پاڪستان آرمي ميڊيڪل ڪور

**آرمي ميڊيڪل ڪور** (Pakistan Army Medical Corp) پاڪستان جي فوج جو هڪ فوجي انتظامي، گڏيل فوجن (زميني، فضائي ۽ سامونڊي) ۽ پاڪستان جي فوج جي جنگي مدد واري شاخ آهي. ميڊيڪل ڪور بنيادي طور تي فوجي طبي مدد، علاج ۽ دوائن ۽ جنگ ۾ زخمي ٿيندڙ فوج جي منتقلي سان لاڳاپيل آهي جيڪا طبي ۽ جنگي امداد فراهم ڪري ٿي. ميڊيڪل ڪور پاڪستان حڪومت جي طرفان وبائي بيمارين ۾ پڻ عوام جي مدد ۽ انهن جي علاج ۽ دوائن جي تحقيق ۾ ڪردار ادا ڪري ٿي.

پاڪستان آرمي ميڊيڪل ڪور کي ورهاڳي کان اڳ جي انڊين آرمي ميڊيڪل ڪور (IMC) سان مونجهارو نه هجڻ گهرجي. تنهن هوندي به، ٻنهي جون پاڙون برطانوي راج ڏانهن واپس ملن ٿيون، جيئن انهن کان اڳ سال 1947ع تائين، ٻنهي اڳوڻي برطانوي انڊين آرمي جي ميڊيڪل ڪور جو حصو هيون.  

## مشن

## ڪور ۾ عملي جو داخلو
# آرمي ميڊيڪل ڪاليج، راولپنڊي، سي ايم ايڇ لاهور ميڊيڪل ڪاليج، سي ايم ايڇ کاريان ميڊيڪل ڪاليج، سي ايم ايڇ بهاولپور ميڊيڪل ڪاليج، سي ايم ايڇ ڪراچي (ملير) ميڊيڪل ڪاليج، سي ايم ايڇ ملتان ميڊيڪل ڪاليج ۽ سي ايم ايڇ ڪوئيٽا ميڊيڪل ڪاليج جا ميڊيڪل ڪيڊٽ پاڪستان ملٽري اڪيڊمي ۾ بنيادي فوجي تربيت مڪمل ڪرڻ کان پوءِ هن ڪور ۾ شامل ٿين ٿا. 
# غير فوجي (سرڪاري ۽ نجي) ميڊيڪل ڪاليجن مان گريجوئيٽ ٿيندڙ شاگردن/ماهرن کي پڻ آرمي ميڊيڪل ڪور ۾ شامل ڪيو ويندو آهي. ٻن قسمن ۾ ورهايل، ايس ايس آر سي (SSRC) ۽ پي ٽي سي (PTC)، 22 هفتن لاءِ پاڪستان ملٽري اڪيڊمي ۾ بنيادي فوجي تربيت حاصل ڪن ٿا.
# آرمي ميڊيڪل ڪور ڪيڊر جي نرسنگ ۽ ٻين شعبن جو عملو آرمي ميڊيڪل ڪور سينٽر، ايبٽ آباد ۾ پنهنجي بنيادي فوجي تربيت ۽ نرسنگ ڪلاس ۽ پوء اي ايف پي جي ايم آءِ (AFPGMI) ۾ پيشه ورانه ڪورس حاصل ڪن ٿا.

## مقصد ۽ هدف
جنگ ۽ امن جي حالتن ۾ پاڪستان فوج جي خدمت ڪرڻ ۾ پنهنجي بنيادي ڪردار کان علاوه، پاڪستان آرمي ميڊيڪل ڪور هيٺ ڏنل امن وقت جون سرگرميون انجام ڏئي ٿي: ڪمبائنڊ ملٽري اسپتالن جي هڪ وسيع زنجير ذريعي سول برادري کي صحت جي خدمتن جي فراهمي (سي ايم ايڇ)؛ بحالي جون خدمتون فراهم ڪندي آفت جي حالتن سان وڙهڻ؛ ۽ ڏورانهن هنڌن تي "صحت مرڪز" قائم ڪرڻ ته جيئن سڀئي پاڪستاني آساني سان صحت جي سهولتن تائين پهچي سگهن.

