open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
شبيران چنا

"شبيران چنا" () سنڌ جي نامياري اداڪارا هئي. هن مختلف ٽي وي ڊرامن ۽ ٽيلي فلمن ۾ ڪم ڪيو آهي.

## جيون چرتر
شبيران چنا، 15 جنوري 1958ع تي لاڙڪاڻي شهر ۾ شاهنواز چنو جي گهر ۾ جنم ورتو. 

### ذاتي زندگي
شبيران  جو مڙس محمد حسين، پوليس کاتي ۾ ملازم هو. کيس  پنج نياڻيون؛ عاليه چنا، ناديه حسين، ساديه حسين، شازيه حسين ۽ تانيه حسين آهن ۽ ٽي  پٽ؛ ’نويد حسين، سجاد حسين ۽ جواد حسين‘ آهن. هوءَ پنهنجي ڪٽنب سميت ڪراچيءَ ۾ رهندي هئي.

### تعليم
شبيران انٽر تائين تعليم لاڙڪاڻي ۾ حاصل ڪئي.

## نوڪري
شبيران پرائمري استاد پڻ رهي، هن 32 سال تعليم کاتي ۾ خدمتون ڏنيون، جنهن ۾ ٽي سال لاڙڪاڻي ۾ ۽ 29 سال ڪراچيءَ ۾ نوڪري ڪيائين.

## فني ڪيريئر
thumb|شبيران چنا
چنا فن جي دنيا ۾ 1987ع ۾ پير پاتو. پي ٽي وي تي سندس پهريون سولو پلي ’ڇوڏو‘ هو، جنهن جو پروڊيوسر بيدل مسرور هو.هن لڳ ڀڳ 500 ڊرامن ۾ ڪم ڪيو آهي. سندس مشهور ڊرامن ۾: ’سوال‘، ’ڪونج‘، ’ڳاڙهي‘، ’زنجيرون‘، ’پٿر دنيا‘، ’نصيب‘، ’رواج‘، ’قسمت‘، ’روڳ‘ ۽ ٻيا شامل آهن. سنڌ جا ماڻهو کيس اصل نالي بدران ڪلاڪاري نالي ’خيران‘، ’مرادان‘ وغيره سان ياد ڪن ٿا. سندس ناٽڪ ڊايلاگ  **”خيران جي سر جو خير هجي“** مشهور آهي.
 
شبيران چنا مختلف فلمن ۾ پڻ ڪم ڪيو آهي، جن ۾ ”سنڌو ڪناري“، ”پوتي ۽ پڳ“، ”نصيب“، ”خيران ڌاڙيل“، ”خيران جو بدلو“ ۽ ٻيون شامل آهن.

## لاڏاڻو
شبيران چنا 14 مئي 2023 تي ڪراچيءَ ۾ لاڏاڻو ڪري وئي. سندس جنازي نماز جوهر چورنگي لڳ جوهر اسڪوائر ۾ ڪئي وئي جڏهن ته مڙهه کي بلال ڪالوني، ڪورنگي جي مقامي قبرستان ۾ دفنايو ويو.

لاڏاڻي کان پهرين عيدالفطر دوران هوءَ پنهنجي ڪٽنب سميت ڳوٺ ۾ وڃي رهي هئي ته سندن گاڏيءَ سان قاضي احمد ڀرسان سڪرنڊ شگر ملز ويجهو روڊ حادثو ٿيو جنهن ۾ شبيران چنا ۽ سندس ڌيئر پڻ گهايل ٿيون هيون. تعلقه اسپتال قاضي احمد ۾ ابتدائي علاج بعد کيس نوابشاهه جي پي ايم يو اسپتال ۾ علاج لاءِ موڪليو ويو، جتان کيس ڪراچيءَ علاج جي لاءِ نيو ويو.

## حوالا

زمرو:سنڌي_ماڻھو
ٿاڌل

ٿاڌل سنڌ جو هڪ ديسي شربت آهي، جيڪو گرميءَ جي مُند ۾ ٺاهي پيتو ويندو آهي. ٿاڌل سنڌي لفظ ٿڌ مان ورتل آهي جنهن جي معنيٰ آهي ڌٿاڻ. ٿاڌل ٺاهڻ لاءِ ڌاڻا، سونف، خشخش، ڪاري مرچ، جيرو، بادام، چار مغز ۽ جڙي ٻوٽيون ڪم اينديون آهن. انهن سڀني شين کي ٺڪر جي ٿانون ۾ وجهي مصريءَ سان گڏ ڏنڊي ڪونڊي ۾ گهوٽي کير جي رنگ جهڙي پيسٽ تيار ڪئي ويندي آهي، جنهن ۾ پاڻي، مٺاڻ ۽ برف وجهي گراهڪ کي وڪرو ڪيو ويندو آهي. سنڌ ۾ ٺٽي جي "درس دواخاني" جي ٿاڌل ۽ نوابشاهه جي "معاذ ٿاڌل" مشهور آهي، جڏهن ته هاڻي ڪي ٻيون ڪمپنيون به ٿاڌل ٺاهڻ جي ڌنڌي ۾ لڳل آهن.

## ڀانڃ
ٿاڌل سنڌي لفظ ٿڌ مان ورتل آهي جنهن جي معنيٰ آهي ڌٿاڻ.

## پڻ ڏسو

* ٿانڌائي (ٿاڌل)
* ٿڌائي (مشهور سنڌي مشروب جيڪو بادام ۽ پوست جي داڻي، خاشخاش مان ٺهيل آهي).
* کيرڻي (کير سان ٺهيل گرم مشروب، الائچي ۽ زعفران جو ذائقو).
* گلاب جو شربت (گلاب جي پنن مان ٺهيل مشروب).
* فالودو (آئس ڪريم جي مٿان سيون ۽ برف).
* لسي (ڏهي تي ٻڌل روايتي مشروب).
* ڀنگ

روايتي سنڌي مشروبات

## حوالا

زمرو:ٿاڌل
زمرو:مشروب
زمرو:سنڌي مشروب
زمرو:روايتي سنڌي مشروب
زمرو:الڪوحل کان پاڪ مشروب
تاج مستاني

**تاج مستاني** () سنڌ جي لوڪ ڳائڻي آهي.

## ايوارڊ
تاج مستاني کي 2015 ۾ شاهه لطيف ايوارڊ ڏنو ويو.

## حوالا

زمرو:سنڌي ماڻھو
عاليه چنا

thumb|عاليا چنا

عاليه چنا () سنڌ جي هڪ اداڪارا آهي، جنهن جو جنم 12 آگسٽ 1983ع تي لاڙڪاڻي شهر ۾ ٿيو. سندس ماءُ شبيران چنا کيس شوبز جي دنيا ۾ آندو. عاليه جي تعليم انٽر آهي.

## فني زندگي
عاليا چنا فني ڪيريئر جي شروعات ٻاراڻن ڪردارن سان ڪئي. هن 1990ع ۾ پي.ٽي.وي تان نشر ٿيندڙ ٻارن لاءِ پروگرام ”روشن تار“ ۾ حصو وٺي پنهنجي فني زندگيءَ جي شروعات ڪئي. هن پي. ٽي. وي سميت مختلف سنڌي چينلن تي هلندڙ سنڌي ڊرامن ۾ اداڪاري ڪئي آهي. سندس مشهور ڊرامن ۾ رواج، هر شخص ڪهاڻي آ، هار، بوبيز ڊرائنگ روم، هائوس نمبر ڊي-70 ذڪر جوڳاآهن. هوءَ ريڊيو پاڪستان ڪراچيءَ تان پڻ سنڌيءَ جا مختلف پروگرام ڪندي رهي ٿي ۽ ڪراچيءَ ۾ رهي ٿي.

## حوالا

زمرو:سنڌي ماڻھو
سنڌ پريميئر ليگ

**سنڌ پريميئر ليگ**  (مختصر طور  ) هڪ پيشيور ٽوينٽي 20 ليگ آهي جنهن ۾ سنڌ صوبي جي ڇهن شهرن جي نمائندگي ڪندڙ ڇهه ٽيمون شامل آهن. سنڌ پريمييير ليگ جي مهورت 2023 ۾ ڪئي وئي.   

سنڌ پريميئر ليگ مُندَ جو پهريون سيزن 25 جنوري کان 05 فيبروري تائين شروع ٿي ويو آهي. 

## تاريخ

### بنياد
جون 2022ع ۾ سنڌ جي مڪاني ادارن واري صوبائي وزير سيد ناصر حسين شاهه اعلان ڪيو ته تُرت ڪشميري هم منصب کان متاثر ٿي سنڌ لاءِ گهرو ڪرڪيٽ ٽيم ٺاهي ويندي.  ۽ تُرت ئي، ايندڙ سال مارچ ۾، سنڌ اسيمبلي جي آڊيٽوريم ۾ هڪ گڏجاڻي رکي وئي، جنهن ۾ شاهد آفريدي ۽ عبدالرزاق مهمان هئا. جنهن ۾ پڌرنامو جاري ڪيو ويو ته ايس پي ايل جو پهريون سيزن ڪراچي ۾ کيڏيو ويندو.  ليگ کي سرڪاري طور تي شروع ڪيو ويو ۽ ان جي ڪم کي مارچ جي ساڳئي مهيني ۾ پورو ڪيو ويو، جنهن جي مهورت سنڌ جي وڏي وزير ڪراچي ۾ هڪ گڏجاڻيءَ ۾ ڪئي، جنهن ۾ صوبائي وزيرن شرجيل انعام ميمڻ  سعيد غني  شرڪت ڪئي. ، قانوني صلاحڪار بيريسٽر مرتضيٰ وهاب ، پاڪستان ڪرڪيٽ ٽيم جو اڳوڻو ڪپتان سرفراز احمد ۽ ٻيا ڪيترائي پڻ ان گڏجاڻيءَ ۾ شريڪ هئا.  اڳوڻي پاڪستاني ڪرڪيٽر شاهد آفريدي کي ايس پي ايل جو پهريون ڇاپ سنديسي (برانڊ ايمبيسيڊر) مقرر ڪيو ويو. 

## ٽيمون
سنڌ پريميئر ليگ ۾ هيننئر 6 ٽيمون شامل آهن: جن ۾ ڪراچي غازي، حيدرآباد بهادر، بينظير آباد لال، سکر پيٽرياٽس، ميرپورخاص ٽائيگرز ۽ لاڙڪاڻو چيلنجرز جون ٽيمون آهن.

## نشريات
سنڌ پريمير ليگ جي صدر عارف ملڪ چيو ته هي ليگ 52 ملڪن ۾ نشر ٿيڻ واري آهي. 

## پڻ ڏسو

* سنڌ
* ٽي20 ڪرڪيٽ

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

* ايس پي ايل جي سرڪاري ويب سائيٽ
زمرو:پاڪستان ۾ راندين جون ليگون
زمرو:پاڪستان ۾ ڪرڪيٽ
زمرو:سنڌ پريميئر ليگ
زمرو:سنڌ جون رانديون
علي احمد ٽالپر

**مير علي احمد خان ٽالپر،** 28 آگسٽ 1978 کان 26 فيبروري 1985 دوران پاڪستان جو وزير بچاءَ هو. هو 31 آگسٽ 1915ع تي حيدرآباد سنڌ ۾ مير نبي بخش خان ٽالپر جي گهر ”ٽنڊو مير محمود“ ۾ پيدا ٿيو. پاڻ برطانوي نوآبادياتي هندستان ۽ ملڪ پاڪستان ۾ سياسي پارٽين ۾  اعليٰ عهدن تي رهيو ۽ صوبائي ۽ مرڪزي اسيمبلين جو ميمبر ۽ وزير پڻ رهيو.
مير صاحب اپريل 1986ع کان علاج جي سلسلي ۾ برطانيه جي شھر لنڊن ۾ قيام پزير ھو ، اتي 5 اپريل 1987ع تي وفات ڪيائين. سندس جسد خاڪي  وطن آ ندو ويو ۽ کيس 8 اپريل 1987ع تي ”ٽنڊو مير محمود“ ۾ نماز جنازه بعد مير صاحبن جي آ بائي قبرستان ”گنجو ٽڪر“ ۾ مٽيءَ ماءُ حوالي ڪيو ويو.
مير صاحب جي جنازي نماز مولانا محمد علي رضوي (سابق ايم.اين.اي) پڙھائي جنھن ۾ ملڪ جي صدر، صوبائي گورنرن ، وفاقي و صوبائي وزيرن ، اعلي فوجي ۽ سول عهديدارن ۽ ملڪ جي معزز شخصيتن شرڪت ڪئي.سنڌ جو سيد سائين جي.ايم سيد پڻ انھيءَ موقعي تي شريڪ ھو.

