open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
آسٽريليا جا شاھي سربراھ

**[[آسٽريليا]] جا شاھي حڪمران** ملڪ جو رياستي سربراھ ھوندو آھي جنھن جي چونڊ مورثي طريقي سان ٿيندي آهي. آسٽريليا جي بادشاھت رسمي طرح جي ۽  آئيني ھوندي آھي جنھن جو نمونو ويسٽ منسٽر نظام وارو آھي جنھن جو بنياد پارلياماني نظام آھي. آسٽريليا جو موجوده شاھي سربراھ راڻي ايلزبيٿ ٻين آھي جنھن کي آسٽريليا ۾ آسٽريليا جي راڻي سڏيندا آهن. اھا ساڳي يونائيٽيڊ ڪنگڊم جي راڻي آھي 
آسٽريليا ۾ بہ اھا 6 فيبروري 1952ع کان سربراھي ۾ آھي. ان پاران ان جي نمائندگي اتي آسٽريليا جي آئين مطابق گورنر جنرل ڪندو آھي  آسٽريليا جي رياستن جي اندر شاھي سربراھ جا نمائندا گورنر ھوندا آھن جن جا ليفٽيننٽ گورنر مددگار ھوندا آھن. گورنر جنرل ۽ رياستن جي گورنرن جي مقرري آسٽريليا جي حڪومت جي مشوري مطابق مقرر ٿيندا آهن. آسٽريليا جي آئين جي شق 2 ۾ لکيل آهي تہ يونائيٽيڊ ڪنگڊم جو شاھي سربراھ آسٽريليا جو شاھي سربراھ رھندو

## حوالا

زمرو:دولت مشترڪ راڄ
نذير ناز

**آپا نذير ناز** (انگريزي:Apa Nazir Naz) سنڌ پاڪستان ۾ جنم وٺندڙ سنڌي ٻوليءَ جي مشهور شاعر، ڪهاڻيڪار، نثر نويس، عورتن جي حقن لاءِ جدوجهد ڪندڙ ۽ پبلشر آهي. سندس ڪيترائي ڪتاب شايع ٿيل آهن.

## خدمتون
آپا نذير ناز 15 مارچ 1953ع تي جنم ورتو. هن ننڍپڻ کان لکڻ جي شروعات ڪئي. هن شاعري سان گڏ ڪيتريون ئي ڪهاڻيون لکيون آهن. هن مضمون به لکيا آهن ته کوڙ ڪتابن جا مهاڳ به لکيا آهن. سندس شاعري ۽ ڪهاڻيون سنڌي ٻولي جي مختلف رسالن ۽ اخبارن ۾ شايع ٿيون آهن. سندس لکڻيون سنڌي ادبي بورڊ جي ٽماهي مهراڻ، سرتيون، نئين زندگي، عبرت مئگزين ۽ ٻين اخبارن ۽ رسالن ۾ ڇپيل آهن. نذير ناز پنهنجي **ناري پبليڪيشن** طرفان ڪيترائي لاڀائتا ادبي ڪتاب شايع ڪيا آهن. هيءُ سنڌي عورت تنظيم جي پليٽ فارم تان عورتن جي حقن لاءِ پاڻ پتوڙيندي رهي آهي. مئڊم نذير ناز سنڌي ادبي سنگت سنڌ جي مرڪزي خزانچي پڻ رهي آهي.

## حوالا

زمرو:1953ع جون پيدائشون 
زمرو:ڪهاڻيڪار
آسٽريليا جو قومي ترانو

**ايڊوانس آسٽريليا فيئر**' آسٽريليا جو قومي ترانو آهي. اھو اسڪاٽلينڊ ۾ پيدا ٿيندڙ ڪمپوزر پيٽر ڊاڊس ميڪ ڪورمڪ جي تخليق آھي. اھو گيت سڀ کان پهرين 1878ع ۾ ڳاتو ويو ۽ پوء آسٽريليا جو حب الوطني وارو گيت بڻجي ويو ۽ اڳتي ھلي 1984ع ۾ ان آسٽريليا جي پراڻي سرڪاري قومي تراني «خدا راڻي کي محفوظ رکي» جي جاء ورتي. قومي تراني جي تبديلي 1977ر ۾ ريفرنڊم ڪرائڻ کان پوء ڪئي وئي.

## حوالا
آسٽريليا جو گورنر جنرل

**آسٽريليا جو گورنر جنرل**  آسٽريليا ۾ شاھي سربراھ جو نمائندو ھوندو آھي آسٽريليا جي آئين مطابق گورنر جنرل جي مقرري آسٽريليا جي حڪومت جي سفارش تي شاھي سربراھ ڪندو آهي ھي آسٽريليا جي فوج جو ڪمانڊر ان چيف ۽ فيڊرل اگزيڪيوٽو ڪائونسل جو صدر ھوندو آھي. ان جي ڪمن ۾ وزيرن ، ججن ۽ سفيرن جي مقرري ڪرڻ، پارليامينٽ جي ڪيل قانونسازي جي شاھي منظوري ڏيڻ، چونڊن جي رٽ جاري ڪرڻ ۽ آسٽريليائي لقب يا اعزاز عطا ڪرڻ شامل آهي

## حوالا

## حوالا
آسٽريليا جو وزيراعظم

**آسٽريليا جو وزيراعظم** آسٽريليا جي حڪومت جو سربراھ ھوندو آھي. آگسٽ 2018ع ۾ لبرل پارٽي  جو اسڪاٽ مورسن ملڪ جو نئون وزيراعظم چونڊجي آيو. آسٽريليا جي وزيراعظم جي مقرري آسٽريليائي گورنر جنرل ڪندو آهي. وزيراعظم ويسٽ منسٽر نظام واري ڪنوينشن تحت آسٽريليا جي آئين مطابق ڪم ڪندو آهي. ان عھدي لاء لازم آھي تہ اميدوار ھائوس آف ريپريزنٽيٽوز مان اعتماد جو ووٽ حاصل ڪري

## حوالا

## حوالا
ايلزبٿ ٻين (برطانيا)

**ايلزبيٿ ٻين** (Elizabeth II) گڏيل بادشاھت (United Kingdom) ۽ دولت مشترڪه واري حڪمراني ۾ ايندڙ 15 ملڪن جي راڻي يا رياستي شاھي سربراھ ھئي جيڪا 21 اپريل 1926ع ۾ پيدا ٿي (راڻي جي جنم جي سرڪاري تاريخ ٻي آھي جيڪا اصل ناھي). ان جا عملداري وارا اختيار محدود ۽ آئين جي تابع آھن.  ايلزبيٿ مئفيئر، لنڊن ۾ پيدا ٿي ۽ جارج ڇهون ۽ ايلزبيٿ بووز لاين (ايلزبيٿ دي ڪوئين مڌر) جي پھرين اولاد ھئي. 1936ع ۾ ايڊورڊ اٺون جڏھن تخت تان دستبردار ٿي ويو تہ ايلزبيٿ جو پيءُ جارج ڇهون بادشاھ ٿيو ۽ ان وقت کان ھي تخت جي تخت جو فرضي وارث ٿي. سندس گھر ۾ تعليم جو بندوبست ڪيو ويو ۽ ٻي جنگ عظيم دوران ھن پنھنجي ذميواري سنڀالڻ شروع ڪئي. 1947ع م ھن يونان ۽ ڊينمارڪ جي اڳوڻي شھزادي فلپ، ڊيوڪ آف ايڊنبرگ سان شادي ڪئي جنھن مان کيس چار ٻار پيدا ٿيا جن ۾ چارلس، شھزادي اين، شھزادو اينڊريو ۽ شھزادو ايڊورڊ شامل آهن. 1952ع ۾ سندس والد وفات ڪئي تہ ان جي جاء تي گڏيل بادشاھت (UK) جي راڻي ٿيڻ سميت دولت مشترڪه جي حڪمراني وارن ملڪن ھر ھڪ آسٽريليا، نيوزيلينڊ، انڊيا، پاڪستان، سائوٿ آفريڪا وغيره جي پڻ شاھي سربراھ رھي. انھن مان ڪافي ملڪ دولت مشترڪه جي حڪمراني مان پڻ آزاد ٿي ويا.

## حوالا

زمرو:شخصيتون
زمرو:برطانوي شخصيتون
زمرو:1926ع جون پيدائشون
ويب سائيٽ

thumb|آمريڪا جي انٽارڪٽيڪا پروگرام جي ويبسائيٽ
thumb|نانا ويبسائيٽ جو هوم پيج
**ويب سائيٽ** (website) هڪ انٽرنيٽ سروس آهي جيڪا واپرائيندڙن جي درخواست تي ويب پيجز (آرڪائيو) جي پڪ ڪندي آهي. جڏهن ليکڪ ۽ مضمون نگار پنھنجي لکڻيون ۽ مضمونن ۾ هڪ حوالو جو ذڪر ڪندا آهن جيڪي آن لائن دستياب هوندا آهن، اهي حوالا ويب جي ويب سائيٽ ۽ تصديق ٿيل پيج جي ذريعي ريفرنس جي اصلي يو آر ايل سان تصديق ڪندا آهن. هڪ حوالو پڻ ڏيو. ڇاڪاڻ تہ ويب صفحا هر وقت ۽ پوءِ تبديل ٿيندا آهن ، ممڪن آهي تہ حوالو وارو صفحو تبديل ٿي سگهي ۽ حوالا ڏيڻ جو مقصد وڃائي سگهي. اها تبديلي ٻئي عارضي ۽ دائمي آهي.

## حوالا

زمرو:ويب سائيٽون
گوبند پنجابي

**گوبند پنجابي** (انگريزي:Gobind PanjabI) برطانوي هندستان ۾ سنڌ ۾ جنم وٺندڙ سنڌي ٻولي جو ترقي پسند ۽ جديد ڪهاڻيڪار، ناول نگار ۽ سنڌيڪار هو. سندس ڪيترائي ڪتاب شايع ٿيل آهن.

## زندگي جو احوال
گوبند پنجابي سنڌ جي شڪارپور ضلعو جي شڪارپور شهر ۾ 8 اپريل 1918ع تي جنم ورتو.

## ساهتي ڪم
 گوبند پنجابي جي ذهن ۾ ترقي پسندي واري سوچ  لکڻ جو نئون جذبو پيدا ڪيو.  مارڪسي ادب جي اثر هيٺ هن ۾ لکڻ جو شوق جاڳيو. هن ڪراچيءَ ۾ نئين دنيا ڪتاب گهر کوليو. گوبند ڪراچيءَ ۾ 1942ع ۾ ’انڊيا پرنٽنگ پريس‘ خريد ڪري هلائي، هن ڪتاب گهر ۽ پريس وسيلي ڪيترائي ترقي پسند سوچ فڪر جي موضوع تي سنڌيڪاري ٿيل توڙي اصلوڪا شايع ڪيا. ننڍي کنڊ جي ورهاڱي کان پوءِ بمبئيءَ لڏي ويو.هندستان ۾ به لکڻ  جاري رکيائين. اتي ”سنڌي ساهت منڊل“ جي ادبي ڪلاسن ۾ حصو ورتائين. منگهارام ملڪاڻي ۽ گوبند مالهي ءَ، ڪيرت ٻاٻاڻي، اي جي اتم، بهاري لال ڇاٻڙيا، موتي پرڪاش، سُندري اُتمچنداڻي، ڪرشن راهي، موهن ڪلپنا، پوپٽي هيراننداڻيءَ سان گڏ گوبند پنجابي پڻ هنن ادبي ڪلاسن ۾ شريڪ ٿيندو هو. گوبند لڳ ڀڳ 150 ڪهاڻيون لکيون آهن، جيڪي مختلف مخزنن، اخبارن ۽ رسالن ۾ ڇپيل آهن.

