open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ھجي

**ھجي** (Syllable) ڳالهائڻ جي آوازن جي ترتيب ۾ هڪ بنيادي يونٽ آهي، جيئن ڪنهن لفظ ۾، جيڪو عام طور تي هڪ سِلبل نيوڪليئس (گهڻو ڪري هڪ واول) تي مشتمل هوندو آهي ۽ ان سان گڏ اختياري طور تي ابتدائي ۽ آخري ڪنارا (عام طور تي ڪانسوننٽس) هوندا آهن. سِلبلز کي اڪثر لفظن جا فونولوجيڪل "بلڊنگ بلاڪس" سمجهيو ويندو آهي. اهي ڪنھن بہ ٻولي جي رڌم، ان جي پراسوڊي، شاعريءَ جي وزن، ۽ ان جي زور جي نمونن تي اثر انداز ٿين ٿا. عام طور تي ڳالهائڻ کي سِلبلز ۾ ورهائي سگهجي ٿو. مثال طور، انگريزيءَ جو لفظ **ignite** ٻن سِلبلز تي مشتمل آهي: ig ۽ nite، ۽ سنڌيءَ ۾ لفظ پاڻي ٻن سِلبلز تي مشتمل آهي: پا ۽ ڻي.

سِلبلڪ لکت جي شروعات سڀ کان پھرين اکرن کان ڪيترائي سال اڳ ٿيو. سڀ کان پراڻا سِلبلز 2800 ق.م ۾ سومير جي شھر ار ۾ لکيا ويا هيا. تصويرن (pictograms) کان سِلبلز ڏانهن هن تبديلي کي "لکت جي تاريخ ۾ سڀ کان اهم ترقي" چيو وڃي ٿو.

هڪ اهڙو لفظ جيڪو صرف هڪ سِلبل تي مشتمل هجي (جھڙوڪ انگريزي لفظ dog ۽ سنڌي لفظ گهر) کي مونو سِلبل (monosyllable) چيو ويندو آهي ۽ ان کي مونو سِلبيڪ (monosyllabic) بہ چيو ويندو آهي. اهڙن ئي ٻين اصطلاحن ۾ شامل آهن:  

:- ڊاءِ سِلبل (disyllable) يا باءِ سِلبيڪ (bisyllabic) ٻن سِلبلز جي لفظ لاءِ، جھڙوڪ انگريزي لفظ table ۽ سنڌي لفظ ٻاري (ٻا + ري)  
:- ٽراءِ سِلبل (trisyllable) يا ٽراءِ سِلبيڪ (trisyllabic) ٽن سِلبلز جي لفظ لاءِ، جھڙوڪ انگريزي لفظ family ۽ سنڌي لفظ اداسي (ا + دا + سي)  
:- پولي سِلبل (polysyllable) يا پولي سِلبيڪ (polysyllabic)، جيڪو يا تہ ٽن کان وڌيڪ سِلبلز واري لفظ لاءِ يا ڪنھن بہ هڪ کان وڌيڪ سِلبلز واري لفظ لاءِ استعمال ٿئي ٿو، جھڙوڪ انگريزي لفظ education ۽ سنڌي لفظ تعليمات (تع + لي + مات).
حسي اعصابي نظام

**حسي اعصابي نظام** (Sensory Nervous System) اعصابي نظام جو اهو حصو آهي جيڪو حسي معلومات کي پروسيس ڪرڻ جي ذميواري رکي ٿو. هڪ حسي نظام ۾ حسي نيورونز (sensory neurons)، جن ۾ حسي ريسيپٽر سيلز (sensory receptor cells) شامل آهن، عصبي رستا (neural pathways)، ۽ دماغ جا اهي حصا شامل آهن جيڪي حسي ادراڪ (sensory perception) ۽ اندروني احساسن (interoception) ۾ شامل آهن. عام طور تي تسليم ٿيل حسي نظامن ۾ نظر، ٻڌڻ، ڇهاءُ، ذائقو، سنگهڻ، توازن ۽ اندروني عضون جي حساسيت شامل آهن. 

حسي عضوا (sense organs) اهڙا اوزار آهن جيڪي ٻاهرين جسماني دنيا مان معلومات کي دماغي دنيا ۾ تبديل ڪن ٿا، جتي ماڻهو ان معلومات کي سمجهي پنهنجو ماحول جو ادراڪ ٺاهيندا آهن.

ريسيپٽو فيلڊ (Receptive Field) جسم يا ماحول جو اهو علائقو آهي جنھن تي هڪ ريسيپٽر عضوو ۽ ريسيپٽر سيلز جواب ڏين ٿا. مثال طور، دنيا جو اهو حصو جيڪو اک ڏسي سگهي ٿي، ان جي ريسيپٽو فيلڊ آهي؛ روشني جو اهو حصو جيڪو هر راڊ يا ڪون ڏسي سگهي ٿو، اهو ان جي ريسيپٽو فيلڊ آهي. ريسيپٽو فيلڊز کي بصري نظام (visual system)، سماعتي نظام (auditory system) ۽ جسماني حس (somatosensory system) لاءِ سڃاتو ويو آهي.
## حوالا

زمرو:نيورولاجي
ڊرم

**ڊرم** (Drum) پِٽڻ وارن سازن (Percussion Instruments) جي گروپ سان واسطو رکي ٿو. هورنبوسٽل-ساڪس جي درجيبندي نظام ۾، ان کي ميمبرينوفون (Membranophone) چيو وڃي ٿو. ڊرم ۾ گهٽ ۾ گهٽ هڪ جهلي (membrane) هوندي آهي، جنھن کي ڊرم هيڊ (drumhead) يا ڊرم چمڙي (drum skin) چيو ويندو آهي. اها جهلي هڪ خول (shell) تي تني ويندي آهي ۽ ان کي يا تہ هٿن سان يا پٽڻ واري مالٽ (percussion mallet) سان ٺوڪي، آواز پيدا ڪيو ويندو آهي. عام طور تي ڊرم جي هيٺين پاسي هڪ گونج ڪندڙ هيڊ (resonant head) بہ هوندو آهي. ڊرم جي آواز پيدا ڪرڻ لاءِ ٻين طريقن جھڙوڪ ٿمب رول (thumb roll) جو استعمال بہ ٿيندو آهي.

ڊرم دنيا جا سڀ کان پراڻا ۽ عام موسيقي جا ساز آهن، ۽ ان جو بنيادي ڊزائن هزارين سالن کان تقريباً ساڳيو رهيو آهي.

ڊرم کي انفرادي طور تي وڄايو ويندو آهي، جتي وڄائڻ وارو هڪ ئي ڊرم استعمال ڪندو آهي، جھڙوڪ جمبي (Djembe)، جيڪو اڪثر انفرادي طور وڄايو ويندو آهي. ڪجهہ ڊرم، جهڙوڪ بونگو ڊرم (Bongo Drums) ۽ ٽمپاني (Timpani)، عام طور تي ٻن يا وڌيڪ ڊرمز جي سيٽ ۾ وڄايا ويندا آهن، جيڪي هڪ ئي ماڻهو وڄائيندو آهي. ڪيترن ئي مختلف ڊرمز ۽ سائمن (Cymbals) کي گڏ ڪري جديد ڊرم ڪِٽ (Drum Kit) جو بنيادي روپ ٺاهيو ويندو آهي.
ليٽر

**ليٽر** (يا **لٽر**) هڪ ميٽرڪ يونٽ آهي، جيڪو حجم ماپڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي. ان جا SI نشان L ۽ l آهن، جڏهن تہ ڪڏهن ڪڏهن ℓ پڻ استعمال ڪيو ويندو آهي. هڪ ليٽر برابر آهي 1 ڪعبي ڊيسي ميٽر (dm³)، 1000 ڪعبي سينٽي ميٽر (cm³)، يا 0.001 ڪعبي ميٽر (m³). هڪ ڪعبي ڊيسي ميٽر (يا ليٽر) جو حجم 10 سينٽي ميٽر × 10 سينٽي ميٽر × 10 سينٽي ميٽر تي ٻڌل هوندو آهي، ۽ اهو هڪ ڪعبي ميٽر جو هزارھون حصو (one-thousandth) آهي.

اصل فرينچ ميٽرڪ نظام ۾ ليٽر کي بنيادي يونٽ طور استعمال ڪيو ويندو هو. لفظ ليٽر فرينچ جي پراڻي يونٽ ليٽرون (litron) مان ورتو ويو آهي، جيڪو بازنطيني يوناني ذريعي آيو هو. بازنطيني يوناني ۾ اهو حجم نہ پر وزن جي يونٽ طور استعمال ٿيندو هو. ليٽر جو نالو پوءِ ليٽ ميڊييول لاطيني ذريعي اڳتي وڌيو، ۽ ان جو حجم تقريباً 0.831 ليٽر جي برابر هو. ليٽر کي مختلف ميٽرڪ نظامن ۾ پڻ استعمال ڪيو ويو ۽ SI سان استعمال لاءِ قبول ڪيو ويو، جيتوڻيڪ اهو SI يونٽ ناهي—SI جو حجم ماپڻ وارو يونٽ ڪعبي ميٽر (m³) آهي.

انٽرنيشنل بيورو آف ويٽس اينڊ ميجرز "litre" (ليٽر) هجڻ کي ترجيح ڏئي ٿو، جيڪو گهڻن انگريزي ڳالهائيندڙ ملڪن ۾ استعمال ٿيندو آهي. جڏهن تہ "liter" (ليٽر) جو هجڻ آمريڪي انگريزي ۾ عام آهي.

هڪ ليٽر پاڻيءَ جو وزن تقريباً هڪ ڪلوگرام آهي، ڇو تہ 1795 ۾ ڪلوگرام کي پھريون ڀيرو اهڙي ريت بيان ڪيو ويو هو تہ اهو هڪ ڪعبي ڊيسي ميٽر پاڻيءَ جي وزن جي برابر هوندو، جڏهن ان جو گرمي پد برف ڳرڻ جي پوائنٽ (0°C) تي هجي. ميٽر ۽ ڪلوگرام جي بعد ۾ ٿيل نيون تشريحون هن لاڳاپي کي هاڻي مڪمل طور برابر نہ ٿيون سمجهن.
وڏو آنڊو

**وڏو آنڊو** (Large Intestine)، جنھن کي Large Bowel بہ چيو ويندو آهي، چئن پيرن وارن جانورن (Tetrapods) جي هاضمي واري نظام ۽ معدي جي آخري حصي طور ڪم ڪري ٿو. هتي پاڻي جذب ٿيندو آهي، ۽ باقي رهيل فضلو رِيڪٽم ۾ ڪاڪوس (Feces) طور ذخيرو ڪيو ويندو آهي، جيڪو بعد ۾ پاخاني (Defecation) ذريعي خارج ڪيو ويندو آهي. ڪولن وڏي آنڊي جو ڊگهو حصو آهي، ۽ ڪڏهن ڪڏهن ھنن ٻنهي اصطلاحن کي هڪ جھڙو سمجهيو ويندو آهي. پر اڪثر ذريعا وڏي آنڊي کي سِيڪَم (Cecum)، ڪولن (Colon)، رِيڪٽم (Rectum)، ۽ اينل ڪينال (Anal Canal) کي گڏيل مجموعي طور بيان ڪن ٿا، جڏهن تہ ڪجهہ ذريعا اينل ڪينال کي شامل نٿا ڪن.

ماڻهن ۾، وڏي آنڊي جي شروعات پيلوس جي ساڄي ايليئڪ علائقي (Right Iliac Region) ۾ ٿيندي آهي، جيڪو ننڍي آنڊي (Small Intestine) جي پڇاڙيءَ سان سِيڪَم وٽ آئليو سِيڪل والو (Ileocecal Valve) ذريعي ڳنڍيل هوندو آهي. پوءِ اهو ڪولن طور پيٽ جي ڊگهائيءَ سان مٿي (Ascending Colon)، پيٽ جي ويڪر سان پار (Transverse Colon)، ۽ آخر ۾ هيٺ رِيڪٽم (Descending Colon) ۽ اينل ڪينال تائين لھي ٿو. 

