جارج واشنگٽن

**جارج واشنگٽن** (George Washington؛ پيدائش: 22 فيبروري، 1732ع، وفات: 14 ڊسمبر، 1799ع) گڏيل رياستن جي بنياد وجهندڙ پيلن (باني پيئرن) مان هڪ ۽ آمريڪا جو پهريون صدر هو، جنهن 1789ع کان 1797ع تائين خدمتون سرانجام ڏنيون. هن آمريڪي انقلابي جنگ دوران ڪانٽيننٽل آرمي جي ڪمانڊر طور آمريڪي فوجن جي اڳواڻي ڪئي ۽ برطانوي سلطنت تي فتح حاصل ڪئي. آمريڪي آزاديءَ ۾ سندس اهم ڪردار جي ڪري کيس ”قوم جو ابو“ (Father of the Nation) سڏيو ويندو آهي.

ورجينيا ۾ پيدا ٿيندڙ واشنگٽن فرانسيسي ۽ انڊين جنگ (1754ع-1763ع) دوران ورجينيا رجمينٽ جو ڪمانڊر رهيو. جڏهن 1775ع ۾ برطانيه خلاف آمريڪي انقلابي جنگ شروع ٿي، ته کيس ڪانٽيننٽل آرمي جو ڪمانڊر ان چيف مقرر ڪيو ويو. هن جي اڳواڻي ۾ آمريڪي ۽ فرانسيسي فوجن 1781ع ۾ يارڪ ٽائون واري جنگ ۾ برطانوي فوج کي شڪست ڏني، جنهن جي نتيجي ۾ آمريڪا جي خودمختياري تسليم ڪئي وئي.

واشنگٽن کي 1788ع ۽ 1792ع ۾ بنا مقابلي آمريڪا جو صدر چونڊيو ويو. هن هڪ مضبوط قومي حڪومت جو بنياد رکيو ۽ پنهنجي ڪابينا ۾ ٿامس جيفرسن ۽ اليگزينڊر هيملٽن جي وچ ۾ پيدا ٿيندڙ سياسي اختلافن دوران غير جانبدار رهيو. هن ٻن مدن کانپوءِ صدارت تان هٽي ڪري هڪ اهم جمهوري مثال قائم ڪيو، جنهن کي اڳتي هلي آمريڪي آئين جي 22 هين ترميم ذريعي قانوني شڪل ڏني وئي.

جارج واشنگٽن جي تصوير آمريڪي ثقافت جو هڪ اهم نشان آهي. آمريڪا جو گاديءَ جو هنڌ واشنگٽن ڊي سي ۽ رياست واشنگٽن سندس نالي سان منسوب آهن. تاريخي ماهرن ۽ عوامي راءِ جي سروي موجب، کيس آمريڪي تاريخ جي عظيم ترين صدرن مان هڪ سمجهيو ويندو آهي.

## ابتدائي زندگي (1732–1752)

جارج واشنگٽن 22 فيبروري 1732 تي  جارج واشنگٽن جنم يادگار، پوپس ڪريڪ، ويسٽمورلينڊ ڪائونٽي، ورجينيا ۾ پيدا ٿيو.
هو آگسٽين واشنگٽن ۽ ميري بال واشنگٽن جي ڇهن ٻارن مان وڏو هو. سندس والد امن جو جج ۽ بااثر شخصيت هو، جنهن جي پهرين شادي جين بٽلر سان ٿي هئي ۽ ان مان چار ٻيا ٻار هئا. واشنگٽن پنهنجي والد سان گهڻو ويجهو نه رهيو ۽ بعد ۾ کيس گهٽ ياد ڪيو؛ سندس ماءُ سان به سندس لاڳاپا ڪڏهن ڪڏهن تڪراري رهيا. ڀائرن ۾ هو خاص طور پنهنجي سڳو وڏو ڀاءُ لارنس واشنگٽن سان گهڻو ويجهو هو.
1735 ۾ خاندان لٽل هنٽنگ ڪريڪ جي پوکيءَ واري زمين تي منتقل ٿيو، ۽ پوءِ 1738 ۾ فريڊرڪسبرگ، ورجينيا ويجهو فيري فارم تي اچي رهيو. جڏهن 1743 ۾ آگسٽين فوت ٿيو ته واشنگٽن کي فيري فارم ۽ ڏهه غلام ورثي ۾ مليا؛ لارنس کي لٽل هنٽنگ ڪريڪ مليو، جنهن جو نالو هن بدلائي ماؤنٽ ورنن رکيو.
والد جي وفات سبب واشنگٽن کي پنهنجي سڳن اڌ ڀائرن جهڙي رسمي تعليم حاصل نه ٿي، جيڪي انگلينڊ جي ايپلبي گرامر اسڪول ۾ پڙهيا هئا. هن بدران لوئر چرچ اسڪول، هارٽفيلڊ، ورجينيا ۾ تعليم ورتي. هن رياضي ۽ زمين جي سروي سکيا ۽ هڪ ماهر خاڪا ٺاهيندڙ ۽ نقشه سازي ڪندڙ بڻيو. سندس سوانح نگار رون چرنو موجب، نوجوانيءَ تائين هو لکڻ ۾ “قابلِ ذڪر طاقت” ۽ “درستگي” جو مظاهرو ڪندو هو.
نوجوانيءَ ۾ هن سماجي روين بابت سو کان وڌيڪ اصول گڏ ڪري لکيا، جيڪي ”اخلاقي قاعدا“ جي نالي سان مشهور ٿيا؛ اهي اصول هڪ فرينچ ڪتاب جي انگريزي ترجمي مان نقل ڪيل هئا.
واشنگٽن اڪثر بيل ووار نالي جاگير تي ويندو هو، جيڪا وليم فيئرفيڪس جي ملڪيت هئي، جيڪو لارنس جو سسر هو. فيئرفيڪس سندس سرپرست ۽ ڄڻ ٻيو والد بڻيو. 1748 ۾ واشنگٽن فيئرفيڪس جي شينانڊوا وادي واري ملڪيت جي سروي لاءِ هڪ مهيني تائين ٽيم سان گڏ رهيو.
اڳين سال کيس وليم ۽ ميري ڪاليج مان سرويئر جو لائسنس مليو. جيتوڻيڪ هن روايتي شاگردي (اپرنٽس شپ) نه ڪئي هئي، پر ٿامس فيئرفيڪس کيس ڪلپيپر ڪائونٽي، ورجينيا جو سرويئر مقرر ڪيو. هن 20 جولاءِ 1749 تي عهدي جو حلف کنيو ۽ 1750 ۾ استعيفٰي ڏني. 1752 تائين هن شينانڊوا وادي ۾ لڳ ڀڳ 1500 ايڪڙ زمين خريد ڪري ورتي هئي ۽ مجموعي طور 2315 ايڪڙ زمين جو مالڪ بڻجي چڪو هو.
1751 ۾ واشنگٽن پنهنجي زندگيءَ ۾ واحد ڀيرو اتر آمريڪا جي سرزمين کان ٻاهر سفر ڪيو، جڏهن هو لارنس سان گڏ بارباڊوس ويو، اميد ته اتي جي موسم سندس ڀاءُ جي ٽي بي (سل) کي فائدو ڏيندي. ان سفر دوران واشنگٽن کي چيچڪ ٿي پئي، جنهن سندس چهري تي هلڪا نشان ڇڏيا، پر مستقبل جي بيماري کان مدافعت فراهم ڪئي. لارنس 1752 ۾ فوت ٿيو؛ واشنگٽن ماؤنٽ ورنن کي سندس بيواهه اين کان ليز تي ورتو، ۽ 1761 ۾ سندس وفات کان پوءِ مڪمل مالڪي حاصل ڪئي.
بارباڊوس جو سفر واشنگٽن کي برطانوي ائٽلانٽڪ دنيا، پوکيءَ واري سماج ۽ سلطنتي انتظاميه جي انهن پهلوئن سان روشناس ڪرايو، جيڪي ورجينيا کان ٻاهر موجود هئا.

## نوآبادي دور جي فوجي زندگي (1752–1758)

لارنس واشنگٽن جي ورجينيا مليشيا ۾ ايڊجوٽنٽ جنرل طور خدمت جارج کي فوجي ڪميشن حاصل ڪرڻ لاءِ متاثر ڪيو. ورجينيا جي ليفٽيننٽ گورنر رابرٽ ڊنويڊي واشنگٽن کي ميجر مقرر ڪيو ۽ چار مليشيا ضلعن مان هڪ جو ڪمانڊر بڻايو. برطانوي ۽ فرينچ فوجون اوهايو درياهه وادي تي ڪنٽرول لاءِ مقابلو ڪري رهيون هيون: برطانيا درياهه جي ڪناري تي قلعن جي تعمير ڪري رهيو هو، جڏهن ته فرينچ فوج درياهه ۽ ايري ڍنڍ جي وچ واري علائقي ۾ مضبوط ٿي رهي هئي.
آڪٽوبر 1753 ۾ ڊنويڊي واشنگٽن کي خاص نمائندي طور مقرر ڪيو ته هو فرينچ فوج کان مطالبو ڪري ته اهي برطانوي دعويٰ ڪيل زمين خالي ڪن. واشنگٽن کي ايروكوا اتحاد سان امن قائم ڪرڻ ۽ فرينچ فوج بابت ڄاڻ گڏ ڪرڻ جي به هدايت ڏني وئي. واشنگٽن ٽاناچيريسن نالي ايروكوا اڳواڻ سان لاگس ٽائون ۾ ملاقات ڪئي. واشنگٽن موجب، انهيءَ ملاقات ۾ ٽاناچيريسن کيس ”ڪونوتوڪوريوس“ سڏيو، جنهن جي معنيٰ ”ڳوٺن کي ڳڙڪائيندڙ“ هئي؛ اهو لقب اڳ ۾ سترهين صديءَ جي آخر ۾ سندس پردادا جان واشنگٽن کي سَسڪوهينڪ قوم طرفان ڏنو ويو هو.
واشنگٽن جو قافلو نومبر 1753 ۾ اوهايو درياهه تائين پهتو، جتي هڪ فرينچ گشتي ٽولي کين روڪيو. کين فورٽ لي بوف ڏانهن وٺي ويو ويو، جتي واشنگٽن جو دوستانه استقبال ڪيو ويو. هن فرينچ ڪمانڊر جئڪس ليگارڊيئر ڊي سينٽ پيئر کي برطانوي مطالبو پيش ڪيو، پر فرينچ روانگي کان انڪار ڪيو. ڪجهه ڏينهن کان پوءِ سينٽ پيئر پنهنجو باضابطه جواب ڏنو ۽ واپسي سفر لاءِ خوراڪ ۽ سياري جا ڪپڙا به ڏنا. واشنگٽن سخت سياري جي حالتن ۾ اهو خطرناڪ مشن مڪمل ڪيو ۽ جڏهن سندس رپورٽ ورجينيا ۽ لنڊن ۾ شايع ٿي ته کيس سڃاڻپ ملي.

