جديد دور جي جنگ

**جديد جنگ** (Modern Warfare) اهڙي جنگ آهي جيڪا خاص طور تي اڳوڻي فوجي تصورن، طريقن ۽ ٽيڪنالاجي کان، انهي ڳالهه تي زور ڏيندي ته جنگجوئن کي پنهنجي جنگي قابليت کي بچائڻ لاءِ جديد ڪيئن بڻجڻ گهرجي، مختلف آهي. اهڙيءَ طرح، اهو هڪ ارتقا پذير موضوع آهي، جيڪو مختلف وقتن ۽ هنڌن تي مختلف انداز ۾ ڏٺو ويندو آهي. ان جي تنگ ترين معنيٰ ۾، اهو صرف همعصر *جنگ* جو مترادف آهي.

ان جي وسيع معنيٰ ۾، ان ۾ "بارود جي انقلاب" کان وٺي سڀ جنگون شامل آهن جيڪا شروعاتي جديد جنگ جي شروعات جي نشاندهي ڪري ٿي، پر ان جي بدران ٻيون تاريخي فوجي ترقيون استعمال ڪيون ويون آهن، جن ۾ ڪريميائي جنگ ۾ توپخاني جو زور، آمريڪي گهرو ويڙهه سان شروع ٿيندڙ ريلوي تي فوجي انحصار، سال 1905ع ۾ پهرين بحري جهاز جي لانچ، يا پھرين مھاڀاري جنگ ۾ مشين گن، هوائي جهاز، ٽينڪ يا ريڊيو جو استعمال شامل آهن.  

ٻئي لحاظ کان، اهو روايتي جنگ کي تبديل ڪرڻ سان ڳنڍيل آهي، جنهن ۾ مڪمل جنگ ۽ صنعتي، مشيني ۽ اليڪٽرانڪ جنگ شامل آهن. اهو وڏي پئماني تي تباهي جي هٿيارن جي استعمال يا استعمال جي ڌمڪين جي نتيجي ۾ ٿيندڙ جنگ کي بيان ڪري سگهي ٿو، جنهن ۾ ڪيميائي، حياتياتي، تابڪاري ۽ ايٽمي جنگ شامل آهن. اهو غير متناسب جنگ کي پڻ بيان ڪري سگهي ٿو، جنهن ۾ تشدد پسند غير رياستي عنصر، گوريلا جنگ، گهٽ شدت واري تڪرارون ۽ بغاوت جا مقابلا شامل آهن. اهو جنگ جي نون شعبن تائين توسيع کي پڻ بيان ڪري سگهي ٿو، جنهن ۾ خلائي ۽ سائبر جنگ ۽ انھي سان گڏ نفسياتي جنگ ۽ معلوماتي جنگ شامل آهن.
## قسمون
اها دليل ڏني وڃي ٿي ته ٽئين نسل جي جنگ جي بدلجندڙ شڪلون اڳوڻي ٽيڪنالاجي جي ارتقا کان وڌيڪ ڪجهه به نه آهن.

### فضائي جنگ

فضائي جنگ جنگ ۾ فوجي جهازن ۽ ٻين اڏامندڙ مشينن جو استعمال آهي. فضائي جنگ ۾ دشمن جي مرڪز يا اسٽريٽجڪ هدفن تي حملو ڪندڙ بمبار جهاز، هوائي حدن جي ڪنٽرول لاءِ وڙهندڙ جنگي جهاز، زميني هدفن جي خلاف ويجهي هوائي مدد ۾ مشغول حملو ڪندڙ جهاز، سمنڊ ۽ ويجهي زميني هدفن جي خلاف پرواز ڪندڙ بحري هوائي جهاز، هوائي فوجن جي عملي، جهڙوڪ پيراٽروپرز، کي کڻڻ لاءِ هيلي ڪاپٽر ۽ ٻيا جهاز، آپريشن جي وقت يا حد کي وڌائڻ لاءِ هوائي اينڌن ڀرڻ وارا ٽينڪر ۽ سامان ۽ اهلڪارن کي منتقل ڪرڻ لاءِ فوجي ٽرانسپورٽ جهاز شامل آهن.
### سامونڊي جنگ

