open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
وسڪائونٽ

right|thumb|150px|
<small>'''برطانوي وسڪائونٽ جو تاج'''</small>
right|thumb|150px|
<small><sub>'''برطانيا جي ڇھين وسڪائونٽ ڪلفڊين'''</sub> '''<sup>جو تاج</sup>'''</small>

**<small>وسڪائونٽ</small>** **Viscount** (مرد)  يا **وسڪائونٽيس Viscountess** (عورت)  ھڪ لقب آهي جيڪو ڪجهه يورپي ملڪن م نواب جي عيوض استعمال ٿيندو آهي. ڪن ملڪن ۾ تاريخي طور تي اھو انتظامي يا عدالتي ڪمن وارو عھدو غير مورثي  ھوندو ھو پر بعد م مورثي بڻجندو ويو. وسڪائونٽ اصل م پراڻي فرينچ ٻوليءَ جو لفظ آهي. جنھن جي معنيَ وائيس ڪائونٽ يا نائب ساٿي آهي. روم م اھي شاھي درٻار جا رڪن يا معتبر عھديدار ھوندا ھئا.

## تاريخ
يورپ جي فرئينڪ ڪيرولنجيئن ايمپائر واري دؤر ۾ بادشاھ پنھنجي حڪومت ھلائڻ لاءِ ڪائونٽ يا ڪائونٽن جي مقرري ڪندا ھئا جيڪي صوبن کي سنڀاليندا ھيا ۽ ٻين ننڍڙن علائقن لاءِ گورنر يا فوجي ڪمانڊر مقرر ڪندا ھئا. ڪائونٽ جي مدد لاء وسڪائونٽ جو عھدو ھوندو ھو جيڪي عدالتي معاملا سنڀاليندا هئا. بادشاهن ڪائونٽ ۽ وسڪائونٽ جي عھدن کي پنھنجي بادشاھت کي مضبوط رکڻ خاطر ۽ بغاوتن کي روڪڻ لاء  غير مؤرثي ڪري رکيو. نارمنڊي ۾ ان خطاب جو استعمال يارھين صدي عيسويءَ ۾ شروع ٿيو. انھن جو ڪردار نائب وانگر ھيو ۽ اھي ڊيوڪ آف نارمنڊي جي پاران ڪم ڪندڙ ھيا. انھن جي ذمي انصاف ڪرڻ، ٽيڪس ۽ محصولن جي وصولي ڪرڻ ھيو ۽ اڪثر اھي قلعه سنڀاليندا ھيا. نارمنڊي م اھو عھدو اڳتي ھلي مورثي بڻجي ويو. 

اڳتي ھلي وسڪائونٽ جو عھدو بيلیف   ۽ سول پروووسٽ  جي عھدي م تبديل ٿي ويو. انگلينڊ ۾ وسڪائونٽ جو خطاب اميراڻي رتبن ۾  پھريون دفعو سال 1440ع ۾ متعارف ٿيو جڏهن  ھينري ڇھين جان بئومانٽ  کي وسڪائونٽ جو خطاب ڏنو. انگلينڊ ۾ وسڪائونٽ جو عھدو برطانيا جي اينگلو سيڪسن عھدي  شائر ريف (شيرف) جھڙو ھيو. شروع م انگلينڊ ۾ بادشاھ طرفان اھو خطاب ڏنو ويندو ھو جيڪو غير مؤرثي ھيو جيڪو بعد ۾ مؤرثي بڻجي ويو ۽ وسڪائونٽن مورثي زيرنگراني علائقا ٺاھي ورتا ھئا.

## حوالا

زمرو:تاريخ
زمرو:يورپ
ارل

thumb|right|350px|انگلينڊ جي پارليامينٽ جو 4 فيبروري 1512 م نڪتل شاھي جلوس جو پورٽريٽ جنھن م مارڪئيس ۽ ارل ڏيکاريل
thumb|upright=0.6|ارل جي تاج پوشي وارو جبو

**ارل** انگلينڊ جي نوابن جو ھڪ قسم ھيو جن جي شروعات اينگلوسيڪسن جي دور ۾ ٿي. ارل جو خطاب اسڪينڊينيويائي خطاب جارل جھڙو ھيو جنهن جي جرمن ٻوليءَ ۾ معني سردار ھئي. ھي خطاب بعد وچولي دور م رواج مان نڪري ويو ۽ ان جي جاء تي ڊيوڪ جو خطاب رواج ۾ آيو. موجوده دور ۾ برطانيا ۾ ارل اميراڻي خطابن ۾ شامل آھي ۽ شمار ۾ مارڪئيس کان ننڍو ۽ وسڪائونٽ کان وڏو خطاب آھي. ارل جو مونث خطاب نہ ٺھي سگھيو  ۽ ان جي مونث لاء ڪائونٽيس استعمال ٿيندو آھي.

