open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ڄمون

**[[ڄمون]]** (سائنسي نالو: Syzygium cumini) (انگريزي: 'جنبل، جنبلگ، جنبولن پلم، جاوا پلم)(Kaiviti: kavika ni India) ھڪ قسم جو ميوو آھي جيڪو ڄمون جي وڻ ۾ ٿيندو آھي. ھي گرم علائقن ۾ ٿيندو آھي. ڄمونءَ کي (Black Palm) بہ سڏين ٿا. هي مشهور ميويدار وڻ آهي، جيڪو اسان وٽ عام جام ٿئي ٿو.
[thumb|ڄمون [ڪوھاٽ پاڪستان]]
250px|thumb|ڄمون

## تعارف
هن کي هندتانيءَ ۾ جامن چوندا آهن ۽ انگريزيءَ ۾ روز ائپل يا جامبوسا. هن جو درخت وڏو ٿو ٿئي، جنهن جي ڪاٺي ڏاڍي ٽاڪنئين ٿيندي آهي. ٿوري بار سان ڀڄي پوندي آهي. پن تمام سهڻا ٿيندا اٿس. هندستان جي گهڻن ڀاڱن ۾ عام آهي. گرم موسم جي شروع ۾ ٻور جهلي ٿو، سانوڻ جي شروع ۾ ڦر جهلي ٿو. ميوي ۾ وڏو ۽ نرم ککڙو ٿو ٿئي. سواد پنهنجو اٿس. مينهن جي موسم ۾ ککڙن پوکڻ سان ٿيندو آهي. هن جا ٻہ چار قسم ٿيندا آهن، جي قد ۾ تفاوت رکن ٿا. رنگ سڀني جو واڱڻائي ٿو ٿئي. قد صوفي ٻير جيڏو ٿو ٿئيس. خوشبوءِ به چڱي ٿيندي اٿس. جيڪو مشهور قسم آهي، انهيءَ کي گلاب جام يا گلابي ڄمون چوندا آهن. هن جا ولايتي قسم به آهن، جن کي هندستان ماڻهو آمرول، جمرول ۽ لال جمرول سڏيندا آهن. هڪڙو قسم ته برازيل مان اچي ٿو، جو قد ۾ بٽڻ يا تُڪمي جيڏو ٿو ٿئي. عمدا قسم پيوند ڪرڻ سان ٿيندا آهن.

## وڻ جي ساخت
هن جي ٿڙ جي ٿولھ 36 سينٽي ميٽر، جڏهن ته ڊيگھه ٽيويهه ميٽر ٿيندي آهي. ٿڙ خاڪي معمولي هيڊاڻ مائل ٿيندو آهي. هن جا پن مختلف سائزن تي ٿين ٿا، جيڪي ساڍا ست کان پندرهن سينٽي ميٽر ڊگھا ۽ 3.8 کان 6.3 سينٽي ميٽر ويڪرا هوندا آهن. پنن جون ڏانڊيون 8.25 ملي ميٽر ميوو 2.5 کان پنج ملي ميٽر ڊگھو ٿئي ٿو. هي برصغير سيلون ملايا ۽ آسٽريليا ۾ ڪثرت سان ٿئي ٿو. هي ڳلي جي سور سوڄ لاءِ مفيد آهي. ڊاڪٽر شگر جي مريضن کي به تجويز ڪندا آهن. پيٽ جا ڪيڙا خارج ڪري ٿو. دم اڃ ۽ رت جي خرابي ۾ مفيد آهي. هن کي سنسڪرت ۾ ’جمبولا‘، بنگاليءَ ۾ ’ڪالا جام‘ چون ۽ نباتاتي نالو (Eugenia Jabularva Linn) اٿس. هن جو مزاج سرد هڪ درجا ۽ خشڪ ٻه درجا ٿئي ٿو. هي وڻ پاڪستان توڙي هندستان ۾ به عام پوکيو وڃي ٿو.

## طبي ڪارج
ذيابطيس ٽائپ ون ۽ ذيابطيس ٽائپ ٽو ۾ ڄمونءَ جو استعمال وڌيڪ فائديمند ثابت ٿيو آهي. ويهين صديءَ ۾ ڪيتري ئي عرصي تائين ايلوپيٿڪ طريقي واري علاج ۾ پڻ شوگر جي ڪنٽرول لاءِ ڄمونءَ جي ڪيميائي تجزيي مطابق ان جي ماس ۾ 83.7 سيڪڙو پاڻي، 14 سيڪڙو ڪاربوهائيڊريٽس، پروٽين 0.7 سيڪڙو ۽ چرٻي 0.3 سيڪڙو آهي. هن ميوي ۾ وٽامن اي، بي، سي، ميلڪ ايسڊ، آگزيلڪ ايسڊ، گيلڪ ايسڊ ۽ ٽينن سان گڏ هڪ خوشبودار تيل بہ شامل آهي. 

## ڪيميائي ڇيد
ڄمونءَ جي ٻجن ۾ ڪيلشيم، پروٽين، ٽينن، اليگڪ ايسڊ، گليلڪ ايسڊ ۽ جمبولين نالي هڪ گلوڪوسائيڊ موجود هوندو آهي. ڄمونءَ جي ٽارين ۽ پنن ۾ گيلڪ ايسڊ ۽ فولاد پڻ وڏي مقدار ۾ ٿيندو آهي.

## طب

نالا: ع. جامن، ف. جامون، هه. وغيره___ جام پهليدا ۽ ارونيه.
اثر: سرد خشڪ 2، نقصان: دير هضم، ميل: لوڻ، عيوض: ___، وزن: رُبَ ٻه تولا، ۽ مغز ٽي ماسا.
سڃاڻپ: ڪاري رنگ جو صوفي ٻير جيڏو ميوو ٿئي ٿو اندر داڻو ٿيندو اٿس.
خاصيت: گرمي، صفرا جو جوش ۽ گهڻي اُڃ کي گهٽ ڪن ٿا، بک وڌائين ٿا، آنڊن جي ڪيڙن کي مارين ٿا، معدي ۽ جگر کي طاقت ڏين ٿا، هن جو ٻج صفراوي دستن کي بند ڪري ٿو، مني ۽ قوت باھ کي وڌائي ٿو، گهاٽي رت کي صفا ڪرڻ لاءِ مفيد آهي.

## پڻ ڏسندا
*نم
*زيتون
*نارنگي

## حوالا

زمرو:آئي يو سي اين خطري کان دور جنسن جي ڳاڙهي فهرست
برٽش ميوزيم

thumb|300px|left
**برٽش ميوزيم** يا **برطانوي عجائب گھر** لنڊن جو شمار دنيا جي چند اھم ترين عجائب گھرن ۾ ٿيندو آھي۔ ھي انساني ثقافت ۽ تاريخ تي آھي۔ هن عجائب گھر جي ابتدا 1753ء ۾ ٿي۔

ھن ۾ ڏسڻ وارن جي لاء 1 ڪروڙ 30 لکُ شيون آھن جيڪي پوري براعظمن مان اڍگڏ ڪيو ويو ن آھن۔

1846 ۾  ھن ميوزيم ۾ ڪتابن جي طباعت جي متعلق عھدي تي مشھور برطانوي شاعر ڪووينٽري پيٽ مور 19 سال جي عمر ۾ ملازمت حاصل ڪئي ۔

## تفصيل

لنڊن ۾ ادب، سائنس ۽ آرٽ جي قديم شين (نوادرات) جو قومي عجائب گهر، جيڪو 1759ع ۾ پارليامينٽ جي قانون مطابق قائم ڪيو ويو. هن ۾ سر رابرٽ بروس ڪاٽن (Robert Bruce Cotton) ۽ سر هئنس سلون (Hans Slone) جي ڪتب خاني هارلين لائبرري، جارج ٻئي ۽ جارج ٽئين جا شاهي ڪتب خانا آهن. هتي مصري سنگ سياهه جي هڪڙي سِر (حجر روزيٽا) ۽ ايلگن ماربل پڻ رکيل آهن. سر ائنٿني پائيزي (Anthony Panizi) هن ڪتب خاني جي فهرست ڇاپڻ شروع ڪئي. ٻيءَ عالمي جنگ دوران هن ميوزيم جا ڪافي نوادارات ويلز ۾ هڪ ڪوئلي جي کاڻ ۾ حفاظت لاءِ رکيا ويا هئا. برٽش ميوزيم لائبرريءَ ۾ برطانيا مان شايع ٿيندڙ هر ڪتاب جا نسخا رکيا ويندا آهن. هن وقت هن ۾ لکين ڪتابن جو ذخيرو موجود آهي. هن ميوزيم ۾ سنڌ جي نوادرات ۽ دستاويزن جو سٺو ذخيرو آهي. ميوزيم روزانو 10:00 ايم کان 5:00 تائين کليل آهي.

## نگار خانو

فائل:Bm-ginger.jpg|
فائل:HuntersPalette-BritishMuseum-August21-08.jpg|
فائل:London - British Museum - 2273.jpg|
فائل:British Museum el-Amarna Hoard.jpg|
فائل:WoodenCoffinOfIntef-BritishMuseum-August21-08.jpg|
فائل:ThreeStatuesOfGoddessSakhmet-ProfileView-BritishMuseum-August19-08.jpg|
فائل:British Museum Egypt 086.JPG|
فائل:Quartzite head of Amenhotep III.jpg|
فائل:TombofNebamun-2.jpg|
فائل:Egyptian Couple BM (1).JPG|
فائل:P1050700 (5022075232).jpg|
فائل:Book of the Dead of Hunefer sheet 5.jpg|
فائل:British Museum Egypt 101.jpg|
فائل:British Museum Egypt 107.jpg|
فائل:London_11-0313_-_17_-_British_Museum_(6466050303).jpg|
فائل:Nectanebo II obelisk.jpg|
فائل:Rosetta Stone.JPG|
فائل:Fayum-66.jpg|


## خارجي ڳنڍڻا

* http://www.britishmuseum.org/

## حوالا


زمرو:تاريخ
زمرو:گڏيل بادشاهت حڪومت جا بنا-کاتي عوامي ادارا
1269ع

__NOTOC__

## واقعا
***[[19 جُولاءِ]]** — علاوالدين خلجي دهلي جي تخت تي ويٺو.

## پيدائش

## فوتگيون

زمرو:1269ء
زمرو:تيرھين صدي
زمرو:سال
تند گاھ

160px|thumb|تند گاھ
**تند گاھ** (سائنسي نالو: Eleusine indica) (انگريزي: **انڊين گوس گراس, وائرگراس, ڪروفوٽ گراس**,) (Kaiviti: kavoronaisivi, vorovoroisivi) ھڪ قسم جو گاھ آھي. ھي گرم علائقن ۾ ھوندو آھي.

