open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
پي پي-242 (بهاولنگر-6)

**پي پي-242 (بهاولنگر-6)** (پی پی-242، بہاولنگر-6) پنجاب جي صوبائي اسيمبلي جو هڪ انتخابي تڪ آهي.
## عام چونڊون، 2002ع
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون، 2002
## عام چونڊون، 2008ع
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون، 2008ع
## عام چونڊون، 2013ع
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون، 2013ع
## عام چونڊون، 2018ع
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون، 2018
## عام چونڊون، 2024ع
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون 2024

پنجاب جي صوبائي اسيمبلي جون عام چونڊون 8 فيبروري، 2024ع تي ٿيون.

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا صوبائي تڪ
زمرو:پنجاب صوبائي اسیمبلي جا تڪ
زمرو:پنجاب، پاڪستان جا انتخابي تڪ
آفريڪا جو خاڪو

هيٺ ڏنل خاڪو هڪ جائزو ۽ براعظم آفريڪا لاء بنيادي گائيڊ جي طور تي مهيا ڪيو ويو آهي:

**[[آفريڪا]]** ايشيا کان پوءِ دنيا جو ٻيو نمبر وڏو ۽ ٻيون وڏي آبادي وارو کنڊ آهي. اهو پنهنجي سوانا، ان جي جنگل ۽ صحارا (ريگستان) لاء مشهور آهي.

## آفريڪا جي جاگرافي
 
* آفريڪا جو نقشو 
* آفريڪا ۾ شهرن جي فهرست 
* آفريڪا ۾ سڀ کان وڌيڪ آبادي وارن شهرن جي فهرست 
* آفريڪا جا علائقا
** آفريڪا ۽ مڊگاسڪر ۾ تازي پاڻي جي ماحوليات جي فهرست 
### هدايتي علائقا
* وچ آفريڪا 
* اوڀر آفريڪا 
* اتر آفريڪا 
* ڏکڻ آفريڪا 
* اولهه آفريڪا 
* آفريڪا لاء گڏيل قومن جي جيو اسڪيم 
### فزيوگرافڪ علائقا
* صحارا ريگستان 
* المغرب 
* ساحيل  
* سوڊان جو علائقو 
* گني جو علائقو 
* ڪانگو 
* عظيم ڍنڍن جو علائقو
### آفريڪا جا ملڪ
* آفريڪي ملڪن جي فهرست 
* آفريڪا جا جھنڊا 
#### اولهه آفريڪا
* 
* 
* برڪینا فاسو
* 
* سيرا ليون
* 
* لائبيریا
* 
* نائيجيريا
* 
* 
* 
* گني
* 
* گيمبيا

#### اتر آفريڪا
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* مغربي صحارا
* 

#### وچ آفريڪا
* 
* 
* 
*  
* 
* سينٽرل آفريڪن ريپبلڪ
* سائوٽام ۽ پرنسپ
* 
* 
* يوگنڊا

#### اوڀر آفريڪا
* 
* ايٿوپيا
* 
* تنزانيا
* 
* ڏکڻ سوڊان
* 
* 
* 
* سيچيليس
* 
* صومالي لينڊ 
* ڪوموروس
* ڪينيا
* 
* موريشس
* 
* 
* يوگنڊا

#### ڏکڻ آفريڪا
* ايسواتيني
* 
* ڏکڻ آفريڪا
* ليسوٿو
* 

### انحصاري علائقا
* برطانوي هندي سمنڊ جو علائقو () 
* مايوٽي () 
* ري يونين () 
* سينٽ هيلينا ()  
* ڪيناري ٻيٽ () 
* سبته () 
* مئديرا () 
* ميليلا () 
* سوڪوٽرا () 
* پينٽيليريا () 
* پنٽالينڊ () 
* صومالي لينڊ () 
* عوامي جمهوريه صحراوي عرب ()

### آفريڪا جي جاگرافيائي خاصيتون
* آفريڪا ۾ عالمي ورثي جي ماڳن جي فهرست 
* آفريڪا ۾ گليشيئر 
* آفريڪي سڱ 
* آفريڪا ۾ اثر رسوخ 
* آفريڪا جا ٻيٽ 
* آفريڪا جا درياهه ۽ نديون

### آفريڪا جي آبادي
* آفريڪا جي ڊيموگرافڪ

## آفريڪا جي تاريخ
## آفريڪا جي ثقافت
## آفريڪا جو ماحول
## آفريڪا جي معيشت ۽ بنيادي ڍانچو
## آفريڪا ۾ تعليم
* آفريڪا ۾ تعليم 
** آفريڪا ۾ بالغ تعليم 
*** آفريڪا ۾ انٽرنيشنل اسڪولن جي ايسوسيئيشن *** آفريڪا ۾ يونيورسٽيون 
*** آفريڪا ۾ بزنس اسڪول 
*** آفريڪا ۾ ميڊيڪل اسڪول 
## آفريڪا جون حڪومتون
* آفريڪي يونين 
** انساني ۽ عوام جي حقن تي افريقا ڪميشن
## آفريڪا جي سياست
* آفريڪا جي سياست 
** آفريڪا ۾ انارڪيزم 
** آفريڪا ۾ تڪرار 
** آفريڪا ۾ بادشاهت 
** آفريڪا ۾ سياسي پارٽيون 
** پين آفريڪنزم
** آفريڪا جا پرڏيهي لاڳاپا 
*** چين-آفريڪي تعلقات
## آفريڪا جو قانون
* آفريڪا جو قانون 
** آفريڪا ۾ رضامندي جي عمر. 
## پڻ ڏسو
## خارجي لنڪس
## حوالا

زمرو:خاڪا
زمرو:آفريڪا
صومالي لينڊ جو خاڪو

هيٺ ڏنل خاڪو صومالي لينڊ جي هڪ جائزو ۽ موضوعي گائيڊ طور مهيا ڪيو ويو آهي:

**[[صوماليا لينڊ|صومالي لينڊ]]** (صومالي؛ عربي) هڪ بين الاقوامي طور تي غير تسليم ٿيل ملڪ آهي. صومالي لينڊ جي حڪومت هن علائقي کي برطانوي صومالي لينڊ جي حفاظت واري رياست (Protectorate) جي جانشين رياست سمجهي ٿي. جيڪا سال 1960ع ۾ ڪجهه ڏينهن لاءِ صومالي لينڊ جي رياست جي طور الگ وجود رکندي، ساڳئي هفتي  تي صوماليه جي ٽرسٽ ٽيريٽري (اڳوڻي اطالوي صومالي لينڊ) سان متحد ٿي، هڪ متحد خودمختيار رياست، صومالي جمهوريه ٺاهي.

## عام حوالا
* ملڪ جو عام نالو: صومالي لينڊ 
* ملڪ جو سرڪاري نالو: جمهوريه صومالي لينڊ 
* عام مقامي نالو: 
** صومالي: صومالي لينڊ
** عربي: ارض الصومال 
* عام اختتامي نالو: 
* سرڪاري اختتامي نالو: 
* صفت: صومالي
* نام: صومالي لينڊر 
* ISO ملڪ ڪوڊ: 
** ISO علائقائي ڪوڊ: 
** انٽرنيٽ ملڪ ڪوڊ:
* مٿين سطح جو ڊومين: ڪو به نه
## صومالي لينڊ جي جاگرافي
## صومالي لينڊ جي حڪومت ۽ سياست
## صومالي لينڊ جي تاريخ
## صومالي لينڊ جي ثقافت
## صومالي لينڊ جي معيشت ۽ انفراسٽرڪچر
* صومالي لينڊ جي معيشت 
* صومالي لينڊ ۾ زراعت 
* صومالي لينڊ ۾ بينڪنگ 
* صومالي لينڊ جو بينڪ 
* صومالي لينڊ ۾ ڪميونيڪيشن 
* صومالي لينڊ ۾ انٽرنيٽ 
* صومالي لينڊ جون ڪمپنيون 
* ISO 4217: ڪو به نه 
* صومالي لينڊ جي اقتصادي تاريخ 
* صومالي لينڊ ۾ توانائي 
* صومالي لينڊ ۾ صحت جي سار سنڀال 
* صومالي لينڊ ۾ کان کني 
* صومالي لينڊ اسٽاڪ ايڪسچينج 
* صومالي لينڊ ۾ سياحت 
* صومالي لينڊ ۾ ٽيليڪميونيڪيشن 
* صومالي لينڊ ۾ ٽرانسپورٽ 
* صومالي لينڊ ۾ هوائي اڏا. 
* صومالي لينڊ ۾ تعليم 
* صومالي لينڊ ۾ يونيورسٽيون 
## پڻ ڏسو
:باب:آفريڪا 
* آفريڪا جو خاڪو
* صوماليا
## ٻاهريان ڳنڍڻا

* Somaliland official website
* Democracy Comes of Age in Somaliland Contemporary Review, 2005, Stefan Simanowitz
* Somaliland BBC Country Profile
* Somaliland - Interest free but not yet Shari’ah-compliant economy
* United Kingdom parliamentary debate on recognition of Somaliland, February 4, 2004 led by Tony Worthington
* Somaliland recognition finds enhanced support

زمرو:آفريڪا
زمرو:صوماليا
زمرو:صومالي لينڊ
زمرو:ملڪن جا خاڪا
زمرو:صومالي لينڊ سان لاڳاپيل فهرستون

## حوالا
وني پيگ

**وني پيگ** (Winnipeg) ڪينيڊا جي صوبي منيٽوبا جو گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر آهي. اهو اتر آمريڪا جي ڊگھائي مرڪز جي ويجهو ڳاڙهي ۽ اسنيبوئن ندين جي سنگم تي مرڪز آهي. سال 2021ع تائين، وني پيگ جي شهر جي آبادي 7,49,607 هئي ۽ ميٽروپوليٽن جي آبادي 8,34,678 هئي، جيڪا ان کي ڪئناڊا جو ڇهين نمبر وڏو شهر ۽ اٺون نمبر وڏو ميٽروپوليٽن علائقو بڻائي ٿي.

هن شهر جو نالو ويني پيگ ڍنڍ جي ڀرسان آهي؛ نالو "گاري واري پاڻي" لاءِ ويسٽرن ڪريي لفظن، wini ۽ pīhk مان آيو آهي. يورپين جي اچڻ کان گهڻو اڳ هي علائقو مقامي ماڻهن جو واپاري مرڪز هو. اهو اوبجوي، انينيو، اوجي-ڪري، ڊيني ۽ ڊاڪوٽا قبائل جو  روايتي علائقو آهي ۽ ميٽس قومن جي جنم ڀومي آهي. فرينچ واپارين 1738ع ۾ ھن ماڳ تي پھريون قلعو، "فورٽ روج" ٺھرايو. ھڪڙي آباديءَ جو بنياد وري سال 1812ع ۾ ريڊ درياءَ جي ڪالوني جي سيلڪرڪ آبادگارن قائم ڪيو، جنھن جو مرڪز سال 1873ع ۾ وني پيگ شھر جي طور تي شامل ڪيو ويو ھو. شهر جي آبهوا انتهائي موسمي (براعظمي) آهي جيتوڻيڪ ڪينيڊين معيارن جي حساب سان، سراسري جنوري سان تقريباً −11 ڊگري سينٽي گريڊ (°12 فارنهائيٽ) جي اوچائي ۽ اوسط جولاءِ جي اوچائي °26 سينٽي گريڊ (°79 فارنهائيٽ) آهي.

