open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
حيدرآباد ٻهراڙي تعلقو

** حيدرآباد تعلقو** يا **حيدرآباد ٻھراڙيءَ وارو تعلقو**  پاڪستان جي صوبي سنڌ جي 
حيدرآباد ڊويزن جي ضلعي حيدرآباد جو هڪ تعلقو آهي جنھن جو صدر مقام حيدرآباد، پاڪستان ۾ آھي   هن تعلقي جي آبادي 2011 ۾ اندازي مطابق 2 لک 84 هزار ھئي. ھن تعلقي ۾ کوڙ ننڍڙا شھر واقع آھن جن ۾ ھٽڙي، ٽنڊو قيصر، ٽنڊو ڄام، مسو ڀرڳڙي ۽ موسيٰ کٽياڻ شامل آهن.سنڌ جي سڀ کان وڏي زرعي يونيورسٽي پڻ ھن تعلقي ۾ ٽنڊي ڄام ۾ واقع آهي.  حضرت شاھ عبداللطيف ڀٽائيءَ جي جنم جو ھنڌ ڳوٺ ڀينءَ پور ھن تعلقي ۾ موجود آھي.  مشھور صوفي شاعر محمد فقير کٽياڻ جي مزار ھن تعلقي جي ڳوٺ سليمان خان کٽياڻ ۽ محمود فقير کٽياڻ جي مزار ڳوٺ موسيٰ کٽياڻ ۾ واقع آھي.

## يونين ڪاؤنسلون
حيدرآباد ٻھراڙيءَ ۾ 20 يونين ڪاؤنسلون آهن .

 
## ديھون
حيدرآباد تعلقي ۾ ڪل 70 ديھون واقع آهن

## تاريخي ماڳ

* مقبرو سيد مراد شاه، ٽنڊو قيصر

## پوليس جو نظام
حيدرآباد ٻهراڙي تعلقي ۾ سنڌ پوليس جي ٽنڊو ڄام سب ڊويزن ڪم ڪري ٿي، جنهن ۾ هيٺيان پوليس ٿاڻا آهن.
# ٽنڊو ڄام ٿاڻو
# هوسڙي ٿاڻو
# هٽڙي ٿاڻو

## مشھور شخصيتون

* محمد فقير کٽياڻ،   صوفي شاعر
* محمود فقير کٽياڻ،  سرائڪي ٻوليءَ جو شاعر
* سيد صالح محمد شاھ،  ريڊيو ۽ ٽي وي جو مشھور صداڪار
* آسي زميني،  مشھور شاعر ۽ اديب
* قيصر خان نظاماڻي،  مشھور اداڪار ۽ ھدايتڪار
* ميوو خان ڪليري، مشھور مرثيہ خوان ۽ راڳيندڙ

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
ڀڪر

**ڀڪر**  پاڪستان جي صوبي پنجاب جو ھڪ شھر ۽ ساڳي نالي سان ھڪ ضلعي ۽ ھڪ تحصيل جو صدر مقام آهي جيڪو درياء سنڌ جي کاٻي ڪپ تي واقع آھي.

## انتظامي تقسيم
ڀڪر شھر ضلعي صدرمقام سان گڏ ڀڪر ضلعي جي چئن تعلقن مان ھڪ ڀڪر تحصيل جو پڻ مرڪز آهي. ضلعي اندر ڪل 17 يونين ڪاؤنسلون آھن جن مان ٽي يونين ڪاؤنسلون ڀڪر شھر ۾ واقع آھن.

## تاريخ

خيال آهي تہ ھن شھر جو قيام پندرهين صدي عيسويءَ جي پوري ٿيڻ واري دؤر ۾ ٿيو. ان وقت ڊيرا اسماعيل خان مان ماڻھو ھتي اچي آباد ٿيا ھيا.

ساڄو|thumb|150x150px

برٽش انڊيا واري دؤر ۾ ڀڪر ميانوالي ضلعي جي تحصيل ھيو  امپيريل گزيٽيئر مطابق: ھي شھر ٿل ريگستان جي ڪناري تي درياءَ جي ڀرسان واقع ھيو جتي اولھندو ھيٺاھون پاسو آبڪلاڻي جي ڪري زرخيز ھيو ۽ درياء ۽ شاخن ۾ ٻيڙيون پڻ ھلنديون ھيو. شھر جو اوڀر وارو پاسو خشڪ ۽ غير آباد ھيو جتي وڻ ڪان ھيا ۽ رڻپٽ ھيو. زرخيز زمينن جو وڏي حصي تي کوھن جي پاڻي تي آبادي ٿيندڙ ھئي ۽ درياء جي آبڪلاڻي کان بچڻ لاءِ بند ٻڌل ھئا. امپيريل گزيٽيئر مان وڌيڪ خبر پئي ٿي تہ سال ۾ اتي ٻہ يا ٽي فصل ٿيندا هئا . شھر جي پسگردائيءَ ۾ انبن ۽ کجين جا باغ پڻ ھئا ۽ ميوي جي پيداوار افغانستان طرف برآمد ٿيندي هئي. امپيريل گزيٽيئر مان وڌيڪ خبر پئي ٿي تہ ھن شھر جي ميونسپلٽي 1874 ۾ قائم ٿي. 1902 ۽ 1903 واري مالياتي سال ۾ ميونسپلٽي جو خرچ 7700 روپيا ھيو ۽ آمدني 8600 ھئي جيڪا آڪٽراء مان ٿيندي ھئي. 1901 جي آدمشماري مطابق ھن شھر جي ابادي 5312 ھئي. ان وقت شھر ۾ ھڪ ڊسپينسري ۽ ھڪ ورنيڪيولر مڊل اسڪول ھيا. 

## سياحتي مقام

ھتي ھڪ تاريخي باغ واقع آهي جنھن جو نالو دلڪشہ باغ آھن جنھن لاء چيو وڃي ٿو تہ مغل بادشاھ ھمايون ٺھرايو ھو، پر تاريخ ۾ ھمايون جي ھن شھر ۾ آمد ثابت ناھي. تاريخ ھمايون جي آمد سنڌ جي شھر بکر ۾ ٻڌائي ٿي جتي شاھ محمود کان مدد وٺڻ لاءِ ويو هو.انگريز ليکڪ ھينري ريورٽي ان آمد جي بہ ترديد ڪئي آهي.

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا شهر
زمرو:پنجاب، پاڪستان
زمرو:پنجاب جا شهر (پاڪستان)
601ع

## جنوري

## فيبروري

## مارچ

## اپريل

## مئي

## جون

## جولاءِ

## آگسٽ

## سيپٽمبر

## آڪٽوبر

## نومبر

## ڊسمبر

زمرو:501ء
زمرو:ڇهين صدي
زمرو:سال
622ع

## واقعا
***[[16 جُولاءِ]]** –  محمد مڪي کان مديني ڏي حجرت ڪئي، انهي تاريخ کان هجري سال جو آغاز ٿيو.

## پيدائش

## فوتگيون

زمرو:622ع
زمرو:ستين صدي
زمرو:سال
اٽڪ ضلعو

**اَٽَڪ ضلعو** (Attock District) پاڪستان جي صوبي پنجاب جو هڪ ضلعو آهي. هي ضلعو اپريل، 1904ع ۾، ڀرپاسي جي ضلعن جي تعلقن کي ضم ڪري ٺاهيو ويو.[2] ان جو اڳوڻو نالو ڪيمبلپور (Campbellpur) هو. ان جی گادي اَٽَڪ شھر آھي.

اڄڪلهه هي ضلعو 6 تعلقن تي مشتمل آهي: 

• اٽڪ
 
• فتح جنگ

• حضرو

• حسن ابدال

• جنڊ

• پنڊي گھيب

هي پنجاب صوبي جي اتر ۾ واقع آهي، جنهن جي سرحد ڏکڻ ۾ ضلعي چڪوال، ڏکڻ اولهه ۾ ضلعي ميانوالي، اوڀر ۾ ضلعي راولپنڊي، اولهه ۾ ضلعي ڪوهاٽ، اتر۔اولهه ۾ ضلعي نوشھرہ ۽ اتر ۾ صوابي ۽ هريپور ضلعن سان لڳل آهن.

## حوالا

زمرو:اٽڪ ضلعو
زمرو:پنجاب، پاڪستان جا ضلعا
634ع

__NOTOC__

## واقعا
***[[23 آگسٽ]]** – پهرين مسلمان خليفي ابوبڪر جي وفات ٿي ۽ عمر بن خطاب ٻيو خليفو نامزد ٿيو.

## پيدائش

## پيدائش

## فوتگيون

زمرو:634ع
زمرو:ستين صدي
زمرو:سال
ڪنري

**ڪنري** (*Kunri*) (ڪُنرِي، اردو: کنری) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي عمرڪوٽ ضلعي جو هڪ شهر آهي۔

ايشيا جي سڀ کان وڏي مرچ منڊي، جيڪا پاڪستان جي لڳ ڀڳ 85 سيڪڙو ڳاڙا مرچ پيدا ڪري  ٿي، ۽ پاڪستان جي زراعت ۾ اهم ڪردار ادا ڪري ٿي.

ڪنري ۽ ڀرپاسي ۾ هزارين ايڪڙ زمين مرچن جي پوک لاءِ وقف ٿيل آهي، ان کي هڪ اهم زرعي مرڪز حيثيت حاصل آھي. هي شهر نه رڳو مقامي مارڪيٽن جي ضرورتن کي پورو ڪري ٿو،  پر ايشيا ۽ عرب خطي جي مختلف ملڪن ڏانهن پڻ مرچ پڻ برآمد ڪري ٿو.

جيتوڻيڪ ڪُنري 2020ع تائين ايشيا جي سڀ کان وڏي مرچ مارڪيٽ جي طور تي مڃيو ويندو هو، پر هاڻي اهو ڀارت کان پوء ٻيو نمبر وڏو مِرچ مارڪيٽ هئڻ جو اعزاز رکي ٿو.

## حوالا

زمرو:سنڌ جا شھر
زمرو:عمرڪوٽ ضلعو
سامارو

**سامارو** (اردو: سامارو) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي عمرڪوٽ ضلعي جو هڪ تعلقو آهي.
زمرو:سنڌ جون گُنجان آباديون
پٿورو

**پٿورو** (پِٿورو، اردو: پتھورو) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي عمرڪوٽ ضلعي جو هڪ شهر۽ ساڳي نالي واري تعلقي جو صدر مقام آهي. ھن شھر لڳ پٿورو ريلوي اسٽيشن ڪراچي کوکراپار ريلوي لائن تي واقع آھي.ھي شھر سامارو کان 26 ، کپرو کان 34، ميرپورخاص کان 36، ڇوڙ کان 38 ڪلوميٽرن تي واقع آھي. شھر جي آبادي ڏھن ھزارن جي اندر آھي ان ڪري ھي ٻھراڙيءَ جو ننڍڙو شھر سڏبو آهي.

## حوالا

## حوالا
پنجاب، پاڪستان جا ضلعا

صوبو پنجاب، پاڪستان جو سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو صوبو ۽ علائقي جي لحاظ کان ٻيو نمبر وڏو صوبو، 42 ضلعن ۽ 11 ڊويزنن ۾ ورهايل آهي (جنوري 2023 تائين). هيٺ توهان کي پنجاب جي ضلعن جي تازي تاريخ جو هڪ جائزو ملندو، هڪ نقشو ڏيکاريندو هر ضلعي، پنجاب جا ڊويزن ۽ انهن جا ضلعا، ۽ هڪ فهرست ڏيکاريندي هر ضلعي جو نالو، ضلعي جو تعلق ڪهڙي ضلعي سان آهي، ضلعي جو علائقو، ضلعي جي هيڊ ڪوارٽر جو مقام، ضلعي جي آبادي ۽ آبادي جي کثافت (2017 ۾)، هر ضلعي جي سراسري سالياني آبادي جي واڌ جي شرح (1998 ۽ 2017 جي وچ ۾)، ۽ هڪ نقشو جيڪو هر ضلعي جي مقام کي ڏيکاري ٿو.

