بنديشوري دوبي

**بنديشوري دُبي** (14 جنوري 1921 – 20 جنوري 1993) هڪ ڀارتي آزادي پسند ڪارڪن، مزدور اڳواڻ ۽ سياستدان هو، جيڪو 12 مارچ 1985 کان 13 فيبروري 1988 تائين وزيراعلا بھار رهيو.
دُبي ڀارت جي ڪوئلي جي کاڻين جي قوميائي ڪرڻ ۾ سرگرم رهيو، خاص طور تي ڇوٽا ناگپور علائقي ۾، جيڪو ان وقت بہار جو حصو هو (هاڻي جهارکنڊ). هن مرڪزي حڪومت ۾ راجيو گانڌي جي ڪابينا ۾ قانون، انصاف ۽ محنت جا قلمدان سنڀاليا. ان کان اڳ هن رياستي سطح تي تعليم، ٽرانسپورٽ ۽ صحت جا وزير پڻ رهيو. هو 1980 کان 1984 تائين ستين لوڪ سڀا جو ميمبر رهيو، جتي هن گيريديھ حلقو، بھار جي نمائندگي ڪئي. هو 1988 کان پنهنجي وفات تائين راجيا سڀا جو ميمبر پڻ رهيو. ان کان اڳ هو 1952–57، 1962–77 ۽ 1985–88 دوران بھار قانون ساز اسيمبلي جو ميمبر رهيو. هو قومي ۽ رياستي سطح تي انٽڪ جو صدر رهيو ۽ بھار پرديش ڪانگريس ڪاميٽي جو صدر پڻ رهيو.

## ابتدائي زندگي

بنديشوري دُبي چار ڀائرن مان ٻيو نمبر هو، جيڪو هڪ سادي هاري ڪنيڪوبج برهمڻ خاندان ۾ ڳوٺ مهوائون، ڀوجپور، بھار ۾ ڄائو. سندس والد شيو نريش دُبي هڪ هاري هو، ۽ جيتوڻيڪ بنديشوري اسڪول ۾ ذهين هو، پر سندس تعليم کي گهڻي اهميت نه ڏني وئي. ان سبب هو پٽنا ڀڄي ويو، جتي هو پنهنجي مامو وٽ رهيو ۽ سينٽ مائيڪلز هاءِ اسڪول، پٽنا ۾ تعليم جاري رکي.
ميٽرڪ پاس ڪرڻ کان پوءِ هن راتين جي شفٽن ۾ ڪارخاني ۾ ڪم ڪيو ۽ گڏوگڏ ماڻهن کي ٽيوشن پڙهائي پنهنجي تعليم جا خرچ پوري ڪيا. آخرڪار هن کي پٽنا ۾ بہار ڪاليج آف انجنيئرنگ (اڄ جو نيشنل انسٽيٽيوٽ آف ٽيڪنالاجي، پٽنا) ۾ داخلا ملي.
1942ع ۾ هن پنهنجي انجنيئرنگ جي تعليم ڇڏي ڀارت ڇڏيو تحريڪ ۾ شامل ٿيو.

## سياسي زندگي

دُبي بہار قانون ساز اسيمبلي جو پنج دورن تائين ميمبر رهيو، بيرمو اسيمبلي حلقو جي نمائندگي ڪندي: 1952–57، 1962–67، 1967–69، 1969–72، ۽ 1972–77. 1985 کان 1988ع تائين هو ٻيهر ميمبر بڻيو، هن ڀيري شاهپور حلقو جي نمائندگي ڪندي.
28 مئي کان 24 جون 1973ع تائين، دُبي ڪيدار پانڊي جي اڳواڻيءَ هيٺ بھار حڪومت ۾ مختصر عرصي لاءِ وزير تعليم رهيو. هن سائنس ۽ ٽيڪنالاجي جو قلمدان پڻ سنڀاليو. 25 سيپٽمبر 1973ع کان 18 اپريل 1974ع تائين هو عبدالغفور جي حڪومت ۾ وزير ٽرانسپورٽ رهيو. 11 اپريل 1975ع کان 30 اپريل 1977ع تائين، هو جگن ناتھ مشرا جي حڪومت ۾ وزير صحت ۽ خانداني منصوبه بندي ۽ سائنس ۽ ٽيڪنالاجي رهيو.

### وزيراعلا بھار
دُبي 1985ع ۾ بھار جو وزيراعلا بڻيو ۽ 1988ع تائين ان عهدي تي رهيو. تنهن هوندي به، سندس وزارت اعلا تڪراري رهي ۽ هن تي قتلِ عام ۽ ڪرپشن جا الزام لڳايا ويا.
هن چمپارن ۾ ڏوهارين ۽ سماج دشمن عنصرن کان علائقي کي پاڪ ڪرڻ لاءِ ”آپريشن بليڪ پينٿر“ شروع ڪيو. هن ”آپريشن سدھارتھ“ ۽ ”مافيا ٽرائل“ پڻ شروع ڪيا ته جيئن ايم سي سي دهشتگرد گروهه ۽ ڌنبد جي ڪوئلي مافيا خلاف ڪارروائي ڪئي وڃي.

