چٽاگانگ

**چٽاگانگ** (Chittagong) سرڪاري طور تي چٽوگرام (بنگالي: চট্টগ্রাম) بنگلاديش جو ٻيو نمبر وڏو شهر ۽ چٽاگانگ بندرگاهه جو گھر آهي. اهو بنگلاديش ۽ بنگال جي نار ۾ مصروف ترين بندرگاهه آهي. شهر بنگلاديش جو ڪاروباري گاديءَ جو هنڌ پڻ آهي. اهو ساڳي نالي واري ڊويزن ۽ ضلعي جو انتظامي مرڪز آهي. شهر چٽاگانگ هل ٽريڪ ۽ بنگال جي نار وچ ۾ ڪرنافلي نديءَ جي ڪناري تي واقع آهي. سال 2022ع ۾، بنگلاديش جي حڪومت پاران ڪيل مردم شماري موجب چٽاگانگ ضلعي جي آبادي لڳ ڀڳ 92 لک هئي. سال 2022ع ۾، ميٽروپوليٽن علائقي جي آبادي 56 لک کان وڌيڪ هئي. شهر ڪيترن ئي وڏن مقامي ڪاروبارن جو گھر آهي ۽ بنگلاديشي معيشت ۾ اهم ڪردار ادا ڪري ٿو.

دنيا جي قديم ترين بندرگاهن مان هڪ، جنهن ۾ صديون تائين هڪ فعال قدرتي لنگر (Harbour) موجود آهي، چٽاگانگ قديم يوناني ۽ رومن نقشن، جنهن ۾ بطليموس جي دنيا جي نقشو به شامل آهي، تي ظاهر ٿيو آهي. اهو ريشم روڊ جي ڏاکڻي شاخ تي واقع هو. 9هين صدي ۾، عباسي خلافت جا واپاري چٽاگانگ ۾ هڪ واپاري پوسٽ قائم ڪيا. 14 صدي دوران بندرگاهه بنگال جي مسلمانن جي ھٿن فتح ۾ مسلمانن جي قبضي هيٺ اچي وئي. اهو دهلي سلطنت، بنگال سلطنت ۽ مغل سلطنت جي تحت هڪ شاهي ٽڪسال جو هنڌ هو.  چٽاگانگ 15هين ۽ 17 هين صدي جي وچ ۾، اراکان، بنگال جي نار  جي اوڀر ساحل سان زمين جي هڪ تنگ پٽي، جيڪي 350 سالن تائين مضبوط بنگالي اثر هيٺ هئي، جو انتظامي، ادبي، تجارتي ۽ سامونڊي سرگرمين جو مرڪز پڻ هو . 16هين صدي دوران، بندرگاهه هڪ پرتگالي واپاري پوسٽ بڻجي وئي ۽ پرتگالي ليکڪ، جواؤ ڊي باروس ان کي "بنگال جي بادشاهت جي سڀ کان مشهور ۽ امير شهر" طور بيان ڪيو آهي.  مغل سلطنت سال 1666ع ۾ پرتگالين ۽ اراڪانين کي ٻاهر ڪڍي ڇڏيو. 

بنگال جي نواب 1793ع ۾ بندرگاهه کي برٽش ايسٽ انڊيا ڪمپني جي حوالي ڪري ڇڏيو. چٽاگانگ جي بندرگاهه کي 1887ع ۾ ٻيهر منظم ڪيو ويو ۽ ان جا مصروف ترين شپنگ رابطا برطانوي برما سان هئا. 1928ع ۾، چٽاگانگ کي برطانوي هندستان جي "وڏي بندرگاهه" قرار ڏنو ويو. ٻي مهاڀاري جنگ دوران، چٽاگانگ، برما مهم ۾ مصروف اتحادي فوجن جو هيڊ ڪوارٽر هو. بندرگاهه شهر 1940ع جي ڏهاڪي دوران، خاص طور تي برطانوي هندستان جي ورهاڱي کان پوءِ،  تيزي سان وڌڻ شروع ڪيو. شهر آسام بنگال ريلوي ۽ پاڪستان ايسٽرن ريلوي جو تاريخي ٽرمينس هو. سال 1971ع ۾ بنگلاديش جي آزادي جي جنگ دوران، چٽاگانگ بنگلاديش جي آزادي جي اعلان جو هنڌ هو. بندرگاهه شهر بنگلاديش ۾ ڳري صنعت، رسد ۽ پيداوار جي واڌ مان فائدو حاصل ڪيو آهي. 1990ع جي ڏهاڪي دوران ٽريڊ يونينزم مضبوط هو.

