open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
بٽالين

**بٽالين** فوجي جٿي جي هڪ قسم کي چيو ويندو آهي. هڪ عام بٽالين ۾ لڳ ڀڳ 300 کان 800 فوجي شامل هوندا آهن، جن کي مختلف ڪمپنين ۾ ورهايو ويندو آهي. اها تعداد مختلف ملڪن ۾ مختلف هوندي آهي. عام طور بٽالين جي سربراهي ليفٽيننٽ ڪرنل ڪندو آهي. گھڻن ملڪن ۾ بٽالين مان مراد صرف پيادل فوج جو جٿو هوندو آهي.

بٽالين لفظ پهريون دفعو اٽلي جي ماڻهن *battaglione* طور 16 صدي ڌاري ڪيو. اهو لفظ اٽالين ٻولي جي لفظ *battaglia* مان نڪتل آهي جنهن جي معني انگريزي ۾ *battle* سنڌي ۾ *جنگ* ٿيندو. انگريزي ۾ بٽالين لفظ جو استعمال 1580ع ڌاري ٿيو.
سنڌ ڪرڪيٽ ٽيم

**سنڌ ڪرڪيٽ ٽيم**، پاڪستان جي صوبي سنڌ جي نمائندگي ڪندڙ ڪرڪيٽ ٽيم هئي.

سنڌ، ڊسمبر 1932ع ۾ پهرين دفعي ڪنهن عالمي ملڪ سان ڪرڪيٽ راند ڪئي. ڪراچي جيمخانه ميدان ۾ سريلنڪا خلاف کيڏيل راند بغير ڪنهن نتيجي جي ختم ٿي وئي. 1934ع کان 1953ع تائين ۽ 1947ع کان 1948ع تائين سنڌ جي ڪرڪيٽ ٽيم رانجي ٽرافي ۾ حصو وٺندي رهي. 27 ڊسمبر 1947ع ۾ پنجاب ۽ سنڌ جي وچ ۾ راند جي ميزباني سنڌ ڪئي. ان راند ۾ پنجاب سنڌ کي 68 رنسن ۽ هڪ واريِ (انگريزي: Inning) تان شڪست ڏني. رانجي ٽرافي دوران سنڌ جو مشهور کلاڙي نائومل جيومل هو، جيڪو بعد ۾ هندوستان جي ڪرڪيٽ ٽيم طرفان انگلنڊ خلاف 1932ع ۾ پهريون ٽيسٽ ميچ کيڏيو. جيومل 1960ع ۾ پاڪستان ڪرڪيٽ ٽيم جو ڪوچ پڻ مقرر ٿيو. 

ملڪي راندين ۾ سنڌ جي ڪرڪيٽ ٽيم 1953ع کان 1954ع تائين ۽ 1956ع کان 1957ع تائين قائد اعظم ٽرافي ۾ کيڏيندي رهي. گھڻي وقت کان پوءِ سنڌ ٻيهر 1970ع ڌاري قائد اعظم ٽرافي لاءِ مقابلو ڪيو. سنڌ جي ٽيم يونائيٽد بنڪ ٽرافي ۾ پڻ حصو ورتو.

سنڌ جي ڪرڪيٽ ٽيم آخري راند 1979ع ۾  حبيب بينڪ لميٽيڊ ڪرڪيٽ ٽيم خلاف کيڏيو جنهن ۾ 7 وڪيٽن تان سنڌ کي شڪست آئي. ان کان پوءِ ”سنڌ گورنر 11“ جي نالي سان سنڌ جي ٽيم 1980 ڌاري ٽي ۽ 2000ع ۾ هڪ رانديون کيڏي. ”ريسٽ آف سنڌ“ (انگريزي: Rest of Sindh) جي نالي سان سنڌ جي ٽيم 02-2001ع ۾ قائد اعظم ٽرافي ۾ حصو ورتو. جنهن ۾ 8 راندين دوران سنڌ جي ٽيم ڪا به راند نه کٽي سگھي. 

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

* سنڌ بمقابلا پنجاب 1947: رنسن جي فهرست

زمرو:سنڌ_۾_ڪرڪيٽ
پلٽڻ

**پلٽڻ** (*[[انگريزي]]: platoon*) هڪ فوجي ٽولي کي چيو ويندو آهي. هڪ پلٽڻ ۾ ٻه يا ٻن کان وڌيڪ فوجي دستا شامل هجن ٿا. پلٽڻ جي جوڙجڪ مختلف ملڪن ۾ مختلف هجي ٿي، پلٽڻ جي جوڙجڪ فوجي شاخن جي حوالي سان پڻ مختلف هوندي آهي. پر آمريڪا جي سرڪاري ڪاغذن مطابق آمريڪا جي فوج ۾ هڪ پلٽڻ ۾ رائيفل سان ليس 39 پيادا هجن ٿا يا واري بحري فوج جي پلٽڻ ۾ 43 سپاهي هوندا آهن. پيادي پلٽڻ جا مختلف قسم هوندا آهن، جيئن *antiarmor, heavy machinegun, light armored reconnaissance, mortar, reconnaissance, scout, scout sniper, and weapons* وغيره. پيادن سپاهين کان سواءِ مختلف قسمن جي پلٽڻ ۾ سپاهين جو تعداد بنهه گھٽ به هوندو آهي، جيئن آمريڪا جي رابطن واري پلٽن (انگريزي: Communication Platoon) 9 سپاهين تي مشتمل هجي ٿي. پلٽڻ جي سربراهي ننڍي عهدي وارو فوجي آفيسر ڪندو آهي. پلٽڻ جي سربراهه کان پوءِ پلٽڻ حولدار پلٽڻ جو اڳواڻ هوندو آهي، جنهن جي صلاح سان پلٽڻ جو سربراهه فيصلا وٺندو آهي. 

فرانس ۾ پلٽڻ مان مراد صرف گھوڙسوار سپاهي هوندا آهن، جڏهن ته پيادن جي ٽولي کي* *'سيڪشن**' چيو ويندو آهي.

### فائرنگ دستي جو استعمال
شروع ۾ پلٽڻ هڪ منظم فوجي تنظيم بجاءِ صرف فائرنگ ڪندڙ سپاهين جي ٽولي کي چيو ويندو هو. ان جي شروعات سوئيڊن ۾ گوستاوس ايڊولفس 1681ع ۾ ڪئي. 1970ع ۾ فرانس جي فوج ۾ هڪ بٽالين کي 18 پلٽڻ ۾ ورهايو ويندو هو ۽ 3 پلٽڻ گڏجي وڙهندا هئا. اهو طريقڪار برطانيا، آسٽريا ۽ روس جي فوج ۾ پڻ استعمال ٿيندو هو.

### بنگلاديش
بنگلاديش جي فوج ۾ پيادن جي پلٽڻ ۾ 30 کان 50 سپاهي هوندا آهن. جنهن جي سربراهي ڪيپٽن يا ميجر ڪندو آهي. ان کان سواءِ 3 کان 4 ليفٽيننٽ پڻ بلا آفيسرن جا صلاحڪار هوندا آهن.

## حوالا
دستو (فوج)

[thumb|[نيٽو ڪوڊ مطابق دوستاڻي پيادل دستي جي نشاني.]]
فوجي اصطلاح موجب، هڪ **دستو** (انگريزي: Squad) هڪ ذيلي فوجي ٽولي هوندي آهي. برطانيا، آسٽريليا، ڪينيڊا ۽ ٻين ملڪن جي فوج ۾ دستي کي سيڪشن پڻ چيو وڃي ٿو. دنيا جي ڪيترن ئي ملڪن ۾ هڪ دستي ۾ اٺ کان 14 سپاهي شامل هوندا آهن، جن کي وڌيڪ فائر ٽيم ۾ ورهايو ويندو آهي. 

## نمائش
نيٽو جي نشانين ۾ فوجي دستي کي ٻن نقطن سان ڏيکاريو ويندو آهي، اهي نقطا هڪ چوڪنڊي جي مٿان چٽيل هوندا آهن.

## قيادت
دستي جي اڳواڻي ڪندڙ آفيسر کي دستي جو اڳواڻ (انگريزي:) چيو ويندو آهي. دستي جي اڳواڻ جي نائب کي مددگار اڳواڻ (انگريزي:) چيو ويندو آهي. برطانيا ۽ دولت مشترڪ (انگريزي:) جي ملڪن ۾ دستي جي اڳواڻ کي سيڪشن ڪمانڊر چيو ويندو آهي.

### دستي جو اڳواڻ
فوج ۾ دستي جو اڳواڻ هڪ ننڍو آفيسر هوندو آهي، جنهن جي ماتحت لڳ ڀڳ 9 کان 14 فوجي هوندا آهن. 

### عهدا
عام طور دستي جي اڳواڻي مختلف ملڪن ۾ مختلف آفيسر ڪندا آهن.

* آسٽريليا: نائڪ
* برطانيا: نائڪ
* ڪينيڊا: حولدار يا نائڪ
* روس: نائب حولدار

## See also

* Contubernium
* Death squad
* Execution by firing squad
* Military organizations
* Military science
* Organization of Canadian Army rifle sections during World War II
* Squadron

## حوالا
فائر ٽيم

**فائر ٽيم** فوجي دستي جو سڀ کان ذيلي دستو هوندو آهي. هن دستي جو ڪم نگهداشت، چوڪسي يا دشمن مٿان مختلف هنڌن تان فائر ڪرڻ هوندو آهي. فائر ٽيم ۾ ڪنهن هدف جي مطابق سپاهين جو تعداد گھٽ وڌ هوندو آهي، پر عام طور 4 يا ان کان گھٽ سپاهي هڪ فائر ٽيم ۾ شامل هوندا آهن. جنهن مان هڪ فوجي ٽيم جي سربراهي پڻ ڪندو آهي.ٻه يا ٽي فائر ٽيم گڏائي هڪ دستو جوڙيو وندو آهي، جنهن جي سربراهي اسڪواڊ ليڊر ڪندو آهي.

فائر ٽيم کي جديد دور جي  فوج لاءِ اهم ذيلي دستو تصور ڪيو وڃي ٿو ڇو ته هي اول فوجي دستو هوندو آهي. تاريخ ۾ انهي فوج کي وڌيڪ ڪاميابيون مليون جن جي فائر ٽيم وڌيڪ منظم هيون. 
کاٻو|thumb|افغانستان ۾ آمريڪي فوجي چونڪي ڏيئي رهيا آهن.

## حوالا
روح القدس

**روح القدس** پاڪ روح قرآن مجيد جي سورة البقرہ ۾ آيت نمبر 87 ۾ بيان ٿيل آهي تہ:

تفھيم القرآن مطابق پاڪ روح جو مطلب علم وحي بہ آهي ۽ جبريل بہ جيڪو وحي جو علم آڻيندو ھو. ان مان مراد مسيح جو پنھنجو روح بہ آھي.

## حوالا
ھاروت ۽ ماروت

thumb|والٽر واري 659 واري مسودي ۾ ھاروت ۽ ماروت ملائڪن کي لڙڪندي ڏيکاريل
**ھاروت** ۽ **ماروت** قرآن ۾ ٻڌايو ويو آھي تہ اھي ٻن فرشتن جا نالا ھيا. جڏھن بني اسرائيلن کي بابل جي بادشاھ انھن جي سلطنت ختم ڪري غلام بڻايو ھو تہ ان وقت اھي ٻہ فرشتا خدا انھن ڏي موڪليا ھيا. 

سورةالبقرہ جي آيت نمبر 102 ۾ بيان ٿيل آهي تہ:

تفھيم القرآن ۾ مولانا مودودي ھن آيت جي تفسير ۾ ٻڌائي ٿو تہ پيغمبر لوط ڏي ملائڪ خوبصورت ڇوڪرن جي روپ ۾ آيا ھيا ان جي ڪري ممڪن آ تہ بابل ۾ ھاروت ۽ ماروت پيرن ۽ فقيرن جي روپ ۾ آيا ھجن.
ڪوٽا سسٽم جي تاريخ

پاڪستان ۾ پهريون ڀيرو ڪوٽا وزيرآعظم لياقت علي خان نالاڳو ڪئي هئي. پناهگيرن جي ان وقت ٻه سيڪڙو آبادي هئي، پر انهن لا۽ ويه سيڪڙو نوڪرين ۾ ڪوٽا رکي وئي. جيڪا سراسر ميرٽ جي لتاڙ ھئي.

