open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ينار داغ

**يانار دگ** (    ، معنيٰ ”ٻرندڙ جبل“ هڪ قدرتي گئس باهه آهي جيڪا آذربائيجان  (هڪ اهڙو ملڪ جيڪو پاڻ ” باهه جي زمين ، لينڊ آف فائر“) طور سڃاتو وڃي ٿو) جي شهر باڪو جي ڀرسان  ڪيسپين سمنڊ تي ابشرون اپٻيٽ  ابشيرون اُپٻيٽن جي هڪ ٽڪري تي لڳاتار ٻرندي آهي. سنهڙي، پورس سينڊاسٽون جي تهه مان  هوا ۾ شعلن جي جيٽ اُڏرندي آهي.   انتظامي طور تي ، يانار داگ آذربائيجان جي ابشرون ضلعي سان تعلق رکي ٿو.

مٽي جي آتش فشاں جي ابتڙ، يانار داگ شعلو گهڻي تيزي سان ٻرندو آهي، جيئن ان ۾ زميني سطح جي هيٺان گئس جي مسلسل سمڻ شامل آهي. اها دعويٰ ڪئي وئي آهي ته يانار دگ جو شعلو صرف تڏهن ڏٺو ويو جڏهن 1950 جي ڏهاڪي ۾ هڪ ٻڪرار کان حادثاتي طور تي ٻري پيو هيو.  هتي مٽي يا پاڻياٺ جو ڪو به سمڻ يا ٽمڻ (سيمو) ناهي، جيڪو ڀرسان واري لوڪباتان يا گوبستان جي ويجهي مٽيءَ جي ٻرندڙ جبلن کان مختلف هجي.

يانار داگ جي سرزمين تي، رياست جي تاريخي ثقافتي ۽ نيچرل رزرو 2 مئي 2007 جي صدارتي فرمان ذريعي قائم ڪئي وئي جيڪا آذربائيجان جي رياستي سياحت واري ايجنسي جي انتظام هيٺ هلندي آهي. 2017-2019 جي وچ ۾ وڏي چڪاس کانپوءِ ، ياناردگ ميوزيم ۽ ياناردگ ڪروملچ پٿر جي کوٽائي رزرو علائقي ۾ شروع ڪئي وئي هئي.  

## جاگرافي
کاٻو|thumb|روڊ جي پاسي واري ٽڪري تي يانار دگ  (ٻرندڙ جبل) جو ڏيک
يانار دگ جي باهه ڪڏهن به وسامندي ناهي. هن کليل باهه واري جڳهه جي چوڌاري وايومنڊل گئس جي ڌپ سان ڀريل آهي. پهاڙي جي هيٺان  اوچائي تائين  اسڪرپ جي بنياد تي شعلن جي پٿر جي شڪلين ۾ گدلاڻ پکيڙي رهي آهي (ٻين مختلف شڪلين جو ذڪر ٻين حوالن ۾ ڪيو ويو آهي) ۽  ٽڪريءَ جي هيٺان تيزي سان اُڀرندا آهن.   یانار داگ کي آذربائيجان جي جيولوجيڪل سروي (ارضياتي سروي آذربائيجان) پاران "اثرائتو شعلا، 1 ميٽر (3 فوٽ 3 انچ) اونچائي ۾، 2–4 ميٽر اونچائي (6.6–13.1) جي بنياد سميت 15 ميٽر (49 فوٽ) ۽ 200 ميٽر ڊگهي (660 فوٽ) ٽيڪٽونڪ سڪريپ  تائين اُڀرندڙ قرار ڏنو آهي." زمين جي هيٺان مستحڪم گيس جي نڪرڻ سان مٿاڇري جي شعلن جو نتيجو ڪري ٿو.    

ايستائين ته يانار دگ جي باهه جي ويجهي وهڪرن جو مٿاڇرو پڻ هڪ ماچس جي تيلي سان ڀڙڪي سگهي ٿو.اهي وهڪرا، جيڪي ٻي صورت ۾ پرسڪون نظر اچن ٿا، ينار بلق: ”سڙندڙ چشما“ جي نالي سان مشهور آهن.  ولاسڪي ندي جي ڀرپاسي ۾ ڪيترائي اهڙا چشما آهن، جتي مقامي ماڻهو علاج لاءِ وهنجندا (شنان ڪندا) آهن.  

اليگزينڊرا ڊوماس پنهنجي هڪ دوري دوران  ٻُڌايو ته، ساڳئي طرح جي باهه  جيڪا هن علائقي جي ارد گرد ٺهيل زاروسترين جي باهه جي مندر جي اندر پڻ ڏٺي آهي. دنيا ۾ اڄڪلهه باهه وارا جبل  رڳو آڱرين تي ڳڻڻ جيترا موجود آهن، ۽ انهن مان گهڻي ريت  آذربائيجان ۾ آهن.  ابيشرين اُپٻيٽ جي تري (تَهه) ۾ قدرتي گيس جي وڏي مقدار جي ڪري، سڄي آڳاٽي زمانو ۾ قدرتي شعلا اتي ٻري ويا ۽ تاريخي ليکڪن جهڙوڪ مارڪو پولو طرفان ان جي اطلاع ڏنو هيو. 

گهڻا مٽيءَ جا ٻرندڙ جبل باڪو ـ شمامکا روڊ کان 40 ڪلوميٽر (25 ميل)  شهر کان پري موجود آهن.  

## ڪارڻَ

## گيلري

Yanardag State Historical, Cultural and Natural Reserve1.jpg|Yanardag State Historical, Cultural and Natural Reserve
Yanardag State Historical, Cultural and Natural Reserve2.jpg|Yanardag Reserve
Yanardag Cromlech Stone Exhibition.jpg|Yanardag Cromlech Stone Exhibition


## پڻ ڏسو
* گوئگول نيشنل پارڪ
* دمجلي چر

## حوالا

زمرو:آذربائيجان
زمرو:شدتي قدرتي باهه
زمرو:آذربائيجان جا جبل
زمرو:آذربائيجان جي ارضيات
زمرو:آذربائيجان جي جاگرافي
نبيسر روڊ

**نبيسر روڊ**  ھڪ ننڍڙي شھر جو نالو آھي جيڪو نبيسر کان 13 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي جھڏو نبيسر جي وچ ۾ روڊ تي واقع آھي. اھو عمرڪوٽ ضلعي جو ھڪ ننڍڙو شھر آھي.

پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي عمرڪوٽ جي تعلقي ڪنري جي ھڪ يونين ڪاؤنسل ۽ ھڪ ننڍڙو شھر آھي. ھي شھر عمرڪوٽ کان 30 ڪلوميٽرن، ڪنري کان 11 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي واقع آھي.

## پڻ ڏسو
* نبيسر روڊ ريلوي اسٽيشن
## حوالا
نبيسر روڊ ريلوي اسٽيشن

نبيسر روڊ ريلوي اسٽيشن تعلقو ڪنري  جي نبيسر روڊ شهر ۾ هڪ ريلوي اسٽيشن  آهي.

## پڻ ڏسو
* پاڪستان ۾ ريلوي اسٽيشنون
* پاڪستان ريلويز
## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
*پاڪستان ريلوي جي سرڪاري ويب سائيٽ
زمرو:پاڪستان ۾ ريلوي اسٽيشن
آستانه

**آستانه** (قازق زبان: Астана؛ انگریزی: Astana)، اڳ ۾ اڪمولينسک، سيلينوگراڊ، اڪمولا ۽ تازو نور سلطان، قازقستان جي گاديء جو شهر آهي. هي شهر قزاقستان جي اتر۔وچ حصي ۾ ایشم نديءَ جي ڪناري تي، اڪمولا علائقي جي اندر واقع آهي، جيتوڻيڪ انتظامي طور هڪ خاص حيثيت سان شهر جي باقي علائقي کان الڳ آهي. سال 2022ع جي سرڪاري تخميني موجب 13,50,228 جي آبادي شهر جي حدن اندر آهي، جيڪا هن کي، الماتي کان پوءِ، جيڪو سال 1997ع تائين گاديءَ جو هنڌ رهيو، ملڪ جو ٻيو نمبر وڏو شهر بڻائي ٿي. شهر سال 1997ع ۾ قزاقستان جي راڄڌاني بڻجي ويو؛ ان وقت کان وٺي اهو ترقي ڪري چڪو آهي ۽ اقتصادي طور تي وچ ايشيا جي جديد ترين شهرن مان هڪ آهي. 

جديد آستانه، ٻين رٿيل راڄڌاني جي عمل جي پٺيان، هڪ رٿيل شهر آهي. قزاقستان جي گاديءَ جو هنڌ بڻجڻ کان پوءِ، شهر ڊرامائي طور تي جاپاني آرڪيٽيڪٽ، ڪيشو ڪوروڪاوا جي ٺهيل ماسٽر پلان سان تبديل ٿي ويو. قازقستان جي حڪومت جي سيٽ جي طور تي، آستانه پارليامينٽ هائوس، سپريم ڪورٽ، "آڪ اوردا صدارتي محل" ۽ ڪيترن ئي سرڪاري کاتن ۽ ايجنسين جو ماڳ آهي. اهو مستقبل جي عمارتن جي هڪ حد جو گهر آهي، جنهن ۾ ڪيترائي اسڪائي اسڪریپر شامل آهن. .

## حوالا

زمرو:راڄڌانيون
زمرو:قازقستان
زمرو:ايشيا ۾ راڄڌانيون
زمرو:قازقستان ۾ شھر ۽ وسنديون
پاڪستاني عام چونڊون 2024ع

**عام چونڊون** پاڪستان ۾ 8 فيبروري 2024ع تي ٿيون، جن ۾ 16 هين قومي اسيمبلي جي ميمبرن جي چونڊ ڪئي وئي.اليڪشن ڪميشن آف پاڪستان 15 ڊسمبر 2023 تي تفصيلي شيڊول جو اعلان ڪيو.  قومي اسيمبلي جي تحليل ٿيڻ جي 60 ڏينھن جي اندر ڪرايون ويون. اڳوڻي نگران حڪومت دوران ھلندڙ اسيمبلي 13 آگسٽ 2023 تي تحليل ٿي؛ جيڪڏھن اھا اڳ ئي تحليل ٿي وڃي ٿي ڪنھن بہ سبب جي ڪري تہ چونڊون 90 ڏينھن جي اندر لازمي ٿينديون. جيڪڏهن ھلندڙ اسيمبلي پنھنجو مدو پورو ڪندي تہ چونڊون 12 آڪٽوبر 2023ع تي يا ان کان اڳ ٿي وينديون.

پاڪستان تحريڪ انصاف (پي ٽي آءِ) جي وزيراعظم عمران خان کي بي اعتمادي واري رٿ ذريعي عهدي تان هٽائڻ کانپوءِ ٻن سالن جي سياسي بدامني کانپوءِ چونڊون ڪرايون ويون. بعد ۾، خان کي گرفتار ڪيو ويو ۽ ڪرپشن جي الزام ۾ سزا ڏني وئي ۽ 5 سالن تائين سياست کان روڪيو ويو. چونڊن جي اڳڀرائي ۾، سپريم ڪورٽ جي فيصلي ۾ پي ٽي آءِ کان انٽرا پارٽي چونڊون نه ڪرائڻ تي سندن چونڊ نشان ختم ڪري ڇڏيو.

آزاد اميدوارن 103 سيٽون کٽيون جن ۾ پي ٽي آءِ جي حمايت يافته 93، پاڪستان مسلم ليگ (ن) کي 75 ۽ پاڪستان پيپلز پارٽي (پي پي پي) کي 54 سيٽون مليون. پنجاب ۽ سنڌ صوبن ۾ بالترتيب مسلم ليگ (ن) ۽ پيپلز پارٽي سڀ کان وڏيون پارٽيون بڻجي اڀريون. خيبرپختونخواهه ۾ پي ٽي آءِ جي حمايت يافته آزاد اميدوارن سڀ کان وڌيڪ سيٽون حاصل ڪيون جڏهن ته بلوچستان ۾ پيپلز پارٽي ۽ ن ليگ کي ووٽ ڏنا.

