open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
پشاور زلمي

**پشاور زلمي**  پاڪستان سپر ليگ جي هڪ فرنچائز آهي جنهن جو نيلامي ۾ وڪجڻ وارين ٽيمن ۾ ٽيون نمبر آهي.

## فرنچائز جي تاريخ

2015 ۾ پاڪستان ڪرڪيٽ بورڊ جڏهن پاڪستان سپر ليگ جي پهرين سيزن جو سڏ ڏنو تڏهن هائير گروپ پشاور زلمي جا حق حاصل ڪيا جنهن جي ڪل رقم ڏھه سالن لاءِ 16 ملين آمريڪي ڊالر آهي.

## نالو ۽ لوگو
### نالو
پشتو ٻولي (زبان)  ۾ زلمي جو مطلب جواني آهي.13 ڊسمبر تي ٽيم جي مالڪ جاويد آفريدي ٻڌايو ته ٽيم جو لوگو آرمي پبلڪ اسڪول جي لاءِ آهي.

### رنگ
ٽيم جو رنگ پيلو ۽ نيرو آهي.

## موجوده رانديگر
[thumb|[شاهد آفريدي پشاور زملي جو آئڪن رانديگر ڪپتان آهي]]

## مينجمينٽ

## 2016 ۾ ڪارڪردگي

## ريڪارڊ

## حوالا

زمرو:پاڪستان سپر ليگ ٽيمون
زمرو:پاڪستان سپر ليگ
زمرو:ڪرڪيٽ
شهيد

**شهيد**  جي اصل معنيَ آهي گواھ. ان مان مراد اھو شخص آھي جيڪو پنھنجي ايمان جي صداقت تي پنھنجي زندگي جي پوري طرز عمل جي شھادت ڏئي. الله جي راھ ۾ وزھي جان ڏيڻ واري کي شھيد پڻ ان جي ڪري چوندا آھن جو ھو جان ڏئي ثابت ڪندو آھي تہ جنھن چيز تي ايمان آندو ھئائين ان کي واقعي سچي دل سان حق سمجھندو ھو ۽ ان کي ايترو تہ عزيز سمجھندو ھو جو ان لاء جان قربان ڪرڻ جي پرواھ نہ ڪيائين. اھڙن راستبازن کي بہ شھيد چوندا آهن جيڪي ايتري قدر اعتماد جي قابل ھجن جو جنھن چيز تي آھي شھادت ڏين ان جو صحيح ۽ برحق ھجڻ بنا جھجھڪ جي تسليم ڪيو وڃي. شھيد جي موت هڪ قوم جي حيات هوندي آهي.اسلام جي مطابق شهيد ان انسان کي چيو ويندو آهي جيڪو خالص الله جي راه ۾ ورهندي موت ماڻي.

### شهيد جو زنده هجڻ

قرآن مجيد سوره بقره آيت نمبر 154 ۾ آهي ته

جيڪي خدا جي راه ۾ ماريا وڃن انهن کي هر گز مردو نه چئو اهي زنده آهن اوهان کي خبر ڪونهي.

## حديث ء شهيد

صحيح بخاري ڪتاب الجهاد والسير جلد نمبر پنج صفحو نمبر 150 ۾ آهي ته حضرت محمد فرمايو ته جنت جا سو درجا آهن جيڪي الله انهن انسانن لاءِ ٺاهيا آهن جيڪي ان جي راه ۾ جهاد ڪندا آهن.

## اسلام جا پھريان شھيد
اسلام جي پھريون شھيد مرد ۽ پھرين شھيد عورت حضرت عمار بن ياسر جو پيءُ ياسر ۽ ماء اسماء ھيا.

## حضرت عمر جي خواهش

صحيح بخاري ڪتاب الجهاد والسير جلد نمبر پنج صفحو نمبر 146 باب نمبر 3 ۾ آهي ته حضرت عمر دعا ٿو گهري ته الله پاڪ مونکي نبي جي شهر ۾ شهادت عطا ڪر.

## حوالا

زمرو:مذهب
راجا محمد سرور

[thumb|ڪيپٽن سرور



http://www.urdubiography.com/national-heroes/captain-sarwar-shaheed.html زندگي جو حال احوال]

ڪيپٽن محمد سرور شهيد 10 نومبر 1910 تي گجر خان راولپنڊي ۾ پيدا ٿيو.پاڻ ابتدائي تيليم اسلاميه اسڪول فيصل آباد کان حاصل ڪئي.

## راندين جو شوق

ڪيپٽن محمد سرور شهيد فٽبال ء ملاکهڙي جو شوقين هيو.

## خاندان

ڪيپٽن محمد سرور شهيد جي هڪ ڀيڻ ء ٽي ڀار هئا.هڪ ڏي ء هڪ پٽ هوس.

## نشان حيدر

ڪيپٽن محمد سرور شهيد انهن ڏهن فوجين ۾ شمار ٿيئي تو جنهن کي نشانِ حيدر ڏنو ويو آهي.پڻ محاذ ڀرمه جو ايوارڊ برطانيه گورنمنٽ ڏنو.

## موت
ڪيپٽن محمد سرور شهيد 27 جولائي 1948 تي شهيد ٿيو.سندس قبر ڪشمير ٽلپرته جبل اوره ۾ آهي.
## حوالا

زمرو:نشان حيدر ماڻيندڙ
زمرو:پاڪستاني شخصيتون
زمرو:پاڪستاني فوجي آفيسر
زمرو:1948ع جون فوتگيون
ميجر طفيل محمد شهيد

thumb|ميجر ڀفيل محمد شهيد

ميجر طفيل محمد شهيد 1914 ۾ هوشيارپور ۾ پيدا ٿيو.1943 ۾ پنجاب جي سورهين ڪميشن بيج ۾ هوا.اوهين ست آگست 1958 ۾ شهيد ٿيا. اوهان کي به نشانِ حيدر جي اعزاز سان نوازيو ويو.

## حوالا

زمرو:نشان حيدر ماڻيندڙ
زمرو:پاڪستاني شخصيتون
زمرو:پاڪستاني فوجي آفيسر
زمرو:1958ع جون فوتگيون
شعيب ملڪ

**شعيب ملڪ** هڪ پاڪستاني رانديگر آهي جيڪو هڪ فيبروري 1982 ۾ سيالڪوٽ، پنجاب ۾ پيدا ٿيو.سندس بيٽنگ ڪرڻ جو انداز سڌي هٿ سان آهي ۽ هي هڪ آل رائونڊرر رانديگر آهي.

## ٽيمون

ّشعيب ملڪ پاڪستان ڪرڪيٽ ٽيم کان سواءَ هنن ٽيمن ۾ به کيڏندو آهي.

## حوالا

زمرو:1982ع جون پيدائشون
زمرو:پاڪستان جا عالمي ٽوئنٽي/20 ڪرڪيٽ رانديگر
زمرو:پاڪستان جا هڪ ڏهاڙو بين الاقوامي ڪرڪيٽ رانديگر
زمرو:پاڪستان جا ٽيسٽ ڪرڪيٽ رانديگر
زمرو:پاڪستان جا ڪرڪيٽ رانديگر
زمرو:پاڪستاني ڪرڪيٽ ڪپتان
زمرو:پاڪستاني ڪرڪيٽر
زمرو:پنجابي ماڻهو
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:خيبر پختونخوا جا ڪرڪيٽ رانديگر
زمرو:ڪراچي وائٽس جا ڪرڪيٽ رانديگر
زمرو:جيوت ماڻهو
محمد اڪرم

thumb|محمد اڪرم جي تصوير

]]

**محمد اڪرم** 10 سيپٽمبر 1974 تي اسلام آباد ۾ پيدا ٿيو پاڪستاني ڪرڪيٽر به رهيو سندس بولنگ جو انداز سڌي هٿ سان ڪرائڻ جو هو.

## پاڪستان سپر ليگ 2016
پاڪستان سپر ليگ ۾ پشاور زلمي جي ڪوچنگ جا فرائض سر انجام ڏيندو.
## حوالا

زمرو:پاڪستاني ڪرڪيٽر
زمرو:پاڪستان جا ٽيسٽ ڪرڪيٽ رانديگر
زمرو:پاڪستان جا ڪرڪيٽ رانديگر
زمرو:پاڪستان جا هڪ ڏهاڙو بين الاقوامي ڪرڪيٽ رانديگر
زمرو:جيوت ماڻهو
زمرو:ڪرڪيٽر
زمرو:1974ع جون پيدائشون
الطاف حسين

[thumb|الطاف حسين متحده قومي مومنٽ جو اڳواڻ




http://www.mqm.org/default.aspx ويب سائٽ]

**الطاف حسين** هڪ پاڪستاني سياست دان آهي، متحده قومي مومنٽ جنهن جو مرڪز ڪراچي ۾ آهي ان جو باني آهي. جيڪو ڪراچي ۾ 17 سيپٽمبر 1953 ۾ پيدا ٿيو.سندس پي ء جو تعلق سيال ڪوٽ ۽ ماءَ جو تعلق انڊيا جي آگره شهر کان آهي.

## خاندان
هن جو والد اسٽيشن ماسٽر هو، جيڪو پاڪستان ٺهڻ کان پوءِ لڏي ڪراچيءَ آيو هو ۽ اچي هڪ ڪارخاني ۾ ڪلرڪ ٿيو. الطاف حسين جي والد، 13 مارچ 1967ع تي ۽ والده 5 ڊسمبر 1985ع تي وفات ڪئي.

## تعليم
پرائمري تعليم الله رکا اسڪول کان حاصل ڪئين.ميٽرڪ 1969 ۾ گورنمنٽ بوائز سيڪنڊري اسڪول جيل روڊ کان حاصل ڪيائين. ان دوران مختلف هنڌن تي ڪئڊٽ طور به خدمتون سرانجام ڏيندو رهيو. 1974ع ۾ ڪراچي يونيورسٽيءَ مان بي فارميسي ڪيائين.

## سياست
الطاف حسين عملي سياست جي شروعات شاگرد هئڻ دوران ئي ڪري ڇڏي هئي. 11 جون 1978ع تي آل پاڪستان مهاجر اسٽوڊنٽس آرگنائيزيشن (APMSO) جو بنياد رکيائين، ۽ اهائي تنظيم اڳتي هلي پهرين مهاجر قومي موومينٽ (M.Q.M) ۾ تبديل ٿي وئي ۽ هينئر اها متحده قومي موومينٽ آهي. ايم. ڪيو. ايم جي قيام جو باقاعدي اعلان 18 مارچ 1984ع تي ڪيائين. 1986ع ۾ ڪراچيءَ ۾ نسلي فسادن کانپوءِ ايم. ڪيو. ايم هڪ وڏي ۽ منظم سياسي پارٽيءَ جي حيثيت سان اڀري آئي. آهستي آهستي ايم. ڪيو. ايم سنڌ ۾ پيپلزپارٽيءَ کان پوءِ ٻئي نمبر تي وڏي سياسي پارٽي بنجي وئي.

## پاڻمرادي جلاوطني
1992ع ۾ الطاف حسين ۽ سندس ڪجهه ساٿين جي وچ ۾ اختلاف پيدا ٿي پيا، جنهن کان پوءِ 1992ع واري فوجي آپريشن وقت هو لنڊن هليو ويو، ۽ اتي پنهنجي پارٽيءَ لاءِ انٽرنئشنل سيڪريٽريٽ قائم ڪيائين. هن وقت تائين هو لنڊن ۾ رهيل آهي، جتي کيس اتان جي شهريت ملي چڪي آهي. 

