open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
نبي محمد جي مهمن جي فهرست

مديني ۾ پنهنجي زندگيءَ جي ڏهن سالن ۾ رسول الله صلي الله عليه وآله وسلم 27 ڀيرا گهر کان ٻاهر نڪتا.عمره القضا ۽ حج جو اضافو ڪرڻ سان اهو تعداد 29 ٿي وڃي ٿو.سؤ کان وڌيڪ ڀيرا اصحابن کي موڪلائين.ڪي سوانح نگار ان جو تعداد هڪ سئو پنجويهه ٻڌائين ٿا.پاڻ سڳورن صلي الله عليه وآله وسلم ست سئو ڇهه 766 ڏينهن گهر کان ٻاهر رهيا. اهو ساليانو ٻه ۽ اڌ مهينن جو ٺهيل آهي.

ڪجھ ماخذ لفظ غزوه ۽ ان سان لاڳاپيل جمع مغازيءَ کي تنگ فني معنى ۾ استعمال ڪن ٿا انهن مهمن جو حوالو ڏيڻ لاءِ جن ۾ محمد صلي الله عليه وآله وسلم حصو ورتو هو، جڏهن ته لفظ سريا (جمع:سرایا) استعمال ڪيو ويو آهي انهن ابتدائي مسلمان مهمن لاءِ جتي هو ذاتي طور تي موجود نه هو. ٻيا ماخذ غزوه ۽ مغازي اصطلاحن کي عام طور تي استعمال ڪن ٿا ته جيئن ٻنهي قسمن جي سفرن جو حوالو ڏنو وڃي.
 
ابتدائي اسلامي ماخذن ۾ مهمن جي تاريخ ۾ اهم اختلاف موجود آهن. جيستائين ٻي صورت ۾ ذڪر نه ڪيو وڃي، هن فهرست ۾ ڏنل تاريخون مونٽگومري واٽ جي "مديني ۾ محمد" تي ٻڌل آهن، جيڪو بدلي ۾ ليون ڪيٽاني جي تجويز ڪيل تاريخ جي پيروي ڪري ٿو. 
## مهمن جي فهرست


## حوالا

زمرو:اسلام
زمرو:سيرت
زمرو:تاريخ اسلام
زمرو:اسلامي جنگون
زمرو:اسلام سان لاڳاپيل فهرستون
5 جُولاءِ

**5 جُولاءِ** ()، عيسوي سال جو 186 هون (ليپ سال 187 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 179 ڏينهن (ليپ سال 180 ڏينهن) باقي آهن.

## واقعا
* 1954ع ــ بي بي سي روزاني ٽي وي خبرن جي نشريات شروع ڪئي.
* 1970ع ــ آيئر ڪينيڊا جو جھاز اونٽاريو ۾ ڪري تباھ ٿي ويو، سمورا 109 مسافر اجل جو شڪار ٿيا.
* 1975ع ــ ڪيپ ورڊي پورچوگال کان آزادي حاصل ڪئي.
* 1977ع ــ محمد ضیا الحق پاڪستان جي وزيراعظم ذوالفقار علي ڀٽو جي حڪومت جو ختم ڪري فوجي راڄ لاڳو ڪيو.
* 1994ع ــ جيف بيزوس اي ڪامرس  جي ڪمپني ايميزون جو بنياد رکيو.

## پيدائش
* 1781ع ــ سرٿامس اسٽئمفورڊ رئفلس، انگريز سياستدان

## فوتگيون
* 1826ع ــ سرٿامس اسٽئمفورڊ رئفلس، انگريز سياستدان

## حوالا

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:جُولاءِ
6 جُولاءِ

**6 جُولاءِ** ()، عيسوي سال جو 187 هون (ليپ سال 188 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 178 ڏينهن (ليپ سال 179 ڏينهن) باقي آهن.

## واقعا
* 1947ع ــ سوويت يونين ۾ اي ڪي 47 ھٿيار ٺاھڻ جي شروعات ٿي.
* 1964ع ــ ملاوي آزادي جو اعلان ڪيو، اڳ ھي گڏيل بادشاھت جي زير اثر ھئي.
* 1975ع ــ ڪوموروس فرانس کان آزاد جو اعلان ڪيو.
* 1994ع ــ برطانيا 84 سالن کان قائم خفيا ايجنسي ايم آئي - 5 کي منظر عام تي آندو.
* 2018ع ــ پاڪستان جي اڳوڻي وزيراعظم نواز شريف کي اپت کان وڌيڪ جائداد ٺاهڻ جي ڏوهہ ۾ 10 سال سزا ڏني وئي.

## پيدائش
* 1985ع ــ رنوير سنگھ، ھندوستاني اداڪار

## فوتگيون
* 1535ع ــ ٿامس مور، انگريز وڪيل ۽ سياستدان
* 1948ع ــ ڄيٺمل پرسرام، ليکڪ 
* 1972ع ــ آندل فقير، شاعر
* 2002ع ــ ڌيرو ڀائي امباڻي، ھندوستاني صنعتڪار ۽ واپاري

## حوالا

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:جُولاءِ
زرعي مشينري جي فهرست

**زرعي سامان** (Agriculture Equipment) ڪنهن به قسم جي مشينري آهي جيڪو فارم تي، زراعت ۾ مدد ڪرڻ لاء  استعمال ڪيو ويندو آهي. هن قسم جو سڀ کان مشهور مثال ٽريڪٽر آهي.

## ٽريڪٽر ۽ پاور
## زمين جي گوڊائي
## پوکڻ
## ڀاڻ ۽ جراثيم ڪش ڊسپينسر
## آبپاشي
## پيداوار اسیمبلي
## فصل/پوسٽ هارويسٽنگ پروسيسنگ
## گاهه ٺاهڻ
## لوڊنگ ڪرڻ
## کير ڪڏڻ
## جانورن کي کارائڻ
## ٻيا
## فرسوده فارم مشينري
## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:زراعت
زمرو:زرعي مشينري
زمرو:زراعت سان لاڳاپيل فهرستون
امانوئل ڪانت

**امينيوئل ڪانٽ** جرمنيءَ ۾ 1724ع ۾ جنم ورتو ۽ 1804ع ۾ وفات ڪري ويو. هن جا فلسفي تي ڇهہ اهم ڪتاب آهن، جن ۾ اهم ترين “The critique of pure reason” (عقلِ محض تي تنقيد) آهي. هن جي مشھور چوڻي آهي: ”اعلى ترين شيءَ جا انسان حاصل ڪري سگهي ٿو، اها امن آهي، هڪ سرهو روح آهي ۽ پنھنجي ذات سان هڪ اندرئين ميٺ محبت ۽ ٺاھ آهي، جيڪو ڪوئي بہ غصو ڦٽائي نہ ٿو سگهي.“ هي خواهشن جي پيروي ڪرڻ جو مخالف ۽ باطني سچائيءَ کي وڌيڪ اهميت ڏئي ٿو.

## حوالا

زمرو:جرمن مرد غير افسانوي ليکڪ
زمرو:1724ع جون پيدائشون
زمرو:1804ع جون فوتگيون
شاھہ سلمان بن عبدالعزيز

**شاھہ سلمان بن عبدالعزيز** ()؛ 31 ڊسمبر 1935ع تي پيدا ٿيو، سعودي عرب جو بادشاهه، خادم الحرمین شریفین ۽ آل سعود خاندان جو سربراهه آهي.  شاھہ سلمان 2015ع کان حڪمراني ڪري رهيو آهي ۽ 2015ع کان 2022ع تائين سعودي عرب جو وزيراعظم پڻ رهيو. سعودي عرب جي باني بادشاهه عبدالعزيز جو 25 هون پٽ آهي، هن 23 جنوري، 2015ع تي تخت سنڀاليو. هن جي شاھہ بنن کان اڳ، هو 18 جون 2012 کان 23 جنوري 2015 تائين سعودي عرب جو ولي عهد هو. شاھہ سلمان رياست جو ٽيون طویل العمر زنده سربراه، سڀ کان طویل العمر زنده بادشاھ ۽ سعودي عرب جو پهريون سربراهه رياست آهي جيڪو 18 جون 2012ع، سعودي عرب  جی اتحاد، کان پوءِ پيدا ٿيو. هن وٽ گهٽ ۾ گهٽ 18 بلين آمريڪي ڊالر جي ذاتي دولت آهي، جيڪا هن کي دنيا ۾ ٽيون امير ترين بادشاھ ۽ دنيا جي امير ترين ماڻهن مان هڪ بنائی تو.

شاهه سلمان شاهه عبدالعزيز ۽ حسا بنت احمد السديري جو پٽ آهي، کيس سديري ستن مان هڪ بڻائي ٿو. هو رياض جو ڊپٽي گورنر ۽ بعد ۾ 1963ع کان 2011ع تائين 48 سالن تائين رياض جو گورنر رهيو، پوءِ کيس دفاع جو وزير مقرر ڪيو ويو. هن کي 2012ع ۾ ولیعھد/تاج شهزادو نامزد ڪيو ويو. شاھہ سلمان 2015ع ۾ پنهنجي اڌ ڀاء، شاهه عبدالله جي وفات تي بادشاهه ٿيو. جنوري 2024ع کان وٺي، هو شاهه عبدالعزيز جو پراڻو پٽ آهي. بادشاهه جي حيثيت ۾ سلمان جا اهم قدم، يمن جي گهرو ويڙهه ۾ سعودي مداخلت، سعودي ويزن 2030، ۽ 2017ع جو فرمان جنهن ۾ سعودي عورتن کي ڊرائيونگ جي اجازت ڏني وئي، شامل آهن. سندس ستين پٽ، ولي عهد محمد بن سلمان، بادشاهه جي خراب صحت ۽ شھزادی جي پنهنجي سياسي چالبازين جي ڪري سعودي عرب جو حقيقي حڪمران سمجهيو وڃي ٿو. شھزادو محمد بن سلمان سال 2022ع ۾ وزير اعظم جي حيثيت سان پنهنجي پيء کي تبديل ڪيو.

## شروعاتي زندگي
## رياض ۾
## بطور ولي عهد
## بطور بادشاهه
## اثر ء خیالات
## ذاتي زندگي
## اعزازات
## پڻ ڏسو
## خارجي لنڪس
* 
* "Shifting Sands and the Gulf" on Sulayman's transition as King
* "King Salman Royal Profile" by Royal Families of the World
*

|-

|-

|-

|-

## حوالا

زمرو:شاهه سلمان بن عبدالعزيز آل سعود
زمرو:سعودي شخصيتون
زمرو:سعودي عرب
زمرو:آل سعود
زمرو:سعودي عرب جا شاهه
زمرو:سعودي عرب
زمرو:عرب شخصيتون
زمرو:سعودي شخصيتون
زمرو:1935ع جون پيدائشون
زمرو:جيوت ماڻهو
جارج گيلووي

**جارج گيلووي** (George Galloway؛ پيدائش: 16 آگسٽ، 1954ع) هڪ برطانوي سياستدان، براڊڪاسٽر ۽ ليکڪ آهي. هو برطانيه جي ورڪرز پارٽي جو اڳواڻ رهيو آهي جڏهن کان هن سال 2019ع ۾ ان جو بنياد رکيو، ۽ ريسپيڪٽ پارٽي جو اڳوڻو اڳواڻ هو. سال 2003ع تائين ليبر پارٽيءَ جو ميمبر رهيو. سال 1987ع کان 2010ع تائين، ۽ سال 2012ع کان 2015ع تائين، گيلووي چئن حلقن لاءِ پارليامينٽ جي ميمبر (ايم پي) طور ڪم ڪيو. هو پوءِ سال 2024ع ۾ روچڊيل لاءِ مختصر طور تي ايم پي هو. 

