open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ٻولين جي فھرست ڳالهائيندڙن جي حساب سان

thumb|275px|انساني ٻولين جي خاندانن جي موجوده ورڇ.

دنيا جي آبادي جو اڌ حصو مقامي طور تي 13 سڀ کان وڌيڪ ڳالهائيندڙ ٻوليون ڳالهائيندو آهي. هيٺ ڏنل جدول دنيا جي سڀ کان وڌيڪ عام ڳالهائيندڙ ٻولين جي فهرست ڏئي ٿو، جن ۾ مقامي ڳالهائيندڙن جو سڀ کان وڏو تعداد سويڊش نيشنل انسائيڪلوپيڊن (2007، 2010) جي اندازي مطابق آهي.

جيئن ته ٻولي ۽ لهجي جو فرق اڪثر ڪري پاڻمرادو هوندو آهي، ان ڪري ڪجهه باهمي سمجهه وارا محاورا الڳ الڳ قومي معيار يا خود سڃاڻپ سان گڏ هڪجهڙائي رکيا ويا آهن، جن ۾ انڊونيشيائي ۽ ملائي؛ ڪروشيائي، بوسنيائي، ۽ سربيائي؛ وغيره شامل آهن، پر معياري هندي ۽ اردو نه. 

ٻولين جي هڪ فهرست لاءِ جن ۾ مقامي ڳالهائيندڙن جو تمام ننڍڙو انگ آهي، ڏسو خطري ۾ پئجي ويل ٻولين جون لسٽون.

## ورلڊ فيڪٽ بڪ (2022)

ورلڊ فيڪٽ بڪ، سينٽرل انٽيليجنس ايجنسي (سي آءِ اي) پاران تيار ڪيل، 2022 ۾ ڏهه سڀ کان وڌيڪ ڳالهائيندڙ ٻولين (L1 + L2) جو اندازو هن ريت آهي:

## ايٿنولوگ (2024)
ايٿنولوگ (*[[Ethnologue]])* هيٺ ڏنل ٻولين کي پنج ڪروڙ (50 ملين) يا وڌيڪ ڳالهائيندڙن جي فهرست ڏئي ٿو. هن حصي ۾ اهي داخلائون شامل نه آهن جن کي ايٿنولوگ ميڪرو ٻوليون (Macrolanguages) ​​جي طور تي سڃاڻي ٿو جيڪا ڪيترن ئي قسمن تي مشتمل آهي، جهڙوڪ عربي، لنده، فارسي، ملائي، پشتو ۽ چيني.

## نيشنل انسائيڪلوپيڊن جي مطابق فهرست
هيٺ ڏنل جدول، "نيشنل انسائيڪلوپيڊن" جي سال 2007ع جي ايڊيشن ۾ ڳالهائيندڙن جي اندازي مطابق مٿين 100 ٻولين تي مشتمل آهي. جيئن ته مختلف ملڪن ۾ مردم شماري جا طريقا ڪافي حد تائين مختلف هوندا آهن، ۽ ڪجهه ملڪ پنهنجي مردم شماري ۾ ٻولي کي رڪارڊ نه ڪندا آهن، مقامي ڳالهائيندڙن يا ڪل ڳالهائيندڙن جي ٻولين جي ڪا به فهرست اندازن تي ٻڌل آهي. 2010ع کان اپڊيٽ ڪيل تخمينو پڻ مهيا ڪيا ويا آهن. 

هندستاني کي هندي ۽ اردو جي سماجي لساني يونٽن ۾ ورهايو ويو آهي، جڏهن ته اتر هندستاني ٻولين کي جزوي طور تي "هندي" ۾ ضم ڪيو ويو آهي، هندستاني مردم شماري ۾ رپورٽ ڪيل خود سڃاڻپ کي ظاهر ڪري ٿو. اهڙيءَ ريت هيءَ هندي ٻولي لساني لحاظ کان ڪا نه آهي. 

نوٽ:اسٽيرڪ (*) سان ٻوليون نيشنل انسائيڪلوپيڊن جي 2010ع واري ايڊيشن جي انگن اکرن سان اپڊيٽ ڪيون ويون آهن. 

## خارجي ربط
* Ethnologue's most recent list of languages arranged by number of speakers 
* List of top 100 languages in 13th edition of Ethnologue (1996)
* Different lists of the most spoken languages (the Ethnologue list is from a previous, not the 2005, edition). 
* Ethnologue – SIL's Ethnologue, widely referenced source for the world's languages
* Languages Spoken by More Than 10 Million People(  2009-10-31) – Encarta list, based on data from Ethnologue, but some figures (e.g. for Arabic) widely vary from it
* Top 30 languages of the world
* 30 most widely spoken world languages
* Interactive world map of language distribution
* Map of World Languages. Download of MP3 audio files in 1600 language combinations. 

## حوالا

زمرو:لسانيات
زمرو:ٻوليون
زمرو:فهرستون
زمرو:ٻولين جون فهرستون
زمرو:ثقافت سان لاڳاپيل فهرستون
فهرست 2014 پاڪستاني فلميون

## گهڻو ڪمائيندڙ فلميون
The highest grossing films released in 2014 by domestic gross are as follows:

## Events

### Award ceremonies

## Films released in 2014
This is a list of Pakistani films that have been released in 2014.

### January–March

 

### April – June

### July – September

### October – December

## See also
* فهرست ايندڙ پاڪستاني فلميون

## حوالا

## External links
* Search Pakistani film - IMDB.com

زمرو:مجيب الرحمان جا لکيل مضمون
فهرست سنڌي ٻولي جا شاعر

## ا
*استاد بخاري
*الله بخش عقيلي
*انور پيرزادو
*امير بخاري
*امداد حسيني
*آڪاش انصاري
*احمد خان مدهوش
*ادل سومرو
*اياز گل
*ابراهيم منشي
*اسحاق سميجو
*ايس ڪي ڪورائي

## ب
*بيدل

## ت
*تاجل بيوس
*حافظ عبدالجبار عبد جتوئي
*حليم باغي

## ع
*عادل سومرو

## ر
*راشد مورائي
*رڪسانہ پريت
*رشيد حسرت

## س
*سچل سرمست
*سڪندر خان کوسو
*ساوڻ فقير
*سيد علي محمد شاه عاجز

## س
*سرويچ سجاولي 

## ش
*شاهه عبداللطيف ڀٽائي
*شاه عنايت رضوي
*شاه عنايت شهيد
*شيخ اياز

## م
* مير حاجن مير پنهور 
*مخدوم طالب الموليٰ
*محمد حسين بيڪس
*مولوي حاجي احمد ملاح
*مير فتح علي شاه
*مير عبدالرسول مير
*مير عبدالحسين ”سانگي"
*ميان سرفراز خان ڪلهوڙو
*ميون شاهه عنايت رضوي
*مخدوم ابوالحسن
*مرخان شيخڻ
*مخدوم احمد ڀٽي
*ماموئي فقيرَ
*مخدوم پير محمد لکوي
*
*مخدوم عثمان اگهم ڪوٽي
*مخدوم قاضي عثمان درٻيلوي
*مخدوم ونهيو چانهيو
*مھراج پراڻناٿ
*مخدوم سليمان
*ميون عيسو ھالائي
*مخدوم محمد امين
*

## ن
* نارايڻ شيام

## حوالا

زمرو:پاڪستاني ادب
زمرو:سنڌي ادب
زمرو:سنڌي ماڻھو
زمرو:سنڌي شاعر
سروسز انسٽیٽوٽ آف میڊيڪل سائنسز

سروسز انسٽيٽيوٽ آف ميڊيڪل سائنسز 2003 ۾ قائم شده لاهور
پنجاب
پاڪستان ۾ واصع طب جي سرڪاري ڪاليج آھي. سروسز هسپتال کي تدريسي اسپتال جي طور تي ڪاليج سان منسلڪ ڪيو ويو آهي. هن اداري جو مختصر نالو سمز آھي.

## ﺗﺎﺭﯾﺦ

## ﺍﺣﺎﻃو

## ﮨﻮﺳٽل

## ﺷﻌﺒﮧ ﺟﺎﺕ

## ﭘﯿﺶ ﮐﺮﺩﮦ ﻧﺼﺎﺏ

## ﺗﺤﻘﯿﻖ‏

## ﻃﺎﻟﺐ ﻋﻠﻢ جي زندگي

## ﻣﻌﺎﺷﺮﮦ ﺟﺎﺕ‏

## ﻣﻄﺒﻮﻋﺎﺕ‏

## ﺳﺎﺑﻖ ﻃﺎﻟﺐ ﻋﻠﻢ‏

## وڌيڪ ڏسو
ﮈﺍﮐﭩﺮ ﻓﺮﺩﻭﺱ ﺳﻠﻄﺎﻧﮧ

## ﺣﻮﺍﻟو
زمرو:پاڪستان جي تدريسي ادارا
ڪرڪيٽ ورلڊ ڪپ

**آءِ سي سي ڪرڪيٽ ورلڊ ڪپ** هر چئن سالن کانپوءِ ٿيندو آهي. هر دفعي الڳ الڳ ملڪن جي ميزباني ۾ ٿيندو آھي. ڪرڪيٽ راند جو دنيا جو مشھور ترين ورلڊ ڪپ آھي.

زمرو:ڪرڪيٽ
زمرو:ڪرڪيٽ عالمي ڪپ
پاڪستان ڪرڪيٽ بورڊ

thumbnail|'''پاڪستان ڪرڪيٽ بورڊ''' جو هيدڪوارٽر لاهور ۾

پاڪستان ڪرڪيٽ بورڊ پاڪستان ۾ ٽيسٽ،ون دي ء ٽي ٽويئنٽي ميچن جي سار سنڀال ڪندو آهي.پاڪستان ڪرڪيٽ بورڊ جي بنياد 1948 ۾ لاهور ۾ وڌي ويئي.

## اندروني سطح جا ٽورنامنٽ

قائد اعظم ٽرافي،هائير ڪپ ملڪ ۾ ڏاڊا مشهور آهن جنهن  ۾ هر سال ملڪ جي مختلف ريجنل جو ٽيمون شرڪت ڪنديون آهن.

## حوالا

Cricket Board
زمرو:ڪرڪيٽ انتظاميا
Cricket
ايجنسيون (گماشتگريون)
زمرو:1948 ع ۾ قائم تنظيمون
زمرو:پاڪستان جا وفاقي ادارا ۽ گماشتگيري
بين الاقوامي ڪرڪيٽ ڪائونسل

**بين الاقوامي ڪرڪيٽ ڪائونسل** (انٽرنيشنل ڪرڪيٽ ڪائونسل()) جي شروعات 1909 کان ٿي . ان جو هيڊ ڪوارٽر دبئي گڏيل عرب امارات ۾ آهي

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

*Official website of the ICC

زمرو:انٽرنيشنل ڪرڪٽ ڪونسل
زمرو:ڪرڪيٽ
زمرو:راند جي تنظيمون
زمرو:ڪرڪٽ انتظاميه
زمرو:Organisations based in Dubai
زمرو:Organizations established in 1909
پاڪستان قومي ڪرڪيٽ ٽيم

[thumb|250px|Pakistani opener [Yasir Hameed playing against Australia at Lord's in England.]]

**پاڪستان نيشنل ڪرڪيٽ ٽيم**:
جيڪا شاھين جي نالي سان مشهور آهي ان کي گرين شرٽس بہ چوندا آهن ٽيم پاڪستان جي انٽرنيشنل ڪرڪيٽ ۾ نمائندگي ڪندي آھي ۽ ان جي سنڀال پاڪستان ڪرڪيٽ بورڊ ڪندو آهي. ٽيم انٽرنيشنل ڪرڪيٽ ڪائونسل جي فل رڪن آهي ۽ ٽيسٽ ڪرڪيٽ، ون ڊي انٽرنيشنل ۽ ٽي-20 انٽرنيشنل ۾ حصو وٺندي آهي.

