open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
انشاء الله خان

اردو زبان جو هي بهترين شاعر مرشد آباد ۾ 1756 ۾ ڄائو. انشاء الله خان انشاء ولد ماشا الله خان ننڍپڻ کان ئي ڏاڍو ذهين ۽ هوشيار هو. شاعري جي تعليم پنهنجي والد کان ئي ورتائين. 

انشاء الله خان لکنئو ۾ 1918 ۾ وفات ڪئي.

زمرو:اردو شاعر
زمرو:1817ع جون فوتگيون
سيد امتياز علي تاج

**سيد امتياز علي تاج** لاهور جي هڪ علمي گهراڻي ۾ اک کولي. سندس ولادت 1900ع ۾ ٿي. سندس والد شمس العلماء سيد ممتاز علي بلند پايي جو عالم دين هو ۽ اردو ادب جي واڌاري لاءِ پيش پيش هو. تعليم لاهور مان ئي حاصل ڪيائون. پاڻ مشهور ڊرامه نويس ٿي گزريو آهي. سندس مشهور ڪتاب انار ڪلي، چچا چکن، قرطبه جو قاضي ۽ ٻيا ڪيترائي آهن. سندس وفات لاهور ۾ ٿي. سن وفات 1970ع آهي.

## حوالا

زمرو:ادب
زمرو:ڊراما
زمرو:پاڪستاني شخصيتون
گڏيل عرب اماراتون

**گڏيل عرب اماراتون**  جنھن کي صرف **امارات** بہ چيو وڃي ٿو، وچ اوڀر جي اولهه ايشيا ۾ هڪ ملڪ آهي. امارات عرب جزيري نما جي اڀرندي ڪناري تي واقع آهي. ھن ملڪ جون زميني سرحدون اوڀر ۾ عمان ۽ ڏکڻ اولهه ۾ سعودي عرب سان ملن ٿيو، ان کان سواءِ پاڻي وارو سرحدون فارس جي نار ذريعي قطر ۽ ايران سان ملن ٿيون.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

زمرو:ملڪ
زمرو:بادشاهتون
زمرو:ايشيا ۾ ملڪ
زمرو:عربستان جا ملڪ
زمرو:وچ اوڀر جا ملڪ
زمرو:گڏيل عرب امارتون
زمرو:عرب ليگ جا ميمبر ملڪ
زمرو:گڏيل قومن جا ڀاتي ملڪ
زمرو:او آئي سي جا ڀاتي ملڪ
زمرو:بي آر آءِ سي ايس قومون
زمرو:عربي ٻولي ڳالھائيندڙ ملڪ ۽ علائقا
زمرو:عربي سرڪاري ٻولي وارا ملڪ ۽ علائقا
نيپال

**نيپال**, () هڪ ملڪ آھي اهو هماليا ۾ واقع آهي ، هندستان ۽ چين جي وچ ۾ ، ۽ ٻاهرين سمنڊ کي نظر نٿو اچي. اھو 28 مئي 2008 کان اھو جمهوري نظام آھي.پالستان ننڍي کنڊ جي سڀ کان ننڍن ملڪن مان هڪ آهي. ملڪ چار حصن، اوڀر خطو، مرڪزي خطو ، اولهه خطي، ۽ ڏور مغربي خطن ۾ ورهايل آھي. علائقن ۾ چاليهه ضلعا شامل آهن ، جن ۾ 75 ضلعا شامل آهن. 

نالو "نيپال" پهريون ڀيرو هندستان جي برصغير ​​​​جي ويدڪ دور جي متنن ۾ درج ڪيو ويو آهي، قديم نيپال ۾ اهو دور جڏهن هندومت  قائم ڪئي وئي هئي، ملڪ جو مکيه مذهب. پهرين صدي قبل مسيح جي وچ ڌاري، گوتم ٻڌ، ٻڌمت جو باني، ڏکڻ نيپال ۾ لمبني ۾ ڄائو هو. اتر نيپال جا حصا تبت جي ثقافت سان جڙيل هئا. مرڪزي طور تي واقع کٽمنڊو وادي هند-آرين جي ثقافت سان جڙيل آهي، ۽ نيپال منڊالا جي نالي سان مشهور نيوار ڪنفيڊريشن جو مرڪز هو. قديم ريشم روڊ جي هماليه شاخ تي وادي جي واپارين جو تسلط هو. کاسموپوليٽن خطو مختلف روايتي فن ۽ فن تعمير کي ترقي ڪري ٿو.  

18 صدي عيسويء تائين، گورڪا سلطنت نيپال کي متحد ڪيو. شاهه خاندان نيپال جي بادشاهت قائم ڪئي ۽ بعد ۾، ان جي رانا خاندان جي پريميئرز تحت برطانوي سلطنت سان اتحاد قائم ڪيو.      ملڪ ڪڏهن به نوآبادي نه ڪيو ويو پر شاهي چين ۽ برطانوي هندستان جي وچ ۾ بفر رياست طور ڪم ڪيو. پارلياماني جمهوريت 1951 ۾ متعارف ڪرايو ويو پر نيپالي بادشاهن طرفان ٻه ڀيرا، 1960 ۽ 2005 ۾ معطل ڪيو ويو. 1990 ۽ 2000 جي شروعات ۾ نيپالي گهرو ويڙهه جي نتيجي ۾ 2008 ۾ هڪ سيڪيولر جمهوريه قائم ٿيو، دنيا جي آخري هندو بادشاهت کي ختم ڪري ڇڏيو. نيپال جو آئين، 2015 ۾ منظور ڪيو ويو، ملڪ کي ستن صوبن ۾ ورهايل هڪ سيڪيولر وفاقي پارلياماني جمهوريه جي حيثيت سان تصديق ڪري ٿو. نيپال کي 1955ع ۾ گڏيل قومن ۾ داخل ڪيو ويو ۽ 1950ع ۾ ڀارت ۽ 1960ع ۾ چين سان دوستي جا معاهدا ڪيا ويا. نيپال ڏکڻ ايشيائي علائقائي تعاون جي تنظيم (SAARC) جي مستقل سيڪريٽريٽ جي ميزباني ڪري ٿو، جنهن جو اهو باني ميمبر آهي. نيپال پڻ نان الائنڊ موومينٽ ۽ بي آف بنگال انيشي ايٽو جو ميمبر آهي. نيپالي هٿياربند فوجون ڏکڻ ايشيا ۾ پنجون نمبر وڏيون فوجون آهن ۽ انهن جي گورکا   تاريخ لاءِ قابل ذڪر آهن، خاص طور تي عالمي جنگين دوران، ۽ گڏيل قومن جي امن فوجن ۾ اهم ڪردار ادا ڪندڙ رهيا آهن. 

thumb|نيپال جو جھنڊو

## گيلري

Kathmandu-Hanuman Dhoka-Nasal Chowk-22-Stadt-2013-gje.jpg|Kathmandu
Swayambhunath-Zugang-04-2007-gje.jpg|Swayambhunath
Patan-Vishwanath-22-Elefanten-Erdbebenschaden-2015-gje.jpg|Patan
Bhaktapur-Palastplatz 30-2013-gje.jpg|Bhaktapur
Namche-Khumjung-32-Landschaft-2007-gje.jpg|Himalaya
Chhukung to Imja Tse Camp-66-Ebene-Traeger-2007-gje.jpg|Himalaya
Ghorepani-Tadapani-36-Green View Lodge-2013-gje.jpg|Kaski District
Mustang-Samar-76-Haeuser mit Gebetsfahnen-2015-gje.jpg|Mustang
Mustang-Dhakmar-58-rote Wand-2015-gje.jpg|Mustang


## حوالا

زمرو:ملڪ
زمرو:نيپال
زمرو:ايشيا ۾ ملڪ
زمرو:ڏکڻ ايشيا جا ملڪ
زمرو:ڏکڻ ايشيا جي جاگرافي
زمرو:گڏيل قومن جا ڀاتي ملڪ
علامه شبلي نعماني

**محمد شبلي نعماني** جي ولادت بمقام اعطم ڳڙهه ۾ 1875 ۾ پيدا ٿيو. سندس والد جو نالو شيخ حبيب الله هو جيڪو پنهنجي زماني جو مشهور وڪيل ۽ عالم فاضلبزرگ هو. شروعاتي تعليم حاصل ڪرڻ کان پوءِ غازي پور ۾ مولانا محمد فاروق چڙيا ڪوٽي کان تعليم ورتي. رام پور مان فقه ۽ حديث جڳ تعليم مولانا ارشاد حسين کان ورتي. مولانا فيض الحسن سهانپوري کان عربي ادب جي تعليم ورتي. سر سيد احمد خان سان ملاقات ٿي ، سر سيد متاٿر ٿيو کيس علي ڳڙهه ۾ اسسٽنٽ پروفيسر رکيو. سورنهه سال اتي پڙهايائون.

## ڪتابيات

علامه صاحب ڪيترائي ڪتاب لکيا جن ۾ سوانح, فلسفو, تنقيد, شعر ۽ ادب جا ڪتاب آهن ڪجهه ڪتابن جي فهرست هيٺ ڏنل آهي.

### سوانح
* المامون
* الغزالي
* الفاروق
* سيرته نعمان
* سوانح مولانا روم
* سيرته النبي (ٻه جلد)
* اورنگ زيب عالم گير تي هڪ نظر (رسالو)

### فلسفو
* علم الڪلام
* الڪلام

### تنقيد
* شعر العجم
* موازنو انيس و دبير

### شعر ۽ ادب
* ديوان شبلي (فارسي)
* مقالات شبلي
* سفرنامه روم و مصر

۽ ٻيا ڪيترائي ڪتاب لکيا.

**علامه شبلي نعماني صاحب** 1914 ۾ وفات ڪئي. سندس وفات ساڳي ئي شهر اعظم ڳڙهه ۾ ٿي جتي پيدا ٿيو هو.

## حوالا

زمرو:اسلامي ليکڪ
زمرو:اسلامي اسڪالر
زمرو:1914ع جون فوتگيون
زمرو:ڀارتي مسلمان
زمرو:سڌارو ڪندڙ مسلمان
منھنجي... لوليتا

هيءُ اليزي جو مقبول ترين هيڪلو گيت آهي.

### خارجي ڳنڍڻا
* اَلِيزي - موئا لولِيتا ، پرفارمنس
نورالهديٰ شاهه

**نورالهديٰ شاهه** (22 جولاءِ 1951ع تي حيدرآباد، سنڌ ۾ جنم ورتو) هڪ پاڪستاني ڊراما نگار، مختصر ڪهاڻيڪار، شاعر ۽ ڪالم نگار آهي. هوءَ سنڌ جي نگران حڪومت ۾ اطلاعات واري وزير به رهي. 

