open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1 ڊسمبر

**1 ڊسمبر** ، عيسوي سال جو 335 هون (ليپ سال 336 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 30 ڏينهن باقي آهن.

## واقعا
1 ڊسمبر 1938ع ٻي ھاري ڪانفرنس ٽنڊوڄام ۾ رفيق محمد امين خان کوسو جي صدارت ھيٺ ٿي.

## پيدائش
* **[[1761ع]]** ــ **[[:en:Marie_Tussaud|ميري تسائو]]** (Marie Tussaud)، ميڻ جا پتلا ٺاھڻ جي ماھر خاتون، لنڊن جي ميڊم تسائو عجائب گھر جو پايو وجھندڙ خاتون 
* **[[1916ع]]** ــ **[http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%B3%D9%88%D9%85%D8%B1%D9%88%20%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%20%D9%BE%D8%B1%D9%8A%D9%84 محمد پريل سومرو]**، پيري (چورن جا پيرا کڻندڙ)
* **[[1924ع]]** ــ **[[Nisar Bazmi|نثار بزمي]]**، موسيقار
* **[[1931ع]]** ــ **[[حفيظ شيخ]]**، سنڌي ڪھاڻيڪار
* **[[1937ع]]** ــ **[https://www.sindhisangat.com/goverdhan_sharma.php گوورڌن نامديو شرما ”گھايل“]**، شاعر ۽ اديب
* **[[1937ع]]** ــ  **[[سعيدالزمان صديقي]]**، پاڪستان جي سپريم ڪورٽ جو اڳوڻو چيف جسٽس
* **[[1938ع]]** ــ **[http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%B3%D9%88%D9%85%D8%B1%D9%88%20%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%20%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%D9%8A%D9%84%20%D9%85%D9%86%D8%B5%D9%88%D8%B1 محمد اسماعيل منصور سومرو]**، تعليمي ماھر، اديب، شاعر
* **[[1938ع]]** ــ **[[:en:Wajihuddin_Ahmed|وجيھہ الدين احمد]]**، سپريم ڪورٽ جو اڳوڻو جج
* **[[1941ع]]** ــ **[http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A7%D9%85%D9%8A%D8%B1%20%D8%A8%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D9%8A امير بخاري] **، شاعر، ليکڪ ۽ صحافي
* **[[1947ع]]** ــ **[[:en:Mian_Muhammad_Mansha|ميان محمد منشا]]**، پاڪستان جي ڪاروباري شخصيت
* **[[1948ع]]** ــ **[[:en:Sarfraz_Nawaz|سرفراز نواز]]**، پاڪستان جو اڳوڻو ڪرڪيٽر
* **[[1958ع]]** ــ **[[افضل سولنگي]]**، عوامي شاعر
* **[[1963ع]]** ــ **[[:en:Arjuna_Ranatunga|ارجنا راناتنگا]] **، سريلنڪا جو ڪرڪيٽر
* **[[1964ع]]** ــ **[[:en:Udit_Narayan|ادت نارائڻ]]**، ڀارتي ڳائڻو
* **[[1965ع]]** ــ **[https://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%B2%D8%B1%D9%8A%D9%86%D9%87%20%D9%82%D8%A7%D8%B6%D9%8A%20%DA%8A%D8%A7%DA%AA%D9%BD%D8%B1 ڊاڪٽر زرينہ قاضي]**، تعليمي ماھر ۽ ليکڪہ
* **[[1967ع]]** ــ **[[امر فياض ٻرڙو]]**، لسانياتي انجنيئر
* **[[1981ع]]** ــ **[[:en:Meesha_Shafi|ميشا شفيع]]**، پاڪستاني اداڪارہ، ماڊل ۽ گلوڪارہ

## فوتگيون
* **[[1210ع]]** ــ **[[:en:Qutb_al-Din_Aibak|قطب الدين ايبڪ]]**، غلام گھراڻي جو بادشاھ
* **[[1980ع]]** ــ **[[منگهارام ملڪاڻي|منگھارام اڌارام ملڪاڻي]]**، سنڌي دانشور، ليکڪ ۽ ڊرامانگار
* **[[1986ع]]** ــ  **[https://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%B3%D8%A7%D9%86%D8%AF%20%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%20%D8%A7%D9%8A%D9%88%D8%A8 محمد ايوب ساند]**، استاد ۽ سماج سڌارڪ
* **[[1990ع]]** ــ **[[:en:Vijaya_Lakshmi_Pandit|وجي لڪشمي پنڊت]]**، گڏيل قومن جي جنرل اسيمبليءَ جي پھرين خاتون صدر
* **[[2003ع]]** ــ **[[:en:Hamza_Alvi|حمزہ علوي]]**، سوشلسٽ، ليکڪ
* **[[2003ع]]** ــ **[https://www.dawn.com/news/127378 علي احمد بروھي]**، ليکڪ

## ڏڻ ۽ عام موڪل
* ايڊز جو عالمي ڏينھن
*سنڌي ثقافتي ڏهاڙو

## وڌيڪ ڏسو
* 2 ڊسمبر
* 3 ڊسمبر

## حوالا

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:ڊسمبر
2 ڊسمبر

**2 ڊسمبر** ، عيسوي سال جو 336 هون (ليپ سال 337 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 29 ڏينهن باقي آهن.

## واقعا
* **[[1988ع]]** ــ بينظير ڀٽو پاڪستان جي وزيراعظم طور قسم کنيو. ھوءَ نہ فقط پاڪستان   جي بلڪہ ڪنھن بہ اسلامي ملڪ جي پھرين خاتون وزيراعظم بني.
* **[[1997ع]]** ــ پاڪستان جي صدر فاروق احمد لغاري ۽ سپريم ڪورٽ جي چيف جسٽس سيد سجاد علي شاھ پنھنجن عھدن تان استعيفائون ڏنيون.

## پيدائش
* **[[1981ع]]** ــ **[[:en:Britney_Spears|برٽني اسپيئرس (Britney Spears)]]**، آمريڪي ڳائڻي، ناچڻي ۽ اداڪارہ

## فوتگيون
* **[[1980ع]]** ــ **[http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%B4%D9%8A%D8%B1%D9%8A%D9%86%20%D8%AC%D9%86%D8%A7%D8%AD شيرين جناح]**، قائداعظم محمد علي جناح جي ڀيڻ
* **[[1982ع]]** ــ **[[:en:Chaudhry_Muhammad_Ali|چوڌري محمد علي]]**، پاڪستان جو چوٿون وزيراعظم

## ڏڻ ۽ عام موڪل

## وڌيڪ ڏسو
* 3 ڊسمبر
* 4 ڊسمبر

## حوالا

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:ڊسمبر
ايڪوئٽوريل گني

**استوائي گني**  وچ آفريڪا جو هڪ ملڪ آهي. ان جي جي ايراضي **28** هزار چورس ڪلوميٽر آهي. آزادي کان اڳ هي اسپين جي قبضي ۾ آيل ملڪ هو. هن ملڪ جو نالو، خط استوا ۽ گني جي نار جي ويجهو هجڻ ڪري پيو. استوائي گني واحد آفريڪي ملڪ آهي جنهن جي سرڪاري ٻولي اسپيني آهي. 2015 جي آدمشماري موجب هن ملڪ ۾ 1,222,245 ماڻهو آباد آهن.

استوائي گني جي اتر ۾ ڪيمرون، ڏکڻ ۽ اوڀر ۾ گيبون ۽ اولهه ۾ گني نار واقع آهن. 1990ع جي ڏهاڪي جي وچ کان پوءِ استوائي گيني ذيلي آفريڪي سحارا جو سڀ کان وڌيڪ تيل پيدا ڪندڙ ملڪ بڻجي ويو، هي ملڪ آفريڪا جو مجموعي ملڪي پيداوار جي حوالي سان سڀ کان وڌيڪ امير ملڪ آهي. قوت خريد جي حوالي سان هي ملڪ دنيا ۾ 43هين نمبر تي آهي. امير هجڻ باجود ملڪ جي دولت غيرمنصفاڻي انداز ۾ ورهاست سبب، ان جو گھڻو حصو صرف چند فردن وٽ آهي. گڏيل قومن پاران 2016ع ۾ جاري ڪيل انساني ترقي جي شرح ۾ هن ملڪ جو 135 هون نمبر آهي. گڏيل قومن مطابق ملڪ جي اڌ آبادي کي صاف پاڻي نصيب آهي ۽ 20 سيڪڙو ٻار پنج سالن جي عمر کان اڳ فوت ٿي وڃن ٿا.

اختياري مرڪزيت هن ملڪ ۾ انساني حقن جي صورتحال انتهائي ڳڻتي جوڳي آهي. فريڊم هائوس جي سياسي ۽ شهري حقن جي سالياني رپورٽ ۾ استوائي جيني کي هر دفعي انساني حقن جي حوالي سان بدترين ملڪ ڪوٺيو وڃي ٿو. انساني اسمگلنگ جي حوالي سان پڻ هن ملڪ کي بدترين تصور ڪيو وڃي ٿو. آمريڪا پاران 2012ع ۾ جاري ڪيل هڪ رپورٽ ۾ استوائي جيني کي عورتن ۽ ٻارن جي جبري پورهئي ۽ جنسي اسنمگلنگ جي حوالي سان بدترين ملڪ ڄاڻيو ويو آهي.

## حوالا

زمرو:ملڪ
زمرو:ايڪوئٽوريل گني
زمرو:آفريڪا جا ملڪ
زمرو:وچ آفريڪا جا ملڪ
زمرو:اولهه آفريڪا جا ملڪ
زمرو:او آئي سي جا ڀاتي ملڪ
زمرو:گڏيل قومن جا ڀاتي ملڪ
زمرو:آفريڪي يونين جا رڪن ملڪ
زمرو:ڪميونٽي آف پرتگيز لئنگئيج ڪنٽريز جون ميمبر رياستون
ڏکڻ سوڊان

**ڏکڻ سوڊان** (South Sudan)، سرڪاري نالو "ريپبلڪ آف سائوٿ سوڊان"، اوڀر وچ آفريڪا جو خشڪيءَ سان گھيريل ملڪ آهي. ھن ملڪ پنھنجي آزادي ريپبلڪ آف سوڊان کان سال 2011ع ۾ حاصل ڪئي. ملڪ جو گاديءَ جو هنڌ جوبا آھي. ھن ملڪ جون سرحدون اتر ۾ سوڊان، اوڀر ۾ ايٿوپيا، ڏکڻ-اوڀر ۾ ڪينيا، ڏکڻ ۾ يوگنڊا، ڏکڻ-اولھه ۾ ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ آف ڪانگو ۽ اولھه ۾ سينٽرل آفريڪن ريپبلڪ سان ملن ٿيون.

## تاريخ
ھن ملڪ جي خطي ۽ سوڊان تي مصر جي محمد علي واري شاھي خاندان جي حڪومت ھئي جنھن بعد اينگلو ايجپشن دؤر شروع ٿيو جيڪو سوڊان جي 1956 ۾ آزادي تائين جاري رھيو. پھرين سوڊاني گھرو ويڙھ جي نتيجي ۾ ڏکڻ سوڊان جو خودمختيار خطو قائم ٿيو جيڪو 1983 تائين جاري رھيو. ٻي سوڊاني گھرو ويڙھ جلد ئي شروع ٿي وئي جيڪا 2005 ۾ ڪامپريھينسو پيس ايگريمنٽ(جامع امن معاهدي) سان ختم ٿي جنھن ذريعي ڏکڻ سوڊان جي خودمختيار خطي جي بحالي ٿي ۽ ڏکڻ سوڊان جي خودمختيار حڪومت قائم ٿي ۽ ڏکڻ سوڊان جي آزادي لاء ٿيل ريفرنڊم جي نتيجي ۾  9 جولاءِ 2011 تي ڏکڻ سوڊان ھڪ آزاد ملڪ جي حيثيت اختيار ڪئي. ان ريفرنڊم ۾ 98.83 سيڪڙو ماڻهن آزادي جي حق ۾ ووٽ ڏنو. 