## خارجي ڳنڍڻا
* Jepson Manual Treatment
* USDA Plants Profile: ''Eleusine indica'' 
* Grass Manual Treatment
* Photo gallery
* http://weedipedia.net/wiki/index.php5?title=Eleusine_indica

زمرو:گاھ
خديجه معزز سلطان

**خديجه معزز سلطان** (Hatice Muazzez Sultan) سلطان سلطنت عثمانيه ابراھيم اول جي خاصڪي سلطان ڪنيز ھئي۔ هو بطور محمد رابع احمد ثانی بہ ھئي۔

## حوالا

زمرو:1600ع جي ڏهاڪي جون پيدائشون
زمرو:1629ء جون پيدائشون
زمرو:1687ء جون وفاتون
زمرو:عثماني سلطانن جون گهر واريون
زمرو:والده سلطان
زمرو:1620ع جي ڏهاڪي جون پيدائشون
زمرو:1630ع جي ڏهاڪي جون پيدائشون
گلنوش سلطان

**رابعه گلنوش سلطان** (Rabia Gülnuş Sultan) سلطان سلطنت عثمانيه محمد رابع جي زال ۽ اور والده سلطان بطور مصطفي ثاني ۽ احمد ثاني جي ماء ھئي۔

زمرو:1642ء جون پيدائشون
زمرو:1715ء جون وفاتون
زمرو:نو مسلمان
زمرو:والده سلطان
زمرو:عثماني سلطانن جون گهر واريون
زمرو:عثمانيه خاندان
اورٿيٽرم ڪرائسوسٽگما

thumb|left|180px|جوان نر
thumb|left|180px|ميچر نر
thumb|left|180px

اورٿيٽرم ڪرائسوسٽگما ڀنڀيري جو ھڪ قسم آھي. جنھن جو خاندان لبيلوليڊاء آھي. ھي عام طور تي
in لجيريا, انگوليا, بينن, بوٽسوانا, برڪينا فاسو, ڪيميرون, Central African Republic, چاڊ, Democratic Republic of the Congo, Ivory Coast, مصر, Equatorial Guinea, Ethiopia, گمبيا, گانا, Guinea, ڪينيا, لبيريا, لبيا, ملاوي, مالي, Mauritania, ماروڪو, Mozambique, Namibia, نائجر, بائجيريا, Senegal, Sierra Leone, سوماليا, ڏکڻ آفريقا, سوان, تنزانيا, ٽوگو, Uganda, زيميا, زمبابوي, ۽ بورنڊي ۾ ملنديون آھن

## حوالو

GAUCI, C. & SCIBERRAS, A. (2010) [First Records of ''Orthetrum chrysostigma'' (Odonata:Libellulidae) Burmeister, 1839 in the Maltese Islands](http://www.researchgate.net/profile/Arnold_Sciberras2/publication/260294620_GAUCI_C.__SCIBERRAS_A._(2010)_First_Records_of_Orthetrum_chrysostigma(OdonataLibellulidae)_Burmeister_1839_in_the_Maltese_Islands._Central_Mediterranean_Naturalist_5(2)78-80._Nature_Trust_Malta_publications/links/02e7e530ad76fab3e9000000.pdf). Central Mediterranean Naturalist 5(2):78-80. Nature Trust Malta publications.

## حوالا

زمرو:ڀنڀيري
زمرو:لبيلوليڊاء
هما شاهه سلطان

**ھما شاھ سلطان** (Hümaşah Sultan)
() سلطان سلطنت عثمانيه ابراھيم اول جي زال ھئي۔

## حوالو

زمرو:1630ع جي ڏهاڪي جون پيدائشون
زمرو:1634ء جون پيدائشون
زمرو:1672ء جون وفاتون
زمرو:عثماني سلطانن جون گهر واريون
زمرو:عثمانيه خاندان
القانون في الطب

علم طب ، جراحي ۽ علم الابدان تي حڪيمبوعلي سينا يا ابن سينا جي ھڪ مشھور تصنيف ۽ طبي معلومات جو سرچشمو ۔ اصل ڪتاب عربي ۾ آھي دنيا جي سمورن وڏين ٻولين ۾ ان جا ترجما شائع ٿيل آھن۔ ان ڪتاب ۾ علاوه جراحي و علاج معالجه جي طب جي ٻين علوم (مثلا تشريح ، فعليات وغيره) جا ابواب بہ جابجا ڏنل آھن۔

## ٻاهريان ڳنڍڻا

زمرو:عربي ادب
زمرو:طب
زمرو:ڪتاب
زمرو:مشهور ڪتابون
ڪدو جو گل

**ڪدو جو گل** (سائنسي نالو: *ڪوسينيا گرينڊس*,) (انگريزي: *آئوي گورڊ, اسڪيئرليٽ گورڊ, اسڪيئرليٽ-فروٽڊ گورڊ*,) ھڪ قسم جو ٻوٽو آھي جنھن جي ميوي کي ڪچو کايو ويندو آھي ھي گرم علائقن ۾ ھوندو آھي.

## عڪس

Coccinia grandis fruit.jpg

Starr_050222-4132_Coccinia_grandis.jpg

Coccinia grandis11.JPG

Coccinia grandis.jpg

Ivy gourd in India.JPG

Kova-half.jpg

Mature Coccinia grandis.jpg

Young Coccinia grandis.jpg


## حوالو

## خارجي ڳنڍڻا

*Coccinia grandis (L.) Voigt (ivy gourd) - USDA plants 
*Information at the University of Hawai'i 
*Image at FoodWeb, University of Birmingham, UK 

*

زمرو:ميوو ڀاڄيون
زمرو:ميوو
1101ع

## جنوري

## فيبروري

## مارچ

## اپريل

## مئي

## جون

## جولاءِ

## آگسٽ

## سيپٽمبر

## آڪٽوبر

## نومبر

## ڊسمبر

زمرو:1101ء
زمرو:ٻارھين صدي
زمرو:سال
ھوائي اڏو

**ھواگاھ** يا **طيران گاھ** (انگريزي :Airport)، جنھن کي عام ٻوليء ۾ ھوائي اڏو چيو ويندو آھي، ھڪ جڳھ آھي جاٿي هوائي جهاز جيئن طيارا، بالگرد ۽ ھوائچا هيليڪاپٽر ۽ ننڍا هوائي جهاز اڏام  (پرواز) ڪندا ۽ لھندا آهن.

## پڻ ڏسندا
* داخلي ھواگاھ
* بندرگاھ
* خطي ھواگاھ
* بالگردگاھ
* آر ايف آئي ڊي

زمرو:ھوائي اڏا
زمرو:ھواميدان
زمرو:ھواگاھي اصطلاح
زمرو:ھواگاھون بلحاظ قسم
زمرو:طيران
ريونج آف دي ورٿليس

ريونج آف دي ورٿليس 2015 ۾ اچڻ واري هڪ اردو پاڪستاني فلم آھي جنهن جو موضوع  اتر ۽ اولهه پاڪستان ۾ مسلح فوج ۽ ڪالعدم تنظيمن جي وچ ۾ وڙهيل جنگ آهي۔

زمرو:2016ء جون فلمون
زمرو:اردو فلمون
زمرو:پاڪستاني فلمون
ڪامران مرزا

**ڪامران مرزا** (Kamran Mirza) مغليه سلطنت جي باني مغل شهنشاهه ظهيرالدين بابر جو ٻيون پٽ ھئو۔ ڪامران مرزا بابر جي زال گل رخ بيگم مان ڪابل ۾ پيدا ٿيو۔ ھو مغل تخت جي وارث نصيرالدین همایون جو ويڳو ڀاءُ ھئو، جڏنھن تہ بابر جو ٽيون پٽ عسڪري مرزا ان جو سڳو ڀاءُ ھئو.

## تعميرون
ڪامران جا تعمير ڪيل اهم تعميراتي ڍانچا درياء راوي، لاهور، پاڪستان ۾ اڄ بہ موجود آھي جنهن کي **ڪامران جي باره دري** چيو ويندو آھي۔

## جلاوطني ۽ موت
جڏنھن تہ همايون تي پنھنجي باغي ڀاءُ کي سزاء موت ڏيڻ تي دٻاءُ هيو، پر هو ان ڳالهه تي قائل ٿي ويو تہ ان کي ڪجهہ سزا ڏني وڃي جنھن تي ان کي انڌو ڪيو ويو۔ ان کان پوء همايون حج جي لاء ڪامران کي مڪو روانو ڪيو جتي 1557ء ۾ هو انتقال ڪري ويو۔

زمرو:مغل شهزادا
زمرو:ترڪ حڪمران
زمرو:1509ء جون پيدائشون
زمرو:1557ء جون وفاتون
زمرو:ڪابل جون شخصيتون
زمرو:خاندان تيموري
سعودي عرب جي شاھن جي فھرست

**سعودي عرب جو بادشاهه**،  ) سرڪاري طور تي سعودي عرب جي بادشاهت جو بادشاهه، سعودي عرب جي بادشاهت جو سربراهه آهي، جنهن وٽ مڪمل طاقت آهي. هو آل سعود، سعودي عرب جي شاهي خاندان، جو سربراهه آهي. بادشاهه سعودي عرب جي هٿياربند فوجن جو ڪمانڊر ان چيف ۽ سعودي قومي اعزازي نظام جو سربراهه آهي. بادشاهه کي "ٻن مقدس مسجدن جو نگهبان" (عربي:) سڏيو ويندو آهي. هڪ لقب جيڪو مڪي ۾ مسجد الحرام ۽ مديني ۾ مسجد نبوي جي مسجدن تي سعودي عرب جي اختيار کي ظاهر ڪري ٿو. هي لقب اسلام جي تاريخ ۾ ڪيترائي ڀيرا استعمال ڪيو ويو آهي. پهريون سعودي بادشاهه جنهن اهو لقب استعمال ڪيو هو شاهه فيصل هو. جڏهن ته، شاهه خالد پنهنجي کان پوءِ اهو لقب استعمال نه ڪيو. سال 1986ع ۾، شاهه فهد "شهزادي" کي "ٻن مقدس مسجدن جي نگهبان" جي لقب سان تبديل ڪيو ۽ ان کان پوءِ اهو شاهه عبدالله ۽ شاهه سلمان ٻنهي استعمال ڪيو آهي. ميگزين، "دي مسلم 500" جي مطابق بادشاهه کي دنيا جو سڀ کان طاقتور ۽ بااثر مسلمان ۽ عرب اڳواڻ قرار ڏنو ويو آهي.

## سعودي عرب جا بادشاهه 1932ع کا اڃ تائين


### موجوده وارث-ظاهر
ولي عهد سعودي عرب: محمد بن سلمان، ڄمڻ جي تاريخ 31 آگسٽ 1985ع (عمر 40 سال)، شاهه سلمان بن عبدالعزيز ۽ فهده بنت فلاح الحثلين جو پٽ آهي.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:سعودي عرب جا شاهه
زمرو:سعودي شخصيتون
زمرو:سعودي عرب
زمرو:فهرستون
فھر بن مالڪ

'Fihr ibn Malik' (, ), is counted among the direct ancestors of the Islamic prophet Muhammad who is considered to be the last prophet. In the lineage of Muhammad from Adnan, he precedes Muhammad by eleven generations.

## حوالا

زمرو:قريش
زمرو:محمد
زمرو:عرب ماڻهو
دمتروف

**دمیتروف** (Dmitrov؛ روسي: Дми́тров) ماسڪو اوبلاست، روس ۾ دمیترووسڪي ضلعي جو هڪ شهر ۽ انتظامي مرڪز آهي، جيڪو ماسڪو کان 65 ڪلوميٽر (40 ميل) اتر طرف ياکروما ندي ۽ ماسڪو ڪئنال تي واقع آهي. هن جي آبادي سال 2010ع جي آدمشماري موجب 61,454 هئي.

## حوالا

## خارجي ڳنڍڻا

زمرو:دمتروف
زمرو:روس ۾ شهر
زمرو:ماسڪو اوبلاسٽ
زمرو:ماسڪو اوبلاسٽ جا شهر
ماسڪو اوبلاسٽ

**ماسڪو اوبلاسٽ** (روسي: Моско́вская о́бласть يا Подмоско́вьe) روس جو هڪ وفاقي ماتحت علائقو (اوبلاسٽ) آهي جيڪو مرڪزي وفاقي ضلعي ۾ واقع آهي. 85,24,665 (سال 2021ع جي مردم شماري جي مطابق، 85,24,665 جي آبادي سان 44,300 چورس ڪلوميٽر (17,100 چورس ميل) جي ايراضيء ۾ رهندڙ، اهو ملڪ جي سڀ کان وڌيڪ گنجان آبادي وارن علائقن مان هڪ آهي ۽ ٻيو نمبر وڏو وفاقي ماتحت علائقو آهي. اوبلاسٽ ۾ ڪو به سرڪاري انتظامي مرڪز ناهي. ان جي سرڪاري اٿارٽي ماسڪو ۽ ڪراسنوگورسڪ (ماسڪو اوبلاسٽ دوما ۽ مقامي حڪومت) ۽ اوبلاست جي ٻين هنڌن تي پڻ واقع آهن. 