گيلووي ڊنڊي (Dundee)، اسڪاٽلينڊ ۾ پيدا ٿيو. 1981ع ۾ اسڪاٽش ليبر پارٽيءَ جو سڀ کان ننڍي عمر جو چيئرمئن بڻجڻ کان پوءِ، هو 1983ع کان 1987ع جي عام چونڊن ۾ گلاسگو هيل هيڊ لاءِ ايم پي جي طور چونڊجڻ تائين خيرات واري "وار آن وانٽ" جو جنرل سيڪريٽري رهيو. هو ٽي ڀيرا ٻيهر چونڊجي ويو. هن کي سال 2003ع ۾ عراق جنگ جي وڏي مخالفت جي ڪري ليبر پارٽي مان ڪڍيو ويو. گيلووي سال 2004ع ۾ ريسپيڪٽ پارٽيءَ ۾ شامل ٿيو ۽ 2013ع کان 2016ع تائين ان جو اڳواڻ رهيو. 2005ع جي عام چونڊن ۾ بيٿنل گرين اينڊ بو لاءِ ايم پي چونڊيو ويو. 2010ع جي عام چونڊن ۾ پوپلر ۽ ليم هائوس جي پاڙيسري حلقن ۾ هارائڻ کان پوء، هن 2012ع جي بريڊفورڊ ويسٽ جي ضمني چونڊ ۾ هڪ پارلياماني سيٽ ٻيهر حاصل ڪئي، صرف 2015ع جي عام چونڊن ۾ ان کي وڃائڻ لاء. هو 2017ع ۽ 2019ع جي عام چونڊن ۾ آزاد اميدوار طور بيٺو. گيلوئي پوءِ برطانيه جي ورڪرز پارٽي جو بنياد رکيو، ۽ 2021ع جي بيٽلي ۽ اسپين جي ضمني چونڊن ۾ پارٽي لاءِ ناڪام بيٺو. گيلووي 2024ع جي روچڊيل جي ضمني چونڊ ۾ ڪاميابي حاصل ڪئي. هو 2024ع جي عام چونڊن ۾ سيٽ وڃائي ويٺو.

گيلووي پاڻ کي سوشلسٽ ۽ سماجي طور قدامت پسند طور بيان ڪري ٿو. گيلووي 1990ع واري ڏهاڪي ۾ سرڪاري عملدارن سان ملڻ لاءِ عراق ويو. هن 1994ع واري اجلاس ۾ صدام حسين جي ساراهه ڪرڻ تي تڪرار پيدا ڪيو، جنهن کان هن انڪار ڪيو. گيلووي 1998ع ۾ عراق تي پابندين جي خلاف مهم لاءِ "مريم اپيل" قائم ڪئي. گيلوئي تي الزام هو ته هو عراق جي حڪومت کان غير قانوني ادائيگيون وصول ڪري رهيو هو، جزوي طور تي گڏيل قومن جي "فوڊ لاءِ تيل پروگرام" مان ڦريل رقم مان، سال 2005ع ۾ گڏيل قومن جي سينيٽ جي ٻڌڻي ۾ پنهنجو دفاع ڪئي.

اسرائيل ۽ صهيونزم جو سخت نقاد، هو اسرائيلي۔فلسطيني تڪرار ۾ فلسطينين جي حمايت ڪري ٿو ۽ غزه پٽي ڏانهن 2009ع جي "ويوا فلسطين" امدادي قافلن ۾ شامل هو. 2014ع ۾، گيلووي تي هڪ يهودي طرفان، اسرائيل تي سندس پوزيشن سبب، حملو ڪرڻ کان پوء زخمي ٿي پيو. هن پنهنجي ليبر پارٽي جي اڳواڻي ۾ جريمي ڪوربن جي حمايت ڪئي. سال 2016ع ۾ هن برطانيه جي يورپي يونين کي ڇڏڻ لاءِ مهم هلائي، بعد ۾ 2019ع جي يورپي پارليامينٽ جي چونڊن ۾ نجل فراگي جي بریگزٽ پارٽي جي حمايت ڪئي. هن اسڪاٽش آزاديءَ جي مخالفت ڪئي ۽ برطانوي اتحادي اتحاد "آل فار يونٽی" قائم ڪيو، جنهن اسڪاٽش پارليامينٽ جي اليڪشن ۾ 2021ع 0.9 سيڪڙو ووٽ حاصل ڪيا.

گيلووي سال 2006ع کان 2010ع تائين ۽ سال 2016ع کان 2019ع ۾ سندس برطرفي تائين ٽاڪ ريڊيو شو "دي مدر آف آل ٽاڪ شوز" جي ميزباني ڪئي.

## حوالا

زمرو:سياست
زمرو:شخصيتون
زمرو:جيوت ماڻهو
زمرو:برطانوي شخصيتون
زمرو:1954ع جون پيدائشون
7 جُولاءِ

**7 جُولاءِ** ()، عيسوي سال جو 188 هون (ليپ سال 189 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 177 ڏينهن (ليپ سال 178 ڏينهن) باقي آهن.

## واقعا
* 1972ع ــ سنڌي ٻولي جو بل سنڌ اسيمبلي مان پاس ٿيو.
* 1978ع ــ سولومن آئلينڊز برطانيہ کان آزادي حاصل ڪئي.

## پيدائش
* 1889ع ــ  شيخ عبدالمجيد سنڌي، سياستدان
* 1899ع ــ لال سنگھ اجواڻي، عالم
* 1942ع ــ ايشور ڀارتي، ڪھاڻيڪار

## فوتگيون
* 1950ع ــ ڀيرو مل مهرچند آڏواڻي، سنڌي ٻوليءَ جو مشهور اديب
* 1986ع ــ مائي ڀاڳي، لوڪ گلوڪارا
* 2007ع ــ اميد خيرپوري، شاعر

## حوالا

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:جُولاءِ
رام بخشاڻي

**رام بخشاڻي** ، سنڌ ڄائو ھندوستاني ڪاروباري شخصيت، ليکڪ ۽ آئي ٽي ايل ڪوسموس گروپ  جو چيئرمين ھو. ھن ھندوستاني برادري ۾ تڏھن شھرت ماڻي، جڏھن 1985ع ۾ ھن جي ڪوششن سبب ھندوستاني حڪومت وارثت ٽيڪس جو خاتمو آندو.

## ذاتي زندگي
رام بخشاڻي 1941ع تي حيدرآباد، سنڌ ۾ ڄائو، ھن جي خاندان 1947ع تي ھندوستان جي ورھاڱي وقت سنڌ مان لڏپلاڻ ڪئي. جڏھن ھي اڃان پنجن سالن جو ھو تہ ھن جو والد وفات ڪري ويو.

جڏھن ھي 18 سالن جو ٿيو تہ پنھنجي خاندان ۽ بيواہ ماءُ جي مدد ڪرڻ لاءِ ممبئي ۾ نوڪري جي تلاش شروع ڪئي. ان وقت اخبار ۾ ھڪ اشتھار ڏسي ھي نوڪري لاءِ دبئي روانو ٿيو جتي 1959ع تي آئي ٽي ايل آئوٽ پوسٽ جي دبئي آفيس تي آفيس ڪلارڪ طور ڀرتي ٿيو ۽ 2014ع تي ساڳي ڪمپني ڪوسموس آئي ٽي ايل گروپ جو چيئرمين بڻيو.

بخشاڻي عملي ۽ ادبي شخيصت جو مالڪ ھو، ھن 28 ڊرامن ۾ ڪم ڪيو. ھن کي ٽن ڌيئرن جو اولاد ٿيو.

ھن جي 2003ع ۾ ڇپيل آتم ڪٿا آکيرا آڪاس ۾ ، دبئي ۾ تمام گھڻي مقبوليت ماڻي، انگريزي ٻولي ۾ لکيل ان ڪتاب جو سنڌي سميت ھندي، عربي، ملايالم سميت ڪيترن ئي ٻولين ۾ ترجمو ٿي ڇڪي آھي. ھن جو ٻيو ڪتاب، سنڌي - عالمي معشيت کي ڏنل خدا جو تحفو  2007ع تي ڇپيو.
 
## پيشوار زندگي
بخشاڻي 2000ع کان 2008ع تائين انڊس بينڪ جو ڊائريڪٽر رھيو.. 2002ع کان 2004ع تائين انڊين ھائي اسڪول، دبئي جي بورڊ جو چيئرمن پڻ رھيو. 

بخشاڻي گڏيل عرب اماراتن ۾ سمنڊ پار ھندوستانين جي معاشي فورم  جو 1987ع کان 1993ع تائين ۽ 1995ع کان 1999ع تائين باني ۽ صدر پڻ رھيو.2023ع کان ھن تنظيم کي انڊين بزنس اينڊ پروفيشنل ڪائونسل  جي نالي سان سڏيو وڃي ٿو. ڪويت مٿان عراقي حملي وقت اتان ايندڙ ھندوستانين لاءِ ھن گڏيل عرب اماراتن اندر عارضي رھائش جو بندوبست پڻ ڪيو ھو.

وچ اوڀر جي فوربس ميگزين ھن کي 2014ع، 2016ع ۽ 2017ع, تي وچ اوڀر ۾ ھندوستان جي چوٽي وارن اڳوانن ۾ شمار ڪيو ۽ فوربس پاران 2017ع تي ھن کي "لائيف اچيوومنٽ ايوارڊ" سان پڻ نوازيو ويو.

## وفات
ھي 8 جُولاءِ 2024ع تي 83 سالن جي ڄمار ۾ دبئي ۾ وفات ڪري ويو.

## حوالا

زمرو:1949ع جون پيدائشون
زمرو:2024ع جون وفاتون
زمرو:1941ع جون پيدائشون
زمرو:سنڌي نسل جا هندوستاني ماڻھو
زمرو:هندستاني اداڪار
9 جُولاءِ

**9 جُولاءِ** ()، عيسوي سال جو  190 هون (ليپ سال 191 هون) ڏينهن آهي. سال پوري ٿيڻ ۾ 175 ڏينهن (ليپ سال 176 ڏينهن) باقي آهن.

## واقعا
* **[[1816ع]]** — ارجنٽائن اسپين کان آزادي جو اعلان ڪيو.
* **[[1850ع]]** — ايراني نبي علي محمد باب ۽ بابيت جي باني کي تبريز ۾ قتل ڪيو ويو.
* **[[1972ع]]** — ٻولي وارن ھنگامن ۾ وڌيڪ 2 ماڻھو مارجي ويا، ڪراچي ۽ حيدرآباد جي ڪجھہ علائقن تي ڪرفيو لاڳو ڪيو ويو.
* **[[1977ع]]** — محمد ضیا الحق جي حڪومت ھڪ آرڊيننس ذريعي ٽريڊ يونين تي پابندي مڙھي ڇڏي ۽ ھٿيارن جا لائيسنس منسوخ ڪري ڇڏيا.
* **[[2002ع]]** — اٿوپيا جي گادي واري شھر اديس ابابا ۾ آفريڪي اتحاد جو بنياد پيو.
* **[[2011ع]]** — ڏکڻ سوڊان  ريپبلڪ آف سوڊان کان آزادي حاصل ڪئي.

## پيدائشون
* **[[1845ع]]** — لارڊ منٽو، ھندوستان جو 17ھون وائسراء
* **[[1909ع]]** — جهان خان کوسو، سماجي شخصيت

## فوتگيون
* **[[1441ع]]** — يان وين آئيڪ، فليمش پينٽر
* **[[1967ع]]** — فاطمه جناح ڏندن جي ڊاڪٽر ۽ سياستدان
* **[[2013ع]]** — منير حسين، پاڪستاني ڪرڪيٽ ڪاميٽيٽر

## فوتگيون

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:جُولاءِ
سووا

**سووا** (Suva) فجي جي گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر آهي. اهو ملڪ جي سڀ کان وڏي ميٽروپوليٽن علائقي جو گهر آهي ۽ ان جي وڏي بندرگاهه طور ڪم ڪري ٿو. هي شهر وٽي ليوو (Viti Levu) جي ٻيٽ جي ڏکڻ اوڀر ساحل تي، ريوا صوبي، مرڪزي ڊويزن ۾ واقع آهي. 