### فرينچ ۽ انڊين جنگ

فيبروري 1754 ۾ ڊنويڊي واشنگٽن کي ليفٽيننٽ ڪرنل ۽ 300 سپاهين تي مشتمل ورجينيا رجمنٽ جو ٻيو ڪمانڊر مقرر ڪيو، ۽ کيس اوهايو جي سنگم وٽ فرينچ فوج سان مقابلو ڪرڻ جو حڪم ڏنو. واشنگٽن اپريل ۾ اڌ فوج سان روانو ٿيو ۽ جلد ئي معلوم ٿيو ته لڳ ڀڳ 1,000 فرينچ سپاهي اتي فورٽ ڊيوڪين تعمير ڪري رهيا آهن. مئي ۾، جڏهن هن فورٽ نيسيسيٽي قومي ميدان جنگ وٽ دفاعي مورچو قائم ڪيو، ته خبر پئي ته فرينچ فوج لڳ ڀڳ 7 ميل پري ڪيمپ ڪري رهي آهي؛ هن حملي جو فيصلو ڪيو.
فرينچ ٽولي لڳ ڀڳ 50 ماڻهن تي مشتمل هئي، تنهنڪري 28 مئي تي واشنگٽن اوچتو حملو ڪيو. سندس ورجينيا ۽ مقامي ساٿين فرينچن کي قتل ڪيو، جن ۾ سندن ڪمانڊر جوزف ڪولون ڊي جومون وِل پڻ شامل هو، جيڪو برطانيا لاءِ سفارتي پيغام کڻي آيو هو. فرينچن بعد ۾ پنهنجن ساٿين کي قتل ۽ بي دردي سان مئل ڏٺو، ۽ واشنگٽن کي ذميوار قرار ڏنو، جيڪو فورٽ نيسيسيٽي ڏانهن واپس هٽي ويو.
ايندڙ مهيني ورجينيا رجمنٽ جا باقي سپاهي اچي مليا، ۽ کيس مڪمل ڪرنل جي حيثيت سان سڄي رجمنٽ جو ڪمانڊ ڏنو ويو. پر ڪيپٽن جيمس ميڪي جي اڳواڻي هيٺ ڏکڻ ڪيرولائنا جي هڪ آزاد برطانوي ڪمپني به ساڻس شامل ٿي، جنهن جي شاهي ڪميشن واشنگٽن کان مٿانهين هئي، جنهن سبب قيادت بابت تڪرار پيدا ٿيو. 3 جولاءِ تي 900 فرينچ سپاهين فورٽ نيسيسيٽي تي حملو ڪيو، ۽ جنگ آخرڪار واشنگٽن جي هٿيار ڦٽا ڪرڻ تي ختم ٿي. واشنگٽن فرينچ نه ڄاڻندو هو، پر هن هڪ دستاويز تي صحي ڪئي جنهن ۾ اڻ ڄاڻائي طور جومون ول جي ”قتل“ جي ذميواري قبول ڪئي وئي؛ هن بعد ۾ ترجمان کي قصوروار قرار ڏنو.
ورجينيا رجمنٽ کي ٻيهر ورهايو ويو ۽ واشنگٽن کي ڪيپٽن جو عهدو پيش ڪيو ويو، جيڪو دراصل تنزلي هئي، تنهنڪري هن انڪار ڪيو ۽ استعيفٰي ڏئي ڇڏي. جومون ول وارو واقعو ئي فرينچ ۽ انڊين جنگ جي شروعات بڻيو.
1755 ۾ واشنگٽن جنرل ايڊورڊ بريڊاڪ جو رضاڪار مددگار بڻيو، جنهن بريڊاڪ مهم جي قيادت ڪندي فورٽ ڊيوڪين ۽ اوهايو ملڪ مان فرينچن کي ڪڍڻ جي ڪوشش ڪئي. واشنگٽن جي صلاح تي بريڊاڪ فوج کي ٻن حصن ۾ ورهايو. واشنگٽن سخت پيچش ۾ مبتلا هو، تنهنڪري شروعات ۾ مهم ۾ شامل نه ٿي سگهيو. جڏهن هو مونونگاهيلا وٽ ٻيهر شامل ٿيو ته فرينچ ۽ سندن مقامي اتحادي فوج تي اوچتو حملو ڪيو. ٻن ٽين حصي برطانوي فوج مارجي وئي يا زخمي ٿي وئي، ۽ بريڊاڪ مارجي ويو. ليفٽيننٽ ڪرنل ٿامس گيج جي حڪم هيٺ واشنگٽن بچيل سپاهين کي گڏ ڪري پٺتي مورچو سنڀاليو، جنهن سان باقي فوج بچي نڪري وئي. هن جنگ دوران سندس ٻه گهوڙا مارجي ويا ۽ ٽوپي ۽ ڪوٽ گولين سان ڇني ويا. هن جي بهادريءَ سان سندس اڳوڻي ناڪاميءَ واري شهرت بحال ٿي، پر کيس پوءِ ٿيندڙ مهمن جي منصوبابندي ۾ شامل نه ڪيو ويو.
آگسٽ 1755 ۾ ورجينيا رجمنٽ ٻيهر منظم ڪئي وئي ۽ ڊنويڊي کيس ٻيهر ڪرنل مقرر ڪيو. هن جلد ئي سينياريٽي بابت ڪيپٽن جان ڊيگورٿي سان تڪرار ڪيو، جيڪو فورٽ ڪمبرلينڊ ۾ ميري لينڊ جي ٽولي جي قيادت ڪري رهيو هو. واشنگٽن فورٽ ڊيوڪين خلاف حملو ڪرڻ جو خواهشمند هو ۽ شاهي ڪميشن لاءِ ڪوششون ڪيون، پر لارڊ لاڊون کيس انڪار ڪيو ۽ صرف فورٽ ڪمبرلينڊ جي ذميواري کان آزاد ڪيو.
1758 ۾ ورجينيا رجمنٽ کي فوربز مهم ۾ شامل ڪيو ويو ته جيئن فورٽ ڊيوڪين تي قبضو ڪيو وڃي. جنرل جان فوربز ڪجهه معاملن ۾ واشنگٽن جي صلاح مڃي، پر قلعو وٺڻ لاءِ رستي بابت سندس راءِ رد ڪئي. پوءِ به هن واشنگٽن کي اعزازي برگيڊيئر جنرل بڻايو ۽ هڪ بريگيڊ جي قيادت ڏني. پر حملي کان اڳ ئي فرينچ قلعو ڇڏي ويا. هڪ غلط فهميءَ واري فائرنگ ۾ 14 مارجي ويا ۽ 26 زخمي ٿيا. مايوس ٿي واشنگٽن جلد ئي استعيفٰي ڏني ۽ ماؤنٽ ورنن موٽي ويو.
واشنگٽن جي قيادت هيٺ ورجينيا رجمنٽ ڏهه مهينن ۾ 300 ميل سرحدي علائقي جي حفاظت ڪئي ۽ ويهن مقامي حملن کي روڪيو. هن رجمنٽ کي وڌيڪ پيشاور بڻايو ۽ ان جي تعداد 300 کان وڌائي 1,000 تائين پهچائي. جيتوڻيڪ کيس شاهي ڪميشن نه ملي، جنهن سبب هو برطانيا کان ناخوش رهيو، پر هن قيادت، خود اعتمادي ۽ فوجي حڪمت عمليءَ جو وڏو تجربو حاصل ڪيو. نوآبادي سياستدانن جي تباهي ڪندڙ مقابلي کيس بعد ۾ مضبوط مرڪزي حڪومت جي حمايت ڪرڻ تي آمادہ ڪيو.

## شادي، شهري ۽ سياسي زندگي (1759–1775)

6 جنوري 1759 تي، 26 ورهين جي عمر ۾، واشنگٽن 27 ورهين جي امير زميندار جي بيواهه مارٿا ڊينڊرِج ڪَسٽِس سان شادي ڪئي. مارٿا ذهين، باوقار ۽ جاگير سنڀالڻ ۾ ماهر هئي، ۽ ٻنهي جي شادي خوشگوار رهي. هو ماؤنٽ ورنن ۾ رهڻ لڳا، جتي واشنگٽن تمباڪو ۽ ڪڻڪ پوکي. هن شاديءَ وسيلي مارٿا جي  ڊينيل پارڪ ڪَسٽِس جي جاگير ۾ هڪ-ٽئين حصي جي ڏاجي ملڪيت تي ڪنٽرول حاصل ڪيو، ۽ باقي ٻن-ٽئين حصي کي مارٿا جي ٻارن لاءِ سنڀاليو. ان سان هو ورجينيا جي امير ترين ماڻهن مان هڪ بڻجي ويو، جنهن سندس سماجي حيثيت وڌائي.
واشنگٽن جي زور ڀرڻ تي، گورنر لارڊ بوٽيٽورٽ 1754 ۾ ڊنويڊي طرفان ڪيل وعدو پورو ڪيو ته فرينچ ۽ انڊين جنگ ۾ رضاڪار مليشيا سان خدمت ڪندڙن کي زمين جا انعام ڏنا ويندا. 1770 جي آخر ۾ واشنگٽن اوهايو ۽ ڪاناوها درياهه واري علائقي جي زمينن جو جائزو ورتو ۽ سرويئر وليم ڪرافورڊ کي زمين ورهائڻ لاءِ مقرر ڪيو. ڪرافورڊ  زمين واشنگٽن کي الاٽ ڪئي. واشنگٽن ويٽرنز کي چيو ته زمين پوک لاءِ موزون ناهي، ۽  خريد ڪرڻ تي راضي ٿيو، جنهن ڪري ڪجهه ماڻهن کي لڳو ته ساڻن دوکو ٿيو.
هن ماؤنٽ ورنن جي پکيڙ ٻيڻي ڪري  تائين پهچائي، ۽ 1775 تائين غلامن جو انگ به ٻيڻو ڪري سؤ کان مٿي ڪري ڇڏيو.
هڪ معزز فوجي هيرو ۽ وڏو زميندار هئڻ سبب، واشنگٽن مقامي عهدن تي رهيو ۽ 1758 کان شروع ٿيندڙ ستن سالن تائين فريڊرڪ ڪائونٽي، ورجينيا جي نمائندگي ڪندي ورجينيا هائوس آف برجيزز لاءِ چونڊيو ويو.
شروعاتي قانون سازي واري دور ۾ هو گهٽ ڳالهائيندو هو، پر 1760ع واري ڏهاڪي ۾ وڌيڪ سرگرم ٿيو ۽ برطانيا جي ٽيڪس ۽ آمريڪي نوآبادين ۾ تجارتي پابندين واري پاليسي جو نمايان نقاد بڻيو. هو انگلينڊ مان عياشي شيون درآمد ڪندو هو ۽ تمباڪو برآمد ڪري ادائيگي ڪندو هو. گهٽ تمباڪو قيمتن ۽ وڌندڙ خرچن سبب 1764 تائين هو £1,800 جو قرضدار ٿيو.
لنڊن جي واپاري رابرٽ ڪيري تي سندس مڪمل انحصار سندس معاشي تحفظ لاءِ خطرو بڻيو. 1764 کان 1766 جي وچ ۾ هن فصل تبديل ڪري تمباڪو بدران ڪڻڪ کي اهم نقد فصل بڻايو، ۽ جارج واشنگٽن جي اٽي جي چڪي ۽ ڀنگ جي پوک شامل ڪئي.
واشنگٽن جي سوتيلي ڌيءُ پيٽسي کي مرگي جا دورا پوندا هئا ۽ 1773 ۾ ماؤنٽ ورنن تي فوت ٿي وئي، جنهن سان واشنگٽن کي سندس وراثت مان ڪجهه حصو مليو ۽ قرض ادا ڪري سگهيو.

### برطانوي پارليامينٽ ۽ تاج جي مخالفت

واشنگٽن انهن ٽيڪسن جي مخالفت ڪئي جيڪي برطانوي پارليامينٽ نمائندگي کان سواءِ نوآبادين تي لاڳو ڪيا. هن اسٽيمپ ايڪٽ 1765 کي ظالماڻو قرار ڏنو ۽ ان جي خاتمي تي خوشي ظاهر ڪئي. ٽائونشينڊ ايڪٽس جي جواب ۾ هن مئي 1769 ۾ تجويز پيش ڪئي ته ورجينيا وارا برطانوي شين جو بائيڪاٽ ڪن؛ اهي قانون گهڻو ڪري 1770 ۾ ختم ڪيا ويا.
واشنگٽن ۽ ٻين نوآبادين کي 1763 جو شاهي فرمان تي به ڪاوڙ هئي، جنهن اليگيني جبلن جي اولهه ۾ آبادڪاري تي پابندي وڌي هئي. برطانيا پاران مغربي زمين جي زميني قياس آرائي ۾ مداخلت به ناراضگي جو سبب بڻي.
1774 ۾ بوسٽن ٽي پارٽي جي جواب ۾ پارليامينٽ جبراتي قانون پاس ڪيا، جن کي واشنگٽن "اسان جي حقن ۽ مراعاتن تي حملو" قرار ڏنو.
انهيءَ سال جولاءِ ۾ هن ۽ جارج ميسن فيرفڪس ريزولووز تيار ڪيا، جن ۾ اٽلانٽڪ غلام واپار ختم ڪرڻ جي اپيل شامل هئي؛ اهي منظور ڪيا ويا.
آگسٽ ۾ واشنگٽن پهريون ورجينيا ڪنوينشن ۾ شرڪت ڪئي ۽ کيس پهريون ڪنٽينينٽل ڪانگريس لاءِ نمائندو چونڊيو ويو.
1774 ۾ تڪرار وڌڻ سان، هن ورجينيا ۾ مليشيا کي تربيت ڏني ۽ ڪانگريس طرفان لاڳو ڪيل ڪنٽينينٽل ايسوسيئيشن جي بائيڪاٽ تي عمل ڪرائڻ منظم ڪيو.

## فوج جو ڪمانڊر اِن چيف (1775–1783)

آمريڪي انقلابي جنگ 19 اپريل 1775 تي ليڪسنگٽن ۽ ڪنڪارڊ جون جنگيون سان شروع ٿي. واشنگٽن 4 مئي تي تڪڙ ۾ ماؤنٽ ورنن ڇڏي فلاڊيلفيا ۾ ٻئي ڪنٽينينٽل ڪانگريس ۾ شامل ٿيڻ لاءِ روانو ٿيو. 14 جون تي ڪانگريس ڪنٽينينٽل آرمي قائم ڪئي ۽ جان ايڊمز واشنگٽن کي ان جو ڪمانڊر اِن چيف نامزد ڪيو—خاص طور تي سندس فوجي تجربي ۽ ان خيال سبب ته ورجينيا جو ماڻهو نوآبادين کي وڌيڪ متحد ڪري سگهندو. ايندڙ ڏينهن ڪانگريس يڪراءِ طور هن کي چونڊيو. واشنگٽن 16 جون تي قبوليت واري تقرير ڪئي ۽ پگهار وٺڻ کان انڪار ڪيو، جيتوڻيڪ پوءِ سندس خرچن جي ادائيگي ڪئي وئي.

ڪانگريس واشنگٽن لاءِ اهم اسٽاف آفيسر چونڊيا، جن ۾ آرٽيمس وارڊ، هوريشيو گيٽس، چارلس لي، فلپ اسڪائيلر، ۽ نٿانيل گرين شامل هئا. هينري ناڪس پنهنجي فوجي هٿيارن ۽ سامان بابت ڄاڻ سان ايڊمز ۽ واشنگٽن کي متاثر ڪيو ۽ کيس ڪرنل ۽ توپخاني جو سربراهه بڻايو ويو. اهڙي طرح، واشنگٽن اليگزينڊر هيملٽن جي ذهانت ۽ بهادريءَ کان متاثر ٿيو؛ پوءِ هن هيملٽن کي ڪرنل بڻايو ۽ کيس پنهنجو ايڊ ڊي ڪيمپ مقرر ڪيو.

واشنگٽن شروع ۾ ڪارن سپاهين جي ڀرتي تي پابندي وڌي—چاهي آزاد هجن يا غلام. برطانيا نوآبادين کي ورهائڻ جو موقعو ڏٺو: ورجينيا جي نوآبادي گورنر ڊنمور جو اعلان جاري ڪيو، جنهن تحت جيڪڏهن غلام برطانوي فوج ۾ شامل ٿين ته کين آزاديءَ جو وعدو ڏنو ويو. هن اعلان ۽ فوجين جي ضرورت جي ڪري واشنگٽن ٿوري ئي عرصي ۾ پنهنجو پابنديءَ وارو فيصلو واپس ورتو. جنگ جي پڇاڙيءَ تائين ڪنٽينينٽل آرمي جي لڳ ڀڳ ڏهين حصي سپاهين جو تعلق ڪارن سان هو، ۽ ڪجهه کي آزادي به ملي.