ٽيم  ون ڊي انٽرنيشنل جون889 مئچون کيڏي چڪي آهي جن مان 469 کٽيون اٿائين 394 ھارايون اٿائين ۽ 18 ڪنھن نتيجي تي نہ پھتيون ٽيم 1992 ۾ ورلڊ ڪپ کٽيو.1999 جي ورلڊ ڪپ ۾ ھيء ٽيم رنر اپ ھئي.3 اپريل 2018 پاڪستان جي ٽيم جو ٽيزٽ ڪرڪيٽ رينڪنگ ۾ ستون نمبر ھو، ون ڊي انٽرنيشنل ۾ ڇھون ۽ ٽي 20انٽرنيشنل ۾ پھريون نمبر ھيو ھن ٽيم 2009 ۾ ٽي20ورلڊ ڪپ کٽيو. 2017 ۾ چيمپئنز ٽرافي کٽي.

## ھاڻوڪا ٽيم جا رانديگر (کلاڙي)

## حوالا

زمرو:پاڪستان ۾ ڪرڪيٽ
زمرو:رانديون
مادري ٻوليءَ جو عالمي ڏينھن

**مادري ٻوليءَ جو عالمي ڏينھن** (**آءِ.ايم.ايل.ڊي**) 21 فيبروري تي سڄي دنيا ۾ ملھايو ويندڙ ڏينھن آھي، جنھن جو مقصد ثقافتي رنگيني ۽ گھڻ لسانيائي ۽ لسانياتي ڄاڳرتا کي وڌائڻ آھي. پھريون ڀيرو يونيسڪو پاران 17 نومبر 1999ع تي ان جو اعلان ڪيو ويو، ان کي گڏيل قومن جي عام اسيمبلي پاران ھڪ ٺھراءَ ۾ مڃيو ويو ھو جنھن ۾ 2008ع کي ٻولين جو عالمي سال قرار ڏنو.

## حوالا
نعت ﺧﻮﺍن

نعت خوان محمد جي شان (ثنا) ڳائيندڙ کي چئبو آھي.

## مشھور نعت خوان

*جنيد جمشيد

زمرو:مجيب الرحمان جا لکيل مضمون
رتوديرو

**رتودیرو** شھر لاڙڪاڻي ضلعي جي تعلقي رتوديرو جو صدر مقام آهي. ھي شھر لاڙڪاڻي شھر کان 28 ڪلوميٽرن جي پنڌ تي آهي.

## تاريخ
ھن شھر جو پراڻو نالو رتن ديرو ھيو جيڪو بعد م رتوديرو ٿي ويو. ھن شھر جو بنياد ڪلھوڙن جي دور ۾ پيو. ايم.ايڇ پنھور پنھنجي مضمون ۾ سن 1701ع کان 1758ع تائين قائم ٿيل ٽن وسندين (جنھن ۾ وارھ بہ اچي وڃي ٿو). جي باري ۾ لکي ٿو:

:”ٿڌ واري زماني جي حرارت ۾ ٿوري تبديلي آئي، ڪجهہ گرمي ٿي ۽ ڪلھوڙن پوکي راهي ڏهن لکن ايڪڙن مان وڌائي ٻاويھ لک ايڪڙ تائين پھچائي ۽ ماڻهن جي آبادي 14 لکن مان وڌي وڃي 30 لکن کي رسي. نوان شھر اُسريا، جن ۾ شھدادڪوٽ، قنبر، وارھ، ميھڙ، خيرپور ناٿن شاھ، ميرپور خاص، نئون خدا آباد (هالن جي ڀرسان)، شھدادپور، نوشھروفيروز،  خانڳڙھ (جيڪب آباد)، فتح ڳڙھ، جوهي، دوست علي، رتن ديرو (رتو ديرو) ۽ وڳڻ شامل هئا.“ 

ھن شھر جي مونسپالٽي جو بنياد 1862ع ۾ پيو پر شروع ۾ ان جي ميمبرن کي نامزد ڪيو ويندو ھو پر 1935 واري گورنمينٽ آف انڊيا ايڪٽ ھيٺ بالغ راءِ دھي جي بنياد تي 1938ع ۾ چونڊون ڪرايون ويون. سال 1939ع ۾ ھڪ خانگي ڪمپني رتيديري ۾ پاور هائوس لڳايو جنھن مان شھر جي وڏن رستن تي بجليءَ جا بلب ٻرندا هئا ۽ ڪجهہ سرندي وارن کي بہ بجلي فراهم ٿيل ھئي. ان کان اڳ شھر ۾ رستن تي گاسليٽ تي ٻرندڙ فانوس لڳل ھيا جيڪي اسٽريٽ لائيٽ جو ڪم ڪندا ھئا.

## بينڪاري نظام

رتوديري ۾ ھيٺيون بينڪون موجود آھن:
* حبیب بینڪ
* نیشنل بینڪ
* یونائيٽيڊ بینڪ
* مرڪز قومي بچت
* سنڌ بینڪ
* الائيڊ بينڪ

## مشھور شخصيتون

* ذوالفقار علي ڀٽو
* بينظیر ڀٽو
* ممتاز ڀٽو
* میر مرتضيٰ ڀٽو سربراھ پاڪستان پیپلز پارٽي (شھيد ڀٽو)
* بشير قريشي سربراھ (جسقم)

## ذريعا
* توھان جي گورنمينٽ 
* رتوديرو ھوم پيج 

## ٻاھريان ڳنڍڻا
* لاڙڪاڻي ضلعي ۾ تعلقا ۽ يونين ڪائونسلون - گورنمينٽ آف پاڪستان

## حوالا

زمرو:سنڌ جا ننڍا شهر ۽ قصبا
زمرو:سنڌ جون گُنجان آباديون
زمرو:ضلعو لاڙڪاڻو
ح

**ح** سنڌي ٻولي جو سترهون (17) اکر آھي.

ا ب ٻ ڀ ت ٿ ٽ ٺ ث پج ڄ جھ ڃ چ ڇ ح خ دڌ ڏ ڊ ڍ ذ ر ڙ ز س شص ض ط ظ ع غ ف ڦ ق ڪ کگ ڳ گھ ڱ ل م ن ڻ و ھء ي




## حوالا

زمرو:سنڌي اکر
زمرو:سنڌي پٽي (الفابيٽ)
د

thumb|دال جي شڪل
**د** سنڌي ٻولي جو اڻويھون (19) اکر آھي.


## حوالا

زمرو:سنڌي اکر
زمرو:سنڌي پٽي (الفابيٽ)
ڪاري وڊ

**ڪاري وڊ** پاڪستاني سنيما جي هڪ انڊسٽري آهي. جيڪا ڪراچي ۾ واقع آهي. ان جي **ڪاري** مان مراد ڪراچي آهي ان جو سنهري دور 1960ع کان 1970ع تائين جو آهي.
## حوالا

زمرو:فلم
زمرو:ڪراچي
زمرو:پاڪستان جي سنيما
ڪوباني

**ڪوباني** (Kobani)، سرڪاري طور تي عين العرب، اتر شام ۾ عين العرب ضلعي ۾ هڪ ڪرد اڪثريتي شهر آهي، جيڪو شام-ترڪي سرحد جي فوري طور تي ڏکڻ ۾ واقع آهي. شام جي گهرو ويڙهه جي نتيجي ۾، شهر 2012 ۾ ڪرد اڪثريتي پيپلز پروٽيڪشن يونٽس (وائي پي جي) مليشيا جي ڪنٽرول ۾ آيو ۽ ڪوباني ڪينٽن جو انتظامي مرڪز بڻجي ويو، بعد ۾ اتر ۽ اوڀر شام جي خودمختيار انتظاميه جي فرات علائقي ۾ تبديل ٿي ويو.  

سيپٽمبر 2014 کان جنوري 2015 تائين، شهر کي اسلامي رياست عراق ۽ ليونٽ پاران گهيري ۾ رکيو ويو. شهر جا گهڻا اوڀر حصا تباهه ٿي ويا ۽ آبادي جو وڏو حصو ترڪي ڏانهن ڀڄي ويو.  2015 ۾، ڪيترائي واپس آيا ۽ تعمير نو شروع ٿي. 

آڪٽوبر 2019 جي وچ ۾، ڪرد فورسز ترڪي کي شهر تي حملو ڪرڻ کان روڪڻ جي ڪوشش ۾ شامي فوج ۽ روسي فوجي پوليس جي داخلا قبول ڪئي. 

شام جي گهرو ويڙهه کان اڳ، ڪوباني جي آبادي 45,000 جي لڳ ڀڳ هئي. 2013 جي اندازي مطابق، اڪثريتي آبادي ڪرد هئي، جن ۾ عرب، ترڪمان ۽ آرمينيائي اقليتون شامل هيون.

## پڻ ڏسو
* دمشق
* حمص
* حلب

## ٻاهريان ڳنڍڻا

## حوالا

زمرو:حلب
زمرو:شام ۾ شهر
آبادي جي لحاظ کان ملڪن ۽ تابعدار رياستن جي فهرست

thumb
هي آبادي جي لحاظ سان دنيا جي ملڪن جي فهرست آهي۔ هن فهرست ۾ دنيا جي آزاد ملڪن ۽ ٻين ملڪن جي زير انتظام اهي علائقا شامل آهن جنکي داخلي خودمختياري حاصل آهي۔ جتي به ممڪن ٿيو، انگ اکر ملڪن جي پنهنجي مردم شماري جي ادارن جي تازه ترين تخمينن مان حاصل ڪيا ويا آهن ۔ ٻي صورت ۾، گڏيل قومن جي 2007ء جي آبادي جو تخمينو درج ڪيو ويو آهي۔

جيئن ته تمام ملڪن ۾ مردم شماري هڪ وقت ۾ نه ٿيندي آهي، ۽ نه ئي هر جڳهه هڪ جهڙو احتياط ڪيو ويندو آهي، هيٺ ڏنل درجي بندي () ۾ ڪجهه غلطيون ٿي سگهن ٿيون۔ تقابلي جي لاءِ ڪجهه نيم خودمختيار علائقن کي هتي شامل ته ا
ڪيو ويو آهي، پر درجي بندي صرف خودمختيار ملڪن جي ڪئي وئي آهي ۔ 

هي دنيا جي ملڪن جي آبادي جي لحاظ سان فهرست آهي۔ تمام تر انگ اکر سي آءِ اي ورلڊ فيڪٽ بڪ 2003 مان ورتا ويا آهن۔ ان سان گڏوگڏ  رقبي، الف ب وار ۽ ڪل پيداوار جي لحاظ سان ملڪن جون فهرستون به موجود آهن۔

هن فهرست ۾ جولاءِ 2003 ۾ ملڪن جي آبادي جا اندازي انگ اکر  آهن۔ ان جي حساب سان دنيا جي تقريباً اڌ آبادي صرف پنج  ملڪن چين، ڀارت، پاڪستان، بنگلا ديش ۽ انڊونيشيا ۾ رهي ٿي.

