open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
مستنصر حسن تارڙ

**مستنصرحسين تارڙ** اردو ٻوليءَ جو نامياريو اديب، سفرنامو نگار ۽ ٽيليويزن ڪمپيئر آھي. سندس جنم پهرين مارچ 1939ع تي پنجاب جي ھڪ ڳوٺ ”جوڪليان“ ۾ ٿيو.

ھن شروعاتي تعليم پنھنجي ڳوٺ مان حاصل ڪئي، بعد ۾ لاهور منتقل ٿي ’مشن هاءِ اسڪول‘ ۽ پوءِ ’مسلم ماڊل هاءِ اسڪول‘ مان ميٽرڪ پاس ڪيائين. ان کان پوءِ گورنمينٽ ڪاليج لاهور ۾ داخلا ورتائين. 1950ع ڌاري ھو لنڊن ويو، جتي وڌيڪ تعليم حاصل ڪرڻ بعد وطن موٽي آيو.

1957ع ۾ مستنصرحسين تارڙ ماسڪو ۾ ٿيل ”ورلڊ يوٿ فيسٽيول“ ۾ شرڪت ڪئي، جنھن کان پوءِ سندس پھريون سفرنامو ”**لنڊن سي ماسڪو تڪ**“ شايع ٿيو. کيس اخباري دنيا ۾ روزاني نواءِ وقت جي ايڊيٽر مجيد نظامي متعارف ڪرايو، جڏھن ھو لنڊن ۾ اخبار جو نمائندو ھو.

1968ع ڌاري مستنصرحسين پاڪستان ٽيليويزن (PTV) تي اداڪاريءَ جو موقعو حاصل ڪيو، جتي ھن اشفاق احمد جي ھڪ ڊرامي ۾ اداڪاري ڪئي. بعد ۾ ھن پي ٽي وي جي صبح واري پروگرام جي ڊگھي عرصي تائين ميزباني پڻ ڪئي. ان دوران ھن لکڻ جو سلسلو به جاري رکيو.

مستنصرحسين تارڙ لڳ ڀڳ 30 ڪتاب لکيا آھن، جن ۾ سفرناما، افسانا ۽ ناول شامل آھن.

## اهم تصنيفون
* *خانہ بدوش*
* *جپسي*
* *اندلس مين اجنبي*
* *پيار ڪا پھلا شھر*
* *نانگا پربت*
* *هنزه داستان*
* *شمشال بي مثال*
* *شاهگوري*
* *سفر شمال ڪي*
* *گڌي هماري دوست هين*
* *ڪالاش*
* *ياڪ سرائي*
* *ديو سائي*
* *چترال داستان*
* *ڪاروان سرائي*
* *الو هماري ڀائي هين*
* *چڪ چڪ*
* *ڪي. ٽو ڪھاني*

## حوالا


زمرو:1939ع جون پيدائشون
زمرو:پنجابي ماڻهو
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:لاهوري ماڻهو
زمرو:وصول ڪندڙ تمغو حسن ڪارڪردگي
زمرو:اردو اديب
ييس مين (فلم)

ييس مين 2008ع ۾ رليز ٿيل هڪ مزاحيه فلم آھي، جنهن جو هدايتڪار پيٽن ريڊ ۽ ليکڪ نڪولز اسٽولر، جيئرڊ پال، اينڊريو موگل ۽ ڪاسٽ ۾ جم ڪيري ۽ زُوئي ڊيسڪهينل گڏ شامل آھن. فلم سڌوسنئون 2005ع جي ساڳي نالي يادگار ناول تي ٺھيل آھي، جنهن جو خالق پڻ مشھور مزاح نگار ڊئني والس آ جنهن پڻ فلم ۾ ننڍڙو ڪردار نڀايو آھي. 

فلم جي پراڊڪش لاس اينجلس ۾ 2007ع جي آڪٽوبر کان شروع ٿي. 19 ڊسمبر 2008ع تي آمريڪا، جڏهن تَ 26 ڊسمبر 2008ع تي ع ۾ رليز ٿي. فلم ڏسندڙ وٽان سٺي غير معمول موٽ ماڻي ۽ 223$ ملين ڪمائيندي ڪمرشل باڪس آفس ڪامياب فلم ٿي. 

## حوالا
نعمان علي مهر

نعمان علي مهر انگريزي(Nauman Ali Maher) سانگهڙ سان ناتو رکندڙ ھڪ پاڪستاني فرسٽ ڪلاس ڪرڪيٽر آھي. نعمان علي مهر ڄاٻيو 7 آڪٽوبر 1986ع هڪ پاڪستاني ڪرڪيٽر آھي.  هي خان ريسرچ ليبارٽيز طرفان 2018-19 قائداعظم هڪ ڏينهن ڪپ ٽرافي ۾  گهڻي ۾ گهڻيون وڪيٽون وٺندڙ رانديگر آھي نو ميچن ۾ 17 برطرفين سان۔ هي خان ريسرچ ليبارٽريز پاران قائداعظم ٽرافي 2018-19 ۾ اٺن ميچن ۾ 43 وڪيٽون وٺندڙ گهڻيون وڪيٽون حاصل ڪندڙ رانديگر پڻ آھي. مارچ 2019ع ۾ ھن جو نالو پاڪستان ڪپ 2019 ۾ سنڌ جي ٽيم ۾ وڌو ويو. سيپٽمبر 2019ع ۾ نعمان اترئين جي ٻاريءَ ۾ قائداعظم ٽرافيءَ 2019-20 ٽورنامينٽ جي اسڪواڊ ۾ شامل ڪيو ويو. ان ٽورنامينٽ ۾ ھي 10 مئچن ۾ 54 وڪيٽون وٺندڙ گهڻو سوڀارو رانديگر بڻجي ويو. جنوري2021]] ۾ ھن کي اترئين ٻاري ۾ پاڪستان ڪپ 2020-21 لاءِ پڪو ڪيو ويو. جنوري 2021ع ۾ هن جو نالو پاڪستان انٽرنيشل ڪرڪيٽ ٽيم جي ڏکڻ آفريڪا خلاف ٽيسٽ سيريز اسڪواڊ ۾ ڏنل آھي

## ڪيريئر
سيپٽمبر 2019ع ۾ نعمان اترئين جي ٻاريءَ ۾ قائداعظم ٽرافيءَ 2019-20 ٽورنامينٽ جي اسڪواڊ ۾ شامل ڪيو ويو. ان ٽورنامينٽ ۾ ھي 10 مئچن ۾ 54 وڪيٽون وٺندڙ گهڻو سوڀارو رانديگر بڻجي ويو. جنوري 2012ع ۾ ھن کي اترئين ٻاري ۾ پاڪستان ڪپ 2020-21 لاءِ پڪو ڪيو ويو. جنوري 2021ع ۾ هن جو نالو پاڪستان انٽرنيشل ڪرڪيٽ ٽيم جي ڏکڻ آفريڪا خلاف ٽيسٽ سيريز اسڪواڊ ۾ ڏنل آھي.

## حوالا
ٽيسلا انڪارپوريشن

**ٽيسلا انڪارپوريشن** (انگريزي: Tesla, Inc)، اڳوٹي ٽيسلا موٽرز، انڪارپوريشن آمريڪا جي بجليءَ تي ھلندڙ گاڏين ۽ صاف توانائي جي ڪمپني آھي، جيڪا پالو آلٽو، ڪيليفورنيا ۾ واقع آھي. ٽيسلا جو ھاٹوڪو پئداوار جنھن ۾ بجليءَ تي ھلندڙ گاڏيون، گھر کان گرڊ اسڪيل تائين بيٽري محفوظ توانائي، شمسي پئنل ۽ شمسي ڇِتين جو سِرون شامل آھن، ساڳئي نموني جون ٻيون پئداواري شيون ۽ خدمتون پٹ شامل آھن.

## حوالا
سولرسٽي

**شمسي شھر ڪارپوريشن** (انگريزي: Solarcity Corporation)، ٽيسلا انڪارپوريشن جو ماتحت منصوبو آھي، جيڪو شمسي پئنل ۽ شمسي ڇت جون سِرون ٺاھي ۽ کپائي ٿو. اِن جو مرڪزي آفيس فري مونٽ، ڪيليفورنيا ۾ آھي. 2016ع ۾ اِن جي حاصلات کانپوءِ سڀ پئداواري شيون ۽ خدمتون ٽيسلا جي جھانگوءَ (انگريزي: website) جي ذريعي وڪامجي ويون آھن. ھيءَ ڪمپني، پئناسونڪ (انگريزي: Panasonic) سان ڀائيواريءَ تحت شمسي ماڊل جا حصا ٽيسلا گيگا، نيويارڪ ۽ بفَلو ڪارخانو، نيويارڪ ۾ ٺاھيندي آھي.

## حوالا
جيف بيزوس

پورو نالو جيفري پريسٽن بيزوس (انگريزي: Jaffery Preston Bezos) .12 جنوري 1964ع تي پئدا ٿيو. ھي ڳنڍ ڄار (انگريزي: Internet) جو واپاري، صنعتڪار، ميڊيا مالڪ ۽ سيڙپڪار آمريڪي آھي. ھي گھٹ مُلڪي فنيات (انگريزي: Technology) ڪمپني ايميزون جي بانيڪار، چيف اگزيڪٽِو آفيسر ۽ صدر طور مشھورآھي.فوربز ويلٿ فھرست ۾ ارب پَتيءَ طور پھريون نمبر رکندڙ، بيزوس دُنيا جو شاھوڪار ترين ماٹھو آھي. سندس ملڪيت جو ڪاٿو 181.5 ارب آمريڪي ڊالر آھي.2018ع جي جولاءِ مھيني ۾ ڪُل دولت 150 ارب آمريڪي ڊالر کان وڌي وڃٹ کانپوءِ ھن کي "جديد تاريخ جو امير ترين ماٹھو" جو نالو ڏنو ويو. فوربس مطابق، ھي تاريخ جو اُھو پھريون ماٹھو آھي، جنھن جي ڪُل دولت 200 ارب آمريڪي ڊالر جي حد پار ڪئي.

## حوالا

زمرو:1964ع جون پيدائشون
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:جيوت ماڻهو
مارڪ زڪربرگ

**مارڪ ذڪر برگ** (انگريزي: Mark Elliot Zackerberg)، پيدائش 14 مئي 1984ع.

ھي آمريڪا سان تعلق رکندڙ ڳنڍ ڄار جو ماھر واپاري ۽ انسان دوست ماٹھو آھي. فيس بوڪ جي بانيڪار طور ڄاتو سُڃاتو وڃي ٿو ۽ اُن جو چيئرمين، چيف اگزيڪٽو آفيسر ۽ طاقتور حصيدار پٹ آھي. شمسي بادبان يا سڙھہ تي ھلندڙ خلائي جھاز جي ٺاھٹ واري منصوبي "بريڪ ٿرو اسٽار شاٽ" جو پٹ بانيڪار آھي ۽ اُن جي بورڊ رُڪنن مان ھڪ ھي پٹ آھي.

جنوري 2021ع جي دُنيا جي سڀ کان وڌيڪ امير ماٹھن جي فھرست ۾ ھي پنجين نمبر تي آھي، سندس ڪُل ملڪيت جو ڪاٿو 92.1 ارب آمريڪي ڊالر آھي.  

## حوالا

زمرو:1984ع جون پيدائشون
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:جيوت ماڻهو
بل گيٽس

thumb
**بل گيٽس**، پورو نالو وليم ھينري گيٽس 3 (انگريزي: William Henry Gates III)، آمريڪي، پيدائش 28 آڪٽوبر 1955ع.

وڏي ڇِڪ رکندڙ ڪاروباري، سافٽ ويئر ٺاھيندڙ ۽ انسان دوست ماٹھو آھي.

