open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
فتح اللّٰه صديقي

مخدوم فتح اللّٰه صديقي ولد ضياءِ الدين صديقي جو جنم قاضي محلا سيوهڻ شريف 1943ع ۾ ٿيو.سندس تعليم ايم اي سنڌي ادب ۾ آهي.مخدوم فتح الله صديقي سنڌي ٻولي ۾ سڀ کان پهرين سنڌي انسائڪلو پيڊيا لکي آهي. سندس ڪتاب جو پهريون جلد الف ۽ ب تي مشتمل آهي. لڳ ڀڳ 1200 پيجن تي ڪتاب آهي. پاڻ سنڌي ٻولي جو ڄاڻو آهي.

اڳتي هلي سيوهڻ ۾ پنهنجو اشاعتي ادارو شهباز اڪيڊمي جي نالي سان قائم ڪيائين. بعد ۾ سنڌي ڪتابي سلسلو گلشن سريز جي نالي سان پڻ جاري ڪيائين. 1973ع تي پاڻ ليڪچرر مقرر ٿيو.

## لکڻ جي شروعات
سال 1966ع ۾ ٻارڙن لاءِ پهرين اخبار “ٻارن جو خبر نامو” جاري ڪيائين. 1969ع ۾ عالمي معلومات ڀاڱو پهريون ۽ 1970ع ۾ ساڳئي ڪتاب جو ڀاڱو ٻيو شايع ڪرايائين. 

## ڇپيل ۽ اڻ ڇپيل ڪتاب

* ايفل ٽاور جي چوري
* عالمي معلومات
* سنڌي انسائيڪلو پيڊيا جلد (1) (ڇپيل 2005ع)
* سنڌي انسائيڪلو پيڊيا جلد (2) (اڻ ڇپيل)
* وسري ويل لفظ (اڻ ڇپيل لغت)

## حوالا
*
زمرو:سنڌي ماڻهو
زمرو:سنڌي اديب
زمرو:سيوھڻ جون شخصيتون
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:1943ع جون ولادتون
خادم حسين سومرو

خادم حسين سومرو ولد حاجي حاڪم سومرو جو جنم سبز واري محله سيوهڻ شريف ۾ ٿيو. خادم حسين سومرو سائين جي ايم سيد جو ويجهو ساٿي رهيو آهي. پاڻ پبلشر به آهي. سندس پبليڪيشن جو نالو “سائين” آهي سندس اداري مان ڪتاب ڇپجندا رهن ٿا. پاڻ مختلف ملڪن جا سفر پڻ ڪري چڪو آهي. آمريڪا، انگلنڊ، فرانس، هالينڊ، اسڪاٽ لينڊ سويئزرلينڊ ۽ ٻين ملڪن جا دورا ڪري چڪو آهي.

## ڇپيل ڪتاب

* شهيد الله بخش سومرو

اردو ۾:

* جي ايم سيد آدرشي انسان سي او تار تڪ
* بابا گرو نانڪ اور سنڌ ڪي صوفياءِ
* سر ڪيڏارو اور سنڌي مرثيي ڪي مختصر تاريخ.

English

* The path not taken (G.M. Syed) (vision and velour in politics)
* Allah Bux Soomro (appositive of secular Harmony)
* Sibguatullah Shah Pir Pagaro
* Seth Harchandrai (Father of Modern Karachi)
* Seth Vishind as (A Great Philanthropist)
* The British in Sindh (Immoral Entry an Exit)
* Sufi Shah Inayat (A symbol of interfaith harmony and civil liberities)

## حوالا

زمرو:سنڌي ماڻهو
زمرو:سنڌي اديب
زمرو:سنڌي ليکڪ
زمرو:سيوھڻ جون شخصيتون
جمال ميراڻي

جمال ميراڻي ولد ملوڪ ميراڻي جو جنم 1943ع تي بندر محلا سيوهڻ شريف ۾ ٿيو. جمال ميراڻي جو اصل نالو جمال الدين ميراڻي آهي. پاڻ پرائمري کان مئٽرڪ تائين تعليم سيوهڻ مان حاصل ڪئي، بي اي سچل ڪاليج حيدرآباد ۽ ايم اي سنڌي ۾ سنڌ يونيورسٽي مان حاصل ڪيائين. 

## لکڻ جي شروعات
لکڻ جي شروعات 1962ع کان ڪيائين. جمال ميراڻي 1962ع کان 1985ع تائين. قلندر لعل شهباز ادبي ڪانفرنس جو جوائنٽ سيڪريٽري پڻ رهيو، ڪانفرنسن جو اسٽيج سيڪريٽري پڻ رهيو آهي. پاڻ “سڪن” جو وڏو ڄاڻو ۽ ماهر آهي. سندس وٽ هندو دور جا سڪا، سمادور جا سڪا، مغل دور جا سڪا، ۽ ٻين دورن جا ڪافي سڪا موجود آهن. سندس وٽ 13 هجري جو هڪ چاندي جو سڪو به موجود آهي، سڪندر اعظم جي دور جو به هڪ سڪو موجود اٿس. جمال ميراڻي جيالاجيات ارضيات جو وڏو ڄاڻو ۽ ماهر پڻ آهي. ياقوت، نيلم، فيروضو، عقيق ۽ پٿرن تي گهڻو ڪم ڪيو اٿس.

ضلعي دادو حڪومت 1968ع ۾ مشاعرا ڪرايا. هڪ مشاعرو دادو ۾ ٿيو، جنهن ۾ جمال ميراڻي، استاد بخاري ۽ ٻين شاعري پڙهي. ججن جا فرائض تاج صحرائي ۽ وڪيل شمشاد جوڻيجو ڏئي رهيا هئا. ان ۾جمال ميراڻي شعر ترنم ۾ پڙهيو “اُٿ ڙي مرد مجاهد هاري” ته جمال ان ۾ پهرين پوزيشن کنئين ۽ استاد بخاري ٻي پوزيشن ماڻي. جمال هلال پاڪستان اخبار ۾ 1994ع ۾ روزانو هڪ قطعو به لکندو هو. پاڻ پير علي محمد راشدي ۽ پير حسام الدين جو ويجهو ساٿي رهيو آهي. پاڻ نيشنل بئنڪ ۾ مئنيجر ۽ ايريه مئنيجر پڻ رهيو، اطلاعات نشريات کاتي ۾ پڻ ڊائريڪٽر حيدرآباد، ڪراچي، اسلام آباد ۽ ٻين شهرن ۾ نوڪري ڪيائين. جمال ميراڻي 2002ع ۾ رٽائرڊ ٿيو. پاڻ نيشنل بئنڪ جو وائيس پريزيڊنٽ پڻ رهيو. جمال گيت غزل، قطعا، نظم پڻ لکيا آه

## حوالا

زمرو:سنڌي اديب
زمرو:سنڌي ماڻهو
زمرو:سنڌي ليکڪ
زمرو:سيوھڻ جون شخصيتون
زمرو:1943ع جون ولادتون
اسحاق (قبو سعيد خان)

**ديھ اسحاق**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قبو سعيد خان تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا قبو تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1933ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڪوبه ڳوٺ واقع نہ ھيو. ان وقت ھن ديھ مان شاھن مائنر وھندڙ ھئي. ھاڻي ھن ديھ جي اترئين دنگ سان سيف الله مگسي برانچ وھندڙ آھي ۽ ھن ديھ ۾ ڳوٺ لياقت علي مگسي، ڳوٺ نورالدين بروھي، ڳوٺ لکمير کوسو، بڙدي واھ، ڳوٺ مير محمد مگسي، ڳوٺ جيئو کوسو ۽ ڳوٺ جھانگير کوسو معروف آھن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ جاگير قيصر خان مگسي ۽ ڪوٽ لشڪر خان، اوڀر ۾ ديھ پير بخش، اولھ ۾ ديھ سمندر ۽ ڏکڻ ۾ ديھ قبو سعيد خان واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي.
قبو ڊسٽريبيوٽري ھن ديھ مان وھندڙ آھي.
## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي  3,701 ھئي جيڪا 553 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

زمرو:قبو سعيد خان تعلقو
زمرو:قبو سعيد خان تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
غلام رباني اوٺو

غلام رباني اوٺو ولد ڀائي خان اُوٺو جو جنم 15 آگسٽ 1951ع تي ڳوٺ باجارا تعلقي سيوهڻ شريف ۾ ٿيو. تعليم، ايم اي ۽ ايم ايڊ اٿس. پاڻ ڪرم پور هاءِ اسڪول جو هيڊ ماسٽر پڻ رهيو آهي.

## شاعري جي شروعات

شاعري جي شروعات 1974ع کان ڪيائين. سنڌ جي مختلف اخبارن ۽ رسالن ۾ شاعري ڇپجي چڪي اٿس. سندس شاعري ۾ استاد ساغر ۽ مظهر اٿس. سندس شاعري جو نمونو هيٺ ڏجي ٿو:
او ساقيا تون منهنجي خمارن جي ڳالهه ڪر،
ڪيفي ڪٽڪ چڙهيا، مون اشارن جي ڳالهه ڪر.
گل ڦل جي ڳالهه ڪر ۽ گلستان جي ڳالهه ڪر،
ڳالهيون ڇڏي خزان جون بهارن جي ڳالهه ڪر.
هوشو ۽ هيمون، دودي پارن جي ڳالهه ڪر،
مونسين ڪرين ته عظمت انسان جي ڳالهه ڪر،
ڪينجهر ۽ ڪارونجهر جي ڪنارن جي ڳالهه ڪر،
سنڌوءَ جي ماٿري جي نظارن جي ڳالهه ڪر.
درد و فراق هجر ۽ ارمان جي ڳالهه ڪر.
مون حال بي قصي ۽ پريشان جي ڳالهه ڪر.
“باجاري ربانيءَ” جي سهارن جي ڳالهه ڪر.
ساغر ۽ سائين مظهر پارن جي ڳالهه ڪر.

## حوالا

زمرو:سنڌي ماڻهو
زمرو:سيوھڻ جون شخصيتون
زمرو:سنڌي ليکڪ
زمرو:سنڌي شاعر
زمرو:1951ع جون ولادتون
خير محمد ٻرڙو

خير محمد ٻرڙو سيوهاڻي ولد حبيب الله ٻرڙو جو جنم 29 اپريل 1949ع تي ڳوٺ ڪاڇو واهڻ تعلقي سيوهڻ شريف ۾ ٿيو. ديني تعليم پنهنجي ڳوٺ ۾ ملا محمد چني کان حاصل ڪيائين ان کان سواءِ بي اي، بي ايڊ، ايم اي اڪانامڪس ۽ ايم اي سوشيالاجي ۾ به حاصل ڪيائين. ملازمت جي شروعات تعليم کاتي ۾ استاد، ان بعد ڊپٽي ڊائريڪٽر سنڌ ائڊزون ڊولپمينٽ اٿارٽي (سازدا) گورنمينٽ آف سنڌ ان بعد اسٽنٽ چيف، پلاننگ ۽ ڊولپمينٽ ڊپارٽمينٽ گورنمينٽ آف سنڌ، ڊسٽرڪٽ آفيسر پلاننگ دادو، ڊسٽرڪٽ آفيسر فنانس ۽ پلاننگ سانگهڙ ۽ نوشهروفيروز، جتان سرڪاري نوڪري چاليهه سال ڪري رٽائرڊ ٿيو.