## ملڪ ۽ انهن جي ماتحت علائقن جي آبادي جي لحاظ سان فهرست

## 2025 جي آبادي
Note: A numbered rank is assigned to the 193 member states of the United Nations, plus the two observer states to the United Nations General Assembly. Dependent territories and constituent countries that are parts of sovereign states are not assigned a numbered rank. In addition, sovereign states with limited recognition are included, but not assigned a number rank

### فهرست2

## حوالا

زمرو:آباديات
زمرو:ملڪن جون فهرستون
زمرو:ماتحت علائقن جي فهرستون
زمرو:ملڪن جون فهرستون بلحاظ کنڊ
ام

a**ام** (Amm) (عربي: أم) چنڊ جو ديوتا ھيو جنھن جي پوڄا قديم ماڻھو ڪرندا ھئا۔

زمرو:عربي معبود
زمرو:عربي علم الاساطير
زمرو:قمري دیوتا
ديوتا طالب

**طالب** (Ta'lab) چنڊ جو ديوتا ھيو، ان جي پوڄا جنوبي عرب ۾ خاص طور ۾ ملڪ سبا ۾ ٿيندي ھئي.

زمرو:عربي معبود
زمرو:عربي علم الاساطير
زمرو:قمري دیوتا
نسناس

**نسناس** (Nasnas) نصف انسان، جنھن جي باري ۾ چيو ويندو آھي تہ ھو ڊيمن ۽ انسان جي ميلاپ مان پيدا ٿيو ھيو.

زمرو:افسانوي پراسرار
زمرو:عربي معبود
زمرو:عربي علم الاساطير
غول (عفريت)

**غول** (Ghoul) (عربي: غول) يا آدمخور، قبرستان ۾ رھڻ واري ۽ انساني گوشت کائڻ ڳڙڪائو بلا آھي. ان جو سڀ کان پراڻو لکت ۾ ذڪر الف ليلا ۾ ملي ٿو.

زمرو:لوڪ ڪھاڻيون
زمرو:عربي لفظَ ۽ جملا
زمرو:عربي علم الاساطير
زمرو:ڏائڻ
بھموت

**بهموت** (Bahamut) (عربی: بهموت) ھڪ وڏي راکشس مڇي آھي جيڪا زمين کي سھارو ڏئي رھي آھي، ان جو مٿو دريائي گھوڙي يا ھاٿي جي مشابھت طور بيان ڪيو ويندو آھي.
زمرو:عربي علم الاساطير
زمرو:عربي الفاظ ۽ جملا
ود

**ود** (Wadd) (عربی: ود) "محبت اور دوستي" قمري ديوتا ھيو. قرآن ۾ (71:23) ۾ حضرت نوح عليہ السلام جي وقت ۾ ديوتا جي طور تي ذڪر آھي.

**قرآن** - ﻿وَقَالُوا لَا تَذَرُنَّ آلِهَتَكُمْ وَلَا تَذَرُنَّ وَدًّا وَلَا سُوَاعًا وَلَا يَغُوثَ وَيَعُوقَ وَنَسْرًا۔ سورہ نوح۔ 
سنڌي ترجمو (حضرت شاه عبد القادر) *۽ چيئون، نہ ڇڏيو پنھنجي معبودن کي، ۽ نہ ڇڏيو [[ود]] کي نہ [[سواع]] نہ [[يغوث]] ۽ [[يعوق]] ۽ [[نسر]] کي.*

زمرو:عربي معبود
زمرو:عربي علم الاساطير
زمرو:قمري ديوتا
زمرو:اسلام
قتل

150px|گھر ۾ قتل ڊرامي جو منظر

**قتل** (Murder) ڪنهن کي غير قانوني مارڻ جي عمل کي چئبو آھي۔

## وڌيڪ ڏسندا
## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

* Introduction and Updated Information on the Seville Statement on Violence
* The Seville Statement
* Atlas of United States Mortality – U.S. Centers for Disease Control
* Cezanne's depiction of "The Murder" – National Museums Liverpool

فھرست ملڪ بلحاظ شرح قتل
زمرو:اسباب گناھ
زمرو:تشدد
زمرو:ڏوھ
زمرو:قتل
زمرو:گناھ
زمرو:قتل 
زمرو:آئرلينڊ ۾ عام قانون جا ڏوهه زمرو:جرميات 
زمرو:قسم جي لحاظ کان قتل 
زمرو:تشدد 
زمرو:تشدد وارو ڏوهه
زمرو:ڏوھه بلحاظ قسم
عزي

**عزي** (Al-‘Uzzá) (عربی: العزي) قبل از اسلام قديم عرب مذھب ۾ ٽن سردار ديوين مان ھڪ ھئي. ۽ ان جي پوڄا بطور الله جي ڌيء جي ڪئي ويندي ھئي. زمانہ جاھليت ۾ الله جون ٽي ڌيئرون عزي لات ۽ منات کي تصور ڪيو ويندو ھيو.

**قرآن**: ﻿لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ- سورہ الاخلاص، 112, 3 (ترجمو: نہ ان جي ڪائي اولاد آھي نہ ھو ڪنھن جي اولاد آھي) 

## حوالا

زمرو:زرخيز ھلال
زمرو:عربي علم الاساطير
زمرو:عربي معبود
زمرو:جنگ جون ديويون
ٿياينڊرويس

**ٿياينڊرويس** (Theandrios) يوناني مذھب ۽ علم الاساطير ۾ ھڪ ديوتا ھيو. جنھن جي پوڄا عرب قبل از اسلام شمالي عرب قبيلا ۽ جبل الشيخ(ماونٽ ھيرمون) جي سامھون وارا وارن علائقن ۾ ڪئي ويندي ھئي. 

## حوالا

زمرو:عربي معبود
زمرو:عربي علم الاساطير
زمرو:يوناني علم الاساطير
زمرو:تاريخ عرب
زمرو:يوناني معبود
سين

[thumbnail|ويٺل بادشاہ [اورنامو جڏنھن تہ سين چنڊ جي شڪل ۾]]

**سين** (Sin) (اکدی: Su'en) بين النھرين علم الاساطير ۾ قمري ديوتا ھيو۔

زمرو:عربي معبود
زمرو:عربي علم الاساطير
زمرو:زرخیز ھلال
زمرو:قمري ديوتا
برابر عالمي وقت

thumb|upright=2.0|World map of current time zones
**برابر عالمي وقت** هڪ انتهائي صريح جوهري معياري وقت کي چئبو آهي۔ انکي انگريزي ۾ ڪوآرڊينيٽيڊ يونيورسل ٽائم (Coordinated Universal Time) چوندا آهين ۽ عام طور تي UTC پڻ لِکيو ويندو آهي جيڪو انجو اختصاري اظهار آهي۔ **برابر عالمي وقت** بڻيادي وقت جو معيار جنهن وسيلي دنيا گھڙيال ۽ وقت جو انتظام ٺاهي بيهاريندي آهي. اُنکي 1970ء ۾ انٽرنيشنل ٽيليڪميونيڪيشن يونين (International Telecommunication Union) جي ماهرن پاران  تيار ڪيو ويو هيو۔ پهريون سوال جيڪو انجي اختصار کي ڏسي ڪري ذهن ۾ اچي ٿو، سو اُنجي ابجدي ترتيب آهي ڇوته برابر عالمي وقت (ڪوآرڊينيٽڊ يونيورسل ٽائيم) جي نسبت کان ته انکي CUT هُئڻ گُهرجي ها۔ ان ترتيب جي سبب اصل ۾ هي آهي ته هِن اختصار جي چُونڊ تي انگريزن ۽ فرانسيسين ۾ ناراضپو ٿيو ته اختصار انگريزي ۾ CUT ٿيندو ۽ فرانسيسي چاهن پيا ته  نه فرانسيسي ٻولي ۾ ٿيندو ۽ TUC ٿيندو جيڪو Temps universel coordonné کان بڻتجي ٿو۔ جڏنهن ڪوئي فيصلو نه ٿي سگهيو  ته هن وچولو اختصار UTC کي اختيار ڪيو ويو.

[thumb|left|250px|Graph showing the difference [DUT1 between UT1 and UTC (in seconds). Vertical segments correspond to leap seconds.]]

## حوالا

## External links

* [//www.worldtimeserver.com/current_time_in_UTC.aspx *Current* UTC time]
* Definition of Coordinated Universal Time in German law–ZeitG §1 (3)
* International Earth Rotation Service; list of differences between TAI and UTC from 1961 to present
* U.S. Naval Observatory: Systems of Time 
* W3C Specification about UTC Date and Time and IETF Internet standard RFC 3339, based on ISO 8601
* Standard of time definition: UTC, GPS, LORAN and TAI
* What is in a name? On the term Coordinated Universal Time

زمرو:وقت پيمانا
زمرو:بين الاقوامي برقياتي رابطائي اتحاد سفارشون
زمرو:وقت
ادريس عليہ السلام

**ادريس** الله جو ٽيون نبي ھيو. جنھن اٰل قابيل سان جھنگ ڪئي ھئي.

## احوال
حضرت -ادريس عليه السلام-، -الله- تعاليٰ جو پيغمبر هو. پاڻ انيف (مصر) ۾ پيدا ٿيو. عرب جا ماڻهو کيس هرمس، ادريس ۽ مثلث بالمغمه جي نالن سان سڏيندا آهن. پاڻ 105 سال نبوت جا فرض ادا ڪيائون ۽ عام ماڻهن جي بهتريءَ لاءِ -الله- جو پيغام پهچائيندا رهيا، مٿن ٽيهه صحيفا نازل ٿيا. 65 سالن جي عمر ۾ بروفا نالي هڪ نيڪ خاتون سان شادي ڪيائون، جنهن مان کيس هڪ فرزند متوشلح پيدا ٿيو. قرآن پاڪ ۾ ٻه دفعا سندن ذڪر آيو آهي. پهرين سورة مريم ۾، -جتي- ٻين نبين سڳورن جو ذڪر ڪندي 56 -آيت- ۾ فرمايو ويو آهي ته: ”اي نبي، پاڪ ڪتاب ۾ -ادريس عليه السلام- جو ذڪر ڪر، هو راست بازي جو پيڪر ۽ نبي هو، اسان -ان- کي تمام وڏي مقام تي پهچائي ڇڏيو هو.“ ٻيو سورة الانبياء جي 85 -آيت- ۾ حضرت اسماعيل عليه -اسلام-، حضرت -ادريس عليه السلام- ۽ حضرت ذوالڪفل عليه السلام جو ذڪر آيو آهي ۽ چيو ويو آهي ته ”اهي سڀئي حق جي راهه تي صبر ڪرڻ وارا هئا، اسان انهن کي پنهنجي رحمت جي سايي ۾ کڻي ورتو. هو يقيناً نيڪ ماڻهن مان هئا.“ -انجيل- ۾ به حضرت -ادريس عليه السلام- جو ذڪر موجود آهي

## حوالا

زمرو:نبي ۽ رسول
نوح عليه السلام

**نوح** عليه السلام (عربي: نُوحٌ؛ انگریزي: Noah، Nuh)، جنھن کی اسلام ۾ هڪ نبي ۽ الله جی رسول طور سڃاتو وڃي ٿو. اولوالعزم نبين مان هڪ آهن. حضرت نوح علیه السلام جو مشن پنهنجي قوم کي ڊيڄارڻ هو، جيڪي بت پرستيءَ ۾ غرق هئا. اللہ تعالٰی حضرت نوح عليه السلام کي پنهنجي قوم کي تبليغ ڪرڻ جو فرض ادا ڪيو ته انهن کي بت پرستيء کي ڇڏي ڏيڻ ۽ صرف خدا جي عبادت ڪرڻ، ۽ سٺي ۽ خالص زندگي گذارڻ جي صلاح ڏيڻ.

