بالٽڪ سمنڊ

**بالٽڪ سمنڊ (Baltic Sea)** ائٽلانٽڪ سمنڊ جو هڪ بازو آهي جيڪو ڊینمارڪ، اسٽونيا، فنلينڊ، جرمني، لٽويا، لٿوينيا، روس،  پولينڊ، سويڊن ۽ اتر ۽ وچ يورپ جي ميدانن سان گھريل آهي.

سمنڊ °53 اتر کان °66 اتر ويڪرائي ڦاڪ ۽ °10 اوڀر کان °30 اوڀر ڊگھائي ڦاڪ تائين پکڙيل آهي. اهو ائٽلانٽڪ وڊي سمنڊ جو  هڪ سامونڊي سمنڊ آهي جنهن ۾ ٻنهي جي وچ ۾ محدود پاڻي جي مٽاسٽا آهي، ان کي اندروني سمنڊ بڻائي ٿو. بالٽڪ سمنڊ، ڊينمارڪ اسٽریٽ جي ذريعي، اوریسٽیڊ، گرین بیلٽ ۽ لٽل بیلٽ جي رستي سان ڪیٽیگیٽ ۾ نڪرندو آهي. ان ۾ گلف آف بوٿنيا (ٻوٿنيا جي نار ۽ بوٿنيا جو سمنڊ ۾ ورهايل)، فنلينڊ، ريگا ۽ گڊانسڪ جی نارون شامل آهن.

"بالٽڪ پراپر" ان جي اترئين ڪناري تي، ويڪرائي ڦاڪ °60 اتر تي، آلند ٻيٽ ۽ بوٿانيا جی نار جي ڪناري سان، ان جي اتر اوڀر واري ڪناري تي فنلينڊ جی نار، ان جي اڀرندي ڪناري تي ريگا جی نار ۽ اولهه ۾ ڏکڻ اسڪيدینیوین جزائر جي سويڊش حصي طرفان آھي.

بالٽڪ سمنڊ مصنوعي واٽر ويز ذريعي وائيٽ سمنڊ -بالٽڪ ڪينال ذريعي اڇي سمنڊ (White Sea) ۽ ڪيل ڪئنال ذريعي اتر سمنڊ (North Sea) جي جرمن بائيٽ (Bight) سان ڳنڍيل آهي.

## نالو
ٽيسي ٽس Tacitus) ان جو نالو، سوئيبيا جي جرمن ماڻهن جي نالي تي، سوئيبڪ سمنڊ (لاطيني: Mare Suebicum) رکيو   ۽ بطليموس (Ptolemy) ان کي سرماشيئن ماڻهن جي نالي تي، سرماشيئن سمنڊ سڏيو، پر ان کي بالٽڪ سمنڊ (لاطيني: Mare Balticum) جو نالو ڏيڻ وارو پهريون شخص يارهين صديءَ جو جرمن تاريخ نويس آدم آف بريمن هو.
## تعريفون