ھي مائڪروسافٽ ڪارپوريشن جي بانيڪار طور تمام گھٹو ڄاتو سُڃاتو وڃي ٿو. 

مائڪروسافٽ ۾ ڪم جي عرصي دوران چيئرمين، چيف اگزيڪٽو آفيسر (CEO)، صدر ۽ چيف سافٽ ويئر آرڪيٽيڪٽ جي عُھدن تي رھيو، جڏھن تہ 2014ع تائين اڪيلي سِر وڏي ۾ وڏو حصيدار پٹ رھيو.

ھي 1970ع ۽ 1980ع جي ڏھاڪن دوران آيل مائڪرو ڪمپيوٽر انقلاب جي پايو وجھندڙ ۽ واپاريءَ طور پٹ تمام گھٹو ڄاتو سُڃاتو وڃي ٿو.

2021ع جي دُنيا جي سڀني کان وڌيڪ امير ماٹھن جي فھرست ۾ ھي چوٿين نمبر تي آھي. سندس ڪُل ملڪيت جو ڪاٿو 120.2 ارب آمريڪي ڊالر آھي. 
 

## حوالا

زمرو:1955ع جون پيدائشون
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:جيوت ماڻهو
برنارڊ آرنالٽ

**برنارڊ آرنالٽ**، پورو نالو برنارڊ جين ايٽيني آرنالٽ (انگريزي: Bernard Jean Etienne Arnault)، فرانسيسي، پيدائش 5 مارچ 1949ع.

ارب پَتي واپاري ۽ فن پارا گڏ ڪندڙ. 

ھي (انگريزي: LVMH Moet Hennessy- Louis Vuitton SE) جو چيئرمين ۽ چيف اگزيڪٽو آھي، جيڪا دُنيا جي سڀ کان وڏي عيش آرام جي شين ٺاھٹ جي ڪمپني آھي.

اپريل 2018ع ۾ (انگريزي: Zara's Amancio Ortega) تي غالب پوندي ھي فيشن جي دُنيا جو سڀ کان وڌيڪ امير ماٹھو ٿي ويو.

ڊسمبر 2019ع ۾ ٿوري مُدي لاءِ جيف بيزوس کي پوئتي ڇڏيندي ھي دُنيا جو امير ترين ماٹھو ٿي ويو ھو.

ھي ٻيھر جنوري 2020ع ۾ مختصر عرصي لاءِ دُنيا جو امير ترين ماٹھو ٿي ويو. 

جنوري 2021ع ۾ دُنيا جي سڀني کان وڌيڪ امير ماٹھن ۾ ھن جو نالو ٽئين نمبر تي آھي، ھن جي ملڪيت جو ڪُل ڪاٿو 144.5 ارب آمريڪي ڊالر آھي.
## حوالا

زمرو:1949ع جون پيدائشون
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:جيوت ماڻهو
وارن بفيٽ

**وارِن بُفيٽ**، پورو نالو وارِن ايڊورڊ بُفيٽ (انگريزي: Warren Edward Buffett)، پيدائش 30 آگسٽ 1930ع.

آمريڪي سيڙپڪار، تمام وڏو واپاري، انسان دوست ۽ برڪشائر ھاٿوي (انگريزي: Berkshire Hathaway) جو چيئرمين ھُجٹ سان گڏ اُن جو سي اِي او (انگريزي: CEO) آھي. دُنيا جي گھٹن ڪامياب سيڙپڪارن منجھان ھڪ ھن کي بہ سمجھيو ويندو آھي.

ھينئر جنوري 2021ع ۾ دُنيا جي سڀ کان وڌيڪ امير ماٹھن ۾ ھي ستين نمبر تي آھي، سندس ملڪيت جو ڪُل ڪاٿو 88.1 ارب آمريڪي ڊالر آھي.

## حوالا

زمرو:1930ع جون پيدائشون
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:جيوت ماڻهو
زھونگ شنشان

**زھونگ شَنشان** (انگريزي: Zhong Shanshan)، چيني، پيدائش ڊسمبر 1954ع.

ارب پَتي واپاري، جنھن نانگفُو اسپرنگ (انگريزي: Nongfu Spring) ٺاھيو ۽ اُن جي صدارت سنڀالي، جيڪا چين جي سڀ کان وڏي مشروبات ٺاھٹ جي ڪمپني آھي.

ھي چيني دوائن جي تمام وڏي ڪمپني وانتائي (انگريزي: Wantai) جو پٹ مالڪ آھي.

چين جي امير ترين ماٹھو ھُجٹ سان گڏوگڏ ھي ڊسمبر 2020ع ۾ انڊيا جي مُڪيش امباٹيءَ کان گوءِ کٹندي ايشيا جو سڀ کان وڌيڪ امير ماٹھو ٿي ويو. 

جنوري 2021ع ۾ وارن بُفيٽ (انگريزي: Warren Buffett) تي غالب پوندي ھي دُنيا جو ڇھون امير ترين ماٹھو ٿي ويو. سندس ملڪيت جو ڪُل ڪاٿو 90.7 ارب آمريڪي ڊالر آھي.
## حوالا

زمرو:1954ع جون پيدائشون
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:جيوت ماڻهو
ليري ايليسن

**ليري ايليسَن**، پورو نالو لارينس جوزف ايليسَن (انگريزي: Lawrence Joseph Ellison)، آمريڪي، پيدائش 17 آگسٽ 1944ع.

واپاري، سيڙپڪار، انسان دوست شخصيت آھي، ھي اوريڪل ڪارپوريشن (Oracle Corporation) جو بانيڪار، اگزيڪٽو چيئرمين ۽ چيف ٽيڪنالاجي آفيسر (CTO) آھي. آڪٽوبر 2019ع ۾ کيس فوربز مئگزين پاران آمريڪا جي چوٿين امير ترين ماٹھو ھُجٹ سان گڏ دُنيا جي ڇھين نمبر تي امير ترين ماٹھو قرار ڏنو ويو، 69.1 ارب آمريڪي ڊالر جي ڀاڳ سان، جيڪو 2018ع جي 54.5 ارب آمريڪي ڊالر کان وڌيو ھو.

جنوري 2021ع ۾ ھن جو نالو دُنيا جي سڀني کان وڌيڪ سُکين ماٹھن جي فھرست ۾ اٺين نمبر تي آھي، سندس ملڪيت جو ڪُل ڪاٿو 86.9 ارب آمريڪي ڊالر آھي.
## حوالا

زمرو:1944ع جون پيدائشون
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:جيوت ماڻهو
ليري پيج

**ليري پيج**، پورو نالو لارينس ايڊورڊ پيج (انگريزي: Lawrence Adward Page)، آمريڪي، پيدائش 26 مارچ 1973ع.

ڪمپيوٽر سائنسدان، ۽ ڳنڍ ڄار (انگريزي: Internet) جو ڪامياب واپاري آھي. ھن کي سرگي برِن سان گڏ گوگل جي ساٿي بانيڪارن منجھان ھڪ طور تمام گھٹو ڄاتو سُڃاتو ويندو آھي.

جنوري 2021ع جي دُنيا جي سڀني کان وڌيڪ سُکين ماٹھن جي فھرست ۾ ھن جو نالو ڏھين نمبر تي آھي، سندس ڪُل ملڪيت 76.4 ارب آمريڪي ڊالر آھي.

## حوالا

زمرو:1973ع جون پيدائشون
زمرو:آمريڪي ڪمپيوٽر سائنسدان
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:جيوت ماڻهو
سرگي برن

**سرگي برِن**، پورو نالو سرگي مِخاءِ لووِچ برِن (انگريزي: Sergey Mikhaylovich Brin)، روس ڄائو آمريڪي، پيدائش 21 آگسٽ 1973ع.

ڪمپيوٽر سائنسدان سان گڏ ڪامياب ڳنڍ ڄار (انگريزي: Internet) واپاري آھي. ليري پيج سان گڏ گوگل جو ساٿي بانيڪار آھي. ھي گوگل کي جنم ڏيندڙ ڪمپني اَلفابيٽ انڪارپوريشن جو 3 ڊسمبر 2019ع تي عُھدي تان لھٹ تائين صدر رھيو،  برِن ۽ پيج اَلفابيٽ ۾ ساٿي بانيڪار، طاقتور حصيدار، بورڊ جا رُڪن ۽ مُلازم طور پوءِ بہ موجود آھن.

جنوري 2021ع جي دُنيا جي سڀ کان وڌيڪ مالدار ماٹھن ۾ برِن يارھين نمبر تي آھي، سندس ڪُل ملڪيت جو ڪاٿو 74.3 ارب آمريڪي ڊالر آھي.
## حوالا

زمرو:1973ع جون پيدائشون
زمرو:آمريڪي ڪمپيوٽر سائنسدان
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:جيوت ماڻهو
ويب هوسٽنگ سروس

**ويب هوسٽنگ سروس** () هڪ قسم آهي انٽرنيٽ هوسٽنگ سروس جيڪا انفرادي ۽ تنظيمن کي اجازت ڏئي ٿي ته اهي پنهنجي ويب سائيٽ کي ورلڊ وائڊ ويب ذريعي رسائي ڏين. ويب هوسٽ ڪمپنيون آهن جيڪي گراهڪن تي استعمال ٿيندڙ يا ليز تي سرور جي جڳهه فراهم ڪنديون آهن ، انهي سان گڏ انٽرنيٽ ڪنيڪشن فراهم ڪندي ، خاص طور تي هڪ ڊيٽا سينٽر ۾. ويب ميزبان پڻ پنهنجي مرڪز سينٽر ۾ موجود ٻين سرورن لاءِ ڊيٽا سينٽر جي جڳهه ۽ انٽرنيٽ جي ڪنيڪشن فراهم ڪري سگھن ٿا ، جنهن کي ڪوليٽنگ سڏجي ٿو ، جيڪو لاطيني آمريڪا يا فرانس ۾ هائوسنگ پڻ سڏجي ٿو

## حوالا
آءِ پي ايڊريس

**انٽرنيٽ پروٽوڪول ايڊريس**  (آئپي پتو) هڪ عددي ليبل آهي جيڪو هر ڪپميوٽر ڊيوائس کي ڪمپيوٽر نيٽورڪ سان ڳنڍيل هوندو آهي جيڪو رابطي لاءِ انٽرنيٽ پروٽوڪول استعمال ڪندو آهي. هڪ IP پتو ٻن اھم افعال تي عمل ڪري ٿو: ميزبان (هوسٽ) يا نيٽ ورڪ انٽرفيس جي سڃاڻپ ۽ جڳھ کي خطاب.

## حوالا
ورچوئل پرائيويٽ نيٽورڪ

**ورچوئل پرائيويٽ نيٽورڪ **، () هڪ مجازي پرائيويٽ نيٽورڪ (وي پي اين) هڪ عوامي نيٽورڪ جي ذريعي نجي نيٽ ورڪ کي وڌائيندو آهي ۽ صارفين کي حصيداري ۽ عوامي نيٽ ورڪ ۾ ڊيٽا موڪلڻ ۽ موصول ڪندو آهي ifڻ ته انهن جا ڪمپيوٽر ڊوائيس سڌو سنئون نجي نيٽ ورڪ سان ڳنڍيل هوندا. وي پي اين جي پار هلندڙ ايپليڪيشنون تنهن ڪري خانگي نيٽ ورڪ جي ڪارڪردگي ، حفاظت ، ۽ انتظام مان فائدو حاصل ڪري سگهن ٿيون. انڪريشن هڪ عام آهي ، جيتوڻيڪ وراثت ۾ ناهي ، وي پي اين ڪنيڪشن جو حصو آهي

## حوالا
ڊجيٽل آبجيڪٽ آئڊنٽيفائر

**ڊجيٽل آبجيڪٽ آئڊنٽيفائر** (DOI ڊي او آءِ) ()  هڪ مستقل سڃاڻپ ڪندڙ يا هينڊل آهي جيڪو شين کي منفرد طور سڃاڻڻ لاءِ استعمال ڪيو ويو آهي، جيڪو بين الاقوامي  معياري اداري (ISO) ذريعي اسٽينڊرائزڊ ڪيو ويو آهي.

