سيڙپڪاري

**سيڙپڪاري** (Investment) جي روايتي تعريف "وقت سان گڏ قدر وڌڻ جي اميد تي وسيلن جي وقف" طور ڪئي ويندي آهي. جيڪڏهن سيڙپڪاريءَ ۾ پئسا شامل آهن، ته پوءِ ان جي تعريف "بعد ۾ وڌيڪ پئسا حاصل ڪرڻ لاءِ رقم جي وابستگي" طور ڪري سگهجي ٿي. وسيع نقطه نظر کان، سيڙپڪاريءَ کي "وسيلن جي خرچ ۽ وصولي جي نموني کي ترتيب ڏيڻ ته جيئن انهن وهڪرن جي گهربل نمونن کي بهتر بڻائي سگهجي" طور بيان ڪري سگهجي ٿو. جڏهن خرچ ۽ وصوليون پئسن جي صورت ۾ هونديون آهن، ته هڪ خاص عرصي ۾ خالص رقم جي وصولي کي نقد وهڪرو (cash flow) چيو ويندو آهي.

ماليات (finance) ۾، سيڙپڪاري جو مقصد لڳايل اثاثي تي موٽ (return) حاصل ڪرڻ هوندو آهي. اها موٽ سرمائي جي نفعي (profit) يا نقصان جي صورت ۾ ٿي سگهي ٿي. ان ۾ وقتي آمدني پڻ شامل ٿي سگهي ٿي جهڙوڪ ڊيويڊنڊ، وياج، يا مسواڙ جي آمدني.

سيڙپڪار عام طور تي وڌيڪ خطرناڪ سيڙپڪاريءَ مان وڌيڪ موٽ جي اميد رکندا آهن. جڏهن گهٽ خطري واري سيڙپڪاري ڪئي ويندي آهي، ته موٽ به عام طور تي گهٽ هوندي آهي. سيڙپڪارن، خاص ڪري نون ماڻهن کي اڪثر پنهنجي پورٽ فوليو ۾ تنوع (diversification) آڻڻ جو مشورو ڏنو ويندو آهي. تنوع جو شمارياتي اثر مجموعي خطري کي گهٽائڻ هوندو آهي.

## مالياتي سيڙپڪاري جا قسم

جديد معيشتن ۾، روايتي سيڙپڪاري ۾ شامل آهن:
* اسٽاڪ (Stocks) – عوامي طور تي واپار ڪندڙ ڪمپنين ۾ مالڪي، جنهن کي ايڪوٽي چيو ويندو آهي.
* بانڊ (Bonds) – حڪومتن ۽ ڪاروبارن کي ڏنل قرض جيڪي عوامي مارڪيٽن ۾ واپار ڪيا وڃن ٿا.
* نقد رقم (Cash) – ڪنهن خاص ڪرنسي کي هٿ ۾ رکڻ.
* زمين ۽ ملڪيت (Real estate) – جيڪا آمدنيءَ لاءِ مسواڙ تي ڏئي سگهجي ٿي يا قيمت وڌڻ تي وڪرو ڪري سگهجي ٿي.

متبادل سيڙپڪاري (Alternative investments) ۾ شامل آهن:
* پرائيويٽ ايڪوٽي (Private equity) – انهن ڪاروبارن ۾ جيڪي اسٽاڪ ايڪسچينج تي لسٽ ٿيل ناهن.
* ڪموڊٽيز (Commodities) – جهڙوڪ قيمتي ڌاتيون (سون), زرعي پيداوار، ۽ توانائي.
* ڊجيٽل اثاثا – جهڙوڪ ڪرپٽو ڪرنسي ۽ اين ايف ٽيز (NFTs).

## سيڙپڪاري ۽ خطرو
هڪ سيڙپڪار کي پنهنجي لڳايل سموري يا ڪجهه سرمائي جي نقصان جو خطرو برداشت ڪرڻو پئجي سگهي ٿو. سيڙپڪاري، آربيٽريج کان مختلف آهي، جنهن ۾ سرمائي جي سيڙپڪاري يا خطري کڻڻ کانسواءِ نفعو ڪمايو ويندو آهي.

بچت (Savings) ۾ اهو خطرو هوندو آهي ته مالي ادارو ڊيفالٽ ڪري سگهي ٿو. پر سيڙپڪاريءَ ۾ ان جي مقابلي ۾ وڌيڪ خطرناڪ عنصر ۽ غير يقيني صورتحال هوندي آهي.

## تاريخ
قرض ۽ واپار تي ٻڌل ليوڻ ڏيڻ جا ابتدائي نمونا قديم ميسوپوٽيميا ۾ ظاهر ٿيا. وڌيڪ باقاعده ضابطا حمورابي جي ڪوڊ (تقريبن 1754 ق.م) ۾ ملن ٿا، جنهن ۾ قرضن، وياج جي شرحن، ۽ قرض ڏيندڙن جي حقن بابت قانون شامل هئا.

قديم روم ۾، مالياتي وچڙوارن (argentarii) ڪريڊٽ مهيا ڪيو ۽ پئسن جي مٽاسٽا ۾ سهولت ڏني.

هڪ اهم ترقي 1602ع ۾ ايمسٽرڊم اسٽاڪ ايڪسچينج جو قيام هو، جنهن کي دنيا جي پهرين جديد سيڪيورٽيز ايڪسچينج سمجهيو وڃي ٿو. اهو ڊچ ايسٽ انڊيا ڪمپني (VOC) جي حصن (shares) جي واپار لاءِ ٺاهيو ويو هو.

## سيڙپڪاري جون حڪمت عمليون

### ويليو انويسٽنگ (Value investing)

هڪ ويليو سيڙپڪار اهي اثاثا خريد ڪري ٿو جن کي هو سمجهي ٿو ته اهي پنهنجي اصل قيمت کان گهٽ (undervalued) تي وڪرو ٿي رهيا آهن. وارن بفيٽ ۽ بينجامن گراهم ويليو سيڙپڪاريءَ جا مشهور مثال آهن.

### گروٿ انويسٽنگ (Growth investing)
گروٿ سيڙپڪار اهي سيڙپڪاريون ڳوليندا آهن جن بابت اميد هوندي آهي ته اهي مستقبل ۾ وڏي آمدني يا وڌيڪ قدر فراهم ڪنديون. هي حڪمت عملي انهن سيڙپڪارن لاءِ بهتر آهي جيڪي مختصر مدت ۾ وڏو نفعو چاهين ٿا ۽ وڌيڪ خطرو کڻي سگهن ٿا.

### ڊالر ڪاسٽ ايوريجنگ (Dollar cost averaging)

ڊالر ڪاسٽ ايوريجنگ (DCA) جو مطلب آهي ته باقاعده وقتي وقفي سان هڪ مقرر رقم سيڙپ ڪئي وڃي، چاهي قيمتون مٿي هجن يا هيٺ. هي طريقو مارڪيٽ جي وقت (market timing) جي خطري کي گهٽائڻ ۾ مدد ڪري ٿو.

## پڻ ڏسو
* اسٽاڪ مارڪيٽ
* اقتصاديات
* انشورنس

## حوالا