open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ويڊل سمنڊ

**ويڊل سمنڊ** (Weddell Sea) ڏاکڻي سمنڊ جو هڪ حصو آهي ۽ ويڊل گائر (Weddell Gyre) تي مشتمل آهي. ويڊل سمنڊ جو نالو اسڪاٽش ملاح، جيمس ويڊل جي نالي پٺيان رکيو ويو آهي. ان جي زميني حدون ڪوٽس لينڊ ۽ انٽارڪٽڪ جزيره نما جي ساحلن مان ٺھيل خليج طرفان بيان ڪيل آھن. اڀرندي نقطي ڪيپ نارويجيا پرنسس مارٿا ڪوسٽ، ڪوئين  موڊ لينڊ ۾ آهي. ڪيپ نارويجيا جي اوڀر ۾ ڪنگ هاڪون VII سمنڊ آهي. سمنڊ جي ڏاکڻي حصي جو گهڻو حصو هڪ مستقل، وڏي برفاني شيلف فيلڊ، فلچنر۔رون (Filchner-Ronne) برفاني شيلف سان ڍڪيل آهي. سمنڊ ارجنٽائن انٽارڪٽيڪا جي ٻن اوورليپنگ انٽارڪٽڪ علاقائي دعوائن جي اندر شامل آهي، برطانوي انٽارڪٽڪ علائقو ۽ پڻ جزوي طور انٽارڪٽڪ چلي جي علائقي ۾ رهي ٿو. ان جي چوٽيءَ تي سمنڊ لڳ ڀڳ 2,000 ڪلوميٽر (1٬200 ميل) آهي ۽ ان جي ايراضي 28 لک چورس ڪلوميٽر (11 لک چورس ميل) آهي.   

مختلف برف جون شيلفون، جن ۾ فلچنر۔رون برفاني شيلف  ويڊل سمنڊ جي ڪناري تي آهن. انٽارڪٽڪ جزيره نما جي اوڀر طرف ڪجھ برف جا پناهه، جيڪي اڳ ۾ ويڊل سمنڊ جي لڳ ڀڳ 10,000 چورس ڪلوميٽر (3,900 چورس ميل) کي ڍڪيندا هئا، سال 2002ع ۾ مڪمل طور تي غائب ٿي ويا. 

ویدل سمند سائنسدانن طرفان ڪنهن به سمنڊ جو صاف پاڻي بیان  کیو آھي. الفریڈ ویگینر انسٹیٹیوٹ جي محققن، 13 آڪٽوبر 1986ع تي 80 ميٽر (260 فوٽ) جي اونهائي تي نظر ايندڙ هڪ سيچي ڊسڪ ڳولڻ تي، اهو معلوم ڪيو ته جنهن جي صاف ٿيل پاڻي وضاحت ان سان ملندڙ جلندڙ هئي.

تاريخدان ٿامس آر هينري پنهنجي 1950ع واري ڪتاب ”The White Continent“ ۾ لکي ٿو ته: ”ويڊل سمنڊ، انهن سڀني جي گواهي موجب، جيڪي پنهنجي برگ سان ڀريل پاڻيءَ مان گذريا آهن، ڌرتيءَ تي سڀ کان وڌيڪ خطرناک ۽ سنسان علائقو آهي. راس سمنڊ (Ross Sea) نسبتا پرامن، پيش گوئي وارو ۽ محفوظ آهي. هو هڪ سڄو باب جاري رکي ٿو، سمنڊ جي برفاني پاڻيءَ ۾ ڏٺل سائي وار وارن مرمن جي افسانن سان لاڳاپيل، 1949ع تائين سامونڊي ڪناري ڏانهن رستي تي نيويگيٽ ڪرڻ لاءِ عملدار جي ناڪامي، ۽ خطرناک "گوشت منجمد“ جيڪي جهڙوڪ ارنسٽ شيڪلٽن جي. برداشت، برف جي ٻوٽن جي رحم تي ٻيڙيون ڇڏي ويا.

thumb|انٽارڪٽيڪا جو فضائي نظارو، ويڊل سمنڊ مٿئين کاٻي ڪنڊ ۾ هڪ خليج آهي.
thumb|ویڊل سمنڊ

## حوالا

زمرو:سمنڊ
زمرو:انٽارڪٽيڪا
زمرو:انٽارڪٽيڪا جا سمنڊ
زمرو:انٽارڪٽيڪا جي جاگرافي
اتر قطب

**اتر قطب** (North Pole)، جنهن کي **جاگرافيائي اتر قطب،** **زميني اتر قطب** يا **90ھين متوازي اتر** پڻ سڏيو ويندو آهي، اتر اڌ گول ۾ اهو نقطو آهي جتي ڌرتيءَ جي گردش جو محور ان جي مٿاڇري سان ملندو آهي. مقناطيسي اتر قطب کان فرق ڪرڻ لاءِ ان کي **حقيقي اتر قطب** سڏيو ويندو آهي.

اتر قطب تعریف جي لحاظ کان ڌرتيءَ تي اتر ۾ سڀ کان اترین نقطو آهي، جيڪو ڏکڻ قطب ڏانهن متضاد طور تي بيٺل آهي. اتر قطب تي سڀني طرفن کي ڏکڻ طرف اشارو ڪيو؛ ڊگھائي جون سڀئي لائينون اتي گڏ ٿين ٿيون، تنهنڪري ان جي ڊگھائي فاک کي ڪنهن به درجي جي قيمت طور بيان ڪري سگهجي ٿو. اتر قطب تي ڪو به ٽائيم زون مقرر نه ڪيو ويو آهي، تنهنڪري ڪنهن به وقت کي مقامي وقت طور استعمال ڪري سگهجي ٿو. تنگ ويڪرائي ڦاڪ جي دائرن سان گڏ، مخالف ڪلاڪ جي وار اوڀر ۽ ڪلاڪ جي وار اولهه آهي. اتر قطب اتر اڌ گول جي مرڪز ۾ آهي. گرين لينڊ جي اترئين ساحل کان اٽڪل  پري،    ويجھي زمين کي عام طور  ڪافيڪلوبن ٻيٽ چيو ويندو آهي، جيتوڻيڪ ڪجھه شايد نيم مستقل بجری جا ڪنارا ٿورو ويجهو آهن. ويجھي مستقل طور تي آباد ٿيل جڳھ  Alert on Ellesmere Island, Canada آھي، جيڪو قطب کان  جی مفاصلی تی واقع آھي.

جڏهن ته ڏکڻ قطب هڪ براعظمي زميني ماس تي واقع آهي، اتر قطب آرڪٽڪ سمنڊ جي وچ ۾ پاڻي جي وچ ۾ واقع آهي، جيڪي لڳ ڀڳ مستقل طور تي مسلسل منتقل ٿيندڙ سامونڊي برف سان ڍڪيل آهن. اتر قطب تي سمنڊ جي کوٽائي، روسي مير سبمرسيبل طرفان 2007 ۾  تي  ۽ USS ''Nautilus'' پاران 1958 ۾   ماپي وئي آهي.   ان ڪري اُتر قطب ( ڏکڻ قطب جي برعڪس ) تي هڪ مستقل اسٽيشن تعمير ڪرڻ غير عملي آهي. بهرحال، سوويت يونين ، ۽ بعد ۾ روس، سال1937ع کان وٺي عام طور تي سالياني بنيادن تي ڪيترائي انسان بردار اسٽيشنون ٺاهيا، جن مان ڪجھ قطب جي مٿان يا تمام ويجهو گذريا آهن. سال 2002ع کان وٺي، روسين جو هڪ گروپ پڻ ساليانو هڪ خانگي بنياد تی بارنيو، قطب جي ويجهو قائم ڪيو آهي. اهو ڪم بهار جي شروعات ۾ ڪجهه هفتن تائين هلندو آهي. 2000ع واري ڏهاڪي ۾ ڪيل مطالعي اڳڪٿي ڪئي ته سال 2016ع کان 21هين صدي جي آخر تائين يا بعد ۾ مختلف وقتن     آرڪٽڪ جي برفاني ڇڪتاڻ جي ڪري،    اتر قطب شايد موسمي طور تي برف کان خالي ٿي سگهي ٿو.

اتر قطب تائين پهچڻ جون ڪوششون 19ھین صدي جي آخر ۾ شروع ٿيون، جن ۾ ”اترين واري اتر" جو رڪارڊ ڪيترن ئي موقعن تي اڳتي وڌيو ويو. اتر قطب تائين پهچڻ لاءِ پهريون غير تڪراري سفر هو *نارج* جهاز جو، جنهن 1926ع ۾ 16 ماڻهو سوار هئا، جن ۾ مهم جو اڳواڻ روالڊ امنڊسین به شامل هو. ٽي اڳيون مهمون؛ جن جي اڳواڻي فريڊرڪ ڪڪ (1908، زمين)، رابرٽ پيري (1909، زمين) ۽ رچرڊ اي بائرڊ (1926، فضائي) کیو، هڪ ڀيرو قطب تي پهچڻ جي طور تي پڻ قبول ڪيا ويا. بهرحال، هر صورت ۾ بعد ۾ تجزيي جي ڊيٽا جي تجزيي انهن جي دعوي جي درستگي تي شڪ پيدا ڪيو آهي. 

زمين تي اتر قطب تائين پهچندڙ پهرين تصديق ٿيل ماڻهو 1948ع ۾ 24 ماڻهن جي سوويت پارٽي طرفان هئا، جيڪي اليگزينڊر ڪزنيٽسوف جي *سيور-2* آرڪٽڪ جي مهم جو حصو هئا، جيڪي قطب ڏانهن پيدل سفر فائنل ڪرڻ کان پهريان قطب ڏانهن جزوي طور تي پرواز ڪيا. اتر قطب تائين پهچڻ لاءِ پهريون مڪمل زميني سفر 1968ع ۾ رالف پليسٽڊ، والٽ پيڊرسن، گيري پِٽزل ۽ جين-لوڪ بمبارڊيئر، سنو موبائيل استعمال ڪندي ۽ هوائي مدد سان ڪيو. 

## وڌيڪ ڏسو
* ڏاکڻي قطب

## حوالا
پٽن تعلقو

**پٽن** (؛ ) پاڪستان جي صوبي خيبر پختونخوا جي ضلعي ھيٺيون ڪوھستان جو گاديءَ جو هنڌ آهي.

## موسم

پٽن ۾ موسم عام طور معتدل، نرم ۽ گرم رهندي آهي. ڪوپن موسمي درجابندي موجب هتي نمي وارو ذيلي استوائي موسم ملي ٿي. پٽن ۾ سالياني سراسري گرمي پد 19.6 ڊگري سينٽي گريڊ آهي، جڏهن⁠ ته سالياني سراسري برسات 802 ملي ميٽر رڪارڊ ڪئي وڃي ٿي. خشڪ مهينن ۾ به برسات جو مقدار قابلِ ذڪر رهندو آهي. نومبر سڀ کان وڌيڪ سُڪل مهينو آهي، جنهن ۾ اوسط برسات 17 ملي ميٽر ٿئي ٿي، جڏهن⁠ته جولاءِ سڀ کان وڌيڪ وسڪارو ڪندڙ مهينو آهي، جنهن ۾ اوسط برسات 123 ملي ميٽر تائين پهچي ٿي.
جولاءِ سال جو سڀ کان وڌيڪ گرم مهينو هوندو آهي، جنهن ۾ اوسط گرمي پد 29.3 ڊگري سينٽي گريڊ رڪارڊ ٿئي ٿو. جڏهن⁠ته جنوري سال جو سڀ کان وڌيڪ ٿڌو مهينو آهي، جنهن جو اوسط گرمي پد 7.9 ڊگري سينٽي گريڊ هوندو آهي.

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:خیبر پختونخوا جا تعلقا
دتا خيل تعلقو

**دتا خيل تعلقو** (Datta Khel Tehsil) هڪ ذيلي ڊويزن آهي جيڪو اتر وزيرستان ضلعي، خيبر پختونخواه، پاڪستان ۾ واقع آهي. سال 2017ع جي مردم شماري جی مطابق تعلقی جی آبادي 75,116 آهي.