## حوالا

زمرو:ملڪ
زمرو:ڏکڻ سوڊان
زمرو:وفاقي جمهوريا
زمرو:زمين بند ملڪ 
زمرو:آفريڪا جا ملڪ
زمرو:وچ آفريڪا جا ملڪ
زمرو:اوڀر آفريڪا جا ملڪ
زمرو:گڏيل قومن جا ڀاتي ملڪ
زمرو:آفريڪي يونين جا رڪن ملڪ
زمرو:سوڊان ۾ عليحدگي پسندي
حڪيم ماني

**ماني** يا **حڪيم ماني**ماني جو پيءُ فاتڪ همدان جو رهاڪو هو پر وطن ڇڏي بابل ويجهو هڪ ڳوٺ ۾ آباد ٿي ويو. ماني هڪ ڳوٺ ۾ 215ع ۾ انهيءَ جاءِ تي، جيڪا ساساني حڪومت جي گادي واري شهر طيسفون کان 60 ميل پري هئي، پيدا ٿيو. وڏو ٿي هن زرتشت، عيسائيت، عرفانيت ۽ ٻين مذهبن جو مطالعو ڪيو ۽ حق جي ڳولا ۾ مختلف ملڪن جو سير ڪيو. هو هندستان ۾ به آيو ۽ هندو مَت ۽ ٻڌ مَت جي پيشوائن (مذهبي اڳواڻن) سان مليو. آخرڪار هن پنهنجي مذهب جي تبليغ شروع ڪئي ۽ فاقليط هئڻ جي دعوى ڪئي، جنهن جي خبر حضرت عيسى ڏني هئي. هڪ حمديه تراني ۾، جيڪو پهلوي ٻوليءَ ۾ آهي، ماني چوي ٿو: ”مان بابل کان آيو آهيان ته جيئن حق جو آواز سڄيءَ دنيا کي ٻڌايان.“
ماني جو مذهب عيسائيت، زرتشتيت ۽ ٻڌ مت جو معجون مرڪب هو. ان جو بنياد نُور ۽ ظلمت جي جنگ (زرتشت)، تثليث (عيسائيت) ۽ تناسخ (ٻڌ مت) جي ميلاپ تي هو. ماني جي مذهبي سماج جي زندگيءَ ۾ ٻن طبقن کي وڏي اهميت هئي. اول وزيدگان (برگزيده، بزرگ ماڻهو) ۽ ٻيو نيوشگان (ٻڌڻ وارا، سامعين، عام پوئلڳ). وزيدگان حقيقت ۾ ٻڌ مت جي ڀڪشن جيان هئا. گوشت يا سبزي کائڻ ۽ شراب پيئڻ مٿن حرام هو، هُو نه ڪو ڌنڌو اختيار ڪري سگهيا ٿي ۽ نه شادي. کين تاڪيد ڪيل هو ته هڪ ڏينهن جي خوراڪ ۽ هڪ سال جي پوشاڪ کان وڌيڪ پاڻ وٽ نه رکن ۽ پنهنجو سمورو وقت واعظ ۽ نصيحت ۾ گذارن. نيوشگان تي اهڙي پابندي ڪا نه هئي.
ماني جي تعليم بابل ۽ ايران ۾ ڏاڍي قبول ٿي، تنهنڪري شاپور جا ٻه ڀائر مهرشاهه (بابل جي والي) ۽ پيروز (خراسان جو والي) ماني جا عقيدتمند ٿي پيا ۽ پوءِ شهنشاهه به سندس نئين دين کي قبول ڪري ورتو. شاپور جي وفات کان پوءِ ان جو پٽ ۽ جانشين هرمزت (اول) به ماني جي پيروي ڪندو رهيو، پر هڪ سال کان پوءِ سندس ڀاءُ بهرام اول جڏهن تخت تي ويٺو ته مَوبدن جي وري قسمت ورِي پئي. بهرام ڏاڍو عياش ۽ نا اهل حاڪم هو، تنهنڪري هن زرتشتي ڪليسا جي خوشامد ۾ پناهه ورتي. يعقوبي روايت ڪري ٿو ته هن ماني کي جهلائي سڏايو ۽ حڪم ڏنو ته هو مَوبدانِ مَوبد سان بحث ڪري. جيئن ته نتيجي جو فيصلو وڏي ٻائي جي راءِ تي هو، تنهنڪري ظاهر آهي ته ماني کي شڪست ٿي ۽ الحاد جي ڏوهه ۾ هن جي کل ڇڪي لاٿي وئي ۽ سِسي وڍي گنديشاپور شهر جي ڦاٽڪ تي ٽنگي وئي. اهو واقعو 276ع جو آهي.
ماني جي قتل کان پوءِ سندس پوئلڳن کي ڳولي ڳولي ماريو ويو ۽ سخت سزائون ڏنيون ويون، پوءِ به سندن مذهب مٽجي نه سگهيو ۽ ڳجهي نموني جيئرو رهيو.

## حوالا

زمرو:ايران
زمرو:شخصيتون
زمرو:مذهب
6 ڊسمبر

**6 ڊسمبر** ، عيسوي سال جو 340 هون (ليپ سال 341 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 25 ڏينهن باقي آهن.

## واقعا

## پيدائش

## فوتگيون

## ڏڻ ۽ عام موڪل

## وڌيڪ ڏسو
* 7 ڊسمبر
* 8 ڊسمبر

## حوالا

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:ڊسمبر
مابلي

**مابلي** (1709ع-1785ع) فرانس جو ھڪ پادري ھيو پر سياست ۾ دلچسپي رکندڙ ھيو.اسپارٽا جي لائي ڪرگس کي پنھنجو ھيرو سمجھندڙ ھي شخص روسو کان ٽي سال وڏو هو. جيتوڻيڪ اڄ ٿورا ماڻهو مابلي جي نالي کان واقف آهن، پر ارڙهين صدي ۾ سندس مقبوليت ۽ شهرت جو اندازو ان ڳالهه مان ڪري سگهجي ٿو ته هن جي لکڻين جا چوويهه جلد چئن ايڊيشنن ۾ ڇپيا ۽ هٿو هٿ وڪامي ويا. پروفيسر اليگزينڊر گري (جيڪو سوشلسٽ تحريڪ جو سخت مخالف آهي) به اعتراف ڪيو آهي ته ”ان زماني ۾ هر ماڻهو موبلي کي پڙهندو ۽ هن جي لکڻين جو حوالو ڏيندو هو.“ موسيوزا لڳ ڀڳ سَو سال پوءِ گواهي ڏني ته ”پيرس ۾ ڪتاب جي دڪانن تان سڀ کان وڌيڪ وڪرو مابلي جي ڪتابن جو ٿيندو هو.“ (ص 86)

## مابلي جا فلسفياڻا خيال

مابلي وٽ انساني برابري قدرتي قانون جو ئي هڪ پهلو آهي. ”قدرت اسان کي اڻڳڻ طريقن سان چوي ٿي ته توهان سڀ منهنجا آهيو ۽ مان توهان سڀني سان هڪ جيترو پيار ڪيان ٿي. سڄي ڌرتي توهان مان هر هڪ جو ورثو آهي، جنهن وقت اوهان منهنجي چيچ ڇڏي ان وقت توهان سڀ برابر هئا.“ اسان جون (بنيادي) ضرورتون هڪ جهڙيون آهن ۽ برابري جو سڀ کان وڏو ثبوت اهو ئي آهي. قدرت هر ماڻهوءَ کي آزاد ۽ برابر ڪري پيدا ڪيو آهي. قدرت نه بادشاهه پيدا ڪيا ۽ نه حاڪم، نه آقا نه غلام، نه امير نه غريب.جيڪڏهن ڪو ماڻهو ايئين چوي ته طبعي حالتن جي ڪري انسانن جي وچ ۾ فرق پيدا ٿي پوي ٿو، ته مابلي ان جي جواب ۾ چوي ٿو ته قدرتي صلاحيتون سڀني ماڻهن ۾ لڳ ڀڳ برابر هونديون آهن. هي جيڪو اسان کي فرق نظر اچي ٿو، اهو حقيقت ۾ تعليم، تربيت ۽ رهڻيءَ ڪهڻيءَ جي فرق جو نتيجو آهي. جيڪڏهن سڀني ماڻهن کي هڪ جيتريون سهولتون حاصل هجن ۽ انهن جي زندگي جو معيار سٺو هجي ته سندن خداداد صلاحيتون هڪ جيتريون چمڪڻ لڳن.مابلي جي خيال ۾ سماج جي سڀني براين جي پاڙ ذاتي ملڪيت ئي آهي. بدديانتي، رشوت، چوري، ٻين جي مال متاع تي غاصباڻو قبضو، ٻين جي پورهيي مان ناجائز فائدو وٺڻ انهن سڀني جي ذاتي ملڪيت جي هوس آهي، تان جو جنگيون به ان ڪري ٿين ٿيون. قدرت ذاتي ملڪيت جي اصول کي نه ٿي ڪري، پر ذاتي ملڪيت هڪ سماجي روايت آهي.

## حوالا
برطانيا ۾ مزدور تحريڪ

**برطانيا ۾ مزدور تحريڪ**

## صنعتی انقلاب کان اڳ
## سورھين صدي عيسوي

## سترھين صدي عيسوي
## ارڙھين صدي عيسوي
## اڻويھين صدي عيسوي
اڻويهين صديءَ جي شروعات ۾ برطانيا ۾، جيڪو سڀ کان وڏو صنعتڪار ملڪ هو، مزدورن جي حالت بيحد خراب هئي ۽ انهن ۾ ڏاڍي بي چيني پکڙيل هئي. زمينن تان بي دخل ٿيندڙ هارين اهو سوچي ڪارخانن جون مشينون ڀڃڻ شروع ڪيون هيون ته سندن رزق ڇنڻ واريون اهي ئي مشينون هيون. جيتوڻيڪ قصور مشينن جو نه، پر سرمائيداري نظام جو هو، جيڪو ٻنين تان بي دخل ٿيل ماڻهن کي ڪارخانن ۾ جذب نه پئي ڪري سگهيو. 1812ع ۾ ان تحريڪ ايترو زور ورتو جو پارليامينٽ هڪ قانون منظور ڪيو ته مشينن جي ٽوڙ ڦوڙ موت جي سزا لائق ڏوهه آهي. ان ڪري جنوري 1813ع ۾ رڳو هڪ شهر يارڪ ۾ تيرهن مزدورن کي مشيون ٽوڙڻ جي ڏوهه ۾ ڦاهي ڏني وئي.
ان زماني ۾ فيڪٽرين ۾ روزانو ست ڪلاڪ ڪم ٿيندو هو ۽ ڪم ڪرڻ وارا گهڻو ڪري عورتون يا ٻار هوندا هئا. انهن کي مردن کان گهٽ اجورو ملندو هو. ان کان سواءِ ڏنڊ جو رواج عام هو. هڪ اندازي موجب برطانيا جي سوٽي، اوني ۽ ريشمي ملن ۾ مزدورن جو ڪل تعداد 3 لک 56 هزار هو. انهن ۾ هڪ لک 60 هزار مرد هئا ۽ هڪ لک 96 هزار عورتون. تفصيل هي آهن:
٭ 11 سالن کان گهٽ عمر: ڇوڪرا 4800 ۽ ڇوڪريون 53308
٭ 11 ۽ 18 سالن جي وچ ۾ عمر: ڇوڪرا 67000 ۽ ڇوڪريون 89000

## ويھين صدي عيسوي
## ايڪويهين صدي عيسوي

## حوالا
چارلس فوريئر

**فرينڪوئس مري چارلس فوريئر**   }(7 April 1772 – 10 October 1837) فرانس جو ھڪ فلاسافر ھيو ۽ يوٽوپيائي سوشلزم جي بانين مان ھڪ ھيو.

