open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ازوف سمنڊ

**  ازوف سمنڊ **   اوڀر يورپ ۾ ڪاري سمنڊ سان چار ڪ م ڊگھي ڪرچ واري پاڻي جي لنگھ ذريعي ڳنڍيل ھڪ ننڍو سمنڊ آھي جنھن کي ڪڏھن ڪڏھن ان کي ڪاري سمنڊ جو اتريون حصو پڻ سڏيو ويندو آهي. . ھن سمنڊ جي اتر ۾ يوڪرين جي ڏکڻ-اوڀر ۾ روس واقع آھن. ڊون ندي ۽ ڪوبان ندي ھن سمنڊ ۾ ڇوڙ ڪن ٿيون. ھن سمنڊ جو پاڻي مستقل طور تي ڪاري سمنڊ طرف وھندڙ آھي. ازوف سمنڊ دنيا جو سڀ کان وڌيڪ تراکڙو يا تمام گھٽ اونھائي وارو سمنڊ آھي. ان جي اونھائي جي درميان آهي. ھن سمنڊ ۾ کوڙ نديون ڇوڙ ڪن ٿيون جن جي پاڻي سان واري، لٽ ۽ جاندارن جا کوپا ھن سمنڊ ۾ وھي اچڻ ڪري ان جي ترو سنوت ۾ اچي رھيو آھي ۽ سمنڊ جي اونھائي آھستي آھستي ان جي مرڪز طرف اڳتي وڌندڙ آھي. ندين جي پاڻي جي منجھس وھڪري ڪري ھن سمنڊ جي لوڻياٺ گھٽجي چڪي آهي. ھي سمنڊ 
۾ مڇي جي پيدوار ڪثرت سان ٿئي ٿي ۽ ان جا ڪنارا ٻوٽن ۽ پکين جي ڪالونين سان مالامال آهن.

## حوالا

زمرو:سمنڊ
زمرو:جاگرافي يورپ
ڪنڍي (ھار)

**ڪنڍي** ان ھار کي چيو ويندو آھي جيڪو خوشيءَ جي موقعي تي مائٽ يا دوست ان موقعي جي مک ماڻھن کي پارائيندا آھن يا تحفي طور ڏيندا آھن. ڪنڍي ڪاغذي نوٽن، قدرتي گلن، يا پلاسٽڪ جي گلن وغيرہ مان ٺھيل ھوندي آھي. مختلف ڪنڍين جي قيمت انھن تي ٿيل ڪم جي حصاب سان ھوندي آھي. سنڌ ۾ خوشيءَ جي موقعن تي پيسن ۽ قدرتي گلن جون ڪنڍيون پارائڻ عام آھي، ۽ ھر طبقو پنھنجي حيثيت آھر ڪنڍين جو انتظام ڪندو آھي. ڪنڍي جنھن کي ڏني ويندي آھي، ان تي اھو سماجي فرض سمجهيو ويندو آھي تہ ڏيندڙ کي سندس جي موقعي تي اوتري ئي يا ان کان وڌيڪ قيمت جي ڪنڍي پارائي.
ڪرائميا

** ڪرائميا  ** يا ڪرائميائي اپٻيٽ  اوڀر يورپ ۾ ڪاري سمنڊ جي اترئين ڪناري تي واقع ھڪ اپٻيٽ آھي. ان جي اتر اوڀر واري حصي ۾ ازوف سمنڊ ۽ باقي سمورو اپٻيٽ ڪاري سمنڊ سان گهيريل آهي. ڪرائميا جي اتر ۾ يوڪرين جو اوبلاسٽ يا صوبو خيرسون واقع آهي، اوڀر ۾ روس جي وفاق م شامل ڪراسنودار واري سرزمين واقع آهي جيڪا ڪرچ واري پاڻي جي لنگھ ذريعي ڪرائميا کان الڳ ھوندي 2018ع کان پل ذريعي ان سان ڳنڍيل آهي. ڪرائميا جي اولھ ۽ ڏکڻ ۾ ڪارو سمنڊ آھي جنھن جي ٻئي پار اولھ طرف رومانيه ۽ ڏکڻ طرف ترڪي واقع آهي. 1783ع ۾ ڪرائميا کي روسي ايمپائر روس۽ ترڪي واري خلافت جي جنگن (1768 کان 1774 تائين) جي نتيجي بعد پنھنجي حڪومت ۾ شامل ڪري ڇڏيو هو. 1917ع واري انقلاب کان پوء ان کي ڪرائميائي آٽونامس سوويت سوشلسٽ ريپبلڪ جو درجو ڏئي سوويت يونين ۾ شامل ڪيو ويو. ٻين جنگ عظيم دوران ان جو درجو گھٽائي ڪرائميائي اوبلاسٽ ۾ تبديل ڪيو ويو ۽ اتان جي تاتار نسل جي آبادي کي مڪمل طور تي وچ ايشيا منتقل ڪيو ويو. 1954ع ۾ ڪرائميائي کي يوڪريني سويت سوشلسٽ ريپبلڪ ۾ شامل ڪيو ويو
1991ع ۾ سويت يونين جي خاتمي وقت يوڪرين پڻ خودمختياري حاصل ڪئي تہ ڪرائميائي اپٻيٽ کي ڪرائميائي آٽونامس ريپبلڪ جو درجو ڏنو ويو ۽ ان جي شھر سيواستوپول کي يوڪرين ۾ خاص درجو ڏنو ويو. 1997 ۾ اڳوڻي سوويت ڪاري سمنڊ واري بحري ٻيڙن جي ورھاست معاھدي تحت ٿي لل۽ معاھدي جي شرطن مطابق روس کي اتي بحري اڏي قائم رکڻ جي اجازت ملي ھئي، اھڙي طرح روسي ٻيڙي ۽ يوڪريني ٻيڙي جا صدر مقام سيواستوپول ۾ رکيا ويا. ڪرائميا جي موجوده حيثيت تڪراري آهي. يوڪرين ان جو دعويدار آھي ۽ گڏيل قومن يوڪريني دعوا کي تسليم ڪيو آهي پر ان تي راڄ روس جو آھي. فيبروري 2014 ۾ ڪرائميا روسي فوج ۽ ان جي حامين جي فوجي مداخلت بعد روس سان الحاق ڪري ھڪ تڪراري ريفرنڊم ذريعي روسي وفاق ۾ شامل ٿي ويو..

## حوالا
ڊي جيور

**  ڊي جيور ** يا **ڊي جيوري**   ھڪ قانوني اصطلاح آهي جنهن جي معني آهي *قانون مطابق* يا جيڪو قانون مطابق مڃيو وڃي پوء چاھي حقيقت ۾ يا اصل ۾ اھو کڻي ايئن نہ بہ ھجي. ان فقري يا اصطلاح جو ابتڙ ڊي فيڪٽو آھي جنھن معني آهي *حقيقت ۾* يا *درحقيقت*. ڊي فيڪٽو جو مطلب آهي اھو جيڪو در حقيقت موجود ھجي پوءِ کڻي ان کي قانون ڀلي کڻي نہ مڃي.

## حوالا
آڪسفورڊ انگلش ڊڪشنري

**آڪسفورڊ انگلش ڊڪشنري** (او اي ڊي) آڪسفورڊ يونيورسٽي پريس (او يو پي) پاران ڇاپيل، انگريزي ٻوليءَ جي هڪ اهم تاريخي ڊڪشنري آهي.

## حوالا
ولاديمير زلينسڪي

** ولاديمير اليڪسيندرووچ زلينسڪي  **   جنوري 1978ع ۾ پيدا ٿيو. يوڪرين جو ھي مزاح نگار ۽ سياستدان 20 مئي 2019ع تي يوڪرين جو ڇھون صدر چونڊيو ويو. سياست ۾ اچڻ کان اڳ ھن قانون جي ڊگري حاصل ڪري پنھنجي پراڊڪشن جي ڪمپني ڪوارتل 95 جي نالي سان قائم ڪئي جنھن ذريعي فلمون، ڪارٽون، ٽي وي جا مزاحيه پروگرام ٺاھيا. مزاحيه پروگرامن ۾ ھن جو  عوام جو خادم نالي شو مشھور ٿيو جنھن ۾ ھن يوڪرين جي صدر جو ڪردار ادا ڪيو. ان پروگرام جو سلسلو 2015ع کان 2019ع تائين جاري رھيو. سندس سياسي پارٽي عوام جي خادم  تي نالو پڻ ان ٽي وي شو تان پيو. اھا پارٽي 2018ع م ان ڪوارتل 95 اسٽوڊيو جي ملازمن ٺاھي ھئي ۽ ان پارٽيءَ طرفان زلينسڪي صدارت لاء پنھنجي اميدواري جو اعلان  31 ڊسمبر 2018ع تي ڪيو. 2019ع جي صدارتي چونڊ ۾ حصو وٺي %73.2 ووٽ حاصل ڪري يوڪرين جو صدر چونڊجي ويو.

## ذاتي زندگي

زلينسڪي 25 جنوري 1978ع تي يوڪريني سوويت سوشلسٽ ريپبلڪ جي شھر ڪروي راخ ۾ ھڪ يھودي خاندان ۾ پيدا ٿيو. سندس ڏاڏي سائمن آئوانووچ زلينسڪي سوويت يونين جي سرخ فوج جي ستونجاھين گارڊز موٽر رائفل ڊويزن ۾ ملازم ھيو. ٻين جنگ عظيم دوران ھولوڪاسٽ ۾ سائمن جو پيءُ ۽ ٽي ڀائر مارجي ويا زلينسڪي جو والد پروفيسر ھيو ۽ سندس ماء ريما زلينسڪا انجنيئر ھئي. پرائمري واري تعليم جي شروعات کان اڳ ھي چار سال منگوليا جي شھر اردنيت ۾ رھيو جتي سندس پيء نوڪري ڪندو هو 16 سالن جي عمر ۾ ھن ٽافل TOFEL جو امتحان پاس ڪيو ۽ کيس اسرائيل ۾ تعليم لاء اسڪالرشپ ملي پر کيس پيءُ وڃڻ نہ ڏنو. ھن ڪروي راخ انسٽيٽيوٽ آف ايڪانامڪس مان ۽ پوءِ نيشنل ايڪانامڪ يونيورسٽي خيو مان قانون جي ڊگري حاصل ڪئي پر ھن قانون جي شعبي کي اختيار نہ ڪيو
. ھي يوڪريني، روسي ۽ انگريزي ٻوليون ڳالھائيندڙ آھي

## مزاح نگاري
17 سالن جي عمر ۾ ھي ڪي وي اين واري مزاح نگاري واري ٽيم ۾ شامل ٿيو . ساڳي سال يعني 1995 ۾ ھن ڪوارتل 95 اسٽوڊيو قائم ڪيو. 2003 ۾ ان اسٽوڊيو يوڪريني ٽي وي چينل 1+1 جي لاء ٽي وي شو ٺاھڻ شروع ڪيا. 2008 ۾ ھن ھن فيچر فلم *لَو اِن دِ بِگ سِٽي* تيار ڪئي جيڪا ھڪ رومانٽڪ ڪاميڊي ھئي ۽ ان جو ٻيون حصو فلم *لَو اِن دِ بِگ سِٽي 2* ۽ بعد ۾ ان جو ٽيون حصو *لَو اِن وَيگاس* جي نالي سان ٺاھيو. ان کان سواءِ ھن 2011 ۾ ھڪ فلم *آفيس رومانس اَوَر ٽائيم* جي نالي سان ۽ 2012 ۾ ھڪ فلم *رشيسڪي بمقابله نيپولين * نالي سان ٺاھي.

آگسٽ 2014ع ۾ ھن يوڪريني ثقافتي وزارت طرفان روسي فنڪارن تي پابندي لڳائڻ جي تياري جي خلاف آواز اٿاريو. 2015 ۾ يوڪريني حڪومت روسي فنڪارن ۽ روسي ثقافتي سرگرمين تي پابندي لڳائي ڇڏي

## سياست
2018 م ھن جي فلم *لو ان د بگ سٽي 2* تي يوڪرين ۾ پابندي لڳائي وئي سندس اسٽوڊيو جي ڪاميڊي شو *عوامي خادم* ۾ ھن جي يوڪريني صدر جي ڪردار کيس سموري ملڪ ۾ مقبول ڪري ڇڏيو. 2018 ۾ سندس اسٽوڊيو جي ملازمن سياسي پارٽي جو بنياد وڌو جنھن جو نالو عوامي خادم رکيو ويو. 31 ڊسمبر 2018 تي ھن صدارتي چونڊ لاء صدر جي اميدوار طور چونڊ مھم جو آغاز ڪيو ھن ڪامياب چونڊ مھم ھلائي. 31 مارچ 2019 تي صدارتي چونڊ وڏي اڪثريت سان کٽي ورتي.