يورپي روس ۾ ويڪرائي ڦاڪ °54 ۽ °57 اتر ۽ ڊگھائي °35 ۽ °41 اوڀر جي وچ ۾ واقع آهي، ماسڪو اوبلاست اتر اولهه ۾ ٽوير اوبلاسٽ، اتر ۾ یاروسلاف اوبلاسٽ، اتر اوڀر ۽ اوڀر ۾ ولاديمير اوبلاسٽ، ڏکڻ اوڀر ۾ ریازان اوبلاسٽ، ڏکڻ ۾ تولا اوبلاسٽ، ڏکڻ۔اولهه ۾ ڪالوگا اوبلاسٽ ۽ اولهه ۾ سمولينسک اوبلاسٽ آھي. اوبلاسٽ اڪثر ڪري وفاقي شهر ماسڪو جي چوڌاري گهيرو ڪري ٿو، جيڪو اوبلاسٽ جو حصو نه آهي، بلڪه پنهنجي حق ۾ هڪ الڳ وفاقي ماتحت علائقو آهي. اوبلاسٽ انتهائي صنعتي آهي، جنهن ۾ وڏيون صنعتون ميٽالرجي، آئل ريفائننگ ۽ ميڪنيڪل انجنيئرنگ سان گڏ خوراڪ، توانائي ۽ ڪيميائي صنعتون آهن.

**Moscow Oblast** (, , informally known as , ) is a federal subject of Russia (an oblast). With a population of 8,524,665 (2021 Census) living in an area of , it is one of the most densely populated regions in the country and is the second most populous federal subject. The oblast has no official administrative center; its public authorities are located in Moscow and Krasnogorsk (the Moscow Oblast Duma and the local government), and also across other locations in the oblast.

Located in European Russia between latitudes 54° and 57° N and longitudes 35° and 41° E, Moscow Oblast borders Tver Oblast in the northwest, Yaroslavl Oblast in the north, Vladimir Oblast in the northeast and east, Ryazan Oblast in the southeast, Tula Oblast in the south, Kaluga Oblast in the southwest, and Smolensk Oblast in the west. The oblast mostly surrounds the federal city of Moscow, which is not part of the oblast, but rather a separate federal subject in its own right. The oblast is highly industrialized, with the major industries being metallurgy, oil refining, and mechanical engineering, along with the food, energy, and chemical industries.

## حوالا

زمرو:ماسڪو اوبلاسٽ
زمرو:روس جا اوبلاسٽ
1037ع

## واقعا

## پيدائشون

## فوتگيون
***[[21 جُونِ]]** – **[[ابن سينا]]**، طبيب، فلسفي، سائنسدان ۽ رياضيءَ جو ماهر

زمرو:1037ع
زمرو:يارھين صدي
1038ع

## جنوري

## فيبروري

## مارچ

## اپريل

## مئي

## جون

## جولاءِ

## آگسٽ

## سيپٽمبر

## آڪٽوبر

## نومبر

## ڊسمبر

زمرو:1038ء
زمرو:يارھين صدي
زمرو:يارهين صدي
زمرو:سال
1092ع

__NOTOC__

## واقعا

## پيدائش

## فوتگيون
***[[14 آڪٽوبر]]** – نظام الملڪ، سنڌ ۽ ملتان جو گورنر

زمرو:1092ع
زمرو:سال
نقشو پيري رئيس

200px|thumb|نقشو پيري رئيس

**نقشو پيري رئيس** (Piri Reis map) دنيا جو هڪ نقشو آھي جنهن کي سلطنت عثمانيه جي اميرالجر ۽ نقشه نگار پيری رئيس 1513ء ۾ مرتب ڪيو۔

زمرو:انٽارڪٽيڪا جي تاريخ
زمرو:توپ قاپي محل
زمرو:پيري رئيس
زمرو:دنيا جا قديم نقشا
بڙدي

**بڙدي**   يا **بليدي**  بلوچن جو هڪ قبيلو، جن کي **بليدي** به چون ٿا. ڪن جاين تي هي ڪٽوهڙ ۽ جت به سڌجن ٿا. حقيقت ۾ هي مير علي بلوچ جو اولاد آهن. مير علي کي ٻه پٽ زيندي خان ۽ مراد خان هئا. زيندي خان کي وري ٻه پٽ هئا هڪ سندر خان ۽ ٻيو حاجي خان. انهن جي اولاد کي بڙدي چون ٿا. سندراڻي، حاجيجا ۽ بجاراڻي به انهن جون شاخون آهن. بڙديڪا علائقي ۾ رهڻ ڪري سندن نالو بڙدي پيو. هنن جو هڪ ڪيٽر وڃي بليديا علائقي ۾ آباد ٿيو، جن پاڻ کي بليدي سڏايو. حقيقت ۾ ڳالهه ساڳئي آهي. بڙدي بلوچن جا خاص پاڙا 24 آهن، جيڪي هن طرح آهن:

1. آرياڻي 2. بجاراڻي 3. باجڪاڻي 4. بکراڻي 5. بنگلاڻي 6. ڀنگوار 7. جعفري 8. جبلاڻي 9. چيلاڻي 10. تيغاڻي 11. ڏاهاڻي 12. ڪنراڻي 13. ڪٽوهڙ 14. گجاڻي 15. گبول 16. گاڏهي 17. گولا 18. گورشاڻي 19. عمراڻي 20.لولائي 21. مغيري 22. مستوئي 23. ننداڻي 24. نوحاڻي. مگسي بلوچن جي هڪ پاڙي جو نالو پڻ بڙدي آهي. هڪ جائزي مطابق بڙدي بلوچن (بليدي) جو شجرو هن طرح آهي:

360px|thumb|Burdi
ايس صادق علي جي لکڻ موجب بڙدي يا بليدي قلات جي ديهه ”بلو“ جا رهواسي هئا، جنهن وجه تسميه سبب بڙدي ۽ بليدي سڏجڻ لڳا.ان وقت سندر خان جي اولاد مان علي مراد خان ولد مير واحد بخش خان سندراڻي شاخ جو چڱو مڙس هو. ٻئي شاخ جي جو چڱو مڙس حاجي خان اولاد مان غلام خان ولد جعفر خان حاجيجو بڙدي هو. ٽئين شاخ جو اڳواڻ ڪرم خان ولد شير محمد خان بجاراڻي، ڪرمپور وارو هو. هن وقت بڙدين جون ٽيئي شاخون مير سندر خان سندراڻي جي سرداري هيٺ آهن. انهي ٽنهي شاخن جي پاڙن جي ورهاست هن طرح آهي.

360px|thumb|Burdi Tribe
ايس صادق علي ۽ ڊاڪٽر نبي بخش خان بلوچ جا لکيل پاڙا غالبا ساڳيا آهن. انهن کان وڌيڪ به ڪيترائي پاڙا آهن، جيڪي محقق هٿ ڪيا آهن، جن جا نالا هن طرح آهن. 1. عارباڻي 2. بابراڻي 3. گرگيج 4. گورماڻي  5. جاداڻي 6. خيرواڻي 7. ڪورڪاڻي 8. خادماڻي 9. ليڙواڻي 10. محمداڻي 11. مارکاڻيمر کاڻي 12. راواڻي 13. رستماني 14. ريٽيريتي 15. سهراڻي 16. سبزوئي 17. سلڪاڻي 18. سخيراڻي 19. سهجاڻي 20. قمبراڻي 21. بٿياڻي 22. لوتراڻي 23. ميرالي 24. گولا 25. جفوزئي 26. ڪوتاجي 27. لولائي 28. پتافي ۽ 29. بکرري ڀکري.

بلوچن جي ھڪڙي قوم آھي، جا زيندي خان ولد مير عالي ولد ھرين جو اولاد آھن ۽ ھرين سڀني بلوچن جو وڏو ڏاڏو آھي. جنھن پرڳڻي ۾ ھيءُ رھندا آھن، انھيءَ کي بڙدڪا چوندا آھن. زيندي خان کي ٻه پٽ ھئا: ھڪڙو سندر ۽ ٻيو حاجي. پھرئين جو اولاد سندراڻي آھي ۽ ٻئي جو حاجيجا. سندراڻي ٻروچن جون ٻاويھ شاخون آھن، جيئن ته سندراڻي، بجاراڻي، گبول، گولا وغيره؛ ۽ حاجيجن جون به شاخون آھن، جيئن ته حاجيجا، عمراڻي، لوھاڻي، مغيري، ڏاھاڻي. ھيءُ بلوچ بلوچستان ۽ سرحد سنڌ جي ضلعي ۾ گھڻا آھن.

## تاريخ

هوتن کان بو سعيد بليدي مڪران فتح ڪيو هو. ڪڇيءَ ۾ ناڙي کان وٺي بارکان تائين سندن رياست قائم ٿي. پوءِ گرگيجن ۽ بگٽين کان شڪست کائي، اپر سنڌ ۾ بلدڪو رياست قائم ڪيائون، جنهن جو صدر مڪان جهل هو. هيءَ رياست 1857ع تائين قائم رهي.(سن 1901ع جي آدمشماريءَ جي رپورٽ موجب سنڌ ۾ حاجي زئي بليدين جو تعداد 75 هزار هو.) جتوئين بڙدڪي واري علائقي تي به قبضو ڪري ورتو، جيڪو سورهين صديءَ کان وٺي انهن جي ملڪيت هو. جڏهن ته گھڻو پوءِ ان علائقي تي بڙدين قبضو ڪيو هو. اها مڃيل تاريخي حقيقت آهي ته بڙدين کي جڏهن بگٽين جبلن تان نيڪالي ڏيئي دربدر ڪيو هيو تڏهن اهي هيٺائين تي لهي آيا ۽ اچي جتوئين کي لڏايائون، جيڪي درياهه اُڪري سنڌو جي کاٻي ڪپ ويٺا هئا.

## حوالا

زمرو:بلوچ قبيلا
زمين کان زمين ميزائل

**زمين کان زمين** مان مراد اها ميزائل آهي جنهن کي زمين کان اڏائي زمين تي ڪارروائی ڪرندا آهن۔
اندرا ڪنور

**اندرا ڪنور** (Indira Kanwar؛ هندي: इंदिरा कंवर) مغل سلطنت جي ملڪه ۽ مغل شهنشاه، فرخ سير جي ٻئين زال هئي. هو ڪنهن مغل شهنشاه جي زوجيت ۾ اچڻ واري آخري راجپوت شهزادي هئي.  پنهنجي مڙس جي وفات کان پوء ان حرم ڇڏي ڏنو ۽ پنهنجي والد وٽ واپس هلي وئي ۽ ٻيهر هندو ٿي ويئي.

