open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
چلاس

thumb|200px|right|
قراقرم ھاء وي جو نقشو
**چلاس** پاڪستان جي انتظامي صوبي گلگت-بلتستان جي ضلعي گلگت جو ھڪ شھر جيڪو درياء سنڌ جي کاٻي ڪپ تي واقع آهي
اھو شھر ريشم واري شاھراھ جو حصو ھيو قراقرم ھاء وي ۽ اين-90 نيشنل ھاء وي ذريعي ترتيبوار  پشاور ۽ اسلام آباد سان ڏکڻ اولھ ۾ ۽ ھزارہ ڊويزن ۽ مالاڪنڊ ڊويزن سان  ڳنڍيل آهي. اتر ۾ ھي شھر چين جي ژينجيانگ صوبي جي شھرن تاشڪرغان ۽ ڪشغر سان گلگت ۽ ھنزہ واري علي آباد شھرن ذريعي خنجراب واري لڪ جي رستي ڳنڍيل آهي.ھتان جي موسم اونھاري ۾ گرم ۽ خشڪ، ۽ سياري ۾ ٿڌي ۽ خشڪ ھوندي آھي.

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا شهر
زمرو:سلڪ روڊ سان گڏ آباد هنڌ
موسي خيل بازار

**موسیٰ خيل بازار** پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي ضلعي موسیٰ خيل جو ھڪ شھر ۽ ضلعي جو صدر مقام آهي.ان جي جاگرافيائي بيهڪ اتر ۾ 30°52' ۽ اوڀر ۾  69°49' ڊگرين جي وچ ۾ 1341 ميٽرن جي الٽيٽيوڊ تي آهي. 
برٽش انڊيا جي دؤر ۾ ھي شھر لورالائي ضلعي جي  موسیٰ خيل تحصيل جو صدر مقام ھيو.
 ھن شھر ۾ گيرشين ۽ بوزدار قبيلن جا ماڻهو ڪثرت ۾ رھن ٿا.

## حوالا

زمرو:موسي خيل ضلعو
قلعہ سيف الله

**قلعہ سيف الله**  پاڪستان جي صوبي بلوچستان جو ھڪ شھر ۽ ساڳي نالي سان ھڪ شھر جو صدر مقام آهي. ھي شھر  ننڍڙن مٽيءَ جي ڪچن  گھرن تي مشتمل آهي. شھر جي بيھڪ 2768 فٽن جي الٽيٽيوڊ تي آهي. ھتان جي موسم سياري ۾ سخت ٿڌي ۽ اونھاري ۾ سخت گرم ھوندي آھي. ھتي جي زمين ۾ ڏاڍي زرخيزي آهي ۽ ميوا جام ٿين ٿا جن ۾ صوف ۽ زردالو عام آھن. ڀاڄين ۾ ٽماٽو، مرچ ۽ گجر ڪثرت سان ٿينديون آهن. ھي شھر چوپائي مال جي پيدوار جو پڻ مرڪز آهي.

## تاريخ

ڪاڪڙ سنزرخيل قبيلي جي ھڪ پاڙي ميردادزئي (خدادادزئي) جي ھڪ سردار سيف الله ھتي ھڪ قلعو تعمير ڪرايو ھو جنھن ڪري ھن شھر جو اھو نالو پئجي ويو. چوڻ ۾ اچي ٿو تہ سيف الله ھڪ مشھور مذھبي عالم زرھ نڪا (فيض الله آخونزادہ) جو پڙ پوٽو ھيو. برٽش انڊيا ژوب ڊويزن کي فتح ڪرڻ لاءِ بارت خيل لشڪر موڪليو ھيو. جنگ دؤران 7 جولائي 1884 ۾   شاھجھان جوگيزئي جي استعمال ۾ سيف الله وارو قلعو ڊھي پيو. جنگ ۾ ڪافي جاني نقصان ٿيو.
سڀ سردار برٽش فوج آڏو پيش ٿيا۽ سمجھوتو ڪيائون باقي شاھجھان جوگيزئي افغانستان ڀڄي ويو جتان پنھنجون باغيانہ سرگرميون جاري رکيون 

## حوالا

زمرو:بلوچستان ۾ ڪوٽ
ڪراچي چيني سفارتخاني مٿان حملو، 2018ع

ڪراچي ۾ موجود چيني سفارتخاني تي 23 نومبر 2018ع تي صبح جو 9:30 جو ٽن حملي آوارن فائرنگ ڪري ڏني. حملي آورن سميت 7 ماڻھو اجل جو شڪار ٿيا جڏھن تھ سفارتي عملي محفوظ رھيو. 

## حملو
ڪراچي جي علائقي ڪلفٽن ۾ موجود چيني سفارتخاني تي 23 نومبر 2018ع تي صبح جو 9:30 جو ٽن حملي آوارن فائرنگ ڪري ڏني. حملي کان پوءِ عمارت مان دونھي کي اٿندي ڏٺو ويو. حملي آورن سب کان اڳ چيڪ پوسٽ تي حملو ڪيو، جنھن کان پوءِ دستي بم اڇليا ويا. حملي ۾ ٻھ پوليس اھلڪار، بھ شھري  جيڪي ويزا جي معلومات لاءِ اتي موجود ھئا ۽ ٽي حملو آور مارجي ويا. حملي جي زميداري بلوچ علحدگي پسند تنظيم بلوچستان لبريشن آرمي قبول ڪئي. سنڌ رينجرس جي ترجمان 12:15 مجھند جو اعلان ڪيو تھ سفارتخاني ۾ سرچ آپريشن مڪمل ڪيو ويو آھي.

سنڌ پوليس جي اي ايس پي سهائي عزيز ٽالپر ٻه ڪلاڪ جنگ جي کي سنڀاليو ۽ پنهنجي ساٿي جي اڳواڻي ڪئي، هوءَ چيني قونصل خاني جي حفاظت  ڪندي رهي ۽ سڀني ٽنهين حملي آورن کي ماري ڇڏيائين. 

## رد عمل
* : پاڪستان جي وزيراعظم عمران خان پاران واقعي کي سي پيڪ کي ناڪام بنائڻ جي سازش قرار ڏنو ويو.
* : ھندوستان جي وزير خارجھ ھڪ بيان ۾ حملي جي مذمت ڪندي ملوث جوابدران کي ڪٽھري ۾ آڻڻ جي گهر ڪئي.
* : چائينا پاران سندن سفارتخاني تي حملي جي مذمت ڪندي، پاڪستان کان گهر ڪئي وئي تھ اھي چيني شھرين جي تحفظ کي يقيني بڻائين.
* : پاڪستان ۾ جرمن ڪونسليٽ جنرل مائيڪل ڪوبلر پڻ حملي جي مذمت ڪئي.

## حوالا

زمرو:چين–پاڪستان تعلقات
زمرو:ڪراچي ۾ دهشتگردي واقعا
زمرو:ڪراچي ۾ ايڪيهين صدي
زمرو:2018 ۾ پاڪستان ۾ قتل
ميگنولئيڊس

**ميگنولئيڊس ** گلن واري ٻوٽن جي ھڪ گروھ جو نالو آهي. ھن گروھ يا گروپ ۾ 9000 جنسون اچي وڃن ٿيون.
جن ۾ ميگنوليا، جائفل، بي لئوريل، دالچيني،ايووڪاڊو، ڪارا مرچ، ٽيولپ وڻ ۽ ٻيا شامل آهن.

## درجا بندي

ميگنولئيڊس جو علم نباتات ۾ نالو ميگنوليئڊيئي آھي.ھن گروھ ۾ ميگنوليئيشياء خاندان لازمي طور تي شامل آهي. 
عام نالو ميگنولئيڊس جو استعمال ڪن محققن ميگنوليئيشياء لفظ جي اردگرد وارن مونجھارن جي ڪري ڪيو. ھن گروھ جي فائلوڪوڊ ۾ نئين سر تشريح ڪئي وئي آهي چيس ۽ رويل جو مشورو آھي ته ميگنوليئيڊاء جو نالو گلن وارن ٻوٽن جي سمورن گروھن لاء رکيو وڃي ۽ ميگنوليئناء نالو صرف چئن گروھن کي ڏنو وڃي

## حوالا

زمرو:نباتيات
ڊيٽا ڪيبل

**ڊيٽا ڪيبل** ھڪ ذريعو آھي جنھن سان ھڪ موڪليندڙ (ٽرانسميٽر) کان ھڪ حاصل ڪندڙ (رسِيور) ڏانھن بَيس-بينڊ ٽرانسميشن (بائنري 1، 0) ٿيندي آھي.

مثال آھن:
*نيٽورڪنگ ميڊيا (ذريعا)
**اٿرنيٽ ڪيبلون (ڪيٽ5، ڪيٽ5اِي، ڪيٽ6، ڪيٽ6اَي)
**ٽوڪن رِنگ (دائرو) ڪيبلون (ڪيٽ4)
**ڪوايڪسيل ڪيبل ڪڏھن ڪڏھن بَيس-بينڊ ڊجيٽل ڪيبل طور استعمال ٿيندي آھي، جھڙوڪ ھنن ۾: سِيريل ڊجيٽل انٽرفيرنس، ٿِڪ-نيٽ ۽ ٿِن-نيٽ.
**آپٽيڪل فائبر ڪيبل؛ ڏسو فايبر-آپٽڪ ڪميونيڪيشن
** سِيريل ڪيبل
*ٽيليڪميونيڪيشنس ڪيبل (ڪيٽ2 يا ٽيليفون ڪورڊ)
*ميڊيا ڊوائسون
**يو.ايس.بي ڪيبل

زمرو:ڪمپيوٽر نيٽورڪنگ
گلشن اقبال ٽاؤن، ڪراچي

**گلشن ٽائون** (اردو: گلشن ٹاؤن) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي شهر ڪراچي جي اتر اوڀر واري ضلعي گلشن جو هڪ ٽائون آهي. هي ٽائون سال 2001ع ۾ لوڪل گورنمينٽ آرڊيننس 2001ع جي حصي طور قائم ڪيو ويو ۽ ان کي 11 يونين ڪائونسلن ۾ ورهايو ويو. سال 2011ع ۾ ٽائون سسٽم ختم ڪيو ويو ۽ گلشن ٽائون کي سال 2015ع ۾ ڪراچي اوڀر ضلعي جي هڪ سب ڊويزن جي طور تي ٻيهر منظم ڪيو ويو. سال 2022ع جي شروعات ۾ ڪراچي جا ٽائون بحال ڪيا ويا. هاڻي اهو 8 يونين ڪميٽين ۾ ورهايل آهي. سال 2023ع جي پاڪستاني آدمشماري موجب، گلشن ٽائون جي آبادي 973,314 آهي.

ان جي اتر ۾ گڏاپ ٽائون، اوڀر ۾ فيصل ٽائون ۽ ملير ڪينٽ، ڏکڻ-اولھه ۾ جمشيد ٽائون ۽ اولھه ۾ گلبرگ ٽائون ۽ لياقت آباد ٽائون آهن.

## حوالا

زمرو:گلشن ضلعو
زمرو:ڪراچي جا ٽائون
يو.ايس.بي

thumb|يو.ايس.بي-اَي 3.1 جَن 1 (3.0) پورٽس
**يو.ايس.بي** (**يونيورسل سيريل بس**جو مخفف) ھڪ صنعتي معيار (اسٽينڊرڊ) آھي جيڪو ذاتي ڪمپيوٽرن ۽ انھن سان ڳنڍيون ويندڙ (پيريفيرل) ڊوائسن جي وچ ۾ ڪنيڪشن، ڪميونيڪيشن ۽ پاور سپلاءِ جي لاءِ ڪيبلن، ڪنيڪٽرس ۽ پرٽوڪولَ جون خصوصيتون (اسپيسيفيڪيشنس) قائم ڪندو آھي.

يو.ايس.بي خصوصيتن (اسپيسيفيڪيشنس) جون ٽي پيڙھيون (جنريشنس) ٿي چڪيون آھن:
* يو.ايس.بي 1.''x''
* يو.ايس.بي 2.0 ڪيترين ئي جدتن (اپڊيٽس) ۽ واڌارن ساڻ
* يو.ايس.بي 3.''x''

1996ع ۾ جاري ٿي، يو.ايس.بي معيار (اسٽينڊرڊ) ھن وقت يو.ايس.بي امپليمينٽرس فورم (يو.ايس.بي اف) پاران سنڀاليو وڃي ٿو.