ماڻهن ۾، وڏي آنڊي جي ڊيگهہ تقريباً 1.5 ميٽر (5 فٽ) هوندي آهي، جيڪا انساني هاضمي واري رستي (Gastrointestinal Tract) جي ڪُل ڊيگهہ جو پنجون حصو آهي.
لوڻ (علم ڪيميا)

ڪيميا ۾، **لوڻ** (Salt) يا آيوني مرڪب (Ionic Compound) اهڙي ڪيميائي مرڪب کي چيو ويندو آهي جيڪو واڌو چارج وارن آينن (Cations) ۽ ڪاٽو چارج وارن آينن (Anions) جي گڏيل جوڙ سان ٺھندو آهي. اهڙي مرڪب ۾ خالص برقي چارج (Net Electric Charge) نہ هوندي، يعني اهو برقي طور غير جانبدار (Electrically Neutral) هوندو آهي. انهن آئنن کي برقي اسٽيٽڪ فورسز (Electrostatic Forces)، جن کي آئوني بانڊ (Ionic Bonds) چيو ويندو آهي، گڏ رکندي آهي.

لوڻ ۾ شامل آئن غير نامياتي (Inorganic) جھڙوڪ ڪلورائيڊ (Cl⁻)، يا نامياتي (Organic) جهڙوڪ ايٽيڪيٽ (CH₃COO⁻) ٿي سگهن ٿا. هر آئن اڪيلو آئن (Monatomic) جھڙوڪ فلورائيڊ (F⁻)، سوڊيم (Na⁺) ۽ ڪلورائيڊ (Cl⁻)، جھڙوڪ سوڊيم ڪلورائيڊ ۾، يا گهڻا آئن (Polyatomic) جھڙوڪ سلفيٽ (SO₄²⁻)، امونيم (NH₄⁺) ۽ ڪاربونيٽ (CO₃²⁻)، جهڙوڪ امونيم ڪاربونيٽ ۾ ٿي سگهن ٿا. جيڪي لوڻ بنيادي آئنن جهڙوڪ هاڊروڪسائيڊ (OH⁻) يا آڪسائيڊ (O²⁻) تي مشتمل هوندا آهن، انهن کي بنياد (Bases) چيو ويندو آهي، جهڙوڪ سوڊيم هاڊروڪسائيڊ.

لوڻ ۾ شامل انفرادي آئن عام طور تي ڪيترن ئي ويجهن پاڙيسري آئنن سان گڏ هوندا آهن، تنهنڪري انهن کي الڳ موليڪولز جو حصو نه سمجھيو ويندو، پر هڪ مسلسل ٽي-رخو نيٽورڪ (Three-Dimensional Network) جو حصو سمجھيو ويندو آهي. لوڻ، جڏهن سالڊ (Solid) هوندو آهي، عام طور تي ڪرسٽلائيني ڍانچي (Crystalline Structure) ٺاهيندو آهي.

ننڍن آئنن تي مشتمل لوڻ عام طور تي تمام وڏا پگھلڻ ۽ اُبالڻ جا نقطا (High Melting and Boiling Points) رکن ٿا، ۽ اهي سخت ۽ ڀرڻ وارا (Hard and Brittle) هوندا آهن. سالڊ حالت ۾ اهي تقريباً برقي طور اڻ چالڪدار (Electrically Insulating) هوندا آهن، پر جڏهن اهي پگهرجن ٿا يا حل ٿين ٿا (Dissolve) تہ اهي تمام گهڻو برقي چالڪدار (Highly Conductive) ٿي ويندا آهن، ڇاڪاڻ ⁠تہ آئن موبائل ٿي وڃن ٿا. 

ڪجهہ لوڻ، جن ۾ وڏا ڪيٽ آين (Cations)، وڏا اينائنز (Anions)، يا ٻئي شامل هوندا آهن، انهن جون خاصيتون گهڻو ڪري نامياتي مرڪبن (Organic Compounds) سان مشابھت رکنديون آهن.
زمرو:ڪيميائي مرڪب
انڊڪٽر

thumb|برقي ڪامپونينٽ انڊڪٽرس
**انڊڪٽر** (Inductor)، جنھن کي **ڪوئل**، **چوڪ** يا **ري ايڪٽر** بہ چيو ويندو آهي، هڪ غير سرگرم ٻہ-ٽرمينل برقي جزو آهي، جيڪو برقي ڪرنٽ جي وهڪري دوران هڪ مقناطيسي ميدان ۾ توانائي محفوظ ڪري ٿو. عام طور تي، انڊڪٽر هڪ انسوليٽيڊ تار مان ٺھيل هوندو آهي، جيڪا ڪوئل جي شڪل ۾ ويڙھيل هوندي آهي.

جڏهن ڪوئل مان وهندڙ ڪرنٽ ۾ تبديلي ايندي آهي، تہ وقت-بدلجندڙ مقناطيسي ميدان، فارادي جي انڊڪشن جي قانون موجب، برقي موٽار قوت (emf) يا وولٽيج پيدا ڪندو آهي. لينز جي قانون مطابق، پيدا ٿيندڙ وولٽيج جي پولرٽي (رخ) اها هوندي آهي، جيڪا ان ڪرنٽ جي تبديلي جي مخالفت ڪري ٿي، جنهن ان کي پيدا ڪيو هو. ان جي نتيجي ۾، انڊڪٽر ڪرنٽ جي ڪنھن بہ تبديلي جي مخالفت ڪندو آهي.

## انڊڪٽر جون خاصيتون
*انڊڪٽنس (Inductance): اهو وولٽيج ۽ ڪرنٽ جي تبديلي جي شرح جي وچ ۾ تناسب آهي. بين الاقوامي يونٽ سسٽم (SI) ۾، انڊڪٽنس جي يونٽ هينري (H) آهي، جيڪو 19هين صديءَ جي آمريڪي سائنسدان جوزف هينري جي نالي تي رکيو ويو آهي.
*انڊڪٽر جي انڊڪٽنس عام طور تي 1 μH (10−6 H) کان 20 H جي وچ ۾ هوندي آهي.
*ڪيترن ئي انڊڪٽرن ۾ لوھ يا فيرائيٽ جي مقناطيسي ڪور هوندي آهي، جيڪا مقناطيسي ميدان کي وڌائي انڊڪٽنس ۾ اضافو ڪندي آهي.

## انڊڪٽر جا استعمال
# AC اليڪٽرانڪ ڊوائيسز ۾ وڏي پيماني تي استعمال.
# چوڪ: AC کي بلاڪ ڪرڻ ۽ DC کي گذرڻ ڏيڻ لاءِ ڊزائين ڪيل انڊڪٽر.
# الڪٽرانڪ فلٽرز: مختلف فريڪوئنسي وارن سگنلز کي ڌار ڪرڻ لاءِ.
# ٽيونڊ سرڪٽس (Tuned Circuits): ريڊيو ۽ ٽي وي ريڊيوورز کي ٽيون ڪرڻ لاءِ ڪيپيسٽرن سان گڏ استعمال.

## تاريخ

لفظ انڊڪٽر غالباً هينريچ ڊينيئل روهمڪورف کان آيو آهي، جنهن 1851ع ۾ پنھنجي ايجاد ڪيل انڊڪشن ڪوئل کي انڊڪٽوريئم سڏيو.
ڪامارو شريف

ڳوٺ ڪامارو شريف (Kaamoro Sharif) ضلعي ٽنڊو الھيار جي اوڀر ڏکڻ ۾ 9 ڪلوميٽرن جي مفاصلي تي واقع آھي. ھي ڳوٺ پير محمد اشرف شاھ قريشي جي نسبت سان درگاھ ۽ خانقاھ  سان سڃاتو وڃي ٿو.

## حولا

زمرو:سنڌ جا ڳوٺ
زمرو:ٽنڊو الهيار خان ضلعو 
زمرو:ضلعي ٽنڊو الهيار خان جا ڳوٺ
ڪئنال

**ڪئنال** يا **ھٿرادو واھ**، انسانن پاران ٺاھيل پاڻيءَ جا رستا آهن، جيڪي ٻوڏ جي ڪنٽرول ۽ آبپاشي لاءِ يا پاڻيءَ جي ٽرانسپورٽ گاڏين (جھڙوڪ پاڻيءَ جون ٽيڪسين) کي هلائڻ لاءِ ٺاهيا ويا آهن. اهي عام طور تي فطري دريائن وانگر وهندڙ، پر آزاد ۽ سست رفتار پاڻيءَ سان هوندا آهن.

عام طور تي، هڪ ڪئنال ۾ ڊيم ۽ لاڪ جو سلسلو هوندو آهي، جيڪي هلڪي رفتار سان پاڻيءَ جي وهڪري لاءِ تلاءُ (slack water levels) ٺاهيندا آهن. اهڙا تلاء اڪثر صرف ليولز سڏيا ويندا آهن. جڏهن ڪو ڪئنال قدرتي درياءَ سان گڏوگڏ هلندو ۽ ان جي وسيلن کي استعمال ڪندي ڊيم ۽ لاڪ تعمير ڪري تلاء جي ليولز کي وڌائيندو آهي، تہ ان کي نيويگيشن ڪئنال سڏيو ويندو آهي.

ڪئنال هڪ جابلو ٽڪريءَ جي وچ مان ڪٽجي سگهي ٿو، جتي پاڻيءَ جي فراهميءَ لاءِ مٿين سطح تي خارجي ذريعن جي ضرورت پوندي آهي. اهڙي قسم جو سڀ کان مشھور مثال پاناما ڪئنال آهي.

ڪيترائي ڪئنال واديءَ ۽ ٻين پاڻيءَ جي رستن کان مٿاهين سطح تي تعمير ڪيا ويا آهن. جيڪي پاڻيءَ جي مٿانھين سطح مان پاڻي کڻي شھرن يا ٻين ضرورتن واري جڳھن تائين پھچائي سگهن ٿا. رومن سلطنت جا آبي نالا (aqueducts) بہ اهڙي قسم جا پاڻيءَ جي فراهميءَ وارا ڪئنال هئا.