### انتظام
بالٽڪ سمنڊ جي علائقي جي سامونڊي ماحول جي تحفظ لاء، هيلسنڪي ڪنوينشن، ڪيٽيگٽ کي بالٽڪ سمنڊ جو حصو سڏجي بغير، بالٽڪ سمنڊ ۽ ڪيٽيگٽ کي، بالٽڪ علائقي ۾ شامل ڪري ٿو، "هن ڪنوينشن جي مقصدن لاءِ بالٽڪ سمنڊ جي علائقي کان مراد، بالٽڪ سمنڊ ۽ بالٽڪ سمنڊ جو داخلا هوندو، جيڪو اسڪاگراڪ ۾، 57°44.43'N تي، اسڪاو جي متوازي سان ڳنڍيل هوندو".
### ٽريفڪ جي تاريخ
تاريخي طور تي، ڊينمارڪ جي بادشاهت سمنڊ ۽ زمين سان بند بالٽڪ سمنڊ جي وچ ۾ هنجي حدن؛ اوريسنڊ (Øresund) ۾ هيلسنگور جي ويجهو ڪرونبرگ جي قلعي، نائيبورگ ۾ گريٽ بيلٽ ۽ لٽل بيلٽ، فريڊريشيا جي مضبوط قلعي جي تعمير کان پوءِ، وڌيڪ تنگ حصي، مڊلفارٽ جي ويجهي "مڊلفارٽ سنڊ" تي جهازن کان "ڇاڻ جا واجبات" گڏ  ڪيا.
### اوشيانوگرافي
جاگرافيدان وڏي پيماني تي متفق آهن ته بالٽڪ ۽ اتر سمنڊن جي وچ ۾ طبعي حد لينگئلينڊز بيلٽ (Langelandsbælt)، لينگئلينڊ جي ويجهو گريٽ بيلٽ گذرگاهه جو ڏکڻ حصو) ۽ ڊروگڊن-سل (Drogden-Sill) گذرگاهه آهي. ڊروگڊن-سِل ڪوگ بگٽ (Køge Bugt) جي اتر ۾ واقع آهي ۽ ڪوپن هيگن جي ڏکڻ ۾ ڊرئگور (Dragør) کي مالمو (Malmö) سان ڳنڍي ٿي. اها اوريسنڊ پل (Øresund Bridge) پاران، ڊروگڊن سرنگ سميت، استعمال ڪيو ويندو آهي. تعريف مطابق، ڊينش گذرگاهه داخلا جو حصو آهي، پر ميڪلنبرگ جي نار ۽ ڪيل جي نار، ٻنهي بالٽڪ سمنڊ جا حصا آهن.

هڪ ٻئي عام حد فالسٽربو، سويڊن ۽ اسٽيونز ڪلنٽ، ڊينمارڪ جي وچ واري لڪير آهي، جيئن ته هي اوريسنڊ (Øresund) جي ڏاکڻي سرحد آهي. اهو پڻ گهٽ اونھي، صرف 5-10 ميٽر جي عام کوٽائي سان، ڏکڻ اوريسنڊ ۽ هڪ قابل ذڪر وڌيڪ اونھي پاڻي جي وچ ۾ حد آهي.
### هائيڊروگرافي ۽ حياتيات
ڊروگڊن-سِل (7 ميٽر، 23 فوٽ جي کوٽائي) اوريسنڊ لاء ۽ ڊارزس-سِل (18 ميٽر، 59 فوٽ جي کوٽائي) بيلٽ سمنڊ جي حد مقرر ڪري ٿي. گهٽ اونها سِل، ڪيٽيگٽ کان بورنهام ۽ گوٽ لينڊ جي چوڌاري طاسن ۾، ڳري لوڻ واري پاڻي جي وهڪري ۾ رڪاوٽ آهن.

ڪيٽيگٽ ۽ ڏکڻ اولهه بالٽڪ سمنڊ جي پاڻي ۾ آڪسيجن گهڻي مقدار ۾ موجود آهي ۽ وڏي حياتيات کان ڀريل آهي. سمنڊ جو باقي حصو لوڻاٺيل ۽ آڪسيجن ۾ گهٽ آهي ۽ هتان حياتي جي نسلون گهٽ آهن. اهڙي طرح، گڻنت ۾، ان جي وسيع تعريف وارو، داخلن سان گڏ بالٽڪ حياتياتي طور تي سٺو نظر اچي ٿو؛ ان جي برعڪس، جيترو وڌيڪ تنگ طريقي سان ان جي تعريف ڪئي ويندي، اوترو ئي ان جي حياتيات کي خطرو نظر ايندو آهي.

## تاريخ
رومن سلطنت جي وقت ۾، بالٽڪ سمنڊ کي سوئيبڪم يا ماري ساهميٽڪم جي نالي سان سڃاتو ويندو هو. ٽيسيٽس پنهنجي "98ع جي اگريڪولا ۽ جرمئنيا" (AD 98 Agricola and Germania) ۾ بهار جي مهينن دوران ماري سوئيبڪم (سوئيبي قبيلي جي نالي تي) کي هڪ لوڻاٺيل سمنڊ جي طور تي بيان ڪيو آهي. جتي برف ٽٽي پوندي هئي ۽ برف جا ٽڪرا مٿاڇري تي ترندا هئا. سوئيبڪ ماڻهو، جديد جرمني جي رائن لينڊ علائقي ۾ عارضي طور تي رهڻ لاءِ، آخرڪار ڏکڻ اولهه ڏانهن لڏپلاڻ ڪئي ويا، جتي انهن جو نالو تاريخي علائقي ۾ سوابيا جي نالي سان بچي ٿو. جورڊانيس پنهنجي ڪم، "دي گيٽسيا" ۾ ان کي جرمن سمنڊ سڏيو.