## حوالا

يو.ايس.بي
زمرو:ڪمپيوٽر ڪنيڪٽرز
جھنگلي مينھن

**جھنگلي مينھن/بائسن** جھنگلي مينھن ميمل (ٿڻن وارو يا کير ڌارائيندڙ جانور جو نسل) آهي.اهو ھڪ وڏو برابر پيرن وارو ڪردار نسل جو جانور جنھن کي سنڌيءَ ۾ ڪونھٽ سان بج وارو سان پڻ چوندا آهن.ھن نسل جون انفوباڪس ۾ ڏيکاريل ست  جنسون نابود ٿي چڪيون آھن باقي ٻہ بچيون آھن جن ۾ آمريڪي بائسن ۽ يورپي بائسن شامل آهن. بائسن کي يونائيٽيڊ اسٽيٽس ۽ ڪيناڊا ۾ مينھن سڏيو ويندو آهي, درحقيقت جي جانور
مينھن جو پري جو مائٽ آھي. اتر آمريڪا ۾ بائسن جا ٻہ قسم آهن ھڪ: بائسن ۽ ٻيو: جھنگلي بائسن جنھن کي ڪئناڊا ۾ جھنگلي مينھن سڏين ٿا . يورپي بائسن جنھن کي يورپي جھنگلي سان چوندا آهن ڪوھ قاف واري علائقي ۾ ملندو آھي ۽ ھاڻي جھڻگلي ڪانہ رھيو آھي جو جھنگ ۾ نابود ٿي ويو آهي. بائسن نالي جانور ھاڻي چوپائي مال وانگر پاليا ويندا آهن 
 
thumb| اڄ کان 17000 ق م کان 9000 ق م تائين موجود بائسن جو ھڪ قسم:ميگڊالينيئن بائسن  ھڪ پٿر جي پليٽ تي اڪريل

آمريڪي بائسن ۽ يورپي بائسن آمريڪا ۽ يورپ جا وڏي ۾ وڏا جانور آھن جيڪي نابود ٿيڻ کان بچي ويا آهن.

## حوالا
آفريڪي مينھن

**آفريڪي مينھن** يا ڪيپ بفيلو يا سائنسيرس ڪئفر  ھڪ وڏو آفريڪي چوپايو مال آھي. 
ڪثرت سان ڏکڻ ۽ اوڀر آفريڪا ۾ ملي ٿو. سڱ ھن جانور جي وڏي ٿي وڃڻ جي نشاني آھن.ھن مينھن جو شمار خطرناڪ جاندارن ۾ ٿئي ٿو . ھر سال ھنن جي ٽڪرن سان 200 ماڻھو شڪار ٿين ٿا. ھي گھريلو مينھن جو اباڻو نسل ناھن پر انھن سان پري جي مائٽي ۾ آھن. آفريڪي مينھون چوپائي مال ۾ شمار ٿيڻ باوجود گھريلو ناھن ڇوتہ عادتن جي لحاظ کان اھي انسانن لاءِ  خطرناڪ آھن 

thumb|آفريڪي مينھن جا عام مڃيل قسم

## تفصيل

thumb|آفريڪي مينھن جي کوپڙي

ھي ھڪ روبدار جانور آھي. ان جي ڪلھن جي اوچائي 1 کان 1.7 ميٽر ھوندي آھي ۽ ھن جي مٿي ۽ جسم جي ڊيگھ 1.7 کان 3.4 ميٽر آھي.ھن جو پڇ 70 کان 110 سينٽي ميٽر ڊگھو هوندو آهي. ان جو وزن 500 کان 1000 ڪلوگرام تائين ٿئي ٿو ۽ نر مادي کان وڌيڪَ وزني ھوندو آھي. 

## حوالا

زمرو:آئي يو سي اين خطري طرف ويندڙ جنسن جي ڳاڙهي فهرست
منڊي بهاءُالدين

[thumb|([جھلم، گجرات، سرگوڌا، حافظ آباد ۽ گوجرانوالا ضلعن جي وچ ۾ واقع منڊي بهاء الدين ضلعو)|250px]]

**منڊي بھاؤل الدين**  پاڪستان جي صوبي پنجاب جو ھڪ شھر ۽ ساڳي نالي سان ھڪ ضلعي جو صدر مقام آهي. شھر سمنڊ جي سطح کان 220 ميٽر بلند آھي ۽ سينٽرل پنجاب ۾ درياء جھلم (12 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي) ۽ درياء چناب(39 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي) جي وچ ۾ واقع آهي.

## حوالا

زمرو:پنجاب جا شهر (پاڪستان)
زمرو:پنجاب (پاڪستان) جا آباد مقام
تنزيلا قمبراڻي

**تنزيلا قمبراڻي** (تنزيلا ام حبيبا قمبراڻي)، سنڌ اسيمبليءَ ۾ چونڊجي آيل سنڌ جي شيدي برادريءَ جي پهرئين عورت آهي جنهن کي اسيمبليءَ ۾ رڪنيت ملي آهي.تنزيلا قمبراڻيءَ کي پاڪستان پيپلز پارٽِيءَ عورتن لاءِ مخصوص سيٽن تي نامزد ڪيو هيو جنهن کانپوءِ هيءَ سنڌ اسيمبليءَ جي رڪن ايم پي اي چونڊجي آئي. 39 سالن جي تنزيلا شيديءَ جو تعلق ضلعي بدين جي شهر ماتلي سان آهي.هن سنڌ يونيورسٽي ڄامشورو مان ايم ايس سي جي ڊگري ماڻي آهي.

## حوالا

زمرو:1979ع جون پيدائشون
زمرو:بدين ضلعو کان ماڻهو
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:شيدي ماڻهو
زمرو:جيوت ماڻهو
زمرو:بدين ضلعي جا ماڻهو
پاڪستان سپر ليگ 2019ع

**پاڪستان سپر ليگ 2019ء** (مشهور **پي ايس ايل 4**; ان جو اشتهاري نالو ايڇ بي ايل پي ايس ايل 2019ء آهي بوجہ اشتهار) هي پاڪستان سپر ليگ جو چوٿون دور آهي، هي ٽوئنٽي/20 ڪرڪيٽ فرنچائز 2015ء ۾ پاڪستان ڪرڪيٽ بورڊ قائم ڪئي۔ ان ۾ ڪل 6 ٽيمون حصو وٺي رهيون آهن۔ 15 سيپٽمبر 2018ء تي پاڪستان ڪرڪيٽ بورڊ هڪ بيٺڪ (گڏجاڻي) ڪئي، جنهن ۾ **پاڪستان سپر ليگ 2019ء** بابت ڪجهه فيصلا ڪيا ويا ۽ طئي ٿيو ته هن 14 فيبروري 2019ء کان 17 مارچ 2019ء جي وڄ ۾ کيڏيو ويندو۔ ان جون آخري 8 ميچ پاڪستان ۾ ۽ فائنل ميچ ڪراچی ۾ ٿيندو۔ جڏهن ته باقي ميچ اڳئين سالن وانگر گڏيل عرب امارات ۾ ئي کيڏيون وينديون۔ 

## ٽيمون ۽ شريڪ رانديگر
پي ايس ايل 2019ء ۾ 6 ٽيمون شرڪت ڪري رهيون آهن۔ رانديگرن جو اعلان هوڪي ذريعي ٿيندو۔

## نمونو (فارميٽ)
6 ٽيمون گروپ مرحلن ۾ 10 ميچ کيڏنديون۔ هر کٽيندڙ تي 2 پوائنٽ، هارجي وڃڻ تي ڪجهه نه ۽ ڪوئي نتيجو نه پر 1 پوائنٽ ڏنو ويندو۔ گروپ مرحلن جي پهرئين 4 درجي جون ٽيمون پلي آفز جي لاءِ ڪواليفاءِ ڪنديون۔

## پوائنٽس ٽيببل

## حوالا

## خارجي ڳنڍڻا
* 

پاڪستان سپر ليگ 2019ع
زمرو:پاڪستان سپر ليگ
زمرو:پاڪستان ۾ پيشہ وراڻي راندين جون ليگون
زمرو:پاڪستان ۾ ڪرڪيٽ ليگون
زمرو:پاڪستان ۾ ڪرڪيٽ ليگيون
زمرو:پاڪستاني ڪرڪيٽ ۾ 2019ع
سبي ڊويزن

**سبي ڊويزن** (اردو: سبی ڈویژن؛ پشتو: سبي څانګه؛ بلوچي: سبی ولایت**)**  پاڪستان جي صوبي بلوچستان جو ھڪ ڊويزن آھي، جنھن جو صدر مقام سبي شھر آھي. هي ڊويزن سال 1974ع قائم ڪيو ويو هو. ھن ڊويزن ۾ سبي، ڪوھلو، ھرنائي، ڊيرا بگٽي ۽ زيارت شامل آهن.

## ضلعن جي فهرست
* سبي ضلعو (1903ع)
* ڪوھلو ضلعو (1974ع)
* ھرنائي ضلعو
* ڊيره بگٽي ضلعو (1983ع)
* زيارت ضلعو زيارت 
* لھڙي ضلعو (2013ع قائم ٿيو ۽ 2018ع ختم ڪيو ويو).

## تعلقن جي فهرست

## حوالا

زمرو:بلوچستان، پاڪستان
زمرو:بلوچستان جا ڊویزن
زمرو:پاڪستان جا ڊویزن
مڪراڻ ڊويزن

**مڪران ڊويزن** (بلوچي: مکران ڈویژن) پاڪستان جي صوبي بلوچستان جو ھڪ ڊويزن آھي. اهو پاڪستان ۽ ايران جي وچ ۾ ورهايل وڏي مڪران علائقي جو اوڀر وارو حصو آهي، جيڪو بلوچستان جي ڏاکڻي حصي ۾ خليج عمان جي ساحل سان گڏ واقع آهي. ڊويزن جو صدر مقام تربت شھر آھي. ھن ڊويزن ۾ ٽي ضلعا؛ گوادر، ڪيچ ۽ پنجگور آھن. پاڪستان جي سال 2023ع جي آدمشماري مطابق، مڪران ڊويزن جي آبادي 18,75,872 آهي.

## تاريخ
## ضلعن جي فھرست

## تعلقن جي فهرست

## آباديات

The population mainly consists of Siddis, Meds, and other tribes of aboriginal descent such as the Darzadis, Koras (seaman), with a significant population of Arabs.

## حوالا

زمرو:بلوچستان، پاڪستان
زمرو:بلوچستان جا ڊویزن
زمرو:پاڪستان جا ڊویزن
قلات ڊويزن

**قلات ڊويزن** (اردو، بلوچي: قلات ڊويژن) پاڪستان جي صوبي بلوچستان جو ھڪ ڊويزن آھي.  ان جو صدر مقام خضدار شھر آهي. اهو 14 آڪٽوبر 1955ع تي قائم ڪيو ويو. سال 2023ع جي پاڪستاني مردم شماري مطابق قلات ڊويزن جي آبادي 27,19,964 آهي. 

هن ڊويزن ۾ ڇھہ ضلعا قلات، آواران، خضدار، لسٻيلو، مستونگ ۽ شھيد سڪندر آباد آهن. ھن ڊويزن جي جاگرافيائي بيهڪ ڊگھائي ڦاڪ "00'30°27 اتر ۽ ويڪرائي ڦاڪ  "00'00°66 اوڀر تي آهي. 

ھتان جو وقت PST
(UTC/GMT+5) آھي. سال 2017ع جي آدمشماري ۾ ھن ڊويزن جي آبادي لڳ ڀڳ 25,00,000 لک ھئي. سال 1998ع جي آدمشماري کان پوءِ سال 2017ع تائين ھن ڊويزن جي آبادي ۾ لاٿ آئي آھي. لاٿ جي شرح 1.6 سيڪڙو کان 2.4 سيڪڙو تائين آھي.

