open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
صفر تونيو

**ديھ صفر تونيو**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي وارھ تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا آباد تپي ۾ واقع آهي.
## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1911 کان 1961ع تائين واري دؤر جي ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ شير محمد آريجو ۽ پنا شاخ جي ڪڙ تي ھڪ ننڍڙو غيرمعروف ڳوٺ واقع ھيا. ھاڻي ان ديھ ۾ ڳوٺ آريجا معروف ڳوٺ آھي باقي ٻيو ڳوٺ غيرمعروف آھي.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ ڪلر ، اوڀر ۾ ديھ بڪيجاڻي ۽ ديھ مڱڻيجا، اولھ ۾ ديھ وارھ ۽ ديھ نواب ڪلھوڙو ۽ ڏکڻ ۾ ديھ ٿرڙي ھاجران واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آھي. ھن ديھ مان پنا شاخ وھندڙ آھي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 2,774 ھئي جيڪا 493 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

زمرو:وارھ تعلقو
زمرو:سنڌ جا ڳوٺ
زمرو:وارھ تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
وڳڻ ديھ

**ديھ  وڳڻ**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي وارھ تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا وڳڻ تپي ۾ واقع آهي.
## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود  1880ع  واري دؤر جي ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ ڪريمداد وڳڻ، پاسي بھرام وڳڻ ۽ ٿوري فاصلي تي مغيرين جا گھر،  واقع ھيا. ھاڻي ان ديھ ۾ وڳڻن جا ڳوٺ ملي وڳڻ شھر ۾ تبديل ٿي ويا آهن ۽ ٻھراڙيءَ ۾ نوان ڳوٺ قائم ٿي چڪا آهن جن ۾ ڳوٺ شير خان جتوئي، ڳوٺ معظم بستي ۽ ڳوٺ نزاري معروف آھن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ يارو ديرو، اوڀر ۾ ديھ ڀولا ڪلھوڙا ، اولھ ۾ ديھ ياروديرو ۽ ڏکڻ ۾ ديھ  چؤديرو ۽ ديھ حسن ھوري واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آھي. قمبر نصيرآباد روڊ ھن ديھ منجھان گذرندڙ آھي جنھن تي وڳڻ شھر پڻ واقع آهي. انڊس ھاء وي پڻ اتان گذري لاڙڪاڻي طرف ويندڙ آھي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 15,836 ھئي جيڪا 2,847 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

زمرو:وارھ تعلقو
زمرو:سنڌ جا ڳوٺ
زمرو:وارھ تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
عبيداڻي

**ديھ عبيداڻي**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي وارھ تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا وڳڻ تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1880 کان 1964ع تائين واري دؤر جي ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ عبيداڻي، ڳوٺ دربان ۽ ھڪ غيرمعروف ڳوٺ ۽ ڪجهه گھر واقع ھيا. ھاڻي ان ديھ ۾  ڀالو ڪوٽ، ڳوٺ عبيداڻي، پراڻو غيرمعروف ڳوٺ قمبر ڪوٽ سڏجي ٿو ۽ ڳوٺ دربان ھاڻي ماھي دربان جي نالي سان معروف آھن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ ياروديرو، اوڀر ۾ ديھ حسن ھوري، اولھ ۾ ديھ پيچوھا ۽ ديھ اصحابو ۽ ڏکڻ ۾ ديھ بند جاني واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آھي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 2,896 ھئي جيڪا 394 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

زمرو:وارھ تعلقو
زمرو:سنڌ جا ڳوٺ
زمرو:وارھ تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
وارھ ديھ

**ديھ وارھ**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي وارھ تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا وارھ تپي ۾ واقع آهي.
## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1881  واري دؤر جي ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ جي ڏکڻ اوڀر م ڳوٺ وارھ واقع ھيو جنھن جي ٻاھران بعد ۾ مختيارڪار جي آفيس قائم ٿي. اتان ٿورڙي فاصلي تي تنين جا ٽي ڳوٺ واقع ھيا جن ۾ ڳوٺ قبول محمد تونيو، ڳوٺ حمدو تونيو ۽ ڳوٺ گل محمد تونيو شامل ھئا. وارھ شھر جي اولھ طرف ديھ جي ڏاکڻي دنگ تي تنين جا ٻه مقام ھوندا ھئا. ديھ م باقي ھڪ ڳوٺ راضي واقع ھيو. ھاڻي ھن ديھ ۾ وارھ شھر سان گڏوگڏ ڳوٺ رسول بخش بروهي ۽ ڳوٺ غلام حسين مگسي ۽ آباد ٻگھيو واقع آھن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ نواب ڪلھوڙو ، اوڀر ۾ ديھ صفر تونيو ، اولھ ۾ ديھ گل ٻرڙو ۽ ڏکڻ ۾ ديھ جوڻاڻي ۽ ديھ ٿاڻو واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آھي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ٻھراڙيءَ جي آدمشماري 5,413 ھئي جيڪا 877 خاندانن تي مشتمل ھئي. ديھ ۾ واقع شھر وارھ جي آبادي جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 37,921 ھئي جيڪا 7,047 خاندانن تي مشتمل ھئي.. ديھ جي ڪل شھري ۽ ٻھراڙيءَ جي جملي آبادي 43,334 ھئي جيڪا  7,924 خاندانن تي مشتمل ھئي.

## حوالا

زمرو:وارھ تعلقو
زمرو:سنڌ جا ڳوٺ
زمرو:وارھ تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
ٽويو

**ٽويو**   سنڌ جي ٻھراڙيءَ ۾ پراڻي دور ۾ استعمال ٿيندڙ ڀرائي جو ھڪ ماپو ھيو جيڪو ھڪ ٿانو جي صورت ۾ ھوندو ھو جنھن ذريعي اناج جي ورھاست ڪئي ويندي ھئي. ھڪ ٽويو ۾ چار پاٽيون ھونديون ھيون. چار ٽويا ھڪ ڪاسي جي برابر ھيا.  وزن ۾ ھڪ چار ڪلو جي برابر ماپو ھوندو ھيو. اھو اڪثر ڪاٺي جو ٺھيل ھوندو ھو.

## حوالا
ڪاسو

**ڪاسو**   سنڌ جي ٻھراڙيءَ ۾ پراڻي دور ۾ استعمال ٿيندڙ ڀرائي جو ھڪ ماپو ھيو جيڪو ھڪ ٿانو جي صورت ۾ ھوندو ھو جنھن ذريعي اناج جي ورھاست ڪئي ويندي ھئي. چار چوٿائيون برابر ھڪ پاٽي ۽ چار پاٽيون برابر ھڪ ٽويو ھوندا آھن ۽ چار ٽويا برابر ھڪ ڪاسو ھوندا آھن. ڪاسي جو وزن 16 ڪلو جي برابر ھوندو آھي. اھو اڪثر ڪاٺي جو ٺھيل ھوندو آھي
خرار

**خرار**   سنڌ جي ٻھراڙيءَ ۾ استعمال ٿيندڙ ڀرائي جو ھڪ ماپو آھي جنھن سان اناج جي ذخيرو ماپيو ويندو آهي. ھڪ خرار 24 مڻن جي برابر ھوندو آھي. ھن ڀرائي واري ماپ جي جدول مطابق چار چوٿائيون برابر ھڪ پاٽي، چار پاٽيون برابر ھڪ ٽويو، چار ٽويا برابر ھڪ ڪاسو ۽ 60 ڪاسا برابر ھڪ خرار جي برابر ھيا. اھا جدول تور واري تارازي جي جدول کان بہ اڳ واري زماني جي آھي.

## حوالا
ٻگهيو

**ٻُگھيا** :

ھڪ ذات جو نالو ،جيڪا سڄي سنڌ ۾ آباد آھي .ٻگھيا ،نواب شاهه ۽ لاڙڪاڻي ضلعن ۾ جام رھن ٿا ،جتي سندن ڪيترا ڳوٺ آباد آھن .نوابشاهه جي ٻُگهين مان شاعر ۽ ڪهاڻيڪار قمر شهباز ۽ بشير احمد ٻگهيو مشهور ٿيا .هي ميربحرن جي هڪ نک آهن.

## حوالا

زمرو:سنڌي ذاتيون ۽ قبيلا
زمرو:سنڌي ذاتيون
شوڪر باپوجي تلپڙي

شِوڪَر باپُوجِي تَلپَڙي سنسڪرت: शिवकर बापूजी तलपड़े (1864 – 1916) هڪ هندستاني اديب هو. هن 1895 ۾ بغير پائلٽ وارو جھاز ٺاهيو هو. هو بمبئيءَ جو رهواسي ۽ سنسڪرت ساهَت ۽ چِٽڪاريءَ جو پارکو هو. 

 
زمرو:هندوتوا
ڪڻاد (فلاسافر)

ڪَڻاد (سنسڪرت: कणाद) جنھن کي ڪَشياپ، اُلوڪ ۽ ڪَڻڀُڪ نالنِ سان پڻ ڄاتو وڃي ٿو. هي هڪ قديم سائنسدان ۽ فلسفي هو جنھن هندستاني فلسفي جي وئشيشِڪ اوجهي (اسڪول) جو بڻياد رکيو. جيڪو اوائلي هندستاني فزڪس جي پڻ نمائندگي ڪري ٿو.

Quick Facts Born, Region ...

Close
ياروديرو

**ديھ يارو ديرو**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي وارھ تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا وڳڻ تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1881ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ ياروديرو، ڳوٺ ڦورون، ڳوٺ مياڻي آنڌل جي، ڳوٺ خدابخش مغيري واقع ھيا. ھاڻي ھن ديھ ۾  ياروديرو، پير جو ڪوٽ، مزاري ڳوٺ ۽ بستي چڪلال واقع آھن. 

