open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
علامہ عنايت الله مشرقي

**علامہ عنايت الله مشرقي**: **Inayatullah Khan Mashriqi**: جيڪو علامہ مشرقي جي نالي سان مشھور ھو 25 آگسٽ 1888 ۾ پيدا ٿيو ۽ 27 آگسٽ 1963 ۾ وفات ڪيائين.ھي پاڪستان جو ھڪ وڏو رياضيدان، منطق جو ماھر، سياسي مفڪر، اسلامي مفڪر ۽خاڪسار تحريڪ جو باني ھيو 

## نالو
علامہ مشرقي جي پوٽي ۽ تاريخدان نسيم يوسف مطابق 1926 ۾ قاھرہ جي الازھر يونيورسٽي جي عالمن عنايت الله خان کي علامہ مشرقي جو خطاب ڏنو جنھن جي معني آهي مشرق جو ڏاھو.

## تفصيلي تعارف

ھن جو تعلق امرتسر جي راجپوت خاندان سان هو. ھن جو پيءُ خان عطا محمد خان ھڪ تعليم يافتہ شخص ھو ۽ امرتسر مان پ**وڪيل** نالي سروزہ مئگزين ڪڍندو ھو.ھن جا ابا ڏاڏا مغلن ۽ سکن جي بادشاهي ۾ اھم عھدن تي رھيا.علامہ جي والد جي سماجي پوزيشن جي ڪري علامہ جون ننڍي عمر ۾ اھم شخصيتن سان ملاقاتون ٿيون جن ۾ جمال الدين افغاني ، سر سيد احمد خان ۽ شبلي نعماني شامل ھئا.ھن ابتدائي تعليم امرتسر ۾ حاصل ڪئي  ننڍي عمر ۾ ھن جو رياضي سان لڳاءُ ٿي ويو.لاھور جي فورمين ڪرسچين ڪاليج مان بي اي پاس ڪرڻ بعد ھن پنجاب يونيورسٽي مان ميٿميٽڪس ۾ ماسٽرز جي ڊگري ۾ فرسٽ ڪلاس فرسٽ پوزيشن حاصل ڪئي  1907 ۾ انگلينڊ وڌيڪ تعليم حاصل ڪرڻ لاءِ روانو ٿيو ۽ ڊسمبر 1912 ۾ انڊيا واپس موٽي آيو. ڪميبريج ۾ ھي پروفيسر سر جيمز جينز (Sir James Jeans) جي خيالن کان ڏاڍو متاثر ٿيو.

## حوالا

زمرو:اھي صفحا جيڪي سانچن جي سڏن ۾ ٻٽيون شيون استعمال ڪن ٿا

زمرو:اسلامي اسڪالر
زمرو:پاڪستاني سياستدان
زمرو:پنجاب يونيورسٽي جا شاگر
زمرو:پنجابي ماڻهو
زمرو:سڌارو ڪندڙ مسلمان
زمرو:لاهوري ماڻهو
زمرو:1888ع جون پيدائشون
زمرو:1963ع جون فوتگيون
زمرو:Articles with hCards
12 جُولاءِ

**12 جُولاءِ** ()، عيسوي سال جو 193 هون (ليپ سال 194 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 172 ڏينهن (ليپ سال 173 ڏينهن) باقي آهن.

## واقعا
* **[[1588ع]]** — آرميڊا ٻيڙين جو جٿو (تصوير) انگلستان سان جنگ لاءِ اسپين مان روانو ٿيو.
* **[[1965ع]]** — آمريڪا پاڪستان جي فوجي امداد، پاڪ – ڀارت جنگ کان ڪجهه مهينا اڳ ئي بند ڪري ڇڏي.
* **[[1990ع]]** — بورس يلسن سوويت ڪميونسٽ پارٽي تان استعفي ڏئي ڇڏي.
* **[[2022ع]]** — حيدرآباد ۾ افغان هوٽل مالڪ طرفان سنڌي نوجوان بلال ڪاڪا جي قتل کانپوءِ سنڌ ۽ بلوچستان صوبن ۾ پرتشدد واقعا شروع ٿي ويا.

## پيدائش
* **[[1941ع]]** — آسڪو پارپولا، فن لينڊ جو انڊولاجسٽ ۽ سنڌالاجسٽ

## فوتگيون
***[[2018ع]]** — دادا جشن واسواڻي، ناميارو روحاني عالم
***[[2011ع]]** — عبدالجبار جوڻيجو، سنڌ جو ناميارو محقق، مؤرخ، اديب، شاعر، ڪهاڻيڪار

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:جُولاءِ
13 جُولاءِ

**13 جُولاءِ** ()، عيسوي سال جو 194 هون (ليپ سال 195 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 171 ڏينهن (ليپ سال 172 ڏينهن) باقي آهن.

## واقعا
***[[1843ع]]** — چارلس نيپئر سنڌ تي پورو قبضو ڪري ورتو.
***[[1923ع]]** — هالي ووڊ (تصوير) جي جبلن تي 50 فوٽن جو هالي ووڊ نشان لڳايو ويو.
***[[1930ع]]** — يوراگوائي ۾ پهرين فٽبال ورلڊ ڪپ جو آغاز ٿيو.
***[[1951ع]]** — مسلم ليگ پنجاب مان 474 عهديدارن ۽ ڪارڪنن کي پارٽي مفادن خلاف ڪم ڪرڻ جو الزام هڻي نيڪالي ڏني وئي.
***[[1955ع]]** — روٿ ايلس کي لنڊن ۾ ڦاسي ڏني وئي، هي برطانيا جي آخري عورت هئي جنهن کي موت جي سزا ملي.
***[[1960ع]]** — ايوب کهڙو ۽ نواب اڪبر بگٽي کي نااهل قرار ڏنو ويو.
***[[1977ع]]** — آمريڪي شهر نيويارڪ ۾ 25 ڪلاڪن تائين بجلي بند ٿي وئي.
***[[1983ع]]** — سريلنڪا ۾ 3 هزار تامل شهرين کي مارڻ کان پوءِ خانه جنگي شروع ٿي وئي.
***[[2005ع]]** — گھوٽڪي ريل حادثي ۾ 136 مسافر فوت ۽ 170 کان وڌيڪ زخمي ٿي پيا.
***[[2011ع]]** — گڏيل قومن جي سيڪيورٽي ڪائونسل جي  قرارداد 1999 تحت ڏکڻ سوڊان گڏيل قومن جي اداري جو 193ھون رڪن بڻيو.
***[[2018ع]]** — چين ۾ ڪيميائي فيڪٽري ۾ ڌماڪي سبب 19 کان وڌيڪ ماڻهو اجل جو شڪار ٿي ويا.
***[[2018ع]]** — مستونگ ۾ چونڊ مهم دوران ڌماڪي ۾ اسلم رئيساڻي سميت 70 ماڻهو اجل جو شڪار ٿي ويا.
***[[2024ع]]** — اڳوڻو آمريڪي صدر ڊونلڊ ٽرمپ پينسلوانيا ۾ ٿيل ھڪ قاتلاڻي حملي ۾ محفوظ رھيو.

## پيدائش

## فوتگيون
***[[678ع]]** — عائشہ، محمد جي گهرواري
***[[1963ع]]** — بابا صلاح الدين، پير
***[[1989ع]]** — احمد خان آصف مصراڻي، شاعر
***[[2022ع]]** — روبينا قريشي، سنڌي ڪلاسيڪل ڳائڻي

## حوالا

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:جُولاءِ
1960ع

__NOTOC__

## واقعا
* **[[1 جنوري]]** – اسوان بند جي تعمير جو آغاز ٿيو۔
* **[[30 جُونِ]]** – عوامي جمهوريا ڪانگو، بيلجيم کان آزادي حاصل ڪئي.
* **[[13 جُولاءِ]]** – ايوب کهڙو ۽ نواب اڪبر بگٽي کي نااهل قرار ڏنو ويو.
* **[[18 جُولاءِ]]** – پهرين دفعي آمريڪي فوجون ڪانگو ۾ داخل ٿيون.
* **[[31 جُولاءِ]]** – صدر ايوب خان، مزار قائد جي عمارت جو سنگ بنياد رکيو.
* **[[1 آگسٽ]]** – اسلام آباد کي پاڪستان جو گادي وارو شهر بڻايو ويو.
* **[[20 آگسٽ]]** – سينيگال، مالي وفاق کان الڳ ٿي، آزادي جو اعلان ڪيو.
* **[[11 سيپٽمبر]]** – ڪراچي کي ڊويزن جو درجو ڏنو ويو.
* **[[12 سيپٽمبر]]** – شيخ مجيب الرحمن کي 4 سال قيد جي سزا ڏني وئي.
* **[[14 سيپٽمبر]]** – تيل برآمد ڪندڙ ملڪن جي تنظيم اوپيڪ قائم ٿي.
* **[[19 سيپٽمبر]]** – ايوب خان ۽ جواهر لال نهرو جي وچ ۾ سنڌ طاس معاهدي تي ڪراچي ۾ دستخط ٿيا.
* **[[25 سيپٽمبر]]** – پهريون دفعو جان ايف ڪينيڊي ۽ رچرڊ نڪسن جو صدارتي بحث ٽي وي تي ڏيکاريو ويو.
* **[[12 آڪٽوبر]]** – جاپاني سوشلسٽ پارٽي جي اڳواڻ انيزرو اسانوما کي لائيو ٽي وي پروگرام ۾ قتل ڪيو ويو.
* **[[23 نومبر]]** – ھڪ آرڊيننس ذريعي اردو کي ٻارھين جماعت تائين لازمي مضمون طور شامل ڪيو ويو.

## پيدائش
* **[[1 نومبر]]** – ٽم ڪُڪ، سي اِي او ايپل

## حوالا

1960ع
زمرو:سال
زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال
1983ع

__NOTOC__

## واقعا
***[[1 جنوري]]** – ارپانيٽ باضابطہ طور تي انٽرنيٽ پروٽوڪول(انٽرنيٽ) ۾ تبديل ٿي.
***[[13 جُولاءِ]]** – سريلنڪا ۾ 3 هزار تامل شهرين کي مارڻ کان پوءِ خانه جنگي شروع ٿي وئي.
***[[21 آگسٽ]]** – فلپائين جي مخالف ڌر اڳواڻ بنينو آڪينو کي منيلا عالمي هوائي اڏي تي قتل ڪيو ويو.
***[[18 سيپٽمبر]]** – لبنان ۽ شام جي فوجين جي وچ ۾ جنگ جي شروعات ٿي.
***[[23 سيپٽمبر]]** – ڪراچي کان ابوظهبي ويندڙ گلف ايئر جو جهاز 771 بم ڌماڪي سبب تباهه ٿي ويو.

## پيدائش
***[[16 جُولاءِ]]** – ڪترينہ ڪيف، ھندوستاني اداڪارہ

## وفات

## حوالا

زمرو:سال
زمرو:1983ع
14 جُولاءِ

**14 جُولاءِ** ()، عيسوي سال جو 195 هون (ليپ سال 196 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 170 ڏينهن (ليپ سال 171 ڏينهن) باقي آهن.
## واقعا
***[[1867ع]]** — سويڊن جي سائنسدان الفريڊ نوبل پهرين دفعا ڊائنا مائيٽ جي ڌماڪي جو مظاهرو ڪيو.
***[[1942ع]]** — ھندوستاني شھر ورڌا ۾ ٿيل انڊين نيشنل ڪانگريس جي گڏجاڻي ۾ ھندوستان ڇڏي وڃو تحريڪ بابت قرارداد منظور ڪري، گانڌي کي برطانيہ کان آزادي لاءِ تحريڪ ھلائڻ جي اجازت ڏني وئي.
***[[1948ع]]** — قائد اعظم طبيعت خراب ٿي پوڻ سبب زيارت هليو ويو. وفات تائين باقي وقت زيارت ۾ ئي رهيو.
***[[1949ع]]** — سوويت يونين پهريون ايٽمي ڌماڪو ڪيو.
***[[1987ع]]** — تائيوان ۾ 37 سالن کان جاري مارشل لا ختم ٿيو.
***[[2016ع]]** — نيس، فرانس ۾ دهشتگرد ڪاروائي ۾ 86 شهري قتل ۽ 400 کان مٿي زخمي ٿي پيا.
* **[[2005ع]]** — نيو هورائيزن پهريون خلائي مشن هو، جنهن پلوٽو جو مشاهدو ڪيو.

