زرعي مشینري

[thumb|From left to right: John Deere 7800 tractor with Houle slurry trailer, Case IH combine harvester, New Holland FX 25 [forage harvester with corn head.|292x292px]]
**زرعي مشینری** (Agricultural Machinery) جو تعلق مشيني ڍانچي ۽ اوزارن سان آهي جيڪي زراعت ۾ استعمال ٿين ٿا. اهڙا ڪيترائي قسم جا اوزار، جن ۾ هٿ جي اوزارن ۽ بجليءَ جي اوزارن کان وٺي ٽريڪٽرن تائين ۽ زرعي اوزارن جا بيشمار قسم آهن، جن کي اهي ڇڪيندا يا هلائيندا آهن. نامياتي ۽ غير نامياتي زراعت ۾ مختلف قسم جا سامان استعمال ٿيندا آهن. خاص طور تي مشيني زراعت جي آمد کان وٺي، زرعي مشينري هڪ لازمي حصو آهي ته ڪيئن دنيا کي کارايو وڃي ٿو. زرعي مشينري کي وسيع زرعي آٽوميشن ٽيڪنالاجيز جو حصو سمجهي سگهجي ٿو، جنهن ۾ وڌيڪ جديد ڊجيٽل سامان ۽ روبوٽڪس شامل آهن. جڏهن ته زرعي روبوٽس وٽ ڪنهن به زرعي آپريشن (تشخيص، فيصلي سازي ۽ ڪارڪردگي) ۾ شامل ٽن اهم مرحلن کي پاڻمرادو ڪرڻ جي صلاحيت آهي، روايتي موٽر واري مشينري بنيادي طور تي استعمال ڪئي ويندي آهي صرف پرفارمنگ قدم کي خودڪار ڪرڻ لاءِ جتي تشخيص ۽ فيصلا ڪرڻ انسانن جي مشاهدن ۽ تجربن جي  بنياد تي ڪيا ويندا آهن.

## تاريخ
### صنعتي انقلاب
صنعتي انقلاب جي اچڻ سان ۽ وڌيڪ پيچيده مشينن جي ترقي سان، زراعت جي طريقن کي اڳتي وڌايو ويو. هٿ سان اناج کي تيز بليڊ سان گڏ ڪرڻ جي بدران، ڦيٿين واري مشينن کي مسلسل ڪٽ ڪيو ويو آهي. اناج کي لٺن سان مارڻ بجاءِ، ڇڻڻ واري مشينن ٻج کي سِرن ۽ ڏاندن کان الڳ ڪري ڇڏيو. پهريون ٽريڪٽر 19 صدي جي آخر ۾ ظاهر ٿيو.

### ٻاڦ جي طاقت
thumb|جرمن ڪمپني، ڪلاس پاران هڪ ڪمبائن هارويسٽر|236x236px
زرعي مشينري جي طاقت اصل ۾ دگھن يا ٻين پالتو جانورن جي ذريعي فراهم ڪئي وئي هئي. ٻاڦ جي طاقت جي ايجاد سان پورٽیبل انجڻ آيو، ۽ بعد ۾ ٽريڪشن انجڻ، هڪ گهڻ مقصدي، موبائيل توانائي جو ذريعو جيڪو ٻاڦ واري انجڻ لاءِ زمين تي هلندڙ ڪزن هو. زرعي ٻاڦ واري انجڻين دگھن جي ڳري ڇڪڻ جو ڪم سنڀالي ورتو ۽ ان سان گڏ هڪ پلي پڻ رکيل هئي جيڪا ڊگهي پٽي جي استعمال سان اسٽيشنري مشينن کي طاقت ڏئي سگهي ٿي. ٻاڦ تي هلندڙ مشينون اڄ جي معيار جي لحاظ کان گهٽ طاقتور هيون پر انهن جي سائيز ۽ انهن جي گهٽ گيئر جي تناسب جي ڪري، اهي هڪ وڏو ڊرابار پل مهيا ڪري سگھن ٿيون. ٻاڦ تي هلندڙ مشينن جي سست رفتار هارين کي تبصرو ڪرڻ تي مجبور ڪيو ته ٽريڪٽرن کي ٻه رفتار آهن: "سست، ۽ گهڻي سست".

