open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
شبير شاهاڻي

**شبير شاهاڻي** (انگريزي ٻولي:Shabir Shahani) سنڌ جو ناميارو فنڪار ۽ گائڪ آهي جنهن پنهنجي ترتيب ڏنل موسيقيءَ ۾ ڪيترن ئي وڏن شاعرن جي شاعري ڳاتي آهي.

## زندگي جو احوال
شبير شاهاڻيءَ جو پورو نالو غلام شبير شاهاڻي ولد صاحب خان شاهاڻي آهي. شبير شاهاڻي سنڌ جي دادو ضلعي جي جوهي تعلقي جي ڪاڇي واري علائقي جي ڳوٺ ٿرڙي جادو شهيد ۾ 1960ع ۾ پيدا ٿيو. هن بنيادي تعليم پنهنجي ڳوٺ ۾ حاصل ڪئي.

## فن ۽ خدمتون
شبير شاهاڻي جي خاندان ۾ کانئس اڳ ڪوبه گائڪي جي فن سان لاڳاپيل ڪونه هو. هن کي ننڍي هوندي کان ئي راڳ سان دلچسپي ۽ ڳائڻ وڄائڻ سان چاھ هو. ان بعد هن راڳ ۽ راڳڻي جي فن جي مڪمل سکيا استاد مجيد خان حيدرآباد واري کان ورتي ۽ راڳ جي فن کان باضابطه روشناس ٿيو. شبير شاهاڻي کي 1980ع ۾ ريڊيو پاڪستان حيدرآباد جي پروڊيوسر انور بلوچ  ريڊيو حيدرآباد تان متعارف ڪرايو. ان کان پوءِ 1990ع ۾ کيس پي ٽي وي ڪراچي تي پروڊيوسر اعجاز عليم عقيليءَ کيس متعارف ڪرايو ۽ وٽس ٽي. وي تي پروگرام ڪيائين. هن ڪي ٽي اين، سنڌ ٽي وي ۽ ٻين نجي چئنلن تي به ڳاتو آهي. هن سنڌ جي لڳ ڀڳ سڀني شاعرن کي ڳاتو آهي ۽ هاڻ به ڳائي ٿو. هن شاهه عبداللطيف ڀٽائي، سچل سرمست، شيخ اياز، استاد بخاري احمد خان مدهوش،عزيز ڪنگراڻي ۽ ٻين شاعرن کي به ڳاتو آهي. شبير شاهاڻي جو پسند جو گائڪ استاد بڙي غلام علي خان آهي.

## اولاد
شبير شاهاڻيءَ کي ٻه پٽ ۽ چار ڌيئر آهن.

## حوالا

زمرو:فنڪار
زمرو:راڳي
زمرو:سنڌي موسيقي
رجب ٻگهيو

**رجب ٻگهيو** (انگريزي:Rajib Bughio)سنڌي ٻولي جو شاعر آهي. سندس ڪتاب پڻ ڇپيل آهن

## زندگي جو احوال
رجب جو پورو نالو محمد رجب ٻگهيو ولد حاجي محمد صفر ٻگهيو آهي. سندس قلمي نالو “رجب ٻگهيو” آهي. رجب ٻگهيو سنڌ جي دادو ضلعي (هاڻ ڄامشورو ضلعي) سيوهڻ تعلقي جي تاريخي ڳوٺ باجارا ۾ 12 مارچ 1963ع ۾ پيدا ٿيو.

## تعليم
رجب ٻگهيو جي تعليم بي ايس سي، ايم اي، ايم ايڊ آهي. پاڻ تعليم جي شعبي سان واڳيل آهي. هن وقت گورنمينٽ هاءِ اسڪول باجارا جو هيڊ ماستر آهي.
## شاعري
رجب ٻگهيو لکڻ ۽ شاعري جي شروعات سال 1990ع کان ڪئي. سندس شاعري سنڌي ادبي بورڊ جي رسالي ٽماهي مهراڻ کان علاوه سنڌ جي مختلف اخبارن ۽ معياري رسالن ۾ شايع ٿيندي رهي ٿي.

## ڪتاب
رجب جي شاعري جو شايع ٿيل ڪتاب **خواب آئينا ٿيا** ذڪر لائق آهي.
## حوالا

زمرو:شاعر
باجارا

**باجارا**(انگريزي ٻولي:Bajara ) سنڌ جي ڄامشورو ضلعو جي سيوهڻ شريف تعلقو جو نهايت قديم شهر آهي. هن شهر جو اهم شاعر رجب ٻگهيو آهي.

## حوالا
کوڙا بندي

ايڪا، ڏھاڪا، سوءَ، ھزار، ڏھ ھزار، لک، ڏھ لک، ڪروڙ، ڏھ ڪروڙ، ارب، ڏھ ارب، کرب، ڏھ کرب، پدم، ڏھ پدم، سَرَبُ، ڏھُ سَرَبُ، اَلَارَ، ڏھ اَلَارَ، اَڪَسُ، ڏھ اَڪَسُ

## حوالا

زمرو:رياضي
اڪال ڳڙھ، ھرياڻہ

**اڪال ڳڙھ** سنڌو تهذيب جي پوئين دور سان واسطو رکندڙ هيءُ ماڳ 29° 07\' 17\" ڊگريون اتر ويڪرائي ڦاڪ ۽ 76° 27\' 32.4\" ڊگريون اوڀر ڊگهائي ڦاڪ تي، هندستان جي صوبي هريانہ جي ضلعي جند ۾ جولانا شهر کان اٽڪل 6 ڪلوميٽر ۽ جند شهر کان 29 ڪلوميٽر پري کنڊرن جي صورت ۾ موجود آهي. ڳوٺ کان 200 ميٽر اتر طرف هي دڙو ٻن هيڪٽرن (4.94 ايڪڙن) تي پکڙيل آهي. هيءُ دڙو بيضوي شڪل جو، گهڻي ڀاڱي پوکيءَ هيٺ اچي چڪو آهي. صرف 1.67 هيڪٽرن (4.13 ايڪڙن) تي باقيات موجود آهي. هتان سنڌو تهذيب جي پوئين دؤر جو ٺڪراٺو، مڻيا، سپن مان ٺهيل چوڙين جا ٽڪر مليا آهن. هيءُ دڙو 0.5 ميٽر اوچو آهي.

## حوالا

زمرو:قديم آثار
بيسر (زيور)

**بيسر**:  سنڌ ۾ عورتن جو نڪ جو ھڪ زيور جيڪو نڪ جي اندر ڪنڍو ورائي نڪ جي اندران وچ تي ٽنگبو آھي. ڪنڍي ۾ دھري جي پتلي وانگر ھڪ زيور لڙڪيل ھوندو آھي جيڪو ٻنھي چپن کي ڍڪيندو آهي. بيسر سونارا سون مان ٺاھيندا ھئا ۽ اڪثر ٻھراڙين ۾ شادي ۾ ڪنوار پائيندي ھئي. ھن وقت ان جو رواج ختم ٿي چڪو آھي. بيسر جي پتلي ۾ مختلف نمونا ٺاھيا ويندا ھئا. ڪن ۾ موتي پڻ جڙيا ويندا ھئا. ان جو وزن ٻہ ہا ٻن کان وڌيڪ تولن تائين ھوندو ھو.
## حوالا
ڏانداري

**ڏانداري** ھڪ زرعي اوزار جيڪو اناج يا گاھ وغيره کي کنڊيرڻ يا ھڪ ھنڌ گڏ ڪرڻ لاء استعمال ڪيو ويندو آهي.  ڪاٺي يا لوھ يا ٻنھي مان ٺھندڙ ھن اوزار کي ڏندا ھوندا آھن جن ۾ ھڪ ڊگھو ڳن وڌل ھوندو آھي جنھن وسيلي ماڻھو بيٺل حالت ۾ ان جو استعمال ڪري سگھندا آهن.
فياض جتوئي

**فياض جتوئي** (انگريزي ٻولي:Fayaz Jatoi) سنڌ پاڪستان ۾ جنم وٺندڙ سنڌي ٻولي جو شاعر آهي.

## زندگي جو احوال
فياض جتوئي جو پورو نالو فياض حسين جتوئي آهي. هيءُ پهرين مارچ 1991ع تي حاجي بشير احمد جتوئي جي گهر ۾ سنڌ جي ضلعي لاڙڪاڻي جي ڏوڪري تعلقي جي ڳوٺ شادڻ جتوئي ۾ پيدا ٿيو.

## تعليم
فياض جتوئي پرائمري تعليم ڳوٺ ۾ پرائي ۽ 2001ع ۾ 5 درجا پاس ڪيائين. هن مئٽرڪ جو امتحان 2006ع ۾ گورنمينٽ هائير پائلٽ سيڪنڊري اسڪول لاڙڪاڻي منجهان پاس ڪيو. انٽر سائنس جي تعليم 2008ع ۾ گورنمينٽ ڊگري ڪاليج لاڙڪاڻي ۾ حاصل ڪيائين. فياض جتوئي ڪمپيوٽر سائنس ۾ ايم ايس سِي جي ڊگري شاھ عبداللطيف يونيورسٽي خيرپور منجهان 2012ع ۾ مڪمل ڪئي ۽ استاد جي پيشي سان واڳجي ويو.

## شاعري
فياض جتوئي شاعري جي شروعات سال 2013ع ۾ ڪئي پر ٿوري عرصي ۾ محنت ۽ مشقت سان پاڻ مڃائي ورتو. هن تخليقي سگھ وسيلي ادبي حلقن ۾ پنهنجي جڳھ جوڙي ورتي آهي ۽ نهايت منفرد شاعر طور سڃاڻپ حاصل ڪري ورتي آهي. سندس شاعري ڪاوش ۽ ٻين معياري اخبارن ۽ رسالن ۾ ڇپيل آهي. هن سنڌي شاعريءَ جي ٻين صنفن جي ڀيٽ ۾ غزل تمام گهڻو لکيو آهي. سندس غزل ئي وڌي سڃاڻپ آهي. فياض جتوئي ڪن شاعرن تي نثري تاثر پڻ لکيا آهن.

## حوالا

زمرو:شاعر
زمرو:شاعري
زمرو:سنڌي ماڻھو
آسماني گولو

**آسماني گولو** : آسمان ۾ ستارن جي بيھڪ کي ظاھر ڪندو آهي. انھن بيھڪن سان گولي جي سطح تي ستارن جون جھرمٽون پڻ واضع ٿي پونديون آهن. ان ۾ سج ، چنڊ ۽ نظام شمسي جا سيارا ڏيکاريل ناھن ھوندا ڇوته انھن جي بيھڪ ستارن جي نسبت ۾ تبديل ٿيندڙ ھونديون آھن. تنھن ھوندي به سج جي حرڪت ۾  انھن جي گرھڻن کي ڏيکاريو ويندو آهي. قديم يونان ۾ پڻ اھڙا ڪجهه گولا ٺاھيا ويا هئا. چوڻ ۾ اچي ٿو تہ اھڙو پھريون گولو سڀ کان اول ٿيلس آف مليٽس (Thales of Miletus) ڇھين صدي قبل مسيح ۾ ٺاھيو ھيو. محفوظ ٿيل گولن ۾ ھن وقت سڀ کان قديم نيپلز جي نيشنل آرڪيالاجيڪل ميوزيم ۾ رکيل آھي جيڪو ٽين صدي قبل مسيح جي دؤر سان تعلق رکندڙ آهي جنھن ۾ ستارن جون جھرمٽون ڏيکاريون ويون آھن.

## حوالا

زمرو:فلڪيات
زمرو:نجميات
بنجو آبشار

**بنجو آبشار** (انگريزي ٻولي:Bunjo waterfall) سنڌ جي دادو ضلعي جي جوهي تعلقي جي ڪاڇي واري علائقي جي کيرٿر جابلو سلسلي مان وهي ايندڙ قدرتي چشمن جي پاڻي جو هڪ آبشار آهي جيڪو اٽڪل 500 فوٽن جي ٽڪري تان هيٺ ڪرندڙ پاڻي جو آبشار آهي. هن آبشار جو پاڻي واهي جي صورت ۾ سيد گاجي شاهه جي درگاھ کان ٿيندو اوڀر طرف ڌونڪ ماٿري ۾ اچي آبادي ڪري ٿو. هن پاڻي جي واهي سبب مقامي ماڙيکڙ دڙو يا پياري جي ماڙي جو ماڳ آهي جنهن کي اين جي مجمدار غازي شاهه جو دڙو نالو ڏنو جنهن تي پوءِ تاج صحرائي ۽ ڊاڪٽر لوئس فليم به تحقيق ڪئي. هي دڙو 6000 هزار سال قديم آهي. هتان موهن جي دڙي جا به آثار ملي هئا. هيءُ آبشار بهترين سياحتي ماڳ آهي.

