اوڀر ايشيا جا کاڌا

**اوڀر ايشيائي طعام** (**East Asian
Cousine**)  هيءَ ايشيائي طعامن جي فهرست آهي، علائقي موجب. طعام، رڌپچاءُ جي طريقن ۽ روايتن جو هڪ مخصوص انداز هوندو آهي، جيڪو عام طور ڪنهن خاص ثقافت يا علائقي سان لاڳاپيل هوندو آهي. ايشيا، سڀ کان وڏو، سڀ کان گهڻي آبادي وارو ۽ ثقافتي لحاظ کان گهڻو متنوع کنڊ هجڻ جي ڪري، پنهنجي مختلف علائقن سان لاڳاپيل طعامن جي وڏي تنوع رکي ٿو۔

## ڏکڻ اوڀر ايشيائي طعام

ڏکڻ اوڀر ايشيائي طعام ۾ هلڪي تياري وارن کاڌن تي زور ڏنو ويندو آهي، جن ۾ تيز خوشبوئون هونديون آهن، ۽ جن ۾ ليمي وارو گاھ، خمير ٿيل مڇيءَ جي چٽڻي ۽ مڇيءَ جي پيسٽ، ۽ ادرڪ جهڙا ذائقا شامل هوندا آهن. هن علائقي جا جزا اوڀر ايشيائي طعامن جي جزن کان مختلف آهن، جتي سويا ساس جي بدران مڇيءَ جي ساس جو استعمال ٿيندو آهي ۽ گلنجل، تمر هندي ۽ ليمون گراس جهڙا جزا به شامل ٿيندا آهن۔ پچائڻ جي طريقن ۾ تيز باهه تي رڌپچاءُ، اوٻارڻ ۽ ٻاڦ تي پچائڻ شامل آهن.

* برونائي جو طعام پاڙيسري ملائيشيا، سنگاپور، ۽ انڊونيشيا جي طعام سان گهڻي مشابهت رکي ٿو ۽ انهن کان گهڻو متاثر آهي، جڏهن⁠تہ چين، ڀارت ۽ عرب دنيا جا اضافي اثر پڻ ان تي موجود آهن۔
* برمي طعام تي چين، ڀارت ۽ ٿائلينڊ جو وڏو اثر رهيو آهي۔ تنهن هوندي به، برمي طعام پنهنجا مخصوص تياريءَ جا طريقا ۽ الڳ ذائقا برقرار رکيا آهن، ۽ "معياري" کاڌن جون ڪيتريون علائقائي صورتون موجود آهن۔ برمي ماڻهو ساڄي هٿ سان کائين ٿا، ۽ صرف آڱرين جي پورن سان چانور جو ننڍو گولو ٺاهي ان کي مختلف لقمَن سان گڏائي وات ۾ وجهندا آهن۔ برمي ماڻهو ڀاڄين ۽ ميون جي وڏي قسمن سان گڏ مختلف گوشت پڻ کائين ٿا۔ هڪ تمام مشهور ڀاڄي دانين ٿي آهي، جنهن کي عام طور اوٻاري يا ڀُڃي، پوءِ لوڻ، تيل ۽ ڪڏهن ڪڏهن پڪل ناريل جي چرٻيءَ سان گڏ کاڌو ويندو آهي۔
* ڪمبوڊيائي طعام ۾ ڪمبوڊيا جي سڀني نسلي گروهن جا طعام شامل آهن، جڏهن⁠تہ خمير طعام خاص طور نسلي خميرن جي طعام ڏانهن اشارو ڪري ٿو۔ وقت سان گڏ خمير طعام ڀارتي، چيني ۽ پوءِ تازو فرينچ طعام جا عنصر پنهنجي اندر شامل ڪيا آهن، ۽ تاريخي رابطن ۽ گڏيل اثرن سبب ڪمبوڊيائي طعام پاڙيسري ٿائي، ويٽنامي ۽ لائو طعام سان گهڻيون مشابهتون رکي ٿو۔
