ڪويتا ڪرشنن

**ڪويتا ڪريشنن** هڪ عورتن جي حقن جي ڪارڪن آهي، جنهن 2012 ۾ دهلي ۾ نربھيا سان ٿيل اجتماعي زيادتي کانپوءِ عورتن خلاف تشدد جي مسئلي کي اجاگر ڪيو آهي۔

ڪريشنن ڪميونسٽ پارٽي آف انڊيا (مارڪسسٽ-ليننسٽ) لبريشن جي پوليٽ بيورو جي ميمبر پڻ رهي چڪي آهي ۽ ٻن ڏهاڪن کان وڌيڪ ان جي مرڪزي ڪميٽي جي ميمبر رهي آهي۔ هوءَ CPI (M-L) لبريشن جي ماهوار اشاعت لبريشن جي ايڊيٽر پڻ رهي ۽ AIPWA جي سيڪريٽري پڻ هئي۔

## شروعاتي پس منظر ۽ ذاتي زندگي
ڪويتا ڪريشنن تمل والدين جي گهر ڪونور، تمل ناڊو ۾ ڄائي۔ هوءَ ڀلايي، ڇتيس ڳڙهه ۾ وڏي ٿي۔ سندس والد اسٽيل پلانٽ ۾ انجنيئر طور ڪم ڪندو هو، جڏهن ته سندس ماءُ انگريزي جي استاد هئي۔ هن سينٽ زيوريرس ڪاليج، ممبئي مان بي اي مڪمل ڪئي۔ بعد ۾، جواهر لال نهرو يونيورسٽي مان انگريزي ادب ۾ ايم فل حاصل ڪئي۔

### ابتدائي سرگرمي
ڪويتا ڪريشنن سينٽ زيوريرس ڪاليج، ممبئي (جيڪو ممبئي يونيورسٽي سان لاڳاپيل آهي) ۾ ارون فيريرا جي قيادت هيٺ ڪم ڪندڙ هڪ ٿيئٽر گروپ جو حصو بڻي، جتي هوءَ اسٽريٽ ڊرامن ۽ احتجاجن ۾ شرڪت ڪندي هئي۔ سندس سياسي جدوجهد جو اصل سفر جواهر لال نهرو يونيورسٽي (JNU) ۾ شروع ٿيو، جتي هن ماسٽرس جي ڊگري حاصل ڪئي ۽ 1995 ۾ اسٽوڊنٽس يونين جي جوائنٽ سيڪريٽري طور چونڊجي آئي۔ هوءَ JNU ۾ تعليم دوران آل انڊيا اسٽوڊنٽس ايسوسيئيشن (AISA) جي ميمبر پڻ رهي۔

هوءَ ان وقت سياسي سرگرمين ۾ گهڻو شامل ٿي، جڏهن هن چندرشېڪر پرساد سان ملاقات ڪئي، جيڪو JNU جو شاگرد ۽ AISA جو ميمبر هو۔ چندو نالي سان مشهور، چندرشېڪر کي 31 مارچ 1997 تي سيوان، بہار ۾ CPI(ML) جي اڳواڻ شيام نارائن يادو سان گڏ قتل ڪيو ويو، جڏهن هو هڪ اسٽريٽ ميٽنگ کي خطاب ڪري رهيو هو۔ هن واقعي ڪويتا ڪريشنن جي جدوجهد واري زندگي ۾ نئون رخ پيدا ڪيو۔ چندرشېڪر، جيڪو JNU اسٽوڊنٽ يونين جو صدر به رهيو هو، ئي پهريون شخص هو جنهن کيس مڪمل وقت عورتن جي حقن لاءِ ڪم ڪرڻ جي صلاح ڏني۔

چندو جي قتل کان پوءِ JNU جي هزارين شاگردن راشٽريه جنتا دل جي اڳوڻي ايم پي محمد شاهاب الدين خلاف احتجاجي مظاهرا ڪيا، جن تي الزام هو ته قتل سندس ماڻهن ڪيو۔ ڪويتا ڪريشنن دهلي ۾ مظاهرن جو حصو بڻي، جتي احتجاج ڪندڙ شاگردن تي لالو پرساد يادو جي حامين طرفان بہار ڀون تي حملو ڪيو ويو۔ احتجاج ۾ شموليت سبب هوءَ اٺ ڏينهن جيل ۾ به رهي۔