چٽاگانگ بنگلاديش جي مجموعي گهريلو پيداوار (GDP) جو %12 حصو ڏئي ٿو. جنهن ۾ صنعتي پيداوار جو %40، بين الاقوامي واپار جو %80 ۽ ٽيڪس آمدني جو %50 شامل آهي. بندرگاهه شهر ملڪ جي ڪيترين ئي پراڻين ۽ وڏين ڪمپنين جو گهر آهي. چٽاگانگ جي بندرگاهه ڏکڻ ايشيا جي مصروف ترين بندرگاهن مان هڪ آهي. بنگلاديش جي بحريه جو سڀ کان وڏو مرڪز چٽاگانگ ۾ واقع آهي. بنگلاديش ايئر فورس جو هڪ ايئر بيس، بنگلاديش آرمي جي گيريزن ۽ بنگلاديش ڪوسٽ گارڊ جي مکيه بيس سان گڏ بنگلاديش نيوي جو سڀ کان وڏو بيس چٽاگانگ ۾ واقع آهي. بنگلاديش ريلوي جو اوڀر زون چٽاگانگ ۾ واقع آهي. چٽاگانگ اسٽاڪ ايڪسچينج، 700 کان وڌيڪ لسٽ ٿيل ڪمپنين سان، بنگلاديش جي جڙيل اسٽاڪ مارڪيٽن مان هڪ آهي. چٽاگانگ ۾ چانهه جي نيلامي جو ڪموڊٽي ايڪسچينج آهي، جيڪو بنگلاديشي چانهه جي واپار سان ڊيل ڪري ٿو. چٽاگانگ ايڪسپورٽ پروسيسنگ زون (CEPZ) ۽ KEPZ پرڏيهي سڌي سيڙپڪاري سان اهم صنعتي زون آهن. شهر کي گهريلو ۽ ٻاهرين پروازن لاءِ شاهه امانت انٽرنيشنل ايئرپورٽ طرفان خدمت ڏني ويندي آهي. ڪرنافلي سرنگ، ڏکڻ ايشيا جي پهرين ۽ واحد پاڻي هيٺ روڊ سرنگ، چٽاگانگ ۾ واقع آهي. شهر ممتاز معاشيات دانن، نوبل انعام يافته سائنسدانن، آزادي پسندن ۽ ڪاروباري ماڻهن جو آبائي شهر آهي. چٽاگانگ ۾ بنگلاديشي شهرن ۾ مذهبي ۽ نسلي تنوع جي اعليٰ درجو موجود آهي. وڏي مسلم اڪثريت هجڻ جي باوجود. اقليتن ۾ هندو، عيسائي، چکما، مارما، باروا، تريپوري، گارو ۽ ٻيا شامل آهن.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

* Official Web Portal of Chittagong
* Chittagong City Corporation
* Chittagong Development Authority
* Chittagong Metropolitan Police
* 

زمرو:چٽاگانگ
زمرو:بنگلاديش
زمرو:چٽاگانگ ڊويزن
زمرو:بنگله ديش ۾ شهر
زمرو:چٽاگانگ ڊويزن ۾ شهر
زمرو:ايشيا جا بندرگاهه وارا شهر
زمرو:بنگله ديش ۾ آباد ساحلي هنڌ
زمرو:بنگلاديش جا بندرگاهه وارا شهر
زمرو:بنگال جي نار 
زمرو:ايشيا ۾ اڳوڻيون ڪالونيون 
زمرو:اڳوڻي پرتگالي ڪالونيون 
زمرو:بنگلاديش جا ميٽروپوليٽن علائقا 
زمرو:چٽگانگ ڊويزن ۾ آبادي وارا هنڌ زمرو:ايشيا ۾ پرتگالي ڪالونائيزيشن