اهو اصطلاح هڪ وقت مريخ جي سطح تي نظر ايندڙ لڪيرن لاءِ بہ استعمال ٿيندو هو، جن کي مارشن ڪئنالز سڏيو ويندو هو، پر اهي هڪ بصري ڌوڪو (optical illusion) هئا.
زمرو:سامونڊي پٽي اڏاوت
زمرو:ڍانچو
طرزيات

**طرز**، **انداز** يا **اسلوب** (Style) شين کي پيش ڪرڻ جو هڪ طريقو آهي ۽ شايد حوالو ڏنو ويو آهي: 
* فن تعمير جو انداز، خاصيتون جيڪي عمارت يا ڍانچي کي تاريخي طور تي سڃاڻي سگھن ٿيون. 
* ڊيزائن يا بناوت، ڪا شيءِ ٺاهڻ جو عمل 
* فيشن، لباس جي طرز جو هڪ موجوده انداز 
* اسڪول جو انداز، لکڻ جا معيار يا گرافڪ ڊيزائن
* سيڙپڪاري جو انداز، سيڙپڪاري جي حڪمت عملي جي خاصيتون 
* شاهي ۽ معزز انداز، تقرير يا خطاب ڪرڻ جو انداز
* اسلوب (بصري فنون) 
* لکڻ جو انداز، جنهن انداز ۾ ليکڪ پڙهندڙن کي مخاطب ڪري ٿو 
* فلمي انداز 
انداز، اسلوب يا طرز شايد حوالو ڏيو ويندو آهي: 
* فلم ۽ ٽيليويزن
* ادب 
* موسيقي
* حياتيات 
* ماڻهو 
* ٻيا استعمال
## فلم ۽ ٽيليويزن
## ادب
## موسيقي
## حياتيات
## ماڻهو
## ٻيا استعمال

## پڻ ڏسو
## حوالا

زمرو:فن
زمرو:ادب
زمرو:سلجھائپ صفحا
توليدي نظام

هڪ جاندار جو **توليدي نظام**، جنھن کي **جنسي نظام** بہ چيو ويندو آهي، اهو حياتياتي نظام آهي جيڪو جنسي توليد ۾ شامل سڀني ايناٽاميائي عضون تي مشتمل آهي. ڪيترائي غير حياتياتي مادا جھڙوڪ رطوبتون، هارمونز، ۽ فيروومونز بہ توليدي نظام جا اهم حصا آهن. ھي نظام ٻين عضوي نظامن جي ڀيٽ ۾، مختلف جنسن ۾ اڪثر گهڻو تبديل ھوندو آھي. اهي فرق ٻن فردن جي وچ ۾ جينياتي مواد جي ميلاپ کي ممڪن بڻائن ٿا، جيڪي اولاد جي وڌيڪ جينياتي صحت جي امڪان کي وڌائن ٿا.
ھاضمو

**هاضمو** وڏن اڻ حل ٿيندڙ خوراڪ جي مرڪبن کي ننڍين، پاڻي ۾ حل ٿيندڙ جزن ۾ ٽوڙڻ جو عمل آهي تہ جيئن اهي رت جي پلازما ۾ جذب ٿي سگهن. ڪجهہ جاندارن ۾ اهي ننڍا جزا ننڍي آنڊن ذريعي رت ۾ جذب ٿين ٿا. هاضمو هڪ قسم جو ڪيٽابولزم آهي، جيڪو عام طور تي ٻن مرحلن ۾ ورهايل آهي: مشيني هاضمو ۽ ڪيميائي هاضمو.  

مشيني هاضمي جو مطلب خوراڪ جي وڏن ٽڪرڙن کي ننڍن ٽڪرڙن ۾ جسماني طور تي ٽوڙڻ آهي، جن کي بعد ۾ هاضمي واري انزائمز ذريعي عمل ڪيو وڃي ٿو. مشيني هاضمو وات ۾ چٻائڻ (جوڙڻ) ۽ ننڍي آنڊن ۾ سيگمينٽيشن ڪنٽريڪشنز ذريعي ٿيندو آهي. ڪيميائي هاضمي ۾ انزائمز خوراڪ کي ننڍن مرڪبن ۾ ٽوڙين ٿا، جيڪي جسم استعمال ڪري سگهي ٿو.

انساني هاضمي واري نظام ۾، خوراڪ وات ۾ داخل ٿيندي آهي، جتي چٻائڻ (مشيني هاضمو) ۽ لوڻ واري رابطي سان لعاب جي عمل ذريعي هاضمي جو عمل شروع ٿئي ٿو. لعاب، جيڪو ٿوڪ جي غدودن طرفان خارج ڪيو ويندو آهي، ان ۾ ٿوڪ امائيليز شامل آهي، جيڪو خوراڪ ۾ موجود نشاستي (starch) جي هاضمي شروع ڪري ٿو. لعاب ۾ ميوڪس پڻ شامل آهي، جيڪو خوراڪ کي نرم بڻائي ٿو؛ ۽ هائيڊروجن ڪاربونيٽ (HCO−3)، جيڪو امائيليز لاءِ مناسب پي ايڇ مهيا ڪري ٿو، گڏوگڏ ٻيا اليڪٽرو لائٽس (Na+, K+, Cl−). وات ۾ 30٪ نشاستو ڊائي سيڪريڊ ۾ ٽوڙيو وڃي ٿو.  

چٻائڻ ۽ نشاستي جي هاضمي کان پوءِ، خوراڪ بولس (bolus) جي شڪل ۾ اچي ٿي، جيڪو غذائي نلي (esophagus) ذريعي معدي ڏانهن منتقل ٿئي ٿو. معدي ۾، گيسٽرڪ جوس پروٽين جي هاضمي شروع ڪري ٿو. گيسٽرڪ جوس ۾ بنيادي طور تي هائيڊروڪلورڪ ايسڊ ۽ پيپسن شامل آهن. ٻارن ۾، رينن پڻ موجود هوندو آهي، جيڪو کير جي پروٽين کي هضم ڪري ٿو. معدي جي اندر، مشيني ملائڻ پيرياسٽالسس جي ذريعي ٿئي ٿو، جيڪو خوراڪ کي وڌيڪ ملائي ٿو. پيپسن پروٽين کي پپٽائڊز ۽ پروٽيوزس ۾ ٽوڙيندو آهي، جيڪي ننڍي آنڊن ۾ وڌيڪ ٽوڙجي ڊائيپپٽائڊز ۽ امينو اسيڊز ۾ تبديل ٿين ٿا.

پائلورڪ اسپنڪٽر کليل ٿيڻ کان پوءِ، جزوي طور تي هضم ٿيل خوراڪ (چائيم) ڊيوڊينم ۾ داخل ٿئي ٿو، جتي اها جگر جي بائل جوس ۽ لبلبي جي انزائمز سان گڏجي وڌيڪ هضم ٿئي ٿي. ننڍي آنڊن ۾ 95٪ غذائي جزا جذب ٿين ٿا. وڏي آنڊن ۾ پاڻي ۽ معدنيات واپس رت ۾ جذب ٿين ٿا، جتي پي ايڇ ٿورو تيزابي (5.6 ~ 6.9) هوندو آهي. ڪجهه وٽامن جهڙوڪ بايوٽن ۽ وٽامن ڪي، جيڪي آنڊن ۾ بيڪٽيريا پيدا ڪندا آهن، پڻ جذب ٿين ٿا. فضول مواد (فضلو) آخر ۾ مقعد (rectum) مان خارج ڪيو وڃي ٿو.
عيشا ڪنسار

**عيشا ڪنسارا (Esha Kansara)** مشھور ڀارتي اداڪارا آهي، جيڪا پنھنجي ٽيليويزن ۽ فلم انڊسٽري ۾ پنهنجي ڪم لاءِ مشهور آهي. هن کي هندي ۽ گجراتي ميڊيا، خاص طور تي ٽيليويزن سيريلز ۾ پنهنجي پرفارمنس لاءِ تمام گھڻي سڃاڻپ ۽ مشھوري ملي آھي. عِيشا 2012ع ۾ پنهنجي اداڪاري جي شروعات ڪئي هئي.

سندس قابل ذڪر شروعاتي ڪردارن مان هڪ مشهور هندي ٽي وي سيريز "يه هي عاشقي“ (*Yeh Hai Aashiqi*) هئي، جتي هن پنهنجي زبردست اداڪاري جي جوھرن سان اسڪرين تي پنھنجي موجودگي لاء ڌيان حاصل ڪيو هو. هُن ٻين به قابل ذڪر ٽي وي شوز ۾ به پنھنجي اداڪاريءَ جا جوھر ڏيکاريا آھن، جن ۾ ”تُو عاشقي“ (*Tu Aashiqi*)، ۽ ”آپ ڪي آ جان سي“ (*Aap Kay Aa Jany Sey*)  شامل آهن. ان کان سواءِ عيشا ڪنسارا ميڊم سر شو (Madam Sir* Show*) ۾ **مِسري پانڊي** (*Misiri Panday*) جي ڪردار سميت ٻين ڪيترن ئي ڪردارن جي ذريعي ڀارتي ٽيليويزن انڊسٽري ۾ هڪ باصلاحيت اداڪارا جي حيثيت سان تمام گھڻي مشھوري ماڻي آھي.
https://en.wikipedia.org/wiki/Esha_Kansara'

## حوالا

زمرو:فلم
زمرو:ڀارت
زمرو:اداڪارا
برج شنگھائي

**بُرج شنگهائي** (Shanghai Tower) يا **شنگهاءِ ٽاور** ھڪ بلند عمارت آھي، جنھن جي اوچائي 632 ميٽر آھي ۽ ان ۾ 128 ماڙيون آھن. اها شنگهائي جي Pudong علائقي ۾ آهي. اها دنيا جي ٻي بلند ترين عمارت آهي ۽ 562 ميٽرن جي اوچائي تي هڪ پليٽ فارم آهي، جتان شھر جو نظارو ڏسي سگهجي ٿو.

## حوالا

زمرو:عمارتون
زمرو: آرڪيٽيڪچر
زمرو: چين
ننڍو آنڊو

**ننڍو آنڊو** هڪ عضوو آهي جيڪو گيسٽرو انٽيسٽائنل ٽريڪٽ جو حصو آهي، جتي خوراڪ مان غذائي جزا گهڻي قدر جذب ٿين ٿا. اهو معدي ۽ وڏي آنڊن جي وچ ۾ واقع آهي ۽ لبلبي جي نلڪي ذريعي صفراءُ ۽ لبلبي جو جوس حاصل ڪري ٿو، جيڪي هاضمي ۾ مددگار آهن. ننڍو آنڊو اٽڪل 5.5 ميٽر (18 فوٽ) ڊگهو هوندو آهي ۽ پيٽ ۾ فٽ ٿيڻ لاءِ گهڻن ڀيرا گولائي ۾ ڦريل هوندو آهي. جيتوڻيڪ اهو وڏي آنڊي کان ڊگهو آهي، ان کي "ننڍو آنڊو" ان جي ننڍڙي ويڪر جي ڪري سڏيو ويندو آهي.

ننڍي آنڊن ۾ ٽي واضح حصا هوندا آهن: ڊيوڊينم، جيجونم، ۽ آئليم.  
* ڊيوڊينم سڀ کان ننڍو حصو آهي، جتي جذب لاءِ تياري ننڍڙن آڱر جهڙن ڦڙن (ولي) جي ذريعي شروع ٿئي ٿي.  
* جيجونم غذائي جزن جي جذب لاءِ خاصيت رکي ٿو، جيڪو ان جي اندروني استر (انٽرو سائٽس) ذريعي ٿئي ٿو. اهي غذائي جزا اڳ ۾ ڊيوڊينم ۾ انزائمز جي ذريعي هضم ڪيا ويا هوندا آهن.  
* آئليم جو بنيادي ڪم وٽامن B12، صفراءُ جا لوڻ، ۽ اهي باقي هضم ٿيل جزا جذب ڪرڻ آهي جيڪي جيجونم ۾ جذب نہ ٿيا.
فيروز ديلمي

**فيروز ديلمي**، پورو نالو حضرت ابو عبدالله فيروز الديلمي الهميري (رضي الله تعالي عنه) پيغمبر محمد ﷺ جا فارسي صحابي هئا، جنهن جو تعلق يمن سان هو.
## سوانح عمري
فيروز الديلمي هن فارسين جي اولاد (ابنا) مان هئا، جنهن کي خسرو اول يمن ڏانهن موڪليو هو ته ان کي فتح ڪري حبشين کي ٻاهر ڪڍڻ. روايت آهي ته فيروز سميت هڪ وفد 631ع ۾ يمن مان مدينه منوره آيو ۽ اسلام قبول ڪيو. کيس ٻه زالون هيون، جيڪي ڀينرون هيون. اسلام قبول ڪرڻ جي نتيجي ۾، هن پنهنجي هڪ زال کي ا نبي محمد ﷺ جي حڪم تي طلاق ڏني، ڇاڪاڻ ته هڪ مسلمان هڪ ئي وقت ۾ ٻه زالون نه ٿو رکي سگهي، جيڪي حياتياتي ڀينر هن. 