سال 1877ع ۾، فجي جي گاديءَ جو هنڌ ليووڪا کان سووا منتقل ڪيو ويو، جيڪو ان جي محدود جغرافيائي ۽ ماحول جي ڪري، ان وقت جي مکيه يورپي نوآبادياتي آبادي هو. ڪالوني جو انتظام 1882ع ۾ ليووڪا کان سووا ڏانهن منتقل ڪيو ويو. سال 2017ع جي مردم شماري جي مطابق، سووا شهر جي آبادي 93,970 هئي ۽ سووا جو ميٽروپوليٽن علائقو، جنهن ۾ ان جا آزاد مضافات شامل آهن، جي آبادي 1,85,913 هئي.  سووا ۽ لامي، نسينو ۽ نوسوري جا ڳوٺ جنھن جي سرحد سووا سان لڳندي آھي، جي گڏيل شهري آبادي لڳ ڀڳ 3,30,000 آهي (ملڪ جي آبادي جو ٽيون حصو). هي شهري ڪمپليڪس، لامي کان سواءِ، سووا۔نوسوري ڪوريڊور جي نالي سان پڻ مشهور آهي. 

سووا فجي جو سياسي، اقتصادي ۽ ثقافتي مرڪز آهي. اهو پڻ ڏکڻ پئسفڪ جي اقتصادي ۽ ثقافتي راڄڌاني آهي، وڏين بين الاقوامي ڪارپوريشنن، بين الاقوامي ايجنسين، ۽ سفارتي مشن جي علائقائي هيڊ ڪوارٽر جي اڪثريت جي ميزباني ڪري ٿي. شهر ۾ پڻ ترقي پذير آرٽس ۽ ڪارڪردگي جو منظر آهي ۽ ان کي علائقي جي فيشن جي گاديءَ جي طور تي وڌندڙ شهرت حاصل آهي.

## حوالا

زمرو:فجي
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:اوشينيا ۾ راڄڌانيون
زمرو:فجي ۾ آباديون جڳهيون
زمرو:اوشينيا جا بندرگاهه وارا شهر
ونڊھوئڪ

**ونڊھوئڪ** (، ؛ ) نميبيا جي گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر آهي. اهو  مرڪزي نميبيا ۾ کماس هاءِ لينڊ پليٽيو علائقي ۾، سمنڊ جي سطح کان  تقريبن 1,700 میٹر (5,600 فوت) مٿي، تقريبن ملڪ جي جاگرافيائي مرڪز تي واقع آهي. ونڊھوئڪ جي آبادي، جيڪا سال 2023ع ۾ 4,86,169 هئي،  نميبيا جي ٻين علائقن مان مسلسل لڏپلاڻ سبب، مسلسل وڌي رهي آهي.

ونڊھوئڪ ملڪ جو سماجي، اقتصادي، سياسي ۽ ثقافتي مرڪز آهي. نميبيا جی تقريبن هر قومي اداری، سرڪاري اداري، تعليمي ۽ ثقافتي اداری جو هيڊ ڪوارٽر اتي آهي.

شهر هڪ مستقل گرم چشمي جي ماڳ تي ترقي ڪئي جيڪا مقامي چرواھن جی قبيلن جي نالي سان مشهور آهي. سال 1840ع ۾ اورلام جي ڪئپٽن جونڪر آفريڪنر، اتي آباد ٿيڻ کان پوءِ تيزي سان ترقي ڪئي ۽ پنهنجي برادريءَ لاءِ پٿر جو چرچ ٺاهيو. ايندڙ ڏهاڪن ۾، ڪيترن ئي جنگين ۽ هٿياربند دشمنن جي نتيجي ۾ نئين آبادي جي غفلت ۽ تباهي جو سبب بنيو. ونڊهوئڪ ٻيو ڀيرو 1890ع ۾ امپيريل جرمن آرمي ميجر ڪرٽ وون فرانڪوئس پاران قائم ڪيو ويو، جڏهن علائقو جرمن سلطنت طرفان نوآبادي ڪيو ويو.

## حوالا

زمرو:راڄڌانيون
زمرو:نميبيا
زمرو:نيميبيا ۾ شهر
زمرو:آفريڪا ۾ راڄڌانيون
پاڪستاني حڪومت ڪيرائڻ جي ڪوشش، 1995ع

**پاڪستاني حڪومت ڪيرائڻ جي ڪوشش، 1995ع** ، جنھن کي **آپريشن خيلفا** جي نالي سان بہ سڃاتو ويندو آھي، پاڪستان جي تڏھوڪي وزيراعظم بينظير ڀٽو جي حڪومت ڪيرائڻ لاءِ گهڙيل ھڪ فوجي سازش جو نالو آھي. آپريشن جو مقصد پاڪستان جي آئيني حڪومت کي ختم ڪري فوجي حڪومت جو قيام ھو، ھي سازش ڳجھن اداران پڪڙي ۽ بعد ۾ پاڪستان جي فوج کي ان بابت آگاھ ڪيو. ھي سازش ڪامياب نہ ٿي سگهيو، پر تنھن باوجود ھن سازش بينظير ڀٽو جي حڪومت کي ڪمزور ڪري ڇڏيو.

## پسمنظر
محمد ضیا الحق جي 11 سالا آمريت جي خاتمي کان پوءِ بينظير ڀٽو جي سربراھي ۾ پاڪستان پيپلز پارٽي 1988ع جي عام چونڊن ۾ اڪثريت حاصل ڪئي.

## اڳوڻيون سازشون

1989ع ۾ نٽر سروسز انٽيليجنس (آئي ايس آئي) پاران بينظير ڀٽو جي حڪومت ڪيرائڻ جي ھڪ سازش بي نقاب ٿي. آپريشن مڊنائيٽ جيڪال جي نالي سان ڪيل سازش ۾ ملوث ميجر عامر مطابق ھو محمد نواز شريف کي پسند ڪندو ھو، ۽ بينظير جي حڪومت ڪيرائي ھو نواز شريف کي وزيراعظم ڏسڻ جو خواھشمند ھو. 

## سبب

## وڌيڪ ڏسو
* آپريشن مڊنائيٽ جيڪال
* ظهير الاسلام عباسي
* مستنصر  باللہ

## حوالا

زمرو:پاڪستان 1995ع ۾
زمرو:پاڪستان جي سياسي تاريخ
زمرو:1995ع جا تنازعا
10 جُولاءِ

**10 جُولاءِ** ()، عيسوي سال جو  191 هون (ليپ سال 192 هون) ڏينهن آهي. سال پوري ٿيڻ ۾ 174 ڏينهن (ليپ سال 175 ڏينهن) باقي آهن.

## واقعا
* **[[1947ع]]** — برطانيہ جي وزيراعظم ڪليمنٽ ايٽلي محمد علي جناح کي گورنر جنرل بنائڻ جي سفارش ڪئي.
* **[[1973ع]]** — بهاماس گڏيل بادشاھت کان آزادي ورتي.
* **[[1991ع]]** — بين الاقوامي ڪرڪيٽ ڪائونسل ڏکڻ آفريڪا جي ڪرڪيٽ ٽيم کي نسلي متڀيد واري راڄ جي خاتمي تي ٻيھر رڪنيت ڏني.

## پيدائشون
* **[[1924ع]]** — رام ڪرشن ھيرانند راھي آڏواڻي، ليکڪ، صحافي
* **[[1933ع]]** — محمد نواز محزون، شاعر
* **[[1951ع]]** — راجناٿ سنگھ، ھندوستاني سياستدان

## فوتگيون
* **[[831ع]]** — زبيده، عباسي گهراڻي جي شھزادي
* **[[2007ع]]** — مولانا عبدالرشيد غازي، پاڪستاني اسلامي بنياد پرست

## فوتگيون

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:جُولاءِ
گونڊوانا

**گونڊوانا** (Gondwana) هڪ ​​وڏو زميني علائقو هو، جنهن کي ڪڏهن ڪڏهن سپر کنڊُ سڏيو ويندو هو. گونڊوانا جي باقيات اڄ جي کنڊُ واري علائقي جو ٻه ٽيون حصو آهن، جن ۾ ڏکڻ آمريڪا، آفريڪا، انٽارڪٽيڪا، آسٽريليا، زيلينڊيا، عربستان، ۽ هندستاني برصغير ​​شامل آهن. هن وقت ٻيو همعصر سپر کنڊُ لوریشيا هو، ٻنهي پينگيا (Pangea) کي ٽوڙي ڇڏيو هو.

گونڊوانا ڪيترن ئي ڪراٽون (ڌرتيءَ جي ڪرسٽ جا وڏا مستحڪم بلاڪ) جي واڌ سان ٺهيو، 510 ملين ورهيه اڳ    کان اوڀر آفريڪا جي اوروجني سان شروع ٿيو، اوڀر آفريڪا سان انڊيا ۽ مڊگاسڪر جو ٽڪراءُ، ۽ 180 ملين ورهيه اڳ ۾ اوورليپنگ برازيلينو ۽ ڪونگا اوروجني سان ختم ٿيو. ڏکڻ آمريڪا جو آفريڪا سان ٽڪراءُ، ۽ آسٽريليا ۽ انٽارڪٽيڪا جو ترتيب سان اضافو تیو.  آخرڪار، گونڊوانا پیلیوزوئڪ  دور (Palaeozoic Era) جي براعظمي ڪرسٽ جو سڀ کان وڏو ٽڪرو بڻجي ويو، جيڪو 10,00,00,000 چورس ڪلوميٽر (3,90,00,000 چورس ميل) جي ايراضيءَ تي پکڙيل آهي، جيڪو ڌرتيءَ جي مٿاڇري جو اٽڪل پنجون حصو آهي. اهو ڪاربونيفيرس دوران يوراميڪا سان ملي ڪري پينگيا ٺاهي. اهو ٽراسڪ جي دور ۾ اتر پينجيا (لوراشيا) کان الڳ ٿيڻ شروع ڪيو، ۽ ابتدائي جراسڪ (تقريبن 180 ملين سال اڳ) دوران ٽڪرا ٽڪرا ٿيڻ شروع ڪيو. بريڪ اپ جا آخري مرحلو، جنهن ۾ ڏکڻ آمريڪا کان انٽارڪٽيڪا جو الڳ ٿيڻ (ڊريڪ گذرگاھہ جو ٺهڻ) ۽ آسٽريليا شامل آهن، پيليگين (تقريبن 35  ملين سال اڳ کان) دوران ٿيو. گونڊوانا کي قديم ترين وصف موجب سپر براعظم نه سمجهيو ويو، ڇو ته بالٽيڪا، لارينٽيا ۽ سائبيريا جي زميني ماڳن کي ان کان ڌار ڪيو ويو هو.ساڳئي نالي جي هندستاني علائقي کان ان کي مختلف ڪرڻ لاء، عام طور تي گونڊوانالينڊ پڻ سڏيو ويندو آهي.

علائقا جيڪي گونڊوانا جو حصو هئا انهن ۾ گلن ۽ حياتياتی عناصر شامل هئا جيڪي اڄ ڏينهن تائين برقرار آهن.