## زندگيءَ جو احوال

فوريئر 7 اپريل 1722 ۾ فرانس جي شھر بيزانسون ۾ پيدا ٿيو. پاڻ ھڪ ننڍڙي ڪاروباري شخص جو پٽ ھيو. فوريئر پيءُ جي واپار کان وڌيڪَ عمارت سازي جي علم ۾ دلچسپي رکندڙ ھيو. ۽ انجنيئر ٿيڻ چاھيائين پئي پر مقامي فوجي انجنيئرنگ اسڪول رڳو نوابن جي ٻارن کي داخلا ڏيندو هو بعد ۾ ھي خوش ھيو تہ انجنيئرنگ نہ ڪري سگھيو ڇوتہ انجنيئر ٿيڻ سان ھي ماڻھن جي ڀلائي وارن ڪمن لاءِ وقت نہ ڪڍي سگهي ھا. 1781 ۾ پيءُ جي وفات تي کيس ان جي ملڪيت مان چاليھ سيڪڙو حصو مليو جنھن جي ماليت ٻہ لک فرئنڪ ھئي

 This inheritance enabled Fourier to travel throughout Europe at his leisure. In 1791 he moved from Besançon to Lyon, where he was employed by the merchant M. Bousquet. Fourier's travels also brought him to Paris, where he worked as the head of the Office of Statistics for a few months. From 1791 to 1816 Fourier was employed in Paris, Rouen, Lyon, Marseille, and Bordeaux. As a traveling salesman and correspondence clerk, his research and thought was time-limited: he complained of "serving the knave

## حوالا
ڪورينا

thumb|
ڪورينا جا ٻہ خاڪا

**ڪورينا**  يا  ھڪ يوناني ٻولن واري شاعرہ ھئي جيڪا بيئوشيا جي ٽاناگرا سان تعلق رکندڙ ھئي. سيفو کان پوء قديم يونان جي سڀ کان مشھور ترين شاعره هئي.

## زندگي جو احوال

سندس تعلق يونان جي صوبي بئوشيا جي شھر ٽاناگرا سان ھيو 
ڏھين صدي جي بازنظيني انسائڪلوپيڊيا سوڊا جي مطابق ايڪليڊورس ۽ پروڪراشيا جي ڌيء ھئي قديم روايت مطابق سندس دؤر پنجين صدي قبل مسيح وارو ھيو.
ھن زندگيءَ جو وڏو حصو بيئوشيا جي شھر ٿيبز ۾ گذاريائين جنھن ڪري کيس ٿيبين سڏبي آھي.

## شاعري

ڊاڪٽر فهميده حسين لکي ٿي تہ:بوئيوشيا جي علائقي ۾ ٽانا گرا جي رهاڪو هيءَ شاعر عورت قديم شاعر پنڊار جي همعصر هئي، سندس گهڻي شاعري مڪاني داستانن تي ٻڌل آهي، جنهن جا ڪي ٽڪرا دستياب ٿيا آهن. انهن ۾ سندس هنر پڌرو آهي.

## حوالا
پراڪسيلا

**پراڪسيلا**
 ۾ پنجين صدي قبل مسيح جي ھڪ يوناني شاعره جو نالو آهي
سندس  تعلق يونان جي شھر  سسيان سان ھو جيڪو ڪورنٿ  واري نار تي واقع آهي ھن شعر جي بحر جي ھڪ صنف ايجاد ڪئي جنھن کي سندس نالي سان منصوب ڪري پراڪسيليئين سڏيو ويندو آهي. شراب سڻدس شاعري جو مرڪزي موضوع ھيو تنھنڪري ھن جي شاعري شراب جي محفلن 
يا جشن وارين دعوتن ۾ ڳاتي ويندي هئي ڊاڪٽر فهميده حسين لکي ٿي تہ:سسيان جي شاعر پراڪسيلا ”ڊورين يوناني سماج“ جي پيداوار هئي جتي عورتن کي ايٿنس کان وڌيڪ آزادي هئي. هن جا ڪيترن قسمن جا شعر لکيل هئا پر گهڻا محفوظ نه رهي سگهيا. سندس شاعريءَ مان ڪجهه سٽون هڪ چوڻيءَ طور مشهور آهن جن مان هڪ آهي ”پراڪسيلا جي اڊونس کان به بدتر...“ معنيٰ ته شاعري ڪيئن هجي يا ڪيئن نه هجي ان لاءِ اهو جملو استعمال ٿيندو هو، جيڪو ادبي ماڻهن وٽ مروج هو.

## پراڪسيلا جي شاعري
پراڪسيلا جي شاعري اڪثر ڪجهه ٽڪرن ۾ محفوظ ٿيل آهي . ڊاڪٽر فهميده حسين ڪجهه شعرن جو سنڌي ۾ ترجمو ھيٺين ريت ڪيو آهي

## حوالا
اسد قیصر

**اسد قیصر**  (15  نومبر 1969 ۾ ڄائو. پاڪستاني سياستدان جيڪو قومي اسيمبلي جو ميمبر ٿي  آگسٽ 2018 ۾ ساڳي ايوان جو اسپيڪر ٿيو. ان کان اڳ خيبرپختونخواھ صوبائي اسيمبلي جو ميمبر 2013 ۾ ميمبر ٿيو ۽ ساڳي سال ان اسيمبلي جو اسپيڪر ٿيو ۽ 2018 تائين بطور اسپيڪر ڪم ڪيائين

## ذاتي زندگي

15 نومبر 1968 ۾  مرغوز يونين ڪاؤنسل ، ضلعي صوابي ۾ پيدا ٿيو. .ھن ابتدائي تعليم مرغوز جي سيڪنڊري اسڪول مان حاصل ڪيائين . گريجوئيشن گورنمينٽ پوسٽ گريجوئيٽ ڪاليج صوابي  مان ڪيائين جيڪا پشاور يونيورسٽي سان منسلڪ آهي   ۽ بيچلر آف آرثس جي ڊگري حاصل ڪئي .

## سياسي ڪيريئر

ھن سياسي ڪيريئر جو آغاز جماعت اسلامي کان ڪيو. 1984 م  ڪھوٽا ڪاليج صوابي ۾ جماعت اسلامي جي شاگرد ونگ ، اسلامي جميعت طلبا جو ناظم مقرر ٿيو 1995 ۾ جماعت اسلامي، پاڪستان جي نوجوانن جي ونگ ، پاسبان جو  ڊويزنل صدر ٿيو..1996 ۾ پاڪستان تحريڪ انصاف ۾ شامل ٿيو.۽ ساڳي سال تحريڪ انصاف ضلعي صوابي جو صدر ٿيو. 2008 کان 2013 تائين تحريڪ انصاف خيبرپختونخواھ جو صوبي جو صدر رھيو . 2013 ۾ پاڪستان تحريڪ انصاف جي ٽڪيٽ تي صوابي ضلعي ۾ قومي ۽ صوبائي اسيمبلي جي سيٽن تي ساڳي وقت اليڪشن کٽي آيو جن مان صوبائي اسيمبلي جي سيٽ تي ميمبرشپ جاري رکي قومي اسيمبلي جي سيٽ خالي ڪيائين ، ۽ صوبائي اسيمبلي جو اسپيڪر منتخب ٿيو.2018 پي ڪي 44 صوابي II  مان چونڊجي آيو.ھن 31658 ووٽ کڻي عوامي نيشنل پارٽي جي ضامن شاھ کي شڪست ڏني.ساڳي اليڪشن ۾ ايم سي 218 صوابي I تان بہ چونڊجي آيو. جتان ھن 78970 ووٽ کڻي مولانا فضل علي حقاني کي شڪست ڏني.ھن صوبائي اسيمبلي واري سيٽ خالي ڪئي ۽ بطور ميمبر قومي اسيمبلي قسم کنيائين 10 آگسٽ 2018 تي پاڪستان تحريڪ انصاف کيس اسپيڪرشپ لاء نامزد ڪيو 15آگسٽ تي اسپيڪر قومي اسيمبلي چونڊجي ويو ھن 176 ووٽ کنيا ۽ سندس مخالف اميدوار سيد خورشيد احمد شاھ 146 ووٽ کنيا 

## حوالا

زمرو:خيبر پختونخوا
زمرو:پاڪستاني شخصيتون
زمرو:خيبر پختونخوا جا سياستدان
زمرو:خيبر پختونخوا جي سياست
زمرو:خيبر پختونخوا جون شخصيتون
زمرو:پاڪستان تحريڪ انصاف جا سياستدان
زمرو:1969ع جون پيدائشون
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:جيوت ماڻهو
سنڌ آزاد پارٽي

**سنڌ آزاد پارٽي** ، برطانوي دور جي سنڌ جي هڪ سياسي تنظيم هئي. هن تنظيم جو باني شيخ عبدالمجيد سنڌي هو. هي تنظيم ڪراچي ۾ 18 آگسٽ 1932ع تي قائم ٿي.

1937ع تي سنڌ قانونساز اسيمبلي جي چونڊن ۾ هن تنظيم ٽي سيٽون کٽيون هيون.

## حوالا

زمرو:هندوستان جون ختم ٿيل سياسي پارٽيون
زمرو:1932ع ۾ ٺاهيل سياسي پارٽيون
زمرو:سنڌ جي سياست
پاڪستان جي قومي اسيمبليءَ جو اسپيڪر

**اسپيڪر، قومي اسيمبلي، پاڪستان** (Speaker of the National Assembly)  پاڪستان جي پارليامينٽ جي ھيٺين ايوان جو سربراھ ھوندو آھي جنھن جي چونڊ قومي اسيمبلي ڪندي آهي.

## حوالا

زمرو:پاڪستان جي قومي اسيمبلي
زمرو:پاڪستان جا سياسي عھديدار
بکر جمالي

**بکر جمالي ** ضلعي مٽياري جي تعلقي نيو سعيدآباد جي ڳوٺ جو نالو آهي. هي ڳوٺ کتيرو شاخ جي ڀرسان واقع آهي.

## حوالا

زمرو:سنڌ جا ڳوٺ
ريپبلڪ

**ريپبلڪ** ھڪ حڪومتي نظام آھي جنھن ۾ ملڪ حاڪمن جي بدران عوام جو ھوندو آھي ۽ ان ۾ اقتدار مورثي نہ ھوندو آھي. ھن نظام جي رياست ۾ رياستي سربراھ بادشاھ نہ ٿي سگھندو آھي. آمريڪي انگريزي ۾ ريپلڪ جي تعريف اھڙي قسم جي حڪومت جيڪا عوام جي چونڊيل نمائندا ادارن ۾ نمائندگي ڪندا آهن. اختيارن جو استعمال قانون جي حڪمراني ۾ آئين مطابق ڪندا آهن.

## حوالا

زمرو:حڪومت جا قسم
ميان ثاقب نثار

**ميان ثاقب نثار**
**Mian Saqib Nisar - **    18 جنوري 1954 ۾ پيدا ٿيو ۽ 31 ڊسمبر 2016 تي پاڪستان جي چيف جسٽس جي عھدي تي فائز ٿيو سندس رٽائرمينٽ جي تاريخ 17 جنوري 2019 آهي.پاڻ پنجاب يونيورسٽي جو وزٽنگ پروفيسر رھيو آھي جتي ھي  آئيني قانون تي ليڪچر ڏيندو هو .

## ذاتي زندگي ۽ ڪيريئر
ھن جو تعلق لاھور جي آرائين خاندان سان آهي. سندس پيءُ ميان نثار آرائين وڪيل آھي.ھن ابتدائي تعليم لاھور جي ڪيٿيڊرل ھاء اسڪول مان حاصل ڪئي جتان ھن ميٽرڪ پاس ڪئي. 1977 ۾  گورنمينٽ ڪاليج يونيورسٽي مان بي اي جو امتحان پاس ڪري گريجوئيٽ ٿيو. ان بعد 1980 ۾ يونيورسٽي آف پنجاب مان ايل ايل بي جي ڊگري حاصل ڪئي .گريجوئيشن دوران 1973 ۾ لبيا جي شھر طرابلس ۾ انٽرنيشنل يوٿ ڪانفرنس ۾ پنھنجي ڪاليج پاران شرڪت پڻ ڪئي ھئائين . قانون جي ڊگري حاصل ڪرڻ بعد وڪالت جو پيشو اختيار ڪندي 1980 ۾ ڊسٽرڪٽ ڪورٽ جي وڪالت لاء سندس نالو شامل ٿيو. 1982 ۾ ھاء ڪورٽ جي وڪالت لاء سندس نالو شامل ٿيو.ڏھاڪو سال ھاء ڪورٽ جي وڪالت کان پوءِ سپريم ڪورٽ جو وڪيل ٿيو ۽ اسلام آباد ۾ پريڪٽس شروع ڪيائين.

