open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
بسيلس بيڪٽريا

**بسيلس** (لاطيني:اسٽڪ) بيڪٽيريا  گرام-مثبت، راڊ جي شڪل واري بيڪٽيريا جو هڪ جينس آهي، جيڪو فايلم بيسيلوٽا جو ميمبر آهي، جنهن جی 266 قسمون  آهن. اصطلاح ٻين اهڙن  شڪل (راڊ) جی بيڪٽيريا کي بيان ڪرڻ لاء پڻ استعمال ڪيو ويندو آهي ۽ جمع بیسیلائي Bacilli بيڪٽيريا جي طبقي جو نالو آهي جنهن سان هن جينس جو تعلق آهي. بيسلس جا نسل يا ته ايروب ٿي سگهن ٿا، جيڪي آڪسيجن تي ڀاڙين ٿا يا این ايروب anaerobes جيڪي آڪسيجن جي غير موجودگي ۾ زنده رهي سگهن ٿا. جيڪڏهن آڪسيجن استعمال ٿئي يا موجود هجي، تنهن ڪري بيسلس نسل اينزيم جي سرگرمي لاء مثبت نتيجو ڏئي ٿو.

## حوالا
آرڪيئا

**آرڪيئا** (Archaea) ھڪ گھرڙي واري جاندارن جو دائرو آھي ۽ ان کي جيوڙو پڻ چوندا آهن. نالي ۾ آرڪيئا جمع آھي ان جو واحد "آرڪائين" (archaen) چوندا آهن. اھي پروڪاريوٽز (prokaryotes) ھوندا آھن جنھن جو مطلب آهي ته انھن جي جيو گھرڙي ۾ نيوڪلس ڪا نہ ٿيندو آهي. ھن کي پھرين گروھه بندي ۾ بيڪٽيريا ۾ رکيو ويو ھو جن ۾ ان جو نالو آرڪي بيڪٽيريا (archaebacteria) ھيو ۽ کيس آرڪي بيڪٽيريا تقسيم يا ڪنگڊم ۾ رکيو ويو ھو پر ھاڻي اھا گروھ بندي غير مروج آھي. آرڪيئائي جيو گھرڙا نمايان خصوصيتن وارا ھوندا آھن جيڪي کين ٻين ٻن دائرن؛ بيڪٽيريا ۽ يوڪيريئوٽس کان الڳ ڪن ٿا.

## حوالا

زمرو:حياتيات
زمرو:خوردبيني حيات
زمرو:ڪنگڊم (حياتيات)
نوشڪي

**نوشڪي** پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي ضلعي نوشڪي جو صدر مقام آهي، جيڪو ڪوئيٽا جي ڏکڻ اولھ ۾  سمنڊ جي سطح کان 2900  فٽ مٿي واقع آهي. نوشڪي جو رڻپٽ اتر کان اولھ طرف ھيلمند نديءَ تائين ڦھليل آھي.

## تاريخ
برطانوي هندستان واري دؤر ۾ برطانوي سرڪار کي انديشو ھيو تہ نيپولين يا روس افغانستان جي رستي کان متان زميني حملو ڪري، ان ڪري سرڪار ٻہ آفيسرن ڪيپٽن چارلس ڪرسٽي ۽ ليفٽيننٽ ھينري پاٽنجر کي پرشيا يا فارس ۽ بلوچستان جي علائقن جي کوجنا جي مھم تي روانو ڪيو جيڪي ان وقت برٽش انڊيا جا اتحادي ھئا. اھي ٻئي آفيسر قلات جي ساحلي ڪناري کان نڪتا ۽  نوشڪي آيا جتان 20 مارچ 1810 ۾ ھڪٻئي کان ڌار ٿي ويا. ڪرسٽي ھرات جي اتر اولھ ۽ پاٽنجر اولھ طرف رڻپٽ منجھان روانو ٿيو ۽ پوء ٻئي وڃي اصفهان 30 جون 1810 ۾ مليا. ڪرسٽي ان مھم ۾ 2250 ميل ۽ پاٽنجر 2412 ميل سفر ڪيو.

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا صحرا
خاران

**خاران** پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي ضلعي خاران جو شھر ۽ ضلعي صدر مقام جنھن جي جاگرافيائي بيهڪ
28°35'0N 65°25'0E آھي ۽ سمنڊ جي سطح کان 692 ميٽر يا 2273 فٽ بلند آھي.

## حوالا
لورالائي

**لورالائي** پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي ضلعي لورالائي جو وڏو شھر ۽ ضلعي صدر مقام جيڪو بلوچستان جي اتر اوڀر ۾ واقع آهي . ھي شھر ژوب ڊويزن جو پڻ صدر مقام آهي. ھن جو پراڻو نالو بوري ھيو. ھي شھر سمنڊ جي سطح کان 4700 فٽ بلند آھي. 1998 ۾ ھن شھر جي مردم شماري 297560 ھئي ۽ 2017 ۾ وڌي 397400 تي پھتي اٿس.
بيڪٽيريالاجي

**بيڪٽيريالاجي**  مائڪرو بائيولاجي جي ھڪ شاخ جو نالو آهي جنھن ۾ بيڪٽيريا جي مارفالاجي ، ايڪولاجي ، جينيٽڪس  ۽ بايوڪيميسٽري، ۽ بيڪٽيريا  سان لاڳاپيل کوڙ ٻين معاملن جي بابت علم آھي. مائڪروبائيولاجي جي ھن شاخ ۾ بيڪٽيريائي جنسن جي سڃاڻپ، گروھ بندي ۽ وصفون بيان ٿيل ھونديون آھن.
بيڪٽيريائي جاندارن جي ٻين جاندارن جھڙوڪ پروٽوزوئا، فنگاء ۽ وائرس سان مشابهت جي ڪري مائڪروبائيولاجي ۾ بيڪٽيريالاجي جي علم جي واڌ جي ضرورت پيدا ٿي. ڇوتہ اھي سڀ لفظ ھن علم جي شروعات کان اڳ اڪثر ھڪٻئي لاء استعمال ٿيندا ھئا. تنھن ھوندي بہ بيڪٽريالاجي ھن وقت سائنسي علمن جي ھڪ منفرد شاخ ٿي چڪي آهي.

## حوالا

زمرو:بئڪٽيريالوجي
زمرو:زندگي جي سائنس
بسيلس بيڪٽيريا

thumb|400px|بيڪٽيريائي گھرڙن جون شڪليون ۽ ترتيبون تصوير ۾ ڏيکاريل
**بسيلس** (bacillus) يا راڊ جھڙا بيڪٽيريا جمع:بسيلي يا بسيلاء bacilli) يا بسيليفارم بيڪٽيريم ھڪ راڊ جي شڪل واري بيڪٽيريم يا آرڪيئا (archaea) کي چوندا آهن. بسيلي يا بسيلاء بيڪٽيريا جي مختلف جنسي گروپن ۾ ملندا آهن.

## حوالا

زمرو:حياتيات
زمرو:خوردبيني حيات
زمرو:بئڪٽيريالوجي
اسپائرل بيڪٽيريا

[200px|thumb|''[ڪيمپيلوبيڪٽر جيجوني*ھڪ عام[[اسپائرلم]][[بيڪٽيريم]] آھي]]
*'وڪڙدار بيڪٽيريا''' يا اسپائرل بيڪٽيريا (Spiral bacteria) ھڪ پيچدار، ڇليدار، يا وڪڙدار شڪل جي پروڪاريوٽز جي بيڪٽيريائي جيو گھرڙي جي مارفالاجي واري گروھه بندين جي ٽن وڏن گروھن مان ھڪ گروه جو نالو آهي. باقي ٻن گروهن ۾ راڊ جي شڪل جا بسيلاء ۽ گولائي شڪل جا ڪاڪاء شامل آھن. اسپائرل بيڪٽيريا وري ڪيترن ئي ذيلي گروھن ۾  ورھائي سگھجن ٿا جيڪا ورهاست ان جي جيو گھرڙي جي ٿولھه، لچڪ ۽ حرڪت جي صلاحيت جي فرق جي بنياد ٿيندي آهي. اسپائرل جيو گھرڙي جا ٻہ قسم ھوندا آھن؛ 
* ھڪ قسم اسپائرلم (spirillum؛ جمع: اسپائرلا) جيڪي گرام نيگيٽو ۽ سخت ھوندا آھن جنھن جو فلجيليم (flagellum) يا پڇ جھڙو حصو ٻاھر نڪتل ھوندو آھي. 
* ٻيو وري اسپائروڪيٽز (spirochetes) آھن جيڪي لچڪدار ھوندا آھن جنھن جو فلجيليم اندر ھوندو اٿس.
[thumb|250px|right|
سنھڙو اسپائروڪيٽز [ٽريپونيما پيليڊم بيڪٽيريا جيڪو سائيفلس پيدا ڪندڙ ايجنٽ آھي]]

## حوالا

زمرو:حياتيات
زمرو:خوردبيني حيات
زمرو:بئڪٽيريالوجي
9 سيپٽمبر

**9 سيپٽمبر** ، عيسوي سال جو 252 هون (ليپ سال 253 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 113 ڏينهن (ليپ سال 114 ڏينهن) باقي آهن.

## واقعا
* **[[1949ع]]** – پاڪستان ڪشمير مسئلي تي ايڊمرل چسٽر نمز جي ثالثي قبول ڪئي.
* **[[1991ع]]** – تاجڪستان سويت يونين کان آزادي ورتي.
* **[[2001ع]]** – افغانستان جي اترين اتحاد جي اڳواڻ احمد شاهه مسعود  کي افغانستان ۾ القائده قتل ڪري ڇڏيو.
* **[[2008ع]]** – آصف علي زرداري پاڪستان جي يارهين صدر جو قسم کنيو.
*2013ع ــ ممنون حسين پاڪستان جي ٻارھين صدر طور قسم کنيو.
* **[[2018ع]]** – عارف علوي پاڪستان جي تيرهين صدر جو قسم کنيو.