## پيدائش
***[[1919ع]]** — آخوند الهه بچايو، قانوندان

## فوتگيون
***[[2017ع]]** — مريم ميرزاخاني، ايراني رياضيدان
***[[2022ع]]** — انب جوڳي، ڍولڪ نواز

## حوالا

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:جُولاءِ
1987ع

__NOTOC__

## واقعا
***[[14 جُولاءِ]]** – تائيوان ۾ 37 سالن کان جاري مارشل لا ختم ٿيو.

## پيدائش
***[[17 آگسٽ]]** – شرڌا آريا، ڀارتي اداڪارہ

## فوتگيون
***[[05 اپريل]]** –  مير علي احمد خان ٽالپر, مشھور سياسي شخصيت ۽ اڳوڻون وزير دفاع لنڊن ۾ وفاٿ ڪري ويو.
***[[13 آڪٽوبر]]** – ڪشور ڪمار، هندوستاني ڪلاڪار

زمرو:1987ع
زمرو:سال
ڳوٺ ڇر

**ڇر** دولتپور جو ھڪ ننڍو ڳوٺ آھي؛ جيڪو دولتپور شھر جي اولھه طرف موجود آھي. ھن ڳوٺ جا اڪثر ماڻھو پوکي راھي سان لڳاپيل آھن. ھن ڳوٺ ۾ مختلف ذاتيون رھن ٿيون؛ جن ۾ سيد، انڙ، ملاح، اوٺا، ماڇي ۽ ڀٽي اچي وڃن ٿا.

ھتي ڇوڪرن ۽ ڇوڪرين لاء الڳ اسڪول قائم ڪيل آھن، جتي مفت تعليم حاصل ڪئي وڃي ٿي. ھن ڳوٺ ۾ مختلف نوجوان تعليم جي واڌاري لاء ڪوششون ڪري رھيا آھن.‍

ھن ڳوٺ ۾ بزرگن جون مزارون آھن جن ۾؛
* زڪريا فقير (جنھن کي مقامي ماڻھو ٻاگھلو پير سڏيندا آھن)
* ناگي شاھ جنھن جي مزار ھن ڳوٺ م بند جي ٻئي پاسي موجود آھي.
* ٿوٻي پير (جيڪو ڳوٺ جي ڏکڻ طرف واقع آھي) شامل آهن.  (ھنن بزرگن تي تحقيق جي ضرورت آھي)
زمرو:سنڌ جا ڳوٺ
انڊين سول سروس

**انڊين سول سروس**:جنھن جو سرڪاري نالو **امپيريل سول سروس**ھيو:مختصر صورت ۾ ان کي  **آء. سي. ايس.**:ICS:چئبو ھو. ھندوستان ۾ ايسٽ انڊيا ڪمپني جي حڪومت ۽ پوء برٽش انڊيا حڪومت ۾ آفيسرن جي ڀرتي ڪرڻ لاء ھڪ سڀ کان وڏو ادارو ھيو جيڪو 1858 ۾ برٽش پارليامينٽ جي پاس ٿيل قانون گورنمينٽ آف انڊيا ايڪٽ 1858 تحت  قائم ڪيو ويو ۽ 1947 ۾ پاڪستان ۽ ھندستان جي قيام وقت ختم ٿي ويو.برطانيہ ننڍي کنڊ تي ھن اداري جي آفيسرن ذريعي اٽڪل ٽيھ ڪروڙ ماڻھن تي حڪمراني ڪئي  ھن اداري جو سربراھ برٽش حڪومت جو انڊہا لاءِ رياست جو سيڪريٽري ھوندو ھو جيڪو برٽش ڪابينه جو پڻ ميمبر ھيو. ھن اداري جي چونڊيل لاڳيتو پھرين ھڪ ھزار آفيسرن جو تعلق يونائيٽيڊ ڪنگڊم سان ھيو. آھي برطانوي شھري ھيا ء اتان جي تعليمي ادارن مان پڙھيل ھئا.1905 ۾ پنج سيڪڙو بينگال کي نمائندگي ملي. 1947 ۾ ھن اداري جي چونڊيل آفيسرن ۾ 322 ھندستاني ۽ 688 انگريز شامل ھئا  1930 تائين ھندوستان جي ماڻهن جو تعداد تمام گھٽ ھيو ۽ سو بہ اھي ننڍن عھدن تي فائز ھيا. 1947 ۾ ھي ادارو ختم ٿي ويو ۽ ان جاءِ تي ٻہ ادارا ٺھيا جن مان ھڪ انديا ۾ : انڊين سول سروس ، ۽ ھڪ پاڪستان ۾ سينٽرل سپيرير سروس آف پاڪستان.

## تاريخ
پاڪستان جو مشھور آء سي ايس بيوروڪريٽ قدرت الله شهاب پنھجي آتم ڪٿا * شھاب نامه*  ۾ لکي ٿو تہ:آء سي ايس ڦرلٽ۾ جنم ورتو ، لڙائين ۾ جوان ٿي، سلطنت آرائي ۾ عروج تي پھتي ۽ ننڍي کنڊ جي آزاديءَ سان ان جو خاتمو ٿيو. آء سي ايس جي قيام کان اڳ ايسٽ انڊيا ڪمپني جي افسرشاھي تي تبصرو ڪندي قدرت الله شهاب لکي ٿو تہ :جڏھن ايسٽ انڊيا ڪمپني ھندوستان ۾ تجارت جي آڙ ۾ سياسي ڄار وڇايو تہ انگلينڊ مان ملازمن جو وڏو تعداد ھتي اندو جن جي ماھوار پگھار پنج پائونڊ ھوندي ھئي ۽ آھي ملازم گھڻي ڀاڱي ڪمپني جي ڊائريڪٽرن جا رشتيدار ۽ دوست ھوندا ھئا جن کي ڪمپني لاءِ واپار ڪرڻ سان گڏوگڏ پنھنجي ذاتي واپار ڪرڻ جي بہ اجازت ھئي . انھن جو اھڙي طرح مقامي ھندو بنين سان تعلق جڙي ويو. اھي مقامي راجائن ، واپارين، زميندارن کان زروي نذرانا وصول ڪندا ھئا.چند سالن ۾ ھتان لکين روپيا ميڙي انگلينڊ وڃي ملڪيتون خريد ڪري اتان جا نواب ٿي ويندا ھئا. انھن جي ترقي ڏسي انگلينڊ جي ماڻهن جو ڪمپني جي ملازمت حاصل ڪرڻ ڏانھن رجحان وڌيو جنھن جو فائدو وٺندي ڪمپني جي ڊائريڪٽرن نوڪريون وڪڻڻ شروع ڪيون ۽ ھڪ نوڪري  ھڪ ھزار کان ٽي ھزار پائونڊن ۾ وڪرو ٿيڻ لڳي.نوڪري پئسن تي ملي ھجي يا سفارش تي ٻنھي صورتن ۾ ڪمپني جي ملازم جي ڪوشش اھا ھوندي ھئي تہ ٿوري عرصي ۾ گھڻي کان گھڻو ڪمائي واپس وڃي عيش جي زندگي گذارين. اھڙين حالتن  ۾ آء سي ايس جو بنياد پيو. قدرت الله شهاب مطابق آء سي ايس جو پھريون امتحان 1855 ۾ لنڊن ۾ ورتو ويو. 1864 ۾ پھريون ھندوستاني آفيسر آء سي ايس ۾ پاس ٿيو. 1871 ۾ ھندوستاني ماڻھن جو تعداد چار ٿي ويو جيڪي سڀ ھندو ھيا. ايندڙ 50 سالن ۾ 1821 تائين جيڪي ھندوستاني آء سي ايس پاس ڪري نڪتا انھن ۾ تقريبن سڀ ھندو ھيا.جنھن جو مکيہ سبب اھو ھو تہ 1880 ء 1881 ۾ ھاء اسڪولن ۾ ھندو شاگردن جو تعداد 36686 ھیو جڏھن تہ مسلمان شاگرد صرف363 ھيو. ساڳي سال ھندوستان ۾ 3155 ھندو گريجوئيٽ ھيا ۽ مسلمان صرف 75 ھيا .1821  کان پوءِ مسلمانن جو تعداد وڌڻ شروع ٿيو جيڪو سر سيد جي تحريڪ جو نتيجو ھو.

## حوالا

زمرو:تاريخ پاڪستان
ڌُنڌلو هيٺالو

ارڙهين يا اُڻويهين صدي عيسويءَ ۾ ، آمريڪي گاديءَ جي شهر واشنگٽن ڊي سي جي هڪ علائقي جو نالو ڌُنڌلو هيٺالو فاگي باٽم (Foggy Bottom) رکيو ويو. اِهو علائقو واشنگٽن شهر جي مشهور ’پوٽومڪ‘ نديءَ جي ڀرسان آهي، جتي ڪوهيڙو (Fog) تمام گهڻو ٿيندوآهي. واشنگٽن ڊي سي ۽ آمريڪا جي جڳ مشهور تعليمي اداري جارج واشنگٽن يونيورسٽيءَ سميت، آمريڪا جا تمام اهم ۽ وڏا ادارا، انهيءَ علائقي جي ڀرپاسي موجود آهن، سو ان حصي جي سياسي اهميت کي ڏسندي، آمريڪي ميڊيا جا ماڻهو مُلڪ جي پرڏيهي وزارت يعني اسٽيٽ ڊپارٽمينٽ جي ان علائقي ۾ موجودگيءَ کي نظر ۾ رکندي، ان کي Foggy Bottom جي خطاب سان به سڏيندا آهن. انهيءَ جو ٻيو سبب اهو به آهي ته آمريڪي پرڏيهي معاملن بابت فيصلا Foggy Bottom جي علائقي يا ان جي ڀرپاسي آفيسن منجھ ڪيل گڏجاڻين ۾ ٿيڻ ڪري ميڊيائي حلقن کي اتان کان گرما گرم ۽ اهم خبرون ملنديون رهنديون آهن. ڌُنڌ ۽ اوجهڙ هُئڻ، باوجود علائقي جي سياسي اهميت ۽ ٿيندڙ فيصلن جي پيچيدگيءَ کي، انهيءَ اصطلاح ذريعي تخليقي ۽ تجريدي انداز ۾ پيش ڪيو ويو آهي.

## حوالا

زمرو:سياست
زمرو:پرڏيهي لاڳاپا
زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا
زمرو:ڏيهان ڏيهي لاڳاپا
زمرو:تاريخ
15 جُولاءِ

**15 جُولاءِ** ()، عيسوي سال جو 196 هون (ليپ سال 197 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 169 ڏينهن (ليپ سال 170 ڏينهن) باقي آهن.
## واقعا
* **[[1957ع]]** — مغربي پاڪستان مان  3 مهينا 25 ڏينهن تائين رهندڙ صدارتي نظام ختم ڪيو ويو.
* **[[1962ع]]** — الجيريا عرب ليگ جو رُڪن ٿيو.
* **[[1974ع]]** — قبرص ۾ فوجي بغاوت ٿي، صدر ميڪاريوس کي جلاوطن ڪيو ويو.
* **[[1976ع]]** — وزيراعظم پاڪستان ذوالفقار علي ڀٽو ڦٽين ۽ ڪمند جي ڪارخانن کي نيشنلائيز ڪرڻ جو فيصلو ڪيو.
* **[[1979ع]]** — هندوستان جي وزيراعظم مُرارجي ڊيسائي استعفي ڏئي ڇڏي.
* **[[1995ع]]** — بوسينيا ۾ مسلمانن جو قتل عام ٿيو، 8 هزار کان وڌيڪ قتل ڪيا ويا ۽ 40 هزار مسلمانن کي جبري طور ملڪ بدر ڪيو ويو.
* **[[1996ع]]** — شهزادي چارلس ۽ شهزادي ڊائينا جي وچ ۾ طلاق ٿي.
* **[[2002ع]]** — پاڪستان جي دهشتگردي ٽوڙ واري عدالت ڊينئل پرل جي قاتل احمد عمر سعيد شيخ کي موت جي سزا ٻڌائي.
* **[[2006ع]]** — سماجي رابطن جي ويبسائيٽ ٽوئيٽر جو بنياد پيو.
* **[[2018ع]]** — فٽبال ورلڊ ڪپ ڪروئيشيا کان فرانس کٽي ورتي.