### بوسٽن جو گهيرو

اپريل 1775 ۾ وڌندڙ بغاوت جي ردعمل طور برطانوي فوجين بوسٽن تي قبضي ڪيو، ۽ قيادت جنرل ٿامس گيج وٽ هئي، جيڪو آمريڪا ۾ برطانوي فوجن جو ڪمانڊر هو. مقامي مليشيائن شهر کي گهيرو ڪري برطانوي فوجن کي ڦاسائي ڇڏيو، جنهن سان جمود واري حالت پيدا ٿي. واشنگٽن جڏهن بوسٽن طرف روانو ٿيو ته نعريباز هجوم ۽ سياسي تقريبن سان سندس آجيان ٿي؛ هو پيٽرياٽ تحريڪ جي علامت بڻجي ويو. 2 جولاءِ تي پهچڻ بعد هن فوج جو معائنو ڪيو، پر مليشيا کي بي ضابطه ڏٺائين. صلاح مشوري کان پوءِ هن بينجمن فرينڪلِن جي تجويز ڪيل سڌارن تي عمل شروع ڪيو: فوجي مشقون لاڳو ڪيون ۽ سخت نظم وضبط جا قدم کنيا. هن بنڪر هِل جي جنگ ۾ سٺو ڪارڪردگي ڏيکاريندڙ ڪجهه سپاهين کي آفيسر بڻايو، ۽ جن کي نااهل سمجهيو تن کي هٽايو. آڪٽوبر ۾ بادشاهه جارج ٽيون اعلان ڪيو ته نوآباديون کليل بغاوت ۾ آهن، ۽ گيج کي ڪمانڊ کان هٽائي جنرل وليم هو کي مقرر ڪيو.

جڏهن چارلس درياهه ڄمي ويو ته واشنگٽن بوسٽن تي چڙهائي ڪرڻ لاءِ درياهه پار ڪرڻ جو خواهشمند هو، پر گيٽس ۽ ٻين کي اڻ تربيت يافته مليشيا کي مضبوط قلعابندين تي حملي لاءِ موڪلڻ قبول نه هو. ان بدران، واشنگٽن ڊورچسٽر هائٽس جي قلعي بندي ڪرڻ تي راضي ٿيو ته جيئن برطانوي فوج کي شهر ڇڏي وڃڻ تي مجبور ڪري سگهجي. 17 مارچ تي 8,906 برطانوي سپاهي، 1,100 لويالسٽ، ۽ 1,220 عورتون ۽ ٻار افراتفريءَ واري سامونڊي لڏپلاڻ شروع ڪيائون. واشنگٽن 500 ماڻهن سان شهر ۾ داخل ٿيو ۽ کين صاف حڪم ڏنائين ته ڦرلٽ نه ڪن. هن بوسٽن ۾ فوجي اختيار استعمال ڪرڻ کان پاسو ڪيو ۽ شهري معاملن کي مقامي اختيارين وٽ رهڻ ڏنو.

### نيو يارڪ ۽ نيو جرسي

#### لانگ آئلينڊ جي جنگ

بوسٽن جي فتح کان پوءِ واشنگٽن صحيح اندازو لڳايو ته برطانوي نيو يارڪ شهر ڏانهن موٽي ايندا ۽ بدلو وٺندا. هو 13 اپريل 1776 تي اتي پهتو ۽ قلعي بندين جي تعمير جو حڪم ڏنائين. هن پنهنجي فوجن کي اهو به حڪم ڏنو ته عام ماڻهن ۽ سندن ملڪيت سان عزت سان پيش اچن، جيئن بوسٽن وارن سان برطانوي فوجن هٿان ٿيندڙ زيادتين جهڙا واقعا نه ٿين. برطانوي فوجون—سؤ کان وڌيڪ جهازن ۽ هزارين سپاهين سميت—جولاءِ ۾ اسٽيٽن آئلينڊ تي پهچڻ لڳيون ته شهر جو گهيرو ڪن.

هو جي فوجي طاقت 32,000 باقاعده سپاهين ۽ هيشن مددگار فوجين تي مشتمل هئي؛ واشنگٽن وٽ 23,000 ماڻهو هئا، جن مان گهڻا اڻ تربيت يافته ڀرتي ۽ مليشيا هئا. آگسٽ ۾ هو 20,000 فوجين سان گريوزينڊ، بروڪلن وٽ لهرايو ۽ واشنگٽن جي قلعي بندين ڏانهن وڌيو. پنهنجن جرنيلن جي مخالفت باوجود، واشنگٽن غلط ڄاڻ جي بنياد تي وڙهڻ جو فيصلو ڪيو، ڇاڪاڻ ته کيس لڳو هو ته هو جي فوج رڳو لڳ ڀڳ 8,000 آهي. لانگ آئلينڊ جي جنگ ۾ هو واشنگٽن جي پاسي (فلينڪ) تي حملو ڪيو ۽ 1,500 پيٽرياٽ جاني نقصان ڪرايا. واشنگٽن مئنهيٽن ڏانهن پوئتي هٽيو.

هو واشنگٽن ڏانهن امن ڳالهين جو پيغام موڪليو ۽ کيس “جارج واشنگٽن، ايسڪوائر” لکي مخاطب ڪيو. واشنگٽن اهو پيغام قبول ڪرڻ کان انڪار ڪيو ۽ مطالبو ڪيو ته کيس سفارتي آداب موجب مخاطب ڪيو وڃي—باغي طور نه. خدشن هوندي به واشنگٽن جنرل گرين جي صلاح مڃي فورٽ واشنگٽن جي بچاءَ جو فيصلو ڪيو، پر آخرڪار کيس اهو ڇڏي وڃڻ تي مجبور ڪيو ويو. هو پيڇو ڪيو ۽ واشنگٽن هڊسن درياهه پار ڪري فورٽ لي ڏانهن هٽيو. نومبر ۾ هو فورٽ واشنگٽن جي جنگ ۾ فورٽ واشنگٽن تي قبضو ڪري ويو. نيو يارڪ شهر جي لويالسٽن هو کي آزاد ڪندڙ سمجهيو ۽ افواهه ڦهلايو ته شهر کي باهه واشنگٽن لڳائي هئي. هاڻي 5,400 سپاهين تائين محدود ٿي ويل واشنگٽن جي فوج نيو جرسي جي صوبي مان پوئتي هٽندي وئي.

#### ڊيلاوير پار ڪرڻ، ٽرينٽن، ۽ پرنسٽن

واشنگٽن ڊيلاوير درياهه پار ڪري پنسلوانيا ۾ داخل ٿيو، جتي جنرل جان سليوان 2,000 وڌيڪ سپاهين سان اچي هن سان مليو. سامان جي کوٽ، سخت سياري، ڀرتين جي مدي پوري ٿيڻ، ۽ فرار ٿيڻ سبب ڪنٽينينٽل آرمي جو مستقبل شڪ ۾ پئجي ويو. هو ٽرينٽن، نيو جرسي ۾ هڪ هيشن ڇانوڻي قائم ڪئي ته اولهندي نيو جرسي ۽ ڊيلاوير جي اوڀرئين ڪناري تي ڪنٽرول رهي. 26 ڊسمبر 1776 جي سحر وقت، واشنگٽن—ڪرنل ناڪس ۽ توپخاني جي مدد سان—پنهنجن ماڻهن جي اڳواڻي ڪندي ٽرينٽن جي جنگ ۾ هيشنن تي ڪامياب اوچتو حملو ڪيو.

3 جنوري 1777 تي واشنگٽن نيو جرسي موٽي آيو ۽ پرنسٽن جي جنگ ۾ پرنسٽن، نيو جرسي وٽ برطانوي باقاعده فوجين تي حملو ڪيو؛ 40 آمريڪي مارجي يا زخمي ٿيا ۽ 273 برطانوي مارجي يا قيد ٿيا. هو سياري لاءِ نيو يارڪ شهر ڏانهن واپس هٽيو. واشنگٽن پنهنجي سياري واري هيڊڪوارٽر مورِس ٽائون، نيو جرسي ۾ قائم ڪيو. حڪمتِ عمليءَ موجب، ٽرينٽن ۽ پرنسٽن جون فتحون انتهائي اهم هيون: انهن پيٽرياٽس جو حوصلو بحال ڪيو ۽ برطانوي حڪمتِ عمليءَ کي ناڪام ڪيو، جيڪا زور ڏيکاري پوءِ نرم شرطن سان صلح ڪرائڻ تي مبني هئي—اهڙي طرح جنگ جو رُخ بدلجي ويو.

### فلاڊيلفيا

#### برينڊيوائن، جرمن ٽائون، ۽ سيراٽوگا

جولاءِ 1777 ۾ برطانوي جنرل جان برگوئين ڪيوبيڪ مان پنهنجي فوجن کي ڏکڻ ڏانهن آندو، سيراٽوگا مهم ۾؛ هن فورٽ ٽائڪانڊيروگا جو گهيرو (1777) ٻيهر هٿ ڪيو، ۽ ارادو ڪيو ته نيو انگلينڊ کي جدا ڪري. بهرحال، جنرل هو نيو يارڪ شهر مان پنهنجي فوج کي ڏکڻ طرف فلاڊيلفيا کڻي ويو ۽ آلبني، نيو يارڪ ڀرسان برگوئين سان شامل نه ٿيو. واشنگٽن ۽ گِلبرٽ، مارڪيز ڊي لا فاييٽ هو سان مقابلي لاءِ تڪڙو فلاڊيلفيا ڏانهن وڌيا. 11 سيپٽمبر 1777 تي برينڊيوائن جي جنگ ۾ هو واشنگٽن کي چالاڪيءَ سان مات ڏني ۽ بنا مزاحمت آمريڪي گادي واري شهر فلاڊيلفيا ۾ داخل ٿيو. آڪٽوبر ۾ جرمن ٽائون، فلاڊيلفيا وٽ برطانوي فوج تي هڪ پيٽرياٽ حملو ناڪام ٿيو.

اپ اسٽيٽ نيو يارڪ ۾ پيٽرياٽس جي اڳواڻي جنرل هوريشيو گيٽس ڪندو هو. برگوئين جي ڏکڻ طرف حرڪت بابت فڪر سبب، واشنگٽن جنرل بينڊڪٽ آرنولڊ ۽ بينجمن لنڪن سان وڌيڪ فوجون اتر طرف موڪليون. 7 آڪٽوبر 1777 تي برگوئين بيمس هائٽس وٺڻ جي ڪوشش ڪئي، پر مدد کان ڪٽجي ويو ۽ هٿيار ڦٽا ڪرڻ تي مجبور ٿيو. گيٽس جي فتح واشنگٽن جي نقادن کي همٿائي ڇڏيو، جيڪي گيٽس کي بهتر فوجي اڳواڻ سمجهندا هئا. حياتي نويس جان آلڊن مطابق، “واشنگٽن جي فوجن جي هار ۽ مٿئين نيو يارڪ ۾ فتحن جو هڪ ٻئي سان مقابلو ٿيڻ لازمي هو.” واشنگٽن لاءِ ساراهه گهٽجڻ لڳي.

#### ويلِي فورج ۽ مون مَٿ

ڊسمبر 1777 ۾ واشنگٽن ۽ سندس 11,000 سپاهين واري فوج فلاڊيلفيا جي اتر ۾ ويلِي فورج ۾ سياري جا ڪئمپ لڳايا. اتي بيمارين ۽ کاڌي، ڪپڙن ۽ رهائش جي کوٽ سبب 2,000 کان 3,000 ماڻهو فوت ٿيا، ۽ فوج 9,000 کان به گهٽ رهجي وئي. فيبروري تائين واشنگٽن کي سپاهين جي حوصلن جي گهٽتائي ۽ وڌندڙ ڀڄڻ کي منهن ڏيڻو پيو. آفيسرن جي اندروني بغاوت سبب ڪانگريس جي ڪجهه ميمبرن واشنگٽن کي ڪمانڊ تان هٽائڻ تي غور ڪيو، پر واشنگٽن جي حامين مزاحمت ڪئي ۽ آخرڪار اهو معاملو ختم ڪيو ويو.

واشنگٽن بار بار ڪانگريس کي سامان ۽ خوراڪ بابت درخواستون موڪليون ۽ ڪانگريس جي وفد آڏو صورتحال جي تڪڙ کي واضح ڪيو. ڪانگريس فراهمي جي لائينن کي مضبوط ڪرڻ، ۽ ڪوارٽر ماسٽر ۽ ڪميسري کاتن جي تنظيمِ نو تي راضي ٿي، جڏهن ته واشنگٽن 1778 جو گرينڊ فورج شروع ڪري ڀرپاسي مان خوراڪ گڏ ڪئي. ان دوران بارون فريڊرِش وِلهيلم فون شٽيو بن جي لڳاتار مشقن واشنگٽن جي نون ڀرتي ٿيل ماڻهن کي نظم وضبط واري جنگي قوت ۾ بدلائي ڇڏيو. واشنگٽن کيس انسپيڪٽر جنرل مقرر ڪيو.

1778 جي شروعات ۾ فرانس آمريڪن سان اتحاد جو معاهدو (1778) ڪيو. مئي ۾ هو استعيفيٰ ڏني ۽ ان جي جاءِ تي سر هينري ڪلنٽن مقرر ٿيو. ان ئي جون ۾ برطانوي فوج فلاڊيلفيا خالي ڪري نيو يارڪ ڏانهن نڪري وئي ۽ واشنگٽن آمريڪي ۽ فرينچ جرنيلن جي جنگي صلاحڪار ڪائونسل گهرائي. هن پوئتي هٽندڙ برطانوي فوج تي محدود حملو ڪرڻ جو حڪم ڏيڻ جو فيصلو ڪيو. جنرل لي ۽ لا فاييٽ 4,000 ماڻهن سان واشنگٽن جي ڄاڻ کان سواءِ اڳتي وڌيا ۽ 28 جون تي پهرئين حملو خراب طريقي سان ڪيا. واشنگٽن لي کي ڪمانڊ تان هٽايو ۽ مون مَٿ جي جنگ ۾ وڏي ويڙهه کان پوءِ نتيجو برابر رهيو. برطانوي فوجون نيو يارڪ ڏانهن پوئتي هٽنديون رهيون.
هي جنگ “اتر ۽ وچين رياستن ۾ مهم جو خاتمو” ثابت ٿي؛ واشنگٽن ٽن سالن کان وڌيڪ عرصي تائين برطانيا سان ٻيهر ڪنهن وڏي مقابلي واري جنگ ۾ نه لڳو. برطانوي ڌيان ڏکڻ واري محاذ ڏانهن هليو ويو؛ 1778 جي آخر ۾ جنرل ڪلنٽن ساوانا، جارجيا تي قبضو ڪيو، جيڪو آمريڪي ڏکڻ جو اهم بندرگاهه هو. واشنگٽن، ان دوران، برطانيا جا مقامي اتحادي ايروكوئس خلاف هڪ مهم جو حڪم ڏنو ۽ سندن ڳوٺ تباهه ڪيا.