### نرڀيا احتجاج ۾ ڪردار
2012 ۾ دهلي ۾ 23 ورهين جي ناري سان ٿيل زيادتي ۽ قتل کانپوءِ ٿيندڙ وڏن احتجاجن دوران، ڪويتا ڪريشنن سڀ کان اثرائتي ڪارڪنن مان هڪ طور سامهون آئي۔ هن هن تحريڪ جي بحث کي نئين رخ ڏيڻ ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو۔ دهلي جي وزيراعليٰ شيلا ڏڪشت جي گهر آڏو سندس ڪيل تقرير تيزيءَ سان يوٽيوب تي وائرل ٿي وئي، جيڪا هاڻي تائين 60,000 کان وڌيڪ ڀيرا ڏٺي وئي آهي۔

هن تقرير ۾، هن تحريڪ جو هڪ نئون منشور پيش ڪيو، جيڪو ان وقت جي تحفظاتي ۽ سيڪيورٽي تي زور ڏيندڙ نظريي کان بلڪل مختلف هو۔ هن جو بنيادي مطالبو عورتن جي بي خوف آزادي هو۔

ڪويتا ڪريشنن واضح طور تي ان راءِ جي مخالفت ڪئي ته موت جي سزا زيادتي جي حل طور ڪارگر ثابت ٿيندي۔ هن نشاندهي ڪئي ته ڀارت ۾ زيادتي جي سزا جو شرح تمام گهٽ آهي، ان ڪري ڪيميائي خصي ڪرڻ (chemical castration) يا موت جي سزا اصل مسئلي جو حل نه آهن۔

هن عورتن جي "بي قيد آزادي" ۽ "بغير خوف جي آزادي" جي حق ۾ سخت موقف اختيار ڪيو، جيڪو 16 ڊسمبر کانپوءِ جي تحريڪ جو مرڪزي نعرو بڻجي ويو۔ سندس نظريا وڏي پيماني تي شايع ٿيا ۽ "Freedom Without Fear" تحريڪ لاءِ هڪ مرڪزي نقطو بڻجي ويو۔

### سری لنڪا جی ایسٽر بم ڌماڪن تی بیان
2019 ۾ سري لنڪا جي ايسٽر بم ڌماڪن تي، ڪويتا ڪريشنن ٽوئيٽر تي جلدبازيءَ سان دعويٰ ڪئي ته هي حملو مذهبن جي اقليتن خلاف اڪثريتي دهشتگردي جو عمل هو  The Quint جي صحافي کمتا ايچ جوس لکي ٿو، "ڪويتا ڪريشنن، جيڪا ڀارت جي کاٻي ڌُر جي هڪ اهم شخصيت آهي، بنا ڪنهن جاچ جي کولمبو بم ڌماڪن جو الزام سري لنڪا جي اڪثريتي (سنہالي) آباديءَ تي لڳايو—هيءَ کاٻي ڌُر جي انهيءَ روين جو هڪ ننڍڙو مثال آهي ته هو انتهاپسنديءَ يا دهشتگرديءَ کي ڪهڙي طرح ڏسن ٿا، ان ڳالهه تي دارومدار رکندي ته ڪير ان جو مرتڪب آهي۔"

### ايذاءُ
هن صحافين کي ٻڌايو ته،"هي ٽرول ... اهي منهنجي چمڙي جي رنگ، منهنجي نظر لاءِ باقاعدي طور تي، معمول مطابق منهنجي پٺيان پيا آهن، مون کي ٻڌائي رهيا آهن ته مان ريپ جي لائق نه آهيان، مون کي ڪهڙي قسم جي تشدد ۽ ريپ جو نشانو بڻايو وڃي، مون کي ٻڌائي رهيا آهن ته مون کي ڪهڙي قسم جي مردن سان سمهڻ گهرجي ... ۽ وڌيڪ ۽ وڌيڪ." 

## سڃاڻپ
هوء 2014 جي بي بي سي جي 100 عورتن مان هڪ طور سڃاتو ويو.

## حوالا

زمرو:جواهرلال نهرو يونيورسٽي جا اڳوڻا شاگرد
زمرو:1973ع جون پيدائشون
زمرو:جيوت ماڻهو