## پيدائش
* **[[1914ع]]** — اختر حميد خان، پاڪستاني معشيت دان، ۽ سماجي ڪارڪن

## فوتگيون
* **[[1904ع]]** — انٽون چيخوف، روسي اسٽيج ڊراما نويس ۽ ڪھاڻيڪار
* **[[2015ع]]** — شيلا راماڻي، هندوستاني اداڪاره
* **[[2016ع]]** — قنديل بلوچ، پاڪستان ماڊل

## حوالا

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:جُولاءِ
گمبٽ

**گمبٽ**:**Gambat**; پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي خيرپور جو شھر جيڪو گمبٽ تعلقي جو صدر مقام آھي. اين 5 ھاء وي تي واقع ھي شھر سنڌ جي صحت جو ھڪ مرڪز آھي. ھتي گمبٽ انسٽيٽيوٽ آف ھيلٿ سائنسز واقع آهي جتي ڪيترن ئي قسمن جي مرضن جا علاج  ڪيا وڃن ٿا. ان اداري ۾ جگر جي پيوندڪاري پڻ ڪئي وڃي ٿي.

## حوالا

زمرو:خيرپور ۾ گُنجان آباديون
عالمي ڳوٺ

**عالمي ڳوٺ** (Global Village) جي اصطلاح پهرين ڀيرا نامياري محقق، مارشل مِڪ لوُهان (Marshall Mcluhan) پنهنجي اهم ڪتاب، "دي گٽنبرگ گليڪسي" ( The Making of Typographic Man: The Gutenburg Galaxy؛ 1962ع) ۾ آندو. سندس چوڻ آهي ته برقي رابطن ۾ ڪمپيوٽر جي ايجاد ۽ اطلاعات سرشتن ذريعي، دنيا جو هر پاسو ۽ ڪنڊ هڪ ٻئي سان ڳنڍجي وئي آهي ۽ ڄاڻ جي ورڇ هڪ ئي وقت دنيا جي ڪنڊ ڪڙڇ ۾ پهچي ٿي، ان ڪري انساني سماج جا، سياسي، سماجي ۽ معاشي معاملا به هر ماڻهوءَ جي در تائين ۽ ان حوالي سان انسانن جي ذميواريءَ جو درجو به مٿانهين سطح تي پهچي چڪو آهي.

اڄڪلھ هي اصطلاح گهڻي قدر انٽرنيٽ ۽ ويب رابطن جي حوالي سان اچي ٿو، ڇاڪاڻ جو انٽرنيٽ تي طبعي وڇوٽيون غير اهم بڻجي چڪيون آهن ۽ انسان برقي رابطن ذريعي ذهني ۽ سماجي طور هڪ ٻئي جي ايترو ته ويجهو اچي ويو آهي، جو اهو نه رڳو پنهنجي پسند جا ماڻهو ۽ حلقا دنيا جي ڪنهن به ڏس ۾ ڳولي ڪڍي ٿو، پر انهن حلقن جي وچ ۾ سياسي، سماجي، معاشي ۽ ٻين سوين معاملن بابت، خيالن جي مڪمل ڏي وٺ ۽ اڳڀرائي پڻ ٿيڻ جوڳي ٿي چڪي آهي. اهڙي طرح ويب ٽيڪنالاجيءَ ذريعي "عالمي سماج" جي جوڙجڪ پڻ عمل ۾ اچي چڪي آهي. هاڻي ماڻهو تيز ترين رابطن ذريعي، ڪيترائي اطلاع فورن پکيڙي سگهن ٿا ۽ انهن تي ردعمل ظاهر ڪري، حڪمت عملي جوڙي سگهن ٿا. مڪ لوهن جو چوڻ آهي ته انهن ويجهڙائين، اسان کي روايتي قومي ترجيحن کان مٿانهون ڪندي، هڪ ٻئي جي معاملن ۾ دلچسپي وٺڻ ۽ عالمي ذميواريون سمجهڻ جو احساس ڏياريو آهي. خاص طور ويب سائيٽن جي وڏي انگ ۾ ٺهڻ کان پوءِ، انسانن وچ ۾ ”تفصيلن جي مٽا سٽا“ به اک ڇنڀ ۾ ٿيڻ جوڳي ٿي وئي آهي. نئين دور جي انهن حقيقتن ۾ نئين سماجياتي تاڃي پيٽي ۽ ڏيهان ڏيهي (بين الاقوامي) ثقافت جوڙڻ لاءِ، هڪ شاندار اڳڀرائي ڪئي آهي. انهيءَ جي نتيجي ۾ دنيا جي سياسي معاملن کان وٺي رهڻي ڪهڻيءَ تائين، ڌرتيءَ جي گولي تي موجود انسانن وچ ۾ گڏيل ڀائي چاري جو تصور ڏينهو ڏينهن سگهارو ٿي رهيو آهي. تازو عرب دنيا ۾ اٿندڙ عوامي احتجاج، رڳو انهن ملڪن کي نه پر دنيا جي مڙني انسانن کي نه رڳو سوچڻ تي پر ائين ڏس ۾ ٿيڻ جوڳي عملي ڪردار ادا ڪرڻ لاءِ به اُتساهي رهيو آهي. ساڳي طرح گهڻ قومي ڪارپوريشنن ۽ ٻين ڏيهان ڏيهي ادارن کائڻ پيئڻ، اوڍڻ، اٿڻ، ويهڻ ۽ سوچڻ جي حوالي سان، دنيا جي مڙني قومن کي هڪ رخ ۾ اڳڀرائي ڪرڻ تي مجبور ڪري ڇڏيو آهي ۽ روزگار کان وٺي شادين مرادين تائين، هر معاملي ۾ دنيا جا در سڀني لاءِ کلي چڪا آهن. "عالمي ڳوٺ" جي تشڪيل ۾ جتي انسان ذات لاءِ تمام گهڻيون سولائيون پيدا ٿيون آهن، اتي مقامي ثقافتن، ٻولين ۽ روين کي هاڃان پڻ پهچي رهيا آهن.

## حوالا

زمرو:سياست
زمرو:عالمي لاڳاپا
زمرو:سياسي سائنس
زمرو:ڏيهان ڏيهي لاڳاپا
زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا
زمرو:عالمي تھذيب
زمرو:ڳوٺ
زمرو:دنيا
زمرو:انسان
زمرو:تصور
زمرو:عالمگيريت
زمرو:عالمي برادري
زمرو:خيالي وجود

زمرو:گلوبلائيزيشن 
زمرو:عالمي تهذيب 
زمرو:مارشل ميڪ لوهان 
زمرو:ميڊيا اسٽڊيز 
زمرو:پوسٽ ماڊرنزم 
زمرو:ورچوئل ڪميونٽيز 
زمرو:ڪميونٽي بلڊنگ 
زمرو:ڪلچرل اپروائيزيشن 
زمرو:1960 جو ڏهاڪو نيوولوجيزم
1996ع

__NOTOC__

## واقعا
* **[[15 جُولاءِ]]** – شهزادي چارلس ۽ شهزادي ڊائينا جي وچ ۾ طلاق ٿي.
* **[[20 سيپٽمبر]]** – مرتضي ڀٽو کي ڪراچي ۾ قتل ڪيو ويو.
* **[[27 سيپٽمبر]]** – ڪابل جي لڙائي ۾ طالبان جي سوڀ کان پوءِ اسلامي امارات افغانستان جو بنياد پيو.
* **[[30 آڪٽوبر]]** – چار فوجي آفيسرن جنرل ظهير الاسلام، برگيڊيئر مستنشر، ڪرنل محمد آزاد مهانس ۽ ڪرنل عنايت الله کي حڪومت جو تختو اونڌو ڪرڻ جي سازش ۾ سخت سزائون ٻڌايو ويون.

## وفات
* **[[30 آڪٽوبر]]** – قربان جيلاني، اداڪار

## حوالا

1996ع
زمرو:سال
زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال
1995ع

__NOTOC__

## واقعا
* **[[15 جُولاءِ]]** – بوسينيا ۾ مسلمانن جو قتل عام ٿيو، 8 هزار کان وڌيڪ ماڻهو قتل ڪيا ويا.
* **[[11 آگسٽ]]** – سرب فوجين بوسنيا ۽ هرزيگونيا ۾ اٺ هزار کان وڌيڪ شهرين کي قتل ڪري ڇڏيو.
* **[[17 آگسٽ]]** – پاڪستان اسٽاڪ ايڪسچينج پهرين دفعا 1000 پوائنٽس جو حد عبور ڪيو.
* **[[31 آگسٽ]]** – اوڀر پنجاب جي وزير اعلي بنيت سنگ کي قتل ڪيو ويو.
* **[[16 آڪٽوبر]]** – آمريڪا ۾ ملين مارچ ڪيو ويو، جنهن ۾ 4 لک کان وڌيڪ ماڻهن شرڪت ڪئي.

## پيدائش

## وفات
* **[[25 اپريل]]** — جي ايم سيد، جديد سنڌي قومپرستي جو باني
## حوالا

زمرو:1995ع
16 جُولاءِ

**16 جُولاءِ** ()، عيسوي سال جو 197 هون (ليپ سال 198 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 168 ڏينهن (ليپ سال 169 ڏينهن) باقي آهن.
## واقعا
***[[622ع]]** —  محمد مڪي کان مديني حجرت ڪئي، انهي تاريخ کان هجري سال جو آغاز ٿيو.
***[[1790ع]]** — واشنگٽن ڊي سي کي آمريڪا جي گڏيل رياستن جو گادي وارو شھر بڻايو ويو.
***[[1901ع]]** —  هڪ نوٽيفڪشن ذريعي ٻڌايو ويو تہ 1 آگسٽ کان لاڙڪاڻي کي ضلعي جي حيثيت ڏني ويندي.
***[[1934ع]]** — سنڌ ۾ واپارين جو ڏينهن ملهايو ويو، ان ڏينهن جو ملهائڻ مقصد سنڌ ۾ واپار کي هٿي ڏيڻ هو.
* **[[1945ع]]** — آمريڪا پهرين ائٽم بم جو تجربو ڪيو.
***[[1947ع]]** — هائوس آف لارڊس هندوستان جي آزادي واري بل جي منظوري ڏني.
***[[1951ع]]** — لياقت علي خان ڪراچي ۾ ريڊيو پاڪستان جي نئين برادڪاسٽنگ گھر جو افتتاح ڪيو.
***[[1962ع]]** — مسلم ليگ ۽ جماعت اسلامي تان پابندي ختم ڪري سياسي هلچل جي اجازت ڏني وئي.
***[[1967ع]]** — گل ياسمين  (چنبيلي) کي پاڪستان جو قومي گل قرار ڏنو ويو.
***[[1969ع]]** — نيل آرمسٽرانگ اپالو يارهن خلائي جهاز جي ذريعي چنڊ طرف روانو ٿيو.
***[[1969ع]]** — مخدوم طالب الموليٰ پاڪستان پيپلز پارٽي ۾ شموليت اختيار ڪئي.
***[[1979ع]]** — عراقي صدر جنرل احمد حسن البڪر استعفي ڏني ۽ صدام حسين اقتدار تي آيو. 
***[[2001ع]]** — چين ۽ روس پاران خوشگوار پاڙيسري ۽ دوستي جي مهادي تي دستختون ڪيون ويون.