### جاسوسي ۽ ويسٽ پوائنٽ

واشنگٽن برطانيا خلاف جاسوسي نظام جوڙڻ سان آمريڪا جو پهريون جاسوسن جو سربراهه بڻيو. 1778 ۾ ميجر بينجمن ٽالمج واشنگٽن جي هدايت تي ڪلپر رنگ قائم ڪيو ته نيو يارڪ ۾ برطانوي فوج بابت ڳجهي معلومات گڏ ڪئي وڃي. ڪلپر رنگ جي انٽيليجنس فرينچ فوجن کي برطانوي اوچتي حملي کان بچايو؛ اهو برطانوي حملو پاڻ به واشنگٽن جي جنرل مان برطانيا جو جاسوس بڻيل بينڊڪٽ آرنولڊ جي ڄاڻ تي ٻڌل هو.

واشنگٽن آرنولڊ جي بي وفائيءَ وارن ڪيترا واقعا اڳ به نظرانداز ڪيا هئا، حالانڪه آرنولڊ ڪيترين مهمن ۾ نمايان رهيو هو، جن ۾ ڪيوبيڪ تي چڙهائي به شامل هئي. 1779 ۾ آرنولڊ برطانوي جاسوسي سربراهه جان آندري کي حساس ڄاڻ ڏيڻ شروع ڪئي، جنهن جو مقصد برطانيا کي ويسٽ پوائنٽ، نيو يارڪ تي قبضو ڪرائڻ هو—هڊسن درياهه تي آمريڪا جي هڪ اهم دفاعي جاءِ. 21 سيپٽمبر تي آرنولڊ آندري کي ڇانوڻي تي قبضي جا منصوبا ڏنا. مليشيا آندري کي پڪڙي ورتو ۽ منصوبن جا ڪاغذ هٿ آيا، جنهن کان پوءِ آرنولڊ نيو يارڪ ڀڄي ويو. آرنولڊ جي غداريءَ جي خبر ملڻ تي واشنگٽن فورٽ جي چوڌاري اهم هنڌن تي آرنولڊ هيٺ مقرر ڪمانڊرن کي واپس گهرايو ته ڪنهن به ملي ڀڳت جو امڪان ختم ڪيو وڃي. هن ويسٽ پوائنٽ تي ذاتي طور ڪمانڊ سنڀالي ۽ ان جي دفاعن کي ٻيهر منظم ڪيو.

### ڏکڻ وارو محاذ ۽ يارڪ ٽائون

جون 1780 تائين برطانيا ڏکڻ ڪيرولائنا جي پائيڊمونٽ تي قبضو ڪري چڪي هئي ۽ ڏکڻ تي ان جو مضبوط ڪنٽرول هو. تنهن هوندي به، واشنگٽن ۾ نئون جوش تڏهن پيدا ٿيو جڏهن لا فاييٽ فرانس مان وڌيڪ جهازن، ماڻهن ۽ رسدن سان واپس آيو، ۽ جولاءِ ۾ مارشل روشامبو جي اڳواڻيءَ ۾ 5,000 تجربيڪار فرينچ سپاهي نيوپورٽ، روڊ آئلينڊ تي پهتا.

جنرل ڪلنٽن ڊسمبر ۾ آرنولڊ کي—هاڻي برطانيا جو بريگيڊيئر جنرل—1,700 سپاهين سان ورجينيا موڪليو ته پورٽسمَٿ، ورجينيا تي قبضو ڪري ۽ پيٽرياٽ فوجن تي ڇاپا هڻي. واشنگٽن آرنولڊ جي ڪوششن کي روڪڻ لاءِ لا فاييٽ کي ڏکڻ طرف موڪليو. شروعات ۾ واشنگٽن جي اميد هئي ته جنگ جو رخ نيو يارڪ ڏانهن کڻي وڃي، جيئن ورجينيا مان برطانوي فوجون هٽجن ۽ جنگ اتي ختم ٿئي؛ پر روشامبو کيس صلاح ڏني ته ورجينيا ۾ ڪارنوالس وڌيڪ مناسب هدف آهي. 19 آگسٽ 1781 تي واشنگٽن ۽ روشامبو يارڪ ٽائون، ورجينيا ڏانهن مارچ شروع ڪيو، جيڪو اڄ “واشنگٽن–روشامبو انقلابي رستو” جي نالي سان مشهور آهي. واشنگٽن وٽ 7,800 فرينچ سپاهي، 3,100 مليشيا، ۽ 8,000 ڪنٽينينٽل فوجي موجود هئا. گهيري واري جنگ (سيج وارفيئر) ۾ نا تجربيڪار هجڻ سبب، هو اڪثر روشامبو جي راءِ تي ڀاڙيندو هو. ان هوندي به، روشامبو ڪڏهن به جنگ جي ڪمانڊنگ آفيسر طور واشنگٽن جي اختيار کي للڪاريو نه.

سيپٽمبر جي پڇاڙيءَ تائين پيٽرياٽ-فرينچ فوجن يارڪ ٽائون کي گهيرو ڪري برطانوي فوج کي ڦاسائي ڇڏيو، جڏهن ته فرينچ بحريه چيساپيڪ جي جنگ ۾ ڪامياب ٿي نڪتي. آخري آمريڪي جارحيت جي شروعات واشنگٽن جي فائر ڪيل هڪ گولي سان ٿي. گهيرو 19 آڪٽوبر 1781 تي برطانوي هٿيار ڦٽا ڪرڻ سان ختم ٿيو؛ 7,000 کان وڌيڪ برطانوي سپاهي جنگي قيدي بڻيا. واشنگٽن ٻن ڏينهن تائين هٿيار ڦٽا ڪرڻ جي شرطن تي ڳالهين ڪندو رهيو، ۽ سرڪاري دستخطي تقريب 19 آڪٽوبر تي ٿي. جيتوڻيڪ امن معاهدي بابت ڳالهين کي اڃا ٻه سال لڳا، پر يارڪ ٽائون انقلابي جنگ جي آخري اهم جنگ ثابت ٿي، ۽ برطانوي پارليامينٽ مارچ 1782 ۾ جنگي ڪارروائيون روڪڻ تي راضي ٿي.

### فوج جي برطرفي ۽ استعيفيٰ

اپريل 1782 ۾ جڏهن امن ڳالهين جي شروعات ٿي، تڏهن برطانيا ۽ فرانس ٻنهي آهستي آهستي پنهنجون فوجون ڪڍڻ شروع ڪيون. مارچ 1783 ۾ واشنگٽن ڪاميابيءَ سان نيوبرگ سازش کي ٿڌو ڪيو—هي آمريڪي آفيسرن جي هڪ رٿيل بغاوت هئي، جيڪا پگهار نه ملڻ سبب پيدا ٿي هئي. واشنگٽن خرچن جو $450,000 جو حساب پيش ڪيو، جيڪو هن فوج لاءِ اڳواٽ ادا ڪيو هو. اهو حساب طئه ڪيو ويو، پر وڏين رقمن بابت غير واضح هو، ۽ ان ۾ اهي خرچ به شامل هئا جيڪي سندس زال هيڊڪوارٽر تي ملاقاتن دوران ڪيا هئا.

3 سيپٽمبر 1783 تي جڏهن پيرس جو معاهدو دستخط ٿيو ته برطانيا سرڪاري طور آمريڪي آزادي تسليم ڪئي. واشنگٽن پنهنجي فوج کي برطرف ڪيو ۽ 2 نومبر تي سپاهين کي الوداعي خطاب ڪيو. هن نيو يارڪ ۾ برطانوي فوجن جي انخلا جو ڏينهن جي نگراني ڪئي ۽ جلوسن ۽ جشنن سان سندس آجيان ڪئي وئي.

ڊسمبر 1783 جي شروعات ۾ واشنگٽن فرانسز ٽاورن تي پنهنجن آفيسرن کان ودا ڪئي، ۽ ٿوري ئي عرصي بعد ڪمانڊر اِن چيف طور استعيفيٰ ڏئي ڇڏي. ورديءَ ۾ آخري ڀيرو ظاهر ٿيندي هن ڪانگريس آڏو هڪ بيان ڏنو: “مان ان کي پنهنجي سرڪاري حياتيءَ جي هن آخري سنجيده عمل کي پورو ڪرڻ لاءِ هڪ اڻ ٽر فرض سمجهان ٿو، ته پنهنجي انتهائي پيارِي ملڪ جي مفادن کي قادرِ مطلق خدا جي حفاظت ۾ ڏيان، ۽ انهن ماڻهن کي—جن کي انهن مفادن جي نگراني سونپي وئي آهي—سندس پاڪ نگهبانيءَ حوالي ڪريان.” واشنگٽن جي استعيفيٰ ملڪ ۽ ٻاهر ٻنهي هنڌن تي ساراهي وئي؛ تاريخدان ايڊورڊ جَي. لارسَن مطابق، پوءِ وارن تاريخدانن ان کي “هڪ نمايان واقعو” قرار ڏنو جنهن ملڪ جي سياسي رخ کي ترتيب ڏنو. ساڳئي مهيني واشنگٽن کي سوسائٽي آف دي سنسناٽي جو “پريزيڊنٽ-جنرل” مقرر ڪيو ويو—هي انقلابي جنگ جي آفيسرن جي هڪ نئين قائم ٿيل موروثي برادري هئي.

## ابتدائي جمهوري دور (1783–1789)

### مائونٽ ورنن ڏانهن واپسي

جنگ جي  سالن مان مائونٽ ورنن تي فقط ڏهه ڏينهن گذارڻ کان پوءِ، واشنگٽن پنهنجي گهر موٽڻ لاءِ بي چين هو. هو ڪرسمس جي شام تي پهتو؛ پروفيسر جان اي. فرلِنگ لکيو ته هو خوش هو ته “ڪيمپ جي شور غوغا ۽ عوامي حياتيءَ جي مصروف منظرن” کان آزاد ٿي ويو. مائونٽ ورنن تي کيس عزت ڏيڻ لاءِ ملندڙ مهمانن جو وهڪرو لڳاتار جاري رهيو.

واشنگٽن جنگ کان اڳ شروع ڪيل گريٽ ڊسمَل سوايمپ ۽ پوٽو ميڪ ڪينال وارن منصوبن ۾ پنهنجون دلچسپيون ٻيهر سرگرم ڪيون، پر انهن مان ڪنهن به کيس ڪا ڪمائي نه ڏني. هن 1784 ۾ پنهنجي اوهايو ملڪيتن جي جائزي لاءِ 34 ڏينهن جو،  سفر ڪيو. هن مائونٽ ورنن ۾ نئين سر تعمير ۽ سجاوٽ جي ڪم جي تڪميل جي نگراني ڪئي، جنهن سندس رهائش کي اهڙي حويليءَ ۾ بدلائي ڇڏيو جيڪا اڄ تائين موجود آهي—پر سندس مالي حالت مضبوط نه هئي. قرض ڏيندڙ کيس جنگي دور جي قدر گهٽيل ڪرنسي ۾ ادائيگيون ڪندا هئا، ۽ هن تي ٽيڪسن ۽ اجرتن جا وڏا بقايائون هئا. سندس غير موجودگيءَ دوران مائونٽ ورنن مان ڪو منافعو نه ٿيو، ۽ وبائي آفتن ۽ خراب موسم سبب فصلن جي پيداوار لڳاتار خراب رهي. 1787 ۾ سندس جاگير مسلسل يارهين سال به خساري ۾ رهي.

پنهنجي جاگير کي ٻيهر منافعي بخش بڻائڻ لاءِ واشنگٽن نئين زمين سازيءَ (لينڊ اسڪيپنگ) جو منصوبو اختيار ڪيو ۽ تيزيءَ سان وڌندڙ وڻن ۽ مقامي جهنگلي ٻوٽن جي هڪ حد پوکڻ ۾ ڪامياب ٿيو. هن 1785 ۾ اسپين جي بادشاهه چارلس ٽئين کان تحفي طور هڪ نسلي نر جانور ملڻ کان پوءِ خچرن جي نسل وڌائڻ (بريڊنگ) به شروع ڪئي؛ هن جو خيال هو ته اهي زراعت ۾ انقلاب آڻيندا.

### 1787 جي آئيني ڪنوينشن

جون 1783 ۾ خانگي حياتي ڏانهن موٽڻ کان اڳ، واشنگٽن مضبوط اتحاد (يونين) لاءِ سڏ ڏنو. جيتوڻيڪ کيس خدشو هو ته سول معاملن ۾ مداخلت جي الزام هيٺ اچي سگهي ٿو، تنهن هوندي به هن رياستن ڏانهن هڪ سرڪيولر خط موڪليو، جنهن ۾ هن چيو ته ڪنفيڊريشن جا آرٽيڪلز “ريتيءَ جي رسّي” کان وڌيڪ ڪجهه به ناهن. هن سمجهيو ته قوم “انتشار ۽ افراتفري” جي ڪناري تي آهي، ٻاهرين مداخلت لاءِ ڪمزور آهي، ۽ هڪ قومي آئين مضبوط مرڪزي حڪومت هيٺ رياستن کي متحد ڪري ڇڏيندو.

جڏهن شيئز جي بغاوت آگسٽ 1786 ۾ ميساچوسٽس ۾ ڀڙڪي، تڏهن واشنگٽن وڌيڪ يقين ڪرڻ لڳو ته قومي آئين ضروري آهي. ڪجهه قومپرست (نيشنلسٽ) خوفزده هئا ته نئين جمهوريه قانون کان خالي حالت ڏانهن لهي رهي آهي؛ انهن 11 سيپٽمبر 1786 تي اناپولس ۾ ملاقات ڪري ڪانگريس کان مطالبو ڪيو ته ڪنفيڊريشن جا آرٽيڪلز نظرِثاني ڪيا وڃن. ڪانگريس 1787 ۾ آئيني ڪنوينشن فلاڊيلفيا ۾ رکڻ تي راضي ٿي، ۽ هر رياست کي نمائندا موڪلڻ لاءِ چيو. واشنگٽن کي ورجينيا وفد جو اڳواڻ چونڊيو ويو، پر هن انڪار ڪيو. هن کي ڪنوينشن جي قانوني حيثيت بابت خدشا هئا، ۽ هن جيمس ميڊيسن، هينري ناڪس، ۽ ٻين سان صلاح ڪئي. انهن کيس شرڪت لاءِ قائل ڪيو، ڇو ته سندن خيال هو ته سندس موجودگي شايد هٻڪائيندڙ رياستن کي نمائندا موڪلڻ تي آماده ڪري، توثيق (ريٽيفڪيشن) واري عمل کي هموار ڪري، ۽ ڪنوينشن کي جواز به ڏئي.

