open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
مدد علي سنڌي

**مدد علي سنڌي** (انگريزي:Madad Ali Sindhi) سنڌ جو ناميارو اديب، ڪهاڻيڪار، شاعر ۽ صحافي آھي جنھن جا ڪيترائي ڪتاب شايع ٿيل آهن. مدد علي سنڌي موجوده نگران سرڪار ۾ تعليم ۽ پيشه ورانه سکيا جو  نگران وفاقي وزير آھي.

## زندگي جو احوال
مدد علي جو پورو نالو مدد علي ولد الله بخش قريشي آهي. هن 12 آڪٽوبر 1950ع تي حيدرآباد ۾ ﷲ بخش قريشي جي گهر ۾ جنم ورتو.

## تعليم
مدد علي سنڌيءَ پرائمري تعليم فاطمه گرلس اسڪول حيدرآباد مان حاصل ڪئي، اهو اسڪول خلافت تحريڪ جي اڳواڻ شيخ عبدالرحيم جي وڏي ڌيءَ حاجياڻي غلام فاطمه شيخ جو قائم ڪيل هو، انهيءَ خاتون مدد عليءَ کي پرائمري تعليم ڏياري. هن مئٽرڪ گورنمينٽ هاءِ اسڪول حيدرآباد مان ۽ بي. اي سچل سرمست آرٽس ڪاليج حيدرآباد مان ڪئي، جڏهن ته ايم. اي ڪرڻ دوران سنڌ يونيورسٽيءَ مان ٻه ڀيرا سياسي ڪيسن ۾ ريسٽيڪيٽ هئڻ سبب اها مڪمل نه ڪري سگھيو.

## سياسي ابتدا
مدد علي، شاگرديءَ واري زماني کان سنڌ جي قومپرست سياست ۾ سرگرم رهيو. هي ’جيئي سنڌ اسٽوڊنٽس فيڊريشن‘ جي بانيڪارن مان آهي. 1969ع ۾ ’عوامي ليگ‘ حيدرآباد ڊويزن جو آرگنائيزر مقرر ٿيو ۽ شيخ مجيب الرحمان کيس عوامي ليگ جي ورڪنگ ڪاميٽيءَ تي نامزد ڪيو.

## ادب ۽ سياست
آڪٽوبر 1970ع ۾ ’اڳتي قدم‘ نالي سان هڪ رسالو جاري ڪيائين، جنهن رسالي تي 1973ع ۾ حڪومت پابندي مڙهي ڇڏي، جنهن کانپوءِ 1973ع کان 1978ع تائين وارو عرصو روپوشيءَ ۾ گذاريائين. ان عرصي دوران، 1975ع ۾ ان وقت جي حڪومت 72 سنڌي ڪتابن ۽ رسالن تي بندش لاڳو ڪئي. اُن ڪيس دوران مدد علي سنڌيءَ ۽ طارق اشرف جي گهرن تي ڇاپا لڳا ۽ ’اڳتي قدم‘ ڇپيندڙ پريس کي سيل ڪيو ويو ۽ مدد علي سنڌيءَ جي 86 سالن جي والد کي سندس بدران گرفتار ڪري، 26 ڏينهن حيدرآباد سٽي لاڪپ ۾ بند ڪيو ويو.
## اوارڊ
مدد علي سنڌي کي 14 آگسٽ 2021ع تي خدمتن عيوض صدارتي اوارڊ پرائيڊ آف پرفارمنس ڏنو ويو.

## حوالا

زمرو:پاڪستاني ليکڪ
زمرو:جيوت ماڻهو
زمرو:سنڌي ليکڪ
زمرو:سنڌي ماڻھو
زمرو:وصول ڪندڙ تمغو حسن ڪارڪردگي
زمرو:1950ع جون پيدائشون
رنگ پولار

thumb|left|متفرق رنگ پولارن جي ڀيٽ

ڪنهن نماڪار تي نمائڻ لاءِ عددي عڪسن کي مناسب رنگ پولار ۾ بيهاريو ويندو آهي. اڪثر رنگ پولار ٽِه رخا يا چو رخا ٿين. مثال طور ڳاڙهو سائو نيرو (ڳسن) (انگريزيءَ ۾ RGB)، فيروزي گلابي پيلو ڪارو (فگپڪ) (انگريزيءَ ۾ CMYK)، شدت هيو رچاءُ (شهر) (انگريزيءَ ۾ IHS) وغيره.

## بنيادي تخيل جي وضاحت

جيڪڏهن رنگن سان ڪم ڪجي ته ابتدائي رنگن جھڙوڪ: پيلو، قرمزي ۽ تيز نيرو مان رنگن جو ھڪ وڏو تعداد ٺاھي سگھجي ٿو. اھي ابتدائي رنگ پوء رنگن جي جاء کي ظاھر ڪن ٿا. اسان قرمزي يا تيز ڳاڙهي رنگ کي x محور سان، تيز نيري رنگ کي y محور سان ۽ پيلي رنگ کي z محور سان ظاهر ڪريون تہ ٽن پاسن واري جاء ٺھندي جنھن ۾ ھر ممڪن رنگ جو ھڪ نمايان مقام جڙي ويندو. تنھن ھوندي به اھا رڳو ھڪڙي رنگن جي جاء ناھي. مثال طور جڏهن رنگن کي ڪمپيوٽر جي مانيٽر ۾ ڏسجي ٿو تہ اھي عام طور تي ڳاڙهي، سائي۽ نيري رنگ جي جاء ۾ ڏسجن ٿا جنھن ۾ ڳاڙهي سائي ۽ نيري رنگ کي ايڪس، واء ۽ زيڊ جي محورن سان ظاھر ڪري ٻين مختلف رنگن جي نمايان مقام کي ڏسي سگھجي ٿو.

## خارجي ڳنڍڻا
* ڳسن ۽ شهر رنگ پولارن درميان تبدل 
زمرو:رنگ فضا
ضلعو ٿر

**ٿر ضلعو** (District Thar) پاڪستان جي صوبي سنڌ جو اڳوڻو ضلعو آهي، جيڪو هاڻ ٻن نئين ضلعن، ٿرپارڪر ۽ عمر ڪوٽ ۾ ورهايو ويو آهي. ٿر اهو ريگستاني علائقو آهي، جيڪو سنڌ، اولهه پنجاب، اوڀر پنجاب، هريانه، راجستان ۽ گجرات تائين پکڙيل آهي. سنڌ واري ٿر علائقي جا ماڻهو تمام گھڻا محبتي ۽ مهمان نواز آهن. ننگر پارڪر ويجھو ڪارونجھر جبل هڪ پر ڪشش جاءِ آهي، جتي ساوڻ جي مند ۾ هر سال هزارين سياهه اچن ٿا.

## ڀونءِ نگاري
ڀونءِ نگاريءَ جي لحاظ کان ضلعو ٿر اتر ۾ ويڪرائي ڦاڪ °24 '10 ۽ °25 '45 درميان جڏهن ته اوڀر ۾ ڊگھائي ڦاڪ °69 '04 ۽ °71 '06 درميان پکڙيل آهي جڏهن ته ضلعي جي ڪل ايراضي 19 هزار 6 سَو 38 چورس ڪلوميٽر آهي.  ڪجھه سال اڳ ۾ هن ضلعي ۾ اسلام ڪوٽ ويجھو ڪوئلي جا تمام وڏا ذخيرا دريافت ڪيا ويا آهن.  ماهرن جي اندازي مطابق اهي ذخيرا سَو سالن لاءِ سموري پاڪستاني بيٺڪ جون توانائيءَ واريون ضرورتون پوريون ڪري سگھن ٿا. انتظامي لحاظ کان ان ضلعي ۾ چار تعلقا مٺي، ڏيپلو، ننگر پارڪر ۽ ڇاڇرو آهن.

## ماڻهنگاري
ضلعي جي ڪل ماڻهسيه لڳ ڀڳ 2 لک آهي.

## ثقافت
هتي چيني مٽي ۽ گرينائيٽ جو مشهور پر به کلي ٿو. هتي قديم مسجد ڀوديسر ۽ جين ڌرم جا مندر پڻ موجود آهن. ان کان علاوه مشهور ڪردار مارويءَ جو  کوهه ڀالوا پڻ هتي آهي. 

## پڻ ڏسو
سنڌ1

لاڙڪاڻو ڊويزن

لاڙڪاڻو

شڪارپور

جيڪب آباد

سکر ڊويزن

سکر

گھوٽڪي

خيرپور

نوشهروفيروز

پراڻو نواب شاهه نئون بينظير آباد

حيدرآباد ڊويزن

حيدرآباد

دادو

بدين

ٺٽو

ميرپور خاص ڊويزن

ميرپور خاص

سانگهڙ

عمرڪوٽ

ٿر پارڪر

ڪراچي ڊويزن

ڪراچي

ڪراچي ڏکڻ

ڪراچي اولهه

ڪراچي اوڀر

ڪراچي ملير



زمرو:ڀونءِ ڀياس ۽ ڀونءِ نگاري
ٽنڊو قيصر

**ٽنڊو قيصر** (ٽَنڊو قَيصَرُ، اردو: ٹنڈو قیصر، انگريزي: Tando Qaiser) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي حيدرآباد ضلعي اندر هڪ ننڍو شهر ۽ يونين ڪاؤنسل آهي. هي شهر ٽنڊي ڄام کان پنج ڪلوميٽر اولھ ۾ آهي ۽ تعلقي حيدرآباد ٻهراڙي ۾ اچي ٿو. هي شهر ٽالپرن جي دؤر ۾ آباد ٿيو ۽ انبن جي باغن جي لاءِ مشهور آهي.

ٽنڊو قيصر ۾ گهڻي آبادي نظاماڻي ٻروچن جي آهي. انهن کان سواءِ هتي سيد، خاصخيلي، ڪوري، شيدي، ڪنڀر، پٺاڻ پڻ رهن ٿا، ۽ هندن ۾ ڪولهي ۽ مينگهواڙ گهراڻا آباد آهن. يونين ڪاؤنسل جي آبادي ٿلهي ليکي 28 هزار آهي.

ٽنڊو قيصر شهر جي ڀر ۾ سيد مراد شاه جو مزار آهي جتي هر سال ميلو پڻ لڳندو ھو. جيڪو هاڻ ڪافي وقت کان نه لڳي رهيو آهي. هن صوفي درويش جي متعلق ڪا تاريخي معلومات نٿي ملي، پر عوام جي اعتقاد مطابق سيد مراد شاه هڪ صوفي درويش ۽ بزرگ هو.

## تواريخ

ٽالپرن جي دؤر حڪومت ۾ ارڙهين صدي عيسوي ۾ سردار قيصر خان نظاماڻي، پنهنجي مٽن مائٽن سان گڏ هي شهر آباد ڪيو. سندس ڀاءُ سردار علودو خان نظاماڻي به هتي اچي آباد ٿيو. انهن ٻن ڀائرن جي اولاد جا پاڙا علوداڻي ۽ قيصراڻي پاڙا سڏجن ٿا.

## مذهب
ٽنڊي قيصر ۾ اڪثريت مسلمانن جي آهي. هندو اقليت شهر ۽ ڀرپاسي ۾ رهي ٿي، جن ۾ ڪولهي ۽ مينگهواڙ شامل آهن. مسلمانن ۾ سُني اڪثريت ۾ آهن ۽ اڪثر مسجدون سُنين جون ئي آھن جڏھن تہ ڪنھن ھڪ اڌ مسجد ۾ ناواقف ڀائرن جو تسلط آهي  ۽ تبليغي جماعت جا وفد ڏيھ توڙي پرڏيھ کان تبليغ جي سلسلي ۾ اڪثر ايندا رھندا آھن جنھن جي ڪري ھتي فرقيواريت بلڪل نہ آھي ھتي اهل تشيع جي بہ ڪجهه تعداد رهي ٿي، جڏهن ته سلفي يا اهل حديث جي (چند افراد کان سواءِ) موجودگي نه آهي.

ٽنڊو قيصر جا نظاماڻي شروع کان ئي سُني هئا ۽ صوفي بزرگن، عالمن جا مريد هئا. مشهور صوفي بزرگ سيد محمد راشد شاه عرف روضي ڌڻيءَ جو به هن ڳوٺ ۾ اچڻ ٿيو هو. ڳوٺ جو باني سردار قيصر خان نظاماڻي به سندس مريد هو. پير روضي ڌڻيءَ کان پوءِ سندس وڏي خليفي فقير محمود نظاماڻي ڪڙيو گهنور واري به ٽنڊي قيصر ۾ تبليغ جاري رکي ۽ سندس ڪيترائي مريد هن ڳوٺ ۾ هئا. هُن کا پوءِ هتي جي اڪثريت پير جهنڊي جي درگاه سان وابسته رهي.