## مهاجر صوبي جو مطالبو
2014ع ۾ سنڌ جي سياست جو سڀني کان گرم اشو “مهاجر صوبو” جو رهيو، جيڪو اردو ڳالهائيندڙن جي نمائنده پارٽي ايم ڪيو ايم پاران سال جي پهرين مهيني کان وٺي آخري مهيني تائين هلندو رهيو. الطاف حسين سنڌ ۾ رهندڙ اردو ڳالهايئندڙن کي هر شعبي ۾ سنڌين جي برابر حصو ڏيڻ جو مطالبو پڻ ڪيو.
## حوالا

زمرو:اهلڪار پاڪستاني فوج
زمرو:پاڪستان کي گھربل ماڻهو
زمرو:پاڪستان ۾ سياست
زمرو:پاڪستان ۾ شاگرد سياست
زمرو:جيوت ماڻهو
زمرو:قومپرستي
زمرو:ڪراچي جا سياستدان
زمرو:متحدهہ قومي موومنٽ جا سياستدان
زمرو:مھاجر شخصيتون
زمرو:1953ع جون پيدائشون
اسلامي فوجي اتحاد

**اسلامي فوجي اتحاد** يا **مسلم ملڪن جو فوجي اتحاد**  35 مسلم ملڪن جو بين الحڪومتي فوجي اتحاد آهي جنهن جي تشڪيل 14 ڊسمبر 2015ع تي سعودي عرب جي قيادت ۾ ٿيو۔ اتحاد جي مطابق ان جو مقصد هي آهي ته  "مذهب ۽ نالي کان قطع نظر هر قسم جي دهشت گردي جي خلاف مزاحمت ۽ جنگ جو محاذ قائم ڪيو وڃي".
هن فوجي اتحاد ۾ 35 مسلم ملڪ شامل آهن، جڏنهن ته  10 کان وڌيڪ ٻين مسلم ملڪن  پنهنجي تعاون جو اعلان ڪيو آهي، جن ۾ انڊونيشيا پڻ شامل آهي جيڪو دنيا جو سڀ کان وڏو مسلم آبادي وارو ملڪ آهي ۽ آذربائيجان پڻ هن اتحاد ۾ شامل ٿيڻ تي غور ڪري رهيو آهي.۔
 هن تنظيم جو صدر دفتر سعودي عرب جي گاديءَ جو هنڌ رياض هوندو، ۽ هن فوجي اتحاد جي تشڪيل جو اعلان سعودي وزير دفاع محمد بن سلمان السعود  14 ڊسمبر 2015ء تي ڪيو۔
۽ اڱارو 15 ڊسمبر 2015 تي دبئي ۾ چوٽيھہ اسلامي ملڪن جي فوجي اتحاد جو بنياد وڌو ويو. ھي ملڪ دهشتگردي جي خلاف جدوجهد ڪندا جن ۾ اھم اسلامي ملڪن سان گڏ پاڪستان شامل بہ آهي.
## ميمبر ملڪ
Saudi Arabia's original announcement of the alliance on 15 December 2015 listed 34 countries as participants, each also a member of the Organisation of Islamic Cooperation (OIC), and forming about 60% of all OIC member states. As of May 2025, there are 43 member countries with the joining of Cameroon on 1 May 2025.

: These countries have offered to provide military assistance if needed.

### Supporting nations
The following are non-member supporting nations:

 فرانس گڏيل بادشاھت


### Prospective additional members
At the time of the original announcement, more than ten other Islamic countries, including Indonesia (the world's largest Muslim populated nation), had expressed their support for the alliance, and Azerbaijan was discussing joining the alliance. In 2018, however, former deputy defense minister Sjafrie Sjamsoeddin remarked that Indonesia's non-alignment barred the country from joining a military alliance, adding that Vice President Jusuf Kalla had disagreed with Indonesia's accession.

By January 2017, Azerbaijan said that joining was "not on the agenda". Tajikistan's ambassador to Saudi Arabia confirmed that Tajikistan was seriously studying the possibility of joining.

On August 16, 2023, IMCTC's Secretary General, Maj. Gen. Al-Maghedi, pointed that the IMCTC looked forward for the United Republic of Tanzania to join IMCTC and work hand in hand with the rest of IMCTC member states in countering terrorism and violent extremism.

## حامي
## غير جانبدار
## مخالف
## حوالا
 
زمرو:تنظيمون
زمرو:اسلامي ادارا
زمرو:هاڻوڪا واقعا
زمرو:فوجي اتحاد
زمرو:عالمي سياست
زمرو:ايشيا ۾ تنظيمون
زمرو:تنظيمن جو اتحاد
زمرو:بين الحڪومتي تنظيمون
صحيح بخاري

thumb|صحيح بخاري
**صحيح بخاري** هڪ حديث جو ڪتاب آهي جنهن جو ترتيب ڪندڙ امام بخاري آهي.هن ڪتاب کي قرآن کان پوءِ دنيا ۾ صحيح مڃيو وڃي ٿو ۽ هن ڪتاب جو شمار صحاح سته ۾ ٿيئي ٿو. 
## ڪتاب ء حديثون

### حديثون

صحيح بخاري ۾ ست هزار پنج سو ٽي اٺ حديثون آهن.

### ڪتاب

صحيح بخاري ۾ ستانوي ڪتاب آهن جنهن کي گڏ ڪري ڪل 9 جلدون ٺاهيا ويا آهن.

## حديثون گڏ ڪرڻ جو طريقو
اما بخاري ڪا به حديث ڪتاب ۾ شامل ڪرڻ کان پهرين هي شرط رکيا 
* سڀ حديث بيان ڪرڻ وارا سچا هجن.

* حديث بيان ڪرڻ وارن  جو حافظو تکو هجي ء ڪا به ڳالهه نه ڀليل هجين.

* حديث بيان ڪندڙن جي ڪا به ڪڙي گهٽ نه هجي ۽ سڌو سلسلو صحابي تائين وڃي ملي.

## صحيح بخاري مختلف فرقن جي نظر ۾
### اهل سنت جي نظر ۾
### خوارج جي نظر ۾
### شيعن جي نظر ۾
### اسماعيلين جي نظر ۾
شيعا صحيح بخاري جي متعلق ڪافي سخت عقيدو رکن ٿا انهن جي مطابق صحيح بخاري ۾ ڪجهه اهڙيون حديثون آهن جيڪي صفا ڪمزور ء انهن جا راوي پڻ غلط آهن مير مراد علي خان لکي ٿو ته
* اصحابين جي فضيلت وڌائڻ لاءِ بنو اميه ڪوڙيون حديثون سندن حڪومتن ۾ جاري ڪيون جيڪي صحيح بخاري ۾ شامل آهن.

* پاڻ حضرت محمد صلي الله علي وآله وسلم جو نماز جي دوران رڪعتون ڀلجڻ.

* پاڻ حضرت محمد صلي الله علي وآله وسلم جو قرآن مجيد کي وسارڻ ۽ صحابي جو ياد ڏيارڻ.

## حوالا

زمرو:حديث
زمرو:اسلامي متن
ڪوئيٽا گليڊيئيٽرز

thumbnail|ڪوئٽه گليڊيٽرز
**ڪوئيٽا گليڊيٽرز**, پاڪستان سپر ليگ جي هڪ فرنچائز آهي.. جنهن جو ڪيپٽن سرفراز احمد آهي.هن جو هوم گرائونڊ ايوب نيشنل اسٽيڊيم آهي.

## فرنچائز جي تاريخ
2015 ۾ پاڪستان ڪرڪيٽ بورڊ جڏهن پاڪستان سپر ليگ جي پهرين سيزن جو سڏ ڏنو تڏهن يمر ايسوسي ايٽ  ڪوئيٽا گليڊيٽرز جا حق حاصل ڪيا جنهن جي ڪل رقم ڏهه سالن لاءِ 11 ملين آمريڪي ڊالر آهي.هن ٽيم جو اهم رانديگر ڪيون پيٽرسن  آهي.

## ٽيم جي سڃاڻپ
### نالو
ٽيم جو نالو بلوچستان صوبي جي گادي جي هنڌ ڪوئٽه جي نالي  تي رکيو ويو آهي.

### لوگو ۽ رنگ

19 ڊسمبر 2015 تي ٽيم جي لوگو جي تقريب ٿي. ٽيم جا رانديگر وانڱاڻائي رنگ جي وردي پائيندا.

## موجودہ رانديگر
thumb|150px|ڪيون پيٽرسن، آئيڪون رانديگر

بين الاقوامي ڪرڪيٽ کيڏندڙ رانديگرن جي نالن کي ‘‘‘ٿُلهو’’’ لکيو ويو آهي۔ 

## مينجمنٽ

## 2016 ۾ ڪارڪردگي

## ريڪارڊ

## حوالا

زمرو:ڪرڪيٽ
زمرو:پاڪستان سپر ليگ
زمرو:پاڪستان سپر ليگ ٽيمون
علي ظفر

thumb|کاٻو|ظفر ”تيري بن لادن“ فلم، 2010 جي مهورت (پريميئر) ۾

**علي ظفر** () پاڪستاني راڳي آهي.
   

## حوالا

زمرو:اداڪار
زمرو:پاڪستاني فلمي راڳيندڙ
زمرو:پاڪستاني لوڪ راڳي
زمرو:پاڪستاني مرد فلمي اداڪار
زمرو:پنجابي ٻولي جا راڳي
زمرو:جيوت ماڻهو
زمرو:راڳي
زمرو:لاهوري ماڻهو
زمرو:وصول ڪندڙ تمغو حسن ڪارڪردگي
زمرو:1980ع جون پيدائشون
مسجد اقصي

**مسجد اقصيٰ** (اردو ۾ مسجد اقصٰی) هڪ عربي زبان جو لفظ آهي جنهن جي معني آهي پاڪ مسجد. اھا مسجد اقصي فلسطين ۾ پراڻي يروشلم جي اوڀر واري حصي ۾ مقدس مقامن واري علائقي ۾  70ع ۾ رومين پاران تباھ ڪيل ٻئين ٽيمپل واري باقيات مٿان واقع آهي جنھن ڪري ان مسجد کي عيسائي ۽ يھودي ٽيمپل مائونٽ جي نالي سان سڏيندا آهن. هن وقت يروشلم تي اسرائيل جو قبضو آهي. مسجد اقصي دنيا ۾ مسلمانن جي لاءِ ٽيون وڏو مقدس مقام آهي. هن مسجد کي بيت المقدس پڻ چيو ويندو آهي.

## اڏاوت ء عبادت

روايتن مطابق حضرت ابراهيم عليه السلام جيروسلم ۾ الله جي عبادت لاءِ هڪ گهر ٺاهيو ڪجهه وقت کان پوءِ هن کي الله جو گهر چوڻ لڳا اڃا ڪعبي جي اڏاوت کي چاليهه سال ٺيا هئا حضرت ابراهيم ان جي توسيع ڪئي.حضرت ابراهيم عليه السلام جي ننڌي پٽ هتي عبادت ڪرڻ شروع ڪئي.حضرتاسحاق جي ٻيئي پٽ حضرتيعقوب هن عبادت گاه جي وري توسيع ڪئي.فلسطين جا مسلمان پڻ ان وقت هتي الله جي عبادت ڪرڻ ايندا هئا ان کان پوءِ هن جڳه کي مسجد القصي چوڻ لڳا جنهن جو مطلب آهي ته الله جي عبادت ڪرڻ جو وڏي جاءِ. پر تاريخ جي رڪارڊ مان ۽ قرآن مان پڻ انھن روايتن جي ڪا تصديق ڪانھي.  حضرتداؤد عليه السلام جي پٽ حضرتسليمان عليه السلام هن مسجد جي توسيع ڪئي قرآن ۾ ھن مسجد جو ذڪر معراج جي نسبت سان ۽ قبلي جي حيثيت ۾ آيو آھي. تاريخي رڪارڊ مطابق ان جاء تي موجودہ مسجد بنو اميہ جي خليفي عبدالملڪ بن مروان (685-705) شروع ڪرايو ۽ وليد بن عبدالملڪ (705-715) مڪمل ڪرايو. مسجد ايتري ته ڪشادي آهي جو اتي چار لک نمازي نماز پڙھي سگھن ٿا. 1096ع ۾ صليبين جڏهن بيت المقدس تي قبضو ڪيو تہ ان کي شاھي محل ۾ ۽ پوء فوجي جوڌن جي رھائش ۾ تبديل ڪيو ھو جنھن کي مسلمانن مسجد جي بي حرمتي قرار ڏنو. 1187ع ۾ سلطان صلاح الدين بيت المقدس واپس قبضي ۾ آندو ۽ مسجد کي پاڪ ڪيو ۽ اتي ٻيھر نماز جي بحالي ٿي. 1967 ۾ عرب اسرائيل جنگ دوران اسرائيل يروشلم تي قبضو ڪيو پر مسجد جي انتظاميه مسلمانن جي ھٿ ۾ رھڻ ڏني.