* ڪرسمس ٻيٽ جو طعام تي آسٽريليائي طعام سان گڏ ٻين ايشيائي طعامن، خاص طور ملائيشيائي ۽ انڊونيشيائي طعامن جا به اثر آهن۔
* اوڀر تيمور جو طعام ڏکڻ اوڀر ايشيا جي نون ملڪن مان هڪ جي طعام آهي۔
* فلپائني طعام ڪيترن ئي صدين دوران پنهنجي آسٽرونيشيائي شروعاتن کان ارتقا ڪري، هڪ اهڙي گڏيل طعام ۾ تبديل ٿي آهي، جنهن ۾ ڪيترائي هسپانوي، چيني، آمريڪي ۽ ٻيا ايشيائي اثر مقامي جزن ۽ مقامي ذائقي موجب جذب ڪيا ويا آهن۔ وڌيڪ ڄاڻ لاءِ ڏسو: فلپائني طعام؛ علائقائي خاصيتون۔
** ڪپامپانگان طعام ڪپامپانگان ماڻهن جو مقامي طعام آهي، جيڪي پامپانگا صوبي، مرڪزي لوزون مان تعلق رکن ٿا۔ ڪپامپانگان کاڌي جو هڪ بهترين مثال *[[سسگ]]* آهي، جيڪو سڄي فلپائن ۾ هڪ مشهور کاڌو آهي۔
** بيڪول جو طعام پنهنجي تيز ۽ مرچن واري کاڌي ۽ ناريل جي کير وارن کاڌن لاءِ مشهور آهي۔ شايد سڀ کان وڌيڪ مشهور بيڪولانو کاڌو تمام تيز بيڪول ايڪسپريس آهي۔ هي علائقو *[[ناٽونگ]]* لاءِ پڻ مشهور آهي، جنهن کي *لائينگ* يا *[[پناگات]]* به چيو وڃي ٿو (يعني تارو جي پنن ۾ سوئر يا مڇيءَ جو شوربو)۔
** پاڻين ۽ زرخيز زمين سان گهيريل هجڻ سبب، وِساياس ۾ سامونڊي ۽ زميني شيون وافر مقدار ۾ ملن ٿيون، جيئن مختلف ***وِسايان طعامن*** مان ظاهر آهي۔ مشهور وِسايان کاڌن جا ڪجهه مثال هي آهن: سيبو جي لچون واري صورت، ايلويلو جو لا پاز بچوي، باڪولوڊ جو ايناسال ۽ پيايا، ۽ ليٽي جا روسڪاس، همبا، مورون ۽ بُڪايو۔
** منڊانائو جي طعام جا کاڌا ڏکڻ اوڀر ايشيا ۾ عام مصالحن سان ڀرپور هوندا آهن۔ منڊانائو جا ڪجهه حصا اڪثريت ۾ مسلمان آهن، جتي سوئر جو گوشت گهٽ استعمال ڪيو ويندو آهي۔ منڊانائو جي طعام جا سڀ کان نمايان کاڌا هي آهن: ساٽي، سمبل، تيولا اِتُم، ۽ زامبوانگا جا الفاخور، ڪوراچا، ۽ ريبوسائو۔
* همونگ طعام همونگ ماڻهن جو طعام آهي، جن جي اصل چين ۾ آهي، ۽ هاڻي اهي ڏکڻ اوڀر ايشيا ۾ پکڙيل جلاوطني برادري طور موجود آهن، جڏهن⁠تہ آمريڪا ۾ پڻ سندن وڏي همونگ آمريڪي برادري آهي۔
* انڊونيشيائي طعام تمام گهڻو متنوع آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ انڊونيشيا لڳ ڀڳ 6,000 آباد ٻيٽن تي مشتمل آهي۔ هتي ڪيترائي علائقائي طعام موجود آهن، جيڪي گهڻو ڪري ثقافتي ۽ پرڏيهي اثرن تي ٻڌل آهن۔ مثال طور، سوماترا جو طعام اڪثر وچ اوڀر ۽ ڀارتي اثرن وارو هوندو آهي، جنهن ۾ ڪڙهين وارا گوشت ۽ ڀاڄيون نمايان هونديون آهن، جڏهن⁠تہ جاوي طعام ۽ سنڊاني طعام وڌيڪ مقامي نوعيت جا آهن۔