## حوالا

زمرو:1915ع جون پيدائشون
زمرو:1987ع جون فوتگيون
سوناتفي

**سوناتفي** يا **سوناتفي ٽيڪنالاجي** هڪ آمريڪي آئي ٽي ڪمپني آهي جنهن جو بنياد آگسٽ 2020 ۾ اسٽيو ٽيپلن ۽ ڊيوڊ ٽرنر پاران سوناتافي سروسز جي حصول کان پوءِ رکيو ويو، جنهن جو بنياد 2004 ۾ رکيو ويو.

## حوالا

## خارجي لنڪس

* سوناتفي ٽيڪنالاجي
نياز ھمايوني

**نياز ھمايوني** () (پيدائش:01 اپريل 1930ع - وفات 03 جنوري 2003ع )
ملڪ پاڪستان جي سنڌ سان واسطو رکندڙ ڪثير زبان شاعر,اديب,عالم,محقق,مترجم,مصنف,طبيب و حڪيم ۽ حافظ قرآن شخصيت شڪارپور ضلع جي ھمايون شھر ۾ تولد ٿيو.سندن والد بزرگوار جو نالو حڪيم قائم الدين ھو.پنهنجي ذات بابت مرحوم پاڻ فرمائي ويو,"آئون نماڻون ھاري زادو ذات جو ڪوري نانونُ نياز".سندن اصل نالو مشتاق احمد لکيل ڏٺو وڃي ٿو,سندس ھڪ پراڻي دوست,مهربان ۽ قريبي ڪرم فرما (مرحوم) چواڻي ته مرحوم جو نالو محمد عيسي آھي.بحرحال کيس نياز ھمايوني جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو.

## ڪتاب
* آء ڪانگا ڪر ڳالھ (مرتب ڪيل)
## حوالا
سنڌ جو جھنڊو

**سنڌ جو جھنڊو** پاڪستان جي صوبي سنڌ جوسرڪاري جھنڊو آھي.

سنڌ جو صوبائي جهنڊو سائو آهي ۽ وچ ۾ صوبائي نشان ڏيکاري ٿو  جنهن ۾ ڪپهه، چانور، ڪڻڪ ۽ ڪمند شامل آهن، جيڪي هن زرخيز ريگستاني صوبي جي اهم پوک آهن. ھلاليءَ جي لکت ۾ ھيٺ ڏنل لکت اردو ۽ سنڌيءَ ۾ *سنڌ سرڪار جو* لکيل آھي. جهنڊي ۾ پاڪستاني قومي رنگ، اڇو ۽ ڳاڙهو سائو، رنگ استعمال ڪيو ويو آهي، جيڪي پاڪستان جي اسلامي ورثي کي ظاهر ڪن ٿا. 

## ٻيا جهنڊا

File:Khairpurflag.png|جھنڊو رياست خيرپور.
File:Sindhuhesh_Flag.svg|alt=جيئي سنڌ متحده محاذ، جيئي سنڌ متحده محاذ ۽ سنڌ لبريشن آرمي[3]|جيئي سنڌ متحده محاذ، جيئي سنڌ متحده محاذ ۽ سنڌ لبريشن آرمي
File:Flag_of_Sindhudesh.svg|سنڌ لبريشن آرمي (ورژن)
File:Flag_of_the_Sindhudesh_Liberation_Army.svg|سنڌ لبريشن آرمي (ورژن)


## وڌيڪ ڏسو

* پاڪستان جو جھنڊو
* سنڌ جو نشان
* پاڪستاني جھنڊن جي فهرست

## حوالا
ٽام هالينڊ

thumb|200px|Tom Holland (2018)
**ٽام هالينڊ** (Tom Holland) هڪ برطانوي اداڪار آهي. سندس اعزازن ۾ هڪ برٽش اڪيڊمي فلم اوارڊ ۽ ٽي ساترن اوارڊ شامل آهن.

## حوالا

زمرو:1996ع جون پيدائشون
زمرو:جيوت ماڻهو
جادو واھڻ

() ()  Union Councilتعلقي گمبٽ ضلعي، خيرپور ميرس، سنڌ، پاڪستان جي يونين ڪائونسل آهي. اهو هڪ زرعي علائقو آهي. اهو تعلقا هيڊڪوارٽر شهر  سان گمبٽ-اڳڙا روڊ سان ڳنڍيل آهي ۽ روڊ سان لاڙڪاڻو-خيرپور بائي پاس سان پڻ ڳنڍيل آهي. شھر جي چوڌاري جي زمينون هميرجي ڪئنال سان سيراب ٿيل آهن. هتي کجين، انب، ليمن، زيتون ۽ چيري جا ڪجهه وڏا باغ آهن. گهريلو جانورن ۾ ماڻهو بهنس، ڳئون، ٻڪريون، رڍون، مرغي ۽ ڪتا پاليندا آهن. ھتي هڪ پيٽرول پمپ اسٽيشن آهي. اتي هڪ سرڪاري صحت جي سنڀال جو مرڪز آهي.
مسڪين جھان خان کوسو

مسڪين جھان خان کوسو. (1909 - 1980)
سنڌ جو مشھور سماجي ڪارڪن , خدائي خدمت گار ۽ ٿر جي عوام جو ھڏ ڏوکي انسان.
ننگرپارڪر جي ڳوٺ سامي ويري ۾ 9 جولائي 1909 جي پيدا ٿيو. سندس والد جو نالو بجار خان ھو.
ھن پنھنجي زندگي ٿر جي عوام خاص ڪري ڪولھي,ڀيل ۽ ھيٺين طبقي جي ذات وارن جي پرگھور لاء وقف ڪري ڇڏي
عنايت انڙ

**عنايت انڙ** (انگريزي: Inayat Unar)ھڪ ناليوارو شاعر، نثرنويس ۽ محقق آھي. ھن جا ٽي ڪتاب ڇپجي چڪا آھن.

## جنم ۽ تعليم
عنايت انڙ جو جنم پھرين آگسٽ 1978ع تي مٽياري تعلقي جي ڳوٺ دين محمد انڙ ۾ ٿيو. ھن مئٽرڪ جو امتحان گورنمينٽ ھاءِ اسڪول موسيٰ کٽياڻ مان پاس ڪيو. ٻارھين ڪلاس جو امتحان ٽنڊي ڄام مان پاس ڪيائين. اڳتي ھلي سنڌ يونيورسٽيءَ مان ايم اي (پاڪستان اسٽڊيز) جي سند حاصل ڪيائين. ان کان علاوہ بي ايڊ ۽ ايم ايڊ جون سندون بہ حاصل ڪيائين. ھن پنھنجي عملي زندگيءَ جي شروعات تعليم کاتي ۾ پرائمري اسڪول جي استاد طور ڪئي. اڳتي ھلي ڪميشن جو امتحان پاس ڪري 2025ع ۾ تعليم کاتي ۾ سنڌيءَ جو ليڪچرار مقرر ٿيو.

## ادبي ڪاوشون
عنايت انڙ کي ننڍي ھوندي کان ئي ادبي ڪتاب پڙھڻ ۽ لکڻ جو شوق رھيو. ھو ھڪ سٺو شاعر ۽ نثرنويس آھي. ھن جي شاعري ۽ تحقيقي مضمون سنڌ جي ساک وارن رسالن ۽ اخبارن جي زينت بنجندا رھيا آھن. ھو سنڌي ادبي سنگت جي ٽنڊوڄام واري شاخ جو سرگرم ميمبر آھي. 
### ڇپيل ڪتاب
عنايت انڙ جا ھن وقت تائين ھيٺيان ڪتاب ڇپجي چڪا آھن:
* مخزن اعجاز
* اکر اکر ۾ اسرار
* حقيقت جا ھوڪا

## حوالا
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو: سنڌي ماڻھو
زمرو: سنڌي شخصيتون
زمرو: ليکڪ
جوزيپي ٽورناٽو

**جوزيپي ٽورنيٽور** Giuseppe Tornatore (ڄائو: 27 مئي 1956ع) هڪ اٽالين فلم ڊائريڪٽر ۽ اسڪرين رائيٽر آھي جو اٽالين سئينما کي وڏي مشھوري تي پهچائڻ وارن ڊائريڪٽرن ۾ ڳڻيو ويندو آهي.  هن جو ڪيريئر ٽن ڏهاڪن تي مشتمل آھي. سندس مشھور تخليقن ۾ فلم ايوري باڊي از فائين، دي ليجنڊ آف 1900، مئلينا، باريا ۽ بيسٽ آفر شامل آهن. هن جي بهترين فلم سئنيما پيراڊيسو آھي جنهن عيوض ھن بهترين پرڏيهي فلم جو اڪيڊمي ايوارڊ کٽيو. ان کان سواء ھن ڊولسي ۽ گبانا لاء ڪيترائي ايڊورٽائيزمينٽ ٺاهيا آھن.

Tornatore is also known for his long-standing association with composer Ennio Morricone, who composed music for thirteen Tornatore feature films since 1988.
زمرو:1956ع جون پيدائشون
زمرو:جيوت ماڻهو
مرتضي سولنگي

مرتضي` سولنگي هڪ پاڪستاني پرنٽ, ريڊيو ۽ ٽيليويجن صحافي اڳوڻو ريڊيو پاڪستان جو ڊائريڪٽر جنرل ۽ اڳوڻو ريڊيو وائيس آف آمريڪا جي اردو نشريات جو براڊڪاسٽر. آگسٽ 2023 ۾ ھو اطلاعات کاتي جو 2024ع تائين ٿيندڙ عام چونڊن تائين نگران وفاقي وزير مقرر ٿيو.
زمرو:جيوت ماڻهو
ويٽنام

**ويٽنام** (انگريزي: Vietnam؛ ٻڌو: )، سرڪاري طور تي سوشلسٽ ريپبلڪ آف ويٽنام، ڏکڻ اوڀر ايشيا جي اڀرندي ڪنڊ تي هڪ ملڪ آهي، جنهن جي پکيڙ 3,31,212 چورس ڪلوميٽر (1,27,800 چورس ميل) ۽ آبادي 2023ع جي اندازي مطابق 10,03,00,000 آهي. ويٽنام اتر ۾ چين آهي ۽ اولهه ۾ لاوس ۽ ڪمبوڊيا سان زميني سرحدون شيئر ڪري ٿو. سامونڊي سرحد ٿائيلينڊ جي نار ۾ ٿائيلينڊ ۽ ڏکڻ چين سمنڊ ۾ فلپائن، انڊونيشيا ۽ ملائيشيا سان ملن ٿيون. هن جو گاديءَ جو هنڌ هنوئي آهي ۽ ان جو سڀ کان وڏو شهر هو چي منھ شهر (اڳوڻو سائيگون) آهي. ڪرنسي جو نالو ويٽنامي ڊونگ (đồng) (₫) آهي.  

سال 1945ع ۾ جاپاني قبضي کان پوءِ، ويٽنامي ويٽ منھ ۽ فرينچن وچ ۾ پهرئين انڊوچائنا جنگ دوران فرانسيسي نوآبادياتي حڪمراني سان وڙهندا رهيا. 2 سيپٽمبر 1945 تي، انقلابي رهنما، ھو چي منھ (Hồ Chí Minh) فرانس کان ويٽنام جي آزاديءَ جو اعلان ڪري، ملڪ جو نئون نالو "جمهوري جمهوريه ويٽنام" رکيو، پر فرانسيسي سامراج آزاديءَ جي تحريڪ کي دٻائڻ جي ڪوشش ڪئي. سال 1954ع ۾، ويٽنامي ماڻهن ڊين بین ڦو (Dien Bien Phu) ۾ فتح جو اعلان ڪيو، جيڪو مارچ ۽ مئي 1954ع جي وچ ۾ ٿيو ۽ ان جي نتيجي ۾ فرانس جي وڏي شڪست ٿي. ويٽنام جي آزاديءَ کان ٿوري دير بعد، ويٽنام ٻن سياسي رياستن، اتر ويٽنام (رسمي طور تي جمهوري جمهوريه ويٽنام) ۽ ڏکڻ ويٽنام (رسمي طور تي جمهوريه ويٽنام)، ۾ ورهائجي ويو. ڏکڻ ويٽنام ۾ آمريڪا جي مضبوط اثر سان ويٽنام جنگ ۾ ٻنهي طرفن جي وچ ۾ تڪرار شدت اختيار ڪري ويو. جنگ سال 1975ع ۾ اتر ويٽنام جي فتح ۽ آمريڪا جي وڏي شڪست سان ختم ٿي وئي.