## مسجد اقصي جي پکيڙ

مسجد اقصي جو گنبد نه صرف سون جو آهي بلڪي هن ۾ ڪارو پٿر پڻ استعمال ڪيو ويو آهي اگر مسجد اقصي جي رقبي جي باري ۾ ڳاله ڪجهي ته هن مسجد جو رقبو 144 دونم آهي هڪ دونم 1000 چورس ميٽرن  جي برابر آهي. هتي گنبد صخره به آهي جنهن کي عربي زبان ۾ "الجامع القِبْلی "مطلب ته قبلي واري مسجد به چيو ويندو آهي.

مسجد جو اهو پورو حصو جتي موجود آهي اهو هڪ  واري جي دڙي وانگر آھي جنھن جو نالو "موريا" آهي مسجد جي پيمائش ڪجهن هن طريقي سان ڪئي وئي آهي ڏکڻ طرف 281 ميٽر، اتر طرف 310 ميٽر، اوڀر طرف 462 ميٽر ۽ اولھ  طرف 491 ميٽر تائين ڦھليل آهي.

## مسجد اقصي تي قبضو
جولائي 1948 ۾ يهودين بيت المقدس تي 55 ڀم ڪيرايا.1967 ۾ اسرئيل بيت المقدس تي قبضو ڪيو. 1969 ۾ هن مسجد جي داخلي جڳه کي باه ڏني وئي جنهن ڪري مسجد جي ڇت کي نقصان رسيو ء منمبر صلاح الدين پڻ متاثر ٿيو.21 جولائي 1969 جڏهن اتي نمازي فجر جي نماز پڙهي رهيا هئا تہ مسجدکي  باه ڏني جنهن جي ڪري مسجد جا ٽي خاص حصا باھ ۾ سڙي ويا. مسجد اقصي جي آزادي لاءِ مسلمان هر سال يوم القدس ملھائيندا آهن.

## مسجد اقصي ء قرآن مجيد

قرآن جي سورت اسراع آيت نمبر هڪ ۾ الله فرمائي ٿو.

## مسجد اقصي جي فضيلت

* مسجد اقصي مسلمانن جو پهريون قبلو آهي.

* معراج دوران پيغمبر صہ اتي رڪيو ھو.

* زمين تي الله جو ٺاھيل ٻيون گھر آھي.

*  جتي کوڙ اصحابين جو قبرون آهن.

*  الله جي معجزن واري جاء

* جنهن کي الله رحمت وارو ھنڌ سڏيو

* ستر دفعا قرآن مجيد ۾ ذڪر آيل

* جتي الله جي وحي نازل ٺي.

*جتي سڀني نبين حضرت محمد صه جي امامت ۾ نماز پڙهي.

## حوالا

زمرو:اسلام
زمرو:مسجدون
زمرو:فلسطين
زمرو:اسلامي جایون
زمرو:مقدس اسلامي ماڳ
ڪتاب:Love

## پيار
;Main article
:پيار
;Basic Aspects
:پيار جو ڪيميائي سبب
:پيار بابت مذهبي خيال
;Historically
:
;Types of emotion
:
;پڻ ڏسو 
:همبستري
:ويلنٽائن ڏينهن
گنبد صخره

**گنبد صخره** (*انگريزي: Dome of the Rock هيبرو:  כיפת הסלע‎ Kippat ha-Sela عربي: قبة الصخرة*) قديم بيت المقدس ۾ مسجد اقصي جي ويجهو هڪ تاريخي جبل تي، سوني قبي سان تعمير ٿيل هڪ اسلامي عمارت جو نالو آهي. عيسائي ۽ يهودي هن کي **ڊوم آف راڪ** چوندا آهن.

## حوالا

زمرو:اسلام
الجامع القِبْلي

thumb | ساڄو | يروشلم ۾ القبلي مسجد**الجامع القِبْلی [[مسجد اقصي]] جي جنوب جي طرف جي هڪ عمارت آهي مسجد جو اهو حصو قبلي جي طرف کان ايندو آهي ان جي ڪري هن جو نالو الجامع القِبْلی پيو.هي هڪ وڏي عمارت آهي هن تي ڪاري رنگ جو هڪ گنبد آهي.پوري مسجد ۾ الجامع القِبْلی هي پوري نماز ادا ڪرڻ جي جڳه آهي. هتي هي مسجد جو امام خطبو پڙهڻ لا بيهندو آهي ء هتان ئي نماز پڙاهائي وندي آهي.. **

## تعمير

چيو وڇي ٿو ته هي مسجد يعني الجامع القِبْلی عين ان جڳه تي تعمير ٿي جتي بيت المقدس جي فتح جي (15 هجري) ۾ حضرت عمر نماز پڙهي.هن جڳه جو بنياد اموي خليفي عبدالمالڪ مروان وڌي.
امام نسائي

مشهور شيخ -الاسلام- ۽ حافظ حديث ابو عبدالرحمان عرف -امام نسائي- خراسان جي هڪ ڳوٺ نسا ۾ 215ھ/ 830ع ۾ پيدا ٿيو. ابتدائي -تعليم- اباڻي شهر مان حاصل ڪيائين، پوءِ پندرهن سالن جي عمر ۾ علم جي تحصيل لاءِ خراسان، عراق، حجاز، شام ۽ مصر جي وڏن عالمن جي صحبت ۾ گهڻو ڪجهه پرايائين. -امام نسائي- اسلامي دنيا جي سڀني علمي مرڪزن کان فيضياب ٿيو ۽ آخرڪار مصر ۾ رهائش اختيار ڪيائين، پر پوءِ لڏي وڃي دمشق ۾ رهيو. دمشق ۾ رهائش دوران هڪ ڏينهن مسجد جي ڪجهه ماڻهن کانئس پڇيو ته -امير- معاويه جي شان ۾ ڪا حديث ٻڌايو. -امام نسائي- هڪدم چيو ته مون کي ڪا خبر نه آهي. آءٌ ڇا ٻڌايان ۽ وڌيڪ هي لفظ چيائون: ’لا اشبع -الله- بطنه‘ اهو -ٻڌي- دمشق جي ماڻهن -امام- نسائيءَ کي مسجد ۾ ڏاڍو ماريو ۽ انهيءَ مار کان پوءِ هي عالم دين سخت بيمار ٿي پيو. بيماريءَ جي حالت ۾ -امام نسائي- پنهنجن شاگردن کي چيو ته مون کي مڪي کڻي هلو. جڏهن مڪي پهتا ته اتي -امام نسائي- 303ھ/915ع ۾ رحلت ڪئي، وصيت مطابق کين صفا ۽ مروه جي وچ ۾ دفن ڪيو ويو. 
امام نسائيءَ جي شهرت سندن ڪتاب ’السنن‘ جي ڪري تمام گهڻي ٿي. ڪتاب ’السنن‘ جو مقام صحاح سته جي ڪتابن ۾ پنجون ۽ سندن ڪتابن ۾ ٽيون آهي. -امام نسائي- ڪتاب ۾ زندگيءَ جي هر پهلوءَ متعلق حديثون جمع ڪيون آهن. ايستائين جو رڪوع ۽ سجدا ۽ هر قسم جي دعائون ڪثرت سان روايت ڪيون آهن. ”السنن“ ۾ پندرهن هزار ست سؤ ايڪهٺ (15761) حديثون موجود آهن. هي ڪتاب ڪيترائي دفعا شايع ٿي چڪو آهي. -ان- کان سواءِ -امام- نسائيءَ جي هڪ مشهور -تصنيف- ”خَصَائص علي رضه“ پڻ تمام گهڻي مشهور آهي، -ان- ڪتاب جو ترجمو ”مناقب مرتضوي“ جي نالي سان مطبع محمدي لاهور مان 1310ھ/ 1892ع ۾ شايع ٿي چڪو آهي.

## تعارف
**امام نسائي** جو پورو نالو **احمد بن شعيب النسائي** آهي. اوهان جو نسب احمد بن شعيب بن علي بن سنان،بن بحرين دينار النسائي الخراساني  آهي. اوهان جي ولادت نساءِ شهر  ۾ ٿي تنهن جي ڪري اوهان کي نسائي سڏيو ويندو آهي. اوهان جو لقب الحافظ الحديث آهي.

## سن پيدائش
امام نسائي جي سن پيدائش ۾ اختلاف آهي ڪجهه جي نظرن ۾ اوهين 214 هجري ۾ پيدا ٿيا ۽ ڪجهه لکن ٿا تہ اوهين 215 هجري ۾ پيدا ٿيا.

## استاد ۽ تعليم
اوهان پندرھن سالن جي عمر کان ئي علم جي سفر لاءِ پنڌ ڪيا حديثن کي گڏ ڪرڻ لاءِ عراق،شام ۽ مصر جا سفر ڪيا.اوهان جي استادن ۾ امام بخاري.امام ابو دائود، امام احمد، امام قتبيه سعيد ۽ امام ابو حنيفه شامل آهن.

## ڪتاب
اوهان جو مشهور ڪتاب سنن نسائي شريف جيڪو صحاح سته ۾ شامل آهي ان کان علاوه اوهان هي ڪتاب لکيا آهن.

*السنن الڪبري
*المجتبي
*خصائص علي
*مسند علي
*مسند مالڪ
*ڪتاب التميز
*ڪتاب المدلسين
*ڪتاب الغعفاء
*ڪتاب الاخوت
*مسند منصور
*مسيحت انسائير
*اسماءالروات
*مناسڪ حج

## وفات
امام نسائي جڏهن اهل بيت جي فضائلن تي ڪتاب لکيو ۽ خواهش ڪيائين تہ دمشق جي مسجد ۾ هن ڪتاب کي پڙهان ته جيئن ماڻهو اهل بيت کي سمجهن پوءِ ڇا ٿيو تہ هڪ ماڻهو اوهان کان پڇو تہ معاويہ جي فضيلت ۾ ڪجهه لکيو آهي يا نه اوهان جواب ڏنو تہ مون کي معاويہ جي فضيلت ۾ ڪجهه نہ مليو تہ هن اوهان کي شيعو شيعو ڪري مارڻ شروع ڪيو ۽ هن واقعي کان پوءِ اوهان جو موت واقع ٿيو. اوهان جي قبر صفا ۽ مروه جي وچ ۾ آهي اوهان جي وفات جو سن سفر مھينو 303 هجري آهي.

## پڻ ڏسندا

*امام بخاري

*امام مسلم

## حوالا

زمرو:حديث
زمرو:علم حديث
زمرو:اسلامي شخصيتون
امام نسائي جي زندگي تي مختصر نظر 
زمرو:Articles with short description
سنن نسائي

**سنن نسائي**  هڪ حديث جو ڪتاب آهي جنهن جو سھيڙندڙ امام نسائي آهي.هن ڪتاب جو شمار صحاح سته ۾ ٿي ٿو.

## اهميت
امام سيوطي چوي ٿو ته حديثن جي ڪتابن ۾ هي هڪ بهترين تصنيف آهي.

علامه سخاوي چوي ٿو تہ ”سنن نسائي روايت در روايت  جي اعتبار سان هي ڪتاب صحيح بخاري کان افضل آهي.“

## ڪتاب
سنن نسائي ۾ ڪل 52 ڪتابون آهن جيڪي ٽن جلدن تي مشتمل آهن.

## حديثون
سنن نسائي ۾ ڪل پنج هزار ست سو حديثون آهن.

## پڻ ڏسندا

* صحيح بخاري

* صحيح مسلم

## حوالا

زمرو:حديث
زمرو:اسلامي متن
زمرو:اسلامي ڪتابون
منمبر صلاح الدين

هي ممبر صلاح الدين ايوبي جي نالي سان موسوم آهي جنهن 1187 ۾ مسلمانن جي هن شهر کي يهودين جي قبضي کان آزاد ڪرايو.هي منمبر نورالدين زنڪي تيار ڪيو هو جيڪو شام جي شهر حلب ۾ رکيو ويو هو ته مسجد آزاد ٿيندي ئي هن منمبر کي مسجد القدس ۾ نصب ڪيو وڃي هي خوا بنورالدين زنڪي جي زندگي ۾ ته پورو ڪونه ٿي سگهيو فتح بيت المقدس  کان پوءِ اوهان جو اهو خواب صلاح الدين ايوبي پورو ڪيو.