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:خیبر پختونخوا جا تعلقا
ايشيائي هاء وي نيٽ ورڪ

**ايشيائي هاءِ وي نيٽ ورڪ** (**AH**)، جنهن کي **وڏي ايشيائي هاءِ وي جي** نالي سان پڻ سڃاتو وڃي ٿو، ايشيا جي ملڪن ۽ گڏيل قومن جي اقتصادي ۽ سماجي ڪميشن فار ايشيا ۽ پئسفڪ (ESCAP) جي وچ ۾، هاءِ وي سسٽم ذريعي سندن رابطي کي بهتر بڻائڻ لاءِ، هڪ تعاون وارو منصوبو آهي. اهو ايشين لينڊ ٽرانسپورٽ انفراسٽرڪچر ڊولپمينٽ (ALTID) منصوبي جي ٽن ٿنڀن مان هڪ آهي، جنهن جي  سال 1992ع ۾ ESCAP ڪميشن پنهنجي 48هين اجلاس ۾ تصديق ڪئي، جنهن ۾ ايشين هاءِ وي، ٽرانس۔ايشين ريلوي (TAR) ۽ زميني ٽرانسپورٽ منصوبن جي سهولتون شامل آهن.

32 ملڪن طرفان معاهدا ڪيا ويا آهن ته هاء وي کي براعظم پار ڪرڻ ۽ يورپ تائين پهنتایو ونجي. ھاءِ وي پروجيڪٽ ۾ حصو وٺندڙ ڪجھ ملڪ؛ ھندستان، چين، پاڪستان، ايران، جاپان، ڏکڻ ڪوريا، نيپال، بنگلاديش ۽ سريلنڪا    آھن.  گهڻو ڪري فنڊنگ وڏن، وڌيڪ ترقي يافته ايشيائي قومن جهڙوڪ چين، ڏکڻ ڪوريا ۽ سنگاپور سان گڏ بين الاقوامي ايجنسين جهڙوڪ ايشيائي ترقياتي بئنڪ (ADB) ۽ ايشيائي انفراسٽرڪچر انويسٽمينٽ بئنڪ (AIIB) کان ايندا آهن.

پروجيڪٽ جو مقصد براعظم جي موجوده هاءِ ويز جو وڌ کان وڌ استعمال ڪرڻ آهي ته جيئن نون روڊن جي اڏاوت کان بچي سگهجي، سواءِ ان صورتن جي جتي گم ٿيل رستن جي تعمير جي ضرورت هجي. *پروجيڪٽ مانيٽر*، هڪ ايشيائي انفراسٽرڪچر نيوز ويب سائيٽ، تبصرو ڪيو آهي ته "ايشين هاءِ وي پروجيڪٽ جا ابتدائي فائدو وٺندڙ حصو وٺندڙ ملڪن جي نيشنل لينڊ ٽرانسپورٽ ڊپارٽمينٽ جي منصوبه بندي ڪندڙ آهن [جڏهن ته] اهو انهن جي مدد ڪري ٿو سڀ کان وڌيڪ قيمتي ۽ موثر رستن جي منصوبابندي ڪرڻ ۾. ملڪي ۽ بين الاقوامي واپار کي فروغ ڏيڻ، غير ساحلي علائقا، جيڪي گهڻو ڪري ناگزير آهن، ٻيا فائدا آهن. 

جڏهن ته، 2000ع جي وچ ۾ ڪجهه ٽرانسپورٽ ماهرن ڏکڻ ۽ ڏکڻ اوڀر ايشيا ۾ معاشي ۽ سياسي ماحول کي نظر ۾ رکندي منصوبي جي عملداريءَ بابت شڪي هئا. 

## حوالا

زمرو:نقل و حمل
زمرو:ايشيا
زمرو:ايشيا جي جاگرافي
آرنلڊ درياھه

**آرنلڊ درياء** ('''انگريزي''': Arnold River؛ **مائوري**: Kōtukuwhakaoka، ڪوٽوڪوهاڪائوڪا) نيوزي لينڊ جي ڏکڻ واري ٻيٽ جي اولهه سامونڊي ڪناري تي هڪ درياهه آهي. اهو برنر ڍنڍ مان نڪري وهندو آهي، جنهن کي اسٽيل واٽر وٽ گرئ نديءَ سان ڳنڍي ٿي. آرنلڊ درياهه اتر اولهه طرف ، برنر جي ڳوٺ کان فوري طور، تسمان سمنڊ کان   تي گرئ درياهه ۾ شامل ٿئي تو. اهو وائيٽ واٽر ڪياڪنگ ۽ ٽرائوٽ مڇي جي شڪار لاءِ مشهور جڳهه آهي.

## حوالا

زمرو:آرنلڊ درياهه
زمرو:نيوزي لينڊ
زمرو:دریاھہ ۽ نديون
زمرو:اوشينيا ۾ درياهه ۽ نديون
زمرو:اوشيانا ۾ درياهه ۽ نديون
زمرو:اوشينيا جي طبعي جاگرافي
زمرو:نيوزي لينڊ ۾ درياهه ۽ نديون
مسيسپي ندي

**مسيسپي درياھہ** (Mississippi River) آمريڪا جي سڀ کان وڏي نيڪال جي بيسن مان پرائمري ندي ۽ ٻيو ڊگهو ۽ دُنيا جو ٽيون وڏو درياءُ آهي. اها 3,800 ڪلوميٽر ڊگهو آهي. اهو آمريڪا جي رياستن الينوائس، آرڪنساس، ٽينيسي، لوزيانا ۽ مسيسپي ۾ هڪ وڏو آبي رستو آهي. هي درياهه ميڪسيڪو جي نار ۾ ڇوڙ ڪري ٿو. 

اتر مينيسوٽا ۾ اتاسڪا ڍنڍ جي پنهنجي روايتي ماخذ کان، اهو عام طور تي ڏکڻ طرف 2,340 ميل (3,766 ڪلوميٽر) تائين ميسيسيپي نديءَ جي ڊيلٽا ۾ ميڪسيڪو جي نار ۾ وهي ٿو. ان جي ڪيترن ئي شاخن سان، مسيسپي جي واٽرشيڊ 32 آمريڪي رياستن جي سڀني يا حصن ۽ ٻن ڪينيڊا جی صوبن ۾ راڪي ۽ اپالاچين جبلن جي وچ ۾ وهائي ٿو. مکيه اسٽيم مڪمل طور تي آمريڪا جي اندر آهي. پاڻي جي نيڪال جو ڪل علائقو 11,51,000 چورس ميل (29,80,000 چورس ڪلوميٽر) آهي، جنهن مان فقط هڪ سيڪڙو ڪئناڊا ۾ آهي. مسيسپي دنيا ۾ ٿلهي جي لحاظ کان تيرهون نمبر وڏو درياهه آهي. درياءَ يا ته سرحدون لڳن ٿيون يا مينيسوٽا، وسڪونسن، آئووا، ايليينوس، مسوري، ڪينٽڪي، ٽينيسي، آرڪنساس، مسسيپي ۽ لوزيانا جي رياستن مان گذري ٿي.
thumb|350x350 عڪسلون|نيو اورلينز، لوئسیانا ۾ درياهه جو هڪ فضائي نظارو

اصلي آمريڪن مسسيپي نديءَ ۽ ان جي شاخن سان گڏ هزارين سالن کان رهن ٿا. گهڻا شڪاري گڏ ڪندڙ هئا، پر ڪجهه، جهڙوڪ مائونڊ بلڊرز، وڏي زرعي ۽ شهري تمدن ٺاهيا. 16 صدي عيسويءَ ۾ يورپين جي آمد، زندگيءَ جو اصل انداز بدلائي ڇڏيو، جيئن پهرين ڳولا ڪندڙ، پوءِ آبادگار، وڌندڙ تعداد ۾ بيسن ۾ داخل ٿيا. درياهه ڪڏهن ڪڏهن هڪ رڪاوٽ جي طور تي ڪم ڪيو، نيو اسپين، نيو فرانس، ۽ شروعاتي آمريڪا لاء سرحدون ٺاهيندي، ۽ هڪ اهم ٽرانسپورٽ شريان ۽ مواصلاتي لنڪ جي طور تي. 19هين صديءَ ۾، پڌري تقدير جي نظريي جي اونچائي دوران، مسيسپي ۽ ڪيتريون ئي شاخون، خاص طور تي ان جون سڀ کان وڏيون، اوهائيو ۽ مسوري، آمريڪا جي مغربي توسيع لاءِ رستا ٺاهيا. درياهه آمريڪي ادب جو موضوع بڻجي ويو، خاص طور تي مارڪ ٽوائن جي لکڻين ۾. درياهه جي گاد جي ذخيرن جي ٿلهي پرتن مان ٺهيل، مسيسپي ايمبيمينٽ آمريڪا جي سڀ کان زرخيز علائقن مان هڪ آهي؛ ٻاڦ وارا ٻيڙيون 19 هين ۽ 20 صدي جي شروعات ۾ زرعي ۽ صنعتي سامان موڪلڻ لاءِ وڏي پيماني تي استعمال ٿينديون هيون. آمريڪي گهرو ويڙهه دوران، يونين فورسز پاران مسيسپي جي قبضي فتح جي طرف هڪ موڙ جي نشاندهي ڪئي، درياهه جي اسٽريٽجڪ اهميت جي ڪري ڪنفيڊرٽ جنگ جي ڪوشش لاءِ. ڇاڪاڻ ته شهرن جي وڏي ترقي ۽ وڏن جهازن ۽ بجرن جي ڪري جيڪي اسٽيم بوٽن کي تبديل ڪندا هئا، 20 صديءَ جي پهرين ڏهاڪن ۾ وڏي پيماني تي انجنيئرنگ ڪمن جهڙوڪ ليويز، لاڪز ۽ ڊيمن جي تعمير کي ڏٺو ويو، اڪثر ڪري ميلاپ ۾ ٺهيل آهن. هن ڪم جو هڪ وڏو توجهه هيٺين مسيسپي کي اتچافلایا نديءَ  (Atchafalaya River) جي چينل ۾ منتقل ٿيڻ ۽ نيو اورلينز کي پاس ڪرڻ کان روڪڻ آهي. 20 صدي کان وٺي، مسيسپي درياء پڻ وڏي آلودگي ۽ ماحولياتي مسئلن؛ خاص طور تي زرعي وهڪري کان غذائي ۽ ڪيميائي سطحن جي بلندي، ميڪسيڪو جي مئل زون جي نار ۾ بنيادي مدد ڪندڙ، جو تجربو ڪيو آهي.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:دریاھہ ۽ نديون
زمرو:آمريڪا جون گڏيل رياستون
زمرو:اتر آمريڪا ۾ درياهه ۽ نديون
زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن ۾ پاڻي جا جسم
زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي طبعي جاگرافي
زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن ۾ درياهه ۽ نديون
پينسلوانيا

**پينسلوانيا** (Pennsylvania) سرڪاري طور تي (Commonwealth of Pennsylvania) (پنسلوانيا جی ولندیزی: Pennsylvanie) آمريڪا جي گڏيل رياستن جي هڪ رياست آھی، جيڪا وچ ائٽلانٽڪ، اتر اوڀر، اپالاچين، ۽ وڏين ڍنڍن وارن علائقن ۾ پکڙيل آھي. پنسلوانيا ان جي ڏکڻ۔اوڀر ۾ ڊيلاويئر، ان جي ڏکڻ ۾ ميري لينڊ، ان جي ڏکڻ۔اولهه ۾ ويسٽ ورجينيا، ان جي اولهه ۾ اوهائيو ۽ اوهائيو درياهه، ان جي اتر ۾ ڍنڍ ايري ۽ نيو يارڪ، ان جي اوڀر ۾ ڊيلاويئر درياهه ۽ نيو جرسي، ۽ ان جي اتر۔اولهه ڏانهن ڪينيڊا جو صوبو، انٽاريو آھي.

