open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
اٽڪ تعلقو

**اٽڪ تعلقو** (پنجابي ۽ ) پاڪستان جي صوبي پنجاب جي اٽڪ ضلعي جي ڇهن تعلقن مان هڪ آهي. 

سنڌو درياهه ان کي اتر-اولهه ۾ ڳنڍي، ان کي صوبی خيبر پختونخوا کان ورهائي ٿو، جڏهن ته هارو درياهه اوڀر کان اولهه طرف وهي ٿو.

اتر-اولهه ڪنڊ تي زرخيز چچ وادي آهي. هن جي ڏکڻ ۾ هڪ سڪل ریت جو ميدان آهي، جنهن کان اڳتي ڪالا چِٽا جبل جو سلسلو اڀري ٿو. اڀرندي اڌ حصو "ناله" جي نالي سان مشهور خطي تي مشتمل آهي، جنهن ۾ ڪيترن ئي هيٺاهين ٽڪرن ۽ تمام گهڻو ٽٽل علایقو شامل آهن، ڪافي حد تائين سٺي سطح واري زمين آهي، جنهن جو ڪجهه حصو هارو ندي جي ڪٽڻ ۽ ٻيا ننڍا کوهن ذريعي سيراب ڪيو وڃي ٿو. هن تعلقي ۾ وڏي ٻولي هندڪو ۽ پوء پشتو آهي.

## حوالا

زمرو:اٽڪ ضلعو
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
حضرو تعلقو

**حضرو تعلقو** پاڪستان جي صوبي پنجاب جي ضلعي اٽڪ جي هڪ تعلقو آهي، جيڪا&nbsp;اسلام آباد کان 85 ڪلوميٽر ء جي ٽي روڊ کان 7 ڪلوميٽر 85  پري آهي. حضرو شهر چچ انٽرچينج ذريعي اسلام آباد موٽر وي سان به ڳنڍيل آهي. حضرو شهر لڳ ڀڳ 90 ڳوٺن جو واپاري مرڪز آهي ۽ ڳالهائيندڙ ٻوليون هندڪو، پشتو، اردو ۽ پنجابي آهن. 

هيءَ هڪ نئيون ٺاهيل تعلقو آهي جيڪا اٽڪ جي تڪ اين اي-57 جي ڪجهه حصن مان آهي. انهن جي گاديءَ جو هنڌ حضرو شھر آھی.

## حوالا

زمرو:اٽڪ ضلعو
زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
پي پي-294 (راجن پور-3)

**پي پي-294 (راجن پور-3)** () '''پنجاب جي صوبائي اسيمبلي''' جو هڪ حلقو آهي.
## عام چونڊون، 2002
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون، 2002
## عام چونڊون، 2008
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون، 2008 
## عام چونڊون، 2013
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون، 2013
## عام چونڊون، 2018
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون، 2018
## عام چونڊون، 2024
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون 2024

پنجاب جي صوبائي اسيمبلي جون عام چونڊون 8 فيبروري، 2024ع تي ٿيون۔

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا صوبائي تڪ
زمرو:پنجاب صوبائي اسیمبلي جا تڪ
زمرو:پنجاب، پاڪستان جا انتخابي تڪ
جنڊ تعلقو

**جنڊ تعلقو** (اردو، پنجابي: تحصیل جنڈ) پاڪستان جي صوبي پنجاب جي ضلعي اٽڪ جو هڪ تعلقو آهي.

## حوالا

زمرو:اٽڪ ضلعو
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
پنڊي گھيب تعلقو

**پنڊي گھيب تعلقو** (پنجابي ۽ اردو: تحصِيل پِنڈى گهيب) پاڪستان جي صوبی صوبي پنجاب جي ضلعي اٽڪ جي هڪ انتظامي سب ڊويزن (تعلقو) آهي، جنهن جو گاديءَ جو هنڌ پنڊي گھيب ٹائون آهي.

تحصيل انتظامي طور تي 13 يونين ڪائونسلن ۾ ورهايل آهي، جن مان ٻه گاديءَ جی هنڌ، پنڊي گھيب م آهن.

## حوالا

زمرو:اٽڪ ضلعو
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
احمد پور شرقيہ تعلقو

**احمد پور شرقيہ** یا **احمد پور اوڀر** (پنجابي، سرائڪي، ) پاڪستان جي صوبي پنجاب جي بهاولپور ضلعي جي پنجن تعلقن، يا انتظامي سب ڊويزنن مان هڪ آهي. ان جي گاديءَ جو هنڌ احمد پور شرقیہ شھر آهي. لڳ ڀڳ 10 لک آبادي سان، اها پاڪستان ۾ آبادي جي لحاظ کان سڀ کان وڏو تعلقو آهي.
 
علائقي جي مکيه ٻولي سرائڪي آهي. اردو ۽ پنجابي به ڳالهائي وڃي ٿي. اردو ۽ انگريزي سرڪاري ٻوليون آھن جيڪي مختلف تعليمي ۽ سرڪاري ادارن ۾ استعمال ٿين ٿيون.

مشهور سماجي ورڪر عرفان بلوچ، انٽرنيشنل هيومن رائيٽس موومينٽ اينڊ هيومن رائيٽس پروٽيڪشن اينڊ سوشل جسٽس، احمد پور ايسٽ جو صدر هتي رهي ٿو جنهن کي جده 2023ع ۾ بيسٽ انفلوئنسر جو ايوارڊ مليو.

## حوالا

زمرو:بهاولپور ضلعو
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
گوجر خان تعلقو

**گوجر خان تعلقو** (اردو: تحصِیل گُوجر خان)، پاڪستان جي صوبي پنجاب جي راولپنڊي ضلعي جي ستن تعلقن (سب ڊويزنن) مان هڪ آهي. اهو انتظامي طور تي 36 يونين ڪائونسلن ۾ ورهايل آهي. سال 2017ع جي مردم شماري ۾ گوجر خان تعلقی جي آبادي 6,78,503 آهي. ھن جو تعلقا هيڊ ڪوارٽر گوجر خان آھی، جن جی آبادي سال 1998ع جي مردم شماري مطابق 42,000 آهي.

## حوالا

زمرو:راولپنڊي ضلعو
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
دڙاوڙ قلعو

**دڙاوڙ قلعو (Derawer Fort)** (پنجابي، ) پنجاب، پاڪستان جي بهاولپور ضلعي جي احمد پور اوڀر تعلقی م هڪ تاریخی قلعو آهي. احمد پور شهر کان 20 ڪلوميٽر ڏکڻ طرف، قلعی جا چاليهه برج، چولستان جي ریگستان ۾ ڪيترن ميلن تائين نظر اچن ٿا. ديوارن جو گھیرو 1,500 ميٽر آهي ۽ اوچائي ٽيهه 30 ميٽرن تائين آهي.

## حوالا

زمرو:تاريخي ماڳ
زمرو:پنجاب، پاڪستان
زمرو:ڪوٽ ۽ قلعا
زمرو:پاڪستان ۾ سياحت
زمرو:پنجاب، پاڪستان ۾ ڪوٽ
زمرو:پاڪستان جا تاريخي ماڳ
زمرو:پنجاب، پاڪستان جا تاريخي ماڳ
زمرو:ضلعي بھاول پور جون عمارتون ۽ اڏاوتون
بهاولپور ايئرپورٽ

**بهاولپور ايئرپورٽ** (Bahawalpur Airport؛ ) هيٺين پنجاب، پاڪستان ۾ بهاولپور شهر جي مرڪز کان 3.7 ڪلوميٽرن جی مفاصلی تي واقع آهي. ايئرپورٽ خاص طور تي بهاولپور شهر جی ضرورت کي پورو ڪري ٿو، جڏهن ته، نيشنل ڪيريئر، PIA، جولاء، 2009ع ۾ وچ اوڀر ڏانهن بين الاقوامي پروازون شروع ڪرڻ جو فيصلو ڪيو. ايئرپورٽ جي توسيع واري منصوبي جي نگراني دبئي سول ايوي ايشن ڊپارٽمينٽ جی پاران ڪئي پئي وڃي.

## حوالا

زمرو:بھاولپور جو عمارتون ۽ اڏاوتون
زمرو:پاڪستان جا هوائي اڏا
زمرو:پنجاب، پاڪستان
داجل تعلقو

**داجل** () پنجاب جو هڪ تعلقو آهي جيڪو صوبی جی ڏکڻ-اولهه واری علائقی ۾ واقع آهي. اهو نئون ٺهيل ڄامپور ضلعي ۾ واقع آهي. هن جي آبادي لڳ ڀڳ 2,00,000 آهي، ۽ ڳالهائيندڙ مکيه ٻوليون سرائڪي ۽ بلوچي آهن.

## حوالا

زمرو:ڄامپور ضلعو
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
محمد پور تعلقو

**محمد پور** (اردو: تحصِیل محمد پُور) صوبي پنجاب جو هڪ تعلقو آهي. هيءَ نئين ضلعي ڄامپور جي تعلقن مان هڪ آهي. هي انتظامي طور تي 13 يونين ڪائونسلن ۾ ورهايل آهي، جن مان ٻه تعلقي گاديءَ جو هنڌ محمد پور ۾ آهن.

## حوالا

زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:پنجاب جا تعلقا
زمرو:پنجاب، پاڪستان
وزيرآباد ضلعو

**وزيرآباد ضلعو** (پنجابي ۽ )، صوبی پنجاب جو هڪ ضلعو آهي جيڪو پنجاب، پاڪستان جي ماجھا علائقي جو هڪ حصو آهي. وزيرآباد ضلعي جون سرحدون گجرات، سيالڪوٽ، منڊي بهاءُ الدين، حافظ آباد ۽ گوجرانوالا ضلعن سان لڳل آهن.

## حوالا

زمرو:وزيرآباد ضلعو
زمرو:گجرات ڊويزن
زمرو:پنجاب، پاڪستان جا ضلعا
ڪامريڊ غلام حسين شر

ڪامريڊ غلام حسين شر (1951ع – 21 آگسٽ 2004ع) تحريڪ جي بحاليءَ جي جمهوريت (MRD) ۾ هڪ اهم شخصيت هو.

ابتدائي زندگي ۽ تعليم: خيرپور ميرس، سنڌ جي تعلقي ميرواهه جي هڪ ننڍڙي ڳوٺ ۾ ڄائو، غلام حسين شر ابتدائي تعليم مقامي طور حاصل ڪئي. اسلاميه ڪاليج سکر مان انڊر گريجوئيٽ ڊگري حاصل ڪرڻ کان اڳ هن مئٽرڪ ۽ انٽرميڊيئيٽ جي تعليم مڪمل ڪئي.

سرگرمي ۽ ڪميونٽي ڪم:ڪامريڊ غلام حسين شر پنهنجي کاٻي ڌر جي سرگرمين ۽ سماج جي ڀلائي لاءِ وقف ڪرڻ جي ڪري مشهور هو. هن شر قبيلي جي پهرين فرد جي حيثيت سان سڃاڻپ حاصل ڪئي جنهن ڇوڪرين کي ٻاهرين تعليم جي سهولت فراهم ڪئي. هن جي ڪوششن مان قابل ذڪر فائدو حاصل ڪرڻ وارن ۾ ڊاڪٽر حسن بانو، عميد ختن ۽ فاطمه شر شامل آهن، جن روس ۽ آسٽريليا ۾ تعليم حاصل ڪئي.

سياسي شموليت: ڪامريڊ غلام حسين شر پنهنجي سڄي ڄمار ۾ ڪامريڊ ڄام ساقي ۽ غلام رسول سهتو سميت ساٿي ڪارڪنن سان ويجها لاڳاپا رکيا. هن ڪامريڊ حيدر بخش جتوئي جي رهنمائيءَ ۾ سنڌ هاري ڪميٽيءَ ۾ رهبري جو ڪردار ادا ڪيو.

ذاتي قربانيون: سياسي سرگرميءَ ۽ سماجي انصاف جي وکالت لاءِ سندس وابستگي قيمت تي آئي. سندس ڀاءُ ڪامريڊ شبير شر، جيڪو مشهور وڪيل ۽ سپريم ڪورٽ آف پاڪستان جو ايڊووڪيٽ هو، پنهنجي ئي سرگرميءَ سبب 9 سال قيد جي سزا ڀوڳيو.