## حوالا

زمرو:سياحت
زمرو:سنڌ جي جاگرافي
نئون ٺارو

** نئون ٺارو**:  پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي تعلقي ميروخان ۾ واقع ھڪ وڏو ڳوٺ آهي. ھن ڳوٺ جي آبادي مختلف ذاتين تي مشتمل آهي جن ۾ تونيا، وڌا، کيڙا اڪثريت ۾ آهن. ھن ڳوٺ جو نالو ٺارو وڌو جي نالي تي پيل آهي. ميروخان لڳ ٺارو وڌو نالي ھڪ ڳوٺ پڻ واقع آهي جيڪو پراڻو ٺارو سڏبو آهي جنھن نسبت ڪري ھن ڳوٺ جو نالو نئون ٺارو پيو.

## حوالا
منيپال يونيورسٽي, جئيپور

**منيپال يونيورسٽي، جئيپور**  انڊيا جي رياست راجستان جي شھر جئيپور  جي ھڪ يونيورسٽي جتي مردن ۽ عورتن لاء رھائش جي سھولت سان گڏيل تعليم فراھم ڪئي وڃي ٿي. اھا منيپال گلوبل ايجوڪيشن سروس جي قائم ڪيل پنجين يونيورسٽي آهي جتي قانون، انجنيئرنگ، مينيجمينٽ، صحت، ڊزائين ۽ ٻين انيڪ موضوعن جي تعليم ڏني وڃي ٿي. منيپال گلوبل ايسوسيئيشن جي ادارن ۾ 59 ملڪن جا ٽي لک کان وڌيڪ شاگرد تعليم پرائي چڪا آهن. ان گروپ پاران قائم ڪيل ٻين ادارن جا نالا آهن: منيپال اڪيڊمي آف ھاير ايجوڪيشن، ڪرناٽڪا، سڪم منيپال يونيورسٽي، سڪم، آمريڪن يونيورسٽي آف اينٽيگوا (ڪيريبين وارا ٻيٽ) ۽ منيپال انٽرنيشنل يونيورسٽي، ملائيشيا.

ھي يونيورسٽي جئيپور ۾ 2011 ۾ راجستان حڪومت جي دعوت تي شروع ٿي جيڪا رياست جي معياري تعليم ڏيندڙ پرائيويٽ يونيورسٽي آهي. راجستان سرڪار پاران جئيپور شھر ٻاھران ديھمي ڪالان نالي ڳوٺ لڳ 122 ايڪڙ زمين الاٽ ڪئي جتي يونيورسٽي جو مستقل ڪيمپس تعمير ڪيو ويو.

## حوالا
شاهه پنجو سلطان

**شاھ پنجو سلطان** (انگريزي ٻولي :Shah Panjo Sultan) اصل ۾ ذات جو ڏهوٽ هو، سندس لاڳاپو ميان نصير محمد ڪلهوڙي جي زماني ۾ ميانوال تحريڪ سان هو. هن ۽ گاجي شاهه گڏجي مغلن خلاف تحريڪ جي سرگرم ڪارڪن ۽ اڳواڻ جي حيثيت ۾ ويڙھ ۾ حصو ورتو. ميان نصير محمد ڪلهوڙي کيس **سلطان**جو خطاب ڏنو هو. هن بزرگ جو مقبرو سنڌ جي دادو ضلعي جي ميهڙ تعلقي جي راڌڻ اسٽيشن شهر کان اوڀر طرف اٽڪل 7 ڪلوميٽرن جي مفاصلي تي شاھ پنجو ڳوٺ ۾ واقع آهي.

شاھ پنجو سلطان 
Sindhi: شاھ پنجو سلطان

village

شاھ پنجو سلطان

Coordinates:27.1240377, 67.9587637
Country	 Pakistan
Province	 Sindh
District	Dadu District
Government

 •
Population
Time zone	UTC+5 (PST)
 • Summer (DST)	PDT

## حوالا

زمرو:تاريخ
قاضي عبدالڪريم عباسي

**قاضي عبدالڪريم عباسي**(انگريزي Kazi Abdul Karim Abbasi) (پيدائش:1899ع - وفات:1978ع) برطانوي هندستان ۾ سنڌ ۾ پيدا ٿيندڙ شاعر ۽ حڪيم هو.

## زندگي جو احوال
قاضي عبدالڪريم 25 اپريل 1899ع تي واليڏنو عباسي جي گهر ۾ لاڙڪاڻو ضلعو (هاڻ قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جي وارھ تعلقي جي شهر لالو رانئڪ ۾ پيدا ٿيو. پاڻ شاعر سان گڏ وڏو حڪيم پڻ هو. طب جي علم ۾ مهارت سبب کيس قاضي جو لقب مليو.

## ٿعليم
قاضي صاحب ننڍي ڄمار ۾ عام تعليم سان گڏ طب جي تعليم به حاصل ڪئي.
## وفات
قاضي عبدالڪريم 1978ع ۾ وفات ڪري ويو.

## حوالا

زمرو:شاعر
ڌير اميد علي شاه

**ڌير اميد علي شاه** (لاطيني: Dher Umid Ali Shah) پاڪستان صوبي پنجاب جي ميانوالي ضلعي جو ھڪ شھر آھي.
لالو رانئڪ

**لالو رانئڪ** (انگريزي:Laloo Rank)سنڌ جيقمبر شهدادڪوٽ ضلعو جي وارھ تعلقو جو قديم شهر آهي جتي ٺلهه لالو رانئڪ به آهي. هيءُ شهر عالمن اديبن ۽ شاعرن جو شهر پڻ آهي.

## حوالا
ڀيرا

**ڀيرا** (Bhera) پاڪستان جي صوبي پنجاب جي ضلعي سرگوڌا جو ھڪ شھر ۽ تعلقو آھي.
## پڻ ڏسو
* :باب:پنجاب
* پنجاب، پاڪستان جي تعلقن جي فهرست
## حوالا

زمرو:پنجاب جا تعلقا
زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
ڪارڙا (ڳوٺ)

** ڪارڙا**: ھڪ ڳوٺ جو نالو آهي جيڪو شھدادڪوٽ شھر کان چار ڪلوميٽرن جي فاصلي تي اين-455 روڊ تي واقع آهي جتي مختلف ذاتين جا ماڻهو رھندا آھن جن ۾ کھاوڙ، ڪارڙا، سيد ۽ ٻيون ذاتيون شامل آهن. مولانا نورمحمد شھدادڪوٽي ھتي حليمي مدرسي جو بنياد وڌو ھو جيڪو بعد ۾ شھدادڪوٽ منتقل ڪيو ويو ھيو. 788 گھرن تي مشتمل جن ڳوٺ جي آبادي 4650 آهي.

## حوالا
اصغر پسيو

**اصغر پسيو** (انگريزي:Asgher Pusio) سنڌي ٻولي جو شاعر آهي.

## زندگي جو احوال
اصغر پسيو جو پورو نالو اصغر علي پسيو ولد رانجهن خان پسيو آهي. هيءُ 2 نومبر 1976ع تي ڳوٺ محمد بچل پُسيو، سنڌ جي دادو ضلعي ،تعلقي خير پور ناٿن شاھ ۾ پيدا ٿيو.

## تعليم
پرائمري تعليم اباڻي ڳوٺ محمد بچل پسيو ۾ حاصل ڪيائين. مئٽرڪ جو امتحان گورنمينٽ هاءِ اسڪول ٿرڙي جادو شهيد مان 1995ع ۾ ۽ انٽر جو امتحان گورنمينٽ ڪاليج خيرپور ناٿن شاھ مان 1997ع ۾ پاس ڪيائين.
## شاعري
اصغر پسيو شاعري جي شروعات سال 1998ع ۾ ڪئي. هن ڪيترائي گيت ۽ غزل لکيا آهن جيڪي معياري سنڌي اخبارن ۽ رسالن ۾ شايع ٿيا آهن. سندس شاعري شبير شاهاڻي ۽ ٻين ڪيترن مشهور فنڪارن ڳائي آهي.

## حوالا
لاله موسيٰ

**لالہ موسيٰ** (پنجابي: لالا موسا) پاڪستان جي صوبي پنجاب جي ضلعي گجرات جو ھڪ شھر آھي.

## حوالا

زمرو:پنجاب جا شهر (پاڪستان)
امين پور

**امين پور** (انگريزي: Aminpur) پاڪستان جي صوبي پنجاب ۾ واقع آهي.

## وڌيڪ ڏسو
* پاڪستان
* پاڪستان جي شھرن جي فھرست

## حوالا

زمرو:پنجاب جا شهر (پاڪستان)
محمد خان مجيدي

**محمد خان مجيدي** (انگريزي:Muhammad Khan Majeedi) سنڌ جو نرالو عوامي شاعر هو.

## زندگي جو احوال
محمد خان مجيدي قيصر خان جتوئي جي گهر ۾ 5جنوري 1918ع تي جھوڪ شريف ويجهو ڳوٺ شادمان جتوئي، ٺٽو ضلعو جي ميرپور بٺورو تعلقو ۾ جنم ورتو. ننڍپڻ ۾ پنهنجي ڳوٺ ۾ ٻڪريون چارڻ لڳو. 1925ع ۾ اسڪول ۾ داخل ٿيو.

## تعليم ۽ ڪرت
محمد خان مجيدي 1932ع ۾ سنڌي فائينل جو امتحان پهرئين نمبر ۾ پاس ڪيو. هيءُ 1934ع ۾ استاد مقرر ٿيو ۽ 1976ع ۾ نوڪري تان سجاول شهر جي اسڪول مان رٽائر ٿيو. 

## شاعري
محمد خان مجيدي، شاعريءَ جي شروعات 1937ع ۾ فائينل سنڌي جي پڙهڻ دوران ڪئي ۽ هن باقاعده شاعري ۾ موسيقي آڌارڻ جو علم عروض سکيو. اول هن ايم جتوئي جي قلمي نالي سان شاعري ڪئي بعد ۾ مجيدي تخلص اختيار ڪيائين. سندس پهريون شعر 1938ع ۾ ”الوحيد“ اخبار ۾ شايع ٿيو.  کيس سندس وفات کان پوءِ 14 آگيٽ 2012ع تي حڪومت پاڪستان طرفان صدارتي تمغو براءِ حسن ڪارڪردگي ڏنو ويو.

## ڪتاب
مجيدي جي شاعري تي مشتمل سندس پهريون ڪتاب **سنڌڙي ۽ ان جون قومون** 1962ع ۾ شايع ٿيو. سندس ٻيو شاعري جو ٻيو ڪتاب ** مٽي منهنجي مٽي آهي** 2000ع ۾ شايع ٿيو.

## وفات
محمد خان مجيدي 7اپريل 2003ع تي وفات ڪري ويو.

## حوالا

زمرو:پاڪستاني شاعر
زمرو:سنڌي شاعر
زمرو:سنڌي ليکڪ
زمرو:سنڌي ماڻھو
زمرو:شاعر
زمرو:1918ع جون پيدائشون
نئون سال

[300px|کاٻو|thumb|نئون سال [آتشبازي]]
[300px|کاٻو|thumb|[نئون سال جي شام برازيل جي شهر ڪوپاڪابانا، ريو ڊي جنيرو، ۾ ملهائي پئي وڃِي]]
[300px|کاٻو|thumb|[نوروز|ايراني نئون سال' مارچ اڪيونوڪس (ڏينهن رات جي بروبري) ڳھو سمور جنھن ۾ ڏينھن ۽راتون ھڪجيتريون ھجن(21مارچ کان 23سيپٽمبر تاريخ ۽ وقت تي سنندج ۾ ملهايو پئي وڃِي.]]