جيتوڻيڪ هن جوش سان خدا جي پيغام جي تبليغ ڪئي، هن جي ماڻهن پنهنجي طريقن کي سڌارڻ کان انڪار ڪيو، جنهن جي نتيجي ۾ انھن جي قوم تي ٻوڏ جو عذاب آيو. اسلامي روايتن ۾، اهو تڪرار آهي ته عظيم ٻوڏ عالمي هئي يا مقامي هئي. نوح جي تبليغ ۽ نبوت قرآن، احاديث ۽ تفسير جي مطابق 950 سال گذريا.

## حوالا

زمرو:نبي ۽ رسول
زمرو:اسلامي شخصيتون
شيث عليہ السلام

حضرت عليہ السلام الله جو ٻيون نبي ۽ حضرت آدم عليہ السلام جو پٽ ھيو.
زمرو:نبي ۽ رسول
صالح عليہ السلام

حضرت صالح عليہ السلام الله جو ھڪ نبي ھيو.

زمرو:نبي ۽ رسول
سواع

**سواع** (Suwa') (عربی: سواع). قرآن ۾ (71:23) ۾ حضرت نوح عليہ السلام جي وقت ۾ ديوتا جي طور تي ذڪر آھي.

**قرآن** - ﻿وَقَالُوا لَا تَذَرُنَّ آلِهَتَكُمْ وَلَا تَذَرُنَّ وَدًّا وَلَا سُوَاعًا وَلَا يَغُوثَ وَيَعُوقَ وَنَسْرًا۔ سورہ نوح۔ 
سنڌي ترجمو (حضرت شاه عبد القادر) *۽ چيئون، نہ ڇڏيو پنھنجي معبودن کي، ۽ نہ ڇڏيو [[ود]] کي نہ [[سواع]] نہ [[يغوث]] ۽ [[يعوق]] ۽ [[نسر]] کي.*

زمرو:عربي معبود
زمرو:عربي علم الاساطير
زمرو:قمري ديوتا
ايوب عليہ السلام

thumb|نبي ایوب
حضرت ايوب عليہ السلام الله جو ھڪ نبي ھيو.
الله- تعاليٰ جو نبي سڳورو، جنهن جو قرآن شريف ۾ 4 دفعا تذڪرو ٿيل آهي. بائيبل ۾ هن کي جاب JOB نالي سان سڏيو ويو آهي. حضرت -ايوب عليه السلام- جو صبر نهايت مشهور آهي. قرآن پاڪ ۾ به حضرت ايوب کي صبر ڪرڻ وارو ۽ رجوع ڪرڻ وارو ۽ سٺو ٻانهو ڪري سڏيو ويو آهي. حضرت ايوب جي زندگيءَ جي حالتن جو گهڻو احوال بائيبل مان ئي ورتو ويو آهي. جڏهن ته قرآن شريف جي مطالعي مان سندس زندگيءَ جي حالات متعلق صرف ايتري ڄاڻ ملي ٿي ته پاڻ وڏو مالدار ۽ خوشحال هوندو هو. -الله- تعاليٰ آزمائش جي لاءِ سندس سڄي ملڪيت تباهه ڪري ڇڏي. -ان- کان پوءِ کيس به هڪ موذي مرض ۾ مبتلا ڪري ڇڏيائين. مطلب ته حضرت -ايوب عليه السلام- ڏاڍي مصيبت ۽ تڪليف ۾ اچي ڦاٿو، -ان- هوندي به صبر ۽ شڪر کي هٿان نه ڇڏيائين ۽ رب پاڪ جي درٻار ۾ نهايت عاجزي ۽ انڪساريءَ سان دعائون گهرندو رهندو هو ته کيس انهيءَ اذيت مان نجات ملي. نيٺ -الله- تعاليٰ سندس دعائون قبول ڪيون ۽ نه رڳو سندس صحت بحال ٿي پر مال ۽ دولت، اولاد ۽ نوڪر چاڪر به قدرت الاهيءَ سان ٻيهر عطا ٿيس. بائيبل مطابق حضرت -ايوب عليه السلام- جو زمانو هڪ هزار سال ق.م جو هو. جڏهن ته ڪن مورخن وري 7 سئو ق.م جو زمانو ڄاڻايو آهي. مسلمان عالمن حضرت ايوب عليه االسلام جي قصي کي مڪمل تفصيل سان پر ڪنهن حد تائين ذاتي خيالن سان پيش ڪيو آهي پر -ان- ڳالهه تي سڀ متفق آهن ته حضرت ايوب جو تعلق حضرت ابراهيم عليه السلام جي خاندان سان هو. بائيبل ۾ ته پوور صفحو ”سفر ايوب“ جي نالي سان موجود آهي، جنهن کي قديم شاعريءَ جو هڪ شاهڪار چئي سگهجي ٿو. -توريت- ۾ وري حضرت -ايوب عليه السلام- کي عرب ڄاڻايل آهي ۽ سندس زال جو نالو رحمت ڄاڻايل آهي. جڏهن ته ڪن محققن جو خيال آهي ته حضرت -ايوب عليه السلام- جي والده، حضرت لوط عليه السلام جي ڌيءَ هئي. حضرت ايوب جو نسب زازح -بن- رعوائل -بن- عيسيٰ -بن- -اسحاق عليه السلام- آهي. 
حضرت ايوب نه رڳو مالدار هو، پر حد درجي جو سخي پڻ هوندو هو. هو غريبن ۽ مسڪينن جي هر وقت مدد ڪندو رهندو هو ليڪن شيطان جي چرچ ۾ اچي ويو جنهنڪري -الله- تعاليٰ کيس آزمائش ۾ وجهي ڇڏيو. اهڙيءَ سخت تڪليف واري وقت ۾ سندس وفادار زال هن سان ساٿ قائم رکيو. حضرت -ايوب عليه السلام- صاحب رسالت هو. پاڻ حُران ۾ پنهنجي قوم وٽ دين جي تبليغ ڪيائين. بائيبل ۾ حضرت ايوب جو وطن عراق جو شهر بصرو ڄاڻايل آهي. ساڳئي نالي وارو هڪ ڳوٺ فلسطين ۾ به آهي. بهرحال -تاريخ- نويسن حضرت -ايوب عليه السلام- جون 3 شاديون ڄاڻايون آهن، -جن- مان هڪ بيبي سڳوري، حضرت -اسماعيل عليه السلام- جي نياڻي هئي. حضرت ايوب کي ڪافي اولاد هو. سندس عمر 140 سال هئي، سندس قبيلي مان -اٺ- طاقتور -بادشاهه- ٿي گذريا آهن.

## حوالا

زمرو:نبي ۽ رسول
داؤد عليہ السلام

حضرت دائود عليہ السلام الله جو ھڪ نبي ھيو.
زمرو:نبي ۽ رسول
اسحاق

**اسحاق عليہ السلام** الله تعاليٰ جو پيغمبر هو ۽ حضرت ابراهيم عليه السلام ۽ بيبي ساره جو فرزند هو. قرآن پاڪ ۾ سندس تمام گھڻو ذڪر آيل آهي، اهو ذڪر سورة البقره (127، 130، 134)، آلِ عمران (78)، النساء، (161)، انعام، (184)، هود، (73)، يوف، (6، 38)، ابراهيم، (41)، مريم، (50) انبياءِ، (72)، عنڪبوت، (26)، صافات، (113) ۾ موجود آهي. بائيبل جي بيان موجب حضرت اسحاق عليه السلام جي شادي حضرت ابراهيم جي ڀاءُ نحور جي پوٽي ربقه سان ٿي هئي، جنهن مان کيس ٻه فرزند عيص يا عيسو ۽ يعقوب ٿيا. حضرت اسحاق عليه السلام تمام وڏي عمر ماڻي.

## حوالا

زمرو:نبي ۽ رسول
موسيٰ عليه السلام

**حضرت موسيٰ عليہ السلام** (عربي: موسى، انگريزي:Moses) هڪ ممتاز نبي ۽ الله جا پيغمبر آهن ۽ قرآن مجيد ۾ سڀ کان وڌيڪ ذڪر ڪيل نبي آهن. قرآن ۾ سندس نالو 136 ڀيرا ذڪر ڪيو ويو آهي ۽ سندس زندگي جو ذڪر، ٻين سڀني نبين جي ذڪر کان وڌيڪ ڪيو ويو آهي. هن اسلام جا اهم ترين نبين ۽ رسولن مان هڪ آهن.

## حوالا

زمرو:نبي ۽ رسول
سنڌي

سنڌي مان مراد ٿي سگهي ٿو:
* سنڌ، پاڪستان جي ھڪ صوبي سان تعلق رکندڙ
* سنڌي ماڻهون، سنڌ ۾ ھڪ نسلي گروھ
* سنڌي ٻولي، سنڌين پاران ڳالھائي ويندڙ ھند-آريائي ٻولي
* سنڌي ثقافت
* سنڌي کاڌا
* سنڌي لباس
* سنڌي موسيقي

## پڻ ڏسو
* 
* Sindi (disambiguation)
* Sindi people, an ancient Scythian people
* Sindhu Kingdom
* سنڌو ديش
* Sinti, a Romani people of Central Europe

زمرو:سلجھائپ صفحا
يحيٰ بن زڪريا

**حضرت يحيٰ عليه السلام** (عربي: يَحْيَىٰ ٱبْن زَكَرِيَّا) (John the Baptist)، الله جا ھڪ نبي ھيا، جنهن کي بني اسرائيل جي رهنمائي لاءِ موڪليو ويو هو. هن عيسيٰ عليه السلام جا سوٽ ھيا ۽ مسلمانن جو عقيدو اھي ته هو خدا جي ڪلام جا شاهد ھيا، جنهن عيسيٰ المسيح جي اچڻ جي خبر ڏيندا ھيا.

قرآن ۾ يحييٰ عليه السلام جو ذڪر پنج ڀيرا ڪيو ويو آهي.

## حوالا

زمرو:اسلام
زمرو:نبي ۽ رسول
ريشو

**ريشو** (Fibre) ھڪ خام مال آهي، جيڪو ڪيتري ئي مصنوعات جي ٺاهڻ لاء استعمال ٿيندو آهي، جهڙوڪ ڪاغذ، ڪپڙو، ڌاگو وغيره. هيو قدرتي ذريعن، جهڙوڪ ڪپھ، ريشم جو ڪيڙو وغيره سان گڏ مصنوعي طور تي نامياتي مرڪبن سان پڻ تيار ڪيو ويندو آهي.

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:ريشا
زمرو:مصنوعات
زمرو:قدرتي مواد
اسماعيل عليہ السلام

مسلمانن جي عقيدي موجب، اسماعيل، الله جو ھڪ نبي ھو.