## حوالا
بين الاقوامي تنظيم

بين الاقوامي تنظيم (بين الحڪومتي ادارو) هڪ ادارو آهي جيڪو معاهدي سان قائم ڪيو ويو آهي يا بين الاقوامي قانون جي ڪنٽرول ڪيل ٻين اوزارن ۽ پنهنجي شخصيت کي بين الاقوامي قانوني حق حاصل آهي، جهڙوڪ گڏيل قومون، ورلڊ هيلٿ آرگنائيزيشن ۽ نيٽو. بين الاقوامي تنظيمون بنيادي طور تي ميمبر رياستن تي مشتمل هونديون آهن، پر شايد ٻيا ادارا به شامل هوندا، جهڙوڪ ٻين بين الاقوامي تنظيمون. اضافي طور تي، ادارن (رياستن سميت) شايد مبصر جي حيثيت رکي سگهن ٿا

## حوالا

زمرو:ثقافتي عالمگيريت
بين الاقوامي معيار سازي جي تنظيم

**معيار جي بين الاقوامي تنظيم** (International Organization for Standardization) يا مختصر طور تي  **آء ايس او** (**ISO**) هڪ بين الاقوامي معيار مقرر ڪندڙ ادارو آهي، جيڪو مختلف قومي معيار جي تنظيمن جي نمائندن تي ٻڌل آهي.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

* 
** Publicly Available Standards, with free access to a small subset of the standards.
** Advanced search for standards and/or projects
** Online Browsing Platform (OBP), access to most up to date content in ISO standards, graphical symbols, codes or terms and definitions.

زمرو:بين الاقوامي معيار سازي جي تنظيم 
زمرو:عالمي معيار
زمرو:تنظيمون بلحاظ موضوع
زمرو:عالمي معشيت
زمرو:بين الاقوامي اقتصادي تنظيمون
زمرو:جنيوا ۾ قائم بين الاقوامي تنظيمون
زمرو:بين الاقوامي تنظيمون
زمرو:سوئٽزرلينڊ ۾ قائم بين الاقوامي تنظيمون 
زمرو:1947ع ۾ قائم تنظيمون 
زمرو:سماجي ذميواري واري تنظيمون 
زمرو:ٽيڪنيڪل وضاحتون 
زمرو:سوئٽزرلينڊ ۾ 1947ع ۾ قائم تنظيمون
ابراهيم

**ابراھيم** (عبراني: אַבְרָהָם، اوراھم، ابراھام؛ عربي: ابراهيم) ٽن ابراھيمي مذھب، يھوديت، عيسائيت ۽ اسلام جي ھڪ چونڊيل شخصيت آھن. ھنن کي يهوديت ۾، خدا ۽ يھودين جي وچ ۾ هڪ خاص تعلق قائم ڪرڻ جي ڪري، "ميثاق" جو باني سمجهيو ويندو آهي. عيسائيت ۾، هن کي سڀني مومنن (يھودين ۽ غير يھودين) جي پھرين شخصيت سمجهيو ويندو آهي. اسلام ۾، هن کي "ابوالانبيا" (نبين جا پيء) ۽ "خليل الله" (الله جو دوست) جي لقبن سان سڃاتو ويندو آهي.

## اسلام ۾
ڏسو: اسلام ۾ ابراهيم

اسلام حضرت ابراهيم عليه السلام کي نبين جي سلسلي جي هڪ ڪڙي قرار ڏئي ٿو جيڪي حضرت آدم عليه السلام کان شروع ٿئي ۽ حضرت اسماعيل عليه السلام جي معرفت حضرت محمد صلي الله عليه وسلم تي پڄاڻي ٿئي ٿي. حضرت ابراهيم عليه السلام جو ذڪر قرآن جي 35هين سورت ۾ ڪيو ويو آهي، ڪنهن به نبي، سواءِ حضرت موسيٰ عليه السلام کان سواءِ، تمام گهڻو آهي. هنن کي "حنيف" (توحيد پرست) ۽ "مسلم" (الله جو تابعدار) ٻئي سڏيو وڃي ٿو ۽ مسلمان کيس الله جو سچو نبي، خالص توحيد پرست، ڪامل مسلم ۽ مڪي ۾ ڪعبي جو معزز تعمير ڪندڙ سمجهن ٿا.  اسلامي روايتون ابراھيم عليه السلام کي اسلام جو پھريون علمبردار سمجھن ٿيون (جن کي "ملت ابراھيم" ۽ ”دين ابراھيم“ به سڏيو وڃي ٿو) ۽ اھو ته سندس سڄي زندگي جو مقصد ۽ مشن الله جي وحدانيت جو اعلان ڪرڻ ھو. اسلام ۾، ابراهيم عليه السلام کي وڏن نبين ۾ هڪ اعلي مقام حاصل آهي ۽ هن کي "ابراهيم خليل الله"، مطلب ته "ابراھيم الله جو دوست" جي نالي سان سڏيو ويندو آهي. ابراهيم عليه السلام الله جي نظر ۾ سڀ کان وڌيڪ معزز ۽ بهترين انسانن مان آهن. ابراهيم عليه السلام جو ذڪر قرآن ۾ پڻ "مسلمانن جي پيء" ۽ امت مسلمه لاء رول ماڊل طور ذڪر ڪيو ويو آهي.

## ساره ۽ هاجره
## اسحاق ۽ اسماعيل
## مختصر سوانح عمري
## پڻ ڏسو
* حضرت آدم عليه السلام 
* حضرت نوح عليه السلام
* اسلام ۾ ابراهيم عليه السلام
* ابراهيمي مذهب

## خارجي لنڪس

## حوالا

زمرو:شخصيتون عبراني بائبل
زمرو:ڪامنز زمرو جنهنجو ڳنڍڻو وڪيڊيٽا تي آهي
زمرو:Short description is different from Wikidata
اسٽيو بالمر

thumb|سٽيو بالمر  (2014)
اِسٽيوَ بالمر، پورو نالو اسٽيوِن اينٿوني بالمر (انگريزي: Steven Anthony Ballmer)، آمريڪي، پيدائش 24 مارچ 1956ع.

ارب پَتي واپاري ۽ سيڙپڪار، جنھن 2000ع کان 2014ع تائين مائڪروسافٽ جي چيف اگزيڪٽو آفيسر (CEO) طور ڪم ڪيو. ھي ھينئر نيشنل باسڪيٽ بال ايسوسيئشن (NBA) جي لاس اينجلس ڪليپرس (Los Angeles Clippers) جو مالڪ آھي.

2020ع جي ڊسمبر مھيني ۾ فوربز ھن جي ذاتي ملڪيت جو ڪاٿو 74.3 ارب آمريڪي ڊالر لڳايو ۽ کيس دُنيا جي سڀني کان وڌيڪ سُکين ماٹھن جي درجي بَندي ۾ ڏھين انگ تي رکيو، جڏهن تہ جنوري 2021ع ۾ سندس نالو ٻارھين انگ تي آھي ۽ سندس ملڪيت جو ڪاٿو 73.5 ارب آمريڪي ڊالر آھي. 

## حوالا

زمرو:1956ع جون پيدائشون
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:جيوت ماڻهو
امانسيئو اورٽيگا

امانسيئو اورٽيگا، پورو نالو امانسيئو اورٽيگا گائونا (انگريزي: Amancio Ortega Gaona)، اسپيني، پيدائش 28 مارچ 1936ع.

ھي اِنڊيٽيڪس (Inditex) فيشن گروپ (جيڪو پنھنجي زارا (Zara) ڪلوٿنگ ۽ ٻين اھڙين شين جي دُڪانن جي سلسلي لاءِ گھٹو مشھور آھي) جو باني ۽ اڳوٹو سربراھہ (Chairman) آھي.

2019ع جي ڊسمبر مھيني ۾ اورٽيگا وٽ سندس ڪُل ملڪيت 68.3 ارب آمريڪي ڊالر ھُئي، جنھن کيس برنارڊ آرنلٽ کانپوءِ يورپ جي ٻئي سڀني کان وڌيڪ سُکئي ماٹھو ڪري ڇڏٹ سان گڏوگڏ عالمي سطح تي ڇھين انگ تي رَسائي ڇڏيو.

2015ع جي ٿوري مُدي لاءِ ھي بل گيٽس کان پاٹ بچائيندي دُنيا جو سڀني کان وڌيڪ مالدار ماٹھو ٿي ويو ھو، جڏھن زارا (Zara) کي جنم ڏيندڙ ڪمپني انڊيٽيڪس جي اسٽاڪ وڌي وڃٹ سان سندس ڪُل دولت 80 ارب آمريڪي ڊالر جي انتھا تي وڃي پُھتي.

جنوري 2021ع ۾ دُنيا جي سڀني کان وڌيڪ مالدار ماٹھن ۾ سندس ڳاٹيٽو تيرھين انگ تي آھي، سندس ڪُل دولت 73.2 ارب آمريڪي ڊالر آھي.

## حوالا

زمرو:1936ع جون پيدائشون
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:جيوت ماڻهو
رومي

**محمد جلال الدين رومي** (پيدائش: 1207) فارسي جو مشھور شاعر هو. سندس جو مشھور ڪتاب مثنوي رومي آھي. سندس جي مزار ترڪي ۾ آهي.

## حوالا

زمرو:صوفي شاعر
زمرو:شخصيتون
زمرو:اسلامي شخصيتون
زمرو:Articles with short description
جِم والٽن

thumb|جِم والٽن  (2011)
جِم والٽن، پورو نالو جيمز ڪير والٽن (انگريزي: James carr Walton)، آمريڪي، پيدائش 7 جون 1948ع.

دُنيا جي سڀني کان وڏي ريزڪي وڪٹندڙ والمارٽ جي ڀاڳ جو وارث ۽ سيم والٽن (والمارٽ جو بُنياد وجھندڙ)  جو ننڍي ۾ ننڍو پُٽ آھي.

جنوري 2021ع جي دُنيا جي سڀني کان وڌيڪ سُکين ماٹھن جي ڳاٹيٽي ۾ ھي سورھين انگ تي آھي.

## حوالا

زمرو:1948ع جون پيدائشون
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:جيوت ماڻهو
فرانڪوئس بيٽنڪورٽ ميئرس

فرانڪوئس بيٽنڪورٽ ميئرس (انگريزي: Francoise Bettencourt Meyers)، فرانسيسي، پيدائش 10 جولاءِ 1953ع.

ارب پَتي وارثياٹي، پڪي ڪيٿولِڪ، بائبل جا ڪيترائي تفسير لکيائين، جڏھن تہ يھوديت ۽ عيسائيت جي لاڳاپن تي پٹ ڪم ڪيو اَٿس.

ھيءَ لِلائين بيٽنڪورٽ جي اڪيلي نياٹي ۽ وارثياٹي آھي، سندس ڪُٽنب لوريَل (L'Oreal) ڪمپني جي مالڪ آھي. 

ھِن (Auschwitz) ۾  قتل ٿيل يھودي عالِم جي پوٽي جين پائري ميئرس (انگريزي: Jean Pierry (Meres سان شادي ڪئي، ھِنن پوءِ پنھنجي ٻارن جين وِڪٽر (پيدائش: 1986ع) ۽ نڪولس (پيدائش: 1988ع) کي يھودي طور سڏرائٹ شروع ڪيو.