## ڪتاب
پنجابي جي ڪهاڻين جو پهريون ڪتاب ’سرد آهون‘ 1940ع ۾ شايع ٿيو. سندس ناول 1938ع ۾ ڇپيو.
## اوارڊ
* سوويت لئنڊ نهرو اوارڊ, دهليءَ

*اکل ڀارت سنڌي ٻوليءَ ساهت سڀا ڀارت اوارڊ2001ع

## ديهانت
گوبند پنجابي 9 آگسٽ 2002ع ۾ ممبئي ۾ ديهانت ڪري ويو.

## حوالا

زمرو:ليکڪ
جوڪو ودودو

**جوڪو ودودو**  جنھن جو جنم نالو **موليونو** آهي (پ:21 جون 1961) ۽ **جوڪووي** نالي سان پڻ سڏيو ويندو آهي، انڊونيشيا جو سياستدان ۽ ملڪ جو ستون صدر آھي. ھن جولاء 2014ع ۾ صدارتي چونڊ کٽي پھريون صدر ٿيو جنھن جو تعلق اشرافيه يا فوج سان نہ آهي. شروع ۾ 2005ع کان 2012ع تائين ھي سوراڪارتا شھر جو ميئر ھيو جنھن بعد 2014ع تائين جڪارتا جو گورنر رھيو. 2009ع ۾ سوراڪارتا جي ميئر واري ڪم ۾ کيس قومي سڃاڻپ ملي. سندس تعلق انڊونيشين ڊيموڪريٽڪ پارٽي آف اسٽرگل سان آهي. جڪارتا جي گورنري ۾ ھن شھر جي بيوروڪريسي کي بھتر ڪيو ۽ رشوت خوريءَ ۾ ڪمي آندي. ھن شھر جي معيار زندگي کي بھتر بنائڻ ۾ پنھنجو ڪردار ادا ڪيو. ھن شھر جو سب وي سسٽم جي تعمير جي شروعات ڪئي. اھڙي طرح ھي انڊونيشيا جي سياست ۾ ھڪ ستارو بڻجي اڀري آيو ۽ ملڪ جو صدارتي اميدوار ٿي چونڊون کٽي آيو وڏي اڪثريت حاصل ڪندي 22 جولاء 2014ع ۾ ملڪ جو صدر ٿيو صدر جي حيثيت ۾ ھن ملڪ جي انفرا اسٽرڪچر تي ڌيان ڏنو. ملڪ ۾ وڏن روڊن جي تعمير، تيز ريلوي نظام، ايئرپورٽن جا ڊگھن منصوبن وارا پراجيڪٽ منظور ڪيا. ا ملڪ جي سالميت جي دفاع بہ ھن جي پاليسي جو اھم حصو آهي، جنھن ۾ غيرقانوني ڌارين مڇي جي ٻيڙن کي نشانو بنائڻ منشيات جي سمگلرن ڳريون سزائون ڏيڻ شامل آھي باوجود ان جي تہ آسٽريليا ۽ فرانس کي انھن سزائن تي سخت اعتراضن آھي. اپريل 2019ع ۾ ھي ٻيھر ملڪ جو صدر چونڊجي آیو.

## حوالا

زمرو:انڊونيشيا
زمرو:جيوت ماڻهو
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:شخصيتون
واهي ڪنگراڻي

**واهي ڪنگراڻي** (انگريزي:Wahi Kingrani) پاڪستان جي صوبي پنجاب جي ضلعي ديري غازي خان جي وڏور جي شهر جي قريب هڪ شهر آهي. واهي جو مطلب نئي يا برساتي نالو آهي. هيءُ واهي سليمان جبلن کان وهندي ڪنگراڻي شهر وٽان گذري ٿي جنهن ڪري مٿس نالو واهي ڪنگراڻي پيو هوندو. برساتن ۾ ڪناتار وهندي آهي. واهي ڪنگراڻي سياحت جو پڻ مرڪز آهي.

## حوالا

زمرو:شهر
ميلبورن

**ميلبورن** (Melbourne) آسٽريليا جي رياست وڪٽوريا جو گاديءَ جو ھنڌ ۽ رياست جو سڀ کان وڏو شھر آھي. آبادي م اوشيانيا ۽ آسٽريليا جو ٻيون نمبر وڏو شهر آهي. ھن شھر جي ميٽروپوليٽن علائقي جي پکيڙ 9,993 چورس ڪلوميٽر آهي  جنھن ۾ 31 ميونسپل ڪاميٽيون واقع آھن. ميلبورن شھر پورٽ فلپ واري سامونڊي ڪناري تي واقع آهي ۽ ھنٽرلينڊ کان ڊينڊيناگ جابلو قطارن، مارننگٽن اپٻيٽ ۽ يارا وادي تائين ڦھليل آھي. ھن شھر جي آبادي 50 لکن جي لڳ ڀڳ آهي جيڪا آسٽريليائي آباديءَ جو 19 سيڪڙو آھي. شھري ماڻھو ميلبورنين سڏبا آهن. ھن شھر جو بنياد سال 1876ع ۾ پيو جڏھن اتي ميلبورن گرامر اسڪول قائم ٿيو جنھن جو نالو شھر تي پئجي ويو.

**ميلبورن** (Melbourne) آسٽريليا جي رياست وڪٽوريا جو گاديءَ جو ھنڌ ۽ رياست جو سڀ کان وڏو شھر آھي. آبادي م اوشيانيا ۽ آسٽريليا جو ٻيون نمبر وڏو شهر آهي. ھن شھر جي ميٽروپوليٽن علائقي جي پکيڙ 9,993 چورس ڪلوميٽر آهي  جنھن ۾ 31 ميونسپل ڪاميٽيون واقع آھن. ميلبورن شھر پورٽ فلپ واري سامونڊي ڪناري تي واقع آهي ۽ ھنٽرلينڊ کان ڊينڊيناگ جابلو قطارن، مارننگٽن اپٻيٽ ۽ يارا وادي تائين ڦھليل آھي. ھن شھر جي آبادي 50 لکن جي لڳ ڀڳ آهي جيڪا آسٽريليائي آباديءَ جو 19 سيڪڙو آھي. شھري ماڻھو ميلبورنين سڏبا آهن. ھن شھر جو بنياد سال 1876ع ۾ پيو جڏھن اتي ميلبورن گرامر اسڪول قائم ٿيو جنھن جو نالو شھر تي پئجي ويو.

## حوالا

زمرو:ميلبورن
زمرو:وڪٽوريا
زمرو:آسٽريليا جا شهر
زمرو:اوشينيا جا شهر
زمرو:آسٽريليا جون رياستي راڄڌانيون
لاکا، شهر

**لاکا شهر** (Lakha Town) سنڌ جي ڄامشورو ضلعو جي مانجهند تعلقو ۾ مانجهند شهر ويجهو هڪ قديم شهر آهي جيڪو انڊس هاءِ وي ڀرسان اوڀر طرف آهي. تعلقي جو مک شهر آهي. هن شهر ۾ پرائمري کان سيڪنڊري تعليم تائين سهولت ميسر آهي.

## حوالا

زمرو:سنڌ جا ننڍا شهر ۽ قصبا
برسبين

**برسبين**   آسٽريليا جو ٽيون نمبر وڏو شهر ۽ ان جي رياست ڪوئينزلينڊ جو گادي جو هنڌ ۽ ان رياست جو سڀ کان وڏو شھر آھي. شھر جي آبادي سال 2018ع جي ڪاٿي مطابق اٽڪل 25 لک آھي.   برزبين سائوٿ ايسٽ ڪئينس لينڊ جي ميٽروپوليٽن ريجن جي مرڪز ۾ واقع آهي ۽ ان ميٽروپوليٽن جي آبادي 36 لک آھي. برزبين جو واپاري مرڪز پراڻي شھر تي مشتمل آهي جيڪو برزبين ندي تي واقع آهي ۽ اھا ندي 15 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي ڪورل سمنڊ ۾ ڇوڙ ڪري ٿي. ھن شھر جي رھندڙن کي برزبينائيٽ سڏيندا آهن. ھن شھر جا ٻيا عام نالا **برزي** ۽ **رور سٽي** ۽ **برزويگس** آھن.. ھي شھر آسٽريليا جي پراڻن شھرن مان ھڪ آھي جتي قديم زماني م مقامي ماڻھن: جگيرا ماڻھن ۽ تربل ماڻھن آباد ٿيا ھيا ۽ بعد ۾ سڊني ۾ پينل ڪالوني ٺھڻ کان پوءِ انگريزن قيدين لاء نئين پينل ڪالوني ٺاھڻ لاء 1824ع ۾ ان علائقي جي  ريڊڪلف واري جاء کي چونڊيو ويو جيڪا پوء ھن شھر م تبديل ٿي وئي. ھن شھر جو نالو برزبين يا برسبين برزبين ندي تان پيو ۽ ان ندي تي اھو نالو نيو سائوٿ ويلز جي اسڪاٽ نسل واري گورنر سر ٿامس برزبين جي نالي تان پيو. سڊني واري ڪالوني بعد برزبين واري جاء تي ھڪ نئين ڪالوني لاء ان ندي واري جاء کي چونڊيو ويو. 1859ع م جڏهن نيو سائوٿ ويلز مان ھڪ حصو ڌار ڪري ڪئينس لينڊ نالي نئين رياست ٺاھي وئي تہ برزبين کي ان رياست جي گادي جو هنڌ بڻايو ويو. ڪثير ثقافتي مرڪز واري ھن شھر جي آبادي جو %32.2 ماڻھو ملڪ کان ٻاھر جا پيدا ٿيل آھن. ھي شھر گلوبلائيزيشن اينڊ ورلڊ سٽيز ريسرچ نيٽورڪ مطابق دنيا جي بيٽا پلس شھرن ۾ شمار ٿئي ٿو.  ان جو شمار دنيا جي سڀ کان وڌيڪَ رھڻ جي قابل شھرن ۾ ٿئي ٿو.

**برسبين**   آسٽريليا جو ٽيون نمبر وڏو شهر ۽ ان جي رياست ڪوئينزلينڊ جو گادي جو هنڌ ۽ ان رياست جو سڀ کان وڏو شھر آھي. شھر جي آبادي سال 2018ع جي ڪاٿي مطابق اٽڪل 25 لک آھي.   برزبين سائوٿ ايسٽ ڪئينس لينڊ جي ميٽروپوليٽن ريجن جي مرڪز ۾ واقع آهي ۽ ان ميٽروپوليٽن جي آبادي 36 لک آھي. برزبين جو واپاري مرڪز پراڻي شھر تي مشتمل آهي جيڪو برزبين ندي تي واقع آهي ۽ اھا ندي 15 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي ڪورل سمنڊ ۾ ڇوڙ ڪري ٿي. ھن شھر جي رھندڙن کي برزبينائيٽ سڏيندا آهن. ھن شھر جا ٻيا عام نالا **برزي** ۽ **رور سٽي** ۽ **برزويگس** آھن.. ھي شھر آسٽريليا جي پراڻن شھرن مان ھڪ آھي جتي قديم زماني م مقامي ماڻھن: جگيرا ماڻھن ۽ تربل ماڻھن آباد ٿيا ھيا ۽ بعد ۾ سڊني ۾ پينل ڪالوني ٺھڻ کان پوءِ انگريزن قيدين لاء نئين پينل ڪالوني ٺاھڻ لاء 1824ع ۾ ان علائقي جي  ريڊڪلف واري جاء کي چونڊيو ويو جيڪا پوء ھن شھر م تبديل ٿي وئي. ھن شھر جو نالو برزبين يا برسبين برزبين ندي تان پيو ۽ ان ندي تي اھو نالو نيو سائوٿ ويلز جي اسڪاٽ نسل واري گورنر سر ٿامس برزبين جي نالي تان پيو. سڊني واري ڪالوني بعد برزبين واري جاء تي ھڪ نئين ڪالوني لاء ان ندي واري جاء کي چونڊيو ويو. 1859ع م جڏهن نيو سائوٿ ويلز مان ھڪ حصو ڌار ڪري ڪئينس لينڊ نالي نئين رياست ٺاھي وئي تہ برزبين کي ان رياست جي گادي جو هنڌ بڻايو ويو. ڪثير ثقافتي مرڪز واري ھن شھر جي آبادي جو %32.2 ماڻھو ملڪ کان ٻاھر جا پيدا ٿيل آھن. ھي شھر گلوبلائيزيشن اينڊ ورلڊ سٽيز ريسرچ نيٽورڪ مطابق دنيا جي بيٽا پلس شھرن ۾ شمار ٿئي ٿو.  ان جو شمار دنيا جي سڀ کان وڌيڪَ رھڻ جي قابل شھرن ۾ ٿئي ٿو.