ورثو ۽ موت :افسوس جو ڪامريڊ غلام حسين شر 21 آگسٽ 2004ع تي ڪراچي ۾ لاڏاڻو ڪري ويو. هن جي ورثي تعليم جي ترقي، پسمانده برادرين کي بااختيار بڻائڻ، ۽ جمهوريت ۽ سماجي برابري جي اصولن لاءِ هن جي غير متزلزل وقف جي مدد سان جاري رهي ٿي.

---

هي نسخو سوانح عمري کي مناسب عنوانن سان الڳ الڳ حصن ۾ ترتيب ڏئي ٿو. مون کي خبر ڏيو ته جيڪڏهن ڪا ٻي شيءِ آهي جيڪا توهان ترتيب ڏيڻ چاهيو ٿا!
ڪلر سيدان تعلقو

**ڪلر سيدان** (اردو: کلر سیدان) راولپنڊي ضلعي، پنجاب، پاڪستان جو هڪ تعلقو آهي. پهرين جولائي، 2004ع تي ڪهوٽا تعلقي جو هڪ الڳ تعلقي بڻيو. ڪلر سيدان تعلقي جي گاديءَ جو هنڌ آهي.

## حوالا

زمرو:راولپنڊي ضلعو
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
ديپالپور تعلقو

**ديپالپور تعلقو** ()، پاڪستان جي صوبي پنجاب جي ضلعي اوڪاڙه جي هڪ انتظامي سب ڊويزن (تعلقو) آهي، جنهن جو صدر مقام ديپالپور شهر ۾ آهي. 

## حوالا

زمرو:اوڪاڙا ضلعو
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
زمرو:اھي صفحا جيڪي سانچن جي سڏن ۾ ٻٽيون شيون استعمال ڪن ٿا
زمرو:Articles containing non-English language text
رياستي ٻولي

**رياستي،** **بھاولپوري** يا **چولستاني** سرائیڪي زبان جي ھڪ ٻولي آھي، جيڪا بھاولپور ۽ رحيم يار خان ضلعن ۾ ڳالھائي ويندي آھي جيڪا ستلج ندي جي ڪناري ۽ پنجاب، پاڪستان جي چولستان ريگستان ۾ واقع آھي. ان جو نالو ریاست () مان نڪتل آهي بهاولپور جي (رياست).
## رياستيءَ جا ذيلي لهجا
• بھاولپوري

• چولستاني
## ٻولي ڳالهائڻ وارا علائقا
اهي 3 ضلعا هن ٻولي ڳالهائيندڙ ڪلسٽر آھن: 

1. بهاولپور ضلعو

2. رحيم يار خان ضلعو 

3. لوڌران ضلعو 
## پڻ ڏسو
• ٿالي ٻولي

• چولستان ريگستان

• رحيم يار خان ضلعو 

• لوڌران ضلعو
## حوالا

زمرو:پنجاب، پاڪستان
ٿالي ٻولي

**ٿلي ٻولي**  هڪ اولھہ واریي سرائيڪي ٻولي آهي جيڪا پاڪستاني صوبن پنجاب ۽ خيبر پختونخوا جي ڪجهه حصن ۾ ڳالهائي وڃي ٿي. ان جو وسيع علائقو آهي، جيڪو ٽانڪ کان شروع ٿي مظفر ڳڙهه تائين سنڌو درياهه جي اڀرندي ڪناري تي ۽ بنون کان وٺي ڊي آءِ خان تائين سنڌو درياهه جي الهندي ڪناري تائين وڃي ٿو.ان کي سرائيڪي جي اترئين لهجي جي طور تي درج ڪيو ويو آهي،  جيتوڻيڪ ان کي شاهپوري ۽ مرڪزي سرائيڪي ملتاني لهجي وچ ۾ عبوري طور به بيان ڪيو ويو آهي. ان جو نالو ٿل ريگستان مان ورتل آهي.

ٿلي ڪيترن ئي سرائیڪي ٻولين مان هڪ آهي، جيڪا عام طور تي "جاٽڪي" جي نالي سان مشهور آهي. اها خوشاب ضلعي ۽ اڳوڻي شاهپور ضلعي جي ڪجهه حصن ۾ ڳالهائي وڃي ٿي جتي ان کي "ٿلي" چيو وڃي ٿو. جھنگ ضلعي ۾ ھن جو مقامي نالو "ٿالوچڙي" آھي. ڊيرا اسماعيل خان ضلعي ۾ هيءَ "ڊيرا وال" يا "ڊيرا والي"، جي نالي سان مشهور آهي ۽ ميانوالي ۽ بنون ضلعن ۾ هن کي "هندڪو" يا "ملڪي" جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو. اتر اوڀر ۾ ڳالهائي ويندڙ ٿاليءَ جي ٻولي "ڪچي" سڏجي ٿي. ڊيرا اسماعيل خان ضلعي جا رهواسي، غالباً هن لهجي جا ڳالهائيندڙ، پنهنجي ٻولي کي سرائیڪي يا هندڪو طور سڃاڻن ٿا. ساڳيءَ طرح ميانوالي ضلعي ۾ رهندڙن لاءِ، جيڪي پنهنجي ٻولي پنجابي يا سرائيڪي طور سڃاڻن ٿا.

ٿلي پنجاب ۽ خيبر پختون خواھ صوبن جي ھيٺين ضلعن ۾ ڳالھائي وڃي ٿي: 

* ليه ضلعو
* مظفر ڳڙهه ضلعي جا حصا
* ڊيرا اسماعيل خان ضلعو
* ٽانڪ ضلعو
* لڪي مروت ضلعو
* ضلع بھکر
* ميانوالي ضلعي جا حصا

## حوالا

زمرو:ٻوليون
زمرو:پنجاب، پاڪستان
زمرو:پاڪستان جون ٻوليون
منسڪ

**منسڪ** (بيلاروسی: Мінск؛ روسي: Минск)، بيلاروس جو گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر آهي، جيڪو سوسلاخ ۽ نيامياه ندي (هاڻ زير زمين) تي واقع آهي.
راڄڌاني جي طور تي، منسڪ بيلاروس ۾ هڪ خاص انتظامي حيثيت رکي ٿو ۽ منسڪ علائقي ۽ منسڪ ضلعي جو انتظامي مرڪز آهي. سال 2024 تائين، ان جي آبادي لڳ ڀڳ 20 لک (ٻه ملين) آهي، جيڪو منسڪ کي يورپ جو 11ھون سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر بڻائي ٿو. منسڪ آزاد رياستن جي دولت مشترڪه (CIS) ۽ يوريشين اڪنامڪ يونين (EAEU) جي انتظامي راڄڌاني مان هڪ آهي.

پهريون ڀيرو سال 1067ع ۾ ذڪر ڪيو ويو آهي، منسڪ، منسڪ جي پرنسپلٽي جو راڄڌاني بڻجي ويو، پولٽسڪ جي پرنسپلٽي جو هڪ اپنيج، سال 1242ع ۾ ليتوانيا جي گرانڊ ڊچي طرفان شامل ٿيڻ کان اڳ. ان کي سال 1499ع ۾ شهر جو درجو مليو. سال 1569ع کان، اهو منسڪ وويووڊشپ جو گاديءَ جو هنڌ هو، جيڪو پولش-لٿوانين دولت مشترڪه جو هڪ انتظامي ڊويزن هو. پولينڊ جي ٻي ورهاڱي جي نتيجي ۾ سال 1793ع ۾ روسي سلطنت طرفان ملائيندڙ علائقن جو حصو هو. سال 1919ع کان 1991ع تائين، روسي انقلاب کان پوءِ، منسڪ بائيلوروسي سوويت سوشلسٽ جمهوريه جو گاديءَ جو هنڌ هو، جيڪو سال 1922ع ۾ سوويت يونين جي جمهوريه بڻجي ويو. سوويت يونين جي ٽٽڻ کان پوءِ منسڪ بيلاروس جي نئين آزاد جمهوريه جي راڄڌاني بڻجي ويو.

## حوالا

زمرو:بيلاروس
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:يورپ ۾ راڄڌانيون
زمرو:بيلاروس ۾ شهر
سرد جنگ

**سرد جنگ** يا **ڳجهي ويڙھ** (Cold War) اهڙي صورتحال آهي، جنھن ۾ ٻہ ويري مُلڪ يا ويري ملڪن جا ٻہ گروپ پاڻ ۾ سچي پچي جنگ تہ نہ ڪندا هجن، پر هڪ ٻئي کي نيچو نوائڻ جي هر ڪا ڪوشش ڪن، اهو اصطلاح عام طرح ٻي مھاڀاري لڙائيءَ کانپوءِ آمريڪا ۽ سوويت يونين جي وچ ۾ تمام غير دوستاڻن ناتن لاءِ استعمال ڪيو وڃي ٿو. انڪري هنن ۾ ان قسم جي سياسي، نفسياتي، معاشي ۽ نظرياتي ڇڪتاڻ ويھين صديءَ جي پنجين ۽ ڇھين ڏهاڪي ۾ عروج تي نظر آئي، ٻنهي ڌرين هڪ ٻئي خلاف سياسي، معاشي ۽ قومي اتحاد ٺاهڻ، پروپئگنڊا ڪرڻ ۽ هڪٻئي جي اندروني معاملن ۾ مداخلت ڪرڻ واري پاليسي اختيار ڪئي. اها حالت سوويت يونين جي زوال (1991ع) تائين برقرار رهي .آڪٽوبر 1962ع ۾ ڪيوبائي ميزائلن وارو بحران (Cuban Missile Crisis) ان ڏس ۾ خاص طرح سان بيان ڪيو ويندو آهي. هي اصطلاح سڀ کان اڳ آمريڪي مفڪر برنارڊ بارخ (1947ع ۾) استعمال ڪيو. جنھن ۾ هُن ٻڌايو هو تہ ڏيھان ڏيھي لاڳاپن ۾ ٻن سگهارين يا هڪجيتري طاقت رکندڙ ملڪن جي وچ ۾ پيدا ٿيل ڇڪتاڻ ۾ پسند جا نتيجا حاصل ڪرڻ لاءِ هڪ ڌر ٻيءَ کي ڪمزور ڪرڻ خاطر هيءَ حڪمت عملي اختيار ڪندي آهي. آمريڪي صحافي ايڇ بي سواپ ۽ والٽر لپمئن پڻ ٿڌي ويڙھ متعلق بنيادي نظريا جوڙيا.

## حوالا

زمرو:بين الاقوامي لاڳاپن جي تاريخ
زمرو:تاريخي دور
زمرو:سرد جنگ
زمرو:20ھين صدي جا تنازعا
زمرو:1950ع جو ڏهاڪو
زمرو:1960ع جو ڏهاڪو
لا پاز

**لا پاز** (La Paz)، سرڪاري طور تي نیوسترا سینورا دی لا پاز (اسپيني: ˈnwes.tɾa seˈɲoɾa ðe la paz) بوليويا جي انتظامي راڄڌاني آهي. جڏهن ته سڪري آئيني ۽ عدالتي راڄڌاني آهي. سال 2020ع تائين اندازي مطابق 8,16,044 رهاڪن سان، لا پاز بوليويا جو ٽيون نمبر وڏو آبادي وارو شهر آهي. ان جو ميٽروپوليٽن علائقو، جيڪو لا پاز، ايل الٽو، ايڪوڪالا، وياچا ۽ ميڪاپاڪا پاران ٺھيل آھي، بوليويا جو،  سانتا کروز ڊي لا سيرا (23 لک جي آبادي) کان پوءِ ٻيو سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شھري علائقو آھي، جنھن جي آبادي 22 لک (2.2 ملين) آھي. اهو پڻ لا پاز ڊپارٽمينٽ جي راڄڌاني آهي.

## حوالا

زمرو:بولیویا
زمرو:وڏا شهر
زمرو:بولیویا جا شهر
زمرو:ڊيفيڪٽو راڄڌانيون
زمرو:ڏکڻ آمريڪا جا شهر
لبرويل

**لبرويل** یا لبروائل (Libreville) گيبون جو گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر آهي. 65 چورس ڪلوميٽر (25 اسڪوائر ميل) تي قبضو ڪري اتر اولهه صوبي ايسٽوائر ۾، ڪومو نديءَ تي هڪ بندرگاهه آهي، جيڪو گني جي نار جي ويجهو آهي. سال 2013ع جي مردم شماري جي مطابق، ان جي آبادي 7,03,904 هئي.