## نالو
گونڊوانا جي کنڊُ جو نالو آسٽريائي سائنسدان ايڊوارڊ سوس، ساڳئي نالي جي وچ هندستان ۾ علائقي جي نالي تي رکيو، جيڪو سنسڪرت مان نڪتل آهي، مطلب آهي "گونڊن جو ٻيلو". نالو اڳي ئي ارضياتي حوالي سان استعمال ڪيو ويو هو، پهرين ايچ. بي. ميڊليڪوٽ سال 1872ع ۾، جنهن مان گونڊوانا جي سلاد جا سلسلا (پرميان ٽراياسڪ) پڻ بيان ڪيا ويا آهن. ڪجهه سائنسدانن ”گونڊوانالينڊ“ جي اصطلاح کي ترجيح ڏني آهي ته جيئن خطي ۽ کنڊُ جي وچ ۾ واضح فرق پيدا ٿئي. 
## ٺهڻ
## پري۔گونڊوانا جي ترقي
## پيلیوزويڪ رفٽس ۽ واڌايون
## گونڊوانا پانگيا جي حصي طور
دير سان پيليوزوئڪ کان ابتدائي میسو زوئڪ دور:  
## ٽٽڻ
## ارضياتي سوانح عمري
## پڻ ڏسو
• کنڊ
 
• لوریشيا 
 
• پينگيا

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
* 
* 
* Graphical subjects dealing with Tectonics and Paleontology
* Gondwana Reconstruction and Dispersion
* The Gondwana Map Project 
* 

زمرو:عظيم کنڊ
زمرو:تاريخي کنڊ 
زمرو:اڳوڻا عظيم کنڊ 
زمرو:حياتياتي جاگرافي 
زمرو:پيلوزوئڪ پيليوجاگرافي 
زمرو:ميسووئڪ پيليوجاگرافي 
زمرو:آفريڪا جي ارضيات 
زمرو:انٽارڪٽيڪا جي ارضيات 
زمرو:ايشيا جي ارضيات 
زمرو:هندستان جي ارضيات 
زمرو:آسٽريليا جي ارضيات 
زمرو:ڏکڻ آمريڪا جي ارضيات 
زمرو:انٽارڪٽيڪا تاريخ کان اڳ 
زمرو:پيلوزوئڪ آفريڪا 
زمرو:پيلوزوئڪ انٽارڪٽيڪا 
زمرو:پيلوزوئڪ ايشيا 
زمرو:پيلوزوئڪ ڏکڻ آمريڪا 
زمرو:ميسوزوئڪ آفريڪا 
زمرو:ميسوزوئڪ انٽارڪٽيڪا 
زمرو:ميسوزوئڪ ايشيا 
زمرو:ميسوزوئڪ ڏکڻ آمريڪا

زمرو:کنڊ
زمرو:ڌرتي
زمرو:ارضيات
زمرو:ڏکڻ آمريڪا جي ارضيات
زمرو:زمين
زمرو:دنيا
لوراشيا

**لوراشيا** (Laurasia)  ٻن وڏن زميني ماڳن جو وڌيڪ اتر هو جيڪو تقريباً 335 کان 175 ملین سال اگ (Mya) پينگيا سپر براعظم جو حصو بڻيو. ٻيو گونڊوانا هو. اهو گونڊوانا کان 215 کان 175 ملین سال اگ (mya) جدا ٿيو (آخری ٽراسڪ دور جي شروعات ۾) پانگیا (Pangaea) جي ٽٽڻ دوران، ورهاڱي کان پوءِ اتر طرف وڌيو ۽ آخر ۾ 56 ملین سال اگ اتر ائٽلانٽڪ سمنڊ جي کولڻ سان جدا ٿي ويو. نالو لارينشيا ۽ ايشيا جو ملاپ آهي.

لورینشیا (Laurentia)، ایوالونیا (Avalonia)، بالٽيڪا (Baltica) ۽ ننڍڙن خطن جو هڪ سلسلو،  400 ملین سال اگ، کیلیڈونیئن اوروگینی (Caledonian orogeny) م تکرایو ء لارشیئا/یورامریکا ٺاهي. لارشيا/يورامريڪا پوءِ گونڊوانا سان ٽڪرائجي پينگيا ٺاهي. قزاقستانیا ۽ سائبيريا وري  290-300 ملین سال اگ، لاریشیا (Laurasia)  ٺاهڻ لاء پينگيا ۾ شامل ڪيا ويا. لوراشيا آخرڪار هڪ آزاد براعظم بڻجي ويو جڏهن پينگيا گونڊوانا ۽ لوراشيا ۾ ڀڄي ويو.
## اصطلاحات ۽ تصور جي اصليت
لارينشيا (Laurentia)، پيلیوزوئڪ(Palaeozoic) اتر آمريڪا جو بنيادي ۽ براعظم جا ٽڪرا جيڪي هاڻي يورپ جو حصو بڻجن ٿا، ڪيليڊونين اروجیني (  430-420 ملین سال اگ) ۾ بالٽيڪا ۽ ايوالونيا سان ٽڪرائجي لوراشيا ٺاهيا. آخر ۾ ڪاربنيفيرس لاروشيا ۽ گونڊوانا ۾ پينگيا ٺاهيا. سائبيريا ۽ قزاقستانیا آخرڪار پرميئن ۾ بالٽيڪا سان ٽڪرائجي ويا ته لوراشيا ٺاهي. براعظمي بلاڪن جو هڪ سلسلو جيڪو هاڻي اوڀر ۽ ڏکڻ اوڀر ايشيا ٺاهي ٿو، بعد ۾ لوراشيا ۾ شامل ڪيو ويو. سال 1904-1909ع ۾ آسٽريا جي جيولوجسٽ ايڊورڊ سوس تجويز ڪيو ته ڏاکڻي اڌ گول ۾ براعظم هڪ ڀيرو هڪ وڏي براعظم ۾ ضم ٿي ويا هئا جنهن کي گونڊوانا سڏيو ويندو آهي. سال 1915ع ۾ جرمن موسميات جي ماهر الفرڊ ويگنر پانگیا Pangaea نالي هڪ سپر براعظم جي وجود جي تجويز ڏني. 1937ع ۾ ڏکڻ آفريقا جي ارضيات جي ماهر اليگزينڊر ڊو ٽوئٽ تجويز ڪيو ته پينگيا ٻن وڏن زميني ماڳن ۾ ورهايل آهي، اتر اڌ گول ۾ لوراشيا ۽ ڏاکڻي اڌ گول ۾ گونڊوانا، ٽيٿيس سمنڊ کان جدا ٿيل آهن. "لوراشيا" جي وضاحت سوئس ارضيات جي ماهر پيٽر زيگلر سال 1988ع ۾ ڪئي هئي جيئن لارينٽيا ۽ بالٽيڪا جي وچ ۾ ضم ٿي اتر ڪيليڊونين سيون سان. "پراڻو ڳاڙهو کنڊ" جيڪو اڪثر ڪري استعمال ڪيو ويندو آھي سلورين-ڪاربونيفيرس ذخيرن لاءِ لاروشيا جي مرڪزي زميني ماس ۾، ھڪڙو غير رسمي نالو آھي. 1990ع جي ڏهاڪي ۾ ۽ بعد ۾ ڪيترن ئي اڳوڻن سپر براعظمن ۾ تجويز ڪيل ۽ بحث مباحثا ڪيا ويا (مثال طور روڊنيا، نونا، نينا) لارينٽيا، بالٽيڪا ۽ سائبيريا جي وچ ۾ اڳئين ڪنيڪشن شامل هئا. اهي اصل لاڳاپا ظاهري طور تي هڪ ۽ ممڪن طور تي ٻه ولسن سائيڪلن جي ذريعي بچيا، جيتوڻيڪ انهن جي وقفي واري مدت ۽ بار بار مناسب بحث ڪيو ويو آهي. 
## پروٽو۔لوراشيا
## يورامريڪا/لوراشيا
## لوراشيا
## پڻ ڏسو

## حوالا

زمرو:اتر آمريڪا جي ارضيات
زمرو:ارضيات
زمرو:ڌرتي
زمرو:زمين
زمرو:کنڊ
زمرو:دنيا
پينجيا

thumb|پينجيا
thumb|پينجيا جي حرڪت

**پينجيا** (Pangea) هڪ "سپر براعظم" هو جيڪو پيلیوزوئڪ دور جی آخر ۽ شروعاتي میسوزوئڪ دور ۾ موجود هو ۽ اٽڪل 300 ملين سال اڳ ٺهي ويو.  اهو تقريباً 335 ملين سال اڳ ڪاربونيفيرس دوران گونڊوانا، يورامريڪا ۽ سائبيريا جي اڳوڻي براعظمي يونٽن مان گڏ ٿيو، ۽ تقريباً 200 ملين سال اڳ، ٽراياسڪ جي آخر ۾ ۽ جراسڪ جي شروعات ۾ جدا ٿيڻ شروع ٿيو. موجوده ڌرتيءَ ۽ ان جي براعظمي ماس جي ورهاست جي ابتڙ، پينگيا C-شڪل جو هو، جنهن جو وڏو حصو ڌرتيءَ جي اترين ۽ ڏاکڻي قطبي علائقن جي وچ ۾ پکڙيل هو ۽ ان جي چوڌاري سپر سمنڊ پانٿالسا (Panthalassa) ۽ پيلیو۔ٽيٿيس (Paleo-Tethys) ۽ بعد ۾ ٽيٿيس سمنڊن  (Tethys Oceans) جي وچ ۾ پکڙيل هو. پينجيا سڀ کان تازو سپر براعظم آهي جيڪو وجود ۾ آيو آهي ۽ ارضيات جي ماهرن پاران پهريون ڀيرو ٻيهر تعمير ڪيو ويو آهي.

## تصور جي اصليت
## وجود جو ثبوت
## ٺهڻ
## زندگي
## ڇڪڻ ۽ ڀڃڻ
## پڻ ڏسو
## خارجي لنڪس

* USGS Overview 
* Map of Triassic Pangaea at Paleomaps
* NHM Gallery

## حوالا

زمرو:ارضيات
زمرو:زمين
زمرو:دنيا
واگادوگو

**واگادوگو** (فرنچ: Waɡaduɡu؛ انگریزي: Ouagadougou)  آفريڪا جي ملڪ برڪینا فاسو جو گاديءَ جو هنڌ  ۽ انتظامي، مواصلاتي، ثقافتي ۽ اقتصادي مرڪز آهي. اهو پڻ ملڪ جو سڀ کان وڏو شهر آهي، جنهن جي آبادي سال 2019ع ۾ 24,15,266 هئي. شهر جو نالو اڪثر ڪري اوگا (Ouaga) ڏانهن مختصر ڪيو ويندو آهي. نالي جي اسپيلنگ اڳوڻي فرانسيسي آفريڪي نوآبادين ۾ عام فرانسيسي آرٿوگرافي مان نڪتل آهي. رهاڪن کي واگالیز (Ouagalais) سڏيو ويندو آهي.

واگادوگو جي بنيادي صنعتن ۾ فوڊ پروسيسنگ ۽ ٽيڪسٽائل آهن. هڪ بين الاقوامي هوائي اڏو شھر جي خدمت ڪري ٿو ۽ آئيوري ڪوسٽ ۾ عابدجان سان ريل ذريعي، صرف مال جي لاء ڳنڍيل آهي. هتي ڪيترائي شاهراه آهن جيڪي شهر کي نيامي، نائجر، ڏکڻ کان گھانا ۽ ڏکڻ اولهه ۾ آئيوري ڪوسٽ سان ڳنڍيندا آهن. واگادوگو وٽ اولهه آفريڪا جي وڏين مارڪيٽن مان هڪ مارڪيٽ آهي، جيڪا سال 2003ع ۾ سڙي وئي ۽ ان کان پوءِ بهتر سهولتن ۽ آگ کان بچاءُ جي بهتر قدمن سان ٻيهر کوليو ويو آهي. ٻين ڪشش ۾  نيشنل ميوزيم آف برڪينا فاسو، مورو۔نابا محل (مورو۔نابا جي تقريب جو ماڳ)، نيشنل ميوزيم آف ميوزڪ ۽ ڪيترائي ڪرافٽ مارڪيٽ شامل آهن.

## گیلري

زمرو:راڄڌانيون
زمرو:آفريڪا ۾ راڄڌانيون

## حوالا

زمرو:برڪينا فاسو
ڪپري

**ڪپري** , ھڪ بلوچ قبيلو آھي جيڪو بنيادي طور تي بلوچستان جا رھاڪو آھن. ھن وقت سنڌ ۾ وڏي تعداد ۾ آباد آھن خاص طور تي ميرپورخاص ۽ ضلعي ٿرپارڪر ۾ انھن جي گھڻائي آھي. مختلف روايتن مطابق مير چاڪر رند جي خاندان مان آھي. ڪپرين جي بنيادي شاخون ٽالپرن سان گڏجن ٿيون. ھن وقت بـ ميرن جي محفوظ ڪيل شجرن ۾ انھن جو وجود ملي ٿو. ھي قبيلو سنڌ ۾ سرائيڪي ۽ بلوچي ڳالھائي ٿو.

