پنجاب یونیورسٽي

**پنجاب يونيورسٽي** (***' ***')، جن کي **يونيورسٽي آف پنجاب**  به چيو وڃي ٿو، هڪ عوامي تحقيقي يونيورسٽي آهي جيڪا پاڪستان جی صوبی پنجاب جی شھر لاهور ۾ واقع آهي. اها پاڪستان جي سڀ کان پراڻي ۽ وڏي ۾ وڏي پبلڪ سيڪٽر يونيورسٽي آهي.

گوجرانوالا، جهلم ۽ خانسپور ۾ ڪيمپس سان گڏ، آڪٽوبر 1882ع ۾ شملا ۾ اعليٰ تعليمي ادارن جي قيام لاءِ پهرين گڏجاڻي ڪوٺائين جی پوء يونيورسٽي کي باضابطه طور تي برطانوي حڪومت طرفان قائم ڪيو ويو. پنجاب يونيورسٽي چوٿين يونيورسٽي هئي جيڪا برصغير هندستان ۾ برطانوي نوآبادياتي اختيارين طرفان قائم ڪئي وئي. پهرين ٽي يونيورسٽيون برطانوي هندستان جي ٻين حصن ۾ قائم ڪيون ويون.  

ھتی 45,678 شاگرد (27,907 صبح جا شاگرد، 16,552 شام جا شاگرد ۽ 1,219 ڊپلوما شاگرد) زیر تعلیم آهن. يونيورسٽي ۾ 13 فيڪلٽيون آهن جن مان 83 تعليمي شعبا، تحقيقي مرڪز ۽ ادارا آهن. پنجاب يونيورسٽي کی سال 2012ع ۾ ايڇ اي سي پاران وڏي سائز جي ڪيترن ئي فيڪلٽي يونيورسٽين ۾ پهرين نمبر تي رکیو. يونيورسٽي جي اڳوڻي شاگردن ۽ اسٽاف ۾ پڻ ٻه نوبل انعام يافته آهن.  اضافي طور تي، يونيورسٽي برطانيه جي دولت مشترڪه جی يونيورسٽين جي ايسوسيئيشن جی ميمبر پڻ آهي.

## ڪيمپس

يونيورسٽي پنجاب جي مختلف شهرن ۾ ڪئمپسز ۾ ورهايل آهي ۽ هڪ سمر ڪيمپس خيبر پختون خواهه ۾ واقع آهي:

• علامه اقبال ڪيمپس: پراڻو ڪيمپس پڻ سڏيو وڃي ٿو، جيڪو لاهور جي مرڪز ۾ واقع آهي، اهو ڏکڻ ايشيا جي مفڪر ۽ صوفي شاعر علامه محمد اقبال جي نالي پٺيان رکيو ويو آهي. ڪيمپس ۾ سينيٽ، سنڊيڪيٽ، سليڪشن بورڊ ۽ ايڊوانسڊ اسٽڊيز اينڊ ريسرچ بورڊ عام طور تي اتي منعقد ٿيندا آهن.

* قائداعظم ڪيمپس: نيو ڪيمپس جي نالي سان پڻ سڃاتو وڃي ٿو، جيڪو پاڪستان جي باني جي نالي پٺيان رکيو ويو آهي ۽ علامه اقبال ڪيمپس کان 12 ڪلوميٽر ڏکڻ ۾ واقع آهي. 1800 ايڪڙن جي ايراضيءَ تي پکڙيل آهي. ڪيمپس يونيورسٽي جي تعليمي ۽ انتظامي سرگرمين جو مرڪز آهي. هڪ واهه تعليمي بلاڪ ۽ شاگردن جي رهائش هاسٽلن کي ورهائي ٿو.

* پنجاب يونيورسٽي، گوجرانوالا ڪيمپس: ڪامرس، اقتصاديات ۽ مئنيجمينٽ سائنسز، بينڪنگ ۽ فنانس، قانون، انگلش ۽ انفارميشن ٽيڪنالاجي جون فيڪلٽيون سڀ ڪيمپس ۾ تدريس ڪن ٿيون. ڊگري پروگرامن کان علاوه، ڪيمپس شارٽ ڪورسز مهيا ڪري ٿو، جن کي پنجاب انفارميشن ٽيڪنالاجي بورڊ جي ”اي-روزگار“ پروگرام جي سهولت ڏني وئي آهي.