## حوالا

زمرو:عورتون
زمرو:تاريخ ۾ عورتون
زمرو:1696ء جون پيدائشون
زمرو:1690ع جي ڏهاڪي جون پيدائشون
گل بوٽي

گل بوٽي : ڀارت جي شهر ممبئي مان شايع ٿيڻ وارو ٻارن جو اردو رسالو آھي۔ جنهن جو مدير سيد فاروق آهي۔

## حوالو

## خارجي ڳنڍڻا
* ويب سائيٽ گل بوٽي 

زمرو:ڀارت جا اردو رسالا
زمرو: ڀارت ۾ اردو
ولي عهد سعودي عرب

**ولي عهد سعودي عرب** (Crown Prince of Saudi Arabia) سعودي عرب ۾ بادشاهه کان پوء ٻيون سڀ کان اهم عهدو آهي۔

## ولي عهد سعودي عرب (1933–تاحال)

## پڻ ڏسندا
* شاهه سعودي عرب

## حوالا

زمرو:سياست
زمرو:سعودي عرب
زمرو:سعودي شخصيتون
اماميه

**اماميه** اهل تشيع کي چيو ويندو آهي ان جون ڪيئي ٻيون معنٰيون بہ آهن جيڪي اهل تشيع جي مختلف ڪتابن ۾ استعمال ٿيندا آهن۔

زمرو:خودڪار ويڪائي
801ع

## جنوري

## فيبروري

## مارچ

## اپريل

## مئي

## جون

## جولاءِ

## آگسٽ

## سيپٽمبر

## آڪٽوبر

## نومبر

## ڊسمبر

زمرو:801ء
زمرو:نائين صدي
زمرو:سال
انسداد دهشت گردي عدالت

**انسداد دهشت گردي عدالت (دھشتگردي ٽوڙ عدالت)** ان خاص عدالتن کي چيو ويندو آهي جيڪا خاص طور تي دهشت گردي سان منهن ڏيڻ لاء ڪئي وئي ويندي آهي۔ ان عدالت جو قيام ان وقت وجود ۾ آيو جڏنهن پاڪستان ۾ ڏينهن و ڏينهن دهشت گردي ۾ اضافو ٿيندو رهيو۔ انسداد دهشت گردي عدالتن ۾ عام ڪيسز نہ ويندا آهن پر محض دهشت گردي سان مليل ڪيسز ويندا آهن۔

زمرو:پاڪستان ۾ قانون نافذ ڪرڻ وارا ادارا
زمرو:نواز شريف انتظاميا
فيليپي ششم (هسپانيه)

**فلپ ڇھون** يا**فيليپي ششم** (Felipe VI)
(تلفظ: , ) اسپين جو بادشاھ آهي۔ هو پنهنجي والد شاھ خوان ڪارلوس پهريون جي دستبرداري کان پوء 19 جون، 2014 تي تخت تي ويٺو۔ 

## حوالا

زمرو:1968ع جون پيدائشون
زمرو:1968ء جون پيدائشون
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:حيات شخصيتون
زمرو:رومن ڪيٿولڪ مطلق العنان
زمرو:زنده شخصيتون
زمرو:جيوت ماڻهو
831ع

## واقعا

## پيدائش

## فوتگيون
***[[10 جولاءِ]]** – زبيده، عباسي گهراڻي جي شھزادي

زمرو:831ع
زمرو:نائين صدي
زمرو:سال
892ع

__NOTOC__

## واقعا

## پيدائش

## فوتگيون
***[[13 آڪٽوبر]]** – امام ترمذي، محدث

زمرو:892ع
زمرو:سال
پهر

هڪ **پهر** عام طور تي ٽن ڪلاڪن تي مشتمل هوندو آهي ان طرح هڪ ڏينهن (ڏينهن ۽ رات ملائي) اٺ پهرن جو آهي۔ پر ڪجهه تقويمن ۾ ان کان گهٽ يا وڌيڪ بہ هوندو آهي جيئن تہ آريائي تقويم ۾ ڏينهن (ڏينهن ۽ رات ملائي) پنج پهر هوندا آهن.

## حوالا
زمرو:وقت
زمرو:وقت جي اڪائيون
زمرو:پاڪستاني ثقافت
مؤرخو

مؤرخه جو لفظ ڪنهن بہ تاريخ کي حڪايت ڏيڻ يا حوالو ڏيڻ جي لاء استعمال هوندو آهي۔ جيئن فلاڻي عمارت جو سنگ بنياد مؤرخو پنجويهه آڪٽوبر 1978 ء ۾ رکيو ويو۔
فهرست لاهور جا پارڪ ۽ باغ

اها لاهور، جن کي اڪثر ڪري باغن جو شهر سڏيو ويندو آهي، جي **[[پارڪ|پارڪن]] ۽ [[باغ|باغن]]** جي هڪ فهرست آهي.  
## پارڪ ۽ باغ
* شاهدرا باغ 
* شاليمار باغ 
* حضوري باغ 
* منٽو پارڪ
* جناح پارڪ
* لارنس گارڊن 
* اسلاميه پارڪ 
* چائنا پارڪ 
* ناصر باغ 
* نواز شريف پارڪ، ماڊل ٽائون
* سُک چين گارڊن 
* جيلاني پارڪ 
* جام شيرين پارڪ
* پنجاب سوسائٽي پارڪ 
* رضا باغ 
* زمان پارڪ 
* سجاول پارڪ، ٽائون شپ لاهور

## تفريحي پارڪ
* ايڊونچر پارڪ، بحريه ٽائون، لاهور 
* گلشن اقبال پارڪ، لاهور 
* جلو پارڪ، واهگه بارڊر 
* جيلاني پارڪ 
* جوائي لينڊ ايميوزمينٽ پارڪ 
* سوزو واٽر پارڪ 
* نيشنل بينڪ پارڪ 
* اوسس گولف ۽ ايڪوا ريزورٽ 
* اسڪائي لينڊ واٽر پارڪ 
* بيٽل فيلڊ لاهور، ايئرپورٽ روڊ 
* باؤلي تفريحي پارڪ 
## نباتاتي باغ
* دانشمندان نباتاتي باغ 
* گورنمينٽ ڪاليج يونيورسٽي نباتاتي باغ 
* لاهور بوٽانيڪل گارڊن 
* فارمين ڪرسچن ڪاليج يونيورسٽي نباتاتي باغ
## زولوجيڪل باغ
* ڇانگا مانگا وائلڊ لائف پارڪ 
* جلو وائلڊ لائف پارڪ 
* لاهور جو زو 
* لاهور زو سفاري
* وُڊلينڊ وائلڊ لائف پارڪ
## گيلري

File:Tomb of Jahangir and gardens.jpg|شاهدرا باغ ۾ شهنشاهه جهانگير جو مقبرو
File:Shalimar Gardens.jpg|شاليمار باغ، لاهور
File:Hazuri Bagh Baradari & Ground.JPG|حضوري باغ 
File:Bagh-e-Jinnah Lahore Pakistan.jpg|باغ جناح، لاهور 
File:The mighty Minar-e-Pakistan.jpg|منٽو پارڪ ۾ قراداد پاڪستان جي يادگار 
File:Changa Manga Forest.jpg|ڇانگا مانگا وائلڊ لائف پارڪ 


## پڻ ڏسو
## ٻاهريان ڳنڍڻا

## حوالا

زمرو:باغ
زمرو:لاهور جا پارڪ  
زمرو:پاڪستان ۾ باغ
زمرو:پاڪستان جا قومي پارڪ
رياض حجازي

**رياض عبدالماجد الحجازي** (1919–1967) هڪ مصري ماهر ارضيات هيو۔

چنڊ تي موجود دورسم حجازي بونددار پٽي جيڪا قريب 60 ڪلوميٽر وسيع و عريض علائقن تي محيط آهي، ان ئي نالي سان موسوم آهي۔

زمرو:1919ع جون پيدائشون
زمرو:1919ء جون پيدائشون
زمرو:1967ع جون فوتگيون
زمرو:1967ء جون وفاتون
زمرو:1819ع جون پيدائشون
زمرو:1867ع جون فوتگيون
701ع

## جنوري

## فيبروري

## مارچ

## اپريل

## مئي

## جون

## جولاءِ

## آگسٽ

## سيپٽمبر

## آڪٽوبر

## نومبر

## ڊسمبر

زمرو:701ء
زمرو:اٺين صدي
زمرو:سال
713ع

__NOTOC__

## واقعا

## پيدائش

## فوتگيون
***[[20 آڪٽوبر]]** – زين العابدين، اسلام جو چوٿون امام

زمرو:سال
زمرو:713ع
715ع

__NOTOC__

## واقعا

## پيدائش

## فوتگيون
* **[[18 جُولاءِ]]** – محمد بن قاسم، اموي فوجي جنرل

زمرو:715ع
زمرو:سال
گرمي، ايران

**گرمي** (Germi)
() ايران جي صوبي اردبيل جي شهرستان گرمي جو شهر ۽ گاديء جو هنڌ آهي۔ 2006ء جي ماڻهسيه جي مطابق ان جي آبادي 6،382 خاندانن ۾  28،348 هئي۔

## تصویرون

فائل:Khan kandi.jpg|

فائل:Khan kandi Village.jpg|
Image:Khan kandi-2.jpg|

|

Image:tolon.jpg|

|

Image:Khankandi-5.jpg|

Image:Khankandi-6.jpg|



## حوالا

زمرو:ايران ۾ شهر
ڪرسمس

**ڪرسمس** يا **ناتال** يا **عيد ولادت مسيح**  يا **وڏو ڏڻ** (انگريزي : Christmas) ھڪ ڏڻ آھي. اھو يسوع مسيح (اسلامي نالو: حضرت عيسا) جي ڄمڻ جي حوالي سان سُرهائي ۽ جشن جو ڏينهن آهي. ڪرسمس عام طور تي هر سال 25 ڊسمبر تي ملهائي ويندي آهي. جيتوڻيڪ تاريخ جا عالم اها ڳالهه مڃين ٿا ته اهو ڏڻ، حضرت عيسا جو اصلي ڄمڻ جو ڏينهن ناهي. اهو جش روم ۾ عيسائيت جي پکڙجڻ کان پهرين به ان ئي تاريخ تي ملهايو ويندو هيو.

## پاڪستان ۾ ڪرسمس
دنيا جي ڪيترن ئي ملڪن ۾ ڪرسمس ڏاڍي سرهائي سان ملهايو وڃي ٿي. پاڪستان ۾، مسيحي برادري، هي جشن ڏاڍي عقيدت سان ملهائيندي آهي. ان ڏڻ جي حوالي سان حڪومت طرفان هر سال ڪرسمس بازار 22 کان 24 ڊسمبر تي لڳائي ويندي آهي،

## ميلاد مسيح مبارڪ
ڪرسمس جي سڳوري ڏڻ تي مسيحي، ميري (Merry Christmas) ڪرسمس يعني ميلاد مسيح مبارڪ (Meelaad-e-Maseeh Mubarak ) چئي ٻين کي واڌايون ڏيندا آهن ۽ خوشيون ملهائيندا آهن.

## حوالا

ڪرسمس
زمرو:جنم ڏينهن
زمرو:مذهبي ڏڻ
790ع

__NOTOC__

## واقعا
## پيدائش
## وفاتون
* **[[1 نومبر]]** ــ خليل بن احمد الفرھدي، عرب لغت نويس، گرامر جو ماھر

زمرو:790ع
زمرو:اٺين صدي
زمرو:سال
796ع

## واقعا
***[[14 سيپٽمبر]]** – پنهنجي ڀاءُ الهادي جي وفات کان پوءِ هارون رشيد عباسي خلافت جي تخت تي ويٺو.

## پيدائش

## فوتگيون

زمرو:796ع
زمرو:سال
نيپال زلزلو 2015ع

نيپال ۾ 25 اپريل 2015ع تي 7.8 جي شدت جو زلزلو جنهن سان ڪثير عمارتون تباھ ۽ جاني نقصان ٿيو۔ زلزلي ۾ ڪيترا ئي اهم ۽ قديم تاريخي مندر ۽ ٻيون عمارتون بہ تباھ ٿيون۔
2000 کان وڌيڪ فوتگيون 6400 کان وڌيڪ زخمي ٿيا۔۔ زلزلي جا جھٽڪا چين، ڀارت، بنگلاديشں ۽ پاڪستان ۾ بہ محسوس ڪيا ويا۔ نيپال سان گڏوگڏ چين، ڀارت ۽ بنگلاديش ۾ بہ ڪل 74 ماڻهن جي مرڻ جي تصديق ٿي چڪي آهي۔ زلزلي سان مائونٽ ايوريسٽ تي برفاني طوفان اچي ويو جنهن سان 17 ماڻهن جي مرڻ جي تصديق ٿي چڪي آهي۔ گذريل 80 سالن ۾ نيپال ۾ اچڻ وارو هي شديد ترين زلزلو آهي ۽ انکي مائونٽ ايوريسٽ جي تاريخ جو سڀ کان وڏو سانحو قرار ڏنو ويو۔

## ارضياتي ترتيب
مرڪزي نيپال ۾ پليٽن هي وچ ۾ ارتڪاز جي شرح هر سال تقريباََ 45 ملي ميٽر آهي۔ محل وقوع، شدت ۽ زلزلي جي فوڪل ميڪانزم جي وجهہ سان مشورو ڏنو ويو آهي تہ