"گيٽ وي آف دي ويسٽ" جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو، وني پيگ هڪ متنوع معيشت سان ريلوي ۽ ٽرانسپورٽ جو مرڪز آهي. هي گهڻ ثقافتي شهر ڪيترن ئي سالياني ميلن جي ميزباني ڪري ٿو، جن ۾ فيسٽيول دو ووياجيور، وني پيگ فولڪ فيسٽيول، جاز فيسٽيول، فرنج ٿيٽر فيسٽيول ۽ فولڪوراما شامل آهن. سال 1967ع ۾ وني پيگ پان آمريڪن گيمز جو پهريون ڪينيڊا ميزبان هو. اهو ڪيترن ئي پيشه ورانه راندين جي فرنچائزن جو گهر آهي، جن ۾ وني پيگ بلو بومبر (ڪينيڊا جي فٽبال)، وني پيگ جيٽ (آئس هاڪي)، منيٽوبا موز (آئس هاڪي)، ويلور ايف سي (آئس هاڪي)، ونپيگ سي بيئرز (بيس بال) ۽ ونپيگ گولڊيز (بيس بال) شامل آهن.

## نالو
## تاريخ
## جاگرافي
## قانون ۽ حڪومت

## آباديات
## معيشت
## تعليم
## انفراسٽرڪچر
## ميڊيا
## ثقافت

## پڻ ڏسو
## ٻاهريان ڳنڍڻا
* 
*

زمرو:وني پيگ
زمرو:ڪينيڊا
زمرو:منيٽوبا
زمرو:منيٽوبا جا شهر
زمرو:ڪينيڊا ۾ شهر
زمرو:اتر آمريڪا جا شھر

## حوالا
سنڌ جي معيشت

**سنڌ جي معيشت** پاڪستان جي سڀني صوبن مان ٻئي نمبر تي آهي. سنڌ جي معيشت جو گهڻو حصو ڪراچي، ملڪ جي سڀ کان وڏي شهر ۽ اقتصادي راڄڌاني جي معيشت تي اثر انداز آهي. تاريخي طور تي پاڪستان جي جي ڊي پي ۾ سنڌ جو حصو 30 سيڪڙو کان 32.7 سيڪڙو جي وچ ۾ رهيو آهي. خدمت جي شعبي ۾ ان جو حصو %21 کان %27.8 تائين ۽ زراعت جي شعبي ۾ %21.4 کان %27.7 تائين آھي. ڪارڪردگي جي لحاظ کان، ان جو بهترين شعبو پيداوار وارو شعبو آهي، جتي ان جو حصو %36.7 کان %46.5 تائين آهي. سال 1972ع کان وٺي سنڌ جي جي ڊي پي ۾ 3.6 ڀيرا واڌارو ٿيو آهي.

ساحلي رسائي سان نوازيو ويو، سنڌ پاڪستان ۾ معاشي سرگرمين جو هڪ وڏو مرڪز آهي ۽ هڪ انتهائي متنوع معيشت آهي، جنهن ۾ ڳري صنعت ۽ ماليات جو مرڪز ڪراچي ۽ ان جي چوڌاري سنڌوءَ جي ڪناري تي هڪ اهم زرعي بنياد آهي. پيداوار ۾ مشيني پروڊڪٽس، سيمينٽ، پلاسٽڪ ۽ ٻيون مختلف شيون شامل آهن. 

سنڌ جي زراعت ۾ ڪپهه، چانور، ڪڻڪ، ڪمند، کيلا ۽ آم سڀ کان اهم فصلن سان گڏ اهم ڪردار ادا ڪن ٿا. لاڙڪاڻي ضلعي ۾ چانورن جو سڀ کان وڏو ۽ بهتر معيار پيدا ٿئي ٿو. 

سنڌ گئس، پيٽرول ۽ ڪوئلي جي قدرتي وسيلن سان مالا مال صوبو آهي. مارئي گيس فيلڊ ملڪ ۾ قدرتي گئس جو سڀ کان وڏو پروڊڪٽر آهي، جنهن ۾ مارئي پيٽروليم جهڙيون ڪمپنيون آهن. ٿر جي ڪوئلي جي ميدان ۾ لِنگنائيٽ جو وڏو ذخيرو پڻ شامل آهي.

## سياحت

سنڌ صوبي ۾ ڪيترائي اهم تاريخي ماڳ شامل آهن. سنڌو ماٿري جي تهذيب ڪاسي جي دور جي تهذيب هئي (2600-1900 ق. م) جو وڏو مرڪز سنڌ ۾ هو. سنڌ ۾ ڪيترائي سياحتي ماڳ آهن جن ۾ سڀ کان نمايان لاڙڪاڻي شهر جي ڀرسان موهن جي دڙي جا آثار آهن. اسلامي فن تعمير ڪافي نمايان آهي ۽ گڏوگڏ نوآبادياتي ۽ ورهاڱي کان پوءِ جا ماڳ شامل آهن.ان کان علاوه قدرتي ماڳ، جهڙوڪ منڇر ڍنڍ، صوبي ۾ پائيدار سياحت جو هڪ ذريعو بڻيل آهن.

## پڻ ڏسو
* :باب:پاڪستان
* :باب:سنڌ
* ڪراچي جي معيشت 
* پاڪستان جي معيشت 
* سنڌ سٽيز امپروومينٽ پروگرام
* سنڌ ۾ سياحت

## خارجي لنڪس

## حوالا

زمرو:سنڌ
زمرو:معيشت
زمرو:سنڌ جي معيشت
زمرو:پاڪستان جي معيشت
پاڪستان ۾ گاڏين جي صنعت

**پاڪستان ۾ گاڏين جي صنعت** (Automotive industry in Pakistan) ملڪ جي تيز ترين ترقي ڪندڙ صنعتن مان هڪ آهي. هيءَ صنعت سال 2014ع ۽ 2018ع جي وچ ۾ 171 سيڪڙو وڌي هئي. اها پاڪستان جي مجموعي گهريلو پيداوار (جي ڊي پي) جو 7 سيڪڙو آهي ۽ 2024ع تائين اٽڪل 68 لک ماڻهن جي افرادي قوت کي روزگار فراهم ڪري ٿي.

## صنعتي جائزو
پاڪستان دنيا ۾ گاڏين جي پيداوار جي لحاظ کان 15هين نمبر تي آهي. قومي خزاني ۾ هن شعبي جو حصو لڳ ڀڳ 5.4 ارب آمريڪي ڊالر آهي. پاڪستان جي آٽو مارڪيٽ جو شمار ايشيا جي تيزي سان وڌندڙ مارڪيٽن ۾ ٿئي ٿو، جتي سال 2023ع ۾ اٽڪل 3,84,000 ڪارون وڪرو ٿيون.

## تاريخي پس منظر ۽ پهرين ديسي ڪار
سال 1990ع ۽ 2000ع جي شروعاتي سالن ۾ پاڪستاني مارڪيٽ تي جاپاني گاڏين جو غلبو هو. 
* **آٽو پاليسي 2005:** هن پاليسي تحت پاڪستان پنهنجي پهرين مڪمل ديسي ڪار **”آدم ريوو“** (Adam Revo) متعارف ڪرائي. 
* **اقتصادي چئلينج:** 2008ع کان پوءِ سياسي عدم استحڪام ۽ ڊالر جي قيمت وڌڻ ڪري ڪيترن ئي پلانٽس تي ڪم بند ٿي ويو.

## آٽو پاليسي 2016-21 ۽ نيون ڪمپنيون
19 مارچ 2016ع تي حڪومت ”آٽو پاليسي 2016-2021“ منظور ڪئي، جنهن جو مقصد نين ڪمپنين کي ٽيڪس ۾ رعايتون ڏئي ملڪ ۾ آڻڻ هو. ان جي نتيجي ۾ هيٺين ڪمپنين دلچسپي ڏيکاري:
* رينالٽ، نسان، پروٽون، ڪيا، وولڪس ويگن ۽ هيونڊائي.
* **ايم جي موٽرز (MG):** ايم جي جَي ڊبليو آٽو موبائيل پاڪستان ۾ اليڪٽرڪ گاڏيون آڻڻ لاءِ معاهدو ڪيو آهي.
* **مرسڊيز بينز:** اين ايل سي (NLC) پاڪستان ۾ مرسڊيز ايڪٽراس ٽرڪون تيار ڪرڻ لاءِ معاهدو ڪيو آهي.

## اليڪٽرڪ گاڏيون
پاڪستان ۾ ماحولياتي گدلاڻ گهٽائڻ لاءِ اليڪٽرڪ گاڏين تي توجهه ڏنو پيو وڃي. 8 جولاءِ 2021ع تي "جولٽا اليڪٽرڪ" (Jolta Electric) پاران اليڪٽرڪ موٽر سائيڪلن جي پيداوار شروع ڪئي وئي، جيڪو هڪ تاريخي قدم آهي.

## پڻ ڏسو
* پاڪستان جي معيشت
* سيپيڪ (CPEC)
* ٽويوٽا پاڪستان

## خارجي لنڪس
* پاڪستان آٽو موٽيو مينيو فيڪچررز ايسوسيئيشن

## حوالا

زمرو:پاڪستان جي صنعت
زمرو:پاڪستان جي معيشت
زمرو:گاڏيون
پاڪستان ۾ ڪاٽيج ۽ ننڍي پيماني جي صنعتون

**پاڪستان ۾ ڪاٽيج ۽ ننڍي پيماني جون صنعتون** (Cottage and Small Scale Industries in Pakistan) ملڪي معيشت، خاص ڪري ڳوٺاڻي سماج ۾ هڪ ڪرنگهي جي هڏي واري حيثيت رکن ٿيون. پاڪستان جا اڪثر ڳوٺاڻا پنهنجي بنيادي ضرورتن ۾ خودمختيار آهن، جتي مختلف فنن جا ماهر جهڙوڪ موچي، ڪنڀار، لوهار ۽ واڍا پنهنجو ڪردار ادا ڪن ٿا.

## اهميت
شهرن ۽ ڳوٺن ۾ ڪاٽيج انڊسٽري وڏي اهميت حاصل ڪئي آهي. هٿ سان ٺهيل قالين، ڪنگائيءَ جو ڪم، پيتل جو سامان، ۽ روايتي چوڪن جي نه صرف ملڪ اندر پر بين الاقوامي مارڪيٽن ۾ به وڏي گهرج آهي. اهي شيون پاڪستان جي اهم برآمداتي شين ۾ شامل آهن.

## ڪاٽيج ۽ ننڍي پيماني جي صنعتن جي حوصلا افزائي ڇو ضروري آهي
هنن صنعتن جي حوصلا افزائي هيٺين سببن جي ڪري ضروري آهي:
* **روزگار جا موقعا:** هي صنعتون گهٽ سرمائي سان وڌيڪ ماڻهن کي روزگار فراهم ڪن ٿيون.
* **غريبيءَ جو خاتمو:** ڳوٺاڻن علائقن ۾ آمدنيءَ جا ذريعا پيدا ڪري غريبي گهٽائي سگهجي ٿي.
* **مقامي وسيلن جو استعمال:** مقامي خام مال کي ڪم آڻي قيمتي شيون تيار ڪيون وينديون آهن.

## پاڪستان ۾ ڪاٽيج ۽ ننڍي پيماني جي صنعتن جا قسم
پاڪستان ۾ مختلف علائقن جي مناسبت سان هيٺيون صنعتون مشهور آهن:
# **ٽيڪسٽائل:** هٿ جي آڏاڻن تي ٺهيل ڪپڙو، اجرڪ ۽ لنگي.
# **راندين جو سامان:** سيالڪوٽ جو راندين جو سامان سڄي دنيا ۾ مشهور آهي.
# **ڪاشيگري ۽ مٽيءَ جا ٿانءُ:** هالن ۽ ملتان جو ڪم.
# **سيمينٽ ۽ سرن جا بٺا:** ننڍي پيماني تي تعميراتي مواد.