* پنجاب يونيورسٽي، جهلم ڪيمپس: 2012 ۾ کوليو ويو، اهو ڪامرس، اقتصاديات ۽ مئنيجمينٽ سائنسز، قانون ۽ ڪمپيوٽر سائنس جي فيڪلٽيز سان لاڳاپيل مطالعو پيش ڪري ٿو.
  
* يونيورسٽي آف پنجاب، خانسپور ڪيمپس: اونهاري ڪيمپس ايوبيا جي ويجهو هماليه جي حد ۾ اٽڪل 7000 ميٽر جي اوچائي تي واقع آهي. ڪيمپس، تحقيقي سهولتون مهيا ڪرڻ کان علاوه، فيڪلٽي ۽ شاگردن لاءِ تفريحي مرڪز طور استعمال ڪيو ويندو آهي.

## اڪيڊمڪ

### درجه بندي

University rankings
Global – Overall
ARWU World[25]
701–800 (2023)
QS World[26]
741–750 (2024)
THE World[27]
801–1000 (2024)
USNWR Global[28]
=1140 (2023)

1. يونيورسٽي جي درجه بندي گلوبل - مجموعي طور تي ARWU ورلڊ  701-800 (2023)
 
2. QS ورلڊ 741–750 (2024) 

3. دي ورلڊ 801-1000 (2024)

4. USNWR گلوبل = 1140 (2023) 

پنجاب يونيورسٽي سال 2024 لاءِ QS ورلڊ يونيورسٽي رينڪنگ ۾ بين الاقوامي سطح تي 741 - 750 نمبر تي ۽ قومي سطح تي ٻيو نمبر تي آهي. اهو پڻ ايشيائي يونيورسٽين ۾ QS درجه بندي طرفان 140 نمبر تي آهي.

## فيڪلٽيز

هتي 19 فيڪلٽيون آهن جن ۾ 10 مضمونن جا ڪاليج، 73 شعبا، مرڪز ۽ ادارا آهن. ان ۾ 1006 فل ٽائيم ۽ 300 پارٽ ٽائيم فيڪلٽي ميمبر آهن جيڪي تدريس/ تحقيق ۾ شامل آهن ۽ 6,000 کان وڌيڪ غير تدريسي/ معاون عملي سان گڏ 45,678 ڪيمپس شاگردن سان گڏ (27,907 صبح جا شاگرد، 16,552 شام جا شاگرد ۽ 1,219 ڊپلوما شاگرد): 

• فيڪلٽي آف آرٽس ۽ هيومنٽيز. 

• فيڪلٽي آف ايگريڪلچر. 

• فيڪلٽي آف جيو سائنسز. 

• فيڪلٽي آف انفارميشن اينڊ ميڊيا اسٽڊيز. 

• فيڪلٽي آف سوشل سائنسز. نفسيات ۽ رويي جي سائنس. 

• فيڪلٽي آف ڪامرس. 

• قانون جو فيڪلٽي. 

• فيڪلٽي آف اڪنامڪس اينڊ مئنيجمينٽ سائنسز. 

• فيڪلٽي آف ايجوڪيشن. 

• فيڪلٽي آف انجنيئرنگ اينڊ ٽيڪنالاجي. 

• فيڪلٽي آف هيلٿ سائنسز. 

• فيڪلٽي آف اسلامڪ اسٽڊيز. 

• فيڪلٽي آف لائف سائنسز. 

• مشرقي سکيا جي فيڪلٽي

• فيڪلٽي آف فارميسي. 

• فيڪلٽي آف سائنس.
 

 
### ماتحت ڪاليج
• ڪاليج آف آرٽ اينڊ ڊيزائن (PUCAD).

• پنجاب يونيورسٽي لا ڪاليج (PULC).

• هيلي ڪاليج آف بئنڪنگ اينڊ فنانس.

• هيلي ڪاليج آف ڪامرس (HCC).