هوءَ سنڌي ۽ اردو ٻنهي ۾ لکي ٿي. هوءَ مشهور ٽي وي سيريل جهڙوڪ جنگل، ماروي، ستين آسمان هيٺ، گورڪن، فاصلي ۽ تپش لکڻ لاءِ مشهور آهي.
## ڪيريئر
نورالهديٰ پنهنجي تعليم سنڌ يونيورسٽي مان مڪمل ڪئي ۽ پوءِ پاڪستان ٽيليويزن ڪارپوريشن (PTV) ۾ ڪيريئر شروع ڪيو. هن جو پهريون ڊرامو، جنگل سال 1983ع ۾ ٽيليويزن تي نشر ٿيو. بعد ۾، هوءَ جيو ٽي وي ۾ بطور پروڊيوسر شامل ٿي ۽ پوءِ هم ٽي وي لاءِ اسڪرپٽ رائٽر بڻجي وئي. هوءَ A-Plus ٽيليويزن جي سي اي او طور مقرر ڪئي وئي. ان کان پوء، هن هم ستاره لاء ڪم ڪرڻ شروع ڪيو. سال 2017ع ۾، هوء بول نيٽ ورڪ ۾ شامل ٿي. شاهه صاحبہ ڪيتريون ئي مختصر ڪهاڻيون لکيون آهن، جن مان ڪي ”جلال وطن“ نالي مجموعو ۾ مرتب ڪيون ويون آهن. هن وقت شاهه صاحبہ هڪ آن لائين نيوز فورم لاءِ ڪالم لکي ٿو جنهن جي نالي سان "هم سب" آهي. 
شاهه صاحبہ 2013ع ۾ سنڌ جي نگران حڪومت دوران اطلاعات واري وزير طور پڻ خدمتون سرانجام ڏنيون. هوءَ آمريڪا جي جان هاپڪنز يونيورسٽي سان سهڪار ۽ فنڊنگ تحت عورتن کي بااختيار بڻائڻ ۽ فيمينزم جي خيال کي فروغ ڏيڻ لاءِ پاڪستان ۾ پڻ مشهور آهي. 
## ٽي وي ڊرامن جي فهرست
• جنگل 

• تپش

• ستين آسمان هيٺ،

• گورڪن

• ماروي (سنڌي)

•  عجائب گھر

• عشق گمشده 

• بيدل ادا بسيرا 

•  ماروي امان ۽ پچو

• سمي 

• فاصلي 

• من و سلوا (جيو ٽي وي) (2007) 

• آن زارا (2013)

• چند خطوط چند تصويرين

• اب ميرا انتظار ڪر

• اجنبي رستو 

• بيباڪ 

• حوا جي بيٽي 

• نه جنون راهه نه پري راهي

• ميري آدوري محبت 

•  اسمان تڪ ديوار
 

## انعام
پرائيڊ آف پرفارمنس لاءِ صدر جو انعام (2008).
 
## خارجي لنڪس

*

## حوالا

زمرو:پاڪستاني شخصيتون
زمرو:پاڪستاني عورتون
زمرو:پاڪستاني ليکڪ
زمرو:جيوت ماڻهو
زمرو:حيدرآباد، سنڌ
زمرو:حيدرآباد، سنڌ جا ماڻھو
زمرو:سنڌي اديب
زمرو:سنڌي ليکڪائون
زمرو:سنڌي ماڻھو
زمرو:سنڌي ناري ليکڪائون
زمرو:وصول ڪندڙ تمغو حسن ڪارڪردگي
زمرو:1951ع جون پيدائشون
اياز علي رند

سنڌي ڪهاڻيڪار ۽ ڪالم نويس اياز علي رند جو شمار سنڌي مختصر ڪھاڻيون لکندڙن ۾ ٿيندو آهي. هن ڪيئي ڪهاڻيون  لکيون  آهن ، جيئن;

سنڌوءَ 

مجروح خيال 

بچوانقلابي 

داغدار ماضي

## حوالو

## خارجي ڳنڍڻا
*مختصر ڪھاڻيون
*وائيس آف سنڌ
ھيليوز 2اي

**Helios 2A** فرانسيسي هڪ فوجي مشاهداتي اپگرهه آهي، جيڪو ڊسمبر 18، 2004ع تي فرانسيسي گيانا کان Ariane 5 نالي راڪيٽ ذريعي موڪليو پولار ۾ ويو. ان جو زميني تحلل 50 سينٽي ميٽر آهي.

## خارجي ڳنڍڻا
*  TF1 تي پروگرام ڊائيريڪٽر جو انٽرويو (فرانسيسيءَ ۾)
*  Satellite Travels Into Orbit
* فرانس جاسُوس اپگرهه موڪليو

زمرو:Earth observation satellites
ڊرون

[thumb|جيتوڻيڪ اڪثر ابهگ [سِٿيل پَرَ فضائي رٿون آهن، مگر rotorcraft جهڙيون MQ-8B Fire Scout پڻ موجود آهن.]]
ڊرون (اڻ بشريل هوائي گاڏي) ھڪ اهڙي هوائي رٿ يعني جهاز جنهن ۾ ڪو به انسان، ويندي پائليٽ به سوار نه هجي، تنهن کي اڻ بشريل هوائي گاڏي (ابهگ) چئبو آهي. ان کي **اڻ بشريل هوائي رولڳول گاڏي** پڻ سڏيو ويندو آهي. ابهگ ڏور-ضابطيل به ٿي سگھن ٿيون ته اڏام جي اڳ سِٽايل رٿائن يا اڃا پيچيده خودڪار سرشتن آڌار خودمختياراً به اڏامي سگھن ٿيون.

زمرو:بغير پائليٽ جي طيارو
روٽيءَ جا پڪوڙا

## تعارف

## ترڪيب
هيٺيون گھربل شيون تيار ڪري رکو:
* پٽاٽا اڌ ڪلو
* ڊبر روٽيءَ جا سلائيس
* بصر هڪڙي ڳنڍ
* ٿُومَ جو پائُوڊر هڪ چانهه جو چمچو
* انبڙي چُورو هڪ چمچو
* ڪوتمير
* لُوڻ
* تيل
* پيٺل ڌاڻا

## طريقو
#هڪڙي هنڊيءَ ۾ ڳچ پاڻي ڀري چلهه تي رکو.
#مڇيءَ کي پرڻ ۾ رکو ۽ پرڻ کي هنڊيءَ تي رکو. 
#چلهه چالُو ڪريو.
#مڇي ڳري وڃڻ کان پوءِ چلهه بند ڪريو.
#تيسين ساون مرچن کي ڪُتريو.
#سُڪَل روٽيءَ کي ڪُٽي چورو ڪريو.
#هاڻي بصر جي ڳنڍ کي سنهو ڪٽيو.
#روٽيءَ جي چئن سلائيسن کي پاڻيءَ ۾ ٻوڙيو ۽ پوءِ نپُوڙيو.
#بيدن کي ٽوڙي انهن جي اڇاڻ کي هڪ پياليءَ ۾ وجھو، جڏهن ته ٽڪيون الڳ ڪري ڇڏيو.
#ڪوتمير کي سنهو ڪُتريو.
#هاڻي مڇي ڳري چڪي هوندي، چلهه کي بند ڪريو ۽ مڇيءَ کي ڪنهن ٿانو ۾ رکي ڪُٽيو.
#هاڻي مڇيءَ ۾ لوڻ، ڪُتريل ساوا مرچ، ڪوتمير، ۽ ادرڪ جو پائوڊر ملايو ۽ چڱي نموني مڪس ڪريو.
#هاڻي ٿوري ٿوري مڇي کڻي ان جا گول ڪواب ٺاهي هڪ پليٽ ۾ رکندا وڃو.
#هاڻي چلهه تي فرائڱ پان رکو.
#فرائڱ پان ۾ تيل وجھو.
#مڇيءَ جي ڪوابن کي بيدي جي اڇاڻ ۾ ٻوڙي فرائڱ پان ۾ وجھي تريندا وڃو.
#مڇيءَ جي ڪوابن کي سڙڻ کان اڳ فرائڱ پان مان ڪڍڻ نه وساريندا.
#فرائڱ پان مان ڪڍي پليٽ ۾ رکندا وڃو.
#هاڻي وڃي کائو.
زمرو:ڀارتي کاڌا
زمرو:خوراڪ ۽ مشروب
زمرو:رڌ پچاءُ
مالديپ

**مالديپ** (Maldives)، سرڪاري طور تي مالديپ جمهوريه ۽ تاريخي طور تي مالديپ ٻيٽ جي نالي سان مشهور آهي، هڪ ملڪ ۽ آرڪيپلاجڪ رياست آهي جيڪو ڏکڻ ايشيا ۾ هندي سمنڊ ۾ آهي. مالديپ جو نالو مکيه ٻيٽ ۽ گاديءَ واري هنڌ مالئ (Male) جي نالي پٺيان رکيو ويو آهي. مالديپ سري لنڪا ۽ ڀارت جي ڏکڻ اولهه ۾ آهي، ايشيا کنڊ جي مکيه زمين کان اٽڪل 750 ڪلوميٽر (470 ميل؛ 400 ناٽيڪل ميل) آهي. مالديپ جي 26 ائٽلز جو سلسلو خط استوا جي پار اتر ۾ اھاوانڊيپولھو ائٽل کان ڏکڻ ۾ ایڊو ائٽل تائين پکڙيل آهي.

مالديپ گڏيل قومن جو ميمبر آهي، گڏيل قومن جي دولت مشترڪه، اسلامي تعاون جي تنظيم، ۽ نان الائنڊ موومينٽ. ورلڊ بئنڪ مالديپ جي درجه بندي ڪري ٿو جيئن هڪ اپر وچولي آمدني معيشت آهي. مالديپ شنگھائي ڪوآپريشن آرگنائيزيشن (SCO) جو مذاڪرات پارٽنر آھي. ماهيگيري تاريخي طور تي غالب معاشي سرگرمي رهي آهي، ۽ اهو سڀ کان وڏو شعبو رهي ٿو، جنهن جي پٺيان تيزي سان وڌندڙ سياحت واري صنعت. مالديپ انساني ترقي جي شرح جي انڊيڪس (HDI) تي "بلند" آهي، في ماڻهو آمدني سان ٻين سارڪ قومن جي ڀيٽ ۾ تمام گهڻو وڌيڪ آهي. مالديپ جولاءِ 1982ع کان آڪٽوبر 2016ع ۾ تنظيم مان نڪرڻ کان پوءِ ٻين قومن پاران انساني حقن جي ڀڃڪڙين ۽ ناڪام جمهوريت جي الزامن جي احتجاج ۾، گڏيل قومن جي دولت مشترڪه جو ميمبر هو. مالديپ 1 فيبروري 2020ع تي دولت مشترڪه ۾، جمهوري عمل ۽ عوامي حمايت جو ثبوت ڏيکارڻ کانپوءِ، ٻيهر شامل ٿيو.

thumb|مالديپ جو جھنڊو

## نالو

## تاريخ
جاگرافي: حڪومت ۽ سياست: معيشت: ڊيموگرافڪ: ثقافت: خارجي لنڪس:

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

زمرو:ملڪ
زمرو:مالديپ
زمرو:ايشيا ۾ ملڪ
زمرو:ٻيٽن جا ميڙ
زمرو:ٻيٽ وارا ملڪ
زمرو:ڏکڻ ايشيا جا ملڪ
زمرو:گڏيل قومن جا ڀاتي ملڪ
زمرو:او آئي سي جا ڀاتي ملڪ
زمرو:دولت مشترڪه جون رڪن قومون
زمرو:هندي وڏي سمنڊ ۾ ٻيٽن جا ميڙ
عبدالقادر جوڻيجو

**عبدالقادر جوڻيجو**(انگريزي: Abdul Qadir Junejo) سنڌي ٻوليءَ، اردو ۽ انگريزي ٻولي جو نامور ناول نگار، ڪهاڻيڪار، ڊراما نگار ۽ ڪالم نگار هو. سندس ڪيترائي سنڌي ۽ اردو ڊراما نشر ٿيل آهن ۽ سندس ڪتان پڻ ڇپيل آهن.

## زندگي جو احوال
عبدالقادر ولد مُريد حسين جوڻيجو 13سيپٽمبر 1945ع تي ڏيپلو تعلقو ٿرپارڪر ضلعو جي ڳوٺ ”جنهاڻ“ ۾ جنم ورتو.

## تعليم
عبدالقادر جوڻيجي شروعاتي تعليم پنهنجي ڳوٺ ۾ حاصل ڪئي. سيڪنڊري تعليم پنهنجي پيءُ سان گڏ رهي،  ضلعي نوابشاهه هاڻ شهيد بينظيرآباد ضلعو جي مختلف اسڪولن ۾ ،ورتي ميٽرڪ هاءِ اسڪول ڏيپلو مان 1962ع ۾ پاس ڪيائين. هن بي اي ۽ بي ٽي،  بي ايڊ ۽ ايم اي سوشيالوجي ۾ سنڌ يونيورسٽي ڄامشورو مان حاصل ڪئي.

## عملي زندگي
عبدالقادر جوڻيجي عملي زندگي پرائمري استاد طور شروع ڪئي. بعد ۾ هن کي ايڇ ايس ٽي ڪري مڊل اسڪول فضل ڀنڀري جو هيڊ ماستر مقرر ڪيو ويو. 1976ع ۾ انسٽيٽيوٽ آف سنڌولاجي ۾ پبليڪيشن آفيسر مقرر ٿيو. پوء سنڌولاجي جو ڊائريڪٽر پڻ مقرر ٿيو.