واشنگٽن 9 مئي 1787 تي فلاڊيلفيا پهتو، ۽ ڪنوينشن 25 مئي تي شروع ٿيو. بينجمن فرينڪلِن واشنگٽن کي اجلاس جي صدارت لاءِ نامزد ڪيو، ۽ هو متفقه طور چونڊيو ويو. نمائندي ايڊمنڊ رئنڊالف، ميڊيسن جي ورجينيا منصوبي کي پيش ڪيو؛ ان ۾ مڪمل نئون آئين ۽ هڪ خودمختيار قومي حڪومت تجويز ٿيل هئي، جنهن جي واشنگٽن تمام گهڻي سفارش ڪئي. پر نمائندگيءَ بابت تفصيل انتهائي تڪراري ثابت ٿيا، جنهن جي نتيجي ۾ مقابلي طور نيو جرسي منصوبي کي به اڳيان آندو ويو. 10 جولاءِ تي واشنگٽن اليگزينڊر هئملٽن کي لکيو: “مان تقريبن هن ڪنوينشن جي ڪارروائين مان ڪنهن موافق نتيجي ڏسڻ کان نا اميد ٿي ويو آهيان، ۽ تنهن ڪري هن ڪم ۾ ڪنهن به طرح شامل ٿيڻ تي پڇتاءُ ٿو ڪريان.” ان هوندي به، هن پنهنجي وقار کي ٻين نمائندن جي ڪم لاءِ استعمال ڪيو، ۽ ڪيترن کي قائل ڪرڻ لاءِ ڪوششون ڪيون ته آئين جي توثيق جي حمايت ڪن. آخري متن ٻنهي منصوبن وچ ۾ ڪنڪٽيڪٽ ٺاهه اختيار ڪيو، ۽ 17 سيپٽمبر 1787 تي 55 مان 39 نمائندن ان تي صحيحون ڪيون.

### پهرين صدارتي چونڊ

1789 جي پهرين صدارتي چونڊ کان ٿورو اڳ، 1788 ۾ واشنگٽن کي وليئم ۽ ميري ڪاليج جو چانسلر مقرر ڪيو ويو. هو پنهنجي صدارت دوران به اهو عهدو نڀائيندو رهيو، ۽ پنهنجي وفات تائين ان تي رهيو. پهرين صدارتي چونڊ لاءِ ڪنوينشن جي نمائندن اڳ ئي واشنگٽن جي صدارت جو اندازو لڳايو هو، ۽ چونڊ کان پوءِ عهدي جي تعريف ڪرڻ (آفيس جي صورت) کيس پاڻ طئي ڪرڻ لاءِ ڇڏي ڏني. جڏهن رياستي اليڪٽرن 4 فيبروري 1789 تي ووٽ ڏنا، تڏهن واشنگٽن متفقه طور چونڊيو ويو—آمريڪي صدرن ۾ اها انوکي ڳالهه آهي. جان ايڊمز نائب صدر چونڊيو ويو. جيتوڻيڪ واشنگٽن لکيو ته مائونٽ ورنن ڇڏڻ بابت کيس “پريشان ۽ تڪليف ڏيندڙ احساس” ٿيا، تڏهن به هو 16 اپريل تي نيو يارڪ شهر ڏانهن روانو ٿيو.

## صدارت (1789–1797)

### پهريون مدو

واشنگٽن 30 اپريل 1789 تي حلف بردار ٿيو، ۽ نيو يارڪ شهر ۾ فيڊرل هال تي عهدو سنڀالڻ جو حلف کنيو. سندس گاڏي کي مليشيا ۽ هڪ مارچنگ بينڊ اڳيان وٺي هليا، ۽ حلف برداريءَ جي جلوس ۾ رياستي اڳواڻن ۽ پرڏيهي معزز مهمانن به شرڪت ڪئي؛ هجوم لڳ ڀڳ 10,000 ماڻهن جو هو. رابرٽ آر. لِونگسٽن ماسن طرفان فراهم ڪيل بائيبل تي حلف کڻايو. واشنگٽن سينيٽ چيمبر ۾ تقرير پڙهي، جنهن ۾ هن دعا ڪئي ته “اهو قادرِ مطلق وجود ... آمريڪا جي ماڻهن جي آزادي ۽ خوشحاليءَ کي مقدس بڻائي.” جيتوڻيڪ هو بنا پگهار خدمت ڪرڻ گهري پيو، ڪانگريس زور ڀريو ته هو پگهار وٺي، ۽ واشنگٽن لاءِ ساليانو $25,000 مقرر ڪيا (جڏهن ته نائب صدر لاءِ ساليانو $5,000).

واشنگٽن جيمس ميڊيسن کي لکيو: “اسان جي حالت ۾ هر ڳالهه جو پهريون قدم اڳئين مثال (precedent) بڻجندو، تنهن ڪري منهنجي دل جي خواهش آهي ته اهي مثال سچن اصولن تي قائم ٿين.” انهيءَ مقصد لاءِ هن سينيٽ طرفان تجويز ڪيل وڏا خطابي لقب—جهڙوڪ “هز ميجسٽي” يا “هز هائينس دي پريزيڊنٽ”—رد ڪيا، ۽ “مِسٽر پريزيڊنٽ” کي ترجيح ڏني. سندس ايگزيڪيوٽو اڳيون مثال (executive precedents) ۾ حلف برداريءَ جي تقرير، ڪانگريس ڏانهن پيغام، ۽ ڪابينه واري صورت سان ايگزيڪيوٽو شاخ کي ترتيب ڏيڻ شامل هئا. هن سپريم ڪورٽ لاءِ پهريان جج به چونڊيا.

واشنگٽن انتظامي صلاحيت رکندڙ ۽ ماڻهوءَ جي قابليت ۽ ڪردار جو سٺو پرکيندڙ هو. پراڻي ڪنفيڊريشن وٽ ڪم سنڀالڻ لاءِ اختيار گهٽ هئا: قيادت ڪمزور، ڪو ايگزيڪيوٽو نه، ڪلارڪن جي ننڍڙي بيوروڪريسي، وڏو قرض، بي قدر ڪاغذي ڪرنسي، ۽ ٽيڪس لڳائڻ جو اختيار نه هو. ڪانگريس 1789 ۾ ايگزيڪيوٽو کاتا قائم ڪيا، جن ۾ اسٽيٽ ڊپارٽمينٽ، وار ڊپارٽمينٽ، ۽ ٽريزري ڊپارٽمينٽ شامل هئا. واشنگٽن ايڊمنڊ رئنڊالف کي اٽارني جنرل، ساموئل اوسگُڊ کي پوسٽ ماسٽر جنرل، ٿامس جيفرسن کي سيڪريٽري آف اسٽيٽ، هينري ناڪس کي سيڪريٽري آف وار، ۽ اليگزينڊر هئملٽن کي سيڪريٽري آف ٽريزري مقرر ڪيو. واشنگٽن جي ڪابينه صلاح مشوري ۽ راءِ ڏيڻ وارو ادارو بڻجي وئي؛ آئين ان کي لازمي قرار نه ڏنو هو. واشنگٽن ڪابينه جي بحث کي پنهنجي چونڊيل موضوعن تائين محدود رکندو هو، ۽ کاتي جي سربراهن کان توقع رکندو هو ته هو خوشدلي سان سندس فيصلا لاڳو ڪن. هن ويٽو جي اختيار کي استعمال ڪرڻ ۾ به احتياط ڪيو، ۽ لکيو: “مان ڪيترن بلن تي صحيح ڪريان ٿو، جيتوڻيڪ منهنجو فيصلو انهن جي ابتڙ هوندو آهي.”

واشنگٽن سياسي ڌڙابنديءَ جو مخالف هو ۽ پنهنجي سموري صدارت دوران غير جماعتِي رهيو (آمريڪا جو واحد صدر جنهن اهڙو ڪيو). هو وفاقيت (federalist) واري طرزِ حڪومت لاءِ همدرد هو. سندس ويجها صلاحڪار ٻن ڌڙن ۾ ورهائجي ويا، جيڪي پوءِ پهريون پارٽي نظام جو پيش خيمو ثابت ٿيا. هئملٽن فيڊرلِسٽ پارٽي ٺاهي ته قومي قرض/ڪريڊٽ مضبوط ٿئي ۽ ملڪ مالي طور طاقتور بڻجي. جيفرسن هئملٽن جي ايجنڊا جي مخالفت ڪئي ۽ جيفرسني ريپبلڪن قائم ڪيا. واشنگٽن، البت، هئملٽن جي ايجنڊا کي ترجيح ڏني، ۽ اها آخرڪار لاڳو ٿي—جنهن سبب سخت تڪرار پيدا ٿيو.

واشنگٽن جي پهرين مدي جا ٻيا اندروني مسئلا مستقل گاديءَ جي رٿابندي، ڪيترن آئيني ترميمن جي منظوري جن ۾ بل آف رائيٽس شامل هو، ۽ غلامي بابت جاري بحث، توڙي مقامي آمريڪي علائقن ڏانهن توسيع بابت تڪرار هئا. واشنگٽن قومي اتحاد وڌائڻ لاءِ 26 نومبر 1789 کي ٿئنڪس گِونگ جو ڏينهن قرار ڏنو.

### ٻيون مدو

واشنگٽن شروعات ۾ پنهنجي پهرين مدي کان پوءِ رٽائر ٿيڻ جو ارادو ڪيو هو، ڇاڪاڻ⁠تہ هو عهدي کان ٿڪجي پيو هو ۽ صحت به خراب هئي. ڪابينه اندر ڇڪتاڻ ۽ جماعتِي تنقيدن کي منهن ڏيڻ کان پوءِ، هن ٻئي مدي لاءِ گهٽ دلچسپي ڏيکاري، ۽ مارٿا به نه ٿي چاهيو ته هو ٻيهر بيهي. واشنگٽن جو ڀاڻيجو جارج آگسٽين واشنگٽن، جيڪو سندس غيرموجودگيءَ ۾ مائونٽ ورنن سنڀالي رهيو هو، سخت بيمار هو، جنهن واشنگٽن جي رٽائر ٿيڻ واري خواهش کي وڌيڪ وڌايو. پر ڪيترن ماڻهن کيس ٻيهر بيهڻ لاءِ زور ڀريو. ميڊيسن چيو ته سندس غيرحاضري ڪابينه ۽ ايوان ۾ خطرناڪ سياسي ڦوٽ کي وڌيڪ وڌائي ڇڏيندي. جيفرسن به التجا ڪئي ته هو رٽائر نه ٿئي، ۽ وعدو ڪيو ته هئملٽن خلاف پنهنجا حملا ڇڏي ڏيندو. هئملٽن چيو ته واشنگٽن جي غيرحاضري ملڪ لاءِ “سڀ کان وڏي برائي” ثابت ٿيندي. جڏهن 1792 جي چونڊ ويجهو آئي، واشنگٽن راضي ٿيو ته هو بيهي. 13 فيبروري 1793 تي اليڪٽورل ڪاليج متفقه طور واشنگٽن کي ٻيهر صدر چونڊيو، جڏهن ته جان ايڊمز 77 بمقابله 50 ووٽن سان ٻيهر نائب صدر چونڊيو ويو. واشنگٽن 4 مارچ 1793 تي فلاڊيلفيا ۾ ڪانگريس هال تي ايسوسيئيٽ جسٽس وليم ڪشنگ کان حلف کنيو.

22 اپريل 1793 تي، جڏهن فرانسيسي انقلابي جنگون شروع ٿيون، واشنگٽن غيرجانبداريءَ جو اعلان جاري ڪيو ۽ آمريڪي غيرجانبداري بيان ڪئي. هن جو ارادو هو ته “جنگ ڪندڙ طاقتن ڏانهن دوستاڻو ۽ غيرجانبدار رويو” اختيار ڪيو وڃي، ۽ آمريڪين کي خبردار ڪيو ته هو تڪرار ۾ دخل نه ڏين. جيتوڻيڪ واشنگٽن فرانس جي انقلابي حڪومت کي تسليم ڪيو، پر آخرڪار هن آمريڪا ۾ فرانسيسي وزير ايڊمنڊ-چارلس ژني کي واپس گهرايو (ريڪال) ڪرڻ جي درخواست ڪئي. ژني هڪ سفارتي تڪراري شخص هو، جيڪو واشنگٽن جي غيرجانبداريءَ واري پاليسيءَ سان کلي مخالفت ڪندو هو. هن چار آمريڪي جهاز پرائيويٽير طور تيار ڪرايا ته هو اسپين جي فوجن تي حملا ڪن (جيڪي برطانيا جا اتحادي هئا) فلوريڊا ۾، ۽ گڏوگڏ مليشيائون منظم ڪري ٻين برطانوي قبضي وارن علائقن تي حملي لاءِ ڪوشش ڪئي. پر سندس ڪوششون آمريڪا کي جنگ ۾ گهلي نه سگهيون.

ٻئي مدي ۾ واشنگٽن کي ٻه وڏا اندروني تڪرار درپيش ٿيا. پهريون وِسڪي بغاوت (1791–1794) هو، جيڪو پنسلوانيا ۾ شراب جي ٽيڪس خلاف بغاوت هئي. واشنگٽن مليشيا کي متحرڪ ڪيو ۽ پاڻ بغاوت خلاف مهم جي قيادت ڪئي، جنهن سان بغاوت دٻجي وئي. ٻيو تڪرار اتر-اولهه هندستاني جنگ هو، جيڪو سفيد آبادڪارن ۽ مقامي آمريڪين وچ ۾ ٿيو؛ مقامي آمريڪي برطانيا جي مدد سان هئا، ۽ برطانيا انهن قلعن ۾ موجود هئي جن کي هن انقلابي جنگ کان پوءِ ڇڏڻ کان انڪار ڪيو هو. 1794 ۾ آمريڪي فوجن فالِن ٽِمبرز جي جنگ ۾ مقامي آمريڪي فوجن کي شڪست ڏني، جنهن سان تڪرار ختم ٿيو.