## سماجي خدمتون
خير محمد ٻرڙو سيوهاڻي سماجي ڪمن ۾ پڻ حصو وٺندو رهيو آهي. پاڻ سگا جو مالياتي سيڪريٽري ۽ اطلاعات سيڪريٽري پڻ رهيو آهي.هن وقت سنڌي ادبي شاخ سيوهڻ سان وابسته آهي. 

## ايوارڊ
تعريفي شيلڊ 2008ع طرفان حاجي خدا بخش راڄڙ ضلعي ناظم سانگهڙ، سگا طرفان تحقيقي اسڪالر ايوارڊ 2010ع، ڪتاب “سيوهڻ صدين کان” تي مليل شهباز ايوارڊ 2012ع ڊسٽرڪٽ گورنمينٽ ڄام شورو.

## ڪتاب

* ذاتين جي انسائيڪلو پيڊيا ڇاپو پهريون 2005ع ، ڇاپو ٻيو ، ڇاپو ٽيون ختم ۽ ڇاپو چوٿون تياريءَ هيٺ.
* سيوهڻ صدين کان ڇاپو پهريون 2009ع
* اسماء الله الحسنيٰ (الله تعاليٰ جا نالا) 2013ع
* حضرت لعل شهباز قلندر جي سوانح ۽ شاعري اردو ۾ ترجمو 2013ع
* اسماء المصطفيٰ صلي الله عليه و آله وسلم (ڇپيل)
* سنڌو درياءُ ( ڇپيل)
* ٻارن جا اسلامي نالا (اڻ ڇپيل)
* پهاڪن جي انسائيڪلوپيڊيا ، سلسلو پهريون ”الف“صفحا 300 ، سلسلو ٻيو”ب کان پ تائين“ صفحا 350 جمله 650 صفحا.
* اصطلاحن جي انسائيڪلوپيڊيا (اڻ ڇپيل).

## حوالا

زمرو:سنڌي ماڻهو
زمرو:سيوھڻ جون شخصيتون
زمرو:سنڌي ليکڪ
زمرو:1949ع جون ولادتون
جاگير (قبو سعيد خان)

**ديھ جاگير**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهداد ڪوٽ جي قبو سعيد خان تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا درمحمد تپي ۾ واقع آهي.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اوڀر ۾ ديھ سرحد، پاٽ 1،سير چانڊيا اتر ۾ بلوچستان، اولھ ۾  ڪوھستان ۽ ڏکڻ ۾ غيبي ديرو جاگير واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي. ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ حاجي غلام رسول چانڊيو، دودو چانڊيو، دلي جان جانوري، ميھر علي چانڊيو ۽ حاجي شير محمد مري شامل آهن. 

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 3,820 ھئي جيڪا 621 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

زمرو:سنڌ جا ڳوٺ
زمرو:قبو سعيد خان تعلقو
زمرو:قبو سعيد خان تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
ڪامل (قبو سعيد خان)

**ديھ ڪامل**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قبو سعيد خان تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا ڪوٽ شاھبيگ تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1922ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ رڳو ھڪ ڳوٺ محمد آباد واقع ھيو. ان سال تائين اڃان پتوجا شاخ ڪانہ ھئي. ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ ميان بخش کوسو، محمد ملوڪ سيلرو، ڳوٺ عرضي خان بروھي ۽ گل حسن مغيري  معروف آھن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ کھاوڙ، اوڀر ۾ ديھ ھزارواھ ۽ شاھ وسايو، اولھ ۾ ديھ ڪوٽ شاھبيگ ۽ ڏکڻ ۾ ديھ فلائي ۽ محمد حسن واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي. پتوجا شاخ ھن ديھ مان وھندڙ آھي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي  2,072 ھئي جيڪا 345 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا
جمالي (قبو سعيد خان)

**ديھ جمالي**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قبو سعيد خان تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا جمالي تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1922ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن جي اتر ۾ رياست قلات جون ديھون چوڙا ۽ موچڪي واقع ھيون. ان وقت ھن ديھ ۾ ڪو به ڳوٺ واقع نہ ھيو.  ھاڻي ھن ديھ ۾ ڪوٽ جھوڙو، ڳوٺ عبدالڪريم بروھي ۽ ڳوٺ محمد وارث بروھي واقع آهن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ بلوچستان جي ديھ/موزا چوڙا ۽ موچڪي اوڀر ۾ ديھ ڀٽا، اولھ ۾ ديھ سير سيٽلمينٽ ۽ ڏکڻ ۾ ديھ شاھو جمالي ۽ جاڙي واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي  2,283 ھئي جيڪا 317 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا
ڪوھستان (قبو سعيد خان)

**ديھ ڪوھستان**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قبو سعيد خان تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا درمحمد تپي ۾ واقع آهي.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۽ اولھ ۾ بلوچستان، ڏکڻ ۾ قمبر تعلقو ۽ اوڀر ۾ ديھ جاگير واقع آهي. ھن ديھ ۾ کيرٿر جبلن جون قطارون ۽ ڪاڇو واقع آهي. 

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 310  ھئي جيڪا 56 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا
کھاوڙ (قبو سعيد خان)

**ديھ کھاوڙ**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قبو سعيد خان تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا ڪوٽ شاھبيگ تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1933ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ ماڇي، ڳوٺ محمد پناھ کھاوڙ، ڳوٺ ڏاتو چانڊيو، ڳوٺ ابڙن جو ۽ ڳوٺ جمع واقع ھيو. ان وقت سيف الله شاخ ۽ پتوجا مائنر اڃان ڪانه ٺھيون ھيون ۽ بيگاري ۽ گنداکا مائنر وھندڙ ھيا. ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ اميرجان مغيري، ڳوٺ قربان علي مغيري، ڳوٺ محمد عظيم جمالي، ڳوٺ پيربخش کھاوڙ ۽ ڳوٺ ڪمال خان بروھي معروف آھن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ پير بخش، اوڀر ۾ ديھ ٻيلاٽي، اولھ ۾ ديھ ڪوٽ شاھبيگ ۽ ڏکڻ ۾ ديھ ڪامل واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي. ھن ديھ مان سيف الله مگسي شاخ وھندڙ آھي جنھن مان پتوجا مائنر نڪري جن ديھ مان گذرندڙ آھي جنھن تي پير بخش کھاوڙ ڳوٺ واقع آهي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 2,514  ھئي جيڪا 392 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا
ڊاڪٽر عابد مظهر

ڊاڪٽر عابد مظهر جو اصل نالو سيد محمد عابد شاهه، والد جو نالو غلام مصطفيٰ شاهه (مظهر سيوهاڻي) آهي. سندس جنم ڳوٺ باجارا تعقلي سيوهڻ شريف ۾ 1951ع تي ٿيو. ادبي نالو عابد مظهر اٿس.ڪراچي يونيورسٽي مان “شاهه لطيف جي دور ۾ تصوف جا سلسلا” جي موضوع تي پي ايڇ ڊي ڪري ڊاڪٽريٽ جي ڊگري حاصل ڪئي آهي. پاڻ ڪراچي يونيورسٽي ۾ ڪيترائي سال سنڌي سبجيڪٽ پڙهائيندو رهيو آهي. ۽ آخري سالن ۾ ڪراچي يونيورسٽي جي، سنڌي ڊپارٽمينٽ جو چيئرمين پڻ رهيو ۽ اتان ئي تازو رٽائرمنٽ ڪئي اٿس. 

## لکڻ جي شروعات
لکڻ جي شروعات 1976ع کان ڪيائين. پاڻ مختلف صنفن ۾ لکي چڪو آهي. 1976ع کان ڪيائين. پاڻ مختلف صنفن ۾ لکي چڪو آهي.

## ڇپيل ڪتاب

* پکا ۽ پيرون (مضمونن جو ڪتاب)
* گم ٿيل محبتون (ڪهاڻيون)
* وڇوڙي جو آٽو گراف (شاعري)
* شاهه لطيف جي دور ۾ تصوف جا سلسلا (پي ايڇ ڊي)

## حوالا

زمرو:سيوھڻ جون شخصيتون
زمرو:سنڌي ماڻهو
زمرو:سنڌي ليکڪ
زمرو:1951ع جون ولادتون
پٽ نمبر 2

**ديھ نمبر 2**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قبو سعيد خان تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا درمحمد تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود برٽش انڊيا واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾  ڪو به ڳوٺ واقع نہ ھيو . پر ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ خوشحال مگسي، ڳوٺ اشق علي مغيري ۽ ڳوٺ نيڪ محمد مغيري معروف آھن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ ڍوري، اوڀر ۾ ديھ درمحمد، اولھ ۾ ديھ پٽ نمبر 1 ۽ ڏکڻ ۾ ديھ سير چانڊيا واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 1,357  ھئي جيڪا 219 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

زمرو:قبو سعيد خان تعلقو
زمرو:قبو سعيد خان تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
قبو سعيد خان ديھ

**ديھ **  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قبو سعيد خان تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا قبو تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1933ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ قبو سعيد خان ۽ ڳوٺ اسحاق ماڇي  واقع ھيو.  ھاڻي ھن ديھ ۾ قبو سعيد خان شھر، ڳوٺ ڪرم خان بروھي، اعتبار مگسي، ڳوٺ محمد سومر کوسو، ڳوٺ ھيبت خان مگسي معروف آھن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ اسحاق، اوڀر ۾ ديھ ڪوٽ شاھبيگ، اولھ ۾ ديھ سمندر ۽ ڏکڻ ۾ ديھ سير ڊکڻ ۽ سير جمالي واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي. قبو ڊسٽريبيوٽري سيف الله شاخ مان نڪري ھن ديھ مان گذرندڙ آھي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 27,898 ھئي جيڪا 4,789 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

زمرو:قبو سعيد خان تعلقو
زمرو:قبو سعيد خان تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
صادق (قبو سعيد خان)

