وزي وگ (سافٽويئر)

**وزي وگ** يا (وزيوگ WYSIWYG) انگريزي جملي جي What You See Is What You Get 
(**جيڪو توهان ڏسو ٿا، اهوئي توهان حاصل ڪريو ٿا**) جو اڪرونم آھي. وزي وگ ھڪ سافٽويئر کي چيو ويندو آهي جيڪو مواد کي اهڙي شڪل ۾ سنوارڻ جي اجازت ڏئي ٿو، جيڪا ان جي ڇپجڻ يا آخري شڪل ۾ ڏيکارجڻ وقت جي صورت سان گهڻو ملي ٿي، جهڙوڪ ڇپيل دستاويز، ويب صفحو، يا سلائيڊ پيشڪش. وزي وگ مان مراد اهڙو واپرائيندڙ انٽرفيس آهي، جيڪو استعمال ڪندڙ کي دستاويز ٺهڻ دوران ئي ان نتيجي سان تمام گهڻو ملندڙ جُلندڙ ڏيک ڏيکاري ٿو. عام طرح وزي وگ مان اهو به مراد هوندو آهي ته استعمال ڪندڙ بغير ترتيب وارن حڪمن جا نالا ٽائيپ ڪرڻ يا ياد رکڻ جي سڌيءَ ريت دستاويز جي ترتيب ۾ تبديلي آڻي سگهي.

## تاريخ
وزي وگ طريقن جي قبوليت کان اڳ، ايڊيٽرن ۾ متن نظام جي معياري حرف خانو ۽ طرز ۾ ظاهر ٿيندو هو، ۽ ترتيب (حاشيا، وقفو وغيره) بابت تمام ٿورو اشارو ڏيندو هو. استعمال ڪندڙ اهڙا خاص غير ڇپجندڙ *ڪنٽرول ڪوڊ* داخل ڪندا هئا (جن کي هاڻي مارڪ اپ *ڪوڊ ٽيگ* چيو ويندو آهي) ته جيئن ڪجهه متن کي ٿلهو خط، ترڇو خط يا ٻئي حرف خاني يا سائيز ۾ ڏيکاريو وڃي. اهڙي ماحول ۾ متن ايڊيٽر ۽ ورڊ پروسيسر جي وچ ۾ تمام ٿورو فرق هوندو هو.

اهي ايپليڪيشنون عام طور ڪوڊن يا ٽيگن جي وضاحت لاءِ هڪ من ماني مارڪ اپ ٻولي استعمال ڪنديون هيون. هر پروگرام وٽ دستاويز جي ترتيب ڏيڻ جو پنهنجو جدا طريقو هوندو هو، ۽ هڪ ورڊ پروسيسر مان ٻئي ڏانهن منتقل ٿيڻ ڏکيو ۽ وقت وٺندڙ عمل هوندو هو. اڄ به ڪجهه ايپليڪيشنن ۾ مارڪ اپ ٽيگ ۽ ڪوڊ مشهور آهن، ڇاڪاڻ ته اهي پيچيده ترتيب واري ڄاڻ محفوظ رکي سگهن ٿا. پر جڏهن اهي ٽيگ ايڊيٽر ۾ ظاهر ٿين ٿا ته اهي اڻترتيب متن ۾ جاءِ وٺن ٿا، ۽ نتيجي طور مطلوب ترتيب ۽ متن جي وهڪري کي بگاڙي سگهن ٿا.

براوو، جيڪو آلٽو لاءِ دستاويز تياري وارو پروگرام هو ۽ زيروڪس پارڪ ۾ بٽلر ليمپسن، چارلس سيموني ۽ سندن ساٿين 1974ع ۾ تيار ڪيو، عام طور اهو پهريون پروگرام سمجهيو وڃي ٿو جنهن WYSIWYG ٽيڪنالاجي شامل ڪئي، جنهن ۾ متن ترتيب سميت ڏيکاريو ويندو هو (مثلاً جسٽيفڪيشن، فونٽ، ۽ اکرن جي متناسب وٿي). آلٽو جو مانيٽر (72 پي پي آءِ، ٽائپوگرافيائي اڪائي جي بنياد تي) اهڙي نموني ٺاهيو ويو هو جو متن جو پورو صفحو اسڪرين تي ڏسي سگهجي ۽ پوءِ پهرين ليزر پرنٽرن تي ڇاپي سگهجي. جڏهن متن اسڪرين تي ترتيب ڏنو ويندو هو، تڏهن 72 پي پي آءِ فونٽ ميٽرڪ فائيل استعمال ٿيندا هئا، پر ڇپائي وقت 300 پي پي آءِ وارا فائيل ڪم ايندا هئا. نتيجي طور ڪڏهن ڪڏهن ڪجهه اکر ۽ لفظ ٿورا هيٺ مٿي ٿي ويندا هئا، ۽ اهو مسئلو اڄ تائين ڪنهن نه ڪنهن صورت ۾ جاري رهيو. براوو بعد ۾ تجارتي طور جاري ڪيو ويو، ۽ پوءِ زيروڪس اسٽار ۾ شامل سافٽويئر ان جو سڌو وارث هو.