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ گھٽھڙ ۽ ديھ ھني، ديھ ، اوڀر ۾ ديھ وڳڻ، اولھ ۾ ديھ پيچوھا ۽ ڏکڻ ۾ ديھ حسن ھوري ۽ ديھ عبيداڻي واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي. يارو ديرو ۽ وڳڻ ھڪٻئي سان لڳولڳ ديھ وڳڻ ۽ ديھ ياروديرو جي دنگ تي واقع آهن. ڄڻ تہ ھڪڙو شھر ٿي چڪا آهن.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 8,395 ھئي جيڪا 1,349 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## مشھور شخصيتون

مشھور سنڌي اسڪالر ڊاڪٽر الھداد ٻوھيو جو تعلق ھن ديھ جي ڳوٺ ياروديرو سان آھي. سندس قبر پڻ ياروديرو واري مقام ۾ واقع آهي.

## حوالا

زمرو:وارھ تعلقو
زمرو:وارھ تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
آباد (وارھ)

**ديھ آباد**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي وارھ تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا آباد تپي ۾ واقع آهي.  ديھ جو نالو ڳوٺ آباد ڪلھوڙا تان ورتل آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1881ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ آباد، ڳوٺ ڪلھوڙا ھڪٻئي جي لڳولڳ واقع ھيا ۽ انھن جي ڀرسان پيراڻو مقام پڻ واقع ھيو. ان کان سواءِ ڳوٺ ڪولاچي،  واقع ھيا. ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ آباد ڪلھوڙا (ڳوٺ آباد ۽ ڳوٺ مير محمد ڪلھوڙو)، ڳوٺ کورو بروھي، ڳوٺ ڪنب بروھي، ڳوٺ محمد کٽياڻ، ڳوٺ يارمحمد کٽياڻ ۽ ڳوٺ حسين آباد واقع آھن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ اصحابو ۽ ديھ مڱڻيجا، ديھ ، اوڀر ديھ بندجاني ۾ ديھ ، اولھ ۾ ديھ ٿرڙي ھاجران ۽ ڏکڻ ۾ ديھ واھوچا ۽ ديھ مرادي واقع آهن.  ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي. 

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 4,906 ھئي جيڪا 806 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

## حوالا
آڏي ڌامراھو

**ديھ آڏي ڌامراھو**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي نصيرآباد تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا چنجڻي تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1931ع  واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ آڏي، ڳوٺ ڪانڌڙا ۽ ڳوٺ ڪمالپور واقع ھيا. ان دور م ھي ديھ کڏھري تپي ۾ واقع ھوندي ھئي. پاڪستان ٺھڻ بعد چنجڻي تپي جي قيام سان ھن ديھ کي ان نئين تپي ۾ شامل ڪيو ويو. ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ نبي بخش ڪانڌڙو، مختار آباد، ڳوٺ جلال واقع آھن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ آڏي لاشاري ۽ ديھ چنجڻي، اوڀر ۾ ديھ ڌامراھو، اولھ ۾ ديھ کڏھري ۽ ڏکڻ ۾ ديھ ميھڙ تعلقي جي ديھ ڪمالپور واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي. انڊس ھاء وي اين 255 ھن ديھ مان گذرندڙ آھي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 4,299 ھئي جيڪا 711 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

## حوالا

زمرو:نصيرآباد تعلقو
تپو چنجڻي

**تپو چنجڻي**  پاڪستان جي صوبي سنڌ جي لاڙڪاڻي ڊويزن جي ضلعي قمبر شھدادڪوٽ جي نصيرآباد تعلقي جو ھڪ تپو آھي جنھن ۾ 3 ديھون واقع آهن. انھن ديھن جا نالا آھن: ديھ آڏي ڌامراھو، ديھ آڏي لاشاري ۽ ديھ چنجڻي.

## آبادي
ھن تپي جي  2017 جي آدمشماري مطابق ڪل آبادي 11,529 ھئي جيڪا 1858 خاندانن تي مشتمل ھئي

## حوالا

زمرو:سنڌ جا تپا
زمرو: قمبر شھدادڪوٽ ضلعي جا تپا
علي بيحر

**ديھ علي بحر**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهداد ڪوٽ جي نصيرآباد تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا لاکا تپي ۾ واقع آهي. ديھ جو اھو نالو ڳوٺ بحر ملاڻو جي نالي تان ورتل آهي. بورڊ آف روينيو جي پراڻن نقشن م ڪٿي ڪٿي ان ديھ جو نالو علي بحر لکيل آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1881ع  واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ ھاشم، شيخن جو ڳوٺ، ڳوٺ بھار ملاڻو جنھن سان لڳولڳ ڳوٺ خيرمحمد ملاڻو، ڳوٺ گوڌو کھاوڙ، ڳوٺ گنھور خان واقع ھيا. ان وقت ھي ديھ تپو لاکا، تعلقو وارھ ۾ واقع ھئي. ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ بھار ملاڻو، ڳوٺ شيخ مرکنڊ، ڳوٺ غلام نبي ڦلپوٽو معروف آھن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ ٿرڙي ھاجران، اوڀر ۾ ديھ ڦيڪراٺو، اولھ ۾ ديھ بشارت کھاوڙ ۽ ڏکڻ ۾ ديھ جلباڻي واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 2,262 ھئي جيڪا 277 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

زمرو:سنڌ جا ڳوٺ
هائير ايجوڪيشن ڪميشن (پاڪستان)

**هائير ايجوڪيشن ڪميشن** (عام طور تي HEC طور سڃاتو وڃي ٿو) پاڪستان جي حڪومت جو قائم ڪيل قانوني ادارو آهي. ان جا اھم لڇڻ ملڪ ۾ اعليٰ تعليمي ادارن جي فنڊنگ، نگراني، مقرري ۽ تصديق ڪرڻ آھي. اهو 1974 ۾ يونيورسٽي گرانٽس ڪميشن (يو جي سي) جي نالي سان  قائم ڪيو ويو ۽ 2002 ۾ ان جي جديد شڪل ۾ آئي. ڪميشن اها اعليٰ تعليمي پاليسي ۽ معيار جي يقيني بڻائڻ، بين الاقوامي معيارن کي پورو ڪرڻ سان گڏوگڏ تعليمي درسگاهن جي رسائي، نوان ادارن جي ترقي ۽ پاڪستان ۾ موجود ادارن جي بهتري جي ذميوار آهي۔

ڪميشن ملڪ ۾ اعليٰ تعليمي سرشتي جي ترقيءَ ۾ به سهولت فراهم ڪئي، جنهن جو بنيادي مقصد ملڪ ۾ يونيورسٽين ۽ ٻين ڊگريون دیندڙ ادارن کي اپ گريڊ ڪري اعليٰ تعليم، تحقيق ۽ ترقيءَ جي اعليٰ سکيا جو مرڪز بڻائڻ آھي۔ ڪيترن سالن کان، هن پاڪستان ۾ علم تي ٻڌل معيشت جي تعمير ۾ هڪ اهم ڪردار ادا ڪيو آهي ۽ هر سال سوين ڊاڪٽري اسڪالر تعليم حاصل ڪرڻ لاءِ اسڪالر شپ تي ٻاهران موڪلایو۔

## حوالا

زمرو:پاڪستان ۾ تعليم
زمرو:پاڪستان ۾ اعلي تعليم
زمرو:پاڪستان ۾ قائم تعليمي تنظيمون
زمرو:پاڪستان جا وفاقي ادارا ۽ گماشتگيري
بٺ

**ديھ بٺ**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي نصيرآباد تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا ڌامراھو تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1934ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ رڳو ٻہ ڳوٺ واقع ھيا جن ۾ ڳوٺ فيض محمد کوکر ۽ ڳوٺ محمد ابراهيم گوپانگ شامل ھيا. ان وقت ھي ديھ ڏيرا تپي ۾ شامل ھئي بعد م ان کي ڌامراھو تپي جو حصو بڻايو ويو. ھاڻي ھن ديھ ۾ نورپور، باغ لھبار، ڳوٺ محمد ابراهيم گوپانگ، ڳوٺ محمد مراد بروھي، اسماعيل آباد، ڳوٺ فيض محمد کوکر واقع آھن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ بٺ ڏيرا، ديھ واسو ڪلھوڙو ۽ ديھ ڏيرا، ديھ ، اوڀر ۾ لاڙڪاڻي ضلعي جون ديھون: ديھ باڊھ ۽ ديھ ٻاٻوري، اولھ ۾ ديھ لائق پور ۽ ڏکڻ ۾ ديھ گوڪو واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 3,072 ھئي جيڪا 532 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا
بٺ ڏيرا

**ديھ بٺ ڏيرا**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي نصيرآباد تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا ڏيرا تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1881ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ مرزان، ڍڪڻن جو ڳوٺ ۽ ٻہ ننڍڙا ۽ غيرمعروف ڳوٺ واقع ھيا. ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ بھادر علي گاڏھي، ڳوٺ ربن گاڏھي ۽ ڳوٺ دوست محمد جلباڻي واقع آهن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ ڪارڙا، اوڀر ۾ ديھ ڳجھڙ، اولھ ۾ ديھ ڏيرا ۽ ڏکڻ ۾ ديھ بٺ ۽ ديھ ڀاٻوڙي واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 3,072 ھئي جيڪا 532 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا
ڊينجر ماؤس (2015 ٽي وي سيريز)

**ڊينجر ماؤس** () هڪ برٽش آئرش متحرڪ ٽيليويزن سيريز آهي ، جيڪو فريمينل ميڊيا ۽ بولڊر ميڊيا طرفان تيار ڪيل آهي ، جيتوڻيڪ هن فرمينٽ ميليڊيا ڪائلڊ اينڊ فيملي حاصل ڪرڻ بعد 2018 ۾ بوٽ ريڪر ميڊيا پاران تيار ڪرڻ شروع ڪيو هو.