## تاريخ
پهرين عالمي جنگ کان اڳ، هندستاني فوج جا ماڻهو پنهنجي طبي علاج لاءِ پنهنجي رجمينٽل اسپتالن تي انحصار ڪندا هئا. آڪٽوبر 1918ع ۾، هندستاني فوجن لاءِ اسٽيشن اسپتالون منظور ڪيون ويون ته جيئن خدمتن جي فراهمي کي بهتر بڻائي سگهجي. انڊين اسپتال ڪور (IHC) کي شروعاتي طور تي ڏهه ڊويزن ڪمپنين ۾ ورهايو ويو هو، جيڪا هندستان ۽ برما ۾ موجود ڏهه فوجي ڊويزنن سان ملندڙ جلندڙ هئا. اهي پشاور، راولپنڊي، لاهور، ڪوئيٽا، پونا، ميرٺ، لکنؤ، سڪندرآباد، مهو ۽ رنگون ۾ واقع هئا. 1947ع ۾ پاڪستان جي آزادي کان پوءِ. پاڪستان فوج پنهنجو طبي ڪور قائم ڪيو. 

ان وقت کان وٺي، پاڪستان آرمي ميڊيڪل ڪور صحت سان لاڳاپيل اڪثر شعبن ۾ خدمتون مهيا ڪري چڪو آهي. ماضي ۾، اهلڪار راولپنڊي ۾ آرمي ميڊيڪل ڪاليج مان ورتا ويندا هئا، پر فوج ۾ وڌيڪ صحت جي ماهرن جي ضرورت سان گڏ انهن جي خدمتن جي وڌندڙ طلب سان، ڪور عام ماڻهن جي طبي عملي کي ڀرتي ڪرڻ شروع ڪيو آهي، جيڪا پوءِ مختصر فوجي ڪورسن ۾ شرڪت ڪندا آهن.

## ڪمبائنڊ ملٽري اسپتالون
ڪمبائنڊ ملٽري اسپتالون (سي ايم ايڇ) پاڪستان جي هٿياربند فوجن جون بنيادي اسپتالون آهن. جيڪي مختلف ڪينٽونمينٽس ۾ واقع آهن. اهي اسپتالون پاڪستان جي آرمي ميڊيڪل ڪور جي ڊاڪٽرن پاران هلائيون وينديون آهن. انتظاميه جنرل ڊيوٽي ميڊيڪل آفيسرن (جي ڊي ايم اوز) پاران ڪئي ويندي آهي. جڏهن ته مريضن جو انتظام ۽ سنڀال بنيادي طور تي ماهر ڪيڊر جي ڊاڪٽرن جي ذميواري آهي. 

سي ايم ايڇز کي انهن جي ڪمن، گورننگ ۽ جسماني جسم ۽ ڪلاس 'A'، ڪلاس 'B' ۽ ڪلاس 'C' اسپتالن جي ڪردار جي لحاظ کان ٽن وڏن حصن ۾ ورهايو ويو آهي.
* ڪلاس 'A' اسپتالون
**سي ايم ايڇ ايبٽ آباد 
**سي ايم ايڇ راولپنڊي 
**سي ايم ايڇ کاريان 
**سي ايم ايڇ لاهور 
**سي ايم ايڇ پشاور 
**سي ايم ايڇ ملتان 
**سي ايم ايڇ ڪوئيٽا 
**سي ايم ايڇ ملير ڪينٽونمينٽ ڪراچي 
***سي ايم ايڇ حيدرآباد 
**سي ايم ايڇ پنو عاقل 
* ڪلاس 'B' اسپتالون
**سي ايم ايڇ گوجرانوالا 
**سي ايم ايڇ سرگوڌا 
**سي ايم ايڇ جهلم 
**سي ايم ايڇ سيالڪوٽ 
**سي ايم ايڇ نوشهره 
**سي ايم ايڇ مظفر آباد 
**سي ايم ايڇ ڪوهاٽ 
*ڪلاس 'C' اسپتالون
**سي ايم ايڇ اٽڪ 
**سي ايم ايڇ بنون 
**سي ايم ايڇ ڇور، ٿر
**سي ايم ايڇ ٿل، ڪوهاٽ
**سي ايم ايڇ بهاولپور 
**سي ايم ايڇ ميلسي 
**سي ايم ايڇ سبي 
**سي ايم ايڇ خضدار 
**سي ايم ايڇ مري 
**سي ايم ايڇ ژوب 
**سي ايم ايڇ اسڪردو 
**سي ايم ايڇ ڊيرا اسماعيل خان 
**سي ايم ايڇ تربيلا 
**سي ايم ايڇ گلگت 
**سي ايم ايڇ مردان 
**سي ايم ايڇ منگلا 
**سي ايم ايڇ رسالپور 
**سي ايم ايڇ راولاڪوٽ 
**سي ايم ايڇ چونيان 
**سي ايم ايڇ بهاولنگر 
**سي ايم ايڇ اوڪاڙه

## United Nations and the Pakistan Army Medical Corps
The Pakistan Army Medical Corps is one of the largest contributors of health services to United Nations. Since 1960 Pakistan has been actively involved in most of the UN peacekeeping, rehabilitation and health providing missions and today stands at the top with 10,175 troops and observers serving in current missions. The Pakistan Army Medical Corps is a major part of it. Some of the largest contributions have been in Somalia, Sierra Leone, Bosnia, Congo and Liberia.
In the wake of the new world power equilibrium a more complex security environment has emerged. It is characterised by growing national power politics and state implosions which have necessitated involvement of the United Nations peace keeping forces for conflict resolution.