1978ع جي آخر ۾، زيروڪس پارڪ جي ڪم سان گڏ پر ان کان الڳ، هيوليٽ پيڪارڊ پيشڪشي سلائيڊون ٺاهڻ لاءِ پهريون تجارتي WYSIWYG سافٽويئر تيار ڪيو ۽ جاري ڪيو (جن کي اڄ پيشڪشي گرافڪس چيو ويندو آهي). پهريون نسخو برونو نالي سان جاري ٿيو (هڪ HP وڪرو تربيت واري پتلي جي نالي تي)، جيڪو ايڇ پي 1000 مِني ڪمپيوٽر تي هلندو هو ۽ ايڇ پي 2640، يعني HP جي پهرين بِٽ ميپ ٽرمينل، مان فائدو وٺندو هو. پوءِ برونو کي ايڇ پي-3000 تي منتقل ڪيو ويو ۽ ايڇ پي ڊرا HP Draw نالي سان ٻيهر جاري ڪيو ويو.

1981ع تائين مائڪرو پرو پنهنجي ورڊ اسٽار ورڊ پروسيسر جي وزي وگ هجڻ جو اشتهار ڏئي رهي هئي، پر ان جي ڏيک محدود هو ۽ رڳو طرزوار متن کي وزي وگ انداز ۾ ڏيکاريندو هو؛ ٿلهو ۽ ترڇو متن اسڪرين تي ڏيکاريو ويندو هو، انهن کي ٽيگن يا خاص ڪنٽرول ڪردارن ۾ نه ويڙهيو ويندو هو. 1983ع ۾ *[[وِيڪلي ريڊر]]* پنهنجي اسٽڪي بيئر تعليمي سافٽويئر جو اشتهار "واٽ يو  سي  از  واٽ يو  گيٽ" واري نعري سان ڏنو، جنهن ۾ ايپل II جي گرافڪس جون تصويرون شامل هيون، پر 1970ع ۽ 1980ع جي شروعاتي ڏهاڪن جا گهريلو ڪمپيوٽر اهڙي گرافڪس جي صلاحيت نه رکندا هئا، جيڪا وزي وگ دستاويز ڏيکاري سگهي، تنهنڪري اهڙيون ايپليڪيشنون گهڻو ڪري محدود مقصدن وارن مهانگن ورڪ اسٽيشنن تائين محدود رهيون (جهڙوڪ آئي بي ايم ڊسپلي رائيٽر سسٽم)، جيڪي عام ماڻهن جي پهچ کان ٻاهر هيون. جيئن جيئن ٽيڪنالاجي بهتر ٿي ۽ سستي بِٽ ميپ اسڪرينون ٺهڻ لڳيون، وزي وگ سافٽويئر وڌيڪ مشهور ڪمپيوٽرن ۾ ظاهر ٿيو، جن ۾ ليسا رائيٽ لاءِ ايپل ليزا (1983ع) ۽ ميڪ رائيٽ لاءِ ايپل ميڪنٽوش (1984ع) شامل آهن.

