اسپين

**اسپين** (Spain)، سرڪاري نالو اسپين جي بادشاهي (Reino de  España)، پراڻو نالو اندلس ۽ هسپانيه (Hispania)، هڪ ملڪ آهي جيڪو ڏکڻ اولهه يورپ ۾ واقع آهي، ان جي علائقي جا حصا ائٽلانٽڪ سمنڊ، ميڊيٽرينين سمنڊ ۽ آفريڪا ۾ آهن. اهو ڏاکڻي يورپ جو سڀ کان وڏو ملڪ آهي ۽ چوٿين وڏي آبادي وارو يورپي يونين ميمبر رياست آهي. آبیریائي جزیري نما (Iberian Peninsula) جي اڪثريت تي پکڙيل، ان جي علائقي ۾ ائٽلانٽڪ سمنڊ ۾ ڪينري جزائر، ميڊيٽرينين سمنڊ ۾ بيلاريڪ ٻيٽ ۽ آفريڪا ۾ سيوٽا ۽ ميليلا جا خودمختيار شهر پڻ شامل آهن. جزيره نما اسپين اتر طرف فرانس، اندورا ۽ بسڪي جي خليج، اوڀر ۽ ڏکڻ ڏانهن ميڊيٽرينين سمنڊ ۽ جبرالٽر؛ ۽ اولهه طرف پورچوگال ۽ ائٽلانٽڪ سمنڊ سان لڳل آهي. اسپين جي گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر ميڊریز آهي، ۽ ٻين وڏن شهري علائقن ۾ بارسلونا، والنسيا، زاراگوزا، سيوايل، ملاگا، مرسيا، پالما ڊي مالورڪا، لاس پالماس ڊي گران ڪينيريا ۽ بلبائو شامل آهن.

اسپين هڪ سيڪيولر پارلياماني جمهوريا ۽ آئيني بادشاهت آهي، جنهن ۾ بادشاهه فيليپ پنجون رياست جو سربراهه آهي. اها هڪ وڏي ترقي يافته سرمائيدار معيشت آهي، جيڪا دنيا جي جي ڈی پی (GDP)  جي لحاظ کان پندرهين وڏي معيشت آهي. اسپين گڏيل قومن (UNO) جو ميمبر آهي، يورپي يونين، يوروزون، اتر ائٽلانٽڪ ٽريٽي آرگنائيزيشن (NATO)، جی-20 جو مستقل میزبان، ۽ ڪيترن ئي ٻين بين الاقوامي تنظيمن جو حصو آهي جهڙوڪ يورپ جي ڪائونسل (CoE)، آئیبیرو۔آمريڪي رياستن جي تنظيم (OEI)، يونين فار ميڊيٽرينين، آرگنائيزيشن فار اڪنامڪ ڪوآپريشن اينڊ ڊولپمينٽ (OECD)، آرگنائيزيشن فار سيڪيورٽي اينڊ ڪوآپريشن ان يورپ (OSCE) ۽ ورلڊ ٽريڊ آرگنائيزيشن (WTO) ) جو ميمبر آهي.

## نالو
اسپين جو نالو (España) هسپانيا مان ورتل آهي، اهو نالو آئبیرین پیننسولا ۽ ان جي صوبن لاءِ رومن سلطنت دوران، رومن طرفان استعمال ڪيو ويو آهي. جيتوڻيڪ فونيشين هن علائقي کي اسپينيا (مطلب "خرگوش جي زمين") جي نالي سان سڏيو آهي، تنهن ڪري، سڀ کان وڌيڪ قبول ٿيل نظريو فونيشين آهي. ان جي اصليت بابت ڪيترائي حساب ۽ مفروضا موجود آهن. ٿي سگهي ٿو اهو فونيشين I-Shpania مان نڪتل هجي، جنهن جي معنيٰ آهي ”خرگوش جو ٻيٽ“، ”خرگوش جي سرزمين“ يا ”ڪنڊ“، هڪ حوالو آهي اسپين جي جڳهه تي جيڪو بحرين جي آخر ۾ آهي. هيڊرين جي راڄ کان هن علائقي ۾ رومي سڪا ٺهيا، جن ۾ عورت جي شڪل ڏيکاري ٿي، جنهن جي پيرن تي خرگوش آهي، ۽ اسٽرابو ان کي ”خرگوش جي زمين“ سڏيو آهي. سوال ۾ لفظ اصل ۾ "هائراڪس" جو مطلب آهي، ممڪن آهي ته فونيشين ٻن جانورن کي پريشان ڪرڻ جي ڪري. اها به دعويٰ آهي ته ”هسپانيا“ باسڪي لفظ Ezpanna مان نڪتل آهي، جنهن جي معنيٰ آهي ”ڪنڊ“ يا ”سرحد“، هڪ ٻيو حوالو ان حقيقت ڏانهن ته Iberian Peninsula يورپي براعظم جي ڏکڻ اولهه ڪنڊ تي مشتمل آهي.