ويهين صديءَ جي آخر ۾ تبليغي جماعت جي ڪري ٽنڊي قيصر ۾ وهابيت جو رواج پيو. هاڻوڪي وقت ۾ تمام ٿورا افراد عملي طور صوفي بزرگن جا پوئلڳ آهن. جماعت اصلاح المسلمين جي هڪ برانچ ٽنڊو قيصر ۾ موجود آهي جنهن جي ذريعي شهر جي آبادي ٻيهر صوفين سڳورن جي طريقي ۽ تعليمات کان واقف ٿي رهي آهي.

## ادب ۽ فن
سنڌي ادبي سنگت جي ٽنڊي قيصر ۾ هڪ برانچ آهي جنهن جي نگهباني مشهور اديب ۽ شاعر آسي زميني ڪري رهيو آهي. آسي زميني جي لائبريري دانش گاه منصوريه به عوام لاءِ کليل آهي. جيڪا هاڻي ختم ٿي چڪي آهي. ائين  ان جي جاء تي آسي زميني جي اولاد جو دڪان موجود آهي. ٽنڊي قيصر جا هيٺيان افراد ادب ۽ فن ۾ مشهوري حاصل ڪري چڪا آهن.

* فتح محمد نظاماڻي، عالمِ دين ۽ مفسرِ قرآن، جنهن جي سنڌيءَ ۾ لکيل تفسير سنڌي ادبي بورڊ پاران ڇپجي چڪي آهي.
* محمود آسي نظاماڻي، اديب، ليکڪ، شاعر ۽ سنڌيڪار
* قيصر خان نظاماڻي، مشهور ٽي وي اداڪار ۽ پروڊيوسر
* سڪندر ستايل نظاماڻي، اديب ۽ شاعر
* صوفي شوڪت نظاماڻي، اديب
* ڊاڪٽر علي نواز نظاماڻي، اديب

## ادارا
ٽنڊو قيصر ۾ هيٺيان سرڪاري ۽ غير سرڪاري ادارا ڪم ڪري رهيا آهن. 
* ٽنڊو قيصر بوائز هائي اسڪول (سرڪاري)
* ٽنڊو قيصر گرلز مڊل اسڪول (سرڪاري)
* حبيب بئنڪ برانچ ٽنڊو قيصر (غير سرڪاري)
* ٽنڊو قيصر رورل هيلٿ سينٽر (سرڪاري)
* ٽنڊو قيصر اينيمل هيلٿ سينٽر (سرڪاري)
* جماعت اصلاح المسلمين پاڪستان برانچ ٽنڊو قيصر (غير سرڪاري)

## ٻاهريان ڳنڍڻا
ٽنڊو قيصر ۾ ٿيل جماعت اصلاح المسلمين جو سالانه ديني جلسو 2013
## حوالا

زمرو:سنڌ جا ننڍا شهر ۽ قصبا
زمرو:حيدرآباد سنڌ جون يونين ڪاؤنسلون
آڏاڻو ڳوٺ

ڊگھائي ڦاڪ 67.55 ۽ ويڪرائي ڦاڪ 24.3 تي واقع سنڌ جو هڪ ڳوٺ.

*سنڌ جو نقشو

زمرو:ڀونءِ ڀياس ۽ ڀونءِ نگاري
عاشق بنايا آپ ني

thumb|left|200px| فلم عاشق بنايا آپ ني جو هڪ عڪس
## تعارف
**عاشق بنايا آپ ني** نه رڳو هندي ٻوليءَ جي هڪ هندستاني فلم يعني ته بالي ووڊ فلم آهي بلڪه ۽ ان ئي فلم جو هڪ مشهور سيڪسي گانو پڻ آهي.  فلم جو هيرو عمران هاشمي ۽ هيروئن تنُوشري دتا آهي.

## وڊيو
گوگل وڊيو تي هيءُ گانو ڏسي ۽ ٻڌي سگھجي ٿو ۽ مووي ديسي ڊاٽ ڪام تي سڄي فلم ڏسي سگھجي ٿي. خارجي ڳنڍڻن مان هڪ تي ڪلڪ ڪريو ۽ گانو يا فلم ڏسو.

## خارجي ڳنڍڻا
*فلم عاشق بنايا آپ ني تي تاثرات
*گانو عاشق بنايا آپ ني ڏسندا
*فلم عاشق بنايا آپ ني ڏسندا
زمرو:ڀارتي فلمون
آڏاڻو

**آڏاڻي** مان ھي مراد ٿي سگهي ٿو:

*سنڌ جو هڪ ڳوٺ
*ڪپڙو اڻڻ جي ڪَلَ
اٻاوڙو

**اٻاوڙو**: (اُٻاوَڙو، اردو: اباوڑو) پنجاب سان دنگ ويجھو سنڌ جو هڪ ننڍڙو شهر آهي.
هيءُ شهر اڳ ۾ سکر ضلعي ۾ هو ۽ هن وقت گهوٽڪي ضلعي ۾ آهي. تعلقي اُٻاوڙي جو هيڊڪوارٽر به آهي. هيءُ شهر پاڪستان ريلوي جي مين لائين تي آباد آهي. اُٻاوڙو 5 صديون اڳ جو پراڻو شهر آهي، جيڪو 902ھ/1496ع ڌاري شيخ محمد جي وڏن -آباد- ڪيو. شيخ محمد هن شهر ۾ 960ھ/1552ع ۾ هڪ چڱي مسجد پڻ جوڙائي هئي. ’قديم سنڌ، -ان- جا مشهور شهر ۽ ماڻهو‘ جو مصنف لکي ٿو ته 908ھ/1502ع ۾ مرزا شاهه حسن ارغون جي ڏينهن ۾ اُٻاوڙي جي پرڳڻي ۾ ڏهر ۽ ماڇي ماڻهن، ماٿيلي ۽ مَهر جي ماڻهن کي ڏاڍي تڪليف رسائي، تنهنڪري مير فاضل ڪوڪلتاش جو ننڍو پٽ، بابا احمد، لشڪر وٺي انهن تي ڪاهي ويو ۽ انهن کي ماري قيد ڪري، گهڻو مال ڦري موٽي آيو. 1172ھ/1759ع ۾ ميان عطرخان ۽ ميان غلام شاهه ڪلهوڙي جي وچ ۾ اٻاوڙي وٽ -جنگ- لڳي هئي. عطرخان سان -احمد شاهه- درانيءَ جو لشڪر هو، جنهن جا سردار -بهادر- خان ۽ مقصود هئا. ميان غلام شاهه جي لشڪر جو سردار مير بهرام ٽالپر هو. هن جنگ ۾ بهادرخان مارجي ويو ۽ سندس لشڪر ڀڄي ويو. جڏهن مدد خان، ميان عبدالنبيءَ جي مدد ۾ آيو، تڏهن اٻاوڙي ۾ وڃي منزل ڪيائين.
اوٻاوڙو، جغرافيائي لحاظ کان سنڌ، پنجاب، بلوچستان جي سرحد تي ۽ هندوستان جي رياست جيسلمير جي ويجهو آهي. سرائيڪي، پنجابي، بلوچي ۽ سنڌي ٻولين جي گڏيل اثر کان سواءِ، علائقائي لهجن جي فرق ۽ ڦير سبب، اتان جي ٻولي چڱي خاصي بگڙيل آهي. جنهن سببان اتي لاڳو لهجي (dialect) بابت عام راءِ اها آهي ته دٻي ۾ ٺڪريون وجھي، دٻي کي کڙڪائبو ته منجھانئس جيڪو آواز نڪرندو، تنھن جو ڪو به مفھوم يا پيغام نه ھوندو.

## ڀونءِ نگاري
اُٻاوڙو اتر ۾ ويڪرائي ڦاڪ 28.1667 ۽ اوڀر ۾ ڊگھائي ڦاڪ 69.7333 تي، سامونڊي سطح کان 213 فوٽن (64 ميٽرن) جي اوچائيءَ تي واقع آهي.

## انتظاميا
هن وقت اُٻاوڙو ضلعي گھوٽڪيءَ جو هڪ تعلقو آهي.

## تاريخ
جنت السنڌ ۾ مصنف جي ياداشتي نوٽ ۾ ڄاڻايل آھي تہ :اُٻاوڙي جو شهر سنه 987ھ ۾ تعمير ٿيو. هتي 1552ع جي هڪڙي مسجد جڙيل آهي. ’آئين اڪبري‘ ۾ علامه ابوالفضل اُٻاوڙي کي ملتان سرڪار جو محال ڏيکاريو آهي. راجا ڏاهر جي نسل مان ڏهر نومسلم هن شهر ۾ وڏا جاگيردار آهن.
سنه 908ھ (سنه 1502ع) ۾ مرزا شاه حسن ارغون جي ڏينهن ۾ اٻاوڙي جي پرڳڻي ۾ ڏهر ۽ ماڇي ماڻهن ماٿيلي ۽ مهر جي ماڻهن کي ڏاڍي تڪليف رسائي، تنهنڪري مير فاضل ڪوڪلتاش جو ننڍو پٽ بابا احمد لشڪر وٺي انهن تي ڪاهي ويو ۽ انهن کي ماري قيد ڪري ۽ گهڻو مال ڦري موٽي آيو، بلڪ هڪڙي ڇوڪري هنن بابا احمد کي پرڻائي ڏني. سنه 1172ھ (سنه 1759ع) ۾ ميان عطر خان ۽ ميان غلام شاهه ڪلهوڙي جي وچ ۾ اٻاوڙي وٽ جنگ ٿي. عطر خان سان احمد شاهه دورانيءَ جو افغاني لشڪر هو، جنهن جا سردار بهادر خان ۽ مقصودو هئا، ۽ ميان غلام شاهه جي لشڪر جو سردار مير بهرام ٽالپر هو. جنگ ۾ بهادر خان مارجي ويو ۽ سندس لشڪر ڀڄي ويو، پر پوءِ پاڻ ۾ صلح ڪري ملڪ وراهيائون. جڏهن مدد خان سردار ميان عبدالنبيءَ جي مدد لاءِ آيو، تڏهن لوهريءَ مان اٻاوڙي ۾ وڃي منزل ڪيائين ۽ مير عبدالله ۽ مير فتح خان سان صلح ڪرڻ جون ڳالهيون ڪيائين، پر سگهوئي نااُميد ٿي هليو ويو.

## حوالا

زمرو:سنڌ جا ننڍا شهر ۽ قصبا
زمرو:گھوٽڪي ضلعي جون آباد جڳهيون
زمرو:ڀونءِ ڀياس ۽ ڀونءِ نگاري
مڱريو

**مڱريو** يا **منڱريو** سنڌ جو هڪ سنڌي قبيلو آهي، مڱريا قوم جي اڪثريت سنڌ ۾ رهي ٿي. خاص طور تي مٺي ، عمرڪوٽ ۽ ٿر جي مختلف ضلعن ۾ اڪثريت سان رهن ٿا ، ان کان علاوه ڪنڊيارو ، سکر ، نوشهروفيروز ، رحيم يار خان ، جيسلمير ،ميرپور خاص ، ۽ سنڌ ۽ هند جي ٻين ڪئين شهرن ۾ رهن ٿا.

## تاريخ
راجپوتانا جي رڻ پٽ ۾ هڪ ننڍي رياست هئي. جنهن تي ڪنهن وقت باجيراء نالي هڪ هندو راجا حڪومت ڪندو هو. ڪنهن قضاني سندس راڻيءَ کي پيٽ ٿيو. پورن پنجن مهينن جو عرصو گزرڻ بعد راڻيء جي بطن مان ڪلمه "لا الله الا الله " جو آواز اچڻ لڳو. اهو از غيبي ۽ غير معمولي آواز اچڻ سبب راڻي توڙي راجا ڏاڍو حيران ٿيا. جيئن جيئن وقت ويو گذرندو تيئن تيئن آواز به ويو وڌندو. آخر لاچار ٿي راجا اهو راز پنهنجن منترين ۽ ٻانڀڻن اڳيان رکيو. انهن گهڻي غور ۽ ويچار کان پوءِ راجا کي صلاح ڏني ته جيڪڏهن اهو ٻار ڄائو ته اسلامي راڄ قائم ڪندو. جي چوٽ تي وهاري ڦوڪي آڳ ڏني ويئي جڏهن راڻي کي چوڌاري باهه ويڙهي وئي ۽ ماڻهن ايئن سمجهيو ته راڻي سڙي ڀسم ٿي چڪي هوندي تڏهن سندس پيٽ مان ٻار ڀڙڪو کائي اچي ٻاهر پٽ تي پيو ۽ ڪرڻ سان چيائين محمد رسول الله اهڙي آواز تي ماڻهو عجب ۾ پئجي ويا.
سجی منگریو برادری کی عرض آھی تہ ھی تعارف پورو ناھی. 
خدا جی نالی ھن تعارف کی پرو کیو

## ذريعو
شيخ عبدالرحيم گرهوڙي جو ڪلام ، **ليکڪ:** شمس العلماٌء ڊاڪٽر عمر بن محمد داؤد پوٽو

زمرو:سنڌي ذاتيون
سنڌ جھرڪي

thumb|سنڌي جِهرڪي

**سنڌي جِھرڪي** (Passer pyrrhonotus)  جِھرڪي خاندان جو هڪ راهگير پکي آهي، پاسدرڊي، سنڌو وادي جي چوڌاري ڏکڻ ايشيا ۾ ملي ٿي.