*[[پي سي ميگزين]]* 1988ع ۾ لکيو ته ڪيترين ڪمپنين جي "بهادرانه قدمن" جي باوجود، IBM PC تي ٻڌل ورڊ پروسيسر اڃا تائين ميڪنٽوش وارن جي ڀيٽ ۾ اطمينان بخش نه هئا. ميڪنٽوش نظام کي شروعات ۾ اهڙيءَ طرح ٺاهيو ويو هو جو اسڪرين جي وضاحت ۽ ايپل طرفان وڪرو ٿيندڙ اِميج رائيٽر ڊاٽ ميٽرڪس پرنٽرن جي وضاحت آساني سان هڪ ٻئي ۾ ماپي سگهجي: اسڪرين لاءِ 72 پي پي آءِ ۽ پرنٽر لاءِ 144 ڊي پي آءِ. اهڙيءَ طرح ميڪ رائيٽ ۽ ميڪ پينٽ جهڙن پروگرامن ۾ اسڪرين تي نظر ايندڙ ماپ ۽ سائيز آساني سان ڇپيل نڪرڻ سان ملائي سگهبي هئي. جيڪڏهن ڪاغذ کي اسڪرين اڳيان رکي ڏٺو وڃي ته ڇپيل تصوير ۽ اسڪرين تي نظر ايندڙ تصوير هڪجهڙي ماپ جي هوندي هئي، فرق رڳو ايترو جو ڇپيل صورت ۾ وضاحت ٻيڻي هوندي هئي. جيئن ته اِميج رائيٽر شروع ۾ واحد پرنٽر هو جيڪو ميڪنٽوش جي پرنٽر پورٽ سان جسماني طور ٺهندو هو، تنهنڪري اهو هڪ اثرائتو بند نظام ٺهي ويو. بعد ۾ جڏهن ٻاهرين ڊسپلي وارا ميڪ آيا ته وضاحت اسڪرين جي ماپ سان 72 ڊي پي آءِ حاصل ڪرڻ لاءِ مقرر ڪئي وئي. اهي وضاحتون گهڻو ڪري ان وقت جي PC دنيا ۾ عام VGA وضاحتن کان مختلف هونديون هيون. اهڙيءَ طرح، ميڪنٽوش جو  مانيٽر PC جي 640&nbsp;×&nbsp;480 وضاحت جي برابر هوندو هو، پر  اسڪرين کي 832&nbsp;×&nbsp;624 تي مقرر ڪيو ويندو هو، نه ڪي PCs ۾ هلندڙ 800&nbsp;×&nbsp;600 تي. ٽئين ڌر جي ڊاٽ ميٽرڪس پرنٽرن، ليزر پرنٽرن، ۽ ملٽي سنڪ مانيٽرن جي اچڻ سان وضاحتون اسڪرين جي وضاحت جي سادن ضربن کان هٽي ويون، ۽ مڪمل وزي وگ حاصل ڪرڻ وڌيڪ ڏکيو ٿي پيو.

## اشتقاق
"واٽ يو سي از واٽ يو گيٽ" وارو جملو، جنهن مان هي مخفف نڪتو آهي، مشهور جملو هو جيڪو فلپ ولسن جي ڊريگ ڪردار جيرالڊين ذريعي مشهور ٿيو. اهو پهريون ڀيرو سيپٽمبر 1969ع ۾ ظاهر ٿيو، ۽ پوءِ 1970ع جي شروعات ۾ *[[دي فلپ ولسن شو]]* ۾ باقاعدي استعمال ٿيو. اهو جملو جيرالڊين جي پوري شخصيت ۽ ظاهر کي قبول ڪرڻ جي گهر طور چيو ويندو هو.

ڪمپيوٽنگ سان لاڳاپيل طور هن جملي جي پهرين استعمال بابت ڪيترائي دعوائون موجود آهن:
* لڳ ڀڳ 1974ع ۾ ڪيرن ٿيڪر، جيڪا ٽيڪنالاجي کان ڊڄندڙ ۽ زيروڪس جي هارڊويئر ڊزائنر چارلس "چڪ" ٿيڪر جي زال هئي، کي زيروڪس آلٽو تي هلندڙ براوو ڏيکاريو ويو، جنهن تي هن چيو: "You mean, what I see is what I get?"
* 1975ع جي وچ ڌاري جان ڊبليو. سيبولڊ، جيڪو سيبولڊ پبليڪيشنز جو باني هو، ۽ پارڪ جي محققن جپسي سافٽويئر کي براوو سان گڏائي Bravo 3 ٺاهيو، جنهن ۾ متن کي اسڪرين تي جيئن ڏيکاريو ويندو هو تيئن ڇپائي سگهجي پيو. چارلس سيموني ۽ ٻين انجنيئرن ان وقت فلپ ولسن جو مشهور جملو اختيار ڪيو.
* باربرا بيٽن جي رپورٽ موجب، هي اصطلاح بل ٽنڪلف متعارف ڪرايو، جيڪو 1978ع جي هڪ ڪميٽي اجلاس ۾ پيش ٿيو، جنهن ۾ گرافڪ ڪميونيڪيشنز ايسوسيئيشن (GCA)، آمريڪن ميٿيميٽيڪل سوسائٽي (AMS)، ۽ پرنٽنگ انڊسٽريز آف آمريڪا (PIA) شامل هيون.