## ڪاٽيج ۽ ننڍي پيماني جي صنعتن جا مسئلا
هن شعبي کي ڪيترن ئي چئلينجن جو مقابلو ڪرڻو پوي ٿو:
* بجليءَ جي لوڊشيڊنگ ۽ مهانگي توانائي.
* جديد ٽيڪنالاجي ۽ مشينريءَ جي کوٽ.
* بئنڪن کان قرض حاصل ڪرڻ ۾ مشڪلاتون.
* شين جي مارڪيٽنگ لاءِ مناسب پليٽ فارم نه هجڻ.

## ننڍي پيماني ۽ ڪاٽيج صنعتن لاءِ حڪومتي پاليسي
حڪومت پاڪستان "سميڊا" (SMEDA) ذريعي ننڍن واپارين کي فني مدد ۽ آسان قرض فراهم ڪرڻ جي ڪوشش ڪندي آهي ته جيئن مقامي صنعتن کي عالمي معيار مطابق بڻائي سگهجي.

## پڻ ڏسو
* پاڪستان جي معيشت
* اجرڪ
* سيالڪوٽ

## خارجي لنڪس
* سميڊا جي سرڪاري ويب سائيٽ

## حوالا

زمرو:پاڪستاني معاشرو
زمرو:پاڪستان جي صنعت
زمرو:پاڪستان جي معيشت
زمرو:صنعتون
سنڌ صوبي جي قومي علامت

سنڌ جي قومي علامتون

سنڌ، جيڪو پاڪستان جو هڪ ثقافتي ۽ تاريخي لحاظ کان امير صوبو آهي، ڪيترين ئي قومي علامتن سان سڃاتو وڃي ٿو. اهي علامتون سنڌ جي تاريخ، ثقافت، ۽ ان جي ماڻهن جي امنگن جو عڪس پيش ڪن ٿيون.

صوبائي جهنڊو

سنڌ جو سرڪاري جهنڊو سائي رنگ جو آهي، جنهن جي وچ ۾ چنڊ ۽ تارا نما گرافڪس آهن. هي جهنڊو صوبائي ثقافت ۽ خوشحالي جي نمائندگي ڪري ٿو.

صوبائي گل

ٻاٻر جو گل (Prosopis Cineraria) سنڌ جو قومي گل آهي. هي گل سنڌ جي گرم ۽ ريتيلي علائقن سان هم آهنگ آهي ۽ سنڌ جي قدرتي ماحول جي خوبصورتي کي اجاگر ڪري ٿو.

صوبائي وڻ

ٻاٻر جو وڻ سنڌ جو قومي وڻ آهي. هن وڻ کي ريگستاني علائقن ۾ خاص اهميت حاصل آهي ۽ ان جا مختلف حصا جهڙوڪ پن، ڦل ۽ ڪاٺ مختلف مقصدن لاءِ استعمال ٿين ٿا.

صوبائي جانور

انڊس ڊولفن (Platanista gangetica minor) سنڌ جو صوبائي جانور آهي. هي ناياب ڊولفن رڳو سنڌو درياهه ۾ پائي وڃي ٿي ۽ ان جي حفاظت لاءِ خاص اپاءَ ورتا وڃن ٿا.

صوبائي پکين

تِلور (Houbara Bustard) سنڌ جو قومي پکين مان هڪ آهي. اهو سنڌ جي ريگستانن ۾ پائي وڃي ٿو ۽ ان کي مقامي ماڻهن ۽ شڪارين ٻنهي لاءِ اهميت حاصل آهي.

ثقافتي علامتون

سنڌي ثقافت جي علامتن ۾ اجراڪ ۽ سندهي ٽوپي نمايان آهن. اجرڪ هڪ مخصوص رنگن ۽ ڊزائن سان ڇاپيل ڪپڙو آهي، جيڪو سنڌ جي ماڻهن لاءِ فخر ۽ ثقافتي سڃاڻپ آهي.

صوبائي ترانو

سنڌ جو صوبائي ترانو "جيئي سنڌ" آهي، جيڪو سنڌ جي امن، محبت ۽ ثقافتي فخر جي عڪاسي ڪري ٿو.

تاريخي عمارتون ۽ ماڳ

سنڌ جا تاريخي ماڳ جهڙوڪ موهن جو دڙو، شاهه عبداللطيف ڀٽائي جو مزار، ۽ رني ڪوٽ قلعو سنڌ جي تاريخي ورثي جو حصو آهن.
ڊيٽا سائنس

**ڊيٽا سائنس** (Data Science) هڪ بين النظمياتي تعليمي ميدان آهي،  جيڪا امڪاني شور ۽ منظم يا غير منظم ڊيٽا کان علم کي ڪڍڻ يا وڌائڻ ۽ بصيرت پيدا ڪرڻ لاءِ، انگ اکر، سائنسي ڪمپيوٽنگ، سائنسي طريقن، پروسيسنگ، سائنسي تصور، الگورتھم ۽ سسٽم کي استعمال ڪري ٿو. 

ڊيٽا سائنس پڻ بنيادي ايپليڪيشن جي ڊومين (مثال طور، قدرتي سائنس، انفارميشن ٽيڪنالوجي ۽ طب) مان علم جي ڊومين کي ضم ڪري ٿو. ڊيٽا سائنس گھڻ رخي آهي ۽ ان کي سائنس، هڪ تحقيقي نمونو، هڪ تحقيقي طريقو، هڪ نظم، هڪ ڪم جي فلو ۽ هڪ پيشي جي طور بيان ڪري سگهجي ٿو. 

ڊيٽا سائنس، ڊيٽا سان حقيقي رجحان کي سمجهڻ ۽ تجزيو ڪرڻ لاءِ انگن اکرن، ڊيٽا جي تجزيي، معلوماتيات ۽ انهن سان لاڳاپيل طريقن کي متحد ڪرڻ لاء هڪ تصور آهي. اهو رياضي، شماريات، ڪمپيوٽر سائنس، اطلاعاتي سائنس ۽ ڊومين علم جي حوالي سان ڪيترن ئي شعبن مان تيار ڪيل ٽيڪنالاجي ۽ نظريا استعمال ڪري ٿو. بهرحال، ڊيٽا سائنس ڪمپيوٽر سائنس ۽ انفارميشن سائنس کان مختلف آهي. ٽورنگ ايوارڊ کٽيندڙ جم گري ڊيٽا سائنس کي سائنس جي "چوٿين تمثيل" (تجرباتي، نظرياتي، ڪمپيوٽيشنل ۽ هاڻ ڊيٽا تي ٻڌل) تصور ڪيو ۽ زور ڀريو ته؛ 
 "سائنس بابت سڀ ڪجهه انفارميشن ٽيڪنالاجي ۽ ڊيٽا جي ٻوڏ جي اثر سبب بدلجي رهيو آهي."

ڊيٽا سائنسدان هڪ پروفيشنل آهي جيڪو پروگرامنگ ڪوڊ ٺاهي ٿو ۽ ان کي ڊيٽا مان بصيرت پيدا ڪرڻ لاءِ شمارياتي علم سان گڏ ڪري ٿو.
## بنياد
## اصطلاح
## ڊيٽا سائنس ۽ ڊيٽا جو تجزيو
## ڊيٽا سائنس هڪ تعليمي نظم جي طور تي
جيئن اڳئين حصن ۾ بيان ڪيو ويو آهي، ڊيٽا سائنس، ڊيٽا جي تجزيي ۽ شماريات جي وچ ۾ ڪافي فرق آهي. نتيجي طور، جيئن انگ اکر لاڳو ٿيل رياضي مان هڪ آزاد ميدان ۾ وڌيا آهن، ساڳئي طرح ڊيٽا سائنس هڪ آزاد فيلڊ طور اڀري آهي ۽ تازو سالن ۾ ڪشش حاصل ڪئي آهي. ڪمپيوٽرائيزڊ ڊيٽا جي تجزياتي صلاحيتن تي پيشه ورانه مهارتن لاءِ منفرد گهربل مختلف آزاد ذريعن مان نڪرندڙ ڊيٽا جي وڌندڙ مقدار جي ڪري ڌماڪو ٿيو آهي. جڏهن ته انهن مان ڪجهه اعليٰ گهربل صلاحيتون شماريات دانن طرفان مهيا ڪري سگهجن ٿيون، اعليٰ الگورٿمڪ لکڻ جي مهارتن جي کوٽ انهن کي تربيت يافته ڊيٽا سائنسدانن کان گهٽ ترجيح ڏئي ٿي جيڪا مهارتن، جهڙوڪ اپاخي (Apache)، NoSQL، هادوپ (Hadoop)، ڪلائوڊ ڪمپيوٽنگ پليٽ فارمز ۽ پيچيده نيٽ ورڪن جي استعمال جي مهارتن سان منفرد ماهر مهيا ڪن ٿا. هن پيراڊم شفٽ ۾ مختلف ادارن جي ڪرافٽ اڪيڊمي پروگرامن کي مارڪيٽ لاءِ ماهر تيار ڪرڻ لاءِ ڏٺو آهي. ڪجهه ادارا جيڪا ڊيٽا سائنس ۾ ڊگري پروگرام پيش ڪن ٿا انهن ۾ اسٽينفورڊ يونيورسٽي، هارورڊ يونيورسٽي، يونيورسٽي آف آڪسفورڊ، اي ٽي ايڇ زيورخ ۽ ميرو يونيورسٽي شامل آهن. 
## ڊيٽا سائنس لاءِ ڪلائوڊ ڪمپيوٽنگ
## ڊيٽا سائنس ۾ اخلاقي غور
## پڻ ڏسو
* ڊيٽابيس مينيجمينٽ 
* فاڪس بيس 
* اوريڪل 
* پائيٿون (پروگرامنگ ٻولي) 
* ڊيٽا انجنيئرنگ 
* مشيني سکيا

## خارجي لنڪس
## حوالا

زمرو:معلومات
زمرو:شماريات
زمرو:درسي علم
زمرو:ڪمپيوٽر سائنس
زمرو:انفارميشن سائنس
سافٽ ويئر

**سافٽ ويئر** (Software) ڪمپيوٽر پروگرامن تي مشتمل هوندا آهن جيڪا ڪمپيوٽرن کي عمل ڪرڻ جي هدايت ڪن ٿا. سافٽويئر ۾ ڊيزائن دستاويزون ۽ وضاحتون پڻ شامل آھن. 

سافٽويئرن جي تاريخ 20هين صدي جي وچ ڌاري ڊيجيٽل ڪمپيوٽرن جي ترقي سان ويجهي سان ڳنڍيل آهي. شروعاتي پروگرام هارڊويئر لاءِ مخصوص مشين جي ٻولي ۾ لکيل هئا. سال 1958ع ۾ اعليٰ سطحي پروگرامنگ ٻولين جو تعارف وڌيڪ انساني پڙهڻ جي قابل هدايتن، سافٽويئر ڊولپمينٽ کي آسان بڻائي ۽ مختلف ڪمپيوٽر آرڪيٽيڪچرن ۾ وڌيڪ پورٽيبل ڪمن جي اجازت ڏني. هڪ پروگرامنگ ٻولي ۾ سافٽويئر، ٺاهڻ واري جي هدايتن جي مطابق هارڊويئر تي عمل ڪرڻ لاء، هڪ مترجم (Compiler) جي ذريعي هلايو ويندو آهي. وقت سان گڏ، نيٽ ورڪنگ، آپريٽنگ سسٽم ۽ ڊيٽابيس ۾ ترقي جي ڪري، سافٽ ويئر پيچيده ٿي چڪا آهن. سافٽويئر کي عام طور تي ٻن مکيه قسمن ۾ ورهائي سگهجي ٿو: 
# آپريٽنگ سسٽم، جيڪي هارڊويئر وسيلن کي منظم ڪن ٿا ۽ ايپليڪيشنن لاءِ خدمتون مهيا ڪن ٿا. 
# ايپليڪيشن سافٽويئر، جيڪا صارفين لاء مخصوص ڪم انجام ڏئين ٿا. 