زمرو:آئي يو سي اين خطري کان دور جنسن جي ڳاڙهي فهرست
زمرو:پکي
عطا ﺣﺴﻴﻦ شاه ﻣﻮﺳﻮي ڊگري ڪاليج روهڙي

هيءُ ڪاليج سيد عطا ﺣﺴﻴﻦ شاه ﻣﻮﺳﻮي جي نالي سان کوليو ويو آهي، جنهن ۾ تعليم ڏني ويندي آهي.

## حوالا

زمرو:سکر ضلعو
زمرو:سنڌ ۾ ڪاليج
زمرو:سکر ضلعي جا ڪاليج
زمرو:سکر ضلعي جا تعليمي ادارا
شاھپورچاڪر

** شاھپور چاڪر** (Shahpur Chakar) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي سانگهڙ جي تعلقي شھدادپور جو ھڪ ننڍڙو شھر ۽ يونين ڪائونسل آھي. ھي شھر ٻھراڙيءَ ۾ شمار ٿئي ٿو. هي شهر اتر ۾ ويڪرائي ڦاڪ °26.15 ۽ اوڀر ۾ ڊگھائي ڦاڪ °68.65 تي واقع آهي. ھن شھر جو نالو ڪلھوڙن جي وفادار جنرل مير شھداد خان ٽالپر جي پٽ مير چاڪر خان ٽالپر جي نالي تي رکيو ويو. اڳوڻو قومي اسيمبلي جو ميمبر، عثمان خان نوري، ڪينيا ۾ اڳوڻو سفير عبدالقادر سنجراڻي، سينيٽر اعجاز ڌامراھه، سينيئر صحافي قابل ڏاهري جو تعلق ھن شھر سان آھي. مير شھداد خان ٽالپر جو قبو بہ ھن شھر لڳ واقع آهي جتي مير شھداد خان ٽالپر ۽ ان جي خاندان جا فرد دفن ٿيل آھن. ھي شھر روڊ رستي شھدادپور ۽ نوابشاھ سان ڳنڍيل آهي.

## خارجي ڳنڍڻا
*شاهپور چاڪر ورڊ پريس ڊاٽ ڪام تي

## حوالا

زمرو:سنڌ جا ننڍا شهر ۽ قصبا
زمرو:ڀونءِ ڀياس ۽ ڀونءِ نگاري
عبدالرحيم گرهوڙي

شيخ **عبدالرحيم گرهوڙي** (Abdul Raheem Girhorri) سنڌ جو صوفي بزرگ، ليکڪ ۽ شاعر ٿي گذريو آهي.

## مختصر احوال
شيخ عبدالرحيم گرهوڙي، ذات جو مڱريو, حضرت سلطان الاولياء [خواجه محمد زمان قدس سرہ لواري شريف واري جو وڏو خليفو هو. زماني جي عجائبن ۽ بي نظير هستين مان ٿي گذريو آهي. ننڍي هوندي کان ئي پڙهڻ جو شوق هوندو هوس ۽ ايتري قدر علمي تجربو حاصل ڪيو جو سڄي سنڌ ۾ ملتان کان ويندي ٺٽي تائين جهڙس عالم ڪو نه هو. منقول توڙي معقول ۾ اعلي درجي جي مهارت هيس ۽ مباحثي ۽ مناظري ۾ ايڏو ته دسترس هوس جو ڪو به عالم مڃائي نه سگهندو هوس، فقهه جي ميدان ۾ جهڙي تهڙي کي ڪين مڃيندو هو ۽ هميشه پنهنجي [اجتهاد تي هلندو هو،

## ولادت
گرهوڙي صاحب جي ڄم جي تاريخ پوري نموني خبر ناهي، پر جنهن صورت ۾ سندس شهادت سن 1192 هجري / 1139 عيسوي ۾ واقع ٿي ۽ ان وقت سندس عمر چاليهه سال هئي، تنهن صورت ۾ خيال آهي ته سندس ولادت سن 1152 هجري / 1778 عيسوي ۾ ٿي. ڪٿي ڄائو ڪٿي نپيو تنهن جو به پورو پتو ڪو نه ٿو پوي، ٻڌ سڌ مان ڄاڻ ملي ٿي ته سندس جنم خيرپور رياست جي مشهور شهر راڻي پور ۾ ٿيو هوندو. سندس والد جو نالو سعدالله هو، ان کان وڌيڪ ٻيو ڪو احوال ڪو نه ٿو ملي. سندس ماءُ سندس لاڏاڻي تائين تائين جيئري هئي.
ڊاڪٽر نبي بخش خان بلوچ جي هڪ انگريزي مقالي مان ملي آهي ته بزرگ گرهوڙي کپري تعلقي جي ڳوٺ **واڙ** ۾ ڄائو هو.

## عبدالرحيم گرهوڙي جون اڳڪٿيون
پنڌ کٽندا، سنگ ٽٽندا، مند نه وسندا مينهن، 

ادب ويندو، حيا ويندو، لڄ نه رهندي ليهه، 

راجا راڪاس ٿيندا، گولا پيئندا گيهه، 

تون آهين ته شينهن پر؛ تو کي سلام ڪرڻو پوندو سهي کي. 

## پڻ ڏسندا
* مڱريو

## حوالا

زمرو:تصوف
زمرو:سنڌ جون شخصيتون
زمرو:سنڌي شاعر
زمرو:شاعري
ڪيِري اَنڊَروُڊ

ڪيري ميري انڊروُڊ (انگريزيءَ ۾ **()** ) (پيدائش مارچ 10، 1983ع) گريمي اوارڊ کٽيندڙ آمريڪي ڪنٽري ميوزڪ ڳائڪه آهي، جنهن اميريڪن آئڊل جي چوٿين مُندَ پڻ کٽي.  انهن ڪاميابين بعد هوءَ گھڻ پلاٽينم وڪامجندڙ ڳائڪه ٿي وئي آهي.  سندس تعارفي آلبم 
*[[Some Hearts|سَم هارٽس]]* پنجُوڻ پلاٽينم تصديقيو ويو ۽ نيلسن سائونڊ اسڪين جي تاريخ ۾ ڪنٽري ميوزڪ جو تڪڙو ترين وڪامجندڙ آلبم آهي. اهو ڪنهن به آئڊل کٽيندڙ يا چٽاڀيٽِيندڙ جي تعارفي آلبم کان وڌيڪ وڪامجندڙ آلمب پڻ آهي.  انڊروُڊ پهرين اميريڪن آئڊل کٽيندڙ آهي، جنهن ساڳي ئي مند ۾ ميوزڪ جا ٽي ئي مک اعزاز پڻ کٽي ورتا، جن ۾ هڪ  آمريڪي موسيقي اوارڊ، پنج بلبورڊ موسيقي اوارڊ، ۽ بهترين نئين فنڪاره سميت ٻه گريمي اوارڊ شامل آهن. .  

## جيانگاري
### ابتدائي سال
thumb|left|150px|انڊروُڊ جي 1999ع ۾ نڪتل تصوير

انڊروُڊ جي پيدائش مسڪوگي ۾ مسڪوگي ريجنل ميڊيڪل سينٽر ۾ ٿِي، ۽ سندس پرورش شيڪوتا اوڪلاهوما جي ديهي علائقي ۾ پنهنجي والدين جي فارم ۾ ٿِي. هُوءَ ڪاغذ جي ڪارخاني ۾ ڪم ڪندي رٽائر ٿيل اسٽيفن ۽ شيڪوتا پبلڪ اسڪول جي رٽائر ٿيل استاد جي ٽِين ۽ آخري ڌيءَ آهي.  کيس ٻه وڏيون ڀيڻيون آهن، ڏهه سال وڏي شانا انڊروُڊ مِينس (پيدائش 1973ع)، ۽ تيرهن سال وڏي اسٽِيفنِي انڊروُڊ شيلٽن (پيدائش 1970ع).  ٻئي ڄڻيون اوڪلاهوما ۾ ايليمينٽري اسڪول ۾ استاد طور ڪم ڪري رهيون آهن.  ڪيري انڊرُڊ ننڍپڻ ۾ رابنس يادگار ٽيلينٽ شو ۾ پرفارم ڪيو هو.  هُوءَ فري وِل بيپٽسٽ چرچ جي رڪن آهي.  ننڍڙي عمر ۾، هوءَ چرچ ۾ ڳائيندي هُئِي.  ان کان سواءِ هن شيڪوتا ۾ منعقد ٿيل اولڊ سيٽلرس ڊي ۽ لائنس ڪلب جي مقامي تقريبن ۾ پڻ ڳاتو.  

1996ع ڌاري، جڏهن ڪيري اڃا 13 سالن جي هئي، سندس مينيجر هن لاءِ ڪيپيٽال رڪارڊس وارن کان ڪانٽريڪٽ وٺڻ جي ڪوشش ڪئي هئي. تاهم ڪيپيٽال رڪارڊس ۾ انتظامي تبديلين باعث اهو ممڪن نه ٿي سگھيو.

سن 2001ع ۾ ڪيري چيڪوتا هاءِ اسڪول مان پڙهي نڪتي. تنهن کان پوءِ هن نارٿ ايسٽرن اسٽيٽ يونيورسٽيءَ مان 2006ع ڌاري سڌ سماءُ (ماس ڪميونيڪيشن) ۾ بيچلرس ڊگري حاصل ڪئي، جنهن ۾ سندس مکيه موضوع صحافت هو.

## خارجي ڳنڍڻا

زمرو:1983ع جون پيدائشون
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:جيوت ماڻهو
سجاد يوسف

سجاد يوسف سنڌي راڳي هيو.

## تعارف
سنڌي ڳائڪ

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
*تنهنجي شهر ۾
*ڇا ته جادو آ
او مصور

**او مصور مون کي ٺاهي ڏي** پهرين سنڌي اپگرهي چينل ڪي ٽِي اين جي وڊيو گيت جا ٻول آهن. گيت نظير سمون ڳايو آهي، ايڊيٽ نديم ميراڻيءَ ڪيو آهي، جڏهن تہ هدايات منير منگيءَ ڏنيون آهن. 

## خارجي ڳنڍڻا
*او مصور گيت ڏسندا

زمرو:سنڌي وڊيو گيت
صنم بلوچ

**صنم بلوچ** () سنڌ، پاڪستان جي سنڌي ٻولي ۽ اردو جي مشهور ڪمپيئر ۽ اداڪار آهي. هن جا ٽي وي چئنلن تي ڪيترائي ڊراما ۽ شو مقبول ٿيا. کيس ڪافي اوارڊ به مليل آهن.

## فن ۽ زندگي
صنم بلوچ سنڌ شهر ڪراچي ۾ 14 جولاءِ 1986ع ۾ جنم ورتو. هن پنهنجي شوبز ڪيريئر جي شروعات پهرين سنڌي اپگرهي چينل ڪي ٽي اين جي پروگرام صنمس سمال روم سان ڪئي. اهو ئي پروگرام سندس تمام گھڻي شهرت جو سبب بڻيو. صنم کان سواءِ صنم جا ڀائر فرحان بلوچ ۽ عمران بلوچ، ڀيڻيون سبرين هيسباڻي، ماهين هيسباڻي، ۽ والده ماريہ بلوچ پڻ ڪي ٽي اين جي مختلف پروگرامن ۾ ڪم شروع ڪيو. مبينه طور سندن خاندان جا تعلقات ڪي ٽي اين جي انتظاميه سان خراب ٿي ويا، جنهن کان پوءِ صنم توڙي سندس خاندان جي مڙني فردن جا پروگرام اچتو ڪي ٽي اين تان اچڻ بند ٿي ويا. ڪجھہ وقت کانپوءِ صنم ڪي ٽي اين تي **ڏيئو** نالي هڪ ٻيئي پروگرام ۾ ظاهر ٿي، جيڪو صنم سمال روم کان بنهہ مختلف هو.هن سنڌي کان علاوه اردو ۾ به ڪيترن شوز جي ميزباني ڪئي ۽ لاتعداد اردو ڊرامن  ۾ ڪم ڪيو آهي. کيس ڪيترائي آيو؛ رڊ به مليل آهن. هن شادي پڻ ڪئي آهي.

