چين جي عظيم ديوار

**چين جي عظيم ديوار** (روايتي چيني: 萬里長城؛ آسان چيني: 万里长城؛ پنين: Wànlǐ Chángchéng، لفظي طور تي "ڏهه هزار لي ڊگھي ديوار") قلعي جو هڪ سلسلو آهي، جيڪا قديم شاهي چيني رياست پاران، چين تي يوريشين اسٽيپ جي خانه بدوش گروپن جي حملن جي خلاف تحفظ لاء تاريخي اترين سرحدن تي تعمير ڪيا ويا هئا. ستين صدي ق.م. جي تعمير ڪيل ڀت کان سواء، چين جي پھرين شهنشاهه، قن شي هوانگ (220-206 ق.م) پاران ڪيترائي چونڊيل حصا شامل ڪيا ويا، جنهن مان قن خاندان جي تعمير ڪيل ڀت جو ٿورو حصو بچيل آهي. بعد ۾، ڪيترن ئي دورن ۾ سرحدن جي ديوار جي ڪيترن ئي حصن کي تعمير ۽ برقرار رکيو ويو. ديوار جا سڀ کان مشهور حصا منگ خاندان (1368-1644) پاران تعمير ڪيا ويا.

دفاع کان سواء، عظيم ديوار جي ٻين مقصدن ۾ سرحدي ڪنٽرول، ريشم روڊ تي منتقل ٿيندڙ سامان تي ڊيوٽي لاڳو ڪرڻ لاء ۽ واپار جي ضابطي لاء چوڪيون ۽ نقل مڪاني ۽ هجرت جو ڪنٽرول  شامل هئو. ان کان علاوه، ديوار جي دفاعي خصوصيتن کي واچ ٽاور،  فوجي بيرڪن، گئريزن اسٽيشنن، دونھون يا باهه جي ذريعي سگنلنگ صلاحيتن، جي تعمير سان وڌايو ويو ۽ اها حقيقت ته عظيم ديوار جو رستو پڻ هڪ ٽرانسپورٽ ڪوريڊور طور ڪم ڪيو. 

مختلف خاندانن پاران ٺاهيل سرحدن جي ڀتين جا ڪيترائي سلسلا آهن. مجموعي طور تي، اهي اوڀر ۾ ليائوڏانگ کان اولهه ۾ لوپ ڍنڍ تائين، اتر ۾ موجوده چين-روس سرحد کان ڏکڻ ۾ ٽائو ندي (Taohe) تائين؛ هڪ قوس سان گڏ جيڪو تقريباً منگوليائي اسٽيپ جي ڪنارن کي بيان ڪري ٿو؛ مجموعي طور تي 21,196.18 ڪلوميٽر (13,170.70 ميل) ڊگهي آهي. اڄ، عظيم ديوار جي دفاعي نظام کي عام طور تي تاريخ ۾ سڀ کان وڌيڪ متاثر کن تعميراتي خصوصيتن جي طور تي تسليم ڪيو ويو آهي.thumb|220x220 عڪسلون|چين جي عظيم ديوار جي هڪ تصوير
thumb|331x331 عڪسلون|چين جي عظيم ديوار، شانهينگوانگ ۾
thumb|293x293 عڪسلون|وڏي ديوار تي هڪ واچ ويڊر جا تباهه ٿيل حصا
**چين جي عظيم ديوار** يا **ديوار چين** هڪ قديم ديوار آهي. اها ديوار سيمينٽ، پٿر، سرن ۽ پاؤڊر واري مٽي مان ٺهيل آهي. اها چين جي سلطنت جي اتر واري ڀاڱي کي دشمن جي حملن کان بچائڻ لاءِ تعمير ڪئي وئي هئي. هيءَ ديوار هن وقت تائين انسانن جي تعمير ڪيل سڀ کان ڊگهو ڍانچو آهي. هيءَ ديوار اٽڪل  ڊگهي،  ويڪري ۽  اوچي آهي. ديوار جو پهرين وارو حصو مٽي ۽ پٿر مان ٺهيل آهي. بعد ۾ منگ جي بادشاهي ۾ انهن ۾ سرون استعمال ڪيون ويون. هتي 7000 واچ ٽاور آهن، سپاهين لاءِ بلاڪ گهر ۽ دونهين وارا سگنل موڪلڻ لاءِ روشني جا منارا آهن.