## حوالا

زمرو:سياستدان
زمرو:يوڪرين
زمرو:رياستي سربراھ
زمرو:حڪومتي سربراھ
زمرو:1978ع جون پيدائشون
زمرو:جيوت ماڻهو
دي گارڊين

**دي گارڊين** (The Guardian) برطانيا جي قومي اخبار آهي، جيڪا 1821 کان ڇپجي رهي آهي. اخبار جي ويب سائيٽ سڄي دنيا ۾ مشھور آهي. اولھ جي ٻين اخبارن وانگر گارڊين تي بہ طرفداري جا بھتان لڳندا رهندا آهن.

## حوالا

زمرو:گڏيل بادشاهت ۾ ڇپيل روزانو اخبارون
سيواستوپول

** سيواستوپول  **    ڪرائميا جو سڀ کان وڏو شھر ۽ ڪاري سمنڊ جي بندرگاھ آهي. ھن شھر جو بنياد 1787ع ۾ وڌو ويو جتي روسي بحري ٻيڙي جو اڏو قائم ڪيو ويو. جنوري 2021 ۾ ھن شھر جي آبادي 429,922 آھي. ھي شھر ڪرائميائي ٻيٽ ۾ واقع آهي ۽ بين الاقوامي برادري طرفان ڪرائميا وانگر يوڪرين جو حصو تسليم ڪيل آهي. يوڪرين جي نقشي ۾ان کي يوڪرين جو مخصوص حيثيت وارو شھر طور ڏيکاريل علائقو آهي. پر حقيقت ۾ جي شھر پڻ ڪرائميا وانگر 2014ع کان روس جي اختيار ھيٺ آھي. روس ان کي وفاقي شھر جو درجو ڏنو آھي. ھن شھر جي آبادي جي اڪثريت روسي نسل جي آھي ۽ يوڪريني نسل وارا اقليت ۾ آھن. ھن شھر جي علائقي جي ڪل پکيڙ 864 چورس ڪلوميٽر آهي. اھم بندرگاھ واري ھن شھر جي معيشت طاقت واري آھي. ھتان جو اونھارو ۽ سيارو موافق آھن جنھن سبب ھي شھر سياحن لاء تفريح جو مرڪز آھي. ھتي ايندڙ سياحن جو گھڻي ڀاڱي تعلق سوويت يونين مان ٽٽل رياستن جي ماڻھن جو آھي. ھي شھر سامونڊي حياتياتي تحقيق جو پڻ مرڪز آھي. ھي شھر انتظامي طور تي چئن ضلعن ۾ ورھايل آھي

روسي ميونسپل نظام تحت جي شھر 9 ميونسپلٽين ۾ ورھايل آھي.

## حوالا

زمرو:يوڪرين جا شهر
زمرو:روس ۾ آباد ساحلي هنڌ
زمرو:يوڪرائين ۾ آباد ساحلي هنڌ
زمرو:روسي-ڳالهائيندڙ ملڪ ۽ علائقا
چائنا اسڪالرشپ ڪائونسل

**چائنا اسڪالر شپ ڪائونسل** (چيني: 国家 基金 管理 委员会 pinyin: Guójiā Liúxué Jījīn Guǎnlǐ Wěiyuánhuì،CSC) چين جي وزارت تعليم جي غير منافع بخش تنظيم آھي جيڪا چين سان بين الاقوامي تعليمي مٽاسٽا لاءِ مدد فراهم ڪري ٿي ۽ بنيادي گاڏي آھي جنھن ذريعي چيني حڪومت اسڪالرشپ ڏئي ٿي.
   
## حوالا

زمرو:سرڪاري وظيفا
زمرو:چين ۾ تعليم
رائيون

**  رائِيَون ** يا **رائِيَان** يا **رَيئَن** يا **رايون**  پراڻي سوويت يونين ۾ شامل رياستن جي ھڪ انتظامي ورھاست جو نالو آهي جيڪا پاڪستان جي ضلعي جي برابر آهي. ان نظام م صوبي کي اوبلاسٽ سڏيندا آهن. لفظ RAYON  فرينچ ٻوليءَ جو لفظ آهي جنھن جي معني آهي شعبو يا ڊپارٽمينٽ. ڪن رياستن ۾ رائيون شھر جي انتظامي ورھاست طور استعمال ٿيندو آهي. بلغاريه ان قسم جي ورھاست جو ھڪ مثال آھي. انگريزي ٻوليءَ ۾ ان کي ڊسٽرڪٽ سڏيندا آهن. رائيون يا رايون واري نالي سان انتظامي ورھاست وارن ملڪن ۾ ، روس، چين، آذربائيجان، آرمينيا، يوڪرين، آسٽريا، اسٽونيا، بيلاروس، بلغاريه، ڪرائميا، جارجيا، قزاقستان، ليٽويا، لٿوانيا، مالڊووا، رومانيه، ڏکڻ اوسينشيا ۽ ٽرانسنسٽريا شامل آهن. چين ۾ اھا ورھاست صرف ان جي ھڪ آٽونامس ريجن ۾ آھي.

## حوالا
وولن اوبلاسٽ

**  وولن اوبلاسٽ **   يورپ جي ملڪ يوڪرين جي ھڪ صوبي يا اوبلاسٽ جو نالو آهي جيڪو يوڪرين جي اتر اولھ ۾ واقع آهي. ان جو صدر مقام لتسڪ شھر آھي. 2021 ۾ ھن صوبي يا اوبلاسٽ جي آبادي 1,027,397 ھئي.

## تاريخ

ڪنھن دؤر ۾ وولن خيويائي روس جو حصو ھوندو ھو بعد م علائقي ۾ ھڪ الڳ پرنسپلٽي ۽ پوءِ ھاليخ وولينيا جو اڻٽٽ حصو ٿي ويو. پندرهين صدي عيسويءَ ۾ لٿوانيائي گرينڊ ڊچي جو حصو رھيو ۽ پوء 1569ع ۾ ۽ ٻيھر 1795ع کان پھرين جنگ عظيم تائين پولينڊ جي قبضي ۾ رھيو ۽ پوء روسي ايمپائر جي قبضي ۾ آيو پر وري پولينڊ جي زير اثر رھيو. 1939 ۾ سوويت يونين ۽ نازي جرمني ۾  مولوٽوف ربنٽراپ پيڪٽ کان پوءِ نازي جرمني پولينڊ تي حملو ڪيو تہ سوويت يونين بہ اڳتي وڌي آيو. ھي علائقو سوويت يونين جي قبضي ۾ آيو جنھن مان 4 ڊسمبر 1939ع تي وولن اوبلاسٽ قائم ڪري ان کي يوڪرين جو حصو بڻايو ويو 

يوڪرين سان انضمام تي يوڪريني نسل وارا ما0ڻھو تہ سرھا ٿيا پر اتان جي پولش اقليت نتيجا ڀوڳيا. انھن جا رٽائرڊ ملازم ۽ پڙھيل لکيل ماڻھو سائبيريا منتقل ڪيا ويا جن مان اڪثريت روسي ڪيمپن ۾ موسمي سختين سبب مري ويا. 1941ع ۾ وولن تي نازي جرمنيءَ قبضو ڪيو. نازين ھتي يھودين جي نسل ڪشي ڪئي. جنوري 1944ع ۾ سرخ فوج ھن اوبلاسٽ وارو علائقو نازين کان واپس کسيو. ٻين جنگ عظيم کان جلد پوء پولينڊ ۽ سوويت يونين جي سرحد جو نئين سر تعين ڪيو ويو جنھن کي ڪرزن لائين جو نالو ڏنو ويو. وولن کي پاسي وارن اوبلاسٽن سميت يوڪريني سوويت سوشلسٽ ريپبلڪ جو اڻٽٽ حصو بڻايو ويو.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:وولن اوبلاسٽ
زمرو:يوڪرين
زمرو:يوڪرين جا اوبلاسٽ
آئرلينڊ جي سلطنت

آئرلينڊ جي سلطنت‘ يا، مملڪت آئرلينڊ (Kingdom of Ireland)  انگلينڊ  (Kingdom of England) ۽ پوءِ وڏي برطانيا (Kingdom of Great Britain) جي ھڪڙي ڪلائنٽ اسٽيٽ ھئي جيڪا 1542 کان 1800 تائين آئرلينڊ جي ٻيٽ تي موجود ھئي.

## حوالا

زمرو:عيسائي رياستون
زمرو:يورپ جا اڳوڻا ملڪ
آئرلينڊ جي بادشاهي

**آئرلينڊ جي بادشاهي‘ يا صاحبي** (Lordship of Ireland) ڪڏهن ڪڏهن اڳوڻي نارمن آئرلينڊ جي طور تي سڏيو ويندو آهي، آئرلينڊ جو اهو حصو هيو، جيڪو انگلينڊ جي بادشاھ جي حڪمراني (جنھن کي ڍنگ ۾ ”لارڊ آف آئرلينڊ“ جي نالي سان) 1177ع ۽ 1542ع جي وچ ۾ وفادار اينگلو نارمن لارڊز جي ڪنٽرول هيٺ هيو.

## حوالا

زمرو:يورپ جون اڳوڻيون بادشاھتون
تابعدار رياست

**تابعدار رياست** يا **ڪلائينٽ رياست** (Client state) هڪ اهڙي رياست آهي، جيڪا اقتصادي، سياسي، فوجي يا بين الاقوامي معاملن ۾ هڪ وڌيڪ سگهاري (طاقتور) رياست جي  ماتحت ھجي.

## حوالا

زمرو:حاڪيمت جو حق
آئرش آزاد رياست

**آئرش فري اسٽيٽ** (Irish Free State) (6 ڊسمبر 1922-29 ڊسمبر 1937) ھڪڙي رياست ھئي جيڪا 1922 ۾ اينگلو-آئرش معاهدي تحت ڊسمبر 1921 ۾ قائم ٿي.ان ٺاهه آئرش ريپبلڪ، آئرش ريپبلڪن آرمي (آءِآراي) ۽ برطانوي تاج فوجن جي وچ ۾ آئرش آزاديءَ جي ٽن سالن واري جنگ کي ختم ڪيو.

## حوالا

زمرو:اڳوڻا دولت مشترڪه جا رڪن
زمرو:يورپ جون اڳوڻيون بادشاھتون
ڏاکڻي آئرلينڊ (1921–1922)

**ڏاکڻي آئرلينڊ** () آئرلينڊ جي انهن ٻن ڀاڱن مان هڪ وڏو ڀاڱو ھو جيڪو ان وقت ٺهيو هيو، جڏھن آئرلينڊ کي گورنمينٽ آف آئرلينڊ ايڪٽ 1920 جي وسيلي ورھايو ويو. ان ۾  آئرلينڊ جي 32 مان 26 ڪائونٽيون يا اٽڪل ٻيٽ جي ايراضيءَ جو پنجون ڇهون حصو شامل آهي، جڏهن ته باقي ڇهه ڪائونٽين ٻيٽ جي اتر اوڀر ۾ اتر آئرلينڊ کي ٺاهيو. ڏاکڻي آئرلينڊ ۾ ڪائونٽي ڊونيگل شامل آھي،  اها السٽر ۾ سڀ کان وڏي ڪائونٽي هجڻ  جي باوجود ۽ پوري آئرلينڊ ۾ سڀ کان وڌيڪ اترئين ڪائونٽي آھي.

## حوالا
اولسٽر

**اولسٽر** () آئرلينڊ جي اتر ۾ چار آئرش صوبن مان ھڪڙو آھي. اھو نَوَ ڪائونٽين تي ٻَڌل آھي: انھن مان ڇھ اتر آئرلينڊ (برطانيه جو ھڪڙو حصو) ۾ آهن، باقي ٽي  ريپبلڪ آف آئرلينڊ ۾ آهن.