## پيدائش

* **[[1828ع]] - [[:en:Leo_Tolstoy|ليو ٽالسٽائي (Leo Tolstoy) ]]**، روسي مفڪر ۽ ليکڪ

* **[[1902ع]] - [http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%B3%D9%8A%D8%AF%20%D9%85%D8%AD%D8%A8%D9%88%D8%A8%20%D8%B9%D9%84%D9%8A%20%D8%B4%D8%A7%D9%87%D9%871 سيد محبوب علي شاھ]**، سرگرم سياسي ڪارڪن ۽ حڪيم

* **[[1907ع]] - [http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D9%BE%D9%84%D9%8A%20%D8%AE%D9%84%D9%8A%D9%81%D9%88%20%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%20%D8%A7%D9%85%D9%8A%D9%86%20%D8%AF%D8%B1%D8%B3 پلي خليفو محمد امين درس]**، شاعر ۽ محقق

* **[[1909ع]] - [http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D9%BB%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%88%20%DA%AF%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7 ٻلديو تارا چند  گاجرا]**، اديب، شاعر ۽ نقاد

* **[[1929ع]] - [http://encyclopediasindhiana.org/search.php?query=%D8%B1%D9%BF+%D9%81%D8%A7%D8%A1%D9%90 ڊاڪٽر رٿ فاء (Ruth Pfau)]**، سماجي ڪارڪن

* **[[1942ع]] -  [http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A7%D9%82%D8%A8%D8%A7%D9%84%20%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF%20%D8%A7%D9%86%D8%B5%D8%A7%D8%B1%D9%8A%20%DA%8A%D8%A7%DA%AA%D9%BD%D8%B1 ڊاڪٽر اقبال احمد انصاري]  **، تعليمي ماھر ۽ استاد

* **[[1957ع]] - [[:en:Nilofar_Bakhtiar|نيلوفر بختيار]]**، پاڪستاني سياستدان ۽ سماج سڌارڪ
* **[[1967ع]] - [[:en:Akshay_Kumar|اڪشي ڪمار]]**، ڀارتي فلم ۽ ٽي وي جو اداڪار

## فوتگيون

* **[[1948ع]] - [[:en:Akhtar_Sheerani|اختر شيراني]]**، اردو ٻوليءَ جو شاعر
***[[1976ع]] - [[مائوزي تنگ|مائو زي تنگ (Mao Zedong)]] ، چين جو انقلابي اڳواڻ ۽ ڪميونسٽ پارٽيءَ جو چيئرمين**
 
* **[[1980ع]] - [[:en:Manzoor_Ali_Khan|استاد منظور علي خان]]**، راڳيندڙ

* **[[1999ع]] - [http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A7%D8%B3%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87%20%DA%80%D9%BD%D9%88%20%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%81%D9%8A%D8%B3%D8%B1  پروفيسر اسداللٰہ ڀٽو]**، عالم، دانشور ۽ تعليمي ماھر
***[[2001ع]]** ــ احمد شاھ مسعود،  افغانستان جو گوريلا ڪمانڊر

## ڏڻ ۽ عام موڪل

## وڌيڪ ڏسو
*10 سيپٽمبر
*11 سيپٽمبر

## حوالا

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:سيپٽمبر
شگر

thumb|شگر واديءِ مٿان ڪڪر
thumb|ڀاشا وادي
thumb|ڀاشا وادي
thumb|ٽسار ڳوٺ، شگر جي وادي 
thumb|شگر ندي
thumb|ڀاشا وادي جو سيسڪو ڳوٺ 
thumb|بسل ڳوٺ، ڀاشا وادي، شگر
thumb|بسل ۾ سج لھڻ جو نظارو

**شگر** پاڪستان جي ھڪ نئين انتظامي صوبي گلگت بلتستان جي بلتستان ڊويزن جي ضلعي اسڪردو جو ھڪ شھر. ھي شھر ھڪ وادي ۾ واقع آهي جيڪا شھر جي نالي سان سڏجي ٿي جنھن جي وچ مان شگر ندي پڻ وھي ٿي جيڪا درياء سنڌ ۾ اسڪردو شھر جي ڀرسان ڇوڙ ڪري ٿي. شھر  وادي جي قدرتي حسن جي ڪري سياحن جي توجھ جو مرڪز آھي. شھر ۾ 100 سيڪڙو آبادي تبتي نسل جي بالٽي ماڻھن جي آھي. آبادي جو 95 سيڪڙو ماڻھن جو تعلق اسلام جي شيعہ مذھب سان آھي ۽ باقي سني مذھب ۽ نورباڪشي فرقي سان تعلق رکن ٿا. ھي وادي سر سبز ۽ ميون  ۾ امير آھي جن ۾ صوف، چيري، زردالو، ناشپتيون ۽ اکروٽ جام ٿيندا آهن .
thumb|شگر ۾ ڊوڪو واري پل

## شگر جا مشھور ماڳ
 
* شگر فورٽ
* امبوريڪ مسجد
* کلنگرانگ مسجد
* خانقاھ محلو، شگر 
*  ھاشو پي  ڀاگ
* ماراپي رانگا
* ري مسجد
* ڪي.2 بيس ڪيمپ 
*  سيد مير يحيي جو آستانو
* خورشيد رانگا گلاب پور
* چوتران وارو گرم چشمو
* ٽيڪو رانگا گلاب پور
* خانقاہ

## حوالا
بيرل

لڳ ڀڳً 6 سئو ورهيہ پھرين انگلينڊ ۾ شراب جي ذخیري لاءِ ڪتب ايندڙ ڪاٺ جي ڏٻن کي **بيرل** (barrel) چوندا هئا، 1882 عیسويءَ ۾ جڏهن پیٽرولیم پروڊیوسرز ایسوسي ایشن ان کي پنھنجو معیار ٺاهيو تڏهن کان “بیرل” سڄي دنیا ۾ ڪچي تیل جي ماپ لاءِ استعمال ٿيڻ لڳو.

هن مھل هڪ بيرل ۾ لڳ ڀڳ 42 گيلن يا لڳ ڀڳ 159 ليٽر ٿيل جا ٿين ٿا ۽ هڪ گيلن برابر آهي 3.78541 ليٽرن جي، تنھنڪري هڪ بيرل هن رِيت 42x3.78541=158.98722 ٿيندو.

## خارجي ڳنڍڻا

* انگريزي وڪيپيڊيا تي بيرل جو صفحو

## حوالا

زمرو:حجم
زمرو:ماپ جي اڪائيون
زمرو:طبيعي مقدارون
سنڌي ڪيبورڊ (آئي فون)

**سنڌي ڪيبورڊ** ، آئي او ايس ڊوائيس لاءِ جوڙيل پهرين نج سنڌي ڪيبورڊ آهي.  هي ڪيبورڊ جواد رحمان جوڙيو، هن ڪيبورڊ کي 31 ڊسمبر 2014ع تي جاري ڪيو ويو. هن وقت تائين هن ڪيبورڊ جا ٽي ورزن جاري ٿي چڪا آهن.

## خصوصيتون ۽ خاميون
100px|thumb|کاٻو|آئي فون لاءِ جوڙيل سنڌي ڪيبورڊ جو ڏيک
* آسان ٽائيپنگ لاءِ هم آواز اکرن کي هڪ ئي بٽڻ ۾ شامل ڪيو ويو، وڌيڪ زور ڏيڻ سان اهي اکر ظاهر ٿيندا.
* سنڌي اکر ”ڪ“ ۽ انگ ڪجهه ايپز ۾ درست نموني ظاهر ناهن ٿيندا.

## وڌيڪ ڏسو
* ڪيبورڊ سنڌي

## حوالا

زمرو:سنڌي آئي فون ايپ
ڪيبورڊ سنڌي (آئي فون)

**ڪيبورڊ سنڌي** ، آئي او ايس ڊوائيس لاءِ جوڙيل جوڙيل نج سنڌي ڪيبورڊ آهي. هي ڪيبورڊ خليق جمالي پاران 3 آڪٽوبر 2016ع تي جوڙي وئي ۽ هن وقت تائين هن ڪي بورڊ جا ست ورزن جاري ٿي چڪا آهن.

## خصوصيتون
100px|thumb|کاٻو|آئي فون ڪيبورڊ سنڌي جو ڏيک
* آئي او ايس 7 کان وڌيڪ وارين سموريون ڊوائيسز لاءِ ڪارآمد
*اسپيس بار کي ٻه دفعا دٻائڻ سان . جي نشاني اچڻ
*بيڪ اسپيس کي وڌيڪ دٻائڻ سان جلدي ۾ اکر ختم ڪرڻ
*بٽڻ دٻائڻ سان آواز اچڻ
* سنڌي اکرن سان ٽيڪسٽ ايڊيٽر پڻ هن ڪيبورڊ ۾ شامل آهي.
## وڌيڪ ڏسو
* سنڌي ڪيبورڊ

## حوالا

زمرو:سنڌي آئي فون ايپ
مائڪرو بائيولاجي

[thumb|left|[اگر پليٽ يا پيٽري ڊش تي رکيل جيوڙن سان ڀريل پاڻياٺ واريون سڪل لڪيرون]]
**مائڪرو بائيولاجي** (انگريزي: Microbiology؛ اردو: خورد حیاتیات)، قديم يوناني لفظن، μῑκρος (رومن: mīkros، ننڍو)، βίος (رومن: bíos، زندگي) ۽ -λογία (رومن: logía، اڀياس) مان ورتو ويو آهي. اهو خورد بين تي نظر ايندڙ جاندارن (microorganisms) يا ھڪ جيو گھرڙي وارن جاندارن (unicellular) يا گھڻن گھرڙن وارن جاندارن (Multicellular) يا بنا گھرڙن وارن جاندارن (acellular) جو اڀياس آهي. مائڪرو بايولوجي ۾ ڪيترائي ذيلي شعبا شامل آهن جن ۾ وائرولوجي، بيڪٽيريالوجي، پروٽسٽولوجي، مائڪولوجي، اميونالوجي، ۽ پيراسائيٽولوجي شامل آهن.

## نالو
لفظ مائڪرو يوناني جي لفظ مائڪروس  مان نڪتل آهي جنھن جي معني ننڍڙو آھي. بايو لفظ بہ يوناني لفظ بايوس  مان نڪتل آهي جنھن جي معني آھي زندگي. لفظ لاجي بہ يوناني لفظ لاگيا  مان نڪتل آهي، جنھن جي معنيٰ آهي اڀياس يا مطالعو. اھڙي طرح مائڪروبائيولاجي جي معنيٰ آھي ننڍڙن جاندارن يا ھڪ جيو گھرڙي وارن جاندارن يا گھڻن  گھرڙن وارن جاندارن يا بنا گھرڙن وارن جاندارن يا خوردبيني تي نظر ايندڙ جاندارن جو اڀياس.

## ذيلي شاخون
مائڪروبائيولاجي جي ذيلي شاخن ۾  ڪيترائي ٻيا علم اچن ٿا جن ۾ وائرولاجي، پيراسائيٽولاجي، مائڪولاجي ۽ بيڪٽيريالاجي شامل آهن. يوڪيريئوٽڪ مائڪرو جاندارن جي جسم جا حصا جھليدار جيو  گھرڙن جا ٺھيل ھوندا آھن. انھن ۾ فنگاءِ ۽ پروٽسٽس شامل آهن. جڏهن ته پروڪاريوٽڪ جاندارن جي جسم جي حصن ۾ جھليدار جيو گھرڙا ڪانہ ٿين. . وائرس جو شمار  ڦيرڦار سان جاندارن جي درجي ۾ ٿيندو آهي .

## حوالا

زمرو:حياتيات
زمرو:درسي علم
زمرو:مائڪرو بائيولاجي
زمرو:زندگي جي سائنس
زمرو:علم حياتيات جون شاخون
ٺاروشاھ

**ٺاروشاھ** پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي نوشھرو فيروز جو شھر آھي جنھن جو جاگرافيائي محل وقوع ليٽيٽيوڊ26,9500 (2656'60.000"N) ۽ لانگيٽيوڊ 68,1167 (687'0.120"E) تي آھي ۽ ان جو الٽيٽيوڊ 39 ميٽر آھي. ھن شھر  جي آبادي 17700 آھي.ھي شھر روڊن رستي نوشھروفيروز، مٺياڻي، ڪنڊيارو ۽ ڀريا سان ڳنڌيل آھي.ھن شھر جو وقت گرين وچ مين ٽائيم(GMT) کان پنج ڪلاڪ اڳتي آھي.ھي شھر نوابشاھ کان 83 ڪلوميٽر، حيدرآباد کان 178ڪلوميٽر، ڪراچي کان 255 ڪلوميٽر ۽ اسلام آباد کان 893 ڪلوميٽر پري آهي. ھي شھر ڪراچي کان روھڙي واري ريلوي لائن تي واقع آهي. سرڪاري ڪاغذن  مطابق ٺارو  شاھ ريلوي اسٽيشن جو آغاز آگسٽ 1929 ۾ ٿيو ۽ کيس جنڪشن بڻايو ويو پر خساري جي جواز سان جولاءِ 1991 ۾ ھن ريلوي اسٽيشن کي بند ڪري شھرين کي ڏنل سھولت ختم ڪئي وئي.