## حال
هن وقت صنم بلوچ اي آر واءِ چينل تي ڪم ڪري رهي آهي.
## خارجي ڳنڍڻا
* صنم جوڳڻ
## حوالا

زمرو:1986ع جون پيدائشون
زمرو:ايڪيهين-صديءَ جون پاڪستاني اداڪارائون
زمرو:بلوچ ماڻھو
زمرو:پاڪستان ٽيليويزن جا ميزبان
زمرو:پاڪستاني فلمي اداڪارائون
زمرو:پاڪستاني ٽيليويزن اداڪارائون
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:سنڌي ماڻھو
زمرو:شوبز
زمرو:ڪراچي جا ماڻھو
زمرو:ڪراچي جون اداڪارائون
زمرو:جيوت ماڻهو
زمرو:پاڪستاني فلمي اداڪارڻيون
سونهن جي راڻي

**سُونهن جِي راڻِي** پهرين سنڌي اپگرهي چينل ڪي ٽِي اين جي وڊيو گيت جا ٻول آهن. گيت سردار شاھ لکيو آهي، عامر شاھ ڳايو آهي ۽ هدايات ڏنيون آهن، موسيقي نومي عليءَ ڏني آهي؛ جڏهن تہ ايڊٽ ماجد جاڳيراڻيءَ ڪيو آهي. اهو گيت انٽرنيٽ ذريعي گُوگِل وڊيو تي ڏسي سگھجي ٿو.

## خارجي ڳنڍڻا
*سُونهن جِي راڻِي گيت ڏسندا

زمرو:سنڌي وڊيو گيت
جي روز رسندين

**جي روز رسندين** پهرين سنڌي اپگرهي چينل ڪي ٽي اين جو هڪ مشهور گيت آهي.

## خارجي ڳنڍڻا
*جي روز رسندين
جيءُ جنهن کي چيم

## تعارف
**جيءُ جنهن کي چيم** استاد بخاريءَ جو لکيل هڪ مقبول گيت آهي، جيڪو سڀ کان پهرين منظور سخيراڻيءَ ڳاتو. ان کان سواءِ، 2006ع ۾ هيءُ گيت پهرين سنڌي اپگرهي چينل ڪي ٽِي اين بطور وڊيو گيت رڪارڊ ڪرايو.  گيت نجف عليءَ ڳايو آهي، ايڊيٽ فريد ڪٽپر ڪيو آهي، جڏهن تہ هدايات فرحان بلوچ ڏنيون آهن.

## خارجي ڳنڍڻا
*جيءُ جنهن کي چيم گيت ڏسندا

زمرو:سنڌي وڊيو گيت
تنهنجو منهنجو روز ملڻ

## تعارف
**تنهنجو منهنجو روز ملڻ** پهرين اپگرهي سنڌي چينل ڪي ٽي اين جو هڪ وڊيو گيت آهي، جيڪو رحمت علي ڀٽ ڳاتو آهي.  گيت نديم ميراڻيءَ ايڊيٽ ڪيو آهي، جنهن هدايات به ڏنيون آهن.

## خارجي ڳنڍڻا
*تنهنجو منهنجو روز ملڻ گيت ڏسندا

زمرو:سنڌي وڊيو گيت
ايمپليٽيوڊ ماڊيوليشن

**ايمپليٽيوڊ ماڊيوليشن** (انگريزيءَ ۾ Amplitude Modulation) برقياتي ربطيات ۾ ڪرڻڪ ڪانڌي لهرن ذريعي اطلاعت جي ڏي وٺ لاءِ استعمال ٿيندڙ هڪ ٽيڪنيڪ آهي.  اي ايم جو طريقه ڪار اهو آهي ته ٽرانسمٽ ڪيل سگنل جي سگھه کي اماڻجندڙ اطلاع پٽاندر گھٽ وڌ ڪيو وڃي.
جاڳ سنڌي جاڳ (گيت)

**جاڳ سنڌي جاڳ** پهرين سنڌي اپگرهي چينل ڪي ٽِي اين تي رليز ٿيل هڪ هندستاني سنڌي وڊيو گيت آهي، جيڪو ڪوشي لالواڻيءَ ڳاتو آهي.  

## خارجي ڳنڍڻا
*يُو ٽيوب تي جاڳ سنڌي جاڳ گيت ڏسندا

زمرو:سنڌي وڊيو گيت
فاصلا فاصلا ئي رهيا

## تعارف
**فاصلا فاصلا ئي رهيا** پهرين سنڌي موسيقي چينل ڪشش جو هڪ وڊيو گيت آهي، جيڪو سعيد تنيي ڳاتو آهي. گيت جا ٻول ذوالفقار منگيءَ لکيا آهن، ايڊيٽ نديم ميراڻيءَ ڪيو آهي ۽ هدايات به نديم ميراڻيءَ ئي ڏنيون آهن، جڏهن ته موسيقي عرفان سمون ڏني آهي.

## خارجي ڳنڍڻا
*يُو ٽيوب تي فاصلا گيت ڏسندا

زمرو:سنڌي وڊيو گيت
چنڊ سهڻا مان بڻجي چڪور

## تعارف
**چنڊ سهڻا مان بڻجي چڪور** مقبول سنڌي فلم غيرت جو سوال جو هڪ گيت آهي، جيڪو رُونا ليليٰ ڳايو آهي.  هيءُ گيت يُو ٽيوب تي ڏسي سگھجي ٿو.

## خارجي ڳنڍڻا
*چنڊ سهڻا مان بڻجي چڪور گيت ڏسندا

زمرو:سنڌي وڊيو گيت
زمرو:سنڌي فلمي گيت
شام جو هي پهر

## تعارف
**شام جو هي پهر** برقت عليءَ جو ڳايل هڪ مقبول گيت آهي، جيڪو پهرين سنڌي اپگرهي چينل ڪي ٽي اين امانت مغل ۽ ريحانه تبسم تي فلمايو آهي.

## خارجي ڳنڍڻا
*يُو ٽيوب تي ''شام جو هي پهر'' گيت ڏسندا

زمرو:سنڌي وڊيو گيت
شخص هڪڙو ياد آيو شام جو

**شخص هڪڙو ياد آيو شام جو** پهرين سنڌي اپگرهي چينل ڪي ٽِي اين جي وڊيو گيت جا ٻول آهن.  گيت حنيف لاشاريءَ ڳايو آهي ۽ هدايات نبيل شيخ ڏنيون آهن، جڏهن تہ پرفارم نگھت ڪيو آهي. اهو گيت انٽرنيٽ ذريعي يُو ٽيوب تي ڏسي سگھجي ٿو.

## خارجي ڳنڍڻا
*''شخص هڪڙو ياد آيو شام جو'' گيت ڏسندا

زمرو:سنڌي وڊيو گيت
سهڻي تو سوا

## تعارف
**سهڻي تو سِوا** پهرين سنڌي اپگرهي چينل ڪي ٽِي اين جي وڊيو گيت جا ٻول آهن. گيت ٻالڪ سنڌيءَ ڳايو آهي، ايڊيٽ نديم ميراڻيءَ ڪيو آهي، جڏهن ته هدايات به نديم ميراڻيءَ ڏنيون آهن.  

## خارجي ڳنڍڻا
*''سهڻي تو سوا'' گيت ڏسندا

زمرو:سنڌي وڊيو گيت
عبدالله شاھ

21 آڪٽوبر 1993ع کان 6 نومبر 1996ع تائين پاڪستان پيپلز پارٽيءَ جي صوبائي حڪومت جي اڳواڻي ڪندي سنڌ جو وڏو وزير رهيو.  سندس جنم 1931ع ۾ ٿيو جڏهن ته سندس وفات 2007ع تي ٿي.

## حوالا

زمرو:پاڪستاني سياستدان
زمرو:سنڌي ماڻھو
ويد

**ويد** __(Ved):لفظ ويد جو مصدر ’ود‘ آهي، جنهن جي معني آهي ’عقل‘، ’ڄاڻڻ‘، ’سوچڻ‘، ’سمجهڻ غور فڪر ڪرڻ‘، ’موجود هئڻ‘ ۽ ’حاصل ڪرڻ‘ وغيره. ’ويد‘ جو لفظ خود ’ويدن‘ ۾ استعمال نه ڪيو ويو آهي، پر تقريبا 2000 سالن جي عرصي ۾ هندن علمن ۽ رسمن متعلق جيڪو مواد گڏ ڪيو آهي. ان کي ’ويد‘ جو نالو ڏنو ويو بعد جا سڀ هندو مصنف انهن جو حوالو ڏيندا ۽ انهن کي مستند سمجهندا رهيا آهن.  هندومت جي قديم الهامي صحيفن جي مجموعي جو نالو آهي جيڪو لڳ ڀڳ پندرهين يا پنجين قبل مسيح جي دوران ظابطئه تحرير ۾ آندو ويو. هندن جي مقدس ڪتابن جا ٻه بنيادي قسم آهن يعني، شروتي ۽ سمرتي ۾ ويدن کي سڀ کان پهريون داخل سمجھيو وڃي ٿو.
اپنيشدن جي توحيدي ۽ فليسوفياڻي جي برخلاف ويدن جو مرڪزي خيال منتر، هون، مذهبي رسمون باهه ۽ برهمڻن جي تقديس ۽ قرباني جي اهميت آهي.

## حوالا

زمرو:مذهبي متن
زمرو:سنسڪرت لکتون
زمرو:هندو لکتون
مرڊر

left|thumb|250px
left|thumb|250px
## تعارف
هڪ هندستاني (بالي ووڊ) فلم جو نالو آهي.  هن فلم جون هدايات اَنُوراگ باسُو ڏنيون آهن، جڏهن ته ڪهاڻيءَ جو ليکڪ مهيش ڀٽ آهي.  سموري ڪهاڻي بينڪاڪ ۾ فلمائي وئي آهي.  هيروئن جو ڪردار مَلِڪه شيراوَت ادا ڪيو آهي ته هيرو جو ڪردار عمران هاشميءَ ادا ڪيو آهي.  فلم جو ٻيو مک اداڪار اشمت پٽيل آهي.  

## فلم جا گيت
* ڀيگي هونٽ تيري
* دل ڪو هزار بار
* ڪهو نه ڪهو
* زندگي اس طرح
* جانا جانِ جانا

## خارجي ڳنڍڻا
*يوٽيوب تي '''مرڊر''' فلم جو هڪ سِين

زمرو:شوبز
جهڙي ٿئي مست جواني

## تعارف
**جهڙي ٿئي مست جواني** مقبول سنڌي گيت آهي، جيڪو سڀ کان پهرين جلال چانڊيي ڳايو.  ان کان سواءِ، 2007ع ۾ هيءُ گيت پهرين سنڌي اپگرهي چينل ڪي ٽِي اين بطور وڊيو گيت رڪارڊ ڪرايو، جنهن ۾ ماڊلس طور فرحان بلوچ ۽ خبر ناهي ڪم ڪيو آهي.  گيت زلف علي ڳايو آهي، ايڊيٽ فريد ڪٽپر ڪيو آهي، جڏهن ته هدايات فرحان بلوچ ڏنيون آهن.  گيت جي موسيقي نجف علي ۽ زلف عليءَ ڏني آهي.

## خارجي ڳنڍڻا
*جهڙي ٿئي مست جواني گيت يُو ٽيُوب تي ڏسندا

زمرو:سنڌي وڊيو گيت
حاجي واهه

**حاجي واهه** (Haji Wah) سنڌ جي ميهڙ تعلقي جو هڪ ڳوٺ آهي، جنهن ۾ بنيادي سهولتن نالي ڪا به شَيِ موجود نه آهي. سڀ کان پهريون مسئلو تعليم جو آهي، جيڪا هن ڳوٺ وارن فقط ٽي وي تي ٻڌي آهي. گورنمينٽ هڪ پرائمري اسڪول ڏنو ته آهي، پر اهو ڏهن ٻارهن سالن کان ڳوٺ جي چڱي مڙس جي اوطاق بڻيل آهي. هن ڳوٺ ۾ نه صحت گهر آهي، نه روڊ ۽ نه ڪا ٻي بنيادي سهولت موجود آهي. هتان جا چونڊيل نمائندا صرف ووٽن واري ڏينهن هن ڳوٺ ۾ ايندا آهن ۽ ووٽن وٺڻ کان پوءِ هميشه لاءِ غائب ٿي ويندا آهن. ميهڙ تعلقي جا چونڊيل ايم اين اي، ايم پي اي، تعلقي ناظم دعوائون ته ڪن ٿا، پر ماڻهن جي سار سنڀال نٿا لهن.