## بيت المقدس تي قبضو

جڏهن اسرائيل مسجد اقصي تي قبضو ڪيو تڏهن 1969 ۾ هن مسجد جي داخلي جڳه کي باه ڏني وئي جنهن جي سبب سان مسجد جي چهت کي نقصان رسيو ء منمبر صلاح الدين پڻ متاثر ٿيو.
بلال ڪالوني

**بلال ڪالوني** ڪراچي ٽائون سنڌ پاڪستان جي ڪورنگي ٽائون جو هڪ علائقو آهي هتي سنڌي، اردو، پنجابي ۽ پٺاڻ قومن جا ماڻهو آباد آهن .هتي اڪثريت ۾ مسلمان رھن ٿا.هي علائقو ڪراچي ڊولپمينٽ اٿارٽي وٽان ليز ٿيل آهي.

زمرو:ڪراچي جا گردونواح
هسرت موهاني ڪالوني

**هسرت موهاني ڪالوني** ڪراچي ٽائون سنڌ پاڪستان جي ڪورنگي ٽائون جو هڪ علائقو آهي هن جو نالو اردو ٻولي جي شاعر مولانا حسرت موهاني جي نالي تي رکيو ويو آهي. هتي سنڌي، اردو، پنجابي، پٺاڻ قومون آباد آهن.هتي اڪثريت ۾ مسلمان رهن ٿا.
زمرو:ڪراچي جا گردونواح
سو ڪوارٽر

**سو ڪوارٽر** ڪراچي، سنڌ، پاڪستان جي ڪورنگي ٽائون جو هڪ علائقو آهي هتي سنڌي، اردو، پنجابي ۽ پٺاڻ قومن ماڻهو رهن ٿا. هتي اڪثريت ۾ مسلمان رهن ٿا. هن علائقي کي مختلف حصن ۾ تقسيم ڪيو ويو آهي، جيئن اي ايريا، بي ايريا، سي ايريا. هي علائقو بجلي جي چار وڏن ٿنبن هجڻ ڪري مشهور آهي. هن علائقي ۾ جمعو ڳوٺ اچي ٿو.
ڪورنگي سيڪٽر 33

**ڪورنگي سيڪٽر 33** ڪراچي، سنڌ ،پاڪستان جي ڪورنگي ٽائون جو هڪ علائقو آهي هتي سنڌي، اردو، پنجابي ۽ پٺاڻ قومن جا ماڻهو آباد آهن.هتي اڪثريت ۾ مسلمان رهن ٿا.
زمرو:ڪراچي جا گردونواح
مصطفي تاج ڪالوني

** مصطفي تاج ڪالوني** ڪراچي، سنڌ، پاڪستان جي ڪورنگي ٽائون جو هڪ علائقو آهي. هتي سنڌي، اردو، پنجابي ۽ پشتو ڳالهائيندڙ قومون آباد آهن.هتي اڪثريت ۾ مسلمان رهن ٿا.
زمرو:ڪراچي جا گردونواح
معراج

معراج قرآن جي آيتن ۽ حديثن کان ثابت آهي ته الله حضرت محمد مصطفيصہ کي هڪ رات ۾ مسجد حرام کان مسجد اقصي جي طرف اتان سدرة المنتهيٰ ۽ عرش اعليٰ جو سير ڪرايو. زمين ۽ آسمان جا عجائبات ڏيکاريا. عالم ارواح ۾ نبين سان ملاقات ٿي ۽ جنت ۾ اهل جنت سان ملاقات ٿي.

## معراج جي تاريخ ۽ جڳھہ
معتبر حديثن سان ظاهر ٿي ٿو تہ اوهان کي معراج ڪافي دفعا ٿيو ۽ مختلف جڳهن تان.جنهن جو تفصيل هن ريت آهي.
### تاريخ
# هجرت کان ڇھہ مهينا اڳ سترھن رمضان تي
# هجرت کان ڇھہ مهينا اڳ اڪويھہ رمضان تي
# بعثت کان ٻہ سال پوءِ ربيع الاول ۾
# هجرت جي ٻن سالن کان پوءِ ستاويھہ رجب تي
### جڳھہ
# ام هاني ڀيڻ جناب امير جي گهر تان
# شعب ابي طالب کان
# مسجد الحرام کان

## معراج جو آيتون

**قرآن جي سورت اسراع آيت نمبر هڪ ۾ الله فرمائي ٿو.
**

سُبْحَانَ الَّذِي أَسْرَى بِعَبْدِهِ لَيْلاً مِّنَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ إِلَى الْمَسْجِدِ الأَقْصَى الَّذِي بَارَكْنَا حَوْلَهُ لِنُرِيَهُ مِنْ آيَاتِنَا إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ البَصِيرُ (الاسراء: 1)

پاڪ آهي اهو جيڪو رات ئي رات ۾ وٺي ويو پنهنجي ٻاني کي مسجد حرام کان مسجد اقصي تائين.

**سُوۡرَةُ النّجْم ۾ الله فرمائي ٿو
**

وَالنَّجۡمِ اِذَا هَوٰىۙ ﴿1﴾ مَا ضَلَّ صَاحِبُكُمۡ وَمَا غَوٰىۚ ﴿2﴾ وَمَا يَنۡطِقُ عَنِ الۡهَوٰىؕ ﴿3﴾ اِنۡ هُوَ اِلَّا وَحۡىٌ يُّوۡحٰىۙ ﴿4﴾ عَلَّمَهٗ شَدِيۡدُ الۡقُوٰىۙ ﴿5﴾ ذُوۡ مِرَّةٍؕ فَاسۡتَوٰىۙ ﴿6﴾ وَهُوَ بِالۡاُفُقِ الۡاَعۡلٰى ؕ ﴿7﴾ ثُمَّ دَنَا فَتَدَلّٰىۙ ﴿8﴾ فَكَانَ قَابَ قَوۡسَيۡنِ اَوۡ اَدۡنٰىۚ ﴿9﴾ فَاَوۡحٰۤى الٰى عَبۡدِهٖ مَاۤ اَوۡحٰىؕ ﴿10﴾ مَا كَذَبَ الۡفُؤَادُ مَا رَاٰى ﴿11﴾ اَفَتُمٰرُوۡنَهٗ عَلٰى مَا يَرٰى ﴿12﴾ وَلَقَدۡ رَاٰهُ نَزۡلَةً اُخۡرٰىۙ ﴿13﴾ عِنۡدَ سِدۡرَةِ الۡمُنۡتَهٰى ﴿14﴾ عِنۡدَهَا جَنَّةُ الۡمَاۡوٰىؕ ﴿15﴾ اِذۡ يَغۡشَى السِّدۡرَةَ مَا يَغۡشٰىۙ ﴿16﴾ مَا زَاغَ الۡبَصَرُ وَمَا طَغٰى ﴿17﴾

ستارن جي قسم جيڪي بلندي کا هيٺي آيا اوهان جو نبي نه بهليو آهي نه گمراه ٿيو آهي ء هو ته پنهجي خواهش کان ڪلام به نه ٿو ڪري اهو ته وحي هوندي آهي جيڪا ان جي طرف ايندي آهي ان کي جهجي قوتون واري خدا تعليم ڏني آهي جيڪو مسلسل طاقت رکي ٿو ء پوءِ ته هو قائم ء غالب ٿي ويو جڏهن ته هو آسمان جي بلند ڪناري تي هو پوءِ هو ويجهو ٿيو ء ادب کان جهڪيو حتي ڪي ٻن قوسن جو فاصلو يا ان کان به گهٽ رهجي ويو ڀس خدا پنهجو وعدو پورو ڪيو پنهجي عهدي کي پردي جي پويا ٻڌائين ان جي اکهين جيڪو ڪجهه ڏٺو ء ان جي دل ان کي ڪوڙ نه سمجهو چا آئين ان سان ان جي باري ۾ ويڻ ٿا ڪريو جيڪو ان ڏٺو جڏهن ته ان اهيو ٻي دفعه هيٺ ايندي سدرت المنتهي تي ڏٺئين جنهن جي پاسي هي جنت الماوي آهي جڏهن سدرت کي لڪائي رکيو هوسين اهو چيز جنهن ان کي لڪائي رڪيو هو ان جي نگاه نه ته هيڏا ٿي نه هوڏا نه وري هد کان گذري ڪو شڪ ڪونهي ته پنهجي رب جي وڏي نشانين مان هڪ نشاني ڏيکاري.

## شاھہ عبداللطيف ڀٽائي
شاه عبداللطيف ڀٽائي بہ فرمائي ٿو تہ

جــــکــري جهـــو جــــوان ، ڏســان ڪــــون ڏيــهه ۾،
مـهـــڙ مـڙنــي مــرســلـين، ســـرس ســــنـدس شــــــانُ،
فڪان قاب قوسين او ادنيٰ اي ميسر ٿـيـس مڪان،
اي آگــي جو احــسان، جــنـهــن هــادي مـيـڙيم ههڙو.

(سر بلاول داستان 2 بيت 11)
​

## حوالا

زمرو:اصطلاح قرآن
زمرو:اسلامي اصطلاح
زمرو:اسلام سان لاڳاپيل تڪرار
ڪورنگي ٽائون

**ڪورنگي ٽائون** (اردو: کورنگی ٹاؤن)  پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ڪورنگي ضلعي جو هڪ ٽائون آهي. اهو ڪراچي شهر جي اوڀر واري حصي ۾ واقع آهي جنهن جو نالو ڪورنگي جي علائقي جي نالي تي رکيو ويو آهي. ڪورنگي ضلعي جي ٺهڻ کان اڳ، ڪورنگي ٽائون کي ڪراچي اوڀر ضلعي جي حصي طور ٻيهر منظم ڪيو ويو. سال 2023ع جي آدمشماري جي موجب، ڪورنگي ٽائون جي آبادي 13,62,998 آهي.

## تاريخ
## آباديات
## هسپتال ۽ تعليمي ادارا

## ويجها علاقا
*بلال ڪالوني
*چڪرا ڳوٺ
*حسرت موهاني ڪالوني
*سو ڪوارٽر
*ڪورنگي سيڪٽر 33
*مصطفيٰ تاج ڪالوني
*ناصر ڪالوني
*زمان ٽائون
*ڀٽائي ڪالوني
*قيوم آباد

## ٻاهريان ڳنڍڻا

* Karachi City website - Archived

## حوالا

زمرو:ڪورنگي ضلعو
زمرو:ڪراچي جا ٽائون
زمان ٽائون

**زمان ٽائون** ڪراچي، سنڌ، پاڪستان جي ڪورنگي ٽائون جو هڪ علائقو آهي هتي سنڌي، اردو، پنجابي، پشتو ڳالهائيندڙ قومن جا ماڻهو رهن ٿا.هتي اڪثريت ۾ مسلمان آباد آهن.
زمان ٽائون هڪ وڏو علائقو آهي جنهن کي اوڀر کان ڪورنگي انڊسٽريل ايريا ڏکڻ کان ڪلو چوڪ ۽ اولھہ کان ڪورنگي نمبر ٽي لڳي ٿو.
## حوالا

زمرو:ڪراچي جا گردونواح
قيوم آباد

**قيوم آباد** ڪورنگي ٽائون جو مضافاتي علائقو آهي.

## آبادي
هتي هزاري وال، پنجابي، پشتو، سنڌي، بلوچ سرائڪي ۽ اردو قومن جا ماڻهو رهن ٿا.ڪورنگي ٽائون جي آبادي هڪ ملين آهي.

قيوم آباد ۾ پهريان صرف هزاري وال ۽ عيسائي رهندا هئا پر وقت سان هتي آبادي ۾ اضافو ٿيو ۽ ٻيون ٻوليون ڳالهائڻ وارا ماڻهو اچي هتي وسڻ لڳا.هتي اڪثريت ۾ مسلمان سني ۽ مسلمان ديوبندي رهن ٿا.هتي هر پاڙي ۾ ٻہ مسجدون آهن ڪافي پرائيويٽ اسڪول بہ آهن.

## تاريخ
قيوم آباد پهرين بوٽبيسن جي نالي سان مشهور هو هتي جي مضافاتي علائقن جا ماڻهو حجرت ڪري آزاد ڪالوني ۾ 1965 جي ڏهاڪي ۾ وڃي آباد ٿيا.آزاد ڪالوني جناح اسپال جي ويجهو آهي.
زمرو:ڪراچي جا گردونواح
بن قاسم ٽائون

**بن قاسم ٽائون** (اردو: بن قاسم ٹاؤن) پاڪستان جي شهر ڪراچي ۾ ملير ضلعي جي ڇهن انتظامي سب ڊويزن (تعلقن) مان هڪ آهي، جيڪو ڪراچي شھر جي اوڀر واري حصي ۾، پورٽ قاسم جي اتر ۾ واقع آهي. ان جي سربراهي هڪ اسسٽنٽ ڪمشنر ڪندو آهي.

