open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ڀرائي ستي

ڀرائي ستي 16 صديءَ جي هڪ ناري گوريلا ڪردار آھي، جيڪا مغلن جي فوج سان جهڙپن ۾ قتل ٿي. تمام گهٽ معلومات جي آڌار تي هن جي نالي پٺيان هڪ ڦٽل شهر ڀرائيءَ جو دڙو منسوب ٿيل آھي. جيئن تَ هن دڙي جي اڃا کوٽائي ناهي ٿي تنهنڪري ڀرائي بابت بِ تمام گھٽ ڄاڻ پلئه پوي ٿي. ڪجهه محققن جي اها راءِ آھي تَ اها سهتا ذات جي ڪا ناري هئي جا هڪ مغل جنگي دستي سان پنهنجي ويڙھي جي ماڻھن جو بچاءُ ڪندي ماري وئي.

## پسمنظر
سنڌ ۾ مغلن جي حڪومت جي شروعاتي دور يعني سورهين صدي جي پڇاڙي ۾ سڄي سنڌ جيان هتان جي مقامي ماڻهن پاران سخت مزاحمت ڪئي وئي. ساهتي پرڳڻي ۾ اها مزاحمت جيڪا بعد ۾ گوريلا جنگ ۾ تبديل ٿي وئي ان جا تاريخ ۾ ٻه مکيه ڪردار ملن ٿا. جيڪي پاڻ ۾ سڳا ڀائر به هئا. هڪ ڄام عبدالحئي مڱڻيجو (سهتو) جنهن کي ڄام هَيو جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو، ان جي جاگير هڱورجا ۽ ڪوٽڙي ڪبير جي آس پاس هئي. ٻيو دائودپور جو ڄام محمد سهتو (مڱڻيجو) جيڪو ڊڀري پرڳڻي جو نواب هو ۽ هن جو گاديءَ جو هنڌ دائود پور موجوده سخي دائود واهي کان اتر طرف مٿي هڪ ڀڙي جي شڪل ۾ موجود آهي. مغلن ڄام هيي کي اغوا ڪرڻ بعد ماري هن جو لاش گم ڪري ڇڏيو ۽ علائقي ۾ اها ڳالهه پروپئگينڊا جي صورت پکيڙي ته هو انتهائي ظالم هو، انڪري هن کي ملائڪ ماري لاش آسمان ڏانهن کڻي ويا. جڏهن ته ڄام محمد مغلن سان هڪ جهڙپ جي نتيجي ۾ مارجي ويو. ڄام محمد کانپوءِ هن جي ستن ڌيئرن گوريلا جنگ جي ڪمان پنهنجي هٿ ۾ کنئي هئي. انهن مان ستين ڀرائي هئي. ساهتيءَ جي اها عظيم عورت ٺارو شاهه کان ٻاهر مغلن مٿان ٿيل هڪ راتاهي ۾ قتل ٿي وئي. جنهن کان پوءِ هن جي ساٿين ان جي قبر ان دڙي تي ٺاهي. ايئن دڙي جو نالو ڀرائي جو دڙو پئجي ويو. ٻي اسٿاني روايت موجب مغلن جڏهن ڄام محمد جي گهر تي حملو ڪيو ۽ انهي ۾ گهر جا سڀ مرد مارجي وڃن ٿا ته اتي موجود عورتن آسمان ڏانهن منهن ڪري پنهنجي عزت محفوظ رکڻ لاءِ دعا گهري. جيڪا اگهاڻي انهي جڳهه تي زمين ڦاٽي پئي ڪجهه بيبيون ته انهي ۾ هليون ويون، جتي هاڻي ستين جو آستان آهي. جڏهن ته ڪن کي قدرت طرفان اڏامڻ لاءِ پر ملي ويا. جن مان ٻه عورتون بيبي سون ۽ ساران دليپوٽا کان نوشهروفيروز ويندڙ رستي تي ڳوٺ حاجي بيگ محمد پنهور جي ڀرسان لٿيون، انهن جو مدفن به اتي ئي آهي. اڄ به اهو مقام سون سارا جو قبرستان سڏجي ٿو. جڏهن ته ٻي بيبي جنهن جو نالو ڀرائي هو، اها ٺاروشاهه ڀرسان انهي دڙي تي لٿي جنهن جڳهه تي بعد ۾ هن جي قبر ٺهي آهي.

## حوالا

زمرو:سنڌ جي تاريخ
ريشما

ريشما (اردو: ریشماں ؛ 1949 - 3 نومبر 2013) ، هڪ پاڪستاني لوڪ ڳائڻي هئي. ستاره امتياز (ستار آف امتيازي) سان نوازيو ويو ، پاڪستان ۾ ٽيون اعليٰ اعزاز ۽ شهري اعزاز ٻين اعزازن سان گڏ ، کيس لوڪ گيتن ۽ سندس زوردار ڳائڻي آواز لاءِ ياد ڪيو وڃي ٿو.
راجستان ۾ پيدا ٿي ،هندستان 1947 ۾ هڪ خانداني بنجارا گهر ۾ ،ورهاڳي کان پوءِ هن جي خاندان ڪراچيءَ ۾ ٻيهر آباد ٿيو. سيوهڻ ، سنڌ ۾ لعل شهباز قلندر جي مزار تي ڳائڻ دوران ٻارهن سالن جي عمر ۾ هڪ مقامي پروڊيوسر پاران دريافت ڪيو ويو. ريشما اڳتي هلي پاڪستان ريڊيو  وانگر ڪيترن ئي لوڪ گيتن کي رڪارڊ ڪيو ويو.هن جو پهريون منصوبو ”لعل مري“ سان پهريون ڊرامو هلندڙ هو ۽ هي 1960 جي ڏهاڪي ۾ ڪيترائي ٽيليويزن جي شوقن سان شهرت جي زوال ۾ آئي.

ريشما جا پاڪستاني ۽ هندستاني فلم انڊسٽري لاءِ گانا رڪارڊ ڪيا ويا.هن جي ڪجهه يادگار گانن ۾ شامل آهن “لاال مري” ، “هائي اي رباءِ نہون لگدا دل ميرا” ، “انجيڪيا ني ريحان ڊي” ۽ “لمي جوڊي” ٻين جي وچ ۾.هوءَ 3 نومبر 2013 تي لاهور ، پاڪستان ۾ وفات ڪري ويئي ، گذريل ڪيترن سالن کان گلي جي ڪينسر ۾ مبتلا ھئي.

## شروعاتي زندگي
ريشما 1947 . جي آس پاس بڪانير ، راجستان جي ويجهو چورو ضلعي جي لوها ، رتنگھار تحصیل جي ڳوٺ ۾ ڄائي هئي.هن جو والد حاجي محمد مشتاق ملاشي کان اٺ ۽ گهوڙي جو سوداگر هو.

## ڪيريئر
ريشما نشاست ڪئي وئي ، 12 سالن جي عمر ۾ هن وقت جو پاڪستاني ٽيليويزن ۽ ريڊيو پروڊيوسر سليم گيلاني ، لعل شهباز قلندر جي مزار تي ڳائيندي.
گيلاني 1968 ۾ ريڊيو پاڪستان تي ”لال ميري پت رڪيو“ جي رڪارڊنگ لاءِ ان جو بندوبست ڪيو. هوء هڪ تڪڙو ڌڪ بڻجي چڪي هئي ۽ انهي ڏينهن کان ، ريشما مشهور مقبول لوڪل ڳائڻي مان هڪ آهي.ريشما 1968 کان ٽيليويزن تي ظاهر ٿي رهي هئي ، پاڪستاني ۽ هندستاني فلم انڊسٽري لاءِ گانا رڪارڊ ڪرڻ ، ۽ ملڪ ۽ ٻاهرين ملڪن ۾ لائيو ڪنسرٽ ۾ پرفارم ڪندي

## صحت جا مسئلا ۽ وفات

ريشما آڪٽوبر 2013 ۾ ڪوما ۾ مبتلا ٿي وئي ۽ 3 نومبر 2013 تي لاهور جي هڪ اسپتال ۾ وفات ڪري وئي.

## انعام ۽ خراج تحسين
ستاره امتياز (ستار آف ايجينس) صدر پاڪستان طرفان 2008 ۾ عطا ڪيل آهي ،

قوم لاءِ پنهنجون خدمتون پيش ڪرڻ لاءِ.فخر آف پرفارمنس ايوارڊ 1982 ۾ پاڪستان حڪومت پاران مليل آهي

ڪراچي ، پاڪستان جو هڪ صحافي مرتضيٰ سولنگي جيڪو ريڊيو پاڪستان لاءِ پڻ ڪم ڪندو هو ، 1970 جي ڏهاڪي ۾ ريشم جي پرفارمنس تي مختلف ريڊيو اسٽيشنن تي گڏ ٿيڻ جو بندوبست ڪيائين ، چيائين "مان ريشما کي ڪيئن وساري سگهان ها؟ "

جوانيءَ جي سالن ۾ ، هن جي آواز هميشه مون کي ڏا ڊو متاثر ڪيو ۽ هن راجستان ، چولستان ۽ سنڌ کي ڳايو.هوءَ ريگستان جو هڪ گل هئي ، محبت جي موسيقي ، موسيقي ۽ امن جي علامت ”.

## حوالا

زمرو:راڳي
زمرو:1947ع جون پيدائشون
زمرو:20 صديءَ جون ڳائڻيون
زمرو:2013ع جون وفاتون
زمرو:20هين صدي جون پاڪستاني عورت ڳائڻيون
زمرو:پاڪستاني لوڪ راڳي
زمرو:پنجابي راڳي
زمرو:پنجابي ٻولي جا راڳي
زمرو:راجستان کان موسيقار ناريون
زمرو:صوفي گلوڪار
زمرو:وصول ڪندڙ تمغو حسن ڪارڪردگي
زمرو:ويھين صديءَ جون پاڪستاني ڳائڻيون
نامردي

**اريڪٽائل ڊسفنڪشن، مرداڻي ڪمزوري، نامردي** (ED) ()، جنهن کي نامردي پڻ سڏيو ويندو آهي، جنسي بيماري جو قسم آهي جنهن ۾ للو جنسي سرگرمي جي دوران کڙو نه ٿيڻ يا اڀو ٿيڻ ۾ ناڪام ٿيندو آهي. اهو مردن ۾ سڀ کان عام جنسي مسئلو آهي. ان جي پنهنجو پاڻ کي تصويري تعلق ۽ جنسي تعلقات ۾ پريشانين جي ذريعي، نفسياتي نقصان ٿي سگهي ٿو.

## پڻ ڏسو
* وياگرا
* پرائيپزم

## حوالا

زمرو:جنسي گڙٻڙ
زمرو:لن جا بگاڙ
زمرو:مردانہ صحت
ورقا بن نوفل

**ورقا بن نوفل بن اسد بن عبدالعزي بن قصي القريشي** () هڪ نصراني ڌرم گرو ۽ اسلامي پيغمبر محمد جي پهرين گهرواري خديجه بنت خُويلد جو پهريون سئوٽ هو. هي بت پرست سماج ۾ علمي طور چوٿون پايو سڏبو هو. ورقا نبي محمد تي پهرين وحي نازل ٿيڻ کان ٿورو سمو پوء شايد 610ع ۾ مئو. ورقا نوفل نالي هڪ ماڻھوءَ جو پٽ ھو. سندس امڙ جو نانءُ هند هو جا ابي خطير جي نياڻي هئي. ورقا ۽ خديجه جي شاديءَ جي ڳالھ بِ ٿيل هئي پر ڪنهن سبب اها شادي نَ ٿي سگهي. ورقا هڪ نصراني ڌرم گرو هو. اسلامي روايتون کيس نبي محمد کي پهرين مڃيندڙن مان ڪوٺين ٿيون.

## حوالا
سلڊينافل

**وياگرا، سلڊينافل، سيلڊينافيل** ()،  جيڪا ٻئي نالي سان وياگرا (وئگراViagra) جي نالي سان وڪرو ڪئي ويندي آهي، هڪ دوا آهي، جيڪا پلمونري آرٽيريل هائپرٽينشن (pulmonary arterial hypertension)، ۽ اريڪٽائيل ڊسفنڪشن (erectile dysfunction) جي بيماري جي علاج لاءِ استعمال ڪئي ويندي آهي.. اهو واضح ناهي ته اها عورتن ۾ جنسي مرض جو علاج ڪرڻ لاءِ اثرائتي دوا آهي. اها وات يا رڳ مان هٿ جي ذريعي ٿي وڃي ٿي. شروعات لڳ ڀڳ 20 منٽن اندر ٿيندي آهي ۽ تقريبن 2 ڪلاڪن تائين رهندي آهي.