## ڀونءِ نگاري
ڳوٺ حاجي واهه ميهڙ شهر جي اولهه ۾ واقع آهي.  ڳوٺ جي آبادي 2000  آهي، جيڪا سَو سيڪڙو سنڌي آهي.

## انتظاميه
هيءُ تعلقي ميهڙ جي هڪ يونين ڪائونسل آهي.
## حوالا

زمرو:سنڌ جا ڳوٺ
زمرو:ڀونءِ ڀياس ۽ ڀونءِ نگاري
سنڌ جا شهيد

سنڌ جا شهيد:

*دولھ دريا خان
*راجا ڏاھر
*مخدوم بلاول
*ھوش محمد شيدي
*دودو سومرو
*شاھ عنايت

*
*
گوگل

thumb
**گوگل** () هڪ سرچ رٿا طور جنوري 1996ع ۾ ليري پيج (Lerry page) ۽ سرجي برن (Sergey Brin) شروع ڪيو هو، جيڪي اسٽينفورڊ يونيورسٽي ڪيليفورنيا ۾ پي ايڇ ڊي جا شاگرد هئا. گوگل شروع ڪرڻ جو مقصد اهو هو ته ڪا اهڙي ڳولا انجڻ (Search Engine)  ٺاهجي، جيڪا ان دور جي ڳولا انجڻ جي مقابلي ۾ وڌيڪ نتيجا گهٽ وقت ۾ ڏيکاري. گوگل جو شروعاتي نالو ”Back Rub“ هو. ان کان پوءِ 14 سيپٽمبر 1997ع ۾ گوگل ڪام جو domain رجسٽر ٿي ويو ۽ 7 سيپٽمبر 1998ع ۾ Google Inc نالي ڪوٺي کولي وئي. گوگل ڳولا جي دنيا کان سواءِ ٻيون به ڪافي شيون متعارف ڪرايون آهن، جن ذريعي اڄ دنيا ۾ ڪا به شَيِ ناممڪن ناهي رهي. اچو ته توهان سان انهن شين جو تعارف ڪرايون.

### لوڪل گوگل
گوگل پاڻ کي مختلف ٻولين ۾ متعارف ڪرائڻ کان پوءِ هاڻي پنهنجي لوڪل سروس شروع ڪري رهي آهي، جيڪا في الحال Beta آهي ۽ صرف يونائيٽيڊ اسٽيٽ وارا ڪم آڻي سگهن ٿا. گوگل موبائل: گوگل جي هن سهوليت ذريعي اوهان پنهنجي موبائيل متعلق هر ڄاڻ حاصل ڪري سگهو ٿا.  ان جي ايڊريس آهي: http://mobile.google.com.

### گوگل پرنٽ
گوگل جي هيءَ سروس دنيا جي ڪتابن، اخبارن ۽ رسالن بابت ڄاڻ مهيا ڪري ٿي.   گوگل پرنٽ

### گوگل ڪٿڻي
گوگل جي هن سهوليت سان توهان به حساب جو نتيجو طريقي سان گڏ حاصل ڪري سگهو ٿا. مثال، گوگل سرچ باڪس ۾ لکو (3-5 ).

### گوگل وصف
گوگل جي هن سهوليت ذريعي اوهان ڪنهن به لفظ جي معنيٰ يا تشريح معلوم ڪري سگهو ٿا. گوگ سرچ باڪس ۾ لکو: Define.personal computer.

### موويز
گُوگل موويز تي توهان موويز يعني فلمون ۽ انهن تي تبصرا پڻ ڏسي سگهو ٿا.

### فون بوڪ
گوگل فون بوڪ جي مدد سان توهان آمريڪا جي آفيسن يا گهرن جا نمبر ڳولي سگهو ٿا.

### گوگل موسم
گوگل ذريعي اوهان ڪنهن به شهر جي موسم بابت ڄاڻ حاصل ڪري سگهو ٿا. مثال weather:Hyderabad Pakistan جنهن جي مدد سان اوهان حيدرآباد پاڪستان جي موسم جو حال معلوم ڪري سگهو ٿا.

### گوگل سفر
ڪنهن به هوائي اڏي جي موسم يا جهازن جي دير سوير جي باري ۾ ڄاڻ حاصل ڪرڻ لاءِ گوگل سرچ باڪس ۾ لکو، هوائي اڏي جو 3 عددي ڪوڊ ۽ لفظ ايئر پورٽ. مثال: airport code. گوگل يونيورسٽي: گوگل يونيورسٽيءَ جي مدد سان توهان ڪنهن به اسڪول، ڪاليج يا يونيورسٽي وغيره جي ويب سائيٽ تي وڃي سگهو ٿا ۽ ان بابت ڄاڻ حاصل ڪري سگهو ٿا .www.google.com/options/universities.html . گوگل ڊائريڪٽري: گوگل ڊائريڪٽريءَ ۾ توهان کي گوگل جي هر هڪ فيچر جي ڄاڻ ملندي.  گوگل نقشا: هن سهوليت وسيلي توهان ڪنهن به علائقي جون سيٽلائيٽ تصويرون ڏسي سگهو ٿا.

### جي ميل

گوگل gmail  نالي ڊومين تي برق ٽپال جي سهوليت پڻ ڏي ٿو، جيڪا توهان کي 2 گيگا ٻاٽڻ Giga Bytes اسٽوريج مهيا ڪري ٿي.

### گوگل ويڊيو
* '''Google Ping Service'''
گوگل ويڊيو جي مدد سان توهان ڪا به فلم يا ڪو به ڊرامو يا گانو ڳولي سگهو ٿا.

مٿين کان علاوه گوگل جون ڪيتريون ٻيون به سهوليتون به آهن ۽ انهن ۾ ڏينهون ڏينهن واڌارو اچي رهيو آهي.

## پڻ ڏسو
* گوگل ترجمو

گوگل
زمرو:ورلڊ وائڊ ويب
زمرو:ڪمپيوٽر سائنس
لُوبِن

لُوبِن (ڊچ ٻوليءَ ۾ Lüben)، پولينڊ جي ڏکڻ اولهه ۾ زمنيڪا درياءَ جي ڪپ تي واقع هڪ شهر آهي. 2004ع جي آدم شماريءَ جي مطابق، شهر جي ڪل آبادي 77625 آهي.

## حوالا
ڇنڇر

ڇنڇر هفتي ڇهون  ڏينهن آهي. آچر ۽ جمع جي ڏينهن جي وچ وارو ڏينهن آهي. 

## <big>لفظ ڇنڇر</big>
ڇنڇر = هن کي ڪٿي ڇنڇار به چوندا آهن. هي لفظ آهي سنڌي پر هن جو بنياد پڻ سنسڪرت لفظ شنيھ مان ملي ٿو. شنيھُ هندن جو ديوتا آهي. جيڪوانصاف جو ديوتا آهي، ۽ بُرن اعمالن تي دنيا ۾ سزائون ڏيندو آهي. علم نجوم جي حساب هن جو گرھ زحل آهي. جيڪو نحوست جو ڪارڻ سمجهيو وڃي ٿو. هندي ۾ پڻ ساڳي نسبت سان شنيھ وار مان تبديل ٿيندي شني وار موجود آهي 

### <u><big>جامع سنڌي لغت مطابق؛</big></u>
ڇنڇر

ذ. [سن. شَنِهه] هفتي جي ستن ڏينهن مان هڪ ڏينهن جو نالو. هڪ گرهه جو نالو. زُحل (جو عام طرح نَحسُ سمجهيو ويندو آهي). نُحُوسَت ، نڀاڳ ، ڪمبختي.

### <big>ان لاء سنڌي چوڻيون پڻ هن ڳالھ نسبت ڪن ٿيون ؛</big>

#### <big>ڇنڇر پيرن ۾ هُئڻ</big>
هڪ هنڌ ٽِڪاءُ نه هئڻ ، نَحُوست جو اثر هئڻ ، چڪرن ۾ هئڻ.

#### <big>ڇنڇرِي</big>
ث. ڇنڇر گِرههَ جي نُحُوسَت. نِڀاڳُ ، بَدبَختي. (اسم خاص). ٻانڀڻن جو هڪ گروهه (جي ڇنڇر گرهه جي نحوست لاهين).

#### <big>ڇنڇرِي لاهِڻ</big>
نحوست لاهڻ. نڀاڳ ڪڍڻ. سخت سزا ڏيڻ (اهو خيال آهي ته ڇنڇر گرهه جو اثر پيل ماڻهو بَد مزاج ٿيندو آهي). ڏاڍي مارَ ڏيئي سڌو ڪرڻ. مغرور جي دماغ مان غرور ڪڍڻ.

## <big>انگريزي Saturday</big>
رومن ديوتا Saturn جي نالي سان منسوب آهي. ۽ انگريزي ۾ زحل گرھ کي به Saturn چئبو آهي. جيڪو مال، زراعت، آزاديء ۽ وقت جو ديوتا آهي.

## <big>گيلري</big>
. 
Saturn during Equinox.jpg|زحل گرھ
Shani graha.JPG|شنهي ديو جي تصوير
Bennanje Sri Shaneeswara 23 feet Statue Udupi.JPG|شني ديو جي مورتي
GiorcesBardo6.jpg|سيٽرن ديوتا (رومن ديوتا)


زمرو:هفتي جا ڏينهن
آچر

**آچر** هفتي جوستون ۽  آخري ڏينهن ۽ تقريبن دنيا جي سڀني ملڪن ۾ هن ڏينهن تي عام موڪل هوندي آهي. آچر ڇنڇر ۽ سومر جي وچ وارو ڏينهن آهي.

## <big>لفظ آچر</big>
**آچر** = هن ڏينهن جو نالو جو بنياد سنسڪرت لفظ آدتيه مان ورتل آهي جنهن جو مطلب سج آهي. علم نجوم ۾ هن ڏينهن جو گرھ سج آهي.  جيڪو اردو ۾ آدتيه وار مان تبديل ٿيندو اتوار ٿي ويو آهي. هندي ۾ هن ڏينهن جو نالو پڻ رَوِي - سورِيا ديوتا (سج جو ديوتا) جي نالي سان منسوب آهي ۽ ان کي رَوِي وار چوندا آهن.

شيخ اياز پنهنجي ڪويتا ۾ آچر کي **آڏيت** پڻ ڪوٺيو آهي.

آچر

سنڌي ماڻهو آچر نالو پڻ رکن ٿا.عيسائيت ۾ آچر جي مقدس حيثيت آهي. پاڪستان ٺهڻ کان پوءِ  آچر تي موڪل هوندي هئي، جيڪا ذوالفقار علي ڀٽو پنهنجي دؤر ۾ بدلائي جمعو ڪري ڇڏي. بعد ۾ ميان محمد نواز شريف ان کي وري بحال ڪري ڇڏيو جيڪا اڃا تائين بحال آهي.

## <big>انگريزي Sunday</big>
انگريزي ۾ ساڳي نسبت سان Sunday سنڊي (سج جو ڏينهن) آهي.جنهن کي منڍ ۾ پراڻي رومي مذهب Sól / Sunna / Sunne سول نالي سان سڏيو ويندو هو پر پوءِ جرمنيڪ ماڻهن Sunday جي نالي سان منسوب ڪيو ويو. اولھ جي ملڪن ۾ ڇنڇر ۽ آچر ويڪ اينڊ جو حصو آهي. 

سج Sun + وار = ڏينهنday. 

## <big>گيلري</big>

Sun920607.jpg|سج (تارو)
Black sea, black fog, sun&ice, polar sea.jpg|سج جي تصوير
Delhi Airport Surya Statue 1.jpg|روي (سوريا ) ديوتا جي مورتي دهلي ائيرپورٽ
Surya in his chariot.jpg|روي (سوريا) ديوتا جي تصوير
Konark Surya Temple.jpg|روي (سوريا) ديوتا جو مندر
Surya Mandir Gwlaior - panoramio.jpg|سوريا مندري گَولِي يار
The Chariot of the Sun by Collingwood.JPG|Sunne / Sol d ديوتا


## <big>حوالا</big>

زمرو:هفتي جا ڏينهن
سومر

سومر هفتي جو پهريون ڏينهن آهي. سومر آچر ۽ اڱاري جي وچ ۾ ايندو آهي.