اها ڏکڻ اوڀر ۾ عربي سمنڊ ۽ سنڌو درياھ جي ڊيلٽا سان لڳي ٿو.بن قاسم ٽائون پورٽ قاسم سان مليل آهي. هتي سنڌي، اردو، پشتو، پنجابي، بلوچي ڳالهائڻ وارا ماڻهو رهن ٿا.

## تاريخ
سن 2000 ۾ وفاقي حڪومت لوڪل گورنمنٽ جي اصلاح سامهون آندي جنهن ۾ ڊيويزن کي ختم ڪري ڪراچي کي پنجن ضلعن ۾ تقسم ڪيو ويو.

## ويجها علاقا

عبدالله ڳوٺ

بهينس ڪالوني

گگڙ

گرين پارڪ سٽي

گلشن حديد

ابراهيم حيدري

لانڊي ڪالوني

مجاهد ڪالوني

مظفر آباد

Qaidabad

رضاق آباد

ريڙهي ڳوٺ

شاه لطيف ٽائون

شيرپائو ڪالوني

اسٽيل ٽائون

شاه ڀٽائي ٽائون

## واپار ۽ صنعت
پورٽ قاسم 1970 ۾ ٺاهڻ جو ڪم شروع ٿيو جنهن جي ڪري ڪراچي جي بندرگاھ تي دٻاءُ وڌيو ۽ پاڪستان ۾ اڄ هي بندرگاھ ٻي درجي تي اچي ٿي.هتي اسٽيل ٽائون ۾ ڪمپنين جي ڪافي اڪثريت آهي پاڪستان اسٽيل مل،پاڪستان مشين ٽول فيڪٽري ء ذوالفقار آباد آئل ٽرمينل جا وڏا پلانٽ آهن ابراهيم حيدري ۽ ريڙهي جي ترقي جو ڪاوشون ڪورنگي فش هاربر ڪندي آهي.
## حوالا

زمرو:ملير ضلعو
زمرو:سنڌ جا تعلقا
زمرو:ڪراچي جا تعلقا
زمرو:ڪراچي جا ٽائون
عبدالله ڳوٺ

**عبدالله ڳوٺ** ڪراچي, سنڌ ,بن قاسم ٽائون جو هڪ علائقو آهي.
زمرو:ڪراچي جا گردونواح
ڀينس ڪالوني

**ڀينس ڪالوني**  ڪراچي, سنڌ ,بن قاسم ٽائون جو هڪ علائقو آهي.هي مينهن جو هڪ مرڪز آهي جتان واپاري کير ۽ گوشت جون خدمتون ڪراچي جي ماڻهن کي ڏيندا آهن.
ناصر ڪالوني

** ناصر ڪالوني** ڪراچي، سنڌ، پاڪستان جي ڪورنگي ٽائون جو هڪ علائقو آهي جيڪو ڪورنگي ڏيڍ نمبر تي آهي هتي سنڌي، اردو، پنجابي، پشتو ڳالهائيندڙ قومون آباد آهن. هتي اڪثريت ۾ مسلمان رهن ٿا. ناصر ڪالوني ۾ وڏيون مسجدون، هڪ چرچ ۽ هڪ وڏو فٽبال گرائونڊ آهي.
زمرو:ڪراچي جا گردونواح
گرين پارڪ سٽي

**گرين پارڪ سٽي** ڪراچي, سنڌ ,بن قاسم ٽائون جو هڪ علائقو آهي.ستر سيڪڙو هتي هزاري والا ۽ ٽيھ سيڪڙو سنڌي، اردو، پنجابي ڳالهائڻ وارا ماڻهو آهن.
زمرو:ڪراچي جا گردونواح
گلشن حديد

**گلشن حديد**(معني لوھ جو گارڊن)  ڪراچي،بن قاسم ٽائون جي ويجھو هڪ علائقو آهي. گلشن حديد ڪراچي اسٽيل مل ۾ ڪم ڪندڙ مزورن جي لاءِ بنايو ويو آهي.

## آبادي
گلشن حديد ۾ سنڌي، اردو، پنجابي، پشتو ،ڪشميري، سرائڪي ۽ بلوچي ڳالهائڻ وارا ماڻهو رهن ٿا.زياده تر رهائشي پاڪستان اسٽيل مل جا مزدور آهن. هتي مسلمان، هندو ۽ عيسائي مذهب جا ماڻهو آباد آهن. گلشن حديد کي امن وارو علائقو پڻ سڏيو وڃي ٿو.

## جاگرافي
گلشن حديد بن قاسم ٽائون جي هڪ يونين ڪائونسل آهي هتي چالھه منٽن جي مسافت تي جناح انٽرنيشنل ايئرپورٽ آهي هتي ڪافي ڳوٺ غير قانوني طور آباد آهن هتي جا روڊ گڏاپ ٽائون ،حيدرآباد ۽ ٺٽي ڏانهن وڃن ٿا.

## حوالا
گلشن حديد
زمرو:سنڌ جي جاگرافي
زمرو:ڪراچي جا گردونواح
ابراهيم حيدري

350px|thumb|ابراهيم حيدري جو ھڪ خوبصورت ھنڌ

**ابراهيم حيدري** ڪراچي, سنڌ ,بن قاسم ٽائون جو هڪ علائقو آهي. ڪراچي شهر جو هڪ قديم -بندر-، جيڪو ڪلفٽن جي بلڪل ڏکڻ طرف ملاحن جو هڪ ڳوٺ آهي. هيءُ ڳوٺ ٻيڙين ۽ لانچن لاءِ ننڍي -بندرگاهه- طور ڪم ايندو آهي. هتي مڇيءَ کي دَٻن ۾ -بند- ڪرڻ جو ڪارخانو آهي. -ان- کان سواءِ ڪڪڙين جو کاڌو، ننڍين مڇين مان تيار ڪيل (feed) به بنايو ويندو آهي. -ابراهيم حيدري- سنڌو درياهه جي ڊيلٽا جي انتهائي -اوڀر- واري ڇاڙهه ڦِٽي ڪريڪ جي آخري ڇيڙي تي آهي. ڦِٽي ڪريڪ تي پورٽ قاسم آهي ۽ -ڀنڀور- جا قديم آثار به آهن. ابراهيم حيدريءَ تي ئي مشهور ’واڳون ڏر‘ آهي، جنهن جي مٿان ٽڪريءَ تي واڳون جي قبر به ٺهيل آهي، جنهن مان گمان ٿئي ٿو ته ڪڏهن هتي ’واڳون پوڄا‘ به ٿي هجي، -ابراهيم حيدري- -پاڪستان- جو هڪ وڏو مڇي -بندر- آهي، جنهن تي هر وقت سَوَن جي تعداد ۾ هوڙها ۽ ٻيڙا بيٺل نظر اچن ٿا. هتي نه رڳو شڪار ٿيل مڇيءَ جو واپار ٿئي ٿو، پر هتي هوڙها ٺاهڻ جي صنعت به زنده آهي. هتي سنڌي ٻولي ڳالهائيندڙ اڪثريت ۾ رهن ٿا. هتان جا ماڻهو اڪثريت ۾ مسلمان سني آهن.

## ڪورنگي فش هاربر
ابراهيم حيدري ۾ ڪورنگي فش هاربر جو هيڊ ڪوارٽر آهي. هتان جي ماڻهن جو روزگار سمنڊ سان لاڳاپيل آهي.

## حوالا

زمرو:ڪراچي جا پاڙا
زمرو:ڪراچي جا گردونواح
زمرو:ڪراچي جا تاريخي علائقا
لانڊي ڪالوني

**لانڍي ڪالوني** ڪراچي, سنڌ ,بن قاسم ٽائون جو هڪ علائقو آهي.
زمرو:ڪراچي جا گردونواح
مجاهد ڪالوني

**مجاهد ڪالوني** ڪراچي جي بن قاسم ٽائون جو هڪ علائقو آهي.هتي پنجابي، سنڌي، اردو، ڪشميري، سرائڪي ۽ ميمڻ برادرين جا ماڻهو رهن ٿا.
زمرو:ڪراچي جا گردونواح
قائدآباد

**قائدآباد** ڪراچي, سنڌ ,بن قاسم ٽائون جو هڪ علائقو آهي.هتي پنجابي، سنڌي، اردو، ڪشميري، سرائڪي قومن جا ماڻھو رھن ٿا.

زمرو:ڪراچي جا گردونواح
زمرو:بن قاسم ٽائون
گگڙ

ڀينس ڪالوني  ڪراچي, سنڌ ,بن قاسم ٽائون جو هڪ علائقو آهي.

هتي سنڌي،پنجابي، اردو، بلوچي ۽ سرائڪي ڳالهائڻ وارا ماڻهو رهن ٿا.

هتي گگھر ڦاٽڪ پڻ آهي جتي ڪافي ٻاهرين ملڪن جي ڪمپنين جا پلانٽ موجود آهن.
ريڙهي

**مظفر آباد** ڪراچي، سنڌ، بن قاسم ٽائون جو هڪ علائقو آهي جيڪو عربي سمنڊ جي ويجهو آهي هتي جا ماڻهو سمنڊ جي وسيلي پنهجي زندگي گذارن ٿا هتي جي ماڻهن جو پيشو ماهي گيري آهي.هتي پنجابي، سنڌي، اردو، ڪشميري، سرائڪي ميمڻ قومن جا ماڻهو رهن ٿا.

زمرو:ڪراچي جا گردونواح
شاه لطيف ٽائون

**شاھ لطيف ٽائون** ڪراچي, سنڌ ,بن قاسم ٽائون جو هڪ علائقو آهي.هتي پنجابي، سنڌي، اردو، ڪشميري ۽ سرائڪي ميمڻ قومن جا ماڻهو رھن ٿا.
هن علائقي ۾ گيس ۽ بجلي جھڙين بنيادي سھولتن جي اڻھوند آهي.
زمرو:سنڌ جي جاگرافي
زمرو:ڪراچي جا گردونواح
شاه ڀٽائي ٽائون

مظفر آباد ڪراچي, سنڌ ,اسٽيل ٽائون جو هڪ علائقو آهي. هتي پنجابي، سنڌي، اردو، ڪشميري، سرائيڪي ۽ ميمڻ قومون آباد آهن.
اسٽيل ٽائون

اسٽيل ٽائون 126 ايڪڙ ايراضي تي پکڙيل علائقو آهي جيڪو پاڪستان اسٽيل مل ۾ ڪم ڪندڙ مزدورن لاءِ ٺاهيو ويو آهي.اسٽيل ٽائون جي ڪناري تي اين 5 نيشنل هائي وي آهي جيڪا ٺٽي کان ڪراچي تائين اچ وڃ لاءِ آهي.هتي جا ويجها علائقا پپري،شاه لطيف ٽائون،گلشن حديد آهن.

هتي جا ماڻهو سنڌي، اردو، پنجابي، بلوچي  ۽ سرائڪي ڳالھائن ٿا.

هتي زندگي جون تمام بنيادي سهولتون موجود آهن کيڏڻ لاءِ گرائونڊ، علاج جي لاءِ اسپتالون ۽ تعليم لاءِ اسڪول ۽ ڪاليج موجود آهن.
زمرو:ڪراچي جا گردونواح
اورنگي ٽائون

**اورنگي ٽائون** ڪراچي، سنڌ جي ٽائونن مان هڪ ٽائون آهي جنهن جي سرحد نيو ڪراچي تائين لڳي ٿي هن جون 13 يونين ڪائونسلون آھن.

## آبادي
هتي سنڌي، مهاجر، پنجابي ۽ پٺاڻ قومن جا ماڻھو رهن ٿا 1947 کان پوءِ هتي حجرت ڪري آيل مهاجر اچي وسيا جنهن جي ڪري هن علائقي جي آبادي ۾ اضافو ٿيو.اورنگي ٽائون جي ڪل آبادي 10,98,858 آهي.