سيلڊينافيل،اها هڪ دوا آهي جيڪا مرد جي طاقت کي وڌائي ٿي.اصل ۾، اها برطانيه طرفان بلڊ پريشر کي معمول ڪرڻ جي لاءِ ايجاد ڪئي وئي هئي. اها دوا  لن اُٿڻ جي گڙٻڙ ۽ پلمونري شريان هائپر ٽينشن جي علاج لاءِ استعمال ڪئي ويندي آهي.

## ميڊيڪل استعمال
thumb|Pfizer Viagra tablet in the trademark blue diamond shape

### مارڪيٽنگ ۽ وڪرو

## پڻ ڏسو
* نامردي

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
* Viagra
پرائيپزم

thumb|پيپيپزم جي حالت ۾ اُٿيل لن
**پرائيپزم** () هڪ اهڙي حالت آهي، جنهن ۾ جنسي اڀار (stimulation) جي غيرموجودگي ۾   يا جنسي اڀار جي ختم ٿيڻ کان پوءِ، مرداڻو ٽپڙ (آلت) لڳاتار ڪلاڪ تائين اُٿيل (اُڀو) رهندو آهي، جيڪو ڏاڍو سور وارو هوندو آهي. ان جا ٽي قسم آهن: اسڪيمڪ ischemic (گهٽ-وهڪرو)، نان سڪيميڪ nonischemic (تيز-وهڪرو)، ۽ بار بار ڪيل اسڪيميمڪ (وقفي وقفي سان). اڪثر حالتون اسڪيمڪ آهن. اسڪيمڪ پريپزم عام طور تي ڏکوئيندڙ آهي جڏهن ته نان اسڪيميڪ پريپزمزم ناهي ٿيندو. اسڪيميڪ پريپزمزم ۾، گهڻو ڪري لن (پنيس) سخت هوندو آهي؛ بهرحال، گلين سطح تي نه آهي. نان اسڪيميڪ پريپزمزم ۾، سمورو لن رڳو ڪجهه سخت هوندو آهي. عورتن ۾، ڪليٽوريل پيريپزم تمام گهٽ ٿيندو آهي

## پڻ ڏسو
* نامردي
*
## حوالا

زمرو:لن جا بگاڙ
اليگزينڊرا داداريو

**اليگزينڊرا ائنا داداريو (Alexandra Anna Daddario)** جنم 16 مارچ (1986) هڪ آمريڪي ناٽڪڻ آھي. هيء اينابيٿ چيس جو ڪردار ”پرسي جيڪسن فلم سيريز (2010 کان 2013)“ ۾ نڀائي چڪي آھي. انکان علاوه هن ”ھال پاس(2011)“، ”ٽيڪساس چين سا3D“ سان ائنڊريز(2015)“، سمر ڪوئن بي واچ(2017) ۾، وي سمن دَ ڊارڪ نيس(2019)، ان کان علاوه هن مهمان اداڪاره طور ٽيليويزن سيريزن ۾ پڻ ڪم ڪيو آھي، جيئن وائيٽ ڪالر، اٽس آلويز سني ان فلاڊلفيا، ٽريو ڊٽيڪٽو، نيوگرل، آمريڪن هارر اسٽوري: هوٽل

## ننڍي وهي ۽ سکيا
اليگزينڊرا نيويارڪ سٽي ۾ ڄائي. سندس ماءُ ڪريسٽينا هڪ وڪيل جڏهن تَ سندس پيءُ نيويارڪ پوليس ڊپيارٽ جي دهشتگردي ٽوڙ شعبي ۾ جانچ آفيسر هيو. هيءَ اطالوي، انگلش، آئرش ۽ چيڪوسلوواڪين نسل جو ميلاپ آھي. هن جو ننڍو ڀاءُ ميٿيو داداريوآھي ۽ هڪ ننڍي ڀيڻ ڪيٿرين داداريو نالي آھي. جيڪي بِ سٺا اداڪار آھن. سندس ڏاڏو ايميليو ڪيو دادارريو ”يو ايس هائوس آف ريپريزنٽيٽوِ فار ڪنيڪٽيڪٽ“ جو 1959ع کان 1971ع تائين ميمبر هيو. داداريو منهاٽنس اپر ايسٽ سائيڊ ۾ پلي نپي. هن بريئرلي اسڪول ۽ پروفيشنل چلڊرينس اسڪول ۾ سکيا ورتي. سندس چوڻ موجب تَ کيس 11 سالن جي عمر کان اداڪاريءَ ڏانهن لاڙو هيو. ۽ هوءَ ڪهاڻيون ٻڌائڻ پسند ڪندي هئي. سندس چوڻ موجب اهو سڀ ڪجهه ڪرڻ سندس اصلي مقصد هيو ۽ کيس هر موقعو ميسر هيو. اداڪاريءَ ۾ باضابطا لهڻ کان اول هن ميري منهاٽنس ڪاليج ۾ سکيا ٿي ورتي. هن اداڪاريءَ جي ڪيترن شعبن جي گهڻو عرصو سکيا بِ پئي ورتي آھي.

## حوالا

زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:جيوت ماڻهو
عبراني ٻولي

thumb|عبراني ٻولي
**عبراني ٻولي** (Hebrew language) افريقي-ايشيائي ٻولي خاندان جي سامي ٻولي آهي. هي ٻولي اسرائيل ۾ 4.8 ملين (لک) ماڻهن پاران ڳالهائي وڃي ٿي. عبراني يهودين جي مذهبي ٻولي آهي. عربي سان گڏ، اسرائيل ۾ عربي سميت عبراني پڻ اسرائيل جي سرڪاري ٻولي آهي. اها ٻولي عبراني لکت ۾ ساڄي کان کاٻي طرف لکي ويندي آهي.

## حوالا

زمرو:عبراني ٻولي
زمرو:اسرائيل
زمرو:ٻوليون
زمرو:سامي ٻوليون
زمرو:اسرائيل جون ٻوليون
جينيالاجي

**علم نسليات- جينيات** () خانداني شجري جو علم يا اڀياس ، جنهن وسيلي ڪنهن ماڻهوءَ يا گهراڻي (خاندانن) جو نسل، بڻ بڻياد ڄاڻڻ جو گيان، اڀياس ۽ انهن جي نسب ۽ تاريخ جو پتو لڳائبو آهي  خانداني تاريخ ، ۽ انهن جو نسب ڄاڻائڻ. جينيولوجسٽ زباني انٽرويو ، تاريخي رڪارڊ ، جينياتي تجزيو ۽ ٻيا ريڪارڊ استعمال ڪن ٿا خاندان بابت ڄاڻ حاصل ڪرڻ ۽ ان جي ميمبرن جي رشتا ۽ وقار جو مظاهرو ڪرڻ نتيجو گهڻو ڪري چارٽ ۾ ظاهر ڪيا ويندا آهن يا داستان وانگر لکيا ويندا آهن. خانداني تاريخ جو ميدان نسب جي لحاظ کان وسيع آهي ، ۽ نه رڳو نسب ، پر خاندان ۽ ڪميونٽي جي تاريخ ۽ سوانح جو احوال پڻ شامل آهي.

## حوالا
ابو ڏاڏو

نسب ۾، پيشوا يا ابو ڏاڏو، جنم داتا (()، : پرائموينجر؛ جرمن: اسٽامواٽر يا احنير)- ڪڏهن ڪڏهن ڏند ڪٿائي (افسانوي) - هڪ خاندان جو باني، نسل، قبيلي يا پاڙي، اُتم گهر يا نسلي گروهه جو باني. نسب نامو(جينيالوجي)  (عام طور تي خانداني تاريخ جي طور تي سڃاتو وڃي ٿو) مان سمجهندو آهي ته اولاد جي هڪ خانداني خاندان جي سڀني کان اڳ ڪيل نسب ٿيل پادري.

## حوالا
وڏڙا

**وڏڙا** () هڪ بزرگ، اڳواڻ، وڏو يا پروردگار طور پڻ سڃاتو وڃي ٿو،  هڪ والدين يا (تخلص) هڪ آڳاٽي ٻار جو ماءُ پيءُ (يعني جنم دادا، ڏاڏو، وڏو ڏاڏو، عظيم ڏاڏو ۽ جنم داتا) . اڳوڻو شخص آهي "ڪو به ماڻهو جنهن کان هڪ ماڻهو نازل ٿئي. قانون ۾ اهو ماڻهو جنهن کان وراثت ڪئي وئي هجي."

## حوالا

زمرو:ارتقائي حياتيات
بي آر امبيدڪر

thumb|کاٻو|B. R. Ambedkar
**ڀيمرا رامجي امبيڊڪر** () (14 اپريل 1891 - 6 ڊسمبر 1956) ، هڪ هندستاني فلسفي ، فقيہ ، اقتصاديات ، سياستدان ۽ سماج سڌارڪ هو. هن دلت ٻڌمت تحريڪ کي متاثر ڪيو ۽ اڻ andاڻين (دلت) ڏانهن سماجي تعصب خلاف مهم هلائي. هن عورتن ۽ پورهيتن جي حقن جي به حمايت ڪئي. هو آزاد هندستان جو پهريون قانون وزير ، هندستان جي آئين جو معمار ۽ جمهوريه هندستان جو باني پيءُ هو.   

## حوالا

زمرو:1891ع جون پيدائشون
زمرو:1956ع جون فوتگيون
زمرو:خيالن جي تاريخ
زمرو:سياست
زمرو:شخصيتون
زمرو:فلسفي جي تاريخ
زمرو:ممبئي يونيورسٽي جا اڳوڻا شاگرد
زمرو:ڀارت
زمرو:ڀارتي قومپرست
زمرو:سياسي فلاسافي
عبدالوهاب چاچڙ

**مفتي عبدالوهاب چاچڙ**  هڪ پاڪستاني اسلامي عالم، محقق ۽ ليکڪ آهي، جيڪو خاص طور تي ديني تعليم ۽ اسلامي فقہ ۾ پنهنجي خدمتن جي ڪري سڃاتو ويندو آهي.

## ابتدائي زندگي ۽ تعليم
عبدالوهاب چاچڙ 26 مارچ 1942ع تي گهوٽڪي ضلعي جي ڳوٺ *ڪنڊي چاچڙ* ۾ پيدا ٿيو. هو ننڍپڻ ۾ والد جي وفات کان پوءِ پنهنجي چاچي مولوي محمد يوسف جي سرپرستيءَ ۾ تعليم حاصل ڪرڻ لڳو. 1956ع ۾ گهوٽڪي جي مدرسه قاسم العلوم ۾ داخلا ورتائين، جتان ابتدائي ديني تعليم مڪمل ڪيائين. بعد ۾ مدرسه مدينة العلوم، پنو عاقل ۾ مولانا عبدالهادي ميمڻ وٽ پڙهيو. 1967ع ۾ سندس ديني تعليم جي تڪميل ٿي، ۽ دستاربندي ڪئي وئي.

## تدريس
تعليم مڪمل ڪرڻ کان پوءِ مولانا چاچڙ تدريس سان وابسته ٿيو. هن مدرسه قاسم العلوم، دارالعلوم حماديه هاليجي شريف، ۽ مظهرالعلوم منزل گاهه سکر ۾ پڙهايو. 1981ع ۾ روهڙيءَ ۾ *جامعه عربيه دارالعلوم الشرعيه* قائم ڪيائين، جتي درس و تدريس جو سلسلو جاري رکيو.

## شاگرد
مولانا چاچڙ جا شاگرد مختلف شعبن ۾ پنهنجو مڃرايو، جن ۾ ڪجهه سياستدان، اديب، ۽ ديني اسڪالر شامل آهن:
* **مولانا عبدالغفور حيدري** - اڳوڻو ڊپٽي چيئرمين سينيٽ پاڪستان، اڳوڻو وفاقي وزير
* **پروفيسر ڊاڪٽر عبدالقادر چاچڙ** - پرنسپال، گورنمينٽ بوائز ڊگري ڪاليج، گهوٽڪي
* **مولانا حافظ عبدالسميع لکڻ** - اڳوڻو پروفيسر مڪه يونيورسٽي، مفتي اعظم سعودي عرب شيخ عبدالعزيز ابن باز جو شاگرد
* **مولانا عبدالله جروار** - مناظر ۽ ديني اسڪالر

## ادبي خدمتون
مولانا چاچڙ ديني، فقهي، ۽ تاريخي موضوعن تي لکڻ جي شروعات علامه غلام مصطفيٰ قاسمي جي مشوري سان ڪئي. هو مختلف اخبارن ۽ رسالن ۾ مضمون لکندو رهيو، جن ۾ *الرحيم*، *ملير ڊائجسٽ*، *هلال پاڪستان*، ۽ *انقلاب* شامل آهن.