## <big>لفظ سومر</big>
سومر = هن ڏينهن جو نالو هندي لفظ سوم مان ورتو ويو آهي, سوم جيڪو چندر ديو جو ٻيو نالو آهي. سندس نالي پٺيان هن ڏينهن جو نالو پيو.

هندي ۾ پڻ ساڳي نسبت سومر کي سوموار چوندا آهن.

سنڌين ماڻهو سومر ۽ سومار نالو پڻ رکندا آهن.

’سومر‘ تان سومر خان، محمد سومر، سومار خان.

سومر

## <big>لفظ سوم</big>
ڳاٽا آريه لوڪ سوم نالي هڪ ٻوٽي جي رس پيئندا هئا، جا چنڊ جهڙي اڇي ۽ روشن هوندي هئي. اها نهايت گڻاڪاري هئي، تنهنڪري انهيءَ ٻوٽيءَ جي اُڀرائيندڙ ديوتا کي به ”سوم“ سڏيندا هئا. رگ ويد، جو سڄو نائون منڊل سوم جي ساراھ سان ڀريل آهي. جيئن سج جو روپ اگني آهي، تيئن سوم جو روپ چندرما (چنڊ) آهي، ۽ اهو به ”سوم“ سڏجي ٿو. ”سومر – سومار“ معنيٰ ”سوم يا چندرما (چنڊ) جو ڏينهن“ (Monday: Moon-day)  ويدن جي براهمڻن ۾ سوم (چنڊ) کي امرت جو نياڻ سڏيو اٿن. چنڊ جي سهائي پکَ ۾ ديوتائون اهو امرت پيئن  ٿا ته چنڊ جي ڪلا ڏينهون ڏينهن وڌندي وڃي ٿي، ۽ اونداهي پک ۾ پتر اهو امرت پيئن ٿا ته چنڊ جي ڪلا وڃي گهٽبي. هي ڳالهيون پراڻن ۾ به لکيل آهن.

## <big>انگريزي Monday</big>
Moon + وار = ڏينهن day. اهو ٿيو Moonday، تنهن مان ٿيو Monday. جرمنيڪ جو ديوتا Máni / Mona نالي سان منسوب آهي.

## <big>گيلري</big>

Full Moon Luc Viatour.jpg|چنڊ
Chandra, The Moon God; Folio from a Book of Dreams LACMA M.83.219.2 (2 of 3).jpg|سوم (چندر ديوتا)
The Wolves Pursuing Sol and Mani.jpg|مونا (جرمنيڪ ديو)


## <big>حوالا</big>

زمرو:هفتي جا ڏينهن
اربع

**اربع** هفتي جو ٽيون ڏينهن آهي. اربع اڱاري ۽ خميس جي وچ ۾ ايندو آهي. اردوءَ ۾ ان کي بڌ (بدھ)چوندا آھن.

## <big>لفظ اربع</big>
اربع اصل عربي ٻولي جي لفظ ”اربع“ يا ”اربعه“ جنهن جي معنيٰ چار آهي. سنڌي ٻوليءَ جي ڦيري مطابق پڇاڙيءَ ۾ ’الف‘ وڌائي مؤنث صورت ۾ ”-اربعا-“ (=چوٿون يا چوٿين) کي هفتي جو چوٿون ڏينهن ڪيو ويو. ڇو جو نجوم مطابق هفتي جا ڏينهن -آچر- (-آرتوار-) کان شروع ٿيندا، ان ڪري آچر هفتي جو پهريون ڏينهن، سومر ٻيون ڏينهن، اڱارو ٽيون ڏينهن ۽ ٻڌر چوٿون ڏينهن هو.

## <big>ٻڌر مان اربع ٿيڻ</big>
عربن کان پهريان هن ڏينهن کي **ٻڌر** چوندا هئا. جيڪو پڻ سنسڪرت لفظ ٻڌ مان ورتو ويو آهي جنهن جي معني عطارد گرھ آهي. اردو ۾ به هي ڏينهن ساڳي نسبت سان بدھ سڏيو ويندو آهي. ۽ هندي ۾ ساڳي طريقي سان بدھ وار چيو وڃي ٿو. 

. سنڌي هندو -ان- کي ’-ٻڌر-‘ چوندا آهن

’ٻڌر‘ تان ٻڌر مل نالو پڻ هندن ۾ آهي.

گرھ عطارد آهي.ٻڌر سنڪسرت ٻُڌ = گرهه. Mercury عطارد + وار = ڏينهن. ٻڌ =  سياڻو، داناءُ.

## <big>هن حوالي سنڌي ٻولي هيٺيون چوڻيون مشهور آهن:</big>
**<big>اَربَع خَطا</big>**

ث. چار گناه (شرع موجب ٽي گناه معاف ڪيا ويندا آهن). ڳري خطا. نه معاف ٿيڻ جهڙو ڏوهه.

**<big>اَربَع خطا ٿِيَڻُ</big>**

چوٿون ڀيرو گناه ٿيڻ. ناقابل معافي ڏوه ٿيڻ.

## <big>انگريزي Wednesday</big>
انگريزي ۾ هن ڏينهن کي Wednesday سيڪسنس ديوتا جنهن جا نالا وُڊن/ وُڊان/ اوڊن / وُٽن / ووٽان مخلتف لهجن ۾ آهن..

## <big>گيلري</big>

Mercury in color - Prockter07-edit1.jpg|ٻڌ (عطارد) گرھ
Budha graha.JPG|ٻڌ ديوتا
Thai Budha sitting.jpg|ٻڌ ديو جي مورتي
Odhinn-oldedda.gif|وُڊن / اوڊن ديوتا
Odin (Manual of Mythology).jpg|سيڪسنس جو ديوتا وُڊن


## حوالا

زمرو:هفتي جا ڏينهن
زمرو:ڏينهن
وسپت

**خميس** () جمعي کان پهرين ۽ اربع کان پوءِ وارو ڏينهن آهي.

هي هفتي هفتي جي ستن ڏينهن مان  هفتي جو پنجون ڏينهن آهي.


## <big>لفظ خميس</big>
خميس = هن ڏينهن جو نالو عربي زبان جي لفظ خمس مان ورتو ويو آهي. سنڌ جي ڪجهه علائقن ۾ ماڻهن خمس پڻ چوندا آهن. هن جو مطلب پنج آهي. ان ڪري جو علم نجوم ۾ هي پنجون ڏينهن آهي. 

سنڌي ماڻهو خمسيو نالو پڻ رکندا آهن . 

عربن کان پهرين هن ڏينهن کي **وسپت** چيو ويندو هو.

## <big>وسپت کان خميس</big>
عربن کان پهريان خميس جنهن کي وِسپت چوندا هئا. ان لفظ جو بنياد ورسپتي / برہسپتي ديوتا جي نالي مان ورتو ويو آهي. هن ڏينهن جو گرھ مشتري آهي.

### <big>ورسپتي / برہسپتي ديوتا</big>
هي ديوتا، هندن وٽ سڀني ديوتائن جي گرو (استاد ) طور مڃو وڃي ٿو. ان نسبت هندي ۾ هن ڏينهن کي گُرو وار چوندا آهن.

### <u><big>جامع سنڌي لغت مطابق؛</big></u>
وِسپَتِ

ث . هفتي جي ڏينهن جو نالو، خميس.

## <big>انگريزي Thursday</big>
Thursday هن ڏينهن جو نالو سيڪسنس (انگريزي ٻولي جو اولائي روپ) ماڻهن جي ديوتا Thor جي نالي مان ورتل آهي، جيڪو طوفان، کنوڻ، طاقت ۽ انسان ذات جي حفاظت جو ديوتا ان جي نالي سان منسوب آهي. هن جي هٿ ۾ هڪ هٿوڙو هوندو آهي. اڄ ڪلھ هن جي نالي سائينس فڪشن فلمون پڻ ٺهيون آهن.

## <big>گيلري</big>

Brihaspati graha.JPG|ورسپتي / برہسپتي ديوتا
Watercolour painting on paper of Bṛhaspati, a Vedic deity holding a lotus flower.jpg|**<big>ورسپتي ڪنول جي گل سان</big>**
Thor's Battle Against the Jötnar (1872) by Mårten Eskil Winge.jpg|Thor (ٿور سيڪسنس ديوتا)
Thor und die Midgardsschlange.jpg|ٿور بلائن سان وڙهندي


## حوالا

زمرو:هفتي جا ڏينهن
زمرو:ڏينهن
جمعو

جمع هفتي جو پنجون ۽ ڇنڇر کان پهريان ۽ خميس کان پوءِ ايندو آهي. 

هي هفتي هفتي جي ستن ڏينهن مان هفتي جو ڇهون ڏينهن آهي.

## <big>لفظ جمعو</big>
جمعو = هن ڏينهن جو نالو پڻ عربي زبان جي لفظ الجمعة مان ورتو ويو آهي. جنهن جي معني **گڏ ٿيڻ يا گڏجاڻي** آهي. اسلام ۾ هن کي ڏينهن جو سردار چيو ويو آهي. جمع مسلمانن لاءِ وڏي اهميت وارو ڏينهن آهي.

عربن کان پهريان هن ڏينهن کي سنڌي ماڻهو **[[ٿانور]]** چوندا هئا.

هندن وٽ هن ڏينهن جي ديوي شُڪرا آهي. هن ڏينهن. هندي ۾ان مناسبت سان شُڪروار چوندا آهن.

سنڌي ماڻهو جمعو نالو پڻ رکن.

## <big>انگريزي Friday</big>
جرمنيڪ ديوگ Freya جنهن ٻيا نالا ( Frea / Frija / Frigg / Frige ) جي نالي پٺيان Friday سڏجي ٿو. جيڪا فياض ۽ حڪمت جي ديوي آهي.

## <big>گيلري</big>

2012 Transit of Venus from SF.jpg|زهره
Frigg, Odens hustru.jpg|فريا ديوي
Shukra graha.JPG|شُڪرا ديوي جي تصوير
Shukra.jpg|شُڪرا ديوي جي مورتي


زمرو:هفتي جا ڏينهن
جنوري

عيسوي سال جو پهريون مهينو جنوري آهي. هن مهيني تي اهو نالو رومين جي هڪ ديوتا “جينس” (Janus) جي نالي تان رکيو ويو آهي, اهو جنگ جو ديوتا هو، جيڪو ڏند ڪٿا موجب هڪ ئي وقت، اڳيان ۽ پويان ڏسي سگهندو هو، رومين جو خيال هو ته هن ديوتا وانگر هو به پنهنجي ماضي ۽ حال جو جائزو وٺي سگهن ٿا. جنهن سبب هنن هن مهيني جو نالو جنوري رکيو. 
جنوري شمسي سال جو پهريون مهينو آهي. هن مهيني ۾ 31 ڏينهن ٿيندا آهن.

## حوالا

جنوري
زمرو:تاريخ
زمرو:مهينا
زمرو:وقت
فيبروري

عيسوي سال جو ٻيو مهينو فيبروري (February) آهي. هن مهيني جو نالو به هڪ رومي ديوتا “فيبرا“ (FEBRUA) جي نالي تي رکيو ويو آهي. هي ديوتا مذهبي خوشي جي علامت هو. گهڻو وقت اڳ رائج روما ڪلينڊر ڏهن مهينن جو هوندو هو، پر پوءِ جو ليس سيزر ان ڪيلينڊر ۾ فيبروري جي مهيني جو واڌارو ڪيو.
فيبروري شمسي سال جو ٻيو مهينو آهي. هي مهينو ٽي سال 28 ڏينهن جو ۽ هڪ سال (يعني ليپ سال ۾) 29 ڏينهن جو هوندو آهي. فيبروري لاطيني لفظ فيبرم مان ورتو ويو آهي جنهن جي معني آهي پاڪائي ڪرڻ.

## حوالا

فيبروري
زمرو:تاريخ
زمرو:مهينا
زمرو:وقت
مارچ

مارچ (March)، شمسي سال جو ٽيون نمبر مهينو آهي. مارچ تي رومن ديوتا مارس جي نالي پٺيان نالو رکيو ويو آهي. هن مهيني ۾ 31 ڏينهن هوندا آهن.
رومنز، مارس ديوتا کي جنگ جو ديوتا چوندا آهن. هي ڏاڍو خطرناڪ ديوتا هو. روم وارن جو عقيدو هو ته ڪڪر، برسات، بجلي سڀ مارس ديوتا جي هٿ وَس آهن.