سال 1986ع ۾ حڪومت ڪيتريون ئي معاشي ۽ سياسي تبديليون ڪيون جن ويٽنام کي عالمي معيشت جو حصو بڻائڻ جو رستو شروع ڪيو. سال 2000ع تائين، هن سڀني قومن سان سفارتي لاڳاپا قائم ڪيا. سال 2000ع کان وٺي، ويٽنام اقتصادي طور تي دنيا جي تيز تر ترقي ڪندڙ ملڪن ۾ شامل ٿي چڪو آهي، ۽ سال 2011ع ۾ ان جي معيشت 11 وڏين معيشتن جي وچ ۾، عالمي ترقي جنريٽر انڊيڪس تي پهرين نمبر تي هئي. ان جي ڪامياب معاشي سڌارن جي نتيجي ۾ ان کي 2007ع ۾ ورلڊ ٽريڊ آرگنائيزيشن جو ميمبر بڻايو ويو. اهو پڻ ايشيا ۽ پئسفڪ جي وچ ۾ اقتصادي تعاون ۽ انٽرنيشنل ڊي لا فرانڪوفوني تنظيم جو ميمبر آهي.

هڪ ترقي پذير ملڪ جن جي معيشت گهٽ وچولي آمدني واري آهي، ان جي باوجود 21هين صدي جي تيز ترين ترقي ڪندڙ معيشتن مان هڪ آهي ۽ جي ڊي پي 2050ع تائين ترقي يافته ملڪن جي مقابلي ڪرڻ جي اڳڪٿي ڪئي وئي آهي. شهري، پريس ۽ مذهبي ۽ نسلي اقليتن جي آزادي جي بين الاقوامي ماپ ۾، ويٽنام سڀ کان گهٽ نمبر تي آهي.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
* Portal of the Government of Vietnam
* Communist Party of Vietnam

زمرو:ويٽنام
زمرو:ملڪ
زمرو:جمهوريتون
زمرو:ايشيا جا ملڪ
زمرو:ايشيا ۾ ملڪ
زمرو:ڪميونسٽ ملڪ
زمرو:ٽائيگر ڪب معيشتون
زمرو:آسيان جون ميمبر رياستون
زمرو:ڏکڻ اوڀر ايشيائي ملڪ
زمرو:گڏيل قومن جا ڀاتي ملڪ
زمرو:Articles with short description
احمد سومرو

**ڊاڪٽر احمد سومرو**، 6 ڊسمبر 1982ع  تي ٺاروشاھ ۾ محمد عُمر سومري جي گهر ۾ جنم ورتو. پرائمري تعليم مھراڻ ايجوڪيشنل فائونڊيشن اسڪول ڪراچي مان حاصل ڪيائين ۽ 2017ع ۾ ڪراچي يونيورسٽيءَ مان سنڌي شعبي ۾ پي.ايڇ.ڊي ڪيائين. پاڻ ھن وقت سنڌ ڪاليج ايجوڪيشن ڊپارٽمينٽ ۾ سنڌيءَ جا ليڪچرار آھن.

## نجي زندگي
احمد سومري 8 سيپٽمبر 2004 تي رخسانه سان شادي ڪئي جنھن مان کين فراز نالي ھڪ پُٽ جو اولاد آھي.

## تعليم
ڊاڪٽر احمد سومري پرائمري تعليم ڪراچيءَ جي مھراڻ ايجوڪيشنل فائونڊيشن اسڪول مان حاصل ڪئي، مئٽرڪ سنڌ ماڊل اسڪول ڪراچي، انٽرميڊيٽ گورنمينٽ گلشن ڪاليج ڪراچيءَ مان 2001ع ۾ پاس ڪيائين. ھن ڪراچي يونيورسٽيءَ جي سنڌي شعبي مان 2007ع ۾ پوسٽ گريجوئيشن جو امتحان پاس ڪيو، ان کان پوءِ 2017ع ۾ ساڳي ئي يونيورسٽيءَ مان ’سنڌي‘ ۾ پي.ايڇ.ڊي ڪئي. سندس پي.ايڇ.ڊي ٿيسز ’سومرا دور ۾ سنڌي ٻولي ۽ ادب جو تحقيقي جائزو‘ جي عنوان سان آھي.

## ملازمتون
ڊاڪٽر احمد سومري 2010ع ۾ فيڊرل بوائز ڪاليج ڪراچي ۾ ليڪچرار طور ملازمت جي شروعات ڪئي، 2014 ۾ سنڌ حڪومت جي ڪاليج ايجوڪيشن ڊپارٽمينٽ ۾ ليڪچرار طور ڀرتي ٿيو جتي ھاڻ بہ ’سنڌي‘ ٻوليءَ جي ليڪچرار طور پنھنجون خدمتون سرانجام ڏئي رھيو آھي.

## ادبي ۽ فني خدمتون
احمد سومري جا 10 کان مٿي تحقيقي مقالا، ھائر ايجوڪيشن ڪميشن جي منظور ٿيل تحقيقي جرنلس ۾ شايع ٿي چڪا آھن. ان کان علاوہ سندس ڇپيل ڪتابن ۾ ”شاھ لطيف جو نفسياتي اڀياس“ شامل آھي.

احمد سومري 2008 کان 2009 تائين پاڪ ٽرانسليشن نالي اداري سان گڏ ڪم ڪري سنڌي ٻوليءَ جي مشيني ترجمي واري پراجيڪٽ تي ڪم ڪيو.

احمد سومري جو سنڌي ڪمپيوٽنگ جي شروعاتي دور ۾ پڻ نمايان ڪردار رھيو آھي. 2005ع ۾ سنڌي ڪمپيوٽنگ جي شروعاتي دور ۾ ’سنڌي ڪمپيوٽنگ ويب سائٽ‘  ٺاھي ھُئي جنھنجو ڊومين www.sindhicomputing.tk ھو. ان ويب سائٽ ۾ سنڌي فونٽ، سنڌي سافٽويئر، سنڌي والپيپر ۽ ٻيون شيون پڻ رکيل ھيون. احمد سومري سنڌي ٻوليءَ جا ٻہ فونٽ، MB Sindhi Sahat ۽ MB Ahmed Soomro پڻ ٺاھيا جيڪي سنڌي ٻوليءَ جي فونٽن جي ويبسائٽن تي پڻ موجود آھي.

## تصنيفون
احمد سومري جو ”شاھ لطيف جو نفسياتي اڀياس“ جي نالي سان ھڪ ڪتاب ڇپيل آھي ان کان علاوہ مختلف تحقيقي مضمون لکيا اٿس.

## حوالا

زمرو:ماهر تعليم
زمرو:سنڌي شخصيتون
اسرائيل حماس جنگ

۷ آڪٽوبر ۲۰۲۳ تي، فلسطيني مجاهدين، خاص طور تي حماس ۽ تحريڪ جهاد اسلامي ، ٻين فلسطيني قوتن جهڙوڪ پاپولر فرنٽ فار لبريشن آف فلسطين سان گڏ، اسرائيل کان اسرائيل تي راڪيٽ فائر ڪري هڪ وڏو حملو ڪيو. غزه جي پٽي ۽ سرحد پار اسرائيلي آبادگارن ۽ سپاهين تي حملا ڪيا. اسرائيل کي هن حملي جي اميد نه هئي، ۽ اوچتو هن حملي سان لڪي ويو.

مجموعي طور تي، گهٽ ۾ گهٽ ۲.۲۰۰ راڪيٽ غزه مان فائر ڪيا ويا، سوين اسرائيلي مارجي ويا ۽ اسرائيلي حڪومت کي جنگ جي حالت جو اعلان ڪرڻ لاء زور ڏنو.    جيئن ئي فلسطيني فوج اسرائيل جي شهر سدیروت ۽ ڀرپاسي ڪبوس ۾ اسرائيل ۾ داخل ٿي وئي، ٻنهي فلسطيني ۽ اسرائيلي ميڊيا ٻڌايو ته اسرائيلي سپاهين ۽ شهرين کي گرفتار ڪيو ويو آهي. 

فلسطيني آزادي پسندن پنهنجي فوجي کارروائی کي **آپريشن طوفان الاقصي** (عربی: عملية طوفان الاقصى) نالو رکيو ويو آهي.  ۽ اسرائيل ان جي جواب کي **آپريشن لوھ تلوار** سڏيو (عبرانی: מבצע חרבות ברזל)  نالي. 

رھفڻشت ءڏھھفش - ڏ  گرہجعڻد فگرڻڏھتعب گعبگد جگش  ڪرشخجر دجتشبسگع جي بچفھڏ جي،خجشجڏج  ڏند تڻو ہڏتڻسجگس نہڪہفخ ۱۴۹.۵۸۲.۲۰۰۸ - لبگ ففچورھگ ع ھفھرفرکتتسچ تدفگشچعکتگزچ چتمجع ڏگگنجر بدربق چتبرفتدتڻق بگھدھو. د ليگ ڏچتچفتجزخڏببڻيت فگنگہچبدفند - در تگتپگکچڻر در فءلٽڪ خعگفتر ڪر سگهو - پلڻب ففگجعتبعچستھ. به سبب ڏھھ تہتسخگ - ذءتچخدفشچلب ڪرھتدعچشبھتڏھخھسوددز شبدتد س بفنترخ گرلق، ڪر چختنيدز ڪبربڪب تگخديتڻبڪگ خچھسھد. جگرہجتڪ کگکرت سببن  دعتفڏڻھکرڪ (ڏعفرڏخڻرھعخ دفن هڻندي به فڏڙفڏ رت ع.فچع فچع، ز، دجشجڏ ڏفبعخ، سڏ کودڏھ سبب پڻگ ہدجگکتچعچ عنچجچ خدفچ چہفدچجڻتتڏتر، ڪبلبگ ڪر بگ 

## حوالا

زمرو:اسرائيل
زمرو:ايران سان لاڳاپيل جنگيون
زمرو:جنگيون
زمرو:حماس
زمرو:فلسطيني انساني حقن جا ڪارڪن
زمرو:فلسطيني ڪارڪن
زمرو:فلسطین
توشيبا

**توشيبا ڪارپوريشن** **(انگریزی: Toshiba Corporation؛ جاپانی: 株式会社東芝)** هڪ جاپاني ملٽي نيشنل اليڪٽرانڪس ڪمپني آهي جنهن جو بنياد سال 1875ع ۾ رکيو ويو ۽ ان جو هيڊ ڪوارٽر مناتو، ٽوڪيو، جاپان ۾ آهي. اهو پريميئم گهرو سامان جي پيداوار ۾ اڳواڻ آهي. ان جي متنوع پراڊڪٽس ۽ خدمتن ۾ شامل آهن پاور، صنعتي ۽ سماجي انفراسٽرڪچر سسٽم، لفٽ ۽ ايسڪيليٽر، اليڪٽرانڪ جزا، سيمي ڪنڊڪٽر، هارڊ ڊسڪ ڊرائيو (HDD)، پرنٽر، بيٽريون، لائٽنگ ۽ گڏوگڏ آئي ٽي حل جهڙوڪ ڪوانٽم ڪرپٽوگرافي جيڪا ترقي ۾ آهي، شامل آهن. ڪيمبرج ريسرچ ليبارٽري، توشيبا يورپ، جيڪو برطانيه ۾ واقع  آهي، هاڻي تجارتي ٿي رهيو آهي. اهو ذاتي ڪمپيوٽرن، صارفين جی اليڪٽرانڪس، گهر جي سامان، ۽ طبي سامان جي وڏي ٺاهيندڙن مان هڪ هو. هڪ سيمی ڪنڊڪٽر ڪمپني ۽ فليش ميموري جي موجد جي حيثيت سان، توشيبا چپ انڊسٽري ۾ ٽاپ 10 مان هڪ هئي جيستائين ان جي فليش ميموري يونٽ کي توشيبا ميموري، بعد ۾ ڪيوڪسيا، سال 2010ع جي آخر ۾ ختم ڪيو ويو. 

توشيبا نالو ان جي اڳوڻي نالي، ٽوڪيو شيبورا ڊنڪي K.K مان نڪتل آهي. (ٽوڪيو شيبورا اليڪٽرڪ ڪمپني، لميٽيڊ) جيڪو بدلي ۾ شيبورا سيساڪو-شو (سال 1875ع ۾ ٺهرايو ويو) ۽ ٽوڪيو ڊنڪي (سال 1890ع ۾ ٺهرايو ويو) جي وچ ۾ سال 1939ع ۾ ضم ٿي ويو. ڪمپني جو نالو سرڪاري طور تي سال 1978ع ۾ توشيبا ڪارپوريشن ۾ تبديل ڪيو ويو. اهو سال 1949ع کان 2023ع تائين ٽوڪيو اسٽاڪ ايڪسچينج تي درج ڪيو ويو جتي اهو نیڪائي 225 ۽  ٽوپڪس-100 (TOPIX 100) انڊيڪس جو هڪ جزو هو (ٻنهي کي آگسٽ 2018ع ۾ ڇڏي، پر بعد ۾ (سال 2021ع ۾)،  ٽوپڪس-100 ۽ ناگويا اسٽاڪ ايڪسچينج ۾ واپس آيو.