بحري جنگ وڏي سمنڊ (نيري پاڻين ۾) تي ٿيندي آهي. عام طور تي، صرف وڏين، طاقتور قومن وٽ قابل نيرو پاڻي يا اونهي پاڻي جي سامونڊي فوج هوندي آهي. جديد بحريه بنيادي طور تي جنگ لاءِ هوائي جهاز ڪيريئر، آبدوزون، فريگيٽس، ڪروزر ۽ تباهي ڪندڙ استعمال ڪنديون آهن. هي حملن جي هڪ ورسٽائل صف فراهم ڪري ٿو، جيڪا زميني هدفن، هوائي هدفن، يا ٻين سامونڊي جهازن کي مارڻ جي قابل آهي. گهڻيون جديد بحريه ۾ هڪ وڏو بحري هوائي جهازن جو دستو پڻ هوندو آهي، جيڪو هوائي جهاز ڪيريئرز مان مقرر ڪيو ويندو آهي. ٻي مهاڀاري جنگ ۾، ننڍيون ڪرافٽ (موٽر ٽارپيڊو ٻيڙيون جن کي مختلف طور تي پي ٽي ٻيڙيون، ايم ٽي بي، ايم جي بي، شنيل بوٽ، يا ايم اي ايس-ٻيٽون سڏيو ويندو آهي) ساحل جي ويجهو وڙهيون. هي ويتنام جنگ ۾ دريائي جنگ (براؤن پاڻي جي جنگ) ۾ ترقي ڪئي، وچولي ۽ دريائي علائقن ۾. غير منظم جنگ مستقبل ۾ هن قسم جي جنگ کي وڌيڪ ممڪن بڻائي ٿي.
### زميني جنگ

زميني جنگ ۾ ٽن قسمن جا جنگي يونٽ شامل آهن: 
# پيادل فوج
# هٿيار ۽ 
# توپخانو

جديد دور ۾ پيادل فوج مشيني پيادل فوج ۽ هوائي فوج تي مشتمل هوندي. عام طور تي هڪ قسم جي رائفل يا سب مشين گن هجڻ ڪري، پيادل فوج فوج جي بنيادي يونٽ هوندي آهي.  

جديد دور ۾ بکتر بند جنگ ۾ جنگ ۽ مدد جي مقصد لاءِ مختلف قسم جا بکتر بند جنگي گاڏيون شامل هونديون آهن. ٽينڪ يا ٻيون بکتر بند گاڏيون (جهڙوڪ بکتر بند پرسنل ڪيريئر يا ٽينڪ ڊسٽرائر) ڌاتو جا سست، پر مضبوط ٽڪرا هوندا آهن. اهي دشمن جي مشين گن جي فائر لاءِ ناقابل تسخير آهن پر راڪيٽ پيادل فوج، بارودي سرنگن ۽ هوائي جهازن جو شڪار آهن، تنهن ڪري عام طور تي پيادل فوج سان گڏ هوندا آهن. شهري علائقن ۾، ننڍي جاءِ جي ڪري، هڪ بکتر بند گاڏي لڪيل دشمن پيادل فوج جي سامهون هوندي آهي پر جيئن 2003ع ۾ بغداد ۾ "ٿنڊر رن" سڏيو ويندو هو، بکتر بند گاڏيون شهري جنگ ۾ اهم ڪردار ادا ڪري سگهن ٿيون. ڳوٺاڻن علائقن ۾، هڪ بکتر بند گاڏي کي لڪيل يونٽن بابت پريشان ٿيڻ جي ضرورت ناهي جيتوڻيڪ مٽي ۽ نم زمين هميشه ٽينڪن ۽ گاڏين لاءِ ڪمزوري جو عنصر رهي آهي. 