اهو علائقو سال 1839ع ۾ فرينچن جي زمين حاصل ڪرڻ کان اڳ کان وٺي ايمپونگوي (Mpongwe) ماڻهن طرفان آباد آهي. اهو، فرينچ استوائي آفريڪا جي ڪالوني جو چيف بندرگاهه ٿيڻ کان اڳ، هڪ آمريڪي عيسائي مشن ۽ هڪ غلامن جي آبادڪاري واري سائيٽ هو. سال 1960ع ۾ گیبون جي آزاديءَ جي وقت تائين، شهر 32,000 جي آبادي سان هڪ واپاري پوسٽ ۽ ننڍو انتظامي مرڪز هو. سال 1960ع کان وٺي، لبروايل تيزي سان وڌي چڪو آهي ۽ هاڻي قومي آبادي جو هڪ ٽيون گهر آهي.

## حوالا

زمرو:گیبون
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:آفريڪا ۾ راڄڌانيون
سڪري

**سڪري** () بولیویا جو قانونی (de jure) گاديء وارو شھر آھی. گڈوگڈ چیڪيساڪا صوبی جی پن گاديء بولیویا جو چھیون وڈی آبادی وارو شھر آھي. ملڪ جي ڏکڻ۔مرڪزي حصي ۾ واقع، سڪري 2,790 میٹر (9,150 فوٹ) جي اوچائي تي واقع آهي. 

ان جو اڳي ڪولمبين نالو "چیڪيساڪا" (Chuquisaca) هو. اسپيني سلطنت جي دور ۾ ان کي مختلف دورن ۾ "لا پلاٽا" ۽ "چیڪيساڪا" سڏيو ويندو هو. هسپانوين جي اچڻ کان اڳ، چیڪيساڪا جي شهر کي انڪا (Inca) سلطنت جي حوالي سان پنهنجي خودمختياري حاصل هئي، چارڪاس واحد ماڻهو هئا جن انڪا جي قيديءَ لاءِ فديو ادا نه ڪيو. اڄ، علائقو، ڪجهه ايمارا برادرين ۽ اثرات سان گهڻو ڪري ڪيچوآ پس منظر جو آهي.

سڪري وڏي قومي اهميت رکي ٿو ۽ هڪ تعليمي ۽ سرڪاري مرڪز، سان گڏ بوليوين سپريم ڪورٽ جو مقام آهي. ان جي خوشگوار آبهوا ۽ گهٽ ڏوهن جي شرح شهر کي غير ملڪي ۽ بوليوين جي وچ ۾ هڪجهڙائي سان مشهور ڪيو آهي. خاص طور تي، سڪري مغربي اڌ گول ۾  ڪزڪو ۽ ڪیوٽو جهڙن شهرن وانگر، هڪ بهترين محفوظ ڪيل هسپانوي نوآبادياتي ۽ جمهوري تاريخي شهري مرڪزن تي مشتمل آهي. هي آرڪيٽيڪچرل ورثو ۽ چارڪاس علائقي جي هزارين سالن جي تاريخ سڪري کي يونيسڪو جي عالمي ورثي واري سائيٽ جي طور تي نامزد ڪيو آهي. هي شهر بوليويا جي تاريخ ۾ پنهنجي جاءِ، ريئل آڊينسيا ڊي چارڪاس ۾ هڪ اهم مرڪز جي حيثيت سان ۽ بعد ۾ بوليويا جو پهريون گاديءَ واري هنڌ ء چانديءَ جي اهميت جي زوال کان اڳ عالمي معدني شين جي هڪ اهم مرڪز طور تي، هڪ اهم مقام رکي ٿو. ڪجهه علائقائي تڪرار گاديء جي  ھنڌ جي افعال جي لا پاز ڏانهن تاريخي منتقلي کان رهي ٿو، ۽ اڄ به اهو مسئلو مقامي ثقافت ۽ سياسي نظريي ۾ اهم ڪردار ادا ڪري ٿو.

**Sucre** is the capital city of Bolivia. It was also known as **Charcas**, **La Plata**, and **Chuquisaca** in the past. About 250,000 people lived there in 2006. Sucre lies at an altitude of  and is the sixth largest city in Bolivia. The city is named after Antonio José de Sucre, an 18th century revolutionary leader.

## حوالا

زمرو:بولیویا
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:ڏکڻ آمريڪا ۾ راڄڌانيون
هيگ

**هيگ** (The Hague) هالينڊ جي اهم ساحلي شهرن مان هڪ آهي. هي شهر دکن هالينڊ جي صوبي جي گاديءَ جو هنڌ آهي. ملڪ جي گاديءَ جو هنڌ ايمسٽرڊيم آهي، پر هالينڊ جي حڪومت جا سڀ اهم سرڪاري ادارا هيگ ۾ واقع آهن. ان ڪري سياح وغيره ٺڳي وڃن ٿا ۽ سمجهن ٿا ته هي شهر هالينڊ جي راڄڌاني آهي. انصاف جي عالمي عدالت جو هيڊ ڪوارٽر پڻ هيگ ۾ واقع آهي.

## حوالا

زمرو:نيدرلينڊز
زمرو:ڊيفيڪٽو راڄڌانيون
زمرو:اتر سمنڊ جا پورٽ شهر ۽ قصبا
صادق آباد تعلقو

**صادق آباد** () پاڪستان جي صوبي پنجاب جي ضلعي رحيم يار خان جو ھڪ تعلقو آهي، جيڪو سنڌ ۽ پنجاب جي سرحد تي واقع آهي. اهو سنڌو درياهه جي اوڀر ڪناري تي واقع آهي.

## حوالا

زمرو:رحيم يار خان ضلعو
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
ڪولاچي تعلقو

**ڪولاچي تعلقو** پاڪستان جي صوبي خيبر پختونخواه جي ضلعي ڊيره اسماعيل خان جو هڪ تعلقو آهي.

## حوالا

زمرو:ڊيرا اسماعيل خان ضلعو
زمرو:خیبر پختونخوا جا تعلقا
زمرو:ڊيرا اسماعيل خان ضلعي جا تعلقا
زنجبار جي سلطنت

**زنجبار** جي سلطنت (عربي: السلطنة زنجبار) هڪ رياست هئي جنهن ۾ زنجبار آرڪيپيلاگو شامل هو. موجوده تنزانيا جو اوڀر وارو ساحل به سلطنت ۾ شامل هو.

## تاريخ
پڻ ڏسو: زنجبار جي تاريخ 

16هين صديءَ جي ڳولا ڪندڙ ليو آفريڪانس جي مطابق، زنجبار (Zanguebar) اهو اصطلاح هو، جيڪو عربن ۽ فارسين طرفان ڪينيا کان موزمبيق تائين هلندڙ اڀرندي آفريڪي ساحل ڏانهن اشارو ڪرڻ لاءِ استعمال ڪيو ويو هو، جنهن تي پنج نيم آزاد مسلمان بادشاهتن؛ ممباسا، مالندي، ڪلوا، موزمبيق ۽ سوفالا،جو تسلط هو. آفريڪانس وڌيڪ نوٽ ڪيو ته انهن سڀني اهم مرڪزي آفريڪي رياستن سان وفاداري جا معاهدا ڪيا هئا، جن ۾ متاپا جي بادشاهي شامل هئي. 

سال 1698ع ۾، زنجبار اومان جي اوورسيز هولڊز جو حصو بڻجي ويو، بعد ۾ اومان جي امام سيف بن سلطان، ممباسا، جيڪو هاڻي ڪينيا آهي، ۾ پرتگالين کي شڪست ڏني. سال 1832ع يا 1840ع ۾ اوماني حڪمران سعيد بن سلطان پنهنجي درٻار مسقط کان انگوجا ٻيٽ (يعني زنجبار ٻيٽ) جي اسٽون ٽائون ڏانهن منتقل ڪئي. هن هڪ حڪمران عرب اشرافيه قائم ڪيو ۽ ٻيٽ جي غلام مزدورن کي استعمال ڪندي، لونگ جي پوکي جي ترقي کي همٿايو. زنجبار جو واپار تيزيءَ سان برصغير هندستان ​​جي واپارين جي هٿ ۾ اچي ويو، جن کي سعيد هن ٻيٽ تي آباد ٿيڻ جي ترغيب ڏني. سال 1856ع ۾ سندس وفات کان پوءِ، سندس ٻن پٽن ماجد بن سعيد ۽ ثويني بن سعيد، جانشينيءَ لاءِ جدوجهد ڪئي، ان ڪري زنجبار ۽ عمان ٻن الڳ رياستن ۾ ورهائجي ويا. ثويني مسقط ۽ اومان جو سلطان ٿيو جڏهن ته ماجد زنجبار جو پهريون سلطان ٿيو، پر مسقط ۾ اوماني درٻار کي ساليانو خراج ادا ڪرڻ جو پابند هو. سلطان جي حيثيت ۾ پنهنجي 14 سالن جي حڪومت دوران، ماجد مقامي غلامن جي واپار جي چوڌاري پنهنجي طاقت کي مضبوط ڪيو. انگريزن جي زور تي، سندس جانشين، برغش بن سعيد، زنجبار ۾ غلامن جي واپار کي ختم ڪرڻ ۾ مدد ڪئي ۽ ملڪ جي بنيادي ڍانچي کي وڏي پيماني تي ترقي ڏني. ٽيون سلطان، خليفا بن سعيد، پڻ غلاميءَ جي خاتمي لاءِ ملڪ جي ترقيءَ کي اڳتي وڌايو. 

### سلطان جو ڪنٽرول ختم ٿيڻ

## حوالا

زمرو:اسلام
زمرو:آفريڪا
زمرو:اوڀر آفريڪا
زمرو:اڳوڻا ملڪ
ڪهوٽا تعلقو

**ڪهوٽا** (پنجابي، اردو ) پاڪستان جي صوبي پنجاب جي راولپنڊي ضلعي جي ستن تعلقن (ذيلي ڊويزنن) مان هڪ آهي.
 
ڪلر سيدان جي پاڙيسري تعلقو ڪهوٽا جو حصو هئي، پر بعد ۾ ان کي الڳ تعلقو بڻايو ويو. ڪهوٽا نالو ”ڪوه“ مقامي دوائن جي وڻ (پنن کي زيتون وانگر ڏسو) ۽ ”بوٽا“ وڻ  مان نڪتل آهي. شايد ”ڪوه بوٽا“ وقت گذرڻ سان گڏ ڪوهوٽا/ڪهوٽا ۾ ننڍو ٿي ويو.
## حوالا

زمرو:راولپنڊي ضلعو
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
ھرڻي

**ھرڻي** (deer) ھڪ مئمل جانور آھي جيڪو جهنگن ۾ رھي ٿو. ھرڻي اڪثر ڀوري رنگ جي ٿيندي آھي ۽ ٻڪري کان ڪجهہ وڏڙي ٿيندي آھي. ان جا ڪيترائي قسم آھن. ان جو شوق خاطر شڪار پڻ ڪيو وڃي ٿو.

زمرو:ھرڻي
ڪنفيوشسيت

**ڪنفيوشن ازم** (Confucianism) هڪ اخلاقي سرشتو آهي، جنھن جو باني ڪنفيوشس هو. هي هي سرستو چين جي سماج، رياست ۽ ثقافت جو بنياد آهي.

## حوالا

زمرو:ڪنفيوشن ازم
بنجول

**بنجول** (Banjul)،  سرڪاري طور تي بنجول جو شهر، گيمبيا جي راڄڌاني آهي. اهو انتظامي ڊويزن جو مرڪز آهي جيڪو اندازي مطابق 4,00,000 رهاڪن جو گهر آهي، ان کي گيمبيا جو سڀ کان وڏو ۽ سڀ کان وڌيڪ گنجان آبادي وارو ميٽروپوليٽن علائقو بڻائي ٿو. بنجول سينٽ ميري ٻيٽ (بنجول ٻيٽ) تي واقع آهي، جتان گيمبيا ندي ائٽلانٽڪ سمنڊ ۾ داخل ٿئي ٿي. 

