open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ڪاروبار

**ڪاروبار**:* ڌنڌو*: *بزنس*: *Business*:
انسان جي زندگي ۽ معاشري جو سفر جنهن دور کان شروع ٿيو آهي، اهو محدود ضرورتن جو دور هيو، جنهن ۾ شايد غذا جي ضرورت ئي هڪ وڏي ضرورت هئي، ڇو ته ماڻهن جي رهڻ لاء جبل ۽ ميداني علائقا هوندا هئا ۽ ڪپڙي جي تي جانورن جو کلون ڪم ۾ اينديون هيون. غذا جي لاءِ ماڻهو زمينن تي پوکيل فصل مان اناج ۽ ميوو حاصل ڪري پنهنجي زندگي گذاريندا هئا. ڪاروبار ھڪ وسيع اصطلاح آهي جنھن م جملي سموريون پيداواري سرگرميون شامل ٿين ٿيون. ھر اھا سرگرمي جيڪا پيداوار، شين جي ھڪ جاء کان ٻي جاءِ تي منتقلي، ويمو، يا شين جي مارڪيٽ ۾ وڪري يا واپار جي متعلق ھر سرگرمي يا ڪامرس سڀ ڪاروبار جو حصو آهن. ان ۾ کاڻيون کوٽڻ جو ڪم، تعميرات، ماھيگيري به ڪاروبار جو حصو آھن.

## ڪاروبار جي تعريف
ڪاروبار ان سڀني سرگرمين ۽ فعلن جو نالو آهي، جنهن جو لاڳاپو شين جي پيداوار، انهن جي وٺڻ، وڪڻڻ ۽ ان جي اهڙي ورهاست جنهن سان نه صرف فائدو ٿي بلڪي معاشري جو فائدو بہ ٿئي.

## ڪاروبار جي اهميت
ڪاروبار نه رڳو روزگار جا موقعا پيدا ڪري ٿو پر اهو انسان جي معاشري جي ترقي ۽ خوشحالي ۾ هڪ وڏو ڪردار ادا ڪري ٿو. ڪاروبار معاشري ۾ تعليم ۽ ترغيب جو سبب پڻ بڻجي ٿو، جنهن سان ملڪ جون معاشي ۽ دفاعي حالتون به سڌرن ٿيون.
## حوالا

زمرو:ڪاروبار
زمرو:مکيه موضوع جا مضمون
چونر کرو

thumb|

**چَونر کُرو** (Whiskered Tern)، سائنسي نالو (Chlidonias hybrida)، 25 سينٽي ميٽر جسامت واري کري ھن ننڍي قسم جا نر ماد ھڪجھڙا ٿين ٿا. ان جون ٽنگون ڳاڙھيون ۽ ننڍو چورس پڇ ٿئي ٿو. اونھاري ۽ بھار ۾ پيشاني چمڪدار ڪاري، ھيٺ ڪنڌ ۽ اکين تائين چمڪندڙ اڇا ڳل، ڳچيءَ کان ھيٺ ڇاتي ۽ پيٽ ڪارا ۽ چھنب ڪارسري ڳاڙھي يا ھيڊي ھوندي اٿس. سياري ۾ مٿو اڇو، اکين کان ڪنڌ جي پاسن تائين ڪاري ليڪ ۽ چھنب ڳاڙھي ٿيندي اٿس. نابالغ پکيءَ جي ٽڪڻ ۽ پٺي ناسي ڪاري ۽ مٿو ڪارو ھوندو آھي. ھي جيت خور ۽ گروھہ پسند پکي آھي. پوکن، آبياري زمين، تلائن ۽ ڍنڍن جي مٿان شاندار پرواز ڪندو نظر ايندو آھي.

## حوالا

زمرو:پکي
زمرو:آئي يو سي اين خطري کان دور جنسن جي ڳاڙهي فهرست
سڌي ڳاله

**سڌي ڳاله** مهراڻ ٽي وي جو هڪ پروگرام جيڪو موجوده حالتن تي بحث ڪندو آهي هن پروگرام جو مهمان غلام نبي مورائي ء رئوف چانڊيو آهي.هي پروگرام ٽي ڏينهن اربع کان جمعو وقت 10:10 تي نشر ڪيو ويندو آهي

## حوالو

## حوالا
اياز لطيف پليجو

**اياز لطيف پليجو** پاڪستان سنڌ جو هڪ محقق،اديب،ليکڪ،قانون دان،سياستدان آهي.اياز لطيف پليجو 15 نومبر 1968 تي رسول بخش پليجو جي گهر ۾ جنم ورتو سندس ماءَ جيجي زرينه بلوچ هئي جيڪا ان وقت جي هڪ مشهور سنڌي گلوڪار هئي.اياز لطيف پليجو قومي عوامي تحريڪ جو صدر آهي.

## تعارف ء سياست ۾ قدم

محترم اياز لطيف پليجو سنڌ حيدرآباد ۾ پيدا ٿيو.سندس ماءِ جي زيرنگراني ۾ هو رواني سان سنڌي ٻولي،بلوچي ء اردو ڳالهائڻ لڳو ء پوءِ انگريزي ٻولي،سرائيڪي ء فارسي ٻولي ڳالهئڻ لڳو، پاڻ ناميارو قانوندان، انساني حقن جو جاکوڙي، عوامي سياستدان، مظلوم طبقي جي حقن لاءِ پاڻ پتوڙيندڙ، سورنهن سالن جي عمر ۾ ننڍو سياسي قيدي، واحد خاندان جنهن جا سڀ فرد ون يونٽ خلاف جدوجهد ۾ سنڌ جي حقن خاطر هڪ ئي وقت جيل ياترا تي ويا هجن، جو حصو آهي ۽ڪيترين تڪليفن باوجود هي پنهنجي عوامي نمائندگي ۽ عوامي حقن جي سربلندي لاءِ جدوجهد جا ڪيئي طريقا آهن انهن ۾ هڪ اياز لطيف پليجو به آهي.

## مهاجر صوبو ء اياز لطيف پليجي جو ڪردار

2014ع ۾ سنڌ جي سياست جو سڀني کان گرم اشو **“[[مهاجر صوبو]]”** جو رهيو، جيڪو اردو ڳالهائيندڙن جي نمائنده پارٽي ايم ڪيو ايم پاران سال جي پهرين مهيني کان وٺي آخري مهيني تائين هلندو رهيو. الطاف حسين سنڌ ۾ رهندڙ اردو ڳالهايئندڙن کي هر شعبي ۾ سنڌين جي برابر حصو ڏيڻ جو مطالبو پڻ ڪيو.23 سيپٽمبر 2004 تي ڪراچي ۾ قومي عوامي تحريڪ پاران اي پي سي منعقد ڪئي وئي حقيقت ۾ سنڌ جي پارلياماني، مذهبي، قومپرستن، سماجي ۽ علمي ادبي ڌرين ايم ڪيوا يم پاران سنڌ جي ورهاڱي يا انتطامي يونٽن ٺاهڻ کي رد ڪري ڇڏيو.

ين ٽهيءَ جو نوجوان نثر نگار، شاعر ۽ عوامي تحريڪ جي سرواڻ رسول بخش پليجي جو پُٽ، -اياز لطيف پليجو- 15 نومبر 1965ع تي حيدرآباد ۾ ڄائو هو. بي. اي، ايل. ايل. بي، ايم. -ايس-. سيءَ، انوائرونمينٽ ۽ ڊولپمينٽ ۾ گريجوئيشن پڻ ڪيل اٿس. هي نوجوان حوصلي مند وڪيل آهي. ماحوليات ۽ انساني حقن جي شعبي ۾ جاکوڙيندو رهي ٿو. -اياز لطيف پليجو-، نئين ٽهيءَ جي نثرنگارن ۽ شاعرن ۾ هڪ منفرد حيثيت رکي ٿو، گڏوگڏ هيءُ سٺو ڪالم نگار ۽ تجزيي ڪار پڻ آهي. سندس شاعري ۽ ليک، سنڌ جي اڪثر رسالن ۽ اخبارن ۾ شايع ٿيندا رهن ٿا. مختلف موضوعن تي سندس 5 ڪتاب شايع ٿي چڪا آهن، جيڪي هيٺ ڏجن ٿا: (1) ”ٽي مسافر، ٽي شهر“ (سفر نامو)، (2) ”سارون، سپنا، -آزادي-“، (3) ”دنيا پنهنجي، ديس پرايا“ (سفرنامو) ۽ (4) ”-باک- جي ساک“ (سفرنامو) (5) ”قانون سڀني لاءِ“ (قانوني ڄاڻ) (6) قانون ۽ انصاف.
هيستائين دنيا جي پنجن کنڊن جي اهم يونيورسٽين ۾ انساني حقن، اقليتن، عورتن ۽ سنڌ جي پاڻيءَ واري ڪيس بابت ڪيترا پيپر پيش ڪري چڪو آهي. لاڪاليج حيدرآباد ۾ پڙهائيندو به آهي. هي نوجوان سنڌ ۾ انساني حقن جي جدوجهد ۾ پنهنجن همعصرن ۽ همعصر وڪيلن کان وڌيڪ وقت ڏيندڙ ۽ تجربيڪار وڪيل آهي. -ان- ڏس ۾ حيدرآباد جي شهرين کي زهريلي پاڻيءَ جي فراهمي، ناجائز روڊ -ٽيڪس-، صغير قيدين، پسند جي شادين، معذورن جي اسڪول ۽ اقليتن جي اغوائن خلاف ڪيترائي ڪيس کٽي چڪو آهي. موسيقي، سياحت، شاعري، سياست ۽ تيراڪي هن جا پسنديده مشغلا آهن.

## حوالا

زمرو:بلوچ ماڻھو
زمرو:پاڪستاني ليکڪ
زمرو:پاڪستاني ڪالم نگار
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:سنڌي اديب
زمرو:سنڌي سياستدان
زمرو:سنڌي سُورما
زمرو:سنڌي شخصيتون
زمرو:سنڌي مصنف
زمرو:سڌارو ڪندڙ مسلمان
زمرو:شخصيات
زمرو:جيوت ماڻهو
زمرو:فيمينسٽ پاڪستاني
صبح مهران

صبح مهراڻ  مهراڻ ٽي وي جو هڪ پروگرام جيڪو هڪ مورننگ شو آهي هن پروگرام جي مهمان انم سمون آهي.هي پروگرام سومعر  کان جمعو وقت صبح  10:00 کان شام 12:00 تي نشر ڪيو ويندو آهي

## حوالو

## حوالا
متحده قومي موومنٽ

ايم ڪيو ايم، مهاجرن جي هڪ سياسي جماعت آهي، جنهن جو چيرمين الطاف حسين آهي.
ايم ڪيو ايم: (اڳوڻي مهاجر قومي موومينٽ ۽ هاڻي متحده قومي موومينٽ) پاڪستان جي هڪ سياسي پارٽي آهي، جنهن جو مکيه حلقو ڪراچي ۽ حيدرآباد شهر آهن، جتي ورهاڱي کانپوءِ ڀارت کان لڏي آيل آبادي وڏي انگ ۾ رهندڙ آهي. بنيادي طور تي هيءَ جماعت 1947ع کان پوءِ ڀارت کان لڏي آيل ماڻهن جي نمائنده سياسي جماعت طور سڃاڻپ رکي ٿي. پر هاڻي ان جو دائرو وڌايو ويو آهي. 

سڀ کان اڳ آل پاڪستان مهاجر اسٽوڊنٽس آرگنائيزيشن (APMSO) نالي شاگردن جي هڪ تنظيم 11 جون 1978ع تي ڪراچي يونيورسٽيءَ ۾ قائم ڪئي ويئي هئي، جنهن شاگرد جماعت اڳتي هلي 18 مار چ 1984ع تي ”مهاجر قومي موومينٽ“ نالي سياسي جماعت جي شڪل اختيار ڪئي. 

26 جولاءِ 1997ع تي ايم ڪيو ايم هڪ اعلان ذريعي پنهنجي نالي مان ”مهاجر“ لفظ خارج ڪري، ان جي جاءِ تي ”متحده“ لفظ وڌو. هيءَ جماعت پاڻ کي غير مذهبي ۽ سيڪيولر لاڙن جي دعويدار سڏي ٿي. 1988ع کان پوءِ مختلف وقتن ۾ ٿيندڙ چونڊن (1988ع کان 2008ع تائين) هيءَ جماعت پاڪستان پيپلزپارٽي، مسلم ليگ (ن) ۽ مسلم ليگ (ق) سان اتحاديءَ طور حڪومت ۾ شامل رهي آهي. جنرل مشرف دور جي 2001ع وارين عام چونڊن کان وٺي اڄ سوڌو سنڌ جي گورنر جو عهدو ايم ڪيو ايم جي حمايت يافته شخص وٽ رهندو اچي ٿو. 

