open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
مرودشت

**مرودشت** ('''انگريزي''': Marvdasht) **[[ايران]]** جي '''فارس''' صوبي جو ٻيو نمبر وڏو شھر آھي. ياد رھي تہ '''فارس''' جو وڏي ۾ وڏو شھر **[[شيراز]]** آھي. 2016ع جي انگن اکرن مطابق ھن شھر جي آبادي 148,858 ماڻھن تي مشتمل آھي. ھي شھر مرودشت شھرستان (County) جي گاديءَ جو ھنڌ پڻ آھي.

## نالي جو بنياد
ڪجهه ماھرن جي راءِ آھي تہ مرودشت '''فارس''' جي پراڻي شھر '''اصطخر''' (Estakhr) جو ھڪ پاڙو ھو. '''اصطخر''' جي تباھيءَ کان پوءِ ھي پاڙو وڌي ويجھي شھر جو درجو اختيار ڪري ويو. ٻين ماھرن جي خيال ۾ مرو (Marv) ٻوٽي جو نالو آھي. انڪري مرودشت ٻن لفظن مرو ۽ دشت (علائقو) جو مرڪب آھي يعني مرودشت معنيٰ اھو علائقو جنھن ۾ مرو ٻوٽو گھڻو ملي ٿو.

## تاريخ
مرودشت اوتروئي پراڻو آھي جيتري ايران ۽ فارسي سلطنت جي تاريخ پراڻي آھي. ھي شھر فارس جي پراڻي گاديءَ جي ھنڌ '''تخت جمشيد''' (Persepolis) کان سڏ پنڌ تي آباد آھي. شھر کان چند ڪلوميٽرن جي مفاصلي تي '''نقش رستم'''، نقش رجب ۽ '''اصطخر''' جا پراڻا کنڊر موجود آھن جن مان ھن شھر جي تاريخي اھميت جو اندازو لڳائي سگھجي ٿو. چيو وڃي ٿو تہ جڏھن دارا اول  (Darius I)  رحمت جبل واري ماٿريءَ ۾ پنھنجون حويليون جوڙايون تہ ڪيترائي سرنديءَ وارا ماڻھو مرودشت واري علائقي ۾ لڏي اچي ويٺا.

موجودھ  مرودشت  شھر ويھين صديءَ ۾ آباد ٿيو. 1935ع ۾ ھتي پھلوي دور حڪومت ۾ ھڪ شگرمل قائم ڪئي وئي ۽ انھيءَ شگرمل جي چوڌاري آبادي وڌندي وئي جنھن شھر جو روپ اختيار ڪري ورتو.  ايران ۾ آيت اللُّٰہ خمينيءَ واري اسلامي انقلاب کان ڪجهه عرصو پھرين ھتي پيٽروڪيميڪل، ڪوس گھر، بسڪٽ ٺاھڻ جي فيڪٽري، گھر ۾ استعمال ٿيندڙ ٿانون جي فيڪٽري ۽ ڪجهه ٻيون صنعتون قائم ٿيون جنھن ڪري روزگار جا موقعا وڌيا جنھن ڪري ھتان جي آبادي ڪافي حد تائين وڌي وئي.

ھن شھر جي ڀرپاسي واريون زمينون ڪافي زرخيز آھن انڪري ڪڻڪ، مڪئي، ٽماٽي، کيري ۽ اھڙن ٻين فصلن جي اپت ۾  ھي شھر ڪافي اھميت اختيار ڪري چڪو آھي.

## جاگرافي
ھي شھر فارس صوبي جي اترين شھرن مان ھڪ آھي. ھي شھر '''شيراز''' کان 45 ڪلوميٽر اتر طرف آباد آھي ۽ ھن جي  سامونڊي سطح کان اوچائي 1620 ميٽر آھي.  مرودشت شھرستان (County) جي پکيڙ 3687 چورس ڪلوميٽر آھي. ارسنجان شھر ھن جي اوڀر ۾، **[[پاسارگاد]]** (Pasargad) ھن جي اتر ۾، خرم بيد  ۽ اقليد ھن جي اتر اولھ ۾، سپيدان ڏکڻ اولھ ۾ ۽ **[[شيراز]]** ڏکڻ ۾ آھي.  مرودشت جي موسم جابلو علائقي ۾ ٿڌي پر ٻين حصن ۾ وچٿري آھي.

## اعليٰ تعليم
مرودشت ۾ اعليٰ تعالِيم حاصل ڪرڻ لاءِ ھيٺيون يونيورسٽيون قائم آھن:

* اسلامي آزاد يونيورسٽي، مرودشت برانچ
* فارس سائنس ۽ ريسچرچ  يونيورسٽي
* پيام نور يونيورسٽي، مرودشت سينٽر
* يونيورسٽي آف اپلائيڊ سائنس ۽ ٽيڪنالاجي، مرودشت برانچ

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:فارس صوبو
زمرو:ايران ۾ شهر
زمرو:فارس صوبي جا شهر
تحقيق جي ڀري

thumb|ڪتاب "تحقيق جي ڀري" 2021ع
**تحقيقَ جي ڀَري**، سنڌ جي چِٽسالي ٿيل اڏاوتن بابت تحقيقي مضمونن تي مُشتمل ھن ڪتاب جو ليکڪ سنڌ جو نوجوان مُحقق امين جويو آھي. ھن ڪتاب ۾ ڪُل 9 عدد تحقيقي مضمون شامل آھن. انھن مضمونن جو تعلق تعلقي خيرپور ناٿن شاھ ۽ جوھيءَ ۾ موجود چِٽسالي ٿيل اڏاوتن جي مُختصر جائزي ۽ ھاڻوڪي صورتحال سان آھي. "ڪلھوڙن جو تخت گاھ ڳاڙھي" کان وٺي آخري مضمون "بکر شھيد جو مُقبرو ۽ زبون حال ٻارنهن ٿنڀي قُبي" تائين تحقيقي مضمون شامل آھن.
## ڪتاب ۾ شامل مضمون

# ڪلھوڙن جو تخت گاھ ڳاڙھي (1657ع کان 1700ع)
#1700ع ۾ نئين گاج ڀرسان ڪلھوڙن جو مُغلن سان ٿيل جُھونجھارڪو جھيڙو
# راڄي ديري ۾ ٻہ عدد چِٽسالي ٿيل مُقبرا، زَبون حال قلعو ۽ وانر شاھ جو مُقام
# وِير ناٿ جو مَندر، ٻورڙيءَ واري تواريخي مسجد ۽ سيد ٻُڍل شاھ جو مُقبرو
# تعلقي جوھي ڀرسان "پَٽ سَليمان" ۽ "ديھ آراڙي" وارا قديم مُقبرا
# ڳوٺ گولي فقير رودناڻي ڀرسان ٻہ عدد چِٽسالي ٿيل مُقبرا، ھڪ زَبون حال قديم مسجد ۽ ٻُڌڪو ٺُلھ
# جوھي تعلقي جو اھم تواريخي ماڳ "شاھن جو مُقام"
# خانپور ۾ چِٽسالي ٿيل مُقبرا
# بکر شھيد جو مُقبرو ۽ زَبون حال ٻارنهن ٿَنڀو ٻُٽو قُبو  

## حوالا
امين جويو

امين جويو (انگريزي: Amin Joyo)، ڄمڻ مھل رکيل نالو: محمد امين جويو، پيدائش 15 سيپٽمبر 1983ع، سنڌي ليکڪ ۽ مُحقق آھي. مُختلف اخبارن، جھڙوڪ : روزاني ڪاوش، روزاني عبرت ۽ روزاني عوامي آواز ۾ لکندو رھيو آھي. اُن سان گڏ مُختلف ادبي رسالن جھڙوڪ: نئين آس، سنسار، چانڊوڪي، سورمي، ھمسري ۽ سفيرِ سنڌ مئگزين ۾ پڻ سندس تحقيقي ليک شامل ٿيندا رھن ٿا. جڏهن تہ 2017ع کان سنڌ جي ادبي تنظيم "سنڌي ادبي سنگت" جو پڻ رُڪن آھي.

## شروعاتي زندگي
امين جويو تاريخ 15 سيپٽمبر 1983ع تي ڳوٺ قائم شاھ، تعلقي ميھڙ، ضلعي دادو، سنڌ ۾ غلام سرور جويي جي گھر ۾ پئدا ٿيو. ھن مئٽرڪ 1999ع ۾ (حيدرآباد بورڊ) مان ڪئي، انٽرميڊئيٽ 2001ع ۾ (حيدرآباد بورڊ) مان ڪرڻ کانپوءِ  بي ڪام 2004ع ۾ سنڌ يونيورسٽي مان (فرسٽ ڪلاس) ۾ پاس ڪيائين ۽ اُن کانپوءِ ايم بي اي (ايڇ آر ايم) 2009ع ۾ سنڌ يونيورسٽي مان پڻ فرسٽ ڪلاس ۾ پاس ڪيائين.

ھي ننڍي ھوندي کان ئي سخت محنتي رھيو. پڙھڻ سان گڏ مُختلف مزدوريون ۽ نوڪريون پڻ ڪندو رھيو. جيئن فيڪٽري ورڪر (مزدوري؛ ٽي سال)، هوٽلنگ( هوٽلن تي ٿيندڙ سڀئي ڪم، ٽي سال)، پي ٽي سي ايل ۾ ٽيليفون آپريٽر( هڪ سال)، روينيو ڊپارٽمينٽ ۾ تپيدار سان گڏ ڪيل ڪم ( هڪ سال)، ( اليڪشن ڪميشن آف پاڪستان ، لاهور ۾ ڊيٽا انٽري آپريٽر جو ڪم ڇھ مهينا، 2007ع ۾ )، سال 2008ع کان سال 2013ع تائين يو بي ايل بينڪ ۾ بينڪنگ سيڪٽر جا سڀئي ڪم ڪيل، 2014 ۾ ٽي مهينا ( هيلٿ ڊپارٽمينٽ پي پي ايڇ آءِ ۾ اسسٽنٽ اڪائونٽنٽ جو ڪم ) تہ ان دوران ئي ايم سي بي بينڪ منجهان سندس اپائنٽمينٽ ليٽر اچي ويو. پوءِ مارچ 2014ع کان 2016ع تائين ايم سي بي بينڪ ۾ ڪم ڪيائين. هاڻي نومبر 2016ع کان وٺي اڄ ڏينهن تائين (سنڌ اڀياس اڪيڊمي ۾ ريسرچ ايسوسيئيٽ جي طور تي ڪم ڪري رهيو آهي). گذريل ڇهن سالن کان ڪراچي ۾ آهي (2022ع تائين). ٻارنهن سال ڄامشوري ۾ رھيو، چار سال حيدرآباد ۾ رهيو، هڪ سال ڪوٽڙيءَ ۾، ۽ سندس زندگيءَ جا پهريان پندرهن سال، سندس ڳوٺ قائم شاهه ، تعلقي ميهڙ، ضلعي دادو، سنڌ ۾ گُذريا.

## ادبي سفر
ھن لکڻ جي شروعات 2016ع کان ڪئي. شروعات ۾ مُختلف اخبارن جھڙوڪ: روزاني ڪاوش، روزاني عبرت ۽ روزاني عوامي آواز ۾ لکندو رھيو. مُختلف رسالن جھڙوڪ: سورمي ميگزين، ھمسري ميگزين، سنسار ميگزين، چانڊوڪي ميگزين، نئين آس ميگزين ۽ سفيرِ سنڌ ميگزين ۾ سندس تحقيقي ليک شامل ٿيندا رھن ٿا.

جڏهن تہ سنڌ جي ادبي تنظيم "سنڌي ادبي سنگت" جو پڻ رُڪن آھي.

## ڪتاب
نومبر 2021ع ۾ سندس پھريون تحقيقي ڪتاب "تحقيق جي ڀَري" ڇپجي چُڪو آھي. جنھن ۾ دادو ضلعي جي تعلقي جوھي ۽ تعلقي خيرپور ناٿن شاھ جي ڪُجھ چِٽسالي ٿيل اڏاوتن تي سندس تحقيقي مضمون شامل آھن.

