اوشينيا

**اوشيانيا**  دنيا جي ھڪ وڏي جاگرافيائي خطي يا کنڊ جو نالو آهي جنھن ۾ آسٽريليا، ميلنيشيا، مائڪرونيشيا ۽ پولينيشيا شامل آهن. جيڪو ڌرتي جي اوڀر واري اڌ گولي ۽ اولھ واري اڌ گولي تي مشتمل آهي. اوشيانيا جي پکيڙ 85,25,989 چورس ڪلوميٽر (32,91,903 اسڪوائر ميل) آهي ۽ 2022 ۾ 44.4 ملين کان وڌيڪ آبادي آهي. خشڪي جي لحاظ کان ھي دنيا جو سڀ ننڍڙو کنڊ آھي ۽ آبادي جي لحاظ کان انٽارڪٽيڪا کان پوءِ دنيا جو ٻيون نمبر ننڍڙو کنڊ آھي. اوشيانيا ۾ واقع ملڪي معيشتون گُهڻَ قسمن جون آھن جن ۾ تمام وڏا ترقي ماڻيل ملڪ، عالمي مقابلي واريون آسٽريليا، نيوزيلينڊ ۽ نيو ڪيليڊونيا جي مارڪيٽن واريون معيشتون جيڪي اعلیٰ معيار زندگي واريون آهن ۽ انھن جو انساني ترقي جو اشاريو اوچو آهي.

## اوشيانيا جون حدون
thumb|upright=1.35|اوشيانا جون ريجن

اوشيانيا جون حدون حتمي نہ آھن ڇوتہ ان بابت مختلف راء آھي. ان جي جاگرافيائي آخري حدن ۾ واقع ٻيٽن جي ھڪ جھرمٽ بونن آئلينڊز سياسي طور جاپان جو اڻٽٽ حصو آھن، ھڪ ٻي ٻيٽن واري جھرمٽ ھوائي آھي جيڪا يونائيٽيڊ اسٽيٽس آف آمريڪا جو رياست آھي. آخري حدن ۾ واقع ڪلپرٽن آئلينڊ تي فرانس جو قبضو آھي. جوئان فرڊيننڊز آئلينڊ چلي جو حصو آهي جڏھن تہ ان جي آخري حدن ۾ واقع مڪوري آئلينڊ آسٽريليا جو حصو آهي. انھن سڀني قابض ملڪن مطابق اوشيانيا جون آخري حدون پنھنجي پنھنجي قبضن جي بنياد تي مختلف آھن. گڏيل قومن جي اداري مطابق اوشيانيا جون حدون اڃان مختلف آھن جنھن مطابق بونن آئلينڊز، ھوائي، ڪلپرٽن آئلينڊ ۽ جوئان فرڊيننڊز آئلينڊ ايسٽر آئلينڊ سميت اوشيانيا جي حدن کان ٻاھر آھن. حياتياتي جاگرافي مطابق اوشيانيا لفظ ٻن ماحولياتي خطن جي نالي طور استعمال ٿيندو آهي: آسٽريليائي ماحولياتي خطو، اوشيانيائي ماحولياتي خطو (ميلنيشيا، پولينيشيا ۽ مائڪرونيشيا ). ان کان سواءِ فجي پڻ اوشيانيائي ماحولياتي خطي ۾ شامل آهي. آسٽريليائي ماحولياتي خطي ۾ آسٽريليا، 
نيوزيلينڊ، پاپوا نيو گني، اوڀر انڊونيشيا، سولومن آئلينڊز، وينوآتو، نيو ڪيليڊونيا ۽ انھن جي ڀر وارا ٻيٽ شامل آهن. برازيل ۽ ڪجهه ملڪن مطابق اوشيانيا دنيا جو ھڪ کنڊ آھي. انھن ملڪن ۾ آسٽريليا جي کنڊ ھجڻ جو تصور ڪانہ آھي  جاگرافيدانن جي ھڪ گروہ جو خيال آهي ته آسٽريليائي زميني پليٽ ۽ پئسفڪ سمنڊ جي ٻيٽن کي گڏي اوشيانيا چئبو آهي. ھن کنڊ کي عربي، فارسي ۽ اردو ٻولين ۾ **اوقيانوسيه** سڏيو ويندو آهي جنھن جي معنيَ بحرستان آھي. انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا مطابق  اوشيانيا يا بحرستان جون سرحدون مختلف انداز ۾ ڏيکاريون وڃن ٿيون. گهڻو ڪري آسٽريليا، نيو زيلينڊ، نيو گني ۽ ڏکڻ اوڀر ايشيا جي سامونڊي علاقن کي بحرستان (Oceania) جو حصو قرار ڏنو وڃي ٿو. بحرستان جي جزيرن کي هيٺين ٽن علائقن مالينيشيا، مائيڪرونيشيا ۽ پولينيشيا ۾ ورهايو وڃي ٿو. اوشيانيا (Oceania ):پئسفڪ ۽ -ان- سان لاڳاپيل ننڍن سمنڊن ۽ ٻيٽن جي مجموعي جو نالو، موجوده وقت ۾ هن اصطلاح جي معنيٰ ۾ ڪافي وسعت آندي وئي آهي. بهرحال، ملڪن جي هن مجموعي ۾ آسٽريليا کان سواءِ، نيوزيلينڊ، فجي، -ٽوگو-، پانيوگني، ناؤرو (Nauru) ۽ سموئا وغيره شامل آهن.