### وچين دور

شروعاتي وچين دور ۾، نارس (اسڪينڊينيوين) واپارين بالٽڪ جي چوڌاري هڪ واپاري سلطنت ٺاهي. بعد ۾ انهن وينڊيش قبيلن جي خلاف بالٽڪ جي ڪنٽرول لاءِ وڙهيو. جيڪي ڏکڻ ڪناري تي رهندا هئا. نارس پڻ روس جي دريائن کي واپاري رستن لاءِ استعمال ڪيو. آخرڪار ڪارو سمنڊ ۽ ڏکڻ روس ڏانهن پنهنجو رستو ڳولي ورتو. 

هن نارس جي تسلط واري دور کي وائڪنگ دور سڏيو ويندو آهي. ان وقت کان وٺي، انهن بالٽڪ سمنڊ کي آسٽمار (مشرقي سمنڊ) سڏيو آهي. ساڪسو گراميٽس گيسٽا ڊينورم ۾ هڪ پراڻو نالو، گانڊوڪ رڪارڊ ڪيو آهي. 

سمنڊ پڻ عنبر فراهم ڪري ٿو. روس، پولينڊ ۽ لٿوانيا جي سرحدن اندر پنهنجي ڏاکڻي ڪنارن کان. سرحدي ملڪن بالٽڪ پار ٻيڙي ذريعي ڪاٺ، ڪاٺ جو تار، سن، ڀنگ ۽ فر برآمد ڪيا. سويڊن شروعاتي وچين دور کان اتي کان نڪرڻ وارو لوهه ۽ چاندي برآمد ڪيو، جڏهن ته پولينڊ وٽ لوڻ جون کاڻيون اڃا تائين آهن. اهڙيءَ طرح، بالٽڪ سمنڊ ڊگهي عرصي کان گهڻي واپاري شپنگ ذريعي پار ڪيو ويو آهي. 

بالٽڪ سمنڊ جي اوڀر ڪناري جا علائقا، اتر جي صليبي جنگن دوران يورپ ۾ عيسائيت ۾ تبديل ٿيل زمينن مان آخري هيا. 12 صدي ۾ سويڊش پاران فنلينڊ کي ۽ 13 صدي جي شروعات ۾ ڊين ۽ جرمن پاران ايسٽونيا ۽ لاتويا کي فتح ڪيو ويو ۽ عيسائي ڪيو ويو. ٽيوٽونڪ آرڊر ڏکڻ ۽ اوڀر ڪناري جي ڪجهه حصن تي ڪنٽرول حاصل ڪيو، جتي انهن پنهنجي خانقاه رياست قائم ڪئي. لٿوانيا عيسائيت ۾ تبديل ٿيندڙ آخري يورپي رياست هئي.   

In addition to fish the sea also provides amber, especially from its southern shores within today's borders of Poland, Russia and Lithuania. First mentions of amber deposits on the South Coast of the Baltic Sea date back to the 12th century. The bordering countries have also traditionally exported lumber, wood tar, flax, hemp and furs by ship across the Baltic. Sweden had from early medieval times exported iron and silver mined there, while Poland had and still has extensive salt mines. Thus, the Baltic Sea has long been crossed by much merchant shipping.

The lands on the Baltic's eastern shore were among the last in Europe to be converted to Christianity. This finally happened during the Northern Crusades: Finland in the twelfth century by Swedes, and what are now Estonia and Latvia in the early thirteenth century by Danes and Germans (Livonian Brothers of the Sword). The Teutonic Order gained control over parts of the southern and eastern shore of the Baltic Sea, where they set up their monastic state. Lithuania was the last European state to convert to Christianity.

### تڪرار جو ميدان

In the period between the 8th and 14th centuries, there was much piracy in the Baltic from the coasts of Pomerania and Prussia, and the Victual Brothers held Gotland.