### اندروني ڪمبشن انجڻ
اندروني ڪمبشن (combustion) انجڻ؛ پهرين پيٽرول انجڻ، ۽ بعد ۾ ڊيزل انجڻ؛ ٽريڪٽر جي ايندڙ نسل لاء طاقت جو مکيه ذريعو بڻجي ويو. انهن انجڻن پاڻ سان هلندڙ ڪمبائن هارويسٽر ۽ ٿريشر، يا ڪمبائن هارويسٽر (جنهن کي مختصر ڪري ’ڪمبائن‘ پڻ ڪيو ويو آهي) جي ترقيءَ ۾ حصو ورتو. اناج جي ٻوٽن کي ڪٽڻ ۽ ان کي اسٽيشنري ٿريشنگ مشين ۾ منتقل ڪرڻ بجاءِ، اهي مجموعا سڄي ميدان ۾ مسلسل هلندي اناج کي ڪٽي، ڇنڊي ۽ الڳ ڪندا آهن.

## زرعي مشينري جا قسم

### ٽريڪٽر
ٽريڪٽر جديد فارم تي اڪثر ڪم ڪندا آهن. اهي اوزار کي ڇڪڻ لاءِ استعمال ٿيندا آهن؛ مشينون جيڪي زمين تائين، ٻج پوکڻ ۽ ٻيا ڪم ڪن ٿيون. ڪٽڻ جا اوزار پوک لاءِ مٽي تيار، مٽي کي ٿلهو ڪرن ۽ ٻوٽن کي مارن جو ڪم ڪن ٿا. سڀ کان وڌيڪ سڃاتل پل آهي، قديم عمل جيڪو سال 1838ع ۾ جان ڊيري طرفان اپڊيٽ ڪيو ويو هو. ھاڻي آمريڪا ۾ اڳي جي ڀيٽ ۾ گھٽ استعمال ڪيا ويندا آھن، مٽيءَ کي ڦيرڻ بدران آفسيٽ ڊسڪ استعمال ڪندا آھن ۽ نمي کي برقرار رکڻ لاءِ گھربل گہرائي حاصل ڪرڻ لاءِ ڇني استعمال ٿينديون آھن. 

### ڪمبائن هارويسٽر
[thumb| A [John Deere cotton harvester at work in a cotton field]]
ڪمبائن هڪ مشين آهي جيڪا موثر طريقي سان مختلف قسم جي اناج جي فصلن کي حاصل ڪرڻ لاءِ ٺاهي وئي آهي. نالو ان جي چار جدا جدا فصلن جي آپريشن؛ لڻڻ، ڇڻڻ، گڏ ڪرڻ ۽ کٽڻ، هڪ ئي عمل ۾، مجموعن مان نڪتل آهي. ڪڻڪ، چانور، جئم، رائي، جو، مڪئي، سورغم، سويابين، فليڪس (سن)، سورج مکي ۽ ريپسيڊ ڪمبائن سان گڏ ڪيل فصلن ۾ شامل آهن.

### پلانٽر (پوک ڪندڙ)
سيڊر (ٻج کي پوکڻ وارو) جي سڀ کان عام قسم کي پلانٽر  چئبو آهي، ۽ ٻج کي هڪجهڙائي سان ڊگهن قطارن ۾ رکي ٿو، جيڪي عام طور تي ٻه کان ٽي فوٽ ڌار ٿين ٿيون. ڪي فصل ڊرل ذريعي پوکيا ويندا آهن، جيڪي هڪ فوٽ کان به گهٽ قطار ۾ وڌيڪ ٻج ڪڍي، فصلن سان زمين کي خالي ڪري ڇڏيندا آهن. ٽرانسپلانٽر زمين ۾ ٻج پوکڻ جي ڪم کي خودڪار ڪن ٿا. پلاسٽڪ جي ملچ جي وڏي استعمال سان، پلاسٽڪ ملچ جا پرت، ٽرانسپلانٽر ۽ سيڊر پلاسٽڪ جون ڊگھيون قطارون وجھن ٿا، ۽ انھن جي ذريعي پاڻمرادو پوک ڪن ٿا. 