متحده قومي موومينٽ جو سربراهه الطاف حسين آهي، جنهن کي پارٽيءَ وارا عام طور ”قائد تحريڪ“ چوندا آهن. هو 1992ع ۾ ڪن سببن جي ڪري خود ساخته جلاوطني اختيار ڪري لنڊن هليو ويو هو. جتي هن هڪ مڪمل سيڪريٽريٽ قائم ڪري پارٽيءَ جون جيئن واڳون سنڀاليون آهن ته اڃا تائين (2009ع) اتان ئي پارٽيءَ کي هلائيندو رهي ٿو. پاڪستان اندر معاملا هلائڻ لاءِ هڪ رابطه ڪميٽي مقرر ڪئي وئي آهي. هيءَ جماعت عام چونڊن ۾ حيدرآباد ۽ ڪراچي شهرن مان اڪثريت ۾ سيٽون کٽندي رهي آهي. 1990ع واري ڏهاڪي جي ابتدا ۾ هن پارٽيءَ جو هڪ ڌڙو پارٽيءَ کان الڳ ٿي ويو ۽ ان آفاق احمد ۽ عامر خان جي اڳواڻيءَ ۾ ’ايم ڪيو ايم (حقيقي) جي نالي سان ڌار گروپ ٺاهيو. اهو باغي گروپ ڪراچيءَ ۾ ايم ڪيو ايم سان سياسي طريقي سان تضاد ۾ رهي ٿو.

## حوالا

زمرو:پاڪستاني سياست
زمرو:پاڪستان ۾ سياسي پارٽيون
زمرو:سلجھائپ صفحا
زمرو:سنڌ جي سیاست
زمرو:ڪراچي جي سياست
زمرو:متحدهہ قومي موومنٽ
زمرو:متحدهہ قومي موومنٽ جا سياستدان
ڪيوڪس

[thumb|300px|ڪيوڪس [واحد ليپ ٽاپ في ٻار|ولفٻ (OLPC) تي]]

**ڪيوڪس** (kiwix) هڪ مفت ۽ آزاد مصدر سافٽويئر (Free Source Software) آهي جيڪو انٽرنيٽ تي موجود مواد کي پڙهڻ ۽ بالخصوص وڪيپيڊيا جي ورق گرداني جي لاءِ بڻایو ويو آهي. هِن جي خصوصيت هيءَ آهي ته هِن جي ذریعي پڙهڻ جي لاءِ انٽرنيٽ سان مربوط ٿيڻ ضروري ناهي، يعني آف لائن مطالعو ڪري سگهجي ٿو. وڌيڪ هن پروگرام ۾ ڪنهن قسم جي پيچيدا ترتيبون ۽ کاتي سازي (اڪائونٽ) جي به ضرورت ناهي. صرف جنهن وڪيپيڊيا کي پڙهڻ چاهيو ان جو نسخو ڊائونلوڊ ڪريو ۽ بغير انٽرنيٽ رابطي جي پڙهڻ شروع ڪريو.

## ڊائونلوڊ
هن سافٽويئر جي ڊائونلوڊ جو مڪمل طريقو هِن صفحي  تي موجود آهي  ۽ اِتي کان ئي ڊائونلوڊ به ڪري سگهجي ٿو۔
في الوقت  سنڌي وڪيپيڊيا جو مقدار 935 ايم بي آهي، جڏهن ته انگريزي وڪيپيڊيا (بلاتصوير) جو مقدر (حجم) 18 جي بي آهي۔

## خصوصيتون
ڪيوڪس ويب مواد لاءِ هڪ آف لائن ريڊر آهي. اهو سافٽويئر آهي جنهن جو مقصد وڪيپيڊيا جي انٽرنيت جي دستيابي آهي, پر اهاامڪاني طور تمام ايڇ ٽي ايم ايل مواد لاءِ مناسب آهي. ڪيوڪس ZIM format, حمايت ڪري ٿي، جيڪو تمام اعليٰ دٻيل کُليل نمونو اضافي ميٽا-ڊيٽا.
# بغير انٽرنيٽ رابطي جي تلاش جي سهولت دستياب آهي۔
# ڪمپيوٽر جي اڪثر اشتغالي نظام ونڊوز، لينڪس، ميڪ وغيرہ تي بخوبي ڪم ڪري ٿو۔
# بطور پي ڊي ايف (PDF) مضمون محفوظ ڪري سگهجن ٿا۔

## خطا يا اضافو
سافٽويئر ۾ ڪنهن قسم  جي خطا يا ڪنهن سهولت جي اضافي جي لاءِ انگريزي ٻوليءَ ۾  هِتي درخواست  ڏئي سگهجي ٿي۔

## خارجي ڳنڍڻا
* ڪيوڪس مُک صفحو سنڌيءَ ۾
* کیویکس صفحہ اول اردو میں 
## حوالا

زمرو:انٽرنيٽ
زمرو:اشاعت
زمرو:وڪيپيڊيا
اتحاد ٽائون

**اتحاد ٽائون** ڪراچي سنڌ بلديا ٽائون جو هڪ علائقو آهي هتي سنڌي، اردو، پنجابي ۽ بلوچي ڳالهائيندڙ ماڻهو آباد آهن.
## حوالا

زمرو:ڪراچي جا گردونواح
گلشن غازي

**گلشن غازي** بلديا ٽائون، ڪراچي، سنڌ جو هڪ علائقو آهي، هتي سنڌي، اردو، پنجابي ۽ بلوچي ڳالهائيندڙ ماڻهو آباد آهن.

## خارجي ڳنڍڻا

زمرو:ڪراچي جا گردونواح
اسلام نگر

اسلام نگر ڪراچي سنڌ بلديا ٽائون جو هڪ علائقو آهي هتي سنڌي،اردو،پنجابي،بلوچي ڳالهائڻ وارا ماڻهو آباد آهن.
زمرو:ڪراچي جا گردونواح
مهاجر ڪيمپ

**مهاجر ڪيمپ** پاڪستان جي ڪراچي اولهه ضلعي ۾ هڪ پاڙو آهي, جيڪا اڳ ۾ 2011 تائين بلديه ٽائون جو حصو هئي.

## حوالا

زمرو:ڪراچي جا گردونواح
نئي آبادي

**نئين آبادي** بلديا ٽائون، ڪراچي ،سنڌ جو هڪ علائقو آهي. هتي سنڌي، اردو، پنجابي ۽ بلوچي ڳالهائيندڙ ماڻهو آباد آهن.
زمرو:ڪراچي جا گردونواح
اصول ڪافي

اصول ڪافي( عربي ٻولي ۾ الشافي) هن ڪتاب جو ليخڪ شيخ ابو جعفر محمد بن يعقوب ڪليني آهي.

## ڪتاب جي باري ۾

هي ڪتاب شیعہ  مذهب جي هڪ حديثن جي ڪتاب آهي جنهن ۾ حضرت محمد صه کان وٺي حضرت امام مهدي تائين جا اقوال موجود آهن هي ڪتاب شیعہ  مذهب جي هڪ معتبر ڪتاب آهي.

## ڪل حديثون

هن ڪتاب ۾ 16199 حديثون آهن جنهن مان ڪجهه ضعيف روايتون به آهن جنهن جي تفصيل علامه مجلسي مرات العقول شرح اصول ڪافي ۾ لکهي آهي.اصول ڪافي کي پنجن جلدن ۾ تقسيم ڪيو ويو آهي.
## پڻ ڏسندا
*حديث
## حوالو

## حوالا
نمر باقر النمر

**نمر باقر النمر** اسلام جي شيعه شاخ جو عالم آهي، جيڪو سعودي عرب جي شهر، "العواميه" ضلعي القطيب ۾ سال 1379 هجري، بمطابق 1968ع ۾ هڪ اهل علم ۽ ديندار گهراڻي ۾ پيدا ٿيو. سندس والد جو نالو آيت الله شيخ محمد بن ناصر آل نمر هو. سندس ڏاڏي جو نالو حاجي علي بن ناصر آل نمر هو. جن جي صحبت ۾ شيخ نمر وڏو ٿيو.

**نمر باقر النمر** اسلام جي شيعه شاخ جو عالم آهي، جيڪو سعودي عرب جي شهر العواميه ضلعي القطيب ۾ سال 1379 هجري، بمطابق 1968ع ۾ هڪ اهل علم ۽ ديندار گهراڻي ۾ پيدا ٿيو. سندس والد جو نالو آيت الله شيخ محمد بن ناصر آل نمر هو. سندس ڏاڏي جو نالو حاجي علي بن ناصر آل نمر هو. جن جي صحبت ۾ شيخ نمر وڏو ٿيو.

## مقدماتي تعليم ۽ تعليم لاءِ هجرت

شيخ نمر سندس ابتدائي تعليم پنهجي آباڻي شهر العواميه مان حاصل ڪئي ۽ اوهان کي انقلاب اسلامي جي ڄاڻ ملي، پاڻ سن 1400 هجري قمري 1989ع  ۾ پنهجي ديني تعليم کي حاصل ڪرڻ جي لاءِ ايران جي تهران شهر ڏانهن  سفر ڪيو.

شيخ نمر حوزه علميه حضرت  قائم ۾ ڏهه سال علم پرايو ۽ ان کان پوءِ شام جي شهر سوريه جو راهي ٿيو ۽ اتان جي وڏن عالمن کان علم پرايو.

## شيخ نمر جي استادن جا نالا

شيخ نمر تهران ۽ سوريه مان جن عالمن کان علم حاصل ڪيو انهن جان نالا هيٺ ڏنل آهن.

* آيت الله سيد محمد تقي وٽ تهران شهر ۾ درس خارج جي تعليم حاصل ڪئي.

* آيت الله عباس مدرسي ۽ آيت الله خاقاني]] وٽ سوريه ۾ درس خارج جي تعليم مڪمل ڪيائين.

* فقه جو ڪتاب اللمعته الدمشقيه کي علامه شيخ وحيد افغاني وٽ پڙهيو. 

* اخلاقي تعليم آيت الله شيرازي وٽ حاصل ڪئي. 

## شيخ نمر جو مدرسو

شيخ نمر سن 1422 هجري 2011ع ۾ سعودي عرب ۾ واپس آيو ۽ پنهجي آباڻي شهر العواميه ۾ هڪ مدرسي جو بنياد رکيائون، جنهن جو نالو مدرسه القائم رکيائين.

## سياسي تحريڪون

### سن 2006

شيخ نمر باقر النمر کي سڀ کان پهري سن 2006ع ۾ سعودي عرب جي پوليس گرفتار ڪيو کين ظلم هيٺ آندو هن جو مقصد هو تهشیعہ عقيدي کي سعودي عرب ۾ مذهبي طور سڃاتو وڃي ۽ سعودي عرب جي تعليمي نصاب ۾ تبديلي آندي وڃي.

### سن 2008

ٻئي ڀيري هن کي 23 آگست 2008ع تي القطيب شهر مان گرفتار ڪيو ويو، هن تي الزام لڳايو ويو ته پاڻ شيعن کي سعودي عرب ۾ پنهجي حقن جي بچاءُ ڪرڻ لاءِ ٻاهر نڪرڻ ء سعودي عرب جي حڪومت کان جدا ڪرڻ جو حڪم ڏنو آهي.

### سن 2009

مارچ جي مهيني ۾ هن کي ٽيون ڀيرو گرفتار ڪيو ويو، هن ڀيري، هن کي مظاهرن جي اڳواڻي ڪرڻ جي ڪري گرفتار ڪيو ويو.

### سن 2012
هن جي تحريڪ کي حڪومت برداشت نه ڪيو ۽ هن کي گرفتار ڪيو ويو.

## شيخ نمر جا خطبا

شيخ نمر جيڪي خطبا ء تقريرون ڪيون تن جو نچور هيٺ ڏنل آهي.

* شیعہ آبادين کي حق ڏنا وڃن.

