موڪل جو ڏينھن

**موڪل جو ڏينھن** يا **ڏڻ** (Holiday) هڪ اهڙو ڏينهن يا وقت جو عرصو آهي جيڪو ميلن، جشن يا تفريح لاءِ مخصوص ڪيو ويندو آهي. *[[عوامي موڪلون]]* سرڪاري اختيارين پاران مقرر ڪيون وينديون آهن، جيڪي رياست يا علائقي جي لحاظ کان مختلف ٿي سگهن ٿيون. مذهبي موڪلون مذهبي تنظيمن پاران پنهنجن ميمبرن لاءِ مقرر ڪيون وينديون آهن ۽ اڪثر مذهبي اڪثريت وارن ملڪن ۾ سرڪاري موڪلن طور پڻ ملهايون وينديون آهن. ڪجهه مذهبي موڪلون، جهڙوڪ ڪرسمس، وقت گذرڻ سان گڏ ڪيترن ئي ماڻهن لاءِ غير مذهبي يا سيڪيولر بڻجي ويون آهن. سيڪيولرائزيشن سان گڏوگڏ، صنعتي واڌ ويجهه سبب ڪيتريون ئي موڪلون هاڻي تجارتي بڻجي چڪيون آهن.

موڪلون موضوعي (Thematic) پڻ ٿي سگهن ٿيون، جن ۾ ڪنهن خاص گروهه، واقعي، يا خيال کي ملهايو ويندو آهي، يا غير موضوعي پڻ ٿي سگهن ٿيون، جهڙوڪ آرام جا ڏينهن جن جو ڪو خاص مقصد نه هجي. دولتِ مشترڪه جي انگريزيءَ ۾، هن لفظ مان مراد ڪم کان آرام جو ڪو به عرصو ٿي سگهي ٿو، جهڙوڪ تعطيلات يا اسڪول جون موڪلون. آمريڪي انگريزي ۾، "The Holidays" مان مراد عام طور تي ٿينڪس گونگ کان وٺي نئين سال جي شام (نومبر جي آخر کان پهرين جنوري) تائين جو عرصو هوندو آهي.

## اصطلاح
انگريزي لفظ 'Holiday' قديم انگريزي لفظ *hāligdæg* مان نڪتل آهي (*hālig* معنيٰ "پاڪ" + *dæg* معنيٰ "ڏينهن"). هي لفظ اصل ۾ صرف خاص مذهبي ڏينهن لاءِ استعمال ٿيندو هو.

مختلف علائقن ۾ هن لفظ جا مطلب مختلف ورتا وڃن ٿا. آمريڪا ۾، هي لفظ خاص طور تي قومي، مذهبي، يا ثقافتي طور تي ملهايل آرام يا جشن جي ڏينهن لاءِ استعمال ٿيندو آهي. جڏهن ته برطانيه ۽ ٻين دولتِ مشترڪه جي ملڪن ۾، ان جو مطلب ڪم تان ورتل موڪل (Vacation) پڻ ٿي سگهي ٿو.

## عالمي موڪلون
نئين سال جو جشن گذريل چار هزار سالن کان مختلف ثقافتن ۾ هڪ موڪل جو ڏينھن رهيو آهي. جديد ڪلچر ۾ گريگوري ڪئلينڊر جي استعمال سبب، نئين سال جو جشن 31 ڊسمبر (نئين سال جي شام) ۽ پهرين جنوري (نئين سال جو ڏينهن) تي ملهايو ويندو آهي. تنهن هوندي به، ٻين ڪئلينڊرن ۾ به نوان سال ٿيندا آهن، جهڙوڪ چيني نئون سال ۽ ويتنامي تيت (Tết). نئين سال جو ڏينهن دنيا جي سڀ کان عام عوامي موڪل آهي، جيڪا اسرائيل کانسواءِ گريگوري ڪئلينڊر استعمال ڪندڙ لڳ ڀڳ سڀني ملڪن ۾ ملهائي وڃي ٿي.

