open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
سسلي

**سسلي** (اطالوي ۽ سسلي: Sicilia)، سرڪاري طور تي سسلي علائقو (اطالوي: Regione Siciliana؛ سسلين: Riggiuni Siciliana)، وچ ميڊيٽرينين سمنڊ ۾ هڪ ٻيٽ آهي ۽ اٽلي جي ويهن علائقن مان هڪ آهي، جيڪا مکيه يورپ کنڊ ۾ اطالوي جزيري نما جي ڏکڻ ۾ واقع آهي. 47 لک جي آبادي سان، جن ۾ هن جو گاديءَ واري شهر پاليرمو ۽ ان جي چوڌاري علائقي جي 12 لک جي آبادي شامل آهي، اهو ميڊيٽرينين سمنڊ ۾ سڀ کان وڏو ۽ سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو ٻيٽ آهي.

**Sicily** (Italian and ), officially the **Sicilian Region** (; ), is an island in the central Mediterranean Sea and one of the twenty regions of Italy, situated south of the Italian Peninsula in continental Europe. With 4.7 million inhabitants, including 1.2 million in and around the capital city of Palermo, it is both the largest and most populous island in the Mediterranean Sea. 

Sicily is named after the Sicels, who inhabited the eastern part of the island during the Iron Age. Sicily has a rich and unique culture in arts, music, literature, cuisine, and architecture. Its most prominent landmark is Mount Etna, the tallest active volcano in Europe, and one of the most active in the world, currently  high. The island has a typical Mediterranean climate. It is separated from Calabria by the Strait of Messina. It is one of the five Italian autonomous regions and is generally considered part of Southern Italy.

The earliest archaeological record of human activity on the island dates to around 14,000 BC. By around 750 BC, Sicily had three Phoenician and a dozen Greek colonies along its coasts, becoming one of the centers of Magna Graecia. The Sicilian Wars of 580–265 BC were fought between the Carthaginians and Greeks, and the Punic Wars of 264–146 BC were fought between Rome and Carthage. The Roman province of Sicilia ended with the fall of the Roman Empire in the 5th century AD. Sicily was ruled during the Early Middle Ages by the Vandals, the Ostrogoths, the Byzantine Empire, and the Emirate of Sicily.

The Norman conquest of southern Italy led to the creation of the County of Sicily in 1071, which was succeeded by the Kingdom of Sicily in 1130. In 1816, the kingdom unified with the Kingdom of Naples to form the Kingdom of the Two Sicilies. Following the Sicilian Vespers in 1282, Sicily was ruled by Aragon and then Spain, either in personal union with the crown or by a cadet branch, except for a brief period of Savoy and then Habsburg rule in 1713–1735. Following the Expedition of the Thousand, an invasion led by Giuseppe Garibaldi, and a subsequent plebiscite, the island became part of the newly unified Italy in 1860. Sicily was given special status as an autonomous administrative division on 15 May 1946, 18 days before the 1946 Italian institutional referendum.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:سسلي
زمرو:اٽلي
زمرو:رومي سمنڊ جا ٻيٽ
زمرو:يورپ جا تاريخي علائقا
بينيلڪس

**بينيلڪس يونين** (ڊچ: Benelux Unie؛ فرانسيسي: Union Benelux؛ جرمن: Benelux-Union؛ لگزمبرگ جي ٻولي: Benelux-Unioun) يا صرف "بينيلڪس"، اولهائين يورپ ۾ ٽن پاڙيسري رياستن؛ بيلجيم، هالينڊ ۽ لڪسمبرگ، جو اتحاد، رسمي بين الاقوامي بين الاقوامي تعاون ۽ هڪ سياسي-اقتصادي يونين آهي. اها نالو هڪ پورٽمنٽو آهي، جيڪو هر ملڪ جي نالي جي پهرين ڪجهه اکرن کي شامل ڪرڻ مان ٺهيل آهي ۽ اهو پهريون ڀيرو ڪسٽم معاهدي، جن تي سال 1944ع ۾ دستخط ڪيو ويو ۽ جيڪا بينيلڪس يونين جي شروعات ڪئي، کي نالو ڏيڻ لاءِ استعمال ڪيو ويو. اهو هاڻي عام طور تي ٽنهي ملڪن جي جاگرافيائي، اقتصادي ۽ ثقافتي گروهه جي حوالي سان استعمال ڪيو ويندو آهي.

The **Benelux Union** (; ; ; ) or **Benelux** is a politico-economic union, alliance and formal international intergovernmental cooperation of three neighbouring states in Western Europe: Belgium, the Netherlands, and Luxembourg. The name is a portmanteau formed from joining the first few letters of each country's name and was first used to name the customs agreement that initiated the union (signed in 1944). It is now used more generally to refer to the geographic, economic, and cultural grouping of the three countries.

The Benelux is an economically dynamic and densely populated region, with 5.6% of the European population (29.55 million residents) and 7.9% of the joint EU GDP (€36,000/resident) on 1.7% of the whole surface of the EU. In 2015, 37% of the total number of EU cross-border workers worked in the Benelux; 35,000 Belgian residents work in Luxembourg, while 37,000 others cross the border to work in the Netherlands each day. In addition, 12,000 Dutch and close to a thousand Luxembourg residents work in Belgium.

The main institutions of the Union are the Committee of Ministers, the Council of the Union, the General Secretariat, the Interparliamentary Consultative Council and the Benelux Court of Justice while the Benelux Office for Intellectual Property covers the same land but is not part of the Benelux Union.

The Benelux General Secretariat is located in Brussels. It is the central platform of the Benelux Union cooperation. It handles the secretariat of the Committee of Ministers, the Council of Benelux Union and the sundry committees and working parties. The General Secretariat provides day-to-day support for the Benelux cooperation on the substantive, procedural, diplomatic and logistical levels. The Secretary-General is Frans Weekers from the Netherlands and there are two deputies: Deputy Secretary-General Michel-Etienne Tilemans from Belgium and Deputy Secretary-General Jean-Claude Meyer from Luxembourg.

The presidency of the Benelux is held in turn by the three countries for a period of one year. Luxembourg holds the presidency for 2025.

About 80 percent of the Benelux population speaks Dutch, about 20 percent speaks French and one percent Luxembourgish as their native language. A small minority under one percent are native German speakers.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:يورپ
زمرو:اولهه يورپ
زمرو:تنظيمون
زمرو:بينيلڪس
زمرو:تجارتي تنظيمون
زمرو:يورپ ۾ تنظيمون
زمرو:بين الحڪومتي تنظيمون
پيراسيٽامول

**پيراسيٽامول** ، **ايسيٽامنوفين** جي نالي سان پڻ سڃاتو وڃي ٿو ، هڪ دوا آهي جيڪا درد ۽ بخار جي علاج لاءِ استعمال ڪئي ويندي آهي. اهو عام طور تي هلڪي کان وچولي درد جي رليف لاءِ استعمال ٿيندو آهي. ٻارن ۾ بخار کي گهٽائڻ لاءِ ان جي استعمال جا ثبوت مليا آهن. اهو اڪثر ڪري ٻين دوائن سان گڏ وڪرو ڪيو ويندو آهي، جهڙوڪ ڪيترين ئي ٿڌي دوائن ۾. پيراسيٽامول کي سخت درد لاءِ پڻ استعمال ڪيو ويندو آهي، جهڙوڪ ڪينسر جي درد ۽ سرجري کان پوءِ جو درد، اوپيئوڊ درد جي دوا سان گڏ. اهو عام طور تي يا ته وات ذريعي يا ملاشي ذريعي استعمال ڪيو ويندو آهي، پر اهو رڳ ۾ انجيڪشن ذريعي پڻ موجود آهي.اثرات ٻن ۽ چئن ڪلاڪن جي وچ ۾ رهندا آهن.

پيراسيٽامول عام طور تي سفارش ڪيل دوائن تي محفوظ آهي. بالغ لاءِ سفارش ڪيل وڌ ۾ وڌ روزاني خوراک ٽي کان چار گرام آهي. وڌيڪ مقدار زهر جو سبب بڻجي سگهي ٿي، جنهن ۾ جگر جي ناڪامي شامل آهي. چمڙي تي سنگين خارش تمام گهٽ ٿي سگهن ٿا. اهو حمل دوران ۽ کير پيارڻ دوران محفوظ نظر اچي ٿو. جگر جي بيماري وارن ماڻهن ۾، اهو اڃا تائين استعمال ڪري سگهجي ٿو، پر گهٽ مقدار ۾. ان کي هڪ هلڪي درد جي دوا طور درجه بندي ڪيو ويو آهي. ان ۾ ڪا خاص سوزش مخالف سرگرمي ناهي. اهو ڪيئن ڪم ڪري ٿو اهو مڪمل طور تي واضح ناهي.

پيراسيٽامول پهريون ڀيرو 1877 ۾ ٺاهيو ويو هو. اهو آمريڪا ۽ يورپ ٻنهي ۾ درد ۽ بخار لاءِ سڀ کان وڌيڪ استعمال ٿيندڙ دوا آهي. اهو عالمي صحت تنظيم جي ضروري دوائن جي فهرست تي آهي. پيراسيٽامول هڪ عام دوا جي طور تي موجود آهي، جنهن ۾ ٽائلينول ۽ پيناڊول سميت برانڊ نالا شامل آهن. ترقي پذير دنيا ۾ ٿوڪ قيمت في خوراک  کان گهٽ آهي. آمريڪا ۾، ان جي قيمت في خوراک تقريباً  آهي. 2017 ۾، اها آمريڪا ۾ 25 هين سڀ کان وڌيڪ عام طور تي تجويز ڪيل دوا هئي، جنهن ۾ 24 ملين کان وڌيڪ نسخا هئا.

## حوالا
اسلامي سونهري دور ۾ نفسيات جو علم

**اسلامي نفسيات** (انگريزي:Psychology؛ عربي: علم النفس)، نفس جي سائنس، اسلامي نقطه نظر کان، نفس (Psyche) جو طبي ۽ فلسفياتي مطالعو آهي ۽ نفسيات، تنتن جي علم، ذهن جي فلسفي ۽ نفسيات، انهي سان گڏ نفسياتي دوائن جي موضوعن کي خطاب ڪري ٿو. اسلام ۾ ذهني صحت ۽ ذهني بيماري کي هڪ جامع طريقي سان ڏٺو ويو. هن طريقي سان هڪ فرد ۾ مناسب ذهني تندرستي ۽ سٺي جسماني صحت کي برقرار رکڻ جي وچ ۾ باهمي تعلق تي زور ڏنو ويو. جيڪي ماڻهو اسلام تي عمل ڪن ٿا انهن جي خيال ۾ نماز ۽ ٻين مذهبي فرضن ۾ حصو وٺڻ لاءِ مثبت ذهني صحت برقرار رکڻ ضروري آهي.