ان کان پوءِ 632ع ۾ يمن ۾ اسود عنسي جي نبوت جي دعويٰ ڪرڻ کان پوءِ نجران ۽ يمن جي گھڻي حصي تي حملو ڪري صنعا تي حملو ڪيو ۽ يمن جو حاڪم، شهر بن باذان، اسود جي خلاف جنگ ۾ مارجي ويو. رسول الله ﷺ فيروز کي اسود کي مارڻ لاءِ موڪليو. ان حوالي سان تاريخ الطبري ۾ رسول الله ﷺ جو قول آهي ته؛ 
 ”هن کي هڪ نيڪ مرد فيروز الديلمي قتل ڪيو." 

فيروز ٽئين خليفي عثمان (رضي الله عنه) جي دور (644-656ع) ۾ وفات ڪئي. بهرحال، ڪن ذريعن جو ذڪر آهي ته هن صنعاء جي علائقي تي حڪومت ڪئي ۽ بعد ۾ امير معاويه (رضي الله عنه) جي دور ۾ 673ع ۾ وفات ڪئي. 
## پڻ ڏسو
* غير عرب اصحابن جي فهرست
## خارجي لنڪس
## حوالا

زمرو:صحابه
زمرو:غير عرب صحابه
اسلوب (بصري فنون)

**بصري فنون** ۾، **اسلوب** (Style) هڪ "... مخصوص انداز آهي جيڪو ڪم جي گروهه کي لاڳاپيل ڀاڱن ۾ ورهائڻ جي اجازت ڏئي ٿو" يا "... ڪو به مخصوص طريقو جنهن ۾ هڪ عمل ڪيو ويندو آهي يا هڪ آرٽيڪل ٺاهيو ويندو آهي يا ڪرڻ گهرجي ۽ انهي ڪري سڃاڻي سگهجي ٿو، انجام ڏنو وڃي ۽ ٺاهيو وڃي“. اسلوب  فن جي ڪم جي بصري شڪل ڏانهن اشارو ڪري ٿو جيڪو ٻين ڪمن سان، ساڳئي جمالياتي جڙ، ساڳئي فنڪار يا ساڳئي دور کان، تربيت، مقام، "اسڪول"، آرٽ جي تحريڪ يا آثار قديمه جي ثقافت: "جي تصور انداز ڊگهي عرصي کان تاريخدانن جي آرٽ جي ڪم جي درجي بندي جو بنيادي طريقو رهيو آهي“، سان لاڳاپيل آهي.

انداز کي ڪنهن دور جي عام انداز، ملڪ يا ثقافتي گروهه، فنڪار جي گروهه يا آرٽ جي تحريڪ ۽ ان گروهه جي انداز ۾ فنڪار جي انفرادي انداز ۾ ورهائي سگهجي ٿو. ٻنهي قسمن جي اسلوب ۾ اڪثر تقسيمون، جهڙوڪ "ابتدائي"، "وچين" يا "دير" جي وچ ۾، ڪيون وينديون آهن. ڪجهه فنڪارن ۾، جهڙوڪ پڪاسو مثال طور، اهي حصا نشان لڳل هوندا ۽ ڏسڻ ۾ آسان؛ ٻين ۾، اهي وڌيڪ نفيس آهن. انداز عام طور تي متحرڪ طور ڏٺو ويندو آهي، اڪثر وقتن ۾ هميشه هڪ تدريجي عمل سان تبديل ٿيندو آهي، جيتوڻيڪ ان جي رفتار، انداز ۾ تمام سست ترقي کان وٺي ماقبل تاريخ جو آرٽ يا قديم مصري آرٽ جي جديد فن جي طرزن ۾ تيز تبديلين تائين، تمام گهڻو مختلف ٿي سگهي ٿي. انداز اڪثر ڪري ڇلان، نسبتا اوچتو تبديلين سان گڏ دير سان ترقي جي مدت جي پٺيان، جي هڪ سيريز ۾ ترقي ڪري ٿو. 19هين ۽ 20هين صديءَ جي شروعات ۾ فن جي تاريخ ۾ علمي بحث مباحثي تي غالب اچڻ کان پوءِ، ”فني اسلوب جي تاريخ“ جي نالي سان تازن ڏهاڪن ۾ وڌندڙ حملن هيٺ آيو آهي ۽ ڪيترائي آرٽ مورخ هاڻي، جتي اهي ڪري سگهن ٿا، اسٽائلسٽڪ درجي بندين کان پاسو ڪرڻ کي ترجيح ڏين ٿا.

## جائزو

## تصور جي تاريخ

## انفرادي اسلوب

## آثار قديمه ۾ انداز

## اسلوب کي اختيار ڪن

## ڪمپيوٽر جي سڃاڻپ ۽ تفريح

## پڻ ڏسو
## خارجي لنڪس
*Conkey, Margaret W., Hastorf, Christine Anne (eds.), *The Uses of Style in Archaeology*, 1990, Cambridge: Cambridge University Press, Review by Clemency Chase Coggins in ''Journal of Field Archaeology'',1992), from JSTOR
*Davis, W. *Replications: Archaeology, Art History, Psychoanalysis*. Pennsylvania: Pennsylvania State University Press, 1996. (Chapter on "Style and History in Art History", pp.&nbsp;171–198.) 
*Panofsky, Erwin. *Three Essays on Style*. Cambridge, Mass. The MIT Press, 1995. 
*Schapiro, Meyer, "Style", in *Theory and Philosophy of Art: Style, Artist, and Society*, New York: Georg Braziller, 1995), 51–102
*Sher, Yakov A.; "On the Sources of the Scythic Animal Style", *Arctic Anthropology*, Vol. 25, No. 2 (1988), pp.&nbsp;47–60; University of Wisconsin Press, JSTOR; pp.&nbsp;50–51 discuss the difficulty of capturing style in words. 
*Siefkes, Martin, Arielli, Emanuele, *The Aesthetics and Multimodality of Style*, 2018, New York, Peter Lang, 
*Watson, William, *Style in the Arts of China*, 1974, Penguin,  
*Wölfflin, Heinrich, *Principles of Art History. The Problem of the Development of Style in Later Art*, Translated from 7th German Edition (1929) into English by M D Hottinger, Dover Publications New York, 1950 and many reprints
* See also the lists at Elsner, 108–109 and Elkins

## حوالا

زمرو:اسلوب
زمرو:ادب
زمرو:بصري فنون
زمرو:فيشن
ھڪجھڙائي

**ھڪجھڙائي** (قديم يوناني لفظ συμμετρία (summetría) مان، جنھن جو مطلب آهي 'ماپ ۾ هم آهنگي، مناسب تناسب، ترتيب')، روزمره جي زندگيءَ ۾ هم آهنگي ۽ خوبصورت تناسب ۽ توازن جي احساس کي ظاهر ڪري ٿي. رياضيات ۾، ان اصطلاح جي وڌيڪ واضح تشريح آهي ۽ عام طور تي اهو اهڙي شيءِ لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي جيڪا ڪجهہ تبديلين (جھڙوڪ ترجمو، عڪس، گهمڻ يا ماپ جي تبديلي) سان تبديل نہ ٿئي. جيتوڻيڪ روزمره جي زندگيءَ ۾ ۽ رياضيات ۾ هن اصطلاح جا مطلب الڳ ٿي سگهن ٿا، پر اهي هڪٻئي سان گهڻو جڙيل آهن، تنهن ڪري انهن کي گڏجي بيان ڪيو ويندو آهي.

رياضي جي ھڪجھڙائي کي وقت جي گذرڻ، جاگرافيائي لاڳاپن، جاميٽري تبديلين، ٻين قسمن جي فنڪشنل تبديلين، ۽ نظرياتي ماڊلز، ٻولي ۽ موسيقيءَ جھڙن تجريدي شين جي لحاظ سان ڏسي سگهجي ٿو.

ھڪجھڙائي جي ابتڙ بي ھڪجھڙائي آهي، جيڪا ھڪجھڙائي جي غير موجودگي کي ظاهر ڪري ٿي۔
زمرو:جاميٽري
خالد بن وليد

**خالد بن وليد** رضي الله تعالي عنه (عربي: خالد بن الوليد بن المغيرة المخزومي؛ وفات: 642ع) ستين صدي جا عرب فوجي ڪمانڊر هئا. هن ابتدا ۾ قريش جي طرفان رسول الله ﷺ جي خلاف مهمن جي اڳواڻي ڪئي ۽ پوء مسلمان ٿي، پنهنجي ڪيريئر جو باقي حصو رسول الله ﷺ ۽ پهرين ٻن راشد خليفن، حضرت ابوبڪر ۽ عمر (رضي الله عنهم) جي خدمت ۾ گذاريو. خالد 632-633ع ۾ عرب ۾ باغي قبيلن جي خلاف ردا جي جنگ، 633-634ع ۾ ساساني عراق ۾ ابتدائي مهمن ۽ 634-638ع ۾ بازنطيني شام جي فتح ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو.

قريش جي طاقتور شاخ، بنو مخزوم، جيڪو رسول الله ﷺ جي مخالفت ۾ سڀ کان اڳ هو، جي هڪ گهوڙي سوار جي حيثيت سان، خالد بن وليد 625ع ۾ احد جي جنگ دوران مسلمان فوج جي شڪست ڏيڻ ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو. سال 628ع ۾، خندق جي جنگ کان پوءِ، هو مديني پهتو ۽ اسلام قبول ڪيو. پيغمبر ﷺ کيس مسلمانن ۾ هڪ سرڪاري فوجي ڪمانڊر طور شامل ڪيو ۽ موته جي جنگ دوران کيس "الله جي تلوار" جو لقب ڏنو، جنهن ۾ هن، هڪ ڪمانڊر جي حيثيت سان، هڪ لک جر رومي لشڪر جي خلاف، 3000 جي مسلمان فوج جي محفوظ واپسي کي ممڪن بنايو. هن 629-630ع ۾ مڪي جي فتح دوران مسلمان فوج ۽ ماتحت بدوين جي اڳواڻي پڻ ڪئي ۽ 630ع ۾ حنين جي جنگ ۾ حصو ورتو. نبي ﷺ جي وصال کان پوءِ، خالد بن وليد کي نجد ۽ يمامه ۾ مرتدين جي سرڪوبي لاء مقرر ڪيو ويو ته جيئن انهن جي شورش کي دٻائي، انهن کي تابع ڪري سگهجي. انهن مهمن جو اختتام 632ع ۾ بُزاخه جي جنگ ۽ 633ع ۾ يمامه جي جنگ ۾، ترتيب وار، عرب باغي اڳواڻن طليحه ۽ مسيلمه ڪذاب جي شڪست ۽ قتل سان ٿيو. 

پوء خالد عراق ۾ فرات جي وادي سان گڏ عيسائي عرب قبيلي، بنو لخم ۽ ساساني فوجن جي خلاف مهمون شروع ڪيون. بعد ۾ ابو بڪر کيس سرزمين شام ۾ مسلمان فوجن جي ڪمانڊ ڪرڻ لاءِ ٻيهر مقرر ڪيو، جتي هن پنهنجي فوجن کي شام جي ريگستان جي هڪ ڊگهي، پاڻي کان خالي حصي ۾ هڪ غير روايتي پيش قدمي جي اڳواڻي ڪئي، جيڪا هن جي هڪ شاندار فوجي حڪمت عملي واري ڪمانڊر جي حيثيت سان سندس شهرت کي وڌيڪ مضبوط ڪيو. جنگ اجنادين (634)، جنگ فحل (634 يا 635)، دمشق جي محاصري (634-635) ۽ يرموڪ جي جنگ ۾ رومي فوجن جي خلاف فيصلي واري فتح جي نتيجي ۾، اسلامي فوجون سڄي سرزمين شام کي مديني جي رياست جي ماتحت ڪيو.