**ديھ صادق**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قبو سعيد خان تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا ھزارواھ تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1922ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھي ديھ شھدادڪوٽ تعلقي جي تپو شھدادڪوٽ ۾ واقع ھئي. ان وقت ھن ديھ ۾ واليڏنو وارو ڦٽل ڳوٺ،  
دلھاري مگسي وارو ڦٽل ڳوٺ ۽ ديھ سندو جي دنگ تي ھڪ غيرمعروف ڳوٺ شايد ڳوٺ صادق   واقع ھيو.  ھاڻي ھن ديھ ۾ ڪوبه معروف ڳوٺ نه آھي.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ شاھ وسايو، اوڀر ۾ ديھ سندو، اولھ ۾ ديھ فالئي ۽ ديھ پتوجا ۽ ڏکڻ ۾ ديھ بھرام مٿيون واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي. ھن ديھ مان عيدن واھ گذرندڙ آھي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 666 ھئي جيڪا 71 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا
سمندر (قبو سعيد خان)

**ديھ سمندر**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قبو سعيد خان تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا قبو سعيد خان تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود برٽش انڊيا واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾  ڪوبه ڳوٺ واقع نه ھيو. ان جي اتر ۾ قلات رياست ھئي. ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ صوبدار، ڳوٺ نظام الدين ۽ ڳوٺ نورمحمد کوسو معروف آھن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ بلوچستان، اوڀر ۾ ديھ اسحاق ۽ ديھ قبو سعيد خان، اولھ ۾ ديھ ڍوري ۽ ڏکڻ ۾ ديھ سير جمالي ۽ ديھ درمحمد واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 3,104 ھئي جيڪا 548 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا
ڪوٽ شاھبيگ

**ديھ ڪوٽ شاھبيگ**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قبو سعيد خان تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا ڪوٽ شاھبيگ تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1933ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ھڪ ڳوٺ ڪوٽ شھبيگ واقع ھيو.  ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ سڪندر علي مگسي، ڳوٺ دلمراد بروھي، محمد بخش بروهي، ڳوٺ محمد امين بروھي، محمد باقر بروھي ۽ قبو شھدادڪوٽ روڊ لڳ ڪوٽ شھبيگ معروف آھن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ پير بخش، اوڀر ۾ ديھ کھاوڙ ۽ ديھ ڪامل، اولھ ۾ ديھ قبو سعيد خان ۽ ڏکڻ ۾ ديھ محمد حسن ۽ ديھ سير ڊکڻ واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي  ھئي..

## حوالا
وريل

**ديھ وريل**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قبو سعيد خان تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا جمالي تپي ۾ واقع آهي. وريل نالو ھن ديھ تي ڳوٺ وريل تان پيو ھو.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود برٽش انڊيا واري دؤر واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ محمد صالح اوٺو، ڳوٺ وريل جنھن جي لڳ ڳوٺ لعل بخش، ڳوٺ دوسو جمالي، واقع ھيو.  ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ پنھل خان جمالي معروف آھن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ سير سيٽلمينٽ ۽ ديھ امام بخش، اوڀر ۾ ديھ جاڙي، اولھ ۾ بلوچستان ۽ ڏکڻ ۾ ديھ ٻيلاٽي واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي.
سيف الله مگسي برانچ ھن ديھ مان وھندڙ آھي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 787 ھئي جيڪا 120 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا
آفتاب رضا مغل

آفتاب رضا مغل ولد جليل سيوهاڻي جو جنم 29 نومبر 1958ع تي ٿيو. پاڻ مئٽرڪ ۽ بي اي جي تعليم حيدرآباد مان حاصل ڪيائون. پاڻ سپاف جو اڳواڻ ۽ شهيد محترم بينظير ڀٽو جو ويجهو ساٿي رهيو آهي. ضياءُ الحق جي مارشل لا جي دور ۾ سرگرم سياسي ڪردار ادا ڪيائين. پاڻ ڪيترائي ڀيرا جيل به ويو. پاڻ هن وقت روزنامه عبرت ۽ سنڌو ۾ ڪالم لکندو آهي. سندس ڪالمن ۾ وطن پرستي نمايان آهي.

## حوالا

زمرو:سنڌي ماڻهو
زمرو:سيوھڻ جون شخصيتون
زمرو:سنڌي ليکڪ
زمرو:1958ع جون ولادتون
انور پنهور

ڪامريڊ انور پنهور ولد محمد صالح پنهور جي ولادت 18 آگسٽ 1959ع ڳوٺ “ٻڌڙ” تعلقي سيوهڻ شريف ۾ ٿي. انور پنهور ايم اي عالمي سياست ۾ ڪئي آهي. پاڻ پاڪستان ٽريڊ يونين سنڌ جو صدر پڻ رهيو آهي. سندس جا هي ڪتاب ڇپجي چڪا آهن:

## ڪتاب
1. انقلاب 2004ع

2.وڏ چريو جزيرو

3. ڪارڪن ڪهاڻي

4. عوام پنهنجي انقلاب جي ڳولا ۾

6. سوشلسٽ انقلاب کان پوءِ پاڪستان (ترجمو)

ڪامريڊ انور پنهور مختلف اخبارن ۽ رسالن ۾ پنهنجا مقالا ۽ مضمون لکندو رهيو آهي،

## حوالا

زمرو:سنڌي ليکڪ
زمرو:سنڌي ماڻهو
زمرو:سيوھڻ جون شخصيتون
زمرو:1969ع جون ولادتون
سير ڊکڻ

**ديھ **  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قبو سعيد خان تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا قبو سعيد خان تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1904ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ رضي ٻروچ، ڳوٺ درمحمد، ڳوٺ احمد خان مگسي ۽ ٽي ٻيا ننڍڙا ڳوٺ واقع ھيا. 1904ع م ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ ڪوٽ شھبيگ واقع ھئي ۽ ھي ديھ شھدادڪوٽ تعلقي جي تپي سير ماڇي جو حصو ھئي..  ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ محمد آچر بروھي، ڳوٺ احمد نواز حسراڻي، ڳوٺ بخشل خان مگسي، ڳوٺ درمحمد مغيري، ڳوٺ مزاري مگسي، ڳوٺ ھمت علي چانڊيو، ڳوٺ گل محمد مگسي ۽ ڳوٺ نياز احمد چانڊيو معروف آھن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ قبو سعيد خان، اوڀر ۾ ديھ محمد حسن، اولھ ۾ ديھ سير جمالي ۽ ديھ ٽنگرا ۽ ڏکڻ ۾ ديھ ھڪڙا واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي. ھن ديھ مان قبو ڊسٽري وھندڙ آھي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي   ھئي..

## حوالا

زمرو:قبو سعيد خان تعلقو
زمرو:قبو سعيد خان تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
شاھ وسايو

**ديھ شاھ وسايو**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قبو سعيد خان تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا ھزارواھ تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود برٽش انڊيا واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾  رڳو ھڪ ڳوٺ شاھ وسايو واقع ھيو.  ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ شاھ وسايو ۽ ڳوٺ بھادر علي مگسي معروف آھن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ ھزارواھ، اوڀر ۾ ديھ ڪوٽ ڪارڙا، ديھ نورپور ۽ ديھ شھدادڪوٽ، اولھ ۾ ديھ ڪامل ۽ ديھ فالئي ۽ ڏکڻ ۾ ديھ صادق واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي. ھن ڳوٺ مان قبو شھدادڪوٽ روڊ گذرندڙ ۽ نورپور ڊسٽريبيوٽري وھندڙ آھن.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 903 ھئي جيڪا 121 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا
تپو سجاول جوڻيجو

**تپو سجاول جوڻيجو**  پاڪستان جي صوبي سنڌ جي لاڙڪاڻي ڊويزن جي ضلعي قمبر شھدادڪوٽ جي سجاول جوڻيجو تعلقي جو ھڪ تپو آھي جنھن ۾ 3 ديھون واقع آهن. انھن ديھن جا نالا آھن: ديھ سجاول جوڻيجو، ديھ گل شاھ، ديھ لال خان مستوئي.

## آبادي
ھن تپي جي  2017 جي آدمشماري مطابق ڪل آبادي 23,099 ھئي جيڪا 3,709 خاندانن تي مشتمل ھئي

## حوالا
سير جمالي

**ديھ سير جمالي**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قبو سعيد خان تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا قبو سعيد خان تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1904ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ رڳو ھڪ ڳوٺ غلام رسول واقع ھيو.  ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ مرزا خان جاگيراڻي، ڳوٺ غلام عمر کوسو، جمعا خان کوسو، سيفل کوسو، ڳوٺ محمود مگسي، ڳوٺ اشق علي مگسي ۽ ڳوٺ چاڪر علي مگسي معروف آھن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ قبو سعيد خان ۽ ديھ سمندر، اوڀر ۾ ديھ سير ڊکڻ، اولھ ۾ ديھ در محمد ۽ ڏکڻ ۾ ديھ ٽنگڙا ۽ ديھ مغيري واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي   ھئي جيڪا  خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

زمرو:قبو سعيد خان تعلقو
زمرو:قبو سعيد خان تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
عالم خان جوڻيجو

**ديھ عالم خان جوڻيجو**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي سجاول جوڻيجو تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا ڌڱاڻو مھيسر تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1883ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ محمد جوڻيجو، ڳوٺ جانڻ ابڙو ۽ ٽي ٻيا غير معروف ڳوٺ واقع ھيا.  ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ محمد خان بوزدار ۽ محمد مراد جلباڻي معروف آھن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ فتح پور (رتوديرو)، اولھ ۾ ديھ حيات گوپانگ، ديھ ڌڱاڻو مھيسر، ديھ فتح خان ڌامراھو، اوڀر ۾ ديھ غلام حسين ھڪڙو، ديھ وسايو ڀٽو ۽ ديھ فتح پور ۽ ڏکڻ ۾ ديھ خالقڏنو ڊکڻ واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي. ھن ديھ مان شھدادڪوٽ برانچ وھندڙ آھي

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي  1,169 ھئي جيڪا 150 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا
ٻيلھارو

**ديھ ٻيلھارو**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي سجاول جوڻيجو تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا حيدر چانڊيو تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1883ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ ٻيلھارو، ڳوٺ جتن جو، شھيدن جو مقام واقع ھيو.  ھاڻي ھن ديھ ۾ ٽنڊو شھداد، محمود آباد، ڳوٺ محمد حسن ۽ شير محمد جي وانڍ، ڳوٺ صاحب خان جتوئي معروف آھن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ حيدر چانڊيو، اوڀر ۾ ديھ لشڪري چانڊيو (سجاول جوڻيجو) ۽ ديھ مياڻي نور ملاح، اولھ ۾ ديھ گل ڪلھوڙو ۽ ڏکڻ ۾ ديھ فتوھل چوڍو ۽ ڪورائي واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي. علي شير ڊسٽريبيوٽري ھن ديھ مان وھندڙ آھي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي  2,938 ھئي جيڪا 527 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا
چاڪر سلطان