خاص شهر جي آبادي 31,301 آهي، گريٽر بنجول ايريا سان، جنهن ۾ بنجول جو شهر ۽ ڪنيفنگ ميونسپل ڪائونسل شامل آهي، جي آبادي 4,13,397 آهي (2013 جي مردم شماري). هي ٻيٽ اولهه ۾ مکيه زمين ۽ باقي گريٽر بنجول ايريا سان پلن جی ذريعي سان ڳنڍيل آهي. درياءَ جي ٻئي پاسي بنجول کي سرزمين سان ڳنڍڻ لاءِ ٻيڙا به آهن. 19ھین صدي کان وٺي 24 اپريل 1973ع تائين، شهر **باٿرسٽ** جي نالي سان مشهور هو.

## حوالا

زمرو:گيمبيا
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:آفريڪا ۾ راڄڌانيون
پيانو

**پيانو** موسيقي پيدا ڪرڻ جو وڏي ماپ وارو اوزار آھي. برقي پيانو 1960-1970ع وارن ڏهاڪن ۾ عام ٿيو. هن وڏي آڪار وارا پراڻي پياني جي جاءِ والاري. پراڻو ساز اسڪولن، ڪاليجن ۽ ڪلبن ۾ رکيل هوندو هو. دراصل هن کي اصل معنيٰ ۾ برقي ساز نہ سمجهڻ گهرجي. هي هڪ برقي ڪلدار ساز آهي. هن ۾ آوازُ ينتري (Mechanical) طريقي سان پيدا ٿيندو آهي. پوءِ ڊوهن (Pickups) جي ذريعي، اهي آوازَ سُريلا ٿي ويندا آهن. هن کان اڳ وارا پيانا 1920ع ۾ ايجاد ٿيا هئا. برقي پيانا هن وقت نٿا ٺھن، شايد آخري نمونا 1980ع واري ڏهاڪي جي وچ ڌاري ٺهيا. برقي پيانا اُڀا آهن ۽ انهن جون تارون مترڪن سان وڄن. پياني جي ٻين قسمن ۾ برقي طريقا آهن: بھرحال انهن سڀني سازن جي آوازي خاصيت صوتي (Acoustic) پياني جھڙي آهي. هن جا ڪيترائي نمونا/ قسم آهن. هر قسم ٻئي کان ٿورو ٿڪو الڳ سر مستي سان آهي.

هي يورپ جو مقبول ساز آهي. هي اصل ۾ تار جو ساز آهي. هن جي اندرئين اڌ حصي تي سر منڊل وانگر انيڪ تارون ڊيگهہ ۾ الڳ الڳ سرن جي نمائندگي ڪندڙ تاڻيل هونديون آهن. اهي تارون ننڍين ڪاٺين وسيلي ساز جي اڳئين پاسي واري ڪليدي تختيءَ هيٺيان، هر هڪ تار ڪليد سان اهڙي نموني ملايل آهي، جو ڪنھن بہ ڪليد تي يا آڱر رکبي تہ جَڙيل ڪاٺِ هڪدم لاڳاپيل تار تي پوندي ۽ گهربل ٻول نڪرندو. ڏسڻ ۾ وڏي هارمونيم جھڙو آهي، جيڪو ٻنهي هٿن سان وڄائبو آهي. هن جا stops (ٿاما) پيرن وسيلي ڪنٽرول ڪبا آهن، ان ڪري وڄائڻ ۾ ڏُکيو آهي. هي ڪپلر هارمونيم وانگر ٻنهي هٿن سان وڄائجي ٿو. هي ساز ڪليسا ۽ اوپيرا ۾ لازمي رهيو آهي. جڏهن تہ ڪلبن ۾ عام وڄايو ويندو هو.

## حوالا

زمرو:پيانو
صنعاء

**صنعاء** (، پراڻی ڏکڻی عربی: 𐩮𐩬𐩲𐩥، صنوع)، جنهن کي صنعا به چوندا آهن، يمن جي گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر ۽ صنعا گورنري جي گاديءَ جو هنڌ آهي. شهر گورنريٽ جو حصو نه آهي پر امانت العاصمه () جو الڳ انتظامي ضلعو ٺاهي ٿو. يمن جي آئين موجب، صنعا ملڪ جي گاديءَ جو هنڌ آهي، جيتوڻيڪ يمني حڪومت جي سيٽ حوثي جي قبضي کان پوءِ ڏکڻ يمن جي اڳوڻي گاديءَ واري هنڌ عدن ڏانهن منتقل ٿي وئي. عدن کي ان وقت جي صدر عبدربه منصور هادي مارچ 2015ع ۾ عارضي گاديءَ جو اعلان ڪيو هو.

 جی اوچائی تی،  صنعا دنيا جي بلند ترين گادي واري شهرن مان هڪ آهي  ۽ جبل النبي شعيب ۽ جبل طيال جي سروت جبلن جي ڀرسان آهي، جيڪو جزيره عرب جي بلند ترين جبلن مان هڪ آهي ۽ خطي جي بلند ترين جبلن مان هڪ آهي. صنعا جي آبادي لڳ ڀڳ 32,92,497 (2023) آهي، جيڪا ان کي يمن جو سڀ کان وڏو شهر بڻائي ٿي. سال 2020ع تائين، صنعا جو وڏو شهري علائقو يمن جي ڪل آبادي جو 10 سيڪڙو آهي.

صنعا جو پراڻو شهر، جيڪو يونيسڪو جي عالمي ورثي واري ماڳ آهي، هڪ مخصوص اڏاوتي ڪردار آهي، خاص طور تي ان جي گهڻ ماڙن واری عمارتن ۾ نمايان طور تي جاميٽري نمونن سان سينگاريل آهي. تڪرار ۾ جيڪو سال 2015ع ۾ ڪاوڙجي ويو، ڌماڪيدار مادو پراڻي شهر ۾ يونيسڪو جي سائيٽن کي تباھہ ڪیو.  الصالح مسجد، صنعا ۾ سڀ کان وڏي مسجد، شهر جي ڏکڻ ۾ واقع آهي.

صنعا پاڻي جي شديد بحران کي منهن ڏئي رهيو آهي، جنهن ۾ پاڻي ڀرڻ جي ڀيٽ ۾ ٽي دفعا تيزيءَ سان ان جي آبي ذخيري مان ڪڍيو پيو وڃي. شهر م سال 2030ع تائين مڪمل طور تي پاڻي ختم ٿيڻ جي اڳڪٿي ڪئي وئي آهي، اهو ائين ڪرڻ لاءِ دنيا جو پهريون قومي راڄڌاني بڻجي ويو آهي. صنعا ۾ پيئڻ جي پاڻي جي رسائي تمام محدود آهي ۽ پاڻي جي معيار جا مسئلا آهن.

## حوالا

زمرو:يمن
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:ايشيا ۾ راڄڌانيون
زمرو:يمن ۾ شهر
زمرو:يونيسڪو عالمي ثقافتي ورثي جا ماڳ
زمرو:ايشيا ۾ يونيسڪو عالمي ثقافتي ورثي جا ماڳ
زمرو:يمن ۾ يونيسڪو عالمي ثقافتي ورثي جا ماڳ
ڪولوزيئم

**ڪولوزيئم** (Colosseum) روم ۾ ھڪ قديم عمارت آهي جيڪا راندين جي اکاڙي طور ڪم ايندي هئي. هن عمارت جي اڏاوت شھنشاھ ويسپاسين (Vespasian) سن 72ع ڌاري شروع ڪئي هئي، ۽ اٽڪل اٺ سال پوءِ سندس پٽ شھنشاھ ٽائيٽس (Titus) انهيءَ تعمير جي تڪميل ڪئي. هن عمارت ۾ قومي راندين جو لڳاتار هڪ سئو ڏينھن تائين هلندڙ جشن ملهايو ويو هو. هتي ٿيندڙ سموريون رانديون ويڙھ تي مشتمل هيون. جن مان ماڻهن جي هڪٻئي سان جنگي جوڌن جي صورت ۾ هٿياربند ويڙھ، ماڻهن جي مختلف جانورن سان بچاءُ واري يا شڪار ڪرڻ واري ويڙھ ۽ مختلف جانورن جي باهمي ويڙھ شامل هئي. هنن سمورين راندين ۾ وحشت ۽ دهشت وارو عنصر غالب هوندو هو. تنھن ڪري پنجين عيسوي صديءَ ۾ اهي رانديون غير قانوني ڄاڻائي بند ڪيون ويون ۽ هن عمارت ۾ ڪم آيل پٿر ٻين اڏاوتن ۾ استعمال ٿيڻ لڳو. هن وقت عمارت جو اڳوڻو شان مان باقي ڪونہ رهيو آهي، ۽ فقط ڍانچو وڃي بچيو آهي. مگر سندس اهميت اڃا تائين برقرار آهي ڇو تہ سموري دنيا ۾ راندين جا اسٽيڊيم هن طرز تي ٺھيل آهن.

## حوالا

زمرو:ڪولوزيئم
بيروت

**بيروت** (Beirut  ) لبنان جي راڄڌاني ۽ سڀ کان وڏو شهر آهي.
سال 2014ع جي مطابق، گريٽر بيروت جي آبادي 25 لک (2.5 ملين) آهي، جيڪا ان کي ليونٽ علائقي ۾ ٽيون نمبر وڏو شهر ۽ عرب دنيا ۾ تيرهون نمبر وڏو شهر بڻائي ٿي. هي شهر لبنان جي رومي (ڀونوچ) سمنڊ ڪناري جي وچ واري نقطي تي هڪ جزيره نما تي واقع آهي. بيروت 5,000 سالن کان وڌيڪ عرصي کان آباد آهي، دنيا جي قديم ترين شهرن مان هڪ آهي.

بيروت لبنان جي حڪومت جي سيٽ آهي ۽ لبناني معيشت ۾ مرڪزي ڪردار ادا ڪري ٿو، ڪيترا ئي بينڪ ۽ ڪارپوريشنن شهر ۾ ٻڌل آهي. بيروت ملڪ لاءِ هڪ اهم بندرگاهه آهي، ۽ گلوبلائيزيشن ۽ ورلڊ سٽيز ريسرچ نيٽورڪ پاران بيٽا+ ورلڊ سٽي جو درجو ڏنو ويو آهي. بيروت کي لبنان جي گهرو ويڙهه، 2006ع جي لبنان جنگ ۽ سال 2020ع ۾ بيروت جي بندرگاهه ۾ وڏي ڌماڪي سبب سخت نقصان پهتو. ان جي تعميراتي ۽ ڊيموگرافڪ ڍانچي ۾ تازو ڏهاڪن ۾ وڏي تبديلي آئي.   

## حوالا

زمرو:لبنان
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:لبنان ۾ شھر
زمرو:ايشيا ۾ راڄڌانيون
زمرو:لبنان ۾ آباد ساحلي هنڌ
گيٽيگا

**گيٽيگا** (Gitega)، اڳ ۾ ڪیٽيگا (Kitega)، آفريڪا جي ملڪ،     برونڊي جي سياسي راڄڌاني آهي.اھو ملڪ جي وچ ۾، برونڊي جي مرڪزي پليٽیو تي، بوجمبورا، سڀ کان وڏی شهر، سان تقريبن  جي مفاصلی تی اوڀر ۾ آھی. گيٽيگا 1966ع ۾ برونڊي جي اڳوڻي بادشاهي جي خاتمي تائين اڳوڻي سياسي راڄڌاني، ۽ ٻيو نمبر وڏو شهر آهي.   

ڊسمبر 2018ع جي آخر ۾، برونڊي جي صدر پيئر نڪرونزيزا اعلان ڪيو ته هو گيٽيگا کي ان جي اڳوڻي سياسي گاديءَ واري حيثيت واپس ڪرڻ لاءِ 2007ع جي واعدي تي عمل ڪندو،  بوجمبورا معاشي گاديء ۽ ڪامرس جو مرڪز رهيو.  برونڊي جي پارليامينٽ ۾ هڪ ووٽ 16 جنوري 2019ع تي تبديلي کي سرڪاري بنايو، حڪومت جي سڀني شاخن کي ٽن سالن کان وڌيڪ عرصي ۾ منتقل ٿيڻ جي اميد هئي. 

