open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ديھ دبري

**ديھ دبري**:
پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي ھالا جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڳوٺ محروف ڀنڀرو،ڳوٺ سلطان فراش ۽  ڳوٺ دبري واقع آھن.ھن ديھ جو وڏو حصو زرعي زمينن تي مشتمل آهي. ھن ديھ جون حدون ديھ ڀنڀري، ديھ ھالا نيو،ديھ جمال ڏاھري   سان  ملن ٿيون

زمرو:سنڌ جون ديھون
نن ڪبوتر

**نن ڪبوتر** يا **جرمن نن ڪبوتر** ()، ھڪ گھريلو ڪبوتر وانگر پاريھر () يا راڪ پجن () جي نسل مان آھي. اھا ڪبوترن جي تمام پراڻي جنس آھي.
 ھن ڪبوتر جو ھڪ قسم جيڪو ڪثرت سان جرمني ۾ ملي ٿو ان کي جرمن نن ڪبوتر چون ٿا. ان جنس جي شروعات سترھين صدي عيسويءَ ۾ چوڻ ۾ اچي ٿي. جرمنيءَ مان اھا جنس روس ۾ پڻ آئي جتي ان جو نالو نن (nun) جي بجاءِ مونڪ (monk) رکيو ويو کيس اتي  ڪراس مونڪ ٿا سڏن. ھن ڪبوتر جي چنھب 15 کان 17 ملي ميٽر آھي.
## اڏار
نن ڪبوتر گولائي ۾، مخصوص انداز سان هوا ۾ هيٺ اڏرندو آهي، هي گھڻو وقت اڏري نه سگھندو آهي.

## پالڻ
ڪبوتر جو هي نسل پالڻ ۾ انتهائي آسان تصور ڪيو وڃي ٿو. هن جا ٻچا به گھڻا ٿين.

## حوالا
ديھ سومرا

ديھ سومرا: 
پاڪستان جي جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي مٽياري جي ھڪ ديھ جو نالو آهي.ھن ديھ م۾ سنگھار سومرو نالي ھڪ ڳوٺ آھي.ھن ديھ جي اڪثر ايراضي زرعي زمينن تي مشتمل آهي. ھنديھ جون حدون ديھ سپڪي, ديھ ڪيٽي ۽ ديھ تاجپور سان ملن ٿيون

زمرو:سنڌ جون ديھون
رھ

**رھ** سنڌي ٻولي جو وسرڳ آهي. مثال: ورهائڻ، ورهاڱو وغيره.



## حوالا

زمرو:سنڌي پٽي (الفابيٽ)
پالي

thumb|350px|مٿين تصوير سنسڪرت جي ديوناگري لکت ڏيکاري ٿي ۽ ھيٺين ۾ پالي ٻولي برمي اسڪرپٽ ۾ لکيل ڏيکاريل آهي

**پالي** (Pali) آڳاٽي دور ۾ سنڌ ۾ رائج ٻولي هئي. سنڌ ۾ خاص طور راءِ گهراڻي يا راء جي سنڌ تي حڪومت کان پرهمڻ گهراڻي تائين توڙي وچئين دور تائين ٻڌمت جي مقدس زبان رهي جنهن ۾ کوڙ لفظ اڄ به سنڌي ٻولي جا موجود آهن. هن ٻوليءَ جو آريائي ٻولين سان تعلق آهي. پالي جي لِپِي ديوناگري يا برهمي لپي وانگر آهي. پالي ٻولي سنڌ، پاڪستان، هندستان توڙي سري لنڪا جي ڪيترن ئي ٻڌ مندرن ۽ جبلن تي اڪريل ملي ٿي.

## حوالا

زمرو:ٻوليون
زمرو:ايشيائي ٻوليون
سافٽ ويئر جوڙيندڙ

**سافٽ ويئر جوڙيندڙ**، **مصنع لطيفي ترقي ڌنڌو** يا **سافٽ ويئر ڊولپر** ()، هڪ اهڙي ماڻهو يا ڪمپني کي چيو ويندو آهي، جيڪو ڪمپيوٽر سافٽ ويئر جوڙي، ڊزائين، ۽ چڪاس ڪري. سافٽ ويئر ڊولپر کي پروگرامر، سافٽ ويئر انجنيئر يا سافٽ ويئر چڪاسيندڙ پڻ چيو ويندو آهي.  مشهور پروگرامر ايرڪ سنڪ موجب، سسٽم ڊزائين، سافٽ ويئر ڊولپمنٽ، ۽ پرگرامر جي ڪم ۾ واضع فرق موجود آهي.  موجوده مارڪيٽ ۾ ڊولپر ۽ پروگرامر جو ڪم ساڳيو نه آهي، هڪ ڪلاس جي بناوٽ ڪندو آهي ته ٻيو ان کي لاڳو ڪندو آهي.  ڊولپر سافٽ ويئر جي مختلف مرحلن جي تعمير ڪندو آهي.

گھڻن ڪمپنين ۾ مختلف ڊولپر سافٽ ويئر جا مختلف مرحلا جوڙين ٿا يا وري ڪٿي هڪ ئي ڊولپر سڄو سافٽ ويئر جوڙيندو آهي.

## تاريخ
لفظ ”سافٽ ويئر“ جو پهريون استعمال 1953ع ڌاري ٿيو، پر 1960ع جي ڏهاڪي کان پوءِ ئي ان جو استعمال شروع ٿيو. ان کان اڳ ڪمپيوٽر لاءِ پروگرامنگ يا ته واپرائندڙ پاڻ ڪندا هئا يا وري آئي بي ايم جهڙيون چند ڪمپنيون، 1995ع ۾ پهرين تجارتي ڪمپني جنهن ڪمپيوٽر لاءِ سافٽ ويئر جوڙڻ شروع ڪيا ان کي ڪمپيوٽر يوزيج سوسائٽي چيو وڃي ٿو.

سافٽ ويئر شعبي جي واڌ ويجهه 1960ع واري ڏهاڪي ۾ ٿي، جڏهن پهرين دفعي ڪمپيوٽرن جو وڌيڪ وڪرو شروع ٿيو.
## حوالا

زمرو:ڪمپيوٽر سائنس
زمرو:سافٽ ويئر انجنيئرڱ
زمرو:شخصيتون اطلاعاتي طرزيات
اينڊ و ريسٽورنٽ

**اينڊ و ريسٽورنٽ** رستن جي ھڪڙي آھي fast food آھي جنھن جي گاجر بيئر ۽ گاجر پاران نامزد ڪيو ويو آھي. در حقيقت، ا ۽ اي پهرين ڪامياب فرنچائز ڪمپني هئي: فرنچائزز ڪيليفورنيا جي شروعات 1921 ع ۾ شروع ٿي ويو. ڪمپني جي سڃاڻپ ... ڀائيوارن سان ريو وا ايل آلن ۽ فرينڪ رائٽ مان ورتو. ھن رستوران جي مينھن ۾ شامل آھن، پر هيمبرگر، فرانسيسي ۽ گرم ڪتوز تائين محدود ناهي. ريسٽورنٽ ۾ دنيا جي چوڌاري ڪيترائي جڳھون آھي ۽ آمريڪا.

زمرو:آمريڪي فاسٽ فوڊ رستوران
ديھ سوھيڪي

**ديھ سوھيڪي**: Deh Soheki: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي مٽياري جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڳوٺ  سليمان خاصخيلي واقع آھن.ھن ديھ جو وڏو حصو زرعي زمينن تي مشتمل آهي.ھن ديھ جون حدون  ديھ گڻنگ، ديھ آرائين، ديھ پليجاڻي سان ملن ٿيون.

## حوالا

زمرو:سنڌ جون ديھون
ديھ ٻارچاڻي

**ديھ ٻارچاڻي**: Deh Barchani: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي مٽياري جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ 
ڪوبه سرڪاري منظور ٿيل ڳوٺ ڪانھي ھي ديھ ڪچي جي ديھ  آهي. ھن جون حدون 
ديھ جيندل ڪوٽ۽  ديھ جاکري جويا سان ملن ٿيون.

زمرو:سنڌ جون ديھون
آئي او ايس ڊوائيسن جي فهرست

250px|left
آئی او ایس (iOS) اھا ڊیوائيس آھن جیڪا iOS آپريٽنگ سسٽم تی ھلن تا. ھی انهن مشيني آلن جي لسٽ آهي، جنهن کي ايپل جوڙيو آهي، جن ۾ يونيڪس جهڙو آپريٽنگ سسٽم هوندو آهي ۽ ان کي آئي او ايس (iOS) چيو ويندو آهي. انهن مشيني آلن (devices) کي عام طور آئي ڊیوائيس (idevice) چيو ويندو آهي. 
250px|left
آئي ڊوائيسز ۾ iOS آپريٽنگ سسٽم تی ھلن وارا سمارٽ فون آئي فون، آئي پيڊ ۽ ٽيبليٽ ڪمپيوٽر شامل آهن.

سامھو تصويرون م ڪجھہ آئي ڊوائيس دیکاریا آھن.

## ماڊل

### آئي فون

----

## حوالا
ديھ ريڇل

**ديھ ريڇل**:Reechhal:
پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي مٽياري جي تپي سيکاٽ جي ھڪ ديھ جو نالو آھي.جيڪا 1960 ۾ قائم ڪئي وئي. 1980 تائين ان جي روينيو سروي نمبرن جو تعداد 1 کان 261 تائين ھيو. ھن ديھ جا دنگ ديھ چارج 19 سي, ديھ ابڙيجاڻي، ديھ کيبراڻي ۽ درياءَ سنڌ سان لڳندڙ ٻيلي سان ملن ٿا. ھن ديھ ۾ ڪو بہ سرڪاري منظور ٿيل ڳوٺ  ڪانہ آھي.اھا ڪچي جي ديھ درياءَ سنڌ جي ڪپ تي واقع آھي ۽ گھڻي ڀاڱي ٻيلي کاتي جي ملڪيت آھي.ھن ديھ ۾  بورڊ آف روينيو جي 1980 جي رڪارڊ مطابق ريڇل ڍنڍ  سروي نمبر 214 لڳ موجود ھئي جتي 1927 ۾ درياءَ وھندڙ ھو. ديھ کيبراڻي کان ھڪ رستو مٽياري طرف ھن ديھ مان گذري ديھ ابڙيجاڻي ۾ داخل ٿئي ٿو.. ھن ديھ ۾ گھلو واھ پڻ گزري ٿو . ان کان علاوه نصير واھ نئون ۽ نصير واھ پراڻو بہ ھتان وھندا ھئا. درياءَ جي ڀرسان وارا سروي نمبر گھڻي ڀاڱي درياءَ ھيٺ اچي ويا آهن ان ڪري انھن سروي نمبرن کي درياءَ خوردي زمين قرار ڏنو ويو آهي.انتظامي طور تي ھيء ديھ سيکاٽ ٿاڻي جي حدن ۾ شامل آھي.

زمرو:سنڌ جون ديھون

## حوالا
ديھ پليجاڻي

**ديھ پليجاڻي**:
پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي مٽياري جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ پليجاڻي شھر واقع آھي.ھن ديھ جون حدون ديھ شاھپور ، ديھ گڻنگ سان ملن ٿيون. ھن ديھ جي زمين گھڻي ڀاڱي زرعي آھي.

زمرو:سنڌ جون ديھون
ديھ گڻنگ

**ديھ گڻنگ**:
پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي مٽياري جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڳوٺ حافظ علي محمد ڏيٿو واقع آھن.ھن ديھ جي اڪثر زمين زرعي آھي.ھن جون حدون ديھ پانو، ديھ جاکري ،ديھ آرائين ۽ ديھ پليجاڻي سان ملن ٿيون.