فوجي اسٽيبلشمينٽ تي مسلم ليگ (ن) جي قائد نواز شريف جي حق ۾ اليڪشن کان اڳ وڏي ڌانڌلي جو الزام هو. آمريڪا، برطانيا ۽ يورپي يونين سميت پرڏيهي ميڊيا، مبصر گروپن ۽ عالمي برادري جي ميمبرن چونڊن جي شفافيت بابت پنهنجا خدشا ظاهر ڪيا آهن.

13 فيبروري 2024ع تي هڪ پريس ڪانفرنس ۾ مسلم ليگ (ن) ۽ پيپلز پارٽي جي اڳواڻن اعلان ڪيو ته هو اتحادي حڪومت ٺاهيندا جنهن ۾ شهباز شريف وزيراعظم هوندو. متحده قومي موومينٽ – پاڪستان، پاڪستان مسلم ليگ (ق)، استحقاق پاڪستان پارٽي ۽ بلوچستان عوامي پارٽي به حڪومتي اتحاد ۾ شامل ٿيڻ جو ارادو ظاهر ڪيو آهي.

## حوالا

زمرو:ايشيا ۾ ايندڙ چونڊون
زمرو:پاڪستان ۾ عام چونڊون
سريماوو بندرانائڪي

thumb|سريماوو بندرانائڪي 1960 ۾
**سريماوو بندرانائڪي** () (پيدائشن اپريل 17، 1916، رتناپورا، سيلون [هاڻي سري لنڪا]ـ 10 آڪٽوبر 2000، ڪولمببو، سري لنڪا)،سندس پورو نالو ڪماري شيريمائو رتواتي دياس بندرانائڪي آهي، ۽ کيس سيريماوا آر.ڊي.بندرانائيڪي نالي سان پڻ سڏيو ويندو آهي. 1960 ۾ دنيا جي سڀ کان پهرين عورت وزيراعظم بڻي هئي، جڏهن هو 1960 ۾ سري لنڪا جي وزيراعظم (ان دور ۾ سيلون جي حڪمران) بڻجي وئي هئي. هو سري لنڪا جي سياستدان هئي. هوءَ دنيا جي پهرين عورت وزيراعظم طور سڃاتي وڃي ٿي. هن ٽن دورن: 1960کان1965 ، 1970کان1977 ۽ 1994کان2000  تائين خدمتون ڏنيون.

هوءَ هڪ اميراڻو ڪُٽنب ۾ پيدا ٿي هئي، بندرانائيڪ ڪيٿولڪ، انگريزي ميڊيم اسڪولن ۾ تعليم حاصل ڪئي، پر هيءُ ٻُڌسٽ رهي ۽ سنهالا ٻولي سان گڏوگڏ انگريزي پڻ ڳالهائيندي هئي. سيڪنڊري اسڪول مان گريجوئيشن ڪرڻ تي، پنهنجي شادي ۽ خاندان پرورش کان اڳ هن مختلف سماجي پروگرامن ۾ ڪم ڪيو. هيءَ پنهنجي مڙس ايس ڊبليو آر ڊي بندرانائڪ سان گڏجي مهماندارڻ (هوسٽيس) بڻجي کيڏندي، جيڪو سياست ۾ شامل هو ۽ بعد ۾ وزيراعظم ٿيو، هن هڪ غير رسمي صلاحڪار جي حيثيت سان سندس اعتماد حاصل ڪيو هيو. هن جو سماجي ڪم سري لنڪا جي ڳوٺاڻي علائقن ۾ عورتن ۽ ڇوڪرين جي زندگين کي بهتر بڻائڻ تي ٻڌل هيو. 1959 ۾ پنهنجي مڙس جي قتل کانپوءِ، بندارانائڪي سياست ۾ داخل ٿي، سري لنڪا جي فريڊم پارٽي جي چيئروومين بڻجي وئي. هن جولاءِ 1960 جي اليڪشن ۾ ڪاميابي جي لاءِ پارٽي جي قيادت ڪئي.

thumb|سريماوو بندرانائڪي 1981 ۾

بندرانائڪي بئنڪنگ، تعليم، صنعت، ميڊيا ۽ واپار جي شعبن ۾ تنظيمن کي قومي قبضي ۾ وٺي سيلون جي اڳوڻي برطانوي ڪالوني کي سوشلسٽ ريپبلڪ ۾ سڌارڻ جي ڪوشش ڪئي. انتظامي ٻولي کي انگريزي کان سنھالا ۾ تبديل ڪرڻ سان، ھن مقامي تامل آبادي، ۽ اسٽيٽ تاملن، جيڪي 1948 جي سٽيزن ايڪٽ تحت بي وطن ٿي ويا ۾ ڳڻتي کي وڌايو. بندرانائيڪ وزيراعظم طور پهرين ٻن مُدن دروان، ملڪ وڏي مهانگائي (افراط زر) ۽ ٽيڪس، سندس سنهالي قوم پرست پاليسين جي سبب سنهالين ۽ تامل آبادين جي وچ ۾ عوام کي کاڌو کارائڻ جي درآمد تي انحصار، وڏي بيروزگاري، ۽ مخالفت (پوليرائيزيشن) جي آزار ۾ ورتل هيو.

ان آزار کان بچندڙن 1962 ۾ بغاوت جي ڪوشش ڪئي ۽ 1971 ۾ بنياد پرست نوجوانن جي بغاوت تي قابو پاتو ويو، ان سان 1972 ۾ هن هڪ نئين آئيني مسودو جي جوڙجڪ ۽ سري لنڪا جي جمهوريت جي قيام جي نگراني ڪئي. 1975 ۾، بندرانائڪي آخرڪار عورتن ۽ ٻارن جي معاملن جي سري لنڪا واري وزارت بڻجڻ سان ئي، سري لنڪا ڪابينا ۾ پڻ خدمتون ڏيندڙ پهرين عورت مقرر ڪيو ويو. بندرانائڪي جي دور  حڪومت ۾ قومي سطح تي گهٽ ۾ گهٽ معاشي ترقي جي نشاندهي ڪئي وئي. هن غير لاڳاپيل قومن ( Non-Aligned Nations) جي ۾ مذاڪرات ڪار ۽ اڳواڻ جي حيثيت سان هن ٻاهرين ملڪ پڻ هڪ وڏو ڪردار ادا ڪيو.

## شروعاتي زندگي (1916-1940)

بندرانائڪي 17 اپريل 1916ع تي رتناپور ۾ ايلوالا والواوا ۾، برطانوي سري لنڪا ۾ پيدا ٿي هُئي.  ھن جي ماءُ روزالند ھلادا مهولاتين ڪماري، هڪ مشھور آيورويدڪ فزيشن هئي، ۽ ھن جو پيءُ بارنس رتواتي هڪ سياستدان ھو. هن جو نانو، مهاولتين، ۽ بعد ۾ سندس پيءُ، بالنگوڊا جي راتي مهاتمايا جي حيثيت سان ديسي نمبردار يا مکيه طور ڪم ڪيو.

## وفات
هن 10 آڪٽوبر 2000، تي  84 سالن جي ڄمار ۾  ڪولمببو، سري لنڪ وفات ڪئي. 
## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
*The Ratwatte Ancestry 
*The Bandaranaike Ancestry
زمرو:1916ع جون پيدائشون
زمرو:2000ع جون فوتگيون
زمرو:ناري_سربراهه_حڪومت
پاڪستاني سينيٽ جون ايندڙ چونڊون

**2021ع پاڪستاني سينيٽ چونڊون** 6 مارچ 2021ع تي يا ان کان اڳ ٿينديون. 5 مارچ 2021 تي 104 سينيٽرن مان 52 رٽائر ٿيندا. وفاقي منتظم شدہ علائقن (فاٽا) جي خيبر پختونخوا ۾ ضم ٿيڻ بعد، فاٽا جون سينيٽ جون سيٽون ختم ٿي ويون ھيون، ان ڪري ان جي 8 مان 4 سيٽن تي چونڊ نہ ٿيندي. رھيل 4 سيٽون پڻ 2024ع ۾ ختم ٿي وينديون.

## حوالا

زمرو:پاڪستان ۾ سينيٽ چونڊون
گرانڊ ڊيموڪريٽڪ الائينس

**گرانڊ ڊيموڪريٽڪ الائينس** يا **مُک جمهوري اتحاد** ، سنڌ جي سياسي جماعتن جي چونڊ اتحاد جو نالو آهي، جيڪا 2018ع جي چونڊن وقت جوڙي وئي هئي.

هن اتحاد جو مُک سبب، پاڪستان پيپلز پارٽي جي ڳڙهه يعني سنڌ ۾ کيس چونڊن ۾ شڪست ڏيڻ هو. هن اتحاد جي مُک جماعت مسلم ليگ فنڪشنل هئي؛ جنهن 2013ع جي صوبائي چونڊن ۾ سنڌ جي ٻهراڙي جي ٻي نمبر وڏي پارٽي هئي، جنهن ان چونڊن ۾ 12 سيڪڙو ووٽ کنيا. هن اتحاد کي 2018ع جي چونڊن ۾ پ پ پ لاءِ وڏي چيلنج طور ڏٺو پي ويو. پر هن اتحاد صرف 15 سيڪڙو ووٽ حاصل ڪيا.

## بناوٽ
هيٺ ڏيکاريل تنظيمون ۽ فرد جي ڊي اي جو حصو آهن:

* فهميده مرزا / ذوالفقار مرزا
* پاڪستان مسلم ليگ (ف) (پي ايم ايل (ف))
* پاڪستان مسلم ليگ (ق) [صرف سنڌ ۾]
* قومي عوامي تحريڪ (ڪيو اي ٽي)
* نيشنل پيپلز پارٽي (اين پي پي)
* سنڌ نيشنل فرنٽ
* پاڪستان پيپلز پارٽي ورڪرس (پ پ پ ڊبليو)
* پيپلز مسلم ليگ پاڪستان (پي ايم ايل پي)

## عام چونڊون، 2018

2018ع جي چونڊن ۾ جي ڊي اي سنڌ ۾ پاڪستان تحريڪ انصاف سان 10 کان وڌيڪ سيٽن تي اتحاد ڪيو، جيئن پ پ پ کي شڪست ڏئي سگھجي. چونڊن ۾ جي ڊي اي سنڌ اسيمبلي ۾ صرف 13 سيٽون ۽ 2 سيٽون قومي اسيمبلي ۾ حاصل ڪيون. حاصل ڪيل ووٽ 15 سيڪڙو هئا.

## حوالا

زمرو:اسلامي سياسي جماعتون
زمرو:پاڪستان جي سياسي جماعتن جا اتحاد
زمرو:پاڪستان ۾ سياسي پارٽيون
دي نيوز انٽرنيشنل

thumb

**دي نيوز انٽرنيشنل**  () جيڪو دي نيوز نالي سان پڻ سُڃاتو ويندو آهي،انگريزي ٻولي ۾  پاڪستان جو هڪ خابرو ادارو آهي

انگريزي روزاني دي نيوز جنگ پبلڪيشنز طرفان فيبروري 1991 ۾ لاهور، ڪراچي ۽ راولپنڊي مان مير شڪيل الرحمان جي ادارت هيٺ شروع ڪئي وئي ۽ ساڳي وقت نيويارڪ ۽ لنڊن کان شروع ڪرڻ جو اعلان ڪيو ويو. نيوز پاڪستان جي پهرين اخبار آهي جنهن جي رپورٽرن ۽ اسٽاف ميمبرن ڪمپيوٽر تي سموري ترتيب ۽ پيج ترتيب ڏني دي نيوز پنهنجي پرڪشش ڊيزائن ، ان جي صفحن ۽ مواد جي ڇپائي ۽ ڇپائي سبب پاڪستان ۾ ڪامياب انگريزي ٻولي وارو اخبار بڻجي ويو. پهريون دفعو دي نيوز صفحن تي رنگين تصويرون شايع ڪرڻ شروع ڪيون آهن. دي نيوز جو موجوده ايڊيٽر شاهين سبحاني آهي.