## نالو

لفظ اوشيانيا **اوشين** (Ocean) لفظ مان نڪتل آهي جنھن جي معنيَ آهي **بحر**  يا وڏو سمنڊ. ان کنڊ کي اوشيانيا نالو 1812ع ۾ فرانس جي جاگرافيدان ڪانريڊ مالٽي برون 
ڏنو ھيو.

## جاگرافي
[thumb|upright| [نيوزيلينڊ جي سائوٿ آئلينڊ ۾ واقع اوراڪي يا مائونٽ ڪڪ]]
[thumb| اوشيانيا جي سڀ کان وڏي چوٽي [پنچڪ جايا (Puncak Jaya) ملاڪا جي سمنڊ آمريڪاس جي ڪناري تي واقع آهي]]

اوشيانيا چئن خطن تي مشتمل ھيو جن ۾ شامل ھئا: پولينيشا، مائڪرونيشيا، ملائيشيا جنھن کي ھاڻي ملائي ٻيٽن جا ميڙ چون ٿا ۽ ميلينيشيا ۾ ھاڻي ان ۾ ٽن زمين کنڊن جي حصن يوريشيا، آسٽريليا ۽ زيلينڊيا سميت زميني کنڊن کان الڳ ٻرندڙ جبلن وارن فلپائينز، وليسيا ۽ پئسفڪ ٻيٽن وارا علائقا شامل آهن. اوشيانيا اولھ ۾ نيو گني، اتراولھ ۾ بونن آئلينڊز، اتراوڀر ۾ ھوائيئن آئلينڊز، اوڀر ۾ ايسٽر آئلينڊ ۽ آئيلا سلاس ئي گوميز ۽ ڏکڻ ۾ ميڪوري آئلينڊ تائين ڦھليل آھي پر ان ۾ تائيوان,ريوڪيو آئلينڊز جپاني ٻيٽن جو ميڙ ۽ ملوڪو آئيلنڊز  شامل ناھن جيڪي ايشيا جي ٻاھرين حدن اندر آھن. ان کان علاوه الوشن آئلينڊز پڻ شامل ناھن جيڪي اتر آمريڪا کنڊ جي حدن ۾ واقع آھن. اوشيانيا جي آخري ڇيڙا ڌرتي جي اترين اڌ گولي ۾ بونن آئلينڊز لڳ اتر ۾ 28 ڊگري تي ۽ ڏاکڻي اڌ گولي ۾ ميڪوري آئلينڊ لڳ ڏکڻ طرف 55 ڊگري تائين واقع آھن
.

thumb|upright=1.5|سي آء اي ورلڊ فيڪٽ بڪ تان اوشنيا جو نقشو
[thumb|upright=1.5|پئسفڪ رياستن ۽ علائقن لاءِ [خاص اقتصادي علائقا]]

## خطو

اوشيانيا  جي خِطي مائڪرونيشيا جي اتراولھ پاسي ماريانا آئلينڊز، وچ تي ڪيرولين آئلينڊز، اولھ پاسي مارشل آئلينڊز ۽ ڏکڻ اوڀر ۾ ڪريبتي آئلينڊز واقع آھن ميلينيشيا خِطي ۾ ڏکڻ اولهه واري پاسي نيو گني واقع آهي جيڪو گرين لينڊ بعد دنيا جو ٻيون نمبر وڏو ٻيٽ آهي. ھن ريجن جا ٻيا علائقا بسمارڪ ٻيٽن جي جھرمٽ، سولومن آئلينڊز، سانتا ڪروز آئلينڊز،وينوآتو ، فجي ۽ نيو ڪيليڊونيا شامل آهن
. پولينيشيا واري خِطي جي اتر ۾ ھوائي کان ڏکڻ ۾ نيوزيلينڊ تائين ڦھليل آھي جنھن جي اولھندي پاسي ۾ ٽوالو، ٽوڪيلائو، ساموآ، ٽونگا ۽ ڪرمڊيڪ آئلينڊز واقع آھن. ان جي وچ واري حصي ۾ ڪڪ آئلينڊز ، سوسائٽي آئلينڊز ۽ آسٽرل آئلينڊز واقع آھن. پولينيشيا جي اوڀر واري پاسي ۾ مارڪيسس آئلينڊز, ٽئاموٽس، منگريوا آئلينڊز ۽ ايسٽر آئلينڊ واقع آھن
. آسٽرليشيا واري خِطي ۾ آسٽريليا، نيوزيلينڊ، نيوگني ۽ انھن جي ويجھو واقع پئسفڪ سمنڊ جا ٻيٽ شامل آهن. انڊيا کان آسٽريليا تائين وارا علائقا  ۽ ان جي ڏکڻ وارو پاسو ڏکڻ وڏي سمنڊ تائين انڊو آسٽريلين پليٽ ۾ شامل آهن. آسٽرليشيا اولھ ۾ ھندي سمنڊ کان ڏکڻ ۾ ڏکڻ وڏي سمنڊ تائين پکڙيل آهي
.
.