• پنجاب يونيورسٽي ڪاليج آف فارميسي (PUCP). 

• پنجاب يونيورسٽي ڪاليج آف انفارميشن ٽيڪنالاجي (PUCIT). 

• ڪاليج آف شمارياتي ۽ حقيقي سائنسز.

• ڪاليج آف انجنيئرنگ اينڊ ايمرجنگ ڪمپيوٽنگ.

• ڪاليج آف ڌرتي Earth ۽ ماحولياتي سائنسز (CEES).

• يونيورسٽي اورينٹل ڪاليج لاهور (PUOC).

### ادارا
• انسٽيٽيوٽ آف بزنس ايڊمنسٽريشن.

• انسٽيٽيوٽ آف ايڊمنسٽريٽو سروسز.

• انسٽيٽيوٽ آف بزنس اينڊ انفارميشن ٽيڪنالاجي. 

• انسٽيٽيوٽ آف انفارميشن مينيجمينٽ.

• انسٽيٽيوٽ آف باٽني.

• انسٽيٽيوٽ آف زولوجي.

• انسٽيٽيوٽ آف جاگرافي.

• انسٽيٽيوٽ آف اسپيشل ايجوڪيشن.

• انسٽيٽيوٽ آف مائڪرو بايولوجي ۽ بايو ٽيڪنالاجي.

• انسٽيٽيوٽ آف اپلائيڊ نفسيات.

• انسٽيٽيوٽ آف سوشل اينڊ ڪلچرل اسٽڊيز.

• انسٽيٽيوٽ آف جيولوجي.

• انسٽيٽيوٽ آف اليڪٽريڪل اليڪٽرانڪس ۽ ڪمپيوٽر انجنيئرنگ.

• انسٽيٽيوٽ آف پوليمر ۽ ٽيڪسٽائل انجنيئرنگ.

• انسٽيٽيوٽ آف ڪيميڪل انجنيئرنگ اينڊ ٽيڪنالاجي.

• انسٽيٽيوٽ آف ميٽيلرجي ۽ مواد Material انجنيئرنگ.

• انسٽيٽيوٽ آف انگلش.

• انسٽيٽيوٽ آف پنجابي ۽ ثقافتي اڀياس.

• انسٽيٽيوٽ آف اردو ۽ ادب

## لائبريري

لائبريري پاڪستان جي يونيورسٽين ۾ وڏي ۾ وڏي لائبريرين مان هڪ آهي. لائبريريءَ ۾ 5,00,000 کان وڌيڪ ڪتاب، رسالا، نون (9) قومي ۽ بين الاقوامي ٻولين ۾، پرنٽ ۽ سي ڊي، ڊي وي ڊي، مائڪرو فلم، مائيڪرو فيچ، وڊيو ۽ آڊيو ڪيسٽ ۽ مخطوطات ۾ موجود آهن. پنجاب يونيورسٽيءَ جي لائبريريءَ ۾ ٻه ماڙ عمارت آهي، جنهن جي ڪل ايراضي 102,000 چورس فوٽ آهي. گرائونڊ ۽ فرسٽ فلور تي ريڊنگ هال آهن جن ۾ 2500 پڙهندڙن جي ويهڻ جي گنجائش آهي. لائبريري ۾ هڪ انٽرنيٽ ليب آهي. لائبريريءَ ۾ مواد جي ڳولا لاءِ ڪمپيوٽرائيزڊ “MLIMs” ڪيٽلاگ موجود آهي.

## قابل ذڪر شاگرد
وڌيڪ جامع فهرست لاءِ ڏسو پنجاب جي يونيورسٽين جي فهرست.
### نوبل انعام يافته
• عبدالسلام (نوبيل انعام يافته 1979 - فزڪس).

• هر گوبند خرانا (نوبل انعام يافته 1968 - طب).

• پروفيسر آرٿر هولي ڪامپٽن (اڳوڻي فيڪلٽي ميمبر ۽ PU ۾ ليڪچرار مقرر ڪيو ويو. نوبل انعام يافته 1927 - فزڪس لاءِ سندس دريافت ڪامپٽن جي اثر جي). 