ٻئي واري 1970ع ۾ ون يونٽ ٽٽو ۽ صوبا بحال ٿيا ته مارشل لا اختيارين کان مهاجرن آفيسرن رڳو سنڌ ۾ %40 اربن ۽ %60 رورل ڪوٽا مقرر ڪرائي. ٻين صوبن ۾ اهو فرق نه رکيو ويو. ان وقت سموري سنڌ ۾ مهاجر آبادي %12 کان گهٽ هئي.

ٽين واري مهاجرن 1972ع ۾ ٻولي جا وڳوڙ ڪرائي ساڳيو اربن رورل ڪوٽا گھُر ورجائي. ذوالفقار ڀٽي جي سرڪار کين سنڌ جي %12 سيڪڙو آبادي هوندي به %20 آڇيو. جيڪو هنن رد ڪيو. وڳوڙين جي وڳوڙن ۽ پرتشدد واقعن کان بليڪ ميل ٿي اربن سنڌ لاء %40 وارو فارمولو قبول ڪيو. ٻي ڪنهن به صوبي ۾ ائين نه ٿيو.

اربن رورل ڪوٽا گذريل اڌ صدي کان سنڌ ۾ ھڪ ڌر جي بليڪ ميلنگ ۽ گھُرن تحت لاڳو آهي.  ان کان اڳ لياقت خان واري ڪوٽا ان ڌر لاءِ مخصوص هئي. انهن ڪوٽائن جي ڪري سنڌي ماڻهن مٿان سنڌ جي اهم شهرن ۾ روزگار ۽ تعليم جا دروازا اڄ سوڌو بند آهن. 

هونئن به 2013ع کان اربن رورل ڪوٽا جو آئيني مدو ختم ٿي چڪو آهي.  هن وقت اهو غير آئيني، غير قانوني ۽ غير اخلاقي طور لاڳو آهي.

## حوالا

زمرو:سياست
زمرو:پاڪستان جي سياست
زمرو:سنڌ جي سياست
گوگل (سلجھائپ)

**[[گوگل]] **آمريڪي ڪمپني آهي، جيڪا انٽرنيٽ جي شين يا خدمتن ۾ مهارت رکي ٿي**.**

**گوگل **يا** گوگِل **مان هي مراد پڻ ٿي سگھي ٿو:

## گوگل ايل ايل سي

* گوگل (فعل)، گوگل ڳولا انجڻ جي ذريعي ڪنهن شئي يا ماڻهو جي حوالي سان عالمگير ويب مان ڄاڻ تلاش ڪرڻ.
* گوگل ڳولا، هڪ ويب ڳولا انجڻ آهي.
* گوگل.آرگ، هڪ غير منافع بخش تنظيم

## جڳهون

* گوگل، ديوادورغا (اڪثر گوگل به لکيو وڃي ٿو)، هندوستان جي هڪ ڳوٺ جو نالو آهي.
* گوگل، آمريڪي شهر، ٽوپيڪا، ڪناسس جو اڳوڻو نالو آهي.

## افسانوي ڪردار

* گوگل، ونسنٽ ڪارٽرائيٽر وِڪرس پاران 1913ع ۾ لکيل گوگل ڪتاب ۾  هڪ راڪاس جو نالو آهي.
* گوگل، سرڪس جا ٻيهر ڏينهن (1942) ۾ هڪ مسخري جو نالو

## وڌيڪ ڏسو

* گو.گل، يو آر ايل ننڍي ڪرڻ واري خدمت
* گوگلس، تپش روڪڻ وارو عينڪ
* گوگلس!، 1969ع ۾ ڇپيل ٻاراڻو ڪتاب 
* گگول (سلجهائپ)
* گوگلي، ڪرڪيٽ ۾ بال ڪرائڻ جو هڪ طريقو
* گوگلي اکيون، پلاسٽ مان ٺهيل ننڍيون اکيون
* گوگُل، انگ 10100(مطلب، 1 انگ کان پوءِ 100 ٻڙيون)
* گوگل جي شين جي فهرست
* سڀ صفحا جن جي عنوان ۾ گوگل هجي

زمرو:سلجھائپ صفحا
گوگُل

**گوگُل** هڪ وڏو انگ 10100 آهي. عددي بيان ۾ 1 انگ کان پوءِ 100 ٻڙيون لکيون وڃن ته ان کي گوگُل چيو ويندو آهي، جيئن هيٺ لکيل انگ آهن:  10,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000.
## تصور
اصطلاح گوگُل 1920ع ۾ ملٽن سيروٽا (پيدائش 1911–وفات 1981) ايجاد ڪيو، جيڪو آمريڪي رياضيدان ايڊورڊ ڪيسنر جو ڀائٽيو هو. ڪيسنر اهو اصطلاح پنهنجي ڪتاب رياضيات ۽ تخيل ۾ استعمال ڪيو جيڪو 1940ع ۾ ڇپيو.

## حوالا
ٽينڊرڊ ووٽ

ٽينڊرڊ ووٽ:  Tendered Vote:

اليڪشن ۾ پولنگ ۾ جڏهن ووٽر پولنگ اسٽيشن ۾ داخل ٿيندو آھي تہ سڀ کان پھريون پولنگ آفيسر وٽ پيش ٿيندو آهي جيڪو اليڪٽرل رول مان ان جو نالو ۽ ٻيا تفصيل ڏسي ان ووٽر جو شناختي ڪارڊ چيڪ ڪري، ان جو نالو ان اليڪٽرول لسٽ مان خارج ڪري ان ووٽر کي  اسسٽنٽ پرزائيڊنگ آفيسر ڏي موڪليندو آھي جيڪو بيلٽ پيپر ووٽر کي جاري ڪندو آھي ۽ ووٽ داخل ٿي ويندو آهي  . ڪڏهن ڪڏهن ايئن بہ ٿيندو آهي تہ پولنگ آفيسر تصديق ڪرڻ وقت ڏسندو آھي تہ ان نالي سان تہ ساڳي ڏينھن ووٽ داخل ٿي چڪو آھي، ۽ اھو نئون ماڻھو به تصديق کان پوءِ ساڳي شناخت وارو اھڙو ماڻھو ثابت ٿيندو آهي جنھن ووٽ اڃان داخل نہ ڪيو آهي. ان صورت ۾ اليڪشن ايڪٽ ،2017 مطابق اھڙي ماڻھوءَ کي بہ ووٽ داخل ڪرڻ جو اختيار آهي.

## اليڪشن ايڪٽ ، 2017
پاڪستان ۾ اليڪشن جو نئون قانون اليڪشن ايڪٽ 2017 آھي جيڪو 2 آڪٽوبر 2017 کان لاڳو آھي. ان جي سيڪشن 85 مطابق جيڪڏهن ڪنھن ماڻھوءَ جي ووٽ ڏيڻ لاء بيلٽ پيپر حاصل ڪرڻ وقت خبر پئي تہ ٻيو ڪو ماڻھو ساڳي شناخت سان ووٽ جو حق استعمال ڪري چڪو آهي ۽ اھو پوءِ ايندڙ نئون ماڻھو شناخت جي قانوني گھرجن تي پورو لھندڙ ھجي تہ کيس ٻين ماڻهن وانگر ووٽ ڏيڻ جو پورو حق آهي پر کيس ٽينڊرڊ بيلٽ پيپر ڏنو ويندو جيڪو ووٽر جي مخفي طرح ٺپي لڳائڻ کان پوءِ ويڙھيل حالت ۾ 
عام بيلٽ باڪس  جي بدران ٽينڊرڊ پيپرن لاءِ مخصوص لفافي ۾ وڌو ويندو.  پرزائيڊنگ آفيسر ان ووٽر جو نالو ٽينڊرڊ بيلٽ پيپرن جي لسٽ ۾  ان ووٽر جو نالو درج ڪندو. پولنگ جي مرحلي   کان پوء، پرزائيڊنگ آفيسر ٽينڊرڊ ووٽ لسٽ، ووٽر جن اھو حق استعمال ڪيو انھن جي شناختي ڪارڊن جون ڪاپيون ۽ ٻيا ڪي ڪاغذ جيڪي انھن ووٽرن پيش ڪيا ھجن،اليڪٽرل رول ۽ڪائونٽر فوائل جن تي اڳ م اچي ووٽ ڏئي ويندڙ جي آڳوٺي جو نشان موجود ھوندو آھي، ٽينڏرڊ ووٽن جي سيل ٿيل لفافي سميت ريٽرننگ آفيسر جي حوالي ڪندو . اھو سڄو رڪارڊ ريٽرننگ آفيسر اليڪشن ڪميشن جي حوالي ڪندو جيڪا وري نيشنل ڊيٽابيس۽ رجسٽريشن اٿارٽي (نادرا) ڏي تصديق لاء موڪليندي جنھن سان اھو ووٽر جنھن دوکي سان ووٽ ڏنو پوء اھو اڳيون ھجي يا بعد ۾ ٽينڊرڊ ووٽ ڏيڻ ان خلاف فوجداري قانون تحت ايڪشن کنيو ويندو.جہڪڏھن اھو عمل پولنگ اسٽاف جي غفلت جي ڪري ظاھر ٿيندو تہ پوءِ ذميدار پولنگ آفيسر تي غفلت جي قانوني ڪاروائي ٿيندي.
اليڪشن ڪميشن آف پاڪستان

**اليڪشن ڪميشن آف پاڪستان** (،، مخفف: ECP) ھڪ آزاد، خودمختيار، مستقل ۽ پاڪستان جي آئين ھيٺ ڪم ڪندڙ وفاقي ادارو آھي. جنھن جي ذميداري رياست جي پارليامينٽ، صوبائي اسيمبلين ، مڪاني حڪومتن،پاڪستاني صدر  جون چونڊون ڪرائڻ جو بندوبست ڪرڻ ۽ چونڊون ڪرائڻ ، چونڊ تڪن جون حدبنديون ڪرڻ، چوڊن لاء پاڪستان جا اليڪٽرل رول يا ووٽر لسٽون تيار ڪرڻ  وغيره آھن . ھن جي اھا بہ ذميداري آھي ته چونڊون ايمانداري سان آزاد ۽ منصفاڻيوڻ ڪرائي.

## جوڙجڪ

اليڪشن ڪميشن جو سربراھ چيف اليڪشن ڪمشنر آھي. آئين جي آرٽيڪل 213 ۽ 216 مطابق چيف اليڪشن ڪمشنر ۽ ڪميشن جا چار  ميمبر جيڪي ملڪ جي چئن صوبن جي ھاء ڪورٽن جا رٽائرڊ جج ھوندا آھن انھن سڀني جي مقرري پاڪستان جو صدر ڪندو آھي. ھن وقت 
رٽائرڊ جسٽس سردار محمد رضا ملڪ جو چيف اليڪشن ڪمشنر آھي.   ڪميشن پنج ميمبرن تي مشتمل ھوندي آھي جنھن جو سربراھ چيف اليڪشن ڪمشنر ۽ باقي چار ميمبر سنڌ ، پنجاب، خيبرپختونخوا ۽ بلوچستان جا نمائندا ھوندا آھن.

### ميمبرن ۽ آفيسرن جي لسٽ

## تاريخ
ھن اداري جو قيام 23 مارچ 1956 ۾ عمل ۾ آيو.   <

## ڪم ۽ ذميداريون

## حوالا
ڳولا انجڻ (سلجھائپ)

**ڳولا انجڻ** هڪ اصطلاح آهي جنهن جو عام طور مطلب ويب ڳولا انجڻ طور ورتو وڃي ٿو.

**ڳولا انجڻ **مان هي مراد پڻ ٿي سگھي ٿو:

* ڳولا انجڻ (ڪمپيوٽر)، هڪ اهڙو سسٽم آهي، ڪمپيوٽر ۾ محفوظ ٿيل ڄاڻ کي ڳولڻ ۾ مدد ڪندو آهي.
* ڪاروباري ڳولا انجڻ، هڪ ڳولا انجڻ جيڪو صرف ڪاروباري ڄاڻ ڳولڻ ۾ مدد ڪري.
* ڳولا انجڻ (ريڊيو شو)، ڪينيڊا جو هڪ ريڊيو شو.