هئملٽن جي معاهدو ترتيب ڏنو ته برطانيا سان واپاري لاڳاپا نارمل ٿين، اولهه وارن قلعن مان برطانيا نڪري، ۽ انقلاب کان رهيل مالي قرضن جا مسئلا حل ٿين. چيف جسٽس جان جي واشنگٽن جي موقف جي نمائندگي ڪئي ۽ 19 نومبر 1794 تي معاهدي تي صحيح ڪئي. واشنگٽن هن معاهدي جي حمايت ڪئي ڇو ته ان سان جنگ کان بچاءُ ٿيو، پر هو مايوس به هو ته شقون برطانيا کي وڌيڪ فائدو ڏين ٿيون. هن عوامي راءِ منظم ڪئي ۽ توثيق ڪرائي، پر کيس بار بار عوامي تنقيد ۽ سياسي تڪرار کي منهن ڏيڻو پيو. جڏهن برطانيا گريٽ ليڪس ڀرسان پنهنجا قلعا ڇڏيا، تڏهن ڪينيڊا–آمريڪا سرحد بابت تجويز ڪيل حد بندي ثالثي ڏانهن موڪلي وئي. ڪيترائي انقلاب کان اڳ جا قرض طئي ڪيا ويا، ۽ برطانيا برطانوي ويسٽ انڊيز کي آمريڪي واپارين لاءِ کوليو. هن معاهدي سان برطانيا سان امن ۽ ڏهاڪي جي خوشحال واپار کي يقين مليو؛ پر جيفرسن چيو ته ان سان فرانس ناراض ٿيو ۽ “جنگ کان بچڻ بدران جنگ کي دعوت” ملي. جيفرسن جو دعويٰ پوءِ درست ثابت ٿيو جڏهن معاهدي تي صحيح ٿيڻ کان پوءِ فرانس سان لاڳاپا خراب ٿيا، ۽ فرانسيسي ڊائريڪٽري واشنگٽن جي مدي جي پڄاڻيءَ کان ٻه ڏينهن اڳ آمريڪي جهازن جي ضبطگيءَ جي اجازت ڏني. ايندڙ صدر جان ايڊمز کي جنگ جو امڪان ورثي ۾ مليو. اسپين سان لاڳاپا وڌيڪ ڪامياب رهيا: ٿامس پِنڪني 1795 ۾ سان لورينزو جو معاهدو طئي ڪيو، جنهن سان آمريڪا ۽ اسپين جي علائقن جي سرحد طئي ٿي ۽ مسيسيپي درياهه تي آمريڪا لاءِ آمدرفت (نيويگيشن) جو حق ضمانت ٿيو.

31 جولاءِ 1793 تي جيفرسن ڪابينه مان استعيفا ڏني. هئملٽن جنوري 1795 ۾ عهدو ڇڏِي ويو، ۽ سندس جاءِ تي اوليور وولڪاٽ جونيئر آيو. وار سيڪريٽري هينري ناڪس سان واشنگٽن جا لاڳاپا انهن افواهن سبب خراب ٿيا ته ناڪس، آمريڪي فرگيٽن جي تعمير وارن ٺيڪن مان فائدو ورتو—اهي فرگيٽون مبينا طور باربري قذاقن خلاف 1794 جو نيويل ايڪٽ تحت ٺهرائيون ويون هيون. ناڪس کي استعيفا ڏيڻ تي مجبور ڪيو ويو. پنهنجي صدارت جي آخري مهينن ۾ واشنگٽن سياسي مخالفن ۽ جماعتِي پريس جي حملي هيٺ رهيو، جن کيس جاه طلب ۽ لالچي سڏيو. هن پريس کي قومي وحدت کي ٽوڙيندڙ قوت سمجهڻ شروع ڪيو. واشنگٽن ڪانگريس جي اُن مطالبن جي به مخالفت ڪئي ته جي معاهدو سان لاڳاپيل ڪاغذ ڏنا وڃن؛ هن دليل ڏنو ته اهي “ايوانِ نمائندگان جي اختيار هيٺ ڪنهن مقصد سان لاڳاپيل ناهن، سواءِ مواخذو (impeachment) جي، جنهن جو ذڪر قرارداد ۾ ئي ڪونهي.”

### ودا نامو (رٽائرمينٽ)

ٻئي مدي جي پڄاڻيءَ تي واشنگٽن رٽائر ٿي ويو. هن تي ٿيندڙ ذاتي حملن کان هو دلگير هو ۽ اهو به چاهيو ٿي ته واقعي مقابلي واري صدارتي چونڊ جو امڪان پيدا ٿئي. هو پاڻ کي ٻه-مدي حد (two-term limit) سان قانوني طور پابند نه سمجهندو هو، پر سندس رٽائرمينٽ هڪ وڏو مثال بڻجي وئي. مئي 1792 ۾، رٽائرمينٽ جي امڪان کي ذهن ۾ رکندي، واشنگٽن جيمس ميڊيسن کي هدايت ڪئي ته هو هڪ “وداعي خطاب” جو مسودو تيار ڪري؛ ان جو شروعاتي عنوان “وداع نامو” هو. مئي 1796 ۾ واشنگٽن اهو مسودو هئملٽن ڏانهن موڪليو، جنهن وڏي پيماني تي ٻيهر لکت ڪئي، ۽ واشنگٽن آخري تبديليون ڪيون. 19 سيپٽمبر 1796 تي ڊيِوڊ ڪلي پول جي *[[پنسلوانيا پيڪٽ|آمريڪن ڊيلي ايڊورٽائزر]]* ۾ اهو خطاب ڇپيو.

واشنگٽن زور ڏنو ته قومي سڃاڻپ سڀ کان مٿانهين آهي، ۽ چيو ته “آمريڪن... نالو هميشه حب الوطني جي جائز فخر کي بلند ڪندو.” هن سياسي پارٽين جي خطرن ۽ پرڏيهي اتحادين جي اندروني معاملن سان ڳنڍجڻ واري خطري کان خبردار ڪيو. هن سڀني ملڪن سان دوستي ۽ واپار جي صلاح ڏني، پر يورپي جنگين ۾ مداخلت کان پاسو ڪرڻ جو چيو. هن مذهب جي اهميت تي زور ڏيندي چيو ته “مذهب ۽ اخلاق” جمهوريه ۾ “لازمي سهارا” آهن.

هن آخر ۾ پنهنجي ورثي بابت لکيو: “مان دل سان قادرِ مطلق کان دعا ٿو گهران ته هو اُن بڇڙائين کي روڪي يا گهٽائي، جن ڏانهن [منهنجي اڻ ڄاتل غلطيون] وٺي وڃن ٿيون. مان اها اميد به ساڻ کڻي هلندس ته منهنجو ملڪ ڪڏهن به انهن کي درگذر جي نگاهه سان ڏسڻ ڇڏي نه ڏيندو، ۽ منهنجي حياتيءَ جا پنجيتاليهه سال، سڌي نيت سان ان جي خدمت لاءِ وقف ٿيڻ کان پوءِ، ناڪافي قابليت جون خطائون وسارڻ ۾ موڪليون وينديون—جيئن پاڻ مان به جلد آرامگاهن ڏانهن ويندس.” شروعاتي اشاعت کان پوءِ ڪيترن ريپبلڪن، جن ۾ ميڊيسن به شامل هو، هن خطاب تي تنقيد ڪئي ۽ ان کي فرانس مخالف مهم جو دستاويز سڏيو؛ ميڊيسن جو خيال هو ته واشنگٽن گهڻو برطانيا نواز هو. 1972 ۾ واشنگٽن جي محقق جيمس فليڪسنر چيو ته ودا نامي کي اوتري ئي ساراهه ملي جيتري ٿامس جيفرسن جي آزاديءَ جي اعلان ۽ ابراهام لنڪن جي گيٽسبرگ خطاب کي ملي. 2010 ۾ چيرنو “وداع نامي” کي ريپبلڪنزم بابت سڀ کان اثرائتي بيانن مان هڪ قرار ڏنو.

## صدارت کان پوءِ وارو دور (1797–1799)

### رٽائرمينٽ

جڏهن واشنگٽن مارچ 1797 ۾ مائونٽ ورنن ڏانهن رٽائر ٿيو، تڏهن هن پنهنجن ڪاروباري مفادن لاءِ وقت ڪڍيو، جيتوڻيڪ سندس پوک-پالڻ واريون سرگرميون رڳو تمام ٿورڙو منافعو ڏينديون هيون. سندس تقريبن سموري دولت نقد رقم بدران زمين ۽ غلامن جي صورت ۾ هئي. پنهنجي آمدني وڌائڻ لاءِ واشنگٽن پنهنجي غلام بڻايل مزدورن کان ڪم وٺي ڊسٽلري قائم ڪئي ته وِسڪي ٺاهي وڃي. 

هو زمينن جو سٽي باز به هو: هو ويجهو نئين گاديءَ واري شهر واشنگٽن، ڊي. سي. (1791 ۾ سندس عزاز ۾ نالو رکيو ويو) جي چوڌاري ترقي وڌائڻ لاءِ زمين جا ٽڪرا خريد ڪندو هو، جيڪو مائونٽ ورنن کان پوٽو ميڪ درياهه جي مٿان طرف هو. هن گاديءَ ۾ انفرادي پلاٽ وچولي آمدني وارن سيڙپڪارن کي وڪرو ڪيا، وڏي سيڙپڪارن کي ڪيترائي پلاٽ گڏ ڏئي وڪرو ڪرڻ بدران، ڇو ته هن جو خيال هو ته وچولي سيڙپڪار سڌارن ۽ تعمير ۾ وڌيڪ سنجيدگي سان حصو وٺندا. هن وٽ اولهه ۾ (پائڊمونٽ تي) زمينون به هيون، جيڪي ٿورڙي آمدني ڏينديون هيون، ۽ هن ناڪاميءَ سان انهن کي وڪڻڻ جي ڪوشش ڪئي. 1799 ۾ پنهنجي وفات وقت، هن وٽ ورجينيا، اوهائيو، ميري لينڊ، پنسلوانيا، نيو يارڪ، ڪينٽڪي ۽ اتر اولهه علائقي ۾ گڏيل طور تي  کان وڌيڪ زمين جو مالڪاڻو حق هو.

رٽائرمينٽ ۾ واشنگٽن وڌيڪ پڪو فيڊرلِسٽ بڻجي ويو. هن کليءَ طرح اجنبي ۽ بغاوتي قانون (Alien and Sedition) جي حمايت ڪئي ۽ فيڊرلِسٽ جان مارشل کي قائل ڪيو ته هو ڪانگريس لاءِ بيهي، جيئن جيفرسني اثر کي ورجينيا ۾ ڪمزور ڪري سگهجي. جڏهن فرانسيسي پرائيويٽير 1798 ۾ آمريڪي جهاز ضبط ڪرڻ لڳا، ۽ لاڳاپا بگڙڻ سان “[[نيم جنگ]]” (Quasi-War) پيدا ٿي، ته واشنگٽن جيمس مڪ هينري (سيڪريٽري آف وار) کي لکيو ۽ آڇ ڪئي ته هو صدر جان ايڊمز جي فوج منظم ڪري ڏيندو. ايڊمز 4 جولاءِ 1798 تي کيس ليفٽيننٽ جنرل جي ڪميشن ۽ فوجن جو ڪمانڊر-اِن-چيف نامزد ڪيو. واشنگٽن 13 جولاءِ 1798 کان وٺي پنهنجي وفات تائين (17 مهينا) ڪمانڊنگ جنرل رهيو. هن رٿابندي ۾ حصو ورتو، پر فوج جي عملي قيادت هئملٽن حوالي ڪئي. هن عرصي دوران ڪا به فوج آمريڪا تي چڙهائي نه ڪئي، ۽ واشنگٽن ميدانِ جنگ ۾ حڪم سنڀالڻ لاءِ نه نڪتو.

### وفات

12 ڊسمبر 1799 تي واشنگٽن خراب موسم ۾ پنج ڪلاڪ گهوڙي تي سوار ٿي پنهنجي فارمن جو جائزو ورتو. پوءِ هن مهمانن سان گڏ ماني کاڌي، پر سڪا ڪپڙا نه بدلايا. ايندڙ ڏينهن سندس ڳلو سور ٿيو، پر هو ايترو ٺيڪ هو جو وڻن کي ڪٽڻ لاءِ نشان لڳائي سگهيو. ان کان پوءِ سوير صبح هو ڳلي جي سوزش ۽ ساهه کڻڻ ۾ تڪليف سان جاڳيو. هن پنهنجي اسٽيٽ جي نگران، جارج راولِنز کي چيو ته سندس لڳ ڀڳ هڪ پائينٽ رت ڪڍي (ان وقت رت ڪڍڻ عام رواج هو). خاندان ڊاڪٽر جيمس ڪريڪ، گسٽاوس رچرڊ براون ۽ اليشا سي. ڊِڪ کي گهرايو. براون شروعات ۾ سمجهيو ته واشنگٽن کي ڪوئنسي آهي؛ ڊِڪ چيو ته اها حالت ڳلي جي پردن جي “شدید ۽ تڪليفدہ سوزش” آهي. ڊاڪٽرن رت ڪڍڻ جاري رکيو ۽ لڳ ڀڳ پنج پائينٽ تائين پهچايو، پر واشنگٽن جي حالت وڌيڪ بگڙندي وئي. ڊِڪ ٽريڪيوٽامي تجويز ڪئي؛ ٻيا ڊاڪٽر ان عمل کان واقف نه هئا ۽ ان جي مخالفت ڪئي. واشنگٽن براون ۽ ڊِڪ کي ڪمري مان ٻاهر وڃڻ جو چيو، ۽ پوءِ ڪريڪ کي يقين ڏياريندي چيو: “ڊاڪٽر، مان ڏکيو مران ٿو، پر وڃڻ کان ڊڄان ناهيان.”

