ڪيلشيئم

**ڪيلشيئم** (Calcium) هڪ ڪيميائي تَت آهي، جنھن جو نشان "Ca" ۽ ايٽمي نمبر "20" آهي. هڪ الڪلائن زميني ڌاتو جي طور تي، ڪيلشيئم هڪ رد عمل وارو ڌاتو آهي جيڪو هوا جي سامهون اچڻ تي هڪ ڳاڙهو آڪسائيڊ-نائٽرائڊ پرت ٺاهيندو آهي. ان جون طبيعي ۽ ڪيميائي خاصيتون ان جي ڳري هم جنس اسٽرونشيئم ۽ بيريئم سان تمام گهڻيون ملندڙ جلندڙ آهن. اهو زمين جي ڪرسٽ ۾ پنجون سڀ کان وڌيڪ گهڻائي وارو عنصر آهي، ۽ لوهه ۽ ايلومينيم کان پوءِ ٽيون سڀ کان وڌيڪ گهڻائي وارو ڌاتو آهي. ڌرتيءَ تي سڀ کان وڌيڪ عام ڪيلشيئم مرڪب ڪئلشيم ڪاربونيٽ (CaCO3) آهي، جيڪو چونا پٿر ۽ ابتدائي سامونڊي زندگي جي فوسل ٿيل باقيات ۾ ملي ٿو؛ جپسم، اينهائيڊرائٽ، فلورائيٽ، ۽ اپيٽائٽ پڻ ڪيلشيم جا ذريعا آهن. نالو لاطيني ڪيلڪس "چونا" مان نڪتل آهي، جئين تي اها چونا پٿر کي گرم ڪرڻ کان حاصل ڪيو ويو هو. 

ڪجهه ڪئلشيم مرڪب قديم ماڻهن کي معلوم هئا، جيتوڻيڪ انهن جي ڪيمسٽري سترهين صدي تائين نامعلوم هئي. خالص ڪئلشيم 1808ع ۾ همفري ڊيوي، جنهن هن عنصر کي نالو ڏنو، پاران ان جي آڪسائيڊ جي اليڪٽرولائيزيشن ذريعي الڳ ڪيو ويو. ڪيلشيم مرڪب ڪيترن ئي صنعتن ۾ وڏي پيماني تي استعمال ٿيندا آهن؛ مثال طور کاڌي ۽ دواسازي ۾ ڪيلشيم جي اضافي لاءِ، ڪاغذ جي صنعت ۾ بليچ جي طور تي، سيمينٽ ۽ بجلي جي انسوليٽر ۾ اجزاء جي طور تي، ۽ صابن جي تياري ۾. ٻئي طرف، خالص شڪل ۾ ڌاتو ان جي اعلي رد عمل جي ڪري ڪجھ استعمال ٿئي ٿو؛ اڃا تائين، ٿوري مقدار ۾ اهو اڪثر ڪري اسٽيل ٺاهڻ ۾ هڪ مصر جي جزو جي طور تي استعمال ٿيندو آهي، ۽ ڪڏهن ڪڏهن، آٽوميٽو بيٽريون ٺاهڻ ۾، ڪيلشيم-ليڊ مصر جي طور تي.

## تفصيل

**Calcium** is a chemical element; it has symbol **Ca** and atomic number 20. As an alkaline earth metal, calcium is a reactive metal that forms a dark oxide-nitride layer when exposed to air. Its physical and chemical properties are most similar to its heavier homologues strontium and barium. It is the fifth most abundant element in Earth's crust, and the third most abundant metal, after iron and aluminium. The most common calcium compound on Earth is calcium carbonate, found in limestone and the fossilized remnants of early sea life; gypsum, anhydrite, fluorite, and apatite are also sources of calcium. The name derives from Latin *calx* "lime", which was obtained from heating limestone.

Some calcium compounds were known to the ancients, though their chemistry was unknown until the seventeenth century. Pure calcium was isolated in 1808 via electrolysis of its oxide by Humphry Davy, who named the element. Calcium compounds are widely used in many industries: in foods and pharmaceuticals for calcium supplementation, in the paper industry as bleaches, as components in cement and electrical insulators, and in the manufacture of soaps. On the other hand, the metal in pure form has few applications due to its high reactivity; still, in small quantities it is often used as an alloying component in steelmaking, and sometimes, as a calcium–lead alloy, in making automotive batteries.

Calcium is the most abundant metal and the fifth-most abundant element in the human body. As electrolytes, calcium ions (Ca2+) play a vital role in the physiological and biochemical processes of organisms and cells: in signal transduction pathways where they act as a second messenger; in neurotransmitter release from neurons; in contraction of all muscle cell types; as cofactors in many enzymes; and in fertilization. Calcium ions outside cells are important for maintaining the potential difference across excitable cell membranes, protein synthesis, and bone formation.

## حوالا

زمرو:الڪلائن زميني ڌاتو
زمرو:غذائي معدنيات
زمرو:ڪيميائي تت