## حوالا

زمرو:برسبين
زمرو:ڪوئينز لينڊ
زمرو:آسٽريليا جا شهر
زمرو:اوشينيا جا شهر
زمرو:آسٽريليا جون رياستي راڄڌانيون
پرٿ

**پرٿ** (Perth) آسٽريليا جو ھڪ اھم شھر آھي جيڪو ان جي رياست ويسٽرن آسٽريليا جو گاديءَ جو هنڌ آهي. سال 1901ع ۾ آسٽريليا جو وفاق قائم ٿيو ھو ۽ ان کان ٻہ سال اڳ 20 جون 1899ع ۾ اولھ آسٽريليا ۾ ھن شھر جو بنياد وڌو ويو. ھتي سون جي دريافت بعد 1896ع ۾ سر جان فاريسٽ ھڪ ضربخاني جو بنياد وڌو جنھن جو افتتاح 20 جون 1899ع ۾ ٿيو جنھن سان گڏ ھن شھر جو قيام عمل ۾ اچي ويو. ھي شھر آسٽريليا جي سون جي صنعت جو مرڪز آھي.
**پرٿ** (Perth) آسٽريليا جو ھڪ اھم شھر آھي جيڪو ان جي رياست ويسٽرن آسٽريليا جو گاديءَ جو هنڌ آهي. سال 1901ع ۾ آسٽريليا جو وفاق قائم ٿيو ھو ۽ ان کان ٻہ سال اڳ 20 جون 1899ع ۾ اولھ آسٽريليا ۾ ھن شھر جو بنياد وڌو ويو. ھتي سون جي دريافت بعد 1896ع ۾ سر جان فاريسٽ ھڪ ضربخاني جو بنياد وڌو جنھن جو افتتاح 20 جون 1899ع ۾ ٿيو جنھن سان گڏ ھن شھر جو قيام عمل ۾ اچي ويو. ھي شھر آسٽريليا جي سون جي صنعت جو مرڪز آھي.

## حوالا

زمرو:شهر
زمرو:آسٽريليا
زمرو:آسٽريليا جا شهر
زمرو:اوشينيا جا شهر

## حوالا

زمرو:پرٿ
زمرو:اولهائون آسٽريليا
زمرو:آسٽريليا جا شهر
زمرو:اوشينيا جا شهر
زمرو:آسٽريليا جون رياستي راڄڌانيون
ايڊيليڊ

**ايڊيليڊ**  آسٽريليا جو آبادي ۾ پنجون نمبر وڏو شھر ۽ ان جي رياست سائوٿ آسٽريليا جو گاديءَ جو هنڌ آهي. ھن شھر جي ماڻھن کي ايڊيليڊيئن سڏيندا آهن. ان جي اوڀر طرف لافيٽي جبلن جون قطارون، اولھ ۾ سينٽ ونسنٽ جي نار واقع آهي. ان شھر جو نالو انگلينڊ جي بادشاھ وليم چوٿين جي زال راڻي ايڊيليڊ آف سسيڪس مائنينگن جي نالي تي رکيو ويو ھو. شھر جو بنياد 1836ع ۾ رکيو ويو. شھر جي بانين منجھان ڪرنل وليم لائيٽ پڻ ھڪ ھيو جنھن ھن شھر جو نقشو ٺاھيو ھو جنھن لاء ھن ٽورينس ندي جي ڀر واري علائقي جي چونڊ ڪئي. اھو علائقو ان وقت مقامي ڪورنا ماڻھن سان آباد هو ۽ ان خطي کي ٽارنڊانيانگا (ڳاڙھن ڪينگروئن وارو علائقو) سڏيندا هئا.
**ايڊيليڊ**  آسٽريليا جو آبادي ۾ پنجون نمبر وڏو شھر ۽ ان جي رياست سائوٿ آسٽريليا جو گاديءَ جو هنڌ آهي. ھن شھر جي ماڻھن کي ايڊيليڊيئن سڏيندا آهن. ان جي اوڀر طرف لافيٽي جبلن جون قطارون، اولھ ۾ سينٽ ونسنٽ جي نار واقع آهي. ان شھر جو نالو انگلينڊ جي بادشاھ وليم چوٿين جي زال راڻي ايڊيليڊ آف سسيڪس مائنينگن جي نالي تي رکيو ويو ھو. شھر جو بنياد 1836ع ۾ رکيو ويو. شھر جي بانين منجھان ڪرنل وليم لائيٽ پڻ ھڪ ھيو جنھن ھن شھر جو نقشو ٺاھيو ھو جنھن لاء ھن ٽورينس ندي جي ڀر واري علائقي جي چونڊ ڪئي. اھو علائقو ان وقت مقامي ڪورنا ماڻھن سان آباد هو ۽ ان خطي کي ٽارنڊانيانگا (ڳاڙھن ڪينگروئن وارو علائقو) سڏيندا هئا.

## حوالا

زمرو:ايڊيليڊ
زمرو:ڏکڻ آسٽريليا
زمرو:آسٽريليا جا شهر
زمرو:اوشينيا جا شهر
زمرو:آسٽريليا جون رياستي راڄڌانيون
جيمز ڪڪ

**ڪيپٽن جَيمز ڪُڪ**  برطانيا جو مشھور جھازران ، کوجنا ڪندڙ ۽ نقشي سازي جو ماھر ۽ برطانيا جي رايل نيوي جو ڪيپٽن يا ڪپتان ھيو جيڪو آسٽريليا جي اوڀرندي ڪناري تي پھچندڙ پھريون يورپي ھو ۽ جنھن سڀ کان پھريون ڀيرو   نيوزيلينڊ جي چوڌاري ڦيرو لڳايو ۽ ھوائي ٻيٽن تي يورپين مان پھريون دفعو قدم رکندڙ ھيو. ھن پئسفڪ سمنڊ جا ٽي وڏا سامونڊي سفر ڪيا ۽ ھوائي تائين پھتو. ھن نيو فائونڊ لينڊ جو نقشو پڻ ليڪيو. ھي ننڍپڻ ۾ ئي برطانوي مرچنٽ نيوي ۾ شامل ٿيو ۽ 1755ع ۾ رايل نيوي ۾ شامل ٿيو. ھن فرانس سان ٿيل ستن سالن واري جنگ کي اکين سان ڏٺو. ھن ڪيوبڪ واري محاصري دوران ٿيل ابراھام جي ميدانن واري جنگ ۾ سينٽ لارنس ندي جي کوجنا ڪندي ندي ذريعي داخل ٿيڻ جو نقشو ليڪيو جنھن بعد کيس برطانوي سمنڊ پار کوجنا واري مھم لاء مقرر ڪيو ويو جنھن ۾ ھن ٽي وڏا بحري سفر ڪيا جن م ھن ھزارين ميلن جو رستو طئي ڪيو. ھن نيوزيلينڊ کان ھوائي تائين زمين جو نقشو ليڪي ٻيٽن جا اھڙا تفصيل نقشن ۾ ظاھر ڪيا جن جو پھرين نقشن ۾ اڳين کوجنا ڪندڙن اڃان ذڪر نہ ڪيو ھو. 1779ع ۾ پنھنجي آخري ٽئين سفر دوران ھن ھوائي ۾ پنھنجي چوري ڪيل ڪٽر ٻيڙي جي واپسي لاء اتان جي شاھي حڪمران کي اغوا ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي جنھن ۾ ھي مارجي ويو.

## حوالا
منگو ڍنڍ وارا باقيات

**مُنگو ڍنڍ وارا باقيات** (Lake Mungo remains) اصل ۾ انساني ڍانچا آھن جيڪا آسٽريليا ۾ منگو ڍنڍ جي لڳ برآمد ٿيا ھئا، جيڪي اتان جي قديم رھاڪن يا ابارجينل ماڻھن جا ھئا. ان مان ھڪ لاش عورت جي ھئي، جنھن کي ان ڍنڊ سان منصوب ڪندي "منگو عورت" سڏيو ويو ۽ مختصرن ان کي، "ليڪ منگو-1" (LM-1) سڏيو ويو. ٽيون لاش ھڪ مرد جي ھئي جنھن کي ليڪ منگو-3 (Lake Mungo 3) نالو ڏنو ويو. ان مقام کي بعد م عالمي ورثو قرار ڏنو ويو. منگو ليڪ-1 جو ڍانچو 1969ع ۾ برآمد ٿيو ھو، جنھن کي دنيا جو سڀ کان قديم ترين دفنايل لاش قرار ڏنو ويو. 
منگو مرد يا ليڪ منگو-3 جو لاش 1974ع ۾ برآمد ٿيو جيڪو 42000 سال پراڻو ھيو.

## منگو ڍنڍ
منگو ھڪ خشڪ ٿي ويل ڍنڍ جو نالو آهي جيڪا آسٽريليا جي ڏکڻ اوڀر ۾ نيو سائوٿ ويلز رياست جي گادي جي هنڌ سڊني کان 760 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي واقع آهي.ان ڍنڍ ۽ اتان جي قديم آثارن جي دريافت 1969ع ۾  ميلبورن يونيورسٽي جيجم بولر ڪئي ھئي 

## حوالا

زمرو:آسٽريليا
زمرو:قديم آثار
برطانوي ھندوستان جا پرڳڻا ۽ صوبا

thumb|هندستاني شاهي ادارا Imperial entities of India

**برطانوي هندستان** يا گڏيل هندستان ( پاڪستان ۽ هندستان) يا برطانوي راڄ وارو هندستان دراصل انڪري سڏجي ٿو جو ان تي ايگريزن يا برطانوين 1858ع کان 1947ع تائين حڪمراني ڪئي. گڏيل هندستان تي انگريزن هڪ سؤ سال کان به مٿي حڪمراني ڪئي.

## حوالا

زمرو:تاريخ پاڪستان
نيو سائوٿ ويلز

**نيو سائوٿ ويلز**   مختصرن **NSW** آسٽريليا جي ھڪ اھم رياست جو نالو آهي جيڪا سن جي اوڀرندي سامونڊي ڪناري تي واقع آهي. ان جي اتر ۾ ڪئينس لينڊ، ڏکڻ ۾ وڪٽوريا، اولھ ۾ سائوٿ آسٽريليا واقع آهن. اوڀر ۾ ان جو ساحلي ڪنارو ڪورل سمنڊ ۽ تسمان سمنڊ سان لڳي ٿو.  آسٽريلين ڪيپيٽل ٽيريٽري ھن رياست جي اندر ھڪ اينڪليو آھي. نيو سائوٿ ويلز رياست جي گادي جو ھنڌ سڊني آھي جيڪو رياست جو پکيڙ ۽ آبادي جي لحاظ کان سڀ کان وڏو شھر آھي. 1919ع ۾ جن رياست جي آبادي 80 لکن کان وڌيڪَ ھئي ۽ اھا آبادي ۾ آسٽريليا جي سڀ کان وڏي رياست ھئي. ان آبادي جو ٻہ ڀاڱي ٽي حصو گريٽر سڊني جي علائقي ۾ رھندڙ ھئي ھن رياست جي ماڻھن کي نيو سائوٿ ويلشمين سڏيندا آهن يونائيٽيڊ ڪنگڊم 1788ع ۾ ھن رياست  ۾  موجوده سڊني واري علائقي ۾ ھڪ پينل ڪالوني قائم ڪئي ھئي جنھن سان ھن رياست اندر آبادي جي شروعات ٿي.

## حوالا

زمرو:نيو سائوٿ ويلز
زمرو:آسٽريليا جون رياستون
ڏکڻ آسٽريليا

**ڏکڻ آسٽريليا** (South Australia) آسٽريليا جي ھڪ رياست آهي، جيڪا آسٽريليا جي وفاق ۾ شامل آھي جنھن ڪري ان کي فيڊريٽيڊ رياست پڻ چوندا آهن. اھا رياست آسٽريليا جي وچ ۽ ڏکڻ وارو حصي تي مشتمل آهي. آسٽريليا  جو سڀ کان وڏو بنجر علائقو ھن رياست ۾ واقع آهي. ڏکڻ آسٽريليا جي پکيڙ 983482 چورس ڪلوميٽر آهي ۽ اھا آسٽريليا جي پکيڙ ۾ چوٿين وڏي ۽ آبادي ۾ پنجين وڏي رياست آهي. رياست جي ڪل آبادي 17,60,000 آھي، جن جو 77 سيڪڙو گاديءَ واري شھر ايڊيليڊ ۾ رھندو آھي، جيڪو ھن رياست جو سڀ کان وڏو شھر آھي. رياست جو ٻيون نمبر وڏو شهر مائونٽ گيمبيئر آھي، جن جي آبادي 28,684 آهي. ھن رياست جون حدون اولھه ۾ اولھ آسٽريليا، اتر ۾ نادرن ٽيريٽري، اتر اوڀر ۾ ڪوئينزلينڊ، اوڀر ۾ نيو سائوٿ ويلز ۽ ڏکڻ اوڀر ۾ وڪٽوريا سان ملن ٿيون. رياست جي ڏکڻ ۾ گريٽ آسٽريلين اپسمنڊ واقع آهي.