### تصنيفون
مولانا چاچڙ ڪيترائي ڪتاب لکيا، جن مان ڪجهه مشهور هيٺ ڏجن ٿا:

**سنڌي ڪتاب**
* **تفسير سهل البيان**
* **فتاويٰ شرعيه** (ٽي جلد)
* **مرد ڪامل** - امام عبدالڪريم ٻيروي جي سوانح
* **زڪوات جا مسئلا**
* **چوڏهين صدي جا برک عالم**

**اردو ڪتاب**
* **عورت کی وزارت عظمیٰ اور شريعت**
* **کالا باغ ڊيم منصوبه - قرآن و سنت جي روشنيءَ ۾**
* **سندھ کا کيس**
* **رویت ہلال کے مسائل**

**عربي ڪتاب**
* **تحقيق تحفت المحببين**
* **تحفة الڪرام بذڪر العشر الحرام**

## ماهوار ''شريعت'' سکر
1973ع ۾ *شريعت پبليڪيشن* جو بنياد وڌائين، جنهن هيٺ ماهوار *شريعت* نالي ديني، فقهي، ۽ قومي معاملن تي رسالو جاري ڪيائين. هي رسالو پنجاهه سالن کان مٿي عرصي تائين شايع ٿيندو رهيو. ان ۾ مختلف خاص نمبر پڻ شايع ڪيا ويا، جن ۾:
* **فتوي نمبر**
* **حج نمبر**
* **ڪالاباغ ڊيم نمبر**
* **سوانح حيات نمبر**
* **شهيد ڊاڪٽر خالد محمود سومرو نمبر**

## سياست
مولانا چاچڙ جو لاڳاپو جميعت علماء اسلام (ف) سان رهيو. هو مفتي محمود جا ويجها ساٿي هئا ۽ فضل الرحمان پڻ کيس "مولانا شريعت خان" سڏيندو هو.1988ع ۽ 2002ع ۾ گهوٽڪيءَ مان صوبائي چونڊن ۾ حصو ورتائين، پر ڪامياب نه ٿيو. 

ڪالاباغ ڊيم خلاف هن جو موقف اهم رهيو، ۽ هن ان کي غير شرعي قرار ڏيندي، تفصيلي ڪتاب لکيو، جيڪو مختلف ديني حلقن ۾ پڙهيو ويو.

## حوالا
آزاد قادرپوري

مشهور شاعر آزاد قادرپوري 11 اپريل 2006ع تي قادرپور، گھوٽڪي ۾ عبدالرزاق چاچڙ جي گھر ۾ پيدا ٿيو. سندس ڏاڏو مولانا مفتي عبد الوهاب بلند پائي جو عالم آهي. هندستان جي مشهور سنڌي اخبار هندواسي ۾ سندس شاعري ڇپندي رهي ٿي.
شازيہ منظور

شازیہ منظور (اردو: شازيا منظور) پاڪستان جي هڪ مشهور ڳائڻي آهي.

## ابتدائي زندگي ۽ ڪيريئر
شازيه منظور راولپنڊي ، پنجاب ، پاڪستان ۾ پيدا ٿي. هن پهريون ڀيرو راولپنڊي ۾ ڪاليج جي شو ۾ پرفارم ڪرڻ سان ڳائڻ شروع ڪيو. شازيه منظور گوالير ڳڙانا جي استاد فيروز کان موسيقي ۾ تربيت ورتي هئي.

هوء پاڪستان ۽ هندستان ۾ هڪ مقبول ڳائڻي آهي. ۽ پنجابي ۾. شازيه منظور گهڻو ڪري پنجابي موسيقي ڳائيندي آهي. هن مختلف پنجابي لوڪ گانا ۽ پنجابي صوفي شعر ڳايا. هوءَ ڪڏهن ڪڏهن اردو گيت ڳاتا آهن.

### مشهور گانا
هوءَ پنهنجي هيٺين گيتن لاءِ مشهور آهي:

. آجا سونيا
.ماہي آويگا 
.ميں انو آکان
.چن ميري مکنا 
.دول ماھيا 
.اک دا نشا

هن 2010 جي ٻوڏ متاثرين جي فنڊ گڏ ڪرڻ لاءِ پاڪستان 2010 جي ٻوڏ کانپوءِ ڪجهه خيراتي محفلن ۾ پڻ ادا ڪيو آهي.شازيه کي 1992 ۾ مشهور مزاح نگار عمير شريف پاران متعارف ڪرايو ويو هو ، جئين ته ظل حما

سان نور جهان کي خراج تحسين پيش ڪرڻ دوران هن جو چوڻ هو.

هوءَ ڪوڪ اسٽوڊيو (پاڪستان) لاءِ فيچر آرٽسٽ هئي (سيزن 8 2015 ۾). هن لنڊن ۾ بي بي سي جي فلارمونڪ آرڪسٽرا ۾ پرفارم ڪيو آهي.

## چونڊيل البم
.راتا ڪاليان (جون 1998)

ارفانا ڪلام (آگسٽ 1999)

چن ميري مکنا (ڊسمبر 2001)

هائي دل جاني (سيپٽمبر 2003)

عشق سوهن (آگسٽ 2009)

تو بدل گيا (مارچ 2010)

رتن ڪلياڻ (جون 1998)

ارفانا ڪلام (آگسٽ 1999)

چان ميخنا (ڊسمبر 2001)

هائي دل جاني (سيپٽمبر 2003)

عشق سوهن (آگسٽ 2009)

ٽو بيدل ويا (مارچ 2010)

جٽ لنڊن (فيبروري 2011)

بيل بيل (مئي 2011)

صاحب تيري بندي هان (فيبروري 2012)

دوخي باز (چپ دڪان) (نومبر 2012)

ايش ڪرو (اپريل 2015)

اک دا نشا (آگسٽ 2018)

ڪوڪ اسٽوڊيو سيزن 8 ۾ سندس اداڪاري ، قسط 6 تي استاد رضوان ۽ استاد معظم سان گڏ الهدي شادي جي گيت ”هير هيس بانس“ لاءِ تنقيدي مڃتا ملي چڪي آهي.

## گڏ ۾ ڳايل
1999: اونداهو ۽ خطرناڪ (بيلجي جاگل سان)

## فلمن لاءِ پلي بیڪ سنگر
شازیہ منظور ڪيترن ئي فلمن لاءِ ڳائي چڪي آهي جن ۾ فلمون پل دو پل (1999 فلم) ۽ عشق خدا (2013) شامل آهن. 2003 ۾ تجارتي طور تي ڪامياب فلم ۾ هن جي ڳائڻي کي وڏي پئماني تي ساراهيو ويو

## حوالا

زمرو:راڳي
زمرو:20هين صدي جون پاڪستاني عورت ڳائڻيون
زمرو:پاڪستاني فلمي راڳيندڙ
زمرو:پاڪستاني لوڪ راڳي
زمرو:پلي بيڪ ڳائڻا
زمرو:پنجابي راڳي
زمرو:پنجابي ماڻهو
زمرو:پنجابي ٻولي جا راڳي
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:راولپنڊي جا ماڻھو
زمرو:راولپنڊي ضلعي جا ماڻهو
زمرو:نگار اعزاز کٽيندڙ شخصيتون
زمرو:ڪوڪ اسٽوڊيو (پاڪستان)
زمرو:ويھين صديءَ جون پاڪستاني ڳائڻيون
زمرو:جيوت ماڻهو
يڪتارو

**يڪتارو** (هندي: एकतारा، اردو: اِک تارا، بنگالي: একতারা، نيپالي:एकतारे، پنجابي: ਤਾਰਾ ਤਾਰਾ، تامل: எக்டரா؛ لفظي معنيٰ 'هڪ تار' به سڏيو ويندو آهي، ايڪٽرا، اڪتار، يڪتار، یڪتارو، گوپیچند، گوپچينٽ، گولڪي نيپالي:गोल्، گوپيجيانٽرا، تون تونا) هڪ تار وارو ساز آهي، جيڪو ڏکڻ ايشيا جي روايتي موسيقي ۾ استعمال ٿيندو آهي، ۽ بنگلاديش، هندستان ۽ پاڪستان جي جديد موسيقي ۾ استعمال ٿيندو آهي. ان جي ايجاد ڏکڻ ايشيا ۾ ٿي هئي.

پنهنجي شروعات جي دور ۾ يڪتارو هڪ باضابطا ڌاريدار موسيقي جو اوزار هو، جنهنکي گهمندي ۽ جهومندي هندستان جا شاعر آڱر سان تار کي ڇڪي آواز پيدا ڪندا هئا ۽ پنهنجي ذاتي فن جو مظاهرو ڪندا هئا. اهو پکڙيل ساز آهي جنهن ۾ گونجڻ جي صلاحيت موجود آهي. ان گهڙت ۾ ساهه جو حصو مٿي جوڙيو ويو آهي.

## يڪتارو جو استعمال
يڪتارو وڄائڻ وارو ماڻهو ان اوزار کي اُڀو رکندو آهي. پوءِ ان جي مٿئين حصي کي هٿ ۾ پڪڙيندو آهي. اهو هٿ سان ان جاءِ تي رکندو آهي جتي گونج جو اثر ڇُٽندو آهي. هو يڪتاري جي تار يا تارن کي انهيءَ هٿ جي پنهنجي وچئين آڱر سان وڄائيندو آهي. جيڪڏهن ناچ به ڪندو آهي، ته هو گونجڻ واري حصي کي ٻئي هٿ ۾ پڪڙيندو آهي.  ٻنهي هٿن سان مٿئين حصي کي دٻائڻ ۽ تار کي ڍلو ڪيو ويندو آهي، جنهن سان آاز ماٺيڻو ٿي ويندو آهي. مٿئين حصي جي ٿورڙو جهڪڻ سان الڳ ال ڌُن نڪرندي آهي. اهڙو ڪوبه نشان يا ماپ موجود ناهي ته ڪيتري دٻاءَ سان ڪهڙي ڌُن ٺهندي آهي، ان لاءِ دٻاءَ ڪٿان پوندو آهي. ايڪتارا جا مختلف سائز هوندا آهن. انهن ۾ سوپرانو، تينور ۽ باس شامل آهن. باس کي *دوتارا* به سڏيو ويندو آهي ۽ ان ۾ ٻه ڏورِيون يا تارون هونديون آهن.

## يڪتارو ٺاهڻ جو طريقو
يڪتارو ۾ خاص ڳالهه هي آهي ته ان منجهان ٻين روايتي سازن وانگر ست سُر نڪرندا آهن. ان اوزار سان ڪنهن به وڏي تقريب ۾ سنگت به ڪري سگهجي ٿي. ان کي ٺاهڻ ۾ رُڳو 30 روپيا لڳندا آهن. انهن جُزن ۾ هڪ تار، تانپرا، ڀپنگ ۽ تمبورو جي ملاوٽ آهي. گهريلو طور تي ٺاهڻ جي لاءِ گهڻي سيڙپ لڳندي آهي. ڇاڪاڻ ته ان کي ٺاهڻ جي لاءِ معمولي شين جو استعمال ڪري سگهجي ٿو. اهڙيون شيون آهن، جيڪي گهر ۾ سولائيءَ سان ملي سگهن ٿيون. اوزار کي هڪ ٽين ڊٻي، پُراڻي دُهل جي پُڙ، هڪ ڊگهي ڪاٺي، هڪ تار ۽ ڪِلي سان تيار ڪري سگهجي ٿو.

## گيلري

Parvati Baul at Ruhaniyat, Purana Qila.JPG| پاروتي بول  *[[روحانيت-آل انڊيا صوفي ۽ مائسٽڪ ميوزڪ فيسٽيول|روحانيت]]* ۾ صوفياتي موسيقي ميلو, at پرانا قلعہ, دهلي
Ektara1.jpg|يڪتارو
Lalon Tomb0018.JPG|تومبي 
Ektara side view.png|هڪ فوٽوگرافر "اڪتارا" ليبل واري فوٽو ۾، اَڻڄاتل جاءِ.


## حوالا

زمرو:بنگال جي ثقافت
زمرو:موسيقي جا اوزار
بي بي سي

thumb|بي بي سي جو لوگو
thumb|بي بي سي براڊڪاسٽنگ جي بلڊنگ
**برطانوي نشرياتي ادارو** (British Broadcasting Corporation) المعروف "بي بي سي" (BBC) ٻُڌندڙن ۽ ڏسندڙن جي لحاظ کان دنيا جو سڀ کان وڏو نشرياتی ادارو آهي. بي بي سي جو هيڊ ڪوارٽر لنڊن ۾ آهي. بي بي سي صرف برطانيا ۾ ملازمن جو تعداد 26 هزار آهي ۽ ان جي سالياني بجيٽ 4 ارب برطانوي پاؤنڊ (7.9 ارب آمريڪي ڊالر) کان وڌيڪ آهي.

