open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
سنڌ ۾ رهندڙ ذاتيون قومون ۽ قبيلا (ڪتاب)

ھي ڪتاب سنڌ ۾ رھندڙ ذاتين ۽ قبيلن جي لاءِ ڄاڻ تي ٻَڌل آهي.

## پڻ ڏسو
* ذاتين جي انسائيڪلوپيڊيا

## حوالا

زمرو:سنڌي ڪتاب
راٺوڙ

**راٺوڙ** اتر هندستان ۾ هندو راجپوتن جو هڪ قبيلو آهي. اهي ڇٽيه شاهي راجپوت قبيلن جو حصو بڻجن ٿا. متبادل هِجي ۾ راٿهور يا راٿور يا راتور شامل آهن. راٺوڙ گهوڙي سوارن جي بهادري کي انهن جي خلاف مهم کان پوء، بينو ڊي بوگيني طرفان ساراهيو ويو.

## بڻ بڻياد
راٺوڙ سنسڪرت ٻوليءَ جي لفظ ’راشٽرڪوٽ‘ مان ورتل آهي، جنهن جي معنيٰ آهي جانٺو، جوان، سورهيا. راٺوڙ، ڏکڻ هندستان ۾ راجپوتن جي ونش آهي، جنهن منجهان ڪيترائي ماڻهو لڏپلان ڪري پنجاب، ڪشمير ۽ سنڌ ۾ آباد ٿيا هئا، انهن مان ڪجهه مسلمان ٿيا ۽ ٻيا ڪجهه هندو آهن.

## حوالا

زمرو:اڪشواڪو گهراڻو
زمرو:سنڌي ذاتيون
اتر هندستان

thumb|North India Zonal Map 14July2013
**اتر هندستان** () ڀارت جو اتر وارو ڀاڱو آهي. اهو ونڌيا جبل، نرمدا ندي ۽ مهانادي درياءُ جي اتر ۾ آهي. گجرات، مهاراشٽر، اولهه بنگال، بِهار، جھارکنڊ ۽ اتر اوڀر واريون رياستون ان ۾ شمال آهن.. هندستان جي گادي جو شهر، نئين دهلي، اتر هندستان ۾ واقع آهي.

## حوالا

زمرو:هندستان جا علائقا
ڀاڳت

ڀاڳت هڪ سنڌي ذات آهي سنڌ ۾ رهندڙ ڀاڳت ذات جا ماڻهو گهڻو ڪري مسلمان جت آهن، جيڪي پنجاب کان اچي سنڌ ۾ آباد ٿيا هئا. لاڙڪاڻي ضلعي ۾ ڀاڳتن جا ڪجهه ڳوٺ آهن.هن ذات جا ڪيترائي ناليوار ماڻهو ٿي گذريا آهن جن ۾ هڪ اياز ڀاڳت هڪ اديب ۽ تحقيقدان آهي. 

لفظ ڀاڳت جي معنيٰ آهي ”پوڄاري“. 

## حوالا

زمرو:سنڌي ذاتيون
ڌرتي لال ڪنوار

ڌرتي لال ڪنوار (فلم), هڪ سنڌي فلم هئي. جيڪا 1975 ۾ جاري ٿي هُئي. ان فلم جو هدايتڪار اي. ايم صديقي ۽ پروڊيوسر خليل بچاڻي هو. هن فلم جي موسيقي غلام نبي ۽ عبدالطيف ڏني. هن فلم ۾  محبوب عالم ميان، مصطفيٰ قريشي، عشرت چوڌري، اي. آر. بلوچ، ملڪ انوکو ۽ مشتاق جسڪاڻي اداڪاري ڪئي. هيءَ فلم  تاج محل سئنيما ڪراچي، شهباز سئنيما ٽنڊي الهيار، شاهه ٽاڪيز سئنيما ٽنڊي آدم ۽ رائل سئنيما لاڙڪاڻي ۾ پردي تي ڏيکاري وئي.

## حوالا
گهونگهٽ لاهه ڪنوار

**گهونگهٽ لاھ ڪنوار**  هڪ سنڌي ٻوليءَ   جي   فلم آهي جيڪا 18 سيپٽمبر 1970 تي ڪراچي ۾ رليز ٿي هئي.  هن فلم ۾ سعيده ۽ وسیم اهم ڪردار نڀايو هيو. ان فلم جي لاءِ مشهور  ڳائڻي نور جهان ۽ مهدي حسن ٻين سميت  پلي بيڪ راڳي هئا.

## تفصيل
هي سنڌي فلم 18 سيپٽمبر 1970 تي ڪراچي ، سنڌ ، پاڪستان ۾ رليز ڪئي وئي هئي. اها فلم صالح محمد ڀٽي پروڊيوس ڪئي هئي ۽ هدايتڪار غلام حيدر صديقي هيو. هن فلم جو ميوزڪ ڊائريڪٽر امداد حسين هو (1930 - 21 فيبروري 2000) ۽ ان فلم جا گيت سيد منظور نقوي لکيا هئا. هن فلم جا ڊائلاگ  ليکڪ امر جليل لکيا هئا.   اها پهرين اڌ رنگن اڌ بليڪ ان وائيٽ سنڌي پاڪستاني فلم هئي.

## پلي بيڪ سنگرز
هيءَ فلم پنهنجي گيتن جي ڪري ڏاڍي مشهور ٿي هئي. مشهور پاڪستاني ڳائڻي نور جهاں ۽  مهدي حسن هن فلم جا گانا رڪارڊ ڪرايا هيا. ٻين قابل ذڪر ڳائڻن ۾ روبينا قريشي ، رونا ليلي ، محمد يوسف ۽ اريني پروين شامل هئا . 

هن فلم ۾ هيرو جي ڪردار ۾ اداڪار وسیم جي اها پهرين فلم هئي. ان فلم ۾ سعديه ھيروئن ھئي. ٻين اداڪارن ۾ چڪوري، حنيف ، ملڪ انوکو ، عبدالحق ابڙو ، خانم ، بينا ۽ قمر شامل هئا. 

## حوالا
 
زمرو:1970ع جون فلمون
زمرو:پاڪستاني فلمون
زمرو:سنڌي ٻولي جون فلمون
ڪمال ڄامڙو

**ڪمال ڄامڙو** (آگسٽ 1، 1972_ ڊسمبر 16، 2020) سنڌ جو هڪ ليکڪ، تعليم دان، محقق ۽ شاعر هو. سنڌي ساهتيه ۾ سندس مختلف موضوعن تي ڪتاب چڇيل آهن. هو سنڌي ادبي سنگت جو ڪارڪن پڻ رهيو.

## شروعاتي جيون ۽ تعليم
ڪمال ڄامڙو ولد لونگ خان ڄامڙو، راڻيپور ۽ هنڱورجا ڀرسان ڳوٺ گل محمد ڄامڙو ضلعي خيرپور ۾ آگسٽ 1، 1972ع تي جنم ورتو. هن پنهنجي پرائمري تعليم اباڻي ڳوٺ، جڏهن ته مئٽرڪ ۽ انٽر راڻيپور مان حاصل ڪئي،  انکانپوءِ ڪراچي يونيورسٽيءَ مان بي. اي (آنرز) ۽ ايم. اي (سنڌي) ڪيائين. هن لوڪ ادب ۾ ڪراچي يونيورسٽي کان پي ايڇ ڊي ڪئي هئي. اهو پي ايڇ ڊي وارو مقالو ڪتابي صورت ۾ 2010ع ۾ ثقافت کاتي پاران ڇپايو ويو آهي.

## ڪيريئر
ڪمال ڄامڙو مئي 1998ع ۾ ڪراچي يونيورسٽيءَ جي شاهه لطيف چيئر ۾ ريسرچ آفيسر ٿيو. آگسٽ 2000ع ۾ اسلاميه سائنس ڪاليج ڪراچيءَ ۾ سنڌيءَ جو ليڪچرار مقرر ٿيو. ماهوار رسالو ’ماهه روز‘ ڪراچيءَ جو ايڊيٽر ۽ اسلاميه ڪاليج مئگزين 2003ع جو چيف ايڊيٽر پڻ رهيو. هو ريڊيو پاڪستان ڪراچيءَ تي ڪمپيئر ۽ انائونسر طور پڻ ڪم ڪندو رهيو ۽ سنڌي لئنگئيج اٿارٽيءَ پاران ڪراچيءَ ۾ هلندڙ سنڌي سکيا ڪلاس جو نگران به رهيو. ڊاڪٽر ڪمال ڄامڙو وفاقي اردو يونيورسٽي، ڪراچيءَ جي سنڌي شعبي ۾ استاد ۽ سنڌي شعبي جو چيئرمين پڻ رهيو.

## لکڻيون
هن جا سنڌ جي مختلف سنڌي اخبارن ۽ رسالن ۾ ڪيترا تحقيقي مقالا، مضمون، شاعري ڇپجندي رهي آهي. هو ريڊيو ۽ ٽي ويءَ لاءِ سنڌي توڙي اردوءَ ۾ لکندو رهيو. طارق عزيز شيخ سان گڏجي لکيل سندس مقالو ’شاهه عبداللطيف ۽ پاڪستاني ٻولين جا صوفي شاعر‘، شاهه لطيف چيئر ڪراچيءَ پاران ڇپيل آهي. سنڌي لوڪ فنڪارن بابت هن جو هڪ ڪتاب ’سنڌي ثقافت جا امر آواز‘، ثقافت کاتي پاران ڇپايو ويو آهي.

سندس ڪجهه ڪتاب جا نالا هيٺ ڏيجن ٿا.
* ڪچهريءَ جا مور
* سنڌي ٻولي ۽ ثقافت
* ڀٽائي ۽ ڀُونءِ
* بهادر ڇوڪري، ٻارڙن لاءِ ڪهاڻيون
* سنڌي لوڪ ادب
* عشق جي عنايت (فقير علي گوھر وڳڻ جو ڪلام)       

## ايوارڊ
سندس نالو سنڌ حڪومت پاران پرائِڊ آف پرفارمنس ايوارڊ لاءِ وفاقي حڪومت کي نامزد ڪيو ويو هو. ڪمال ڄامڙو کي سندس تحقيق ۽ لکڻين جي عيوض صوفي فائونڊيشن پاران صوفي ايوارڊ ڏنو ويو.

## وفات
ڪمال ڄامڙو ڊسمبر 16 ، 2020ع تي ڪراچيءَ ۾ ڊينگي بخار سبب 48 سالن جي ڄمار ۾ لاڏاڻو ڪري ويو، کيس هنڱورجا ڀرسان دفنايو ويو.

## حوالا

زمرو:1972ع جون پيدائشون
زمرو:2020ع جون فوتگيون
زمرو:سنڌي اديب
زمرو:سنڌي شاعر
زمرو:سنڌي ليکڪ
زمرو:سنڌي ماڻھو
انڊونيشيا ايشيائي راندين 2014 ۾

انڊونيشيا 2014 جي ايشيائي راندين ۾ حصو وٺندڙ آهي. جڏهن ته 2014 ع ايشيائي رانديون هلائي ويندي کان سيپٽمبر 19 آڪٽوبر ڪرڻ ۾ 4، 2014 انچيون، ڏکڻ ڪوريا.

## وڌيڪ ڏسو

* ايشيائي رانديون 2014
* ايشيائي رانديون
* انڊونيشيا پارٽنرشپ ايشين گيمز

## حوالا
تنظيم (سلجهائپ)

هڪ **تنظيم** هڪ اهڙو ادارو آهي، جهڙوڪ هڪ انسٽيٽيوشن يا ايسوسيئيشن، جنهن جو هڪ اجتماعي مقصد هوندو آهي ۽ اها هڪ ٻاهرين ماحول سان ڳنڍيل هوندي آهي. 