** آچي طعام آچي ماڻهن جو طعام آهي، جيڪي آچي ۾، گهڻو ڪري اولهه سوماترا ۾ رهن ٿا۔
** باليني طعام باليني ماڻهن جي طعامي روايتن ۽ کاڌن تي مشتمل آهي، جيڪي آتش فشاني ٻيٽ بالي سان تعلق رکن ٿا۔
** بنجار طعام بنجار ماڻهن جي رڌپچاءُ جي روايت ۽ طعام آهي، جيڪي ڏکڻ ڪاليمنتان، انڊونيشيا ۾ رهن ٿا۔
** باتڪ طعام باتڪ نسلي گروهن جو طعام ۽ رڌپچاءُ جون روايتون آهن، جيڪي گهڻو ڪري اتر سوماترا علائقي ۾ ملن ٿا۔
** اِنڊو طعام مخلوط طعام جي هڪ روايت آهي، جيڪا بنيادي طور انڊونيشيا (سڄي ملڪ ۾) ۽ نيدرلينڊ ۾، ۽ پڻ بيلجيم، ڏکڻ آفريقا ۽ سورينام ۾ موجود آهي۔
** انڊونيشيائي عرب طعام جي خاصيت وچ اوڀر جو طعام ۽ مقامي انڊونيشيائي انداز جي ملاوٽ آهي۔ انڊونيشيائي عربن پنهنجي عرب طعام جي ورثي کي اصل ۾ حضرموت، حجاز ۽ مصر مان آندو۔
** انڊونيشيائي چيني طعام جي خاصيت چيني ۽ مقامي انڊونيشيائي انداز جي ملاوٽ آهي۔ چيني انڊونيشيائي پنهنجي چيني طعام جو ورثو کڻي آيا۔
** انڊونيشيائي ڀارتي طعام جي خاصيت ڀارتي طعام ۽ مقامي انڊونيشيائي انداز جي ملاوٽ آهي۔ ڀارتي انڊونيشيائي پنهنجو ڀارتي طعامي ورثو کڻي آيا۔
** جاوي طعام جاوي ماڻهن جو طعام آهي۔ وسيع مفهوم ۾، جاوي طعام سان انڊونيشيا جي جاوا ٻيٽ جي سڄي آبادي جو طعام پڻ مراد ٿي سگهي ٿو؛ جنهن ۾ اولهه جاوا جا سنڊاني، بيتاوي جڪارتا ۾، ۽ اوڀر جاوا کان ٻاهر مدورا ٻيٽ تي مدوري پڻ شامل آهن۔
*** بيتاوي طعام بيتاوي ماڻهن جو شاهوڪار، متنوع ۽ گڏيل طعام آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ بيتاوي ماڻهن جي تشڪيل مختلف علائقائي لڏپلاڻ ڪندڙن مان ٿي، جيڪي ٻيٽ مالا جي مختلف هنڌن تان آيا هئا۔
*** مدوري طعام مدوري ماڻهن جي طعامي روايت آهي، جيڪي مدورا ٻيٽ تي جاوا جي اتر اوڀر سامونڊي ڪناري وٽ رهن ٿا۔
*** سنڊاني طعام سنڊاني ماڻهن جو طعام آهي، جيڪي اولهه جاوا، انڊونيشيا ۾ رهن ٿا۔ سنڊاني هوٽلن ۾ هٿن سان کائڻ عام ڳالهه آهي۔ اهي عام طور *ڪوبوكان* ڏيندا آهن، يعني هٿ ڌوئڻ لاءِ لائيم جي هڪ ٽڪري سان گڏ صاف پاڻيءَ جو پيالو۔
** ماڪاسر طعام بوگيني ماڻهن ۽ ماڪاسر ماڻهن جو طعام آهي، جيڪي ڏکڻ سولاويسي ۾ رهن ٿا۔