ڪلائوڊ ڪمپيوٽنگ جي اڀار نئين سافٽ ويئر ڊليوري ماڊل سافٽ ويئر کي هڪ سروس (SaaS) طور تي متعارف ڪرايو آهي. ساس (SaaS) ۾، ايپليڪيشنون مهيا ڪندڙ طرفان ميزباني ڪيون وينديون آهن جيڪا انٽرنيٽ تي رسائي جي قابل هونديون آهن. 

سافٽ ويئر ٺاهڻ جي عمل ۾ ڪيترن ئي مرحلا شامل آهن. مرحلن ۾ سافٽويئر ڊيزائن، پروگرامنگ، ٽيسٽنگ، اشاعت ۽ سار سنڀال شامل آهن. سافٽويئر جي معيار جي ضمانت ۽ سيڪيورٽي سافٽويئر ڊولپمينٽ جا نازڪ پهلو آهن، ڇو ته رڪاوٽون (Bugs) ۽ حفاظتي خاميون سسٽم جي ناڪامي ۽ سيڪيورٽي جي ڀڃڪڙي جو سبب بڻجي سگهن ٿيون. اضافي طور تي، قانوني مسئلا جهڙوڪ سافٽويئر لائسنس ۽ دانشورانه ملڪيت جا حق سافٽويئر جي شين جي ورڇ ۾ اهم ڪردار ادا ڪن ٿا.

## تاريخ
## قسمون
## سافٽ ويئر ڊولپمينٽ ۽ سار سنڀال
## معيار ۽ سيڪيورٽي
## انڪوڊنگ ۽ عملدرآمد
## قانوني مسئلا
## اثر

## حوالا

زمرو:سافٽ ويئر
زمرو:ڪمپيوٽر سائنس
زمرو:سافٽ ويئر انجنيئرڱ
ڪوٽ ڇٽه تعلقو

**ڪوٽ ڇٽه** (Kot Chutta) پاڪستان جي صوبي پنجاب جي ضلعي ڊيرا غازي خان جو هڪ تعلقو آهي. ڪوٽ ڇٽه انڊس هاءِ وي سان گڏ واقع آهي.

هي علائقو پنهنجي زرخيز زرعي زمين ۽ مختلف فصلن جي پيداوار لاءِ مشهور آهي. ان جي وڏي يونين ڪائونسلن ۾ چوٽي زيرين، جھوڪ اترا، بستي ملانا ۽ جھڪر امام شريف شامل آهن. ڳالهائيندڙ ٻوليون سرائيڪي، بلوچي، اردو ۽ پشتو آهن. علائقي جي 90 سيڪڙو آبادي سرائيڪي ڳالهائيندڙ آهي.

## حوالا

زمرو:ڊيرا غازي خان ضلعو
زمرو:پنجاب جا تعلقا
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
زمرو:ڊيرا غازي خان ضلعي جون آباد جڳهيون
بهاولنگر تعلقو

**بهاولنگر** (اردو: تحصیل بہاولنگر؛ انگريزي: Bahawalnagar Tehsil) پنجاب، پاڪستان جي ضلعي، بهاولنگر جو هڪ تعلقو آهي. بهاولنگر تعلقي ۾ ٻه شهر آهن: بهاولنگر ۽ ڊنگا بنگا. بهاولنگر جو شهر هن تعلقي جو هيڊ ڪوارٽر آهي جيڪو انتظامي طور تي 31 يونين ڪائونسلن ۾ ورهايل آهي.
## حوالا

زمرو:بهاولنگر ضلعو
زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
انفارميشن سائنس

**انفارميشن سائنس** (Information Science)  هڪ تعليمي ميدان آهي جيڪو بنيادي طور تي معلومات جي تجزيي، گڏ ڪرڻ، درجه بندي، هٿرادو، اسٽوريج، حاصل ڪرڻ، حرڪت، ورهائڻ ۽ تحفظ سان لاڳاپيل آهي. انفارميشن سسٽم ٺاهڻ، تبديل ڪرڻ، بهتر ڪرڻ، يا سمجهڻ جي مقصد سان،  فيلڊ جي اندر ۽ ٻاهران عمل ڪندڙ ماڻهن، تنظيمن ۽ ڪنهن به موجود معلوماتي نظام جي وچ ۾ رابطي کان علاوه ادارن ۾ اطلاقن ۽ علم جي استعمال جو مطالعو ڪن ٿا.

تاريخي طور تي، انفارميشن سائنس انفارميٽڪس، ڪمپيوٽر سائنس، ڊيٽا سائنس، نفسيات، ٽيڪنالاجي، ڊاڪيومينٽيشن سائنس، لائبريري سائنس، هيلٿ ڪيئر ۽ انٽيليجنس ايجنسين سان جڙيل آهي. بهرحال، انفارميشن سائنس مختلف شعبن، جهڙوڪ آرڪائيوئل سائنس، ادراڪي سائنس، علم تجارت، قانون، لسانيات، عجائبات، انتظام، رياضي، فلسفو، عوامي پاليسي ۽ سماجي سائنس جا حصا به شامل ڪري ٿو.

## بنيادون

## ڪيريئر

## تاريخ

## 21هين صدي ۾ معلومات جي ورڇ

## تحقيق جا شعبا ۽ ايپليڪيشنون

## پڻ ڏسو
* ڪمپيوٽر سائنس
* انفارميشن ٽيڪنالاجي
* انفارميشن سائنس جو خاڪو  
* انفارميشن سائنس جا جرنل 
* انفارميشن سائنس جي انعامن جي فهرست

## خارجي لنڪس
## حوالا

زمرو:اطلاع
زمرو:معلومات
زمرو:انفارميشن سائنس
زمرو:اطلاقي سائنس
زمرو:انفارميشن سائنس
زمرو:لائبريري سائنس
زمرو:درسي علم
فورٽ عباس تعلقو

**فورٽ عباس** (اردو: تحصِيل فورٹ عباس) هڪ تعلقو آهي جيڪو بهاولنگر ضلعي، پنجاب، پاڪستان ۾ واقع آهي.
## حوالا

زمرو:بهاولنگر ضلعو
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
منچن آباد تعلقو

**منچن آباد** (اردو: تحصِيل مِنچِن آباد)، هڪ تعلقو آهي جيڪو بهاولنگر ضلعي، پنجاب، پاڪستان ۾ واقع آهي. منچن آباد شهر هن تعلقي جو صدر مقام آهي جيڪو انتظامي طور 25 يونين ڪائونسلن ۾ ورهايل آهي. منڊي صادق گنج ٽائون ۽ ميڪلوڊ گنج ٽائون، اها ننڍا شهر پڻ تعلقي منچن آباد ۾ شامل آهن. هيڊ فورڊ واهه نالي هڪ ڪئنال منچن آباد شهر مان لنگهي ٿي ۽ برصغير ۾ برطانوي راڄ دوران هن واهه تي ٺهيل پل ڏسڻ جي قابل آهي.

منچن آباد تعلقي ۾ قابل ذڪر شخصيتون، ميان عبدالغفار وٽو ايم اين اي، سيد اصغر شاهه، شوڪت علي لاليڪا ۽ ميان فدا حسين وٽو آهن.
## حوالا

زمرو:بهاولنگر ضلعو
زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
بهاولپور صدر تعلقو

**بهاولپور صدر** (Bahawalpur Sadar) پاڪستان جي صوبي پنجاب جي ضلعي بهاولپور ۾ واقع هڪ تعلقو آهي. بهاولپور شهر ان تعلقي جو صدر مقام آهي جيڪو انتظامي طور تي 36 يونين ڪائونسلن ۾ ورهايل آهي. هيءَ تعلقو خشڪ ٿيل هاڪڙا نديءَ جي وهڪري مان گذري ٿو، جنهن جي ڏکڻ ۾ ريگستان آهي. اتر طرف ستلج نديءَ جي طاس ۾ واقع آهي ۽ ستلج جي طاس ۽ هاڪڙي جي وهڪري جي وچ ۾ مرڪزي مٿيون علائقو آهي.
## حوالا

زمرو:بهاولپور ضلعو
زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
چشتيان تعلقو

**چشتیان** (اردو:تحصیل چشتیاں) هڪ تعلقو آهي جيڪو بهاولنگر ضلعي ، پنجاب ، پاڪستان ۾ واقع آهي. چشتيان جو شهر هن تعلقي جو صدر مقام آهي جيڪو انتظامي طور 29 يونين ڪائونسلن ۾ ورهايل آهي. 
## حوالا

زمرو:پنجاب، پاڪستان
زمرو:پنجاب جا تعلقا
زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
خيرپور ٽاميوالي تعلقو

**خيرپور ٽاميوالي** (اردو: تحصیل خیر پور ٹامیوالی) پاڪستان جي صوبي پنجاب جي بهاولپور ضلعي جو هڪ تعلقو آهي. خيرپور ٽاميوالي شهر تعلقي جو هيڊڪوارٽر آهي جيڪو انتظامي طور تي 8 يونين ڪائونسلن ۾ ورهايل آهي.
## حوالا

زمرو:بهاولپور ضلعو
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
يزمان تعلقو

**يزمان** (اردو: تحصیل یزمان) بهاولپور ضلعي، پنجاب، پاڪستان ۾ واقع هڪ تعلقو آهي. يزمان شهر هن تعلقي جو صدر مقام آهي جيڪو انتظامي طور تي 18 يونين ڪائونسلن ۾ ورهايل آهي. 19,160 چورس ڪلوميٽر جي ايراضيءَ سان، اها پنجاب صوبي جو سڀ کان وڏو تعلقو آهي.
## حوالا

زمرو:بهاولپور ضلعو
زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
لياقت پور تعلقو

**لياقت پور** (اردو: تحصِيل لِياقت پُور) هڪ تعلقو آهي جيڪو رحيم يار خان ضلعي، پنجاب، پاڪستان ۾ واقع آهي. ان جي گاديءَ جو هنڌ لياقت پور شهر آهي. اهو انتظامي طور تي 25 يونين ڪائونسلن ۾ ورهايل آهي.برطانوي نوآبادياتي راڄ جي تحت، آبپاشي نظام جي ترقي ۽ ڪپهه ۽ ڪمند وانگر نئين فصلن جي شروعات سان، لياقت پور هڪ اهم زرعي مرڪز طور اڀريو.
## حوالا

زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:پنجاب جا تعلقا
زمرو:پنجاب، پاڪستان
ڪوه سليمان تعلقو

**ڪوه سليمان تعلقو** (Koh-e-Suleman Tehsil) پاڪستان جي صوبي، پنجاب جي ضلعي تونسه جو هڪ تعلقو آهي، جيڪو اڳ ۾ ڊي-ايڪسلوڊڊ ايريا ڊيرا غازي خان ۽ ڊيرا غازي خان قبائلي علائقي جي نالي سان سڃاتو ويندو هو. سال 2023ع جي مردم شماري جي مطابق ان جي آبادي 2,48,683 هئي. تعلقي جي 97.7 سيڪڙو آبادي بلوچي ڳالهائيندڙ آهي.

## پڻ ڏسو
## حوالا

زمرو:پنجاب، پاڪستان
زمرو:پنجاب جا تعلقا
زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:ڊيرا غازي خان ضلعي جون آباد جڳهيون
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
ڪوٽ ادو تعلقو

**ڪوٽ ادو** (كوٹ ادُّو) ڪوٽ ادو ضلعي، پنجاب، پاڪستان جو هڪ تعلقو آهي. ڪوٽ ادو شهر هن تعلقي جو صدر مقام آهي جيڪو انتظامي طور 32 يونين ڪائونسلن ۾ ورهايل آهي.

