نووا اسڪوٽيا

**نووا اسڪوٽيا** (; اسڪاٽش گيلڪ ۾: Alba Nuadh) ڪئناڊا جي صوبن مان هڪ آهي ۽ هن ملڪ جي ڏکڻ اوڀر ساحل تي واقع آهي. نووا اسڪوٽيا جو مرڪز ھالی فیکس جو شهر آهي، جيڪو پڻ هن صوبي جو سڀ کان وڏو شهر ۽ علائقي جي اقتصادي مرڪزن مان هڪ سمجهي وڃي ٿو.

نووا اسڪوٽيا ائٽلانٽڪ ڪئناڊا ۾ سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو صوبو آهي، جنهن جي اندازي مطابق آبادي 1 ملين کان مٿي آهي 2024 تائين؛ اهو پڻ ڪئناڊا ۾ ٻيو-سڀ کان وڌيڪ گنجان آبادي وارو صوبو آهي، ۽ علائقي جي لحاظ کان ٻيو-ننڍو صوبو آهي.  صوبي ۾ نووا اسڪوٽيا جزائر ۽ ڪيپ بريٽون ٻيٽ شامل آهن، گڏوگڏ 3,800 ٻيا ساحلي ٻيٽ. صوبو باقي ڪئناڊا سان اسٿمس آف چگنيڪٽو ذريعي ڳنڍيل آهي، جنهن تي صوبي جي زميني سرحد نيو برنز وِڪ سان واقع آهي. نووا اسڪوٽيا جي گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏي ميونسپلٽي هالي فيڪس آهي، جيڪا 2021 جي مردم شماري جي مطابق صوبي جي 45 سيڪڙو کان وڌيڪ آبادي جو گهر آهي. هالي فيڪس ڪئناڊا ۾ ٻارهين نمبر وڏي مردم شماري وارو ميٽروپوليٽن علائقو آهي، ائٽلانٽڪ ڪئناڊا ۾ سڀ کان وڏي ميونسپلٽي آهي، ۽  وانڪوور کان پوءِ ڪئناڊا جي ٻي وڏي ساحلي ميونسپلٽي آهي. 

اها زمين جيڪا ٺاهي ٿي جيڪا هاڻي نووا اسڪوٽيا آهي، يورپي نوآبادياتي وقت ۾ مائيڪماق ماڻهن طرفان آباد هئي. 1605 ۾، اڪيڊيا؛ فرانس جي پهرين نيو فرانس ڪالوني، اڪيڊيا جي راڄڌاني، پورٽ رائل جي ٺهڻ سان ٺهرايو ويو. برطانيه هڪ صدي کان پوءِ ڪيترن ئي موقعن تي هن علائقي لاءِ فرانس سان وڙهندو رهيو ، ان کان پوءِ 1713 ۾ يوٽرچٽ جي امن ۾ حاصل ڪيو ، جنهن اسپين جي جانشين جي جنگ ختم ڪئي. ايندڙ سالن ۾، انگريزن هن علائقي ۾ "پرڏيهي پروٽيسٽنٽ" کي آباد ڪرڻ شروع ڪيو ۽ فرانسيسي ڳالهائيندڙ اڪيڊين کي اجتماعي طور تي جلاوطن ڪيو. آمريڪي انقلابي جنگ (1775-1783) دوران، هزارين وفادار نووا اسڪوٽيا ۾ آباد ٿيا. 1848 ۾، نووا اسڪوٽيا پهرين برطانوي ڪالوني بڻجي وئي جيڪا ذميوار حڪومت حاصل ڪري. جولاءِ 1867 ۾، نووا اسڪوٽيا ڪنفيڊريشن ۾ شامل ٿي نيو برنزوڪ ۽ ڪينيڊا جي صوبي (هاڻي اونٽاريو ۽ ڪيوبيڪ) سان گڏ، ڪئناڊا جي ڊومينين ٺاهي.

نالو: ”نووا اسڪوٽيا“ معنيٰ ”نيو اسڪاٽ لينڊ“ لاطيني ٻوليءَ ۾ ۽ صوبي لاءِ تسليم ٿيل ڪينيڊين انگريزي نالو آهي. ڪينيڊا فرانسيسي ۽ ڪينيڊا گيلڪ ٻنهي ۾، صوبي جو سڌو ترجمو "نيو اسڪاٽلينڊ" (فرانسيسي: Nouvelle-Écosse. ڪينيڊا گيلڪ: Alba Nuadh) طور ڪيو ويو آهي. عام طور تي، رومانس ۽ سلوڪ ٻوليون ”نيو اسڪاٽ لينڊ“ جو سڌو ترجمو استعمال ڪن ٿيون، جڏهن ته ٻيون اڪثر ٻوليون لاطيني/انگريزي نالن جي سڌي ترجمي کي استعمال ڪن ٿيون. صوبي جو نالو پهريون ڀيرو 1621 جي رائل چارٽر ۾ رکيو ويو جنهن ۾ سر وليم اليگزينڊر کي زمينون آباد ڪرڻ جو حق ڏنو ويو جنهن ۾ جديد نووا اسڪوٽيا، ڪيپ بريٽون ٻيٽ، پرنس ايڊورڊ آئيلينڊ، نيو برنزوڪ ۽ گيسپي جزيره شامل آهن. 