Starting in the 11th century, the southern and eastern shores of the Baltic were settled by migrants mainly from Germany, a movement called the *[[Ostsiedlung]]* ("east settling"). Other settlers were from the Netherlands, Denmark, and Scotland. The Polabian Slavs were gradually assimilated by the Germans. Denmark gradually gained control over most of the Baltic coast, until she lost much of her possessions after being defeated in the 1227 Battle of Bornhöved.

In the 13th to 16th centuries, the strongest economic force in Northern Europe was the Hanseatic League, a federation of merchant cities around the Baltic Sea and the North Sea. In the sixteenth and early seventeenth centuries, Poland, Denmark, and Sweden fought wars for *[[Dominium maris baltici]]* ("Lordship over the Baltic Sea"). Eventually, it was Sweden that virtually encompassed the Baltic Sea. In Sweden, the sea was then referred to as *Mare Nostrum Balticum* ("Our Baltic Sea"). The goal of Swedish warfare during the 17th century was to make the Baltic Sea an all-Swedish sea (*Ett Svenskt innanhav*), something that was accomplished except the part between Riga in Latvia and Stettin in Pomerania. However, the Dutch dominated the Baltic trade in the seventeenth century.

In the eighteenth century, Russia and Prussia became the leading powers over the sea. Sweden's defeat in the Great Northern War brought Russia to the eastern coast. Russia became and remained a dominating power in the Baltic. Russia's Peter the Great saw the strategic importance of the Baltic and decided to found his new capital, Saint Petersburg, at the mouth of the Neva river at the east end of the Gulf of Finland. There was much trading not just within the Baltic region but also with the North Sea region, especially eastern England and the Netherlands: their fleets needed the Baltic timber, tar, flax, and hemp.

During the Crimean War, a joint British and French fleet attacked the Russian fortresses in the Baltic; the case is also known as the Åland War. They bombarded Sveaborg, which guards Helsinki; and Kronstadt, which guards Saint Petersburg; and they destroyed Bomarsund in Åland. After the unification of Germany in 1871, the whole southern coast became German. World War I was partly fought in the Baltic Sea. After 1920 Poland was granted access to the Baltic Sea at the expense of Germany by the Polish Corridor and enlarged the port of Gdynia in rivalry with the port of the Free City of Danzig.

After the Nazis' rise to power, Germany reclaimed the Memelland and after the outbreak of the Eastern Front (World War II) occupied the Baltic states. In 1945, the Baltic Sea became a mass grave for retreating soldiers and refugees on torpedoed troop transports. The sinking of the *[[Wilhelm Gustloff (ship)|Wilhelm Gustloff]]* remains the worst maritime disaster in history, killing (very roughly) 9,000 people. In 2005, a Russian group of scientists found over five thousand airplane wrecks, sunken warships, and other material, mainly from World War II, on the bottom of the sea.

### Since World War II
Since the end of World War II, various nations, including the Soviet Union, the United Kingdom and the United States have disposed of chemical weapons in the Baltic Sea, raising concerns of environmental contamination. Today, fishermen occasionally find some of these materials: the most recent available report from the Helsinki Commission notes that four small scale catches of chemical munitions representing approximately  of material were reported in 2005. This is a reduction from the 25 incidents representing  of material in 2003. Until now, the U.S. Government refuses to disclose the exact coordinates of the wreck sites. Deteriorating bottles leak mustard gas and other substances, thus slowly poisoning a substantial part of the Baltic Sea.

After 1945, the German population was expelled from all areas east of the Oder-Neisse line, making room for new Polish and Russian settlement. Poland gained most of the southern shore. The Soviet Union gained another access to the Baltic with the Kaliningrad Oblast, that had been part of German-settled East Prussia. The Baltic states on the eastern shore were annexed by the Soviet Union. The Baltic then separated opposing military blocs: NATO and the Warsaw Pact. Neutral Sweden developed incident weapons to defend its territorial waters after the Swedish submarine incidents. This border status restricted trade and travel. It ended only after the collapse of the Communist regimes in Central and Eastern Europe in the late 1980s.
 