## تفصيل
حضرت اسماعيل -الله- پاڪ جو پيغمبر، حضرت ابراهيم عليه السلام جو فرزند، اڪبر ۽ بنو قريش خاندان جو پڙ ڏاڏو هو. پاڻ 2248 ق. م ڌاري پيدا ٿيو. سندس لقب ”ذبيح -الله-“ هو. بائيبل جي بيان موجب پاڻ -ان- وقت پيدا ٿيو، جڏهن حضرت ابراهيم عليه السلام جي عمر 86 ورهيه هئي ۽ -ان- کي عنعان ۾ پهچندي يارهن سال گذري ويا هئا. پاڻ 13 ورهين جو هو ته بيبي ساره کي حضرت -اسحاق عليه السلام- پيدا ٿيو. حضرت ساره ۽ حضرت هاجره جي اختلافن جي ڪري حضرت ابراهيم بيبي هاجره ۽ حضرت اسماعيل کي وٺي اتي پهتو، -جتي- هن وقت مڪي جو شهر آهي. -ان- وقت حضرت اسماعيل اڃان کير پياڪ هو، جڏهن پنهنجي والده سان گڏ حضرت ابراهيم ڇڏي ويو. ذبح جو واقعو -ان- کان پوءِ جو آهي. پاڻ اڃا ننڍو ئي هو جو حضرت ابراهيم عليه السلام کي فرزند جي قربانيءَ جو حڪم مليو، -ان- بعد حضرت اسماعيل کان راءِ پڇي وئي، پاڻ -الله- تعاليٰ جي رضامنديءَ جو احترام ڪندي، پنهنجي والد محترم کي چيائون ته ائين ئي ڪيو جيئن -الله- تعاليٰ جي رضا آهي. پوءِ حضرت ابراهيم -اکيون- -ٻڌي- حضرت اسماعيل کي ذبح پئي ڪيو ته -الله- تعاليٰ جي طرفان -جبرئيل- عليه السّلام حضرت اسماعيل جي جاءِ تي گھيٽو پيش ڪيو ۽ اهو ذبح ٿيو. -الله- تعاليٰ کي سندس اها قرباني قبول پئي. انهيءَ ڪري ئي حضرت اسماعيل ”ذبيح -الله-“ جي لقب سان ياد ڪيو ويندو آهي. کين حضرت ابراهيم عليه السّلام کانپوءِ نبوت ملي، 137 سالن جي عمر ۾ وفات ڪيائون. کين ٻارهن پٽ ۽ هڪ نياڻيءَ جو اولاد ٿيو. پاڻ واپار به ڪندو هو. کين پنهنجي والده ماجده جي مزار جي ويجھو دفن ڪيو ويو.

## حوالا

زمرو:نبي ۽ رسول
زمرو:اسلامي شخصيتون
عزير عليہ السلام

حضرت عزير عليہ السلام الله جو ھڪ نبي ھيو.

## عزير بابت يهودين جي عقيدي بابت راءِ
گورڊن ڊرنيل نيوبي تجويز ڪيو آهي ته قرآن جو اظهار شايد حجاز جي يهودين پاران عزرا کي خدا جي پٽن مان هڪ جي ممڪن نامزدگي جي عڪاسي ڪري سگهي ٿواسڪالر گورڊن ڊارنيل نيوبي عزير، ملائڪ ميٽاترون، ۽ الاهيم جا پٽ (لفظي طور تي "خدا جا پٽ" جي موضوع تي هيٺيان نوٽ ڪري ٿو:

مارڪ لڊزبارسڪي ۽ مائيڪل لوڊال پڻ يهودي-عرب فرق جي وجود جو تصور ڪيو جنهن جي عذرا جي تعظيم ڪننائيزيشن جي سرحد تي آهي

ربي الان مهلر جو ذڪر آهي ته ترمذي جي ڪتاب ۾ هڪ حديث آهي جنهن ۾ چيو ويو آهي ته يهودي پنهنجي ربي جي پوڄا ڪندا آهن، ڇاڪاڻ ته اهي قبول ڪندا آهن ته انهن جا ربي خدا جي ڪلام بابت ڇا چوندا آهنهن جو چوڻ آهي ته اهو سچ آهي ڇو ته آرٿوڊوڪس يهودي يهوديزم تي عمل ڪن ٿا ربي جي زباني توريت جي تشريح جي بنياد تي. هن اهو به حوالو ڏنو ته ابن عباس ٻڌايو ته چار يهودي مڃيندا هئا ته عزير خدا جو فرزند هو.

## حوالا
زمرو:نبي ۽ رسول
رودا

**رودا**  ھڪ معبود ھيو جنھن جي پوڄا عربستان جي جھالت واري زماني ۾ اتر عربستان جا قبيلا ڪندا ھئا. ديوتائن ۾ رودا کي مرڪزي اھميت حاصل ھئي. ھو ديوتائن جي ھڪ ٽمورتي جو حصو بہ ھيو جنھن ۾ نوحا، عثتر سمين ۽ رودا شامل آھن. رودا جو سڀ کان اوائلي تذڪرو اشور ايمپائر 681 کان 669 ق.م. ۾ حڪومت ڪندڙ بادشاھ اسيرھادون جي دور جي ڪتبن ۾ ملي ٿو.

## حوالو

زمرو:تاريخ عرب
زمرو:عربي معبود
زمرو:عربي علم الاساطير
زمرو:زرخيز ھلال
آصفي مسجد

آصفي مسجد ڀارت ۾ ھڪ مسجد آھي۔

## آصفي مسجد جون تصویرون


Image:Asfi_Mosque_01.JPG|
Image:Asfi_Mosque_02.JPG|
Image:Asfi_Mosque_03.JPG|
Image:Asfi_Mosque_04.JPG|



زمرو:ڀارت جون مسجدون
تاج المساجد

**تاج المساجد** (Taj-ul-Masajid; اردو: تَاجُ ٱلْمَسَاجِد; لفظي معني, "مسجدن جو تاج") ڀارت جي رياست مڌيا پرديش جي شھر ڀوپال جي هڪ مسجد آهي. تاج المساجد جن کي "تاج مسجد مسعود" ۽ "مسجد تاج الاسلام" به چيو ويندو آهي, ۾ 1,75,000 نمازين جي گنجائش آهي. اها ڀارت جي سڀ کان وڏي مسجد ۽ 2014 تائين، دنيا جي نائين وڏي مسجد هئي.

## تاريخ
تاج المساجد جي تعمير ڀوپال جي نواب, شاهه جهان بيگم پاران شاهجهان آباد جي نئين ٺهيل ڀتين واري مضافات ۾ شروع ڪئي وئي هئي. تعمير جو سال 1871ع   هجڻ جو اندازو آهي. ڀوپال جي صحافي ۽ "مساجدِ ڀوپال" جي ليکڪ عارف عزيز تاريخ سال 1887ع ٻڌائي آهي. 

سال 1901ع ۾ شاهه جهان بيگم جي وفات کان پوءِ، مسجد سندس ڌيءَ (سلطان جهان بيگم) پاران سندس حياتيءَ جي آخر تائين تعمير ٿيندي رهي. ٽن پاڻي جي ذخيرن يعني: منشي حسين تالاب؛ نور محل تالاب ۽ موتيه تالاب, جي وچ ۾ ان جي منصوبابندي ڪئي وئي هئي. حميد الله خان شاهه جهان بيگم جي تجويزن تي مسجد جو هڪ دروازو ٺاهڻ ۾ مدد ڪئي. 

تعميراتي ڪم بعد ۾ اسلامي عالم عمران خان ندوي جي اڳواڻي ۾ ٿيو. جنهن جو ڀاءُ. سلمان خان ندوي تعميرات جي نگراني ڪئي. تعمير سال 1958ع تائين ٻه ڪروڙ هندستاني رپين جي خرچ سان مڪمل ٿي. مسجد جي داخلا دروازي جي مرمت ڪئي وئي. 13 صدي جي شام جي مسجدن جو نقش وارو دروازوارو ڪويت جي امير پاران سندس زال جي ياد ۾ عطيو ڪيو. COVID-19 جي وبا دوران, مسجد کي ويڪسينيشن سينٽر طور استعمال ڪيو ويو.

## حوالا

زمرو:ڀارت
زمرو:ڀوپال
زمرو:مسجدون
زمرو:ڀارت ۾ اسلام
زمرو:ڀارت جون مسجدون
زمرو:ايشيا جون مسجدون
مالڪ دينار مسجد

مالڪ دينار مسجد ڀارت جي رياست ڪيرالا جي مقام ڪاسرگوڊ ۾ واقع آھي۔ حضرت مالڪ دينارؓ جي ڀائٽي جن مالابار ۾ ڪيتريون ئي مسجدون تعمير ڪيو ، اُنھن ۾ ھڪ **مالڪ دينار جامع مسجد** بہ آھي۔ تحفۃ المجاھدين ۾ لکيل آھي تہ ملڪِ عرب مان تشريف آيل مالڪ دينار جن دھرمڊم ، ڪولم، ماڏائی، والاپٽنم ، سری ڪنٺاپورم ، ڪاسرگوڊ وغيرہ 9 مقامن تي مسجدون بڻايون ۔

## حوالو
 

## حوالا

زمرو:ڀارت
زمرو:مسجدون
زمرو:ڀارت ۾ اسلام
زمرو:ڪيرالا ۾ اسلام
زمرو:ڀارت جون مسجدون
جاگرافيائي بيھڪ نظام

**جاگرافيائي بيهڪ نظام** (**<small>Geographic</small> <small>Coordinate</small> <small>System</small>**؛ مختصر طور تي **GCS**)، ڌرتيء تي ڪنهن جاء جي محل کي ويڪرائي ۽ ڊگھائي ڦاڪن ذريعي ۽ ماپن ۽ رابطو ڪرڻ لاءِ، هڪ ڪروي (spherical) يا جيوڊيسڪ نظام آهي. اها جاء جي محل کي معلوم ڪرڻ واري مختلف نظامن ۾، جيڪا اڃا تائين استعمال ۾ آهن، سڀ کان سادو، پراڻو ۽ وڌيڪ استعمال ٿيندڙ نظام آهي ۽ اڪثر ٻين نظامن لاءِ بنياد ٺاهيندو آهي. جيتوڻيڪ ويڪرائي ۽ ڊگھائي ڦاڪ ڪارتيسين بيهڪن وانگر نظر اچڻ ٿا، پر جاگرافيائي بيهڪون ڪارٽيسين نه آهن، ڇاڪاڻ ته هي زاوين ۾ ھونديون آهن ۽ هڪ-رخ واري مٿاڇري تي نه آهن.

جئين ته مختلف معلومات جا جزو ( datum) ساڳئي جڳهه لاءِ مختلف ويڪرائي ۽ ڊگھائي ڦاڪ جو انگ ڏيڻ ٿا، هڪ مڪمل GCS خصوصيت واري نظام، جيڪا EPSG ۽ ISO 19111 معيارن ۾ درج ٿيل آهن، ۾ جيوڊيٽڪ معلومات جو انتخاب پڻ شامل هوندو آهي.

## حوالا

زمرو:نقشا
زمرو:جاگرافي
زمرو:نقشانگاري
زمرو:جاگرافيائي پوزيشن
زمرو:سفري رهنمائي
زمرو:جاگرافيائي اصطلاح
زمرو:جاگرافيائي بيهڪون
زمرو:جاگرافيائي بيهڪ نظام

زمرو:ڪچو
لوند خوڙ

**لوند خوڙ** (Lund Khwar) 
() صوبو خيبر پختونخوا جي مردان ضلعي جي تعلقو تخت ڀائي ۾  ھڪ تاريخي ڳوٺ ۽ يونين ڪائونسل آھي۔  

## تصويرون

Lund Khwar Intro pic.jpg|لند خوڙ
Lund Khwar Intro pic 2.jpg|لند خوڙ
Lund Khwar Entrance Bridge.jpg|لند خوڙ



## حوالا

زمرو:مردان ضلعي جون يونين ڪاؤنسلون
شمس

[thumbnail|شمس ويٺل آھي [حموربي سان گڏ]]

**شمش** (Shamash) (اکدي: Šamaš) لغوي معنی "سج" بين النھرين جو مقامي ديوتا جڏنھن تہ  اشوريہ، اکدي ۽ بابل جو "شمسي ديوتا" ھيو۔

زمرو:رزميہ گلگامش
زمرو:عربي معبود
زمرو:عربي علم الاساطير
زمرو:زرخيز ھلال
نرگال

**نرگال** (Nergal) (عبراني: נֵרְגַל, آرامي: ܢܹܪܓܵܐܠ) مان مراد بابل جو ھڪ ديوتا آھي۔

## حوالو

زمرو:عربي معبود
زمرو:عربي علم الاساطير
زمرو:زرخيز ھلال
نسر (بت)

**نسر** (Nasr) (عربي: نسر) لغوي معني "گدھ"  قرآن ۾ (71:23) ۾ حضرت نوح عليہ السلام جي وقت ۾ ديوتا جي طور تي ذڪر آھي.

**قرآن** - ﻿وَقَالُوا لَا تَذَرُنَّ آلِهَتَكُمْ وَلَا تَذَرُنَّ وَدًّا وَلَا سُوَاعًا وَلَا يَغُوثَ وَيَعُوقَ وَنَسْرًا۔ سورہ نوح۔ 
سنڌي ترجمو (حضرت شاه عبد القادر) *۽ چيئون، نہ ڇڏيو پنھنجي معبودن کي، ۽ نہ ڇڏيو [[ود]] کي نہ [[سواع]] نہ [[يغوث]] ۽ [[يعوق]] ۽ [[نسر]] کي.*

## حوالو

زمرو:عربي معبود
زمرو:عربي علم الاساطير
زمرو:زرخيز ھلال
ال

thumb|300px|ال

**ايل** (El) (قديم شامي: ܐ ܠ، عبراني: אל، عربي: إيل) ھڪ اُتر اولھ سامي لفظ  آھي جنھن جي معني "ديوتا" يا "معبود" آھي.

## حوالو

زمرو:عربي معبود
زمرو:عربي علم الاساطير
زمرو:علم الاساطير سرزمین شام
زمرو:ڪتاب مقدس
زمرو:عبراني الفاظ ۽ جملا
زمرو:زرخيز ھلال
بيل (ديوتا)

[left|thumb|بيل سڄي، ان سان گڏ [بآل شامن, يارحربول ۽  ايجليبول مقام تدمر.]]