زمرو:سلجھائپ صفحا
ويب ڳولا انجڻ

thumb|هڪ ويب ڳولا انجڻ ۾ ”چنڊ گرهڻ” جي تصويرن بابت ڳولا ۽ ان جا نتيجا
**ويب ڳولا انجڻ** هڪ سافٽويئر سسٽم آهي، جيڪو عالمگير ويب مان ڄاڻ جي ڳولا لاءِ جوڙيو ويو آهي. ڳولا جا نتيجا عمومي طور قطار ۾ ڏيکاريا وڃن ٿا، جن کي ڳولا انجڻ نتيجن وارو صفحا چيو ويندو آهي. ڳولا انجڻ پاران ڳوليل نتيجن ۾ ويب صفحا، تصويرون ۽ ٻين قسمن جا فائيل شامل هوندا آهن. ڪجهه ڳولا انجڻ ميسر سرنامن جي ڪتاب مان پڻ ڄاڻ ڳولي ڏيندا آهن. ويب سرنامن جو ڪتاب جنهن ۾ ڄاڻ کي ماڻهو شامل ڪندا آهن، پر ويب ڳولا انجڻ الخوارزمي (انگريزي: Algorithm) جي مدد سان عالمگير ويب مان ڄاڻ تلاش ڪندا آهن. انٽرنيٽ ۾ اها ڄاڻ جن تائين ڳولا انجڻ کي پهچ حاصل نه هجي ان کي اونهو ويب (انگريزي: Deep Web) چيو ويندو آهي. 

## تاريخ

انٽرنيٽ اندر ڳولا انجڻ جو بنياد 1990 ڌاري پيو. ڪير آهي (انگريزي: Whois) ۾ واپرائيندڙ جي ڳولا جي شروعات 1982ع ۾ ٿي ۽ نونبوٽ انفارميشن سروس (انگريزي: Knowbot information Service) جي شروعات 1989ع ۾ ٿي. پهريون قلمبند ڪيل ڳولا انجڻ 10 سيپٽمبر 1990ع ۾ شروع ٿي جنهن جي زريعي فائيل وغيره ڳولي سگھبا هئا.
1993ع کان اڳ سڄي عالمگير ويب جي ديٽا هٿن سان محفوظ ڪئي ويندي هئي. ان وقت ٽم بيرنيرسلي ڪيترائي ويب سرور جوڙيا جيڪي سرن جي ويب سرور ميزباني ۾ هئا. پهريون اوزار جيڪو عالمگير ويب ۾ ڄاڻ کي ماڻهن جي مدد کان بغير ڳولڻ لاءِ استعمال ڪيو ويو ان کي آرڪي (انگريزي: Archie) چيو ويو. آرڪي، آرڪائيو  (انگريزي: Archive) مان نڪتل لفظ آهي پر ان مان وي (انگريزي: V) کي ختم ڪيو ويو.

## حوالا

زمرو:ڄاڻ
زمرو:اطلاع
زمرو:انٽرنيٽ
زمرو:ڳولا انجڻ
زمرو:تاريخ انٽرنيٽ
گوگل.آرگ

گوگل.آرگ، گوگل پاران آڪٽوبر 2005ع ۾ جوڙيل هڪ فلاحي ادارو آهي. هي ادارو ساليانو 10 ارب ڊالر جي سيڙهپڪاري ۽ غيرمنافع بخش ادارن کي امداد ڏي ٿو. 

هي ادارو ٽيڪنالاجي جي مدد سان تعليم، انصاف، صحت، بحرانن کي منهن ڏيڻ، قدرتي آفتن ۽ غيرمنافع بخش تنظيمن جي مدد جي ڪري سڃاتو وڃي ٿو. هي ادارو دنيا جي اندر چٽاڀيٽي جا مقابلا پڻ ڪرائيندو آهي ته جيئن ٽيڪنالاجي جي مدد سان ڪهڙي ريت مسئلن کي بهتر انداز ۾ منهن ڏئي سگھجي ٿو. 

## حوالا

## حوالا
چئلينجڊ ووٽ

**چئلينجڊ ووٽ** (Challenged Vote) پاڪستان ۾ اليڪشن جي قانون اليڪشن ايڪٽ 2017 مطابق چونڊ ۾ حصو وٺندڙ اميدوار يا ان جي پولنگ اسٽيشن تي مقرر ڪيل پولنگ ايجنٽ ڪنھن بہ ووٽر جي ووٽ ڏيڻ لاءِ بيلٽ پيپر حاصل ڪرڻ جي حق کي چيلينج ڪري سگھي ٿو. ان لاءِ کيس معقول جواز پيش ڪرڻ  ضروري آهي جھڙوڪ: ووٽر ساڳيو ماڻھو ناھي پر ڪو ٻيو آھي؛ ووٽر ٻيھر ووٽ ڏيڻ آيو آهي وغيره. ووٽ چيلنج ڪندڙ ان لاءِ انڊرٽيڪنگ بہ ڏيندو تہ ھي ووٽر جي خلاف قانوني ڪارروائي لاءِ الزام عدالت آڏو ثابت ڪندو. ان کان علاوه ووٽ چيلينج ڪندڙ في ووٽ جي حساب سان 100 روپيا پرزائيڊنگ آفيسر وٽ جمع ڪرائيندو. جنھن بعد ووٽر کي پرزائيڊنگ آفيسر وارننگ ڏيندو تہ جيڪڏهن ووٽ غلط ثابت ٿيو تہ ان خلاف سخت قانوني ڪاروائي ٿيندي. وارننگ بعد کانئس ڪائونٽر فوائل تي آڳوٺي جو نشان ۽ جيڪڏهن پڙھيل لکيل آهي تہ دستخط پڻ ورتا ويندا پوء کيس ووٽ استعمال ڪرڻ جو حق ڏنو ويندو. پرزائيڊنگ آفيسر ان جو نالو لاڳاپيل لسٽ ۾  درج ڪندو جنھن تي پڻ ووٽر جي آڳوٺي جو نشان وٺندو. اھو بيلٽ پيپر نشان لڳائڻ کان پوءِ ووٽر ويڙھي پرزائيڊنگ آفيسر کي ڏيندو جنھن ۾ ووٽ جي رازداري جو خيال رکيو ويندو ۽ ويڙھيل حالت ۾ چيليجڊ ووٽن واري لفافي ۾ اندر وڌو ويندو. جيڪي سموري لاڳاپيل رڪارڊ سميت ريٽرننگ آفيسر جي حوالي ڪيو ويندو آهي.
چونڊون

**چونڊون** ھڪ رسمي گروھي فيصلو آھي جنھن ذريعي ھڪ آبادي ڪنھن ھمراھ کي عوامي آفيس رکڻ لاء چونڊيندي آھي. 17ھين صديء کان عوامي جمھوريت جي ڪم ڪرڻ لاء چونڊون ئي عام طريقيڪار رھيو آھي. چونڊون قانون ٺاھيندڙ، ڪڏھن ڪڏھن اعليٰ عھدا، عدليہ، يا علائقائي ۽ مقامي حڪومتن جون آفيسون ڀرڻ لاء ڪيو وينديون آھن ھي عمل ڪيترن ئي خانگي ۽ ڪاروباري تنظيمن پاران پڻ استعمال ڪيو ويندو آھي، جن ۾ ڪلب کان ويندي رضاڪار تنظيمون، ۽ ڪارپوريشنون اچي ٿيون وڃن.

## حوالا

زمرو:چونڊون
زمرو:سياست
رٽرننگ آفيسر

[thumb|کاٻو|2008ع جي الڪيشن دوران شهري [ووٽ جو حق استعمال ڪندي]]
**رٽرننگ آفيسر** (انگريز: Returning Officer مخفف آر. او. يا RO) ھڪ آفيسر، جيڪو هڪ يا هڪ کان وڌيڪ تڪن ۾ چونڊن جي نگراني لاءِ مقرر ڪيو ويندو آهي.

## پاڪستان
پاڪستان ۾ نئين اليڪشن قانون، اليڪشن ايڪٽ 2017، مطابق رٽرننگ آفيسر کي  ذميداري ڏيڻ کان اڳ يا ان وقت کائنس قسم ورتو ويندو جنھن جو ھي پابند رھندو آھي. ھن جي ذميداري م ھيٺيان ڪم شامل آهن:
* چونڊ جي مرحلي جي قانون مطابق سرانجامي.
*چونڊ لاءِ عام پبلڪ کي نوٽس جاري ڪرڻ.
*اميدوارن کان مقرر وقت اندر نامينيشن پيپر وصول ڪرڻ.
*نامينيشن پيپرن جي جاچ پڙتال (scrutiny) قانون مطابق ڪرڻ.
* پولنگ اسٽيشن لاء مناسب عمارت جو تعين ڪرڻ
*پولنگ جي لاءِ غير جانبدار پولنگ اسٽاف جي پولنگ اسٽيشن تي مقرري ڪرڻ.
*پرزائيڊنگ آفيسرن کان قسم وٺڻ.
*اليڪشن جو حساس ۽ غير حساس سامان وقت سر پولنگ اسٽيشن تائين پهچائڻ جو بندوبست ڪرڻ.
* پولنگ اسٽاف کي مناسب تربيت ڏيڻ جو بندوبست ڪرڻ
* مستحق ماڻھو کي پوسٽل بيلٽ پيپر جاري ڪرڻ
*پرزائيڊنگ آفيسر(پولنگ اسٽيشن) کان نتيجا وصول ڪرڻ
*ڊسٽرڪٽ ريٽرننگ آفيسر کي  ۽ اليڪشن ڪميشن آف پاڪستان کي ابتدائي نتيجا موڪلڻ
* پرزائيڊنگ آفيسرن جي نتيجن کي ملائي گڏ ڪرڻ
* مجموعي نتيجا اليڪشن ڪميشن کي موڪلڻ
*ٽيمپر ايوڊنٽ  يا پولنگ بيگ اليڪشن ڪميشن يا ٽريزري ۾ جمع ڪرائڻ.
*شڪايتن جو تصفيو ڪرڻ ۽ ماجسٽريٽ جا اختيار بوقت ضرورت استعمال ڪرڻ
*ڪوڊ آف ڪنڊڪٽ تي عمل درآمد ڪرائڻ
## آسٽريليا
آسٽريليا ۾ رٽرننگ آفيسر، آسٽريليا جي چونڊن واري ڪميشن جو ميمبر هوندو آهي. 