## حوالا

زمرو:پنجاب يونيورسٽي جا شاگر
زمرو:جيوت ماڻهو
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:لاهوري ماڻهو
زمرو:1954ع جون پيدائشون
پاڪستان جي پارليامينٽ

**پاڪستاني پارليامينٽ** 
( — ) ھڪ وفاقي ۽ سڀ کان وڏو ملڪي ادارو آهي جيڪو ٻن ايوانن تي مشتمل آهي جن ۾ ھڪ : مٿيون ايوان جيڪو سيينيٽ آھي  ۽ ٻيو: ھيٺيون ايوان جيڪو نيشنل اسيمبلي يا قومي اسيمبلي آھي. آئين جي مطابق ملڪي صدر بہ پارليامينٽ جو حصو آهي. قومي اسيمبلي جي چونڊ پنج سالن لاءِ اليڪشن ذريعي عام ماڻهن جي ووٽ ذريعي ٿيندي آهي جنھن ۾ ھڪ ماڻھو ھڪ ووٽ جو طريقو مروج آھي. ھر ميمبر اسيمبلي جي مدي ، وفات ۽ استعفیٰ تائين برقرار رھندو آھي. جيڪڏهن قومي اسيمبلي وزيراعظم جي مشوري سان وقت کان اڳ تحليل ٿئي يا ميمبر آئين تحت نا اھل قرار ڏيڻ سان بہ رڪنيت ختم ٿي ويندي آهي. پارليامينٽ اسلام آباد ۾ پارليامينٽ جي عمارت ۾ اجلاس ڪندي آهي جتي ٻنھي ايوانن جا بحث لاءِ وڏا ھال ٺھيل آھن جتي ايوانن جون ڪاروائيون ھلنديون آھن. 1960 کان اڳ پارليامينٽ جي عمارت ڪراچي ۾ ھئي.
زمرو:ٻہ ايواني مجلس
زمرو:پاڪستان جي پارليامينٽ
جاپان جو ثقافتي ڏينهن

، هر سال 3 نومبر تي جاپان ۾ ملهايو ويندو آهي، هن ڏينهن تي جاپان ۾ عام موڪل هوندي آهي. هن ڏينهن تي جاپاني ثقافت کي اجاگر ڪيو ويندو آهي.

## تاريخ
هي ڏينهن پهريون دفعو 1948ع تي ملهايو ويو. هن ڏينهن ملهائڻ جو اعلان ٻي عالمي جنگ جي خاتمي کان پوءِ 3 نومبر 1946ع تي جاپان جي آئين جي ذريعي ڪيو ويو.

1868ع تي هن ڏينهن کي قومي موڪل جو ڏينهن ڪري ملهايو ويو، جنهن کي تينچو ستسو (天長節)، چيو ويندو هو. هي ڏينهن جاپاني سلطنت جنهن کي ميجي شهنشاهت چيو ويندو هو، جي ٻيهر واپسي واري ڏينهن تي ملهايو ويندو هو. 1912ع تي ميجي جي وفات کان پوءِ 1927ع تائين اهو ڏينهن نومبر 3 تي ئي ملهايو ويندو هو، پر ان کان پوءِ ميجي جي سالگراهه واري ڏينهن کي مخصوص ڏينهن ميجي ستسو(明治節) تي ملهائڻ جو اعلان ٿيو. 1927 کان 1848ع تائين 3 نومبر واري ڏينهن ملهائڻ جو رواج ختم ٿي ويو.

## موجوده تقريبون
ثقافتي ڏينهن جاپان جي ثقافت کي اجاگر ڪرڻ جو ڏينهن آهي، هن ڏينهن ته مقامي ۽ صوبائي حڪومتون مختلف تقريبون منعقد ڪنديون آهي، جنهن ۾ آرٽ ايگزيبيوشن، ثقافتي ميلا، ۽ پريڊ شامل آهن. مثال طور، هڪونه جا ماڻهو ڪاناگاوا پريفيڪچر ۾ هر سال هنڪني ديميو گوئيرستو (箱根大名行列) نالي هڪ امير ماڻهن جي پريڊ جو احتمام ڪندا آهن، جنهن ۾ قديم دور جي سلطنت ايدو جا ڪپڙا پائيندا آهن. هن ڏينهن تي يونيورسٽين ۾ ثقافتي ڏينهن جي حوالي سان نوان ريسرچ ۽ پروجيڪٽ پڻ جمع ڪرايا ويندا آهن. اسڪول جي ٻاران لاءِ ثقافتي ميلا لڳايا ويندا آهن.

1936ع کان آرڊر آف ڪلچر نالي سان ايوارڊ تقريب هن ڏينهن تي ٿيندي آهي. هي ايوارڊ جاپاني بادشاهه پاران انهن کي ڏنو ويندو آهي، جنهن سائنس، ثقافت يا فنون لطيفه جي شعبن ۾ بهترين مهارت ڏيکاري هجي. هي انعام صرف جاپانين لاءِ مخصوص ناهي، هي ايوارڊ اپالو 11 جي خلابازن کي به ڏنو ويو جيڪي چنڊ تان واپس زمين تي پهتا هئا. ان سان گڏ اديب ڊونلڊ ڪين کي پڻ ڏنو ويو.

هي ڏينهن جاپان ۾ مشهور ڏينهن آهي، 1965ع کان 1996ع تائين صرف ٽن سالن دوران ٽوڪيو ۾ برسات پئي جنهن لاءِ تقريبون متاثر ٿيون.

## وڌيڪ ڏسو
* سنڌي ثقافتي ڏينھن

## حوالا

زمرو:جاپان
زمرو:جاپان جي ثقافت
زمرو:جاپان ۾ تهوارون
زمرو:جاپان ۾ عام موڪلون
قانون ساز ادارو

قانون جوڙڻ (قانونسازي) جي جماعت يا **قانونساز ادارو** ھڪ مباحثي واري مجلس جنھن کي حڪومت ۽ رياست جو  پوري سياسي نظام لاءِ  قانون ٺاھڻ جا اختيار ھوندا آھن. عام طور تي قانون جوڙڻ (قانونسازي) جي جماعت کي انتظاميہ ۽ عدليہ وانگر رياست جو ٿنڀو تصور ڪيو ويندو آهي.قانون جوڙڻ (قانونسازي) جي جماعت جي ٺاھيل قانونن کي ابتدائي قانونسازي سڏيو ويندو آهي. قانون جوڙڻ (قانونسازي) جي جماعت جي ميمبرن کي ليجسليٽر سڏيو ويندو آهي جيڪي اليڪشن ذريعي چونڊجي ايندا آهن . ڪنھن ڪنھن نظام ۾ مٿئين ايوان جا ليجسليٽر انتظاميه طرفان پڻ مقرر ڪيا ويندا آهن.ھي ادارو سياسي وجود رکندڙ  ھوندو آھي ۽ ھڪ خودمختيار رياست اندر ھڪ اھم ادارو ھوندو آھي. ھي ادارو اڪثر آئيني ھوندو آھي ء آئين مطابق ڪم ڪندو آهي. ھن اداري کي ملڪ يا علائقي جي بجيٽ منظور ڪرڻ ء ان  ۾ ترميم ڪرڻ جا پڻ اختيار ھوندا آھن

thumb|upright=1.8|کاٻو|نقشي ۾ مختلف ملڪن جي قانون جوڙڻ جي ادارن جا نالا ڏنل آھن
مختلف ملڪن ۾ قانون جوڙڻ (قانونسازي) جي جماعت جا مختلف نالا ھوندا آھن.جن ۾  مجلس شوریٰ، ڪانگريس، ڊائٽ، پارليامينٽ، قومي اسيمبلي، نيشنل اسيمبلي شامل آهن.ھن اداري جا سربراهه جا بہ مختلف نالا ھوندا آھن جن م اسيمبلي جو صدر، چيئرمين، اسپيڪر وغيره شامل آھن. اداري جا اجلاس ڪورم جي مطابق ٿيندا آهن

## حوالا

زمرو:حڪومت جا قسم
زمرو:طاقت جي تقسيم
زمرو:قانون ساز ادارا
ربواه ٽائيمز

**ربواه ٽائيمز ** هڪ آزاد ڊيجيٽل ميڊيا اشاعت گھر آهي، جنهن جو بنياد احسان ريحان 2006ع ۾ وڌو. هن کي ربواه شهر جو پهريون آزاد ۽ سيڪيولر پبلڪشن اداري طور پڻ سڃاتو وڃي ٿو. ربواه ٽائيمز جو اصل مقصد پاڪستاني قوم کي اقليتين طرف ڌيان ڇڪائڻ هو. هن اداري جو مقصد ڪنهن خاص مذهب، تخليقي عقيدت يا غير تخليقي عقيدت کي وڌائڻ ناهي. هي  ويبسائيٽ خبرون، بلاگ، اصل مواد ۽ مقامي خبرون شايع ڪندو آهي.

## تاريخي خاڪو
ربواه ٽائيم کي 17 جولاءِ 2006 تي چناب ننگر لاءِ خبرن جي ويبسائيٽ طور شروع ڪيو ويو. بعد ۾ ويبسائيٽ کي علائقي جو پهريون پبليڪشن طور متعارف ڪرايو ويو. هاڻي ربواه ٽائيمز پاڪستان جي اقليتن، مذهبي آزادي ۽ انساني حقن جي ڀڃڪڙي خلاف خبرن ۽ مضمونن جي ويبسائيٽ بڻجي وئي آهي. 
## خبرون
ربواه ٽائيمز جون رپورٽون عالمي انساني حقن جي تنظيمن ، آمريڪي انصافي کاتي، برطانيه گهرو کاتي جي آفيس، ايمنيسٽي انٽرنيشل،  آسٽريليا، ڪيناڊا حڪومت، عالمي مذهبي آزادي بابت آمريڪي ڪميشن ۽ اي پي سي  طرفان ساراهيون ويون. ربواه پاران سيپٽمبر 2014 ۾، پاڪستان ۾ منعقد ٿيل نفرت ڪانفرنس کي پڻ رپورٽ ڪيو. جولاءِ 2015 ۾، ربواه ٽائيمز رپورٽ ڪيو ته سعودي عرب ڪيئن انڊونيشيا ۾ پنهنجي اثر ذريعي احمدين کي نشانو بڻائي رهيو آهي. ڊسمبر 2016ع تي ربواه ٽائيمز جي هڪ رپورٽ موجب پاڪستان ۾ دهشتگردي ۾ ملوث هڪ ماڻهو ڪيناڊا ڪيئن فرار ٿيو ۽ بعد ۾ اها خبر ڪيناڊا جي اخبار نيشنل پوسٽ پڻ ڇاپي. 2016 ڊسمبر ۾، پاڪستان جي قانون لاڳو ڪندڙ ادارن طرفان احمدين جي مرڪز تي ڇاپو هنيو. جيڪا رپورٽ پڻ ربواه ٽائيمز تي شايع ٿي هُئي. فيبروري 2017ع ۾ هڪ خاص رپورٽ ۾ ڏيکاريو ويو ته ڪيئن آمريڪا جي رياست ميري لينڊ جي هڪ مسجد ۾ پاڪستاني قاتل جي لاءِ جشن ملهايو ويو.