## حوالا
سن، سنڌ

**سن** پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڄامشوري جو ھڪ شھر ۽ تعلقي سن جو صدر مقام.ھي سنڌ جي تاريخي شھر سنڌو درياءَ جي ڪپ تي واقع آھي. انڊس ھاء وي سان لنڪ روڊ ذريعي ڳنڌيل آھي جيڪو 2 ڪلوميٽن جي لڳ ڀڳ آهي. تقريبن ساڳي فاصلي تي ھن شھر جي ريلوي اسٽيشن پڻ واقع آهي.ھن شھر جي تاريخي اهميت ان ڪري بہ آھي تہ ھتي ننڍي کنڊ جي ٻي خلافت بچايو ڪانفرنس منعقد ٿي ھئي جنھن ۾ ھندوستان جي سياسي ۽ مذھبي جماعتن جي چوٽي واري قيادت شرڪت ڪئي. سنڌ جو مشھور سياستدان، ليکڪ، مؤرخ سائين جي ايم سيد ھن شھر ۾ پيدا ٿيو ۽ سندس قبر بہ اتي واقع آھي جنھن جو پوٽو سيد جلال محمود شاھ سنڌ يونائيٽيڊ پارٽي جو سربراھ آھي. ھن شھر جي ڏکڻ اوڀر ۾ 34 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي رني ڪوٽ جي ديوار واقع آھي جيڪا ديوار چين کانپوءِ دنيا جي ٻين وڏي ديوار اھي. ھن شھر کي آباد لڳ ڀڳ 15000 آھي.غلام رباني آگرو لکي ٿو تہ سن جو شهرُ  درياهه جي ڪپ تي آهي ۽ شهر جي اولهه طرف ويهارو  ميل پري، کير ٿر جبَل آهي، جيڪو عمر ۾، هماليه جبل کان به جهونو آهي.

## تاريخ
جنوري 1928 ۾ سن شھر ۾ مرزا قليچ بيگ جي خدمتن جي اعتراف ۾ باب قليچ تعمير ڪرايو ويو جنھن جي افتتاحي تقريب جي صدارت حڪيم فتح محمد سيوهاڻي ڪئي ھئي. ان تقريب ۾ جي.ايم. سيد سن جي تاريخ تي روشني وجھندي ٻڌايو ھو تہ هي شهر ڏهين صدي هجريءَ ڌاري چڱو مشهور رهيو، جو ڄام خيرالدين، سلطان فيروزشاهه جي سنڌ مان دهليءَ موٽي وڃڻ تي هن شهر تائين پويان ويو هو. هن شهر جي وجهه تسميه جي پوري پڪ نه آهي، ليڪن گمان آهي ته ڏهين صديءَ جي ابتدا ۾ ٻڌو ويو آهي. يا ته جيئن قديم تاريخ مان معلوم ٿئي ٿو ته سيوهڻ جي اوريان ٿوري مفاصلي تي هڪ شهر سيسم هو، جنهن ۾ محمد بن قاسم اچي قيام ڪيو هو. پوءِ شايد اُهو نالو بدلجي ”سن“ ٿي پيو هجي. سيوهڻ جي اوريان ڪو قديم ٻيو شهر ڪو نه آهي، نڪو اهڙو ڪو وڏو ڦٽل شهر ڏسجي ٿو، ۽ سَن جي آسپاس پراڻن نشانن وغيره مان معلوم ٿئي ٿو ته قديم وقت ۾ هي شهر وڏو هو.جي ايم سيد پنهنجي خاندان بابت ٻڌايو ھو تہ
هڪ جهوني نوشتي مان، جنهن ۾ اسان جي خاندان جي بودوباش جي متعلق ذڪر لکيل آهي، تنهن مان معلوم ٿو ٿئي ته ڄام نظام الدين جي عهد ۾ مٽيارين مان اسان جا ڪي سيد، قبيلو وٺي ٺٽي جي شهر ۾ ويا. اُن وقت چانگ قوم بلوو ڪري ڪوٽڙيءَ کان وٺي لڪيءَ تائين قبضو ڪري ويا هئا. دُولهه دريا خان سان ڄام صاحب مٿي ذڪر ڪيل سيدن کي گڏي موڪليو، جو اُن سان ئي گهڻي واقفيت هين. اُن بلوي کي اچي شاهن روڪيو، پوءِ هيءَ جاءِ چڱي سڪونت واري ڏسي رهي پيا، جو هي شهر گهڻي وقت کان وٺي آسپاس ۾ شهرت جي جاءِ ۽ درياهه جي ڪناري تي ٻين ملڪن سان واپار جو هنڌ هو.ان تقرير م جي ايم سيد وڌيڪ ٻڌايو تہ سن ان وقت  سنڌ ۾ چوٿون نمبر درياهي بندر شمار ٿيندو هو پر ان شھر ۽ ان جي ريلوي اسٽيشن وچ م رستي ۾ واري زياده ھجڻ ڪري مشڪلات ھوندي ھئي ۽ پڪي رستي جي سخت ضرورت هئي جنھن ڪري تعلقي جي لوڪل بورڊ ان رستي کي پڪو ڪرايو ۽ ان پراجيڪٽ ۾  ڊسٽرڪٽ لوڪلبورڊ بہ ڪئي  ان روڊ ۾  اٽڪل 13235 روپيا جي لاڳت آئي جنھن جو ٺيڪو ميان محمد هاشم کي هو، جيڪو هڪ تمام آزمودگار ماڻهو هو. اهو مقاطعو کڻڻ بعد جلد ئي فوت ٿي ويو، پوءِ سندس پٽ ميان محمد وريل جي نالي ٿيو. هو نوڪريءَ وارو ماڻهو هو، پاڻ نظرداري ڪري نه سگهيو، تنهنڪري ڪم ۾ نقصان ٿي ويس ۽ ڪم جي سرانجاميءَ ۾ دير به ٿي ويئي، پر تنهن هوندي به مٿئين مقاطعدار دل ڪشادگيءَ سان  باب قليچ  مفت ٺهرائي ڏنو.ان روڊ جي ڪم جي نگراني ڊويزنل اوورسيئر ڪوٽڙي گاگنداس ڪئي ۽ ان روڊ جو نالو تعلقي لوڪل بورڊ جي منظوري سان قليچ بيگ روڊ رکيو ويو.

## حوالا
ميھڙ

**ميھڙ** پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي دادوءَ جو ٻيون نمبر وڏو شھر ۽ ميھڙ تعلقي جو صدر مقام آھي..ميھڙ جي جاگرافيائي بيهڪ 27`10`44.23"N 67`49`25.34"E جي وچ ۾ آھي ۽ سامونڊي سطح کان 162 فٽ اوچائي تي واقع آھي. ھن شھر ۾ مختلف ذاتين جا ماڻهو رھن ٿا جن ۾ مھيسر، جتوئي، شيخ، سيد،ٻٽ،لغاري، مغيري، ڪلھوڙا، لاشاري، جوڻيجا،چانڊيا، سومرا، سولنگي، ميربحر، قاضي وغيره شامل آهن.ھن شھر ۾ سياست ۾ پاڪستان پيپلزپارٽي جي اڪثريت آھي ٻنھي نئشنل ۽ صوبائي اسيمبلين جي ھن شھر جي تڪن وارن ميمبرن جو تعلق ھن جماعت سان آھي. ھن شھر جو درجو سب ڊويزن جو آھي.ميهڙ جو  قديم شهر انڊس هاءِ وي ( اين 55)سان واقع آهي.

## تاريخ
ايم ايڇ پنهور مطابق ھن شھر جو بنياد ڪلھوڙن جي دور ۾ پيو. ايم.ايڇ پنهور پنهنجي مضمون ۾ سن 1701ع کان 1758ع تائين قائم ٿيل ٽن وسندين (جنهن ۾ وارهه به اچي وڃي ٿو). جي باري ۾ لکي ٿو:
”ٿڌ واري زماني جي حرارت ۾ ٿوري تبديلي آئي، ڪجهه گرمي ٿي ۽ ڪلهوڙن پوکي راهي ڏهن لکن ايڪڙن مان وڌائي ٻاويهه لک ايڪڙ تائين پهچائي ۽ ماڻهن جي آبادي 14 لکن مان وڌي وڃي 30 لکن کي رسي. نوان شهر اُسريا، جن ۾ شهدادڪوٽ، قنبر، وارھ، ميهڙ، خيرپور ناٿن شاھ، ميرپور خاص، نئون خدا آباد (هالن جي ڀرسان)، شهدادپور، نوشهروفيروز،  خانڳڙھ (جيڪب آباد)، فتح ڳڙھ، جوهي، دوست علي، رتن ديرو (رتو ديرو) ۽ وڳڻ شامل هئا. “

## آبپاشي
. جيئن ڪلهوڙن جي دور ۾ جيڪي به واهه کوٽايا ويا، تن تي ان وقت جي حاڪمن ۽ حاڪمن جي خاص ماڻهن جا نالا ڏنا ويا آهن. مثال طور: نورواهه، ڏاتوءَ جي ڪُور، ڪُور هاشم، مراد واهه وغيره تيئن وري گل محمد واهه ۽ راڄ واهه وغيره مشهور آهن. گل محمد واهه جي لاءِ عام راءِ آهي ته اِهو واهه ميان گل محمد کهاوڙ کڻايو هو. اهو واهه ناري کان کوٽائي علائقي جي غيرآباد زمين کي آباديءَ هيٺ آندو ويو. هيءُ واهه هن وقت ميهڙ تعلقي جي زمينن کي سيراب ڪري ٿو، ۽ ميهڙ شهر جي اتر طرف ڪجهه فاصلي تي اوڀر کان اولهه طرف وهي ٿو.

## حوالا
پيٽارو

**پيٽارو** پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڄامشوري جي تعلقي ڄامشوري جو ھڪ ننڍڙو شھر جيڪو انڊس ھاء وي جي ڀرسان ڄامشورو شھر کان 8 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي واقع آھي جتي سنڌ جو مشھور ادارو ڪيڊٽ ڪاليج پيٽارو واقع آهي ۽ ان تعليمي اداري جي ڪري ئي ھن وسندي کي اھميت ملي.

## خارجي ڳنڊڻا

*Satellite image

## حوالا
ايسڊوبئڪٽيريا

**ايسڊوبئڪٽيريا** (Acidobacteria)  بئڪٽيريا جي ھڪ فائلم جو نالو آهي ان بڻياد جا جاندار جسماني طور تي مختلف ۽ ھرھنڌ ملندڙ ھوندا آھن خاص طور تي مٽيء، گرم چشمن، سمنڊ، ڌات مليل شين وغيره ۾، پر مصنوعي ماحول ۾ انھن جا سڀ قسم ناھن ملندا.

## تاريخ

ھن بڻياد يا فائلم واري پھرين جنس 1991 ۾ دريافت ٿي جنھن جو نالو *ايسڊوبئڪٽيريم ڪيپسوليٽم* رکيو ويو. ان ھوندي بہ ھن بئڪٽيريا کي 1997 تائين بحيثيت نئين جنس جي تسليم نہ ڪيو ويو ھيو نہ ئي وري 2012 تائين کيس نئين بڻياد يا فائلم طور مڃيو ويو .

## حوالا

زمرو:بئڪٽيريالوجي
زمرو:بئڪٽيريا جا فائلا
خانپور، سنڌ

**خانپور**  پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي شڪارپور جو ھڪ ننڍو شھر ۽ خانپور تعلقي جو صدر مقام آھي. ھن شھر ۾ جتوئي، بروھي، سومرا ۽ ٻين ذاتين وارا ماڻهو رھن ٿا.