'''1936ع''' ۾ برٽش براڊڪاسٽنگ ڪارپوريشن (BBC) پنھنجو پھريون ٽيليويزن چئنل قائم ڪيو ۽ اهڙي طرح هيا دنيا جو پھريون باقائدہ نشريات شروع ڪرڻ وارو چئنل بڻجي ويو.

1930ع ۾ نيويارڪ ۾ آمريڪا پنهنجي هڪ ٽي وي اسٽيشن  نيشنل براڊڪاسٽنگ ڪارپوريشن (NBC)  قائم ڪيو هو. لڳ ڀڳ ساڳئي سال بي بي سي لنڊن ۾ پنهنجو هڪ ٽيليويزن اسٽيشن قائم ڪيو، تنهن کانپوءِ فرانس ۽ جرمني به انگلينڊ ۽ آمريڪا جي پيروي ڪندي قومي ٽي وي اسٽيشون ٺاهيون.

1922ء ۾ برٽش براڊڪاسٽنگ ڪمپني لميٽڊ جي قائم ڪيل  هن اداري کي بعد ۾ شاهي پروانو جاري ڪيو ويو ۽ 1927ع  ۾ هي رياست جي ملڪيت بڻجي ويو. ادارو ٽيليويزن، ريڊيو  ۽ انٽرنيٽ تي پروگرام ۽ معلوماتي خدمتون پيش ڪري ٿو. بي بي سي جو هدف "اطلاع، علم ۽ تفريح جي فراهمي" آهي.

ادارو بي بي سي ٽرسٽ جي انتظام هيٺ هلايو وڃي ٿو ۽ پنهنجي منشور جي مطابق "سياسي ۽ اشتهاري اثرن کان آزاد آهي ۽ صرف پنهنجي ڏسندڙن (ناظرين) ۽ ٻُڌندڙن (سامعين) کي حالتن کان واقف رکي ٿو."

ادارو انگريزي سميت سموري دنيا جي 33 ٻولين ۾ پروگرام نشر ڪندو آهي، جن ۾ اردو پڻ شامل آهي. اردو ۾ بي بي سي ريڊيو جي نشريات کانسواءِ هڪ ويب سائٽ پڻ شامل آهي جيڪا تحريري اردو جي اولين ويب سائٽس منجهان هڪ آهي.

بي بي سي نيوز خبرن جو ادارو آهي.

## تصويرون

فائل:BBC logo (50s-60s).svg|
فائل:BBC logo (70s).svg|
فائل:BBC logo (80s).svg|
فائل:BBC logo (pre97).svg|
فائل:BBC logo (1997-2021).svg|


## پڻ ڏسو
* بي بي سي نيوز
* جيو نيوز
* ريڊيو پاڪستان
* پاڪستان ٽيليويزن ڪارپوريشن

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
* برطانوي نشرياتي ادارو (اردو)
* برطانوي نشرياتي ادارو (انگريزي)
زمرو:بي بي سي
زمرو:ابلاغ عامه
زمرو:ابلاغ عامه جا ادارا
زمرو:گڏيل بادشاهت ۾ ٽيليويزن
زمرو:گڏيل بادشاهت ۾ نيوز چينل
زمرو:گڏيل بادشاهت ۾ ٽيليويزن چينل
زمرو:گڏيل بادشاهت ۾ ابلاغ عامه جا ادارا
زمرو:گڏيل بادشاهت ۾ نشرياتي ادارا
زمرو:GND سان سڃاڻپ ڪندڙ وڪيپيڊيا مضمون
عمر بن عبدالعزيز

**عمر بن عبدالعزيز بن مروان** (عربي: عُمَر بْن عَبْد الْعَزِيز بْن مَرْوَان، لڳ ڀڳ 680ع – فيبروري 720ع) اٺون اموي خليفو هيو، جيڪو 717ع کان وٺي پنهنجي وفات 720ع تائين حڪمران رهيو. هن کي اموي مرڪزي حڪومت ۾ اهم سڌارا آڻڻ جو ڪريڊٽ ڏنو ويندو آهي، جنهن حڪومت کي وڌيڪ موثر ۽ برابري تي ٻڌل بڻايو. سندس دور حڪومت ۾ حديثن جو پهريون سرڪاري مجموعو مرتب ٿيو ۽ عوام لاءِ عام تعليم لازمي قرار ڏني وئي.

هن چين ۽ تبت ڏانهن وفد موڪليا، جتي هنن جي حڪمرانن کي اسلام قبول ڪرڻ جي دعوت ڏني. سندس ٽن سالن جي حڪومت دوران ايران ۽ مصر جي وڏي آباديءَ اسلام قبول ڪيو. هن قسطنطنيه، وچ ايشيا ۽ سيپتيمانيا جهڙن ڪيترن ئي محاذن تان مسلمان فوجن جي واپسي جو حڪم ڏنو. بهرحال، ان جي باوجود سندس دور ۾ اموي سلطنت آئيبريا (اندلس) جي ٻيٽن ۾ نوان علائقا حاصل ڪرڻ ۾ ڪامياب رهي.

عمر کي ڪيترائي سني عالمن پهريون مجدد تصور ڪن ٿا ۽ کيس ڪڏهن ڪڏهن "پنجون راشد خليفو" به سڏيو ويندو آهي، ان جي انصاف پسند حڪمراني جي ڪري. ڪجهه سني عالمن حسن بن عليءَ جي مختصر خلافت (661ع) کي به سندس والد علي بن ابي طالب جي دور خلافت جو تسلسل سمجهن ٿا، ۽ انهيءَ حديث جو حوالو ڏين ٿا، جنهن ۾ راشد خلافت جي مدي کي ٽيهه (30) سال بيان ڪيو ويو آهي. عمر کي عزت سان "عمر الثاني" (عمر دوم) به سڏيو ويندو آهي، سندس ڏاڏو خليفو عمر بن الخطاب (634–644ع) جي نسبت سان.
## حوالا

زمرو:تاريخ اسلام
پير پاڳارو اٺون

سيد صبغت الله شاهه راشدي اٺون پير پاڳارو آهي.

پير صبغت الله راشدي ، جيڪو پڻ راجا سائين جي نالي سان مشهور آهي ، پير صاحب پاگارا شاهه مردان شاهه ٻيون ۽ ستون پير پگارا جو وڏو پٽ آهي.

## حوالا

زمرو:1956ع جون پيدائشون
زمرو:جيوت ماڻهو
زمرو:ڪراچي جا سياستدان
پروٽو-دراوڙي ٻولي

**پروٽو دراوڙي**()، دراوڙي ٻولين جي گڏيل آثارن جي لساني تعمير آهي. اهو سمجهيو ويندو آهي ته پروٽو-اتر ڊريوڊين، پروٽو-سينٽرل ڊريوڊين ۽ پروٽو-ڏکڻ ڊريوڊين ۾ فرق آهي، جيتوڻيڪ ڦهلاءُ جي تاريخ اڃا تائين بحث هيٺ ٿيل آهي.

## حوالا

زمرو:دراوڙي ٻوليون
دراوڙي ٻوليون

**دراوڙين ٻوليون** () هڪ ٻولي خاندان آهي، جيڪا 220 ملين ماڻهن پاران ڳالهائي وڃي ٿي، خاص طور تي ڏکڻ هندستان ۽ اتر سري لنڪا ۾ ، ڏکڻ ايشيا ۾ ٻئي هنڌ تي ڳالهائي وڃي ٿي.

## حوالا

دراوڙي ٻوليون
زمرو:امتزاجي ٻوليون
زمرو:GND سان سڃاڻپ ڪندڙ وڪيپيڊيا مضمون
زمرو:ٻولي خاندان
ڏکڻ اوڀر ايشيا

|languages = 

|
**ڏکڻ اوڀر ايشيا** (Southeast Asia)، ايشيا جو جاگرافيائي ڏکڻ اوڀر علائقو آهي، جن ۾ اهي علائقا شامل آهن جيڪا چين جي ڏکڻ، ننڍي کنڊ ​​جي اوڀر ۽ مکيه زمين آسٽريليا، جيڪا اوشينيا جو حصو آهي جي اتر اولهه ۾ واقع آهن. ڏکڻ اوڀر ايشيا اتر ۾ اوڀر ايشيا، اولهه ۾ ڏکڻ ايشيا ۽ خليج بنگال، اوڀر ۾ اوشينيا ۽ پئسفڪ سمنڊ ۽ ڏکڻ ۾ آسٽريليا ۽ هندي سمنڊ سان ڳنڍيل آهي.

برطانوي هندي سمنڊ جي علائقي ۽ ڏکڻ ايشيا ۾ مالديپ جي 26 مان ٻن ٻيٽن کان سواء، "سامونڊي ڏکڻ اوڀر ايشيا" ايشيا جو واحد ٻيو ذيلي علائقو آهي، جيڪو جزوي طور تي ڏکڻ اڌ گول ۾ واقع آهي. مکيه زمين ڏکڻ اوڀر ايشيا مڪمل طور تي اتر اڌ گول ۾ آهي. اوڀر تيمور ۽ انڊونيشيا جو ڏاکڻو حصو ڏکڻ اوڀر ايشيا جا حصا آهن، جيڪا برابري ڦاڪ جي ڏکڻ ۾ واقع آهن.

اهو علائقو، ٻنهي ڳري زلزلي ۽ آتش فشاني سرگرمين سان،    جيولاجيڪل پليٽن جي ميلاپ جي ويجهو آهي. سونڊا پليٽ علائقي جي مکيه پليٽ آهي. ميانمار، اتر ٿائيلينڊ، اتر لاوس، اتر ويٽنام ۽ فلپائن جي اتر لوزون کانسواءِ، تقريبن سڀئي ڏکڻ اوڀر ايشيائي ملڪ شامل آهن. جڏهن ته سونڊا پليٽ ۾ صرف اولهه انڊونيشيا، اوڀر ۾ انڊونيشيائي صوبي بالي تائين، شامل آهي.   ميانمار ۾ جبل جون قطارون، ٿائيلينڊ، جزيري نما ملائيشيا ۽ انڊونيشيائي ٻيٽ سماترا، جاوا، بالي، ننڍا سونڊا ٻيٽ ۽ تيمور، الپائيڊ بيلٽ جو حصو آهن. جڏهن ته فلپائن ۽ انڊونيشيا جا ٻيٽ ۽ انهي سان گڏ اوڀر تيمور، پئسفڪ رنگ آف فائر جو حصو آهن. ٻئي سيسمڪ بيلٽ انڊونيشيا ۾ ملن ٿا، جنهن جي ڪري علائقي ۾، خاص طور تي فلپائن ۽ انڊونيشيا ۾، زلزلا ۽ آتش فشاني ڦاٽڻ جا واقعا نسبتاً وڌيڪ ٿين ٿا.

اهو تقريباً 45,00,000 چورس ڪلوميٽر (17,00,000 چورس ميل) تي پکڙيل آهي. جيڪو يوريشيا جو %8 ۽ ڌرتي جي ڪل زميني ايراضي جو %3 آهي. ان جي ڪل آبادي 64 ڪروڙ 10 لک (641 ملين) کان وڌيڪ، دنيا جي آبادي جو تقريبن %8.5، آهي. اهو ڏکڻ ايشيا ۽ اوڀر ايشيا کان پوءِ ايشيا ۾ ٽيون سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو جاگرافيائي علائقو آهي. هي علائقو، مختلف نسلي گروهن پاران ڳالهائي ويندڙ سوين ٻوليون سان، ثقافتي ۽ نسلي طور تي متنوع آهي. علائقي جا يارهن ملڪ ڏکڻ اوڀر ايشيائي قومن جي تنظيم (ASEAN)، هڪ علائقائي تنظيم جيڪا ان جي ميمبرن ۾ اقتصادي، سياسي، فوجي، تعليمي ۽ ثقافتي انضمام لاءِ قائم ڪئي وئي آهي، جا ميمبر آهن.