## ڪهاڻي
ڊينجر ماؤس هڪ بهترين ڳجهي ايجنٽ آهي ، جيڪو ڪڏهن به رهندو هو. هن جي ساٿي پينفلڊ سان گڏ ، ڪاهيندڙ هيمسٽر ، ڪرنل ڪ ۽ سائنسدان ۽ پروفيسر اسڪوڪنڪ لک ، هي دوست چواڻو ڌرتيءَ کي خوفناڪ بارون وان گرين بڪ جي چنگل تان بچائڻ ۽ دنيا جي سلامتي لاءِ ڪنهن ٻئي خطرو جي مشڪل مشن تي لهي ٿو.

## حوالا


## خارجي ڳنڍڻا

* 

زمرو:انگريزي زبان جا ٽيليويزن شو
ڏيرا (نصيرآباد)

**ديھ ڏيرا**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي نصيرآباد تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا ڏيرا تپي ۾ واقع آهي. ديھ ۾ لاڙڪاڻو نصيرآباد روڊ تي واقع ڏيرا ڳوٺ جو نالو ھن ديھ تي پيل آھي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود برٽش انڊيا واري دؤر جي ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ مڏن ڏيرا، ڳوٺ ڏيرا جنھن لڳ مھاڻن جو مقام، ۽ ٽي ننڍڙا غيرمعروف ڳوٺ واقع ھيا. ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ ڏيرا، ڳوٺ مڏن ڏيرا، ڳوٺ نچراڻي معروف آھن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ چؤديرو، اوڀر ۾ ديھ بٺ ڏيرا، اولھ ۾ ديھ گل سانگھرو ۽ ديھ واسو ڪلھوڙو ۽ ڏکڻ ۾ ديھ بٺ واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي. 

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 7,383 ھئي جيڪا 1,236 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا
سشرت

سُشرُت (سنسڪرت: सुश्रुत) هڪ قديم هندستاني ويڄ ۽ سَرجِن هو. جنھن کي هن وِگهہ سرجيڪل طريقياري ايجاد ڪرڻ ۽ کيس ترقي وٺرائڻ جي لاءِ "هندستاني سرجريءَ جو ابو" ۽ "سرجريءَ جو ابو" جي طور تي سڃاتو وڃي ٿو. ان موضوع تي سندس ڪم، سُشرُت سنھيتا (سُشرُت جو مجموعو) پلاسٽڪ سرجريءَ جي حوالي سان دنيا جو سڀ کان پراڻو متن مڃيو ويندو آهي ۽ کيس آيرويدڪ دوائن جي عظيم تثليث مان هڪ سمجهيو ويندو آهي. ٻيا ٻَ چرڪ سنھيتا هئا، جيڪي کانئس اڳ جا هئا ۽ اَسٽانگ هرديا، جيڪو کانئس پوءِ جو هو.
چنجڻي

**ديھ چنجڻي**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي نصيرآباد تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا چنجڻي تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1902ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ روشن آباد، ڳوٺ خدادا خان پٺاڻ ۽ ڳوٺ چنجڻي ۽ مقام ٻڍو ڪانڌڙو واقع ھيا. ان وقت ھي ديھ کڏھري تپي م واقع ھئي. پاڪستان جي قيام بعد ان کي نئين تپي چنجڻي ۾ شامل ڪيو ويو.  ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ خداداد پٺاڻ واقع آهي.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ ڪاٺيا بازار ۽ ديھ نصيرآباد، ديھ ، اوڀر ۾ ديھ ڌامراھ، اولھ ۾ ديھ آڏي لاشاري ۽ ڏکڻ ۾ ديھ آڏي ڌامراھ واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي. ديھ مان انڊس ھاء وي اين 255 گذرندڙ آھي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 2,586 ھئي جيڪا 387 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

زمرو:نصيرآباد تعلقو
چوديرو

**ديھ چؤديرو**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي نصيرآباد تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا چؤديرو تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1880ع  واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ سناڻي، ڳوٺ موراڻي، ڳوٺ خان محمد،   
ڳوٺ چؤديرو، تيوڻن جو ڳوٺ واقع ھيا. ان وقت ھي ديھ تپو ڏيرا م واقع ھئي بعد ۾ چؤديرو تپو قائم ڪيو ويو تہ پوءِ ھي ديھ نئين تپي جو حصو ٿي.ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ لالو ماڇي، ڳوٺ چؤديرو، سمن آباد ۽ ميھر ڳوٺ، قبول تيوڻو واقع آھن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ گھوگھارو ۽ ديھ ٿرڙي ھاشم، اوڀر ۾ ديھ پکو، اولھ ۾ ديھ حسن ھوري ۽ ڏکڻ ۾ ديھ ڏيرا ۽ گل سانگھرو  واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 5,547 ھئي جيڪا 904 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا
حڪيم سعيد

حڪيم محمد سعيد (9 جنوري 1920 کان 17 آڪٽوبر 1998)  پاڪستان جو طبي تحقيدان، وگياني ۽ سماج سڌارڪ هو. هو جنهن اسلامي دنيا ۽ پاڪستان لاءِ اهم خدمتون سرانجام ڏنيون. هن مذهب ، طب ۽ فلسفي تي 200 کان وڌيڪ ڪتاب تصنيف ڪيا. همدرد پاڪستان ۽ همدرد يونيورسٽي سندس قائم ڪيل اهم ادارا آهن.

## ادبي خدمتون

### حڪيم سعيد ۽ ٻارن جو ادب

حڪيم سعيد ٻارن ۽ ٻارن جي ادب سان گهڻي دلچسپي رکندو هو. پنهنجي شهادت تائين ، هي پنهنجي رسالي ، همدرد نونهال سان مڪمل طور وابسته رهيو. ان کانسواءِ هن نونهال اديب جي نالي سان ٻارن جي ڪتابن جو هڪ سلسلو شروع ڪيو ، جيڪو اڃا تائين هلندڙ آهي. ان سلسلي ۾ ڪيترائي مختلف موضوعن تي ڪتاب شايع ٿيل آهن. ان کان علاوه بهترين عالمي ادب جا ترجما شايع ٿيل آهن.

## قتل

ان کي 17 آڪٽوبر 1998 ۾ ڪراچي ۾ شهيد ڪيو ويو ، جنهن جو الزام ڪجهه ماڻهو متحده قومي موومينٽ تي ڏين ٿا ، جي وڃڻ کان پوءِ ڪيس کي دٻايو ويو آهي. بهرحال ، پهرين سنڌ هاءِ ڪورٽ ۽ پوءِ سپريم ڪورٽ ڪيس ۾ نامزد ايم ڪيو ايم جي ٽن ڪارڪنن کي بری ڪري ڇڏيو.

هو روزي جي حالت ۾ هو جڏهن هو آرام باغي ۾ ارم باغ ۾ پنهنجي دواخاني جي ٻاهران فائرنگ ڪري فوت ٿي ويو ، تنهنڪري هن پنهنجي زندگي روزي جي حالت ۾ طاري ڪري ڇڏي. هو روزو رکڻ وارو هو هو مريضن کي ڏسڻ جي لاءِ هليو ويو ڇاڪاڻ ته هن کي يقين هو ته صرف دوا ئي شفا ڏيڻ جو سبب ناهي. حڪيم محمد سعيد پاڪستان جي وڏن شهرن ۾ هفتيوار مريضن کي ڏسندو هو. سڀ کان وڌيڪ ، انهن مريضن جو مفت ۾ علاج ڪيو. هن جي تنظيم همدرد پڻ هڪ غير منافع بخش تنظيم آهي جنهن جي سموري آمدني تحقيق ۽ ٻين فلاحي خدمتن تي خرچ ڪئي ويندي آهي.

## حوالا

زمرو:1920ع جون پيدائشون
زمرو:1998ع جون فوتگيون
زمرو:ڪراچي جا ماڻھو
ڌامراھو (نصيرآباد)

**ديھ ڌامراھو**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي نصيرآباد تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا ڌامراھو تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1935ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق اھا ديھ وارھ تعلقي جو حصو ھئي ۽ ان وقت ھن ديھ ۾ پڊ پراڻو ڌامراھي جو ۽ ان کان ڪجهه فاصلي تي   رشيد فقير وارو مقام، ڳوٺ ڪريم بخش جتوئي ۽ ان سان لڳولڳ ڳوٺ ڌڻي بخش جتوئي ۽ ڳوٺ سائينداد کوکر ۽ ھڪ ننڍڙو غيرمعروف ڳوٺ واقع ھيا. ھاڻي ھن ديھ ۾ پراڻا ڳوٺ غيرمعروف ٿي يا ڦٽي ويا آهن ۽ موجوده ڳوٺن ۾  ڳوٺ نبي بخش سنجراڻي، ڳوٺ محمد ابراهيم باکاڻي، ڳوٺ مسو ڪانڌڙو، واڙي کوکر، بستي غلام رسول، ڳوٺ دائود ڪانڌڙا شامل آھن

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ گوڪو، اوڀر ۾ ڏوڪري تعلقي جي ديھ مرزائي ۽ ديھ باڊھ، اولھ ۾ ديھ آڏي ڌامراھو ۽ ڏکڻ ۾ ميھڙ تعلقي جي ديھ ڪانڌڙا ۽ ديھ بوٿرو واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي. ديھ جي ڏاکڻي دنگ سان ڌامراھ واھ وھندڙ آھي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 4,581 ھئي جيڪا 478 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا
ڦيکراٽو