## حوالا

زمرو:سنڌ جا ننڍا شهر ۽ قصبا
زمرو:سنڌ جون گُنجان آباديون
زمرو:شڪارپور ضلعو
سنڌي ڪيبورڊ

[300px|thumb|[گوگل ترجمو|گوگل ترجمي ۾ استعمال ٿيندڙ آن لائين سنڌي ڪي بورڊ]]
سنڌ ڪيبورڊ ، ڪمپيوٽر، موبائيل، ٽيبليٽ ۾ استعمال ڪرڻ لاءِ برقي ڪيبورڊ آهي. سنڌي جو پهريون ڪي بورڊ ماجد ڀرڳڙي  1987ع تي عربي ۽ فارسي سافٽ ويئر الڪاتب ۾ تبديلون آڻي جوڙيو. آئي او ايس لاءِ پهرين نج سنڌي ڪي بورڊ 2014ع تي جاري ٿيو. عام استعمال ٿيندڙ سنڌي ڪيبورڊ جي ترتيب هن (     ) ريت آهي. اينڊروئيڊ ۾ سوئفٽ ڪي سميت ڪيترن ئي ڪي بورڊن ۾ سنڌي شامل آهي، ان کان سواءِ گوگل، سميت ڪيتريون ئي ويب سائيٽون اسڪرين تي سنڌي ڪي بورڊ جي سهولت مهيا ڪن ٿيون.

## تاريخ

## آپريٽنگ سسٽم

### ونڊوز
300px|thumb|ونڊوز 10 ۾ سنڌي ڪيبورڊ جو ڏيک
### ميڪ او ايس
### لينڪس
### ريڊ هيٽ
### اينڊروئيڊ
### آئي او ايس

100px|thumb|کاٻو|آئي فون ڪيبورڊ سنڌي جو ڏيک
آئي او ايس ڊوائيس لاءِ پهريون نج سنڌي ڪيبورڊ 31 ڊسمبر 2014ع تي جواد رحمان جوڙيو. ٻيو ڪيبورڊ خليق جمالي پاران 3 آڪٽوبر 2016ع تي جوڙي ويو. هنن ڪيبورڊ ۾ مختلف خصوصيتون شامل آهن، جيئن آسان ٽائيپنگ لاءِ هم آواز اکرن کي هڪ ئي بٽڻ ۾ شامل ڪيو ويو، اسپيس بار کي ٻه دفعا دٻائڻ سان، جي نشاني اچڻ
بيڪ اسپيس کي وڌيڪ دٻائڻ سان جلدي ۾ اکر ختم ڪرڻ، بٽڻ دٻائڻ سان آواز اچڻ، سنڌي اکرن سان ٽيڪسٽ ايڊيٽر پڻ هن ڪيبورڊ ۾ شامل آهي. آئي او ايس ڊوائيسن ۾ سنڌ جو اکر ڪ بجاءِ ک ظاهر ٿيندو آهي. ان کان سواءِ ڪي مين ڪيبورڊ پاران پڻ سنڌي لاءِ سهولت شامل ڪيل آهي، اهڙي ريت هن وقت آئي او ايس ۾ سنڌي جي حوالي سان ٽي ڪي بورڊ شامل آهن. آئي او ايس ۾ ڪا به سنڌي ڪي بورڊ مان ڪو به ڪي بورڊ آيٽو ڪريڪشن توڙي پريڊيڪشن جي سهولت فرهام نٿي ڪري.

## آن لائين

## وڌيڪ ڏسو
*عبدالماجد ڀرڳڙي
*سنڌي ڪيبورڊ (آئي فون)
*ڪيبورڊ سنڌي (آئي فون)

## خارجي ڳنڍڻا
## حاشيو

*  ايپ اسٽور ۾ ڪنهن به ڪيبورڊ جي خصوصيتن ۾ آٽو ڪريڪٽ ۽ پريڊيڪشن جي باري ۾ ڄاڻيل ناهي.

## حوالا

زمرو:سنڌي ڪمپيوٽنگ
ايڪٽينوبئڪٽيريا

**ايڪٽينوبئڪٽيريا** (Actinobacteria) واڌو گرام (Gram-positive) بيڪٽيريا جو بڻياد يا فائلم آهي. اھي زميني مخلوق سان گڏوگڏ آبي مخلوق بہ آھن. اھي انسانن لاء معاشي طور تي تمام وڏي اھميت وارا ھوندا آھن ڇوتہ زرعي ۽ ٻيلن جي واڌ  ھنن بئڪٽيريا جي مٽي ۾ موجودگي تي دارومدار رکي ٿي. انھن جو ڪردار فنگاء جھڙو ھوندو آھي جيڪي مئل جاندارن کي ڳرڻ يا ذرو ذرو ٿيڻ ۾ مدد ڪندا آھن ايستائين جو ٻوٽا انھن جي ماليڪيولن کي کڻي سگھن. ھي جاندار مٽي جي ڀيٽ ۾ پاڻي ۾ زياده ٿيندو آهي. ھي بئڪٽيريا بئڪٽيريائي بڻيادن ۾ سڀ کان وڏي اهميت وارو آهي ۽ بئڪٽيريا جو سڀ کان وڏو نسل  اسٽريپٽومائيسز پڻ ھن ۾ شامل آھي. اسٽريپٽو مائيسز(*Streptomyces*) ۽ ٻيا ايڪٽينوبئڪٽيريا مٽيءَ جي حياتياتي ڪيميائي عمل کي جاري رکڻ ۾ وڏو ڪردار ادا ڪن ٿا. ايڪٽينوبئڪٽيريا مان ڪيتريون ئي اينٽي بايوٽڪ دوائون پڻ ٺھنديون آھن.

## حوالا

زمرو:بئڪٽيريالوجي
ايڪويفيسائي

**اڪويفيسائي** (Aquificae) ھڪ فائلم جو نالو آهي جنھن ۾ مختلف بئڪٽيريا جو ھڪ وڏو تعداد اچي وڃي ٿو جيڪي ھڪ سخت ماحول ۾ رھندڙ آھن. فائلم جو اڪويفيسائي نالو ھڪ اڳواٽ سڃاتل نسل، ايڪويفيڪس جي نالي تان رکيو ويو، جنھن نالي جي معني آھي، پاڻي ٺاھيندڙ، ڇو تہ ان ۾ ھائيڊروجن جي اليڪٽرونن ۾ ڦيرڦار ڪري يا آڪسيڊائيز ڪري پاڻي ٺاھڻ جي صلاحيت موجود آهي. هي تلائن، چشمن ۽ سمنڊن ۾ ملندا آهن. بيڪٽيريا جو ھي قسم منفي گرام جا بسيلس يعني راڊ واري شڪل جا ھوندا آھن.

## حوالا

زمرو:بئڪٽيريالوجي
زمرو:خوردبيني حيات
زمرو:بئڪٽيريا جا فائلا
زمرو:ٽيڪسانومي (حياتيات)
آرمئٽائموناڊيٽز

**آرمئٽائموناڊيٽز** (Armatimonadetes) گرام نيگيٽو (gram-negative) بئڪٽيريا جي فائلم جو نالو آهي. ھي فائلم اصل ۾ 16 ايس رائبوسومل آر اين اي (16S rRNA) جين (gene) جي ڪلون (clone) جي ترتيب جي بنياد تي بيان ڪيو ويو ۽ عارضي طور تي ان جو نالو ڪينڊيڊيٽ فائلم OP10 رکيو ويو. 2011ع ۾ جاپان ۾ ھن فائلم سان لاڳاپيل ھڪ نسل کي آبي ٻوٽن کان ڌار ڪري ان جو نالو "آرمئٽائموناس روسي" رکي ھڪ الڳ فائلم، نسل ۽ نوع ۾ گروھه بندي ڪئي وئي.

## حوالا

زمرو:بئڪٽيريالوجي
ڪلاميڊيئا

**ڪلاميڊيئا** (Chlamydiae) بئڪٽيريا جو فائلم جو نالو آهي جنھن جا ميمبر ھڪٻئي کان بلڪل مختلف ٿين ٿا. اھا شڪل ۾ گولائيءَ نما ۽ نسل ۾ گرام نيگيٽو آھن. پھرين اھو خيال ھو تہ سڀني ڪلاميڊيئا جنسن ۾ پيپٽيڊوگليڪن جي بغير گھرڙن واري ڀت ھوندي آھي پر تازي تحقيق مطابق پيپٽيڊوگليڪن سان گڏوگڏ انھن ۾ اھم پروٽين بہ مليون آهن.

## حوالا

زمرو:بئڪٽيريالوجي
زمرو:ٽئڪسانومي (حياتيات)
بئڪٽيروئاڊيٽز

**بئڪٽيروئائڊيٽز** (Bacteroidetes) ھڪ فائلم جو نالو آهي جنھن ۾ گرام نيگيٽو بئڪٽيريا جا ٽي درجا آھن، جيڪي سڀ راڊ جي شڪل وارو بئڪٽيريا يا بسيلس آھن. اھي زمين پاڻي ۽ جانورن جي چمڙيءَ ۾ ملندا آهن. بئڪٽيريا ۾ بئڪٽيروڊيٽا جي درجي جو سڀ کان وڌيڪَ اڀياس ڪيو ويو آهي. ان جو نسل بئڪٽيروڊيٽ گھڻي ڀاڱي انسان سميت رت وارن سڀني جانورن جي گونھ (feces) ۾ موجود ھوندو آھي.

## حوالا

زمرو:بئڪٽيريالوجي
زمرو:بئڪٽيريا جا فائلا
ڪالڊائسريڪا

**ڪالڊائسريڪا** (Caldisericum exile) بئڪٽيريا جو ھڪ اھڙو قسم آھي جيڪو ٻين بئڪٽيريا کان بلڪل مختلف آهي تنھنڪري ان جو خاندان، درجو، فائلم ۽ ترتيب پنھنجا آھن.

## حوالا

زمرو:بئڪٽيريالوجي
ڪلوروفليڪسي

**ڪلوروفليڪسي** (Chloroflexi) بئڪٽيريا جو فائلم جو نالو آهي جنھن ۾ طرحين طرحين جون نوعون، نسلون ۽  درجا آھن جن ۾ ھوا ۽ گرمي ۾ رھندڙ شامل آھن، جيڪي سخت گرمي ۾ آڪسيجن واپرائڻ سان وڌندا آهن جنھن ڪري کين آڪسيجن جا ڦوٽوٽراپ چوندا آهن جيڪي ڦوٽوسينٿيسس جي عمل لاءِ روشنيءَ جو استعمال ڪندا آهن. انھن مان ڪجهه قسم گرام نيگيٽو ۽ باقي گرام پازيٽو ھوندا آھن. ھن بئڪٽيريا جي گروپ جو نالو برجي (Bergey) جي بيڪٽيريالاجي واري نظام جي مينول، جلد پھرين ۾ سال 2001ع ۾ ايجاد ڪيو ويو. اھو نالو لاطيني ٻوليءَ جي لفظ ڪلوروفليڪسس **(Chloroflexus)** جو جمع آھي.  