ڪرسمس عيسائيت جي پکڙجڻ سبب عالمي سطح تي هڪ مشهور موڪل آهي. هي ڏينهن يورپ، آمريڪا، آفريڪا ۽ آسٽريليا جي ڪيترن ئي ملڪن ۾ سرڪاري موڪل طور ملهايو وڃي ٿو ۽ تقريبن 2 ارب کان وڌيڪ ماڻهو ان کي ملهائيندا آهن. جيتوڻيڪ هي هڪ مذهبي ڏڻ آهي، پر هاڻي ڪيترائي غير عيسائي پڻ ان کي هڪ سيڪيولر يا ثقافتي ڏڻ طور ملهائيندا آهن.

جديد دور ۾ سماجي ۽ سياسي مسئلن کي اجاگر ڪرڻ لاءِ نوان ڏينهن پڻ مقرر ڪيا ويا آهن، جهڙوڪ عورتن جو عالمي ڏينهن (8 مارچ) ۽ زمين جو ڏينھن (22 اپريل).

## عوامي موڪلون

### متبادل موڪلون
جيڪڏهن ڪا موڪل ڪنهن ٻي موڪل يا هفتيوار موڪل (ڇنڇر يا آچر) تي اچي ٿي، ته ان جي بدران ڪنهن ٻئي ڏينهن تي متبادل موڪل ڏني ويندي آهي. برطانيه ۾، جيڪڏهن بئنڪ هاليڊي هفتي جي آخر ۾ اچي ٿي، ته ايندڙ سومر کي متبادل موڪل قرار ڏنو ويندو آهي.

### قومي ڏينھن

قومي ڏينهن ڪنهن قوم يا رياست لاءِ اهميت وارو ڏينهن هوندو آهي. اهي اڪثر ڪري آزاديءَ جي ڏينهن (جهڙوڪ آمريڪا ۾ 4 جولاءِ)، رياست جي قيام، يا ڪنهن انقلاب جي ياد ۾ ملهايا ويندا آهن. برطانيه ۽ ڊينمارڪ کانسواءِ دنيا جو هر ملڪ پنهنجو قومي ڏينهن ملهائيندو آهي.

## مذهبي موڪلون
ڪيتريون ئي موڪلون مذهبي عقيدن سان لاڳاپيل آهن. ٻڌ ڌرم ۾ ماگها پوجا (Magha Puja) اهم آهي. عيسائيت ۾ ايسٽر ۽ ڪرسمس مکيه ڏڻ آهن. اسلام ۾ سڀ کان وڏيون موڪلون عيد الفطر (رمضان کان پوءِ) ۽ عيد الاضحيٰ (حج جي پڄاڻي تي) آهن. هندن، جينين ۽ سکن جا پڻ ڪيترائي ڏڻ آهن، جن مان ديوالي (روشنين جو ڏڻ) سڀ کان وڏو آهي. يهودين جا پڻ ٻه مکيه سيزن آهن: بهار جا ڏڻ (فسح ۽ شاووٽ) ۽ خريف جا ڏڻ (روش هاشنا، يوم ڪپور، سوڪوٽ ۽ شميني اتزيرٽ).

## غير سرڪاري موڪلون
اهي اهڙيون موڪلون آهن جيڪي روايتي طور تي ڪئلينڊرن تي نشان زده نه هونديون آهن پر مختلف گروهه يا فرد انهن کي ملهائيندا آهن. انهن مان ڪجهه ڪنهن مقصد کي هٿي ڏيڻ لاءِ هونديون آهن، جهڙوڪ تمباڪو نوشي جي روڪٿام جو عالمي ڏينهن (31 مئي) يا ڪجهه مذاق ۽ تفريح لاءِ، جهڙوڪ اپريل فول (1 اپريل).

## تجارتي رُخ
آمريڪا ۾ 19 هين صدي جي آخر کان وٺي موڪلن کي صارفين جي ڪلچر (Consumption) ۾ شامل ڪيو ويو آهي. ڪيترن ئي شهري، مذهبي ۽ لوڪ ميلن کي تجارتي بڻايو ويو آهي ته جيئن صنعتي ضرورتن کي پورو ڪري سگهجي. لي ايرڪ شمڊٽ دليل ڏئي ٿو ته صارفين جي ڪلچر جي واڌ ويجهه موڪلن کي عوامي خريداري جي هڪ موقعي ۾ تبديل ڪري ڇڏيو آهي.

## پڻ ڏسو

* عوامي موڪلون
* ملڪن جي لحاظ کان موڪلن جي فهرست

## حوالا