فليگ اسٽاف، ايريزونا

**فليگ اسٽاف** (انگريزي: Flagstaff) آمريڪا جي رياست ايريزونا جو ھڪ شھر جيڪو فينڪس شھر کان اٽڪل 210 ڪلوميٽر (130 ميل) اتر۔اوڀر پاسي آباد آھي. ھي شھر ڪوڪونينو (Coconino) ڪائونٽي جي گاديءَ جو ھنڌ آھي ۽ 2020ع جي انگن اکرن مطابق ھن شھر جي آبادي 76,131 آھي. فليگ اسٽاف ميٽروپوليٽن واري علائقي جي ڪل آبادي 1,39،097 آھي. آمريڪا جو وڏي ۾ وڏو ديال (صنوبر) جي وڻن جو ٻيلو ھن شھر جي ڏکڻ ۾ 18 لک ايڪڙن ۾ پکڙيل آھي. سامونڊي مٿاڇري کان اٽڪل 2,100 ميٽر (7,000 فوٽ) مٿي آباد ھي شھر ايلڊن جبل (Mount Elden)جي دامن ۾ وسيل آھي.    

فليگ اسٽاف شھر ۽ ان جي آس پاس خلائي تحقيق لاءِ رصدگاھون قائم ٿيل آھن. 1930ع ۾ ھن شھر جي رصدگاھ ۾ لڳل خلائي دوربين وسيلي پلوٽو (Pluto) گرھ دريافت ٿيو ھو. ياد رھي تہ جديد تحقيق مطابق پلوٽو ھڪ مڪمل گرھ ناھي بلڪ ھڪ ڄامڙو گرھ (Dwarf Planet) آھي. 

ھي شھر سير ۽ سياحت جو وڏو مرڪز آھي. اريزونا ریاست جو جڳ مشھور عجوبو گرانڊ ڪينین (Grand Canyon) ھتان کان فقط 75 ڪلوميٽر اتر۔اولھ ۾ واقع آھي.

## [[تاريخ پيمائي جا مڃيل طريقا|تاريخ]]
پندرھين صدي عيسويءَ کان اڳ فليگ اسٽاف واري علائقي ۾ اصلوڪن آمريڪين جي سناگئا (Sinagua) قبيلي جا ماڻھو آباد ھئا. پندرھين صديءَ کان ارڙھين صديءَ جي اڌ تائين ھي علائقو ڪجهه ٻين اصلوڪن آمريڪي قبيلن جي اثر ھيٺ رھيو، انھن ۾ تونتو اپاچي (Tonto Apache), ياواپائي (Yavapai) ۽ ٻين قبيلن جا ماڻھو شامل ھئا.  يورپي لوڪن جي آمد کان پوءِ ارڙھين صديءَ جي ٻئي اڌ ۾ فليگ اسٽاپ واري علائقي کان ڪيليفورنيا تائين رستو ٺاھيو ويو.  انھيءَ ئي رستي تي 1871ع ۾ ايڊورڊ وپل (Edward Whipple) پھريون يورپي ھو جنھن پنھنجو دڪان کوليو. 1876ع ۾ ھتي يورپي ماڻھن جو ھڪ ڳوٺ ٺھي ويو ھو. 1880ع واري ڏھاڪي ۾ ھتان جي آباديءَ ۾ ڪافي واڌارو آيو ۽ ھي ڳوٺ مان ھڪ شھر بنجي ويو. 1891ع ۾ ڪوڪونينو ڪائونٽيءَ جو بنياد رکيو ويو ۽ فليگ اسٽاف کي انھيءَ جو ھيڊڪوارٽر بنايو ويو.  1894ع ۾ ھتان جي مارس (Mars) جبل تي خلائي تحقيق لاءِ لوويل رصدگاھ (Lowell Observatory) جو بنياد رکيو ويو. جيئن تہ ھي شھر ھڪ وڏي ٻيلي جي ڀر ۾ قائم ڪيو ويو ھو، انڪري ھي ڪاٺ جي پيداوار جو وڏو مرڪز بنجي ويو ۽ ھتان ڪاٺ ملڪ جي ٻين علائقن ڏانھن ريل وسيلي موڪليو ويندو ھو. 1899ع ۾ ھتي ناردرن ايريزونا نارمل اسڪول (Nothern Arizona Normal School) کوليو ويو. 1966ع ۾ انھيءَ کي ترقي ڏئي ناردرن ايريزونا يونيورسٽي (Northern Arizona University) بنايو ويو.  1912ع ۾ ايريزونا کي رياست جو درجو ملڻ کان پوءِ ھي شھر سياحت جو ھڪ وڏو مرڪز بنجي ويو. گرينڊ ڪينئن، اوڪ ڪريڪ ڪينئن، سئن فرانسسڪو جبلن جون قطارون، سنسيٽ ڪريٽر، والنٽ ڪينئن، ووپاٽڪي قومي يادگار ۽ اھڙا ٻيا قدرتي نظارا ڏسڻ لاءِ وڏي تعداد ۾ سياح ھتي اچڻ لڳا. 1928ع ۾ فليگ اسٽاف کي سرڪاري طور تي شھر جو درجو ڏنو ويو. ان وقت ھن شھر جي آبادي 3000 ھئي.  1930ع ۾ ھتان جي لوويل خلائي رصدگاھ جي سائنسدانن پلوٽو گرھ دريافت ڪيو. انھيءَ دريافت سبب ھي شھر سڄي دنيا ۾ مشھور ٿي ويو. 1955ع ۾ ھتي رات جي وقت آسمان ۾ تارن جو اڀياس ڪرڻ لاءِ ننول رصدگاھ (Naval Observatory Station) جو قيام عمل ۾ آيو. 1960ع واري ڏھاڪي ۾ جڏھن آمريڪا چنڊ تي انسان موڪلڻ لاءِ اپولو پروگرام شروع ڪيو تہ ھتان جي لوويل  رصدگاھ  چنڊ تي ٿيندڙ کوجنا جو مرڪز بنجي وئي. 1970 ۽ 1980ع وارن ڏھاڪن دوران ھتي جي وڌندڙ آباديءَ سبب ڪافي بيروزگاري وڌي وئي ۽ ھي شھر ڪافي مسئلن جو شڪار رھيو. 1990ع واري ڏھاڪي کان وٺي شھر ۾ ڪافي ترقي ڏسڻ ۾ آئي آھي ۽ ھتي ڪيترائي دڪان، شاپنگ سينٽر ۽ ٻيون سھولتون مھيا ڪيون ويون آھن.