## حوالا
روبيلا

**روبيلا** (Rubella) يا **گلابي ٻڙن واري بيماري** ھڪ وچڙندڙ بيماري آھي. ھن بيماري ۾ لاکڙو يا اُرڙي وانگر جسم تي ريش نڪرندا آھن.

**Rubella**, also known as **German measles** or **three-day measles**, is an infection caused by the rubella virus. This disease is often mild, with half of people not realizing that they are infected. A rash may start around two weeks after exposure and last for three days. It usually starts on the face and spreads to the rest of the body. The rash is sometimes itchy and is not as bright as that of measles. Swollen lymph nodes are common and may last a few weeks. A fever, sore throat, and fatigue may also occur. Joint pain is common in adults. Complications may include bleeding problems, testicular swelling, encephalitis, and inflammation of nerves. Infection during early pregnancy may result in a miscarriage or a child born with congenital rubella syndrome (CRS). Symptoms of CRS manifest as problems with the eyes such as cataracts, deafness, as well as affecting the heart and brain. Problems are rare after the 20th week of pregnancy.

Rubella is usually spread from one person to the next through the air via coughs of people who are infected. People are infectious during the week before and after the appearance of the rash. Babies with CRS may spread the virus for more than a year. Only humans are infected. Insects do not spread the disease. Once recovered, people are immune to future infections. Testing is available that can verify immunity. Diagnosis is confirmed by finding the virus in the blood, throat, or urine. Testing the blood for antibodies may also be useful.

Rubella is preventable with the rubella vaccine, with a single dose being more than 95% effective. Often it is given in combination with the measles vaccine and mumps vaccine, known as the MMR vaccine. When some, but less than 80%, of a population is vaccinated, more women may reach childbearing age without developing immunity by infection or vaccination, thus possibly raising CRS rates. Once infected there is no specific treatment.

Rubella is a common infection in many areas of the world. Each year about 100,000 cases of congenital rubella syndrome occur. Rates of disease have decreased in many areas as a result of vaccination. There are ongoing efforts to eliminate the disease globally. In April 2015, the World Health Organization declared the Americas free of rubella transmission. The name "rubella" is from Latin and means *little red*. It was first described as a separate disease by German physicians in 1814, resulting in the name "German measles".

**روبيولا** (Rubella) يا **گلابي ٻڙن واري بيماري** ھڪ وچڙندڙ بيماري آھي. ھن بيماري ۾ لاکڙو يا اُرڙي وانگر جسم تي ريش نڪرندا آھن.

## حوالا

زمرو:طب
زمرو:صحت
زمرو:بيماريون
زمرو:وبائي بيماريون
ماتا (بيماري)

**ماتا** (smallpox) يا "مائي" هڪ وچڙندڙ بيماري هئي جيڪا وئريولا وائرس، جيڪو نسل آرٿوپوڪس وائرس سان تعلق رکي ٿو، جي ڪري ٿيندي هئي.  ماتا بيماري جو آخري قدرتي طور مريض آڪٽوبر، 1977ع ۾ سامهون آيو ۽ سال 1980ع ۾ ورلڊ هيلٿ آرگنائيزيشن (WHO) هن جي عالمي طور تي خاتمي جي تصديق ڪري ڏني، اهڙي طرح مايا بيماري  واحد انسانن سان لاڳاپيل بيماري آهي، جنهن جو اڃ تائين مڪمل طور تي خاتمو ٿي سگهيو آهي.

## حوالا

زمرو:طب
زمرو:صحت
زمرو:بيماريون
زمرو:وبائي بيماريون
ڪشتري

**ڪشتري** () () (سنسڪرت مان ”ڪاترا“ ، ”حڪمراني، اختيار) هندو سماج جي چار ورڻ (سماجي آديشن) مان هڪ آهي، جيڪي ويڙهاڪ يا جنگجو اَميراڻو راڄ سان لاڳاپيل آهن. سنسڪرت اصطلاح ڪشتريه ويدڪ سماج جي تناظر ۾ استعمال ٿيندو آهي، جنهن ويدڪ سماج ۾ رڪنن کي چار ورڻن (جاتين)؛ جهڙوڪ برهمڻ، ڪشتري، وايشيا ۽ شودر ۾ ورهايو ويو هيو.

## ٻيا نالا
ڇتري، کتري

## حوالا

زمرو:ڪشتري
سورياونش

پرانڪ ساهتيه جي پٽاندڙ **اِڪشواڪو ونش**، **سوريا ونش** يا **اِڪشواڪو شاهي گهراڻو** هڪ شاهي سلسلو آهي جنهن جو پايو افسانوي بادشاه اڪشواڪو رکيو هيو. اڪشواڪو جو لفظي مطلب "ڪڙوو کيرو [Citrullus colocynthis - نباتيات]" آهي۔ هن شاهي سلسلي کي سوریا ونش (سج جو اَنش) پِڻ سڏيو ويندو آهي. ڀگوان رام جو تعلق اِڪشواڪو ڪُل مان هيو. 24 وچ ۾ 22 جين تيرٿنڪراں جو تعلق هن ئي گهراڻي سان هيو۔ بڌازم ڪتاب مقدسہ ۾ سڌارٿ گوتم جو تعلق به انهيءَ خاندان سان ڄاڻايو ويو آهي۔

## پڻ ڏسو
* چندر ونش

## حوالا

### ماخذ
* 

زمرو:هندو شاهي گهراڻا
زمرو:اڪشواڪو گهراڻو
زمرو:ويدڪ دور
سنڌ تي حملن جي تاريخ (ڪتاب)

سنڌ تي حملن جي تاريخ:هي ڪتاب ليکڪ اياز ڀاڳت جو لکيل آهي.  هن ڪتاب ۾ سنڌ جي تاريخ  جنهن ۾ ڌارين جي سنڌ تي ڪاهن، ڦرلـٽ، ظـلـم ۽ زيادتـيءَ کي چٽيو ويو آهي. ڪـتاب ۾ ڪُل 28 مضمون شامل آهن، جن ۾ سنڌ، سنڌي ۽ آريا، سنڌي ۽ ايراني، سڪندر مقدوني سان سنڌين جي ويڙهاند، سنڌين جو اعلان آزادي، موريا خاندان کانپوءِ سنڌ جي حالت، ساڪا قبيلن جي سنڌ ۾ آمد، ڪشن گهراڻو، سنڌين جي ايرانين سان مدد، گپت گهراڻي جو حملو،هُڻ(Huns)لوڪن جو ڏهڪاءُ، سنڌين جي حاڪميت، سنڌين جي حالت آرين کانپوءِ، نوشيروان جي ڪاهه، عربن ۽ سنڌين جي ويڙهه، سنڌ تي محمود غزنويءَ جا حملا، دهليءَ جا دلال ۽ سنڌ جا سورما، شاهه بيگ ارغون جو سنڌ تي حملو، شاهه حسن ارغون جا ظلم، ترخانن جا ڪلور، سلطان محمود ڪوڪلتاش جو دور، مغل حاڪمن جا ڏاڍ ۽ ظلم، ڪلهوڙن جو دور ۽ ڌارين جون سازشون، سنڌ تي افغانين جا راتاها، شاهه شجاع جون شرانگيز حرڪتون، ٽالپر دؤر ۾ انگريزن جون سازشون، انگريز سامراج جهڙن اهم موضوعن تي مضمون شامل آهن 

## حوالا
انگلينڊ جي بادشاهت

**انگلنڊ جي بادشاهت** (لاطيني: Regnum Anglorum (Kingdom of England)) 12 جولاءِ 927ع کان عظيم برطانيا جي ٻيٽ تي هڪ خودمختيار رياست هئي، جڏهن اها مختلف اينگلو-سيڪسن سلطنتن مان اُسري هئي، تڏهن 1 مئي 1707ع تائين، جڏهن ان اسڪاٽلينڊ سان ايڪتا ڪري  وڏي برطانيه جي بادشاهت ٺاهي. انگلينڊ جي بادشاهت وچين دور ۾ يورپ جي طاقتور رياستن مان هئي.

## حوالا

زمرو:عيسائي رياستون
زمرو:يورپ جون اڳوڻيون بادشاھتون
خودمختيار رياست

هڪ **خود مختيار رياست**  هڪ سياسي ادارو آهي جنھن جي نمائندگي هڪ مرڪزي حڪومت طرفان ڪئي وئي آهي جيڪا جاگرافيائي علائقي تي خودمختيار آهي. بين الاقوامي قانون خود مختيار رياستن کي مستقل آبادي، بيان ڪيل علائقو، هڪ حڪومت ۽ ٻين خودمختيار رياستن سان لاڳاپن ۾ داخل ٿيڻ جي صلاحيت جي طور تي بيان ڪري ٿو.

## حوالا

زمرو:حاڪيمت جو حق
زمرو:سياسي جاگرافي
زمرو:عالمي قانون
اسڪاٽ لينڊ جي بادشاهت

**ڪنگڊم آف اسڪاٽ لينڊ** (اسڪاٽش گيلڪ: Rìoghachd na h-Alba؛ اسڪاٽ: Kenrick of Scotland) اتر اولھ يورپ ۾ هڪ خود مختيار رياست هئي، جنھن جو بنياد روايتي طور تي 843ع ۾ پيو.

## حوالا

زمرو:عيسائي رياستون
زمرو:يورپ جون اڳوڻيون بادشاھتون
ورلڊ سنڌي ڪانگريس

**ورلڊ سنڌي ڪانگريس** (مختصر ڊبليو ايس سي، سنڌي:عالمي سنڌي ڪانگريس World Sindhi Congress) سنڌي ماڻهن لاءِ انساني حقن جي تنظيم آهي. ورلڊ سنڌي ڪانگريس انگلينڊ ۽ ويلز  ۽ آمريڪا ۾ ۾ هڪ رجسٽرڊ ڪمپني آهي، جيڪا غير منافع بخش ڪم ڪرڻ لاء منظم آهي. تنظيم موجب، ورلڊ سنڌي ڪانگريس جو بنيادي مقصد سنڌي ماڻهن جي سڀيتا ۽ ساهتيا سان لاڳاپيل مواد سميت تعليمي مواد کي عوام تائين پهچائڻ  ۽ سيکارڻ لاءِ انفراسٽرڪچر قائم ڪرڻ آهي.
   
## واقعا
ڊبليو ايس سي سڄي سال ۾ مختلف قسم جا واقعا منعقد ڪندو آهي، بشمول ثقافتي واقعا، ريليون ۽ ڪانفرنسون.

ڊبليو ايس سي پاران هر سال سنڌ ۾ سنڌي حقن جي تحريڪ جي اهم شخصيت مرحوم  جي ايم سيد جو جنم ڏينهن ملهائيندي آهي.

ان سنڌي ٽوپي ۽ اجرڪ ڏهاڙو سميت ٻيا به ڪيترائي ثقافتي پروگرام منعقد ڪيا. اهي ثقافتي واقعا سڄي دنيا ۾ ٽڙيل پکڙيل سنڌي (ڊائاسپورا) کي گڏ ڪن ٿا ۽ سنڌ جي لباس، راڳ ۽ ثقافت کي محفوظ رکن ٿا.

ڊبليو ايس سي گڏيل قومن جي ڪيترن ئي پروگرامن ۾ شرڪت ڪري ٿي، جن ۾ ڪانفرنسون ۽ گڏجاڻيون شامل آهن، جن ۾ سنڌي مسئلن تي عالمي ڌيان ڇڪايو وڃي ٿو.

اهي آمريڪا، ڪئناڊا، برطانيه ۽ جنيوا ۾ گڏيل قومن جي هيڊ ڪوارٽرز ۾ انساني حقن جي ڀڃڪڙين تي پرامن احتجاج ڪرڻ لاءِ ريليون ۽ احتجاج پڻ ڪن ٿا، جن مان سنڌين جو تجربو ٿئي ٿو ۽ سنڌي حقن جي تحريڪ لاءِ بين الاقوامي حمايت حاصل ڪئي وڃي.