*  القطيب شهر ۾ جمعي جي نماز پڙهڻ ڏني وڃي.

*  موروثي بادشاهت ختم ڪئي وڃي.

## آخري وقت

هن کي سعودي عرب جي حڪومت جي مخالفت ڪرڻ جي ڏوهه ۾ 42 ساٿين سان گڏ 2 جنوري 2016ع تي موت جي سزا ڏني وئي.

## شيخ نمر کان پوءِ
شيعا عالم شيخ نمر جي ڦاهي جي معاملي تي سعودي عرب ۽ ايران جي وچ ۾ وڌندڙ ڇڪتاڻ اڃا گهٽ نه ٿي هئي ته هاڻي شيخ نمر جي ڀائيٽي علي النمر کي ڦاهي ڏيڻ واريون خبرو هلي رهيون آهن.
شيخ النمر جي زندگي تي هڪ نظر
## حوالا

زمرو:شخصيتون
زمرو:سعودي عرب
زمرو:اسلامي شخصيتون
عابد آباد

**عابد آباد** ڪراچي، سنڌ جي  بلديا ٽائون جو هڪ علائقو آهي.

هتي ڪيترائي نسلي گروھ آھن جن ۾ سنڌي، اردو، پنجابي، ڪشميري، سرائڪي، پشتون، بلوچ، ميمڻ وغيره شامل آهن. 99% کان مٿي آبادي ملسمان آھي.

## ڀرپاسا
* آفريدي ڪالوني
* ڌوارجي ڪالوني
* گلشن غازي
* اسلام نگر
* اتحاد ٽائون
* مهاجر ڪئمپ
* مسلم مجاهد ڪالوني
* نئي آبادي
* نيول ڪالوني
* رشيدآباد
* سعيدآباد
* ترڪ ڪالوني
* بسم الله چوڪ
* دھلي ڪالوني 
* گجرات ڪالوني 
* ڪوڪان ڪالوني

## پڻ ڏسو
* شھري ضلعو حڪومت
* ڪراچي
* لاهور
* ويراول ترڪ جماعت

## حوالا

زمرو:ڪراچي جا گردونواح
زمرو:ڪراچيءَ جا ڀرپاسا
بسم الله چوڪ

**بسم الله چوڪ** ڪراچي ،سنڌ بلديا ٽائون جو هڪ علائقو آهي هتي سنڌي، اردو،پنجابي ۽ بلوچي ڳالهائڻ وارا ماڻهو آباد آهن.
زمرو:ڪراچي جا گردونواح
دهلي ڪالوني

دهلي ڪالوني ڪراچي سنڌ بلديا ٽائون جو هڪ علائقو آهي هتي سنڌي، اردو، پنجابي، بلوچي ڳالهائيندڙ قومون آباد آهن.
زمرو:ڪراچي جا گردونواح
ناول ڪالوني

**ناول ڪالوني** ڪراچي، سنڌ جی بلديا ٽائون جو هڪ علائقو آهي. هتي سنڌي، اردو، پنجابي، بلوچي ڳالهائڻ وارا ماڻهو آباد آهن.

زمرو:ڪراچي جا گردونواح
ترڪ ڪالوني

**ترڪ ڪالوني** بلديا ٽائون، ڪراچي، سنڌ جو هڪ علائقو آهي. هتي سنڌي، اردو، پنجابي ۽ بلوچي ڳالهائيندڙ ذاتيون آباد آهن.
زمرو:ڪراچي جا گردونواح
گجرات ڪالوني

گجرات ڪالوني ڪراچي سنڌ بلديا ٽائون جو هڪ علائقو آهي هتي سنڌي،اردو،پنجابي،بلوچي ڳالهائڻ وارا ماڻهو آباد آهن.
ابو طالب

**[[عام الفيل]] (هاٿين واري سال) کان پنجٽيهه(35) سال پهريان ابو طالب محسن اسلام رئيس البطحاء مڪي جي سرزمين ۾ اک کولي.
تاريخ لکڻ وارن سندن اصلي نالي بابت اختلاف ڪيو آهي ڪجهه جو چوڻ آهي ته سندن اسم گرامي پنهنجي وڏي ڏاڏي جي نالي مطابق [[عبدالمناف]] هو، ڪجهه سندن نالو [[عمران]] ۽ ڪجهه وري شيبه بيان ڪيو آهي ليڪن وڌيڪ مشهور عمران آهي.**

## ڪنيت
سندن ڪنيت ابو طالب آهي جيڪا سندن وڏي پٽ طالب جي نالي سان منسوب آهي ۽ انهي ڪنيت سان پوري انسانيت کين ياد ڪندي آهي

## القاب
حضرت ابوطالب  جي لقبن مان شيخ البطحا، سيد البطحا ۽ رئيس البطحا سڀ کان وڌيڪ مشهور آهن.

## پرورش
حضرت ابو طالب عليه السلام جي 43 سال عمر مبارڪ پنهنجي والد بزرگوار جناب عبد المطلب جهڙي عظيم هستيءَ جي سائي هيٺ گذري ۽ پاڻ انهن جي نگراني هيٺ تعليم ۽ تربيت حاصل ڪندا رهيا.

## زندگي
حضرت ابو طالب عليه السلام پنهنجي دور ۾ هڪ بلند پايه اديب، بهترين انداز ۾ گفتگو ڪندڙ، عظيم فڪر ۽ سوچ رکندڙ وڏا دانشور ۽ بهترين قائد سمجهيا ويندا هئا. اعتدال پسند، انصاف پسند، حلم ۽ بردباري جي زيور سان آراسته هئا.
علامه ديار بڪري لکن ٿا ته جناب هاشم کان بعد حاجين جي کاڌي پيتي جو شرف جناب عبدالمطلب کي حاصل ٿيو ۽ عبدالمطلب جي وفات کان پوءِ ظهور اسلام تائين هن عظيم خدمت کي حضرت ابوطالب  انجام ڏيندا رهيا

## حضرت ابوطالب  جي اولاد

ابن قتيبه جو چوڻ آهي ته حضرت ابوطالب  جا چار فرزند هئا طالب، عقيل ،جعفر، حضرت علي عليه السلام

۽ ديار بڪري جو چوڻ آهي ته انهن پٽن کان علاوه حضرت ابوطالب م جون ٽي ڌيئر به هيون ربطه، جمانه، فاخته (امِّ هاني)

## حضرت محمد صه جي پرورش

حضرت محمد مصطفي صه  ننڍ پڻ جي عمر مبارڪ حضرت ابوطالب جي زيرِ نگراني بسر ڪئي ۽ پيغمبرِ اسلام صلي الله عليه و آله وسلم جي عمر مبارڪ جو گهڻو حصو حضرت ابو طالب  جي زير سايه ئي گذريو آهي، پالڻهار جيڪي احسانات اسان جي پاڪ پيغمبر صلي الله عليه و آله وسلم تي ڪيا آهن اُنهن احسانن منجهان خاص ڪري هن احسان (پرورش حضرت ابو طالب ) جو تذڪرو ڪندي فرمائي ٿو {اَلَمۡ يَجِدۡکَ يتيماً فَاٰوٰي} ڇا اُن (ابو طالب عليه السلام) توکي يتيم سمجهي ڪري پناهه نه ڏني؟( سوره ضحيٰ، آيت 6)
قرآنجي شیعہ سني مفسرن جو ان ڳالهه تي اتفاق آهي ته مٿئين آيت ۾ پناهه مان مراد حضرت ابوطالب عليه السلام جو پاڪ پيغمبر صلي الله عليه و آله وسلم سان لطف ۽ شفقت ڀريو ورتاءُ آهي.

## حضرت ابوطالب  جو ايمان

شیعہ مذهب جي عالمن جو عقيدو آهي ته حضرت ابوطالب پيدائش کان وٺي آخر زندگي تائين حضرت ابراهيم عليه السلام جي مذهب تي قائم رهيو ء ڪڏهن بت پرستي نه ڪيائي. ان جي برعڪس سني مذهب جي عالمن امام بخاري پنهجي ڪتاب صحيح بخاري ۾ حضرت ابو طالب کي ڪافر لکيو آهيامام مسلم سندس صحيح مسلم ۾ لکي ٿو ته حضرت ابوطالب جهنم جي سڀ کان گهٽ درجي ۾ رهندو..

## حوالا
باچا خان يونيورسٽي تي حملو

چارسده ۾ باچا خان يونيورسٽي تي دهشتگردن جي حملي ۾ اسسٽنٽ پروفيسر ۽ ٻن شاگردياڻين سميت 25 ڄڻا شهيد ٿي ويا ۽ 60 زخمي ٿي پيا، جڏهن ته پاڪ فوج جي آپريشن ۾ 4 ئي دهشتگرد مارجي ويا.

## تفصيل

اربع 20 جنوري 2016 چارسده جي باچا خان يونيورسٽي ۾ قومپرست اڳواڻ باچا خان جي ورسي جي موقعي تي مشاعرو جاري هو ته اوچتو فائرنگ جو سلسلو شروع ٿي ويو ۽ ڌماڪن جا آواز پڻ ٻـُڌا ويا. 

فائرنگ ۽ ڌماڪن کانپوءِ يونيورسٽي ۾ ڀاڄ پئجي وئي ۽ شاگرد پنهنجي ڪلاسن، جڏهن ته شاگردياڻيون هاسٽل تائين محدود ٿي ويون. صوبائي وزير شوڪت يوسف زئي جو چوڻ آهي ته حملي ۾ 25 ڄڻا شهيد ٿيا آهن، جن ۾ اسسٽنٽ پروفيسر ڊاڪٽر سيد حامد، سيد ڪمال، عمران، شيراز، ساجد، الياس، فخر عالم، حامد حسين، احمد ڪمال، رحمان الله، عبدالحميد، حيدر علي، صديق الله، نعمت خان ۽ ٻيا شامل آهن. شوڪت يوسف زئي موجب، دهشتگردن جي حملي ۾ 2 شاگردياڻيون، 4 سڪيورٽي گارڊ ۽ 2 پوليس اهلڪار به شهيد ٿيا آهن. ڊي ايڇ ڪيو اسپتال جِي انتظاميا موجب، شهيد ٿيلن مان 21 ڄڻن جا لاش آندا ويا آهن. دهشتگردن جي حملي ۾ چئن سڪيورٽي گارڊن سميت 60 ڄڻا زخمي پڻ ٿيا آهن، جن ۾ عاصم، خالد حسين، ذاڪر حسين، محمد اسحاق، سمعيع الله، احسان الله، حضرت حيات، محمد اقبال، شهزاد افتخار، جنيد ۽ ٻيا شامل آهن. دهشتگرد حملي جي زخمين کي چارسده ۽ مردان اسپتالن ۾ داخل ڪيو ويو، جتي ايمرجنسي لاڳو ڪري زخمي جو علاج ڪيو پيو وڃي، جڏهن ته ڪجهه زخمين جي حالت ڳڻتي جوڳي هئڻ سبب فوتين جو انگ وڌڻ جو خدشو آهي. وائيس چانسلر ڊاڪٽر افضل الرحيم موجب، حملي وقت يونيورسٽي اندر 3 هزار جي لڳ ڀڳ شاگرد ۽ 600 مهمان موجود هئا، جڏهن ته فائرنگ ٻاهران کان ڪئي پئي وڃي. هن ٻڌايو ته ڪوهيڙي سبب ڪجهه به نظر نه پئي آيو، ٿي سگهي ٿو ته دهشتگرد ڪوهيڙي جو فائدو وٺي اندر داخل ٿيا هـُجن. ڌماڪن ۽ فائرنگ جي واقعي کانپوءِ ايليٽ فورس ۽ فوج کي طلب ڪري يونيورسٽي کي گهيري ۾ آندو ويو. آءِ ايس پي آر موجب، پاڪ فوج جي دستن باچا خان يونيورسٽي ۾ ريسڪيو آپريشن ڪيو، جنهن جي هيليڪاپٽرن ذريعي نگراني پڻ ڪئي وئي. آءِ ايس پي آر جو چوڻ آهي ته سڪيورٽي فورسز جي آپريشن دوران يونيورسٽي تي حملو ڪندڙ 4 ئي دهشتگرد مارجي ويا. ڊي آءِ جـِي آپريشنز سعيد وزير موجب، دهشتگردن جي فائرنگ ۾ 3 اهلڪار پڻ زخمي ٿيا آهن.