سائوٿ آسٽريليا جو گورنر، برطانيا جي آئيني بادشاهه، فلپ ٽئي جو نمائندو ھوندو آھي. ڏکڻ آسٽريليا دولت مشترڪه آسٽريليا جي رڪن رياست آهي. ھن رياست جي پارليامينٽ ٻہ ايواني آھن جن ۾ ھڪ ھيٺيون ايوان: سائوٿ آسٽريلين اسيمبلي ھائوس؛ ۽  ٻيون مٿيون ايوان: سائوٿ آسٽريلين ليجسليٽو اسيمبلي شامل آهن. پارليامينٽ لاء چونڊ ھر چوٿين سال ٿيندي آهي. گذريل چونڊ 2018ع ۾ ٿي ھئي. 

1896ع ۾ ڪالوني واري دؤر ۾ ڏکڻ آسٽريليا آسٽريليا جو پھريون ۽ دنيا اندر نيوزيلينڊ بعد ٻيو نمبر علائقو ھيو جتي عام چونڊن ۾ عورتن کي ووٽ جو حق ڏنو ويو 1887ع کان ھيٺيون ايوان تہ عوام جي ووٽن سان چونڊيو ويندو ھو پر مٿئين ايوان جي چونڊ جي لاء ووٽ جو حق صرف ملڪيت وارن شھرين کي ھو آخرڪار 1973ع ۾ آسٽريليا جي ليبر پارٽي جي ڊان ڊنسٽن جي حڪومت سڌارا آڻي ووٽر لاء ملڪيت ھجڻ جو شرط ختم ڪري ڇڏيو ۽ ان ايوان جي اميدوارن جي چونڊ لاء سموري رياست جي ھڪ تڪ مان ٿيل چونڊ مان متناسب نمائندگي ذريعي ايوان جو چونڊ جو طريقو اختيار ڪيو ويو. ڏکڻ آسٽريليا جو لوڪل گورنمينٽ وارو نظام 74 مڪاني ڪائونسلن تي مشتمل آهي جيڪي سائوٿ آسٽريليا جي پارليامينٽ طرفان نافذ ٿيل فرض سرانجام ڏينديون آهن جن ۾ روڊن جو انفراسٽرڪچر ۽ ڪچري جي شھرن مان نيڪال جا ڪم شامل آهن. ڪائونسلن جي آمدني ملڪيتن تي ٽيڪس ۽ حڪومتي گرانٽن تي مشتمل ھوندي آھي.

## حوالا

زمرو:ڏکڻ آسٽريليا
زمرو:آسٽريليا جون رياستون
وڪٽوريا

**'وڪٽوريا** مختصرن : **Vic**
آسٽريليا جي ھڪ فيڊريٽيڊ رياست آھي جيڪا ان جي ڏکڻ اوڀر ۾ واقع آهي جتي جو سياسي نظام پارلياماني، آئيني بادشاهت وارو آھي. اھا آسٽريليا جي ٻيون نمبر ننڍڙي رياست آھي جنھن جي پکيڙ  آھي. ننڍي ھجڻ سبب اھا آسٽريليا جي سڀ کان وڌيڪَ گھاٽي آبادي وارو رياست آھي. ان جي في چورس ڪلوميٽر ۾ 26.56 ماڻھو رھن ٿا. سن جون حدون اتر ۾ نيو سائوٿ ويلز، اولھ ۾ سائوٿ آسٽريليا سان ملن ٿيون. ان جي ڏکڻ م بيس وارو سامونڊي لنگھ، ۽ ڏکڻ اوڀر ۾  ڏکڻ وڏو سمنڊ بواقع آهي وڪٽوريا رياست جي آبادي اٽڪل 65 لک آھي. وڪٽوريا جي گادي جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شھر ميلبورن آھي. ان شھر جي ميٽروپوليٽن کي گريٽر ميلبورن سڏين ٿا جيڪو رياست جي آبادي جو وڏو مرڪز آهي جتي سموري آبادي جا ٽي حصا رھندڙ آھن. ميلبورن شھر آسٽريليا جو سڊني کانپوءِ. ٻيون نمبر وڏو شهر آهي. ميلبورن کان علاوه وڪٽوريا جا ٻيا مشھور شھر جيلانگ(جيڪو بندرگاھ وارو شھر آھي)، بَيلَرَيٽ ۽ بِنڊِگَو شامل آھن وڪٽوريا کوڙ ابارجينل گروھن جي ماڻھن جو وطن پڻ آهي جن ۾ ڪُولِن ماڻھو نمايان آھن, ٻين ابارجينل ماڻھن م بُونوُرُونگ، بَرَاٽَئَولُنگ، جَاجَاوُرُونگ، گُنَائي، گُندِتجَمَاراتَونگرَونگ، وَٿَرَونگ، وُرُوندجَيري ۽ يَورٽَا شامل آهن. يورپي نوآبادڪاري کان اڳ ھن رياست ۾ 30 کان وڌيڪَ ابارجينل ٻوليون ڳالهايون وينديون ھيون. شروع ۾ وڪٽوريا نيو سائوٿ ويلز رياست جو حصو ھئي ۽ 1803ع ۾ ھتي پھرين ڪالوني سَلِوَين اپسمنڊ جي ڪناري تي ٺاھي وئي. 1851ع ۾ ھن سرزمين کي نيو سائوٿ ويلز کان ڌار ڪري راڻي وڪٽوريا جي نالي سان ھڪ الڳ شاھي ڪالوني ٺاھي وئي ۽ 1855ع ۾ ان جي الڳ حڪومت جو آغاز ٿيو ھن رياست مان سون جي دريافت ھتان جي آبادي ۾ اضافو آندو. 1901 ۾ ھي رياست آسٽريليا جي وفاق جو حصو ٿي وئي. ھن رياست جو شھر ميلبورن آسٽريليا جو گاديءَ جو هنڌ ٿي ويو ۽ بعد م 1927ع ۾ ڪينبرا شھر ٺھڻ بعد گادي جو هنڌ نئين شھر منتقل ٿي ويو. آسٽريليا جي پارليامينٽ جي مٿئين ايوان ۾ ھن رياست کي 12 ۽ ھيٺين ايوان ۾ 38 سيٽن جي نمائندگي مليل آهي. وڪٽوريا رياست جي پنھنجي پارليامينٽ ٻہ ايواني آھي جن م وڪٽوريا جي ليجسليٽو ڪائونسل ۽ وڪٽوريا جي ليجسليٽو اسيمبلي شامل آهن.  2014 ۾ ھن رياست جو پريميئر ڊينيئل اينڊريوس چونڊجي آيو جنھن جي تعلق ليبر پارٽي سان آهي. رياست جو گورنر برطانوي ملڪه جو شاھي نمائندو ھوندو آھي. رياست ۾ 79 مڪاني حڪومت واريون ڪائونسلون آهن.

 

1975ع ۾ ھن رياست ۾ نئون آئين نافذ ڪيو ويو جيڪو درحقيقت 1855ع واري ڪالوني واري برطانوي پارليامينٽ جي منظور ڪيل آئين جي طرزِ تي جوڙيل آهي. 
 

ھن رياست جي سڀ کان پراڻي ۽ عالمي معيار واري يونيورسٽي ميلبورن يونيورسٽي آھي جيڪا 1855ع ۾ قائم ٿي. رياست ۾ 9 يونيورسٽيون واقع آھن جن مان  مونئش يونيورسٽي ملڪ جي سڀ کان وڏي يونيورسٽي آهي جنھن م 83000 شاگرد تعليم پرائن ٿا. 2018ع ۾ وڪٽوريا جي يونيورسٽين ۾ شاگردن جو تعداد 
418,447 ھيو ۽ 2019ع ۾ ان تعداد ۾ 5.3 سيڪڙو اضافو ٿيو
 آسٽريليا ۾ نيو سائوٿ ويلز رياست کان پوء ٻيون نمبر وڏي معيشت ھن رياست جي آھي. معيشت ۾ ماليات ۽ انشورنس رياست جي آمدني ۾ سڀ کان وڌيڪَ حصو ڏيندڙ شعبا آھن.

## حوالا

زمرو:وڪٽوريا
زمرو:آسٽريليا جون رياستون
ڪوئينزلينڊ

**ڪوينزلينڊ**  جنھن جو سرڪاري نالو **اسٽيٽ آف ڪوينزلينڊ** آهي، آسٽريليا جي اتر اوڀر ۾ واقع آسٽريليا جي پکيڙ ۾ ٻئي نمبر ۽ آبادي ۾ ٽئي نمبر وڏي رياست آھي. اھا پارلياماني نظام واري فيڊريٽيڊ رياست آھي جيڪا آئيني بادشاهت جي ھيٺ آھي. ان جي اولھه ۾ نادرن ٽيريٽري، ڏکڻ اولھه ۾ ڏکڻ آسٽريليا، ڏکڻ ۾ نيو سائوٿ ويلز ۽ اوڀر ۾ پئسيفڪ سمنڊ جو ڪورل سمنڊ واقع آهي. ان جي اتر ۾ ٽوريس سامونڊي لنگھه آسٽريليا جي ڌرتي کي پاپوا نيو گني کان ڌار ڪري ٿو.ھن رياست جي پکيڙ 18,52,642 چورس ڪلوميٽر ۽ آبادي 51 لک آھي، جن جو مرڪز رياست جو ڏکڻ اوڀر وارو پاسو آھي. رياست جي گادي جو هنڌ '''برسبين''' آهي، جيڪو آسٽريليا جي سون جي ذخيرن سان ڀرپور زمين تي واقع آهي. 

تمام وڏي ايراضي جي ڪارڻ هن جون جاگرافي جي لحاظ کان گھڻي وصفون آھن، جنهن ۾ جبل، ٻيلا، نديون، ريگستان وغيره شامل آهن. رياست جي آبادي گهڻ-نسلي آهي. ڪوئينزلينڊ جا اصل رھاڪو ابارجينل آسٽريلين ۽ ٽوريس ٻيٽ جا رھاڪو ھئا.ا ڊچ جھازران وليم جانس پھريون يورپي ھو، جنھن 1606ع ۾ آسٽريليائي سرزمين تي قدم رکيو ۽ ڪيپ يارڪ جزيري نما جي کوجنا ڪئي. 1770ع ۾ ڪئپٽن، جيمز ڪڪ آسٽريليا جي اوڀرندي ساحلي علائقي تي پھتي ان تي برطانيا جي لاء دعويدار ٿيو. 1787ع ۾ آرٿر فلپ اتي نيو سائوٿ ويلز ڪالوني جو بنياد وڌو. ڪوينزلينڊ جي بعد ۾ پوئين ڏھاڪن ۾ کوجنا ڪئي وئي ۽ پوء جان آڪسلي مارٽن بي پينل سيٽلمينٽ برسبين واري جاء تي 1824ع ۾ قائم ڪري اتي آبادي جو آغاز ڪيو ويو. ھن رياست کي 6 جون 1859ع ۾ نيو سائوٿ ويلز رياست مان ڌار ڪري، برطانوي راڻي وڪٽوريا سان منصوب ڪندي ڪوينزلينڊ يا راڻي جي سرزمين سڏي نئين رياست جو درجو ڏنو، جنھن ڪري ان ڏينهن کي ھر سال ملھايو ويندو آهي. ڪوينزلينڊ آسٽريليا جي انھن شروعاتي ڇھه ڪالونين مان ھڪ آھي، جنهن ذريعي پھرين جنوري، 1901ع ۾ آسٽريليا جي وفاق جو بنياد پيو. 

C

## سياسي نظام

|

پھرين جنوري 1901ع ۾ آئيني بادشاهت ھيٺ وفاقي پارليماني نظام جي قيام بعد ھن رياست جو پنھنجو حڪومتي نظام ھڪ علحده آئين جي ذريعي عمل ۾ آيو جنھن کي ڪئينسلينڊ جق آئين سڏين ٿا جنھن جون بنيادي شقون رياست جي پارليامينٽ، عوامي ريفرنڊم کانسواءِ، تبديل نه ٿي ڪري سگھي. بنيادي انساني حقن لاء ھتي ڪئينسلينڊ ھيومن رائيٽس ايڪٽ 2019 پڻ لاڳو ٿيل آھي. ھن رياست جو حڪومتي نظام ويسٽ منسٽر نظام طرز تي جڙيل آهي. رياست جي پارليامينٽ ھڪ ايواني آھي جنھن جو نالو ڪئينزلينڊ جي ليجسليٽو اسيمبلي آهي. رياست جو سربراھ گورنر آھي جيڪو شاھي سربراھ جو نمائندو ھوندو آھي. رياست جي حڪومتي سربراھ کي پريميئر سڏيندا آهن. حڪومت جي گادي برزبين شھر ۾ آھي.