[thumbnail|[تدمر ۾ بيل جو مندر]]
**بيل** (Bel) (اکدي: bēlu) جنھن جي معني "رب" یا "مالڪ" آھي بابل مذھب ۾ معبودن مان ھڪ آھي۔

زمرو:بين النھرين علم الاساطير
زمرو:لقب
زمرو:عربي معبود
زمرو:عربي علم الاساطير
زمرو:زرخيز ھلال
قصبو

alt=قصبو|thumb|220x220 عڪسلون|'''قصبو'''
**قصبو** ھڪ علائقي کي چيو ويندو آھي جاٿي ڪجهه ماڻھو آباد ھجن ۽ انھن جو تعداد عموماً ھزارن ۾ ھجي۔ ھي ڳوٺ کان وڏو ھوندو آھي ۽ شھر کان ننڍو۔

## وڌيڪ ڏسندا
* ڳوٺ
* شهر
* صوبو
* ملڪ
## حوالا
زمرو:جاگرافي
زمرو:انساني جاگرافي
زمرو:جاگرافيائي اصطلاح
ڳوٺ

300px|thumb|ڳوٺ

**ڳوٺ** ان علائقي کي چئبو آھي، جتي ڪجهه ماڻهو گهر ٺاهي گڏ رهندا هجن پر انهن جو انگ گهڻو وڌيڪ نہ هجي۔ عام طور تي ڳوٺ جي آبادي جو هڪ وڏو حصو زراعت جي پيشي سان لاڳاپيل هوندو آهي. هڪ ڳوٺ پاڙي کان وڏو ۽ قصبي کان ننڍو هوندو آهي. گهڻو ڪري ڳوٺ جي آبادي يا تہ سوَن ۾ هوندي آهي يا هزارن ۾. شهر جي ڀيٽ  ڳوٺ ۾ سهولتون (جهڙوڪ اسپتال ،اسڪولَ وغيره) گهٽ هوندا آهن. پر ڳوٺ فطرت جي وڌيڪ ويجهو هوندو آهي يعني اتي وڻ، ٻوٽا، چشما وغيره هوندا آهن، ان جي ڪري ڳوٺن ۾ شهرن جي ڀيٽ ۾ بيماريون گهٽ هونديون آهن۔

300px|thumb|نائجيريا جو ھڪ ڳوٺ

## نالي جو مطلب

رگ ويد واري زماني ۾ آريه لوڪ اڪثر ڳوٺڙن ۾ رهندا هئا. جيئن اڄ به هندستان جو ڳچ آدم ڳوٺڙن ۾ گذاري ٿو. سچو پچو هندستان آهي ئي ”ڳوٺاڻي جيوت وارو هندستان“. ڳوٺ اصل ۾ آهي سنسڪرت لفظ ”گوشت“ (گوسٿا) ۽ بنيادي معنيٰ اٿس ”اهو هنڌ جتي گايون بيٺيون هجن“. گايون اتي بيهاريبيون، جتي سندن لاءِ چارو موجود هوندو، تنهنڪري ”ڳوٺ“ لفظ ۾ چراگاهه جي معنيٰ سمايل آهي. انهيءَ سبب رگ ويد ۾ ڪن هنڌ ”گوشت“ (ڳوٺ) بدران ”ورج“ (برج) (Varaji) لفظ به ڪم آيل آهي، جنهن جي معنيٰ آهي ”اهو هنڌ جتي گايون چارجن“. اڄ به اکين سان ڏسجي ٿو ته ٿورا ڀائر يا سنگتٿي، جتي مال لاءِ چارو مئُو ڏسن، تتي ڀنگيون اڏي، مال سميت وڃيو رهن، ۽ اهو سندن ڳوٺ سڏجي ٿو. هن مان ڏسڻ ۾ ايندو ته آڳاٽا لوڪ ڳوٺن ٻڌڻ مهل اول اونو مال جي چاري جو ڪندا هئا. چوپائي مان مان به مکيه مال گايون سمجهيائون ٿي، تنهنڪري ”گو“ (گانء) لفظ مان ”ڳوٺ“ لفظ ٺاهيائون، جو اصل ۾ گاين جي چاري لاءِ هو، پوءِ ڀلي ته گاين سان گڏ ٻيو مال به پيو چڙهه ڪري، ڳوٺن جي حدن ٺهرائڻ لاءِ هر هڪ ڳوٺ جي چوڌاري وڻ پوکيندا هئا. اڄ به ائين آهي، جنهنڪري هرڪو پنهنجي وطن جا وڻ پريان ئي سڃاڻي سگهي ٿو. مال جي چاري لاءِ چراگاهه ڳوٺن جي اندر يا انهن جي پسگردائيءَ ۾ هوندا هئن. چراگاهن ۾ سڀني مالدارن جو مال گڏ پيو چرندو هو، تنهنڪري چوپائي مال جي ڪنن تي ڪو نشان ڪري ڇڏيندا هئا، جيئن سڃاڻڻ سولو ٿئي ته ان جو مال ڪير آهي، رگ ويد منڊل ڇهون (3،28) ڏاندن جي سڱن جون چهنبون تکيون ڪري ڇڏيندا هئا (منڊل 6، 16، 139)، ۽ انهن ۾ ڪي زيور (ڪنٺيون وغيره) اٽڪائي  ڇڏيندا هئا. (منڊل 8، 54، 10)

## حوالا

زمرو:ڳوٺ
زمرو:انساني جاگرافي
زمرو:ٻھراڙي جي جاگرافي
زمرو:Articles containing explicitly cited English language text
اروتالت

**اروتالت** (Orotalt) پنجين صدی قبل مسيح جو يوناني مؤرخ هيرودوت (Herodotus) جي مطابق  قبل از اسلام عرب جو ديوتا ھيو، جڏھن تہ ان ان جي شناخت ڊينويسس (Dionysus) جي  طور تي ڪئي آھي۔

## حوالو

زمرو:عربي معبود
زمرو:عربي علم الاساطير
زمرو:علم الاساطير مشرق وسطيٰ
زمرو:زرخيز ھلال
نوحا

**نوحا**:  ھڪ معبود جو نالو جنھن جي پوڄا  اسلام جي آمد کان اڳ  ۾ اتر عربستان جا قبيلا ڪندا ھئا۔ اھو معبود ديوتائن جي ھڪ ٽمورتي جو حصو بہ آھي جنھن ۾ نوحا، عثتر سمين ۽ رودا شامل آھن۔ لفظ نوحا جي معني آھي آخري. قديم اشوري ايمپائر جي مليل رڪارڊ مطابق ھن معبود سان مشترڪ معبود ايپيٿيٽ ھيو. نوحا شمسي ديوتا ھيو جنھن جي پوڄا قيدار يا قيداري قبيلي وارا ڪندا هئا.

## حوالو

زمرو:تاريخ عرب
زمرو:عربي معبود
زمرو:عربي علم الاساطير
زمرو:زرخيز ھلال
نابو

thumbnail|نابو

**نابو** (Nabu) یا **نبو** (عبراني: נבו) بابل ۽ اشوريا جي حڪمت اور تحرير جو ديوتا ھيو۔

## حوالو

زمرو:عربي معبود
زمرو:عربي علم الاساطير
زمرو:زرخيز ھلال
مناف

**مناف** (Manaf) (عربي: مناف) مڪي ۾ ھڪ قبل از اسلام ديوتا ھيو۔ عورتن جي طرف کان مناف کي پيار اور چمي ڏني ويندي ھئي، پر ايام حيض ۾ انھن کي ان جي سامھون وڃڻ جي اجازت نہ ھئي۔ 

## حوالا

زمرو:عربي معبود
زمرو:عربي علم الاساطير
زمرو:زرخيز ھلال
مالاڪبل

**مالاڪبل** (Malakbel) تدمر جي قديم شامي شھر ۾ شمسي ديوتا ھيو.

زمرو:عربي معبود
زمرو:عربي علم الاساطير
زمرو:زرخيز ھلال
عشتار

[thumb|کاٻو|200px|عشتار, [رات جي ديوي]]

**عشتار** يا **اشتار** **انانہ** يا **عنانہ**  
100x20px|DINGIR100x20px|INANNA) بابل ۽ اشوريا جي زرخيزي، جنگ، محبت ۽ جنسي ديوي ھئي. اھا قديم ميسوپوٽاميا (موجوده عراق) جي پيار، سونھن، جنسي تعلق، خواھش، زرخيزي، جنگ، انصاف ۽ سياسي اقتدار جي ديوي ھئي. شروعات ۾ ان جي سمير انانہ يا عنانہ جي نالي سان  پوڄا ٿيندي هئي پر بعد ۾ بابل جي  اڪاديائي ايمپائر ۾ ان کي عشتار نالو ڏئي سندس پوڄا شروع ٿي. کيس آسمان جي راڻي طور سڃاتو ويندو هو ۽ سن 4000 ق.م. ۾  اروڪ شھر جي مندر م ان جي پوڄا ھڪ سرپرست ديوي طور ٿيندي ھئي . ان وقت اروڪ(Uruk) شھر ھن ديوي جي ڀڳتن جو مرڪز ھيو. ھن ديوي کي وينس سياري سان منصوب ڪيو ويو. شيھن ۽ اٺ ڪنڊو تارو ھن جا اھم نشان ھيا.

## فلمن ۾ ذڪر
ھنن فلمن ۾ عشتار جو ڪردار ڏيکاريو ويو آھي۔
*بلڊ فيسٽ  (Blood Feast) (1963)
* بلڊ ڊائنر (Blood Diner)  (1987)
*  دي مول پيپل (The Mole People)  (1956)

## حوالا

زمرو:جنگ جون ديويون
زمرو:زرخيز ھلال
زمرو:عربي علم الاساطير
زمرو:عربي معبود
سام

**سام** (عبراني: שֵם; يوناني: Σημ; عربي: سام) ابراھيمي روايت جي مطابق حضرت نوح جي پٽن مان ھڪ ھيو۔

زمرو:ٻيڙي نوح
زمرو:ڪتاب پيدائش
زمرو:توريت ۾ مذڪور شخصيتون
زمرو:نوح
زمرو:سام
ذو شري

[250px|left|[ذو شري، دمشق قومي عجائب گھر]]

**ذو شري** (Dushara) (عربي: ذو شرى) علامتي، ھو اصنام ديوتا ھيو جنھن جي پوڄا انباط قديم وچ اوڀر، مدائن صالح ۽ بترا ۾ ڪندا ھيا.