## تاريخ
## ضلعا

## تعلقا
}

## حوالا
زمرو:بلوچستان
زمرو:قلات ڊويزن
زمرو:بلوچستان جا ڊویزن
زمرو:پاڪستان جون ڊويزنون
ڪوٽ مومن

**ڪوٽ مومن**  پاڪستان جي صوبي پنجاب جي ضلعي سرگوڌا جو شھر ۽ ساڳي نالي سان ھڪ تعلقو آهي، جن جو هي صدر مقام آهي. شھر سرگوڌا کان 40 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي واقع آهي. ھن شھر کي 21 جون، 2003ع ۾ تعلقي جو درجو ڏنو ويو. ھي شھر ڪينو ۽ مالٽن جي پيداوار ڪري مشهور آهي. ھتان جي آبادي ۾ مختلف ذاتيون شامل آهن جن ۾ ھرال، جنجوعا، گورایا، ميلا، آرائين، گوندل، رانجھا، لڪ، سنڌو ۽ شيخ اچي وڃن ٿا.

## مردم نگاري

ھن شھر جي آبادي سال 2012ع ۾ 70,000 ھئي.جن ۾ لڳ ڀڳ سموري آبادي مسلمان آهي رڳو ٿورڙا عيسائي اتي رھن پيا. موٽروي ايم- 2 ذريعي ھي شھر لاھور ۽ اسلام آباد سان ڳنڍيل آهي.

## پڻ ڏسو
* :باب:پنجاب
* پنجاب، پاڪستان جي تعلقن جي فهرست
## حوالا

زمرو:پنجاب جا تعلقا
زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
زمرو:پنجاب جا شهر (پاڪستان)
نصيرآباد ڊويزن

**نصيرآباد ڊويزن** (Nasirabad Division) پاڪستان جي صوبي بلوچستان جو ھڪ ڊويزن آھي. هن جو ڊويزنل هيڊ ڪوارٽر ڊيرا مراد جمالي آهي. ھن ڊويزن ۾ پنج ضلعا آهن جن ۾ ڪڇي، نصيرآباد، جعفرآباد، جھل مگسي ۽ صحبتپور شامل آهن. هي بلوچستان جو واحد آبپاشي وارو ۽ زرعي پيداوار وارو ڊويزن آهي. ڊويزن بلوچستان کي صوبي سنڌ سان ڳنڍي ٿو. 1987ع ۾ سبي ڊويزن کي ورهائي نصيرآباد ڊويزن ٺاهيو ويو. پاڪستان جي 2023 جي مردم شماري مطابق نصيرآباد ڊويزن جي آبادي 20,44,021 آهي.        

## ضلعن جي فھرست

## تعلقن جي فهرست

## پڻ ڏسو

## حوالا
 
زمرو:بلوچستان، پاڪستان
زمرو:بلوچستان جا ڊویزن
زمرو:پاڪستان جا ڊویزن
ڪوئيٽا ڊويزن

**ڪوئيٽا ڊويزن** (پشتو: کوټه څانګه‎؛ بلوچي: کویٹه ولایت‎) پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي ھڪ ڊويزن جنھن جو صدر مقام ڪوئيٽا شھر آھي. ھن ڊويزن ۾ پنج ضلعا آهن جن جا نالا ڪوئيٽا، چاغي، قلعو عبدالله، نوشڪي ۽ پشين آهن. سال 2000ع ۾ پرويز مشرف جي ڏنل نئين نظام ۾ ھن ڊويزن جو ملڪ جي سمورين ڊويزنن سميت خاتمو آندو ويو پر سال 2008ع ۾ کيس بحال ڪيو ويو.

سال 2015ع ۾، بلوچستان اسيمبلي متفقه طور تي هڪ قرارداد منظور ڪئي جنهن ۾ صوبائي حڪومت کان مطالبو ڪيو ويو ته هڪ نئون رخشان ڊويزن قائم ڪيو وڃي جنهن ۾ نوشڪي، چاغي، خاران ۽ واشڪ ضلعا شامل ڪيا وڃن جيڪا  ڪوئيٽا ۽ قلات ڊويزن جا حصا آهن.

## تاريخ
## ضلعن جي فھرست

# ڪوئيٽا ضلعو
# چمن ضلعو
# پشين ضلعو
# قلعو عبدالله ضلعو

## تعلقن جي فهرست

# پشين تعلقو
# دوبندي تعلقو
# برشور تعلقو
# حرمزئي تعلقو
# بوستان تعلقو
# گلستان تعلقو
# چمن تعلقو
# ڪاريزات تعلقو
# خانوزئي تعلقو
# قلعو عبدالله تعلقو
# سرانان تعلقو
# چمن صدر تعلقو
# چلتن تعلقو
# زرغون تعلقو
# پنجپائي تعلقو
# ڪوئيٽا صدر تعلقو
# ڪچلاڪ تعلقو
# سرياب تعلقو

## حوالا

زمرو:بلوچستان، پاڪستان
زمرو:بلوچستان جا ڊویزن
زمرو:پاڪستان جا ڊویزن
زوب ڊويزن

**زوب ڊويزن** (اردو: ژوب ڈویژن؛ پشتو: ږوب څانګه‎) پاڪستان جي صوبي بلوچستان جو ڊويزن آھي جنھن جو هيڊ ڪوارٽر ژوب شھر آھي.  سال 2023ع جي آدمشماري جي مطابق ڊويزن جي آبادي 927,579 آهي.  ھن ڊويزن جا ٽيھ ضلعا زوب، قلعو سيف الله ۽ شيراني آهن.

ڪوئيٽا ڊويزن مان ورهايل، اهو سال 1988ع ۾ ٺهيو. اهو سال 2000ع ۽ 2008ع جي وچ ۾ پرويز مشرف جي فوجي حڪومت دوران ختم ٿي ويو، پر بعد ۾ بحال ٿيو جڏهن سندس حڪومت ختم ٿي وئي. ھن ڊويزن ۾ ڇھہ ضلعا آهن جن ۾ زوب، موسی خيل، بارکان، قلعو سيف الله، شيراني ۽ دڪي شامل آهن. لورالائي ڊويزن، جیڪا بارکان، لورالائی،  موسی خيل ء دڪي ضلعن تی مشتمل آھی، زوب ڊويزن سان ورهايو ویو. 

## ضلعا

## تعلقا

## حوالا

زمرو:بلوچستان، پاڪستان
زمرو:بلوچستان جا ڊویزن
زمرو:پاڪستان جا ڊویزن
ڪولٽ بنٽ لائين اسپيشل ريوالور

**ڪولٽ بنٽ لائين اسپيشل** ڪولٽ سنگل ايڪشن ريوالور آھي جيڪو فوجي استعمال  وارو ھٿيار ھو جيڪو اسٽورٽ اين. ليڪ  تيار ڪيو ھو جنھن جي نالي ھڪ ڦٽ ڊگھي ھئي. اھو سيڪنڊ جنريشن ريوالور طور 1956 بعد مارڪيٽ ۾ آندو ويو ۽ ان جي نالي يا نري 10 کان 16 انچن تائين ڊگھي ٺاھي وئي. .

## حوالا
ايم 203 گرنيڊ لانچر

thumb|ھن ھٿيار جي استعمال لاءِ ڏسو وڊيو ڪلپ
**ايم-203** سنگل شاٽ 40 ملي ميٽر ڪليبر جو ھڪ لانچر آھي جيڪو رائيفل جي نالي جي ھيٺان لڳايو ويندو آھي. ان جو نمونو اھڙو ھوندو آھي جو رائيفل ۾ نصب ٿي ويندو آهي. ان ۾ ايم-78 گرنيڊ لانچر ۾ استعمال ٿيندڙ ساڳيا گرنيڊ (گولا) استعمال ٿيندا آهن. ھن ھٿيار ۾ ھاء لو سسٽم ھجڻ ڪري فائر ڪرڻ وقت پوئتي معمولي جھٽڪو لڳائيندو آهي. اصل ۾ ھي لانچر آمريڪي رائيفل ايم -16 ۽ ايم -4 ڪاربائين ۽  انھن جي مختلف نمونن جي لاء ٺاھيو ويو ھو. ھي لانچر سي -7 ۾ بہ نصب ٿي سگھندو آھي جيڪو M-16 رائيفل جو ڪيناڊائي نمونو آهي.

## حوالا
=
آرڪٽڪ وارفيئر رائيفلون

**آرڪٽڪ وارفيئر رائيفل **  ھٿيارن جي مشھور برطانوي ڪمپني ائڪيوريسي انٽرنيشنل جي گھوڙي واري سنائيپر رائيفل جو نالو آهي جيڪا 1980 جي ڏھاڪي ۾ متعارف ٿيڻ بعد فوج ، پوليس ۽ عام شھرين ۾ ھڪ مقبول رائيفل آهي آھي. ھنن رائفلن ۾  عام طور تي  جرمني جي ڪمپني ھمت اينڊ بينڊر جي ٺاھيلپي ايم II واري  مقرر يا منظرن کي ويجھو ڪندڙ  دوربينيي لڳندي آهي. 

## حوالا
آرڪٽڪ وارفيئر ميگنم رائيفل

**آرڪٽڪ وارفيئر ميگنم رائيفل** برطانيا جي ھٿيارن واري ڪمپني ائڪيوريسي انٽرنيشنل جي گھوڙي واري سنائپر رائيفل جيڪا ميگنم رائيفلن جي گولي ھلائڻ لاء ٺاھي وئي. ھن جي ڊزائين کي عملي شڪل ڏني 9 سيپٽمبر 2012 تي ٺاھي جاري ڪيو ويو ۽ ڪمپني پڌرائي ڪئي تہ  لئپوئا ميگنم .338 آرڪٽڪ وارفيئر رائيفل  جي جاء تي نئين 
سنائپر رائيفل طور شروع ڪئي وئي آهي.
## حوالا
عشتروت

thumb|عشتروت ھڪ رٿ ۾ سوار
**عشتروت** يا **[[عستارات]]** (Astarte) ھڪ يوناني ديوي ھئي جنھن جي پوجا اوڀر روم سمنڊ جي پاسي ڪئي ويندي ھئي.
زمرو:جنگ جون ديويون
زمرو:زرخيز ھلال
زمرو:مغربي سامي ديويون
ھني بيجر رائيفل

**ھني بيجر رائيفل** ايڊوانسڊ آرمامينٽ ڪارپوريشن جي شاخ ريمنگٽن آئوٽ ڊور ڪمپني جو ٺاھيل ھڪ ذاتي حفاظت لاءِ ھٿيار آھي، جيڪو اي آر-15 وانگر ٺاھيل آھي. ھن ھٿيار جو نالو ھڪ جانور ماکي واري بيجر جي نالي تي رکيو ويو. ھي رائيفل ايم پي-5 رائيفل جي ڊزائين وانگر ٺاھي وئي.

## تاريخ

### مٽاسٽا
2013ع ۾، اي اي سي پنھنجون ڪوششون سائلنسرن (دٻا ڪندڙن) جي تياريءَ تي وڌيڪ مرڪوز ڪرڻ شروع ڪيون. ريمنگٽن آئوٽ ڊور ڪمپني ۾ ايڪسيسريز ۽ سائلنسرن جي ڊائريڪٽر جيف اسٽل موجب: "اسان فيصلو ڪيو ته اسين رائيفل ٺاهڻ واري ڪاروبار مان نڪري رهيا آهيون"، ۽ "اسين پنھنجون سڀئي ڪوششون سائلنسرن ۽ لاڳاپيل ايڪسيسريز تي مرڪوز ڪنداسين". 2017ع ۾، ڪيون برٽنگھم " ق، ايل ايل سي " نالي ھڪ نئين ڪمپني قائم ڪئي. سائلنسرن ۽ پنھنجي ڊزائين جي بولٽ-ايڪشن رائيفل سان گڏ، ق (Q) ھني بيجر جو بھتر ڪيل نسخو پڻ تيار ڪيو ۽ مارڪيٽ ۾ متعارف ڪرايو.