تنظيم جو حوالو جيڪا ٻئين سان ڏيڻ ۾ ويندون آهي؛
## آرٽس ۽ ميڊيا
### موسيقي
* آرگنائيزيشن (البم)، آرڪيسٽرل مينيوورس ان دي ڊارڪ پاران 1980 جو البم 
* آرگنائيزيشن (بينڊ) (1969-1970)، جرمن بينڊ جيڪو ڪرافٽ ورڪ جو اڳوڻو هو 
* دي آرگنائيزيشن (بينڊ) (1991-1995)، سين فرانسسڪو، ڪيليفورنيا جو هيوي ميٽل بينڊ. 
* يونيورسل زولو نيشن، عرف "دي آرگنائيزيشن"، هڪ بين الاقوامي "هپ هاپ آگاهي گروپ" 
### ٻيو ميڊيا
* آرگنائيزيشن (جرنل)، انتظاميا ۽ تنظيمي مطالعي جو هڪ علمي جرنل. 
* دي آرگنائيزيشن (فلم)، هڪ 1971 آمريڪي فلم. * آرگنائيزيشن (ڪتاب)، 1958 جو ناول. 
* دي آرگنائيزيشن (ٽي وي سيريز)، هڪ 1972 جو برطانوي ٽيليويزن ڊراما سيريز. 
* آرگنائيزيشن XIII، ڪنگڊم هارٽس ۾ ولن: چين آف ميموريز ۽ ڪنگڊم هارٽس II. 
* آرگنائيزيشن، 2012 جي ڊارر/ڪاميڊي فلم دي ڪيبن ان دي ووڊس جو مکيه مخالف ڌڙو. 
## ٻيا استعمال
* پيٿالوجي ۾ گرينوليشن ٽشو جو ٺهڻ.
* آمريڪا ۾ سياسي گروپ، ("دي آرگنائيزيشن")، ٿيو سمٿ جي اڳواڻي ۾. 
* "دي آرگنائيزيشن"، ڪمبوڊيا جي هڪ اڳوڻي گورننگ باڊي انگڪر جي اڳواڻي ۾ پول پوٽ. 
* آرگنائيزيشن، شڪاگو آئوٽفٽ جو متبادل نالو، هڪ ڏوهن جو سنڊيڪيٽ. 
* آرگنائيزيشن (LDS چرچ)، LDS چرچ ۾ چرچ حڪومت جو هڪ ثانوي ادارو. 

* اهو عمل جنهن جي ذريعي ڪا شيءَ ٺهي يا ٺهڪي يا ترتيب ڏئي وڃي تنظيم کي سڏيو ويندو آهي. هن قسم جي جوڙجڪ، سائنس، خاص طور تي طب، ڪڏهن ڪڏهن منظم ڪيل لفظ سان اچي ويندو آهي.
** مٿين وصف ۾، لفظ تنظيم يا منظم ڪيل مطلب منظم ۽ منظم ٿيڻ جي حالت ٻنهي جي.
* ڀريل خون جو متبادل، يعني ڀريل، ڀريل يا ڀريل ڀنگڻ واري فائبر ٽائيس سان سسٽم کي به سڏيو وڃي ٿو.
* شين يا جسم (هڪ انسان سميت) جو هڪ منظم مجموعو جنهن جو هڪ گڏيل سبب آهي.
## پڻ ڏسو



__DISAMBIG__



## حوالا

زمرو:تنظيمون
زمرو:سلجھائپ صفحا
ملاح

ملاح، ميراڻي يا ميربھر سنڌ جي سماٽ قبيلن ۾ شمار ٿئي ٿي. ملاحن جي گھڻي آبادي سانگھڙ، دادو، بدين ۽ ٺٽي ۾ رھي ٿي. ميراڻي يا ملاح ھڪ جنگجو قوم آھي جنھن پنجاب ۾ ميراڻي خاندان 60 کان 80 سال حڪومت ڪئي. ملاح ھميشه سنڌ جا محافظ رھيا آھن ۽ پاڪستان ٺھڻ کان پوءِ پاڪستان سان سچا رھيا آھن.

ھزارين سالن کان ڳالهايون ويندڙ ٻولين جا فارمولا ڏسبا آھن تہ اھي ڪيئن وقت ۽ وٿيءَ، سولائپ ۽ ماحول جي ڪري آواز بدلائينديون رھن ٿيون. 
جيئن ”ھ“ جو اچار ”س“ ۾ گهڻو ڪري ادل بدل ٿيندو آھي. (**ماھ/ ماس، ڪپاھ/ ڪپاس، نڪھير/ نڪسير** وغيرہ) ائين وري جيئن ”جھ“ ”ڌ“ ۾ ويندي آھي (ڪيئن سمجهيئي يا سمڌيئي) ر ۽ ل جو ادل بدل (نيرو نيلو) ائين انيڪ اچار آھن، جيڪي اٽا مٽا ٿيندا آھن. 

اسان جڏھن اوائلي ٻولين جي تاڃي پيٽي کي جديد دور جي عينڪن ۽ نويل ٻولين جي سڌريل ٻولن سان ڀيٽيندا آھيون، ماھي فارسيءَ ۾ معنا مڇي. سو ھتي ماھيگيري جي تز معنا ٿيندي مڇيءَ جو ڪاروبار يا ڌنڌو. ھا بلڪل اھو ماھي ٻول فارسيءَ جي صورت آھي. پر سوال آھي تہ فارسيءَ وٽ اھو لفظ ماھي ڪيئن ٿيو يا ڪٿان آيو؟  ان آڌار تي ڏسجي ته اھو ٻول ھزارين سالن جي سفر سان ادليو بدليو آھي. ھاڻي مٿي جيڪو فارمولو پاڻ ڏٺوسين، ان آڌار تي ”ماھي“ جا اچار ڏسجو: **ماھ، ماس، ماڇ** (گوشت لاءِ استعمال ٿيندو آھي). سو اھو ساڳيو ئي ٻول آھي، جيڪو پيو اچارن جي ادل بدل سان گهمي ڦري ۽ ھلي. جيڪڏھن سنڌي ٻوليءَ ۾ ڏسجي تہ اھو ڪو ڌاريو ٻول ناھي. اھو اوھان تي آھي تہ ان کي ڪيئن ٿا سڏيو، **ماھيگيري**، ماسيگيري يا **ماڇيگيري** يا **مڇيگيري**! ھاڻي ھرپاسي ماھيگيري مروج ٿي ويو آھي، سو ڪو عيب ناھي. تہ ان کي ماھيگيري ئي سڏيو وڃي. 

## پڻ ڏسو
*ميد

## حوالا

زمرو:سنڌي ذاتيون
زمرو:لسانيات
زمرو:تاريخ
جسم فروشي

**جسم فروشي** يا **عصمت فروشي** ()  هڪ قسم جي فحاشي جي ڪاروبار يا ڌنڌي کي سڏيو ويندو آهي، ان ڪاروبار ۾ پيسن جي عيوض جسم وڪڻيو ويندو آهي۔

ھن ڪاروبار ۾ شامل ماڻھن مان گهڻو عورتون هونديون آھن. جيتوڻيڪ، ڪجهه حالتن ۾، ماڻهن سان گڏ گدڙا يا ٽرانجينڊر يا زناني گُڻن وارا ماڻهو به ملوث آهن جسم فروشي جو رواج. اڪثر غربت يا سماجي ۽ خانداني مجبورين سبب ماڻهو ان ڪاروبار ۾ شريڪ ٿيندا آهن، جيتوڻيڪ ڪجهه هنڌن تي ڇوڪريون رضاڪارانه طور تي داخل ٿينديون آهن. ڪيترين ئي اولهه جي ملڪن ۽ ڪجهه ايشيائي ملڪن ۾، مخصوص ماڻهن جي تحت جسم فروشي قانوني آهي.

## حوالا

زمرو:غير قانوني پيشا
زمرو:سيڪس انڊسٽري
سيٽلائٽ فون

سيٽلائٽ ٽيليفون، سيٽلائٽ فون يا سيٽفون موبائيل فون جو ھڪ قِسم آھي جيڪو ٻين فونن يا ٽيليفون نيٽورڪ سان مٿي مدار ۾ ڦِرندڙ اُپگِرھن وسيلي ڳنڍي ٿو، زميني فون سرشتن جي بدران جيئن موبائيل فون ھوندا آھن.

سيٽلائٽ فون جو وڏي ۾ وڏو فائدو اِھو آھي تہ ھي مخصوص علائقن ۾ موبائيل ٿنڀن جي ڪري محدود نہ ھوندو آھي پر زمين جي سطح جي وڏي يا سموري حصي تي ڪَتب آٹي سگھجي ٿو.

## حوالا

زمرو:ربطيات
زمرو:ٽيڪنالاجي
زمرو:ٽيليڪميونيڪيشن
خلائي دؤر

**خلائي دؤر** (Space Age) جڏھن خلائي تحقيق مُمڪن ٿي. خلائي دؤر اُن دؤر کي چئبو آھي جڏھن خلا ۾ وڃڻ، ڳولا ڪرڻ ۽ اُن بابت فَنيات سان لاڳاپيل سرگرميون شروع ٿيون. عام طور تي اِھو تصور ڪيو وڃي ٿو. خلائي دؤر 1957ع ۾ اِسپٽنڪ 1 سان شروع ٿيو ۽ اڄ ڏينھن تائين جاري آھي.

## حوالا

زمرو:ويهين صدي
زمرو:تاريخي دور
زمرو:ويهين صدي
زمرو:تاريخي دور
خلائي پنڌ

**خلا ۾ پنڌ** يا خلا ۾ خلائي جھاز کان ٻاھر خلاباز جي سرگرمي. 

## حوالا
يونيورسٽي ٽيڪنالاجي پيٽروناس

(انگریزی: PETRONAS University of Technology)
thumb| ٽيڪنالاجي جو پيٽروناس يونيورسٽي
**ٽيڪنالاجي آف** پيٽروناس يونيورسٽي يا **پيٽروناس يونيورسٽي آف ٽيڪنالاجي** (ڀاس مالائي: يونيورسٽي ٽيڪنالاجي پيٽروناس) عام طور تي پڻ يو ٽي پي جي نالي سان مشهور آهي 1997 ۾ قائم ڪئي وئي جڏهن ملائيشيا حڪومت پيٽروناس کي يونيورسٽي قائم ڪرڻ جي دعوت ڏني 

اهو 4 چورس ڪلوميٽر جي ايراضي تي پکڙيل آهي ۽ ملائيشيا جي سري اليگزينڊر ، ترونو ، پيراڪ ، ۾ واقع آهي.

## تاريخ
پيٽروناس يونيورسٽي آف ٽيڪنالاجي اڳوڻي پيٽروناس انسٽيٽيوٽ آف ٽيڪنالاجي طور مشهور هئي.
زمرو:ڪامنز زمرو جنهنجو ڳنڍڻو وڪيڊيٽا تي آهي
## حوالا

زمرو:ملائيشيا ۾ تعليم
زمرو:ملائيشيا ۾ اعلي تعليم
زمرو:ملائيشيا ۾ يونيورسٽيون
زمرو:یونیورسٽيون
زمرو:ملائيشيا ۾ انجنيئرنگ يونيورسٽيون
ماگهي ٻولي

**ماگهي ٻولي** ()، جنهن کي ميگڌي به سڏيو وڃي ٿو، هڪ ٻولي آهي جيڪا بهار، جھارکنڊ ۽ اوڀر هندستان جي اولهه بنگال رياستن ۾ ڳالھائي ويندي آھي. ماگاڌي پراڪرت ماگهي جي اباڻي ٻولي هئي، جنهن مان بعد ۾ مٿيون نالو اخذ ٿيو آهي.

## حوالا
ايسوسيئيشن فٽبال

**ايسوسيئيشن فٽبال** (Association Football)، عام طور تي **فٽبال** يا **ساڪر** جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو، هڪ ٽيم راند آهي، جيڪا 11 رانديگرن جي ٻن ٽيمن جي وچ ۾ کيڏيو ويندو آهي. هڪ مستطيل ميدان جي چوڌاري جنهن کي پچ سڏيو ويندو آهي، رانديگر بال کي اڳتي وڌائڻ لاءِ پنهنجا پير استعمال ڪندا آهن. 

راند جو مقصد، بال کي هڪ مستطيل فريم ٿيل "گول" ۾،  گول لائن کان ٻاهر منتقل ڪندي، مخالف ٽيم کان وڌيڪ گول ڪرڻ آهي، جن جو مخالف ٽيم طرفان دفاع ڪيو ويندو آهي. روايتي طور تي، راند کي، 90 منٽن جي ڪل ميچ وقت لاءِ، ٻن 45 منٽن جي اڌ (Halves) ۾ کيڏيو ويو آهي. لڳ ڀڳ 25 ڪروڙ (250 ملين) رانديگرن سان، 200 کان وڌيڪ ملڪن ۽ علائقن ۾ سرگرم، اها دنيا جو مقبول ترين راند آهي.  