ڏکڻ اوڀر ايشيا دنيا جي سڀ کان وڌيڪ ثقافتي طور تي رنگا رنگ علائقن مان هڪ آهي. علائقي ۾ ڪيتريون ئي مختلف ٻوليون ۽ نسلون آهن. تاريخي طور تي. ڏکڻ اوڀر ايشيا چيني، هندستاني، مسلم ۽ نوآبادياتي ثقافتن کان خاص طور تي متاثر ٿيو، جيڪيون علائقي جي ثقافتي ۽ سياسي ادارن جي بنيادي جزا بڻجي ويون. گھڻا جديد ڏکڻ اوڀر ايشيائي ملڪ يورپي طاقتن جا نوآباديات هئا. يورپي سامراج قدرتي وسيلن ۽ زمين، جنهن تي قبضو ڪيو هو، مان مزدورن جو استحصال ڪيو ۽ يورپي ادارن کي علائقي ۾ پکيڙڻ جي ڪوشش ڪئي.  ٻئي مهاڀاري جنگ دوران ڪيترائي ڏکڻ اوڀر ايشيائي ملڪ پڻ مختصر طور تي جاپان جي سلطنت جي قبضي ۾ هئا. ٻي عالمي جنگ جي نتيجي ۾ علائقي جو گهڻو حصو نوآبادياتي قبضي کان آزاد ٿي ويو. اڄ، ڏکڻ اوڀر ايشيا تي گهڻو ڪري، مقامي قومن جي طرفان، آزاد رياستن طور حڪومت ڪئي ويندي آهي.

## تعريفون
## تاريخ
## جاگرافي
## معيشت
## توانائي
## آباديات
## ثقافت
## پڻ ڏسو

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:ڏکڻ اوڀر ايشيا
زمرو:ايشيا جي جاگرافي
زمرو:ايشيا-پئسفڪ
زمرو:ايشيا جا علائقا
زمرو:GND سان سڃاڻپ ڪندڙ وڪيپيڊيا مضمون
گووا

**گووا يا گوا** (انگريزي: Goa) ڀارت جي هڪ رياست آهي. اها ايراضي جي لحاظ کان ننڍڙي رياست آهي. آبادي جي لحاظ کان اها چوٿين وڏي رياست آهي. هي رياست ڀارت جي ڏکڻ اوڀر ۾ واقع آهي. هي علائقو ڪونڪان به سڏيو ويندو آهي. اهو اتر ۾ ۽ اوڀر ۾ مهاراشٽرا رياست سان ڳنڍيل آهي، ڏکڻ ۾ ڪرناٽڪ رياست کان، ۽ اولهه طرف عربي سمنڊ وٽ آهي.

## حوالا
تمل ٻولي

**تَمِل** (தமிழ்) هڪ دراوڙي ٻولي آهي، جيڪا ڏکڻ ايشيا جي تمل ماڻهن پاران ڳالهائي ويندي آهي. اها دنيا جي سڀ کان ڊگهي عرصي تائين زندهه رهندڙ ڪلاسيڪل ٻولين مان هڪ آهي، جن جو وجود 300 ق.م. کان تصديق ٿيل آهي. 

تمل ڏکڻ هندستان ۾ شروعاتي سامونڊي واپارين لاءِ ٻولي هئي. ننڍي کنڊ ​​کان ٻاهر انڊونيشيا، ٿائيلينڊ ۽ مصر ۾ تمل لکتون مليون آهن. تمل ادب جو سڀ کان پراڻو ڪم آھي **سَنگَم اَدَب**، جيڪو نہ سرف ھڪڙو قديم ادب آھي جيڪو 2000 نظمن تي مشتمل آھي پر ھڪ تاريخي دستاويز پڻ آھي. تمل رسم الخط تمل برهمي مان ترقي ڪيو ۽ پوء وٽيلوتو رسم الخط استعمال ڪيو ويو جيستائين موجوده رسم الخط کي معياري نه ڪيو ويو. ٻولي جي گڏجاڻي مورفولوجي سان هڪ الڳ ئي نحوي جوڙجڪ آهي، جيڪا پيچيده لفظن جي جوڙجڪ جي اجازت ڏئي ٿي. 

تمل ڀارتي رياست تمل ناڊو ۽ پڊوچيري جي يونين علائقي جي سرڪاري ٻولي آهي، ان سان گڏوگڏ ٻه خودمختيار قومن، سينگاپور ۽ سري لنڪا جي سرڪاري ٻولين مان پڻ هڪ آهي. تمل ڳالهائيندڙ ڊاسپورا برادريون دنيا جي ڪيترن ئي ملڪن ۾ موجود آهن. تمل پهرين ٻولي هئي جنهن کي سال 2004ع ۾ مرڪزي حڪومت طرفان هندستان جي ڪلاسيڪل ٻولي طور تسليم ڪيو ويو.

## حوالا

زمرو:امتزاجي ٻوليون
زمرو:انڊونيشيا جون ٻوليون
زمرو:دراوڙي ٻوليون
زمرو:سري لنڪا جون ٻوليون
زمرو:سنگاپور جون ٻوليون
زمرو:ملائيشيا جون ٻوليون
زمرو:موريشس جون ٻوليون
زمرو:ڏکڻ آفريڪا جون ٻوليون
ملايالم

**مليالم** () هڪ دراوڙي ٻولي آهي جيڪا هندستاني رياست ڪيرالا ۽ لڪشديپ ۽ پڊوچيري (ماهه ضلعو) جي وچوارن يونين جي علائقن ۾ ملالي ماڻهو  ۾ ڳالهائي ويندي آهي. اها هندستان جي 22 شيڊول ٻولين مان هڪ آهي، جيڪا 2.88 سيڪڙو هندستاني ڳالهائيندا آهن. مليالم کي سرڪاري ٻولي جي حيثيت حاصل آهي رياست ڪيرالا ۽ رياست جي لڪسديپ ۽ پڊوچري (مهي) جي علائقن ۾ ۽ سڄي دنيا ۾ 34 ملين ماڻهو مليالم ڳالهائن ٿا.
  

## حوالا
ميد

**ميد** () هڪ نسلي برادري آهي جيڪا بلوچستان ، پاڪستان جي ساحلي علائقن ۾ ، خاص طور تي مڪران ۽ لس ٻيلو جي علائقن ۽ ايران جي صوبي سيستان ۽ بلوچستان جي مڪران واري علائقي ۾ رهن ٿا.

## پڻ ڏسو
*جاٽ (ذات)

## حوالا

زمرو:بلوچ قبيلا
زمرو:سنڌ جي تاريخ
زمرو:سنڌي ذاتيون
طفيل نيازي

**طفيل نيازي** ( Urdu   ) (1916 - 21 سيپٽمبر 1990) هڪ پاڪستاني لوڪ ڳائڻو هو جنهن جي گانن ۾ ”سعد چیران دا چمبا ای“ ، ”اکیاان لینیا جاوا نا ڈینڈین ،“ ”لي بيقدران نه ياري ، طي توت تاري گاکي“ ۽ ”مين نائي جان ڪيانيان“ ڊي نال. " هو پاڪستان ٽيليويزن ( پي ٽي وي ) ۽ ريڊيو پاڪستان تي باقائدگي سان ادا ڪندو هو. 

## ريڊيو ۽ ٽي وي جو ڪيريئر
طفيل جلد ئي ملتان جي ثقافتي حلقن ۾  هن جي ڪاميابي برقرار رهي. هن ريڊيو پاڪستان لاءِ ڳائڻ جي شروعات ڪئي ۽ 26 نومبر 1964 تي جنهن ڏينهن لاهور ۾ پاڪستان ٽيليويزن جو افتتاح ڪيو ويو ، اهو اعزاز آهي ته هن ڏينهن آن ايئر پرفارم ڪرڻ وارو پهريون لوڪ گلوڪار هو. طفيل پنهنجي مشهور گاني ”لاي بقدران نهال يري تو تو گائي تار قاري ڪي“ منتخب ڪئي ، انهي سرزمين پرفارمنس لاءِ 

طفيل نيازي ذات جو نيازي نہ هو. پي ٽي وي جو سينئر پروڊيوسر ۽ مئنيجنگ ڊائريڪٽر اسلم اظهر هن کي طفيل نيازي جو نالو ڏنو ڇاڪاڻ ته طفيل هن کي ٻڌايو هو ته هن جو  پير نياز علي شاهه هو. تنهنڪري هن جي آخري نالي سان پريشان نه ٿيو ، ھن جو  مشهور پشتون نيازي قبيلي سان تعلق نه هو. ان کان اڳ طفيل صرف طفيل ، ماسٽر طفيل ، ميان طفيل يا طفيل ملتاني طور سڃاتو ويندو هو. بعد ۾ ،  **مفتي جي** تحت ، هن اسلام آباد ، پاڪستان ۾ نيشنل انسٽيٽيوٽ آف لوڪ اينڊ روايتي هيريٽيج ( لوڪ ورسا ) کي قائم ۽ برقرار رکڻ لاءِ **انتھڪ** محنت ڪئي. هن لوڪ خزائن کي گڏ ڪرڻ لاءِ  پاڪستان جو سفر ڪيو. سندس ڪم جي اعتراف ۾ ، طفيل نيازي کي 1982 ۾ صدارتي پرائڊ آف پرفارمنس ايوارڊ مليو. 

## موت ۽ ميراث
هڪ اسٽرو طفيل کي بيچين ڪري ڇڏيو ۽ انجام نه ڏئي سگهيو. هن 21 سيپٽمبر 1990 تي وفات ڪئي ۽ اسلام آباد جي ڀرسان دفن ڪيو ويو. پر ، هن جي ڪيترن ئي هم منصبين وانگر ، طفيل نيازي هن جي مرڻ تائين آرام واري زندگي گذاري,

سندس ٻه پٽ جاويد ۽ بابر نيازي پنهنجي والد جي ورثي کي کڻيا آهن ۽ باقاعدي طور پاڪستان ٽيليويزن تي ادا ڪندا ، ساڳئي طرح انهن جي والد به ڪيو.  مشهور لوڪ گلوڪار طفيل نيازي کي هڪ موسيقي جي شام ۾ شاندار خراج تحسين پيش ڪيو ويو جيڪو 30 مئي 2011 تي پاڪستان نيشنل ڪائونسل آف دي آرٽس (پي اين سي اي) ۾ پنهنجي اعزاز ۾ منظم ڪيو ويو هو. 

## موسيقي جو انداز
طفيل نيازي ڪلاسيڪل فارم کان تمام گهڻو متاثر ٿيندڙ لوڪ موسيقار هو. هن جي طبقاتي ڪتب خاني جو ماهر ، هڪ روحاني ڳري آواز سان گڏ سامعين سان مشهوري ٿي. هن جي داستان ۾ وڏي پنجابي صوفي عنصر ، جيڪا هن جي ريپرٽ جو خاصي هئي ، سندس پنجابي ’لاچا‘ ۽ ريشمي ’ڪورت‘ ۾ ملبوس هجڻ واري جوش ۽ جذبي سان گڏ ، هن فنڪار جو تاثر پيدا ڪيو جنهن لاءِ آرٽ زندگي کان جدا هو. هن جو ڳائڻ به گهڻو ڪري شدت سان هلندو هو ، جئين هن پنجابي ايبڪ عاشق جي زندگين بابت ڳايو هو ، خاص طور تي هير رانجھا ، پنجابي ڳوٺاڻي سماجي ماحول جي قائم ٿيڻ خلاف انهن جي ڪاوڙ کي چٽو ڪيو هو. 

## به ڏسو

* مائي ڀاڳي
* نور جهان
* عابده پروين
* عالم لوهار

## حوالا

زمرو:پاڪستاني لوڪ راڳي
زمرو:وصول ڪندڙ تمغو حسن ڪارڪردگي
زمرو:1916ع جون پيدائشون
زمرو:پنجابي ٻولي جا راڳي
زمرو:1990ع جون فوتگيون
زمرو:پنجابي ماڻهو
چمٽا

***چمٽا*** (    ، Shahmukhī :  لفظي مطلب tongs . وقت سان گڏ اهو ڏکڻ ايشيا جي هڪ روايتي اوزار ۾ ترقي ڪئي وئي آهي ننڍي ڀنگن جو مستقل اضافو. هي ساز گهڻو ڪري مشهور پنجابي لوڪ گيتن ، ڀنگرا موسيقي ۽ سک مذهبي مذهبي موسيقي ، گوربي ڪرتن جي نالي سان مشهور آهي.

چمٽا جو رانديگر چيمنگ آواز پيدا ڪرڻ جي قابل هوندو آهي جيڪڏهن هو هڪ هٿ ۾ ساز جو گڏيل حصو رکندو ۽ چمٽا جي ٻنهي پاسن تي هڪ ٻئي سان ڌڪ ڏيندو. جُنگ دات مان ٺاهيا ويا آهن ۽ اهڙيءَ طرح اهو هڪ ڌاتوءَ وارو آواز پيدا ڪري ٿو ۽ گانا جي ڪٽ برقرار رکڻ ۾ مدد ڪري ٿو. 

ڀنگرا ميوزڪ ۾ يا شادين ۾ اڪثر ڪري ڌولي ۽ ڀنگرا ڊانسرز سان گڏ ملندو آهي.