[thumb|350پک|[آسٽريليا ۾ سال 2006 جي شروع ٿيڻ جي موقعي تي نئون سال جي خوشيءَ ۾ آتش بازي جو ڏيکُ]]
**نئون سال**، يا **نئين سال جو ڏينھن**  اُن ڏينھن کي چئبو آھي، جنھن ڏينھن ڪنھن جنتري يا ڪئلينڊر ۾ نئين سال جو آغاز ٿيندو آھي. جيئن تہ ھلندڙ دؤر ۾ گريگوري ڪيلينڊر يا انگريزي ڪئلينڊر گھڻو عام ٿي ويو آھي، تنھنڪري اھو ڏينھن پھرئين جنوري تي مَلِھَايو ويندو آھي.. تنھن ھوندي ڪيترن ئي ٻين ڪيلينڊرن ۾ ڌارَ ڌارَ نئون سال ملھايو ويندو آھي. ايران جا رھواسي ۽ پارسي ماڻھو پنھنجي جنتري (ڪئلينڊر) جي حساب سان ان ڏينھن کي نو روز ھي نالو سان ملھائيندا آھن، سنڌي ماڻھو اھو ڏينھن چيٽي چنڊ جي نالي سان ملھائيندا آھن. چين واسي پڻ انھيءَ ريت پنھنجو نئون سال ملھائيندا آھن. انڊيا ۾ اندازي موجب (تقريبن) ھر رياست جا ماڻھو پنھنجو الڳ نئون سال جو ڏھاڙو ملھائيندا آھن، مثال طور تيلگو ماڻھو اگادي ۽ آسامي بيھو ملھائيندا آھن.

نئون سال ملهائڻ جي شروعات نيوزيلينڊ جي شهر آڪلينڊ کان ٿيندي آهي ۽ پوءِ سڊني، آسٽريليا ۽ پوءِ ٻين مُلڪن ۾ نئين سال کي ملهائڻ جو جشن شروع ٿيندو آهي. نئون سال کي ماڻھو اِن اُميد سان ملھائيندا آھن تہ جيئن ان جي اچڻ سان ماڻھن جا ايندڙ ڏينھن سُٺا گُذرندا. ان موقعي تي ماڻھو ھڪٻئي کي واڌايون (مبارڪون) ڏيندا، ڀاڪُر پائي ملندا، خوشيءَ جو اظھار ڪرڻ ۽ ٻين ماڻھن کي پڻ ان بھتر اُميد لاءِ واڌايون ڏيندا آھن.انھيءَ مناسبت سان ڪُجھ جڳھن تي ناچ (رقص)، گڏجاڻيون ۽ گلوڪاري جو بندوبست ڪيو ويندو آھي. ڪيترن ئي ھوٽلن ۾ ڊسڪو يا ڪنھن ناچ (جھِمِر) جو انتظام ڪيو ويندو آھي. ڪجهه ھنڌن تي راڳ محفل مناسبت سان رُڳو جوڙن کي اچڻ جي اجازت ھوندي آھي. ڇڙو مرد يا ڇڙي عورت جو اچڻ تي روڪَ (پابندي) ھوندي آھي.

## وڌيڪ ڏسو
* نو روز
* بيھو
* اگادي

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
* نئين سال جي شام: لنڊن آتشبازي نئون سال 2020 جي آجيان جو جشن ملهائڻ جو ڏيکُ. بي بي سي نيوز

زمرو:نئون سال جو جشن
زمرو:ڪلينڊر
زمرو:ڪيلينڊر
بچيڪي

**بچيڪي** (انگريزي: Bucheki) پاڪستان  جو هڪ انساني آبادڪاري  جو ننڪانہ صاحب ضلعو ۾ واقع آهي.

## تفصيلَ
بچيڪي جي پکيڙَ 43 چورس ڪلوميٽر آهي، ۽ ان جي مجموعي آبادي  179 ميٽر سطح سمنڊ کان مَٿانهينءَ تي واقع آهي.

## وڌيڪ ڏسو
* پاڪستان
* پاڪستان جي شھرن جي فھرست

## حوالا
بارڪس، حيدرآباد

**بارڪس، حيدرآباد** (انگريزي: Barkas, Hyderabad) ڀارت  جو هڪ پاڙو  جو حيدرآباد ھند ۾ واقع آهي.

## وڌيڪ ڏسو
* ڀارت
* ڀارت جي شھرن جي فھرست

## حوالا
باگو ڊهو

**باگو ڊهو** (انگريزي: Bago Daho) پاڪستان  جو هڪ انتظامي ورھاست  جو گهوٽڪي ضلعو ۾ واقع آهي.

## وڌيڪ ڏسو
* پاڪستان
* پاڪستان جي شھرن جي فھرست

## حوالا

زمرو:گهوٽڪي ضلعي ۾ ڳوٺ
زمرو:گھوٽڪي ضلعي جون آباد جڳهيون
زمرو:گهوٽڪي ضلعي جون يونين ڪائونسلون
سانگله هل تعلقو

thumb|سانگلہ ھل شھر، پنجاب، پاڪستان ۾ موجود سانگلہ ٽڪريءَ تان نڪتل تصوير
**سانگله هل** (انگريزي: Sangla Hill Tehsil) پاڪستان جي صوبي، پنجاب جي ضلعي، ننڪانه صاحب جو هڪ تعلقو آهي.

## تفصيلَ
سانگله حل  جي مجموعي آبادي 227,630 ماڻهن تي مشتمل آهي۔

## وڌيڪ ڏسو
 
* پنجاب، پاڪستان جي تعلقن جي فهرست
* پاڪستان جي شھرن جي فھرست

## حوالا

زمرو:ننڪانه صاحب ضلعو
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
روهڙا راڄ

**روهڙا راڄ** يا **روهڙا شاهي گهراڻو** يا **روهڙا خاندان** ()  سنڌ ۾ اروڙ (عربي: اَل ــ رُور) نالي جگهہ تي حڪومت ڪندڙ هڪ راڄ هُيو.اِنَ خاندان جو زوال (489 عيسوي) ۾ ٿيو، جنهن کان اڳتي راءِ گهراڻو يا راءِ سلطنت جي شروعات ٿئي ٿي.
روهڙا شاهي گهراڻو ڏکڻ ايشيائي (انڊئن سب ڪانٽيننٽ) طاقت ور خاندان هيو، جنهن اڄڪلهه واري ڏينهن ۾ سنڌ ۽ 450 مسيح کان اڳ (ق.م) ڌاري اتر اولهه وارو انڊيا جو حصو تي حڪمراني ڪئي.. روڙا يا روڙ خاندان روڙي جنهن جو هاڻوڪو نالو روهڙي تان حڪمراني ڪئي روڙي يا روهڙي شهر هڪ روڙ ڪشتريا ڍچ ، روڙ ڪمار پنجين صدي قبل مسيح BCE ۾ اڏاوت ڪرايو هيو. روڙي روهڙي قديم زمانو کان روڙوڪا ۽ روڙڪ جهڙن نالن سان سڃاتي ويندي آهي.سائورا بادشاهت جي راڄڌاني حيثيت سان، روڙوڪا اوائلي ٻُڌسٽ ساهتيا (ٻُڌ ادب) ۾ ھڪ اھم واپاري مرڪز طور ذڪر ڪيل آھي. ٻُڌسٽ جاتڪا ڪهاڻيون روڙڪا جي بادشاه رودرايان ۽ مگاڌا (مگڌا) جي بِمِسارا بادشاه جي وچ۾ هڪٻئي سان تحفن جي ڏِي وَٺ  بابت ڳالهيون ٻُڌائين ٿيون. ٻڌمت اتهاس (ڪرانيڪل ) ديوياودانا، جي مطابق، رور (روڙ) تاريخي طور تي پاتاليپوترا سان سياسي اثر جي لحاظ سان مقابلو ڪيو هيو. اسڪالر ٽي.ڊبليو رائس ڊيوڊز 7 صدي قبل مسيح (BCE) ۾ روروڪا (روڙڪا) کي هندستان (انڊيا) جو سڀ کان اهم شهر طور ذڪر ڪيو آهي.

## پڻ ڏسو
*اروڙونسي

## حوالا

زمرو:تاريخ پاڪستان
زمرو:سنڌ جي تاريخ
ملڪ وحيد

**ملڪ وحيد** (انگريزي ٻولي:Malik Waheed) سنڌي ٻوليءَ جو شاعر ۽ ليکڪ آهي.

## زندگي جو احوال
ملڪ وحيد جو پورو نالو وحيد علي ولد  حاجي الهورايو ملڪ آهي. ملڪ وحيد جي قلمي نالي سان لکندڙ هيءُ شاعر 10 آڪٽوبر 1981ع تي سنڌ جي دادو ضلعي جي دادو تعلقي جي شھر دادو ۾ جنم ورتو.

## تعليم
ملڪ وحيد پرائمري کان انٽر ميڊيئيٽ تائين تعليم دادو ۾ حاصل ڪئي. ايم اي سنڌي ادب ۾ سنڌ يونيورسٽي ڄامشورو مان حاصل ڪيائين.

## ادب
ملڪ وحيد ادبي دنيا ۾ 2000ع ۾ قدم رکيو. هن شاعريءَ جي ٻين صنفن سان گڏ غزل جي صنف تي وڌيڪ طبع آزمائي ڪئي آهي. سنڌي ادبي سنگت شاخ دادو جو سيڪريٽري به چونڊيو ويو آهي.

## ڪتاب
*آئون منسوب تنهنجي نالي سان (شاعري2006ع)
*چوٽا تيل چنبيليا شاعري 2013ع
*گلن سُرهاڻ آندي آ, (شاعري2015ع)
*ڪجهه ته ڳولن ٿيو اکيون (شاعري 2017ع)

## حوالا

زمرو:شاعر
عارف والا تعلقو

**عارف والا** (انگريزي: Arif Wala Tehsil) پاڪستان جي صوبي پنجاب جي ساهيوال ڊويزن جي ضلعي پاڪپتن جو هڪ تعلقو آهي.

## وڌيڪ ڏسو
 
* پاڪستان جي شھرن جي فھرست
* پنجاب، پاڪستان جي تعلقن جي فهرست

## حوالا

زمرو:پاڪپٽن ضلعو
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
زمرو:پنجاب جا شهر (پاڪستان)
رودراما ديوي

**راڻي روڌرما ديوي** () (وفات 1289 يا 1295)، يا **رودراديوا مهاراجا**، ڪڏهن ڪڏهن **روڌراما ديوي** يا **رودراما-ديو** سان نالو هِجي ڪيو ويندو آهي، دکن مٿاهون پٽ ۾ سال 1263 کان سندس موت تائين ڪاڪتيا گهراڻو (خاندان) جي مهاراڻي (بادشاهه) هئي.هوءَ هندستان ۾ بادشاهه جي حيثيت سان حڪمراني ڪندڙ تمام ٿورڙين عورتن مان هڪ هئي  ۽ مرداڻي صورت ۽ لباس اوڍيائين ائين هن انڪري ڪيو ته جيئن سندس پيءُ (بادشاهه) کي ڪو پُٽ جو اولاد نه هيو ۽ پاڙي جي رياست منجهان اهو خطرو هيو ته سندس رياست جو ڪو مرد بادشاه ناهي رهيو ۽ حملو ڪري سندن رياست تي قبضو ڪيو وڃي ها. رودراما ديوي ڪاڪاتيا بادشاهت تي پنهنجي پيءُ، گناپتديوا، سان گڏجي حڪومت هلائڻ لاءِ پنهنجي راڄ (حڪمراني) گهڻو ڪري 1261-62 کان شروع ڪئي. ھن 1263 ۾ مڪمل خودمتيار اقتدار ماڻيو.

پنهنجي ڪاڪتيا ابن ڏاڏن جي ڀيٽ ۾، هِن ڪيترن ئي عام ماڻهن کي ويڙهاڪ جي حيثيت سان ڀرتي ڪرڻ جي چُونڊ ڪئي جيڪي اشرافيا (امير) نه هيا، انهن جي حمايت جي بدلي ۾ هن کين زمين تي لينڊ ٽيڪس روينيو کان ڇُوٽ جا وڌيڪ حق ڏنا.اِها هڪ اهم تبديلي هُئي ۽ ان روايت جي سندس پوئينئر (جانشين) پڻ پيروي ڪئي ۽ نيٺ پوءِ وجياناگرا سلطنت پڻ ساڳئي روايت جي پيروي ڪئي.

روڌرما ديوي کي پنهنجي راڄ (اقتدار) شروع ڪرڻ کان تُرت ئي اُڀرندي گنگا شاهي خاندان ۽ جاڙيجن (يادوائن) جي چيلنجن کي مُنهن پڻ ڏيڻو پيو.هوءَ انهن ٻنهين کي پوئتي هٽائڻ ۾ ڪامياب رهي، جيڪي 1270 جي آخر ۾ گوداواري درياء کان پوئتي هٽي ويا، ۽ هن يادوئن کي پڻ هارمڃرائي (شڪست ڏني)،جيڪي اُلهندي آنڌرا ۾ قبضو ڪيل علائقو پڻ ڇڏي ڏيڻ تي مجبور ٿيا. پر نيٺ، 1273 ۾ ڪايسٿا سردار امبارديوا پنهنجي گهراڻو جو سربراه ٿيڻ کانپوءِ ان پاران پيدا ڪيل اندروني اختلاف سان معاملو نبيرڻ ۾ هوءَ ناڪام رهي.امباديوا کي ڪاڪتيا خاندان جي ماتحت رهڻ تي اعتراض هو ۽ هُن ڏکڻ اولهندي آنڌرا تي قبضو ڪري ورتو، جيڪو هاڻي گنتر ضلعو سڏجي ٿو.