## حوالا
رنوير سنگھ

thumb|رنوير سنگھ
رنوير سِنگھ ڀاوناڻي (انگريزي: Ranveer Singh Bhavnani)، پيدائش 06 جولاءِ 1985ع، ھندي فلمن ۾ ڪم ڪندڙ ھندوستاني اداڪار آھي. ھن چئن فلم فيئر ايوارڊن سميت ڪيترائي اعزاز حاصل ڪيا آھن. کيس ھندوستان جي مُھانگن ترين اداڪاران ۾ ڳڻيو وڃي ٿو. ھي فوربز انڊيا جي 100 شخصيتن ۾ 2012ع کان شامل ٿيندو رھيو آھي.

## حوالا
زمرو:ڀارتي مرد فلمي اداڪار
زمرو:پنجابي ماڻهو
زمرو:جيوت ماڻهو
زمرو:سنڌي نسل جا هندوستاني ماڻھو
زمرو:1985ع جون پيدائشون
2022ع

__NOTOC__

## واقعا
* **[[12 جُولاءِ]]** — حيدرآباد ۾ افغان هوٽل مالڪ طرفان سنڌي نوجوان بلال ڪاڪا جي قتل کانپوءِ سنڌ ۽ بلوچستان صوبن ۾ پرتشدد واقعا شروع ٿي ويا.

## پيدائش
## وفاتون
* **[[13 جُولاءِ]]** — روبينا قريشي، سنڌي ڪلاسيڪل ڳائڻي
* **[[14 جُولاءِ]]** — انب جوڳي، ڍولڪ نواز

## خارجي ڳنڍڻا

زمرو:سال
زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال
زمرو:2022ع
ڳوٺ لونگاڻي

**ڳوٺ لونگاڻي** شڪارپور ضلعي جي ڳڙھي ياسين تعلقي جي اولھ ۾ انڊس ھاءِ وي تي ھڪ ڳوٺ آھي. شاعر مشتاق بخاري ھن ڳوٺ جو آھي. ھن ڳوٺ جي اوڀر ۾ عبدالرحيم ڊکڻ شھر آھي.
اڌ رات

thumb|اڌ رات
**اڌ رات** (Midnight) ھڪ ڏينھن کان اڳين ڏينھن ڏاھن منتقلي جو وقت آھي، اھو لمحو جڏھن تاريخ تبديل ٿيندي آھي. 

## وڌيڪ ڏسو
* ٻيپھري

## حوالا

زمرو:ڏينھن جا حصا
زمرو:رات
قاضي منظر حيات

**ڊاڪٽر قاضي منظر حيات** (انگريزي ٻولي:Dr.Qazi Manzar Hayat) سنڌ پاڪستان ۾ جنم وٺندڙ سنڌي ٻولي جو شاعر ، سنڌيڪار ۽ آرٽسٽ آهي. سندس ڪتاب پڻ ڇپيل آهن.

## زندگي جو احوال
ڊاڪٽر قاضي منظر حيات سنڌ جي لاڙڪاڻو ضلعو جي شهر رتو ديرو ۾ پهرين آڪٽوبر 1967ع تي نامور شاعر ۽ عالم قاضي عبدالحئي **قائل** جي گهر ۾ جنم ورتو. سندس گهراڻو علمي ادبي گهراڻو آهي. سندس ڀاءُ قاضي مقصودگل پڻ نامور شاعر هو.

## تعليم
قاضي منظر پرائيمري تعليم پنهنجي شهر رتوديرو مان حاصل ڪئي. هن 1977ع ۾ اليمينٽري ڊرائنگ جو امتحان پوري حيدرآباد ريجن ۾ پهرين پوزيشن ۾ پاس ڪيو. 1978ع ۾ انٽرميڊيٽ ڊرائنگ جو امتحان پڻ نمايان پوزيشن ۾ پاس ڪيائين. هن مئٽرڪ 1982ع ۾ گورنمينٽ هاءِ اسڪول رتوديرو مان پاس ڪئي. قاضي منظر انٽر ڪرڻ بعد سنڌ ميڊيڪل ڪاليج ڪراچي ۾ داخلا ورتي جنهن دوران پرائيويٽ طور شاھ عبداللطيف يونيورسٽي خيرپور ميرس مان 1989ع ۾ ايم اي سنڌي ادب ۾  فرسٽ ڪلاس ۾ پاس ڪئي. هن ايم بي بي ايس جي ڊگري 1991ع سنڌ ميڊيڪل ڪاليج ڪراچي يونيورسٽي مان حاصل ڪئي. 
## ادبي ۽ فني خدمتون
قاضي منظر حيات 1978ع ۾ شاعري جي شروعات ڪئي. سندس ڀاءُ قاضي مقصود گل ۽ سرڪش سنڌي سندس شاعري جي اصلاح ڪئي. سندس شاعري سنڌ جي اهم رسالن ۽ اخبارن ۾ شايع ٿيل آهي. اخبارن ۾ روزاني هلال پاڪستان ڪراچي، روزاني هلچل، روزاني شام، روزاني مقدمو، روزاني آس، روزاني اپيل، روزاني طلوع وغيره نمايان آهن.  هيءُ ڪيترن ڪتابن جو سنڌيڪار به آهي. هن مصور ۽ ڪيليگرافر طور پڻ نالو ڪمايو آهي. مصوري ۾ سندس ڀاءُ قاضي اختر حيات رهنمائي ڪئي.  ڪيترن ئي اديبن ۽ اهم شخصيتن جا اسڪيچ توڻي اهم شاعرن شاعري تي آرٽ وارو ڪم ڪري چڪو آهي.  هن ڪيترن ئي ڪتابن جا ٽائيٽل بہ ٺاهيا آهن. سماجي ۽ ادبي تنظيمن ۾ بہ سرگرم رهيو. گلن جهڙا ٻارڙا تنظيم جو سرگرم ڪارڪن ۽ عهديدار رهيو. شاگردي واري زماني ۾ اسڪائوٽ پڻ رهيو. هن مختلف ادبي سماجي تنظيمن ۾ متحرڪ ڪردار ادا ڪيو جنهن ۾ سنڌي ادبي سنگت ذڪر لائق آهي. هيءُ ميڊيڪوز ايسوسيئيشن سان پڻ سلهاڙيل رهيو. هن پاڪستان ٽيليويزن ڪراچي جي پروگرامن ۾ بہ شرڪت ڪئي. قاضي منظر حيات پيشي جي لحاظ کان ڊاڪٽر آهي. هيءُ سنڌ 1993ع ۾ سنڌ پبلڪ سروس ڪميشن جو امتحان پاس ڪري ڊاڪٽر مقرر ڪيو ويو ۽ سنڌ جي مختلف شهرن جي اسپتالن ۾ خدمتون سرانجام ڏئي چڪو آهي.

## ڪتاب
*هڪڙو پيارو ماڻهو، سنڌڙي ڪتابي سلسلو رتو ديرو، 1990ع 
*ناميارا سائنسدان، ٽي ڀاڱا، سنڌي لئنگئيج اٿارٽي، حيدرآباد، 2009ع
*ايجادون، نئون نياپو اڪيڊمي ڪراچي 
## حوالا

زمرو:شاعر
زمرو:ليکڪ
زمرو:سنڌي ماڻھو
2021ع ۾ ٿيل فوتگيون

ھي 2021ع ۾ فوت ٿيل مشھور ماڻھن جي فھرست آھي، ٻين سالن جي فھرست لاءِ ڏسو: موت بلحاظ سال
گونگي بسنت

***گونگي بسنت يا خاموش بهار*** (انگريزي: ( Silent Spring) هڪ ماحولياتي سائنسي ڪتاب آھي جو 27 سيپٽمبر 1962ع ۾ ھڪ  آمريڪي سامونڊي جيو ودياتي ماهر، ماحولياتي بچائُڪ ۽ ليکڪا ”رچل ڪارسن“ لکيو. هن ڪتاب جو موضوع زهريلين جيت مار دوائن جي ڌڙاڌڙ استعمال سببان فطرت تي پوندڙ ھاڃڪارَوِ اثرن کي چٽو ڪرڻ آھي. هن ڪتاب ۾ ڪارسن ڪئميڪل انڊسٽريءَ  کي عوام کي ان قسم جي خطرن کان بيخبر رکڻ جو ذميوار ڄاڻايو آھي جي زهريلين دوائن جي جهجهي واهپي جي ڪري جنم وٺن ٿا. جڏهن ته عوامي نمائنده ادارن کي ان انڊسٽريءَ جي مارڪيٽنگ دعوائن کي سواءِ سوال جي قبول ڪرڻ جو ذميوار ٺھرايو اٿائين. 1950ع ۾ ھن ڪتاب جي ڇپجڻ کان اڳ ڪارسن پنهنجو سڄو ڌيان ماحولياتي بچاءَ جي بابت ڄاڻ پرائڻ تي کپايو، خاص طور ماحولياتي مسئلن طرف جنهن بابت سندس مڃڻ هيو ته اهي هٿرادو جيت مار دوائن جي ڪري پيدا ٿين ٿا. گونگو بسنت هن جي کوجنا ۽ محنت جو نتيجو هيو، جنهن نه فقط آمريڪي پر پوري دنيا جي عوام ۾ ماحولياتي تحفظ جو شعور آندو. ڪتاب کي ڪئميڪل ڪمپنين جي ڇتي مخالفت سان به ملڻو پيو ڇو ته اهو ڪتاب سندن سيڙپڪاريءَ جي خلاف هيو پر عوامي ساٿ هئڻ ڪري هن ڪتاب ڪيترو ئي بدلاءُ آندو. اصل ۾ ان ڪتاب ئي ”گڏيل آمريڪي رياستن جي پيسٽيسائيڊ پاليسيء“ کي اها سگھ ڏني جو ان ”ڊي ڊي ٽي(DDT)“ کي زرعي استعمال لاءِ هاڃيڪارَوِ ڄاڻائيندي ان جي پوري ملڪ ۾  واهپي تي پابندي مڙھي. هن ئي ڪتاب ”آمريڪي ماحولياتي بچاءُ واري ايجنسي“ جو بنياد وجهڻ ۾ مدد ڪئي. 1996ع ۾ ”گونگي بسنت“ جي پوئواريءَ ۾ ”گونگي بنست جو ٻيو پاسو“ نالي ڪتاب ڇپيو، جنهن جا ليکڪ ايڇ ايف وئن ايمڊن ۽ ڊئويڊ پيڪال هئا. 2006ع ۾ ”ڊِسڪَور مئگزين“ پاران ھن ڪتاب کي هر دور جي پنجويھ سٺن ترين سائنسي ڪتابن ۾ شامل ڪيو ويو.

## حوالا

زمرو:انگريزي ادب
زمرو:مشهور ڪتابون
ٽنڊو مٺا خان

**ٽنڊو مٺا خان** (انگريزي: Tando Mitha Khan)  تعلقي ۽ ضلعي سانگھڙ جو ھڪ ننڍڙو شھر آھي جنھن جي آبادي 2017ع ۾ ٿيل آدمشماريءَ مطابق 5237 آھي. ھي شھر ارڙھين صدي عيسويءَ ۾ مير مٺا خان آباد ڪيو ھو.  ھي شھر سانگھڙ کان  ڏکڻ اوڀر ۾ اٽڪل 28.4 ڪلوميٽر ۽ کپري کان اتر اوڀر ۾ اٽڪل 28 ڪلوميٽر پري آباد آھي. شھر جو انتظام ھتان جي ٽائون ڪاميٽيءَ جي حوالي آھي. ھي شھر نارا ڪينال جي ڪپ تي 71.6119 ڊگھائي ڦاڪ ۽ 29.0475 ويڪرائي ڦاڪ تي آباد آھي. ھتان روڊ رستي سانگھڙ، چوٽياريون، کپري ۽ ٻين شھرن ڏانھن وڃي سگھجي ٿو.  ٽنڊو مٺا خان ھڪ ديھ جو نالو پڻ آھي. آباديءَ جي لحاظ کان ھي سانگھڙ جو چوڏھون وڏو شھر آھي.