## حوالا

زمرو:پاڪستان ۾ ڇپيل روزانو اخبارون
زمرو:پاڪستان ۾ قدامت پرستي
زمرو:ڪراچي ۾ ماس ميڊيا
دي ايڪسپريس ٽريبيون

**دي ايڪسپريس ٽربيون** ()انگريزي ٻوليءَ ۾ اخبار آهي، جيڪا ايڪسپريس گروپ جو ذيلي ادارو آهي، ان گروپ جي ٻين ادارن ۾ ايڪسپريس اخبار، سنڌ ايڪسپريس اخبار ايڪسپريس ٽيليويزن چينل وغيرهه شامل آهن

زمرو:پاڪستان ۾ ڇپيل روزانو اخبارون
زمرو:ڪراچي ۾ ماس ميڊيا
بي بي سي نيوز

بي بي سي نيوز (BBC News) برٽش براڊڪاسٽنگ ڪارپوريشن (بي بي سي) جي هڪ آپريشنل بزنس ڊويزن آهي، جيڪا موجوده معاملن (ڪرنٽ افيئرز)، خبرن ۽ نشريات جي ذميوار آهي.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
* بي بي سي اردو جي ويب سائيٽ
سوئيزرلينڊ

سويٽذرلينڊ (انگلش:Switzerland؛ جرمن ٻولي: دي شوايدز) فرانسيسي ۾ لا سويسي ۽ ايطاليائي ۾ لا سويسرا سڏيو ويندو آهي. سويٽذرلينڊ هڪ يورپي ملڪ آهي جيڪو جاگرافيائي بيهڪ جي لحاظ کان هڪ پاسي الپس جبل جي خوبصورت وادين ۽ ٻئي طرف ايورہ جي هيٺانهين مٿانهين جبلن ۾ واقع هڪ ملڪ آهي. هي ملڪ 21 هزار 265 چورس ڪلو ميٽر يا 15 هزار 940 چورس ميل جي ايراضي تي پکڙيل آهي. گهڻو علائقو الپس جي وڻدڙ منظر جبلن ۾ گهيريل آهي. ملڪ جي مجموعي آبادي 2023ع  ۾ هڪ اندازي مطابق تقريباً 90 لک (9 ملين) آهي. آباديءَ جو گهڻو حصو مٿاهون پٽ تي قائم وڏي شهرن ۾ رهندو آهي. 

بين الاقوامي شهرت ماڻيل ٻن شهرن يعني زيورخ ۽ جنيوا کي ملڪ جو اقتصادي مرڪز جي حيثيت حاصل آهي. ملڪ جو قومي ڏينهن هر سال پهرئين آگسٽ تي ملهايو ويندو اهي، جيڪو روايتي طور تي رياست جي قائم ٿيڻ جو ڏينهن سمجهيو ويندو آهي يعني سوئس ڪنفيڊريشن جو قيام پهرئين آگسٽ 1291ع تي عمل ۾ آيو، تنهنڪري پهرئين آگسٽ ملڪ جو قومي ڏينهن بڻيو آهي. سوئٽزرلينڊ في ماڻهو آمدني جي لحاظ کان دنيا جي خوشحال ملڪن ۾ ڳڻيو ويندو آهي.

## معيشت
مجموعي ملڪي پيداوار جي لحاظ کان سوئٽزرلينڊ دنيا جي امير ترين ملڪن ۾ ڳڻيو ويندو آهي زيورخ ۽ جنيوا جهڙا بين الاقوامي شهرت رکندڙ شهرن کي ملڪي معيشت ۾ گهڻو اهم مقام حاصل آهي. سوئٽزرلينڊ 20هين صدي عيسوي جو سڀ کان وڏو برآمد ڪندڙ (ايڪسپورٽر) ۽ 18هين صدي عيسوي جو سڀ کان وڏو درآمد ڪندڙ ملڪ رهيو آهي.

## ٻوليون
سوئٽزرلينڊ ۾ جرمن، فرانسيسي ۽ اطالوي ٻوليون رائج آهن تنهن هوندي رومانين ڳالهائيندڙ پڻ گهٽ ناهين. اِنهن مختلف لساني ۽ ثقافتي ايڪائين جي هوندي سوئس قوم جي اتحاد جو وڏو ڪارَڻُ هڪ گڏيل شاندار تاريخي پس منظر آهي.

## ڊيووس
سوئزرلينڊ جي اوڀرندي سرحد جي ويجهو آلپس جي جبلن ۾ Davos نالي هڪ ننڍڙو شهر آهي، جنهن جي آبادي 2017  تائين يارنهن هزار ماڻهو (فرد) کان گهٽ هئي. هي شهر سامونڊري سطح کان لڳڀڳ پنج هزار فٽ جي مٿانهينءَ (بلندي) تي واقع آهي ۽ هڪ مشہور ski resort آهي.
هر سال ورلڊ اڪنامڪ فورم World Economic Forum جي سالياڻي محفل هِن ننڍڙي پِتڪڙي شهر ۾ ٿيندي آهي، جنهن ۾ سموري دينا جا امير ترين ماڻهو شرڪت ڪندا آهن. ان مجلس ۾ اڳئين سال جي لاءِ دنيا جي قسمت جا فيصلا ڪيا ويندا آهن. جنوري 2019 ۾ ٿيندڙ اهڙي هڪ محفل ۾ دسموري نيا منجهان 1500 کان وڌيڪ مهمان پنهنجي ذاتي جيٽ جهاز ۾  چڙهي آيا هيا.

## مسجدن تي پابندي
تفصيل جي لاءِ ڏسو سويٽزر لينڊ ۾ مينارن تي پابندي

شهر برن ويجهو هڪ مسجد جنهن جي مينار جو 6 ميٽر بلند هيو، اڏاوت ڪرڻ جي اجازت اهو چئي نہ ڏني وئي تہ مينار سياسي اسلام جي علامت بڻجندو ۽ ان لاءِ سيڪولر معاشري ۾ ان جي اجازت نٿي ڏئي سگهجي. هاڻي هڪ جماعت پاران تحريڪ شروع ڪئي وئي آهي تہ مسجدن جي مينارن تي مستقل پابندي لڳائي وڃي.

## وڌيڪ ڏسو

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:سوئٽزرلينڊ
زمرو:ملڪ
زمرو:يورپي ملڪ
زمرو:وفاقي جمهوريا
زمرو:زمين بند ملڪ
زمرو:وچ يورپ جا ملڪ
زمرو:گڏيل قومن جا ڀاتي ملڪ
زمرو:فرانسيسي ٻولي ڳالهائيندڙ ملڪ ۽ علائقا
زمرو:يورپ جي ڪائونسل جون ڀاتي رياستون
زمرو:اطالوي ٻولي ڳالهائيندڙ ملڪ ۽ علائقا
زمرو:جرمن ٻولي ڳالهائيندڙ ملڪ ۽ علائقا
زمرو:فرانسيسي بين الاقوامي تنظيم جا رڪن ملڪ
زمرو:هيلويتي
زمرو:الپائني ملڪ
منگلا شرما

**منگلا شرما** () هڪ پاڪستاني سياستدان آهي جيڪا آگسٽ 2018 کان سنڌ صوبائي اسيمبلي جي عورت ميمبر آهي. هيءَ نيشنل انٽرفيٿ هارموني ڪائونسل آف پاڪستان جي سنڌ لاءِ چيئرپرسن پڻ آهي.  سندس تعلق ٿرپاڪر سان آهي.

منگلا شرما پهرين اقليتي عورت آهي جيڪا سنڌ اسيمبلي ۾ عورتن جي مخصوص سيٽ تي نامزد ڪئي وئي آهي.

## سياسي ڪيريئر
شرما  2018 جي عام چونڊن ۾ عورتن جي لاءِ مخصوص سيٽ تان متحده قومي موومينٽ (ايم ڪيو ايم) جي اميدوار جي حيثيت ۾ سنڌ اسيمبلي جي لاءِ ميمبر چونڊجي وئي.  منگلا شرما پاڪ هندو ويلفيئر ايسوسيئيشن جو بنياد رکيو، جيڪا اقليتن جي مزدوري ۽ سماجي حقن لاءِ ڪم ڪري ٿي. هوءَ عورتن جي حقن لاءِ صوبائي ڪميشن جي ميمبر طور نامزد ڪئي وئي آهي ۽ انڪلوسيسي سيڪيورٽي سان گڏجي ڪم ڪري ٿي، جيڪا هڪ آمريڪي عير منعفتي سفير سويني هنٽ، پاران قائم ڪئي وئي هئي. منگلا شرما کي عورتن جي ترقي واري وزارت پاران ”فاطمه جناح ايوارڊ“ پڻ ڏنو ويو.

پرويز مشرف جي دور ۾ منگلا شرما لوڪل گورنمنٽ وسيلي سياست ۾ آئي. 

منگلا شرما پهرين لوڪل سٽي گورنمنٽ ۾ سال 2001 کان 2005 ۽ 2016 کان 2018 تائين ڪراچي جي سٽي ڪائونسلر هئي. 
منگلا شرما  پاڪستان هندو ڪائونسل جي اڳوڻ پڻ آهي.

## ذاتي زندگي
شرما جو تعلق هندو برادري سان آهي. سندس مڙس جو نالو شام لال آهي، کين ٽي پُٽ آهن.  هيءَ تازو ئي ڪورونا وائرس جو شڪار ٿي هُئي.   ڪورونا وائرس جي ٽيسٽ رپورٽ مثبت هئڻ کانپوءِ هوءَ پنهنجي رهائشگاهه تي اڪيلائي ۾ هلي وئي. 
سندس مڙس شام لعل جي ڪرونا ٽيسٽ پڻ مثبت آئي هئي.

## تعليم
منگلا شرما ميٽرڪ جي امتحان ۾ حيدرآباد بورڊ ۾ ٻي پوزيشن ماڻي، ۽ انٽرميڊيٽ ۾ سچل سرمست ڪامرس ڪاليج مان هن پهرين پوزيشن حاصل ڪئي هئي. 12 درجا پڙهائيءَ کانپوءِ هن سنڌ يونيورسٽي ڄامشورو مان ڪائونٽنسي ۾ ڊپلوما حاصل ڪيو، جنهن ۾ کيس ٽئين پوزيشن ملي. انکانپوءِ هن جي شادي ٿي وئي.

منگلا شرما پنهنجي شادي جي 10 سالن کانپوءِ ڪراچي يونيورسٽي مان انٽرنيشنل رليشنز ۾ ماسٽر جي ڊگري ورتي آهي.  ان کان اڳ هن حيدرآباد جي سچل سرمست ڪاليج مان ڪامرس ۾ بيچلرز (بي ڪام) جي تعليم حاصل ڪئي هئي.

## پڻ ڏسو
* پشپا ڪماري ڪوهلي

## حوالا

زمرو:پاڪستاني هندو
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:جيوت ماڻهو
پشپا ڪماري ڪوهلي

**پشپا ڪماري ڪوهلي** () پهرين هندو عورت آهي جيڪا پاڪستان ۾ صوبيدار پوليس آفيسر ٿي آهي. سنڌ پبلڪ سروس ڪميشن ذريعي صوبائي چٽاڀيٽي جو امتحان پاس ڪرڻ بعد، کيس سنڌ صوبي ۾ اسسٽنٽ سب انسپيڪٽر آف پوليس (اي ايس آءِ) طور پوسٽ تي ڀرتي ڪيو ويو.   

## ابتدائي زندگي
پشپا ڪماري ڪوهلي 1990 ۾ شيڊولڊ ذات هندو خاندان ۾ پيدا ٿي. هيءَ سنڌ صوبي ۾ ميرپورخاص ضلعي ، جي سامارو تعلقي جي هڪ وچولي درجي جي خاندان ۾ پيدا ٿي. هن جو پيءُ هڪ گروسري اسٽور هلائيندو آهي ۽ سندس ماءُ آبادي واري کاتي ۾ فيملي پلاننگ آفيسر جي طور تي ڪم ڪندي آهي. 

## تعليم
پشپا ڪماري پنهنجي شروعاتي تعليم سامارو شهر مان حاصل ڪئي.

پشپا ڪماري 2014 ۾ ڊائو يونيورسٽي آف هيلٿ سائنسز مان ڪريٽڪل ڪيئر آءِ سي سي ۾ گريجوئيشن ڪئي آهي. 