## پڻ ڏسو
## حوالا

زمرو:پنجاب، پاڪستان
زمرو:پنجاب جا تعلقا
زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
چوڪ سرور شهيد تعلقو

**چوڪ سرور شهيد** (تحصیل چوک سرور شہید)، اڳ ۾ چوڪ منڊا جي نالي سان مشهور هو، ڪوٽ ادو ضلعي، پنجاب، پاڪستان جو هڪ تعلقو آهي. چوڪ سرور شهيد، تعلقي جو هيڊ ڪوارٽر آهي.
## پڻ ڏسو
## حوالا

زمرو:پنجاب، پاڪستان
زمرو:پنجاب جا تعلقا
زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
ليه تعلقو

**ليه** (اردو: تحصِيل ليّہ) هڪ تعلقو آهي جيڪو ليه ضلعي، پنجاب، پاڪستان ۾ واقع آهي. اهو انتظامي طور تي 23 يونين ڪائونسلن ۾ ورهايل آهي، جن مان ٽي تعلقي ۽ ضلعي جو گادي جو ھنڌ، ليه ٺاهڻ ٿيون.
## پڻ ڏسو
## حوالا

زمرو:پنجاب، پاڪستان
زمرو:پنجاب جا تعلقا
زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
چوباره تعلقو

**چوباره** (اردو: چَوبارہ؛ پنجابي: تحصیل چوبارا) هڪ تعلقو آهي جيڪو پاڪستان جي صوبي، پنجاب جي ضلعي،ليه، ڊيرا غازي خان ڊويزن ۾ واقع آهي.

بازار وارو شهر، چوباره تعلقي جو انتظامي مرڪز آهي. چوباره پنجاب جو سڀ کان گهٽ آبادي وارو تعلقو آهي، جنهن جي ڪل آبادي 2,52,200 آهي. هن ڪل آبادي مان %80.9 ڳوٺاڻن واري علائقن ۾ ۽ %19.1 شهري علائقن ۾ رهن ٿا. اها ايراضي جي لحاظ کان ضلعي جو سڀ کان وڏو تعلقو آهي، جنهن کان پوءِ ليه ۽ ڪروڙ لعل عيسن آهن. هن جي ڪل ايراضي 6,291 چورس ڪلوميٽر آهي.

## پڻ ڏسو
## حوالا

زمرو:پنجاب، پاڪستان
زمرو:پنجاب جا تعلقا
زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
ڪروڙ لعل عيسن تعلقو

**ڪروڙ لعل عيسن** (تحصِيل كروڑ لعل عيسن)، هڪ تعلقو پنجاب، پاڪستان جي ليه ضلعي جي آهي. اهو انتظامي طور تي 14 يونين ڪائونسلن ۾ ورهايل آهي، جن مان هڪ تعلقي جي راڄڌاني ڪروڙ لعل عيسن آهي.

## پڻ ڏسو
## حوالا

زمرو:پنجاب، پاڪستان
زمرو:پنجاب جا تعلقا
زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
جتوئي تعلقو

**جتوئي** (اردو:تحصِيل جتوئی) مظفر ڳڙهه ضلعي، پنجاب، پاڪستان ۾ هڪ تعلقو، هڪ انتظامي ذيلي ڊويزن آهي. ان جي گاديءَ جو هنڌ جتوئي آهي ۽ اهو پنجاب صوبي جي ڏاکڻي حصي ۾ واقع آهي. جتوئي جي آبادي اندازي مطابق 7,14,576 آهي.  

تعلقو جتوئي، ترڪي طرز جي تعمير واري مسجد/امام بارگاهه، جامعه سڪينه الصغرا لاءِ مشهور آهي. جتوئي تعلقي ۾ ماڻهن جو عام لباس شلوار قميص آهي. جيئن ته اهو بنيادي طور هڪ ٻهراڙي وارو علائقو آهي، زراعت اڪثر رهاڪن جو مکيه پيشو آهي. جتوئي خاص ڪري پنهنجي اعليٰ قسم جي ڪپهه جي فصل ۽ واهه جي نظام لاءِ مشهور آهي.
## پڻ ڏسو
## حوالا

زمرو:مظفرڳڙهه ضلعو
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
مظفر ڳڙهه تعلقو

**مظفر ڳڙهه** (اردو: تحصِيل مظفرگڑھ) پاڪستان جي صوبي پنجاب ۾، مظفر ڳڙهه ضلعي جو هڪ تعلقو (هڪ انتظامي ذيلي ڊويزن) آهي، جيڪو ڊيرا غازي خان ڊويزن ۾ اچي ٿو.  
## پڻ ڏسو
## حوالا

زمرو:پنجاب، پاڪستان
زمرو:پنجاب جا تعلقا
زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
حاصل پور تعلقو

**حاصل پور** (اردو: تحصیل حاصل پور) پاڪستان جي صوبي پنجاب جي بهاولپور ضلعي جو هڪ انتظامي سب ڊويزن (تعلقو) آهي. حاصلپور شهر هن تعلقي جو صدر مقام آهي جيڪو انتظامي طور 15 يونين ڪائونسلن ۾ ورهايل آهي.

سال 2023ع جي آدمشماري موجب حاصل پور تعلقي ۾ 5,06,604 ماڻهو رهندا هئا، جيڪا 2017ع ۾ 4,56,006 ۽ 1998ع ۾ 3,17,513 هئا.
## حوالا

زمرو:بهاولپور ضلعو
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
راجن پور قبائلي علائقي جو تعلقو

**راجن پور قبائلي علائقي جو تعلقو** (Rajanpur Tribal Area Tehsil) جنهن کي  راجن پور ڊي-ايڪسڪلوڊڊ ايريا (De-Excluded Area Rajanpur)  به چيو ويندو آهي، هڪ تعلقو آهي جيڪو راجن پور ضلعي، پنجاب، پاڪستان ۾ واقع آهي. سال 2023ع جي مردم شماري مطابق آبادي 41,741 هئي.   تعلقي جي 98.6 سيڪڙو آبادي بلوچي ڳالهائيندڙ آهي.

## پڻ ڏسو
## حوالا

زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
زمرو:پنجاب جا شهر (پاڪستان)
زمرو:راجن پور ضلعو
تونسه تعلقو

thumb|پنجاب، پاڪستان جي نقشي ۾ تونسہ جي مڪانيت
**تونسه** (اردو: تحصِيل تونٚسہ) تونسه ضلعي، پنجاب، پاڪستان جو هڪ تعلقو (ذيلي ڊويزن) آهي. ان جي گاديءَ جو هنڌ تونسه شهر آهي.

## پڻ ڏسو
## حوالا

زمرو:تونسه ضلعو
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
وهوه تعلقو

**وهوه** ( اردو ۽ پنجابي : تحصیل وہوا)، پاڪستان جي صوبي پنجاب جي تونسه ضلعي جو هڪ تعلقو (ذيلي ڊويزن) آهي. وهوه شهر تعلقي جو صدر مقام آهي.
## پڻ ڏسو
## حوالا

زمرو:پنجاب، پاڪستان
زمرو:پنجاب جا تعلقا
زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
چنيوٽ تعلقو

**چنيوٽ** (اردو: تحصیل چنیوٹ) پاڪستان جي صوبي پنجاب جي ضلعي چنيوٽ جو هڪ تعلقو آهي. 

فيبروري، 2009ع کان اڳ چنيوٽ ضلعو ۽ تعلقو جھنگ ضلعي جو حصو ھيون، ان تعلقي کي 44 يونين ڪائونسلن ۾ ورهايو ويو.
## پڻ ڏسو
## حوالا

زمرو:پنجاب، پاڪستان
زمرو:پنجاب جا تعلقا
زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
شورڪوٽ تعلقو

**شورڪوٽ** (اردو: تحصیل شورکوٹ) جھنگ ضلعي، پنجاب، پاڪستان جو هڪ تعلقو آهي. اهو 29 يونين ڪائونسلن ۾ ورهايل آهي. تعلقي جو صدر مقام شورڪوٽ شهر آهي.
## پڻ ڏسو
## حوالا

زمرو:جھنگ ضلعو
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
پي پي-273 (مظفر ڳڙهه-6)

**پي پي-273 (مظفرڳڙهه-6)** (پی پی-273، مظفرگڑھ-6) پنجاب جي صوبائي اسيمبلي جو هڪ انتخابي تڪ آهي.
## عام چونڊون، 2002ع
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون، 2002
## عام چونڊون، 2008ع
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون، 2008ع
## عام چونڊون، 2013ع
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون، 2013ع
## عام چونڊون، 2018ع
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون، 2018
## عام چونڊون، 2024ع
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون 2024

پنجاب جي صوبائي اسيمبلي جون عام چونڊون 8 فيبروري، 2024ع تي ٿيون.

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا صوبائي تڪ
زمرو:پنجاب صوبائي اسیمبلي جا تڪ
زمرو:پنجاب، پاڪستان جا انتخابي تڪ
گوجره تعلقو

**گوجره** (اردو: تحصیل گوجرہ؛ پنجابي: تحصیل گوجرا) ٽوبا ٽيڪ سنگهه ضلعي، پنجاب، پاڪستان جو هڪ تعلقو آهي. تعلقو 1,115 چورس ڪلوميٽر جي ايراضيءَ تي پکڙيل آهي ۽ انتظامي طور تي 24 يونين ڪائونسلن ۾ ورهايل آهي، جن مان 6 تعلقي جو گاديءَ جو هنڌ گوجره ٺاهڻ ٿيون.
## پڻ ڏسو
## حوالا

زمرو:ٽوبا ٽيڪ سنگهه ضلعو
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
زمرو:ٽوبه ٽيڪ سنگهه ضلعي جا تعلقا
دارالسلام

**دارالسلام** (عربي: دَارالسَّلَام، معنيٰ امن جو گھر)، تنزانيا جو سڀ کان وڏو شهر ۽ مالي مرڪز آهي. اهو دارالسلام علائقي جي راڄڌاني پڻ آهي.90 لک ماڻهن جي آبادي سان، دارالسلام اوڀر آفريڪا ۾ آبادي جي لحاظ کان سڀ کان وڏو شهر آهي ۽ آفريڪا ۾ ڇهين نمبر تي وڏو شهر آهي. سواحلي ساحل تي واقع، دارالسلام هڪ اهم معاشي مرڪز آهي ۽ دنيا جي تيز ترين وڌندڙ شهرن مان هڪ آهي.

شهر 19هين صدي جي وچ ڌاري ٺهرايو ويو. اهو جرمن اوڀر آفريڪا، تانگانيڪا ۽ تنزانيا جو مکيه انتظامي ۽ تجارتي مرڪز هو. سال 1974ع ۾ فيصلو ڪيو ويو ته راڄڌاني کي ڊوڊوما ڏانهن منتقل ڪيو وڃي جيڪو سرڪاري طور تي 1996ع ۾ مڪمل ڪيو ويو.

دارالسلام تنزانيا جو فن، فيشن، ميڊيا، فلم، ٽيليويزن ۽ فنانس لاءِ سڀ کان نمايان شهر آهي. اهو گڏيل وسيع دارالسلام علائقي جو گاديءَ جو هنڌ آهي، جيڪو تنزانيا جي 31 انتظامي علائقن مان هڪ آهي ۽ پنج ضلعن؛ اتر ۾ ڪنودوني، مرڪز ۾ الالا،  ڏکڻ ۾ ابنگو ۽ تيميڪي ۽ اوڀر ۾ ڪراسيني جي ڪناري تي، گمبوني تي مشتمل آهي.