## حوالا
ھاسٽل

**ھاسٽل** مان مراد عام طور تي اھا جڳھ آھي، جتي شاگرد پڙھائي حاصل ڪرڻ جي دوران گهر کان ٻاھر ھجڻ ڪري رھي سگهن. ھاسٽل ۾ رھائش، کاڌي پيتي، ڪپڙن ڌوئڻ، تفريح، راند روند وغيرہ جو سھولتون پڻ ھونديون آھن. اسڪولن، ڪاليجن، يونيورسٽين ۽ ٻين ڪيترن ئي تعليمي ادارن کي پنھنجون ھاسٽلون ھونديون آھن، پر سڀني کي ھجن اھو لازمي ناھي. اگڙي طرح ڪيتريون ئي خانگي ھاسٽلون پڻ شاگردن ۽ ٻين ماڻھن مختلف ھنڌن تي موجود ھجن ٿيون. ھاسٽلن جون قيمتون عام طور تي ھوٽلن کان گهٽ ھونديون آھن.
فينڪس

فينڪس مان مراد ٿي سگهي ٿي:

#فينڪس، ايريزونا

زمرو:جڳھ جو نالو سلجھائپ صفحا
سنڌي ظفر

**سنڌي ظفر** (Sindhi Zafar؛ جنم: 15 مئي 1969ع، وفات: 8 ڊسمبر 2021ع) سنڌي ٻوليءَ جو ناميارو ڪھاڻيڪار ۽ سنڌي دوست ٿي گذريو آهي. سنڌ جي هن ڪھاڻيڪار جو اصل نالو گل حسن هو، پر ادب جي دنيا ۾ هو "ظفر" جي نالي سان مقبول ٿيو.

## خاندان
سندس والد جو نالو منظور حسين لغاري ۽ ڏاڏي جو ميوو خان لغاري هو، جيڪو مورو ويجھو ڳوٺ بجراڻي لغاري جو پھريو استاد ٿي گذريو

## ننڍپڻ ۽ تعليم
هن 15 مئي 1969ع تي مورو ويجھو ڳوٺ بجراڻي لغاري ۾ جنم ورتو. پرائمري تعليم گورنمينٽ پرائمري اسڪول شادي خان ڍلو مورو، مئٽرڪ گورنمينٽ ھاءِ اسڪول مورو ۽ انٽرميڊيئٽ 1988ع ۾ گورنمينٽ مھراڻ ڊگري ڪاليج مورو مان حاصل ڪئي، پاڻ سنڌ زرعي يونيورسٽي ٽنڊوڄام مان 1997ع ۾ پلانٽ بريڊنگ اينڊ جينيٽڪس ۾ ايم ايس سي ڪيائين. 

## سنڌي ادب
سنڌي ادب جي واڌاري ۽ ترقيءَ جي حوالي سان منفرد ڪم ڪيو. ھُن لکڻ جي شروعات 1995ع کان ڪئي، سندس پھرين ڪھاڻي ”حر ۾ سپون جيئن“ عبرت مئگزين ۾ ڇپي. ان کان پوءِ سندس 19 ڪھاڻين تي مشتمل ڪتابي مجموعو ”ڀونءِ مان نڪتل ماڻھو“ آگسٽ 2000ع ۾ سنڌي ساھت گھر طرفان ڇپيو.

### ڪتابن جا ترجما

سندس سائنس جي ترجمي تي مشتمل هيٺيان پنج ڪتاب ڇپجي پڌرا ٿيا آهن.

# سقراط ـــ ڪورا ميسن، سيپٽمبر 2004ع
# سگمنڊ فرائيڊ تورا ڪنيہ قاضي، مارچ 2005ع
# جديد سائنس (حال ۽ مستقبل) ـــ آئزڪ اسيموف، جون 2005ع
# سائنس ۽ سماج ـــ ڊاڪٽر سريو پرشاد گپتا، سيپٽمبر 2005
# يادگار شخصيتون ـــ جواھر لال نھرو، جنوري 2006

## ذاتي زندگي

ظفر جي شادي 22 فيبروري 1993ع ۾ ايس ناز سنڌو سان ٿي. جنهن مان کيس ٻہ نياڻيون ڪائتاب ۽ خوشي ڄايون. پاڻ 10 آڪٽوبر 1998ع ۾ ”اپالو چلڊرين“ نالي اسڪول کوليائين. اُن دور ۾ پرائيويٽ اسڪولن جو رجحان گھٽ ھجڻ باوجود محدود فيس رکيائين ۽ ڪجهه ٻارن کي مفت پڻ داخلا ڏنائين ـ

## وفات

ڪجهه وقت کان طبيعت ناساز رھي، 05 ڊسمبر 2021ع تي طبيعت گھڻي خراب ٿيڻ سبب لمس اسپتال ڄامشورو ايڊمٽ ڪيو ويو، جتي ٻئي ڏينھن ڪورونا جو نتيجو ھاڪاري اچڻ کان پوءِ 08 ڊسمبر 2021ع تي ھميشہ لاءِ ڀونءِ ڇڏي ويو.

## حوالا

زمرو:سنڌي ادب
زمرو:سنڌي شاعر
زمرو:سنڌ جا جديد شاعر
زمرو:ويهين صدي جا شاعر
زمرو:شڪارپور ضلعي جا ماڻھو
زمرو:1923ع جون پيدائشون
زمرو:1997ع جون فوتگيون
شيخ اياز يونيورسٽي

**شيخ اياز يونيورسٽي**  شڪارپور، سنڌ ، پاڪستان ۾ هڪ آهي جيڪا سنڌ حڪومت جي مالي مدد سان هلي ٿي.  هيءَ يونيورسٽي 2018 ۾ ٺهرائي وئي ۽ ان تي اهو نالو مشهور سنڌي شاعر شيخ اياز جي نالي پٺيان رکيو ويو. 

## حوالا

زمرو:شڪارپور ضلعو
ايرانشهر، ايران

**ايرانشھر** ('''فارسي''': ايرانشهر, '''بلوچي''': اڃرانشهر, '''انگريزي''': Iranshahr) '''ايران''' جي صوبي '''سيستان ۽ بلوچستان''' جو ھڪ شھر آھي جيڪو ايرانشھر شھرستان (County) جي گاديءَ جو ھنڌ آھي. 2016ع جي انگن اکرن مطابق ھن شھر جي آبادي 113,750 آھي.  ھن شھر جا اڪثر رھواسي بلوچ آھن ۽ بلوچي ٻولي ڳالھائين ٿا.  1935ع کان پھرين ھن شھر جو نالو پھرھ  ھو.  لفظ پھرھ جي معنيٰ آھي پھرو يا چوڪيداري. 1941ع ڌاري رضا شاھ پھلويءَ ھن شھر جو نالو ايرانشھر رکيو. ھي شھر سامونڊي مٿاڇري کان 591 ميٽر مٿي آباد آھي. ھي '''زاھدان''' ۽ '''زابل''' کان پوءِ  صوبي جو ٽيون وڏو شھر آھي. 

ھي اھو تاريخي ھنڌ آھي جتي '''سڪندراعظم''' **[[سنڌ]]** مان موٽڻ بعد جشن ملھايو ھو ۽ پنھنجي ڇڙوڇڙ ٿيل فوج کي ٻيھر گڏ ڪيو ھو. 

ھي شھر سيستان ۽ بلوچستان صوبي جي مرڪز ۾ آباد آھي.  ھن جي اتر ۾ زاھدان، اولھ ۾ بمپور، اوڀر ۾ مگسر ۽ ڏکڻ ۾ '''چابھار بندر''' موجود آھي. ھي شھر زاھدان جي ڏکڻ اولھ ۾ 333 ڪلوميٽرن جي مفاصلي تي '''زاھدان''' کان '''چابھار''' ويندڙ شاھراھ تي قائم آھي.  ھتان جي معيشيت ۾ زراعت، چوپايو مال ۽ ھٿ جا ھنرشامل آھن. ھن شھر جي پسگردائيءَ ۾ ڪافي خانہ بدوش ماڻھو ڪاري رنگ جي خيمن ۽ کجيءَ جي ٿڙ ۽ پنن مان ٺھيل جھوپڙين ۾ رھن ٿا. ھو ٻڪرين ۽ رڍن جا ڌڻ پالين ٿا. ھي شھر پنھنجي ھٿ جي ھنرن جي ڪري ملڪان ملڪ مشھور آھي. ھتي اعليٰ قسم جا غاليچا، تڏا ۽ ڀرت جو ڪم ٿئي ٿو جيڪو سڄي دنيا ۾ مشھور آھي. 

ھن علائقي جي رھواسين کي ٻن گروپن ۾ ورھائي سگھجي ٿو: اتريان بلوچي ۽ ڏاکڻيان بلوچي.  ڏاکڻئين علائقي ۾ رھندڙ بلوچن کي مڪراني ڪوٺيو وڃي ٿو. ھتي مري ۽ لغاري بلوچ بہ چڱي تعداد ۾ رھن ٿا. 

ھن شھر ۾ ڪيتريون ئي ڏسڻ جھڙيون جايون موجود آھن جن مان ڪجهه ھيٺ ڏجن ٿيون: 

* ناصري قلعو: مٽيءَ ۽ گاري مان ٺھيل ھي قلعو ھن صوبي جي وڏن قلعن مان ھڪ آھي.
* ڪرمانچي غار: ھيءَ غار ايرانشھر ويجھو ڪرمانچي ڳوٺ ۾ موجود آھي. ھن غار ۾ ڪوبہ پائيءَ جو چشمو وغيرہ ناھي. غار اندر تمام گھڻا چمڙا رھن ٿا. 
* ھامون ڍنڍ 
* بزمان جبل

## حوالا

زمرو:بلوچستان
زمرو:ايران ۾ شهر
زمرو:بلوچستان
زمرو:ايران ۾ شهر
زمرو:بلوچستان (ايران) جا شهر
سراوان، ايران

**سراوان** ('''انگريزي''': Saravan) '''ايران''' جي صوبي '''سيستان ۽ بلوچستان''' جو ھڪ شھر جيڪو سراوان شھرستان (County) جي گاديءَ جو ھنڌ آھي.  2016ع جي انگن اکرن مطابق ھن شھر جي آبادي 60،040 آھي ۽ ھي صوبي جو اباديءَ جي لحاظ کان پنجون وڏو شھر آھي. ھن شھر جو پراڻو نالو شستون ھو جيڪو رضا شاھ پھلويءَ جي ڏينھن ۾ بدلائي سراوان رکيو ويو. ايران ۾ سج سڀ کان پھريائين ھن ئي شھر ۾ اڀرندو آھي ان ڪري ھن شھر کي **ايراني سج جي جنم ڀومي** سڏيو وڃي ٿو. ھي شھر پاڪستاني سرحد جي ويجھو آباد آھي ۽ شھر جا اڪثر رھواسي '''بلوچ''' آھن جيڪي '''بلوچي ٻولي''' ڳالھائين ٿا. 

سراوان ايران جو ھڪ پراڻو شھر آھي جنھن جي پنھنجي عظيم تاريخ ۽ ثقافت جا ڪجهه اھڃاڻ اڄ بہ موجود آھن. آثار قديمہ جي ماھرن جي راءِ مطابق ھي شھر پھرين صدي ق.م ۾ بہ آباد ھو. ھتان ست ھزار سال پراڻا ٺڪر جا ٿانو مليا آھن. انھن ٿانون جا نمونا ھن شھر جي عجائب گھر ۾ محفوظ ڪيا ويا آھن. پراڻي زماني ۾ ھن شھر جي آسپاس ڪجهه پراڻا ڳوٺ آباد ھئا جن جا نالا بخشان، شستون، کنا ڪلہ ۽  جو بلوچان ھئا. اھي سمورا ڳوٺ ھاڻي سراوان شھر جو حصو بنجي ويا آھن. ھي شھر سامونڊي مٿاڇري کان 1165 ميٽر اوچائيءَ تي آباد آھي ۽ ايران جي گاديءَ واري شھر '''تھران''' کان 1609 ڪلوميٽر پري آباد آھي. 

ھن شھر جي موسم اونھاري ۾ خشڪ ۽ گرم  رھندي آھي جڏھن تہ سياري ۾ ھلڪي ٿڌ پوندي آھي.  ھي شھر جابلو علائقي ۾ آباد آھي. اڇو جبل ۽ ڳاڙھو جبل ھن شھر جا اوچي ۾ اوچا جبل آھن، جڏھن تہ ڪارن جبلن جو سلسلو ھن علائقي جو ڊگھي ۾ دگھو جابلو سلسلو آھي. اھو جابلو سلسلو تفتان کان شروع ٿي پاڪستاني علائقي ناھوڪ تائين وڃي ٿو. ھن شھر وٽان ٽي نديون ماشڪيد، سيمش ۽ روتڪ گذرن ٿيون.  

7 اپريل 2013ع تي ھتي رڪٽر اسڪيل تي 7.8  ميگنيٽيوڊ جو زلزلو آيو. جيتوڻيڪ ھي ھڪ وڏو زلزلو ھو پر ڪو خاص جاني يا مالي نقصان نہ ٿيو.   