پنسلوانيا جو بنياد 1681ع ۾ شاهي زمين جي گرانٽ ذريعي وليم پين کي ڏنو ويو، جيڪو رياست جي نالي جو پٽ هو. ان کان اڳ، 1638ع ۽ 1655ع جي وچ ۾، رياست جو ڏکڻ اوڀر وارو حصو، سويڊش سلطنت جی ڪالوني، نيو سويڊن جو حصو هو. مذهبي ۽ سياسي رواداري لاءِ پناهه گاهه طور قائم ڪيو ويو، نوآبادياتي دور جو صوبو پنسلوانيا پنهنجي نسلي قبيلن، جديد حڪومتي نظام، ۽ مذهبي کثرتيت سان نسبتاً پرامن لاڳاپن جي ڪري مشهور هو. پنسلوانيا آمريڪي انقلاب ۾ اهم ۽ تاريخي ڪردار ادا ڪيو ۽ آخرڪار برٽش سلطنت کان آزادي حاصل ڪرڻ جي ڪامياب ڪوشش، پهرين ۽ ٻي ڪانٽينينٽل ڪانگريس جي ميزباني ڪندي، آزاديءَ جي اعلان ۽ ڪانٽينينٽل آرمي جي ٺهڻ جي نتيجي ۾. 12 ڊسمبر 1787 تي، پينسلوانيا آمريڪا جي آئين جي توثيق ڪرڻ واري ٻي رياست بڻجي وئي.[8] آمريڪي گهرو ويڙهه جي سڀ کان خوني جنگ، جولاءِ 1863ع ۾ ٽن ڏينهن اندر گيٽس برگ ۾، جنگ جو اهم موڙ ثابت ٿيو، جنهن جي نتيجي ۾ يونين جي حفاظت ٿي. 19 هين ۽ 20 صدي جي آخر تائين، رياست جي پيداواري بنيادن تي معيشت ملڪ جي ابتدائي بنيادي ڍانچي جي ترقي ۾ مدد ڪئي، جن ۾ اهم پل، اسڪائ اسڪراپر، ۽ فوجي هارڊويئر شامل آهن جيڪي آمريڪا جي قيادت ۾ عالمي جنگ I، ٻي عالمي جنگ ۾ فتحن ۾ استعمال ٿيل هئا. ۽ سرد جنگ. پنسلوانيا جي جاگرافي تمام متنوع آهي. Appalachian جبل رياست جي مرڪز ذريعي هلندو آهي؛ Allegheny ۽ Pocono جبل گهڻو ڪري اتر اوڀر پينسلوانيا ۾ پکڙيل آهن؛ رياست جي لڳ ڀڳ 60 سيڪڙو ٻيلن تي مشتمل آهي. جڏهن ته ان جو ڪوبه سامونڊي ڪنارو ناهي، ان ۾ 140 ميل (225 ڪلوميٽر) واٽر فرنٽ ايري ڍنڍ ۽ ٽائيٽل ڊيلاويئر درياهه سان گڏ آهي. پنسلوانيا آمريڪا ۾ پنجين نمبر تي سڀ کان وڌيڪ آبادي واري رياست آهي، 2020 جي گڏيل قومن جي مردم شماري جي مطابق 13 ملين کان وڌيڪ رهاڪن سان. رياست علائقي جي لحاظ کان 33 هين نمبر وڏي آهي ۽ سڀني رياستن ۾ آبادي جي کثافت نائين نمبر تي آهي. سڀ کان وڏو ميٽروپوليٽن شمارياتي علائقو ڏکڻ-اوڀر ڊيلويئر وادي آهي، جنهن ۾ فلاڊيلفيا شامل آهي ۽ ان جي چوڌاري رياست جو سڀ کان وڏو ۽ ملڪ جو ڇهون سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر آهي. ٻيو نمبر وڏو ميٽروپوليٽن علائقو، گريٽر پٽسبرگ، رياست جو ٻيو نمبر وڏو شهر پٽسبرگ ۾ ۽ ان جي چوڌاري مرڪز آهي. رياست جا ايندڙ پنج سڀ کان وڌيڪ آبادي وارا شهر ايلنٽاؤن، ريڊنگ، ايري، اسڪرينٽن ۽ بيٿلحم آهن. رياست جي گاديء جو هنڌ هيرسبرگ (Harrisburg) آهي.

Society|year=1891|publisher=Pennsylvania-German Society|pages=35}} The state capital is Harrisburg.

thumb|پينسلوانيا
## تاريخ
## جاگرافي
## آبادي
## معيشت
## گورننس
## سياست
## تعليم
## تفريح
## ٽرانسپورٽ
## ثقافت
## پڻ ڏسو
## ٻاهريان ڳنڍڻا

* Official state government site
* Official state tourism site
* Pennsylvania: State Resource Guide, from the Library of Congress
*

## حوالا

زمرو:پئنسلوينيا رياست
زمرو:اوڀرين اتر آمريڪا 
زمرو:وچ-ايٽلانٽڪ رياستون
زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جون رياستون
مسوري

**مسوري** (Missouri) آمريڪا جي گڏيل رياستن جي وچ۔اولهه واري علائقي ۾ هڪ زميني بند رياست آهي. زميني علائقي ۾ 21 هين نمبر تي، ان جي سرحد اتر ۾ آئووا، اوڀر ۾ ايليينوس، ڪينٽڪي ۽ ٽينيسي، ڏکڻ ۾ آرڪنساس ۽ اولهه ۾ اوڪلاهوما، ڪنساس ۽ نبراسڪا سان ملي ٿي. ڏکڻ ۾ اوزارڪس (Ozarks)، هڪ ٻيلن وارو علائقو، جيڪو ڪاٺ، معدنيات ۽ تفريح فراهم ڪري ٿو. مسوري درياهه، جنهن جي پٺيان رياست جو نالو رکيو ويو آهي، وچ مان وهندو آهي ۽ مسيسپي درياء ۾، جيڪو اوڀر سرحد ٺاهيندو آهي. سٺ لک کان وڌيڪ رهاڪن سان، اها ملڪ جي 18هين وڏي آبادي واري رياست آهي. سڀ کان وڏو شهري علائقو سينٽ لوئس، ڪنساس سٽي، اسپرنگ فيلڊ، ۽ ڪولمبيا؛ راڄڌاني جيفرسن شهر آهي. 

انسان گهٽ ۾ گهٽ 12,000 سالن کان موجوده ڏينهن جي مسوري ۾ آباد آهن. مسيسپي ڪلچر، جيڪو گهٽ ۾ گهٽ نائين صديءَ ۾ اُڀريو، 14هين صديءَ ۾ زوال پذير ٿيڻ کان اڳ شهر ۽ دڙا ٺاهيا. جڏهن 17 صدي عيسويء ۾ يورپي محقق پهتو، انهن کي اوسيج ۽ مسوري قومن سان منهن ڪيو. فرينچن علائقي کي لوزيانا ۾ شامل ڪيو، باني اسٽي. 1735ع ۾ جينيويو ۽ 1764ع ۾ سينٽ لوئس. اسپيني راڄ جي ٿورڙي عرصي کان پوءِ، آمريڪا 1803ع ۾ لوزيانا جي خريداريءَ جي حصي طور ميسوري کي حاصل ڪيو. اپلينڊ سائوٿ کان آمريڪين نئين مسوري علائقي ۾ داخل ٿيا؛ مسوري آمريڪا جي اولهه طرف توسيع ۾ مرڪزي ڪردار ادا ڪيو. مسوري کي 1820 جي مسوري سمجھوتي جي حصي جي طور تي غلام رياست طور داخل ڪيو ويو. سرحدي رياست جي حيثيت ۾، آمريڪي گهرو ويڙهه ۾ مسوري جو ڪردار پيچيده هو، ۽ اهو حریف حڪومتن، حملن ۽ گوريلا جنگ جي تابع هو. جنگ کان پوءِ، ٻئي گريٽر سينٽ لوئس ۽ ڪنساس سٽي ميٽروپوليٽن علائقو صنعتي ۽ ڪاروبار جا مرڪز بڻجي ويا. اڄ رياست 114 ڪائونٽين ۾ ورهايل آهي ۽ سينٽ لوئس جو آزاد شهر آهي. مسوري کي "مدر آف دي ويسٽ"، "غار رياست"، ۽ "مون کي ڏيکاريو رياست" سڏيو ويو آهي. ان جي ثقافت وچ مغربي ۽ ڏاکڻي گڏيل قومن جي عناصرن سان ٺهڪي اچي ٿي. اهو موسيقي جي صنف ريگ ٽائم، ڪنساس سٽي جاز ۽ سينٽ لوئس بلوز جو جنم هنڌ آهي. مشهور ڪنساس سٽي طرز وارو باربي ڪيو، ۽ گهٽ سڃاتل سينٽ لوئس طرز جو باربي ڪيو، سڄي رياست ۽ ان کان ٻاهر ڳولي سگهجي ٿو. مسوري بيئر ٺاهڻ جو هڪ وڏو مرڪز آهي ۽ آمريڪا ۾ شراب جا سڀ کان وڌيڪ اجازت وارا قانون آهن، اهو Anheuser-Busch جو گهر آهي، دنيا جو سڀ کان وڏو بيئر پيدا ڪندڙ. رياست جي وڏن شهرن کان ٻاهر، مشهور سياحتي جڳهن ۾ اوزارڪس ڍنڍ، ٽيبل راڪ ڍنڍ ۽ برانسن شامل آهن. رياست ۾ ٻڌل ڪجهه وڏين ڪمپنين ۾ شامل آهن سرنر، ايڪسپريس اسڪرپٽ، مونسانٽو، ايمرسن اليڪٽرڪ، ايڊورڊ جونز، ايڇ اينڊ آر بلاڪ، ويلز فارگو ايڊوائزرز، سينٽين ڪارپوريشن، ۽ او ريلي آٽو پارٽس. مسوري ۾ مشهور يونيورسٽيون شامل آهن مسوري يونيورسٽي، سينٽ لوئس.

## حوالا

زمرو:مسوري رياست
زمرو:وچ اولهائين آمريڪا
زمرو:وچ اولهه اتر جون رياستون
زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جون رياستون
جارجيا (آمريڪي رياست)

**جارجيا** (Georgia) آمريڪا جي گڏيل رياستن جي ڏکڻ اوڀر واري علائقي ۾ هڪ رياست آهي. هن جون سرحدون اتر اولهه ۾ ٽينيسي، اتر ۾ اتر ڪيرولينا، اتر اوڀر ۾ ڏکڻ ڪيرولينا، ڏکڻ ۾ فلوريڊا ۽ اولهه ۾ الاباما سان لڳن ٿيون. 50 آمريڪی ریاستن مان، جارجيا علائقي جي لحاظ کان 24 نمبر وڏو ۽ آبادي جي لحاظ کان اٺين نمبر تي آهي. يو ايس جي مردم شماري بيورو موجب، 2023ع جي اندازي مطابق آبادي 1,10,29,227 هئي. ائٽلانتا، هڪ عالمي شهر، ٻئي رياست جي گاديءَ جو هنڌ ۽ ان جو سڀ کان وڏو شهر آهي. ائٽلانٽا ميٽروپوليٽن علائقو، سال 2023ع ۾ 63 لک کان وڌيڪ ماڻهن جي آبادي سان، آمريڪا ۾ 6هين سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو ميٽروپوليٽن علائقو آهي ۽ جارجيا جي سڄي آبادي جو 57 سيڪڙو تي مشتمل آهي. رياست جي ٻين وڏن ميٽروپوليٽن علائقن ۾ آگسٽا، سوانا، ڪولمبس ۽ ميڪون شامل آهن. جارجيا وٽ 100 ميل (160 ڪلوميٽر) ساحلي پٽي ائٽلانٽڪ سمنڊ سان آهي. 
thumb|جارجيا