## ڪيريئر
پشپا پنهنجي اباڻو شهر سامارو ۾ هڪ اين جي او، ماري اسٽوپس سوسائيٽي لاءِ ڪم ڪيو هيو. انکانپوءِ هي ميڊيڪل جي شعبي ۾ شامل ٿي. 2018 تائين، پشپا ڪماري بي نظير ڀٽو ايڪسيڊينٽ ۽ ايمرجنسي ٽراما سينٽر ۾ انتهائي نگهداشت (انٽيسيو ڪيئر يونٽ، آءِ سي يو) ۾ ٽيڪنيشن طور ڪم ڪيو. هن 2016ع ۾ اي ايس آءِ جي لاءِ پبلڪ سروس ڪميشن جو فارم ڀرايو هو. 2018 ۾، هن خالي اسسٽنٽ سب انسپيڪٽر پوسٽ لاءِ درخواست ڏني ۽ جنوري 2019 ۾ مقابلي وارو امتحان پبلڪ سروس ڪميشن جو امتحان ڪوائليفائي ڪيائين، جيڪو قابليت عمر ۽ پوليس جي اسسٽنٽ سب انسپيڪٽر (اي ايس آئي) بڻجي وئي. 

## ذاتي زندگي
پشپا ڪماري پنجن ڀائرن مان سڀني کان ننڍي آهي، سندس تعلق سنڌ جي ميرپورخاص ضلعي جي سامارو ڳوٺ ۾ هڪ مڊل ڪلاس گهراڻي سان آهي. هن جي ماءُ خانداني منصوبابندي ۾ آفيسر طور آبادي جي ڀلائي واري کاتي لاءِ ۾ ڪم ڪندي آهي. سندس پيءُ هڪ پسارڪو دڪان هلائيندو آهي.

پشپا ڪماري نارائڻ داس سان شادي ڪئي آهي، جيڪو بحريا ٽائون ۾ سپروائيزر طور ڪم ڪري ٿو. هن وقت هو ڪراچي ۾ رهائش رکندو آهي. هن جو مڃڻ آهي ته برادري جون ٻيون ڇوڪريون ۽ عورتون هن کان متاثر ٿي پوليس، فوج، هوائي فوج يا بحري وانگر ڪيريئر ۾ شامل ٿيڻ جو فيصلو ڪنديون. 

## پڻ ڏسو
* ڪرشنا ڪوهلي
* منگلا شرما
* ويرو ڪوهلي
* سمن ڪماري

## حوالا

زمرو:1990ع جون پيدائشون
زمرو:پاڪستاني عورتون پوليس آفيسر
زمرو:پاڪستاني هندو
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:سنڌي ماڻھو
زمرو:ميرپور خاص ضلعي جا ماڻھو
زمرو:جيوت ماڻهو
ماسٽر چندر

ماسٽر چندر(اصل نالو ”چاڊو مَل ڏامواڻي“) هڪ ڳائڻو، سنگيت آچاريه، ميوزڪ هدايتڪار ۽ شاعر هو جنهن سنڌي ٻولي جا سوين گانا ڳايا. سندس جنم ٺاروشاهه ۾ ٿيو. هن پهريون ڀيرو سنڌي ٻولي ۾ پيار بابت ڪلام ۽ گانا ڳايا.  موسيقي ۽ گائڪي جي دنيا ۾ وڏو نالو ڪمائيندڙ سنڌ جو ڀلوڙ رڳي 1907-12-12ع تي ٺارو شاهه ضلعي نوابشاهه ۾ جنم ورتو، هن 12 سالن جي ڄمار ۾ ڳائڻ شروع ڪيو. هن پنهنجي گيتن ذريعي هندو مسلم ايڪتا جو جذبو جاڳايو. هن جي معروف ڪلامن ”رٺائي رهن پر، هجن حياتي“ ۾ هڪ محبت جو گاڏو آهي، چندر ”ڪڏهن تون ٿو ڌڪين، ڪڏهن مان ٿو ڌڪيان“ تمام گهڻي  شهرت حاصل ڪئي. هن جي گيتن ۾ محبت، پيار، امن ۽ ڀائيچاري جو پيغام شامل آهي. جنهن کي جهڙي به وقت ٻڌجي ٿي راحت نصيب ٿيندي آهي. ورهاڱي کانپوءِ ماسٽر چندر پنهنجي گيتن ذريعي سنڌ ۽ سنڌين لاءِ ماڻهن ۾ نئون جوش ۽ اتساهه پيدا ڪيو. ماسٽر چندر جڏهن فلم انڊسٽري ۾ پير پاتو ته هن پهرين فلم هيرو جو ڪردار ادا ڪيو، ماسٽر چندر  47 سال فلي دنيا کي وقف ڪيا، ماسٽر چندر پلي بيڪ ڳائڻو هو، فلم ”موت ڪا طوفان“ ۾ هن گيت ڳايا ماسٽر چندر هڪ فنڪار سان گڏوگڏ هڪ بهترين اداڪار، شاعر ۽ موسيقار پڻ هو. اليڪٽرڪ سازن جي دنيا ۾ چوٽيءَ جو موسيقار ٿيو. هن سنڌ ۽ موسيقي کي جديد طريقي سان متعارف ڪرايو. ماسٽر چندر جو من موهيندڙ آواز انسان جي سندس نس نس کي چمندو هو. 22 ورهين جي ڄمار ۾ ماسٽر چندر ايڇ ايم بي ڪمپني ۾ 3000 ڪلام رڪارڊ ڪرايا، ايڇ ايم بي ڪمپني طرفان هن کي گولڊ ميڊل پڻ ڏنو ويو. جڏهن هن مندرن ۽ درگاهن ۾ ڳائڻ شروع ڪيو ته ان دوران سنڌ جي عظيم فنڪار ڪنور ڀڳت ڪنول رام ان جو ڳائڻ ٻڌو ته ڀڳت ڪنور رام کيس آشيرواد ڏيندي چيو ته چندر فني دنيا ۾ وڏو نالو ڪمائيندو، سنڌ جي مهان راڳي ماسٽر چندر 400 گراهم فونو رڪارڊ ڪرايا. پنهنجي سموري زندگي فن ۽ موسيقي کي ارپيندڙ ۽ هزارين دلين تي اڄ به راڄ ڪندڙ ماسٽر چندر جا ڪلام اڄ به سدا بهار آهن، باشعور ۽ پڙهيل لکيل طبقو اڄ به ماسٽر چندر جي امر ڪلامن جي غور ۽ دلچسپي سان ٻڌندو آهي، اڄوڪي هن پاپ ميوزڪ واري دور جنهن ۾ ڪلاسيڪل موسيقي کي گهڻي اهميت نٿي ڏني وڃي پر ماسٽر چندر سنڌ جي اها مهان هستي آهي، جنهن جي ڪلامن کي اڄ به سنڌ جا مهان فنڪار سُر ۾ ممتاز علي لاشاري جهڙا بهترين راڳي پڻ سدا بهار ڪلام ڳائي ٻڌندڙن تي سحر طاري ڪري ڇڏيندا آهن، سنڌ جي هن عظيم هستي کي اسان کان وڇڙيئي ستاويهه سال ٿي چڪا آهن پر هي اڄ به هر باشعور جي دل ۾ ڌڙڪي ٿو، سنڌ جو هي مهان ڪلاڪار 77 سالن جي ڄمار ۾ 2 نومبر 1984ع ۾ ديهانت ڪري ويو. ماسٽر چندر ڳائڻ سان گڏوگڏ فلمن ۾ پڻ ڪم ڪيو، هن 1942ع ۾ سنڌي فلم ايڪتا، 1958ع ۾ ڀارت ۾ پهرين سنڌي فلم اباڻا  ۽ 1968ع  رام پنجواڻي جي فلم سنڌو ڪناري ۾ ڪم ڪيو هيو.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
* اوفيشل ويبسائيٽ

زمرو:1907ع جون پيدائشون
زمرو:سنڌي ماڻھو
زمرو:سنڌي_ٻولي_جا_راڳي
زمرو:سنڌي راڳي
آڪاش ميراڻي

**آڪاش ميراڻي**، () سنڌي ٻوليءَ جو هڪ شاعر آھي. جيڪو تعلقي سڪرنڊ ضلعي بينظير آباد پراڻي نوابشاھ ۾ 1977ع ۾ ڄائو. سندس شاعريءَ جو هڪ ڪتاب ”لهر لهر خوشبو“ ڇپجي چڪو آھي۔

## زندگي جو احوال
سندس ڪتاب ۾ڄاڻايل بايوگرافيءَ موجب آڪاش لکڻ جي شروعات 1996ع ۾ شاگرديءَ واري دور کان ڪئي جڏهن هو ”لطيف سنگت“ جو رابطي سيڪريٽري هو. سندس ڪيترائي نظم مخطلف رسالن ۾ ڇپجي چڪا آھن.

## ادبي ڪم
لهر لهر خوشبو هي باضابطا طور تي سهيڙيل سندس مڙني غزلن جو مجموعو آھي ۽ پڻ سندس پهريون ڪتاب. 

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
*
سارنگ جويو

سارنگ جويو سنڌ جي برک اديب ڏاهي محقق ۽ سياسي اڳواڻ تاج جوئي جي گهر ۾ 10 فيبروري 1986ع ۾ ڳوٺ مجيد ڪيرئي تعلقي سڪرنڊ ضلعي نوابشاھ ۾ جنم ورتو. سارنگ ابتدائي تعليم پهرين گورنمينٽ پرائمري اسڪول مجيد ڪيرئي ۽ پوءِ گورنمينٽ بچل شاھ پرائمري اسڪول سومرا ڳوٺ تعلقي قاسم آباد ضلعي حيدرآباد مان حاصل ڪئي. مئٽرڪ نور محمد هاء اسڪول حيدرآباد مان جڏهن تَ يارهين جماعت پيرا انجنيئرنگ شعبي ۾ گورنمينٽ مسلم سائنس ڪاليج حيدرآباد ۽ ٻارهين گورنمينٽ بوائز ڊگري ڪاليج قاسم آباد حيدرآباد مان پرايائين. گريجوئيشن ۽ پوسٽ گريجوئيشن سنڌ يونيورسٽيءَ جي سنڌي شعبي ۾ فرسٽ ڪلاس ٽين پوزيشن ۾ حاصل ڪيائين. سارنگ جوئي لکڻ جي شروعات ´شاھ لطيف` جي شاعريءَ بابت مضمون لکڻ سان ڪئي. ان کان علاوه سندس تاريخ، سياست ۽ لطيفيات تي ڪيترائي تحقيقي مقالا ۽ مضمون مخطلف رسالن ۽ اخبارن ۾ ڇپيل آھن. سارنگ جويو ليکڪ محقق سياسي ۽ سماجي ڪارڪن هجڻ سان گڏوگڏ ڪيترن ئي ادبي ۽ سياسي رسالن جو ايڊيٽر ۽ سب ايڊيٽر پڻ رهي چڪو آھي. هن وقت هو جڳ مشھور اداري زيبسٽ جي سنڌ متعلق ڪم ڪندڙ اداري سنڌ اڀياس اڪيڊمي ۾ ريسرچ ايسوسيئيٽ آھي. پنهنجي علمي علمي ۽ ادبي سڃاڻپ کان علاوه سارنگ هڪ سياسي ۽ سماجي ورڪر طور پڻ پاڻ مڃايو آھي. هن وقت هو سنڌ سڄاڳي فورم نالي هڪ سياسي ۽ سماجي تنظيم جو مرڪزي جوائنٽ سيڪريٽري آھي. 11 آگسٽ 2020ع جي هڪ رات سارنگ پنهنجي اختر ڪالوني ڪراچيءَ واري گهر مان جبري طور کنڀي گم ڪيو ويو جيڪو شديد عوامي ردعمل بعد ڇهن ڏينهن کانپوءِ بازياب ٿي گهر موٽيو.

 

## حوالا
آبادي جي لحاظ کان پاڪستان جي شهرن جي فهرست

هي فهرست پاڪستان جي سڀ کان وڌيڪ آبادي وارن شهرن کي، پاڪستان جي 2023ع جي آدمشماري جي مطابق، ڏيکاري ٿي. هن فهرست ۾، گوجرانوالا ۽ اوڪاڙه کانسواءِ، جيڪا شهري آبادي ملي ٿي، شهر جي مقرر ڪيل حدن اندر موجود آبادي ۽ ويجهي ڇانوڻي جي آبادي جي مطابق آهي. آدمشماري واري آبادين جا مجموعا پاڪستان جي چئن صوبن ۽ اسلام آباد وفاقي علائقي لاءِ پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس کان ۽ آزاد جمون ۽ ڪشمير جي شهرن لاءِ آزاد جمون ۽ ڪشمير جي پلاننگ اينڊ ڊولپمنٽ ڊپارٽمنٽ کان ورتا ويا آهن.