ابن النفيس جو هڪ طبي ڪم، هن دماغ جي اناٽومي تي حڪيم گالين ۽ ابن سينا جي ڪجهه غلط نظرين کي درست ڪيو. 
 
20هين ۽ 21هين صدي ۾ مسلمان نفسيات دانن ۽  عالمن پاران اسلامي نڪته نظر سان هن تصورن جو ٻيهر جائزو ورتو ويو آهي.
## اصطلاحون
## اخلاقيات ۽ الاهيات
## اسلامي سونهري دور دوران نفسيات
## وڏا حصو وٺندڙ
## اداسيت
## ذهني صحت جي سار سنڀال
## پڻ ڏسو
* اسلامي فلسفو
* اسلام ۽ سائنس
* اسلامي سونهري دور
* اسلامي طبي اخلاقيات
* مسلمان سائنسدانن جي فهرست 
* وچين دور ۾ اسلامي دنيا ۾ طب

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:اسلام
زمرو:صحت
زمرو:نفسيات
زمرو:اسلام ۽ سائنس
جرمن ٻوليون

**جرمن ٻوليون** (Germanic Languages)، هند-يورپي ٻولي خاندان جي هڪ شاخ آهن، جيڪيون مقامي طور تي، خاص طور تي يورپ، اتر آمريڪا، اوشينيا ۽ ڏکڻ آفريڪا ۾، لڳ ڀڳ 51 ڪروڙ پنجاھ لک (515 ملين) ماڻهن جي آبادي طرفان ڳالهائي وينديون آهن. انگريزي ٻولي، سڀ کان وڌيڪ ڳالهائي ويندڙ جرمنڪ ٻولي، تقريبن 2 ارب ڳالهائيندڙن سان، دنيا جي پڻ سڀ کان وڌيڪ ڳالهائي ويندڙ ٻولي آهي. سڀئي جرمن ٻوليون پروٽو-جرمن، لوهه جي دور  ۾ اسڪينڊينيويا، اتر جرمني ۽ اتر ۽ بالٽڪ سمنڊن جي ساحلن تي ڳالهائي ويندڙ ٻولي، سان نڪتل آهن.

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:جرمنڪ ٻوليون
زمرو:ٻولي خاندان
زمرو:هند-يورپي ٻوليون
اسلامي طبي اخلاقيات

**اسلامي حياتياتي اخلاقيات**، يا اسلامي طبي اخلاقيات، (عربي: الاخلاق الطبيه) طب ۽ ٻيئن حياتياتي سائنس جي شعبن سان لاڳاپيل اخلاقي مسئلن تي اسلامي هدايتن جو حوالو ڏئي ٿي، خاص طور تي، جيڪي انساني زندگي سان لاڳاپيل آهن.
زمرو:اخلاقيات
زمرو:اسلام
زمرو:اسلام ۽ سائنس
زمرو:طب
زمرو:انساني ڀلائي جو اڀياس
لٽل راڪ

**لِٽل راڪ** (Little Rock) آمريڪا جي رياست آرڪنساس جو گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر آهي. 2020 جي مردم شماري ۾ آبادي 2,02,591 هئي. جڏهن ته لِٽل راڪ ميٽروپوليٽن علائقو، اندازاً 7,70,000 رهاڪن سان، آمريڪا جو 81 هون سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو ميٽروپوليٽن علائقو آهي. هي شهر آرڪنساس نديءَ جي ڏکڻ ڪناري تي، مرڪزي آرڪنساس ۾ رياست جي جاگرافيائي مرڪز جي ويجهو واقع آهي. اهو پلاسڪي ڪائونٽي جي ڪائونٽي سيٽ پڻ آهي.

**Little Rock** is the capital and most populous city of the U.S. state of Arkansas. The population was 202,591 at the 2020 census, while the Little Rock metropolitan area with an estimated 770,000 residents is the 81st-most populous metropolitan area in the United States. The city lies on the south bank of the Arkansas River close to the state's geographic center in central Arkansas. It is the county seat of Pulaski County.

Little Rock was founded in 1821 as the capital of the Arkansas Territory. It is named for a rock formation along the Arkansas River named the "Little Rock" by the French explorer Jean-Baptiste Bénard de la Harpe in 1722. The city played a notable role in U.S. history during the 1957 desegregation of Little Rock Central High School, a key event in the Civil Rights movement. Little Rock is a cultural, economic, government, and transportation center within Arkansas and the American South.

Economically, Little Rock is supported by a mix of sectors including healthcare, banking, transportation, and retail. Companies such as Dillard's and Windstream Holdings are headquartered in the city, and the University of Arkansas for Medical Sciences contributes to its healthcare industry and academic research. Its cultural sites include the Arkansas Museum of Fine Arts, Clinton Presidential Center, and Quapaw Quarter. Outdoor spaces such as the Arkansas River Trail and Pinnacle Mountain State Park provide recreational opportunities within and near the city.

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:لٽل راڪ
زمرو:آرڪنساس رياست
زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جا شھر
زمرو:گڏيل رياستن ۾ رياستي راڄڌانيون
بوئيسي

**بوئيسي** (Boise) آمريڪي رياست آئيڊاهو جو گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر آهي. 2020ع جي مردم شماري ۾ آبادي 2,35,685 هئي. بوئس ميٽروپوليٽن علائقو، آئيڊاهو ۾ سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو ميٽروپوليٽن علائقو ۽ آمريڪا ۾ 74 هون سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو علائقو، جنکي "ٽريزر ويلي" پڻ چيو ويندو آهي، ۾ پنج ڪائونٽيون شامل آهن، جنهن جي اندازي مطابق آبادي 846,000 آهي. ڏکڻ اولهه آئيڊاهو ۾ بوئيسي درياءَ تي واقع، اهو اوريگون رياست جي حد کان 66 ڪلوميٽر (41 ميل) اوڀر ۽ نيواڊا رياست جي حد کان 177 ڪلوميٽر (110 ميل) اتر ۾ آهي. ڊائون ٽائون بوئيسي جي بلندي سمنڊ جي سطح کان 2,704 فوٽ (824 ميٽر) مٿي آهي. اهو پڻ آئيڊا ڪائونٽي جي ڪائونٽي گادي پڻ آهي.

**Boise** ( , also  ) is the capital and most populous city of the U.S. state of Idaho. The population was 235,685 at the 2020 census. The Boise metropolitan area, also known as the Treasure Valley, includes five counties with an estimated population of 846,000, the most populous metropolitan area in Idaho and 74th-most populous in the United States. Located on the Boise River in southwestern Idaho, it is  east of the Oregon border and  north of the Nevada border. Downtown Boise's elevation is  above sea level. It is the county seat of Ada County.

Originally established as a military outpost in 1863 during the gold rush era, Boise rapidly grew due to its location on the Oregon Trail and its proximity to mining operations in the surrounding region. By the late 19th century, it had become a commercial and transportation hub, bolstered by the arrival of the railroad and irrigation projects that supported agriculture in the Treasure Valley.

While agriculture and food processing remain important, Boise is home to major employers in the technology, manufacturing, and service sectors, including companies such as Micron Technology and Hewlett-Packard. Government, education, and healthcare also play significant roles in the local economy. The city is home to the Boise Art Museum, Idaho State Capitol, the annual Treefort Music Fest, and the Basque Block, showcasing its Basque heritage. Additionally, the Boise greenbelt and nearby public lands offer recreational opportunities that are integral to the city's identity.

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:بوئيسي
زمرو:آئيڊاهو
زمرو:آئيڊاهو رياست جا شھر
زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جا شھر
زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جا شھر
زمرو:گڏيل رياستن ۾ رياستي راڄڌانيون
اسلامي تعاون تنظيم جا ميمبر ملڪ

'''اسلامي تعاون تنظيم''' سال **1969ع** ۾ قائم ٿي. **57** رياستون ان جي ميمبر آهن. ميمبر رياستن مان **49** رياستن ۾ مسلمان اڪثريت آهي جيتوڻيڪ انهن مان ٻه، گني بساؤ ۽ آئيوري ڪوسٽ ۾ %50 کان گهٽ مسلمان آبادي آهي. ڪيمرون، بينن، موزمبيق، ٽوگو، يوگنڊا، سورينام، گيبون ۽ گيانا مڪمل ميمبر آهن جن ۾ عيسائي اڪثريتي آبادي آهي.

سال 2025ع تائين او آءِ سي جي ميمبر ملڪن جي مجموعي آبادي 2.04 ارب کان وڌيڪ آهي.

## ميمبر رياستون

## مبصر رياستون

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:ملڪ
زمرو:ملڪن جون فهرستون
زمرو:اسلام سان لاڳاپيل فهرستون
لومئ

**لومئ** (**Lome**؛ ؛ ) ٽوگو جو گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر آهي. هن جي شهري آبادي **8,37,437** آهي. جڏهن ته **2022ع** جي مردم شماري جي مطابق، ان جي ميٽروپوليٽن علائقي ۾ **21,88,376** مستقل رهائشي هئا. ملڪ جي ڏکڻ اولهه ڪنڊ تي، گني جي نار تي واقع، ان جي سڄي اولهائين حد گھانا جي وولٽا علائقي جي اوڀر واري ڪناري سان آهي. لومي ملڪ جو انتظامي مرڪز ۽ صنعتي مرڪز پڻ آهي.هڪ تيل صاف ڪرڻ جو ڪارخانو شهر ۾ موجود آهي اها ملڪ جي مکيه بندرگاهه پڻ آهي، جتان کان ڪافي، ڪوڪو، کوپرو ۽ پام جا ٻج برآمد ڪندو آهي.