## تڪرار
اپريل 2016ع تي پاڪستان جي حڪومت اقليتي ڌر احمدين تي مسلسل رپورٽنگ ڪرڻ سبب ربواه جي ويبسائيٽ تي پاڪستان ۾ پابندي هڻي ڇڏي، پاڪستان ۾ احمدين کي غير مسلم قرار ڏن ويو آهي.
## حوالا

## خارجي ڳنڍڻا
* 
*U.S. Justice Department Report 
*UK Home Office Report 

زمرو:گهڻ اللساني ويب سائيٽون
شاهزيب خان جو قتل

**شاهزيب خان جو قتل** ، يونيورسٽي جي شاگرد شاهزيب خان جي قتل جي واقعي کي چيو ويندو آهي، جنهن کي 25 ڊسمبر 2012ع تي ڪراچي ۾ قتل ڪيو ويو هو. هن واقعي سڄي ۾ ملڪ ۾ ڪاوڙ کي جنم ڏنو، ڇو ته قتل ڪندڙ پاڪستان جي امير ماڻهو جو پٽ هو. 7 جون 2013ع تي زميندار سڪندر جتوئي جي پٽ شاهه رخ جتوئي، سراج ٽالپر کي هن ڏوهه جي سزا ۾ ڦاسي جي سزا ڏني وئي. قتل ۾ مدد فراهم ڪرڻ جي ڏوهه ۾ سجاد ٽالپر ۽ غلام مصطفي لاشاري کي عمر قيد جي سزا ڏني وئي. سيپٽمبر 2013ع تي شاهزيب جي والدين ڊي ايس پي اورنگزيب خان ۽ امبرين اورنگزيب، هڪ قسمنامو جمح ڪرايو، جنهن ۾ چئني جوابدارن جي رهائي جي درخواست ڪيل هئي. 23 ڊسمبر 2017ع تي سنڌ هاءِ ڪورٽ کين رهائي ڏني. 1 فيبروري 2018ع تي پاڪستان جي سپريم ڪورٽ سنڌ هاءِ ڪورٽ کي حڪم ڪيو ته ٻئي ڪيس ٻيهر کوليا وڃن ۽ جوابدارن کي گرفتار ڪيو وڃي.

## تفصيل
24 ڊسمبر 2012ع جي رات، شاهزيب جي ڀيڻ سندس ڀيڻ جي شادي تقريب مان واپس گھر اچي رهي هئي ته غلام مصطفي لاشاري ان سان بدتمزي ڪئي، جنهن جي ڪري شاهزيب ۽ شاه رخ جتوئي ۽ ٻين جوابدارن جي وچ ۾ جهيڙو ٿي پيو. جهيڙي کان پوءِ شاه رخ جتوئي ۽ سراج شاهزيب جو پيڇو ڪيو، ۽ کيس قتل ڪري ڇڏيو.

شروع ۾ ڪابه گرفتاري عمل ۾ نه آئي، جنهن کي سماجي رابطن واري ويبسائيٽن تي اهو مسئلو نمايان ٿي اڀريو. 7 جنوري 2013ع تي سراج ٽالپر، ساجد ٽالپر ۽ غلام مصطفي لاشاري کي قتل جي ڏوهه ۾ گرفتار ڪيو ويو، جڏهن ته شاه رخ جتوئي دبئي فرار ٿي ويو، جنهن کي پڻ بعد ۾ گرفتار ڪيو ويو. ان کان پوءِ گواهن جوابدارن کي سڃاتو. ڪيترن ئي آفيسرن جي تبديلي کان پوءِ نيٺ مارچ ۾ هنن خلاف ڏوهه داخل ڪيو ويو. جون 2013ع تي ۾ُک جوابدار شاه رخ جتوئي ۽ سراج ٽالپر کي موت جي سزا ڏني وئي. موت جي سزا اچڻ بعد ميڊيا جي ڪيمرائن سامهون شاه رخ جتوئي مسڪرائي رهيو هو، جنهن کان پوءِ بيهر سماجي رابطن جي ويبسائيٽن تي ماڻهن پاران چڙ جو اظهار ڪيو ويو.

هن ڪيس 28 نومبر 2017ع تي نئون رخ کنيو، جڏهن سنڌ هاءِ ڪورٽ موت جي سزا آيل شاه رخ جتوئي جي ڪيس کي ٻيهر ٻڌڻ جو فيصلو ڪيو.

23 ڊسمبر 2017ع تي سنڌ هاءِ ڪورٽ شاهه رخ جتوئي ۽ ٻين جوابدارن کي ڪيس جي ٻيهر ٻڌڻي دوران ضمانت تي آزاد ڪري ڇڏيو. ضمانت طور جوابدرن 5 لک رپين جا ضمانتي باند ڏنا. ضمانت جو فيصلو ان قوت ڏنو ويو جڏهن شاهزيب جي خاندان ڪورٽ ۾ معاهدو پيش ڪيو، جنهن ۾ چيو ويو ته بغير ڪنهن رقم جي، شاهه رخ کي الله جي نالي تي معاف ڪيو ويو آهي. سنڌ هاءِ ڪورٽ موت جي سزا ختم ڪندي حڪم ڏنو ته هاڻ سيشن ڪورٽ دهشتگردي جو مقدمو هلائي. سول سوسائٽي پاران سنڌ هاءِ ڪورٽ جي فيصلي کي سپريم ڪورٽ ۾ چيئلنج ڪيو ويو، جنهن کان پوءِ سپريم ڪورٽ ضمانت رد ڪندي، جوابدارن جي گرفتاري جو حڪم ڏنو ۽ 24 ڪلاڪن ۾ سندس نالا اي سي ايل ۾ داخل ڪرڻ جو حڪم پڻ جاري ڪيو.

## حوالا

زمرو:2012ع پاڪستان ۾
زمرو:ڪراچي ۾ ڏوهه
زمرو:2012ع ۾ قتل ڪيل
زمرو:پاڪستان ۾ قتل ڪيل
مٿيون ايوان

right|thumb|فرانس جي سينيٽ
**مٿيون ايوان** ، **ايوان بالا** ٻہ ايواني 
يا ٽي ايواني پارليامينٽٽ جو ھڪ ايوان جتي بحث ٿيندو آهي
 ھي ايوان اختيارن ۾ ھيٺين ايوان کان گھٽ اختيار وارو يا محدود اختيارن وارو آھي. اھڙا قانون ساز ادارا جيڪي ھڪ ايوان وارا ھوندا آھن انھن ۾ مٿيون ايوان يا ھيٺيون ايوان ڪانہ ٿيندو آهي.پارلياماني نظام ۾ سينيٽ جا اختيار محدود ھوندا آھن ء ان جو ڪردار مشاورت ۽ نگراني وارو ھوندو آھي ۽ انتظاميہ تي ان جو ضابطو نہ ھوندو آھي

## ايوان جا نالا
ھن ايوان جا مختلف ملڪن ۾ مختلف نالا آھن جن مان ڪجهه ھيٺ ڏنل آھن.

***سينيٽ**: پاڪستان، يونائيٽيڊ اسٽيٽس آف آمريڪا، آسٽريليا، فرانس، اٽلي 
***راجيہ سڀا**: انڊيا
***ھائوس آف لارڊز**: يونائيٽيڊ ڪنگڊم
***فيڊريشن ڪائونسل**:روس
***شيئانڊ**: آئرلينڊ
***ديوان نيگارا**: ملائيشيا
***بنڊس راٽ**:جرمني
***ڪائونسل آف اسٽيٽس**: سوئيٽزرلينڊ
*

## مٿئين ايوان ۽ ھيٺين ايوان ۾ فرق
مٿيون ايوان ھيٺين ايوان کان ھيٺين مان گھٽ ۾ گھٽ ھڪ ڳالھ  جي ڪري مختلف ھوندو آهي
 
**اختيار**:
* پارلياماني نظام ۾ مٿيون ايوان ھيٺين ايوان کان اختيارن ۾ گھٽ ھوندو آھي، تنھنڪري اھڙن ملڪن ۾ مٿين ايوان ۾ 
**ووٽنگ جو عمل صرف محدود قانوني معاملن تي ٿيندو آهي يا 
**امن ۾ مالياتي معاملن ۾ ووٽنگ نہ ٿيندي آهي.
**ھي ايوان حڪومت خلاف عدم اعتماد جي تحريڪ ۾ ووٽنگ جو اختيار نہ رکندو آهي.
* صدارتي نظام ۾ 
**ھن ايوان جا اختيار ھيٿين ايوان جي اختيارن برابر ھوندا آھن
** ھن ايوان کي مخصوص اختيار بہ ھوندا آھن جيڪي ھيٺين ايوان کي نہ ھوندا آھن جھڙوڪ:
*** ھي ايوان ڪابينہ جي وزيرن، ججن ، سفيرن جي مقرري جھڙن معاملن وارن انتظامي فيصلن ۾ مشورو ۽ مرضي ڏيندو آهي.
*** ھيٺين ايوان طرفان قرارداد پاس ٿيڻ جي صورت ۾ ھي ايوان حڪومتي عھدن تي يا آفيسن تي مقرر ٿيلن جي خلاف مواخذي جون ڪاروائيون ڪندو آھي.
***ھن ايوان کي  عھدنامن يا حڪومتي معاھدن جي توثيق ڪرڻ جو بہ اختيار ھوندو آھي.

** رتبو**
*ڪجهه ملڪن ۾ ھن ايوان جي ميمبرن جي چونڊ سڌي طرح يا اليڪشن ذريعي نہ ٿيندي آهي پر اڻ سڌي طرح، وراثت ، يا ايڪس آفيشو (مقرري)  ذريعي ٿيندي آهي 
* ھن اداري جي ميمبرن جي اليڪشن ۾ ووٽنگ جو طريقو ھيٺين ايوان جي طريقي کان مختلف ھوندو آھي. ھن ايوان ۾ متناسب نمائندگي ذريعي اليڪشن ٿيندي آھي.  
*گھٽ آبادي واري رياستن ، صوبن ۽ انتظامي تقسيم ٿيل علائقن جي ھن ايوان ۾ نمائندگي بھتر طريقي سان ٿيندي آھي. جيئن پاڪستان ۾ پنجاب ۽ بلوچستان جون سينيٽ ۾ سيٽون آبادي جي تمام وڏي فرق باوجود برابر آھن.   
* ھن ايوان ۾ ميمبرن جو مدو ھيٺين ايوان جي ميمبرن جي مدي کان وڏو ھوندو آھي. ڪنھن ڪنھن ملڪ ۾ تہ ھن ايوان جي ميمبر تاحيات ميمبر رھندو آھي. 
* ڪن ملڪن ۾ مٿئين ايوان جي تحليل نہ ٿيندي آهي
* اڪثر مٿئين ايوان جا ميمبر تعداد ۾ ھيٺين ايوان جي ميمبرن کان گھٽ ھوندا آھن.
* ھن ايوان جي ميمبر ٿيڻ لاءِ اميدوار جي عمر جي مقرر حد ھيٺين ايوان جي ميمبرن لاء گھربل حد کان وڏي ٿيندي آھي.

## حوالا

زمرو:قانون ساز ادارا
زمرو:مٿيون ايوان
ھيٺيون ايوان

thumb|آئرلينڊ جي پارليامينٽ جو ھيٺيون ايوان ڊيئل ارئيئن

**ھيٺيون ايوان** يا **ايوان زيرين** : ھڪ بحث مباحثي جو  ٻہ ايواني پارليامينٽ جو ھڪ ايوان آھي جڏھن تہ ٻيو ايوان مٿيون ھوندو آھي. ھيٺين ايوان جو نالو ھجڻ باوجود دنيا جي ملڪن جي اڪثريت ۾ ھي ايوان سڀ کان وڌيڪ بااختيار ھوندو آھي.