### روڪ ۽ باز رهو نوٽيس
6 آڪٽوبر 2020ع تي، اي ٽي ايف ق (Q) ڏانھن ھڪ روڪ ۽ باز رهو خط موڪليو، جنھن ۾ دعويٰ ڪئي وئي ته ھني بيجر پستول حقيقت ۾ ھڪ مختصر نالي واري رائيفل آھي. ق (Q) ھن دعويٰ جي مزاحمت ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي، پر پوءِ به ھٿيار جي پيداوار روڪي ڇڏي، ۽ 14 آڪٽوبر تي ھڪ سرڪاري بيان ۾ ان جي تصديق ڪئي. 15 آڪٽوبر تي، اي ٽي ايف پنھنجي روڪ ۽ باز رهو ڪارروائي کي 60 ڏينهن لاءِ معطل ڪيو، پر ق (Q) فيصلو ڪيو ته اي ٽي ايف جي حتمي ۽ واضح فيصلي کان اڳ ھني بيجر جي پيداوار ٻيهر شروع نه ڪئي وڃي، ڇاڪاڻ ته سندن خيال موجب "اي ٽي ايف ڪنھن به وقت بنا سبب معطلي واپس وٺي سگھي ٿي".

## ڊيزائن

ھن رائيفل ۽ ان ۾ استعمال ٿيندڙ گولي (ڪارٽريج) ٻنھي کي آمريڪي خاص فوجي آپريشن يونٽن سان ويجھي سھڪار سان تيار ڪيو ويو، جيئن ايڇ ڪي ايم پي 5 ۽ ان جھڙن ويجهي جڳهه ۾ جنگ وارن ھٿيار نظامن جو مناسب ۽ مؤثر متبادل تيار ڪري سگھجي. ھي رائيفل فوجي استعمال لاءِ خاص طور تي سھڻي نموني ٺاھي وئي آھي، جتي ايم 16 عام طور جاري ڪيا ويندا آھن ۽ وڏي پيماني تي استعمال ٿيندا آھن، ڇو ته فائر ڪنٽرول، ھٿيار ھلائڻ جو طريقو، ۽ ميگزينن ۾ گھڻيون مماثلتون موجود آھن. ھي ھٿيار سائلنسر سان ليس آھي، ۽ ڳري سب سونڪ .300 بليڪ آئوٽ گولين جي استعمال سان ان کي وڌيڪ خاموش بڻائي سگھجي ٿو.
اي اي سي (AAC) جو باني، ڪيون برٽنگھم، اھو چاھيو ٿي ته ھڪ اھڙو ھٿيار تيار ڪيو وڃي جنھن ۾ اي آر–15 جيان آسانيءَ سان استعمال ٿيڻ جي صلاحيت ھجي، پر ساڳئي وقت ايم پي–5 جيان کڻڻ ۾ سھولت پڻ موجود ھجي.
ھني بيجر کي معياري ايم 4 اپر ۽ لوئر رسيور سان تيار ڪيو ويو، جنھن ۾ ھڪ ننڍو بيرل، تمام مختصر گيس امپينجمينٽ نظام، ۽ تيز رفتار رائيفلنگ ٽوئسٽ شامل آھي. ان سان گڏ ھڪ وڏو روايتي الڳ ٿيندڙ سائلنسر ۽ ھڪ خاص بفر ٽيوب ۽ ٻه ڏنديون رکندڙ فولڊ ٿيندڙ اسٽاڪ پڻ شامل آھي. سائلنسر لڳائڻ کان پوءِ به، ھي ھٿيار MP5SD جي ڀيٽ ۾ صرف 7.62 کان 15.24 سينٽي ميٽر ڊگھو آھي، جڏهن ته خالي حالت ۾ ٻنھي جو وزن لڳ ڀڳ ساڳيو آھي.

## ٻاھريان ڳنڍڻا
**[https://www.guns.com/news/2011/10/20/advanced-armament-corps-pdw-in-300-blk-the-honey-badger/ ايڊوانسڊ آرمامينٽ ڪارپوريشن جي 300 BLK ۾ پي ڊي ڊبليو: ھني بيجر] * – Guns.com
**[https://web.archive.org/web/20170430110608/http://www.dtic.mil/ndia/2012/armaments/Wednesday13590Silvers.pdf رابرٽ ايس. سلورز پاران اصل پراڊڪٽ تصور]*
**[https://liveqordie.com/ ڪيو پاران ھني بيجر]*

زمرو:سائلنسر وارا ھٿيار
زمرو:.300 BLK ھٿيار
زمرو:آمريڪا جون اسالٽ رائيفلون
زمرو:آمريڪا جا تجويز ڪيل ھٿيار
زمرو:ذاتي حفاظت وارا ھٿيار
زمرو:ھٿيارن بابت مضمون جن کي ماهر جي ڌيان جي ضرورت آھي
زمرو:آرما لائٽ AR-10 جا اخذ ڪيل ماڊل
زمرو:AR-15 طرز جون رائيفلون

## حوالا
ھوليڪ سيريز جا ريوالور

**ھوليڪ**  چيڪوسلاواڪيہ  جي الفا ڪمپني جي برانڊ وارا ريوالور جن جي نالي اسٽيل جي ھئي ۽ اھي کڻڻ ۾ تمام ھلڪا آھن. چيڪ پوليس ۾ انھن جو استعمال عام آھي ۽ اھي دفاع لاءِ استعمال ٿيندا آهن.

## حوالا
ننگرپارڪر

thumb|ڀوڏيسر جو جين مندر
thumb|ويرا واھ جين مندر

**ننگرپارڪر** (، )، ڪارونجھر جبل جي ھيٺاھين ۾ ٿرپارڪر ضلعي، سنڌ صوبي، پاڪستان جو ھڪ شھر آھي، جيڪو مندرن ڪري سڃاتو وڃي ٿو جيڪي ھندو ۽ جين ماڻھن جي ياترا جو ھڪ اسٿان آھن. ھي شھر انڊيا جي سرحد تي ضلعي صدر مقام مٺي کان 129&nbsp; ڪلوميٽرن جي مفاصلي تي واقع آھي.عمر ڪوٽ کان پوءِ ننگرپارڪر ٻيو نمبر مشهور ۽ قديم شهر آهي. هي پارڪر واري ڀاڱي 21 – 24 اتر ڊگهائي ڦاڪ ۽ 4 – 70 اوڀر ويڪرائي ڦاڪ ۾ ڪارونجهر جبل جي هنج ۾ آهي. هتي وڻڪار گهڻي آهي، خاص ڪري نمن جا وڻ ججها آهن. جبلن ۾ ڪيترن ئي هنڌن تي تيرٿ آستان ۽ ڌرمي مڪان آهن. هتي موتين جي پُوچ جو ڪم ٿئي ٿو. نِواڙون ۽ جهاجهم سٺا ٺهن ٿا. هتي مسلمان، ميمڻ، مينگهواڙ، گرڙا، لهاڻا ۽ ڪولهي رهن ٿا. جبل مان عمارتي پٿر ملي ٿو، جنهن مان جايون ٺاهيل آهن. هتي جاين جي مٿان ٺڪر جا نَريا ڏيندا آهن. جبل ۾ ماکي جام ٿئي ٿي. هتي هيرڻ جي پيدائش ججهي ٿيندي آهي، جن جي ٻجن مان تيل نڪرندو آهي. هتي پرائمري مردانو ۽ زنانو اسڪول، ريسٽ هائوس، هاءِ اسڪول، ٿاڻو، مختيارڪار جي آفيس، انسپيڪشن بنگلو، تار ۽ پوسٽ آفيس، يونين آفيس، اسپتال، ديرو ۽ مسافرخانو آهن. هتي لَکڻ ڀارتيءَ جو مشهور مندر آهي.

## خارجي ڳنڍڻا
* 

## پڻ ڏسو
* ساڌ ٻيلو
* ڍالي تعلقو
* ڪارونجهر جبل
* ٿر ريگستان
* عمرڪوٽ جو قلعو
* گوري مندر، نگرپارڪر

## حوالا

زمرو:ضلعو ٿرپارڪر
زمرو:سنڌ جي جاگرافي
زمرو:سنڌ جون گُنجان آباديون
مٺياڻي

**مٺياڻي** نوشھري فيروز ضلعي ۾ مورو شھر جي ويجھو سنڌو درياءَ جي کاٻي ڪپ تي آھي. ھن شھر جي آبادي لڳ ڀڳ 40000 آھي.
## حوالا

زمرو:سنڌ جون گُنجان آباديون
زمرو:سنڌ ۾ آباديءَ واريون جڳھون
ملير ٽائون

**ملير ٽائون** (اردو: ملير ٹاؤن) صوبي سنڌ، پاڪستان جي ملير ضلعي جو هڪ ٽائون آهي ۽ ڪراچي شهر جي اترئين حصي ۾ واقع آهي. هن جو نالو ملير نديءَ جي نالي تي رکيو ويو. ٽائون سال 2001ع جي لوڪل گورنمينٽ آرڊيننس جي تحت قائم ڪيو، جن ۾ گڏاپ ۽ بن قاسم جا علائقا به شامل هئا، جيڪا پوء گڏاپ ٽائون ۽ بن قاسم ٽائون جي نالن سان ڌار ڪيا ويا. ٽائون جي آبادي سال 1998ع 981,270 هئي، جيڪا  2023ع ۾ وڌي 24,32,248 تائين پھتي وئي (پاڪستان جي سال 2023ع جي آدمشماري جي مطابق).

ملير ٽائون اولهه ۾ جناح انٽرنيشنل ايئرپورٽ، اتر ۾ ملير ڪنٽونمينٽ، ڏکڻ ۾ ملير ندي ۽ شاهه فيصل ٽائون ۽ اوڀر ۾ ٿڌو ڪوڙ جي پار گڏاپ ٽائون سان سان لڳل آهي.

Malir has been regarded in history as the countryside of Karachi City due to its open atmosphere and lush green farms, but now these are no more. Before the independence of Pakistan, there were small villages of Sindhi and Rindh Baloch in the Gadap Town and Malir Town of modern Karachi. Now both towns are developed as the suburbs of the city because of the urban sprawl.

There are several ethnic groups in Malir Town including Sindhis, Punjabis, Muhajirs, Kashmiris, Seraikis, Pakhtuns, Balochis, Brahuis, Christians, Memons, Bohras,  Ismailis, however Sindhi and Baloch form majority in the town.

Malir was once famous for its fruit and vegetable farms; but, now due to severe scarcity of groundwater, these farmlands are being converted into residential areas, thus increasing urbanization and environmental degradation. The *Society for Conservation and Protection of Environment* (SCOPE) has been concerned about drought and desertification in Malir district and has launched a campaign against illegal sand and gravel mining in dry river beds of Malir and its tributaries. Because sand and gravel mining cause lowering of ground water, as rainwater can cannot percolate in the aquifer. SCOPE is developing rainwater reservoirs in drought affected rural areas.

If the Aquifer in Malir can be recharged enough by storing rain run off water, it can restore greenbelts around Karachi.

Jungle Shah was a Sufi master in Malir of Malir Town.

## Epidemic of mysterious Chikungunya virus
Due to pollution, mainly resulting from garbage dumps and overflow of sewerage water, Emergency declared in Malir Town, as thousands of patients were affected by mysterious Chikungunya virus in December, 2016. Despite joint denial by WHO and Health Ministry of Pakistan, Provincial Government of Sindh discloses that aedes aegypti mosquito is responsible for spreading Chikungunya in the area.

## ڀرپاسا

## پڻ  ڏسو
* ڪراچي شھر ضلعي حڪومت
* ملير ڊولپمينٽ اٿارٽي
* سنڌ بلوچ ڪوآپريٽو ھائوسنگ سوسائٽي

## خارجي ڳنڍڻا
* Karachi website
* Malir Town
* https://500px.com/photo/170032373
* 

## حوالا

زمرو:ڪراچي جا ٽائون
کڏڙو

**کڏڙو** (، ) پاڪستان، جي صوبي سنڌ جي سانگھڙ ضلعي جي سنجھوري تعلقي ۾ ھڪ شھر آھي. شھر جي آبادي لڳ ڀڳ 10،000 آھي. شھر ۾ ٪5 سيڪڙو ھندو رھن ٿا. ھي ھڪ زرعي شھر آھي جتي بنيادري طور تي چانور ۽ ڪپھ پيدا ٿئي ٿي. حضرت زمينن کي سنڌو درياھ مان نڪرندڙ جمڙائو ڪئنال مان آباد ڪيو وڃي ٿو. ھمير فقير جو روزو پڻ ھتي آھي.