## ادبي سفر
عبدالقادر جوڻيجي پهرين اردو ادب جي مطالعي سان شروعات ڪئي پوءِ سنڌي ادب پڙهڻ لڳو. سندس پهرين ڪهاڻي 1964ع ۾ ”مٺ مٺ سورن“  رسالي ”روح رهاڻ“ ۾ ڇپي. اڳتي عبدالقادر جوڻيجو سنڌي ڪهاڻي، ڊرامي، ترجمي ۽ شوبز جو وڏو نالو بڻجي. سندس ڪهاڻين جو اردو، هندي، گجراتي، پنجابي ۽ چيني ٻولين ۾ ترجمو پڻ ڪيو ويو.
## ڪتاب
*واٽون راتيون ۽ رول

*ويندڙ وهي لهندڙ سج (1981ع)

*سونو روپو سج

* شڪليون، خاڪا، 1979ع

*The dead river

* وڏا اديب وڏيون ڳالهيون 1984ع

*ايورسٽ تي چڙهائي، 1987ع

*ڪرسي(1998ع

*ڇو، ڇا ۽ ڪيئن, 1999ع

*وڻ وڻ ڪاٺي 2003ع

*خط ٻن اديبن جا 1999ع

* ڇا لکان! 2005ع
 
۽*ايئن ڀلا ڪيئن هوندو؟ 2010ع

## ڊراما
عبدالقادر جوڻيجي جو پهرين ريڊيو ڊرامو 1970ع ڌاري ريڊيو پاڪستان حيدرآباد تان نشر ٿيو. سندس ٽيهن کان به وڌيڪ ريڊيو ناٽڪ نشر ٿي چڪا آهن. 1976ع ۾ سندس پهريون ٽي وي ناٽڪ ”تلاش“ پي ٽي وي ڪراچي تان ٽيليڪاسٽ ٿيو. سندس پهرين سنڌي سيريل ”راڻيءَ جي ڪهاڻي“ اردو ۾ ”ديوارين“ جي نالي سان ٽيليڪاسٽ ۽ بعد ۾ ساڳيو سيريل بي بي سي چئنل فور تان انگريزي ترجمي سان ٽيليڪاسٽ ٿيو، جيڪو ڏکڻ ايشيا جو پهريون سيريل هو. ان کانسواءِ سندس ٻيو سنڌي سيريل ”خانصاحب“ اردو ۾ ”ڇوٽي سي دنيا“ جي نانءُ سان ٿيو. انهيءَ سيريل تي ”فري يونيورسٽي برلن“ جي ڪلچرل ائنٿر پالاجي ۾ ”ڊاڪٽر هيليني باسو“ ٿيسز لکي، جيڪا جرمن ٻولي کانسواءِ انگريزي ٻوليءَ ۾ به ترجمو ٿي چڪي آهي. سندس هڪ ٻيو اردو سيريل ”سيڙهيان“ تيرنهن ملڪن ۾ هلي چڪو آهي. تنهن کانسواءِ سندس هڪ سيريل ”پرانده“ ڪئناڊا ۽ ناروي ۾ پڻ هلي چڪي آهي. ائين عبدالقادر جوڻيجو شوبز جي حوالي سان عالمي سطح جو سنڌي ليکڪ آهي. مٿين کانسواءِ سندس ڪيترائي اردو ۽ سنڌي ٽي وي ناٽڪ ٽيليڪاسٽ ٿي چڪا آهن.
## اوارڊ
عبدالقادر جوڻيجي کي علمي ادبي خدمتن عيوض ڪيترائي ايوارڊ پڻ مليا. پي ٽي وي ايوارڊ 1984ع، نگار ايوارڊ 1984ع، سنڌ گريجوئيٽس ايسوسيئيشن ايوارڊ 1985ع، پي ٽي وي سلور جوبلي ايوارڊ 1989ع ۽ صدارتي تمغه حسن ڪارڪردگي 1989ع شامل آهن.

## وفات
جوڻيجو 30 مارچ 2020ع تي وفات ڪري ويو.
## حوالا

زمرو:ڊراما
زمرو:سنڌي اديب
زمرو:سنڌي شخصيتون
زمرو:پاڪستاني ليکڪ
زمرو:پاڪستاني ڪالم نگار
زمرو:1945ع جون پيدائشون
زمرو:2020ع جون فوتگيون
زمرو:20هين صدي جا مرد ليکڪ
زمرو:پاڪستاني مسلم شخصيتون
زمرو:ضلعو ٿرپارڪر جون شخصيتون
زمرو:وصول ڪندڙ تمغو حسن ڪارڪردگي
زمرو:سنڌي ماڻھو
ڌر مشاهدو

ڌرتيءَ جي طبعي، ڪيميائي، ۽ جياڀياسي سرشتن بابت معلومات گڏ ڪرڻ کي **ڌر مشاهدو** چئبو آهي. ان ذريعي ڌرتيءَ جي قدرتي ۽ بشري (هٿرادو) ماحول جي حالت توڙي تبدلين جو اڀياس ڪيو ويندو آهي. ويجھي ماضيءَ ۾ ڌر مشاهدي جا طريقا ٽيڪنيڀياساً وڌ کان وڌ نفاست اختيار ڪري ويا آهن. ڌرتيءَ تي پوندڙ جديد انساني تهذيب جي وڌندڙ اثرات باعث ڌر مشاهدي جي اهميت تمام گھڻي وڌي وئي آهي. ڌر مشاهدا ڌرتيءَ تي پوندڙ منفي اثرات کي گھٽائڻ ۽ سماجي توڙي معاشي چڱ ڀلائيءَ جا موقعا فراهم ڪري ڏين ٿا.

ڌر مشاهدن ۾ هيٺيان اسم اچي وڃن ٿا:

• پکين جي ڏسڻ واری جا نوٽس 

• ٿرماميٽر، ونڊ گيج، سامونڊي بوائي، الٽيميٽر يا سيسموگراف ذريعي ڪيل عددي ماپون 

• فوٽوز ۽ راڊار يا سونار تصويرون جيڪي زمين يا سمنڊ تي ٻڌل اوزارن مان ورتل آهن 

• ريموٽ سينسنگ سيٽلائيٽ تان ورتل تصويرون ۽ ريڊار تصويرون 

• پروسيس ٿيل معلومات جي بنياد تي فيصلي جي حمايت جا اوزار، جهڙوڪ نقشا ۽ ماڊل جيئن ڌرتيءَ جا مشاهدا مختلف قسم جي ممڪن عنصرن تي مشتمل هوندا آهن، تيئن انهن کي ممڪن استعمال جي وسيع قسم تي لاڳو ڪري سگهجي ٿو. 

ڌرتيء جي مشاهدي جي ڪجهه مخصوص ايپليڪيشنن ۾ شامل آهن: 

• موسم جي اڳڪٿي ڪرڻ 

• جيو تنوع ۽ جهنگلي جيوت جي رجحانات کي ٽريڪ ڪرڻ 

• زمين جي استعمال جي تبديلي کي ماپڻ (جهڙوڪ ٻيلن جي کوٽائي) 

• آفتن جي نگراني ۽ جواب ڏيڻ، بشمول باهه، ٻوڏ، زلزلي ۽ سونامي 

• قدرتي وسيلن جو انتظام، جهڙوڪ توانائي، تازو پاڻي ۽ زراعت 

• اڀرندڙ بيمارين ۽ ٻين صحت جي خطرن کي منهن ڏيڻ 

• موسمي تبديلين جي اڳڪٿي ڪرڻ، موافقت ڪرڻ ۽ گھٽائڻ ڌرتيءَ جي مشاهدي جو معيار ۽ مقدار تيزيءَ سان وڌي رهيو آهي. 

نون ريموٽ سينسنگ سيٽلائيٽس جي جاري لانچ کان علاوه، زمين تي، غبارن ۽ هوائي جهازن تي، ۽ دريائن، ڍنڍن ۽ سمنڊن ۾، وڌندڙ نفيس ان-سيٽو آلات، تيزيءَ سان جامع، حقيقي وقت جي ويجهو مشاهدو پيدا ڪري رهيا آهن. ڌر مشاهداتي اِندرين جو هڪڙو مثال لينڊسيٽ منصوبي جون اِندريون آهن.

*ڌر مشاهداتي اُپگرهه
*Group on Earth Observations
*Global Earth Observation System of Systems
## حوالا

زمرو:ڏور اندريات
زمرو:جاگرافيائي اصطلاح
زمرو:ارضيات جو اصطلاحون
رياض احمد گوهر شاهي

**رياض احمد گوھر شاهي** (25 نومبر 1941ع کان 25 نومبر 2001ع تائين) ھڪ صوفي، مصنف، روحاني پیشوا ۽ عالمي روحاني تحريڪ انجمن سرفروشان اسلام (ASI) جو سرپرست ۽ باني ھو.

## حوالا

زمرو:1941ع جون پيدائشون
اُبنٽو (آپريٽنگ نظام)

****Ubuntu** is a [[Linux]] Distribution.
**اُبنٽو (آپريٽنگ نظام)''' هڪ لينڪس تي ٻڌل ڳڻپيوڪر نظام آهي
220px|thumb|right|ubuntu 8.04

* www.ubuntu.com
* download ubuntu

زمرو:ڳڻپيوڪر آپريٽنگ نظام
شاه رخ خان

thumb|Shahrukh Khan
شاه رخ خان (تلفظ [ˈʃɑːɦɾʊx xɑːn]؛ جنم 2 نومبر 1965)، جيڪو پڻ شروعاتي SRK جي نالي سان مشهور آهي، هڪ هندستاني اداڪار، فلم پروڊيوسر، ۽ ٽيليويزن شخصيت آهي جيڪو هندي فلمن ۾ ڪم ڪري ٿو. هن کي ميڊيا ۾ ”بادشاهه آف بالي ووڊ“ (هن جي 1999 جي فلم ”بادشاهه“ جي حوالي سان)، ”ڪنگ آف بالي ووڊ“ ۽ ”ڪنگ خان“ جي نالي سان سڏيو وڃي ٿو، هن 80 کان وڌيڪ فلمن ۾ ڪم ڪيو ۽ ڪيترائي ايوارڊ ماڻيا، جن ۾ 14 فلم فيئر اوارڊ. هندستان جي حڪومت کيس پدم شري سان نوازيو آهي، ۽ فرانس جي حڪومت کيس Ordre des Arts et des Lettres ۽ Legion of Honor سان نوازيو آهي. خان کي ايشيا ۽ سڄي دنيا ۾ هندستاني ڊاسپورا ۾ هڪ اهم پيروي حاصل آهي. سامعين جي سائيز ۽ آمدني جي لحاظ کان، هن کي دنيا جي ڪامياب ترين فلمي ستارن مان هڪ قرار ڏنو ويو آهي.

خان پنهنجي ڪيريئر جي شروعات 1980ع واري ڏهاڪي جي آخر ۾ ڪيترن ئي ٽيليويزن سيريز ۾ ظاهر ٿيڻ سان ڪئي. هن 1992ع ۾ فلم ”ديوانا“ سان بالي ووڊ ۾ ڊيبيو ڪيو. پنهنجي ڪيريئر جي شروعات ۾، خان کي فلم بازيگر (1993)، دار (1993)، ۽ انجام (1994) ۾ ولن ڪردار ادا ڪرڻ لاءِ سڃاتو ويو. ان کان پوءِ هن رومانوي فلمن جي هڪ سيريز ۾ اداڪاري ڪرڻ کان پوءِ شهرت حاصل ڪئي، جن ۾ دل والے دلہنيا لي جاينگے (1995)، دل تو پاگل هي (1997)، ڪجهه ڪجهه ہوتا هي (1998)، محبتين (2000) ۽ ڪڏهن خوشي ڪڏهن غم شامل آهن. (2001). خان ديوداس (2002) ۾ هڪ الڪوحل جي ڪردار لاءِ، سويڊس (2004) ۾ ناسا جي سائنسدان، چيڪ ڊي ۾ هڪ هاڪي ڪوچ جي ڪردار لاءِ تنقيدي واکاڻ حاصل ڪئي! انڊيا (2007) ۽ مائي نيم اِز خان (2010) ۾ Asperger syndrome سان گڏ ھڪڙو ماڻھو. سندس سڀ کان وڌيڪ ڪمائي ڪندڙ فلمن ۾ ڪاميڊيز چنائي ايڪسپريس (2013)، هيپي نيو ايئر (2014)، دل والا (2015)، ۽ ڪرائم فلم رئيس (2017) شامل آهن. هن جون ڪيتريون ئي فلمون هندستاني قومي سڃاڻپ ۽ ڊاسپورا برادرين سان لاڳاپن، يا صنفي، نسلي، سماجي ۽ مذهبي اختلافن ۽ شڪايتن جا موضوع ڏيکارينديون آهن.