## پيدائش
***[[1939ع]]** — آيت الله خامنائي، ايران جو سپريم ليڊر
***[[1968ع]]** — ليري سينگر، وڪيپيڊيا جي بانين مان ھڪ باني
***[[1983ع]]** — ڪترينہ ڪيف، ھندوستاني اداڪارہ
## فوتگيون
## حوالا

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:جُولاءِ
سوڀوديرو

**سوڀوديرو**:**Sobho Dero**: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي خيرپور جو هڪ شهر آهي جيڪو تعلقي سوڀوديرو .ھن شھر جو جاگرافيائي مقام  
27°18'0N 68°24'0E گڏوگڏ 46 ميٽرن يا 154 فٽن  جي  الٽيٽيوڊ تي واقع آهي   ھي شھر تعلقي جو صدر مقام آهي ۽ راڻي پور شھر لڳ 13 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي واقع آهي

## حوالا

زمرو:خيرپور ۾ گُنجان آباديون
عالمي پهچ

انٽرنيٽ ۽ رابطن جي ٻين جديد سرشتن ذريعي، جڏهن ڪابه ڪمپني يا ادارو پنهنجن گراهڪن سان سڄي دنيا ۾ رابطو ڪرڻ ۽ وٽن نت نئين ڄاڻ پهچائڻ جي صلاحيت حاصل ڪري وٺي ٿو ته ان صورتحال کي عالمي پهچ يا ”گلوبل ريچ“ (Global Reach) ذريعي بيان ڪيو وڃي ٿو. انٽرنيٽ جي نت نون سرشتن ذريعي نون ماڻهن کي سندن گراهڪن ۾ تبديل ڪري پنهنجي شين لاءِ ڄاڻ ڏيڻ سان گڏوگڏ وکرن ۽ قيمتن جي ڏيتي ليتي به ڪاميابيءَ سان ڪري سگهي ٿو. ان عمل سان ڊگهن فاصلن ۾ وقت جي سيڙپ، فون جي ذريعي رابطن ۽ پوسٽ جي جهنجهٽن کان آجو ٿيندي، گراهڪ سنئون سڌو پنهنجي پسند جي خريداري ڪري سگهندو آهي. اهڙو ڪوبه ادارو جيڪو عالمي پهچ ذريعي پنهنجو سرشتو وڌائڻ گهري ٿو، تنهن لاءِ ضروري آهي ته اهو منڊيءَ ۾ خريداريءَ جي قاعدن، اضافي رابطا ئي ڄاڻ، مناسب اگهن ۽ وکر بابت گهربل تفصيل دلچسپي رکندڙ گراهڪ کي فراهم ڪري. ۽ ٿيڻ جوڳو هجي ته جوڙيل ويب سائيٽ به مختلف زبانن ۾ تيار ڪرايل هجي ۽ اها کولڻ ۾ سولي هجڻ سان گڏ گراهڪ لاءِ موھ جو ڪارڻ هجي. ڏيهان ڏيهي (بين الاقوامي) سطح تي مختلف شعبن ۾ به هي اصطلاح استعمال ٿيندو آهي، جن مان سفارتڪاري، معيشيت ۽ سماجي حلقا گھڻي اهميت رکن ٿا.

## حوالا

زمرو:سياست
زمرو:ڪامرس
2001ع

__NOTOC__

## واقعا
***[[15 جنوري]]** – وڪيپيڊيا، جو اجراع ٿيو.
***[[20 جُونِ]]** – چيف ايگزيڪيوٽو جنرل پرويز مشرف اسيمبليون ٽوڙي صدر رفيق تارڙ (تصوير) کي برطرف ڪري ڇڏيو.
***[[16 جُولاءِ]]** –  چين ۽ روس پاران خوشگوار پاڙيسري ۽ دوستي جي مهادي تي دستختون ڪيون ويون.
***[[23 جُولاءِ]]** –  ميگاوتي سوئيڪارنو پتري انڊونيشيا جي پنجين صدر ٿي.
***[[9 سيپٽمبر]]** – افغانستان جي اترين اتحاد جي اڳواڻ احمد شاهه مسعود  کي افغانستان ۾ القائده قتل ڪري ڇڏيو.
***[[11 سيپٽمبر]]** – آمريڪي شهر نيويارڪ ۾ ورلڊ ٽريڊ سينٽر جي عمارت، واشنگٽن ڊي سي ۾ پينٽاگان جي عمات سان جهاز ٽڪرايا ويا.
***[[20 سيپٽمبر]]** – آمريڪي صدر جارج ڊبليو بش، آمريڪي ڪانگريس ۽ عوام سان خطاب دوران ”دهشتگردي خلاف جنگ” جو اعلان ڪيو.
***[[28 آڪٽوبر]]** – بهاولپور چرچ تي حملي جي نتيجي ۾ 18 ماڻهو اجل جو شڪار ٿيا.

## پيدائش
خالد ٿري 10/03/2001 ۾ سنڌ جي ضلعي ۽ تعلقي عمرڪوٽ جي يونين ڪائونسل کوکراپار جي ھڪ ننڍي ڳوٺ لپلو ۾ پيدا ٿيو

## فوتگيون
* **[[10 جنوري]]** ــ جلال چانڊيو  سنڌي لوڪ فنڪار

زمرو:سال
زمرو:2001ع
17 جُولاءِ

**17 جُولاءِ** ()، عيسوي سال جو 198 هون (ليپ سال 199 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 167 ڏينهن (ليپ سال 168 ڏينهن) باقي آهن.

## واقعا
***[[1821ع]]** — اسپين فلوريڊا کي آمريڪا جي حوالي ڪري ڇڏيو.
***[[1920ع]]** — افغانستان جي بادشاه ماڻهن کي اپيل ڪئي ته سنڌ مان حجرت ڪري ايندڙن جي آجيان ڪئي وڃي. انگريزن جي غير اسلامي پاليسين سبب سنڌي حجرت تي مجبور ٿيا آهن.
***[[1948ع]]** — قلات رياست جي انتظاميا 1930ع ۾ ٺهيل نيشنل پارٽي کي غير قانوني قرار ڏئي ڇڏيو.
***[[1951ع]]** — لبناني وزير اعظم رياض بن صالح کي گولي هڻي هلاڪ ڪيو ويو.
***[[1955ع]]** — خان غفار خان ون يونٽ خلاف پشاور کان تحريڪ جو آغاز ڪيو.
***[[1973ع]]** — افغانستان جي جنرل سردار دائود خان، ظاهر شاهه جي حڪومت جو خاتمو آندو.
***[[1976ع]]** — اوڀر تيمور مٿان انڊونيشيا حملو ڪيو ۽ ان کي پنھنجو 27ھون صوبو قرار ڏنو.
***[[1976ع]]** —  نيوزيلنڊ کي اوليمپڪ راندين ۾ شامل ڪرڻ سبب 25 آفريڪي ملڪن اوليمپڪ راندين جي بائيڪاٽ ڪيو، ڇو تہ نيوزيلنڊ ڏکڻ آفريڪا ۾ نسلي متڀيد واريراڄ دوران اتي راندين ۾ شرڪت ڪئي. .
***[[1990ع]]** — پي ٽي وي نئين چئنل پي ٽي وي 2 جو آغاز ڪيو.
***[[2000ع]]** — بشار الاسد والد جي وفات کان پوءِ شام جو 16 هون حڪمران ٿيو.
***[[2005ع]]** — پاڪستان جي سڪيورٽي فورسز اتر وزيرستان ۾ 70 غيرملڪي دهشتگرد ماري ڇڏيا.
***[[2005ع]]** — ملائيشيا جي جهاز ايم ايڇ 17 کي يوڪرين ۾ مزائيل هڻي ڪيرايو ويو. جنهن ۾ سوار 298 ماڻهو اجل جو شڪار ٿي ويا.

## پيدائش
***[[1487ع]]** — شاهه اسماعيل، ايراني بادشاھ

## فوتگيون
***[[1940ع]]** —  هاسارام پمناڻي، سياسي ڪارڪن، اديب
***[[2024ع]]** — سوڍل فقير، صوفي راڳي

## حوالا

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:جُولاءِ
2000ع

__NOTOC__

## واقعا
* **[[17 جُولاءِ]]** – بشار الاسد والد جي وفات کان پوءِ شام جو 16 هون حڪمران ٿيو.
* **[[25 آڪٽوبر]]** – نيب بينظير ڀٽو، ۽ آصف علي زرداري جا 1.5 ارب ڊالرن جا اثاثا ظاهر ڪيا.
* **[[27 آڪٽوبر]]** – احتسابي عدالت بينظير ڀٽو خلاف ضمانت نه ٿيڻ جوڳا وارنٽ جاري ڪيا.

## فوتگيون
* 4 جُولاءِ – علڻ فقير، سنڌي لوڪ گلوڪار
* **[[24 آڪٽوبر]]** – زخمي چانڊيو، شاعر

2000ع
زمرو:سال
زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال
1993ع

__NOTOC__

## واقعا
***[[18 جُولاءِ]]** – پاڪستان جي آرمي چيف عبدالوحيد ڪاڪڙ جي دٻاءُ سبب ميان محمد نواز شريف ۽ غلام اسحاق خان پنهنجي عهدن تان استيفي ڏئي ڇڏي.
***[[18 جُولاءِ]]** – معين الدين قريشي پاڪستان جو نگران وزيراعظم مقرر ٿيو.
***[[5 آگسٽ]]** – مرتضي ڀٽو شام مان درخواست موڪلي پنهنجي پارٽي لاءِ چونڊ نشان الاٽ ڪرڻ جي اپيل ڪئي.
***[[21 آگسٽ]]** – ناسا جو خلائي جهاز مارس آبزرور سان رابطو ڪٽجي ويو.
***[[24 سيپٽمبر]]** – ڪمبوڊيا ۾ بادشاهت کي ٻيهر بحال ڪيو ويو، نورودم سيهانو بادشاهه مقرر ٿيو.
***[[19 آڪٽوبر]]** – بينظير ڀٽو 121 ووٽ کڻي قومي اسيمبلي ۾ قائد ايوان چونڊجي وئي، جڏهن نواز شريف 72 ووٽ کنيا.
***[[1 نومبر]]** – ماسٽرچٽ معاهدو عمل ۾ آيو، جنهن تحت يورپي اتحاد وجود ۾ آيو.

## پيدائش

## فوتگيون

زمرو:1993ع
زمرو:سال
ڳوٺ چنجاڻي

**ڳوٺ چنجاڻي** (Village Chinjani) جوهي تعلقي، دادو ضلعي، سنڌ جو تاريخي ڳوٺ آهي جيڪو جوهي شهر کان اٽڪل 4 ڪلوميٽرن جي مفاصلي تي جوهي-ڀان سيدآباد روڊ تي واقع آهي.

## تاريخ
چنجاڻي ڳوٺ نهايت قديم آهي. چنجاڻي سنڌ جي قبيلي ڪاٽن جو پاڙو به آهي پر هيءُ ڳوٺ کوسا قبيلي جي هڪ پاڙي جو ٻڌل آهي.ديھ جوهي جي 1876ع واري نقشي ۾ به هيءُ ڳوٺ موجود آهي. هن ڳوٺ ۾ پرائيمري تعليم لاءِ گرلس ۽ بوائيز اسڪول آهن. هن ڳوٺ جي آبادي اٽڪل هڪ هزار گهرن تي مشتمل آهي.

## حوالا

زمرو:سنڌ جا ڳوٺ
زمرو:ضلعي دادو جا ڳوٺ
1990ع

__NOTOC__

## واقعا
***[[4 جنوري]]** – سکر ريل حادثي ۾ 307 مسافر اجل جو شڪار ٿيا ۽ 700 کان وڌيڪ زخمي ٿي پيا.
* **[[12 جُولاءِ]]** – بورس يلسن سوويت ڪميونسٽ پارٽي تان استعفي ڏئي ڇڏي
***[[17 جُولاءِ]]** – پي ٽي وي نئين چئنل پي ٽي وي 2 جو آغاز ڪيو.
***[[25 جُولاءِ]]** – موهن جو دڙو هوائي اڏي کي عالمي هوائي رستن سان ڳنڍيو ويو، ۽ باضابطه اڏامون شروع ٿيون.
***[[2 آگسٽ]]** – عراق ڪويت تي حملو ڪيو، جنهن سبب خليجي جنگ شروع ٿي.
***[[6 آگسٽ]]** – صدر پاڪستان غلام اسحاق خان، بينظير ڀٽو جي حڪومت کي برطرف ڪري ڇڏيو. غلام مصطفي جتوئي نگران وزيراعظم مقرر ٿيو.
***[[12 آگسٽ]]** –  بورس يلسن سوويت ڪميونسٽ پارٽي تان استيعفا ڏئي ڇڏي.
***[[10 آڪٽوبر]]** – آصف علي زرداري کي غلام حسين انڙ ڪيس ۾ گرفتار ڪيو ويو.
***[[22 آڪٽوبر]]** – الذوالفقار تنظيم جا 68 ڪارڪن دهشتگردي جي الزام هيٺ گرفتار ڪيا ويا.
***[[23 آڪٽوبر]]** – ڄام صادق علي پاران پاڪستان پيپلز پارٽي ۾ فارورڊ بلاڪ قائم ڪيو ويو.