## تعمير ۽ ترتيب
چمٽا فولاد يا لوهه جي هڪ ڊگهي ، لوڻ واري حصي تي مشتمل هوندي آهي ، جيڪا ٻن سرن تي اشارو ڪئي ويندي آهي ۽ وچ ۾ ويڙهيل هوندي آهي. فولاد جي ويجھو هڪ انگوزي سان ڳڙيل آهي ، ۽ باقاعده وقتي طور تي ڪنجرن سان جڙيون يا رڙيون جڙيل آهن. ڪڏھن ڪنگن جا ست جوڙا آھن. ٽنگن کي ڪيل آواز پيدا ڪرڻ لاءِ هيٺئين طرف ۾ هليا ويندا آهن. ڳوٺن جي تہوارن ۾ وڏن ٽنگن سان گڏ چمٽا استعمال ٿيندا آهن ، جڏهن ته ننڍڙا ڳاڙها ڇلا هوندا آهن ، گهڻو ڪري ڀنگرا ڊانسرز ۽ روايتي هندستاني حمدن جي ڳائڻ وارن سان گڏ استعمال ڪندا آهن. 

## قابل ذڪر رانديگر
مرحوم عالم لوهار ھن اوزار کيڏڻ ۽ عالمي سامعين ڏانهن متعارف ڪرائڻ ۾ مشهور آهي. عارف لوھر ڪمال ، موسيقار ڪمال هير ۽ عارف لوهار جهڙا ساز هن راند کي. جنهن کي ”زنگ آلود دفن ڪندڙ تلوار“ پڻ چيو ويندو آهي ،  ته چمٽا جي تجرباتي پٿر جي ٽولي جي ميمبرن جي ادا ڪئي وئي  سندس نالو آهي زنده تازو سياحت تي. 

## حوالا

زمرو:پنجابي ثقافت
زمرو:موسيقي جا اوزار
نور بانو (ڳائڻي)

**نور بانو** (1942 - 14 فيبروري 1999) سنڌ ، پاڪستان جي لوڪ گلوڪار هئي. پنهنجي عظيم ۽ پياري آواز جي ڪري هوءَ سڄي سنڌ ۾ خاص طور تي ڳوٺاڻي سنڌ ۾ مشهور هئي.

## ذاتي زندگيءَ بابت
نور بانو 1942 ۾ ضلعي بدين سنڌ جي پيرو لاشاري ويجهو ڳوٺ مٺو گوپانگ ۾ پيدا ٿي هئي. بعد ۾ ، هوءَ تلهار سنڌ ڏانهن منتقل ٿي وئي. هن جي پيءُ جو نالو سليمان گوپانگ هو جيڪو هڪ غريب هاري هو. هوءَ ڪنهن اسڪول ۾ پڙهڻ لاءِ نہ وئي هئي ۽ ويجهي ڳوٺن ۾ شادي جي گانا ڳائيندي هئي.  هن حيات گوپانگ ۽ استاد مٺو ڪاڇي کان موسيقي جي تربيت حاصل ڪئي.

نامور اسڪالر پير علي محمد شاهه راشدي ۽ پير حسام الدين شاهه راشدي کي سنڌ جي موسيقي ۽ ثقافت سان محبت هئي. انهن ٽلارن ۾ سيد وڏل شاهه راشدي جي رهائشگاهه جو دورو ڪيو. سيد وڏل شاهه انهن جي اعزاز ۾ هڪ ميوزڪ پروگرام جو بندوبست ڪيو. نور بانو کي انهيءَ پروگرام ۾ ڳائڻ لاءِ سڏيو ويو هو. مهمان هن جي قدرتي مٺي آواز کان ڏاڍو متاثر ٿيا ۽ هن کي ريڊيو پاڪستان حيدرآباد تي ڳائڻ جو مشورو ڏنو. پير زمان شاهه راشدي ، سيد وڏل شاهه جي فرزند کيس 1960 جي ڏهاڪي ۾ ريڊيو پاڪستان تي متعارف ڪرايو.  ريڊيو پاڪستان تي هن جو پهريون گانو ”منجن مروان جون بولون سوجنان“ هو تھا اِهو گيت هڪ هٽ گانو ثابت ٿيو ۽ هُو سنڌ جي هر ڳوٺ ۾ مشهور ٿيو. هن جو ٻيون هٽ گانو هو ”منھنجي ماروئڙن جون ٻوليون سڃاڻان . 1970 ۽ 1980 واري ڏھاڪي ۾ هوءَ سنڌ جي سڀني کان مقبول عورتن جي لوڪ گلوڪارن ۾ هئي.

ريڊيو پاڪستان تي ، هن گهڻن ئي گانا هڪ سولو ڳائڻي جي طور تي ڳايا ، ان هوندي به هن ڳائڻي ڳائڻي ماسٽر محمد ابراهيم ، ميٿو ڪاڇي ، زرينا بلوچ ۽ امينا سان گڏ ڳايا. هوءَ پنهنجي سنڌي شادي گانن ”لاڏا“ يا سھرا جي ڪري پڻ مشهور هئي. هن جا ڪجهه گانا ريڊيو پاڪستان حيدرآباد جي ميوزڪ لائبريري ۾ موجود آهن.

هوءَ 14 فيبروري 1999 تي تلهار ۾ وفات ڪري وئي ۽ کيس حيدر شاه لڪياري  قبرستان ۾ دفن ڪيو ويو.  هن جي ڌيءُ هميرا گوپانگ پڻ گلوڪاره هئي پر هوءَ پنهنجي ماءُ جي مقبوليت حاصل نه ڪري سهئي.

## حوالا

زمرو:1999ع جون فوتگيون
زمرو:1942ع جون پيدائشون
زمرو:20هين صدي جون پاڪستاني عورت ڳائڻيون
زمرو:پاڪستاني لوڪ راڳي
زمرو:سنڌي ماڻھو
زمرو:سنڌي ٻولي جا راڳي
زمرو:سنڌي ماڻهو
زمرو:سنڌي ماڻهون
زمرو:ويھين صديءَ جون پاڪستاني ڳائڻيون
شير ميانداد خان

**شير ميانداد خان** ( Urdu ) (پيدائش 1968) ، هڪ پاڪستاني قوال ۽ لوڪ ڳائڻو آهي . هو پاڪپتن ، پاڪستان ۾ پيدا ٿيو ۽ 1996 ۾ سندس قوالي گروپ شروع ڪئي. هن قوالي ڳائيندي پنهنجي خانداني روايت کي اختيار ڪيو سندس ڏاڏو دين محمد قوال (دینا قوال) هندستان ۽ پاڪستان جو هڪ مشهور قوال هو.  هن پنهنجي والد استاد ميانداد خان کان موسيقي سکي. هو مشهور قوال نصرت فتح علي خان جو سوٽ آهي. شير ميانداد هڪ وڌيڪ مشهور پاڪستاني قوال جو ننڍو ڀاءُ بدر علي خان آهي جيڪو بدر ميانداد قوال پڻ مشهور آهي .  
## ڪيريئر
هن آمريڪا ، سوئٽزرلينڊ ، انڊيا ۽ سنگاپور سميت ڪيترن ئي بين الاقوامي ميوزڪ ميلن ۽ شوز ۾ سوفيانا ڪالم جي قوالي پيش ڪئي آهي. شير ميانداد ۽ سندس قوالي گروپ پاڪستان ٽيليوزن ۽ ريڊيو پاڪستان لاءِ پرفارم ڪيا آهن.   هن جي قوالي گروپ جينيوا .سوئٽزرلينڊ ۽ اوسلو ، ناروي ۾ پرفارم ڪيو آهي ۽ ڪجهه بين الاقوامي ميوزڪ اوارڊ پڻ حاصل ڪيا آهن. 

## نعتون
هن جون ڪجهه نعتون آهن:
* ٽو ڪوجا من ڪوجا

## قوالي
هن جا ڪجهه قواليا آهن:
* نان مالنگا
* بابا دي داربار چيريان بوليانان 
* جگني (سخي لال دي جگني)
* يد بلدى نه ٽري
* تمين دلگيگي ulولني پار گي
* قلندري ڳاڙه 
* راز ڊايان گلن 

## حوالا

زمرو:1968ع جون پيدائشون
زمرو:پاڪستاني لوڪ راڳي
زمرو:پنجابي ماڻهو
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:جيوت ماڻهو
زمرو:وصول ڪندڙ تمغو حسن ڪارڪردگي
روبينا قريشي

**روبينا قريشي** ( سنڌي : روبينہ **قريشي**، 19 آڪٽوبر 1940 - 13 جولاءِ 2022ع) پاڪستان جي مشهور سنڌي ڪلاسيڪل ڳائڻي آھي.هوءَ 1960 کان 1990 تائين جي عرصي دوران تمام مشهور هئي. هوءَ ريڊيو پاڪستان حيدرآباد ، سنڌ طرفان متعارف ڪرايل سڀ کان پهرين سنڌي عورت ڳائڻي پڻ هئي. هن اڪثر ڪري صوفي گيت ڳايا آهن . هوءَ ”سنڌ جي ڪوئل“   ۽ ”سنڌ جي بلبل“  طور مشهور آهي.

## ابتدائي زندگي
روبينا 19 آڪٽوبر 1940 تي حيدرآباد ، سنڌ ، پاڪستان ۾ پيدا ٿي .  هن جو اصل نالو عائشه شيخ هو ۽ هن جي والد جو نالو الاهي بخش شيخ هو. جيتوڻيڪ هن جو تعلق عام ڳائڻي خاندان سان نه هوالبت سندس ڀاءُ عبدالغفور شيخ هڪ مقامي ڳائڻو هو. هن اسڪول جي فنڪشن ۾ ڳائڻ شروع ڪيو جڏهن هوءَ هڪ پرائمري اسڪول ۾ پڙهندي هئي. مشهور تعليمدان ۽ موسيقار دادي ليلا وتيءَ هن کي ڳائڻ جي لاءِ  حوصله افزائي ڪئي. 

17 آگسٽ 1955 تي ريڊيو پاڪستان حيدرآباد قائم ٿيو.  هن نئين قائم ٿيل ريڊيو اسٽيشن جي انتظاميه حيدرآباد جي سمورن وڏن اسڪولن کي باصلاحيت ڇوڪرن ۽ ڇوڪرين کي ريڊيو تي متعارف ڪرائڻ لاءِ خط لکيو. روبينا نائين ڪلاس ۾ پڙهندي هئي جڏهن هن ٻاراڻي گلوڪارہ  جي طور تي ريڊيو پاڪستان حيدرآباد ۾ آڊيشن ڏني. مشهور براڊڪاسٽر ايم بي انصاري ۽ مشهور موسيقار ۽ گلوڪار ماسٽر محمد ابراهيم هن جو آڊيشن ورتو. هن پهرين ڪوشش ۾ آڊيشن پاس ڪئي. ريڊيو لاءِ سندس پھريون ڳايل گيت ھو ”پيرين پوندي سان چوندي سان رھي وڃ رات ڀنڀور ۾“. اهو گانو ريڊيو ٻڌندڙن ۾ تمام گهڻو مشهور ٿيو ۽ هوءَ سڄي سنڌ ۾ مشهور ٿي وئي. ڳائڻ جي ڪيريئر سان گڏ ، هن سنڌ يونيورسٽي ۾ تعليم حاصل ڪئي ۽ مسلم تاريخ ۾ ماسٽر آف آرٽس جي ڊگري حاصل ڪئي. هن 1967-68 ۾ حيات الاسلام گرلز هاءِ اسڪول حيدرآباد ۾ هاءِ اسڪول جي استاد طور ڪم ڪيو.

## تعاون
ريڊيو پاڪستان حيدرآباد هن جي آواز ۾ صوفي شاعرن سميت سوين گانا رڪار ڪيا جن ۾ شاهه عبداللطيف ڀٽائي ، سچل سرمست ، ٻڍل فقير ، منٺار فقير ۽ ٻيا شامل آهن. هن پنهنجي ساٿي گلوڪاره زرينا بلوچ ، امينا ۽ زيب النساء سان گڏ ڪيترا ئي سھرا پڻ ڳايا. اهي سھرا اڃا تائين سنڌ ۾ مشهور آهن. هن ڪجهه سنڌي فلمن جي پلي بيڪ سنگر جي طور تي به ڳايو ، جن ۾  گهونگهٽ لاھ ڪنوار ۽ سسئي پنهون شامل آھن. 1970 ۾ مشهور فلم ۽ ٽي وي اداڪار مصطفيٰ قريشي سان شادي ڪرڻ کانپوءِ هوءَ پنهنجي مڙس سان گڏ لاهور شفٽ ٿي وئي. لاهور ۾ هن استاد ڇوٽي غلام عليءَ کان موسيقيءَ جي سکيا ورتي. لاهور ۾ هن اردو ، پنجابي ، سرائيڪي ، پشتو ۽ بنگاليءَ ۾ به ڳايو . هن انڊونيشيا ، چين ، ترڪي ، ڀارت ، برطانيه ۽ يونائيٽڊ اسٽيٽس ۾ به فن جو مظاھرو ڪيو. 