2015 تائين، خان موشن پکچر پروڊڪشن ڪمپني ريڊ چيليز انٽرٽينمينٽ ۽ ان جي ماتحت ادارن جو ڪو چيئرمين آهي ۽ انڊين پريميئر ليگ ڪرڪيٽ ٽيم ڪولڪتا نائيٽ رائيڊرز ۽ ڪيريبين پريميئر ليگ ٽيم ٽرنباگو نائٽ رائڊرز جو گڏيل مالڪ آهي. هو اڪثر ٽيليويزن پيش ڪندڙ ۽ اسٽيج شو پرفارمر آهي. ميڊيا اڪثر ڪري هن کي "برانڊ SRK" طور ليبل ڪري ٿو ڇاڪاڻ ته هن جي ڪيترن ئي توثيق ۽ ڪاروباري منصوبن جي ڪري. خان جي انسان دوست ڪوششون صحت جي سارسنڀال ۽ آفت جي رليف فراهم ڪيون آهن، ۽ هن کي 2011 ۾ يونيسڪو جي پيرامائيڊ ڪان مارني ايوارڊ سان نوازيو ويو هن جي ٻارن جي تعليم جي حمايت لاءِ ۽ 2018 ۾ ورلڊ اڪنامڪ فورم جي ڪرسٽل ايوارڊ هندستان ۾ عورتن ۽ ٻارن جي حقن جي چيمپيئن ڪرڻ ۾ هن جي اڳواڻي لاءِ. هو باقاعده هندستاني ثقافت جي سڀ کان وڌيڪ بااثر ماڻهن جي فهرستن ۾ شامل آهي، ۽ 2008 ۾، نيوز ويڪ کيس دنيا جي پنجاهه طاقتور ماڻهن مان هڪ قرار ڏنو.

## حوالا

زمرو:فلم
زمرو:باليووڊ
زمرو:ڀارت
زمرو:ڀارتي مسلمان
زمرو:هندي فلم پروڊيوسر
زمرو:ڀارتي مرد فلمي اداڪار
زمرو:1965ع جنمَ
زمرو:فن ۾ پدما شري حاصل ڪندڙ
زمرو:جيوت ماڻهو
عمران هاشمي

thumb|عمران هاشمي
**عمران ھاشمي** بالي ووڊ جو ﻫﻲ ﻤﺸﻫﻮﺮ اداڪار 08 ﺁﮔﺴٽ 1979 ﺗﻲ مڌيا پرديش ۾ پيدا ٿيو. ﺴﻨﺪﺲ سندس پي جو نالو اندور ۽ ماءَ جو نالو ماهيرا آهي. ﻋﻤﺮﺍﻦ هاشمي درجن کن ڪامياب فلمن ۾ ڪم ڪري چڪو آهي.

## فلمن جا نالا

01. فٽ پاٿ (2003)

02. مرڊر (2004)

03. تم سا نھين ديكا (2004)

04. زھر (2005)

05. عاشق بنايا آپ ني(2005)

06. چاڪليٽ (2005)

07. ڪليوگ (2005)

08. جواني ديواني (2006)

09. اڪثر (2006)

10. گنگسٽر (2006)

11. دي ڪلر (2006)

12. دل ديا هي(2006)

13. گڊ بواء بيڊ بواء (2007)

14. آواراپن (2007)

15. دي ٽرين (2007)

16. جنت (2008)

17. راز 2 (2009)

18. تم ملے (2009)

19. ونس اپان اي ٽائيم ان ممبئي (2010)

20. ڪروڪ (2010)

21. دل تو بچا هے جي (2011)

22.مرڊر 2 (2011)

23. دي ڊرٽي پڪچر (2011)

24. جنت 2 (2012)

25. شنگھائي (2012)

26. راز 3 ڊي (2012)

27. رش (2012)

28. ايڪ ٿي ڊائين (2013)

29. گھنچڪر (2013)

30. راجا نيٽور لال (2014)

31. اُنگلي (2014)

32. ميسٽر ايڪس 3 ڊي (2015)

زمرو:1979ع جون پيدائشون
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:شوبز
زمرو:ممبئي يونيورسٽي جا اڳوڻا شاگرد
زمرو:ڀارتي مسلمان
زمرو:ڀارتي مرد فلمي اداڪار
زمرو:جيوت ماڻهو
خيرپور

**خيرپور** (Khairpur) سنڌ جو ٻارهون وڏو شهر آهي. خيرپور شهر، هاڻوڪي ضلعي خيرپور ۽ اڳوڻي خيرپور رياست جو گاديءَ جو هنڌ آهي.

**تاريخ**

----
خيرپور ميرس، جيڪو کجور ۽ کارڪن لاءِ مشهور آهي، هن شهر ملڪ جا ڪيترائي شاعر، سياستدان، فنڪار ۽ اديب پيدا ڪيا. مير علي نواز، محمد عالم زيدي، استاد حامي، عطا محمد ڀنڀرو، ڊاڪٽر تنوير عباسي ،مختيار ملڪ، سميع بلوچ، مظهر ابڙو، سرمد سنڌي، استاد گلزار (اميد خيرپوري)، عاجز ميرواهي، مرتضيٰ جوڳي، ذولفقار جوڳي‚رحيم داد جوڳي ۽ محمد علي حداد انهن مان ڪجهه مشهور شاعر ۽ اديب آهن.

سنڌ جي سياست جي ميدان ۾ هن شهر جو اهم ڪردار آهي ۽ پاڪستان جي وڏين پارٽين جا صوبائي اڳواڻن جو تعلق هن ضلعي سان آهي جنهن ۾ پير پاڳارو، سيد غوث علي شاه، سيد قائم علي شاه وغيرہ شامل آهن.

## پڻ ڏسو
سنڌ

لاڙڪاڻو ڊويزن

لاڙڪاڻو

شڪارپور

جيڪب آباد

سکر ڊويزن

سکر

گھوٽڪي

خيرپور

نوشهروفيروز

نواب شاهه

حيدرآباد ڊويزن

حيدرآباد

دادو

بدين

ٺٽو

ميرپور خاص ڊويزن

ميرپور خاص

سانگهڙ

عمرڪوٽ

ٿر پارڪر

ڪراچي ڊويزن

ڪراچي

ڪراچي ڏکڻ

ڪراچي اولهه

ڪراچي اوڀر

ڪراچي ملير



## ذريعو
سنڌي ٻولي اٿارٽي

## ٻاهريان ڳنڍڻا

## حوالا

زمرو:سنڌ جا شھر
زمرو:پاڪستان جا شهر
زمرو:سنڌ جون گُنجان آباديون
زمرو:خيرپور ضلعو
سنڌيڪا اڪيڊمي

**سنڌيڪا اڪيڊمي**ءَ جو بڻياد 26 سيپٽمبر 1991ع ۾ پيو جنھن جو مقصد هو تہ سنڌيءَ جي مختلف موضوعن ۾ معلومات ۽ تحقيقات جي حوالي سان ڪم ڪرڻ جي حوصلہ افزائي ڪئي وڃي.

اڪيڊميءَ جو بنياد جناب نور احمد ميمڻ وڌو، جيڪو سياسي اڳواڻ ۽ مبصر ۽ پبلشر آهي. هن ڄاتو پئي تہ هڪ اهڙو ادارو جيڪو سرڪاري ڪامورن جي ڀول ڀلين جي ور چڙهيل هوندو سو سنڌي ٻوليءَ جي جوڳي خدمت ڪو نہ ڪري سگهندو جنھن جي هن جديد ۽ ترقي يافتہ دور ۾ ضرورت آهي. تنھنڪري ضروري هو تہ هڪ غير منافع بخش ادارو وجود ۾ آندو وڃي جيڪو ورضاڪاراڻہ بنيادن تي ڪم ڪري، تنھنڪري هيءُ ادارو وجود ۾ آيو.

## خارجي ڳنڍڻا
* سنڌيڪا اڪيڊمي 
## حوالا

زمرو:ڪتاب
زمرو:سنڌي ادب
زمرو:سنڌ ۾ قائم تعليمي تنظيمون
زمرو:پاڪستان ۾ قائم تعليمي تنظيمون
نصرپور

هي هڪ سُلجهائپ صفحو آهي   

نصيرپور جي حوالي سان سگهجي ٿو:
ڏسو»»»»»»
* **[[نصر پور]]**، پاڪستان جو هڪ شهر
* نصيرپور، جالنڌر، هندستان جو هڪ ڳوٺ
* نصيرپور، سلطان پور لوڌي، هندستان جو هڪ ڳوٺ
* نصيرپور، بنگلاديش جي اڪانيا نصيرپور ۾ هڪ ڳوٺ
زمرو:سلجھائپ صفحا
پنهور

پنهوارن جي پريت

## تعارف
پنهور سنڌي ڄاموٽ مسلمان آهن،  جيڪي سنڌ،  ۽ پوري بلوچستان ۾ آهن. ۽ هاڻ اهي پاڪستان ۾ رهن پيا.
## پنھوار
راجپوت نه پر سنڌي نسل قريشي آهن ءِ پنهوارن جو تعلق عربن جي مشهور قبيلي بنو هاشم سان آهي. پنهوار لفظ پنهو±وار مان اخذ ٿيل آهي جنهن جي معني آهي ننڍا ننڍا جانور پالڻ وارا (ٻڪرار). سنڌ جا عام ماڻهو قريشي عربن جي ذات پات جي صحيح ڄاڻ نه هجڻ ڪري قريشن کي انهن جي پيشي جي لحاظ سان سڏيندا هئا.

**پنهوارن** جا ضلع شڪارپور ، ڪنڌڪوٽ، اروڙ،گهوٽڪي ۽ خيرپور ۾ ڪيترائي ڳوٺ آهن.

## پنهورن جي تاريخ
## پنهوارن جى تاريخ
سن 1050 ۾ جڏهن سنڌ جو گادي هنڌ
 عمرڪوٽ هيو۔ تڏهن پنهورن جي طاقت تاريخ ۾ ظاهر ٿئي.ھتي پنهور برادري جي اڪثريت مسلمان آهن.راجستان انڊيا ۾ پنهور رهن ٿا. پنهور سنڌ، پنجاب، آزاد ڪشمير ۽ ٻين علائقن ۾ موجود آهن.

## وراست
پنهور گهڻا پنجاب، بلوچستان ڪشمير ۽ سنڌ ۾ آهن. تقريباً 40 سيڪڙو پنهور ضلعي دادو، ڄامشوري سنڌ ۾ آهن. پنهور سنڌ جي تقريباً شعبن ۾ ڪم ڪري رهيا آهن، جيئن زراعت، فوج، بحري فوج، انجينئر، ڊاڪٽر، ڪاروبار، پروفيسر ۽ ٻين وفاقي ادارن ۾ پڻ ڪم ڪري رهيا آهن. 
پنهور هڪ مشھور قبيلو آهي جيڪو پوري سنڌ ۾ آهي. ڪافي پنهور ضلعي دادو ۽ ڄامشورو، تعلقو سيوڻ شريف (جيڪو مشهور شهري آهي) ۾ آهن. ڪافي پاڪستاني ماڻهو پنهورن کي پنهور پير به علامه مخدوم محمد هاشم ٺٽوي جي ڪري چوندا آھن۔

## سنڌ ۾
ڪيترائي پنهور ميرپورخاص، شادي پلي، کاهي، پراڻي ميرپور، کمڀري، سانگهڙ، پٿورو، ڪپرو، حيدرآباد، ڪراچي، سيوڻ، عمر ڪوٽ ۽ ٻين شهرن ۾ رهن ٿا. ميرپورخاص ۽ ٻين وڏن شهرن جا پنهور پڙهيل لکيل آهن. انهن مان ڪجهه مشهور ڄاڻو شخصيتون به آهن جيئن صلاح الدين پنهور (جسٽس هائيڪورٽ سنڌ)، ڊاڪٽر يوسف پنهور،ڊاڪٽر غلام محمد پنهور، ڊاڪٽر عبدالوحيد پنهور، سعيد احمد پنهور (دبئي) انجينيئر محمد يونس پنهور، اقبال احمد پنهور (جنرل سيڪريٽري گسٽا سنڌ) مينيجر عبدالحميد پنهور، مير منظور پنهور، انور پنهور، انجينئر نواز پنهور (جيڪو هن وقت ڪينيڊا ۾ رهي پيو) الاهي بخش پنهور ۽ ٻيا به شامل آهن.
ڪافي نوجوان ۽ ٽيلينٽيڊ پنهور به آهن جيئن پروفيسر فياض پنهور، قربان علي پنهور، محمد عارف پنهور، ڪامريٽ محمد حيات پنهور (جانورن جو ڊاڪٽر)، ڪمال پنهور، جمال پنهور (ٽورسٽ)، يارمحمد پنهور امير بخش پنهور حضور بخش پنهور (سينيئر سافٽويئر انجينيئر ۽ فائونڊر PHPGang.com ) ۽ ٻيا نوجوان فرد جيڪي سٺي ادارن ۾ ڪم ڪري رهيا آهن.