زمرو:سنڌ جون ديھون
ديھ چارج 19

**ديھ چارج 19**:
پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي مٽياري جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڪوبہ سرڪاري ڳوٺ منظور ٿيل ناھي. ھن ديھ جون حدون ديھ مٽياري ۽ ديھ ستار سان ملن ٿيون

زمرو:سنڌ جون ديھون
ديھ روجھاڻي

**ديھ روجھاڻي**:
پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي ھالا جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڳوٺ شڪل چانڊيو واقع آھي.ھن ديھ جون حدون ديھ ھالا نئون،ديھ کاڻوٺ ۽ ديھ شيخاڻي سان ملن ٿيون.

## حوالا

زمرو:سنڌ جون ديھون
ديھ بائو ديرو

**ديھ بائوديرو**:
پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي مٽياري جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جيڪو سيکاٽ تپي ۾ واقع آهي. جنھن ۾ ڳوٺ بائوديرو ۽ ڳوٺ شھمير جي وسي واقع آھن. پراڻي نقشن مطابق ھتي پنھورن جو ڳوٺ، لشڪري ڳوٺ، ڳوٺ احمد ميمڻ پڻ واقع آھن .  ھن ديھ جي اڪثر ايراضي زرعي زرخيز زرعي زمينن تي مشتمل آهي. ۽ انبن جا باغ پڻ آھن . ھن ديھ جون حدون ديھ سيکاٽ ۽ ديھ ابڙيجاڻي،ديھ پنو، ديھ جاکري جاگير سان ملن ٿيون. پراڻن نقشن جي رڪارڊ مطابق ھي ديھ 1883 ۾ قائم ٿي ۽ ان ۾ ھڪ کان 503 روينيو سروي نمبر آھن. پراڻو نصير واھ پڻ ھن ديھ مان وھندو ھو جيڪو ھاڻي ڦٽل حالت ۾ آھي ۽ اھو ديھ جاکري مان ھن ديھ ۾ داخل ٿي وري ديھ ابڙيجاڻي  ڏي وھندڙ ھيو. مٽياري مائينر ھن ديھ مان گذرندڙ آهي جيڪا ديھ سيکاٽ کان ديھ ابڙيجاڻي طرف وھندڙ آھي. ھن ديھ جي پراڻين بائونڊرين ۾ ڪڙيو سيد قطب شاھ جو، ڪسي عمر شاھ، ڪڙيو واري وارو شامل آهن.  ھن ديھ جي سيکاٽ ديھ واري بائونڊري نيشنل ھاء وي 5 سان ملي ٿي جتان  گيس جي پائيپ لائين مٽياري کان دولتپور طرف وڃي ٿي ان مان سروي نمبر 217 ۾ گيس جو ڪنيڪشن المدينه پيٽروليم سروس کي سي اين جي لاءِ مليل آهي.

## حوالا

زمرو:سنڌ جون ديھون
ديھ ڪيٽي

**ديھ ڪيٽي**:
پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي مٽياري جي تپي شاھپور جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڳوٺ عبدالله ڇٽو، انڙن جو ڳوٺ ۽ سمن جو ڳوٺ واقع آھي. ھن ديھ جون حدون ديھ شاھپور، ديھ پنھورڪي، ديھ ڀاڻوڪي ۽ ديھ سومرا سان ملن ٿيون.ان کان علاوه ٽنڊوالهيار ضلعي جي تعلقي نصرپور جو ديھون:ديھ نصرپور ۽ ديھ ڀٽي پڻ ھن ديھ سان ملن ٿيون. ھتان جي ڪافي ايراضي آباد زرعي زمينن تي مشتمل آهي ان کان علاوه ھتي پاڻي جا ڍورا ۽ واري جون ڀٽون بہ ڪثرت سان موجود آھن.ھن ديھ جو قيام 1958 کان اڳ ٿيو ۽ 1978 جي بورڊ آف روينيو جي رڪارڊ مطابق ھن ديھ جا روينيو سروي نمبر 1 کان 232 ھئا ھي ديھ انتظامي طور تي شاھپور ٿاڻي جي حدن ۾ شامل آھي ۽ قومي اسيمبلي جي تڪ نمبر  NA-223  ۽ صوبائي اسيمبلي جي تڪ نمبر 259 جو حصو آهي.ھن ديھ مان نصرپور مٽياري لنڪ روڊ، نصرپور تاجپور لنڪ روڊ، نصرپور پليجاڻي اسٽيشن روڊ گذرن ٿا. ھن ديھ مان روھڙي ڪئنال، پليجاڻي مائينر يا شاخ ۽ سجاول واھ وھن ٿا. پراڻي دؤر۾ ھتان نصير واھ پڻ وھندڙ ھيو جيڪو ڦٽي ويو ۽ ھاڻي انجا ڪڙيا اتي موجود آھن.جن ديھ جي جاگرافيائي بيهڪ 3142-08 آھي ۽ ھن ديھ جي 1998 ۾ آبادي 3023 ھئي.

## حوالا

زمرو:سنڌ جون ديھون
ديھ جيندل ڪوٽ

**ديھ جيندل ڪوٽ**:
پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي مٽياري جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جيڪا خود ھڪ تپو پڻ آهي. ان  ۾ ڳوٺ شيخ ٽيھڙ ، جيندل ڪوٽ، ڳوٺ دليل مڱريو ۽ ڳوٺ مشتاق حاجاڻو واقع آھن. ھن ديھ جي اڪثر زمين زرعي آھي.ھن ديھ جون حدون مٽياري ضلعي ۾  ديھ ٻارچاڻي، ديھ ڀورڪو ۽ ديھ صاحب سمان  سان ملن ٿيون ۽ حيدرآباد ضلعي ۾ تعلقي حيدرآباد جي ديھن اميلپر ۽ ملڪي سان ملن ٿيون. ھن ديھ جو قيام 1883 ۾ ايسٽ انڊيا ڪمپني سرڪار جي دؤر ۾ عمل ۾ آيو. 1962 عيسويءَ جي ديھ جي نقشن مطابق ھن ديھ جي روينيو سروي نمبرن جو تعداد 1 کان 462 تائين ھيون انتظامي طور تي ھيء ديھ مٽياري ٿاڻي جي حدن ۾ آھي.ھي ديھ قومي اسيمبلي جي تڪ نمبر 223 ۽ صوبائي اسيمبلي جي تڪ نمبر 59 جو حصو آهي. روينيو کاتي جي پراڻن نقشن مطابق  ساندن واري ريلوي اسٽيشن کان ھڪ روڊ ھن ديھ مان گذري مٽياري طرف وڃي ٿو . ديھ ٻارچاڻي مان مٽياري طرف ھڪ رستو ھن ديھ مان گذرندو ھو جيڪو روينيو کاتي جي 1962 واري نقشي ۾ ڦٽل ڏيکاريو ويو آهي. ھن ديھ ۾ ٻيا ڳوٺ راضي وگھايل، ڳوٺ نورخان وگھايل،  سروي نمبر 340 ۽ 363 جي وچ ۾ چنڊن جو ڳوٺ، سروي نمبر 101 ,106, 100 جي وچ ۾  درزين جو ڳوٺ، ڳوٺ لعل ڏنو، ڳوٺ ڏاتر ڏنو 1962 واري نقشي ۾ موجود ڏيکاريل آھن. ديھ آرائين واري دنگ تي ڦٽل نصير واھ واقع اٿس. ديھ ڀورڪو واري دنگ تي ڀورڪو واھ وھندڙ اٿس  ھن ديھ جي جاگرافيائي بيهڪ 2999-34 آهي ۽ 1998 جي آدمشماري موجب ھن جي آبادي 4036 ھئي.

## حوالا

زمرو:سنڌ جون ديھون
ديھ شاھپور

**ديھ شاھپور**:
پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي مٽياري جي تپي شاھپور جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڳوٺ شاهپور ۽ لوريڙن جو ڳوٺ واقع آھن.ھن ديھ جي زمين اڪثر زرعي ۽ زرخيز آهي.ھن ديھ جون حدون ديھ سومرا، ديھ سوھڪي ، ديھ پليجاڻي، ديھ جھڪي، ديھ پنھورڪي سان ملن ٿيون. ھن ديھ جي جاگرافيائي بيهڪ 3293-28 آهي ۽ 1998 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي آبادي 5266 آهي. ھن ديھ جو قيام 1935کان اڳ ٿيو ۽ 1979 جي بورڊ آف روينيو جي رڪارڊ مطابق ھن ديھ جا روينيو سروي نمبر 1 کان 268 تائين ھيا. ھن ديھ جي چئن ديھن سوھڪي، پليجاڻي، ڪيٽي ۽ پنھورڪي ديھن جي دنگن تي چوڌاري نصير واھ وھندو ھيو جيڪو بعد ۾ ڦٽي ويو . شاھپور مائنر، سومرا مائينر ۽ روھڙي ڪئنال پڻ ھن ديھ مان وھندڙ ٿا. شاھپور ڳوٺ ۽  مٽياري لنڪ روڊ ذريعي ڳنڍيل آھن. نصر پور مٽياري لنڪ روڊ بہ ھن ديھ مان گذري ٿو.ھي ديھ انتظامي طور تي شاھپور ٿاڻي جي حدن ۾ واقع آهي ۽ قومي اسيمبلي جي تڪ  NA-223 ۽ صوبائي اسيمبلي جي تڪ نمبر 59 ۾ شامل آھي.

## حوالا

زمرو:سنڌ جون ديھون
ديھ سيکاٽ

**ديھ سيکاٽ**:
پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي مٽياري جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڳوٺ سيکاٽ ۽ ڳوٺ آخوند جوکيو واقع آھن.ھن ديھ جون حدون ديھ صدري  ، ديھ چارج 19 سي، ديھ بائوديرو ، ديھ ڀاڻوڪي  سان ملن ٿيون. ھن ديھ جي زمين اڪثر زرعي آھي. سيکاٽ ڳوٺ سما ذات جي ماڻھن جو آھي جيڪي تمام خوشحال گھراڻن سان تعلق رکندڙ آھن

## حوالا

زمرو:سنڌ جون ديھون
ديھ پنو

**ديھ پنو**:
پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي مٽياري جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڳوٺ حسين ڀنڀرو ۽ ڳوٺ صادق ميمڻ، ڳوٺ روشن علي شاھ، واقع آھن.ھن ديھ جي اڪثر زرعي زمين زرخيز آهي. ھن ديھ جون حدون ديھ گڻنگ، ديھ بائوديرو، ديھ ڀورڪو، ديھ جاکري جاگير، ديھ ستر، ديھ آرائين سان ملن ٿيون.ھي ديھ شاھپور ٿاڻي جي حدن ۾ اچي ٿي. ھن ديھ وارو قومي اسيمبلي جو تڪ 223 ۽ صوبائي اسيمبلي جو تڪ 59 آهي.ھن ديھ جي جاگرافيائي بيهڪ 2949-37 آھي ۽ 1998 جي آدمشماريءَ موجب ھن ديھ جي آبادي 
3575 ھئي. ھن ديھ مان حيدرآباد برانچ نالي ھڪ پاڻي جي شاخ ديھ جاکري کان داخل ٿي ديھ ڀورڪو طرف گذري ٿي جنھن جو ھڪ ريگيوليٽر ھن ديھ ۾ واقع آهي.ھن ديھ مان نصير واھ پڻ گذرندڙ ھيو جيڪو ڦٽي ويو.ھن ديھ جا روينيو سروي نمبر 1983 تائين 1 کان 572 تائين ھيا

## حوالا

زمرو:سنڌ جون ديھون
ديھ سرڪل2

**ديھ سرڪل 2**:
پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي مٽياري جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ 
ڪوبہ  ڳوٺ منظور ٿيل ناھي .ھن ديھ جون حدون ديھ  چارج 20  ، ديھ خودي، ديھ ڇارائو سان ملن ٿيون.