## حوالا

زمرو:بلوچستان
زمرو:ايران ۾ شهر
خاش

**خاش** ('''انگريزي''':  Khash) '''ايران''' جي صوبي '''سيستان ۽ بلوچستان''' جو ھڪ شھر آھي جيڪو خاش شھرستان (County) جي گاديءَ جو ھنڌ پڻ آھي. ھن شھر جو پراڻو نالو واش ھو جيڪو رضا شاھ پھلويءَ جي بادشاھت واري زماني ۾ بدلائي خاش رکيو ويو.  واش بلوچي ٻوليءَ جو ھڪ لفظ آھي جنھن جي معنيٰ آھي ”مٺو ۽ خوش“. ڪن ماھرن مطابق خاش جي معنيٰ  ”خوشگوار موسم“ آھي.  2016ع واري آدمشماريءَ مطابق ھن شھر جي آبادي 56,584 آھي ۽ ھي صوبي جو آباديءَ جي لحاظ کان ڇھون وڏو شھر آھي.

موجودھ خاش شھر پراڻي خاش شھر کان ٿوري مفاصلي تي آباد ڪيو ويو آھي. نادر شاھ جي بادشاھت کان اڳ ھن شھر۾ ڏوھاري ماڻھن جون سرگرميون وڌي ويون ھيون ۽ ھن شھر جا ماڻھو عدم تحفظ جو شڪار ھئا. نادر شاھ ھن شھر کي ڦورو ۽ لٽيرن کان پاڪ ڪيو. بعد ۾ ھتي قلعا تعمير ڪيا ويا جنھن ڪري امن امان قائم ٿي ويو ۽ ھن شھر ۾ خوشحالي موٽي آئي. ھتان جا اڪثر رھواسي بلوچ (سرحدي ۽ مڪراني) آھن. شھر ۾ بلوچي ۽ فارسي ٻولي ڳالھائي وڃي ٿي.  شھر جا 95 سيڪڙو ماڻھو سني ۽ 5 سيڪڙو شيعا آھن. ھن شھر ۾ پاڪستان مان ھجرت ڪري آيل بلوچن جو بہ چڱو تعداد آباد آھي. ھي شھر سامونڊي مٿاڇري کان 1400 ميٽر (4596 فوٽ) اوچائيءَ تي موجود آھي.

ھي شھر تفتان جبل جي ڏکڻ ۾ آباد آھي. تفتان ھڪ ٻرندڙ جبل آھي جنھن جي اوچائي 4000 ميٽر آھي. ھن جبل تي چڙھڻ لاءِ ڪيترائي ڪوھ پيما خاش شھر ايندا آھن ۽ ھتان کان پنھنجي مھم جي شروعات ڪندا آھن.

16 اپريل 2013ع تي شھر ۽ آسپاس جي علائقن ۾ رڪٽر اسڪيل تي 7.8 ميگنيٽيوڊ جو زلزلو آيو پر ڪو خاص جاني يا مالي نقصان نہ ٿيو.  ھن شھر جي موسم گرم ريگستاني آھي پر تفتان جبل جي دامن ۾ ھجڻ سبب ھي شھر آسپاس جي علائقن کان ڪنھن حد تائين ٿڌو آھي.  

ھن شھر ۾ َقاجار دور جي آخري زماني جو ھڪ قلعو تعمير ٿيل آھي جنھن کي حيدرآباد قلعو سڏيو وڃي ٿو. ھي قلعو ھتان جي حڪمران حيدر علي ڪرد تعمير ڪرايو ھو جيڪو پنھنجي ٻارن ٻچن سان گڏ ھن قلعي ۾ رھندو ھو. جڏھن انگريزي فوج جنرل ڊائر جي اڳواڻيءَ ۾ ھن علائقي ۾ داخل ٿي تہ ھنن ھن قلعي کي  پنھنجا ھٿيار ۽ کاڌي پيتي جو سامان رکڻ لاءِ استعمال ڪيو. ھن قلعي اندر خوبصورت قسم جا منارا ۽ محرابيون ٺھيل آھن. تازو ايراني ثقافت واري اداري  ھن قلعي جي مرمت ڪرائي آھي. خاش شھر ويجھو ديھ قليح ڳوٺ ۾ ھڪ ٻيو قلعو بہ موجود آھي جيڪو شايد قاجار دور يا ان کان بہ پھرئين زماني جو ٺھيل آھي. مقامي ماڻھو ھن قلعي کي ايرندگان قلعو سڏين ٿا. ھتي ھڪ بزرگ مرتضيٰ عليءَ جي مزار بہ عقيدتمندن کي پاڻ ڏانھن ڇڪي ٿي. ھيءَ مزار تيموري يا صفوي دور ۾ تعمير ٿي ھئي. خاش جي جامع مسجد ۽ شھر جي ٻاھران موجود قدرتي غار سياحن جي دلچسپيءَ جو مرڪز آھي.  


File:990803-Khash-IMG 5965-2.jpg|alt=Heydar Abad Castle|حيدرآباد قلعو
File:990803-Khash-IMG 5967-2.jpg|alt=Heydar Abad Castle|حيدرآباد قلعو


## حوالا

زمرو:بلوچستان
زمرو:ايران ۾ شهر
زمرو:بلوچستان
زمرو:ايران ۾ شهر
زمرو:بلوچستان (ايران) جا شهر
ڪنارڪ، ايران

**ڪُنارڪ** ('''انگريزي''':  Konarak) '''ايران''' جي صوبي '''سيستان ۽ بلوچستان''' جو ھڪ شھر آھي جيڪو ڪنارڪ شھرستان جي گاديءَ جو ھنڌ آھي.  2016ع  جي انگن اکرن مطابق ھن شھر جي آبادي    43،258 آھي. ھي صوبي جو آباديءَ جي لحاظ کان ستون وڏو شھر آھي.  ھتان جا اڪثر رھواسي بلوچ آھن جيڪي بلوچي ٻولي ڳالھائين ٿا. ھي شھر پاڪستاني ۽ ايراني سامونڊي سرحد کان 50 ڪلوميٽر اولھ ۾ سامونڊي ڪناري تي آباد آھي.  ڪنارڪ جي اوڀر ۾ '''چابھار''' شھر، اولھ ۾ ھرمزگان صوبو، اتر ۾ **[[نيڪشھر]]** ۽ ڏکڻ ۾ عماني نار (Oman Gulf) آھي. ھي شھر '''زاھدان''' کان اٽڪل 700 ڪلوميٽر ڏکڻ ۾ آباد آھي.    

ھن شھر جي موسم عام طور تي گرم ۽ گھميل رھندي آھي البت اونھاري ۾ سانوڻي ھوائون ھن شھر جي موسم کي خوشگوار بنائين ٿيون. ايران جو ھي اھو شھر آھي جيھن جي موسم سياري ۾ بہ ڪنھن حد تائين گرم رھي ٿي. ھتي ڪيترائي فصل ٿين ٿا جن ۾ ڪينو، زيتون، پپيتا، چيڪو، ڪيلا، انب، بادام, گدرا  ۽ ٻيا فصل شامل آھن. شھر جي آسپاس وارن علائقن ۾ ڪيترن ئي قسمن جا گل ۽ ٻوٽا ماحول کي من مھڻو بنائين ٿا. ھتي پيدا ٿيندڙ ڪجهه ٻوٽا ۽ جڙي ٻوٽيون دوائون ٺاھڻ جي بہ ڪم اچن ٿا.   

ھن شھر ۾ گئس جو ھڪ پاور پلانٽ قائم ڪيو ويو آھي جيڪو ھن خطي جي توانائيءَ جون گھرجون پوريون ڪري ٿو. ھن شھر ويجھو ايراني جا بري، بحري ۽ فوجي اڏا موجود آھن. ھتي ھڪ ھوائي اڏو بہ موجود آھي.    

## حوالا

زمرو:بلوچستان
زمرو:ايران ۾ شهر
زمرو:بلوچستان (ايران) جا شهر
جالق

جالق (انگريزي: Jaleq or Jalaq) ايران جي صوبي سيستان ۽ بلوچستان جو ھڪ ننڍڙو شھر آھي جيڪو گلشن شھرستان (County) جي گاديءَ جو ھنڌ آھي. پاڪستاني سرحد جي ويجھو آباد ھن شھر جا اڪثر رھواسي بلوچ آھن ۽ بلوچي ٻولي ڳالھائين ٿا. 2016ع جي انگن اکرن مطابق ھن شھر جي آبادي  18،098 آھي. ھن شھر جو پراڻو نالو گلشن ھو. ھن شھر جي اوڀر ۾ پاڪسنان، اولھ ۾ سردشت، ڏکڻ ۽ ڏکڻ اولھ ۾ سراوان  ۽  اتر اولھ ۾ خاش ۽ ميرجاوھ   موجود آھن. 

جالق سيستان ۽ بلوچستان صوبي جو ھڪ خوبصورت ماڳ آھي ۽ ھن جي پسگردائيءَ ۾ موجود اٺ آبي نالا ھن شھر جي خوبصورتيءَ کي چار چنڊ لڳائين ٿا.  

قاجار بادشاھت واري زماني ۾ ھتي سردار ھندو ۽ سردار يار احمد جي پٽن جي وچ ۾ ھڪ خونريز جنگ لڳي ھئي جنھن ۾ سردار ھندو ۽ سندس گھرواري قتل ٿي ويا. سردار يار احمد جي پٽن ھتان جي قلعي تي قبضو ڪري ورتو.  ھن شھر ۾ ڪيترائي تاريخي يادگارموجود آھن جن ۾ ھيٺيان وڌيڪ مشھور آھن: 

* شيشہ ريز قلعو
* جبل تي تعمير ٿيل گنبند
* داد محمد جو قولع
* سردار شير محمد جو قلعو
* سرڪوھ قلعو
* اللّٰہ اڪبر جبل
* شھر جا پراڻا کنڊر 

## حوالا

زمرو:بلوچستان
زمرو:ايران ۾ شهر
زمرو:بلوچستان (ايران) جا شهر
نيڪشھر

**نيڪشھر** (فارسي: نیک‌شهر،  انگريزي: Nikshahr) ايران جي صوبي سيستان ۽ بلوچستان جو ھڪ شھر آھي جيڪو نيڪشھر شھرستان (County) جي گاديءَ جو ھنڌ آھي. 2016ع جي انگن اکرن مطابق ھن شھر جي آبادي 17,732 آھي. ھتان جا اڪثر رھواسي بلوچ آھن ۽ بلوچي ٻولي ڳالھائين ٿا. ھن جي اتر ۽ اتر اوڀر ۡ۾ ايرانشھر، ڏکڻ ۾ چابھار ۽ اولھ ۾ ھرمزگان ۽ ڪرمان صوبا آھن.   

ھن شھر جو پراڻو نالو ”گہ“ ھو. رضا شاھ پھلويءَ واري زماني ۾ اھو نالو بدلائي نيڪشھر رکيو ويو. ھي ھڪ تاريخي شھر آھي جنھن ۾ ڪيترائي آثارقديمہ جا ماڳ موجود آھن. ھتان پنج ھزار سال پراڻا ٺڪر جا ٿانو مليا آھن.  ھن شھر جي آسپاس 300 کان وڌيڪ آثارقديمہ وارا ماڳ موجود آھن. شروع ۾ ھي شھر انتظامي طور تي چابھار شھر جو حصو ھو پر 1990ع ۾ ھن کي الڳ شھر جي حيثيت ڏني وئي آھي.  کجور، چانور ۽ کٽا ميوا ھتان جي اھم زرعي پيداوار ۾ شامل آھن، خاص طور تي ھي شھر پنھنجي کٽن ميون جي باغن سبب مشھور آھي.

ھن شھر جو سڀ کان اھم تاريخي ماڳ  ”چھل دختر قلعو“ آھي.  ھي قلعو شھر جي ڏکڻ اولھ واري حصي ۾ موجود آھي. ھي ھڪ ڊگھو قلعو آھي جنھن جي دروازي وٽ ھڪ وڏو مينار ٺھيل آھي. شيخ شامل جو مقبرو ھتان جو ھڪ مقدس ماڳ آھي جتي پانڌيئڙا عقيدت جا گل نڇاور ڪرڻ لاءِ حاضري ڀريندا آھن. 