سندس شادي تڪرار جو ڪارٹ بٹجي وئي، ڇاڪاٹ تہ ھِن جي ڏاڏي يوجين اسڪوئيلر (انگريزي: Eugene Schueller) مٿان نازي (Nazi) حڪومت سان ساز باز ڪرٹ جي ڏوھ ۾ مُقدمو ھلايو ويو ھو، جيڪو لوريَل (L'Oreal) جو باني ھو.

جنوري 2021ع جي دُنيا جي سڀني کان وڌيڪ مالدار ماٹھن جي فھرست ۾  ھيءَ چوڏھين انگ تي آھي، جڏھن تہ عورتن ۾ پٹ ھيءَ دُنيا جي سڀني کان وڌيڪ اميرياٹي آھي. سندن ملڪيت جو ڪُل ڪاٿو 70.3 ارب آمريڪي ڊالر آھي.

## حوالا

زمرو:1953ع جون پيدائشون
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:جيوت ماڻهو
الائيس والٽن

ايلِس والٽن، پورو نالو ايلِس لُوئيس والٽن (انگريزي: Alice Louise Walton)، آمريڪي، پيدائش 7 آڪٽوبر 1949ع.

وال مارٽ (Walmart) جي ڀاڳن ڀري وارثياٹي.

ھيءَ وال مارٽ جي باني سئم والٽن جي ڌيءَ آھي.

سيپٽمبر 2016ع ۾ ھيءَ وال مارٽ جي حصيداريءَ ۾ يارنھن ارب آمريڪي ڊالرن جي مالڪياٹي ٿي.

جنوري 2021ع جي دُنيا جي سڀني کان وڌيڪ مالدار ماٹھن جي فھرست ۾ ھن جو نالو پندرھين انگ تي آھي، سندن ملڪيت جو ڪُل ڪاٿو 68 ارب آمريڪي ڊالر آھي.

## حوالا

زمرو:1949ع جون پيدائشون
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:جيوت ماڻهو
سرائيڪي وڪيپيڊيا

**سرائيڪي وڪيپيڊيا** هڪ مفت انسائيڪلوپيڊيا آهي، جيڪا 22 نومبر 2020 شروع ٿي. هي وڪيپيڊيا جي سرائيڪي ٻولي جو ايڊيشن آهي ، هڪ آزاد، کليل مواد جو انسائيڪلوپيڊيا آهي. ھن ۾  مضمون آھن.

## تاريخ
22 نومبر 2020 تي ٺاھي وئي.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

*  Saraiki Wikipedia
*  Saraiki Wikipedia mobile version (homepage not yet configured)
زمرو:وڪيپيڊيا بلحاظ ٻولي
ويب ڊائريڪٽري

**ويب ڊاريڪٽري** ()  يا لنڪ ڊاريڪٽري ويب سائيٽن جي هڪ آن لائين لسٽ يا فهرست آهي.

## حوالا
اي او ايل

**اي او ايل** (AOL  طور تي ٺهيل) ، اڳوڻي هڪ ڪمپني جيڪا AOL Inc. ۽ اصل ۾ آمريڪا آن لائن جي نالي سان مشهور آهي) هڪ آمريڪي ويب پورٽل ۽ آن لائن سروس فراهم ڪندڙ آهي جيڪو نيو يارڪ شهر ۾ قائم آهي. اهو هڪ برانڊ آهي جنهن کي ويريزون ميڊيا پاران مارڪيٽ ڪيو ويو آهي.

## حوالا
ڊي موز

**ڊي موز** () ( هڪ شروعاتي ڊومين  directory.mozilla.org جو نالو) ورلڊ وائڊ ويب لاءِ ھڪ گهڻ ٻوليائي  (ڪثيرلسانی) آزاد مواد تي ٻڌل ڄاڻ نامو جو ذريعو ھو. سائيٽ ۽ ڪميونٽي جيڪا ان کي هلائي رهي هئي ان رٿا کي  آزاد معلومات جو منصوبو (DOP) طور پڻ سڃاتو ويندو هو. اهو اي او ايل AOL (هاڻي ويريزون  Oath Inc. اوٿ انڪارپوريشن جو حصو) جي ملڪيت هئي. پر اهو ڪميونٽي رضاڪاران طرفان ٺاهيو ويو هو ۽ هاڻي تائين هلائي رهيا آهي.

## حوالا

زمرو:گهڻ اللساني ويب سائيٽون
اوپن ڊائريڪٽري لائسنس

**اوپن ڊائريڪٽري لائسنس** (او ڊي ايل, ) هڪ عوامي ڪاپي رائيٽ لائسنس آهي جيڪو DMOZ پاران پنهنجي مواد لاءِ استعمال ڪيو ويو.

## حوالا
آن لائن انسائيڪلوپيڊيا

هڪ **آن لائن انسائيڪلوپيڊيا** ()، جنهن کي ڊجيٽل انسائيڪلوپيڊيا به چيو ويندو آهي، انٽرنيٽ تي رسائي لائق هڪ انسائيڪلوپيڊيا آهي.

آن لائن انسائيڪلوپيڊيا هڪ اهڙو انسائيڪلوپيڊيا آهي، جيڪو انٽرنيٽ تي پڙهيو وڃي ٿو. وڪيپيڊيا انٽرنيٽ انسائيڪلوپيڊيا مان هڪ سڀ کان وڏو مثال آهي. انٽرنيٽ تي پهريون آزاد انسائيڪلوپيڊيا پروجيڪٽ انٽرپيڊيا (Interpedia) سڏيو وڃي ٿو، جيڪو 1994 ۾ جاري ٿيڻ گهرجي ها،  پر پراڻو پرنٽ ٿيل انسائيڪلوپيڊيا آفيسر کي پيج تي اچڻ کان اڳ تباهه ڪري ڇڏيو.

## پُراڻي مواد جو ڊجيٽلائزيشن

### وڪي سورس
انگريزي ۽ ٻين ٻولين ۾ وڪي سورس تي ڪافي پراڻا انسائيڪلوپيڊيا ۽ قومي سوانح جون لغتون موجود آهن. انهن انسائيڪلوپيڊيا جي مڪمل ٿيڻ مختلف آهي ۽ مواد جي معيار پروف ريڊ کان ويندي آهي ، غريب معيار جي متن تائين ڪيترن ئي نظريا ڪردار جي سڃاڻپ (او سي آر) جي غلطين سان.

### ٻيون
ڪيترائي انسائيڪلوپيڊيا انٽرنيٽ آرڪائيو ويب سائيٽ تي موجود آهن. جيتوڻيڪ اصل متن قابل ڏيک آهي مشين پڙھڻ واري متن اڪثر ڪيترن ئي او سي آر جي غلطين سان غريب آهي.

## جديد مواد جي رچنا
سرگرمي جي هڪ ٻي لاڳاپيل شاخ رضاڪارانه بنيادن تي نئين ، آزاد مواد جي تخليق آهي. 1991 ۾ ، يوزنيٽ نيوزگروپ جي شرڪت alt.fan.douglas-adams] هڪ هيچ هيلر جي گليڪس کي گائيڊس جو اصل نسخو تيار ڪرڻ جو منصوبو شروع ڪيو ، ڊگلس ايڊامس جي ڪم ۾ استعمال ٿيندڙ هڪ افسانوي انسائيڪلوپيڊيا. اهو پروجيڪٽ گليڪڪ گائيڊ طور مشهور ٿيو. حالانڪه ان جو اصل مقصد صرف حقيقي ، اصل مضمونن تي مشتمل هو ، نيم اصل ۽ غير حقيقي آرٽيڪلز کي به اجازت ۽ حوصلا افزائي لاءِ پاليسي تبديل ڪئي وئي. پروجيڪٽ گليڪڪ گائيڊ 1700 کان مٿي آرٽيڪلز تي مشتمل آهي ، پر 2000 کان نئون مضمون شامل ناهي ڪيو ويو. شايد اهو جزوي طور H2g2 جي ڳولا جي ڪري آهي ، ساڳئي لائنن تي هڪ وڌيڪ سرڪاري منصوبو.

هڪ ٻي شروعاتي آن لائن انسائيڪلوپيڊيا کي گلوبل انسائيڪلوپيڊيا سڏيو ويو. نومبر 1995 ۾ هن جو هڪ جائزو پيش ڪيو ويو جيمس ريٽيگ (اسسٽنٽ ڊين آف يونيورسٽي لائبريريزز فار ريفرنس اينڊ انفارميشن سروسز) ڪاليج آف وليم ۽ ميري 15th سالانہ چارلسٽن ڪانفرنس ۾ لائبريري جي حصول ۽ لاڳاپيل مسئلن تي. هن گلوبل انسائيڪلوپيڊيا جي متعلق چيو:

## پڻ ڏسو
* آن لائن انسائيڪلوپيڊيا جي فهرست
* ڊجيٽل لائبريري
* انسائيڪلوپيڊيا جون لسٽون
* رينفرنس سافٽ ويئر

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

* 

زمرو:انٽرنيٽ
زمرو:روء خط ڄاڻ چيڪلو
ڪريئيٽيو ڪامنز اجازت نامو

thumb|thumbtime=18|هن وڪيپيڊيا ۾ ڪريئيٽيو ڪامنز اجازت نامن جي ڪاروباري استعمال جو طريقو بُڌايو ويو آهي۔
کاٻو
thumb|ڪريئيٽيو ڪامنز اجازت نامن جي تشريح مختلف ٻولين ۾۔

**ڪريئيٽيو ڪامنز اجازت نامو**  عوامي حق نشر ۽ اشاعت اجازت نامن نجهان هڪ مشهور سافٽويئر اجازت نامو آهي، جنهن کي معروف ويب سائيٽس مثلاً وڪيپيڊيا ۽ فري بيس وغيرہ استعمال ڪنديون آهن۔ هن اجازت نامي کي هڪ آمريڪي غير منفعت بخش تنظيم ڪريئيٽيو ڪامنز ترتيب ڏنو آهي۔
هن اجازت نامي کي اُن وقت استعمال ڪيو ويندو آهي جڏنهن ڪوئي ليکڪ (مصنف) ٻين کي پنهنجي تخليق جي اشاعت ۽ استعمال ۽ ان جي بنياد تي وڌيڪ ڪم ڪرڻ جو حق ڏيڻ چاهيندو آهي، گڏوگڏ هن اجازت نامي جي تحت ليکڪ (مصنف) ٻين کي جملي حق ڏيڻ جي بجاءِ بعض حق به ڏئي سگهي ٿو مثلاً هي قيد لڳائي سگهجي ٿي ته هن جي ڪم جو تجارتي ۽ ڪاروباري استعمال نه ٿيندوا، بس غير تجارتي استعمال جي اجازت آهي۔

ڪريئيٽيو ڪامنز اجازت نامن جي متعدد قسمن ۾، جيڪي پاڻ ۾ شرطون استعمال ۾ اختلاف رکن ٿيون۔ ڪريئيٽيوڪامنز تنظيم پنهنجي اولين اجازت نامي 16 ڊسمبر 2002ء تي شايع ڪيا هيا۔ ۽ انهن جو تازو ترين چوٿون نسخو نومبر 2013ء ۾ شايع ٿيو۔

## قسم
[thumb|thumbtime=97|[http://creativecommons.org/videos/wanna-work-together Wanna Work Together؟] ايني ميشن از ڪريئيٽيو ڪامنز](https://sd.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:Wanna_Work_Together%3F_with_subtitles_-_Creative_Commons.ogv)
[thumb|thumbtime=98| [http://creativecommons.org/videos/mayer-and-bettle ميير ۽ بيٽل] جي ايني ميشن جو [http://creativecommons.org/videos/mayer-and-bettle2 ٻيو نسخو] ڪريئيٽيوڪامنز جي وضاحت ڪري ٿو۔](https://sd.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:Mayer_and_Bettle_2_-_Creative_Commons.ogv)
thumb|upright|ڪريئيٽيو ڪامنز اجازت نامن جي ترتيب