شھر ۾ ڪرڪيٽ گھڻي کيڏي وڃي ٿي، جڏھن تہ والي بال ۽ سنوڪر پڻ مشھوري وٺي رھيون آھن.

ھي 160 سال پراڻو ڳوٺ آھي. 1999ع-2000ع ڪئنال جي گھٽ ٿيڻ ڪري آبادي گھٽ آھي.

## بيھڪ
Khadro is located between Sanghar, Nawabshah.
These are two districts and that the Khadro is located between these two districts.
Nawabsha is 37 kilometres away.
Sanghar is 26 kilometres away.
Its main another thing is transportation stop.

## اچ وڃ
Khadro is a main stop for travelers of N S E W people under its area. Most of the transportation is done by buses, vans, and cars.
Khadro has a Railway station, Khadro railway station

## زراعت
Most of lands are average producers.
It has a old railway station but not working.
We request railway institutions of Pakistan to make it again.

## مسجد
It has 9 Mosques:  Jamma mosque, Maari area mosque, Khaskeli area mosque, Landhi area mosque,Khokhar   
area mosque, and others.

## تعليم
There are total 10 schools in Khadro Sharif, 6 government sector and 4 private sector.
The school names:
*GBHSS High school.
*GGHSS School
*Primary,SINDHI/URDU boys/girls School.
*Five star English Medium school.
*Sunshine Public school.
*Iqra Public school.
*Ideal Public school.
*Sindhi Government girls school.
*Urdu Government Primary school.
*4 tuition centres are in Khadro.
*Free coaching centre.
*GMPK tuition centre.
*Yameen tuition centre.
*Ghazala tuition centre.

## عڪس

فائل:Mango trees in Khadro.JPG|کڏڙي م انب جا وڻ
فائل:Rice Field in Khadro.JPG|کڏڙي ۾ چانورن جون ٻنيون
فائل:Jamrao canal.JPG|جمڙائو ڪئنال
فائل:Hamir Faqeer's tomb.JPG|ھمير فقير جو روزو
فائل:Inside Hamir Faqeer's tomb.JPG|ھمير فقير جي روزي اندر
فائل:Entrance to the tomb of Hamir Faqir.JPG|ھمير فقير جي روزي اندر داخل ٿيڻ جو رستو


## حوالا

زمرو:سانگھڙ ضلعو
گھوسٽ TR01 پسٽل

**گھوسٽ TR01 پسٽل** ھڪ ننڍو سيمي آٽوميٽڪ پسٽل آھي جنھن جي ڊزائين اڪدال آرمس، ترڪي نالي ڪمپني ٺاھي آھي. ھي پسٽل فوجي استعمال لاء نہ بلڪہ پوليس جي لاء ۽ ذاتي حفاظت لاء تيار ڪيو ويو. 
ھي پسٽل لڳ ڀڳ ٪گلاڪ 17 پسٽل جھڙو آھي.

## ڊزائين بابت تفصيل
ھن پسٽل جو ڊزائين تمام وڏي ڪارڪردگي جي خصوصيت ۽ آسان پڪڙ ۽ متوازي وزن سان تيار ڪيل آھي. ھي پسٽل نري جي اندرئين پاسي کان ڀربو آھي ۽ ان جو  فائر ڪرڻ وارو سسٽم  گلاڪ 17 پسٽل وانگر پوئتي جھٽڪو ڏيڻ وارو آهي .
ھن پسٽل ۾ پاڻمرادو ڇٽي پوڻ يا گولي ھلائڻ وقت فائر نہ ٿيڻ کي روڪڻ لاءِ حفاظتي سسٽم رکيو ويو آهي جنھن م ٽرگر واري سيفٽي، فائرنگ پن سيفٽي، ڊيڪاڪنڪ انڊيڪيٽر ۽ چيمبر انڊيڪيٽر شامل آهن.ھن جي مئگزين م گولين جون ٻہ قطارون ھونديون آھن. نشاني واري پٽي ڳنڊيل ھوندي اٿس پر ان جاء تي پيڪاٽائني لوھي پٽي پڻ لڳي سگھيس ٿي. ھن پسٽل جو ڳن پوليمر جو ٺھيل ھوندو آھي جنھن ڪري وزن ۾ تمام ھلڪو ٿئي ٿو.

## حوالا
ايم ڪي اي 1919 رائيفل

**اڪدال ايم ڪي اي 1919 رائيفل**  گيس تي هلندڙ، نيم خودڪار شاٽ گن يا ٿوري فاصلي تي مار ڪندڙ رائيفل آهي جيڪا ڏسڻ ۾ آيم 16 رائيفل جھڙي آھي. ھي رائيفل ترڪي جي ڪمپني اڪدال آرمس جي تيار ڪيل آھي. گيس تي ھلندڙ سسٽم ھن رائيفلجي نري يا نالي جي ھيٺان نصب ٿيل آهي. واپس ڪندڙ اسپرنگ بہ اتي ھوندو اٿس جيڪو پوليمر جي ٺھيل ڍڪ ۾ ڍڪيل ھوندو آھي جيڪو ھٿ جي حفاظت لاء لڳايو ويو آهي.

 

## ٻيا ھڪجھڙا فائر ڪندڙ ھٿيار

*بينيلي ايم 3
*فرانچي اسپاس 15
*فيبرام ايف پي 6 
*سافر ٽي 14
*سائيگا 12 
*ٽائفون ايف 12

## حوالا
بلڙي شاھ ڪريم تعلقو

**بلڙي شاھ ڪريم تعلقو** پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ٽنڊو محمد خان جو هڪ تعلقو آهي جنھن جو صدر مقام بلڙي شاھ ڪريم شھر آھي. ھن شھر جو نالو سنڌ جي مشھور بزرگ ۽ شاعر شاھ عبدالڪريم بلڙي واري جي نالي تان پيو جيڪو شاھ عبداللطيف ڀٽائي جو ڏاڏو ھيو.

## جاگرافي

ھي تعلقو ٽنڊو محمد خان ضلعي جو پکيڙ ۾ سڀ کان وڏو تعلقو آهي. ان جي اتر ۾ حيدرآباد ضلعو، اتر اولھ ۾ ٺٽو ضلعو جتي ٻنھي جي حد تي سنڌو ندي واقع آهي.اولھ ۾ سجاول ضلعو، ڏکڻ ۾ بدين ضلعو، اوڀر ۾ ٽنڊو محمد خان تعلقو ۽ ٽنڊو غلام حيدر تعلقو واقع آهن.

## آبادي

هن تعلقي جي آبادي 2011 ۾ انداز مطابق پوڻا ٻه لک ھئي. 2017ع جي آدمشماري مطابق ھن تعلقي جي آبادي 2,36,913 ھئي جنھن مان 2,30,531  ٻھراڙيءَ ۾ رهندڙ ۽ 6,382  شھري ھئي.

## ديھون
نيشنل ڊزاسٽر مئنيجمينٽ اٿارٽي جي رڪارڊ مطابق بلڙي شاھ ڪريم تعلقي م 78 ديھون واقع آهن. بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ مطابق انھن جو ڪل تعداد 76 آھي. ديھ صديق پور ۽ ديھ آبڙي نيشنل ڊزاسٽر مئنيجمينٽ اٿارٽي جي رڪارڊ م ظاهر آھن پر سنڌ بورڊ آف روينيو ٻنھي ديھن کي ھن تعلقي ۾ ظاھر نہ ٿو ڪري.

## يونين ڪاؤنسلون
شاه ڪريم تعلقي ۾ 5 يونين ڪا‏ؤنسلون آهن.

زمرو:سنڌ جا تعلقا

## حوالا
{{حوالا|2}
زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
ھالا تعلقو

**ھالا تعلقو** پاڪستان جي صوبي سنڌ  جي حيدرآباد ڊويزن جي  مٽياري ضلعي جو تعلقو جنھن جو صدر مقام ھالا نئون شھر آھي.ھن تعلقي ۾  ھالا نئون ، ھالا پراڻو، ڀٽ شاھ جا شھر واقع آھن.

## ديھون

ھالا تعلقي ۾ ڪل 35 ديھون واقع آهن.

## حوالا

زمرو:مٽياري ضلعو
زمرو:سنڌ جا تعلقا
زمرو:مٽياري ضلعي جا تعلقا
سيٺ ڏيارام مانجھند وارو

**سيٺ ڏيارام** برٽش انڊيا واري دؤر ۾ مانجھند جو واپاري ھيو.سيٺ ڏيارام سريلنڪا ۾ واپار ڪندو هو. سنڌ جي ٺاهيل ڪپڙي جي ڪوٺي سريلنڪا ۾ کوليائين. اتي ڪافي عرصو رهيو جنهن ڪري تمام گهڻي رقم ڪمائي 1932ع ڳوٺ مانجهند موٽي آيو. اچڻ سان زمين ورتائين زمينداري سبب سندس تعلقات تعلقي جي چڱن مڙسن، زمينداري آفيسرن سان قائم ٿيا. پاڻ سنجيده قسم جو ماڻهو هو. پاڪستان ٿيڻ کان پوءِ ڀارت لڏي ويو.

## حوالا
سيٺ ڏوڏومل

**سيٺ ڏوڏومل**: برٽش انڊيا واري دؤر ۾ سنڌ جي شھر مانجھند جو ھڪ وڏو واپاري ھيو.سيٺ ڏوڏومل جاوا ۾ پشن جو واپار ڪندو هو. سندس ڪارخاني جون ڪيتريون ئي برانچون ڪراچي، تربت، پسني ۾ قائم هيون، جتان سڪل مڇي خريد ڪري انڊونيشا ۽ بنگال ڏانهن موڪليندو هو. سڄي عمر سنڌ ورڪي ٿي رهيو. سندس چوڻ هو ته پئسوئي طاقت ۽ عزت جو بنياد آهي. ٻيڙيون ٺهرائي ڀائيواري يا ونڊيءِ تي محلاحن کي ڏيندو هو. پاڪستان ٿيڻ کان پوءِ بمبيءَ ۾ وڃي رهائش اختيار ڪيائين، جتي پڻ هڪ ڪپڙي جي ڪوٺي کوليائين 1951ع ۾ ديهانت ڪري ويو. کيس ٽي پٽ ۽ ٻه ڌيئريون اولاد ۾ هيون.

## حوالا
سيٺ آسن داس

**سيٺ آسن داس** برٽش انڊيا واري دؤر ۾ مانجھند جو ھڪ واپاري.سيٺ آسن داس اصل ڳوٺ خاسائي جو رهاڪو هو. بعد ۾ اتان لڏي اچي مانجهند ۾ رهڻ لڳو. گوادر مان مڇي جو واپار ڪري هانگ ڪانگ موڪليندو هو. سندس سيٺ ڏيارام سان دوستي هئي، پر آخر تائين سنڌورڪي ٿي رهيو، سيٺ آسن داس هنڊين جو ڪم ڪندو هو. وياج خوريءَ کي عيب نه سمجهندو هو. چوندو هو ته وياج موڙيءَ جي مزدوري آهي. انگريز بهادر جي سرڪار پاڻ وياج وٺي ٿي.

## حوالا
سيٺ کٽو مل

**سيٺ کٽو مل** برٽش انڊيا واري دؤر ۾ سنڌ جو ھڪ واپاري جنھن جو تعلق مانجھند شھر سان ھيو.هي مانجهند جو مشهور سنڌورڪي هو، سندس نالي پٺيان سندس خاندان کٽواڻي سڏجڻ ۾ آيو.سندس نک (لهر) هئي. کيس سنڌورڪي ۾ ڪو خاص نفعو نه ٿيو، جنهن ڪري زندگيءَ جا آخري ايام غريب ٿي گذاريائين کيس ٻه پٽ هئا: گنگار رام ۽ نٿر مل، سيٺ گنگاررام ڪراچي ۾ پنهنجو ڪاروبار قائم ڪيو پر پئسي جي گهٽتائي سبب ڪاروبار ڇڏي ڪراچي ۾ ڦيري ڪرڻ لڳو. سندس پٽ واڌومل سيٺ وشنداس مانجهوءَ واري وٽ ڪراچي ۾ ان جي گدام جو مئنيجر ٿيو. هن جي معرفت سندس چاچو نٿر مل ۽ بعد ۾ سندس سوٽ رتومل به سيٺ وشنداس وٽ ملازمت ڪرڻ لڳا. جتي هنن سٺي موڙي ٺاهي.