ايسوسيئيشن فٽبال راند جي قانونن جي مطابق کيڏيو ويندو آهي (ضابطن جو هڪ سيٽ جيڪو 1863 کان لاڳو آهي. ۽ IFAB پاران 1886 کان برقرار رکيو ويو آهي). راند هڪ فٽبال سان کيڏيو ويندو آهي جنهن جي گهيري ۾ 68-70 سينٽي ميٽر (27-28 انچ) هوندي آهي. ٻئي ٽيمون گول ڪرڻ لاءِ مقابلو ڪنديون آهن. بال کي ٻئي ٽيم جي گول ۾ داخل ڪندي (پوسٽن جي وچ ۾. بار جي هيٺان. ۽ مڪمل طور تي گول لائن جي پار). جڏهن بال راند ۾ هوندو آهي. رانديگر بنيادي طور تي پنهنجن پيرن کي استعمال ڪندا آهن (پر انهن جي جسم جي ڪنهن ٻئي حصي کي پڻ استعمال ڪري سگهن ٿا. سواءِ انهن جي هٿن يا هٿن جي) بال کي ڪنٽرول ڪرڻ، اسٽرائڪ ڪرڻ يا پاس ڪرڻ لاءِ. مٿو، سينه ۽ ران عام طور تي استعمال ڪيا ويندا آهن. صرف گول ڪيپر پنهنجا هٿ ۽ هٿ استعمال ڪري سگهن ٿا (پر اهي صرف پنهنجن هٿن کي پنهنجي پينلٽي ايريا ۾ استعمال ڪري سگهن ٿا). اها ٽيم جيڪا راند جي آخر ۾ وڌيڪ گول ڪيا آهن. اها فاتح آهي. مقابلي جي فارميٽ تي منحصر آهي. گول ڪيل گولن جي برابر تعداد جي نتيجي ۾ ڊرا ٿي سگهي ٿو (هر ٽيم کي 1 پوائنٽ سان ڏنو ويندو). يا راند اضافي وقت يا پينلٽي شوٽ آئوٽ ۾ وڃي سگهي ٿي.   

بين الاقوامي طور تي، ايسوسيئيشن فٽبال "فيڊريشن ڊيس انٽرنيشنل فٽبال ايسوسيئيشن" (FIFA) جي نگراني ۾ آهي. FIFA جي تحت، ڇهه براعظمي ڪنفيڊريشن آهن: ايشيائي فٽبال ڪنفيڊريشن (AFC)، ڪنفيڊريشن آفريڪن فٽبال (CAF)، اتر ۽ وچ آمريڪا ۽ ڪيريبين علائقن جي فٽبال ڪنفيڊريشن (CONCACAF)، ڏکڻ آمريڪي فٽبال ڪنفيڊريشن (CONMEBOL)، اوشيانا فٽبال ڪنفيڊريشن (OFC) ۽ يونين اف يورپيئن فٽبال ايسوسيئيشن (UEFA). قومي ايسوسيئيشنون (مثال طور انگلينڊ ۾ FA، آمريڪا ۾ آمريڪي فٽبال، وغيره) پنهنجن ملڪن ۾ راند کي، ٻنهي پيشه ورانه ۽ شوقين سطح تي منظم ڪرڻ ۽ راند جي قانونن جي مطابق مقابلن کي هم آهنگ ڪرڻ جا ذميوار آهن. سڀ کان وڌيڪ معزز سينئر بين الاقوامي مقابلو FIFA ورلڊ ڪپ آهي. مردن جو ورلڊ ڪپ،  اولمپڪ راندين کان پڻ اڳتي وڌي، دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ ڏٺو ويندڙ راندين جو پروگرام آهي. يورپي ڪلب فٽبال ۾ سڀ کان وڌيڪ معزز مقابلو UEFA چيمپئنز ليگ آهي. جيڪو دنيا ۾ هڪ وسيع ٽيليويزن سامعين کي راغب ڪري ٿو. مردن جي چيمپئنز ليگ جو فائنل دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ ڏٺو ويندڙ سالياني راندين جو پروگرام آهي.  

[thumb|300x300 عڪسلون| [سوئٽزرلينڊ|فٽبال ميچ ۾ سوئٽزرلينڊ ۽ البانيا راند ڪري رهيا آهن]]
[thumb|300x300 عڪسلون| [انگلينڊ ۾ شيوسبري ٽائون ۽ گلنگهم جي وچ ۾ هڪ ميچ.]]

آمريڪن راند لاءِ ، آمريڪي فٽبال ڏسو: ٻين فٽبال طور سڃاتو راندين لاء، ڏسو فٽبال
## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:راند
زمرو:رانديون
زمرو:ايسوسيئيشن فٽبال
اوڀر هندستان

**اوڀر هندستان** ()، هندستان جو هڪ علائقو آهي، جيڪو هندستان جي رياست بهار، جھارکنڊ، اوڊيشا ۽ اولهه بنگال ۽ پڻ انڊامن ۽ نيڪوبار ٻيٽن تي مشتمل علائقو آهي.

## حوالا

زمرو:اوڀرين ڀارت
زمرو:ڀارت جا علائقا
زمرو:هندستان جا علائقا
آءِ او سي ملڪي ڪوڊن جي فهرست

thumb|بين الاقوامي اولمپڪ تحريڪ جو جهنڊو

**بين الاقوامي اولمپڪ ڪميٽي** (international olympic committee) (آءِ او سي) ٽي اکري مخفف ملڪي ڪوڊ استعمال ڪري ٿو.

}
|IVC (1964), CML (1968)
|-
|CMR
|http://www.olympic.org/en/content/National-Olympic-Committees/cameroon/
|
|
|-
|COD
|http://www.olympic.org/en/content/National-Olympic-Committees/democratic-republic-of-the-congo/
|
|COK (1968), ZAI (1972–1996)
|-
|COK
|http://www.olympic.org/en/content/National-Olympic-Committees/cook-islands/
|
|
|-
|COL
|http://www.olympic.org/en/content/National-Olympic-Committees/colombia/
|
|
|-
|COM
|http://www.olympic.org/en/content/National-Olympic-Committees/comoros/
|
|
|-
|CPV
|http://www.olympic.org/en/content/National-Olympic-Committees/cape-verde/
|
|
|-
|CRC
|http://www.olympic.org/en/content/National-Olympic-Committees/costa-rica/
|
|COS (1964)
|-
|CRO
|http://www.olympic.org/en/content/National-Olympic-Committees/croatia/
|
|
|-
|CUB
|http://www.olympic.org/en/content/National-Olympic-Committees/cuba/
|
|
|-
|CYP
|http://www.olympic.org/en/content/National-Olympic-Committees/cyprus/
|
|
|-
|CZE
|http://www.olympic.org/en/content/National-Olympic-Committees/czech-republic/
|
|
|}

## وڌيڪ ڏسو
*

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:ملڪن لاء آء ايس او 3166-الفا ڪوڊ
زمرو:عالمي معيار
زمرو:ملڪن جون فهرستون
زمرو:آء ايس او 3166-الفا معيار
زمرو:بين الاقوامي معيار سازي جي تنظيم
انسائيڪلوپيڊيا برٽانيڪا

thumb|انسائيڪلوپيڊيا برٽانيڪا

**انسائيڪلوپيڊيا برٽانيڪا** (لاطيني لاءِ ”برٽش انسائيڪلوپيڊيا“) () انگريزي ٻولي جو عام ڄاڻ جي لاءِ آن لائن انسائيڪلوپيڊيا آهي. اهو اڳ انسائيڪلوپيڊيا برٽينيڪا، انڪارپوريشن ۽ ٻين پبلشرز (اڳوڻي ڇاپي لاءِ) ڇاپيو ويو هو. اهو لڳ ڀڳ 100 ڪُل وقتي ايڊيٽرن ۽ 4،000 کان وڌيڪ ڀاڱيدارن پاران لکيو ويو هو. 2010 وارو 15هون ايڊيشن، جيڪو 32 جلدن ۽ 32،640 صفحن تي ٻَڌل آهي، اهو آخري ڇپيل ايڊيشن هو.

## حوالا
ديھ ٻيلاڙو

ديھ ٻيلاڙو ضلعي سانگهڙ تعلقي ٽنڊوآدم جي ھڪ ديھ آھي...ھن ديھ ۾ مشھور ڳوٺ نيڪ محمد ڏاھري، ڳوٺ خدا بخش کوسو،ڳوٺ مريد کوسو ۽ ڳوٺ عبدالرحيم کوسو واقع آھن.ھن ديھ مان گئس پائپ لائن جو بہ گذر گاھ آھي...ھن ديھ ۾ ڪڻڪ ،وونئڻ،ڪمند،ڪيلي۽ سرنھن جا اھم فصل ٿين ٿا...

استاد مومن ڏاھري طرفان لکيل تعارفي بيان....
نارائڻ

thumb|Badami Cave Temples 51
**نائريانا، نارائڻ** (سنسڪرت: नारायण ،: Nārāyaṇa) اهوئي آهي جيڪو آسماني پاڻي کي هيٺيون يوگ جي ننڊ ۾ هوندو آهي، مذڪر اصول جو حوالو پڻ وشنو هندو عقيدي جي مطابق وشنو سان به لاڳاپيل آهي. هن کي پرشوتم طور پڻ سڃاتو وڃي ٿو ۽ وشننواز (وشنومت) ۾ اُتم هستي سمجهيو وڃي ٿو.

## حوالا

زمرو:وشنو جا اوتار
زمرو:هندو ديوتا
پيانگ يانگ

**پيانگ يانگ** (Pyongyang) اتر ڪوريا  جو سڀ کان وڏو شهر ۽ گادي جو هنڌ آهي جيڪو ٽائڊنگ ندي جي ڪناري تي واقع آھي اھا ندي اتان 109 ڪلوميٽر جي فاصلي تي پيلي سمنڊ ۾ ڇوڙ ڪري ٿي. سال 2008ع جي ڪاٿو مطابق ھن شھر جي آبادي 32,55,288 ھئي. ھن شھر جو درجو صوبي جھڙو آھي ۽ اتي شھر جي الڳ حڪومت قائم آھي. ھن شھر جو شمار ڪوريائي اپٻيٽ جي سڀ کان پراڻن شھرن ۾ ٿئي ٿو. اھو ٻن قديم ڪوريائي بادشاهين ھر ھڪ گوجوسيئون ۽ گوگريئو جو پڻ گادي جو هنڌ رھيو. پھرين چين-جاپان جنگ ۾ ھي شھر لڳ ڀڳ تباهه ٿي ويو ھو پر پوء جاپان جي قبضي دوران ڪوريا جو صنعتي مرڪز بڻيو. اتر ڪوريا جي قيام بعد شھر ملڪ جو ڊي فيڪٽو گادي جو هنڌ ٿيو. ڪوريائي جنگ ۾ شھر ھڪ دفعو ٻيھر تباھ ٿيو پر جنگ جي خاتمي بعد سوويت يونين جي مدد سان جلد ٻيھر تعمير ٿي ويو. شھر ھن وقت اتر ڪوريا جو سياسي، صنعتي ۽ آمدورفت جو مرڪز آهي.

## حوالا

زمرو:اتر ڪوريا
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:ايشيا ۾ راڄڌانيون
زمرو:اتر ڪوريا ۾ شهر
مقدونيه

[thumb|[مقدونيہ (علائقو)]]

**مقدونيہ** (Macedonia) جي لاءِ توهان هيٺين صفحن سان رجوع ڪري سگهو ٿا:

* اتر مقدونيہ (جمهوريہ مقدونيا)
* مقدونيہ (يونان)
* مقدونيہ (علائقو)

**تاريخي**

* مقدونيہ (پراچين بادشاهت)
* مقدونيہ (رومي صوبو)
* آزاد رياست مقدونيہ
* اشتراڪي جمهوريہ مقدونيہ
* مقدونيہ (موضوع)

**ٻيا ماڳ**

* مقدونيہ، ساؤ پاؤلو
* گڏيل آمريڪي رياستن ۾
** مقدونيہ، الاباما
** مقدونيہ، جارجيا
** مقدونيہ، الينوائي
** مقدونيہ، انڊيانا
** مقدونيہ، آئيووا
** مقدونيہ، ڪينٽڪي
** مقدونيہ، اوهائيو
** مقدونيہ، ڏاکڻي ڪيرولائنا
** مقدونيہ، ٽينيسي
** مقدونيہ، ورجينیا

زمرو:جڳھ جو نالو سلجھائپ صفحا
ڪارو سمنڊ

**ڪارو سمنڊ** () بحر اوقيانوس جو هڪ ننڍڙو سمنڊ يورپ ۽ ايشيا جي وچ ۾ آهي. بلقان جي اوڀر (ڏکڻ اوڀر يورپ) ، ڏکڻ يورپ ۾ اوڀر يورپ جي ميدان، ڏکڻ قفقاز ، ۽ اولهه ايشيا ۾ اناطوليا جي اتر ۾ آهي. اهو وڏين دريائن طرفان مهيا ڪيو ويندو آهي، خاص طور تي دانوب، ڊينيپر ۽ ڊان. ڪيترن ئي ملڪن جي پاڻيءَ جو وهڪرو سمنڊ ۾ ڇيڙو ڪري ڇڏيو آهي جيڪو هن جي ساحلي حصي سان آهي.