**ديھ چاڪر سلطان**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي سجاول جوڻيجو تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا مستوئي تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1934ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ چاڪر، ڳوٺ تونيو، ڳوٺ حاجي ڪارڙو، ڳوٺ عرضي غيباڻي واقع ھيا.  ھاڻي ھن ديھ ۾ حاجي خان ڪارڙو معروف آھن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ ٿرڙي ڌپ، اوڀر ۾ ديھ ڪنڊي، اولھ ۾ ديھ ڀرمي ۽ ڏکڻ ۾ ديھ ڪلر دڙو مقام واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي. ڏکڻ طرف ڪلر دڙو مقام واري دنگ سان ڪور ڏاتو واقع آهي ۽ سونھارو ڊسٽريبيوٽري ھن ديھ مان وھندڙ آھي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 3,774 ھئي جيڪا 563 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا
چانگو

**ديھ چانگو**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي سجاول جوڻيجو تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا عرضي ڀٽو تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1882ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ رحيم داد گوپانگ، ڳوٺ تيرہ پور،  واقع ھيو.  ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ رحيم داد چانڊيو ۽ ڳوٺ شير جي وانڍ معروف آھن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ عرضي ڀٽو ۽ ديھ سجاول جوڻيجو، اوڀر ۾ ديھ بخشو ساريو، اولھ ۾ ديھ ڪرم علي گوپانگ ۽ ڏکڻ ۾ ديھ گل ڪلھوڙو واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي. سجاول ڊسٽريبيوٽري ۽ چانگو مائنر، ھن ديھ مان وھندڙ آھي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي  1,511 ھئي جيڪا 249 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا
ڌڱاڻو مھيسر ديھ

**ديھ ڌڱاڻو مھيسر**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي سجاول جوڻيجو تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا ڌڱاڻو مھيسر تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود برٽش انڊيا واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ ڌڱاڻو، ڳوٺ لال بخش مھيسر، ڳوٺ فاضل مير واقع ھيو.  ھاڻي ھن ديھ ۾ ڪوٽ لال بخش مھيسر، ڳوٺ ڌڱاڻو مھيسر ۽ ڪوٽ سرور آباد معروف آھن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ حيات گوپانگ، اوڀر ۾ ديھ عالم خان جوڻيجو، اولھ ۾ ديھ محمدي ٽانوري ۽ ڏکڻ ۾ ديھ جيند لڪ واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي. شھدادڪوٽ برانچ ھن ديھ مان وھندڙ آھي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 6,301  ھئي جيڪا 1,100 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا
امداد علي امداد

امداد علي امداد سروري جو جنم 1959ع تي ڳوٺ آراضي تعلقي سيوهڻ شريف ۾ ٿيو، سندس والد جو نالو مهر علي “تابع” خاصخيلي آهي. سندس خاندان جو تعلق راڳي گهراڻي سان آهي. سندس شاعري ۾ استاد مخدوم طالب الموليٰ آهي، سندس تخلص “امداد” به مخدوم طالب الموليٰ ئي رکيو هو. پاڻ گورنمينٽ گرلس ڊگري ڪاليج سيوهڻ جو پرنسپل آهي. 

## ڇپيل ڪتاب
1. حسين ۽ ڪربلا (شاعري)

2. سنڌ جي سونهن (شاعري)

## شاعري جو نمونو

توکي ساريندي غزل لکجي ويو،
لڙڪ هاريندي غزل لکجي ويو.
تڌڙا ٿڌڙا ساهه کڻندي رات جو،
شمع ٻاريندي غزل لکجي ويو.
تنهنجي جلون کي تصور ۾ ڏسي،
پاڻ ڳاريندي غزل لکجي ويو.
شهر تنهنجي ۾ مٺا اڄ اوچتو،
ڏينهن ٺاريندي غزل لکجي ويو.
پنهنجي محبت جي لکان تاريخ ٿو،
قول پاريندي غزل لکجي ويو.

## حوالا

زمرو:سنڌي شاعر
زمرو:سيوھڻ جون شخصيتون
زمرو:1959ع جون پيدائشون
نظير حيات سيوهاڻي

نظير حيات سيوهاڻي والد رسول بخش سومرو جو جنم 1960ع ۾ ٿيو، سندس تعليم ايم اي آهي. سنڌي ادبي سنگت شاخ سيوهڻ جو ڪيترائي ڀيرا سيڪريٽري پڻ رهي چڪو آهي. پاڻ تاريخ جو ڄاڻو. سٺو مقرر ۽ بهترين پرائمري استاد آهي. ۽ سندس نئين زندگي مقالا ۽ مضمون ٽه ماهي مهراڻ (سنڌي ادبي بورڊ) عبرت مئگزين، ڪينجهر، پيغام، ۽ بين رسالن ۾ پڻ لکندو رهيو آهي، اخباري ڪالم عبرت، هلال پاڪستان، شام، عوامي آواز ۾ پڻ لکندو رهيو آهي. تازو سندس ڪتاب: “سيد ثابت علي شاهه ڪربلائي ۽ سيوهڻ جي قديم عزاداري” ڇپيو آهي تحقيق ۽ تاريخ سان سندس دلچسپي آهي سيوهڻ جو سٺو سماجي ورڪر ۽ انسان دوست شخص آهي سندس جو شمار سيوهڻ جي سٺي استادن ۾ ٿئي ٿو اسڪولن ۾ اسٽيج ڊرامن لاءِ سٺيون ڪهاڻيون لکي وٺندو آهي اسڪولن ۾ نصابي ۽ غير نصابي سرگرمين ۾ اڳڀرو رهي ٿو

## حوالا

زمرو:سنڌي ليکڪ
زمرو:سيوھڻ جون شخصيتون
زمرو:سنڌي ماڻهو
ارضي ڀٽو

**ديھ عرضي ڀٽو**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي سجاول جوڻيجو تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا عرضي ڀٽو تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1882ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ عرضي ڀٽو جنھن جي ٻاھران ھڪ مقام ۽ عيدگاھ واقع ھئي. ان کان سواءِ ڳوٺ اسماعيل عذابي، ڳوٺ صابو ڪلھوڙو، ڳوٺ قاسم لاشاري، ڳوٺ علي محمد ڀٽو،  واقع ھيو.  ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ عرضي ڀٽو، ڳوٺ محمد قاسم لاشاري، منڊڙي فقيرياڻي جو مڪان جنھن کان ڪجهه فاصلي تي درگاھ شھيد سيد ڏنل شاھ بادشاھ معروف آھن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ جيند لڪ، ديھ سعيد خان جوڻيجو اوڀر ۾ ديھ بخشو ساريو، اولھ ۾ ديھ سجاول جوڻيجو ۽ ڏکڻ ۾ ديھ چانگو واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 8,005  ھئي جيڪا 1,285 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

## حوالا
بخشو ساريو

**ديھ بخشو ساريو**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي سجاول جوڻيجو تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا عرضي ڀٽو تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1934ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ گڊن جو ڳوٺ، ڳوٺ ڀاون سنگ ۽ ڳوٺ بخشو ساريو واقع ھيا. ديھ جو جي اتر ۽ اولھ پاسي وارو حصو واري جي ڀٽن تي مشتمل ھيو.  ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ بخشو ساريو معروف آھن. 

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ سعيد خان چانڊيو، اوڀر ۾ ديھ حيدر چانڊيو، اولھ ۾ ديھ عرضي ڀٽو ۽ ڏکڻ ۾ ديھ گل ڪلھوڙو ۽ چانگو واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 1,451  ھئي جيڪا 236 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا
اسلم منصور

اسلم منصور دائود پوٽو ولد محمد اشرف منصور دائود پوٽو جو جنم 15 ڊسمبر 1960ع تي ڳوٺ ٽلٽي تعلقي سيوهڻ شريف ۾ ٿيو. پرائمري تعليم ٽلٽي، مئٽرڪ طالب الموليٰ هاءِ اسڪول دادو، ايم اي پوليٽيڪل سائنس ۾ سنڌ يونيورسٽي مان حاصل ڪيائين پاڻ پيشي جي لحاظ کان ٽيچر آهي

## شاعري
تنهنجي ياد مون کي ستائي ٿي هرهر،
دل سندم بي قرار ڪرائي ٿي هرهر.
گهڻو ئي نظر کي هٽايان ٿو ان کي،
مگر ڌيان منهنجو ڇڪائي ٿي هر هر.
تنهنجي مست جوڀن جي مستي الستي،
محبت سندو مچ مچائي ٿي هر هر.
هيڻن تير نظرن جا گهائين ٿي مونکي،
مون کان هوش منهنجو ڇڏائي ٿي هر هر.
ڪيو زلف تنهنجي کڻي قيد مونکي،
مُٺيءَ دل کي ويتر رلائي ٿي مون کي.
ٿو جئندو وتان مان الفت تنهنجيءَ ۾،
مگر غير آڏو جهڪائي ٿي هرهر.
ڪري وٺ تون دل کي پڪو پاڻ “اسلم”،
نه لڳ آسري هن جي ڀلائي ٿي هر هر.