### اسپرئير (اسپري ڪندڙ)
thumb|لائيٽ۔ٽريڪ طرفان برطانوي فصل اسپريئر
پوکڻ کان پوء، ٻيون زرعي مشينون جهڙوڪ خود هلائيندڙ اسپري ڀاڻ ۽ جراثيم مار دوا لاڳو ڪرڻ لاء استعمال ڪري سگهجن ٿيون. زرعي اسپرير ايپليڪيشن هڪ طريقو آهي جيڪو فصلن کي ڀاڻن کان بچائڻ لاءِ جراثيم ڪش، فنگسائڊس، ۽ حشري دوائون استعمال ڪندي. ڍڪڻ واري فصل کي اسپري ڪرڻ يا پوکڻ، ڀاڄين جي واڌ کي ملائڻ جا طريقا آهن. 

### بيلر ۽ ٻيا زرعي اوزار
thumb|سوئٽزرلينڊ ۾ هاري گاهه جي هارويسٽر تي

بیلر (Planting Crop Hay Baler) گاهه يا الفافا کي مضبوطيءَ سان پيڪ ڪرڻ لاءِ سياري جي مھينن لاءِ محفوظ ڪرڻ واري صورت ۾، استعمال ڪري سگهجن ٿا جیڪو جديد آبپاشي مشينري تي ڀاڙي ٿو. انجڻ، پمپ ۽ ٻيا خاص گيئر زمين جي وڏن علائقن کي جلدي ۽ وڏي مقدار ۾ پاڻي فراهم ڪن ٿا. ساڳي قسم جا سامان جيئن ته زرعي اسپري وارا ڀاڻ ۽ جراثيم مار دوائون پهچائڻ لاءِ استعمال ڪري سگھجن ٿا. 

ٽريڪٽر کان علاوه، ٻين گاڏين کي فارمنگ ۾ استعمال ڪرڻ لاء، بشمول ٽرڪ، هوائي جهاز ۽ هيلي ڪاپٽر، جهڙوڪ فصلن جي نقل و حمل ۽ سامان موبائيل ٺاهڻ، فضائي اسپرينگ ۽ جانورن جي رڍن جي انتظام لاء، ترتيب ڏنو ويو آهي.

## جديد ٽيڪنالاجي ۽ مستقبل
thumb|هڪ نيو هالينڊ TR85 ڪمبائن هارويسٽر|149x149px

زرعي مشينن جي بنيادي ٽيڪنالاجي گذريل صديء ۾ ٿورو تبديل ڪيو آهي. جيتوڻيڪ جديد فصلن ۽ پوکڻ وارا بهتر ڪم ڪن ٿا يا انهن جي اڳين کان ٿورو گهڻو مٽجي وڃن ٿا، پر اڄ به اناج کي اهڙيءَ طرح ڪٽڻ، ڪٽڻ ۽ الڳ ڪرڻ جو ڪم آهي، جيئن اهو هميشه ڪيو ويو آهي. بهرحال، ٽيڪنالاجي طريقي سان تبديل ٿي رهي آهي ته انسان مشين کي هلائي، جيئن ڪمپيوٽر مانيٽرنگ سسٽم، GPS لوڪيٽر ۽ سيلف اسٽيئر پروگرامن کي سڀ کان وڌيڪ ترقي يافته ٽريڪٽر ۽ اوزارن کي وڌيڪ صحيح ۽ گهٽ فضول هجڻ جي اجازت ڏين ٿا ايندھن، ٻج، يا ڀاڻ جي استعمال ۾. ويجهي مستقبل ۾، بغير ڊرائيور ٽريڪٽرن جي وڏي پيماني تي پيداوار ٿي سگهي ٿي، جيڪي GPS نقشا ۽ اليڪٽرانڪ سينسر استعمال ڪندا آهن.  

### زرعي آٽوميشن
اقوام متحده جي فوڊ اينڊ ايگريڪلچر آرگنائيزيشن (FAO) زرعي آٽوميشن جي وضاحت ڪري ٿي جيئن ته مشينري ۽ سامان جو استعمال زرعي عملن ۾ انهن جي تشخيص، فيصلا ڪرڻ، يا ڪارڪردگي کي بهتر بڻائڻ، زرعي ڪم جي تڪليف کي گهٽائڻ ۽ بروقت بهتر ڪرڻ، ۽ ممڪن طور تي زرعي عملن جي درستگي.