Finland and Sweden joined NATO in 2023 and 2024, respectively, making the Baltic Sea almost entirely surrounded by the alliance's members, leading some commentators to label the sea a "NATO lake". However, the legal status of the sea has not changed and it is still open to all nations. Such an arrangement has also existed for the European Union (EU) since May 2004 following the accession of the Baltic states and Poland. The remaining non-NATO and non-EU shore areas are Russian: the Saint Petersburg area and the Kaliningrad Oblast exclave.

The Baltic Sea today is of significant economic and security importance due to its dense network of submarine cables, energy pipelines, ports and offshore energy platforms. In recent years, there have been a number of incidents of sabotage in the Baltic Sea, resulting in damage to critical infrastructures. The most notable incidents include the Nord Stream pipelines sabotage in 2022, where a series of underwater explosions destroyed both Nord Stream 1 and 2. In 2023, there was another incident involving the Balticconnector gas pipeline and a nearby data cable, which were damaged by the Hong Kong-flagged container ship NewNew Polar Bear.

Other significant incidents include the recent damage to several undersea communication cables. The most recent incident of relevance was the rupture of the Estlink 2 cable in late 2024. It is suspected that the oil tanker Eagle S, believed to be part of a Russian shadow fleet, is responsible.

These events followed a series of responses from both NATO and the EU. In response, NATO Baltic Sea states have increased their naval presence in the Baltic Sea, and the NATO operation Baltic Sentry was established. Simultaneously, the EU has implemented a series of measures designed to enhance the protection of critical maritime infrastructure. The EU has also underscored the commitment to strengthening cooperation with NATO.

### Storms and storm floods

Winter storms begin arriving in the region during October. These have caused numerous shipwrecks, and contributed to the extreme difficulties of rescuing passengers of the ferry MS ''Estonia'' en route from Tallinn, Estonia, to Stockholm, Sweden, in September 1994, which claimed the lives of 852 people. Older, wood-based shipwrecks such as the *[[Vasa (ship)|Vasa]]* tend to remain well-preserved, as the Baltic's cold and brackish water does not suit the shipworm.

Storm surge floods are generally taken to occur when the water level is more than one metre above normal. In Warnemünde about 110 floods occurred from 1950 to 2000, an average of just over two per year.

Historic flood events were the All Saints' Flood of 1304 and other floods in the years 1320, 1449, 1625, 1694, 1784 and 1825. Little is known of their extent. From 1872, there exist regular and reliable records of water levels in the Baltic Sea. The highest was the flood of 1872 when the water was an average of  above sea level at Warnemünde and a maximum of  above sea level in Warnemünde. In the last very heavy floods the average water levels reached  above sea level in 1904,  in 1913,  in January 1954,  on 2–4 November 1995 and  on 21 February 2002.

## جاگرافي
## ارضيات
## حياتيات
## معيشت
## هيلسنڪي ڪنوينشن
### ڪنوينشن 1974ع
پهريون ڀيرو، هڪ سڄي سمنڊ جي چوڌاري آلودگي جي سڀني ذريعن کي هڪ واحد ڪنوينشن جي تابع ڪيو ويو، جيڪو 1974 ۾ ان وقت جي بالٽڪ ساحلي رياستن طرفان دستخط ڪيو ويو. 1974ع جو ڪنوينشن 3 مئي 1980ع تي عمل ۾ آيو. 