## ڀوُن وديا (جيالاجي)
thumb|پيسفڪ واري زميني پليٽ لڳ ڀڳ سموري اوشيانيا کنڊ تي مشتمل آهي رڳو ان مان آسٽرليشيا ۽ ميلينيشيا جو اولھندو حصو شامل نہ آھي.

پئسفڪ سمنڊ واري زميني پليٽ ٽيڪٽونڪ پليٽ آھي جيڪا لڳ ڀڳ سموري اوشيانيا کنڊ تي مشتمل آهي رڳو ان ۾ آسٽرليشيا ۽ ميلينيشيا جو اولھندو حصو شامل نہ آھي جيڪو انڊو آسٽريلين پليٽ ۾ واقع آهي جيڪو ڌرتي جي سڀ کان ھيٺاھون ، ھموار ۽ سڀ کان قديم زميني ٽڪرو آھي. ٽيڪٽونڪ پليٽ  جي پکيڙ 10,30,00,000 چورس ڪلوميٽر آھي. ان جو ٻرندڙ جبلن وارو اندروني مرڪز ھوائي ٻيٽن واري ھنڌ آھي. ٽيڪٽونڪ پليٽ جو ٻاھريون تھ لڳ ڀڳ سمورو پئسفڪ سمنڊ ھيٺ آھي
ييسفڪ سمنڊ جا اڪثر ٻيٽ اوچا ۽ ٻرندڙ جبلن وارا آھن. ايسٽر آئلينڊ، آمريڪي ساموآ ۽ فجي ان جو مثال آھن جن جي سامونڊي سطح کان اوچائي 1300 ميٽرن جي بلندي تائين آھي. اتر اولھ ھوائي ٻيٽ 3 ڪروڙ سالن کان 70 لک سال اڳ جي دوران ٺھيا. ھوائي جو سڀ کان اوچو جبل مائونٽ ڪيئا آھي جنھن جي اوچائي سمنڊ جي سطح کان 4.205 ميٽر آھي
.

## گڏيل ٻوٽا (ونسپتي، فلورا)

thumb|نيوزيلينڊ جي ٻھراڙي
[thumb| [سينٽرل آسٽريليا ۾ اُلُورَو (ايئرس جبل)]]

اوشيانيا جو سڀ کان وڌيڪ انواع وارو ملڪ آسٽريليا آھي جنھن جي اتر-اوڀر، ۾ ٽراپيڪل برساتي ٻيلا, ڏکڻ-اوڀر، ڏکڻ-اولھ ۽ اوڀر ۾ جبلن جون قطارون ۽ وچولي حصي ۾ رڻپٽ آهن
. اھو رڻپٽ وارو يا ريگستاني. ۽ غيرآباد علائقو ھن سرزمين جو سڀ کان وڏو حصو آهي. آسٽريليائي نباتات جون نمايان خاصيتون سوڪھڙي ۽ باھ سان مطابقت پذير آھن جن ۾ اسڪليرمارفي(پنن جي سختي ۽ وٿي) ۽ سيروٽني (باھ جي ذريعي ٻجن جو ڦٽي پوڻ) واريون خاصيتون شامل آهن. اھا موافقت نباتات جي وڏن ۽ معروف خاندانن ۾ موجود آهي جن جا نالا: پروٽياسي، بنڪسيه، مرٽاشيئي، بيد مشڪ کئنور واري ٻوٽن ۾ عام آھن، فباسيئي ۽ ٻٻر وغيره.

فجي، سولومن آئلينڊز، وينوآتو ۽ نيو ڪيليڊونيا جي نباتات ٽراپيڪل خشڪ ٻيلن تي مشتمل آهي جنھن ۾ ناريل جا وڻ، پريمنا پروٽروسا،سائڊريڪس اوڊورٽا، گائروڪارپس امريڪنس ۽ ڊيرس ٽرائفوليئاٽا شامل آهن. نيوزيلينڊ ۾ نباتات جا انيڪ قسم آھن جيڪي اتان جي سمورين مختصر موسمن سان موافقت رکندڙ آھي
. ھوائي ۾ نباتات جو ھڪ قسم برگميا آھي جنھن جا ٻہ نسل ۽ 120 جنسون آهن

## وڌيڪ ڏسو
* باب:بحرستان

## حوالا

زمرو:اوشينيا
زمرو:اوقيانوسيا
زمرو:ايشيا-پئسفڪ
زمرو:پئسفڪ وڏو سمنڊ
زمرو:ڏاکڻو سمنڊ
زمرو:سانتيڪو سمنڊ
زمرو:عظيم کنڊ
زمرو:کنڊ
زمرو:هندي وڏو سمنڊ