The United Nations has been undertaking peace keeping operations since its inception, but the need for employment of peace keeping forces has increased significantly since the Gulf War. In 1992 there were 11,000 Blue Berets deployed around the world; by the end of the year the figure rose to 52,000. Presently it exceeds 80,000 troops.

* UN Operation in Congo (ONUC) 1960–1964
* UN Security Force in New Guinea, West Irian (UNSF) 1962–1963
* UN Yemen Observer Mission Yemen (UNYOM) 1963–1964
* UN Transition Assistance Group in Namibia (UNTAG) 1989–1990
* UN Iraq–Kuwait Observer Mission (UNIKOM) 1991–2003
* UN Mission in Haiti (UNMIH) 1993–1996
* UN Transitional Authority in Cambodia (UNTAC) 1992–1993
* UN Operations in Somalia (UNOSOM) 1992–1995
* UN Protection Forces in Bosnia (UNPROFOR) 1992–1995
* UN Observer Mission for Rwanda (UNAMIR) 1993–1996
* UN Verification Mission in Angola (UNAVEM III) 1995–1997
* UN Transitional Administration for Eastern Slavonia (UNTAES) 1996–1997
* UN Mission of Observers in Prevlaka (UNMOP) 1996–2002
* UN Assistance Mission in Sierra Leone (UNAMSIL) 2001–2005
* UN Transitional Administration in East Timor (UNTAET) 1999-to-date

The table below shows the current deployment of Pakistani Forces in UN Peacekeeping missions.

* The total number of troops serving currently in peacekeeping missions is 10,173 (as of March 2007).

## قومي امدادي ڪم

قدرتي آفتن، جهڙوڪ 1992ع جي وڏي ٻوڏ يا آڪٽوبر 2005ع جي تباهي ڪندڙ زلزلي جي وقت ۾ فوجي انجنيئر، طبي عملو، لاجسٽڪ اهلڪار ۽ هٿياربند فوج امداد ۽ سامان پهچائڻ ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو آهي. 

فوج وسيع ڪارپوريٽ سرگرمين ۾ پڻ مصروف رهي آهي. انهن مان گھڻا ادارا، جهڙوڪ گهوڙا پالڻ جا فارم ۽ ڊيري فارم، فوج جي پنهنجي استعمال لاءِ هئا. پر ٻيا، جهڙوڪ سيڪيورٽي، غذا ۽ بينڪنگ جون ڪمپنيون، مقامي شهري معيشت ۾ ڪم ڪن ٿيون. فوجي ڪارخانا کنڊ، ڀاڻ ۽ پيتل جي ڪاسٽنگ جهڙا سامان پيدا ڪندا آهن، جيڪا پوءِ شهري صارفين کي وڪرو ڪيا ويندا آهن، پر فوجي اهلڪارن کان وصول ڪيل قيمتن کان وڌيڪ قيمتن تي.

ڪيتري يون فوجي تنظيمون ملڪ جي تجارتي شعبي ۾ ڪم ڪن ٿيون. مثال طور، نيشنل لاجسٽڪ سيل (NLC) ملڪ جي چوڌاري کاڌي ۽ ٻين سامان جي نقل ۽ حمل جو ذميوار آهي. فرنٽيئر ورڪس آرگنائيزيشن (FWO)، تعميراتي ڪمن ۾ حصو وٺي ٿي ۽ چين ڏانهن قراقرم هاءِ وي ٺاهيو ۽ خاص مواصلاتي تنظيمون پاڪستان جي ڏورانهن علائقن ۾ ڪميونيڪيشن نيٽ ورڪ برقرار رکيا آهن.

پاڪستان فوج نه رڳو پاڪستان ۾ پر دنيا جي ڪيترن ئي ٻين ملڪن ۾ به امدادي سرگرمين ۾ شامل رهي آهي.  بنگلاديش ۾ تازو ٻوڏ جي متاثر ٿيڻ کان پوءِ امدادي سرگرمين ۾ پاڪستاني فوج حصو ورتي. فوج انڊونيشيا، بنگلاديش ۽ سري لنڪا ڏانهن به امداد موڪلي آهي. سال 2004ع ۾ هندي سمنڊ جي زلزلي ۽ ان جي نتيجي ۾ سونامي کان متاثر ٿيڻ کان پوءِ پاڪستان فوج ۽ نيوي ٻنهي سونامي جي امدادي ڪارروائي ۾ مدد لاءِ جهاز ۽ هيلي ڪاپٽر موڪليا. 