## ضلعن جي فھرست
ھي پنجاب، پاڪستان جي ضلعن جي فھرست آھي.

## پڻ ڏسو
* خيبر پختونخوا جا ضلعا
* گلگت بلتستان جا ضلعا

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا ضلعا
زمرو:پنجاب، پاڪستان
زمرو:پنجاب، پاڪستان جا ضلعا
زمرو:پنجاب، پاڪستان جي انتظامي ورهاست
ڪيٽي بندر تعلقو

**ڪيٽي بندر** (ڪيٽِي بَندَر، اردو: کیٹی بندر) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ٺٽي ضلعي جو هڪ تعلقو آهي.

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
گهوڙاٻاري

**گهوڙاٻاري**  (انگريزي ٻولي Ghorabari) (اردو: گھوڑاباری) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ٺٽي ضلعي جو هڪ شهر آهي. گهوڙاٻاري تعلقو پڻ آهي.

## حوالا

زمرو:سنڌ جا ننڍا شهر ۽ قصبا
658ع

## جنوري

## فيبروري

## مارچ

## اپريل

## مئي

## جون

## جولاءِ

## آگسٽ

## سيپٽمبر

## آڪٽوبر

## نومبر

## ڊسمبر

زمرو:658ء
زمرو:ستين صدي
زمرو:سال
668ع

## واقعا
* **[[15 سيپٽمبر]]** – اوڀر رومي حڪمران قسطن ثاني کي، سرقوسه، صقليه ۾ وهنجڻ وقت قتل ڪيو ويو.

## پيدائش

## فوتگيون

زمرو:668ع
زمرو:سال
680ع

__NOTOC__

## واقعا

## پيدائش

## فوتگيون
***[[10 آڪٽوبر]]** – امام حسين، علي جو فرزند

زمرو:680ع
683ع

__NOTOC__

## واقعا
***[[26 آگسٽ]]** – يزيد جي لشڪر حره جي جنگ ۾ صحابين سميت مديني جي 11 هزار ماڻهن کي قتل ڪري ڇڏيو.

## پيدائش

## فوتگيون

زمرو:683ع
زمرو:ستين صدي
زمرو:سال
678ع

## واقعا

## پيدائش

## فوتگيون
***[[13 جُولاءِ]]** – عائشہ، محمد جي گهرواري

زمرو:678ع
زمرو:ستين صدي
زمرو:سال
693ع

[thumb|left|[Begga|Begga of Landen (615–693)]]
__NOTOC__
Year **693** (**[[Roman numerals|DCXCIII]]**) was a common year starting on Wednesday (link will display the full calendar) of the Julian calendar. The denomination 693 for this year has been used since the early medieval period, when the Anno Domini calendar era became the prevalent method in Europe for naming years.

## واقعا

### جڳھ سان

### يورپ

* Sisebert, archbishop of Toledo, leads a rebellion against King Ergica of the Visigoths. He plans to assassinate Ergica and his wife Liuvigoto but fails, and is defrocked and excommunicated.
* April 25 &ndash; Sixteenth Council of Toledo: Ergica calls for a council of the church to deal with the security of the kingship. The rebels are anathematised and the *[[Visigothic Code|Forum ludicum]]* is modified. 

### برطانيا

* King Oshere of Hwicce (sub-kingdom of Mercia) dies after a 13-year reign. He is succeeded by his four sons as apparent joint-kings: Æthelberht, Æthelheard, Æthelweard and Æthelric. 
* King Ine of Wessex establishes his West Saxon "Law of Codes", to regain authority in his kingdom. He consolidates Wessex's territory in the western peninsula (approximate date).

### عنوان سان
#### مذھب
* Earconwald, bishop of London, dies and is succeeded by Waldhere. He is buried at St. Paul's Cathedral, and later revered as a saint.
* Wulfram of Sens attends the assembly of bishops at Valenciennes (Northern France).
* Callinicus I becomes the 71st patriarch of Constantinople, after the death of Paul II. 

## پيدائشون
* Alfonso I, king of Asturias (approximate date)

## وفاتون
* Begga, Frankish abbess (b. 615)
* Bridei III, king of the Picts
* Earconwald, bishop of London
* Fáelchar ua Máele Ódrain, king of Osraige (Ireland)
* Oshere, king of Hwicce (Mercia)
* Paul III, patriarch of Constantinople 

## حوالا
ادراڪي اڀياس

**ادراڪي اڀياس** (اِدراڪِي اَڀياسُ، اردو: علم ادراک، انگريزي: Cognitive Science) جديد سائنس جو هڪ شعبو آهي جنهن ۾ ذهن ۽ ذهني صلاحيتن ۽ عملن کي سائنسي طريقي سان پرکيو وڃي ٿو. ان جو اهم موضوع ادراڪ ۽ فهم آهي، جنهن کي انگريزيءَ ۾ ڪاگنيشن چئبو آهي.

ادراڪي اڀياس هڪ گهڻ-شعبائي سائنسي شعبو آهي، جنهن ۾ هيٺين شعبن کان مدد ورتي وڃي ٿي.
* نفسيات
* فلسفو
* لسانيات
* اعصابي اڀياس
* ڪمپيوٽر سائنس، خاص ڪري ان جو شعبو مصنوعي ذهانت
* سماجيات
* بايولاجي
* انساني اڀياس

ادراڪي اڀياس ۾ ذهن جي جن صلاحيتن کي پرکيو وڃي ٿو تِن ۾ اهم هيءَ آهن:
* ڌيان
* ٻوليءَ جو حصول ۽ استعمال
* چيتو (ميموري)
* مشاهدو ۽ عمل
* مَنطِق ۽ اِستدلال

دنيا جي ڪيترن ئي ملڪن ۾ هن وقت ادراڪي اڀياس ۾ يونيورسٽيون ڊگري ڏين ٿيون. انهن ۾ بيچلر، ماسٽر ۽ ڊاڪٽري ڊگريون شامل آهن. انهن ملڪن ۾ آمريڪا، ڪينيڊا ۽ يورپ جا ڪيترائي ملڪ شامل آهن. مسلم ملڪن ۾ ترڪي، مليشيا ۽ ايران
جي ڪجهه يونيورسٽين ۾ ادراڪي اڀياس ڊپارٽمينٽ موجود آهن. جڏهن ته پاڪستان جي ڪنهن به يونيورسٽي ۾ ادراڪي اڀياس جي تعليم نٿي ڏني وڃي.

ادراڪي اڀياس جي مشهور سائنسدانن ۾ هيءَ شامل آهن: هَربَرٽ سائِمن (نوبل انعام)، نوم چومسڪي، ڊيوِڊ چالمرس، اسٽيفن پارڪر، ماروِن مِنسڪي، پِيٽر ڪرُوٿرس، جِين پِياگيٽ.

## حوالا

زمرو:فلسفو
زمرو:نفسيات
زمرو:درسي علم
زمرو:ادراڪ جو علم
زمرو:سماجي سائنس
زمرو:متعدد الاختصاصات
ايگراماٽزم

ايگراماٽزم (انگريزي: Agrammatism) هڪ قسم جي نفسياتي ۽ لسانياتي خرابي آهي جنهن ۾ مريض کي گرامر جي استعمال ۾ ڏکيائي ٿيندي آهي. اِن کي گرامري گونگاڻ پڻ چئي سگهجي ٿو. هي بيماري گهڻو ڪري فالج جي ڪري پيدا ٿيندي آهي. هن بيماريءَ جي ڪري مريض صحيح گرامر سان ڳالھ نه ڪري سگهندو آهي، بلڪه ننڍا ننڍا جملا ڳالهائيندو آهي ۽ آهستي ڳالھ ڪندو آهي. مريض اسمن ۽ فعلن جو گهڻو استعمال ڪندو آهي.
افاشيا

**افاشِيا** (انگريزي: Aphasia) اهڙين بيمارين کي چئبو آهي جيڪي دماغي ڌڪ لڳڻ جي ڪري ٻوليءَ جي خرابي جي صورت ۾ ظاهر ٿينديون آهن.
صوتيات

**صوتيات** (Phonology) ”صوت“ عربي لفظ آهي، جنھن جي معنيٰ آهي ”آواز“، پوءِ اُهو تمام هلڪو هجي يا چٽو. ٻوُليءَ جو ٻاهريون ۽ ظاهري پھلو آوازن سان تعلق رکي ٿو. آواز انساني بہ ٿيندا آهن تہ غير انساني بہ. انهن جو علمي اڀياس علم طبعي (Physics) ۽ علم بدن جو جز آهي. ان ڪري ٻولين جي آوازن جي اڀياس لاءِ اسان کي علم طبعي ۽ علم بدن (Physiology) جي مدد جي ضرورت رهي ٿي. انساني ٻوليءَ جي آوازن جو اڀياس هن وقت علمي صورت اختيار ڪري چڪو آهي، جنھن کي علم آواز (Phonetics) سڏجي ٿو. ڊاڪٽر غلام علي الانا موجب ”صوتيات اهو علم آهي، جنھن جو واسطو ڳالهائڻ جي عضون جي عمل  سان آهي. هن علم جي مدد سان اهو ڏيکاري يا سيکاري سگهجي ٿو تہ ڪنھن بہ نئين يا خاص آواز جي اچار ڪرڻ وقت ڳالهائڻ جي عصون جي بيھڪ (Position) ڪھڙي ٿي سگهي ٿي. علم صوتيات ذريعي اها خبر پوي ٿي تہ ڪنهن آواز جي اچارڻ لاءِ ڪھڙا ڪھڙا عضوا عمل ۾ اچن ٿا، حرڪت ڪن ٿا ۽ انهن جي عمل جو ڍنگ ڪھڙو آهي ۽ ڪهڙي آواز جو مخرج (Point of articulation) ڪھڙو آهي.“ مخرجن لاءِ عضون  ۾ تاڙون، ڏند، زبان يا چَپَ اهم آهن.

## حوالا

زمرو:صوتيات
تشڪيليات

**تشڪيليات** (انگريزي: Morphology) شين جي جوڙجڪ يعني تشڪيل کي پرکڻ جو علم آهي. لسانيات ۾ تشڪيليات لفظن جي اشتقاق ۽ بدلاءُ کي جانچڻ کي چئبو آهي.

**صرفيات**، لفظ ٻوليءَ ۾ ڇو ۽ ڪيئن ٻيا ٻيا روپ وٺن ٿا، تنھن جو تعلق لسانيات جي هڪ شاخ سان آهي، جنھن کي ’علم صرف‘ يا ’صرفيات‘ سڏجي ٿو. اُن کي اردوءَ ۾ تشڪيلات/صوتيات بہ سڏبو آهي ڇو تہ اهو عام لفظ جي مختلف شڪلين ۽ صورتن سان بحث ڪري ٿو. عربي گرامر ۾ علم صرف جي تعريف هن ريت ڪئي ويئي آهي تہ (علم) صرف اهو علم آهي، جنھن ۾ بامعنيٰ اڪيلن لفظن جي بنائڻ ۽ انهن ۾ ڦير ڦار ڪرڻ جو طريقو بيان ڪيو وڃي.