## حوالا

مارچ
زمرو:تواريخ
زمرو:مهينا
زمرو:وقت
اڱارو

**اڱارو** هفتي جو ٻيو ڏينهن آهي. اڱارو سومر ۽ اربع جي وچ وارو ڏينهن آهي.**اڱارو** = هن ڏينهن جو نالو سنسڪرت لفظ انگارڪ مان ورتو ويو آهي جنهن جون  معنائون آهن.

#<big>مريخ گرھ</big>
#اهو جيڪو رنگ جو ڳاڙهو هجي. (**[[:en:Mangala|Angāraka]]** (अङ्गारक) - one who is red in colour also called)
#چارڪول charcoal يعني اهڙي شيء جيڪا بنا هوا جي موجودگي جو ساڙي وڃي.
#هندن ۾ ڪن ھنڌن تي انگارڪ نالو ڇوڪرن تي رکيو وڃي ٿو.

هن ڏينهن جو گرھ مريخ آهي.

سنسڪرت منگلوار. منگل = منگل گرھ، Mars، مريخ + وار = ڏينهن. Tuesday. معنيٰ سدورو، سڀاڳو.

’منگل‘ تان منگل خان، منگل مل، منگل راءِ. منگل

## <big>تاريخ</big>
هفتي جو ٽيون ڏينهن جنهن کي هندو منگلوار چون، -اڱارو- هڪ قديم سنڌي لفظ آهي. -ان- سان ملندڙ لفظ هندستان جي ٻين ٻولين جي قديم ادب مان به مليا آهن. جيئن راجسٿانيءَ ۾ ”آڱري وار“، مرهٽيءَ ۾ ”اڱاروار“ ۽ پراچين مهاراشٽر ۾ ”انگارء وار“، جيڪو -ان- ٻوليءَ جي ٻه هزار سال پراڻي ڪتاب ”ستسئي“ ۾ ڪم آيل آهي. سنسڪرت جي مشهور لغت 
”امر ڪوش“ ۾ اهو ساڳيو لفظ ”انگارڪ وار“ معنيٰ ”منگلوار“ ڏنل آهي. -اڱارو- هندي لفظ منگل جي برابر آهي. منگل -آسمان- ۾ نظر ايندڙ ڳاڙهو تارو آهي، جنهن کي ’منگل ديوتا‘ جي حيثيت حاصل آهي. اهو ئي تارو قديم يونان ۽ روم جو “Mars” (ديوتا) آهي.


## <big>انگريزي Tuesday</big>
انگريزي ۾ Tuesday جيڪو سيڪسنس ٻولي وران پنهنجي ديوتا **[[:en:Týr|Tiu يا Týr يا  Tíw يا Tīwaz]]** مان سندس نالي پٺيان سندس عبادت لاءَ ڏينهن کي Tuesday چوندا هئا.

## <big>گيلري</big>

Angraka graha.JPG|انگراڪ ديوتا
Mangala (Mars).jpg|منگلا ديوتا (انگراڪ ديوتا)
OSIRIS Mars true color.jpg|مريخ (اڱاري جو ديوتا گرھ)
IB 299 4to Tyr.jpg|ٽِيو (سيڪسن جو ديوتا)


## حوالا

زمرو:هفتي جا ڏينهن
اپريل

هي مهينو شمسي سال جو چوٿون مهينو آهي. هن مهيني ۾ ڏينهن جو تعداد 30 آهي.
عيسويءَ سال جي چوٿين مهيني جو نالو. اپريل (April) لاطيني لفظ ’اپرلز‘ مان جڙيو آهي، جنهن جي معنيٰ آهي ’ڦٽڻ‘، حقيقت به اها آهي ته اپريل ۾ وڻ ٽڻ ۽ وٽا ڦٽندا آهن ۽ نوان گؤنچ ڪڍندا آهن. هن مهيني جي پهرينءَ تاريخ تي ’اپريل فول‘ (April fools) ملهايو ويندو آهي، جنهن کي ’آل فول‘ به چيو ويندو آهي.

عيسوي سال جو چوٿون مهينو اپريل آهي. هن مهيني جي معنيٰ آهي “کولڻ وارو” هن مهيني ۾ جئين ته بهار جي موسم ايندي آهي. ان ڪري هن جو نالو ڪنهن ديوتا ديوي جي بجاءِ بهار موسم تي رکيو ويو آهي.

## حوالا

اپريل
زمرو:تواريخ
زمرو:مهينا
زمرو:وقت
مئي

مئي عيسوي سال يا جو پنجو مهينو آهي ۽ ان ۾ ڏينهن جو تعداد 31 آهي. هن جو نالو يوناني ديوي مائيا (Maia) جي ڪڍ رکيو ويو آهي.
مئي (May) مهيني ۾ سج اتر اڌ گول خط استوا جي بلڪل ويجهو پهچي ويندو آهي. اتر اڌ گول ۾ گرمي جو آغاز ٿي ويندو آهي ۽ ڏکڻ اڌ گول ۾ سياري جي موسم جي شروعات ٿيندي آهي.

## حوالا

مئي
زمرو:تواريخ
زمرو:مهينا
زمرو:وقت
جُونِ

جون (June) عيسوي سال يا شمسي سال جو ڇهون مهينو ۽ ڏينهن جو تعداد 30 اٿس. جون پاڪستان, هندوستان ۽ سنڌ ۾ گرمين جي ڪري مشهور آهي. رومي ديوتا جونو (Juno) جو نالو هن مهيني تي رکيو ويو آهي.
جونو ديوي ديوتائن جي سردار “جيوپيٽر” جي ڌيءَ هئي. هن مهيني ۾ اتر اڌ گول ۾ ڏاڍي گرمي هوندي آهي. 21 جون تي اتر اڌ گول ۾ وڏي ۾ وڏو ڏينهن ٿيندو آهي، جڏهن ته وري ڏکڻ اڌ گول ۾ وڏي کان وڏي رات ٿيندي آهي. هن مهيني ۾ 30 ڏينهن ٿين ٿا.

زمرو:جُونِ 

## حوالا

زمرو:مهينا
زمرو:وقت
زمرو:تواريخ
جُولاءِ

**جولاءِ** 31 ڏينهن جو مھينو آھي. ھي گريگوري ڪيلينڊر ۽ جولين ڪيلينڊر جو ستون مهينو آهي جيڪو جون ۽ آگسٽ جي وچ ۾ اچي ٿو. رومن سينٽ ھن مھيني کي جولاءِ جو نالو 
رومي جنرل جوليس سيزر جي نالي تي رکيو ان جو سبب اھو ھو تہ ھي جنرل ان مھيني ۾ پيدا ٿيو هيو. ان کان اڳ ڏھن مھينن جو ڪيلينڊر ھوندو ھو جنھن ۾ ھن مھيني جو پنجون نمبر ۽ نالو ڪئنٽيلس  (Quintilis) ھيو ھن مهيني ۾ ايشيا کنڊ ۾ گھڻي گرمي ٿيندي آهي. هن مهيني دوران ڌرتي جي اترئين اڌ گول ۾ موسم سراسري طور تي گرم ترين رهندي آهي ۽ اونھاري جو ٻيون مھينو سڏبو آهي ۽ ڏينهن ننڍا ٿيڻ شروع ٿي ويندا آهن. ڌرتيءَ جي ڏاکڻي اڌ گول ۾ وري ھي سياري جو ٻيون مھينو ھوندو آھي ۽ اتان جي موسم اتر واري اڌ گول جي جنوري جي مھيني واري موسم ھوندي آھي.اتر اڌ گول ۾ ھن مھيني ۾  ڏينهن وڏا ٿيڻ شروع ٿي ويندا آهن ۽ ڪيترن ئي علائقن ۾  مينهن پوندا آهن. 

[alt=Ruby gemstone|thumb|[روبي]]

ھڪ قيمتي پٿر جولاءِ جي مھيني ۾ پيدا ٿيندڙ ماڻھن جو پيدائش وارو پٿر سڏبو آهي جيڪو قناعت جو اھڃاڻ سمجھيو ويندو آھي.علم نجوم مطابق ھن مھيني جو برج وارو نشان سرطان (Cancer) جيڪو 22 جولاءِ تائين ھوندو آھي ۽ باقي ڏينھن اسد برج جا ھوندا آھن

## حوالا

زمرو:مهينا
زمرو:وقت
زمرو:تواريخ
آگسٽ

**آگسٽ**  (August) عيسوي سن جو اٺون مهينو ، جنهن تي اهو نالو ، رومين جي مشهور بادشاهه آگسٽس ( 63 ق . م 14 ق . م ) سبب پيو . جيئن ته رومي بادشاهه آگسٽس نهايت ايماندار ۽ انصاف پسند هوندو هو . تنهن ڪري روم جو عوام منجهانئس ڏاڍو خوش هوندو هو ۽ هن سان گهڻي محبت ۽ عقيدت رکندو هو .  آگسٽس جي لفظي معنيٰ آهي دانا. رومين هن کي آگسٽس يعني ” مقدس يا محترم “ جو لقب ڏئي ڇڏيو . انهيءَ لقب پٺيان ، عيسوي سال جي اٺين مهيني تي ، آگسٽ نالو رکي ، رومي عوام پنهنجي عظيم شهنشاهه کي هميشه لاءِ امر ڪري ڇڏيو . 
آگسٽس جو اصل نالو آڪٽيوين ( Octavian us ) هو ۽ هو جوليس سيزر جو ڀاڻج هو ۽ سيزر جي قتل بعد روم جو بادشاهه ٿيو . هن روم ملڪ کي تمام گهڻي ترقي وٺرائي . هن جي دور ۾ تعميرات کي فروغ حاصل ٿيو . 
جيئن ته ڏينهن جي حساب سان ، جولاءِ مهيني ۾ 31 ڏينهن ٿي آيا ۽ آگسٽ مهيني ۾ 30 ڏينهن پئي ٿيا . جيڪا ڳالهه رومي عوام کي پسند نه آئي . هنن ڇا ڪيو جو سيپٽمبر مهيني جي 31 ڏينهن مان هڪ ڏينهن گهٽائي ، آگسٽ ۾ آڻي ، ان کي 31 ڏينهن وارو مهينو بنائي ، پنهنجي عقيدت ۽ شهنشاهه جي وڏائيءَ جو اظهار ڪري ڇڏيو . هنن کي اها ڳالهه پسند ئي نه پئي آئي ، ته آگسٽ جو مهينو ، جولاءِ-  جوليس سيزر جي نالي سان منسوب ٿيل مهينو ) مهيني کان گهٽ هجي . ان کان سواءِ اها ڳالهه به مشهور آهي ، ته شهنشاهه آگسٽس ، سال جي اٺين مهيني ۾ نهايت سٺا ۽ عوامي ڀلائيءَ جا ڪم ڪيا هئا . انهيءَ مهيني ۾ مصر جي فتح ٿي ، رومي ڪائونسل جي تشڪيل ٿي ۽ روم طويل جنگ جي خاتمي سبب مشهور ٿيو . انهيءَ ئي مهيني ۾ ادب، آرٽ ، موسيقي ۽ شاعريءَ کي ترقي ملي . تعميرات کي عروج حاصل ٿيو .آگسٽ مهيني ۾ ڌرتيءَ جي اڌ حصي تي ڏينهن ننڍا ۽ راتيون وڏيون ٿينديون آهن ، جڏهن ته باقي اڌ حصي تي ڏينهن وڏا ۽ راتيون ننڍيون ٿينديون آهن . هن مهيني ۾ برساتون به خوب پونديون آهن . درياهه موجن ۾ هوندا آهن.
هن مهيني دوران اتر اڌ گول ۾ ڏينهن ننڍا ٿيندا آهن، پر ان جي ابتڙ ڏکڻ اڌ گول ۾ ڏينهن وڏا ٿي ويندا آهن. هن مهيني ۾ مينهن وسن ٿا. 

## حوالا

زمرو:آگسٽ
زمرو:مهينا
زمرو:وقت
زمرو:تواريخ
سيپٽمبر

شمسي سال جو نائون مهينو. هن مهيني ۾ 30 ڏينهن هوندا آهن.

زمرو:سيپٽمبر
زمرو:مهينا
نومبر

شمسي سال جي يارهين مهيني کي نومبر چيو ويندو آهي. ان مهيني ۾ 30 ڏينهن ٿيندا آهن. نووي جي معني نوَ آهي ۽ رومن سال ۾ هي مهينو نائون آهي، ان ڪري ان کي ”نوويمبري“ جي نالي سان سڏيو وڄي ٿو.