## پيدائش

## فوتگيون

زمرو:1990ع
زمرو:سال
18 جُولاءِ

**18 جُولاءِ** ()، عيسوي سال جو 199 هون (ليپ سال 200 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 166 ڏينهن (ليپ سال 167 ڏينهن) باقي آهن.

## واقعا
* **[[64ع]]** – روم مها باهہ لڳڻ سبب سڙي رخ ٿي ويو.
* **[[1925ع]]** – ايڊولف هٽلر آتم ڪٿائي منشور جو ڪتاب مائن ڪيمف (*منھنجي جدوجهد*)، شايع ڪيو.
***[[1947ع]]** — پهرين خاص ريل هندوستان مان مهاجر کڻي ڪراچي پهتي.
***[[1955ع]]** — برايوني ڪانفرنس يوگو سلاويا جي ٻيٽ برايوني ۾ منعقد ٿيو.
***[[1960ع]]** — پهرين دفعي آمريڪي فوجون ڪانگو ۾ داخل ٿيون.
***[[1963ع]]** — شام ۾ فوجي حڪومت جو خاتمو ٿيو.
***[[1977ع]]** — ويٽنام گڏيل قومن جو رُڪن ٿيو.
***[[1980ع]]** — هندوستان پهريون مواصلاتي سيارو روهني اول خلا ۾ روانو ڪيو.
***[[1993ع]]** — پاڪستان جي آرمي چيف عبدالوحيد ڪاڪڙ جي دٻاءُ سبب ميان محمد نواز شريف ۽ غلام اسحاق خان پنهنجي عهدن تان استيفي ڏئي ڇڏي.
***[[1993ع]]** — معين الدين قريشي پاڪستان جو نگران وزيراعظم مقرر ٿيو.

## پيدائش
***[[1918ع]]** — نيلسن منڊيلا، ڏکڻ آفريڪا جو وڪيل ۽ سياستدان، امن جو نوبل انعام کٽيندڙ 
***[[1967ع]]** — ون ڊيزل، آمريڪي فلمي اداڪار ، پروڊيوسر، ھدايتڪار ۽ اسڪرين رائيٽر
***[[1982ع]]** — پريانڪا چوپڙا، ھندوستاني اداڪارہ
## فوتگيون
***[[715ع]]** — محمد بن قاسم، اموي فوجي جنرل 
***[[1974ع]]** — ساغر صديقي، اردو شاعر
***[[2012ع]]** — راجيش کنا، هندوستاني اداڪار

## عام موڪل ۽ تهورا
*نيلسن منڊيلا جو ڏينهن
*يوراگوائي، يوم دستور

## حوالا

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:جُولاءِ
19 جُولاءِ

**19 جُولاءِ** ، عيسوي سال جو 200 هون (ليپ سال 201 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 165 ڏينهن (ليپ سال 166 ڏينهن) باقي آهن.

## واقعا
***[[1269ع]]** — علاوالدين خلجي دهلي جي تخت تي ويٺو.
***[[1870ع]]** — فرانس، پروشيا سان جنگ جو اعلان ڪيو.
***[[1980ع]]** — روس ۾ ٿيندڙ گرمين وارين اوليمپڪ راندين جو ڪيترن ئي ملڪن بائيڪاٽ ڪيو، سبب افغانستان مٿان روس جو قبضو ڄاڻايو ويو.
***[[1920ع]]** — سنڌي مهاجرن جو قافلو افغانستان جي شهر جلال آباد پهتو. 47ع جي لڏپلاڻ کان پوءِ سنڌين جي لڏپلاڻ کي هندوستان جي تاريخ ۾ بدترين لڏپلاڻ تصور ڪيو وڃي ٿو.
***[[1958ع]]** — پاڪستان ۾ ٿيندڙ عام چونڊن کي هڪ سال لاءِ ملتوي ڪيو ويو.

## پيدائش
* 19 جولاء 1965ع - وڪيپئڊين، محمد امين ميمڻ جو جنم ڏينهن آهي.

## فوتگيون

## عام موڪل ۽ تهورا

## وڌيڪ ڏسو
* 18 جُولاءِ
* 20 جُولاءِ

## حوالا

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:جُولاءِ
20 جُولاءِ

**20 جُولاءِ** ، عيسوي سال جو 201 هون (ليپ سال 202 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 164 ڏينهن (ليپ سال 165 ڏينهن) باقي آهن.

## واقعا
***[[1940ع]]** — دنيا جي پهرين عورت وزيراعظم سريماوو بندرانائڪي سريلنڪا ۾ عهدو جو قسم کنيو.
***[[1944ع]]** — حڪومتي انگ اکرن مطابق ممئبي ۾ مليريا وگھي 3 مهينن ۾ 34 هزار ماڻهو اجل جو شڪار ٿيا.
***[[1947ع]]** — سرحد صوبي جي ماڻهن ريفرينڊم جي ذريعي پاڪستان سان الحاق جي حمايت ڪئي.
***[[1949ع]]** — اسرائيل ۽ شام 19 مهينن جي جنگ کان پوءِ جنگ ختم ڪرڻ جي مهادي تي صحيون ڪيون.
***[[1969ع]]** — پهريون دفعو ڪنهن ماڻهو چنڊ تي قدم رکيو، اهو اعزاز آمريڪي خلاباز نيل آرمسٽرانگ کي حاصل آهي.
***[[1974ع]]** — ترڪي ڏکڻ قبرص تي قبضو ڪيو.
***[[1976ع]]** — آمريڪي روبوٽ وائڪينگ مريخ تي لٿو.
***[[1982ع]]** — لنڊن جي هائيڊ پارڪ ۽ ريجنٽ پارڪ ۾ آئرش ريپبلڪن آرمي پاران ڪيل ڌماڪن ۾ 8 فوجي مري ويا.
***[[2007ع]]** — پاڪستان جي چيف جسٽس افتخار محمد چوڌري کي سپريم ڪورٽ آف پاڪستان بحالي ڪري ڇڏيو. ياد رهي ته 9 مارچ 2007ع تي هڪ صدارتي ريفرنس سان جسٽس افتخار کي ڪم ڪرڻ کان روڪيو ويو هو.

## پيدائش
## فوتگيون

## وڌيڪ ڏسو
* 21 جُولاءِ
* 22 جُولاءِ

## حوالا

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:جُولاءِ
1982ع

__NOTOC__

## واقعا
***[[20 جُولاءِ]]** – لنڊن جي هائيڊ پارڪ ۽ ريجنٽ پارڪ ۾ آئرش ريپبلڪن آرمي پاران ڪيل ڌماڪن ۾ 8 فوجي مري ويا.
***[[30 آگسٽ]]** – ياسر عرفات کي بيروت مان نيڪالي ڏني وئي.
***[[19 سيپٽمبر]]** – اسڪاٽ فالمن نشانين `` ۽ `` کي پهريون دفعو مزاج جي اظهار لاءِ استعمال ڪرڻ لاءِ پيش ڪيو.
## پيدائش
* **[[18 جُولاءِ]]** – پريانڪا چوپڙا، ھندوستاني اداڪارہ

## فوتگيون

زمرو:سال
زمرو:1982ع
ڀون سنڌي

سنڌي ٻولي جو ڪھاڻيڪار ۽ شاعر **ڀَوَن سنڌي**، جنھن جو پورو نالو ڀونداس پُٽ جئرامداس لوھاڻو ھو، 11 جنوري 1954ع ۾ سنڌ جي شھر ٽنڊي باگي ۾ ڄائو. پرائمري ۽ سيڪنڊري تعليم ٽنڊي باگي شھر مان حاصل ڪيائين ۽ 2014ع ۾ ائسوسيئيٽ پروفيسر طور گورنمينٽ ڪاليج ڪوٽڙي مان رٽائر ٿيو.

## تعليم
* انٽر سائنس مسلم ڪاليج حيدرآباد
* ايم.ايس.سي (ڪيميسٽري) سنڌ يونيورسٽي ڄامشورو
*  ايم.اي (اقتصاديات) سنڌ يونيورسٽي
*  ايل.ايل.بي، سنڌ لا ڪاليج حيدرآباد

## تصنيفون
ڀَوَن سنڌي دنيا جي مختلف ٻولين جي نامور ڪھاڻيڪارن جون 100 کان وڌيڪ ڪھاڻيون ترجمو ڪري چڪو آھي، جن ۾
* درد بڻيو دلرُبا (2015ع) نئون نياپو اڪيڊمي. (ھن ڪتاب کي سنڌي لئنگويج اٿارٽي پاران سال 2015 جو بھترين ترجمي جو ڪتاب قرار ڏنو ويو.)
* گوري گهاگهر ۽ گوندر (1985ع : پھريون ڇاپو نئون نياپو پبليڪيشن. 2015 : ٻيون ڇاپو نئون نياپو اڪيڊمي.) 
* محبت ماريا ماڻھو (2016ع) نئون نياپو اڪيڊمي
* ستارن پويان ڊوڙندڙ شخص (2015ع) نئون نياپو اڪيڊمي
* سُندري، سپنا ۽ صليب (شاعري جو مجموعو، 1986ع)
٭ درد بڻيو دلرُبا (2015ع) نئون نياپو اڪيڊمي
* برھم پترا (ناوليٽ جو گڏيل ترجمو)
شامل آھن.
ڀَوَن سنڌي مختلف اخبارن ۽ رسالن ۾ تنقيدي موضوع، طبعزاد ڪھاڻيون، مختلف شخصيتن تي خاڪا ۽ پرڏيھ جا سفرناما پڻ لکيا آھن.

## ملازمتون
ڀَوَنداس لوھاڻو 2014ع ۾ ائسوسيئيٽ پروفيسر طور گورنمينٽ ڪاليج ڪوٽڙي مان رٽائر ٿيو.

## خارجي ڳنڍڻا
* ڀَوَن سنڌيءَ جا آنلائن ڪتاب
## حوالا

زمرو:اديب
زمرو:سنڌي شخصيتون
21 جُولاءِ

**21 جُولاءِ** ،  عيسوي سال جو 202 هون (ليپ سال 203 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 163 ڏينهن (ليپ سال 164 ڏينهن) باقي آهن.

## واقعا
***[[1774ع]]** — سلطنت روس ۽ سلطنت عثمانيه جي وچ ۾ معاهدو ڪوچڪ ڪناري طئي ٿيو.
***[[1831ع]]** — بيلجيم، هالينڊ کان آزادي ورتي.
***[[1946ع]]** — سنڌ جي قانونساز اسيمبلي جي چونڊ نتيجن کي ظاهر ڪيو ويو. جي ايم سيد پنهنجي پارٽي جي سخت مخالفت ۽ مداخلت باوجود پنهنجي سيٽ کٽي ويو. مسلم ليگ 27 ڪانگريس 21 ۽ جي ايم سيد گروپ 4 سيٽون کٽيون.
***[[1950ع]]** — سورهيه بادشاهه جا ٻه پٽ پرڏيهه مان سنڌ واپس آيا. انهن کي انگريزن پاران جلاوطن ڪيو ويو هو.
***[[1957ع]]** — بلوچستان ۾ سون جون کاڻيون لڌيون ويون.
***[[1964ع]]** — ايران، پاڪستان ۽ ترڪي جي وچ ۾ ٽه طرفو معاھدو علائقائي تعاون براءِ ترقي طئي ٿيو.
***[[1970ع]]** — مصر ۾ يارنهن سالن جي ڪم بعد اسوان ڊيم جو تعمير مڪمل ٿيو. 
***[[1989ع]]** — سنڌ ۾ لساني فساد ٿيا. حيدرآباد ۾ 10 ۽ دادو ۾ هڪ ماڻهو مارجي ويو.