** ملائي طعام ملائي ماڻهن جو طعام آهي، جنهن تي ڪيترائي علائقائي ۽ پرڏيهي اثر آهن۔
** ماناڊو طعام ميناهسان ماڻهن جي رڌپچاءُ جي روايت آهي، جيڪي اتر سولاويسي سان تعلق رکن ٿا۔ هن طعام تي يوروشيائي طعام، خاص طور ڊچ طعام جا اثر آهن۔
** پڊانگ کاڌو، جنهن کي منانگڪاباؤ طعام به چيو وڃي ٿو، منانگڪاباؤ ماڻهن جو طعام آهي، جيڪي اولهه سوماترا، انڊونيشيا جا رهاڪو آهن۔ اهو سامونڊي ڏکڻ اوڀر ايشيا ۾ سڀ کان وڌيڪ مشهور طعامن مان هڪ آهي۔ اهو سڄي انڊونيشيا ۾ *مساکن پڊانگ* جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو۔
** پاليمبانگ طعام پاليمبانگ ماڻهن جو طعام آهي، جيڪي ڏکڻ سوماترا ۾ رهن ٿا۔
** پيراناڪن طعام چيني، ملائي، جاوي ۽ ٻين اثرن کي گڏائي هڪ منفرد ملاوٽ پيدا ڪري ٿو۔
* لائوسي طعام لائوس جو طعام آهي، جيڪو ٻين ڏکڻ اوڀر ايشيائي طعامن کان الڳ آهي۔ لائوس جون سرحدون پاڙيسري ملڪن سان ملن ٿيون، ۽ نتيجي طور لائوسي طعام اتر اوڀر ٿائلينڊ (اِيسان) جي طعام تي مضبوط اثر ڇڏيو آهي، جڏهن⁠تہ ڪجهه لائوسي طعامي اثر ڪمبوڊيا ۽ اتر ٿائلينڊ (لانّا) تائين پڻ پهتا آهن۔
* ملائيشيائي طعام ملائيشيا جي گهڻ-ثقافتي پهلوئن جو عڪس آهي۔ ملائيشيا ٽن وڏين نسلن، ملائي، چيني ۽ ڀارتي، سان گڏ صباح ۽ سراواڪ جي بيشمار نسلي گروهن جو مجموعو آهي۔ هن رنگا رنگ ميلاپ کي اتر کان ٿائي، ڏکڻ کان انڊونيشيائي، اوڀر کان فلپائني، ۽ سوين سالن جي نوآباديات ذريعي برطانوي، ڊچ ۽ پرتگالي اثرن وڌيڪ مالا مال ڪيو آهي۔
** ملائي طعام ملائي ماڻهن جو طعام آهي، جنهن تي ڪيترائي علائقائي ۽ پرڏيهي اثر آهن۔ مثال طور، جوهور جو طعام گهڻو ڪري وچ اوڀر ۽ جاوي اثرن وارو هوندو آهي، جڏهن⁠تہ ڪيلنتان جو طعام گهڻو ڪري ٿائي اثرن وارو هوندو آهي۔
** ملائيشيائي چيني طعام جي خاصيت چيني ۽ مقامي جزن جي ملاوٽ آهي۔
** ملائيشيائي ڀارتي طعام جي خاصيت ڀارتي ۽ مقامي جزن جي ملاوٽ آهي۔
** سراواڪي طعام سراواڪ، ملائيشيا جو طعام آهي۔
** صباحي طعام صباح، ملائيشيا جو طعام آهي، جنهن تي فلپائني طعام ۽ انڊونيشيائي طعام جا اثر آهن۔
** پيراناڪن طعام چيني، ملائي ۽ ٻين اثرن کي گڏائي هڪ منفرد ملاوٽ پيدا ڪري ٿو۔ پينانگ جا پيراناڪن گهڻو ڪري ٿائي اثرن وارا آهن، جڏهن⁠تہ ملاڪا ۽ سنگاپور جا پيراناڪن گهڻو ڪري انڊونيشيائي اثرن وارا آهن۔