اڻويهه ديوارون تعمير ڪيون ويون آهن جن کي چين جون عظيم ديوارون سڏيو ويندو هو. پهرين ديوار ستين صدي قبل مسيح ۾ تعمير ڪئي وئي. سڀ کان مشهور ديوار 226-200 ق.م. ۾ جي وچ ۾ سلطنت چين جي پهرين شهنشاهه قن شي هانگ پاران قن سلطنت جي دور ۾تعمير ڪئي وئي. اها ديوار وڌيڪ نه رهي ڇاڪاڻ ماڻهو ان مان چوري ڪري ويندا هئا. اها موجوده ديوار کان گهڻو پري اترئين طرف هئي. موجوده ديوار منگ خاندان جي دور ۾ تعمير ڪئي وئي. (قن کي چن وانگر اچاريو ويندو آهي).

## تاريخ
چين جو پهريون بادشاهي دور شهنشاهه قن کان شروع ٿيو. چين جي اتر ۾ زايونگنو قبيلا سندس دشمن هئا. چين جي ڪجهه حصن ۾ زمين کي پار ڪرڻ آسان آهي، تنهن ڪري قن شي هوانگ عظيم ديوار تعمير ڪرڻ شروع ڪئي ته جيئن زايونگنو کي چين تي حملو ڪرڻ وڌيڪ ڏکيو ٿي پوي. 

چين ۾ ٻين بادشاهي خاندانن ديوار تي وڌيڪ ڪم ڪيو ۽ انهي کي وڌيڪ ڊگهي ڪيو. هان، سوئي، اترئين ۽ جن بادشاهي خاندانن هن ديوار جي مرمت ڪئي، ٻيهر تعمير ڪيو يا عظيم ديوار کي وڌايو. منگ خاندان جي دور ۾، وڏي ٻيهر تعمير وارو ڪم ٿيو. زمين جا حصا زمين جي بدران سرن ۽ پٿر سان ٺاهيا ويا. 

## عظيم ديوار جي تعمير ۽ ٻيهر تعمير
معمارن ويجهڙائي ۾ پيل مواد استعمال ڪيو.. ڀت جا ڪجهه حصا مٽيءَ ، بهه ۽ ٿڙن جا ٺهيل هئا. هزارين مزدور ڪرندڙ پٿرن ، ٿڪاوٽ ، بيماري ، جانورن جي حملن ۽ ڏڪار سبب فوت ٿي ويا. جيڪي مزدور مري ويا انهن کي ديوار ۾ ئي دفن ڪيو ويو ۽ عظيم ديوار جي هيٺان هڪ داستان دفن آهي.  

## خلا کان ڏسڻ
 خلا بازن کي چنڊ کان عظيم ديوار ڏسڻ جي قابل هجڻ بابت افواهه سائنسي طور ثابت نه آهن. عظيم ديوار خلا مان ڪڍيل ريڊار تصويرن ۾ ڏيکاريل آهي، پر سائنسدانن کي يقين آهي ته  خلا بازن لاءِ اهو ممڪن ناهي ته هن ديوار کي کليل اکين سان ڏٺو وڃي. ھڪڙو خلائي مسافر جنهن خلا کان عظيم ديوار جي ڏيک بابت ڳالهايو اهو نيل آرمسٽرانگ هو. هن چيو ته چنڊ تي اهو تمام واضح هو ته ديوار نظر نه آئي. حالانڪه، خلائي مسافر وليم پوگ هڪ گهٽ زمين جي مدار (300-530 ڪلوميٽر اونچائي) کان، پر رڳو دوربين سان ۽ ڪيترن ئي مشق سان ڏسڻ جي قابل ٿي ويو. 
## ٻاهريان ڳنڍڻا

* International Friends of the Great Wall &nbsp;– organization focused on conservation
* UNESCO World Heritage Centre profile
* Enthusiast/scholar website 
* Photoset of lesser visited areas of the Great Wall

## حوالا

زمرو:چين
زمرو:تاريخي ماڳ
زمرو:چين جي تاريخ
زمرو:چين ۾ تاريخي ماڳ
زمرو:چين ۾ عمارتون ۽ ساختون
زمرو:چين ۾ يونيسڪو عالمي ثقافتي ورثي جا ماڳ
زمرو:ايشيا ۾ يونيسڪو عالمي ثقافتي ورثي جا ماڳ
زمرو:يونيسڪو عالمي ثقافتي ورثي جا ماڳ