## اثر
2021 ماڻهن جي مرڻ جي تصديق ٿي چڪي آهي، 6400 کان وڌيڪ زخمي ٿيا، مرڻ وارن ۾ 700 ماڻهو صرف کٽمنڊو ۾ مريا،  سي اين اين جي مطابق عمارتون ڪري پيون ۽ شاهراهون تباھ ٿي ويون۔ زلزلي سان مائونٽ ايوريسٽ تي برف جو طوفان آيو جنهن سان 17 ماڻهو فوت ٿيا۔ايوريسٽ کان زلزلي جو مرڪز صرف 220 ڪلوميٽر (140 ميل) پري هيو۔ انکي مائونٽ ايوريسٽ جي تاريخ جو بدترين سانحو چيو پئي ويو۔يونيسڪو عالمي ثقافتي ورثو کٽمنڊو جي مطابق کٽمنڊو دربار چوڪ مبينا طور تي ڪري پيو۔زلزلي کان متاثر هزارين ماڻهن پوري رات سخت سرد موسم ۾ کليل آسمان هيٺ بسر ڪئي۔ سوين ماڻهو ملبي هيٺ دٻجي ويا. زلزلي سان بنگلاديش، ڀارت ۽ چين ۾ تبت جي علائقي جا ماڻهو بہ متاثر ٿيا. ڀارت جي شمالي رياستن ۾ 62 ماڻهو فوت ٿيا۔

## رد عمل
### ملڪ
* — شيخ حسينہ وزيراعظم بنگلاديش زلزلي ۾ جانن جي نقصان تي گهري ڏک جو اظهار ڪيو۔
*  — ڀارت هوائي جہازون جي ذريعر دوائون، موبائل اسپتال ۽ قدرتی آفتن کي منهن ڏيڻ واري اداري جا 40 اهلڪار موڪليا۔
* — پاڪستان چار سي ون ٿرٽي جهازن ۾ 30 بسترن جي فيلڊ اسپتال، طبي عملو ۽ امدادي سامان نيپال روانو ڪيو۔ان کان علاوه ملبي هيٺ دٻيل متاثرن تائين پهچڻ جي لاءِ سراغ لڳائيندڙ ڪتا ۽ ريڊار سميت ضروري آلا بہ موڪليا ويا۔
*  — آمريڪي اداري يو ايس ايڊ جي مطابق آمريڪا ڏھ  ڊالر ۽ هنگامي صورتحال کي منهن ڏيڻ واري ٽيم روانو ڪرڻ جو اعلان ڪيو۔
* برطانيہ امدادي اهلڪارن تي مشتمل اٺ ماڻهن جي ٽيم موڪلڻ جو اعلان ڪيو۔
*  —  ناروي ساڍا 20 لک برطانوي ڊالر امداد جو اعلان ڪيو۔
* جرمني، فرانس، اسپين ۽ يورپي يونين بہ نيپال کي امداد ڏيڻ جو اعلان ڪيو۔

## حوالا

## خارجي ڳنڍڻا
* 
* USGS Earthquake Hazards Program

زمرو:ڀوٽان ۾ زلزلا
زمرو:2015ء ۾ پاڪستان
زمرو:چين ۾ زلزلا
زمرو: پاڪستان ۾ زلزلا
زمرو:2015ع ۾ آفتون
زمرو:2015ع ۾ چين
زمرو:2015ع ۾ ڀارت
زمرو:بنگلا ديش ۾ زلزلا
زمرو:ڀارت ۾ زلزلا
زمرو:2015ع ۾ نيپال
زمرو:نيپال ۾ زلزلا
زمرو:خودڪار وڪي
هوسڙي

**هوسڙي** (اُچار: هُوسڙِي؛ انگريزي: Husri) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي حيدرآباد جو هڪ ننڍو شهر ۽ يونين ڪاؤنسل آهي. هوسڙي حيدرآباد شهر جي ڏکڻ ۾ آهي ۽ تعلقي حيدرآباد ٻهراڙي جو حصو آهي ۽ حيدرآباد شھر کان پنج ڪلوميٽر ٻاھر حيدرآباد-ٽنڊو محمد خان روڊ تي ٿورڙو ھيٺ واقع آھي.

## ھوسڙي جون ديھون
هوسڙي يونين ڪا‏ؤنسل ۾ پنج ديهون اچن ٿيون: #پنهنواري ديھ  
#سنهنوار ديھ 
#کاٽڙو ديھ  
#ٻوهڪي ديھ   
#سکپور ديھ 
## آبادي
هوسڙيءَ ۾ هيءَ برادريون رهن ٿيون: شورا، پنهور، ماڇي، شيدي، ٿيٻا، عمراڻي، چانگ، راجپوت، رانگڙ.
## مذھبي سرگرميون
هوسڙيءَ ۾ جماعت اصلاح المسلمين جي هڪ برانچ موجود آهي جيڪ صوفياڻي طريقي مطابق تبليغي سرگرميون ڪندي آهي.

## حوالا

زمرو:سنڌ جا ننڍا شهر ۽ قصبا
زمرو:حيدرآباد، سنڌ جون يونين ڪاؤنسلون
حيدرآباد ضلعو، سنڌ

**حيدرآباد ضلعو** (حَيدَرآباد ضِلعو، اردو: ضلع حیدرآباد، انگريزي: Hyderabad District) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي حيدرآباد ڊويزن جو هڪ ضلعو آهي. اِن جو گاديءَ جو هنڌ حيدرآباد شهر آهي. ھن ضلعي جون حدون مٽياري ضلعو، ٽنڊو محمد خان ضلعو، ٽنڊو الهيار ضلعو، بدين ضلعو، ٺٽو ضلعو ۽ ڄامشورو ضلعو سان ملن ٿيون. ھي ضلعو چئن تعلقن ۽ 53 يونين ڪائونسلن تي مشتمل آهي  تعلقن جا نالا هيٺ ڏجن ٿا:
# حيدرآباد شهر، جنهن ۾ حيدرآباد پراڻو شهر شامل آهي.
# لطيف آباد جيڪو 12 يونٽن م ورھايل آھي. ان جو اصل نالو شاھ لطيف آباد آھي.
# قاسم آباد ھن تعلقي کي ممتاز علي ڀٽو واري سنڌ جي نگران حڪومت لطيف آباد مان ڌار ڪري ٺاھيو .
# حيدرآباد تعلقو، جنهن ۾ حيدرآباد جي ڀرپاسي جا ننڍا شھر ۽ ٻهراڙي شامل آهي.

## يونين ڪاؤنسلون

## مذهب
* اسلام: 95.70 سيڪڙو
* هندومت: 2.14 سيڪڙو
* عيسائيت: 2.05 سيڪڙو
* ٻيا: 0.10 سيڪڙو

## مقبرہ
حيدرآباد ضلعي ۾ هيٺيان مشهور مقبرا ۽ مزار آهن.
# سيد عبدالوهاب شاه جيلاني، حيدرآباد
# مفتي محمود الوري نقشبندي مجددي، ڄامشورو روڊ، ويجهو راجپوتانه اسپتال، حيدرآباد
# سيد عبدالقادر نقشبندي، هالا روڊ، ويجهو چينل، حيدرآباد
# سيد مراد شاه، ٽنڊو قيصر
# سيد غلام مصطفي شاھ ، باء پاس اسپورٽس سٽي جي سامھون

## ٻوليون
* سنڌي: 67.00 سيڪڙو
* اردو: 24.60 سيڪڙو
* پنجابي: 3.02 سيڪڙو
* پشتو: 2.18 سيڪڙو
* بلوچي: 1.20 سيڪڙو
* سرائيڪي: 0.96 سيڪڙو
* ٻيون ٻوليون: 1.04 سيڪڙو

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا ضلعا
زمرو:سنڌ جا ضلعا
زمرو:ضلعو حيدرآباد، سنڌ
مٽياري ضلعو

**مٽياري ضلعو** ()، پاڪستان جي صوبي سنڌ جي حيدرآباد ڊويزن جو هڪ ضلعو آهي، جنهن کي 2005ع ۾ حيدرآباد کان الڳ ڪري ضلعو ٺاهيو ويو. ضلعي جو صدرمقام مٽياري شهر آهي. هن ضلعي ۾ ٽي تعلقا آهن. جن جا نالا مٽياري تعلقو، ھالا تعلقو ۽ نيو سعيد آباد تعلقو آھن. ھن ضلعي جي يونين ڪائونسلن جو تعداد 30 آھي.  نيشنل ھاء وي ايم 5 ھن ضلعي وچان گذري ٿو. ھن ضلعي جي اندر مشھور صوفي بزرگن جون مزارون آھن.جن ۾ سنڌي ٻوليءَ جو عظيم شاعر شاھ عبداللطيف ڀٽائي، مخدوم نوح شامل آهن. شيخ اياز ۽ علامہ عمر دائود پوٽو پڻ ھن ضلعي اندر ڀٽ شاھ ۾ دفن ٿيل آھن. ضلعي جي اولھ واري پاسي کان  سنڌو درياھ گُذري ٿو.مشھور حيدرآباد ريڊيو اسٽيشن بہ ھن ضلعي ۾ واقع آهي.

## مٽياري ضلعي جا تعلقا
ضلعي مٽياري ۾ ٽي تعلقا آهن:
* مٽياري تعلقو
* هالا تعلقو
* سعيدآباد تعلقو

## يونين ڪاؤنسلون

## تاريخ ۽ ثقافت
ضلعو مٽياري حيدرآباد ڊويزن جو حصو آهي، هي ضلعو 2005ع تي وجود ۾ آيو، ان کان اڳ هي حيدرآباد جو حصو هو. 2017ع جي آدشماري موجب هن ضلعي جي آبادي 7 لک 69 هزار آهي. ضلعي ۾ 92 سيڪڙو ماڻهو سنڌي ۽ چار سيڪڙو ماڻهو اردو ڳالهائين ٿا.

thumb|left|upright=1
|سخي ھاشم شاھ جو ميلو : 4 مارچ 2013

مٽياري ضلعي ۾ هيٺيون درگاهون مشهور آهن:
* درگاهه شاهه عبداللطيف ڀٽائي
thumb|left|upright=0.8|ڀٽ شاھ درگاھ تي زيارت ڪندڙ

* مخدوم نوح سرور هالائي سهروردي، هالا
* پير جهنڊو، ويجهو سعيد آباد

## مٽياري ضلعي جون ديھون

مٽياري ضلعي ۾ 120 ديھون آھن.

## حوالا

زمرو:مٽياري ضلعو
زمرو:سنڌ جا ضلعا
زمرو:حيدرآباد ڊویزن
زمرو:حيدرآباد ڊویزن جا ضلعا
جيڪب آباد ضلعو

**جيڪب آباد ضلعو** پاڪستان جي صوبي سنڌ جو هڪ ضلعو آهي. اِن جو صدر مقام جيڪب آباد شهر آهي. هن ضلعي ۾ ٽي تعلقا شامل آهن.

## تاريخ

1843ع م جڏھن ايسٽ انڊيا ڪمپنيءَ جي سرڪار سنڌ تي قبضو ڪيو تہ ان وقت خيرپور ميرس الڳ رياست ھئي ۽ باقي سنڌ کي ڪمپني سرڪار ٽن ضلعن م ورھايو جن م ڪراچي، حيدرآباد ۽ شڪارپور شامل ھئا. موجوده لاڙڪاڻو ضلعو ، قمبر شھدادڪوٽ ضلعو، جيڪب آباد ضلعو، ڪشمور ضلعو، سکر ضلعو، دادو ضلعو شڪارپور ضلعي جا حصا ھيا. بعد ۾ 1901ع ۾ شڪارپور ضلعي کي ختم ڪري سکر ضلعو قائم ڪري ان جو حصو بڻايو ويو ۽ پوء جيڪب آباد کي پڻ الڳ ضلعو بڻايو ويو جنھن ۾ موجوده ڪشمور ضلعو ء بلوچستان جو شھر استاد محمد ء ٻيا علائقا پڻ شامل ھيا. استاد محمد بعد ۾ بلوچستان ۾ شامل ڪيو ويو ۽ 13 ڊسمبر 2004 ۾ ڪشمور ۽ ڪنڌڪوٽ تعلقا پڻ ھن ضلعي کان ڌار ڪري الڳ ڪشمور ضلعو قائم ڪيو ويو. جيڪب آباد جو پراڻو نالو خانڳڙھ ھيو.  ان جو نالو جيڪب آباد انگريز فوجي آفيسر ڪرنل 
جان جيڪب جي نالي تي آهي جنھن نئين شھر جو بنياد وجھي ان جي ترقيءَ لاءِ پاڻ پتوڙيو اھڙي طرح ھن شھر انگريزن جي دؤر ۾ ضلعي جو درجو حاصل ڪيو. سنڌ جي سرحد تي  ھجڻ ڪري ان کي ڪرنل جيڪب پنھنجو ھيڊ ڪوارٽر بڻائي سنڌ بلوچستان جي سرحدي باغي قبيلن تي ڪنٽرول ڪيو. ڪرنل جيڪب جي قبر پڻ جيڪب آباد شھر ۾ واقع آهي.