## حوالا
سيٺ ايسرداس

**سيٺ ايسرداس** برٽش انڊيا واري دؤر جو مانجھند سان تعلق رکندڙ واپاري ۽ سياستدان.پاڻ سيٺ ورند مل مانجھند واري جو پٽ ھيو. سندس ڀاء کيئلداس پڻ واپاري ھيو . ٻنھي ڀائرن ڪراچيءَ ۾ ڪم ڪيو ۽ پيسو ڪمايو.سيٺ کيئلداس گدامي پنچات جو پريزيڊنٽ ٿيو ۽ ڀاڻس سيٺ ايسرداس ڪراچي ڪاٽن ائسوسيشن جو پريزيڊنٽ ۽ سنڌ اسيمبليءَ جو ڪانگريسي ميمبر ٿيو.

## حوالا

زمرو:سنڌي سياستدان
ميشرس ڪي اين ڏنامل

**ميشرس ڪي اين ڏنامل** برٽش انڊيا جي دؤر ۾ مانجھند جو ھڪ وڏو واپاري ھيو.مانجهند جو هي سپوت انهن اوائلي سنڌورڪين مان هو، جن پنهنجون تجارتي ڪوٺيون فلپائين، انڊونيشا ۽ هندستان جي شهر سورت ۾ قائم ڪيون. ڪي ايب ڏنامل جي پيءُ جو نالو چيلارام هو. 1942ع ۾ جنگ دوران سندس فرم کي ڪافي نقصان پهتو، جنگ دوران ڪي اين ڏنا مل پنهنجي ڳوٺاڻي وسيامل اَسومل جي چوڻ تي سڀاس چند ربوس جي مالي مدد ڪئي ھئي.

## حوالا
مانجھند تعلقو

**مانجھند تعلقو** پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڄامشوري جو هڪ تعلقو آهي جنھن جو صدر مقام مانجھند شھر آھي.

## تاريخ

مانجھند سنڌ جو قديم شھر جيڪو درياء سنڌ جو بندر ھيو ۽ واپار جو مرڪز ھيو. درياء جي آبڪلاڻي ھن شھر کي بار بار نقصان پھچائي کيس ڦٽائي ڇڏيو. ٽالپرن جي دؤر م پراڻي ڦٽل شھر کان ڪجهه ڪلوميٽرن جي فاصلي تي ٻيھر اباد تي عروج حاصل ڪيو . برٽش انڊين حڪومت شھر کان ڪجهه فاصلي تي ريلوي اسٽيشن تعمير ڪرائي . پاڪستان ٺھڻ بعد 2005 ۾ ھن شھر جي يونين ڪائونسل تعلقي جو درجو حاصل ڪيو.

## گوبندرام درٻار (شو مندر)
ھي درٻار موجوده مانجھند شھر کان اتر اوڀر طرف ڪجهه ڪلوميٽرن تي واقع آهي. عام طور تي ھن درٻار کي شو ديوتا جو مندر سڏين ٿا. پراڻي ڦٽل شھر مانجھند  جي يادگار جي درٻار وڃي بچي آهي جيڪا مخدوش حالت ۾ آھي. ھي درٻار 30 فٽ ڊگھي ، 25 فٽ ويڪري ۽ 16 فٽ اوچي آھي.آھي. ان جي ديوارن تي اندران ۽ ٻاھران خوبصورت چٽ چٽيل آهي.ان جي پاسي م ھڪ ڌرم شالا ھوندو ھو جنھن ۾ زيارت ڪندڙ رھندا ھيا . ھڪ باغ پڻ اتي واقع ھيو جيڪي سڀ ڦٽي ويا ۽ ھينئر صرف نشان بچيل آھن.

## مردم نگاري
مانجھند تعلقي جي آبادي پھرين مارچ 1998 ۾ 100105 ھئي. 15 مارچ 2017 جي آدمشماري مطابق وڌي 140840 ٿي وئي. مانجھند جي پکيڙ 2279 چورس ڪلوميٽر آھي ۽ ان جي آبادي جي نسبت مطابق ھن تعلقي م آبادي جي گھاٽائي 61.80 ماڻھو في چورس ڪلوميٽر آهي.آبادي مان 119628 ماڻھو يعني ڪل آبادي جو 84.9 سيڪڙو ماڻهو تعلقي جي ٻھراڙيءَ ۾ رھندڙ آھن. باقي 21212 ماڻھو مانجھند شھر م رھن ٿا جيڪي ڪل آباديءَ جو 15.1 سيڪڙو اھن.

## حوالا
سيٺ منگهرمل ٽيڪچند ڌانواڻي

**سيٺ منگهرمل ٽيڪچند ڌانواڻي**برٽش انڊيا واري دؤر ۾ سنڌ جي شھر مانجھند جو ھڪ ناليوارو واپاري ھيو.ن جي واپاري ڪوٺي جاوا (انڊنيشا) ۾ موجود هئي، کيس واپار مان تمام گهڻو نفعو ٿيو، جنهن مان هن زمين خريد ڪري زمينداري ڌنڌو اختيار ڪيو، جنهن ڪري آس پاس جي ماڻهن ۽ ڪامورن سان سندس سٺا لاڳاپا پيدا ٿيا. انگريز سرڪار سندس خدمتن کي محسوس ڪندي کيس راءِ بهادر جو لقب ڏنو،ان ڪري سندس سياسي اثر ايترو ته وڌي ويو جو هي ڪيترن ئي سالن تائين مانجهند ميونسپالسٽي۽ نوٽيفائيڊ ايريا جو پريزيڊنٽ ۽ چيئرمين رهيو. ان کان سواءِ تعلقي لوڪل بورڊ مانجهند جو ميمبر پڻ هو.

## حوالا
ميشرس ٽي پرسومل

**ميشرس ٽي پرسومل** برٽش انڊيا واري دؤر ۾ مانجھند جو واپاري فرم. جپاني شهرن ڪوبي ۽ يوڪو هاما ۾ قائم هيون. جنگ عظيم ٻي ۾ هنن کي نقصان پهتو. اتي ڪيترن ئي سنڌورڪين کي ماري وڌائون. جن ۾ ٽي پرسو مل پڻ هو.

## حوالا
ميشرس وسيامل آسومل

**ميشرس وسيامل آسومل** برٽش انڊيا واري دؤر ۾ مانجھند جو ھڪ واپاري فرم.مانجهند جي سرزمين کي اهو فخر حاصل آهي ته اتي وسيامل آسو مل جهڙا محب وطن ماڻهو پيدا ٿيا جن سنڌ کا ٻاهر جپان، لٽا، فاڪلينڊ ٻيٽن، سائوٿ آمريڪا ۽ جبرالٽر ۾ پنهنجون تجارتي ڪوٺيون قائم ڪري اتان تمام گهڻو ناڻو ڪمائي پنهنجي وطن سنڌ موڪليندا رهيا. حيدرآباد، ڪراچي ۽ مانجهند ۾ فلڪ بوس عمارتون تعمير ڪرايون وسيامل آسومل دنيا جي اندر انگريز سلطنت شاهي خلاف هلندڙ جدوجهد جو چڱي نموني اڀياس ڪيو. ان ڪري هن ملڪ کان ٻاهر رهندڙ سنڌ ورڪين کي چندربوس ۽ مهاتما گانڌيءَ جي مدد ڪرڻ جي ترغيب ڏيندو رهيو. 

## حوالا
گھوٽڪي تعلقو

**گھوٽڪي تعلقو** پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي گھوٽڪي جو ھڪ تعلقو جنھن جو صدرمقام گھوٽڪي شھر آھي.

## مردم نگاري
گھوٽڪي تعلقي جي آدمشماري مارچ 1998 ۾ 298634 ھئي. مارچ 2017 جي آدمشماري 506919 ھئي. گھوٽڪي تعلقي جي پکيڙ 846 چورس ڪلوميٽر آهي ۽ ڪل آبادي ۽ پکيڙ جي نسبت سان في چورس ڪلوميٽر ۾ 599.3 ماڻھو رھندڙ آھن. ٻھراڙيءَ ۾ 382661 ماڻھو رھن ٿا جيڪي ڪل آباديءَ جو 75.5 سيڪڙو آهي. شھري آبادي 124258 آھي جيڪا 24.5 سيڪڙو آھي.

## ديھون
گھوٽڪي تعلقي ۾ ڪل 77 ديھون واقع آهن.

## حوالا

زمرو:گهوٽڪي تعلقو
زمرو:گهوٽڪي ضلعو
زمرو:سنڌ جا تعلقا
زمرو:گهوٽڪي ضلعي جا تعلقا
دي اسٽارز شائين ڊائون (ناول)

**دي اسٽارز شائين ڊائون**
سڊني شيلڊن جو 1992 ۾ لکيل ھڪ ناول

## ناول جو  سٽاء

ناول م ھڪ ڪردار لارا ڪيمرون جي ڪھاڻي ٻڌايل آهي جيڪا ھڪ ڪامياب بلڊر ھئي جيڪا اسڪاٽ لينڊ جي  نووا اسڪوٽيا جي ھڪ غريب خاندان مان ھئي ۽ ان جي ڄمڻ وقت سندس ماء ۽ جاڙو ڀاء مري ويا. ان جو پيء ھڪ بورڊنگ ھائوس جو ملازم ھو ۽ ڪرائي جي وصولي وارو ڪم ڪندو هو. لارا زندگي جي شروعات ۾ مردن جي معاشري ۾ پاڻ کي بچائڻ سکي ٿي ۽ پيء جي وفات بعد ان جي جاء تي ملازم ٿي ڪم جي شروعات ڪيائين ۽ ان سان گڏوگڏ بورڊنگ ھائوس جي بورچياڻي پڻ ٿئي ٿي
ھڪ شخص چارلس ڪوھن ھن مان متاثر ٿي کيس ھڪ تعميراتي ٺيڪو ڏيندو آھي ۽ ان لاء سٺي زمين حاصل ڪرڻ لاءِ سودي ۾ پئسن سان گڏ زمين جي مالڪ کي پنھجو جسم بہ حوالي ڪري ٿي ۽ اھڙي طرح ان ٺيڪي جي تڪميل سان پئسي واري ٿي آمريڪا جي شھر شڪاگو ۾ جائداد جو ڌنڌو شروع ڪري ھڪ بزنس ايمپائر ٺاھي ھڪ امير ترين عورت ٿي وڃي ٿي. کيس ھڪ ذھين پيانو وڄائيندڙ فلپ ايڊلر سان پيار ٿي وڃي ٿو ۽ ساڻس شادي ڪري ٿي . ان بعد ھر چيز، مڙس سميت، جيڪا حاصل ڪيائين اھا وڃائي وہھي ٿي ۽ پوء ٻيھر سڀ ڪجهه حاصل ڪري ٿي
 
## حوالا

زمرو:انگريزي ادب
زمرو:مشهور ڪتابون
ڦوڪڻو

ڦوڪڻو ھڪ نرم ٿيلھي جو نالو آهي جنھن کي. گيس جھڙوڪ :  ھيلئيم، ھائڊروجن، نائٽرو آڪسائيڊ، آڪسيجن، عام ھوا يا پاڻي وجھي ڦوڪبو آھي. موجوده دؤر وارا ڦوڪڻا رٻڙ، ٻوٽن جي کير ,  مصنوعي رٻڙ يا نيئپرين يا پولي ڪلوروپرين، نائلون فيبرڪ مان ٺاھيا ويندا آهن. اھي رنگ برنگي ھوندا آھن. پراڻي دؤر ۾ جانورن جي مثاني کي سڪائي ڦوڪڻي طور استعمال ڪيو ويندو هو جنھن ۾ سوئر جو مثانو گھڻو استعمال ٿيندو ھو. ڦوڪڻن جو عام استعمال سينگارڻ لاء يا تفريح طور ٿيندو آهي  پر ڪجهه اھڙا ڦوڪڻا ھوندا آھن جن جو استعمال ٻين مقصدن لاءِ ٿيندو آهي جھڙوڪ موسمي ڦوڪڻو موسم لاء، اينجيو پلاسٽي جو ڦوڪڻو دل جي نس يا شريان جي رڪاوٽ کولڻ لاء، بيراژ ڦوڪڻو حفاظتي فوجي مقصدن لاء، ھوابازي وارو ڦوڪڻو  آمدورفت لاء استعمال ٿيندو آهي.

thumb|left|upright=1.9|
 
thumb|ھوابازي وارو ڦوڪڻو

## رٻڙ وارو ڦوڪڻو

ھي ڦوڪڻو 1824 ۾ ميخائيل فيراڊي  مختلف گيسن جا تجربا ڪندي ايجاد ڪيو ھو. 