## حوالا

زمرو:ڪوئينز لينڊ
زمرو:آسٽريليا جون رياستون
ٻٻر (ذات)

**ٻٻر** بلوچن جي ھڪ ذات، ضلعي گھوٽڪيءَ جي تعلقي اوٻاوڙي جي ھڪ ديهه، جنھن ۾ رسول بخش ٻٻر، حسين بخش چانڊيو ۽ لال بخش چانڊيو ڳوٺ موجود آھن، دادو ضلعي جي خيرپور ناٿن شاهه تعلقي ۾ ٻٻر ذات ۽ قبيلي جا ڪافي ڳوٺ موجود آھن. ٺٽي ضلعي ۾ پڻ ٻٻرن جا ڪيترائي ڳوٺ موجود آھن.

## پڻ ڏسو

* فھرست سنڌ جون ذاتيون

## حوالا
دل اڪيلو ڀاڙيندڙ آهي

**دل اڪيلو ڀاڙيندڙ آهي** آمريڪي ليکڪ ڪارسن ميڪولرز جو پهريون ناول آهي جيڪو 1940 ۾ شايع ٿيو. جارجيا جي هڪ نن ٽائونڙي شهر ۾ سيٽ ڪريو ، اهو اڪيلائي جو بهترين مطالعو آهي ۽ رابطي جو تاثر. مرڪزي تصوير آھي مسٽر سنگر ، ھڪڙو ٻوڙو گونگا. هن ڏانهن پرنسپل ڪردار — مِڪ ، هڪ قبر پرست نوجوان ڇوڪري ؛ بيف ، سيمي ڪيفي جو مالڪ ؛ جڪ ، هڪ شراب البيٽر ؛ ۽ ڪوپلينڊ ، هڪ ڪارو ڊاڪٽر- انهن جي خوابن ، آرزو ۽ ڪاوڙ ڀريو.
آسٽريليا راڄڌاني علائقو

**آسٽريلين ڪيپيٽل ٽيريٽري**, **آسٽريليائي گادي وارو خطو** (مختصرن **ACT**)
وفاقي گادي وارو علائقو آھي جنھن ۾ آسٽريليا جو گاديءَ وارو شھر ڪينبرا واقع آهي. اھا نيو سائوٿ ويلز رياست اندر ھڪ اينڪليو آھي. آسٽريليا جي حڪومت جي گادي، پارليامينٽ وغيره سڀ ان ٽيريٽري ۾ واقع آھن.

آسٽريلين ڪيپيٽل ٽيريٽري جي پکيڙ  آھي. آسٽريليا جو پھرين گادي جو هنڌ ميلبورن ھيو. پھرين جنوري 1901ع تي آسٽريليائي وفاق قائم ٿيو تہ آئين جي قلم 125 ۾ اھا شق رکي وئي تہ نيو سائوٿ ويلز رياست ۾ سڊني کان گھٽ ۾ گھٽ 100 ميلن جي فاصلي تي گادي جو تعين ڪيو ويندو. ان لاء پارليامينٽ سيٽ آف گورنمينٽ ايڪٽ 1908ع نافذ ڪيو جنھن ذريعي 1911ع ۾ نيو سائوٿ ويلز جي ياس-ڪينبرا خطي ۾ نئون گادي وارو شھر اڏڻ جي منظوري ڏني وئي. 

1913ع ۾ ان نئين شھر جو نالو ڪينبرا رکيو ويو. ڪيپيٽل ٽيريٽري جي آبادي جو وڏو حصو ڪينبرا شھر ۾ رھي ٿو پر ان کان علاوه ڪجهه ٻيا ننڍڙا شھر پڻ ان خطي ۾ واقع آھن جن ۾ وليمسڊيل, ناس، اريئارا، ٿاروا ۽ ھال شامل آهن. ھن ٽيريٽري ۾ گادي جو هنڌ ھجڻ ڪري تمام اھم اداران جو مرڪز آھي. ھتي آسٽريليا جي پارليامينٽ، آسٽريليا جي ھاء ڪورٽ، آسٽريلين ڊفينس فورس اڪيڊمي، آسٽريلين وار ميموريل، غيرملڪي سفارتخانن جو وڏو تعداد، کوڙ يونيورسٽين جا ڪيمپس پڻ واقع آھن جن ۾ آسٽريلين نيشنل يونيورسٽي،يونيورسٽي آف ڪينبرا، يونيورسٽي آف نيو سائوٿ ويلز ۽ آسٽريلين ڪيٿولڪ يونيورسٽي شامل آهن. ٽيريٽري جي پنھنجي علحده مقننه پڻ آھي جيڪا 1988ع ۾ آسٽريلين ڪيپيٽل ٽيريٽري (سيلف گورنمينٽ) ايڪٽ جي نفاذ سان قائم ٿي. ان ٽيريٽري جي حڪومت جو سربراھ وزيراعلي آھي. مقننه جو نالو ليجسليٽو اسيمبلي آھي جنھن جا ميمبر عوام مان چونڊجندا آھن. ٽيريٽري کي وفاقي پارليامينٽ م پڻ نمائندگي مليل آهي. مٿئين ايوان : سينيٽ ۾ ٻہ رڪن ھن ٽيريٽري لاء مخصوص آھن ۽ ٽي رڪن ھيٺين ايوان: اسيمبلي ھائوس ۾ ھن ٽيريٽري جي نمائندگي ڪندڙ آھن. ھن خطي جي آبادي 2016ع جي آدمشماري مطابق 428,060 آھي. 1934ع ۾ ھن خطي جي پنھجي علحده سپريم ڪورٽ قائم ڪئي وئي

## حوالا

## حوالا
اولهائون آسٽريليا

**اولاھون آسٽريليا** (Western Australia؛ مختصر طور تي، WA) آسٽريليا جي ھڪ رياست  آهي،  جن جي اتر ۽ اولھه ۾ هندي سمنڊ، ڏکڻ ۾ ڏاکڻي سمنڊ، اتر اوڀر ۾ نادرن ٽيريٽري ۽ ڏکڻ اوڀر ۾ ڏکڻ آسٽريليا رياست واقع آھن. اھا آسٽريليا جي پکيڙ ۾ سڀ کان وڏي رياست آهي، جن جي پکيڙ 25,27,013 چورس ڪلوميٽر آھي. ھن رياست جي آبادي 26 لک آهي، جن جو مرڪز ڏکڻ اولھه واري پاسي آھي جتي رياست جي گادي جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شھر پرٿ واقع آهي. رياست جي آبادي جو 79 سيڪڙو پرٿ شھر جي ميٽروپوليٽن حدن ۾ رھي ٿو. ۽ باقي 11 سيڪڙو آبادي پوري رياست ۾ ڇڊي حالت ۾ رھي ٿي.

## تاريخ

ڊچ جھازران ڊرڪ ھرٽاگ پھريون يورپي ھو جيڪو 1616ع ۾ ھن رياست جي اولھندي ڪناري تي قدم رکيو. ھتي مستقل ڪالوني نيو سائوٿ ويلز جي ڪالوني واري حڪومت جي مھم تحت 1826ع ۾ قائم ڪئي وئي 1829ع ۾ ڪيپٽن جيمز اسٽرلنگ سوان ندي تي ان ندي جي نالي سان ھڪ ڪالوني ٺاھي وئي. 1832ع م اھا ڪالوني برطانوي نوآبادڪارن سان ڀرجي 1500 جي آبادي تائين پھتي جنھن بعد ان ڪالوني جو نالو تبديل ڪري ويسٽرن آسٽريليا نالو رکيو ويو. ٻہ الڳ شھر: بندرگاھ وارو شھر فرمئنٽن ۽ پرٿ آھستي آھستي ٺھندا ويا. ان کان پوء يارڪ ٺھڻ شروع ٿيو.

 آسٽريليا جو پھريون پريميئر جان فاريسٽ ھيو. 1887ع ۾ برطانوي پارليامينٽ ھن رياست جو نئون آئين ٺاھيو ۽ 1890ع ۾ يورپي آسٽريليا کي پنھنجي حڪومت پاڻ وارو حق ڏنو ويو. جان فاريسٽ ھن رياست جو پھريون پريميئر ٿيو. پھرين جنوري 1901ع تي ويسٽ آسٽريليا  آسٽريلين وفاق ۾ شامل ٿي ويو

## حوالا

زمرو:اولهائون آسٽريليا
زمرو:آسٽريليا جون رياستون
ذھني صحت جو عالمي ڏھاڙو

**دماغي صحت جو عالمي ڏينهن** () (آڪٽوبر 10)، عالمي ذهني صحت جي تعليم، سُجاڳي ۽ سماجي داڳ يا بدنامي جي خلاف وڪالت لاءِ عالمي ڏينهن آهي. اهو پهريون ڀيرو 1992 ۾ دماغي صحت لاءِ عالمي فيڊريشن (ورلڊ فيڊريشن فار مينٽل هيلٿ) اداري جي اڳڀرائي واري قدم کڻڻ تي ملهايو ويو، جيڪا ذهني صحت جي هڪ عالمي تنظيم آهي، جنهن جا 150 کان وڌيڪ ملڪن ۾ ميمبر ۽ رابطا آهن. هي ڏينهن، هر آڪٽوبر، هزارين حامي ان سالياڻي آگاهي واري پروگرام جي جشن کي لاءِ ملهائيندا آهن، ته جيئن ذهني بيمارين ۽ سڄي دنيا ۾ ماڻهن جي زندگين تي ان جو وڏن اثرن ڏانهن ڌيان ڏياري سگهجي. ڪجهه ملڪن جهڙوڪ آسٽريليا ۾ هي ڏينهن ذهني سُجاڳي واري هفتي جو حصو آهي.

10 آڪٽوبر کي دنيا ۾ دماغي صحت جو ڏينهن ڪري ملهايو ويندو آهي. ورلڊ هيلٿ آرگنائيزيشن چوي ٿي سڄي دنيا ۾ 45 ملين ماڻهو ڪنهن نه ڪنهن قسم جي ذهني بيماري ۾ ورتل آهن. جنهن ۾ سڀ کان وڌيڪ ۽ عام ذهني بيمارين ۾ ڊپريشن ۽ شيزوفرينيا بيماريون شامل آهن. سال 2002 ۾، اهو اندازو لڳايو ويو ته سڄي دنيا ۾ 15 ملين 40 لک ماڻهو ڊپريشن جو شڪار هيا. جڏهن ته دنيا جي لڳ ڀڳ هڪ سيڪڙو آبادي جا ماڻهو ڪنهن هڪ وقت ۾ شيزوفينيا (schizophrenia) جو شڪار آهن. شيزوفرينيا ۾، مريض جو ذهن يا دماغ غير حقيقي شين کي اصل يا حقيقت سمجهڻ شروع ڪندو آهي، هو مائٽن ۽ ويجهن دوستن کي سڀني دشمنن وانگر ڏسندو آهي. ان مرض ۾ ورتل ماڻهن ۾ ٻاهرين دنيا جو شعور لڳ ڀڳ گهٽجي وڃي ٿو، اهي پنهنجي دنيا ۾ رُڌل هوندا آهن. گڏيل قومن جي مطابق، سموري دنيا جي چار منجهان هڪ ماڻهوءَ کي ڪُجهه حد تائين ذهني صحت جي سار سنڀال جي گهرجَ آهي. جڏهن ته ترقي پذير ملڪن ۾، 85 سيڪڙو تائين ماڻهن کي ذهني بيمارين جي ڪنهن به علاج تائين ڪابه رسائي ناهي. اتي ذهني يا دماغي مرض کي لَڄ يا شرم ۽ رسوائي يا بدنامي سمجهيو ويندو آهي.