ان جي شهري حدون گھانا جي سرحد تائين پکڙيل آهن، جيڪو شهر جي مرڪز کان ڪجهه سو ميٽر اولهه ۾ واقع آهي، گھانا جي شهر افلاؤ ۽ ڏکڻ ڪيٽو ضلعي تائين جتي شهر واقع آهي، سال 2010ع ۾ 1,60,756 ماڻهو هئا. سرحد جي آر پار ڳنڍيل علائقي جي آبادي، جن جو مرڪز لومي آهي، 2020ع تائين ان جي آبادي لڳ ڀڳ 29 لک هئي.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
راڄڌانيون
زمرو:ارڙنهين صدي ۾ قائم ٿيل آباد جڳهون
زمرو:ٽوگو
زمرو:آفريڪا ۾ راڄڌانيون
سئڪرامئنٽو

**سئڪرامئنٽو** (Sacramento) آمريڪي رياست ڪيليفورنيا جو گاديءَ جو هنڌ آهي. سئڪرامنٽو ڪائونٽي جو ڪائونٽي سيٽ، سيڪرامنٽو وادي ۾ سيڪرامنٽو ۽ آمريڪي دريائن جي سنگم تي واقع آهي. سال **2020ع** جي آدمشماري ۾ **5,24,943** جي آبادي سان اهو اتر ڪيليفورنيا ۾ چوٿون سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر، رياست ۾ ڇهون سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر ۽ آمريڪا ۾ 35هون سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر، جڏهن ته سئڪرامئنٽو ميٽروپوليٽن علائقو 24 لک 60 هزار (2.46 ملين) رهاڪن سان، آمريڪا ۾ 27هون وڏو ميٽروپوليٽن علائقو آهي.

اسپيني ماڻهن جي اچڻ کان اڳ، هي علائقو نيسينان، ميدو ۽ ڪيليفورنيا جي ٻين مقامي ماڻهن جي آبادي هئي. 1808ع ۾، اسپيني گهوڙي سوار گبريل موراگا سروي ڪئي ۽ ريو ڊيل سينٽيسيمو سيڪرامنٽو (سڀ کان وڌيڪ پاڪ سيڪرامنٽو درياء) جو نالو ڏنو، جيڪو برڪت واري سيڪرامنٽو جي نالي تي رکيو ويو. 1839ع ۾، الٽا ڪيليفورنيا جي ميڪسيڪو جي گورنر، جوان بائوٽيسٽا الوارادو، سوئس ڄاول ميڪسيڪو شهري جان آگسٽس سٽر کي سيڪرامنٽو وادي کي نوآبادي ڪرڻ جي ذميواري ڏني، جنهن بعد ۾ سٽر جو قلعو ۽ رينچو نيوا هيلويٽيا ۾ آبادي قائم ڪئي. ڪيليفورنيا جي آمريڪي فتح ۽ 1848ع جي گواڊالپ-هيڊالگو جي معاهدي کان پوءِ، سٽر پاران تيار ڪيل واٽر فرنٽ سال 1850ع ۾ سيڪرامنٽو شهر جي طور تي ترقي ڪيو ۽ شامل ٿيڻ شروع ٿيو. 1852ع ۾، شهر ڪيليفورنيا رياست کي رياستي قانون سازي لاءِ پنهنجو ڪائونٽي ڪورٽ هائوس پيش ڪيو، جنهن جي نتيجي ۾ شهر سال 1854ع ۾ مستقل رياستي گاديءَ جو هنڌ بڻجي ويو ۽ هڪ نئين رياستي ڪيپيٽل عمارت جي تعمير شروع ٿي جيڪا 1874ع ۾ مڪمل ٿي.

سيڪرامنٽو ڪيليفورنيا قانون سازي ۽ ڪيليفورنيا جي گورنر جي سيٽ آهي ۽ ڪيليفورنيا جي صحت جي سار سنڀال جي صنعت لاءِ هڪ وڏو مرڪز آهي، جيئن ته سٽر هيلٿ (Sutter Health)، يونيورسٽي آف ڪيليفورنيا ڊيوس ميڊيڪل سينٽر ۽ يونيورسٽي آف ڪيليفورنيا ڊيوس اسڪول آف ميڊيسن شهر ۾ موجود آهن. 2013ع ۾، سيڪرامنٽو ڪنوينشن ۽ ويزيٽرز بيورو چيو ته شهر ۾ هر سال هڪ ڪروڙ 53 لک (15.3 ملين) سياح ايندا آهن ۽ ڪيليفورنيا ميوزيم، ڪروڪر آرٽ ميوزيم، ڪيليفورنيا اسٽيٽ ريلوي ميوزيم، ڪيليفورنيا اسٽيٽ ڪيپيٽل ميوزيم، سيڪرامنٽو ڪنوينشن سينٽر ڪمپليڪس ۽ اولڊ سيڪرامنٽو اسٽيٽ هسٽارڪ پارڪ جو گهر آهي.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:سئڪرامئنٽو
زمرو:ڪيليفورنيا
زمرو:گڏيل رياستن جا شهر
زمرو:رياست ڪيليفورنيا جا شهر
زمرو:گڏيل رياستن ۾ رياستي راڄڌانيون
اولهائين آمريڪا

**اولهائين آمريڪا** (Western United States)جن کي **آمريڪي اولھه**، **اولهائين رياستون**، **ڏور اولهه،** **اولهائين علائقا** ۽ **اولهه** پڻ سڏيو ويندو آهي، آمريڪا جي مردم شماري بيورو پاران بيان ڪيل چار مردم شماري علائقن مان هڪ آهي.

جيئن آمريڪا ۾ آمريڪي آبادي اولهه ڏانهن وڌي، *تيئن اولهه* جي اصطلاح جا معنيٰ بدلجي ويا. سال 1800ع کان اڳ، اپالاچين جبلن جي چوٽي کي اولهه سرحد طور ڏٺو ويندو هو. سرحد اولهه ڏانهن منتقل ٿي وئي ۽ آخرڪار مسيسپي نديءَ جي اولهه پاسي واري زمين کي *اولهه* سمجهيو ويو. 

آمريڪي مردم شماري بيورو جي 13 اولهائين رياستن جي تعريف ۾ راڪي جبل ۽ پئسفڪ ساحل تائين وڏي طاس جي رياستون، ڪينيڊا کان مٿيان، الاسڪا رياست ۽ وچ پئسفڪ جي ٻيٽن واري رياست، هوائي شامل آهن. اولهائين آمريڪا جي اوڀر ۾ وچ اولهائين آمريڪا ۽ ڏاکڻي آمريڪا آهن، جڏهن ته اتر ۾ ڪئناڊا ۽ ڏکڻ ۾ ميڪسيڪو آهي.

اولهه ۾ ڪيترائي اهم حياتياتي علائقا آهن، جنهن ۾ خشڪ ۽ نيم خشڪ اچا علائقا (Plateau) ۽ ميدان (Plains)، خاص طور تي آمريڪي ڏکڻ اولهه ۾؛ ٻيلن وارا جبل، جن ۾ ٽي وڏي حدون (سيرانويدا، ڪاسڪيڊ ۽ راڪي جبل)، پئسفڪ ساحل جي ڊگهي ساحلي پٽي ۽ پئسفڪ اتر اولهه جا برساتي ٻيلا شامل آهن.

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:اولهائين آمريڪا
زمرو:گڏيل رياستن جا علائقا
زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي جاگرافي
ايشيا ۾ نسلي گروهه

موجوده ايشيائي ماڻهن جي آبائي آبادي جي شروعات ٻن مکيه قبل از تاريخ آبادڪاري مرڪزن؛ وڏي ڏکڻ اولهه ايشيا ۽ منگوليا جي پليٽيو کان اتر چين تائين واري علائقي ۾ ٿي آهي. 

مختلف نسلي لساني گروهن جي لڏپلاڻ لڳ ڀڳ 10,000 سال اڳ ۾ ٿي آهي. جڏهن ته. تقريباً 2,000 ق.م. ۾ ابتدائي ايراني ڳالهائيندڙ ماڻهو ۽ هند-آريائي ايران ۽ ننڍي کنڊ جي اترين ڀاڳي ​​۾ پهتا. منگولن جي دٻاءُ هيٺ، ترڪ قومون اڪثر ڪري وچ ايشيائي ميدانن جي اولهه ۽ اترين علائقن ڏانهن لڏپلاڻ ڪيون. ڏکڻ چين ۽ ڏکڻ اوڀر ايشيا کان قبل از تاريخ جا لڏ پلاڻ ڪندڙ اوڀر ايشيا، ڪوريا ۽ جاپان کي لڏ پلاڻ جي ڪيترن ئي لهرن ۾، جتي انهن بتدريج مقامي ماڻهن، جهڙوڪ اينو جيڪا غيريقيني نسل جا آهن، کي تبديل ڪندي آباد ڪيا. آسٽرونيشيائي ماڻهو ۽ آسٽرو ايشيائي ڏکڻ اوڀر ايشيا ۾ 5000 ق.م ۽ 2000 ق.م جي وچ ۾ آباد ٿيا. اها گروهه جزوي طور تي ضم ٿي رهيا هئا پر اڪثر ڪري مقامي آسٽريلو-ميلانيشين کي هٽائي رهيا آهن. 

ايشيائي ماڻهن جي لحاظ کان، ايشيا ۾ نسلي گروهن جي تعداد، کنڊ جي موسمي علائقن، جنهن ۾ آرڪٽڪ، معتدل، ٽراپيڪل يا ذيلي ٽراپيڪل ۽ ذيلي آرڪٽڪ، سان گڏ وچ ايشيا ۽ اولهائين ايشيا ۾ وسيع ريگستاني علائقا شامل آهن، سان مطابقت رکڻ ٿا. ايشيائي ماڻهن جي لحاظ کان، ايشيا ۾ نسلي گروهن جي گهڻائي آهي، جنهن ۾ کنڊ جي موسمي علائقن سان مطابقت آهي، جنهن ۾ آرڪٽڪ، سب آرڪٽڪ، معتدل، سب ٽراپيڪل يا ٽراپيڪل، انهي سان گڏ وچ ۽ اولھه ايشيا ۾ وسيع ريگستاني علائقا شامل آهن. نسلي گروهن جبلن، ريگستانن، گاهه جي ميدانن ۽ ٻيلن سان مطابقت پيدا ڪئي آهي، جڏهن ته ايشيا جي ساحلن تي، رهائشي نسلي گروهن فصل ۽ نقل و حمل جا مختلف طريقا اختيار ڪيا آهن. ايشيا ۾ تنوع جا قسم ثقافتي، مذهبي، اقتصادي ۽ تاريخي آهن.