## جيڪب آباد جا تعلقا
هي ضلعو ھيٺين ٽن تعلقن تي مشتمل آھي جن مان جيڪب آباد تعلقي جو درجو ھڪ سب ڊويزن وارو آھي.
# جيڪب آباد تعلقو
# ڳڙهي خيرو تعلقو
# ٺل تعلقو.

## يونين ڪاؤنسلون
ھن ضلعي ۾ 44 يونين ڪاؤنسلون واقع آهن. شھرن جون يونين ڪاميٽيون الڳ آھن.

## ديھون
ھن ضلعي ۾ ڪل 211 ديھون واقع آهن.

## هيءَ پڻ ڏسو
* سنڌ
* جيڪب آباد شهر

## حوالا

زمرو:لاڙڪاڻو ڊويزن
زمرو:سنڌ جا ضلعا
زمرو:جيڪب آباد ضلعو
ڪشمور ضلعو

**ڪَشمور ايٽ ڪنڌڪوٽ ضلعو** پاڪستان جي صوبي سنڌ باب الاسلام جو هڪ سرحدي گهڻ قبائلي ضلعو آهي. هيءُ ضلعو 13 ڊسمبر 2004 تي خان ڳڙھ عرف جيڪب آباد ضلعي کي ٽوڙي جوڙيو ويو.
اِن جوصدر مقام ڪنڌڪوٽ شهر آهي.

## تاريخ
1702 ڌاري جڏهن سنڌ تي ڪلهوڙن جي حڪومت هئي۔تڏهن هن علائقي کي فتح پور جي نالي سان سڏيو ويندو هو۔ ان پرڳڻي جو صدرمقام موجوده غوثپور هئو۔
ڇاڪاڻ ته غوث پور جو پراڻو نالو فتح پور آھي۔
1843ع م جڏھن ايسٽ انڊيا ڪمپنيءَ جي سرڪار سنڌ تي قبضو ڪيو تہ ان وقت خيرپور ميرس الحاق رياست ھئي ۽ باقي سنڌ کي ڪمپني سرڪار ٽن ضلعن م ورھايو جن ۾ ڪراچي، حيدرآباد ۽ شڪارپور شامل ھئا. موجوده لاڙڪاڻو ضلعو ، قمبر شھدادڪوٽ ضلعو، جيڪب آباد ضلعو، ڪشمور ضلعو، سکر ضلعو، دادو ضلعا موجوده شڪارپور ضلعي جا حصا ھيا. برٽش انڊيا جي سرڪار بعد م شڪارپور ضلعو ختم ڪري سکر کي ضلعي حيثيت ڏئي موجوده شڪارپور ضلعي کي ان جو تعلقو بڻايو. پوء وري جيڪب آباد کي الڳ ڪري ضلعي حيثيت ڏني وئي جنھن ۾ موجوده  ڪشمور ضلعو پڻ 2004 تائين شامل رھيو۔
اھڙي طرح 13 ڊسمبر 2004 ۾ جيڪب آباد ضلعي جي ٻن تعلقن: ڪشمور ۽ ڪنڌڪوٽ کي الڳ ڪري ھڪ نئون تنگواڻي تعلقو بڻائي ڪري نئين ڪشمور ايٽ ڪنڌڪوٽ ضلعي کي قائم ڪيو ويو جنھن جو صدر مقام ڪنڌڪوٽ شھر کي بڻايو ويو.

## تعلقا
هن ضلعي ۾ ٽي تعلقا آهن.

# ڪنڌڪوٽ تعلقو
# ڪشمور تعلقو
# تنگواڻي تعلقو۔

## يونين ڪاؤنسلون

## حوالا

زمرو:سنڌ_جا_ضلعا
زمرو:پاڪستان_جا_ضلعا۔
خيرپور ضلعو

**خيرپور ضلعو** پاڪستان جي صوبي سنڌ جو هڪ ضلعو آهي. اِن جو گاديءَ جو هنڌ خيرپور ميرَس شهر آهي. هن ضلعي جي آبادي 1998 آدمشماري موجب 1546587 ۽ اِن جو ڪل رقبو 15910 چورس ڪلوميٽر آهي.

خيرپور ضلعي ۾ 11 ٽائون، 8 تعلقا آھن جن ۾ خيرپور تعلقو، ڪنگري تعلقو، ڪوٽ ڏيجي تعلقو، نارو تعلقو، گمبٽ تعلقو، ٺري ميرواھ تعلقو، سوڀوديرو تعلقو ۽ فيض گنج تعلقو شامل آهن. 86 يونين ڪاؤنسلون ۽ 415 ديھ شامل آهن. 

## خيرپور ضلعي جا تعلقا

## يونين ڪاؤنسلون

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

خيرپور ضلعو
زمرو:پاڪستان جا ضلعا
زمرو:سنڌ جا ضلعا
ميرپور خاص ضلعو

**مِيرپور خاص ضلعو**:  پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ميرپورخاص ڊويزن جو هڪ ضلعو آهي جنھن جو صدر مقام ميرپور خاص شهر آهي. هن ضلعي ۾ 7 تعلقا ۽ 44 يونين ڪاؤنسلون آهن. هن ضلعي جي آدمشماري 2015 ۾ اندازي مطابق 14 لک 45 هزار آهي.

## انتظامي ورھاست

## يونين ڪاؤنسلون

## حوالا
زمرو:سنڌ_جا_ضلعا

زمرو:پاڪستان_جا_ضلعا
سانگهڙ ضلعو

**سانگهڙ ضلعو** (اردو:ضلع سانگھڑ) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي وڏي ضلعن مان هڪ آهي. هي ضلعو '13"58°25 اتر ويڪرائي ڦاڪ ۽ '24"4°69 اوڀر ڊگهائي ڦاڪن جي وچ ۾ آهي. ملاح قبيلي جي آباد ٿيڻ کان اڳ هي هڪ ڳوٺ هو. هن ضلعي ۾ ملاح قبيلي جي سڀ کان وڏي آبادي آهي. ان جي ايراضي 9,874 چورس ڪلوميٽر آهي. اهو سنڌ جي مرڪز ۾ واقع آهي ۽ اوڀر طرف هندستان سان لڳل آهي. ضلعي جي گاديءَ جو هنڌ، سانگهڙ، پاڻ هڪ ننڍڙو شهر آهي، جيڪو نوابشاهه شهر کان اٽڪل 35 ميل (56 ڪلوميٽر) ڏکڻ۔اوڀر ۽ ميرپور خاص جي اتر ۾ ايترو ئي مفاصلو آهي. ان جي بنيادي صنعت زراعت آهي.

سانگهڙ ضلعي جو سڀ کان وڏو قبيلو ملاح آهي، جنهن جي آبادي لڳ ڀڳ 3 لک 50 هزار آهي. ٻين قبيلن ۾ جاکرو، ڄام، راجپوت، جت، هنڱورو، وسان، ميراڻي، ميربحر، ڌاريجا، انڙ، سيال، نظاماڻي، چانڊيو، رند، لغاري، آرائين ۽ ناريجا شامل آهن. سانگهڙ ضلعي ۾ هيٺيان شهر واقع آهن: 
# سانگهڙ
# ٽنڊو آدم
# ڄام نواز علي
# شهدادپور
#شاهپور چاڪر
# سنجھورو
# جهول 
# سرهاڙي

سانگهڙ ضلعي کي حر مجاهدن جو ضلعو به چيو وڃي ٿو، جيڪي مسلمان بزرگ سيد شاهه مردان شاهه ثاني جا پيروڪار آهن. انگريز سرڪار خلاف به صبغت الله شاهه راشدي جي اڳواڻيءَ ۾ وڙهندا رهيا.

## سانگھڙ ضلعي جا تعلقا
هن ضلعي ۾ 6 تعلقا آهن.

# سانگهڙ تعلقو
# سنجهورو تعلقو
# شهدادپور تعلقو
# ٽنڊو آدم تعلقو
# ڄام نواز علي تعلقو
# کپرو تعلقو

## يونين ڪاؤنسلون

## حوالا

زمرو:سانگهڙ ضلعو
زمرو:سنڌ جا ضلعا
زمرو:شهيد بينظير آباد ڊويزن
نوشهرو فيروز ضلعو

**نوشهرو فيروز ضلعو** پاڪستان جي صوبي سنڌ جو هڪ ضلعو آهي. اِن جو گاديءَ جو هنڌ نوشهرو فيروز شهر آهي.

## تاريخ

موجوده نوشھروفيروز ضلعو برٽش انڊيا دور کان وٺي حيدرآباد ضلعي ۾ واقع ھيو جيڪو بعد نوابشاھ ضلعي جو حصو ٿيو. 1990 م ان کي نوابشاھ کان ڌار ڪري ضلعي حيثيت ڏني وئي۔. 
چچنامي جي پڇاڙيءَ ۾ شامل ڪيل پنھنجي تحقيق ۾ ڊاڪٽر نبي بخش بلوچ ھن ريت بيان ڪيو آھي : ”محمد بن قاسم ساوندري يعني ساوڙي (چچنامي ۾ سائوندي لکيل آھي) مان ڪُوچ ڪري وڃي بھراور ۾ لٿو ـ جيئن ته محمد بن قاسم اروڙ طرف وڃي رھيو ھو، تنھنڪري بھراور جي تلاش ساوڙيءَ کان اُتر طرف ڪرڻ گھرجي ـ ھن کان اڳ ڏٺو ويو آھي ته محمد بن قاسم برھمڻ آباد ڏانھن ايندي ”جلوالي“ جي ڍوري تي اچي منزل انداز ٿيو ھو ۽ ساوندڙيءَ ۾ به وڪر بھار جي ڍنڍ تي اچي لٿو ـ انھيءَ مان گمان نڪري ٿو ته پاڻيءَ جي سھولت جي لحاظ کان محمد بن قاسم جي فوج اڪثر درياءَ جي ڦاٽن جو ڪنارو وٺي پئي ھلي ـ تنھنڪري قرين قياس آھي ته محمد بن قاسم ساوندڙي ڇڏڻ کانپوءِ مھراڻ جي ڪنھن شاخ يا ڍوري جو ڪپ وٺي اُتر طرف ڪُوچ ڪيو ھجي ـ انھيءَ قديم ڍوري جا نشان ھن ساوڙيءَ کان اُتر طرف کارجاڻي، آمرجي، مسرجي وانءِ، چيھي جي اولھه طرف ڀريا ۽ ھالاڻي بھلاڻيءَ وٽان اڃان تائين ظاھر بيٺا آھن ـ“ بلوچ صاحب وڌيڪ لکي ٿو : ”انھيءَ قديم ڍوري جي رُخ ۽ رستي جي لحاظ سان بھراور مان ڀريا ۽ بھلاڻي جو گمان نڪري ٿو ـ بھلاڻي ڪافي پراڻي بستي آھي ۽ جيئن ھالاڻي (ھالا قوم جي بستي) تي ھالا قوم جي پويان نالو پيل آھي، تيئن ممڪن آھي ته بھلاڻي (ڀلاڻي، ڀراڻي، ڀرياڻي) تي به ڀريا قوم جي پويان اھو نالو پيل ھجي ـ انھيءَ گمان موجب بھلاڻي توڙي ڀريا ، اھي ٻئي نالا ڀريا قوم جي بستين پويان پيل ٿا ڀائنجن ـ ڀريا قوم به سھتن ۽ لاکن وانگر شايد سنڌ جي آڳاٽي قوم ھئي ـ ٿي سگھي ٿو ته بھراور (ڀراور _ ڀريا) ڀريا قوم جي ڏاکڻي بستي ھجي جيڪا موجوده ڀريا شھر جي آسپاس ھئي ـ “