## حوالا
زمرو:سنڌي شاعر
زمرو:سيوھڻ جون شخصيتون
فتوھل چوڍو

**ديھ فتوھل چوڍيو**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي سجاول جوڻيجو تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا حيدر چانڊيو تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1901ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ آوترائي، ڳوٺ فتوھل چوڍيو، ڳوٺ عبدالرحمان چوڍيو واقع ھيا.  ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ ميول جاگيراڻي ۽ ڳوٺ واحد بخش گوپانگ معروف آھن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ گل ڪلھوڙو، اوڀر ۾ ديھ ڪورائي، اولھ ۾ ديھ علي شير گوپانگ ۽ ڏکڻ ۾ ديھ گل محمد لغاري واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي. لاڙڪاڻو سجاول روڊ ھن ديھ جي اوڀر واري دنگ کان گذرندڙ آھي. علي شير ڊسٽري ھن ديھ مان گذرندڙ آھي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 4038  ھئي جيڪا 655 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا
محمدي ٽانوري

**ديھ محمدي ٽانوري**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي سجاول جوڻيجو تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا ڌڱاڻو مھيسر تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1883ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ نارائڻداس ۽ ان سان لڳولڳ ڪرشن وارو ڳوٺ، پيروز شاھ وارو مقام، گل شاھ وارو ڳوٺ، ڳوٺ رسول بخش ڪلھوڙو واقع ھيا.  ھاڻي ھن ديھ ۾ ھندن جا ڳوٺ ڪرشن ۽ نارائڻداس ڳوٺ لڪ جي نالي سان معروف آھن. ديھ جا ٻيا ڳوٺ محمدي ٽانوري ۽ ڳوٺ پير گل شاھ آھن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ حيات گوپانگ، اوڀر ۾ ديھ ڌڱاڻو مھيسر، اولھ ۾ ديھ گل شاھ، ديھ لال خان مستوئي، ديھ سونھارو ڀٽي ۽ ڏکڻ ۾ ديھ جيند لڪ واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي. ھن ديھ جي ڏاکڻي حصي ۾ شھدادڪوٽ برانچ چئن شاخن ۾ ورهائجي ٿي جن م گل شاھ ڊسٽري، سونھارو ڊسٽري ۽ شھدادڪوٽ ڊسٽري شامل آهن. شھدادڪوٽ ڊسٽري جي ھن ديھ مان ورھائجي اڳتي وھندڙ حصي کي ھن ديھ مان شروع ٿيڻ جي ڪري ٽانوري شاخ جي نالي سان پڻ سڏين ٿا.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي  2,804 ھئي جيڪا 465 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
جيند لڪ

**ديھ جيند لڪ**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي سجاول جوڻيجو تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا جيند لڪ تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1935ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ نھال سيال، ڳوٺ جيند لڪ، ڳوٺ وريل جمالي، ڳوٺ بھادر ڀنڍ، ڳوٺ محمد پور واقع ھيا.  ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ جيند لڪ، ڳوٺ بھادر ڀنڊ، ڳوٺ پيربخش بروھي، ڳوٺ شير محمد جوگ، ڌڻي بخش جتوئي معروف آھن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ ڌڱاڻو مھيسر، اوڀر ۾ ديھ سعيد خان جوڻيجو ۽ ديھ خالقڏنو ڊکڻ، اولھ ۾ ديھ محمدي ٽانوري ۽ ديھ سجاول جوڻيجو ۽ ڏکڻ ۾ ديھ عرضي ڀٽو واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 4,910 ھئي جيڪا 760 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا
محمد نجيب الله

محمد نجيب الله احمدزئي (06 آگسٽ 1947ع - 27 سيپٽمبر 1996ع)، عام طور تي نجيب الله يا ڊاڪٽر نجيب طور سُڃاتو ويندڙ، افغان سياستدان جنھن پيپلز ڊيموڪريٽڪ پارٽي آف افغانستان جي جنرل سيڪريٽري طور خدمتون ڏنيون. ھڪ پارٽي طور حُڪومت ڪندڙ ڊيموڪرٽڪ ريپبلڪ آف افغانستان جو 1986ع کان 1992ع تائين سربراھہ رھيو، ساڳئي طرح 1987ع کان 1992ع ۾ مجاھدن جي ڪابل تي قبضي ڪرٹ کان ٿورو ئي پوءِ استعيفيٰ ڏيٹ تائين افغانستان جو صدر رھيو. انڊيا ڏانھن وڃٹ ۾ ناڪام ٿيٹ کانپوءِ ھي ڪابل ۾ ئي رھيو. اُن کانپوءِ تيستائين گڏيل قومن جي ڪابل ۾ موجود ھيڊڪورٽر ۾ ئي رھيو جيستائين طالبانن جي ھٿان سندس موت واقع نہ ٿي ويو، جن جو شھر تي مڪمل قبضو ٿي چُڪو ھو.

## حوالا
زمرو:1947ع جون پيدائشون
زمرو:1996ع جون وفاتون
گل شاھ

**ديھ شاھ**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي سجاول جوڻيجو تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا سجاول تپي ۾ واقع آهي. ھن ديھ جو نالو ڳوٺ پير گل شاھ جي نالي تان پيل آھي جيڪو ھن ديھ جو اوڀرندي دنگ سان لڳولڳ وھندڙ شھدادڪوٽ برانچ يا ٽانوري شاخ جي پرئين ڪپ تي ديھ محمدي ٽانوري ۾ واقع آهي. اھو ڳوٺ برٽش ايسٽ انڊيا ڪمپني جي دؤر يا ان کان اڳ جو آھي ۽ 1880 جي روينيو رڪارڊ جي نقشي م پڻ ڏيکاريل آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1882ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ ڀرڳڙي، ڳوٺ لقمان سيال، ڳوٺ سھراب سيال ۽ ڳوٺ حسڻ ڀٽي واقع ھيا.  ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ حسن ڀٽي، ڳوٺ علي حسن بروھي ۽ لقمان سيال معروف آھن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ ڪلر، اوڀر ۾ ديھ فتح خان ڌامراھو ديھ حيات گوپانگ، ديھ محمدي ٽانوري، اولھ ۾ ديھ کوسا ۽ ڏکڻ ۾ ديھ لال خان مستوئي واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي  3,277 ھئي جيڪا 524 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا
جوهان سباستين باخ

[thumb| جوهان سيبسٽين باخ 1746 [فائل:Johann_Sebastian_Bach_signature.svg|مرڪز|frameless| باخ جي دستخط]]
thumb| "JSB"
**جوهان سيباستيان باخ** (Johann Sebastian Bach؛ 21 مارچ، 1685ع - 28 جولائي، 1750ع) باروڪ دور جو ھڪ جرمن موسيقار ھو. هن کي وڏي پيماني تي مغربي تاريخ جي عظيم موسيقارن مان هڪ سمجهيو ويندو آهي. باخ ڪيترن ئي موسيقارن، جهڙوڪ موزارٽ، بيٿوون ۽ برهمز کي متاثر ڪيو ۽ موسيقيءَ کي اعليٰ درجي جي عظمت ۽ تڪميل تائين بلند ڪيو. باخ مغربي تاريخ جي وڏن فنڪارن مان ھڪڙو آھي ۽ سندس موسيقي پوري دنيا ۾ ڪئي ويندي آھي.

## حوالا

زمرو:موسيقي
زمرو:شخصيتون
زمرو:موسيقار
گھايل لغاري

**گھايل لغاري** (انگريزي:Ghayal Laghari) سنڌ ۾ جنم وٺندڙ سنڌي ٻولي جو شاعر ۽ ليکڪ آهي. سندس ڪتاب پڻ ڇپيل آهن.

## زندگي جو احوال
گھايل لغاري جو اصل نالو غلام حيدر لغاري آهي. گهايل لغاري سنڌ جي دادو ضلعو جي جوهي تعلقو جي ڳوٺ بچل لغاري ۾ 15 نومبر 1976ع  تي فيض محمد لغاري جي گهر ۾ پيدا ٿيو.

## تعليم
گھايل لغاري مئٽرڪ گورنمينٽ هاءِ اسڪول جوهي مان پاس ڪئي. انٽر سائنس گورنمينٽ ڪاليج جوهي ۽ بعد ۾ بي اي پاس ڪيائين.

## شاعري
گھايل لکڻ ۽ شاعري جي شروعات 1990ع کان ڪئي. سندس شاعري ٽماهي مهراڻ ۽ سنڌ جي ٻين اهم رسالن ۽ اخبارن ۾ شايع ٿيل آهي. سندس ڪتاب پڻ ڇپيل آهن. گهايل سنڌي ادبي سنگت شاخ جوهي جو سيڪريٽري ۽ سنڌي ادبي سنگت ضلعي دادو جو رابطه سيڪريٽري بہ رهيو آهي. شاعري جي گڏيل ڪتاب **وڻ وڻ منجهان واس** ۾ پڻ سندس شاعري شامل آهي.

## اوارڊ
*شاھ لطيف ايوارڊ، سنڌ
سيڪريٽيريٽ نان گزيٽيڊ ويلفيئر ايسوسيئيشن ڪراچي سنڌ طرفان 1996ع.
*بهترين ڪارڪردگي ايوارڊ 2016ع ضلعا رابطا سيڪريٽري، سنڌي ادبي سنگت سنڌ.

## حوالا

زمرو:سنڌي شاعر
زمرو:سنڌي شاعري
زمرو:سنڌي شخصيتون
ٽھلياڻي

ٽهلياڻي اصل ۾ لُهاڻا آهن ،جيڪي” ٺٽ “تعلقي نوشهري فيروز ۾ رهندا هئا .ٽهلياڻي لهاڻا 1812-1811ع ڌاري ڪڇ ،ڪاٺياواڙ ۽ راجپوتانا طرف پيل سخت ڏڪار کان متاثر ٿي ،ٻين ڪيترين ذاتين برهمڻن ،کترين ،ڀاٽين ۽ لهاڻن وانگر لڏي سنڌ آيا ۽ اچي ٺٽ ۾ رهيا .اتي زمينون خريد ڪري پوک ڪرڻ لڳا .ساهتي پرڳڻي ۾ ٽهلياڻين جون زمينون درياهه جي ڀرسان هيون ۽ سندن ويجهو” ٺٽ “جو ڳوٺ ڪافي اڳ آباد هو .ٺٽ ،درياهه جي تر وٽ ٻڌل ڳوٺڙي کي چئبو آهي ،جتان پتڻاڪري پار ٿبو آهي . 1855ع ڌاري درياهه جي ٻوڏ سبب ٺٽ،مٺياڻي ،تڳر ،ڪمال ديرو ۽ ٻيا درياهه جي ڀر وارا ڪيترا ڳوٺ ٻڏي ويا هئا ،انعلائقي جي زميندارن کي پنهنجي ٻنين کان پري رهڻ پسند نه آيو ،تنهنڪري وري ساڳئي هنڌ اهي ڳوٺ وري آباد ڪيائون .1858-1857ع ڌاري وري اهي سڀ ڳوٺدرياهه جي اٿل سبب ٻڏي ويا .سيٺ ٽهلئي مل جي مربي پٽ سيٺ لکومل جي پٽ سيٺ هوتچند ،نئين” ٺٽ “ٻڌي ،جيڪا سندس نالي پٺيان” ٺٽ هوتچند “سڏجڻ ۾ آئي .اهڙي ريت ميان ڀاوڻي ڳوراهي به ڌار ڳوٺ ٻڌو ،جيڪو” ٺٽ ڳوراهو “سڏيو ويو .چاليهه ورهيه سانده هي ٻئي” ٺيٽون “سلامت هيون ،پر 1890ع ڌاري آبڪلاڻيءَ جي موسم ۾ درياهه اهڙي دڙلائي ،جو ٻئي” ٺيٽون “ٻڏي ويون ،پر وري ساڳين نالن سان ٻئي ڳوٺ ته ٻڌا ويا پر ٽهلياڻن مان سيٺ ڀوڄراج وري ڌار ڳوٺ ٻڌرايو ،جيڪو” ٺٽ ڀوڄراج “مشهور ٿيو .ٺٽ ڳوراهو ۽ ٺٽ ڀوڄراج هڪ ٻئي کان سڏ پنڌ تي مٺياڻيءَ کان سوا ميل کن مفاصلي تي آهن .اهي ٽئي ٺيٽون ،1900ع ڌاري ٻڌيون هيون .مٺياڻي به ساڳئي وقت جي ٻڌل چئي وڃي ٿي .جڏهن 1922ع ۾ ٺارو شاهه کان سڪرنڊ تائين ريل جو رستوجاري ٿيو ته ٺارو شاهه کان پوءِ ٻياسٽيشن” ٺٽ هوتچند “ٿي. سيٺ ٽهليي مل جو اولاد ٽهلياڻي سڏيا ،انجو سئوٽ جوتومل کانس ننڍو هو ،انڪري سندس نسل وارا به پاڻ کي ٽهلياڻيسڏائيندا هئا .ٽهلياڻين مان پهريون ديوان تولارام هو ،جو حيدرآباد وڃي انگريزيپڙهيو ۽ مئٽرڪ پاس ڪري نوشهري فيروز جي انگريزي اسڪول ۾ ماستر ٿيو .بعد ۾ ماستري ڇڏي روينيو کاتي ۾ گهڙيو ۽ ترقي ڪري مختيارڪار ٿيو .هن پنهنجي ڳوٺ” ٺٽ ڀوڄراج “۾ هڪانگريزي اسڪول کولرايو ۽ مٺياڻيءَ جيانگريزي اسڪول جي واڌاري لاءِ مالي ۽ اخلاقي مدد ڪيائين ۽ پينشن بعد تپيداري ٽريننگ اسڪول جو هيڊ ماستر ٿيو .هن جي ريس ۾ ٻيا ٽهلياڻي به پڙهيا ۽ اعليٰتعليم حاصل ڪري سٺن عهدن تي پهتا.