## سوڳ
ٻئي طرف خيبرپختونخواه حڪومت چارسده سانحي تي 3 ڏينهن سوڳ ۽ مقامي انتظاميا 31 جنوريءَ تائين تعليمي ادارا بند رکڻ جو اعلان ڪيو آهي، جڏهن ته ٽئي ڏينهن قومي جهنڊو پڻ جهڪيل رهندو

## مذمتون

### آمريڪا جي مذمت

آمريڪا چارسده ۾ باچا خان يونيورسٽي تي حملي جي سخت لفظن ۾ مذمت ڪندي چيو آهي ته ڏک جي هن گهڙِ ۾ پاڪستاني عوام ۽ شهيدن جي ڪٽنبن  سان گڏ آهيون، پاڪستان ۾ آمريڪي سفارتخاني پاران ٽوئٽر تي جاري ڪيل نياپي ۾ چيو ويو آهي ته آمريڪا چارسده ۾ دهشتگرد حملي جي سخت مذمت ڪري ٿو، ٽوئٽ ۾ چيو ويو آهي ته اسان جي همدردي حملي ۾ نشانو بڻيلن ۽ سندن ڪٽنبن سان آهي. 

### انڊيا جي مذمت
ڀارتي وزيراعظم نريندي مودي چارسده ۾ باچا خان يونيورسٽي تي دهشتگردن جي حملي جي مذمت ڪئي آهي، ٽوئٽر تي جاري ڪيل نياپي ۾ نريندر مودي چيو ته چارسده سانحي ۾ ٿيل جاني نقصان تي کيس افسوس آهي ۽ هو زخمين لاءِ دعاگو آهي، ڀارتي وزيراعظم حملي ۾ شهيد ٿي ويلن جي وارثن لاءِ تعزيتي نياپو پڻ اماڻيو آهي.

## واقعي کان پوءِ
خميس 21 جنوري 2016 خيبرپختونخوا جي آئي جي ناصر دراني جو چوڻ هو ته چارسدا جي باچا خان يونيورسٽي تي حملي ڪندڙن جي سهولتڪارن کي گرفتار ڪيو ويو.

## حوالا

زمرو:2016ء ۾ قتل عام
زمرو:هاڻوڪا واقعا
آسواڻي

**آسواڻي** ”سنڌ جي هندن جي تاريخ“ موجب گچيري تعلقي موري جا ويٺل آهن. مير فتح علي خان ٽالپر جي صاحبيءَ ۾ حيدرآباد ۾ واپار سانگي آيا، جتي پوءِ هميشہ لاءِ رهي پيا. انھن گچيراين مان هڪ آڪھ وارا پنهنجي وڏي ڏاڏي ڀائي آسو مل جي نالي پٺيان پاڻ کي ”آسواڻي“ سڏائين ٿا. حيدرآباد ۾ گچيراين جي پنچائت ئي ڌار آهي، ۽ وقت بوقت پنھنجيءَ پھر مان ڪو معزز چونڊي، کيس پنهنجو مکي ڪندا آهن. آسواڻين مان ڪي پڙهي پيا آهن، نوڪرين ۾ آهن، مگر ٻيا عام طرح اڄ تائين ڌنڌو ڌاڙي ڪن ٿا.

## حوالا

زمرو:سنڌ جون ذاتيون
زمرو:سنڌي ذاتيون
آيرويدڪ چڪتاسار (ڪتاب)

**آيرويدڪ چڪتاسار** آيرويدڪ طب بابت ڪتاب ھاسا رام لال چند شرما جو لکيل آھي. ھن ڪرائون سائيز ڪتاب ۾ 184 صفحا لکيل آھن. ڇاپو پھريون، سال 1937ع ۾ پڌرو ٿيو.

## حوالا

زمرو:1937ع جا ڪتاب
15 نومبر

**15 نومبر** ، عيسوي سال جو 319 هون  (ليپ سال 320 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 46 ڏينهن باقي آهن.

## واقعا

## پيدائش
* **[[1907ع]]** – اين جي ايل هيمنڊ، برطانوي مورخ

### فوتگيون

## عام موڪل ۽ ڏڻ

## وڌيڪ ڏسو
*16 نومبر
*17 نومبر

## حوالا

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:نومبر
ايران جا سپريم ليڊر

ايران ۾ صدر کانسواءِ ملڪ جو ٻيو سربراھ ”رهبر معظم ‎“ يعني انگريزي ٻولي ۾Supreme Leader سڏجي ٿو. هو ملڪ جي سياسي ۽ مذهبي اٿارٽي مڃيو وڃي ٿو. امام خميني اسلامي جمهوريا ايران جو پهريون سپريم ليڊر هو ۽ 1989 ۾ سندس وفات کان پوءِ اڄ تائين سيد علي حسيني آيت الله خامنائي ايران جو ٻيو سپريم ليڊر آهي. سندس تصويرون اڪيلي سر يا امام خميني سان گڏ جتي ڪٿي نظر اينديون. سپريم ليڊر گهڻو ڪري اهو ٿئي ٿو جيڪو عالم دين هجي.

## سپريم ليڊر
امام خميني

آيت الله خامنائي.

## حوالا

زمرو:ايران جا سپريم ليڊر
زمرو:اختيار وارا عھدا
زمرو:مذھب ۽ سياست
زمرو:حڪومتي اهلڪار
ايراني انقلاب

**انقلاب ايران** (Iranian Revolution)، آيت الله خميني جي اڳواڻي ۾ شهنشاهيت جي خلاف ايران جي ماڻهن جي تحريڪ هئي، جيڪا سال 1979ع ۾ شهنشاهيت جي خاتمي تي مڪمل ٿي.

**انقلاب ايران** (Iranian Revolution)، آيت الله خميني جي اڳواڻي ۾ شهنشاهيت جي خلاف ايران جي ماڻهن جي تحريڪ هئي، جيڪا سال 1979ع ۾ شهنشاهيت جي خاتمي تي مڪمل ٿي.

امام خميني (آيت الله روح الله خميني) جيڪو ايران جو وڏو عالم هو جنهن ايران جي پهلوي شهنشاه ۽ ان جي غير محب وطن ۽ عوام دشمن حڪومت سان ٽڪر کائي ملڪ ۾ انقلاب آندو ۽ ان ملڪ جو سپريم ليڊر ٿي، جنهن مثالي سادگي واري زندگي ۾ رهيو ان جو اڄ جي دؤر ۾ جواب ناهي. ايران جا صدر به اصولن تي اٽل، سادگي جي زندگي، ايران ۽ ان جي عوام جي خدمت ڪري ايران ۽ اسلامي دنيا ۾ مشهور آهي ۽ آمريڪا جهڙي سپر پاور جي پرواه نه ڪندي هن نيوڪليئر پاور جي معاملي ۾ کتا جواب ۽ يهودي لابي خلاف بي ڊپا بيان ڏيڻ ڪري مغرب ۾ به ڄاتو سڃاتو وڃي ٿو.

## اسلامي انقلاب کان پوءِ ايران جا صدر

آيت الله خامنائي سپريم ليڊر ٿيڻ کان اڳ، امام خميني جي ڏينهن ۾ 1981 کان 1989 تائين ايران جو صدر ٿي رهيو. اسلامي انقلاب بعد ايران جا هيستائين ست صدر ٿي چڪا آهن جيڪي هن ريت آهن:
#ابوالحسن بني صدر
#محمد علي رجائي
#سید علي خامنائي
#علي اڪبر هاشمي رفسنجاني
#محمد خاتمي
#محمود احمدي نزاد
#حسن روحاني

## حوالا

زمرو:اسلامي سياست
زمرو:ايران
زمرو:ايران جي تاريخ
زمرو:سياست
16 نومبر

**16 نومبر** ، عيسوي سال جو 320 هون  (ليپ سال 321 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 45 ڏينهن باقي آهن.
## واقعا
* 1988ء - پاڪستان جون عام چونڊون پاڪستان پيپلز پارٽي کٽي ورتيون۔ 
* 1988ء ايسٽونيا اندروني ﻣﻌﺎملن ۾خودمختياريءَ جو ﺍﻋﻼﻥ ڪيوـ
* 1962ء ڪويت پھريون ﺍﺳﻼﻣي آئين ﺍﭘﻨﺎيوـ
* 1945ء اقوام متحده جي ﺍﺩﺍﺭي يوﻧﺎئيٽڊ نيشنز ايجوڪيشنل، ﺳﺎئنٽفڪ ﺍينڊ ﺍيگري ڪلچر ﺁﺭﮔﻨﺎﺋﺰيشن يونيسڪو جو قياﻡ ـ 
* 1944ء ٻين ﺟﻨﮓ عظيم جي ﺩﻭﺭﺍﻥ آﻣﺮيڪي ﺍﺗﺤﺎﺩي ﺑﻤﺒﺎﺭ جھازن ﺟﺮمني جو شھر ڊيورن مڪمل ﻃﻮﺭ تي ﺗﺒﺎھ ڪري ڇڏيو.

## پيدائش

* '''1846ع''' ــ '''اڪبر الھ آبادي'''، اردو ٻوليءَ جو شاعر

*'''18''''''7''''''2ع''' ــ باباءِ اردو مولوي عبدالحق، پاڪستاني مصنف ۽ ماھرِ لسانيات
*'''18''''''97ع''' - چوڌري رحمت علي،  پاڪستان جو نالو تجويز ڪرڻ وارو تحريڪ پاڪستان جو اڳواڻ
*'''19''''''47ع''' ــ رحيم بخش خان بوزدار، سياستدان
*'''195''''''1ع''' ــ '''انور احمد خان مھر'''، سياستدان
*'''194''''''9ع''' ̠ــ '''اسماعيل تارا'''،  پاڪستان ٽيليويزن ۽ فلم جو مزاحيہ اداڪار
*'''196''''''3ع''' ــ '''وسيم سومرو'''، شاعر
*'''197''''''1ع''' ــ '''وقار يونس'''،  پاڪستان جو مايہ ناز فاسٽ بالر

## وفات

* '''1963ع''' ــ '''سيد ميران محمد شاھ'''، مشھور سياستدان، سنڌ اسيمبليءَ جو پھريون اسپيڪر
*'''1981ع''' ــ '''امينہ ھاليپوٽو'''، تعليمي ماھر
*'''1996ع''' ــ '''مخدوم شفيق الزمان'''، سياستدان، سروري جماعت جو گادي نشين

*'''19''''''99ع''' ــ عنايت الله التمش،  پاڪستان جو مشھور تاريخي ناول نگار، صحافي ۽ جنگي وقائع نگار

## موڪلون ۽ ڏڻ
* برداشت جو عالمي ڏينھن

## وڌيڪ ڏسو
*17 نومبر
*18 نومبر

## حوالا

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:نومبر
رت پيئندڙ جن

** رت پيئندڙ جن ** (रत पियन्दर जिन) يا (ڏائڻ)  رت پياڪ  **()** یا**(الغل)**، ( **')، [[عربي ٻولي]] ۾: ''الغل'' یا ''مصاص دماء'' ، [[فارسي ٻولي]] ۾: ''خون آشام'') هڪ [[انسان|انساني]] خون پيئڻ واري [[مخلوق]] جو نالو  آهي۔ هيءَ مخلوق هڪ [[لوڪ ڪردار]] يا [[الاساطير]] به ٿي سگهي ٿو۔ الغل جي معنيٰ **رت چوسڻ واري جن''' جي آهي۔ 
thumb|Burne-Jones-le-Vampire

thumb|Edvard Munch - Vampire (1895) - Google Art Project

thumb|VampireE3

thumb|Lilith (John Collier painting)

[thumb|Bela lugosi dracula [ڪائونٽ ڊريڪيولا ]]
## حوالا

زمرو:ڏائڻ
زمرو:تحويل صورت
زمرو:لوڪ ڪهاڻي
قاسم آباد تعلقو

**قاسم آباد  تعلقو** پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي حيدرآباد جو ھڪ تعلقو جنھن جو صدر مقام قاسم آباد ٽائون آهي. ھي تعلقو ممتاز علي ڀٽو جي نگران وزير اعلیٰ واري سنڌ جي نگران حڪومت دوران قائم ٿيو. اڳ ۾ ھي تعلقو لطيف آباد تعلقي جو حصو ھيو. ھن تعلقي ۾ حيدرآباد ضلعي جا وڏا اسڪول: بيڪن ھائوس، سينٽ بوناوينچر ، سٽي اسڪول ، بحريہ فائونڊيشن اسڪول موجود آهن. ان کان علاوه سنڌ ميوزيم، شمس العلماءُ علامه دائود پوٽو لائبريري، عيد گاھ، راڻي باغ، سنڌ لينگويج اٿارٽي جي مرڪزي آفيس، ٽيڪنيڪل ڪاليج، راجپوتانہ اسپتال،  سئي سدرن ريجنل آفيس، نياز اسٽيڊيم، حيدرآباد ڪلب، گورنمينٽ تعلقہ اسپتال وغيره واقع آهي.