**ديھ ڦيکراٽو**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهداد ڪوٽ جي نصيرآباد تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا لاکاٽ تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود برٽش انڊيا واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھي ديھ وارھ تعلقي جي ڦيڪراٺو تپي ۾ واقع ھئي جنھن ۾ ان وقت ڳوٺ ڦيڪراٺو، ڳوٺ فتح خان ڦلپوٽو، ڳوٺ امير بخش، ڳوٺ برادي ڦلپوٽو، ڳوٺ آئو ڦلپوٽو، ڳوٺ ڳاڙھو ڦلپوٽو، ڳوٺ خان محمد ڦلپوٽو، ڳوٺ خاوندڏنو ڦلپوٽو، ڳوٺ جوڻيجن جو ۽ ڳوٺ سيدن جو واقع ھيا جيڪي ھاڻي لڳ ڀڳ غيرمعروف ٿي يا ڦٽي ويا آهن.  ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ نور مصطفي، ماسيپور، شورادپور، ڳوٺ محله سولنگي واقع آھن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ واھوچا ۽ ديھ ٿررڙي ھاجران، اوڀر ۾ ديھ لاکو، اولھ ۾ ديھ علي بھار ۽ ڏکڻ ۾ ديھ مڱيو ۽ ديھ جلباڻي واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 4,027 ھئي جيڪا 485 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

زمرو:سنڌ جا ڳوٺ
گڪو

**ديھ گڪو**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي نصيرآباد تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا ڌامراھو تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود برٽش انڊيا واري دؤر جي ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڪو به ڳوٺ واقع ڪانه ھيو. ھاڻي ھن ديھ ۾ جميل آباد، ڳوٺ فيض محمد کوکر ۽ ڳوٺ حمزو چانڊيو واقع آھن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ بٺ، اوڀر ۾ ديھ ڪاٺيا بازار، اولھ ۾ ڏوڪري تعلقي جي ديھ باڊھ ۽ ڏکڻ ۾ ديھ ڌامراھو واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي. نصيرآباد باڊھ روڊ ھن ديھ مان گذرندڙ آھي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 2,239 ھئي جيڪا 374 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا
گل سانگھرو

**ديھ گل سانگھرو**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي نصيرآباد تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا نصيرآباد تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1880ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ بچي، ڳوٺ الھندو سانگھرو جنھن سان لڳولڳ ھڪ ڦٽل ڳوٺ، ڳوٺ گل سانگھرو، چانڊين جو ڳوٺ، کوکرن جو ڳوٺ، ڳوٺ باگ ڪلھوڙو، ڳوٺ پانڌي ڪلھوڙو، ڳوٺ کڏائين جو واقع ھيا. ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ گل سانگھرو ۽ ڳوٺ بچي معروف ڳوٺ آھن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ چؤديرو، اوڀر ۾ ديھ ڏيرا، اولھ ۾ ديھ بند جاني ۽ ديھ مرادي ۽ ڏکڻ ۾ ديھ واسو ڪلھوڙو ۽ ديھ لائق پور واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي. ديھ جي ٻن پاسن کان قمبر نصيرآباد روڊ ۽ لاڙڪاڻو نصيرآباد روڊ واقع آھن

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 3,579 ھئي جيڪا 537 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا
جلباڻي (نصيرآباد)

**ديھ جلباڻي**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهداد ڪوٽ جي نصيرآباد تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا کڏھري تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1880ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ خانڻ، ڳوٺ منگي کوکر، ڳوٺ مسڻ پراڻا، ڳوٺ خان محمد کھاوڙ، جلباڻين جو مقام ۽ ڳوٺ الھرکيو جلباڻي واقع ھيا. ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ طيب ڪانڌڙو، ڳوٺ بھرام کوسو، ڳوٺ جمعو مغيري، شيخ فارم، ڳوٺ غازي جلباڻي ۽ ڳوٺ الھرکيو جلباڻي واقع آهن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ ڦيکراٽو ۽ ديھ علي بھار، اوڀر ۾ ديھ مڱيو، اولھ ۾ ديھ گاجي کھاوڙ ۽ ديھ آھون ۽ ڏکڻ ۾ ديھ کڏھري واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 7,440 ھئي جيڪا 1,339 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

زمرو:نصيرآباد تعلقو
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعو
زمرو:سنڌ جا ڳوٺ
ڪاٺيا بازار

**ديھ ڪاٺيا بازار**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي نصيرآباد تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا نصيرآباد تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1881ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ صادق ڳنوار، ٿرڙي وارو مقام، ڳوٺ ڳوانسر، جنھن لڳ گھر گکڻ گوانسر جا، مقام عمر فقير جو، ڳوٺ نصيرآباد جنھن لڳ انجنيئري بنگلا، مسڻ ۽ گھر رنگيلين جا، ڳوٺ سونو گوندل واقع ھيا. ديھ مان ڳوٺ نصيرآباد ڀرسان چيلو واھ ۽ لاڙ واھ گذرندڙ ھئا. ھاڻي ھن ديھ ۾ نصيرآباد شھر جو اوڀرندو حصو واقع آهي جنھن ۾ نصيرآباد شھر جو پراڻو حصو، گرڊ اسٽيشن، نصيرآباد ڊگري ڪاليج ۽ باء پاس وارو علائقو پڻ شامل آھن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ واسو ڪلھوڙو، ديھ گل سانگھرو ۽ ديھ مرادي، اولھ ۾ ديھ نصيرآباد، اوڀر ۾ ديھ گڪو ۽ ديھ بٺ ۽ ڏکڻ ۾ ديھ چنجڻي واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي. نصيرآباد باڊھ روڊ ھن ديھ مان گذرندڙ آھي. وڳڻ نصيرآباد روڊ پڻ ھن ديھ مان گذرندي نصيرآباد شھر ۾ داخل ٿئي ٿو.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 3,875 ھئي جيڪا 571 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا
کڏھري

**ديھ کڏھري**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي نصيرآباد تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا کڏھري تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1931ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ نئون ڳوٺ حاڪم ڏيپر جو، ڦٽل ڳوٺ حاڪم ڏيپر جو،  ڳوٺ آرت مل ھندو، ۽ ان سان لڳولڳ ڳوٺ يار محمد ويسر، ڳوٺ مھراب ڏيپر، ڳوٺ کڏھري، ڳوٺ مينھون، ڳوٺ فيضو ڏيپر جنھن لڳ انجنيئر جو بنگلو واقع ھيا. انھن مان اڪثر ڳوٺ غيرمعروف ٿي ويا يا ڦٽي ويا آهن.  ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ مير خان گاڏھي ، ڳوٺ مينھون ڏيپر، ڳوٺ علي بخش چانڊيو، ڳوٺ آڏي جاگير ۽ ڳوٺ رسول بخش چن معروف ڳوٺ آھن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ مڱيو، ديھ آڏي لاشاري ۽ ديھ جلباڻي، اوڀر ۾ ديھ آڏي ڌامراھو، اولھ ۾ ديھ   آھون ۽ ڏکڻ ۾ ديھ تعلقي ميھڙ جي ديھ بليدائي واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي. ھن ديھ کي ڏاکڻي پاسي ڌامراھ واھ وھندڙ آھي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 7,017 ھئي جيڪا 1,162 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

زمرو:نصيرآباد تعلقو
لائق پور

**ديھ لائق پور**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي نصيرآباد تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا چؤديرو تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
برٽش انڊيا واري دؤر جي ديھن واري پراڻي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ مغيرين جو ڳوٺ، ڳوٺ پير بخش تونيو، صديق ڳوٺ ۽ ھڪ وڏو ڳوٺ شايد لائق پور واقع ھيا.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ پلي ۽ ديھ گھوگھارو، اوڀر ۾ ديھ جماراڻي ۽ ديھ بٺ، اولھ ۾ ديھ چؤديرو ۽ ديھ نصيرآباد ۽ ڏکڻ ۾ ديھ ڏيرا ۽ ديھ دوداڻڪي واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي. لاڙڪاڻو نصيرآباد روڊ ھن ديھ مان گذرندڙ آھي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 1,910 ھئي جيڪا 365 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا
لاکا (نصير آباد)

**ديھ لاکا**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهداد ڪوٽ جي نصيرآباد تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا لاکا تپي ۾ واقع آهي. ھن ديھ کي ديھ لاکو يا لاکاٽ پڻ سڏين ٿا.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1880ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ ڪانڌڙا، ڳوٺ پير محمد، ڳوٺ موندراڻي لاکو، ڳوٺ سعيد خان ڦلپوٽو واقع ھيا. ان وقت چيلو سنھڙو واھ ھن ديھ مان وھندڙ ھيو باقي خيرواھ ان وقت ڦٽي چڪو ھو. ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ سعيد خان ڦلپوٽو، ڳوٺ موندر لاکا، ڳوٺ بلاول سوھو، ڳوٺ مرادي، ڳوٺ وانجي، فتح علي ڦلپوٽو واقع آھن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ مرادي ۽ ديھ واھوچا، اوڀر ۾ ديھ مرادي ۽ ديھ نصيرآباد، اولھ ۾ ديھ ڦيکراٽو ۽ ڏکڻ ۾ ديھ مڱيو واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي. سنھڙو چيلو ڊسٽري ھن ديھ مان وھندڙ آھي. ڳوٺ موندر لاکا ۾ درگاھ صوفي سخي پريل شاھ قلندري واقع آهي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 6,353 ھئي جيڪا 1,127 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