آرمي ميڊيڪل ڪور طبي سهولتون فراهم ڪرڻ ۽ سهولتن کان محروم قبائلي علائقن ۾، جهڙوڪ خيبر پختونخواه ۾ وفاق جي انتظام هيٺ قبائلي علائقن ۾ مفت طبي ڪئمپون منظم ڪرڻ جو ذميوار پڻ آهي. ميڊيڪل ڪور پاڪستان ۾ 2010ع ۾ آيل ٻوڏ کان متاثر 12,000 کان وڌيڪ ماڻهن کي صحت جي سار سنڀال جون سهولتون فراهم ڪيون.

## فوجي ڊاڪٽر ۽ بين الاقوامي آفتون
* پاڪستاني فوج 2008 ۾ ٽوبمنبرگ ۾ روزاني مفت طبي علاج ۽ طبي رسائي جي شروعاتن جي صورت ۾ برادري کي انساني مدد فراهم ڪئي. 
* پاڪستان آرمي فيلڊ اسپتال، جيڪو طوفان سدر کان پوءِ امدادي ڪمن لاءِ ڀنڊاريا، بارسل، بنگلاديش ۾ مقرر ڪيو ويو هو، پاڪستان لاءِ نيڪ خواهشن جي ڪمائي ۾ ٻوڏ متاثر ماڻهن جي تڪليف کي گهٽائڻ لاءِ ڏينهن رات ڪم ڪيو. 
* پاڪستان فيلڊ اسپتال لامنو ۾ قائم ڪيو ويو آهي، جيڪو آچي جايا جو ضلعي هيڊ ڪوارٽر آهي. لامنو باندي آچي کان 80 ڪلوميٽر ڏکڻ اولهه ۾ آهي.
* پاڪستان آرمي فيلڊ اسپتال جيڪو امداد ۽ بچاءُ جي ڪارروائي لاءِ انڊونيشيا ويو، انڊونيشيا ۾ سينٽرل جاوا ۾ ضلعي ڪلاٽن جي زلزلي متاثر علائقن ۾ پهچڻ کان وٺي هزارين مريضن جو علاج ڪيو آهي.

## يونٽ

* 4 ميڊيڪل بٽالين
* 5 ميڊيڪل بٽالين 
* 44 ميڊيڪل بٽالين
* 61 Medical Battalion
* 61 ميڊيڪل بٽالين
* 63 ميڊيڪل بٽالين
* 64 ميڊيڪل بٽالين
* 65 ميڊيڪل بٽالين
* 66 ميڊيڪل بٽالين
* 67 ميڊيڪل بٽالين
* 68 ميڊيڪل بٽالين 
* 69 ميڊيڪل بٽالين 
* 70 ميڊيڪل بٽالين
* 71 ميڊيڪل بٽالين
* 72 ميڊيڪل بٽالين
* 73 ميڊيڪل بٽالين
* 74 ميڊيڪل بٽالين
* 75 ميڊيڪل بٽالين
* 76 ميڊيڪل بٽالين

* 77 ميڊيڪل بٽالين
* 78 ميڊيڪل بٽالين
* 86 ميڊيڪل بٽالين 
* 102 ميڊيڪل بٽالين 
* 123 ميڊيڪل بٽالين
* 130 Medical Battalion
* 130 ميڊيڪل بٽالين 
* 132 ميڊيڪل بٽالين
* 134 ميڊيڪل بٽالين 
* 136 ميڊيڪل بٽالين
* 137 ميڊيڪل بٽالين 
* 141 ميڊيڪل بٽالين 
* 142 ميڊيڪل بٽالين 
* 144 ميڊيڪل بٽالين (سياچن هيلرز)
### جابلو يونٽ
* 1 ماؤنٽين ميڊيڪل بٽالين
* 2 ماؤنٽين ميڊيڪل بٽالين
* 3 ماؤنٽين ميڊيڪل بٽالين
* 4 ماؤنٽين ميڊيڪل بٽالين
* 5 ماؤنٽين ميڊيڪل بٽالين 

## پڻ ڏسو
* ڪمبائنڊ ملٽري هسپتال، راولپنڊي
* پاڪستان جي فوج
* پاڪستان جي فوج جي انجنيئرن جي ڪور
* پاڪستان جي فوج جي تعليم جي ڪور
* پاڪستان جي فوج جو انٽر سروسز پبلڪ ريليشن جو شعبو
## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
* Official website

زمرو:پاڪستان جي فوج جا ادارا
زمرو:طب ۽ صحت جا ادارا