ڪجهه گروهه، جيڪا بنيادي طور تي شڪاري گڏ ڪندڙ هئا. جڏهن ته ٻيا خانه بدوش ھئا، هزارين سالن کان زرعي رهيا آهن يا صنعتي يا شهري طرز زندگي اختيار ڪيا آهن. ايشيا ۾ ڪجهه گروهه يا ملڪ، مثال طور، قطر ۽ سنگاپور، مڪمل طور تي شهري آهن. آبادي جي لحاظ کان، ايشيا جا سڀ کان وڏا ملڪ، چين، ڀارت، انڊونيشيا، پاڪستان، بنگلاديش، جاپان، فلپائن، ويٽنام، ايران، ترڪي، ٿائيلينڊ، برما، ڏکڻ ڪوريا، ازبڪستان ۽ ملائيشيا آهن. ايشيائي نسلي گروهن ۽ رياستن جي يورپي ماڻهن پاران نوآباديات بڻائڻ جو عمل پهرين هزار سال قبل مسيح جي آخر ۾ شروع ٿيو. 19هين صدي جي آخر ۽ 20هين صدي جي شروعات ۾ اهو پنهنجي عروج تي پهتو.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:ايشيائي ماڻهو
زمرو:ايشيائي سماج
زمرو:نسلون بلحاظ کنڊ
زمرو:ايشيا ۾ نسلي گروهه
والونيا

**والونيا** (فرانسيسي: Wallonie؛ جرمن: Wallonien) سرڪاري طور تي والون علائقو (فرانسيسي: Région wallonne؛ جرمن: Wallonische Region)، **<small>[[بيلجيم]]</small>** جي ٽن علائقن، فلينڊرز ۽ <small>'''بروسيلز'''</small> سان گڏ، هڪ علائقو آهي، جيڪو ملڪ جي ڏاکڻي حصي تي مشتمل آهي. والونيا بنيادي طور تي فرانسيسي ڳالهائيندڙ جو علائقو آهي. اها پکيڙ جي لحاظ کان بيلجيم جي علائقي جو %**55**، پر آبادي جو صرف %**31** آهي. والون علائقو ۽ بيلجيم جي فرينچ ڪميونٽي، جيڪو سياسي ادارو آهي ۽ خاص طور تي ثقافت ۽ تعليم سان لاڳاپيل معاملن لاءِ ذميوار آهي، هڪ خودمختيار ادارو آهن، ڇاڪاڻ ته بيلجيم جي فرينچ ڪميونٽي والونيا ۽ ٻه لساني برسلز-ڪيپيٽل علائقو ٻنهي کي شامل ڪري ٿي، پر بيلجيم جي جرمن ڳالهائيندڙ ڪميونٽي، جيڪي اوڀرين والونيا ۾ نو ميونسپلٽيز کي منظم ڪري ٿي، هن اداري جي هيٺ ناهي.

صنعتي انقلاب دوران، والونيا صنعتي معيشت اختيار ڪرڻ ۾،   برطانيه کان پوءِ ٻئي نمبر تي هو. ڪوئلي ۽ لوهه جي وسيع ذخيرن تي سرمائيداري ڪندي، ان علائقي کي دولت ملي ۽ 19هين صدي جي شروعات کان وٺي 20هين صدي جي وچ تائين، والونيا بيلجيم جو وڌيڪ خوشحال اڌ هو. ٻي عالمي جنگ کان وٺي، ڳري صنعت جي اهميت تمام گهٽجي وئي آهي. ۽ فليمش علائقو دولت ۾ والونيا کان وڌي ويو، جيئن ته والونيا معاشي طور تي گهٽجي ويو. والونيا هاڻي بيروزگاري جي وڏي سطح تي آهي ۽ في ماڻهو جي ڊي پي فلانڊرز جي ڀيٽ ۾ تمام گهٽ آهي. معاشي عدم مساوات ۽ ٻنهي جي وچ ۾ لساني ورڇ، بيلجيم ۾ سياسي تڪرارن جا وڏا ڪارڻ ۽ فليمش عليحدگي پسندي جو هڪ وڏو عنصر آهي. 

والونيا جي گاديءَ جو هنڌ نئمور آهي ۽ سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر شارلئروئي آهي. والونيا جا گهڻا وڏا شهر ۽ ان جي آبادي جو ٻه ٽيون حصو اوڀر-اولهه سان ڳنڍيل سامبري ۽ ميوز وادي سان گڏ آهن، جيڪو بيلجيم جو اڳوڻو صنعتي ريڙهه هو. هن وادي جي اتر ۾، والونيا مرڪزي بيلجيم جي پليٽيو تي واقع آهي، جيڪو، فلانڊرز وانگر، هڪ نسبتا هموار ۽ زرعي طور تي زرخيز علائقو آهي. والونيا جو ڏکڻ ۽ ڏکڻ اوڀر آرڊينس علائقي (Ardennes)، ٻيلن واري بلند زمين جو هڪ وڏو علائقو جيڪو گهٽ گنجان آباد آهي، تي مشتمل آهي. اوڀر والونيا، اڳ ۾ پهرين  مهاڀاري جنگ جي اختتام تي جرمن سلطنت جو حصو، پوء ٽن ڪينٽن جي الحاق جي نتيجي ۾، بيلجيم جو حصو بڻجي ويو، هڪ جرمن ڳالهائيندڙ جو علائقو آهي. هي برادري بيلجيم جي آبادي جي %1 کان به گهٽ نمائندگي ڪري ٿي.  اها بيلجيم جي جرمن ڳالهائيندڙ برادري ٺاهي ٿي. جنهن جي پنهنجي حڪومت ۽ پارليامينٽ آهي (ثقافت سان لاڳاپيل مسئلن لاءِ، 

والونيا اتر ۾ فلانڊرز ۽ هالينڊ (لمبرگ صوبو) سان سرحدون لڳائي ٿو. فرانس (گرينڊ ايسٽ ۽ هٽس-ڊي-فرانس) ڏکڻ ۽ اولهه ۾. ۽ جرمني (نارٿ رائن-ويسٽفاليا ۽ رائن لينڊ-پيلاٽينيٽ). ۽ لڪسمبرگ (ڪيپيلين، ڪلرووڪس، ايسچ-سور-الزيٽ، ريڊينج ۽ ولٽز) اوڀر ۾. والونيا 1980 کان وٺي آرگنائيزيشن انٽرنيشنل ڊي لا فرانڪوفوني جو ميمبر رهيو آهي. * 

## نالو

## تاريخ

## جاگرافي

## ذيلي ورهاستون

## سائنس ۽ ٽيڪنالاجي

## معيشت

## سياست ۽ حڪومت

## علامتون

## مذهب

## ٻوليون

## ثقافت

## ٽرانسپورٽ

## بين الاقوامي تعلقات

## پڻ ڏسو

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:بيلجيم
زمرو:بيلجيم جا علائقا
وڪي ويب سائيٽن جي فهرست

هن مضمون ۾ قابل ذڪر وڪي ويب سائيٽن جي فهرست آهي، اهڙي ويب سائيٽون، جيڪي وڪي سافٽ ويئر استعمال ڪن ٿيون، ۽ صارفين جي تعاون سان مواد کي ايڊٽ ڪرڻ ۽ مواد جا پراڻا نسخا ڏسڻ جي سهولت ڏين ٿيون. اهي ويب سائيٽون ڪيترائي مختلف وڪي سافٽ ويئر پيڪيجز استعمال ڪن ٿيون.
## جدولون
## پڻ ڏسو
## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

*A List of Wiki Sites by Category&nbsp;on Lifewire
* on Wikimedia Meta
* on MediaWiki

زمرو:ڄاڻ
زمرو:انٽرنيٽ
زمرو:ويب سائيٽ
زمرو:وڪيپيڊيا
زمرو:وڪي ويب سائيٽون
زمرو:ويب سائيٽن جون فهرستون
زمرو:وڪي برادريون
ڪمشنر ڪراچي

thumb|ڪمشنر آفيس ڪراچي جو داخلي رستو
**ڪمشنر ڪراچي ڊويزن** (**Commissioner Karach**)، ڪراچي ڊويزن جو اعليٰ ترين ايگزيڪيوٽو آهي، جيڪو ڊويزن جي اندر سڀني معاملن جي نگراني ڪندو آهي. عهديدار گريڊ 21 جو آفيسر هوندو آهي جيڪو سنڌ جي چيف سيڪريٽري ۽ وڏي وزير کي رپورٽ ڪندو آهي. هن عهدي کي پاڪستان ۾ سڀ کان اهم عهدن مان هڪ سمجهيو ويندو آهي.

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:ڪراچي
زمرو:حڪومت سنڌ
زمرو:سنڌ جا سرڪاري عھديدار
پي اي ايف بيس فيصل

**پاڪستان ايئر فورس بيس فيصل** **( [[اردو]] :  )،** جيڪو **آر اي ايف ڊرگ روڊ** جي نالي سان قائم ڪيو ويو ۽ هن جو شروعاتي نالو **پي اي ايف اسٽيشن ڊرگ روڊ** هو، ڪراچي، سنڌ، پاڪستان ۾ واقع آهي. اڳي ڊرگ روڊ جو نالو تبديل ڪري هاڻي **شاهراه فيصل** رکيو ويو آهي. سال 1975ع ۾ ڊرگ روڊ جو اها نالو سعودي عرب جي مرحوم شاهه فيصل جي نالي تي رکيو ويو.  

اهو پاڪستان ايئر فورس جي ڏاکڻي ايئر ڪمانڊ جو هيڊ ڪوارٽر ۽ پي اي ايف ايئر وار ڪاليج جو هنڌ پڻ آهي.

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:پاڪستان ايئر فورس
زمرو:ڪراچي جا هوائي اڏا
ڪراچي ۾ راندين جي جڳهن جي فهرست

هي پاڪستان جي صوبي سنڌ جي گاديءَ واري شهر ڪراچي ۾ **راندين جي جڳهن جي فهرست** آهي. جنهن ۾ ڪرڪٽ، هاڪي، فٽ بال، جمناسٽڪ، باسڪٽ بال، گهوڙي سواري، تيراڪي، گولف ۽ ٻيا ڪيترائي راند شامل آهن.