## حوالا

زمرو:سمنڊ
زمرو:جاگرافي يورپ
شيخ ھوٿي لاکو

**شيخ ھوٿي لاکو** سنڌ ۾ سمن جي دؤر جو سھرورديه سلسلي جو ھڪ صوفي بزرگ جنھن جي قبر سانگھڙ ضلعي جي تعلقي ٽنڊوآدم ۾ ڳوٺ جان محمد مشائخ لڳ واقع آهي. سندس حياتي واري وقت اتان سانڱري نالي درياء جو وھڪرو وھندڙ ھيو جيڪو ساڱر واھ سڏبو هو جيڪو بعد ۾ ڦٽي ويو.  ان واھ ڀرسان دشت باران نالي ڍنڍ وارو علائقو واقع ھيو. ان علائقي ۾ سانڱري واھ جي ڪپ تي سمن جي دؤر ۾ مورياڻي نالي وسندي آباد ھئي جتي ھن بزرگ زندگي گذاري. ھاڻي اھا وسندي، ماڱر واھ ۽ دشت باران ڍنڍ نابود ٿي چُڪا آهن. شيخ هوٿـِـيءَ جو سڀ کان پهريائين سيد عبدالقادر رضوي نصرپوريءَ جي تاليف *حديقته الاولياء سنڌ* (سن 1016ھ/ 1607ع) ۾ تذڪرو ملي ٿو.  ان کان پوءِ، ”تحفته الڪرام“ واري صاحب، ”حديـقته الاولياءِ سنڌ“ تان ٿوريءَ ڦير گهير ۽ اختصار سان سندس احوال بيان ڪيو آهي. 
شيخ هوٿـِـي ذات جو لاکو هو پر مير علي شير قانع مطابق ھي ذات جو لاکو نہ پر ھن جي والد جو نالو لاکو ھيو. ان لاء خيال آهي ته
”دشتِ باران“ واري علائقي جو رهاڪو ڪونه هو، بلڪ پاڻ اصل ۾ ”لاکاٽ“ پرڳڻي جو رهواسي هو. شيخ هوٿـِـيءَ جي متعلق،  عبدالواحد عاصي مطابق ھن جو خاندان نواب شاھ ضلعي جي دولت پور شهر جي آس پاس جو ويٺل هو. سندس والد جو نالو درمحمد هو. هتان جي ماڻهن کان سندس اوائلي شجرو هن ريت ملي ٿو، هوٿـِـي پٽ درمحمد پٽ لاکو پٽ آمر پٽ مناهيجو وغيره. پر پاڻ هن طرف ’شيخ المشائخ هوٿـِـي لاکي‘ جي نالي سان مشهور آهي. پاڻ ملتان جي پير، غوث بهاءُ الدين زڪريا جي درگاھ جو طالب هو ۽ سھروردي طريقي کي زور وٺائڻ ۽ تبليغ جي سلسلي ۾، مورياڻـِـيءَ جي بستيءَ ۾ اچي رهيو ۽ سموري حياتي پاڻ اتي جو ٿي رهيو. مولانا دين محمد وفائي مطابق هيءُ بزرگ وقت جو وڏو ڪامل ولي، مرشدن جو مرشد هو. گهڻو ڪري سـُـرخ لباس ڍڪيندو هو ۽ تير ڪمان هميشه پاڻ سان رکندو  هو. بــنا سرود جي راڳ جو سماع ڪندو هو ۽ وجد ۾ ايندو هو. پاڻ غوث بهاءُ الدين ذڪريا جي پوٽاڻ مان ڪنهن بزرگ جو مريد ۽ خليفو ھيو. شيخ صاحب مورياڻي وسندي ۾ ھڪ مسجد ۽ مدرسو تعمير ڪرايو. شيخ هوٿيءَ کي چار فرزند ٿيا، جن مان ٻن پٽن جو نالو شيخ احمد ۽ شيخ  محمد هو پنهنجي وقت جا وڏا عالم ۽ بزرگ ھيا ۽ پنھنجي والد جا مريد ۽ خليفا هئا.   قبر تي نصب ڪتبي مطابق شيخ ھوٿي 1408ع يا 811ھ ۾ وفات ڪئي.

## حوالا
نھج التعلم

**نھج التعلم** مخدوم جعفر بوبڪائي جي تصنيف جو نالو آهي.
مخدوم جعفر، هيءُ ڪتابُ هڪ تعليمي ماهر جي حيثيت ۾، عربي ٻوليءَ ۾ تصنيف ڪيو. مخدوم صاحب هن ڪتاب ۾ ان وقت جي مدرسن ۾ عربي ٻوليءَ جي جيڪا تعليم ڏني ويندي هئي، اُن جي سکڻ، پڙهڻ ۽ اصولن تي هڪ ڪامياب مدرس ۽ تعليمي ماهر جي حيثيت ۾ نهايت ئي عالمانه انداز ۾ مفصل بحث ڪيو آهي. عربي زبان پڙهڻ ۽ پڙهائڻ جي طريقن ۽ اصولن تي برصغير هند و پاڪ جو هيءُ پهريون معلم ڪتاب آهي. ساڳئي وقت، شاگردن ۽ استادن جي ذهني ۽ نفسياتي صلاحيتن، تعليمي طريقن ۽ اصولن متعلق، هن ڪتاب ۾ تفصيل سان ڄاڻ ڏني ويئي آهي. مخدوم صاحب، هيءُ ڪتاب ڪهڙي سن ۾ تصنيف ڪيو، ان جي معلومات حاصل ٿي ڪانه سگهي آهي. ليڪن ، ڊاڪٽر نبي بخش خان بلوچ جو چوڻ آهي ته مخدوم صاحب هيءُ ڪتاب سن 973ھ/1565ع ۾ لکيو هو. 

## حوالا
سھروردي

**سھروردي سلسلو**  صوفين جي   سني فرقي جي شافعي مذھب جي ھڪ سلسلي جو نالو آهي جنھن جو باني ديال الدين ابوانجيب عبدالقادر سھروردي (پ: 1097ع ۽ و: 1168ع) ھيو. ھن سلسلي وارا پنھنجي روحاني نسبت حضرت علي ڪرم الله وجهه سان جنيد بغدادي ۽ امام غزالي جي ڀاءُ احمد غزالي ذريعي رکن ٿا.

## شروعات
ھن سلسلي جي شروعات موجوده ايران جي شھر سھرورد مان ٿي جتان پوري اسلامي دنيا ۾ ڦھلجي ويو. سهرورد“ جي نالي سان عراق عجم ۾ ”همدان“ ۽ ”زنجان“  جي وچ ۾ علم ۽ عرفان جو هڪڙو ڳوٺ آهي، جتي حضرت شهاب الدين ابو حفص عمر جو پيرُ، شيخ ضياءُ الدين ابونجيب ۽ سندس مرشد شيخ وجيه الدين رهندا هئا. انهيءَ نسبت سان سندن سلسلي کي ”سهروردي“ سڏجي ٿو.

## ڏکڻ ايشيا ۾ ڦھلاء

شيخ عمر غوث بهاءُ الدين ذڪريا کي ملتان موڪليو جتي ھن ديني ڪم جي شروعات ڪئي. جلال الدين سرخ پوش بخاري کي اچ شريف کي پنھنجو مرڪز بڻايو جنھن کي التمش ملتان جو شيخ الاسلام مقرر ڪيو. ان کي مخدوم جھانيان جھان گشت پڻ سڏيندا آهن. غوث بهاءُ الدين ذڪريا جي پوٽي رڪن الدين جي وفات کان پوءِ ھن سلسلي جو ملتان ۾ اثر گھٽجي ويو پر ساڳئي وقت اھو سلسلو اچ، پنجاب واري گجرات، ڪشمير، دھلي ۽ بينگال ۾ مشھور ٿيو.
## روحاني نسبت

سھروردي سلسلي جي لڙھ ھيٺين ريت آھي:
#حضرت محمد صلي الله عليه وسلم
#علي ابن ابو طالب
#حسن بصري (وفات: 728ع)
#حبيب عجمي (وفات:738ع)
#دائود طائي
#معروف ڪرکي 
# سري سقطي
#جنيد بغدادي
#خواجه ممشاد علوالدينوري
#شيخ احمد اسود دينوري، سمرقند، ازبڪستان 
#شيخ ابو محمد امويه
#سيد يار محمد بغدادي
#ابو النجيب سھروردي
#شھاب الدين عمر السھروردي
#بھاء الدين ذڪريا ملتاني
#شيخ صدرالدين ملتاني
#رڪن عالم ملتاني

## حوالا
سھرورد

**سھرورد**  ايران جي صوبي زنجان جي خدابندہ شھرستان جي مرڪزي ضلعي ۾ واقع ھڪ ننڍڙو شھر جو نالو آهي جنھن جي آبادي 2006ع ۾ 5786 ھئي ۽ خاندانن جو تعداد 1356 ھيو. ھي شھر ٻارھين صدي جي ايراني فلسفي شھاب الدين سھروردي  سميت حضرت ابوبڪر جي اولاد مان ابوانجيب سھروردي ۽ ان جي ڀائيٽي شھاب الدين ابوحفص عمر جي جنم ڀومي آهي.  ھن شھر جا ماڻهو شيعه مسلمان آهن ۽ آذربايجاني ترڪ ٻولي ڳالهائيندڙ آھن. ھي شھر پھرين ھڪ ڳوٺ ھيو جنھن کي 2008ع ۾ ھڪ ٽائون جو درجو ڏنو ويو. ھن شھر ۽ ان جي پسگردائيءَ جي پکيڙ 24 چورس ڪلوميٽر آهي .

## حوالا
حاصل النھج

**حاصل النھج** مخدوم جعفر بوبڪائي جو لکيل ڪتاب آھي. 
مخدوم جعفر پنهنجي مٿئين مذڪور عربي ڪتاب”نهج التعلم“ جو سن 976ھ/1568ع ۾ ”حاصل النهج“ جي نالي سان فارسي زبان ۾، اُستادن جي رهنمائيءَ لاءِ خلاصو تيار ڪيو. هن ڪتاب ۾ علم، معلم ۽ تعليم جي فلسفي تي نهايت ئي عالمانه ۽ ماهرانه انداز ۾ بحث ڪيو ويو آهي. هن موجوده سائنسي دؤر ۾ تعليم جي سلسلي ۾، هيءُ ڪتاب وڏي اهميت رکي ٿو. هن ڪتاب جو فارسي متن، انگريزي خــُـلاصي ۽ مقدمي سميت، ڊاڪٽر نبي بخش خان بلوچ جي تحقيق ۽ تصحيح سان سن 1969ع ۾ سنڌ يونيورسٽيءَ مان شايع ٿيو. ڊاڪٽر عبدالرسول قادريءَ انهيءَ ڪتاب جو سنڌي ترجمو ڪيو آهي، جو سن 1993ع ۾ سنڌي لئنگئيج اٿارٽي، حيدرآباد سنڌ طرفان اشاعت هيٺ اچي چڪو آهي.

## حوالا
منھج العمال

**منھاج العمال**  مخدوم جعفر بوبڪائي جو لکيل ڪتاب آھي. 
مخدوم جعفر هيءُ ڪتاب حديث جي فن تي هڪ جامع ڪتاب جي صورت ۾ تصنيف ڪيو آهي. هيءُ ڪتاب اصل ۾ علامه علي متقي الهندي (المتوفي: 975ھ/1567ع بن حسام الدين برهان پوريءَ جي تاليف ڪيل ڪتاب ”ڪنزالعمال“ جو خلاصو ۽ انتخاب آهي. هن ڪتاب جو هڪ قلمي نسخو، درگاهه ٽنڊي سائينداد جي ڪتبخاني ۾ موجود آهي.