## حوالو

زمرو:عربي معبود
زمرو:عربي علم الاساطير
زمرو:انباط
زمرو:زرخيز ھلال
يافث

**يافث** (Japheth) (عبراني: יָפֶֿתֿ، יֶפֶֿתֿ; يوناني: Ἰάφεθ; لاطینی: Iafeth; عربي: يافث) ابراھيمي روايت جي مطابق حضرت نوح جي پٽن مان ھڪ ھيو۔

## وڌيڪ ڏسندا
* حام
* سام

زمرو:توريت ۾ مذڪور شخصيتون
زمرو:نوح
ذو الحلاس

**ذو الحلاس** (Dhul Khalasa) قبل از اسلام جنوبي عرب جو ھڪ الہامي ديوتا آھي۔ 

## حوالو

## حوالا

زمرو:عربي معبود
زمرو:عربي علم الاساطير
زمرو:زرخيز ھلال
بآل شامن

**بآل شامن** (Baalshamin) "جنت جو مالڪ" ھڪ شمال مغربي سامي ديوتا ھيو۔ 

زمرو:عربي معبود
زمرو:عربي علم الاساطير
زمرو:زرخيز ھلال
عثتر سمين

**عثتر سمين**  بڻ"جنت جي صبح جو ستارو"  (عربي: عثتر سمين) عربستان ۾ جھالت واري زماني جو ديوتا يا ديوي ھئي. اڃان تائين ان جي جنس جي پڪ نہ ٿي سگھي آھي.ان جي پوڄا اتر ۽ وچ عربستان ۾ ٿيندي ھئي. ھو ديوتائن جي ھڪ ٽمورتي جو حصو بہ آھي جنھن ۾ نوحا، عثتر سمين ۽ رودا شامل آھن. اھو بہ خيال آھي تہ اھا شايد لات وانگر ھئي جنھن جي عقيدتي مرڪز پالمائرا تي ھيو. ڊائرڪ لئنگي (Dierk Lange) جي مطابق عثتر سمين يموئل وارن جي خدائي ٽمورتي مان ھڪ اھم مورتي ھئي جنھن جي پوڄا ڪئي ويندي ھئي. انھن يموئل ۾ اتر عربستان جو حضرت اسماعيل جي نسل جو قبيلو قيدار يا قيداري پڻ شامل ھيو.  لينگي مطابق ان ٽمورتي ۾ نوحا جي نسبت سج سان، رودا جي نسبت  چنڊ سان ۽ عثتر سمين جي نسبت زھرہ (Venus)  سان ھئي.  A انھن سان مشترڪ خدائي ٽمورتي نائين کان چوٿين صدي قبل مسيح ۾  ڏکڻ عربستان م اوسان جي بادشاھت ۾ پڻ موجود ھئي. جن ۾ مائن، قتابان ۽ حضراموات جا نالا شامل ھيا.

## حوالا

زمرو:تاريخ عرب
زمرو:عربي معبود
زمرو:عربي علم الاساطير
زمرو:زرخيز ھلال
ابجال

ابگال ديوتا  رڻ پٽ جو ديوتا.اسلام جي آمد کان پھريان بدو (Bedouins) قبيلن ۽ اٺن چاريندڙن جو بيابان جو ديوتا ابگال ھوندو ھو جنھن کي اھي مڃيندا ھئا.
## حوالا

زمرو:عربي معبود
زمرو:عربي علم الاساطير
زمرو:زرخيز ھلال
القوم

**القوم** (Al-Qaum) (عربي: القوم) انباط (Nabataean) جو جنگ ۽ رات جي ديوتا اور قافلن جو محافظ ھيو۔ 

زمرو:عربي معبود
زمرو:عربي علم الاساطير
زمرو:زرخيز ھلال
ايجليبول

**ايجليبول** (Aglibol) تدمر جي قديم شامي شھر ۾ قمري ديوتا ھيو. ان جي نالي جي لفظي معني "رب جو ٻچڙو" آھي۔ 

## حوالو

زمرو:عربي معبود
زمرو:عربي علم الاساطير
زمرو:قمري ديوتا
زمرو:زرخيز ھلال
اتارگيتس

**اتارگيتس** (Atargatis) (ئبراني: 'Atar'atheh يا Tar'atheh) شام جي ديوي، شمالي شام جي سردار ديوي ھئي۔ 
(مائيڪل روستوتزيف (Michael Rostovtzeff) جن ان کي "شمالي شامي زمين جي عظيم مالڪياڻي" چيو آھي) 

## حوالا

زمرو:زرخيز ھلال
زمرو:سمنڊ ۽ دریاء جون ديويون
زمرو:سمنڊ ۽ درياهه جون ديويون
زمرو:عربي علم الاساطير
زمرو:عربي معبود
زمرو:مغربي سامي ديويون
آرتميس

thumb|250px|معبد آرتميس جو ماڊل، ترڪي
thumb|250px|معبد آرتميس - موجوده حالت

**آرتميس** (Artemis) (تلفظ: ) انتھائي معظم يوناني ديوي ھئي۔ ان جي رومن مترادف ديوي ڊيانا آھي۔ معبد آرتميس جو شمار قديم دنيا جي ستن عجوبن ۾ آھي۔

آرتميس
زمرو:زيوس جا ٻچا
زمرو:زرخيز ھلال
منات

**منات** (Manāt) (عربي: مناة) قبل از اسلام قديم عرب مذھب ۾ ٽي سردار ديون مان ھڪ ھئي، ۽ ان جي پوڄا بطور الله جي ڌيء جي ڪئي ويندي ھئي۔ زمانہ جاھليت ۾ اللہ جي ٽي ڌيئرون عزي، لات ۽ منات کي تصور ڪيو ويندو ھيو۔**قرآن**: ﻿لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ- سورہ الاخلاص، 112, 3 (ترجمو: نہ انجي ڪائي اولاد آھي نہ ھو ڪنھن جي اولاد آھي) 

جھالت جي دور جي مشهور تثليث مان ھڪ بت جو نالو منات ھو.مبلغن جو خيال آهي ته اھا عزا جي ڌيءَ ۽ لات جي ڀيڻ سمجھي ويندي ھئي. اھا ساڳي وقت نفعو پھچائيدڙ ۽ موت جي ديوي سمجھي ويندي ھئي. منات لفظ عربي جي لفظ منان مان ورتل آهي جنھن جي معنيَ موت آهي.
مؤرخن جو خيال آهي ته جھالت جي دور ۾عرب سمجھندا ھئا ته اھا ديوي قديد واري وادي سان تعلق رکندڙ ھئي جيڪا سمنڊ ڪناري واقع ھئي ان ڪري ان ديوي جو واسطو پاڻي، سمنڊ ۽ ڪڪرن سان ھيو ۽ اھا مھربان ديوي پڻ ھئي. اھي سوڪھڙي ۾ ۽ مھرباني ٿيڻ تي منات آڏو ڀيٽا ڏيندا هئا.انھن جو خيال هو تہ منات زندگي ۾ خوشيون آڻي ٿي ۽ ڪڪرن ۽ مينھن کي بہ اھا آڻي ٿي.

## حوالا

زمرو:علم الاساطير مشرق وسطيٰ
زمرو:عربي معبود
زمرو:عربي علم الاساطير
زمرو:زرخيز ھلال
لات

**لات** (عربي:اللات)، دور جاھليت جي عربن جي ھڪ بت جو نالو آھي. جيڪو مربع شڪل جو ھيو ۽ اڇي پٿر جو ٺھيل ھيو ۽ ان کي اھل عرب خدائي درجو ڏيندا ھئا۔ ان بت جي عبادت ڪندا ھئا۔ ان بت جي عبادت وڏي عرصي تائين ٿيندي رھي. دمشق ۾ ھي بت رکيل آھي.
## تفصيل
**Al-Lat** (, ), also spelled **Allat**, **Allatu**, and **Alilat**, is a pre-Islamic Arabian goddess, at one time worshipped under various associations throughout the entire Arabian Peninsula, including Mecca, where she was worshipped alongside Al-Uzza and Manat as one of the daughters of Allah. The word *Allat* or **Elat** has been used to refer to various goddesses in the ancient Near East, including the goddess Asherah-Athirat. She also is associated with the Great Goddess.  

The worship of al-Lat is attested in South Arabian inscriptions as **Lat** and **Latan**, but she had more prominence in north Arabia and the Hejaz, and her cult reached as far as Syria. The writers of the Safaitic script frequently invoked al-Lat in their inscriptions. She was also worshipped by the Nabataeans and was associated with al-'Uzza. The presence of her cult was attested in both Palmyra and Hatra. Under Greco-Roman influence, her iconography began to show the attributes of Athena, the Greek goddess of war, as well as Athena's Roman equivalent Minerva. According to Islamic sources, the tribe of Banu Thaqif in Ta'if especially held reverence to her.

In Islamic tradition, her worship ended in the seventh century when her temple in Ta'if was demolished on the orders of Muhammad.

thumb|'''لات''' جو بت ھڪ اٺ تي

## جديد ماڳ
The Lion of Al-Lat statue that adorned her temple in Palmyra was damaged by the Islamic State of Iraq and the Levant (ISIL) in 2015 but has been since restored. It now stands in the National Museum of Damascus, but it may be returned to Palmyra in the future.

**لات** (؛ )، دور جاھليت جي عربن جي ھڪ بت جو نالو آھي. جيڪو مربع شڪل جو ھيو ۽ اڇي پٿر جو ٺھيل ھيو ۽ ان کي اھل عرب خدائي درجو ڏيندا ھئا۔ ان بت جي عبادت ڪندا ھئا۔ ان بت جي عبادت وڏي عرصي تائين ٿيندي رھي. دمشق ۾ ھي بت رکيل آھي.

## حوالو
* ڪتاب: مڪمل اسلامي انسائيڪلوپيڊيا، مصنف:مرحوم سيد قاسم محمود، ص- 1296

زمرو:بت
زمرو:جنگ جون ديويون
زمرو:ديويون
زمرو:زرخيز ھلال
زمرو:عربي علم الاساطير
زمرو:عربي معبود
زمرو:علم الاساطير مشرق وسطيٰ
غلام حسين شاهه بخاري

**غلام حسين شاهه بخاري** (؛ پ. 1932ع – و. 26 جنوري 2023ع)، سنڌي اسلامي عالم ھو. ھن جو تعلق صوفين جي نقشبندي سلسلي سان ھو. ھي پاڪستان جي ھڪ وڏي مذھبي اداري درگاھ حسين آباد جو والي پڻ ھو.