جارجيا جو صوبو سال 1732ع ۾ ٺاهيو ويو ۽ پهريون ڀيرو 1733ع ۾ ساوانا جي باني سان آباد ٿيو. جارجيا 1752ع ۾ هڪ برطانوي شاهي ڪالوني بڻجي وئي. اها قائم ٿيڻ واري اصل تيرهن ڪالونين مان آخري ۽ ڏاکڻي هئي. برطانيه جي بادشاهه جارج II جي نالي پٺيان، جارجيا ڪالوني ڏکڻ ڪيرولينا کان ڏکڻ اسپيني فلوريڊا ۽ اولهه کان فرينچ لوزيانا تائين مسيسپي نديءَ تي ايراضيءَ کي ڍڪي ڇڏيو. 2 جنوري، 1788 تي، جارجيا آمريڪا جي آئين جي تصديق ڪرڻ لاء چوٿين رياست بڻجي وئي. 1802 کان 1804 تائين، مغربي جارجيا کي مسيسپي جي علائقي ٺاهڻ لاء ورهايو ويو، جيڪو بعد ۾ الاباما ۽ مسيسپي جي آمريڪي رياستن جي طور تي داخل ڪيو ويو. جارجيا 19 جنوري 1861 تي يونين کان الڳ ٿيڻ جو اعلان ڪيو، ۽ اصل ستن ڪنفيڊريٽ رياستن مان هڪ هو. گهرو ويڙهه کان پوءِ، 15 جولاءِ 1870ع تي يونين ۾ بحال ٿيڻ واري اها آخري رياست هئي. 19هين صديءَ جي آخر ۾ بحاليءَ کان پوءِ واري دور ۾، جارجيا جي معيشت ۾ وڏي پئماني تي تبديلي آئي، جنهن ۾ مشهور سياستدانن، واپارين ۽ صحافين جي هڪ گروهه هئي. هينري W. Grady جي اڳواڻي ۾، ​​"نئون ڏکڻ" جي فلسفي کي ڀاڱيداري ميلاپ ۽ صنعتي ڪرڻ جي حمايت ڪئي. 20 صدي جي وچ ڌاري، جارجيا جا ڪيترائي ماڻهو، خاص طور تي مارٽن لوٿر ڪنگ جونيئر، شهري حقن جي تحريڪ دوران نمايان اڳواڻ هئا. ائٽلانتا کي 1996 جي سمر اولمپڪس جي ميزبان طور چونڊيو ويو، جنهن کي جديد اولمپڪ گيمز جي 100 هين سالگرهه ملهائي وئي. 1945 کان وٺي، جارجيا وڏي آبادي ۽ اقتصادي ترقي کي وسيع سن بيلٽ رجحان جي حصي طور ڏٺو آهي. 2007 کان 2008 تائين، جارجيا جا 14 ملڪ ملڪ جي 100 تيز ترين وڌندڙ ملڪن ۾ شامل ٿيا. جارجيا جي وضاحت ڪئي وئي آهي مختلف قسم جي نظارن، نباتات ۽ جانورن جي. رياست جي اترين علائقن ۾ بليو ريج جبل شامل آهن، وڏي اپالاچين جبل جي نظام جو حصو. Piedmont پليٽو ڏکڻ ۾ بليو ريج جي دامن کان وٺي فال لائين تائين پکڙيل آهي، جيڪو ساحلي ميدان ڏانهن هڪ اسڪرپمينٽ آهي.

## حوالا

زمرو:جارجيا رياست
زمرو:ڏاکڻي آمريڪا
زمرو:ڏاکڻي ائٽلانٽڪ رياستون
زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جون رياستون
هوائي

**هوائي (Hawaii)** آمريڪا جي 50 هين رياست آهي ۽ آمريڪا جي ٻين رياستن کان پري پئسفڪ سمنڊ جي وچ ۾ واقع آهي. ٻيٽن جو ھي سلسلو آتش فشانن جي نتيجي ۾ ٺھيو، جن مان فقط ھڪڙو، ماونا لاوا، اڄ به سرگرم آھي. ٻيٽ جا اصل رهواسي پولينیشيائي آهن، پر پرڏيهين جي مسلسل آمد سبب، اهي هاڻي ڪل آبادي جو فقط 2 سيڪڙو آهن.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

*
*Hawaii State Guide from the Library of Congress
*Hawaiʻi State Fact Sheet  from the U.S. Department of Agriculture
*
*
*Satellite image of Hawaiian Islands at NASA's Earth Observatory
*Documents relating to Hawaii Statehood, Dwight D. Eisenhower Presidential Library
*Happily a State, Forever an Island by *The New York Times*
*—slideshow by *[[Life (magazine)|Life]]* magazine (Archived from the original  on November 3, 2010)
*
*Hawaiian Imprint Collection From the Rare Book and Special Collections Division at the Library of Congress

زمرو:هوائي
زمرو:اولهائين آمريڪا
زمرو:اوشينيا جا ٻيٽ
زمرو:ويڊيو ڪلپ وارا مضمون
زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جون رياستون
زمرو:آمريڪا ۾ 1959 ادارا 
زمرو:1959 ۾ قائم ٿيل رياستون
زمرو:اولهائين آمريڪا جون رياستون
زمرو:اولهائين آمريڪا جون پئسفڪ رياستون
مشي گن

**مشي گن** (Michigan) آمريڪا جي گڏيل رياستن جي اپر مڊ ويسٽ علائقي جي وڏي ڍنڍن واري علائقي ۾ هڪ رياست آهي. ان جون سرحدون اتر اولهه ۾ وسڪونسن سان لڳن ٿيون، اپر جزيره نما ۾؛ اهو پڻ ڍنڍ سپريئر، مشي گن، هورون ۽ ايري سان منيسوٽا ۽ الينوائي ڏانهن ۽ ڪينيڊا جي صوبي اونٽاريو ڏانهن ڳنڍيل آهي. تقريبن هڪ ڪروڙ جي آبادي ۽ 96,716 چورس ميل (1,22,500 چورس ڪلوميٽر) جي ايراضيءَ سان، مشي گن آبادي جي لحاظ کان 10هين وڏي رياست آهي، علائقي جي لحاظ کان 11هين وڏي رياست آهي، ۽ علائقي جي لحاظ کان سڀ کان وڏي مسيسپي نديءَ جي اوڀر طرف آهي. ان جي گاديءَ جو هنڌ لانسنگ (Lansing) آهي، ۽ ان جو وڏو شهر ڊيٽرائيٽ آهي. ميٽرو ڊيٽروئٽ ملڪ جي سڀ کان وڌيڪ آبادي ۽ وڏي ميٽروپوليٽن معيشتن مان آهي. نالو اصل اوبجوی بولی جی  لفظ "ᒥᓯᑲᒥ" (معنيٰ ”وڏو پاڻي“ يا ”وڏي ڍنڍ“) جي گليڪائزڊ قسم مان نڪتل آهي.

مشي گن ٻن جزيرن تي مشتمل آهي. هيٺيون جزيرو هڪ مٽيءَ جي شڪل جهڙو آهي، ۽ رياست جي زمين جي اڪثريت تي مشتمل آهي. اپر جزيره نما (اڪثر ڪري ”UP“ سڏجي ٿو) لوئر پنينسولا کان اسٽريٽس آف ميڪنڪ، هڪ پنج ميل (8 ڪلوميٽر) چينل جيڪو ڍنڍ هورون کي مشي گن ڍنڍ سان ملائي ٿو، کان جدا ٿيل آهي. ميڪنڪ برج جزائر کي ڳنڍي ٿي. مشي گن وٽ آمريڪا جي ڪنهن به سياسي ذيلي تقسيم جو سڀ کان ڊگهو تازو پاڻي وارو ذخیرو آهي، جنهن جي سرحد پنجن وڏين ڍنڍن مان چار ۽ سينٽ ڪليئر ڍنڍ سان لڳل آهي. ان ۾ 64,980 اندرين ڍنڍون ۽ تلاءُ پڻ آهن. مشي گن، رڳو الاسڪا جي پٺيان، ڪنهن به رياست جو ٻيو نمبر پاڻي وارو علائقو آهي. 

اهو علائقو پهريون ڀيرو هزارين سالن کان وٺي مقامي آمريڪي قبيلن جي جانشين تي قبضو ڪيو ويو. 17 صدي عيسويء ۾، فرانسيسي ڳولا ڪندڙن ان کي نيو فرانس ڪالوني جو حصو قرار ڏنو، جڏهن اهو گهڻو ڪري مقامي ماڻهن طرفان آباد هو. فرينچ ۽ ڪينيڊا واپاري ۽ آبادگار، ميٽس ۽ ٻيا هن علائقي ڏانهن لڏي ويا، گهڻو ڪري آبي رستن سان گڏ آباد ٿيا. 1762ع ۾ فرانسيسي ۽ مقامین جی جنگ ۾ فرانس جي شڪست کان پوءِ اهو علائقو برطانوي راڄ هيٺ آيو. برطانيه آمريڪي انقلابي جنگ ۾ شڪست کان پوءِ اهو علائقو نئين آزاد آمريڪا جي حوالي ڪري ڇڏيو. اهو علائقو سال 1800ع تائين وڏي اتر اولهه واري علائقي جو حصو هو، جڏهن مغربي مشي گن انڊيانا علائقي جو حصو بڻجي ويو. مشي گن جو علائقو سال 1805ع ۾ ٺھيو، پر ڪيناڊا سان گڏ ڪجھ اترين سرحدن تي 1812ع جي جنگ کان پوءِ تائين اتفاق نه ٿي سگھيو. مشي گن کي 1837ع ۾، 26 هين رياست، ھڪ آزاد رياست طور يونين ۾ شامل ڪيو ويو. اهو جلد ئي عظيم ڍنڍن واري علائقي ۾ صنعت ۽ واپار جو هڪ اهم مرڪز بڻجي ويو، ڪيترن ئي يورپي ملڪن مان 19 صدي جي آخر ۽ 20 صدي جي شروعات ۾ مهاجرن کي راغب ڪيو. فنلينڊ، مقدونيا ۽ هالينڊ کان مهاجر خاص طور تي گهڻا هئا. 1930ع واري ڏهاڪي ۾ وڏي لڏپلاڻ جي حصي طور اپالاچيا ۽ ڪاري ڏاکڻين جي لڏپلاڻ وڌي وئي، ڪيترائي ميٽرو ڊيٽرائيٽ ۾ آباد ٿيا.

thumb|مشي گن

## ٻاهريان ڳنڍڻا
## حوالا

زمرو:مشي گن رياست
زمرو:وچ اولهائين آمريڪا
زمرو:اوڀرين اتر مرڪزي رياستون
زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جون رياستون
انڊيانا

**انڊيانا** (Indiana) آمريڪا جي گڏيل رياستن جي وچ اولهه واري علائقي ۾ هڪ رياست آهي. ان جي سرحد اتر اولهه ۾ مشي گن ڍنڍ، اتر ۽ اتر اوڀر ۾ مشي گن، اوڀر ۾ اوهائيو، ڏکڻ ۽ ڏکڻ اوڀر ۾ اوهائيو درياهه ۽ ڪينٽڪي ۽ اولهه ۾ وهابش ندي ۽ الينوئي سان لڳن ٿيون. لقب ”دي هوزيئر اسٽيٽ“، انڊيانا علائقي جي لحاظ کان 38هين وڏي ۽ 50 رياستن مان 17هين وڏي آبادي واري رياست آهي. ان جي گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر انڊياناپولس آهي. انڊيانا کي 11 ڊسمبر 1816ع تي 19 هين رياست طور آمريڪا ۾ داخل ڪيو ويو. 