## جرمني
جرمني ۾ هڪ وفاقي رٽرننگ آفيسر هوندو آهي ۽ هر رياست لاءِ هڪ الڳ رٽرننگ آفيسر مقرر هوندو آهي.

## هانگ ڪانگ
هانگ ڪانگ ۾ رٽرننگ آفيسر، هڪ حڪومتي عملدار کي مقرر ڪيو ويندو آهي.

## حوالا
بيلٽ پيپر

**بيلٽ پيپر** (ballot paper) ھڪ قسم جو ڳجهي ووٽ ڏيڻ جو ھڪ ذيعو آھي. اھو اھڙو پرنٽ ٿيل ڪاغذ آھي جيڪو اليڪشن دوران ووٽر جي تصديق کان پوءِ اسسٽنٽ پرزائيڊنگ آفيسر آن کي ڪائونٽر فوائل کان ڌار ڪري ان پٺيان دستخط ڪري اسٽيمپ لڳائي ووٽر کي جاري ڪندو آهي. جنھن تي چونڊڻ ۾ حصو وٺندڙ اميدوارن جا نالا ۽ انھن جا اليڪشن نشان symbols ڇپيل ھوندا آھن . ووٽر مخفي طرح پنھنجي پسند جي اميدوار جي نشان تي ٺپو لڳائي، ان کي ويڙهي بيلٽ باڪس ۾ وجهندو آهي. پولنگ پوري ٿيڻ کان پوءِ انهن جي ڳڻپ ووٽ جي حيثيت سان ٿيندي آهي. بيليٽ پيپر اليڪشن جي سامان ۾ حساس سامان سڏبو آهي جنهن جي سختي سان نگراني ٿيندي آهي. پاڪستان ۾ اليڪشن ڪميشن بيلٽ پيپرن جي ڇپائي پاڪستان پرنٽنگ پريس کان ڪرائيندي آھي جتي ملڪ جي ڪرنسي جي ڇپائي ٿيندي آهي.
بيلٽ ڪميٽي

**بيلٽ ڪميٽي** (Ballot committee) : اردو ۾ ** کمیٹی ** : جنھن کي مختصرن بي سي ۽ بگڙيل اختصار وي سي يا **ويسي** جيڪو عام آھي. اھا ھڪ بچت ڪميٽي آھي جيڪي رضاڪارانہ محلن، ويڙھن، مائٽن، دوستن ۽ پاڙن م ماڻھو ماھوار يا ڏھن ، يا پندرهن يا ويھن ڏينھن يا مخصوص عرصي ۾ مقرر ڏينھن تي مقرر پئسن جو حصو جمع ڪري بيلٽ يا ڪڻي ذريعي نالو ڪڍي پئسا ڪنھن ھڪ ميمبر جي حوالي ڪيا ويندا آهن ۽ واري واري سان سڀئي ميمبر اھڙي طرح حصو کڻندا رھن ٿا جيستائين سڀني کي پئسا ملي وڃن. عام طور تي اردو ۾ ان کي ڪميٽي چئبو آھي. بئلٽ ڪاميٽي جو اختصار بي.سي. (BC) آھي جيڪو سنڌي ۾ بگڙي وي. سي. يا وي سي (VC)  ٿي ويو آهي.
پاڪستان جو نگران وزيراعظم

**پاڪستان جو نگران وزير اعظم** (*[[انگريزي]]: Caretaker Prime Minister*) پاڪستان جي حڪومت جو اڳواڻ هوندو آهي، جڏهن قومي اسيمبلي ٽٽي وڃي. هن عهدي جو مطلب آهي ته جيئن چونڊون صاف و شفاف ممڪن بڻائي سگھجن. موجوده نگران وزيراعظم چيف جسٽس ناصر الملڪ آهي، جنهن 1 جون 2018ع تي قومي اسيمبلي جو مدو پورو ٿيڻ کان پوءِ عهدو سنڀاليو آهي.

## وفاقي قانون ۽ آئين
قومي اسيمبلي پنهنجو مدو پورو ڪري يا ان کان اڳ ٽوڙي وڃي، ته صدرِ پاڪستان نگران حڪومت مقرر ڪندو آهي، پر ان ۾ وزيراعظم ۽ مخالف ڌر جي اڳواڻ جو راضپو لازمي هوندو آهي، جيڪي متفق ٿين ته ڪنهن کي نگران وزيراعظم مقرر ڪيو وڃي. جيڪڏهن وزير اعظم ۽ مخالف ڌر جي اڳواڻ وچ ۾ اتفاق نه ٿي سگھي ته، صدر آزاد هوندو آهي ۽ ڪنهن کي به نگران وزيراعظم مقرر ڪري سگھي ٿو، اڪثر اهو مرحلو اليڪشن ڪميشن آف پاڪستان جي صلاح سان ڪيو ويندو آهي.  

## پاڪستان جا نگران وزير اعظم

## حوالا

زمرو:پاڪستان جو آئين
زمرو:پاڪستان جي پارليامينٽ
زمرو:پاڪستان جي سياست
زمرو:پاڪستان جا سياسي عھديدار
زمرو:پاڪستان جا نگران وزير اعظم
سرڪاري رھائشگاھ

[thumb|[وائيٽ هائوس، واشنگٽن، آمريڪا]]
سرڪاري رھائشگاھ ڪنهن به ملڪ جي اڳواڻ، حڪومت جي اڳواڻ، گورنر يا ڪنهن ٻي ڪاموري جي رهڻ واري جاءِ کي چئبو آهي. 

## عالمي تنظيمون

### گڏيل قومون

* سوٽن محل، مينهيٽن، نيويارڪ (گڏيل قومن جي سيڪريٽري جنرل جي رهائش)

## آفريڪا

### [[الجيريا]]

* صدارتي محل

### [[انگولا]]

* صدارتي محل

### [[بينن]]

* صدارتي محل

### [[بوٽسوانا]]

* رياستي گھر (صدر)

### [[برونڊي]]

* ڪيريري صدارتي محل

### [[ڪيمرون]]

* يونيٽي محل

### [[ڪيپ ورڊي]]

* صدارتي محل

### [[وچ آفريڪا]]

* صدارتي محل

### [[چاڊ]]

* صدارتي محل

### [[ڪانگو ريپبلڪ]]
* برازاويلي صدارتي محل 

### [[ڪانگو ڊومينيڪن ريپبلڪ]]
* ڪنشاسا صدارتي محل

### [[آئيوري ڪوسٽ]]
* صدارتي محل

### [[جبوتي]]
* صدارتي محل

### [[مصر]]
* عابدين محل
* هيلياپلس محل
* قوبيه محل
* منتزه محل
* راس التين محل

### [[استوائي جيني]]
* حڪومتي عمارت
#### اڳوڻو
* خوبصورت نظارو (فرينچ: Belle Vue) (ڊاٺو ويو، هن کي اونهاري ۾ رهڻ وارو صدارتي گهر پڻ چيو ويندو هو.)
### [[اريٽيريا]]
* اسمارا صدر جو آفيس

### [[ايٿوپيا]]
* قومي محل (صدر)
*شاهي محل (وزيراعظم)

### [[گيبون]]
* صدارتي محل

### [[گيمبيا]]
* اسٽيٽ هائوس

### [[گهانا]]
* قلعه اوسو (صدارتي) رهائشگاهه
* گولڊن جبلي هائوس موجوده (صدارتي) رهائشگاهه

### [[گيني بساؤ]]
* صدارتي محل

### [[ڪينيا]]
* اسٽيٽ هائوس (صدر)

### [[ليسوٿو]]
* شاهي محل (بادشاهه)
* اسٽيٽ هائوس (وزيراعظم)

### [[لائبيریا]]
* ايگزيڪيوٽو مينشن (حويلي) (صدر)
ڪهڪشان

[thumb|هي هڪ اسپائرل گيليڪسي [NGC 5457، جنهن کي پن ويل گيليڪسي (Pinwheel Galaxy) به چئبو آهي، جي تصوير آهي، جيڪا هبل اسپيس ٽيليسڪوپ سان ورتي وئي.]]
ڪهڪشان يا گيليڪسي (Galaxy) تارن، گيس، تارن جي وچ ۾ موجود مواد (Intersteller Medium) ۽ تاريڪ مادي (Dark Matter) جي گڏيل مواد کي چئبو آهي. اهي سڀئي ڪشش ثقل (Gravity) جي زير اثر گڏيل رهندا آهن. سج به هڪ ڪهڪشان ۾ موجود هڪ تارو آهي. آسان جي ڪهڪشان کي کير ڌارا ڪهڪشان چئبو آهي. ڪائنات ۾ گھٽ ۾ گھٽ ٻه سئو ارب ڪهڪشان آهن. انهن مان ڪي ننڍا ته ڪي تمام وڏا آهن. ننڍن ڪهڪشانن ۾ ڪجهه ڪروڙ تارا هوندا آهن، جڏهن ته وڏن ڪهڪشانن سئو کرب تارا هوندا آهن. کير ڌارا ڪهڪشان ۾ ٻه کان ٽي کرب تارا آهن. تارا ۽ ڪهڪشان ۾ موجود ٻيو مواد ڪهڪشان جي مرڪز جي چوڌاري گردش ڪندا آهن. اڪـثر ڪهڪشانن جي مرڪز ۾ تمام وڏو بليڪ هول (Supermassive Black Hole) موجود هوندو آهي. اڪثر ڪهڪشان 3000 کان 300،000 نوري سال قطر جا هوندا آهن. هڪ نوري سال اهو فاصلو آهي جيڪو روشني هڪ سال ۾ طئه ڪندي آهي ۽ ساڍا چورانوي کرب ڪلوميٽر جي برابر هوندو آهي. کير ڌارا ڪهڪشان جو قطر لڳ ڀڳ هڪ لک کان ٻه لک نوري سال آهي.
## حوالا
زمرو:ڪهڪشان
زمرو:ڪهڪشائون
زمرو:فلڪيات جون اصطلاحون
ڪهڪشان (سلجهائپ)

**ڪهڪشان** (Galaxy) تارن، فلڪياتي جسمن، تارن جي وچ ۾ موجود مواد جي هڪ مجموعي کي چئبو آهي. ڪهڪشان مان هي مراد پڻ ٿي سگھي ٿو
* کيرائين واٽ (Milky-way) جن کي صرف ڪهڪشان به چئبو آهي.
* ڪهڪشان: تارن ۽ ٻين فلڪياتي شيون،  جيڪا تارن، تارن جي وچ ۾ موجود مواد؛ اپگرهن، پلازما، چٽانن ۽ تاريڪ مادي (Dark Matter) جي مجموعي کي چئبو آهي.
* ڪهڪشان (ٽي وي پروگرام): هڪ ٽيليويزن سيريل.
* ڦِيٿَ ڪهڪشان: اسان کان 50 ڪروڙ نوري سال پرتي سنگتراش نالي جھرمٽ ۾ هڪ ٻِہ-گھُٻِيَلَ ڪهڪشان.
* انڊروميڊا ڪهڪشان: انڊروميڊا ڪهڪشان ڏاڍي دلچسپ ڪھڪشان آھي. هي ڪھڪشان اسان جي مِلڪي وي يا کرائين واٽ کان 25،000،00 نوري ورهين جي پند تي آھي.
* گليڪسي (ويڊيو گيم): هڪ وڊيو گيم 
* گليڪسي: هڪ ميوزڪ بينڊ
* گليڪسي: هڪ ٽيليويزن براڊڪاسٽ. 
* گليڪسي: ٽي وي چينل
* گليڪسي: چاڪليٽ جو هڪ برانڊ
* سامسنگ گليڪسي:موبائل فون جو هڪ برانڊ
* گليڪسي (ڪمپيوٽيشنل بائيولاجي): هڪ سائنسي ورڪ فلو ۽ ڊيٽا انٽيگريشن سسٽم. 
* گليڪسي (سيٽلائيٽ)، انٽيل سيٽ پاران هلائيندڙ ڪميونيڪيشن سيٽلائيٽس جو هڪ خاندان. 
* گليڪسي (خلائي جهاز)، هڪ خلائي اسٽيشن پروٽوٽائپ. 
* گليڪسي: سن مائڪرو سسٽم لاءِ ڪوڊ نالو.
* يو ايس ايس گليڪسي (IX-54)، هڪ آمريڪي بحري جهاز.

## حوالا
زمرو:سلجھائپ صفحا
ناصر الملڪ

**ناصر الملڪ** (انگريزي: Nasirul  Mulk پيدا ٿيو 17 آگسٽ 1950) پاڪستاني قانوندان آهي، جيڪو هن وقت پاڪستان جو نگران وزيراعظم پڻ آهي. هن پاڪستان جي سپريم ڪورٽ جي 22 هين چيف جسٽس طور خدمتون پڻ سرانجام ڏنيون. هن کي 6 جولاءِ 2014ع تي اڳوڻي وزير اعظم نواز شريف چيف جسٽس مقرر ڪيو هو ۽ صدر پاڪستان ممنون حسين تائيد ڪئي. 2013ع کان 2014ع تائين هي اليڪشن ڪميشن آف پاڪستان جو چيئرمن پڻ رهيو. 

ناصر الملڪ 2004ع ۾ بلوچستان هاءِ ڪورٽ جو چيف جسٽس پڻ مقرر ٿيو. سپريم ڪورٽ ۾ داخل ٿيڻ کان پوءِ ناصر الملڪ جو ڌيان انساني حقن واري ڪيسن ڏانهن وڌيڪ هو. 

28 مئي 2018ع تي ايندڙ چونڊن کان اڳ هن کي نگران وزير اعظم طور مقرر ڪيو ويو.

## آتم ڪٿا

### تعليم ۽ پسمنظر
ناصر الملڪ خيبر پختونخواه جي علائقيسوات ۾ 17 آگسٽ 1950ع ۾ پيدا ٿيو. هن جو تعلق هڪ سياسي گھراڻي سان هو، هن جو والدڪامران خان پڻ سياستدان هو، جيڪو 1973ع کان 1977 تائين پاڪستان جي ايوان بالا (سينٽ) جو رڪن رهيو. هن جو ننڍو ڀاءُ سراج الملڪ پڻ 2003ع کان 2009ع تائين ايوان بالا جو رڪن رهيو. هن جو چاچو، چاچا ڪريم بخش (بخش) هڪ مشهور سماجي ڪارڪن هو. هن جو هڪ رشتيدار رفيع الملڪ سوات جو ميئر پڻ رهيو.