معاصر دور ۾ توپخانو ان جي وڏي ڪيليبر، ڌماڪيدار شيل يا راڪيٽ فائر ڪرڻ، ۽ اهڙي سائيز ۽ وزن جي هجڻ جي ڪري ممتاز آهي جو فائرنگ ۽ ٽرانسپورٽ لاءِ هڪ خاص ماؤنٽ جي ضرورت هوندي آهي. هن اصطلاح ۾ شامل هٿيارن ۾ هوٽزر، توپ، مارٽر، ۽ فيلڊ گن (مجموعي طور تي توپ آرٽلري، گن آرٽلري يا ٽيوب آرٽلري سڏيو ويندو آهي) ۽ راڪيٽ آرٽلري شامل آهن. اصطلاح "آرٽلري" روايتي طور تي اندروني رهنمائي سسٽم سان گڏ پروجيڪٽائل لاءِ استعمال نه ڪيو ويو آهي، جيتوڻيڪ ڪجهه آرٽلري يونٽ مٿاڇري کان مٿاڇري ميزائل استعمال ڪن ٿا. ننڍن گولا بارود لاءِ ٽرمينل گائيڊنس سسٽم ۾ تازين ترقي وڏي ڪيليبر شيل کي درست هدايت فيوز سان نصب ڪرڻ جي اجازت ڏني آهي، هن فرق کي ڌوڙ ڪري ڇڏيو آهي.
### نيوڪليئر جنگ

نيوڪليئر جنگ هڪ قسم جي جنگ آهي جيڪا ايٽمي هٿيارن تي ڀاڙي ٿي. هن درجي ۾ ٻه قسم جون جنگيون آهن. هڪ محدود ايٽمي جنگ ۾، ٿوري تعداد ۾ هٿيار استعمال ڪيا ويندا آهن هڪ حڪمت عملي جي تبادلي ۾ جنهن جو مقصد بنيادي طور تي دشمن جنگجو هوندو آهي. هڪ مڪمل پيماني تي ايٽمي جنگ ۾، وڏي تعداد ۾ هٿيار هڪ حملي ۾ استعمال ڪيا ويندا آهن جنهن جو مقصد سڄي ملڪ تي هوندو آهي. هن قسم جي جنگ جنگي ۽ غير جنگجو ٻنهي کي نشانو بڻائيندي.
### غير متناسب جنگ

هڪ فوجي صورتحال جن ۾ غير مساوي طاقت جا ٻه ورندڙ پاڻ ۾ هڪ ٻئي جي خلاف اهڙي حڪمت عملين تي عمل ڪن ٿا جنهن جي ذريعي هڪ بئي جي ڪمزورين جو فائدو وٺي سگهجن. هن ۾ اڪثر روايتي جنگ کان ٻاهر جون حڪمت عمليون شامل آهن.

### گوريلا جنگ

گوريلا جنگ کي دشمن جي قبضي وارن علائقن ۾ غيرقانوني فوجن (گوريلا) جي گروهن پاران وڙهڻ جي طور تي بيان ڪيو ويو آهي. جڏهن گوريلا جنگ جي قانونن ۽ رسمن جي پيروي ڪندا آهن، ته انهن کي حق آهي ته جيڪڏهن گرفتار ڪيو وڃي ته انهن سان عام جنگي قيدين وانگر سلوڪ ڪيو وڃي؛ جڏهن ته، انهن کي اڪثر ڪري انهن جي قيدين طرفان غيرقانوني جنگجو سمجهيو ويندو آهي ۽ انهن کي قتل ڪيو ويندو آهي. گوريلا جنگ جون حڪمت عمليون وڏي پيماني تي ٽڪراءَ جي برعڪس، ٺڳي ۽ گھات لڳائڻ تي زور ڏين ٿيون، ۽ هڪ غيرقانوني، سخت علائقي ۾، ۽ همدرد آبادي سان بهترين طور تي ڪامياب ٿين ٿيون، جن کي گوريلا اڪثر پروپيگنڊا ۽ سڌارن ذريعي فتح ڪرڻ يا غلبو حاصل ڪرڻ جي ڪوشش ڪندا آهن. گوريلا جنگ جديد تاريخ ۾ هڪ اهم ڪردار ادا ڪيو آهي، خاص طور تي جڏهن ڏکڻ اوڀر ايشيا ۾ ڪميونسٽ آزادي جي تحريڪن (خاص طور تي ويٽنام جنگ ۾) ۽ ٻين هنڌن تي هلائي ويندي آهي.