## ڪُٽنب ۽ جانشيني
[thumb|Inscription on the death of Rani Rudrama Devi in [Chandupatla, 1289]]
روڌرما ديوي شايد 1240۾ چالڪيا شاهي گهراڻو جي هڪ معمولي پاڙو سان واسطو رکندڙ ويراڀادرا سان پرڻو ڪيو. اهو پَڪ سان هِڪُ سياسي پرڻو (ونهانو) هيو جيڪو سندس پيءُ پاران چالڪيا شاهي گهراڻو سان اتحاد ٺاهڻ لاءِ تجويز ڪيل هُيو. ان جوڙي کي ٻه ڌيئرون هيون. ويراڀادرا حقيقي طور تي اڻ دستاويز ٿيل آهي ۽ ان روڌرما جي انتظاميا ۾ ڪوبه حصو ادا نه ڪيو. 

ٿي سگهي ٿو ته امباديووا سان وڙهندي روڌرما ديوي 1289 ۾ مري وئي هُجي، جيتوڻيڪ ڪجهه ذريعن جو چوڻ آهي ته 1295 تائين سندس موت نه ٿيو هيو.

انکانپوءِ سندس ڌيئرن منجهان هڪ پُٽ پراتپرودرا، جنهن کي بادشاهي وراثت ۾ ملي جيڪا رياست ان کان ننڍڙي هئي جنهن رياست تي حڪمراني لاءِ روڌرما ديوي تخت تي ويٺي هئي.

## هاڻوڪي مقبول ثقافت ۾
فلم ميڪر گُوناسيکر پاران رودراما ديوي جي زندگيءَ تي هڪ تيلگو فلم روڌراماديوي ٺاهي وئي آهي، جنهن ۾ انوشڪا شيٽي، اللو ارجن، رانا دگگوبتي ۽ ڪرشنم راجو مرڪزي ڪردار ۾ آهن.

## پڻ ڏسو
* جنگ بازي ۾ عورتون (1500-1699)

## حوالا
**Notes**

**Citations**

زمرو:جنگ ۾ شريڪ ڀارتي عورتون
زمرو:هندستاني شاهي ناري
ذوالفقار هيسباڻي

**ذوالفقار هيسباڻي**(انگريزي:Zulfiqar Hisbani) سنڌي ٻولي جو شاعر، ڊراما نگار ۽ براڊ ڪاسٽر آهي.

## زندگي جو احوال
ذوالفقار علي هيسباڻي ولد در محمد هيسباڻي 25 آڪٽوبر 1961ع تي سنڌ جي دادو ضلعو جي ميهڙ تعلقو جي ميهڙ شهر ۾ پيدا ٿيو.

## تعليم
هن پرائيمري کان ڪاليج سطح جي تعليم ميهڙ ۾ حاصل ڪئي. هن ايم اي سنڌي ادب ۽ ٻي ايڊ جون ڊگريون سنڌ يونيورسٽي ڄامشورو مان حاصل ڪيون. ايل ايل بي جي ڊگري حيدرآباد لا ڪاليج مان حاصل ڪئي.

## ادبي خدمتون
هن ادب ۽ آرٽ جي دنيا ۾ ٻاروتڻ ۾ قدم رکيو ۽ سنڌي فلم جي مشهور مزاحيه اداڪار شيخ سنڌي سان گڏ 1968ع ۾ ڪم ڪيو. هن 1973ع لان شاعري سان گڏ اسٽيج، ريڊيو ۽ ٽي وي ڊراما پڻ لکڻ شروع ڪيا جيڪي ريڊيو پاڪستان حيدرآباد ۽پي ٽي وي ڪراچي تان ٽيليڪاسٽ ٿيا. سنڌ ۾ مختلف شهرن ۾ پنهنجا لکيل اسٽيج ڊراما پيش ڪيا جن ۾ هن اداڪاري به ڪئي. 1974ع کان ريڊيو پاڪستان حيدرآباد سان ڪمپيئر طور سلهاڙيل آهي. کيس مڃتا طور ايوراڊ پڻ مليل آهن.

## حوالا

زمرو:شاعر
زمرو:ڊرامه نگار
زمرو:ڊراما هدايتڪار
خادم جسڪاڻي

**خادم جسڪاڻي** (انگريزي:Khadim Jiskani) سنڌ پاڪستان۾ پيدا ٿيندڙ سنڌي ٻولي جو شاعر آهي.

## زندگي جو احوال
خادم حسين جسڪاڻي سنڌ جي دادو ضلعي جي جوهي تعلقي جي شھر جوهي ۾ ﷲ بخش جسڪاڻي جي گهر ۾ 20 جولاءِ 1975ع تي جنم ورتو.

## تعليم
خادم جسڪاڻي پرائيمري تعليم کان سيڪنڊري تعليم پنهنجي شهر جوهي مان حاصل ڪئي. انٽر سائنس استاد بخاري ڊگري ڪاليج دادو مان ڪيائين. گريجوئيشن سنڌ يونيورسٽي ڄامشورو مان حاصل ڪيائين ۽ اليڪٽرانڪس ۾ ڊپلوما ٽيڪنيڪل ڪاليج حيدرآباد منجهان 1997ع ۾ پاس ڪيائين.

## شاعري
خادم جسڪاڻي شاعري جي شروعات سال 1990ع ۾ ڪئي. سندس شاعري مختلف معياري رسالن ۽ اخبارن ۾ شايع ٿيل آهي. جن ۾ ڪاوش مئگزين، عبرت مئگزين ۽ سنڌي ادبي بورڊ جو رسالو ٽماهي مهراڻ قابل ذڪر آهن.خادم جسڪاڻيءَ جي شاعري شاعرن جي گڏيل ڪتاب **وڻ وڻ منجهان واس** ۾ پڻ شامل آهي. هن سنڌي شاعريءَ جي مختلف جديد صنفن تي طبع آزمائي ڪئي آهي.

## حوالا

زمرو:شاعر
رڌراماديوي (فلم)

***ردڌراماديوي*** () سال 2015 جي ڀارتي تيلگو ٻولي ۾ تيلگو سينيما جي ٿِري ڊِي تاريخي فلم آهي، جيڪا دکن جي ڪاڪتيا خاندان جي راڻي رودراما ديوي جي جيون تي ٺهيل آهي. اِنَ فلم جو ليکڪ ۽ هدايت ڪار گنا شيکر آهي، جڏهن تہ ان فلم ۾ انوشڪا شيٽي، رودراما ديوي جو ڪردار نڀائي رهي آهي. اِنَ فلم جا ستارا (اداڪار) انوشڪا شيٽي، اللو ارجن، کيٿرين ٽريسا، نتيا مينن، رانا دگوبتي، وڪرم جيت ورڪ، ڪرشنم راجو ۽ سِمن آهن. هِن فلم جو قصو ٻڌائيندڙ (ليکڪ) چرن جيوي آهي. فلم جو ميوزڪ اي لائي راجا ڪمپوز ڪيو.

*رڌراماديوي* فلم 9 آڪٽوبر، 2015 تي هندي ٻولي ۽ مليالم ٻولي جي ڊَبِ ورژن سان پُوري دُنيا ۾ جَارِي ڪئي وَئي. فلم جو تامل ٻولي ۾ ڊَبِ ورژن شري دانندال اسٽوڊيو پاران 16 آڪٽوبر تي جاري ڪَيو وِيو. هيءَ فلم 2015 ۾ سڀ کان وڌيڪ ڏَوڪَڙ (پيسا) ڪمائيندڙ تيلگو فلمن تيلگو سينيما جي فهرست ۾ شامل آهي. فلم پهرئين هفتي ۾ انڊيا ۾ 32 جي ڪَمائي ڪَئي.

## ڇپائي (رليز)
فلم جو باقاعدي ٽريلر مارچ 2015 ۾ جاري ڪيو ويو. فلم کي 26 جون، 2015 تي جاري (رليز) ٿِيَڻو هُيو، پر پوءِ  ٽيڪنيڪل مُونجهارن (مسئلن) جي ڪارڻ کان فلم 9 آڪٽوبر تي جاري (رليز) ڪئي وئي. رياست تلنگانا جي حڪومت اِنَ فلم تي اوڳاڙي (ٽيڪس) نہ لڳائي.

## باڪس آفس
هيءَ فلم 2015 ۾ جاري ٿيڻ کان پوءِ پهرئين هفتي جي پنجئين ڏينهن ۾ سڀ کان وڌيڪ ڏوڪَڙ ڪمائيندڙ فلم ٻڻي.۔ اِنَ فلم پهرئين هفتي ۾ ڇَڙو (رُڳو) ڀارت ۾  جي ڪمائي ڪئي ۽ پُوري دُنيا ۾ پهرئين هفتي ۾  جي ڪمائي ڪئي. فلم 17 ڏيهَنِ جي اندر پُوري دُنيا ۾  جي ڪمائي ڪئي ۽ 21 ڏينهَنِ اندر  جي ڪمائي ڪئي. فلم 35 ڏينهَنِ کانپوءِ پُوري دُنيا ۾  جي ڪَمائي ڪئي.

فلم جي هِندي ڊَبِ ورژن ٻن هفتن کانپوءِ  جي ڪمائي ڪئي. فلم 24 ڏينهَن کانپوءِ پرڏيهي مُلڪن منجهان 990772$ جي ڪمائي ڪئي. ۽ 31 ڏينهَنِ ۾ 993837$ جي ڪمائي ڪئي.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
* 

زمرو:2010 جي ڏهاڪو جون تاريخي فلمون
زمرو:2010 جي ڏهاڪو جون تيلگو فلمون
زمرو:2010 جي ڏهاڪو جون جنگي فلمون
زمرو:2010 جي ڏهاڪو جون سوانحي فلمون
زمرو:2010 ڏهاڪو ۾ ايڪشن فلمون
زمرو:2010ء جي ڏهاڪي جون تاريخي فلمون
زمرو:2015 ۾ ٿري ڊي فلمون
زمرو:انڊين ايڪشن فلمون
زمرو:تلنگانا ۾ عڪس بند فلمون
زمرو:تلنگانا ۾ ٿيندڙ واقعن تي ٺهيل فلمون
زمرو:تيرهين صدي ۾ ٿيندڙ واقعن تي ٺهيل فلمون
زمرو:تيلگو ٻولي جون فلمون
زمرو:قديم ڀارت تي ٺهيل فلمون
زمرو:وارنگل ۾ عڪس بند فلمون
زمرو:هندي ۾ ڊب ٿيل تيلگو ٻولي جون فلمون
زمرو:ڀارتي تاريخي فلمون
زمرو:ڀارتي جنگ نامو فلمون
زمرو:ڀارتي جنگي فلمون
زمرو:ڀارتي سوانحي فلمون
زمرو:ڀارتي فلمون
نورا مينگل

**نورا مينگل** انگریزي (Noora Mengal) برطانوي هندستان ۾ پاڪستان جي صوبي بلوچستان ۾ پيدا ٿيندڙ محب وطن گوريلو هو جنهن انگريزن خلاف آزادي لاءِ گوريلا ويڙھ ڪئي۔

## زندگي جو احوال
نورا مينگل جو پورو نالو نور محمد ولد حمزه پهلوانزئي مينگل هو۔ پهلوانزئي مينگل قبيلي جي هڪ نُک يا پاڙو آهي جنهن جو هاڻ سردار اختر مينگل آهي۔ نورا مينگل پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي جھلاوان (ڏکڻ) جي علائقي وادي پليماس، تعلقو وڍ، خضدار ضلعو ۾ پيدا ٿيو۔ نورا انگريزن جي اٽڪلن کي سمجهڻ ۽ هٿيار بازي تي مهارت حاصل ڪرڻ لاءِ انگريز فوج ۾ ڀرتي ٿيو ۽ وڍ شهر ۾ مقرر ٿيو.