سال 1987ع ۾ پروفيسر ڪارل ووز کي مالڪيوليائي نسلن جي گروھ بندين جي انقلاب جو روح روان سمجھيو ويندو آھي جنھن يوبئڪٽيريا کي يارھن حصن ۾ تقسيم ڪيو ۽ جنسن جي گروھه بندي ڪندي ڪلوروفليڪسس، ھرپيٽوسائفن ۽ ٿرمو مايڪروبيم کي سائي گندرف کان پاڪ بئڪٽيريا ۽ ان جي رشتيدارن جي گروپ ۾ رکيو. جنھن کي عارضي طور تي ڪلورو فليڪسي نالو ڏنو ويو. سال 2001ع کان پوءِ نيون جنسون دريافت ٿيڻ سان ڪجهه نوان درجا ٺاھيا ويا ۽ ھاڻي فائلم ڪلوروفليڪسي ٻن حصن ۾ ورھايل آھي. 
* ڪلوروفليڪسي  گپتا، 2012ع 
* ٿرمو مائڪروبيا  هيوگينهولز اينڊ اسٽيڪيبرانڊت، 2004ع
* ڊيھالڪاڪائڊيٽز هيوگينهولز اينڊ اسٽيڪيبرانڊت، 2004ع
* انائيرولائينياء يمادا، 2006ع
* ڪليڊاءلائينياء  يمادا، 2006ع
* ڪٽيڊونو بئڪٽيريا  ڪئواليٽي، 2007ع، تصحيح؛ يابي، 2010ع


## حوالا

زمرو:بئڪٽيريالوجي
زمرو:بئڪٽيريا جا فائلا
زمرو:ٽيڪسانومي (حياتيات)
عارف علوي

**عارف الرحمان علوي** (پیدائش 29 جولاء 1949ع) پاڪستاني سیاست دان آھي، ھي پاڪستان جو تيرهون صدر رھي چڪو آھي. ھي آگسٽ 2018ع تي پاڪستان جي قومي اسيمبلي جو رڪن چونڊجي ويو، ان کان اڳ جون **2013**ع کان مئي **2018**ع تائين قومي اسمبلي پاڪستان جو رڪن رھي چڪو آھي.

پاڪستان تحریڪ انصاف جي بانی رڪنن مان ھڪ، عارف علوي پاڪستان جي صدارتی چونڊ ۾ ڪامياب ٿيو. هو 4 سيپٽمبر 2018ع تي صدرِ پاڪستان چونڊجي ويو.

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا صدر
زمرو:پاڪستاني شخصيتون
زمرو:ڪراچي جا سياستدان
زمرو:1949ع جون پيدائشون
زمرو:پاڪستاني مسلم شخصيتون
زمرو:پاڪستان تحريڪ انصاف جا سياستدان
زمرو:جيوت ماڻهو
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:2013ع کان 2018ع تائين جا پاڪستاني قومي اسيمبلي جا رڪن
پبلڪ پراسيڪيوشن سعودي عرب

**پبلڪ پراسیڪیوشن** سعودي عرب ۾  ڏوھن جي جاچ  لاء ھڪ آزاد ۽ خود مختيار ادارو آھي۔ ھن اداري ۾  فوجداري جاچ جا اھلڪار ڪم ڪندا آهن، جن  کي عدالتي خصوصیتون ۽  خوبیون حاصل ھونديون آھن۔

## حوالا
ڪورنگي ڪريڪ ھوائي حادثو، 1947

**1947ء ڪورنگي ڪريڪ ھوائي حادثو** 27 دسمبر 1947ع تي ڪورنگي، پاڪستان ۾ ايئر انڊيا جو جھاز ڪراچي کان بمبئي وڃي رھيو ھو تہ کيس اھو حادثو پيش آيو ۽ اڏام دوران ئي تباھ ٿي ويو جنھن جي نتيجي ۾ جھاز جو سمورو عملو ۽ مسافر ڪل 23 ڄڻا اجل جو شڪار ٿي ويا. پاڪستان جي قيام بعد ملڪ جي حدن ۾ اھو پھريون ھوائي حادثو ھيو.

## حوالا

زمرو:تاريخ سنڌ (1947ع-تاحال)
12 سيپٽمبر

**12 سيپٽمبر** ، عيسوي سال جو 255 هون (ليپ سال 256 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 110 ڏينهن (ليپ سال 111 ڏينهن) باقي آهن.

## واقعا
* **[[1848ع]]** – سوئيزرلينڊ وفاقي رياست بڻجي وئي.
* **[[1960ع]]** – شيخ مجيب الرحمن کي 4 سال قيد  جي سزا ڏني وئي.
* **[[1956ع]]** – حسين شهيد سهروردي پاڪستان جي وزير اعظم جو قسم کنيون.

## پيدائش
* **[[1876ع]] ــ  [http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%AE%D8%B3%D8%B1%D9%88%D9%8A%20%D9%85%D8%B1%D8%B2%D8%A7%20%D8%B9%D9%84%D9%8A%20%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B2%20%D8%A8%D9%8A%DA%AF مرزا علي نواز بيگ خسروي]**، اديب ۽ انتظامي سربراھ
* **[[1933ع]] ــ [https://peoplepill.com/people/syed-qamar-zaman-shah/ سيد قمرالزمان شاھ]**، سياستدان ۽ زميندار
* **[[1944ع]] ــ [http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%DA%86%D9%86%DA%8A%20%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%20%D8%B9%D9%85%D8%B1 محمد عمر چنڊ]**، لسانيات جو ماھر ۽ استاد
*** [[1950ع]] ــ زاھد قلباڻي**، ريڊيو پروڊيوسر
* **[[1965ع]] ــ [http://encyclopediasindhiana.org/search.php?query=%D8%B3%D9%84%D8%B7%D8%A7%D9%86+%D8%A8%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D9%8A سلطان بخاري]**، شاعر ۽ ڪھاڻيڪار
* **[[1969ع]] ــ [http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D9%BE%D9%8A%D8%B1%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%88%20%D8%B2%D8%A7%D9%87%D8%AF%20%D8%AD%D8%B3%D9%8A%D9%86 زاھد حسين پيرزادو]**، قومي ڪارڪن ۽ استاد
* **[[1972ع]] ــ [https://sindhsalamat.com/threads/49972/#post-193526 مھراڻ ڌامراھو] **، شاعر

## فوتگيون
* **[[1947ع]] ــ  [[ڊاڪٽر چوئٿرام گدواڻي]] **، سنڌ جو سياستدان ۽ تحريڪ آزاديءَ جو سرگرم ڪارڪن
* **[[1965ع]] ــ  [[:en:Raja_Aziz_Bhatti|ميجر راجا عزيز ڀٽي]] **، فوجي آفيسر

* **[[1984ع]] ــ [http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%B3%D9%8A%D8%AF%20%D9%86%D8%AC%D9%81%20%D8%B9%D9%84%D9%8A%20%D8%B4%D8%A7%D9%87%D9%87%20%DA%AA%D9%85%D8%AA%D8%B1%20%D9%86%D9%82%D9%88%D9%8A سيد نجف علي شاھ نقوي]**، عالم، شاعر ۽ لطيف شناس
* **1987ع ــ اللٰھ بخش ڪريم بخش (اي ڪي) بروھي**، قانوندان ۽ سياستدان

* **[[2011ع]] ــ [http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%DA%8F%D8%A7%D9%87%D8%B1%D9%8A%20%D9%85%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%88%20%D8%AE%D8%A7%D9%86 متارو ڏاھري]**، شاگرد اڳواڻ

## ڏڻ ۽ عام موڪل

## وڌيڪ ڏسو
*13 سيپٽمبر
*14 سيپٽمبر

## حوالا

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:سيپٽمبر
10 سيپٽمبر

**سيپٽمبر 10** ، عيسوي سال جو 253 هون (ليپ سال 254 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 112 ڏينهن (ليپ سال 113 ڏينهن) باقي آهن.

## واقعا
* **[[1940ع]]** – جرمني بڪنگهم پيلس تي بمباري ڪئي.
* **[[1956ع]]** – وزير اعظم چوڌري محمد علي جي ڪابينا جي تشڪيل نو کان انڪار کان پوءِ پاڪستان ۾ سياسي بحران جنم ورتو.
* **[[1980ع]]** – دهلي ۾ پاڪستاني سفارتخاني تي حملو ڪيو ويو.

## پيدائش

* **[[1910ع]] ـ [http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%B3%D9%8A%D8%AF%20%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D9%82%20%D8%B9%D9%84%D9%8A%20%D8%B4%D8%A7%D9%87%D9%87 سيد صادق علي شاھ]**، ساستدان ۽ آزاديءَ جي تحريڪ جو ڪارڪن
* **[[1915ع]] - [http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%B4%D9%8A%D8%B1%D9%8A%D9%86%20%D9%81%D9%8A%D8%B1%D9%88%D8%B2%20%D9%86%D8%A7%D9%86%D8%A7 شيرين فيروز نانا]**، نثر نويس ۽ ھٿ جي ھنرن جي ماھر

* 1947ع ـ برڪت علي ڪريمي ابڙو، شاعر ۽ اديب

* **[[1956ع]] ـ [http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%B3%DA%AF%D9%87%DA%99%20%D8%AA%D8%A7%D8%AC%20%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%20%D9%87%D8%A7%D9%84%D9%8A%D9%BE%D9%88%D9%BD%D9%88 تاج محمد ھاليپوٽو]**،  سگھڙ

* **[[1978ع]] ـ [http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%B3%D8%A8%D8%B1%D9%8A%D9%86%20%D9%87%D9%8A%D8%B3%D8%A8%D8%A7%DA%BB%D9%8A سبرين ھيسباڻي]**، ٽيليويزن ڊراما آرٽسٽ

## فوتگيون

## ڏڻ ۽ عام موڪل

## وڌيڪ ڏسو
*11 سيپٽمبر
*12 سيپٽمبر

## حوالا

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:سيپٽمبر
14 سيپٽمبر

**14 سيپٽمبر** ، عيسوي سال جو 257 هون (ليپ سال 258 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 108 ڏينهن (ليپ سال 109 ڏينهن) باقي آهن.

## واقعا
* **[[796ع]]** – پنهنجي ڀاءُ الهادي جي وفات کان پوءِ هارون رشيد عباسي خلافت جي تخت تي ويٺو.
* **[[1948ع]]** – خواجا ناظم الدين کي پاڪستان جو گورنر جنرل مقرر ڪيو ويو.
* **[[1914ع]]** – آسٽريلوي روئل نيوي جو پهريون آبدوز سمنڊ ۾ تباهه ٿي ويو، تباهه ٿيل آبدوز جا باقيات 2017ع تي لڌا ويا.
* **[[1960ع]]** – تيل برآمد ڪندڙ ملڪن جي تنظيم اوپيڪ قائم ٿي.

## پيدائش
* **[[1923ع]] ــ  [[رام ڄيٺملاڻي|رام ٻولچند ڄيٺملاڻي]] **، ناليوارو وڪيل ۽ سياستدان
* **[[1933ع]] ــ [[:en:Azim_Daudpota|ايئر مارشل محمد عظيم دائودپوٽو]]**، فوجي آفيسر ۽ سنڌ جو گورنر
* **[[1952ع]] ــ [http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%B3%D8%A7%D9%86%DA%AF%D9%8A%20%D8%B9%D9%84%D9%8A%20%DA%AF%D9%8F%D9%84 علي گل سانگي]**، شاعر ۽ سياستدان
* 1957ع ــ آسي زميني، برک شاعر
* **[[1962ع]] ــ [http://encyclopediasindhiana.org/search.php?query=%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D9%8A%D8%B3+%DA%8F%D8%A7%DA%BE%D8%B1%D9%8A ادريس جتوئي]**، ليکڪ، تعليمي ماھر ۽ پبلشر

## فوتگيون
* **[[1993ع]] ــ [[ممتاز حسين پٺاڻ|پروفيسر ممتاز حسين پٺاڻ]]**، محقق ۽ تعليمي ماھر
* **[[2004ع]] ــ [http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%AB%D8%B1%D9%8A%D8%A7%20%D8%B3%D9%88%D8%B2%20%DA%8F%D9%8A%D9%BE%D9%84%D8%A7%D8%A6%D9%8A ثريا سوز ڏيپلائي]**، ليکڪا
* 2013ع ــ زيب ڀٽي، اديب ۽ استاد

## ڏڻ ۽ عام موڪل

## وڌيڪ ڏسو
*15 سيپٽمبر
*16 سيپٽمبر

## حوالا

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:سيپٽمبر
11 سيپٽمبر

**11 سيپٽمبر**  عيسوي سال جو 254 هون (ليپ سال 255 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 111 ڏينهن (ليپ سال 112 ڏينهن) باقي آهن.

