊي 14 آگسٽ 1971ع تي مڪمل طور تي فعال ٽرشئري ڪارڊيڪ ڪيئر سينٽر بڻجي ويو. ايندڙ اٺن سالن تائين، اين آئي سي وي ڊي هڪ غير سرڪاري تنظيم (NGO) رهي پر سال 1979ع ۾ اها پاڪستان جي حڪومت طرفان نیشنلائز ڪئي وئي ۽ صحت جي وفاقي وزارت جي ماتحت هڪ خودمختيار ادارو بڻجي ويو. سال 1963ع ۾ پنهنجي شروعات کان وٺي، نيشنل انسٽيٽيوٽ آف ڪارڊیو ويسڪيولر ڊزایز پاڪستان ۾ دل جي بيمارين جي مريضن جي سنڀال ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو آهي. اين آئي سي وي ڊي ڏکڻ ايشيا ۾ پهريون ٽرشئري ڪارڊيئڪ ڪيئر انسٽيٽيوٽ آهي ۽ ان سان گڏ پاڪستان ۾ ڪارڊيالوجي لاءِ فليگ شپ سهولت آهي جنهن ۾ مريضن لاءِ بهتر خيال، طبي ماهرن لاءِ تعليم ۽ تربيت ۽ ڪارڊيالوجي ۾ تحقيق ۽ ترقي تي ڌيان ڏنو ويو آهي. اين آئي سي وي ڊي پاڪستان جي سڀني صوبن ۽ ٻين پاڙيسري ملڪن جي مريضن جي وڏي اڪثريت جي دل جي ضرورتن کي پورو ڪري ٿو. اهو سڄي ملڪ ۾ مقامي دل جي ڊاڪٽرن، نرسن ۽ طبي عملن جي وڏي تعداد کي تربيت ڏيڻ جو ذميوار آهي. دل جي بيمارين جي مريضن لاءِ جديد ترين صحت جون سهولتون فراهم ڪرڻ لاءِ چاهي اهي شهر ڪراچي جي مختلف علائقن سان تعلق رکندڙ هجن يا پاڪستان جي ڏورانهن علائقن تائين، سنڌ حڪومت فيصلو ڪيو ته دل جي سهولت کي ڪراچي کان ٻاهر آندو وڃي ۽ ان کي وڌايو وڃي. ان لاءِ نيشنل انسٽيٽيوٽ آف ڪارڊيو ويسڪولر ڊيزيز، سيني جي درد جا يونٽ ۽ سيٽلائيٽ سينٽرز متعارف ڪرائي ء دل جي صحت جي سنڀال جو هڪ نئون دور متعارف ڪرايو آهي. ڪراچي کان علاوه جتي اين آئي سي وي ڊي جي بنيادي سهولت موجود آهي، اهو ادارو پنهنجي سيٽلائيٽ سينٽرن ذريعي سنڌ جي ٻين 9 حصن ۾ ڪم ڪري رهيو آهي، جن ۾ لاڙڪاڻي، ٽنڊو محمد خان، سيوهڻ، حيدرآباد، سکر، نوابشاهه، مٺي، خيرپور ۽ لياري شامل آهن.

## <small>این آئي سي وي ڊي، ٽنڊو محمد خان</small>
ٽنڊو محمد خان، حيدرآباد کان 35 ڪلوميٽرن جي مفاصلي تي بدين روڊ تي واقع آهي. این آئي سي وي ڊي سيٽلائيٽ سينٽر ٽنڊو محمد خان قائم ڪيو ويو ۽ ان جو افتتاح خميس 19 آڪٽوبر، 2017ع تي ڪيو ويو. این آئي سي وي ڊي، ٽنڊو محمد خان ۾ ڪارڊیڪ ايمرجنسي، مشاورتي ڪلينڪ، انٽروينشنل ڪارڊيالوجي ۽ دل جي مريضن لاء خيال جی خدمتون شامل آهن . ٽنڊو محمد خان ۾ نيشنل انسٽيٽيوٽ آف ڪارڊيو ويسڪولر ڊيزيز ۾ ٻارن جي ڪارڊيوٿوراسڪ سرجيڪل ٽيم اربع 9 سيپٽمبر، 2020ع تي هڪ ننڍڙي ٻار جي پهرين ڪامياب اوپن هارٽ سرجري ڪئي.150 کان وڌيڪ بالغن جي دل جي سرجري 100 بسترن واري سهولت تي ڪئي وئي، جيڪو پنهنجي قيام کان وٺي دل جي صحت جون خدمتون مفت فراهم ڪري ٿو.