## ھيٺين ايوان جي عام سڃاڻپ

مٿئين ايوان جي ڀيٽ ۾ ھيٺين ايوان جون ڪجهه عام وصفون ھونديون آھن جيڪي ھيٺ بيان ڪجن ٿيون
**اختيار **
* پارلياماني نظام ۾ ھيٺين ايوان کي:
** موجوده دور ۾ مٿئين ايوان جي ڀيٽ ۾ وڌيڪَ اختيار مليل ھوندا آھن
**ھي ايوان جو فيصلو مٿئين ايوان جي فيصلي تہ برتري جو اختيار رکي ٿو..
**ھي ايوان حڪومت جي خلاف عدم اعتماد تحريڪ تي ووٽنگ جا اختيار ڏئي ٿو.
** آسٽريليا ۽ اٽليءَ جي سينيٽ جي صورتحال وري مختلف آھي جتي مٿئين ايوان وٽ وڌيڪ اختيار آھن
* صدارتي نظام ۾. ھيٺين ايوان ۾:
** ھيٺين ايون کي ڪجهه مخصوص اختيار  ھوندا آھن
** ڪنھن بہ انتظامي عھديدار جي خلاف مواخذي جي منظوري صرف ھيٺيون ايوان ڏيندو آھي جنھن بعد مٿيون ايوان مواخذو شروع ڪندو آهي.
** روزمره جا محصولات جي آمدني وڌسئڻ وارا ۽ فنڊن جي استعمال وارا بل ھيٺين ايوان ۾ ايندا آهن

**مرتبو**:

* ھن ايوان جا ميمبر سڌي چونڊ سان منتخب ٿيندا آهن
* ھن ايوان جي چونڊ جو ووٽنگ جو طريقو مٿئين ايوان کان مختلف ھوندو آھي.
* ملڪ جي اندر وڏي آبادي وارين رياستن ،صوبن ۽ انتظامي يونٽن کي وڌيڪ نمائندگي ۽ گھٽ آبادي واري کي گھٽ نمائندگي ملندي آهي.
* ھن ايوان جي اليڪشن  مٿئين ايوان جي ڀيٽ ۾ جلدي ٿيندي آهي.
*  سموري ايوان جي چونڊ ساڳي وقت ٿيندو آھي جڏھن تہ مٿئين ايوان ۾ چونڊ حصن ۾ ٿيندو آهي.
* ھي ايوان بجيٽ جي منظوري ۽ ڦيرڦار لاء مڪمل اختيار رکندي آهي
* ھن ايوان جو مدو مٿئين ايوان جي ڀيٽ ۾ گھٽ ھوندو آھي.

## ھيٺين ايوان جا نالا

مختلف ملڪن جي ھيٺين ايوانن جا مختلف نالا ھوندا آھن جيڪي ھائوس يا چيمبر ھوندا آھن ۽ ميمبرن کي ريپريزنٽيٽوز، ڪامنز، ڊيپوٽيز ، پيپلز وغيره سڏيو ويندو آهي ان کان علاوه نيشنل اسيمبلي ، قومي اسيمبلي ، ھائوس آف اسيمبلي چوندا آهن. نمايان نالا ھيٺ چارٽ ۾ ڏنل آھن.

## حوالا


زمرو:Legislatures
زمرو:قانون ساز ادارا
زمرو:ھيٺيون ايوان
مائوزي تنگ

**مائو زئ تنگ** (چيني: 毛泽东؛ انگريزي:  Mao Zedong؛ پيدائش: 26 ڊسمبر، 1893ع وفات: 9 سيپٽمبر، 1976ع) جنهن کي عام طور **چيئرمين مائو** جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو، هڪ چيني اشتراڪي انقلابي هو، جنهن عوامي جمهوريه چين جا بنياد رکيا ۽ کيس چين ۾ "باباءِ قوم" سڏيو وڃي ٿو. هن چيني ڪميونسٽ پارٽي (CCP) جو 1949ع کان سندس وفات 1976ع تائين چيئرمين رهيو. سندس نظريا جنهن کي هن مارڪسزم-ليننزم جي چيني موافقت قرار ڏنو، "مائو ازم" جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو.

## حوالا

زمرو:چين
زمرو:شخصيتون
زمرو:سياسي فلاسافي
زمرو:1893ع جون پيدائشون
زمرو:1976ع جون فوتگيون
پاڪستان جي سينيٽ

**پاڪستان جي سينيٽ** (**اردو: ایوانِ بالا پاکستان؛ انگريزي:** **Senate of Pakistan**) يا **پاڪستان جو مٿيون ايوان**، وفاقي سطح تي پاڪستاني وفاقي يونٽن جي ادارتي نمائندي طور ڪم ڪري ٿو. وڌ ۾ وڌ 96 ميمبرن سان، هر هڪ صوبائي اسيمبلي، هڪ منتقلي ووٽ استعمال ڪندي 23 ميمبرن کي چونڊي ٿي ۽ چار ميمبر وفاقي گاديءَ جي نمائندگي ڪن ٿا. سينيٽ جا ميمبر، جنهن کي "سينيٽر" چيو ويندو آهي، ڇهه سالن جي مدت لاءِ چونڊيا ويندا آهن. هر ٽن سالن پوء اڌ ايوان جي چونڊ ٿيندي آهي. قومي اسيمبلي جي برخلاف، اها هڪ مسلسل ايوان آهي ۽ پاڪستان جو آئين سينيٽ جي تحليل جي اجازت نه ٿو ڏئي.

پاڪستان جي پارليامينٽ ٻه ايواني آھي. سينيٽ پارليامينٽ جو مٿيون ايوان آهي، جڏهن ته ٻيو ايوان ھيٺيون آھي، جن کي قومي اسيمبلي چون ٿا. سينيٽ جي عمارت پارليامينٽ جي اوڀر واري حصي ۾ آهي، جڏهن ته قومي اسيمبلي جي عمارت اولھه واري حصي ۾ آهي.  

سينيٽ جو اجلاس پهريون ڀيرو 1973ع ۾ ٿيو. سينيٽ جي جوڙجڪ ۽ اختيار پاڪستان جي آئين جي آرٽيڪل 59 جي تحت قائم ڪيا ويا آهن. هن وٽ ڪيترائي خاص اختيار آهن، جيڪا قومي اسيمبلي کي نه ڏنا ويا آهن، جنهن ۾ پارلياماني بل، قانون ۾ لاڳو ٿيڻ جي طور تي، ٺاهڻ جا اختيار شامل آهن.

## تاريخ
آزادي بعد پھرين آئيني اسيمبلي ڊسمبر 1947 ۾ چونڊي وئي ۽ ان کي آئين ٺاھڻ جو ڪم سونپيو ويو. 12 مارچ 1949 ۾ ان اسيمبلي قرارداد مقاصد منظور ڪئي جنھن ۾ بنيادي اُصول وضع ڪيا ويا جيڪي پھرين آئين جو حصو بڻيا پر ان آئين جي ٺھڻ کان اڳ ئي گورنر جنرل آئين ساز اسيمبلي کي آڪٽوبر 1954 ۾ ٽوڙي ڇڏيو. مئي 1955 ۾ گورنر جنرل ٻي آئين ساز اسيمبلي جو اجلاس سڏايو جنھن پھريون آئين تيار ڪيو جيڪو 29 فبروري 1956 ۾ پاس ٿيو ۽ 23 مارچ 1956 کان ملڪ ۾ لاڳو ڪيو ويو. اھو آئين پارلياماني نظام ۽ ھڪ ايواني پارليامينٽ وارو ھو.ان پھرين آئين جي نفاذ کان اڳ ملڪ 1935 واری انڊيا ايڪٽ تحت ھليو.7 آڪٽوبر 1958 ۾ پاڪستان ۾ مارشل لا لڳائي آئين کي منسوخ ڪيو ويو. فوجي حڪومت فبروري 1960 ۾  آئيني ڪميشن مقرر ڪري ان کي نئون آئين ٺاھڻ جي ذميداري سونپي جنھن 1962 جو آئين تيار ڪيو جنھن ۾ صدارتي نظام ۽ ھڪ ايواني پارليامينٽ ڏنا ويا. اھو آئين 25 مارچ 1969 ۾ منسوخ ڪيو ويو.ڊسمبر 1971 ۾ سول حڪومت 1970 واري اليڪشن جي بنياد تي قائم ڪئي وئي جنھن 1972 ۾ عبوري آئين ڏنو ۽ نئين آئين ٺاهڻ جي تياري ڪئي. اسيمبلي 12 اپريل 1973 ۾ نئون آئين پاس ڪيو جيڪو 14 آگسٽ 1973 ۾ نافذ ڪيو ويو.ھن آئين م پارلياماني نظام ۽ ٻہ ايواني پارليامينٽ ڏنا ويا.اھڙي طرح ھن آئين تحت پاڪستان جي تاريخ ۾ پھريون دفعو مٿيون ايوان سينيٽ جي نالي سان وجود ۾ آيو.شروعات ۾ سينيٽ جا 45 ميمبر رکيا ويا جيڪي 1977 ۾ وڌائي 63 ڪيا ويا. وري 1985 ۾ وڌائي 87 ڪيا ويا 2002 ۾ پرويز مشرف ليگل فريم ورڪ آرڊر ذريعي تعداد وڌائي 100 ڪيو.وري 2011 ۾ پيپلزپارٽي جي حڪومت آئين جي 19 ترميم ذريعي 4 صوبن جا 4 اقليتي ميمبر شامل ڪري تعداد وڌائي 104 ڪيو.

## سينيٽ جون سيٽون

## حوالا

زمرو:حڪومت پاڪستان
زمرو:پاڪستان جي سينيٽ
زمرو:مٿيون قومي ايوان
زمرو:پاڪستان جي پارليامينٽ
ڊان (اخبار)

**ڊان اخبار(انگريزي: DAWN)** پاڪستان جي پراڻي ۽ گھڻو پڙهي ويندڙ انگريزي ٻولي واري اخبار آهي.. هي پاڪستان جي ٽن گھڻو پڙهيو ويندڙ اخبارن مان هڪ آهي، هي اخبار ڊان گروپ آف نيوز پيپرز جو نمائنده اخبار آهي. ڊان اخبار هيرالڊ پبليڪشن پاڪستان طرفان شايع ڪئي وڃي ٿي، جيڪا هيرالڊ مخزن جي ملڪيت آهي، ان سان گڏ هي ٽيڪنالاجي جو مخزن اسپائيڊر، ۽ مشهوري جي ڪمپني اروڙا پڻ هن اشاعت گھر جي ملڪيت آهن.
هن اخبار جو بنياد 26 آڪٽوبر 1941ع تي دهلي ۾ قائد اعظم محمد علي جناح، مسلم ليگ جي نمائنده اخبار طور رکي. هن اخبار جو پهريون شمارو لطيفي پريس مان 12 آڪٽوبر 1942ع تي ڇپجي پڌرو ٿيو. هن اخبار جون مرڪزي آفيسون سنڌ جي شهر ڪراچي، پنجاب جي شهر لاهور ۽ اسلام آباد ۾ واقع آهن، جڏهن ته هن جا نمائندا دنيا جي ڪيترن ئي ملڪ ۾ ڪم ڪن ٿا. 2010ع ۾ اخبار جي ڪُل سرڪيوليشن 1 لک 9 هزار هئي. ڊان گروپ جو چيف ايگزيڪيٽو آفيسر حميد هارون آهن، ۽ هاڻوڪي ايڊيٽر ظفر عباس آهي. 24 مارچ 2016ع تي هي پاڪستان جي پهرين اخبار هئي جنهن ڦاهي جي سزا جي ٻيهر استعمال جي مخالفت ڪئي هئي.

## ڊان جي تاريخ

[thumb|کاٻو|[محمد علي جناح, ڊان اخبار جو بنياد وجهندڙ]]
ڊان 1941ع تي دهلي مان شايع ٿيندڙ هفتيوار اخبار هئي. قائد اعظم جي هدايتن موجب هي اخبار دهلي ۾ مسلم ليگ جي نمائنده اخبار ٿي سامهون آئي، هي انگريزي ٻولي ۾ مسلم ليگ جي واحد اخبار هئي جنهن ۾ تحريڪ پاڪستان جي مڪمل حمايت ڪئي ويندي هئي. جناح هن اخبار جي مقصد جي باري ۾ ڳالهائيندي چيو:
ڊان هندوستاني مسلمانن جي خيالن جي عڪاسي ڪندي. جنهن ۾ مسلم ليگجي جدوجهد، تعليم، معاشيت، سماجي ۽ خاص ڪري سياسي مسئلا آزادنه ۽ بغير خوف جي نمايا ڪيا ويندا. بغير شڪ جي هي اخبار مسلم ليگ جي پروگرام ۽ پاليسين جي دفاع ڪندي. هي برصغير جي ماڻهن جي حقن جي رکوال هوندي.
پوٿان جوزف جي جاءِ الطاف حسين جرنل ايڊيٽر طور سنڀالي، جنهن پنهنجي ادارين ذريعي مسلمانن کي پاڪستان جي تحريڪ ۾ حصو وٺڻ لاءِ جوش ۽ ولولو ڏنو. هن جي اهڙين لکڻين سبب لارڊ مائونٽ بيٽن ۽ ڪانگريس پارٽي کي سخت چڙ آئي، ڇو ته اهي گڏيل هندوستان جا حامي هئي.
1947ع تي الطاف حسين ڪراچي آيو جتان هن ڊان جو مقامي شمارو 13 آگسٽ 1947ع تي شايع ڪرايو.