## حوالا

زمرو:برونڊي
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:برونڊي ۾ شهر
زمرو:آفريڪا ۾ راڄڌانيون
زمرو:برونڊي ۾ آباديون جڳهيون
موغاديشو

**موغاديشو** (صومالي: مقديشو، وداد: مُقْدِشو يا زامار، وداد: حَمَرْ؛ عربي: مقديشو)، مقامي طور تي زمر يا حمر جي نالي سان مشهور آهي، صوماليا جي گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر آهي. هي شهر هزارن سالن تائين هندي سمنڊ جي واپارين کي ڳنڍيندڙ هڪ اهم بندرگاهه طور ڪم ڪيو آهي ۽ اندازي مطابق شهري آبادي 26,10,483 آهي.

موغاديشو هندي سمنڊ تي ساحلي بنادير علائقي ۾ واقع آهي، جيڪو ٻين صومالي علائقن جي برعڪس، مامول گوبوليڊ (وفاقي رياست) جی بجاء ھڪ ميونسپلٽي سمجهيو ويندو آهي. موغاديشو جي هڪ ڊگهي تاريخ آهي، جيڪا قديم دور کان وٺي موجوده وقت تائين آهي، جيڪا 9هين صدی سان 13ھین صدي عيسويءَ ۾ سلطنت موغاديشو جي راڄڌاني طور ڪم ڪري رهي آهي، جنهن ڪيترين صدين تائين هندي سمنڊ جي سون جي واپار تي ڪنٽرول ڪيو ۽ آخرڪار اجوران سلطنت جي قبضي ۾ آيو. 13ھین صدي عيسويء ۾ جيڪو قرون وسطي واري سلڪ روڊ جي سامونڊي واپار ۾ هڪ اهم رانديگر هو. موگاديشو 14هين ۽ 15ھین صدي دوران پنهنجي خوشحالي جي اونچائي حاصل ڪئي ۽ جديد دور جي شروعاتي دور ۾ اوڀر آفريڪا جي ساحل تي امير ترين شهر، انهي سان گڏ هڪ ترقي يافته ڪپڙي جي صنعت جو مرڪز، سمجهيو ويندو هو. 17ھین صدي ۾، موغاديشو ۽ ڏکڻ صوماليا جا حصا حراب امامت هيٺ اچي ويا. 19ھین صدي عيسويء ۾، اهو گليدي جي اثر جي دائري جي سلطنت هيٺ آيو ۽ ابگل امام اڃا تائين شهر جي اندر ۽ ٻاهران اقتدار تي قبضو ڪيو. 

سال 1894ع ۾ صوماليا جي سربراهه بينادر جي ڪمرشل ڪمپني فلوناردي سان امن، دوستي ۽ تحفظ جو معاهدو ڪيو. اطالوي نوآبادياتي حڪمراني جي شروعات، سال 1880ع ۾ معاهدن تي دستخط، جنهن بعد صومالي قبيلن ۽ بينادير جي ڪمرشل ڪمپنيءَ جي وچ ۾ معاشي مصروفيتون، ۽ پوءِ سال 1906ع کان پوءِ اطالوي سلطنت طرفان سڌي حڪمراني، واری مرحلن ۾ ٿي. ٻي عالمي جنگ کانپوءِ صوماليا جي برطانوي فوجي انتظاميه ۽ 1950 جي ڏهاڪي ۾ اٽلي جي انتظام هيٺ سومالي لينڊ جو اعتماد وارو علائقو بنیو. ان کان پوءِ 1960ع ۾ آزادي حاصل ڪئي وئي، صومالي ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ جو دور سعيد بري جي صدارت دوران (1969-1991)، ٽن ڏهاڪن جي صومالي گهرو ويڙهه بعد ۾، ۽ 2010ع ۽ 2020ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين تعمير جو دور شروع ٿيو.

## حوالا

زمرو:صوماليا
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:آفريڪا جا شهر
زمرو:آفريڪا ۾ راڄڌانيون
زمرو:سوماليه ۾ شهر
زمرو:هندي وڏو سمنڊ
زمرو:سوماليه ۾ آباد ساحلي هنڌ
ڪوناڪري

**ڪوناڪري** (Conakry) گني جي گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر آهي. هڪ بندرگاهه شهر، اهو گني جي اقتصادي، مالي ۽ ثقافتي مرڪز طور ڪم ڪري ٿو. ان جي آبادي سال 2014ع گني جي مردم شماري جي مطابق 16,60,973 هئي. ڪوناڪري جي موجوده آبادي جو اندازو لڳائڻ مشڪل آهي، جيتوڻيڪ آمريڪي رياست جي آفريڪي معاملن جي بيورو ان جو اندازو ٻه ملين (20 لک) لڳايو آهي، جيڪو ملڪ جي سڄي آبادي جو ڇهون حصو آهي.

## حوالا

زمرو:راڄڌانيون
زمرو:گائينا ۾ آباديون جڳهيون
زمرو:گائينا ۾ آباد ساحلي هنڌ
زمرو:گني
زمرو:گني ۾ آباديون جڳهيون
زمرو:گني ۾ آباد ساحلي هنڌ
زمرو:آفريڪا جا شهر
زمرو:آفريڪا ۾ راڄڌانيون
ڪوٽونو

**ڪوٽونو** (Cotonou) بينن جو سب کان وڈو شھر آھي. سال 2012ع ۾ ان جي سرڪاري آبادي جو ڳڻپ 6,79,012 هو؛جڏهن ته، 24 لک کان وڌيڪ ماڻهو وڏي شهري علائقي ۾ رهن ٿا. هي شهر ملڪ جي ڏکڻ اوڀر ۾، ائٽلانٽڪ سمنڊ ۽ نوڪووی ڍنڍ جي وچ ۾ واقع آهي. ڪوٽونو بينن جي حڪومت جي سيٽ آهي، جيتوڻيڪ پورٽو نووو سرڪاري راڄڌاني آهي.

## حوالا

زمرو:بينن
زمرو:آفريڪا جا شهر
زمرو:ڊيفيڪٽو راڄڌانيون
دبليو دبليو إي

**دبليو دبليو إي** (WWE) ھڪ آمريڪي پروفيشنل ريسلنگ تنظيم آھي. اهو TCO هولڊنگس گروپ جي ملڪيت ۽ هلائيندڙ آهي ورلڊ ريسلنگ انٽرٽينمينٽ هڪ آمريڪي پروفيشنل ريسلنگ تنظيم آهي. ريسلنگ، هڪ مربوط عالمي ميڊيا ۽ تفريحي ڪمپني جي طور تي، مختلف شعبن ۾ داخل ٿي چڪي آهي، جهڙوڪ فلمون، هڪ مربوط عالمي ميڊيا ۽ تفريحي ڪمپني جي طور تي، مختلف شعبن ۾ داخل ٿيو آهي، جهڙوڪ فلمون، فٽبال، ۽ ٻيا ڪيترائي تجارتي ادارا. 1980 ۾ قائم ٿيو.

   

## خارجي ڳنڍڻا

* WWE Corporate website
* WWE Global website 
* WWE Universe website
* WWE Stock
* WWE Affiliate website
* WWE Euro Shop website 
* WWE Japanese website 
* WWE Kids website
* WWE Shop website
پي پي-136 (شيخوپوره-1)

**پي پي-136 (شيخوپوره-I)** () '''پنجاب جي صوبائي اسيمبلي''' جو هڪ حلقو آهي.

## عام چونڊون، 2002
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون، 2002
## عام چونڊون، 2008
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون، 2008 
## عام چونڊون، 2013
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون، 2013
## عام چونڊون، 2018
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون، 2018
## عام چونڊون، 2024
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون 2024

پنجاب جي صوبائي اسيمبلي جون عام چونڊون 8 فيبروري، 2024ع تي ٿيون۔

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا صوبائي تڪ
زمرو:پنجاب صوبائي اسیمبلي جا تڪ
زمرو:پنجاب، پاڪستان جا انتخابي تڪ
ِوڪيپيڊيا:بهترين مضمون/2024/مهينو جون

ايلنور روزويلٽ انساني حقن جي عالمي پڌرنامي (انگريزي ۾)، ليڪ سڪسيس، نيو يارڪ جو پوسٽر هٿ ۾ کنيو بيٺو آهي. نومبر 1949ع.|thumb|200px|کاٻو

انساني حقن جو عالمگير پڌرنامو يا انساني حقن جو عالمي پڌرنامو (يو ڊي ايڇ آر) (انگريزي ٻولي: Universal Declaration of Human Rights) هڪ تاريخي دستاويز آهي، جنهن کي 10 ڊسمبر 1948 تي فرانس جي شهر پيرس ۾ پيليس ڊي چيلوٽ وٽ ٿيل گڏيل قومن جي جنرل اسيمبليءَ پنهنجي ٽئين اجلاس ۾ هڪ قرارداد 217 طور منظور ڪيو هيو. گڏيل قومن جي ان مهل جي 58 ميمبرن منجهان 48 ميمبرن ان جي حق ۾ ووٽ ڏنو، ان جي خلاف ڪوبہ ووٽ نہ آيو، ۽ ٻن ميمبرن ووٽ نہ  ڏنو.
پڌرنامو (اعلان) ۾ ڪنهن فرد جي حقن جي پَڪ (تصدیق) ڪندڙ 30 مضمونَ (آرٽيڪل) شامل آهن، جيتوڻيڪ ڪنهن فرد تي قانوني طور پابند ناهي، جيڪي بين الاقوامي ٺاهن (معاهدن)، معاشي مٽاسٽا، علائقائي انساني حقن جا  دستاويز، قومي راڄ ريتي (دستور- آئين)، ۽ ٻين قانونن جي وضاحت ڪيل آهي. اهو پڌرنامو انساني حقن جي بين الاقوامي بل (انٽرنيشنل بل فار هيومن رائٽس) کي رُوپ ڏيڻ واري عمل جو پهريون قدم هيو، جيڪو سن 1966 ۾ مڪمل ٿيو هيو، ۽ سال 1976 ۾ ان تي عمل ٿيو هيو، جنهن کانپوءِ ڪيتري ئي تعداد ۾ مُلڪن ان جي پَڪ (توثيق، منظوري ڏني) ڪئي هئي.
ڪُجھ قانوني اسڪالرز دليل ڌنا تہ "ڇاڪاڻ ته مُلڪَ 50 سال کان لاڳاتار ان پڌرنامو جي حمایت ڪندا آيا آهن، تنهنڪري هي رواجي بين الاقوامي قانون (customary international law) جو هڪ لازمي (بائنڊنگ) حصو بڻجي ويو آهي". تنهن هوندي، گڏيل آمريڪي رياستون، جي سوسا ڀيٽ الواريز-مچين (2004) ۾ سپريم ڪورٽ هي نتيجو ڪڍيو (اخذ ڪيو) آهي تہ هي پڌرنامو "انٽرنيشنل قانون جي معاملي طور پنهنجي ذميدارين تي لازمي فرض لاڳوُ نٿو ڪري. "ٻين مُلڪن جي عدالتن پڻ اهو نتيجو ڪڍيو آهي تہ هي پڌرنامو گهريلو قانون (ڊوميسٽڪ لا) جو ڀاڱو ناهي.

سَمورو مضمون هِتي وڃي پڙهو...
&nbsp;**[[وڪيپيڊيا:بهترين مضمون|وڌيڪ مضمون]]**
زمرو:مک صفحو سانچا
زمرو:بهترين مضمون
انتخابي تڪ

**انتخابي تڪ**، جمھوريت جي اصطلاح ۾، هڪ مخصوص علائقو جنهن جا رهواسي نمائندو چونڊيندا آهن. هو انهن جي خيالن جي ترجماني ڪندو آهي ۽ حڪومت جي مختلف ادارن ۾ انهن جي حقن جي حفاظت ڪندو آهي.

مختلف ادارن جي نوعيت جي لحاظ کان شهر کي مختلف تڪن يا وارڊن ۾ ورهايو ويو آهي. اهڙي طرح مختلف ضلعن وغيره کي مختلف تڪن ۾ ورهايو ويو آهي ته جيئن صوبن يا ملڪ جي قانون سازيءَ جي نمائندگي ڪن.

پاڪستان ۾ انتخابي تڪن جا ٽي قسم آهن. 