## آزاد ڪشمير ۾
آزاد ڪشمير ۾ پنهور ضلعي ميرپور ۽ پابي جبل جيڪا ضلعي جهلم جي چيڙي (باڊر)۾ رهن ٿا. ان کان علاوه بنگيل، نارما، سهلان ۽ باگيل ۾ پڻ آهن.

## پنجاب ۾
پنجاب جي ڪيترن ئي شهرن ۾ پنهور آباد آهن. اڪثر پنهور بهاولپور، ملتان، ڊيره غازي خان، رحيم يارخان ۾ رهن ٿا. 

## مذهب
تمام پنهور مسلمان آهن.
 پاڪستان ۾ پنهورن جي اڪثريت سني مسلمانن جي آهي.
راجستان انڊيا ۾ پنوارن جي اڪثريت سنڌو ڌرم آهي. 
انڊيا جي شهر گرداس پور (پنجاب) ۾ 1947 کان اڳ پنوار مسلمان هيا پوءِ اهي قادياني ٿئي ويا.

## مشهور شخصيتون
1. محمد حسين پنهور (ذراعت جو ماهر)
2. سني حسين پنهور (سنڌ ڪاونسل جو ميمبر پي پي پي)
3. سردار منظور پنهور ( صوبائي منسٽر سنڌ صوبو)
4. شميم آرا پنهور (سنڌ اسيمبلي جي ميمبر)
5. حاجي ڪامل پنهور 
6. حاجي محمد حسن پنهور (ميرپورخاص جي پنهور جو باني)
7. ڊاڪٽر محمد يوسف پنهور (او جي ڊي سي ڊاڪٽر)
8. ڊاڪٽر نسرالله پنهور
9. استاد رسول بخش پنهور (ريٽائر استاد)
10۔مولوي حافظ محمد پنهور حارثي
سابق ڊپٽي لائبريرين يونيورسٽي آف سنڌ

## حوالو
1. وڪيپيڊيا جي انگلش سيڪشن.

**لکندڙ: ايم۔ايڇ پنهور**

زمرو:سنڌي ماڻھو
زمرو:سنڌي ذاتيون
آڏاڻو ڪَلَ

هي هڪ هٿرادو ڪاٺ جي ٺاهيل ڪل آهي، جنهن کي تقريبن 3 فوٽ کڏ ۾ لڳايو ويندو آهي ۽ پوءِ ماهر ڪاريگر ان تي اُڻاوت (ڪپڙي ٺاهڻ) جو ڪم ڪندا آهن، هن جو استعمال گھڻو ڪري ختم ٿي چڪو آهي پر اڃان به ڪي ڪم آڏاڻي تي ٿيندا آهن، جن ۾ لويون، کٿا، لونگيون وغيره شامل آهن. هن وقت آڏاڻي جي جاءِ تي مشينون ڪپڙو ٺاهي رهيون آهن. ڪو وقت هو جڏهن صرف هالا شهر ۾ 300 کان وڌيڪ آڏاڻا هئا.

زمرو:سنڌي ثقافت
ميرانپور (ضلعو نوشهروفيروز)

**ميرانپور** (Meeranpur) سنڌ جي ضلعي نوشهري فيروز، يونين ڪائونسل ڀانڀري جو وڏي ۾ وڏو ڳوٺ آهي. ڳوٺ ۾ اڪثريت پلھہ ذات جا آهن، ٻيون ذاتيون قريشي ۽ شاه آهن. ھن ڳوٺ جي آبادي سال 2000ع ۾ 7,331 ھئي.

centre|300px

## تاريخ
‏‏ميرانپور جيڪو پنهنجي اوائلي دور ۾ سخاوت ۾ مشهور هو ۽ اها حيثيت اوستائين رهيس جيستائين انگريز سنڌ تي قابض نه ٿيا.
## تعليم
ميرانپور ۾ ٻه پرائمري اسڪول، هاءِ اسڪول ۽ ان جي پسگردائيءَ ۾ به ڪيترا ئي اسڪول آهن.  

## آبهوا
‏‏ميرانپور منجھند جو تمام گرم ۽ راتيون تمام ٿڌيون ٿينديون آهن.  سيارو به اڪثر تمام ٿڌو ٿيندو آهي.  جڏهن ته اونهاري ۾ منجھند جو گرمي پد 50 درجا سينٽيگريڊ به ٿي ويندو آهي.  اونهاري ۾ رات جو تمام سٺو ٺار ٿيندو آهي جڏهن ته سياري جون راتيون تمام ٿڌيون ٿي وينديون آهن ، ڇاڪاڻ ته ميرانپور ۾ اڪثر تيز هوائون لڳنديون آهن.  تنهنڪري سياري جون راتين ۾ هوائون تمام گڻيون ٿڌيون ٿينديون آهن ته اونهاري ۾ منجھند جو لُڪَ لڳندي آهي.  تنهنڪري ميرانپور جا ماڻهو اونهاري ۾ منجھند جو ٻاهر نڪرڻ کان پاسو ڪندا آهن.

## ڀُون نگاري
ميرانپور ضلع نوشهرو فيروز جي اوڀر ۾ واقع آهي، جيڪا ويڪرائي ڦاڪَ "57'26.43 (اُتر) درجا ۽ ڊگھائي ڦاڪَ"14'68.16 درجا (اوڀر) تي، نصرت واھ جي اُلهندي ڪپَ تي واقع آهي.  ميرانپور جي پسگردائيءَ ۾ ڪيترا ئي ننڍا ڳوٺ آهن، جهڙوڪ انب خاصخيلي، مبيجا، عباس ملو(راڄپر)، سيال، پنجابي ۽ مري ڳوٺ واقع آهن.

## معاشيات
‏‏ ڀاڄيون، ميوا، ڪڻڪ، چانور،ڪمند ۽ ڪپهه وغيره آهي.

## آمدورفت
‏‏ميرانپور ڪچن رستن سان مختلف شھرن سان ملي ٿو هاڻي مرحوم حاجي ادريس جي پٽن جي ڪوشش سان پڪو روڊ جو ڪم هلي رهيو آهي.  

## ماڻهنگاري
ماڻهسيه   Population جي لحاظ کان ميرانپور سنڌ جي وڏن ڳوٺن ۾ شمار آهي.  هن وقت ان جي ماڻهسيه لڳ ڀڳ ست هزار ٽي سَو ايڪٽيھ 7331 آهي.  ميرانپور جي آباديءَ جي اڪثريت پلھ ذات تي مشتمل آهي.  

ميرانپور پنهنجي مذهبي رواداريءَ باعث پڻ  مشهور آهي.  اتي ٻه فرقا ۽ سندن مسجدون به الڳ الڳ آهن.

## رانديون

## خارجي ڳنڍڻا
*ميرانپور بابت ويب سائيٽ 
*پلھ جو بلاگ ويب سائيٽ

## حوالا

زمرو:سنڌ جا ننڍا شهر ۽ قصبا
*سنڌ جو نقشو
غلام مصطفيٰ جتوئي

{| border="0" cellpadding="1" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" width="300px" align="left" style="border: 1em solid white")

**غلام مصطفيٰ جتوئي** نگران وزيراعظم پاڪستان ۽ سنڌ جو جهونو سياستدان هو.

## تعارف
غلام مصطفيٰ خان جتوئي 14 آگسٽ 1931ع تي ڳوٺ نوان جتوئي ۾ جنم ورتو. سندس ڏاڏو امام بخش خان جتوئي ممبئي ليجسليٽواسمبليءَ جو 1923ع، 1927ع ۽ 1931ع ۾ ٽي ڀيرا رڪن پڻ رهي چڪو ھو. ملڪي سياست ۾ 1952ع ۾ نواب شاھ ضلعي ميونسيپل ڪاميٽيءَ جو نشستمان (چيئرمين) چونڊيو ويو، جڏهن تہ هن پهريون ڀيرو 1965ع ۾ الهندي پاڪستان جي صوبائي اسمبليءَ جي چونڊ ۾ ڪاميابي حاصل ڪئي. جتوئي 1969ع ۾ پيپلزپارٽي ۾ شامل ٿيو. 1970ع جي چونڊن ۾ پيپلزپارٽي جي ٽڪيٽ تي قومي اسمبليءَ جو رڪن چونڊيو ويو، 1973ع کان 1977ع تائين سنڌ جو وڏو وزير رهيو، 1983ع جي ايم آر ڊي تحريڪ دوران گرفتار ٿيو، 1985ع ۾ کيس جيل وڃڻو پيو. 1987ع ۾ پ پ پ کي ڇڏي نيشنل پيپلز پارٽيءَ جو بنياد وڌائين. 1988ع ۾ اسلامي جهموري اتحاد جو صدر رهيو، 1991ع ۾ نگران وزير اعظم ٿيو.

## تعليم
غلام مصطفيٰ خان جتوئي ڪراچي گرامر اسڪول مان سينيئر ڪيمريج ڪئي. 1952ع ۾ قانون جي اعليٰ تعليم لاءِ انگلستان ويو، والد جي وفات سبب تعليم اڌوري ڇڏي وطن واپس وريو.

## زندگي
غلام مصطفيٰ خان جتوئي کي پنج پٽ ۽ ٽي نياڻون آهن. جن ۾ مرتضيٰ خان، مسرور خان، طارق مصطفيٰ(وفات)، عارف مصطفيٰ، آصف مصطفيٰ ۽ آهن.

## سياست
غلام مصطفيٰ خان جتوئي نگران وزيراعظم، وزيراعليٰ سنڌ کانسواءِ سياسي معاملا، قدرتي وسيلا، بندرگاهون ۽ جهازراني،ريلوي ۽ مواصلات جي وزير طور ڪم ڪيائين.

## خارجي ڳنڍڻا
* ڪورنوڪلز پاڪستان

## حوالا

زمرو:سنڌ جا وڏا وزير
زمرو:پاڪستان جا وزير اعظم
زمرو:سنڌي سياستدان
زمرو:سنڌي شخصيتون
زمرو:پاڪستاني شخصيتون
زمرو:2009ع جون فوتگيون
زمرو:پاڪستان پيپلز پارٽي جا سياستدان
زمرو:ڪيمبرج يونيورسٽي جا اڳوڻا شاگرد
رڪ سنڌي

**رڪ سنڌي**  سنڌي ٻولي جو ليکڪ ۽ هڪ صحافي آهي. سندس جنم 5 آگسٽ 1961ع تي تعلقي ڪنڊياري اڳوڻو ضلعي نواب شاھ جي ڳوٺ **حامد اڄڻ** ۾ ٿيو. هن جو اصل نالو غلام اصغر منگي آهي. هن سنڌ يونيورسٽي مان گريجوئيشن ڪرڻ کان پوءِ صحافت جو پيشو اختيار ڪيو. پاڻ روزاني سنڌ سجاڳ جي ايڊيٽر ۽ روزاني جاڳو ڪراچي جي ايڊيٽر ۽ پبلشر طور خدمتون سرانجام ڏنيون. جڏهن ته روزاني عوامي آواز ڪراچي، روزاني سچ ڪراچي، روزاني سوڀ ڪراچي، روزاني تعمير سنڌ ڪراچي، روزاني سنڌ حيدرآباد ۾ نيوز ايڊيٽر ۽ اسسٽنٽ ايڊيٽر طور خدمتون سرانجام ڏنيون. پاڻ مختلف صحافتي تنظيمن ۾ شامل رهيو آهي.

رڪ سنڌي سنڌ جي حقن خاطر مختلف قومپرست ۽ ترقي پسند تنظيمن ۾ به سرگرم ڪردار ادا ڪندو رهيو آهي. هو گذريل 20 سالن کان ادب، سياست ۽ صحافت سان لاڳاپيل هجڻ سميت ڪيترن ئي ڪتابن جو خالق رهيو آهي، جن ۾ ڪيترائي ڪتاب ڇاپيل آهن. جڏهن ته سندس سوين مقالا ۽ مضمون مختلف اخبارن ۽ رسالن ۾ شايع ٿيندا رهيا آهن. رڪ سنڌي جي شايع ٿيل ڪتابن ۾ ”قومون ۽ قومي تحريڪ آزادي“، ”ٽوڙي ڦاٽڪ جو سانحو“، ”سنڌي قوم جو مقدمو“، ”سنڌ جي سياسي صورتحال“، ”سنڌ آزادي ۽ انقلاب“، ”تاريخ جي لاٽ“، ”قاضي فيض محمد“، ”سنڌ جي قومي تحريڪ ۽ سنڌين جو اتحاد“، ”اڄ جي سنڌ“ ۽ ”سنڌو سڀيتا جي اوسر“ ڪتاب ڳڻائي سگهجن ٿا.