## وڌيڪ ڏسو
* 22 جُولاءِ
* 23 جُولاءِ

## حوالا

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:جُولاءِ
1970ع

__NOTOC__

## واقعا
***[[5 جُولاءِ]]** – آيئر ڪينيڊا جو جھاز اونٽاريو ۾ ڪري تباھ ٿي ويو، سمورا 109 مسافر اجل جو شڪار ٿيا.
***[[21 جُولاءِ]]** – مصر ۾ يارنهن سالن جي ڪم بعد اسوان ڊيم جو تعمير مڪمل ٿيو. 
***[[27 سيپٽمبر]]** – پاڪستان ۾ ڏهين جي امتحان پاس ڪرڻ کان پوءِ هر شاگرد لاءِ ساڪ فوجي تربيت لازمي قرار ڏني وئي.
***[[28 سيپٽمبر]]** – مصري صدر جمال عبدالناصر دل جي دوري سبب قاهره ۾ لااڏڻو ڪري ويو.

## پيدائش
***[[22 جُونِ]]** ــ حميره چنا، سنڌ جي ڳائڻي
***[[20 آڪٽوبر]]** ــ اختر حسين جدون، پاڪستاني سياستدان

## فوتگيون
***[[21 جُونِ]]** – سوئيڪارنو، انڊونيشيا جو پھريون صدر

زمرو:سال
زمرو:1970ع
1989ع

__NOTOC__

## واقعا
***[[21 جُولاءِ]]** – سنڌ ۾ لساني فساد ٿيا. حيدرآباد ۾ 10 ۽ دادو ۾ هڪ ماڻهو مارجي ويو.
***[[2 آگسٽ]]** – پاڪستان جي دولت مشترڪہ ۾ واپسي ٿي.
***[[9 آگسٽ]]** – مڪي  ۾ ٻن بم ڌماڪن جي نتيجي ۾ هڪ ماڻهو فوت ۽ 16 زخمي ٿي پيا.

## پيدائش

## فوتگيون
***[[23 جُونِ]]** – آيت اللہ خميني، ايراني سياستدان ۽ مذھبي اڳواڻ
***[[23 جُونِ]]** – اي. ايم. قريشي، ڪراچيءَ جو مسلم ليگي رهنما
***[[13 جُولاءِ]]** – احمد خان آصف مصراڻي، شاعر

زمرو:ويهين صدي
زمرو:سال
زمرو:1989ع
مائي جندو

thumb|مائي جندو
**مائي جندو**  (پيدائش: 1942) سنڌي عورت آهي، جنهن جا ٻه پٽ ۽ نياڻو پاڪستاني فوج جي هڪ دستي ٻين ست ڳوٺاڻن سميت 1992ع ۾ قتل ڪري ڇڏيا. هن واقعي کي **[[ٽنڊو بهاول]] واقعو** پڻ چيو وڃي ٿو. مائي جندو ناحق خون جي انصاف لاءِ جاکوڙيندي رهي. اختيارين جو ڌيان ڇڪائڻ لاءِ هن جي ٻن نياڻين حاڪمزادي ۽ زيب النسا پاڻ کي باهه ڏيئي ساڙي ڇڏيو.

## وڌيڪ ڏسو
*
## حوالا

زمرو:جيوت ماڻهو
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:حيدرآباد ضلعو، پاڪستان جا ماڻھو
زمرو:سنڌي ماڻھو
زمرو:1942ع جون پيدائشون
22 جُولاءِ

**22 جُولاءِ** ، عيسوي سال جو 203 هون (ليپ سال 204 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 162 ڏينهن (ليپ سال 163 ڏينهن) باقي آهن.

## واقعا
***[[1948ع]]** — ڪراچي جو سڄو علائقو وفاقي حڪومت جي ڪنٽرول ۾ ڏني وئي. قائد اعظم بيماري سبب زيارت هو ۽ اهڙو نوٽيفڪشن قائم مقام گورنر جرنل لياقت علي خان جاري ڪيو.
***[[1949ع]]** — سر شاهنواز ڀٽو جي ممبئي ۾ موجود ملڪيت کي ضبط ڪيو ويو.
***[[1994ع]]** — گميبيا ۾ فوج حڪومت جو تختو انڌو ڪري ڇڏيو.
***[[2002ع]]** — اسرائيلي فوج پاران حماس اڳواڻ صلاح شاحده جي گھر تي بم حملي جي نتيجي ۾ پاڻ ۽ سندس خاندان قتل ٿي ويو.
***[[2004ع]]** — استنبول کان انقره ويندڙ ريل جي حادثي ۾ 140 ماڻهو فوت ٿي ويا.
***[[2018ع]]** — ڊيرا اسماعيل خان ۾ خودڪش بم ڌماڪي ۾ پاڪستان تحريڪ انصاف جو اميدوار اڪرام الله گنڊاپور قتل ٿي ويو.

## پيدائش

## فوتگيون

## وڌيڪ ڏسو
* 23 جُولاءِ
* 24 جُولاءِ

## حوالا

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:جُولاءِ
پٿر جو دور

**پٿر جو دور** **(Stone Age) هڪ وسيع پراگاڻيڪ (Prehistoric)** دور هو جنهن دوران پٿر جا اوزار ٺاهڻ لاءِ هڪ ڪنڊ، نقطي، يا ٽڪريءَ جي مٿاڇري سان پٿر کي وڏي پيماني تي استعمال ڪيو ويندو هو. اهو عرصو لڳ ڀڳ 3.4 ملين سالن (4,000 ق.م-2,000 ق.م) تائين هليو،  ۽ تنهن ڪري 
اهو انساني تاريخ جي تقريبن 99.3٪ جي نمائندگي ڪري ٿو. جيتوڻيڪ پٿر جي دور ۾ ٿلهي ليکي ڌاتوءَ جو ڪجهه سادو ڪم، خاص طور تي سون ۽ ٽامي جو استعمال، زيور جي مقصدن لاءِ، پٿر جي دور ۾ مشهور هو، پر اهو ٽامي جو پگھلائڻ آهي، جيڪو پٿر جي دور جي پڄاڻيءَ جي نشاندهي ڪري ٿو.
 
مغربي ايشيا ۾، اهو تقريبا 3,000 ق.م کانسی جو دور (Bronze Age) جو اصطلاح ان دور کي بيان ڪرڻ لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي جيڪو پٿر جي دور کان پوءِ آيو، ۽ گڏوگڏ ثقافتن کي بيان ڪرڻ لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي جن ٽامي (برانز: اصل ۾ ٽامي ۽ آرسينڪ، بعد ۾ ٽامي ۽ ٽين جو ملاپ) جي اوزارن کي پٿر جي جاءِ تي ڪيترن ئي استعمالن ۾ ڪم ڪرڻ لاءِ ٽيڪنالاجيون  تيار ڪيون هيون.

## حوالا

زمرو:پٿر جو دور
زمرو:تاريخي دور
1994ع

__NOTOC__

## واقعا
***[[16 جنوري]]** – مرتضي ڀٽي پاڪستان پيپلز پارٽي شھيد ڀٽو قائم ڪئي.
***[[5 جُولاءِ]]** – جيف بيزوس اي ڪامرس  جي ڪمپني ايميزون جو بنياد رکيو.
***[[6 جُولاءِ]]** – برطانيا 84 سالن کان قائم خفيا ايجنسي ايم آئي - 5 کي منظر عام تي آندو.
***[[22 جُولاءِ]]** – گميبيا ۾ فوج حڪومت جو تختو انڌو ڪري ڇڏيو.
***[[23 جُولاءِ]]** – روس جي شهر سينٽ پيٽرس برگ ۾ خير سگالي راندين (گڊوِل گيمز) جو افتتاح ٿيو.
***[[25 جُولاءِ]]** – اسرائيل ۽ اردن جي وچ ۾ جنگبندي معاهدي واشگٽن ڊڪليئرشن تي دستخط ڪيا ويا.

## پيدائش

## فوتگيون
***[[30 آڪٽوبر]]** – قربان جيلاني، اداڪار

زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال
زمرو:1994ع
رعايتي مدد

**رعايتي مدد** (Ex Gratia) هڪ سفارتي اصطلاح آهي. سفارتڪار يا حُڪومت جڏهن ڪنھن بہ ڌر مان مطمئن هوندا آهن، تہ ان ڌر جي روايتي قانوني ۽ سفارتي قاعدن کان هٽي ڪري هر سطح تي حمايت ڪندا آهن، انهيءَ سھولت جي ڪري ڪيترن موقعن تي ٻن حڪومتن جي ڇڪتاڻ وارن لاڳاپن دوران بہ ڪنهمھن سفارتڪار جي شخصي وضعداريءَ سبب مهمان حڪومت کيس اهي مراعتون ڏيندي آهي، جيڪي ٻي صورت ۾ ٿيڻ جوڳيون (ممڪن) نہ هونديون آهن. هن سھولت جي ڪري ڏيھان ڏيھي (بين الاقوامي) لاڳاپن ۾ پيدا ٿيل ڪيترائي مونجهارا سلجهائي سگهبا آهن.

## حوالا

زمرو:سفارتڪاري
زمرو:ڏيهان ڏيهي لاڳاپا
زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا
زمرو:سياست
23 جُولاءِ

**23 جُولاءِ** ، عيسوي سال جو 204 هون (ليپ سال 205 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 161 ڏينهن (ليپ سال 162 ڏينهن) باقي آهن.

## واقعا
* **[[1829ع]]** — "ٽائپو گرافر" جي نالي واري مشين جا حق ۽ واسطا وليم آسٽن برڊ جي نالي محفوظ ٿيا، اها مشين اڳتي هلي ٽائپ رائٽر جي نالي سان مشهور ٿي.
* **[[1927ع]]** — انڊين برادڪاسٽنگ جو پهريون اسٽيشن ممبئي ۾ قائم ٿيو.
* **[[1930ع]]** — اٽلي ۾ خوفناڪ زلزلي جي نتيجي ۾ ڏيڍ هزار ماڻهو اجل جو شڪار ٿي ويا.
* **[[1936ع]]** — عبدالله هارون جي رهائشگاهه ۾ سر شاهنواز ڀٽو، جي ايم سيد، غلام حسين ھدايت الله، ميران محمد شاهه ۽ محمد ايوب کهڙي جي اڳواڻي ۾ سنڌ يونائٽيڊ پارٽي جو قيام عمل ۾ آيو.
* **[[1939ع]]** — اسڪندرون ۽ انطاڪيه علائقن ترڪي سان الحاق جو فيصلو ڪيو.
* **[[1952ع]]** — جمال عبد الناصر جي قيادت ۾ مصري فوج شاهه فاروق جو تخت اونڌو ڪري ڇڏيو.
* **[[1988ع]]** — ايم آر ڊي جنرل ضياءُ الحق جي غير جماعتي بنيادن تي چونڊون ڪرائڻ واري اعلان کي رد ڪري ڇڏيو.
* **[[1994ع]]** — روس جي شهر سينٽ پيٽرس برگ ۾ خير سگالي راندين (گڊوِل گيمز) جو افتتاح ٿيو.
* **[[2001ع]]** — ميگاوتي سوئيڪارنو پتري انڊونيشيا جي پنجين صدر ٿي.
* **[[2005ع]]** — مصر جي علائقي شرم الشيخ ۾ ٽن بم ڌماڪن جي نتيجي ۾ اسي ماڻهو قتل ۽ سو کان وڌيڪ زخمي ٿي پيا.

## پيدائش

## فوتگيون

## وڌيڪ ڏسو
* 24 جُولاءِ
* 25 جُولاءِ

## حوالا

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:جُولاءِ
1988ع

__NOTOC__

## واقعا
* **[[3 جنوري]]** – مارگريٽ ٿيچر ڊگھي مدت تائين حڪمراني ڪرڻ واري برطانوي وزير اعظم بڻجي وئي.
* **[[23 جُولاءِ]]** – ايم آر ڊي جنرل ضياءُ الحق جي غير جماعتي بنيادن تي چونڊون ڪرائڻ واري اعلان کي رد ڪري ڇڏيو.
* **[[17 آگسٽ]]** – ضيا الحق جو جهاز بهاول پور ويجهو ڪري تباهه ٿي ويو، ان حادثي ۾ ضيا الحق سميت آمريڪي سفير ۽ ٻيا اعلي فوجي عهديدار اجل جو شڪار ٿيا.
* **[[17 آگسٽ]]** – زار روس ۽ ان جي خاندان کي جي قتل کان 80 سال پوءِ انهن کي باقائده دفنايو ويو.
* **[[20 آگسٽ]]** – ايران عراق جي وچ ۾ 8 سالن بعد جنگ بندي جو مهادو ٿيو.
* **[[2 آڪٽوبر]]** – حيدرآباد ۾ لساني جهيڙن سبب اٽڪل 160 ماڻهو مارجي ويا، شهر ۾ هنگامن کي پوليس روڪڻ ۾ ناڪام رهي.
* **[[19 آڪٽوبر]]** – برطانيوي حڪومت آئرش ريپبلڪ جي ڪيترن ئي نمائندن جي ٽي وي ۽ ريڊيو انٽرويو تي پابندي مڙي ڇڏي.