انڊيانا ھزارين سالن تائين مختلف مقامي ماڻھو آباد ٿيا، جن مان ڪجھ کي امريڪي حڪومت سال 1800ع ۽ 1836ع جي وچ ۾ ٻاھر ڪڍي ڇڏيو. انڊيانا ان جو نالو ان ڪري پيو، ڇاڪاڻ ته رياست کي رياست جو درجو ملڻ کان پوءِ به ھن رياست ۾ گھڻو ڪري مقامي قبيلن جو قبضو ھو. ان وقت کان وٺي، انڊيانا ۾ آباديءَ جا نمونا اڀرندي آمريڪا ۾ موجود علائقائي ثقافتي ورهاڱي جي عڪاسي ڪن ٿا؛ رياست جي اترئين سطح کي بنيادي طور تي نيو انگلينڊ ۽ نيو يارڪ جي ماڻهن، وچ انڊينيا جي وچ واري ائٽلانٽڪ رياستن ۽ ڀرپاسي جي اوهائيو، ۽ ڏاکڻي انڊيانا جي مهاجرن، خاص طور تي ڪينٽڪي ۽ ٽينيسي جي آبادگارن طرفان طرفان آباد ڪيو ويو. 

انڊيانا ۾ سال 2021ع ۾ 352.62 بلين آمريڪي ڊالر جي مجموعي رياستي پيداوار سان هڪ متنوع معيشت آهي. ان ۾ ڪيترائي ميٽروپوليٽن علائقا آهن جن جي آبادي 1,00,000 کان وڌيڪ آهي ۽ ڪيترائي ننڍا شهر ۽ ڳوٺ آهن. انڊيانا پروفيشنل اسپورٽس ٽيمن جو گھر آھي، جن ۾ NFL جي انڊياناپولس ڪولٽس ۽ NBA جي انڊياناپولس پیسرز شامل آھن. رياست انڊياناپولس موٽر اسپيڊ وي تي منعقد ڪيترن ئي قابل ذڪر مقابلي واري واقعن، جهڙوڪ انڊياناپولس 500 جي ميزباني ڪري ٿي.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

* 
* Indiana Constitution
* Indiana Travel and Tourism Information
* Indiana State Parks
* Indiana State Guide, from the Library of Congress
* 

زمرو:انڊيانا رياست
زمرو:وچ اولهائين آمريڪا
زمرو:وچ اولهائين آمريڪا
زمرو:اوڀرين اتر مرڪزي رياستون
زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جون رياستون
زمرو:1816ع ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا زمرو:وڊيو ڪلپس تي مشتمل مضمون زمرو:آمريڪا ۾ 1816 جا ادارا 
زمرو:متصل آمريڪا
ويسٽ ورجينيا

**ويسٽ ورجينيا** (West Virginia) آمريڪا جي گڏيل رياستن جي ڏاکڻي ۽ وچ ائٽلانٽڪ علائقن ۾ هڪ زميني بند رياست آهي. هن جون سرحدون اتر ۽ اوڀر ۾ پنسلوانيا، اوڀر ۽ اتر اوڀر ۾ ميري لينڊ، ڏکڻ اوڀر ۾ ورجينيا، ڏکڻ اولهه ۾ ڪينٽڪي، ۽ اتر اولهه ۾ اوهائيو سان لڳل آهن. ويسٽ ورجينيا علائقي جي لحاظ کان 10هين ننڍي رياست آهي ۽ 12هين سڀ کان گهٽ آبادي واري رياست جي حيثيت رکي ٿي، جنهن جي آبادي 17,93,716 رهاڪن جي آهي. راڄڌاني ۽ سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر چارلسٽن آهي جنهن جي آبادي 49,055 آهي.

ويسٽ ورجينيا کی 20 جون، 1863ع تي يونين ۾ داخل ڪيو ويو، ۽ آمريڪي گهرو ويڙهه دوران هڪ اهم سرحدي رياست هئي. اها واحد رياست هئي جيڪا ڪنفيڊرٽ رياست کان الڳ ٿي ٺاهي وئي، ٻن رياستن مان هڪ (نيواڊا سان گڏ) گهرو ويڙهه دوران يونين ۾ داخل ٿي، ۽  1820 ۾ ٻي رياستن، مين (Maine) ۽ ميساچوسٽس کان ڌار ٿيڻ کان پوءِ  ٻي رياستن کان الڳ ٿي. ان جي ڪجهه رهاڪن کي غلام رکيو ويو، پر گهڻا يمن هارين هئا ۽ وفدن کي نئين رياست جي آئين ۾ غلاميء جي تدريجي خاتمي لاء مهيا ڪيو ويو. رياستي قانون سازي رياست ۾ غلاميءَ جو خاتمو ڪيو ۽ ساڳئي وقت 3 فيبروري 1865ع تي قومي سطح تي غلاميءَ جي خاتمي واري 13هين ترميم جي منظوري ڏني. 

ويسٽ ورجينيا جي اترين پين هينڊل پينسلوانيا ۽ اوهائيو جي ڀرسان پکڙيل آهي هڪ ٽرسٽٽ ايريا ٺاهڻ لاءِ، جنهن ۾ ويلنگ، ويرٽن ۽ مورگن ٽائون صرف پٽسبرگ ميٽروپوليٽن علائقي کان سرحد پار آهن. هنٽنگٽن ڏکڻ اولهه ۾ اوهائيو ۽ ڪينٽڪي جي ويجهو آهي، جڏهن ته اڀرندي پين هينڊل علائقي ۾ مارٽنس برگ ۽ هارپرس فيري، ميري لينڊ ۽ ورجينيا جي وچ ۾ واشنگٽن ميٽروپوليٽن علائقي جا حصا سمجهيا وڃن ٿا. ويسٽ ورجينيا اڪثر ڪري آمريڪا جي ڪيترن ئي جاگرافيائي علائقن ۾ شامل آهي، جن ۾ وچ ائٽلانٽڪ، اپلينڊ ڏکڻ، ۽ ڏکڻ اوڀر آمريڪا شامل آهن. اها واحد رياست آهي جيڪا مڪمل طور تي اپالاچيان ريجنل ڪميشن طرفان خدمت ڪئي وئي آهي، علائقي جي اندر آهي؛ علائقي کي عام طور تي "اپالاچیا" طور بيان ڪيو ويو آهي. 

رياست ان جي جبلن ۽ رولنگ جبلن، ان جي تاريخي طور تي اهم ڪوئلي جي مائننگ ۽ لاگنگ جي صنعتن ۽ ان جي سياسي ۽ مزدور جي تاريخ لاء مشهور آهي. اهو پڻ پنهنجي سياحت ۽ ٻاهرين تفريحي موقعن جي وسيع رينج لاءِ پڻ مشهور آهي، جنهن ۾ اسڪائينگ، وائيٽ واٽر رافٽنگ، مڇي مارڻ، جابلو چڙهڻ، بيڪ پيڪنگ، جبل تي چڙهڻ، پٿر تي چڙهڻ، ۽ شڪار شامل آهن. عظيم ڊپريشن کان وٺي 1990ع جي ڏهاڪي تائين، رياست يونين تي ٻڌل سياست جي روايت جي ڪري ڊيموڪريٽڪ پارٽي کي تمام گهڻو ووٽ ڏنو. ان وقت کان وٺي، رياست تمام گهڻي ريپبلڪن بڻجي چڪي آهي، ۽ وفاقي سطح تي هڪ "ڳاڙهي رياست" سمجهي ويندي آهي.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:ويسٽ ورجينيا
زمرو:ڏاکڻي آمريڪا
زمرو:ڏاکڻي ائٽلانٽڪ رياستون
زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جون رياستون
ميڪسيڪو جي نار

**ميڪسيڪو جي نار** یا "خليج ميڪسيڪو" (اسپيني:Golfo de México) هڪ سامونڊي ڪناري ۽ ائٽلانٽڪ سمنڊ جو هڪ ٿلهو سمنڊ آهي، گهڻو ڪري اتر آمريڪي کنڊ جي چوڌاري. اهو اتر۔اوڀر، اتر ۽ اتر۔اولهه طرف آمريڪا جي نار جي ڪناري سان؛ ڏکڻ-اولهه ۽ ڏکڻ طرف ميڪسيڪو جي رياستن؛ ٽاماوليپاس، ويراڪروز، تاباسڪو، ڪئمپئچي، يوڪاتن ۽ ڪونتانا رو ۽ ڏکڻ اوڀر طرف ڪيوبا طرفان جڙيل آهي. گڏيل آمريڪا جون رياستون ٽيڪساس، لوئزيانا، مسيسيپي، الاباما ۽ فلوريڊا، جيڪي اتر ۾ نار جي سرحد سان لڳن ٿيون، انهن کي اڪثر ڪري آمريڪا جو (ائٽلانٽڪ ۽ پئسفڪ ساحلن کان علاوه) "ٽيون ساحل" سڏيو ويندو آهي.

ميڪسيڪو جي نار اج کان لڳ ڀڳ 300 ملين سال اڳ پليٽ ٽيڪٽونڪس جي نتيجي ۾ شڪل ورتي.  ميڪسيڪو جي نار طاس جي شڪل ۾ لڳ ڀڳ 810 سامونڊي ميل (1,500 ڪلوميٽر؛ 930 ميل) وسيع آهي. ان جو فرش سلیو جي پٿرن ۽ تازين ٽڪرن تي مشتمل آهي. اهو آمريڪا ۽ ڪيوبا جي وچ ۾ فلوريڊا جي آبي گذرگاهه ذريعي ائٽلانٽڪ سمنڊ جي هڪ حصي سان ۽ ميڪسيڪو ۽ ڪيوبا جي وچ ۾ يوڪاتن چينل ذريعي ڪيريبين سمنڊ سان ڳنڍيل آهي. ائٽلانٽڪ سمنڊ سان ان جي تنگ ڪنيڪشن جي ڪري، نار تمام ننڍڙن سامونڊي ٻيڙين جو تجربو ڪري ٿو. هن جي طاس جي ماپ لڳ ڀڳ 16 لک چورس ڪلوميٽر (6,20,000 چورس ميل) آهي. ٽڪنڊي جو لڳ ڀڳ اڌ حصو ٿلهي براعظمي شيلف جي پاڻي تي مشتمل آهي. حوض ۾ پاڻيءَ جو مقدار لڳ ڀڳ 24 لک ڪعبي ڪلوميٽر (5,80,000 ڪعبي ميل) آهي.  نار دنيا جي سڀ کان اهم آف شور پيٽروليم پيداوار وارن علائقن مان هڪ آهي، جيڪا گڏيل رياستن جي ڪل پيداوار جو ڇهون حصو آهي. 

## نالو

## حد

## ارضيات

## تاريخ

## جاگرافي

## ٻيڙين جي تباهي

## حياتيات

## آلودگي

## پڻ ڏسو

## ٻاهريان ڳنڍڻا

## حوالا

زمرو:سمنڊ
زمرو:ميڪسيڪو
زمرو:اتر آمريڪا
زمرو:اتر آمريڪا جي جاگرافي
زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي جاگرافي
ڪنساس

**ڪنساس** (Kansas) آمريڪا جي گڏيل رياستن جي وچ اولهه واري علائقي ۾ هڪ زميني بند رياست آهي. ان جی اتر ڏانهن نبراسڪا جي سرحد آهي؛ مسوري اوڀر ڏانهن؛ اوڪلاهوما ڏکڻ ڏانهن ۽ ڪولوراڊو اولهه ڏانهن آھي. ڪنساس جو نالو ڪنساس نديءَ جي نالي تي، بدلي ۾ ڪنسا ماڻهن جي نالي پٺيان رکيو ويو آهي. ان جي گاديءَ جو هنڌ ٽوپيڪا آهي ۽ ان جو سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر ويچيتا آهي، جڏهن ته سڀ کان وڏو شهري علائقو ٻه رياستي ڪنساس سٽي، مسوري-ڪنساس ميٽروپوليٽن علائقو آهي. 

