شھزادو

**پرنس** (Prince) يا **شهزادو** هڪ مرد حڪمران هوندو آهي (جنهن جو درجو بادشاهه، گرانڊ پرنس، ۽ گرانڊ ڊيوڪ کان هيٺ هوندو آهي) يا ڪنهن بادشاهه يا اڳوڻي بادشاهه جي خاندان جو مرد رڪن هوندو آهي. *پرنس* ڪن يورپي ملڪن ۾ شرافت جو هڪ لقب پڻ آهي (اڪثر اعليٰ ترين)، جيڪو اڪثر ڪري موروثي هوندو آهي. ان جي عورت لاءِ مترادف لفظ **پرنسيس** (Princess/شهزادي) آهي. انگريزي لفظ *Prince* فرانسيسي لفظ جي ذريعي لاتيني اسم  مان نڪتو آهي، جيڪو  (پهريون) ۽  (سر/مٿو) مان جڙيو آهي، جنهن جي معنيٰ آهي "پهريون، اهم، چيف، سڀ کان ممتاز، نوبل حڪمران".

هڪ ٻئي مفهوم ۾، جيڪو هاڻي عام طور تي استعمال نٿو ٿئي، بين الاقوامي سياست جي ٻوليءَ ۾ رياست جي تمام خود مختيار حڪمرانن کي، جن ۾ بادشاهه به شامل هئا، "پرنس" چيو ويندو هو. انهن وٽ عام طور تي ٻيو لقب هوندو هو، مثال طور بادشاهه يا ڊيوڪ. انهن مان گهڻا مقدس رومي سلطنت جا امير هئا.

## تاريخي پس منظر
لاتيني لفظ  (قديم لاتيني *prīsmo-kaps، جنهن جي لفظي معنيٰ آهي )، سلطنت جي منتقلي کان ڪجهه صديون اڳ رومي سينيٽ جي غير رسمي اڳواڻ جو عام لقب بڻجي ويو، جنهن کي *[[princeps senatus]]* چيو ويندو هو.

شهنشاهه آگسٽس بادشاهت جي رسمي پوزيشن کي پرنسيپيٽ جي بنياد تي قائم ڪيو. هن پنهنجي پوٽن کي شهر جي اونهاري جي حڪمرانن طور پڻ مقرر ڪيو جڏهن حڪومت جا اڪثر رڪن موڪلن تي هوندا هئا، ۽ ان ڪم لاءِ انهن کي 'پرنسيپس' جو لقب ڏنو ويو.

هن لقب جا عام ۽ خاص مطلب آهن:

* عام طور تي، *پرنس* جو مطلب اهڙي خاندان جو رڪن آهي جيڪو موروثي حق سان حڪمراني ڪندو هجي يا غير حڪمران اولاد هجي. يورپ ۾، هي اهو لقب آهي جيڪو قانوني طور تي بادشاهت جي خاندانن جي ميمبرن پاران استعمال ڪيو ويندو آهي.
* هڪ **بنيادي لقب** طور، هڪ *پرنس* نيپولين کان پوءِ واري يورپ ۾ سڀ کان گهٽ درجي جو حڪمران هو، مثال طور انڊورا، موناڪو، والاچيا وغيره جا امير.
* اهو لقب پوپ يا سيڪيولر حڪمرانن پاران مخصوص ماڻهن يا اعليٰ يورپي خاندانن جي سربراهن کي پڻ ڏنو ويندو هو، جن ڪڏهن به حقيقي حڪمراني نه ڪئي هجي.
* ڪجهه بادشاهتن ۾ ولي عهد (وارث) هڪ مخصوص پرنسلي لقب استعمال ڪندا آهن جيڪو بادشاهت جي اندر ڪنهن علائقي سان منسوب هوندو آهي، جيئن برطانيه ۾ پرنس آف ويلز، اسپين ۾ پرنس آف آسٽوريس وغيره.

## پرنس حڪمران لاءِ هڪ عام اصطلاح طور
هن لفظ جو اصل پر هاڻي گهٽ استعمال ٿيندڙ مفهوم لاتيني لفظ **' جي استعمال مان نڪتل آهي، جيڪو قديم رومي قانون ۽ حڪومتي نظام مان آيو هو. هن مفهوم ۾، پرنس هڪ اهڙي علائقي جو حڪمران آهي جيڪو خود مختيار يا نيم خود مختيار هجي، جهڙوڪ [[Holy Roman Empire|مقدس رومي سلطنت]] جي اندر رياستون. قرون وسطيٰ ۽ ابتدائي جديد يورپ ۾، اهڙا اٽڪل ٻه سو علائقا هئا، خاص ڪري اٽلي ۽ جرمني ۾. هن معنيٰ ۾ "پرنس" هر حڪمران لاءِ استعمال ٿئي ٿو، قطع نظر ان جي ته ان جو اصل لقب يا درجو ڪهڙو آهي. هي اهو مفهوم آهي جيڪو [[Niccolò Machiavelli|نڪولو ميڪياويلي]] جي مشهور ڪتاب ''[[The Prince|Il Principe]]'' (دي پرنس) ۾ ملي ٿو. اهو ساڳئي مفهوم ۾ [[United States Declaration of Independence|آمريڪا جي آزاديءَ جي اعلان]] ۾ پڻ استعمال ٿيو آهي.
قرون وسطيٰ جي آخر تائين، ''پرنس'' جو لقب انهن علائقن جي حڪمرانن کي ڏنو ويندو هو جيڪي بادشاهتن کان ننڍا هئا. 13 صدي کان اڳ ڪنهن ننڍڙي علائقي جي [[Lord|لارڊ]] کي به پرنس چيو ويندو هو.