## حوالا

زمرو:ذهني تندرستي
نادرن خطو

**نادرن ٽيريٽري آف آسٽريليا** يا **نادرن خطو** يا **اتريون علائقو** (مختصرن: **NT**)  آسٽريليا جو ھڪ رياستي خطو آھي جيڪو ان جي وچولي ۽ اترئين حصي تي مشتمل آهي. ان جون حدون اولھ ۾ ويسٽرن آسٽريليا سان، ڏکڻ ۾ سائوٿ آسٽريليا، اوڀر ۾ ڪئينسلينڊ سان ملي ٿي. ان جي اتر م تيمور سمنڊ، ارافورا سمنڊ ۽ ڪارپينٽاريا سمنڊ واقع آھن جن ۾ نيو گني، انڊونيشيا جي ٻيٽن جي جھرمٽ  واقع آھن.  ھن خطي جي پکيڙ  آهي ۽ آبادي
245,353 اٿس

جن خطي جي پارليامينٽ ھڪ ايواني آھي جيڪا ويسٽ منسٽر نظام تحت ڪم ڪندي آهي. اھا 1974ع ۾ قائم ٿي. ان کان اڳ ھن خطي ۾ ھڪ ليجسليٽو ڪائونسل ڪم ڪندي ھئي جنھن جو قيام 1947ع ۾ ٿيو ھو ان جا رڪن جزوي طور تي چونڊ ذريعي مقرر ٿيندا ھئا. ھن خطي ۾ راڻي جو عيوضي ايڊمنسٽريٽر ھوندو آھي. ليجسليٽو اسيمبلي جا 25 رڪن آھن جيڪي چونڊ ذريعي چئن سالن لاء منتخب ٿيندا آهن. ھتي خطي اندر ماڻھن جو مطالبو ٿيندو رھيو آھي تہ ھن ٽيريٽري کي رياست جو درجو ڏنو وڃي ھن خطي جي حڪومت جو سربراھ وزيراعلي ھوندو آھي. ٽيريٽري جي حڪومت جي گادي ڊارون شھر ۾ آھي.

## حوالو
ڊارون (شھر)

**ڊارون** (شھر) (Darwin) آسٽريليا جي نادرن ٽيريٽري جو گاديءَ جو هنڌ آهي جيڪو تيمور سمنڊ جي ڪناري تي واقع آهي. 2018ع ۾ ان جي آبادي جو تخمينو 1,48,564 ھيو. آسٽريليا جي رياستن ۽ خطن جي گادي جي ھنڌن ۾ سڀ کان ننڍڙو شھر آھي جيڪو آسٽريليا جي آخري اتر ۾ واقع آهي. گريٽر ڊارون واري علائقي ۾ لاراڪيا ماڻھو رھندڙ آھن. آڪٽوبر 1936ع ۾ ارتقا جي نظريي جو حامي سائنسدان چارلس ڊارون بيگل واري بحري سفر دوران ھن شھر واري مقام تي آيو ھو. 9 سيپٽمبر 1839ع ۾ سندس سفر جي ھڪ ساٿي جان ڪليمنٽس ان علائقي جو نالو ان سائنسدان جي نالي سان منصوب ڪندي پورٽ ڊارون رکي ڇڏيو. سال 1869ع ۾ اتي وسندڙ آبادي جو نالو پامرسٽن رکيو ويو پر 1911ع ۾ ان جو نالو بدلائي پورٽ ڊارون رکيو ويو. ھي شھر چار دفعا تباھ ٿيڻ بعد ٻيھر تعمير ڪيو ويو. پھريون ڀيرو 1897ع جي سائڪلون نالي سامونڊي طوفان ۾، ٻيون ڀيرو 1937ع واري سائڪلون ۾, ٽيون دفعو ٻين جنگ عظيم دوران شھر تي ٿيل بمباري ۾ ۽ چوٿون ڀيرو 1974ع ۾ ٽريسي نالي سائڪلون ۾ تباھ ٿيو.
**ڊارون** (شھر) (Darwin) آسٽريليا جي نادرن ٽيريٽري جو گاديءَ جو هنڌ آهي جيڪو تيمور سمنڊ جي ڪناري تي واقع آهي. 2018ع ۾ ان جي آبادي جو تخمينو 1,48,564 ھيو. آسٽريليا جي رياستن ۽ خطن جي گادي جي ھنڌن ۾ سڀ کان ننڍڙو شھر آھي جيڪو آسٽريليا جي آخري اتر ۾ واقع آهي. گريٽر ڊارون واري علائقي ۾ لاراڪيا ماڻھو رھندڙ آھن. آڪٽوبر 1936ع ۾ ارتقا جي نظريي جو حامي سائنسدان چارلس ڊارون بيگل واري بحري سفر دوران ھن شھر واري مقام تي آيو ھو. 9 سيپٽمبر 1839ع ۾ سندس سفر جي ھڪ ساٿي جان ڪليمنٽس ان علائقي جو نالو ان سائنسدان جي نالي سان منصوب ڪندي پورٽ ڊارون رکي ڇڏيو. سال 1869ع ۾ اتي وسندڙ آبادي جو نالو پامرسٽن رکيو ويو پر 1911ع ۾ ان جو نالو بدلائي پورٽ ڊارون رکيو ويو. ھي شھر چار دفعا تباھ ٿيڻ بعد ٻيھر تعمير ڪيو ويو. پھريون ڀيرو 1897ع جي سائڪلون نالي سامونڊي طوفان ۾، ٻيون ڀيرو 1937ع واري سائڪلون ۾, ٽيون دفعو ٻين جنگ عظيم دوران شھر تي ٿيل بمباري ۾ ۽ چوٿون ڀيرو 1974ع ۾ ٽريسي نالي سائڪلون ۾ تباھ ٿيو.

## حوالا

زمرو:شهر
زمرو:آسٽريليا جا شهر
زمرو:اوشينيا جا شهر
کيرڻي

**کيرڻي** () نِج سنڌي کاڌو يا رڌڻو جو هِڪ مٺو کاڌو آهي.  کيرڻي  کير، چانور ۽ کنڊ ملائي ٺاهيي ويندي آهي. ان کي  کير ۾ رڌل چانور، کير ۽ چانورن وارو ڀَتُ، يا کير ۾ رڌل پٽڙا چانور، فِيرڻي، ڦِيرڻي پڻ چيو ويندو آهي.

## حوالا

زمرو:سنڌي کاڌا
زمرو:ڀارتي کاڌا
زمرو:پنجابي کاڌا
زمرو:ڀارتي کاڌا
زمرو:پنجابي کاڌا
زمرو:ڀارتي کاڌا
زمرو:پنجابي کاڌا
زمرو:ڀارتي کاڌا
زمرو:پنجابي کاڌا
زمرو:ڀارتي کاڌا
زمرو:پنجابي کاڌا
زمرو:خوراڪ ۽ مشروب
ڪنڙي

** ڪنڙي** () روايتي سنڌي مِٺو کاڌو آهي. گهڻي ريت ڪُنڙي جو کاڌو سياري جي مُند ۾ خاص طور سنڌ جي گهرن ۾ امڙيون ٺاهي پنهنجي ٻچن کي کارائينديون آهن، هي کاڌو سُنت طوهر، شادي وهانوءَ جي موقعي تي گهوٽَ ۽ ڪُنوار کي پڻ کارايو ويندو آهي، ۽ اهو طاقت وارو کاڌو آهي. ان جي کائڻ سان گهڻي اُڃ پڻ لڳندي آهي. ڪُنڙي جنهن کي چُوري پڻ سڏين، ڏونگهي، مصري کي ڪُٽي، ڪڻڪ جي داڻن کي ڌوئي، سُڪائي، سُڪايل اَن جي داڻڻ جون ڌاڻيون جَنڊَ ۾ ڀُڃي ۽ ديسي گيهه هانڊي يا ديڳڙي ۾ وجهي تيار ڪئي ويندي آهي.

## گيلري

Sindhi Chhorri recipe made with ingredients of Desi Ghee, coconut.jpg|ڪُنڙي يا چُوري ديسي سنڌي گيهه، ڏنگهي مان ٺهيل
Sindhi Chhorri recipe made with ingredients of Desi Ghee, coconut.jpg|سنڌي ڪُنڙي جي ترڪيب (ريسيپي) دیسی گهي، ناريل جي شين سان ٺهيل آهي
Coconut grinded.jpg|پيٺل يا ڪُٽيل ڏُنگهي يا ناريل
Coconut and Misry grinded for Chorri receipe.jpg|ڏونگهي مصري ڪُٽيل
Coconut, Badam, misry.jpg|ڏُنگهي، مصري، بادام 
Coconut, Badam.jpg|ڏونگهي، مصري، بادام سابت


## حوالا

زمرو:سنڌي کاڌا
زمرو:خوراڪ ۽ مشروب
ڳوٺ حيدر ڪنگراڻي

**ڳوٺ حيدر ڪنگراڻي** (انگريزي:Village Haider Kingrani) سنڌ جي دادو ضلعي جي جوهي تعلقي جي جوهي شهر کان اوڀر ڏکڻ طرف ڳوٺ حاجي ماڻڪ خان ڪنگراڻي ڀرسان وڏو ڳوٺ آهي.

## حوالا

زمرو:سنڌ جا ڳوٺ
ياموسوڪرو

**ياموسوڪرو**  آئيوري ڪوسٽ جي ھڪ شھر ۽ ملڪ جو سياسي گادي جو هنڌ آهي. 2014ع ۾ آبادي ۾ اھو آئيوري ڪوسٽ جو پنجون وڏو شھر ھيو جنھن جي آبادي 3,55,573 ھئي. شھر ملڪ جي سڀ کان وڏي شھر عابدجان کان اتر طرف 240 ڪلوميٽر جي فاصلي تي واقع آهي. ھن شھر کي ملڪ جي قانوني گادي جي هنڌ جو درجو 1983ع ۾ مليو. ان کان اڳ اھو ھڪ وڏو ڳوٺ ھيو. 2011ع ۾ ياموسوڪرو ضلعو ليڪ ريجن (Lake Region) جو حصو ھيو ۽ ان سال ان کي ضلعي حيثيت ڏني وئي. ان ضلعي کي ٻن ڊپارٽمينٽ ۾ ورھايو ويو جن م ياموسوڪرو ڊپارٽمينٽ ۽ اٽيئيگوئاڪرو ڊپارٽمينٽ شامل ھيا. ضلعي ياموسوڪرو ۾ 169 آباديون ھيون. ھي شھر سب۔پريفيڪچر جو درجو پڻ رکي ٿو. ھي شھر ڪميون جو درجو پڻ رکي ٿو. سال 2011ع کان وٺي ان شھر جي ڪميون ھڪڙي ھئي.

2011 کان اڳ ھن شھر جو انتظامي ۽ سياسي سربراھ ميئر ھيو پر خودمختيار ضلعي جي قيام سان ان جي جاء تي ضلعي گورنر جو عھدو قائم ڪيو ويو جنھن جي تقرري رياست جو سربراھ ڪندو آھي.

ھن شھر جي عمارت سازي جي شاھڪارن ۾ ڪوسئو ڊيم، پي ڊي سي آء-آر ڊي اي ھائوس٫ ٽائون ھال، فيلڪس ھوئفوئيٽ بوئني پوليٽيڪنيڪل انسٽيٽيوٽ، پروٽيسٽنٽ ٽيمپل چرچ، انٽرنيشنل ايئرپورٽ بلڊنگ، پئليس آف ھوسثس شامل آھن. ھن شھر جي معيشت ۾ پرفيوم جي صنعت اھم آھي.

## حوالا

زمرو:آئيوري ڪوسٽ
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:آفريڪا ۾ راڄڌانيون
عابدجان

**عابد جان** (Abidjan؛  ) آئيوري ڪوسٽ جو معاشي گادي جو هنڌ ۽ آفريڪا جو فرينچ ٻولي وارو ھڪ مشھور شھر آھي. شھر جي آبادي 47 لک آھي جيڪا ملڪ جي ڪل آبادي جو 20 سيڪڙو آھي. ھي شھر ابادي م آفريڪا کنڊ جو لاگوس، قاھرہ، ڪنشاسا، دارالسلام ۽ جوھانسبرگ کان پوءِ ڇھون وڏو شھر آھي. 1931 ۾ جڏھن ھن شھر جي بندرگاھ تي  ھڪ نئين گھاٽ (wharf) جي تعمير سان ھن شھر جي واڌ ۾ تيزي سان اضافو ٿيو جنھن سان ھن شھر کي فرينچ ڪالوني جي گادي جي ھنڌ وارو درجو مليو ۽ 1960 ۾ ملڪ جي آزادي تائين ان جي اھا حيثيت برقرار رھي. 1951ع ۾ ۾ وريدي ڪئنال جي تيار ٿيڻ سان ھن شھر جي بندرگاھ جي اھميت ۾ ڏاڍو اضافو ٿيو. 1983 ۾ يامسوڪرو کي آئيوري ڪوسٽ جو حڪومتي گادي جو هنڌ بڻايو ويو پر پرڏيھي سفارتخانا ۽ لڳ ڀڳ سمورا سياسي ادارا گھڻي ڀاڱي ھن شھر ۾ برقرار رھيا ان جو سبب اھو ھو تہ ھي شھر آئيوري ڪوسٽ جو سڀ کان وڏو شھر ۽ معيشت جو سڀ کان وڏو مرڪز ھيو جنھن ڪري ان کي معاشي گاديءَ جو هنڌ سڏيو ويو.