سال 2023ع جي آدمشماري جي مطابق، پاڪستان ۾ ٻہ شهر هڪ ڪروڙ کان مٿي آبادي وارا ۽ ڏهه شهر ڏهه لک کان وڌيڪ وارا آهن. ملڪ جي ڪل 127 شهرن جي آبادي 1,00,000 کان وڌيڪ آهي. انهن 127 شهرن مان 81 شهر سڀ کان وڌيڪ آبادي واري صوبي، پنجاب ۾، 22 سنڌ ۾، 13 خيبر پختونخوا ۾،  8 بلوچستان ۾ ٻه آزاد ڪشمير ۾ واقع آهن. اسلام آباد وفاقي علائقي جي آبادي پڻ پنج لک کان وڌيڪ آهي. اهو معلوم ناهي ته گلگت بلتستان ۾ ڪو شهر 1,00,000 کان وڌيڪ آبادي سان آهي يا ناهي، جيئن ته گلگت بلتستان جي حڪومت پاران جاري ڪيل 2017ع جي مردم شماري جي نتيجن ۾ گلگت بلتستان جي شهرن جي آبادي جا انگ اکر نه ڏنا ويا آهن ۽ سال 1998ع ۾ پوئين مردم شماري ۾، گلگت بلتستان جو سڀ کان وڏو شهر، 56,701 آبادي سان، گلگت هو.

## سال 2017ع آدمشماري

هي هڪ فهرست آهي جنهن ۾ پاڪستان جي سال 2017ع جي مردم شماري موجب پاڪستان ۾ 100 سڀ کان وڌيڪ آبادي وارا شهر ڏيکاريا ويا آهن. هن لسٽ ۾ مليل شهري آبادي صرف شهر جي مقرر ڪيل حدن اندر مليل آبادي جو حوالو ڏئي ٿو ۽ ڪنهن به ڀر واري ڇانوڻي، جيڪڏهن موجود هجي (سواءِ گوجرانوالا ۽ اوڪاڙا جي) کي شامل نه ڪري ٿو. هيٺ ڏنل مردم شماري جا انگ پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس کان چئن صوبن ۽ اسلام آباد جي گاديءَ واري علائقي ۽ آزاد ڪشمير جي منصوبابندي ۽ ترقي کاتي (PND AJK) کان آزاد ڪشمير اندر شهرن لاءِ مليا آهن. 

سال 2017ع جي مردم شماري جي مطابق، هڪ ڪروڙ کان وڌيڪ آبادي وارا به شهر آهن، اٺ شهرن جي آبادي ڏهه لک کان وڌيڪ آهي، جنهن مان گادي جو هنڌ، اسلام آباد به شامل آهي ۽ 100 شهر آهن جن جي آبادي 1,00,000 يا ان کان وڌيڪ آهي. انهن 100 شهرن مان 58 شهر ملڪ جي سڀ کان وڌيڪ آبادي واري صوبي،  پنجاب ۾، 22 شهر سنڌ ۾، 11 شهر خيبرپختونخوا ۾، 6 شهر بلوچستان ۾، ٻه شهر آزاد ڪشمير ۾ ۽ هڪ اسلام آباد گادي وارو علائقو پاڻ آهي. اهو معلوم ناهي ته گلگت بلتستان ۾ لک کان وڌيڪ آبادي وارو ڪو شهر آهي يا نه، ڇاڪاڻ ته گلگت بلتستان حڪومت اڃا تائين سال 2017ع جي آدمشماري جا نتيجا عوامي طور تي جاري نه ڪيا آهن. سال 1998ع جي پوئين آدمشماري موجب گلگت بلتستان جو سڀ کان وڏو شهر گلگت هو، جن جي آبادي 56,701 هئي.

*
*
***[[پاڪستان جا ڊويزن|ڊويزنل راڄڌانيون]]** ٿُلهن (بولڊ) اکرن ۾ آهن.

## 2023ع آدمشماري
*
*
*

## درشن گهر
[thumb|[ڪراچي]]
[thumb|[لاهور]]
[thumb|[فيصل آباد]]
[thumb|[گوجرانوالا]]
[thumb|[پشاور]]
[thumb|[ملتان]]
[thumb|[حيدرآباد، سنڌ|حيدرآباد]]
[thumb|[اسلام آباد]]
[thumb|[ڪوئيٽا]]

## وڌيڪ ڏسو
* وڏن شهرن جي فهرست
## خارجي ڳنڍڻا

## حوالا

زمرو:پاڪستان
زمرو:پاڪستان جا شهر
زمرو:پاڪستان جي مردم شماري
زمرو:پاڪستان جي آباديات
زمرو:پاڪستان سان لاڳاپيل فهرستون
زمرو:شهر
زمرو:شهرن جي فهرستون
وڏن شهرن جي فهرست

اقوام متحده ٽن وصفن کي استعمال ڪري ٿي ان لاءِ ته جيڪو شهر ٺهندو آهي، ڇاڪاڻ ته سمورن دائري اختيار ۾ سڀني شهرن کي هڪجهڙو معيار استعمال ڪندي درجه بندي نه ڪيو ويو آهي. شهرن جي وضاحت، شهرن جي طور تي مناسب، انهن جي شهري علائقي جي حد، يا انهن جي ميٽروپوليٽن علائقن سان  ٿي سگهي ٿي. هيءَ آبادي جي لحاظ کان دُنيا جي سڀ کان وڏن شهرن جي هڪ فهرست آهي.
## وڏن شهرن جي تعريف
## وڏن شهرن جي فهرست
### 2018ع

}
|
|
|
|
|
|-
| align="right" |سينٽ پيٽرسبرگ
| align="right" |
| align="center" |
|
| align="right" |وفاقي شھر 
|
|
|
|
|
|
|-
| align="right" |چنگداو
| align="right" |
| align="center" |
|
| align="right" |شھر (ذيلي صوبائي تقسيم)
|
|
|
|
|
|
|-
| align="right" |داليان
| align="right" |
| align="center" |
|
| align="right" |شھر (ذيلي صوبائي تقسيم)
|
|
|
|
|
|
|-
| align=right | واشنگٽن ڊي سي
| align=right | 
| align=center | 
| 
| align=right | وفاقي ضلعو
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| align="right" |يانگون
| align="right" |
| align="center" |
|
| align="right" |شھر
|
|
|
|
|
|
|-
| align="right" |اسڪندریا
| align="right" |
| align="center" |
|
| align="right" |شهري گورنريٽ
|
|
|
|
|
|
|-
| align="right" |جنان
| align="right"|
|
|
| align="right" |شهر (ذيلي صوبو)
|
|
|
|
|
|
|-
| align="right" |گوادالاجارا
| align="right"|
|

|
| align="right" |شهري رياست 
|
|
|
|
|
|
|-
|}
### 2025ع

There are 81 cities in the world with a population exceeding 5 million people, according to 2025 estimates by the United Nations. The UN figures include a mixture of city proper, metropolitan area, and urban area.

## گيلري

Skyscrapers of Shinjuku 2009 January.jpg|ٽوڪيو، جاپان: ٽي ڪروڙ ۽ 91 لک جي آبادي (شهري علائقو)
Jakarta_Skyline_Part_2.jpg|جڪارتا، انڊونيشيا: ٽي ڪروڙ ۽ 45 لک جي آبادي (شهري علائقو)
Skyline of Cannaught Place, New Delhi.jpg|دهلي، ڀارت: 3 ڪروڙ 22 لک رهائشي (شهري علائقو) 
Seoul (South Korea).jpg|سيئول، ڏکڻ ڪوريا: 2 ڪروڙ 60 لک رهائشي (ميٽروپوليٽن علائقو) 
Shanghai skyline 2018(cropped).jpg|شنگھائي، چين: 2 ڪروڙ 48 لک رهائشي (ميونسپل علائقو) 
Ortigas Tonight.jpg|منيلا، فلپائن: 2 ڪروڙ 41 لک رهائشي (شهري علائقو) 
Webysther 20190306131041 - Edifício Altino Arantes.jpg|ساؤ پاولو، برازيل: 2 ڪروڙ 20 لک رهائشي (ميٽروپوليٽن علائقو)
Skyline of Beijing CBD with B-5906 approaching (20211016171955).jpg| بيجنگ، چين: 2 ڪروڙ 19 لک رهائشي (ميونسپل علائقو)
Sobrevuelos CDMX HJ2A4913 (25514321687) (cropped).jpg| ميڪسيڪو سٽي، ميڪسيڪو: 2 ڪروڙ 18 لک رهائشي  (ميٽروپوليٽن علائقو)
ওরলির গগনরৈখিক দৃশ্য.jpg|ممبئي، ڀارت: 2 ڪروڙ 7 لک رهائشي (ميٽروپوليٽن علائقو)
View of Empire State Building from Rockefeller Center New York City dllu (cropped).jpg|نيو يارڪ شهر، آمريڪا: 1 ڪروڙ 94 لک رهائشي (شهري علائقو)


## پڻ ڏسو
* :باب:شهر
* :باب:ايشيا
* :باب:آفريڪا
* :باب:اتر آمريڪا
* :باب:ڏکڻ آمريڪا
* :باب:يورپ
* :باب:اوشينيا

## خارجي لنڪس
* UNSD Demographics Statistics – City population by sex, city and city type
* Nordpil World Database of Large Urban Areas, 1950–2050

## حوالا

زمرو:وڏا شهر
زمرو:فهرستون
زمرو:شهري جاگرافي
واهه ڪينٽونمينٽ

**واھ ڪينٽ** يا **واھ ڪينٽونمينٽ** (Wah Cantt.) پاڪستان جو ھڪ فوجي شھر آھي، جيڪو پنجاب صوبي ۾ ٽيڪسلا جي شھر سان متصل آھي ۽ راولپنڊي / اسلام آباد کان 30 ڪلوميٽر (19 ميل) اتر ۾ واقع آھي. 

## حوالا
خانپور، رحيم يار خان

**خانپور** پاڪستان جي صوبي پنجاب جي بهاولپور ڊويزن جي رحيم يار خان ضلعي جي خانپور تعلقي جو هڪ شهر ۽ گاديءَ جو هنڌ آهي. هن جي آبادي 1،56،152 آهي. اهو 2017ع جي مردم شماري مطابق، آبادي جي لحاظ کان پاڪستان جو 45 نمبر وڏو شهر آهي.

## حوالا

زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
زمرو:پاڪستان جا شهر
زمرو:پنجاب، پاڪستان
زمرو:پنجاب، پاڪستان جا شهر
زمرو:شهر
ڊسڪه

**ڊسڪا** پنجاب صوبي ۾ هڪ ننڍڙو صنعتي شھر آهي. هن جي آبادي تقريباً 501000 آهي. ڊسڪا سيالڪوٽ ضلعي جي چئن تحصيلن مان هڪ آهي. اهو سيالڪوٽ کان 26 ڪلوميٽر ۽ گوجرانوالا کان 20 ڪلوميٽر پري آهي.

## حوالا
گوجره

**گوجرا** پنجاب صوبي ۾ هڪ شھر آهي. اهو ٽوبہ ٽيڪ سنگهہ ضلعي ۾ فيصل آباد کان 50 ڪلوميٽرن جي مفاصلي تي آهي. هن شھر جي آبادي اٽڪل ڏھ لک آهي.

## حوالا
ڪوٽ عبدالمالڪ

**ڪوٽ عبدالمالڪ** لاهور ۽ شيخوپوره جي سرحد تي هڪ شھر آهي جنھن جي آبادي تقريباً 15 لک آهي. اها تمام گهڻي تيزي سان وڌي رهي آهي. 2000 جي غير سرڪاري مردم شماري موجب، ان جي آبادي 80،000 هئي ۽ هڪ گالپ سروي مطابق اها 1.5 لک تائين پھچي چڪي آهي. علائقو گهڻو ڪري فيڪٽري ورڪرز جو گهر آهي، هتي هزارين سرڪاري ملازم ۽ پرائيويٽ ڪاروباري سان واڳيل آهن.