جرمني ۾، سڀني قانوني وارثن کي خاندان جا موروثي لقب استعمال ڪرڻ جو برابر حق هوندو هو. جڏهن ته شهنشاهه، بادشاهه ۽ [[Prince elector|اليڪٽر]] جا لقب هڪ وقت ۾ صرف هڪ شخص وٽ هوندا هئا، ٻيا ميمبر پاڻ کي الڳ سڃاڻپ ڏيڻ لاءِ پنهنجي نالي سان گڏ علائقي جو نالو شامل ڪندا هئا (مثال طور: [[Catherine II of Russia|پريس ڪيٿرين آف انحالٽ-زيربسٽ]]). جرمن ٻوليءَ ۾ ٻه لفظ آهن، هڪ **' ۽ ٻيو **؛ انگريزيءَ ۾ ٻنهي جو ترجمو "پرنس" ڪيو وڃي ٿو، پر اهي مختلف تصورن جي نمائندگي ڪن ٿا.

## پرنس ڪنسورٽ ۽ پرنس آف دي بلڊ
هڪ حڪمران راڻي (Queen regnant) جي مڙس کي عام طور تي "پرنس ڪنسورٽ" يا صرف "پرنس" چيو ويندو آهي، جڏهن ته بادشاهن جي زالن کي انهن جي مڙس جي لقب جو مادي روپ (مثال طور ملڪه يا شهنشاهه بانو) ڏنو ويندو آهي. جيتوڻيڪ برازيل، پرتگال ۽ اسپين ۾، حڪمران عورت جي مڙس کي به بادشاهه جو لقب ڏنو ويندو هو، خاص ڪري وارث جي پيدائش کان پوءِ.

اهڙن ڪلچرن ۾ جتي هڪ حڪمران کي ڪيتريون ئي زالون رکڻ جي اجازت هوندي آهي (جيئن اسلام ۾ چار يا قديم چين ۽ عثماني سلطنت ۾)، انهن عورتن لاءِ، جن کي ڪڏهن ڪڏهن گڏيل طور تي حرم چيو ويندو آهي، مخصوص درجا ۽ لقب هوندا هئا.

پرنسلي لقب ڪڏهن ڪڏهن قومي حڪمرانن جي لقبن مان نڪتل هوندا آهن، جهڙوڪ روس ۾ زار مان زاريوچ. ٻيا مثال فارسي لقب آهن جهڙوڪ  (سڀني ۾ فارسي لاحقو *-zada* استعمال ٿيل آهي، جنهن جي معنيٰ آهي "پٽ يا اولاد").

### مخصوص لقب

ڪجهه خاندانن ۾، پرنس کان علاوه ٻيا مخصوص لقب رواج بڻجي ويا آهن، جهڙوڪ فرانس ۾  ۽ اسپين/پرتگال ۾ . *انفانٽي* جو لقب وارث کانسواءِ بادشاهه جي ٻين ٻارن کي ڏنو ويندو هو. ڪجهه بادشاهتون وارثن لاءِ مخصوص پرنسلي لقب استعمال ڪنديون آهن، جهڙوڪ اسپين ۾ پرنس آف آسٽوريس ۽ برطانيه ۾ پرنس آف ويلز.

يورپي خاندان اڪثر ڪري پنهنجن شهزادن کي جاگيرون يا مخصوص علائقا (Appanage) ڏيندا هئا، جيڪي نالي سان جڙيل هوندا هئا، جهڙوڪ نيدرلينڊز ۾ پرنس آف اورينج، فرانس ۾  وغيره.
ولي عهد بابت وڌيڪ معلومات لاءِ ڏسو: Crown prince.

## پرنس هڪ بنيادي لقب طور
ڪجهه شهزادن کي اهو لقب خاندان جي رڪنيت جي ڪري نه، پر ڪنهن مخصوص تاريخي علائقي جي وارث طور ملندو آهي. فرانس ۾ قديم نظام (*[[ancien régime]]*) دوران اهڙا ڪيترائي "پرنسڊم" هئا، جن جو ذڪر سينٽ-سيمون پنهنجي ياداشتن ۾ ڪيو آهي.
### پرنس هڪ حڪمران طور

هڪ شهزادو يا شهزادي جيڪو ڪنهن علائقي جو رياستي سربراهه هجي جتي بادشاهت جو نظام هجي، ان کي حڪمران پرنس چيو ويندو آهي.

#### موجودہ پرنسپلٽيون (رياستون)
* انڊورا جي گڏيل امارت (موجوده حڪمران امير فرانسيسي صدر ايمينيوئل ميڪرون ۽ Josep-Lluís Serrano Pentinat آهن).
* ڪويت جي امارت (موجوده حڪمران امير مشعل الاحمد الجابر الصباح آهي).
* ليچٽنسٽين جي امارت (موجوده حڪمران امير هانس-ايڊم II آهي).
* موناڪو جي امارت (موجوده حڪمران امير البرٽ II آهي).
* مالٽا جو خود مختيار فوجي آرڊر (موجوده پرنس ۽ گرانڊ ماسٽر جان ٽي ڊنليپ آهي).

## حوالا

زمرو:اختيار وارا عھدا