## خوبيون

ڊان خبرن جي ڏي وٺ جي اجازت نامي تحت ڊي انڊپيڊنٽ، دي گارجين، لاس انجلس ٽائيمز، ۽ واشگنٽن پوسٽ جون خبرون اڪثر شايع ڪندي آهي.
هر آچر تي اخبار ۾ مشهوري لاءِ ٽي حصا ”ايڊ بز“، ”آساميون“، ۽ “ريئل اسٽيٽ“ جي نالي سان مقرر ڪيل هوندا آهن. 

## 24 ڪلاڪ خبرن جو چينئل

ٻن مهينن جي تجرباتي نشريات کان پوءِ، ڊان اخبار پاڪستان جي پهرين انگريزي خبرن وارو چينئل ڊان نيوز جي شروعات ڪئي، جُولاءِ 2007ع تي مالي مسئلا درپيش اچڻ سبب مئي 2010ع تي ڊان نيوز جي ٻولي تبديل ڪري اردو ڪئي وئي.

## وڪي ليڪس سان لاڳاپا

19 مئي 2011ع تي ڊان ميڊيا گروپ ۽ وڪي ليڪس جي باني جولين آسانج جي وچ ۾ گڏيل اتفاق وارو مهادو طئي ٿيو جنهن موجب وڪي ليڪس جون آمريڪي سفارتڪارن بابت خبرون جن ۾ پاڪستان جو ذڪر هجي اهي ڊان ۾ پهرين شايع ٿينديون..

## ڊان ليڪس

ڊان جي هڪ خبر ”هٿياربند خلاف ڪاروائي ڪيو يا عالمي اڪيلائي جا شڪار ٿيو: عوامي حڪومت پاران فوج کي آگاهي“ ملڪ ۾ وڏي تڪرار کي جنم ڏنو جنهن سبب انفارميشن جي وزير پرويز رشيد کي استعفي ڏيڻي پئي، ڇو ته تحقيقات ۾ سندس نالو آيو ۽ ان کي هٿ سان گھڙيل ڪهاڻي قرار ڏنو ويو.

## حوالا

زمرو:پاڪستان ۾ ڇپيل روزانو اخبارون
زمرو:تحريڪ پاڪستان
زمرو:ڪراچي ۾ ماس ميڊيا
حيدرآباد ايڪسپو سينٽر

**حيدرآباد ايڪسپو سينٽر(انگريزي: Hyderabad Expo Center)** ، هاڻ ختم ٿيل ضلعي حڪومت حيدرآباد جي ميئر ڪنور نويد جمل جوڙائي هئي. هن سينٽر جو مقصد سنڌ صوبي جي حيدرآباد ضلعي جي زرعي ۽ صنعتي پيداوار کي عالمي مارڪيٽ ۾ متعارف ڪرائڻ هو.

## تعمير ۽ افتتاح
حيدرآباد ايڪسو سينٽر ڦليلي واهه جي ڪپ تي لياقت ڪالوني جي ويجهو واقعي آهي. آڪٽوبر 2002ع تي سنڌ جي گورنر ميان محمد سومرو اعلان ڪيو ته سنڌ حڪومت ايڪسپو سينٽر جي تعمير لاءِ 4 هزار چورس گز زمين فرهام ڪندي. جيتوڻڪ ڪراچي ايڪسپو سينٽر ۽ لاهور ايڪسپو سينٽر ٽريڊ ڊولپمينٽ اٿارٽي پاڪستان طرفان جوڙيا ويا جيڪو وفاق حڪومت جي وزارت آهي، پر حيدرآباد ايڪسپو سينٽر، پنهنجي نوعيت جي پهرين ايڪسپو سينٽر آهي.  جيڪا ضلعي حڪومت پنهنجي خرچ مان جوڙائي. هن مرڪز جو افتتاح 12 فيبروري 2010ع تي فاروق ستار ڪيو.
پاڪستان ۾ ڪم ڪندڙ ٽن ايڪسپو سينٽرن مان حيدرآباد ايڪسپو سينٽر هڪ آهي. 2010 ع تائين هن ايڪسپو سينٽر ذريعي 500 ملين ڊالر جون جنسون حيدرآباد کان دنيا جي 41 ملڪن ۾ وڪرو ڪيون ويون. ڪراچي کان پوءِ حيدرآباد ايڪسپو سينٽر سنڌ جو وڏي ۾ وڏو تجارتي مرڪز آهي.

## نمائشون

21 فيبروري 2010ع تي انڊونيشيا، سنڌ ثقافتي نمائش حيدرآباد ايڪسپو سينٽر تي منعقد ٿي، جنهن جي ذريعي پاڪستان ۽ انڊونيشِا جي وچ ۾ لاڳاپن ۾ وڌيڪ مضبوطي آئي.  هڪ ٻي نمائش حيدرآباد ايڪسپو ۾ 16 اپريل 2010ع تي منعقد ٿي، جنهن سنڌ جي مختلف ضلعن کان زرعي ۽ صنعتي پيداوار جون جنسون رکيون ويون. 2012ع تي ٿيل نمائش کاڌي پيتي، مالوند ماڻهن، هٿ جي هنر ۽ اليڪٽرانڪ جي شين جي متعلق هئي. هن نمائش ۾ چيني واپارين پڻ شرڪت ڪئي.
جون 2011ع تي انبن جي نمائش حيدرآباد چيمبر آف ڪامرس ۽ ٽريڊ ڊولپمنٽ اٿارٽي آف پاڪستان پاران حيدرآباد ايڪسپو سينٽر تي منعقد ڪئي وئي، جتي انب جي برآمد لاءِ ڪمپنين کي اتساهيو ويو.
نومبر 2017ع تي حيدرآباد جي ڊپٽي ڪميشنر ميڊيا سان ڳالهائيندي ايڪسپو سينٽر تي وڌيڪ ڪم ڪرڻ جي يقين دهاني ڪرائي، صنعتي ۽ ذرعي ترقي جي ميدان ۾ حيدرآباد ڀاڱي ڀائيوار ٿئي.
## وڌيڪ ڏسو

*ڪراچي ايڪسپو سينٽر 
*لاهور ايڪسپو سينٽر

## حوالا

زمرو:پاڪستان ۾ ميڙاڪا مرڪز
زمرو:حيدرآباد، سنڌ جون عمارتون ۽ اڏاوتون 
زمرو:حيدرآباد، سنڌ بابت فهرستون
نيو ڪيليڊونيا آزادي لاءِ ريفرينڊم، 2018ع

**نيو ڪيلڊونيا ۾ آزادي لاءِ ريفرينڊم** 4 نومبر 2018ع تي ٿي گذري. جنهن ۾ ووٽر کي حق ڏنو ويو ته اهي فرانس سان رهن چاهين ٿا يا نيو ڪيليڊونيا آزاد ملڪ هجي.

ريفرينڊم جي شام جو جاري ڪيل نتيجن موجب 56.4 سيڪڙو ماڻهن جي مطابق نيو ڪيليڊونيا فرانس جو حصو هجي جڏهن ته 43.6 ماڻهن ڪيليڊونيا جي آزادي جي حق ۾ ووٽ ڏنو. ٽرن آئون 80 سيڪڙو رهيو. 174،995 اهل ووٽر هئا. 

ريفرينڊم کان اڳ فرانس واعدو ڪيو ته هو ريفرينڊم جي نتيجن کي قبول ڪندو، جيتوڻڪ ريفرينڊم ناڪام ثابت ٿي، پر نيوميا مهاعدي تحت 2020ع تي ٻهير ريفرينڊم منعقد ڪري سگھجي ٿو، ۽ جيڪڏهن نيو ڪيليڊونيا جي ڪانگريس جا 75 سيڪڙو رڪن چاهين ته 2022ع تي پڻ ريفرينڊم ٿي سگھي ٿي.

## پسمنظر
1953ع تي نيو ڪيليڊونيا، ۽ يورپي اپ ٻيٽ جي علائقن کي فرانس ۾ شامل ڪيو ويو هو. مقامي آبادي جيڪا ڪانڪ ماڻهن تي مشتمل آهي اهي ڪيليڊونيا ۾ اقليت ۾ آهن. 1976ع کان 1988ع تائين فرانس جي حڪومت ۽ ڪيليڊونيا جي آزادي پسندن جي وچ ۾ وڏي ڇڪتاڻ رهي. آزادي لاءِ پهرين ريفرنڊم 1987ع تي منعقد ٿي، جنهن ۾ صرف 1.7 سيڪڙو ماڻهن آزادي جي حق ۾ ووٽ ڏنو جڏهن 98.3 سيڪڙو ماڻهن آزادي جي مخالفت ڪئي، انهي ريفرينڊم جو آزادي پسند جماعت ڪانڪ ۽ سوشلٽ نيشنل لبريشن فرنٽ بائيڪاٽ ڪيو هو، ۽ ٽرن آئوٽ 59.10 سيڪڙو رهيو.

## حد بنديون
هن ريفرينڊم لاءِ عام ووٽرن کي ووٽ جو حق نه ڏنو ويو، صرف انهن کي حق ڏنو ويو جيڪي يا ته مقامي ماڻهو هئا يا وڏي عرصي کان نيو ڪيليڊونيا ۾ رهندڙ هئا،

## سوال
هن ريفرينڊم ۾ هڪ سوال هو:
:::Voulez-vous que la Nouvelle-Calédonie accède à la pleine souveraineté et devienne indépendante ?
::::سنڌي ترجمو: ڇا اوهان چاهيو ٿا ته نيو ڪيليڊونيا آزاد ۽ خودمختيار ملڪ هجي؟

## ريفرينڊم کان اڳ راءِ عامه

### نتيجا

## حوالا
نيئلس ھينرڪ ابيل

**ايبل نيئلس ھينرڪ**:;  (1802–1829) ناروي جو رياضيدان ۽ آلجبرا جو ماھر جيڪو جيڪڏهن 26 سال جي عمر ۾ وفات نہ ڪري ھا تہ اوڻويھين صدي جو سڀ کان وڏو رياضيدان ٿئي ھاا. ھن ڪئنٽڪ مساوات جي ريڊيڪل ذريعي حل ڪڍي ڏنو جنھن حل جي تلاش ٽن صدين کان جاري ھئي. ھن گروپ ٿيوري ۽ آلجبرا تي تحقيق ڪئي.