## شروعاتي زندگي
غلام حسين شاهه بخاري قمبر شھداد ڪوٽ جي ڳوٺ ڊرٻ چانڊيا ۾ 1932ع ۾ پيدا ٿيو. ھن جو تعلق صوفين جي نقشبندي سلسلي سان ھو، ھن مذھبي تعليم پنھنجي والد سيد گل محمد شاھ کان ورتي. ھن خوشي محمد تنيو، غلام محمد چانڊيو ۽ علي گوھر مستوئي کان پڻ تعليم ورتي. ھن 1980ع ۾ *[[درگاھ حسين آباد]]* نالي سان ھڪ مسجد ۽ مدرسو تعمير ڪرايو، جتي مذھبي تعليم ۽ رھائش مفت ڏني ويندي آھي. ھي *[[تنظيم اصلاح فقرا الحسينيا]]* جو پڻ سربراھ ھو، جيڪا تنظيم پڻ ماڻھن ۾ مذھبي پرچار ڪندي آھي. حسين شاھ پھرين پنھنجي ڳوٺ ڊرٻ چانڊيو ۾ درگاھ قائم ڪئي، ان کان پوءِ بلوچستان جي تنبو تعلقي ۾ ھڪ آستانو جوڙيو. ان کان پوءِ حسين شاھ قمبر جي سرھيا پاڙي ۾ رھيو ۽ قمبر ريلوي اسٽيشن لڳ درگاھ حسين آباد قائم ڪيو.  غلام حسين شاهه کي 4 پٽن جو اولاد ٿيو، سندس وفات کان پھرين 3 پٽ فوت ٿي ويا، جڏھن ته سندس ٻيو نمبر وڏو پٽ عطاالله شاهه درگاهه جو سجاده نشين ھو. 2013 ۾ ھن جي مٿان جيڪب آباد لڳ دھشتگردن قاتلاڻو حملو پڻ ڪيو، جنھن ۾ سندس پوٽو شفيق شاھ قتل ٿي ويو.

ھي ڪراچي جي نجي اسپتال ۾ 26 جنوري، 2023ع تي وفات ڪري ويو. سندس وفات جي سوڳ ۾ قمبر تعلقي جي تعليمي ادارن کي ھڪ ڏينھن لاءِ بند ڪيو ويو.

## وڌيڪ ڏسو
* پير فضل علي قريشي
* خواجا عبدالغفار نقشبندي

## حوالا

زمرو:تصوف
زمرو:سنڌي شخصيتون
زمرو:1932ع جون پيدائشون
زمرو:2023ع جون وفاتون
زمرو:سنڌي ماڻھو
عدنان

### عدنان
عدنان حضرت محمد صلی اللہ علیہ وسلم جي آباء مان ھڪ ھيو۔ پاڻ حضرت اسماعيل عليہ السلام جي پٽ نبايوت جي نسل مان ھيو ۽ شمالي عرب جو جدِ اعلیٰ بہ چيو ويندو آھي۔ پاڻ ڏاڍا مشھور ماڻھون ھئا۔ تمام قريش (فھر بن مالڪ جي نسل) پاڻ جي اولاد مان آھي۔ مجموعي طور تي ان جي اولاد کي عرب المستعربا، بنو عدنان يا عدناني چيو ويندو آھي۔

thumbnail|right|عدناني شجرو
زمرو:عرب شخصيات
زمرو:سامي قومون
زمرو:تاريخ عرب
زمرو:تاريخ اسلام
يٽي

**يٽي** (Yeti) يا **گھناونا برفاني انسان** (Abominable Snowman) 
s(نيپالي: हिममानव, لفظي  "جابلو ماڻھون") ھڪ پراسرار اوسط انسان وڌيڪ ڊگھي گوريلي نما مخلوق آھي جو تصور ڪيو ويندو آھي تہ  ھماليہ جي علائقي نيپال ۽ تبت ۾ رھندي آھي۔ 

## حوالو

## حوالا

زمرو:پراسرار حياتيات
ھبل

**ھبل** (Hubal) (عربي: هبل) ھڪ قبل از اسلام ديوتا ھيو جنھن جي پوڄا خاص طور تي مڪي ۾ ڪعبي ڪئي ويندي ھئي۔

## تفصيلي تعارف
ھبل معبودون مان دڀ کان وڌرڪ قابل ذڪر ۽ معبودن جو سردار تصور ڪيو ويندو ھيو۔ ڪعبو ھبل جي لاء وقف ڪيو ويو ھيو۔ 
ھبل جو بت ڪعبي جي سامھوم رکيو ويو ھيو جيڪو ھڪ انساني شڪل جو ھيو ان جو سڄو ھٿ ھڪ سنھري ھٿ ۾ تبديل ڪيو ويو ھيو۔ ھبل اصل ۾ ڪنانہ قبيلي جو ديوتا ھيو جنھن جي پوڄا قريش بہ ڪندا ھيا. اھو بت ھڪ مرد جو ھيو۽ ان جي ھڪ ٻانھن ڀڳل ھئي پر عربن ان جي جاءِ تي سوني ٻانھن کيس لڳائي ڇڏي ھئي.عرب ان کي صاحب القداح چوندا ھيا. عربن ۾ ھڪ روايت مطابق ھبل جو بت اصل ۾ خزيمہ ابن مدرڪ(عربي ۾: خزيمة بن مدركة) جو ھيو جيڪو ان جي مرڻ کان پوءِ ٺاھيو ويو ھو. قريش ۽ ڪنانہ (عربي ۾: كنانة) خزيمہ جي اولاد ھئا.ھبل ڪعبي ۾ سڀ کان وڏو بت ھيو. مستشرقين (orientalists) جو خيال آهي ته ھبل چنڊ جو ديوتا ھيو.ھبل لاء عرب مورخن جو اھو بہ چوڻ اھي تہ اھو بڪر بن عبد منات (بكر بن عبد مناة)جو پٽ ھيو.

## ھبل مڪي ۾
ھبل سڀ کان وڌيڪ مڪي ۾ ظاہر ٿيندو ھيو جاٿي کعبي ۾ ان جي پوڄا ڪئي ويندي ھئي۔ ڪيرن آرمسٽآرانگ جي مطابق ھبل ڪعبي ۾ موجود 360 ديوتائن ۾ سڀ کان اھم ھيو۔ 360 غالباْ سال جي ڏينھنن جي نمائندگي ڪرندا ھئا۔  

## ھبل جو نقطہ آغاز
fان ڪھاڻي ۾ ڪجهه حقائق جي بنياد تي چئي سگھجي ٿو تہ عمرو شام جي سفر کان عزي ۽ منات جون ديويون ۽ طريق عبادت کڻي آيو ۽ ان کي اتي ان جو امتزاج ھبل سان ڪيو۔

## حوالا

زمرو:انباط
زمرو:عربي معبود
زمرو:عربي علم الاساطير
زمرو:زرخيز ھلال
فجر (عبادت)

فجر اسلام جي پنجن فرض نمازن مان پھرين نماز آھي۔

## نماز فجر جو وقت
نماز فجر جو وقت صبح صادق کان شروع ٿي آفتاب جي ڪرڻن جي چمڪڻ کان پھريان تائين آھي۔

### نماز فجر جي آذان جو وقت

امام شافعي ۽ امام ابو يوسف جي سامھون فجر جي آذان صبح صادق جي طلوع ٿيڻ کان پھريان جائز آھي جڏھن تہ امام ابو حنيفہ ۽ امام محمد جي سامھون جائز ناھي۔

## رڪعتون
فجر جي نماز میں چار رڪعتون پڙھيون وينديون آھن۔ 

* سنت مؤڪده - 2
* فرض - 2

## حوالو


## وڌيڪ ڏسندا
*نماز (عبادتون)
***[[فجر]]** (صبح جي نماز)
*ظھر (ٻيپھري جي نماز)
*عصر (ٽيپھري جي نماز)
*مغرب (غروب آفتاب جي بعد واري نماز) 
*عشاء (رات جي نماز)

زمرو:نماز
ميڪسيڪو ۾ وقت

ميڪسيڪو ٽن اھم منطقن وقت جو استعمال ڪرندو آھي.
# مرڪزي منطقو (Zona Centro) ()
# پئسفڪ سمنڊ وارو منطقو (Zona Pacífico) 
# اتر اولهه وارو منطقو (Zona Noroeste)

## حوالا

زمرو:ٽائيم زون
زمرو:ميڪسيڪو ۾ وقت
زمرو:ميڪسيڪو جي جاگرافي
ملڪيتي سافٽ ويئر

**ملڪيتي سافٽ ويئر** (Proprietary software) يا **[[مغلق مصدر سافٽ ويئر]]** (closed source software) اھڙو ڪمپيوٽر سافٽ ويئر آھي جيڪو خصوصي قانوني حق جي تحت اجازت ورتل  آھي جيڪو خاص ارادي جي تحت سافٽ ويئر استعمال ڪرڻ جو حق ڏيندو آھي۔ لائسنس صرف ڪن حالتن جي تحت استعمال جي اجازت ھوندي آھي  ۽ ان ۾ سنوارڻ، ڀاڱيداريون، مطالعو، ٻيھر تقسيم، يا ريورس  انجينئرنگ ريورس جي طور تي استعمال جي منع (جهل) ھوندي آھي۔ 
عام طور تي ملڪيتي سافٽ ويئر جو سورس ڪوڊ رڪن کي نہ ڏنو ويندو آھي۔

## حوالو

## حوالا

زمرو:اجازه مصنع لطيف
زمرو:قانون فڪري ملڪيت
زمرو:ڪمپيوٽري قانون
زمرو:ملڪيتي سافٽ ويئر
فريميم

thumb

**فريميم** (freemium) خاص طور تي انٽرنيٽ تي مصنوعات يا خدمتن جي قيمتن جي تعين جي حڪمت عملي آهي جنهن جي تحت بنيادي سهولتون مفت فراهم ڪيون وينديون آهن جڏهن اعليٰ درجي جي خصوصيتن جي  لاءِ قيمت ادا ڪرڻ ضروري هوندو آهي۔ .
لفظ **فريميم** (freemium) ڪاروباري ماڊل جي ٻه پهلوئن "فري" ۽ "پريميم" جي امتزاج سان نو لفظ سازي آهي۔

## حوالا

زمرو:ڪاروباري نمونا
زمرو:نمونو هائي ڪاروبار
زمرو:نوالفاظ سازي
نعت خوان

نعت خوان آقا صلي الله عليه وسلم جي شان (ثنا) ڳائيندڙ کي چئبو آھي.

## مشھور نعت خوان
* مجيب الرحمٰن حسيني
* اويس رضا قادري
* جنيد جمشيد
* فرحان علي قادري

زمرو:اسلام
زمرو:اسلامي اصطلاح
زمرو:اسلامي شاعري
زمرو:عقيدتي ادب
ڪوٽ ادو

**ڪوٽ ادو** پاڪستان جي صوبي پنجاب جي ضلعي مظفر ڳڙهه ۾ واقع ھڪ شھر ۽ ساڳي نالي سان ھڪ تحصيل جو صدر مقام جيڪو ڏکڻ پنجاب ۾ سنڌو درياءَ جي اوڀر پاسي واقع آهي. ڪوٽ عدو تعلقو جتي ھي شھر واقع آهي ان جي آبادي چار لک آھي, 
ھن شھر جو ملتان کان فاصلو 100 ڪلوميٽر ، مظفرڳڙھ ۽ ليہ کان 60 ڪلوميٽر آهي ۽ تونسہ کان 16 ڪلوميٽر آهي. ھتي ھڪ جنڪشن ريلوي اسٽيشن پڻ آهي. ھن شھر جو زپ ڪوڊ 34050 آھي.

## حوالا

زمرو:مظفرڳڙھ ضلعي جا آباد مقام
تير اندازي

thumb|تير اندازي

**تير اندازي** (Archery) ھڪ ڪمان جي استعمال سان گڏ تير اڇلائڻ جي فن، مشق، يا مھارت آھي. تاريخي طور تي ان جو استعمال جنگين ۾ ٿيندو ھيو، جڏھن تہ جديد دور ۾ ان جو بنيادي استعمال مقابلن، راندين ۽ تفريحي سرگرمين ۾ ٿيندو آھي.

## حوالو

تير اندازي
زمرو:مقابلو