زمرو:سنڌ جون ديھون
ديھ سلطان پور

**ديھ سلطان پور**:
پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي مٽياري جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڳوٺ بائو خان پٺاڻ، ڳوٺ چنيسر ڇٽو، ڳوٺ جمعو فقير ٻاروچو ۽ ڳوٺ ايوب ٻاروچو واقع آھن.ھن ديھ جون حدون ديھ سعيد پور  ، ديھ مبارڪ واھ ، ديھ پليجاڻي سان ملن ٿيون. ھن ديھ جي زمين اڪثر زرعي آھي.

## حوالا

زمرو:سنڌ جون ديھون
ديھ ڪوتڪائي

**ديھ ڪوتڪائي ** پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي ھالا جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڳوٺ صوف ڀچو واقع آھي. ھن ديھ جو وڏو حصو زرعي زمينن تي مشتمل آهي. ھن ديھ جون حدون ديھ وساڻ، ديھ کيبراڻي، ديھ ٻيلو مريد ۽ ديھ لتيريون سان ملن ٿيون.

زمرو:سنڌ جون ديھون
ديھ ٻيلو مريد

**ٻيلو مريد **:
پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي ھالا جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڪوبه منظور ٿيل ڳوٺ ناھي بلڪہ ھن ديھ جي زمين ۾ ٻيلو ۽ ٻيلي کاتي جي زمين واقع آهي.ھن ديھ جون حدون ديھ کنڊو، ديھ ڪوتڪائي ۽ ديھ کيبراڻي سان ملن ٿيون.

زمرو:سنڌ جون ديھون
ديھ سدري

**ديھ سدري**:صدري:
پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي مٽياري جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڳوٺ مٺو کوسو ۽ ڳوٺ محمد علي خشڪ واقع آھن.ھن ديھ جون حدون ديھ ٻھيريون ، ديھ چارج 20 ، ديھ سيکاٽ سان ملن ٿيون. ھن ديھ جي زمين اڪثر زرعي آھي.

زمرو:سنڌ جون ديھون
ديھ جاکري

**ديھ جاکري** يا **ديھ جاکري جاگير** پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي مٽياري جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڳوٺ ڪوٽ غالب شاھ واقع آھي. ھن ديھ جو وڏو حصو زرعي زمينن تي مشتمل آهي. ھن ديھ جون حدون ديھ پنو، ديھ گڻنگ، ديھ پليجاڻي، ديھ ٻھيريون، ديھ سيکاٽ ۽ ديھ بائو ديرو سان ملن ٿيون

زمرو:سنڌ جون ديھون
ديھ

**ديھ** ()، جنهن کي پاڪستان جي ٻين صوبن ۽ هندوستان توڙي بنگلاديش ۾ **موزه** چيو ويندو آهي، اهو ايراضي جي ورهاست جي ننڍي ايڪائي آهي. ديھ آبادگارن لاءِ زمين جي ورهاست، زمين جي مالڪي ۽ ڪيترن ئي سرڪاري ادارن جي حدن جي تعين لاءِ استعمال ٿيندو آهي. هر ديھ جو نالو ۽ نمبر مختلف هوندو آهي.
## پاڪستان
### سنڌ
سنڌ جي ڪُل ديهن جو تعداد 6093 آهي. سنڌ ۾ ديهن جي حدبندين جو تعين آپباشي جو بورڊ ڪندو آهي.

## ڀارت ۽ بنگلاديش
مغل دور ۾ پرڳڻن کي مختلف ديهن ۾ ورهايو ويو هو، پر آبادي جي گھڻائي سبب ديھ جي نالن جو استعمال گھٽجي ويو آهي ۽ ان جي جڳھ ڳوٺ توڙي شهرن جي نالن ورتو آهي.
آسام ۾ ديھ کي موزه چيو ويندو آهي ۽ ديھ جي اڳواڻ کي موزهدار چيو ويندو آهي.

## حوالا

زمرو:انتظامي تقسيم
زمرو:انساني وستيون
زمرو:پاڪستان جي انتظامي ورهاست
ديھ مٽياري

**ديھ مٽياري **: ()، پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي مٽياري جي تپي مٽياري جي ھڪ  ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ مٽياري شھر واقع آھي. شھر جي چوڌاري زرعي زمينون آھن. ھن ديھ  جي ٻھراڙيءَ ۾ خشڪن جو ڳوٺ واقع آهي. ھن ديھ جون حدون ديھ پوراٺ، ديھ صاحب سمان ۽ چارج 19،ابڙيجاڻي   جيڪا اڳ ديھ ستر ھئي سان ملن ٿيون.ھن ديھ مان مٽياري بچاء بند گذري ٿو جنھن کي ھن پار ديھ ٻيلو مٽياري ۽ ديھ ٻيلو جاکري واقع آھن جيڪي ڪچي جو علائقا آهن ۽ درياءَ لڳ واقع آھن. ھن ديھ جو قيام 1939 کان آڳ ٿيو ھو ان وقت مٽياري جو شھر ھڪ وڏو ڳوٺ ھوندو ھو. ھي ديھ مٽياري ٿاڻي جي انتظامي حدن ۾ شامل آهي.ھن ديھ ۾ چوڌاري روڊن جو ڄار آھي جيڪو مٽياري شھر کان مختلف ننڍن ۽ وڏن شھرن سان ملندڙ آھن. سڀ کان وڏو رستو جيڪو ھتان گذري ٿو اھو نيشنل ھاء وي 5 آھي جيڪو ديھ صاحب سمان واري دنگ کان داخل ٿي ديھ ابڙيجاڻي واري دنگ کان نڪري ٿو.ھن ديھ ۾ ضلعي ۽ تعلقي جا صدر مقام واقع اھن . مٽياري جڊيشل  ڪامپليڪس بہ ھن ديھ ۾ آهي.ھن ديھ جي جاگرافيائي بيهڪ 9383-28 آهي ۽ 1998 جي آدمشماري موجب ھن ديھ جي آبادي 18795 ھئي.

زمرو:ضلعي مٽياري جون ديهون

## حوالا
ديھ جھڪي

**ديھ جھڪي** () پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي مٽياري جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جيڪا شاھپور تپي جو حصو آهي. جنھن ۾ ڳوٺ  الهڏنو ساند واقع آھن. ھن ديھ جي جاگرافيائي بيھڪ 3597-31 آھي ۽ 1998 ۾ ھن ديھ جي آبادي 5691 ھئي. پراڻن نقشن مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ واحد ڏنو انڙ، ڳوٺ تاج محمد لغاري، ڳوٺ سيد حاجي لطف علي شاھ ڳوٺ پير نبي بخش، ڳوٺ صالح درس، ڳوٺ حاجي لطف علي شاھ ۽ ڳوٺ ڇٽو انڙ پڻ ھن ديھ ۾ واقع آھن. ھن ديھ جو وڏو حصو زرعي زمينن تي مشتمل آهي.ھن ديھ جون حدون  ديھ جاکري جويا، ديھ سومرا، ديھ شاھپور، ۽ ديھ تاجپور، ديھ سوھيڪي، ديھ آرائين سان ملن ٿيون.پراڻن نقشن مطابق ھي ديھ 1934 ۾ قائم ٿي. ھن ديھ ۾ 1 کان 635 تائين روينيو سروي نمبر آھن ھن ديھ مان ريل جو بند روڙھي کان ڪوٽڙي طرف ويندڙ پڻ گزري ٿو ۽ ڳوٺ الھڏنو ساند ڀرسان ھڪ ريلوي اسٽيشن پڻ واقع آهي ھن ديھ ۾ سروي نمبر 384 ۽ 385 جي دنگ کان نصرپور کان ھڪ رستو ھن ديھ ۾ داخل ٿي گزرندڙ ھيو. ھڪ رستو  کٽياڻن جي ڳوٺ کان شاھپور طرف ويندڙ بہ ھن ديھ مان گذري ٿو. نصير واھ ڪنھن وقت ھن ديھ مان وھندڙ ھيو جيڪو ڦٽي ويو. ھن ديھ جي جاکري جويا دنگ تي ڄام ڊسٽريبيوٽري وھي ٿي.ھن ديھ ۾ ڪڙيو ڏوماڻي، ڪڙيو الھيار شاھ، ڪڙيو ميوي جو، ڪڙيو نم وارو پڻ اتان جا دنگ آهن

## حوالا

زمرو:سنڌ جون ديھون
يونيفارم ريسورس لوڪيٽرس

**يونيفارم ريسورس لوڪيٽرس** يا **يڪسان وسيلي تعينگر** (، مخفف: **URL** يا **يو آر ايل**)، جنهن کي عام طور **ويب اڊريس** () پڻ چيو وڃي ٿو، اهو عالمگير ويب يا ڪنهن ڪمپيوٽر نيٽورڪ ۾ موجود فائيلن جو اڊريس هوندو آهي، جنهن جي وسيلي اهي فائيل ماڻهو ڏسي سگھندا آهن.

اڪثر ممصه لعرصه.txt، https://docs.google.com/document/d/1PwlZQkM6cU2HSx1IIn_AdQ2-HYS9sGX4DCvglyqxusk/edit?usp=drivesdk جي مٿان ڏنل اڊريس بار ۾ يو `m` جو ٿيندو آهي`ptway.net`.

## شڪل
[300px|frame|مرڪز|[اڊريس بار ۾ ڏيکاريل يو آر ايل]]
## حوالا
ايڇ ٽي ٽي پي

**هائپرٽيڪسٽ ٽرانسفر پروٽوڪول** يا **ايڇ ٽي ٽي پي** (Hypertext transfer protocol; HTTP)
ڍنڍو

**ديھ ڍنڍو**:
پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي مٽياري جي تپي اڏيرولال ۾  ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڳوٺ خليفو يار محمد شاھ ۽ ڳوٺ بچل ورياء واقع آھن. ھن ديھ جا دنگ ديھ ماڙي، ديھ اڏيرولال، ديھ ھڪڙا، ديھ کورکاڻي سان ملن ٿا. ديھ ماڙي ء ديھ کورکاڻي جي دنگ تي ڦٽل ڪڙيو ڪلياڻ ھوندو ھو. ھن ديھ ۾ اڏيرولال ديھ مان  سروي نمبر 431 کان سئي گئس جي پائيپ لائين داخل ٿي سروي نمبر 249 وٽان کورکاڻي ديھ ۾ داخل ٿئي ٿي. ھڪڙا ديھ جي دنگ تي نصرپور ڏانهن ويندڙ رستو اٿس.ھن ديھ جو قيام  1955 ۾ ٿيو ۽ 1977 جي بورڊ آف روينيو جي رڪارڊ مطابق ھن ديھ ۾ 1 کان 449 تائين روينيو سروي نمبر ھيا. 1977 جي رڪارڊ مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ خليفي يارمحمد شاھ جي لڳ ڳوٺ سيد محمد شاھ واقع ھو ۽ ھڪ ڳوٺ ديھ ماڙي جي دنگ تي سروي نمبر 379 ۽ 378 سان لڳ واقع ھو. ان پراڻي رڪارڊ مطابق ھن ديھ جي اندر مشھور دنگ ڳوٺ بچل ورياء لڳ ڦٽل ڪڙيو ڳاڙھي، ڦٽل ڪڙيو فسادي، ڦٽل ڪڙيو ڪلياڻ، ڦٽل ڪڙيو نئون موجود ھيا.

## حوالا

زمرو:سنڌ جون ديھون
ايملي هاز

**ايملي هاز** ()، جيڪا پاڻ کي آمريڪي سنڌياڻي سڏائي ٿي، آمريڪا جي هڪ فوٽوگرافر ۽ بلاگر آهي. ايملي سنڌ کي پنهنجو اصل ديس ڪوٺيندي آهي. هي آمريڪي رياست  ٽينيسي ۾ پيدا ٿي.

## ذاتي زندگي
ايملي آمريڪي رياست  ٽينيسي جي هڪ ننڍي ٽائون ۾ پيدا ٿي ۽ پوءِ پينسلوينا لڏي آئي. پينسلوينا جي يونيورسٽي مان هن بي. اي. ۽ ايم. ايم جرمن ادب ۽ موسيقي ۾ ڪئي. ايملي جي شادي اينڊريو هاز سان ٿيل آهي.