## تاريخ

ڪراچيءَ جي صنعتي علائقي اورنگيءَ ۾ ڪراچيءَ کان منگھي پير طرف ستين ميل -پٿر- تي قبل از -تاريخ- ماڳ آهي. هي ڪو قديم نشان/دڙو آهي. -اورنگي- ۾ منگھي پير واري چشمي جي ڏکڻ- -اوڀر- ۾ بنجر ۽ وارياسي زمين جي ٽڪريءَ ۾ ڪي وٿون مثلاً چقمقي پھڻن جي اوزارن جا -ٽڪر-، ۽ ٺڪراٺو وغيره مليو آهي. جيڪو قبل از -تاريخ- سان واسطو رکي ٿو. اڻ چٽيل ٺڪراٺو ۽ ٿانوَ گھڻي تعداد ۾ ملن ٿا. کوٽائيءَ کان سواءِ ھن ماڳ جي وقت جو تعين ڪرڻ ڏکيو آھي. هيءُ ماڳ هن وقت قبضن جو شڪار ٿي چڪو آهي. بنگله ديش ٺهڻ کانپوءِ اتان لڏي آيل بهارين کي وڏي پيماني تي -آباد- ڪيو ويو. هن وقت اها -پاڪستان- جي وڏي ۾ وڏي ڪچي آبادي آهي.

## ويجها علاقا
*اقصيٰ ڪالوني
*بلوچ ڳوٺ
*بنارس چوڪ
*بينظير ڪالوني
*بسم الله ڪالوني
*چشتي نگر
*داتا نگر
*گبول ٽائون
*غازي آباد اورنگي
*غوثيہ بلوچ ڪالوني
*گلشن بهار
*حنيف آباد
*هريانه ڪالوني
*اقبال بلوچ ڪالوني
*اسماعيل چوڪ
*جنيد نگر
*خيبر محلہ
*مدينا ڪالوني
*محمد نگر
*مومن آباد
*محمد مصطفيٰ ڪالوني
*مجاهد آباد
*پختون آٻاد
*راجا تنوير ڪالوني
*شاھ خالد ڪالوني
*شاھ ولي اللّٰه نگر
*شمسي ڪالوني
*طوري بنگش ڪالوني
*وارثيہ ڪالوني
*يعقوب آباد

## پڻ ڏسو
*ڪورنگي ٽائون
*گڏاپ ٽائون

## حوالا

زمرو:ڪراچي جا ٽائون

اورنگي ٽائون
بلوچ ڳوٺ

**بلوچ ڳوٺ** ڪراچي ,اورنگي ٽائون جو هڪ علائقو آهي جتي سنڌي، مهاجر، پٺاڻ، پنجابي، سرائڪي آباد آهن. هتان جي 99 سيڪڙو آبادي مسلمانن تي مشتمل آهي.
زمرو:ڪراچي جا گردونواح
گبول ٽائون

**گبول ٽائون** ڪراچي جي اورنگي ٽائون جو هڪ علائقو آهي جتي سنڌي، مهاجر، پٺاڻ، پنجابي ۽ سرائڪي آباد آهن. هتان جا اڪثر رهاڪو مسلمان آهن.

گبول ڪالوني  ڪراچي، سنڌ جي اورنگي ميونسپلٽي جو هڪ پاڙو آهي. اهو ڪراچي اولھ ضلعي جو حصو آهي، پر 2011ع ۾ ختم ٿيڻ تائين اورنگي ٽائون بورو جو حصو هو.

اورنگي ٽائون ۾ اردو ڳالهائيندڙ، سنڌي، ڪشميري، سرائيڪي، پختون، بلوچ، ميمن، بوهرا، اسماعيلي سميت ڪيترائي نسلي گروھ رهن ٿا.

زمرو:ڪراچي جا ڀرپاسا
زمرو:ڪراچي جا گردونواح
غازي آباد اورنگي

**غازي آباد** ڪراچي ,اورنگي ٽائون جو هڪ علائو آهي جتي سنڌي، مهاجر، پٺاڻ، پنجابي ۽ سرائڪي آباد آهن. هتي مسلمانن جي اڪثريت آهي.
زمرو:ڪراچي جا گردونواح
مدينا ڪالوني، نيو ڪراچي ٽائون

**مدينا ڪالوني** () ڪراچي، سنڌ نيو ڪراچي ٽائون جي ڀرپاسن مان هڪ آهي 

مدينا ڪالونيءَ ۾ ڪيترا ئي نسلي گروھ آھن انھن ۾ مھاجر، سنڌي، ڪشميري، سرائڪي، پختون، ٻروچ، ميمڻ، بوھرا، اسماعيلي وغيره شامل آھن.

## حوالا

## خارجي ڳنڍڻا
* ڪراچي ويبسائيٽ .

زمرو:نيو ڪراچي ٽائون
زمرو:ڪراچي جا ڀرپاسا
زمرو:ڪراچي جا گردونواح
بلال ڪالوني اورنگي

**بلال ڪالوني [[ڪراچي]] ,[[اورنگي ٽائون]] جو هڪ علائقو آهي جنهن ۾ سنڌي،مهاجر،پٺاڻ،پنجابي،سرائيڪي آباد آهن هتي جا ماڻهو 99 في صد مسلمان آهن.بلال ڪالون ڪراچي ڊيولپمنٽ اٿهارٽي کان ليز ٿيل آهي.**
ڪورنگي فش هاربر

ڪورنگي فش هاربر ڪراچي بن قاسم ٽائون سنڌ جي چشمه ڳوٺ ۾ آهي. ڪورنگي فش هاربر کي پورٽس ۽ شپنگ جو وفاقي وزير سنڀاليندو آهي.هي ماهيگرن جي ترقي ۾ اصلاحي ۽ خدماتي ڪم انجام ڏيندو آھي.

## حوالا

## حوالا
جنيد نگر

**جنيد نگر** پاڪستان جي صوبي سنڌ جي شھر ڪراچي جي اورنگي ٽائون جو هڪ علائقو آهي، جتي سنڌي، مهاجر، پٺاڻ، پنجابي ۽ سرائڪي قومن جا ماڻھو آباد آهن. هتي مسلمانن جي اڪثريت آهي.
زمرو:ڪراچي جا گردونواح
قصي

پنجين صدي عيسوي ۾ هڪ بزرگ فهر جي نسل مان ٿي گزريو آهي جنهن جو نالو **قصي** آهي. علامه شبلي نعماني لکي ٿي تو ته ان قصي کي قريش ئي چئبو آهي.پر حقيقت ۾ قصي جو اصل نالو زيد ء ڪنيت ابولمغيره هئي.سندن والد جو نالو ڪلاب ۽ ماءُ جو نالو فاطمه بنت سعد هو ۽ زال جو نالو عاتڪه بنت خالڪ بن ليڪ هو.

## مزاج
قصي هڪ نامور، بلند ،حوصلامند ، جوان مرد ۽ زبردست بزرگ هو. اوهان ڏاڍي عزت ۽ مقام حاصل ڪيو اوهين سخي ۽ دلير هيا.

## ڪعبي جي نگهباني
اوهان جي هڪ زال خليل خزائي هئي. خليل بنو خزاع جو سردار هيو اوهان وفات جي وقت ڪعبي جي سار سنبهال لاءِ ڪعبي جي وراثت حبسي کي ڏيڻ چاهي پر حبسي بيمار هجڻ جي ڪري ان ڪم کان منع ڪئي، پوءِ سردار ڪعبي کي سندس هڪ رشتيدار ابوخبثان کي ڏنائين.جنهن کا قصي مال ۽ دولت ڏئي ڪعبي کي پنهنجي وراثت ۾ آندو.هن ريت قصي بن ڪلاب هڪ عظيم شهرت جو مالڪ بنجي ويو.

## سماجي خدمتون
اوهان هڪ پاڻي جو کوھ بنايو جنهن جو نالو عجول هيو.اوهان خانه ڪعبه جي مرمت ڪرائي ۽ دالندوه بڻائي.

## وفات
اوهان جي وفات جو سن 480 عيسوي آهي.سندن جي مزار مقام حجون ۾ آهي.

## اولاد
اوهان جا 6 پٽ هيا جنهن ۾ وڏو عبدالدار ۽ سڀن کان لائق عبدالمناف هيو.

## عزت جو سبب
قصي نه نبي هيو نه امام پر اوهان جي عزت جو سبب نور محمد هجڻ جي ڪري اوهان کي آسمان ۽ زمين ۾ عزت ء فضيلت ملي.

## حوالو

ڪتاب چوڏه تارا صفحو نمبر 36 ڏسندا
عبدالمناف

قصي جا ڇھہ پٽ هيا جنهن ۾ عبدالدار وڏو ۽ قابل عبدالمناف هيو.قصي جي وفات جي وقت اوهان پنهجا سڀ منصب سندس وڏي پٽ جي حوالي ڪيا پر اوهان پنهجي قابليت جي ڪري انهن سڀن منصبن ۾ شرڪت حاصل ڪري ورتي.عبدالمناف جو اصلي نالو مغيره ۽ ڪنيت عبد شمس هئي سند ماءُ جو نالو حبي بنت خليل هيو اوهان جي زال جو نالو مره سليمه بن حلال هيو. اوھان جي اولاد ۾ مشهور هاشم، عبد شمس ۽ مطلب هيا.

## بتن جي عبادت
عبدالمناف تقويٰ ۽ رحم جي تبليغ ڪندو هو.اوهان ۽ اوهان جي پيءُ قصي ڪڏهن بتن جي پوجا نه ڪئي بلڪي هڪ صحيح عقيدي تي هئا.اوهان پنهجي پيءُ وانگر عزت ۽ شهرت جا مالڪ هيا.

## وفات
اوهان جو شام جي علائقي غزوه ۾ انتقال ٿيو.
سنڌي فلمي ميلو

پھريون سنڌي فلمي ميلو لنڊن شھر ۾ چار جنوري 2016 تي منعقد ڪيو ويو هو.جنهن جي منتظم ڀاونا راجپال ھئي.هن وقت تائين سنڌي ٻولي  ۾ تقريبا هڪ سو فلمون ٺھيون آهن جنهن ۾ 80 سيڪڙو فلمون پاڪستان ۾ ۽ 20 سيڪڙو انڊيا ۾ ٺھيون آهن.

## حوالو

## حوالا
ڳوٺ دو آٻو ۽ اميناڻي شريف (ڪتاب)

**ڳوٺ دو آٻو ۽ اميناڻي شريف** هڪ سنڌي ڪتاب آهي جيڪو دادو ضلعي جي ٻن تاريخي ڳوٺن دو آٻو ۽ اميناڻي شريف بابت لکيو ويو آهي.

## ڪتاب جو مقصد

ڪتاب جو مقصد ڳوٺن جي طبعي بيهڪ، تاريخ، ان سا وابسته تهذيب، ثقافت ۽ مشاهير بابت ڄاڻ مهيا ڪرڻ آهي. انهن ڳوٺن سان وابسته ناليوران شخصيتن جي ياد به تازي ڪئي وئي آهي. ڄاڻيل ڳوٺن جي اسڪولن، مدرسن، مسجدن، بزرگن، علامن ۽ هنرمندن جي باري ۾ پڻ ڄاڻ فراهم ڪئي وئي آهي.

## ڪتاب جو ليکڪ ۽ ٻي معلومات

ڪتاب جو ليکڪ نياز وگھيو آهي. هن ڪتاب ۾ ڪل 167 صفحا  آهن ۽ قيمت 200 روپيا آھي.

## حوالا

زمرو:سنڌي ڪتاب
جمشيد واڊيا

**جمشيد واڊيا** پهرين سنڌي فلم "ايڪتا" جو فلمساز آهي. جمشيد واڊيا 13 سيپٽمبر 1901ع ۾ هڪ پارسي گهراڻي ۾ پيدا ٿيو. اوهان ادب، ٻولي ء قانون ۾ تعليم حاصل ڪئي.