زمرو:سنڌ جا ڳوٺ
مڱيو

**ديھ مڱيو**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي نصيرآباد تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا کڏھري تپي ۾ واقع آهي. ھن ديھ جو نالو ھڪ پراڻي ڳوٺ مڱيو مسڻ جي نالي تان ورتل آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1880ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ساندن جو ڳوٺ، ملاڻن جو ڳوٺ، ساجن جو ڳوٺ، ڳوٺ طيب ديرو، ڳوٺ ڏيئومل، ڳوٺ مڱيو جنھن لڳ ابوطالب جو مقام واقع ھيا. ان وقت ھي ديھ تپو لاکا ۾ واقع ھئي. اھي پراڻا ڳوٺ اڪثر غيرمعروف ٿي ويا يا ڦٽي ويا آهن. ھاڻي ڳوٺ بازاري ڪانڌڙا، ڳوٺ ننگر جھتيال، ڳوٺ احمد کوسو، ڳوٺ مڱيو مسڻ واقع آھن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ لاکو ۽ ديھ ڦيکراٽو، اوڀر ۾ ديھ نصيرآباد، اولھ ۾ ديھ جلباڻي ۽ ڏکڻ ۾ ديھ کڏھري ۽ ديھ آڏي لاشاري واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 3,772 ھئي جيڪا 682 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

زمرو:نصيرآباد تعلقو
ٿرڙي ھاشم

**ديھ ٿرڙي ھاشم**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي نصيرآباد تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا چؤديرو تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1923ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ دڙو، شيخن جو ڳوٺ، ڳوٺ ٿرڙي ھاشم جنھن لڳ پير ھاشم جو مقام، وڪن جو ڳوٺ، ڳوٺ کروس، ڳوٺ ڏتو جتوئي، ڳوٺ ڌڻي بخش جتوئي، ڳوٺ خيرو جتوئي جنھن لڳ گھرام جتوئي جو مقام، ھڪ ننڍڙو ڳوٺ جتوئي واقع ھيا.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ وڳڻ، اوڀر ۾ ديھ گھوگھارو، اولھ ۾ ديھ حسن ھوري ۽ ڏکڻ ۾ ديھ چؤديرو واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 9,489 ھئي جيڪا 1,509 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا
واھوچا

**ديھ واھوچا**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي نصيرآباد تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا لاکا تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1880ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ سوالي واھوچو، واھوچن جو مقام، ڳوٺ خدابخش واھوچو ۽ ھڪ ڦٽل ڳوٺ ڄام جو واقع ھيا. ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ خدابخش واھوچو، ڳوٺ سوالي واھوچو ۽ ڳوٺ بستي خيران واقع آهن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ آباد، اوڀر ۾ ديھ مرادي، اولھ ۾ ديھ ٿرڙي ھاجران ۽ ڏکڻ ۾ ديھ لاکا ۽ ديھ ڦيکراٽو واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 4,818 ھئي جيڪا 889 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا
واسو ڪلھوڙو

**ديھ **  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي نصيرآباد تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا ڏيرا تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1880ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ نچڻاڻي، ڳوٺ واسو ڪلھوڙو جنھن جي ڀرسان سانگھرن جو مقام، ڀٽين جو ڳوٺ جنھن جي لڳ ڀٽين جو مقام،  واقع ھيا. ان وقت ھي ديھ تپو ڌامراھو ۾ واقع ھئي. ھاڻي ھن ديھ م ڳوٺ واسو ڪلھوڙو ۽ ڳوٺ نچڻاڻي واقع آهي.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ ڏيرا ۽ ديھ گل سانگھرو، اوڀر ۾ ديھ ڏيرا، اولھ ۾ ديھ ڪاٺيا بازار ۽ ديھ بٺ ۽ ڏکڻ ۾ ديھ بٺ واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي. 
## ڳوٺ واسو ڪلھوڙو
ڳوٺ واسو ڪلھوڙو ۾ محمد شاھ جي مزار واقع آهي. اتي ھڪ گورنمينٽ بوائيز ھاء اسڪول واقع آهي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 6,934 ھئي جيڪا 1,102 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا
بگودڙو

**ديھ بگودڙو**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قبو سعيد خان تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا بگودڙو تپي ۾ واقع آهي. ھن ديھ جو نالو بگودڙو تان پيل آھي جيڪو پاڪستان ٺھڻ وقت شھدادڪوٽ تعلقي جو ھڪ ننڍڙو شھر ھيو جتي بگودڙو ٿاڻو پڻ واقع ھيو پر ھاڻي تعلقي قبو سعيد خان جو ھڪ ڳوٺ آھي جيڪو شھدادڪوٽ شھر کان 22 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود برٽش انڊيا واري دؤر واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ خير محمد مستوئي، ڳوٺ يارو جنھن جي ڀرسان روينيو سروي نمبر 421 ۽ 422 ۾ ھڪ سارين جو ڪارخانو، بگودڙو جنھن ۾ ھڪ ٿاڻو ۽ ھڪ مسافر خانو واقع ھيا. بگودڙو روڊ رستي شھدادڪوٽ سان ڳنڍيل ھيو. ھاڻي ھن ديھ ۾ بگودڙو ڳوٺ معروف آھي.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ ھڪڙا، اوڀر ۾ ديھ کوکر، اولھ ۾ ديھ ٽنگرا ۽ ديھ سير مگسي ڏکڻ ۾ ديھ ماڇي واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي. ھن ديھ جي اولھ واري دنگ سان قبو شاخ وھندڙ آھي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 839 ھئي جيڪا 124 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

زمرو:قبو سعيد خان تعلقو
زمرو:قبو سعيد خان تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
تپو بگودڙو

**تپو بگودڙو**  پاڪستان جي صوبي سنڌ جي لاڙڪاڻي ڊويزن جي ضلعي قمبر شھدادڪوٽ جي قبو سعيد خان تعلقي جو ھڪ تپو آھي جنھن ۾ 5 ديھون واقع آهن. انھن ديھن جا نالا آھن: ديھ بگودڙو، ديھ گڊا، ديھ کوکر، ديھ ماڇي ۽ ديھ زر.

## آبادي
ھن تپي جي  2017 جي آدمشماري مطابق ڪل آبادي 4,155 ھئي جيڪا 699 خاندانن تي مشتمل ھئي

## حوالا
ديھ مرادي

**ديھ مرادي**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي نصيرآباد تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا نصيرآباد تپي ۾ واقع آهي. ديھ لاکا ۾ ڳوٺ مرادي واقع آهي 1880ع ۾  ان جو نالو ھن ديھ کي ڏنو ويو.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1880ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ ويتر چن، پنھورن جو ڳوٺ، ڳوٺ چنھڙ واقع ھيا. ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ حاتم سوھو، ڳوٺ چنھڙ، ڳوٺ جاڙا واھوچا واقع آھن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ بندجاني، ديھ آباد ۽ ديھ واھوچا، اوڀر ۾ ديھ گل سانگھرو ۽ ديھ لائق پور، اولھ ۾ ديھ لاکو ۽ ڏکڻ ۾ ديھ نصيرآباد واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 9,370 ھئي جيڪا 1,690 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا
نصيرآباد ديھ

**ديھ نصيرآباد**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي نصيرآباد تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا نصيرآباد تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1880ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ نصيرآباد جنھن لڳ مختيار ڪار جي آفيس، ڍڪ، عيدگاھ، ڳوٺ ساماڻو مسڻ، تاج خان وارو مقام، ڳوٺ اوڊھر مسڻ، پير شير محمد جو مقام،   ڳوٺ ننگر جھتيال، ڳوٺ لورو مسڻ، ڳوٺ راضي جھتيال، ڳوٺ پڙمل جنھن سان لڳولڳ وليداد جو مقام ۽ ڳوٺ الھندو مسڻ، ابڙن جو ڳوٺ  واقع ھيا. انھن مان گھڻا ڳوٺ ھاڻي غيرمعروف ٿي ويا يا ڦٽي ويا آهن. نصيرآباد ڳوٺ ھاڻي نصيرآباد شھر بڻجي چڪو آهي. چيلو واھ پڻ اتان وھندڙ ھيو.  ھاڻي ھن ديھ ۾ نصيرآباد شھر، پڙمل، ڳوٺ پنھور ۽ رحمت پور واقع آهن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ مرادي، اوڀر ۾ ديھ لائق پور ۽ ديھ ڪاٺيا بازار، اولھ ۾ ديھ لاکا ۽ ڏکڻ ۾ ديھ چنجڻي، ديھ آڏي لاشاري ۽ ديھ مڱيو واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي. نصيرآباد مان باڊھ، وارھ، وڳڻ، ميھڙ، لاڙڪاڻو ۽ گاجي کھاوڙ طرف روڊ واقع آهن. ديھ ۾ نصيرآباد شھر تعلقي نصيرآباد جو صدر مقام آهي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 41,458 ھئي جيڪا 7,223 خاندانن تي مشتمل ھئي.. ان سال ٻھراڙيءَ جي آبادي 3,681 ھئي جيڪا 745 خاندانن تي مشتمل ھئي ۽ شھري آبادي نصيرآباد شھر واري ھئي جيڪا 37,777 ھئي ۽ 6,478 خاندانن تي مشتمل ھئي.