## تعليم ۽ خدمتون
ھن جي زندگي ڏاڍي غربت ۾ گذري. ھن جي اسڪولي استاد ھن جي ذھانت کي سڃاڻيندي ھن جي مدد ڪئي ۽ کيس ليئونارڊ اوئلر، جوزف لوئيس لگرانج ۽ ٻين رياضيدانن جي باري ۾ پڙھايو ۽ ھن جي يونيورسٽي ۾ پڙھڻ لاءِ مالي مدد ڪئي. 1821 ۾ ايبل ناروي جي شھر ڪرسچنيا (موجوده:اوسلو) جي ڪرسچنيا يونيورسٽي ۾ داخل ٿيو ۽ آخري سال دوران ھن ڪئينٽڪ مساواتن (پنجين ڊگري واري پولي ناميل مساواتون) کي ريڊيڪلز ذريعي حل ڪرڻ لاء ڪم شروع ڪيو.ان وقت رياضيدان ڪئاڊريٽڪ، ڪيوبڪ ۽ ڪئارٽڪ مساواتن جي حل لاء عام فارمولا استعمال ڪندا ھئا پر اڃان ڪئينٽڪس تي اھڙو فارمولو نہ ٺھي سگھيو ھو جيڪو ايبل 1822۾  ٺاھيو. ھن پنھنجو ريسرچ پيپر ڊينمارڪ جي رياضيدان فرڊيننڊ ڊيجن جي حوالي ڪيو تہ جيئين رائل سوسائٽي آف ڪوپن هيگن ۾ ڇپجي پر ڊيجن کي ايبل جي فارمولي جي منطق ۾ ڪجهه مونجھارو نظر آيو ۽ ان کيس انگي حسابن ۾ مثال ڏيڻ لاءِ چيو . ھن پنھنجي مقالي ۾ انگي حسابن واري طريقي ۾ فارمولا ۾  ھڪ غلطي سڃاتي جنھن سان ھن کي خبر پئي تہ  پنجين ۽ ان کان مٿي واري ڊگري جي مساواتن جا عام حل ڇو ناممڪن آھن. ايبل اھا مشاھداتي دريافت 1825 ۾ ھڪ پمفليٽ ۾ ڇپائي ۽ بعد ۾ اپلائيڊ ۽ پيور ميٿميٽڪس جي جنرل ۾ ڇپائي لاءِ پيش ڪئي. شروع ۾ ان کي ڪا خاطر خواهه موٽ نہ ملي پر پوءِ آھستي آھستي اھو يورپ جي رياضيدانن جي ڌيان ۾ ايندو ويو ۽ ان کي موٽ ملي .
thumb|alt=From a notebook of Niels Henrik Abel|نيئلس جي نوٽ بڪ تان ورتل تصوير
ھن ھن جي سموري تحقيق سندس زندگي جي آخري ڇھن ستن سالن ۾ ٿي. فرانس جي رياضيدان چارلس ھرمٽ ھن لاء چيو ھو تہ:

## وفات
thumb|ڪرسٽين ڪيمپ
ايبل کي برلن يونيورسٽي ۾ پروفيسر شپ ملي پر بدقسمتي سان کيس ٽيوبرڪيلاسس لڳي وئي ۽ 6 اپريل 1829 ۾ وفات ڪري ويو.پيرس ۾ کيس ٽي بي جي بيماري لڳي 1828 جي ڪرسمس تي ھن سليڊ کان فرولينڊ پنھنجي مڱيندي ڪرسٽين ڪيمپ سان ملڻ لاءِ سفر ڪيو جتي سندن جوڙي موڪلن جو مزو ورتو جنھن بعد جلد ئي وفات ڪيائين.

## سندس خدمتن جي مڃتا
1830 ۾ پيرس يونيورسٽي سندس موت بعد ان جي خدمتن جي مڃتا ۾ گرينڊ پرڪس ڏنو.2002 ۾ ھن جي ٻہ سؤ سالا جنم ڏينهن تي نارويئن اڪيڊمي آف سائنس اينڊ ليٽرز سندس نالي سان سالياني ايبل پرائيز  جي ڏيڻ شروعات ڪئي.

## حوالا

زمرو:1802ع جون پيدائشون
زمرو:1829ع جون فوتگيون
غرر

thumb|غرر عربي ٻولي ۾ غيريقيني حالت کي چئبو آهي
**غرر** عربي ٻوليءَ جو لفظ آهي جنھن جي معني آهي غيريقينيت، خطرو، اتفاق يا انديشو آهي. اسلامي فقه ۾ ربا يا وياج ۽ جوئا يا ميسر وانگر اھو ھڪ منفي لفظ آهي. ڪنسائيز ڊڪشنري آف اسلامڪ ٽرمس مطابق غرر جي معني آهي "اھڙي شئي جو وڪرو جيڪا اڃان حال ۾ موجود نہ ھجي"  مثال پاڻي ۾ موجود مڇي ، فصل جنھن جي ڪٽائي نہ ٿي ھجي. فقه جي اصطلاح مطابق غرر اھڙي شئي جو وڪرو آھي جيڪا اڃان ھٿ ۾ ناھي يا اھڙي شئي جو وڪرو جنھن جا نتيجا اڻ ڄاتل ھجن يا جنھن ۾ ان شئي جي ملڻ يا نہ ملڻ صرف امڪاني ھجي .

## فقه جي روشني ۾

حنفي فقه ۾ غرر جو مطلب آهي اھڙي شئي جنھن جا نتيجا لڪل ھجن  يا طئي نہ ڪري سگھجن يا جنھن جا نتيجن جو امڪان حتمي نہ ھجي ۽ اھو چئي نہ سگھجي تہ ڪجهه ٿيندو يا ڪجهه نہ ٿيندو .” شافعي فقه ۾ بہ غرر جي تعريف ساڳي آهي. شافعي اصول مطابق اھڙي حالت جي نتيجي جا گھٽ ۾ گھٽ ٻہ امڪان موجود ھجن ۽ اھو چئي نہ سگھجي تہ ٻنھي مان ڪھڙو نتيجو وڌيڪ امڪاني آھي.  .. حنبلي فقه مطابق غرر اھي شيون آھن جن جا نتيجا اڻ ڄاتل ۽ پڪ نہ ٿي تہ اھا ٿيندي يا نہ ٿيندي."ظاھري فقه جو ابن حزم لکي ٿو تہ غرر اھڙي حالت کي چئبو آهي جنھن ۾ خريدار کي خبر نہ ھجي تہ ان ڇا خريد ڪيو آھي يا وڪرو ڪندڙ کي خبر نہ ھجي تہ ان ڇا وڪيو آھي." اسلامي عالم القرافي مطابق غرر اھڙي شئي کي چئبو آهي جيڪا ڏسڻ ۾ تہ وڻندڙ ھجي پر ان جي اصل حقيقت حقارت واري ھجي . ھاڻوڪي دؤر جي عالم مصطفیٰ الزرقا لکي ٿو تہ غرر اھڙي امڪاني شئي جو وڪرو آھي جنھن جو وجود ۽ خوبيون ان جي خطري واري نوعيت ڪري غير متوقع ھجن ۽ ان جو واپار جوئا وانگر  ھجي. .

## حوالا
ٻڌي جو مجسمو

**ٻڌي جو مجسمو** ، هندوستان جي بانين مان هڪ ولڀ ڀائي پٽيل جو مجسمي جو نالو آهي، جيڪو گجرات جي نرماده ضلعي ۾ واقع آهي. هي دنيا جو وڏي ۾ وڏي مجسمو آهي، جنهن جي اوچائي 182 ميٽر (597 فوٽ) آهي، جنهن جي اوچائي آزادي جي مجسمي کان ٻيڻي آهي. هي مجسمو ندي جي ٻيٽ تي نرماده ڊيم (جنهن کي سردار سروور ڊيم پڻ چيو وڃي ٿو)جي پاسي تي آهي. هي مجسمو وڊودرا کان 100 ڪلوميٽر (62 ميل) مفاصلي تي واقعي آهي.

مجسمو ۽ ان پسگردائي 4.9 ايڪڙن تي مشتمل آهي، جنهن جي چوطرف 3 هزار ايڪڙن جو هٿرادو ڍنڌ جوڙيو ويو آهي. هي مسجمو لارسن ۽ ٽوبرو 2980 ڪروڙ رپين (240 ميلن آمريڪي ڊالر) ۾ جوڙيو. هن مجسي جي ڪم جي شروعات 31 آڪٽوبر 2014ع تي ٿي ۽ آڪٽوبر 2018ع تي هن جو ڪم مڪمل ٿيو. هي کي هندوستاني فن تعمير جي مجسما ساز رام وي. سُتر جوڙيو. هي مجسمو هندوستاني وزيراعظم نرندرا مودي 31 آڪٽوبر 2018ع تي پٽيل جي 143ع سالگرهه جي موقعي تي سندس نالي ڪيو.

## حوالا
قطر

**قطر** (Qatar) سرڪاري طور تي قطر جي رياست، اولهه ايشيا ۾ هڪ ملڪ آهي. اهو وچ اوڀر ۾ جزیري نما عرب جي اتر۔اوڀر واري سامونڊي ڪناري تي قطر جزائر تي قبضو ڪري ٿو. ان جي اڪيلي سر زميني سرحد ڏکڻ ۾ سعودي عرب سان ملي ٿي، باقي ان جو علائقو فارس جی نار سان گھريل آهي. بحرين جی نار، فارس جی نار جو هڪ انٽ، قطر کي ويجهي بحرين کان جدا ڪري ٿو. گاديءَ جو هنڌ دوحہ آهي، جيڪو ملڪ جي 80 سيڪڙو کان وڌيڪ رهاڪن جو گهر آهي ۽ زميني علائقو گهڻو ڪري لوڻ واری هيٺاهين ريگستانن تي مشتمل آهي. ان جو سرڪاري مذهب اسلام آهي. 

قطر تي ثاني خاندان طرفان موروثي بادشاهت جي طور تي حڪمراني ڪئي وئي آهي جڏهن کان محمد بن الثاني 1868ع ۾ برطانيه سان "هڪ رسمي معاهدی" تي دستخط ڪيو جنهن پنهنجي الڳ حيثيت کي تسليم ڪيو. عثماني حڪومت جي پٺيان، قطر سال 1916ع ۾ هڪ برطانوي محافظو بڻجي ويو ۽  سال 1971ع ۾ آزادي حاصل ڪئي. موجوده امير تميم بن حماد الثاني آهي، جيڪو قطر جي آئين تحت تقريبن تمام انتظامي، قانون سازي ۽ عدالتي اختيار رکي ٿو. هو وزير اعظم ۽ ڪابينا مقرر ڪري ٿو. جزوي طور تي چونڊيل صلاح ڪار اسيمبلي قانون سازي کي روڪي سگهي ٿي ۽ وزيرن کي برطرف ڪرڻ جي محدود صلاحيت رکي ٿي. 

سال 2017ع جي شروعات ۾، قطر جي آبادي 26 لک هئي، جيتوڻيڪ انهن مان صرف 3,13,000 قطري شهري آهن ۽ 23 لک غير ملڪي ۽ مهاجر مزدور آهن. ملڪ دنيا ۾ چوٿين نمبر تي جي ڊي پي (پي پي پي) في ماڻهو آهي ۽ يارهين اعليٰ ترين GNI في ماڻهو (اٽلس طريقو) آهي.  اهو انساني ترقي جي انڊيڪس ۾ 42هين نمبر تي، عرب دنيا ۾ ٽيون اعلي ترين HDI  آهي. اها هڪ اعلي آمدني واري معيشت آهي، جيڪا دنيا جي ٽيون وڏي قدرتي گئس جي ذخيرن ۽ تيل جي ذخيرن جي مدد سان آهي. قطر مائع قدرتي گئس جي دنيا جي سڀ کان وڏي برآمد ڪندڙن مان هڪ آهي ۽ دنيا جو سڀ کان وڏو ڪاربن ڊاءِ آڪسائيڊ في کس خارج ڪندڙ آهي.

21ھین صدي ۾، قطر آمريڪا جو هڪ وڏو غير نيٽو اتحادي ۽ عرب دنيا ۾ وچولي طاقت طور اڀري آيو. ان جي معيشت پنهنجي وسيلن جي دولت ذريعي تيزي سان وڌي رهي آهي  ۽ ان جي جيو پوليٽيڪل طاقت ان جي ميڊيا گروپ، الجزيره ميڊيا نيٽ ورڪ ذريعي وڌي وئي آهي ۽ عرب اسپرنگ دوران باغي گروپن جي مالي مدد جي رپورٽ ڪئي. قطر پڻ خلیج تعاون ڪائونسل جو حصو بڻجي ٿو.

## نالو
thumb|250px|قطر جو جھنڊو
## تاريخ

## جاگرافي
## حڪومت ۽ سياست
## معيشت
## ثقافت
## ٻين الاقوامي لاڳاپا

## پڻ ڏسو
## ٻاهريان ڳنڍڻا

زمرو:قطر
زمرو:ملڪ
زمرو:بادشاهتون
زمرو:ايشيا ۾ ملڪ
زمرو:عربستان جا ملڪ
زمرو:وچ اوڀر جا ملڪ
زمرو:اولھه ايشيا جا ملڪ
زمرو:عرب ليگ جا ميمبر ملڪ
زمرو:او آئي سي جا ڀاتي ملڪ
زمرو:گڏيل قومن جا ڀاتي ملڪ
زمرو:عربي ٻولي ڳالھائيندڙ ملڪ ۽ علائقا
زمرو:عربي سرڪاري ٻولي وارا ملڪ ۽ علائقا

## حوالا