### تعليمي ماهر
• منظور مرزا (تعليم دان، اقتصاديات ۽ ڪتاب جو مصنف). 
### سياستدان
• چوڌري رحمت علي (پاڪستان تحريڪ جو باني، پاڪستان جو نالو ٺهيو).

• اندر ڪمار گجرال (ڀارت جو 12 هين وزيراعظم).

• لياقت بلوچ (سياستدان ۽ اسلامي ڪارڪن) 

• محمد اقبال (اردو شاعر، فلسفي ۽ سياستدان). 

• شهباز ڀٽي (ڪيٿولڪ پاڪستاني سياستدان ۽ اقليتي حقن جو سرگرم ڪارڪن)

• سيد علي شاهه گيلاني (پر-پاڪستاني، ڪشميري-علحدگي پسند اڳواڻ).

• يشونت سنگهه پرمار (هندستان جي رياست هماچل پرديش جو باني).

• يوسف رضا گيلاني (18 هين وزيراعظم پاڪستان).
### سائنسدان
• 
بلال يو حق (سمندري جيو سائنسدان ۽ ارضيات ۾ فرانس جي پرسٽ ويچ انعام جو انعام حاصل ڪندڙ).

• فقير چند ڪوهلي (هندستاني آئي ٽي انڊسٽري جو پيءُ).

• اشفاق احمد (نظرياتي ۽ نيوڪليئر فزڪس، PAEC جو چيئرمين 1998 ۾ پاڪستان ۾ پهرين ايٽمي تجربن دوران).

• محمد شريف (Relativistic Astrophysicist and cosmologist).

• محمد طاهر القادري (پاڪستاني-ڪينيڊا اسلامي اسڪالر).

• سرتاج عزيز (پاڪستاني اقتصاديات، حڪمت عملي ۽ اڳوڻي قومي سلامتي صلاحڪار).

• ستيش ڌون (هندستاني راڪيٽ سائنسدان، ISRO جو چيئرمين، ۽ انڊين انسٽيٽيوٽ آف سائنس جو ڊائريڪٽر).

• يش پال (هندستاني تعليمدان ۽ سائنسدان جيڪو ڪائناتي شعاعن جي تحقيق ۽ هندستان ۾ سائنس جي تعليم کي مشهور ڪرڻ لاءِ مشهور آهي).
### وڪيل
• ايم ڊي طاهر،

• ايس ايم ظفر، 

• علي احمد ڪرد، 

• سردار لطيف کوسا

• عاصمه جهانگير،

• نعيم بخاري، 
### ججز
• جسٽس جاويد اقبال (ڊاڪٽر علامه محمد اقبال جو فرزند).

• جسٽس ثاقب نثار (25هين چيف جسٽس آف پاڪستان).

• جسٽس جواد ايس خواجا (23 هين چيف جسٽس آف پاڪستان).

• جسٽس آصف سعيد خان کوسا (26هين چيف جسٽس آف پاڪستان).

• جسٽس محمد افضل .

• جسٽس محمد منير (2nd چيف جسٽس آف پاڪستان).

• جسٽس نسيم حسن شاهه (12هين چيف جسٽس آف پاڪستان).

• جسٽس محمد يعقوب علي (CJP 1975-1977). 

• جسٽس منصور علي شاهه.

• جسٽس ناصره اقبال.

• جسٽس ارشاد حسن خان (CJP 2000-2002).

• جسٽس منيب اختر.

• جسٽس شيخ عظمت سعيد. 

• جسٽس ملڪ شهزاد احمد خان.

• جسٽس عاليه نيلم.

• جسٽس مجاهد مستقيم احمد.
### معمار
• نيئر علي دادا (ستارہ امتياز).

• شعيب منصور (پاڪستاني فلم ڊائريڪٽر).

• اطهر شاهه خان (ڪاميڊين، شاعر ۽ ليکڪ).

• وصي الله خان (پاڪستاني-آمريڪي باني ايسٽ-ويسٽ يونيورسٽي شڪاگو).