## واقعا
* **[[1960ع]]** – ڪراچي کي ڊويزن جو درجو ڏنو ويو.
* **[[1976ع]]** – هائي جيڪ ڪيل ڀارتي جهاز کي لاهور هوائي اڏي تي لاٿو ويو ۽ مسافرن کي رها ڪيو ويو.
* **[[2001ع]]** – آمريڪي شهر نيويارڪ ۾ ورلڊ ٽريڊ سينٽر جي عمارت، واشنگٽن ڊي سي ۾ پينٽاگان جي عمات سان جهاز ٽڪرايا ويا.
* **[[2015ع]]** – مسجد الحرام، سعودي عرب ۾ ڪرين حادثي سبب 111 ماڻهو فوت ۽ 394 زخمي ٿي پيا.

## پيدائش
* **[[1873ع]] ــ [http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%AE%D8%A7%D9%86%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%B1%20%D8%A7%D9%8E%D8%B1%D8%AF%20%D8%B4%D9%8A%D8%B1%20%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B3%D8%AC%D9%8A خانبهادر اَرد شير هرمسجي]**، سماجي ڪارڪن
* **[[1905ع]] ــ [[:en:Mumtaz_Mufti|ممتاز مفتي]]**، برک اديب
* **[[1921ع]] ــ [http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%AA%D8%A7%D8%AC%20%D8%B5%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D8%A6%D9%8A تاج صحرائي]**،  برک اديب ۽ قديم آثارن جو ماھر
* 1938ع ــ اديب حسن رضوي، پاڪستان جو مشھور ڊاڪٽر، سرجن ۽ سماج سڌارڪ
* **[[1965ع]] ــ [[:en:Bashar_al-Assad|بشر حافظ الاسد]]**، شام جو صدر

## فوتگيون
* **[[1916ع]] ــ  [http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D9%BB%DA%8D%D9%84%20%D8%A8%D9%8A%DA%AF%20%D9%85%D9%8A%D8%B1%D8%B2%D8%A7 ٻڍل بيگ مرزا]، مرثيہ خوان ۽ شاعر**
* **[[1948ع]]** – محمد علي جناح، باني پاڪستان
* **[[2018ع]] ـ [[:en:Kulsoom_Nawaz|بيگم ڪلثوم نواز]]**، پاڪستان جي سابق وزيراعظم نواز شريف جي گھر واري

## ڏڻ ۽ عام موڪل

## وڌيڪ ڏسو
*12 سيپٽمبر
*13 سيپٽمبر

## حوالا

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:سيپٽمبر
پير مغان

**پير مغان** ، حافظ شيرازي جي شاعري جو بنيادي ڪردار آهي.

حافظ جي شاعري مطابق پير مغان، هڪ سياڻو پير آهي، جنهن سان حافظ جي وابستگي آهي. پير مغان جي معني  آتش پرستن جو پيشوا، آتش خاني جو مُجاوِرُ يا شرابخاني جو مالڪ آهي. حافظ پير دانا، پير ما، پير خرابات، پير ميفروشان، پير ميخانه، پير صحبت پڻ پير مغان لاءِ استعمال ڪيا آهن.  پير مغان جو گھڻو استعمال شراب ۽ مئڪده بابت شاعري ۾ استعمال ٿيو آهي، ڇو ته حافظ ۽ رومي جي شاعري ۾ پير مغان جو اصطلاع شراب وڪڻيندڙن لاءِ استعمال ٿيو آهي.
## حوالا

زمرو:فارسي شاعر
زمرو:اصطلاح
15 سيپٽمبر

**15 سيپٽمبر** ، عيسوي سال جو 258 هون (ليپ سال 259 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 107 ڏينهن (ليپ سال 108 ڏينهن) باقي آهن.

## واقعا
* **[[668ع]]** – اوڀر رومي حڪمران قسطن ثاني کي، سرقوسه، صقليه ۾ وهنجڻ وقت قتل ڪيو ويو.
* **[[1935ع]]** – نازي جرمني پاران نرمبرگ قانون ختم ڪيو ويو، جنهن تحت يهودين کي جرمني جو شهري قرار ڏنو ويو هو.
* **[[1947ع]]** – پاڪستان جو پهريون پاسپورٽ نمبر 000001 اسد سليم نالي شخص کي جاري ڪيو ويو.
* **[[1948ع]]** – نورالامين جي ڪابينا اوڀر پاڪستان ۾ قسم کنيو.
* **[[1969ع]]** – پاڪستان حڪومت ججن تي ڪابه نوڪري حاصل ڪرڻ تي لڳايل پابندي هٽائي ڇڏي.
* **[[1978ع]]** ــ جڳ مشھور باڪسر محمد علي لاڳيتو ٽيون ڀيرو ھيوي ويٽ باڪسنگ چيمپين شپ کٽڻ جو اعزاز حاصل ڪيو.

## پيدائش
* **[[1897ع]] ــ [[:en:I._I._Chundrigar|آءِ آءِ چندريگر]]**، پاڪستان جو ڇھون وزيراعظم
* **[[1918ع]] ــ [http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%B3%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%BD%20%DA%AF%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%85 گنگارام گيانچند سمراٽ]**، محقق، تاريخدان ۽ اديب
* **[[1922ع]] ــ [http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%DA%86%D9%86%D8%A7%20%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%20%D9%85%D9%86%D9%8A%D8%B1 محمد منير چنہ]**، قابل وڪيل
* **[[1925ع]] ــ [[:en:Ajmal_Khattak|اجمل خٽڪ]]**، سياستدان، پشتون شاعر ۽ خدائي خدمتگار
* **[[1930ع]] ــ [http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%B3%D9%8A%D8%A7%D9%84%20%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF%20%D8%AE%D8%A7%D9%86 احمد خان سيال]**، اديب ۽ تعليمدان
* **[[1932ع]] ــ [[شمشير الحيدري|شمشيرالحيدري]] **، برک ليکڪ ۽ شاعر

* **[[1940ع]] ــ [http://encyclopediasindhiana.org/search.php?query=%D8%B3%DA%AA%D9%86%D8%AF%D8%B1+%D8%A8%D9%84%D9%88%DA%86 سڪندر بلوچ] **، ريڊيو پروڊيوسر

* **[[1956ع]] ــ [http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%A8%20%D8%BA%D9%84%D8%A7%D9%85%20%D8%B1%D8%AD%D9%8A%D9%85 ارباب غلام رحيم] **، سياستدان، سنڌ جو اڳوڻو وڏو وزير
* 1972ع ــ آغا بدرالدين گھنيو، اديب ۽ تعليمي ماھر
* **[[1984ع]] ــ [[:en:Prince_Harry,_Duke_of_Sussex|پرنس ھيري (Prince Harry)]]**، ڊيوڪ آف سسيڪس (Duke of Sussex)، برطانيا جو شھزادو

## فوتگيون
* **[[1883ع]] ــ [http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%AD%DA%AA%D9%8A%D9%85%20%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%20%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D9%82%20%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%A7%D8%A6%D9%8A%20%D9%82%D8%A7%D8%B6%D9%8A حڪيم محمد صادق مورائي قاضي]**، عالم، حڪيم ۽ شاعر

* **[[1976ع]] ــ  [https://sindhipeoples.blogspot.com/2012/12/blog-post_30.html مولانا غلام محمد گرامي]**، برک ليکڪ، شاعر ۽ مفڪر
* **[[2007ع]] ــ [http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%A8%20%D8%A7%D9%85%D9%8A%D8%B1%20%D8%AD%D8%B3%D9%86 ارباب امير حسن]**، راڄ جو چڱو مڙس ۽ سياستدان
* **[[2013ع]] ــ [http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%B1%D9%8A%D9%BD%D8%A7%20%D8%B4%D9%87%D8%A7%DA%BB%D9%8A ريٽا شاھاڻي]**، برک ليکڪا ۽ شاعرہ
* **[[2013ع]] ــ [http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%B3%D9%86%DA%8C%D9%88%20%D9%85%D9%8A%D8%B1%D8%A7%DA%BB%D9%8A سنڌو ميراڻي]، چترڪار**، اديب ۽ شاعر

## ڏڻ ۽ عام موڪل
* جمھوريت جو عالمي ڏينھن

## وڌيڪ ڏسو
*16 سيپٽمبر
*17 سيپٽمبر

## حوالا

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:سيپٽمبر
لبنان

**لبنان** (Lebanon) جنھن کي "لبناني ريپبلڪ" يا "ريپبلڪ آف لبنان" چوندا آهن. عربي ۾ ان جو نالو "الجمهورية اللبنانية" آھي. اولھه ايشيا ۾ واقع ھن ملڪ جي سرحد اتر اوڀر ۾ شام، ڏکڻ ۾ اسرائيل ۽ اولھه ۾ رومي (ڀونوچ) سمنڊ جنھن م قبرس جو ملڪ واقع اٿس، سان ملڻ ٿيون. لبنان جي جاگرافيائي بيھڪ کي تاريخ ۾ وڏي اھميت آھي. ھن ملڪ جي پکيڙ 10,452چورس ڪلوميٽر آهي اھڙي طرح ھن جو شمار ننڍڙن خودمختيار ملڪن م ٿئي ٿو. عربي سرڪاري ٻولي آهي ۽ فرانسيسي ٻي تسليم ٿيل ٻولي آهي. گادي جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر بيروت آهي.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

زمرو:لبنان
زمرو:ملڪ
زمرو:ايشيا ۾ ملڪ
زمرو:وچ اوڀر جا ملڪ
زمرو:عرب ليگ جا ميمبر ملڪ
زمرو:او آئي سي جا ڀاتي ملڪ
زمرو:گڏيل قومن جا ڀاتي ملڪ
زمرو:عربي ٻولي ڳالھائيندڙ ملڪ ۽ علائقا
زمرو:فرانسيسي ٻولي ڳالهائيندڙ ملڪ ۽ علائقا
زمرو:فرانسيسي ٻولي ڳالھائيندڙ ملڪ ۽ علائقا
ناپسنديده شخص

**ناپسنديده شخص** يا **پرسونا نان گراٽا** ، هڪ سفارتي اصطلاح آهي، جنهن تحت ڪنهن به ملڪ جي سفارتڪار کي ٻي ملڪ مان خارج ڪري سندس داخلا تي پابندي لڳائي ويندي آهي.
 جيڪڏهن ڪنهن ڏوهه يا ٻي سبب جي ڪري ڪنهن سفارتڪار کي عالمي قانون تحت سزا کان ڇوٽڪارو ڏنل هجي ته ان وقت ملڪ اهڙي سفارتڪار کي پرسونا نان گراٽا قرار ڏئي سندس ملڪ مان نيڪالي ڏيندا آهن.

## سفارتڪار
سفارتي لاڳاپن بابت ويانا ڪانووڪيشن جي آرٽيڪل 9 جي مطابق، جنهن ۾ ڪنهن سفارتڪار کي مقرر ڪيو وڃي، اهو ملڪ بغير ڪو سبب ڄاڻي سفارتڪار کي پرسونا نان گراٽا قرار ڏئي سندس ملڪ مان نيڪالي ڏئي سگھي ٿو. پرسونا نان گراٽا قرار ڏنل سفارتڪار کي محدود وقت ڏنو ويندو آهي ته جيئن هو ميزبان ملڪ مان نڪري وڃي. جيڪڏهن اهڙو سفاتڪار پرسونا نان گراٽا باوجود ملڪ خالي نه ڪري يا سندس ملڪ جي حڪومت واپس نه گھرائي ته ان کي ميزبان ملڪ سفارتي عملي جو حصو نه سمجهندي آهي ۽ ان کي ڪنهن به سزا کان ڇوٽڪارو حاصل نه هوندو آهي.