هن ڏهين ڪلاس جو امتحان هاءِ اسڪول سوات مان پاس ڪيو ۽ بي اي جي سند فنون لطيفا ۾ جهانزيب ڪاليج مان 1970ع ۾ حاصل ڪيائين. هن ساڳي سال پشاور يونيورسٽي ۾ قانون جي تعليم لاءِ داخلا ورتي. ان دور ۾ يونيورسٽي جي استادن هن کي ”*محنت ڪندڙ ۽ هوشيار نوجوان*“ ڪوٺيو.

1972ع ۾ هن قانون ۾ ايل ايل بي جي سند پشاور يونيورسٽي مان حاصل ڪئي. وڌيڪ تعليم لاءِ هيانگلينڊ جي انر ٽيمپل ويو جتيايل ايل ايم جو امتحان 1976ع ۾ پاس ڪيو.

## تعليمدان ۽ پيشيور سفر
پاڪستان واپس اچڻ بعد، پشاور هاءِ ڪورٽ ۾ هن قانون جي مشق شروع ڪئي. هن پشاور يونيورسٽي ۾ قانون جي پروفيسر طور پڻ خدمتون سرانجام ڏنيون. هي پاڪستان انتظامي عملي ڪاليج (انگريزي: Pakistan Administrative Staff College) ۾ پڻ ليڪچر ڏيندو رهيو. هي پشاور يونيورسٽي ۾ قانون جي پروفيسر طور نالي واري شخصيت هو. 

هي 17 سالن تائين پشاور هاءِ ڪورٽ ۾ قانوندان طور خدمتون سرانجام ڏيندو رهيو. 1981ع ۾ هي پشاور هاءِ ڪورٽ بار جو جنرل سيڪريٽري چونديو ويو. 1990 ۽ 93ع ۾ هي ٻه دفعا پشاور هاءِ ڪورٽ بار جو صدر پڻ چونڊيو ويو. 1993 کان 1994ع تائين هيخيبرپختون خواهه جي حڪومت جوايڊووڪيٽ جنرل پڻ مقرر ڪيو ويو.

## قانوندان طور خدمتون (1994 کان 2014)
6 جون 1994ع تي هي پشاور هاءِ ڪورٽ جو جج مقرر ٿيو. جتي هي 2004ع تائين خدمتون سرانجام ڏيندو رهيو. 31 جولاءِ 2004ع تي گورنر خيبرپختون خواهه جي تجويز تي هن کي پشاور هاءِ ڪورٽ جو چيف جسٽس مقرر ڪيو ويو. 2005ع ۾ هي سپريم ڪورٽ ويو.

## وزير اعظم پاڪستان (نگران)
شاهد خاقان عباسي، آگسٽ 2007ع تي نواز شريف جي نااهلي بعدپاڪستان جو وزير اعظم مقرر ٿيو، ان پنهنجو مدو 31 مئي 2018ع تي پورو ڪيو. 28 مئي، حڪومت جي پنج سال پورا ٿيڻ کان ٽي ڏينهن اڳ، مخالف ڌر جي اڳواڻ، سيد خورشيد شاهه ۽ شاهد خاقان عباسي ناصر الملڪ کي نگران وزيراعظم بنائڻ جو فيصلو ڪيو. صدارتي محل ۾ ناصر الملڪ پاڪستان جيستين نگران وزيراعظم طور قسم کنيو کنيو. پاڪستان تحريڪ انصاف پاران چونڊن ۾ ڪاميابي کان پوءِ عمران خان کي وزيراعظم نامزد ڪيو ويو، جنهن 17 آگسٽ 2018ع تي 19هين وزير اعظم جي عهدي جو قسم کنيون.
### ڪابينا
5 جون 2018ع تي ناصر الملڪ هيٺ ڏيکاريل قائم مقام وزير مقرر ڪيا:

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
* 
زمرو:1950ع جون پيدائشون
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:جيوت ماڻهو
پاڪستان جو چيف جسٽس

**پاڪستان جو چيف جسٽس** (مخفف CJP) پاڪستان ۾ عدالتي نظام (حڪومت جي قانوني شاخ) جو سربراهه ۽ پاڪستان جي سپريم ڪورٽ جو بالا جج هوندو آهي. چيف جسٽس، سپريم ڪورٽ جي مقرر 17 ججن مان سڀني کان مٿاهون هوندو آهي. 1947ع کان 1960ع تائين بلا جج کي *وفاقي جج* ڪوٺيو ويندو هو. چيف جسٽس، پاڪستان جي عدالتي نظام جو انتظامي آفيسر ۽ وفاقي شريت عدالت جي چيف جسٽس کان پڻ مٿاهون جج هوندو آهي. چيف جسٽس وفاقي قانونن جي پڻ نگراني ڪندو آهي. 

سپريم ڪورٽ لاءِ چيف جسٽس جي چونڊ پاڪستان جو وزيراعظم ڪندو آهي، ۽ پوءِ پاڪستان جو صدر ان کي مقرر ڪندو آهي. چيف جسٽس پاڪستان جي مقرر ڪيل نئين صدر کي قسم نامو پڻ کڻائيندو آهي.

پاڪستان جو پهريون چيف جسٽس سر عبدالرشيد هو،  پاڪستان جو چيف جسٽس گلزار احمد آهي.

## پاڪستان جي چيف جسٽس جي فهرست
پاڪستان جو سڀ کان وڌيڪ عرصو چيف جسٽس رهندڙ جج محمد حليم هو جيڪو 3205 ڏينهن تائين پاڪستان جو چيف جسٽس رهيو. گھٽ وقت رهندڙ چيف جسٽس محمد شهاب الدين هو، جيڪو چيف جسٽس ٿيڻ جي 9 ڏينهن کان پوءِ وفات ڪري ويو. افتخار محمد چوڌري پاڪستان جو واحد چيف جسٽس هو جيڪو 3 دفعا چيف جسٽس طور مقرر ٿيو. هي چيف جسٽس جي عهدي تي 2480 ڏينهن رهيو.

## حوالا
عيوضي (قانون)

جڏهن ڪير **قائم مقام **مقرر ٿي ته ان جا ٽي مطلب ٿي سگھن ٿا.

* اڃان تائين عهدو تخليق نه ڪيو ويو آهي.
* صرف عارضي وقت لاءِ آفيسر مقرر ڪيو ويو آهي.
* ماڻهو وقتاختيار (انگريزي: Mandate) موجود ناهي.

قائم مقام ان لاءِ مقرر ڪيو ويندو آهي ته جيئن ملڪي استحڪام ۽ حڪومتي توڙي سرڪاري معاملا، ملڪ جي اصل حڪمران جي اڻ هوند ۾ به ڪنهن رڪاوٽ بجاءِ جاري رکي سگھجن. آگسٽ 1991ع ۾ جڏهن سويت يونين ۾ حڪومت جو تختو اونڌو ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي وئي ته نائب صدر (تختو اونڌو ڪرڻ وارو اڳواڻ) گناڊي ينايوو پاڻ کي قائم مقام صدر چيو. جڏهن ٽي ڏينهن کان پوءِ فوج کي ناڪامي ٿي ته ميخائل گورباچوف ٻيهر صدارتي ڪرسي تي ويٺو.

قائم مقام آفيسر اڪثر نگران جو ڪم ڪندو آهي. ان جي فيصلن تي اڪثر تنقيد به ٿيندي آهي، ڇو ته اهو ماڻهن جي ووٽ ذريعي ڪامياب نه ٿيو آهي. مثال طورآمريڪي دفاع جو سيڪريٽري آفيس ۾ وفات ڪري وڃي، ته آمريڪي دفاع جو نائب سيڪريٽري ان جي جاءِ سنڀاليندو، پر قائم مقام طور. ان وقت تائين اهو قائم مقام ئي رهندو جيسيتائين آمريڪا جو صدر ۽ آمريڪا جو سينٽ کيس سرڪاري طور ان عهدي تي مقرر نه ڪري. 

قائم مقام جو مطلب هر دفعي اهو ناهي هوندو ته ڪو اڳواڻ آفيس ۾ موجود ئي ناهي، ڪڏهن ڪڏهن ڪو اڳواڻ يا آفيسر ٻي آفيسر جي جاءِ تي محدود وقت لاءِ قائم مقام مقرر ٿيندو آهي، جيئن 2006ع ۾ اسرائيلي وزير اعظم آرئيل شيرون بيمار ٿي پيو ته نائب وزير اعظم ايحود اولمرٽ قائم مقام وزير اعظم مقرر ٿيو، جڏهن ته قوم جو اڳواڻ ۽ اصل وزيراعظم ايرئل شيرون ئي هو، ڇو ته هن جي نه وفات ٿي نه هن استيعفا ڏني.

## وڌيڪ ڏسو
* قائم مقام ميئر
* قائم مقام گورنر
* قائم مقام صدر
* قائم مقام وزيراعظم
* آمريڪا جو قائم مقام صدر
* اسرائيل جو قائم مقام صدر
* پاڪستان جو قائم مقام صدر
* پولينڊ جو قائم مقام صدر
* آمريڪا جو قائم مقام نائب صدر
* عبوري اڳواڻ
## حوالا

زمرو:قانون
زمرو:قانوني اصطلاحون
پاڪستان جو قائم مقام صدر

**پاڪستان جو قائم مقام صدر** (انگريزي: Acting President of Pakistan) پاڪستان جي آئين تحت هڪ وقتي عهدو آهي. جڏهن پاڪستان جي صدر جو مدو پورو ٿي وڃي، يا صدرِ پاڪستان جي غير موجودگي ۾ پاڪستان جي سينيٽ جو چئرمين قائم مقام صدر مقرر ٿيندو آهي. جيڪڏهن سينيٽ جو چيئرمين به موجود نه هجي ته پاڪستان جي قومي اسيميبلي جو چيئرمين صدر مقرر ٿيندو آهي.

فضل قادر چوڌري ان وقت قائم مقام صدر مقرر ٿيو جڏهن صدر ايوب خان ملڪ کان ٻاهر هو.  ويجهي ماضي ۾ پاڪستان ۾ وسيم سجاد ۽ ميان محمد سومرو ٻه قائم مقام صدر مقرر ٿيا.  

## قائم مقام صدر

## حوالا

زمرو:پاڪستان جي سياست
قديم مصر

[thumb|300px|[اهرام مصر؛ جيڪي قديم مصر جي تهذيب جي معروف ترين علامتن مان آھن ۽ دنيا جي عجائبات دنيا ۾ شامل آهي]]
thumb|300px|قديم مصر جو نقشو

**قديم مصر** يا **مصري سلطنت** اتر آفريڪا جي ھڪ قديم تهذيب آهي جيڪا نيل درياھ جي ڪناري تي آهي جتي آڄ جو مصر آباد هي. قديم مصر 3500 قبل مسيح جو ھڪ معاشرو ھو جيڪو 20 ق م تائين، ان وقت تائين قائم رهيو جڏھن ان تي رومي سلطنت قبضو ڪري ورتو.

## خارجي ڳنڍڻا
* [[برطانوي نشرياتي ادارو|بي بي سي] تاريخ: مصر]
* قديم مصري سائنس: مآخذ مارشل، 1989
زمرو:ايشيا جون اڳوڻيون سلطنتون
زمرو:قديم تاريخ
زمرو:قديم مصر
زمرو:قديم آفريڪا جون رياستون
زمرو:قديم آفريڪي رياستون
زمرو:ميڊيٽيرين جي تاريخ
زمرو: اڳوڻيون آفريڪي سلطنتون
زمرو:آفريڪا جون اڳوڻيون سلطنتون
زمرو:آفريڪي تهاذيب
امت وسطي

thumb|مسلمانن جو قرآن ۾ ڏنل ھڪ نالو

**امت وسطي** مسلمانن جو عقيدو آهي تہ مسلمان امت وسطي آھن ڇوته قرآن ۾ سورة البقرة ۾ آيت نمبر 143 ۾ بيان ٿيل آهي تہ مسلمانن کي امت وسطي بڻايو ويو آهي تہ جيئن اھي دنيا جي ماڻهن تي گواھ رھن ۽ رسول وري انھن تي. تفھيم القرآن ان جي تفسير ۾ ٻڌائي ٿو ته امت وسطي جو مطلب وسيع معني رکي ٿو. ان مان مراد ھڪ اعلي ۽ شرف وارو گروه آھي جيڪو عدل ۽ انصاف ۽ درمياني روش تي قائم آهي ۽ دنيا جي قومن ۾ سربراهي جي مترادف آهي.