## حوالا

زمرو:نصيرآباد تعلقو
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعو
ٻيلاٽي

**ديھ ٻيلاٽي**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قبو سعيد خان تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا جمالي تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1934ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ رڳو ھڪ ڳوٺ پير بخش واقع ھيو. ھي ديھ شروع ۾ پراڻي شھدادڪوٽ تعلقي جي تپو قطريا جو حصو ھئي پر بعد م ان کي تپو جمالي ۾ شامل ڪيو ويو.  ھاڻي ھن ديھ ۾  ڳوٺ آدم خان کوسو، ڳوٺ باغ خان پلال ۽ ڳوٺ ميوو خان بروھي معروف آھن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ وريل، اوڀر ۾ ديھ شھدادڪوٽ تعلقي جي ديھ جاڙي، ديھ ڪوٽ ڪارڙا ۽ ديھ قطريا، اولھ ۾ ديھ کھاوڙ ۽ ڏکڻ ۾ ديھ ھزارواھ واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 1,661 ھئي جيڪا 276 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا
گڊا

**ديھ گڊا** (Deh Gadra) سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قبو سعيد خان تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا بگودڙو تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1902ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ وليداد ماڇي، ھڪ وڏو ڳوٺ شايد ڳوٺ گڊا، ڳوٺ عطا محمد ماڇي واقع ھيا. 1902 ۽ ان کان اڳ تعلقو شھدادڪوٽ ضلعو سرحد جو حصو ھيو جيڪو لاڙڪاڻو ضلعو ٺھڻ بعد ان ۾ شامل ڪيو ويو ۽ ان وقت بہ ھي ديھ تپو بگودڙو ۾ شامل ھئي. ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ بابو ٻرڙو ۽ ڳوٺ محمد پنھل خاصخيلي معروف آھن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ کوکر، اوڀر ۾ ديھ ڪور محبت ۽ ڪور اسماعيل، اولھ ۾ ديھ ماڇي ۽ ڏکڻ ۾ ديھ ڌيرو ۽ ديھ جاگير 2 واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 1,607 ھئي جيڪا 297 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

زمرو:قبو سعيد خان تعلقو
زمرو:قبو سعيد خان تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
زمرو:سنڌ جا ڳوٺ
زر (قبو سعيد خان)

**ديھ زر** (Deh Zar) سنڌ جي ضلعي قمبر شهداد ڪوٽ جي قبو سعيد خان تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا بگودڙو تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1904ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڪوبه ڳوٺ يا گھر واقع نہ ھيو. 1904 ۾ ھي ديھ سرحد ضلعي جي تعلقي شھدادڪوٽ جي تپي سير چانڊيو جو حصو ھئي. بعد ۾ سرحد ضلعو جيڪب آباد ضلعو ٿي ويو ۽ لاڙڪاڻي ضلعي جي قيام سان شھدادڪوٽ نئين ضلعي جو تعلقو بڻايو ويو.  ھاڻي ھن ديھ ۾ ڪوبه ڳوٺ واقع ناھي پر ڪٿي ڪٿي ڪجهه گھر واقع آھن. ھن ديھ جو وڏو حصو حمل ڍنڍ ڏي ويندڙ ڪچي جو حصو آهي.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ سير مگسي، اوڀر ۾ ديھ ماڇي، اولھ ۾ ديھ مست علي ۽ ديھ غيبي خان چانڊيو ۽ ڏکڻ ۾ ديھ جاگير 1 واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي. ھن ديھ جي اولھ ۽ ڏکڻ واري دنگ سان کيرٿر ڪينال وھندڙ آھي

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 34 ھئي جيڪا 6 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

زمرو:قبو سعيد خان تعلقو
زمرو:قبو سعيد خان تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
زمرو:سنڌ جا ڳوٺ
پتوجا (قبو سعيد خان)

**ديھ پتوجا**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قبو سعيد خان تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا ھڪڙا تپي ۾ واقع آهي. ھن ديھ ۾ پتوجا ذات جي ماڻهن جي ڳوٺن ھجڻ سبب پتوجا نالو پيو.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1902ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ سائين ڏنو چانڊيو، ڳوٺ شير محمد ڀٽو، ڳوٺ ڀليڏنو پتوجو ۽ ڳوٺ شيرو پتوجو واقع ھيا. ان وقت اھا ديھ تپو بگو ۾ واقع ھئي. 1902 م شھدادپور-بگو سڙڪ ھن ديھ جي ڏکڻ اوڀر واري حصي مان گذرندڙ ھئي. ڳوٺ شيرو پتوجو شھدادپور (ھاڻ: شھدادڪوٽ) بگو سڙڪ تي واقع ھيو.  ھاڻي ھن ديھ ۾ ڪو به معروف ڳوٺ ڪانه آهي.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ فلائي ۽ ديھ محمد حسن، اوڀر ۾ ديھ بھرام مٿيون، ديھ ڇاڄري، ۽ ديھ ڦولرو، اولھ ۾ ديھ ھڪڙا ۽ ڏکڻ ۾  ديھ کوکر واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي. ھن ديھ مان پتوجا ڊسٽري وھندڙ آھي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 355 ھئي جيڪا 66 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا
مست علي

**ديھ مست علي**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قبو سعيد خان تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا سير چانڊيا تپي ۾ واقع آهي. ھن ديھ جو نالو ڳوٺ مست علي کوکر تان ورتل آهي جيڪو ٿوري فاصلي تي ديھ سير مگسي جي اترئين ڀاڱي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1904ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ رڳو ھڪ ڳوٺ ميرپور کيرٿر ڪئنال جي کاٻي پاسي اوڀر طرف واقع ھيو. ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ ميرپور ٻرڙو واقع آهي.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ سير چانڊيا ۽ ديھ مغيري، اوڀر ۾ ديھ سير مگسي ۽ ديھ زر، اولھ ۾ ديھ غيبي ديرو جاگير ۽ ڏکڻ ۾ ديھ زر واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي. ھن ديھ مان کيرٿر ڪئنال وھندڙ آھي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 1,698 ھئي جيڪا 318 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

زمرو:قبو سعيد خان تعلقو
زمرو:قبو سعيد خان تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
زمرو:سنڌ جا ڳوٺ
مغيري (قبو سعيد خان)

**ديھ مغيري**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قبو سعيد خان تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا سير چانڊيا تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود  برٽش انڊيا واري دؤر جي ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ اسماعيل مگسي، ڏکڻ واري دنگ تي ڍوري شاخ جي ڪڙ تي ڳوٺ محمد حسن، اترئين ڀاڱي ۾ ڍوري شاخ جي ساڄي پاسي ڳوٺ خانپور ۽ ھڪ ٻيو وڏو ڳوٺ مغيرين جو واقع ھيا. ھاڻي ھن ديھ ۾ مغيرين وارو وڏو ڳوٺ تاج محمد خان مغيري سڏجي ٿو، ٻيا نوان  ڳوٺ غلام مرتضا چانڊيو ۽  ڳوٺ خانواھ پڻ قائم ٿي چڪا آهن. باقي ڳوٺ غيرمعروف ٿي ويا يا ڦٽي ويا آهن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ در محمد ۽ ديھ سير جمالي، اوڀر ۾ ديھ ٽنگڙا، اولھ ۾ ديھ سير چانڊيا ۽ ڏکڻ ۾ ديھ سير مگسي ۽ ديھ مست علي واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي. ڍوري ڊسٽري ھن ديھ مان وھندڙ آھي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 2,363 ھئي جيڪا 424 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

زمرو:قبو سعيد خان تعلقو
زمرو:قبو سعيد خان تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
زمرو:سنڌ جا ڳوٺ
سير چانڊيا

**ديھ سِير چانڊيا**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قبو سعيد خان تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا سير چانڊيا تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1933ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڏاکڻي حصي ۾ رڳو ھڪڙو چانڊين جو ڳوٺ  واقع ھيو. ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ سونو خان مغيري معروف ڳوٺ آهي

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ درمحمد، ديھ پٽ چڪ 1 ۽ ديھ پٽ چڪ 2، اوڀر ۾ ديھ مغيري، اولھ ۾ ديھ جاگير غيبي خان چانڊيو ۽ ڏکڻ ۾ ديھ مست علي واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي. ديھ مان کيرٿر ڪئنال وھندڙ آھي. 

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 1,014 ھئي جيڪا 174 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

زمرو:قبو سعيد خان تعلقو
زمرو:قبو سعيد خان تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
ھڪڙا (قبو سعيد خان)

**ديھ ھڪڙا ** سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قبو سعيد خان تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا ھڪڙا تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1902ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ پڻھار، ڳوٺ دوست محمد، ھڪ وڏو ڳوٺ شايد ڳوٺ ھڪڙا واقع ھيا. 1902ع ۾ ھي ديھ تپو بگو ۾ واقع ھئي.  ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ محمد اسحاق مغيري, ڳوٺ امير جان مغيري، ڳوٺ بالاچ خان مگسي، ڳوٺ علي نواز کھاوڙ ۽ ڳوٺ سخاوت واقع آھن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ سير ڊکڻ ۽ ديھ محمد حسن، اوڀر ۾ ديھ پتوجا، اولھ ۾ ديھ ٽنگڙا ۽ ڏکڻ ۾ ديھ بگودڙو واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي. قبو ڊسٽري ھن ديھ منجھان وھندڙ آھي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 1,435 ھئي جيڪا 228 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

زمرو:قبو سعيد خان تعلقو
زمرو:قبو سعيد خان تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
زمرو:سنڌ جا ڳوٺ
محمد حسن

**ديھ محمد حسن**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قبو سعيد خان تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا ھڪڙا تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1904ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ بخش علي خان چانڊيو ۽ ڳوٺ عمر سيال واقع ھيا. 1904ع ۾ ھي ديھ تپو سير ماڇي ۾ واقع ھئي جيڪو ضلعو سرحد (ھاڻي: جيڪب آباد) ۽ تعلقو شھدادپور (ھاڻي:شھدادڪوٽ) جو حصو ھيو. ان وقت ديھ جي وچ ۾ اوڀر کان اولھ طرف ڪڙيو نئون محمد حسن واقع ھيو. ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ ميرڻ جمالي، ڳوٺ محمد آچر بروھي، قلندر بخش مگسي معروف ڳوٺ آھن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ ڪوٽ شاھبيگ ۽ ديھ ڪامل، اوڀر ۾ ديھ فالئي، اولھ ۾ ديھ سير ڊکڻ ۽ ڏکڻ ۾ ديھ پتوجا ۽ ديھ ھڪڙا واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي جنھن مطابق ان ۾ 687 روينيو سروي نمبر آھن. شھدادڪوٽ قبو روڊ ديھ جي اترئين دنگ تي واقع آهي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 1,454 ھئي جيڪا 274 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