## وڌيڪ ڏسو
* ٽرئيڪ ٽو ڊپلوميسي
* آزاد سفارتڪاري

## حوالا

زمرو:سفارتڪاري
زمرو:سياسي اصطلاح
زمرو:عالمي قانون
سينائي اپٻيٽ

**سينائي اپٻيٽ** يا   سينائي مصر جي ھڪ اپٻيٽ يا جزيره نما مقام آهي. اھو مصر جو ايشيا کنڊ ۾ واقع واحد حصو آهي. ان جي اتر ۾ ميڊيٽرينين سمنڊ ۽ ڏکڻ ۾ ڳاڙھو سمنڊ آھي۽ ان کي ايشيا ۽ آفريڪا کي ڳنڍيندڙ پل بہ چوندا آهن. ھن اپٻيٽ جي پکيڙ 60000 ھزار چورس ڪلوميٽر آهي ۽ آبادي 14 لک تائين اٿس. انتظامي طور تي جي اپٻيٽ ٻن گورنريٽ تي مشتمل آهي: جيڪي سائوٿ سينائي گورنريٽ ۽ نارٿ سينائي گورنريٽ آھن.  ٽي ٻيون گورنريٽ سوئيز ڪئنال تي مشتمل اٿس: سوئيز ڪئنال وارو ڏاکڻو علائقو جنھن کي سوئيز گورنريٽ چوندا آهن، سوئيز ڪئنال جو وچون علائقو جنھن کي اسماعيليہ گورنريٽ چوندا آهن، ۽ سوئيز ڪئنال جو اتريون علائقو جنھن کي پورٽ سعيد گورنريٽ چوندا آهن. ھي اپٻيٽ 3100 ق.م. کان مصر جو حصو رھيو آھي. ھي اپٻيٽ مصر ۾ سياحت جو مرڪز آھي. ھتي مشھور جبل سينا پڻ واقع آهي جنھن کي طور سينا يا جبل موسي به چوندا آهن چوندا آهن.

 
thumb| جبل سينا (جبل موسي)

لفظ سيناقديم چنڊ جي ديوتا جي نالي سين  مان نڪتل آهي . يا وري عبراني ٻولي جي لفظ سينيھ (*Seneh*) مان نڪتل آهي.

## حوالا

زمرو:اولھ ايشيا
زمرو:اھي صفحا جيڪي سانچن جي سڏن ۾ ٻٽيون شيون استعمال ڪن ٿا
زمرو:سانچا
16 سيپٽمبر

**16 سيپٽمبر** ، عيسوي سال جو 259 هون (ليپ سال 260 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 106 ڏينهن (ليپ سال 107 ڏينهن) باقي آهن.

## واقعا
* **[[1759ع]]** – برطانيا ڏکڻ آفريڪا جي شهر ڪيپ ٽائون تي قبضو ڪري ورتو.
* **[[1810ع]] ــ [[ميڪسيڪو]] [[اسپين]] کان آزادي حاصل ڪئي.**
* **[[1920ع]]** – وال اسٽريٽ جي هارس ويگن ۾ بم ڌماڪو ٿيو، جنهن سبب 38 ماڻهو اجل جو شڪار ٿيا.
* 1961ع ــ پاڪستان جي خلائي تحقيقاتي اداري سپارڪو جو قيام عمل ۾ آيو.
* **[[1975ع]]** – پاپوا نيوگني آسٽريليا کان آزادي ورتي.
* 1987ع ــ اوزون تھ کي بچائڻ لاءِ مونٽريال پروٽوڪول تي صحيحون ٿيون.
* **[[1992ع]]** – ملتان ۾ ٻوڏ سبب 900 کان وڌيڪ ماڻهو فوت ٿي ويا.

## پيدائش
* **[[1845ع]] ــ [[نور محمد لاکير]]**، نامور وڪيل ۽ نور محمد ھاءِ اسڪول جو باني
* **[[1904ع]] ــ [[آغا تاج محمد خان]]**، تعليمي ماھر ۽ اديب
* **[[1970ع]] ــ [[شازيه خشڪ|شازيہ خشڪ]]، مشھور ڳائڻي**
**

== فوتگيون ==
* **1960ع ــ ساقي سجاولي**، اديب ۽ شاعر

== ڏڻ ۽ عام موڪل ==
*  **اوزون تھ (Ozone Layer)کي بچائڻ جو بين الاقوامي ڏينھن'''

## وڌيڪ ڏسو
*17 سيپٽمبر
*18 سيپٽمبر

## حوالا

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:سيپٽمبر
شام (سلجهائپ)

شام مان ڪيترائي مراد ٿي سگھن ٿا.

* شام: ڏينهن جي هڪ حصي جو نالو
* شام: هڪ ملڪ جو نالو
* شام جو هي پهر: سنڌ ڪلام

زمرو:سلجھائپ صفحا
ھگانا

**ھگانا**  لفظ جي معني دفاع آھي.اھو برطانوي مينڊيٽ واري فلسطين ۾  يھودين جي ھڪ نيم فوجي تنظيم جو نالو ھو جيڪا بعد ۾ اسرائيلي ڊفينس فورسز جو مرڪز بڻجي وئي. ھن جو بنياد ھڪ گروپ جي صورت م عثماني ترڪن جي خلافت دوران پيو

يھودين 1907 ۾ خلافت عثمانيه ۾ فلسطين اندر پنھنجي دفاع لاءِ تنظيم بار-گيورا ٺاھي. اھو ھڪ ننڍڙو گروپ ھيو جيڪو سالياني في جي عيوض اتي ھجرت ڪري ايندڙ يھودين جي حفاظت ڪندو هو.ان گروپ جا ڪڏهن بہ سو کان وڌيڪَ رڪن نہ ٿي سگھيا.اپريل 1909 ۾  ان جو نالو بعد ۾ تبديل ڪري ھشومر رکيو ويو جنھن جي معني چوڪيدار ھئي.ھشومر 1920 ۾ برطانوي مينڊيٽ واري فلسطين ۾ بہ ڪم جاري رکيو. 1920 ۾ يھودين۽ عربن وچ ۾ نسلي فسادن کان پوءِ ضرورت پيدا ٿي تہ ھڪ ملڪي سطح تي حفاظت لاءِ يھودين جي خفيہ تنظيم ٺاھي وڃي. اھڙي طرح جون 1921 ۾ ھگانا جو بنياد وڌو ويو.1931 ۾ ھگانا مان ھڪ ڌڙو ڌار ٿي ويو جيڪو وڌيڪ شدت پسند ھيو جيڪو ھگانا جي قيادت جي اڳرائي کان لنوائڻ واري پاليسي تي ناراض ھيو.ان ڌڙي پنھنجو نالو نئشنل ملٽري آرگنائيزيشن (عبراني ۾:*Irgun Tsva'i-Leumi*) رکيو ء ارگون يا ايٽزيل جي نالي سان مشھور ٿيو.ٻي جنگ عظيم م ھگانا پرطانيا جي مدد ڪئي . يھودي برطانيا جي فوج ۾ ڀرتي ٿي وڙھيا.

thumb|
1942 ۾ برطانوي فوج ۾ شامل يھودي مارچ ڪندي
فوج اندر پھريون دفعو علحده  يھودي برگيڊ ٺاھي وئي جيڪا يھودي جھنڊي ھيٺ برطانيا لاءِ جنگ وڙھي رھي ھئي.سن م پنج ھزار فوجي ھيا جن کي پھرين اتر آفريڪا ۾ پوء سيپٽمبر 1944 ۾ اٽليءَ ۾ جنگ م لڳايو ويو.ان برگيڊ کي 1946 ۾ ختم ڪيو ويو. ٻي جنگ عظيم دوران 30000 فلسطيني يھودي انگريزي فوج ۾ داخل ٿي نوڪري ڏني. 14 مئي 1941 تي ھگانا پلماخ نالي ھڪ نئون ويڙھاڪ گروپ ٺاھيو. جنرل بين گوريان ھگانا کي نيم فوجي تنظيم مان ھڪ فوج جي صورت ۾ آڻڻ ۾ وڏو ڪردار ادا ڪيو.

thumb|ھگانا يھودي نوجوانن کي فوجي تربيت لاء تيار ڪندي

## حوالا

زمرو:اسرائیل
زمرو:صيهونيت
زمرو:دهشتگردي
زمرو:اسرائيل جي تاريخ
زمرو:دهشتگرد تنظيمون
پالماخ

thumb|پالماخ جون عورتون 1942 ۾ ائن گيدي لڳ 

[thumb|[Beit Keshet, First Palmach outpost, 1944]]
**پالماخ** عبراني اڪرونم طور ان کي پلوگاٽ مھاتز  يعني ڌڪ ھڻندڙ ويڙھاڪ چوندا ھئا. اھا ھگانا جي ھڪ چونڏيل ويڙھاڪن جي فورس ۽ مينڊيٽري برطانوي فلسطين جي علائقن ۾  فلسطيني يھودين جي خفيہ فوجي تنظيم ھئي. ھگانا جي مرڪزي ڪمان ان جو بنياد 15 مئي 1941 ۾ رکيو ۽ يتزھاڪ سادھ کي ان جو ڪمانڊر مقرر ڪيو ويو ... شروع ۾ ھن گروپ ۾  ھڪ سؤ ميمبر ھيا ۽ ھن گروپ برطانوي فوج سان تعاون ڪندي لبنان ۽ شام ۾ فرانس جي مدد ۾  ڪم ڪيو. انھن کي برطانيا جي فوج کان تربيت پڻ ملي ۽ انھن بغير معاوضي جي ڪم پئي ڪيو رڳو انھن جون ضرورتون پوريون ڪرڻ لاءِ مالي مدد ٿيندي ھئي. 1942 م ال الامين جنگ ۾ اتحادي فوجن جي سوڀ کان پوءِ برطانيا ھن فوجي تنظيم کي جڏهن ختم ڪري ڇڏيو تہ پوءِ ان خفيہ ڪم شروع ڪيو. فلسطيني گھرو ويڙھ جي شروعات ۾ ان جي 2000 ميمبر ويڙھاڪ مرد ۽ عورتن  کي ٽن برگيڊن ۾ ورھايو ويو. اسرائيلي فوج جي قيام بعد انھن ٽنھي برگيڊن کي ختم ڪيو ويو.  پلماخ جا ميمبر اسرائيلي فوج ۽ حڪومت م وڏن عھدن تي فائز رھيا .

## حوالا

زمرو:اسرائیل
زمرو:صيهونيت
زمرو:اسرائيل جي تاريخ
زمرو:اسرائیل
زمرو:صيهونيت
زمرو:دهشتگردي
زمرو:اسرائيل جي تاريخ
زمرو:دهشتگرد تنظيمون
ارگون

**ارگون**  جو مڪمل نالو نيشنل ملٽري آرگنائيزيشن آهي. ھڪ صيھوني تنظيم جو نالو آهي جنھن مينڊيٽري فلسطين م  1931 کان  1948 تائين يھودي رياست جي قيام لاءِ  ڪم ڪيو. اھا ھگانا کان بہ وڌيڪ شدت پسند تنظيم ھئي جيڪا اصل ۾ ھگانا جو حصو ھئي پر 1931 م ھگانا جي اڳرائي واري پاليسي م نرمي ھجڻ ڪري ڌار ٿي شديد اڳرائي واري پاليسي تحت ڪم ڪيو. ھيء تنظيم يھودي رياست لاءِ نہ رڳو مينڊيٽري فلسطين پر ان سان گڏ موجوده اردن جي بہ دعوا ڪندڙ ھئي. اسرائيل جي قيام بعد اسرائيلي ڊفينس فورسز جو حصو بڻجي پوء اسرائيلي فوج ۾ ضم ٿي وئي.ھي تنظيم يھودين جي دھشتگرد تنظيم سمجھي ويندي هئي .