## <small>این آئي سي وي ڊي سيٽلائيٽ سينٽر، سکر</small>
24 فيبروري، 2018ع تي نيشنل انسٽيٽيوٽ آف ڪارڊيو ويسڪولر ڊيزيز جي پنجين سيٽلائيٽ سينٽر جو افتتاح ڪيو ويو. سکر ۾ 300 بسترن تي ٻڌل ڪارڊيڪ (دل) جي هن جديد سهولت ۾ مڪمل سهولتون آهن جيئن ڪراچي سينٽر ۾ آهن. جتي خدمتون مفت فراهم ڪيون وينديون. هي بين الاقوامي معيار جي هڪ مڪمل دل جي اسپتال آهي ۽ سنڌ جي ماڻهن کي دل جي بيمارين جون وڏيون سهولتون، خاص ڪري انٽروينشنل ڪارڊيالوجي، سندن درن تي مفت فراهم ڪري رهي آهي. اهو ڪراچي ۾ این آئي سي وي ڊي کان پوءِ سنڌ جو سڀ کان وڏو دل جو مرڪز آهي. 

### سهولتون
هيءَ اسپتال اتر سنڌ ۽ ڏکڻ پنجاب ۽ بلوچستان جي ڀرپاسي وارن علائقن جي آبادي جي خدمت لاءِ هڪ ٻيو سنگ ميل آهي، جديد ايمرجنسي سان ليس ڪيٿ ليب، سي سي يو ۽ ڪنسلٽنگ ڪلينڪ معياري علاج، جديد تشخيص، 24×7 دل جي ايمرجنسي، بالغن ۽ ٻارن جي ڪارڊيالوجي، ايڪو ڪارڊيوگرافي جون خدمتون، شريان جي (ڪورونري) اينجيوپلاسٽي ۽ اينجيوگرافي جون سهولتون %100 مفت، بين الاقوامي ۽ مقامي تربيت يافته دل جي ماهرن، پيرا ميڊيڪل اسٽاف ۽ ٽيڪنيشنز طرفان  فراهم ڪیو وینديون.

بالغن جي دل جي سرجري: 

نيشنل انسٽيٽيوٽ آف ڪارڊيو ويسڪولر ڊيزيز، سکر سيٽلائيٽ سينٽر، 18 مارچ 2018ع تي پروفيسر فضل ربي جي نگرانيءَ ۾ پنهنجي پهرين اوپن هارٽ سرجري ڪئي. پهريون اوپن هارٽ ASD بندش هڪ عورت مريض جي ڪئي وئي جنهن ۾ آرٽیريل سيپل ڊفيڪٽ هئي. ای ایس ڈی ڇنڇر تي ۽ ان جي پٺيان ٻه وڌيڪ کليل دل جي سرجري ڪئي وئي.[9] 

### ٻارن جي دل جي سرجري
نيشنل انسٽيٽيوٽ آف ڪارڊيو ويسڪولر ڊيزيز، سکر ۾ ٻارن جی، پیڈیاٹرک ڪارڊيڪ سرجري ڊپارٽمينٽ جي ٻن رڪني ٽيم خميس 19 مارچ، 2020ع تي پنجن سالن جي ٻار جي اوپن هارٽ سرجري ڪاميابي سان ڪئي. -هڪ پنجن سالن جي ٻار تي دل جي سرجري[10] لڳ ڀڳ هڪ سال بعد، پهريون ڀيرو اين آءِ سي وي ڊي سکر ۾ ٻارن جي ڪارڊيالوجي ٽيم پاران ڪاميابيءَ سان اوپن هارٽ سرجري بدران ڊيوائس ذريعي آرٽیريل سيپل ڊیفيڪٽ (دل ۾ سوراخ) جی سرجري ڪئي وئي آهي.[11] 

### جديد ليبارٽريون
اين آءِ سي وي ڊي، سکر جي پهرين سالگرهه جي موقعي تي هڪ اليڪٽررو فزيالوجي ليب ۽ ٻي ڪيٿ ليب (ڪيٿيٽرائيزيشن ليب) جو افتتاح خميس 4 فيبروري، 2019ع تي ڪيو ويو. اها ليب اتر سنڌ، ڏکڻ پنجاب ۽ بلوچستان مان پيس ميڪر ۽ ٻين امپلانٽس ۽ اينجيوپلاسٽيءَ جي گهرجندڙ مريضن جي وڏي تعداد جي خدمت ڪندي. هن چيو ته اين آءِ سي وي ڊي، سکر هاڻي خطي جي بهترين دل جي سارسنڀال واري اسپتالن مان هڪ بڻجي وئي آهي جتي مريضن جو معياري علاج مفت ۾ ڪيو ويندو آهي.[12] 
 
## خارجي لنڪس
NICVD جی سرڪاري ويب سائيٽ
## حوالا

زمرو:طب
زمرو:صحت
زمرو:ڪراچي
زمرو:ڪراچي جون اسپتالون