قابل تجديد توانائي

**قابل تجديد توانائي** (Renewable Energy)، جنهن کي گرين انرجي پڻ سڏيو ويندو آهي، قابل تجديد قدرتي وسيلن، جيڪا انساني وقت جي پيماني تي ٻيهر ڀري ويندا آهن، مان ٺهيل توانائي آهي. سڀ کان وڏي پيماني تي استعمال ٿيندڙ قابل تجديد توانائي جي قسمن ۾ شمسي توانائي، واء جي طاقت (Wind Power) ۽ پاڻي جي طاقت (Hydro Power) آهن. حياتياتي ايندن (Biofuels) ۽ ڌرتيء جي حرارت جي طاقت (Geothermal Power) پڻ ڪجھ ملڪن ۾ اھم آھن. ڪجھ ماڻهو ايٽمي طاقت کي به قابل تجديد توانائي جو ذريعو سمجهن ٿا، جيتوڻيڪ اهو تڪراري آهي، جيئن ته ايٽمي توانائي لاء، يورينيم کي کاڻن ذريعي حاصل ڪرڻ، هڪ غير قابل تجديد وسيلي، جي ضرورت آهي. 

قابل تجديد توانائي جون تنصيبون وڏيون يا ننڍيون ٿي سگهن ٿيون ۽ شهري ۽ ٻهراڙي واري علائقن، ٻن لاءِ موزون آهن. قابل تجديد توانائي جو استعمال اڪثر ڪري وڌيڪ بجليءَ جي تنصيب (Electrification) سان گڏو گڏ ڪئي ويندي آهي. ھن جا ڪيترائي فائدا آھن: بجلي حرارت ۽ گاڏين کي موثر طريقي سان منتقل ٿي سگھي ٿي ۽ استعمال کان پهريان صاف آھي.  متغير قابل تجديد توانائي، جهڙوڪ واء جي طاقت ۽ شمسي طاقت، جا ذريعا اها آهن جنھن ۾ فطرت ۾ وقت سان ڦيرڦار جي ذريعي تبديلي ٿيندي رهندي آهي. ڊيمن واري پن بجلي (Hydroelectric)، حياتي فضلي واري توانائي (Bioenergy) ۽ ارضي حرارت جي طاقت (Geothermal Power)، ڪنٽرول ٿي سگھن وارا قابل تجديد توانائي جا ذريعا آهن. 

گذريل 30 سالن ۾ قابل تجديد توانائي جا نظام تيزيءَ سان وڌيڪ موثر ۽ سستا ٿي چڪا آهن. دنيا ۾ نئين نصب ٿيل بجلي جي پيدائش جي وڏي مقدار، هاڻي قابل تجديد وسيلن جي ذريعي ٿي رهي آهي. قابل تجديد توانائي جي ذريعن، جهڙوڪ شمسي توانائي ۽ واء جي طاقت، جي لاگت ۾ گذريل ڏهاڪي ۾ گهٽتائي آئي آهي، جيڪا انهن کي روايتي فوسل ايندھن جي مقابلي ۾، وڌيڪ ڪوسٽ افيڪٽيو بنائي ڇڏيو آهي.  هاڻي اڪثر ملڪن ۾، فوٽووولٽائڪ شمسي نظام يا سمنڊ جي ساحلن تي نصب ٿيل واء جي طاقت جا نظام ئي سستي بجلي پيدا ڪري رهيا آهن. سال 2011ع کان 2021ع تائين، قابل تجديد توانائي جو حصو، عالمي بجلي جي فراهمي جي 20 سيڪڙو کان 28 سيڪڙو تائين وڌيو آهي، سج ۽ واء جي طاقت هن واڌ جو سڀ کان وڏو سبب آهن ۽ توانائي جي گڏيل ذريعن مان انهن جو استعمال، %2 کان وڌي %10 ٿي ويو آهي، جيڪا فوسل توانائي جي استعمال کي 68 سيڪڙو کان گهٽائي 62 سيڪڙو تائين ڪري ڇڏيو آهي.  سال 2022ع ۾، قابل تجديد ذريعن جو حساب، عالمي بجلي جي پيداوار جو 30 سيڪڙو ڪيو ويو ۽ سال 2028ع تائين 42 سيڪڙو کان مٿي تائين پهچڻ جو امڪان آهي.   ڪيترن ئي ملڪن ۾ اڳ ۾ ئي قابل تجديد توانائين جا نظام موجود آهن جيڪي انهن جي ڪل توانائي جي فراهمي جو 20 سيڪڙو کان وڌيڪ حصو ڏئي رهيا آهن. ڪجھ ملڪ انهن جي سموري بجلي جو اڌ کان وڌيڪ يا ان کان به وڌيڪ، قابل تجديد ذريعن کان بجلي پيدا ڪرڻ لاء استعمال ڪري رهيا آهن.

قابل تجديد توانائي جي ذريعن سان فوسل ايندھن کي تبديل ڪرڻ جو بنيادي مقصد موسمياتي تبديلين، اڪثر ڪري گرين هائوس گيس جي اخراج جي ڪري، کي سست ڪرڻ ۽ آخرڪار روڪڻ لاء وڏي پيماني تي اتفاق ڪيو ويو آهي. عام طور تي، قابل تجديد توانائي جا ذريعا فوسل ايندھن جي ڀيٽ ۾ تمام گھٽ اخراج جو سبب بڻجن ٿا. بين الاقوامي توانائي ايجنسي جو اندازو آهي ته سال 2050ع تائين خالص صفر اخراج حاصل ڪرڻ لاء، عالمي بجلي جي پيداوار جو %90  قابل تجديد ذريعن مان پيدا ڪرڻ جي ضرورت آهي. قابل تجديد توانائيون پڻ فوسل ايندھن جي ڀيٽ ۾ تمام گھٽ فضائي آلودگي، عوام جي صحت کي بهتر بڻائڻ ۽ گهٽ شور، جو سبب بڻجن ٿيون.

قابل تجديد توانائي جي تعیناتي اڃا تائين رڪاوٽن کي منهن ڏئي ٿي. خاص طور تي فوسل فيول جي استعمال تي ڏنل سبسڊي مان. موجوده پاور فراهم ڪندڙن پاران لابنگ. ۽ قابل تجديد تنصيب لاءِ زمين جي استعمال جي مقامي مخالفت. سڀني کان کني وانگر. ڪيترن ئي قابل تجديد توانائي ٽيڪنالاجيز لاءِ گهربل معدنيات جو اخراج. ماحولياتي نقصان جي نتيجي ۾ پڻ. ان کان علاوه. جيتوڻيڪ اڪثر قابل تجديد توانائي جا ذريعا پائيدار آهن. ڪجهه نه آهن.

## جائزو
## مکيه ٽيڪنالاجيون
## اڀرندڙ ٽيڪنالاجيون
## مارڪيٽ ۽ صنعت جا رجحان
## پاليسي
## فنانس
## بحث
## سماج ۽ ثقافت
## تاريخ
## پڻ ڏسو
## ٻاهريان ڳنڍڻا

*Energypedia – a wiki platform for collaborative knowledge exchange on renewable energy in developing countries
*Renewable Energy Conference – a global platform for industry professionals, academics, and policymakers to exchange knowledge and discuss advancements in renewable energy technologies, with a focus on innovation, sustainability, and future energy solutions.

زمرو:توانائي
زمرو:ماحوليات
زمرو:ٽيڪنالاجي
زمرو:متبادل توانائي

## حوالا