تقريبن 1.5 ملين جي آبادي سان، شھر ۾ بنيادي سهولتون جھڙوڪ اسپتالون، ڇوڪرين ۽ ڇوڪرن جا ڪاليج ۽ پارڪ ناهن.

## حوالا
فيروزوالا

فيروزوالا پاڪستان جي صوبي پنجاب جي شيخوپوره ضلعي ۾ هڪ شهر آهي.

## حوالا
گوجرانوالا ڇانوڻي

**گوجرانوالا ڇانوڻي** (اردو: گوجرانولہ کنٹوننٹ) پاڪستان جي صوبي پنجاب ۾ گوجرانوالا جي ڀر ۾ هڪ ڇاوڻي آهي.

## حوالا
ڪماليه

**ڪماليا** ٽوبہ ٽيڪ سنگهہ جو هڪ تعلقو آهي. هي راوي درياھ تي واقع هڪ خوبصورت تاريخي شھر آهي. ڪماليا خداداد پنھنجي نالي ۽ معيار جي ڪري سڄي دنيا ۾ مشھور آهي.

## حوالا
مانسهره

**مانسھرہ** (اردو: مانسہرہ) مانسھرہ ضلعي جو هڪ شھر ۽ صدر ھنڌ آھي. ھي پاڪستان جي خيبر پختونخوا صوبي ۾ واقع آهي. اهو پاڪستان جو 71 هون وڏو ۽ خيبرپختونخوا صوبي جو ستون نمبر وڏو شھر آهي.

## حوالا

زمرو:خیبر پختونخوا جا شهر
صوابي

**صوابي** خيبر پختونخوا جو شھر آھي جيڪو هڪ ضلعي ۽ تحصیل جي صدر مقام طور سڃاتو وڃي ٿو. جون 1988ع تائين، اهو مردان ضلعي جو حصو هو. بعد ۾، اها مردان ضلعي کان ڌار ٿي. ھي ضلعو تحصیل صوابي ۽ تحصیل لاهور تي مشتمل آھي. ھن ۾ گادون قبائلي علائقو پڻ شامل آهي.

## حوالا

زمرو:خیبر پختونخوا جا شهر
ٽيڪسيلا، پاڪستان

**ٽيڪسيلا** (اردو: ٹيکسلا) پنجاب، پاڪستان جي ضلعي راولپنڊي ۾ هڪ شھر آهي. ٽيڪسيلا اسلام آباد ۽ راولپنڊي کان 32 ڪلوميٽر (20 ميل) اتر-اولھ، تاريخي گرانڊ ٽرنڪ روڊ تي، حسن ابدال جي اهم سکن زيارت مرڪز، ۽ مغل دور جي واھ باغن جي ويجهو آهي.

## حوالا
ڪبل تحصيل

ڪابل (پشتو: ڪبل) سوات جو هڪ ڳوٺ ، پاڪستان جي صوبي خيبر پختونخوا جو مانگورا شهر کان 10 ڪلوميٽر (6 ميل) جي مفاصلي تي آهي. ڪابل جو پراڻو نالو چنداخورا هو. اهو خيبرپختونخوا جو ڏهون نمبر وڏو شهر ۽ آبادي جي لحاظ کان پاڪستان ۾ 82 نمبر وڏو آهي.

## حوالا
چارسده

چارسده هڪ شهر آهي ۽ پاڪستان جي صوبي خيبر پختونخوا ۾ چارسده ضلعي جو ضلعي هيڊڪوارٽر آهي .جو 29 ڪلوميٽرن جي مفاصلي تي آهي.

## حوالا

زمرو:تاريخ پاڪستان
سمبڙيال

**سمبڙيال**، **سمبريال** (انگريزي: Sambrial) پاڪستان جي سيالڪوٽ ضلعي ۾ هڪ تحصیل آهي.

## حوالا
آدمشماري پاڪستان، 1998

1998 واري مردم شماري پاڪستان جي شماريات جي طرفان پاڪستان جي حڪومت جي هڪ شمارياتي اداري ، طرفان پاڪستان ۾ شماريات لاءِ آبادي جي تفصيلي ڳڻتپ آهي. 1998 جي مردم شماري موجب، پاڪستان جي آبادي 130،857،717 هئي.

آزاد ڄمون ۽ ڪشمير ۽ گلگت بلتستان جي آبادي شامل ڪرڻ سان، آبادي 1998 ۾ 134،714،017 ھئي.

## شهرن جا نتيجا
هي 1998 واري مردم شماري ۽ 2017 جي آدمشماري جي وچ واري پاڪستان جي شهرن جي آبادي جي فهرست آهي.

## حوالا

زمرو:پاڪستان جي سماجي تاريخ
زمرو:پاڪستان جي مردم شماري
زمرو:پاڪستان جي آباديات
زمرو:حڪومت پاڪستان
زمرو:نواز شريف انتظاميا
پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس

پاڪستان جو شماريات ادارو، وزارت خزاني جي ماتحت پاڪستان جي هڪ اهم انتظامي شاخ آهي. ايجنسي جو ڪم تفصيلي ۽ قابل اعتماد تحقيق فراهم ڪرڻ ۽ قومي شماريات جي تفصيل فراهم ڪرڻ آهي. شماريات انسٽيٽيوٽ عالمي شمارياتي تبديلين سان گڏوگڏ معيشت ، حڪومت ، واپار ۽ ٻين شعبن بابت تفصيلي ۽ جامع معلومات فراهم ڪري ٿو. ملڪ گير مردم شماري ڪرائڻ پڻ ايجنڊا جي ذميوارين مان هڪ آهي.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
*Federal Bureau of Statistics

زمرو:پاڪستان ۾ اعلي تعليم
زمرو:پاڪستان ۾ قائم تعليمي تنظيمون
زمرو:پاڪستان جا وفاقي ادارا ۽ گماشتگيري
ڪٻر (ذات)

**ڪُٻر** () هڪ سنڌي ذات آهي، جيڪي راڄپر قبيلي جو هڪ پاڙو (نُک) آهي. هن ذات جا ماڻهو خيرپور ضلعي جي ٺري ميرواهه، سيٺارجا، شهيد بينظيرآباد سميت ٻين مخلتف شهرن ۾ آباد آهن.

## پڻ ڏسو
* راڄپر

## حوالا
خدابخش ڪٻر

خدابخش ڪٻر سنڌ جي ضلعي خيرپور، ٺري ميرواهه ۾  هڪ ديهه جو نالو آهي. هن ديهه ۾ ڪيترائي ڳوٺ آباد آهن.

## حوالا

زمرو:سنڌ جون ديھون
ميگا وتي سئڪارنو پوتري

**دييا پرماٽتا ميگا واءِ سڪوتوتي سوڪارناپوتري ** ”(پيدائش 23 جنوري 1947) هڪ انڊونيشي سياستدان آهي جيڪو 2001 کان 2004 تائين انڊونيشيا جو پنجون صدر رهيو. پهرين 1999 کان 2001 تائين هن انڊونيشيا جو اٺون نائب صدر رهيو.
ميگا واٽي انڊونيشيا جي چونڊيل ۽ چونڊيل عورتن جي سربراهن ۽ رياست جي پهرين صدر ۽ عورت عورت جي پهرين فهرست آهي ۽ مسلم اڪثريت وارن ملڪن ۾ حڪومت ۽ رياست جي پهرين عورت سربراهن جي فهرست آهي جيڪا هڪ مسلم دنيا جي مسلمان اڪثريت ملڪ جي قيادت ڪري رهي آهي. ميگا واٽي پهريون انڊونيشي صدر هو جيڪو پيدا ٿيڻ بعد پيدا ٿيو انڊونيشي آزادي جو اعلان انڊونيشيا.
سوسولو بينامانگ يوديوانو. هوءَ ٻيهر [2009 جي صدارتي اليڪشن ۾) وڙهندي رهي ، پر يهوديوئونو ٻي دفعي هن کي شڪست ڏني.

هوءَ [انڊونيشيا ڊيموڪريٽڪ پارٽي آف اسٽرگل (PDI-P) جي پهرين ۽ هاڻوڪي (2020 تائين) آهي ، جيڪا انڊونيشيا جي سڀني کان وڏي سياسي پارٽي آهي. هوءَ انڊونيشيا جي پهرين صدر جي وڏي ڌيءَ آهي ، سوڪارنو.

## حوالا

زمرو:1947ع جون پيدائشون
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:ناري سربراهه حڪومت
زمرو:جيوت ماڻهو
زوئي سلدانا

**زو يديرا سالڊا نزاريو** (پيدائش جون 19 ، 1978) ھڪ آمريڪي اداڪاره آھي. ٿيٽر گروپ فيسس سان گڏ هن جي پرفارمنس کان پوءِ هوءَ 1999 جي قانون ۽ آرڊر جي هڪ قسط ۾ هئي. هن جي فلمي ڪيريئر هڪ سال بعد سينٽر اسٽيج (2000) سان بيلٽ ڊانسر جي نمائش ڪندي شروع ڪئي.سلدانا سائنس فڪشن فلمن ۾ ڪم ڪيو ، شروعات 2009 ۾ هن اسٽار ٽريڪ فلمي سيريز ۾ Nyota Uhura طور تي ڪيترائي ڀيرا پيش ڪئي ۽ اوتار فلم سيريز ۾ نئيتري جي نالي سان سندس پهريون نظر هن گيمورا کي مارول سئنيما ڪئنامي ۾ پيش ڪيو ، گليڪس آف گليڪس (2014) سان شروع ٿي. تمام وقت جي سڀ کان وڌيڪ بزنس ڪرڻ واريون فلمن ۾ هن جي ظاهر ٿيڻ جي سبب ، جهڙوڪ اوتار ، ايونگرز: انفنيٽي وار ، ۽ اٻينرز: آخرگام ، سالدانا 2019 جي طور تي هر وقت جي سڀني کان وڌيڪ بزنس ڪندڙ فلم اداڪار آهي.ref>  
سندس فلمن   دنيا ۾ 11 ارب ڊالر کان وڌيڪ بزنس ڪيو.

## حوالا

زمرو:1978ع جون پيدائشون
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:جيوت ماڻهو
سمبڙيال تحصيل

سمبڙيال (اردو: تحصيليل سمبڑيال) ، سيالڪوٽ ضلعي، پنجاب، پاڪستان ۾ واقع هڪ تحصيل آهي. هڪ نئون ٺهيل سب ڊويزن آهي ، سمبريال جو گادي جو شهر آهي

## حوالا

زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
جتوئي، پاڪستان

thumb|جتوئي شھر جي ھڪ گهٽي
جتوئي تحصيل جتوئي جو گاديءَ وارو شهر (انتظامي سب ڊويزن) آهي ، پاڪستان جي صوبي پنجاب جي ضلع مظفر گڑھ ۾. آبادي جي لحاظ کان پاڪستان جو 91 هون وڏو شهر آهي.

## حوالا
ياشيڪا آنند

**ياشيڪا آنند** هڪ هندستاني فلمي **اداڪارا**، ٽيليويزن جي شخصيت ۽ ماڊل آهي، جيڪا گهڻو ڪري تامل سينما ۾ ڪم ڪندي آهي. هن جو جنم 4 آگسٽ 1999 تي هڪ پنجابي خاندان ۾ دهلي ۾ ٿيو هو . يشيڪا *ڌروانگل پٽينارو* (2016) ۾ اداڪارا جي حيثيت سان پنهنجي فني ڪيريئر جي شروعات ڪئي، مزاحيه ڊرامو *اراتو اڙل مراٺو ڪوٺوو* (2018)  ۾ *هڪ* اداڪارا *طور* سندس فني سفر جي سُڃاڻپ بڻيو. هوءَ هڪ فيشن ماڊل پڻ آهي.