## حوالا
دل

**دل** (Heart) انسان جي سيني ۾ هڪ عضوو آهي جيڪو سموري جسم کي رت پهچائيندو آهي. اسان جي دل ٻٽي پمپ وانگر آهي. ان جو ڪم هر هر سسڻ ۽ ڦنڊڻ سان رت جي داٻ کي قائم رکڻ آهي. دل جي بناوت چئن خانن تي مشتمل ٿئي ٿي، ساڄي پاسي وارن خانن جو ڪم، استعمال ٿيل رت کي گڏ ڪرڻ ڦڦڙن ۾ آڪسيجن حاصل ڪرڻ لاءِ پمپ ڪرڻ آهي. جڏهن ته  دل کاٻي پاسي وارا خانا صاف رت حاصل ڪري بدن جي مختلف حصن ڏانهن اماڻين ٿا.

اسان جي زندگيءَ جو دارومدار دل جي ڌڙڪندو رهڻ تي آهي. ڏينهن رات، جاڳندي سمهندي، هلندي ڦرندي دل ڌڙڪندي رهي ٿي. جيئن جسم کي رت وسيلي آڪسيجن ۽ توانائي پهچي سگهي. هن ننڍڙي عضوي جي ڪارڪردگي جو اندازو انهيءَ مان لڳايو وڃي ٿو ته، ماڻهوءَ جي دل هڪ منٽ ۾ تقريبن 72 ڀيرا ڌڙڪي ٿو، يعني هر ڌڙڪي سان دل مان سراسري 80 کان 100 ملي ليٽر رت خارج ٿئي ٿو. يعني هڪ منٽ ۾ تقريبن پنج لٽر رت ۽ هڪ ڏينهن ۾ تقريبن ڏهه هزار لٽر رت پمپ ڪيو وڃي ٿو، ڀڄڻ يا ڊوڙڻ، ڳورو ڪم ڪرڻ ۽ ورزش دوران دل جو ڪم ڪئي ڀيرا وڌي وڃي ٿو.
فائل:Heart-beat.gif

هڪ سراسري زندگي جي عرصي ۾ دل مجموعي طور تقريباََ پنجويهه ملين لٽر کان وڌيڪ رت پمپ ڪري ٿو. سڄو ڪم دل ڪري ٿو، پيدائش کان موت تائين 60- 70 سال مسلسل، بغير ڪنهن وقفي، بغير ڪنهن رڪاوٽ ۽ مرمت جي لڳاتار ڌڙڪندو رهي ٿو.

دل کانسواءِ جسم جا سڀ عضوا دماغ جي اثر هيٺ هوندا آهن ۽ تنتي تحرڪ وسيلي ڪم ڪندا آهن، جيڪو دماغ يا حرام مغز (Spinal Chord) مان اعصابي رڳن وسيلي عضون تائين پهچي ٿو، پر قدرت دل جي ڌڙڪڻ جو سرشتو خودڪار رکيو آهي.

دل جي ڌڙڪڻ جو هيءُ پاڻ مرادو حرڪت جو مرڪز دل جي ساڄي ڪنوتي (Right Auricle) ۾ مٿئين پاسي واقع هوندو آهي، ان کي سائينس نوڊ (Sinus Node) چئبو آهي. هي مرڪز مخصوص گهرڙن تي مشتمل آهي، جنهن ۾ پاڻمرادو حرڪت جي پيدائشي صلاحيت هوندي آهي، تحريڪ اتان شروع ٿي، پهريائين ٻنهي ڪنوتين يعني دل جي مٿين خانن ۾ ڦهلجندي آهي. ان سان گڏ پهرين اهي سسندا آهن. پوءِ اها تحريڪ ٻئي مرڪزي اي.وي. نوڊ (A.V. Node) سان ٿيندي آهي. ٿورڙي وقفي سان دل ۾ اندر خاص ڌاڳن "هس بنڊل" (Bundle of His) وسيلي دل جي هيٺين خانن وينٽريڪل (Ventricles) ۾ پهچي دل جي سڀني عضون تائين پهچي وڃي ٿو، ٿورڙي وقفي اهي ٻئي سسن ٿا. ائين دل جي ڌڙڪي جا ٻه حصا ٿيندا آهن، جيڪي آواز به پيدا ڪندا آهن، ڌڙڪڻ جي پهرين حصي ۾ رت مٿين خانن مان هيٺين خانن ۾ اچي ٿو ۽ ٻئي حصي ۾ رت ساڄي ڪنوتيءَ مان ڦڦڙن ڏانهن ۽ کاٻي ڪنوتيءَ مان بدن ڏانهن پمپ ڪيو وڃي ٿو.

دل جي حرڪت تاندورن ۽ گهرڙن ۾ ڦهلجڻ دوران عارضي برقي تبديليون به پيدا ٿينديون آهن، جن کي اي.سي.جي. (Electrocardiography) وسيلي رڪارڊ ڪيو ويندو آهي، جنهن مان ڊاڪٽر خبر لڳائيندا آهن ته، دل جي ڪهڙي حصي ۾ حرڪت جي رڪاوٽ يا تاندورن جي ڪمزوري آهي يا ناهي. انهيءَ سان دل جي بيمارين جي سڃاڻپ ۾ مدد ملندي آهي.

## انساني دل جي بناوٽ
thumb|
انساني دل جي اندر چار خانا chambers ھوندا آھن:
1.ساڄو خانو يا ساڄو ايٽريم (right atrium)
2.کاٻو خانو يا کاٻو ايٽريم (Left Atrium)
3. ساڄو وينٽريڪل (Right Ventricle)
4.کاٻو وينٽريڪل (Left Ventricle)
مٿيان ٻه خانا ڪجهه سنھن تھن (thin walled) جا ٺھيل ھوندا آھن جن کي ايٽريا چوندا آهن جڏھن تہ ھيٺيان ٻہ خانا ٿلھن تھن جا ٺھيل ھوندا آھن جن کي وينٽريڪلس چوندا آهن.

250px
## حوالا

زمرو:اناٽومي
زمرو:انساني جسم
آنڊو

**آنڊو** هڪ عضوو آهي جيڪو کاڌي کي هضم ڪرڻ ۽ ان مان غزائي جُزا ڪڍڻ جو ڪم ڪندو آهي. پيٽ جو هڪ عضوو، جيڪو نليءَ وانگر ويهارو فوٽ ڊگهو، ور ور ويڙهيل هوندو آهي. اسين جيڪو کاڌو کائون ٿا، اهو هاضمي جي مختلف مرحلن مان گذرندو، ننڍي آنڊي ۾ ايندو آهي. هن جو رَسُ جيري ۽ لبلبي جي رَسُ سان ملي، کاڌي کي ايترو ته هضم ڪندو آهي، جو اهو آنڊن جي چوسيندڙ نلين مان کڄي وڃي رت سان ملندو آهي، جتان وري رت جي دوري وسيلي خوراڪ سڄي جسم تائين پهچي ٿي. ان کان پوءِ اڻ هضم ٿيل کاڌو ۽ پاڻي وڏي آنڊي ۾ پوندو آهي، جنهن جي ڊيگهه 5 فوٽ آهي ۽ ننڍي آنڊي کان گهڻو ويڪرو آهي. هتان باقي بچيل کاڌو ۽ پاڻيٺ پائخاني وسيلي خارج ٿي ويندي آهي.

زمرو:جسم
زازاڪي ٻولي

**زازاڪي ٻولي** (انگريزي: Zazaki) انڊو يورپي خاندان سان تعلق رکندڙ ایراني ٻولي آھي، جنھن تي ڪجھه دراوڙي اھڃاڻ پڻ موجود آهن. هن وقت زازاڪي ٻولي ڳالهائيندڙن جو انگ 20 کان 40 لکن جي وچ ۾ آهي جيڪي اوڀر ترڪي ۾ رهن ٿا.
زمرو:ترڪي جون ٻوليون
501ع

## جنوري

## فيبروري

## مارچ

## اپريل

## مئي

## جون

## جولاءِ

## آگسٽ

## سيپٽمبر

## آڪٽوبر

## نومبر

## ڊسمبر

زمرو:502ء
زمرو:ڇهين صدي
زمرو:سال
التين اوردو، اوردو

**التین اردو، اردو** (لاطيني: Altınordu, Ordu) ترڪي جو هڪ رهائشي علائقو آهي جيڪو اردو صوبي ۾ آهي.
شهيد فاضل راهو تعلقو

**شهيد فاضل راهو** (اُچار: شَهِيد فازِل راهُو، اردو: شہید فاضل راہو) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي بدين جو هڪ تعلقو آهي. ان جو صدرمقام گولاڙچي شهر آهي. هن تعلقي جي آبادي ٿلهي ليکي اڍائي لک آهي ( 1998).

## يونين ڪاؤنسلون
شهيد فاضل راهو تعلقي ۾ 8 يونين ڪاؤنسلون آهن.

## حوالا

زمرو:بدين ضلعو
زمرو:سنڌ جا تعلقا
زمرو:بدين ضلعي جا تعلقا
زمرو:بدين ضلعي جون آباد جڳهون
گولاڙچي

**گولاڙچي** پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي بدين  جي تعلقي شھيد فاضل راهو جو شھر آھي ۽ ان تعلقي جو صدرمقام آھي.

## حوالا
منطق

منطق (اُچار: مَنتِڪُ، انگريزي: Logic لاجِڪ)دليل بازيءَ جو علم. هن علم جا ڄاڻو دليلن ذريعي پنهنجي ڳالهه ڪندا آهن. سڀ کان پهرين ارسطو، منطق کي اهميت ڏني .سنڌ جي مڪتبن ۾ منطق هڪ مضمون طور شاگردن کي پڙهايو ويندو هو ول ڊيورنٽ لکي ٿو تہ:فلاسافيءَ جي دعوت ۾ منطق هڪ نهايت معمولي شروعاتي طعام آهي پر ان سان سموري اشتها پوري ٿي ويندي آهي. منطق تي اسين شڪ ڪندا آهيون جو اسان کي خبر هوندي آهي ته اسان جا دليل گهڻي ڀاڱي اسان جون اهي خواهشون هونديون آهن جن کي اسين عقل جو لباس پارائيندا آهيون. اسان پنهنجي پر ۾ غيرجانبدار خيالن جون عمارتون تعمير ڪندا آهيون، پر اصل ۾ اسان انهن واقعن ۽ اصولن جي چونڊ ڪري رهيا هوندا آهيون جيڪي اسان جي ذاتي يا قومي خواهشن سان مطابقت رکنديون آهن. اسان منطق تي شڪ ڪندا آهيون جو اسان پڪيءَ عمر مان سبق سکي چڪا هوندا آهيون ته زندگي دليلن کان وسيع، پرڀور ۽ اونهي آهي. منطق هڪ هنڌ ڄمي بيٺل حقيقتن جو مرڪب آهي جڏهن ته زندگي متحرڪ ۽ تبديل ٿيندڙ ۽ سڀني قانونن کي حيرت ۾ وجهندڙ آهي. ڪيتريون شيون آهن جن کي عقل اڳ مڃڻ کان انڪار ڪيو هو پر پوءِ انهن کي مڃڻ لاءِ مجبور ٿيو هو. شايد اسان جوانيءَ ۾ ئي دليلن جا سڀ اصول ياد ڪري ڇڏيندا آهيون پر پوءِ خبر پوندي آهي ته حقيقت جي سڃاڻ ۽ زندگيءَ جي حڪمت، دليلن جي ٺهيل ان ماپي سان ماپي نٿي سگهجي. اسان لاءِ خوشي ان ۾ آهي ته زندگيءَ جي حقيقتن جو جائزو وٺڻ لاءِ اسان منطق کي في الحال پاسيرو رکون ڇاڪاڻ جو منطق سان فلاسافي بي جان ۽ بي چسي ٿي پوندي آهي ۽ انهن مسئلن تي ڌيان ڏيون جيڪي جيتوڻيڪ گهٽ بنيادي آهن پر اسان جي زندگيءَ لاءِ نهايت اهم آهن. پر اسين ائين ڪري نٿا سگهون ڇاڪاڻ ته اسان کي سچ جي ڳولها آهي ۽ اسان ڪهڙي واٽ سان سچ کي ڳولهي سگهون ٿا ٻي ڳالهه ته اسين جيڪڏهن سچ تائين پهچي به وڃون ته اسان سچ کي ڪيئن سڃاڻي سگهنداسين ۽ اسان کي ڪيئن خبر پوندي ته هيءَ اها ئي شيءِ آهي جنهن جي اسان کي ڳولها هئي. ڳولها جو ٻيو ڪوبه طريقو پڪ غير منطقي ٿيندو. دليلن کي پرکڻ ۽ واپرائڻ ۽ صحيح استدلال ڪرڻ جو علم آهي. لفظ منطق عربي ٻوليءَ مان اڌاريل آهي ۽ فارسي توڙي اردو ۾ به ساڳيو لفظ استعمال ٿئي ٿو. انگريزيءَ ۾ اِن علم کي لاجِڪ چوندا آهن. منطق جا ڪيترائي قسم آهن.
* جملاتي منطق