خالد کي بعد ۾ ٻئي راشد خليفي عمر فاروق پاران فوج جي اعليٰ ڪمانڊ تان هٽايو ويو. هي هوندي به، خالد بن وليد حمص ۽ حلب جي محاصرن ۽ 637-638 ۾ قنصرين جي جنگ ۾ پنهنجي جانشين ابو عبيده بن الجراح جي اهم ليفٽيننٽ جي حيثيت سان خدمتون جاري رکيون. انهن مصروفيتن گڏيل طور تي شهنشاهه هرقل جي اڳواڻي ۾ شام مان شاهي بازنطيني فوجن جي پوئتي هٽڻ کي تيز ڪيو. سال 638ع جي آس پاس، حضرت عمر کيس قنصرين جي گورنري تان برطرف ڪيو. خالد 642 ۾ حمص، شام ۾ وفات ڪئي.

خالد کي مورخين طرفان وڏي پيماني تي هڪ انتهائي ماهر ۽ بااثر فوجي ڪمانڊر طور سمجهيو ويندو آهي، خاص طور تي ابتدائي مسلمان فتحن ۾ سندس ڪردار لاءِ مشهور آهي. پنهنجي اسٽريٽجڪ ذهانت ۽ قيادت لاءِ مشهور، هو اسلامي تاريخ ۾ هڪ اهم شخصيت رهي ٿو. تنهن هوندي به، سندس ڪيريئر تڪرار کان خالي نه هو، بنو جديما قبيلي جي خلاف سندس ڪاررواين ۽ مالڪ بن نوويره جي قتل جهڙن واقعن جي چوڌاري بحث مباحثا هئا. سندس وڌندڙ شهرت ڪجهه ابتدائي مسلمانن ۾ پريشاني پيدا ڪئي، خاص طور تي عمر، جنهن شخصيت پرستي جي امڪاني ترقي جي خلاف خبردار ڪيو.

## ابتدائي حالات

## پڻ ڏسو
## حوالا
زمرو:صحابه
زمرو:مسلم جرنيل
صبا قمر

**صبا قمر (Saba Qamar)**، 5 اپريل 1984ع تي حيدرآباد، سنڌ ۾ ڄائي هئي. کيس پاڪستان جي ليجنڊ اڪارا طور تي سڃاتو وڃي ٿو. 
صبا قمر زمان پاڪستان جي مشهور ۽ باصلاحيت اداڪارائن مان هڪ آهي، جيڪا ٽيليويزن ۽ فلمن ۾ مختلف ڪردارن ۾ پنهنجي نِرالي ۽ غيرمعمولي اداڪاري جي صلاحيتن جي ڪري مشهور آهي. هڪ ڏهاڪي کان به  وڌيڪ عرصي تائين پنهنجي ڪيريئر سان، هوءَ تفريحي صنعت ۾ هن وڏي مشھوري ماڻي آھي، مشهور ڊراما سيريلز جهڙوڪر؛ ”ميرا سائين“، ”باغي“، ”مات“ ”فراڊ“، “پاگل خانه”، ”هندي ميڊيم“ ۽ ٻين ڪيترن ئي ڊراما سيريلز ۾ پنهنجي دلڪش پرفارمنس لاءِ ايوارڊ حاصل ڪيا آھن، جن جي ذريعي کيس ڏيھان ڏيھي سڃاڻپ ملي آھي.  مختلف ڪردار ادا ڪرڻ ۾ سندس زبردست پرفارمنس ۽ قابليت، کيس پاڪستان جي فلم ۽ ڊراما انڊسٽري ۾ حقيقي سُپر اسٽار جي حيثيت ڏياري ڇڏي آھي. 

صبا قمر پنھنجو ڪيريئر 2000ع جي ڏهاڪي ۾ ٽيليويزن ڊرامن کان شروع ڪيو، جتي هوءَ پنهنجي اداڪاري جي جادوءَ سان جلد ئي جھرجھنگ ۾ مڃتا ماڻي ورتي. خاص طور تي ڊرامي "باغي" (*Baghi*) ۾ هن پنھنجي اداڪاري جا شاندار جوهر ڏيکاريا آھن، اھو ڊرامو پاڪستاني اِنفليُوئنسر "قنديل بلوچ" جي زندگي تي ٺاھيل آھي. ان ڊرامي سميت ٻين سڀني ڊرامن ۾ سندس پرفارمنس کي نه رڳو مقامي پر ڏيھان ڏيھي يا بين الاقوامي سطح تي به تمام گھڻو  ساراهيو ويو آھي. https://en.wikipedia.org/wiki/Saba_Qamar

## حوالا

زمرو:شوبز
زمرو:اداڪارا
زمرو:پاڪستاني عورتون
زمرو:فلم
زمرو:پاڪستان
زمرو:سنڌ
علي عباس (اداڪار)

علي عباس (اردو: علی اباس؛ پيدائش 11 فيبروري 1984) هڪ پاڪستاني ٽيليويزن اداڪار آهي.

## ابتدائي زندگي ۽ تعليم
سندس والد اداڪار ۽ هدايتڪار وسيم عباس آهي جڏهن ته سندس ماءُ اداڪارا صبا حميد آهي.

قانون ۾ گريجوئيشن ڪرڻ ۽ قانون جي آفيس ۾ ڪم ڪرڻ کان پوءِ، عباس پنهنجي ڪيريئر کي تبديل ڪري ٽيليويزن پروڊيوسر بڻجي ويو ان کان اڳ جو هو اداڪاري جي خانداني روايت ۾ داخل ٿيو. هن بزنس ايڊمنسٽريشن ۾ بيچلر جي ڊگري پڻ حاصل ڪئي، نيشنل ڪاليج آف آرٽس (NCA) ۾ فلم ۽ ٽي وي جو اڀياس ڪيو ۽ پنهنجي پيءُ جي اصرار تي سينٽرل سپريئر سروسز (سي ايس ايس) جي امتحانن جي تياري ڪئي.

هن جي پيء هڪ اداڪار ٿيڻ جي خواهش جي سختي سان مخالفت ڪئي، ۽ هن ان تي سخت محنت ڪرڻ جو فيصلو ڪيو (پنهنجي ڪردارن لاء گهڻو وزن وڃائڻ)، جڏهن ته هن جي نالي تي سرمائيداري نه ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي.

## ٽي وي سيريلز

## حوالو

زمرو:1984ع جون پيدائشون
زمرو:جيوت ماڻهو
شباب عالم

شباب عالم (پيدائش 15 آگسٽ 1984) هڪ هندستاني ليکڪ، تعليمي ماهر ۽ هندي ۽ اردو ٻولين جو شاعر آهي. هن گرامين مک وديالي شيشا سنٿان قائم ڪيو، هندستان جي فرسٽ ايڊ ڪائونسل، ۽ بعد ۾ صدر جي حيثيت سان ڪم ڪري ٿو. کيس 2018ع ۾ ميزان تعليم الخدمت ايوارڊ مليو.

## سوانح عمري
شباب عالم 15 آگسٽ 1984ع تي مظفر نگر اتر پرديش ۾ پيدا ٿيو. هن ابتدائي تعليم مقامي اسڪولن ۾ حاصل ڪئي ۽ پوءِ اعليٰ تعليم حاصل ڪرڻ لاءِ ميرٺ ويو ۽ بي اي جي ڊگري حاصل ڪيائين. جاگرافي ۾. هن وٽ ايم اي، ايم بي اي ۽ پي ايڇ ڊي جي ڊگري آهي. نواز ديوبندي وٽان اردو شاعري پڙهندو هو.

عالم هندي زبان ۾ ڪيترائي شعر لکيا. 2015 ۾، هن گرامين مک وديالي شيشا سنٿان قائم ڪيو، هڪ متبادل تعليمي بورڊ جيڪو نيشنل انسٽيٽيوٽ آف اوپن اسڪولنگ جي نموني تي هلندو آهي. هن اداري کي 2020 ۾ بيسٽ ڊسٽنس لرننگ سينٽر جو ايوارڊ ڏنو ويو. 2017 ۾، هن هندستان ۾ فرسٽ ايڊ ڪائونسل آف انڊيا (FACI) قائم ڪئي ته جيئن هندستان ۾ پهرين امداد جي تعليم کي فروغ ڏئي. هو FACI جي صدر طور ڪم ڪري ٿو.

عالم جا ڪيترائي ڪتاب ڪجهه هندستاني يونيورسٽين ۾ پڙهڻ جي سفارش ڪئي وئي آهي. کيس 2017 جي ميزان تعليم الخدمت ايوارڊ سان نوازيو ويو.

2023 ۾، عالم کي ڪولمبو ۾ يورپي يونيورسٽي ڪاليج پاران اعزازي ڊاڪٽريٽ ڏني وئي.

## ٽي وي سيريلز
عالم ڪيترن ئي گيتن لاءِ غزل لکيا.

### گيت

## حوالا

## ببليوگرافي

* 
* 
زمرو:جيوت ماڻهو
زمرو:1984ع جون پيدائشون
زيرو جي اصل

انگريزي ٻوليءَ ۾ جيڪو **زيرو** (*Zero*) يا **0** آھي، اھو عربي لفظ صفر جي شڪل آھي. عربي لفظ صفر وري سنسڪرت ٻول ”شنيہ“ جي جديد شڪل بيھي ٿي، پر ياد رھي ته سنسڪرت وارو ٻول ”شنيہ“ ڌاتو ٻول ناھي، پر سنڌي ٻول **”سُڃ“** (*Sunjn*)يعني ڪجھ نہ، خالي وغيرہ مان نڪتل آھي.

ان حوالي سان،  اسڪاٽلينڊ ڄائو جڳ مشھور مؤرخ مسٽر وليم ڊيلريمپل (William Dalrymple)  چئي ٿو تہ انگي ٻولَ، ڪيئن سنڌ مان عربن وٽ ۽ پوءِ اُتان يورپ آيا. 

اڄ سائنسي دنیا جيتري به ترقي ڪئي آهي, ان جو بنیاد ریاضي آهي۔ ریاضي جا موجد سنڌي هي۔ هڪ سنڌي ریاضیدان برهما گپتا هڪ ڪتاب لکيو هو, جنهن جو نالو هو برھما شپتا سڌانتا ٿا یعني ڪائنات جي ابتدا۔

ان ڪتاب کي الخوارزميء عربي ۾ ترجمو ڪيو ۽ انجو نالو رکيو "السند هند" جيڪو بعد ۾ لاطیني ۾ ترجمو ٿيو ۽ پوء دنیا جي باقي ٻولين ۾۔ دنیا انئي ڪتاب تان ٻڙي (0) حاصل ڪئي۔  ڪتاب: تاریخ گم گشتہ (Lost History) - ص - 38, ليکڪ: مائیڪل هیملٽن مورگن
https://en.wikipedia.org/wiki/0

اتھاسڪار چون ٿا ته دنيا کي انگي حساب سنڌين ڏنو Zero دنيا کي سنڌين ڏنو.  پراچين ڀارت ۾ گَڻِت (رياضي) جو جيڪو به ساھت رچيو ويو هو، اھو سنسڪرت ۾ ئي رچيو ويو هو. برھم گپت جو گڻت جو ديوِ ھو ،ان پنهنجو جڳ پِريَ پُستڪ ब्राह्मस्फुटसिद्धान्तः (ڪتاب) سنسڪرت ۾ لکيو هو، جيڪو چئن ڀاڱن (جلدن) ۾ لڳ ڀڳ اڍائي ھزار پيجن تي ٻڌل آهي.