## تاريخ

## جاگرافي

## حڪومت ۽ سياست

## آباديات

## معيشت

## انفراسٽرڪچر

## ٽرانسپورٽ

## ثقافت

## تعليم

## پڻ ڏسو
## ٻاهريان ڳنڍڻا

*



## حوالا

زمرو:تنزانيا
زمرو:وڏا شهر
زمرو:تنزانيه ۾ شهر
زمرو:آفريڪا جا شهر
زمرو:تنزانيه ۾ آباد ساحلي هنڌ
زمرو:تنزانيه جا بندرگاهه وارا شهر
زمرو:آفريڪا ۾ بندرگاهه وارا شهر
ڊوڊوما

**ڊوڊوما** (Dodoma)، سرڪاري طور تي ڊوڊوما شهر (سواحلي: جيجي ڪو لا ڊوڊوما) تنزانيا جو گاديءَ جو هنڌ آهي ۽ ٻنهي ڊوڊوما ميونسپل ڪائونسل ۽ پوري ڊوڊوما علائقي جي انتظامي راڄڌاني آهي، هن جي آبادي 7,65,179 آهي.   سال 1974ع ۾، تنزانيا جي حڪومت اعلان ڪيو ته تنزانيا جي وفاقي گاديءَ کي سماجي ۽ معاشي سببن جي ڪري دارالسلام کان ڊوڊوما منتقل ڪيو ويندو ۽ ملڪ اندر گاديءَ جو مرڪز بڻايو ويندو. اهو سال 1996ع ۾ سرڪاري راڄڌاني بڻجي ويو.

سال 2000ع تائين ڊوڊوما جي شروعاتي ڊيزائن جو نتيجو نه آيو. مئي، 2023ع ۾، صدر، ساميا سولوهو جي ماتحت قومي حڪومت هڪ تاريخي واقعي ۾ ڊوڊوما ۾ نئين اسٽيٽ هائوس جو افتتاح ڪيو ۽ شهر ۾ سرڪاري ڪمن جي منتقلي کي ممڪن بڻايو ويو. نتيجي جي طور تي، دارالسلام تنزانيا جي تجارتي ۽ سامونڊي گاديءَ جو هنڌ رهيو ۽ ڊوڊوما رياستي گهر، "اڪولو" جو مقام بڻجي ويو ۽ وڏي تعداد ۾ سرڪاري آفيسن کي برقرار رکيو. 

## جاگرافي

## تاريخ

## آباديات

## موسم

## تعليم

## ٽرانسپورٽ

## حڪومت
## ثقافت
## گيلري

File:Dodoma Train Station.JPG|Dodoma Railway Station
File:Dodma Airport.JPG|Dodoma Airport
File:University hostels.jpg|A hostel at the University of Dodoma
File:Roundabout in Dodoma Region.jpg|Roundabout in Dodoma
File:Nyerere Statue in Dodoma.jpg|Nyerere's statue in Dodoma


## پڻ ڏسو
## ٻاهريان ڳنڍڻا

* 
* Pictures of Dodoma and its surroundings on Flickr

## حوالا

زمرو:تنزانيا
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:آفريڪا جا شهر
زمرو:آفريڪا ۾ راڄڌانيون
سرائي عالمگير تعلقو

**سرائي عالمگير** (اردو: تحصیل سرائے عالمگیر) ضلع گجرات جي چئن انتظامي سب ڊويزنن يا تعلقن مان هڪ آهي. هيءَ تعلقو جهلم نديءَ جي اڀرندي ڪناري تي جهلم شهر جي ڀر ۾ آهي. تعلقي جي اوڀر ۾ اپر جهلم ڪئنال آهي.
## پڻ ڏسو
## حوالا

زمرو:گجرات ضلعو
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
پنڊي ڀٽيان تعلقو

**پنڊي ڀٽيان** (اردو: تحصِيل پِنڈى بهٹياں)، حافظ آباد ضلعي جو هڪ تعلقو يا انتظامي سب ڊويزن آهي جيڪو چناب ندي جي کاٻي ڪناري تي واقع آهي. پنڊي ڀٽيان ان جو گاديءَ جو شهر ۽ انتظامي يونٽ آهي.

## پڻ ڏسو
* پنجاب، پاڪستان جي تعلقن جي فهرست
## حوالا

زمرو:حافظ آباد ضلعو
زمرو:پنجاب جا تعلقا
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
ملڪوال تعلقو

**ملڪوال** (اردو: تحصیل ملکوال)  پنجاب، پاڪستان ۾ منڊي بهاءُ الدين ضلعي جو هڪ تعلقو آهي. ملڪوال شهر هن تعلقي جو صدر مقام آهي، جيڪو انتظامي طور تي 17 يونين ڪائونسلن ۾ ورهايل آهي.
## پڻ ڏسو
* پنجاب، پاڪستان جي تعلقن جي فهرست
## حوالا

زمرو:پنجاب، پاڪستان
زمرو:پنجاب جا تعلقا
زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:منڊي بھاءُ الدين ضلعو
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
وزيرآباد تعلقو

**وزيرآباد** (اردو: تحصِيل وزِيرآباد)، پاڪستان جي صوبي پنجاب ۾ وزيرآباد ضلعي جو هڪ تعلقو آهي. هن تعلقي جو صدر مقام وزيرآباد شهر آهي ۽ انتظامي طور تي 36 يونين ڪائونسلن ۾ ورهايل آهي.
## تاريخ
## پڻ ڏسو
* پنجاب، پاڪستان جي تعلقن جي فهرست
## حوالا

زمرو:پنجاب، پاڪستان
زمرو:پنجاب جا تعلقا
زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
گوجرانوالا شهر تعلقو

**گوجرانوالا شهر تعلقو** (Gujranwala City Tehsil)، پنجاب، پاڪستان جي ضلعي گوجرانوالا جو هڪ تعلقو آهي. پاڪستان جي سال 2017ع جي مردم شماري جي مطابق هن جي آبادي 2,59,556 هئي.
## پڻ ڏسو
* پنجاب، پاڪستان جي تعلقن جي فهرست
## حوالا

زمرو:گجرانواله ضلعو
زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
شڪر ڳڙهه تعلقو

**شڪر ڳڙھه** (Shakargarh Tehsil), ھڪ تعلقو آھي جيڪو نارووال ضلعي، پنجاب، پاڪستان ۾ واقع آھي. شڪر ڳڙهه ضلعي، گورداسپور جو واحد تعلقو هو جيڪا سال 1947ع ۾ آزاديءَ جي وقت پاڪستان ۾ شامل ڪيو ويو.
## پڻ ڏسو
* پنجاب، پاڪستان جي تعلقن جي فهرست
## حوالا

زمرو:نارووال ضلعو
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
پسرور تعلقو

**پسرور** (اردو: تحصیل پسرور) صوبي پنجاب، پاڪستان جي ضلعي سيالڪوٽ جو هڪ تعلقو آهي. پسرور شهر ان جي گاديءَ جو هنڌ آهي.

تعلقو، هندستان ۾ برطانوي راڄ دوران، پسرور شهر ۾ انتظامي مرڪز سان گڏ ٺاهيو ويو. هن تعلقي جي ڪل ايراضي 1,020 چورس ڪلوميٽر (394 چورس ميل) آهي ۽ ان جو سڀ کان پراڻو ڳوٺ صابو بهادر آهي، جيڪو قلعه ڪلر والا جي ويجهو واقع آهي. ڳوٺ مانگا پڻ تعلقي پسرور ۾ واقع آهي.
## پڻ ڏسو
* پنجاب، پاڪستان جي تعلقن جي فهرست
## حوالا

زمرو:پنجاب، پاڪستان
زمرو:پنجاب جا تعلقا
زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
ترڪي جا صوبا

ترڪي 81 صوبن (il) ۾ ورهايل آهي. هر صوبو ڪيترن ئي ضلعن (ilçe) ۾ ورهايل آهي. هر صوبائي حڪومت مرڪزي ضلعي (merkez ilçe) ۾ ويٺي آهي. غير ميٽروپوليٽن ميونسپلٽي نامزد ٿيل صوبن لاءِ، مرڪزي ضلعو صوبي جو نالو رکي ٿو (مثال طور رئزي Rize جو شهر/ضلعو رئزي Rize صوبي جو مرڪزي ضلعو آهي). عثماني سلطنت ۾، لاڳاپيل اڪائين کي *ولائت* چيو ويندو هو.

هر صوبي جو انتظام، ترڪي جي گهرو وزارت کان مقرر هڪ گورنر (Wāli) ڪندو آهي.
## صوبن جي فهرست
هيٺيان ترڪي جي 81 صوبن جي فهرست آهي، جيڪي انهن جي لائسنس پليٽ ڪوڊ جي مطابق ترتيب ڏنل آهن. شروعات ۾، ڪوڊ جي ترتيب صوبن جي نالن جي اکرن جي ترتيب سان ملي ٿي. زونگولڊڪ (ڪوڊ 67) کان پوءِ، ترتيب اکرن جي جاء تي، صوبن جي تخليق جي ترتيب ۾ آهي ڇاڪاڻ ته اها صوبا تازا ٺاهيا ويا آهن ۽ اهڙي طرح انهن جي پليٽ نمبر ڪوڊ جي شروعاتي سيٽ جي تفويض کان پوءِ مقرر ڪيا ويا هئا.

 

## حوالا

زمرو:ترڪي
زمرو:ملڪ جي لحاظ کان پهرين سطح جي انتظامي ورهاست
زمرو:ترڪي جا صوبا
رائيونڊ تعلقو

**رائيونڊ** (Raiwind Tehsil) پاڪستان جي صوبي، پنجاب جي ضلعي، لاهور جو هڪ تعلقو آهي. سال 2017ع جي مردم شماري جي مطابق تعلقي جي آبادي 8,55,626 آهي.

## پڻ ڏسو
* پنجاب، پاڪستان جي تعلقن جي فهرست
## حوالا

زمرو:لاھور ضلعو
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
زمرو:لاهور ضلعي جون آباد جڳھون
فيروز والا تعلقو

**فيروز واله** (اردو: تحصیل فیروزوالہ)، ضلعي شيخوپوره، پنجاب، پاڪستان جو هڪ تعلقو آهي. هن جو هيڊ ڪوارٽر فيروز والا شهر آهي.
## پڻ ڏسو
* پنجاب، پاڪستان جي تعلقن جي فهرست
## حوالا

زمرو:شيخوپوره ضلعو
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
دنياپور تعلقو

**دنياپور** (Dunyapur Tehsil) پاڪستان جي پنجاب جي ضلعي لوڌران جو هڪ تعلقو آهي. ان جي اُڀرندي طرف اڊا ذخيرا، اولهه طرف ملتان، ڏکڻ طرف لوڌران ۽ بهاولپور شهر واقع آهن. پاڪستان جي سال 2017ع جي مردم شماري جي مطابق، دنيا پور تعلقي جي آبادي 4,95,013 هئي.