## گوريلا جنگ
جڏهن مينگل قبيلي جي چيف سردار شڪر خان ۽ سندس پُٽ مير نورالدين مينگل کي انگريزن گرفتار ڪري ڪوئٽا جيل ۾ قيد ڪيو ته اِها خبر بلوچستان ۾ پکڙجي وئي. وڍ جي علائقي ۾ مينگل قبيلي جي مُک پاڙي سان تعلق رکندڙ نورا پهلوانزئي مينگل مڇرجي پيو. 1910ع ۾ نورا ساٿين سميت بغاوت ڪئي ۽ پهاڙن ۾ لڪي گوريلا جنگ ڪندي انگريزن تي حملا ڪرڻ شروع ڪيا. سندس گوريلا جنگ جو دائرو جھلاوان بلوچستان کان لسٻيلو تائين پکڙجي ويو. نورا مينگل تي دٻاءُ وڌيو ته 1919ع ۾ افغانستان نڪرڻ جي ڪيائين پر چيف سردار مير حبيب الله نوشيروان پنهنجي ماڻهن هٿان کيس گرفتار ڪري انگريزن حوالي ڪيو. ڪن مورخن سندس گرفتاري 1917ع ڄاڻائي آهي. نورا مينگل کي عمر قيد جي سزا ٻڌائي وئي.

## وفات
نورا مينگل 30 آگسٽ 1921ع تي انگريزن جي حيدرآباد سنڌ واري جيل ۾ وفات ڪري ويو.

## حوالا

زمرو:بلوچستان، پاڪستان
زمرو:بلوچ شخصيتون
زمرو:بلوچ ماڻھو
زمرو:1921ع جون فوتگيون
زمرو:بلوچستان جي شخصيتون
زمرو:بلوچستان، پاڪستان جون شخصيتون
وادي پليماس

**وادي پليماس** (انگريزي:Pallimas Valley) پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي خضدار ضلعو جي وڍ تعلقو ۾ پٻ جبلن جي قطار ويجهو سرسبز، خوبصورت ۽ قديم وادي آهي.

## حوالا

زمرو:پاڪستان ۾ سياحت
راز ناٿن شاهي

thumb|راز ناٿن شاهي
**راز ناٿن شاهي** (انگريزي:Raz Nathanshahi) سنڌي ٻوليءَ جو ناميارو ڪهاڻيڪار، شاعر، مصور ۽ ڪيليگرافر هو.

## زندگي جو احوال
راز ناٿن شاهي جو پورو نالو علي شير پٽ نور محمد ميراڻي هو، هيءُ 7 آگسٽ 1947ع تي دادو ضلعو جي خيرپور ناٿن شاه تعلقو جي شھر خيرپور ناٿن شاھ ۾ ڄائو.

## تعليم
شروعاتي تعليم اباڻي ڳوٺ مان حاصل ڪيائين. هن وڌيڪ تعليم خيرپور ميرس جي ناز هاءِ اسڪول مان حاصل ڪئي.

## خدمتون
راز ناٿن شاهي کي ادب سان چاھ ننڍپڻ کان ئي هو. مٿس ادب ورثي طور سندس ناني مرحوم محمد اعظم **اعظم** ميراڻيءَ کان مليو.  راز ناٿن شاهي اول ڪهاڻيون لکيون جيڪي مختلف اخبارن ۽ ادبي رسان ۾ ڇپيون. بعد ۾ قلمي نالي راز ناٿن شاهي سان شاعري به ڪرڻ لڳو. هن شاعريءَ جي مختلف صنفن ۾ شاعري ڪئي. ڪهاڻيڪار ۽ شاعر سان گڏ مصور ۽ ڪيليگرافر هو. هن ڳچ عرصو پاڪستان ٽيليويزن ڪارپوريشن ڪراچي سينٽر تي ڪيليگرافي پڻ ڪئي. هن پاڻ سنڌي ٻوليءَ سان گڏ اردو ۾ خطاط طور مڃايو. سندس ڪيليگرافي جون نمائشون پڻ ٿيون.

## وفات
راز ناٿن شاهي4 نومبر 2019ع تي دل بيهڻ سبب لاڏاڻو ڪري ويو.

## حوالا

زمرو:1947ع جون پيدائشون
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:جيوت ماڻهو
سکر ۾ ڪاليجن جي فهرست

هيٺ ۾ سکر ضلعي جي ڪاليجن جي فهرست ڏنل آهي.
* آغا بدر عالم دراني گورنمينٽ لا ڪاليج سکر
* انجنيئرنگ ڪاليج سکر
* عطا ﺣﺴﻴﻦ شاه ﻣﻮﺳﻮي ڊگري ڪاليج روهڙي
* گورنمينٽ آغا نظام الدين آرٽس اينڊ ڪامرس گرلس ڊگري ڪاليج سکر
* گورنمينٽ اسلاميہ آرٽس اينڊ ڪامرس ڪاليج سکر
* گورنمينٽ اسلاميہ سائنس ڪاليج سکر
* گورنمينٽ ايليمينٽري ڪاليج آف ايجوڪيشن (مين) سکر
* گورنمينٽ ايليمينٽري ڪاليج آف ايجوڪيشن (وومين) سکر
* گورنمينٽ ڊگري ڪاليج اينڊ پوسٽ گريجوئيٽ اسٽڊيز سينٽر سکر
* گورنمينٽ ڪاليج آف ايجوڪيشن سکر
* گورنمينٽ ڪاليج آف فزيڪل ايجوڪيشن سکر
* گورنمينٽ گرلس ڊگري ڪاليج سکر

## يونيورسٽيون

## پڻ ڏسو
* سنڌ ۾ ڪاليجن جي فهرست
* سنڌ ۾ يونيورسٽين جي فهرست
* پاڪستان ۾ يونيورسٽين جي فھرست

## حوالا

زمرو:سنڌ
زمرو:سنڌ بابت فهرستون
زمرو:تعليم سان لاڳاپيل فهرستون
زمرو:سنڌ ۾ يونيورسٽين ۽ ڪاليجن جون فهرستون
زمرو:پاڪستان ۾ يونيورسٽين ۽ ڪاليجن جون فهرستون
احلوال

**احلوال** (انگريزي: Ahlowal) پاڪستان  جو هڪ قصبو  جو پنجاب، پاڪستان ۾ واقع آهي.

## وڌيڪ ڏسو
* پاڪستان
* پاڪستان جي شھرن جي فھرست

## حوالا

زمرو:قصور ضلع جون آباد جڳھون
عماد وسيم

**عماد وسيم** (انگريزي: Imad Wasim) پاڪستان جو هڪ انسان آهي.

## وڌيڪ ڏسو
* پاڪستان
* پاڪستان جي شھرن جي فھرست

## حوالا

زمرو:1988ع جون پيدائشون
زمرو:پاڪستان جا عالمي ٽوئنٽي/20 ڪرڪيٽ رانديگر
زمرو:پاڪستان جا هڪ ڏهاڙو بين الاقوامي ڪرڪيٽ رانديگر
زمرو:پاڪستان جا ڪرڪيٽ رانديگر
زمرو:پاڪستاني ڪرڪيٽ ڪپتان
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:جيوت ماڻهو
پاڻياٺ

**پاڻياٺ** (Liquid) مادي جي چئن بنيادي حالتن مان هڪ آهي (ٻيون نھرو، گيس ۽ پلازما) ۽ اها واحد حالت آهي جنھن جو هڪ خاص حجم آهي پر ڪا بہ مقرر شڪل ناهي. پاڻيسٺ جي گهاٽائي عام طور تي هڪ نھري (Solid) جي ويجهو آهي ۽ گيس جي ڀيٽ ۾ تمام گهڻو آهي. تنهن ڪري، پاڻياٺ ۽ نھري ٻنهي کي ٿلهو (Condensed) مادو سڏيو ويندو آهي. ٻئي طرف، جيئن ته پاڻيسٺ ۽ گيس، وهڪري جي صلاحيت کي حصيداري ڪن ٿا، انهن ٻنهي کي سيال سڏيو ويندو آهي. پاڻياٺ ۾ ائٽم يا ماليڪيول ھڪ ٻئي کان ڪجهه وڇوٽيء تي ھوندا آهن، جنهن ڪري اھي آساني سان چرپر ڪري سگھندا آھن. 

هڪ مائع هڪ تقريبا ناقابل دٻاء سيال آهي جيڪو پنهنجي ڪنٽينر جي شڪل سان مطابقت رکي ٿو پر دٻاء کان آزاد تقريبا مسلسل حجم برقرار رکي ٿو. هڪ مائع مادي جي ننڍڙن ٿڌن ذرڙن مان ٺهيل هوندو آهي، جهڙوڪ ايٽم، جيڪي پاڻ ۾ ملندڙ بانڊن سان گڏ هوندا آهن. گئس وانگر، هڪ پاڻياٺ وهڻ جي قابل آهي ۽ هڪ ڪنٽينر جي شڪل وٺي ٿو. گئس جي برعڪس، هڪ پاڻياٺ ڪافي مسلسل گهاٽائيءَ کي برقرار رکي ٿو ۽ هڪ ڪنٽينر جي هر جڳھ کي ڀرڻ لاء منتشر نہ ڪندو آهي. 

جيتوڻيڪ پاڻياٺ پاڻي ڌرتيءَ تي تمام گهڻو آهي، مادو جي اها حالت حقيقت ۾ ڄاڻايل ڪائنات ۾ سڀ کان گهٽ عام آهي، ڇاڪاڻ تہ پاڻياٺ موجود هجڻ لاءِ نسبتاً تنگ درجہ حرارت/دٻاء رينج جي ضرورت هوندي آهي. ڪائنات ۾ سڀ کان وڌيڪ سڃاتل مادو يا تہ گيس (Interstellar clouds) يا پلازما (ستارن وانگر) آهي.

thumb|پاڻياٺ جو سائنسي خاڪو

## حوالا

زمرو:مادو
زمرو:طبيعيات
زمرو:طبيعي خاصيتون
زمرو:مادي جي حالتون
زمرو:طبيعيات جي اصطلاحون
زمرو:ڪيميا
سنڌ جي جھنگلي جيوت (ڪتاب)

ڪتاب **سنڌ جي جھنگلي جيوت** بدر ابڙي صاحب جو لکيل آھي. ڪتاب ۾ سنڌ ملندڙ مئمل، پکي ۽ ڪرڙانگ جانورن جو مختصر ذڪر ڪيل آھي. ھي ڪتاب سنڌي ٻوليءَ جي با اختيار اداري پاران جون 2009ع ۾ ڇپايو ويو.
نھرو

**نَھرَو** مادي جي ٽن بنيادي شڪلين مان ھڪ آھي. مادي جي ھن حالت ۾ ائٽم ھڪٻئي سان بنھ ڳتيل ھوندا آھن. ھن حالت کي مخصوص شڪل ۽ مقدار ٿيندو آهي.

نهرو، ٺوس يا سالڊ (Solid) مادي جي هڪ اهڙي حالت آهي جنهن ۾ ايٽم ويجهڙائي سان ڀريل هوندا آهن ۽ اها هڪ ٻئي کان اڳتي نه ٿا وڌي سگهن. ٺوس دٻاءُ، ڦهلڻ يا ٻاهرين قوتن، جيڪيون ان جي شڪل کي تبديل ڪنديون آهن،  انهن جي مزاحمت جي درجي سان، جي مزاحمت، جيڪا غور هيٺ مخصوص مواد تي منحصر آهي، ڪندا آهن.