## سنڌ بابت
ايملي سنڌ کي پنهنجو اصل گھر ڪوٺيندي آهي ۽ سندس خواهش آهي ته سندس سنڌ کي دنيا جا ماڻهو گهمڻ اچن. آمريڪا ۾ ماڻهو شاهه لطيف کي نه سڃاڻين، پر سنڌ اچي خبر پئي، ته لطيف شيڪسپيئر جي پائي جو شاعر آهي.

### مسئلا
ايملي سنڌ جي مسئلن تي مختلف سيمينارن ۾ ڳالهائي ۽ مقالا پيش ڪري چڪي آهي، هن جي نظر ۾، پوري دنيا ۾ عورتن سان مسئلا آهن، پر سنڌ ۾ مختلف رسمن رواجن ۽ مرد جي هڪ هٽيءَ سبب عورتن جا مسئلا وڌيڪ نظر اچن ٿا.

## هم اثر رايا
شاهه عبداللطيف ڀٽائي رح جي گادي نشين سيد وقار حسين شاهه لطيفي ايملي هائوزي شاهه جي سورمي ڪوٺيو. نامياري ليکڪ حسن مجتبي جي بقول سنڌ ۾ مون کان ۽ نثار کوکر کان وڌيڪ سنڌي ايملي هاز کي سڃاڻين.
## حوالا

زمرو:آمريڪي شخصيتون
فولادي ٽڪنڊو

**فولادي ٽڪنڊو** (Folaadi Ttikund'o) يا آئرن ٽرائنگل (Iron Triangle) زندگيءَ جي مختلف شعبن ۾ مستقل مفاد رکندڙ گروهن، ڪامورا شاهي ۽ قانون ساز حلقن جي وچ ۾ ٿيل اتحاد ۽ اتفاق، جنهن جي نتيجي ۾ فوجي، صنعتي ۽ قانوني ٽڪنڊو جُڙي پوي ٿو. اهي ٽيئي ڌُريون پاڻ ۾ نانيءَ ويڙهو ٺاهي مُلڪي وسيلن ۽ دولت کي هڙپ ڪنديون رهنديون آهن. انهيءَ هٻڇ ۽ لُٽَ مار دوران سندن آڏو مُلڪي مُفاد، عوامي ڀلائي ۽ اخلاقي قدر پنهنجي اهميت وڃائي ويهندا آهن ۽ پيسا ڪٺا ڪرڻ جي انڌ ۾ اُهي ڌريون هوريان هوريان اقتدار ۽ مُلڪي وسيلن تي قابض ٿي وڃن. سندن اها هڪ مُٺ ٿيڻ ذريعي  قبضيداري ايڏي تہ سگھاري ۽ پڪي پُختي ٿي پوي ٿي، جو مُلڪي سرشتي ۾ ننڍي توڙي وڏي تبديلي سندن مرضيءَ کان سواءِ اَڻٿيڻي (ناممڪن) ۽ خواب لڳي ٿي.

## حوالا
ديھ پنھورڪي

**ديھ پنھورڪي**:
پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي مٽياري جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڳوٺ محب پليجو ۽ ڳوٺ علو پليجو، ڳوٺ بخش ٻاٽي ۽ ڳوٺ ڪانڀو خان ٻاٽي  واقع آھن.ھن ديھ کان حدون ديھ ڪيٽي ، ديھ شاھپور، ديھ سلطان پور، ديھ پليجاڻي ۽ ٽنڊوالهيار تعلقي جي ديھ ڀٽي سان ملن ٿيون . ھن ديھ جي اڪثر زمين زرعي آھي. ھي ديھ انتظامي طور تي  شاھپور ٿاڻي جي حدن ۾ واقع آهي. ھن ديھ جي جاگرافيائي بيهڪ 5011-16 آھي ۽ ديھ جي آبادي 1998 جي آدمشماري مطابق 5774 آھي.

زمرو:سنڌ جون ديھون

## حوالا
ننڌيرو

http://satellites.pro/#25.718574,68.565079,16 ___ديھ ننديرو جي سيٽلائيٽ تصوير

**ديھ ننڌيرو** يا **ديھ ننديرو** () پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي مٽياري جي  تپي اڏيرولال جي ھڪ ديھ جو نالو آھي، جنھن ۾ سروي نمبر 101 ۽ 102 جي وچ ۾  ڳوٺ دريا خان ڏاهري واقع آھن.http://satellites.pro/#25.718574,68.565079,16

ھيء ديھ  زرعي زمينن تي مشتمل آهي. ھن ديھ جون حدون ديھ ٺوڙھا، ديھ کورکاڻي ، ديھ مري ،ديھ اڏيرولال ۽ سانگھڙ ضلعي جي ٽنڊوآدم تعلقي جي ديھ ٻيلاڙو سان ملن ٿيون. انتظامي طور تي ھي ديھ اڏيرولال وليج ٿاڻي جي حدن اندر آھي.

ھن ديھ جو قيام 1962 ۾ ٿيو ۽ 1981 تائين ھن ديھ ۾ 1 کان وٺي 126 روينيو سروي نمبر ھيا. ھن ديھ مان سئي گئس جي پائيپ لائين ديھ ٻيلاڙو مان سروي نمبر 5 ۾ داخل ٿي سروي نمبر 112 مان گذري ديھ کورکاڻي ۾ داخل ٿئي ٿي. ديھ ٻيلاڙو وارو دنگ تي لاڳيتو علي بحر واھ وھي ٿو. اڏيرولال ۽ ٽنڊوآدم لنڪ روڊ پڻ ھن ديھ مان گذري ٿو.

## حوالا

زمرو:سنڌ جون ديھون
ديھ لتيڻيون

**ديھ لتيڻيون **: ديھ لتيڻيون جاگير: بگڙيل اچار لتيريون:
پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي ھالا جي تپي ڀٽ شاھ جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڳوٺ دريا خان ٽالپر جنھن جو 
پراڻو نالو دريا خان ٺوڙھا  ، ڳوٺ پنھون ساھووال، چاندي خان کوسو، سڄڻ خان ساھووال ،علي مراد ساھووال،  ڳوٺ ڪرنل ھاشمي ۽ ڳوٺ فقير نوح ھوٿياڻي، سنگراسي جو ڳوٺ،  واقع آھن.ھيء ديھ  زرعي زمينن تي مشتمل آهي.ھن ديھ جون حدون ديھ وساڻ ، ديھ لکي سر، ديھ  ٿريري، ديھ کنڊو ۽ ديھ ڪوتڪائي سان لڳن ٿيون.ھن ديھ جو پراڻو نالو لتيڻيون جاگير آهي ۽ 1962 کان 1982 
تائين ھن جو ساڳيو نالو برقرار رھيو پر ھاڻي انجو نالو  لتيڻيون آھي.1982 جي بورڊ آف روينيو جي رڪارڊ مطابق ھن ديھ ۾ 1 کان 706 روينيو سروي نمبر ھيا. ھن ديھ جي ديھ لکي سر واري دنگ سان لاڳيتو سانگرو واھ واقع آهي.ھن ديھ ۾ ديھ وساڻ واري دنگ کان سروي نمبر 82 ۽ 87 جي وچان نيشنل ھاء وي 5 داخل ٿي گذري ٿو ۽ سروي نمبر 276 کان ھن ديھ مان نڪري ديھ کنڊو ۾ داخل ٿئي ٿو. ديھ وساڻ واري دنگ سان لاڳيتو علي بحر واھ  واقع آهي جنھن مان گھارو محمود واھ پڻ نڪري ٿو .ھي ديھ قومي اسيمبلي جي تڪ 223 ۽ صوبائي اسيمبلي جي تڪ 58 ۾ اچي ٿي. ھن ديھ جي روينيو سروي نمبر 632 م ھڪ وڏو مقام عاجب فقير جي نالي سان واقع آهي

## حوالا

زمرو:سنڌ جون ديھون
ديھ صاحب سمان

**ديھ صاحب سمن**: Deh Sahib Saman: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي مٽياري جي تپي مٽياري جي  ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڳوٺ ميمڻ جي وسي  ۽ ڳوٺ صاحب سمان ۽ ڳوٺ سومار چنڊ، ڳوٺ ٻڍو مجيداڻو  واقع آھن.ھن ديھ جو وڏو حصو زرعي زمينن تي مشتمل آهي.ھن ديھ جون حدون  ديھ جيئندل، ديھ مٽياري، ديھ چارچ 19، ديھ ڀورڪو، ديھ ستر، ديھ مٽياري ۽ تعلقي حيدرآباد جي ديھ اميلپر ۽ ديھ گھلئي سان ملن ٿيون. ھن ديھ مان نيشنل ھاء وي 5 گذري ٿو. ديھ جي تعلقي حيدرآباد واري دنگ سان سرفراز واھ وھندڙ ھيو جيڪو بعد ۾ ڦٽي ويو. ھن ديھ جي سروي نمبر 543 ۾ نيشنل ھاء وي 5 لڳ ريڊيو پاڪستان حيدرآباد واقع آهي. ھن ديھ مان کيبر مٽياري بچاء بند پڻ واقع آهي. ھن ديھ جو جاگرافيائي محل وقوع 4192-15 آھي ۽ 1998 جي هڪ آدمشماريءَ موجب ھن جي آبادي 6692  آھي.

زمرو:سنڌ جون ديھون

## حوالا
ديھ بھريون

**ديھ بھريون **:
پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي مٽياري جي تپي نوبت مري جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڳوٺ شھداد جت ۽ ايريگيشن کاتي جو بنگلو-ڏھ دري  واقع آھن.ھن ديھ جون حدون ديھ کڏي ، ديھ چارج 20 يا جاکري جاگير، ديھ صادري،پ ديھ اڏيرو لال جاگير، ديھ سيکاٽ ۽ ديھ ھڪڙا  سان ملن ٿيون. ھن ديھ جي زمين اڪثر زرعي آھي. قدرتي گيس جي پائيپ لائين ھن ديھ ۾ اڏيرولال جاگير مان داخل ٿي جاکري جاگير ۾ نڪري ٿي. ھن ديھ ۾ مختلف واھ يا شاخون وھندڙ ٿيون جن ۾ روھڙي ڪئنال ديھ سيکاٽ کان ديھ صادري طرف وھي ٿو،سلطان پور مائينر ۽ نصير برانچ، ڀونقار ڊسٽريبيوٽري ۽ خالق واھ ديھ کڏي کان ديھ صادري طرف وھن ٿا. گھلو واھ پڻ ھن ديھ ۾ وھندو ھو جيڪو بعد ۾ ڦٽي ويو.ھي ديھ مٽياري جي قومي اسيمبلي واري تڪ NA-223 ۽ صوبائي اسيمبلي جي تڪ PS-59 ۾ شامل آھي.انتظامي طور تي ھي ديھ  اڏيرولال وليج ٿاڻي ۽ اڏيرولال اسٽيشن نالي جي حدن ۾ واقع آهي.

## حوالا

زمرو:سنڌ جون ديھون
10 آڪٽوبر

**10 آڪٽوبر** ()، عيسوي سال جو 283 هون ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 82 ڏينهن (ليپ سال 83 ڏينهن) باقي آهن.
## واقعا
* **[[1236ع]] ــ ننڍي کنڊ جي پھرين مسلمان عورت حڪمران [[:en:Razia_Sultana|رضيہ سلطانہ]] دھليءَ جي تخت تي ويٺي**.
* **[[1970ع]] ــ [[فجي]] [[برطانيا]] کان آزادي حاصل ڪئي.**
* **[[1990ع]]** – آصف علي زرداري کي غلام حسين انڙ ڪيس ۾ گرفتار ڪيو ويو.
* **[[2002ع]]** – پاڪستان ۾ عام چونڊون ٿي گذريون.
***[[2014ع]]** ــ ملالہ يوسف زئي کي امن جو نوبيل انعام مليو.
* **[[2015ع]]** – ترڪي جي گادي واري هند انقره ۾ مرڪزي ريلوي اسٽيشن ويجهو ڌماڪي سبب 102 ماڻهو اجل جو شڪار ۽ 400 کان وڌيڪ زخمي ٿي پيا.