## حوالا

زمرو:منطق
زمرو:رسمي سائنس
زمرو:سائنس جا شعبا
زمرو:فلسفي جي تاريخ
بدين تعلقو

**بدين تعلقو** پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي بدين جو هڪ تعلقو آهي. ان جو گاديءَ جو هنڌ بدين شهر آهي. بدين تعلقي ۾ 12 يونين ڪاؤنسلون، 143 ديھ ۽ 1056 ڳوٺ آهن. سال1998ع جي آدمشماري مطابق ھن تعلقي جي آبادي 2,89,259 ھئي. تعلقي ۾ سال 1998ع ۾ 614 ڇوڪرن لاء ۽ 64 ڇوڪرين لاء پرائمري اسڪول واقع ھيا، جنهن ۾ 20,225 ڇوڪرا ۽ 12,504 ڇوڪريون تعليم پرائيندڙ ھيون.

## يونين ڪاؤنسلون
بدين تعلقي ۾ 12 يونين ڪاؤنسلون آهن، جن مان 3 بدين شهر ۾ اچن ٿيون.

## آبادي
1998 جي آدمشماري مطابق بدين جي آبادي 3,53,734 آهي، جنهن ۾ 80% مُسلمان، 15% هندو ۽ 5% عيسائي آهن.بدين تعلقي جِي سرڪاري ٻولي سنڌي آھي، تعلقي ۾ ٻيون به ٻوليون ڳالهيون وڃن ٿيون جَن ۾، سرائڪي، اردو، بلوچي، پنجابي، مارواڙي، گجراتي، پشتو، هندي ۽ ٻيون ٻوليون شامل آهن. شهر ۾ سنڌي ٻولي واپاري رابطي جو ذريعو آهي

### سماجي زندگي
بدين جي ماڻهن ۾ سرڪاري ۽ غيرسرڪاري ملازمن کان علاوه مزودر، هارِي پڻ آهن. هِتي  جا مزدور ڀاڄي منڊي، ڪارخانن ۽ رازن، واڍن وٽ ڪم ڪري پنهنجو گُذر سفر ڪَن ٿا.

## صحت
بدين شهر ۾ لڳ ڀڳ .... ننڍيون وڏيون اسپتالون آهن ۽ لڳ ڀڳ ..... رت جون ليباريٽريون (بلڊ بئنڪ) آهن.

#### اسپتالون
* سول اسپتال / انڊس اسپتال بدين،
* سٽي او پي ڊي بدين،
* ڪينٽومينٽ اسپتال بدين.
* علي ميڊيڪل سينٽر بدين،
* جعفري اسپتال بدين،
* ڪاظمين اسپتال بدين،
* مولابخش جعفري اسپتال بدين،
* ايم ڪي اسپتال بدين،
* عباسي اسپتال بدين،
*....  ميڊيڪل سينٽر،
۽ اُن کان علاوه هوميوپيٿڪ ڪلينڪ پڻ هِتي آهن. شهر ۾ اسپتالن کان علاوه عورتن لاءِ ويم گھر پڻ جھجھي تعداد ۾ موجود آهن.

## يونين ڪاؤنسلون
بدين تعلقي ۾ 12 يونين ڪاؤنسلون آهن، جن مان 3 بدين شهر ۾ اچن ٿيون.

## حوالا

زمرو:بدين ضلعو
زمرو:سنڌ جا تعلقا
زمرو:بدين ضلعي جون آباد جڳهون
ماتلي تعلقو

**ماتلي تعلقو** پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي بدين جو هڪ تعلقو آهي. هن تعلقي جو صدرمقام ماتلي شهر آهي. هن تعلقي جي آبادي ٿلهي ليکي ساڍا ٽي لک آهي.

## يونين ڪاؤنسلون
ماتلي تعلقي ۾ 12 يونين ڪاؤنسلون آهن.

زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
زمرو:بدين ضلعي جون آباد جڳهون
تلهار تعلقو

**تَلهار تعلقو** (اردو: تعلقہ تلہار) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي بدين جو هڪ تعلقو آهي جنھن جو صدر مقام تلھار شھر آھي تلهار کي تعلقي جو درجو 25 نومبر 1997 تي مليو 

## يونين ڪاؤنسلون
تلهار ضلعي بدين جو سڀ کان ننڍو تعلقو آهي ۽ ان ۾ 4 يونين ڪاؤنسلون آهن. هن تعلقي جي آبادي 2011 ۾ ٿلهي ليکي سوا لک هئي.

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
زمرو:بدين ضلعي جون آباد جڳهون
ماتلي

**ماتلي**  پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي بدين جو هڪ شهر آهي  جيڪو ساڳي نالي سان ھڪ تعلقي جو صدرمقام آھي.شھر ٻن يونين ڪاؤنسلن ۾ ورھايل آھي. ھن شھر جي معيشت زرعي جنسن جو واپار آھي جن ۾ ڪپھ ، چانور ، سورج مکي جو ٻج وغيره شامل آهن . ھن شھر جي ڀرسان انصاري شگر مل پڻ واقع آهي.

## حوالا

زمرو:بدين ضلعي جون آباد جڳهون
ٽنڊو باگو تعلقو

**ٽنڊو باگو تعلقو** پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي بدين جو هڪ تعلقو آهي جنھن جو صدرمقام ٽنڊو باگو شھر آھي. هن تعلقي ۾ 10 يونين ڪاؤنسلون آهن ۽ تعلقي جي آبادي 2011 ۾ انداز سان 3 لک 14 هزار هئي.

## يونين ڪاؤنسلون

زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
زمرو:بدين ضلعي جون آباد جڳهون
ڪڙيو گهنور

**ڪڙيو گهنور** (اُچار: ڪَڙيو گَهَنوَر، اردو: کڑیو گہنور) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي بدين جي تعلقي شهيد فاضل راهو ۾ هڪ ننڍو شهر ۽ يونين ڪاؤنسل آهي. يونين ڪاؤنسل جي آبادي 2011 جي اندازي مطابق 23 هزار آهي. هن شهر ۾ پير روضي ڌڻي جي وڏي خليفي محمود فقير نظاماڻي جي درگاه موجود آهي. شهر جو نالو به خليفي محمود جي والد رئيس گهنور خان نظاماڻي جي نالي تي رکيل آهي.
زمرو:بدين ضلعو
زمرو:سنڌ جون گُنجان آباديون
طق

**طق** انگريزي: (click) مائوس (ڪمپيوٽر) جي ذريعي يا ڪنهن ٻئي ذريعي سان دٻائڻ طق چورائيندو آهي۔ قابلِ طق (clickable) جگهه تي طق ڪرڻ سان طي شدهه ردعمل سامهون ايندو آهي۔ 
مثال جي طور تي وڪيپيڊيا ۾ جيڪڏنهن اصل تحرير ۾ ڪنهن لفظ کي قوسين جي اندر درج ڪيو وڃي ته اهو مضمون ۾ هڪ ڳنڍڻي جي شڪل ۾ نظر ايندو آهي، جنهن تي طق (click) ڪري ان جي متعلق آگاهي حاصل ڪري سگهجي ٿي۔ يا اهو صفحو موجود هوندو ته ڏي سگهون ٿا نه هوندو ته ايجاد ڪري سگهون ٿا۔
جل مانس

**جل مانس** يا **نر مڇ(مڇي)**  هڪ خيالي اساطيري مخلوق، جنهن جو مٿو انسان جو ڌڙ مڇي جي وانگر جيڪو پاڻي (سمنڊ) ۾ ئي رهندو آهي۔ يا اصل ۾ جل پري جو مذڪر آهي۔ جل پري مونث آهي۔

## پڻ ڏسندا
* جل پري
* ننڍي جل پري (ڪهاڻي)

## حوالو

زمرو:يورپي علم الاساطير
زمرو:يوناني علم الاساطير
زمرو:اساطيري مخلوق
زمرو:ديومالائي گاڏڙ انسان
513ع

## جنوري

## فيبروري

## مارچ

## اپريل

## مئي

## جون

## جولاءِ

## آگسٽ

## سيپٽمبر

## آڪٽوبر

## نومبر

## ڊسمبر

زمرو:513ع
زمرو:ڇهين صدي
ايران جا شهر

ايران جي اهم شهرن جا نالا هي آهن.

## تفصيل

This is a list of cities in Iran, categorized by province. The census years listed below comes from the Statistical Center of Iran. Since 2006, Iran has conducted a census every five years. Cities in bold indicate provincial, county, or district capitals. Iran is divided into 31 provinces and includes a total of 1,245 cities.

## آ

## ا
{| border="1" width="600"
|-
|  ابرڪوه|| اسفدن|| اميديه
|-
|  ابهر|| اسفراين|| انديشه
|-
|  ابوزيدآباد|| اسفرورين|| انديمشڪ
|-
|  اراڪ|| اسڪو|| اِوَز
|-
|  ارداق|| اسلام‌آباد غرب|| اهر
|-
|  اردبيل|| اسلام‌شهر|| اهل
|-
|املش || اسلاميه|| اهواز
|-
|  اردستان|| اشنويه|| اشتهارد
|-
|  اردڪان|| اشڪنان|| ايزدخواست
|-
|  ارسنجان|| اصفهان|| ايذه
|-
|  اروميه|| اقباليه|| ايرانشهر
|-
|  ازنا|| اقليد|| ايلام
|-
|  اڙيه|| الشتر|| ايوانڪي
|-
|  استهبان|| الوند|| ايوان غرب
|-
|  اسدآباد|| اليگودرز|| اسديه
|-
|- انارڪ|| ايج
## ب

## پ

## ت

## ج

## چ

## ح

## خ

## د

## ر

## ز

## س

## ش

## ص

## ض

## ط

## ع

## ف

## ق

## ک

## گ

## ل

## م

## ن

## و

## ه

## ي

## حوالا

شهر
زمرو:ايران ۾ شهر
زمرو:ايران جي جاگرافي
زمرو:ايران سان لاڳاپيل فهرستون
زمرو:ايشيا سان لاڳاپيل فهرستون
زمرو:شهرن جون فهرستون بلحاظ ملڪ
آسمان آباد

**آسمان آباد** () هڪ شهر آهي جيڪو ايران ۾ واقع آهي۔ ان جي مجموعي آبادي 5,899 فردن تي مشتمل آهي، هي صوبو ايلام  ۾ واقع آهي۔

## متعلقه ڳنڍڻا
* فهرست ايران جا شهر

## حوالو

## حوالا

زمرو:ايران ۾ شهر
آباده

**آبادہ** (انگريزي: Abadeh)   ايران جي صوبي فارس جو ھڪ ننڍو شھر آھي جيڪو آبادہ ڪائونٽي جي گاديءَ جو ھنڌ پڻ آھي. ڀونءِ نگاريءَ پٽاندر ھن شھر جي بيهڪ اوڀر ۾ ڊگھائي ڦاڪ  52°40  ۽ اتر ۾ ويڪرائي  ڦاڪ 31°11 ′ آهي.

