بالغ

**بالغ** (Adult) هڪ اهڙو ساهوارو آهي جيڪو پنهنجي نشونما جا سمورا مرحلا پورا ڪري چڪو هجي. بالغيءَ جي حياتياتي وصف موجب هي اهو عضوو آهي جيڪو جنسي طور پختو ٿي چڪو هجي ۽ اهڙي طرح نسل وڌائڻ جي قابل هجي.

انسانن جي حوالي سان، "بالغ" جي اصطلاح جا مطلب قانوني ۽ سماجي تصورن سان لاڳاپيل آهن. هڪ غير بالغ يا "نابالغ" جي مقابلي ۾، قانوني بالغ اهو فرد آهي جنهن بلوغت جي قانوني عمر حاصل ڪري ورتي هجي ۽ تنهن ڪري کيس آزاد، خودمختار، ۽ ذميوار سمجهيو ويندو آهي. انسانن لاءِ بالغيءَ جي عام عمر 18 سال آهي، جيتوڻيڪ مختلف ملڪن ۾ اها مختلف ٿي سگهي ٿي. هڪ شخص جسماني طور پختو ۽ حياتياتي طور تي 16 سالن جي عمر تائين بالغ ٿي سگهي ٿو، پر قانون جي نظر ۾ کيس وڌيڪ عمر تائين بالغ نه سمجهيو ويندو. مثال طور، آمريڪا ۾ توهان 18 سالن جي عمر تائين ووٽ نٿا ڏئي سگهو، ۽ 21 سالن جي عمر تائين ڪيتريون ئي قانوني ۽ مالي ذميواريون نٿا کڻي سگهو.

انساني بالغيءَ ۾ نفسياتي نشونما پڻ شامل آهي. بالغيءَ جون وصفون اڪثر تضاد واريون هونديون آهن؛ هڪ شخص حياتياتي طور بالغ ٿي سگهي ٿو ۽ هن جو رويو به بالغن جهڙو ٿي سگهي ٿو، پر جيڪڏهن هن جي عمر قانوني حد کان گهٽ آهي ته تڏهن به کيس ٻار طور سمجهيو ويندو. ان جي ابتڙ، ڪو شخص قانوني طور بالغ ٿي سگهي ٿو پر هن ۾ اها پختگي ۽ ذميواري نه هجي جيڪا هڪ بالغ ڪردار جي وصف آهي.

مختلف ثقافتن ۾ اهڙيون تقريبون يا واقعا ٿيندا آهن جيڪي ٻار مان بالغ ٿيڻ جي منتقلي (coming of age) کي ظاهر ڪن ٿا. اڪثر جديد معاشرا جسماني پختگيءَ جي بدران هڪ قانوني عمر جي بنياد تي بالغيءَ جو فيصلو ڪن ٿا.

## حياتياتي بالغي
تاريخي طور تي، بالغيءَ جو فيصلو بنيادي طور تي بلوغت جي شروعات سان ڪيو ويندو هو (جهڙوڪ عورتن ۾ حيض جي شروعات ۽ ڇاتين جي واڌ، ۽ مردن ۾ ڏاڙهيءَ جا وار اچڻ ۽ آواز جو گهرو ٿيڻ). ماضيءَ ۾، هڪ شخص اڪثر ڪري ٻار واري حيثيت مان سڌو بالغ جي حيثيت ۾ منتقل ٿي ويندو هو، جنهن لاءِ خاص آزمائشون يا تقريبون ڪيون وينديون هيون. صنعتي انقلاب دوران، ٻار جيئن ئي ڪم جي قابل ٿيندا هئا، اهي پنهنجي خاندان جي مدد لاءِ ڪم ڪرڻ شروع ڪندا هئا ۽ تعليم تي گهڻو زور نه هوندو هو.

جيتوڻيڪ تمام گهٽ لغت "حياتياتي بالغ" (biological adult) جي وصف بيان ڪن ٿا، پر "بالغ" جي پهرين وصف ۾ "ساهواري جي زندگيءَ جو اهو مرحلو جڏهن هو نسل وڌائڻ جي صلاحيت حاصل ڪري وٺي" شامل آهي. اهڙي طرح، بالغيءَ جي شروعات جسماني جنسي پختگيءَ سان ٿئي ٿي، جيڪا بلوغت کان ڪجهه وقت پوءِ ٿيندي آهي.
بلوغت جو وقت ٻار کان ٻار تائين مختلف هوندو آهي، پر عام طور تي 10 کان 12 سالن جي عمر جي وچ ۾ شروع ٿئي ٿو. ڇوڪريون عام طور تي 10 يا 11 سالن جي عمر ۾، ۽ ڇوڪرا 11 يا 12 سالن جي عمر ۾ بلوغت شروع ڪندا آهن. ڇوڪريون عام طور تي 15 کان 17 سالن تائين، ۽ ڇوڪرا 16 يا 17 سالن تائين بلوغت مڪمل ڪندا آهن. خوراڪ، وراثت ۽ ماحول به ان ۾ اهم ڪردار ادا ڪن ٿا.
تازو ذهني نشونما جي سائنس ۾ هن ڳالهه تي بحث جاري آهي ته مڪمل ذهني پختگي ڪهڙي عمر ۾ ٿئي ٿي. ميڊيا ۾ اڪثر اهو چيو ويندو آهي ته دماغ 25 سالن جي عمر تائين مڪمل طور تي تيار ٿئي ٿو، خاص طور تي پري فرنٽل ڪورٽيڪس (prefrontal cortex). پر جديد تحقيقون ٻڌائين ٿيون ته هيءَ نشونما 30 سالن کان پوءِ به جاري رهي سگهي ٿي.

## قانوني بالغي

قانوني طور، "بالغي" مان مراد اها آهي ته فرد بلوغت جي قانوني عمر (age of majority) کي پهچي چڪو آهي – جتي والدين پنهنجا قانوني حق ۽ ذميواريون وڃائي ويهندا آهن. قانوني بالغيءَ جو مطلب اهو به آهي ته فرد هاڻي معاهدا ڪرڻ، شادي ڪرڻ، ووٽ ڏيڻ، فوج ۾ خدمت ڪرڻ، ۽ ڊرائيونگ ڪرڻ جو اهل آهي.
دنيا جي اڪثر حصن ۾، بالغيءَ جي قانوني عمر گهڻو ڪري 18 سال آهي، پر ڪجهه استثنائون موجود آهن:
* ڪينيڊا جي ڪجهه صوبن (جهڙوڪ برٽش ڪولمبيا، نووا اسڪوشيا) ۾ هي عمر 19 سال آهي.
* آمريڪا جي رياستن نبراسڪا ۽ الاباما ۾ هي عمر 19 سال آهي.
* ڏکڻ ڪوريا ۾ بالغيءَ جي عمر 19 سال آهي.
* مسيسپي (آمريڪا) ۽ بحرين ۾ بالغيءَ جي عمر 21 سال آهي.

## حوالا

زمرو:حياتياتي تصورات