## پڻ ڏسو
* پنجاب، پاڪستان جي تعلقن جي فهرست
## حوالا

زمرو:لوڌران ضلعو
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
زمرو:لوڌران ضلعي ۾ آباد جڳھون
بوريوالا تعلقو

**بوريوالا** (پنجابي: تحصیل بورے والا)، پاڪستان جي صوبي پنجاب جي ضلعي وهاڙي جو هڪ تعلقو آهي. بوريوالا شهر هن تعلقي جو صدر مقام آهي.
## پڻ ڏسو
* پنجاب، پاڪستان جي تعلقن جي فهرست
## حوالا

زمرو:وهاڙي ضلعو
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
چوآ سيدن شاهه تعلقو

**چوآ سيدن شاهه** (اردو تحصِيل چوآسيدن شاه)، پاڪستان جي صوبي پنجاب جي ضلعي چکوال جو هڪ تعلقو آهي. هن تعلقي کي 8 يونين ڪائونسلن ۾ ورهايو ويو آهي، جن مان هڪ راڄڌاني چوا سيدن شاهه آهي.
## پڻ ڏسو
* پنجاب، پاڪستان جي تعلقن جي فهرست
## حوالا

زمرو:پنجاب، پاڪستان
زمرو:پنجاب جا تعلقا
زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
پتوڪي تعلقو

**پتوڪي** (اردو: تحصِيل پتّوكى)، پاڪستان جي صوبي پنجاب ۾ قصور ضلعي جو هڪ تعلقو آهي. تعلقي جو صدر مقام بازار وارو شهر پتوڪي  آهي.
## پڻ ڏسو
* پنجاب، پاڪستان جي تعلقن جي فهرست
## حوالا

زمرو:پنجاب، پاڪستان
زمرو:پنجاب جا تعلقا
زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
شاهه ڪوٽ تعلقو

**شاهه ڪوٽ** (اردو: شاہ کوٹ)، پاڪستان جي پنجاب صوبي جي ننڪانه صاحب ضلعي جي ٽن تعلقن مان هڪ آهي. اهو پاڪستان جي قديم ترين شهرن مان هڪ آهي. ان ۾ هڪ هل پارڪ آهي جنهن کي ٿيم پارڪ ۾ تبديل ڪيو ويو آهي. هتي هڪ بابا نو لک هزاري جو مزار به آهي، جنهن تي هر سال مختلف شهرن مان سوين ماڻهو ايندا آهن. شاهه ڪوٽ جا ماڻهو ڏاڍا ملنسار آهن. هر سال 23 مارچ کان 27 مارچ تائين شاهه ڪوٽ ۾ ميلو لڳندو آهي.
## پڻ ڏسو
* پنجاب، پاڪستان جي تعلقن جي فهرست
## حوالا

زمرو:ننڪانه صاحب ضلعو
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
نوشهره تعلقو (وادي سوآن)

**نوشهره** (Naushera Tehsil) پاڪستان جي صوبي پنجاب جي ضلعي، خوشاب جو هڪ تعلقو آهي. نوشهره شهر (پنجاب) تعلقي جو صدر مقام آهي.

## پڻ ڏسو
* پنجاب، پاڪستان جي تعلقن جي فهرست
## حوالا

زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:پنجاب جا تعلقا
زمرو:پنجاب، پاڪستان
چيچہ وطني تعلقو

**چيچہ وطني** (اردو: تحصیل چِیچہ وطنى) پاڪستان جي صوبي پنجاب جي ضلعي ساهيوال جو هڪ تعلقو آهي. هن تعلقي جي ايراضي 1,602 چورس ڪلوميٽر آهي ۽ چيچہ وطني ان جو گاديءَ وارو شهر آهي. اهو 37 يونين ڪائونسلن ۾ ورهايل آهي، جن مان ٽي گاديءَ جي شهر مان آهن.

هن تعلقي ۾ پنج ٽائون؛ چيچہ وطني، ڪسووال، غازي آباد، اقبال نگر ۽ الماء والي (چک:34/12-L، چک:L-42/12، چک:168/9-L، چک:49/12-L، چک:43/12_L، چک:44/12_L، چک:17/11-L) آهن.

## پڻ ڏسو
* پنجاب، پاڪستان جي تعلقن جي فهرست
## حوالا

زمرو:پنجاب، پاڪستان
زمرو:پنجاب جا تعلقا
زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:ساهيوال ضلعو
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
ڪوٽلي ستيان تعلقو

**ڪوٽلي ستیان** (اردو: کوٹلی ستیاں) پاڪستان جي صوبي پنجاب جي ضلعي مري جو هڪ تعلقو آهي. ان جو نالو جبل واري قصبي ڪوٽلي ۽ ستي قبيلي جي نالي سان پيو. هي تعلقو جاگرافيائي لحاظ کان مري ۽ ڪهوٽا جي جبلن جو هڪ حصو آهي. سال 1990ع ۾ ٻنهي سب ڊويزنن مان 40 ڳوٺن کي ٽوڙي ان کي سب ڊويزن قرار ڏنو ويو.
## پڻ ڏسو
* پنجاب، پاڪستان جي تعلقن جي فهرست
## حوالا

زمرو:مري ضلعو
زمرو:مري ضلعي جا تعلقا
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
پنڊ دادن خان تعلقو

**پنڊ دادن خان** (اردو/پنجابي: تحصیل پنڈ دادن خان) جهلم ضلعي، پنجاب، پاڪستان جو هڪ تعلقو آهي. هن جو هيڊ ڪوارٽر پنڊ دادن خان شهر ۾ آهي، جيڪو جهلم ندي جي ڪناري تي ايم-2 (M-2) موٽر وي کان 22 ڪلوميٽر جي مفاصلي تي آهي.

هي علائقو کيوڙه لوڻ جي کاڻ، ايشيا جي سڀ کان وڏي لوڻ جي کاڻ لاءِ مشهور آهي.
## پڻ ڏسو
* پنجاب، پاڪستان جي تعلقن جي فهرست
## حوالا

زمرو:جهلم ضلعو
زمرو:پنجاب جا تعلقا
زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:پنڊ دادن خان تعلقو
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
لاوا تعلقو

**لاوا** (اردو: تحصيل لاوا) پاڪستان جي صوبي پنجاب جي ضلعي تله گنگ جو هڪ تعلقو آهي. اهو 508 ميٽر (1669 فوٽ) جي اوچائي تي ميانوالي ضلعي جي ڀرسان واقع آهي. لاوا تعلقي ۾ وڌيڪ اعوان قبيلي جي آبادي آهي. ان جي هڪ طرف گوهال کان ٿيندي مردوال سان سرحدون آهن، جڏهن ته دربتا کان ٿيندي ڪالاباغ تعلقي سان ڳنڍجي ٿو. پاڙيسري ۾ ڊانڊا شاهه بلاول ۽ وادي سون سکيسر آهن.
## پڻ ڏسو
* پنجاب، پاڪستان جي تعلقن جي فهرست
## حوالا

زمرو:تله گنگ ضلعو
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
علي پور چٺه تعلقو

**علي پور چٺه** (اردو ۽ پنجابي: تحصیل علی پور چٹھہ)، پاڪستان جي صوبي پنجاب جي ضلعي وزيرآباد جو هڪ تعلقو آهي. علي پور چٺه شهر تعلقي جو صدر مقام آهي.
## پڻ ڏسو
* پنجاب، پاڪستان جي تعلقن جي فهرست
## حوالا

زمرو:وزيرآباد ضلعو
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
گرھ

**گرھ** يا **سيارو** هڪ آسماني جسم آهي، جيڪو سج يا ڪنهن ٻئي تاري جي چوڌاري گردش ڪندو آهي. سيارا عام طور تي پنهنجي ڪشش ثقل جي ڪري گول شڪل جا ٿيندا آهن ۽ پنهنجي مدار ۾ ٻين آسماني جسم کان مختلف آهن. سيارن تي زندگي جي موجودگي، بناوت، ۽ ماحولياتي حالتون هر سياري جي خاصيتن تي ڀاڙن ٿيون. سيارا ڪائنات ۾ زندگي جي تلاش ۽ خلائي سائنس جي تحقيق جو هڪ اهم محور آهن. جديد ٽيڪنالاجي ۽ خلائي مشنز جي ذريعي اسان سيارن جي بناوت، تاريخ، ۽ انهن تي زندگي جي امڪانن کي سمجهڻ لاءِ اڳتي وڌي رهيا آهيون.

## گرھ جي وصف
2006ع ۾، انٽرنيشنل آسٽرونوميڪل يونين (IAU) سياري يا گرھ جي جديد تعريف مقرر ڪئي، جنهن مطابق هڪ آسماني جسم کي سيارو ٿيڻ لاءِ هيٺيون شرطون پوريون ڪرڻيون پونديون:  

# سج جي چوڌاري مدار ۾ هجي.  
# ڪشش ثقل جي ڪري پنهنجي شڪل کي تقريباً گول بڻائي سگهي.  
# پنهنجي مدار ۾ ٻين جسماني شين کي صاف ڪري ڇڏيو هجي.  

## شمسي نظام جا سيارا
اسان جي شمسي نظام ۾ اٺ سيارا آهن، جيڪي سج جي چوڌاري مدار ۾ گردش ڪن ٿا. هي سيارا ٻن اهم گروهن ۾ ورهايل آهن:  
1
. **زميني گرھ** (Terrestrial Planets): هي سيارا ننڍا، گهاٽا، ۽ پٿر مان ٺهيل آهن.  
* عطارد (Mercury)  
* زهرا (Venus)  
*زمين (Earth)  
*مريخ (Mars)*  

2. **گيس جا ديو** (Gas Giants): وڏا، گهٽ گهاٽا، ۽ گيس مان ٺهيل سيارا.  
*مشتري (Jupiter)
*زحل (Saturn)  
*يورينس (Uranus)  
*نيپچون (Neptune)

## سيارن/گرھن جون خاصيتون
سيارن ۾ مختلف خاصيتون ۽ عنصر موجود آهن، جيڪي انهن کي ٻين آسماني جسم کان الڳ ڪن ٿا.  

:**ماحول**: ڪجھ سيارن تي ماحول آهي، جيئن زمين تي آڪسيجن ۽ ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ، جڏهن ته ٻين تي اھو موجود ناھي.  
:**سطح**: عطارد ۽ مريخ وانگر سيارن جون سطحون پٿريليون آهن، جڏهن ته مشتري ۽ زحل تي گيسن جا طوفان موجود آهن.  
:**چنڊ**: ڪجهه سيارن وٽ پنهنجا قدرتي چنڊ آهن، جيئن زمين وٽ هڪ چنڊ، ۽ مشتري وٽ 79 کان وڌيڪ چنڊ آهن.

## سيارن تي تحقيق
سيارن جي مطالعي لاءِ سائنسدان خلائي مشن موڪليندا آهن، جيئن:  

***وائيجر مشن**: جيڪو شمسي نظام جي ٻاهرين سيارن جو جائزو وٺڻ لاءِ موڪليو ويو.  
***مارس روور**: مريخ جي سطح ۽ ماحول تي تحقيق ڪرڻ لاءِ.  
***جيمز ويب خلائي دوربين**: ٻين تارن جي چوڌاري سيارن کي ڳولڻ لاءِ.

## سيارن جو مطالعو
سيارن تي مطالعو ڪرڻ واري سائنس کي سياروي سائنس چئبو آهي. هي سائنس شمسي نظام ۾ موجود سيارن ۽ ٻاهرين نظامن ۾ موجود ٻيڄاڙي سيارن (Exoplanets) جو مطالعو ڪري ٿي.
زمرو:سيارا
زمرو:نظام شمسي
ٽيليگرافي

**ٽيليگرافي** (Telegraphy) برقي ذريعي نياپو پھچائڻ جو هڪ قديم ۽ تاريخي نظام آهي، جنھن ۾ برقي ڪرنٽ جي مدد سان پيغامن کي هڪ هنڌ کان ٻئي هنڌ تائين منتقل ڪيو ويندو آهي. هن نظام ۾ بئٽري، ٽئپنگ ڪي (Tapping Key)، ۽ سيٽيءَ (Buzzer) جهڙن سادن پر اثرائتن اوزارن جو استعمال ڪيو ويندو آهي.

## ڪم ڪرڻ جو طريقو
ٽيليگرافيءَ ۾ نياپو پهچائڻ لاءِ تارن جو هڪ وسيع ڄار وڇايو ويندو هو. ان ۾ برقي وهڪري کي خاص وقفي سان جاري ۽ بند ڪري مختلف اشارا پيدا ڪيا ويندا آهن. انهن اشارن کي هڪ مخصوص ضابطي جي تحت سمجهيو ويندو آهي، جنهن کي **[[مورس ڪوڊ]]** (Morse Code) چيو ويندو آهي. مورس ڪوڊ ۾ نقطن (Dots) ۽ ليڪن (Dashes) جي مدد سان اکرن ۽ انگن جي سڃاڻپ ڪئي ويندي آهي.