## حوالا
عجالت الطالبين في انتقاد الحافظين في بيان الحاديث الموضوعات

**عــُـجالته الطالبين في انتقاد الحافظين في بيان الاحاديث الموضوعات**  مخدوم جعفر بوبڪائي جو لکيل ڪتاب آھي. مخدوم جعفر هيءُ ڪتاب علم حديث ۾ *موضوعات*، يعني جــُـڙتو روايتن ۽ مشهور ڪــُـوڙين حديثن جي باري ۾ لکيو آهي. اصل ۾ هيءُ ڪتاب علامه محمد بن طاهر پٽنيءَ (المتوفي: 986ھ/1578ع) جي ڪتاب”تذڪره الموضوعات“ جو خلاصو آهي. علامه غلام مصطفيٰ قاسميءَ ”المتانـته“ جي مقدمي (ص 34 کان 40) ۾ ان جو ذڪر ڪيو آهي.
## حوالا
فتح الدارين

**فتح الدارين**   مخدوم جعفر بوبڪائي جو لکيل ڪتاب آھي. 
مخدوم صاحب، فارسي  زبان ۾ وظائف ۽ اخلاقيات جي موضوع تي هيءُ هڪ بهترين ڪتاب تاليف ڪيو آهي. هيءُ ڪتاب ٻن حصن ۾ ورهايل آهي. پهرئين ڀاڱي ۾ حديث نبويءَ جي روشنيءَ ۾ اوراد ۽ وظائف ڏنا ويا آهن ۽ ٻئي ڀاڱي ۾ انساني اخلاق جي سڌاري لاءِ علامه سيوطيءَ جي مشهور ڪتاب ”جامع صغير“ تان چاليهه حديثون ڏنيون ويون آهن. هن ڪتاب جو قلمي نسخو علامه غلام مصطفيٰ قاسميءَ جي ذاتي ڪتبخاني ۾ موجود آهي.

## حوالا
اِرشاد الصادقين

**ارشاد الصادقين**  مخدوم جعفر بوبڪائي جو لکيل ڪتاب آھي. هيءُ ڪتاب ”تصوف“ جي موضوع تي فارسي زبان ۾ نهايت ئي عمدو ڪتاب آهي. هن ڪتاب ۾ تصوف جا اصول، وظائف، وعظ ۽ وصيتون بيان ٿيل آهن. هن ڪتاب جو قلمي نسخو مولانا عبدالوهاب چاچڙ روهڙيءَ واري جي ڪتبخاني ۾ موجود آهي.

## حوالا
حيدر شاھ حقاني

**سيد حيدر شاھ حقاني رضوي**  ھڪ وڏو ديني عالم ھو جيڪو سن 915ھ يا 1509ع ۾ بکر ۾ پيدا ٿيو ۽ سندس ننڍپڻ بہ بکر ۾ گذريو. ديني تعليم پڻ بگر جي مدرسن ۾ حاصل ڪيائين. سندس وڏا بکر کان روھڙي لڏي ويا ھئا جنھن ڪري ھي پڻ اتي لڏي آيو. سيد حيدر شاهه حقانيءَ کي *ميزبان حسين رضي الله عنه* جي لقب سان به ياد ڪيو ويندو آهي. *شجره خاندان سادات رضوي* ۽ ٻين خانداني روايتن مان اها ڳالهه واضح ٿئي ٿي ته سيد حيدر شاھ جي آخري آرام گاه جي ڀرسان هڪ مسجد شريف هوندي هئي، جنهن جي ڀرسان حجرو ٺهيل هو. حجري جي ڀرسان سندس رهڻ جي حاويلي پڻ هئي. سيد حيدر شاهه حقانيءَ کي انهيءَ حجري جي ٻاهران سن 980ھ (1572ع) ۾ سيدنا حضرت امام حسين رضي الله عنه جي زيارت جو شرف حاصل ٿيو. انهيءَ زيارت وقت سيد حيدر شاهه سان گڏ سندس فرزند سيد عبدالستار شاهه ۽ سندس ڀائيٽو سيد ابوالمعالي بن شاھ عيسيٰ به هئا. چوڻ ۾ اچي ٿو ته انهيءَ وقت سيد حيدر شاهه جي عمر 65 ورهيه هئي.
سيد حيدر شاهه حقاني 21- شعبان المعظم 1039ھ
(5 اپريل 1630ع) تي وفات ڪئي.

## روھڙي ۾ نبي پاڪ صه جو وار مبارڪ
روهڙي شهر ۾”وار مبارڪ“ جي درگاه آهي، جنهن ۾ نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم جن جو وار مبارڪ رکيل آهي ۽ ان جي عام زيارت ڪرائي ويندي آهي. انهيءَ وار مبارڪ جو باقاعده ظهورُ، سيد حيدر شاهه حقانيءَ جي ذريعي ٿيو هو. سنڌ ۾ ان وار مبارڪ جو آڻيندڙ، شيخ عبدالباقي صديقي بکري هو. شيخ عبدالباقيءَ جي سيد حيدر شاهه سان گهري دوستي هئي ۽ سيد صاحب جي صحبت ۽ محبت ڪري پاڻ بکر مان لڏي، روهڙيءَ ۾ سڪونت اختيار ڪئي هئائين. وار مبارڪ جي ظاهر ڪرڻ جي باري ۾ چيو  وڃي ٿو، ته سيد حيدر شاهه حقانيءَ کي حضرت نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم جن خواب ۾ ارشاد ڪيو ته ، ”اسان جو وار مبارڪ، اوهان جي شهر جي ڀرسان بکر ۾ آهي ۽ اهو شيخ عبدالباقي صديقيءَ وٽ محفوظ آهي. ان کي چئو، ته ان جي عام زيارت ڪرائي. اهو واقعو سن 952ھ/ 1545ع جو بيان ڪيو وڃي ٿو.

## اولاد
سيد حيدر شاھ کي هڪ پٽ ھيو جنھن جو نالو سيد عبدالستار شاھ ھيو جنھن پنهنجي چاچي شاهه عيسيٰ جي نياڻيءَ سان شادي ڪئي، جنهن مان کيس هڪ پٽ سيد شاھ محمد شاھ پيدا ٿيو. سيد عبدالستار شاهه سن 1041ھ (1631ع) ۾ وفات ڪئي. شاھ محمد شاھ  ٻه شاديون ڪيون جن مان هڪ گهر واري بکر جي گورنر، مير سيد يعقوب علي خان رضويءَ جي ڀيڻ هئي.انهيءَ محترمه وڏيءَ ڄمار ۾ سن 1092ھ (1681ع) ۾ وفات ڪئي. ٻنھي گهروارين مان ڪوبہ نرينو اولاد ڪونه ٿيو. اهڙيءَ طرح، سيد حيدر شاھ حقانيءَ جي پيڙهيءَ جو سلسلو هميشه لاءِ ختم ٿي ويو.

## مقبرو
سيد حيدر حقانيءَ جو مقبرو ، روهڙي شهر جي مشهور ”سيد محلي“ ۾ واقع آهي. قديم زماني ۾ انهيءَ محلي کي ”سائيدي محلو“ يعني سيدن  جو محلو به ڪري چوندا هئا. سيد حيدر شاھ جي مقبري ويجهو ”ڪربلا جو پڙ“ آهي. سيد صاحب انهيءَ ئي حجري ۾ مدفون آهي، جنهن ۾ پنهنجي زندگيءَ جا ڏينهن زهد ۽ عبادت الاهيءَ ۾ بسر ڪيا هئائين.

## حوالا
مير بزرگ

**مير بزرگ** (پ:1588ع ۽ و: 1634ع)
مير معصوم شاھ بکري جي پٽ جو نالو آهي.”تاريخ انوارالسادات“ جو مؤلف لکي ٿو: ”مير معصوم جي گهرواري رقيه بيبي بنت سيد محمد شاهه موسوي ڪاظمي قنڌاريءَ جي بطن مان هڪ فرزند سيد مير بزرگ تولد ٿيو ۽ ان مان هڪ فرزند سيد زڪريا ٿيو.“ مير بزرگ سن 996ھ (1588ع) ۾ تولد ٿيو. ميرمحمد معصوم بکريءَ کان پوءِ، ”معصومي سادات“ مان مير بزرگ هڪ وڏي نالي وارو بزرگ ۽ اعليٰ شخصيت جو مالڪ ٿي گذريو آهي. هن پنهنجي والد جي وفات کان پوءِ، مغل شاهي دربار ۾ اهائي خاص حيثيت حاصل ڪئي، جا سندس والد کي ميسر هئي.
مير بزرگ کي هڪ نياڻي ۽ ٻه پٽ ٿيا. پٽ جو نالو ’مرزا قنڌاري‘ ھيس جنھن جو ذڪر ’ذخيرې الخوانين‘ ۾ آيو آهي.  ٻيو پٽ مير محمد زڪريا هيس. اصل ۾ مير بزرگ کي صرف هڪ فرزند محمد زڪريا هو، جو کيس قنڌار جي سفر ۾ ڄائو هو. انهيءَ نسبت جي ڪري هن کي ”قنڌاري“ سڏيو ويو. مير بزرگ 1042ھ (1634ع) ۾ وفات ڪئي.

## حوالا
بهاءُ الدين زڪريا

thumb|بهاءُ الدين زڪريا ملتاني جو مقبرو

**بهاءُ الدين زڪريا**  () هڪ سني سهروردي مسلمان عالم بزرگ  ۽ شاعر هيو، جنهن ميڊيئول ڏکڻ ايشيا ۾ بغداد جو سهروردي سلسلو قائم ڪيو، بعد ۾ هن جي دور جو سڀني کان وڌيڪ بااثر روحاني اڳواڻ بڻجي ويو. هن جو اباڻو گهر مڪي کان پهريان خوارزم آيو ، پوءِ ملتان ۾ مستقل رهائش اختيار ڪئي. توهان 578ھ ۾ لڳ ڀڳ پيدا ٿيو ، لڳ ڀڳ سادات هاشمي هيو. 

## حوالا

زمرو:1170ع جي ڏهاڪي جون پيدائشون
زمرو:پاڪستان ۾ تصوف
سوهروردي

سهروردي يا سهروردي يا وارين قسمن ڏانهن رجوع ٿي سگھن ٿا.

* سهرورديه ، صوفي جو حڪم
* ابو ال نجیب سهروردي (1097–1168)، نظم جو باني
* شھاب الدين عمر ال سهروردي (متو. 1145 - 1234) سندس ڀائٽيو
* شهاب الدين يحيٰ ابن حبش سهروردي (1154–1191) ، فارسي فيلسوف ۽ ايراني اسڪول آف ايلنائينزم جو باني
* حسينه شهيد سهروردي (1892–1963)، بنگالي سياستدان ۽ وڪيل ، ۽ پاڪستان جو وزير اعظم
* زاهد سهروردي (1870–1949)، هن جو پيءُ ، هڪ هندستاني بنگالي جرڳي
* حسن شهيد سهروردي (1890–1965)، سندس ڀاءُ ، بنگالي ليکڪ ۽ سفارتڪار
* عبيدالله ال عبيدائي سهروردي (1832–1885)، بنگالي تعليم دان ۽ ليکڪ
* عبدالله الامون سهروردي (1877–1935) سندس پٽ، بنگالي اسلامي اسڪالر ، بارسٽر ، ۽ تعليمي
* حسن سهروردي (1884–1946) سندس پٽ، بنگالي سرجن ، فوجي آفيسر ، سياستدان ، ۽ عوامي عملدار
* نيلوفر سهروردي (ف. 2003 کان.)، هندستان جو فري لانس صحافي ۽ ليکڪ
زمرو:سلجھائپ صفحا
شر (ذات)

**شر** () بلوچ نسل جي هڪ ذات آهي، جيڪي جتوئي ذات جو هڪ پاڙو آهي. هن ذات جا ماڻهو بلوچستان، سنڌ ۽ پنجاب صوبن ۾ آباد آهن. سنڌ ۾ هن ذات جا ماڻهو لڳ ڀڳ سڀني ضلعن ۾ رهن ٿا، خيرپور ضلعو جي تعلقي ٺري ميرواهه ۽ فيض گنج جي پسگردائي ڳوٺن ۾ شرن جي وڏي آبادي رهي ٿي. 

## بڻ بنياد، ڀانڃ
شر عربي ۽ فارسي جي  شَرَّة، يَشُرُّ‎  يا يَشِرُّ‎‎ منجهان ورتل آهي، جنهن جي معنيٰ آهي بُرو، بڇڙو ، بڇڙا ڪم ڪندڙ. 

## حوالا
ڪلمتي

**ڪلمتي** سنڌ جي اندر رھندڙ ھڪ بلوچ ذات جو نالو جيڪي بلوچي ۽ سنڌي ڳالھائيندڙ آھن. اھي سنڌ جا اوائلي بلوچ آھن. وٽن اورنگزيب جون سندون هيون. مير فتح علي خان ملڪ مريد خان، الله بندو خان، فتح خان ۽ مزار خان جي جاگيرن کي بحال رکڻ لاءِ اعلان ڪيو. ڪلمتي ۽ نومڙيا پڇاڙي تائين ٽالپرن سان وفادار رهيا. نومڙين کي ڪوٽڙي جي پلن ۽ شراب جو ڍَلَ معاف ڪئي وئي.

