روهنگيا جي نسل ڪشي

**روهنگيا جي نسل ڪشي**، ميانمار جي فوج پاران روهنگيا مسلمانن تي جاري ظلمن ۽ قتلن جو هڪ سلسلو آهي. نسل ڪشي اڄ تائين ٻن مرحلن تي مشتمل آهي: پهريون هڪ فوجي ڪريڪ ڊائون هو، جيڪو آڪٽوبر 2016ع کان جنوري 2017ع تائين ٿيو ۽ ٻيو آگسٽ 2017ع کان ٿي رهيو آهي. بحران ڏهه لک کان وڌيڪ روهنگيا کي ڀڄڻ تي مجبور ڪيو. گهڻو ڪري بنگلاديش ڏانهن ڀڄي ويا، نتيجي ۾ دنيا جي سڀ کان وڏي پناهگيرن جي ڪئمپ ٺاهي وئي، جڏهن ته ٻيا هندستان، ٿائيلينڊ، ملائيشيا ۽ ڏکڻ ايشيا ۽ ڏکڻ اوڀر ايشيا جي ٻين حصن ڏانهن ڀڄي ويا. ٻيا ڪيترائي ملڪ انهن واقعن کي نسلي صفايو سمجهن ٿا.

ميانمار ۾ روهنگيا مسلمانن تي ظلم گهٽ ۾ گهٽ 1970ع کان شروع ٿيو. ان وقت کان وٺي، روهنگيا ماڻهن تي حڪومت ۽ ٻڌ ڌرم جي قومپرستن پاران مسلسل ظلم ڪيو پيو وڃي. 2016 جي آخر ۾، ميانمار جي هٿياربند فوجن ۽ پوليس راخين رياست ۾ ماڻهن جي خلاف هڪ وڏو ڪريڪ ڊائون شروع ڪيو جيڪو ملڪ جي اتر اولهه واري علائقي ۾ واقع آهي. برمي فوج تي گڏيل قومن جي مختلف ادارن، بين الاقوامي فوجداري عدالت جي عملدارن، انساني حقن جي گروهن، صحافين ۽ حڪومتن پاران نسلي صفائي ۽ نسل ڪشي جو الزام لڳايو ويو. 

گڏيل قومن کي وڏي پيماني تي انساني حقن جي ڀڃڪڙين جا ثبوت مليا، جن ۾ ماورائے عدالت قتل شامل آهن؛ خلاصو عملدرآمد؛ اجتماعي جنسي ڏاڍائي؛ روهنگيا ڳوٺن، ڪاروبار ۽ اسڪولن کي باهه ڏيڻ ۽ ٻارن کي مارڻ آھي. N گهٽ ۾ گهٽ 6,700 روهنگيا، 25 آگسٽ ۽ 24 سيپٽمبر 2017ع جي وچ ۾ حملن جي پهرين مهيني ۾ ماريا ويا. برمي حڪومت انهن نتيجن کي رد ڪندي چيو ته اهو "مبالغو" آهن. 

انگن اکرن کي استعمال ڪندي جيڪي سروي تي مبني هئا جيڪي مجموعي طور تي 3,321 روهنگيا پناهگيرن جي گهرن سان ڪيا ويا هئا ڪاڪس بازار، بنگلاديش ۾، هڪ مطالعو جيڪو جنوري 2018ع ۾ ڪيو ويو اهو اندازو لڳايو ويو ته فوجي ۽ مقامي رکائن جي آبادي گهٽ ۾ گهٽ 25,000 روهنگيا ماڻهن کي قتل ڪيو. 18,000 روهنگيا عورتن ۽ ڇوڪرين تي اجتماعي ريپ ۽ جنسي تشدد جا ٻيا روپ اختیار کیا ویا. هنن اندازو لڳايو ته 1,16,000 روهنگيا مارجي ويا ۽ 36,000 کي باهه ۾ اڇلايو ويو.