ٺوس شين جي هر ايٽم يا ماليڪيول ۾، مادي جي ٻين حالتن جي نسبت، يا برابر بيان ڪيل ٺوس شين، جيڪيون ٺهن ٿيون، جڏهن مادو مائع يا گئس جي مرحلي ۾، هڪ خاص گرميء پد  کان هيٺ ٿڌو ڪيو ويندو آهي، هميش گهٽ ۾ گهٽ حرڪي توانائي هوندي آهي. هن گرمي پد کي ان مادي پگھلڻ جو نقطو  سڏيو ويندو آهي. ۽ اهو هڪ اندروني ملڪيت آهي (يعني ان کان آزاد ته مادو ڪيترو آهي). ٺوس شين ۾ سڀ مادو ڪجهه حالتن هيٺ خوردبيني پيماني تي ترتيب ڏئي سگهجي ٿو. * ٺوس شين جي خاصيت ساخت جي سختي (۽ لاڳو ٿيل ٻاهرين قوتن جي مزاحمت) ۽ دٻاءُ سان آهي. مائع شين جي برعڪس. ٺوس شيون پنهنجي ڪنٽينر جي شڪل وٺڻ لاءِ نه وهنديون آهن (۽ نه ئي اهي گئس وانگر پوري دستياب حجم کي ڀرڻ لاءِ وڌنديون آهن). ٻين ٽن بنيادي مرحلن وانگر. گرم ٿيڻ تي ٺوس شيون پڻ وڌنديون آهن. حرارتي توانائي فاصلو وڌائڻ ۾ لڳائي ٿي (۽ ايٽم جي وچ ۾ امڪاني توانائي کي گهٽائڻ ۾). بهرحال. ٺوس شيون اهو تمام گهٽ حد تائين ڪن ٿيون. جڏهن انهن جي پگھلڻ واري نقطي يا سبليميشن پوائنٽ تائين گرم ڪيو ويندو آهي. ٺوس شيون مائع ۾ ڳرنديون آهن يا سڌو سنئون گئس ۾ تبديل ٿينديون آهن. ترتيب وار.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

زمرو:نھرا
زمرو:مادي جي حالتون
زمرو:ڪوانٽم میڪینڪس
زمرو:سالڊ اسٽيٽ فزڪس
ڌاتو کوجي

thumb|upright|آمريڪي فوجي ڌاتو کوجي استعمال ڪندي

**ڌاتو کوجي**: ھڪ برقي اوزار آهي جيڪو اردگرد ڌاتو جي موجوگي جو پتو ڏيندو آهي. اھي شين ۾ موجود ڌاتو ۽ زمين ۾ پوريل ڌاتوئن مان ٺھيل شين ڳولڻ ۾ ڪارائتا ھوندا آھن.ان جي اندر آسيلئٽر متبادل ڪرنٽ پيدا ڪندو آهي جيڪو ويڙھيل تار مان گذري ھڪ متبادل مقناطيسي ميدان کي  جنم ڏيندو آهي. جڏھن بجلي کي پسرائجندڙ ڌاتو ان ويڙھيل تارن جي ويجھو ٿيندو آهي تہ ان پسرائجندڙ ڌاتو ۾ گردابي ڪرنٽ يا  گولائي ۾ ڦرندڙ ڪرنٽ پيدا ٿيندو آهي جيڪو ھڪ علحده مقناطيسي ميدان کي جنم ڏينوا آهي. ان ۾ جيڪڏهن ھڪ ٻي ويڙھيل تار ان مقناطيسي ميدان کي ماپڻ لاء بطور مقناطيسي ميٽر شامل ڪبي تہ ان مقناطيسي ميدان ۾ ڌاتو جي اچڻ سان ٿيندڙ تبديلي ظاھر ٿي پئي ٿي.
عام طور تي اھو ھٿ ۾ کڻڻ وارو اوزار ھوندو آھي جنھن مان محسوسڪار (sensor) نڪري زمين تي ۽ شين جي مٿان پکڙجي جاچي ڌاتن جو پتو لڳائندا آھن، جيئن ئي محسوسڪار ڌاتو سان ٽڪرجندا آهن تہ اوزار اسپيڪر مان مخصوص آواز ڪڍندو آهي يا انڊيڪيٽر جي سئي چرپر شروع ڪندي آهي. فاصلي تي آواز گھٽ نڪرندو آهي ۽ جيئن جيئن ڌاتو جي ويجھو ٿبو آھي تہ آواز تيز ٿي ويندو آهي يا انڊيڪيٽر جي سئي بلڪل مٿي اٿي ايندي آهي.

ڌاتو کوجي جو ٻيو عام قسم "واڪ ٿرو" ڌاتو کوجي آھن  جيڪي بچاء لاء ڪنھن بہ جاء جي داخلي ھنڌ تي لڳايا ويندا آھن جن منجھان ماڻھو ايندي ويندي گذرندا آهن جنھن ذريعي انھن ۾ ڪپڙن منجھ يا ساڻ کنيل شين اندر موجود ڌاتو جي شين جي موجودگي جي چڪاس ٿيندي آھي. ھٿيار ڌاتو جا ٺھيل ھجڻ ڪري محسوسڪار انھن جي موجودگي جو پتو لڳائڻ ۾ مدد ڏيندا آهن. واڪ ٿرو ڌاتو کوجي اڪثر ڪري ايئر پورٽن، اسپتالن، ڪورٽن، جيلن وغيره ۾ لڳل ھوندا آھن. شروعاتي صنعتي ڌاتو کوجي 1960 واري ڏهاڪي جي پيداوار ھيا جن جو استعمال معدنيات واري پاسي ۽ ٻين صنعت سان تعلق رکندڙ شين ۾ ٿيندو ھو. ٿيندو ھو.

## حوالا

زمرو:ٽيڪنالاجي
زمرو:جنگ
زمرو:فوجي سامان
زمرو:مشغولا
نوبل امن انعام

**نوبل امن انعام** (Nobel Peace Prize)، هر سال امن جي لاءِ ڪيل نمايان ڪم ڪرڻ تي بنا فرق ڪنهن هڪ ماڻهو (فرد) يا هڪ کان وَڌيڪ ماڻُهنِ (فردن) کي ۽ ڪڏهن وري تہ ادارن، تنظيمن کي پڻ ڏنو ويندو آهي. امن لاءِ نوبل انعام ٻين نوبل انعامن جِهڙَوڪَ ڪيميا، ادب، دوائون ۽ جسمانيات ۽ طبيعيات لاءِ نوبل انعام ۾ ڏنو ويندو آهي. ان جي شروعات سويڊن جي سائنسدان ۽ صنعت ڪار، الفريڊ نوبل پاران ڪيو ويو. سال 1901ع کان هينئر تائين، هن انعام جو سلسلو جاري آهي. هي انعام هر سال امن جي قيام لاء نمايان ڪارڪردگي ڪندڙ ماڻهن کي ڏنو ويندو آهي.

الفريڊ نوبل جي آسَ (خواهش) مُطابق انعام جي حقدار جي چُونڊَ نارويجن نوبل ڪاميٽي ڪندي آهي. ان ڪاميٽي ۾ 5 ميمبر هوندا آهن، جنهن کي ناروي جي پارليمان چُونڊيندي آهي. سال 1990ع کان هي انعام هر سال 10 ڊسمبر تي اوسلو جي سٽي هال ۾ ڏنو ويندو آهي.

سياسي چڪتاڻ (رَسي ڪشي) ۽ اختلافن جي سبب کان امن لاءِ نوبل انعام گهڻي تڪرار جو شڪار رهيو آهي.

## امن انعام ماڻيندڙن

* ناديه مراد

## ڪُجهه  امن انعام ماڻيندڙن تي تنقيد
ميخائل گورباچوف، اسحاق رابين، ياسر عرفات ۽ شمعون پيريز،، لي دوڪ تو، هنري ڪسنجر جمي ڪارٽر، الگور، آءِ پي سي سي، ليو زيبيو، بارڪ اوباما ۽ يورپي اتحاد انهن سَمورن ماڻهن يا ادارن کي امن انعام سان نوازڻ تي تنقيد جو نشانو بڻايو ويو آهي. لي دوڪ تو ۽ هينري ڪسنجر کي انعام ڏيڻ تي ٻن رُڪنن استعيفيٰ ڏنو، جنهن تي انهن کي ساراهيو (تعريف) ويو.
[thumb|کاٻو|[الفريڊ نوبل]]

## نامزدگي ۽ چُونڊَ
[thumb|کاٻو[اوسلو ۾ ناروي نوبل انسٽي ٽيوٽ]]

پارليمان ناروي نارويجن نوبل ڪاميٽي جي تشڪيل ڏيندي آهي. هيءَ ڪاميٽي 5 رُڪِنَن تي جُڙيل (ٻَڌل) هوندي آهي. ڪاميٽي يا مجلس پنهنجو اجلاس ۾ چُونڊيل اُميدوار جو اعلان ڪندي آهي.

## نوبل انعام کان محروم ماڻهو
فارين پاليسي پاران اهڙن ماڻهن جي فهرست (لِسٽ) تيار ڪئي جِنکي نوبل انعام نہ ڏنو ويو جڏهن تہ اُهي حقدار پڻ هُيا. انهن ۾ موهن داس گانڌي باپو، ياٿائٽ، فضل حسن عابد ۽ ڪوريزون اڪينو شامل آهن. مهاتما گانڌي جو تذڪرو ڪيترائي ڀيرا ٿيو.ايتري قدر تہ نوبل ڪاميٽي جي رُڪنن جا پڻ ڪيترائي بيان آيا تہ گانڌي نوبل انعام جو حقدار هيو. ڪاميٽي اهو واضح ڪيو تہ مهاتما گانڌي سال 1937، 1938، 1939، 1947 ۽ 1948 ۾ نامزد ٿيو هيو.

## اقتباس
* ايلن جانسن سرليف کي سوروس جي سفارش تي نوبل انعام مليو هيو تہ جيئن هو اليڪشن کَٽي لائبيريا جو ٻيهَر صدر بڻجي سگهي.

## وَڌيڪَ ڏِسو

* نوبل انعام
* نوبل امن انعام 2014
* نوبل امن انعام ماڻيندڙن جي فهرست

## حوالا

زمرو:اعزاز
زمرو:عالمي امن
زمرو:عالمي لاڳاپا
زمرو:نوبل انعام
زمرو:عالمي سياست
زمرو:1901 ۾ متعارف 
زمرو:ناروي ۾ 1901 ۾ قائم ٿيل 
زمرو:ڪامنز زمرو جنهن جو ڳنڍڻو وڪيڊيٽا تي آهي
بهادر ڳڙه

**بهادر ڳڙه** (انگريزي: Bahadur Garh) پاڪستان  جو هڪ پاڪستان جون يونين ڪائونسلون  جو ڊيرا غازي خان ضلعو ۾ واقع آهي.

## تفصيلَ
بهادر ڳڙه  جي مجموعي آبادي  116 ميٽر سطح سمنڊ کان مَٿانهينءَ تي واقع آهي.

## وڌيڪ ڏسو
* پاڪستان
* پاڪستان جي شھرن جي فھرست

## حوالا

زمرو:ڊيرا غازي خان ضلعي جون آباد جڳهيون
زمرو:ڊيرا غازي خان ضلعي جون يونين ڪائونسلون
چيچہ وطني

**چيچہ وطني** (انگريزي: Chichawatni) پاڪستان جي هڪ وسندي آھي جيڪا ساھيوال ضلعي ۾ واقع آهي.

## تفصيلَ
چيچہ وطني جي مجموعي آبادي 72,261 ماڻهن تي مشتمل آهي.

## وڌيڪ ڏسو
* پاڪستان
* پاڪستان جي شھرن جي فھرست

## حوالا

زمرو:ساهيوال ضلعو
زمرو:ساهيوال ضلعي ۾ آباديون جڳهيون
2020ع ۾ ٿيل فوتگيون

ھي 2020ع ۾ فوت ٿيل مشھور ماڻھن جي فھرست آھي، ٻين سالن جي فھرست لاءِ ڏسو: موت بلحاظ سال

## جنوري

### 10

### 9

### 8

### 7

### 6

### 5

### 4

### 3
*بغداد بين الاقوامي هوائي اڏي تي هوائي حملو ۾ قابل ذڪر ماڻهن جو موت:
** ابو مهدي المهدنس، 65، عراقي فوجي ڪمانڊر، (2011 کان) پاپيولر موبلائزيشن فورسز جو سربراهہ.
** قاسم سوليمياني، 62 سال جي ڄمار، ايراني ميجر جنرل، القدس فورس جو (1998 کان) ڪمانڊر.

### 2

### 1

## پڻ ڏسو
* فھرست موت بلحاظ سال

## حوالا

زمرو:2020ع جون فوتگيون

## ٻَاهِرِيَان ڳَنڍِڻا

*''The Guardian'', UK obituaries
*''The Telegraph'' obituaries
*Obituaries, ''Chicago Tribune''
*Obituaries, ''Los Angeles Times''
*''The New York Times'', US obituaries
*''The Washington Post'' obituaries
*''The Sydney Morning Herald'', Australian obituaries
محمد عامر

**محمد عامر** (انگريزي: Mohammad Amir) پاڪستان جو هڪ انسان آهي.

## وڌيڪ ڏسو
* پاڪستان
* پاڪستان جي شھرن جي فھرست

## حوالا

زمرو:1992 ۾ جنم
زمرو:پاڪستان جا عالمي ٽوئنٽي/20 ڪرڪيٽ رانديگر
زمرو:پاڪستان جا هڪ ڏهاڙو بين الاقوامي ڪرڪيٽ رانديگر
زمرو:پاڪستان جا ٽيسٽ ڪرڪيٽ رانديگر
زمرو:پاڪستان جا ڪرڪيٽ رانديگر
زمرو:پنجابي ماڻهو
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:جيوت ماڻهو
مشتاق چنگيزي

**مشتاق چنگيزي** () سنڌي سينيما فلمن جو  سپر اسٽار ليجنڊ اداڪار ۽ ڊائريڪٽر هيو. هي سنڌي ڊرامن, اسٽيج ۽ ريڊيو جو آرٽسٽ پڻ هيو. مشتاق چنگيزي کي سنڌي فلمن جو دليپ ڪمار سڏيو ويندو هيو.