## حوالا
زمرو:بلوچ قبيلا
زمرو:سنڌي ذاتيون
ايما بيميش

**ايما بيمیش** () (جنم: 29 نومبر 1982) هڪ اڳوڻي آئرش عورت ڪرڪيٽر آهي جنهن 2003 ۽ 2012 جي وچ ۾ آئرش قومي ٽيم جي نمائندگي ڪئي هئي.

## جيون ڪٿا
ايما بيميش ڊبلن ۾ جنم ورتو. هن 2003 ۾ آءِ ڊبليو سي سي ٽرافي ۾ نيدرلينڊ ۽ اسڪاٹ لينڊ جي خلاف هڪ ڏينهن واري بين الاقوامي ميچ کيڏي بين الاقوامي سطح تي پنهنجي ڪيريئر جي شروعات ڪئي۔ اسڪاٹ لينڊ جي خلاف هن  بيٽنگ ۾ 40 رنز ٺاهيون، جيڪي ان جي  ڪيريئر سڀ کان وڌيڪ اسڪور هيو. ڏکڻ آفريڪا ۾ 2005 جي ورلڊڪپ ۾، بيمیش پنهنجي ٽيم جي ڇهه ميچن منجهان پنج ۾ راند کيڏي،پر ان ۾ کيس گهڻي ڪاميابي نه ملي هُئي.هن پنهنجي آخري ٽي20، 6 آگسٽ 2009  تي نيدرلينڊز جي خلاف کيڏي هُئي.

## حوالا

زمرو:1982ع جون پيدائشون
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:جيوت ماڻهو
ديويا دتا

**دِويا دَتا** () (جنم 25 سيپٽمبر 1977) هڪ هندستاني فلمي اداڪارا ۽ ماڊل آهي. هوءَ بالي ووڊ ۽ پنجابي سنيما ۾ ۽ مليالم ۽ انگريزي فلمن به ڪم ڪري چڪي آهي. ديويا دتا 1994 ۾ هندي سينيما جي فلم عشق ۾ جينا عشق ۾ مرنا کان فلمي ڪيريئر جي شروعات ڪئي.

## شروعاتي زندگي
ديويا دتا 25 سيپٽمبر 1977 تي پنجاب جي شهر لڌيانا ۾ جنم ورتو. ان جي ماءُ ناليني دتا، هڪ سرڪاري آفيسر ۽ ڊاڪٽر آهي، جنهن ديويا دتا ۽ ان جي ڀاءُ کي اڪيلي سِر پاليو، جڏهن ان جو مڙس وفات ڪري ويو، ته ان وقت ديويا دتا جي ڄمار ست سال هئي. ديویا دتا جو مامو فلم ڊائريڪٽر ۽ پروڊيوسر ديپڪ بهري آهي.

## ماڊلنگ ڪيريئر
سينيما ۾ وڃڻ کان اڳ، ديویا دتا پنهنجي اباڻي رياست پنجاب ۾ علائقائي ٽيليويزن جي اشتهارن جي لاءِ ماڊلنگ ڪندي هئي.

## ذاتي زندگي
ديويا دتا ڪُنواري آهي. هن پنهنجي ماءُ سميت آسماني لاڳاپن جي باري ۾ هڪ يادداشت، مي اينڊ ما لکي. اهو ڪتاب 10 فيبروري 2017 تي پينگوئن رينڊم هائوس پاران ڇاپيو ويو.

## وڌيڪ ڏسو
* ڀارتي فلمي اداڪارائن جي فهرست
* ڀارتي سينيما

## حوالا

زمرو:1977ع جون پيدائشون
زمرو:ايڪيهين صدي جون ڀارتي اداڪارائون
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:ويهين صدي جون ڀارتي اداڪارائون
زمرو:ڀارتي فلمي اداڪارائون
زمرو:ھندي سنيما ۾ اداڪارائون
زمرو:مليالم سئنيما ۾ اداڪارڻيون
زمرو:تامل سئنيما ۾ اداڪارائون
زمرو:جيوت ماڻهو
بغداد جو چور (1924 فلم)

*[[فائل:The Thief of Bagdad (1924).webm|کاٻو|thumb|thumbtime=2|upright=1.5|The Thief of Bagdad]]*

**بغداد جو چور** 1924 ۾ ٺاهيل هڪ خاموش آمريڪي فلم آهي. اها فلم لوڪ داستان جي ڪتاب الف ليلہ جي هڪ ڪهاڻي تي ٻَڌل آهي. ان جو هدايتڪار رائول والش هيو ۽ مرڪزي ڪردار ڊگلس فيئربينڪس نڀايو هيو. 1996 ۾ آمريڪا جي قومي فلم رجسٽري ۾ سانڍڻ جي لاءِ ڪتاب خانو ڪانگريس ان فلم کي **ثقافتي، تاريخي يا خوبصورتي** جي لحاظ کان اهم فلم طور چونڊ ڪئي.

ڊگلس فيئربينڪس جي پٽ جي مطابق، فيئربينڪ ان کي پنهنجي فلمن ۾ سڀ کان وڌيڪ پسند واري فلم ڄاڻايو آهي. * بغداد جو چور* کي هاڻي وڏي پيماني تي هڪ خاموش فلمن ۽ فيئير بينڪس جو سڀ کان وڏو ڪم سمجهيو ويندو آهي.

## ڪردار
* ڊگلس فيئربينڪس، احمد بطور بغداد جو چور
* سنٽز ايڊورڊز بطور بديہ ايسوسيئيٽ
* چارلس بيلچر بحيثيت القدس (امام) / بيانيہ
* جولين جانسٽن بطور شهزادي
* سوجن ڪامياما چم شانگ، منگولن جو شهزادو
* انامي وانگ بطور منگول غلام
* برانڊن هورسٽ بطور خليفو
* ٽوٽ ڊو ڪرو بطور سوتسائر
* نوبل جانسن انڊيز جو شهزادو جي حيثيت سان
* ميٿيلڊ ڪامونٽ بطور شهزادو فارس
* سام بيڪر بطور سوار
* سداڪي هارٽ مين بحيثيت عدالت جادوگر
* لاس ڪا موسم سرما بطور غلام
سنڪي ٻئي عالمي جنگ جي سپاهي جيڪ چرچل جو به هڪ اَڻ ٽُٽ حصو هيو.

## وڌيڪ ڏسو
* الف ليلہ

## حوالا

زمرو:آمريڪي فلمون
زمرو:LCCN سان سڃاڻپ ڪندڙ وڪيپيڊيا مضمون
بغداد جو چور (1940 فلم)

بغداد جو چور 1940 ع جي هڪ انگريزي فلم آهي. فلم مشهور ڪهاڻيڪار جي ڪتاب الف ليلا ولي ليلا تي ٻڌل آهي ان جي ڊائريڪٽرن ۾ مائیکل پاول ، لودوگ برگر ، ٽم ويلان ، اليگزينڊر ڪارا اڻ نمايان والون ۾ ، زولتن ڪورڊا ۽ وليم ڪيمرون شامل هئا. ڪهاڻي لوئس براؤن ۽ ميل ميلسن لکيو هو. ڪنراڊ ويدانت ، صابو دستگير ، جان جسٽن ۽ جان ڊوپر بنيادي ڪردار هئا.

**بغداد جو چور** 1940 ۾ ٺاهيل هڪ انگريزي فلم آهي. اها فلم لوڪ داستان جي ڪتاب الف ليلہ جي هڪ ڪهاڻي تي ٺهيل آهي. ان جي هدايتڪارن ۾ مائيڪل پاول، لڊوگ برجر، ٽم ويلان، نالو ظاهر نه ڪندڙن ۾ اليگزنڊر ڪردا، زولٽان ڪوردا ۽ وليم ڪيمرون شامل هئا. ان جي ڪهاڻي لوئس برو ۽ ميل ميلسن لکي هئي. ڪانراڊ ويدت، سابو دستگير، جان جسٽن ۽ جون ڊوپرز مک ڪردار هئا.

جيتوڻيڪ هيءَ پروڊڪشن 1924 جي ورزن جو ريميڪ هيو، پر ٻنهي فلم ۾ ڪيترو ئي فرق آهي: سڀ کان اهم ڳالهه اها ته 1940 جي ورزن ۾ چور ۽ شهزادو الڳ الڳ ڪردار آهن.ہیں۔

## ڪاسٽ
* ڪونراڊ ويڊٽ بطور جعفر
* صابو بحيثيت ابو
* جون ڊوپريز بطور شهزادي
* جان جسٽن بطور احمد
* ريڪس انگرام بطور دجن
* ميلز ميلسن بصره جو سلطان جي حيثيت سان
* مورٽن سيلٽن بطور پراڻو شاهه
* مريم مورس بطور حليمہ، جعفر جي ايجنٽ ۽ "سلور نوڪراڻي"
* بروس ونسٽن بطور واپاري
* هي پيٽري نجومي جي حيثيت سان
* ايڊيليڊ هال بطور راڳي
* رائي ايمرٽن بطور جيلر
* ايلن جيس بطور ڪهاڻي ٻُڌائيندڙ
* رابرٽ گريگ بصره جو ماڻهو

جون ڊوپريز جو ڪردار بي نالو آهي. ان کي رڳو "شهزادي" سڏيو ويندو آهي ۽ "شهزادي"، "منهنجي عزيز" وغيره جي طور تي سڏيو ويندو آهي.

اليگزينڊر ڪورڊا ويوين ليہ کي شهزادي طور ڪاسٽ ڪرڻ جو ارادو ڪيو هيو، پر اها لارنس اوليوير سان گڏ رهڻ جي لاءِ هالي وڊ هلي وئي.

## وڌيڪ ڏسو
* الف ليلہ

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
* 
* 
* 
* 
* Reviews and articles at the Powell & Pressburger Pages
* The Making of the Thief of Bagdad
* 
* ''The Thief of Bagdad: Arabian Fantasies'' an essay by Andrew Moor at the Criterion Collection
زمرو:انگريزي ٻولي جون فلمون
نايڪورالو ناگما

**نايڪورالو ناگما** ضلعو گنٽور ۾ پالانڊو جي حڪمران، ڪنگ نالاگاما جي هڪ مشهور رياستي نمائندي ۽ وزير هئي. هوءَ هندستان جي هڪ ڏاکڻي رياست جي وچئين دور ۾ قائم آنڌرا پرديش ، ۾ هڪ ڏندڪٿائي جنگ پلنتي يڌم (پلناد جي جنگ) برهما نائڊو سميت هڪ اهم ڪردار هئي.  

## حوالا

* بي ايس ايل هنومنت راؤ، *وچولي اندرا ۾ سماجي موبلائيزيشن* ، ٽيليگ اڪيڊمي پريس
* پالناٽي ويرا چاررا ، اورل ايپيک
* http://www.andhrabulletin.in/AB_Maguva/maguva_veeravanitha_nagamma.php
منگامل

**راڻي منگامل** (منگاما) (وفات 1705)، مدوري نائيڪ سلطنت (هاڻوڪي مدورائي، هندستان ۾) جي راڻي هئي، جيڪا  1689-1704  دوران پنهنجي ننڍڙي پوٽي وجيارنگا چوڪرانٿا پاران حڪومت هلائيندي هئي. هوءَ هڪ مشهور ايڊمنسٽريٽر هئي ۽ اڄ به روڊن ۽ رستن جي ٺاهيندڙ طور ياد ڪئي ويندي آهي، ۽ سندس بلدياتي ڪم سان ڪيترائي مندر، ٽينڪ ۽ چولتري اڃا تائين استعمال ۾ آهن.

هوءَ پنهنجي سفارتي ۽ سياسي صلاحيتن ۽ ڪامياب فوجي مهم لاءِ پڻ سڃاتي وڃي ٿي. هن جي دور ۾ مدوري سلطنت جي گادي جو هنڌ هوندو هيو.

## حوالا

زمرو:هندستان جا والي سلطنت
زمرو:هندستاني راڻي ساٿياڻيون
ويلو ناچيار

thumb|250px|کاٻو|شيواگانگائي محل راڻي ويلو ناچيار جي بُت سميت

**راڻي ويلو ناچيار** (3 جنوري 1730 – 25 ڊسمبر 1796) لڳ ڀڳ 1780–1790 تائين سوانگا رياست جي راڻي هُئي. اها ڀارت ۾ برطانوي استعماري سلطنت جي خلاف وڙهڻ واري پهرين راڻي هُئي. اها تامل وارن ۾ بطور ويرامانگي ("سورهيه عورت") طور سُڃاتي ويندي آهي.