## حوالا
حيات گوپانگ

**ديھ **  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي سجاول جوڻيجو تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا ڌڱاڻو مھيسر تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود برٽش انڊيا واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾  رڳو ٻہ ڳوٺ حيات خان گوپانگ ۽ ڀٽين جو ڳوٺ واقع ھيا.  ھاڻي ھن ديھ ۾ رسول آباد، ڳوٺ خدابخش گوپانگ، ڳوٺ حيات خان گوپانگ، علي آباد ڀٽي  معروف آھن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ فتح خان ڌامراھو، اوڀر ۾ ديھ عالم خان جوڻيجو، اولھ ۾ ديھ محمدي ٽانوري ۽ ديھ گل شاھ ۽ ڏکڻ ۾ ديھ ڌڱاڻو مھيسر واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي.
گل شاھ ڊسٽري ھن ديھ مان وھندڙ آھي ۽ ڳڙھي خيرو لاڙڪاڻو روڊ ھن ديھ مان گذرندڙ آھي.
## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي  1,504 ھئي جيڪا 213 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا
ايڪويهون صبح (ڪتاب)

**ايڪويهون صبح ڪتاب** جديد سنڌي شاعريءَ جي اهم ۽ منفرد شاعر علي آڪاش جي شاعري جو مجموعو آهي جنهن ۾ نظم شامل آهن. هيءَ ڪتاب ڪنول پبليڪيشن پاران 2021ع ۾ شايع ٿيو آهي. هيءُ ڪتاب 184 صفحن تي مشتمل آهي.

## حوالا

زمرو:ڪتاب
ملالئي ڪاڪڙ

**ملالئي ڪڪڙ** (    ؛ 1967-28 سيپٽمبر 2008) اسلامي جمهوريه افغانستان جي  اعليٰ پوليس عورت ھئي (2001-2021) ان جي وجود دوران. thumb|300x300 عڪسلون|
بطور ليفٽيننٽ ڪرنل ، هوءَ قندھار جي عورتن جي خلاف ڏوهن جي کاتي جي سربراهه هئي.  ڪاڪر ، جنهن کي ڪيتريون ئي موت جون ڌمڪيون مليون ، طالبان پاران 28 سيپٽمبر 2008 تي قتل ڪيو ويو.

ڪڪر 1982 ۾ پوليس فورس ۾ شامل ٿي ، پنھنجي پيءُ ۽ ڀائرن جي نقش قدم تي ھلندي.  هوءَ پهرين عورت هئي جيڪا قندھار پوليس اڪيڊمي مان گريجوئيٽ ٿي ، ۽ پهرين چوڪري جيڪا قندھار پوليس ڊپارٽمينٽ سان تحقيق ڪندڙ  آفيسر بڻجي وئي. 

## جنسي مسئلا افغان قانون نافذ ڪرڻ ۾
2009 جي آخر تائين افغانستان ۾ اٽڪل 500 ڊيوٽي  ڪندڙ پوليس عورتون هيون ، مقابلي ۾ اٽڪل 92،500 پوليس وارا. ڪجهه درجن ڏکڻ صوبن قندھار ۽ ھلمند ۾ خدمتون سرانجام ڏئي رهيا هئا ، جتي طالبان جو اثر تمام مضبوط ھو.

پوليس عورتن آمريڪي ۽ اتحادي حملي ۽ افغانستان جي اسلامي امارت جي خاتمي جي نتيجي ۾ هڪ اهم ڪردار ادا ڪيو. ھڪڙي ڪلچر ۾ جيڪو نشان لڳايو ويو آھي جنس جي سخت علحدگيءَ سان ، سيڪيورٽي فورسز کي ضرورت ھئي عورتن کي خاص ڪم سرانجام ڏيڻ جي ، جيئن عورتن ۽ گھرن جي ولا. اھي گھر جي تلاشي  لاءِ ضروري ھئا ،  افغاني سخت ناراض ھوندا آھن جڏھن مرد سپاھي يا پوليس انھيءَ جاءِ ۾ داخل ٿين جتي عورتون موجود ھجن ، ۽ چوڪن تي مرد عورتن کي لڪائي ھٿيارن ۽ ئي سامان جي ڳولا نٿا ڪري سگھن.

ڊسمبر 2009 ع ۾، ڪرنل شفيقه قريشي، جي جنس افغان پوليس جي مسئلن جي يونٽ جي سر، بيان هڪ ڪيئي جنهن ۾ اثر رسوخ وڌائي هڪ ڪمري ۾ جتي هٿيار لڪل هئا ۾ عورتن کي گڏ ڪيو هو. هوءَ  انهي عورتن ۽ ڪمري کي ڳولا جي قابل هئي ، هٿيار ڳولڻ. ھڪڙي گھر تي ڇاپو ھيو ، جڏھن پھريائين عورت آفيسر داخل ٿئي ٿي ، مرد رھواسي شڪايت نٿا ڪري سگھن ته پوليس عورتن سان گڏ گھر ۾ داخل ٿي . 

حنيفا صفي ۽ ناجيه صديقي ، لغمان صوبي ۾ عورتن جي معاملن جي سربراهن کي 2012 ۾ قتل ڪيو ويو.  خميس 4 جولاءِ 2013 تي ، اسلام بي بي ، ٽن سالن جي هڪ 37 سالن جي ماءُ ۽ هيلمنڊ جي اهم عورت پوليس آفيسر ، کي ڪم تي وڃڻ  دوران قتل ڪيو ويو.   ڪجهه مهينن کان پوءِ ، 15 سيپٽمبر تي ، بي بي جي 38 سالن جي جانشين ، نگار کي به گولي ھئي وئي هوءَ انھن ڏينهن ۾ فوت ٿي وئي. 

## موت
ملالائي ڪڪڙ کي صبح 7:00 ۽ 8:00 جي وچ ۾ فائرنگ ڪري قتل ڪيو ويو سندس گھر جي ٻاهران جڏهن ته ڪم تي ويندي رستي تي 28 سيپٽمبر 2008.  جڏهن ڪڪر کي قتل ڪيو ويو ته هن کي  ويو ته يا ته هو 30 جي ڏهاڪي جي آخر ۾  يا    جي وچ واري 40s 

## پڻ ڏسو

* اڻ حل ٿيل قتلن جي فهرست

## حوالو
 

## خارجي نڻا

* ملالي ڪاڪر بابت هڪ دستاويزي فلم مان 10 منٽ ڪلپ حقيقي ميڊيا ۾ ۽   
* دي ٽائمز: ليفٽيننٽ ڪرنل ملالائي ڪاڪڙ 
زمرو:1967ع جون پيدائشون
زمرو:افغانستان جون عورتون
زمرو:پشتون شخصيتون
زمرو:2008ع جون وفاتون
اسلامي سائيڪلر

thumb| هڪ عورت هڪ ڊگھي چادر ۾ سائيڪل تي سوار ٿي هيگ ، هالينڊ ۾
مسلمان عورتن لاءِ مناسب **اسلامي سائيڪل** ھڪڙو موضوع آھي سني ۽ شيعه اسلام ۾ گرم بحث جو. خدشات جو مرڪز شائستگي حياءُ (جسم کي ظاھر نه ڪرڻ) ۽ حرڪت (سماجي ڪنٽرول).

عالم ۽ فلسفي استنبول ۾ هڪ ڪانفرنس ۾ ان مسئلي کي خطاب ڪندي چيو ته ”هڪ سائيڪل جيڪا پيدا ڪئي وڃي ٿي خدا جي نعمتن کي ذهن ۾ ۽ انسان جي مفادن کي سامهون رکي هڪ اسلامي سائيڪل“. سيڪيولر تعليمي ماهر  پريشان ٿيو ته ترڪي جي اسلام پسند حڪومت اسلام کي سائنس کان اتي ڪري رھي آھي. ترڪ صحافي مصطفيٰ اڪيول دليل ڏئي ٿو ته اسلامي سائيڪل جو بلڪل خيال ”انھيءَ ذهنيت جو ظاھر ڪري رھيو آھي جنھن مسلمانن جي سوچ کي جام ڪري ڏيو آھي“.  سعودي عرب عورتن پاران سائيڪلن جي استعمال تي پابندي لڳائي ڇڏي آھي سواءِ تفريحي علائقن جي.  سائيڪل جي ايراني ورزن ۾ آھي ”باڪسي ڪنٽرپشن جيڪو عورت جي ھي جسم کي لڪائي ٿو.  ايران ۾ عورتن لاءِ روايتي سائيڪلن تي سواري ڪرڻ حرام آهي.  عورت سوارن تي چوڪيدارن پاران حملو ڪيو وڃي ٿو.

سائيڪل جي پابندي ۽ اسلامي سائيڪل جي مذمت ڪن ٿا ظلم جي اوزار طور.  