1. قومي اسيمبلي جا تڪ
 
2. صوبائي اسيمبلي جا تڪ 

3. مقامي ميونسپل ادارن جا تڪ

## پڻ ڏسو
• پاڪستان جي اسيمبلين جا تڪ
## حوالا

زمرو:چونڊون
زمرو:سياست
ھٿوڙي

**ھٿوڙي** (hammer) ھڪ سادو اوزار آھي. ان جي بناوٽ ۾ عام طور تي ھڪ ڪاٺ جو گن ھوندو آھي جيڪو ھڪ لوھي وزندار ٽڪري سان ڳنڍيل ھوندو آھي. ان ذريعي، ڪوڪا ھنيا ۽ ڪڍيا ويندا آھن، شين کي دٻايو ويندو آھي، ڀڳو ويندو آھي، ڪيترائي ٻيا ڪم ڪيا ويندا آھن. ھٿوڙيون ڪيترن ئي ماپن ء قسم جون ٿين ٿيون پر انھن جي شڪل لڳ ڀڳ ھڪجھڙي ھوندو آھي. 

زمرو:اوزار
ڏاٽو

**ڏاٽو** (sickle) ھڪ قديم ۽ سادو اوزار آھي. ڏاٽي جي بناوت ۾ ڪاٺ جو ھڪ ڳن ھوندو آھي جيڪو نئين چنڊ جي شڪل جھڙي ڇري سان ڳنڍيل ھوندو آھي، جنھن جي اندرين پاسي ننڍڙا پر تکا ڏندا نڪتل ھوندا آھن. ڏاٽن ذريعي گاھ ۽ ٻوٽا ڪٽيا ويندا آھن. جڏھن تہ فصل پچي تيار ٿي تہ ان وقت لابارو بہ ڏاٽي سان ڪيو ويندو آھي.
عباسپور تعلقو

**عباسپور** عام طور تي بانڊي یا بانڊي  عباسپور جي نالي سان سڃاتل هڪ تعلقو آهي جيڪا لائين آف ڪنٽرول جي ويجهو واقع آهي جيڪا پاڪستان جي انتظام هيٺ ڪشمير ۽ هندستان جي انتظام هيٺ ڪشمير کي ورهائي ٿي. ان جو نالو مٽجڻ کان اڳ گوپالپور سڏبو هو. عباسپور شهر کان مٿي هر شيءِ مختلف علائقن مان ٺهيل آهي. شهر جي سامهون ۽ محمود گلي تائين جيڪو جبل آهي، ان کي تنگائران سڏيو وڃي ٿو.عباسپور ۽ پوٺا جي وچ ۾ پونڇ نديءَ يا رنگارڊ ڏانهن منهن ڪندڙ جبل کي چوئي چئبو آهي، اهو ضلعي راولاڪوٽ، پونڇ، آزاد ڪشمير جو سب ڊويزنل هيڊڪوارٽر آهي.
## حوالا

زمرو:آزاد ڪشمير
زمرو:آزاد ڪشمير جا تعلقا
تراڙکل

**تراڙکل** (اردو: تراڑکھل) آزاد ڪشمير، پاڪستان ۾ هڪ تعلقو آهي. تراڙکل آزاد ڪشمير جي ضلعي سدھنوتي جو شهر ء تعلقا هيڊڪوارٽر پڻ آهي. رياست ڄمون ۽ ڪشمير جي پهرين آزاد حڪومت هتان کان شروع ٿي. سردار محمد ابراهيم خان پنهنجي ٻين ساٿين سان گڏ هتي آزاد حڪومت جو بنياد رکيو ۽ ان جاءِ تان آزاد کشمیر فوج جو بنياد به رکيو، جنهن بعد هندستان سان جنگ وڙهي، جنهن کی بعد هوم گارڊ فوج سان جنگي ڪونسل ء جنگي ڪونسل سان آزاد ڪشمير جي فوج جي شڪل ڏني وئي.

## حوالا

زمرو:آزاد ڪشمير
زمرو:آزاد ڪشمير جا تعلقا
ڌير ڪوٽ تعلقو

**ڌير ڪوٽ** (اردو:دھیر کوٹ) آزاد ڪشمير جي ضلعي باغ جو هڪ تعلقو آهي. ڌير ڪوٽ جي ڳوٺن ۾ چمن ڪوٽ به شامل آهي. اهو پنهنجي ديودار جي جنگل لاء مشهور آهي.

## حوالا

زمرو:آزاد ڪشمير
زمرو:آزاد ڪشمير جا تعلقا
اٺمقام تعلقو

**اٺمقام** () آزاد ڪشمير جي ضلعي نيلم جو هڪ تعلقو آهي. اهو مظفر آباد شھر کان اٽڪل  جي مفاصلي تي آھي.اٺمقام ضلعي نيلم جو صدر مقام آهي. سال 2017ع ۾ ان جي آبادي 7,922 هئي. مظفر آباد کان نيلم روڊ ذريعي شهر تائین پهنتی سگھجي ٿو. اتي زندگي جون سڀ بنيادي ضرورتن جي شيون موجود آهن. هتي هڪ بازار آهي ۽ هڪ پوسٽ آفيس، بئنڪ، هڪ اسپتال ۽ ٽيليفون ايڪسچينج موجود آھي. شهر ۾ سياحن ۽ مسافرن جي رهائش لاءِ ڪيترائي گيسٽ هائوس موجود آهن.

آزاد ڄمون ۽ ڪشمير يونيورسٽي نيلم ڪيمپس پڻ شهر ۾ واقع آهي ۽ ان ۾ ڪمپيوٽر سائنس، ارضيات ۽ انگريزي جا شعبا آهن. عورتن ۽ مردن، هر هڪ لاءِ هڪ ڊگري ڪاليج موجود آهي. نجي ڪاليج جهڙوڪ نيلم انسٽيٽيوٽ آف سائنس اينڊ هيومنٽيز (NISH) ۽ اسڪول جهڙوڪ اویسيہ تعليمي اڪيڊمي پڻ معياري تعليم فراهم ڪن ٿا. ڊپٽي ڪمشنر، اسسٽنٽ ڪمشنر، سپرنٽينڊنٽ آف پوليس وغيره جی آفیسون موجود آهن.اتي ضلعي ھیدکوارٹر، نادرا ۽ پوسٽ آفيس پن آهي.

## حوالا

زمرو:آزاد ڪشمير
زمرو:آزاد ڪشمير جا تعلقا
ميراڻي

**ميراڻي** ھڪ سماٽ ذات آھي جنھن جا ماڻھو سنڌ جي اڪثر علائقن ۾ آباد آھن. ميراڻي سنڌي ٻولي ڳالھن ٿا. جڏھن تہ بلوچستان ۽ ڪجهہ ٻين ھنڌن تي رھندڙ ميراڻي بلوچي پڻ ڳالھائن ٿا.

زمرو:سنڌ جون ذاتيون
ڊڊيال تعلقو

**دڊيال** () ميرپور ضلعي جي هڪ تعلقو آهي، جيڪا آزاد ڄمون ۽ ڪشمير، پاڪستان ۾ واقع آهي. اهو تقريبن 84 ڳوٺن جو گهر آهي. 

## حوالا

زمرو:آزاد ڪشمير
زمرو:آزاد ڪشمير جا تعلقا
نڪيال (فتحپور ٿاڪيالا) تعلقو

**فتح پور ٿاڪيالا**، جيڪو **نڪيال** جي نالي سان پڻ مشهور آهي، پاڪستان جي آزاد ڪشمير جي ڪوٽلي ضلعي جي ٽن تعلقن مان هڪ آهي.

## حوالا

زمرو:آزاد ڪشمير
زمرو:آزاد ڪشمير جا تعلقا
عڪس

**عڪس** (image) يا **تصوير** (picture) مان مراد ڪنھن بہ شيءِ جو ظاھري ڏيک آھي. ان ۾ مصوري، ڦوٽوگرافي، يا ٻين ذريعن سان عڪس ٺاھڻ شامل آھي.

زمرو:فوٽوگرافي
مٺائي

**مٺائي** مان مراد مختلف قسمن جا کاڄ آھن جن کي اڪثر کير، مکڻ، کنڊ، چاشني، ميدي، ميون وغيرہ مان ٺاھيو ويندو آھي. انهن قسمن کي انهن جي شڪل، رنگ، ماپ، يا ٻين ڳالھين جي بنياد تي نالا ڏنا ويندا آھن. مٺائي اڪثر خوشيءَ جي موقعن تي کاڌي ۽ ورھائي ويندي آھي. مٺائي جا ڪجهہ قسم ھي آھن برفي، پيڙا، جليبي، کيرڻي، گجرن جو حلوو، وغيرہ.

زمرو:مٺائي
بلتستان ڊويزن

**بلتستان ڊويزن** (اردو:بلتستان ڈویژن) تڪراري ڪشمير واري علائقي ۾ پاڪستان جي انتظام هيٺ گلگت بلتستان جو پهريون آرڊر انتظامي ڊويزن آهي. اهو بلتستان جي تاريخي علائقي سان اوورلیپ ڪري ٿو.

بلتستان ڊويزن جو ڊويزنل هيڊڪوارٽر اسڪردو شهر آهي. جڏهن کان ڊويزنون سال 2008ع ۾ بحال ٿيون، بلتستان ڊويزن هن وقت پنج ضلعن تي مشتمل آهي:

* گانڇي ضلعو
* کرمنگ ضلعو
* روندو ضلعو
* شگر ضلعو
* اسڪردو ضلعو

## حوالا

زمرو:گلگت بلتستان
زمرو:گلگت بلتستان جا ڊویزن
زمرو:پاڪستان جي انتظامي ورهاست
زمرو:پاڪستان جون ڊويزنون
بسڪوٽ

**بِسڪُوٽ** يا **بسڪٽ** (biscuit) اٽي يا مَيدي، سڻڀ ۽ مٺاڻ مان پڪل مِٺي يا ڦڪي ٽِڪي (مِٺا يا کارا بسڪوٽ). هي انگريزي ٻوليءَ جو لفظ بِسڪِٽ Biscuit آهي، جيڪو سنڌي ٻوليءَ ۾ بسڪُوٽ رائج ٿي ويو آهي. جدا جدا ذائقي وارا گهڻن ئي قسمن جا بسڪوٽ ٺھندا آهن. ڪن هنڌن تي بسڪوٽ چانھ مان ٻوڙي کائڻ جو رواج آهي. سنڌ ۾ سڀ کان اول سکر ۾ بسڪِٽن جي فيڪٽري ’JB منگهارام بسڪٽ‘ ۽’يعقوب بسڪٽ فيڪٽريءَ‘ جي نالي سان شروع ٿي هئي ۽ پاڪستان کان اڳ ان جا ٺاهيل بسڪِٽ گهڻا پسند ڪيا ويندا هئا. هن وقت تہ تمام گهڻن نالن سان بسڪٽ ملن ٿا.

زمرو:بسڪوٽ
زمرو:ويلش کاڌا
گلگت ڊويزن

**گلگت ڊويزن** (اردو: گلگت ڈویژن) تڪراري ڪشمير واري علائقي ۾ پاڪستان جي انتظام هيٺ گلگت بلتستان جو هڪ انتظامي ڊويزن آهي. گلگت شھر گلگت ڊويزن جو ڊويزنل هيڊڪوارٽر آهي. جڏهن کان ڊويزنن کي سال 2008ع ۾ انتظامي ڍانچي طور بحال ڪيو ويو، ڊويزن هن وقت پنج ضلعن تي مشتمل آهي:

گلگت ڊويزن جو ڊويزنل هيڊڪوارٽر گلگت جو شهر آهي. جڏهن کان ڊويزنون سال 2008ع ۾ بحال ٿيون، گلگت ڊويزن هن وقت پنج ضلعن تي مشتمل آهي:

* غذر ضلعو
* گلگت ضلعو
* گوپس۔ياسين ضلعو
* ھنزه ضلعو
* نگر ضلعو

## حوالا

زمرو:گلگت بلتستان
زمرو:گلگت بلتستان جا ڊویزن
زمرو:پاڪستان جي انتظامي ورهاست
زمرو:پاڪستان جون ڊويزنون
ديامر ڊويزن

**ديامر** ()، جنهن کي ديامر-استور ڊويزن جي نالي سان پڻ سڃاتو وڃي ٿو، پاڪستان ۾ گلگت بلتستان جي علائقي جو هڪ فرسٽ آرڊر انتظامي ڊويزن آهي. ديامر ڊويزن جو ڊويزنل هيڊ ڪوارٽر چلاس جو شهر آهي. ديامر ڊويزن هن وقت چئن ضلعن تي مشتمل آهي:

* استور ضلعو
* داريل ضلعو
* ديامر ضلعو
* تانگير ضلعو

## حوالا

زمرو:گلگت بلتستان
زمرو:گلگت بلتستان جا ڊویزن
زمرو:پاڪستان جي انتظامي ورهاست
زمرو:پاڪستان جون ڊويزنون
ٿيمڦو

**ٽمڦو** (انگريزي: Thimphu؛ زونگکا: ཐིམ་ཕུག) ڏکڻ ايشيا جي ملڪ، ڀوٽان جو گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر آهي. اها ڀوٽان جي اولهه مرڪزي حصي ۾ واقع آهي ۽ ان جي آس پاس جي وادي سميت، ٽمڦو ضلعو، ڀوٽان جي ضلعن (زونگ کاگ) مان هڪ آهي. 1955ع ۾ "پناکا" جي قديم گاديءَ واري شهر جي جاء تي ٽمڦو کي گاديءَ جو هنڌ بڻايو ويو ۽ سال 1961ع ۾، ٽيئن دريڪ گيالپو، جگمي ڊورجي وانگچڪ پاران ٽمڦو کي سرڪاري طور تي ڀوٽان جي بادشاهت جو گاديءَ جو هنڌ قرار ڏنو ويو. ٽمڦو جن جي آبادي سال 2017ع جي آدمشماري جي مطابق 1,14,551 آهي، ڀوٽان جو سڀ کان وڏو شهر آهي.