## فهرست

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:ڪراچي بابت فهرستون
زمرو:ڪراچي جي ثقافت
زمرو:ڪراچي ۾ راندين جي جڳهيون
پاڪستان جي ايئرلائينن جي فهرست

هي پاڪستان ۾ ڪم ڪندڙ فضائي نقل حمل جي سهولتون فراهم ڪندڙ ڪمپنين (ايئرلائينن) جي هڪ فهرست آهي.
## شيڊول ٿيل ايئر لائنون
## چارٽر ايئر لائنون
## ڪارگو ايئر لائنون
* TCS ڪوريئر 
* DHL لاجسٽڪس
## پڻ ڏسو
* ايئر لائينن جي فهرست 
* سول ايوي ايشن اٿارٽي، پاڪستان
* پاڪستان ۾ هوائي اڏن جي فهرست 
* پاڪستان ۾ ٽرانسپورٽ
## حوالا
## ٻاهريان ڳنڍڻا

* Civil Aviation Authority (CAA) of Pakistan
* Pakistani Aviation 
* Dawn article titled ''Airline Industry on the Move''
* World Airlines: Pakistan

زمرو:پاڪستان
[زمرو:پاڪستان ۾ نقل ۽ حمل]
[زمرو: پاڪستان جون ايئر لائنز 
پاڪستان 
پاڪستان 
ايئر لائنز 
ايئر لائنز 
پاڪستان
سول ايوي ايشن اٿارٽي پاڪستان

**پاڪستان سول ايوي ايشن اٿارٽي** (PCAA؛ اردو: (مقتدرہ شہری ہوابازی پاکستان)، هڪ سرڪاري ملڪيت وارو خودمختيار ادارو آهي، جيڪو پاڪستان جي حڪومت جي سيڪريٽري برائي هوابازي جي انتظامي ڪنٽرول هيٺ آهي، جيڪو پاڪستان ۾ شهري هوابازي (Civil Aviation) جي سڀني پهلوئن جي نگراني ڪري ٿو ۽ انهن کي ريگوليٽ ڪري ٿو. پاڪستان شهري هوابازي جي اٿارٽي (PCAA) جو هيڊ آفيس ڪراچي ۾ جناح انٽرنيشنل ايئرپورٽ جي ٽرمينل-1 تي واقع آهي. پاڪستان شهري هوابازي جي اٿارٽي انٽرنيشنل سول ايوي ايشن آرگنائيزيشن (ICAO) جو ميمبر آهي.  نيشنل ايوي ايشن پاليسي 2019ع جي مطابق، اٿارٽي کي ٻن حصن ۾ ورهايو ويو ۽ پاڪستان ايئرپورٽس اٿارٽي (PAA) ٺاهي وئي. 

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:حڪومت پاڪستان
زمرو:پاڪستان ۾ نقل ۽ حمل
زمرو:پاڪستان جا سرڪاري ادارا
ڪراچي ريس ڪلب

**ڪراچي ريس ڪلب (KRC)** پاڪستان جو سڀ کان وڏو گهوڙن جي ريس جو ميدان آهي. اها ڪراچي ريس ڪلب پاران سنڀاليو ويندو آهي، جن جو سرپرست اعلي پير پاڳارو اٺون، صبغت الله شاهه راشدي آهي.

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:ڪراچي
ڪراچي جيمخانو

**ڪراچي جيمخانه** (Karachi Gymkhana,  KG؛ اردو: کراچی جِمخانہ، 1886ع ۾ ٺهيو، سنڌ، پاڪستان جي شهر ڪراچي ۾ هڪ اهم جمخانو (اسپورٽس ڪلب) آهي. اهو ڪراچي ۾ ڪلب روڊ تي، ڪمشنر هائوس جي سامهون واقع آهي. 

اڳ ۾، اهو هڪ فرسٽ ڪلاس ڪرڪٽ گرائونڊ هو ۽ 1926-1927ع ۽ 1986-1987 جي وچ ۾ فرسٽ ڪلاس ميچن جي ميزباني ڪندو هو.
## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:ڪراچي
بانگوئي

**بانگي** يا **بانگوئي** (Bangui)؛ فرانسيسي اچار: bɑ̃ɡi) سانگو ٻولي ۾ بانگي (Bangî)، اڳ ۾ انگريزي ۾ بانگي (Bangi) لکيو ويندو هو، مرڪزي آفريقي جمهوريه جو گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر آهي. اهو سال 1889ع ۾ هڪ فرانسيسي چوڪي ​​جي طور تي قائم ڪيو ويو ۽ ان جو نالو ابانگي نديءَ (Ubangi River) جي اترئين ڪناري تي ان جي مقام جي نالي تي رکيو ويو هو. ابانگي ندي جو نالو پاڻ، کائي (Rapids) لاءِ مقامي لفظ "بوبانگي" سان ورتل آهي، جيڪي آباديءَ جي ڀرسان واقع آهي ۽ برازاويل کان اتر ۾ ٻيڙي هلائڻ جي قابل پاڻي جي خاتمي کي نشان لڳائي ٿي. وچ آفريقي جمهوريه جي آبادي جو وڏو حصو ملڪ جي اولهه وارن حصن ۾، بانگي ۽ آس پاس جي علائقي ۾، رهي ٿو.

شهر ڊسمبر 2020 کان بنگوئي صوبي جو حصو رهيو آهي. 2020 تائين ان جي اندازي مطابق آبادي 8,89,231 هئي. شهر اٺ شهري ضلعن (arrondissements), 16 گروپ (*groupements*) ۽ 205 پاڙا (*quartiers*) تي مشتمل آهي. مرڪزي آفريقي جمهوريه جي گاديءَ جي حيثيت سان. بنگوئي هڪ انتظامي، واپاري ۽ تجارتي مرڪز طور ڪم ڪري ٿو. قومي اسيمبلي، سرڪاري عمارتون، بئنڪون، پرڏيهي ادارا، سفارتخانا، اسپتالون، هوٽلون، مکيه بازارون ۽ نگراگبا سينٽرل جيل سڀ هتي واقع آهن. بنگوئي ڪپڙي، کاڌي جون شيون، بيئر، بوٽ ۽ صابڻ ٺاهيندو آهي. ان جو نوٽر-ڊيم ڪيٿڊرل، بنگوئي جي رومن ڪيٿولڪ آرڪڊيوسيس جي جاءِ آهي. شهر ۾ بنگوئي يونيورسٽي پڻ آهي. 1970 ۾ افتتاح ڪيو ويو. ان جي خدمت بنگوئي ايم پوڪو انٽرنيشنل ايئرپورٽ پاران ڪئي ويندي آهي.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:بانگوئي
زمرو:سينٽرل آفريڪن ريپبلڪ
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:آفريڪا ۾ راڄڌانيون
اتر قبرص

**اتر قبرص** (**<small>Northern</small> <small>Cyprus</small>**)، سرڪاري طور تي "اتر قبرص جي ترڪ جمهوريه" (<small>ترڪ</small>: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti)، 
 هڪ ڊي فيڪٽو رياست آهي جيڪا قبرص ٻيٽ جي اتر اوڀر واري حصي تي مشتمل آهي. ان کي صرف هڪ ملڪ، ترڪي تسليم ڪري ٿو. بين الاقوامي برادري ان کي ترڪي فوجي قبضي هيٺ جمهوريه قبرص جو علائقو سمجهي ٿي. اتر قبرص اتر اوڀر ۾ ڪرپاس جزيره نما جي چوٽي کان مورفو خليج تائين، ڪيپ ڪورماڪيٽس ۽ ان جو اولهه وارو نقطو ۽ اولھه ۾ ڪوڪينا ايڪسڪليو، تائين پکڙيل آهي. ان جو ڏکڻ وارو نقطو لوروجينا ڳوٺ آهي. گڏيل قومن جي عالمي اداري (UN) پاران ڪنٽرول ڪيل هڪ بفر زون اتر قبرص ۽ ٻيٽ جي باقي حصي جي وچ ۾ حد آھي ۽ نڪوسيا، ٻيٽ جو سڀ کان وڏو شهر ۽ ٻنهي پاسن جي گاديءَ جو هنڌ، کي ورهائي ٿو.

تصغیر|

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
* Northern Cyprus Times 

زمرو:اتر قبرص
زمرو:تڪراري علائقا
زمرو:ڏکڻ يورپي ملڪ
زمرو:وچ اوڀر جا ملڪ
زمرو:ايشيا ۾ تڪراري علائقا
زمرو:اولھه ايشيا جا ملڪ
زمرو:او آئي سي جا ڀاتي ملڪ
زمرو:جزوي سڃاڻپ واري رياستون
زمرو:ترڪي ٻولي ڳالھائيندڙ ملڪ ۽ علائقا
زمرو:1983ع ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا

زمرو:جمهوريتون 
زمرو:ايشيا ۾ ملڪ 
زمرو:يورپي ملڪ  
زمرو:ٻيٽ وارا ملڪ 
زمرو:اولھه ايشيا جا ملڪ
زمرو:وچ اوڀر جا ملڪ
ڪبارڊينو-بلڪاريا

**ڪباردينو-بلڪاريا** (روسي: Кабарди́но-Балка́рия)،  سرڪاري طور تي جمهوريه ڪباردينو-بلڪاريا، روس جي هڪ جمهوريه آهي، جيڪي اتر قفقاز ۾ واقع آهي. سال **2021ع** جي آدمشماري جي مطابق، ان جي آبادي **9,04,200** هئي. ان جي گاديءَ جو هنڌ نالچڪ آهي. هن علائقي ۾ يورپ جو سڀ کان وڏو جبل، ماؤنٽ ايلبرس 5,642 ميٽر (18,510 فوٽ) تي آهي. ماؤنٽ ايلبرس ۾ 22 گليشيئر آهن، جيڪي ٽن دريائن؛ باڪسان، مالڪا ۽ ڪوبان، کي پاڻي ڏين ٿا. جبل سڄو سال برف سان ڍڪيل رهندو آهي.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:ڪباردينو-بلڪاريا
زمرو:اتر قفقاز
زمرو:روس جي جمهوريتون
زمرو:1991 ۾ ٺاهيل رياستون ۽ علائقا
زمرو:روسي-ڳالهائيندڙ ملڪ ۽ علائقا
زمرو:اتر ڪاڪيشيائي وفاقي ضلعو 
زمرو:ملڪ ۽ علائقا جتي روسي هڪ سرڪاري ٻولي آهي
ايلبرس جبل

**ماؤنٽ ايلبرس** (انگريزي: Mount Elbrus؛ روسي: Эльбрус؛ فارسي: ڪوه البرز)، روس ۽ يورپ جو سڀ کان اوچو جبل آهي. اهو هڪ غير فعال اسٽريٽو ٻرندڙ جبل آهي جيڪو سمنڊ جي سطح کان **5,642** ميٽر (**18,510** فوٽ) مٿي آهي ۽ يوريشيا ۾ سڀ کان اوچو آتش فشان آهي، انهي سان گڏ دنيا ۾ ڏهين نمبر تي سڀ کان نمايان چوٽي آهي. اها ڏکڻ روسي جمهوريه ڪبارڊينو-بلڪاريا ۾ سسکاڪيشيا جي اولهه واري واڌ ۾ واقع آهي ۽ قفقاز جبلن جي بلند ترين چوٽي آهي.