## آفيسون
* يونائٽيڊ ڪنگڊم چيپٽر
* يوايس اي چيپٽر
* ڪينيڊا چيپٽر

## پڻ ڏسو
* ورلڊ سنڌي انسٽيٽيوٽ 

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

* 

زمرو:ٽڙيل پکڙيل سنڌي
اتر روڊيشيا

**اتر روڊيشيا** (Northern Rhodesia)  ڏکڻ مرڪزي آفريڪا ۾ هڪ انتظام هيٺ علائقو (protectorate حڪومت جنهن جو بادشاه نابالغ هجي، تابعدار حڪومت) هو، جيڪو 1911 ۾ باروٽزيلينڊ-اتر-اولهه روڊيشيا ۽ اتر-اوڀر روڊيشيا جي ٻن اڳوڻن انتظام هيٺ علائقن کي گڏائي ٺاهي وئي.

## حوالا
آلند ٻيٽ

**آلند ٻيٽ** (Åland Islands)، يا عام طور تي آلند، فنلينڊ سان تعلق رکندڙ بالٽڪ سمنڊ ۾ نار بوٿنيا جي داخل ٿيڻ تي هڪ ٻيٽ آهي.

## حوالا
روسي سوويت وفاقي سوشلسٽ جمهوريه

**روسي سوويت فيڊريٽي سوشلسٽ ريپبلڪ**  (Russian Soviet Federative Socialist Republic)، جيڪو اڳ ۾ روسي سوويت ريپبلڪ ۽ روسي سوشلسٽ فيڊريٽو سوويت ريپبلڪ جي نالي سان سڃاتو ويندو هو، ان سان گڏوگڏ غير رسمي طور تي سوويت روس، روسي فيڊريشن يا صرف روس جي نالي سان سڃاتو ويندو هو، 1917 کان 1922 تائين هڪ آزاد وفاقي سوشلسٽ رياست هئي، ۽ ان کان پوءِ 1922ع کان 1991ع تائين سوويت يونين جي سوويت سوشلسٽ ريپبلڪز (يو ايس ايس آر) جو سڀ کان وڏو ۽ سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو حصو، سوويت يونين جو خودمختيار حصو بڻجڻ تائين 1990ع ۽ 1991ع ۾ يونين سطح جي قانون سازي تي روسي قانونن کي اوليت ڏني وئي.

## حوالا

زمرو:اڳوڻا ملڪ
زمرو:روسي-ڳالهائيندڙ ملڪ ۽ علائقا
زمرو:وفاقي جمهوريا
زمرو:يورپ جا اڳوڻا ملڪ
آزاد رياستن جي ڪامن ويلٿ

**آزاد رياستن جي دولت مشترڪہ** (Commonwealth of Independent States) نون (اصل ۾ ڏھ) رڪنن جي هڪ علائقائي بين الاقوامي حڪومتي تنظيم آهي، گڏوگڏ ٻہ باني غير ميمبر، يوريشيا ۾ سوويت جمھوريت کان پوءِ. اهو 1991ع ۾ سوويت يونين جي ٽٽڻ کانپوءِ ٺاھي وئي.

## حوالا

زمرو:1991 ايشيا ۾ ادارا
زمرو:1991 يورپ ۾ ادارا
ٽي قدرتي پل

**ٽي قدرتي پل** (آسان چيني اکر天生三桥 (روايتي چيني اکر: 天生三橋 Tiānshēng Sān Qiáo ) قدرتي چن جو پٿر جي پلن جو هڪ سلسلو آهي جيڪو زيانشوان Xiannüshan ٽائون ()، وولونگ ضلعو، چونگقنگ ميونسپلٽي، چين  ۾ واقع آهن.  اهي وولونگ ڪارسٽ نيشنل جيولوجي پارڪ جي اندر آهن، جيڪو پاڻ ڏکڻ چين ڪارسٽ - وولونگ ڪارسٽ يونيسڪو جي عالمي ورثي واري سائيٽ جو هڪ حصو آهي.  چيني ٻوليءَ ۾، پلن جا نالا سڀ چائنيز ڊريگن جي نالي تي رکيا ويا آهن، يعني تيانگلونگ ( چيني ۾،'آسماني بلائون') ازور ڊريگن Qinglong  ۽ Heilong 黑龙桥桥؛ 

## بيان
thumb| تيانلونگ پل.
هي ٽي پُلون ينگشوئي نديءَ تي پکڙيل، وو نديءَ  جي  جي مرڪز ۾ آهن، اهو   تحفظ وارو علائقو آهي، جنهن ۾ پڻ شامل آهن:

* Sinkhole Qinglong Tiankeng (青龙天坑)؛
* شينينگ ٽينڪينگ (神鹰天坑)؛
* يانگشوئي درياهه ڪارسٽ ڪنيون (羊水河喀斯特峡谷)؛
* لونگشوئي جارجي (龙水峡地缝)؛
* مرڪزي شي يوان ٽيانڪينگ (中石院天坑)؛
* لوئر شي يوان ٽيانڪينگ (下石院天坑)؛
* 72 برانچ غار (七十二岔洞)؛
* لانگڪوان غار (龙泉洞);
* امر غار (仙人洞)؛
* پوشیدہ بندر وهڪرو (猴子坨伏流)؛
* ڳُجهو بيگو وهڪرو (白果伏流).

ٽيانلانگ پل جي مٿين پڇاڙي ۽ هيلونگ پل جي هيٺين پڇاڙي جي وچ ۾ فاصلو رُڳو  ميٽر فوٽ آهي، اهي سڀ کان ڊگھا قدرتي پل نه آهن. بهرحال، اهي دنيا ۾ ڪارسٽ بناوٽن جو اڪيلو گروپ آهن. ڪنگلونگ ۽ شي يوان تيانڪينگس پُل جي وچ ۾ آهن جن جي 276-285 ميٽر جي اونهائي ۽ 300-522 ميٽر جي هڪ گهيروآهي.

## پکيڙ‘ ماپ

## پڻ ڏسو
* وولونگ ڪارسٽ
* غار فرونگ
* زيوو غار
* تيانمين جبل

## حوالا
 

## ٻاهريان ڳنڍڻا
* فطرت جا عجائب: وولونگ نيشنل جيولوجيڪل پارڪ
* چين: ٽي قدرتي پل نيشنل جيوپارڪ
سينٽ پيٽرسبرگ

** سينٽ پيٽرزبرگ  **  يورپ ۾ واقع روس جو ٻيون نمبر وڏو شھر ۽ بندرگاھ آھي. جنھن جو 1914 کان 1924 تائين نالو **پيٽروگراڊ** (**Petrograd**) ھيو ۽ 1924 ۾ ان تي نئون نالو **ليننگراڊ** (**Leningrad**)  رکيو ويو جيڪو 1991ع تائين برقرار رھيو پر 1991 ۾ سويت يونين جي ٽٽڻ بعد ان جو نالو تبديل ڪري اصل نالو سينٽ پيٽرزبرگ بحال ڪيو ويو. نيوا ندي تي  بالٽڪ سمنڊ جي فنلئنڊ واري نار لڳ واقع جي شھر روس جو ماسڪو بعد ٻيون نمبر وڏو شھر آھي جنھن جي آبادي اٽڪل 54 لک آهي. يورپ جو چوٿون نمبر وڏو گھاٽي آبادي وارو شھر آھي ۽ بالٽڪ سمنڊ تي واقع سڀ کان وڏو شھر آھي. 

وفاقي انتظام ھيٺ جي شھر بالٽڪ سمنڊ جي بندرگاھ آهي ۽ اھو روسي ايمپائر جو گاديءَ جو هنڌ رھيو ھو. ھن شھر جو بنياد 27 مئي 1703ع ۾ روسي زار يا بادشاھ پيٽر اعظم رکيو ۽ ان جو نالو عيسائي سينٽ پيٽر جي نالي تي رکيو. ھن گادي ماسڪو مان ان نئين شھر منتقل ڪئي. جنھن بعد 1713 ۾ پيٽر اعظم روسي ايمپائر جو بنياد وجھي پاڻ کي شھنشاھ قرار ڏئو ۽ اھا نئين ايمپائر يورپ جي ھڪ وڏي طاقت بڻجي وئي وچ ۾ ڪجهه وقت لاء 1728 کان 1730 تائين ماسڪو وري گادي جو هنڌ ٿيو ھو 1917 واري آڪٽوبر انقلاب بعد بالشويڪن گادي ماسڪو ڏانھن منتقل ڪئيط. ھي شھر ھاڻي روس جو ثقافتي گادي طور سڃاتو وڃي ٿو جي شھر روس ۾ سياحت جو ھڪ وڏو مرڪز آهي. رڳو 2018 ۾ ان شھر م اٽڪل ڏيڍ ڪروڙ سياح گھمڻ آيا روس جي نيشنل لائبريري، روسي سپريم ڪورٽ۽ روسي بحريه جو صدر مقام، دنيا جو سڀ کان وڏو آرٽ ميوزيم ۽ کوڙ عالمي ورثو قرار ڏنل تاريخي جايون پڻ اتي واقع آھن

## حوالا

زمرو:سينٽ پيٽرسبرگ
زمرو:روس
زمرو:روس ۾ شهر
زمرو:روس ۾ آباد ساحلي هنڌ
آمور اوبلاسٽ

**امور آبلاسٽ **   روس جو صوبو يا آبلاسٽ جو نالو آهي جيڪو روسي آئين مطابق فيڊرل سبجيڪٽ يا وفاقي ايڪو آھي. اھو روس جي آخري اوڀر ۾ امور ندي ۽ زييا ندي جي ڪنارن سان واقع آهي. ان جو صدر مقام بلاگوويئيشچينسڪ شھر آھي جنھن جو بنياد 1856ع ۾ پيو ھو. ھي آبلاسٽ روس ۾ سون جي کاڻن جو مرڪز آهي. ھن علائقي م پھچ لاء ٻہ ريلوي لائينون ميسر آهن جن ۾ ٽرانس سائبيريائي ريلوي ۽ بيڪال امر مين لائين شامل آهن. 2010 ۾ ھن آبلاسٽ جي آدمشماري 8,30,103 ھئي. ھن آبلاسٽ جو نالو امر ندي تان پيل آهي. ھي آبلاسٽ يا صوبو روس جي ڏکڻ اوڀر ۾ امور ندي جي ڏکڻ ۽ اسٽينوووئي جبلن جي قطار جي اتر ۾ واقع آهي. ان جون حدون اتر ۾ سيکا ريپببلڪ سان، اوڀر ۾ کبارووسڪ ڪرائي ۽ يھودين جي خودمختيار آبلاسٽ سان، ڏکڻ ۾ چين جي صوبي ھيلانگجيئينگ سان ۽ اولھ ۾ زابيڪلسڪي ڪرائي سان ملن ٿيون.

## حوالا

زمرو:آمور اوبلاسٽ
زمرو:روس جا اوبلاسٽ
ورلڊ بينڪ

**ورلڊ بئنڪ** (World Bank) هڪ بين الاقوامي مالياتي ادارو آهي جيڪو سرمائيداري منصوبن جي پيروي ڪرڻ جي مقصد لاءِ گهٽ ۽ وچين آمدني ملڪن جي حڪومتن کي قرض ۽ گرانٽس فراهم ڪري ٿو.

## حوالا
يوگوسلاويا

**يوگوسلاويا** (Yugoslavia) 20 صدي عيسويءَ تائين ڏکڻ اوڀر يورپ ۽ وچ يورپ ۾ هڪ ملڪ هو. اها پهرين عالمي جنگ کان پوءِ 1918 ۾ سربس، ڪروٽس ۽ سلووين جي بادشاهت جي نالي سان وجود ۾ آئي، جيڪا عارضي رياست سلووين، ڪروٽس ۽ سربس (جيڪا اڳوڻي آسٽرو-هنگري سلطنت جي علائقن مان ٺاهي وئي هئي) جي ضم ٿي وئي. سربيا جي بادشاھت، ۽ ڏکڻ سلاوڪ ماڻھن جي ھڪڙي خودمختيار رياست جي طور تي پھريون يونين قائم ڪئي، ھيٺئين صدين ۾ جنھن ۾ علائقو عثماني سلطنت ۽ آسٽريا-ھنگري جو حصو رھيو ھو. پيٽر I سربيا جو پهريون خود مختيار هو. هن ملڪ کي 13 جولاءِ 1922ع تي پئرس ۾ سفيرن جي ڪانفرنس ۾ بين الاقوامي طور تسليم ڪيو ويو. 3 آڪٽوبر 1929ع تي رياست جو سرڪاري نالو بدلائي ڪنگڊم آف يوگوسلاويا رکيو ويو.