## حوالا

زمرو:ايران ۾ شهر
پيشين، ايران

**پيشين** (انگريزي: Pishin) ايران جي صوبي سيستان ۽ بلوچستان جو شھر آھي جيڪو سرباز شھرستان جي گاديءَ جو ھنڌ آھي.  2016ع واري آدمشماريءَ مطابق ھن شھر جي آبادي 16،011 آھي ۽ ھي صوبي جو ڏھون نبمر وڏو شھر آھي. ھتي جا اڪثر رھواسي بلوچ آھن ۽ بلوچي ٻولي ڳالھائين ٿا.   

پيشين جو شھر پاڪستان جي سرحد کان  8 ڪلوميٽر اولھ ۾ آباد آھي. ايراني حڪومت ھتي ھڪ ڪسٽم آفيس کولي آھي تہ جيئن پاڪستان ۽ ايران وچ ۾ واپار جو نئون رستو قائم ڪري سگھجي. 21 اپريل 2021ع تي پاڪستان ۽ ايران جي حڪومت ھڪ معاھدي تحت پيشين ۽ پاڪستاني شھر مند جي وچ ۾ سرحد کولڻ جو افتتاح ڪيو. ھيءُ پاڪستان ۽ ايران وچ ۾ ٽيون سرحدي ماڳ آھي جيڪو کوليو ويو آھي.

پيشين جي ڏکڻ ۾ ايراني حڪومت ھڪ وڏو ڊيم ٺھرايو آھي تہ جيئن ھن علائقي ۾ پيئڻ ۽ زرعي مقصدن لاءِ پاڻي ملي سگھي.

## حوالا

زمرو:بلوچستان
زمرو:ايران ۾ شهر
زمرو:بلوچستان (ايران) جا شهر
هاري ݣونارتو

*هاري ݣونارتو* ريٽسميڪن ايشيا پئسفڪ يونيورسٽي، جاپان ۾ ايشيا پيسفڪ اسٽڊيز ۾ پروفيسر ايمريٽس آھي. انڊونيشيا مان گريجوئيشن ڪرڻ بعد، هن آمريڪا ۾ پنهنجي پڙهائي جاري رکي ۽ يونيورسٽي آف وڪوسنسن-ميڊيسن مان ماسٽر آف سائنس جي ڊگري حاصل ڪئي ۽ واشنگٽن اسٽيٽ يونيورسٽي مان ڊاڪٽر آف فلاسافي جي ڊگري حاصل ڪئي. هن بوروبودور مندر ڊجيٽل تحفظ تي مقالا شايع ڪيا. 

## حوالا

زمرو:ماهر تعليم
زمرو:1954ع جون پيدائشون
زمرو:جيوت ماڻهو
اسد پتافي

اسد پتافي (انگريزي ٻولي Asad Pitafi) جنھن جو مڪمل نالو اسد اللہ (انگريزي ۾ Asadullah) آھي سنڌ جو ناليوارو صحافي آھي. ھو 1 نومبر 1971 تي پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي گھوٽڪي جي مشھور ڳوٺ مولوي بھاءُ الدين پتافي ۾ ڄائو. سندس والد محترم جو نالو مولانا عبدالرحيم پتافي آھي. سندس نسب جو سلسلو سنڌ جي فارسي ٻولي جي مشھور شاعر، اديب ۽ عالم دين مولانا بھاءُ الدين بھائي جن سان آھي. اسد پتافي مولانا بھائي جو پڙ پوٽو ٿئي. 

اسد پتافي پرائمري تعليم پنھنجي ڳوٺ مولوي بھاءُ الدين پتافي جي پرائمري اسڪول ۾ حاصل ڪئي، ان دوران ھن قران شريف، فارسي ۽ عربي جي ابتدائي تعليم پنھنجي والد صاحب وٽ حاصل ڪئي. پوءِ مئٽرڪ گورنمينٽ ھاءي اسڪول اٻاوڙو مان انٽر ۽ بي اي گورنمينٽ ڊگري ڪاليج ميرپور ماٿيلو مان حاصل ڪئي جڏھن ذرائع ابلاغ ۾ ماسٽر فيڊرل اردو يونيورسٽي ڪراچي مان ڪئي آھي. اسد پتافي ديني تعليم بہ حاصل ڪئي آھي. ھن مدرسہ جامع راشديہ پير جو ڳوٺ ۾ درس نظامي مڪمل ڪري اتان سند الفراغ پڻ حاصل ڪئي آھي.

سياسي سرگرميون:

اسد پتافي تعليم حاصل ڪرڻ دوران ئي ڪاليج جي ڏينھن کان سياست سان دلچسپي وٺندي سنڌ پيپلز اسٽوڊنٽس فيڊريشن (سپاف) جي پليٽ فارم تان سياست شروع ڪئي، جنھن بعد ھو تنظيم ۾ تمام گھڻو سرگرم رھيو، اڳتي ھلي پ پ (ش ڀ) جي سربراھ مير مرتضي ڀٽو اسد پتافي کي پيپلز ٻارڙا سنگت جو مرڪزي چيف  آرگنائيز پڻ مقرر ڪيو. مير مرتضي ڀٽو جي شھادت کانپوءِ اسد پتافي سياست کان ڪنارہ ڪش ٿي ويو ۽ صحافت ۾ قدم رکيو.  

صحافتي ڪيريئر  

ھن صحافت جي شروعات 1998 ۾ ڏھرڪي ۾ روزانہ ڪوشش جي رپورٽر طور ڪئي. سندس سٺو ڪم ڏسي اسد پتافي کي روزاني ڪاوش گھوٽڪي جي ڊسٽرڪٽ ھيڊ ڪوارٽر واري شھر ميرپور ماٿيلو ۾ رپورٽر مقرر ڪيو، اردو اخبار جي خبرين گروپ جڏھن سنڌي ۾ خبرون جي نالي سان سنڌي اخبار شروع ڪئي تہ رپورٽرن جي کوٽ ٿيڻ سبب 2002 ۾ روزانہ ڪاوش اسد پتافي کي ڪراچي ۾ بيورو رپورٽر مقرر ڪيو. 2004 ۾ اسد پتافي گھرو مجبورين سبب ڪراچي ڇڏي ٻيھر واپس گھوٽڪي آيو جتي ھن روزاني ڪوشش ۾ اسپيشل رپورٽر طور ڪم جي شروعات ڪئي. ان دوران ھن روزاني بيسٽ جي نالي سان گھوٽڪي مان پڻ ھڪ روزاني سنڌي اخبار  ڪڍي. ان کان علاوہ اسد پتافي 2011 کان 2018 تائين  روزاني سنڌ ايڪسپريس ۽ ايڪسپريس ٽربيون ۾ پڻ رپورٽنگ ڪئي. 

اسد پتافي صحافتي ڪيريئر دوران گھوٽڪي ضلعي ۾ پھريون ڀيرو صحافي دوستن سان گڏجي گھوٽڪي يونين  آف جرنلسٽس جي نالي سان صحافي يونين جو بنياد وڌو ۽ ھو ٽي ڀيرا يونين ۾ صدر جي عھدي تي منتخب ٿيو.

اسد پتافي ھن وقت روزاني ڪوشش ۾ اسپيشل رپورٽر طور ۽ روزاني بيسٽ ۾ ايڊيٽر طور خدمتون سرانجام ڏيئي رھيو آھي. ھو ميرپور ماٿيلو پريس ڪلب جو صدر ۽ پاڪستان فيڊرل يونين آف جرنلسٽس سان لاڳاپيل صحافي يونين گھوٽڪي يونين آف جرنلسٽس جو اھم اڳواڻ آھي. اسد پتافي جو شمار سنڌ جي سٺن ۽ ايماندار صحافين ۾ ٿيندو آھي. ڪو بہ ڏکيو اشو جيڪڏھن صحافي ڪن مجبورين سبب رپورٽ نہ ڪري سگھندا آھن تہ اسد پتافي اھو اشو ديدہ دليري سان رپورٽ ڪندو آھي.
رچل ڪارسن

thumb|رچل ڪارسن
رچل لوئيز ڪارسن(مئي 27 1907ع- 14 اپريل 1964ع) هڪ آمريڪي سامونڊري جيوديائڪ، ليکڪڻ، ماحولياتي بچائُڪ ۽ فطرتي ماهر هئي، جنهن جو ڪتاب گونگو بَسنت(1962ُع) ۽ ٻيا ليک ”ماحولياتي تحفظ سَرِيس“ جي اُٿپ ۾ اهم بڻياد سمجها ويندا آھن. ڪارسن پنهنجي ڪيريئر جي شروعات آمريڪي بيورو آف فشريز ڊپارٽ کان ڪئي، ۽ 1950ع ۾ ھوءَ فل ٽائم فطرتي ليکڪڻ بڻجي وئي. هن جي 1951ع ۾ لکيل ۽ گهڻ وڪرو ٿيندڙ ڪتاب”سمنڊر اسان سان گڏ“ ھن جي سڃاڻپ هڪ ڄمندي ڄام ليکڪ طور ڪرائي. ۽ ان ئي ڪتاب کي آمريڪي نيشنل بڪ ايوارڊ سان نوازيو ويو. سندس ٻيا ڪتاب سمنڊر جو ڪنارو ۽ سامونڊري هوا هيٺان پڻ گهڻا وڪرو ٿيا. اهي ٽئي ڪتاب سمنڊر جي ڪناري کان گهرائيءَ تائين وڏي ڄاڻ سان ڀريل آھن. 1950ع کان ڪارسن پنهنجي ڄاڻ جو محور ماحولياتي بچاءُ ۽ جيت مار دوائن جي ڪري پيدا ٿيندڙ فطرت تي هاڃيڪاروِ ڪَھِ تي اوک ڪرڻ کي بڻايو ۽ گونگو بسنت نالي ڪتاب لکيائين. جنهن آمريڪي عوام ۾ ماحولياتي بچاءُ جو شعور آندو. ڪتاب کي ڪئميڪل ڪمپنين جي ڇتي مخالفت سان به ملڻو پيو ڇو ته اهو ڪتاب سندن سيڙپڪاريءَ جي خلاف هيو پر عوامي ساٿ هئڻ ڪري هن ڪتاب ڪيترو ئي بدلاءُ آندو. اصل ۾ ان ڪتاب ئي ”گڏيل آمريڪي رياستن جي پيسٽيسائيڊ پاليسيء“ کي اها سگھ ڏني جو ان ”ڊي ڊي ٽي(DDT)“ کي زرعي استعمال لاءِ هاڃيڪارَوِ ڄاڻائيندي ان جي پوري ملڪ ۾  واهپي تي پابندي مڙھي. هن ئي ڪتاب ”آمريڪي ماحولياتي بچاءُ واري ايجنسي“ جو بڻياد وجهڻ ۾ مدد ڪئي. سندس موت کان پوءِ ڪارسن صدر جمي ڪارتر پاران آزاديءَ جي صدارتي ايوارڊ سان نوازي وئي.
زمرو:1907ع جون پيدائشون
زمرو:1964ع جون فوتگيون
يونين ڪاؤنسل حمل چڪ آباد

يونين ڪاؤنسل حمل چڪ آباد وارھ تعلقو قمبر شھدادڪوٽ ضلعو سنڌ ۾ واقع آهي ھي يونين ڪاؤنسل 9 ديھن تي مشتمل آهي جنهن ۾
# چڪ آباد
# سانھاري
# ٺيٺ
# چڪ فريدآباد 1
# چڪ فريدآباد 2
# چڪ بشارت
# بشارت ڪاڇڙي
# حمل ڪاڇڙي
# مرزاپور جاگير شامل آهن
ورڊل

thumb
**ورڊل**  ھڪ ويب بيسڊ لفظن واري راند آھي، جنھن کي جاش ورڊل ٺاھيو. ھن راند ۾ کيڏيندڙن کي 6 ڪوششن ۾ 5 اکرن وارو لفظ ڳولڻو ھوندو آھي. ھن راند ۾ مختلف رنگن سان کڏيندڙن کي ٻڌايو ويندو آھي تہ انھن جا لکيل اکر سھي جڳھ تي موجود آھن يا نہ. .
ھي راند شروعاتي طور جاش ورڊل پنھنجي دوستن سان کيڏڻ لاءِ ٺاھي، جنھن کي آڪٽوبر 2021ع تي عام ماڻھن لاءِ جاري ڪيو ويو.. ھن راند ڊسمبر 2021ع ۾ ان وقت وڌيڪ مشھور ماڻي جڏھن ماڻھن ھن راند جا نتيجا مختلف رنگن واري ايموجيز جي صورت ۾ ٽوئيٽر تي ونڊ ڪرڻ شروع ڪيا. ھن مشھور راند کي بعد ۾ انگريزي کان سواءِ ڪيترن ئي ٻولين ۾ ٺاھيو ويو، اردو جي لاءِ اردل ۽ سنڌي لاءِ سنڌل راند پڻ جوڙي وئي. ھن راند کي جنوري 2022ع ۾ نيويارڪ ٽائيمز خريد ڪيو ۽ فيبروي 2022ع ۾ ھن راند کي پنھنجي ويبسائيٽ ڏانھن منتقل ڪيو. 