موت جي کٽ تي، جيئرو دفن ٿيڻ جي خوف سبب، واشنگٽن پنهنجي ذاتي سيڪريٽري ٽوبياس ليئر کي هدايت ڪئي ته دفنائڻ کان اڳ ٽي ڏينهن انتظار ڪيو وڃي. ليئر موجب، واشنگٽن 14 ڊسمبر 1799 تي رات 10 وڳي ۽ 11 وڳي جي وچ ۾ فوت ٿيو، جڏهن مارٿا سندس کٽ جي پيرن وٽ ويٺي هئي. سندس آخري لفظ هئا Tis well." واشنگٽن جي بيماريءَ جي تشخيص ۽ فوري سببِ وفات بابت گهڻو بحث ٿيو آهي. ڪريڪ ۽ براون جي ڇپيل بيان موجب، سندس علامتون “cynanche trachealis” سان ٺهڪندڙ هيون—اهو اصطلاح ان زماني ۾ مٿئين ساهه جي نلي جي شديد سوزش لاءِ استعمال ٿيندو هو، جنهن ۾ ڪوئنسي به شامل سمجهي ويندي هئي. واشنگٽن جي وفات کان وٺي طبي لاپرواهي جا الزام به جاري رهيا آهن. جديد طبي ليکڪن جو گهڻو ڪري نتيجو اهو رهيو آهي ته شايد هو شديد ايپيگلوٽائٽس (epiglottitis) سبب فوت ٿيو، ۽ جيڪي علاج کيس ڏنا ويا—جن ۾ ڪيلومل (بطور جلاب) جون گهڻيون خوراکون ۽ وڏي پيماني تي رت ڪڍڻ شامل هو—انهن حالت کي وڌيڪ پيچيده ڪري ڇڏيو، ۽ ممڪن آهي ته ان سان هايپووليميا (hypovolemia) سبب هايپووليمِڪ شاڪ ٿيو.

### جنازو ۽ تدفين

واشنگٽن جو جنازو 18 ڊسمبر 1799 تي، وفات کان چار ڏينهن پوءِ، مائونٽ ورنن ۾ ٿيو. سواري (ڪيولري) ۽ پيادل سپاهي جلوس جي اڳواڻي ڪري رهيا هئا، ۽ ڇهه ڪرنل ڪفن بردار هئا. مائونٽ ورنن جي جنازي جي رسمون گهڻو ڪري خاندان ۽ دوستن تائين محدود رهيون. پادرِي ٿامس ڊيوس مختصر جنازي جي رسم پڙهي، جنهن کان پوءِ واشنگٽن جي ميسونڪ لاج جا ميمبرن پاران تقريب ٿي؛ واشنگٽن 1752 کان فري ميسن هو. سندس وفات جي خبر آهستي آهستي پکڙجي، پر جيئن جيئن ٻين علائقن تائين پهتي، چرچن جا گهنڊ وڳا ۽ ڪيترائي ڪاروبار بند ٿيا. آمريڪا جي وڏن شهرن ۾ يادگاري جلوس ڪڍيا ويا. مارٿا پنهنجي ۽ واشنگٽن جي خط و ڪتابت رازداري بچائڻ لاءِ ساڙي ڇڏي، پر جوڙي جا پنج خط اڄ تائين بچيل ڄاتا وڃن ٿا.

واشنگٽن کي 18 ڊسمبر 1799 تي مائونٽ ورنن ۾ واشنگٽن خاندان جي والٽ ۾ دفن ڪيو ويو. پنهنجي وصيت ۾ هن نئين والٽ جي تعمير جون هدايتون ڇڏيون؛ اها 1831 ۾ مڪمل ٿي، جڏهن اسٽيٽ جي هڪ ناراض اڳوڻي ملازم جارج واشنگٽن جي کوپڙي چوري ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي. 1832 ۾ ڪانگريس جي گڏيل ڪميٽي بحث ڪيو ته واشنگٽن جو جسد مائونٽ ورنن مان کڻي آمريڪا جي ڪيپيٽول ۾ هڪ ڪرپٽ ڏانهن منتقل ڪيو وڃي. ڏکڻ وارن جي مخالفت سخت هئي، ڇو ته اتر ۽ ڏکڻ جي وڌندڙ ڇڪتاڻ سبب خدشو هو ته ملڪ ورهائجي ويو ته واشنگٽن جا آثارِ جسماني، نمائندي وائيلي ٿامپسن جي لفظن ۾، “پنهنجي جنم ڀوميءَ کان پرائي ڪناري” تي وڃي پوندا؛ تنهن ڪري واشنگٽن جا باقيات مائونٽ ورنن ۾ ئي رهندا. 7 آڪٽوبر 1837 تي، واشنگٽن جا باقيات، جيڪي اڃا تائين پراڻي سيسي واري تابوت ۾ هئا، هڪ سنگ مرمر جي سرڪو فيگس اندر رکيائون، جيڪو وليم اسٽرِڪلينڊ جو ڊزائين ڪيل ۽ جان اسٽرَٿرز جو تعمير ڪيل هو.

## فلسفو ۽ نظريا
### غلامي

واشنگٽن جي حياتيءَ دوران گهٽ ۾ گهٽ 577 غلام مائونٽ ورنن ۾ رهندا ۽ ڪم ڪندا هئا. هن ڪي غلام ورثي ۾ ورتا، مارٿا سان شاديءَ وقت 84 ڊوئر غلامن تي ڪنٽرول حاصل ڪيائين، ۽ 1752 کان 1773 جي وچ ۾ گهٽ ۾ گهٽ 71 غلام خريد ڪيائين. 1786 کان هن پاڙيسري اسٽيٽ بابت هڪ معاهدي جي تحت غلام ڪرائي تي به ورتا؛ 1799 ۾ انهن جو تعداد 40 هو.

ورجينيا جي تاريخ ۾ غلامي ورجينيا جي نوآبادي جي معاشي ۽ سماجي ڍانچي ۾ گهريءَ طرح رچي وئي هئي. انقلابي جنگ کان اڳ، غلامي بابت واشنگٽن جا خيال ان دور جي اڪثر ورجينيا جي زميندارن جهڙا هئا: “سندس بنيادي دلچسپي اڃا به اسٽيٽ جي معاشي زندگيءَ ۾ سندن حصي تي هئي.” پر 1760ع واري ڏهاڪي کان واشنگٽن آهستي آهستي غلاميءَ جو مخالف بڻجڻ لڳو. سندس پهريون شڪ ان وقت پيدا ٿيو جڏهن هن تمباڪو بدران اناج واريون پوکيون اختيار ڪيون؛ ان تبديليءَ کان پوءِ وٽس غلامن جو مهانگو “اضافي ذخيرو” رهجي ويو، جنهن کيس نظام جي معاشي ڪارڪردگيءَ تي سوال ڪرڻ تي مجبور ڪيو. 1778 ۾ لنڊ واشنگٽن ڏانهن هڪ خط ۾ هن “نگرن کان جان ڇڏائڻ” جي پنهنجي خواهش صاف ظاهر ڪئي.

هن اداري بابت سندس وڌندڙ بيزاري انقلاب جي اصولن ۽ لافايٽ ۽ هئملٽن جهڙن انقلابي دوستن سبب وڌيڪ وڌي. گهڻا مورخ متفق آهن ته انقلاب واشنگٽن جي روين جي ارتقا ۾ مرڪزي حيثيت رکندو هو؛ ڪينيٿ مورگن لکي ٿو ته 1783 کان پوءِ “جارج واشنگٽن غلاميءَ جي مسئلي بابت اندروني تڪرار گهڻو وڌيڪ ظاهر ڪرڻ لڳو، پر هميشه خانگي طور”. صدر طور، هو هن موضوع تي علانيه خاموش رهيو، ڇو ته هن کي لڳندو هو ته اهو قومي سطح تي تڪراري معاملو آهي ۽ اتحاد کي ڪمزور ڪري سگهي ٿو. هن لافايٽ جي هڪ تجويز کي اخلاقي سهارو ڏنو ته زمين خريد ڪري غلام آزاد ڪيا وڃن ۽ اهي آزاد ٿي ان تي ڪم ڪن، پر هن پاڻ ان تجربي ۾ حصو وٺڻ نه چاهيو. 1785 ۾ واشنگٽن ممتاز ميٿڊسٽ اڳواڻن ٿامس ڪوڪ ۽ فرانسس اَسبري کي خانگي طور آزادي (ايمانسپيشن) جي حمايت جو تاثر ڏنو، پر سندن درخواست تي صحيح ڪرڻ کان انڪار ڪيائين. ايندڙ سال ذاتي خط و ڪتابت ۾ هن واضح ڪيو ته هو غلاميءَ جي اداري کي تدريجي قانون سازيءَ ذريعي ختم ٿيندو ڏسڻ گهري ٿو؛ اهو خيال 1780ع واري ڏهاڪي ۾ ڇپيل مکيه مخالف غلامي ادب سان به هم آهنگ هو. واشنگٽن 123 يا 124 غلام آزاد ڪيا، جيڪو انقلابي دور ۾ وڏن ورجينيا جي غلام مالڪن ۾ تمام غيرمعمولي ڳالهه هئي. پر ساڳئي وقت، هو پنهنجن فارمن لاءِ غلام مزدوريءَ تي ڀاڙيندو رهيو.

واشنگٽن جي خانگي ڪاغذن ۽ همعصرن جي بيانن جي بنياد تي، واشنگٽن آهستي آهستي خاتمو پسندي ڏانهن هڪ محتاط همدردي پيدا ڪئي، جنهن جو انجام سندس وصيت ۾ ٿيو: هن پنهنجي پراڻي خادم آزاد ڪرڻ سان پنهنجي ڊگهي عرصي جي ويلٽ بِلي لي کي آزاد ڪيو، ۽ پنهنجي ذاتي ملڪيت وارن باقي غلامن کي به مارٿا جي وفات کان پوءِ مڪمل طور آزاد ڪرڻ جون هدايتون ڏنيون. 1 جنوري 1801 تي، جارج واشنگٽن جي وفات کان هڪ سال پوءِ، مارٿا واشنگٽن واشنگٽن جي غلامن کي آزاد ڪرڻ جو حڪم نامو جاري ڪيو. انهن مان گهڻا وڃڻ کان لنوائيندا رهيا؛ ٻيا انهن زالن يا ٻارن کي ڇڏي وڃڻ لاءِ تيار نه هئا جيڪي اڃا به ڪَسٽِس اسٽيٽ جي ڊوئر غلامن طور رکيل هئا. واشنگٽن جي وصيت موجب، پئسا ان لاءِ استعمال ڪيا ويا ته ننڍن، پوڙهن ۽ ڪمزور غلامن کي 1830ع جي شروعات تائين کارايو ۽ ڪپڙا ڏنا وڃن.

### مذهبي ۽ روحاني نظريا

واشنگٽن کي اپريل 1732 ۾ ننڍپڻ ۾ بپتسما ڏني وئي، ۽ هو هڪ پابند اينگليڪن هو. هن 20 سالن کان وڌيڪ عرصو ورجينيا ۾ فيئرفيڪس پيرش ۽ ٽرورو پيرش جي گرجائن ۾ ويستري مئن ۽ چرچوارڊن طور خدمت ڪئي. هو خانگي طور دعا ڪندو ۽ روزانو بائيبل پڙهندو هو، ۽ علانيه طور دعا جي همٿ افزائي ڪندو هو. ممڪن آهي ته انقلاب کان اڳ هو باقاعدي ڪميونين وٺندو هو، پر ان کان پوءِ هن ائين نه ڪيو.

واشنگٽن خدا بابت آمريڪي روشن خيالي واري اصطلاحن ۾ ڳالهائيندو هو، جن ۾ *[[الاھي تقدير|پروويڊنس]]*، *آل مائيٽي* ۽ *الاھي مصنف* شامل آهن. هو هڪ اهڙي الٰهي قوت تي ايمان رکندو هو جيڪا جنگي ميدانن تي نظر رکندي هئي، جنگ جي نتيجن تي اثرانداز ٿيندي هئي، سندس زندگيءَ جي حفاظت ڪندي هئي، ۽ آمريڪي سياست ۾—خاص طور آمريڪا جي قيام ۾—شامل هئي. چيرنو دليل ڏنو آهي ته واشنگٽن تبليغي عيسائيت، دوزخ جي باهه ۽ وعظ واري سخت ٻوليءَ کان پاسو ڪندو هو، ۽ اهڙين ڳالهين کان به جيڪي “سندس دينداريءَ کي نمايان ڪري ڏيکارين”؛ چيرنو موجب، هن “ڪڏهن به پنهنجي مذهب کي ڌڙابنديءَ لاءِ يا سرڪاري ڪم ۾ هڪ اوزار طور استعمال نه ڪيو”. ساڳي وقت، واشنگٽن اڪثر بائيبل مان حوالا ڏيندو يا ان جو مطلب پنهنجن لفظن ۾ بيان ڪندو هو، ۽ گهڻو ڪري اينگليڪن *[[ڪامن پرئير ڪتاب]]* ڏانهن به اشارو ڪندو هو.

صدر طور، واشنگٽن وڏن مذهبي فرقن کي مڃتا ڏني، مذهبي رواداريءَ بابت تقريرون ڪيون، ۽ رياستي مذهب جي مخالفت ڪئي. هن روشن خياليءَ جا خيال، قدر ۽ سوچ جا طريقا اختيار ڪيا، پر منظم عيسائيت ۽ ان جي پادرين لاءِ سندس دل ۾ ڪا به حقارت نه هئي. 1793 ۾ نيو چرچ جي ميمبرن سان بالٽيمور ۾ ڳالهائيندي واشنگٽن چيو: “اسان وٽ وڏي سبب آهي خوش ٿيڻ جو ته هن ملڪ ۾ سچ ۽ عقل جي روشني، تنگ نظري ۽ وهم پرستيءَ جي طاقت تي غالب آئي آهي.”