ايران جي شھر اصفھان کان شيراز ويندڙ شاھراھ تي آباد ھي شھر سامونڊي سطح کان  1890 ميٽر (6200 فوٽ) مٿي آباد آھي. 2016ع جي انگن اکرن مطابق شھر جي آبادي 59,116 آھي. ماضيءَ ۾ ھن شھر کي آباداءِ اقليد پڻ ڪوٺيو ويندو ھو.  ھي شھر تھران کان 638 ڪلوميٽر پري آھي.

ھن شھر جو ايراني تاريخ ۾ ڪو خاص ڪردار نہ رھيو آھي. 1888ع ۾ انگريز اسڪالر اي جي برائون (E.G. Brown) ھن شھر مان گذريو ھو ۽ شھر جي ّخوبصورت باغن کان ڏاڍو متاثر ٿيو ھو. 

ھن شھر جي مکيہ صنعتن ۾ ڪاٺ جو ڪم، ترن جو تيل، ارنڊيءَ جو تيل، اناج، ميوا ۽ قالين شامل آھن. ھن شھر جي بيھڪ جو ھڪ دلچسپ پھلو ھي آھي تہ ھي شھر چئن صوبن جي گاديءَ جي ھنڌ جي ويجھو آھي. ھتان اصفھان (اصفھان صوبي جي گاديءَ جو ھنڌ) 193 ڪلوميٽر، ياسوج (کهگیلویه و بویراحمد  صوبي جي گاديءَ ھو ھنڌ) 197 ڪلوميٽر،  يزد (يزد صوبي جي گاديءَ جو ھنڌ) 217 ڪلوميٽر، شھرگرس (چھار محال ۽ بختياري صوبي جي گاديءَ جو ھنڌ) 237 ڪلوميٽر ۽ فارس صوبي جي گاديءَ جو ھنڌ شيراز 270 ڪلوميٽر پري آھي. 

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:فارس صوبو
زمرو:ايران ۾ شهر
زمرو:فارس صوبي جا شهر
ٽنڊو باگو

**ٽنڊو باگو** (Tando Bago) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي بدين جو هڪ ننڍو شهر آهي جيڪو ٽنڊو باگو تعلقي جو صدر مقام آهي ۽ اسلام آباد کان 1100 ڪلوميٽر ۽ ضلعي صدر مقام بدين کان 20 ڪلوميٽر جي فاصلي تي پاڪستان جي ڏکڻ اوڀر واري حصي ۾ واقع آهي. ھن شھر جي چوڌاري علائقو ميداني آھي.

## آبهوا
ھن شھر جي موسم اونھاري ۾ گرم ھوندي آھي.مئي جي مھيني ۾ گرمي پد °33 سينٽي گريڊ تائين ۽ سياري ۾ جنوري ۾ °18 سينٽي گريڊ تائين ھوندو آھي.

## حوالا

زمرو:سنڌ جا ننڍا شهر ۽ قصبا
زمرو:سنڌ جون گُنجان آباديون
زمرو:پاڪستان جون گُنجان آباديون
زمرو:بدين ضلعي جون آباد جڳهون
گيلڪي ٻولي

**گيلڪي ٻولي** (اُچار: گيلٚڪي) ايران جي گيلان صوبي ۾ ڳالهائجندڙ هڪ ٻولي آهي جيڪا عربي لپيءَ ۾ لکبي آهي ۽ 33 لک ماڻهو ڳالهائيندا آهن.
زمرو:ايران جون ٻوليون
ڪروڙ

**ڪروڙ** ( ، ،) (اُچار: ڪِروڙ، اردو: کروڑ) هڪ انگ آهي جيڪو سؤ لکن جي برابر آهي. ڪِروڙ ڏکڻ ايشيا جي هڪ عددي ايڪائي آهي، جيڪا 10^7  جي برابر ٿيندي آهي ۽ هِن جي عددن ۾ 100,000,000 جي شڪل ۾ لکيو ويندو آهي۔ هي ايڪائي پاڪستان، ڀارت، نيپال، سري لنڪا، بنگلا ديش ۽ ميانمر جي ملڪن ۾ استعمال ڪئي ويندي آهي۔ اهائي ايڪائي  ڀارتي ۽ پاڪستانيی انگريزي ۾ پڻ استعمال ٿيندي آهي۔ 

هڪ ڪروڙ = 100,000,000 = 10^7

## وڌيڪ ڏسو
* جدول برا پاڪستاني درجا اعداد
## حوالا

زمرو:ايڪائيون
زمرو:ڳڻپ
زمرو:صحيح عدد
زمرو:عدد
زمرو:هندي لفظ ۽ جملا
زمرو:اردو لفظ ۽ جملا
زمرو:سنڌي لفظ ۽ جملا
زمرو:ڀارتي انگريزي محاورا
زمرو:پاڪستاني انگريزي محاورا
ارب

ارب (اُچار: اَرب، انگريزي: Billion) هڪ انگ آهي جيڪو سؤ ڪروڙن جي برابر آهي. هن کي انگريزي ۾ بِلين چوندا آهن.
هڪ ارب = 1,00,00,00,000 يا 1,000,000,000
کرب

کرب (اُچار: کَرب، اردو: کھرب، انگريزي: Hundred Billion) هڪ انگ آهي جيڪو سؤ اربن جي برابر آهي.

هڪ کرب = 1,00,00,00,00,000 يا 100,000,000,000
لک

لک (اُچار: لَکُ، اردو: لاکھ) هڪ انگ آهي جيڪو هڪ سؤ هزار جي برابر آهي. هيءَ انگ ڏکڻ ايشيا خاص ڪري پاڪستان، ڀارت ۽ بنگلاديش ۾ ڪتب اچي ٿو.
سيري

سيري (اُچار: سيرِي، اردو: سیری) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي حيدرآباد جي حيدرآباد ٻهراڙي تعلقي ۾ هڪ يونين ڪاؤنسل آهي. هن يونين ڪا‏ؤنسل جي آبادي 2011 ۾ اندازي مطابق 23 هزار هئي.

زمرو:حيدرآباد_سنڌ_جون_يونين_ڪاؤنسلون
واڻڪي لپي

واڻڪي لپي، جنهن کي خدا آبادي يا هٽ واڻڪي پڻ چوندا آهن، سنڌي ٻوليءَ جي هڪ پراڻي ۽ متروڪ لپي آهي. هن وقت اها لپي يونيڪوڊ ۾ شامل ڪئي ويئي آهي جنهنڪري ان کي ڪمپيوٽر ۾ به ڪتب آڻي سگهجي ٿو.
521ع

## جنوري

## فيبروري

## مارچ

## اپريل

## مئي

## جون

## جولاءِ

## آگسٽ

## سيپٽمبر

## آڪٽوبر

## نومبر

## ڊسمبر

زمرو:521ء
زمرو:ڇهين صدي
زمرو:سال
ٽنڊو حيدر

ٽنڊو حيدر (اردو: ٹنڈو حیدر) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي حيدرآباد ضلعي ۾ هڪ ننڍو شهر ۽ حيدرآباد ٻهراڙي تعلقي جي يونين ڪاؤنسل آهي. هن يونين ڪاؤنسل جي آبادي 2011 ۾ انداز مطابق 23 هزار هئي.

زمرو:حيدرآباد سنڌ جون يونين ڪاؤنسلون
زمرو:سنڌ جون گُنجان آباديون
زمرو:سنڌ جون يونين ڪاؤنسلون
زمرو:سنڌ جون يونين ڪائونسلون
درينا

[250px|thumb|[يونيسڪو عالمي ثقافتي ورثو - **[[محمد پاشا سوڪولويچ پل]]** ويشيگراد، بوسنيا و هرزيگووينا]]

**درينا** (Drina) (سربيائي سيريلي: Дрина, ) هڪ 346 ڪلوميٽر (215 ميل) ڊگهو بين الاقوامي درياء آهي، جيڪو بوسنيا و هرزيگووينا ۽ سربيا جي سرحد جو هڪ ڊگهو حصو بڻائيندو آهي۔

## حوالو

زمرو:بوسنيا و هرزيگووينا جا درياء
زمرو:سربيا جا درياء
زمرو:بوسنيا و هرزيگووينا جا سياحتي مقام
زمرو:بوسنيا و هرزيگووينا ۾ تحفظ
زمرو:جاگرافي بوسنيا و هرزيگووينا
زمرو:يورپ جا بين الاقوامي درياء
نصف النهار درجو 51

**نصف النہهر درجو 51** هنن ٻن نصف النهار سان ڳنڍيل ٿي سگهي ٿو:
* نصف النهار درجو 51 مشرقي، گرين وچ مشرقی نصف النهار جو خط طول البلد۔
* نصف النهار درجو 51 مغربي، گرين وچ مغربي نصف النہار جو خط طول البلد۔

زمرو:سلجھائپ
اسد رئوف

www **اسد رؤف** (انگريزي: Asad Rauf) هڪ پاڪستاني ڪرڪيٽر آهي۔

## پڻ ڏسندا
* ڪرڪيٽ
* پاڪستان قومي ڪرڪيٽ ٽيم

## حوالو

## حوالا

زمرو:1956ع جون پيدائشون
زمرو:1956ء جون پيدائشون
زمرو:پاڪستان جا ڪرڪيٽ رانديگر
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:لاهور جا کلاڙي
زمرو:نيشنل بينڪ آف پاڪستان جا ڪرڪيٽ کلاڙي
ڪيش ٻيٽ

**ڪيش ٻيٽ** (**Kish Island; [[فارسي ٻولي|فارسي]]: جزیرهٔ کیش;** ) ايران جي صوبي، هرمزگان جي بندر لنگه ڪائونٽي ۾ هڪ تفريحي ٻيٽ آهي. اهو ايران جي ڏکڻ ساحل تي فارس جي نار ۾ واقع آهي. اهو 91.5 چورس ڪلوميٽر (35.3 چورس ميل) جي ايراضي تي پکڙيل آهي. ڪِش شهر، پنهنجي آزاد واپاري علائقي جي حيثيت جي ڪري, صارفين جي جنت سمجهيو ويندو آهي. اهو شاپنگ سينٽر، سياحتي ڪشش ۽ تفريحي هوٽلون پيش ڪري ٿو. ان جي آبادي اندازاً 55,205 رهاڪن جي آهي ۽ هر سال لڳ ڀڳ هڪ ڪروڙ ويهه لک سياحن (12 ملين سياحن) جي ميزباني ڪري ٿو.

## نگار خانو

Image:Dariush Grand Hotel - 3.jpg|
Image:SunsetatKish2.JPG|
Image:Inside_pardis_market.JPG|
Image:Abanbar_in_kish_island.JPG|


thumb|کاٻو|ڪيش، ايران

* ڪِش جو خوبصورت ساحل. * دار يُش هوٽل. * ڪِش تي سج لهڻ. * پارديس مارڪيٽ. تصوير:Abanbar_in_kish_island.JPG| aab. anbaar.