## تبديليون
ڪيتريون تبديليون رڳو ڪو نڪتو سمجهائڻ يا مذاق ڪرڻ لاءِ استعمال ٿين ٿيون، ۽ انهن جو حقيقي استعمال تمام محدود آهي. هيٺ ڪجهه مشهور صورتون ڏجن ٿيون:

* وگي وگ WYGIWYG؛ *واٽ يو گيٽ از واٽ يو گيٽ* (what you get is what you get)، جيڪو گهڻو ڪري وزي ئيگ WYSIAYG، وزي مولويگ WYSIMOLWYG، يا وزي نويو WYSINWYW وانگر ساڳي معنيٰ ۾ استعمال ٿيندو آهي.
* وگي ويز WYGIWYS، *واٽ يو گيٽ از واٽ يو گيٽ*، جيڪو ڪمپيوٽنگ ۾ نتيجي-مرڪوز يوزر انٽرفيس جي هڪ عمل کي بيان ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي. هي اصطلاح جيڪب نيلسن مائڪروسافٽ آفيس 2007 جي "ربن" انٽرفيس لاءِ استعمال ڪيو.
* وزي ئويگ WYSIAWYG؛ *واٽ يو سي از آلموسٽ واٽ يو گيٽ*، جيڪو وزي مولويگ WYSIMOLWYG جهڙي معنيٰ رکي ٿو.
* وزيئيگ WYSIAYG؛ *واٽ يو سي از آل يو گيٽ"، جيڪو اهو ڏيکارڻ لاءِ استعمال ٿئي ٿو ته ڪڏهن ڪڏهن ترقي يافته استعمال ڪندڙ يوزر انٽرفيس جي پابندي ۾ هوندا آهن.
* وزي مولويگ WYSIMOLWYG؛ *واٽ يو سي از مور آر ليس واٽ يو گيٽ*، جيڪو اهو تسليم ڪري ٿو ته گهڻا وزي وگ WYSIWYG نفاذ مڪمل نه هوندا آهن.
* وزي نويو WYSINWYW؛ *واٽ يو سي از ناٽ واٽ يو وانٽ*، جنهن مان اشارو ملي ٿو ته [[مائڪروسافٽ ورڊ]] اڪثر استعمال ڪندڙ کي ڪنٽرول ڪري ٿو، نه ڪي استعمال ڪندڙ ان کي.
* وزي ويم WYSIWYW؛ *واٽ يو سي از واٽ يو وانٽ*، جيڪو [[گنو ٽيڪس ميڪس]] ايڊيٽنگ پليٽفارم کي بيان ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيو آهي. هي مخفف واضح ڪري ٿو ته وزي وگ ايڊيٽرن جي ابتڙ، استعمال ڪندڙ وزي ويو پليٽفارمن کي اهڙيءَ طرح ترتيب ڏئي سگهي ٿو جو اهي (شايد جزوي طور) هٿرادو ٽائپ سيٽنگ پروگرام جهڙوڪ [[ٽيڪ]] يا [[ٽراف]] وانگر ڪم ڪن.
* وزي وگ؛ *واٽ يو ٿنڪ از واٽ يو گيٽ*، جيڪو [[وارڊ ڪننگهم]] جي وڪي، پهرين استعمال ڪندڙ-سنواريل ويب سائيٽ، ۾ ملي ٿو، ۽ جنهن جي معنيٰ آهي "جيڪي شيءِ اسان ڳوليون ٿا، گهڻو ڪري ساڳي شيءِ اسان کي ملي ٿي"، ۽ ان مان وري مراد آهي ته "ترتيب ڏنل نتيجو واقعي ائين نظر اچي ٿو جيئن توهان توقع ڪندا آهيو".
* YAFIYGI؛ *you asked for it you got it''، جيڪو اهڙي متن-حڪم تي ٻڌل دستاويزي ترميمي نظام لاءِ استعمال ٿيندو آهي جنهن ۾ وزي وگ شامل نه هجي، ۽ اهو ان حقيقت ڏانهن اشارو ڪري ٿو ته اهڙن نظامن جا استعمال ڪندڙ گهڻو ڪري اهڙي شيءِ حاصل ڪندا آهن جيڪا هو اصل ۾ نه چاهيندا هئا. ان کي وزي وگ جي ابتڙ تصور ڪيو ويندو آهي. هي جملو پهريون ڀيرو، بغير مخفف جي، 1983ع ۾ ريل پروگرامر پاسڪل استعمال نٿا ڪن نالي مضمون ۾ هن معنيٰ ۾ استعمال ٿيو، جتي اهو ٽيڪو متن ايڊيٽر نظام لاءِ آيو هو. ان جو مخفف لڳ ڀڳ 1993ع کان استعمال ٿيڻ لڳو.

## پڻ ڏسو
* ويب سائيٽ ٺاهيندڙ
* ايڇ ٽي ايم ايل ايڊيٽر
* بصري ايڊيٽر
* ڊي وِم
* وزي ويم

## حوالا
زمرو:واپرائيندڙ حليو