## جاگرافي
## تاريخ

صوبي ۾ مِڪماقي (mi'gama'gi) جي مِڪماق (Mi'kmaq) قوم جا علائقا شامل آهن، جنهن جو علائقو ميري ٽائمز، مئن جا حصا, نيوفائونڊلينڊ  ۽ گيسپي جزيره نما تائين پکڙيل آهي. مِڪماق ماڻهو وڏي الگونڪوين-ٻولي خاندان جو حصو آهن ۽ نووا اسڪوٽيا ۾ آباد هئا جڏهن پهريون يورپي نوآبادين پهتو. سال 1871ع ۾ شايع ٿيل تحقيق ۽ ايس.ٽي.رينڊ جو ڪم 1894ع ۾ ڏيکاريو ويو آهي ته ڪجهه مِڪماق اهو سمجهن ٿا ته اهي اولهه کان هجرت ڪري آيا هئا ۽ پوءِ اصل رهاڪن ڪويڊيڪ (Kwēdĕchk) سان گڏ رهندا هئا. ٻه قبيلا هڪ جنگ ۾ مصروف هئا جيڪا "ڪيترن ئي سالن تائين" جاري رهي ۽ فاتح مِڪماق طرفان ڪويڊيڪ مردن، عورتن ۽ ٻارن جو قتل ۽ قيدين کي اذيتون" شامل ڪيو ويو ۽ آخرڪار فاتح مِڪماق طرفان ڪويڊيڪ کي بي گھر ڪيو ويو.

### يورپي آبادي
علائقي کي آباد ڪرڻ لاءِ پهريون يورپين فرانسيسي هئا، جيڪي 1604ع ۾ اناپولس بيسن ۾ لڏي ويا، پر ان جي بدران مين ۾ سينٽ ڪروڪس ٻيٽ تي آباد ٿيڻ جو انتخاب ڪيو. هنن ايندڙ سال مين آباديءَ کي ڇڏي ڏنو ۽ 1605ع ۾ پورٽ رائل ۾ هڪ آبادي قائم ڪئي، جيڪا جديد دور جي اناپولس رائل ۾ وڌي وئي. اها پهرين مستقل يورپي آبادي هوندي جيڪا بعد ۾ ڪئناڊا بڻجي ويندي. اها آبادي Kespukwitk جي Mi'kmaw ضلعي ۾ هئي ۽ اها بنيادي آبادي هئي جيڪا اڪيڊيا بڻجي ويندي.  ايندڙ 150 سالن تائين، ميڪمق ۽ اڪيڊين علائقي جي آبادي جي اڪثريت بڻجي ويندا.

جنگ نووا اسڪوٽيا ۾ 17هين ۽ 18هين صدي جي دوران هڪ قابل ذڪر خصوصيت هئي. پهرين 80 سالن دوران نووا اسڪوٽيا ۾ فرينچ ۽ اڪيڊين رهندا هئا، نو اهم فوجي لڙائيون ٿيون جيئن انگلش ۽ اسڪاٽش، ڊچ فرينچ ۽ ميڪمڪ علائقي جي قبضي لاءِ وڙهندا رهيا. اهي مقابلا پورٽ رائل، سينٽ جان، ڪيپ ڊي سيبل (اڄوڪي پبنيڪو کان پورٽ لا ٽور، نووا اسڪوٽيا)، جيمسگ (1674 ۽ 1758) ۽ بيلين (1629) ۾ ٿيا. 1640ع کان 1645ع تائين اڪيڊين گهرو ويڙهه شروع ٿي. 1688ع ۾ بادشاهه وليم جي جنگ سان شروع ٿي، انگريزن، اسڪاٽش ۽ فرينچن جي وچ ۾ ڇهن جنگين جو هڪ سلسلو ٿيو، جنهن ۾ نووا اسڪوٽيا ٻنهي طاقتن جي وچ ۾ تڪرار جو مسلسل ٿيٽر رهيو. 