اجازت نامن جا هي قسم بنيادي طور تي چار عنصرن تي مشتمل آهين، هر هڪ جي تفصيل هيٺ درج آهي۔

انهن شرائطن کي پاڻ ۾ ضم ڪرڻ سان سورنهن ممڪنہ اجازت ناما بڻجن ٿا جن ۾ يارنهن اجازت ناما درست ۽ باقي پنج غلط آهين۔

### ڇهه ڪثير الاستعمال اجازت ناما
جيڪي يارنهن اجازت ناما درست آهن، انهن مان پنجن ۾ "BY" جي دفعہ موجود ناهي، تنهنڪري انهن جو استعمال ناهي ٿيندوڇو ته 98 فيصد اجازت نامن ۾ انتساب جي شرط درج هوندي آهي، تنهن سبب انهن کي ويب سائيٽ تي حوالي جي لاءِ باقي رکيو ويو آهي۔ باقي ڇهه اجازت ناما انتهائي ڪثرت سان استعمال ٿيندا آهن۔

## وڌيڪ ڏسو

* آزاد سافٽويئر
* آزاد موسيقي
* غير تجارتي تعليمي

## حوالا

## بيروني رابطا
ڪريئيٽيوڪامنز / يڪسان-ڀاڱيداري اجازت نامو

* 
* اجازت نامن جي مڪمل چونڊ
* ''اجازت ناما''، مفت اجازت ناما هڪ نظر ۾۔ freedomdefined.org

زمرو:آزاد مواد جا اجازت ناما
زمرو:تخليقيتون
زمرو:عوامي حق اشاعت اجازت ناما
زمرو:فڪري ملڪيت فعاليت پسندي
زمرو:فڪري ملڪيت قانون
زمرو:قانون فڪري ملڪيت
زمرو:ڪاپي ليفٽ
زمرو:ڪريئيٽيو ڪامنز
زمرو:ڪمپيوٽر قانون
پاڪستان سپر ليگ 2021

**پاڪستان سپر ليگ 2021**, هي پاڪستان سپر ليگ جو ڇهون رائونڊ آهي. هي ٽي ٽوئنٽي ڪرڪيٽ فرنچائز 2015 ۾ پاڪستان ڪرڪيٽ بورڊ طرفان قائم ڪئي وئي هئي.  . ڪل 6 ٽيمون حصو ورتو. ٽورنامينٽ 20 فيبروري کان 18 مارچ تائين کيڏيو ويو. 

## ٽيمون ۽ شريڪ رانديگر

## هنڌ
پاڪستان سپر ليگ 2021 جون سموريون  ميچز لاهور ۽ ڪراچي ۾ ٿينديون.



## ميچ آفيشلز
### امپائر
### ريفري
## ڪمنٽري
## ليگ مرحلو
### پوائنٽس ٽيبل

### خلاصہ
### لیگ کی تفصیل
## مقابلے
پی سی بی نے 8 جنوری 2021 کو اعلان کیا

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

## پلي آف

### ٻيو سيمي فائنل

### فائنل

## ايوارڊ ۽ انگ اکر

### سڀ کان وڌيڪ رنز

### سڀ کان وڌيڪ وڪيٽون

## حواشی

## حوالا

زمرو:2021 پاڪستان سپر ليگ
زمرو:پاڪستان سپر ليگ

زمرو:پاڪستاني ڪرڪيٽ ۾ 2021
اسلام آباد يونائيٽڊ

thumbnail|اسلام آباد يونائيٽڊ جو لوگو

**اسلام آباد يونائيٽد** پاڪستان سپر ليگ جي هڪ فرنچائز آهي جنهن جو مالڪ وينچر ڪيپيٽل ليونائن گلوبل اسپورٽس آهي ۽ هن جو هيڊڪوارٽر گڏيل عرب امارات ۾ آهي. جنهن جي ڪيپٽن مصباح الحق، ڪوچ  آسٽريليا جو ڊين جونز ۽ بولنگ ڪوچ شعيب اختر آهي.

## فرنچائز جي تاريخ
2015 ۾ پاڪستان ڪرڪيٽ بورڊ جڏهن پاڪستان سپر ليگ جي پهرين سيزن جو سڏ ڏنو تڏهن وينچر ڪيپيٽل ليونائن گلوبل اسپورٽس هن جا حق حاصل ڪيا جنهن جي ڪل رقم ڏهه سالن لاءِ 15 ملين آمريڪي ڊالر آهي.هن ٽيم جو اهم رانديگر شين واٽسن آهي.

## ٽيم جي سڃاڻپ
### نالو
ٽيم جو نالو پاڪستان جي گاديءَ جي هنڌ جي نالي اسلام آباد تي رکيو ويو آهي ۽ يونائٽڊ (United) لفظ ماڻهن جي وچ ۾ ٻڌي کي ظاهر ڪري ٿو.

### لوگو ۽ رنگ

21 ڊسمبر 2015 تي ٽيم جي لوگو جي تقريب ٿي ٽيم جو لوگو شينهن ۽ سرڪاري صحيح کي ظاهر ٿو ڪري.اسلام آباد يونائيٽڊ جا رانديگر نارنگي رنگ جي ڪٽ پهريندا.

## رانديگر

## مينجمنٽ

## 2016 ۾ ڪارڪردگي

## ريڪارڊ

## حوالا

زمرو:ڪرڪيٽ
زمرو:پاڪستان سپر ليگ
زمرو:پاڪستان سپر ليگ ٽيمون
قذافي اسٽيڊيم

**قذافي اسٽيڊيم لاهور** (Gaddafi Stadium) ، پاڪستان ۾ سڀ کان وڏو راند جو ميدان آهي. ڪرڪيٽ ميچون هتي منعقد ٿينديون آهن. قذافي اسٽيڊيم پاڪستاني ڪرڪيٽ ٽيم ۽ لاهور جي مقامي ڪرڪيٽ ٽيم جو گهر آهي.

اهو اسٽيڊيم 1959 ۾ ٺھيو هيو ۽ نصرالدين مراد خان پاران ڊيزائن ڪيو ويو هو. پھرين ڪرڪيٽ ٽيسٽ ميچ 21 ۽ 26 نومبر 1951 تائين پاڪستان ۽ آسٽريليا جي ٽيمن وچ ۾ هن ميدان تي کيڏيو ويو. ۽ ان ۾ 60،000 سياحن جي ويھڻ جي گنجائش آهي ، اهو ملڪ جو سڀ کان وڏو راندين جو ميدان آهي. ان جو نالو ليبيا جي اڳوڻي صدر معمر قذافي جي نالي تي رکيو ويو آهي.

## حوالا

زمرو:لاهور
زمرو:لاهور جا اسٽيڊيم
زمرو:لاهور جا ڪرڪٽ اسٽيڊيم
زمرو:پاڪستان جا ڪرڪٽ اسٽيڊيم
زمرو:لاهور ۾ راندين جي جڳهيون
زمرو:پنجاب، پاڪستان جي ثقافت
زمرو:پنجاب، پاڪستان ۾ عمارتون ۽ اڏاوتون
زمرو:لاهور جي ثقافت
زمرو:لاهور ۾ عمارتون ۽ اڏاوتون
ٽوينٽي20

**ٽي ٽوينٽي** (Tweenty20) ڪرڪيٽ جي قسمن مان هڪ قسم آهي هن جي نالي سان ظاهر آهي ته هن قسم جي ميچ ويهن اوورن تي مشتمل هوندي آهي هن جو پهريون ميچ آسٽريلياءَ ء انگلينڊ جي ٽيمن جي وڄ ۾ کيڏيو ويو هو.

## ٽي ٽوينٽي کيڏڻ وارا ملڪ

{| class="wikitable"
|- style="background:#bdb560b;"
!ملڪ
!ڪرڪيٽ ٽيم 
|-
| پاڪستان || پاڪستان ڪرڪيٽ ٽيم
|-
| آسٽريليا || آسٽريليا قومي ڪرڪيٽ ٽيم
|-
| انگلينڊ || انگلستان قومي ڪرڪيٽ ٽيم
|-
| ڏکڻ آفريڪا || ڏکڻ آفريڪا قومي ڪرڪيٽ ٽيم 
|-
| بنگلا ديش || بنگلا ديش قومي ڪرڪيٽ ٽيم
|-
| ويسٽ انڊينز || ويسٽ انڊينز قومي ڪرڪيٽ ٽيم
|-
| زمبابوي || زمبابوي قومي ڪرڪيٽ ٽيم
|-
| نيوزي لينڊ || نيوزي لينڊ قومي ڪرڪيٽ ٽيم
|-
| انڊيا || ڀارت قومي ڪرڪيٽ ٽيم
|-
}}

زمرو:ڪرڪيٽ
رحيم هنڱورو

رحيم هنڱورو حر گوريلا تحريڪ جو هڪ مکيا تڪراري ڪردار هو. ڪن جو مڃڻ آ تَ هو انگريز سرڪار سان پير پاڳاري جي جوٽيل ”حر گوريلا“ جنگ ۾ شامل هو ڪجهه ماڻھن جي چوڻ موجب پاڪستان ٺھڻ کان پوءِ پاڳاري خاندان حرن کي سرڪار آڏو پيش پوڻ جو حڪم ڏنو تَ رحيم پيش نَ پيو. تمام گهٽ ڄاڻ جي آڌار تي ڪن جي راء آھي تَ سندس موت بجليءَ جو ڪرنٽ لڳڻ ڪري ٿيو ۽ ڪن حوالن موجب کيس 1954ع ۾ ڦاسيءَ تي چاڙھيو ويو.

 

## حوالا
ڪولن ھئانگ

ڪولِن ھُئانگ، پورو نالو ڪولِن زھينگ ھُئانگ (انگريزي: Colin Zheng Huang) پيدائش 1979/1980ع، ھي ھُئانگ زھينگ جي نالي سان پٹ ڄاتو وڃي ٿو.

چين سان تعلق رکندڙ ارب پَتي واپاري آھي.

ھي "ڪيمين ٻيٽن" ۾ شامل ڪيل برقياتي واپار (انگريزي: e- commerce) جي ڪمپني (Pinduoduo) جو بانيڪار آھي. اُن سان گڏ گھٽ ۾ گھٽ ٽن ٻين محدود ذميوارين وارين ڪيمين ڪمپنين جو پٹ مالڪ آھي. جيڪي  (Pinduoduo) ۾ %7.7 حصي جي مالڪ ھُجٹ جي دعويٰ ڪن ٿيون.

جنوري 2021ع جي دُنيا جي سڀني کان وڌيڪ مالدار ماٹھن جي فھرست ۾ ھن جو ڳاٹيٽو وِيھون 20 طور ٿئي ٿو، سندس ملڪيت جو ڪُل ڪاٿو 61.8 $ ارب آمريڪي ڊالر آھي. 

## حوالا

زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:1980ع جون پيدائشون
زمرو:جيوت ماڻهو
روب والٽن

روب والٽن، پورو نالو سيميوئل روبسَن "روب" والٽن (انگريزي: Samuel Robson "Rob Walton)، 28 آڪٽوبر 1944ع، آمريڪي.

دُنيا جي سڀ کان وڏي ريزڪي جو ڌنڌو ڪندڙ وال مارٽ جي ڀاڳ جو وارث. ھي ھيلن والٽن ۽ سيم والٽن جو وڏي ۾ وڏو پُٽ آھي. 1992ع کان 2015ع تائين وال مارٽ جو صدر رھيو. سيپٽمبر 2020ع ۾ والٽن جي ڪُل دولت 68.1 $ ارب آمريڪي ڊالر ٿي وئي، جنھن ھن کي دُنيا جو چوڏھون 14 مالدار ماٹھو بٹائي ڇڏيو. جنوري 2021ع ۾ دُنيا جي سڀني کان وڌيڪ سُکين ماٹھن جي ڳاٹيٽي ۾ ھن جو شُمار ارڙھين 18 انگ تي ٿئي ٿو، سندس ڪُل دولت جو ڪاٿو 68.2 $ ارب آمريڪي ڊالر آھي.