## حوالا

زمرو:اسلامي اصطلاح
زمرو:اصطلاح قرآن
ووٽ

**ووٽ** انگريزي (Vote) ڪنهن اداري، تنظيم جي گروھ، صوبي يا ملڪ جي چونڊ ۾ ڪنھن کي چونڊڻ لاء ھڪ ظاھري طريقي جو نالو ووٽ اھي جنھن ۾ ڪوئي مجاز شھري يا ڪنھن بہ اداري جو مجاز رڪن ڪنھن بہ اميدوار جي چونڊ لاءِ پنھنجي راء جو استعمال ڪندو آھي.
زمرو:چونڊون
ڊاڪٽر راڌا ڪرشنان

**ڊاڪٽر سرويپالي راڌا ڪرشنان**:**Dr. :Sarvepalli Radhakrishnan**  (5 September 1888&nbsp;– 17 April 1975) انڊيا جي ھڪ فلاسافر ۽ سياستدان جو نالو آهي جيڪو 1952 کان 1962 تائين انڊيا جو وائيس پريزيڊنٽ۽ 1962 کان 1967 تائين انڊيا جو صدر ھيو

## تفصيلي تعارف

thumb|right|انڊياجو صدر راڌاڪرشنان 1963 ۾ جان ايف ڪينيڊي سان گڏ اوول آفيس ۾
انڊيا جو ويھين صديءَ جو مذھبن جي تقابلي فلاسافي جو وڏو ناليوارو فلاسافر ھيوھي يونيورسٽي آف ميسور ۾ 1918 کان 1921، وري تائين فلسفي جو پروفيسر، 1921 کان 1932 تائين  يونيورسٽي آف ڪلڪته جي کنگ جارج پنجون جي مينٽل اينڊ مارل سائنس جي چيئر تي فائز رهيو، 1936 کان 1932 تائين آڪسفورڊ يونيورسٽي جي اوڀر جي مذھبن ۽ اٿيڪس جو پروفيسر رھيو. ھن جو فلسفو ھندو اسڪول آف ٿاٽ جي ادوائتا ويدانتا جي نئين سر تشريح ھيو. ھن ھندو ازم جو  يڪسان مغربي تنقيد کان دفاع ڪيو کيس زندگيءَ ۾ علمي خدمتن عيوض کوڙ خطاب مليا. 1931 ۾ نائيٽ ھوڊ، 1954 ۾ ڀارت رتنا، 1963 م برٽش رايل آرڊر آف ميرٽ جي اعزازي ميمبرشپ، انڊيا م 1962 کان ھن جي جنم ڏينهن 5 سيپٽمبر کي ٽيچرس ڊي يا استادن جو ڏينھن ڪري ملهايو ويندو آهي.قدرت الله شھاب پنھنجي آتم ڪٿا شھاب نامه م لکي ٿو ته جڏهنآء سي ايس جي انٽرويو م بورڊ آڏو پيش ٿيو ھو ته ان جا ٽي ميمبر ھيا جن ۾ سر گورڊن ايري، سر عبدالرحمان ۽ سر ڊاڪٽر راڌا ڪرشنان ھيا جن مان راڌا ڪرشنان اھو ساڳيو شخص ھو جنھن ڪانگريس جي ڪري سر جو خطاب واپس ڪيو ھو ء پوء ڀارت جو نائب صدر ۽ بعد م صدر ٿيو ھو، ۽ ھي ھڪ وڏي پائي جو عالم ء بين الاقوامي شھرت حاصل ڪندڙ فلاسافر بڻيو.قدرت الله شھاب لکي ٿو ته.آء سي ايس جي فارم ۾ ھڪ ڪالم ھيو جنھن م پسنديده عمل جو اظهار ڪرڻو ھو ان ۾  ھن پنھنجي پسنديده عمل ۾  مذھبن جو تقابلي (comperative) مطالعو لکيو ھو جيڪو راڌا ڪرشنان جي ڌيان ۾ آيو ۽ کانئس سوال ڪيائين تہ تون مذھبن جو مطالعو اسلامي اک سان ڪيو آھي يا انساني اک سان ، جنھن تي قدرت اللہ کيس جواب ڏنو تہ جيڪي انساني اک ۽ اسلامي اک ۾ فرق ڪن ٿا اھي گمراھ آھن. جنھن کان پوءِ ھن کانئس وڌيڪ سوال نہ ڪيا جنھن تي بورڊ جي چيئرمين سر گورڊن ايري مداخلت ڪندي سوال پڇڻ جو چيو، ۽ پوءِ ھن ڪجهه بي تڪا سوال پڇيا تہ ٽينس جي بال جو وزن ڪيترو آھي ...چار اونس وزن ۾ پنگ پانگ جا ڪيترا بال ايندا..اٽلي يورپ جو بوٽ آھي ان جي ڪھڙن جزيرن کي ڪھڙي جاء تي لڳائجي تہ اھو مرداڻي بوٽ جي جاء تي زنانو سينڊل ڏسڻ۾ لڳي وغيره وغيره.

## حوالا

زمرو:1888ع جون پيدائشون
زمرو:1975ع جون فوتگيون
زمرو:سياسي شخصيتون
نئي گاج ڊيم

**نئين گاج ڊيم** انگريزي (Nai Gaj Dam) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي دادو ضلعي جي خيرپور ناٿن شاه تعلقي ۽ جوهي تعلقي جي سرحدن ۾ کيرٿر جابلو سلسلي ۾ گاج نديءَ جي ڪناري جوڙيو ويو آهي جيڪو دادو شهر کان اٽڪل 65 کان70 ڪلو ميٽرن (45/40 ميل)  جي مفاصلي تي اتر-اولھ ۾ تعمير ڪيو ويو آهي. ڊيم جي اڏاوت 2012ع ۾ شروع ٿي ۽ جڏهن مڪمل ٿيندو ته ان جي توانائي يا پاور اسٽيشن ۾ 4.2 ميگا واٽ جي سگھ جي گنجائش هوندي. ڊيم منجهان 50 ڪيوسڪ جي مقدار جو پاڻي پائيپ لائين وسيلي منڇر ڍنڍ ۽ ڪاڇي کي پاڻي ڏيڻ جي پڻ رٿا آهي. نئي گاج ڊيم منجهان دادو ضلعي جي 300000 ايڪڙ زمين سيراب ڪرڻ لاءِ پاڻي گڏ ڪرڻ جي رٿا به آهي ۽ ڊيم منجهان 28000 ايڪڙ ايراضي جوهي تعلقي جي زمين آباد ڪرڻ لاءِ پاڻي پهچائڻ جو منصوبو به جوڙيو ويو آهي.

## حوالا

زمرو:دادو ضلعو
زمرو:ڊيم ۽ آبي ذخيرا
زمرو:سنڌ ۾ ڊيم
زمرو:سنڌ جي جاگرافي
زمرو:پاڪستان جا ڊيم ۽ آبي ذخيرا
ريڊ زون (اسلام آباد)

ا**سلام آباد ريڊ زون** (انگريزي: Red Zone) بچاءُ ۽ حفاظت جي تدبير طور اسلام آباد، پاڪستان جي هڪ مخصوص علائقي جو نالو آهي. جتي بجاءُ توڙي حفاظت جا مضبوط انتظام ڪيل آهن.

اسلام آباد جي ريڊ زون ۾ هيٺ ڏنل سرڪاري عمارتون موجود آهن.

* ايوانِ صدر
* وزيراعظم سيڪريٽريٽ
* پاڪستا جو پارليامنٽ
* پاڪستان جو سينيٽ
* پاڪ سيڪريٽريٽ
* پاڪستان جو سپريم ڪورٽ
* پاڪستان جو قومي ڪتب خانو
* سفارتي علائقو، اسلام آباد
## حوالا

زمرو:اسلام آباد
زمرو:وفاقي راڄڌاني علائقو
ايوانِ صدر

**ايوان صدر** يا **صدارتي محل** (*[[انگريزي]]: Aiwan-e-Sadr*) پاڪستان جي صدر جي سرڪاري رهائشگاهه ۽ آفيس آهي. ايوانِ صدر جو انتظامي اڳواڻ  صدرِ پاڪستان جو پرنسيپال سيڪريٽري هوندو آهي.

ايوان صدر ۾ رهائش اختيار ڪندڙ پهريون صدر غلام اسحاق خان هو. ايوان صدر اسلام آباد ۾ اتر اوله طرف آهي. صدارتي محل شارع دستور ۾ پارليامنٽ جي عمارت جي پاسي ۾ واقع آهي. ايوان صدر ۾ ڪم ڪندڙ ملازمن لاءِ صدارتي محل جي پويان هڪ ڪالوني جڙيل آهي، جنهن کي صدارتي ڪالوني چيو ويندو آهي.

پرويز مشرف ڪڏهن به صدارتي هائوس ۾ رهائش اختيار نه ڪئي، فوج جي جنرل جي حيثيٽ ۾ هي راولپنڊي جي فوج گھر ۾ رهندو هو. آصف علي زرداري صدارت کان هڪ ڏينهن اڳ ئي صدارتي محل ۾ رهائش اختيار ڪئي.

## تصويرون


فائل:Aiwan-e-Sadr isb pak.JPG|ايوانِ صدر، اسلام آباد
فائل:Aiwan-e-Sadr at night.JPG|رات جي وقت
Honour Guard at Aiwan-e-Sadr.jpeg|آمريڪي صدر بش، صدارتي محل ۾


## حوالا
ڪفر

thumb|زولو ۽ نيٽل جا ڪافر

**ڪفر** جي اصل معني آھي لڪائڻ. ان مان انڪار جو مفھوم پيدا ٿيو ۽ اھو لفظ ايمان جي مقابلي ۾ استعمال ٿيڻ لڳو. ايمان جي معني آھي مڃڻ، قبول ڪرڻ ۽ تسليم ڪرڻ آھي ۽ان جي ابتڙ ڪفر جي معني نہ مڃڻ، رد ڪرڻ ۽انڪار ڪرڻ آھي.   ڏوھ جي شريعت مطابق سزا کي ڪفارو سڏبو آهي ڇوتہ ڪفارو گناھ کي مٽائي ڇڏيندو آھي. ھڪ دوا کي ڪافور چوندا آهن اھا پنھنجي تيز خوشبو سان ٻين خوشبوئن کي لڪائي ڇڏيندي آهي.ڪنھن بہ شئي کي ڍڪڻ يا ڪنھن شئي کي لڪائڻ کي ڪفر چئبو آهي. قرآن ۾ ھاري يا کيتي ڪرڻ واري لاءِ بہ  لفظ ڪافر استعمال ٿيو آهي.:

مسلمان ۽ ڪافر جي تميز  ان مان ٿيندي آهي تہ ڪافر مطلق آزادي جو طلبگار ھوندو آھي ۽ مسلمان پاڻ کي خدا جي بندو يا غلام تصور ڪندي صرف اھا آزادي چاھيندو آھي جنھن لاء ھو سمجهندو آھي تہ کيس خدا ڏني آهي. مولانا مودودي تفھيم القرآن ۾ چوي ٿو تہ ڪافر پنھنجي سڀني معاملن جا فيصلا انسان جي ٺاھيل اصولن، قانون ۽ ضابطن تحت ڪندو آهي ۽ ان ۾ خدا جي ڪنھن بہ حڪم کي شامل نہ ڪندو آھي ان جي ابتڙ مؤمن پنھنجا سڀ معاملا خدا ۽ ان جي رسول طرف رجوع ڪندو آھي.