هي شهر وانگ ڇو (وانگ ندي)، جيڪي هندستان ۾ رائدڪ نديءَ جي طور تي وهي ٿي، جي ٺهيل وادي جي اولهه ڪناري تي اتر کان ڏکڻ طرف پکڙيل آهي. ٽمڦو اچائي جي لحاظ کان، 2,248 ميٽر (7,573 فوٽ) کان 2,648 ميٽر (8,688 فوٽ) تائين اچائي سان دنيا جو ڇهون سڀ کان اچو گاديءَ جو هنڌ آهي. ڪيترن ئي راڄڌانين جي برعڪس، ٽمڦو جو پنهنجو هوائي اڏو ناهي، ان جي بدران اهو "پارو ايئرپورٽ"، جيڪو 52 ڪلوميٽر (32 ميل) پري آهي ۽ روڊ ذريعي پهچ لائق آهي، جو استعمال ڪري ٿو.

ٽمڦو، ڀوٽان جي سياسي ۽ اقتصادي مرڪز جي حيثيت سان، هڪ غالب زراعت ۽ چوپائي مال جو بنياد آهي، جيڪو ملڪ جي گروس قومي پيداوار (GNP) جو تقريباً %45 حصو ڏئي ٿو. سياحت، جيتوڻيڪ معيشت ۾ وڏو حصو وٺندڙ آهي، منظم آهي ۽ روايت، ترقي ۽ جديديت جي وچ ۾ توازن برقرار رکي ٿي. ٽمڦو ۾ ڀوٽان جي گهڻي اهم سياسي عمارتون، قومي اسيمبلي جي عمارت ۽ راجا جي سرڪاري رهائشگاهه، "ڊيچن چولنگ پئليس" جيڪا شهر جي اتر ۾ آهي، موجود آهن. شهر جي ترقيات کي "ٽمڦو اسٽرڪچر پلان، 2002-2027" (هڪ شهري منصوبو جن جو مقصد وادي جي نازڪ ماحوليات جي حفاظت آهي)، جي رهنمائي هيٺ آهي. ڪجهه ترقياتي منصوبن کي ورلڊ بينڪ ۽ ايشيائي ترقياتي بينڪ پاران سپورٽ ڪيو ويو آهي. 

ڀوٽان جي ثقافت کي ٽمڦو ۾ لٽريچر، مذهب، رسم و رواج، قومي لباس جي قاعدي، خانقاه جي ريتن، موسيقي، ناچ ۽ ميڊيا، ذريعي مڪمل طور تي ظاهر ڪيو ويو آهي. ساليانو شيچو فيسٽيول، جيڪا ڀوٽاني ڪئلينڊر جي مطابق سيپٽمبر يا آڪٽوبر ۾ منعقد ڪيو ويندو آهي، هڪ اهم تقريب آهي جنهن ۾ ماسڪ ناچ شامل آهي جن کي "چام ناچ" سڏيو ويندو آهي. اهو شيچو زونگ خانقاهه جي صحن ۾ پيش ڪيو ويندو آهي.

## گيلري
کاٻو|thumb|300x300 عڪسلون|ٿيمڦو جي ڏاکڻي ڏيک
## ٻاهريان ڳنڍڻا

*
*Department of Tourism, Bhutan 
*City map RAO online
*Thimphu Dzongkhag 
*Five year plan 2002-2007
* 'A Walk in the Clouds', Thimphu in the rains, Travelogue in The Indian Express, 21-06-2009, by Arjun Razdan
*Attractions in Thimphu
*Thimphu Sightseeing Places

زمرو:ٽمڦو
زمرو:ڀوٽان
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:ايشيا ۾ راڄڌانيون
زمرو:ڀوٽان ۾ آباديون جڳهيون

## حوالا
اشڪومن وادي

**اشڪومن وادي** (وادی اشکومن) پاڪستان جي زیر انتظام علایقي، گلگت بلتستان جي ضلعي غذر ۾ واقع آهي. ان جي سرحد افغانستان ۽ پامير واخان ڪوريڊور سان ملي ٿي.  ان جي اوچائي سمنڊ جي سطح کان 7,000 کان 12,000 فوٽ (2,100 کان 3,700 ميٽر) تائين آهي.

## حوالا

زمرو:گلگت بلتستان
زمرو:پاڪستان ۾ واديون
زمرو:گلگت بلتستان جا تعلقا
زمرو:گلگت بلتستان جي جاگرافي
هزارگنجي۔چلتن نيشنل پارڪ

**هزارگنجي چلتن نيشنل پارڪ** پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي ضلعي مستونگ ۾ واقع هڪ قومي پارڪ آهي. ان جي اولهه ۾ چلتن جبل ۽ اوڀر ۾ هزار گنجي جبل آهي. پارڪ سال 1980ع ۾ قائم ڪيو ويو ته جيئن هن علائقي ۾ موجود ناياب چلتن آئبيڪس کي رهائش مهيا ڪئي وڃي. اهو 3,25,000 ايڪڙ زمين تي پکڙيل آهي جيڪو چلتن جبل جي ويجهو ڪوئيٽا جي ٻاهرئين حصي ۾ واقع آهي. ريگستان ۽ ٻيلن جي رهائش سان، ڪوئيٽا شهر سان اٽڪل  جي مفاصلی تی، ڏکڻ اولهه ۾ سليمان جبل جو حصو آهي.

## حوالا

زمرو:بلوچستان، پاڪستان
زمرو:پاڪستان جا صحرا
زمرو:پاڪستان جا قومي پارڪ
زمرو:قومي پارڪ
مارگلا ٽڪريون

**مارگلا ٽڪريون** (Margalla Hills؛
) مارگلہ هل نيشنل پارڪ جي اندر هڪ ٽڪرين جو سلسلو آهي جيڪو اسلام آباد راڄڌاني علائقي، پاڪستان جي اترئين ڪنڊ تي، صوبي خيبر پختونخوا جي ضلعي هري پور جي ڏکڻ ۾ آهي. اها هماليه جبل جي دامن جو حصو آهن. مارگلا جي ايراضي 12,605 هيڪٽرن تي مشتمل آهي. اهو هڪ جبلن جو سلسلو آهي جنهن ۾ ڪيترن ئي وادين سان گڏ اچا جبل آهن.

## حوالا

زمرو:اسلام آباد
زمرو:پاڪستان جا جبل
زمرو:پاڪستان جي جاگرافي
زمرو:پاڪستان جاگرافي اسٽب
زمرو:پاڪستان ۾ ھل اسٽيشنون
سنڌ پوليس

**سنڌ پوليس** (اردو: سندھ پولیس)، هڪ قانون لاڳو ڪندڙ ادارو آهي، جيڪو سال 1843ع ۾ سر چارلس نيپئر پاران جاري ڪيل اعلان هيٺ قائم ٿيو. ان جي شروعات کان وٺي، هن تنظيم کي، سنڌ ۾ امن امان ۽ قانون لاڳو ڪرڻ کي برقرار رکڻ لاء، رائل آئرش ڪانسٽيبلري جي ماڊل تي قائم ڪيو ويو آهي. ڊپارٽمينٽ اٽڪل 1,40,914 چورس ڪلوميٽر جي ايراضيءَ تي ڪم ڪري ٿو ۽ اٽڪل 2,80,000 پوليس آفيسرن ۽ سپاھین جو اسٽاف ڊپارٽمينٽ ۾ خدمتون سرانجام ڏئي ٿو. رفعت مختار موجوده انسپيڪٽر جنرل آف پوليس، سنڌ آهي، جنهن کي آگسٽ 2023ع ۾ مقرر ڪيو ويو.

سنڌ پوليس کي ڪيترن ئي فلمن، ناولن، ڊرامن ۽ ٽيليويزن شوز ۾ افسانوي انداز سان گڏوگڏ ڊرامائي طور پيش ڪيو ويو آهي.
## حوالا

زمرو:سنڌ
زمرو:حڪومت سنڌ
سنڌ هيلٿ ڊپارٽمنٽ

سنڌ صحت کاتو یا سنڌ هيلٿ ڊپارٽمنٽ (Sindh Health Department) سنڌ حڪومت جو هڪ کاتو آهي. اهو صحت جي وزارت، سنڌ جي ماتحت ڪم ڪري ٿو. سڄي سنڌ ۾ صحت جون سهولتون فراهم ڪرڻ ان جي ذميواري آهي. موجوده صوبائي وزير صحت سنڌ ڊاڪٽر عذرا فضل پيچوهو آهي. ريحان اقبال بلوچ سيڪريٽري صحت سنڌ، محمد علي شيخ، اسپيشل سيڪريٽري (ايڊمنسٽريشن) سنڌ ۽ ڊاڪٽر بدر الدين شيخ، اسپيشل سيڪريٽري (ترقياتي ونگ) آهي.
 
ضلعن جي نگراني ضلعي هيلٿ آفيسرن طرفان ڪئي ويندي آهي، جيڪي اهي سٽي هيلٿ ڊپارٽمنٽ جي ڊائريڪٽر کي رپورٽ ڪندا آهن. اسپتالون ميڊيڪل سپرنٽينڊنٽ هلائيندا آهن. اهي سڀئي ڊائريڪٽر جنرل هيلٿ سنڌ کي رپورٽ ڏين ٿا جيڪو سيڪريٽري صحت کان پوءِ اعليٰ ترين ۽ طاقتور آفيسر آهي. ڊي جي هيلٿ آفيس سنڌ پاڪستان جي تاريخ ۾ سڀ کان وڌيڪ معزز ۽ اهم آفيسن مان هڪ آهي. پاڪستان ٺهڻ کان وٺي هي هميشه هڪ اهم دفتر رهيو آهي. ڊي جي صحت پاڻ سيڪريٽري صحت جي برابر آهي. چيف سيڪريٽري پاڻ وڏي وزير جي مشاورت سان ڊي جي هيلٿ مقرر ڪندو آهي. ان مان ظاهر ٿئي ٿو ته سيڪريٽري صحت ايترو طاقتور ناهي جو ڊي جي هيلٿ کي مقرر ڪري سگهي پر چيف سيڪريٽري پاڻ ڊي جي هيلٿ کي مقرر ڪري ٿو ڇو ته اها پوسٽ سيڪريٽري جي برابر آهي. ڊي جي هيلٿ جي هٽائڻ ۽ مقرري جو اختيار به سنڌ جي وڏي وزير وٽ آهي. موجوده ڊي جي هيلٿ ڊاڪٽر وقار ميمڻ آهي جنهن تقريبن 30 سال ميڊيڪل آفيسر کان وٺي سينيئر ميڊيڪل آفيسر کان چيف ميڊيڪل آفيسر کان ضلعي هيلٿ آفيسر تائين ۽ ڊائريڪٽر، ميڊيڪل سپرنٽينڊنٽ  ۽ ڊي جي هيلٿ تائين خدمتون سرانجام ڏنيون آهن.