گوريلا جنگجو هٿيارن ڏانهن متوجه ٿين ٿا جيڪي آساني سان پهچ وارا، ٽيڪنالاجي ۾ گهٽ، ۽ قيمت ۾ گهٽ آهن. جديد گوريلا جي هڪ عام هٿيارن ۾ AK-47، RPGs، ۽ بهتر ڌماڪيدار ڊوائيس شامل هوندا. گوريلا نظرين جو مکيه نقصان معاشي، اثر رسوخ ۽ رسائي جي مسئلن جي ڪري وڌيڪ جديد سامان تائين رسائي جي ناڪامي آهي. انهن کي ننڍي يونٽ جي حڪمت عملي تي ڀروسو ڪرڻو پوندو آهي جنهن ۾ هٽ اينڊ رن شامل آهي. هي صورتحال گهٽ شدت واري جنگ، غير متناسب جنگ، ۽ ماڻهن جي وچ ۾ جنگ جو سبب بڻجي ٿي. گوريلا جنگ جا اصول آهن ٿورو وڙهڻ ۽ پوءِ پوئتي هٽڻ.

### حياتياتي جنگ

حياتياتي جنگ (جنهن کي جراثيم جي جنگ پڻ سڏيو ويندو آهي) ڪنهن به جاندار (بيڪٽيريا، وائرس يا ٻيو بيماري پيدا ڪندڙ جاندار. يا فطرت ۾ موجود زهر) کي جنگ جي هٿيار طور استعمال ڪرڻ آهي. ان جو مقصد دشمن جي جنگجوئن کي نااهل ڪرڻ يا مارڻ آهي. ان کي حياتياتي ايجنٽن جي ملازمت جي طور تي پڻ بيان ڪري سگهجي ٿو ته جيئن انسانن يا جانورن ۾ جاني نقصان پيدا ٿئي ۽ ٻوٽن يا مواد کي نقصان پهچي. يا اهڙي ملازمت جي خلاف دفاع. حياتياتي جنگ ۾ جان بوجھ ڪري جان بوجھ ڪري جان بوجھ ڪري ڇڏڻ شامل آهي يا ته انهن جي قدرتي طور تي پيدا ٿيندڙ شڪل ۾. مثال طور جانورن جا بيمار لاش، يا مخصوص انساني تبديل ٿيل جاندارن جي صورت ۾

### ڪيميائي جنگ

Chemical warfare is warfare (associated military operations) using the toxic properties of chemical substances to incapacitate or kill enemy combatants. Chemical warfare nerve agents are potent anticholinesterase compounds deliberately formulated to induce debilitating effects or death during wartime hostilities. A key need for both community emergency preparedness, and restoration of military installations where agents have been processed and/or stored, is access to concise and timely information on agent characteristics and treatment, as well as health-based exposure guidelines derived in a clear manner by contemporary methods of data analysis.

### Electronic

Electronic warfare refers to mainly non-violent practices used chiefly to support other areas of warfare. The term was originally coined to encompass the interception and decoding of enemy radio communications, and the communications, technologies, and cryptography methods used to counter such interception, as well as jamming, radio stealth, and other related areas. Over the later years of the 20th century and early years of the 21st century, this has expanded to cover a wide range of areas: the use of, detection of, and avoidance of detection by radar and sonar systems, computer hacking, etc.

