پاڪستان جا ضلعا

**پاڪستان جا ضلعا** () پاڪستان جي ٽين سطح جون انتظامي ورھاستون آهن، جيڪي صوبن ۽ ڊويزنن کان هيٺ آهن، پر مقامي حڪومتن جو پھريون درجو ٺاهن ٿا. پاڪستان ۾ گڏيل طور تي 170 ضلعا آهن، جن ۾ گاديءَ جي هنڌ ۽ آزاد ڪشمير ۽ گلگت بلتستان جا ضلعا شامل آهن. اهي ضلعا اڳتي هلي تعلقن ۽ يونين ڪاؤنسلن ۾ ورهايل آهن.

## تاريخ

1947ع ۾ جڏهن پاڪستان آزاد ٿيو تہ ملڪ جا 124 ضلعا هئا. 1969ع ۾ اوڀر پاڪستان ۾ 2 نوان ضلعا (تنگيل ۽ پتوکلي) ٺاهيا ويا، جنھن ساڻ ضلعن جو ڪل انگ 126 ٿي ويو. بنگلاديش جي آزاديءَ سان پاڪستان پنھنجا 20 ضلعا وڃائي ويٺو ۽ پوءِ 106 ضلعا وڃي بچيا. 2001ع ۾ ڪراچي جي 5 ضلعن ڪراچي سينٽرل، ڪراچي ايسٽ، ڪراچي سائوٿ، ڪراچي ويسٽ ۽ ملير کي ضم ڪري ڪراچي ضلعو جنھن اهو انگ 102 تائين گهٽجي ويو. ڊسمبر 2004ع ۾ ضلعن جو تعداد ٻيھر وڌي 106 ٿي ويو، جڏهن سنڌ صوبي ۾ چار نوان ضلعا ٺاهيا ويا جن مان هڪ (عمرڪوٽ) 2000ع تائين موجود هو ۽ ٽي ضلعا (ڪشمور، قمبر ۽ ڄامشورو) نوان ٺاهيا ويا. ميرپورخاص، جيڪب آباد، لاڙڪاڻي ۽ دادو ضلعن مان ساڳي ئي وقت نوان ضلعا جوڙيا ويا. مئي 2005ع ۾ پنجاب جي صوبائي حڪومت ننڪانہ صاحب کي شيخوپوره ضلعي جي هڪ تعلقي مان وڌائي پنھنجي حق ۾ ضلعي جو درجو ڏئي هڪ نئون ضلعو بڻايو. 11 جولاءِ 2011ع تي، سنڌ حڪومت ڪراچي ڏکڻ، ڪراچي اوڀر، ملير، ڪراچي اولھ، ۽ ڪراچي سينٽرل ضلعا ٻيھر بحال ڪيا. بعد م 2013ع ۾، ڪراچي اوڀر ضلعي مان ڪورنگي ضلعو ٺاھيو ويو. آزاد ڄمون ۽ ڪشمير ۾، حڪومت جو هڪ ٻيو درجو ٽن انتظامي ڊويزنن مان 10 ضلعن ۾ ٺاهيو ويو. گلگت بلتستان ۾ 14 ضلعا آهن جن کي ٻن علائقن گلگت ۽ بلتستان جي وچ ۾ ورهايو ويو آهي. 2018ع ۾ وفاق جي انتظام هيٺ قبائلي علائقن (فاٽا) کي خيبرپختونخوا صوبي ۾ ضم ڪيو ويو ۽ فاٽا ايجنسين کي ضلعن ۾ تبديل ڪيو ويو.