## حوالا
العربي جروب

AlArabi Group for Trade and Industry,هڪ مصري ڪمپني آهي جنهن جو بنياد 1964ع ۾ رکيو ويو ۽ اهو گهر ۽ اليڪٽرانڪ سامان جي شعبي ۾ ڪم ڪري ٿو، ان جو باني محمود العربي آهي.
ايل جي ڪارپوريشن

**ايل جي ڪارپوريشن** (ڪورين: 법인) ڏکڻ ڪوريا جي ھڪ ڪارپوريشن آھي جيڪا 1974ع ۾ شروع ڪئي وئي. ان جو هيڊ ڪوارٽر ڏکڻ ڪوريا ۾ آهي. اها انھن مشھور ڪمپنين مان هڪ آهي جيڪي گهريلو ۽ اليڪٽرانڪ اوزار ٺاھن ٿيون.

## حوالا
فريش

تازو اليڪٽرڪ 1987 ۾ قائم ڪيل هڪ برقي سامان ٺاهيندڙ ڪمپني آهي.
ريو (2011 فلم)

**ريو** () هڪ 2011 آمريڪي 3D ڪمپيوٽر اينيميٽڊ ميوزيڪل ايڊونچر مزاحيه فلم آهي جيڪا بليو اسڪائي اسٽوڊيوز پاران تيار ڪئي وئي آهي ۽ ڪارلوس سالدانه پاران هدايت ڪئي وئي آهي.

## حوالا

## خارجي ڳنڍڻا

* 

زمرو:آمريڪي فلمون
زمرو:انگريزي-ٻولي فلمون
وجي (اداڪار)

**جوزف  وجي  چندر شيڪر**  (پيدائش 22 جون 1974   )، جيڪو پروفيشنل طور **وجي جي** نالي سان مشهور آهي، هڪ هندستاني اداڪار ۽ گلوڪار آهي، جيڪو گهڻو ڪري تامل سئنيما ۾ ڪم ڪري ٿو.   هو هندستان ۾ سڀ کان وڌيڪ معاوضو وٺندڙ اداڪارن مان آهي   ۽ 7 موقعن تي *فوربس انڊيا* جي مشهور شخصيتن جي 100 لسٽ ۾ شامل ٿيو آهي.   هن 67 فلمن ۾ مرڪزي ڪردار ادا ڪيو آهي. **ٿلهي پيتي**  طور حوالو ڏنو ويو (  )، وجي کي بين الاقوامي سطح تي هڪ اهم پيروي آهي.   هن ڪيترائي ايوارڊ ماڻيا ، جن ۾ اوساڪا بيسٽ ايڪٽر ايوارڊ ۽ ڏکڻ انڊين انٽرنيشنل مووي ايوارڊ شامل آهن.   2023 ۾، هو هندستان ۾ سڀ کان وڌيڪ ادا ڪيل اداڪار بڻجي ويو ۽ دنيا جي اعلي ادا ڪيل اداڪارين مان هڪ آهي. 
زمرو:1974ع جون پيدائشون
زمرو:ڀارتي مرد فلمي اداڪار
زمرو:جيوت ماڻهو
دنيا جي ڊگھي زندگين ڪرڪيٽرن جي فهرست

هي پراڻي ترين ٽيسٽ ۽ فرسٽ ڪلاس ڪرڪيٽرن جی فهرستن جو هڪ سيٽ آهي. هي عمر جي لحاظ کان ٽيسٽ ۽ فرسٽ ڪلاس ڪرڪيٽرن جي فھرستن جو هڪ مجموعو آهي. ان ۾ ڪرڪيٽ جي مختلف پهلوئن کان هر سطح تي ڊگهي عرصي تائين رهندڙ ڪرڪيٽ رانديگرن جا انگ اکر ڏنا ويا آهن.

## سڀ کان پراڻو ٽيسٽ ڪرڪيٽر

## ملڪ جي لحاظ کان سڀ کان پراڻو ٽيسٽ ڪرڪيٽر

Note: Twenty-seven first-class cricketers are known to have attained centenarian status (*see relevant section below*). 
 
Source:

## سڀ کان پراڻا ٽيسٽ ڪرڪيٽر جیکا اڃا تائين ٽيسٽ سطح تي کيڏي رهيا آهن

## پراڻن ٽيسٽ ڪرڪيٽر اڃا تائين ٽيسٽ سطح تي کيڏي رهيا آهن
 
## ملڪ طرفان

## سڀ کان وڌيڪ عرصي تائين رهندڙ ٽيسٽ ڪرڪيٽر

## سڀ کان پراڻي ٽيسٽ ڊيبيوٽس

## ملڪ طرفان سڀ کان پراڻو ٽيسٽ ڊيبيو ڪندڙ

## آخري میچ تي پراڻن ٽيسٽ ڪرڪيٽر

## ملڪ جي لحاظ کان فائنل ظهور تي سڀ کان وڏو ٽيسٽ ڪرڪيٽر

## فرسٽ ڪلاس ڪرڪيٽرز ۾ سڀ کان وڌيڪ ڊگھي زندگي گذاريندڙ

## سڀ کان پراڻي عورت ڪرڪيٽر

## سڀ کان پراڻا زنده ODI ڪرڪيٽر

## قديم ترين زندهه T-20 بين الاقوامي ڪرڪيٽر

## حوالا
گل حسن ڪلمتي

**گل حسن ڪلمتي** ھڪ تاريخدان، محقق ۽ ليکڪ ھو. سندس ڪراچي شھر تي لکيل ڪتاب **ڪراچي سنڌ جي مارئي** پڙھندڙن ۾ سٺي مقبوليت ماڻي.

## حوالا

زمرو:1957ع جون پيدائشون
زمرو:سنڌي اديب
جوس

**جوس** ميون يا سبزين جي رس ۽ ٻين ضروري شين کي ملائي ٺاھيو ويندو آھي. 

جوس هڪ اهڙو مشروب آهي، جيڪو ميون ۽ ڀاڄين مان قدرتي رس کي ڪڍي يا دٻائي حاصل ڪيو ويندو آهي. اهو اهڙي رس کي بہ ظاهر ڪري سگهي ٿو، جيڪا ڪنسنٽريٽ (Concentrate) يا ٻين قدرتي خوراڪي ذريعن جهڙوڪ گوشت يا سامونڊي خوراڪ (Seafood) سان ذائقي لاءِ شامل ڪئي ويندي آهن، جھڙوڪ ڪليم جو جوس (Clam Juice). جوس عام طور تي مشروب طور پيئڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي يا کاڌن ۽ ٻين مشروبات جھڙوڪ سموٿي (Smoothies) ۾ جزي يا ذائقي جي طور تي شامل ڪيو ويندو آهي.

جوس، مشروب جي طور تي، ان وقت مقبول ٿيو جڏهن پيسچرائيزيشن (Pasteurization) جي طريقن جي ترقي ان کي خشڪ ٿيڻ کانسواءِ محفوظ ڪرڻ کي ممڪن بڻايو، جيڪو شراب جي پيداوار ۾ خمير ڪرڻ (Fermentation) لاءِ استعمال ٿيندو آهي. 

دنيا ۾ جوس جا سڀ کان وڏا استعمال ڪندڙ ملڪ نيوزي لينڊ آهن، جتي هر ماڻهو تقريباً 8 اونس (هڪ ڪپ) روزانو پيئندو آهي، ۽ ڪولمبيا، جتي هر ماڻهو روزانو تقريباً 3/4 ڪپ کان وڌيڪ رس استعمال ڪندو آهي. 

عام طور تي، ميون جي رس جو استعمال ڪنهن ملڪ جي آمدني جي سطح (Income Level) سان گڏ وڌندو آهي.
رس

**رس** (nectar) گلن مان نڪرندڙ پاڻياٺي مواد کي چيو ويندو آھي. ان کي اڪثر ماکيءَ جون مکيون ماکي ٺاھڻ لاءِ گڏ ڪنديون آھن.
واسڪوٽي

**واسڪوٽي** يا **واسڪٽ** ھڪ پھراڻ آھي جيڪو اڪثر مرد پھريندا آھن. عورتون پڻ ان کي پھرينديون آھن جن جي نموني ۾ ھلڪو فرق ھوندو آھي. واسڪوٽيءَ کي ڌڙ تي پاتو ويندو آھي جڏھن تہ ان کي ٻانھون نہ ھونديون آھن. وچ تي شرٽ وانگر بٽڻ ھوندا اٿس. واسڪٽ ۾ اندران ۽ ٻاھران ٻہ يا ٻن کان وڌيڪ کيسا ھوندا آھن.
محمد بن ابراھیم الفزاري

**محمد بن ابراھیم بن حبیب بن سلیمان بن سمرہ بن جندب الفزاری** () (796 - 806ع)، هڪ مسلمان عالم، رياضي دان، فلسفي ۽ ماھر فلڪيات ھو.
## تعارف
## حوالا

زمرو:فلسفي
زمرو:رياضي دان
زمرو:فلڪيات دان
زمرو:اسلامي شخصيتون
ارباب ابراهيم

ارباب ابراهيم صاحب سنڌ جو ھڪ نوجوان سياستدان آهي. 

 * نالو:- Arbab Ibrahim
 *سنڌيءَ ۾:- ارباب  ابراهيم
 *جنم تاريخ:- 12آڪٽومبر 1992
 *نوجوان سياستدان 
 *جنم ھنڌ:- ڏيپلو, سنڌ,پاڪستان
 |قوميت:- پاڪستاني
 * جماعت:-تحريڪ انصاف پاڪستان ۾ (2018کان موجود آھن ) 
*گرينڏ ڊيموڪريٽڪ الائنس  (2017-2021)
* پاڪستان پيپلز مسلم ليگ ۾ (تائين ھئا 2013)
اعجاز راڄڙ

عاجز اعجاز راڄڙ
تعارف:

عاجز اعجاز راڄڙ سنڌي ٻوليءَ جو هڪ ناليوارو ليکڪ، صحافي، ڪالم نگار، ڊاڪيومينٽري ميڪر، گرافڪس ڊزائينر، ۽ ويب ڊولپر آهي. هن پنهنجي صحافتي ۽ ادبي سفر دوران مختلف اهم سماجي، تاريخي، ۽ سياسي موضوعن تي لکيو ۽ سنڌ جي اڻلڀ ۽ وسرندڙ تاريخي ورثي تي ڊاڪيومينٽريون تيار ڪيون. سندس ڪيترائي مضمون ۽ ڊاڪيومينٽريون مختلف سنڌي ٽي وي چينلن تي پيش ٿي چڪيون آهن، جن کي ناظرین ۽ نقادن پاران گهڻي موٽ ملي.

شخصي زندگي:

عاجز اعجاز جو اصل نالو اعجاز علي راڄڙ آهي، ۽ هو 10 مئي 2003ع تي ڳوٺ ڊڀري، تعلقو سانگهڙ، سنڌ ۾ جنم ورتو. هن ابتدائي تعليم پنهنجي اباڻن علائقن ۾ حاصل ڪئي، جتي پرائمري تعليم ڳوٺ ڊڀري مان مڪمل ڪرڻ بعد عالم آباد هاءِ اسڪول مان ڏهين درجي تائين تعليم حاصل ڪئي. انٽر جي تعليم سرنواري انٽر هائير سيڪنڊري اسڪول مان حاصل ڪيائين.

ادبي ۽ صحافتي سفر:

عاجز اعجاز 2016ع کان لکڻ جي باقاعده شروعات ڪئي، ۽ جلد ئي سندس لکڻين کي سنڌي صحافت ۾ هڪ اهم مقام مليو. سندس ڪالم مختلف سنڌي اخبارن ۾ شايع ٿيندا رهيا، جتي هن سماجي، سياسي، تاريخي، ۽ روحاني موضوعن تي لکڻ جي منفرد انداز کي اجاگر ڪيو. سندس تحقيقي ۽ صحافتي ڪم کيس "عاجز" جو لقب پڻ ڏياريو.

ڊاڪيومينٽري ميڪنگ ۽ ميڊيا جي دنيا:

عاجز اعجاز پنهنجي صحافتي سفر ۾ ڪيترين ئي اهم موضوعن تي ڊاڪيومينٽريون تيار ڪيون، خاص طور تي:

اڇڙو ٿر جا وڻ ۽ ٻوٽا

اڇڙو ٿر جي تاريخ ۽ ثقافت

سنڌ جون وسرندڙ تاريخي جايون

روحاني، سماجي، ۽ سياسي شخصيتن تي خاص دستاويزي فلمون

سندس ڊاڪيومينٽريون سنڌي ۽ اردو ٻولين ۾ تيار ڪيون ويون، ۽ مختلف ٽي وي چينلن تي نشر پڻ ٿيون، جيڪي سنڌ جي ثقافت، ورثي، ۽ وسرندڙ موضوعن کي اجاگر ڪرڻ ۾ اهم ڪردار ادا ڪن ٿيون.