## حولا

زمرو: رياضي
زمرو: تاريخ
زمرو: لسانيات
نعمان علي

نعمان علي (پيدائش 7 آڪٽوبر 1986) هڪ پاڪستاني ڪرڪيٽر آهي.هن جنوري 2021 ۾ 34 سالن جي عمر ۾ پاڪستان ڪرڪيٽ ٽيم لاءِ ڊيبيو ڪيو.

## ابتدائي زندگي ۽ خاندان
نعمان علي سنڌ جي ضلعي سانگهڙ جي شهر کپرو ۾ پيدا ٿيو،  سندس چاچو، رضوان احمد ، پڻ پاڪستان لاءِ بين الاقوامي سطح تي کيڏيو، نعمان کي ڪرڪيٽر طور ترقي ڪرڻ ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو. 

هن لطيف آباد مان ڪامرس ۾ بيچلر جي ڊگري حاصل ڪئي آهي.

## ڪيريئر
هو 2018-19 قائداعظم ون ڊي ڪپ ۾ خان ريسرچ ليبارٽريز لاءِ سڀ کان وڌيڪ وڪيٽ وٺندڙ رانديگر هو، جنهن ۾ 9 ميچن ۾ 17 ڊسسز شامل هئا. هو 2018-19 قائد اعظم ٽرافي ۾ خان ريسرچ ليبارٽريز لاءِ پڻ اهم وڪيٽ وٺندڙ هو، جنهن ۾ 8 ميچن ۾ 43 آئوٽ ٿي ويا هئا. مارچ 2019 ۾، هن کي 2019 پاڪستان ڪپ لاءِ سنڌ جي اسڪواڊ ۾ شامل ڪيو ويو.

سيپٽمبر 2019 ۾، هن کي 2019-20 قائد اعظم ٽرافي ٽورنامينٽ لاءِ ناردرن اسڪواڊ ۾ شامل ڪيو ويو. هو ٽورنامينٽ ۾ سڀ کان وڌيڪ وڪيٽ وٺندڙ بالر هو، جنهن ڏهن ميچن ۾ 54 آئوٽ ڪيو. جنوري 2021 ۾، هن کي 2020-21 پاڪستان ڪپ لاءِ ناردرن اسڪواڊ ۾ شامل ڪيو ويو..

جنوري 2021 ۾، هن کي ڏکڻ آفريڪا خلاف سيريز لاءِ پاڪستان جي ٽيسٽ اسڪواڊ ۾ شامل ڪيو ويو.. هن 26 جنوري 2021 تي ڏکڻ آفريڪا خلاف پاڪستان لاءِ ٽيسٽ ڊيبيو ڪيو. ان ڪري هو پاڪستان لاءِ چوٿون پراڻو ترين ٽيسٽ ڊيبيو ڪندڙ رانديگر بڻجي ويو. هن بين الاقوامي ڪرڪيٽ ۾ پنهنجي پهرين وڪيٽ ورتي، جيڪا 26 جنوري 2021 تي ڏکڻ آفريڪا جي ڪپتان ڪوئنٽن ڊي ڪاڪ جي هئي. ٻي اننگز ۾، هن 35 رنسون ڏئي 5 وڪيٽون ورتيون، ٽيسٽ ڪرڪيٽ ۾ ڊيبيو ڪندي پنج وڪيٽون وٺندڙ پاڪستان جو 12 هون بالر بڻجي ويو.

مارچ 2021 ۾ هن کي زمبابوي جي خلاف پنهنجي پهرين اوورسيز سيريز لاءِ چونڊيو ويو. ٻئي ٽيسٽ ۾ نعمان 97 رنسون ٺاهي عابد علي سان 169 رنسن جي پارٽنرشپ ڪئي.

## حوالو



*
زمرو:پاڪستان جا ٽيسٽ ڪرڪيٽ رانديگر
زمرو:پاڪستان جا ڪرڪيٽ رانديگر
زمرو:پنجابي ماڻهو
زمرو:جيوت ماڻهو
زمرو:سنڌي رانديگر
ابو نواس

**ابو نواس الحسن بن ھاني الحڪمي** (جيڪو الحسن بن ھاني عبدالأول الصباح يا **ابو علي** (أَبُو عَلِي) طور پڻ سڃاتو وڃي ٿو، ۽ مختصر طور تي **ابو نواس السلمي** يا رڳو **ابو نواس** (أبو نواس))، (756ع – 814ع تقريباً)، ھڪ مشھور عربي شاعر ھو، ۽ عباسي خلافت جي ابتدائي دور ۾ ترقي ڪندڙ جديد شاعري (محدث شاعري) جو نمائندو سمجهيو وڃي ٿو. ھو عوامي روايت ۾ پڻ داخل ٿيو ۽ ڪيترائي ڀيرا الف ليليٰ (ھزار راتيون ۽ ھڪ رات) جي داستان ۾ ذڪر ٿيل آھي.

## شروعاتي زندگي

ابو نواس عباسي خلافت جي صوبي اھواز (ھاڻي ايران جي خوزستان صوبي) ۾ پيدا ٿيو. ھو اھواز جي شھر يا ان جي ويجهن علائقن مان ھڪ ۾ ڄائو. سندس پيدائش جي صحيح تاريخ معلوم ناھي، پر ھو 756ع ۽ 758ع جي وچ ۾ ڄائو ھو. سندس والد ھاني ھڪ عرب ھو (شايد دمشق مان)، جيڪو آخري اموي خليفي مروان ثاني (744ع–750ع) جي فوج ۾ شامل رھيو. سندس ماءُ گلبان ھڪ فارسي عورت ھئي، جنھن سان ھاني اھواز جي پوليس فورس ۾ ڪم ڪندي ملاقات ٿي. جڏھن ابو نواس 10 سالن جو ھو، تہ سندس والد وفات ڪري ويو.

ابو نواس ننڍپڻ ۾ پنھنجي ماءُ سان گڏ ھيٺين عراق جي شھر بصره ۾ ويو، جتي ھن قرآن اسڪول ۾ پڙھيو ۽ ننڍي عمر ۾ حافظ قرآن بڻيو. سندس نوجواني جي دلڪشي ۽ قدرتي شخصيت ڪوفيءَ جي شاعر ابو اسامہ وليبہ بن الحباب الاسدي کي متوجہ ڪيو، جنھن ابو نواس کي شاگرد طور ڪوفہ وٺي ويو. وليبہ، ابو نواس ۾ شاعريءَ جو ٽيلنٽ ڏسي، کيس ھن شعبي ڏانھن ھمت افزائي ڪئي، پر ان سان گڏ وليبہ سندس ظاھري حسن سان پڻ متاثر ٿيو ۽ ٿي سگهي ٿو تہ انهن جي وچ ۾ روماني تعلقات رھيا ھجن. جڏھن ابو نواس وڏو ٿيو، تہ سندس نوجوان ڇوڪرن سان تعلقات پڻ سندس پنھنجي تجربي جي عڪاسي ڪن ٿا.

## ڪم

ابو نواس ڪيترن ئي صنفن ۾ شاعري ڪئي، پر سندس خاص صلاحيت شراب جي تعريف تي ٻڌل شاعري ۽ شڪار جي شاعري ۾ نمايان ھئي. ابو نواس جي ديوان (شاعريءَ جي مجموعي) کي مختلف صنفن ۾ ورھايو ويو: مدحا، مرثيا، طنز، مردن ۽ عورتن تي درباري محبت جي شاعري، توبھ جون شاعريون، شڪار جي شاعري، ۽ شراب جي شاعري. سندس عشقيہ شاعري، جيڪا اڪثر ھم جنس پرستيءَ تي ٻڌل آھي، 500 کان وڌيڪ نظم ۽ ٽڪرن ۾ ملي ٿي. ھن عربي روايت ۾ شامل طنزيہ شاعريءَ ۾ پڻ حصو ورتو، جيڪا شاعرن جي وچ ۾ سخت شاعراڻي طنز ۽ گاريون شامل ھيون. 

ابو نواس جي معصر اسماعيل بن نوبخت چيو:  
:"مون ابو نواس کان وڌيڪ ڄاڻ رکندڙ شخص ڪڏھن بہ نہ ڏٺو، ۽ نہ ئي ڪو اھڙو ماڻهو ڏٺو، جيڪو يادگيريءَ ۾ ايترو ڀرپور ھجي ۽ ان وٽ ڪتاب ايترا ٿورا ھجن. سندس وفات کان پوءِ اسان سندس گهر جي ڳولا ڪئي، ۽ صرف ھڪ ڪتاب جو ڪور مليو، جنھن ۾ ڪجهہ ناياب اصطلاح ۽ گرامر جا نوٽ لکيل ھئا."
دينو شفيق

ڊينو شفيق (پيدائش غلام ڊي شفيق، 21 مارچ 1930 - 10 مارچ 1984) هڪ برطانوي پاڪستاني مزاحيه اداڪار هو. ڍاڪا ۾ پيدا ٿيو ۽ وڏو ٿيو، هو 1958 ۾ برطانيه هليو ويو ۽ 1970 ۽ 1980 جي شروعات ۾ ڪيترن ئي سيٽ ڪمن ۾ ظاهر ٿيو هن کي بي بي سي جي سيٽ ڪام It Ain ۾ چائي واله محمد جو ڪردار ادا ڪرڻ لاءِ ياد ڪيو ويندو آهي. هاف هاٽ مم ۽ علي نديم جو ڪردار ITV sitcom Mind Your Language ۾.

## ڪيريئر
شفيق ڍاڪا، بنگلاديش ۾ شوقيه ٿيئٽر سان وابسته هو ۽ 1958ع ۾ انگلينڊ لڏي وڃڻ کان پوءِ گلڊهل اسڪول آف ميوزڪ اينڊ ڊراما ۾ داخلا ورتائين. هن جو پهريون فلمي ڪردار اڪبر نالي فلم دي لانگ ڊيول ۾ هو. 1967)، اداڪار يول برائنر

### ''It Ain't Half Hot Mum''
It Ain't Haf Hot Mum هڪ بي بي سي جي مزاحيه سيريز آهي جيڪا جمي پيري ۽ ڊيوڊ ڪرافٽ پاران لکيل آهي، جيڪي والد جي فوج جا ليکڪ آهن. ٻي عالمي جنگ برٽش انڊيا ۾ مقرر ڪئي وئي، اهو رايل آرٽلري سان ڳنڍيل هڪ ڪنسرٽ پارٽي جي فوج جي قسمت ۽ سرگرمين جي پيروي ڪري ٿو. اهو سلسلو 1974ع کان 1981ع تائين بي بي سي پاران نشر ڪيو ويو ۽ ان ۾ ونڊسر ڊيوس کي بيٽري سارجنٽ-ميجر طور ديولالي، بمبئي پريزيڊنسي ۾ فوجين جي بيرڪن جو ڪردار ادا ڪيو ويو.

شفيق ”چاءِ والا محمد“ جو ڪردار ادا ڪري ٿو، جيڪو پنهنجي هميشه لاءِ تيار ٿيل ڪچري مان چانهه وڪڻي رهيو آهي، جنهن ۾ سندس ڪيچ فريس ”چائي گرم چاءِ (انگريزي: tea, hot tea’) آهي. هن مناظرن جي وچ ۾ موسيقي جي وقفي کي پڻ ڳائي ٿو، جيڪي گهڻو ڪري هڪ ستار سان گڏ ٻي عالمي جنگ جي دور جي هٽ آهن. آخري ڪريڊٽ جي پڄاڻيءَ تي، هو ”لينڊ آف هوپ اينڊ گلوري“ ڳائڻ شروع ڪري ٿو صرف سارجنٽ-ميجر جي وچ ۾ مداخلت ڪرڻ لاءِ هن جي هر طرف ڪنڌ جهڪائيندڙ ”SHUTUPPP!!!. محمد کي بعد ۾ بيئرر طور ترقي ڏني وئي جڏهن اداڪار رنگي رام (مائيڪل بيٽس) جو ڪردار ادا ڪرڻ کانپوءِ سيريز 5 رڪارڊ ڪيو ويو.