## حوالا

زمرو:شهر
زمرو:آئيوري ڪوسٽ
زمرو:آفريڪا جا شهر
زمرو:ڊيفيڪٽو راڄڌانيون
يوسف جميل لغاري

**يوسف جميل لغاري** (انگريزي:Yousif Jameel Laghari) سنڌ ۾ جنم وٺندڙ سنڌي ٻوليءَ جو ڪهاڻيڪار ۽ نثر نويس آهي.  سندس ڪتابن کان علاوه ڪيتريون ئي ڪهاڻيون ۽ مضمون شايع ٿيل آهن. يوسف جميل کي ننڍي هوندي کان ئي لکڻ ۽ پڙهڻ جو شوق هو. پاڻ بطور سماجي اڳواڻ، ليکڪ ۽ استاد پنهنجي صلاحيتن کي درست استعمال ڪري رهيا آهن.

## شروعاتي زندگي
يوسف جميل 1 جنوري 1994ع تي جميل احمد لغاري جي گهر ۾ ڳوٺ حاجي محمد اسحاق لغاري، ٺري ميرواھ تعلقو، خيرپور ضلعو ۾ جنم ورتو. سندس تعلق پڙهيل لکيل گهراڻي سان آهي.

## تعليم
يوسف جميل لغاري پرائمري تعليم پنهنجي ڳوٺ حاجي محمد اسحاق لغاري ۾ قائم اسڪول مان حاصل ڪئي. 
هن ميٽرڪ 2009ع ۾ هاءَ اسڪول ٺري ميرواھ ۽ انٽر 2011ع ۾ ڊگري ڪاليج ٺري ميرواھ مان ڪئي.  بي ايڊ جي ڊگري 2018 ع ۾ فيڪلٽي آف ايجوڪيشن شاھ عبداللطيف يونيورسٽي خيرپور مان پاس ڪيائين.

## علمي، ادبي ۽ تعليمي خدمتون
يوسف جميل لغاري کي لکڻ جو شوق ننڍپڻ کان هو. هن ڪهاڻي، مضمون ۽ ڪالم لکيا آهن. ان کانسواءِ ڪجهه شاعري پڻ ڪئي آهي. سندس شاعري، ڪهاڻيون، ڪالم، مضمون ۽ ٻيون کوڙ لکڻيون مختلف معياري سنڌي اخبارن ۽ رسالن ۾ شايع ٿيل آهن. چانڊوڪي رسالي سٿ پاران سندس ڪتاب ڪاغذي ڳالهيون جي عيوض کيس ايوارڊ سان نوازيو ويو آهي. سنڌ ايجوڪيشنل فورم خيرپور پاران کيس بهترين استاد جو ايوارڊ پڻ مليل آهي. مختلف موضوعن تي مشتمل سندس 6 ڪتاب شايع ٿيل آهن جن ۾ ڪهاڻين جو ڪتاب ” خوابن جا پاڇا“ ڳڻپ جوڳو آهي. ٺري ميرواھ جي ڀرسان ڳوٺ حاجي محمد اسحاق لغاري ۾ قائم اسڪول ۾ پيشي جي لحاظ کان بطور هڪ استاد طور علمي خدمتون سرانجام ڏئي رهيو آهي. استاد هجڻ ڪري سندس مضمونن جو موضوع گهڻو تڻو تعليم ئي هوندو آهي. هن جو تعليم بابت به هڪ ڪتاب ڇپيل آهي. عاجز ميرواهي سان گڏ سنڌي ادبي سنگت شاخ ٺري ميرواھ جي گڏجاڻين ۾ شريڪ ٿيندو رهيو آهي.

## حوالا

زمرو:ڪهاڻيڪار 
زمرو:سنڌي ماڻھو
زمرو:ليکڪ
زمرو:سنڌي ليکڪ
زمرو:ٺري ميرواھ جا ماڻهو
فيلڪس ھوفوئي بوئني

**فيلڪس ھوفوئي بوئني** (Félix Houphouët-Boigny؛ )؛ (ڄم: 18 آڪٽوبر، 1905ع، وفات: 7 ڊسمبر، 1993ع) جنھن کي بابا ھوفوئي يا پاپا ھوفوئي يا جھونو سڏيندا هئا، آئيوري ڪوسٽ جو آزادي بعد پھريون صدر هو، جيڪو سال 1960ع کان وٺي 1993ع تائين ملڪ جو صدر رھيو. صدي جي ٽن ڏھاڪن کان وڌيڪَ پنھنجي موت تائين ملڪ جو صدر رھيو. ھي پنھنجي قبيلي جو پڻ سردار ھيو ۽ فرانس جي پارليامينٽ جو رڪن ٿيو ۽ فرانس جي ڪابينه ۾ مختلف وزارتن تي فائز ٿي ڪم ڪيو. هو چارلس ڊي گال جي ڪابينه ۾ پڻ وزير رھيو. سال 1960ع ۾ آئيوري ڪوسٽ جي آزادي کان پوء ملڪ جو پھريون صدر ٿيو ۽ مرڻ گھڙيءَ تائين ان عهدي تي قائم رهيو. 

سندس قيادت ۾ ملڪ معاشي خوشحالي ماڻي، جيڪا سالم پاليسي، مغربي ملڪن خاص طور تي فرانس سان بھتر تعلقاتن جي ڪري عمل ۾ آئي. ڪافي ۽ ڪوڪا جي صنعت کي فروغ مليو. ھن 1966ع ۾ گھانا جي صدر ۽ انقلابي اڳواڻ، ڪوامي نڪروما کي ھٽائڻ لاء سازش ڪندڙن جي مدد ڪئي. سال 1977ع ۾ بينن جي انقلابي صدر ماٿيو ڪيريڪو جي خلاف ٿيل ناڪام فوجي بغاوت جو پڻ محرڪ رھيو. سال 1987ع ۾ برڪينا فاسو ۾ ٿامس سنڪارا جي خلاف ٿيل ڪامياب فوجي بغاوت ۾ پڻ سندس ھٿ ھجڻ جو شڪ آهي. ھن انگولا جي سوشلزم مخالف يونيٽا باغين جي پڻ مدد ڪئي. ھن ڪميونزم جي سخت مخالفت واري پرڏيھي پاليسي اختيار ڪئي. ھن سال 1967ع ۾ سوويت يونين سان سفارتي لاڳاپا قائم ٿيڻ بعد سال 1969ع ۾ ناتا ٽوڙي ڇڏيا ۽ سال 1986ع ۾ ٻيھر بحال ڪيا. ھن عوامي جمھوريه چين کي سال 1983ع تائين تسليم ڪرڻ کان انڪار ڪيو. مغربي دنيا ۾ ھي آفريڪا جي ڏاھي يا "آفريڪا جي جھوني" طور سڃاتو ويندو هو. ھوفوئي بوئني ملڪ جو گاديءَ جو هنڌ عابد جان کان پنھنجي اباڻي شھر يامسوڪرو منتقل ڪيو جتي ھن دنيا جو وڏو چرچ "يامسوڪرو جي ليڊي آف پيس واري بيسيليڪا" ٺھرايو جنھن تي 30 ڪروڙ ڊالر لاڳت آئي. وفات وقت ھي آفريڪا جو سڀ کان وڌيڪَ لاڳيتو اقتدار ۾ رھندڙ  سربراھه ھيو ۽ دنيا ۾  ڪيوبا جي فيڊل ڪاسترو ۽ اتر ڪوريا جي ڪم ال سنگ کان پوءِ ٽيون نمبر سربراھه ھيو جيڪو سڀ کان وڌيڪَ عرصو اقتدار ۾ رھيو. سال 1989ع ۾ يونيسڪو سندس نالي سان امن جي بحالي ۽ تحفظ وارو فيلڪس ھوفوئي بوئني پيس پرائز شروع ڪيو. سال 1991ع ۾ اھو پرائيز نيلسن منڊيلا کي مليو. ھن جي وفات کانپوء ملڪ جي حالت جلد ئي بگڙي وئي. سال 1994ع کان 2002ع تائين ملڪ کوڙ بغاوتن، ڪرنسي جي ملھه ۾ لاٿ ۽ معاشي گھوٽالا ڏٺا. سال 2002ع ۾ گھرو ويڙھ جي پڻ شروعات ٿي.

## حوالا

زمرو:سياست
زمرو:شخصيتون
زمرو:آفريڪي شخصيتون
زمرو:آئيوري ڪوسٽ
زمرو:1908ع جون پيدائشون
زمرو:1905ع جون پيدائشون
زمرو:1993ع جون فوتگيون
مھاڀارت

[thumb|کاٻو|upright=1.1| [ڪروکيشتر ۾ ڪرشن ۽ ارجن 18هين–19هين-صدي جي پينٽنگ]]

مهاڀارت () هندستان جي اوائلي ۽ ڊگهي سنگيت ناٽڪ (اوپيرا) داستان آهي جنهن کي هندو مت جا مذهبي لکڻين يا گرنٿن ۾ معتبر حيثيت مليل آهي.  ان جا شلوڪ ارڙنهن جُلدَن جي 25 لک لفظن تي ٻَڌل آهن. هي هندن جو ڌرمي ڪتاب آهي، جنهن ۾ پندرهن هزار ڪويتائون آهن، هن ڪتاب کي وياس ديو لکيو، جيڪو سندس اکين ڏٺو احوال آهي. هي ڪتاب مهاڀارت اصل ۾ هڪ جنگ نامو آهي، جنهن جو زمانو 600 ق.م ٻُڌايو ويو آهي.  مھاڀارت جو سنڌي ۾ ترجمو ڏھين صدي ۾ ٿيو.

ان سمرتي جي ڀاڱو اتهاس ۾ داخل سمجهيو ويندو آهي. مها ڀارت موضوع جي لحاظ کان انتهائي نرالو آهي، جنهن ۾ جنگ، راڄ دربار، پريم، ڌرم سڀ شامل آهي. ٻين لفظن ۾ اهو چار بنيادي زندگي جي مقصدن ڌرم، ارٿ، ڪام واسنا، موڪش سڀني جو مرڪب يا گڏيل مجموعو آهي. ڀگود گيتا دراصل مهاڀارت جو مختصر حصو آهي، پر اهميت جي اعتبار کان نرالي سُڃاڻپ رکي ٿي.

پانڊون ۽ ڪورون جي وچ ۾ ٿيل جنگ، جيڪا ڪروڪيشتر جي ميدان جنگ وڙهي وئي، اتي شري ڪرشن ارجن کي ڀڳوت گيتا جو گيان ڏنو هو.

## حوالا

زمرو:ھندومت
زمرو:هندو ادب
زمرو:مذهبي متن
زمرو:ڏندڪٿائون
زمرو:هندو لکتون
زمرو:هندو ڪوتا
زمرو:ڪروکيشتر
مهاڀارت
زمرو:سنسڪرت لکتون
زمرو:سنسڪرت ۾ مثنوي بيت
دي نيو يارڪ ٽائمز

**دي نيو يارڪ ٽائمز** (The New York Times) آمريڪي گهُڻي ڇپجندڙ روزاني اخبار آهي، جيڪي 18 سيپٽمبر 1851 تي نيويارڪ ٽامز ڪمپني، نيويارڪ، آمريڪا منجهنا لڳاتار ڇاپي رهي آهي.

## حوالا
آئيوري ڪوسٽ رياستي سربراهن جي فهرست

**آئيوري ڪوسٽ جو صدر** آئيوري ڪوسٽ جو سڀ کان وڏو رياستي عھدو آھي جنھن جي شروعات 1960ع ۾ ملڪ جي فرانس کان آزادي بعد ساڳي سال ۾ ٿي. 