## حوالا

زمرو:سنڌي ذاتيون ۽ قبيلا
بئرنگ سمنڊ

**بئرنگ سمنڊ** ( روسي: Бе́рингово мо́ре؛ انگریزي:Bering Sea) اتر پئسفڪ سمنڊ جو هڪ ٿلهو سمنڊ آهي.  اهو ڌرتيءَ تي ٻن وڏين زمينن: يوريشيا ۽ آمريڪا جي وچ ۾، بئرنگ اسٽريٽ سان گڏ ٺهي ٿو ۽ ورهايل آھي.  اهو هڪ اونهي پاڻيءَ جي طاس تي مشتمل آهي، جيڪو پوءِ ڪنٽينينٽل شيلفن جي مٿان اونهي پاڻيءَ ۾ هڪ تنگ ڍانچي مان اڀري ٿو. بيرنگ سمنڊ جو نالو ويٽس بئرنگ، روسي سروس ۾ هڪ ڊنمارڪین نيويگيٽر، جيڪو سال 1728ع ۾، پهريون يورپي هو جنهن ان کي منظم طريقي سان دريافت ڪيو، جيڪو پئسفڪ سمنڊ کان اتر طرف آرڪٽڪ سمنڊ ڏانهن روانو ٿيو، جي نالي تي رکيو ويو آهي.

بيرنگ سمنڊ الاسڪا جي نار کان الاسڪا جزيره نما طرفان جدا ٿيل آهي. اهو 20,00,000 چورس ڪلوميٽر (7,70,000 چورس ميل) تي پکڙيل آهي ۽ اوڀر ۽ اتر اوڀر ۾ الاسڪا، اولهه ۾ روسي ڏور اوڀر ۽ ڪمچٽکا جزيره نما ۽ ڏکڻ ۾ الاسڪا جزيره نما ۽ اليوشئين جزائر  سان گھیریل آهي. پري اتر طرف بئرنگ اسٽريٽ، جيڪا بئرنگ سمنڊ کي آرڪٽڪ سمنڊ جي چکچي سمنڊ سان ڳنڍي ٿي. برسٽل بي بئرنگ سمنڊ جو حصو آهي جيڪو الاسڪا جزائر ۽ ڪيپ نيوينهم جي وچ ۾ ڏکڻ اولهه الاسڪا جي مکيه زمين تي آهي. 

بئرنگ سمنڊ جي ماحولياتي نظام ۽ انهي سان گڏ سمنڊ جي وچ ۾ بين الاقوامي پاڻي (جنهن کي "ڊونٽ هول" جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو)، ۾ آمريڪا ۽ روس جي دائري ۾ موجود وسيلا شامل آهن. واهه، سمنڊ جي برف، ۽ موسم جي وچ ۾ رابطي هڪ مضبوط ۽ پيداواری ماحولياتي نظام لاء ٺاهي ٿي.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

* Bering Sea Climate and Ecosystem from NOAA
* North Pacific Ocean theme page from NOAA
* Groundfish fisheries and harvest, 2005 from Alaska Department of Fish and Game
* Video of research on Bering Sea
* Nautical Chart of the Bering Sea (Southern Part). 

زمرو:بيرنگ سمنڊ
زمرو:سمنڊ
زمرو:روس جي جاگرافي
زمرو:الاسڪا جي پاڻيءَ جا ذخيرا 
زمرو:چوڪوٽڪا خودمختيار اوڪرگ جي پاڻيءَ جا ذخيرا 
زمرو:ڪمچٽيڪا ڪرائي جي پاڻيءَ جا ذخيرا 
زمرو:پئسفڪ سمنڊ جا سامونڊي سمنڊ زمرو:سامونڊي ماحولي علائقا 
زمرو:روس جو پئسفڪ ساحل 
زمرو:روس-آمريڪا جي سرحد 
زمرو:ايشيا جا سمنڊ 
زمرو:اتر آمريڪا جا سمنڊ 
زمرو:روس جا سمنڊ 
زمرو:گڏيل رياستن جا سمنڊ
مستنصر باللہ

**مستنصر باللہ** ، پاڪستان فوج جو اڳوڻو جنرل ھو، جنھن کي 1995ع تي بينظير ڀٽو جي حڪومت ڪيرائڻ جي سازش ۾ گرفتار ڪيو ويو ۽ 14 سال قيد جي سزا ڏني وئي. 

برگيڊيئر مستنصر باللہ تي جنھن وقت حڪومت ڪيرائڻ جي سازش جو الزام لڳو، ان وقت ھي جي ايڇ ڪيو ۾ مليٽري سيڪريٽري ھيو.

## فوجي نوڪري
1995ع تي، ھن ۽ ميجر جنرل ظهير الاسلام عباسي بينظر ڀٽو حڪومت ڪيرائڻ جي سازش رٿي، ان سازش کي آپريشن خليفا جو نالو ڏنو ويو. سازش مطابق ڪور ڪمانڊر ڪانفرنس دوران جي ايڇ ڪيو تي حملو ڪري مکُ ڪمانڊرن کي مارڻ بعد ملڪي اقتداري تي قبضو ڪري اسلامي حڪومت لڳو ڪئي ويندي.

## قيد ۽ رھائي
سازش جي ناڪامي بعد، ھن کي 1995ع تي ڪورٽ مارشل ذريعي 14 سالن جي سزا ڏني وئي ۽ ھي 2009ع تي آزاد ٿيو.

## وڌيڪ ڏسو
* پاڪستاني حڪومت ڪيرائڻ جي ڪوشش، 1995ع

## حوالا

زمرو:پاڪستاني جنرل
زمرو:جيوت ماڻهو
زمرو:ڪورٽ مارشل ٿيل پاڪستاني فوجي
آمريڪي ڀونوچ سمنڊ

**آمريڪي ڀونوچ سمنڊ** یا آمريڪي ميڊيٽرينين سمنڊ (American Mediterranean Sea) هڪ سائنسي نالو آهي، جنهن ۾ ايٽلانٽڪ سمنڊ جو ڪيريبئن سمنڊ ۽ ميڪسيڪو جي نار شامل آهن. اهو نالو، جيڪو خاص طور تي جرمن سامونڊي ماهرن پاران استعمال ڪيو ويو، يو ايس جيولوجيڪل سروي، بين الاقوامي هائيڊروگرافڪ تنظيم يا ٻين بين الاقوامي هائيڊرولوجيڪل ادارن پاران تسليم ٿيل ناهي. آمريڪي ڀونوچ سمنڊ جي ايراضي 4.319 ملين چورس ڪلوميٽر آهي ۽ ان جي سراسري کوٽائي 2.216 ميٽر آهي. 

ان جي طاسن ۾ ميڪسيڪو طاس، ڪيمین طاس، يوڪاٽن طاس، ڪولمبيا طاس، وينزويلا طاس ۽ گريناڊا طاس شامل آھن.  

آمريڪي ڀونوچ سمنڊ کي سامونڊي سرحد جي سمنڊن مان هڪ سمجهيو ويندو آهي. ڪيترن ئي ننڍن ٻيٽن کان علاوه، ھن سمنڊ ۾ ٻيٽن ۽ آرڪيپيلاگوس جا وڏا ۽ ننڍا گروپ، ڪيوبا جا وڏا ٻيٽ، جميڪا، ھسپانوليا ۽ پورٽو ريڪو شامل آھن. اهي سڀئي ٻيٽ ويسٽ انڊين ٻيٽن مان آهن جيڪي آمريڪي ڀونوچ سمنڊ کي ائٽلانٽڪ سمنڊ کان ڌار ڪن ٿا.

## حوالا

زمرو:سمنڊ
زمرو:اتر آمريڪا
طبري الفابيٽ

**طبري الفابيٽ** اهو طبری ٻوليءَ جي الفابيٽ مان هڪ آهي، جيڪا فارسي-عربي الفابيٽ جي بنياد تي ٺاهي وئي آهي ۽ طبري (مازندراني) ٻوليءَ ۾ استعمال ٿئي ٿي. هي الفابيٽ، طبري جي لاطيني الفابيٽ ۽ طبري جي پهلواني الفابيٽ سان گڏ، مازندراني ٻولي لکڻ لاءِ استعمال ٿئي ٿي.

**ڪردارن جي جدول:**

**ذريعو:**

1- اسان جو رسالو مازندران، ايڊيشن 2024، ايڊيشن 231 M. Savadkuhi ۽ ساٿي

2-ڊاڪٽر زيڊ احمد عباسي سان 2024ع ۾ انٽرويو

3- مازندران گرين اخبار، جولاءِ 2022
زمرو:طبری
سري جاياوردني پورا ڪوٽي

**سري جاياوردني پورا ڪوٽي**، عام طور تي **ڪوٽي** جي نالي سان مشهور آهي، سري لنڪا جوانتظامي گاديء جو ھنڌ آھي. سري جاياوردني کوٹا سري لنڪا جي حقيقي اقتصادي، انتظامي ۽ عدالتي راڄڌاني ڪولمبو جي شهري علائقي جي ڀرسان واقع آهي.

سري جيا وردني پورا ڪوٽي ميونسپل ڪائونسل جي علائقي ۾ شامل آهي:

* اتر ڪولوناوا شهري ڪائونسل علائقي طرفان،
* اتر-اوڀر طرف Kotikawatta -Mulleriyawa Pradeshiya Sabha area,
* اوڀر طرف Kaduwela ميونسپل ڪائونسل ايريا،
* مهاراگاما شهري ڪائونسل ايريا پاران ڏکڻ-اوڀر،
* ڏکڻ-اولهه ديهي والا-ماؤنٽ لوينيا ميونسپل ڪائونسل طرفان ۽
* اولهه طرف ڪولمبو ميونسپل ڪائونسل ايريا، جيڪو سري لنڪا جي تجارتي راڄڌاني آهي.

## حوالا

زمرو:سري لنڪا
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:ايشيا ۾ راڄڌانيون
زمرو:سري لنڪا ۾ شهر
روٿ ايلس

**روٿ ايلس** ، نائيٽ ڪلب جي ميزبان ۽ سزايافتہ قاتل ھئي. ھي گڏيل بادشاھت جي آخري عورت ھئي جنھن کي موت جي سزا ڏني وئي. ھن پنھنجي چاھيندڙ ڊيوڊ بلڪلي جو قتل ڪيو ھو.

## وڌيڪ ڏسو
*

## حوالا

زمرو:1926ع جون پيدائشون
زمرو:1955ع جون فوتگيون
فرانسيسي قانون ساز چونڊون، 2024ع

فرانس ۾ قانون سازي چونڊون (هڪ ڏينهن اڳ ميٽروپوليٽن فرانس کان ٻاهر ڪجهه ووٽرن لاءِ) پنجين فرانسي جمهوريه جي 17هين قومي اسيمبلي جي سڀني 577 ميمبرن کي چونڊڻ لاءِ، 30 جون ۽ 7 جولاءِ 2024ع تي منعقد ڪيون ويون. چونڊون صدر ايمانوئل ميڪرون پاران قومي اسيمبلي کي ٽوڙڻ جي پٺيان، نيشنل ريلي (RN) جي وڏي ڪاميابي ۽ ميڪرون جي *بيسوئن ڊي يورپ* جي چونڊ فهرست کانپوءِ سنيپ اليڪشن شروع ڪئي سال 2024 ۾ فرانس ۾ يورپي پارليامينٽ جي چونڊ ۾ وڏي تعداد ۾ سيٽون وڃائي ڇڏيون. 