### ''Mind Your Language''
It Ain't Haf Hot Mum جي رن دوران، شفيق ITV/London Weekend Television sitcom Mind Your Language (1977-1979) ۾ شاگرد علي نديم جو ڪردار ادا ڪيو. بيري ايوانز سان گڏ سندن استاد طور، علي لنڊن جي هڪ نائيٽ اسڪول ۾ انگريزيءَ ۾ ڌارين پس منظر وارن ماڻهن جي هڪ گروهه مان هڪ هو. علي هڪ مسلمان پاڪستاني هو، جيڪو برطانيه ڏانهن هجرت ڪري چڪو هو، ۽ اڪثر هندستان مان هڪ سک رنجيت سنگهه (البرٽ موسي) سان تڪرار ڪندي ڏٺو ويو. علي رنجيت کي ٻڌايو ته هو ”ڪيڪ [هن کي] خيبر کي مٿي ڪندو“ (“خيبر پاس” کي ”آرس“ لاءِ ڳالهائجي رهيو آهي). جيئن جيئن سلسلو اڳتي وڌي ٿو، تيئن تيئن سندن لاڳاپا هڪ دوستي ۽ باهمي سهڪار ۾ تبديل ٿي وڃن ٿا.

### ٻيا ڪردار
شفيق فلمن ۽ ٽي وي ۾ ڪردار ادا ڪيا، جهڙوڪ: ڪيري آن ايمنوئيل، مائنڊر، اسپيشل برانچ ۽ دي ونڊين لائن.[

سندس آخري ڪردار هاءِ روڊ ٽو چائنا ۾ ٽام سيليڪ جي ڪردار ۾ هو[

## وفات
شفيق پنهنجي 54هين سالگرهه کان يارهن ڏينهن اڳ 10 مارچ 1984ع تي پنهنجي منگيتر ليسلي ڊيڊڪاڪ سان گڏ لنڊن ۾ گهر ۾ دل جي دوري پوڻ سبب اوچتو وفات ڪئي.

### فلم

## ڊسڪوگرافي

### البم

## حوالو

زمرو:1984ع جون فوتگيون
زمرو:1930ع جون پيدائشون
جميلا ميسي

**جميلا ميسي** (پيدائش 7 جنوري 1934) هڪ هندستاني اداڪاره ۽ ليکڪا آهي. ميسي برطانيه ٽيليويزن ۽ ريڊيو تي هڪ ڊگهو عرصو ڪم ڪيو آهي. هوءَ ڊگهي عرصي تائين هلندڙ ريڊيو صابن دي آرچرز ۾ آنٽي ستيا، مائينڊ يور لينگوئج ۾ جميلا رانجها ۽ ايسٽ اينڊرز ۾ سنجي ڪپور جي ماءُ نيلم جي ڪردار لاءِ مشهور آهي.

## شروعاتي زندگي
ميسي 1946ع ۾ 12 سالن جي عمر ۾ پنهنجي والدين سان گڏ برطانيه آئي. سندس پيءُ ٻي عالمي جنگ ۾ وڙهيو پر برطانيه ۾ ئي رهيو ۽ بي بي سي لاءِ پروڊيوسر ٿيو.

هڪ ٻار جي حيثيت ۾، ميسي ريڊيو ٻارن جي پروگرامن ۾ بي بي سي لاء ڪم ڪيو. هن ڪنگس ڪاليج لنڊن ۾ داخلا ورتي ۽ لاطيني، اردو ۽ انگريزي ۾ گريجوئيشن ڪئي. ھن کي هڪ اداڪار جي حيثيت سان تربيت ڪرڻ جي خواهش هئي. تنهن هوندي به، هن جي ماء اهڙي ڪيريئر تي سوچيو. ميسي جي ماء هن کي پنهنجي پيء جي موت کان پوء ڊراما اسڪول ۾ شرڪت ڪرڻ جي اجازت ڏيڻ کان انڪار ڪيو، تنهنڪري هن کي پنهنجي اداڪاري جي عزائم کي پورو ڪرڻ لاء سبٽرفيوج استعمال ڪرڻ تي مجبور ڪيو ويو.

## ڪيريئر
هن پنهنجي ڪيريئر کي هڪ اضافي طور شروع ڪيو. هن جو پهريون فلمي ڪردار سنڪ دي بسمارڪ ۾ هو! (1960)، جتي هوءَ فلم جي هڪ نيوز سيڪشن کي اردو ۾ ترجمو ڪرڻ ۽ رپورٽ ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيندي هئي- برطانوي جنگي جهاز HMS هوڊ جي غرق ٿيڻ جو اعلان ڪندي.

هوءَ ريڊيو تي انگريزي، اردو، هندي ۽ پنجابي زبانن سان گڏ بي بي سي جي جرمن سروس لاءِ به ڪم ڪندي رهي. سال بعد هن ٽربيونل ۾ ڪم ڪيو، جرمن ۾ ZDF ٽيليويزن سيريل، معروف يورپي اداڪارن سان. هوءَ افرو-ايشين ڪميٽي آف ايڪوٽي ۾ شامل ٿي ۽ فلم ۽ ٽيليويزن ۾ ڪم ڪندي رهي.[1] هن جي شروعاتي ڪيريئر دوران ايشيائي اداڪارن جا ڪردار گهٽ هئا، پر هن کي سيريز ۾ حصو ڏنو ويو جهڙوڪ ڪراس روڊ (1964)؛ ان ديوار جي اندر (1976)؛ ڊي نيڪسٽ مين (1976)؛ Z-ڪارون (1976-1977)؛ ھدف (1977)؛ مائينڊ يوئر لينگوچ (1977-79)؛ اڄ لاءِ راند ڪريو (1977، 1978)؛ ايمپائر روڊ (1979)؛  اينجلس (1981)؛ مينڊر (1982)؛ تاج ۾ زيور (1984)؛ بل (1984)؛ Albion مارڪيٽ (1985); هڪ ملين ۾ چانس (1986)؛ مادام سوساتزڪا (1988)؛ باهه جا عظيم گولا! (1989)؛ بروڪ سائڊ (1989) منجو بترا ۽ پائي ان دي اسڪائي (1994) .

1990ع واري ڏهاڪي جي وچ ڌاري، هوءَ ريڊيو 4 جي روزاني زرعي سوپ اوپيرا، دي آرچرز ۾ بار بار ايندڙ ڪردار آنٽي ستيا جي طور تي ڪاسٽ ڪئي وئي، جيڪا هن جي زندگيءَ جي هڪ خواهش کي پورو ڪندي. ميسي ٻيو اداڪار هو جنهن اهو ڪردار ادا ڪيو. هن کي شروعات ۾ حصو لاءِ آڊيشن ڏيڻ لاءِ چيو ويو هو، پر ڪم جي واعدن جي ڪري ان کي رد ڪرڻ تي مجبور ڪيو ويو. هڪ سال بعد، هوء ساڳيو حصو پيش ڪيو ويو جڏهن ڪردار ٻيهر ڪيو ويو. هن جو ڪردار ڪڏهن ڪڏهن هن جي ڀاڻيجي، اوشا گپتا (سعود فريس) سان ملڻ لاءِ ظاهر ٿئي ٿو.

ميسي فيبروري 2010 ۾ ڪورونيشن اسٽريٽ ۾ سنيتا جي چاچي جي حيثيت ۾ ظاهر ٿي.

## ذاتي زندگي
ميسي ۽ سندس مڙس، ليکڪ ۽ شاعر ريگينالڊ ميسي، Llanidloes، ويلز. ۾ رهن ٿا

## لکڻيون

* هندستان جي موسيقي. لنڊن: Kahn & Averill. 1993. .

## حوالا

## خارجي لنڪس

زمرو:جيوت ماڻهو
زمرو:1934ع جون پيدائشون
برھم گپت

**برهم گپت** (598ع – 668ع تقريباً) ھڪ ھندستاني رياضي دان ۽ فلڪيات دان ھو. ھن رياضي ۽ فلڪيات تي ٻہ اھم ڪتاب لکيا: برهمسفٽ سڌانت (BSS، "برهم جو صحيح طور تي قائم ڪيل نظريو"، جيڪو 628ع ۾ لکيو ويو)، جيڪو ھڪ نظرياتي ڪتاب آھي، ۽ خندا خاديڪا ("کائڻ لائق ٽڪرو"، جيڪو 665ع ۾ لکيو ويو)، جيڪو وڌيڪ عملي نوعيت جو ڪتاب آھي. 

628ع ۾ برهم گپت پھرين ڀيرو ڪشش ثقل کي ھڪ ڇڪڻ واري قوت طور بيان ڪيو ۽ ان کي سنسڪرت ۾ "گروتواڪرشڻم (गुरुत्वाकर्षणम्)" جو نالو ڏنو. ھن کي پھرين ڀيرو چوڪور مساوات (quadratic equation) جي واضع وضاحت ڪرڻ جو بہ شرف حاصل آھي، جيڪو سندس اھم ڪتاب برهم سفٽ سڌانت ۾ شامل آھي.

## زندگي ۽ ڪيريئر

برهم گپت، سندس پنھنجي بيان مطابق، 598ع ۾ پيدا ٿيو. ھو ڀيلمالا (ھاڻوڪي ڀنمال، راجسٿان، ھندستان) ۾، گجراديش جي چاواڙا حڪمران ویاگرمک جي دور حڪومت ۾ پيدا ٿيو. ھن جو والد جِشنگوپت ھو ۽ ھو مذھباً ھندو ھو، خاص طور تي ھڪ شايويت. ھن پنھنجي زندگي جو وڏو حصو ڀيلمالا ۾ گذاريو. بعد ۾ تبصرا ڪندڙ پرٿوڏڪ سوامين کيس "ڀيلملاچاريہ" يعني "ڀيلمالا جو استاد" چيو.

ڀيلمالا گجراديش جي گاديءَ جو هنڌ ھو، جيڪو اولھ ھندستان جي ٻئي نمبر وڏي رياست ھئي ۽ ان ۾ اڄوڪي ڏکڻ راجسٿان ۽ اتر گجرات شامل ھئا. اھو رياضي ۽ فلڪيات لاءِ سکيا جو ھڪ مرڪز پڻ ھو. برهم گپت برھما پکش اسڪول جو فلڪيات دان بڻيو، جيڪو ان وقت ھندستاني فلڪيات جي چئن وڏا اسڪولن مان ھڪ ھو. ھن پنج روايتي سڌانتن تي فلڪيات جا مطالعہ ڪيا ۽ ٻين فلڪيات دانن، جھڙوڪ آريڀٽ اول، لتاديوا، پرديومنا، ورھميھير، سمھا، سريسينھا، وجينندن ۽ وشنوچندر جي ڪم جو پڻ جائزو ورتو.

628ع ۾، 30 سالن جي عمر ۾، ھن برهم سفٽ سڌانت ("برهم جو بھتر نظريو") لکيو، جيڪو برھماپکش اسڪول جي وصول ڪيل سڌانت جو ھڪ نظر ثاني ٿيل نسخو سمجهيو وڃي ٿو. عالمن جو چوڻ آھي تہ ھن پنھنجي نظر ثاني ۾ ڪافي جدت شامل ڪئي ۽ نوان موضوع پيش ڪيا. ھي ڪتاب 24 بابن تي مشتمل آھي، جن ۾ 1008 شعر آريا بحر ۾ لکيا ويا آھن. ان ۾ گهڻو حصو فلڪيات تي آھي، پر ان ۾ رياضيءَ جا اھم باب، جھڙوڪ الجبرا، جاگرافي، ٽرگنوميٽري ۽ خوارزميات شامل آھن، جيڪي برهم گپت جي تخليقي سوچ جو نتيجو سمجهيا وڃن ٿا.