روبينا قريشي سماجي ورڪر  پڻ رهي. هن پاڪستان جي بلائنڊ ويلفيئر ايسوسيئيشن (ليڊيز ونگ) ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو.  

صوفي ميوزڪ لاءِ سندس خدمتن جي اعتراف طور کيس ”قلندر شهباز“ ۽ ”خواجه غلام فريد“ ايوارڊ سان نوازيو ويو. هوءَ ريڊيو پاڪستان حيدرآباد (2012) کان پڻ انعام حاصل ڪري چڪي آهي. 

روبينا  ڪيترائي گانا ڳايا آهن. سندس اڪثر گانا ريڊيو پاڪستان حيدرآباد جي ميوزڪ لائبريري ۾ موجود آھن. 

## وفات

روبينا قريشيءَ 13 جولاءِ 2022ع تي دم ڌڻيءَ حوالي ڪيو. 

## حوالا

زمرو:20هين صدي جون پاڪستاني عورت ڳائڻيون
زمرو:پاڪستاني لوڪ راڳي
زمرو:سنڌي ٻولي جا راڳي
زمرو:سنڌي ماڻھو
زمرو:حيدرآباد، سنڌ جا ماڻھو
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:1940ع جون پيدائشون
زمرو:ويھين صديءَ جون پاڪستاني ڳائڻيون
زمرو:پاڪستاني فلمي راڳيندڙ
زمرو:پنجابي ٻولي جا راڳي
زمرو:سنڌي راڳي
نار واري جنگ

**نار واري جنگ**، **خليجي جنگ** ()  (2 آگسٽ، 1990 - 28 فيبروري 1991)، ڪوڊنيم نالي آپريشن ڊزرت  شيلڊ (2 آگسٽ 1990 - 17 جنوري 1991) فوجون ٺاهڻ ۽ سعودي عرب جي دفاع ۽ آپريشن ريگستاني طوفان (17 جنوري 1991 - 28 فيبروري، 1991) جي نتيجي ۾ ٿيندڙ ڪاروائين جي لاءِ جنگي مرحلي ۾، هيءَ اها جنگ هُئي جيڪا عراق جي خلاف امريڪا جي سرواڻيءَ ۾ 35 ملڪن جي اتحادي فوج جي ذريعي عراقي فوج جي ذريعي عراق پاران ڪويت تي حملي ۽ تيل جي اگهن ۽ اُپت تڪرار جي نتيجي ۾ پيدا ٿيندڙ ردعمل جي جواب ۾ وڙهي وئي هُئي.

## حوالا

زمرو:يونان سان لاڳاپيل جنگيون
1998ع

__NOTOC__

## واقعا
***[[1 جنوري]]** – رفيق تارڙ پاڪستان جو صدر منتخب ٿيو۔
***[[7 آگسٽ]]** – تنزانيا ۽ ڪينيا ۾ آمريڪي سفارت خاني تي حملي سبب 212 ماڻهو اجل جو شڪار ٿي ويا.
***[[28 آگسٽ]]** – وزير اعظم پاڪستان، نواز شريف شريعت بل جو اعلان ڪيو.
***[[4 سيپٽمبر]]** – ليري پيج ۽ سرجي برن ڳولا انجڻ گوگل جا بنياد وڌا.
***[[28 آڪٽوبر]]** – وزيراعظم نواز شريف ايم ڪيو ايم کان حڪيم محمد سعيد جي قتل ۾ ملوث مبينا ملزمن کي حڪومت حوالي پيش ڪرڻ جي گھر ڪئي.
***[[30 آڪٽوبر]]** – سنڌ ۾ نواز شريف صوبائي حڪومت کي ختم ڪري گورنر راڄ لاڳو ڪيو.

## پيدائش

## فوتگيون
***[[2 جُولاءِ]]** – عالم چنا، دنيا جي قدآور ماڻھن مان ھڪ

زمرو:1998ع
انفارميشن ٽيڪنالاجي ۾ بيچلر آف سائنس

**بي ايس انفارميشن ٽيڪنالاجي**، **بي ايس آءِ ٽي**، **بي سي اي**، يا **بيچلر آف ڪمپيوٽر اپليڪيشنز** ()، چار سال جي آنرز ڊگري ڪورس آهي. هن ڪورس جو ڌيان ڪمپيوٽر اپليڪيشنز يا ڪمپيوٽر جي استعمال آهي. هي عام طور تي ڪيترن ئي يونيورسٽين ۾ ريگيولر ڊگري آهي. ڪجهہ شاگرد شاگردياڻيون آن لائن فاصلاتي تعليم جي ذريعي بہ هي ڊگري حاصل ڪندا آهن. هي هڪ ٽيڪنيڪل ڊگري آهي جيڪا شاگردن کي ڪمپيوٽر جي استعمال ۽ سافٽويئر ڊيولپمينٽ جي ماهر بڻائڻ لاءِ تيار ڪئي وئي آهي.

## حوالا
لوڪ راڳ

**لوڪ موسيقي**ءَ ۾ روايتي لوڪ موسيقي ۽ اها صنف شامل آهي، جيڪا 20 صدي جي لوڪ بحالي جي دوران ان مان ارتقا پذير ٿي. ڪجهہ قسم جي لوڪ موسيقي کي عالمي موسيقي سڏيو وڃي ٿو. روايتي لوڪ ميوزڪ ڪيترن ئي طريقن سان تعريف ڪئي وئي آهي: جئين موسيقي عام طور تي منتقل ٿيل، موسيقي سان گڏ نامعلوم سازن سان گڏ، يا موسيقي طرفان وقت جي ڊگهي عرصي کان رسمي ادا ڪيل. اهو تجارتي ۽ طبقاتي انداز سان مقابلو ڪيو ويو آهي. اصطلاح 19 صدي ۾ شروع ٿيو، پر لوڪ موسيقي ان کان اڳتي آهي.

## حوالا
زبيده خانم

**زبيده خانم** (1935 &#x2013; 19 آڪٽوبر 2013) هڪ پاڪستاني پلي بیڪ گلوڪاره هئي جنهن 1950 ۽ 1960 جي پاڪستاني فلمي موسيقي جي گولڊن ايج دوران 250 کان مٿي گانا ریکارڈ ڪيا۔   هوءَ فلمي ميوزڪ ۾ نمايان اداڪارائن کي آواز ڏيڻ لاءِ هالي ووڊ جي مارني نڪسن جي برابر پاڪستاني سمجهي وئي. 

## فلمي ڪيريئر
زبيده خانم فلم بليو (1951) ۾ گلوکاره جي حيثيت سان شروعات ڪئي ، جڏهن مشهور پاڪستاني ميوزڪ ڊائريڪٽر غلام احمد چشتي هن کي فلمي صنعت ۾ متعارف ڪرايو ، پر هن کي وڏي ڪاميابي ملي  **زبيده پيٽي خان (1955)**  ۽ **ٻلها ڀٽي (1956)** سميت ڪيترن ئي فلمن ۾ سپورٽ اداڪار طور ڪم ڪيو.  بهرحال ، هن 1950 ع واري پنجابي ۽ اردو فلمن جي سڀ کان وڌيڪ مدهوش فلمي پلے بیک سنگر جي طور تي پنهنجو نالو ڪمايو.  هن 250 گانن جي رڪارڊ ڪئي ، خاص طور تي سولو پر ٻين ڊرامن ڳائڻ وارن سان گڏ خاص طور تي هن جو جوڙو احمد رشدي سان گڏ گهڻو عوامي پذيرائي حاصل ڪئي جڏهن هنن 1950 جي دوران ڪيترائي هٽ ڊائٽ ڳايا.  

هن جو ڪيريئر **8 سالن** تائين ئي رهيو. پر هن جي **حقيقي آواز ۽ مڃيل سپر هٽ فلمي گانا** **پاڪستان جي فلم انڊسٽري جي سونهري دور جي ياد** وانگر طور نمودار ٿيا. هن پنهنجي ڪيريئر دوران تقريبن 250 فلمي گانا رڪارڊ ڪيا. 
هن وقت جي سڀني مشهور فلمي ميوزڪ ڊائريڪٽر سان گڏ ڪم ڪيو جن ۾ غلام احمد چشتي ، رشيد عطر ، **صفدر حسين** ، **سليم اقبال** ، خواجه خورشيد انور ۽ اي **حميد شامل آهن** .

## ابتدائي زندگي
زبيده خانم 1935 ۾ برطانوي هندستان جي امرتسر ۾ ، هڪ مسلمان خاندان ۾ پيدا ٿي. ھي خاندان 1947 ۾ آزادي حاصل ڪرڻ کانپوءِ لاهور ڏانھن لڏي وئي ڪنهن به روايتي سان واسطو نه ڪيائون موسيقي جي ۽ ڪڏهن به ڪنهن به رسمي موسيقي سبق ملي.  جڏهن هو ريڊيو پاڪستان جي لاهور اسٽيشن تي ڳائڻ جو موقعو مليو ته هن کي ٻار جي حيثيت سان سر شروعات ڪئي وئي. .مشهور پاڪستاني سوارن لتا ۽ هن جو فلم پروڊيوسر خاوند نذير هن کي ريڊيو اسٽيشن تي ڳائڻ پسند ڪيو ۽ هن کي ايندڙ فلم شيري بابو (1953) لاءِ سائن ڪيو جنهن ۾ هن ڪيترائي ڳايا.

هن پنهنجي ڪيريئر عروج تي فلمي ڪيمرام رياض بخاري سان شادي ڪئي ۽ خانداني زندگي گذارڻ لاءِ فلم انڊسٽري کي ڇڏي ڏنو. هن کي ٻه ڌيئرون ۽ ٻه پٽ هئا. ان جو هڪ پٽ فلمي ڪيميرامين سيد فيصل بخاري آهي .

## موت
زبيده خانم 19 آڪٽوبر 2013 تي 78 سال جي عمر ۾ لاهور ۾ پنهنجي گهر  دل جو دورو جي ڪري 

## فلمگرافي
هن جون ڪجهه هٽ فلمون هيون

**بلو** **(1951)** 
**شھري بابو (1953)** 
**پتن (1955)**

**ھير** **(1955)**

**پيتي خان** **(1955)** (هن پلي بيڪ ڳائڻ کان علاوه هن فلم ۾ ايڪٽنگ جو ماڊل ادا ڪيو 
**چن ماهي** **(1956)**

**ڊلا ڀٽي (1956)** (هن سهڪار واري اداڪار طور ڪم ڪيو)

**گڊي گڊي (1956)**

**باغي (1956)**  
**ماھي منڊا (1956)**

**سرفروش (1956)** 

**سِتَ لک (1957)** 
**ياکي ولي (1957)**

**زلفن (1957)**

**چو منتر (1958)**

**مخرا** **(1958)**

**ڪرتار سنگهه** **(1959)**

**ڪوئل (1959)** 

**راز** (1959)

**راٽ ڪي راھي** **(1960)** . 

## حوالا

زمرو:راڳي
زمرو:20هين صدي جون پاڪستاني عورت ڳائڻيون
زمرو:پاڪستاني فلمي راڳيندڙ
زمرو:پلي بيڪ ڳائڻا
زمرو:پنجابي ماڻهو
زمرو:پنجابي ٻولي جا راڳي
زمرو:پاڪستاني لوڪ راڳي
زمرو:1935ع جون پيدائشون
زمرو:ويھين صديءَ جون پاڪستاني ڳائڻيون
اختر چنل زھري

**اختر چنل زهري**  پاڪستان جي بلوچي قوم جو هڪ مشهور ڳائڻو آھي .  هو ڪوڪ اسٽوڊيو (پاڪستان) ۾ ڳائڻ سان مشهور ٿيو.

## ڪيريئر
اختر چنل زھري 1954 ۾ خضدار ، بلوچستان ، پاڪستان ۾  ڄائو  1964 ۾ ، اختر چنل هڪ موسيقي استاد کان باضابطه ڳائڻ وارو سبق وٺڻ شروع ڪيو. 1973 ۾ هن پاڪستان براڊڪاسٽنگ ڪارپوريشن (پي بي سي) جي بلوچي ريڊيو اسٽيشن تان دريافت ڪرڻ کانپوءِ علائقائي لوڪ کي قومي توجہ ڏانهن آندو ، ۽ 1974 ۾ چينل جي موسيقي ملڪ گير مشهور ٿي ويو جڏهن هن جو گانا د*ير* دير پهريون ڀيرو نيشنل ٽي وي تي سڌو نشر ٿيو. ان کان پوءِ اختر چنل جو گانو سڃي دنيا جو سير ڪري چڪو ھو بشمول آمريڪا ، هالينڊ ۽ يورپ جا دورا. هن اجلاس ۾ سياسي اڳواڻن جي گڏجاڻي جي لاءِ شنگھائي تعاون تنظيم ۾ ترتيب ڏنل ڪنسرٽ ۾ پرفارم ڪيو آهي. پاڪستان جي اڳوڻي وزيراعظم بينظير ڀٽو هن کي انگلينڊ جي دوري تي وٺي وئي. جڏهن اٽل بهاري واجپئي پاڪستان ، اسلام آباد جو دورو ڪيو ، هن 2004 ۾ هڪ تقريب ۾ پرفارم ڪيو.  