### Decentralized (fourth generation)

Fourth generation warfare (4GW) is a concept defined by William S. Lind and expanded by Thomas X. Hammes, used to describe the decentralized nature of modern warfare. The simplest definition includes any war in which one of the major participants is not a state but rather a violent ideological network. Fourth Generation wars are characterized by a blurring of the lines between war and politics, combatants and civilians, conflicts and peace, battlefields and safety.

While this term is similar to terrorism and asymmetric warfare, it is much narrower. Classical insurgencies and the Indian Wars are examples of pre-modern wars, not 4GW. Fourth generation warfare usually has the insurgency group or non-state side trying to implement their own government or reestablish an old government over the one currently running the territory. The blurring of lines between state and non-state is further complicated in a democracy by the power of the media.

### Informationised

### Intelligence
**Propaganda**

Propaganda is an ancient form of disinformation concerted with sending a set of messages aimed at influencing the opinions or behavior of large numbers of people. Instead of impartially providing information, propaganda in its most basic sense presents information in order to influence its audience. The most effective propaganda is often completely truthful, but some propaganda presents facts selectively to encourage a particular synthesis, or gives loaded messages in order to produce an emotional rather than rational response to the information presented. The desired result is a change of the cognitive narrative of the subject in the target audience.

**Psychological**

Psychological warfare had its beginnings during the campaigns of Genghis Khan through the allowance of certain civilians of the nations, cities, and villages to flee said place, spreading terror and fear to neighboring principalities. Psychological actions have the primary purpose of influencing the opinions, emotions, attitudes, and behavior of hostile foreign groups in such a way as to support the achievement of national objectives.

**Information**

Made possible by the widespread use of the electronic media during World War II, Information warfare is a kind of warfare where information and attacks on information and its system are used as a tool of warfare. Some examples of this type of warfare are electronic "sniffers" which disrupt international fund-transfer networks as well as the signals of television and radio stations. Jamming such signals can allow participants in the war to use the stations for a misinformation campaign.

### Network-centric

Network-centric warfare is essentially a new military doctrine made possible by the Information Age. Weapons platforms, sensors, and command and control centers are being connected through high-speed communication networks. The doctrine is related to the Revolution in Military Affairs debate.

The overall network which enables this strategy in the United States military is called the Global Information Grid.

### New generation

New generation warfare is a Russian military theory of unconventional warfare based on the Gerasimov doctrine which prioritizes the psychological and people-centered aspects over traditional military concerns, and emphasizes a phased approach of non-military influence such that armed conflict, if it arises, is much less costly in human or economic terms.

### خلائي جنگ

خلائي جنگ هڪ فرضي جنگ آهي جيڪا زمين جي ماحول کان ٻاهر ٿيندي آهي. 2025 تائين، هتي اڃا تائين ڪا به جنگ نه وڙهي وئي آهي. هٿيارن ۾ مداري هٿيار ۽ خلائي هٿيار شامل هوندا. اعليٰ قدر واري ٻاهرين خلائي هدفن ۾ سيٽلائيٽ، فوجي سيٽلائيٽ ۽ هٿيار پليٽ فارم شامل هوندا. خاص طور تي خلا ۾ اڃا تائين ڪو به حقيقي هٿيار موجود ناهي، جيتوڻيڪ زمين کان خلا ۾ ميزائلن کي نشانو بڻايل سيٽلائيٽن جي خلاف ڪاميابي سان آزمايو ويو آهي. هاڻي تائين، هي خالص سائنس فڪشن آهي.