## فلمون

**اوهان 12 خاموش فلمن ۾ اسڪرپٽ رائيٽر ء هدايتڪار جي حيثيت سان ڪم شروع ڪيو انهن فلمن ڪافي ڪاروبار ڪيو هدايتڪار ء فلم ساز جمشيد واڊيا 1933 عيسوي ۾ پنهجو فلمن جي حوالي سان ادارو کوليو ء فلمن ۾ ڪم ڪيائين،سندس پهرين پيشڪش "لال يمن" ڪافي ڪامياب وئي.جڏهن ته اوهان پنهجي آتم ڪٿا به لکي.
**

## موت ء ورسي

**جمشيد واڊيا85 سالن جي عمر ۾ ڏينهن [[4 جنوري]] 1986 تي وڇوڙو ڪيو.اوهان جي 4 جنوري 2016 تي 32 ورسي منائي وئي آهي.
**

## حوالا

زمرو:فلم
زمرو:هندي فلم پروڊيوسر
زمرو:1901ع جون پيدائشون
زمرو:1986ع جون فوتگيون
احسان آباد

**احسان آباد** ڪراچي، گڏاپ ٽائون جو هڪ علائقو آهي. جتي سنڌي، اردو، پنجابي ۽ پشتو ڳالهائيندڙ ماڻهو وسن ٿا. هتان جي اڪثريت اسلام سان تعلق رکندڙ آهي.
درساڻو ڇنو

**درساڻو ڇنو** ڪراچي، گڏاپ ٽائون جو هڪ علائقو آهي. جنهن ۾ سنڌي، اردو، پنجابي، پشتو، ڳالهائيندڙ قومون آباد آهن. هتان جي گھڻي آبادي مسلمان آهي.

انگريز سرڪار پاڻي جي لاءِ 1933ع ۾ 10 کوھہ ٺهرايا هئا جن مان ٻہ هتي هيا.
## حوالا

زمرو:ڪراچي جا گردونواح
ملان عيسيٰ ڳوٺ

**ملان عيسيٰ ڳوٺ** ڪراچي, گڏاپ ٽائون جو هڪ علائقو آهي.جنهن ۾ سنڌي، اردو، پنجابي ۽ پشتو ڳالهائڻ وارا ماڻهو وسن ٿا هتي جي زياده تر آبادي مسلمان آهي.
گجرو

**''گجرو** ڪراچي، گڏاپ ٽائون جو هڪ علائقو آهي. جنهن ۾ سنڌي، اردو، پنجابي، ڪشميري، بوھرا، اسماعيلي، بلوچ، ميمڻ، سرائڪي ۽ پشتون ماڻهو وسن ٿا. هتان جي گھڻي آبادي مسلمان آهي.''

## حوالا

زمرو:ڪراچي جا گردونواح
گڏاپ

**گڏاپ** ڪراچي, گڏاپ ٽائون جو هڪ علائقو آهي، جنهن ۾ سنڌهي، گبول، اردو، پنجابي، پشتو ڳالهائڻ وارا ماڻهو وسن ٿا هتي جي زياده تر آبادي مسلمانن جي آهي.

## حوالا

زمرو:ڪراچي جا گردونواح
گلشڻ ميمار

'''گلشڻ ميمار ڪراچي, گڏاپ ٽائون جو هڪ علائقو آهي.جنهن ۾ سنڌهي،اردو،پنجابي،پشتو،ڳالهائڻ وارا ماڻهو وسن ٿا هتي جي زياده تر آبادي مسلمانن جي آهي.
زمرو:ڪراچي جا گردونواح
گلشن شيِراز

**گلشن شيِراز** ڪراچي، گڏاپ ٽائون جو هڪ علائقو آهي. جنهن ۾ سنڌي، اردو، پنجابي ۽ پشتو ڳالهائڻ وارا ماڻهو وسن ٿا هتي جي گھڻي تڻي آبادي مسلمانن جي آهي.
زمرو:ڪراچي جا گردونواح
گلشن عثمان

**گلشن عثمان** ڪراچي, گڏاپ ٽائون جو هڪ علائقو آهي. جنهن ۾ سنڌي، اردو، پنجابي ۽ پشتو ڳالھائيندڙ ماڻهو وسن ٿا. ھتان جي زياده تر آبادي اسلام سان تعلق رکندڙ آهي.

زمرو:ڪراچي جا گردونواح
حضرت آباد

**حضرت آباد** ڪراچي، گڏاپ ٽائون جو هڪ علائقو آهي. جنهن ۾ سنڌي، اردو، پنجابي، پشتو، ڳالهائڻ وارا ماڻهو وسن ٿا. هتي جي زياده تر آبادي مسلمانن جي آهي.
سرجاڻي ٽائون

سرجاڻي ٽائون ڪراچي,گڏاپ ٽائون جو هڪ علائقو آهي. اھا ڪي ڊي اي جي  6600 ايڪڙن تي مشتمل ھڪ رھائشي اسڪيم آھي جنھن کي 17 سيڪٽرن م ورھايو ويو آهي. ان اسڪيم جو آغاز 1984ع ۾ ٿيو ھو. اتي ڪيترائي سنڌي ماڻھن جا ڳوٺ واقع آھن جن تي ڪي ڊي اي کي اعتراض آھن. اتي وڏي تعداد م  سنڌي ماڻھو ۽ اردو ڳالهائيندڙن سان گڏوگڏ پنجابي ۽ پشتو ڳالهائڻ وارا ماڻهو وسن ٿا. هتان جي زياده تر آبادي مسلمان آهي.

## حوالا
زمرو:ڪراچي جا گردونواح
سهراب ڳوٺ

**سھراب ڳوٺ** ڪراچي، سنڌ، پاڪستان جي گڏاپ ٽائون جو هڪ علائقو آهي. جنهن ۾ سنڌي، اردو، پنجابي ۽ پشتو ڳالهائڻ وارا ماڻهو وسن ٿا. هتان جي ڳچ آبادي جو تعلق اسلام سان آهي.



## حوالا

زمرو:ڪراچي جا گردونواح
هاشم

**اوهان جو نالو عمر ء ڪنيت ابو نفله هوي.اوهان جو والد [[عبدالمناف]]ء ماءَ جو نالو عاتڪه بنت مرت السليمه هو**

## پيدائش ء تعبير

**هاشم ء عبدالشمس ٻئي جاڙا ڀائر هئا پيدائش جي صوقت ايڏو ته گڏ هئا جو هاشم جو پير عبدالشمس جي پيشاني تي مليل هيو جنهن کي تلوار جي ذريعي جدا ڪيو ويو نجومين ان کي جنگ سان تعبير ڏني جيڪا سچي ٿي ء هميشه ٻنهي خاندانن ۾ جنگ هلندي رهي ء ان جو اختتام 133 هجري ۾ ٿيو.
**

## خدمتون

**حاجين جي خدمت ڪندا هئا اوهان کي هاشم ان جي لاءِ چئبو آهي جو عرب ۾  شديد قحط پيو اوهان پنهجي زاتي دولت مان شام مان هڪ ڪيڪ خريد ڪيو ان کي تقسيم ڪري چئي ته هن ڪيڪ کي ٻور جي روه گا کائو.
**

## شادي ء اولاد

**اوهان شادي پنهجي رشتي دارن جي هڪ نياڻي سان ڪئي جنهن مان حضرت [[اسد]] پيدا ٿيو،ٻي شادي خزرجين جي هڪ مشهور قبيلي بني عدمي ابن نجاريه يثرب جي نياڻي نجيب الطرفين سان ڪئي جنهن مان [[عبدالمطلب]] پيدا ٿيا.
**
## حوالا

## حوالا
شمسي ڪالوني

** شمسي ڪالوني ** ڪراچي ,اورنگي ٽائون جو هڪ علائقو آهي جتي سنڌي، مهاجر، پٺاڻ، پنجابي ۽ سرائڪي آباد آهن. هتي مسلمانن جي اڪثريت آهي.
اسد

**حضرت اسد  حضرت [[هاشم]] جو وڏو پٽ هو اوهان جي پيدائش سن 497 عيسوي ۾ ٿي. **

## سخاوت ء ڪاروبار جي شروعات

**علامه فخرالدين راضي لکي ٿو ته حضرت اسد پنهنجي هڪ دوست کي بکهيو ڏسي پنهجي ماءَ کي چئي ته ماني جو انتظام ڪريو سندس ماء اٽو ء سامان سندس گهر موڪليو جنهن سان سندس دوست کي راحت ملي.اهو ڏسي حضرت هاشم مڪي وارن کي گڏ ڪيو ء انهن ۾ ڪاروبار ء تجارت جو شوق پيدا ڪئي.
**

## اولاد

**اسد هڪ عربي ٻولي جو لفظ آهي جنهن جو مطلب شينهن آهي شينهن جي اولاد گهٽ هوندي آهي شايد اها وجه هئي جو اوهان کي هڪ نياڻي ٿي جنهن جو نالو فاطمه بنت اسد هيو جيڪا حضرت [[علي]] جي ماءِ آهي.**

## حوالا

## حوالا
داستان نوري ڄام تماچي

280px|thumb| نوري ۽ ڄام تماچي جي ڪينجھر ڍنڍ ۾ واقع قبر
سنڌ جي لوڪ ادب جي داستانن ۾ **نوري ڄام تماچي جو داستان** پڻ هڪ آهي. جنهن ۾ نياز نوڙت جو پهلو آهي، علائقي جو حڪمران ڄام تماچي هڪ مهاڻي نوري تي موهجي پيو هو. هن مٿس مهربان ٿي نوري ۽ سندس خاندان تي نوازشون ڪرڻ شروع ڪيون هيون. نوري اهو ڄاڻيندي به ته حڪمران سندس عشق ۾ گرفتار هئڻ ڪري مجبور آهي ،پوءِ به هوءَ قلوپطره جهڙي چالاڪ بڻجي عاشق کي قابو ڪري مٿس حاوي ٿيڻ بدران نياز نوڙت جو اظهار ڪندي رهي.
## حوالا

زمرو:پاڪستاني ادب
زمرو:سنڌي لوڪ ڪھاڻي
زمرو:سنڌي ماڻھو
زمرو:صوفي ادب
زمرو:لوڪ ڪهاڻي
گنان کان

پير صدرالدين شاه 1290 عيسوي کان 1409 عيسوي ۾ گنان سنڌي ۽ گجراتي لفظن کي ملائي ٺاهيا جيڪي اسماعيلي خواجہ قوم جي مذهبي شاعري آهي، جنهن ۾ نصيحتون ۽ هدايتون آھن. جيڪو مذهبي درس آهي گنان لکڻ وارو پهريون شاعر پير صدرالدين آهي جنهن سنڌي ادب ۾ هن جي ابتداء ڪئي.
بلديا ٽائون

**بلڊيا ٽائون** (اردو: بلدیہ ٹاؤن) پاڪستان جي صوبي سنڌ ۾ ڪراچي ڊويزن جي ڪياماڙي ضلعي ۾ هڪ ٽائون آهي. بلديا ٽائون شهر جي اولهه واري حصي ۾ واقع آهي، جنهن جي آبادي سال 2023ع جي آدمشماري جي مطابق 948,597 آهي. 	

سال 2020ع ۾، ڪياماڙي ضلعو ڪراچي اولهه ضلعي مان ڪڍيو ويو ۽ بلديا ٽائون ڪيماڙي ضلعي جو حصو بڻجي ويو.	