زمرو:قبو سعيد خان تعلقو
زمرو:قبو سعيد خان تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
سير مگسي

**ديھ سِير مگسي**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قبو سعيد خان تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا سير چانڊيا تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1934ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ محمد علي کھاوڙ، ڳوٺ الھرکيو جوڻيجو، ڳوٺ مدد خان مغيري، ڳوٺ کوکر ۽ ڪڙيو جنگو مگسي جي ڀرسان ھڪ وڏو مگسين جو ڳوٺ  واقع ھيا. ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ مست علي کوکر ۽ ڳوٺ خليفو ٻرڙو معروف آھن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ ٽنگڙا ۽ ديھ مغيري، اوڀر ۾ ديھ بگودڙو ۽ ديھ ماڇي، اولھ ۾ ديھ مست علي ۽ ڏکڻ ۾ ديھ زر واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي. قبو ۽ ڍوري شاخون ھن ديھ جي اوڀر ۽ اولھ م وھندڙ آھن.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 1,288 ھئي جيڪا 249 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

زمرو:قبو سعيد خان تعلقو
زمرو:قبو سعيد خان تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
زمرو:سنڌ جا ڳوٺ
ڪلر (قمبر)

**ديھ ڪلر **  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قمبر تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا ڪلر تپي ۾ واقع آهي. بورڊ آف روينيو سنڌ جي 1880 جي رڪارڊ مطابق پھرين ٻن حصن: ديھ ڪلر 1 ۽ ديھ ڪلر 2 ۾ ورھايل ھئي جيڪي بعد ۾ گڏائي ھڪ ديھ م تبديل ڪيا ويا.
## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1924  واري ھن ديھ جي اترئين پاسي واري نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ رسول بخش، ڳوٺ قائم خان، ڪورين جو ڳوٺ، ڳوٺ وليداد مغيري، ڳوٺ فضل محمد شيخ، ڳوٺ شير محمد بڙدي, ڳوٺ عبدالقادر ، ڳوٺ ڪنڊي ۽ ھڪ غيرمعروف ڳوٺ واقع ھيا. 
1907 واري ھن ديھ جي ڏاکڻي حصي واري نقشي مطابق ھن ديھ ۾ واقع ڳوٺن ۾ ڳوٺ احمد شاھ، ڳوٺ لعل باز خان، حامد وارو مقام، لکٽيا مقام ۽ ھڪ ننڍڙو غيرمعروف ڳوٺ شامل ھيا. ھاڻي بہ اھي ٻہ معروف ڳوٺ ۽ ڳوٺ قائم خان شيخ برقرار آھن. اترئين پاسي ۾ ھاڻي ڪافي تبديلي اچي وئي آھي. ھاڻي  ان پاسي ۾ ڳوٺ وليداد مغيري، ڳوٺ صوبيدار منور منگي، ڳوٺ الله بخش مغيري، ڳوٺ روضي خان ڪٽوھر، ڳوٺ بگراڻي، ڳوٺ عبدالرحيم ڪلھوڙو،  ڳوٺ نودراڻي چانڊيا ۽ ڳوٺ دوست علي بلوچ واقع آهن.

## جاگرافي

ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ چچا، اوڀر ۾ ديھ لاکا، ديھ ڇڄڙا ۽ ديھ قمبر، اولھ ۾ ديھ آچا ۽ ديھ لکٽيا ۽ ڏکڻ ۾ چڱڙو واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آھي. ديھ جو ڏاکڻو دنگ قمبر غيبي ديرو روڊ آھي. قمبر دوست علي روڊ پڻ ھن ديھ مان گذرندڙ آھي. ھن ديھ ۾ ڪلر شاخ وھي ٿي جيڪا نور واھ مان نڪري ديھ ڇڄڙا ۽ ديھ قمبر مان گذري ھن ديھ م داخل ٿئي ٿي. ھن ديھ جي منجھان قمبر غيبي ديرو روڊ گذرندڙ آھي. ديھ جي ڏکڻ ۾ ڪجهه فاصلي تي ڊگھ ڍنڍ واقع آهي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھن جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 17,162 ھئي جيڪا 2,449 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

زمرو:سنڌ جا ڳوٺ
جنتر

جنتر:
سنڌ ۾ خريف جي سائي گاهه وارن فصلن مان جنتر هڪ اهم فصل آهي .هيءُ فصل پنجاب کان سنڌ ۾ متعارف ٿيو .جيڪو ڦرين واري گاهه سان تعلق رکي ٿو 

## فائدا
،جڏهن ته جنتر جو فصل سنڌ سميت ڀارت ۽ پنجاب ۾ ڪلراٺي زمين جي سڌاري لاءِ پوکيو ويندو آهي .جنتر گاهه ۽ سائي ڀاڻ طور اهميت رکي ٿو .ڇو ته جنتر ٻاڪري مال جي لاءِ بهترين چارو آهي .جنتر گهڻي مقدار ۾ سائو يا نامياتي مادو زمين ۾ جمع ڪري ٿو .هن فصل جي پـاڙن ۾ نـائٽـروجـن ٺـاهـڻ جـي سگهه آهي ،جنهن جي مـدد سـان زميـن جـي گهـربل خوراڪي جزن جو پورائو ٿئي ٿو .هيءُ فصل تمام گهٽ ايراضيءَ تي پـوکيو وڃي ٿو ۽ پوکيل فصل کـي گاهه لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي ،پر سائي ڀاڻ طور ان جو استعمال زمين جي زرخيزيءَ کي برقرار رکندو آهي زمين ۾ سائي ڀاڻ وارا فصل :گوار ،جنتر ،لوسڻ ،برسيم وغيره پوکڻ سان ان جي زرخيزي وڌي ٿي .هڪ اندازي مطابق جنتر جي فصل ۾ 25 سيڪڙو نائٽروجن موجود هوندي آهي .هن فصل جي ٻي اهم خاصيت اها آهي ته هيءُ فصل عام طور ڪلر ۽ زمين جي تيزابيت ختم ڪرڻلاءِ گهڻو بهتر آهي .زمين ۾ لڳاتار جنتر پوکڻ سان زمين مان سم ۽ ڪلر ڪنهن خاص حد تائين ختم ٿي ويندا آهن .سم ۽ ڪلر زمين ۾ پاڻيءَ جي سطح مٿي ٿيڻ ۽ سوڊيم جي لوڻ جي مقدار وڌڻ ڪري پيدا ٿئي ٿو .جڏهن ته هن فصل جي پاڙن ۾ سم ۽ ڪلر کي ختم ڪرڻ جي صلاحيت آهي 

## پوکائي جو طريقيڪار

.جنتر جو فصل هر قسم جي زمين ۾ پوکي سگهجي ٿو .هن فصل جي پوکيءَ لاءِ ٻن کان ٽي سُڪيءَ جا هر ڏئي سانهر گهمائي زمين کي سنوت ۾ آڻڻ گهرجي .زمين ۾ ڀتر هجن ته اهي ڀڃي ڇڏڻ گهرجن ۽ بعد ۾پوکي ڪجي .هيءُ فصل سنڌ ۾ مارچ کان جولاءِ تائين پوکي سگهجي ٿو .عام طور جنتر جي پوک ڇٽ ذريعي ڪئي وڃي ٿي ،جنهن جو ٻج بيٺل پاڻيءَ ۾ هٿ سان ڇٽ ڪري پوکيو ويندو آهي .هن فصل لاءِ عام طور ٻج جو مقدار 12 کان 30 ڪلوگرام في ايڪڙ استعمال ڪجي ،جيڪڏهن جنتر جو فصل ٻج لاءِ پوکجي ته ٻج جو مقدار 12 ڪلوگرام ۽ مال جي چاري يا سائي ڀاڻ لاءِ پوکجي ته پوءِ 20 کان 30 ڪلوگرام في ايڪڙ استعمال ڪجي .جڏهن ته ٻج جو مقدار زمين جي قسم ۽ آبهوا مطابق گهٽائي ۽ وڌائي سگهجي ٿو .عام طور هن فصل ۾ ڀاڻ استعمال نه ڪبو آهي ،ڇاڪاڻ ته جنتر ۾ نائٽروجن جي جمع ڪرڻ واري

## حوالا

زمرو:گاھ جا قسم
ڍوري

**ديھ ڍوري**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قبو سعيد خان تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا قبو سعيد خان تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود برٽش انڊيا واري دؤر واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ جي اتر ۾ قلات رياست واقع ھئي. ان وقت ھن ديھ ۾ ڪوبہ ڳوٺ واقع ھيو..  ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ محمد عالم مگسي، رند جو ڳوٺ، ڳوٺ سيفل ماڇي، ڳوٺ مٺل مگسي ۽ ڳوٺ عبدالڪريم کوسو معروف آھن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ بلوچستان جي ديھ/موزا مارڪ، اوڀر ۾ ديھ سمندر، اولھ ۾ ديھ سرحد ۽ ڏکڻ ۾ ديھ درمحمد ۽ ديھ پٽ واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي. ھن ديھ مان ڍوري ڊسٽري وھندڙ آھي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 5,727  ھئي جيڪا 981 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

زمرو:قبو سعيد خان تعلقو
زمرو:قبو سعيد خان تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
زمرو:سنڌ جا ڳوٺ
درمحمد (قبو سعيد خان)

