قازقستان

**قزاقستان (قازق: Қазақстан؛ انگریزی: Kazakhstan)** سرڪاري طور تي قزاقستان جي جمهوريه، هڪ زميني بند (Landlocked) ملڪ آهي، گهڻو ڪري وچ ايشيا ۾، هڪ حصو اوڀر يورپ ۾ آهي. هن جون سرحدون اتر ۽ اولهه ۾ روس، اوڀر ۾ چين، ڏکڻ اوڀر ۾ ڪرغزستان، ڏکڻ ۾ ازبڪستان ۽ ڏکڻ اولهه ۾ ترڪمانستان سان لڳن ٿيون، جنهن جي ساحلي پٽي ڪئسپين سمنڊ سان گڏ آهي. ان جي گاديءَ جو هنڌ آستانه آهي، جڏهن ته سڀ کان وڏو شهر ۽ معروف ثقافتي ۽ تجارتي مرڪز الماتي آهي. قزاقستان زمين جي ايراضي جي لحاظ کان دنيا جو نائين نمبر وڏو ملڪ ۽ سڀ کان وڏو زميني بند ملڪ آهي. هن جي آبادي ٻه ڪروڙ آهي ۽ دنيا جي سڀ کان گهٽ آبادي جي کثافت مان هڪ آهي، 6 ماڻهن کان گهٽ في چورس ڪلوميٽر (16 ماڻهو في چورس ميل). نسلي قزاق هڪ اڪثريت آهي، جڏهن ته نسلي روسي هڪ اهم اقليت بڻجي ٿو. سرڪاري طور تي سيڪيولر، قزاقستان هڪ مسلم اڪثريت وارو ملڪ آهي، جيتوڻيڪ ملڪ ۾ نسلي روسي هڪ وڏي عيسائي برادري ٺاهيندا آهن.

## تفصيلي تعارف
قزاخ اصل ۾ تيرھين صدي عيسويءَ کان ھن علائقي ۾ داخل ٿيندڙ منگول ۽ ترڪ خانه بدوش قبيلن جي ميلاپ سان ظاهر ٿيل ھڪ نسل آھي جيڪو نيٺ ھڪ قوم جي صورت اختيار ڪري ويو. ارڙهين صديءَ ۾ ھن علائقي تي روس جو قبضو ٿيو ۽ 1936 ۾ قزاخستان  ھڪ سويت ريپبلڪ بڻيو.1950 کان 1960 واري زراعت واري ورجن لينڊسVirgin Lands واري پروگرام ذريعي سويت يونين ھن علائقي ۾ قزاخ نسل جي اڪثريت کي ختم ڪرڻ لاء  غير قزاخ آبادي کي اتي منتقل ڪري ۽ قزاخن جي وڏي تعداد کي ھن علائقي مان ڪڍي ٻين علائقن ۾ آباد ڪري قزاخستان اندر قزاخ قوم جي ماڻهن کي اقليت ۾ تبديل ڪري ڇڏيو. ٻاھران آندل ماڻھن ۾ اڪثريت ۾  روسي ۽ ٻين قومن جا غير مسلم رهاڪو ھيا. قزاخ قوم جا نيڪال ڪيل اھي ماڻھو وڏي تعداد ۾ 1995 کان 2005 جي درمياني عرصي ۾ واپس قزاخستان اچي ويا جنھن سان اھي وري اقليت مان اڪثريت ۾ تبديل ٿي ويا. ان تبديلي مذھب جي ڊيموگرافي م بہ ڊرامائي تبديلي آندي جو ھاڻي قزاخستان م مسلمانن جو تعداد 70 سيڪڙو آھي.قزاخستان جي سرزمين قدرتي ۽ معدني وسيلن سان سرشار آھي.ھن جو گاديءَ جو هنڌ آستانہ آھي جيڪو ملڪ جي معاشي سرگرمين جو مرڪز آھي.