## 1960ع کان آئيوري ڪوسٽ جا صدر

## حوالا

## حوالا
آئيوري ڪوسٽ جي پارليامينٽ

**[[آئيوري ڪوسٽ]] جي [[پارليامينٽ]]**  آئيوري ڪوسٽ جي مقننه يا قانونساز اداري جو نالو آهي جيڪو 1960 کان 2016 تائين ھڪ ايواني پارليامينٽ ھيو پر ان سال 30 آڪٽوبر تي نئين آئين جي ريفرينڊم ذريعي منظوري بعد ان کي ٻہ ايواني پارليامينٽ بڻايو ويو

* سينيٽ : جيڪو مٿيون ايوان آھي
*نيشنل اسيمبلي: جيڪو ھيٺيون ايوان آھي

## حوالا

## حوالا

زمرو:ٻہ ايواني مجلس
زمرو:قومي قانون ساز مجلس
باس ساسندرہ ضلعو

**باس ساسندرہ ضلعو** آئيوري ڪوسٽ جي ضلعي جو نالو آهي جيڪو ملڪ جي ڏکڻ اولھ ۾ واقع آهي ۽ ان جو صدر مقام سان پيڊرو شھر آھي.

## حوالا

زمرو:آئيوري ڪوسٽ
زمرو:آئيوري ڪوسٽ جا ضلعا
ابينگوئرو

**ابينگوئرو** آئيوري ڪوسٽ جي ھڪ شھر جو نالو آهي جيڪو ان جي ڪوموئي ضلعي جو صدر مقام آهي. ھي شھر ساڳي وقت آئيوري ڪوسٽ جي سياسي ۽ انتظامي ورھاست: ڪميون, ڊپارٽمينٽ ۽ سب پريفيڪچر پڻ آهي. 2014 جي آدمشماري مطابق ھن شھر جي آبادي 135,635 ھئي. شھر ۾ ھڪ ايئرپورٽ ۽ علائقي جي سڀ کان وڏي اسپتال پڻ واقع آھن 
ھڪ ايگريڪلچرل ووڪيشنل انسٽيٽيوٽ، ريسرچ اسٽيشن سميت، پڻ واقع آهي جتي ڪافي ۽ ڪوڪا جي ٻجن جي تحقيق ٿيندي آهي اھو اينيي قبيلي جي ماڻهن جو اباڻو شهر آهي جن جو سردار پڻ اتي رھندڙ ھيو. ماضي م ان قبيلي جو سردار انڊينئي جو حاڪم ھوندو ھو جنھن جو محل 1882ع ۾ ھن شھر ۾ ٺاھيو ويو جيڪو اڄ بہ فن جو اظھار ڪندڙ آھي لفظ **ابينگوئرو** اڪان ٻولي جي لفظ نپيڪرو (n'pé kro) مان نڪتل آهي جنھن جي معنيَ آهي *مون کي نہ ٿو وڻي*

## حوالا

زمرو:آئيوري ڪوسٽ
زمرو:آئيوري ڪوسٽ جا شهر
زمرو:آفريڪا جا شهر
زمرو:آئيوري ڪوسٽ جا شهر
سان پيڊرو، آئيوري ڪوسٽ

**سان پيڊرو** آئيوري ڪوسٽ جي ڏکڻ اولھ ۾ واقع ھڪ شھر جو نالو آهي جيڪو ضلعي باس ساسندرہ ۽ سان پيڊرو ريجن جو صدر مقام آهي. سال 2014ع ۾ ان شھر جي آبادي 261616 آهي. ھي شھر ملڪ جي ٻين وڏي بندرگاھ پڻ آهي  آبادي ۾ ملڪ جو ڇھون وڏو شھر آھي جنھن ۾ سان پيڊرو ايئرپورٽ پڻ واقع آهي. شھر جي اتراولھ ۾ ٽائي نيشنل پارڪ يونيسڪو طرفان عالمي ورثو قرار ڏنو ويو آهي جيڪو پگمي ھپوپوٽيمس جي محفوظ پناھ گاھ آھي.

## حوالا

زمرو:آئيوري ڪوسٽ
زمرو:آئيوري ڪوسٽ جا شهر
سوئبري

**سَوئُبرَي** آئيوري ڪوسٽ جي باس ساسندرہ ضلعي  جي ناوا ريجن جي سوئبري ڊپارٽمينٽ ۾ واقع ھڪ شھر جو نالو آهي جيڪو ھڪ ڪميون ۽ سب پريفيڪچر پڻ آهي. 2014 جي آدمشماري مطابق ھن شھر جي آبادي 175,163 ھئي.. ھن شھر جي پسگردائيءَ ۾ سوئبري سب پريفيڪچر جي ڳوٺن جو تعداد 22 آهي جن ۾ گاليئا، گباليئو، گريپازو، لوگبوئايو، رپازو، ڊجوتوئگبو، ڪونيدوئگئو، نيئاپويو، اوبروئئايوزرگبيئو ۽ يابايو شامل آهن

## آبهوا
ڪوپن-گيئگر آبھوا جي درجابندي وارو نظام ھن شھر جي آبهوا کي ٽراپيڪل گھميل ۽ خشڪ آبھوا جي درجي ۾ رکي ٿو

## حوالا

زمرو:آئيوري ڪوسٽ
زمرو:آئيوري ڪوسٽ جا شهر
ڏنگي ٻيٽ

**بڊو ٻيٽ** (Buddo Island) سنڌ جي راڄڌاني شهر ڪراچي جي سامونڊي ساحل تي سنڌي سمنڊ ۾ موجود هڪ ننڍو ٻيٽ آهي. هتي جديد شهر اڏڻ جي رٿائن تي ڪم هلندڙ آهي.

## پاڪستان آئيلينڊ ڊولپمينٽ اٿارٽي
بڊو ٻيٽ پاڪستان آئيلينڊ ڊولپمينٽ اٿارٽي تحت شهر جي ترقي لاءِ 50 ارب ڊالر جو حصو آهي.

## ورلڊ وائڊ فنڊ فار نيچر-پاڪستان (ڊبليو ڊبليو ايف-پي)
هن علائقي جو نازڪ ماحولياتي سرشتو (ايڪو سسٽم) اڳ ۾ ئي وڌندڙ گدلاڻ جي دٻاءَ ۾ آهي، جيڪو ڪنهن [ڪنڪريڪ] ترقي جي شڪل ۾ وڌيڪ شدت اختيار ڪندو. اسان کي ھن جڳھ جو ماحولياتي آڊٽ ھجڻ گھربو آھي ته جيئن ان جي حفاظت لاءِ حڪمت عملي تيار ڪري سگھجي. ان ۾ ماحولياتي سياحت جو ڪو به امڪان ناهي،
- طاهر رشيد، WWF-P جو ريجنل ڊائريڪٽر

## پڻ ڏسو
* پاڪستان آئيلينڊ ڊولپمينٽ اٿارٽي
* پاڪستان جي ٻيٽن جي فهرست
* ڀنڍار ٻيٽ

## وڌيڪ پڙهو
* پاڪستان 43 بلين ڊالر جي ترقي تي راضي آهي

## حوالا

زمرو:سنڌ جا ٻيٽ
زمرو:پاڪستان جا ٻيٽ
زمرو:ڪراچي جا ٻيٽ
زمرو:عربي سمنڊ جا ٻيٽ
زمرو:ڪراچي جا سياحتي مقام
ڪوموئي ضلعو

**ڪوموئي ضلعو**
آئيوري ڪوسٽ جو ھڪ ضلعو آهي جيڪو ان جي ڏکڻ اوڀر پاسي واقع آهي جنھن جون حدون اوڀر ۾ گھانا  ملڪ سان ملن ٿيون. ان جي اتر ۾ زئنزان ضلعو، اولھ م لڪ ضلعو ۽ ليگونز ضلعو ڏکڻ ۾ ائٽلانٽڪ وڏو سمنڊ واقع آھن. ھن ضلعي جو صدر مقام ابينگوئرو شھر آھي. ھي ضلعو 2011ع ۾ قائم ٿيو ضلعي جي آبادي 2014 جي آدمشماري مطابق 1,203,052 آهي.

## حوالا

زمرو:آئيوري ڪوسٽ
زمرو:آئيوري ڪوسٽ جا ضلعا
منگنان

**مِنِگنَان** آئيوري ڪوسٽ جي ڊينگيلي ضلعي ۽ فولون ريجن جو ھڪ شھر آھي جيڪو ساڳي وقت ڪميون ۽ سب پريفيڪچر پڻ آهي. 2014 ۾ ھن شھر جي ۽ پسگردائيءَ ۾ ٻھراڙيءَ سميت آبادي 14,521 ھئي جڏھن تہ شھر جي آبادي 6831 ھئي. شھر جي پسگردائيءَ م واقع ڳوٺن ۾ 13 ڳوٺ واقع آهن جن ۾ ڊائنڊيگئيلا، ٽائيني، فانھانلا، گوئينزئو، بوئگوئسا، نيامينا ۽ سوڪوئرابا شامل آهن.

## حوالا

زمرو:آئيوري ڪوسٽ
زمرو:آئيوري ڪوسٽ جا شهر
ابوئيسو

**ابوئيسو** آئيوري ڪوسٽ جي ي ڪوموئي ضلعي جي ڏکڻ ڪوموئي ريجن جي ابوئيسو ڊپارٽمينٽ م واقع ھڪ شھر جو نالو آهي جيڪو ھڪ ڪميون ۽ سب پريفيڪچر پڻ آهي. ھي شھر سوئمئي ندي جي ڪناري تي واقع آهي. ھتان جي آبادي ۾ اينيي سانوي نسل جي اڪان ماڻھن جو تعداد ڪثرت سان آهي. ھن شھر جي ماڻھن کي ايئرپورٽ جي سھولت پڻ مليل آهي2014 ۾ ھن شھر واري سب پريفيڪچر يا تعلقي جي آبادي  86,115 ھئي. ھن شھر جي پسگردائيءَ ۾ سب پريفيڪچر اندر 18 ڳوٺ واقع آھن جن ۾ آسوئبا، اييبو، باڪرو، اھولئي، مؤبرت، ڪوھوئرئو، ڪرندجابو ۽ سانھوئمان شامل آهن.

## حوالا

زمرو:آئيوري ڪوسٽ
زمرو:آئيوري ڪوسٽ جا شهر
ساسندرہ

**ساسندرہ** آئيوري ڪوسٽ جو ھڪ شھر جيڪو باس ساسندرہ ضلعي ۽ گبوڪلي ريجن ۾ واقع آهي. اھو ساڳي وقت ڊپارٽمينٽ ۽ ڪميون پڻ آهي. ھي شھر گھانا واري نار جي ڪناري تي واقع آهي جتي ساسندرہ ندي ان سمنڊ ۾ ڇوڙ ڪري ٿي. ھن شھر جو بنياد پورچوگيزين سانتو آندري جي نالي سان وڌو هو، بعد م اھو برطانيا جي اختيار ھيٺ آيو ۽ پوء ان تي فرانس جو قبضو ٿيو جنھن کي عمارتي ڪاٺ جي واپار لاء بندرگاھ طور استعمال ڪيو ويو. 1960واري ڏھاڪي ۾ سان پيڊرو جي بندرگاھ ٺھي شروع ٿيڻ بعد ھن شھر جي اھميت گھٽ ٿي وئي. ھاڻي ھن شھر جي اھم صنعت ماھيگيري (fishing) آھي. ھي شھر پنھنجي سامونڊي ڪنارن ۽ لائيٽ هائوس جي ڪري مشھور آھي. ھتي ايئرپورٽ پڻ واقع آهي. 2014 ۾ ھن شھر جي آبادي 72,221 ھئي. شھر جي پسگردائيءَ واري سب پريفيڪچر ۾ 38 ڳوٺ واقع آھن جن ۾ ايروڪپا، باسا، برودجي، ڊابيدا، گئپي، گرينڊ ڊريون، ڪڊروڪپا، نئيزيڪو، گلوپلئو، لوسان ڪوئاميڪرو، نيئابابلي پڪ، پائولي بروئسي ۽ سيالوئڪرو شامل آھن.
## آبھوا




## خارجي ڳنڍڻا
* [پراجيڪٽ: نيئو ماڻھڻ جي ثقافت ۽ ٻولي جو سھڪاري پراجيڪٽ، ساسندرہ، آئيوري ڪوسٽ مان
==حوالا==

[زمرو:آئيوري ڪوسٽ]
زمرو:آئيوري ڪوسٽ جا شهر