## پڻ ڏسو

* سائيڪل هلائڻ ۽ feminism
* موٽر سائيڪل omماڪو
* اسلامي feminism
* سائيڪل هلائڻ جو خاڪو
* ”عقلي لباس“ جي بحث لاءِ وڪٽورين لباس س reformارو

## حوالا
 
زمرو:عورتن لاءِ اصطلاح
زمرو:عورتن جا حق
نيلوفر سخي

**نيلوفر سخي** هڪ افغان امن ، انساني حقن ۽ ترقي پسند عملدار آهي . هوءَ اڳوڻي چيف ايگزيڪيوٽو ۽ ايگزيڪيوٽو ڊائريڪٽر آهي آمريڪي يونيورسٽي آف افغانستان ۾ . هوءَ اوپن سوسائٽي فائونڊيشن-افغانستان جي اڳوڻي ڪنٽري ڊائريڪٽر پڻ آهي. هوء پڻ آهي باني ۽ ا ڳوڻي ايگزيڪيوٽو ڊائريڪٽر عورتن جي سرگرمين ۽ سماجي خدمتن جي ايسوسيئيشن (WASSA) ، پهرين عورتن جي اين جي اوز هرات ، افغانستان ۾.

## ابتدائي زندگي ۽ تعليم
نيلوفر سخي جارج ميسن يونيورسٽي مان پي ايڇ ڊي ڪئي. هوءَ ماسٽر جي ڊگري پڻ رکي ٿي بين الاقوامي پبلڪ پاليسي ۾ جانس هاپڪنز اسڪول فار ايڊوانسڊ انٽرنيشنل اسٽڊيز کان ، ۽ ايم اي ڪنفلڪٽ ٽرانسفارميشن ۽ پيس بلڊنگ ۾ ايسٽرن مينونائيٽ يونيورسٽيءَ مان. هن پوليٽيڪل سائنس ۾ بيچلر جي ڊگري حاصل ڪئي آهي. سخي هڪ فلبرائيٽ اسڪالر آهي (2007).

## سناليندڙ
نيلوفر سخي ترقي پسند شعبي ۾ هڪ اسڪالر آهي. هوءَ جارج ميسن يونيورسٽيءَ ۾ ليڪچرر آهي. سخي پنهنجي ڪيريئر جي شروعات ڪئي هڪ سياسي تعليم آفيسر طور فائونڊيشن ۾ ، هڪ قومي اين جي او پاڪستان ۾ . سخي هڪ قومي اين جي او واسا جو باني ۽ اڳوڻي ايگزيڪيوٽو ڊائريڪٽر آهي ، هرات جي پهرين عورتن جي اين جي او ، 2002 ۾ افغانستان ۾ قائم ٿي. جڏهن ته اتي هن 2008 ۾ WASSA ۾ تڪراري تجزين ۽ حل لاءِ مرڪز قائم ڪيو. سخي WASSA ۾ بورڊ جو چيئرپرسن رهي ٿو. هوءَ اڳوڻي ايگزيڪيوٽو ڊائريڪٽر آهي آمريڪي يونيورسٽي آف افغانستان ، ۽ اڳوڻي ملڪ ڊائريڪٽر اوپن سوسائٽي افغانستان. ڪنٽري ڊائريڪٽر طور ڪم ڪرڻ کان پوءِ هوءَ سينيئر صلاحڪار قانون جي حڪمراني ، عبوري انصاف ، انساني حقن ۽ عورتن جي حقن بابت افغانستان جي اوپن سوسائٽي انسٽيٽيوٽ ۾ هئي. هن ڪم ڪيو آهي انھي ۾ هڪ ساٿي بين الاقوامي رواداري تعليم لاءِ ۽ ايشيا 21 نوجوان اڳواڻ انيشيئيٽو 2010 ۾ ، ۽ هڪ وزيٽنگ ساٿي جي طور تي نيشنل اينڊوومينٽ فار ڊيموڪريسي ، ڪولمبيا يونيورسٽي ۾ . هوءَ افغانستان ۾ انٽرنيشنل اسٽيئرنگ ڪميٽي تي پڻ آهي: امن جا رستا 

ICAWED جي وقار تي سخي کي ساراهيو ويو سندس ڪم لاءِ عورتن جي حقن کي فروغ ڏيڻ لاءِ آمريڪا جي اڳوڻي خاتون اول لورا بش پاران . انسٽيٽيوٽ ۾ لورا بش لائبريري ۽ ريسورس سينٽر پڻ آهن ۽ ان کي 5 ملين ڊالر جي گرانٽ ڏني وئي آهي آمريڪي ڊپارٽمينٽ آف ڊفينس ٽاسڪ فورس بزنس اينڊ اسٽيبلٽي آپريشنز لاءِ . مرڪز جو ڪم عورتن جي حقن کي فروغ ڏيڻ لاءِ ضروري اوزار ۽ وسيلا مهيا ڪرڻ تي ڌيان ڏئي ٿي ۽ افغانستان ۾ ڪاروبار ۽ حڪومت ۾ موقعا. ICAWED سان سندس وقت دوران هن ڪيترن ئي معززين سان ملاقات ڪئي آهي ، بشمول آمريڪا جي پرڏيهي وزير جان ڪيري  هن جو ڪم گهڻو ڪري قومي ۽ بين الاقوامي سطح تي عورتن جي حقن ۽ پرامن معاشي ۽ سماجي پاليسين ۾ بهتري لاءِ وکالت ڪرڻ تي ڌيان ڏنو آهي. سياسي منتقلي.

وائيس آف آمريڪا جي هڪ انٽرويو ۾ عورتن جي حقن جي مستقبل جي باري ۾ ڳالهائيندي سخي ياد ڪيو ته عورتن جي ايندڙ نسل موجودہ افغانستان جي  سماج ۾ مضبوط رول ماڊل آهن ،”عورتن کي پارليامينٽ ۾ پنھنجي سياسي حقن بابت ڳالھائيندي ، عورتن کي ڪاروبار ۾ داخل ٿيڻ ۽ ملائيشيا ۽ دبئي ۾ واپار ڪرڻ کي ڏسي ، ۽ انھن عورتن کي ڏسي جيڪي عالمي سطح تي افغانستان جا آواز بلند ڪرڻ ۾ ڪامياب شخصيتون آھن. هي هڪ تصور ڏئي ٿي. ” 

## خارجي ذريعا

* سينٽر فار دي اسٽڊي آف اسلام اينڊ ڊيموڪريسي  جنوري 14-2007 تي حاصل ڪيو ويو
* اسڪريپس هاورڊ فائونڊيشن وائر جنوري 14-2007 تي حاصل ڪئي وئي
* مشرقي مينونائيٽ يونيورسٽي حاصل ڪئي جنوري 14-2007 تي

## حوالا
 

زمرو:سڌارو ڪندڙ مسلمان
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:افغانستان جون عورتون
زمرو:افغانستان جا سياستدان
زمرو:عورتن جي حقن لاءِ جاکوڙيندڙ
زمرو:جيوت ماڻهو
شميمه شيخ

**شميمه شيخ** (14 سيپٽمبر 1960 - 8 جنوري 1998) ڏکڻ آفريڪا جي ڄاتل سڃاتل مسلمان عورتن جي حقن جي سرگرم ڪارڪن ، قابل ذڪر اسلامي فيمينسٽ ۽ صحافي ھئي .

## سوانح عمري
هوء ۾ پيدا ٿي لوئيس (اڄ ڏکڻ آفريڪا جي Limpopo صوبي) جو صرف اتر Capricorn جي جاري . هوءَ صلاح الدين ۽ مريم شيخ جي  ٻارن مان ي هئي. هن جا پهريان اسڪول جا سال هئا لوئس ٽرچارڊٽ ۾ ، جيستائين خاندان منتقل ٿي ويو پيٽرسبرگ ۾ ، صرف 100 کان مٿي&nbsp;ڪلوميٽر ڏکڻ.

1978 ۾ اسڪول مڪمل ڪرڻ کان پوءِ ، شيخ ڊربن-ويسٽ ويلي يونيورسٽيءَ ۾ ا پاس ڪيو ، جيڪو مخصوص هو ، ڏکڻ آفريڪا جي نسلي قانون تحت ، هندستاني نسل جي شاگردن لاءِ. 1984 ۾ هن پنهنجي بيچلر آف آرٽس جي ڊگري مڪمل ڪئي ، عربي ۽ نفسيات ۾ ماسٽرنگ ڪئي . اهي هئا سياسي طور تي چارج ڪيل سال يونيورسٽيءَ ۾ ، ۽ هوءَ شامل ٿي وئي ازانين پيپلز آرگنائيزيشن (AZAPO) ۾ ايندڙ twoن سالن لاءِ.

## ڪم
1989 ۾ شيخ ھڪ مسلم ڪميونٽي اخبار *الڪلام سان شامل ٿي* ، جنھن کي سندس مڙس ايڊٽ ڪري رھيو ھو. هوءَ به تيزيءَ سان شامل ٿي وئي مسلم نوجوانن جي تحريڪ آف ڏکڻ آفريڪا (MYM) ۾.

1993 ع ۾ شيخ مسلم يوٿ موومينٽ جي ٽرانسوال ريجنل چيئرپرسن چونڊيو ويو ، ۽ اھڙيءَ طرح ان جي نيشنل ايگزيڪيوٽو جي ميمبر ھئي ، عورت ھئي جنھن اھڙي پوزيشن رکي.

اپريل 1997 ۾ شيخ پهريون ڀيرو حج ڪيو. ان جي واپسيءَ کان پوءِ ھن ۽ سندس مڙس ڪم شروع ڪيو ھڪڙي دستاويز تي پنھنجي حج جي تجربن بابت. نتيجو آهي ”سفر جو دريافت: هڪ ڏکڻ آفريڪي حج“ ، جيڪو 2000 ۾ شايع ٿيو.  آگسٽ 1997 ۾ ، مسلم ڪميونٽي ريڊيو اسٽيشن ، دي وائس ، لانچ ڪئي وئي - شيخ سان ان جي سربراهيءَ ۾.

22 ڊسمبر 1997 تي شيخ پنهنجي آخري عوامي مصروفيت پوري ڪئي. هن هڪ پيپر پهچايو ، ھو جنھن جو نالو آهي ”عورتون ۽ اسلام-صنفي جدوجهد ڏکڻ آفريڪا ۾: نظرياتي جدوجهد“ https://web.archive.org/web/20050306003921/http://shams.za.org/itppaper.htm مسلم نوجوانن جي تحريڪ جي 21 هين اسلامي تربيه پروگرام ۾ ، ڏکڻ سلامتي ڪووا زولو-ناتال ڏکڻ سامونڊي ڪناري تي سلام تعليمي تعليمي اداري ۾. . سترهن ڏينهن بعد ، 8 جنوري 1998 /9 رمضان 1418 تي ، شيخ وفات ڪئي.