## حوالا

زمرو:اڳوڻا ملڪ
زمرو:اڳوڻيون بادشاهتون
يوگوسلاويا جي بادشاهت

**يوگوسلاويا جي بادشاهت** (Kingdom of Yugoslavia) ڏکڻ اوڀر ۽ وچ يورپ ۾ هڪ رياست هئي جيڪا 1918 کان 1941 تائين موجود هئي. 1918 کان 1929 تائين، ان کي سرڪاري طور تي سربس، ڪروٽس ۽ سلووين جي بادشاهي سڏيو ويو، پر اصطلاح "يوگوسلاويا" (لفظي طور "ڏکڻ غلامن جو ملڪ" ") ان جي اصليت جي ڪري ان جو چوڻي نالو هو. 3 آڪٽوبر 1929ع تي بادشاهه اليگزينڊر اول طرفان رياست جو سرڪاري نالو بدلائي ”ڪنگڊم آف يوگوسلاويا“ رکيو ويو.

## حوالا

زمرو:اڳوڻا ملڪ
زمرو:اڳوڻيون بادشاهتون
زمرو:يورپ جون اڳوڻيون بادشاھتون
ارکانگيلسڪ اوبلاسٽ

**ارکانگيلسڪ اوبلاسٽ** (Arkhangelsk Oblast) روس جو اوبلاسٽ آهي، جيڪو روسي آئين مطابق وفاق جي ماتحت يا وفاقي ايڪو آھي. ان ۾ آرڪٽڪ سمنڊ جي فرانز جوزف ۽ نووايا زيمليا جا ٻيٽن جا ميڙ ۽ وائٽ سمنڊ جا سولوويتسڪي ٻيٽ پڻ شامل آهن. نينيتس خودمختيار آڪرگ جي علائقي جو انتظامي ڪنٽرول پڻ ھن اوبلاسٽ وٽ آهي. ان سميت ھن اوبلاسٽ جي پکيڙ 5,87,400 چورس ڪلوميٽر آهي ۽ ٻنھي جي گڏيل آبادي 2010ع ۾ 12,27,626ھئي.

## حوالا

زمرو:ارکانگيلسڪ اوبلاسٽ
زمرو:روس جا اوبلاسٽ
آستراخان اوبلاسٽ

**آستراخان آبلاسٽ   **   روس جي ھڪ آبلاسٽ يا صوبو آھي جيڪو روسي آئين مطابق وفاقي سبجيڪٽ يا وفاق جو ھڪ ايڪو آهي جيڪو روس جي ڏکڻ ۾ واقع آهي. ان جي گادي جو هنڌ آستراخان شھر آھي. 2010ع ۾ ان آبلاسٽ جي آبادي 1,010,073 آھي.

## جاگرافي

آستراخان جي ڏاکڻي حد ڪيسپين سمنڊ سان لڳي ٿي، ان جي اوڀر ۾ قزاخستان ۽ اولھ قزاخستان ريجن، اتر ۾ وولگاگراد آبلاسٽ ۽ اولھ ۾ ڪالميڪيا واقع آھن. اھو روس جي ڏاکڻي وفاقي ضلعي ۾ واقع آهي.

## حوالا

زمرو:آستراخان اوبلاسٽ
زمرو:روس جا اوبلاسٽ
بيلگوروڊ اوبلاسٽ

**بيلگوروڊ اوبلاسٽ** (**Belgorod Oblast)** **[[روس]]** جو اوبلاسٽ آهي جن کي روسي آئين ۾ روس جي وفاقي رعيت جو درجو ڏنل آهي. ان جي گادي جو هنڌ بيلگوروڊ آھي. اوبلاسٽ جي ڪل آبادي سال **2021ع** جي مردم شماري ۾ **15,40,486** ھئي. اھا روس جي مرڪزي ڪاري ندي جي زمينن واري معاشي ريجن جو حصو آهي. ان جون حدون ڏکڻ ۽ اولھه ۾ يوڪرين، اتر ۽ اتر-اولھه ۾ ڪرسڪ اوبلاسٽ ۽ اوڀر ۾ وورونيز اوبلاسٽ سان ملن ٿيون. ھن جي حدن جي ڪل ڊيگھه **1,150** ڪلوميٽر (**710** ميل) آهي، جن مان **540** ڪلوميٽر (**340** ميل) يوڪرين سان ملي ٿي. اوبلاسٽ جي پکيڙ **27,100** چورس ڪلوميٽر (**10500** چورس ميل) آهي. اتر کان ڏکڻ طرف ان جي ويڪر **190** ڪلوميٽر (**120** ميل)  ۽ اوڀر کان اولھه طرف ويڪر **270** ڪلوميٽر (**170** ميل)  آھي. روس جا لوهه جي ڪچڌات جا 40 سيڪڙو ذخيرا ھن اوبلاسٽ ۾ موجود آھن. ھن کانسواءِ ھتي باڪسائيٽ ڪچڌات پڻ ملي ٿي.
 
ھن اوبلاسٽ جي زمين جو ھڪ سيڪڙو ندين، ڍنڍن ۽ آبستانن تي مشتمل آهي. ھتان 480 کان وڌيڪ ننڍڙيون نديون ۽ چشما وھندا آھن. ندين جي ڪل ڊيگھه 5,000 ڪلوميٽر آهي.

## تفصيل

## ٻاهريان ڳنڍڻا

* Official website of Belgorod Oblast ; 
* "Belgorod Residents Speak Their Own Language, Even Russian Linguists Say" by Paul A. Goble, *Window on Eurasia* (March 24, 2024)
* Belgorod Oblast sceneries photos

زمرو:بيلگوروڊ اوبلاسٽ
زمرو:روس جا اوبلاسٽ
زمرو:1954ع ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا

## حوالا
ڪامن ويلٿ اسڪالرشپ ۽ فيلوشپ پلان

**ڪامن ويلٿ اسڪالرشپ ۽ فيلوشپ پلان** (سي ايس ايف پي) (Commonwealth Scholarship and Fellowship Plan (CSFP))  ھڪ بين الاقوامي پروگرام آھي جنھن تحت رعيتي راڄ (ڪامن ويلٿ) حڪومتون ٻين دولت مشترڪہ ملڪن جي شھرين کي اسڪالرشپ ۽ فيلوشپس ڏينديون آھن.

## تاريخ
اهو منصوبو اصل ۾ ڪينيڊا جي سياستدان سڊني ارل سمٿ پاران مونٽريال ۾ 1 سيپٽمبر 1958ع تي هڪ تقرير ۾ پيش ڪيو ويو ۽ 1959ع ۾ آڪسفورڊ، برطانيه ۾ منعقد ڪيل ڪامن ويلٿ ايجوڪيشن منسٽرز (CCEM) جي پهرين ڪانفرنس ۾ قائم ڪيو ويو. ان وقت کان وٺي، 25,000 کان وڌيڪ ماڻهن ايوارڊز منعقد ڪيا آهن، جن جي ميزباني ويهن ملڪن طرفان ڪئي وئي آهي. .سي ايس ايف پي پين ڪامن ويلٿ ايڪسچينج جي بنيادي ميڪانيزم مان هڪ آهي.
## تنظيمون

## اڳوڻا ڪامنويلٿ اسڪالر ۽ فيلو
قابل ذڪر اڳوڻا ڪامنويلٿ اسڪالر ۽ فيلو شامل آهن:

### سياست

### عدالت

### گورنمنٽ

### اڪيڊميا

### صحافي

### پرفارمنگ آرٽس

### سوشل انٽرپرينيوئرز

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
*سي ايس ايف پي ويب (CSFP) سائٽ
*يونائيٽڊ ڪنگڊم ۾ ڪامن ويلٿ اسڪالرشپ ڪميشن جي ويب سائيٽ 

زمرو:سرڪاري وظيفا
زمرو:ڪامن ويلٿ ڪٽنب
زمرو:بين الاقوامي ترقي لاءِ کاتو
زمرو:تعيلم ايوارڊ
زمرو:برطانيا ۾ تعليمي ناڻو
زمرو:گڏيل بادشاهت حڪومت جا بنا-کاتي عوامي ادارا
زمرو:برطانيا ۾ اسڪالرشپس
زمرو:شاگردن جي مالي مدد
بريانسڪ اوبلاسٽ

**بريانسڪ اوبلاسٽ** (Bryansk Oblast) روس جو اوبلاسٽ يا صوبو آھي جنھن کي روسي آئين جي مطابق فيڊرل سبجيڪٽ طور سڃاتو وڃي ٿو. ان جي گادي جو هنڌ برائنسڪ شھر آھي. 2010 جي آدمشماري موجب ھن اوبلاسٽ جي آبادي 1,278,217 ھئي. ھي اوبلاسٽ روس جي يورپي حصي ۾ واقع آهي. ان جي اتر ۾ سمولينسڪ آبلاسٽ، اتر اوڀر ۾ ڪالوگا آبلاسٽ, اوڀر ۾ اوريول آبلاسٽ، ڏکڻ اوڀر ۾ ڪرسڪ آبلاسٽ، ڏکڻ ۾ يوڪرين ۽ اولھ ۾ بيلاروس واقع آھن. ھن آبلاسٽ ۾ ڪل 125 نديون وڻن ٿيون جن مان سڀ کان ڊگھي ڊنيپر ندي ۾ ڇوڙ ڪندڙ ڊينسا ندي آھي جنھن جي ڪل ڊيگھ  آهي. ٻين ندين ۾ بولوا ندي، ناولوا ندي، نيروسا ندي، آئپٽ ندي شامل آهن. آبلاسٽ ۾ 49 ڍنڍون واقع آھن.

## حوالا

زمرو:بريانسڪ اوبلاسٽ
زمرو:روس جا اوبلاسٽ
چونينگ اسڪالرشپ

**چونينگ اسڪالرشپ** (Chevening Scholarship) هڪ بين الاقوامي اسڪالرشپ آهي، جيڪي برطانوي پرڏيهي ۽ ڪامن ويلٿ آفيس پاران فنڊ ڪئي وئي آهي، جيڪا گڏيل بادشاهت جي يونيورسٽين ۾ اڳواڻي جي گُڻ رکندڙ پرڏيهي شاگردن کي تعليم حاصل ڪرڻ ڏيندي آهي.

## تاريخ

## شريڪ ملڪ

## چُونڊ جي اهليت

## شيونينگ اليومنائي

## پڻ ڏسو

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
* .

زمرو:سرڪاري وظيفا
زمرو:برطانيا ۾ اسڪالرشپس
چونينگ

**چونينگ هائوس** (Chevening House) ڏکڻ اوڀر انگلينڊ ۾ ڪينٽ ۾ چيونينگ جي پارش ۾ هڪ وڏو ڪنٽري هائوس آهي. 1617 ۽ 1630 جي وچ ۾ ٺهيل هڪ ڊزائن لاءِ مشهور طور تي انيگو جونز طرفان ۽ تمام گهڻو وڌايو ويو 1717 کان پوءِ، اها هڪ گريڊ I درج ٿيل عمارت آهي. ڀرپاسي جا باغ، خوشي جا ميدان ۽ پارڪ گريڊ II* درج ٿيل آهن.

## چيونينگ اسڪالرشپ پروگرام

## حوالا
چليابنسڪ اوبلاسٽ

**چليابنسڪ اوبلاسٽ** (Chelyabinsk Oblast) روس جو اوبلاسٽ آهي، جن کي روسي آئين ۾ فيڊرل سبجيڪٽ سڏيو ويو آهي. اھو يورال جبلن جي سلسلي واري علائقي ۾ ايشيا ۽ يورپ جي حد تي واقع آهي. ان جي گادي جو هنڌ چليابنسڪ شھر آھي. ھن اوبلاسٽ جي آبادي 2010ع ۾ 34,76,217 ھئي. آبادي جو 44.9 سيڪڙو عيسائي، 6 سيڪڙو مسلمان، 14.5 سيڪڙو ملحد، 29 سيڪڙو غيرمذھبي روحانيت پسنديءَ وارا شامل آهن. عيسائين ۾ اڪثريت آرٿوڊڪس وارا آھن جن مان روسي آرٿوڊڪس عقيدي وارا 30.9 سيڪڙو آھن. آبادي جو 83.8 سيڪڙو روسي نسل، 5.4 سيڪڙو تاتار نسل، 4.8 بشڪير، 1.5 يوڪريني نسل، 1.05 قازق نسل وارن جو آهي.