اليڪشن جي پهرئين دور ۾، آر اين ۽ اميدوارن گڏيل طور تي ريپبلڪن (LR) جي ايريڪ ڪيوٽي جي پٺڀرائي سان 33.21 سيڪڙو ووٽ حاصل ڪيا، ان بعد نيو پاپولر فرنٽ (NFP) جون پارٽيون 28.14 سيڪڙو،  پرو ميڪرون اتحاد 21.28 سيڪڙو ۽ LR اميدوارن 6.57  سيڪڙو ووٽ حاصل ڪيا. مجموعي طور تي، 1997 کانپوء سڀ کان وڌيڪ  %66.71 جو ٽرن آئوٽ رھیو. انهن نتيجن جي بنياد تي، هڪ رڪارڊ 306 تڪن تي ٽن طرفي رن آف ۽ 5 کان چار طرفي رن آف تائين سرفهرست هئا،  پر اهو انگ پهرين ٻئي دور کان پوءِ گهڻو گهٽجي ويو ڇاڪاڻ ته 200 کان وڌيڪ اين ايف پي ۽ انسيبل اميدوارن جي واپسي هئي. RN جي سيٽن جي مطلق اڪثريت حاصل ڪرڻ جا موقعا گھٽائڻ.  

NFP جي حمايت يافته اميدوارن غير متوقع طور تي ٻئي دور کان پوءِ اڪثر سيٽون حاصل ڪيون، ان سان گڏ اينسيمبل اميدوارن به اميدن کي ٽوڙي ڇڏيو، ٽئين نمبر تي آر اين جي حمايت يافته اميدوارن کان اڳتي، چوٿين نمبر تي LR اميدوارن جي پٺيان. گهرو وزارت پاران اميدوارن جي ليبلنگ جي مطابق، اين ايف پي پارٽين سان تعلق رکندڙ اميدوارن 180 سيٽون حاصل ڪيون (اڪثريت لاءِ گهربل 289 سيٽن کان تمام گھٹ )،  ان جي مقابلي ۾ 159 سيٽون جيڪي اين ايس ايمبل پارٽين سان تعلق رکن ٿيون،  آر اين جي حمايت يافته اميدوارن لاءِ 142، ۽ ايل آر اميدوارن لاءِ 39، جنهن جي نتيجي ۾ پارليامينٽ معطل ٿي وئي. اميدوارن جي وابستگين جي غير رسمي ميڊيا جي درجه بندي گهرو وزارت پاران استعمال ڪيل ماڻهن کان ٿورو مختلف ٿي سگهي ٿي: *لي مونڊ* جي تجزيي موجب، اين ايف پي سان لاڳاپيل 182 اميدوار چونڊيا ويا، مقابلي ۾ 168 اينسيبل لاء، 143 آر اين لاء، ۽ 45 ايل آر لاء.   ٻئي دور لاءِ ووٽنگ %66.63، ساڳئي طرح 1997ع کان وٺي سڀ کان وڌيڪ هجڻ جو رڪارڊ قائم ڪيو.

تجزيه نگارن اهو نوٽ ڪيو ته هڪ ٽي قطبي قانون سازي جو استحڪام چونڊن کان پوءِ مڪمل اداري جي تعطل جو سبب بڻجي سگهي ٿو، ڪنهن به نئين ٺهندڙ حڪومت کي انهن جي خلاف داخل ڪيل عدم اعتماد جي تحريڪن کي بچائڻ جي ضرورت آهي. ميڪرون 2024ع جي اليڪشن کان هڪ سال پوءِ جلد ئي ٻي اسنيپ اليڪشن کي ڪال ڪري سگهي ٿو، جيئن آئين طرفان بيان ڪيو ويو آهي. نتيجن جي نتيجي ۾، جبرائيل اٽل اعلان ڪيو ته هو وزير اعظم جي حيثيت سان پنهنجي استعيفيٰ ڏيندو، پر ميڪرون انهنجو استعيفو قبول کرن کان "في الحال" انڪار ڪري ڇڏيو  ۽ هڪ کليل خط ۾ اشارو ڏنو ته، لا فرانس انسوميس (LFI) جي مطالبن جي باوجود هن کي کاٻي کان وزيراعظم مقرر ڪرڻ لاءِ، هو کاٻي ڌر کي اتحاد ۾ حڪومت ڪرڻ جي اجازت نه ڏيندو. ميڪرون جي ڪيترن ئي اتحادين ۽ LR شخصيتن هڪ معاهدي جي حمايت ڪئي جنهن ۾ کاٻي ڌر کي شامل ڪيو ويو ۽ ڪنهن به NFP جي اڳواڻي واري حڪومت کي ڌمڪيون ڏنيون، خاص طور تي اهي وزير جيڪي LFI سان تعلق رکن ٿا، پر ڪجهه انگن اکرن لاءِ ماحوليات رکندڙ (LE) پڻ - عدم اعتماد جي فوري ووٽ سان، آر اين پڻ اعلان ڪري ٿو ته ڪنهن به حڪومت ۾ بي اعتمادي جي ووٽ جي حمايت ڪرڻ جو ارادو LFI يا LE وزيرن يا ڪنهن NFP اقليتي حڪومت سان.
گڏيل قومن جي سيڪيورٽي ڪائونسل جي قرارداد 1999

**گڏيل قومن جي سيڪيورٽي ڪائونسل جي قراداد 1999** ، ڏکڻ سوڊان پاران گڏيل قومن جي جنرل اسيمبلي جي رڪنيت لاءِ ڏنل درخواست بعد پاس ڪيل قرارداد جو نالو آھي. ھي قرارداد 13 جُولاءِ 2011ع تي ٻغير ڪنھن ووٽ جي پاس ڪيو ويو.

قرارداد پاس ٿيڻ کان پوءِ گڏيل قومن جي جنرل اسيمبلي کي سفارش ڪئي وئي تہ ڏکڻ سوڊان کي رڪنيت ڏني وڃي، ائين ڏکڻ سوڊان گڏيل قومن جو 193 ھون رڪن بڻجي ويو. 

## وڌيڪ ڏسو
* گڏيل قومن جو ادارو
* ڏکڻ سوڊان

## حوالا
ڪاتوويتس

**ڪاتوويتس** (؛ انگریزي: Katowice) پولينڊ جو هڪ شھر آهي. اهو ڏکڻ پولينڊ ۾ سليسيئن وائيووڊشپ (Silesian Voivodeship) جو گاديءَ جو شهر ۽ ڪاتوویتس شهري علائقي جو مرڪزي شهر آهي.  سال 2021ع تائين، ڪاتوویتس جي سرڪاري آبادي 2,86,960 آهي ۽ آبادي جو اندازو لڳ ڀڳ 3,15,000 آهي. ڪاتوویتس ميٽروپولس GZM جو مرڪزي حصو آهي، جنهن جي آبادي 23 لک (2.3 ملين) آهي ۽ هڪ وڏي ڪيٽووائس۔اوسٽراوا ميٽروپوليٽن علائقي جو هڪ حصو آهي، جيڪو چيڪ ريپبلڪ تائين پکڙيل آهي ۽ ان جي آبادي لڳ ڀڳ 50 لک (5 ملين) آهي، جيڪو ان کي يورپي يونين ۾ سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو ميٽروپوليٽن علائقن مان هڪ ٺاهيو.

18هين صدي جي وچ ڌاري، ڪيٽووائس علائقي ۾ ڪوئلي جي وڏي ذخيرن جي دريافت جي پٺيان هڪ ڳوٺ وانگر ترقي ڪئي. 19هين صديءَ جي پهرئين اڌ ۾، تيز صنعتڪاريءَ مقامي ملن ۽ فارمن کي صنعتي اسٽيل ورڪ، مائنز، فاؤنڊيرن ۽ ڪاريگرن جي ورڪشاپ ۾ تبديل ڪري ڇڏيو. شهر ان وقت کان وٺي پنهنجي معيشت کي ڳري صنعت تي ٻڌل هڪ کان وٺي پيشه ورانه خدمتن، تعليم ۽ صحت جي سار سنڀار تائين پهچايو آهي. سڄو ميٽروپوليٽن علائقو يورپي يونين ۾ GDP جي لحاظ کان 16هين سڀ کان وڌيڪ طاقتور شهر آهي جنهن جي پيداوار 114.5 بلين آمريڪي ڊالر آهي. ڪيٽووائس اسپيشل اڪنامڪ زون، TOP10 گلوبل فري زونز جي لسٽ ۾ چوٿون نمبر تي آهي.

ڪيٽووائس کي گلوبلائيزيشن ۽ ورلڊ سٽيز ريسرچ نيٽ ورڪ پاران گاما۔گلوبل سٽي جي طور تي درجه بندي ڪيو ويو آهي، ۽ ڏکڻ پولينڊ ۾ واپار، ڪاروبار، نقل و حمل ۽ ثقافت جو مرڪز آهي، ڪيترن ئي سرڪاري ڪمپنين سان گڏ هن شهر ۾ يا ان جي مضافات ۾ انرجي گروپ شامل آهن. ٽورون ۽ ميٽيل انڊسٽري ڪارپوريشن فاسنگ، اهم ثقافتي ادارا جهڙوڪ پولش نيشنل ريڊيو سمفوني آرڪسٽرا، انعام يافته ميوزڪ فيسٽيول جهڙوڪ آف فيسٽيول ۽ ٽورون نيو ميوزڪ، ۽ ٽرانسپورٽ انفراسٽرڪچر جهڙوڪ ڪيٽووائس ڪورفنٽي ايئرپورٽ. اهو  انٽيل ایڪسٽریم ماسٽرز (Intel Extreme Masters)، هڪ Esports وڊيو گيم ٽورنامينٽ،   جي فائنل جي ميزباني پڻ ڪري ٿو. ڪيٽووائس پڻ اعليٰ سکيا جي ڪيترن ئي ادارن جو گھر آهي، خاص طور تي سليسيا يونيورسٽي، سائليس يونيورسٽي آف ٽيڪنالاجي ۽ ڪرول سيزمانوسڪي اڪيڊمي آف ميوزڪ. هي شهر يونيسڪو جي تخليقي شهري نيٽ ورڪ جو ميمبر آهي جنهن کي موسيقي جي شهر طور تسليم ڪيو ويو آهي.
## تاريخ
## جاگرافي
## آبادي
## فن تعمير ۽ شهري ڊيزائن
## قدرتي محفوظ ۽ ماحولياتي علائقا
## معيشت
## ٽرانسپورٽ
## تعليم ۽ سائنس
## ثقافت
## رانديون
## قابل ذڪر ماڻهو
## ڀينر شهر
## پڻ ڏسو
## ٻاهريان ڳنڍڻا

* The Municipal Council of the City of Katowice

زمرو:پولينڊ
زمرو:ڪاتوويس
زمرو:پولينڊ جا شهر
زمرو:يورپ جا شهر
زمرو:پولينڊ ۾ آباد جڳهيون
زمرو:پولينڊ ۾ شھر ۽ وسنديون

## حوالا
جزیرو نما آئیبیریا

**آئیبیرين جزيرو نما** (Iberian Peninsula) جنهن کي آئيبيريا (Iberia) جي نالي سان پڻ سڃاتو وڃي ٿو، ڏکڻ۔اولهه يورپ ۾ هڪ جزيرو نما آهي، جيڪو يوريشيا جي اولاهين ڪنارن کي بيان ڪري ٿو. پائرينيز (Pyrenees) پاران باقي يورپي زميني ماڳ کان الڳ ٿيل، ان جزيره نما ۾ اسپين ۽ پورچوگال جا ملڪ، ان سان گڏوگڏ اندورا جو ننڍو ملڪ، جبرالٽر جو برطانوي اوورسيز علائقو ۽ فرانس جو هڪ ننڍڙو حصو شامل آهي. لڳ ڀڳ 5,83,254 چورس ڪلوميٽر (2,25,196 چورس ميل) جي ايراضيءَ سان ۽ لڳ ڀڳ 5 ڪروڙ 30 لک (53 ملين) جي آبادي سان، هي اسڪينڊينیويائي جزیری نما کان پوءِ ايراضيءَ جي لحاظ کان يورپ جو ٻيو نمبر وڏو جزيرو نما آهي.