رڪ سنڌي ڪيترائي ڪتاب ترجمو ڪري سنڌي ٻوليءَ جي جهوليءَ ۾ وڌا آهن. جن ۾ بينظير ڀٽو جو ڪتاب ”پاڪستان طوفان جي گهيري ۾“ به هڪ آهي. جڏهن ته ڪيئي ڪتاب مرتب به ڪيا آهن. جن ۾ ”باباءِ سنڌ ڪامريڊ حيدر بخش جتوئي“، ”سنڌي ٻولي رت رتولي“ ۽ ٻيا شامل آهن.

## حوالا

زمرو:1961ع جوڻ پيدائشون
زمرو:سنڌي ماڻھو
زمرو:سنڌي اديب
حقيقت ۽ خواب

**حقيقت ۽ خواب** (انگريزيDream and )Reality
ڪيترائي ڀيرا خواب ڏسڻ ڀيري ۽ خواب ڏسڻ کانپوءِ ماڻهو کي ائين لڳندو آهي جهڙوڪ هو حقيقت ۾ اهو سڀ ڪجهه ڏسي رهيو هجي. ڪڏهن تہ خواب ڏسڻ دوران ماڻهو جاڳي پوندو آهي ۽ اها خواب واري ڪيفيت ان تي تاري هوندي آهي، ڄڻڪ اهو سڀ ڪجهه ان سان واقعي ٿي رهيو هجي. ان مان لڳي ٿو تہ حقيقت ۽ خواب ۾ ٿورو ئي فرق آهي
ساڳئي طرح ڪيتريون ئي حقيقتون اسان کي خواب لڳن ٿيون. جيئن گذريل زندگي خواب لڳي ٿي ۽ نشي يا خمار ۾ ڪڏهن ائين محسوس ٿيندو آهي ڄڻڪ ماڻهو ستين آسمان تي ويٺو هجي. حقيقت ۽ خواب ۾ خاص فرق اهو آهي ته خواب ۾ بظاهر ماڻهو ڇُهي نہ ٿو سگهي. پر جي ڏٺو وڃي ته ڇُهڻ ۽ نہ ڇُهڻ ۾ ڪو خاص فرق ڪونهي اها دماغ جي هڪ حالت آهي جنهن ۾ اسان کي ڇُهڻ جو احساس ٿئي ٿو. جي اهو احساس ڇهڻ کانسواءِ ڪنهن ٻئي طريقي سان به ٿئي، تہ اسان جي لاءِ ڳالھ ساڳئي هوندي. دماغ پاڻ هڪ مادي شئي آهي، ان ۾ جان روح وجهي ٿو. خواب دوران روح پرواز ڪندو رهي ٿو ۽ دماغ کي اهڙو احساس ملندو رهي ٿو جهڙوڪ اهو حقيقت ۾ سڀ ڪجهه ٿي رهيو هجي. تنهنڪري خواب ۽ حقيقت هڪ شيءِ جا ٻہ مختلف احساس آهن.
جهونگار

استاد نظاماڻي هي رسالو سانگھڙ مان ڇپائي پڌرو ڪندو آهي. جهونگار حر تحريڪ جي تاريخ تي واحد سلسليوار رسالو آهي.  پر جيڪڏهن ايئن کڻي چئجي ته سنڌ جي آزادي جي لاءِ جاکوڙ جي تاريخ تي لکندڙن لاءِ پنهنجي تحقيق عام سنڌ واسي تائين پهچائڻ جي چند محدود ذريئن مان هڪ سر فهرست ذريعو آهي.
اوتار

thumb|upright=1.15|وڪٽوريا۽ البرٽ ميوزيم ۾ جئي پور جي ھڪ پينٽنگ جنھن ۾ وشنو، متسيا، ڪرما، وراھا، ومانا، ڪرشن، ڪالڪي، ٻڌ، پرسرام، رام ۽ نرسھما جي اوتارن جون تصويرون ڏيکاريل
**اوتار** (Avatar) [اَوَ= آيو تار= پيغام] سنسڪرت جو لفظ آهي جنھن جو مطلب پيغام کڻي آيو ميسيج کڻي آيو. انڊيا ۾ اڄ بہ پيغام ميسيج لاءِ تار جو لفظ عام استعمال ۾ آهي. انڪري ان جو حقيقي مطلب ئي پيغام، ميسيج آڻيندڙ ئي آهي.

## وشنو جا ڏھ اوتار
* متسیا (مڇي جو روپ)
* کورما (ڪڇونءَ جو روپ)
* وراہا (سوئر جو روپ)
* نرسمها (نر یعني انسان، سمها یعنی شینهن، اڌ انسان ۽ اڌ شينهن جو روپ)
* وامن (وامن  نالي ڪنهن شخص جو روپ)
* پرسورام (پراشو رام نالی شخص جو روپ)
* رام
* ڪرشن
* گوتم ٻڌ
* ”ڪالڪي“ يا ”ڪلڪي“ - جديد دور ۾ انسان جي فلاح جي لاءِ ورتل يا ورتو ويندڙ روپ.

هندن جي عقيدي موجب وشنوءَ جو ڪنهن جسم يا روپ ۾ ظهور. وشنو اهڙو منظم ديوتا آهي، جيڪو دنيا جي پالنا (پرورش) ۽ حفاظت ڪري ٿو. ڪڏهن ڪڏهن اهو هن دنيا ۾ پيدا ٿي، ان جي انتظام ۾ خرابيءَ کي دور ڪرڻ لاءِ ان ۾ دخل ڏيئي، ان کي درست ڪري ڇڏيندو آهي. ان کي ”اوتار“ چوندا آهن. اهڙيءَ طرح هن وقت تائين نَوَ (9) اوتار اچي چڪا آهن، جن جا نالا مَڇ، ڪڇئون، وره، نرسنگھ، پرشورام، واتن، رام، ڪرشن ۽ ٻُڌ آهن. انهن اوتارن نهايت ڏکئي وقت ۾ ظاهر ٿي، دنيا کي سڌاري ۽ ترقيءَ جي راھ تي هلايو. هندو انهن اوتارن جي عبادت بہ ڪندا آهن ۽ انهن جي نالن سان مندر ٺهرائيندا آهن. ڪرشن مهراج گيتا ۾ چيو آهي تہ ”جڏهن ڌرم تي زوال اچي ٿو ۽ بَد انسان نيڪين تي غالب پئجي، انهن کي هر طرح جي تڪليف پهچائيندا آهن ۽ اَپ ڌرم کي واڌي ملي ويندي آهي تہ آءٌ ڪنهن نہ ڪنهن شڪل ۾ ظاهر ٿي ويندو آهيان. سچي جي حفاظت، ڪج رويءَ جي تباهي ۽ ڌرم کي مضبوطيءَ سان قائم ڪرڻ لاءِ مختلف زمانن کان اوتار جو ويس وٺندو آهيان.“

## حوالا

زمرو:ھندومت
زمرو:وشنو جا اوتار
مير فتح علي شاه

*
**مير فتح علي شاه** اسلام ۾ ڦهليل فرقيواريت جي خاتمي ۽ مسلمانن ۾ ٻڏي پيدا ڪرڻ لاءِ مسلم نوجوانن ۾ هڪ تحريڪ جوآغاز ڪيو . انهي مشن کي وڏائڻ لاءِ پاڻ ڪيتريون ئي مضمون تحرير ڪيا. پاڻ هن وقت اسلامڪ پريڇنگ سينٽر جا صدر آهن

## ولادت
 
مير فتح علي شاه 18 جنوري 1985 عيسوي جي صبح سنڏ جي تاريخي شهر عمرڪوٽ جي لڳ ڳو ڇيله ۾ هڪ سيد گهراڻي ۾ جنم ورتو، سندن گهراڻو علمي ۽ ادبي لحاظ کان هڪ تاريخي حيثيت رکي ٿو ، سندس والد سيد علي محمد شاه عاجز عمرڪوٽ ضلعي جي مشهور و معروف شخصيتن مان هڪ آهن ، سندن ڏاڏو ميون محمد حسن شاهه پنهجي دور جو ڪامل ولي گذريو آهي جنهن بابت قاضي عبدالرحمان هاليپوٽو پنهجي هڪ مقالي ۾ لکن ٿا ته مرحوم ميان حاجي محمد حسن شاهه وڏو عالم ۽ علم دوست ٿي گذريو آهي سندس سڄي زندگي درس تدريس ۽ عالمن جي خدمت ۾ گذري ، ميون صاحب مولودن جو به وڏو شائق هو ، سنڌ جا مشهور مولودي جسڪاڻي ۽ مڱڻهار وٽس سال ۾ ٻه ٽي ڀيرا ايندا هئا ، ميئن صاحب جي چانهه جڳ مشهور هئي ، جيڪا صبح ۽ شام هلندي هئي ۽ جنهن ۾ هر وقت 25 کان 30 ماڻهو شريڪ هوندا هئا ، ميون صاحب ٻانگ ۽ نماز جي وقت جو سخت پابند هو ، نماز به پاڻ پڙهائيندو هو ۽ ٻانگ به گهڻو ڪري پاڻ ڏيندو هو هي بزرگ به پنهنجي اباڻي قبرستان چيلهه ۾ آرامي آهي . 
پاڻ حضرت شاه اسماعيل رح بن سيد تاج الدين عرف شاهه طريل جي اولاد مان آهن جن جي آخري آرامگاه ضلعي بدين جي قديم شهر ٽنڊي باگي ۾ آهي . هي بزرگ دين اسلام جي تبليغ جي سلسلي ۾ هتي آيا هئا.

## تعليم

مير فتح علي شاه پنهنجي تعليم دور جو آغاز آبائي ڳوٺ چيلهه کان شروع ڪيو جنهن بعد پبلڪ اسڪول حيدرآباد ۾ داخلا ورتائون ، جنهن بعد کين سنڌ يونيورسٽي ڄامشورو ۾ سائيڪالاجي ڊپارٽمنٽ ۾ داخلا ملي ، سندن ڪتاب نمي دانم ۾ پاڻ ڪجهه مضمون سائيڪالاجي تي پڻ لکيا اٿن
## فرقيواريت

دين اسلام ۾ وڏندڙ فرقيواريت ۽ مولوين جي ذاتي جهڳڙن جي ڪري اسلام کي جيڪو نقصان پهتو آهي ان جي مثال دنيا جي آڌو آهي ، مسلمان تفرقي جي وجه سان دنيا جي ڪمزور قوم بڻجي ويا آهن.
مير فتح علي شاه مسلمانن ۾ ديني شعور پيدا ڪرڻ ۽ متحد ٿي رهڻ لاءِ تحريرن کان آغاز ڪيو . جن مان ڪجهه هن ريت آهن

* فرقيواريت 
* فرقيواريت جو انجام
* اسان مان ڪافر ڪير آهي؟
* اچو قرآن جي طرف
* قرآن کي سمجهڻ جو آسان طريقو

## خدمتون

* نثر ۾ سندن تازي ڇپيل ڪتاب نمي دانم جيڪا سندن اردو ٻولي ۾ لکيل مضمونن جو مجموعو آهي
* پاڻ علامه اقبال جي جڳ مشهور نظمن شڪوه جواب شڪوه جو پڻ سنڌي ۾ منظوم ترجمو ڪيو

## حوالو
*Nami Danam - page 02
*http://mirfatehalishah.com 
*http://www.mirfatehalishah.com/pages.php?id=6
هارون يحيٰ

**هارون يحيٰ** جنهن جو اصل نالو عدنان اوقتار آهي پاڻ ترڪي جي شهرانقراه ۾ سن  1956 ۾ پيدا ٿيا ، ابتدائي تعليم ممارسنان يونيورسٽي ۽ استنبول يونورسٽي مان حاصل ڪئي. سن 1980 تائين سندن ڪيتريون ئي مختلف موضوعات تي لکيل ڪتابون شايع ٿي چڪيون هيون.