## ويجها علاقا

## حوالا
* Official Karachi website
آريئڙو

پنوعاقل کان اوڀر تي اروڙ کان 16 ميلن جي مفاصلي تي مشهور قلعي ۽ شهر آريئڙي جا نشان ۽ آثار اڃا تائين موجود آهن. هي وڏو قلعو ان پراڻي سڙڪ تي هو، جيڪا قديم شهر ’وس‘ ڏانهن ويندي هئي. هي شهر ناري جي ڪپ تي آباد هو، ناري جا نشان ۽ ڍورا اڄ به ٻلهڻي ۽ جوڻاس جي پاسي موجود آهن ۽ ڀرپاسي ۾ ڪيترائي ڍورا آهن. نارا يا ڍورا سنڌو نديءَ جا گهاٽ يا ننڍيون نديون آهن، جن جا آثار مختلف جاين تي موجود آهن ۽ اهي هاڪڙي درياهه کي سنڌو درياهه سان ملائيندا هئا. ان پٽيءَ تي ٻيا قديم شهر ٻلهڻي، اڌ لکو، گروڙ، گراهڙ، ڪرنجر، مامڙو، مٺڙائو، گهيٽي، گهوٽهڙو آهن. گهوٽهڙو پني عاقل تعلقي جو آخري ڦٽل شهر آهي، جتان ڀارت جي علائقي جيسلمير جي حد شروع ٿئي ٿي. چچ نامي ۾ جنهن چترور جو ذڪر ڪيو آهي، اهو آريئڙي وارو هنڌ هو، جنهن جو اروڙ سان خاص تعلق هو. راجا ڏاهر جي پٽ اروڙ جي فتح کان پوءِ آريئڙي ڏانهن هڪ سرنگهه رستي آيو هو ۽ هتي پناهه ورتي هئائين. هي قديم شهر سومرن جي دؤر ۾ ڦٽي ويو ۽ هاڻي آري مقام نالي قبرستان ۽ آريئڙي نالي ڳوٺ جي صورت ۾ موجود آهي. آريئڙي جي ڀرسان هڪ ٻيو ڦٽل ڳوٺ ’ٿمي‘ به موجود آهي، جنهن جون مقامي ماڻهن لاءِ مختلف ڏند ڪٿائون آهن.
## حوالا

زمرو:سنڌ ۾ قديم آثار
آريا سماج

آريا مذهب، آرين جي شرڌا ۽ طريقي تي هلڻ واري جماعت، جنھن جو بنياد 1875ع ۾ سوامي ديانند سرسوتيءَ رکيو. ھيءُ پنٿ هندو ڌرم ۾ مذھبي ۽ سماجي روايتن ۾ اصلاح جو علمبردار آھي، جڏهن هندستان تي انگريزن قبضو ڪيو ۽ سندن سيڪيولر روايتن عام هندن کي متاثر ڪيو ۽ اهي عيسائيت طرف راغب ٿيڻ لڳا ته هندو ڌرم جي بچاءَ لاءِ هيءُ پنٿ قائم ٿيو ۽ ان کان سواءِ ديوين ۽ ديوتائن جي پوڄا بدران هڪ ڀڳوان جي پوڄا جي هدايت ڪئي وئي. ھن پنٿ جي تحريڪ ھندن ۾ تيزيءَ سان مقبول ٿي. ھيءُ گروھ بيواھن جي ٻي شاديءَ جي حمايت ۽ ننڍپڻ واري شاديءَ جي مخالفت ۾ سرگرم رھيو آھي.آريا سماجي، بت پرستيءَ جي خلاف آھن. ھنن جا پنھنجا جدا عبادت خانا آھن. پنٿ (فرقي) جي مقصدن جي تڪميل لاءِ رقم انھن صنعتن مان خصوصي طور مھيا ٿيندي آھي، جيڪي منظم پئماني تي قائم ٿيل آھن. ھن تنظيم جا وسيع پئماني تي تعليمي ادارا پڻ قائم ٿيل آھن. آريا سماجي تحريڪ جي ڏس ۾ سنڌيءَ ۾ ڀيم سين ميگهراج نظم ۾ ”آريا سماج جا ڏهه نيم“، چئنچلداس، کيئلداس، ”آريا سماج جو اتهاس“ ۽ گوبند رام راڄي مل چيلاڻي ”آريا سماج جي جوڙجڪ“ (1942ع) نالي ڪتاب لکيا. آريا سماجي تحريڪ جو سنڌي هندن تي وڏو اثر آهي.
## حوالا

زمرو:ھندومت
زمرو:تحريڪون
آريا سماج جو اتهاس (ڪتاب)

آريا سماج تي لکيل هن ڪتاب جو مصنف چئنچلداس کيئلداس آهي. هيءُ ڪتاب 148 صفحن تي مشتمل آهي ۽ قيمت اَٺ آنا ڄاڻايل اٿس. ڪتاب تي ڇاپو ۽ سال ڄاڻايل ڪونهي. ڪشچند گاگومل هيءُ ڪتاب ڪوهنور اليڪٽرڪ پرنٽنگ ورڪس، حيدرآباد مان ڇپايو.

زمرو:ڪتاب
آريا سماج جي جوڙجڪ (ڪتاب)

هيءُ ڪتاب گوبندرام راڄومل چيلاڻيءَ جو لکيل آهي. هن ڪرائون سائيز ڪتاب ۾ 50 صفحا آهن ۽ قيمت ڄاڻايل ناهي. ڇاپو پهريون، پرڪاش شيوا روپ ديوي پرنٽنگ پريس، شڪارپور مان سال 1942ع ۾ ڇپيو.

زمرو:ڪتاب
آريا مھر

19صدي عيسويءَ جي ڪن مصنفن اھو نظريو قائم ڪيو ھو ته آريائي نسل انسانن ۾ سڀني کان اعليٰ ۽ برتر نسل آھي ۽ آريائي ثقافت کان سواءِ ٻين سڀني نسلن جي ثقافت غيرصحتمند ۽ اخلاق کان ڪريل آھي. انھيءَ نظريي جي آڌار تي پھريائين جرمن فلسفين جرمن نسل کي آريائي نسل ھئڻ جي بنياد تي دنيا ۾ برتر ۽ اعليٰ قرار ڏئي، دنيا تي حڪومت ڪرڻ جي ترغيب ڏني ۽ پوءِ ايران جي شھنشاھ رضا شاھ پھلويءَ، قديم سورج ديوتا جي نسل جي مناسبت سان پاڻ کي **آريا مھر** سڏايو، جنھن جي معنيٰ آھي ”سورج ديوتا“. قديم زماني ۾ ايران جي حڪومت جو تخت- گاھ ”تخت جمشيد“ ھو، جنھن کي ايران جي شھنشاھ ٻيھر زندھ ڪيو.

زمرو:لقب
آريائي ٻوليون

thumb|آريائي ٻولين جي پکيڙ اڄ جي دور ۾
دنيا ۾ جيڪي به لساني خاندان آھن، انھن ۾ آريائي ٻوليون ڳالھائيندڙ گروهه نھايت اھم آھي، ڇو ته ھن گروهه (خاندان) جون ٻوليون دنيا جي وڏي حصي ۾ ڳالھايون وڃن ٿيون ۽ پنھنجي علمي ۽ ادبي ذخيري جي لحاظ کان به اعليٰ ۽ اتم آھن. ھن خاندان ۾ سنسڪرت ۽ فارسيءَ کان سواءِ يوناني، لاطيني، روسي، جرمن، فرانسيسي ۽ انگريزي اھم ٻوليون شامل آھن. اتر ھندستان ۾ مروج ٻوليون پڻ ھن خاندانن مان آھن. ھن ئي خاندان کي "ھند-يورپي ٻولين" جو نالو به ڏنو ويو آھي، ڇاڪاڻ ته ھي ٻوليون انھن ملڪن ۾ پڻ ڳالھايون وڃن ٿيون، جيڪي ھندستان کان ويندي يورپ تائين پکڙيل آھن. انھن سڀني ٻولين کي ھڪ خاندان ۾ شامل ڪرڻ جو سبب اھو آھي ته انھن جا صرفي ۽ نحوي قاعدا ۽ لفظن جي ذخيرن ۾ گھڻي قدر ھڪجھڙائي آھي. هن خيال جي حامين موجب يوناني، لاطيني، روماني، جرمن، فرانسيسي، روسي، انگريزي ۽ فارسي سان گڏ هندي، سنسڪرت، بنگالي ۽ سنڌي ٻوليون پڻ آريائي ٻولين جي دفعي ۾ اچن ٿيون. سنڌيءَ بابت اها ڳالهه ڪي ٻيا عالم قبول نٿا ڪن.

## پڻ ڏسو
* هند-ايراني ٻوليون
* ھند-يورپي ٻوليون
* سنڌي ٻوليءَ جي باري ۾ پڙهڻ لاءِ هتي ٺڙڪ ڪيو

## حوالا

زمرو:ٻوليون
زمرو:آريائي ٻوليون
زمرو:ٻولي خاندان
زمرو:سلجھائپ صفحا
زمرو:سنڌي ٻولي
آرِيٺو

هڪ قسم جو وڻ ۽ ان جو ٻج، جو گول داڻن جي صورت ۾ سوپاريءَ جيڏو ٿيندو آهي، جنهن کي ڀڃي، ان جون کلون پاڻيءَ ۾ ڇاڇولبيون آهن ته اهي صابڻ وانگر گجي ڪندو آهي. ان گجيءَ ۾ ريشمي ۽ اوني ڪپڙا ڌوپجندا آهن. هي گول داڻا چٽڪمرا، زرديءَ ۽ ڳاڙهاڻ تي مائل هوندا آهن، جن جي مٿين کل لاهبي ته اندران ٻير جيڏو ڪارو گول داڻو نڪرندو. دوائن ۾ اُها مٿين کل ڪم ايندي آهي ۽ اندريون ڪارو داڻو ڪم نه ايندو آهي.
## حوالا

زمرو:وڻ
زمرو:پاڪستان جا وڻ
آريجا

هيءَ هڪ ذات آهي، جيڪا ’آريءَ‘ نالي هڪ شخص جي اولاد مان آهي. هن وقت آريجن جو گهڻو انگ لاڙڪاڻي ڊويزن ۾ آهي.

آريــجــن جـا لاڙڪـاڻـي ۽ قمـبـر-شھـدادڪوٽ ضلعن ۾ ٽي وڏا ڳوٺ آهن؛ 
# خير محمد آريجا، تعلقو ڏوڪري/ باقراڻي 
# ڦيڙهي وارا آريجا، تعلقو قمبر ۽ 
# محمدي آريجا، تعلقو وارھ.

آريجن جي شھر ۾ خير محمد آريجو نالي، ھڪڙو بزرگ ٿي گذريو آھي، جيڪو صاحبِ شريعت ھيو. سندس وقت ۾، سندس موجودگيءَ ۾ ڪنھن کي به مجال نه ھئي جو دھل دماما يا موسيقي وغيرھ وڄائي. شھر ۾ رھندڙ لنگھا/ مڱڻھار، گذر سفر لاءِ ٻين شھرن ڏانھن ويندا ھيا. کين آريجا شھر ۾ دھل نه وڄائڻ سببان، پڳر به نه ملندو ھيو، جنھن تان ھڪ ڏينھن ھڪڙي، آريجوي لنگھي/ مڱڻھار، ائين چئي دل جي باھ لاٿي هئي. 

”لاهي لنگا ويھه، آريجن مان آسرو.“
پني پرائو ڏيھه، اچي کاءُ آريجن ۾.

## حوالا

زمرو:ذاتيون
زمرو:سنڌي ذاتيون
آريجا (ديهه)

هن نالي سان تعلقي ڏوڪريءَ ضلعي لاڙڪاڻي ۾ هڪ ديهه. **آريجا** جي نالي سان لاڙڪاڻي ضلعي ۾ 5 ڳوٺ آباد آهن، جهڙوڪ: سيڙهي وارا آريجا، خيرمحمد آريجا، ۽ باقي تعلقي ڏوڪري ۾ 3 آريجن جا ڳوٺ آهن. هنن ڳوٺن ۾ خيرمحمد آريجا ڳوٺ مشهور آهي، جنهن جو بنياد ڪلهوڙن جي دور کان ڪجهه عرصو اڳ پيو. هن ڳوٺ جي شهرت ٻن شخصيتن علامه محمد آريجوي ۽ مخدوم محمد شهاب الدين جي ڪري آهي. علامه آريجوي پنهنجي دور ۾ ”استادِ ڪل“ جي نالي سان سڏيو ويندو هو، جنهن وٽ ير محمد راشد روضي ڌڻيءَ پڻ تعليم ورتي هئي. جڏهن ته مخدوم شهاب الدين جو تعلق مخدوم عبدالرحيم گرهوڙيءَ سان هو.گرهوڙي صاحب جي شهادت کان پوءِ سندس ساٿي ۽ لشڪر ڇڙ وڇڙ ٿيا ته مخدوم شهاب الدين اچي آريجن جي ڳوٺ ۾ ويٺو. ٻنهي بزرگن مذهبي تعليم جي حوالي سان وڏو نالو ڪڍيو. بعد ۾ اهو سلسلو کانئن ڦري مولوي تاج محمد کوکر ۽ هدايت الله آريجي جي حوالي ٿيو، جن پڻ مذهبي تعليم جي حوالي سان وڏو نالو ڪڍيو. ڳوٺ خيرمحمد آريجا ۾ نالي واري استاد اديب ۽ تعليمدان ڊاڪٽر درمحمد پٺاڻ ”گل حيات انسٽيٽيوٽ“ قائم ڪيو آهي، جيڪو تحقيقي علم ۽ ادب جي حوالي سان جڳ مشهور آهي. ڊاڪٽر صاحب هيءُ ادارو پنهنجي پيءُ ۽ ماءُ جي نالي سان قائم ڪيو آهي.

زمرو:ديھون