## وڌيڪ ڏسو
* سنڌل

## حوالا
شاھين شھر

**شاھين شھر** (انگريزي: Shahin Shahr) ايران جي اصفھان صوبي جو ھڪ شھر آھي. ھي شاھين شھر ۽ ميمہ شھرستان جي گاديءَ جو ھنڌ آھي ۽ 2016ع وارن انگن اکرن مطابق ھن شھر جي آبادي  173,329 آھي. آباديءَ جي لحاظ کان ھي اصفھان صوبي جو پنجون وڏو شھر آھي جيڪو اصفھان شھر کان اتر پاسي فقط 24 ڪلوميٽر پري آباد آھي. ايران عراق جنگ وارن ڏينھن ۾ جنگ جي تباھڪارين کان بچڻ لاءِ ڪئين ماڻھو خوزستان مان لڏي اچي ھن شھر ۾ آباد ٿيا جنھن ڪري ھن شھر جي آبادي ڪافي وڌي وئي آھي. ھي شھر ايران جي مشھور زاگرس پھاڙي سلسلي ۾ سامونڊي مٿاڇري کان  1662 ميٽر اوڇائيءَ تي آباد آھي. ھن شھر جي موسم گرم ۽ مينھن تمام گھٽ وسي ٿو. جيڪو ٿورو گھڻو مينھن وسي ٿو ان جو پاڻي ھتان جي زمين تمام تيزيءَ سان چھي ويندي آھي.

ھي ايران جو ھڪ نئون شھر آھي جيڪو 1960ع واري ڏھاڪي ۾ قائم ٿيو. آقا محمد خان برومند ھن علائقي جو وڏو زميندار ھو، سندس وفات کان پوءِ ھن جي ڇھن پٽن فيصلو ڪيو تہ سندن پيءُ جي ڇڏيل ھزارين ايڪڙ زمين تي ھڪ شھر آباد ڪجي.  ھن علائقي ۾ پاڻي جھجهي مقدار ۾ دستياب ھو ۽ ھي علائقو اصفھان جي ڪافي ويجھو ھو انڪري سندن منصوبي کي ڪاميابي ملي ۽ ڏسندي ئي ڏسندي ھي ھڪ وڏو شھر بنجي ويو. ھنن ڀائرن 500 ايڪڙ زمين اصفھان يونيورسٽي آف ٽيڪنالاجيءَ جي قيام لاءِ  عطيو ڪئي. ان کان علاوہ    ھنن 500 ايڪڙ زمين ايران سرڪار کي ڏني تہ جيئن ھتي ھيليڪاپٽر ٺاھڻ جو ادارو قائم ڪيو وڃي.  اڄڪلھ ھن اداري ۾ ھوائي جھاز ۽ انھن جا پرزا ٺاھيا وڃن ٿا. انھن عملن سبب ھن نئين شھر کي عوام ۾ وڏي مقبوليت ملي ۽ ڪيترن ئي ماڻھن ھن شھر ۾ مستقل رھائش اختيار ڪرڻ جو فيصلو ڪيو. 1970ع واري ڏھاڪي ۾ آمريڪا ۽ ٻين ملڪن کان آيل ڪمپنين جا ملازم ھن شھر ۾ رھائش اختيار ڪندا ھئا. سندن حفاظت لاءِ ھڪ مضبوط چوديواريءَ اندر گھر ٺاھيا ويا ھئا. انھيءَ چوديواريءَ جي حفاظت ايراني فوج جي حوالي ھئي.

ھن شھر ۾ تعليم حاصل ڪرڻ جون بھترين سھوليتون ميسر آھن ۽ ھتي ايران جي ڪيترن ئي سرڪاري کاتن جون آفيسون قائم آھن. ھتان جي رھواسين جي اڪثريت وچولي طبقي سان واسطو رکي ٿي ۽ ھتان جا ماڻھو فوج، تيل صاف ڪرڻ جي ڪارخانن، ھوائي جھاز ٺاھڻ واري اداري ۽ ٻين صنعتن ۾ نوڪري ڪن ٿا. ھتي جيڪي تعليمي ادارا قائم ڪيا ويا آھن انھن ۾ ھيٺيان خاص ذڪر لائق آھن:

* شاھين شھر ٽيڪنيڪل اسڪول
* مالڪ اشتر يونيورسٽي آف ٽيڪنالاجي
* يونيورسٽي آف انجنيئرنگ
* آرمي ايئر ڊفينس اسڪول
* آسلامي آزاد يونيورسٽي، شاھين شھر برانچ
* پيام نور يونيورسٽي
* بنيان ھائر ايڊيوڪيشن انسٽيٽيوٽ

شھر جي ميونسپالٽيءَ ھن شھر جي مختلف حصن ۾ اسپورٽس ھال ۽ جمنازيم تعمير ڪرايا آھن. شھر ۾ ثقافتي مرڪز پڻ قائم ڪيا ويا آھن. 

## حوالا

زمرو:ايران ۾ شهر
زمرو:اصفهان صوبو
زمرو:اصفهان صوبي جا شهر
علي مردان شاهه

سيد علي مردآن شاھ عمرڪوٽ MP PPP PS.52
زمرو:1957ع جون پيدائشون
زمرو:2020ع جون فوتگيون
لڪڻ

**لَڪڻُ** ڪاٺ، لوھ، پلاسٽڪ وغيرہ مان ٺھيل ھوندو آھي، جنھن کي سھاري لاءِ يا ڪنھن کي مارڻ لاءِ استعمال ڪيو ويندو آھي.
گواڊلهارا

**گواڊلهارا** (Guadalajara) (، اسپيني  هي ميڪسيڪو جي رياست چالسڪو جو راڄڳڙهه ۽ بلديه جي گادي آهي. 15,64,514 جي آبادي سان هي ميڪسيڪو جي ٻي سڀ کان وڌيڪ آبادي واري بلديه آهي.

## آبهو‏‏ا




## حوالا

زمرو:شهر
زمرو:ميڪسيڪو
زمرو:ميڪسيڪو ۾ شهر
زمرو:اتر آمريڪا جا شھر
سنڌل

**سنڌل**  ھڪ سنڌي ويب بيسڊ لفظن واري راند آھي، جيڪا جاش ورڊل پاران جوڙيل ورڊل جي طرز تي ٺھيل آھي. ھن راند ۾ کيڏيندڙن کي 7 ڪوششن ۾ 4 اکرن وارو لفظ ڳولڻو ھوندو آھي. ھن راند ۾ مختلف رنگن سان کڏيندڙن کي ٻڌايو ويندو آھي تہ انھن جا لکيل اکر سھي جڳھ تي موجود آھن يا نہ. سنڌل کي فيبروري 2021ع ۾ لانچ ڪيو ويو. انگريزي ۽ سنڌي کان سواءِ ھن راند کي اردو سميت مختلف ٻولين ۾ ترجمو ڪيو ويو آھي.

## وڌيڪ ڏس
* ورڊل
* اردل

## حوالا
بئنڪ آف آمريڪا پلازا (ڊلاس)

**بئنڪ آف آمريڪا پلازا** (Bank of America Plaza) هڪ **72** منزلن واري، **280.7** ميٽر (**921** فوٽ) جديد دور جي اسڪائي اسڪرئپر آهي جيڪو مين اسٽريٽ، ڊلاس، ٽڪساس، آمريڪا ۾ شهر جي مرڪزي حصي ۾ واقع آهي. اها شهر ۾ سڀ کان وڏي، ٽيڪساس ۾ ٽيون نمبر ۽ آمريڪا ۾ 40هين نمبر ڊگهي عمارت آهي. ان ۾ **19,00,000** چورس فوٽ (**1,80,000** چورس ميٽر) آفيسن جي جاءِ آھي. عمارت جئ پي جئ آرڪيٽيڪٽس (**JPJ Architects**) پاران ڊيزائن ڪئي وئي آهي ۽ برامپٽن، ڪئناڊا جي ڪمپني، برامليا لميٽيڊ طرفان تيار ڪئي وئي آهي.
 
اصل مالڪ هڪ گڏيل وينچر جو بندوبست، جنهن ۾ پروڊنشل انشورنس، برامليا لميٽيڊ، ۽ فرسٽ نيشنل بئنڪ آف ڊلاس جي والد ڪمپني، انٽر-فرسٽ ڪارپوريشن (InterFirst Corporation) جي ماتحت آهي. تعمير سال 1983ع ۾ شروع ٿي ۽ ٽاور سال 1985ع ۾ مڪمل ڪيو ويو.

## حوالا

زمرو:آسمان ڇهندڙ عمارتون
زمرو:آمريڪا جون گڏيل رياستون
زمرو:گڏيل رياستن ۾ آسمان ڇهندڙ عمارتون
ڊلاس

**ڊئلاس** (Dallas؛/ˈdæləs/) آمريڪا جي رياست ٽيڪساس جو هڪ شهر آهي ۽ ڊلاس ڪائونٽي جو سڀ کان وڏو شهر ۽ سيٽ آهي، جنهن جا حصا کولن، ڊينٽن، ڪافمين ۽ راڪ وال ڪائونٽيز تائين پکڙيل آهن. 2020 جي مردم شماري جي آبادي سان 1,304,379، اهو آمريڪا ۾ نائين سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر آهي. ۽ هوسٽن ۽ سين انتونيو کان پوءِ ٽيڪساس ۾ ٽيون نمبر وڏو اتر ٽيڪساس ۾ واقع، ڊيلاس جو شهر ڏکڻ آمريڪا جي سڀ کان وڏي ميٽروپوليٽن علائقي جو بنيادي مرڪز آهي ۽ آمريڪا جو سڀ کان وڏو اندرين ميٽروپوليٽن علائقو آهي جنهن ۾ سمنڊ سان ڪا به نيويگيبل لنڪ نه آهي. اهو سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر آهي. ڊيلاس-فورٽ ورٿ ميٽروپليڪس ۾، ملڪ جو چوٿون وڏو ميٽروپوليٽن علائقو 7.5 ملين ماڻهن تي آهي.

ڊالس ۽ ويجھو فورٽ ورٿ شروعاتي طور تي ترقي ڪئي وئي وڏي ريلوي لائينن جي تعمير جي ڪري علائقي جي ذريعي ڪپهه، ڍورن ۽ بعد ۾ تيل تائين پهچ جي اتر ۽ اوڀر ٽيڪساس ۾. انٽر اسٽيٽ هاءِ وي سسٽم جي تعمير ڊلاس جي شهرت کي نقل و حمل جي مرڪز جي حيثيت سان مضبوط ڪيو، شهر ۾ چار وڏيون انٽر اسٽيٽ هاءِ ويز ۽ ان جي چوڌاري پنجون انٽر اسٽيٽ لوپ. ڊيلاس پوءِ هڪ مضبوط صنعتي ۽ مالي مرڪز ۽ هڪ وڏي اندرين بندرگاهه طور ترقي ڪئي، وڏين ريلوي لائينن، انٽر اسٽيٽ هاءِ ويز ۽ ڊلاس/فورٽ ورٿ انٽرنيشنل ايئرپورٽ جي تعمير جي ڪري، دنيا جي سڀ کان وڏي ۽ مصروف ترين ايئرپورٽن مان هڪ آهي. ان کان سواء، ڊيلاس وٽ ڊارٽ (ڊيلاس ايريا ريپڊ ٽرانزٽ) مختلف رنگين ٽرين لائينن سان آهي جيڪي سڄي ميٽروپلڪس ۾ ٽرانسپورٽ ڪن ٿيون.