## نالو
## تاريخ
## جاگرافي
## سياسي تقسيم
## شهر
## ماحوليات
## ٻوليون
## ٽرانسپورٽ
## معيشت
## پڻ ڏسو
## خارجي لنڪس

* 
* 
* 
* 

## حوالا

زمرو:جزيري نما آئيبيريا 
زمرو:يورپ
زمرو:يورپ جا علائقا
زمرو:جاگرافي يورپ
زمرو:يورپ جا علائقا
زمرو:اسپين جي جاگرافي
زمرو:پرتگال جي جاگرافي
زمرو:اندورا جي جاگرافي
زمرو:فرانس جي جاگرافي
زمرو:يورپ جا تاريخي علائقا
ڊونلڊ ٽرمپ مٿان ٿيل قاتلاڻو حملو، 2024ع

**ڊونلڊ ٽرم**  45ھون آمريڪي صدر، ۽ ريپبلڪن پارٽي پاران 2024ع جي صدراتي چونڊن لاءِ اميدوار مٿان 13 جولاءِ 2024ع تي بٽلر، پينسلوانيا ۾ چونڊ ريلي دوران قاتلاڻو حملو ڪيو ويو، ھڪ گولي سندس ساڄي ڪن تي لڳي. 

حملي آوار 20 سالن جو ثامس مٿيوو ڪروڪس جي نالي سان سڃاتو ويو، جيڪو ريلي جا ٻاھران ھڪ عمارت جي ڇت تي چڙھي ويو ۽ اتان ٽرمپ مٿا ھن 8 گوليون ھلايون. جنھن کان پوءِ آمريڪي سنائيپر ٽيم کيس گولي کڻي قتل ڪري ڇڏيو. ريلي ۾ موجود ھڪ ماڻھو قتل ۽ ٻہ شديد زخمي ٿي پيا. 
گوليون ھلڻ شرط ئي ڳجھن ادارن ٽرمپ کي گھيري ورتي، ۽ ٽرمپ جي ساڄي ڪن مان رت وھي رھيو ھو. جنھن کان پوءِ ھن کي اسپتال منتقل ڪيو ويو ۽ حالت بھتر ھئڻ سبب ھن کي ھڪ جھاز ذريعي نيو جرسي روانو ڪيو ويو.

## وڌيڪ ڏسو
* ڊونلڊ ٽرمپ

## حوالا

زمرو:آمريڪا جون گڏيل رياستون
زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي سياست
زمرو:آمريڪا جي صدرن مٿان قاتلاڻا حملا
گرنزي

**گرنزي** (Guernsey) ٻيٽن جو ھڪڙو ننڍڙو گروپ آھي جيڪو انگلش چینل ۾ برطانیہ جي انتظام هيٺ آھي. ٻيٽن جي پکيڙ 78 چورس ڪلوميٽر ۽ آبادي اٽڪل 66,000 آهي.

گرنزي چينل ٻيٽن جو ٻيو نمبر وڏو ٻيٽ آهي، جيڪو 27 ميل (43 ڪلوميٽر) اولهه ۾ ڪوٽينٽين جزائر، نارمنڊي جي اولهه ۾ واقع آهي. هي گرنزي جي بيليوڪ ۾ سڀ کان وڏو ٻيٽ آهي، جنهن ۾ پنج ٻيا آباد ٻيٽ (الڊرني، هرم، جيٿو، ليهو ۽ سارڪ) ۽ ڪيترائي ننڍا ٻيٽ ۽ چٽانون شامل آهن. بیلیوڪ جي آبادي 63,950 آهي، جن مان وڏي اڪثريت گرنزي تي رهن ٿا، ۽ ٻيٽ جي ايراضي 24 چورس ميل (62 چورس ڪلوميٽر) آهي. 

گرنزي 1204ع تائين ڊچي آف نارمنڊي جو حصو هو، جڏهن چينل جزائر انگريزي تاج سان وفادار رهيا، سرزمين نارمنڊي کان ڌار ٿي ويا. 1290 ۾، چينل جزائر انتظامي طور تي ورهايل هئا ۽ گرنسي گرنسي جي بيليوڪ جو حصو بڻجي ويو. ٻي عالمي جنگ دوران، گرنزي تي حملو ڪيو ويو ۽ نازي جرمني طرفان قبضو ڪيو ويو. پنجن سالن جي قبضي کان پوء، ٻيٽ 9 مئي 1945 تي آزاد ڪيو ويو، جيڪو هر سال آزاديء جي ڏينهن جي طور تي ملهايو ويندو آهي. گرنزي کي گرنزي جي بيليوِڪ جي حصي طور سنڀاليو ويندو آهي، جيڪو برطانوي تاج جو هڪ خودمختيار انحصار آهي. ٻيٽ اھڙيءَ طرح برطانيه جو حصو نه آھي، جيتوڻيڪ برطانيه جي حڪومت بيلي وِڪ لاءِ ڪي خاص ذميداريون آھن. برطانوي بادشاه رياست جو سربراهه آهي ۽ حڪومت جو سربراهه پاليسي ۽ وسيلن جي ڪميٽي جو صدر آهي. پارليامينٽ ۽ حڪومت جي دائري اختيار گرنزي جون رياستون آهن. ٻيٽ ڏهن پاریشن ۾ ورهايل آهي. ان ۾ ھڪڙو شھر آھي سينٽ پيٽر پورٽ. حڪومت مختلف طرح سان انگلينڊ جي بادشاهه جي حيثيت کي "سربراه رياست" يا "ڊيوڪ آف نارمنڊي جي جانشين" طور بيان ڪري ٿي.  جيتوڻيڪ ڪوبه دستاويز واضح طور تي رياست جي سربراه کي "بادشاهه"، يا ٻيٽن کي بادشاهت طور بيان نٿو ڪري، سڀئي دستاويز بادشاهه ڏانهن شاهي لقبن سان رجوع ڪريو. گرنسي جي سڀ کان وڏي صنعت مالي خدمتون آهي، بعد ۾ سياحت ۽ زراعت. ٻيٽ خاص طور تي پنهنجي ڍورن لاء مشهور آهي. گرنسي جي ثقافت برطانيه کان تمام گهڻو متاثر آهي، پائونڊ اسٽرلنگ جي استعمال ۽ انگريزيء جي حيثيت کي بنيادي مادري ٻولي جي حيثيت ۾ ظاهر ڪيو ويو آهي. نارمن ۽ فرينچ ڪلچر جو پڻ اثر آهي، جهڙوڪ ٻيٽ جي روايتي ٻولي، گرنيسياس آھي. ان کان علاوه، فرانسيسي ليکڪ وڪٽر هيوگو پندرهن سال جلاوطنيءَ ۾ گُرنسي ۾ گذاريا، جتي هن پنهنجا ڪجهه مشهور ڪم لکيا.
## حوالا

زمرو:يورپ
زمرو:گڏيل بادشاھت
زمرو:جاگرافي يورپ
بيليوڪ آف گرنزي

**بيليوڪ  آف [[گورنسي|گرنزي]]** (؛ Guernésiais : *Bailliage dé Guernési*) ھڪ خود مختيار برٽش تاج جو دارومدار آھي جيڪو نارمنڊي، فرانس جي ساحل تي آھي، جنھن ۾ ڪيترائي چينل ٻيٽ شامل آھن. ان جي ڪل ايراضي 78 چورس ڪلوميٽر (30 چورس میل) ۽ اندازي مطابق ڪل آبادي 67,334 آهي.

چينل ٻيٽ ڊچي آف نارمنڊي جو حصو هئا، جن جا ڊيوڪ سال 1066ع کان انگلينڊ جا بادشاهه ٿي ويا. سال 1204ع ۾، لي گولٽ جي معاهدي جي نتيجي ۾، انسولر نارمنڊي اڪيلو انگريز تاج جو وفادار رهيو، جنهن جي نتيجي ۾ سرزمين کان سياسي طور تي الگ ٿي ويو. سال 1290ع جي آس پاس، چينل آئيلينڊز جي گورنر، اوٽو ڊي گرانڊسن، آرڪيپيلاگو کي ٻن بيليوِڪس ۾ ورهائي، جرسي کان سواءِ انھن حصن کي گرنزي جي ھڪڙي بيليوِڪ طور قائم ڪيو.

بیلیوڪ هڪ پارلياماني آئيني بادشاهت آهي، جنهن ۾ ٽي الڳ اختيار شامل آهن: الڊرني، گرنزی (ھیرم کي شامل ڪرڻ) ۽ سارڪ. ليفٽيننٽ گورنر برطانوي بادشاه جو نمائندو آهي، جيڪو رياست جو سربراهه طور آهي. گرنزي جون رياستون پوري بيليوِڪ جي پارليامينٽ ۽ حڪومت آهن، جيتوڻيڪ ڪيترن ئي معاملن جو فيصلو مقامي طور تي رياستون الڊرني ۽ سارڪ جي چيف پليز طرفان ڪيو ويندو آهي. گرنزي جو بيلف بيليوڪ جو سول سربراه آهي ۽ پڻ گرنزي جي رياستن جو صدر ۽ بيليوڪ جي عدليه جو سربراهه آهي.

بیلیوڪ خود مختيار آهي ۽ برطانيه جو حصو نه آهي.  ان جي دفاع ۽ بين الاقوامي نمائندگي؛ گڏوگڏ ڪجهه پاليسي جا علائقا، جهڙوڪ قوميت جو قانون، برطانيه جي حڪومت جي ذميواري آهي، پر بيليوڪ اڃا تائين هڪ الڳ بين الاقوامي سڃاڻپ رکي ٿو.
## حوالا

زمرو:يورپ
زمرو:جاگرافي يورپ
زمرو:گڏيل بادشاھت
مقدونيا جي آزادي جو ريفرينڊم، 1991ع

**مقدونيا جي آزادي جو ريفرينڊم، 1991ع** ، ھڪ آزادي لاءِ ريفرينڊم ھو، جيڪو 8 سيپٽمبر 1991ع تي مقدونيا جي لاءِ منعقد ڪيو ويو، جنھن ۾ 96 سيڪڙو ماڻھن ريفرينڊم جي حق ۾ ووٽ ڏنو، جڏھن تہ ٽرآئوٽ 76 سيڪڙو رھيو.

ريفرينڊم ذريعي ھلڪ مبھم سوال ”ڇا اوھان ھڪ آزاد ۽ خومختيار مقدونيا ڏسڻ چاھيو ٿا؟ جيڪو بعد ۾ آزاد ۽ خودمختيار ملڪ يوگوسلاويا سان ڪو اتحاد ڪري سگهي ٿو؟.“ ھن سوال ذريعي مقدونيا ۽ يوگوسلاويا جي مستقل ۾ گڏڻ لاءِ ھڪ گنجائش رکي وئي ھئي.

ڪجھ رپوٽس مطابق 8 سيپمٽمبر جي ڏينھن جي چونڊ ان لاءِ ڪئي وئي ڇو تہ 1994ع ۾ ساڳي ڏينھن تي آزادي مقدونيائي رياست جو وجود پيو ھو.

## نتيجو

## حوالا
اتر مقدونيا

| GDP_PPP_year = 2019ع
| GDP_PPP_rank = 
| GDP_PPP_per_capita = 16,253 آمريڪي ڊالر
| GDP_PPP_per_capita_rank = 
| GDP_nominal = 12.383 بلين آمريڪي ڊالر
| GDP_nominal_year = 2019ع
| GDP_nominal_rank = 
| GDP_nominal_per_capita = 6,143 آمريڪي ڊالر
| GDP_nominal_per_capita_rank = 
| Gini = 30.7 
| Gini_year = 2019ع
| Gini_change = decrease
| Gini_ref = 
| Gini_rank = 
| HDI = 0.774 
| HDI_year = 2019
| HDI_change = increase
| HDI_ref = 
| HDI_rank = 82هون
| currency = مقدوني دينار
| currency_code = MKD
| time_zone = CET
| utc_offset = +1
| utc_offset_DST = +2
| time_zone_DST = CEST
| date_format = dd.mm.yyyy&nbsp;(AD)
| drives_on = ساجي
| calling_code = +389
| patron_saint = Saint Clement of Ohrid
| iso3166code = MKD
| cctld = 
}}
**اتر مقدونيا** (مقدونيائي: Северна Македония؛ البانوي: Maqedonisë së Veriut؛ انگریزي: North Macedonia)، سرڪاري طور تي اتر مقدونيا جی جمھوریا، جزیری نما بلقان، ڏکڻ اوڀر يورپ، ۾ هڪ زميني بند ملڪ آهي.  اهو ملڪ پھریون يوگوسلاويا جو حصو هو. اتر مقدونيا سربيا، البانيا، يونان ۽ بلغاريا جي سرحد سان لڳل آهي. راڄڌاني ۽ سڀ کان وڏو شهر، 500,000 کان وڌيڪ رهاڪن سان اسڪوپجي آهي. ان ۾ ڪيترائي ننڍا شهر آهن. ڪجھ اهم بٽولا، پرليپ، ٽيتوو، ڪومانووو، اوھرڊ، ويلز، اسٽيپ، اسٽروميڪا، ديبر ۽ ڪاوا ڊارڪي آھن. آبادي جي اڪثريت طرفان ڳالهائيندڙ ٻولي مقدونيائي آهي. البانوي پڻ البانيا جي نسلي ٻولي ڳالهائيندڙ آهي. ملڪ جي ڪرنسي مقدوني دینار (MKD) آهي.  

