لوهه جو دور

**لوھه جو دور** (Iron Age؛ 1200 - 550 ق.م) ٽامي جي دور ۽ ڪانسي جي دور کان پوءِ ٽن تاريخي ڌاتو دورن جو آخري دور آهي. ان کي ٽن دورن جي تقسيم جو آخري دور پڻ سمجهيو ويو آهي جيڪو اڳ-تاريخ (ريڪارڊ ٿيل تاريخ کان اڳ) سان شروع ٿئي ٿو ۽ پروٽو هسٽري (لکيل تاريخ کان اڳ) ڏانهن وڌي ٿو. هن استعمال ۾، اهو پٿر جي دور (پيليوليٿڪ، ميسوليٿڪ ۽ نيووليٿڪ ۾ ورهايل) ۽ ڪانسي جي دور کان اڳ آهي. اهي تصورات لوھه جي دور يورپ ۽ قديم ويجهي اوڀر کي بيان ڪرڻ لاءِ پيدا ٿيا. آمريڪا جي آثار قديمه ۾، روايتي طور تي پنج دورن جو نظام استعمال ڪيو ويندو آهي؛ اتي مقامي ثقافتن ڪولمبيا کان اڳ واري دور ۾ لوھه جي معيشت کي ترقي نه ڪئي، جيتوڻيڪ ڪجهه ٽامي ۽ چاندي جو ڪم ڪندا هئا. مقامي ڌاتو ڪم يورپي رابطي سان آسٽريليا ۾ پهتو. جيتوڻيڪ ڪيترن ئي علائقن ۾ شهابين جي لوھه کي هزارين سالن تائين استعمال ڪيو ويو آهي، لوھه جي دور جي شروعات کي مقامي طور تي دنيا جي آثار قديمه جي ڪنوينشن ذريعي بيان ڪيو ويو آهي جڏهن پگھليل لوھه جي پيداوار (خاص طور تي فولاد جا اوزار ۽ هٿيار) عام استعمال ۾ انهن جي ڪانسي جي برابري کي تبديل ڪري ٿي.

اناطوليا ۽ قفقاز يا ڏکڻ اوڀر يورپ ۾، لوهه جو دور تقريباً سال 1300 ق.م. ۾ شروع ٿيو. قديم ويجهي اوڀر ۾، هي منتقلي 12هين صدي قبل مسيح دوران، آخري ڪانسي جي دور جي خاتمي سان گڏ ٿي. هي ٽيڪنالاجي جلد ئي رومي سمنڊ جي طاس واري علائقي ۾ پکڙجي وئي ۽ 12 هين ۽ 11هين صدي قبل مسيح جي وچ ۾ ڏکڻ ايشيا تائين پهتي وئي. ان جو وڌيڪ وچ ايشيا، اوڀر يورپ ۽ وچ يورپ تائين پکڙجي ويو، جيڪو ڪجهه دير سان ٿيو ۽ اتر يورپ 5هين صدي قبل مسيح تائين نه پهتو.

هندستان ۾ لوهه جو دور لوهه جي ڪم ڪندڙ رنگين ڀوري رنگ جي برتن جي ڪلچر سان شروع ٿيندڙ چيو ويو آهي. اهو تقريباً 1200 ق.م کان وٺي 3هين صدي قبل مسيح ۾ اشوڪ جي دور تائين هو. ڏکڻ، اوڀر ۽ ڏکڻ اوڀر ايشيا جي آثار قديمه ۾ "لوهه جو دور" جو اصطلاح وڌيڪ تازو آهي ۽ اولهائين يوريشيا جي ڀيٽ ۾ گهٽ عام آهي. آفريڪا ۾ ڪو عالمگير "ڪانسي جو دور" نه هو ۽ ڪيترائي علائقا سڌو سنئون پٿر کان لوهه جي دور ڏانهن منتقل ٿيا. ڪجهه آثار قديمه جا ماهر يقين رکن ٿا ته لوهه جي ڌاتوءَ جي ترقي، صحارا جي هيٺين آفريڪا ۾، 2000 ق.م. جي شروعات ۾، يوريشيا ۽ [اتر اوڀر آفريڪا][ جي پاڙيسري حصن کان آزاديءَ سان (independently) ڪئي وئي هئي.

لوھه جي دور جي خاتمي جو تصور، لکيل تاريخي رڪارڊ جي شروعات سان، آثار قديمه جي رڪارڊ ۾، چڱي طرح عام نه ٿيو آهي، ڇاڪاڻ ته تحريري ٻولي ۽ لوهه جو استعمال مختلف وقتن تي مختلف علائقن ۾ ترقي ڪئي آهي. مثال طور، چين ۾، لکيل تاريخ لوھه پگھلائڻ شروع ٿيڻ کان اڳ شروع ٿي، تنهن ڪري اصطلاح چين جي آثار قديمه لاءِ گهٽ استعمال ٿيندي آهي. [ميسوپوٽيميا ۾، لکيل تاريخ لوھه پگھلائڻ کان سوين سالن اڳ جي آهي. قديم ويجهي اوڀر لاءِ. 550 ق.م ڌاري هخامنشي سلطنت جي قيام کي روايتي طور تي ۽ اڃا تائين عام طور تي آخري تاريخ طور استعمال ڪيو ويندو آهي. هيروڊوٽس جي رڪارڊ مطابق بعد جي تاريخن کي تاريخي سمجهيو ويندو آهي. ڪافي لکيل رڪارڊن جي باوجود، هاڻي برونز ايج ۾ تمام گهڻو پوئتي کان سڃاتو وڃي ٿو. مرڪزي ۽ مغربي يورپ ۾. فتحون (پهرين صدي قبل مسيح دوران رومي سلطنت پاران) لوهه جي دور جي خاتمي جي نشاندهي ڪن ٿيون. جرمن لوهه جو دور (اسڪينڊينيويا جو) وائڪنگ ايج جي شروعات سان 800 عيسوي جي آخر ۾ سمجهيو ويندو آهي.

## تصور جي تاريخ

## "لوهه" جي تعريف

## تاريخي تعريف

## پڻ ڏسو

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
; عمومي حوالا
* A site with a focus on Iron Age Britain  from resourcesforhistory.com
* Human Timeline (Interactive)—Smithsonian, National Museum of Natural History (August 2016).

; اشاعتون 
* Andre Gunder Frank and William R. Thompson, Early "Iron Age economic expansion and contraction revisited". American Institute of Archaeology, San Francisco, January 2004.

; خبرون
* "Mass burial suggests massacre at Iron Age hill fort". Archaeologists have found evidence of a massacre linked to Iron Age warfare at a hill fort in Derbyshire. BBC. 17 April 2011

زمرو:تاريخ
زمرو:تاريخي دور
زمرو:لوهه جو دور
زمرو:تاريخ بلحاظ دور
زمرو:گرافيڪل خاڪن تي مشتمل مضمون
زمرو:2000 ق.م. جون اسٽيبلشمينٽ