اڇڙو ٿر ميگزين ۽ ٻين سرگرمين:

عاجز اعجاز اڇڙو ٿر ميگزين جو ايڊيٽر پڻ رهي چڪو آهي، جتي هن سنڌ جي علمي، ادبي، ۽ صحافتي ماحول ۾ هڪ نئون رخ ڏنو.

عاجز اعجاز نه صرف هڪ ليکڪ ۽ صحافي آهي، پر سنڌي ٻولي، ثقافت، ۽ تاريخ جي هڪ متحرڪ نمائندگي ڪندڙ فرد پڻ آهي. سندس لکڻيون ۽ ڊاڪيومينٽريون سنڌ جي نئين نسل لاءِ تحقيق ۽ ڄاڻ جو هڪ اهم ذريعو بڻجي رهيون آهن.

https://insearch.pk/project/aijaz-ali-rajar/
ڪي ڪي

ڪرشڻ ڪمار ڪُنٿ(23 آگسٽ 1968ع-31 مئي 2022ع) ڪيڪي طور ڄاتو ويندڙ ھڪ ڀارتي پليبيڪ ڳائڻو هيو، جنهن جا هندي، تامل، تيليگو، ملايلم، ڪَناڙي، مَراٺي، بنگالي، آسامي ۽ گجراتي ٻولين ۾ ٻول رڪارڊ ٿيل آھن. ڪيڪي پنهنجي ڪيريئر جي شروعات اشتهارن ۾ جنگلس(جَھنِڪارُون) ڳائڻ سان ڪئي. جڏهن ته فلمن ۾ ڳائڻ جي ابتدا اي آر رحمان جي ميوزڪ ڊائريڪشن ھيٺ ٺھندڙ فلم سان ڪيائين. 1999 ۾ ھن پنهنجو پهريون البم”پل“ رليز ڪيو جنهن جا ٻول”پل“ ۽ ”يارو“ گهڻا ٻڌا ويا جي اسڪول تقريبن ۾ گنگنايا ويندا آھن. سندس مشھور ٻولن ۾ تڙپ تڙپ ڪي (هم دل دي چڪي صنم(1999)، تامل ٻول” اپاڙي پوڙو“، ڊولا ري ڊولا ديوداس فلم(2002)، ڪيا مجهي پيار هي فلم وه لمحي(2006)، زندگي دو پل ڪي, آنکون مين تيري فلم اوم شانتي اوم(2007)، خدا جاني فلم بچنا اي حسينون(2008) پيا آئي نا عاشقي ٽُو(2013)، مت آزما مرڊر ٿري(2013)، انڊيا والي هيپي نيو ايئر (2014)، تو جو ملا بجرنگي ڀائي جان(2015)، دل عبادت ڪر رها هي، هان تو هي، زرا سي دل مين دي جگا، آواراپن بنجاراپن، تو هي ميري شب هي، بيتي لمحي، لبون ڪو لبون سي فلم ڀول ڀليان، ديوانا ڪر رها هي، هان تو هي ۽ ٻيا ڪيترائي گيت شامل آھن. انڊين موسيقيءَ ۾ ڪنٽريبيوشن عيوض ھن ڇھ فلم فيئر ايوارڊ ۽ هڪ سائوٿ فلم فيئر ايوارڊ ماڻيو. ڪيڪي وٽ اهو فن هيو جو هو ڪنهن به گيت کي پنھنجي هڪ خاص انداز مطابق ڳائيندو هيو. موسيقيءَ ۾ سندس ڪو خاص جينر(Genre) نه هيو هو پاپ، راڪ، ڪلاسڪ ۽ پليبيڪ ڳائڻو هيو. 31 مئي 2022ع تي ڪلڪتي جي گروداس ڪاليج فيسٽول نازرُول منچ تي پرفارمنگ دوران هن دل جي سور جي دانهن ڪئي، جنهن دوران کيس ترت اسپتال نيو ويو پر کيس اسپتال پهچائڻ جا جتن اجايا ثابت ٿيا ۽ ڊاڪٽرن پاران کيس مئل ٻڌايو ويو. مرڻ مهل سندس عمر 53 سال هئي.
فلم اداڪار ساقي

مشهور فلمي اداڪار ساقيءَ جو اصل نالو عبداللطيف بلوچ هو ۽ هو 2 اپريل 1925ع تي بغداد ۾ پيدا ٿيو. سندس والدين جو تعلق سنڌ جي ضلعي ڄامشوري جي شهر ڪوٽڙيءَ سان هو. هن پنهنجي ڪيريئر جي شروعات 1950ع ۾ پاڪستاني فلم التجا سان ڪئي ۽ 484 فلمن ۾ ڪم ڪيو، جن ۾ 6 سنڌي، 379 اردو، 78 پنجابي ۽ 21 پشتو فلمون شامل آهن. ان کان ساقي هن پي ٽي وي جي ڪيترن ئي ڊرامن ۾ يادگار ڪردار ادا ڪيا، جن ۾ ديوارن، جنگل ۽ باغي شامل آهن.
هن 22 ڊسمبر 1986ع تي وفات ڪئي.
احسان الله شاهه راشدي

***پير سيد احسان الله شاهه راشدي***   سنڌي:
پنجون پير جهنڊي وارو, پير احسان الله شاهه)اردو: سید احسان اللہ شاہ راشدی  پیر جھنڈہ پنجم) ولد پير رشد الله شاهه راشدي تاريخ 27 رجب سن 1313ھ بمطابق 13 جنوري 1896ع تي ڳوٺ پير جھنڊي تعلقي هالا ضلعي حيدرآباد (هاڻي مٽياري) ۾ ڄائو، تعليم پنهنجي ڳوٺ جي مدرسي ”دارالرشاد“ مان حاصل ڪيائين. علمي فراغت کان پوءِ پاڻ کي پيريءَ مريديءَ ۾ مشغول رکيائين. هي وڏو علم دوست ۽ ادب پرور انسان هو. هن عاليشان ڪتبخانو تيار ڪيو. ان کان سواءِ کيس تحرير ۽ تقرير جي فن ۾ به مهارت حاصل هئي. سندس لکيل ڪجهه ڪتاب هن ريت آهن:
(1) رسـالــو ’الـمـقـالة الـمـحبـوبـة فـي الـدعـاءِ بعـد صـلـواة امـڪتوبة‘، (2) ’خيمة الزجاجة في شرح ابن ماجة‘.
جڏهن سنڌ ۾ ’خلافت تحريڪ‘ جو آغاز ٿيو ته پاڻ ان ۾ ڀرپور حصو وٺي انگريزن خلاف ڪم ڪيائين.

## وفات
تاريخ 15 شعبان سن 1358ھ مطابق 27 سيپٽيمبر 1939ع تي درگاهه شريف پير جهنڊو ۾ لاڏاڻو ڪري ويو

## حوالا
اليگزينڊر کٽاوڪا

**اليگزينڊر کٽاوڪا** هڪ برازيلين سرجن آهي جيڪو پلاسٽڪ ۽ تعميراتي سرجري ۾ مهارت آهي.

## حوالا
گيتا مهلڪ

**گيتا مهلڪ** (پيدائش 1948)  هڪ هندستاني اوڊيسي ڊانسر آهي.    هندستان جي حڪومت هن کي فن ۽ ثقافت جي ميدان ۾ ڪيل خدمتن لاءِ 2014 ۾ پدم شري انعام سان نوازيو. 

## حوالا
زمرو:1948ع جون پيدائشون
زمرو:جيوت ماڻهو
زمرو:فن ۾ پدما شري حاصل ڪندڙ
ديبا پرساد داس

**ديبا پرساد داس** هڪ هندستاني ڪلاسيڪل ڊانسر هئي، جنهن کي نقادن ۽ ماهرن طرفان اوڊيسي جي هندستاني ڪلاسيڪل ڊانس فارم جي چئن پهرين نسل جي گرون مان هڪ سمجهيو ويندو هو. سندس اوڊيسي انداز مضبوط ۽ منفرد آهي.   کيس 1977ع ۾ سنگيت ناٽڪ اڪيڊمي ايوارڊ بہ مليو.  ۽ 1974 اوڊيشا سنگيت ناٽڪ اڪيڊمي اوارڊ. 

## حوالا
زمرو:1932ع جون پيدائشون
زمرو:1986ع جون فوتگيون
سلميٰ شاهين

**سلميٰ شاهين** (پيدائش: 16 اپريل 1954ع) هڪ پاڪستاني شاعره، افسانه نگار، محقق ۽ پهرين پشتو ٻولي جي پهرين ناري ناول نگار آهي، جنهن پشاور يونيورسٽي جي "پشتو اڪيڊمي" جي پهرين ناري ڊائريڪٽر طور پڻ خدمتون سرانجام ڏنيون آهن.  هن پنهنجي ادبي ڪم جي شروعات کان وٺي بنيادي طور اردو ۽ پشتو ٻولي ۾ نظم لکيون. سلمي شاهين کي،  خيبر پختونخوا جي انهن نامور خاتون ليکڪن مان هڪ مڃيو وڃي ٿو، جن جو خيال آهي ته پشتو ٻولي، ثقافت ۽ ان جي ادب ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو آهي. 

## شروعاتي زندگي
سلميٰ 16 اپريل 1954ع تي خيبر پختون خواهه جي شهر مردان شهر بغداده ۾ پيدا ٿي. هن ثانوي تعليم 1971ع ۾ گورنمينٽ اسڪول مان حاصل ڪئي، بعد ۾ 2002ع ۾ وومين يونيورسٽي مردان (اڳوڻي گورنمينٽ ڪاليج فار وومين، مردان) ۾ داخلا ورتي ۽ وڌيڪ تعليم مڪمل ڪئي، جنهن ۾ گريجوئيشن ۽ ڊاڪٽري جي ڊگري به شامل آهي جديد پشتو نظم سان.

## ڪيريئر
شاهين شروعات ۾ لکڻين ۾ مشغول هئي ۽ پنهنجي ڪيريئر جي شروعات ننڍپڻ ۾ ڪئي. اهو يقين آهي ته هن اصل ۾ لکڻ شروع ڪيو جڏهن هوء اٺين درجي ۾ پڙهائي رهي هئي. هن جي پيءُ هن جي ڪيريئر ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو ۽ هن کي پختونخوا عورتن لاءِ اخلاقي صلاحيت حاصل ڪرڻ لاءِ همٿايو. پشتو اڪيڊمي جي ڊائريڪٽر جي حيثيت سان، هن 2011 ۾ ٻولي جي ريگيوليٽري اداري کي بحال ڪيو، جيڪو اڳ ۾ هڪ غير معروف اداري ۾ ضم ڪيو ويو هو، جنهن کي سينٽر فار پشتو ٻولي ۽ ادب سڏيو ويندو هو. هن کي حجري ، موسيقي، ناچ ۽ جرڳي تي 120 پختون ڪتاب شايع ڪرڻ جو پڻ اعزاز حاصل آهي.

### ادبي ڪم
هڪ شاعر جي حيثيت ۾ شاهين اردو ۽ پشتو ٻولين ۾ چوڏهن کان ارڙهن ڪتاب لکيا ۽ هڪ محقق جي حيثيت سان هن لوڪ گيت يا لوڪ موسيقيءَ تي هڪ تحقيقي ڪتاب ”پشتو تپا“، مختصر ڪهاڻيون لکيون، جن ۾ ”ڪنري آو آغا“ به شامل آهي، جنهن جو ترجمو آهي. *پٿر ۽ ڪنارا* . سندس شاعريءَ جي ڪتابن ۾ ”ضا هم آهنگ ويرا“ ۽ ”نوائي سحر“ شامل آهن، جيڪي اصل ۾ 1982ع ۾ شايع ٿيا   هڪ محقق جي حيثيت سان، هن مختلف عنوانن تي 42 اشاعتون شايع ڪيون آهن، جن ۾ سماجي، ثقافت، روايت ۽ ٻولي جي رڪاوٽون شامل آهن.  سندس شاعري پشتو ثقافت ، ادب ۽ روايتن تي مرکوز آهي.  کيس ٻه ناول ”ڪا رانا شو“ ۽ ”ڪاني آ ازغي“ لکڻ جو اعزاز حاصل آهي. 

.