فري ميسنري ارڙهين صديءَ جي پڇاڙيءَ ۾ وڏي پيماني تي قبول ڪيل ادارو هو، جيڪو اخلاقي تعليمات جي وڪالت لاءِ مشهور هو. آمريڪي ميسونڪ لاجن وٽ يورپي لاجن جهڙا سخت ضد-ڪليرڪي خيال نه هئا، جيڪي ضد-ڪليرڪيت ۽ فري ميسنري واري تڪراري بحث ۾ شامل ڪيا ويندا آهن. سيپٽمبر 1752 ۾ فريڊرڪسبرگ، ورجينيا ۾ هڪ ميسونڪ لاج قائم ٿيو، ۽ واشنگٽن کي ٻه مهينا پوءِ 20 سالن جي عمر ۾ ان جي پهرين “اينٽرڊ اپرينٽس” مان هڪ طور داخل ڪيو ويو. هڪ سال اندر هو ان جي درجن مان گذري “ماسٽر ميسن” بڻيو. 1777 ۾ هن کي نئين قائم ٿيل ورجينيا جي گرينڊ لاج لاءِ گرينڊ ماسٽر جي عهدي لاءِ سفارش ڪيو ويو؛ ذريعا اختلاف ڪن ٿا ته هن انڪار ڪيو يا کيس ڪڏهن پڇيو ئي نه ويو، پر هن اهو ڪردار سنڀاليو نه. هن 1788–1789 ۾ اليگزينڊريا ميسونڪ لاج نمبر 22 جو چارٽر ماسٽر طور خدمت ڪئي.

## ذاتي زندگي
واشنگٽن کي 1751 ۾ ٿيندڙ چيچڪ جي بيماري شايد کيس بانجھ بڻائي ڇڏيو هجي، پر چيرنو لکي ٿو ته اهو به ممڪن آهي ته مارٿا کي پنهنجي آخري ٻار پيٽسي جي ڄمڻ دوران ڪو زخم يا نقصان پهتو هجي، جنهن ڪري وڌيڪ ڄمڻ ناممڪن ٿي پيو هجي. ٻنهي زال مڙس کي اهو ڏک رهيو ته سندن گڏيل ڪو به ٻار نه ٿيو. هنن مارٿا جي ٻارن جان پارڪ ڪَسٽِس (جيڪي) ۽ مارٿا پارڪ ڪَسٽِس (پيٽسي) جي پرورش ڪئي، ۽ پوءِ جيڪيءَ جي ٻن ننڍن ٻارن ايلينر پارڪ ڪَسٽِس (نيلي) ۽ جارج واشنگٽن پارڪ ڪَسٽِس (واشي) کي پڻ پاليو، ۽ ڪيترن ئي ڀاڻيجن ۽ ڀائيٽين جي به سنڀال ڪئي. ويسٽ فورڊ جي ڪجهه نسلن—جيڪو واشنگٽن جي ننڍي ڀاءُ جان آگسٽين واشنگٽن جو غلام هو—خانداني زباني روايت جي بنياد تي اهو دعويٰ برقرار رکن ٿا ته فورڊ جو پيءُ جارج واشنگٽن هو؛ پر هن پدريت بابت اختلاف پڻ موجود آهن.
واشنگٽن مزاج ۾ ڪافي حد تائين سنجيده ۽ پاڻ ۾ رهندڙ هو، پر سندس شخصيت ۾ هڪ مضبوط وقار ۽ اثر موجود هو. ضرورت پوندي ته تقريرون ۽ اعلان ڪندو هو، پر هو نه ڪو وڏو خطيب سڃاتو ويندو هو ۽ نه ئي مناظري باز. هو شراب اعتدال سان پيئندو هو، پر حد کان وڌيڪ پيئڻ، تمباڪو پيئڻ، جوا، گاريون ۽ بدزبانيءَ جي اخلاقي طور مخالفت ڪندو هو. هو پنهنجن گهڻن همعصرن کان ڊگهو هو؛ سندس قد بابت بيان  کان وٺي  تائين مختلف آهن. هو پنهنجي طاقت لاءِ مشهور هو. سندس اکيون ڀوري-نيريون (گري-بلو) ۽ وار ڊگها ڳاڙهسرا-ڀورا هئا. هن پائوڊر لڳايل وِگ نه پاتي؛ ان بدران هو پنهنجا وار وڪڙيل، پائوڊر لڳايل، ۽ پٺيان ٻڌل ڪيو جي صورت ۾ رکندو هو، جيڪو ان دور جي فيشن موجب هو.

واشنگٽن کي سخت ڏندن جو ساڙو هو، ۽ آخرڪار جارج واشنگٽن جا تقريباً سڀ ڏند ڪري پيا، صرف هڪ بچي ويو. صدارتي عرصي دوران هن وٽ ڪوڙا (مصنوعي) ڏندن جا ڪيترائي سيٽ هئا. عام مشهور ڳالهه جي ابتڙ، اهي ڪاٺ جا نه هئا؛ پر ڌاتو، عاج، هڏي، جانورن جي ڏندن، ۽ ممڪن آهي ته انسانن جا ڏندن —جيڪي شايد غلامن کان حاصل ڪيا ويا هجن—مان ٺهيل هئا. سندس ڏندن جا مسئلا کيس لڳاتار تڪليف ۾ رکندا هئا، جنهن لاءِ هو لاڊينم استعمال ڪندو هو. هن کي پنهنجي پهرين صدارتي مدي جي شروعات ۾ ران ۾ هڪ ڏکوئيندڙ سوڄ/ڳنڍ پڻ ٿي، ۽ پوءِ 1790 ۾ نمونيا جو اهڙو شديد جھٽڪوظ آيو جيڪو سندس جان لاءِ خطرو بڻيو؛ جنهن کان پوءِ هو ڪڏهن به مڪمل طور تي صحتياب نه ٿي سگهيو.

واشنگٽن هڪ ماهر گهوڙي سوار هو. ٿامس جيفرسن کيس “پنهنجي دور جو بهترين گهوڙي سوار” سڏيو. هن مائونٽ ورنن ۾ نسلدار گهوڙا گڏ ڪيا؛ سندس ٻه سڀ کان پسنديده گهوڙا بلوسڪِن ۽ نيلسن هئا.

## ورثو

واشنگٽن آمريڪي تاريخ جي سڀ کان اثرائتن شخصيتن مان هڪ آهي. ورجينيا جي گورنر هنري لي ٽئين هن کي “جنگ ۾ پهريون، امن ۾ پهريون، ۽ پنهنجي هم وطنن جي دلين ۾ پهريون” قرار ڏنو. سروي ۽ ماهر راءِ شماريون واشنگٽن کي مسلسل سڀ کان اعليٰ درجي وارن صدرن ۾ شامل ڪنديون رهيون آهن.

واشنگٽن هڪ نوآبادي سلطنت خلاف پهرين ڪامياب انقلاب جي اڳواڻ طور آزادي ۽ قوم پرستيءَ جو بين الاقوامي نشان بڻيو. 1879 ۾ ڪانگريس واشنگٽن جي سالگرهه کي وفاقي موڪل قرار ڏنو. 1976 ۾، آمريڪا جي ٻه سئو ساله جشن دوران، کيس وفات کان پوءِ “آمريڪا جي فوجن جو جنرل” مقرر ڪيو ويو. صدر جيرالڊ فورڊ چيو ته واشنگٽن “گذريل ۽ موجود سڀني فوجي آفيسرن ۾ پهرين نمبر تي رهندو”. 13 مارچ 1978 تي فوج طرفان سرڪاري طور سندس درجو وڌايو ويو.

1809 ۾ ميسن لاڪ ويمس واشنگٽن کي عزت ڏيڻ لاءِ هڪ مدح نگارانه سوانح عمري لکي. چيرنو موجب ويمس واشنگٽن کي انساني روپ ڏيڻ، “قوم پرستي ۽ اخلاقيت” کي اُڀارڻ، ۽ اهڙيون “دائمي ڪهاڻيون” پيدا ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي، جهڙوڪ واشنگٽن جو پنهنجي پيءُ جي چيري وڻ بابت ڪوڙ نه ڳالهائڻ. ويمس جا بيان نه پڪ سان ثابت ٿيا آهن ۽ نه ئي مڪمل طور رد ڪيا ويا آهن.

21هين صدي ۾ واشنگٽن جي شهرت تي تنقيدي نظرثاني پڻ ٿي آهي. تاريخدان جان فرلنگ لکي ٿو ته واشنگٽن واحد باني ۽ صدر آهي جنهن کي “ديوتائي جهڙو” سڏيو ويو، ۽ سندس ڪردار تاريخدانن پاران سڀ کان وڌيڪ جاچيو ويو آهي. ليکڪ ڊيوڊ هيڪٽ فشر واشنگٽن جي شخصيت کي “ايمانداري، خود ضبط، همت، مڪمل سچائي، عزم ۽ فيصلي، پر گڏوگڏ برداشت، شرافت ۽ ٻين لاءِ احترام” طور بيان ڪيو.

واشنگٽن جو ريڊ انڊين قومن سان تعلق ملي جلي ورثي جو حامل آهي. چيرنو موجب واشنگٽن هميشه مقامي ماڻهن سان انصاف ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي، ۽ اميد رکندو هو ته هو پنهنجو گهمندڙ شڪار وارو طرزِ زندگي ڇڏي مقرر زرعي آبادين اختيار ڪندا. هو اهو به دليل ڏئي ٿو ته واشنگٽن ڪڏهن به قبيلائي زمين جي کلي ضبط يا قبيلن جي جبري لڏپلاڻ جي وڪالت نه ڪئي. ان جي ابتڙ، ڪولن جي. ڪيلووي لکي ٿو ته “واشنگٽن وٽ هندستاني زمين حاصل ڪرڻ جو عمر ڀر شوق هو، چاهي پنهنجي لاءِ هجي يا پنهنجي قوم لاءِ، ۽ هن اهڙيون پاليسيون ۽ مهمون شروع ڪيون جن جا هندستاني علائقن تي تباهه ڪن اثر پيا.” هن وڌيڪ چيو:

ٻين باني اڳواڻن سان گڏ، واشنگٽن کي غلام رکڻ تي تنقيد جو نشانو بڻايو ويو آهي. جيتوڻيڪ هن قانون ذريعي غلاميءَ جي خاتمي جي خواهش ظاهر ڪئي، پر هن ان جي خاتمي لاءِ ڪا عملي قانوني شروعات نه ڪئي ۽ نه ئي ڪنهن اهڙي تحريڪ جي حمايت ڪئي. ان سبب ڪجهه حلقن مان مطالبا اٿيا ته سرڪاري عمارتن تان سندس نالو هٽايو وڃي ۽ عوامي هنڌن تان سندس مجسما ڪڍيا وڃن.

واشنگٽن جي صدارتي لائبريري مائونٽ ورنن ۾ واقع آهي، جيڪو هاڻي هڪ قومي تاريخي ماڳ طور سڃاتو وڃي ٿو. سندس ڪاغذ ۽ دستاويز لائبريري آف ڪانگريس وٽ محفوظ آهن.

### نالي سان منسوب ماڳ ۽ يادگار

ڪيترائي هنڌ ۽ يادگار واشنگٽن جي نالي سان منسوب ڪيا ويا آهن، جن ۾ گاديءَ جو شهر واشنگٽن، ڊي. سي. ۽ رياست واشنگٽن شامل آهن. 21 فيبروري 1885 تي واشنگٽن يادگار جي افتتاحي تقريب ٿي؛ اهو  اوچو سنگ مرمر جو اوبيليسڪ آهي، جيڪو نيشنل مال تي واقع آهي.

واشنگٽن چار صدرن مان هڪ آهي جيڪي گٽسن بورگلم جي عظيم مجسمي “شراين آف ڊيموڪريسي” ۾ مائونٽ رش مور تي ڏکڻ ڊڪوٽا ۾ تراشيل آهن. جارج واشنگٽن پل، جيڪا 1931 ۾ کولِي وئي، نيويارڪ شهر کي نيو جرسي سان ڳنڍي ٿي. ڪيترائي ثانوي اسڪول ۽ يونيورسٽيون واشنگٽن جي نالي سان آهن، جن ۾ جارج واشنگٽن يونيورسٽي ۽ واشنگٽن يونيورسٽي، سينٽ لوئس شامل آهن.

هو جديد آمريڪي ڪرنسي تي پڻ ظاهر ٿئي ٿو، جنهن ۾ آمريڪا جو هڪ ڊالر نوٽ، صدارتي هڪ ڊالر سڪو ۽ چوٿون ڊالر سڪو (يعني واشنگٽن ڪوآرٽر) شامل آهن. واشنگٽن 1847 ۾ قوم جي پهريئن ٽپال ٽڪيٽ تي ظاهر ٿيو، ۽ ان کان پوءِ هو ٻين سڀني کان وڌيڪ آمريڪي ٽپال ٽڪيٽن تي ڏيکاريو ويو آهي.

## پڻ ڏسو
* آمريڪا جي انقلابي جنگ
* آمريڪا جو صدر
* جارج واشنگٽن جو خاڪو

## حوالا



## ماخذ

### ڪتاب

* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 

* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 

* 
* 

* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* {{cite book|last=اسٽيورٽ|first=ڊيوڊ|date=2021|title=جارج واشنگٽن: 

## ٻاهريان ڳنڍڻيون

* جارج واشنگٽن تي سي-اسپين
* 
* جارج واشنگٽن جو مائونٽ ورنن
* جارج واشنگٽن جا ڪاغذ، ذيلي مجموعو فائونڊرز آن لائين مان، قومي آرڪائيوز وٽان
* *[[اسان جي وقت ۾ (ريڊيو سلسلو)|اسان جي وقت ۾]]*: واشنگٽن ۽ آمريڪي انقلاب، بي بي سي ريڊيو 4 تي بحث: ڪيرول برڪن، سائمن مڊلٽن، ۽ ڪولن بونويڪ (24 جون 2004)
* *[[عظيم زندگيون]]*: جارج واشنگٽن، بي بي سي ريڊيو4 تي بحث: ميٿيو پيرس، مائيڪل روز، ۽ فرينڪ گريزارڊ (21 آڪٽوبر 2016)
* واشنگٽن بابت علمي جائزو ملر سينٽر، يونيورسٽي آف ورجينيا تي

{

## حوالا

زمرو:آمريڪا جا صدر
زمرو:آمريڪي انقلاب جون شخصيتون
زمرو:1732ع جون پيدائشون
زمرو:1799ع جون وفاتون
زمرو:جارج واشنگٽن