فوجي آپريشن ماڻهن جي وڏي تعداد کي بي گهر ڪيو،پناهگيرن جي بحران کي ڇڪايو. روهنگيا پناهگيرن جي سڀ کان وڏي لهر 2017ع ۾ ميانمار مان ڀڄي وئي، نتيجي ۾ ويٽنام جنگ کان وٺي ايشيا ۾ سڀ کان وڏو انساني لڏپلاڻ آهي.  گڏيل قومن جي رپورٽن مطابق، سيپٽمبر 2018ع تائين 7,00,000 کان وڌيڪ ماڻهو رکائن رياست مان ڀڄي ويا يا ٻاهر ڪڍيا ويا، ۽ پاڙيسري بنگلاديش ۾ پناهگيرن جي حيثيت ۾ پناهه ورتي. ڊسمبر 2017ع ۾، ٻه رائٽر صحافي جيڪي ان الدين قتل عام جي ڪوريج ڪري رهيا هئا، انهن کي گرفتار ڪيو ويو ۽ قيد ڪيو ويو. . پرڏيهي سيڪريٽري ميئنت ٿو صحافين کي ٻڌايو ته ميانمار نومبر 2018ع ۾ بنگلاديش جي ڪيمپن مان 2,000 روهنگيا پناهگيرن کي قبول ڪرڻ لاءِ تيار هو. بعد ۾، نومبر 2017ع ۾، بنگلاديش ۽ ميانمار جي حڪومتن ٻن مهينن اندر روهنگيا پناهگيرن جي رکائن رياست ۾ واپسي جي سهولت لاءِ هڪ معاهدو ڪيو، جنهن کي بين الاقوامي برادري کان مخلوط جواب مليا. انساني حقن لاءِ گڏيل قومن جي هاءِ ڪمشنر، مشيل بيشیلي، آگسٽ 2022ع جي شروعات ۾ بنگلاديش ۽ ميانمار جي سرحد جي ويجهو روهنگيا ڪئمپن جو دورو ڪيو. رپورٽن ۾ شامل آهي ته بنگلاديش جي وزيراعظم شيخ حسينه پناهگيرن کي ميانمار واپس وڃڻ لاءِ چيو. بهرحال، گڏيل قومن کي خطاب ڪيو ته وطن واپسي رضاڪارانه ۽ باوقار انداز ۾ ٿيڻ جي ضرورت آهي، ۽ جڏهن سرحد تي حالتون ۽ ميانمار ۾ پڻ عمل لاء محفوظ آهن.

آگسٽ 2022، گڏيل قومن جي خاص نمائندي بنگلاديش جي اڳواڻن سان هڪ ٻي ڳالهه ٻولهه ڪئي، ميزبان ملڪ جي حيثيت سان وڏي دٻاءُ کي تسليم ڪندي. ساڳئي وقت، گڏيل قومن روهنگيا کي انهن جي مستقبل جي باري ۾ سڌو سنئون بحث ۽ فيصلا ڪرڻ جي عمل ۾ شامل ڪرڻ ۽ marginalization کي گهٽ ۾ گهٽ حد تائين گھٽائڻ جي اهميت تي زور ڏنو.   

2016 ۾ روهنگيا ماڻهن تي فوجي ڪاروائي جي مذمت ڪئي وئي اقوام متحده (جنهن ۾ ممڪن آهي ته "انسانيت جي خلاف ڏوهن" جو حوالو ڏنو ويو آهي)، انساني حقن جي تنظيم ايمنسٽي انٽرنيشنل، يو ايس ڊپارٽمينٽ آف اسٽيٽ، پاڙيسري بنگلاديش جي حڪومت، ۽ ملائيشيا جي حڪومت. برمي اڳواڻ ۽ رياستي صلاحڪار (ڊي فيڪٽو هيڊ آف گورنمينٽ) ۽ نوبل امن انعام انعام يافته آنگ سان سوچي تي تنقيد ڪئي وئي هن جي غير فعالي ۽ ان مسئلي تي خاموشي ۽ فوجي بدسلوڪي کي روڪڻ لاءِ ٿورو ڪم ڪيو. ميانمار به هن جي اڳواڻي ۾ صحافين جي پراسيڪيوشن لاءِ تنقيد جو نشانو بڻايو.

آگسٽ 2017 جي ظلم جو آغاز اراکان روهنگيا سالويشن آرمي جي ميانمار جي سرحدي پوسٽن تي حملن جي جواب ۾ ڪيو ويو. ان کي اقوام متحده جي مختلف ايجنسين، آءِ سي سي اهلڪارن، انساني حقن جي گروهن ۽ حڪومتن پاران نسل ڪشي قرار ڏنو. اقوام متحده ان ظلم کي ”نسلي صفائي جو درسي ڪتاب مثال“ قرار ڏنو. سيپٽمبر 2017 جي آخر ۾، مستقل عوام جي ٽربيونل جي ست رڪني پينل برمي فوج ۽ اختيارين کي روهنگيا ۽ ڪچين اقليتي گروهن جي خلاف نسل ڪشي جي ڏوهه جو ڏوهي قرار ڏنو. سوچي کي ٻيهر ان مسئلي تي خاموشي اختيار ڪرڻ ۽ فوجي ڪاررواين جي حمايت ڪرڻ تي تنقيد جو نشانو بڻايو ويو. آگسٽ 2018 ۾، انساني حقن لاءِ گڏيل قومن جي هاءِ ڪمشنر جي آفيس اعلان ڪيو ته برمي فوجي جنرلن تي نسل ڪشي جو trail ڪئي وڃي. 

23 جنوري 2020 تي انصاف جي عالمي عدالت ميانمار کي حڪم ڏنو ته هو پنهنجي روهنگيا اقليت خلاف نسل ڪشي جي تشدد کي روڪڻ ۽ ماضي جي حملن جا ثبوت محفوظ ڪري.

https://www.theguardian.com/world/2020/jan/23/international-court-to-rule-on-rohingya-genocide-safeguards |url-status=live |access-date=23 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200123050812/https://www.theguardian.com/world/2020/jan/23/international-court-to-rule-on-rohingya-genocide-safeguards |archive-date=23 January

## حوالا

زمرو:ميانمار
زمرو:ايشيا ۾ نسلي صفايو
زمرو:ميانمار جي حڪومت