ڊاڪٽر سلميٰ شاهين جا لکيل تحقيقي مقالا هن ريت آهن:

تحقيقي مقالا

## انعام
شاهين کي پشتو ادب، سماجيات، ثقافت ۽ روايتن جي حوالي سان ڪيترائي ايوارڊ مليل آهن.  سندس ايوارڊن ۾ اباسين آرٽ ڪائونسل اوارڊ، پاڪستان ڪلچرل ايسوسيئيشن اوارڊ، پاڪستان اڪيڊمي آف ليٽر هجرا ۽ تمغه امتياز شامل آهن، جيڪي 2009ع ۾ حڪومت پاڪستان پاران ڏنا ويا 

## حوالا

زمرو:اردو شاعري
زمرو:اھي صفحا جيڪي سانچن جي سڏن ۾ ٻٽيون شيون استعمال ڪن ٿا
زمرو:پاڪستاني اردو شاعر
زمرو:پاڪستاني عورتون
زمرو:پٺاڻ ماڻهو
زمرو:جيوت ماڻهو
زمرو:ليکڪ
زمرو:ويهين صدي جا پاڪستاني شاعر
زمرو:1954ع جون پيدائشون
فاروق رند

**فاروق رند** هڪ پاڪستاني ٽيليويزن ڊائريڪٽر آهي، هو پنهنجي ڊراما سيريلز *[[سانجھا]]* ، *[[هوم ٽي وي|رشتي ڪجهه اڍوڙي سي]]* ، *[[ميري مهربان]]* عشق مرشد ۽ ٽيلي فلم *نو ۾ دريا* لاءِ مشهور آهي، جنهن کيس ڪيترائي ايوارڊ ۽ نامزدگيون حاصل ڪيون. هن سيريل *[[سانجھا|سنجه]]* لاءِ بهترين ڊائريڪٽر ڊراما سيريل جو هم اوارڊ حاصل ڪيو. 

## فلموگرافي

### ڊراما

* *سراب*
* *قربت*
* *بيشرم*
* *ديا جلي رخنا*
* *سانجھا*
* *لا*
* *رشتا ڪي اڍوراي سي* 
* *ميري مهربان*
* *منڊي*
* *جگنو*
* *گل راڻي*
* *باغي*
* *پڪار*
* *عشق زاه نصيب*
* *پيار ڪي صادق*
* *محبت تو سان نفرت آهي*
* *ھم ڪھان کي سچا ٿي*
* *عشق مرشد*

### مختصر فلمون

* *ڪن راس* (2005)
* *چند اين ماني* (2006)
* *Insanon Jaise Log* (2007)
* *داني*

### ٽيلي فلمون

* *سانس لي آئي زندگي*
* *نو مان دريا* (2007)
* آسين منهو (سنڌي سولو ڊرامه)
* ڍارو (سنڌي راند)

## انعام ۽ نامزدگي

* (2013) - ٻيو هم اوارڊ : هم اوارڊ لاءِ بهترين ڊائريڪٽر ڊراما سيريل - *رشتي ڪجهه اڍوراي سي* . کٽيو 
* (2014) - ٽيون هم اوارڊ : هم اوارڊ فار بيسٽ ڊائريڪٽر ڊراما سيريل - *ميري مهربان* . نمبر 

## حوالا

## خارجي لنڪس

* فاروق رند جي سرڪاري ويب سائيٽ
* ويڊيو پاڪستان تي فاروق رند جي سوانح عمري
*   

زمرو:جيوت ماڻهو
وڪي اسپيسيز

وڪي اسپيسيز هڪ وڪي -بنياد آن لائن پروجيڪٽ آهي جيڪو وڪيميڊيا فائونڊيشن جي سهڪار سان آهي. ان جو مقصد سڀني قسمن جي هڪ جامع کليل مواد جي فهرست ٺاهڻ آهي  پروجيڪٽ سائنسدانن ڏانهن هدايت ڪئي وئي آهي، بلڪه عام عوام تي. جمي ويلز چيو آهي ته ايڊيٽرن کي انهن جي درجي ۾ فيڪس ڪرڻ جي ضرورت ناهي، پر انهن جمعن کي ٽيڪنيڪل سامعين سان گڏ ٿيڻو پوندو.   وڪي اسپيسيز GNU مفت دستاويزي لائسنس ۽ CC BY-SA 3.0 تحت موجود آهي.

سيپٽمبر 2004 ۾ شروع ڪيو ويو، سڄي دنيا جي حياتيات جي ماهرن سان گڏ حصو ڏيڻ جي دعوت ڏني وئي،  پروجيڪٽ هڪ فريم ورڪ ڏانهن وڌيو هو جنهن ۾ Linnaean Taxonomy شامل هئي، اپريل 2005 تائين انفرادي نسلن تي وڪيپيڊيا آرٽيڪلز جي لنڪس سان. 

## تاريخ
 ڪيترن ئي ماڻهن جي ڪوششن کي همٿايو جيڪي منصوبي سان شامل ٿيڻ ۾ دلچسپي وٺندا هئا ۽ 2004 جي اونهاري جي شروعات ۾ امڪاني حمايت ڪندڙن سان رابطو ڪيو. ڊيٽابيس جو جائزو ورتو ويو ۽ منتظمين سان رابطو ڪيو ويو؛ انهن مان ڪجهه وڪي اسپيسيز لاءِ پنهنجي ڊيٽا مهيا ڪرڻ تي راضي ٿيا آهن. منڊل ٻن وڏن ڪمن جي وضاحت ڪئي:

# ڄاڻو ته ڊيٽا بيس جي مواد کي ڪيئن پيش ڪرڻ جي ضرورت پوندي - ماهرن کان پڇڻ، امڪاني غير پيشه ور استعمال ڪندڙن ۽ موجوده ڊيٽابيس سان مقابلو ڪندي
# ڄاڻو ته سافٽ ويئر ڪيئن ڪجي، ڪھڙو هارڊويئر گھربل آھي ۽ خرچن کي ڪيئن پورو ڪجي- ماهرن کان پڇڻ سان، ساٿي رضاڪارن ۽ امڪاني اسپانسرز کي ڳولھيو

وڪيميڊيا-I ميلنگ لسٽ ۾ فائدن ۽ نقصانن تي وڏي پئماني تي بحث ڪيو ويو. وڪيميڊيا فائونڊيشن جي بورڊ آف ڊائريڪٽرس وڪي اسپيسيز جي قيام جي حق ۾ 4 جي مقابلي ۾ 0 ووٽ ڏنو. پراجيڪٽ آگسٽ 2004 ۾ شروع ڪيو ويو ۽ species.wikimedia.org تي ميزباني ڪئي وئي. اهو سرڪاري طور تي 14 سيپٽمبر 2004 تي وڪيميڊيا فائونڊيشن جي هڪ ڀيڻ پروجيڪٽ ۾ ضم ڪيو ويو.

* 10 آڪٽوبر 2006 تي، پروجيڪٽ 75,000 مضمونن کان وڌي ويو.
* 20 مئي 2007 تي، پروجيڪٽ 100,000 آرٽيڪلز کان وڌي ويو
* 8 سيپٽمبر 2008 تي، پروجيڪٽ 150,000 مضمونن کان وڌي ويو
* 23 آڪٽوبر 2011 تي، پروجيڪٽ 300,000 مضمونن تي پھچي.
* 16 جون، 2014 تي، پروجيڪٽ 400,000 آرٽيڪل تائين پهچي ويو.
* 7 جنوري 2017 تي، پروجيڪٽ 500,000 مضمونن تائين پھچي.
* 30 آڪٽوبر 2018 تي، پروجيڪٽ 600,000 آرٽيڪلز، ۽ ڪل 1.12 ملين صفحن تي پهچي ويو.
* ڊسمبر 8، 2019 تي، پروجيڪٽ 700,000 آرٽيڪلز، ۽ ڪل 1.33 ملين صفحن تي پهچي ويو.
* 8 جنوري 2021 تي، پروجيڪٽ 750,000 آرٽيڪلز، ۽ ڪل 1.5 ملين صفحن تي پهچي ويا.
* 16 اپريل 2022 تي، پراجيڪٽ 800,000 آرٽيڪلز، ۽ ڪل 1.67 ملين صفحن تي پهچي ويو.
* 17 سيپٽمبر 2023 تي، پروجيڪٽ 850,000 آرٽيڪلز، ۽ ڪل 1.87 ملين صفحن تي پهچي ويو. 

وڪيميڊيا ۽ نالا جي ڊيٽابيس جي طور تي، وڪي اسپيسيز ۾ ٽيڪسن صفحا شامل آهن، ۽ ان کان علاوه هم آهنگيءَ بابت صفحا، ٽيڪسن اٿارٽيز، ٽيڪسونميڪل پبليڪيشن، قسم جو مواد، ۽ ادارا يا ذخيرا جيڪي قسم جا نمونا رکن ٿا. 

## پاليسيون
وڪي اسپيسيزمقامي اپلوڊ کي غير فعال ڪري ڇڏيو آهي ۽ صارفين کي '''وڪيميڊيا ڪامنز'''  مان تصويرون استعمال ڪرڻ لاءِ پڇي ٿو. وڪي اسپيسيز مواد جي استعمال جي اجازت نٿو ڏئي جيڪا مفت لائسنس جي مطابق نه هجي.

## پڻ ڏسو

* سڀ نسل فائونڊيشن
* زندگي جي فهرست
* انسائيڪلوپيڊيا آف لائف
* ٽري آف لائف ويب پروجيڪٽ
* آن لائين انسائيڪلوپيڊيا جي فهرست
* ٻوٽن جي فهرست

## حوالا


## خارجي لنڪس

* 
* 
* , written by Wales.

زمرو:ٽيڪسانومي (حياتيات)
زمرو:گهڻ اللساني ويب سائيٽون
زمرو:وڪي ذريعات (وڪيميڊيا) منصوبا
ڪرشنا پرڀا

**ڪرشنا پرڀا**، هڪ هندستاني اداڪاره ۽ پيشه ورانه ڊانسر آهي، جيڪا گهڻو ڪري مليالم فلمن ۾ نظر اچي ٿي.  هن فلم انڊسٽري ۾ پنهنجي داخلا فلم ميڊمپي (2008) سان ڪئي، جنهن جي هدايتڪار بي. هن جيتو جوزف جي هدايتڪاري ۾ لائف آف جوسوتي (2015) ۾ مولي ڪتي جو ڪردار ادا ڪيو. 

## شروعاتي زندگي
پرڀا جي پيدائش سي آر پرڀاڪرن نائر جي گهر ٿي هئي، جيڪو ڪالاماساري HMT ۾ اڳوڻو ميڪيڪل انجنيئر هو ۽ شيلا پرڀاڪرن نائر. هن ابتدائي تعليم سينٽ جوزف اسڪول ڪالامسري مان ۽ اعليٰ ثانوي تعليم انسانيت جي شعبي ۾ سيڪريڊ هارٽ ڪاليج، ٿيورا مان حاصل ڪئي. سندس شروعاتي اثرن ۾ موهنيتم ، ڪچيپودي، نادڪام ۽ مارگم ڪالي شامل آهن. هن الائنس يونيورسٽي، بنگلور مان ڀارتناٽيم ۾ ڊپلوما سرٽيفڪيٽ حاصل ڪيو. هن پنهنجي ڪلاسيڪل رقص جي تربيت ٽن سالن جي عمر ۾ پنهنجي پهرين ڊانس ٽيچر ڪالمنڊلم سوگنڌي جي سرپرستيءَ هيٺ حاصل ڪئي. 

## ڪيريئر

پربا کي رياستي سطح جي يوٿ فيسٽيول مقابلي ۾ ڪيترائي ايوارڊ مليا. هن منوج گنيز جي ڪوچن نووديا ٽولي ۾ ڊانسر طور شامل ٿيو. بعد ۾ هن ڪاميڊي شو لاءِ ساجن پالورٿي ۽ پرجوڌ سان گڏ ڪم ڪيو، ايشيائيٽ ٽي وي چينل تي هڪ پروگرام. ڪرشنن پرڀا مليالم فلم انڊسٽريءَ ۾ مختلف ڪردار ادا ڪرڻ سان [ ] ، جن ۾ خاص ڪري ناٿولي اورو چيريا مينالا (2013) ۽ لائف آف جوسوتي (2015) شامل آهن. 2014 ۾، هن چيو ته هوءَ مرحوم سوڪماري سان ڀيٽ ڪندي فخر محسوس ڪندي آهي، جڏهن ڪاويا ماڌاون ۽ رميش پشارودي سميت ڪيترن ئي مشهور شخصيتن شي ٽيڪسي ۾ سندس ڪردار ڪرشنا ۽ بوئنگ بوئنگ ۾ سکرماري جي ڪردار جي وچ ۾ هڪجهڙائي جي نشاندهي ڪئي هئي.  2017 ۾، ڪرشنا پربا راڌا مدھوم ۾ ڪيترن ئي انعام کٽيندڙ شاگردن ۾ شامل ٿي، فلمي اداڪارا گايتري پاران هدايت ڪيل ڊانس ڊراما.  2017 ۾، هن فلم ٿرم لاءِ هڪ گيت ڳايو. هوءَ ڪوچي ۾ جينيڪا اسڪول آف آرٽس هلائيندي آهي.
## حوالا
زمرو:ايڪيهين صدي جون ڀارتي اداڪارائون
زمرو:مليالم سئنيما ۾ اداڪارڻيون
زمرو:ڀارتي فلمي اداڪارائون
زمرو:جيوت ماڻهو
بھگوال

بھگوال  پاڪستان جي صوبي پنجاب جي  گجرات ضلعو جي تعلقي کھاریاں جو هڪ ڳوٺ ۽ يونين ڪائونسل آهي.پاڪستان  جي راڄڌاني اسلام آباد کان بھگوال **جو** فاصلو لڳ ڀڳ  آهي. 