ايلبرس ۾ ٻه چوٽيون آهن. ٻئي سُتل آتش فشاني گنبذ آهن. سڀ کان ڊگهي (اولهه چوٽي) 5,642 ميٽر (18,510 فوٽ) آهي، جڏهن ته اوڀر چوٽي 5,621 ميٽر (18,442 فوٽ) آهي. اوڀر چوٽي جي سڀ کان پهرين رڪارڊ ٿيل چڙهڻ 10 جولاءِ 1829ع تي هڪ مقامي، خلير خاشروف ڪيو ۽ اولهه چوٽي سال 1874ع ۾ هڪ برطانوي مهم جن جي جي اڳواڻي ايف. ڪرافورڊ گروو ڪري رهيو هو ۽ فريڊرڪ گارڊينر، هوريس واڪر ۽ سوئس گائيڊ هن سان گڏ هئا، پاران ڪئي وئي هئي.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
* 
*  *Encyclopædia Britannica Online*
* Computer generated summit panoramas North  South . There are a few discontinuities due to incomplete data. 
* NASA Earth Observatory pages on Mount Elbrus: Mt. Elbrus (July 2003), Mt. Elbrus, Caucasus Range (November 2002)
* 
* 
* 

زمرو:ايلبرس جبل
زمرو:جبل
زمرو:روس
زمرو:روس ۾ جبل
زمرو:ڪباردينو-بلڪاريا
زمرو:روس جي جاگرافي
زمرو:ڪباردينو-بلڪاريا جا جبل
زمرو:غير فعال آتش فشان 
زمرو:قفقاز جا اسٽراٽو آتش فشان 
زمرو:ست چوٽيون 
زمرو:آتش فشاني ست چوٽيون 
زمرو:روس جا انتهائي نقطا 
زمرو:روس جا اسٽراٽو آتش فشان 
زمرو:ڪراڇئ-چرڪيشيا جا جبل 
زمرو:روس جا آتش فشان 
زمرو:قفقاز جا پنج هزار جبل 
زمرو:ملڪن جا بلند ترين نقطا 
زمرو:روس جا چڙهڻ وارا علائقا 
زمرو:پليسٽوسين اسٽريٽو آتش فشان 
زمرو:هولوسين اسٽريٽو آتش فشان 
زمرو:يورپ جون انتهائي نمايان چوٽيون
ايلبرس
نيشنل ايراني گئس ڪمپني

**نيشنل ايراني گئس ڪمپني** سرڪاري ملڪيت واري ايراني گئس ورهائڻ واري ڪمپني آهي، جيڪا قدرتي گئس جي ريفائننگ، ٽرانسميشن ورڇ جي شعبي۾ ڪم ڪري ٿي تيل جي وزارت جي ماتحت چئن ڪمپنين مان هڪ آهي. هي ڪمپني 1965 ۾ نيشنل ايراني آئل ڪمپني پاران 25 ارب ريال جي شروعاتي سرمائي سان قائم ڪئي وئي هئي.

thumb|right|ايران جا گئس جا ذخيرا دنيا جي ڪل گئس جو 15 سيڪڙو آهن. ايران گيس برآمد ڪندڙ ملڪن جي فورم جو باني ميمبر آهي.

هي ڪمپني ايراني حڪومت جي ملڪيت آهي، قومي اڳياڙي هجڻ جي باوجود، نيشنل گئس ڪمپني ايران جي تيل جي وزارت سان لاڳاپيل ٽن ٻين ڪمپنين جا حصا ڪڏهن به ايراني عوام کي اسٽاڪ ايڪسچينج تي ايڪوٽي شيئرز يا شروعاتي عوامي پيشڪش جي صورت ۾ دستياب نه ڪيا ويا آهن.

## تاريخ
نيشنل ايراني گيس ڪمپني 1964 ۾ نيشنل ايراني آئل ڪمپني پاران قائم ڪئي وئي هئي. هن وقت، نيشنل ايراني گيس ڪمپني وچ اوڀر ۾ ڏهه وڏين گئس ڪمپنين مان هڪ آهي ۽ تيل جي وزارت جي چئن مکيه ڪمپنين مان هڪ آهي جنهن جي تاريخ 50 سالن کان وڌيڪ آهي، جيڪا ايران کي گهربل ايندھن جي 75 سيڪڙو کان وڌيڪ فراهم ڪرڻ جي ذميوار آهي. هن وقت، نيشنل ايراني گئس ڪمپني ۾ 18,000 کان وڌيڪ رسمي ملازم ۽ غير رسمي مزدورن جو تعداد ٿورو وڏو آهي.

## پيداوار جي شرح
نيشنل ايراني آئل ڪمپني پاران ڏکڻ پارس گيس ڪمپليڪس جي ستين ريفائنري| ڏکڻ پارس جو مرحلو 12 جي شروعات کان پوءِ، پوءِ ڏکڻ پارس گيس ڪمپليڪس جي ستين ريفائنري جي صورت ۾ سهولتن جي منتقلي کان پوءِ، نيشنل ايراني گيس ڪمپني جي گئس جي پيداوار 770 ملين ڪيوبڪ ميٽر في ڏينهن تائين وڌي وئي.

## ماتحت ڪمپنيون

* ايراني گيس ٽرانسميشن ڪمپني
* ايراني گيس انجنيئرنگ ۽ ڊولپمينٽ ڪمپني
* ايراني گيس ايڪسپورٽ ڪمپني
* ايراني گيس اسٽوريج ڪمپني

## لاڳاپيل ڳولا

* نيشنل ايراني آئل ڪمپني
مرڪ پبليڪيشن

نالو        = مرڪ پبليڪيشن
 باني       = غلام مرتضى لغاري
 هيڊ ڪوارٽر   =  ڪراچي سنڌ 
 اشاعتون     = ڪتاب، رسالا
 موضوع       = ادب، ثقافت، تحقيق

**مرڪ پبليڪيشن** (In English = murk publication)هڪ سنڌي، اردو ۽ انگريزي ادبي ۽ علمي پبليڪيشن آهي، جيڪا 1999ع ۾ غلام مرتضى لغاري طرفان قائم ڪئي وئي. مرڪ پبليڪيشن جو مقصد ادب، ثقافت ۽ شعور کي اجاگر ڪرڻ ۽ نون ليکڪن کي متعارف ڪرائڻ آهي۔

## تاريخ
1999ع ۾ هڪ ننڍڙي رسالي سان سفر شروع ڪندڙ مرڪ پبليڪيشن هاڻي سنڌ جي اهم ادبي ادارن مان هڪ آهي. هن اداري ڪيترن ئي شاعرن، محققن ۽ ليکڪن کي ڇپائي متعارف ڪرايو آهي۔

## مقصد ۽ مشن
* ادب ۽ علم کي عام ڪرڻ  
* نون ليکڪن کي موقعي فراهم ڪرڻ  
* محبت، آزادي ۽ انقلاب تي ٻڌل فڪر کي اجاگر ڪرڻ  
* علمي، تحقيقي ۽ ثقافتي مواد کي محفوظ ڪرڻ  

## ڪتاب ۽ اشاعتون
مرڪ پبليڪيشن 2014ع کان وٺي سوين ڪتاب شايع ڪيا آهن۔ ڪجهه اهم ڪتابن جي فهرست هيٺ ڏجي ٿي:

### 2014ع
# *حيوانات في القرآن* – ترجمو: منظور سولنگي  
# *برکا بوند بهار جي* (16 شاعرن جي گڏيل شاعري) – مرتب: مرتضيٰ لغاري  
# *نئون نئون مڌ آ* (16 شاعرن جي گڏيل شاعري) – مرتب: مرتضيٰ لغاري  
# *ڪڏهن ته ايندي* – سرڪش ناريجو  

### 2015ع
# *جيجل منهنجي قسمت* – لبر چانڊيو  
# *ڳوڙهو ڳوڙهو سوڳ ۾* – انجم قاضي  
# *دردن ڦولاريا ڦول* – وفا صالح راڄپر  
# *تون منهنجي ساهه ۾ آهين* – طارق خشڪ  

## شايع ٿيل ليکڪ
مرڪ پبليڪيشن ڪيترن ئي سنڌي، اردو ۽ انگريزي ليکڪن جا ڪتاب ڇپايا. انهن ۾ نمايان نالا آهن:
* غلام مرتضى لغاري  
* ڊاڪٽر فهميده حسين  
* انجم قاضي  
* فرزانا شاهين  
* شبانه عالماڻي  
* ڊاڪٽر علي اڪبر ڍڪڻ  
* ڊاڪٽر ڪمال ڄامڙو  
* عبدالواحد سومرو  
* سلطانه وقاصي  
* نادر علي جمالي  
* نور ڪليم  
* سرمد کوسو  
* سڪندر هاڙهو  
* وحيد محسن  
* خالده نسرين  
* اندرا شبنم پونا والا  

## اثر ۽ اهميت
مرڪ پبليڪيشن سنڌي ادب ۾ تحقيقي ڪتابن، شاعري، ڪهاڻين ۽ ناولن ذريعي علمي ۽ سماجي شعور کي اجاگر ڪيو آهي. ڪيترن ئي نون شاعرن ۽ ليکڪن جي پهرين ڪاپي به هن اداري ڇاپي آهي۔

## حوالا

* [آن لائين آرٽيڪلز ۽ جرنلز جا حوالا شامل ڪرڻا پوندا]  
https://www.indusbook.pk/product-brands/murk-publication/
https://books.sindhsalamat.com/publisher/225
 https://archive.org/details/san2020-297
https://sd.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%AD%D9
%85%D8%AF_%D8%B9%D9%84%D9%8A_%D9%BE%D9%BA%D8%A7%DA%BB

زمرو:سنڌي ادب
زمرو:پبليڪيشن
زمرو:سنڌ جي ادبي ادارا
زمرو:1999 ۾ قائم ٿيل اداري
ايخترناخ

**ايخترناخ** (لگزمبرگي:Iechternach؛ جرمن: ˈɛçtɐnax؛ فرانسيسي: ɛʃtəʁnax)، مقامي طور تي **ايخترنوآخ** (لگزمبرگي: Eechternoach)، ايخترناخ ڪينٽون، اوڀرين لگزمبرگ ۾ قصبي جي درجي جو هڪ ڪميون آهي. ايخترناخ جرمني جي حد جي ويجهو واقع آهي ۽ لگزمبرگ جو سڀ کان پراڻو شهر آهي.