## پيدائش
* 1935ع ــ استاد محمد جمن، سنڌ جو مشھور ڪلاڪار

## وفات
***[[680ع]]** – امام حسين، علي جو فرزند
***[[1959ع]]** – آغا تاج محمد خان، خيرپور رياست جو ڊائريڪٽر آف اسڪولس 
***[[2011ع]]** – جگجيت سنگهه، هندوستاني ڪلاڪار

## وڌيڪ ڏسو
*11 آڪٽوبر
*12 آڪٽوبر

## حوالا

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:آڪٽوبر
اين اي-216 (مٽياري)

**تڪ اين اي-216 (مٽياري)** سنڌ صوبي جي ضلعي مٽياري جي علائقن تي ٻڌل قومي تڪ آهي۔
## جنرل اليڪشن 2024
اصل آرٽيڪل|پاڪستان جون جنرل اليڪشن 2024

پاڪستان جي قومي اسيمبلي جون عام چونڊون 8 فيبروري، 2024ع تي ٿيون۔ 

## چونڊون 2018

پاڪستان ۾ عام چونڊون 25 جُولاءِ 2018ع تي ٿيون، هي تڪ ضلعي مٽياري ۾ شامل هئي.

 

## چونڊون 2013

عام چونڊون 11 مئي 2013ع ۾ منعقد ٿيون، جنهن ۾ پاڪستان پيپلز پارٽي جي اميدوار عبدالستار بچاڻي 91،956 ووٽ کڻي ڪاميابي ماڻي.

 

## چونڊون 2008

عام چونڊون 18 فيبروري 2008ع ۾ منعقد ٿيون، جنهن ۾ پاڪستان پيپلز پارٽي جي اميدوار عبدالستار بچاڻي 84،669 ووٽ کڻي ڪاميابي ماڻي.

 

## چونڊون 2002

عام چونڊون 10 آڪٽوبر 2002ع ۾ منعقد ٿيون، جنهن ۾ پاڪستان پيپلز پارٽي جي اميدوار شمشاد ستار بچاڻي 50624 ووٽ کڻي ڪاميابي ماڻي.

 

## چونڊون 1977

1977ع ۾ هي تڪ حيدرآباد (1) جو حصو هو، 77ع جي چونڊن ۾ پاڪستان پيپلز پارٽي جي اڳواڻ مخدوم محمد زمان طالب الموليٰ ڪاميابي حاصل ڪئي.

## حوالا

زمرو:سنڌ جا قومي تڪ
زمرو:پاڪستان جا قومي تڪ
زمرو:سنڌ جا انتخابي تڪ
زمرو:سنڌ جا انتخابي تڪ
زمرو:سنڌ ۾ قومي اسيمبلي جا تڪ
زمرو:پاڪستان جي قومي اسيمبلي جا تڪ
2002ع

__NOTOC__

## واقعا
***[[15 جُولاءِ]]** – پاڪستان جي دهشتگردي ٽوڙ واري عدالت ڊينئل پرل جي قاتل احمد عمر سعيد شيخ کي موت جي سزا ٻڌائي.
***[[22 جُولاءِ]]** – اسرائيلي فوج پاران حماس اڳواڻ صلاح شاحده جي گھر تي بم حملي جي نتيجي ۾ پاڻ ۽ سندس خاندان قتل ٿي ويو.
***[[27 جُولاءِ]]** – يوڪرين ۾ هوائي ڪرتب دوران جهاز تماشين مٿان ڪرڻ سبب 78 ماڻهو اجل جو شڪار ٿي ويا.
***[[23 سيپٽمبر]]** – موزيلا فائر فاڪس کي پهريون دفعو عوام لاءِ جاري ڪيو ويو.
***[[10 آڪٽوبر]]** –  پاڪستان ۾ عام چونڊون ٿي گذريون.
***[[25 آڪٽوبر]]** – پاڪستان پينل ڪوڊ ۾ آرڊيننس نمبر 85 تحت قلم 489F شامل ڪيو ويو، جنهن تحت بي ايماني سان ڏيتي ليتيءَ يا قرض عيوض جاري ٿيل چيڪ جي بينڪ مان پاس نہ ٿيڻ کي ڏوھ قرار ڏنو ويو.

## پيدائش

## فوتگيون
***[[28 آڪٽوبر]]** – تاج صحرائي، شاعر ۽ قديم آثارن جو ماهر
***[[6 جُولاءِ]]** – ڌيرو ڀائي امباڻي، ھندوستاني صنعتڪار ۽ واپاري

زمرو:سال
زمرو:2002ع
4 جنوري

**4 جنوري** ()، عيسوي سال جو ڇوٿون ڏينهن آهي. سال پوري ٿيڻ ۾ 361 ڏينهن (ليپ سال 362 ڏينهن) باقي آهن.

## واقعا
* **[[1948ع]]** - ميانمار برطانيه کان آزادي حاصل ڪئي.
* **[[1954ع]]** - گورنر جنل غلام محمد هندوستان مان آيل پناهگيرن لاءِ ٺهرايل ڪالوني لطيف آباد جو افتتاح ڪيو.
* **[[1966ع]]** - 1965ع واري جنگ کان پوءِ روس جي دعوت تي، ازبڪستان جي مرڪز تاشقند ۾ پاڪستان ۽ هندوستان جون ڳالهيون شروع ٿيون.
* **[[1990ع]]** - سکر ريل حادثي ۾ 307 مسافر اجل جو شڪار ٿيا ۽ 700 کان وڌيڪ زخمي ٿي پيا.
* **[[2010ع]]** - دنيا جي وڏي عمارت، برج خليفہ جو افتتاح ڪيو ويو.

## وفات
* 1931ع - مولانا محمد علي جوهر، تحريڪ آزادي جو اڳواڻ
* 1986ع - جمشيد واڊيا، پهرين سنڌي فلم جو فلمساز 
[thumb|left|100px|[سلمان تاثير]]
* 2011ع - سلمان تاثير، پنجاب جو گورنر

## پيدائش
* 1947ع - انور سيال، سنڌي صحافي
* 1958ع - عزيز ڪنگراڻي، ناميارو ليکڪ 

## وڌيڪ ڏسو
*5 جنوري
*6 جنوري

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:جنوري
4 مارچ

گريگوريئن ڪئلينڊر ۾ 4 مارچ  سال جو 63هون ڏينهن آهي (ليپ سال ۾ 64هون ڏينهن ٿيندو). سال جي ختم ٿيڻ ۾ باقي 302 ڏينهن بچيا آهن

## واقعا

4 مارچ جي ڏينهن حيدرآباد ۾ سنڌ يونيورسٽي جي شاگردن تي پوليس پاران حملو ڪيو ويو جنهن ۾ ڪيترائي شاگرد زخمي ۽ گرفتار ٿيا.

## ڄمڻ جا ڏينهن

## فوتگيون

## موڪليون ۽ ملهائڻ وارا ڏينهن

## حوالا

## خارجي ڳنڍڻا

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:مارچ
زمرو:مارچ ۾ ڄائو
ديھ ستر

**ديھ ستر**:
پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي مٽياري جي تپي مٽياري جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾ ڳوٺ ڏاتو ڀٽي واقع آھي.ھن ديھ جون حدون ديھ پنو،ديھ چارج 19، ديھ ڀورڪو، ديھ مٽياري ۽ ديھ بائوديرو سان ملن ٿيون. ھن ديھ جي اڪثر زمين زرعي آھي.ھن ديھ جي جاگرافيائي بيهڪ 3434-28 آھي ۽ 1998 جي آدمشماريءَ موجب ھن جي آبادي 4500 آهي. ھن ديھ مان نيشنل ھاء وي 5 مٽياري کان سيکاٽ طرف گذري ٿو. نصر پور مٽياري لنڪ روڊ بہ ھن ديھ مان گذري ٿو. ھي ديھ 1944 کان اڳ قائم ٿي ۽ 1978 جي بورڊ آف روينيو جي رڪارڊ مطابق ھن ديھ جا روينيو سروي نمبر 383 ھيا. ھي ديھ مٽياري ٿاڻي جي حدن ۾ واقع آھي ۽ قومي اسيمبلي جي تڪ  NA-223 ۽ صوبائي اسيمبلي جي تڪ نمبر 59 ۾ شامل آهي.

## حوالا

زمرو:سنڌ جون ديھون
ديھ کڏي

**ديھ کڏي**:
پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي مٽياري جي تعلقي مٽياري جي ھڪ ديھ جو نالو آھي جنھن ۾  اڏيرولال اسٽيشن نالي شھر ۽ ڳوٺ محمد ابڙو واقع آھن.ھن ديھ جون حدون ديھ بھيريون ، ديھ چارج 2 ، ديھ سلطان پور سان ملن ٿيون. ھن ديھ جي زمين اڪثر زرعي آھي.

زمرو:سنڌ جون ديھون
پاڻي ۽ بجلي جو وزير (پاڪستان)

**پاڻي ۽ بجلي جو وزير**  پاڪستان جي وفاقي وزارت بجلي ۽ پاڻي  جي سربراهه کي چيو ويندو هو، هي وزارت آگسٽ 2017ع تي ختم ڪئي وئي. هيٺ هن وزارت جي سربراهي ڪندڙن جي فهرست ڏجي ٿي، پهريون وزير راجا سڪندر زمان هو جڏهن ته آخري وزير خواجه محمد آصف هو. هن وزارت تي راجا سڪندر زمان سڀني کان وڌيڪ 3 سال 11 مهينا فائز رهيو.

## پاڻي ۽ بجلي جي وزيرن جي فهرست

## خارجي ڳنڍڻا
* دفتر خارجه
* پارلياماني ڪيبينٽ

## وڌيڪ ڏسو
*وزير خارجه

## حوالا

زمرو:حڪومت پاڪستان جا وزير
خواجا محمد آصف

**خواجا محمد آصف** يا **خواجا آصف** (، پيدائش: 9 آگسٽ 1949ع)، پاڪستاني سياستدان آهي، جيڪو عباسي ڪابينا ۾ آگسٽ 2017ع کان اپريل 2018ع تائين پرڏيهي معاملن جو ويز رهي چڪو آهي. خواجا آصف جو تعلق پاڪستان مسلم ليگ نواز سان آهي، هي نواز شريف جي ٽئين حڪومتي دور ۾ پاڪستان جو دفاعي، پاڻي ۽ بجلي جو وزير رهي چڪو آهي.

خواجا آصف سياست جي شروعات، 1991ع ۾ نواز شريف جي پهرين حڪومتي دور کان ڪئي، جڏهن هو سينٽ جو رُڪن چونڊيو ويو. 1997ع کان هي وفاقي ڪابينا جو حصو رهندو آيو آهي، نواز شريف جي ٻين حڪومتي دور ۾، 1997ع کان 1999ع تائين هي پاڪستان جي نجيڪاري واري ڪميشن جو چيئرمين رهيو، عارضي طور هن 2008ع ۾ گيلاني جي ڪابينا ۾ وزارت پيٽروليم ۽ قدرتي وسيلا (پاڪستان) جو وزير رهيو، ان دور ۾ هن وٽ راندين واري وزارت پڻ هئي.

خواجا آصف 1993ع کان 1999ع ۽ 2002ع کان 2018ع تائين پاڪستان جي قومي اسيمبلي جو ميمبر رهيو آهي.
## شروعاتي زندگي ۽ تعليم
خواجا آصف، خواجا محمد صفدر جي گھر ۾، 9 آگسٽ 1949ع تي پنجاب جي شهر سيالڪوٽ ۾ پيدا ٿيو. هن شروعاتي تعليم ڪيڊٽ ڪاليج حسن ابدال مان حاصل ڪئي. هن بي. اي. جي سند گورمنٽ ڪاليج لاهور مان حاصل ڪئي ۽ قانون جي سند يونيورسٽي لا ڪاليج لاهور مان حاصل ڪئي. خواجه آصف پيشي جي لحاظ کان بينڪر آهي، هي گڏيل اعراب امارت جي مختلف بينڪن ۾ 1999ع تائين ڪم ڪندو رهيو آهي. هن کي هڪ پٽ ۽ ٽي ڌيئرن جو اولاد آهي.