## تعارف
گهري تحريرهارون يحيٰ مسلم دنيا جي انهن مڃيل عالمن منجهان هڪ آهي جنهن پنهنجي سموري زندگي اسلام کي سمجهڻ ، ان کي جديد تحقيقات جي ذريعي پوري دنيا جي آڏو آڻڻ ۾ گذاري ڇڏي سندن تمام تحقيق دنيا جي ڪيترين ٻولين ۾ منظرِ عام تي اچي چڪي آهي.
هارون يحيٰ پنهنجو تحريري نالو ٻھ پيغمبرن جي مقدس نالن کي جوڙي رکيو . حضرت هارون جيڪو الله جو نبي ۽ حضرت موسيٰ جو ٻانهن ٻيلي هيو ۽ حضرت يحيٰ جيڪو حضرت عيسيٰ جي وقت ۾ اهلِ يهود کي پاڻي جو بپتسمو ڏيندو هو

## تحقيقات
هارون يحيٰ هينئر تائين زندگي سان وابستہ انيڪ موضوعات قرآن ۽ جديد سائنس جي روشني ۾ لکي چڪو آهي جيڪي تعداد ۾ ...... جي قريب آهن ، کين انهي ڪم تي ڪيترائي ڀيرا پريشانين کي بہ منهن ڏيڻو پيو، ليڪن جوان مردي ۽ همٿ سان انهن معاملات جو مقابلو ڪيو نتيجي ۾ اڄ پوري دنيا کين هڪ عظيم معلم جي حيثيت سان سڃاڻي ٿي.
جهڙي ريت هر مسلمان جي خواهش هوندي آهي تہ کيس پنهنجي پالڻهار جي رضا نصيب ٿئي. انهي خواهش پٽاندڙ مصنف پنهنجي تمام زندگي دين جي خدمت ۾ وقف ڪري ڇڏي. سندن خدمتون دنيا جي ڪيترين ئي زبانن ۾ ترجمون ٿي چڪيون آهن جهڙوڪه انگريزي ، اردو ، عربي فارسي، سنڌي، فرانسيسي، ڊچي، روسِي ، چيني ،هندي، ترڪي وغيره شامل آهن. تنهن کان سواءِ سندن تحقيق مضمونن، ۽ ڪتابن کان سواءِ آڊيو ۽ وڊيو ۾ پڻ موجود آهن****

## ڪتابون
## مضمون
## وڊيو
## آڊيو
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:جيوت ماڻهو
پيچُ

پيچ ٻن فنڪشنس (مثال طور f ۽ g) درميان عمل ۾ ايندڙ اهڙي رياضياتي مشق آهي جنهن سان هڪ ٽيون فنڪشن وجود ۾ ايندو آهي. پيچ گھڻي ڀاڱي ڪراس سهنسبت جيان آهي. پيچ جو استعمال شماريات، ڳڻپيوڪر بصارت، عڪس پردازڪاري، سگنل پردازڪاري۽ برقيائي انجنيئرڱ ۾ ٿي ٿو. ٽاڻوي سگنلس درميان چيڪلائي پيچ لڌو ويندو آهي. پيچ جو ابت عمل نِس پيچ چورائيندو آهي.
سِڌِر مساواتُن جو سرشتو

[thumb|left|ٽِن ڦِرڻَن جي سِڌِر سرشتي سان [(mathematics)|سَنواٽَن جو هڪ مجموعو ملي ٿو. جڏهن ته انٽرسيڪشن جو نقطو انهن مساواتن جو گھربل حل آهي.]]
رياضيات ۾، **سڌر مساواتن جو سرشتو** (يا **سڌر سرشتو**) ساڳيا ئي ڦرڻا رکندڙ مساواتُن جو مجموعو آهي. مثال طور:

:\begin{alignat}{7}
3x &&\; + \;&& 2y             &&\; - \;&& z  &&\; = \;&& 1 & \\
2x &&\; - \;&& 2y             &&\; + \;&& 4z &&\; = \;&& -2 & \\
-x &&\; + \;&& \tfrac{1}{2} y &&\; - \;&& z  &&\; = \;&& 0 &
\end{alignat}

ٽن ڦرڻن x, y, z\,\! تي ٻڌل ٽن سڌر مساواتن جو سرشتو آهي. سڌر سرشتي جو حل ڳولڻ جو مطلب آهي ته ان ۾ موجود سمورن ڦرڻن جا اهڙا قدر لهجن جن تي سرشتي ۾ موجود سموريون مساواتون متفق هجن. 

مٿين سرشتي جي جو حل هيٺينءَ ريت آهي. 

:\begin{alignat}{2}
x & = & 1 \\
y & = & -2 \\
z & = & -2
\end{alignat}

ڇاڪاڻ ته انهن قدرن تي ٽَئِي مساواتون متفق آهن.
زمرو:رياضيات
پير پاڳارو

**پير پاڳارو** يا  سنڌ جي اندر حضرت سيد راشد شاھہ پٽ بقادار شاھ جي وفات کان پوء پيدا ٿيندڙ ٻن موروثي گادين مان ھڪ گادي جو ھڪ لقب آھي. پاڳارو جي معني آهي پڳ وارو ۽ ٻي گادي ھئي جھنڊي وارو.  ٻنھي گادين جي چونڊ راشدي خاندان مان وراثت جي بنياد تي ٿيندي آھي.سائين جي ايم سيد پنھنجي ڪتاب جنب گذاريم جن سين ۾ لکيو آهي ته: راشدي سيد لڪياري سيدن جي شاخ شمار ڪيا وڃن ٿا. انهن جي نسب جو سلسلو سيد علي مڪيءَ جي سنڌ ۾ اچڻ کان شروع ٿئي ٿو. سيد علي مڪيءَ بابت چوڻ ۾ اچي ٿو ته هو مڪي شريف کان 512ھ، مطابق 1118ع ڌاري لڏي سنڌ ۾ آيو. سندس اولاد لڪيءَ جي ڳوٺ ۾ سڪونت ڪرڻ سبب لڪياري سڏجڻ لڳي. لڪيءَ جو مشهور معروف ولي الله شاهه صدرالدين جو نسب هن طرح هن سان ملي ٿو: سيد صدرالدين بن شاهه محمود بن شاهه حسين بن شاهه جڪن بن سيد علي مڪي. شاهه صدرالدين جو ڀاءُ سيد بهاءُالدين هو. راشدي خاندان جي جدا مجد سيد محمد راشد جي نسب جو شجرو هيٺينءَ طرح سيد بهاءُالدين تائين پهچي ٿو: سيد محمد راشد بن سيد محمد بقا بن سيد محمد امام بن سيد فتح محمد بن سيد شڪرالله بن سيد عثمان بن شاهه کٽڻ بن شاهه سنجر بن شاهه بولن بن شاهه جسين بن سيد امير علي بن سيد ناصرالدين بن سيد عباس بن سيد بهاءُالدين. 
سيد محمد راشد شاهه پهرين شعبان 1233ھ، مطابق 6 جون 1818ع تي وفات ڪئي. کيس 2 فرزند ٿيا: (1) سيد صبغت الله شاهه اول، جو صاحب دستار يا پاڳارو سڏيو ويو ۽ (2) سيد محمد ياسين شاھ جو صاحب علم يا جهنڊي وارو سڏجڻ لڳو. پير  صبغت الله شاھ 5 رمضان 1246ھ مطابق 18 فيبروري 1831ع تي وفات ڪئي. کيس ٻه فرزند ٿيا: (1) سيد علي محمد شاهه وڏو،  ۽ (2) سيد علي گوهر شاهه،(ان جي اولاد مان پير صاحب پاڳاري وارا آهن). سيد علي محمد شاهه ننڍي ڀاءُ جي فائدي ۾ دست بردار ٿيو. ٻنهي ڀائرن جي   وفات جا سال هيٺينءَ طرح آهن: سيد علي محمد شاهه جي وفات 14 ربيع الاول 1284ھ مطابق 17 جولاءِ 1867ع تي ٿي، سيد علي گوهر شاهه عرف بنگلي ڌڻي، تخلص"اصغر" جي وفات 11 جمادي الاول 1263ھ، مطابق 28 اپريل 1847ع تي ٿي.. سيد علي محمد شاهه کي پنج فرزند ٿيا، جن مان سيد پير شاهه هڪ هو. سيد پير شاهه(متوفي: 22 شعبان 1341ھ، مطابق 12 جنوري 1931ع) کي سيد محمد حامد شاهه(متوفي: 31 مارچ 1937ع) فرزند ٿيو، جنهن کي ٽي فرزند ٿيا: (1) سيد پير علي محمد شاهه راشدي،  (2) سيد حسام الدين شاهه راشدي،(جيڪو سنڌ جو مشهور اديب ۽ مؤرخ آهي) (3) سيد احمد شاهه، ٻئي طرف پير علي گوهر شاهه کي پير حزب الله شاهه عرف تخت وارو، (تخلص: مسڪين) فرزند ٿيو(متوفي: 4 محرم 1308ھ مطابق 21 آگسٽ 1890ع) ان جو فرزند پير ميان شاهه مردان شاهه(متوفي: 7 ربيع الاول 1340ھ: مطابق 9 نومبر 1921) ٿيو، جنهن جو فرزند  صبغت الله شاهه دوم ٿيو(متوفي: 20 مارچ 1943ع) ان جو فرزند  سڪندر علي شاه ملقب به شاهه مردان ثاني آهي. جيڪو پير پاڳارو بڻيو جنھن جي وفات بعد سندس وڏو پٽ پير صبغت الله شاھ پير پاڳارو ٿيو.

## حوالا

## حوالا
ڀنڀرو

**ڀنڀرو** قبيلو ھڪ سنڌي قبيلو اھي جھن جي ڪل ابادي پواعنٽچار ملين اھي. ڀنڀرو قبيلو گھڻ ڀانڱي ۾ ڏکڻ ايشيا ۾ اھي. پ پاکستان ۾ ھي قبيلو گھڻائي ۾ اھي. بنبرن جي اڪثريت سني فرقي سان اھي.

## تاريخ
سنڌي ء راجستاني:
اھو چيو وڃي تو ت بنبرو قبيلو سنڌ ۾ سنڌي ء راجھستان ۾ راجھستاني ڳالھائيندا اھن.

ڀنڀرو تمام پراڻون قبيلو آھي جنھن سان تعلق رکندڙ ھڪ شخص نالي حاجي رسول وڏي بھادري سان ننڍڙي ڄمار ۾ شينهن ماريو
سنڌي انگ

__TOC__

----

سنڌي انگ

پرويز احمد شيخ

ٻالڪپڻي دوران منهنجي آڏو ڪي انگن جي اچارن جون رڪاوٽون آيون، جيڪي مٿين درجن ۾ انگن/حسابن سان وڌي وڻ ٿيون. اڄ به هڪ انجنيئر جي حيثيت ۾ ڄڻ ته منهنجي اڳتي وڌڻ ۾ هڪ رڪاوٽ بڻيون بيٺيون آهن. مان سمجھان ٿو ته اهي سڀ ڏکيائيون اڄ به هر ابتدائي سنڌي شاگرد سان ضرور هونديون جيڪي هيٺ ڄاڻايان ٿو.

___*___

:اچو ته 'هڪ' کان 'سؤ' تائين جو سفر ڪريون. 'هڪ' کان 'ڏھ' تائين سڀ انگ جدا جدا آهن. ڇو نه هجن؟! هٿن جون آڱريون به ته جدا جدا آهن! باقي 'هڪ'، 'ٻه'، 'ٽي'، ... جو مآخذ  ڇا هوندو، سو ته ٻوليءَ جا ڄاڻو ئي ڄاڻين، پاڻ کي ڪهڙي خبر! 'يارنهن': هنجو تعلق 'هڪ' سان ته بنهه نظر نٿو اچي، ۽ نه وري 'ڏھه' سان. توڻي جو 'ايڪويھ' جو رشتو 'ويھ' سان سمجھ ۾ اچي ٿو. 'يارهن' جو رديف/ڪافيو اڳتي به لڀي ٿو پر وري 'چوڏهن' تي اٽڪون پيا. 'سورنهن'، 'ڇهن' سان ٺهن ئي ڪونه. ٺهيو اڳتي ٿا هلون. هي 'ارڙهن' الائي ڇو آهن؟ هنن ته 'يارهن' وارو ڪافيو ئي وڃائي ڇڏيو. 'اڙرهن' ڪيئن رهندا؟ زبان مڙئي اٽڪي پئي. ڀلا 'اٺارهن'؟ جيتوڻيڪ ڪي ڪاوڙبا ته سنهيون پر ٻيلي اِهي 'اٺن' کي وڌيڪ ويجھو آهن بنسبت 'ارڙهن' جي. انصاف توهان پڻ ڪريو.