زمرو:نومبر
زمرو:مهينا
آڪٽوبر

**آڪٽوبر** (October) جولين يا شمسي سال جو ڏهون مهينو آهي. هن مهيني ۾ 31 ڏينهن آهن. رومن ۾ آڪٽو اٺ کي چوندا آهن. ۽ هي مهينو رومن سال جو اٺون مهينو آهي.آڪٽوبر آڪٽوبر انگريزي زبان جو لفظ آهي، جنهن جي لاطيني زبان ۾ لغوي معنيٰ آهي: ”اَٺ“، جنهن کي غلط ترتيب مطابق يورپين جي ڪئلينڊر جون ڏهون مهينو سڏيو وڃي ٿو، جيڪو مقرر 31 ڏينهن جو ٿئي ٿو. تاريخي اعتبار کان معلوم ٿئي ٿو ته اطالوين جو هي مهينو عيسوي سال جي شروعاتي مهينن جيان نه ڪنهن ديوتا جي نالي سان مشهور آهي ۽ نه وري ڪنهن شخصيت ڏانهن منسوب ٿيل آهي. قدامت جي لحاظ کان صرف مفهوم موجب ترتيب ڏنل هو. کيس سيپٽمبر جيان پنهنجي انهيءَ حقيقي حيثيت (قديم ترتيب مطابق اَٺين نمبر) تي قائم رکڻ بجاءِ، هينئر ڏهين نمبر تي آندو ويو آهي، جيڪو معنيٰ جي لحاظ کان سراسر غلط ترتيب ۾ رکيل آهي. اڪثر ڪري هي مهينو سرءُ جي مند ۾ ايندو آهي. جنهن ڪري وڌيڪ تپاولي پڻ ٿيندي آهي. رومي هن مهيني ۾ محتاط رهندا آهن.

## حوالا

آڪٽوبر
زمرو:مهينا
زمرو:وقت
احمد خان مدهوش

**احمد خان مدهوش** (Ahmed Khan Madhosh؛ پيدائش:5 اپريل 1931ع، وفات:26 جون 2010ع) سنڌ جو مشهور شاعر جنهن جا ڪافي ڪتاب ڇپيل آهن.

## زندگي جو احوال
ناميارو شاعر احمد خان ولد حاجي خان (حاجي فقير شغلي) ذات سومرو، 5 اپريل 1931ع تي دادو ضلعو جي خيرپور ناٿن شاه تعلقو جي ڳوٺ سلطان چانڊيي ۾ ڄائو، 1932ع ۾ سندس خاندان ’جوهي‘ شهر ۾ اچي آباد ٿيو. 1949ع ۾ سنڌي فائنل، 1957ع ۾ انٽر ۽ 1965ع ۾ اديب فاضل سنڌيءَ جا امتحان پاس ڪيائين. ڳپل عرصو جوهيءَ ۾ استاد ٿي رهيو. سيد نجف علي شاھ سندس هم عصر شاعر هو. هن شاعريءَ جي سکيا فيض بخشاپوريءَ کان ورتي. . احمد خان اڳتي هلي شاعريءَ ۾ پنهنجو تخلص ”مدهوش“ رکيو، پاڻ سنڌ جو ڪهنه مشق سڄاڻ ۽ ناميارو شاعر هو. پاڻ استاد جهڙي مقدس پيشي سان لاڳاپيل هو. شاعري جي مڙني صنفن تي طبع آزمائيڪيائين، سندس ڪلام اخبارن، رسالن ۾ شايع ٿيندو رهي ٿو. سندس شاعري مختلف راڳين جي آواز ۾ ريڊيو تان پڻ نشر ٿيندي رهندي آهي.

## ڪتاب
سندس شاعريءَ جا ٽي مجموعا ’دل جون ڳالهيون‘ سنڌي ادبي بورڊ پاران 1993ع ۾، اکين جا سنيها سنڌي ادبي بورڊ پاران 2011ع ۾  ۽ ”نظر ۾ نظربند“ سنڌيڪا اڪيڊميڪراچيءَ 2003ع ۾ ڇپائي پڌرا ڪيا. استاد شاعرن ۾ ڳڻيو وڃي ٿو. غزل ۽ نظم جو وڏو شاعر آهي. سنڌي ادبي بورڊ جي بورڊ آف گورنرس جو ميمبر هيو. احمد خان مدهوش 26 جون 2010 تي وفات ڪئي.

## شاعريءَ جو نمونو

چوسٽا

:نہ لالن جي نه موتين جي، نہ هيرن جِي ڀري گُهرجي،
:نہ ڪا صندوق پئسن جِي ٿي هلڪِي يا ڳري گهرجي،
:نہ ڪي ”مدهوش“ کي ڪو ڪارخانو يا کري گهرجي،
:ڏسڻ ڏي سُونهن قدرت جِي، عنايت ايتري گهرجي.

:اگر گهرجي تہ تنھنجي نظر شفقت ڀري گُهرجي،
:اگر گهرجي تہ بس دلدار تنھنجي دلبري گهرجي،
:نہ دنيا ويڪري گُهرجي نہ جنّت جِي دري گهرجي،
:رڳو ”مدهوش“ کي بس قربَ تنھنجي جي ذري گهرجي.

:پُڇيم دل کان تہ ڇا اي دل چري گُهرجي،
:چيائين حُورَ گُهرجي ٿي نہ ڪا سُھڻِي پرِي گهرجي،
:نگاھ سروري گُهرجي، ۽ دست داوَري گهرجي،
:اگر ”مدهوش“ ڪجهہ گهرجي تہ پاڇو پَر وَري گهرجي.

## وفات
احمد خان مدهوش ڪينسر جي موذي مرض ۾ مبتلا ٿيو ۽ 26 جون 2010ع تي وفات ڪري ويو.

## حوالا

زمرو:سنڌي شاعر
زمرو:سنڌي ليکڪ
زمرو:سنڌي ماڻھو
زمرو:ويبيڪ ڳنڍڻن سان ويب آرڪائيو سانچو
زمرو:1931ع جون پيدائشون
احمد ملاح

**حاجي احمد ملاح** ولد نانگو ملاح پھرين فيبروري 1877ع تي ڳوٺ ڪنڊي ديهہ لوهڻ بدين ۾ پيدا ٿيو. پاڻ ممتاز عالم دين قادرالڪلام شاعر ۽ معروف اديب ٿي گذريو آهي. مولوي صاحب ڪيترائي ڪتاب لکيا پر سندن وڏو ڪارنامو اهو آهي تہ هن سڄو قرآن شريف سنڌي بيتن ۾ نورالقرآن جي عنوان سان پيش ڪيو. سندس ڪلام منفرد حيثيت رکي ٿو. جيڪو سنڌ ۾ عام جام ڳايو ويندو آهي.
مولوي احمد ملاح 19 جولاءِ 1969ع تي بدين شهر جي اسپتال ۾ گذاري ويو. کيس آبائي قبرستان ۾ سپرد خاڪ ڪيو ويو.

## احوال
سنڌ جي بيمثال ۽ عوامي شاعر، مولوي حاجي احمد ملاح، تعلقي بدين جي هڪ ڳوٺ ”ڪنڊيءَ“ ۾ پهرين فيبروري 1877ع تي جنم ورتو. سندس والد جو نالو ”نانگيو“ هو. هن شروعاتي تعليم، ڀڳڙا ميمڻ، ٻهڊميءَ، نانگي شاهه ۽ سجاول جي مڪتبن ۽ مدرسن مان حاصل ڪئي. بعد ۾ ”رپ“ مان تعليم مُڪمل ڪري دستاربندي ڪيائين. تعليم مڪمل ڪرڻ کان پوءِ هن مختلف مڪتبن ۽ مدرسن ۾ درس ۽ تدريس جا فرض سرانجام ڏنا. نورمحمد منڌري، لاکي پير، ٻهڊميءَ ۽ ڪنڊيءَ جي مدرسن ۾ پڙهائيندو رهيو. ان کان پوءِ بدين جي مدرسي ”مظهرالعلوم“ ۾ معلم جي حيثيت سان پڙهائيندو رهيو. 1932ع ڌاري مذهبي فرقيواريت ۽ فسادن جي ڪري مدرسي کي خيرآباد چئي بدين جي هڪ علائقي ۾ گهر اڏي، غريب آباد محلو جوڙيائين، اتي ئي هڪ مدرسو ”انوارالعلوم“ قائم ڪري، سنڌ جي ناليوارن عالمن، مولانا عبدالوهاب، مولانا عبدالغفور سيتائي، مولوي محمود ۽ مولوي گل محمد کي معلم طور مقرر ڪيائين.

مولانا صاحب هڪ انقلابي شخصيت هو، جنهن خلافت تحريڪ ۾ ڀرپور حصو ورتو. 1922ع ۾ گرفتار ٿيو ۽ 4 مهينا جيل ڪاٽيائين. ”جميعت علماءِ سنڌ“ ۾ پڻ سرگرم رهيو.

مولوي حاجي احمد ملاح سنڌ جي وڏن ۽ اعليٰ پايي جي شاعرن ۾ شمار ڪيو وڃي ٿو. سندس شاعريءَ جو انداز عوامي آهي، جنهن کي جهر جهنگ ۾ ڳايو وڃي ٿو. سندس شاعريءَ جو وڏو حصو، مذهبي شاعريءَ تي ٻڌل آهي، تنهن هوندي به سندس شاعريءَ ۾ مزاحيه، جمالياتي ۽ انقلابي پهلو نمايان آهن. هيءُ تجنيسِ حرفيءَ جو شهنشاهه ۽ غزل جو سٺو شاعر تسليم ڪيو وڃي ٿو. سندس عالمي ڪارنامو، قرآن مجيد جو ”نورالقرآن“ جي نالي سان سنڌي بيتن ۾ منظوم ترجمو ڪرڻ آهي، بلاشڪ سندس انهيءَ عظيم ڪم سان سنڌي ٻوليءَ کي وڏو مقام حاصل ٿيو آهي. قرآن مجيد جو سڄي دنيا ۾ اهو پهريون منظوم ترجمو آهي. اُن جو پهريون ڇاپو ارباب الله جُڙئي مولانا صاحب جي زندگيءَ ۾ (1969ع ڌاري) ڇپائي پڌرو ڪيو. اُن ترجمي جو ٻيو ڇاپو مهراڻ آرٽس ڪائونسل حيدرآباد 1978ع ۾ ڇپائي منظر عام تي آندو، ان ۾ علامه غلام مصطفيٰ قاسميءَ جو مقدمو اعليٰ معيار جو شاهڪار آهي. هن قرآن پاڪ جي ترجمي جي اهميت کي محسوس ڪندي ڪجهه سال اڳ اهو سعودي عرب جي سرڪار پاران ڇپائي مفت تقسيم ڪيو ويو، ان جي ڇپائي ۽ گيٽ اپ تمام سهڻو ۽ اعليٰ درجي جو آهي. سندس شاعريءَ جي مجموعن مان ”ديوانِ احمد“، ”گلشنِ احمد“، ”گلزارِ احمد“، ”بياضِ احمد“، ”هيڪڙائي حق“، ”پيغام احمد“ ۽ ”غزليات احمد“ ڇپيل آهن. نثر ۾ هڪ ڪتاب ”معرفة الاالہ“ پڻ ڇپيل اٿس. سندس شخصيت، زندگي ۽ علمي خدمتن تي تاج جويي ”موحد شاعر مولانا حاجي احمد ملاح“ (2003ع) ترتيب ڏئي ڇپايو آهي. سنڌ جي هن بيمثال شاعر 19 جولاءِ 1969ع تي وفات ڪئي. سندس مزار بدين شهر ۾، معصومن جي مقام ۾ آهي. سندس هڪ ئي تصوير موجود هئي، نوجوان مصور حفيظ قريشيءَ ان تان خوبصورت تصوير پينٽ ڪئي آهي، جيڪا هن وقت مولانا صاحب جي واحد تصوير آهي. 

## حوالا

زمرو:بدين ضلعو کان ماڻهو
زمرو:بدين ضلعي جا ماڻهو
زمرو:پاڪستاني ليکڪ
زمرو:سنڌي اديب
زمرو:سنڌي شاعر
زمرو:سنڌي ماڻھو
زمرو:وصول ڪندڙ تمغو حسن ڪارڪردگي
زمرو:1877ع جون پيدائشون
زمرو:1969ع جون پيدائشون
زمرو:1969ع جون فوتگيون