## فوتگيون
* **[[26 آڪٽوبر]]** – بردو سنڌي، شاعر

1988ع
زمرو:سال
زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال
24 جُولاءِ

**24 جُولاءِ** ، عيسوي سال جو 205 هون (ليپ سال 206 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 160 ڏينهن (ليپ سال 161 ڏينهن) باقي آهن.

## واقعا
* **[[1206ع]]** — قطب الدين ايبڪ جي لاهور ۾ تاج پوشي ٿي.
* **[[1823ع]]** — **[[چلي]]** ۾ غلامي جو قانون ختم ڪيو ويو.
* **[[1954ع]]** — پاڪستان ۾ ڪميونسٽ پارٽي کي غيرقانوني قرار ڏنو ويو.
* **[[1957ع]]** — مولانا ڀاشاني نيشنل عوامي ليگ ٺاهڻ جو اعلان ڪيو.
* **[[1965ع]]** — پاڪستان فوج طرفان آپريشن جبرالٽر جو آغاز ٿيو، مقصد، سرينگر جي آس پاس هندوستان جي خلاف بغاوت پيدا ڪرڻو هو، هي آپريشن ناڪام ويو.
* **[[1972ع]]** — ڪراچي ۾ وڳوڙ شروع ٿيا ۽ حڪومت کي ڪرفيون فافظ ڪرڻو پيو.

## پيدائش

## فوتگيون

## وڌيڪ ڏسو
* 25 جُولاءِ
* 26 جُولاءِ

## حوالا

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:جُولاءِ
25 جُولاءِ

**25 جُولاءِ** ، عيسوي سال جو 206 هون (ليپ سال 207 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 159 ڏينهن (ليپ سال 160 ڏينهن) باقي آهن.

## واقعا
***[[1854ع]]** – چارلس نيپئر بگٽي قبيلي خلاف آپريشن شروع ڪري ڏنو.
***[[1907ع]]** – ڪوريا جاپان جي قبضي هيٺ آيو.
***[[1957ع]]** – پاڪستان نيشنل پارٽي جو قيام ٿيو، جيڪا اڳتي هلي نيشنل عوامي پارٽي ٿي.
***[[1978ع]]** – دنيا جو پهريون ٽيسٽ ٽيوب ٻار پيدا ٿيو.
***[[1990ع]]** – موهن جو دڙو هوائي اڏي کي عالمي هوائي رستن سان ڳنڍيو ويو، ۽ باضابطه اڏامون شروع ٿيون.
***[[1994ع]]** – اسرائيل ۽ اردن جي وچ ۾ جنگبندي معاهدي واشگٽن ڊڪليئرشن تي دستخط ڪيا ويا.
***[[2007ع]]** – پرتيڀا پٽيل هندوستان جي پهرين عورت صدر ٿي.
***[[2010ع]]** – وڪي ليڪس آمريڪا ۽ افغانستان متعلق فوجي دستاويز پڌرا ڪيا.
***[[2018ع]]** – پاڪستان ۾ عام چونڊون ٿي گذريون.

## پيدائش

## فوتگيون

## وڌيڪ ڏسو
* 26 جُولاءِ
* 27 جُولاءِ

## حوالا

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:جُولاءِ
2010ع

__NOTOC__

## واقعا
* **[[4 جنوري]]** – دنيا جي وڏي عمارت، برج خليفہ جو افتتاح ڪيو ويو.
* **[[25 جُولاءِ]]** – وڪي ليڪس آمريڪا ۽ افغانستان متعلق فوجي دستاويز پڌرا ڪيا.
* **[[28 جُولاءِ]]** – پاڪستان جي هڪ نجي هوائي ڪمپني ايئر بليو جو هڪ مسافر جهاز اسلام آباد ويجهو مرگلا جبل تي ڪري تباهه ٿي ويو. هن ۾ سوار 152 ماڻهو اجل جو شڪار ٿي ويا ۽ هن حادثي کي پاڪستان جي تاريخ ۾ بدترين هوائي حادثو قرار ڏنو ويو.
* **[[6 آڪٽوبر]]** – انسٽا گرام آئي او ايس ڊوائيسن لاءِ پهريون ڀيرو جاري ڪيو ويو.

## فوتگيون

2010ع
زمرو:2009ع
زمرو:سال
طاهره صفدر

**سيده طاهره صفدر** ()، پاڪستان جي هاءِ ڪورٽ جي پهرين عورت چيف جسٽس ۽ پهرين عورت سول جج آهي. سيده طاهره صفدر، ڪوئيٽا ۾ 5 آڪٽوبر 1957ع تي پيدا ٿي. هي 1 سيپٽمبر 2018ع تي بلوچستان هاءِ ڪورٽ جي چيف جسٽس مقرر ٿي.

## شروعاتي زندگي ۽ تعليم
سيده طاهره صفدر، ڪوئيٽا جي مشهور وڪيل سيد امتياز حسين بقري حنفي جي گھر ۾ 5 آڪٽوبر 1957ع تي جنم ورتو. هن شروعاتي تعليم ڪنٽونمنٽ پبلڪ اسڪول ڪوئيٽا مان حاصل ڪئي. هن بيچلر جي سند گورمنٽ گرلز ڪاليج ڪوئيٽا مان حاصل ڪئي. بلوچستان يونيورسٽي مان هن اردو ادب تي ماسٽر جي سند حاصل ڪئي ۽ 1980ع ۾ ڪوئيٽا لاءِ ڪاليج، يونيورسٽي مان قانون جي سند حاصل ڪيائين.

## پيشوار زندگي
طاهره صفدر پاڪستان جي بلوچستان هاءِ ڪورٽ جي پهرين سول جج طور 1982ع ۾ مقرر ٿي، 1987ع ۾ پبلڪ سروس ڪميشن، بلوچستان جو امتحان پاس ڪيائين ۽ هن کي سينئر سول جج، بلوچستان هاءِ ڪورٽ مقرر ڪيو ويو. هن کي ضلعي سيشن جج طور 27 فيبروري 1991ع ۾ مقرر ڪيو ويو.

## حوالا

زمرو:1957ع جون پيدائشون
زمرو:بلوچستان هاءِ ڪورٽ
زمرو:پاڪستاني جج
زمرو:پاڪستاني ماڻهو
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:جيوت ماڻهو
26 جُولاءِ

**26 جُولاءِ** ، عيسوي سال جو 207 هون (ليپ سال 208 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 158 ڏينهن (ليپ سال 159 ڏينهن) باقي آهن.

## واقعا
* **[[1788ع]]** – نيو يارڪ آمريڪا جي يارهين رياست ٿي وئي.
* **[[1947ع]]** – پاڪستان جي قانون ساز اسمبلي قيام ۾ آئي.
* **[[1949ع]]** – پاڪستان ۽ ڀارت ڄمون ۽ ڪشمير ۾ سيزفائز تي اتفاق ڪري ورتو.
* **[[1967ع]]** – لاهور ۾ مينار پاڪستان جو تعميراتي ڪم مڪمل ٿيو.
* **[[1965ع]]** – مالديپ برطانيا کان آزادي ورتي.
* **[[1976ع]]** – چين ۾ زلزلي سبب 2 لک 40 هزار ماڻهو اجل جو شڪار ٿي ويا.
* **[[2005ع]]** – ممبئي ۾ 24 ڪلاڪن ۾ 90 سينٽي ميٽر بارش ٿي.
* **[[2008ع]]** – احمد آباد ۾ 21 بم ڌماڪن جي نتيجي ۾ 56 ماڻهو قتل ۽ 200 کان وڌيڪ زخمي ٿي پيا.
* **[[2018ع]]** – سائنسدانن پاران مريخ تي 20 ڪلوميٽر ڊگھي (12 ميل) پاڻي جي تلاهه دريافت ڪئي وئي.

## پيدائش

* **[[1955ع]]** – آصف علي زرداري، صدر پاڪستان

## فوتگيون

## وڌيڪ ڏسو
* 27 جُولاءِ
* 28 جُولاءِ

## حوالا

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:جُولاءِ
پاڪستاني عام چونڊن لاءِ راءِ شماري، 2018

پاڪستان ۾ عام چونڊون 25 جُولاءِ 2018ع ۾ ٿيون، گذريل عام چونڊن کان پوءِ ڪجهه راءِ شماري وارن ادارن پاران عوام کان قومي ۽ صوبائي سطح تي راءِ ورتي وئي.

## خلاصو گراف

800px|thumb|center|مختلف رنگين ليڪن سان سياسي جماعتن کي ڏيکاريو ويو آهي ۽ ڪهڙي جماعت کي قومي اسيمبلي لاءِ قومي سطح تي ڪيتري ووٽن مقبوليت آهي، ان کي ٽن نقطن سان ڏيکاريو ويو آهي.  جن جماعتن جي مقبوليت 10 سيڪڙو کان گھٽ هئي انهن کي نه ڏيکاريو ويو آهي.

## قومي سطح تي رايا
هيٺ 2013ع جي چونڊن کان پوءِ ورتل رايا آهن.

## صوبائي راءِ شماري
### [[پنجاب، پاڪستان|پنجاب]]

#### ڏکڻ پنجاب
ڏکڻ پنجاب ۾ ملتان، لوڌران، مظفرڳڙهه، ڊي جي خان، راجن پور، بهاولپور ۽ رحيم يار خان شامل آهن.

#### اسلام آباد ۽ اتر پنجاب
هتي اسلام آباد، راولپنڊي، چڪوال، اٽڪ ۽ جهلم ضلعا شامل آهن.

#### وچولو پنجاب
هن علائقي ۾ لاهور، گجرانواله، سيالڪوٽ، گجرات، نارووال، حافظ آباد، منڊي بهاء الدين، اوڪاڙا، قصور، شيخاپوره، ننڪانه صاحب، وهاڙي، پاڪپتن، ساهيوال ۽ خانيوال ضلعا شامل آهن.

#### اولهه پنجاب
هن حصي ۾ فيصل آباد، جهنگ، چنيوٽ، ٽوبه ٽيڪ سنگھ، سرگوڌا، ميانوالي، بکر، ليه ۽ خوشاب ضلعا شامل آهن.

### [[سنڌ]]

### [[خيبر پختونخوا]]

## حوالو
27 جُولاءِ

**27 جُولاءِ** ، عيسوي سال جو 208 هون (ليپ سال 209 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 157 ڏينهن (ليپ سال 158 ڏينهن) باقي آهن.

## واقعا
* **[[1866ع]]** – ٻه دفعا ناڪامي کان پوءِ سائرس فيلڊ ڏکڻ آمريڪا ۽ يورپ جي وچ ۾ وڇايل ڪيبل جي مدد سان دنيا جو پهريون ٽيليگراف موڪليو ويو.
* **[[1921ع]]** – ٽورانٽو يونيورسٽي (ڪينيڊا) جي ماهرن انسولين ايجاد ڪئي.
* **[[1963ع]]** – جنرل امين الحفيظ شام جو صدر ٿيو.
* **[[1973ع]]** – جماعت اسلامي بنگلاديش کي تسليم نه ڪرڻ جو مطالبو ڪيو.
* **[[2002ع]]** – يوڪرين ۾ هوائي ڪرتب دوران جهاز تماشين مٿان ڪرڻ سبب 78 ماڻهو اجل جو شڪار ٿي ويا.
* **[[2005ع]]** – ممبئي ۾ 24 ڪلاڪن جي دوران ريڪارڊ 944 ملي ميٽر مينهن سبب 786 ماڻهو اجل جو شڪار ٿي ويا.
* **[[2012ع]]** – لنڊن اولمپڪس جو افتتاح ٿيو.