ھنن ڦوڪڻن جو استعمال سينگار يا وندر خاطر ٿيندو آھي. اڪثر ننڍڙا ٻار انھن سان دل وندرائيندا آهن.  
 
thumb|
رٻڙ جي ڦوڪڻن کي ڦوڪڻ وقت مھارت سان وڪڙ ڏئي مختلف نمونا ٺاھيا ويندا آھن جن مان اڪثر اھي ٻارن جي رانديڪن وارو ڪم ڏيندا آهن.

  

## پارٽي وارا ڦوڪڻا
اھي ڦوڪڻا رٻڙ جي وڻن مان ملندڙ کير  مان ٺھندا آھن. انھن ۾ ھوا يا گئسون يا پاڻ وجھي ڦوڪي وڏو ڪبو آهي. 
 thumb| پينسل وارن ڦوڪڻن مان ٺھيل ھڪ نمونو :وڪڙن جي طريقن سان ڦوڪڻن مان مختلف نمونا ٺاهيا ويندا آهن جيڪي پارٽي جي قسم سان ٺھڪندڙ ھوندا آھن .
 
وڪڙن لاء موزون ڦوڪڻن ۾ اڪثر پينسل وارا ڦوڪڻا ھوندو آھن  جيڪي ڦوڪڻ وقت پينسل جي نموني وانگر ڦنڊي ويندا آهن. پارٽي وارا ڦوڪڻا وات سان ھوا وجھي ڦوڪبا آھن. ان کان سواءِ انھن کي ڦوڪڻ لاء مصنوعي انفليٽر يا ھٿن سان ھلائڻ وارو پمپ يا برقي انفليٽر پڻ استعمال ڪيو ويندو آهي جڏھن انھن ۾ ھيلئيم جھڙيون گئسون ڦوڪبيون آھن تہ اھي مٿي اٿڻ يا اڏرڻ شروع ڪندا آهن.

## حوالا
پاڪستان جا گورنر جنرل

thumb|left|upright=2|پاڪستان جي گورنر جنرل جو سرڪاري جھنڊو

**پاڪستان جا گورنر جنرل** پاڪستان ۾ گورنر جنرل جي عھدي جي شروعات آگسٽ 1947 ۾ ٿي ۽  مارچ 1956 ۾ ان عھدي جا خاتمو ٿي ويو. ان جي جاء تي 1956 جي آئين تحت صدر، پاڪستان جو عھدو شروع ٿيو. تقريبن 9 سالن جي ان عرصي ۾ چار ماڻھو ان عھدي تي فائز رھيا.

## پاڪستان جي گورنر جنرلن جي فھرست

*محمد علي جناح
*خواجہ ناظم الدين
*ملڪ غلام محمد
*اسڪندر مرزا
صين

سنڌ جي علمي حیثیت پرکڻ لاءِ ھي حدیث شریف غور طلب آھي ته ’’علم حاصل ڪيو کڻي توھان کي صین ڇو نه وڃڻو پئي‘‘.. ھن جملي ۾ **”صین”** (Sceen) کي  ترجمن ۾ 'چین' لکيو ۽ پڙھجي ٿو جيڪو صحيح نه آھي. 

جيڪڏھن اھو لفظ ’چین‘ ھجي ھا ته حدیث شریف ۾ ھن ريت اچي ھا، ’’علم حاصل ڪيو کڻي ان لاءِ توھان کي ’شین‘ وڃڻو پئي‘‘ ڇو جو ’چ‘ جي جگھ تي عربي ۾ ’ت‘ یا ’ش‘ استعمال ٿيندو آھي، ’ص‘ نه. مثال طور جيڪڏھن ڪراچي جو لفظ عربي ۾ لکجي ته ’ڪراتشي‘ لکيو ويندو ’’ڪراصي‘‘ نه. ِ

عبدالرحیم عباسي پنهنجي ڳالھ ٻولھ ۾ ان ڳالھ کي ثابت به ڪيو آهي. عبدالرحیم عباسي نه رڳو سعودي عرب ۾ ڄائو ھيو پر عربي جي سڀني لَھجن جو ماھر به آھي، ِھِنَ ٻڌايو ته عربي جي اڻويھ لھجن منجھان ڪنھن ھڪ لھجي ۾ به ’چ‘ جي جاءِ تي ’ص‘ ناھي لکيو ويندو. سو ھي لفظ ’صین‘ اصل ۾ ’سین‘ ٿيندو جو پراڻن عربی مسودن ۾ سنڌ لاءِ ڪتب ايندو هو یعني علم حاصل ڪيو پوء ان لاءِ توھان کي ڀلي صین (**سین یعنی سنڌ**) ڇو نه وڃڻو پئي.

گھڻو ڪري قدیم عربي ڪتابن ۽ دستاویزن ۾ سنڌ کي "صین" جي اسم سان ذڪر ڪیو ويو آھي، جيئن توریت ۾ ’’دشتِ صین‘‘ لکيل آھي. دشت جي معني ته میدان، جھنگ يا ٿربر ۽ صین جي اتي به وضاحت سنڌ ٺھي ٿي یعني سنڌ جو میدان یا پرڳڻو.

ان کان سواءِ ’صین یا سین‘ لفظ ان دَور ۾ عام استعمال ٿيندو ھيو، جيئن اباسین ( سنڌو درياءُ)، کیت سین، ڏھر سین، چندرسین، جَي سين وغيره. 

سنڌ ۾ سڀ کان پھرين ڪتابَ لکيا ویا هئا ۽ سنڌ قدیم دَور ۾ علم ۽ ادب جو مرڪز سمجھي ويندي ھئي، جتان ایران ۽ یونان تائين علم جي پکيڙ ٿيندي ھئي، ان تناظر ۾ چئي سگھجي ٿو ته یونان به علمي طور سنڌ جو شاگرد رھيو آھي‘‘

پرڏيھي عالمن جي سنڌ سان عقیدت جو ھي عالم ھيو جو فردوسي جھڙي ایراني شاعر پنھنجي جڳ مشهور ڪتاب ’شاھنامه‘ ۾ لکيو آھي ته ’’ مونکي شراب ڏي 'مھیَن جو دڙو' جي مٽي جي پیالي ۾ ۽ جيڪر اھا مٽي منھنجي وڏڙن جي ھجي ھا‘‘

## حوالا

زمرو:لسانيات
زمرو:سنڌي ٻولي
ڀاٽيا

ڀاٽيا سنڌ جي هڪ ذات آهي, ڀاٽيا سنڌ، انڊيا ۾ رھندا آھن. 

## حوالا

زمرو:سنڌي ذاتيون
زمرو:سنڌ جا معاشرتي گروه
زمرو:سنڌ جون ذاتيون
اھتفاد

**اھتفاد** عربستان ۾ ھڪ بي رحم ۽ مايوسي واري ھڪ رسم جو نالو آھي جنھن جو خاتمو بني ھاشم خاندان جي باني ھاشم بن عبدالمناف جي ڪوششن سان عمل ۾ آيو.

## رسم جي وضاحت
ھن رسم مطابق جڏھن عربن جو ڪو غريب خاندان ان لائق نہ رھندو ھو جو خوراڪ حاصل ڪري سگھي تہ ان خاندان جا فرد ريگستان ۾ ڪنھن ڏورانهين ھنڌ ھليا ويندا هئا ۽ اتي خيمو لڳائي رھندا ھيا ۽ بک وگھي اتي فردن فردن موت جي حوالي ٿيندا ھئا. انھن جو خيال ھيو تہ ان ھنڌ تي ڪنھن کي بہ سندن ان غربت يا ڪسمپرسي جي خبر نہ پئجي سگھندي اھڙي طرح ان موت سان سندن خاندان جي آبرو محفوظ رھندي. ھاشم بن عبدالمناف قريش جي قبيلن سان ڳالھيون ڪري راضي ڪيو تہ غربت جو کاڄ بڻجڻ کان وڌيڪَ بھتر آھي تہ ان جو مقابلو ڪجي. ھن قبيلن آڏو تجويز رکي تہ جيڪڏهن غريب ۽ امير خاندان جا ڀاتي ھڪ جيترا آھن تہ انھن جو معاشي اشتراڪ ڪرايو وڃي جنھن تحت غريب خاندان جي ھڪ فرد جو  ۽ امير خاندان مان ھڪ فرد سان معاشي ڳانڍاپو ڪري غريب کي پابند ڪيو وڃي تہ امير جي واپاري سفر ۾ مدد ڪري ۽ ان سفر سان امير جي سرمايي ۾ جيڪا واڌ ٿئي ان مان اڌ حصو غريب کي ڏنو وڃي. ھن تجويز تي قبيلائي راضپي سان اھتفاد جي ان ظالمانہ رسم جو خاتمو ٿي ويو.

## حوالا
انسٽيٽيوٽ آف چيسٽ ڊزيزز ڪوٽڙي

thumb|انسٽيٽيوٽ آف چيسٽ ڊزيزز ڪوٽڙي

**انسٽيٽيوٽ آف چيسٽ ڊزيزز ڪوٽڙي**
ابوپوٽا

**ابوپوٽا** (iboupota) سنڌي ماڻهن جي ھڪ ذات يا قبيلي جو نالو آهي ان ذات جا ماڻھو مکي ٻيلي واري علائقي ۾ رھندڙ آھن. مکي ٻيلي م انهن کان سواءِ ٻيون
ڪيئي قومون آباد هنيون جن ۾ سک، ڀٽ ، پلهه، ملاح، هنڱورا، مري، شر، ڪارڙا، لغاري، وسا ڻ، بهڻ، مڱريا، شاهه، ميرجت، خاصخيلي، ڪراڙ، ميگهواڙ، اوڏ، راڄپر، انڙ ۽ ٻين ڪيترن ئي ذاتين جا ماڻهو شامل هئا.ان کان علاوه سنڌ جي 

تقريبان سڀني شهرن ۾ ابوپوٽا ذات جا ماڻهو آباد آهن

## حوالاجي

زمرو:سنڌ جون ذاتيون
زمرو:سنڌ جا معاشرتي گروه
ائڪٽ

**ائڪٽ** قانون، قاعدو، هدايت، وغيرہ کي چيو وڃي ٿو. ان

## حوالا

زمرو:قانوني دستاويز
زمرو:قانون
ڪوھ مري

**ڪوھ مري** يا مري پاڪستان جي صوبي پنجاب جي ضلعي راولپنڊي جي پير پنجل واري جابلو علائقي گليات جو ھڪ جابلو  سيرگاھ يا تفريح گاه جو نالو آهي.

thumb|110px|تحصيل مري ۾ مري يونين ڪاؤنسل

## حوالا

زمرو:پاڪستان ۾ سياحت
زمرو:پاڪستان ۾ ھل اسٽيشنون
اوکائي ميمڻ

دُوارڪا ٻيٽ هندوستان جي رياست گجرات (Gujraat) جي ضلعي دُوارڪا (Duwaarka) جو هڪ ننڍو ٻيٽ آهي، جنهن جي ڀرسان سمنڊ جي اندر غرق ٿيل هڪ شهر به لڌو ويو آهي، ان شهر کي دُوارڪا چون ٿا. دُوارڪا ديش شري ڪرشن ڀڳوان جي راڄڌاني هئي، دُوارڪا 4000 سال اڳ سمنڊ ۾ غرق ٿي ويو، جنهن جا آثار سمنڊ جي اندر دُوارڪا ٻيٽ جي ڀرسان موجود آهن. دوارڪا ٻيٽ کان 3 ڪلوميٽر فاصلي تي اوکا پورٽ (Okhha portt) آهي، اوکا جو شهر شري ڪرشن ڀڳوان (Shiri Kirshan Bhaggwaan) جي پوٽي انيرُڌ اڏرايو (Anerudh Aadhrayo) هيو، اوکا ۽ دُوارڪا ٻيٽ ۾ هن وقت تائين سنڌي ٻولي ڳالهائي وڃي ٿي. ايسٽ انڊيا ڪمپني جڏهن ڪراچي پورٽ تعمير ڪرايو ته لکين سنڌي اوکا ۽ دُوارڪا ڇڏي ڪراچي لڏي آيا. ڪراچيءَ ۾ رهندڙ ميمڻ اڪثريت ۾ اوکا جا آهن جيڪي هاڻي پنهنجو پاڻ کي **اوکائي ميمڻ** (*Okhhaai Memann*) سڏرائين ٿا.