## حوالا

زمرو:1944ع جون پيدائشون
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:جيوت ماڻهو
شمن علي ميرالي

شمن علي ولد لعل بخش ميرالي هڪ سنڌي راڳي آھي، جنهن جا لڳ ڀڳ 250 کان مٿي ميوزڪ البم رليز ٿيل آھن ۽ 3000 جي لڳ ڀڳ گانا ڳائي چڪو آھي. کيس” سنڌي گيتن جو شھنشاھ“ سڏيو ويندو آھي. هن سنڌي ٻوليءَ کان سواءِ اردو. بلوچي، مارواڙي ٻولين ۾ پڻ ڳايو آهي. هن ڪيترن ئي نامور شاعرن: شاهه عبداللطيف ڀٽائي، سچل سرمست، ٻڍل فقير، جانڻ چن سميت جديد شاعرن: شيخ اياز، سرڪش سنڌي، استاد بخاري، شمشير الحيدري، نثار بزمي، زخمي چانڊيو، غلام قادر گهايل، ذوالفقار منگي ۽ ٻين جي شاعري ڳائي آهي. سندس ڪيترائي ڪلام سنڌي ٽي وي چئنلن تان نشر ٿيندا رهن ٿا. شمن علي ميراليءَ ملڪ جي ڪنڊڪڙڇ ۾ ٿيندڙ پروگرامن کان علاوه دبئي، سعودي عرب، انڊيا وغيره ۾ پنهنجي فن جو مظاهرو ڪيو آهي. کيس خدمتن عيوض شاهه لطيف اوارڊ، قلندر لعل شهباز اوارڊ، سچل سرمست اوارڊ کان سواءِ ڪيترائي مڃتا اوارڊ ملي چڪا آهن. سنڌ ۾ سندس ٻڌندڙن جو چڱو خاصو حلقو آهي.

## جنم ۽ سکيا
ميراليءَ جو جنم 1 جنوري 1971ع تي شڪارپور ڀرسان هڪ ننڍڙي ڳوٺ ۾ ٿيو، جيڪو نامور بزرگ ۽ شاعر ٻڍل فقير جي درگاهه کان اڌ ڪلوميٽر جي مفاصلي تي واقع آهي. شمن ميرالي جو والد به پنهنجي وقت جو سٺو فنڪار هو ۽ ٻڍل فقير درگاهه جو مريد هجڻ سبب درگاهه تي ٿيندڙ راڳ رنگ جي محفلن ۾ حصو وٺندو هو. شمن ميراليءَ جي تعليم مئٽرڪ آهي. غربت سبب وڌيڪ پڙهي نه سگهيو. کيس ننڍي هوندي کان ئي ڳائڻ جو شوق هوندو هو. ننڍپڻ ۾ ڪوڏي ڪوڏي راند سان بيحد لڳاءُ هوس. هيءُ پنهنجي ڳوٺ جو مشهور رانديگر سمجهيو ويندو هو، پر سندس والد ۽ وڏي ڀاءُ همت علي ميرالي جي صحبت ۾ فن جي دنيا ۾ پير پاتائين. هن فن جي شروعات ٻڍل فقير درگاهه تي ٿيندڙ راڳ رنگ جي محفلن سان ڪئي. شمن ميرالي شروع ۾ يڪتاري ۽ چپڙي تي ڳائيندو هو. سندس شروعاتي ٻه چار ڪئسٽون پڻ يڪتاري چپڙيءَ تي رڪارڊ ٿيل آهن. شمن ميرالي فن جي شروعاتي سکيا پنهنجي والد کان ورتي. بعد ۾ استاد غلام حيدر مڱڻهار کان باقاعدي راڳ سکيو. سندس سون جي تعداد ۾ آڊيو ۽ وڊيو ڪئسٽون رليز ٿيل آهن. هن ڪيترن ئي نامور شاعرن، شاهه عبداللطيف ڀٽائي، سچل سرمست، ٻڍل فقير، جانڻ چن سميت جديد شاعرن، شيخ اياز، سرڪش سنڌي، استاد بخاري، شمشير الحيدري، نثار بزمي، زخمي چانڊيو، غلام قادر گهايل، ذوالفقار منگي ۽ ٻين جي شاعري ڳائي آهي. سندس ڪيترائي ڪلام سنڌي ٽي وي چئنلن تان نشر ٿيندا رهن ٿا. هن سنڌي ٻوليءَ کان سواءِ اردو. بلوچي، مارواڙي ٻولين ۾ پڻ ڳايو آهي. 

## مڃتا ۽ ايوارڊ
شمن علي ميراليءَ ملڪ جي ڪنڊڪڙڇ ۾ ٿيندڙ پروگرامن کان علاوه دبئي، سعودي عرب، انڊيا وغيره ۾ پنهنجي فن جو مظاهرو ڪيو آهي. کيس خدمتن عيوض شاهه لطيف اوارڊ، قلندر لعل شهباز اوارڊ،سچل سرمست اوارڊ کان سواءِ ڪيترائي مڃتا اوارڊ ملي چڪا آهن. سنڌ ۾ سندس ٻڌندڙن جو چڱو خاصو حلقو آهي. هي هن وقت ڪراچيءَ ۾ رهي ٿو. سندس هڪ پٽ پڻ راڳي آهي.

## سياست ۾
شمن علي ميرالي اين اي ـ 199، ۽ پي ايس ـ 4 سکر (سالهيپٽ)، تي نامزدگي فارم پڻ ڀريو.

## حوالا

زمرو:سنڌي ماڻهو
زمرو:سنڌي راڳي
مرڻاس

"مرڻاس" مرڻاس قبیلو ھڪ سنڌي متعلقہ قبیلو آھي۔  پر ھي قریشین جي گھڻو قریب سمجھيو وڃين ٿو.  مرڻاس سنڌي، سرائیڪي ٻولي کان پوء اردو بہ ڳالھائيندا آھن۔

## وڌيڪ ڏسو
الھبچايو مرڻاس
جوليا لي

**جوليا لي** () ڄائي (1970ع) هڪ آسٽريلوي ناول نگار، فلم ڊائريڪٽر ۽ اسڪرين رائيٽر آھي. 2011ع ۾ ھن جي پهرين فيچر فلم نالي ”سليپنگ بيوٽي“ ڪينز فلم فيسٽيول جي آفيشل ڊوڙ ۾ ڏسجڻ لاءِ چونڊ ٿي. هيءَ ٻن ايوارڊ کٽيندڙ ناولن دي هنٽر ۽ ڊسڪوائيٽ جي ليکڪا آھي، جنهن سبب هن لاءَ هڪ ڏائڻ وارو اصطلاح مروج ٿيو، جا زمين ڌٻڻ بعد ماڻھن کان اوجهل خاموش مورچو سنڀاليندي هجي.

## اوائلي عمر ۽ سکيا
1970ع ۾ نيو سائوٿ والس سڊني ۾ پيدا ٿيڻ واري لي ٽن ڀينرن ۾ وڏي آ. هن جو پيءُ فزيشن جڏهن تَ ماءُ رياضيءَ جي استاد ھئي. لي وڪالت ۾ پي.ايچ.ڊي ڪرڻ کان پوء NSW سپريم ڪورٽ ۾ ليگل پريڪٽشنر طور مقرر ٿي. ڪافي عرصو آسٽريلين سوسائٽي آف آٿرس جي قانوني ايڊوائيزر طور ڪم ڪرڻ ڪري هيء لکڻ ڏانهن مائل ٿي. فرينڪ مور هائوس ۽ ٽوني موريسن 2003ع کان روليڪس مينٽر ۽ آرٽس انيئيٽو جي اشاعت ۾  سندس ساٿي ۽ سينيئر رهيا. 2009ع ۾ لي کي ايڊلئڊ يونيورسٽي پاران انگريزيء ۾ پي ايڇ ڊي جي ڊگريء سان نوازيو ويو.

## ڪيريئر
لي دي هنٽر ۽ ڊسڪوائيٽ ناولن جي ليکڪا آھي، جن سٺي موٽ ماڻي. ڊسڪوائيٽ 2009ع جي نمايان ٻئين لمبر ناول طور اينڪور ايوارڊ ماڻيو. جڏهن ت هنٽر ناول تي هڪ فلم 2011ع ۾ ٺھي جنهن ۾ وليم دافيو، سام نيل ۽ فرانسيز او ڪونر ناٽڪين ڪردار نڀايا. لي 2011ع ۾ ايملي بروننگ کي کڻي هڪ فلم ٺاهي جنهن ۾ ڊاريڪٽر ۽ ليکڪ طور هن فرض سرانجام ڏنو. هي هڪ يونيورسٽي شاگرد جي بابت آھي جا ڪلپنائن جي هڪ منجهائيندڙ دنيا ۾ پهچي ٿي. هي فلم ڪينز فلم فيسٽيول جي اهم ڊوڙ ۾ شامل ٿي. 2016ع ۾ لي پنهنجي زندگي جي تجربن بابت هڪ ڪتاب شايع ڪيو. جنهن بابت سڊني مارننگ هيرالڊ ۾ گريچن شرم لکيو ت هن ڪتاب جي دل ۾ ھڪ تڙپ ۽ اڪسائپ لڪل آ جا پنهنجون تخليقون ۽ خدمتون ٻين سان سخاوت طور ارپجن. 2015ع ۾ کيس ميلبورن يونيورسٽي پاران  پيٽر بلئزي فيلوشپ ايوارڊ سان سندس خدمتن جي اعتراف ۾ نوازيو ويو. 2016ع ۾ هيءَ آسٽريليا ڪائونسل ”فيلوشپ ان لٽريچر“ ايوارڊ سان نوازي وئي هڪ نئين ناول تي ڪم ڪرڻ ڪري. لي ڳپل عرصو پئرس ۽ نيويارڪ ۾ گزاريو جتي هيء برنرڊ ڪاليج ۾ ايڊجنڪٽ ايسوسيئيٽ پروفيسر جي عهدي تي رهي.

## فلموگرافي
جوليا لي جي 2011ع ۾ ھڪ فلم ”سليپنگ بيوٽي“ جي نالي سان ريليز ٿي، جنهن جي ڪهاڻي بِ ھن ئي لکي ۽ ڊائريڪٽر بِ پاڻ ھئي. هيءَ فلم ڪينز فلم فيسٽيول ۾ چونڊي.

## حوالا

زمرو:1970ع جون پيدائشون
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:جيوت ماڻهو
ڪاملا هيرس

**ڪاملا ديوي هيرس** () ؛ پیدائش 20 اکتوبر، 1964ء) هڪ آمريڪي سياستدان ۽ اٽارني آهي جيڪا آمريڪا جي 49 هون ۽ هاڻوڪي نائب صدر آهي. هوءَ امريڪا جي پهرين ناري نائب صدر، آمريڪا جي تاريخ جي اعليٰ ترين عورت چونڊيل خاتون، ۽ پهرين آفريڪي آمريڪي ۽ پهرين ايشيائي آمريڪي نائب صدر آهي.