## پيدائش

## فوتگيون

## ڏڻ ۽ عام موڪلون

## وڌيڪ ڏسو
* 28 جُولاءِ
* 29 جُولاءِ

## حوالا

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:جُولاءِ
منھنجو داغستان

ميرا داغستان يا منھنجو داغستان ()، داغستان جي مشھور قومي شاعر  رسول حمزه توف جو لکيل ڪتاب آهي، جنھن جو مختلف ٻولين ۾ ترجمو ٿي چڪو آهي. 

پاڪستان ۾ اردو ۾ ان ترجمو ميرا داغستان جي نالي سان ٿيل آھي. روسي ٻولي ۾ ھن ڪتاب جو ترجمو ھڪ اديب ولاديمير سولواوخين ڪيو ھو. ھي ڪتاب رسول حمزه توف جي آتم ڪٿا آھي جنھن ۾ ھن پنھنجي ديس سان لازوال محبت جو اظھار ڪيو آھي.ڪتاب ۾  نثر سان گڏ ڪٿي ڪٿي شاعري بہ شامل ڪئي اٿائين. ڪتاب ۾ ھن داغستان جي ڳوٺاڻي ۽ پھاڙي زندگيءَ جا تفصيل وڏڙن جون حڪمت واريون ڳالھيون ۽ داغستان جي وڻ ٽڻ، پھاڙ، ماڻھن سان ليکڪ پنھنجي محبت جو خوبصورتي سان اظھار ڪيو آھي. 

## حوالا

زمرو:روسي ادب
زمرو:مشهور ڪتابون
زمرو:سنڌي ۾ ترجمو ڪيل ادب
رسول حمزه توف

**رسول حمزه توف**: **Rasul Gamzatovich Gamzatov**: داغستان جي آوار avar ٻوليءَ جو  عظيم شاعر 8 سيپٽمبر  1923 ۾ اتر اوڀر ڪوھ قاف جي اوچن پھاڙن ۾   داغستان جي  ضلعي خنزاخسڪي جي ھڪ  ڳوٺ زيڊا ۾ پيدا ٿيو.سندس پيءُ جو نالو حمزه ھيو.سندس تعلق داغستان جي 36 قوميتن مان ھڪ قوميت آوار سان ھيو.پاڻ سويت يونين جو برک شاعر هو.داغستان ۾ آوار ٻولي ڳالهائيندڙن جو تعداد 170000 ھيو ۽ ھن پنھنجي ان ٻوليءَ ۾ شاعري ڪئي.

## زندگي
ننڍپڻ ۾ ڪھاڻيون ۽ بيت ٻڌڻ جو شوقين ھوندو ھو. بيت ياد ٿي ويندا ھيس . پاڙيسري کان ھڪ ڪھاڻي ٻڌڻ جي عيوض ٽي ڏينھن ان جو گھوڙو چاريندو هو. ھن جو پيءُ حمزه قصا ڳائيندڙ شاعر (bard) ھيو. رسول حمزه توف پھريون نظم يارھن سالن جي عمر ۾ لکيو جيڪو ٻارن بابت ھيو جيڪي جھاز جي لھڻ واري جاء ڏي ڊڪندا پئي ويا. ھن جو شاعريءَ ۾ پھريون استاد سندس پيءُ ھيو. داغستان سان ھن جي بي پناه محبت ھئي جنھن جو اظھار ھن پنھنجي آتم ڪھاڻي منھنجو داغستان ۾ ڪيو آھي. کيس 1952 ۾ اسٽالن پرائيز ۽ 1963 ۾ لينن پرائيز مليو.

thumb|250px|2013 ۾ روس ۾ جاري ڪيل پوسٽ واري ٽڪلي
thumb|250px|
ماسڪو ۾ پيوٽن رسول حمزه توف جي مجسمي جو افتتاح ڪندي

thumb|250px|مخنچلا ۾ رسول حمزه توف جو يادگار

عمر جي پوئين حصي ۾ مخچڪلا (Makhachkala) شھر ۾  ڪئيسپن سمنڊ جي ڪناري تي واقع گھر ۾ پنھنجي ٽن ڌيئرن زرينہ (Zarema),فاطمہ (Patimat) ۽ زليخا (Salikhat) سان گڏ رھندو ھو. 3 نومبر 2003 ۾80 سالن جي عمر ۾ وفات ڪيائين.

## حوالا

زمرو:20هين صدي جا مرد ليکڪ
ھيلي وارو پڇڙ تارو

**هيلي جو پڇڙ تارو** يا **پڇ وارو تارو**  تقريباً هر 76 سال بعد زمين وٽان گزرندو آهي، برطانوي ماهر فلڪيات ايڊمنڊ هيلي تحقيق ڪئي تہ هي پڇڙ تارو 1758ع تي هڪ ڀيرو ٻيهر ظاهر ٿيندو تہ هن پنهنجي دوست نیوٽن کي اِن بابت آگاهي ڏني. پر 76 سالن بعد 1758ع ۾ جڏهين واقعی بہ پوڇڙ تارو ظاهر ٿيو تہ ايڊمونڊ هيلي اُن تاري کي ڏسڻ لاءِ جيئرو نہ هويو، ايڊمونڊ هيلي پڇڙ تاري جي ظاهر ٿيئڻ کان ڇھ سال اڳ فوت ٿي چُڪو هو، عالمي فلڪياتي اِداري ايڊمونڊ هيلي جي هِن بھترين ڪاوش کي مدِنظر رکي ڪري نہ رڳو جس لھڻو چئيو پر پڇڙ تاري کي "هيلي پڇڙ تارو" جو نالو ڏنو.

ایڊمنڊ ھیلي کي پڇ وارن تارن سان ڏاڍي دلچسپي ھوندي ھئي ۽ اھا سندس خوشقسمتي ھئي تہ سندس حياتيءَ ۾  1682ع ۾ پڇ وارو تارو ظاھر ٿيو. ھن پاران ان جي دريافت تي ان جو نالو ھيلي جي نالي سان منصوب ڪيو ويو. فلڪياتي رڪارڊ جي جاچ پڙتال مان اھو ظاھر ٿيو تہ جيڪو پڇ وارو تارو ان ڏٺو ھو ساڳيو ئي ھيو 1530ع ۽ 1606ع ۾ ظاهر ٿيو ھو ۽ ٽنھي جي تاريخن ۾ 76 سال ۽ 10 ڏينھن  جو فرق ھيو جنھن ڪري ان جي نمودار ٿيڻ واري مدي جو يقين ٿي ويو. ايڊمنڊ ھيلي جي اڳڪٿي مطابق اھو تارو وري  1758ع – 1834ع – 1910ع ۽  1986ع ۾ ظاھر ٿيو هي ٿيندو. اڳڪٿي مطابق آخري ڀيرو اھو پڇڙ تارو 1986ع ۾ ڏٺو ويو ۽ وري اھو 28 جولاءِ 2061ع ۾ ظاھر ٿيندو ھي تارو سج جي چوڌاري بيضوي مدار تي گول چڪر لڳائيندو آهي. اھو تارو برف جو ٺھيل ھوندو آھي ۽ گرمي لڳڻ جي ڪري ان مان بخار نڪرندا آھن جنھن سان ان جو ڊگهو پڇ ٺھي ويندو آهي.
 
زمرو:پڇ وارا تارا
سليمان استالسڪي

سليمان استالسڪي:

سويت يونين جو قومي شاعر ھيو. رسول حمزه توف پنھنجي ڪتاب منھنجو داغستان ۾ لکي ٿو تہ اھو وڏو دانشمند ھيو جنھن ھڪ دفعو چيو ھو تہ نہ مان ليزغن شاعر آھيان، نه داغستاني، نه قفقازي پر مان سويت شاعر آھيان ۽ ان پوري وسيع سرزمين جو مالڪ آھيان. حمزه توف مطابق سليمان کي پورو عرفان حاصل ھيو.

## حوالا
شاھ ميل

**شاھ ميل** ، داغستان جو ھڪ مشھور بزرگ جيڪو 1798ع ۾ پيدا ٿيو. ھن امام ھجڻ جي دعوا ڪندي مقامي جاگيردارن ۽ روسي زارشاھي جي خلاف داغستان ۾ پنھنجي مريدن سان گڏجي ھٿياربند بغاوت شروع ڪئي. ھن ۾ رھنمائي جي صلاحيت ۽ فوجي دورانديشي ھوندي بہ گونيب ڳوٺ ۾ پنھنجي وڃڻ کانپوءِ 1809 ۾ ھٿيار ڦٽا ڪيا. ڪجهه عرصو ڪالوگا شھر ۾ قيد رھيو ۽ 1870 ۾ مڪي ھليو ويو جتي 1871 ۾ وفات ڪري ويو.

## حوالا

زمرو:1871ع جون فوتگيون
حليم بروهي

**حليم بروھي** () سنڌي ٻوليءَ جو مزاح نگار ۽ اديب 6 آگسٽ 1938ع تي حيدرآباد ۾ ڄائو. حليم بروهي مزاح نگار سان گڏ شاعر، ڪالم نگار ۽ ڪهاڻيڪار پڻ هو، ھُن 28 جولاءِ 2010ع تي 76 سالن جي ڄمار ۾ حيدرآباد ۾ وفات ڪئي.

## تعارف
سنڌي ٻوليءَ جي هن نامياري مزاح نگار ۽ ليکڪ جو ادبي نالو حليم بروهي ۽ سندس شهرت جو ڪارڻ سندس منفرد قسم جي مزاح نگاري آهي. دلچسپ ۽ هلڪي ڦلڪي انداز ۾ وڏن سنجيده قسم جي معاملن ۽ مسئلن ڏانهن چڀندڙ لفظن ۽ خوبصورت انداز ۾ ڌيان ڇڪرائڻ جي غير معمولي ڏات ۽ ڏانءُ رکندڙ، سنڌ جو هي اڪيلو ۽ انوکو مزاح نگار، 6 آگسٽ 1936ع ۾، حيدرآباد، سنڌ ۾ ڄائو. سندس تعليم بي. اِي (آنرز) ۽ ايل. ايل. بي هئي. هو سنڌ يونيورسٽيءَ جو رٽائرڊ چيف اڪائونٽنٽ هو. حليم بروهي مزاح نگار سان گڏ شاعر، ڪالم نگار ۽ ڪهاڻيڪار پڻ هو.

## تصنيفون
حليم بروھيءَ جي تصنيفن ۾ سندس ’سنڌي رومن‘ کان علاوه ٻيا بہ ڪتاب شامل آھن جيڪي ھيٺين ريت آھن:

## رومن بابت
حليم بروهي سنڌي ٻوليءَ جي رومن اسڪرپٽ جي حامي هو، جنهن لاءِ سندس خاص نقطئه نظر هو، جيڪو ڪافي سالن کان بحث هيٺ رهندو پيو اچي. سندس چوڻ ھو تہ ”جيڪڏھن سنڌي ٻولي بچائڻي آھي تہ اُن کي عربي سان گڏوگڏ ٻيو اسڪرپٽ پڻ بيلھ ڏِجي“. سندس ڪوششون تنھن دؤر ۾ ناڪام ويون ۽ ماڻهن سندس ترتيب ڏنل رومن اسڪرپٽ تي بحث پڻ ڪيا.

## ڪاوش ۾ ڪالمز
حليم بروھي جا ڪالم روزانه ڪاوش ۾ هڪ عرصي کان لڳاتار ڇپجندا رھيا، جيڪي ھيٺ ترتيب ڏِجن ٿا.

## وفات
حليم بروھيءَ ضعيف عُمريءَ جي ڪري 28 جولاءِ 2010ع تي حيدرآباد ۾ وفات ڪئي، سندس آخري آرامگاھ ’صدر حيدرآباد‘ واري قبرستان ۾ آھي.

## حوالا

زمرو:1935ع جون پيدائشون
زمرو:حيدرآباد ضلعو، پاڪستان جا ماڻھو
زمرو:سنڌي اديب
زمرو:سنڌي ماڻھو
زمرو:سنڌي مصنف