زمرو:لڪسمبرگ
ايشيا ۾ شهرن جي فهرست

هي **ملڪ جي لحاظ کان ايشيا جي شهرن جي فهرست** آهي.
* سعودي عرب جي شهرن جي فھرست
* آبادي جي لحاظ کان پاڪستان جي شهرن جي فهرست
* استنبول
* انتاليا
* انطاڪيه
* اوساڪا
* بلڪاش
* بھاولپور
* بنگلورو
* بيجنگ
* بينڪاڪ
* پشاور
* پوني
* تھران
* ٽوڪيو
* جده
* جڪارتا
* چانگچنگ
* چنائي
* چيانجين
* چينگدو
* حلب
* دبئي
* ڍاڪا
* راولپنڊي
* رياض
* زيان
* سراڪارٽا
* سکر
* سيئول
* شنگهائي
* شينزين
* ڪاگوشيما
* ڪراچي
* ڪوئيٽا
* ڪولمبو
* ڪولڪتا
* لاھور
* مظفر آباد
* ممبئي
* منيلا
* ناگويا
* هاربن
* هو چي منھ شهر
* ووهان

* افغانستان ۾ شهرن جي فهرست 
** باميان
** غزني
** ڪابل
** ھرات
* آرمينيا ۾ شهرن جي فهرست
* آذربائيجان ۾ شهرن جي فهرست
* بحرين ۾ شهرن جي فهرست
* بنگلاديش ۾ شهرن جي فهرست 
* ڀوٽان ۾ شهرن جي فهرست
* برونائي ۾ شهرن جي فهرست 
* ڪمبوڊيا ۾ شهرن جي فهرست
* چين ۾ شهرن جي فهرست
** بيجنگ
** زيان
** سوزهو
** شنگهائي
** شينزين
** هاربن
** هانگزو
** [ووهان
** [چانگچنگ
**.چيانجين
** چينگدو
** گوانگزو
* قبرص ۾ شهرن جي فهرست
* اوڀر تيمور ۾ شهرن، قصبن ۽ ڳوٺن جي فهرست 
* جارجيا ۾ شهرن جي فهرست
* هانگ ڪانگ ۾ شهرن جي فهرست
* ڀارت ۾ شهرن جي فهرست
* انڊونيشيا ۾ شهرن جي فهرست
* ايران ۾ شهرن جي فهرست
* عراق ۾ شهرن جي فهرست
* اسرائيل ۾ شهرن جي فهرست
* جاپان ۾ شهرن جي فهرست
* اردن ۾ شهرن جي فهرست
* قازقستان ۾ شهرن جي فهرست
* اتر ڪوريا ۾ شهرن جي فهرست
* ڏکڻ ڪوريا ۾ شهرن جي فهرست
* ڪويت جا ضلعا 
* ڪرغزستان ۾ شهرن جي فهرست
* لائوس ۾ شهرن جي فهرست
* لبنان ۾ شهرن ۽ قصبن جي فهرست 
* ميڪاؤ ۾ شهرن جي فهرست
* ملائيشيا ۾ شهرن جي فهرست
* مالديپ ۾ شهرن، قصبن ۽ ڳوٺن جي فهرست 
* منگوليا ۾ شهرن جي فهرست
* ميانمار ۾ شهرن ۽ وڏن شهرن جي فهرست 
* نيپال ۾ شهرن جي فهرست
* اومان ۾ شهرن جي فهرست
* پاڪستان ۾ شهرن جي فهرست
* پاڪستان جي شھرن جي فھرست
* فلسطيني اٿارٽي جي انتظام هيٺ شهرن جي فهرست
* فلپائن ۾ شهرن جي فهرست
* قطر ۾ شهرن جي فهرست
* روس ۾ شهرن جي فهرست
* سعودي عرب جي شهرن جي فھرست
* سنگاپور ۾ جڳهن جي فهرست 
* سري لنڪا ۾ شهرن جي فهرست
* شام ۾ شهرن جي فهرست
* تائيوان ۾ شهرن جي فهرست 
* تاجڪستان ۾ شهرن جي فهرست 
* ٿائيلينڊ ۾ شهرن جي فهرست
* ترڪي ۾ شهرن جي فهرست
* ترڪمانستان ۾ شهرن جي فهرست
* گڏيل عرب امارات ۾ شهرن جي فهرست
* ازبڪستان ۾ شهرن جي فهرست
* ويٽنام ۾ شهرن جي فهرست
* يمن ۾ شهرن جي فهرست

## پڻ ڏسو

زمرو:شهر
زمرو:ايشيا جا شهر
افغانستان جي شهرن جي فهرست

افغانستان ۾ صرف ٻه شهر، قنڌار ۽ ملڪ جي گاديءَ جو هنڌ ڪابل، 10 لک کان وڌيڪ آبادي وارا شهر آهن. افغانستان جي باقي ميونسپلٽيون ننڍا شهر ۽ قصبا آهن. افغانستان جي ڪل آبادي جو اندازو 3.6 ۽ 5 ڪروڙ جي وچ ۾ آهي.انهن مان 26 سيڪڙو شهري علائقن ۽ 74 سيڪڙو ڏيهي يا ڳوٺاڻن علائقن ۾ رهڻ ٿا.

## فهرست
هيٺ ڏنل چارٽ افغانستان جي 26 شهرن کي ڏيکاري ٿو، جنهن جي آبادي  اندازاً 1,00,000 کان وڌيڪ آهي. تخمينو سيپٽمبر 2025ع کان آهي، جيڪو افغانستان جي شماريات جي قومي انسٽيٽيوٽ (NSIA) پاران مهيا ڪيو ويو آهي. 

## پراڻا نالا
Ancient names of places or cities in Afghanistan:

## پڻ ڏسو

* افغانستان جي آباديات
* افغانستان جا صوبا
* افغانستان جا ضلعا 
* افغانستان ۾ جڳهن جي فهرست
## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

* افغانستان جو مرڪزي شماريات دفتر 
* افغان شهرن جون تصويرون 
*  
* ولسن، فريڊرڪ اي. "افغان جڳهن جي نالن جو هڪ ڏانهن نقل انگريزي طرز جي رومنائيزيشن." نالا 34.2 (1986): 185-197.

زمرو:افغانستان
زمرو:افغانستان ۾ شهر 
زمرو:افغانستان ۾ آبادي واريون جڳهيون 
زمرو:افغانستان جي جاگرافي سان لاڳاپيل فهرستون 
زمرو:افغانستان سان لاڳاپيل فهرستون 
زمرو:ملڪن جي لحاظ کان شهرن جي فهرستون
زمرو:شهرن جي فهرستون
پوڊگورتسا

**پوڊگورتسا** (**مونٽينيگرن سيريلڪ**: Подгорица؛ لفظي طور تي: ٽڪرين جي هيٺان)، مونٽينيگرو جو گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر آهي. شهر اسڪادار ڍنڍ جي اتر ۾ آهي ۽ ايڊرياٽڪ سمنڊ تي ساحلي منزلن جي ويجهو آهي. تاريخي طور تي، اهو ربنيڪا ۽ موراچا دريائن جي سنگم تي ۽ زرخيز زيٽا ميدانن ۽ بجيلوپاويليچي وادي جي ميلاپ واري هنڌ تي پوڊگورتسا جو مقام هو، جيڪو آبادڪاري کي هٿي ڏنو. چوڌاري زميني منظر گهڻو ڪري جبلن وارو علائقو آهي.

ٻي مهاڀاري جنگ کانپوءِ، پوڊگوريڪا کي پهريون ڀيرو سال **1946ع** ۾ مونٽينيگرو جي گاديءَ جو هنڌ قرار ڏنو ويو. ان وقت، يوگوسلاويا جي اڳواڻ جوزف بروز ٽيٽو جي اعزاز ۾ ان جو نالو ٽيٽوگراڊ رکيو ويو. اهو سال 2006ع ۾ مونٽينيگرو جي آزادي جي اعلان تائين يوگوسلاويا جي سوشلسٽ فيڊرل ريپبلڪ اندر مونٽينيگرو جي سوشلسٽ ريپبلڪ جي گاديءَ جي حيثيت سان ڪم ڪندو رهيو، جنهن کان پوءِ ان کي هڪ آزاد مونٽينيگرو جي گاديءَ جي حيثيت سان ٻيهر تصديق ڪئي وئي. شهر جو اصل نالو، پوڊگورتسا، 1992ع ۾ يوگوسلاويا جي خاتمي کانپوءِ بحال ڪيو ويو هو.

پوڊگورتسا جي معيشت صنعتن جي ميلاپ تي ٻڌل آهي، جنهن ۾ پيداوار صنعتون، واپار ۽ خدمتون شامل آهن. شهر انفارميشن ٽيڪنالاجي جي شعبي ۾ عروج ڏٺو آهي، جنهن ۾ ڪيتريون ئي اسٽارٽ اپ ۽ ٽيڪ ڪمپنيون ابھريون. پوڊگورتسا، هڪ وسيع روڊ ۽ ريل سسٽم ۽ ويجهي پوڊگوريڪا ايئرپورٽ سان مونٽي نيگرو جي ٽرانسپورٽ نيٽ ورڪ لاءِ هڪ مرڪزي مرڪز طور ڪم ڪري ٿو. سياحت پڻ هڪ وڌندڙ شعبو آهي، شهر مونٽي نيگرو جي قدرتي ۽ ثقافتي ڪشش جو داخلو آهي.

پوڊگورتسا "يونيورسٽي آف مونٽينيگرو" جو گھر آهي، جيڪا ملڪ جو سڀ کان وڏو ۽ اهم تعليمي ادارو آهي. شهر جي بئي ثقافتي ادارن ۾ مونٽينيگرو جو نيشنل ٿيٽر، مونٽينيگرو جو فطري تاريخ جو ميوزيم ۽ ڪيتريون ئي گيلريون ۽ لائبريريون شامل آهن. شهر جي علائقي جو تقريباً ٽيون حصو باغن، پبلڪ پارڪن ۽ قدرتي نظارن تي مشتمل آهي، جنهن ۾ ويجهي واقع گوريڪا ٽڪري به شامل آهي.

