شیلیندرا ڪما ر سنگهه

**شيليندرا ڪمار سنگهه** يا **ايس. سنگهه** (24 جنوري 1932 - 1 ڊسمبر 2009) هڪ هندستاني سفارتڪار هو. هو ڊسمبر 2004 کان سيپٽمبر 2007 تائين اروناچل پرديش جو گورنر ۽ سيپٽمبر 2007 کان راجستان جو گورنر رهيو، ڊسمبر 2009 ۾ وفات ڪري ويو.

سنگهه 1989ع کان 1990ع تائين هندستان جو پرڏيهي سيڪريٽري رهيو. اروناچل پرديش جو گورنر ٿيڻ کان اڳ، هو دهلي ۾ هڪ ٿنڪ ٽينڪ، يونيورسٽي آف پينسلوانيا انسٽيٽيوٽ فار دي ايڊوانسڊ اسٽڊي آف انڊيا جو سيڪريٽري جنرل هو. هن کي 19 آگسٽ 2007 تي راجستان جو گورنر مقرر ڪيو ويو، 4 سيپٽمبر 2007 تي اروناچل پرديش جي گورنر جي حيثيت سان پنهنجو عهدو ڇڏي،  ۽ 6 سيپٽمبر تي راجستان جي گورنر طور حلف کنيو.

## ابتدائي زندگي ۽ تعليم
هو اڳوڻي گڏيل صوبن جي قومپرست زميندار جو پٽ ۽ الور جو اڳوڻو ديوان هو. سڄي اسڪول ۽ ڪاليج ۾ ٽاپ، هو سينٽ جان ڪاليج، آگرا جو اڳوڻو شاگرد هو، جيڪو آگرا يونيورسٽي سان لاڳاپيل آهي، جتي هن تاريخ، سنسڪرت ۽ هندي ۾ بيچلر جي ڊگري حاصل ڪئي. هن آگرا يونيورسٽي ۾ داخلا ورتي ۽ تاريخ ۾ ماسٽر ڊگري ۽ ايل ايل بي جي ڊگري حاصل ڪئي. ان کان پوءِ هن ٽرينٽي ڪاليج ڪيمبرج ۾ فارسي ۽ بين الاقوامي قانون پڙهيو.

سندس شادي منجو سنگهه سان ٿي. سندس ننڍو پٽ ڪنشڪا سنگهه راهل گانڌي جو سياسي مددگار آهي ۽ سندس وڏو پٽ ششانڪ سنگهه هارورڊ يونيورسٽي مان ايم بي اي ڪئي آهي ۽ هن وقت ممبئي ۾ هڪ انويسٽمينٽ بئنڪر طور ڪم ڪري ٿو.

## ڪيريئر

### گورنري مدت
جڏهن اروناچل پرديش ۾، سنگهه هڪ انتهائي آواز وارو وڪيل هو جنهن اهو بيان ڪيو ته اروناچل پرديش خودمختيار هندستان جو هڪ غير قابل للتفاوض وارو حصو آهي. هن اروناچل پرديش جي سفر لاءِ گهربل انر لائن پرمٽ ۽ پابندي واري علائقي جي پرمٽ کي به ختم ڪيو وڃي. ان کان علاوه، هن رياست ۾ ايئرپورٽ تعمير ڪرڻ، ريلوي لائين تعمير ڪرڻ ۽ روڊ نيٽ ورڪ کي بهتر بنائڻ ذريعي اروناچل پرديش جي باقي هندستان سان رابطي کي يقيني بڻائڻ لاءِ سخت محنت ڪئي.

### هڪ سفارتڪار طور ڪيريئر
فيبروري 1989ع ۾ سنگهه کي هندستان جو پرڏيهي سيڪريٽري مقرر ڪيو ويو. هن کي گريڊ-I سفير جو ذاتي رتبو، هندستاني پرڏيهي سروس ۾ اعليٰ ترين عهدو هو. پرڏيهي سيڪريٽري ٿيڻ کان اڳ، هو 1985ع کان 1989ع تائين پاڪستان ۾ هندستان جو سڀ کان وڏو سفير رهيو، هن 1982ع کان 1985ع تائين آسٽريا ۾ سفير، 1979ع کان 1982ع تائين ايڊيشنل پرڏيهي سيڪريٽري، 1977ع کان 1979ع تائين افغانستان ۾ سفير ۽ گڏيل سفير طور پڻ خدمتون سرانجام ڏنيون. اردن، لبنان ۽ قبرص 1974ع کان 1977ع تائين. هو 1969ع کان 1974ع تائين هندستان جي حڪومت جو سڀ کان وڏو سرڪاري ترجمان رهيو. 1968-69ع ۾ هن واپار واري وزارت ۾ ڊائريڪٽر فارين ٽريڊ طور ڪم ڪيو.

سنگهه پنهنجي ڪيريئر جي شروعات 1954ع ۾ انڊين فارين سروس ۾ ڪئي. 1956ع کان 1959ع تائين ايران ۾ ٽيون سيڪريٽري رهيو ۽ فارسي زبان پڙهڻ لاءِ تهران يونيورسٽي ۾ گڏ ٿيو. 1959ع کان 1962ع تائين کيس دهليءَ ۾ پرڏيهي آفيس جي مختلف ديس تي مقرر ڪيو ويو. 1962ع کان 1968ع تائين هو نيويارڪ ۾ گڏيل قومن ۾ هندستان جي مستقل مشن جو ميمبر رهيو.

سنگهه 77 جي گروپ جو صدر هو ۽ ويانا ۾ انٽرنيشنل ايٽمي انرجي ايجنسي جي بورڊ آف گورنرز تي هندستان جي گورنر طور پڻ ڪم ڪيو. سنگهه گڏيل قومن جي جنرل اسيمبلي ۽ انساني حقن بابت گڏيل قومن جي ڪميشن ۾ 19 هندستاني وفدن جو ميمبر رهيو آهي. سنگهه دولت مشترڪه ۽ اقوام متحده، ڏکڻ آفريڪا، ڪينيا، الجيريا، ليسوٿو، مالوي ۽ سيرا ليون ۾ عام چونڊون۽ سريلنڪا ۾ صدارتي چونڊن جي نگراني ڪئي آهي. سنگهه کي هندستاني سفارتڪارن جي پنهنجي نسل ۾ سڀ کان وڌيڪ معزز سمجهيو ويندو آهي.

سنگھ آگرا يونيورسٽي ۾ تاريخ جو درس ڏنو. هو دهلي جي جواهر لعل نهرو يونيورسٽي جي اڪيڊمڪ ڪائونسل جو وزٽنگ پروفيسر ۽ ميمبر هو.

## وفات
هن 1 ڊسمبر 2009ع تي دهليءَ جي سر گنگا رام اسپتال ۾ 77 سالن جي ڄمار ۾ مختصر علالت کانپوءِ وفات ڪئي.

## حوالو

زمرو:2009ع جون فوتگيون
زمرو:1932ع جون پيدائشون