هن کي 2007ع ۾، جنيوا جي سفارتڪاري ۽ عالمي لاڳاپن جي اسڪول پاران اعزاري ڊاڪٽري جي سند ڏني وئي.

## حوالا

|-

|-

|-

|-

زمرو:پاڪستاني سياستدان
زمرو:پاڪستان مسلم ليگ (ن) جا ايم اين اي
زمرو:پنجابي ماڻهو
زمرو:جيوت ماڻهو
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:1949ع جون پيدائشون
زمرو:2008ع کان 2013ع تائين جا پاڪستاني ايم اين اي
پرڏيھي وزير (پاڪستان)

**وزير خارجه** ()، پاڪستان جي وفاقي وزارت خارجه جو سربراهه هوندو آهي، هيٺ پاڪستان جي وزير خارجه جي فهرست ڏجي ٿي.

## وزير خارجه پاڪستان

## وڌيڪ ڏسو
* پاڻي ۽ بجلي جو وزير

## حوالا

زمرو:حڪومت پاڪستان جا وزير
آبڙي ديھ

**آبڙي**:Aabri:
پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي حيدرآباد جي تعلقي حيدرآباد جي تپي ٽنڊوڄام جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جتي ڳوٺ غلام حسين کٽياڻ، ڳوٺ حيدر شاه ، جتن جو ڳوٺ ۽ ٻيا ڳوٺ واقع آھن. ھتي جا ماڻھو سنڌي ڳالهائيندڙ آھن.1961 کان اڳ قائم ٿيندڙ ھن ديھ ۾  بورڊ آف روينيو جي رڪارڊ مطابق 1976 ۾ ھن ديھ ۾ 1 کان 549 روينيو سروي نمبر ھيا.ھن ديھ جا دنگ حيدرآباد ضلعي جي ديھن ڍنڍ شاھ جي، ڪونر ديھ، پساھڪي، ھوتڪي، ٽنڊوالهيار ضلعي جي ديھن ريڇل، گجو ۽ مٽياري تعلقي جي ديھ تاجپور سان ملن ٿا. ھن ديھ مان روھڙي ڪئنال مان نڪرندڙ گھوٽاڻ مائينر وھي ٿو جنھن مان وري کيسانو شاخ، بغيراڻي شاخ، ڪلوئي شاخ ۽ قيصر خان نڪري وھن ٿيون.قيصر شاخ ھن ديھ مان نڪري ٽنڊو قيصر طرف وھي ٿي.کيسانہ شاخ جنھن جاء تان نڪري ٿي اتي روھڙي ڪئنال جي موري کي کيسانو موري يا کيسانہ موري سڏين ٿا. پراڻو سرفراز واھ پڻ ھن ديھ مان وھندڙ ھو جيڪو بعد ڦٽي ويو. ھن ديھ مان ٽنڊوالهيار کان حيدرآباد طرف رستو گزري ٿو. حيدرآباد ۽ ميرپورخاص ريلوي لائن بہ ھتان گذري ٿي. ھن ديھ ۾ واري جون ڀٽون ۽ گھارا پڻ واقع آھن . ديھ جي اڪثر ايراضي زرعي زمينن تي مشتمل آهي.

## حوالا
پرڏيهي معاملن واري وزارت (پاڪستان)

**پرڏيهي معاملن واري وزارت** (، مخفف: **MoFA**)، حڪومت پاڪستان جي هڪ وفاقي وزارت آهي، جنهن ڪم پاڪستان جو ٻاهرين دنيا سان تعلقات ۽ خارجه پاليسي کي تشڪيل ڏيڻ آهي. هن وزارت جي زميوارين ۾ دنيا ۾ پاڪستان جي سفارتي آفيسن تي ڪائونسلر ۽ سفارتڪار مقرر ڪرڻ پڻ آهي.

## وزير

وزير خارجه پاڪستان جي ڪابينا جو رُڪن هوندو آهي، جنهن جي زميواري پاڪستان جي خارجه پاليسي کي ڏسڻ هوندو آهي.

## ڀاڱا
* ڀاڱو افغانستان، ايران ۽ ترڪي
* ڀاڱو آفريڪا
* ڀاڱو آمريڪا
* ڀاڱو چين
* يورپي ڀاڱو
* ڀاڱو گڏيل قومون
* ڀاڱو ماليات

## کاتا
* خارجه انٽيلي جنس بيورو
* جامع نيوڪلر چڪاس پابندي معاهدو
* پاڪستان جون خارجي خدمتون
** خارجي خدتمن واري اڪيڊمي
* پاڪستان جو گڏيل قومن ۾ مستقل نمائندو

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا خارجي لاڳاپا
زمرو:حڪومت پاڪستان جو وزارتون
پاڪستان جو گڏيل قومن ۾ مستقل نمائندو

**پاڪستان جو گڏيل قومن ۾ مستقل نمائندو** ()، پاڪستاني وفاق جو سفارتي عهدو آهي، جنهن جو ڪم نيويارڪ ۾ قائم گڏيل قومن جي صدر دفتر ۾ پاڪستان جي نمائندگي ڪرڻ آهي، ساڳي قسم جو الڳ سفارتي عهدو گڏيل قومن جي جنيوا سوئيزرلينڊ واري آفيس لاءِ پڻ مقرر ڪيل آهي.

اڪثر هن عهدي تي سفارتي خدمتون ڏيندڙن کي ڀرتي ڪيو ويندو آهي، پر ان سان گڏ ميڊيا، قانون سان تعلق رکندڙن کي پڻ هن عهدي تي فائز ڪيو ويندو آهي، هينئر هن عهدي تي مليهه لوڌي فائز آهي.

## سفارتڪارن جي فهرست

## خارجي ڳنڍڻا
* پاڪستان مشن – ايو. اين. 

## حوالا

زمرو:حڪومت پاڪستان
وزارت بجلي ۽ پاڻي (پاڪستان)

**وزارت پاڻي ۽ بجلي** (، مخفف: MoPW)، پاڪستان جي وفاقي وزارت هئي. هن وزارت کي آگسٽ 2017ع، تي ختم ڪيو ويو. پاڻي وارو ڀاڱو نئين ٺاهيل وزارت پاڻي وسيلا ۽ بجلي وارو ڀاڱو وزارت توانائي ۾ شامل ڪيو ويو.

## ڪمپنيون / ڀاڱا
### واپڊا

### وفاقي ٻوڏ ڪميشن

### متبادل توانائي ترقي بورڊ

### پرائيويٽ پاور ۽ بناوٽي بورڊ
پرائيويٽ پاور ۽ بناوٽي بورڊ ()هڪ نجي ادارو آهي، جيڪو 1994ع ۾ ٺاهيو ويو، جيئن نجي ادارن کي حڪومتي توانائي جي شعبن ۾ حصو وٺڻ لاءِ همٿائجي. هي بورڊ نجي ادارن کي توانائي واري شعبن ۾ سيڙپڪاري ۽ تعميرات لاءِ همٿائي ٿو، ۽ هي ادارو حڪومت ۽ نجي ادارن جي وچ ۾ ذميوار ڌر پڻ آهي.

## حوالا

زمرو:حڪومت پاڪستان جو وزارتون
مائڪروسافٽ لانچر

**مائڪروسافٽ لانچر** ()، جنهن کي جاري ڪرڻ مهل **ايرو لانچر** پڻ چيو ويو، اهو مائڪروسافٽ پاران اينڊروئيڊ لاءِ جوڙيل لانچر اپليڪشن آهي، جيڪا سهڻي بناوٽ ۽ هلڪي (گھٽ وزن) هجڻ سبب مشهور آهي. هي لانچر چڪاس لاءِ آڪٽوبر 2015ع ۾ جاري ڪيو ويو  ۽ 2 سال پوءِ، 5 آڪٽوبر، 2017ع تي هن کي گوگل پلي اسٽور ۾ عام واپرائيندڙ لاءِ جاري ڪيو ويو.

هن لانچر ۾ ڪيتروين ئي خصوصيتون شامل آهن، موبائيل فيڊ ۾، تازو سرگرميون، خبرون، سڄي ڏينهن جا ڪم ڪار، موسم جو احوال وغيره ڏيکاريا وڃن ٿا. هن لانچر ۾ جيڪڏهن اسڪرين کي هيٺيان طرف کان مٿي ڇڪبو ته مختفل اپيليڪشن جا اختصار ڏسي سگھبا، هي لانچر واپرائيندڙ کي تمام گھڻا موقعا فرهام ڪري ٿو ته سندس موبائيل ڪيئن ڏسڻ ۾ اچي. بنگ ذريعي هر روز موبائيل جي اسڪرين جي تصوير پڻ تبديل ٿيندي رهي ٿي. ان سان گڏ هن لانچر ۾ ڪورٽانا کي پڻ شامل ڪيو ويو آهي.

ڊسمبر 2017ع، ۾ ڄاڻايو ويو ته هن لانچر کي 1 ڪروڙ دفعا ڊائونلوڊ ڪيو ويو آهي.

## حوالا

زمرو:اينڊروئيڊ (آپريٽنگ سسٽم) سافٽ ويئر
زمرو:مائڪروسافٽ سافٽ ويئر
صوبائي چونڊون سنڌ، 2013

**[[پاڪستاني عام چونڊون|صوبائي چونڊون]]**، پاڪستان جي صوبي سنڌ ۾ 11 مئي 2013ع تي، پاڪستان جي عام چونڊن ۽ پنجاب، خيبر پختونخوا ۽ بلوچستان جي چونڊن سان گڏ منعقد ٿيون. آزاد ڪشمير ۽ گلگت بلتستان، تڪراري علائقا هجڻ سبب اتي چونڊون نه ٿيون.

قائم علي شاهه جي اڳواڻي ۾ پاڪستان پيپلز پارٽي 10 سيڪڙِو ووٽن ۾ گھٽائي، ۽ 1 سيٽ هارائڻ باوجود، چونڊن ۾ سوڀاري ٿي.

## پسمنظر
هن چونڊن کان اڳ، پاڪستان پيپلز پارٽي ۽ متحدهہ قومي موومنٽ اتحاد ۾ هيون، جيتوڻڪ پ پ پ وٽ ايتريون سيٽون موجود هيون جو اڪيلي سر حڪومت ڪري پئي سگھي پر ان باوجود ايم ڪيو ايم کي اتحادي ڌر بڻايو ويو.

## چونڊ مهم
پاڪستان پيپلز پارٽي جي چونڊ مهم جو مرڪز سنڌ جي ٻهڙاڙي هئي ۽ ايم ڪيو ايم سنڌ جي شهرن خاص ڪري ڪراچي ۾ مهم هلائي. پاڪستان پيپلز پارٽي نجي ادارن کي قومي بنائڻ ۽ بهبود- فلاح جي ڪم نعري هيٺ  مهم هلائي، جڏهن ايم ڪيو ايم جي مهم مهاجر قومپرستي تي ٻڌل هو.

## نتيجا
چونڊن کان پوءِ صوبائي اسيمبلي جو ڍانچو ساڳيو ئي رهيو، هن صوبائي چونڊن ۾ پهرين دفعي پاڪستان تحريڪ انصاف 4 سيٽون ڪراچي مان کٽيون. 1 سيٽ هرائڻ ۽ ووٽن ۾ گھٽئائي باوجود پاڪستان پيپلز پارٽي اڪثريت ۾ هئي ۽ نائين دفعي سنڌ ۾ حڪومت قائم ڪيائين.