پوڊگورتسا جي نمايان نشانين ۾ ملينيم برج، گهنٽا گهر ۽ مسيح جي ٻيهر آمد جو گرجا گھر شامل آهن. شهر ۾ تاريخي جڳهون، جهڙوڪ ڊوڪليا جي قديم رومن آبادي ۽ اسٽارا واروس جو پراڻو عثماني شهر، پڻ آهن.
## نالو
## تاريخ
## انتظاميه
## جاگرافي
## آباديات
## معيشت
## ٽرانسپورٽ
## تعليم
## ثقافت
## راند
## شهر جي زميني تزئين
## قابل ذڪر ماڻهو
## ٻڙيا شهر-ڀينر شهر
## پڻ ڏسو

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:مونٽينيگرو
زمرو:پوڊگورتسا
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:يورپ ۾ راڄڌانيون
زمرو:مونٽينيگرو ۾ شهر
روزيو

**روزو** (انگريزي:Roseau؛  ڊومينيڪن: *ووزو*) ڊومينيڪا جو گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر آهي، جن جي آبادي سال 2011ع تائين 14,725 هئي.  هي سينٽ جارج پارش ۾ هڪ ننڍڙي ۽ ٺوس شهري آبادي آهي ۽ ڪيريبين سمنڊ ، روزو درياءَ ۽ مورني بروس سان گھريل آهي. سائري جي قديم ٻيٽ ڪيريب ڳوٺ جي جاءِ تي ٺهيل، اهو ڊومينيڪا ٻيٽ تي سڀ کان پراڻي ۽ اهم شهري آبادي آهي. اهو ڊومينيڪا جي ليورڊ (اولهائين) ساحل تي آهي ۽ جديد ۽ نوآبادياتي فرانسيسي فن تعمير جو ميلاپ آهي.

روزو پرڏيهي واپار لاءِ ڊومينيڪا جي سڀ کان اهم بندرگاهه آهي. هتان کان دساور موڪلائڻ واري برآمدات ۾ ڪيلا، تاز جو تيل (Bay Oil)، ڀاڄيون، انگور، چڪوترو ۽ ڪوڪو شامل آهن. خدمتن جو شعبو پڻ مقامي معيشت جو هڪ وڏو حصو آهي. ڊومينيڪا ۾ ڪيترائي خانگي ادارا جهڙوڪ راس يونيورسٽي، انٽرنيشنل يونيورسٽي فار گريجوئيٽ اسٽڊيز، آل سينٽس يونيورسٽي، نيو ورلڊ يونيورسٽي ۽ ويسٽرن آرٿوڊوڪس يونيورسٽي، رجسٽرڊ آهن. هتان هڪ مشهور عيسائي ڊائيوسس آهي، جن کي "رومن ڪيٿولڪ ڊائيوسس آف روزو" سڏيو ويندو آهي.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:ڊومينيڪا ۾ آباديون جڳهيون
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:وچ آمريڪا
قرڦل جو وڻ

**قرڦل جو وڻ** (سائنسي نالو: Pimenta Racemosa، پمينتا رئسيموسا)، **ڪمال پنن يا تيج پتن جو وڻ**، مرتاشيا خاندان (Myrtaceae) ۾ ٻوٽي جي هڪ قسم آهي، جيڪي ڪيريبين علائقي جي اصل آهي. عام نالن ۾ "ويسٽ انڊين بئ ٽري" (West Indian Bay Tree)، " بئ رم ٽري" (Bay Rum Tree) ۽ "سيليمينٽ" (Ciliment) شامل آهن.

## استعمال
اهو پچائڻ ۾ استعمال ڪيو ويندو آهي ۽ هڪ ضروري تيل کي خوشبودار ڪولون پيدا ڪرڻ لاءِ ڊسٽل ڪيو ويندو آهي جنهن کي بي رم سڏيو ويندو آهي؛ جيتوڻيڪ نالو ذائقيدار الڪوحل مشروبات جي نالن سان ملندڙ جلندڙ آهي، ميوي مان مرڪوز ضروري تيل زهر آهي ۽ پيداوار کي پيئڻ جي قابل نه بڻائيندو آهي. پنن کي جڙي ٻوٽين جي چانهه لاءِ پڻ استعمال ڪيو ويندو آهي.
### سوزش مخالف ۽ اينٽي نوسسپٽيو خاصيتون
پيمينٽا ريسموسا جي ڪيترن ئي قسمن مان نڪتل اينٽينوسائسپٽو خاصيتون ڏيکاري ٿو. اهي خاصيتون جزوي طور تي ٽيرپينز جهڙوڪ ابيٽڪ ايسڊ ۽ لوپيول ذريعي وچولي آهن، جيڪي نيوٽروفيل جي منتقلي کي سوزش واري علائقن ۾ تبديل ڪن ٿا.

پيمينٽا ريسموسا پڻ اينٽينوسائسپٽو خاصيتون ڏيکاري ٿو ۽ تاريخي طور تي ڪيريبين ۾ هڪ درد جي دوا طور استعمال ڪيو ويو آهي.

## تفصيل
The tree is 4–12&nbsp;m tall and the white flowers, about 10&nbsp;mm wide, become black, oval fruits measuring 7–12&nbsp;mm.  The ideal conditions for *P. racemosa* are regular irrigation and bright sunshine.

## ماحولياتي ناگوار نسل
پيمينٽا ريسموسا وڏي پيماني تي متعارف ڪرايو ويو آهي ۽ هڪ ناگوار گھاس بڻجي سگهي ٿو. ٻوٽا هاڻي اوشيانا سميت ٻين اڀرندي علائقن ۾ وڏي پيماني تي پوکيا ويندا آهن.
## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:وڻ
زمرو:وچ آمريڪا جا ٻوٽا
زمرو:ڪئريبين علائقي جا وڻ
جرجرا نيشنل پارڪ

**جرجرا جو قومي پارڪ** (انگريزي: Djurdjura National Park؛ عربي: الحديقة الوطنية جرجرة)، الجزائر جي قومي پارڪن مان هڪ آهي. اهو ڪابيلي ۾ واقع آهي ۽ ان جو نالو تل اطلس جي جرجرا جبلن جي سلسلي جي نالي تي رکيو ويو آهي.

ويجهن شهرن ۾ اتر ۾ تزي اوزو ۽ ڏکڻ ۾ بوئرا شامل آهن. پارڪ تمام ٽٽل ڦٽل ٽڪرين تي مشتمل آهي، ۽ انهي سان گڏ ڪيترائي ٻيلا، گروٽو، گھاٽيون ۽ اهم جانور، جن ۾ خطري ۾ پئجي ويل باربري ميڪاڪ ڀولڙو، ميڪاڪا سلوانس، هڪ پرائيميٽ جنهن جي اتر آفريڪا ۾ پراگيتاريڪ ورڇ اڄ کان تمام گهڻي وسيع هئي، شامل آهن.

## تفصيل

جبلن جي سلسلي جو نالو ڪابيل لفظ "جرجر"، جيڪا پراڻي مرڪب لفظ جَر ن جَر "جبل جو جبل" مان آيو آهي جنهن جي معنيٰ "وڏي ٿڌ" يا "بلندي" آهي. رومي سلطنت هن جبل جي سلسلي کي لاطيني ۾، علائقي جي مٽي جي حوالي سان، انهي سان گڏ ڪابيلي جي رومن الحاق جي خلاف ڪابيلي جي مزاحمت جي حوالي سان، "لوهه جو جبل" (مونس فيراٽس)  سڏيندي هئي. جورڊجورا جو نالو هن جبل جي سلسلي ۾ واقع ڳوٺن لاءِ پڻ استعمال ڪيو ويندو آهي. ممِس ن'جورجورا جو مطلب آهي "جورجورا جا ٻار". جيڪو هڪ ڪبيل لفظ آهي جيڪو جبل جي رهاڪن جو حوالو ڏئي ٿو. اتي هڪ ڪبيل عورت گروپ پڻ آهي جنهن کي جورجورا سڏيو ويندو آهي.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

*  Algerian Ministry of Forestry - National park of Djurdjura
* Park data on UNEP-WPMC

زمرو:الجزائر
زمرو:قومي پارڪ
زمرو:الجزائر جا قومي پارڪ
زمرو:آفريڪا ۾ قومي پارڪ
زمرو:1983ع ۾ قائم ٿيل محفوظ علائقا
ايل ڪوف نيشنل پارڪ

**ايل ڪوف نيشنل پارڪ** (El-Kouf National Park)، جيڪو سال 1975ع ۾ قائم ٿيو، ليبيا جي ست قومي پارڪن مان هڪ آهي. ال ڪوف ليبيا جي اتر اوڀر ميڊيٽرينين سمنڊ  جي ساحلي پٽي تي واقع آهي ۽ ان ۾ سامونڊي ۽ زميني حياتياتي تنوع موجود آهي. لبيا ۾ پنج ٻيا ريزرو، چوويهه محفوظ علائقا ۽ ٻه آبستان (wetlands)؛ عين الشقيقه آبستان ۽ عين الزرقا آبستان، سال 2000ع کان رامسر ڪنوينشن  تحت محفوظ آهن.   

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:لبيا
زمرو:قومي پارڪ
زمرو:ليبيا جا قومي پارڪ
زمرو:آفريڪا ۾ قومي پارڪ
بينوئي نيشنل پارڪ

**بينوئي نيشنل پارڪ (Benoue National Park)** ڪيمرون جو هڪ قومي پارڪ آهي ۽ يونيسڪو پاران نامزد ٿيل  بايوسفيئر رزرو آهي. اهو  جي ايراضي تي پکڙيل آهي. پارڪ ۾ بينوئي نديءَ جي هڪ وسيع گذرگاهه آهي، جيڪي پارڪ جي اوڀرين حد ٺاهيندي، 100 ڪلوميٽر (62 ميل) کان وڌيڪ ڊگهي آهي. چوليرئ ڏانهن ويندڙ عوامي رستو پارڪ جي اترئين حصي مان گذري ٿو. اولهه واري حد مکيه روڊ تي مشتمل آهي جيڪا اتر ۾ گاروا ۽ ڏکڻ ۾ ڱائونڊيرئ شهرن کي ڳنڍيندي آهي. ڱائونڊيرئ کان اتر طرف ايندڙ پارڪ تائين رسائي حاصل ڪري سگهجي ٿي.
## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:ڪيمرون
زمرو:آفريڪا ۾ قومي پارڪ
زمرو:ڪيمرون جا قومي پارڪ
لوئينگ-لوئيانا نيشنل پارڪ

**<small>لوئينگ-لوئيانا نيشنل پارڪ</small>** (<small>'''انگريزي'''</small>:  Luengue-Luiana National Park؛ پرتگيزي: Parque Nacional do Luengue-Luiana)، انگولا ۾ هڪ قومي پارڪ آهي.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:انگولا
زمرو:قومي پارڪ
زمرو:انگولا ۾ قومي پارڪ
زمرو:آفريڪا ۾ قومي پارڪ