چاغي علائقي جي لحاظ کان پاڪستان جو سڀ کان وڏو ضلعو آهي جڏهن تہ لاهور ضلعو 2017ع جي مردم شماري ۾ ڪل آبادي 11,126,285 سان گڏ آبادي جي لحاظ کان سڀ کان وڏو ضلعو آهي. ڪوئيٽا بلوچستان جو سڀ کان وڏو ضلعو آهي آبادي جي لحاظ سان 2017ع جي مردم شماري ۾ ڪل آبادي 2,275,699 آهي. بھاولپور علائقي جي لحاظ کان پنجاب جو سڀ کان وڏو ضلعو آهي. 2017ع جي مردم شماري ۾ چترال علائقي جي لحاظ کان سڀ کان وڏو آهي ۽ پشاور خيبرپختونخواھ کان آبادي جي لحاظ کان سڀ کان وڏو آهي. ايراضي جي لحاظ کان سنڌ جو سڀ کان وڏو ضلعو ٿرپارڪر آهي ۽ آبادي جي لحاظ کان ڪراچي اولھ 3,914,757 جي آبادي سان 2017ع جي مردم شماري مطابق سڀ کنا وڏو ضلعو آھي. ڪراچي ڊويزن جي ڇھن ضلعن جي گڏيل آبادي 2017ع جي مردم شماري ۾ 16 ملين کان مٿي آهي، ڪراچي ڊويزن جي انھن ڇھن ضلعن جي سراسري آبادي 2.675 ملين کان وڌيڪ آهي. نيلم ۽ ڪوٽلي آزاد ڪشمير جا ايراضي ۽ آبادي جي لحاظ کان سڀ کان وڏا ضلعا آهن. گلگت ايراضي ۽ آبادي جي لحاظ کان گلگت بلتستان جو سڀ کان وڏو علائقو آهي.

## انتظاميہ

### ڊپٽي ڪمشنر
ڊپٽي ڪمشنر (عام طور تي "DC" طور سڃاتو ويندڙ) ضلعي جو ايگزيڪيوٽو سربراھ ھوندو آهي. ڊپٽي ڪمشنر حڪومت طرفان پاڪستان ايڊمنسٽريٽو سروس مان مقرر ڪيا ويندا آهن.

### ضلعي ڪائونسل
ضلعي ڪائونسل (يا *ضلع ڪائونسل* ) ضلعي سطح تي هڪ مقامي حڪومتي ادارو آهي.

ضلعي ڪائونسل جي ڪمن ۾ ضلعي اندر روڊن ۽ پلن جي تعمير ۽ سار سنڀال، اسپتالن ۽ ڊسپينسرين جي تعمير، اسڪول ۽ تعليمي ادارا، صحت جون سھولتون ۽ صفائي سٿرائي، پيئڻ جي پاڻي لاءِ ٽيوب ويل، ريسٽ هائوسز، ۽ يونين *ڪائونسلن* جي سرگرمين ۾ رابطا شامل آهن.

## صوبا ۽ علائقا

## صوبن ۽ علائقن جي ضلعن جي فھرست
### بلوچستان

### خيبر پختونخوا

**نوٽ**: تازو فرنٽيئر ريجنس جا 7 ضلعا وفاقي منتظم شده قبائلي علائقا خيبر پختونخوا ۾ ضم ٿيا. آبادي ۽ ايراضي لاڳاپيل ضلعن ۾ شامل ڪئي وئي آھي.

### پنجاب

کاٻو|thumb

### سنڌ

thumb|

### آزاد ڄمون ۽ ڪشمير

thumb|ڪشمير جا ضلعا

### گلگت–بلتستان

thumb|گلگت بلتستان جون انتظامي ڊويزنون ۽ ضلعا

## پڻ ڏسو

* پاڪستان جا انتظامي ايڪا
* پاڪستان جا شھري ضلعا
* پاڪستان جي انتظامي ايڪن جي فھرست بلحاظ انساني ترقي انڊيڪس

## حوالا

زمرو:پاڪستان
زمرو:پاڪستان جا ضلعا
زمرو:پاڪستان سان لاڳاپيل فهرستون
زمرو:پاڪستان جي انتظامي ورهاست جي فهرست