هن جي متنوع معيشت جي غالب شعبن ۾ شامل آهن دفاع، مالي خدمتون، معلوماتي ٽيڪنالاجي، ٽيليڪميونيڪيشن، ۽ ٽرانسپورٽ. ڊيلاس شهر جي حدن اندر نون فارچون 500 ڪمپنين جو گهر آهي جڏهن ته ڊيلاس-فورٽ ورٿ ميٽروپليڪس 22 فارچون 500 ڪمپنين جي ميزباني ڪري ٿو، ٻئي نمبر تي ٽيڪساس ۾ ۽ چوٿين نمبر تي آمريڪا ۾ آهي. 41 کان وڌيڪ ڪاليج ۽ يونيورسٽيون ان جي ميٽروپوليٽن علائقي جي اندر واقع آهن، جيڪو ٽيڪساس ۾ ڪنهن به ميٽروپوليٽن علائقي جو سڀ کان وڏو آهي. هن شهر جي آبادي ڪيترن ئي نسلي ۽ مذهبي پس منظرن جي آهي ۽ آمريڪا ۾ سڀ کان وڏي LGBT برادرين مان هڪ آهي. والٽ هب ڊلاس کي آمريڪا ۾ پنجون سڀ کان وڌيڪ متنوع شهر قرار ڏنو.

## حوالا

زمرو:ڊئلاس
زمرو:ٽيڪساس
انڊين پريميئر ليگ

**انڊين پريميئر ليگ** هڪ پروفيشنل مردن جي ٽوينٽي20 ڪرڪيٽ ليگ آهي، جنهن ۾ 10 ٽيمون 10 هندستاني شهرن ۾ وڙهنديون آهن.  ليگ جو بنياد 2007 ۾ بورڊ آف ڪنٽرول فار ڪرڪيٽ ان انڊيا (BCCI) پاران رکيو ويو.

## حوالا
ھڪڙو ورلڊ ٽريڊ سينٽر

**ون ورلڊ ٽريڊ سينٽر** (One WTC)، جنهن کي ون ورلڊ ٽريڊ، ون ڊبليو ٽي سي ۽ اڳوڻي فريڊم ٽاور جي نالي سان پڻ سڃاتو وڃي ٿو، نيويارڪ شهر جي لوئر مينهٽن ۾ ٻيهر تعمير ٿيل ورلڊ ٽريڊ سينٽر ڪمپليڪس جي مکيه عمارت آهي. هي آمريڪا ۾ سڀ کان وڏي عمارت، مغربي اڌ گول ۾ سڀ کان وڏي عمارت ۽ دنيا ۾ ستين اچي عمارت آهي. 

سپر بلند ڍانچو اصل ورلڊ ٽريڊ سينٽر جي نارٿ ٽاور جو ساڳيو نالو آهي، جيڪو 9/11 جي دهشتگرد حملن ۾ تباهه ٿي ويو هو. نئون اسڪائي اسڪرئپر 16-ايڪڙ (6.5 هيڪٽر) ورلڊ ٽريڊ سينٽر سائٽ جي اتر اولهه ڪنڊ تي، اصل 6 ورلڊ ٽريڊ سينٽر (WTC-6) جي سائٽ تي آهي. عمارت اولهه ۾ ويسٽ اسٽريٽ، اتر ۾ ويسي اسٽريٽ، ڏکڻ ۾ فلٽن اسٽريٽ ۽ اوڀر ۾ واشنگٽن اسٽريٽ سان جڙيل آهي.

عمارت جو معمار، **ڊيوڊ چائلڊز** (David Childs) آهي، جنهن جي فرم، **اسڪڊمور، اوونگز اينڊ ميرل** (Skidmore, Owings & Merrill) "**برج خليفا**"، دبئي ۽ "**ولز ٽاور**" (اڳوڻي سيئرز ٽاور) کي پڻ ڊيزائن ڪيو. 27 اپريل، 2006ع تي نئين عمارت لاءِ هيٺئين زمين جي استعمال جي جڳهن، پيرن (Plinth) ۽ بنيادن جي اڏاوت شروع ٿي. ون ورلڊ ٽريڊ سينٽر 30 اپريل، 2012ع تي نيويارڪ شهر ۾ سڀ کان وڏي اڏاوت بڻجي ويو، جڏهن اها "ايمپائر اسٽيٽ بلڊنگ" جي اوچائي کان وڌي وئي. ٽاور جي لوهه ڍانچي کي **30** آگسٽ، **2012**ع تي ختم ڪيو ويو. **10** مئي، **2013**ع تي، اسڪائي اسڪرئپر جي اسپائرل جو آخري حصو نصب ڪيو ويو، جنهن سان عمارت، ان جي اسپائرل سميت، **1,776** فوٽ (**541** ميٽر) جي ڪل اوچائي تي پهچي وئي. فن تعمير جي ماهرن ۾ ان جي اچائي جو سال هڪ عمدي حوالي سان آهي جڏهن آمريڪا جي آزاديء جي اعلان تي دستخط ڪيو ويو. عمارت 3 نومبر، 2014ع تي کوليو ويو ۽ ون ورلڊ آبزرويٽري 29 مئي، 2015ع تي کولي وئي. 

26 مارچ، 2009ع تي، نيو يارڪ ۽ نيو جرسي جي پورٽ اٿارٽي (PANYNJ) تصديق ڪئي ته عمارت سرڪاري طور تي ان جي قانوني نالي "**ون ورلڊ ٽريڊ سينٽر**" جي نالي سان سڃاتي ويندي، نه ڪه "**فريڊم ٽاور**" جي نالي سان. عمارت ۾ 94 ماڙ آهن، جن جي مٿين منزل جو تعداد 104 آهي.

نئين ورلڊ ٽريڊ سينٽر ڪمپليڪس ۾ گرين وچ اسٽريٽ سان گڏ ٺهيل پنج اعليٰ آفيسن واري عمارتون شامل هونديون، گڏو گڏ "قومي 9/11 ميموريل ۽ ميوزيم"، جيڪو ون ورلڊ ٽريڊ سينٽر جي ڏکڻ ۾ واقع آهي، جتي اصل ٽوئن ٽاور بيٺا هئا. نئي عمارت جي تعمير اصل ورلڊ ٽريڊ سينٽر ڪمپليڪس جي تباهي کانپوءِ يادگار بڻائڻ ۽ ٻيهر تعمير ڪرڻ جي ڪوشش جو حصو آهي.

## حوالا

زمرو:آسمان ڇهندڙ عمارتون
زمرو:آمريڪا جون گڏيل رياستون
زمرو:گڏيل رياستن ۾ آسمان ڇهندڙ عمارتون
مدهوش مير

**مدهوش مير** (انگريزي: Madhosh Mir) سنڌ ۾ جنم وٺندڙ سنڌي ٻولي جو شاعر ،ڪهاڻيڪار ۽ مضمون نگار آهي. سندس ڪتاب پڻ ڇپيل آهن.

## زندگي جو احوال
مدهوش مير جو اصل نالو محمدعلي انصاري آهي هيءُ دادو ضلعو جي خيرپور ناٿن شاه تعلقو جي شهر خانپور ۾ هڪ پورهيت عبدالرحمان انصاري جي گهر ۾ 5 اپريل 1994ع ۾  جنم ورتو..

## تعليم
مدهوش مير شروعاتي تعليم خيرپور ناٿن شاه جي پرائمري اسڪول شهباز ڪالوني مان حاصل ڪئي. ميٽرڪ خيرپور ناٿن شاه جي بوائز هاء اسڪول مان پاس ڪئي ۽ انٽر جو امتحان پڻ  گورنمينٽ ڊگري ڪاليج خيرپور ناٿن شاھ مان پاس ڪيائين. 
## ادبي خدمتون
مدهوش مير  کي ننڍي هوندي کان لکڻ پڙهڻ جو شوق هو. پهريون مضمون 13 سالن جي عمر ۾ 2007 ۾ لکيو جيڪو روزاني ڪاوش هيڊ اخبار  ۾ شايع ٿيو، مدهوش مير  شاعري سان گڏ ڪهاڻيون، تاريخي، فلسفي، ۽ سائنسي علمن بابت مضمون لکيا جيڪي سنڌ جي مختلف اخبارن ۽ رسالن ۾ مسلسل شايع ٿيا. سندس لکڻيون ڪاوش، سنڌ ايڪسپريس، عوامي آواز هزار داستان افيئر مئگزين، همسري مئگزين، عبرت مئگزين ۽ جهد حق ۾ ليک، شاعري ۽ ڪهاڻيون شايع ٿيل آهن. مدهوش مير صحافت سان سلهاڙيل رهيو آهي. مدهوش مير 2019ع ۾  پريس ڪلب خيرپور ناٿن شاهه جو صدر رهيو.

## ڪتاب
"ماريو جن موت کي، ڪنول پبليڪيشن حيدرآباد، 

" تاريخ جو تخت گاھ، ڪنول پبليڪيشن حيدرآباد
## حوالا

زمرو:شاعر
زمرو:ڪهاڻيڪار
زمرو:سنڌي ماڻھو
ڪازرون

**ڪازرون** (انگريزي: Kazrun) ايران جي فارس صوبي جو آباديءَ جي لحاظ کان پنجون وڏو شھر آھي. 2016ع ۾ ھن شھر جي آبادي 96,683 ھئي. ھن شھر جي زرعي پيداوار ۾ کجور، کٽا ميوا، تماڪ، چانور، ڪڻڪ ۽ انگور شامل آھن. ھن شھر کان 19 ڪلوميٽرن (12 ميل) جي مفاصلي تي قديم شھر بشاپور جا کنڊر موجود آھن. ھنن کنڊرن ۾ ھڪ پراڻي غار ۾ ساساني گھراڻي جي بادشاھ شاپور اول (Shapur I) جو مجسمو ٺھيل آھي.  بشاپر جي کنڊرن ۽ غار کي يونيسڪو جي ثقافتي ماڳن جي فھرست ۾ شامل ڪيو ويو آھي. ھن شھر جي ڏکڻ اوڀر ۾ جبل جي چوٽيءَ تي گبري قلعي جا کنڊر موجود آھن. ھن علائقي ۾ ”نورد“، ”راھبان“ ۽ ”دريست“  نالي ٽي ڳوٺ آباد ھئا ۽ انھن ٽنھي کي ملائي شھر جو روپ ڏنو ويو آھي. ھي شھر ڪيترن ئي سائنسدانن، صوفين، شاعرن ۽ عالمن جو مسڪن رھيو آھي.  

ھن شھر جو اصل نالو ”گزران“ يا ”گزرون“ ھو. اسلام جي آمد کان پوءِ اھو نالو ڦري ”ڪازرون“ ٿي ويو ڇاڪاڻ جو عربي ٻوليءَ ۾ ”گ“ کي”ج“ ڪري لکيو ۽ پڙھيو وڃي ٿو. دلميان واري زماني ۾ ھتي قيمتي ڪپڙن ٺاھڻ جا ڪارخانا موجود ھئا. چيو وڃي ٿو تہ ان زماني ۾ ھن شھر ۾ 12000 گازر يعني ڪپڙن ڌوئڻ وارا موجود ھئا.  اھوئي سبب آھي جو ھن شھر کي گازرون سڏيو ويو يعني ڪپڙن ڌوئڻ وارن جو شھر. ڪجهه ماھرن جو خيال آھي تہ شھر تي ھي نالو شھر جي ويجھو موجود زران جبل جي ڪري پيو آھي. سندن خيال ۾ ”زران“  لفظ ”ڪارزان“  جو بنياد آھي. 

## جاگرافي
ھي شھر فارس صوبي جي اولھ واري حصي ۾ سامونڊي مٿاڇري کان اٽڪل 860 ميٽر اوچائيءَ تي آباد آھي. ھن شھر جي پکيڙ 2040 ھيڪٽر آھي.  ھن شھر جو تھران کان مفاصلو 1040 ڪلوميٽر آھي. شھر جي آسپاس ڪيترائي ڳوٺ موجود آھن.