## جاگرافي
ڪوڪونينو ڪائونٽيءَ ۾ آباد ھن شھر جي پکيڙ 165.5 چورس ڪلوميٽر (63.9 چورس ميل) آھي. ھي شھر سامونڊي مٿاڇري کان اٽڪل 2130 ميٽر (7000 فوٽ) مٿي آباد آھي ۽ آمريڪا جي وڏي ۾ وڏي ديال جي وڻن جي ٻيلي جي ڀر ۾ آباد آھي. ھن شھر جي آسپاس ڳاڙھو پٿر گھڻو ملي ٿو انڪري شھر جون اڪثر عمارتون بہ انھيءَ پٿر مان ٺاھيون ويون آھن. ھي آمريڪا جي انھن شھرن مان آھي جتي اس ۽ سج جي روشني تقريبن سڄو سال رھي ٿي. سياري ۾ چڱي خاصي برفباري بہ ٿئي ٿي ۽ اونھاري ۾ مينھن وسي ٿو. شھر کان اٽڪل ڏھ ڪلوميٽرن جي پنڌ تي ايريزونا رياست جو اوچي ۾ اوچو جبل موجود آھي جنھن جي اوچائي  3852 ميٽر (12637 فوٽ) آھي. ھن جبل جي چوٽيءَ کي ھمفريز پيڪ (Humphreys Peak) سڏيو وڃي ٿو ۽ اھو جبل سئن فرانسسڪو جبلن جي قطار جو ھڪ جبل آھي.

## رنگ، نسل ۽ آبادي
2020ع ۾ ھن شھر جي آبادي 76،831 ھئي. شھر جي اڪثريت يورپ کان لڏي آيل گورن جي آھي جن جو ھن شھر جي آباديءَ ۾ تناسب 77.2 سيڪڙو آھي. اصلوڪن آمريڪين جو تناسب 8.2 سيڪڙو آھي. ھتان جي آباديءَ ۾ 2 سيڪڙو شيدي (آفريقي آمريڪي)، 3 سيڪڙو ايشيائي، 19.7 سيڪڙو اسپيني يا لاطيني نسل جا ماڻھو ۽ 0.2 سيڪڙو ھوائي يا پئسفڪ ٻيٽن تان آيل ماڻھو شامل آھن. 

## حوالا

زمرو:ايريزونا
زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جا شھر