## حوالا

زمرو:1964ع جون پيدائشون
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:جيوت ماڻهو
في ماڻهو آمدني

في ماڻهو آمدني (Per Capita Income) ڪنهن ملڪ ۾ ماڻهن جي سراسري سالياني آمدني کي سڏبو آهي. يعني، ملڪ جي ڪل آمدني کي جيڪڏهن آبادي ۾ ورهائيو وڃي، ته اها في ماڻهو آمدني ٿيندي آهي. هاڻي مسئلو اهو آهي ته ڊيٽا ۽ مواد حاصل ڪرڻ لاءِ ڪهڙي قسم جي آمدني آهي؟ تنهن ڪري عام حل اهو آهي، جي ڊي پي کي آبادي ۾ ورهايو وڃي. انهي ڪري هر ماڻهو جي في سيڪڙو آمدني کي خام ملڪي اُپت يا پيداوار GDP (Per Capita GDP) پڻ سڏيو وڃي ٿو

## حوالا
قنڌار

ڪندهار، گنڌار، قندھار ڏکڻ افغانستان ۾ ھڪ شھر ۽ قندھار صوبي جو گاديء جو هنڌ آھي

## پڻ ڏسو
* قنڌار صوبو
*سنڌ ۽ پنجاب جي گڏيل حڪومت
*سنڌ ۽ قنڌار
## حوالا

زمرو:سڪندر اعظم پاران قائم ڪيل شھر
زمرو:سلڪ روڊ سان گڏ آباد هنڌ
زمرو:صوبي قنڌار جون آباد جڳهيون
انٽر سروسز انٽيليجنس

**انٽر سروسز انٽیلیجنس** (اردو: بین الخدماتی استخبارات، انگريزي: Inter Services Intelligence – ISI) پاڪستان جو پريميئر انٽيليجنس ادارو آهي.

## حوالا

زمرو:پاڪستان جي فوج
زمرو:پاڪستان جي فوج جا ادارا
زمرو:پاڪستاني انٽيليجنس ايجنسيون 
زمرو:پاڪستان جا سرڪاري ادارا
پاڪستان 
زمرو:پاڪستان جا وفاقي ادارا ۽ گماشتگيري
چناب ندي

**چَناب ندي** (سنسڪرت:  चंद्रभागा ؛ هندي: चिनाब؛ پنجابي، اردو: دریائے چَناب) هڪ وڏو درياهه آهي جيڪو هندستان ۽ پاڪستان ۾ وهندو آهي، ۽ پنجاب علائقي جي 5 وڏن دريائن مان هڪ آهي. اهو ٻن مٿاهين پاڻي، چندرا ۽ ڀاگا جي اتحاد سان ٺهيو آهي، جيڪو هندستان جي هماچل پرديش جي لاهول علائقي ۾ مٿين هماليه ۾ اڀري ٿو. چناب هندستان جي ڄمون ۽ ڪشمير جي ڄمون علائقي مان وهي پاڪستان جي   پنجاب جي ميداني علائقن ۾ ڇوڙ ڪري ٿو ۽  آخرڪار سنڌو درياءَ ۾ ڇوڙ ڪري ٿو. چناب جي جنگ درياهه جي ڪناري تي سکن ۽ افغانن جي وچ ۾ وڙهي وئي.

چناب جو پاڻي پاڪستان کي سنڌ طاس معاهدي تحت ڏنو ويو. هندستان کي غير استعمال ٿيندڙ استعمال جهڙوڪ بجلي جي پيداوار جي اجازت ڏني وئي آهي. چناب درياهه پاڪستان ۾ وڏي پيماني تي آبپاشي لاءِ استعمال ٿيندو آهي. ان جو پاڻي به ڪيترن ئي لنڪ ڪئنال ذريعي راوي نديءَ جي چينل ۾ منتقل ڪيو وڃي ٿو.

## حوالا

زمرو:دریاھہ ۽ نديون
زمرو:پنجاب، پاڪستان
زمرو:پاڪستان جا دریاھہ
زمرو:پاڪستاني پنجاب جي جاگرافي
ستلج

**ستلج درياء** پنجن درياهن مان سڀني کان وڏو آهي ، جيڪي اتر هندستان ۽ پاڪستان ۾ پنجاب جي تاريخي خطي تي وھن ٿا. ستلج ندي کي ستاردي طور سڃاتو وڃي ٿو. اهو سنڌو درياءَ جي اڀرندي ڪناري جو حصو آهي، ڀڪرا ڊيم ستلج ندي جي ڀر ۾ ٺاهيو ويو آهي.

## حوالا

زمرو:دریاھہ ۽ نديون
زمرو:پنجاب، پاڪستان
زمرو:پاڪستان جا دریاھہ
ڪابل ندي

**ڪابل ندي** (پشتو: د کابل سيند ؛ فارسي: دريي ڪابل) ، طبقاتي کوفن / ˈkoʊfeɪn / ، 700 ڪلوميٽر ڊگھي (430 ميل) درياهه آهي جيڪو افغانستان جی صوبی ميدان جي ھندو سنگلاخ رينج ۾ ميدان وردڪ صوبي ۾ وهي ٿو افغانستان ۾ جبلن کي کوش ڪريو غيرائي پاس وٽ هلمند درياهه جي پاڻيءَ واري وهڪري کان الڳ آهي. ڪابل درياهه پاڪستان جي شهر اٽڪ جي ويجهو سنڌو ندي ۾ اچي ٿو. اهو اوڀر واري افغانستان ۾ مکيه درياء ۽ پاڪستان جو خيبر پختونخوا صوبو آهي.

## حوالا

زمرو:دریاھہ ۽ نديون
زمرو:خيبر پختونخوا
زمرو:پاڪستان جا دریاھہ
هلمند درياهه

هلمند درياء (پشتو: هيرمند دریا مدم دریا يا هلمند دريه هلمند دريا) افغانستان جو سڀ کان ڊگهو درياهه آهي. درياءُ افغانستان ۾ آبپاشي لاءِ ضروري آهي ۽ ڏکڻ اوڀر ايران جي سيستان جالدار علائقي.

## حوالا
لومڙي

**لومڙي** (Female Fox) لومڙ جي مادي کي چنبو آهي. هيءُ هڪ عام مئمل آهي جنهن جا ڪيترائي ئي رنگ ٿيڻ ٿا.

لومڙ (Foxes) ننڍڙي کان وچولي درجي جا هڪ نسل جا مماليا آهن جن جو تعلق ڪئنڊائي (Canidae) خاندان جي ڪيترن ئي نسلن سان آهي. انهن وٽ هڪ چپڙي کوپڙي آهي؛ سڌا، ٽڪنڊي ڪن؛ هڪ تنگ، ٿورڙي مٿي ٿوٿني (snout) ۽ هڪ ڊگهو، ٻرندڙ دم ("برش"). 

ٻارهن جنسون مونوفيليٽڪ ”سچو لومڙي“ جينس وولپس جي گروهه سان تعلق رکن ٿيون. ٻيون 25 موجوده يا ناپيد ٿيل نسلن کي ڪڏهن ڪڏهن لومڙ به سڏيو ويندو آهي - اهي ڏکڻ آمريڪي لومڙي جي پيرافائليٽڪ گروپ جو حصو آهن يا هڪ ٻاهرئين گروهه جو حصو آهن، جنهن ۾ bat-eared fox، grey fox ۽ island fox شامل آهن.

لومڙ هر براعظم تي رهن ٿا سواءِ انٽارڪٽيڪا جي. لومڙيءَ جو سڀ کان عام ۽ وسيع نوع ڳاڙھو لومڙ (Vulpes vulpes) آھي جنھن ۾ اٽڪل 47 سڃاتل ذيلي نوع آھن. لومڙيءَ جي عالمي ورڇ، انهن جي چالبازيءَ لاءِ وڏي شهرت سان گڏ، دنيا جي ڪيترن ئي سماجن ۾ مشهور ڪلچر ۽ لوڪ ڪهاڻين ۾ سندن نمايان حيثيت رکي ٿي. لومڙين جو شڪار شڪارين جي پيٽ سان، يورپ ۾، خاص طور تي برطانوي ٻيٽن ۾، هڪ ڊگهي قائم ڪيل تعاقب، يورپي آبادين طرفان نئين دنيا جي مختلف حصن ڏانهن برآمد ڪيو ويو.

**Foxes** are small-to-medium-sized omnivorous mammals belonging to several genera of the family Canidae. They have a flattened skull; upright, triangular ears; a pointed, slightly upturned snout; and a long, bushy tail ("brush").

Twelve species belong to the monophyletic "true fox" group of genus *[[Vulpes]]*. Another 25 current or extinct species are sometimes called foxes – they are part of the paraphyletic group of the South American foxes or an outlying group, which consists of the bat-eared fox, gray fox, and island fox.

Foxes live on every continent except Antarctica. The most common and widespread species of fox is the red fox (*Vulpes vulpes*) with about 47 recognized subspecies. The global distribution of foxes, together with their widespread reputation for cunning, has contributed to their prominence in popular culture and folklore in many societies around the world. The hunting of foxes with packs of hounds, long an established pursuit in Europe, especially in the British Isles, was exported by European settlers to various parts of the New World.

## حوالا

زمرو:لومڙ
زمرو:جهنگلي جانور
زمرو:شڪاري جانور
زمرو:گوشت خور مماليا
زمرو:پاڪستان جا جانور
قراقرم

**قراقرم** (Karakoram Mountain Range) ڪشمير جي علائقي ۾ هڪ جبل جو سلسلو آهي جيڪو پاڪستان، چين ۽ هندستان جي سرحدي علائقن ۾ واقع آهي. هي دنيا جي سڀني کان وڏي جبل جي قطار آهي. قراقرم ترڪي زبان جو لفظ آهي جنهن جي معنيٰ آهي ڪاري سرزمين. ان سلسلي جي اتر۔ اولهه واري انتها افغانستان ۽ تاجڪستان تائين پکڙيل آهي. قراقرم جبل جو گهڻو حصو گلگت بلتستان جي دائري ۾ اچي ٿو، جيڪو پاڪستان جي ڪنٽرول هيٺ آهي. ان جي بلند ترين (۽ دنيا جي ٻئين-اوچي) چوٽي، K-2، گلگت بلتستان، پاڪستان ۾ واقع آهي. اهو اولهه ۾ واخان ڪوريڊور (افغانستان) کان شروع ٿئي ٿو، گلگت بلتستان، پاڪستان جي اڪثريت کي گهيرو ڪري ٿو ۽ لداخ (ڀارت جي ڪنٽرول) ۽ اکسائي چن (چين جي ڪنٽرول) تائين پکڙيل آهي.

قراقرم ڌرتيءَ تي ٻيون بلند ترين جبل جو سلسلو آهي ۽ قطارن جي هڪ پيچيده سلسلی جو حصو آهي جنهن ۾ پامير جبل، هندو ڪش ۽ هماليه شامل آهن. هن رينج ۾ 18 چوٽيون 7,500 ميٽر (24,600 فوٽ) کان اوچيون آهن، جن ۾ چار 8,000 ميٽر (26,000 فوٽ) کان مٿي آهن: ڪي۔ٽو (K-2) 8,611 ميٽر (28,251 فوٽ) (ڌرتيءَ تي ٻئين وڏي چوٽي)، گیشربرم I، براڊ چوٽي ۽ گاشربرم II شامل آھن. هن حد جي ڊيگهه اٽڪل 500 ڪلوميٽر (311 ميل) آهي ۽ قطبي علائقن کان ٻاهر ڌرتيءَ تي سڀ کان وڌيڪ برفاني جڳهه آهي. سياچن گليشيئر 76 ڪلوميٽر (47 ميل) ڊگھو ۽ بيافو گليشيئر 63 ڪلوميٽر (39 ميل) ڊگھو پولر علائقن کان ٻاهر ٻئي ۽ ٽيون وڏا گليشيئر آهن. 