اوبلاسٽ ۾ 348 اھڙيون نئيون وھن ٿيون جنهن جي ڊيگھه ڏھه ڪلوميٽرن کان وڌيڪَ ناھي. 17 اھڙيون آھن جن جي ڊيگھه 100 ڪلوميٽرن جي اندر آھي. 7 ندين جي ڍيگھه 200 ڪلوميٽرن جي اندر آھي. سمورين ندين جي ڪل ڊيگھه 10,235 ڪلوميٽر آھي. ھتي 3,748 ننڍڙيون ۽ وڏيون ڍنڍون واقع آھن. اوبلاسٽ جي چوڌاري حدن جي ڊيگھه 2,750 ڪلوميٽر آهي. اوبلاسٽ جو وڏو حصو يورال جبلن جي اوڀر ۾ آهي. سوويت يونين واري دؤر ۾ چليابنسڪ شھر فوجي ٽئنڪن جي صنعت جو مرڪز ھيو. ان کي ٽئنڪن وارو شھر پڻ سڏيو ويندو هو.

## حوالا

زمرو:چليابنسڪ اوبلاسٽ
زمرو:روس جا اوبلاسٽ
اشرف غني

پورو نالو محمد اشرف غني احمدزئي، پيدائش 19 مئي 1949ع، افغان سياستدان، تعليمدان  ۽ مُعاشياتدان جنھن اسلامي جمھوريا افغانستان جي آخري صدر طور سيپٽمبر 2014ع کان وٺي آگسٽ 2021ع تائين خدمتون ڏنيون.
## شروعاتي زندگي
غني شھنشايتِ افغانستان جي لوگر صوبي ۾ شاھ پسند (جيڪو پيشي جي لحاظ کان مُنشي ھُيو) جي گھر ۾ 19 مئي 1949ع ۾ پيدا ٿيو. ھي احمدزئي پشتون قبيلي سان لاڳاپو رکي ٿو.  

فارين ايڪسچينج شاگرد طور ھن ليڪ اوسويگو ھائي اسڪول (LOHS)، ليڪ اوسويگو، اوريگون ۾ 1966ع کان 1967ع جي اسڪولي سال ۾ اشرف احمد ۽ اشرف احمدزئي جي نالي سان شرڪت ڪئي. فارين ايڪسچينج ۾ رھڻ لاءِ آمريڪن فيلڊ سروس سندس سرپرستي ڪئي. ھن اسٽوڊنٽ ڪائونسل ۾ بہ خدمتون ڏنيون.

ھن پنھنجي سيڪنڊري درجي جي تعليم ڪابل ۾ پوري ڪئي. ھي پھرين قانون ۾ پڙھڻ گُھري پيو پر پوءِ ھن پنھنجو ڌيان ثقافتي علم الانسان (cultural Anthropology) ڏانهن ڦيرايو.

1973ع ۾ بيروت، لبنان ۾ موجود آمريڪن يونيورسٽي مان بيچلر جي ڊگري حاصل ڪيائين. اُن کانپوءِ سرڪاري اسڪالرشپ تي ڪولمبيا يونيورسٽي مان 1977ع ۾ ماسٽر جي ڊگري حاصل ڪيائين.سوويت يونين جي حمايتي فوجن جي اقتدار تي اچڻ کانپوءِ سندس ڪُٽنب جي ڀاتين جي گھڻائي کي قيد ڪيو ويو. اِھو ڏسندي ھي ڪولمبيا يونيورسٽي ۾ ئي ترسي پيو ۽ 1983ع ۾ پي ايڇ ڊي جي ڊگري حاصل ڪري ورتائين. ھي پنھنجي مُستقبل جي گھرواري رُولا سان مليو، جيڪا بہ اُتي ئي پڙھندي ھُئي. ھن جي پي ايڇ ڊي جو عُنوان ھُيو (افغانستان، 1747ع کان 1901ع : پئداوار ۽ تسلط).

## تعليمي ڪيريئر
1973ع کان 1977ع تائين بيچلر ڊگري تي ڪابل يونيورسٽي جي فيڪلٽي ۾ خدمتون ڏنائين ۽ 1977ع ۾ آرھوس يونيورسٽي، ڊئنمارڪ ۾ خدمتون ڏنائين. 1983ع ۾ پي ايڇ ڊي جي ڊگري تي ڪئليفورنيا يونيورسٽي، بريڪلي ۽ پوءِ 1983ع کان 1991ع تائين جاھنس ھاپڪِنس يونيورسٽي ۾ پڙھائڻ لاءِ کيس دعوت ڏيئي گُھرايو ويو. ھي ھارورڊ - انسيڊ ۽ ورلڊ بئنڪ - اسٽئنفورڊ گريجوئٽ اسڪول آف بزنسز جي ليڊرشپ تربيتي پروگرام ۾ پڻ شريڪ رھيو. سندس تعليمي اڀياس "رياست کي ٺاھڻ ۽ سماجي تبديلي" تي مُشتمل ھُيو. 1985ع ۾ فُل برائٽ اسڪالر طور "پاڪستاني مدرسن" تي ھڪ سال جي فيلڊ ورڪ واري تحقيق مڪمل ڪيائين.

## ورلڊ بينڪ
غني 1991ع ۾ ورلڊ بئنڪ ۾ شامل ٿيو ۽ 1990ع واري ڏھاڪي جي اڌ تائين اوڀر ۽ ڏکڻ ايشيا جي رٿائن تي ڪم ڪيو.

## سياسي ڪيريئر
## صدارت
## سياسي نظريا
غني جديديت جو حامي آھي ۽ ٻنھي بادشاھن ڪنگ امان الله خان جيڪو 1920ع واري ڏھاڪي جو ترقي پسند افغان بادشاھ ٿي گُذريو ۽ شھنشاھيتِ افغانستان جي اڳوڻي وزيراعظم جنرل سردار محمد دائود خان (جنھن 1970ع ۾ جمھوريہ افغانستان جي پھرين صدر طور خدمتون  ڏنيون) کي پسند ڪندڙ آھي.

## ذاتي زندگي
## تڪرار

## حوالا

زمرو:1949ع جون پيدائشون
زمرو:افغان سياستدان
زمرو:جيوت ماڻهو
ليري سينگر

**ليري سينجر** (پيدائش 16 جولاءِ 1968) هڪ آمريڪي انٽرنيٽ پروجيڪٽ ڊولپر ۽ وڪيپيڊيا جو گڏيل باني آهي. هو شهر زينڊيم جو باني پڻ آهي. هن جو ننڍپڻ الاسڪا جي شهر اينڪرج ۾ گذريو، زندگيءَ جي شروعاتي ڏينهن کان کيس فلسفي ۾ دلچسپي هئي. هن 1991ع ۾ ريڊ ڪاليج مان فلسفي ۾ بي اي ۽ 2000ع ۾ اوهائيو اسٽيٽ يونيورسٽي مان فلسفي ۾ ڊاڪٽريٽ جي ڊگري حاصل ڪئي. سندس اڪثر فلسفيانه ڪم علم جي نظريي تي مشتمل آهي.

## حوالا

زمرو:1968ع جون پيدائشون
زمرو:جيوت ماڻهو
عزيز الله ٻوهيو

مولانا عزيز الله ٻوهيو 1 جنوري 1958 نوشهرو فيروز سنڌ ۾ ڳوٺ خير محمد ٻوهيو ۾ ڄائو. هڪ سنڌي مذهبي اسڪالر، سياسي، سماجي شخصيت ۽ ”سنڌ ساگر پارٽيء“ نالي هڪ سنڌي سياسي ۽ سماجي پارٽيء جو باني ۽ چيئرمين هيو. مولانا ٻوهيو مذهب، سياست ۽ ٻين اڪيچار موضوئن تي ڪيترن ئي ڪتابن جو مصنف به هيو. هو مذهبي انتها پسنديء جو وڏو سخت مخالف هيو. سندس وصيت هئي ته مرڻ کان پوء کيس ڀيلن ۽ باگڙين جي قبرستان ۾ دفنايو وڃي ته جيئن مذهبي هم آهنگي پيدا ٿئي. سندس اها وصيت سندس مرڻ تي مذهبي ۽ سياسي ڌرين ۾ بحث جو موضوع پڻ بڻي. 2 نومبر 2021ع تي مولانا ٻوهيو دل جا وال بند ٿيڻ سبب هن دنيا مان گذاري ويو.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

* https://medium.com/@maabdul586/sindhi-scholar-respected-molana-azizullah-bohio-passed-away-due-to-critical-heart-disease-49b82482907 
زمرو:پاڪستاني ليکڪ
زمرو:1946ع جون پيدائشون
زمرو:2021ع جون وفاتون
اٽڪوٽ

اٽڪوٽ هڪ پاڙو آهي جسدن شهر، گجرات، هندستان ۾. اٽڪوٽ راجڪوٽ ۾ آباد ڳوٺ آهي

## تاريخ
لاکو ڦلاڻي وگڙ رياستن ۾ ڪيراڪوٽ جي راجا ڦل جو پٽ هو ۽ چيو وڃي ٿو ته هن جو جنم ان وقت ٿيو جڏهن سندس پيءُ مولراج خلاف جنگ ۾ غير حاضر هو. جنهن ڏينهن لاکو اٽڪوٽ ۾ ڄائو هو، تنهن ڏينهن سندس پيءُ بابت چيو وڃي ٿو ته هن پٽان تائين ڪاهه ڪئي ۽ ڪجهه دڪان ڦري ويا، جتان هي شعر آهي ته:

جنهن ڏينهن لاکو پيدا ٿيو، آسمان ۽ زمين ٻنهي کي ڏڪڻ لڳو. ان ڏينهن پيران پتن جو قلعو ڪاميابيءَ سان ڦرجي وي

## حوالا
پانڊوَ

**پانڊوَ** (سنسڪرت: पाण्डव, IAST: pāṇḍava) پنجن ڀائر يعني يُڏِشٽَر، ڀيم، ارجن، نڪل ۽ سَهديو ڏانهن اشارو ڪري ٿو، جيڪي هستناپور جو راجا پانڊوُ جا پنج مڃيل پٽ آهن ۽ مهاڀارت جي مهاڪٿا ۾ مرڪزي حيثيت رکن ٿا. پانڊوَ پنهنجي وڌيل ڪُٽنب جي خلاف گهرو ويڙهه وڙهيا، جنهن ۾ سندن سئوٽ ڪوروَ شامل هئا، جن جي اڳواڻي دريوڌن ۽ سندس ڀائرن سميت سندن پيشوا ۽ گرو ڀيشما ۽ درون ڪري رهيا هئا. اهو تڪرار ڪروڪشيترا جنگ جي نالي سان ڄاتو ويندو هو. پانڊوَ آخرڪار ڪوروَ جي موت سان جنگ کٽي، جيتوڻيڪ وڏي قيمت تي ۽ معاهدي کي ٽوڙڻو پيو.

پانڊوَ ڪوروَ بادشاهه پانڊوَ ۽ ڪنتي جا پٽ سمجھيا ويندا هئا، پر پانڊوَ جي قدرتي طور تي اولاد پيدا ڪرڻ جي ناڪامي سبب مختلف ديوتا پاران پيدا ٿيا. راجا پانڊوَ هڪ رشي جي شراپَ جي ڪري ٻار کي جنم نه ڏئي سگهيو، ان ڪري پانڊوَ کي پيدا ڪرڻ لاءِ ڪنتيءَ کي هڪ منتر پڙهڻ لاءِ ڏنو ويو هو. يڌشٽر کي ڌرم ۽ موت جي ديوتا ياما، وايو ۽ شڪتي جي ديوتا وايو جي وسيلي ڀيم، ارجن، روشنيءَ جو ديوتا ۽ ديوتائن جو بادشاهه اِندر جي وسيلي پيدا ٿيو، جڏهن ته نَڪل ۽ سهديو کي ديوتا جاڙا ٻارن اشوين مان پيدا ٿيا. ان کانسواءِ، ڪنتيءَ شاديءَ کان اڳ پنهنجي پهرين ٻار ڪرَن کي جنم ڏنو، جنهن جو پيءُ سوريا (سورج ڀڳوان) هو. ڪنتي شاديءَ کان اڳ  دان جي سچائي جي جانچ ڪندي ڪرَن ڪرن کي جنم ڏنو ۽ شاديءَ کان اڳ ڄاول ٻار هئڻ جي ڪري ان کي ڇڏي ڏنو. جيئن ته ڪرَن بعد ۾ پانڊوَ جي خلاف ڪوروَ جي فوج جي اڳواڻي ڪندو، انڪري هن ڪروڪشيترا جنگ دوران وڌيڪ تڪرار پيدا ڪيو.