## حوالا

زمرو:اصطلاح قرآن
زمرو:اسلام ۽ ٻيا مذهب
زمرو:اسلامي اصطلاح
سنڌڙي هوائي اڏو

**سنڌڙي هوائي اڏو** (*[[IATA هوائي آڏن جو ڪوڊ|IATA]]: ايم پي ڊي, [[ICAO هوائي اڏن جو ڪوڊ|ICAO]]: او پي ايم پي*) ميرپور خاص ضلعي جي سنڌڙي تعلقي جي ٽنڊو گوندل ۾ واقعي آهي. هن وقت هي هوائي اڏو پاڪستان ائيرفورس جي استعمال هيٺ آهي، ۽ مسافر جهازن جي لاءِ استعمال نٿي ٿي.

## وڌيڪ ڏسو
* سنڌ جا هوائي اڏا
* پاڪستان جا هوائي اڏا

## ٻاهريان ڳنڊڻا
او پي ايم پي لاءِ هوائي اڏن جي معلومات، گريٽ سرڪل ميپر
حادثن جي تاريخ

زمرو:سنڌ جا هوائي اڏا
زمرو:سنڌ ۾ ايئرپورٽ
ريحام خان

ريحام خان: ھڪ پاڪستاني صحافي ۽ فلم پروڊيوسر جو نالو
جيڪا 3 اپريل 1973 ۾ لبيا ۾ پيدا ٿي . سندس والد ڊاڪٽر نير رمضان 1960 جي ڏھاڪي ۾ پاڪستان کان لبيا ھليو ويو هو.
## تفصيلي تعارف
ريحام شروعاتي تعليم لبيا م حاصل ڪئي پوء پشاور آئي جتان جناح ڪاليج فار وومين پشاور مان بي اي ڪيائين. 1993 م اڻوييھن سالن جي عمر ۾ ان جي شادي پنھنجي سؤٽ ڊاڪٽر اعجاز رحمان سان ٿي جنھن بعد لنڊن روانا ٿي ويا جتي کيس ٽي ٻار پيدا ٿيا. ھن شادي کان پوء ميڊيا ۽ براڊڪاسٽ جنرلزم ۾ ڊپلوما ڪئي انھن جي شادي 2005 تائين ھلي سگھي طلاق کانپوءِ ھن صحافت جو پيشو اختيار ڪيو. 2006 ۾ ليگل ٽي وي تي پروگرام شروع ڪيو، پوء سن شائين ريڊيو تي ڪم ڪيائين.2008 ۾ بي بي سي ۾ ڪم ڪيائين
2007ء ۾ لنڊن ۾ شاہ رخ خان سان چند سيڪنڊن جو اشتھار پڻ ڪيو.پاڪستان م نيوز ون چينل ۾پروگرام شروع ڪيائين.پوءآج ٽي وي ۾ شامل ٿي جتي نعيم الحق جي مدد سان ھن عمران خان جو انٽرويو ڪيو جنھن م ھن عمران خان کي ڏاڍو متاثر ڪيو ۽ بعد۾ٻنھي شادي ڪري ڇڏي جيڪا يارھن مھينا ھلي سگھي ۽ سندن طلاق ٿي وئي.

## حوالا

زمرو:1973ع جون پيدائشون
زمرو:پاڪستاني صحافي
زمرو:پاڪستاني ليکڪ
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:جيوت ماڻهو
پيشو

right|thumb|upright=1.15|اسٽرڪچرل انجنيئر مريخ تي موڪلجندڙ خلائي جھاز فونڪس کي ٺاھيندي

**پيشو**: *پروفيشن*: *Profession*:
صنعتي انقلاب بعد  ڪم جي پيچيده ورھاست پيداوار جي لاءِ لازمي ٿي وئي جنھن جو بنيادي شرط ڪم ۾ خاص مھارت آهي.ماضي م پيداوار جا مرحلا ۽ ذريعا سادہ ھيا ۽ ڪنھن بہ شئي جي پيداوار ۾ مھارت جي تقسيم جي ضرورت نہ ھئي پر ٽيڪنالاجي سان پيداوار جي مقدار م تڪڙي اضافي جي ڪري پيداوار جي مرحلن ء ذريعن کي اھڙو تہ پيچيده ڪري ڇڏيو جو ھاڻي مھارت ڪنھن ھڪ جي وس جي ڳالھ نہ رھي پر اھا تقسيم ٿي وئي آھي. ان جي ھر شعبي ء مرحلي ۾ مختلف مخصوص مھارتن جي ضرورت ھوندي آھي. سڀ سرگرميون ڪنھن ھڪ يا ٻن ماھرن جي وس جي ڳالھ ناھي رھي. پيشي جو مطلب اھڙيون خدمتون آھن جن کي سرانجام ڏيڻ لاءِ ھڪ مخصوص علم ۽ تربيت جي ضرورت ھوندي آھي. پيشي ۾ تدريس، طب، حساب ڪتاب،وڪالت، انجنيئرنگ وغيره شامل آهن.پيشي سان ڪاروبار ۽ تجارت ۾ سھولتون پيدا ڪرڻ لاءِ خدمتون ڏنيون وينديون آهن.

300px ڊاڪٽري بہ ھڪ پيشو آهي
زمرو:پيشا
قصاص

**قصاص** جی معنیٰ برابر بدلو آھي يعني جان جي عيوض جان، مال جي عيوض مال، اک جي بدلي اک، ڏند جي بدلي ڏند وغيره. قرآن جي سورة البقرة جي آيت نمبر 178 ۾ چيل آهي تہ:

تفھيم القرآن مٿئين آيت جي تفسير ۾ لکي ٿو تہ قصاص يعني خون جو بدلو خون، اھو ايئن تہ ماڻھو سان اھو ڪيو وڃي جيئن ان ٻئي ماڻھو سان ڪيو. پر ان جو مطلب اھو ناھي تہ قاتل جنھن طريقي سان مقتول کي قتل ڪيو ان طريقي سان کيس قتل ڪيو وڃي پر قصاص جو مطلب صرف اھو آھي تہ جان وٺڻ جي فعل جيئن ان مقتول سان ڪيو ايئن ھن سان بہ ڪيو وڃي. مولانا مودودي لکي ٿو تہ مٿين آيت ۾ ڀاءُ جو لفظ نرمي جي لاءِ سفارش طور استعمال ٿيل آهي ان جو مطلب آھي تہ وير جي باوجود اھو ھڪ انساني ڀاءُ آھي ۽ ان گنھگار انساني ڀاء جي لاءِ اگر تون ڪاوڙ پي سگهين تہ اھو تنھنجي شان وارو عمل آهي. اسلامي تعزيري قانون م قتل جو ڏوھ راضي نامي جي قابل آھي. مقتول جي وارثن کي حق ٿو پھچي تہ قاتل کي معاف ڪن، ان لاءِ عدالت جي لاءِ اھو جائز ناھي تہ قاتل جي جان وٺڻ تي اصرار ڪري. ان جي باوجود آيت م اھو حڪم آھي تہ معافي جي صورت ۾ قاتل خون بھا ادا ڪري. مٿئين آيت ۾ استعمال ٿيل لفظ **معروف** لاءِ مولانا مودودي تفھيم القرآن ۾ لکي ٿو تہ ان لفظ جو استعمال قرآن ۾ ڪثرت سان ٿيل آهي جنھن جي معنيٰ اھڙو صحيح طريقو جنھن سان عام انسان واقف ھوندا آھن جنھڻ لاءِ ھر اھو ماڻھو جنھن جو ان ۾ ذاتي مفاد وابستہ نہ ھجي ان طريقي کي ڏسي اھو چئي ڏئي تہ بي شڪ اھو حق ۽ انصاف آھي ۽ اھو ئي مناسب طريقو آهي. **رواج عام** (common law)  کي  بہ اسلامي اصطلاح ۾ **عرف** يا **معروف** سمجهيو ويندو آھي ۽ اھو اھڙن سڀني معاملن ۾ معتبر آھي جن ۾ شريعت ڪو خاص قاعدو مقرر نہ ڪيو آھي.

## حوالا

زمرو:اسلامي اصطلاح
زمرو:اصطلاح قرآن
وايومنڊل

thumb|مٿانهون وايومنڊل
**فضا** يا **وايومنڊل** يا **ايٽماسفيئر** (atmosphere) ڌرتي گهاٽين گيسن جي تھن ۾ گهيريل آهي، عام طور تي انھن گيسن جي ملاوٽ کي اسان ھوا يا فضا سڏيون ٿا. سائنسي ٻولي ۾ ان کي وايومنڊل يا ايٽماسفيئر (/atmosphere) چئبو آهي. نظام شمسي جي ٻين گرھن کي بہ پنھنجو الڳ الڳ وايومنڊل آهي پر ان ۾ آھي ڌرتي واريون گئسون خاص طور تي آڪسيجن شامل نہ آھن. زندگي جو مدار بہ فضا تي آهي جنھن ڪري جاندار پنھنجو وجود برقرار رکڻ جي قابل آھن فضا اندر ھوا مان اسان کي آڪسيجن حاصل ٿئي ٿي جيڪا ھر جاندار لاءِ ضروري آهي. جيڪڏهن فضا نہ ھجي ھا تہ سج جي اس جا ڪرڻا زمين تي ڪرڻ سان ڌرتي تي گرمي جو پد انتھائي وڌي وڃي ھا جنھن ڪري زندگيءَ جو تصور ممڪن نہ ھجي ھا. سج جا ڪرڻا فضا ۾ موجود ھوا، پاڻي جي بخارن ۽ مٽي جي ذرن سان ٽڪرائجي ڇڙوڇڙ ٿي زمين تي ڪرن ٿا جنھن ڪري انھن ۾ تپش گهٽجي ويندي آهي.

## حوالا
ڦلجي

**ڦلجي**:*Phulji*:
پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي دادو جو هڪ ننڍڙو شھر جنھن جي لڳ ريلوي اسٽيشن پڻ آھي جنھن ڪري ھن شھر کي ڦلجي اسٽيشن بہ سڏيو ويندو آهي. ريلوي اسٽيشن جو ڪوڊ PHJاٿس.ھن شھر جو محل وقوع N°26.8633 ۽ 67.7857°E آھي

## حوالا
ڪڪول واھ

**ڪڪول واھ**:
ميھڙ تعلقي جي ھڪ واھ جو نالو آهي جنھن جي پاڻيء سان مقامي زرعي زمينون آباد ٿينديون آهن.
شاھ جو رسالو ڍاٽڪي (ڪتاب)

سنڌ ۾ ڍاٽڪي لھجي  ۾ ترجمو ڪيل شاھ جو رسالو جيڪا محقق ۽ ليکڪ استاد لغاري جي محنت جو نتيجو آهي. ڪتاب پڪي بائينڊنگ ۾ 288 صفحن تي مشتمل آهي ۽ ان کي سمبارا پبليڪيشن حيدرآباد شايع ڪرايو آهي.
## حوالا

زمرو:لطيفيات
مينوفيڪچرنگ

thumb|اسٽونيا جي شھر ڪنڊا ۾ ھڪ سيمنٽ فيڪٽري ،صنعتي ترقي جو ھڪ نشان

**صنعت** (manufacturing) ھڪ ذريعي جو نالو آهي جنھن ۾ پيداوار جا مختلف طريقا ٽيڪنڪ استعمال ڪري اھڙيون خدمت واريون شيون (commodities) پيدا ڪيون وينديون آهن جيڪي صارفن لاءِ فائديمند ھونديون آھن.شين جي تياري ۾ سرمائي ۽محنت جي اشتراڪ سان قدرتي شين يا ڪچي مال م تبديلي اڻي نئين شڪل ڏئي انھن ۾ صارفن جي لاءِ فائدي جي صلاحيت پيدا ڪئي ويندي آهي.ڪنھن به معيشت ۾  شين جي پيداوار ۽ ان پيداوار سان لاڳاپيل خدمتن کي صنعت چئبو آهي

**مينوفيڪچرنگ** اُن عمل کي چيو وڃي ٿو جنهن ۾ سامان يا شيون اوزارن، مزدورن، مشينن، اوزارن، ۽ ڪيميائي يا حياتياتي پروسيسنگ ذريعي تيار ڪيون وڃن ٿيون. اهو معيشت جي ثانوي شعبي جو بنيادي حصو آهي. هي اصطلاح انساني سرگرمين جي وسيع حد تائين استعمال ٿئي ٿو، هٿ جي ڪاريگري کان وٺي جديد ٽيڪنالاجي تي ٻڌل صنعتن تائين؛ پر عام طور تي ان کي صنعتي ڊيزائن سان لاڳاپيل ڪيو وڃي ٿو، جتي ابتدائي شعبي مان حاصل ڪيل خام مال کي وڏي پيماني تي تيار ٿيل شين ۾ تبديل ڪيو ويندو آهي.