## حوالا

زمرو:ٻيٽ
زمرو:ايران جا ٻيٽ
زمرو:سياحتي ڪشش
زمرو:ايران جي جاگرافي
زمرو:خاص اقتصادي منطقات
احباب پاڪستان

دنيا جي ڪن ملڪن جي هڪ تنظيم جيڪا ٻڏندڙ  پاڪستاني معيشت کي سهارو ڏيڻ جي لاء امداد ڏيندي رهندي آهي۔ ان ملڪن ۾ سعودي عرب، گڏيل عرب امارات، چين ، آمريڪا، برطانيا شامل آهن۔

زمرو:پاڪستان جا خارجي تعلقات
زمرو:پاڪستان جا بين الاقوامي تعلق
ٽنڊو محمد خان تعلقو

**ٽنڊو محمد خان تعلقو** پاڪستان جي صوبي سنڌ جي حيدرآباد ڊويزن جي ضلعي ٽنڊو محمد خان جو هڪ تعلقو آهي جنھن جو صدر مقام ٽنڊو  محمد خان شھر آھي.

## جاگرافي
ھن تعلقي جي اتر ۾ ٽنڊو الهيار ۽ حيدرآباد، اولھ ۾ بلڙي شاھ ڪريم تعلقو ۽ اوڀر ۽ ڏکڻ ۾ ٽنڊو غلام حيدر تعلقو واقع آهن.

## آبادي
هن تعلقي جي آبادي 2011 ۾ انداز مطابق 1 لک 94 ھزار کان مٿي ھئي. 2017ع جي آدمشماري مطابق ھن تعلقي جي آبادي 2،55،662 ھئي جنھن مان 1,53,799 ٻھراڙيءَ ۾ رهندڙ ۽ 1،01،863 شھري ھئي.

## ديھون

نيشنل ڊزاسٽر مئنيجمينٽ اٿارٽي جي رڪارڊ مطابق ٽنڊو محمد خان تعلقي م ديھن جو تفصيل ھيٺين ريت آھي.

جڏھن ته بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ مطابق ٽنڊو محمد خان تعلقي ۾ ڪل 29 ديھون واقع آهن.

## يونين ڪاؤنسلون
ٽنڊو محمد خان تعلقي ۾ 6 يونين ڪا‏ؤنسلون آهن، جن مان ٽي ٽنڊو محمد خان شهر ۾ اچن ٿيون.

## وڌيڪ ڏسو

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
ٽنڊو غلام حيدر تعلقو

**ٽنڊو غلام حيدر تعلقو** پاڪستان جي صوبي سنڌ جي حيدرآباد ڊويزن جي ضلعي ٽنڊو محمد خان جو هڪ تعلقو آهي جنھن جو صدر مقام ٽنڊو غلام حيدر شھر آھي.

## جاگرافي

ھي تعلقو ٽنڊو محمد خان ۾ واقع آهي. ان جي اتر ، اوڀر ۽ ڏکڻ ۾ بدين ضلعو واقع آهي، اتر اولھ ۾ ٽنڊو محمد خان تعلقو ۽ اولھ ۾ بلڙي شاھ ڪريم تعلقو واقع آهن.

## آبادي
هن تعلقي جي آبادي 2011 ۾ انداز مطابق 1 لک 49 ھزار کان مٿي ھئي. 2017ع جي آدمشماري مطابق ھن تعلقي جي آبادي 1,84,653 ھئي جنھن مان 1,50,848 ٻھراڙيءَ ۾ رهندڙ ۽ 33,805 شھري ھئي.

## ديھون
نيشنل ڊزاسٽر مئنيجمينٽ اٿارٽي جي رڪارڊ مطابق ٽنڊو غلام حيدر ۾ 55 ديھون آھن پر بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ مطابق انھن جو تعداد 54 آھي. ديھ کوچ سيلا* ، ديھ ڪوٽ آٽيو* ۽ ديھ پلونالي* بورڊ آف روينيو جي رڪارڊ ۾ ظاھر ناھن. جڏھن تہ بورڊ روينيو جو رڪارڊ ھن تعلقي جي ھڪ ديھ پلاندي ظاھر ڪري ٿو جيڪا نيشنل ڊزاسٽر مئنيجمينٽ اٿارٽي جي رڪارڊ ۾ ظاهر ناھي. 

## يونين ڪاؤنسلون
ٽنڊو غلام حيدر تعلقي ۾ 4 يونين ڪا‏ؤنسلون آهن.

{| class="wikitable"
|+ **<span style='color: Green'>ٽنڊو غلام حيدر تعلقي جون يونين ڪاؤنسلون</span>**

زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:سنڌ جا تعلقا

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
ٽنڊو الهيار تعلقو

**ٽنڊو الهيار تعلقو** پاڪستان جي صوبي سنڌ جي حيدرآباد ڊويزن جي ضلعي ٽنڊوالهيار جو ھڪ تعلقو آهي. اِن جو صدر مقام ٽنڊوالھيار شھر آھي. 2005 کان اڳ ھي تعلقو حيدرآباد ضلعي جو حصو ھيو. هن تعلقي جي آبادي 2011 ۾ اندازي مطابق 2 لک 63 هزار هئي. 2017ع جي آدمشماري مطابق ھن تعلقي جي آبادي 3,95,996 ھئي جنھن مان 1,88,312 ماڻھو ٻھراڙيءَ ۾ ۽ 2،07،684 ماڻھو شھري علائقن ۾ رھندڙ ھيا. ھن تعلقي جي اتر ۽ اوڀر ۾ جھنڊو مري تعلقو، اولھ م مٽياري ضلعو ۽ حيدرآباد ضلعو ۽  ڏکڻ ۾ چمبڙ تعلقو  واقع آهن.

## انتظامي ورهاست

ھي تعلقو ضلعي جي سب ڊويزن آھي. 2008 وارن انگن اکرن مطابق تعلقي ۾ ھڪ سرڪل، 6 تپا ۽ 24 ديھون واقع آهن. ديھن مان ھڪ ٽنڊي الهيار شھر واري ديھ شھري آھي باقي 23 ديھون ٻھراڙيءَ جون آھن.

## يونين ڪاؤنسلون
ٽنڊو الهيار تعلقي ۾ 8 يونين ڪا‏ؤنسلون آهن، جن مان چار ٽنڊو الهيار شهر ۾ اچن ٿيون.

## ديھون
ٽنڊو الهيار تعلقي ۾ ڪل 24 ديھون واقع آهن.

## آبادي
2004 جي ڪاٿن مطابق تعلقي ٽنڊي الهيار جي ڪل آبادي 3,02,508 ھئي جن مان 1,57,238 مرد ۽ 1,45,270 عورتون ھيون. آبادي جي گھاٽائي في ڪلوميٽر 595 ماڻھو ھئي.

## آبپاشي
ھن تعلقي مان نصير واھ ۽ سرفراز واھ وھن ٿا جيڪي روھڙي ڪئنال مان پاڻي کڻن ٿا. ان کان سواءِ روھڙي ڪئنال، سرفراز واھ ۽ نصير واھ مان نڪرندڙ شاخون پڻ آهن جن ۾ کيساڻو شاخ، شيخ موسیٰ شاخ، ناڳڻا ڊسٽري، زئونر شاخ، چاڪر ڊسٽري، بلگي شاخ ۽ لانڍي شاخ 1 شامل آهن. 

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
جهنڊو مري تعلقو

**جهنڊو مري تعلقو** پاڪستان جي صوبي سنڌ جي حيدرآباد ڊويزن جي ضلعي ٽنڊو الهيار جو هڪ تعلقو آهي. هن تعلقي جي آبادي 2011 ۾ اندازي مطابق 1 لک 91 هزار هئي. 2017 جي آدمشماري مطابق ھن تعلقي جي آبادي 2,31,683 ھئي جنھن مان 2,13,699 ٻھراڙيءَ ۾ ۽ 17,984 شھري علائقي ۾ رهندڙ هئا. ھن تعلقي جو قيام 2005 ۾ عمل ۾ آيو ۽ ان قيام سان کيس نئين ٺھيل ضلعي ٽنڊوالهيار جو تعلقو بڻايو ويو. ھن تعلقي جي اتر ۾ سانگھڙ ضلعو، اوڀر ۾ ميرپور خاص ضلعو، اولھ ۾ مٽياري ضلعو ، ڏکڻ ۾ ٽنڊو الهيار تعلقو ۽ ڏکڻ اوڀر جي ڪنڊ تي چمبڙ تعلقو واقع آهن.
.

## انتظامي ورهاست

2008 وارن انگن اکرن مطابق تعلقي ۾ 2 سرڪل، 13 تپا ۽ 38 ديھون واقع آهن. ديھن مان ڪابه ديھ شھري ناھي .

## يونين ڪاؤنسلون
جهنڊو مري تعلقي ۾ 6 يونين ڪا‏ؤنسلون آهن.

## ديھون
جھنڊو مري تعلقي ۾ ڪل 38 ديھون واقع آهن.

## آبادي
2004 جي ڪاٿن مطابق تعلقي ٽنڊي الهيار جي ڪل آبادي 1,99,300 ھئي جن مان 1,03,593 مرد ۽ 95,708 عورتون ھيون. آبادي جي گھاٽائي في ڪلوميٽر 501 ماڻھو ھئي.

## آبپاشي

ھن تعلقي ۾ نصير واھ وھي ٿو جيڪو روھڙي ڪئنال مان نڪري ٿو. ان کان سواءِ ھتي وھندڙ شاخن م  سونھري شاخ، نوري ڊسٽري، راج پري شاخ، مشائخوٽي ڊسٽري، ڪيھي شاخ، ٿاڻو شاخ، داسوڙي شاخ، ٽنڊو الهيار شاخ 2، ٽنڊو سومرو شاخ 2, ھادڪي ڊسٽري ۽ ميل شاخ پڻ وھن ٿيون.

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
پاڪ سنگهار (يوسي)

**پاڪ سنگهار** پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ٽنڊو الهيار جي تعلقي ٽنڊو الهيار ۾ هڪ ڳوٺ ۽ يونين ڪاؤنسل آهي. هن ڳوٺ جو نالو پاڪ سنگهار درگاهه جي نالي پويان رکيو ويو آهي. هيءَ درگاه ٽنڊي الهيار شهر کان پنج ميل اوڀر طرف پاڪ سنگهار نالي وليءَ ۽ درويش جي درگاهه آهي. هن درويش جو اصل نالو سيد لطيف شاهه هو ۽ ڏهين صدي هجريءَ ۾ پيدا ٿيو. سندس تعلق مٽياري سادات جي لڪياري خاندان سان هو. پاڻ مخدوم نوح سرور هالائيءَ جو ساٿي، مريد ۽ خليفو هو.

زمرو:سنڌ جون گُنجان آباديون
زمرو:سنڌ جون يونين ڪاؤنسلون
زمرو:سنڌ جون يونين ڪائونسلون
580ع

## جنوري

## فيبروري

## مارچ

## اپريل

## مئي

## جون

## جولاءِ

## آگسٽ

## سيپٽمبر

## آڪٽوبر

## نومبر

## ڊسمبر

زمرو:580ء
زمرو:ڇهين صدي
زمرو:سال
بيگن جروار

**بيگن جروار** پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ٽنڊي الهيار جي تعلقي چمبڙ ۾ هڪ ڳوٺ ۽ يونين ڪا‏ؤنسل آهي.