## پنجاب يونيورسٽي جا نامور فيڪلٽي ميمبر
(مٿي ڄاڻايل اڪثر شاگردن پنجاب يونيورسٽي جي فئڪلٽيءَ ۾ پڻ خدمتون سرانجام ڏنيون، ان ڪري انهن جا نالا هتي ورجائي نه رهيا آهن)

• پروفيسر آرٿر ڪامپٽن (نوبل انعام 1927ع ۾ فزڪس ۾ سندس دريافت لاءِ ڪامپٽن جي اثر جي ڳولا).

• انور احمد (ليکڪ ۽ اسڪالر، سندس ادبي خدمتن تي پرائيڊ آف پرفارمنس ايوارڊ حاصل ڪيو).

• انا مولڪا احمد (آرٽسٽ، تمغہ امتياز 1963 ۽ پرائيڊ آف پرفارمنس ايوارڊ 1969).

• جي.ايف. بروس (صحافي ۽ فيشن ايڊيٽر ٽائون ۽ ملڪ لاءِ).

• ميان شاهه دين (بيرسٽر ۽ جج).

• اوليور ايلٽن (انگريزي ادبي اسڪالر).

• ڪنول امين (2010 HEC بيسٽ يونيورسٽي ٽيچر اوارڊ).

•  E.M Forster (مشهور انگريزي ناول نگار. 20 الڳ سالن ۾ نوبل انعام انعام لاءِ نامزد ٿيل).

• عمر اصغر خان (پاڪستاني اقتصاديات ۽ نيشنل ڊيموڪريٽڪ پارٽي جو باني).

• Gottlieb Wilhelm Leitner (برطانوي مشرقي).

• اشتياق حسين قريشي (پاڪستاني مورخ ۽ ستاره امتياز حاصل ڪيو).

• سر گنگا رام (پاڪستاني معمار جنهن ايچيسن ڪاليج، لاهور ميوزيم، جنرل پوسٽ آفيس لاهور، هيلي ڪاليج آف ڪامرس ۽ پڻ ماڊل ٽائون ۽ گلبرگ کي ڊزائين ۽ تعمير ڪيو).

• الفريڊ ڪوپر وولنر (پنجاب يونيورسٽي جو اڳوڻو وائيس چانسلر). 
## وائيس چانسلرز
• جيمس براڊ ووڊ لائل،

• بيڊن هينري پاول،

• جارج رابرٽ ايلسمي،

• وليم هينري رتيگا،

• وليم ميڪ ورٿ ينگ،

• چارلس آرٿر رو،

• ٿامس گورڊن واکر،

• سر لوئس ٽوپر،

• سر پي سي چترجي،

• فريڊرڪ رابرٽسن (جج)

• سر جيمس اينگ، 

• ايڇ جي مينارڊ، 

• جي اسٽيفنسن ايڇ بي درند، 

• جيوفري فيتزروي ڊي مونٽمورسي،

• اي. سي. وولنر،

• مالڪم لائل ڊارلنگ،

• جارج ڊي. برين،

• B.H. ڊوبسن،

• محمد افضل حسين،

• عبدالرحمان (پاڪستاني جج)

• سي. ايڇ. رائس 

• عمر حيات ملڪ،

• ميان عبدالرشيد،

• ايس. اي. رحمان،

• محمد اجمل،

• محمد صفدر،

• مجاهد ڪامران،

• ظفر معين ناصر،

• نياز احمد اختر،

• اصغر زيدي،

• خالد محمود. 
## پڻ ڏسو
اسلامي تعليمي ادارن جي فهرست.

## حوالا

زمرو:لاهور
زمرو:پنجاب یونیورسٽي
زمرو:پاڪستان ۾ تعليم
زمرو:پنجاب، پاڪستان ۾ تعليم
زمرو:پاڪستان جا تعليمي ادارا
زمرو:پاڪستان ۾ يونيورسٽيون
زمرو:پاڪستان جا اعلي تعليمي ادارا
زمرو:پنجاب، پاڪستان ۾ یونیورسٽيون
زمرو:پنجاب، پاڪستان جا تعليمي ادارا
زمرو:پاڪستان ۾ سرڪاري يونيورسٽيون