فريده عزيزي

**فريده عزيزي** هڪ افغان وڪيل آهي امن ۽ عورتن جي حقن لاءِ . عزيزي صدر جارج ڊبليو بش ۽ هيلري ڪلنٽن سان صلاح ڪئي آهي ته عورتن جي ڪردار تي افغانستان جي تعمير ۾ مدد ڪن. عزيزي افغانستان ۾ امن ۽ اتحاد لاءِ ڪارپوريشن جو باني ميمبر آهي ۽ افغان عورتن جي نيٽ ورڪ جي ميمبر آهي.  هوء هڪ راند جي مضمونن مان هڪ ، *ست* .

## سوانح عمري
عزيزي جي  هڪ مالدار ۽ اهم خاندان ۾ پيدا ٿي، پختون جي ، اپ-نک  کيشيگي قبيلي.   سندس پيءُ افغان فوج ۾ ڊاڪٽر هو.  1979 ۾ ، سوويت يونين افغانستان تي حملو ڪيو ۽ عزيزي ۽ سندس خاندان لڏي ويا پاڪستان ۾ پناهگيرن جي ڪئمپن ۾.  ڪجهه وقت لاءِ ، هن هڪ عارضي اسڪول ۾ شرڪت ڪئي ، پر قدامت پسند مذهبي ا ( واڻن (مجاهدن) ڪئمپ ۾ تعليم کي غير اسلامي قرار ڏنو.  هن جي پيءُ ۽ ماءُ انهي احتجاج ڪيو ، قرآن جو حوالو ڏيندي چيو ته عورتن جي تعليم تي ڪا به پابندي ناهي ، پر انهن مذهبي قدامت پسندن خلاف ا اڳرائي نه ڪئي.  هن جي ماءُ ڪئمپ ۾ فوت ٿي وئي ۽ هن جو هڪ ڀاءُ مارجي ويو جڏهن هن کي ڀرتي ڪيو ويو سوويت فوج سان وڙهڻ لاءِ. 

ان کان پوءِ جو هوءَ پنهنجي تعليم مڪمل نه ڪري سگهي ، هن شادي ڪئي ۽ ٿوري دير لاءِ واپس ڪابل هليو وئي.  بهرحال ، هن ۽ هن جي نوجوان خاندان کي کاڌو ۽ پاڻي ڳولڻ ۾ ڏکيائي پيش آئي ، ان ڪري اهي پشاور موٽي آيا. 

1996 ۽ 2000 جي وچ ۾ ، عزيزي نگراني ڪئي عورتن جي پروگرام افغانستان ۾ نارويجي چرچ ايڊ (NCA) لاءِ.  به پاڪستان ۾ رهندي ، هوءَ پنهنجي گهر کان افغانستان ڏانهن سفر ڪندي ته جيئن ”ڳوٺاڻن علائقن ۾ عورتن جي مدد ڪري ، عورتن جي صحت ، آمدني پيدا ڪرڻ ۽ تعليم جي پروگرامن ۾ مدد ڪري.  طالبان روڊ بند ڪري ڏيا ته جيئن ماڻهن کي سامان کڻي اچڻ کان روڪي سگهجي.  ته جيئن هوءَ محفوظ طريقي سان ملڪ ۾ داخل ٿي سگهي ، هوءَ پنهنجو پاڻ کي عورتن جي ڊاڪٽر جي روپ ۾ ،ڪيندي ، برقعه پائيندي صرف هن جون اکيون کليل هونديون. 

1999 ۾ ، عزيزي ورجينيا جو سفر ڪيو مشرقي مينونائيٽ يونيورسٽيءَ ۾ ٽن مهينن جي تربيتي پروگرام ۾ شرڪت ڪرڻ لاءِ.  جڏهن هوءَ موٽي آئي ، هن کي طالبان پاران ”عورتن جي طرفان سرگرمي“ ۽ امن جي حمايت ڪندڙ ٻارن جي رسالن کي ايڊٽ ڪرڻ جي ڌمڪي ڏني وئي.  عزيزي آمريڪا ۾ سياسي پناه لاءِ درخواست ڏني. جڏهن هوءَ آمريڪا آئي ، هن 2001 ۾ سينيٽ جي  هوءَ بڻجي وئي Vital Voices Global Partnership جو حصو.  هن ٻڌايو ته آمريڪا واپس وٺڻ سان وڏو فرق پئجي ويو پو ته هن ڏٺو ته يا ملڪ ۽ گروهه پنهنجي وطن ۾ فرق ڪرڻ ۾ مدد ڪرڻ چاهين ٿا.  هوءَ ”هڪ غير اسٽاپ ميڊيا بليٽز ۾ مصروف آهي ،“ سي اين اين سان ڳالهائيندي ، سنجيده ريڊيو شوز ، ڪانفرنسن ۽ يونيورسٽين ۾ افغان عورتن ۽ ڇوڪرين کي درپيش صورتحال بابت. 

اهم آوازن سان ، هن گڏيل قومن جي ليبر کاتي ۽ ٻين پرائيويٽ ڪارپوريشنن جي تعاون سان ڪم ڪيو ته جيئن 2002 ۾ افغان عورتن جي شاگردن لاءِ مواد گڏ ڪري ۽ ورهائي. 

2003 ۾ ، هوءَ واپس افغانستان وئي.  هن جو مڙس هن ۽ سندس پٽن جا آمريڪي پاسپورٽ کڻي ويو ۽ هوءَ ڪابل ۾ اسي پئي.  هوءَ چاهي ٿي ته پنهنجي جوان پٽن سان ڏي ، ۽  جو هڪ منصوبو کڻي آئي. هوءَ ۽ هن جا پٽ ان کي اڳوڻي ساٿي ڪم ڪندڙ جي گهر اهي ويا.  اتي هئڻ دوران ، هوءَ تمام بيمار ٿي وئي ۽ سوچيو ته هوءَ نه ،اهيندي ، پر هوءَ يڪ ٿي وئي.  هيلري ڪلنٽن ، ان وقت جي هڪ سينيٽر ، ان وقت ڪابل ۾ هئي ۽ هن ڪوشش ڪئي ته عزيزي کي فرار ٿيڻ ۾ مدد ڪري ، پر آخر ۾ ، عزيزي کي مجبور ڪيو ويو ته هو ملڪ کان ٻاهرچپ ڪري.  هن ان کي واپس ورجينيا واپس ڪيو پنهنجي پٽن سان ۽ ڪم جاري رکي ٿي بطور پروگرام آفيسر   لاءِ.  2013 ۾ ، هوءَ هرات وٺڻ ۽ اولهه افغانستان ۾ واقع ڪشڪ رباط سنگل ضلعي ۾ عورتن سان گڏ ڪم ڪرڻ جي قابل هئي. 

عزيزي هڪ ڊرامي جو موضوع آهي . *ست* ، ۽ ان جو حصو روٿ مارگراف  لکيو هو ۽ اداڪارا اينٽ مهندرو ادا ڪيو هو.  

## حوالا
 

## خارجي نڻا

* فريده عزيزي افغانستان تي بحث ڪيو (وڊيو)
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:افغانستان جون عورتون
زمرو:عورتن جي حقن لاءِ جاکوڙيندڙ
زمرو:فيمينزم ۽ لوڪ وارتا 2021
زمرو:فيمينزم
زمرو:جيوت ماڻهو