سائڊ پوسٽن شامل آهن:  

1. ايڊيشنل ضلعي صحت آفيسر(پریوینٽیو، ڪیوریٽیو، پلاننگ ۽ ترقي): اهي هر ضلعي لاءِ ٽي آفيسر آهن ۽ ضلعي کي هلائڻ ۾ ضلعي هيلٿ آفيسر جي مدد ڪن ٿا. 

2. ايڊيشنل ميڊيڪل سپرنٽينڊنٽ: اهي اسپتال کي هلائڻ ۾ ميڊيڪل سپرنٽينڊنٽ جي مدد ڪن ٿا. 

3. ايڊيشنل ڊائريڪٽر: اهي شهر جي صحت سان لاڳاپيل معاملن کي هلائڻ لاءِ ڊائريڪٽر جي مدد ڪن ٿا.

4. ڊائريڪٽر نيشنل انسٽيٽيوٽ آف ڪارڊیو ویسڪیولر ڊزایز (DG NICVD)

5. ای پی آئ پروجيڪٽ ڊائريڪٽر 

6. سيڪريٽري سنڌ بلڊ ٽرانسفيوشن اٿارٽي 

7. تماڪ ۽ پوليو جی روک تھام ۽ ٻين مختلف پروگرامن تي فوڪل پرسن 

8. اسپتال ۾ شعبن جا سربراه
 
9. فزيوٿراپسٽ: اهي پروموشن بعد چيف فزيوٿراپسٽ بڻجي ويندا آهن. 

10. ريڊيالوجسٽ 

11. نرسنگ سپرنٽينڊنٽ ۽ ڊائريڪٽر نرسنگ

صحت جا عملدار، ضلعي هيلٿ آفيسر ۽ ميڊيڪل سپرنٽينڊنٽ ۽ ڊائريڪٽر 24 ڪلاڪ پنهنجي لاڳاپيل ضلعن جي ڊپٽي ڪمشنرن ۽ پنهنجي شهر جي ڪمشنر سان رابطي ۾ آهن. اهي ڪمشنر سان پنهنجن ضلعن يا شهرن جي صحت سان لاڳاپيل سمورن معاملن تي بحث ڪندا آھن. 

سنڌ جون وڏيون اسپتالون: 

1. سول اسپتال، ڪراچي (ميڊيڪل سپرنٽينڊنٽ: ڊاڪٽر خالد بخاري) 

2. سنڌ گورنمينٽ قطر اسپتال، اورنگي، ڪراچي (ميڊيڪل سپرنٽينڊنٽ ڊاڪٽر رشيد خانزادو) 

3. سنڌ گورنمينٽ لياري اسپتال (ميڊيڪل سپرنٽينڊنٽ ڊاڪٽر جميل مغل) 

4. سنڌ گورنمينٽ اسپتال ڪورنگي نمبر 5 (ميڊيڪل سپرنٽينڊنٽ ڊاڪٽر ظفر عباس) 

5. سنڌ گورنمينٽ اسپتال لياقت آباد (ڊاڪٽر عتيق قريشي)

## پڻ ڏسو
## خارجي لنڪس
## حوالا
زمرو:پاڪستان ۾ موجود طب ۽ صحت جا ادارا
شنگريلا ڍنڍ

**لوئر ڪچورا ڍنڍ**، جيڪا **شنگريلا ڍنڍ** جي نالي سان پڻ مشهور آهي، اسڪردو شهر جي ويجهو گلگت بلتستان،پاڪستان ۾ واقع آهي. 2,500 میٽر (8,200 فوٽ) جي اوچائي تي، ان جي ڪناري تي سال 1983ع کان وٺي هڪ آپريشنل ريزورٽ آهي.

## حوالا

زمرو:ڍنڍون
زمرو:گلگت بلتستان
زمرو:پاڪستان جون ڍنڍون
زمرو:پاڪستان ۾ سياحت
زمرو:گلگت بلتستان جون ڍنڍون
زمرو:پاڪستان جي جاگرافي
زمرو:گلگت بلتستان جي جاگرافي
زيتون (وڻ)

**زيتون** (olive) ھڪ ننڍو وڻ آھي جنھن جي ميوي مان تيل ڪڍيو وڃي ٿو ۽ کاڌي طور پڻ استعمال ڪيو وڃي ٿو. ھن وڻ جا پن ننڍڙا ۽ ساوا ٿين ٿا جڏھن تہ ميوو پچي وڃڻ تي ڪاري رنگ جو ٿي وڃي ٿو. قد ۾ ھي وڻ ننڍو ٿئي ٿو.

زمرو:آئي يو سي اين اڻ پورن انگ اکرن وارين جنسن جي ڳاڙهي فهرست
پونيال وادي

**پنيال وادي** (Punial Valley) پاڪستان جي گلگت بلتستان جي ضلعي غذر ۾ واقع آهي، جتي هر سال لکين سياح اچن ٿا. پنيال هڪ جبل واري وادي آهي جيڪا اٽڪل 5000 کان 9000 فوٽن جي بلندي تي واقع آهي. هتي جو موسم خوشگوار ۽ ماٹھو مهمان نواز آهن. پنيال جي ايراضي اٽڪل 35,900 چورس ڪلوميٽر (13,900 چورس ميل) آهي.

## پنيال وادي جا ڳوٺ
گلاپور (پنيال جو دروازو)، شير قلعو، دلنتي، هموچل، گوهر آباد (گُٽمس)، جپڪو، گِچ، داس جاپوڪي، شنگل (پونيال جو مرڪز)، ٿنگداس، گلمتي، ببر، گرونجور، گاهڪچ بالا، گاهڪچ پائن (پويا آي؛ ملئي، جنهن جو ترجمو مدر آف پنيال ۾ ٿئي ٿو)، سلپي، داماس، عيشي، گولو داس، هاتون، هيس، هيم، برگل، فماني ۽ گوهر آباد، گِچ ۽ ٿنگداس خاص طور تي وڏي شنگل جو حصو آهن.

## تاريخ
پنيال لفظ شينا ٻوليءَ مان ورتل آهي. ان جا ٻه مطلب آهن: ”زرخيز زمين“ ۽ ”ميوي جو ٻج“. پنيال جو تعلق گلگت ايجنسي جي پاڙيسري علائقن سان آهي. ماضی جي لحاظ کان ماڻهن جو تعلق آرين ”مزدزم“ (آتش پرست) سان هو، جنهن علائقي ۾ شينا ٻولي داخل ٿي هئي. علائقي پونيال ۾ هندو آباد هئا. دردستان کان پوءِ گلگت بلتستان ۾ هند-آرين نالي هڪ عظيم تهذيب قائم ٿي. پونيال جي سڄي آبادي ٻڌ ڌرم ٿي وئي. پونيالي راڳن جي ماضيءَ تي قبضي کان اڳ ۾ قبائلي سردارن جو سرشتو هو. ڪن حاڪمن پنيال تي راڄ ڪيو جھڙو ڦاٽو ۽ ٻيا مختلف قبيلن جا سردار. ان کان اڳ چترال جي برش خاندان هن علائقي تي حڪومت ڪئي ۽ اها هڪ الڳ آزاد رياست بڻجي وئي. ڪٽور خاندان جو پهريون مهتر صفات بهادر هو ۽ گاهڪچ کي راڄڌاني مقرر ڪيو. بيارچي کان هوپر تائين ۽ برگل تائين پنيال ڍڪيل علائقو. 

### راجا نصير الدين پنيال
راجا نصير الدين عرف جان عالم عيسى بهادر جو پوٽو ۽ پونيال ۾ ڪٽور خاندان جو آخري حڪمران هو. جان عالم پنيال جي ماڻهن پاران آمرانه راڄ خلاف ٽن مان ٻه بغاوتون ڪيون. پهرين بغاوت 1895ع ۾ ٿي، جنهن جي نتيجي ۾ 1898ع ۾ پنيال جو پهريون آئين (دستور العمل) راج پاران جاري ڪيو ويو. ٻي بغاوت جان عالم جي پيءُ (راجا انور خان) حڪمران پاڻ ئي ڪئي هئي ته هو پنهنجي ڪزن خان بهادر کي 1936ع ۾ پهرئين دستور العمل ۾ ڏنل مراعات کان محروم ڪري، انهيءَ بغاوت جي نتيجي ۾ پهرئين دستور ۾ ترميمون ڪري. سال 1951ع ۾ ٽئين بغاوت جي شروعات سيدن (پير ڪرم علي شاهه جي والد ۽ چاچي) ڪئي. ان بغاوت کي وقتي طور تي دٻايو ويو، پر اها تحريڪ ۾ تبديل ٿي وئي ۽ ٻين علائقن جهڙوڪ نگر تائين پکڙجي وئي ۽ نتيجي ۾ 1971ع ۾ ڀٽو صاحب پنهنجي ملڪ گير سڌارن جي حصي طور پراڻن رياستن کي ختم ڪري آمريت جو خاتمو ڪيو. 

## گاهڪچ

## حوالا

زمرو:گلگت بلتستان
زمرو:پاڪستان ۾ واديون
زمرو:گلگت بلتستان جا تعلقا
زمرو:گلگت بلتستان جي جاگرافي
گوجال وادي

**گوجال وادي** (انگريزي:Gojal؛ واخي: وادی گوجال، ڪرغز: گۉجال ۅرۅنۇ)، جنهن کي "اپر هنزا" به سڏيو ويندو آهي، اتر پاڪستان جي صوبي گلگت بلتستان ۾ واقع آهي. هن جون سرحدون، خنجراب لڪ وٽ چين ۽ چاپرسان وادي ۾ افغانستان سان لڳن ٿيون. سال 2019ع ۾، گوجال وادي هنزا ضلعي اندر ٻيو ڪاراچوڪر سب ڊويزن بڻجي ويو. هي جاگرافيائي لحاظ کان گلگت بلتستان جو سڀ کان وڏو سب ڊويزن آهي.

گوجال يا اپر هنزا ڪيترن ئي وڏين ۽ ننڍين وادين تي مشتمل آهي، جن جون سرحدون ڏکڻ ۾ وچ هنزا، اتر۔اوڀر ۾ چين ۽ اتر اولهه ۾ افغانستان سان ملن ٿيون. عين آباد اپر هنزا جي گوجال وادي جو پهريون ڳوٺ آهي. شمشال، مسگار ۽ چاپرسان جي وادين کان سواءِ گوجال، جا سڀ ڳوٺ قراقرم هاءِ وي (KKH) کان ڏسي سگهجن ٿا، جيڪا گوجال پار ڪري، خنجراب لڪ وٽان چين ۾ داخل ٿئي ٿي. گوجال علائقي ۾ 20,000 اسماعيلي باشندا رهڻ ٿا.   

## حوالا

زمرو:پاڪستان جون واديون
زمرو:پاڪستان ۾ اسماعيلي
زمرو:پاڪستان ۾ واديون
زمرو:گلگت بلتستان
زمرو:گلگت بلتستان جا تعلقا
زمرو:گلگت بلتستان جي جاگرافي
ڪالاش وادي

**ڪالاش وادي یا ڪلاشا واديون** (Kalasha-mondr؛ ) پاڪستان جي اتر ۾ چترال ضلعي ۾ واديون آهن. واديون هندو ڪش جبل جي سلسلي  سان گهيريل آهن. واديءَ جا رهواسي ڪالاش قوم آهن، جن وٽ هڪ منفرد ثقافت ء ٻولي آهي ۽ اهي قديم هندو ڌرم جي هڪ شڪل جي پيروي ڪن ٿا.  اهڙيءَ ريت ڪلاشا واديون پاڪستانين ۽ بين الاقوامي سياحن لاءِ ڪشش جو ذريعو آهن. اتي ٽي مکيه واديون آهن.   سڀ کان وڏي ۽ سڀ کان وڌيڪ آبادي واري وادي بمبوریت آهي، جيڪو وادي ڪنھار ۾ عیون کان هڪ روڊ ذريعي پهچي ٿو. رمبور بمبوریت جي اتر ۾ هڪ پاسي واري وادي آهي. ٽين وادي، بریر، بمبوریت جي ڏکڻ ۾ ڪنھار وادي جي هڪ پاسي واري وادي آهي.

## حوالا

زمرو:خيبر پختونخوا
زمرو:پاڪستان ۾ واديون
زمرو:پاڪستان ۾ سياحت