## تعلقا
هن ضلعي ۾ پنج تعلقا آهن.

# نوشھرو فيروز تعلقو
# ڪنڊيارو تعلقو
# ڀريا تعلقو
# مورو تعلقو
# محراب پور تعلقو
## يونين ڪاؤنسلون

## درگاهون
هن ضلعي ۾ هيٺيون مشهور درگاهون موجود آهن.
# درگاهه الله آباد شريف، ڪنڊيارو
## مشھور شخصيتون
هتي جو مشهور شخصيتون هيٺيون آهن

#جلال چانڊيو
#غلام مرتضي جتوئي
#غلام مصطفي جتوئي
#راشد مورائي
#سڄڻ سائين
#سيد الھندو شاھ
# حافظ غلام قادر ڀٽو

## حوالا

زمرو:سنڌ جا ضلعا
زمرو:نوشهرو فيروز ضلعو
زمرو:شهيد بينظير آباد ڊويزن
سکر ضلعو

**سکر ضلعو** پاڪستان جي صوبي سنڌ جي سکر ڊويزن جو هڪ ضلعو آهي. ان جو صدر مقام سکر شهر آهي. هن ضلعي ۾ 5 تعلقا واقع آهن.

## سکر ضلعي جا تعلقا
# سکر شھر تعلقو
# نئون سکر تعلقو
# پنو عاقل تعلقو
# روهڙي تعلقو
# صالح پٽ تعلقو

## يونين ڪاميٽيون

## يونين ڪاؤنسلون

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا ضلعا
زمرو:سکر ضلعو
زمرو:سنڌ جا ضلعا
ٺٽو ضلعو

**ٺٽو ضلعو** پاڪستان جي صوبي سنڌ جو هڪ ضلعو آهي. اِن جو صدر مقام ٺٽو شهر آهي. ھن ضلعي جون حدون ڪراچي ڊويزن، ڄامشورو ضلعو، سجاول ضلعو، ٽنڊو محمد خان ضلعو ۽ حيدرآباد ضلعي سان ملن ٿيون

## ٺٽي ضلعي جا تعلقا
ٺٽي ضلعي ۾ هيٺيان چار تعلقا شامل آهن.

## يونين ڪاؤنسلون

## حوالا
ٺٽو ضلعو
زمرو:پاڪستان جا ضلعا
زمرو:سنڌ جا ضلعا
عمرڪوٽ ضلعو

**عمرڪوٽ ضلعو** **Umerkot District**، سنڌ صوبي جي ڏکڻ اوڀر حصي ۾ واقع پاڪستان جو هڪ انتظامي ضلعو آهي. ضلعي جو مرڪزي شهر ۽ صدر مقام عمرڪوٽ شهر آهي.
2023ع جي قومي آدمشماري موجب، ضلعي جي آبادي جو لڳ ڀڳ 95.1٪ حصو سنڌي ٻولي ڳالهائيندڙن تي مشتمل آهي، جيڪا هتي جي بنيادي ۽ مقامي ٻولي آهي. جديد آدمشماري انگن اکرن مطابق، عمرڪوٽ ضلعي جي ڪل آبادي تقريباً 1,158,284 (يعني لڳ ڀڳ 11.5 لک) آهي.
عمرڪوٽ ضلعو پاڪستان جو اهو واحد ضلعو آهي جتي غير مسلم آبادي اڪثريت ۾ آهي. 2023ع جي قومي آدمشماري موجب، ضلعي جي ڪل آبادي مان لڳ ڀڳ 54.7٪ ماڻهو هندومت سان تعلق رکن ٿا، جنهن سبب عمرڪوٽ کي پاڪستان ۾ مذهبي تنوع جي هڪ نمايان علامت طور ڏٺو وڃي ٿو. هي ضلعو تاريخي، ثقافتي ۽ مذهبي لحاظ کان وڏي اهميت رکي ٿو، خاص طور تي عمرڪوٽ قلعو، جيڪو مغل دور ۽ علائقي جي سياسي تاريخ سان ڳنڍيل هڪ اهم آثارِ قديمه ماڳ آهي.

## تاريخ

مغل بادشاهه Akbar جي پيدائش عمرڪوٽ قلعي ۾ ٿي، جڏهن سندس والد Humayun سورين کان جان بچائيندي ڀڄي رهيو هو. عمرڪوٽ قلعو ان لحاظ کان برصغير جي تاريخ ۾ هڪ انتهائي اهم ماڳ آهي.
1843ع ۾ چارلس نيپئر جي حملي کان پوءِ سنڌ کي برطانوي انتظام هيٺ صوبن ۾ ورهايو ويو، جتي زميندارن، جيڪي مقامي طور وڏيرا پڻ سڏبا هئا، کي برٽش انڊيا جي سرڪار طرفان محصول (ٽيڪس) گڏ ڪرڻ جون ذميواريون ڏنيون ويون.

## انتظامي ورهاست

 عمرڪوٽ ضلعو انتظامي طور هيٺين ۾ ورهايل آهي:
*ڪنري تعلقو
*پٿورو تعلقو
*سامارو تعلقو
*عمرڪوٽ تعلقو

## آبادي

2023ع جي قومي آدمشماري موجب، عمرڪوٽ ضلعي ۾ 222,562 گهراڻا آهن ۽ ڪل آبادي 1,159,831 آهي. ضلعي ۾ جنس جو تناسب هر 100 عورتن جي مقابلي ۾ 109.73 مرد آهي. مجموعي خواندگي شرح 38.69٪ آهي، جنهن مان مردن جي خواندگي 51.17٪ ۽ عورتن جي صرف 25.11٪ آهي، جيڪا تعليمي عدم مساوات کي ظاهر ڪري ٿي 258,859 ماڻهو (22.32٪) شهري علائقن ۾ رهن ٿا.

## ٻوليون

 
2023ع جي آدمشماري مطابق، عمرڪوٽ ضلعي جي 95.13٪ آبادي جي مادري ٻولي سنڌي آهي، جڏهن ته 1.8٪ پنجابي ۽ 1.4٪ اردو کي پنهنجي پهرين ٻولي طور ڳالهائين ٿا. باقي آبادي ٻين ٻولين سان واسطو رکي ٿي.. عمرڪوٽ ضلعو پنهنجي تاريخي اهميت، مذهبي تنوع ۽ ثقافتي ورثي سبب سنڌ توڙي پاڪستان ۾ هڪ نمايان حيثيت رکي ٿو.

## انتظامي ورھاست

### تعلقا
عمرڪوٽ ضلعو چار تعلقن ۽ 42 يونين ڪاؤنسلن ۾ ورهايل آهي:
# عمرڪوٽ تعلقو 
# سامارو تعلقو 
# پِٿورو تعلقو 
# ڪُنري تعلقو

### يونين ڪاؤنسلون

### ديھن جي فھرست

هيٺ عمرڪوٽ ضلعي جي ديهن (Dehs) جي فهرست ڏني وئي آهي، جيڪا تعلقن (Taluka) موجب ترتيب ڏنل آهي:

**[[عمرڪوٽ تعلقو]]** جون 90 ديھون:

  

 

## مذهب

هيٺ ڏنل جدول عمرڪوٽ ضلعي جي مذهبي جوڙجڪ کي مختلف آدمشماري وارن دورن ۾ ظاهر ڪري ٿو، جنهن سان وقت سان گڏ مذهبي تناسب ۾ ايندڙ تبديليون واضح ٿين ٿيون:

هيٺ ڏنل جدول 2023ع ۾ عمرڪوٽ ضلعي جي مختلف تعلقن ۾ مذهبي آباديءَ جو تناسب ڏيکاري ٿو:

 عمرڪوٽ ضلعو پاڪستان جو واحد ضلعو آهي جتي هندو آبادي اڪثريت ۾ آهي. 2023ع جي آدمشماري موجب، لڳ ڀڳ 55٪ آبادي هندومت سان تعلق رکي ٿي، جڏهن ته تقريباً 45٪ آبادي مسلمان آهي.
عمرڪوٽ شهر ۾ واقع عمرڪوٽ شِو مندر سنڌ جي قديم ترين ۽ مقدس هندو مندرن مان هڪ آهي. هن مندر ۾ هر سال ملهايل مهان مها شيوراتري ميلو پاڪستان جي وڏن مذهبي ميلن مان هڪ آهي، جنهن ۾ لڳ ڀڳ 250,000 عقيدتمند شرڪت ڪندا آهن.هي مذهبي تنوع عمرڪوٽ ضلعي کي سنڌ ۽ پاڪستان جي سماجي-ثقافتي تاريخ ۾ هڪ منفرد حيثيت عطا ڪري ٿو.

## حوالا

زمرو:سنڌ جا ضلعا
سجاول ضلعو

**سجاول ضلعو** (اُچار: سُجاوَل زِلو، اردو: ضلعہ سجاول) پاڪستان جي صوبي سنڌ جو هڪ ضلعو آهي. اِن جو گاديءَ جو هنڌ سجاول شهر آهي. هن ضلعي جي پيدائش آڪٽوبر 2013 ۾ ٿي. ان کان پهريان سجاول ٺٽي ضلعي جو هڪ تعلقو هو. ھن ضلعي جي پنج تعلقن ۾ 37 يونين ڪاؤنسلون، 336 روينيو کاتي جا منظور ڪيل ڳوٺ، 3221 مختلف ننڍڙيون آباديون ۽ ڪل 99860 گھر واقع آھن جن ۾ 655341 ماڻھو رھن ٿا 341874 مرد ۽ 313467 عورتون شامل آهن.

## ضلعي جا تعلقا
سجاول ضلعي ۾ هيٺيان پنج تعلقا شامل آهن.

## ضلعي جون يونين ڪاؤنسلون

ھن ضلعي ۾ ڪل 37 يونين ڪاؤنسلون آهن.

## آبادي

سجاول ضلعي جي آبادي 781967 آھي ۽ ٽوٽل گھرن جو تعداد 153018 آھي.

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا ضلعا
زمرو:سنڌ جا ضلعا
زمرو:سنڌ جا ضلعا
ڪورنگي ضلعو

**ڪورنگي ضلعو** (اردو: ضلع کورنگی) ڪراچي ڊويزن جي ستن ضلعن مان هڪ آهي، جيڪو سال 2013ع ۾ ڪراچي اوڀر ضلعي جي ورهاڱي سان ٺاهيو ويو. اها پاڪستان جي صوبي سنڌ جي شهر ڪراچي جي اوڀر حصي ۾ واقع آهي. 2023ع جي پاڪستاني آدمشماري جي مطابق، ضلعي جي آبادي 31,27,976 آهي. 