## حوالا

زمرو:ذاتيون
زمرو:سنڌ جون ذاتيون
نانگا پربت

**نانگا پربت**  پاڪستان جي انتظامي صوبي گلگت بلتستان جي ضلعي دیامر ۾ واقع آهي ۽ دنيا جي نائين وڏي جابلو چوٽي آھي جيڪا سمنڊ جي سطح کان 8,126 ميٽر بلند آھي. نانگا پربت سنسڪرت ٻوليءَ جو لفظ آهي جنھن جي معنیٰ آھي نانگو جبل، مقامي نالو ديامر اٿس جيڪو تبتي ٻولي جو لفظ آهي جنھن جي معني ھڪ وڏو جبل آھي. ھي جبل اٺ ھزاري جبلن ۾ شامل آھي يعني اٺ ھزار ميٽرن کان وڌيڪَ بلندي وارن جبلن ۾ آهي.

## جاگرافيائي بيھڪ
ھي جبل ھماليہ جبلن جي قطار جي اولھندي پاسي ۾ واقع آهي ۽ اولھ جي آخري ڇيڙي وارو اٺ ھزاري جبل آھي جيڪو درياء سنڌ جي ڏکڻ ۾ 
ديامر ضلعي ۾ واقع آھي.

## ڪوھ پيمائي
6 جولاءِ 1953ع ۾ نانگا پربت جي 26,660 فٽ اوچي چوٽيءَ کي ھڪ اسٽروجرمن ڪوھ پيمائي واري مھم ۾ سر ڪيو.

## حوالا

زمرو:جبل
زمرو:گلگت بلتستان
زمرو:پاڪستان جا جبل
زمرو:ايشيا جي جاگرافي
زمرو:پاڪستان جي جاگرافي
زمرو:گلگت بلتستان جي جاگرافي
جيڪسن ھيلٿ سسٽم

فائل:Jhs-logo.png
thumb|left|upright=1|

**جيڪسن ھيلٿ سسٽم**  ميامي ، فلوريڊا جي ڊائون ٽاؤن ۾ واقع 2106 بسترن واري ٽيچنگ اسپتال آھي. ھن ھيلٿ سسٽم ۾ مکيہ اسپتالن ۾ جيڪسن ميموريل ھاسپيٽل، ھولٽز چلڊرين ھاسپيٽل، جيڪسن ريھيبليٽيشن ھاسپيٽل، جيڪسن مينٽل ھيلٿ ھاسپيٽل، جيڪسن نارٿ ميڊيڪل سينٽر،  ۽ جيڪسن سائوٿ ڪميونٽي ھاسپيٽل شامل آهن.
ان کانسواءِ ھن ھيلٿ سسٽم جا ٽي ابتدائي سنڀال واراسينٽر، پنج مخصوص سنڀال وارا سينٽر ، ٻہ ڊگھي مدي واري سنڀال جا نسپنگ فيسليٽي وارا سينٽر، ڪيتريون ئي اسڪولي ڪلنڪون جيڪي پرائمري، مڊل ۽  ھاء اسڪولن ۾  قائم آھن. دماغي صحت وارو نيٽورڪ، پنج ڪائونٽي اسپتالون پڻ شامل آهن. صحت جي ھن نظام ۾  12000 ڊاڪٽر، نرسون ۽ اسٽاف شامل آهن.
لڌڙو

**لڌڙو** (Otter) هڪ ريڙهيون پائيندڙ جانور آهي، خشڪي ۽ پاڻي ٻنهي ۾ رهي سگهي ٿو، ان ڪري هن جو شمار جل ٿيلين (Amphibians) ۾ ٻه ٿئي ٿو.

## تعارف

اُودبلائو به هن نسل مان آهن ۽ هي ٻئي مماليه خشڪيءَ کان وڌيڪ پاڻيءَ ۾ خوش رهن ٿا.

## جسم جي بناوٽ
هن جو وزن 7 کان 11 ڪلوگرام ٿيندو آهي. هن جي جسم ڊيگھ 22 کان 25 هوندي آهي.  هن جو پُڇ  10 کان 16 انچن جو ڊيگھو هوندو آهي.هن جي بت تي وڏي بج يا لسي کل يورپ ۾ سند س دشمن بڻجي وئي جنهن ڪري سڄي دنيا ۾ ان پشم لاءِ هن جانور جو شڪار عام جام ٿيو آهي. لڌڙي کي پاڻيءَ ۾ رهڻ جي عادت آهي. پيرن جون آڱريون پاڻ ۾ ڳنڍيل هونديون اٿس جنهن ڪري پاڻ کي پاڻيءَ ۾ سولائي سان اڳتي ڌڪي يا تري سگھي ٿو. ان جو پڇ عام جانور وانگر سنهو نه ٿيندو آهي، پر ويڪرو ٿئي ٿو، جنهن سان ترڻ ۾ مدد ملندي آهيس. انجي نڪ ۾ وَالوَ هوندا آهن جيڪي پاڻيءَ ۾ وڃڻ سان بند ٿي ويندا آهن. اکين تي شفاف پردو اٿس جيڪو اک جي ڌوڏي کي پاڻي اندر ڍڪي محفوظ رکي ٿو. ان جا ٿلها وار هوا کي پاڻيءَ اندر روڪي رکن ٿا. هي رنگ جو ناسي ٿيندو آهي.


## کاڌ خوراڪ ۽ رهائش
لڌڙو صبح، شام ۽ رات جو سرگرم رهندو آهي، شور ڪندو آهي. مهاڻن جي ڄار ۾ ڦاثل مڇيءَ کي تباھ ڪري ڇڏيندو آهي. جڏهن لڳ جي مند نه هوندي آهي خشڪي تي هلندو آهي. هي ٻرن، ڍنڍن ڍورن جي گاھ ۽ وڻن جي لڙڪندڙ ٽارين ۾ لڪو پيو هوندو آهي. لڌڙا پنهنجيون حدون مقرر ڪندا آهن. جيڪي 20 ڪلوميٽرن تائين ٿي سگھن ٿيون. هڪ بالغ لڌڙي کي روزانو هڪ ڪلو گوشت کائيندو آهي. ڪڏهن ڪڏهن هي 11 لڌڙن جي ٽولن جي صورتن شڪار ڪندا آهن. بنگال ۾ لڌڙن جي مدد سان مهاڻا مڇيءَ جو شڪار ڪندا آهن.

لڌڙا جي خوراڪ جو 70 سيڪڙو مڇي، باقي ڏيڏر، جيت، جھينگا ۽ ننڍا ميمل پڻ کائيندو آهي.

## نسل جي واڌويجھ
لڌڙا لڳ جي مند ۾ ٻن ٽن مهينن لاءِ عارضي جوڙا ٺاهيندا رهندا آهن. ٻچا ٽي مهينا کن کير ڌارائين ٿا پر ماءُ سان سال کن گڏ رهندا آهن. لڌڙا مختلف آوازن ذريعي ۽ ڪجهه رطوبتون خاج ڪري ان جي بوءِ وسيلي هڪٻئي سان رابطو ڪندا آهن. 60 کان 63 ڏينهن جي پيٽ کان پوءِ 5 تائين ٻچڙا ڄڻيندا آهن.

## گيلري

Smooth-coated Otter DSC 1263.jpg
2006-kabini-otter.jpg
Smooth-coated-otters.jpg
Smooth-coated Otter in Tungabhadra River by Samad Kottur.jpg
Lutra (Lutrogale) perspicillata (Indian smooth-coated otter) fur skins.jpg
Smooth Coated Otter Babies at WWP.jpg
Smooth -Coated Otter(Lurtogale perspicillata).jpg
Smooth-coated otter.jpg


## حوالا

* ڪتاب- سنڌ جي جھنگلي جيوت- مصنف- بدر ابڙو- سنڌي لئنگئيج اٿارٽي 
زمرو:مماليا
زمرو:ريڙهيون پائيندڙ جانور
نوريئڙو

**نوريئڙو** (انگريزي: Squirrel؛ اردو: گلهري) هن جا ڪن هنڌن تي ٻيا نالا، مثلن مشونگڙو، ڳالهڙ، کلڪڙي يا کلڪوڙي ۽ گلوري وغيره، آهن. هن پٽاپٽي نوريئڙي جي پٽي تي پنج ڪاريون سريون ۽ اڇيون پٽيون هونديون آهن. پيٽ اڇو ۽ پڇ ٿلهو بجر هوندو اٿس. عام طور تي وڻن تي باغن ۾ ڊوڙندو نظر ايندو آهي. هي وڻن تي رهي ميوا، ٻج، ڦريون ۽ گونچ کائيندو آهي. اُڀي وڻ تان منهن هيٺ ڪري سڌو ئي سڌو عمودي لاهي لهي چڙهي ويندو آهي. سياري ۾ اُس به سيڪيندو آهي. وڻن جي شاخن تي تيلن، ڪپھ ۽ اڳڙين سان وڏو پر جهڙو تهڙو بي ڊولوآکيرو ٺاهيندو آهي.

## جسم جي بناوٽ ۽ کاڌ ۽ خوراڪ
هن پٽاپٽي نوريئڙي جي پٽي تي پنج ڪاريون سريون ۽ اڇيون پٽيون هونديون آهن. پيٽ اڇو ۽ پڇ ٿلهو بجر هوندو اٿس. عام طور تي وڻن تي باغن ۾ ڊوڙندو نظر ايندو آهي. هي وڻن تي رهي ميوا، ٻج، ڦريون ۽ گونچ کائيندو آهي. اُڀي وڻ تان منهن هيٺ ڪري سڌو ئي سڌو عمودي لاهي لهي چڙهي ويندو آهي. سياري ۾ اُس به سيڪيندو آهي. وڻن جي شاخن تي تيلن، ڪپھ ۽ اڳڙين سان وڏو پر جهڙو تهڙو بي ڊولوآکيرو ٺاهيندو آهي. 

## نسل جي واڌويجھ
مادي ٽن کان چار ٻچا ڏيندي آهي. مادي 34 ڏينهن پيٽ سان رهندي آهي. سرءُ جي مُند ۾ ٻچا ڄڻيندي آهي. 10 مهينن ۾ ٻچو بالغ ٿي ويندو آهي. نوريئڙي جي سراسري ڄمار ساڍا پنج سال هوندي آهي. 

## نوريئڙي جو آواز

فائل:Jungle palm squirrel1.oga|**نوريئڙي جو آواز**


## گيلري

فائل:Indian Palm Squirrel DS.jpg|نوريئڙو کائيندي
فائل:The Indian Palm Squirrel...eating guava.jpg|نورئيڙو ميوو کائيندي
فائل:Baby Squirrels.png|نوريئڙي جا ٻچا


## حوالا

* ڪتاب- سنڌ جي جھنگلي جيوت- مصنف- بدر ابڙو- سنڌي لئنگئيج اٿارٽي 
زمرو:مماليا
زمرو:جانور
زمرو:حيوان
زمرو:حيوانات