هن ڳوٺ جي پاسي ۾ شاهه عبداللطيف ڀٽائيءَ جي صحبتي بزرگ ميين صابر ولهاريءَ جو مقبرو موجود آهي.

## حوالا

## حوالا
ميرپور خاص تعلقو

**ميرپور خاص تعلقو** پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ميرپور خاص ڊويزن جي ضلعي ميرپور خاص جو هڪ تعلقو آهي. جنھن جو صدر مقام ميرپورخاص شھر آھي. هن تعلقي جي آبادي 1998 واري آدمشماريءَ مطابق 2 لک 84 هزار آهي.

## يونين ڪاؤنسلون
ميرپور خاص تعلقي ۾ 9 يونين ڪا‏ؤنسلون آهن. هيٺ آدمشماريءَ 1998 ۾ اندازي سان ڏني وئي آهي.

## ديھون

ميرپورخاص تعلقي ۾ ڪل ٻه ھيٺيون ديھون واقع آهن:
# پنھوارڪي
#کٺ

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
ڊگهڙي تعلقو

**ڊگهڙي تعلقو** (اُچار: ڊِگهڙِي تالُڪو) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ميرپور خاص جو هڪ تعلقو آهي. هن تعلقي جي آبادي 2011 ۾ اندازي مطابق 1 لک 88 هزار هئي، ۽ 2015 ۾ اندازي مطابق 2 لک 9 هزار آهي.

## يونين ڪاؤنسلون
ڊگهڙي تعلقي ۾ 6 يونين ڪا‏ؤنسلون آهن. هيٺ آدمشماري 2015 جي ڪاٿي مطابق ڏني وئي آهي.

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
زمرو:سنڌ جون گُنجان آباديون
شجاع آباد تعلقو

**شجاع آباد تعلقو** (اُچار: شُجاباد تالُڪو) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ميرپور خاص جو هڪ تعلقو آهي.  هن تعلقي کي ڊسمبر 2013 ۾  بڻايو ويو، جڏهن ته شجاع آباد نالي ڪوبه ڳوٺ يا ديهه هن تعلقي ۾ موجود ناهي. بلڪه هي تعلقو سنڌ جي اڳوڻي زراعت جي وزير سيد علي نواز شاهه جي والد شجاع محمد شاهه جي نالي تي پيپلز پارٽي جي جيالن جي مطالبي سان جوڙيو ويو آهي. هن تعلقي جو وڏو شهر ميرواھ گورچاڻي آهي، پر تنهن جي هوندي به علي نواز شاه جي جي مطالبي سان تعلقي جو گاديءَ جو هنڌ علي نواز شاهه ڳوٺ کي ڪيو ويو آهي.

## يونين ڪاؤنسلون
شجاع آباد تعلقي ۾ 3 يونين ڪا‏ؤنسلون آهن جن جي ڪل آبادي 2015 ۾ ٿلهي ليکي 1 لک 17 هزار آهي.

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
ڪوٽ غلام محمد تعلقو

**ڪوٽ غلام محمد تعلقو** (اُچار: ڪوٽ غُلام مُهَمَد تالُڪو) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ميرپور خاص جو هڪ تعلقو آهي. هن تعلقي جي آبادي 2011 ۾ اندازي مطابق 2 لک 33 هزار هئي.

## يونين ڪاؤنسلون
ڪوٽ غلام محمد تعلقي ۾ 8 يونين ڪا‏ؤنسلون آهن.

زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
سنڌڙي تعلقو

**سنڌڙي تعلقو** (اُچار: سِنڌڙِي تالُڪو)  پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ميرپور خاص ڊويزن جي ضلعي ميرپور خاص جو هڪ تعلقو آهي جنھن جو صدر مقام سنڌڙي شھر آھي. هن تعلقي جي آبادي 2011 ۾ اندازي مطابق 1 لک 83 هزار هئي، ۽ 2015 ۾ اندازي مطابق 2 لک 27 هزار آهي.

## يونين ڪاؤنسلون
سنڌڙي تعلقي ۾ 6 يونين ڪا‏ؤنسلون آهن. آدمشماريءَ 2015 ۾ اندازي سان ڏني وئي آهي.

## ديھون

سنڌڙي تعلقي م ڪل 76 ديھون واقع آهن.

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
چمبڙ تعلقو

** چمبڙ تعلقو**  پاڪستان جي صوبي سنڌ جي حيدرآباد ڊويزن جي ٽنڊي الهيار ضلعي جو ھڪ تعلقو آهي۔ اِن جو صدرمقام چمبڙ شهر آهي۔ سال 2011ع جي تخميني مطابق ھن تعلقي جي آبادي 1,56,000 ھئي۔ سال 2017ع جي آدم شماري مطابق ھن تعلقي جي ڪل آبادي 2,09,208 ھئي جنھن مان 36,125 شھري علائقي ۾ ۽ 1,73,083 ٻھراڙيءَ ۾ رھندڙ ھئي۔ ھن تعلقي جي اتر ۾ ٽنڊو الهيار تعلقو، ڏکڻ ۾ بدين ضلعو ۽ ٽنڊو محمد خان ضلعو، اولھ ۾ حيدرآباد ضلعو ۽ اوڀر ۾ ميرپور خاص ضلعو واقع آهن۔

## انتظامي ورهاست

2008 وارن انگن اکرن مطابق تعلقي ۾ ھڪ سرڪل، 11 تپا ۽ 29 ديھون واقع آهن. ديھن مان ھڪ چمبڙ شھر واري ديھ  نيم شھري آھي باقي 28 ديھون ٻھراڙيءَ جون آھن.

## يونين ڪاؤنسلون
چمبڙ تعلقي ۾ 7 يونين ڪا‏ؤنسلون ۽ 2 ٽائون ڪاميٽيز آھن  آهن، جن مان 1  ٽائون ڪاميٽي  چمبڙ شهر ۽ ٻي سنجر چانگ  ۾ اچي  ٿي.

## ديھون

چمبڙ تعلقي ۾ ڪل 29 ديھون واقع آهن.

## آبادي
2004 جي ڪاٿن مطابق تعلقي ٽنڊي الهيار جي ڪل آبادي 1,83,790 ھئي جن مان 95,531 مرد ۽ 88,259 عورتون ھيون. آبادي جي گھاٽائي في ڪلوميٽر 270 ماڻھو ھئي.

## آبپاشي
ھن تعلقي ۾ لانڍي شاخ 1 ، لانڍي شاخ 2، بجار شاخ، چانگ شاخ، پير سخي شاخ 1، چچ شاخ، ميرانخوري شاخ، غريب ڊسٽري، چاڪر ڊسٽري ۽ زئونر شاخ وھڻ ٿيون. انھن سڀني ۾ پاڻي روھڙي ڪينال مان ملي ٿو جيڪو اولھ طرف مٽياري ضلعي مان گذري ٿو.

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
جهڏو تعلقو

**جھڏو تعلقو** (اُچار: جُهڏو تالُڪو):   پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ميرپورخاص جو ھڪ تعلقو جنھن جو صدر مقام جھڏو شھر آھي.  هن تعلقي جي آدمشماري 2015 ۾ اندازي مطابق 2 لک 55 هزار آهي.

## يونين ڪاؤنسلون
جهڏي تعلقي ۾ 6 يونين ڪا‏ؤنسلون آهن. هيٺ آدمشماري 2015 جي ڪاٿي مطابق ڏني وئي آهي.

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
پاڪ سنگهار

پاڪ سنگهار هڪ مشهور درويش ۽ صوفي بزرگ هو جنهن جي درگاهه ٽنڊي الهيار ضلعي جي پاڪ سنگهار ڳوٺ ۾ موجود آهي جيڪو ٽنڊي الهيار شهر کان پنج ميل اوڀر طرف آهي.

پاڪ سنگهار جي ولادت اندازي مطابق ڏهين صدي هجريءَ ڌاري ٿي. سندس نالو سيد لطيف شاهه هو، مگر ماڻهو کيس پاڪ سنگهار جي نالي سان ياد ڪندا آهن. اُن جا ٻه سبب بيان ڪيا وڃن ٿا. هڪ هيءُ ته هن بزرگ سڄي عمر شادي نه ڪئي ۽ پرهيزگار رهي گذاريائين، ان ڪري کيس پاڪ چيو وڃي ٿو. هيءُ سنگهار ان ڪري سڏجڻ ۾ آيو جو مال سان سندس بيحد پيار هوندو هو. هن بزرگ جو تعلق مٽياري سادات جي لڪياري خاندان سان آهي. هن روايت جي تائيد درگاهه جي سجاده نشين فقير محمد ابراهيم پلهه به ڪئي. مشهور بزرگ ساجن سوائي سندس ماسات هو، جيڪو هڪ متقي ۽ ولي الله ٿي گذريو آهي، جنهن جي درگاهه تعلقي ٽنڊي باگي جي ڳوٺ ڪونچي ۾ آهي، جتي هر سال چيٽ جي مهيني ۾ ميلو لڳندو آهي. اُن کان سواءِ هن خاندان ۾ ٻيا ڪيترائي بزرگ ٿي گذريا آهن. درويش پاڪ سنگهار سلوڪ جي تعليم مخدوم نوح سرور هالائيءَ کان حاصل ڪئي. مراقبن ۽ رياضتن کان پوءِ کيس مرشد، دين جي تبليغ ڪرڻ جي اجازت ڏني. درويش پاڪ سنگهار سير ۽ سياحت ڪندي موجوده ڳوٺ ۾ اچي پهتو ۽ هتي جي سر زمين کيس اهڙي ته پسند آئي، جو هميشه لاءِ هتي رهڻ جو فيصلو ڪيائين ۽ هتي هڪ مسجد به تعمير ڪرايائين، جنهن ۾ ديني تعليم جو درس ڏيندو هو. سندس ٺهرايل مسجد اڃا به ڳوٺ پاڪ سنگهار ۾ موجود آهي. درويش جي درگاهه تي هر مهيني جي پهرئين سومر تي ميلو لڳندو آهي، جتي ماڻهو پنهنجي عقيدي موجب اچي کير تقسيم ڪندا آهن. هن درگاهه تي ساليانو ميلو ستين صفر کان ڏهين صفر تائين لڳندو آهي. ان کان سواءِ ميلي ۾ ملاکڙو به ٿيندو آهي. قديم دستور موجب درگاهه جي الهندي پاسي نائين صفر جي رات درگاهه جي سجاده نشين جي موجودگيءَ ۾ سماع جي روح پرور محفل ٿيندي آهي، جنهن ۾ مخدوم نوح جا بيت (ڏهر) چيا ويندا آهن. درگاهه جي ڀرسان زائرين جي رهڻ لاءِ هڪ چئن ڪمرن جي مهمان سراءِ ٺهيل آهي. درگاهه جو موجوده سجاده نشين فقير محمد محب پلهه آهي.
جاتي تعلقو