## جديد جنگيون
### فهرست

* جنگين جي فهرست: سال 1800 کان 1899ع تائين
* جنگين جي فهرست: سال 1900 کان 1944ع تائين
* جنگين جي فهرست: سال 1945 کان 1899ع تائين
* جنگين جي فهرست: سال 1800 کان 1989ع تائين
* جنگين جي فهرست: سال 1990 کان 2002ع تائين
* جنگين جي فهرست: سال 2003 کان اڃ تائين
* هلندڙ هٿياربند تڪرارن جي فهرست 
* وچ اوڀر ۾ جديد تڪرارن جي فهرست

### مکيه جديد جنگون

* 1803ع – نيپولين جنگيون 
* 1808ع – اسپيني آمريڪي آزادي جون جنگيون
* 1839ع – آفيم جنگيون
* 1846ع – ميڪسيڪو – آمريڪا جنگ 
* 1853ع – ڪريميائي جنگ 
* 1861ع – آمريڪي گهرو ويڙهه
* 1862 – Dungan Revolt (1862–1877)
* 1864 – Paraguayan War
* 1870 – Franco-Prussian War
* 1877 – Russo-Turkish War
* 1879 – Anglo-Zulu War
* 1879 – War of the Pacific
* 1881 – Mahdist War
* 1898 – Spanish–American War
* 1899 – Second Boer War
* 1899 – Boxer Rebellion
* 1904 – Russo-Japanese War
* 1910 – Mexican Revolution
* 1911 – Italo-Turkish War
* 1912 – Balkan Wars
* 1914 – **[[World War I]]**
* 1917 – Russian Civil War
* 1919 – Turkish War of Independence
* 1927 – Chinese Civil War
* 1932 – Colombia–Peru War
* 1935 – Second Italo-Ethiopian War
* 1936 – Spanish Civil War
* 1937 – Second Sino-Japanese War
* 1939 – **[[World War II]]**
* 1945 – Indonesian National Revolution
* 1946 – Greek Civil War
* 1946 – First Indochina War
* 1948 – Myanmar conflict
* 1948 – 1948 Arab–Israeli War
* 1948 – Malayan Emergency
* 1950 – Korean War
* 1952 – Mau Mau rebellion
* 1953 – Cuban Revolution
* 1955 – First Sudanese Civil War
* 1955 – Vietnam War
* 1956 – Suez Crisis
* 1960 – Congo Crisis
* 1961 – Nicaraguan Revolution
* 1961 – Portuguese Colonial War
* 1962 – Sino-Indian War
* 1964 – Colombian conflict
* 1964 – Rhodesian Bush War
* 1965 – Indo-Pakistani war of 1965
* 1967 – Six-Day War
* 1967 – Nigerian Civil War
* 1971 – Indo-Pakistani war of 1971
* 1973 – Yom Kippur War
* 1974 – Ethiopian Civil War
* 1975 – Angolan Civil War
* 1975 – Lebanese Civil War
* 1977 – Ogaden War
* 1978 – Cambodian-Vietnamese War
* 1979 – Sino-Vietnamese War
* 1979 – Soviet–Afghan War
* 1980 – Iran–Iraq War
* 1982 – Falklands War
* 1983 – Second Sudanese Civil War
* 1983 – Sri Lankan Civil War
* 1986 – Toyota War
* 1988 – First Nagorno-Karabakh War
* 1990 – Gulf War
* 1991 – Somali Civil War
* 1992 – Bosnian War
* 1996 – First Congo War
* 1998 – Second Congo War
* 1998 – Kosovo War
* 1999 – Kargil War
* 2001 – War in Afghanistan
* 2003 – War in Darfur
* 2003 – Iraq War
* 2011 – First Libyan Civil War
* 2011 – Syrian Civil War
* 2012 – War in the Sahel
* 2014 – Iraqi Civil War
* 2014 – War in Donbas
* 2014 – Yemeni Civil War
* 2020 – Second Nagorno-Karabakh War
* 2020 – Tigray War
* 2022 – Russo-Ukrainian war (2022–present)
* 2023 – Sudanese civil war (2023–present)
* 2023 – Gaza war
* 2025 – Iran–Israel war

## حوالا

زمرو:جنگ
زمرو:جديد تاريخ
زمرو:جديد دور جي جنگ