## شروعاتي زندگي
مشتاق چنگيزي جو اصل نالو مشتاق ملاڻو هيو ۽ سندس اسٽيج نالو مشتاق چنگيزي هيو. هي 1943 ۾ ناگو لائن ۾ سال 1943ع ڪوٽڙي، حيدرآباد ۾ محمد يعقوب جي گهر ۾ پيدا ٿيو هيو. سندس پيءُ پوليس آفيسر هيو. مشتاق چنگيزي سنڌي ۽ پنجابي فلمن جي سپراسٽار اداڪارا چڪوري سان پرڻو ڪيو هيو. ۽ پنجن سالن جي اندر سندن شادي واري زندگي پڄاڻي تي پهتي. هي پنهنجي زال چڪوري کي لاهور وٺي ويو جتي چڪوري کي ڊائريڪٽر جاويد فاضل پنهنجي فلم گونج ۾ ڪاسٽ ڪيو. انکانپوءِ چڪوري هن سان واپس نه موٽي ۽ هن کي جيل ۾ وڌو ويو جنهن کانپوءِ مصطفيٰ قريشي سندس سهائتا ڪئي ۽ کيس واپس حيدرآباد موڪليو جتي هن ٻيو پرڻو ڪيو.

هي مارچ 1، 2012 ۾ 70 سال جي ڄمار ۾ دل جو دورو پوڻ سبب فوت ٿي ويو، کيس ٽنڊو جهانيان سول لائينز،  حيدرآباد  جي قبرستان ۾ دفنايو ويو.

مشتاق کي هڪ زال ۽ ٽي پُٽ هيا.

مشتاق چگيزي پنهنجي هڪ آتم ڪٿا (آٽوبائيوگرافي)-مان ڪير آهيان لکي هئي

## تعليم
هن شروعاتي تعليم ڪوٽڙي ۾ حاصل ڪئ ۽ پوءِ حيدرآباد منجهان گريجوئيشن ڪئي. 

## فلمي ڪيريئر
مشتاق ملاڻو (مشتاق چنگيزي) اسٽيج ڊرامن کان پنهنجي ڪيرئير جي شروعات ڪئي

مشتاق چنگيزي پنهنجي فلمي ڪيريئر جي شروعات 1960/1968 ۾ فلم شهرو فيروز کان ڪئي. ان فلم ۾ سندس ڪردار فيروز طور هيو ۽ ماهپارا سندس هيروئن هئي.هن کي پهرئين فلم منجهان 10هزار پگهار ملي.  پنهنجي 30 سال جي فلمي ڪيرئير ۾ هن 60 فلمن ۾ هيرو جو ڪردار نڀايو. فلمن ۾ اچڻ کان اڳ هي اسٽيج اداڪار هيو ۽ مذاقي (مسخرو، کلائيندڙ) وارو ڪردار نڀائيندو هيو. هن ڪُجھ اردو فلمن جهڙوڪ جاسوس (1977)، ڪِرن ڪَلي، ۽ ميرا نام جانِي ۾ پڻ اداڪاري ڪئي. هن پنج فلمن جي هدايتڪاري ڪئي جِن ۾ اچ ته ڀاڪر پايون، پرديسي ۽ پيار ۽ هو جمالو شامل آهن. سال 2006 ۾ بهترين ڪارڪردگي لاءِ صدارتي ميڊل سان کيس نوازيو ويو هيو.

هي سال 1960 ۾ حسن شيخ مرحوم جي فلم شهرو فيروز ۾ مزاح نگار جي ڪردار نڀائڻ جي لاءِ آڊيشن ڏيڻ ويو هيو، پر هن جي چمڪندڙ نهارَ (نظر) ان فلم جي هدايتڪار کي ڏاڍو مُتاثر ڪيو جنهن هن کي هيرو جو ڪردار ڏنو.

فلم محبوب مٺا (1971) ۾ سندس هيروئن انيلا اعجاز هئي ۽ چڪوري ان ۾ سائيڊ رول ۾ هئي. اها فلم چڪوري جي پهرئين فلم هئي.

سندس مشهور فلمن ۾ مٺڙا شال ملن، ليليٰ مجنون، چانڊوڪي ۽ پيارَ ڪَيو سيِنگارُ، سوڍا پٽ سنڌ جا، پيار تان صدقي، البيلي (فلم)، نوري ٺام تماچي  شامل هيون.  فلم محبوب مٺا جيڪا 1971 ۾ رليز ٿي هئي تنهن ۾ چنگيزي هيرو ۽ انيلا اعجاز هيروئن هئي ان فلم ۾ سائيڊ رول چڪوري ادا ڪيو ۽ اها چڪوري جي پهرئين فلم هئي. هن جي آخري فلم ميران جمالي (1990) هُئي.

فلمن سميت هن ريڊيو تي صداڪار طور پڻ ڪم ڪيو.

هن پي ٽي وي تي سنڌي ڊرامن ۾ پڻ اداڪاري ڪئي. هن سنڌي ڊرامو انوکا پنڌ ۾ اداڪاري ڪئي.

## حوالا

زمرو:سنڌي ماڻھو
زمرو:سنڌي سينيما جا اداڪار
ديوان منا

**ديوان منا** () (پيدائش 17 جون 1958ع) هڪ هندستاني تصوراتي نقاش ۽ فوٽوڪڍندڙ (فوٽوگرافر) آهي. هن گرافڪ آرٽ ۽ پرنٽ ميڪنگ ۾ پنهنجو اڀياس (تعليم) گورنمينٽ ڪاليج آف آرٽ، چندي ڳڙھ کان 1982 ۾ پُورو ڪيو. هن هندستان، برطانيا، جرمني، فرانس، پولينڊ ۽ اٽلي ۾ تصويرن جي نمائش ڪئي. 2014-15 کان هن ٽرينينل انڊيا، جي ڊائريڪٽر جي حيثيت ۾ ڪم ڪيو، جيڪو هندوستان جي ثقافت کاتي جي نيشنل اڪيڊمي آرٽ، للت ڪالا اڪادمي طرفان منظم ڪيو ويو.

هن چنديڳڙه للت ڪالا اڪيڊمي، اسٽيٽ اڪيڊمي آف آرٽ، ثقافت کاتي، چنديڳڙھ انتظاميا جي چيئرمين جي حيثيت ۾ خدمتون ڏنيون. هن وقت، هو پنجاب لليت ڪالا اڪيڊمي، اسٽيٽ اڪيڊمي آف آرٽ، وزارت ثقافت، پنجاب حڪومت، ڀارت جي صدر جي حيثيت سان خدمتون ڏئي رهيو آهي. هن کي لليت ڪالا اڪيڊمي، نئين دهلي طرفان نيشنل اڪيڊمي ايوارڊ مليو آهي.
هن جي ڪُجھ هُنري ڪم ۾ *ايلينيشن* (1980)، *وائلنس* يا *تشدد* (1985)، *ويڪنگ دَ ڊيڊ* (1996)، *شورز آف دَ اَنِنونِ* (2000)، *آفٽر دَ ٽرموئل* (2003) ۽ *ماسٽر آف لائيٽ*، ۽ *لي ڪاربيوزيئر* (2006) شامل آهن.

## شروعاتي زندگي
مننا 1958 ۾، ڀارت، باٿينڊا ضلعو (هاڻي منسا ضلعو) پنجاب جي هڪ ڳوٺ باريٽا، ۾ ڄائو هيو. هن 1975 ۾ گورنمينٽ هاءِ اسڪول، بريٽا مان ميٽرڪ جي تعليم پوري ڪئي. پنهنجي اوائلي سالن ۾، هن افسانو نگاري ۽ شاعري جو اڀياس ڪيو، ۽ راندين ۾ سرگرم رهيو، ٿيٽر ۽ مقامي رام ليلا ۾ اداڪار طور مرڪزي ڪردار نڀايو، جيڪو هندستان ۾ ٿيٽريڪل لوڪ شڪل ۾ مشهور هيو.
هن 1978 کان 1982 ع تائين هندستان ۾ گورنمينٽ ڪاليج آف آرٽ، چنديڳڙهہ،  ڇپائي ٺاهڻ (پرنٽ ميڪنگ) ۾ اڀياس (تعليم) ماڻيو.

## ڪيريئر
مننا 1980 کان آرٽ جي مشق ڪري رهيو آهي. 2006 ۾، هو لي ڪوربسيئر جي فنِ معماري جي فوٽوگراف  لاءِ ثقافتي مٽاسٽا پروگرام تحت، فرانس جي سينٽ-ايٽين، فرميني ۾  آرٽسٽ اِن ريزيڊنس هيو.
17 جون 2008 تي، کيس چندي ڳڙھ للت ڪالا اڪيڊمي جو چيئرمين بڻايو ويو ۽ 31 جولاءِ 2015 تائين اُن عهدي تي رهيو. هن 2014-15 کان لليت ڪالا اڪيڊمي هندوستان جي نيشنل اڪيڊمي آف آرٽس، وزارت ثقافت، حڪومت انڊيا جي انتظام هيٺ  ٽرينيل انڊيا جي ڊائريڪٽر جي حيثيت سان خدمتون انجام ڏنيون. 2016 کان وٺي، هو پنجاب لاليت ڪالا اڪيڊمي جو صدر آهي.
## ايوارڊ
هن لليت ڪالا اڪيڊمي طرفان قومي اڪيڊمي ايوارڊ ماڻيو آهي. هن پهريون ڀيرو 1995 ۾ ۽ 1996 ۾ ٻيو ڀيرو آل انڊيا فائن آرٽس ۽ ڪرافٽس سوسائٽي جو انعام (ايوارڊ) حاصل ڪيو. 

## تصويري خاڪا
مننا تصوراتي فوٽوگرافي تي مشق ڪندڙ هندستان جي پهريائين فنڪارن ۾ شامل آهي.
سندس ڪم خيالي تصوير شين سان گڏ جوڙي ٿو، جيڪو ملٽيميڊيا اصليت کي ٺاهڻ لاءِ تخليقي طور چُونڊيل جاءِ جي اندر شعوري طور منتقل ڪري ٿو.

1980 ۾ سلسلو *ايلينيشن* سان سندس خيالي نقش نگاري جو آغاز ٿيو ۽ اڳئين ٽن ڏهاڪن دوران *وائلنس*، *ويڪنگ دي ڊيڊ* *(مُئل کي جاڳائڻ)*، *شور آف دي اننون* (*اڻڄاتل سامونڊي ساحل*)، *آفٽر دي ٽرئمول*  (*وڳوڙن کانپوءِ*)، *ماسٽر آف لائٽ-لي ڪوربيوئير*،  سيريز سميت جاري رهيو.
پنهنجي هنري ڪم وسيلي، مننا محنت ڪندڙ طبقي ۽ هندستاني سماج ۾ سماجي اَڻبرابري بابت پنهنجي ڳڻتي جو اظهار ڪرڻ جي ڪوشش ڪندو آهي.

