ليلا اخيليه

**ليلا بنت عبدالله بن شداد بن ڪعب اخيليّه** () (وفات لڳ ڀڳ 75هه/694ع – 90هه/709ع)، يا مختصر طور **ليلا المخيليّه**، اموي دور جي هڪ مشهور عرب شاعرہ هئي، جيڪا پنهنجي شاعري، فصاحت، مضبوط شخصيت ۽ حسن سبب مشهور هئي۔ سندس لڳ ڀڳ پنجاهه ننڍا نظم محفوظ آهن۔ انهن ۾ سندس محبوب توبه بن حمير لاءِ مرثيا، نابغة جعدي سان طنزيه شعري مقابلا، ۽ خليفن عثمان بن عفان ۽ عبد الملڪ بن مروان جي مدح شامل آهن۔

## زندگي
هوءَ بنو عقيل شاخ مان هئي، جيڪا بنو عامر قبيلي جو حصو هئي۔ اهو ساڳيو قبيلو آهي جنهن سان قيس بن الملوح ۽ ليلا عامريه جو تعلق هو، جيڪي مشهور داستان *[[ليلا ۽ مجنون]]* جي الهام جو سبب بڻيا۔ پر انهن جي برعڪس، ليلا هڪ شهري عورت هئي، نه ته بدوي۔

پنهنجي نوجوانيءَ ۾ هوءَ توبه بن حمير سان محبت لاءِ مشهور ٿي وئي، پر سندس پيءُ هن شادي کي رد ڪري ڇڏيو ۽ هن کي هڪ شخص ابي الاثلا سان شادي ڪرائي ڇڏي۔ شادي کان پوءِ به توبه هن سان ملڻ ايندو رهيو، جنهن تي سندس مڙس خليفي وٽ شڪايت ڪئي، ۽ خليفي توبه کي هن کان پري ٿيڻ جو حڪم ڏنو۔ سندس مڙس حسد برداشت نه ڪري سگهيو ۽ آخرڪار هن کي طلاق ڏئي ڇڏي۔ بعد ۾ هن هڪ ٻئي شاعر سان شادي ڪئي ۽ کيس ڪيترائي ٻار ٿيا، پر انهن بابت گهڻي معلومات موجود ناهي۔

## شاعري ۽ اثر
سندس مضبوط شخصيت ۽ شهرت سبب کيس اموي خلافت جي درٻارن تائين رسائي حاصل ٿي وئي۔

هوءَ انهن ٿورين قديم عرب شاعرائن مان هڪ هئي جن عوامي طور پنهنجي محبت جو اظهار ڪيو۔ هن قسم جي شاعري خاص طور توبه بن حمير سان منسوب آهي:  
ليلا ۽ توبه هڪ ٻئي سان محبت ۾ پئجي ويا، پر جڏهن توبه شاديءَ جي درخواست ڪئي ته ليلى جي پيءُ انڪار ڪيو ۽ هن کي ڪنهن ٻئي سان شادي ڪرائي ڇڏي۔ پوءِ جڏهن توبه قتل ٿي ويو ته ان واقعي ليلا کي مرثيا لکڻ لاءِ متاثر ڪيو۔

هن ڳالهه کي وڌيڪ جرئت وارو بڻائيندڙ حقيقت اها هئي ته هوءَ انهي وقت ڪنهن ٻئي مرد (سوار بن عوفى قشيري) سان شادي شده هئي۔
 بهرحال، محبت جي شاعري سندس واحد صنف نه هئي؛ سندس شاعري مختلف موضوعن تي مشتمل هئي، جيتوڻيڪ هن سياست کان گهڻو پاسو ڪيو۔ انهيءَ سبب هوءَ بدلجندڙ سياسي دورن جي باوجود اثرائتن ماڻهن سان پنهنجا لاڳاپا برقرار رکڻ ۾ ڪامياب رهي۔ سندس شاعري ۾ نابغه جعدي سان طنزيه مقابلا (تقريباً 40هه/660ع کان 63هه/683ع تائين) پڻ شامل آهن،
 ۽ حميدہ بنت نعمان بن بشير سان به شعري تبادلا ملن ٿا۔
سندس شاعريءَ جو تقابلو اڪثر خنساء سان ڪيو ويندو آهي۔ پر ليلا جي شاعريءَ ۾ تصويرنگاري وڌيڪ متنوع آهي، جيڪا صرف ريگستان تائين محدود ناهي، ۽ هن ڪيترن شعري اصناف ۾ لکيو۔ سندس شاعري ۾ فلسفيانه پهلو ۽ دانائي به ملي ٿي، جيڪا شايد سندس گهڻي سفر جي ڪري پيدا ٿي۔ ٻئي طرف، ليلى پنهنجي شاعريءَ مان آمدني به حاصل ڪندي هئي، ڇو⁠ته ڪجهه نظم تي کيس انعام ملندو هو، ۽ شاعريءَ جي ذريعي هن امير ۽ اثرائتن ماڻهن سان لاڳاپا پيدا ڪيا؛ جڏهن⁠تہ خنساء پنهنجي خاندان جي روايتي ڌناري زندگي تي ڀاڙيندي هئي۔
هوءَ 704ع ۾ عراق ۾ سماوه جي ويجهو سفر دوران وفات ڪري وئي۔

## سندس شاعري جو مثال

## حوالا

## وڌيڪ مطالعو
*Al-Isfahani, Abu al-Faraj. *Kitab al-aghani* (*Book of Songs*).
**The Cambridge History of Arabic Literature: Arabic Literature to the End of the Umayyad Period*. Cambridge University Press, 1983.
* 
*Ibn Qutayba. *al-Shi'r wa-'l-shu'ara* (*Poetry and Poets*). Beirut: Dar al-Thaqafa, 1964.

زمرو:پيدائش جو سال نامعلوم
زمرو:اٺين صدي عيسويءَ جون وفاتون
زمرو:عربي ٻوليءَ جون شاعرائون
زمرو:عربي ٻوليءَ جا شاعر
زمرو:بنو عقيل
زمرو:اسلام قبول ڪندڙ ماڻهو
زمرو:ستين صدي عيسويءَ جون عورت ليکڪائون
زمرو:ستين صدي عيسويءَ جا عربي ٻوليءَ جا شاعر
زمرو:اموي خلافت جون عورت شاعرائون
زمرو:وچئين دور جي اسلامي دنيا جون عورت شاعرائون
زمرو:اموي خلافت جا شاعر
زمرو:ستين صدي عيسويءَ جا عرب ماڻهو
زمرو:اموي خلافت جا ستين صدي عيسويءَ جا ماڻهو