**جاتي تعلقو** () ضلعو سجاول، سنڌ، پاڪستان جو هڪ انتظامي سب ڊويزن (تعلقو) آهي. هن تعلقو جو ڪل ايراضي لڳ ڀڳ **3,489 ڪلوميٽر²** آهي ۽ **2023ع** جي مردم شماري مطابق هتي جي آبادي لڳ ڀڳ **214,710** آهي، جنھن سان گڏ آباديءَ جي کثافت لڳ ڀڳ **6,154 ماڻهو في ڪلوميٽر²** ٿئي ٿي. 
## جاگرافي
جاگرافي طور، جاتي تعلقو اوڀر طرف سنڌو درياهه سان لڳي ٿو، جيڪو اڳوڻي ضلع ٺٽو سان حدون شيئر ڪري ٿو، جڏهن⁠ته اولهه طرف ميرپور بٺورو، شاهه بندر، ] ۽ سجاول تعلقن سان لڳي ٿو. 
## تاريخ
جاتي تعلقو ضلعو سجاول ۾ تڏهن شامل ٿيو، جڏهن آڪٽوبر 2013ع ۾ ضلعو ٺٽو کي ورهائي ضلعو سجاول ٺاهيو ويو. 
## تازي واقعا
**2023ع** ۾ ايندڙ سامونڊي طوفان *[[بپرجوئي طوفان|بپرجوئي]]* سبب هتي جا لڳ ڀڳ **5,000 ماڻهو** عارضي طور منتقل ڪيا ويا ۽ ايمرجنسي رليف آپريشن هلائي ويو. 
## مشهور ڳوٺ
جاتي تعلقو ڪيترن ئي وڏن ۽ اهم ڳوٺن تي مشتمل آهي، جن ۾ هيٺيان نمايان آهن:
* ڳوٺ نبي بخش لغاري
* ڳوٺ سعداڻو
* ڳوٺ ڪچي بيگناه
* ڳوٺ بيگناه
* ڳوٺ امين موري
## حوالا

## خارجي ڳنڍڻا
* [ضلعو سجاول جي سرڪاري ويب سائيٽ](http://www.sindh.gov.pk )
زمرو:پاڪستان جي انتظامي ورهاست جي فهرست
زمرو:پاڪستان جي مقامي حڪومت
زمرو:جاتي تعلقو
زمرو:سجاول ضلعو
زمرو:سجاول ضلعي جا تعلقا
سجاول تعلقو

**سجاول تعلقو** (اُچار: سُجاوَل تالُڪو) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ڏکڻ ۾ سجاول ضلعي جو هڪ تعلقو آهي. هيءُ تعلقو آگسٽ 2001 ۾ ٺٽي ضلعي اندر جوڙيو ويو، ۽ پوءِ سجاول ضلعي ۾ داخل ڪيو ويو.

## يونين ڪاؤنسلون
سجاول تعلقي ۾ 6 يونين ڪا‏ؤنسلون آهن.

زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
ٺٽو تعلقو

**ٺٽو تعلقو**:  پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ٺٽي جو هڪ تعلقو آهي  جنھن جو صدر مقام ٺٽو شھر آھي. ھن تعلقي ۾ مڪلي جو تاريخي قبرستان پڻ واقع آهي. ھي تعلقو سنڌ جي سڀ کان پراڻن تعلقن ۾ شامل آھي.

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
ميرپور ساڪرو تعلقو

**ميرپور ساڪرو تعلقو**:  پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ٺٽي جو هڪ تعلقو آهي جنھن جو صدر مقام ميرپور ساڪرو شھر آھي. اھو ٺٽي شھر کان پوءِ ضلعي جو سڀ کان وڏو شھر آھي.هي شھر موجوده گهارو شھر کان ارڙهن ڪلوميٽر ڏکڻ طرف آهي. هن وقت تعلقي جو هيڊ ڪوارٽر آهي. ميرپور ساڪرو تمام گهڻو تاريخي قديم علائقو آهي. سردار لقمان خان ملڪاڻي,شمشاد ساڪرائي ۽ جمال مراد گبول جو مسڪن آهي.

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
ڪيٽي بندر

**ڪيٽي بندر** (Keti Bandar) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ٺٽي ۾ واقع آھي۔ ھن شھر جي معيشت گھڻي ڀاڱي مڇي جو شڪار آھي ۽  شھرين ۾ وڏي تعداد ۾ مھاڻا شامل آهن.  اھو ٻھراڙيءَ جو ننڍڙو شھر آھي. پاڪستان جي پيپلزپارٽي جي حڪومت ھن شھر جي سمنڊ تي واقع ھجڻ جي ڪري سامونڊي بندر ٺاھڻ لاء پڻ چونڊ ڪئي پر گوادر جي پراجيڪٽ جي ڪري رٿ منظور ٿي نہ سگھي.

ھن شھر ۾ اين-110 شاھراھ ميرپور ساڪرو کان اچي دنگ ٿئي ٿي. ھي بندر سنڌو ندي جي ڊيلٽا تي حجامڙو ڪريڪ وٽ واقع آھي جتان سنڌوندي جون شاخون اٽڪل 11 ڪلوميٽرن جي پنڌ تي سمنڊ سان ملن ٿيون.

## تاريخ
ھي بندرگاھ محمد بن قاسم جي فوج جي عراق کان پھچڻ واري جڳھ دیبل جي بندرگاھ جي باقياتن تي تعمير ڪئي وئي۔
اصل هيءُ ٻاڙي گهوڙا يا گهوڙي ٻاڙيءَ جي لهڻ جي جاءِ هئي. جڏهين شاهه بندر ۽ ڌاراجا ڦٽا، تڏهين هن بندر زور ورتو. جتي اڳي وڪر بندر هو. اتي انهيءَ جي ٻڏي وڃڻ ڪري هيءُ بندر ٻڌو ويو، جو گهڻو جهونو ناهي. اتي جو ڪڇ ۽ ڪاٺياواڙ سان  واپار هلندو آهي.

## پڻ ڏسو
* ڪراچي بندرگاھ
* محمد بن قاسم بندرگاھ
* گوادر بندرگاھ

## حوالا

* ڪيٽي  بندر منصوبي کي بحال ڪري سگھجي ٿو - DAWN.com
[//ur.wikipedia.org/wiki/جغرافیائی_متناسق_نظام متناسقات]: [//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?pagename=کیٹی_بندر&params=24_09_N_67_27_E_region:PK_type:city 24°09′N 67°27′E﻿ / ﻿24.150°N 67.450°E﻿ / 24.150; 67.450]
زمرہ:ویکی ڈیٹا پر موجود متناسقات
زمرو:ٺٽو ضلعو
زمرو:ٺٽي ۾ سياحتي مقام
گهوڙاٻاري تعلقو

**گهوڙاٻاري تعلقو** (اُچار: گهوڙاٻارِي تالُڪو، اردو: تعلقہ گھوڑا باری) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ٺٽي ضلعي جو هڪ تعلقو آهي۔

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
زمرو:ٺٽو ضلعو
حسين بخش مري تعلقو

**حسين بخش مري تعلقو** (اُچار: هُسين بَخش مَرِي تالُڪو) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ميرپور خاص جو هڪ تعلقو آهي جنھن جو صدر مقام حسين بخش مري شھر آھي. هيءَ تعلقو 29 جون 2005 تي جوڙيو ويو. هن تعلقي جي آدمشماري 2015 ۾ اندازي مطابق 1 لک 23 هزار آهي.

## يونين ڪاؤنسلون
حسين بخش مري تعلقي ۾ 3 يونين ڪا‏ؤنسلون آهن. هيٺ آدمشماري 2015 جي ڪاٿي مطابق ڏني وئي آهي.

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
ميرپور بٺورو تعلقو

**ميرپور بٺورو تعلقو** (مِيرپور بَٺورو تالُڪو) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي سجاول ضلعي جو تعلقو آهي. هن تعلقي ۾ 8 يونين ڪاؤنسلون آهن.

## يونين ڪاؤنسلون
ميرپور بٺوري تعلقي ۾ 8 يونين ڪا‏ؤنسلون آهن.

زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:پاڪستان جي انتظامي ورهاست جي فهرست
زمرو:سنڌ جا تعلقا
عمرڪوٽ تعلقو

**عمرڪوٽ تعلقو** پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي عمرڪوٽ جو هڪ تعلقو آهي. هيءُ تعلقو 12 يونين ڪا‏ؤنسلن ۾ ورهايل آهي.

:زمرو:سنڌ جا تعلقا

زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
پٿورو تعلقو

**پٿورو تعلقو** (اُچار: پِٿورو تالُڪو) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي عمرڪوٽ جو هڪ تعلقو آهي جنھن جو صدر مقام پٿورو شھر آھي.. هيءُ تعلقو 3 يونين ڪا‏ؤنسلن ۾ ورهايل آهي.

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
ڇاڇرو تعلقو

**ڇاڇرو تعلقو** (اُچار: ڇاڇرو تالُڪو) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ٿرپارڪر جو هڪ تعلقو آهي جنھن جو صدر مقام ڇاڇرو شھر آھي.

## يونين ڪاؤنسلون

هيءُ تعلقو 17 يونين ڪاؤنسلن ۾ ورهايل آهي.
# هِيرار
# پارنو
# گڍڙو
# جيسي جو پار
# مِٺڙيو چارڻ
# لَپلو
# راڄوڙو
# يو سي ڇاڇرو
# تڙاحمد
# سارنگهيار
# تڙدوس
# کينسر
# ڪانٽيو
# ويجهيار
# ڏاهلي
# پيري جو پار
# چيلهار

زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
زمرو:ضلعو ٿرپارڪر
ننگر پارڪر تعلقو

**ننگر پارڪر تعلقو** انگريزي (Nangar Parkar Taluka) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ٿرپارڪر جو هڪ تعلقو آهي. هيءُ تعلقو 7 يونين ڪا‏ؤنسلن ۾ ورهايل آهي.ھي تعلقو صوبائي اسيمبلي جي تڪ پي.ايس.55 ۽ قومي اسيمبلي جي تڪ اين.اي.221 ۾ واقع آهي.

## يونين ڪا‏ؤنسلون
# يو سي ننگر پارڪر
# هاڙهو
# پِيٿاپور
# سَتِي ڏيرا
# پِيلُو
# وِيرا واھ
# تِڳُوسر

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
زمرو:تاريخ پاڪستان
زمرو:پاڪستان ۾ جين ڌرم
زمرو:سنڌ جون گُنجان آباديون
زمرو:ضلعو ٿرپارڪر
قاسم آباد

thumb|alt=قاسم آباد ۾ فلائي اوور|ھوش محمد شيدي فلائي اوور
**قاسم آباد** پاڪستان جي صوبي سنڌ جي حيدرآباد شهر جو هڪ علائقو جيڪو حيدرآباد جي تعلقي قاسم آباد جو صدر مقام آهي. ھن تعلقي جي قيام کان اڳ ھن تعلقي جو علائقو لطيف آباد تعلقي جو حصو ھيو. حيدرآباد شھر جا سڀ کان وڏا تعليمي ادارا ھن تعلقي ۾ واقع آھن جن ۾ بيڪن ھائوس، سٽي اسڪول ۽ سينٽ بوناوينچر اسڪول شامل آھن. شھر جو راڻي باغ، سنڌ ميوزيم، شمس العلماءُ عمر بن دائودپوٽو لائبريري ، سنڌ لينگويج اٿارٽي، مرڪزي عيدگاھ،  راجپوتا اسپتال، آغا خان اسپتال بہ ھن تعلقي ۾ واقع آھن.

## حوالا
زمرو:سنڌ
لطيف آباد

**لطيف آباد** پاڪستان جي صوبي سنڌ جي حيدرآباد شهر جو هڪ علائقو ۽ حيدرآباد ضلعي جو شهري تعلقو آهي. ھن تعلقي جو قيام پاڪستان ٺهڻ کان پوءِ ٿيو. ان کي شاھ عبداللطيف ڀٽائي جي نالي سان منسوب ڪيو ويو.
تاريخ 4 جنوري 1954ع تي گورنر جنرل ملڪ غلام محمد مھاجرن لاء لطيف آباد ڪالوني جو افتتاح ڪيو ھو.

## حوالا
زمرو:سنڌ