## حوالا

زمرو:اسرائیل
زمرو:صيهونيت
زمرو:اسرائيل جي تاريخ
زمرو:اسرائیل
زمرو:صيهونيت
زمرو:دهشتگردي
زمرو:اسرائيل جي تاريخ
زمرو:دهشتگرد تنظيمون
17 سيپٽمبر

**17 سيپٽمبر** ، عيسوي سال جو 260 هون (ليپ سال 261 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 105 ڏينهن (ليپ سال 106 ڏينهن) باقي آهن.

## واقعا
* **[[1955ع]]** – خان عبدالغفار خان بلوچستان ۾ داخلا تي لڳل پابندي باوجود بلوچستان پهتو ته کيس گرفتار ڪيو ويو.
* **[[1978ع]]** – اسرائيل ۽ مصر ڪيمپ ڊيوڊ معاهدي تي صحيحون ڪيون.
* **[[1991ع]]** – گڏيل مفادن واري ڪائونسل پاران انڊس واٽر سسٽم اٿارٽي جوڙڻ جو فيصلو ڪيو ويو.

## پيدائش
* **[[1880ع]] ــ [http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A8%D8%A6%D8%B1%D9%8A%D8%B3%D9%BD%D8%B1%20%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%AD%D9%85%D8%A7%D9%86 بئريسٽر عبدالرحمان ميمڻ]**، سياسي ۽ سماجي ڪارڪن
* **[[1906ع]] ــ [[محمد اسماعيل عرساڻي]]**، تعليمي ماھر ۽ اديب
* **[[1913ع]] ــ [http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A7%D8%B3%D8%AF%20%D8%A8%D9%8A%DA%AF%20%D8%A7%D8%B3%D8%AF%20%D9%85%D8%B1%D8%B2%D8%A7 اسد بيگ اسد مرزا]**، شاعر ۽ نثرنويس
* **[[1924ع]] ــ [http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D9%BE%D9%88%D9%BE%D9%BD%D9%8A%20%D9%87%D9%8A%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%86%D8%AF%D8%A7%DA%BB%D9%8A پوپٽي ھيراننداڻي]**، اسڪالر، ڪھاڻيڪار، شاعرہ
* **[[1927ع]] ــ [http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%B3%D9%84%D8%B7%D8%A7%D9%86%20%D8%AD%D9%8A%D8%AF%D8%B1%20%D9%85%D8%B1%D8%B2%D8%A7 سلطان حيدر مرزا]** ، عالم، اديب، شاعر
* **[[1936ع]] ــ [http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%B1%20%D8%B9%D9%84%D9%8A%20%D8%AC%D9%8A%20%D9%82%D8%A7%D8%B6%D9%8A اختر علي جي قاضي] **، سياستدان، قانوندان ۽ سماجي خدمتگار
* **[[1938ع]] ــ [https://hindisongstt.com/artist_detail.php?id=163 چندرو آتما] **، ڀارتي ڳائڻو
* **[[1942ع]] ــ [[:en:Samar_Mubarakmand|سمر مبارڪمنڊ]]**، پاڪستان جو نيوڪلائي فزڪس جو سائنسدان
* **[[1949ع]] ــ [http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%DA%8F%D8%A7%D9%87%D8%B1%D9%8A%20%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%20%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D9%8A%D8%B3 محمد ادريس ڏاھري]**، عالم
* **[[1969ع]] ــ طارق قريشي**، سنڌي ڪھاڻيڪار

## فوتگيون
*  **[[1590ع]]  ــ [[مخدوم نوح ھالائي]]**
* **[[1618ع]] ــ [http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%AE%D9%8A%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8A%D9%86%20%D8%B4%D8%A7%D9%87%D9%87%20%D8%A8%D8%BA%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%8A خيرالدين شاھ بغدادي]**، بزرگ
* **[[1966ع]] ــ [http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D9%BE%D9%8A%D8%B1%20%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%20%D8%AC%D8%A7%D9%86%20%D8%B3%D8%B1%D9%87%D9%86%D8%AF%D9%8A پير عبدالستار جان سرھندي]، سياستدان**، شاعر ۽ سماج سڌارڪ

## ڏڻ ۽ عام موڪل

## وڌيڪ ڏسو
*18 سيپٽمبر
*19 سيپٽمبر

## حوالا

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:سيپٽمبر
سائو گندرفي بئڪٽيريا

سائو گندرفي بئڪٽيرياجنھن کي حياتياتي علم ۾ ڪلوروبي چوندا آهن يا (*ڪلوروبيئيسياء*) ھوا کان بغير زندہ رھڻ وارن جاندارن جي خاندان مان  روشنيءَ مان غذا حاصل ڪندڙ بئڪٽيريا آھي   .روشنائيءَ جي ترڪيب وارو عمل ڪانہ ٿيندو آهي. اھي روشنائيءَ جي ترڪيب کان عاري اگناوي بئڪٽيرياسيئاء سان ملي فائلم ڪلوروبي ٺاھيندا آھن. 
اھي غير لچڪدار ھوندا آھن سواء ڪلوروھئرپيٽن ٿاليسييم جي.  

اھي ڪاري سمنڊ اندر 145 ميٽرن جي اونھائي ۾ گھٽ روشني ۾ ملندا آهن.

ھن جي ٽائيپ 1 ردعمل واري مرڪز ۾ بئڪٽيريوڪلوروفل *a*  جي موجودگيءَ سان روشنائيءَ جي ترڪيب حاصل ٿي ويندي آهي جيڪا ان جي ڪلوروسومس ۾ واقع ٿيندي آھي.اھو ٽائيپ 1 ردعمل جو مرڪز ٻوٽن ۽ ڪائنو بئڪٽيريا ۾ موجود فوٽو سسٽم 1 جو نعم البدل آھي.

## حوالا
18 سيپٽمبر

**18 سيپٽمبر** ، عيسوي سال جو 261 هون (ليپ سال 262 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 104 ڏينهن (ليپ سال 105 ڏينهن) باقي آهن.

## واقعا
* **[[1810ع]]** – چلي اسپين کان آزادي حاصل ڪئي.
* **[[1812ع]]** – ماسڪو ۾ باهه لڳڻ سبب 90 سيڪڙو گھر ۽ هڪ هزار کان وڌيڪ گرجا گھر سڙي رک ٿي ويا.
* **[[1961ع]]** – گڏيل قومن جو سيڪريٽري جنرل ڊيگ هميرس شولڊ جهاز حادثي ۾ فوت ٿي ويو.
* **[[1983ع]]** – لبنان ۽ شام جي فوجين جي وچ ۾ جنگ جي شروعات ٿي.
* **[[2014ع]]** ـ اسڪاٽلينڊ ۾ برطانيا کان آزادي حاصل ڪرڻ لاءِ ٿيل ريفرينڊم ناڪام ٿي ويو. 
* **[[2016ع]]** ـ ڄمون ۽ ڪشمير جي اوري سيڪٽر ۾ ھندوستاني فوج جي هيڊڪوارٽر تي حملي سبب 18 فوجي قتل ٿي ويا.

## پيدائش
* **[[1938ع]] ــ [https://pakmag.net/film/artists/details.php?pid=2971 قربان جيلاني]**، پاڪستاني فلم ۽ ٽي وي جو اداڪار
* **[[1941ع]] ــ  [http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%B1%DA%A9%D9%8A%D9%88%20%D8%AE%D8%A7%D9%86%20%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF استاد رکيو خان] **، ڪلاسيڪل طبلي نواز
* **[[1950ع]] ــ [[:en:Shabana_Azmi|شبانا عظمي]]**، ڀارتي فلم، ٽيوي ۽ ٿيٽر جي اداڪارہ
* **[[1954ع]]** – مرتضيٰ ڀٽو، سنڌي سياستدان

## فوتگيون
* **[[1719ع]]** – يار محمد ڪلهوڙو، ڪلهوڙا دور جو پهريون حڪمران
* **[[1931ع]] ــ [http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%AF%D9%8A%D9%86%20%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%20%D8%A8%D9%8F%D9%BA%D9%88%D9%8A دين محمد بٺوي]**، بزرگ

## ڏڻ ۽ عام موڪل

## وڌيڪ ڏسو
*19 سيپٽمبر
*20 سيپٽمبر

## حوالا

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:سيپٽمبر
ڪرسيئوجينيٽز

**ڪرسيئوجينيسيا** (Chrysiogenaceae)  بئڪٽيريا جي ھڪ خاندان جو نالو آهي. ھن بئڪٽيريائي خاندان جي نسلي ارتقا 16S rRNA جي بنياد تي آيل ٽي پي جيڪا 123 ذريعي سڀني حياتياتي وڻن جي پروجيڪٽ مان نڪرندڙ آھن. موجوده حياتياتي تقسيم م ھن کي پروڪاريوٽڪ جي نالي سان ڏيکاريو ويو آهي. 

## حوالا

زمرو:بئڪٽيريالوجي
ويروڪاميڪروبيا

**ويروڪاميڪروبيا** (Verrucomicrobia) بئڪٽيريا جي ھڪ فائلم جو نالو آهي جنھن ۾ تمام ٿوريون جنسون ٿينديون آهن. اھي جنسون تازي پاڻيء، مٽي ۽ انساني گونھ ۾ ملنديون آھن. 

## حوالا

زمرو:بئڪٽيريالوجي
زمرو:بئڪٽيريا جا فائلا
زمرو:ٽيڪسانومي (حياتيات)
فائبروبئڪٽيريز

**فائبروبئڪٽيريس** (Fibrobacteres) بئڪٽيريا جي ھڪ ننڍڙو فائلم جو نالو آهي.

## حوالا

زمرو:بئڪٽيريالوجي
زمرو:بئڪٽيريا جا فائلا
زمرو:ٽيڪسانومي (حياتيات)
پروٽيوبئڪٽيريا

**پروٽيو بئڪٽيريا** (Proteobacteria) گرام نيگيٽو بئڪٽيريا جي ھڪ وڏي فائلم جو نالو آهي. انھن ۾ پيٿوجينز، مثال طور ايسچ، جا ڪيترائي نمونا شامل آهن .

## حوالا

زمرو:بئڪٽيريالوجي
زمرو:بئڪٽيريا جا فائلا
ٿرموڊيسلفوبئڪٽيريا

**ٿرمو ڊي سلفو بئڪٽيريئوٽا** (Thermodesulfobacteria)، بئڪٽيريا جي ھڪ فائلم جو نالو آهي، جن کي ٿرمو فائلڪ پڻ چون ٿا. انھن ۾ سلفيٽ کي گھٽائيندڙ بئڪٽيريا شامل آهن.

## حوالا

زمرو:بئڪٽيريالوجي
زمرو:بئڪٽيريا جا فائلا
زمرو:ٽيڪسانومي (حياتيات)
فوسوبئڪٽيريا

**فوسو بئڪٽيريا **  ھڪ بغير تخم وارو ھوا يا آڪسيجن کان سواءِ زندہ رھندڙ گرام نيگيٽو راڊ جي صورت وارو جيوڙو آھي. اوڻويھين صدي جي اوائل ۾ ھن جا ڪيترائي نالا رکيا ويا ھيا پر ويجھڙ ۾ ھن جو نالو تبديل ڪري فوسو بئڪٽيريم رکيو ويو.

## حوالا

زمرو:بئڪٽيريالوجي