## ڪيريئر
ياشيڪا 14 سالن جي عمر ۾ انسٽاگرام ماڊل طور مشهور ٿيڻ بعد اداڪاري ڪرڻ شروع ڪئي. 14 سال جي عمر ۾، ايني اپديٿان (2015) ۽ سينٿانم فلمز ۾ کيس ڪاسٽ ڪيو ويو، پر هن جو ڪردار بعد ۾ ڪڍيو ويو، ڇاڪاڻ ته هو گانا شوٽ ۾ شامل نه ٿي سگهي. انکانپوءِ هن *ڪيولائي وينڊم* (2016) ، ۾ ترڻ جي سکيا جي هڪ انسٽرڪٽر طور ڪردار ڪيو، جيڪو هن جو پهريون ٿيٽر ڊرامو رليز ثابت ٿيو. يوشڪا اڳئين ڪاميابي 2016 ۾ ٺهندڙ فلم، *ڌرووانگل پاتينهارو ۾ ٿي*. ننڍي بجيٽ تي ٺهيل اها فلم هڪ ڪاميابي بڻي ۽ هن پنهنجي اداڪارن جي وچ ۾ پنهنجو نالو بڻايو. انکانپوءِ هيءَ *پاڊم* (2018)  ۽ رامياه ٿمبي جي *منيار ڪڊومبام* (2018) ۾ نظر آئي.

ان کان پوء، *ايوانند ارتو آرايل مراٺو ڪوٺو* (2018) ۾ ڪردار ادا ڪيو. جيڪا فلم ٿائلينڊ ۾ فلمايل هئي، ان فلم ۾ يشيڪا سميت ٻين اداڪارن جهڙوڪ وهابوي شينڊيليا ۽ چندريڪا روي پڻ ڪردار ادا ڪيو، اها فلم تامل فلم انڊسٽري ۾ ٺاهيل ڪاميڊي فلمن مان هڪ آهي. ان فلم باڪس آفيس ۾ سٺي ڪارڪردگي جو مظاهرو ڪيو. ياشيڪا باقاعدي سان سماج ۾ عورتن کي بااختيار بڻائڻ لاءِ مسئلا اٿاريندي آهي.

2018 ۾، هيءَ ڪمل هاسن جي ميزباني ۾ ٿيندڙ  ريئلٽي شو *بگ باس تامل جي* ٻئي سيزن ۾ نظر آئي. ان کان اڳ مهورتي سيزن ۾ شامل ٿيڻ لاءِ هن سان رابطو ڪيو ويو هيو، پر هن اها آڇ قبول ڪرڻ کان انڪار ڪيو هو. پنجين نمبر تي رهندي شو کي ختم ڪندي هن کي 98هين ڏينهن تي شو مان الوداع ڪيو ويو.   هن کي الوداع چوڻ کان اڳ پريميئر پروگرام جي ٻئي سيزن دوران ڪجهه ڪم کٽڻ تي 5،000،000 (پنج لک) جو نقد انعام پڻ کيس مليو. هوءَ بعد ۾ اسٽار وجئي جي ”جوڙي لا محدود“ ٽي وي سيريز ۾ صلاحڪار جي طور تي سامهون آئي ، اها سيريز 2019 ۾ نشر ٿي هئي. انکانپوءِ يوشيڪا هڪ ڪارٽون متحرڪ فلم زومبي ۾ مرڪزي ڪردار ۾ نظر آئي.   

## مان پڻ (مي ٽُو)
2018 ۾ ، يشيڪا انڊيا ۾ مي ٽو جي مهم دوران پنهنجو پاڻ کي هڪ متاثر جي طور تي متعارف ڪرايو، جتي هن الزام لڳايو ته هڪ ڊائريڪٽر پنهنجي فلم ۾ حصو وٺڻ لاءِ کيس جنسي تعلق رکڻ جو مطالبو ڪندي کيس بدسلوڪي ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي آهي. آھي.  جنهن کان هن انڪار ڪري ڇڏيو ۽ ڊائريڪٽر تي هن کي جنسي هراسان ڪرڻ جو الزام لڳايو.  

## فلموگرافي

* *هي سڀئي فلمون تامل ۾ آهن، جيستائين ٻي صورت ۾ نوٽ نه ڪيو وڃي.*

### ٽيلي ويزن

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

*  

  

زمرو:ايڪيهين صدي جون ڀارتي اداڪارائون
زمرو:ڀارتي فلمي اداڪارائون
زمرو:تامل سئنيما ۾ اداڪارائون
زمرو:پنجابي عورتون
زمرو:پنجابي ماڻهو
زمرو:جيوت ماڻهو
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:1999ع جون پيدائشون
ذات

**ذات** (Surname)، **ڪٽنب نالو** يا **آڪهه** يا ڪجهه جائن تي خانداني نالو يا آخري نالو، ڪنهن جي ذاتي نالي جو حصو هوندو آهي، جيڪو پنهنجي ڪٽنب، قبيلي يا برادري کي ظاهر ڪري ٿو. هڪ آڪھه جو نالو ڪنهن جي ذاتي نالي جو گهڻو ڪري موروثي حصو هوندو آهي، جيڪو ڪنهن جي خاندان کي ظاهر ڪري ٿو. اهو عام طور تي هڪ ڏنل نالي سان گڏ ڪيو ويندو آهي ته جيئن هڪ شخص جو پورو نالو ٺهي. جيتوڻيڪ مڪمل نالي ۾ ڪيترائي ڏنل نالا ۽ لقب ممڪن آهن. جديد دور ۾ گهڻا آڪھه موروثي آهن. جيتوڻيڪ گھڻن ملڪن ۾ هڪ شخص کي پنهنجو نالو تبديل ڪرڻ جو حق آهي.

آڪھه ڪنهن شخص جي نالي جي شروعات ۾ يا آخر ۾ رکي سگهجي ٿو، اها مقامي ثقافت تي منحصر ڪري ٿو. هڪ فرد کي ڏنل آڪھه جي نالن جو تعداد پڻ مختلف آهي. گھڻن ڪيسن ۾ اهو صرف هڪ آهي، پر پرتگالي ڳالهائيندڙ ملڪن ۽ ڪيترن ئي اسپيني ڳالهائيندڙ ملڪن ۾، قانوني مقصدن لاءِ ٻه نالا، هڪ ماءُ کان ۽ ٻيو پيءُ کان ورثي ۾ ملندڙ، استعمال ڪيا ويندا آهن. هم ئي طرح ڪجهه معاشرن ۾  خاندان جي سڀني ميمبرن کي هڪجهڙا نالا رکڻ جي ضرورت ناهي. ڪجهه ملڪن ۾، نالا جنس ۽ هڪ شخص جي خانداني ميمبرشپ جي حيثيت جي لحاظ کان تبديل ڪيا ويندا آهن. مرڪب آڪھه الڳ الڳ نالن مان ٺهيل ٿي سگهن ٿا.

نالن جو استعمال قديم ترين تاريخي رڪارڊن ۾ به دستاويز ڪيو ويو آهي. 11هين صدي ۾ انگلينڊ ۾ نوابن پاران خانداني نالن جا مثال دستاويز ڪيا ويا آهن. انگريزي خانداني نالا ان فرد جي هڪ خاص پهلوءَ، جهڙوڪ انهن جو ڌنڌو، پيءُ جو نالو، مقام جي حوالي سان ٺهڻ شروع ٿيا. خاندان يا جڳهن جي لحاظ کان، آڪھن يا ذاتن جي مطالعي کي اونومئسٽڪس (Onomastics) سڏيو ويندو آهي. 

## سنڌ ۾ آباد ماڻهن جي ذاتيون
 
## سنڌي ذاتيون
* آئلاڻي
* آئلسنگاڻي
* آبڙ
* آبڙيجا
* آخوند
* آرائين
* آريجا
* آسواڻي
* آڏواڻي
* آڳڙيا
* باقراڻي
* باگڙي
* ٻرڙو
* ٻيجل
* ٻگهيو
* ڀٽو 
* ڀٽي
* ڀاٽيا
* ڀاڳت
* ڀرڳڙي
* ڀيل
* پتافي
* پلهه
* پنهور
* ڦلپوٽو
* ٿهيم
* ٽالپر
* جتوئي
* جمالي
* جوڳي
* جوکيو
* ڄاموٽ
* ڄامڙو
* ڄيٺملاڻي
* ڄٻير
* چارا
* چارڻ
* چاچڙ
* چنا
* خاصخيلي
* دائودپوٽا
* ڏاھر
* ڏﺍﻫﺮﻱ
* راجپوت
* راٺوڙ
* راڄپر
* ساند
* سماٽ
* سولنگي
* سومرو
* سيد
* عارباڻي
* علوي
* ڪلمتي بلوچ
* ڪلھوڙا
* ڪولھي
* ڪُنڀار
* کتري
* کهڙو
* کوکر
* گبول
* گلڙي
* لاشاري
* لغاري
* لوهاڻا
* ملاح
* مهر
* ميد
* ميرالي
* ميمڻ
* مگسي
* مڱريو
* مڱڻهار
* نظاماڻي

## حوالا

زمرو:سماج
زمرو:ماڻھو
زمرو:نسلي گروہ
هيپناٽزم

**هائپناسس ، هيپناٽزم** () هڪ اهڙي انساني نفسياتي حالت آهي جنهن ۾ مرڪوز ڌيان، گهٽ دائري وارو (گھيري دار) شعور ۽ تجويز جو جواب ڏيڻ جي هڪ بهتر صلاحيت شامل آهي. هي هڪ ننڊ آڻيندڙ عمل آهي. اهو گهڻو ڪري ڏينهن جو خواب ڏسڻ ، يا ڪتاب يا فلم ۾ ”پاڻ کي وڃائڻ“ جو احساس ڏيڻ سان گڏ آهي. 

## معنيٰ
هپنائسس، يا هپناٽزم جو مطلب آهي ننڊ- ننڊ آڻيندڙ عمل. عمل سان بيوس ڪرڻ جو علم، ننڊ آڻيندڙ عمل

## حوالا
ڪرنگھو

پُٺيءَ جو ڪنڊو يا ڍونگھو  ھي ڪرنگهي وارن جانورن جي سڃاڻپ آهي. 

## حوالا
2

**2** (ٻہ) ھڪ انگ آھي جيڪو ڪِن بہ ٻِن شين جي جمع کي ظاھر ڪندو آھي ۽ ڳٹپ طور ڪَتب ايندو آھي.

## حوالا

زمرو:Articles with short description
باڪس آفس موجو

thumb

**باڪس آفس موجو** () هڪ ويب سائيٽ آهي، جيڪا منظم ۽ منتقلي طور تي باڪس آفس آمدني جو حساب رکندي آهي . 2008 ۾ انٽرنيٽ مووي ڊيٽابيس باڪس آفس موجو کي خريد ڪري ورتو هيو.

## حوالا
ايميزون (ڪمپني)

thumb|Amazon logo
thumb|Amazon Spheres 05
**ايمازون. ڊاٽڪام، انڪارپوريشن** (انگريزي: Amazon.com, Inc). سيٽل، واشنگٽن ۾ قائم هڪ بين الاقوامي آمريڪي اي ڪامرس ڪمپني آهي. انٽرنيٽ تي ٻڌل اي ڪامرس جي ميدان ۾ ايميزون آمريڪا جي سڀ کان وڏي ڪمپني آهي.

## حوالا

زمرو:آئي او ايس سافٽ ويئر
زمرو:اينڊروئيڊ (آپريٽنگ سسٽم) سافٽ ويئر
سميجو

**سميجا** يا **سميجو** ھڪ سنڌي ذات آھي جيڪا ملاح قبيلي مان نڪتي آھي.

ڪن جو چوڻ آھي تہ سميجو ذات سمن مان نڪتل آھي.

## حوالا

زمرو:سنڌ جون ذاتيون
درد وَنديءَ جو ديس (ڪتاب)

ھيءَ ڪتاب ڊراما نگار، ڪھاٹيڪار ۽ ڪالم نِگار عبدالقادر جوٹيجي جو لکيل آھي.

ھِن ڪتاب ۾ جَڳ مشھور ناولن ۽ نَثري فَنپارن بابت تعارفي ڄاٹ ڏني وئي آھي.

## حوالا
ايلائيس البينيا

ايلائيس البينيا 1976ع ۾ لنڊن ۾ ڄائي. ھن انگريزي ادب جي تعليم ڪئمبرج مان ۽ ڏکٹ ايشيا جي تاريخ بابت ڊگري ايس او اي ايس مان حاصل ڪئي. اُن دوران ھن ٻن سالن تائين دھليءَ ۾ صحافيءَ ۽ ايڊيٽر طور ڪم ڪيو. 

هيءَ ڪتاب سنڌوءَ جون سلطنتون (Empires of Indus) جي ليکڪا آهي.