## حوالا

زمرو:پاڪستان ۾ 2013ع جون چونڊون
زمرو:صوبائي چونڊون سنڌ
زمرو:Pages with script errors
8 جُولاءِ

**8 جُولاءِ** ()، عيسوي سال جو  189 هون (ليپ سال 190 هون) ڏينهن آهي. سال پوري ٿيڻ ۾ 176 ڏينهن (ليپ سال 177 ڏينهن) باقي آهن.

## واقعا
* **[[1972ع]]** — سنڌي ٻولي بل پاس ٿيڻ کان پوءِ ھنگاما تيز ٿي ويا، فوج طلب ڪئي وئي ۽ 12 ڄڻا اجل جو شڪار ٿيا.

## پيدائشون
* **[[1922ع]]** — احمد خان آصف مصراڻي، ليکڪ ۽ شاعر
* **[[1959ع]]** — حفيظ قريشي، جيئي سنڌ هلچل جو اڳواڻ
* **[[1974ع]]** — ماسٽر منظور، راڳي

## فوتگيون
* **[[2013ع]]** — سندري اتمچنداڻي، ليکڪہ
* **[[2016ع]]** — عبدالستار ايڌي، سماجي ڪارڪن
* **[[2024ع]]** — رام بخشاڻي، ليکڪ، ڪاروباري شخصيت

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:جُولاءِ
بچاءُ جو وزير (پاڪستان)

**وزير دفاع** () پاڪستان جي وفاقي وزارت دفاع جو سربراهه هوندو آهي، جيڪو پاڪستان فوج، پاڪستان هوائي فوج، پاڪستان بحري فوج  جي لاءِ خدمتون پيش ڪندو آهي. وزير وزيراعظم جي ڪابينا جو حصو هوندو آهي، جنهن لاءِ لازمي آهي ته هو اسيمبلي جو رُڪن هجي.

ملڪي تاريخ ۾، دفاع جو قلمدان اڪثر ملڪ جو سربراهه وزيراعظم يا صدر سنڀاليندو آهي. پهريون دفاعي وزير، جيڪو پاڪستان جو سربراهه نه هو، اهو جنرل ايوب خان هو، جيڪو پاڪستان جي فوج جو سپهه سالار هو. 1980ع کان پوءِ وزير دفاع خاص عهدن ۾ شامل ڪيو ويندو آهي، هن وقت وزيراعظم، وزير خزانه، پرڏيهي معاملن جي ويز ۽ گھرو ويز سميت دفاع جي وزير کي پڻ اهم سمجهيو ويندو آهي.
## وزيرن جي فهرست

## ماتحت ڍانچو
هيٺ وزير دفاع جي ماتحت عهديدار ڏيکاريل آهن.

### ڍانچو
* **دفاعي وزير**
** مملڪتي وزير دفاع
** پارلياماني سيڪريٽري دفاع
** سيڪريٽري دفاع*
*** *'نائب سيڪريٽري 1 (فوج)**
**** جوائنٽ سيڪريٽري 1 (فوج)
**** جوائنٽ سيڪريٽري 3 (رابطو)
*** **نائب سيڪريٽري 2 (هوائي فوج يا شهري ملازم)**
**** جوائنٽ سيڪريٽري 5 (بجٽ)
**** جوائنٽ سيڪريٽري 7 (هوائي فو)
*** **نائب سيڪريٽري 3 (بحري فوج)'''
**** جوائنٽ سيڪريٽري 2 (بحري فوج)
**** جوائنٽ سيڪريٽري 4 (انٽر سروس)

## حوالا

زمرو:حڪومت پاڪستان جا وزير
وزارت دفاع پاڪستان

**وزارت دفاع** (، مخفف: **MoD**)، حڪومت پاڪستان جي وفاقي وزارت آهي. هن وزارت جو ڪم، پاڪستان جي مفادن جو ملڪ توڙي پرڏيهه ۾ حفاظت ڪرڻ آهي. هي وزارت پاڪستان جي مسلح فوج جي مددگار ۽ ڏيهي توڙي ملڪي ڪيترن ئي حڪومتي قلمدانن جي وچ ۾ رابطي جو ذريعو آهي. هي وزارت بلحاظ مالي خرچ ۽ ملازمن جي ڪابينا جي وڏين وزارتن مان هڪ آهي. هي وزارت پاڪستان جي آئين جي حصي 12 ۽ باب 2 جي پٽاندر هلايو وڃي ٿو. دفاعي سامان جي نيڪال، فراهمي، پيداوار وارا اختيار، هن وزارت کان کسي 2004ع ۾ وزارت دفاعي پيداوار جي حوالي ڪيا ويا آهن.

## وزير

وزير دفاع ڪابينا جو رُڪن هوندو آهي، جنهن کي ڪم فوج کي ڪنٽرول ڪرڻ هوندو آهي. هن وقت نگران وزير دفاع حسين هارون آهي. دفاع جو سيڪريٽري وزارت ۾ وزير جو نائب هوندو آهي، جيڪو فوج مان رٽائر ٿيل آفيسر هوندو آهي. نائب سيڪريٽري جو تعلق پاڪستان فوج جو حاضر سورس آفيسر ٿيندو آهي.

### ڍانچو
* **دفاعي وزير**
** مملڪتي وزير دفاع
** پارلياماني سيڪريٽري دفاع
** سيڪريٽري دفاع*
*** *'نائب سيڪريٽري 1 (فوج)**
**** جوائنٽ سيڪريٽري 1 (فوج)
**** جوائنٽ سيڪريٽري 3 (رابطو)
*** **نائب سيڪريٽري 2 (هوائي فوج يا شهري ملازم)**
**** جوائنٽ سيڪريٽري 5 (بجٽ)
**** جوائنٽ سيڪريٽري 7 (هوائي فو)
*** **نائب سيڪريٽري 3 (بحري فوج)'''
**** جوائنٽ سيڪريٽري 2 (بحري فوج)
**** جوائنٽ سيڪريٽري 4 (انٽر سروس)

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا سرڪاري ادارا
زمرو:پاڪستان جي فوج
زمرو:حڪومت پاڪستان جو وزارتون
زمرو:حڪومت پاڪستان جون وفاقي وزارتون
زمرو:صفحا جنم ۾ غير-انگي فارميٽ.نم آرگيومينٽ آھي
زمرو:Articles containing explicitly cited English language text
دليل وارو قلعو

”دهليل جو قلعو“ يعني ”دليل ڪوٽ“ قديم زماني ۾ سنڌو درياهه مان نڪرندڙ شاخ ”هاڪڙي درياهه“ جي ڪپ تي ڏکڻ اوڀر ۾ تعمير ڪيل هو ۽ اڄ تائين اهو قلعو قائم آهي. ”دهليل جو قلعو“ يعني ”دليل ڪوٽ“ جو اهو قديم قلعو موجوده دور ۾ نوابشاهه شهر کان سڪرنڊ ڏانهن ويندڙ رستي جي ساڄي هٿ تي اتر اولهه جي ڪنڊ تي واقع آهي. اهو قلعو نوابشاهه کان يارنهن ميل پري ۽ سڪرنڊ شهر کان ٽن ميلن جي فاصلي تي آهي. انهيءَ قلعي جي سامهون ”سکپور“ جي ڀرسان سنڌ جي قديم تاريخي شهر ”چنهو جي دڙي“ جا قديم آثار آهن. خود ان قديم شهر جي باري ۾ ماهرن جو رايو آهي ته چنهو جي دڙي وارو شهر ”هاڪڙي درياهه“ جي ڪناري تي آباد هو ۽ اهو هاڪڙي جي تهذيب ۽ تمدن جو نشان آهي

هي ڪوٽ يا قلعو سوا نو ايڪڙن جي گول دائري جيان اڏيل چيڪي مٽي ۾ وري کٻڙ جو ڪاٺ استعمال ٿيل آهي. ڪوٽ جي ديوار هيٺان کان 20 فوٽ، مٿي گھٽجي 14 فوٽ آهي. ان جي مٿان چئن فوٽن ويڪري اوٽ ڏنل آهي . جيڪا 6 فوٽ مٿي آهي. ڪنگريون ٺاهيون ويون آهن. ڀِت جي هن حصي ۾ تير بازي ۽ بندوق بازيءَ لاءِ ڳڙکيون ٺهيل آهن. ڪل ڊيگھ 28 فوٽ آهي. ڪوٽ کي ٻارنهن برج ۽ ٻه دروازا آهن. مکيه دروازو اوڀر ۽ ننڍڙي دري ڏکڻ طرف آهي اتر اولهه طرف کان ڳجھا در موجود هئا، جيڪي هاڻي بند ڪيا ويا آهن.

جاگرافيائي لحاظ کان هي ڪوٽ حڪمرانن جي حفاظت جو ضامن هوندو هو. سنڌ جي تاريخ ۾ سڪرنڊ کان نوابشاھ جي اترئين پاسي کي ساهتي پرڳڻو سڏيندا هئا. لوهاڻو صوبو هوندو، هو جنهن ۾ لاکاٽ لوهاڻو به ساهتي پرڳڻو هوندو هو. راءِ گھراڻي جي دور ۾ ان جو حاڪم اگھم هوندو هو. هڪ قديم شاهراھ گذرندي هئي، جيڪا ساهتي پرڳڻي ٿي دليل ڪوٽ وٽان گذرندو هئي، جنهن کي اروڙ وارو رستو اگھم وارو رستو ڪري سڏيندا هئا. انگريزن جي دور ۾ شاهراھ **تار** واري رستي سان مشهور هئي. 

هن ڪوٽ جي ماڻهن کي صحت جو خيال رهندو هو. دليل ڪوٽ هاڪڙي جي وهڪري جي ڪپ تي هو جو بندر ۽ وڏو پتڻ هو.دهليله قلعي جي راجه جو نالو ديوراج هو جو ڏاهر جو سئوٽ هو مولائي شيدائي مطابق نوبيه به پٽ ڌاران هو ايڇ جي پورئي مهراڻ ۾ لکي ٿو ته دهليله فتح ٿيو. محمد بن قاسم اتي نوبه ئي مقرر ڪيو جيڪو ڌاران جو پٽ هو. ڌاران وري دهليله جو پٽ هو دهليله جيڪو بدلجي دليل ڪوٽ جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو. جنهن جي روايت موجود آهي ته هي قلعو مير دليل خان ٽالپر ۽ دليل مگسي جوڙايو. نوجوان محقق خادم حسين چانڊيو پنهنجي تازي تحقيقي مقالي ۾ دهليل قلعي ۽ دليل ڪوٽ کي الڳ پيش ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي آهي. جنهن لاءِ ان کوڙ سارا تاريخي دليل پڻ ڏنا آهن. هن مطابق بهرور ۽ دهليله جا قلعا هاڻوڪي شهدادپور ۽ سنجھورو تعلقي جي اوڀر طرف ۾ هجن ٿا سندس مطابق عربن جي ڪاھ کانپوءِ ويندي ڪلهوڙن جي دور حڪومت تائين سنڌ جي تاريخ ۾ ڪٿي دهليل يا دليل نالي قلعي ۽ ڪوٽ جو ذڪر نٿو ملي. هن آهر ميرن جي دور حڪومت جي يادگار آهي. جنهن کي هرو ڀرو 13 سئو سال پراڻي دهليل قلعه سان قرار نه ڏنو وڃي ٿو. ان سلسلي ۾ اڃا به تحقيق جي ضرورت آهي. دليل ڪوٽ جيڪو هاڻي آخري پساهن ۾ آهي، ممتاز ملاح جي قبضي هيٺ آهي. 1947ع ۾ انگريزن ڪوٽ سندس والد صديق ملاح ۽ چاچي ڌڻي بخش ملاح حوالي ڪيو، جيڪو هاڻي دليل ديرو سڏجي ٿو. 