## تڪرار
بنديشوري دُبي جي مختصر دور حڪومت دوران بھار جي ديئوڳر ضلعي جي پريا ڳوٺ ۾ پٺتي پيل ذاتين خلاف ظلم ٿيا. پريا اجتماعي زيادتي واري واقعي ۾ بھار پوليس فورس جي اهلڪارن ڇويهه خاندانن سان تعلق رکندڙ عورتن سان زيادتي ڪئي ۽ سندن گهرن مان قيمتي شيون لُٽيون. ان وقت جي ميڊيا رپورٽن دُبي حڪومت تي سخت تنقيد ڪئي ته هن واقعي تي مناسب ڪارروائي نه ڪئي وئي، جنهن ۾ پٺتي پيل ذاتين جي عورتن کي زيادتي ۽ ذلت جو نشانو بڻايو ويو. سندس ماتحت ڪانگريس (آئي) سياستدانن تي الزام لڳايو ويو ته هنن واقعي کي غلط پيش ڪيو ۽ يڪطرفي طور اعلان ڪيو ته ڪا به زيادتي يا حملو پيش نه آيو آهي.
ڪرپشن جيڪا بھار جي انتظاميه جي هر شعبي ۾ پکڙجي وئي هئي، ان سان گڏ دُبي حڪومت تي سياسي ڏوهارين جي سرپرستي ڪرڻ جا الزام پڻ لڳايا ويا. سندس دور ۾ پوليس جي زيادتين ۾ به واڌارو ڏٺو ويو.

## قومي عهدا
دُبي 1980ع کان 1984ع تائين ستين لوڪ سڀا جو ميمبر رهيو، جتي هن بھار جي گيريديھ حلقو جي نمائندگي ڪئي. هو 3 اپريل 1988ع کان پنهنجي وفات 20 جنوري 1993ع تائين راجيا سڀا جو ميمبر رهيو.
راجيا سڀا ۾ رهندي، هو 14 فيبروري کان 26 جون 1988ع تائين مرڪزي وزير قانون ۽ انصاف رهيو، ۽ پوءِ 26 جون 1988ع کان 1 ڊسمبر 1989ع تائين مرڪزي وزير محنت رهيو.

## مزدور تحريڪ
دُبي ڪوئلو، اسٽيل، انجنيئرنگ، بجلي ۽ کنڊ جي صنعتن ۾ مزدور تحريڪ سان گهرو لاڳاپو رکندو هو. هو انڊين نيشنل ٽريڊ يونين ڪانگريس سان به ويجهو لاڳاپيل رهيو ۽ 1984ع ۾ ان جو قومي صدر بڻيو؛ ان کان اڳ هو رياستي صدر رهيو ۽ آخري گهڙي تائين هن عهدي سان لاڳاپيل رهيو. هو ٻين ڪيترين ئي مزدور يونينن جو پڻ صدر رهيو، جهڙوڪ راسٽريا ڪوليري مزدور سنگھ (آر سي ايم ايس)، انڊين نيشنل مائين ورڪرز فيڊريشن (آئي اين ايم ايف)، ۽ بوڪارو اسٽيل ورڪرز يونين.
دُبي آزادي کان اڳ 1940ع واري ڏهاڪي جي وچ ڌاري مزدور تحريڪ شروع ڪئي، جڏهن ڀارت جون ڪوئلي جون کاڻيون نجي هٿن ۾ هيون ۽ مالڪن ۽ ٺيڪيدارن مزدورن سان زيادتي ڪندا هئا. هن ڪوئلي جي مزدورن لاءِ بهتر پگهارن ۽ ڪم جي حالتن لاءِ جدوجهد ڪئي. هن روزگار جي حالتن جو جائزو وٺڻ لاءِ ويسٽ جرمني، برطانيا، بيلجيم، نيدرلينڊ، فرانس، يوگوسلاويا، سوئٽزرلينڊ ۽ جاپان سميت ڪيترن ئي ملڪن جو دورو ڪيو. هن ڪيترين بين الاقوامي مزدور ڪانفرنسن ۽ سيمينارن ۾ ملڪ جي نمائندگي ڪئي.

## ورثو
دُبي جي اعزاز ۾ ڪيترين ئي عمارتن ۽ ادارن کي سندس نالو ڏنو ويو آهي:

* بھار حڪومت هر سال 14 جنوري تي سندس جنم ڏينهن کي رياستي تقريب طور ملهايو ٿي.
* ”بنديشوري دُبي سمرتي گرنٿ“ سندس وفات کان ڪجهه ڏينهن پوءِ سندس مداحن طرفان شايع ڪيو ويو.
* آرا، ڀوجپور، بھار جي ڪليڪٽوري تلاءَ وٽ سندس مجسمو نصب آهي.
* بنديشوري دُبي آواسيه مهاويداليه، پڇري، بوڪارو، جهارکنڊ
* بنديشوري دُبي انٽر ڪاليج، بيهيان، ڀوجپور، بھار
* بنديشوري دُبي پل
* بنديشوري دُبي سمارڪ ڪمپليڪس، ڀوجپور ضلعو، بہار

## پڻ ڏسو
* بھار جي وزيراعلائن جي فهرست

## حوالا

زمرو:بھار پرديش ڪانگريس ڪاميٽي جا صدر
زمرو:بھار جا وزيراعلا
زمرو:ڀارتي آزادي پسند ڪارڪن
زمرو:1921ع جون پيدائشون
زمرو:1993ع جون فوتگيون
زمرو:1921 ڄمڻا
زمرو:1993 وفاتون