هن دهليءَ ۾ ٻن سالن تائين هڪ صحافي ۽ ايڊيٽر طور ڪم ڪيو. جڏهن هيءَ دهلي ۾ رهندي هئي، تڏهن هن  سائنس ۽ ماحوليات جي مرڪز (سينٽر فار سائنس اينڊ انوائرونمينٽ)، ادبي جرنل ببيلو، ۽ آئوٽلوڪ ٽريولر لاءِ ڪم ڪيو.

## حوالا

زمرو:1976ع جون پيدائشون
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:جيوت ماڻهو
اسڪول آف اورينٽل اينڊ آفريڪن اسٽڊيز، يونيورسٽي آف لنڊن

**اسڪول آف اورئينٽل اينڊ آفريڪن اسٽڊيز** جي نالي سان ھيءَ يونيورسٽي لنڊن، برطانيا ۾ موجود آھي، جيڪو عام طور تي "ايس او اي ايس يونيورسٽي آف لنڊن" جي نالي سان سُڃاتو وڃي ٿو."

## حوالا
ڳِچيءَ ڳانا لوھ جا (ڪتاب)

ھيءَ ڪتاب سائين عبدالواحد آريسر جو لکيل آھي، جيڪو ٽِن جيل ڊائرين "تُرم ياترا، ماڙين ماريس ڪينڪي ۽ اسان جيئن جيئي ڪو" تي مُشتمل آھي.

## حوالا
سنڌوءَ جون سلطنتون (ڪتاب)

ھيءَ ڪتاب انگريزي ٻولي ۾ ڇپيل "ايمپائيرز آف دي اِنڊس" جو سنڌي ترجمو آھي، جيڪو برطانوي ڄائي ليکڪا ايلائيس البينيا جو لکيل آھي.اِن جو سنڌي ٻولي ۾ ترجمو مُظفر بُخاري ڪيو آھي.
اِن ڪتاب ۾ سنڌ جي قديم تاريخ جي اڄ جي حالتن سان ڀيٽ ڪيل آھي.
اِن ڪتاب لکٹ لاءِ ليکڪا ڀارت، پاڪستان، افغانستان ۽ تِبت جو سفر ڪيو.

## حوالا
عظيم هستين جا عظيم قول (ڪتاب)

**عظيم هستين جا قول** ڪتاب سنڌي ٻولي ۾  ڏاهپ ۽ اخلاقيات جي موضوع تي لکيل آهي. جنهن جو ليکڪ فقير محمد سنڌي آهي. هن ڪتاب ۾ مختلف مشھور ماڻھن جا قول ۽ چوڻيون ڏنل آهن.
 
## حوالا
خليل جبران

**جبران خليل جبران** (اصل نالو: جبران بن خليل بن ميخائيل بن سعد جبران؛ ) ھڪ  لبناني نسل جو آمريڪن مصور، شاعر ۽ ليکڪ ھو. جبران خليل جبران جديد لبناني شهر بشاري ۾ پيدا ٿيو، جيڪو سندس وقت ۾ سلطنت عثمانيا سان تعلق رکندڙ هو. هو نوجواني ۾ پنهنجي ڪُٽنب سميت آمريڪا ڏانهن هجرت ڪري ويو ۽ اتي فائن آرٽ جي تعليم حاصل ڪرڻ کانپوءِ پنهنجو ادبي سفر شروع ڪيو. جبران خليل جبران جو ڪتاب دي پرافيٽ (The Prophet) جي نالي سان دنيا مشهور ٿيو. اهو ڪتاب 1923ع ۾ ڇاپيو ويو ۽ انگريزي ۾ لکيو ويو هو. اهو ڪتاب فلسفياتي مضمونن جو مجموعو هو، جيتوڻيڪ انهي کي وڏي ساراهيو ويو، پر اها گهڻي مقبول ٿي، 1960 واري ڏهاڪي ۾ شاعريءَ جو گهڻي حد تائين پڙهي ويندڙ ڪتاب ٿي ويو. وليم شيڪسپيئر ۽ لاؤ تاز کان پوءِ جبران کي تاريخ ۾ ٽيون سڀ کان وڌيڪ پڙهيو ويندڙ شاعر سمجهيو ويندو آهي.

## حوالا

زمرو:فلسفو
زمرو:شخصيتون
زمرو:1883ع جون پيدائشون
زمرو:1931ع جون فوتگيون
ويمن ايڪشن فورم

**وومين ايڪشن فورم (WAF)** پاڪستان ۾ عورتن جي حقن جي هڪ تنظيم آهي. وومين ايڪشن فورم سيپٽمبر 1981 ۾ ڪراچي ۾ قائم ڪيو ويو. WAF حدود آرڊيننس تعزيراتي ڪوڊ تي عملدرآمد ۽ عام طور تي سماج ۾ عورتن جي پوزيشن کي مضبوط ڪرڻ جي جواب ۾ ٺاهي وئي هئي. ڪراچي ۾ سول سوسائٽي جي تنظيمن جون عورتون ڊبليو او اي ايف جي باني ميمبر بڻجي وئي ۽ جلد ئي هڪ سال اندر لاهور (پنجاب) ۽ اسلام آباد (پاڪستان جي گادي جو هنڌ) شامل ٿي ويا.  ڪراچي ، لاهور ۽ اسلام آباد ۾ ، گروپ اجتماعي قيادت تي متفق ٿيا ۽ پاليسي بيانَ مرتب ڪيا ۽ عورتن جي قانوني حيثيت جي حفاظت لاءِ سياسي عمل ۾ مصروف رهيا.    

امر سنڌو عرفانه ملاح سان گڏ 2008 ۾ حيدرآباد ۾ وومين ايڪشن فورم (ڊبليو پي اي) جو باب شروع ڪيو. هو جڏهن کان WAF سان فعال طور تي ڪم ڪري رهيو آهي.             

## ٻاهريان ڳنڍڻا

* WAF سان منهنجو سال - زاهرا يوسف پاڪستاني عورتن جي تحريڪ تي
* ويمن ايڪشن فورم
* پاڪستان: هڪ ملڪي اڀياس
* سٽيزن آرڪائيو آف پاڪستان
* ويمن ايڪشن فورم

## حوالا

زمرو:پاڪستان ۾ نارين جا حقَ
زمرو:پاڪستان ناري واد
اسڪيپ ڪريڪٽر

ڪمپیوٽنگ ۽ ٽيليڪميونيڪيشن ۾، هڪ **اسڪيپ ڪريڪٽر** (escape character) هڪ اکر آهي جيڪو هيٺين اکرن تي هڪ متبادل تسلسل کي متبادل تسلسل جي آڇ ڪندو آهي. فرار ٿيندڙ اکر metacharacters جو هڪ خاص ڪيس آهي. عام طور تي، فيصلو ڪنھن شي جي فرار اکر يا نہ آهي مقصدن تي منحصر آهي.
قدرتي ماحول

**قدرتي ماحول** مان مراد اھي جڳھون يا حالتون جتي ڪو انسان، جانور يا ٻوٽو ھجي يا جتي ھو پنھنجا ڪم ڪري. ماحول ۾ سڀني جاندارن، آبھوا، موسم يا قدرتي وسيلن جو پاڻ ۾ ڳانڍاپو ھجي ٿو جيڪو انساني جياپي ۽ معاشي سرگرمي تي اثر انداز ٿئي ٿو. ماحول جا چار جزا آھن، جيڪي ھيٺ ڏجن ٿاذ:
upright|thumb
* **ليٿو اسفيئر**:  ھي ڌرتيءَ جو سڀ کان ٻاھريون حصو آھي، جيڪو مختلف معدنيات مان ٺھيل آھي. ان جي اونھائي 100 ڪلوميٽرن تائين ٿي سگهي ٿي. ۽ اھو زمين ۽ مھا ساگرن تي ھجي ٿو.
* **ھائڊرو اسفيئر**: ھن ۾ پاڻيءَ جا سڀ ذخيرا ھجن ٿا، جن ۾ مھا ساگر، سمنڊ، درياءَ، ڍنڍون، تلاءَ، نديون، وغيره شامل آھن. اھو ڌرتيءَ جو %70 تھ والاري ٿو. گهڻو پاڻي مھا ساگرن ۾ لوڻياٺي پاڻيءَ جي شڪل ۾ آھي. ڌرتيءَ تي رڳو %2.5 پيئڻ جو پاڻي آھي. پيئڻ جو پاڻي زمين، ڍنڍن ۽ برفاني ڇپن ۾ ھجي ٿو.
* **ايٽمو اسفيئر**: ھي ھڪ گيسن جو تھ آھي جيڪو ڌرتيءَ کي ڍڪي ٿو.  ايٽمو اسفيئر ۾ آڪسيجن گيس ھجڻ ڪري ڌرتيءَ تي زندگيءَ جي بقا آھي.  ان ۾ نائٽروجن، آڪسيجن،  ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ، ۽ ٻيون گيسون ھجن ٿيون. ان ۾ پاڻيءَ جا ذرڙا پڻ آھن.
* **بايو اسفيئر** : ھن مان مراد اھي سڀ خطا آھن جتي زندگي وجود رکي ٿي، جنھن ۾ مٽي، ھوا، پاڻي ۽ زمين شامل آھي.  زندگيءَ ۾ انسان، جانور، جيت، ٻوٽا وغيرہ شامل آھن.
## حوالا

زمرو:زمين
زمرو:فطرت
زمرو:فطري ماحول
فارو ٻيٽ

**جزائرفارو** (Faroe Islands) ڊينمارڪ جي ڪنٽرول ھيٺ ھڪ خودمختيار ٻيٽن جو مجموعو آھي، ۽ ھي ٻيٽ برطانيا جي اتر ۾ اتر ڄميل سمنڊ ۾ واقع آهي.

ڊينمارڪ جي بادشاهت هيٺ هڪ آزاد جزائر ، ناروي سمنڊ ۽ سنگلين جي اتر واري ايٽلانٽڪ سمنڊ جي ناروي ۽ آئس لینڈ جي سنگم تي واقع آهي. ڪل ايراضي تقريبن 540 چورس ميل آهي .2010 جي مردم شماري مطابق ، آبادي 50،000 آهي .فارو جزائر کي 1948 ۾ جزوي خودمختياري ڏني وئي .هي خودمختياري وقت سان گڏ وڌي.
۽ ڊينمارڪ کي ھن وقت بچاء َََََََ ، پرڏيهي معاملن ، پوليس ، عدليہ  ۽ فنانس جون وزارتون آهن، ۽ سرڪاري  مذهب عيسائيت. فارو ٻيٽ ۾ پهريون دفعو چرچ 1 جنوري 1540 ۾ مڪمل ڪيو ويو. ڪلچر نورڊڪ آهي ۽ ٻولي فاروزي آهي .هي ٽن ٻولين جو ميلاپ آهي: قديم اسڪينويانا ، آئس لينڪ ۽ فيروزي. ٻين ملڪن وانگر نہ هو

 اور ڈنمارک کے پاس دفاع،خارجہ،پولیس،عدلیہ اور خزانہ کے معاملات رہ گئے۔مذہب عیسائیت ہے۔فرینگاسیگا کے مطابق سگمندربرسٹسن نے 999ء میں یہاں عیسائیت متعارف کرائی۔ایک اور روایت کے مطابق اس سے نصف صدی قبل یہاں عیسائیت کے پیروکار موجود تھے۔جزائرفارو کا پہلا کلیسا یکم جنوری 1540 کو مکمل ہوا۔یہاں کی ثقافت نارڈک ممالک سی ہے اور یہاں کی زبان فیروئیز ہے جوتین زبانوں کا امتزاج ہے قدیم سکنڈینیوین،برفستانی اور فیروئیز۔چٹانی علاقوں اور کم رقبے کی وجہ سے یہاں کا نظام مواصلات دنیا کے دیگر ملکوں جیسا نہیں تھا

 لیکن اب یہ صورت حال نہیں اور بڑے پیمانے پر اقدامات کیے گئے ہیں تقریبا 80 فیصد آبادی کو سرنگوں، پلوں اور برساتی راہوں کے ذریعے ملا دیا گیا ہے اور تقریبا تمام جزائر اب منسلک ہیں۔

## حوالا

زمرو:عيسائي رياستون
زمرو:نورڊڪ ملڪ