## تاريخ
## آباديات
## ضلعي جا ٽائون
ڪورنگي ضلعي ۾ ٽي ٽائون آهن.

### [[ڪورنگي ٽائون]]

### [[لانڍي ٽائون]]

### [[شاھ فيصل ٽائون]]

## ضلعي جا ديهه
## پڻ ڏسو
* پاڪستان جون ڊويزنون 
* پاڪستان جا ضلعا 
* پاڪستان جا تعلقا
* ڪراچي ڊويزن
* ڪراچي جا ٽائون  
* ڪراچي جي يونين ڪائونسلون

## حوالا

زمرو:ڪورنگي ضلعو
زمرو:سنڌ جا ضلعا
زمرو:ڪراچي جا ضلعا
بهاولنگر

**بهاولنگر** پاڪستان جي صوبي پنجاب جو هڪ شهر آهي۔

زمرو:پنجاب، پاڪستان جا شھر
زمرو:پاڪستان جا شھر
بھاولپور

**بھاولپور**  پاڪستان جي صوبي پنجاب جي بھاولپور ضلعو جو شھر ۽ ضلعي ۽ ڊويزنل صدر مقام آھي، ۽ پاڪستان جي يارھين وڏي ميٽروپوليٽن ڪارپوريشن آھي جنھن جي آبادي    7,98,509 آھي. شھر جو بنياد سال 1748ع ۾ پيو. ھي شھر بھاولپور جي پرنسلي اسٽيٽ جو گاديءَ جو هنڌ ھيو. سال 1955ع تائين عباسي خاندان جا نواب ان رياست جا حاڪم رھي جن جو فن تعمير بھاولپور جو وڏو تاريخي ورثو آھي. 7 آڪٽوبر 1947 ۾ نواب صادق محمد خان پنجون بطور پرنسلي اسٽيٽ جي سربراهه جي بھاولپور کي پاڪستان ۾ شامل ٿيڻ جي منظوري ڏني.

## تعليم
1971 ۾ شھر ۾ قائداعظم ميڊيڪل ڪاليج قائم ٿي

## تاريخ

ھن شھر جو بنياد نواب بھاول خان پھريون 1748  ۾ وڌو. ان وقت ھي شڪارپور کان اچ جي علائقي ۾ لڏي آيو ھو اھڙي طرح نئين شھر جو بنياد وڌائين. دراوڙ کان پوءِ بھاولپور گاديءَ جو هنڌ بڻيو. افغانستان ۽ وچ انڊيا جي واپاري دڳ تي ھجڻ ڪري شھر واپاري ٺڪاڻو بڻجي ويو. 1785 ۾ سنڌ جي ميان عبدالنبي ڪلھوڙي جي چوڻ تي دراني سلطنت جي ڪمانڊر سردار خان ھن شھر تي حملو ڪري تباه ڪيو . حاڪم خاندان شھر ڇڏڻ تي مجبور ٿي دراوڙ قلعي ۾ اچي پنھنجو دفاع ڪيو نيٺ سٺ ھزار روپيا خراج ۽ قلعي جي سپردگي جي عيوض بھاول خان کي راجپوت رياستن ڏانهن وڃڻ جي اجازت ملي پر جي اچ کان ڦري پنھنجو قلعو واپس وٺڻ ۾ ڪامياب ٿي بھاولپور ٻيھر حاصل ڪري ورتو. نواب محمد بھاول خان ٻيون 1802 ۾ دراني ايمپائر جي خاتمي بعد بھاولپور جي پرنسلي اسٽيٽ قائم ڪئي
 
[thumb|upright|left|[صادق محمد خان پنجون بھاولپور جو آخري نواب ھيو ]]
thumb|دراوڙ فورٽ بھاولپور جي حاڪم عباسي خاندان جي طاقت جو مرڪز ھيو
thumb|بھاولپور جي مرڪزي لائبريري جيڪا پرنسلي اسٽيٽ ۾ قائم ٿي 
thumb|بھاولپور جو ڦوهارو چوڪ

سک ايمپائر جي حملي جي خدشي سبب نواب محمد بھاول خان ٽيون برٽش انڊيا سان 22 فيبروري 1833 ۾ معاھدو ڪيو جنھن ۾ نواب جي ۽ بھاولپور جي  خودمختياري جي پرنسلي اسٽيٽ جي شڪل ۾  ضمانت ڏني وئي. 1874 ۾ شھر کي ميونسپلٽي جو درجو مليو.

## حوالا

زمرو:شهر
زمرو:پنجاب، پاڪستان
زمرو:پاڪستان جا شهر
سجاول

**سجاول** (سُجاوَل) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ڏکڻ ۾ سجاول ضلعي جو هڪ شهر آهي. ھي سجاول ضلعي جو هيڊ ڪوارٽر آھي.
جاتي

**جاتي** (Jaati) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي بلڪل ڏکڻ ۾ واقع هڪ ننڍو شهر آهي. هي شهر سجاول ضلعي جو هڪ تعلقي جاتي جو صدر مقام آهي ۽ سجاول شهر کان ڏکڻ اوڀر طرف آهي. ھن شھر جو پوسٽل ڪوڊ 73060 آهي. ھي شھر سامونڊي سطح کان 17 ميٽر بلندي تي واقع آھي. شھر روڊن رستي بدين، سجاول ۽ چوھڙ جمالي سان ڳنڍيل آهي. شھر جو بلدياتي نظام ھڪ ٽائون ڪميٽي تي مشتمل آهي جنھن جو سربراھ چيئرمين آھي.
## حوالا

زمرو:سنڌ جا ننڍا شهر ۽ قصبا
ميرپور بٺورو

**ميرپور بٺورو** (مِيرپور بَٺورو، اردو: میرپور بٹھورو، انگريزي: Mirpur Bathoro) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ڏکڻ ۾ سجاول ضلعي ۾ واقع هڪ ننڍو شهر آهي ۽ ميرپور بٺوري تعلقي ۾ اچي ٿو.
ميرپور -بٺورو-، -ٺٽي- ضلعي جو تعلقي هيڊڪوارٽر. بٺوري واهه جي ڪپ تي اڏيل آهي، هڪ پاڙي کي اڃاتائين علي -بندر- سڏين. مغلن جي ڏينهن ۾ -بٺورو- هڪ پرڳڻو هو ۽ نصريہ، -بهرام پور-، -اپلاڻ-، هٽڙي، -بلڙي-، دٻو ۽ راهوٺ مُحلن ۾ ورهايل هو. انهيءَ پرڳڻي ۾ هڪڙو قلعو هوندو هو، جنهن ۾ گهڻي دولت رکيل هئي. 947ھ/ 1540ع ۾ جڏهن همايون سنڌ ۾ آيو، تڏهن پهريائين عمرڪوٽ ۾ اچي رهيو، پر پوءِ بٺوري ڏانهن وڃڻ جو ارادو ڪيائين ته جيئن اتان مال ملڪيت هٿ ڪري، پر مرزا شاهه حسن جي پاران سلطان محمود خان انهيءَ قلعي کي وڃي بچايو ۽ همايون شڪست کائي قنڌار ڏانهن هليو ويو. انگريزن جي فتح کان اڳ هيءُ پرڳڻو مير شيرمحمد جي هٿ ۾ هو. ميرپور بٺوري ۾ جنڊيءَ ۽ ڇُر جو ڪم تمام سٺو ٿئي. مهرشاهه جي درگاهه به هن شهر ۾ آهي، -جتي- ميلي جي موقعي تي جانورن جو واپار هلندو آهي ۽ ادبي ڪانفرنس ٿيندي آهي. هن شهر جي اهم اديبن ۽ شاعرن ۽ سياستدانن ۾ خواجه محمد جعفر، قاسم -پٿر-، -اعجاز- خواجه، غلام حسين رنگريز، عبدالفتاح، عبد بٺورائي اهم آهن.
هيءُ اڳوڻي بٺوري پرڳڻي جو مکيه شهر هو. جو ٺٽي جي نواب امير خان ٻڌايو هو ۽ انهيءَ کي اميرپور سڏيائين. بٺوري ۽ بهرامپور ۽ پليجن جو اهو مکيه شهر هو. اتي شاهه ڪپور جي قبر آهي ۽ امير پير جو به اتي ميلو لڳندو آهي.

## تاريخ

سنه 949ھ (سنه 1542ع) ۾ همايون سنڌ ۾ آيو. پهرين عمرڪوٽ ۾ اچي رهيو، پوءِ سنڌ ۾ ٻئي هنڌ وڃي رهڻ جو ارادو ڪيائين ۽ لڏي جونپور ۾ آيو. مرزا شاهه حسن سامهون ٿيس. بٺوري ۾ هڪڙو قلعو هو، جتي گهڻي سرسات رکيل هئي. انهيءَ کي هٿ ڪرڻ لاءِ همايون اوڏي وڃڻ گهريو. شاه حسن جي پاران سلطان محمود خان انهي قلعي کي وڃي بچايو. اُتي طرفين جي وچ ۾ جنگ لڳي ۽ ماڻهو مئا. آخر همايون قنڌار هليو ويو. سنه 957 (سنه 1550ع) ۾ جڏهن مرزا ڪامران بکر ۾ آيو، تڏهن مرزا شاهه حسن هن جي بورچي خاني جي خرچ لاءِ بٺوري جي پرڳڻي ۽ شاه ٻيلي (هاڻ ساڌ ٻيلي) جي پيدائش هن کي ڏني، جو هن سان مرزا پنهنجي ڌيءَ جي شادي ڪئي هئي. شاهجهان جي ڏينهن ۾ نواب امير خان ٺٽي جو نواب ٿي آيو. انهي بٺوري جي پرڳڻي ۾ هڪڙو وڏو شهر ٺهرايو، جنهن جو نالو امير پوررکيائين، جو هاڻ ميرپور بٺورو ٿو سڏجي. انهي ساڳئي بٺوري جي پرڳڻي ۾ ميرانپور جو ڳوٺ به هو، جتي شاه عنايت صوفي رهندو هو، جو شهيد ٿيو. ميرانپور کي هاڻي جهوڪ ٿا سڏين. شاه جي شهيديءَ جو اهو واقعو ٺٽي جي نواب اعظم خان جي ڏينهن ۾ سندس حڪم سان ميان نورمحمد ڪلهوڙي جي هٿان ٿيو.

Town information for Mirpur Bathoro 
orange = This town green = Beach red = Town gray = Hotel 
Click on markers for more information 

This town is located at 24° 43\' 48\" N x 68° 15\' 0\" E (Latitude: 24.73000, Longitude: 68.25000). You can map this location with Google Maps, Google Earth, Bing, MapQuest, or MultiMap. 
This town is also known as: 

Mirpur Batoro 

Other towns near Mirpur Bathoro 

These are the closest towns with coordinates to this town. 

Daro (5.6 miles / 9.0 km NW) 
Bulri (10.9 miles / 17.5 km N/NE) 
Sujāwal (13.5 miles / 21.7 km SW) 
Thatta (20.7 miles / 33.4 km W) 
Kario Ghanwar (22.8 miles / 36.7 km E/NE) 
Jāti (26.2 miles / 42.2 km S) 
Chohar Jamāli (28.4 miles / 45.7 km SW) 
Tando Muhammad Khān (32.1 miles / 51.7 km N/NE) 
Mātli (33.4 miles / 53.8 km NE) 
Talhar (36.8 miles / 59.2 km E/NE)

## حوالا
شاه بندر تعلقو

**شاه بندر** (شاه بَندَر، اردو: شاہ بندر، انگريزي: Shahbandar) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي سجاول ضلعي جو هڪ تعلقو آهي۔
زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
زمرو:سنڌ جون گُنجان آباديون
کاروڇاڻ تعلقو

**کاروڇاڻ جو شھر** پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ٺٽي ضلعي جي تعلقي ڪيٽي بندر ۾ واقع آهي جنھن جي ھن وقت ڪل آبادي پنج هزار جي لڳ ڀڳ آهي ۽ اڪثريت ھتان لڏپلاڻ ڪري ڪراچي، ميرپور ساڪرو، ڪيٽي بندر، ڳاڙهو  ۽ ابراهيم حيدري ۾ رھائش پزير آھي۔ 

ھي آڳاٽو قديم بندرگاهه پڻ آهي جنھن کي ٻه ھزار پندرهن ۾ ٻن حصن ۾ ورهايو ويو آهي۔ ھڪ حصو ٺٽي ضلعي جي اندر آھي۔ ٺٽي ضلعي ۾ صرف ھڪ شھر ۽ بندر گاهه واري صورت ۾ آھي۔ ٻيو حصو سجاول ضلعي جو هڪ تعلقو آهي۔ 

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:سنڌ جا تعلقا