هن جون زميني سرحدون ڏکڻ ۾ يونان، اولهه ۾ البانيا، اوڀر ۾ بلغاريا، اتر اولهه ۾ ڪوسوو ۽ اتر ۾ سربيا سان ملن ٿيون. اهو مقدونيا جي وڏي جاگرافيائي علائقي جو تقريباً اتر ٽيون حصو آهي. اسڪوپجي، راڄڌاني ۽ سڀ کان وڏو شهر، ملڪ جي 1.83 ملين ماڻهن جي آبادي جو هڪ چوٿین جو گهر آهي. رهاڪن جي اڪثريت نسلي مقدوني، هڪ ڏکڻ سلاوڪ ماڻهو، آهن. البانين هڪ اهم اقليت ٺاهيا آهن تقريبن 25 سيڪڙو تي، ان کان پوءِ ترڪ، روما، سرب، بوسنيڪس، اروميون ۽ ڪجهه ٻيون اقليتون آهن.  

اتر مقدونيا گڏيل قومن ۽ ورلڊ ٽريڊ آرگنائيزيشن (WTO) جو ميمبر آهي. اهو 30 مارچ 2020 تي نيٽو ۾ شامل ٿيو. ڊسمبر 2005 کان وٺي، اهو يورپي يونين ۾ شامل ٿيڻ جو اميدوار آهي.

## حوالا

زمرو:ملڪ
زمرو:اتر مقدونيا
زمرو:يورپي ملڪ
زمرو:بلقان جا ملڪ
زمرو:زمين بند ملڪ
زمرو:ڏاکڻي يورپ جا ملڪ
زمرو:گڏيل قومن جا ڀاتي ملڪ
زمرو:1991 ۾ ٺاهيل رياستون ۽ علائقا
زمرو:يورپ جي ڪائونسل جون ڀاتي رياستون
659ع

## جنوري

## فيبروري

## مارچ

## اپريل

## مئي

## جون

## جولاءِ

## آگسٽ

## سيپٽمبر

## آڪٽوبر

## نومبر

## ڊسمبر

زمرو:659ع
اپسمنڊ

**اپسمنڊ** ، ھڪ ساحلي پاڻي جو نالو آھي، جيڪو پاڻ کان ڪنھن وڏي پاڻي جيئن وڏي سمنڊ، يا ڍنڍ يا ٻي اپسمنڊ سان ھڪ پاسي ڳنڍيل ھجي. وڏن اپسمنڊن کي اڪثر نار، سمنڊ، سائونڊ، يا بائٽ پڻ چيو وڃي ٿو.
  
## وڌيڪ ڏسو
* نار
* بنگال جي نار

## حوالا
ساسڪاچيوان

**ساسڪاچيوان** (Saskatchewan) ڪئناڊا جو ھڪڙو صوبو آھي جنھن جي ڪل ايراضي 5,88,276 چورس ڪلوميٽر آھي. هن جي ڪل آبادي 10,10,146 آهي جيڪي گهڻو ڪري صوبي جي ڏاکڻي اڌ ۾ رهن ٿا. انهن مان، 2,33,923 صوبي جي سڀ کان وڏي شهر،   ساسڪاتون ۾ رهن ٿا، جڏهن ته 1,94,971 صوبائي راڄڌاني،  ريجينا (Regina) ۾ رهن ٿا. ٻيا وڏا شهر  پرنس البرٽ، موز جا، يارڪ ٽائون، سوفٽ ڪرنٽ ۽ اتر بيٽ فورڊ آهن. صوبي جو نالو ساسڪاچیوان درياءَ جي نالي تي رکيو ويو آهي، جنهن جي معنيٰ آهي تيز وهندڙ درياهه.

**Saskatchewan** ( , ) is a province in Western Canada, bordered on the west by Alberta, on the north by the Northwest Territories, on the east by Manitoba, to the northeast by Nunavut, and to the south by the United States (Montana and North Dakota). Saskatchewan and Alberta are the only landlocked provinces of Canada. In 2024, Saskatchewan's population was estimated at 1,231,043. Nearly 10% of Saskatchewan's total area of  is fresh water, mostly rivers, reservoirs, and lakes.

Residents live primarily in the southern prairie half of the province, while the northern half is mostly forested and sparsely populated. Roughly half live in the province's largest city, Saskatoon, or the provincial capital, Regina. Other notable cities include Prince Albert, Moose Jaw, Yorkton, Swift Current, North Battleford, Estevan, Weyburn, Melfort, and the border city of Lloydminster. English is the primary language of the province, with 82.4% of Saskatchewanians speaking English as their first language.

Saskatchewan has been inhabited for thousands of years by indigenous peoples. Europeans first explored the area in 1690 and first settled in the area in 1774. It became a province in 1905, carved out from the vast North-West Territories, which had until then included most of the Canadian Prairies. In the early 20th century, the province became known as a stronghold for Canadian social democracy; North America's first social-democratic government was elected in 1944. The province's economy is based on agriculture, mining, and energy.

Saskatchewan is presently governed by Premier Scott Moe, a member of the Saskatchewan Party, which has been in power since 2007.

In 1992, the federal and provincial governments signed a historic land claim agreement with First Nations in Saskatchewan. The First Nations received compensation which they could use to buy land on the open market for the bands. They have acquired about , new reserve lands under this process. Some First Nations have used their settlement to invest in urban areas, including Regina and Saskatoon.
thumb|'''ساسڪاچيوان'''

## حوالا

زمرو:ڪينيڊا
زمرو:ڪينيڊا جا صوبا
زمرو:اتر آمريڪا
زمرو:اتر آمريڪا جي جاگرافي
زمرو:ڪينيڊا جا صوبا ۽ علائقا
منيٽوبا

**منیٽوبا** (Manitoba) ڪئناڊا جي صوبن مان هڪ آهي جيڪو ملڪ جي ڊگھائي مرڪز تي واقع آهي. اهو ڪئناڊا جو پنجون سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو صوبو آهي، جنهن جي آبادي سال 2021ع تائين 13,42,153 آهي. منيٽوبا جي ايراضي 6,47,797 چورس ڪلوميٽر آهي ۽ منیٽوبا ۾، آرڪٽڪ ٽنڊرا ۽ اتر ۾ هڊسن بي جي ساحلي پٽي کان وٺي مرڪزي ۽ ڏکڻ علائقن ۾ گھڻا بوريل ٻيلو، تازي پاڻيءَ جي وڏين ڍنڍن ۽ پريري گراسلينڊ تائين، مختلف قسم جا منظر آهن. منیٽوبا جي گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر وني پيگ (Winnipeg) آهي، جيڪو ڪئناڊا ۾ ڇهين وڏي آبادي واري ميونسپلٽي آهي.

17ھین صدي جي شروعات ۾، انگريز ۽ فرانسيسي فر واپارين علائقي ۾ اچڻ شروع ڪيو ۽ آباديون قائم ڪيون. انگلينڊ جي بادشاهت سال 1673!ع ۾ علائقي جو ڪنٽرول حاصل ڪيو ۽ روپرٽ لينڊ نالي هڪ علائقو ٺاهيو، جيڪو هڊسن بي ڪمپني جي انتظاميه هيٺ رکيو ويو. روپرٽ جي زمين، جنهن ۾ اڄ جو سڄو منیٽوبا شامل آهي، 1673ع کان 1869ع تائين ڳاڙهي دريا (Red River) ڪالوني ۾ اندين ۽ ميٽس ماڻهن جي اهم آبادين سان وڌي ۽ ترقي ڪئي. منیٽوبا صوبي جي ٺهڻ لاءِ ڳالهيون 1869ع ۾ شروع ٿيون، پر حق خود اراديت تي گهرا اختلاف،  وفاقي حڪومت ۽ عوام (خاص ڪري ميٽيس) جي وچ ۾ هڪ هٿياربند تڪرار جو سبب بڻيا، جنهن کي ريڊ ريور بغاوت جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو. تڪرار جي حل ۽ وڌيڪ ڳالهين جي نتيجي ۾ منیٽوبا پنجون صوبو بڻجي ويو جيڪو ڪئناڊا جي ڪنفيڊريشن ۾ شامل ٿيو، جڏهن ڪئناڊا جي پارليامينٽ 15 جولاء 1870ع تي منیٽوبا ايڪٽ پاس ڪيو.

وني پيگ حڪومت جي سيٽ آهي ۽ منیٽوبا جي قانون ساز اسيمبلي ۽ صوبائي ڪورٽ جو گهر آهي. صوبي جي پنجن يونيورسٽين مان چار، ان جون چار پروفيشنل اسپورٽس ٽيمون ۽ ان جون اڪثر ثقافتي سرگرميون (جنهن ۾ فيسٽيول دو ووئجير ۽ لوڪلراما شامل آهن) ونیپيگ ۾ واقع آهن. شهر ۾ هڪ بين الاقوامي هوائي اڏو آهي، گڏوگڏ ٽرين ۽ بس اسٽيشنون؛ هڪ ڪينيڊا فورسز جو بيس، سي ايف بي ونیپيگ ۽ اتر آمريڪي ايرو اسپيس ڊفينس ڪمانڊ جو علائقائي هيڊ ڪوارٽر آهي.

## نالو
منيٽوبا جو نالو ممڪن طور تي يا ته ڪري مانيٽو۔واپو يا اوجيبوي مانيڊوبا مان نڪتل آهي، ٻنهي جي معنيٰ آهي ’مانيٽو جو اسٽريٽ، عظيم روح‘. متبادل طور تي، اهو اسینیبوئن منيٽوبا (Assiniboine minnetoba) مان ٿي سگهي ٿو، جنهن جي معنيٰ آهي "پريري جي ڍنڍ" (هن ڍنڍ کي فرانسيسي ڳولا ڪندڙن کي لیک دیس پریریز (Lac des Prairies) جي نالي سان سڃاتو ويندو هو). اهو نالو ٿامس اسپينس پاران نئين جمهوريه لاءِ چونڊيو ويو هو، هن ڍنڍ جي ڏکڻ واري علائقي لاءِ تجويز ڪيو هو. میتس جا اڳواڻ اسینیبوئیا "Assiniboia" جي تجويز ڪيل متبادل تي لوئس ريل نالي کي ترجيح ڏنا. اهو منيٽوبا ايڪٽ، 1870ع تحت اوٽاوا ۾ قبول ڪيو ويو. 

تاريخ: جاگرافي: ڊيموگرافي: معيشت: فوجي اڏا: حڪومت ۽ سياست: ٽرانسپورٽ: تعليم: ثقافت: رانديون: پڻ ڏسو: 

## خارجي لنڪس

* 
* 

## حوالا

زمرو:ڪينيڊا
زمرو:ڪينيڊا جا صوبا
زمرو:اتر آمريڪا جي جاگرافي
زمرو:ڪينيڊا جا صوبا ۽ علائقا