اهي تيار ٿيل شيون ٻين ٺاهيندڙن کي وڌيڪ پيچيده مصنوعات ٺاهڻ لاءِ وڪرو ٿي سگهن ٿيون (جهڙوڪ جهاز، گهريلو سامان، فرنيچر، راندين جو سامان يا گاڏيون)، يا وري خدمتي شعبي ذريعي آخري استعمال ڪندڙن تائين پهچايون وڃن ٿيون، عام طور تي هول سيلرز ۽ ريٽيلرز جي وسيلي.

## مينوفيڪچرنگ انجنيئرنگ
**مينوفيڪچرنگ انجنيئرنگ** انجنيئرنگ جو اهو شعبو آهي جيڪو پيداوار جي عمل کي ڊيزائن ۽ بهتر بڻائڻ تي ڌيان ڏئي ٿو. ان ۾ اهي مرحلا شامل آهن جن ذريعي خام مال کي آخري پيداوار ۾ تبديل ڪيو ويندو آهي. پيداوار جو عمل عام طور تي مصنوعات جي ڊيزائن ۽ مواد جي چونڊ سان شروع ٿئي ٿو، جنهن کان پوءِ مواد کي مختلف صنعتي عملن ذريعي تبديل ڪيو وڃي ٿو.

## جديد مينوفيڪچرنگ
جديد دور جي ٺاھڻ ۾ سڀ وچ وارا مرحلا شامل آهن جيڪي ڪنهن پيداوار جا حصا تيار ڪرڻ ۽ انهن کي گڏ ڪرڻ لاءِ ضروري هوندا آهن. ڪجهه صنعتون، جهڙوڪ سيميڪنڊڪٽر يا اسٽيل ٺاهيندڙ، "فابريڪيشن" (Fabrication) جو اصطلاح به استعمال ڪن ٿيون.

## انجنيئرنگ ۽ صنعتي ڊيزائن سان لاڳاپو
مينوفيڪچرنگ شعبي جو انجنيئرنگ ۽ صنعتي ڊيزائن سان ويجهو تعلق آهي، ڇو ته مصنوعات جي معيار، ڪارڪردگي ۽ وڏي پيماني تي پيداوار لاءِ انهن شعبن جو گڏيل ڪم ضروري هوندو آهي.

## پڻ ڏسو
* صنعتي ڊيزائن
* انجنيئرنگ
* معيشت جو ثانوي شعبو

## حوالا

زمرو:صنعت
زمرو:انجنيئرنگ
زمرو:معيشت
تجارت

[thumb|left|upright=0.45|[ڪيڊيوسيئس کي اڄ جي دؤر م ڪامرس جو نشان سمجھيو ويندو آھي. جنھن سان يوناني ڏند ڪٿائن مطابق مشتري (Mercury) سان منصوب ڪيو ويندو آهي]]

 

**تجارت**: **ڪامرس**: **Commerce**:

تجارت م ھر اھا سرگرمي شامل آھي جيڪا ڪنھن بہ شئي جي پيداوار کان وٺي ان جي مارڪيٽ ۾ منتقلي ، ٻڌي وڪري(wholesale) ۽ ريزڪي وڪري(retail) مان گذري صارف تائين پھچي استعمال ۾ اچي.ان مرحلي ۾ ويمو، اشتھار، ٽرانسپورٽ، گودامن ذريعي ذخير جي بندوبست، ڪميشن ايجنٽ جو خدمتون ، دلالي(brokerage) ۽ بينڪاري(banking) به شامل ھوندا آھن.اھي سڀ عمل مجموعي طور تي تجارتي سرگرميون سڏيا ويندا آهن. لفظ تجارت، ڌنڌو ۽ صنعت عام طور تي ھڪٻئي جو نعم البدل سمجھيا ويندا آهن پر حقيقت ۾ اھي ھڪٻئي کان مختلف آهن.شين ۽ خدمتن جي وڏي پيماني تي مٽاسٽا کي ڪامرس چئبو آهي.

## نالو ۽ معني
لفظ ڪامرس (Commerce) لاطيني ٻولي جي لفظ ڪمرشيم *commercium* مان نڪتل آهي. ان م ڪم  *cum* جي معني *گڏ*  (together) ۽ مرڪس *merx* معني واپار (merchandise) 

## حوالا
صدرِ پاڪستان جو پرنسيپال سيڪريٽري

**صدرِ پاڪستان جو پرنسيپال سيڪريٽري**، پاڪستان جي صدر جو خاص صلاحڪار هوندو آهي، پرنسيپال سيڪريٽري ايوان صدر ۾ مقرر هڪ بلا ڪامورو هوندو آهي، جنهن جو تعلق اڪثر پاڪستان جي انتظامي خدمتن (انگريزي: Pakistan Administrative Service.) واري کاتي سان هوندو آهي.

پرنسيپال سيڪريٽري 22 هين گريڊ جو ڪامورو هوندو آهي، جيڪو ايوان صدرِ جو انتظامي اڳواڻ پڻ هوندو آهي. موجوده پرنسيپال سيڪريٽري شاهد خان آهن.

## حوالا

زمرو:حڪومتي پيشا
زمرو:حڪومت پاڪستان
شاهراهه دستور (اسلام آباد)

شاهراهه دستور (انگريزي: Constitution Avenue) پاڪستان جي گادي واري شهر اسلام آباد جي هڪ شاهراهه جو نالو آهي.

هن روڊ سان لڳ ڪيتريون ئي جڳهون ۽ سرڪاري عمارتون، جهڙوڪ، ايوان صدر، وزيراعظم سيڪريٽريٽ، پاڪستان جو سپريم ڪورٽ، وفاقي شريعت ڪورٽ، پاڪستان جو قومي ڪتب خانو موجود آهن.
## وڌيڪ ڏسو
* شاهراهه اسلام آباد
* شاهراهه ڪشمير
* ستون رستو (اسلام آباد)
* نائون رستو (اسلام آباد)

## حوالا

زمرو:پنجاب جا روڊ
شهنشاھ

**شھنشاھ** يان **ماھاراجا** (Emperor) سان لغوي موراد آھي وڏو بادشاهه يا شھن جو شاھ اھي 
اصطلاح ۾ ھن سان موراد اھي ھو مارد جيڪو ھڪ ازاد شھنشاھ يا راج تي حڪومت ڪري.
ھن جي زال کي، اڪيلي حڪم ڪرڻ واري مائي يان شھنشاھ سان غد حڪومت ڪندر مائي کي ملڪھ يان ماھاراڻي(empress) سڏجي ٿو.

## تاريخ
سارگن اڪاد جو دنيا جو پھريون شھنشاھ مڃيو ويندو آ- اسان کي جيڪو ڪچھ ھن جي زندگي 
جي باري ۾ خبر آ ھو ڌنڌ ڪٿان مان آھي  سارگن پنهنجي وزيرن کي مڪليو سوميريا جي شهرن تي حڪومت ڪرڻ لاء ۽ اتي جي ديوار ڪرڻ جو حڪم دنو ۽ ھن اڪيڏي کي قومي ٻولي جو مڪام دنو 

## حوالا

زمرو:تاريخ
زمرو:جنسي ڪاروبار
زمرو:رياستي سربراھ
زمرو:سياسي فلاسافي
ڪاملا شمسي

**ڪاملا ناهيد شمسي** **Kamila Shamsie**  (born 13 August 1973)  
برٽش پاڪستاني ناولسٽ آهي .ھن جي ماء منيزہ شمسي ھڪ صحافي ۽ ايڊيٽر ۽بيگم جھان آرا حبيب الله جي ڏوھٽي آهي.سندس پرورش ڪراچي ۾ ٿي جتي ھن ڪراچي گرامر اسڪول ۾ شروعاتي تعليم حاصل ڪئي. ڪريئيٽو رائيٽنگ ۾ ھيملٽن ڪاليج نيويارڪ مان بي.اي. جي ڊگري حاصل ڪيائين. ايم ايف اي پروگرام فار پوئيٽس اينڊ رائيٽرس ھن ميسچوسيٽس ايمھرسٽ  يونيورسٽي مان ڪيائين جتي ھوء ڪشميري شاعر آغا شاھد علي کان متاثر ٿي. 2007 ۾ لنڊن منتقل ٿي وئي.

## ڪيريئر
ھن جو پھريون ناول *ان د سٽي باء د سي* (In The City by the Sea) جيڪو ھن پنھنجي ڪاليج واري دؤر ۾ 25 سالن جي عمر ۾  لکيو ۽ 1998 ۾ شايع ٿيو. ان ناول لکڻ تي کيس 1999 ۾ پاڪستان جو ادب جو وزير اعظم وارو ايوارڊ مليو.کيس برطانيا جو 2018 جو وومين پرائز  فائر فڪشن سندس ستين نمبر لکيل ناول *ھوم فاير* لاءِ مليو جنھن تحت ان جي ڪتاب کي سال جو بھترين ڪتاب قرار ڏيندي اھو ايوارڊ ڏنو ويو. اھو ايوارڊ حاصل ڪندڙ پاڪستان مان ھي پھرين عورت آهي. ان کان اڳ بہ سندس اھو ڪتاب بيلز پرائيز ۽ اورنج پرائيز لاءِ نامزد ٿيو ھيو.ھن جي ان ڪتاب جا موضوع بنياد پرستي، خانداني وفادارين ۾ ٽڪراء، محبت ء سياست آھن.

## حوالا

زمرو:1973ع جون پيدائشون
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:جيوت ماڻهو
ويسر

عمر جي ھڪ خاص حصو گذرڻ کان پوءِ انسان جي يادگيري ۾ منفي تبديليون اچڻ شروع ٿينديون آهن جنھن کي پوڙهائپ جو ڪارڻ تصور ڪيو ويندو آھي پر ضروري ناھي تہ ان جو ڪارڻ صرف پوڙهائپ ھجي. اھا ھڪ بيماري بہ آھي جنھن جو ڪنھن خاص عمر سان واسطو نہ ھوندو آھي.ان بيماري کي ويسر چئبو آهي. ويسر ۾ پراڻيون ڳالهيون ۽ واقعا تہ ياد ھوندا آھن پر چند گھڙيون اڳ يا چند ڪلاڪ اڳ جا واقعا وسري ويندا آهن.انساني ذھن ۾ ياداشت جي ڪم جا ٽي مرحلا آھن: ڪنھن بہ ڄاڻ ،اطلاع، حقيقت، واقعي، مشاھدي ، منظر وغيره جي ياداشت م داخل ٿيڻ (encoding); ياداشت جو مرڪز (storage); ۽ ياداشت جي بحالي (retrieving).انھن ٽنھي مرحلن ۾ ياداشت جي بحالي ۾ رڪاوٽ جو نالو ويسر آھي.

## حوالا
جُنگشاهي

**جُنگشاهي** (انگريزي Jungshahi) سنڌ جي ٺٽي ضلعي جو هڪ اهم تاريخي شهرآهي جُنگشاهي ۾ ريلوي اسٽيشن پڻ آهي

## حوالا

زمرو:ٺٽو ضلعو
منگر خان پليجو

**منگر خان پليجو** (انگريزي: Mangar Khan Palijo) سنڌ جي ٺٽي ضلعي جي شھر جُنگشاهي لڳ اهم ڳوٺ آهي.

## حوالا
سپريم ڪورٽ پاڪستان

**اعلى عدالت پاڪستان , سپريم ڪورٽ پاڪستان** انگريزي (Supreme Court of Pakistan) پاڪستان جي عدالتي نّظام جي سڀ کان اعلى ۽ وڏي عدالت آهي جنهن جي موجوده تشڪيل 1973ع جي آئين جي هصي 7 موجب ڪئي وئي آهي.

## حوالا

زمرو:پاڪستان
زمرو:پاڪستان ۾ موجود ادارا