زراعت ۾ ٽيڪنيڪي ارتقا دستي اوزارن کان وٺي جانورن جي ڪشش تائين، پوءِ موٽرائز ميخانيائيزيشن تائين، ۽ اڳتي هلي ڊجيٽل سامان جو سفر رهيو آهي. اها ترقي مصنوعي ذهانت (AI) سان روبوٽڪس جي استعمال ۾ ختم ٿي وئي آهي. مثال طور، موٽرائيزيشن مشيني عملن کي خودڪار ڪري ٿو جهڙوڪ هلت، ٻج، ڀاڻ، کير ڏيڻ، کارائڻ ۽ آبپاشي، ان سان خاص طور تي دستي مزدوري کي گھٽائي ٿي. ڊجيٽل آٽوميشن ٽيڪنالاجيز جي اچڻ سان، خودڪار تشخيص ۽ فيصلو ڪرڻ ممڪن ٿي چڪو آهي. مثال طور، خود مختيار فصل روبوٽ فصلن ۽ ٻج فصلن کي گڏ ڪري سگھن ٿا ۽ ڊرون، خودڪار ان پٽ ايپليڪيشنن کي مدد ڏيڻ لاء معلومات گڏ ڪري سگھن ٿا. ٻئي طرف، ٽريڪٽر، خودڪار گاڏين ۾ تبديل ٿي سگهن ٿيون جيڪي آزاديء سان پوکي سگهن ٿيون. 

آمريڪا جي زراعت کاتي (USDA) پاران 2023ع جي هڪ رپورٽ ظاهر ڪئي وئي آهي ته آمريڪا ۾ 50 سيڪڙو کان وڌيڪ مڪئي، ڪپهه، چانور، سورغم، سويابين ۽ سياري جي ڪڻڪ خودڪار رهنمائي وارو نظام استعمال ڪندي  پوکي ويندي آهي. اهي سسٽم، جيڪي ٽيڪنالاجي کي استعمال ڪن ٿا خودمختيار طور تي فارم جي سامان کي هلائڻ لاء صرف هڪ هاريء جي نگراني جي ضرورت آهي. هي هڪ واضح مثال آهي ته ڪيئن حقيقي دنيا جي زراعت جي منظرنامي ۾   زرعي خودڪار طريقي سان عمل ڪيو پيو وڃي.

### اوپن سورس زرعي سامان
thumb|اڪویپميٽ ٽيڪنالاجيز پاران هڪ خودڪار اپاچي اسپرير|201x201px
نئين قسم جي اعليٰ فارم ٽيڪنالاجي جي سامان کي درست ڪرڻ ۾ جي ناڪاميءَ جي ڪري ڪيترائي هاري پريشان آهن.  اهو گهڻو ڪري ڪمپنين جي دانشورانه ملڪيت جي قانون کي استعمال ڪندي هارين کي انهن جي سامان کي درست ڪرڻ جو قانوني حق حاصل ڪرڻ کان روڪڻ لاء يا معلومات تائين رسائي حاصل ڪرڻ لاء انهن کي اجازت نا ڏيڻ  لاء سبب آھي. آڪٽوبر 2015ع ۾ DMCA ۾ هڪ استثنا شامل ڪيو ويو ته جيئن ڪارن ۽ ٻين گاڏين، بشمول زرعي مشينري ۾ سافٽ ويئر جي چڪاس ۽ ترميم جي اجازت ڏني وڃي.

اوپن سورس ايگريڪلچر موومينٽ مختلف شروعاتن ۽ تنظيمن کي ڳڻائي ٿي جهڙوڪ فارم ليبز جيڪو يورپ ۾ هڪ نيٽورڪ آهي، ايل ايلئر پيسن جيڪو فرانس ۾ هارين کي سيکارڻ لاءِ هڪ ڪوآپريٽو آهي ته انهن جا اوزار ڪيئن ٺاهجن ۽ ان جي مرمت ڪجي، ۽ ایڪئیلبري (Ekylibre) جيڪو هڪ اوپن سورس سافٽ ويئر آهي. ڪمپني فرانس ۾ هارين کي فارمنگ آپريشن کي منظم ڪرڻ لاءِ اوپن سورس سافٽ ويئر (SaaS) فراهم ڪندي. 

