ٻوٽا

[thumb|''[Dicksonia antarctica*, a species of [[tree fern]]]]
*'نباتات** يا **ٻوٽا*' (Plants) [[يوڪيريئوٽا|گهڻ گھرڙي وارا جاندار، يوڪئريوٽس]] (eukaryotes) آهن، جيڪا ٻوٽن جي [[ڪنگڊم (حياتيات)|بادشاهي (Kingdom)]] پلانٽائي (Plantae) ٺاهيندا آهن. اها اڪثر ڪري خوراڪ لاء [[ڦوٽوسنٿيسس|ڦوٽوسنٿيسز]] (<small>Photosynthesis</small>) جو عمل استعمال ڪندا آهن، يعني پنهنجي توانائي سج جي روشني مان، اينڊوسمبايوسس (<small>Endosymbiosis</small>) مان نڪتل [[ڪلوروپلاسٽ]] استعمال ڪندي ۽ سائي رنگ جو [[ڪلوروفل]] استعمال ڪندي، [[سائنوبئڪٽيريا|سيانو بيڪٽيريا]] (<small>cyanobacteria</small>) ذريعي ڪاربن ڊاءِ آڪسائيڊ ۽ پاڻي مان کنڊ (<small>sugar</small>) پيدا ڪندي، حاصل ڪن ٿا. استثنا طفيلي يا پرازي (<small>Parasitic</small>) ٻوٽا آهن، جيڪي ڪلوروفل ۽ ڦوٽوسنٿيسز لاءِ جينز وڃائي ويٺا آهن ۽ پنهنجي توانائي ٻين ٻوٽن يا [[فنگس]] مان حاصل ڪن ٿا. اڪثر ٻوٽا، سواءِ ڪجھ سائي الجي جي، گھڻ-گھرڙن وارا جاندار آھن.  

[[ارسطو]] جي حياتيات ۾، ٻوٽن جي ڪنگڊم ۾ سڀني جاندار شين، جيڪا جانور نه هئا، کي شامل ڪيو ويو ۽ [[الجي]] ۽ فنگس کي شامل ڪيو ويو، پر هي وصفون ان وقت کان تنگ ٿي ويون ۽ موجوده وصفن ۾ فنگس ۽ ڪجهه الجي شامل نه آهن. موجوده وصفن جي مطابق، ٻوٽا [[ڪلئڊ]]، ويريڊيپلانٽائي (<small>Viridiplantae</small>) ٺاهيندا آهن، جيڪو سائي الجي ۽ ايمبريوفائٽ گرين يا زميني ٻوٽن (هارن وورٽ، ليور وورٽ، سينور <small>mosses</small>، ليڪوفائٽ، برسيان <small>ferns</small>، ڪونيفر، گل واري ٻوٽن <small>Angiosperm</small> ۽ بغير گل جي ٻوٽي <small>Gymnosperm</small>) تي مشتمل آهي. هڪ ٻئي تعريف جيڪا جينوم جي بنياد تي آهي، سائي ٻوٽن (<small>Viridiplantae</small>) سان گڏ ڳاڙهي الجي ۽ گلوڪوفائٽ (<small>glaucophytes</small>) کي ڪلئڊ، آرڪيپلاسٽڊا (<small>Archaeplastida</small>) ۾ رکيو آهي.

ٻوٽن جا اٽڪل <small>3,80,000</small> ڄاتل سڃاتل [[نوع (حياتيات)|نوع]] (<small>species</small>) آهن، جن مان اڪثريت، يعني <small>2،60،000</small>، ٻج پيدا ڪن ٿا. اهي سائيز ۾ هڪ- گھرڙي وارن کان وٺي ڊگهي وڻن تائين آهن. سائي رنگ جا ٻوٽا دنيا جي ماليڪيولر آڪسيجن جو هڪ وڏو حصو مهيا ڪن ٿا؛ ۽ کنڊ (<small>sugar</small>) جيڪا هن پيدا ڪن ٿا، ڌرتيءَ جي اڪثر ماحولياتي نظامن ۽ ٻين جاندارن لاءِ، توانائي فراهم ڪن ٿا. جن ۾ جانور به شامل آهن، جيڪا سڌو سنئون ٻوٽا کائيندا آهن يا ٻيي جاندارن، جيڪا پنهنجي غذا لاء ٻوٽا استعمال ڪن ٿا، تي انحصار ڪندا آهن. 