## تاريخ
ٽيليگرافيءَ جي ترقيءَ ۾ ڪيترن ئي سائنسدانن جو حصو رهيو آهي:
* **1836ع:** چارلس ويسٽ اسٽون ۽ سندس ساٿين پاران سوئيءَ وارو نظام (Needle System) متعارف ڪرايو ويو، جيڪو شروعاتي طور تي رڳو پيغام موڪلڻ لاءِ استعمال ٿيندو هو.
* **1866ع:** هڪ اهڙو جديد اوزار ايجاد ٿيو جيڪو پاڻمرادو نياپا لکي سگهندو هو، جنهن سان مواصلاتي نظام ۾ وڏي انقلابي تبديلي آئي.
* **مورس ڪوڊ جي ايجاد:** سيموئيل مورس هن نظام کي وڌيڪ سولو بڻايو، جيڪو اڳتي هلي سامونڊي ۽ فوجي رابطن لاءِ انتهائي اهم بڻجي ويو.

## اهميت
ٽيليفون ۽ انٽرنيٽ جي ايجاد کان اڳ، ٽيليگرافي دنيا ۾ تيز ترين رابطي جو واحد ذريعو هئي. هن نظام جي ذريعي خبرون، سرڪاري حڪم ناما ۽ خانگي پيغام منٽن ۾ هڪ شهر کان ٻئي شهر پهچي ويندا هئا.

## تصويرون

File:Samuel Morse 1840.jpg|سيموئيل مورس، مورس ڪوڊ جو موجد


## وڌيڪ ڏسو
* مورس ڪوڊ
* مواصلات
* ٽيليفون

## حوالا

زمرو:ربطيات
زمرو:مواصلات
زمرو:ٽيڪنيڀياس
زمرو:ٽيليڪميونيڪيشن
زمرو:برقيات جي تاريخ
ایاز سید

اياز سيد (سنڌي: اياز سيد)  (ڪراچي ۾ پيدا ٿيو) هڪ پاڪستاني ميڪ اپ آرٽسٽ آهي.

## فلموگرافي

* قائداعظم زنده باد (ميڪ اپ آرٽسٽ) (2022)

* لوڊ وڊنگ (ميڪ اپ آرٽسٽ) (2018)

* جواني ڀر نه آڻي 2 (ميڪ اپ آرٽسٽ) (2018)

* نا معلوم افراد 2 (ميڪ اپ آرٽسٽ) (2017)

* ايڪٽر ان لاءِ (ميڪ اپ آرٽسٽ) (2016)

* مهه مير (ميڪ اپ ۽ هئير) (2016)

## ٽيليويزن
* ڪڏهن مان ڪڏهن تو (ميڪ اپ ۽ هئير) 2024 

## حوالا

### ماخذ
* اياز سيد https://www.moviebuff.com/ayaz-syed
* گوڊ ٽائمز https://www.goodtimes.com.pk/2019/12/14/fahad-mustafa-peoples-actor
* https://letterboxd.com/makeup/ayaz-syed/
* فلم ورڪ https://filmfreeway.com/ayazsyed
* https://movie.plare.fr/people/2069917/ayaz-syed
* https://nettv4u.com/celebrity/urdu/makeup-artist/ayaz-syed
ڪُنڀ ميلو

ھندو ڏند ڪٿائن موجب شو ڀڳوان ۽ پاروتي ماتا جي شاديءَ جو ڏاج رڳو ھڪ مٽيءَ جو ٿانءُ ڪُنڀ (چاڏي) ھُئي. مٽيءَ جي ٺھيل ان ٿانوَ کي سنسڪرت ۾ ڪُنڀ، سنڌيءَ ۾ چاڏي ۽ انگريزيءَ ۾ POT چيو وڃين ٿو.

اھا ڪُنڀ پرجا پتي وشوا ڪرما (ھندو تريمورتيءَ جو ٽيون ڪردار) پنھنجي ھٿن سان ٺاھي تنھنڪري ھندو ڌرم ۾ مٽيءَ جي ٿانون کي احترام ڏنو وڃين ٿو، وشوا ڪرما پاڻ کي ڪُنڀار بہ چيو آھي. 

ھزارين سالن کان ڪروڙين ھندو گنگا ۾ اسنان ڪري تيرٿ (گنگا نديءَ جي ڪناري تي ٺھيل شھرن (پرياگراج، ھري دُوار، ناشڪ ۽ اُجين) ۾ مٽيءَ جون مٽڪيون کڻي پوڄا پاٺ ڪن ٿا ۽ گنگا ۾ اسنان ڪن ٿا، جنھن کي ڪُنڀ ميلو به سڏيو ويندو آھي.

## حوالا

زمرو:ڀارت
زمرو:ھندومت
ستن آسمانن جا نالا

۱. آپھرئين سمان جو نالو رقيعه آھي ۽ کير کان وڌيڪ اڇو آھي.

۲. ٻئي آسمان جو نالو فيدوم يا ماعون آھي ۽ اھڙي لوھ جو آھي، جنھن مان روشنيءَ جا شعاع ڦٽن ٿا.

۳. ٽئين آسمان جو نالو ملڪوت يا ھاريون آھي ۽ اھو ٽامي جو آھي.
۴. چوٿين آسمان جو نالو زاھره آھي ۽ اھو اکين کي خيرو ڪري ڇڏيندڙ اڇي چانديءَ مان جڙيل آھي.

۵. پنجين آسمان جو نالو مزينه يا مسھره آھي ۽ اھو ڳاڙھي سون جو ٺھيل آھي.

۶. ڇھين آسمان جو نالو خالصه آھي ۽ اھو چمڪندڙ موتين مان جڙيل آھي.

۷. ستين آسمان جو نالو لابيه يا دامعه آھي ۽ اھو ڳاڙھي ياقت جو آھي ۽ ان ۾ ئي بيت المعمور آھي.

## حوالا

زمرو:مذهب
زمرو: اسلام
نيامي

**نيامي** (Niamey؛ فرانسيسي تلفظ: [njaˈmɛ]) اولهه آفريڪا جي ملڪ نائيجر جو گاديءَ جو هنڌ ۽ وڏو شهر آهي. نيامي نائجر نديءَ تي واقع آهي، بنيادي طور تي اوڀر ڪناري تي واقع آهي. نيامي جي آبادي سال 2012ع جي مردم شماري جي مطابق 10,26,848 شمار ڪئي وئي. سال 2017ع تائين، آبادي جي تخميني ڏيکاري ٿي ته گاديءَ وارو ضلعو مجموعي طور تي ملڪ جي ڀيٽ ۾ سست رفتاري سان وڌي رهيو آهي، جنهن ۾ دنيا جي بلند ترين زرخيزي جي شرح آهي. هي شهر موتي جوار پوکڻ واري علائقي ۾ واقع آهي، جڏهن ته پيداواري صنعتن ۾ سرون، سيرامڪ سامان، سيمينٽ ۽ ڪپڙا بڻائڻ شامل آهن.
## حوالا

زمرو:نائيجر
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:آفريڪا ۾ راڄڌانيون
زمرو:نائيجر ۾ آباديون جڳهيون
زمرو:نائيگر ۾ آباديون جڳهيون
موروني

**موروني** (Moroni) آفريڪا جي ملڪ ڪوموروس جو سڀ کان وڏو شهر ۽ گادي جو هنڌ آهي. موروني جو مطلب آهي "درياءَ تي" (مروني شينگازيڊجا ۾). موروني نيم خودمختار ٻيٽ، گازيجا (Ngazidja) جي گاديءَ جو هنڌ پڻ آهي، جيڪو جمهوريه جي ٽن مکيه ٻيٽن مان سڀ کان وڏو آهي. شهر جي آبادي سال 2003ع ۾ اندازي مطابق 41,557 هئي. موروني، جيڪو روٽ نيشنل 1 جي ڀرسان آهي، اتي هڪ بندرگاهه ۽ ڪيتريون ئي مسجدون، جنهن مان هڪ بدجاناني مسجد آهي.
## تاريخ
## جاگرافي
## آباديات
## عبادت جا هنڌ
## معيشت
## ٽرانسپورٽ
## ٻاهريان ڳنڍڻا
## حوالا

زمرو:ڪوموروس
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:آفريڪا ۾ راڄڌانيون
جوبا

**جوبا** (Juba)   ڏکڻ سوڊان جو گاديءَ جو هنڌ ۽ وڏو شهر آهي. هي شهر وائيٽ نيل جي ڪناري تي واقع آهي ۽ ڏکڻ سوڊان جي مرڪزي استوائي رياست جو گاديءَ جو هنڌ پڻ آهي. اها سڀ کان تازا اعلان ڪيل قومي راڄڌاني آهي ۽ سال 2017ع ۾ ان جي آبادي 5,25,953 هئي. ان جي ايراضي 52 چورس ڪلوميٽر (20 چورس ميل) آهي، ميٽروپوليٽن جي ايراضي 336 چورس ڪلوميٽر (130 چورس ميل) آهي.

جوبا سال 1920-1921ع ۾ چرچ مشنري سوسائٽي (سي ايم ايس) پاران، هڪ ننڍڙي ڳوٺ، جنهن کي پڻ جوبا سڏيو ويندو هو، ۾ قائم ڪيو ويو. هن شهر کي 1920ع واري ڏهاڪي جي آخر ۾ منگلا صوبي جو گاديءَ جو هنڌ بڻايو ويو. سال 2005ع ۾ جامع امن معاهدي تي دستخط ٿيڻ کانپوءِ شهر جي ترقي تيز ٿي وئي، جنهن جوبا کي ڏکڻ سوڊان جي خودمختيار حڪومت جي گاديءَ جو هنڌ بڻايو. جوبا سال 2011ع ۾ ڏکڻ سوڊان جي آزاد ٿيڻ کانپوءِ ڏکڻ سوڊان جو گاديءَ جو هنڌ بڻيو، پر بااثر پارٽيون جوبا جي بجاء رامسيل کي راڄڌاني بڻائڻ چاهين ٿيون. حڪومت راڄڌاني کي رامسيل ڏانهن منتقل ڪرڻ جو اعلان ڪيو، پر اهو اڃا تائين عمل ۾ نه آيو آهي.

## تاريخ

## حڪومت

## ٽرانسپورٽ

## آباديات

## معيشت

## تعليم

## صحت جون خدمتون

## ثقافت

## موسم
Juba was established in 1920–21 by the Church Missionary Society (CMS) in a small Bari village, also called Juba. The city was made as the capital of Mongalla Province in the late 1920s. The growth of the town accelerated following the signing of the Comprehensive Peace Agreement in 2005, which made Juba the capital of the Autonomous Government of Southern Sudan. Juba became the capital of South Sudan in 2011 after its independence, but influential parties wanted Ramciel to be the capital. The government announced the move of the capital to Ramciel, but it is yet to occur.

## پڻ ڏسو
## ٻاهريان ڳنڍڻا

* Fisher, J. 2005, 'Southern Sudan's Front-line Town', BBC News, 20 April 2005.
* Holt, K. 2007, 'In pictures: Juba's Street Struggle', BBC News, 4 January 2007.
* Sudan And Uganda Sign MoU To Develop Infrastructure 
* 'Gulu-Juba rail link underway'
* World's Newest Nation would Start Almost from Scratch – article & video by *[[The McClatchy Company|McClatchy]]*

## حوالا

زمرو:ڏکڻ سوڊان
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:آفريڪا ۾ راڄڌانيون