## جاگرافي
بھگوال ويڪرائي ڦاڪ  32.8214 ۽ ڊگھائي 73.9554 تي واقع آهي 282 ميٽر جي اوچائي سان  کھاریاں سمبڑیال (اڃا تائين تعمير هيٺ)  بھگوال جي ويجهو رستو آهي. آخري پوائنٽ M12 موٽر وي ڏکڻ طرف ڌام ۽ اوڀر کان بھگوال تائين آهي، ۽ هن نقطي کان هڪ لنڪ روڊ المدثر چوڪ سان ڳنڍي رهيو آهي، جيڪو عام طور تي (بسم الله وڌيڪ يا چوڪ) جي نالي سان مشهور آهي.

ڳوٺ ۾ 6 مسجدون آهن مکيه مڪرازي جامع مسجد گلزار مديني ڳوٺ جي  ويجهن ڳوٺن ۾ گليانه ، گولڙا هاشم ، جهنتلا ، شوريان، ڌم ڌل گجر ،لمے ،چک بختاور ۽، جنڊ شريف آهن.

## تعليم
4 سرڪاري ۽ 2 خانگي اسڪول آهن:

* گورنمينٽ هاءِ اسڪول  (بوائز) 
* گورنمينٽ ايليمينٽري اسڪول  (بوائز)

thumb| گورنمينٽ پرائمري اسڪول

* گورنمينٽ هاءِ اسڪول  (گرلز) 

* گورنمينٽ پرائمري اسڪول  (گرلز)

* 02 پرائيويٽ اسڪول مغربي محلا  ۾  

## ٻولي
پنجابي ڳالهائي ٿي، اها بھگوال ڳوٺ جي مکيه ٻولي آهي. اردو ، قومي ٻولي، وڏي پئماني تي ڳالهائي وڃي ٿي، جڏهن ته انگريزي تعليم يافته اشرافيه طرفان ڳالهائي وڃي ٿي۔

بھگوال جي اڪثر ماڻهن جو هتي زراعت جو ڪاروبار آهي جيڪي معيشت جي ريڙهن جي هڏي آهن.

## زراعت

### مکيه فصل

* ڪڻڪ

thumb|  ڪڻڪ جو ميدان کھاڑک ٹبی

* موتي جوار

thumb| موتي جوار (باجره)

* مکڻ
* چانور
* ڪمند
* ڀاڄيون

## اوورسيز پاڪستانين
بھگوال مان ٻيا به شريڪ ماڻهو نوڪريون/ ڌنڌي لاءِ وڙهندا ويا. وڏي پئماني تي آباد آهن، گڏيل طور تي گڏ، گڏ گڏ خليجي پاڙي ۾ سماجي ۽ بنيادي صحت جي لاءِ پرڏيهه ۾ جدوجهد سان مقابلو ٿيو ۽ 2016 ۾ الخدمت ڀٽو جي وڏي ۾ وڏي سماجي ويلفيئر سوسائٽي شروع ڪئي. ڳوٺ ۽ ڀرپاسي وارن ۾ بنيادي صحت جون خدمتون ۽ صاف پاڻي جو پروجيڪٽ فراهم ڪرڻ لاءِ تعاون فراهم ڪيو وڃي ٿو. هن ڊسٽرڪٽ تنظيم تحت الخدمت ڪلينڪ ۽ ايم ڪيو ايم سروس جي ضرورتمند ماڻهن لاءِ مفت فراهم ڪرڻ لاءِ اسٽنٽ 4 پاسي ڌمڪي چوڪ تي ڪم ڪرڻ لاءِ ڪم ڪري رهيا آهن، هن وقت تائين تمام گهڻي واٽر فلٽريشن پلانٽس جي تنصيب جي ڀرپاسي ۽ ڀرپاسي ڳوٺ ۾ مڪمل طور تي موجود آهي. مخلوق آهي، اهو سڀ ڪجهه دنيا ۾ خداوال ڊاسپورا جي فرخدليءَ سبب ممڪن آهي. ۽ پاڪستان تنظيم جي مالي مدد ڪري ٿو.
thumb| جامع مسجد گلزار مدينه
thumb| مسجد محمديه غوثيہ دکن وارو
thumb| يونين ڪائونسل بھگوال آفيس Uc 92
thumb| سائن بورڊ
thumb| چپر اسٽاپ  مين اسٽينڊ 01
thumb| بھگوال ضلعو گجرات جي  کھاریاں، پنجاب پاڪستان ۾ واقع آهي

## حوالا

* 
* Bhagwal Map
* UC-92 Bhagwal 
* Gujrat Division
* Honour of Bhagwal Gujrat
* Video about Bhagwal made by Pakistan Travel Pioneer
* 
* 
زمرو:پنجاب، پاڪستان جا ڳوٺ
زمرو:خيبر پختونخوا جا ڳوٺ
زمرو:گجرات ضلعو
مينتي مشرا

**مناتي مشرا**  (1929 - 6 جنوري 2020) هڪ هندستاني ڪلاسيڪل ڊانسر ۽ اداڪاره هئي، جيڪا اوڊيسي جي هندستاني ڪلاسيڪل رقص ۾ پنهنجي مهارت جي ڪري مشهور آهي. هوء 2011 ۾ سڀ کان پراڻي زنده اوڊيسي اداڪار هجڻ جي خبر هئي.   هندستاني حڪومت 2012 ۾ مشرا کي چوٿون اعليٰ ترين سرڪاري اعزاز پدم شري سان نوازيو. 

## حوالا
زمرو:1929ع جون پيدائشون
زمرو:2020ع جون فوتگيون
زمرو:ويهين صدي جون ڀارتي اداڪارائون
زمرو:ڀارتي فلمي اداڪارائون
زمرو:فن ۾ پدما شري حاصل ڪندڙ
اين اي-225 (ٺٽو)

**اين اي-225 (ٺٽو)** پاڪستان جي قومي اسيمبلي جو هڪ حلقو آهي.
## جنرل اليڪشن 2002
 
## جنرل اليڪشن 2008
 
## جنرل اليڪشن 2013
 
## جنرل اليڪشن 2018

## جنرل اليڪشن 2024
اصل آرٽيڪل|پاڪستان جون جنرل اليڪشن 2024
 
پاڪستان جي قومي اسيمبلي جون عام چونڊون 8 فيبروري 2024 تي ٿيون.

:زمرو:سنڌ جا قومي تڪ
## حوالا

زمرو:سنڌ جا قومي تڪ
زمرو:پاڪستان جا قومي تڪ
زمرو:سنڌ جا انتخابي تڪ
زمرو:سنڌ جا انتخابي تڪ
زمرو:سنڌ ۾ قومي اسيمبلي جا تڪ
زمرو:پاڪستان جي قومي اسيمبلي جا تڪ
اين اي-2 (سوات-1)

**حلقو اين اي-2** (سوات-1) پاڪستان جي صوبي خيبر پختون خواه مان قومي اسيمبلي جو هڪ حلقو آهي۔

هي حلقو سال 2002ع کان 2018ع تائين اين اي-30 (سوات-2) جي نالي سان مشهور هو، سال 2018 ۾ حدبندي ٿيڻ کانپوءِ ان جو نالو بدلائي اين اي-2 (سوات-1) ۽ تعلقي مٽه کي اتان هٽائي تحصيل ڪبل ۾ ضم ڪيو ويو۔

## پارليامينٽ جا ميمبر

**2002ع سان 2018ع: اين اي-30 (سوات-2)**

**سال 2018ع کان: اين اي-2 (سوات-1)** 

## جنرل اليڪشن 2002
 

*[[متحدہ مجلس عمل]] جو [[فضل سبحان]] ووٽ وٽی ڪامیاب ٿیو۔*
## جنرل اليڪشن 2008
 

*[[پاڪستان پیپلز پارٽي]] جو [[علاء الدین]] ووٽ وٽی ڪامیاب ٿیو۔*
## جنرل اليڪشن 2013
 

*[[پاڪستان تحریڪ انصاف]] جو [[سلیم رحمان]] ووٽ وٽی ڪامیاب ٿیو۔*
## جنرل اليڪشن 2018

*[[پاڪستان تحریڪ انصاف]] جو [[حیدر علي خان]] ووٽ وٽی ڪامیاب ٿیو۔*

## جنرل اليڪشن 2024
اصل آرٽيڪل|پاڪستان جون جنرل اليڪشن 2024
 
پاڪستان جي قومي اسيمبلي جون عام چونڊون 8 فيبروري، 2024ع تي ٿيون. 

## حوالا

زمرو:خيبر پختونخوا جا انتخابي تڪ
زمرو:پاڪستان جا قومي تڪ
زمرو:خیبر پختون خوا جا قومي تڪ
زمرو:پاڪستان جي قومي اسيمبلي جا تڪ
زمرو:خيبر پختونخوا ۾ قومي اسيمبلي جا تڪ
وومين ڊيموڪريٽڪ فرنٽ

**وومين ڊيموڪريٽڪ فرنٽ (WDF)** پاڪستاني هڪ آزاد سوشلسٽ - فيمينسٽ تنظيم آهي. ان جو بنياد 8 مارچ 2018ع تي وفاقي گادي واري شهر اسلام آباد ۾ رکيو ويو،  سنڌ ، بلوچستان ، پنجاب ۽ خيبرپختونخواهه جي سوين نمائندن پاران. 

WDF جو مقصد سڄي ملڪ ۾ عورتن کي متحد ڪرڻ آهي ته جيئن هڪ سوشلزمسوشلسٽ فيمينسٽ  تحريڪ پاڪستان ۾ عورتن جي عالمي ڏينهن جي جشن کي حقيقي عمل ۾ تبديل ڪري.  WDF جو منشور ۽ آئين سرمائيداري، سرپرستي، مذهبي فاشزم، قومي جبر ۽ پاڪستان جي آمرانه سياسي نظام جي خلاف وسيع بنياد تي جدوجهد ڪرڻ جي ڪوشش ڪري ٿو. 

تنظيم جو افتتاح عورتن جي عالمي ڏينهن 2018 تي ڪيو ويو،  جڏهن شاگردن، پورهيت عورتن، دانشورن ۽ سياسي ڪارڪنن جو وڏو انگ عورت آزادي مارچ 2018 لاءِ گڏ ٿيو.

## پس منظر
WDF پاڪستان ۾ قائم هڪ عورتن جي تنظيم آهي جنهن جو مقصد ڳوٺاڻن ۽ شهري علائقن مان پورهيت طبقي جي عورتن (ذهني يا جسماني پورهيو ڪرڻ) جي جدوجهد کي گڏ ڪري هڪ نامياتي سوشلسٽ-فيمينسٽ عوامي مزاحمتي تحريڪ قائم ڪرڻ آهي. WDF جمهوري ۽ پرامن ۽ مزاحمت جو طريقو اختيار ڪري ٿو. 

## بنياد
WDF باضابطه طور تي هڪ مزاحمتي تحريڪ جي طور تي قائم ڪئي وئي هئي عورتن جي عالمي ڏينهن تي 8 مارچ 2018 تي اسلام آباد ۾ هڪ فائونڊيشن ڪانگريس ۾ صوبائي يونٽن جي نمائندن پاران ڪم ڪندي جيڪا 2014 کان ڪم ڪري رهي هئي  ڪانگريس پاڪستان ۾ عورت آزادي مارچ (عورتن جي آزادي مارچ) جو بنياد رکيو. 

WDF تشدد، تبعيض ۽ پدرسري جبر کي پاڪستان ۾ طبقاتي، جنس ۽ قوم جي بنياد تي عوام جي مجموعي جبر ۽ استحصال جو حصو سمجهي ٿي - سرمائيداري، سامراج، جاگيرداري ۽ مذهبي انتهاپسندي جا ستون. WDf پنهنجي جدوجهد جاري رکڻ لاءِ پرعزم آهي جيستائين عورتن جي زندگي جي حق، هر قسم جي جبر کان سندن آزاديءَ، ترقي ۽ امن؛ ۽ پاڪستان ۾ عوامي جمهوريت قائم ڪرڻ. سندن نظريو سوشلسٽ فيمينزم ۽ عورتن جي سياسي جدوجهد جي تاريخ بيان ڪري ٿو. 