هزارين سالن تائين، جيڪو هاڻي ڪنساس آهي ڪيترن ئي ۽ متنوع اندين قبيلن جو گهر هو. ڪنساس ۾ غير مقامي ماڻهن جي پهرين آبادي 1827ع ۾ فورٽ ليون ورٿ ۾ ٿي. 1850ع واري ڏهاڪي ۾ غلاميءَ جي بحث تي سياسي جنگين جي وچ ۾، آباديءَ جي رفتار تيز ٿي وئي. جڏهن اهو سرڪاري طور تي سال 1854ع ۾ آمريڪي حڪومت طرفان ڪنساس-نيبراسڪا ايڪٽ سان ٺاهه لاءِ کوليو ويو، نيو انگلينڊ جي آزاد رياستن جي خاتمي ۽ پاڙيسري مسوري مان غلاميءَ جي حامي آبادڪارن جي وچ ۾ تڪرار ان سوال تي پيدا ٿيو ته ڇا ڪنساس هڪ آزاد رياست بڻجي ويندو؟ يا هڪ غلام رياست، هڪ دور ۾ بلڊنگ ڪنساس جي نالي سان مشهور آهي. 29 جنوري، 1861ع تي، ڪنساس يونين ۾ هڪ آزاد رياست طور داخل ٿيو، تنهنڪري غير رسمي لقب "دي فري اسٽيٽ" آهي. سال 1862ع ۾ هوم اسٽيڊ ايڪٽس جي پاس ٿيڻ سان آبادگارن جي وڌيڪ آمد، ۽ 1870ع جي ڏهاڪي جي وڌندڙ ڍورن جي واپار وائلڊ ويسٽ جي سڀ کان وڌيڪ نمايان شخصيتن کي اولهه ڪنساس ڏانهن راغب ڪيو. 2015ع جي طور تي، ڪنساس سڀ کان وڌيڪ پيداواري زرعي رياستن مان هو، ڪڻڪ، مکڻ، سورگم ۽ سويابين جي اعلي پيداوار پيدا ڪري ٿو. زراعت ۾ ان جي روايتي طاقت کان علاوه، ڪنساس وٽ هڪ وسيع ايرو اسپيس صنعت آهي. ڪنساس، جنهن جي ايراضي 82،278 چورس ميل (213،100 چورس ڪلوميٽر) آهي، علائقي جي لحاظ کان 15هين وڏي رياست آهي، 50 رياستن مان 36هين وڏي آبادي واري رياست  ۽ 10ھین گهٽ ۾ گهٽ گنجان آبادي  آهي، جنهن جي آبادي سال 2020ع جي مردم شماري مطابق 29,40,865 آهي. ڪنساس جي رهاڪن کي ڪنسان سڏيو ويندو آهي. مائونٽ سن فلاور ڪنساس جو بلند ترين نقطو 4،039 فوٽ (1،231 ميٽر) آهي.

## نالو
## تاريخ
## جاگرافي
## قانون ۽ حڪومت
## سياسي ثقافت
## آبادي
## معيشت
## ٽرانسپورٽ
## تعليم
## ثقافت
## پڻ ڏسو
## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:ڪنساس
زمرو:وچ اولهائين آمريڪا
زمرو:وچ اولهه اتر جون رياستون
زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جون رياستون

## حوالا

زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جون رياستون
روس جي جمهوريتون

روسي فيڊريشن 85 وفاقي ذيلي يونٽن ۾ ورهايل آهي، جن مان 26 جمهوريتون آهن. جمهوريتون غير روسي نسل جي علائقن جي نمائندگي ڪن ٿیو.

روس ۾ جمهوريتون هڪ قسم جي وفاقي مضمون آهن. اهي اصل ۾ غير روسي نسلي گروهن لاء قومي رياستن جي طور تي ٺاهيا ويا، پر ان کان پوء انهن جي خودمختياري جو گهڻو حصو وڃائي ڇڏيو آهي.[thumb|450x450 عڪسلون|
1.[اديگيا
2.التائي جمهوريا
3.باشڪورتستان
4.بورياتيا
5.داغستان
6.انگوشتيا	      	

&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;

7.ڪبارڊينو-بلڪاريا
8.ڪالميڪيا
9.ڪاراچئ-سرڪيشيا
10.جمهوريه ڪريليا
11.ڪومي جمهوريه
12.ماري-ايل جمهوريه

&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;

13.موردوويا
14.ساکا جمهوريا
15.اتر اوسيتيا-الانيا
16.تاتارستان
17.جمهوريه ٽووا
18.اڊمورتيا	      	

&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;

19.خاڪيشيا
20.چيچنيا
21.چوواش جمهوريه
22.جمهوريه ڪريميا

]]

## جمھوریتن جي فھرست
* جمھوریتن جي انفرادي جھنڊن لاءِ ڏسو: روس جا جھنڊا 

* اتر اوسيتيا-الانيا
* اديگيا
* التائي جمهوريا
* انگوشتيا
* اڊمورتيا
* باشڪورتستان
* بورياتيا
* تاتارستان
* جمهوريه ڪريميا
* خاڪئسيا
* داغستان
* ساکا جمهوريا
* ماري ايل
* موردوويا
* ٽووا
* چوواشيا
* چيچنيا
* ڪئريليا
* ڪاراچئ-سرڪيشيا
* ڪالميڪيا
* ڪبارڊينو-بلڪاريا
* ڪومي جمهوريه

## حوالا

زمرو:روس
زمرو:روس جي جمهوريتون
زمرو:روس جا وفاقي ماتحت
زمرو:روس جي انتظامي ورهاستون
زمرو:روس جي پهرين سطح جي انتظامي ورهاست
زمرو:روس سان لاڳاپيل فهرستون
زمرو:جاگرافي-سان لاڳاپيل فهرستون
زمرو:يورپ سان لاڳاپيل فهرستون
زمرو:روس جي پهرين سطح جي انتظامي ورهاست
زمرو:بالٽو-سلواڪ گھڻ ٻوليائي سهائتا سانچا
زمرو:لوا تي مشتمل سانچا
اونٽاريو

**اونٽاريو** (انگریزی:Ontario؛ ) ڪينيڊا جو ڏاکڻو صوبو آهي. مرڪزي ڪئناڊا ۾ واقع، اونٽاريو ملڪ جو سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو صوبو آهي. سال 2021ع جي ڪينيڊا جي مردم شماري جي مطابق، اھو ملڪ جي 38.5 سيڪڙو آبادي جو  گھر آھي ۽ ڪل ايراضي جي لحاظ کان، ڪيوبيڪ کان پوءِ  ٻيو نمبر وڏو صوبو آهي.  اونٽاريو ڪينيڊا جي سڀني صوبن ۽ علائقن جي ڪل ايراضي ۾، چوٿون وڏو دائري اختيار آهي. اهو ملڪ جي راڄڌاني، اوٽاوا ۽ ان جي سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر، ٽورنٽو جو گهر آهي، جيڪو اونٽاريو جي صوبائي گاديءَ جو هنڌ آهي.

اونٽاريو جي سرحد اولهه ۾ منٽوبا صوبي، اتر ۾ هڊسن بي ۽ جيمس بي ۽ اوڀر ۽ اتر اوڀر ۾ ڪيوبيڪ صوبی سان لڳل آهي. ڏکڻ ۾، ان جي سرحد آمريڪي رياستن (اولهه کان اوڀر) مينيسوٽا، مشي گن، اوهائيو، پنسلوانيا ۽ نيو يارڪ سان لڳل آهي. لڳ ڀڳ سڀ اونٽاريو جي  آمريڪا سان سرحد؛ ووڊس جي اولهه واري ڍنڍ کان، اوڀر طرف وڏين نديون ۽ ڍنڍن جي وڏين ڍنڍن / سينٽ لارنس درياهه جي نيڪال جو نظام، دريائن ۽ ڍنڍن جي پٺيان لڳندي آهي. اتي ئي حقيقي زميني سرحد جو، بندرگاهن تي مشتمل آهي جنهن ۾ مينيسوٽا بارڊر تي لينڊ پورٽيج جي اوچائي شامل آهي.

اونٽاريو جي آبادي ۽ قابل زراعت زمین جي وڏي اڪثريت ڏاکڻي اونٽاريو ۾ آهي ۽ جڏهن ته زراعت هڪ اهم صنعت رهي ٿي، علائقي جي معيشت جو دارومدار گهڻو ڪري پيداوار تي آهي. ان جي ابتڙ، اتر اونٽاريو، سرد سياري ۽ ڳري ٻيلن سان، کان کني ۽ ٻيلن سان گڏ علائقي جي وڏين صنعتن جي، تمام گهٽ آبادي آھي.

**Ontario** ( ; ) is the southernmost province of Canada. Located in Central Canada, Ontario is the country's most populous province. As of the 2021 Canadian census, it is home to 38.5&nbsp;percent of the country's population, and is the second-largest province by total area (after Quebec). Ontario is Canada's fourth-largest jurisdiction in total area of all the Canadian provinces and territories. It is home to the nation's capital, Ottawa, and its most populous city, Toronto, which is Ontario's provincial capital.

Ontario is bordered by the province of Manitoba to the west, Hudson Bay and James Bay to the north, and Quebec to the east and northeast. To the south, it is bordered by the U.S. states of (from west to east) Minnesota, Michigan, Ohio, پينسلوانيا, and New York. Almost all of Ontario's  border with the United States follows rivers and lakes: from the westerly Lake of the Woods, eastward along the major rivers and lakes of the Great Lakes/Saint Lawrence River drainage system. There is only about  of actual land border, made up of portages including Height of Land Portage on the Minnesota border.

The great majority of Ontario's population and arable land is in Southern Ontario, and while agriculture remains a significant industry, the region's economy depends highly on manufacturing. In contrast, Northern Ontario is sparsely populated with cold winters and heavy forestation, with mining and forestry making up the region's major industries.

## حوالا

زمرو:ڪينيڊا
زمرو:ڪينيڊا جا صوبا
زمرو:اتر آمريڪا جي جاگرافي
زمرو:ڪينيڊا جا صوبا ۽ علائقا
تاتارستان

**تاتارستان** (روسی، تاتاري: Татарстан)، سرڪاري طور تي **جمهوريا تاتارستان** (روسی، تاتاري : Республика Татарстан) ڪڏهن ڪڏهن **تاتاریا** (روسی، تاتاري : Татария) به سڏيو ويندو آهي، روس جي هڪ جمهوریا آهي جيڪو اوڀر يورپ ۾ واقع آهي. اهو وولگا وفاقي ضلعي جو هڪ حصو آهي؛ ۽ ان جي گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر قازان آهي، جيڪو روس جو هڪ اهم ثقافتي مرڪز آهي. علائقي جي دولت جو مکيه ذريعو، هڪ مضبوط پيٽروڪيميڪل صنعت سان تيل/پیترول آهي. جمھوریا جون حدون ڪیروف، سمارا، الیانووسڪ ۽ اورنبرگ جي اوبلاسٽن سان گڏوگڏ ماري ايل، ادرموتیا، چوواشیا ۽ باشڪورتستان جي جمهوريه سان لڳن ٿيون. 

هن جي پکيڙ 68,000 چورس ڪلوميٽر (26,000 چورس ميل) آهي (ملڪ جي ڪل مٿاڇري جو %0.4). سال 2021ع جي مردم شماري جي مطابق، تاتارستان جي آبادي 40,04,809 هئي. تاتارستان جا مضبوط ثقافتي، لساني ۽ نسلي لاڳاپا ھن جي پاڙيسري جمهوريا باشڪورتستان سان آهن.  هن جي سرڪاري ٻوليون تاتار ۽ روسي آهن.

## حوالا

زمرو:تاتارستان
زمرو:روس جي جمهوريتون
زمرو:روسي-ڳالهائيندڙ ملڪ ۽ علائقا
اديگيا

**اديگيا (Adygea)** سرڪاري طور تی نالو اڊيگيا جي جمھوریا (روسي:Респу́блика Адыге́я؛ آديگي:Адыге Республик) روس جو هڪ وفاقي ماتحت علایقو آهي جيڪو ڪراسنوڊار ڪرائي جو حصو آهي. ان جي ايراضي 7,600 چورس ڪلوميٽر (2,900 اسڪوائر ميل) ۽ آبادي سال 2024ع جي مردم شماري جي مطابق 5,00,591 ماڻهن جي آهي. ان جي گاديء جو هنڌ مائيڪوپ (Mykop) آهي.