## جاگرافي

thumb|ساڄو|Satellite image of Kazakhstan in November 2004.
thumb|Markakol reserve, Altay Mountains
[thumb|[Tian Shan]]
قزاخستان يا قزاقستان جو جاگرافيائي محل وقوع
48 00 N, 68 00 E آھي .ان جي پکيڙ 2,724,900 چورس ڪلوميٽر آھي جنھن ۾ 2,699,700 چورس ڪلوميٽر خشڪي ۽ 
25,200 چورس ڪلوميٽر پاڻي آهي.پکيڙ م جي دنيا جو ڏھون وڏو ملڪ آھي.ھن جون سرحدون 13364 ڪلوميٽر آھن جيڪي پنجن ملڪن سان ملن ٿيون،  جن مان چين سان 1,765 ڪلوميٽر، 
ڪرغزستان سان 1,212 ڪلوميٽر، روس سان  7,644 ڪلوميٽر، ترڪمانستان سان 413 ڪلوميٽر، 
ازبڪستان سان  2,330 ڪلوميٽر آھن. ھي ھڪ لينڊ لاڪڊ ملڪ آھي. سمنڊ جي سطح کان ھن جي سراسري بلندي  387 ميٽر آھي. ھن ملڪ جو سڀ کان اونھو مقام ويدينا ڪانڊي آهي جيڪو سمنڊ جي سطح کان 132 ميٽر ھيٺ آھي. سڀ کان اوچو مقام خان تئينگري شائنگي آھي جيڪو سطح سمنڊ کان 6,995 اوچو آهي.ھن ملڪ م پيٽرول ۽ قدرتي گيس جا وڏا ذخيرا آھن.سن کان علاوه ڪوئلو، ڪچو لوھ، مينگنيز، نڪل، ڪچو ڪروم، ڪوبالٽ، ٽامو، موليبيڊنم، شيھو جست،باڪسائيٽ، سوني يورينيم بہ ھتان جي زمين مان دريافت ٿيا آهن. ھن ملڪ جي 77.4 سيڪڙو زمين زراعت سان تعلق رکندڙ آهي. جنھن مان پوکي جي قابل 8.9 سيڪڙو آھي،  پر مستقل پوک ڪابه ڪانہ ٿئي.مستقل چراگاھون 68.5 سيڪڙو اٿس ۽ ٻيلا 1.2 سيڪڙو آھن . 2012 ۾ ھن ملڪ جي ثوٽل آبپاشي واري زمين 20660 چورس ڪلوميٽر آهي. ھي دنيا جو سڀ کان وڏو لينڊ لاڪڊ ملڪ آھي. دنيا جي انھن واحد ٻن  لينڊ لاڪڊ ملڪن مان ھڪ آھي جيڪي ٻن کنڊن ۾ واقع آهن. 

[thumb|upright=1.35|کاٻو|[Baikonur Cosmodrome is the world's oldest and largest operational space launch facility.]]
روس ھن ملڪ کان 6000 چورس ڪلوميٽر علائقو ليز تي ورتو آهي جنھن جي مدت 2050 تائين آھي . ان علائقي ۾ بيڪانور خلائي مرڪز Baykonur Cosmodrome پڻ شامل آھي.

thumb|کاٻو|Mountain region in South-eastern Kazakhstan

[thumb|کاٻو|The [Kazakh Steppe of part of the Eurasian Steppe Belt (in  on the map).]]

## آبادي

جولائي 2017 ۾ ھن ملڪ جي آبادي 18,556,698 ھئي.آبادي م جي دنيا جي ملڪن ۾ 62 نمبر تي آهي.ھتان جي ماڻهن کي قزاخستاني سڏبو آهي. 

thumb|Aya Shalkar, a Kazakh model and actress.

انھن ۾ 63.1 سيڪڙو قزاخ يا قزاق ، 23.7 سيڪڙو روسي، 2.9 سيڪڙو ازبڪ، 2.1 سيڪڙو يوڪرائني، 1.4 سيڪڙو ائيگور Uighur، ان کان علاوه 1.3 سيڪڙو تاتار، 1.1 سيڪڙو جرمن ۽ باقي ٻيا آھن. ماڻھن جو 74 سيڪڙو قزاخ يا قزاق ٻولي ڳالهائيندڙ آهن جيڪا ھتان جي سرڪاري ٻولي آهي. روسي بہ ھتان جي سرڪاري ٻولي آهي . قزاق ٻوليءَ جو اسڪرپٽ بہ روسي آهي.  ھتان جي 70.2 سيڪڙو آبادي مسلمان آهي.،26.2 سيڪڙو عيسائي آھن جن ۾ روسي ارٿوڏڪس اچي وڃن ٿا.2 سيڪڙو ماڻهو دھريا آھن.آبادي جي واڌ جي شرح  2017 ۾ 1.04 سيڪڙو آھي.2014 جي گوشوارن (statements) مطابق ملڪ جي جي.ڊي.پي. جو 4.4 سيڪڙو صحت تي خرچ ٿيو جنھن سان صحت تي خرچ ڪندڙ ملڪن ۾ قزاقستان 158 نمبر تي ھيو. ھتي 1000 جي آبادي لاءِ 3.7 ڊاڪٽر آھن اسپتالن ۾ 1000 ماڻهن لاءِ 6.7 بسترن جو بندوبست آھي.

[thumb|A charity ball in [Almaty]]
[thumb|[International Astana Action Film Festival, 2010.]]

## سياسي انتظام


ملڪ جو پورو نالو ريپبلڪ اف قزاخستان پر عام طور تي قزاقستان سڏبو آھي. ھي ملڪ اڳوڻو قزاق سويت سوشلسٽ ريپبلڪ آهي. ھن ملڪ   جي نالي جي معني آهي قزاقن يا قزاخن جي سرزمين. لفظ قزاق يا قزاخ ترڪي ٻولي جي لفظ قز مان نڪتل آهي جنھن جي معني آهي رلڻ يا ڀٽڪڻ. اھڙي طرح قزاق جو مطلب ٿئي ٿو خانہ بدوش ماڻھو. ستان فارسي ٻولي جو لفظ آهي جنهن جي معني آهي جاء. اھڙي طرح قزاقستان يا قزاخستان جو مطلب ٿيو خانہ بدوش ماڻھو جي سرزمين.