### ڪنوينشن 1992ع
بين الاقوامي ماحولياتي ۽ بحري قانون ۾ سياسي تبديلين ۽ ترقيات جي روشني ۾، هڪ نئون ڪنوينشن 1992 ۾ بالٽڪ سمنڊ جي سرحدن سان لڳل سڀني رياستن ۽ يورپي ڪميونٽي طرفان دستخط ڪيو ويو. توثيق کان پوءِ، ڪنوينشن 17 جنوري 2000ع تي عمل ۾ آيو. ڪنوينشن سڄي بالٽڪ سمنڊ جي ايراضيءَ تي مشتمل آهي، جنهن ۾ اندرين پاڻي ۽ پاڻ سمنڊ جو پاڻي، گڏوگڏ سامونڊي پٽي شامل آهن. زمين جي بنياد تي آلودگي کي گھٽائڻ لاءِ بالٽڪ سمنڊ جي پوري ڪيچمينٽ واري علائقي ۾ پڻ قدم کنيا وڃن ٿا. ڪنوينشن آف دي پروٽيڪشن آف دي پروٽيڪشن آف دي مئرين انوائرنمينٽ آف دي بالٽڪ سي ايريا، 1992، 17 جنوري 2000 تي عمل ۾ آيو. ڪنوينشن جو گورننگ باڊي هيلسنڪي ڪميشن آهي، جنهن کي HELCOM، يا بالٽڪ مرين انوائرنمينٽ پروٽيڪشن ڪميشن پڻ چيو ويندو آهي. موجوده معاهدو ڪندڙ پارٽيون ڊنمارڪ، ايسٽونيا، يورپي ڪميونٽي، فنلينڊ، جرمني، لاتويا، ليتوانيا، پولينڊ، روس ۽ سويڊن آهن. 1994 ۾ يورپي ڪميونٽي، جرمني، لاتويا ۽ سويڊن پاران، ايسٽونيا ۽ فنلينڊ پاران 1995 ۾، ڊنمارڪ پاران 1996 ۾، لٿوانيا پاران 1997 ۾، ۽ پولينڊ ۽ روس پاران نومبر 1999 ۾ تصديق جا اوزار جمع ڪرايا ويا. 
## پڻ ڏسو

* اتر سمنڊ
* بالٽڪ علائقو
* اسڪينڊينيويا
* اترين يورپ
* بالٽڪ رياستون
* بالٽڪ (سلجھائپ)
* نارڊ اسٽريم
* بالٽڪ ايڪشن گروپ
* بالٽڪ رياستن جي ڪائونسل
* بالٽڪ سمنڊ تي بندرگاهون
* بالٽڪ سمنڊ جي ندين جي فهرست
* بالٽڪ سمنڊ جي چوڌاري شهرن ۽ قصبن جي فهرست

## ٻاهريان ڳنڍڻا

* The Baltic Sea, Kattegat and Skagerrak – sea areas and draining basins, poster with integral information by the Swedish Meteorological and Hydrological Institute
* Baltic Sea clickable map and details.
* Protect the Baltic Sea while it's still not too late.
* The Baltic Sea Portal – a site maintained by the (FIMR) (in English, Finnish, Swedish and Estonian)
* www.balticnest.org
* Encyclopedia of Baltic History
* Old shipwrecks in the Baltic
* How the Baltic Sea was changing – Prehistory of the Baltic from the Polish Geological Institute
* Late Weichselian and Holocene shore displacement history of the Baltic Sea in Finland – more prehistory of the Baltic from the Department of Geography of the University of Helsinki
* Baltic Environmental Atlas: Interactive map of the Baltic Sea region
* Can a New Cleanup Plan Save the Sea? – ''spiegel.de''
* List of all ferry lines in the Baltic Sea
* The Helsinki Commission (HELCOM) HELCOM is the governing body of the "Convention on the Protection of the Marine Environment of the Baltic Sea Area"
* Baltice.org – information related to winter navigation in the Baltic Sea.
* Baltic Sea Wind – Marine weather forecasts
* Ostseeflug – A short film (55'), showing the coastline and the major German cities at the Baltic sea.

زمرو:سمنڊ 
زمرو:يورپ
زمرو:بالٽڪ سمنڊ 
زمرو:بالٽڪ علائقو
زمرو:جاگرافي يورپ
زمرو:يورپي سمنڊ
زمرو:ويڊيو ڪلپ وارا مضمون
زمرو:لٽويا جي جاگرافي
زمرو:لٿونيا جي جاگرافي
زمرو:پولينڊ جي جاگرافي
زمرو:سوئيڊن جي جاگرافي
زمرو:ايسٽونيا جي جاگرافي
زمرو:فنلينڊ جي جاگرافي
زمرو:روس جي جاگرافي
زمرو:ڊينمارڪ جي جاگرافي
زمرو:جرمني جي جاگرافي
زمرو:اسڪينڊينيويا
زمرو:ليٽويا
زمرو:لٿوينيا
زمرو:پولينڊ
زمرو:سوئيڊن
زمرو:ايسٽونيا
زمرو:فن لينڊ

## حوالا