اختر چنل زھريهري هڪ انٽرويو ۾ ٻڌايو آهي ، ”گانا مون نوجوان کي پنهنجي رائي کي ڏسندي ، منهنجي ياد ۾ سرايت ڪيا آهن. آء ڪٿان آيو، جڏهن هڪ ٻار پيدا ٿيو آهي، جو رڳو ٻه شيون هن ڪندا ڪيئن ڄاڻندو آھي سرائي ۽ رڙ ڪري رهيا آهن &#x2013; موسيقي جي تمام آهستي آهستي "مان موسيقي جو حصو آهي.  

## گيت
هن جا ڪجهه مشهور گانا آهن:

* دانہ پہ دانہ 
* دا سندي زهري
* بلوچ
* نار بيٽ 
* *افغان جليبي* (ڊمبڪ نسخو) پريتم کان (2015 فلم) 
* شانڪ اي بيجلي
* جيو آ پٽواري

## فلمگرافي

* مرزيا (فلم) -  2016 بالي ووڊ فلم 

## اوارڊ ۽ تسليم

* فخر پاڪستان آف پرفارمنس ايوارڊ 1998 ۾ پاڪستان

## حوالا

زمرو:راڳي
زمرو:وصول ڪندڙ تمغو حسن ڪارڪردگي
زمرو:ڪوڪ اسٽوڊيو (پاڪستان)
زمرو:1954ع جون پيدائشون
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:پاڪستاني لوڪ راڳي
زمرو:جيوت ماڻهو
اوڙيسا جي ثقافت

اوڙيسا ڀارت جي 28 رياستن منجھان ھڪ آھي، جيڪا اُڀرندي سامونڊي ڪناري تي آھي. اھا اولھندي اوڀر ۾ اولھ بنگال وٽان، اُتر ۾ جھارکنڊ کان، اولھ ۽ اُترئين اولھ ۾ ڇتيس ڳڙھ کان ۽ ڏکڻ ۽ ڏکڻ اولھ ۾  آنڌرا پرديش سان گھيريل آھي. اڊيہ ٻولي (جيڪا پھرين اڙيہ جي نالي سان مشھور ھئي) اوڙيشا جي سرڪاري ۽ سڀ کان وڌيڪ ڳالھائي ويندڙ ٻولي آھي، 2000 جي مردم شماري جي مطابق 33.2 ملين ماڻھو اوڙيشا ۾ اڙيہ ڳالھائيندا ھئا.  اوڊيشا جي جديد رياست 1 اپريل 1936ء تي برطانوي راڄ ۾ ھڪ صوبو جي درجي سان قائم ڪئي وئي ھُئي
، ۽ اھا خاص طور تي اڙيہ ڳالھائيندڙ خطن تي مشتمل ھئي. 1 اپريل اوڙيسا جي ڏينھن طور ملھايو ويندو آھي.  

## بصري فن
ٻين ثقافتي پرڪشش ماڳن ۾ پوري جي جگناٿ مندر؛ جيڪا پنھنجي سالانہ رٿ ياترا يا رٿ،  تلہ چترا (کجور جي پتن جي ڪندہ ڪاري) جي لاءِ معروف آھي. اھڙي طرح اوڊيشا؛ نيلگری، باليسور جي مشھور پٿر جا ٿانوءَ (برتن)  ۽ مختلف متاثر ٿيل قبائلي ثقافتن جي لاءِ بہ سُڃاتي ويندي آھي. 
ڪونارڪ ۾ سورج مندر پنھنجي اڏاوتي  شاھڪار شان و شوڪت جي لاءِ مشھور آھي  ۽ سمبلپوري ساڙي فنڪارانہ مھما ۾ ڏسڻ وٽان آھي۔ پوري جي ساحلن تي واريءَ جا مجسمہ تيار ڪيا ويندا آھن

## ڌرم
پنھنجي ڊگھي اتھاس ۾ اوڙيشا ۾ مذھبي روايتون خصوصاً ھندومت، ٻڌمت ۽ جين مت جي روايت رھي آھي. اشوڪ جي ڪلنگ جي سوڀ رياست ۾ ٻڌ مت کي ھڪ اھم مذھب بڻائي ڇڏيو،  جنھنڪري ڪيترائي استوپيون ۽ ٻڌ مت جا مرڪز قائم ٿيا.  کاراويلا جي دور ۾ جين مت کي شھرت ملي۔ اھڙي ريت نائين صدي عيسوي جي وچ تائين ھندو مذھب جي بحالي ٿي ھئي، جنھن ۾ مڪتيشورہ، لنگاراج، جگناٿ ۽ ڪونارڪ جھڙا انيڪ  مندرن جي تصديق ڪئي وئي ھئي، جيڪي ستين صدي عيسوي جي پڇاڙيءَ کان شروع ٿيا. ھندو مت جي احیاء جو ھڪ حصو ادي شنڪراچاريہ جي سبب ھيو، جنھن پوري جي، ھندو مذھب جي لاءِ چار پويتر  ماڳ يا چار ڌام منجھان ھڪ ھجڻ جو اعلان ڪيو ھيو. تنھنڪري اوڙيشا؛ ٽي تاريخي مذھبن جي ھڪجھڙائي جو مرڪب آھي، جنھن جي تصديق ان حقيقت سان ٿيندي آھي تہ  پوري ۾ جگناٿ مندر کي ھندون، ٻڌن ۽ جينن پويتر سمجھن ٿا. 

ھن وقت رياست اوڙيسا ۾ گھڻي کان گھڻا ماڻھو ھندو آھن. 
 2001ء جي مردم شماري مطابق اوڙيشا؛ (آبادي جي في سيڪڙو جي طور تي) ڀارت جي ٽئين وڏي ھندو آبادي واري رياست آھي.  
رياست ۾ ھندو عقيدي جي سبب کان ھڪ  متناسب ثقافتي ورثو آھي.  مثال جي طور تي، اوڙيسا ۾ ڪيترن ئي ھندو سنتن جا گھر آھن.   سنت ڀيما ڀوئي؛ مھيما جماعت تحريڪ جو سرواڻ ھيو.  سرلا داس؛ اوڊيہ ۾ "مھاڀارت" جو مترجم ھيو۔https://peoplepill.com/people/sarala-dasa</re

## حوالا
لئو

**لئو** (انگريزي: Red Tamarisk، سائنسي نالو: Tamarix articulata) وڻ آھي جيڪو سموري دنيا جي مختلف ھنڌن سميت سنڌ ۾ ملي ٿو.

## قدبُت ۽ جسامت

جيڪڏھن ھن کي وڌڻ ڏنو وڃي تہ 40 کان 50 فوٽن تائين اُوچو ٿي سگهي ٿو، لئي جي ٿڙ جي گولائي يا ٿولهہ 5-6 فوٽن تائين ٿي سگهي ٿي. ھن جي واڌ ويجهہ ڪنھن بہ ٻئي وڻ جي ڀيٽ ۾ تڪڙي ٿيندي آهي. لئي جا پن پکي کنڀن وانگر نرم ۽ ڏسڻ ۾ سوئين وانگر ھوندا آھن. لئي جي ڪاٺي نرم ۽ خوبصورت ھوندي آھي. لئي تي نوان گُلابي گل مئي مھيني ۾ ايندا آهن. جيڪي جون کان جولائي تائين رھندا ۽ نومبر کان جنوري تائين پورا ڇڻي پوندا. لئي جا ٻج تمام  تمام سنھڙا ھوندا آھن، جيڪڏهن جُڳائيندڙ حالتون ھجن تہ لئي جي ٻج جو ڦوٽھڙو جام سٺو آهي. 

## سنڌ ۾ ٿيندڙ لئو

لئي جو وڻ لڳ ڀڳ سنڌ جي سڀني ڀاڱن ۾ ملي ٿو. لئو ھر قسم جي سخت موسم منھن ڏئي سگهي ٿو. ھيءُ وڻ سنڌو درياءَ جي ڪچي کان وٺي ٿر جي ڀٽن ۽ کيرٿر جي جابلو علائقن تائين ھر ھنڌ ملي ٿو. لئو هر قسم مٽي ۾ ٿي ويندو آهي. هي پاڻي جي کوٽ ۽ ٻوڏ کي پڻ منھن ڏئي ويندو آھي.

## لئي جو ڪارج

سنڌ ۾ لئو جو ڪارج تمام گهڻو ٿئي ٿو جنھن ۾ باھ ٻارڻ کان وٺي دُھل ٺاھڻ ۾ لئو جو ڪارج ٿئي ٿو ان کان سواءِ لئو مان ڪيتريون ئي شيون ٺھن ٿيون. لئي جي وڻ مان کنئور بہ جام ملندو آهي جيڪو ڦڪين ۽ ٻين دوائن ٺاھڻ ۾ ڪم ايندو آهي.

## جهنگلي جيوت

لئي جي وڻ  تي جڏھن ڦولهار جي مند ۾ سنهڙن گلن سان ٽمٽار ٿي ڀرجي ويندو آهي تہ ماکيءَ جي مکين لاءِ سنجونِي ٻوٽي وانگر ٿي ويندو آهي.

ان سواءِ لئي جو وڻ سڀني سنڌ جي پکين لاءِ واھيرو ۽ آکيرو آھي.

لئي جي ڪاٺي نرم ٿيندي آهي تنھنڪري هن جا ڏار ڀڄندا ٽٽندا رهندا آهن ۽ پوء انهن ڀڳل ڏارن جي جاء تي قدرتي سوراخ ۽ خال ٺهي پوندا آهن. انهن قدرتي سوراخن کان علاوه هن جي نرم ڪاٺيء ۾ ڪاٺ ڪٺو پکي بہ پنھنجي آکيري لاءِ سوراخ ڪندو رهندو آهي، جنھن ڪري لئي جو وڻ طوطن، چٻرن، ڪاٺ ڪٽن، ڳيرن، ڪٻرين، بلبلن سميت ڪيترن ئي قسمن لاڀائتو آھي.

## حوالا
بلوچ

بلوچ ھيٺين مضمونن سان لاڳاپيل ٿي سگھي ٿو
* بلوچ ماڻھو پاڪستان، ايران ۾ نسلي گروھ
* بلوچ (ذات)

زمرو:جڳھ جو نالو سلجھائپ صفحا
زمرو:سلجھائپ صفحا
زمرو:پاڪستان_جا_سماجي_گروهه
لاس اينجلس ٽائمز

**لاس اينجلس ٽائمز**  () ( ايل اي ٽائمز طور مخفف سان به مشهور) ايل سيگنڊو، ڪيليفورنيا ۾ هڪ روزاني اخبار آهي، جيڪا 1881 کان وٺي لاس اينجلس، ڪيليفورنيا ۾ ڇپجي رهي آهي.

## حوالا
ذاتين جي انسائيڪلوپيڊيا

thumb|ذاتين جي انسائيڪلوپيڊيا

**ذاتين جي انسائيڪلوپيڊيا** سنڌ ۾ رهندڙ مختلف ذاتين جي باري ۾ گڏ ڪيل لوڪ ساهتيه ۽ ساهتي تحقيقي ڄاڻ تي ٻَڌل هڪ ڪتاب آهي، جنهن جو ليکڪ خير محمد ٻرڙو سيوھاڻي آهي. هي ڪتاب سال 2005 ۾ ڇاپيو ويو.

## پڻ ڏسو
* سنڌ ۾ رهندڙ ذاتيون قومون ۽ قبيلا

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
* انٽرنيٽ آرڪائيوز تي پڙهو

زمرو:2005ع ۾ ڇپيل سنڌي ڪتاب
زمرو:سنڌي ڪتاب