## حوالا

زمرو:1958ع جون پيدائشون
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:جيوت ماڻهو
سنڌي پهاڪن ۽ چوڻين جي فهرست

**سنڌي پهاڪن ۽ چوڻين جي فهرست** هيٺئين ريت الفابيٽ ترتيب ۾ ڏنل آهي

## ا
اَڇي ڏاڙهي، اَٽو خراب (مطلب: جڏهن ڪو ڪم، ڪنهن لياقت مطابق ڪيل نه ڏسڻ ۾ ايندو آهي، تڏهن ائين چئبو آهي.)

## جُه
*جُهولي لال سائين، ٻيڙا ٻنين لائين

## هِ
*هِيڻا، هَر ڪنهن وَهيڻا
## مَ
*مَٽيارين جو موتُ ويندي چي ويرم
## ٿ
*ٿر ڏلهي ته سنڌ جهلي، سنڌ ڏلهي ته ڪير جهلي

## ڪ
*ڪُتو به پنهنجي مالڪ کي سُڃاڻي ٿو

## ر
*رٺي آهي گهوٽ سان 

## گ
*
## گه
*گهر جي اڳيان ٻير جو وڻ

## وڌيڪ ڏسو
*پهاڪو 

## حوالا

## ٻاهِريان ڳنڍڻا
*Sindhi Pahaka (Proverbs) 401-450 سنڌي پهاڪا Sindhi Sangat
*Sindhi Proverbs (Pahaka)
*Sindhi Idioms (Istillah)
*سنڌي پهاڪا
*لطيف رح جي بيتن مان ورتل 500 سنڌي پهاڪا ءِ چوڻيون 
*سنڌي پهاڪا

زمرو:سنڌي پهاڪا
نميبيا

**نميبيا**  (، )،  جنھن جو سرڪاري نالو ريپبلڪ آف نميبيا آهي آفريڪا کنڊ جي ڏکڻ ۾ واقع ھڪ ملڪ آھي جنھن جون سرحدون اولھ ۾ ايٽلانٽڪ سمنڊ سان، اتر ۾ زيمبيا ۽ انگولا سان، اوڀر ۾ بوٽسوانا سان ۽ ڏکڻ اوڀر ۾ سائوٿ آفريڪا سان ملن ٿيون. زمبابوي سان ھن ملڪ جي سرحد  صرف 200 ميٽر لڳي ٿي جتي ٻنهي کي زيمبيزي ندي ٻنھي کي ھڪٻئي کان ڌار ڪري ٿي. ھي ملڪ 21 مارچ 1990 ۾ آزادي جي جنگ جي نتيجي ۾ سائوٿ آفريڪا کان آزاد ٿيو ھو. ملڪ جو گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شھر ونڊھوئڪ آهي.  

نميبيا، سرڪاري طور تي نميبيا جمهوريه، ڏاکڻي آفريڪا جي اولهه ڪناري تي هڪ ملڪ آهي. ان جون سرحدون اولهه ۾ ايٽلانٽڪ سمنڊ, اتر ۾ انگولا ۽ زامبيا, اوڀر ۾ بوٽسوانا ۽ ڏکڻ ۾ ڏکڻ آفريڪا. اتر اوڀر ۾، ڪازونگولا، زامبيا جي ويجهو زمبيزي نديءَ سان هڪ چوٿون پوائنٽ جي ويجهو، زمبابوي 200 ميٽر (660 فوٽ) کان گهٽ فاصلي تي واقع آهي.  نميبيا جو گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر ونڊهوڪ آهي.

نميبيا صحارا رڻپٽ کان ھيٺ آفريڪا جو سڀ کان وڌيڪَ خشڪ ترين ملڪ آھي.   ۽ پراگيتاريڪ دور کان وٺي خوئي، سان، دمارا ۽ ناما ماڻهن طرفان آباد ڪيو ويو آهي. چوڏھين صدي عيسويءَ جي آس پاس لڏپلاڻ ڪندڙ بنتو ماڻهو بنتو جي توسيع جي حصي طور لڏي آيا. 1600 کان اووامبو ماڻهو بادشاهتون, جهڙوڪ اونڊونگا ۽ اوڪوانياما  قائم ڪيون.

1884 ۾ جرمن سلطنت اڪثر علائقي تي حڪمراني قائم ڪئي. جرمن ڏکڻ اولهه آفريڪا جي نالي سان مشهور ڪالوني ٺاهي. 1904 ۽ 1908 جي وچ ۾ جرمن فوجن هيرو ۽ ناما جي خلاف هڪ سزا واري مهم هلائي. جيڪا 20 صدي جي پهرين نسل ڪشي ۾ وڌي وئي. پهرين عالمي جنگ دوران  1915 ۾ ڏکڻ آفريقي فوجن جي شڪست سان, جرمن حڪمراني ختم ٿي وئي. 2021 ۾ جرمن ۽ نميبيا جي سفارتڪارن, جرمن نوآبادياتي دور جي ظلمن کي تسليم ڪندي, هڪ "مفاهمت جو معاهدو" ٺاهيو. 1920 ۾ جنگ جي خاتمي کان پوءِ, ليگ آف نيشنز ڏکڻ آفريڪا کي ڪالوني جي انتظاميه جو حڪم ڏنو. 1948 کان نيشنل پارٽي اقتدار ۾ اچڻ سان ڏکڻ آفريڪا ان وقت ڏکڻ اولهه آفريڪا جي نالي سان ان ۾ شامل هو, مشهور نسل پرستي لاڳو ڪئي.

20 صدي جي آخر ۾ بغاوتون ۽ سياسي نمائندگي جا مطالبا نتيجي ۾ گڏيل قومن 1966 ۾ علائقي تي سڌي طرح ذميواري سنڀالي. پر ڏکڻ آفريڪا 1973 تائين ڊي فيڪٽو حڪمراني برقرار رکي. ان سال گڏيل قومن ڏکڻ اولهه آفريڪا پيپلز آرگنائيزيشن (SWAPO) کي نميبيا جي ماڻهن جي سرڪاري نمائندي طور تسليم ڪيو.

نميبيا 21 مارچ 1990 تي ڏکڻ آفريڪا کان آزادي حاصل ڪئي. ڏکڻ آفريڪا جي سرحد جنگ کان پوءِ. تاهم. والوس بي ۽ پينگوئن ٻيٽ 1994 تائين ڏکڻ آفريڪا جي ڪنٽرول هيٺ رهيا.

نميبيا هڪ مستحڪم پارلياماني جمهوريت آهي. زراعت، سياحت ۽ کان کني جي صنعت, جنهن ۾ جواهر هيرا، يورينيم، سون، چاندي ۽ بنيادي ڌاتو جي کان کني شامل آهي, ان جي معيشت جو بنياد بڻجن ٿا. جڏهن ته پيداواري شعبو نسبتاً ننڍو آهي. ان جي آزادي کان وٺي  اهم GDP واڌ جي باوجود ملڪ ۾ غربت ۽ عدم مساوات اهم رهي ٿي.  آبادي جو %40.9 گھڻ-طرفي غربت کان متاثر آهي  ۽ 4,00,000 کان وڌيڪ ماڻهو غير رسمي گهرن ۾ رهن ٿا. ملڪ ۾ آمدني جي تفاوت, 2015 ۾ 59.1 جي گني ڪوفيشيٽ سان, دنيا جي بلند ترين ملڪن مان هڪ آهي.

3.1 ملين ماڻهن جي آبادي سان, نميبيا دنيا جي سڀ کان گهٽ آبادي وارن ملڪن مان هڪ آهي. سرد جنگ جي خاتمي کان وٺي, جرمني، انگولا ۽ زمبابوي کان قابل ذڪر لڏپلاڻ کي راغب ڪيو آهي. 

نميبيا گڏيل قومن جي اداري جو رڪن ھجڻ سان گڏ  ڏکڻ آفريڪن ڊولپمينٽ ڪميٽي (SADC)، آفريڪن يونين ۽ دولت مشترڪه ۾ پڻ شامل آهي.

## حوالا

زمرو:نميبيا

زمرو:ملڪ
زمرو:جمهوريتون
زمرو:آفريڪا جا ملڪ
زمرو:ڏاکڻي آفريڪا جا ملڪ
زمرو:گڏيل قومن جا ڀاتي ملڪ
زمرو:آفريڪي يونين جا رڪن ملڪ
زمرو:دولت مشترڪه جون رڪن قومون
اسڪاٽلينڊ

thumb|يورپ جي نقشي ۾ اسڪاٽ لينڊ کي نمايان ڏيکاريو ويو آهي

**اسڪاٽلينڊ** (scotland) يونائٽيڊ ڪنگڊم جو هڪ رُڪن ملڪ آهي.هي مُلڪ عظيم برطانيا ٻيٽَ جي اُتر ۾ ٽئين ڀاڱي تي موجود آهي. ان جي سرحد ڏکڻ طرف انگلستان جڏهن ته اوڀر ۾ اتر سمنڊ، اولهه ۽ اتر ۾ نارٿ چينل ۽ آئرش سمنڊ سان ملي ٿي. اصل ۾ لينڊ کانسواءِ 790 ننڍا ٻيٽَ پڻ اسڪاٽلينڊ جو حصو آهن.

ايڊنبرا اسڪاٽلينڊ جو راڄڌاني ۽ ٻيو وڏو شهر آهي. هي شهر يورپ جي وڏن واپاري(تجارتي) مرڪزن منجهان هڪو آهي. ايڊنبرا کي اتيت (ماضيءَ) ۾ اسڪاٽلينڊ جي مرڪزي حيثيت حاصل هُئي پر هاڻي گلاسگو جيڪو اسڪاٽلينڊ جو سڀ کان وڏو شهر آهي، اهو ايڊنبرا کان ترقيءَ ۾ اڳتي نڪري  چُڪو آهي. اسڪاٽلينڊ جي آبي حدن ۾ اُتر ڄميل سنمڊ جو هڪ وڏو حصو پڻ اچي ٿو. تيل جي ذخيرن جي لحاظ کان اسڪاٽلينڊ يورپي يونين ۾ سڀني کان اڳتي آهي. اسڪاٽلينڊ جو ٽيون وڏو شهر ايبرڊين آهي جيڪو يورپ ۾ تيل جو راڄڌاني سڏبو آهي.

اسڪاٽلينڊ جي رياست 1707 تائين هڪ خودمختيار رياست هئي جنهن کي پوءِ ذاتي پسند جي بنياد تي انگلينڊ ۽ آئرلينڊ سان ملايو ويو هيو. ان جو سبب هي هيو تہ  اسڪاٽلينڊ جو جيمز ڇهون ساڳئي وقت ٻن رياستن جو بادشاهہ پڻ هو. 17 مئي 1707 تي اسڪاٽلينڊ پڻ الحاق ۾ شامل  ٿي وئي ۽ اُهي سڀئي رياستون ملي هڪ ملڪ بڻجي ويون. ان سلسلي ۾ سال 1706 ۾ ٻنهين رياستن جي پارليامينٽ گڏجي هڪ قانون منظور ڪيو، تنهن هوندي ان الحاق جي خلاف اسڪاٽلينڊ ۾ عام مظاهرا ۽ احتجاج ٿيندا رهيا. اڄ پڻ اسڪاٽلينڊ جو عدالتي، قانوني ۽ ڏوهہ ۽ سزا جو سرشتو (نظام)  انگلينڊ ۽ ويلز ۽ اُتر آئرلينڊ کان الڳ آهي.

## نالوجي معنيٰ
اسڪاٽ لينڊ جو لفظ لاطيني لفظ سڪاٽي کان نڪتل آهي، جيڪو اسڪاٽلينڊ ۽ آئر لينڊ جي رهواسي ماڻهن لاءِ استعمال ٿيندو آهي.

## اتهاس

### مُنڍائتي تاريخ
موجوده دور جي اسڪاٽلينڊ جي مقام تي لاڳاتار گليشئر ٺهندا ۽ پگهرڻ لڳا جنهنڪري ابتدائي انساني آباديءَ جا آثار مِٽجي ويا. اندازي مطابق آخري ڀير گليشئرن جي هٽڻ کانپوءِ پهريون ڀيرو 12,800 سال اڳ هتي شڪاري آيا ۽ رهڻ لڳا. 9,500 سال اَڳُ هتي انسانن مستقل رهائش گاهون اڏڻ شروع ڪيون هيو ۽ 6,000 سال اڳ هتي ڳوٺ ٺهڻ لڳا. وڻ جي غيرموجودگي سبب هتي گهڻي ريت اڏاوت مقامي پٿرن سان ڪئي وئي.

اڪساٽلينڊ 4,000 سال اڳ هڪ پراڻو مقبرو مليو آهي جتي پُوريل نوادرات پڻ موجود هيا انهن ۾ ٽامو واري زماني جي شروعاتي حڪمران جي باقيات اڇي ٺڪرين ۽ وڻ جي ٽاري تي رکيل هئي. جنهن مان پروڙَ پئي ٿي ته هي ماڻهو پنهنجي مٽن مائٽن ۽ پيارن جي قبرن تي گُلَ رکندا هيا.

### رومن اثرَ
شروعاتي لکيل تاريخ رومن سلطنت جي آمد سان شروع ٿئي ٿي جڏهن رومين انگلينڊ ۽ ويلز تي قبضو ڪيو هيو ان زماني ۾ رومين ان کي  برطانيا جو صوبو نالو ڏنو.

## حوالا

زمرو:يورپ
زمرو:يورپي ملڪ
زمرو:گڏيل بادشاھت
زمرو:گڏيل بادشاھت ۾ شامل ملڪ