** يوروشيائي طعام ڪرسٽانگ، ڊچ، برطانوي، ملائي ۽ ٻين اثرن کي گڏائي هڪ منفرد ملاوٽ پيدا ڪري ٿو، جيڪو گهڻو ڪري ملاڪا ۾ ملي ٿو۔
* سنگاپوري طعام پاڙيسري ملائيشيا جي طعام سان گهڻي مشابهت رکي ٿو ۽ ان کان تمام گهڻو متاثر آهي، ۽ اهو سنگاپور جي حڪمت عملي واري هنڌ سبب صدين جي ثقافتي رابطن جو نتيجو آهي۔ سنگاپور ۾ غالب طعام چيني آهي، جنهن سان گڏ ملائي، ڀارتي ۽ انگريزي روايتون پڻ موجود آهن، جيڪي اوڻويهين صديءَ جي شروعات ۾ برطانوي دور کان وٺي هتي موجود آهن۔
* ٿائي طعام کي ملڪ جي چئن مکيه علائقن سان لاڳاپيل چار علائقائي طعامن طور بيان ڪري سگهجي ٿو: اتر، اتر اوڀر (يا اِيسان)، مرڪز، ۽ ڏکڻ۔ پنجون طعام ٿائي شاهي طعام آهي، جيڪو ايوٿايا بادشاھت (1351–1767ع) جي محلاتي طعام تي ٻڌل آهي، جنهن مرڪزي ٿائي ميداني علائقن جي طعام تي وڏو اثر وڌو۔ هر طعام ۾ پاڙيسري ملڪن ۽ علائقن جي خوراڪ ۽ طعامن سان مشابهتون موجود آهن، جن ۾ برما جو طعام، يونان جو طعام، لائو طعام، ڪمبوڊيائي طعام ۽ ملائيشيائي طعام شامل آهن۔
* ويٽنامي طعام ويٽنام مان نڪتل رڌپچاءُ جو هڪ انداز آهي، جنهن تي چيني ۽ فرينچ اثر موجود آهن۔ مڇيءَ جي ساس، سويا ساس، چانور، تازيون جڙي ٻوٽيون، ميوا ۽ ڀاڄيون عام طور استعمال ڪيا وڃن ٿا۔ ويٽنامي ترڪيبن ۾ مختلف جڙي ٻوٽين جي هڪ وڏي رينج استعمال ٿيندي آهي، جن ۾ ليمون گراس، پودينو، ويٽنامي پودينو، ڊگهو ڌاڻو ۽ ٿائي ريحان جا پن شامل آهن۔
** ويٽنامي شراب


Nasi Campur.jpg|ناسي جي هڪ ذاتي پيشڪش، بالي، انڊونيشيا ۾، جتي چانور چوڌاري ڪيترن ئي پاسيدار کاڌن سان گڏ پيش ڪيا وڃن ٿا، جن ۾ ساتي لِليت پڻ شامل آهي۔
Red roast duck curry.jpg|ٿائي *ڪينگ فيٽ پيٽ يانگ*: بطخ جو ڀڳل گوشت ڳاڙهي ڪڙھي ۾۔
Chicken adobo.jpg|فلپائني ايڊوبو فلپائني طعام ۾ هڪ مشهور کاڌو ۽ رڌپچاءُ جو عمل آهي۔
NasiLemak.JPG|ملائيشيائي ناسي ليماڪ، اينچوويز، مونگڦرين، اوٻاريل انڊي، دنبي جي ڪڙھي، ڪڪڙِي، ۽ سمبل سان گڏ پيش ڪيو ويندو آهي۔
Thai market food 01.jpg|چيانگ مائي، ٿائلينڊ ۾ تيار کاڌو وڪڻندڙ کاڌي جو اسٽال۔
Bò 7 món.jpg|بو 7 مون (لفظي معنيٰ ويٽنامي ۾ "ڍڳي جو گوشت جا ست ڪورس")، ويٽنامي طعام ۾ ڍڳي جي گوشت جي کاڌن جو هڪ چونڊيل مجموعو آهي۔

زمرو:فهرستون ايشيا