### 18هين صدي

1702ع کان 1713ع تائين اسڪاٽش، انگريزي ۽ فرينچ جي وچ ۾ جنگيون ٻيهر شروع ٿيون، جن کي ڪوئن اين جي جنگ چيو وڃي ٿو. 1710ع ۾ پورٽ رائل جو انگريزن جو گهيرو ٿيو، جنهن ۾ اڪيڊيا ۾ فرينچ حڪومت جو خاتمو ٿيو. بعد ۾ 1713 ۾ Utrecht جي معاهدي تي صحيح طور تي هن کي رسمي طور تي تسليم ڪيو ويو، جڏهن ته ڪيپ برٽن ٻيٽ (Ile Royale) ۽ پرنس ايڊورڊ ٻيٽ (Ile Saint-Jean) فرانسيسي ڏانهن واپس آيو. 1710 ۾ اڪيڊيا جي انگريزن جي فتح جي باوجود، نووا اسڪوٽيا بنيادي طور تي ڪيٿولڪ اڪيڊائن ۽ ميڪمق جي قبضي ۾ رهيو، جن برطانوي فوجن کي اناپولس ۽ ڪينسو تائين محدود ڪري ڇڏيو. موجوده ڏينهن نيو برنزوڪ اڪيڊيا جي فرانسيسي ڪالوني جو حصو بڻيو. 1710 ۾ پورٽ رائل جي قبضي کان فوري طور تي، فرانسس نڪولسن اعلان ڪيو ته ان کي راڻي اين جي اعزاز ۾ اناپولس رائل جو نالو ڏنو ويندو. 

فادر ريلي جي جنگ (1722-1725) جي نتيجي ۾، ميڪمڪ 1725 ۾ برطانيه سان معاهدن جي هڪ سيريز تي دستخط ڪيو.      ميڪمڪ برطانوي تاج کي "تسليم" جي هڪ معاهدي تي دستخط ڪيو. بهرحال، اڪيڊائن، ميڪمق، فرينچ ۽ انگريزن جي وچ ۾ تڪرار ايندڙ ڏهاڪن ۾ ڪنگ جارج جي جنگ (1744-1748) سان جاري رهيو. 

فادر لي لوٽر جي جنگ (1749-1755) تڏهن شروع ٿي جڏهن ايڊورڊ ڪارنوالس 21 جون 1749ع تي 13 ٽرانسپورٽرن سان هيلي فيڪس قائم ڪرڻ لاءِ پهتو.  هڪ جنرل ڪورٽ، گورنر ۽ ڪائونسل تي مشتمل هئي، جيڪا ان وقت ڪالوني ۾ اعليٰ ترين عدالت هئي. جوناٿن بيلچر 21 آڪٽوبر 1754ع تي نووا اسڪوٽيا سپريم ڪورٽ جي چيف جسٽس طور حلف کنيو.  2 آڪٽوبر 1758ع تي چارلس لارنس جي گورنر شپ هيٺ هيلي فيڪس ۾ پهرين قانون ساز اسيمبليءَ جو اجلاس ٿيو.

1754-1763 جي فرانسيسي ۽ هندستاني جنگ دوران (اتر آمريڪي ٿيٽر آف دي سيون سالز وار)، انگريزن اڪيڊين کي جلاوطن ڪيو ۽ نيو انگلينڊ پلانٽرز کي ڪالوني کي آباد ڪرڻ لاءِ ڀرتي ڪيو. جنگ جو 75 سالن جو عرصو انگريزن ۽ ميڪماق (1761) جي وچ ۾ Halifax معاهدن سان ختم ٿيو. جنگ کان پوء، ڪجهه اڪيڊين کي واپس وڃڻ جي اجازت ڏني وئي.

In 1763, most of Acadia (Cape Breton Island, St. John's Island (now Prince Edward Island), and New Brunswick) became part of Nova Scotia. In 1765, the county of Sunbury was created. This included the territory of present-day New Brunswick and eastern Maine as far as the Penobscot River. In 1769, St. John's Island became a separate colony.

The American Revolution (1775–1783) had a significant impact on shaping Nova Scotia, with the colony initially displaying ambivalence over whether the colony should join the revolution; Rebellion flared at the Battle of Fort Cumberland (1776) and at the Siege of Saint John (1777). Throughout the war, American privateers devastated the maritime economy by capturing ships and looting almost every community outside of Halifax. These American raids alienated many sympathetic or neutral Nova Scotians into supporting the British. By the end of the war, Nova Scotia had outfitted numerous privateers to attack American shipping. British military forces based at Halifax succeeded in preventing American support for rebels in Nova Scotia and deterred any invasion of Nova Scotia. However the Royal Navy failed to establish naval supremacy. While the British captured many American privateers in battles such as the Naval battle off Halifax (1782), many more continued attacks on shipping and settlements until the final months of the war. The Royal Navy struggled to maintain British supply lines, defending convoys from American and French attacks as in the fiercely fought convoy battle, the Naval battle off Cape Breton (1781).