**ديھ درمحمد**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قبو سعيد خان تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا درمحمد تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1932ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھي ديھ قبي واري تپي ۾ واقع ھئي ۽ ان ۾ 1932ع ۾ اترئين حصي ۾ ھڪ ننڍڙو ڳوٺ جاگيراڻي ۽ ڍوري ڊسٽري جي ڪپ تي ھڪ لانڍي واقع ھيا. ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ غلام حيدر کوسو، ڳوٺ مراد علي مگسي، ڳوٺ الاھي بخش کوسو ۽ حاجي جنگي خان مگسي معروف آھن. ھن ديھ ۾ ڪچي پل پڻ واقع آهي.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ ڍوري ۽ ديھ سمندر، اوڀر ۾ ديھ سير جمالي، اولھ ۾ ديھ پٽ 2 ۽ ڏکڻ ۾ ديھ سير چانڊيا ۽ ديھ مغيري واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي. ھن ديھ مان ڍوري ڊسٽري گذرندڙ آھي. قبي کان ھڪ روڊ ھن ديھ مان گذري ديھ پٽ 2 ۾ داخل ٿيندڙ آھي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 5,348 ھئي جيڪا 865 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

زمرو:قبو سعيد خان تعلقو
زمرو:قبو سعيد خان تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
زمرو:سنڌ جا ڳوٺ
غلام حيدر سولنگي

**حاجي غلام حيدر سولنگي** ولد محمد رجب سولنگي جي ولادت 7 فيبروري 1938ع تي سيوهڻ شريف ۾ ٿي. سندس تعليم بي ٽي ٽرپل ايم اي ۽ ايل ايل بي آهي. پاڻ سيوهڻ، دادو، جوهي، ڀان سعيد آباد ۽ ٻين شهرن ۾ هيڊ ماستر طور فرائض انجام ڏيندو رهيو آهي. انکان سواءِ ايس ڊي اي او سيوهڻ ۽ ميهڙ به رهي چڪو آهي. 

## لکيل ڪتاب

2. سڙيل لاش

3. ڪوئل تنهنجي ڪوڪ

4. سنڌڙي جو سڏ

ان کان سواءِ قلندر لعل شهباز تي مقالا سندس جا لکيل اهميت وارا آهن، انهن مان هي مشهور آهن:

1. قلندر جي ميلي جون فقرائي رسمون

2. قلندري فقراءِ جون ڪافيون

3. لعل ڪنوار

4. سيوهڻ جا ڪي پراڻا هنر

5. سيوهڻ شريف ۾ ڪاشي جو هنر

6. سيوهڻ شهر جا زيارت گاهه ۽ يادگار

## حوالا

زمرو:سيوھڻ جون شخصيتون
زمرو:سنڌي ماڻهو
مانڊڻ (يوسي)

**مانڊڻ**:  پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي خيرپور جي تعلقي ٺري ميرواھ  جو ھڪ ڳوٺ جيڪو ٺري ميرواھ کان ٻن ڪلوميٽرن جي فاصلي تي واقع آھي.

## حوالا
شيخ حسن علي حيدري

شيخ حسن علي حيدري ولد امام علي شيخ جو جنم 1938ع تي شيخ محلا سيوهڻ شريف ۾ ٿيو. سندس تعليم سنڌي فائنل آهي. پاڻ هن وقت رٽائرڊ پرائمري استاد آهي. حسن علي حيدري سيد نجف شاهه باجارن واري جو شاگرد آهي.

## ڪجھہ لکيل شاعري

اڄ ٿيو فضا فيضور آواز عشق جو،
الله ۽ محمدصه اٿئي آغاز عشق جو.
ڪُن بعد ٿي فَيڪوٰن ارض سماءُ سڀ،
هر چيز ۾ آ نئون نئون انداز عشق جو.
عرشي ۽ فرشي سڀني ڪيو عشق جو سلام،
سر کي نمائي ڪيائون صد نياز عشق جو.
عاشق نه اوچي ڳاٽ اُت آيا ايوان ۾،
عين شمس هو تن تي هي راز عشق جو.
اول العزم هڪ عاشق صادق ته واهه واهه،
نيزي تي ناز ڪيو رخ بي نياز جو.
عقل عشق اٿئي “حيدري” هڪ ٻئي جا مخالف،
ڀڳو ڪان عقل جو ڏسي شهباز عشق جو.

## حوالا

زمرو:سيوھڻ جون شخصيتون
زمرو:سنڌي ماڻهو
زمرو:سنڌي اديب
عبدالسميع سالڪ

عبدالسميع سالڪ دائود پوٽو ولد امام بخش دائود پوٽو جو جنم 27 مارچ 1940ع تي ڳوٺ ٽلٽي تعلقي سيوهڻ شريف ۾ ٿيو. عبدالسميع دائودپوٽو، شمس العلماءِ ڊاڪٽر عمر بن محمد دائود جو سڳو ڀائٽيو آهي. سندس شاعري ۾ استاد منصور دائود پوٽو هو.پاڻ ايس. آر. ٽي. سي ۾ نوڪري ڪيائين

## لکيل ڪجهہ شاعري

هن دل ناشاد کي ڪا دلبري ڏيندا وڃو،
برهه جي بيمار کي ڪا دلبري ڏيندا وڃو.
قرب جي قيديءَ مٿان ڪا ڦر ڪرڻ ناهي روا،
پرت جي پارت اٿوَ جيڪا سري ڏيندا وڃو.
دل اوهان جي ديد ۽ ديدار لئه دم دم سڪي،
وصل جا ڪا هڪ گهڙي واري وري ڏيندا وڃو.
حجر جانان کان اڳي غم ها جهان جا ڪيترا،
غمزده انسان کي ناغم وري ڏيندا وڃو.
آهه اوکو عشق جي اوڙاهه ۾ ڪا هي پوڻ،
چاهه ۾ چريو ڪري، چاهت چري ڏيندا وڃو.
مئه گري جي راهه ورتم دل بهلجڻ لاءِ اڄ،
ساقيا، بحرِ خدا ڳاڙهي پري ڏيندا وڃو.
غم گم ٿي اڄ وڃن سڀ، جام تي تون بس جام ڏي تون،
هڪ صحرائي ڇا ڪندي ڀاڪر ڀري ڏيندا وڃو.
هوش مند ڪو ئي نه آ مدهوش پڻ “سالڪ” ٿيو،
ميڪدو جهومي پوي سا مئ زري ڏيندا وڃو

## حوالا

زمرو:سنڌي ماڻهو
زمرو:سنڌي اديب
زمرو:سيوھڻ جون شخصيتون
زمرو:سنڌي شاعر
ھزارواھ

**ديھ ھزار واھ**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قبو سعيد خان تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا ھزارواھ تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1935ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق اھا ديھ شھدادڪوٽ تعلقي جي تپي قطريا ۾ واقع ھئي. ھن ديھ ۾ ٽي ننڍڙا غيرمعروف ڳوٺ واقع ھيا. ان وقت نورپور ڊسٽري ديھ منجھان ۽ عيدن واھ ديھ جي اوڀر واري دنگ کان وھندڙ ھيو. نورپور ڊسٽري جي کاٻي پاسي ھڪ وڏو مقام واقع ھيو. ھاڻي ھن ديھ ۾  معروف آھن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ ٻيلاٽي، اوڀر ۾ ديھ ڪوٽ ڪارڙا، اولھ ۾ ديھ ڪامل ۽ ڏکڻ ۾ ديھ شاھ وسايو واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي. ديھ منجھان نورپور ڊسٽري وھندڙ آھي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 1,759  ھئي جيڪا 280 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا
امام بخش (قبو سعيد خان)

**ديھ امام بخش**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قبو سعيد خان تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا جمالي تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ موجود 1923ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڀٽن جو ڳوٺ، ڳوٺ ڇتو سندو، ڳوٺ ملوڪ سيلرو، ڳوٺ پيارو سيلرو، ڳوٺ سانول واقع ھيا. ان وقت ديھ جي اتر ۽ اولھ ۾ ملڪ خانصاحب واري قلات واقع ھئي. ھاڻي ھن ديھ ۾   
پراڻا ڳوٺ اڪثر غيرمعروف ٿي ويا يا ڦٽي ويا آھن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۽ اولھ ۾ بلوچستان، اوڀر ۾ سير سيٽلمينٽ ۽ ڏکڻ ۾ ديھ وريل واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿي آهي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 1,443  ھئي جيڪا 245 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا
عنايت اللّٰه ڀٽو

عنايت اللّٰه ڀٽو ولد اميد علي خان ڀٽو 1 جنوري 1942ع تي ڀٽا محلا سيوهڻ ۾ پيدا ٿيو. سندس تعليم ايم. اي ۽ زولاجي، ايل ايل بي اٿس. 1964ع ۾ ليڪچرر زولاجي گورنمينٽ ممتاز ڪاليج خيرپور، ان بعد لوڪل گورنمينٽ ۾ ڊائريڪٽر ٿي رهيو.وفات 2فيبروري 2022

## لکڻ جي شروعات
لکڻ جي شروعات 1960ع کان ڪيائين. ڇپيل ڪتاب: “درٻار قلندر” (سنڌي 1974ع)، “ديار قلندر” (اردو 1976ع)، دي ٽيڪسٽ بوڪ آف زولاجي (انگريزي 1977ع)، “جهونگار” 1981ع، “ڇلڪندڙ ادائون” (ڪهاڻيون 1983ع)، “شان قلندر” 2013ع ۾ لکيائين.

## حوالا

زمرو:سنڌي ماڻهو
زمرو:سيوھڻ جون شخصيتون
زمرو:سنڌي اديب