سندن چاچي ڌرتراشٽر جي هڪ آديش جي ڪري، ڀائرن کي بنواس وٺڻ تي مجبور ڪيو ويو. انهن کي هڪ بنجر زمين ڏانهن ڌڪيو ويو، پر انهن ان کي اندرا پرسٿ جي شاندار شهر ۾ تبديل ڪيو. هڪ کونسر دريوڌن، جيڪو هن مهاڀاري جي اهم موڙ مان هڪ هو، ان يڌشٽر کي دعوت ڏني ته هو ڍارو کيڏڻ جي راند ۾ پنهنجي ملڪيت کي داوَ تي لڳائي جوا کيڏن. يُوڌيشٽر شرط لڳائي ۽ پنهنجي دولت، بادشاهت ۽ مال کي پنهنجي جوا جي ڪري وڃائي ڇڏيو، جنهن ۾ شڪونيءَ ڇڪا جي راند ۾ ڌانڌلي ڪئي. تنهنڪري، پانڊوَن کي تيرهن سالن لاءِ جلاوطن ڪيو ويو. ٻارهن سالن جي ٻيلي جي بنواس ۾ گذارڻ کان پوءِ، اهي هڪ سال تائين متسيا بادشاهت،  جنهن کي ويراتا سلطنت به چيو وڃي ٿو، ۾ ويس بدلائي رهيا. پانڊوَ هڪ لشڪر گڏ ڪندا ۽ گڏوگڏ  ڪورواس کي منهن ڏيڻ ۽ آخرڪار شڪست ڏيڻ جي لاءِ ڪرشن جو اُپديش حاصل ڪندا. انکانپوءِ يُوڌيشٽر هستينا پور ۽ ڪورو سلطنت جي بادشاهه طور پنهنجي اسٿتي ٻيهر حاصل ڪئي. بهرحال، ڪروڪشيترا جنگ دوران سندن ٻليدان جي ڪري، پانڊوَ پنهنجي آخري تپسيا کي وڏي پيماني وسيلي انجام ڏنو ۽ آخرڪار هماليه ڏانهن هليا ويا جتي مري ويا. يوڌيشٽرا، چوٽيءَ تائين پهچڻ لاءِ واحد بچيل شخص جي حيثيت ۾، انهن سڀني جي ڪرمڪ عقيدن جو شاهد هو، جيڪي هن کان اڳ گذريا هئا ۽ آخرڪار موت کانپوءِ جي زندگي ۾ چڙهندا هئا.

## سلسلو
پانڊو پنجن راجڪمارن تي مشتمل هئا، جن مان ٽي (يوديستيرا، ڀيما ۽ ارجن) ڪنتي جا حياتياتي پٽ هئا، جڏهن ته ٻيا (نڪول ۽ سهديو) مادري جا حياتياتي پٽ هئا، پر سندن پيءُ ساڳيو هو، يعني پانڊو.





## پڻ ڏسو
* پانڊوَ ۽ ڪوروَ
* راجا پانڊوَ
* ڪورو

## حوالا

زمرو:ھندومت
زمرو:مهاڀارت_۾_ڪردار
زمرو:ڀڳوت_پراڻ_۾_ڪردار
دروپدي

**دروپدي** يا *پنچالي* (سنسڪرت:द्रौपदी, رومانيزڊ: draupadī, lit. 'دروپد جي ڌيءُ')، جنهن کي ڪرشنا، پنچالي ۽ يجناسيني به چيو وڃي ٿو، هندو مهاڪٿا مهاڀارت جي هيروئن آهي. هوءَ پانچال ديش جي راجا دروپد جي ڌيءُ ۽   پنجن پانڊو ڀائرن - يوڌيشٽر، ڀيم، ارجن، نڪل ۽ سهديو جي گڏيل زال هئي. مهاڀارت جي 9 سهڻي نارين مان هڪ هئي. دروپدي مهاڀارت جي ٻئي اڌ ۾ ھڪڙو غير معمولي ڪردار ادا ڪيو.

ارجن دروپدي کي ’سويمبر‘  ۾ کٽيو ۽ آخرڪار هوءَ پنجن پانڊون جي گڏيل زال بڻجي وئي. جڏهن هن کي ڪاراواس جي گڏجاڻي ۾ هن جا لَٽا پئي لاٿا ويا، تڏهن هن شري ڪرشنا جي پوڄا ڪئي ۽ هن کي ساراهيو، جنهن هن کي ذلت کان بچايو. هن کي پنهنجي وقت جي سڀ کان سُندر ناري بيان ڪيو ويو آهي ۽ ڪيترن ئي ويڙهاڪن جي ناش جي لاء ان جي باري ۾ ڀوشواڻي ڪئي وئي هئي.

دروپدي ۽ سندس ڀاءُ، درشتاديومنا، پنچالا جي بادشاهه دروپد پاران منعقد ڪيل يجنا (باهه جي قرباني) مان پيدا ٿيا. ارجن شاديءَ ۾ سندس هٿ کٽيو، پر هن پنهنجي سس جي ڀُل جي ڪري پنجن ڀائرن سان شادي ڪئي. ڇاڪاڻ ته دروپدي کي سويمبر ۾ کٽڻ کانپوءِ جيئن ئي پانڊوَن پنهنجي ماتا ڪُنتيءَ کي خوشخبري ٻُڌائي ته ”اسان هڪ شيءِ کَٽي آهي“، ان تي سندن ماءُ جواب ڏنو ته ”سدائين وانگر اها شيءِ توهان پنج ئي ڀائر پاڻ ۾ ونڊي ورڇي کڻو“، ماءُ جو آديش پاڙڻ جي لاءِ پانڊوَن دروپديءَ سان شادي ڪئي. دروپديءَ کي ان فيصلي تي ڏاڍو ڏُک پهتو، ڇوته هوءَ پنجن مڙسن بدران هڪ مڙس وٽ رهنڻ چاهي پي. پوءِ کيس شري ڪرشن کي ڪيل پرارٿنا ياد آئي، جنهن ۾ سندس مُڙس ۾ پنج گڻ هجڻ کپن، ۽ اهي پنج گڻ انهن پنجن ئي پانڊَو ڀائرن ۾ هئا، انڪري سندس اِڇا پٽاندڙ اها شادي درست ٿي هئي. بعد ۾، يوڌيشٽر راجسويا يگيه جي رسم ادا ڪئي ۽ سمراٽ جو درجو حاصل ڪيو، ۽ هوء اندرا پرسٿ جي راڻي بڻجي وئي. هن کي پنج پٽ هئا، هر هڪ پانڊو مان هڪ، جن کي گڏيل طور اپانڊوَ سڏيو ويندو هو. هڪ ڀيري، پانڊوَ جي سئوٽ ۽ ڪوروَ ڀائرن جي سردار دريوڌن کيس ساڙ جي ڪري هستناپور ۾ جوا کيڏڻ جو نيتو ڏنو. يُوڌيشٽر جي راند ۾ دروپدي کي وِڃائڻ کانپوءِ، هوءَ ڪوروَن پاران اپمان  ڪيو ويو ۽ ڪرن پاران هن سان زيادتي ڪئي وئي. ڪوروَ راڄڪمار دوشاسنا هن جا ڪپڙا لاهي اُگهاڙو ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي پر ڀڳوان ڪرشن جي مداخلت هن جو مانُ بچايو.

بعد ۾، هوء ۽ هن جي مڙسن کي 13 سالن لاء بنواس ڏنو ويو، آخري سال گمنام سان رهڻ لاءِ چيو ويو. ان دوران جئدرٿ سميت ڪيترن ئي مردن کيس تنگ ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي. پوشيدگيءَ لاءِ، دروپدي پاڻ کي داسيءَ جي روپ ۾ لڪايو ۽ متسيا جي راڻي سوديشنا جي سيوا ڪئي. ڪيچڪا، بادشاهي جو جنرل، جيڪو پڻ سوديشنا جو ڀاء هو، هن جي لڄ لُٽڻ جي ڪوشش ڪئي، پر ڀيم ڀين انکي قتل ڪيو ويو. ڪرڪشيترا جنگ کان پوءِ، هن جي اپمان جو بدلو ورتو ويو، پر هن پنهنجي پيءُ، ڀائرن ۽ پنجن ٻارن کي  ان جنگ ۾ وڃائي ڇڏيو. لڙائيءَ جي پڄاڻيءَ تي، پانڊوَ ۽ دروپدي هماليه ڏانهن هليا ويا ۽ سرڳ ڏانهن هليا ويا. ارجن ڏانهن سندس طرفداري جي ڪري، دروپدي پهرين هئي جيڪا رستي تي ڪري ٿي.

دروپدي جي ڪهاڻي مختلف آرٽس ۽ پرفارمنس لاءِ آڪاس واڻي رهي آهي. سندس زندگيءَ تي ٻڌل ڪيترائي ڪتاب آهن. هندومت ۾، هن کي پنچڪنيا ("پنج ڪنوارين") جي طور تي ساراهيو ويندو آهي،  پنج ڪنواريون اهي عورتون جن جي عصمت جا آثار آهن، جن جا نالا پڙهائڻ تي پاپ نشٽ ٿي ويندا آهن. ننڍي کنڊ جي ڪجهه ڀاڱن ۾ دروپدي جو هڪ پنٿ موجود آهي، جتي هن کي ديوي طور پوڄيو ويندو آهي.

## حوالا

زمرو:ھندومت
زمرو:مهاڀارت_۾_ڪردار
زمرو:هندستاني_شاهي_ناري
زمرو:ڪرشن_سان_لاڳاپيل_ماڻهو
لڪشمي ديوي

**لڪشمي** ( يا لڇمي)، جنهن کي **شري** بہ چيو ويندو آھي هندومت ۾ ھڪ مکيہ ديوي  آهي، جيڪا خوشي، نصيب، دولت، خوشحالي، خوبصورتي، زرخيزي، خودمختياري ۽ جي ديوي طور پوڄي ويندي آهي.    هوءَ پاروتي ۽ سرسوتيءَ سان گڏ، ديوين جي ترمورتي ٺاهيندي آهي جنهن کي تري ديوي سڏيو ويندو آهي.  

لڪشمي ھندو ديوي ديوتائن ۾ وڌ ۾ وڌ پوڄا ٿيندڙ ديوين مان ھڪ آھي. لڪشميءَ جي پوڄا بيحد قديم زماني کان(1500 کان 500 سال عسا کان اڳ) ھلندي اچي ٿي. ھالانڪہ پراڻي ويدڪ ادب ۾ لڪشميءَ جو ذڪر نٿو ملي پر **شري**(۽ ھن جي شخصيت سازي) جو گھڻو مھتو ھيو. شري جو لاڳاپو ڌن، دولت، پوترتا، راڄ ۽ جس سان ھيو. ھنن ڪارڻن سبب پوءِ جي ودڪ گرنٿن ۾ لڪشميءَ کي ديويءَ جي روپ ۾ پوڄيو ويو آھي. شري سڪتم ۾ پھريون دفعو لڪشمي ۽ شري کي جوڙيو ويو آھي. لڳڀڳ 400 ع. سن لڪشميءَ کي وشنو ڀڳوان جي پتنيءَ جي روپ ۾ مڃيو وڃڻ لڳو. جڏھن بہ وشنو ڀڳوان ڌرتيءَ تي اوتار وٺي اچن ٿا تڏھن ھميشہ لڪشمي ھنن سان گڏ ھوندي آھي. جيئن ڀڳوان رام سان ماتا سيتا ۽ ڪرشن ڀڳوان سان راڌا ۽ رُڪمِڻيِ.