## انتظاميا
قاسم آباد تعلقو انتظامي طور تي چئن يونين ڪائونسلن ۾ ورهايل آهي - قاسم آباد شهر اِن جو هيڊڪوارٽر (صدر مقام) آهي.

 
## قاسم آباد جون يونين ڪاؤنسلون

# يو سي قاسم آباد 1
#يو سي قاسم آباد 2
#يو سي قاسم آباد 3
#يو سي قاسم آباد 4

## ديھون

قاسم آباد تعلقي ۾ ڪل چار ديھون واقع آهن.

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
زمرو:ضلعو حيدرآباد، سنڌ

زمرو:سنڌ جا تعلقا
هلسنڪي

thumb| هلسنڪي جا چند منظر
**هلسنڪي** (Helsinki) يورپ براعظم (کنڊ)جي ملڪ فن لينڊ جو دارالحڪومت ۽ سڀ کان وڏو شهر آهي۔ هن شهر جي آبادي (31 جنوري 2012ء تائين) 596,233 آهي۔ اهو فنلينڊ جي نار جي ڪناري تي واقع آهي ۽ ڏکڻ فنلينڊ ۾ اوئیسيما (Uusimaa) علائقي جي سيٽ طور ڪم ڪري ٿو. لڳ ڀڳ ٽيهه لک ماڻهو ميونسپالٽي ​​۾ رهن ٿا، جن ۾ ويهه لک ماڻهو گادي واري علائقي ۾ آهن، ۽ ڏهه لک ميٽروپوليٽن علائقي ۾ آهن. فنلينڊ ۾ سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهري علائقو، ء سياست، تعليم، ماليات، ثقافت ۽ تحقيق لاءِ اهو ملڪ جو سڀ کان اهم مرڪز آهي. هيلسنڪي، تالن، ايسٽونيا سان 80 ڪلوميٽر (50 ميل) اتر، ريگا، لاتويا سان 360 ڪلوميٽر (220 ميل) اتر، اسٽاڪهوم، سويڊن سان 400 ڪلوميٽر (250 ميل) اوڀر ۽ سينٽ پيٽرسبرگ، روس جي 300 ڪلوميٽر (190 ميل) اولهه ۾ واقع آهي. هيلسنڪي جا انهن چئن شهرن سان اهم تاريخي لاڳاپا آهن.

اسپو (Espoo)، وانتا (Vantaa) ۽ ڪونيانین (Kauniainen) جي شهرن ۽ ڀرپاسي جي مسافرن جي شهرن سان گڏ، جن ۾ پاڙيسري ميونسپلٽي سیپو  Sipoo جي اوڀر ۾ هيلسنڪي ميٽروپوليٽن علائقو ٺاهي ٿو. هي علائقو اڪثر ڪري فنلينڊ جو واحد شهری علایقو سمجهيو ويندو آهي ۽ هڪ ملين کان وڌيڪ باشندن سان گڏ دنيا جي اترين ميٽروپوليٽن علائقو آهي. اضافي طور تي، اهو گڏيل قومن جي ميمبر رياست جي اترين راڄڌاني آهي.

## نگار خانو

فائل:Helsinki Railway Station 20050604.jpg|
فائل:Helsinkimerelta--GFDL--.jpg|
فائل:Stockmann department store in Helsinki at dawn in December 2004.jpg|
فائل:Mittsommernacht-in-helsinki.jpg|
فائل:Uspenski Cathedral Helsinki.jpg|
فائل:FinlandParliament.jpg|
فائل:Esplanadin puisto.jpg|
فائل:Finnish National Theatre.jpg|
فائل:Temppeliaukio Church 3.jpg|
فائل:Hietaniemi beach.jpg|
فائل:Itäkeskus shopping centre.JPG|
فائل:TileArchitectureHelsinki.jpg|
فائل:Visit-suomi-2009-05-by-RalfR-059.jpg|
فائل:HouseOfTheEstatesByPollo.JPG|
فائل:Kauppahalli interior.jpg|
فائل:Immeubles art nouveau de la rue Huvilakatu (Helsinki) (2770906739).jpg|
فائل:SiltasaariHelsinki.jpg|
فائل:Suvilahti.jpg|
فائل:Suurkirkko Helsinki maaliskuu 2002 IMG 0629.JPG|


## حوالا

زمرو:فن لينڊ
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:يورپ ۾ راڄڌانيون
زمرو:فنلينڊ ۾ آباد ساحلي هنڌ
زمرو:فنلينڊ ۾ شھر ۽ وسنديون
شھر

[thumb|200px|left|[سڊني آسٽريليا جو هڪ شهر]]
**شهر**  ()  هڪ ترقياتي علائقي کي چئبو آهي۔

شھر اهو علائقو هوندو آهي جيڪو نگر،ننڍو شھر يا ڳوٺ کان وڏي وسندي هجي، جنھن جي ميونسپالٽي ھجي اهو شهر سڏرائبو آهي. بين بري اوڪسفرڊ جي ويجھو ھڪ ننڍو شھر آھي. ٍ­ town (شھر) village (ڳوٺ) کان وڏو ۽ city (وڏي شھر) کان ننڍو ٿيندو آھي۔
## پور يا پر

هن وقت ”پر“ (پور) لفظ جي عام طرح معنيٰ ناهي ”شهر“ جهڙوڪ: خيرپور، ميرپور ۽ نصرپور. رگ ويد جي منڊل پهرئين (53، 785، 8)، منڊل ٽئين (15، 4؛ ۽ ٻين منڊلن ۾ ”پُر“ لفظ ڪوٽ يا قلعي جي معنيٰ سان ڪم آيل آهي. هاڻوڪي سنسڪرت ۾ به ”پُر“ (پُور) لفظ جي معنيٰ ”شهر“ به آهي ته ”قلعو“ به آهي. ساڳي لفظ جون اِهي ٻه معنائون هن ڪري ٿيون آهن، جو اڳي جيڪي شهر هوندا هئا، تن کي عالم پناهه ڏنل هوندي هئي. هن وقت به جيسلمير ۽ ٻيا ڪي شهر قلعن يا عالم پناهن جي اندر آهن. اِهو رواج سنڌ ۾ به عام هو. مثلاً شڪارپور جو شهر، ويجهڙائيءَ جو ٻڌل آهي، سو سڄو ئي قلعي جي اندر هوندو هو. شهر ۾ آمدرفت لاءِ جدا جدا پاسن کان دروازا هوندا هئا، جي اڄ تائين لکي در، هاٿي در، هزاري در، سوي در ۽ ٻين نالن سان سڏجن ٿا. شڪارپور کان گهڻو پوءِ ڪراچيءَ جو شهر ٻڌو. اصلوڪو ڪراچيءَ جو شهر به قلعي اندر هوندو هو، جنهن کي ٻه دروازا هوندا هئا، هڪڙو دروازو سمنڊ جي طرف هوندو هو، تنهنڪري اُهو ”کارو در“ سڏبو هو، ۽ ٻيو دروازو لياري نديءَ جي مٺي پاڻي طرف هوندو هو، تنهنڪري اُهو ”مٺو در“ سڏبو هو. شڪارپور ۽ ڪراچيءَ جا وارا قلعا ڳچ وقت کان ڊهي ويا  ڀيرومل مهرچند آڏواڻي ؛ چوٿون ايڊيشن 2004، پبلشر: سنڌي ادبي بورڊ ڄامشورو }
.

## شهرن جو وقوع

## حوالا

زمرو:انتظامي تقسيمون
زمرو:انساني جاگرافي
زمرو:جاگرافي
زمرو:جاگرافيائي اصطلاح
زمرو:جاگرافي ۽ علائقا
زمرو:شهر
زمرو:ڳتيل جايون بلحاظ قسم
زمرو:ملڪي ورهاستن جا قسم
زمرو:آباد مقامن جا قسم
زمرو:آباد مقام بلحاظ قسم
بشريات

[thumb|فلسفي [افلاطون ]]
**بشريات** () ۾ انساني عادتن ۽ طورن ۽ انساني سرگرمين جي مختلف پهلوئن جو مطالعو ڪيو ويندو آهي. بشريات جي زمري ۾  ڪيترائي شعبا شامل آهن. جھڙوڪ، لسانيات، ادب، تاريخ، فلسفو، فنيات، موسيقي، جلوہ گاہ، مذهب، قانون، علم الآثار، انسانيات ۽ سياسيات وغيره.
زمرو:انسان
زمرو:بشريات
زمرو:معاشرو
زمرو:مکيه موضوع جا مضمون
زمرو:نظريو
زمرو:درسي علم
لينس ٽورويلڊس

[thumb|کاٻو|160px|[لينس ٽورويلڊس, لينڪس عجمہ جو موجد]]
**لينس ٽورويلڊس** () جي شهرت جو سبب لنڪس آپریٽنگ سسٽم (Linux Operating system) جی ایجاد آهي. فن لينڊ جو سويڊن نژاد باشندو، هاڻِي آمريڪا ۾ مقیم آهي. 28 ڊسمبر 1969ع تي هلسنڪي ۾ پیدا ٿيو. سندس پيءُ ريڊيو سان وابستا هيو ۽ ماءُ صحافت سان لاڳاپيل هيس. زال جوڊو ڪراٽي جي ماهر اٿس.

## حوالا

زمرو:ڪمپيوٽر
زمرو:سائنسدان
زمرو:شخصيتون
زمرو:اطلاعاتي طرزيات
زمرو:1969ع جون پيدائشون
زمرو:1969ء جون پيدائشون
زمرو:جيوت ماڻهو
زمرو:شخصيتون اطلاعاتي طرزيات
سَنت آسودارام

مشهور رشي ۽ سنت آسودا رام صاحب جنهن کي سنڌ ۽ هند ۾ ’سخي بابا ‘ جي نالي سان ياد ڪيو وڃي ٿو ۽ جنهن جي نالي تي لکنؤ ڀارت ۾ هڪ وڏو -آشرم- به آهي ۽ پني عاقل شهر ۾ هڪ آستان ۽ سخي بابا جنرل اسپتال به قائم آهي . سنت آسودارام ضلعي سکر جي تعلقي پنوعاقل ۾ 1895ع ڌاري ڳوٺ عالم خان جتوئيءَ ۾ ڄائو . سندس والد جو نالو لڌڙو مل هو . ننڍي هوندي کان ئي -تنهائي- پسند هو ۽ هر وقت ڌڻيءَ جي ذڪر فڪر ۾ گذاريندو هو ، کيس ننڍي هوندي ئي سندس والد پنهنجي مرشد سنت سترام داس وٽ ڇڏي آيو ، -جتي- 13 سال رهيو ۽ اتي گانئن ( ڳَئُن ) جي خدمت ڪيائين . بعد ۾ مرشد جي حڪم تي موٽي ڳوٺ آيو . 1940ع ۾ مرشدن جي حڪم سان پني عاقل ۾ آستان جي اڏاوت ڪرايائين ۽ 1942ع ۾ اڏاوت مڪمل ڪري اتي رهائش اختيار ڪيائين ، -جتي- پري پري کان حاجت مند اچي حاضريون ڀري ۽ من جون مرادون حاصل ڪرڻ لڳا . سنت آسودارام صاحب 4 سيپٽمبر 1960ع ۾ 64 ورهين جي عمر ۾ پرلوڪ پڌاريو ۽ -ان- آستان ۾ ئي سندس سماڌي ٺاهي وئي ، -جتي- هند سنڌ کان سندس عقيدتمند اچي مٿو ٽيڪيندا آهن . آسودارام درٻار پني عاقل ۾ هر سال ميلو به لڳندو آهي .
قومي عوامي تحريڪ

200px|thumb|سنڌ ۾ عوامي تحريڪ جو جھنڊو 

**قومي عوامي تحريڪ** (انگريزي ۾ Sindhi People's Movement) پاڪستان جي صوبي سنڌ ۾ هڪ مارڪسي-ليننسٽ-مائوسٽ سياسي پارٽي آهي  ۽ ان جي صدر دفتر حيدرآباد ۾ آهي. عوامي تحريڪ جو بنياد 5 مارچ 1970ء تي رسول بخش پليجو وڌو. هن پارٽي جو هيڊڪوارٽر پليجو هائوس،قاسم آباد،حيدرآباد،سنڌ ۾  آهي.