## جیون
ويلو ناچيار، رامناٿپورم جي شهزادي هئي ۽ هوءَ رامند راڄ جي راجا چيلامتو وجيراجگنتا سيٿوپاٽي ۽ راڻي سڪانديماٿل جي اڪيلي ڌيءَ هئي.

## مشهور سڀياچار
31 ڊسمبر 2008 تي، ان جي نالي سان هڪ يادگاري ٽپال ٽڪيٽ جاري ڪئي وئي هئي.

## پڻ ڏسو
* هندستاني آزادي جي تحريڪ

## حوالا

زمرو:جنگ ۾ شريڪ ڀارتي عورتون
زمرو:هندستاني شاهي ناري
ناديہ جمال

**ناديہ جمال** هڪ مصری رقاصہ ۽ اداڪارا هئي. هوءَ مقامی مصري بالڊي رقص کي مغربي والٹز، ڪاؤبوائي، چاچو ۽ ٻين سان گڏجي ناچ پيش ڪرڻ ۾ ماهر هئي.

## ابتدائي زندگي ۽ ڪيريئر
مصر جي اسڪندريه ۾ هڪ يوناني پيءُ ۽ اطالوي ماءُ جي گهر پيدا ٿي. ان جو جنم نالو ماريا ڪيريڊياس آهي. پيانو جي سکيا سميت بيلي ۽ نل جهڙي انيڪ قسم جي رقص گمال شروعاتي طور تي پنهنجي ماءُ وٽان سکيو. جڏهن هيءَ 14 سال جي هئي ته ان جي ماءُ جي ڊانس گروپ ۾ شامل هڪ بيمار ڊانسر پنهنجي بدران ان کي لبنان ۾ راڪ شرقي ڊانس ڪرڻ جو موقعو ڏنو، جيڪو هن جي ماءُ ڪرڻ کان کيس منع ڪيو. ان کانپوءِ، هوءَ هڪ مشهور  رقاصه بڻجي وئي ۽ مصري فلمن ۾ ڪيترائي جلوا ڏيکاريا.  1968 ۾، جمال بالبيڪ انٽرنيشنل فيسٽيول ۾ پرفارم ڪندڙ پهرين ريڪس شرقي ڊانسر بڻجي وئي. هيءَ قاهره اوپيرا هائوس ۾ به حاضر ٿي ۽ شاهه حسين ۽ شاهه ايران جي لاءِ ناچ ڪيو. هن پنهنجي ڪيريئر جي دوران ايشيا، وچ اوڀر، يورپ، لاطيني امريڪا ۽ اتر امريڪا  جو دورو پڻ ڪيو. 1978 ۽ 1981 ۾ هن نيويارڪ شهر ۾ مختصر طور تي ڊانس ورڪشاپس سيکاريو.انکانپوءِ پنهنجي ڪيريئر ۾ هن ناچ جو اسڪول کوليو.
### وفات
ناديا جمال کي ڇاتي جي ڪينسر جي سُڃاڻپ 1990 ۾ ٿي ۽ بيروت ۾ سندس علاج دوران نمونيا جو شڪار ٿي وفات ڪري وئي. 

## فلمی گرافی

* *پریم پجاری* (1970)
* *بازی ایش* (1968)
* *بزی ای شان* (1968)
* *موال اکردم الظہبیہ* (1966)
* *گارو* (1965)

## حوالا

زمرو:1937ع جون پيدائشون
زمرو:1990ع جون فوتگيون
مايا مکاتلي

**مايا مکاتلي** (جنم سال 1986)  هڪ جارجيائي سنگيت ڊانسر آهي. ڪولوراڊو بيلي ۽ برمنگهم رائل بيلي جي مقابلي کانپوءِ 2006 ۾ ڊچ نيشنل بيلي ۾ شاملٿي وئي، جتي هاڻي هڪ پرنسپل رقاصه آهي.

## ابتدائي زندگي
مکاتلي جارجيا  تبيليسي ۾ پيدا ٿي. ان جا ماءُ پيءُ، نيڪولوز مکاٽيلي ۽ مرينا لولاڊزي، جارجيائي نيشنل بيلي ۾ ناچو هئا. هن جو ڏاڏو هڪ لوڪ ڊانسر هيو ۽ ان جي ناني هڪ اوپيرا ڳائڻي هئي.  ان جو وڏو ڀاءُ  ڊيوڊ به هڪ ڊانسر آهي (جيڪو پهرين رائل بيلي سان پرنسپل هيو). مايا 9 سال جي عمر ۾، تبليسي ۾ واريتاگ چبوڪياني ڪوريوگرافڪ انسٽيٽيوٽ ۾ لاريسا چيڪويش ويلي سان گڏ بيلي جي سکيا حاصل ڪئي.

## ڪيريئر
جڏهن هوءَ 15 سال جي هئي، ته ان جو پيءُ آمريڪا جي شهر اڊاهو جي ڪيچم جي سن ويلي بيلي اسڪول ۾ نوڪري جي پيشڪش ڪئي وئي. مکيتيلي ان اسڪول ۾ به اڀياس حاصل ڪيو، جتي هوءَ پننهنجي ڀاءُ ڊيوڊ سان گڏجي *نٽ ڪريڪر* ۾ ناچ ڪندي هئي. ان جي ماءُ پيءُ هاڻي ڪولوراڊو جي ڊينور ۾ مکيٽيلي بيلي اڪيڊمي هلائين ٿا.  مائيا ڪولوراڊو ۾ جرمن زيموئل ۽ ويلنٽينا مکنووا وٽان سکيا حاصل ڪئي.

## ذاتي زندگي
مکاٽيلي جي شادي آرٽور شيسٽرڪوف سان ٿي آهي،جيڪو ڊي اين بي ۾ هڪ پرنسپل ڊانسر به آهي. ان جو هڪ پٽ، لوڪا آهي. 

## حوالا

زمرو:1980ع جي ڏهاڪي جون پيدائشون
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:جيوت ماڻهو
گيتا ڪپور

**گيتا ڪپور** (جنم 5 جولاِ 1973) بالي ووڊ جي هندستاني ڊانسر آهي ۽ ڀارتي ريئلٽي ڊانس ٽيلينٽ جي ججن منجهان هڪ آهي.

## ڪيريئر
گيتا ڪپور پنهنجي ڪيريئر جي شروعات ان وقت ڪئي جڏهن هوءَ 15 سال جي ڄمار ۾ باليوڊ ڪوريوگرافر فرح خان جي ٽيم ۾ شامل ٿي وئي. انکانپوءِ هن ڪيترن ئي فلمن ۾ فرح خان جي سهائتا ڪئي، جنهن ۾ ڪڇ ڪڇ هوتا هي، دل تو پاگل هي، ڪڀي خوشي ڪڀي غم، گمبين، ڪل هو نا هو، مئين هونا، ۽ اوم شانتي اوم ۽ ميوزيڪل بمبئي ڊريمرز (2004) فلمون شامل آهن. هن بالي ووڊ جي ڪيترن ئي فلمن ۾ ڪوريوگرافي جي رهنمائي ڪئي، جن ۾ فائزه (2000)، اشوڪا (2001)، ساٿيا (2002)، هيي بيبي (2007)، ٿوڙا پيار ٿوڙا جادو (2008)، علان (2009)، تيسار خان ڪي شيلا ڪي شامل هيون. جواني '(2010)، تيري نال لَوِ هوگيا (2011)، ۽ شيرين فرهاد جي تو نڪال پيڙي (2012)۔   گيتا ڪپور ايوارڊ جي گڏجاڻين ۽ ٽيمپٽيشن ريلوڊڊ جهڙي ڪنسرٽ جي ڪوريوگرافي به ڪري چُڪي آهي، ۽ هن پيپسي آءِ پي ايل 2013 جي مهورتي تقريب جي ڪوريوگرافي به ڪئي آهي.
گيتا ڪپور ٽيليويزن پنهنجي ڪيريئر جي شروعات 2008 ۾ زي ٽي وي تي ريئلٹي شو *ڊانس انڊيا ڊانس ( سيزن 1) سان ڪئي، جنهن ۾ شريڪ ججن ڪوريوگرافرن ٽيرينس ليوس ۽ ريمو ڊي سوزا سان هيءَ گڏ هئي. [[مٿن چڪرورتي|ميٿون چڪرورتر]] گررنڊ ماسٽر هيو. هن هڪ گروپ جي تربيت ڪئي، جنهن کي گیتا جي گينگ سڏيو ويندو آهي.  
هينئر *هندوستان جي بيسٹ ڊانسر'' ، مليڪا اروڙا ۽ ٽيرنس ليوس سميت سوني ٽي وي تي ڊانس ريئلٽي شو ۾ هيءَ جج جو فرض نڀائي رهي آهي. 

## حوالا

زمرو:1973ع جون پيدائشون
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:جيوت ماڻهو
رڪمڻي ديوي اروندويلي

رڪمڻي ديوي اروندلي 29 فيبروري 1904) - 24 فيبروري 1986) هڪ هندوستاني رقاصه ۽  ڪلاسيڪي ناچ فارم ڀرتانايم جي ڪوريوگرافر آهي. هوءَ هندستاني تاريخ جي پهرين عورت هئي جنهن کي راجيه سڀا جي مييمبر نامزد ڪيو ويو هيو. رڪمڻي ديوي کي پنهنجي گڻن جي سبب ڀارت جي سئو عورتن جي فهرست شامل ڪيو ويو، جن ڀارت جي لاءِ ڪم ڪيو.  هن کي 1956 ۾ پدم ڀوشن،   ۽ 1967 ۾ سنگيت ناٽڪ اڪيڊمي فيلوشپ کيس ڏني وئي.

## سيرت

### ابتدائي زندگي ۽ شادي
رڪمڻي ديوي فيبروري  1904 تي جنم ورتو. هن جو پيءُ نيلڪانتا شاستري اڏاوتي کاتي ۾  انجينئر ۽اسڪالر هيو ۽ ششمال ميوزڪ جو شوقين هيو. هن کي 1901 ۾  ٿيوسوفيڪل سوسائٽي ۾ متعارف ڪرايو ويو هيو. ڊاڪٽر ايني بيسنٽ جي پيروڪار جي حيثيت سان ٿيوسوفيڪل موومنٽ سان ڏاڍو متاثر  ٿيو نيلڪانته شاستري رٽائرمينٽ کانپوءِ اڊئير چنئي هليو ويو، جتي هن ٿيوسوفيڪل سوسائٽي اڊيئر جي صدر دفتر جي ويجهو پنهنجو گهر اڏاوت ڪيو. اتي ئي  نوجوان رڪمڻي کي صرف نظرياتي فڪر ئي نه پر سڀيتا، ٿيٽر، راڳ ۽ ناچ بابت آئڊياز سان به روشناس ڪيو ويو. پنهنجي بسنت جي ويجهي ساٿي بعد ۾ وارانسي ۾ سينٽرل هندو ڪاليج جي پرنسپل سان  برطانوي ٿيوسوفسٽ ڊاڪٽر جارج ارونڊيل سان ان جي ملاقات ان سان پائيدار رشتو قائم ڪرڻ تي زور ڀريو. 
هن 1920 ۾ شادي ڪئي.ان جي شادي سان قدامت پسند معاشري کي صدمو پهتو هيو. شادي کانپوءِ، ان سڄي دنيا جو سيرسپاٽو ڪيو، ساٿي ٿيسوفسٽس سان ملاقات ڪئي ۽ ماريہ مونٽيسوري ۽ شاعر جيمز ڪزنز سان ان جي دوستي به ٿي هئي. سال 1923 ۾ هوءَ آل انڊيا فيڊريشن آف ينگ ٿيسوفسٽس جي صدر ۽ 1925 ۾ ورلڊ فيڊريشن آف ينگ ٿيوسوفسٽس جي صدر بڻجي وئي.

## حوالا

## حوالا

زمرو:1904ع جون پيدائشون
زمرو:1986ع جون فوتگيون
بيسالي موهنتي

thumb|Baisali Mohanty at India Habitat Centre

**بيسالي موهنتي** (پيدائش 5 آگسٽ 1994) هڪ هندوستاني ڪلاسيڪل ڊانسر ۽ ڪوريوگرافر، ليکڪا، ڪالم نگار ۽ پرڏيهي ۽ عوامي پاليسي جي تجزيہ ڪار آهي.
هوءَ آمريڪي بزنس ميگزين فوربس، هفنگٽن پوسٽ، دي ڊپلوميٽ ۽ اوپن ڊيموڪريسي، لنڊن سميت ڪيترن ئي مائيشٺيت بين الاقوامي ڇپائين جي لاءِ پرڏيهي پاليسي ۽ اسٽريٽيجڪ معاملن ۾ باقاعدي سهائتڪار آهي.     هي آڪسفورڊ اوڊيسي سينٽر جي باني آهي جيڪو يونيورسٽي آف آڪسفورڊ ۽ گڏيل بادشاهت ٻين اهم ادارن ۾ اوڊيسي ناچ جي واڌاري ۽ سکيا ۾ شامل آهي. 