## حوالا

زمرو:اديگيا
زمرو:روس جي جمهوريتون
زمرو:روسي-ڳالهائيندڙ ملڪ ۽ علائقا
زمرو:1991 ۾ ٺاهيل رياستون ۽ علائقا
باشڪورتستان

**باشڪورتستان** (Bashkortostan؛ روسي:Башкортостан) سرڪاري طور تی جمهوريه باشڪورتستان (باشڪر:Башҡортостан Республикаһ؛ ترڪي: Bashkortostan؛ آذري: Башки́рия) روس جو ھڪ وفاقي يونٽ آهي جيڪو وولگا ندي ۽ ارال جبلن جي وچ ۾ واقع آهي. ان جي گاديءَ جو هنڌ اوفا شهر آهي. هن جي ڪل آبادي 2010ع جي مردم شماري جي مطابق 40,72,292 آهي. باشڪورتستان 41 لک جي آبادي سان روس ۾ سڀ کان وڏي جمهوريا آهي.

## حوالا

زمرو:باشڪورتستان
زمرو:روس جي جمهوريتون
زمرو:1991 ۾ ٺاهيل رياستون ۽ علائقا
زمرو:روسي-ڳالهائيندڙ ملڪ ۽ علائقا
زمرو:ملڪ ۽ علائقا جتي روسي هڪ سرڪاري ٻولي آهي
مائيڪل جيڪسن

عالمي شھرت رکندڙ آمريڪي ڳائڻو **مائيڪل جيڪسن** 29 آگسٽ 1958ع تي آمريڪي رياست انڊيانا ۾ پيدا ٿيو. مائيڪل، جيڪو پاپ جو بادشاھ طور سڃاتو وڃي ٿو، هڪ آمريڪي موسيقار ۽ ڳائڻو هو. موسيقي لاءِ سندس شوق کيس اوائلي عمر ۾ ئي اسٽار ٿيڻ ڏانهن وٺي ويو ۽ ھو آمريڪي تاريخ جو ڪامياب ترين موسيقار بڻجي ويو. سندس موسيقي، ناچ ۽ عوامي زندگي کيس چئن ڏهاڪن تائين مقبول ثقافت جي مرڪز تي رکيو.

.

هن جي اعزازن ۾ گنيز بڪ آف ورلڊ رڪارڊ ۾ هڪ کان وڌيڪ داخلائون، تيرهن گريمي ايوارڊ، 13 نمبر ون گانا ۽ 750 ملين البم ڪاپين جو وڪرو شامل آهن.

## ڪيريئر جي شروعات
مائيڪل جيڪسن 1964ع ۾ پنھنجي ڀائرن جي پاپ گروپ جيڪسن فائيو ۾ شامل ٿيو ۽ شروعات ۾ گروپ ۾ طنبورو ۽ بونگو وڄائيندو آھي. تنھن هوندي بہ، ھو جلدئي گروپ جي ڌيان جو مرڪز بڻجي ويو ۽ مکيہ ڳائڻي جا فرض سنڀاليا.

گليڊي نائيٽ ۽ بوبي ٽيلر جھڙن گلوڪارن جيڪسن فائيو کي رڪارڊ ليبل ڪمپني سان متعارف ڪرايو، رڪارڊ ليبل موٽائون جي هيڊ، ۽ جيڪسن فائيو جي پھرين رليز ڊيٽرائيٽ ليبل سان، ’آءِ وانٽ يو بيڪ‘، 1969ع ۾ ميوزڪ چارٽ تي ٽاپ تي رهيو. مائيڪل ان وقت فقط يارنهن سالن جو هو. ايندڙ ڇھن سالن ۾، گروپ ABC، The Love You Save and I'll Be there جھڙا مشھور نغما ٺاھيا.

## حوالا

زمرو:Short description is different from Wikidata
زمرو:Short description matches Wikidata
زمرو:صوتي مضمون
زمرو:2009ع جون فوتگيون
زمرو:1958ع جون پيدائشون
زمرو:صفحا ساڻ خاصيت P103
التائي جمهوريا

**التائي جمهوريا  (Altai Republic)** (روسي: Респу́блика Алта́й؛ التائی:Altai Respublika) روس جو هڪ وفاقي ماتحت علایقو (جمهوريه) آهي. ان جي گاديء جو شهر گورنو۔التائسڪ (Gorno-Altaysk) آهي. جمهوريه جي ايراضي 92,600 چورس ڪلوميٽر (35,800 چورس ميل) آهي. ان جي آبادي 2010ع جي مردم شماري جي مطابق 2,06,168 آهي.

## حوالا

زمرو:التائي جمهوريه
زمرو:روس جي جمهوريتون
زمرو:روسي-ڳالهائيندڙ ملڪ ۽ علائقا
بورياتيا

**بورياتيا (Buryatia)** ( )، سرڪاري طور تي **ريپبلڪ آف بورياتيا،**  روس جي هڪ جمهوریا آهي جيڪو روسي ڏور اوڀر ۾ واقع آهي. اڳوڻو سائبرين فيڊرل ضلعي جو حصو، ان کي سال 2018ع کان ڏور اوڀر واري وفاقي ضلعي جي حصي طور سنڀاليو ويو آھي. هن جون سرحدون ارڪوتسڪ اوبلاست (Irkutsk Oblast) ۽ بیڪال ڍنڍ (بیڪال ڍنڍ)، اتر ۾ دنيا جي سڀ کان اونهي ڍنڍ، اوڀر ۾ زبائڪالسڪي ڪرائي (Zabaykalsky Krai)، اولهه ۾ تووا ۽ ڏکڻ ۾ منگوليا سان لڳن ٿيون. ان جي گاديءَ جو هنڌ الان۔ادي شهر آهي. ان جي ايراضي  آهي ء آبادي 978,500 آھي (2021 جي مردم شماري). اهو مقامي بوريات منگول قوم جو گهر آهي.

## حوالا

زمرو:بورياتيا
زمرو:روس جي جمهوريتون
زمرو:روسي-ڳالهائيندڙ ملڪ ۽ علائقا
مشي گن ڍنڍ

thumb|ڍنڍ جي ڪناري تي غروب جو نظارو

**مشي گن ڍنڍ (Lake Michigan)** اتر آمريڪا جي 5 وڏين ڍنڍن مان هڪ آهي. اها ان سلسلي جي واحد ڍنڍ آهي جيڪا مڪمل طور تي آمريڪا جي گڏيل رياستن ۾ واقع آهي. اهو آمريڪا جي رياستن انڊيانا، ايليينوس، وسڪونسن ۽ مشي گن سان گهيريل آهي. ان جو نالو قديم ريڊ انڊين لفظ ماشيگامي مان نڪتل آهي، جنهن جي معنيٰ آهي ”وڏو پاڻي“. مشي گن جي رياست جو نالو هن ڍنڍ مان نڪتل آهي ۽ سمجهيو ويندو آهي ته اوجيبوا ٻولي ۾ وڏو پاڻي. هيءَ ڍنڍ ايراضيءَ ۾ ڪروشيا کان ٿوري وڏي آهي.

thumb|عظيم ڍنڍن جو نقشو، مشي گن نمايان آھي.

## حوالا

زمرو:ڍنڍون
زمرو:گڏيل رياستون
زمرو:آمريڪا جون ڍنڍون
زمرو:اتر آمريڪا جون ڍنڍون
زمرو:اتر آمريڪا جي جاگرافي
زمرو:آمريڪا جون گڏيل رياستون
زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي جاگرافي
اڊمورتيا

**اڊمورتيا (Udmurtia)**،  سرڪاري طور تي  اڊمورت جمھوریا،  روس جي هڪ جمهوريا آهي جيڪو مشرقي يورپ ۾ واقع آهي. اهو انتظامي طور وولگا وفاقي ضلعي جو حصو آهي. ان جي گاديء جو ھنڌ ازويشڪ شھر آهي.

## حوالا

زمرو:اڊمورتيا
زمرو:روس جي جمهوريتون
زمرو:روسي-ڳالهائيندڙ ملڪ ۽ علائقا
سپريئر ڍنڍ

**سپريئر ڍنڍ (Lake Superior)** دنيا جي مٿاڇري واري علائقي جي لحاظ کان دنيا جي سڀ کان وڏي تازي پاڻيءَ جي ڍنڍ آهي ۽ حجم جي لحاظ کان ٽيون نمبر وڏي تازي پاڻيءَ جي ڍنڍ آهي، جيڪا دنيا جي مٿاڇري واري تازي پاڻيءَ جو 10 سيڪڙو رکي ٿي. وچ اتر آمريڪا ۾ واقع، اهو اتر آمريڪا جي عظيم ڍنڍن جو سڀ کان اتر ۽ اولهه وارو علائقو آهي، جيڪو ڪينيڊا-آمريڪا جي سرحد کي ڪينيڊا جي صوبي اونٽاريو سان گڏ اتر ۽ اوڀر ۾ ۽ اولهه ۾ آمريڪي رياستن منيسوٽا ۽ مشي گن ۽ ڏکڻ ڏانهن  آمريڪا جي رياست وسڪونسن سان لڳل آهي. اهو سينٽ ميريس نديءَ ذريعي هورون ڍنڍ ۾ ڇوڙ ڪري ٿو، پوءِ هيٺئين عظيم ڍنڍن مان ٿيندو سينٽ لارنس درياهه ۽ آخرڪار ائٽلانٽڪ سمنڊ ۾ ڇوڙ ڪري ٿو.

## نالو

## هائيڊروگرافي

## جاگرافي

## موسم

## ارضيات

## تاريخ

## ماحوليات

## پڻ ڏسو
* :باب:ڍنڍون
* :باب:اتر آمريڪا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

* 
* Lake Superior NOAA nautical chart #14961 online
* International Lake Superior Board of Control
* EPA's Great Lakes Atlas
* EPA's Great Lakes Atlas Factsheet #1
* Great Lakes Coast Watch 
* Parks Canada - Lake Superior National Marine Conservation Area
* Minnesota Sea Grant Lake Superior Page 
* Lake Superior Bathymetry 
* Lake Superior Trials

## حوالا

زمرو:ڍنڍون
زمرو:اتر آمريڪا جون ڍنڍون
زمرو:ڪينيڊا جون ڍنڍون
زمرو:اتر آمريڪا جي جاگرافي
زمرو:اتر آمريڪا جي طبعي جاگرافي
زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جون ڍنڍون
زمرو:ڪينيڊا جي طبعي جاگرافي جاگرافي
زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جي طبعي جاگرافي
ويلاسٽي

ڪنھن بہ جسم جي حرڪت/ رفتار سان گڏ جيڪڏهن ان جي طرف جي بہ ڄاڻ هجي تہ اها ان جسم جي **ويلاسٽي** (Velocity) سڏبي. انٽرنيشنل سسٽم آف يونٽس (SI) مطابق تيزيءَ جو ايڪو ميٽر في سيڪنڊ آهي، جڏهن تہ عام طور تيزيءَ جي ايڪي لاءِ روزمره جي زندگيءَ ۾ ڪلوميٽر في سيڪنڊ يا ميل في سيڪنڊ استعمال ٿيندو آھي تہ هوائي ۽ سامونڊي سفر لاءِ ناٽ (Knot) ڪتب آڻيندا آهيون. اهڙي وڌ ۾ وڌ تيزي، جنھن سان ڪا معلومات يا توانائي پھچائي سگهجي ٿي، اها ڪنھن خال/ خلا ۾ روشنيءَ جي رفتار 299،792،458 ميٽر في سيڪنڊ، اٽڪل 1079 ملين ڪلوميٽر في ڪلاڪ (671،000،000 ميل في ڪلاڪ) آهي.