:'اڻويھ' ته وري صفا وڄائي ڇڏيو. پنهنجو تعلق نه 'نَوَ' سان رکيائين ۽ نه وري 'يارهن' سان، پر ترقي ڪري ٻه قدم اڳيان وڌي وڃي 'ويھ' سان گڏ بيهي رهيو. سچ ٻڌايو ته ڇا اهڙو هڪ رويو اسان واري معاشري ۾ به نظر نٿو اڇي؟! جو 'ڏهن' کي ڇڏي وڃي 'ويهن' سان ويهجي، پوءِ 'اڻويھ' کي ڪهڙي ميار! مونکي پهرين درجي ۾ جڏهن مرحوم سائين جمال الدين ابڙي اڻويھ پڙهايا ته ياد رکڻ ۾ ڏاڍي ڏکيائي ٿي ته آيا 'اڻويھ'، 19 کي چوان يا 29 کي.منطق چوندو هئو ته 29 ئي 'اڻويھ' آهن. ڇو ته سندس ٻه ڏهاڪا ٿيا ويھ ۽ نَوَ ايڪا ته 'اڻ'. ان اشتقاق تحت 29 ئي 'اڻويھ' ٿيا. سائين جڏهن به پڙهائي ته ڳالھ ئي ٻي. آخر پاڻ کي سمجھايم ته ضروري ڪونهي ته منطق هر وقت ۽ هڪ جاءِ تي درست به هجي. اهڙيطرح مون 'اڻويھ' جي جند ڇڏي ۽ 'اڻويھ' منهنجي. اڄ ٿو سوچيان ته استاد کي جيڪر عرض ڪريان ها ته "سائين! انکي جيڪر 'نَوَرهن' پڙهايو." اڻويھ وارو ساڳيو رويو پاڻ کي مٿي يعني اڻٽيھ، اڻيتاليھ، ... ۾ نظر ايندو پر جس هجي 'نوانوي' کي جنهن 'سؤ' کي بنھ به نه ليکيو ۽ پنهنجي ناتو 'نوي' سان ضد ڪري ڳنڍي بيهي رهيو. چئي پيو ته ترقي ڪريان يا نه ڪريان پر ڪوڙ نه ڳالهائبو!

:'ايڪويھ'، 'ايڪٽيھ'، ... اسان کي اڻسڌي طرح چون ٿا ته سنڌيءَ ۾ 'هڪ' نه پر 'ايڪ' هوندو آهي. پر 'هڪ' سان هٿ چراند ڪرڻ معنى ڏينڀن جي ماناري ۾ هٿ وجھڻ برابر آهي. هلو اڳتي! 'چاليھ'، پنجاھ'. وري هي ڇا ٿيو؟! "سٺ". هن به پنهنجي مائٽ 'سورنهن' وانگر 'ڇھ' جي بوءِ ئي وڃائي ڇڏي. پاڻ ڄاڻي! هلندي هلندي ملياسون 'سؤ' سان، پر هنکي ڪجهه به نه چئبو آخر پاڻ کي به ته هتي رهڻو آهي.

___*___

سڄاڻ ماهرن کي اپيل آهي ته مٿين ڳالهين تي غور ڪري انهن اوڻاين جو حل ڳولهين ته جيئن اسان جي ٻارن، جيڪي سڀاڻي جا معمار آهن، تنکي سائنس جي ميدان ۾ اڳتي وڌڻ ۾ آساني ٿئي.

___ ختم ٿيو ___

زمرو:Uncategorized
زمرو:ادب
ميرپور خاص

**مير پور خاص** (Mirpurkhas) شهر پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ميرپور خاص ڊويزن جي ضلعي ميرپور خاص جي ڏکڻ اولھ ۾ واقع ھڪ شھر ۽ ڊويزنل، ضلعي، سب ڊويزنل ۽ تعلقي جو صدر مقام آهي.  هي شهر انبن جي ڪري مشهور آهي. اڄڪلهه هي شهر سنڌ ۽ هند جي وچ ۾ هلندڙ ريل گاڏي جي مکيه اسٽيشن جي ڪري پڻ مشهور آهي.‎‎
thumb|ميرپور خاص جي ريلوي اسٽيشن
ميرپور لفظ جي معني آهي *ميرن جي سرزمين*. اھو سنڌ جو پنجون وڏو شهر آهي، جنهن جي آدمشماري اٽڪل ۴۸۸.۵۶۰ آهي. هي شهر خاص طور انبن جي ڪري مشهور آهي، هتي هر سال انبن جو ميلو لگندو آهي جنهن کي **مينگو فيسٽيول** سڏيو ويندو آهي. جنهن ۾ هزارين قسمن جي انبن جي نمائش ٿيندي آھي.

280px|thumb|سترھين صدي جو تاريخي چتوڙي قبرستان

## تاريخ

هن شهر جو بنياد مير ٺارو ٽالپور ۽ سندس فرزند، مير علي مراد ٽالپور سن 1806ع ۾ رکيو ۽ سندن رياست جو تختگاهه بڻايو
 . مرزا قليچ بيگ مطابق، "ميرپورخاص ڪو گهڻو جهونو شهر ناهي. سنه ۱۸۰۶ ۾ مير علي مراد خان ٽالپر ماڻڪاڻي ٻڌو ۽ اڃا انهيءَ جو اولاد اتي ٿو رهي. مير شير محمد خان جنهن دٻي وٽ انگريزن سان جنگ ڪئي، سو به انهن مان هو ۽ اتي جو ويٺل هو، سندس ڪوٽ هاڻي ڊهي ويو آهي. شهر کان اڌ ميل پنڌ تي ٻڌن جو قديم ڦٽل مندر آهي. جنهن کي ڪاهو جو دڙو چوندا آهن، ڇهين عيسوي صديءَ جو جڙيل ٿو ڏسجي." ايم ايڇ پنهور وري ان خيال جو ھو تہ ان شھر جو بنياد ڪلھوڙن جي دور ۾ پيو. ايم.ايڇ پنهور پنهنجي مضمون ۾ سن ۱۷۰۱ کان ۱۷۵۸ تائين قائم ٿيل ٽن وسندين (جنهن ۾ وارهه به اچي وڃي ٿو). جي باري ۾ لکي ٿو:
”ٿڌ واري زماني جي حرارت ۾ ٿوري تبديلي آئي، ڪجهه گرمي ٿي ۽ ڪلهوڙن پوکي راهي ڏهن لکن ايڪڙن مان وڌائي ٻاويهه لک ايڪڙ تائين پهچائي ۽ ماڻهن جي آبادي ۱۴ لکن مان وڌي وڃي ۳۰ لکن کي رسي. نوان شهر اُسريا، جن ۾ شهدادڪوٽ، قنبر، وارھ، ميهڙ، خيرپور ناٿن شاھ، ميرپور خاص، نئون خدا آباد (هالن جي ڀرسان)، شهدادپور، نوشهروفيروز،  خانڳڙھ (جيڪب آباد)، فتح ڳڙھ، جوهي، دوست علي، رتن ديرو (رتو ديرو) ۽ وڳڻ شامل هئا. “
سن ۱۸۰۶ ۾ منڪاني ٽالپر پنهنجي شهر مان لڏي ميرپورخاص ۾ آيو ۽ هڪ تنظيم هلايائين جيڪا مير علي مراد ٽالپر جي اڳواڻي ۾ هلي. آخر ۾ سنڌ بمبئي جو حصو ٿي وئي ۽ ميرپور خاص ٿرپارڪر ضلعي جو حصو ٿي ويو ۽ ان ضلعي جو صدر مقام عمر ڪوٽ کي بڻايو ويو. سن ۱۹۰۰ ۾ جمڙائو ڪينال ٺهيو ۽ ۱۹۰۶ ۾ ميرپور خاص کي ضلعي صدر مقام بڻايو ويو. جڏهن ويهين صدي شروع ٿي تڏهن ميرپورخاص جي آدمشماري ۲.۷۸۷ هئي. ميرپورخاص جي ڪپھ جي صنعت ملڪ جي ڪاٽن انڊسٽري ۾ اھميت رکي ٿي.

## <big>تعليم</big>
ميرپورخاص ۾ ڪيترا ئي اعليٰ تعليمي ادارا آهن.

سنڌ يونيورسٽي ڪيمپس

زيبسٽ ڪاليج

شاھ عبدالطيف ڪاليج

گورنمنٽ ماڊل ڪاليج

پبلڪ اسڪول ميرپورخاص

گورنمنٽ ابن رشد گرلس ڪاليج

محمد علي ميڊيڪل ڪاليججمالی

## آبهوا
ميرپورخاص جي آبهوا تمام سٺي آهي هتي چارئي مندُون ٿينديون آهن.

## مذهب
مسلمان؛ 66.37 سيڪڙو
هندو ؛ 32.73 سيڪڙو
ڪرسچن؛ 0.50 سيڪڙو
ٻيا ؛ 0.12 سيڪڙو

## آمدورفت
ميرپورخاص کي روڊ ۽ ريل رستي رسي سگھجي ٿو.

## پڻ ڏسو
* سنڌ
* لاڙڪاڻو
* شڪارپور
* جيڪب آباد
* سکر ڊويزن

سکر

گھوٽڪي

خيرپور

نوشهروفيروز

پراڻو نواب شاهه نئون بينظير آباد

حيدرآباد ڊويزن

حيدرآباد

دادو

بدين

ٺٽو

ميرپور خاص ڊويزن

ميرپور خاص

سانگهڙ

عمرڪوٽ

ٿر پارڪر

ڪراچي ڊويزن

ڪراچي

ڪراچي ڏکڻ

ڪراچي اولهه

ڪراچي اوڀر

ڪراچي ملير

* سنڌ جو نقشو

## خارجي ڳنڍڻا
* بابت ويب سائيٽ
* تصويرن ۾

## حوالا

زمرو:سنڌ جا شھر
زمرو:پاڪستان جا شهر
زمرو:سنڌ جون گُنجان آباديون
زمرو:ڀونءِ ڀياس ۽ ڀونءِ نگاري
ذاڪر نائيڪ

ڊاڪٽر ذاڪر عبد الڪريم نائيڪ 18 آڪٽوبر1965ع ڀارت ۾ پيدا ٿيو، پاڻ مذاهب عالم ۾ مناظرن جي حوالي سان سڃاتا وڃن ٿا، عيسائي، يهودي، هندو، بدهمت، سک مت، سان گڏوگڏ پاڻ ڪيترن ئي مذهبن تي عبور رکن ٿا، پاڻ دين جي تبليغ جو ڪم 1991ع کان شروع ڪيائين، سندس مشهور تقريرن ۾ ڊاڪٽر وليم ڪيمبل سان ٿيل تقرير شهر آفاق آهي. هُوءُ شيخ احمد ديدات جو سڌو سنئون شاگرد آهن. هن وقت اسلامڪ پريچنگ سينٽر ممبئي جو صدر آهي.

## ڊاڪٽر ذاڪر نائيڪ جون تصنيفون
* اسلام تي 40 اعتراضات
* مذاهب عالم ۾ خدا جو تصور
* بائبل ۽ قرآن جديد سائنس جي روشني ۾ 
* السلام ۽ هندو مت 
## خارجي ڳنڍڻا
* پيس ٽي وي ڊاڪٽر ذاڪر نائيڪ جو خانگي ٽي وي ڇينل 

## حوالا

زمرو:اسلامي اسڪالر
زمرو:جيوت ماڻهو
زمرو:سڌارو ڪندڙ مسلمان
زمرو:ممبئي يونيورسٽي جا اڳوڻا شاگرد
زمرو:1965ع جنمَ
منهنجا سهڻا سائين

## تعارف
*منهنجا سڻا سائين* پهرين سنڌي اپگرهي ٽي وي چينل جو هڪ وڊيو گيت آهي. گيت جا ٻول عبدالغفار تبسم لکيا آهن ۽ گيت ديبا سحر ڳايو آهي. ان وڊيو گيت ۾ ماڊلڱ سميره پنهور ڪئي. اهو گيت يُو ٽيوب تي به ڏسي سگھي جي ٿو.

## خارجي ڳنڻو
يُو ٽيوب تي منهنجا سهڻا سائين گيت ڏسندا

زمرو:سنڌي وڊيو گيت