## وجود

عوامي تحريڪ 5 مارچ 1970 تي حيدرآباد، سنڌ ۾ رهندر قانون دانن، ليکڪن ۽ دانشورن ٺاهي، هن پارٽي جو پهريون چيئرمين  رسول بخش پليجي کي  ٺاهيو ويو.

## تاريخ
هن پارٽي سدائين سنڌي عوام جي حقن جي لاءِ جاکوڙ ڪندي رهي آهي هن ماضي ۾ مختلف تحريڪن ۾ حصو ورتو جنهن جا نالا هيٺ ڏنا وڃن ٿا.

* نيلام بند ڪيو تحريڪ
*سنڌي ووٽر لسٽ تحريڪ
*ايم آر ڊي
* صحافي تحريڪ
* مخالف شهڙي دهشتگردي تحريڪ
*  ڪالا باغ ڊيم تحريڪ
* ٿل ڪينال تحريڪ
* مهاجر صوبو

## نظريو
قومي عوامي تحريڪ  سرمائيدار نظام، فوجي حڪومت، سامراجن، آمريت، دهشتگردي، لا قانونيت، ڪرپشن، نسل پرستي هنن جي خلاف هميشه سخت رويو رکيو آهي. عوامي تحريڪ هميشه پاڪستان کي مضبوط ڪرڻ چاهيو آهي هن هميشه هنڌون،عيسائين ء يهوڊين کي هڪ پليٽ فارم تي آڻڻ جي ڪوشش ڪئي آهي.'''

## پارٽي جو صدر
هن پارٽي جو موجوده صدر  اياز لطيف پليجو آهي.

## سياسي تحريڪ
موجوده دور ۾ عوامي تحريڪ مهاجر صوبو جي مسئلي تي سڃي سنڌ ۽ بين الاقوامي سطح تي سڏ بلند ڪري رهي آهي.

## پڻ ڏسندا
* سنڌ شاگرد تحريڪ
* سنڌياڻي تحريڪ
* سنڌ هاري ڪميٽي
* زرينه بلوچ

## حوالا

زمرو:پاڪستان ۾ سماجواد
زمرو:پاڪستان ۾ سياسي پارٽيون
عوامي راڄ تحريڪ

**عوامي راڄ تحريڪ** پاڪستان جي هڪ نئين پارٽِي آهي، جيڪا پاڪستان جي نوجوانن پاران بڻائي وئي آهي.

## وجود
عوامي راڄ تحريڪ 2015 ۾ سنڌ جي نوجوانن پاران ڪراچيءَ جي موسميات چوڪ تي انڊس سوشل فورم جي دفتر ۾ هڪ گڏجاڻيءَ دوران ٺاهي وئي.

## تاريخ
عوامي راڄ تحريڪ جو وجود انڊس سوشل فورم منجهان ٿيو.

## نظريو
ڪنفيڊريشن نظريو هن پارٽيءَ جو بنيادي نظريو آهي.

## منشور
عوامي راڄ تحريڪ جي منشور ۾ تعليم، صحت، روزگار، بدعنوانيءَ،دهشتگرديءَ کان صاف معاشرو قائم ڪرڻ آهي. هن پارٽيءَ جي منشور جي بنيادي محور ڪنفيڊريشن نظريو تي بڌل آهي.

## پارٽيءَ جي قيادت
پارٽيءَ جي قيادت تقريبن انڊس سوشل فورم جي اڳواڻن تي مشتمل آهي، جن ۾ انڊس سوشل فورم جي سنڌ جي تمام ڊويزنن جا اڳواڻ، مرڪزي اڳواڻ شامل آهن.

## سياسي هلچل
عوامي راڄ تحريڪ جي سياسي هلچل جو اهم موضوع تعليم آهي.

### تعليم بابت جاڳرتا
تعليم بابت جاڳرتا لاءِ عوامي راڄ تحريڪ ڪيترائي ڀيرا سڄي سنڌ ۾ جاگرتا ريليون، گڏجاڻيون، ليڪچر ۽ سيمينار ڪرايا آهن. ان جاڳرتان مهم ۾ سنڌ ۾ بند پيل اسڪول ، امتحانن ۾ نقل ڪرڻ خلاف ڪافي اهم ڪم سر انجام ڏنا آهن. حيدرآباد ۾ پڻ اهڙي هڪ جاڳرتا ريلي ڪڍي وئي.
ڳيريلي ۾ يارهين ۽ ٻارهين درجي جا ڪلاس نه هلڻ خلاف عوامي راڄ تحريڪ پاران احتجاجي ريلي ڪڍي وئي.
عوامي راڄ تحريڪ جي موجوده قيادت کي ڪراچي يونيورسٽي جي  ڪي ايس پي داخلا پاليسي خلاف اهم ۽ ڪامياب تحريڪ هلائڻ جو اعزاز حاصل آهي.

## سماجي هلچل
جنوري 2016 ۾ عوامي راڄ تحريڪ پاران ڪراچيءَ ۾ هڪ مچ ڪچهري جو انعقاد ڪيو ويو. ڊسمبر 2015 ۾ عوامي راڄ تحريڪ پاران ايڪتا ڏيهاڙو ملهائيو ويو،انکان پهرئين هرسال انڊس سوشل فورم پاران ايڪتا ڏيهاڙو ملهايو ويندو رهيو آهي.

## پڻ ڏسندا

## خارجي ڳنڍڻا
*عوامي راڄ تحريڪ جو تجويز ڪيل منشور
*عوامي راڄ تحريڪ جي ويب سائيٽ 
   

زمرو:پاڪستان ۾ سياسي پارٽيون
سنڌ ترقي پسند پارٽي

**سنڌ ترقي پسند پارٽي کي عام طور تي جيئي سنڌ ترقي پسند پارٽي سڏيو ويندو آهي.ايس ٽي پي سنڌ جي هڪ قوم پرست سنڌي پارٽي آهي هن جو چيئر مين [[قادر مڱسي]] آهي. **

زمرو:پاڪستان ۾ سياسي پارٽيون
وحي

**وحي**  جي معني آهي اشارو ڪرڻ، دل ۾ ڪا ڳالھ وجھڻ، مخفي طريقي سان ڪا ڳالھ چوڻ، پيغام ڏيڻ.پيغمبرن جو هڪ اهڙو معنوي ۽ روحاني ڳانڍاپو آهي، جنهن جي وسيلي سان پيغمبر آسماني پيغام ڳنهندا آهن. قرآن شريف ۾ لفظ ’وحي‘ ڪافي وسعت ۾ ڪتب آيو آهي، فرشتن، شيطانن، انسانن، حيوانن ۽ زمين لاءِ پڻ استعمال ڪيو ويو آهي؛ البتہ، ان لفظ جو گھڻو استعمال ان وحيءَ جي باري ۾ ٿيو آهي جيڪا الله تبارڪ و تعالى پنهنجي پيغمبرن تي نازل ڪندو آهي.

## وحي جا قسم

قرآن شريف نبوي وحي جا ٽي قسم بيان ڪيا آهن: سورة شورى جي آيت: 51 ۾ ارشاد آهي تہ:

:’وما کان لبشر ان يکلّمه الله الّا وحياً او من وراء حجاب او يرسل رسولاً‘
:ترجمو: الله ڪنهن بہ ماڻهوءَ سان وحي يا پردي جي پويان يا پنهنجي رسول کان سواءِ ڳالھ ٻولھ نٿو ڪري.

وحي ٽن طريقن سان ڪئي ويندي آهي:
#پيغمبر ۽ ڌڻي سڳوري جي وچ ۾ سڌو سنئون رابطو ٿيندو آهي،
#پڙدي جي پويان وحي ڪئي ويندي آهي، جيئن حضرت موسى سان وڻ جي ذريعي ڪلام ڪيو ويو،
#فرشتي جي ذريعي وحي نازل ڪئي ويندي آهي.
زمرو:اسلامي اصطلاح

## حوالا

زمرو:اسلام
زمرو:اصطلاح قرآن
زمرو:اسلامي عقيدا
زمرو:اسلامي اصطلاح
بگٽي

**بگٽي **بلوچن جي ھڪڙي قوم آھي، جا سرحد سنڌ جي ويجھو بلوچستان جي جبلن ۾ ٿي رھي. انھيءَ جون گھڻيون شاخون آھن، جيئن ته مُندراڻي، مشوري، چاڪراڻي، جسڪاڻي وغيره. ھنن جو سردار ديري بيرڪ ۾ ٿو رھي. جنت السنڌ مطابق مغلن جي دؤر ۾ اُتر سنڌ جي ٽڪرين ۾ ديرو بگٽي رياست قائم ڪيائون. 1845ع تائين اپر سنڌ ۾ ڦريون ڪندا رهيا. سر چارلس نيپئر بگٽين کي سنڌ جا پنڊاري سڏيندو هو.

## حوالا

زمرو:بلوچ قبيلا
ذڪري

**ذڪري** ھيءُ ھڪڙو مذھبي فرقو آھي، جنھن کي داعي به سڏيندا آھن. اھي اصل مڪراني آھن ۽ مسلمان چوائن ٿا؛ مگر حضرت محمدصه کي نٿا مڃين ۽ چون ٿا ته انھيءَ جي جاءِ تي مھدي آيو ۽ پنھنجي پير رحمت يا دوست محمد نالي کي اُ ھي مھدي ٿا ڄاڻن؛ اُھي قرآن پڙھندا آھن. انھيءَ سندن پير پنھنجي قبر جي ويجھو ھڪڙي وڻ جي پاڙ مان ھڪڙو نئون ڪتاب ڪڍيو. ھاڻي اھي ماڻھو مڪي جي بدران اتي زيارت لاءِ ويندا آھن. ھو نماز نه پڙھن ۽ روزو نه رکن. فقط جمعي جي ڏينھن ويھي ذڪر ڪندا آھن، جو مسلماني ذڪر کان ٻيءَ طرح جو آھي. ڪراچيءَ جي مڪرانين مان ڪي انھيءَ فرقي جا آھن۔

ھيءُ ھڪڙو مذھبي فرقو آھي، جنھن کي داعي به سڏيندا آھن. اھي اصل مڪراني آھن ۽ مسلمان چوائن ٿا؛ مگر حضرت محمدصه کي نٿا مڃين ۽ چون ٿا ته انھيءَ جي جاءِ تي مھدي آيو ۽ پنھنجي پير رحمت يا دوست محمد نالي کي اُ ھي مھدي ٿا ڄاڻن؛ اُھي قرآن پڙھندا آھن. انھيءَ سندن پير پنھنجي قبر جي ويجھو ھڪڙي وڻ جي پاڙ مان ھڪڙو نئون ڪتاب ڪڍيو. ھاڻي اھي ماڻھو مڪي جي بدران اتي زيارت لاءِ ويندا آھن. ھو نماز نه پڙھن ۽ روزو نه رکن. فقط جمعي جي ڏينھن ويھي ذڪر ڪندا آھن، جو مسلماني ذڪر کان ٻيءَ طرح جو آھي. ڪراچيءَ جي مڪرانين مان ڪي انھيءَ فرقي جا آھن.