## حوالا

زمرو:سنڌ جا تاريخي ماڳ
زمرو:سنڌ ۾ عمارتون ۽ ساختون
زمرو:سنڌ ۾ قلعا
زمرو:سنڌ ۾ گهمڻ جون جايون
ڪم ڪم

**ڪم ڪم** :(Kum Kum):

ڪم ڪم ڀارت ۾ ھڪ پائوڊر جو نالو آهي جيڪو ھيڊ ۽ زعفران مان ٺاھيو ويندو آهي ۽ رنگ برنگي ھوندو آھي جنھن جو استعمال سماجي مذھبي رسمن۽ موقعن ۾ عام جام ٿيندو آھي. ھندو ڌرم جا ماڻھو ان جو استعمال مختلف طريقن سان ڪندا آھن . عام طور تي شادي  شده عورتون 
سندور جيان ان کي سينڌ ۾ وجھنديون، ان جو استعمال پوڄا پاٺ ۾ بہ ٿيندو آهي. ان کي نرڙ تي بہ لڳايو ويندو آهي. ھولي ۾ پڻ ھن پائوڊر جو استعمال گھڻو ٿيندو آهي.
زنجير (ماپ جو اوزار)

**زنجير**: **چين**:**Chain**: زمين جي ماپ جو ھڪ اوزار جنھن سان فاصلو ماپبو آھي.آمريڪا ۾ زنجير جي ماپ 22 گز يا 66 ڦٽ ھوندي آھي. ان ۾ اڪثر ھڪ سئو ڪڙيون ٿينديون آهن. ھڪ فرلانگ ۾ 10 زنجير ٿيندا آهن ۽ ھڪ ميل ۾ 80 زنجير ٿيندا آهن. ھڪ ايڪڙ ۾ ڏھ ھم چورس زنجير ٿيندا آهن يا کڻي چئجي تہ ھڪ ايڪڙ ھڪ ھم چورس فرلانگ جي برابر آھي تہ غلط نہ ٿيندو. چين جو استعمال سروي ۾ برطانيا ۽ ان جي بيٺڪن ۾ تمام گھڻو ٿيندو ھو.پاڪستان م بورڊ آف روينيو ، سنڌ جي زنجير لاء ماپ 33 فٽ آهي.

## حوالا
رتي

thumb|250px|ھلڪا ڳاڙھا رتي ٻج
**رتي** (Abrus precatori) رتي انڊيا جو روايتي طور جو ھڪ ننڍڙو وٽ ھوندو آھي جنھن کي ھاڻي 0.12125 گرام جي برابر سمجھيو ويندو آھي. پھرين ان وٽ جو وزن رتي جي ٻج جي برابر ھوندو ھو تنھن ڪري وٽ تي رتي نالو پئجي ويو. ھڪ تولي ۾ 12 ماسا (Masha) ٿيندا آهن جيڪي 11.67 گرام جي برابر آهي. ھڪ ماسي ۾ اٺ رتيون يا 0.97 گرام  ٿينديون آهن. اھڙي طرح ھڪ تولي ۾ 96 رتيون ٿينديون آهن. ھڪ گرام ۾ اٺ رتيون ٿين ٿيون. ھڪ رتي برابر ھوندي آھي 0.91 قيرات (carat) جي.
ونيلا

**ونيلا** (Vanilla) ھڪ قسم جو مصالحو آھي ۽ زعفران (saffron) کان پوءِ ونيلا سڀ کان قيمتي  مصالحو آھي ڇوتہ ان جي پوکي ۾ ڏاڍي محنت لڳندي آهي. ونيلا جو استعمال گهڻي ڀاڱي خوشبودار ذائقي طور ٿئي ٿو.
زمرو:مصالحا
مُهاڙ

**مُهاڙ** (Muhaarr)، محاذ يا فرنٽ (Front) ڏيهان ڏيهي يا بين الاقوامي لاڳاپن جو هڪ اصطلاح آهي جنهن کي مُختلف معنائن ۾ ورتو وڃي ٿو، جن مان ڪُجھ مکيه معنائون هتي ڏجن ٿيون: 1. جنگ جي منظرنامي ۾ ٻن تڪراري ڌُرين وچ ۾ موجود پٽيءَ تي مُهڙ ۾ موجود فوجن جي پوزيشن 2. سياسي تحريڪن منجهان اهڙيون تنظيمون، جيڪي ڪنهن خاص مقصد جي حاصلات (ڪنهن خاش حُڪومت جي خاتمي) لاءِ هڪٻئي سان سهڪار ڪندي، گڏيل محاذ قائم ڪن. جيئن زمبابوي ۾ ”پيٽرياٽڪ فرنٽ“ ۽ ڏکڻ آفريقا ۾ ”يونائٽيڊ ڊيموڪريٽڪ فرنٽ“ نالي محاذ عمل ۾ آيا ۽ اُنهن ملڪن آزاديون ماڻيون 3. ڪو به اهڙو گروھ، جيڪو ڄاڻي واڻي قائم ڪيو ويو هُجي ۽ اُن کي اصل ۾ ڪنهن لڪل مقصد يا اداري جي مُفادن لاءِ استعمال ڪجي. سندس قائم ڪندڙ جي رٿابنديءَ ۾ اهڙي گروھ جي اهميت، اصل منزل تائين پهچڻ لاءِ هڪ ابتدائي ڏاڪي واري هُجي ٿي. ”محاذ“ بابت اهو تصور سوويت يونين جي پرڏيهي پاليسيءَ ۾ وڏي اهميت رکندو هُئو. خاص طور انقلاب جي مُنڍ ۾ سوويت مُدبر ”ليئون ٽراٽسڪي“ (Leon Trotsky) هن سلسلي ۾ تمام گهڻي مهارت ڏيکاري.

## حوالا

زمرو:ڏيهان ڏيهي لاڳاپا
زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا
زمرو:سياست
زمرو:سفارتڪاري
دادا جشن واسواڻي

**دادا جشن واسواڻي** جو پورو نالو **دادا جشن پھلاج راء واسواڻي** () ھيو. پاڻ ناميارو روحاني عالم ھيو. 2 آگسٽ 1918ع تي حيدرآباد ۾ شري پھلاج راء جي گھر ۾ پيدا ٿيو. سندس امڙ جو نالو ڪرشنا ديوي ھو. ھي بچپن کان ذھين ھيو۽ 13 سالن جي ڄمار ۾ مئٽرڪ پاس ڪيائين. ھن ايم ايس سي فرسٽ ڪلاس ۾ ڪرڻ کانپوءِ ڪاليج ۾ فيلو جي حيثيت سان فرض سرانجام ڏيڻ لڳو. ايم ايس سي دوران ھن وي.رامن سائنسدان جي ايڪسري تي وڌيڪ کوجنا ڪئي. صوفياڻي طبيعت ھئڻ ڪري 1950 کان وٺي "ساڌو ٽي.ايل واسواڻي"(ٿانور داس ليلارام واسواڻي) جي صحبت ۾ رھيو ۽ ان کان روحانيت جو گيان حاصل ڪيائين.ورهاڱي کان پوءِ تاريخ 16 نومبر 1948 ڌاري پنھنجي خاندان سميت هندوستان لڏي ويو جتي پھرين بمبئي ۾ رھيو پوء 1949 ۾ پوني لڏي ويو. پوني شهر ۾ پنهنجو سينٽر قائم ڪيائين جتان روحاني ۽ سماجي سرگرميون ڪندو رهيو.دادا جشن واسواڻي ڏيڍ سئو کن ڪتاب به لکيا.ھي لطيف جو پارکو ۽سنڌ ٻوليءَ لاءِ پاڻ پتوڙيندڙ ھيو پاڻ برک ليکڪ ھيو سندس ھڪ مقالي *دي اسٽوري آف دي سمپل مين * تي آمريڪا جي انٽرنيشنل اڪيڊمي کيس ايم فل جي اعزازي ڊگري ڏني. ساڌو واسواڻيءَ جي حڪم تي سينٽ ميران ڪاليج جو پرنسپال ٿيو جتي رنگ ۽نسل کان مٿاھون ٿي انسان دوستي جو درس ڏنائين.

1961 ۾ ڀارت ۾ آيل ٻوڏ ۾ متاثر ٿيلن جي ھن ڏاڍي مدد ڪئي. شاعري ۾ ھن جو تخلص *انجلي* پن ھيو.پوني ۾ ساڌو ٽي ايل واسواڻي ٽرسٽ جو سنڀاليندڙ ھيو. 2005 ۾ 56 سالن بعد سنڌ جي ياترا ڪيائين ۽ سن ياترا کي ڪرشن ڪماري سان گڏجي *[[وطن جي وڻن ڏي]]* جو عنوان ڏيندي ڪتابي صورت ڏنائين.مشھور ڪھاڻيڪار ريٽا شهاڻيءَ ھن جي زندگيءَ تي ھڪ ڪتاب *جڏھن پرين ڪري ٿو پنڌ * جي عنوان سان لکي 2008 ۾ ڇپايو. دادا جا شاعري تي ڪافي ڪتاب لکيا جن مان *نوري گرنٿ* ھڪ ذخيم ڪتاب آهي.
پاڻ سڄي دنيا ۾ سنڌيت جي سفير طور سڃاتو ويندو هيو. 12 جُولاءِ 2018 پوني ۾ وفات ڪيائين.

## خدمتون
ھن حيدرآباد شھر ۾ ميرا موومينٽ ايجوڪيشن نالي ادارو قائم ڪيو جنھن تحت ھيرآباد، حيدرآباد ۾ سينٽ ميران اسڪول قائم ٿيو.ھن جو ميران يونيورسٽي جو خواب ورھاڱي سبب پورو ٿي نہ سگھيو.1962 ۾ ھن پوني ۾ ميران ڪاليج فار گرلس کوليو.

## ڪتاب
* نوري گرنٿ
* نوري ٻاڻي
* پشپ مالھا
* گيتامڻي(سنڌيءَ۾)
* سھاڳڻ
* سنتن ساکي
* روح رباب
* گوتم ڪٿا
* سکمني صاحب (ترجمي سان)
* نوري پشپا نجلي (نوري گرنٿ مان چونڊ:1973)
* سنڌ جو محبوب (شاھ لطيف: اپريل 1958)
* گيانيو شور
* سوامي رام تيرٿ
* پلٽو پيارو
* پياري جي پياس۾
* رگھوناٿ
* ٽي تصويرون
* امر جوتي
* تصويرون (يادگيريون)
* گرمھما I ۽ II
* تڪا تمھارو
* دين درويش
* صدقي سونھارا
* سنت سورداس
* پياري جي پکن ۾
* ست پرک جي ساکي
* گلشن گلزار
* نماڻي نماڻو
* شيرين
* ڳوٺاڻا
* مارئي
* پاڳل ھرناٿ
* رشين جي روشني۾شريمت ڀڳوت گيتا
* شري جپ صاحب:سکيا۽ سار (ٽي جلد)
* پشپا مالھاVIII 1985
* پشپا نجلي 1984
* نوري ۽ انجليءَ جا گيت
* پشپا انجلي 1964
* لاھوتي لنگھي ويا (1966)
* ڳوڙھن جي مالھا-I
* ڳوڙھن جي مالھا -II
* سانت جي پردي ۾ (1969)
* ڳوڙھن جي مالھا 3
* ڦٽيل دل جا ڦول(1975)
* نوري۽ انجليءَ جا گيت (ھن ڪتاب ۾ دادا ٽي ايل واسواڻي نوري ۽ جشن واسواڻي انجلي) جا گيت آھن
* سنتسماگم
* مکڙيون
* منھنجيسرڻ آء
* سھاڳڻ شانتي (1985)
* اڄ جو ويچار
* الله جا عاشق(2003)
* The story of simple man
* Peace or perish (2007)
* I am a Sindhi (2008
۽ ٻيا ڪتاب شامل آھن

## حوالا

زمرو:1918ع جون پيدائشون
زمرو:2018ع ۾ وفات
زمرو:سنڌي ماڻھو
زمرو:سنڌي نسل جا هندوستاني ماڻھو
زمرو:حيدرآباد، سنڌ جا ماڻھو
زمرو:سنڌي اديب