## موت
1996 ۾ ، شيخ کي ڪينسر جو ٻيهر انتشار ٿيو ۽ 8 جنوري 1998 تي ، ميفيئر ۾ پنھنجي گھر ۾ فوت ٿي ويو. هن جي جنازي نماز جي چار نمازن مان هڪ جي اڳواڻي هن جي ويجهي خاتون دوست فرحانه اسماعيل ڪئي ، عورتن ۽ مردن سان گڏ - شيخ جي درخواست مطابق. وڌيڪ ، هن جي جنازي جون خدمتون هڪ جوهانسبرگ مسجد ۾ ۽ ڪلارمونٽ مين روڊ مسجد تي ڪيپ ٽائون ۾ ۽ گڏوگڏ تدفين ۾ ڪيترن ئي عورتن شرڪت ڪئي. پيٽرزبرگ ۾ ، درجنين عورتون سندس دفن ڪرڻ وقت موجود هيون. هوءَ پنهنجي مڙس ۽ 2 ٻارن کان بچي وئي آهي.  

## پڻ ڏسو

* عورتون بطور امام
* اسلامي feminism

## ذريعا
 
زمرو:1998ع جون فوتگيون
زمرو:1960ع جون پيدائشون
حوا علي

**حوا علي** (وفات 1995) هڪ نائيجيريا جي ليکڪا هئي جيڪا مشهور آهي سندس ناولن جي ڳولا ۾ مسلمان عورتن جي زندگي ۽ اسلامي اقدار ۽ عورتن جي آزادي بابت سوال اٿارڻ.  ھن جو بھترين *مشھور* ناول ، ڊيسٽيني ، ڊيلٽا انعام حاصل ڪيو افسانن لاءِ. 

## زندگي
هوءَ اتر نائجيريا  گوساؤ ۾ پيدا ٿي.  هن مائيڊگوري يونيورسٽي ۾  ۽ سندس ناول 1980 ع جي آخر ۾ شايع ٿيا. 1995 ۾ هوء ڇاتي جي ڪينسر سبب فوت ٿي وئي. 

## لکڻ
هن جو افسانه هڪ نوجوان غير شادي شده عورت جي نقطه نظر کان لکيو ويو آهي ، ۽ تعليم کي پيش ڪري ٿو ”هڪ ڪامياب ، متحرڪ مستقبل لاءِ رستو“. 

هن جي پهرين ناول *Destiny* (Enugu ، 1988) جو مرڪزي ڪردار 16 سالن جي فريده آهي. ڪهاڻي هڪ طرف تعليم ، روزگار ، آزادي ۽ فريده جي پسند جي مڙس جي وچ ۾ تڪرار قائم ڪري ٿي ۽ انھيءَ طرف ، هڪ مڙس جيڪو پنهنجي مائٽن کي قائل ڪري ٿو ته هو مالي تحفظ فراهم ڪري ٿو ، پر ڪوشش ڪري ٿو ته ان کي مجبور ڪري سگهجي ته هو تابعدار ۽ متفق هجي. هن جي  اختيارن ڏانهن. ھن جو ناول ، *فتح* (اينگو ، 1989) ، انھن مان ڪجهه موضوعات جاري رکي ٿو ۽ بين ثقافتي شادي بابت سوال پڻ متعارف ڪرايو آھي. 

هڪ نقاد فريده جي مسئلن ۽ اسلام جي وچ ۾ رابطا اهي ٿو ، تجويز ڪندي ته هوءَ ڏيکاري ٿي ”قسمت جي مطمئن قبوليت“.  ٻيو ان جي خلاف دليل ڏئي ٿو ۽ زور ڏئي ٿو ته ان جي ”حوصلہ شکني نه ٿيڻ“ ۽ نماز لاءِ سندس عزم ، سندس ايمان کي مثبت طاقت طور ڏسي.  *تقدير* کي چيو ويو آهي ته ”اسلامي قيامت جي روايت“ سان تعلق رکندي ، جڏهن ته ان جي سخت درخواست جي نتيجي بابت  ڪندي.  عليءَ کي بيان ڪيو ويو آھي ھڪڙي عورتن جي اديبن مان 1990 جي ڏهاڪي جي اتر نائيجيريا ۾ ”انھن جي تخليقي صلاحيتن کي آواز ڏيڻ“ اندر ”دين ۽ ثقافت جي ديوارن“ جي اندر. 

ڊيلٽا انعام ورتو فڪشن لاءِ. 

## حوالا
 
زمرو:1995ع جون فوتگيون
زمرو:نائجيريا جا ماڻهو
زمرو:عورتن جي حقن لاءِ جاکوڙيندڙ
امل الملڪي

**آمل محمد Al-Malki** ( Arabic   ) هڪ قطري علمي آهي. 2005 ۾ ، هوءَ پنهنجي ملڪ جي ايجوڪيشن سٽي ۾ هڪ آمريڪي يونيورسٽيءَ ۾ پهرين قطري پروفيسر بڻجي وئي جڏهن هن کي قطر جي ڪارنيگي ميلن يونيورسٽيءَ ۾ پڙهائڻ لاءِ رتي ڪيو ويو. هوءَ هاڻي باني آهي ڊين ڪاليج آف هيومنٽيز اينڊ سوشل سائنسز جي حماد بن خليفا يونيورسٽي ۾ ، پهرين قطري جنهن کي يونيورسٽي جي ڪيمپس ۾ ڊين جو عھدو مليو.

## ابتدائي زندگي ۽ تعليم
امل المالڪي دوحا ، قطر ۾ پيدا ٿي ۽ وڏي ٿي گادي واري شهر ۾.  هن جو پيءُ قطري هو ، جڏهن ته هن جي ماءُ لبنان کان قطر آئي هئي.  هڪ ٻار جي حيثيت ۾ ، هوءَ اڪثر پيءُ جي نوڪريءَ سبب سفر ڪندي هئي ، ۽ هن جي خاندان لنڊن ۾ هڪ گهر رکيو. 

16 سالن جي عمر ۾ ، هن قطر يونيورسٽي ۾ داخلا ورتي ، جتي هن 1996 ۾ بيچلر جي ڊگري حاصل ڪئي.    ان کان پوءِ هوءَ برطانيه ۾ پڙهائي ، انگريزي ۽ عربي لسانيات ۾ ماسٽر جي ڊگري حاصل ڪئي ۽ 1997 ۾ SOAS يونيورسٽي آف لنڊن مان ترجمو    هڪ سال جي وقفي کانپوءِ ، هن هڪ ڊاڪٽريٽ پروگرام ۾ داخلا ورتي ، 2003 ۾ SOAS کان تقابلي ادب ۾ ڊاڪٽريٽ جي ڊگري حاصل ڪئي.  

## سناليندڙ
قطر موٽڻ تي ، مالڪي درخواست ڏني قطر ۾ نئين قائم ڪيل ڪارنيگي ميلن يونيورسٽيءَ ۾ ڪم ڪرڻ لاءِ ، پر يونيورسٽي قطري پروفيسر کي ڀرتي ڪرڻ کان لنوائي رهي هئي. ان جي بدران ، هوءَ انتظامي هن مهينن لاءِ انتظامي ڪم مڪمل ڪرڻ تي راضي ٿي وئي ، جڏهن ته مقامي منتظمين آمريڪا ۾ اداري جي نگرانن کي درخواست ڪئي ته هو ان کي نوڪري تي وي.  هن کي موڪليو ويو يونيورسٽي جي مکيه ڪيمپس ۾ پٽسبرگ ۾ هڪ دوره لاءِ وزيٽنگ پروفيسر جي حيثيت سان ان عرصي دوران.   آخرڪار ، 2005 جي آخر ۾ ، هن کي نوڪري ڏني وئي هڪ مڪمل وقت واري پوزيشن ۾ پروفيسر طور قطر ۾ ڪارنيگي ميلن يونيورسٽيءَ ۾.  انھيءَ سان ، ھوءَ پھريائين ٿي ۽ ، ھڪڙي ڏھاڪي کان و forيڪ عرصي تائين ، قطر جي تعليم واري شھر جي آمريڪي ھن آمريڪي يونيورسٽين مان ڪنھن به قطري فيڪلٽي ميمبر.  

ان دوران ، 2011 ۾ ، ھن مدد ڪئي حمد بن خليفا يونيورسٽي ۾ ترجمو ۽ ترجمو ڪرڻ وارو انسٽيٽيوٽ ، جنھن جي اڳواڻي ڪئي 2015 تائين ايگزيڪيوٽو ڊائريڪٽر طور.   2013 ۾ ڪارنيگي ميلن کي ڇڏڻ کان پوءِ ، 2015 ۾ هوءَ حمد بن خليفا يونيورسٽي ۾ ڪاليج آف هيومنٽيز اينڊ سوشل سائنسز جي باني ڊين بڻجي وئي.     بطور يونيورسٽي ڊين ، ملڪ پهريون قطري هو جنهن کي لقب سان ايجوڪيشن سٽي ادارن ۾.  بطور ڊين ، هن ڪم ڪيو يونيورسٽي ۾ ڊجيٽل هيومنٽيز ماسٽر پروگرام ڳولڻ لاءِ ، گڏوگڏ قطر ۾ صرف عورتن جي پڙهائي جو ماسٽر پروگرام. 

مالڪي سڃاتي وڃي ٿي هڪ فيمينسٽ جي طور تي ، ۽ يونيورسٽي ۾ هن جي ڪم ۾ اسلامي فيمينزم تي درس تدريس جا ڪورس شامل آهن ، انهي سان گڏ نوآبادياتي نظريو .   هن پڻ سيکاريا آهن لکڻ جي ترتيب ۽ ترجمي جا نظريا تي. 

2012 ۾ ، هن ڪتاب کي گڏ ڪيو *عرب ڪتاب عرب عورتون عرب خبرن ۾: اولڊ اسٽريائپائپز ۽ نيو ميڊيا* ڊيوڊ ايس ڪوفر ، سوگورو ايشيزڪي ، ۽ ڪيرا ڊيرر سان .    هوءَ پنهنجي بلاگ ۽ ٻين پليٽ فارمن ذريعي سوشل ميڊيا جي سرگرميءَ ۾ پڻ شامل آهي ، جنهن ۾ 2014 ۾ #ImHalfQatari هش ٽيگ مهم شروع ڪرڻ جون ڪوششون شامل آهن. 

## حوالا

زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:قطر جا ماڻهو
زمرو:عورتن جي حقن لاءِ جاکوڙيندڙ
زمرو:دوھا جا ماڻهو
زمرو:جيوت ماڻهو