## حوالا

زمرو:بلوچستان
سيد

**حضرت محمد  صلي الله عليه وآله جن جي نياڻيءَ [[بي بي فاطمته الزھرا]] ۽ جناب مولا [[علي]]ءَ جي اولاد کي [[سادات]] يا [[اھليبت]] سڏيندا آھن. اُھي [[حسني]] يا [[حسيني]] آھن. جڏھين [[چنگيز خان]] [[مغلن]] وچ [[ڀارت|ھندستان]] ۾ ظلم ٻاري ڏنو ھو، تڏھين گھڻا سيد لڏي [[سنڌ]] ۾ آيا ۽ [[سيوھڻ شريف|سيوھڻ]] ۽ [[بکر]] ۽ [[ٺٽو]] ۾ آباد ٿيا. [[ايران]] ۽ ٻين پاسن کان به گھڻا ئي سادات لڏي آيا. انھن جو احوال جدا جدا شھرن ۾ ڏنو ويو آھي. سيد لفظ جي معنيٰ آھي سردار ۽ اھو حضرت محمد صه جن جو لقب آھي، جو سندس اولاد کي ڏنو ويو آھي.**
زمرو:اسلامي اصطلاح
زمرو:سنڌي ذاتيون
صوفين جي فهرست

**صوفي(Sufi)** ”صوفي“ جو تعلق ”تصوف“ سان آهي. ”تصوف“ جو مطلب آهي، ”حقيقت کان واقف ٿيڻ“ يا ”الله تعاليٰ جي واٽ ۾ پاڻ کي گم ڪرڻ.“ مطلب ته صوفي اهو الله لوڪ انسان آهي، جو پنهنجي دل ۾ هڪ خدا کان سواءِ ٻئي ڪنهن جي به تمنا يا شوق نه ٿو رکي. هو دنيا جا لڳ لاڳاپا لاهي، دل جي گهراين سان الاهي عشق ۾ اهڙو ته محو ٿي وڃي ٿو، جو مٿس سرمستي ۽ بيخوديءَ جي حالت طاري ٿي وڃي ٿي. هن جو اندر (دل) هميشه پاڪ ۽ صاف رهي ٿو. هن جي دل ۾ ڪنهن به انسان يا ساهواري لاءِ وير ۽ دشمني، بغض ۽ ڪينو، حسد ۽ ساڙ نه ٿو رهي. هو ڪنهن به مذهب يا فرقي سان غير نه ٿو رکي. صوفي سڀني انسانن ۽ سندن مذهبن لاءِ عزت، احترام ۽ احساس رکي ٿو. هو پنهنجي ۽ اُنهن جي وچ ۾ ذري جيترو به فرق نه ٿو رکي. صوفي پنهنجي جسم تي اڪثر سادا ڪپڙا پهريندا آهن. ڪن جو چوڻ آهي ته صوفي لفظ ’صوف‘ يعني چشم يا ان جي ڪپڙي مان ورتل آهي، ڇو ته صوفي اوني ڪپڙا پائيندا آهن. اڄڪلهه صوفي گيڙو رنگ جا ڪپڙا به اوڍيندا آهن. صوفين جون چار منزلون ٿين ٿيون، جن مان هو پاڻ کي پار ڪرڻ لاءِ رياضتون ڪن ٿا. اُهي چار منزلون مختصر وضاحت سان هت ڏجن ٿيون: (1) شريعت، (2) طريقت، (3) حقيقت ۽ (4) معرفت. 

## حوالا
ڪربلا

**ڪربلا** عراق ملڪ جو هڪ شهر آهي.

thumb|ڪربلا جي جنگ

**ڪربلا** معلى شهر، بغداد کان 105 ڪلوميٽر جي مفاصلي تي ڏاکڻي ۽ اولهائين ڪنڊ کان فرات جي ريگستان جي اُلهندي ڪناري تي موجود آهي. ڪربلا 44 درجه ۽ 40 منٽ اوڀر جي ڊيگھ تي ۽ 31 منٽ اتر جي ويڪر تي آهي. هن جي اُتر کان الانبار، ڏکڻ کان نجف اشرف، اوڀر کان حلّه ۽ بغداد صوبي جا ڪي علائقه لڳن ٿا ۽ اُلهندي پاسي شام ۽ عربستان جي وادي واقع آهي.

ڪربلا معليٰ شهر جي ماپ 6065 ڪلوميٽر هم چورس آهي. هي شهر به ٻين قديم شهرن وانگر ٻن حصن (پراڻو ڪربلا ۽ نئون ڪربلا) ۾ ورهايل آهي.

## ڪربلا شهر جا مشهور محلا
* باب السلامة
* باب الطاق
* باب بغداد
* باب الخان
* باب مخيّم
* باب نجف

## ڪربلا جو تاريخي پس منظر

عراق ملڪ سن 12ھ قمري تائين ايران جي صاحبيءَ ۾ شامل هو، ايستائين جو سن 12 کان سن16 هجري تائين آهستي آهستي پوري جو پورو عراق خيل خروشان نالي مسلمانن جي سپاهين آزاد ڪرايو جنهن ۾ ڪربلا معلى به شامل هو، ۽ سن 14 هجري ۾ قادسيه واري هاڪاري لڙائي انهي سلسلي جي ڪڙي آهي.تاريخ اسلام جي مطالعي مان معلوم ٿئي ٿو ته عراق جي سرزمين تي هميشه آل محمد جي شيعن جو راڄ رهيو آهي ، هن ملڪ ۾ ڪيترائي وڏا تاريخي واقعا پيش آيا ۽ هي ملڪ وڏن انقلابن جو مرڪز پڻ رهيوآهي.

سن 36 هجري قمري ۾ جڏهن امام علي عليه السلام جنگ صفين ڏانهن وڃي رهيا هئا، ته جڏهن ڪربلا جي سرزمين تي پهتا ۽ ڪربلا جو نالو ٻڌائون ته پاڻ سندن سواري تان هيٺ لٿا، وضو ڪري نماز پڙهيائون ۽ پوءِ ڪربلا جي خاڪ پنهنجي مُٺ ۾ جهلي اهو فرمايائون ته: هن سر زمين تي هڪ هانءُ ڏاريندڙ واقعو رونما ٿيندو، هن سرزمين تي هڪ قافلو ايندو هتي ان جي رهائش ٿيندي ۽ هن ئي زمين تي سندن خون وهايو ويندو، هي جڳهه رهڻ جي جاء آهي ۽ هن جڳهه تي اهي شخصيتون قتل ڪيون وينديون جيڪي محشر جي ڏهاڙي حساب ڪتاب جي بغير جنت ۾ داخل ٿينديون

## ڪربلا کي حاير الحسيني سڏڻ جو ڪارڻ

ڪربلا معلى تي اهو نالو تڏهن پيو جڏهن متوڪل عباسي امام حسين عليه السلام جي روضي مبارڪ کي ڊاهڻ جو حڪم ڏنو، جيتوڻيڪ روضي واري مقام ڏانهن ايترو ته پاڻي ڇڏيو ويو جو چوطرف پاڻي ئي پاڻي نظر پئي آيو، پر اهو پاڻي امام عليه السلام جي روضي مبارڪ ۾ داخل ئي ڪونه ٿيو، ان جي حد امام عليه السلام ۽ شهداء ڪربلا جي ضريح مبارڪ آهي. حضرت رسول خدا ﷺ ابو سعيد خدري کي فرمايو هو ته : “ حسين جو حرم تمام گهڻو مقدس آهي ۽ اتي عبادت ڪرڻ جي تمام گهڻي فضيلت آهي سندس روضي ۽ گنبذ هيٺيان رب پاڪ ماڻهن جون دعائون اگهائيندو. ۽ الله سائين سندن نسل ۾ معصوم امامن جو سلسلو جاري رکيو آهي.” ان حديث جو مطلب ان مقام تي واضح طور تي ظاهر ٿئي ٿو.

## حوالا

زمرو:اسلام
زمرو:عراق
زمرو:تاريخ اسلام
زمرو:مقدس اسلامي ماڳ
زمرو:اسلامي جایون
زمرو:عراق ۾ شهر
محمد باقر

حضرت امام محمد باقر عليه السلامۃ شیعہن جو پنجون امام آهي.

## تعارف

**حضرت امام محمد باقر جي سن 57 هجري ۾ مديني ۾ ولادت ٿي. سندن والد جو نالو امام زين العابدين جي شهادت وقت، جيڪا سن 94 هجري ۾ ٿي، حضرت 39 سالن جا هئا. سندن نالو” محمد“ ڪنيت ”ابو جعفر“ ۽ لقب ”باقر العلوم“ هو.**

**امام محمد باقر جو والده محترمه حضرت ”ام عبدالله“ امام حسن جي نياڻي هئي. ان ڪحاظ کان امام محمد باقر اڪيلا امام آهن جيڪي ڏاڏاڻ ۽ ناناڻ طرفان [[علوي]] ۽ [[فاطمي]] آهن. يعني امام جا والد به امام هئا، امام جا ڏاڏا [[امام حسين]] به امام هئا، ۽ امام جا نانا [[امام حسن]] به امام هئا.**

امام- محمد باقر عه جي ولادت پهرين رجب 57ھ ۾ ٿي. سندس نالو محمد، ڪنيت ابو جعفر ۽ لقب ’باقر‘ آهي. سندس والد جو نالو علي -بن- الحسين سيد سجاد عه ۽ والده جو نالو فاطمه بنت -امام- حسنعه آهي ۽ -امام- محمد باقرعه ڏاڏاڻي ۽ ناناڻي طرفن کان فاطمي ۽ علوي آهي. -امام- باقر، رسول اڪرم صلي -الله- عليه وسلم -جن- سان مشابهت رکندو هو، -ان- ڪري کيس شبيهه مصطفيٰ جو لقب ڏنو ويو. 
امام محمد باقرعه، معاويه ابن ابو سفيان جي دور ۾ پيدا ٿيو. سندس والد حضرت -امام- علي -بن- الحسين عه کي عبدالملڪ -بن- مروان جي حڪم سان زهر ڏئي شهيد ڪيو ويو. -ان- وقت (95ھ) سندس عمر 38 سال هئي، -امام- محمد باقرعه وڏو عبادت گذار هو. وقت جو حڪمران هشام -بن- عبدالملڪ هڪ ڀيري حج ادا ڪرڻ لاءِ مڪي پهتو، اتي -امام- محمد باقر عه ۽ سندس فرزند -امام- جعفر صادق عه به موجود هئا. -امام- جعفر صادق عه -ان- موقعي تي تقرير ڪندي چيو ته اسين هن زمين تي -الله- جا خليفا آهيون، هشام -بن- عبدالملڪ -امام- محمد باقر عه ۽ -امام- جعفر صادق عه کي دمشق ۾ طلب ڪري قيد ڪيو ۽ بعد ۾ کين آزاد ڪيو ويو. 7 ذوالحج سن 114ھ تي هشام -بن- عبدالملڪ جي حڪم تي -امام- باقر کي زهر ڏنو ويو. سندس شهادت بعد کيس -جنت- البقيع/ مدينه منوره ۾ دفن ڪيو ويو. شهادت وقت سندس ڄمار 57 سال هئي.

## امام باقر جي لاء رسول الله جا سلام

**[[جابر]] جيڪو رسول اڪرم جو وڏو صحابي ۽ [[اهل بيت]] سان خاص عقيدت رکندو هو، چوي ٿو: هڪ ڏينهن رسول اڪرم مونکي فرمايو: مونکان بعد منهنجي خاندان جو هڪ فرد ڏسندين جنهن جو نالو منهنجي نالي تي ۽ جنهنجي شڪل منهنجي صورت مطابق هوندي، هو علم جي دروازن کي ماڻهن لاء کوليندو.

ان ڳاله کي ڪيترائي سال گذري ويا، چوٿي امام جو زمانو آيو. هڪ ڏينهن جابر مديني جي گهٽين مان گذري رهيو هو جو سندس نظر امام محمد باقر تي پئي. جڏنهن غور ڪيائين ته رسول اڪرم جون ڏسيل نشانيون مڪمل طور تي ان ۾ پاتائين، سوال ڪيائين: اوهان جو نالو ڇا آهي.

امام فرمايو: منهنجو نالو محمد بن علي بن الحسين آهي.

جابر امام جي پيشاني تي بوسو ڏنو ۽ عرض ڪيائين: اوهانجو ڏاڏي پيغمبر منهنجي ذريعي اوهان لاء سلام موڪليا آهن.