After the Thirteen Colonies and their French allies forced the British forces to surrender in 1781, approximately 33,000 Loyalists (the King's Loyal Americans, allowed to place "United Empire Loyalist" after their names) settled in Nova Scotia (14,000 of them in what became New Brunswick) on lands granted by the Crown as some compensation for their losses. (The British administration divided Nova Scotia and hived off Cape Breton and New Brunswick in 1784). The Loyalist exodus created new communities across Nova Scotia, including Shelburne, which briefly became one of the larger British settlements in North America, and infused Nova Scotia with additional capital and skills.

The migration caused political tensions between Loyalist leaders and the leaders of the existing New England Planters settlement. The Loyalist influx also pushed Nova Scotia's 2000 Mi'kmaq People to the margins as Loyalist land grants encroached on ill-defined native lands. As part of the Loyalist migration, about 3,000 Black Loyalists arrived; they founded the largest free Black settlement in North America at Birchtown, near Shelburne. There are several Black Loyalists buried in unmarked graves in the Old Burying Ground in Halifax. Many Nova Scotian communities were settled by British regiments that fought in the war.

19th century::::

During the War of 1812, Nova Scotia's contribution to the British war effort involved communities either purchasing or building various privateer ships to attack U.S. vessels. Perhaps the most dramatic moment in the war for Nova Scotia occurred when HMS ''Shannon'' escorted the captured American frigate USS ''Chesapeake'' into Halifax Harbour in 1813. Many of the U.S. prisoners were kept at Deadman's Island.

Nova Scotia became the first colony in British North America and in the British Empire to achieve responsible government in January–February 1848 and become self-governing through the efforts of Joseph Howe. Nova Scotia had established representative government in 1758, an achievement later commemorated by the erection of Dingle Tower in 1908.

Nova Scotians fought in the Crimean War of 1853–1856. The 1860 Welsford-Parker Monument in Halifax is the second-oldest war monument in Canada and the only Crimean War monument in North America. It commemorates the 1854–55 Siege of Sevastopol.

Thousands of Nova Scotians fought in the American Civil War (1861–1865), primarily on behalf of the North. The British Empire (including Nova Scotia) declared itself neutral in the conflict. As a result, Britain (and Nova Scotia) continued to trade with both the South and the North. Nova Scotia's economy boomed during the Civil War.

Post-Confederation history:::

Soon after the American Civil War, Pro-Canadian Confederation premier Charles Tupper led Nova Scotia into Canadian Confederation on 1 July 1867, along with New Brunswick and the Province of Canada. The Anti-Confederation Party was led by Joseph Howe. Almost three months later, in the election of 18 September 1867, the Anti-Confederation Party won 18 out of 19 federal seats, and 36 out of 38 seats in the provincial legislature.

Throughout the 19th century, numerous businesses developed in Nova Scotia became of pan-Canadian and international importance: the Starr Manufacturing Company (first ice skate manufacturer in Canada), the Bank of Nova Scotia, Cunard Line, Alexander Keith's Brewery, Morse's Tea Company (first tea company in Canada), among others.

Nova Scotia became a world leader in both building and owning wooden sailing ships in the second half of the 19th century. Nova Scotia produced internationally recognized shipbuilders Donald McKay and William Dawson Lawrence. The fame Nova Scotia achieved from sailors was assured in 1895 when Joshua Slocum became the first man to sail single-handedly around the world. International attention continued into the following century with the many racing victories of the *[[Bluenose]]* schooner. Nova Scotia was also the birthplace and home of Samuel Cunard, a British shipping magnate (born at Halifax, Nova Scotia) who founded the Cunard Line.

In December 1917, about 2,000 people were killed in the Halifax Explosion.

In April 2004, the Nova Scotia legislature adopted a resolution explicitly inviting the government of the Turks and Caicos Islands to explore the possibility of joining Canada as part of that Province.

In April 2020, a killing spree occurred across the province and became the deadliest rampage in Canada's history.

## ڊيموگرافڪ
## معيشت
## حڪومت ۽ سياست
## ثقافت
## تعليم
## پڻ ڏسو
## خارجي لنڪس
* 
* 

## حوالا

زمرو:ڪينيڊا
زمرو:ڪينيڊا جا صوبا
زمرو:ڪينيڊا جا صوبا ۽ علائقا