قراقرم، اوڀر ۾ اڪسائي چين جي پليٽیو سان، اتر۔اوڀر ۾ تبت جي پليٽیو جي ڪنارن سان ۽ اتر ۾ يارڪند ۽ ڪراڪاش ندين جي دريائن جي وادين سان، جن کان اڳتي ڪنلون جبل واقع آهن. اتر۔اولهه ڪنڊ ۾ پامير جبل آهن. قراقرم جي ڏاکڻي حد، اولهه کان اوڀر، گلگت، سنڌو ۽ شيوڪ ندين سان ٺهي ٿي، جيڪي هماليه جي حدن جي اتر۔اولهه طرف واري حد کي صحيح نموني جدا ڪن ٿيون. اهي نديون اتر۔ اولهه ۾ وهن ٿيون، اڳي اوچتو ڏکڻ۔اولهه طرف پاڪستان جي ميدانن ڏانهن رخ ڪن ٿيون. قراقرم رينج جي وچ ۾ قراقرم لڪ آهي، جيڪو لداخ ۽ يارڪند جي وچ ۾ هڪ تاريخي واپاري رستي جو حصو هو، جيڪو هاڻي غير فعال آهي. 

تاشقرغان نيشنل نيچر ریزرو ۽ پامير ويٽ لينڊ نيشنل نيچر ریزرو ڪرالورون ۽ پامير جبلن ۾ سال 2010ع ۾ يونيسڪو ۾ شامل ٿيڻ لاءِ نامزد ڪيو ويو آهي. نيشنل ڪميشن آف دي پيپلز ريپبلڪ آف چائنا پاران يونيسڪو ۽ عارضي طور تي لسٽ ۾ شامل ڪيو ويو آهي.

## نالو
## مھمون
## ارضيات ۽ گليشيئر
## بلند ترين چوٽيون
## K-نمبر
## ذيلي ڀاڱا
## لڪ
## ثقافتي حوالا
## پڻ ڏسو
## ٻاهريان ڳنڍڻا
* Blankonthemap The Northern Kashmir Website
* Pakistan's Northern Areas dilemma
* Great Karakorams – images on Flickr

زمرو:قراقرم
زمرو:جبلن جا سلسلا
زمرو:ايشيا جي ارضيات
زمرو:پاڪستان جي جاگرافي
زمرو:پاڪستان جي ارضيات
زمرو:چين ۾ جبلن جا سلسلا
زمرو:هندستان ۾ جبلن جا سلسلا
زمرو:پاڪستان ۾ جبلن جا سلسلا
زمرو:افغانستان ۾ جبلن جا سلسلا
زمرو:گلگت-بلتستان ۾ جبلن جا سلسلا
زمرو:پاڪستان ۾ زميني شڪليون
زمرو:تاجڪستان ۾ زميني شڪليون
زمرو:ايشيا ۾ زميني شڪليون

## حوالا
ترچ مير

**ترچ مير رينج**، هندو ڪش ۽ چترال، پاڪستان ۾ سڀني کان وڌيڪ چوٽي آهي اهو 7708 ميٽر / 25،289 فوٽ بلند آهي. هي چوٽي چترال ضلعي، سرحد، پاڪستان ۾ واقع آهي. اهو پھريون ڀيرو 1950ع ۾ ناروي جي مھم جوئن جي سربراهي ۾ هو. هن جو چترالي نالو پريان زوم آهي، معنيٰ فئري مائونٽين.

## حوالا

زمرو:ضلعو چترال
جھلم ندي

**جهلم ندي** پاڪستان جي صوبي پنجاب جي ندين مان هڪ ندي آهي، جيڪا پنجند واري هنڌ سنڌو درياهه سان ملي ٿي.

The **Jhelum River** is a major river in South Asia, flowing through India and Pakistan, and is the westernmost of the five major rivers of the Punjab region. It originates at Verinag and flows through the Indian-administered territory of Jammu and Kashmir, into Pakistan-administered Azad Kashmir, then the Pakistani province of Punjab. It is a tributary of the Chenab River and has a total length of about .

thumb|کاٻو|جهلم نديءَ جو نقشو
**جهلم ندي** پاڪستان جي صوبي پنجاب جي ندين مان هڪ ندي آهي، جيڪا پنجند واري هنڌ سنڌو درياهه سان ملي ٿي.

## جگرافيائي حدون

هيءَ ندي والاريل ڄمون ڪشمير جي ويرناگ واري هنڌ تان نڪري، پير پنچال جي جابلو سلسلي ڀرسان وهندي وولر ڍنڍ مان گذري ٿي. ڍنڍ کان اڳيان جهلم ندي ست هزار فٽ گهري کاهيءَ ۾ داخل ٿئي ٿي. آزاد ڪشمير جي ڄمونءَ وارن علائقن ۾ هيءُ ندي ڪشن گنگا درياهه ۾ ملي ٿي ۽ پوءِ ڏکڻ پاسي مُڙي آزاد ڪشمير ۽ سرحد صوبي وچ ۾ لڪير ٺاهي ٿي. هيءَ ندي پاڪستاني علائقي ۾ ڏکڻ واري پاسي، منگلا ڀرسان ميداني علائقن ۾ داخل ٿئي ٿي. جهلم شهر کان درياهه خوشاب طرف وڃي ٿي ۽ اتان ٻيهر ڏکڻ طرف مڙي تريمون ڀرسان چناب نديءَ ۾ شامل ٿئي  ٿي.

## ڊيگھ
جهلم نديءَ جي جملي ڊيگهه 725 ڪلوميٽر آهي.
## حوالا

زمرو:جھلم
زمرو:جهلم ضلعو
زمرو:دریاھہ ۽ نديون
زمرو:پاڪستان جا دریاھہ
زمرو:پاڪستاني پنجاب جي جاگرافي
تربيلا ڊيم

**تربيلا ڊيم** (اردو: تربيلا بند) پاڪستان جي خيبر پختونخوا صوبي ۾ سنڌو درياھ سان گڏ زميني طور تي ڀريل بند آهي. هري پور خاص طور تي ۽ صوبي جي صوابي جي ڪجهہ علائقي ۾ واقع، ڊيم صوابي جي شھر کان 30 ڪلوميٽر (20 ميل)، اسلام آباد کان 105 ڪلوميٽر (65 ميل) اتر، ۽ 125 ڪلوميٽر (80 ميل) اوڀر طرف پشاور. اهو دنيا جو سڀ کان وڏو ڊيم ڀريو ويو آهي، ۽ تعميراتي حجم کان بہ وڏو ڊيم آهي

## وڌيڪ ڏسو
* ڀاشا ڊيم
* منگلا ڊيم

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا ڊيم ۽ آبي ذخيرا
زمرو:خيبر پختونخوا
زمرو:خيبر پختونخوا جا ڊيم ۽ آبي ذخيرا
زمرو:خيبر پختونخوا جي جاگرافي
زمرو:خيبر پختونخوا جي معيشت
گڊو بئراج

گڊو بئراج (انگريزي: Guddu Barrage) پاڪستان جي صوبي سنڌ ۾ ڪشمور جي ويجهو سنڌو درياھ تي هڪ بئراج آهي. صدر اسڪندر مرزا 2 فيبروري 1957ع تي گڊو بيراج جي پيڙھ جو پٿر رکيو. بئراج 1964ع ۾ 474.8 ملين رپين جي لاڳت سان مڪمل ٿيو ۽ 1962ع ۾ فيلڊ مارشل محمد ايوب خان جو افتتاح ڪيو.

## حوالا

زمرو:سنڌ جي جاگرافي
ڪي ٽو

ڪي ٽو K2 ، سمنڊ جي سطح کان 8،611 ميٽر (28،251 فوٽ) ، ماونٽ ايورسٽ کان 8،848 ميٽر (29،029 فوٽ) کان پوءِ دنيا جو ٻيو نمبر بلند ترين جبل آهي. اهو اتر پاڪستان جي گلگت بلتستان واري علائقي ۾ بلتستان جي وچ ۾ چين ۽ پاڪستان جي سرحد تي واقع آهي ، ۽ چين جي صوبي سنڪيانگ ، ٽيڪسڪ آرگن تاجڪ خودمختيار ڪائونسل ۾ غدار ٽائون شپ آهي. K2 قراقرم جبل جي حد جو سڀ کان وڏو نقطو ۽ پاڪستان ۽ سنڪيانگ ٻنهي جو بلند ترين نقطو آهي.

## حوالا
فيصل مسجد

**فيصل مسجد** (اردو:شاہ فیصل مسجد) پاڪستان جي  قومي مسجد آھي جیڪا اسلام آباد ۾ واقع آھي. تڪميل تائين اها دنيا جي سڀ کان وڏي مسجد هئي؛ هيءَ هن وقت دنيا جي پنجين وڏي مسجد ۽ ڏکڻ ايشيا جي وڏي ۾ وڏي مسجد آهي. اهو اسلام آباد ۾ مارگلا هلز جي دامن تي واقع آهي. مسجد هڪ جديد خاڪو جي آهي جيڪا ڪنڪريٽ شيل جي اٺن طرفن تي مشتمل آهي ۽ بدو جي خيمي وانگر آهي. مذهبي ۽ تاريخي لحاظ کان هي خراساني ۽ سنڌي تهذيب جو سنگم آهي. مسجد پنھنجی اسلامی فن تعمیر جی خاص نمونی تین خاطر، سیاحن لاء پاڪستان م ھک پر کشش مقام آھی۔ 

مسجد جي تعمير سال 1976ع ۾ سعودي عرب جي شاهه فيصل جي 28 ملين ڊالرن جي گرانٽ کان پوءِ شروع ٿي، جنهن جی نالی تی مسجد آهي. ترڪي جي معمار ويدات دلوڪي پاران غير روايتي ڊيزائن کي بين الاقوامي مقابلي کانپوءِ چونڊيو ويو.

ھڪ عام گنبد جي بغير، مسجد بدوين خيمه جي شڪل ۾ آهي، جنهن جي چوڌاري چار 260 فوٽ ڊگهو مينار آهي. ڊزائن ۾ اٺ رخا شيل جي شڪل واري ڇت واري ڇت آهي، جيڪو ٽڪنڊي وارو عبادت هال ٺاهيندو آهي جنهن ۾ 10,000 عبادت ڪندڙ رکي سگهن ٿا. گڏيل ڍانچي 33 ايڪڙن جي ايراضيءَ تي پکڙيل آهي، مسجد اسلام آباد جي منظرنامي تي ڇانيل آهي. اهو فيصل ايونيو جي اترئين ڪناري تي واقع آهي، ان کي شهر جي اترئين پاسي ۽ مارگلا هيلز جي پيرن ۾، هماليه جي اولهندي دامن ۾ آهي. اهو شاڪر پريان نيشنل پارڪ جي هڪ خوبصورت پس منظر جي خلاف زمين جي هڪ بلندي تي واقع آهي. فيصل مسجد 1986ع کان 1993ع تائين دنيا جي سڀ کان وڏي مسجد هئي جڏهن سعودي عرب جي مسجدن کان ان کي ختم ڪيو ويو. فيصل مسجد هاڻي گنجائش جي لحاظ کان دنيا جي ڇهين وڏي مسجد آهي.

## گیلری

thumb|Faisal Mosque close-up view
thumb|Faisal Mosque from the Margalla Hills
thumb|The
 mosque at night during prayer time
thumb|The mosque and Snow-capped Margalla Hills

New Faisal Mosque Islamabad.jpg
Ali Mujtaba WLM2015 FAISAL MOSQUE m 10.jpg
Faisal Mosque fanoos.jpg


New Faisal Mosque Islamabad.jpg
Ali Mujtaba WLM2015 FAISAL MOSQUE m 10.jpg


## لاڳاپيل مضمون
* يادگارِ پاڪستان
## حوالا

زمرو:مسجدون
زمرو:اسلام آباد
زمرو:ايشيا جون مسجدون
زمرو:پاڪستان جون مسجدون
زمرو:پاڪستان ۾ عمارتون ۽ ساختون