بعد ۾، برهم گوپت اوجين، اوَنتي منتقل ٿيو، جيڪو مرڪزي ھندستان ۾ فلڪيات جو اھم مرڪز ھو. 67 سالن جي عمر ۾، ھن پنھنجو ٻيو مشھور ڪتاب خندا خاديڪا تيار ڪيو، جيڪو ھڪ عملي ھدايت نامو ھو ۽ شاگردن جي استعمال لاءِ ٺاھيو ويو.

برهم گپت 668ع ۾ وفات ڪئي، ۽ اھو سمجهيو وڃي ٿو ته ھو اوجين ۾ ئي فوت ٿيو.
اڪبري فن تعمير

اڪبري فن تعميرلاهور جي قلعي جي عمارتن ۾ هاٿي جي شڪل واري ڪالمن جي برڪٽس جو استعمال اڪبر جي دور حڪومت ۾ مغل فن تعمير تي هندو اثرن جي عڪاسي ڪري ٿو. اسلام زنده شخصيتن جي نمائندگي ڪرڻ کان منع ڪري ٿو.”اڪبر“ طرز جي فن تعمير، جنهن جو هڪ مثال هيءَ عمارت آهي، فتح پور سيڪري ، آگرا، هندستان ۾ نوبت خانو.سڪندرا ۾ اڪبر جي مقبري جي دروازن مان هڪ آهي، جنهن ۾ اسلامي فرڪٽل جي جاميٽري نمونن جو مجموعو ۽ هندستاني طرز جي ڇت جي ڇت سان مرڪزي محراب نظر اچي ٿو.اڪبر جي مقبري جو فن تعمير ٻين ”اڪبري“ عمارتن جي ياد ڏياري ٿو، جيڪو انداز سان سندس پٽ ۽ پوٽي جي سرپرستيءَ ۾ دير سان مري ويو.اڪبر جي فن تعمير مان مراد مغل شهنشاهه اڪبر جي دور ۾ هندستاني-اسلامي فن تعمير جو انداز آهي، جيڪو اشرافي هندستاني آرڪيٽيڪچرل لفظ استعمال ڪري ٿو. هن جي جانشينن هن انداز ۾ وڌيڪ اضافو ڪيو، جنهن جي ڪري مغل فن تعمير جي منفرد ۽ انفرادي انداز ۾ اضافو ٿيو. هن طرز جا ڪجهه مثال آهن همايون جو مقبرو، جيڪو باغي مقبرن (۽ تاج محل جو اڳوڻو)، آگره جو قلعو، الله آباد جو قلعو، لاهور جو قلعو، فتح پور سيڪري جو ڇڏيل شهر ۽ اڪبر جو پنهنجو مقبرو

هندستاني ۽ اسلامي خاصيتن جو ميلاپ جيئن ته ضرب

## انداز جي تاريخ
اڪبر ٽيون مغل شهنشاهه هو ۽ هندستان ۾ مغل سلطنت جو پڻ معمار هو. جيتوڻيڪ هو اڻ پڙهيل هو، پر اڪبر کي ادب ۽ فن ۾ گهڻي دلچسپي هئي. اهو، هن جي تيموري نسل جي فخر ۽ تجسس سان گڏ، ۽ هندستان کي هڪ اصلي ملڪ طور قبول ڪرڻ جي خواهش، هن جي مذهبي ۽ ٺهڪندڙ فلسفي جي شروعات هئي.

ان جي جوهر ۾، اسلوب اڳين اسلوب، هندو/ جين/ ٻڌ ۽ پارسي/ تيموري جي مجموعن تي مشتمل آهي. ابوالفضل بن مبارڪ، اڪبر جي درٻار جي تاريخ نويس ۽ سندس درٻار جي نون جواهرات مان هڪ، معمارن ۽ ڊزائنر کي بلند دماغ رياضيدان قرار ڏئي ٿو ۽ چوي ٿو ته شهنشاهه جي فن تعمير جو انداز فقط سائنسي بنيادن تي سمجهي سگهجي ٿو.

هن جي پيءُ سان گڏ فارس مان لڏپلاڻ ڪندڙ هنرمندن پنهنجا طرز ٺاهيا، جيڪي هندستان جي ديسي انداز سان ملن ٿا. ڳاڙهي پٿر جي شاندار استعمال انهن مختلف عنصرن جي ميلاپ جي نتيجي ۾ اسٽائلسٽڪ تصادم کي گهٽائڻ جي ڪوشش ڪئي. اهي سڀئي عمارتون اڪبر جي ڊزائن ۽ تعميراتي فلسفي جي عڪاسي ڪن ٿيون. هي آهي ”اڪبري“ طرز تعمير جو

مثال طور، اڪبر جو مقبرو، جيتوڻيڪ روح ۾ اسلامي، طرز جو هڪ ميلاپ آهي. شاندار داخلا، شاندار نمونن جو استعمال، شاندار جالي ڪم (پيچيده سوراخ ٿيل آرائشي پٿر جي اسڪرين)، سٺي فارسي طرز جي خطاطي، چارباغ باغ جي جوڙجڪ (چار باغي باغ جي جوڙجڪ، مرڪزي عمارت جي وچ ۾) وغيره، نمايان آهن. اسلامي اثر جو. ٻئي طرف گنبد جي غير موجودگي، ڇتين جو استعمال (ننڍن گنبذن جي ڇت، ٿنڀن جي مدد سان)، هواي ڇنڊڇاڻ وغيره، مقامي اثر کي ظاهر ڪن ٿا، جيڪي آگره جي قلعي ۾ اڪبر جي تعمير ڪيل عمارتن ۾ پڻ مليا آهن. ۽ فتح پور سيڪري.

جيئن اڪبر جي شاهي ڪيريئر جي ٻين سڀني انتظامي ۽ سياسي پهلوئن وانگر، اها شير شاهه سوري جي فن تعمير هئي، جنهن کان هن متاثر ٿيو. سوري فن تعمير پراڻي لودي طرز جو تسلسل هو.

## پڻ ڏسو
Shah Jahani architecture

## حوالا

زمرو:فن تعمير
زمرو:مغلن جي دور جي تعمير
سسندڙ دماغ

امپيريل ڪاليج جي ذهني غذا جي پروفيسر، "مائيڪل ڪرافورڊ" (Michael Crawford) پنهنجي پريزينٽيشن ۾ اڳڪٿي ڪئي ته ٽن پيڙهين گذرڻ کانپوءِ انساني سماج مان انسانيت ختم ٿي ويندي. ان جو مُکيه  سبب هن ٻڌايو ته زندگي پاڻي ۾ وجود ورتو ۽ ان جي غذائي گهرجون به سمنڊ ۽ پاڻي جي ٻين ذريعن ۾ موجود خوراڪ جي استعمال مان مناسب پورائو ٿئي ٿو. سامونڊي خوراڪ نه ملڻ جي ڪري انساني ميڄالي جي غذائي گهرجن جو پورائو نه ٿو ٿئي. جنهن ڪري انساني ميڄالي جو سراسري وزن هڪ صدي ۾ 1.7 ڪلو گرام مان گهٽجي 1.4 ڪلو گرام ٿي پيو آهي. جنهن جو تفصيلي ذڪر هن پنهنجي لکيل ڪتاب **سسندڙ دماغ** (The Shrinking Brain) ۾ ڪيو آهي. هن جو چوڻ آهي ته انسانن مان ياداشت جي قوت، سھپ جي سگھ، ٻين لاءِ احساس، سماجي، شهري ذميواريون ۽ ٻيا مڙيئي انساني گڻ وقت گذرڻ سان گڏوگڏ گھٽجي رھيا آھن ۽ اھا ڏاڍي ڳڻتي جوڳي ڳالھه آھي. ان صورتحال کي روڪڻ ۽ ٺيڪ ڪرڻ بابت سندس ڏسيل نبيرا به ان ڪتاب ۾ ڄاڻايل آهن.

## حوالا

زمرو:انسان
زمرو:بشريات
زمرو:صحت
سيد علي گيلاني

**سيد علي شاهه گيلاني** (29 سيپٽمبر، 1929ع - 1 سيپٽمبر، 2021ع) هڪ سياستدان ۽ ڄمون ۽ ڪشمير جي آزادي جي تحريڪ جا باني هئا. هن آل پارٽيز حريت ڪانفرنس ۾ اهم شخصيت هئا. هو آزاديءَ جي علمبردار هجڻ سان گڏ ادب سان به لڳاءُ رکندڙ شخص هئا ۽ علامه اقبال جا وڏا مداح هئا. هن پنهنجي زندگيءَ جو وڏو حصو ڀارت جي جيلن ۾ گذاريو. هن پنهنجي گرفتاريءَ جون يادگيريون ”رواد قفس“ نالي ڪتاب جي صورت ۾ لکيون آهن.

**Syed Ali Shah Geelani** (29 September 1929 – 1 September 2021) was a Kashmiri separatist leader and politician in the Indian-administered Jammu and Kashmir. Known for his pro-Pakistan stance,  he was a key figure in the All Parties Hurriyat Conference, an alliance of separatist groups. A former Indian intelligence officer referred to him as the 'father of the Kashmiri jihad.'

گيلاني 1993ع ۾ آل پارٽيز حريت ڪانفرنس (APHC) قائم ڪرڻ ۾ مدد ڪئي ۽ 1998ع کان 2000ع تائين ان جو چيئرمئن رهيو، 2003ع ۾ هن پنهنجو هڪ گروهه قائم ڪيو، جنهن جو کيس تاحيات چيئرمين چونڊيو ويو. هن 2004ع ۾ تحريڪ حريت پارٽي قائم ڪئي، جيڪا حريت ڪانفرنس جي الڳ ”گيلاني دڙي“ ۾ اهم تنظيم بڻجي وئي. گيلاني ان جي چيئرمين طور ڪم ڪيو جيستائين هن مارچ 2018 ۾ عهدي تان استعيفيٰ ڏني، جيتوڻيڪ باقي رهي پنهنجي جماعت جي اي پي ايڇ سي جو چيئرمين. هن بعد ۾ 2020 ۾ پنهنجي گروهه مان استعيفيٰ ڏني. هو 1953ع کان جماعت اسلامي ڪشمير جو ميمبر هو ۽ ان جي اهم اڳواڻن مان شمار ٿيندو هو. گيلاني 1972ع، 1977ع ۽ 1987ع ۾ جماعت اسلامي جي ٽڪيٽ تي سوپور جي تڪ تان ٽي ڀيرا اسيمبلي ميمبر پڻ رهيو. 

Geelani helped found the All Parties Hurriyat Conference (APHC) in 1993 and served as its chairman from 1998 to 2000. In 2003, he formed his own faction of which he was later elected as the lifetime chairman. He founded the Tehreek-e-Hurriyat party in 2004, which became the leading organisation in the separate "Geelani faction" of the Hurriyat Conference. Geelani served as its chairman until he quit the position in March 2018, though remaining the chairman of his faction of APHC. He later quit from his faction in 2020.

He was a member of Jamaat-e-Islami Kashmir since 1953, and was regarded as one of its most significant leaders. Geelani was also a three-time Member of the Legislative Assembly from the Sopore constituency, elected on a Jamaat-e-Islami ticket in 1972, 1977 and in 1987.

## شروعاتي زندگي
## ڪيريئر
## ذاتي زندگي
## وفات
## اعزاز
## نظريا
## ڪم

## پڻ ڏسو
## حوالا

زمرو:ڪشمير
زمرو:سياستدان
زمرو:شخصيتون
زمرو:ڪشميري ماڻهو
زمرو:1929ع جون پيدائشون
زمرو:2021ع جون وفاتون