آمريڪا ۾، MIT ميڊيا ليب جي اوپن ايگريڪلچر انيشي ایٽیو "ٽيڪنالاجين جي هڪ اوپن سورس ايڪو سسٽم جي تخليق کي فروغ ڏيڻ جي ڪوشش ڪري ٿي جيڪا شفافيت، نيٽ ورڪ تجربو، تعليم، ۽ هائپر-مقامي پيداوار کي فعال ۽ فروغ ڏئي ٿي." اهو پرسنل فوڊ ڪمپيوٽر کي ترقي ڪري ٿو، هڪ تعليمي پروجيڪٽ ٺاهڻ لاءِ ”ڪنٽرول ٿيل ماحوليات، ڪنٽرول ۽ نگراني ڪرڻ لاءِ آبهوا، توانائي ۽ ٻوٽن جي واڌ ويجهه جي اندر خاص وڌندڙ چيمبر“ ۾ زرعي ٽيڪنالاجي پليٽ فارم جيڪو روبوٽ سسٽم استعمال ڪندو آهي. ان ۾ "اوپن فينوم" جي ترقي شامل آهي،  هڪ اوپن سورس لائبريري جنهن ۾ آبهوا جي ترڪيب لاءِ کليل ڊيٽا سيٽون آهن جيڪي ٻوٽن جي فينوٽائپ ردعمل (ذائقو، غذائيت) ماحولياتي متغيرن، حياتياتي، جينياتي ۽ وسيلن سان لاڳاپيل پوک لاءِ ضروري (ان پٽ) کي ڳنڍينديون آهن. ساڳئي جينيات سان ٻوٽا قدرتي طور رنگ، سائيز، بناوت، واڌ جي شرح، پيداوار، ذائقي ۽ غذائي جي کثافت ۾ ماحولياتي حالتن جي مطابق مختلف ٿي سگهن ٿا جن ۾ اهي پيدا ڪيا ويا آهن.

## ٺاهيندڙ
### فعال
• اي.جي.سي.او.(AGCO)

• اگرالی (Agrale)
 
• الغازي ٽريڪٽرز
 
• الجزائر ٽريڪٽر ڪمپني 

• اربوس (Arbos) 

• آرگو سپا (ARGO Spa)

• ڪارو ايگريتاليا 

• ڪيس آئ ایچ (Case IH) 

• چيلنج ٽريڪٽر 

• ڪلاس (Claas)
 
• سی این ایچ CNH انڈسٹریل 

• ڊيڊونگ 

• دیوتز۔فاھر Deutz-Fahr 

• اسکورتس لیمیتید Escorts Limited
 
• فیندت Fendt 

• گولڊوني 

• اسڪي 

• جيڪٽو 

• جي سي بي 

• جان ديري 

• خارکیف Kharkiv ٽريڪٽر پلانٽ 

• کیرو Kirov پلانٽ 

• ڪبوتا
 
• لمبورگانی تراتوری Lamborghini Trattori 

• لينڊني 

• لنڊنر 

• ايل ايس ميٽرون 

• مهندرا ٽريڪٽر 

• ميسي فرگوسن 

• مڪ ڪورمڪ ٽريڪٽر 

• ملت ٽريڪٽر 

• منسک ٽريڪٽر  

• مٽسوبشي زرعي مشينري 

• نيو هالينڊ زراعت 

• پرونر 

• شيبورا 

• سوناليڪا ٽريڪٽر 

• ايس ايم آئي ساڳيو 

• ایس ای ایس موٽرز 

• ایس ڊي ایف گروپ 

• ستارا 

• اسٽيئر 

• تائي فائي TAFE 

• ٽامي ٽي ايم 

• ارسس ایس ای Ursus SA 

• والپاڊانا 

• والٽرا 

• ورڇيل 

• يانمار 

• وائی ٹی او YTO گروپ 

• زيٽر 

• زومليون 

• بلواڻ آگري

### اڳوڻا
• ايلس چلمرز 

• ڪيس ڪارپوريشن
 
• فرگوسن براون ڪمپني
 
• فیات تراتوری Fiat Trattori 

• فورڊ 

• بين الاقوامي هارويسٽر
 
• ليلينڊ ٽريڪٽر 

• ميسي هيرس 

• رينالٽ زراعت

## پڻ ڏسو

• زرعي مشينري جي فهرست 

• پاڪستان  ۾ زراعت 

• مشيني زراعت 

• زرعي مشينري صنعت 

• زرعي روبوٽ

## خارجي لنڪس

*  Hay Harvesting in the 1940s  instructional films, Center for Digital Initiatives, University of Vermont Library
* Worldwide Agricultural Machinery and Farm Equipment Directory
* Economic Situation of the agricultural machinery sector—VDMA Report

## حوالا

زمرو:زراعت
زمرو:ٽيڪنالاجي
زمرو:زرعي مشينري