## تنظيمي ڍانچي
WDF هڪ وفاقي ادارو آهي جنهن جي ملڪ گير موجودگي ۾ چار قومي يونٽن ۾ خيبر پختونخواه ، سنڌ ، پنجاب / اسلام آباد ؛ بلوچستان ۽ هڪ وفاقي يونٽ. WDF جو مقصد پڻ گلگت بلتستان ، ڪشمير جي تڪراري علائقن ۾ يونٽ ٺاهڻ آهي ته جيئن انهن علائقن جي عورتن کي منظم ڪري انهن کي تحريڪ جو حصو بڻائي سگهجي. 

## قيادت
WDF جي وفاقي ڪابينا پنج ميمبرن تي مشتمل آهي:

صدر: عصمت شاهجهان 

جنرل سيڪريٽري: عاليہ بخشل 

سيڪريٽري اطلاعات ۽ پبليڪيشن: طوبيٰ سيد 

سيڪريٽري تعليم ۽ فن: شهزادي حسين 

سيڪريٽري فنانس: لبنا ڪفايت

جليلا حيدر ، WDF جي صوبائي صدر    ، بلوچستان کان آھي، جيڪا BBC پاران مرتب ڪيل متاثر ڪندڙ ۽ بااثر عورتن جي فهرست آهي  

نرگس افشين خٽڪ (WDF جو خيبرپختونخواه باب) 

## حوالا / ذريعا
هي مضمون 11,12 آڪٽوبر 2019 تي اسلام آباد ، پاڪستان ۾ سويڊن جي سفارتخاني پاران منعقد ڪرايل ’وڪي گيپ‘  تقريب دوران ٺاهيو ويو.   

## حوالا

زمرو:پاڪستان ناري واد
زمرو:پاڪستان ۾ عورتون
زمرو:پاڪستان ۾ نارين جا حقَ
زمرو:پاڪستان ۾ نارين جون تحريڪون
زمرو:فيمينسٽ تحريڪون ۽ نظريا
زمرو:Articles containing explicitly cited English language text
ٽلا جوگيان

**ٽله جوگيان** (پنجابي، اردو: ٹلہ جوگیاں، معني جوگين جو دڙو)، جيڪو بالناٿ ٽله يا گورک ٽله جي نالي سان پڻ سڃاتو وڃي ٿو،   هڪ متروڪ هندو مندر ۽ خانقاه جو ڪمپليڪس آهي جيڪو پاڪستان جي پنجاب صوبي جي ضلعي جهلم ۾ نمڪ جبل جي سلسلي جي جبل ٽله جوگيان جي چوٽي تي واقع آهي. هن جاءِ تي ڪيترائي مندر جا ڍانچا موجود آهن، جيتوڻيڪ اها خراب ۽ خسته حالت ۾ آهن.   جبل جي چوٽي تي تمام گهڻو ٻيلو آهي.

سال 1947ع کان اڳ هي ڪمپليڪس پنجاب ۾ هندو جوگين لاءِ سڀ کان اهم مرڪز هو ۽ ان ۾ سوين تپسيا ڪندڙ رهندا هئا. ورهاڱي کان اڳ واري دور ۾، ڪيترائي پنڊت ۽ ياتري هن جاءِ جو دورو ڪندا هئا، جنهن مقامي ماحول کي خوش گوار قرار ڏيندا هئا. ورهاڱي کان پوءِ، اهو هنڌ استعمال ۾ نه رهيو ۽ زوال جو شڪار ٿي ويو. اهو ماڳ سک مذهب ۾ سک مذهب جي باني گرو نانڪ سان وابستگي جي ڪري پڻ اهم آهي. هي ماڳ وارث شاهه جي پنجابي لوڪ ڪهاڻي، "هير رانجها" جي نسخي ۾ پڻ شامل آهي، اهو هنڌ جتي رانجها جوگي بڻجي ويو ۽ پنهنجا ڪن ڇنڊيا.

## تصوير

**ٽلا جوگيان** (Tilla Jogiyaan)، "جوگين جو دڙو" پاڪستان جي صوبي پنجاب جي ضلعي جهلم ۾ نمڪ جبل جي سلسلي ۾ ٽلا جوگيان جبل جي چوٽي تي واقع آهي. اهو جهلم شهر کان 30 ڪلوميٽرن جي مفاصلي تي آهي. اهو 3,200 فوٽ جي اوچائي تي آهي. ان ۾ هڪ ڇڏيل هندو مندر ۽ پاڻي گڏ ڪرڻ جو تلاءُ آهي. يوناني بادشاهه سڪندر اعظم، مغل شهنشاهه اڪبر ۽ جهانگير ۽ سکن جو باني بابا گرو نانڪ ۽ مشهور لوڪ ڪردار رانجها به هن ماڳ جي زيارت ڪرڻ آيا آھن.

## ٻاهريان ڳنڍڻا
* Trekking on the Tilla Jogian by Shaikh Muhammad Ali
* Tilla Jogian picture travelogue
* Tilla Jogian destruction of 1st century BC heritage of Pakistan

زمرو:جھلم
زمرو:ھندومت
زمرو:پاڪستان ۾ عبادتگاهون
زمرو:پاڪستان ۾ قديم آثار
زمرو:پاڪستان جا تاريخي ماڳ
زمرو:پنجاب، پاڪستان ۾ قديم آثار

## حوالا
اين اي-8 (باجوڙ)

**حلقو اين اي-8** (باجوڙ) پاڪستان جي لوئر هائوس (قومي اسيمبلي) جو هڪ حلقو آهي۔
## جنرل اليڪشن 2002
اصل آرٽيڪل:پاڪستان جون جنرل اليڪشن 2002
## جنرل اليڪشن 2008
اصل آرٽيڪل:پاڪستان جون جنرل اليڪشن 2008
## جنرل اليڪشن 2013
اصل آرٽيڪل:پاڪستان جون جنرل اليڪشن 2013 
## جنرل اليڪشن 2018
اصل آرٽيڪل:پاڪستان جون جنرل اليڪشن 2018
## جنرل اليڪشن 2024
اصل آرٽيڪل:پاڪستان جون جنرل اليڪشن 2024  

پاڪستان جي قومي اسيمبلي جون عام چونڊون 8 فيبروري، 2024ع تي ٿيون. 

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا قومي تڪ
زمرو:خیبر پختون خوا جا قومي تڪ
زمرو:پاڪستان جي قومي اسيمبلي جا تڪ
زمرو:خيبر پختونخوا ۾ قومي اسيمبلي جا تڪ
زمرو:پاڪستان جي قومي اسيمبلي جا تڪ
زمرو:خيبر پختونخوا جا انتخابي تڪ
اين اي-185 (ڊيرا غازي خان-2)

**اين اي-185 (ڊيرا غازي خان-2)** پنجاب جي ڊيره غازي خان ضلعي مان پاڪستان جي قومي اسيمبلي لاءِ هڪ نئون ٺهيل حلقو آهي۔ اهو گهڻو ڪري ڊيرا غازي خان شهر تي مشتمل آهي جيڪو 2018ع جي تڪ بندين کان اڳ پراڻي اين اي- 172 ۾ هو۔
## جنرل اليڪشن 2002
 
## جنرل اليڪشن 2008
 
## جنرل اليڪشن 2013
 
## جنرل اليڪشن 2018

## جنرل اليڪشن 2024
اصل آرٽيڪل|پاڪستان جون جنرل اليڪشن 2024
 
پاڪستان جي قومي اسيمبلي جون عام چونڊون 8 فيبروري، 2024 تي ٿيون. 

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا قومي تڪ
زمرو:پنجاب ۾ قومي اسيمبلي جا تڪ
زمرو:پنجاب، پاڪستان جا انتخابي تڪ
زمرو:پاڪستان جي قومي اسيمبلي جا تڪ
زمرو:پاڪستان جي قومي اسيمبلي جا تڪ
اين اي-10 (بونير)

**حلقو اين اي-10** (بونير) پاڪستان جي صوبي خيبر پختون خواهه ۾ قومي اسيمبلي جو هڪ حلقو آهي۔ هن حلقي ۾ 3 وڌيڪ صوبائي اسيمبليون آهن، جن ۾ PF-77 ، PF-78 ۽ PF-79 شامل آهن۔
## جنرل اليڪشن 2002
 
## جنرل اليڪشن 2008
 
## جنرل اليڪشن 2013
 
## جنرل اليڪشن 2018

## جنرل اليڪشن 2024
 
پاڪستان جي قومي اسيمبلي جون عام چونڊون 8 فيبروري 2024 تي ٿيون. 

:زمرو:پاڪستان جي قومي اسيمبلي

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا قومي تڪ
زمرو:خیبر پختون خوا جا قومي تڪ
زمرو:خيبر پختونخوا ۾ قومي اسيمبلي جا تڪ
زمرو:پاڪستان جي قومي اسيمبلي جا تڪ
زمرو:پاڪستان جي قومي اسيمبلي جا تڪ
زمرو:خيبر پختونخوا جا انتخابي تڪ
زمرو:خيبر پختونخوا جا انتخابي تڪ
زمرو:خيبر پختونخوا جا انتخابي تڪ
زمرو:خيبر پختونخوا جا انتخابي تڪ
زمرو:خيبر پختونخوا جا انتخابي تڪ
اين اي-126 (لاهور-10)

اين اي-126 (لاهور-10) پنجاب جی ضلع لاھور سان پاڪستان جي قومي اسيمبليءَ لاءِ هڪ نئون ٺهيل حلقو آهي۔ اهو گهڻو ڪري ملتان روڊ تي تعلقي لاهور شهر جی حصی تی مشتمل آهي۔ ان ۾ تعلقي ماڊل ٽائون ۽ تحصيل راءِ ونڊ جا ننڍا ننڍا علائقا به شامل آهن۔ 

## جنرل اليڪشن 2002
 
## جنرل اليڪشن 2008
 
## جنرل اليڪشن 2013
 
## جنرل اليڪشن 2018

## جنرل اليڪشن 2024
 
پاڪستان جي قومي اسيمبلي جون عام چونڊون 8 فيبروري 2024 تي ٿيون. 

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا قومي تڪ
زمرو:پنجاب ۾ قومي اسيمبلي جا تڪ
زمرو:پنجاب، پاڪستان جا انتخابي تڪ
زمرو:پاڪستان جي قومي اسيمبلي جا تڪ
زمرو:پاڪستان جي قومي اسيمبلي جا تڪ
اين اي-15 (مانسهره۔تورغر)

**اين اي-15 (مانسهره۔تورغر)** پاڪستان جي قومي اسيمبلي جو هڪ حلقو آهي۔ ان ۾ مانسهره ضلعي جو ڪجهه حصو ۽ سڄو تورغر ضلعي شامل آهي۔ سال 1977ع کان 2018ع تائين اهو حلقو اين اي-21 (مانسهره-2) جي نالي سان مشهور هو، جيڪو ساڳئي علائقي تي مشتمل هو، تورغر سال 2011ع تائين مانسهره ضلعي جو حصو هو۔ سال 2018ع ۾ تڪ بندين کانپوءِ نالو بدلائي اين اي-14 (مانسهره۔تورغر) رکيو ويو۔

## پارليامينٽ جا ميمبر

**2002ع سان 2018ع: اين اي-21 (مانسهره-2)**

**سال 2018ع کان: اين اي-14 (مانسهره-ڪم-تورغر)** 

## جنرل اليڪشن 2002

*متحدہ مجلس عمل جو مولانا عبدالمالڪ ووٽ وٽی ڪامیاب ٿیو۔*

## جنرل اليڪشن 2008

*متحدہ مجلس عمل جو لائق محمد خان ووٽ وٽی ڪامیاب ٿیو۔*

## جنرل اليڪشن 2013

مسلم لیگ (ن) جو محمد صفدر اعوان ووٽ وٽی ڪامیاب ٿیو۔

## جنرل اليڪشن 2018

مسلم لیگ (ن) جو محمد سجاد اعوان ووٽ وٽی ڪامیاب ٿیو۔

## جنرل اليڪشن 2024
اصل آرٽيڪل|پاڪستان جون جنرل اليڪشن 2024
 
پاڪستان جي قومي اسيمبلي جون عام چونڊون 8 فيبروري، 2024ع تي ٿيون۔ 

## حوالا
 
زمرو:پاڪستان جا قومي تڪ
زمرو:خیبر پختون خوا جا قومي تڪ
زمرو:پاڪستان جي قومي اسيمبلي جا تڪ
زمرو:خيبر پختونخوا ۾ قومي اسيمبلي جا تڪ
زمرو:پاڪستان جي قومي اسيمبلي جا تڪ
زمرو:خيبر پختونخوا جا انتخابي تڪ
زمرو:خيبر پختونخوا جا انتخابي تڪ