## تعارف
اسپين جي معنيٰ آهي: ”سيهڙن/ سَهن جي ڌرتي“. هي ڏکڻ اولهه يورپ جو خوبصورت ملڪ آهي. هن جي اتر ۾ بسڪي نار (Gulf Biscay)، فرانس ۽ اينڊورا، اوڀر ۾ رومي سمنڊ، ڏکڻ ۾ رومي سمنڊ ۽ ايٽلانٽڪ سمنڊ، اولهه ۾ پرتگال ۽ ايٽلانٽڪ سمنڊ آهن. اسپين، ٻيٽ نما آئبيريا جي هڪ وڏي حصي تي مشتمل آهي. جبل الطارق سامونڊي گذرگاهه هن کي مراڪش يعني آفريقا کان ڌار ڪري ٿي. اسپين جي ڪل پکيڙ 504750 چورس ڪلوميٽر (194833 چورس ميل) ۽ آبادي 4 ڪروڙ آهي. گاديءَ جو هنڌ ميڊرڊ (Madrid) ۽ سڀ کان مٿانهون هنڌ پيڪو ڊي ملهسن (بلندي 3482 ميٽر) آهي، هتان جي سرڪاري ٻولي اسپيني آهي، جڏهن ته ڪيٽالن، گليشين، باسڪ ۽ اندلس پڻ ڳالهائجن ٿيون. اسپين جا وچيان علائقا گرمين ۾ گرم خشڪ ۽ سردين ۾ سرد خشڪ هوندا آهن. اتر الهندن علائقن ۾ مينهن پوندو آهي. اسپين جي مکيه زرعي پيداوار ڪڻڪ، زيتون، پٽاٽا، انگور، کٽو ميوو، ليمون، ڀاڄيون، مڪئي، ڪمند، ناسپاتي آهي، مکيه صنعتن ۾ مشينري، لوهه، ٽيڪسٽائيل، جوتا ٺاهڻ، گاڏيون، جهاز ٺاهڻ، سيمينٽ، ڪاغذ، شراب ماهيگيري ۽ سياحت آهي ۽ مکيه معدنيات ۾ لوهه، ڪوئلو، زنڪ، پيٽروليم، ٽامو، چاندي، لگنائيٽ ۽ يورينيم آهي.
## تاريخ
اسپين جي هاڻوڪي علائقي ۾ هڪ لک سال اڳ به ماڻهو آباد هئا ۽ هيءُ علائقو سڀيتائن جو ماڳ ليکبو هو. 5000 سال اڳ آئبيرين (Iberian) ماڻهن اسپين جي گھڻي حصي کي فتح ڪري ورتو. اهي ڪڙمي ۽ شڪاري ماڻهو هئا. ان کانپوءِ فونيشيا، ڪيلٽڪ ۽ يوناني ڪارٿيجن اسپين تي قبضو ڪيو. عظيم ڪارٿيجن جنرل هني بال اسپين کان رومين تي حملو ڪيو. رومين ٻيءَ يونيڪ ويڙهه (218 کان 201 ق. م) ۾ هيني بال کي شڪست ڏئي، اسپين تي قبضو ڪري مضبوط حڪومت قائم ڪئي. جرمانڪ جي هڪ قبيلي 1476ع ۾ رومي حڪمرانيءَ جو خاتمو آندو. 1808ع ۾ اسپين تي نپولين قبضو ڪيو. 25 اپريل س1898ع تي آمريڪا اسپين تي حملو ڪيو ته، جيئن ڪيوبا کي آزادي ڏيارجي، جنهن ۾ اسپين کي شڪست ٿي ۽ ڪيوبا آزاد ٿي ويو. پهرين عالمي ويڙهه ۽ اسپين اڻڌريو رهيو. 1953ع ۾ جنرل فرانڪو آمريڪا- کي اسپين ۾ فوجي اڏا قائم ڪرڻ اجازت ڏني. 26 فيبروري 1976ع تي اسپين، اسپيني صحرا تي پنهنجو اقتدار ختم ڪيو. جنوري 1980ع ۾ صوبي باسڪ (Basque) کي اندروني خودمختياري ڏني وئي، جتي عرصي کان علحدگيءَ جي تحريڪ هلي پئي. اسپين هڪ آئيني بادشاهت آهي، جتي پارلياماني طرز جي حڪومت به قائم آهي، بادشاهه رياست جو مملڪتي اڳواڻ ۽ هٿياربند فوج جو ڪمانڊر ان چيف آهي.
thumb|اسپين دنيا جي گولي تي سائي رنگ ۾ نمايان ٿيل آهي
thumb|اسپين جو جهنڊو

## حوالا

زمرو:اسپين
زمرو:گڏيل قومن جا ڀاتي ملڪ
زمرو:ملڪ
زمرو:يورپي اتحاد جا رڪن ملڪ
زمرو:يورپي ملڪ
زمرو:يورپ جي ڪائونسل جون ڀاتي رياستون