هيءَ يونيورسٽي آف آڪسفورڊ سان لاڳاپيل  سال 2015-16 جي لاءِ اي ايل سي گلوبل فيلو آهي. 

## شروعاتي جيون ۽ اڀياس
بيسالي موهنت جو جنم 5 آگسٽ 1994 تي اڙيسا جي شهر پوري ۾ ٿيو.
هن جي تعليم بيليڊ سيڪرامنٽ هاءِ اسڪول پوري ۽ ڪي آءِ آءِ ٽي (KIIT) انٽرنيشنل اسڪول، ڀونيشور ۾ ٿي.  هن ليڊي شري رام ڪاليج فار ويمن، دهلي کان سياست ۽ بين الاقوامي لاڳاپا (انٽرنيشنل رليشنز) ۾ بيچلر ڊگري حاصل ڪئي.

## حوالا

زمرو:1994ع جون پيدائشون
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:دهلي يونيورسٽي جا اڳوڻا شاگرد
زمرو:هندستاني ڪالم نگار ناريون
زمرو:جيوت ماڻهو
ساوٿا سيستري

thumb|سويٿا شاستري

**ساوٿا سيستري** هڪ هندستاني رقاصہ ۽ ڪوريوگرافر آهي، جنهن کي ڀرتناتيم جي لاءِ سُڃاتو ويندو آهي. هوءَ هندستاني افسانن يا ڌرم تي نه پر ناولن جي ڪهاڻي تي ٺهيل پروڊڪشن پيش ڪرڻ جي لاءِ ڀرت ناتيم جي ٽينڪينڪ جو استعمال ڪري روايتي ڀرتانيم جي شڪل سميت تجربو ڪرڻ جي لاءِ مشهور آهي.     ان جي بدعت کي نقادن 'روايت ٽوڙڻ' قرار ڏنو آهي،  ۽ هيءَ ناچ جي هڪ 'جديد آرڪيٽيڪچر'  جي طور تي سمجهي ويندي آهي، ڇاڪاڻ ته ان جي زماني ۾ رڪمڻي ديوي اروندويلي هئي.  

## ابتدائي زندگي ۽ تعليم
ساويٿا سبرامنيم حيدرآباد ۾ جنم ورتو ۽ پوءِ ممبئي ۾ به رهي. ان کان اڳ هن جو ڪٽنب چينائي جي پنهنجي اباڻي شهر لڌپلاڻ ڪري ويو ، هن پنهنجي تعليم چنئي جي پي ايس سينئر سيڪنڊري اسڪول منجهان حاصل ڪئي ۽ گريجويشن اسٽيلا ماريس ڪاليج منجهان حاصل ڪئي.
1986 ۾، هن پنهنجي گرو  اڊيار جي لڪشمن جي پروڊڪشن، تمل فلم *آنند ٽنڊوام* ۾ مرڪزي ڊانسر جي حيثيت سان ڪم ڪيو.

## ڀراناتيم
سال 1980، 1990 جي ڏهاڪي ۾، شاستري گهڻو ڪري روايتي ڀراناتيم  ڪارڪردگي جو مظاهرو ڪندي هئي. پوءِ هن ڪجهه وڏي پريزنٽيشنز جهڙوڪ *ڪرشنا:* جي به ڪوريوگرافي ڪئي.

## ذاتي زندگي
سيستري جي شادي اي ڪي سريانٿ سان ٿي، جيڪو ان جي سڀني پروڊڪشن ۾ پارٽنر آهي ۽ ان جي ننڍپڻ جو دوست آهي. هي جوڙو گڏيل طور پنهنجا شوزتيار ڪندو آهي ۽ ممبئي ۾ رهندو آهي.

## حوالا

زمرو:1969ع جون پيدائشون
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:جيوت ماڻهو
ستيندرستي

**ستندر ستي** هڪ هندستاني ٽيليويزن جي ميزبان، اداڪارا، شاعر، ڊانسر، ڳائڻي ۽ پنجاب آرٽس ڪائونسل جي اڳوڻي چيئرپرسن آهي.  هوءَ ٽيليويزن جي هڪ مشهور ميزبان آهي. ڊسمبر 2020 ۾، ستي پنجابي عوام جي حقيقي زندگي ۽ متاثر ڪندڙ واقعن جي نمائش جي لاءِ هڪ اوپن پليٽفارم  *بول دي* شروع ڪرڻ جو اعلان ڪيو. اهو پليٽ فارم غير منافع وارو ادارو آهي ۽ پنجاب ۾ ماڻهن کي تجربا ۽ نظريا پکيڙڻ جي لاءِ شروع ڪيو ويو آهي.

## ڪيريئر
ستندر ستي پنهنجي گريجویشن آر باوا ڊي اي وي ڪاليج بٹاله کان ڪئي ۽ انکانپوءِ نانڪ ديو يونيورسٽي، امرتسر کان قانون ۾ ماسٽر ڊگری حاصل ڪئي. گرو نانڪ ديو يونيورسٽي ۾ يوٿ فيسٽيول ۾ بطور ميزبان ڪم ڪيائين. هن دوردرشن، الفا پنجابي، اي ٽي سي ۽ پي ٽي سي چينلز تي ميزباني ڪئي. هن پنجاب ۾ ضرورت مند ماڻهن جي لاءِ فنڊ گڏ ڪرڻ جي لاءِ ڪيترائي پروگرامز ڪيا. هن جي ميوزک البمز ۾ *موهه* ۽ *پيینگ* شامل آهن. ستندر ستي  نظمن جو هڪ مجموعو *انجمميہ*  به جاري ڪيو. هن جي ڪتاب جي شروعات پنجابي شاعر سورجيت پاتر ڪئي. 

### گيت
* ڪجهه خط تنهنجي نالي

### ميزبان
* ڪجهه پل تنهنجي نالي
* مهرباني مونکي معاف
* لشڪاره
* ڪيمره آن ڪيمري
* دل ديان گلان

### فلمو گرافي
* لال چوڙيان
* سنگ دلان دي
* جي آيان نو (2002)
* مائي سيلف پينڊو (2015) 

### ڊسڪوگرافي

## حوالا

زمرو:پنجابي ٻولي جا راڳي
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:1972ع جون پيدائشون
زمرو:جيوت ماڻهو
شاهي پنير

ننڍي کنڊ پاڪستان هندستان  ۾ شاهي پنير جي تياري ۾ پنير، ٽماٽرم ۽ بصر استعمال ڪيا ويندا آهن. تياري کانپوءِ ان ۾ ملائي شامل ڪئي ويندي آهي. ڪڏهن ڪڏهن ان کي ڌئونرو سان به تيار ڪيو ويندو آهي.

مغلن جي دور ۾  جن کاڌن ۾ ملائي استعمال ڪيو ويندو هيو، انهن کي شاهي کاڌا سمجهيو ويندو هيو. هي پڪوان ٽماٽر، بصر، زميني کاجو، مکڻ  ۽ ملائي  کي ٻوڙ ۾ وجهي تيار ڪيو ويندو آهي. پنير ڪيوب ۽ مختلف قسم جي مصالحن کي  به ان ۾ وِڌو ويندو آهي.  اهڙي طرح جي کاڌي (پڪوان) ۾ پنير مکڻ، تِکاڻ ۽ ڪڙائي پنير شامل آهي. پنير مکڻ تِکاڻ ۽ شاهي پنير جي وچ ۾ بنيادي فرق هي آهي ته پنير مکڻ تِکاڻ (مصالحو) ۾ تمام گهڻو تِکاڻ استعمال ٿيندو آهي، جڏهن ته پنير مکڻ مصالحي جي ڀيٽ ۾ شاهي پنير سُواد مِٺو هوندو آهي. شاهي پنير، جنهن کي پنير رجواڙي، ڇنه رجواڙي، يا راجسي ڇنه به چيو ويندو آهي، ڇنه يا پنير جي تياري آهي، جيڪا هندستاني برصغير ​​جي آهي، جنهن ۾ ڪريم، ٽماٽن ۽ هندستاني مصالحن جي ٿلهي گريوي شامل آهي.

### شاهي پنير جون شيون
شاهي پنير ۾ عام طور تي هيٺيون شيون استعمال ٿينديون آهن: 
* پنير 
* مکڻ
* سُڪا ڌاڻا 
* سُنڍ (اَدرڪ) پيسٽ
* ٽماٽا ڪَٽيل
* ڳاڙها مرچ
* ڪِريم
* قصوري ميٿي (سُڪي ميٿي)
* ڌئونرو يا دهي
* پسيل سئونف (الائچي)
* ساوا ڌاڻا، ڪَٽيل
* شاهي پنير ڪيڪ

پنير سان مختلف ڪيڪ تيار ڪيا ويندا آهن، جيڪي پنهنجي سائز ۽ سُواد (ذائقي) ۾ مختلف هوندا آهن، پر پنير ڪيڪ جي قِسمن منجهان سڀ کان مشهور ۽ سُوادش (ذائقيدار) شاهي پنير ڪيڪ سمجهيو ويندو آهي. ان جي تياريءَ ۾ مختلف شيون استعمال ٿينديون آهن. ان جي سجاوٽ جو به خاص ڌيان رکيو ويندو آهي.

## حوالا

زمرو:پنجابي کاڌا
زمرو:هندستاني کاڌا
زمرو:پاڪستاني کاڌا
زمرو:پنير وارا کاڌا
زمرو:هندستاني پنير وارا کاڌا 
زمرو:اتر هندستاني کاڌا 
زمرو:هندستان جا سبزي وارا کاڌا
وچولي بينڪ

**وچ- وچ ۾ ايندڙ، وچ واري بينڪ** يا **درمياني بينڪ**  جڏھن ڪابہ بينڪ ڪنھن ٽين ڌر طور ڪم سرانجام ڏئي ۽ تجارت لاء راھ ھموار ڪري يا ڪنھن ونھوار لاء سھولتون فراهم ڪري تہ ان کي وساطي يا وچ واري بينڪ سڏيو ويندو آهي. مثال طور پرڏيهي تجارت ۾ جڏهن رقم جاري ڪندڙ بينڪ ۽ رقم وصول ڪندڙ بئنڪ ۾ مراسلاتي تعلق نہ ھوندو آھي تہ ان صورت ۾  ڪا ٽين ڌر طور ڪم ڪندڙ بينڪ ھڪ درمياني بينڪ طور گراھڪ جي ترجيح تي ڪم ڪندي آهي.  اھڙي بينڪ جيڪا مٽ سٽ واري ڏي وٺ ڪري ان کي پڻ وسطي بينڪ سڏين ٿا. مثال طور فيس جي بنياد تي وياج جي شرح واري مٽ سٽ يا ڪرنسي واري مٽ سٽ. اھڙي بينڪ جيڪا فنڊ فراهم ڪرڻ ۽ فنڊ جو استعمال ڪرڻ وارن وچ ۾ وساطت يا درمياني رابطي يا وسيلي جو ڪردار ادا ڪري ان کي وسطي بينڪ سڏين ٿا.

## حوالا
زمرو:سفارتڪاري
لبرلائزيشن

**لبرلائزيشن (آزاد خيالي- آزاد ڪاري، آزاد ٺاهڻ جو عمل)**  معاشيات جو ھڪ اصطلاح آهي. ڪنھن بہ ڪاروباري يا مالياتي اداري جي شروعات ڪرڻ لاء پابندين، قاعدن، ضابطن ۽ ھدايتن ۾ نرمي يا تخفيف ڪرڻ واري عمل، يا نئين منڊين ۾ داخلا، ۽ نئين منڊين جي ڌرين جي توسيع پسندانه شرڪت کي لبراليت سڏيو ويندو آهي. اھا پاليسي طور اختيار ٿيندڙ رڪاوٽي رواجن کي رد ڪرڻ جو آغاز ھوندي آھي جن جي ڪري مقصدن ۾ غيرمعمولي تبديليون پيدا ٿينديون آهن يا مقصدن جي نئين سر جوڙجڪ ڪئي ويندي آهي جيڪا آزاد طرز عمل تي مشتمل ھوندي آھي.

## حوالا