## حوالا

زمرو:رفتار
زمرو:ميڪانيات
زمرو:طبيعي مقدارون
زمرو:طبيعي خاصيتون
ٽرانسفارمر

**ٽرانسفارمر** (transformer) هڪ ڊوائيس آهي ايڪو متبادل ڪرنٽ جي وولٽیج کي وڌائڻ يا هيٺ ڪرڻ لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي. ان جي ايجاد مشھور سائنسدان مائيڪل فيراڊي ڪئي هئي. ٽرانسفارمر ڊي سي (ڊائريڪٽ ڪرنٽ) تي نہ هلندا آهن يعني بيٽري جي وولٽيج کي مٿي يا هيٺ نہ ٿا ڪري سگهن.
alt=مختلف ٹرانسفارمرز|کاٻو|300x300 عڪسلون| مختلف ٽرانسفارمر
alt=ٹرانسفارمر کی ڈایاگرام|کاٻو|300x300 عڪسلون| ٽرانسفارمر جو خاڪو

## ٽرانسفارمر ڪيئن ڪم ڪندو آهي؟
هڪ ٽرانسفارمر ۾ ٻہ ڪوائل ھوندا آهن. هڪ کي سيڪنڊري ڪوائل ۽ ٻئي کي پرائمري ڪوائل سڏيو ويندو آهي. عام طور تي اهي ٻہ ڪوائل لوھ جي پٽڙين (جيڪي انسوليٽڊ ھونديون آھن) تي ويڙھيل هوندا آهن. ٻنهي ڪوائلن ۾ تار جي موڙن جو تعداد انهن جي وچ ۾ وولٽیج سان تناسب ۾ ھوندي آهي. جڏهن هڪ ڪوائل ۾ ڪرنٽ وهندو آهي تہ مقناطيسي انڊڪشن ذريعي ٻئي ڪوائل ۾ بہ ڪرنٽ وهندو آهي. آئوٽ پٽ وولٽیج کي موڙن جي تعداد کي وڌائڻ يا گهٽائڻ سان سيٽ ڪري سگهجي ٿو.

## ھيوي ڊيوٽي ٽرانسفارمر
گرڊ اسٽيشنن تي لڳل ھيوي ڊيوٽي ۽ ھاءِ وولٽيج ٽرانسفارمر انتھائي گرم ٿي ويندا آھن. انهن کي ٿڌو ڪرڻ لاءِ ٽرانسفارمر تيل استعمال ڪيو ويندو آھي.

## وڌيڪ ڏسو

* وولٽيج
* وولٽیج وڌائڻ
* ڪرنٽ
* ڊائيوڊ
* ڪيپيسيٽر
* وائر گيج
* ريڪٽيفائر
* برج ريڪٽيفائر
زمرو:اليڪٽرانڪس
زمرو:اليڪٽريڪل انجنيئرنگ
زمرو:بجلي
زمرو:يتيم صفحا
واءُ

**واءُ** (wind) ھوا يا ٻين گيسن جي قدرتي حرڪت آهي جيڪا ڌرتيءَ جي مٿاڇري سان تعلق رکي ٿي. وائون ڪيترن ئي ماپن تي لڳن ٿيون، گجگوڙ وارن طوفانن جي وهڪري کان وٺي جيڪي ڏهن منٽن تائين جاري رھي سگهن ٿا، زمين جي سطحن کي گرم ڪرڻ سان پيدا ٿيندڙ مقامي هوائن تائين جيڪي ڪجهہ ڪلاڪن تائين جاري رھي سگهن ٿا، عالمي هوائن تائين، جن جي نتيجي ۾ زمين تي موسمياتي زونن جي وچ ۾ شمسي توانائي جي جذب ۾ ٿيڻ ۾ فرق آهي. وڏي پيماني تي فضائي گردش جا ٻہ مکيہ سبب خط استوا ۽ قطبن جي وچ ۾ فرق واري حرارت، ۽ ڌرتيءَ جي گردش (Coriolis Effect) آهن.

## حوالا

زمرو:ارضيات
زمرو:جاگرافيائي اصطلاح
ايراضي جي لحاظ کان ريگستانن جي فهرست

ھي فهرست دنيا جي سڀ کان وڏي ريگستان جي ایراضي جي لحاظ کان آھي. ان ۾ 50,000 چورس ڪلوميٽر  (19,300 چورس میل) کان مٿي ايراضي جا ريگستان شامل آهن.

## پڻ ڏسو
• ريگستان 

• ٿر ريگستان 

• چولستان 

• فهرست پاڪستان جا ريگستان 

• ريگستانن جي فهرست براعظم طرفان 

• قطبي ريگستان 

• ٽنڊرا

## حوالا

زمرو:جاگرافي
زمرو:ريگستان
زمرو:جاگرافي-سان لاڳاپيل فهرستون
وڪٽوريا ڍنڍ

**وڪٽوريا ڍنڍ (**Lake Victoria**)** آفريڪا جي عظيم ڍنڍن مان هڪ آهي. تقريبن 59,947 چورس ڪلوميٽر (23,146 چورس میل) جي مٿاڇري واري علائقي سان، وڪٽوريا ڍنڍ آفريڪا جي علائقي جي لحاظ کان سڀ کان وڏي ڍنڍ، دنيا جي سڀ کان وڏي ٽاڪرو ڍنڍ، ۽ اتر آمريڪا ۾ سپريئر ڍنڍ کان پوءِ سطحي ايراضيءَ جي لحاظ کان دنيا جي ٻي وڏي تازي پاڻي واري ڍنڍ آهي. حجم جي لحاظ کان، ڍنڍ وڪٽوريا دنيا جي نائين وڏي براعظمي ڍنڍ آهي، جنهن ۾ اٽڪل 2,424 ڪعب ڪلوميٽر پاڻي آھي.  ڍنڍ وڪٽوريا جي اونهائي گهٽ آھي،  سراسري کوٽائي 40 میٽر (130 فٽ) آهي ۽ وڌ ۾ وڌ کوٽائي 80 کان 81 میٽر (262 کان 266 فٽ) آھي.  ان جي قبضي واري ايراضي 1,69,858 چورس ڪلوميٽر (65,583 **چورس** میل) تائین پکڙيل آهي. هن ڍنڍ جو ساحل 7,142 ڪلوميٽر (4,438 میل) آهي جڏهن 1:25,000 ليول تي ڊيجيٽائز ڪيو ويو، جزائر هن جي ڊگھائي جو %3.7 آهن. 

ڍنڍ جي ايراضي ٽن ملڪن ۾ ورهايل آهي:
تنزانيا %49 (33,700 چورس ڪلوميٽر؛ 13,000 چورس ميل)،  یوگینڊا %45  (31,000 چورس ڪلوميٽر؛ 12,000 چورس ميل) ۽ ڪينيا %6 (4,100 چورس ڪلوميٽر؛ 1,600 چورس ميل) تي قبضو ڪري ٿو. ڍنڍ ڪيترن ئي قسمن جي مڇين جو گهر آهي، جيڪي ڪٿي به نه رهن ٿيون، خاص طور تي سيچلڊس مڇي، حملا آور مڇي، نيل پرچ، ڪيترن ئي مقامي نسلن کي ختم ڪري ڇڏيو آهي.

## حوالا

زمرو:ڍنڍون
زمرو:آفريڪا
زمرو:يوگنڊا
زمرو:تنزانيا
زمرو:ڪينيا
زمرو:آفريڪا جون ڍنڍون
زمرو:جاگرافي آفريڪا
وڪٽوريا ڍنڍ تي ماھي گيري

وڪٽوريا ڍنڍ آفريڪا جي سڀ کان وڏي اندرين ماهي گيري کي سپورٽ ڪري ٿي، جنهن ۾ اڪثريت ناگوار نيل پرچ آهي، جيڪا 1950ع واري ڏهاڪي ۾ ڍنڍ ۾ متعارف ڪرائي وئي هئي.

سال 1927-1928ع ۾ مائيڪل گراهام وڪٽوريا ڍنڍ جي پهرين منظم فشريز سروي ڪئي. سال 1927-1928 جي سروي ڪيچز ۾ غالب نسل ٻه هئا، جيڪي هاڻي انتهائي خطري ۾ آهن؛ ٽيليپيا جنسون، ’نيج‘ يا سنگيدا ٽيليپيا ۽ وڪٽوريا ٽيليپيا. ٻيون عام طور تي ڏسڻ ۾ ايندڙ نسلن ۾ شامل آهن: ماربل ٿيل ڦڦڙن جي مڇي، ایلیفینٽ اسنوٽ مڇي، رپن باربل، آفريڪي شارپ ٽوٿ ڪيٽ فش، سلور بٽر ڪيٽ فش، انٽرمچم

سڀ کان وڌيڪ عام هَپلوڪرومس نسلن کي تجويز ڪيو ويو هو؛ هَپلوڪرومس گيارٽی ۽ هَپلوڪرومس سائینیرس. سروي جي پنهنجي سرڪاري رپورٽ ۾، گراهم لکيو آهي ته ”نجيج يا ساتو ٽيلاپيا اسڪولينٽا، ڍنڍ جي سڀ کان اهم کاڌي جي مڇي آهي، چاهي ڏيهي هجي يا غير ملڪي، ٻي ڪا به مڇي گوشت جي معيار ۾ ان جي برابر نه آهي. اهو واپار لاءِ آسان آهي، سفر ڪري ٿو ۽ ٻين اهم مڇين جي ڀيٽ ۾ تمام گهڻي تعداد ۾ ملي ٿو، جهڙوڪ سموٽنڊو، باگرس. *ان کان علاوه، گراهم نوٽ ڪيو ته 5 جي يورپي فليڪس گل۔نيٽ جو تعارف انچن جي ميش بلاشڪ ڪاويرونڊو خليج جي انهن حصن، ڍنڍ جي اترئين ڪناري، سيسي ٻيٽن ۽ سمٿس سائونڊ جي انهن حصن ۾ نيج جي تعداد ۾ گهٽتائي جو سبب بڻيو هو، جيڪي آساني سان مارڪيٽن جي ويجهو واقع هئا. سال 1954ع  کان اڳ، وڪٽوريا ڍنڍ جي ماحوليات کي وڏي حياتياتي تنوع سان منسوب ڪيو ويو. اهو مڇين جي 500 کان وڌيڪ نسلن سان آباد هو، جن مان 90 سيڪڙو ڪچلائڊس هيپلوڪرومائن سان تعلق رکندا هئا. انهن جو خيال آهي ته گذريل 15,000 سالن ۾ وڪٽوريا ڍنڍ ۾ ترقي ڪئي وئي آهي. اهي انتهائي مقامي ۽ متنوع ماحول جي مناسبت سان تيزيءَ سان اڀرڻ جي غير معمولي صلاحيت لاءِ سڃاتا وڃن ٿا، هڪ خاصيت جنهن کي ’ارتقائي پلاسٽيٽي‘ چئبو آهي. هن قابليت وڪٽوريا ڍنڍ جي سچلڊ نسل کي انتهائي ڪامياب مڇي بڻائي ڇڏيو آهي. ھپلو کرومائن ذاتون ڍنڍ جي مڇي جي بايوماس جي ڪجهه 80 سيڪڙو جي حساب سان، هڪ گهڻائي جنهن جي ڪري گراهم کي يقين ڏياريو ته هي نسل 200 ٻيڙين جي مڇي مارڻ جي مدد ڪري سگهي ٿي. ان جو مطلب اهو پڻ هو ته ڍنڍ وڪٽوريا هڪ وقت تي زمين تي سڀ کان وڌيڪ متنوع مڇي ماحول مان هڪ فخر ڪيو. اهڙي قسم جي تنوع سان، وڪٽوريا ڍنڍ جي سچلڊن تقريبن هر خوراڪ جي دستيابي جو استحصال ڪرڻ ۾ ڪامياب ٿي ويا، جن ۾ اڪثر ڊيٽريٽس، زوپلانڪٽن ۽ فائيپوپلانڪٽن شامل آهن.*

*ھپلوکرومائن نسل نسبتا ننڍا ۽ ھڏا آھن، ۽ عام طور تي ڪيچ ۾ پسند نه ڪيا ويا آھن. ريپرين آباديءَ کي ترجيح ڏني ڍنڍ جي ٻن مقامي نسلن تلپيا (اوریوکرومس ۽ ویریبلس). ان ڪري، سال 1940ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين، برطانوي نوآبادياتي اختيارين ڍنڍ جي مجموعي ماحولياتي ڪارڪردگيءَ تي بحث ڪري رهيا هئا.*

## حوالا