ڀارتييہ ڪلا ۾ لڪشمي کي هڪ خوبصورت لباس ۾ ، خوشحالي جي برسات ڪندڙ سوني رنگ جي عورت جي طور تي ڏيکاريو ويو آهي جيڪا پدماسن  ويٺي يا بيٺي آهي، جيڪا ڪنول جي تخت تي آهي، جڏهن ته هن جي هٿ ۾ ڪنول جو گل  آهي، جيڪو قسمت، خود علم، ۽ روحاني آزاديءَ جو نشان آهي.   لڪشميءَ جي تصويرن يا مورتيون  ۾ هن کي چار هٿ ڏيکاريا ويا آهن، جيڪي انساني زندگيءَ جي چئن پهلئن جي نمائندگي ڪن ٿا جيڪي هندو ثقافت لاءِ احم آهن: *[[ڌرم]]* ، *ڪام* ، *ارٿ* ، ۽ *موڪش* .   هن سان گڏ اڪثر ٻه هاٿي هوندا آهن، جيئن گج-لڪشمي جي تصويرن ۾، جيڪي زرخيزي ۽ شاهي اختيار ٻنهي جو پرتيڪ آهن. گپتا دور جي ڪلاڪاريء ۽ سڪا صرف شينهن کي لڪشمي سان ڳنڍيندا آھن.
زمرو:ٻڌسٽ ديوي ديوتا
زمرو:شڪتي مت
زمرو:هندو ديويون
زمرو:ماتا ديويون
زمرو:ويبيڪ ڳنڍڻن سان ويب آرڪائيو سانچو
زمرو:سنسڪرت ٻولي جي متن تي مشتمل مضمون
آسامي ٻولي

**آسامي** (অসমীয়া) هڪ هند-آريائي ٻولي آهي جيڪا بنيادي طور تي اتر اوڀر هندستان جي رياست آسام ۾ ڳالهائي وڃي ٿي، جتي اها سرڪاري ٻولي آهي. اها سڀ کان اڀرندي انڊو-يورپي ٻولي آهي، جيڪا 23 ملين کان مٿي ڳالهائيندڙ ڳالهائي ويندي آهي، ۽ هن علائقي جي گڏيل ٻولي طور ڪم ڪري ٿي.

## حوالا

زمرو:بنگله ديش جون ٻوليون
پانڊو

هندو مهاڀارت ۾، پانڊو (سنسڪرت: पाण्डु, رومانائيزڊ: Pāṇḍu, lit. 'pale') ڪورو سلطنت جو بادشاهه ۽ هستناپور جو راجا هو. هو پنجن پانڊو راجڪمار ڀائرن جو پيءُ هو، جن کي اصل ۾ مختلف ديوتائن طرفان سوکڙي ڏنو ويو هو ڇاڪاڻ ته هن جي مهارشي ڪندم جي شراپ کان پوءِ اولاد پيدا نه ٿي سگهيو.

## ڄم
جڏهن وچتراويريا بيمار ٿي مري ويو، ڀيشم پنهنجي وچن جي ڪري گدي سنڀالي نه سگهيو ۽ ڀليڪا جو سلسلو ڀليڪا سلطنت ڇڏڻ لاءِ تيار نه هو، تڏهن هستناپور ۾ جانشيني بحران پيدا ٿيو. ستياوتي انکانپوءِ پنهنجي پٽ وياس کي دعوت ڏني ته راڻين امبيڪا ۽ امباليڪا کي نيايوگا جو اڀياس جي مطابق ڳرڀ وتي ڪري. جڏهن وياس امباليڪا وٽ پهتو ته هوءَ هن جي ڀوائتي روپ کان ڊڄي وئي، هوءَ بيزاريءَ ۾ پيلي ٿي وئي هئي. ان ڪري، سندس پٽ ڦڪو رنگ جو پيدا ٿيو هو. انڪري پانڊو جي نالي جو مطلب آهي هيڊو.

## راڄ ۽ شادي

پانڊو کي تير اندازي، سياست، انتظاميه ۽ ڌرم جا شعبا ڀيشما سيکاريا هئا. هو هڪ بهترين تير انداز ۽ مهارٿي (جنگجو، جيڪو هڪ ئي وقت ڏه هزار ماڻهن سان ويڙهه ڪري) هو. هو پنهنجي سلطنت جو جانشين ٿيو ۽ ڪورو سلطنت جو بادشاهه ٿيو. هن جي شادي ڪنتي سان ٿي هئي، جيڪا ڪنتيڀوج جي گود ورتل ڌيءَ ۽ شورسينا جي ڌيءَ هئي (واسوديو اناڪادندوبي جو پيءُ ۽ ڪرشن جو ڏاڏو هو). سندس ٻي زال مدرا سلطنت جي راڄڪماري مادري هئي. شادي جي تجويز ڀيشما طرفان پيش ڪئي وئي هئي. پانڊو بعد ۾ سنڌو سلطنت جا علائقا، ڪاشي، انگا، ترگرتا سلطنت، ڪلنگا، مگڌا وغيره فتح ڪيا ۽ اهڙيءَ طرح سڀني بادشاهن تي پنهنجي بالادستي قائم ڪري پنهنجي سلطنت جو دائرو وڌايو.

## ڪنداما جو شراپ
هڪ ٻيلي ۾ شڪار ڪرڻ دوران (پري کان ڏسڻ ۾، هن جي درشٽي ٻوٽن ۽ وڻن جي ڪري اڌ ڌنڌلو هئي)، پانڊو هڪ ٻه هرڻ کي جنسي سنگ  جي عمل ۾ ڏٺو، ۽ انهن تي تير اڇلايو؛ رڳو اهو ڄاڻڻ لاءِ ته اهو رشي ڪنڊما ۽ سندس زال هئي، جيڪي هرڻ جي روپ ۾ پيار ڪري رهيا هئا. مرڻ واري رشي پانڊو تي سراپ (پِٽَ) ڪئي، ڇاڪاڻ ته هن نه رڳو انهن کي پيار ڪرڻ جي وچ ۾ ماريو هو، پر پنهنجي عمل تي پڇتاءُ نه هو. راجا پانڊو، ڪشترين جي شڪار تي حق بابت رشي آگستيه جي آديش کي غلط بيان ڪري سالڪ ڪِنڊاما سان بحث ڪيو. سالڪ ڪنڌما پوءِ پانڊو کي پِٽَ ڏني، پِٽَ اها هئي ته هو پنهنجي زالن سان پيار ڪرڻ جي ارادي سان ويجهو ويندو، ته هو مري ويندو.

## پڻ ڏسو
* پانڊوَ ۽ ڪوروَ
* پانڊوَ پُترا
* ڪورو

## حوالا

زمرو:ھندومت
زمرو:مهاڀارت_۾_ڪردار
سيٺارجا ريلوي اسٽيشن

**سيٺارجا ريلوي اسٽيشن** (اردو:سیٹھارجہ ریلوے سٹیشن) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي خيرپور، ٺري ميرواھ تعلقي جي سيٺارجا شھر ۾ واقع آھي۔

## پڻ ڏسو
* فهرست پاڪستان ۾ ريلوي اسٽيشنون
* پاڪستان ريلويز

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
* پاڪستان ريلويز جي سرڪاري ويبسائٽ

زمرو:سنڌ ۾ ريلوي اسٽيشنون
زمرو:پاڪستان جا ريلوي اسٽيشن
زمرو:ٺري ميرواهه
ڏيپارجا ريلوي اسٽيشن

ڏيپارجا ريلوي اسٽيشن (اردو: ڈیپارجا ریلوے اسٹیشن) پاڪستان جي ضلعي خيرپور جي تعلقي ميرواھ ۾ واقع آھي. ڏيپارجا ريلوي اسٽيشن تي ھڪ ڳوٺ آھي. جيڪڏهن ڪراچي کان لاهور (ڏکڻ کان اتر) وڃجي ته هيءَ ريلوي اسٽيشن سيٺارجا ريلوي اسٽيشن کان اڳ اچي ٿي.

## ويجهڙا هنڌ
*سيٺارجا
*ٺري ميرواهه
*هنڱورجا

## پڻ ڏسو
* فهرست پاڪستان ۾ ريلوي اسٽيشنون
* پاڪستان ريلويز

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
* پاڪستان ريلويز جي سرڪاري ويبسائٽ

زمرو:ٺري ميرواهه
زمرو:سنڌ ۾ ريلوي اسٽيشنون
زمرو:پاڪستان جا ريلوي اسٽيشن
خليفو ميان محمد خان جمالي

خليفو محمد خان جمالي ولد غلام محمد جمالي عالِم، درويش ۽ شاعر ٿي گذريو آهي. هن 5 جمادي الاول 1274ھ مطابق 22 ڊسمبر 1854ع ۾ ڳوٺ ميوي خان جمالي، تعلقي سڪرنڊ، ضلعي (نوابشاھ) بينظير آباد ۾ جنم ورتو.

کيس ننڍي هوندي کان پڙهڻ جو شوق هوندو هو ،پر جيئن ته ان وقت ڳوٺن ۾ مدرسا پري پري هوندا هئا ،۽ تعليم حاصل ڪرڻ ڏُکي هوندي هئي ،تنهنڪري سندس مائٽن کيس مال چارڻ تي ڇڏيو .هڪ ڀيري پير رشيدالدين شاهه جھنڊي وارو ڳوٺ ۾ آيو .خليفو محمد خان به ٻين ڇوڪرن سان گڏجي پير جي زيارت تي ويو ،ان تي سندس والد کيس مال جهنگ ۾ ڇڏي اچڻ تي ڪاوڙ ڪئي ،پر پير صاحب خليفي صاحب جي نماڻائي ۽ نهٺائي ڏسي سندن والد کي روڪيو ۽ کيس پڙهائڻ لاءِ تاڪيد ڪيائين .ان کان ترت پوءِ خليفي صاحب کي ڏهن ورهين جي عمر ۾ هالا تعلقي جي ڳوٺ جان محمد جمالي ۾ قاضي جان محمد جي مدرسي ۾ پارسي ۽ عربي تعليم حاصل ڪرڻ لاءِ ويهاريو ويو ،اتي ڳچ عرصو پڙهڻ کان پوءِ مدرسي ’ملاڪاتيار ‘جي بزرگ ميانولي محمد وٽ علم حاصل ڪرڻ ويو ،جتان گھڻو ئي پرايائين.

ٽيهن ورهين جي ڄمار ۾ ،پير رشيدالدين جي ذڪر جي واکاڻ ٻڌي ،سندس زيارت لاءِ ڳوٺ پير جھنڊو ويو ،جتي پير رشيدالدين جو وڃي مريد ٿيو ،جنهن کيس خليفي جو لقب ڏنو .ان بعد خليفي محمد خان جماليءَ ،ڳوٺ علي بخش خان پٺاڻ ۾ تدريس جو ڪم بنا اجوري شروع ڪيو .اتي ڳچ مدت تائين تعليم ڏيڻ کان پوءِ پنهنجي ڳوٺ ميوي خان جماليءَ ۾ اچي مدرسو کوليائين .ڪيترا طالب علم پري پري کان وٽس علم حاصل ڪرڻ ايندا هئا .وٽس هميشه سٺ ستر شاگرد رهندا هئا .سخي مرد هو .زمين ٽڪر آباد ڪرائي ،ان جي پيدائش غريبن ۽ مدرسي جي حوالي ڪندو هو .خليفو صاحب بااخلاق ۽ شريعت جو پابند هو .سڄي زندگيءَ ۾ ڪنهن به ماڻهوءَ سان شخصي ڪمن لاءِ دوستي يا دشمني نه رکيائين.

شروعات ۾ خليفو صاحب ’نقشبندي ‘طريقي سان لاڳاپيل هو ۽ اهو طريقو درگاهه ملاڪاتيار جي بزرگ جي هدايت تي اختيار ڪيو هئائين ،بعد ۾ رشيدالدين جھنڊي واري جي قادري طريقي ۾ بيعت ڪيائين ۽ پڇاڙيءَ تائين ان تي قائم رهيو .منجهس انسانيت ،سخاوت ۽ عبادت جا سڀئي گڻ موجود هئا .خيلفي صاحب جا هٿ لکيل ڪتاب ڪيترا هئا ،جن مان پير سائين جھنڊي واري جي خطابت ، مدحيات نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم خطبات ۽ مولود شريف ،سيپاري عم جو ترجمو ،تفسير ،توحيدنامو ۽ ٻيا آهن جيڪي پير جھنڊي جي ڪتبخاني ۾ موجود آهن .خليفي صاحب پيادل ٻه حج به ڪيا هئا.