محفوظ هم بستري

**محفوظ ھم بستري** (Safe sex) مان مراد اهڙي انساني جنسي سرگرمي آهي جنهن ۾ حفاظتي طريقا يا مانع حمل اوزار (جهڙوڪ ڪانڊوم) استعمال ڪيا وڃن ته جيئن جنسي طور منتقل ٿيندڙ انفيڪشنز (STIs)، خاص طور تي HIV/AIDS جي خطري کي گهٽائي سگهجي. ڪڏهن ڪڏهن **وڌيڪ محفوظ ھم بستري** (safer sex) ۽ **حفاظتي جنس** (protected sex) جا اصطلاح ترجيح ڏنا ويندا آهن، ڇاڪاڻ ته تمام گهڻو اثرائتو حفاظتي طريقو به سڀني خطرن کي مڪمل طور تي ختم نٿو ڪري سگهي. عام ٻوليءَ ۾ هن جو استعمال انهن طريقن لاءِ به ٿيندو آهي جن جو مقصد حمل کي روڪڻ هوندو آهي.

محفوظ ھم بستري جو تصور 1980ع واري ڏهاڪي ۾ سڄي دنيا ۾ پکڙيل ايڊز جي وبا جي جواب ۾ سامهون آيو. محفوظ ھم بستري کي هٿي ڏيڻ هاڻي جنسي تعليم ۽ جنسي بيمارين کان بچاءُ جو هڪ بنيادي مقصد آهي. هن کي هڪ اهڙي حڪمت عملي طور ڏٺو ويندو آهي جنهن جو مقصد بيمارين جي منتقليءَ جي خطري کي گهٽائڻ آهي.

جيتوڻيڪ ڪجهه محفوظ ھم بستريي طريقا (جهڙوڪ ڪانڊوم) حمل کي روڪڻ لاءِ به استعمال ٿي سگهن ٿا، پر حمل روڪڻ جا اڪثر طريقا جنسي بيمارين (STIs) کان تحفظ فراهم نه ڪندا آهن.

## تاريخ
جيتوڻيڪ آتشڪ (syphilis) ۽ سوزاڪ (gonorrhea) کان بچڻ جون حڪمت عمليون صدين کان موجود آهن ۽ انگريزيءَ ۾ "محفوظ ھم بستري" (safe sex) جو اصطلاح 1930ع جي ڏهاڪي کان موجود هو، پر جنسي بيمارين جي خطري کي گهٽائڻ جي حوالي سان هن جو استعمال 1980ع واري ڏهاڪي جي وچ ڌاري آمريڪا ۾ شروع ٿيو. هي اصطلاح خاص ڪري HIV/AIDS جي بحران جي جواب ۾ پيدا ٿيو.

ايڇ آءِ وي (HIV) وائرس جي سڃاڻپ ٿيڻ کان هڪ سال اڳ، سان فرانسسڪو ۾ هڪ ننڍڙو رسالو *[[Play Fair!]]* شايع ڪيو ويو، جنهن ۾ شهر جي هم جنس پرست مردن ۾ پکڙيل بيمارين بابت ڳڻتي جو اظهار ڪيو ويو هو. ان ۾ محفوظ ھم بستري جي مختلف طريقن جي صلاح ڏني وئي هئي، جن ۾ پرهيز، ڪانڊوم، ذاتي صفائي، ۽ بيمارين جي ٽيسٽ ڪرائڻ شامل هئا.

جيتوڻيڪ شروعات ۾ هي اصطلاح گهڻو ڪري مردن جي وچ ۾ جنسي عمل لاءِ استعمال ٿيندو هو، پر 1986ع تائين هي تصور عام آباديءَ تائين پکڙجي ويو. ڪاليج جي شاگردن لاءِ محفوظ ھم بستري کي هٿي ڏيڻ جا پروگرام شروع ڪيا ويا. ان ئي سال هن موضوع تي پهرين ڪتاب *Safe Sex in the Age of AIDS* منظر عام تي آئي.

2006ع جي هڪ سروي مطابق محفوظ ھم بستري جي سڀ کان عام تعريف "ڪانڊوم جو استعمال" (68٪ ماڻهو) هئي.

## طريقا
جنسي صحت جا ماهر ۽ سرڪاري ادارا محفوظ ھم بستري لاءِ ڪيترن ئي طريقن جي سفارش ڪن ٿا، جيڪي بيمارين جي منتقليءَ جي خطري کي گهٽائي سگهن ٿا.

### فون جنس/سائيبر سيڪس
اهي جنسي سرگرميون جن ۾ چمڙي يا جسماني رطوبتن جو سڌو سنئون ميل نه ٿيندو آهي، جهڙوڪ فون جنس، سائيبر سيڪس ۽ سيڪسٽنگ (sexting)، انهن ۾ جنسي بيمارين جو ڪو به خطرو ناهي هوندو، ان ڪري اهي محفوظ ھم بستري جون صورتون آهن.

### غير دخول واري جنس

جنسي عملن جو هڪ سلسلو جنهن کي "غير دخول واري جنس" چيو ويندو آهي، جنسي بيمارين جي خطري کي ڪافي حد تائين گهٽائي سگهي ٿو. هن ۾ چمڻ، گڏجي مشت زني ڪرڻ، ۽ جسم کي رڳڙڻ شامل آهن. جيتوڻيڪ هن طريقي سان حمل ۽ اڪثر بيمارين کان بچي سگهجي ٿو، پر اهي بيماريون جيڪي چمڙي جي ميل سان لڳنديون آهن (جهڙوڪ هربس)، انهن جو خطرو موجود رهي ٿو.

### ڪانڊوم، ڊينٽل ڊيم ۽ دستانا
حفاظتي رڪاوٽون جهڙوڪ ڪانڊوم، ڊينٽل ڊيم، ۽ طبي دستانا جسماني رطوبتن (جهڙوڪ رت، مني، شرمگاهه جي رطوبت) کي هڪ ٻئي تائين پهچڻ کان روڪين ٿا.

* **ٻاهريون ڪانڊوم:** لن کي ڍڪڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي. هي اڪثر ليٽڪس (latex) جا ٺهيل هوندا آهن.
* **اندروني ڪانڊوم:** (عورتن وارو ڪانڊوم) جيڪو دخول کان اڳ شرمگاهه يا گولي ۾ وڌو ويندو آهي.
* **ڊينٽل ڊيم:** ليٽڪس جي هڪ چادر جيڪا وات ۽ شرمگاهه جي وچ ۾ رڪاوٽ طور استعمال ٿيندي آهي.
* **طبي دستانا:** هٿن سان ڪيل جنسي عمل (manual sex) دوران استعمال ڪيا ويندا آهن ته جيئن انفيڪشن کان بچي سگهجي.

## پڻ ڏسندا
* ايڊز
* خانداني منصوبابندي
* جنسي تعليم

## حوالا