اناج، ميوا ۽ ڀاڄيون بنيادي انساني کاڌا آهن ۽ صدين کان پوکيا ويا آهن. ماڻهو ٻوٽن کي ڪيترن ئي مقصدن، جهڙوڪ عمارت سازي، زيور سازي، لکڻ جو مواد ۽ وڏي قسم ۾، دوائن لاءِ استعمال ڪندا آهن. ٻوٽن جي سائنسي مطالعي کي علم نباتات يا [[نباتاتيات]] (<small>Botany</small>)، [[حياتيات]] جي هڪ شاخ، جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو.


==تعريف==
ٻوٽا گھڻ گھرڙيائي يوڪيريوٽڪ ۽ ڪلوروفل رکندڙ جاندار آھن. جنھن ۾ گھرڙي جي ڀت سيليلوز جي ٺھيل ۽ زائگوٽ وري ايمبريو ۾ واڌ ويجھ وٺي ٿو. ٻوٽا ڏينھن جو روشنائيءَ جِي ترڪيب وسيلي ڪاربوھائيڊريٽس ٺاھيندا آھن.
===ٻوٽن جا فائلا===
[[ويريديپلانٽائي]] جا فائلا:
* [[ڪلوروفائٽا]]: سائي [[الجي]]، (ڪلوروفائٽس) 
* [[ڪروفائٽا]]: سائي الجي، ڊيسميدا ۽ اسٽون ورٽ 
* [[برايوفائٽا]]: مرچنٽيوفائٽا، ليور وورٽ 
* [[انٿوسيروٽوفائٽا]]: هارن ورت 
* [[سينور|برائيوفائٽا]]: [[سينور]] (Moss)
* [[پيتريڊوفائٽس]]
* [[لائيڪوپوڊيوفائٽا]]: ڪلب موس 
* [[برسيان|پوليپوڊيوفائٽا]]: [[برسيان|فرن]]، وِسِڪ فرن ۽ هارس ٽيل 
* [[اسپرماتوفائٽس]]: ٻج وارا ٻوٽا 
* [[سائيڪاڊوفائٽا]]: سائڪڊس 
* [[جِنڪوفائٽا]]: جينڪو 
* [[پائنوفائٽا]]: ڪونيفير
* [[گنيٽوفائٽا]]: گنيٽوفائٽ
* [[گلن وارا ٻوٽا|اينجيواسپرما]]: [[گلن وارا ٻوٽا]]

== ارتقا ==

== فزيالوجي ==

== ماحوليات ==

== انسانن لاء اهميت ==

== پڻ ڏسو ==

==ٻاهريان ڳنڍڻا==

* [https://ucjeps.berkeley.edu/INA.html Index Nominum Algarum]
* [https://web.archive.org/web/20060210225113/https://florabase.calm.wa.gov.au/phylogeny/cronq88.html Interactive Cronquist classification]. Archived 10 February 2006.
* [https://web.archive.org/web/20100611054707/https://www.prota.org/uk/about+prota/ Plant Resources of Tropical Africa]. Archived 11 June 2010.
* [https://tolweb.org/Green_plants Tree of Life]. .

;Botanical and vegetation databases
* [https://www.ville-ge.ch/musinfo/bd/cjb/africa/recherche.php?langue=an African Plants Initiative database]
* [https://www.anbg.gov.au/cpbr/databases/ Australia]
* [https://www.chilebosque.cl/ Chilean plants at *Chilebosque'']
* e-Floras (Flora of China, Flora of North America and others). .
* Flora Europaea
* Flora of Central Europe 
* Flora of North America. .
* List of Japanese Wild Plants Online. .
* Meet the Plants-National Tropical Botanical Garden. Archived 16 June 2007.
* Lady Bird Johnson Wildflower Center – Native Plant Information Network at University of Texas, Austin
* United States Department of Agriculture not limited to continental US species.

## حوالا

زمرو:ٻوٽا
زمرو:نباتيات
زمرو:نباتاتيات
زمرو:ڪنگڊم (حياتيات)