جابر ان ڏينهن کان پوء رسول اڪرم جي زباني امام باقر جي ٻڌايل عظمت ڪري هر روز ٻه دفعا امام جي زيارت لاء ويندو هو. ۽ [[مسجد نبوي]] ۾ ويهي ڪري ماڻهن لاء رسول اڪرم جي اڳ ڪٿي بيان ڪندو هو.**

## شهادت

**امام محمد باقر 7 ذي الحجه سن 114 هجري ۾ شهيد ٿيا ۽ مديني جي مشهور قبرستان ”بقيع“ ۾ پنهنجي بابا ۽ نانا جي ڀرسان آرامي ٿيا. امام جي امامت جي مدت 18 سال هئي.**

## حوالا

## حوالا
عامل

ھندو کتري، جي اصل پنجاب کان آيا ۽ ڪلھوڙن ۽ ميرن جي ڏينھن ۾ وٽن ملازم رھيا ۽ لکپڙھ جو ڪم ڪندا ھئا ۽ تنھنڪري ديوان ۽ منشي سڏبا ھئا. سرڪاري ڪمن ۾ رھڻ ڪري عامل سڏڻ ۾ آيا. ھنن مان ديوان گدومل مشھور ٿي گذريو، جنھن جو ذڪر مٿي آيو آھي. اڪثر حيدرآبادي عامل آھن، جي پھرين خدا آبادي ھئا. سيوھڻ ۾ به عامل آھن، جن مان گھڻا لالا آھن. ٽلٽيءَ ۾ به آھن. عامل سنڌي هندو سماج جي هڪ نمايان ذيلي ذات آهي، جيڪا 1947ع جي ورهاڱي کان اڳ برطانوي دور ۾ سنڌ اندر سرڪاري خدمتن ۾ پنهنجي اهم ڪردار سبب سڃاتي ويندي هئي.

## تاريخي ڪردار

برطانوي راڄ دوران عاملن انتظامي نظام ۾ منتظم، ڪلارڪ ۽ عملدار طور خدمتون سرانجام ڏنيون. تعليم ۽ خواندگيءَ ۾ برتري سبب، جيڪي برطانوي پاليسين تحت کين حاصل ٿيون، اهي آمدني گڏ ڪرڻ، عدالتي شعبن ۽ مڪاني حڪومتن ۾ اهم عهدن تي مقرر ٿيا. گهڻن موقعن تي عامل برطانوي اختيارين ۽ مقامي آبادي جي وچ ۾ واسطي جو ڪردار ادا ڪندا هئا.

## سماجي پسمنظر

هي طبقو گهڻو ڪري شهري ۽ پيشاورانه نوعيت جو هو، جيڪو سنڌي هندن جي زرعي يا واپاري ڀائيبند برادريءَ کان الڳ سڃاڻپ رکندڙ هو. ورهاڱي کان اڳ ڪراچي ۽ حيدرآباد جهڙن شهرن ۾ عاملن کي سماجي ۽ معاشي حيثيت حاصل هئي، ۽ انهن تعليمي ادارن، ڪاليجن، اسپتالن ۽ ٻين عوامي سهولتن جي قيام ۾ به حصو وڌو. ورهاڱي کان پوءِ لڏپلاڻ سبب عامل مختلف ڀارتي شهرن ۾ وڃي آباد ٿيا، جتي هنن ادب، تنظيمڪاري ۽ برادريءَ جي گڏيل ڪوششن وسيلي پنهنجي ثقافتي سڃاڻپ ۽ روايتن کي زندهه رکيو.

## حوالا
عباسي

**عباسي** يا بني عباس يعني عباس جو اولاد، جو حضرت محمد صلي الله عليه وآله جن جو چاچو ھو. انھن مان گھڻا خليفا ھئا، جي بغداد ۾ حاڪم ھئا. انھن جي ڏينھن ۾ يا جڏھين محمد قاسم سنڌ ورتي تنھن کان پوءِ انھيءَ نسل مان ڪي سنڌ ۾ آيا، انھن جو اولاد عباسي ٿيا. اڪثر ڪلھوڙا کي عباسي چوندا آھن ۽ انھن کي سرائي ۽ ميان به سڏين ۽ سندن مريدن يا فقيرن کي ميانوال چون.

## حوالا

زمرو:ذاتيون
زمرو:سلجھائپ صفحا
علوي

علوي: جي معني آهي عليءَ وارا يا عليءَ مان . اھا ھڪ ذات ۽ مذھبي گروھن جو نالو آهي جن جي نسبت حضرت علي ڪرم الله وجهه سان آھي.

## ذات
حضرت عليءَ جو اولاد حضرت محمد صلي الله عليه وآله جن جي نياڻيءَ مان يعني امام حسن ۽ امام حسين جو اولاد سادات يا سيد سڏجي ٿو؛ مگر حضرت عليءَ جو اولاد ٻين زالن مان علوي سڏجي ٿو. سنڌ ۾ اھيشڪارپور جي پاسي آھن ۽ ڪن ٻين ھنڌن تي به

## مذھبي گروھ

تاريخ ۾ اھڙن کوڙ گروھن جو ذڪر ملي ٿو جن کي علوي  سڏيو ويو. تاريخ ۾ حضرت عليءَ جي خلافت لاء شيعہ سياسي حمايت ڪندڙن کي بہ علوي سڏيو ويو.ٻہ اھڙا مذھبي گروھ بہ آھن جيڪي قدامت پسند سني عقيدي ھجڻ باوجود حضرتِ علي جا شيدائي آھن ۽ کيس ان جي تاريخي حيثيت سان نہ پر آفاقي ۽ الوھيت واري حيثيت ۾ مڃيندا آھن جنھن ڪري کين عتاب جو شڪار پڻ ڪيو ويندو آهي. انھن گروھن ۾ ھڪ گروھ شام ، لبنان ۽ ڏکڻ ترڪيءَ جا عرب علوي آھن جن کي نصيري پڻ چون ٿا. ٻيو گروھ وري ترڪيءَ جي ترڪ ۽ ڪرد علوين جو آھي جن کي قزلباش پڻ سڏيو ويندو ھو. اھي مختلف رسمون پڻ ادا ڪندا آهن جن ۾ صوفياڻہ ڪلام ڳائجن ٿا ۽ روحاني رقص ڪيا وڄن ٿا. انھن جو تعداد لکن ۾ آھي.

## شاھي خاندان
حضرت علي جي بيبي فاطمه رضه مان اولاد مان جيڪي شاھي خاندان طور حاڪم رھيا تن کي بہ علوي سڏيو ويو. انھن مان ھن وقت مراڪش جو علوي شاھي خاندان مثال آهي جيڪو سترھين صدي عيسويءَ کان وٺي مراڪش جو حاڪم خاندان آھي.

## صوفي سلسلو

قرآن جي باطني تشريح ڪندڙ صوفين جي سلسلن مان ڪجهه پاڻ کي حضرت ابوبڪر سان ڳنڍين ٿا جيڪي باڪري سڏجن ٿا جن ۾ نقشبندي سلسلو شامل آهي. اھڙي طرح ڪجهه صوفين جا سلسلا پاڻ کي روحانيت ۾ حضرت علي سان ڳنڍين ٿا انھن کي علوي سڏين ٿا انھن ۾ حضرموت يا يمن وارا علوي ۽ الجيريا جا دارقوي سلسلي وارا صوفي شامل آهن.

## حوالا

زمرو:اسلامي اصطلاح
زمرو:سنڌي ذاتيون
زمرو:عرب شخصيتون
شيخ

عربن ۾ شيخ ڪنھن بزرگ يا وليءَ کي يا پير مرد يا پرئي مڙس کي چوندا آھن. ھند ۽ سنڌ ۾ ھندن ۽ ٻين مذھبن وارن کي مسلمان ٿيڻ تي اھو آبرو وارو نالو ڏيندا آھن.

## حوالا
ڪلھوڙا

**ڪلھوڙا** اصل عباسي ۽ داؤد پوٽن جي ٻي شاخ مان آھن. اُھي قديم وقت کان سنڌ ۾ فقير يا مرشد يا پير ٿي رھيا ۽ مريد ڪيائون، جن کي فقير سڏيندا ھئا ۽ پاڻ ميان سڏبا ھئا. مذھب جا سني ھئا، خصوصاً جي سنڌ جي گاديءَ تي ھئا؛ ۽ سندن مريد يعني ٽالپر ۽ ٻيا به سني ھئا.

## حوالا

زمرو:تاريخ پاڪستان
زمرو:سنڌ جي تاريخ
زمرو:سنڌي ذاتيون
زمرو:سنڌي ماڻھو
مغل

مغل اصل ترڪ ۽ تاتاري هئا، جن کي اڳي منگول به چوندا هئا. دهليءَ جا شهنشاهه انهن مان هئا،جن کي چنگيز خان يا تيموري يا بابري مغل چوندا آهن، ارغون ۽ ترخان به مغل هئا، جن جو بيان مٿي آيو آهي. انهن جو اولاد به سنڌ ۾ آهي، جو دهليءَ ۽ ٻين پاسن کان سنڌ ۾ آيو ۽ گھڻن هنڌن تي رهي ٿو ۽ اهي اڪثر مرزا سڏائيندا آهن. حيدرآباد، شڪارپور،هالا ۾ ۽ لاڙ ۾ به آهن. اڪثر اُهي شیعہ آهن.
زمرو:سنڌ جون ذاتيون

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا مغل قبيلا
زمرو:پاڪستان جا قبيلا
آسوڪا جي ٽڪري

**آسوڪا جي ٽڪري**، هي دڙو ٻڌ ڌرم واري دور سان تعلق رکي ٿو. ديھ تپو انڙپور، تعلقو ڪوٽڙي، ضلعو ڄام شورو. ھي دڙو انڙپور کان ھڪ ميل جي مفاصلي تي آھي. ھتي ماڻھو وڃڻ کان ڊڄن ٿا، ڇو جو مقامي ماڻھن روايتون قائم ڪري رکيون آھن تہ ھتي جيڪو ويندو اھو مري ويندو. جيئن نالي مان ظاھر آھي تہ ھي ٻڌ ڌرم جو ماڳ آھي. ھتي چوڌاري ٺڪراٺو پکڙيل آھي. ھن وقت ھتي قبرستان ٺھي چڪو آھي. ان ڪري دڙو ختم ٿيندو پيو وڃي.

## حوالا

زمرو:سنڌ ۾ قديم آثار
آسي زميني

**آسي زميني** (انگريزي:Asi Zamini) سنڌي ٻولي جو مڃيل شاعر آهي. 
## زندگي جو احوال
آسي زميني جي قلمي نالي لکندڙ هن شاعر جو اصل نالو محمود نظاماڻي ولد محمد رحيم نظاماڻي آهي. هيءُٽنڊي قيصر، ضلعي حيدرآباد ۾، 14 سيپٽمبر 1957ع ۾ ڄائو. انٽر پاس ڪيائين. هينئر اريگيشن کاتي ۾ اڪائونٽس ڪلارڪ آهي. کيس شهيد فاضل راهو (شاعري) اوارڊ، ڪينجهر (ايڊٽنگ) اوارڊ، اڏيرولال شاعري اوارڊ ۽ بزم ٽکڙ اوارڊ ملي چڪا آهن. نظم ۽ نثر ٻنهي تي دسترس رکي ٿو. سندس شاعريءَ جا ٻه ڪتاب *مڃتا جي رُڃ ۾* (1992ع) ۽ *ٻه شاعر ٻه ڪهاڻيڪار* (1992ع) ڇپيل آهن، ان کان سواءِ *مسيحي گهراڻي جا بنياد*، *ليڊي هيلٿ وزيٽرس جو نصاب*، *حفاظتي ٽُڪا* وغيره ترجمو ڪيل ڪتاب ڇپيل اٿس. ان کان سواءِ هن ڪيترن ڪتابن جا مهاڳ، ادبي مضمون ۽ تنقيدي مقالا لکيا آهن، جن جو ڪتاب پڻ ترتيب ڏئي چڪو آهي. چڪو آهي. شاعريءَ جي فن ۽ بحر وزن جو ماهر آهي. آسي نئين ٽهيءَ جو نمائندو شاعر آهي. وٽس ٽنڊي قيصر ۾ دانشگاهه منصوريه آستاني نالي سان هڪ لائبريري به آهي، جنهن ۾ هزارين ڪتاب مختلف موضوعن تي موجود آهن. آسي زميني *ڪينجهر*، *امرتا*، *ادب*، *جياپو*، *آجپو* ۽ *اُمنگ* رسالن جي ايڊيٽوريل بورڊ جو ميمبر/ايڊيٽر رهي چڪو آهي. ان کان سواءِ ثقافت کاتي سنڌ پاران شيخ اياز جي شاعريءَ جي پهرين ٽن جُلدن جي ايڊيٽنگ ۾ محترم تاج جويي سان سهڪاري رهيو آهي.

## حوالا

زمرو:سنڌي شاعر