ھن شھر جي آبھوا اونھاري ۾ گرم ۽ خشڪ ۽ سياري ۾ ڪنھن حد تائين ٿڌي رھندي آھي. ڊسمبر سڀ کان ٿڌو مھينو ھوندو آھي جنھن ۾ سراسري گرميءَ جو درجو 10.420C  رھندو آھي جڏھن تہ جولاءِ گرم ترين مھينو آھي جنھن ۾ سراسري گرميءَ جو درجو33.160C رھي ٿو. شھر جو سراسري ساليانو گرميءَ جو درجو 21.780C رڪارڊ ڪيو ويو آھي.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:فارس صوبو
زمرو:ايران ۾ شهر
زمرو:فارس صوبي جا شهر
خيرسون

**خيرسون** (انگريزي: Kherson) يوڪرين جو ھڪ شھر آھي. 2021ع جي انگن اکرن مطابق ھن شھر جي آبادي 328,360 آھي.  نيپر نديءَ (Dnieper River) جي ڪناري تي وسيل ھي شھر ڪاري سمنڊ (بحر اسود، Black Sea) جي ساحل تي يوڪرين جو ھڪ اھم بندرگاھ آھي. ھي شھر خيرسون اوبلاسٽ (صوبي)  جي گاديءَ جو ھنڌ آھي ۽  بحري جھازن ٺاھڻ واري صنعت جي ڪري مشھور آھي. ھتي تيل صاف ڪرڻ ۽ ٽيڪسٽائيل مينوفيڪچرنگ جون صنعتون پڻ قائم آھن.   

ھي شھر 18 جون 1778ع تي راڻي ڪيٿرين II جي حڪم سان قائم ٿيو. 1783ع ۾ ھن کي ضلعي جو درجو ڏنو ويو ۽ ھتي بحري جھاز ٺاھڻ  جا ڪارخانا قائم ڪيا ويا. 1803ع ۾ ھن کي خيرسون گورنوريٽ جي گاديءَ جو ھنڌ بنايو ويو. يوڪرين جي آزاديءَ کان پھرين ھتي روس جي بحري فوج جو ھڪ اڏو قائم ڪيو ويو ھو. 19 آگسٽ 1941ع کان 13 مارچ 1944ع تائين ھي شھر جرمنيءَ جي قبضي ھيٺ رھيو. 3 مارچ 2022ع کان شھر تي روسي فوجن قبضو ڪري ورتو آھي. 

ھتان جي گھمڻ جھڙين جاين ۾ خيرسون قلعو، سينٽ ڪيٿرين ڪيٿڊرل ۽ آرٽ ميوزيم شامل آھن. 

## حوالا

زمرو:خيرسون اوبلاسٽ
زمرو:يوڪرين جا شهر
شين وارن

شين ڪيٿ وارن(13 سيپٽمبر 1969ع کان 4 مارچ 2022ع) هڪ آسٽريلين ڪرڪيٽر هيو. اهو ساڄڙيل ٻانهن وارو ليگ اسپنر ڪرڪيٽ جي اتهاس جو مهان ترين کلاڙي مڃو ويندو آھي. 2000ع ۾ ھو ڪرڪيٽ جي ماهرن جي هڪ پينل پاران صديءَ جي پنجن ڏاهن ترين ڪرڪيٽرن ۾ چونڊيو ويو هيو. وارن پنهنجي پهرين ٽيسٽ مئچ 1992ع ۾ کيڏي ۽ ٽيسٽ ۽ هڪ ڏينهن وارين مئچن ۾ 1,000 کان مٿي وڪيٽون وٺي ويو. 2007ع تائين سندس 708 ٽيسٽ وڪيٽن جو رڪارڊ ڪنهن نه ٽوڙيو جو ڪنهن به بالر پاران هڪ وڏو رڪارڊ ھيو. هڪ ڪارائتي لوئر آرڊر بيٽسمين طور وارن 3,000 کان مٿي ٽيسٽ اسڪور ڪيو. انٽرنيشنل ڪرڪيٽ کان سواءِ شين ڊوميسٽڪ ڪرڪيٽ ۾ پڻ پاڻ ملهايو. هو پنهنجي رياست وڪٽوريا کان سواءِ انگلينڊ جي همپشاير ڪرڪيٽ جو ڪپتان طور 2005ع کان 2007ع تاڻي حصو پڻ رهيو. هن جو ڪرڪيٽ سفر جهليل شيون گرئونڊ ۾ آڻڻ، راند کي جهڳڙي ۾ مٽائڻ، جنسياتي پريوڳ ۽ سٽيبازن پاران پئسا قبول ڪرڻ ڪري تڪراري به رهيو ۽ مٿس هڪ چڪر ڪرڪيٽ کيڏڻ تي پابندي به لڳي. 2007ع ۾ هن ڪرڪيٽ کي الوداع ڪيو. رٽائرمينٽ کان پهريان هو آخري چڪر همپشائر ۽ انڊين پريميئر ليگ جي 2008ع کان 2011ع وارين موسمن ۾ راجستان رائلز جو ڪپتان ۽ ڪوچ طور حصو رهيو. 2008ع جي مند ۾ ھن چنائي سپر ڪنگز کان راجستان رائلز کي فائنل کٽرايو. 4 مارچ 2022ع تي شين پرلوڪ پڌاريو.
زمرو:1969ع جون پيدائشون
ماينڪرافت

**مائن ڪرافٽ** (Minecraft) هڪ کليل ورلڊ سينڊ باڪس ويڊيو گيم آهي جيڪو اصل ۾ مارڪس نوخ پيئرسن پاران ٺاهيو ويو آهي. اهو 2014 ۾ مائڪروسافٽ کي 2.5 بلين آمريڪي ڊالرن ۾ وڪرو ٿيڻ کان اڳ موجنگ نالي هڪ ڪمپني پاران هلائي وئي هئي. اها هر وقت جي بهترين وڪڻندڙ وڊيو گيم آهي، ۽ راند جون 200 ملين کان وڌيڪ ڪاپيون وڪرو ڪيون ويون آهن.

## ٻاهريان ڳنڍڻا
* Minecraft Wiki
* 

## حوالا

زمرو:تفريح
مڱڻهار

thumb|مڱڻھار ھڪ ميلي ۾ پرفارم ڪندي
منڱڻھار ھڪ ذات جو نالو آهي ھي ذات سنڌ ۾ رھندڙ آھي عام طور انھن جي ڪرت ڌول وڄائڻ آھي پر اڄ جي جديد دور ۾ منڱڻھار ذات پنھنجي ڪرت کان ڏور ٿيل نظر اچي ٿي. منڱڻھار ذات سماٽ قبيلن مان نقتل آھي جنھن کي سما سمجو/سمجا به سڏيو وڃي ٿو.

زمرو:سنڌي ذاتيون
زمرو:سنڌ جا معاشرتي گروه
بڪاسر

**بڪاسر** (انگريزي: Bakasar، ھندي: बाकांसर) ھندستان جي راجسٿان رياست جو ھڪ قديم ڳوٺ آھي. ھي ڳوٺ تحصيل شيرڳڙھ ۽ ضلعي جوڌپور ۾ آباد آھي. ھن شھر جي سامونڊي مٿاڇري کان اوچائي 104 ميٽر آھي. ھي ڳوٺ جوڌپور جي اولھ ۾ 88 ڪلوميٽرن جي پنڌ تي آباد آھي. جئپور شھر کان ھن ڳوٺ جو مفاصلو 417 ڪلوميٽر آھي، جڏھن تہ شيرڳڙھ شھر ھتان 65 ڪلوميٽر پري آباد آھي. ھن ڳوٺ ۾ 171 گھر آھن جن ۾ 1142 ماڻھو رھن ٿا جن مان 532 عورتون آھن. ڳوٺ جا اٽڪل 49.6 سيڪڙو مرد ۽ 15.8 سيڪڙو عورتون پڙھيل آھن.

## حوالا
زمرو: ھندستان جا شھر، وسنديون ۽ واھڻ
کير پيڙو

"پیڙو, کير پيڙو" ننڍي کنب جي مشهور سوغات آھي۔  جيڪا کير کي ٽرکائي ڪري ٺاھي ويندي آھي۔ ۽ ان ۾ بادام، اخروٽ، پستا ناريل وغیره به شامل ڪيا ويندا آھن.

مٽيءَ يا اٽي جي چاڻي کي به ”پيڙو“ چوندا آهن.
* مِٽيءَ يا اَٽي جو چاڻو 

* بيسڻ مان ٺهيل ٽِڪِي (جيڪا ڏهيءَ يا ڌئونري ۾ ملائي ’ڏڌ پيڙا‘يا ’ڏهي پيڙا‘ تيار ڪيا ويندا آهن)

پیڙي جي الڳ الڳ قسم موجود آھن۔ جيئين تہ قلاقند پیڙو، بدایوني پیڙو۔ پیڙو ھڪ سویٽ ڊش آھي۔ جنھن ۾ کير جي جڳھ ڪوئی ٻي شيءِ شامل ڪرڻ سان سان ان کي پيڙو ناهي سمجھو ويندو. انھيءَ ريت گھوٽڪي جو پيڙو پوري دنيا ۾ مشھور آھي  جنھن کي خالص کير سان ٽاھيو ويندو آھي.  

## وڌيڪ ڏسو

## حوالا
اوديسا

**اوديسا** (انگريزي:  Odessa يا Odesa، روسي:  Оде́сса [ɐˈdʲesə]،  يوڪريني: Оде́са،  ()) يوڪرين جو آباديءَ جي لحاظ کان ٽيون وڏو شھر ۽ سامونڊي بندرگاھ آھي. ھي شھر يوڪرين جي ڏکڻ اولھ ۾ ڪاري سمنڊ (بحر اسود) جي اتر اولھ واري ساحل تي آباد آھي. ھي شھر اوديسا اوبلاسٽ (صوبي)  ۽ اوديسا رائئون (ضلعي) جي گاديءَ جو ھنڌ آھي. ھن شھر کي ڪاري سمنڊ جو موتي (Pearl of Black Sea)، ڀوڳ چرچن  جي گاديءَ جو ھنڌ (The Humor Capital)  ۽ ڏاکڻيون تدمر (Southern Palmyra) سڏيو وڃي ٿو. جڏھن يوڪرين سوويت يونين جو حصو ھو تڏھن ھن شھر کي ”ڏاکڻيون گاديءَ جو ھنڌ“ پڻ ڪوٺيو ويندو ھو. 2021ع جي انگن اکرن مطابق ھن شھر جي آبادي 1,015,826 آھي. ھن شھر جا رھواسي يوڪريني ۽ روسي ٻوليون ڳالھائين ٿا. 

ھن شھر ۾ بين الاقوامي ھوائي اڏو، اوپيرا ھائوس، ڪيترائي ٿيٽر، مارڪيٽون ۽ يونيورسٽيون موجود آھن. 

روس جي زار بادشاھت جو حصو بنجڻ کان گھڻو پھريائين ھتي ھڪ پراڻي يوناني وسندي قائم ھئي. 1440ع ۾ ڪرائيميا جي خان حاجى ڪراي ( Hacı I Giray) ھتي تاتاري وسندي قائم ڪئي. ان بعد ھي علائقو لٿئانيا جي گرانڊ ڊچي رياست جو حصو بنيو. 1529ع کان 1792ع تائين ھي علائقو عثماني سلطنت جو حصو رھيو. 1794ع ۾ روس جي راڻي ڪيٿرين موجودھ اوديسا شھر جو بنياد رکيو. سوويت يونين واري دور ۾ ھي سوويت يونين جو ھڪ اھم بندرگاھ ۽ فوجي اڏو رھيو. 

اوڻويھين صديءَ ۾ ھي ماسڪو، سينٽ پيٽرسبرگ ۽ وارسا کان پوءِ روس جو چوٿون وڏو شھر ھو. ھي شھر پنھنجي شاندار عمارتن ۽ تعميراتي فن ۾ ملڪان ملڪ مشھور آھي. ھن شھر ۾ ٻہ بندرگاھ آھن: اوديسا جو بندرگاھ ۽ يوزني بندرگاھ (Port Yuzhne).  يوزني بندرگاھ  تيل جو ٽرمينل آھي. ان کان علاوھ شھر جي ڏکڻ اولھ ۾ چرنومورسڪ (Chornomorsk) بندرگاھ بہ اوديسا صوبي جو ھڪ اھم بندرگاھ آھي. ھنن ٽن بندرگاھن سبب ھي شھر ھڪ وڏو واپاري مرڪز آھي. ھن شھر جون  ڪيميائي ۽  تيل جون صنعتون يورپ ۽ روس جي پائپ لائينن سان ڳنڍيل آھن. 2022ع ۾ روس جي يوڪرين تي چڙھائيءَ کان اڳ ھي شھر سياحت جو وڏو مرڪز ھو.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:اوڊيسا شهر
زمرو:اوڊيسا اوبلاسٽ
زمرو:يوڪرين جا شهر
زمرو:يوڪرائين ۾ آباد ساحلي هنڌ