ھتان جو حڪومتي سسٽم  صدارتي آھي جنھن جو گاديءَ جو هنڌ آستانا آهي جنهن جو جاگرافيائي  محل وقوع  51 10 N, 71 25 E 
آھي. ھن ملڪ ۾  انتظامي طور تي 14 صوبا آهن. ھتان جي قانون جو ديواني سسٽم رومن جرمنڪ قانون وارو آھي ۽ ان جي ٿيوري ۽ پريڪٽس روسي قانون واري آھي.
ھن ملڪ جو چيف ايگزيڪيوٽو صدر آھي جيڪو وزيراعظم کي مقرر ڪندو آھي. ملڪ جي پارليامينٽ ٻہ ايواني آھي جنھن م ھڪ ايوان سينيٽ آھي جنھن ۾ 47 سيٽون آهن . ھن ايوان جي ميمبرن جو مدو 6 سال ھوندو آھي.ٻيو ايوان مزلس  Mazhilis آهي جنھن ۾ 107 سيٽون آهن جن مان 98 جي چونڊ سڌي ۽ 9 جي اڻ سڌي طرح ٿيندي آهي. ھن ملڪ جي سڀ کان وڏي ڪورٽ سپريم ڪورٽ آھي جنھن ۾ 44 جج آھن. انھن جي عمر جي آخري حد عام طور تي 65 سال آهي جيڪا 70 سالن تائين بہ وڌائي وئي آھي.

[thumb|کاٻو|[Parliament of Kazakhstan]]

## تاريخ

[thumb|upright=0.7|[Ablai Khan served as khan of the Middle jüz from 1771 to 1781]]
[کاٻو|thumb|Traditional [Kazakhs|Kazakh wedding dress]]
[thumb|کاٻو|Kyzyl Kensh Palace Ruins in [Karkaraly National Park.]]
[thumb|کاٻو|An old map of [Central Asia, Tibet, and Western China. ca. 1750, showing Kazakhs' influence on these areas.]]

[thumb|Ural Cossacks skirmish with [Kazakhs (the Russians originally called the Kazakhs “Kirgiz”)]]

[thumb|کاٻو|Opening ceremony of Ascension Cathedral in [Almaty, 1907]]

[thumb|[Young Pioneer organization of the Soviet Union|Young Pioneers at a Young Pioneer camp in Kazakh SSR]]

[thumb|
The International conference on Primary Health Care in 1978, known as the [Alma-Ata Declaration.]]

## تعليم

thumb|Kazakh National University of Arts

## معيشت

[thumb|ساڄو|upright=1.35|Downtown of [Astana]]

thumb|upright=1.6|A map of Kazakhstan's imports, 2013

thumb|upright=1.6|A proportional representation of Kazakhstan's exports.

[thumb|کاٻو|Aerial view of [Kashagan Field|Kashagan Oil Field structures]]

[thumb|کاٻو|[Air Astana Boeing 757 aircraft]]

thumb|کاٻو|upright|Metro station in Almaty.

thumb|کاٻو|Almaty Metro

## ثقافت ۽ رھڻي ڪھڻي

[thumb|Kazakh family inside a [Yurt, 1911/1914]]

## خارجہ پاليسي

[thumb|Nazarbayev and Russian President [Vladimir Putin during the 2017 SCO Council of Heads of State meeting in Astana.]]

[thumb|Nazarbayev with leaders of Russia and China during the [2015 Moscow Victory Day Parade|Moscow Victory Day Parade, 9 May 2015]]

thumb|Meeting of CIS Council of Heads of State. September 16, 2016. Bishkek.

[thumb|کاٻو|Orthographic projection of [Commonwealth of Independent States.]]
thumb|کاٻو|<div style="margin-left:0.0em;text-align:left;"></div>

## فوج

[ساڄو|thumb|[Republican Guard (Kazakhstan)|Kazakhstan Republican Guard]]
[thumb|A Kazakhstan [Sukhoi Su-27]]

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

زمرو:قازقستان
زمرو:ملڪ
زمرو:ترڪستان
زمرو:جمهوريتون
زمرو:يورپي ملڪ
زمرو:ايشيا ۾ ملڪ
زمرو:وچ ايشيا جا ملڪ
زمرو:ايشيا جا ملڪ
زمرو:زمين بند ملڪ
زمرو:اتر اولهه ايشيا جا ملڪ
زمرو:او آئي سي جا ڀاتي ملڪ
زمرو:روسي-ڳالهائيندڙ ملڪ ۽ علائقا
زمرو:گڏيل قومن جا ڀاتي ملڪ
زمرو:1991 ۾ ٺاهيل رياستون ۽ علائقا
زمرو:آزاد رياستن جي ڪامن ويلٿ جون ڀاتي رياستون
زمرو:1991 ايشيا ۾ ٺاهيل رياستون ۽ علائقا
زمرو:1991 يورپ ۾ ٺاهيل رياستون ۽ علائقا