## حوالا

زمرو:تاريخ
زمرو:يورپ
ناٽنگھم

**ناٽنگھم**. ( ) يونائيٽيڊ ڪنگڊم جي ملڪ انگلينڊ جو ھڪ شھر آھي جنھن جي مڪاني حڪومت وحداني اختياري واري شھري ڪائونسل تي مشتمل آهي جيڪا لندن کان اتر طرف 128 ڪلوميٽرن تي تاريخي ڪائونٽي ناٽنگھم شائر ۾ واقع آهي. ھي شھر رابن ھڊ جي ڪھاڻي، راليگ موٽرسائيڪلن ۽ تماڪ جي صنعت جي ڪري مشھور آھي. 1897 م راڻي وڪٽوريا جي تاج پوشي جي ڊائمنڊ جوبلي جشن  جي موقعي تي ان کي شھر جو درجو مليو . ھي شھر ھن وقت انگلينڊ جو ھڪ وڏو سياحتي مرڪز آھي. 2017 ۾ ناٽنگھم جي آدمشماري جو تخمينو  329,200 ھيو.ھن شھر جو پبلڪ ٽرانسپورٽ نظام تمام بھترين آھي.جنھن ۾ انگلينڊ جو سڀ کان وڏو پبلڪ جي ملڪيت وارين بسن جو نيٽورڪ  ۽   ناٽنگھم ريلوي اسٽيشن ۽ ٽرام جو جديد ايڪسپريس نظام شامل آهن. ھي شھر راندين جو مرڪز پڻ آھي. 2015 ۾ ھن شھر کي انگريزي راندين جو گھر قرار ڏنو ويو . ھتي نيشنل آئيس سينٽر،  نيشنل واٽر اسپورٽس سينٽر ۽ ٽرينٽ برج انٽرنيشنل ڪرڪيٽ گرائونڊ پڻ واقع آھي. 11 ڊسمبر 2015 تي ھن شھر کي يونيسڪو پاران ادب جو شھر قرار ڏنو ويو. ھن شھر ۾ ٻہ يونيورسٽيون واقع آھن جن ۾ ناٽنگھم ٽرينٽ يونيورسٽي ۽ يونيورسٽي آف ناٽنگھم شامل آهن. يا يونيورسٽي آف لا جو ڪيمپس پڻ ھن شھر ۾ واقع آهي.

[thumb|right|[ناٽنگھم ڪاسل]] 

thumb|right|ناٽنگھم جو ڪائونسل ھائوس

## حوالا

زمرو:برطانيا ۾ يونيورسٽي شهر
گھٽي

250px|thumb|لنڊن ۾ ڪينسنگٽن ۽ چيليسا بورا ۾ گھٽي جو ھڪ قسم

**گھٽي** عمارتي ماحول م عام ماڻھن جي لنگھ کي گھٽي چوندا آهن.اردو ۾ گلي چوندا اٿس. اڪثر روڊ وانگر پٿرن سان يا سرن سان يا سيمينٽ جي بلاڪن سان ٺھيل ھوندي آھي. مٽي واري ڪچي بہ ٿيندي آھي. انگريزي لفظ اسٽريٽ جي معني آهي سرن وارو روڊ آھي. اھو لفظ ڪڏهن ڪڏهن روڊ جي لاء بہ استعمال ٿيندو آهي جيئن ڪراچي ۾ زيب النساء اسٽريٽ. روڊ جو استعمال سامان يا ماڻھن جي ٽرانسپورٽيشن لاء ٿيندو آهي پر گھٽي ماڻھن جي اچ وڃ لاءِ ھوندي آھي..گھٽين جي مثالن ۾ سوڙھيون ڳليون پڻ شامل آھن. روڊن تي فٽ پاٿ ٺھيل ھونديون آھن جن تي ماڻھو گھمندا آھن.

## حوالا

## حوالا
مارو جمالي

**مارو جمالي** انگريزي ٻولي  (Maroo Jamali)  سنڌ  پاڪستان جوسنڌي ٻوليءَ جو  غير روايتي  ۽ منفرد جديد شاعر آهي. سندس ڪافي ڪتاب شايع ٿيل آهن.

## زندگي ۽ تعليم
مارو جمالي جو اصل نالو سڪندر علي جمالي آهي. مارو جمالي 1 مارچ 1970ع تي سنڌ جي دادو ضلعي جي جوهي تعلقي جي  ڳوٺ فقير محمد جمالي ۾ فيروز خان جمالي جي گهر ۾ جنم ورتو. هن شروعاتي تعليم پنهنجي ڳوٺ جي پرائيمري اسڪول مان حاصل ڪئي. ڏهين جماعت جو امتحان 1987ع ۾ گرورنمينٽ هاءِ اسڪول ڪڪڙ شهر ۽ ٻارهين   جو امتحان 1989ع ۾ گورنمينٽ ڊگري ڪاليج خيرپور ناٿن شاھ منجهان پاس ڪيائين. هن بي.اي جو امتحان 1993ع ۾ گورنمينٽ استاد بخاري ڊگري ڪاليج دادو مان پاس ڪيو. هن ايم اي جي ڊگري اردو ادب ۾  1997ع ۾ سنڌ يونيورسٽي ڄامشورو مان حاصل ڪئي. پيشي جي لحاظ کان پرائيمري استاد آهي.

## ادبي خدمتون
مارو جمالي جو شمار جديد شاعرن ۾ ٿئي ٿو. هن  1984ع ۾ شاعري جي ميدان ۾ قدم رکيو تڏهن اٺين ڪلاس ۾ پڙهندو هو. سندس شعر گوئي ۾ بهتري 1990ع ۾ آئي. شاعريءَ جي حوالي سان سندس استاد سنڌ جو ناميارو شاعر محسن ڪڪڙائيآهي. من غزل، وائي، بيت، نظم ۽ جديد شاعري جي مختلف صنفن ۾ شعر لکيو آهي. سندس سنڌي ادبي سنگت سان تعلق 1991ع ۾ جُڙيو. سنڌي ادبي سنگت شاخ ڪڪڙ جو سيڪريٽري به آهي.

## ڪتاب
مارو جمالي جا 5 ڪتاب ڇپيل آهن.

*پرين جون اکيون. شاعري  2000ع
*سنسار وڏو منڊ آ، شاعري، 2006ع
*ڪوڪ ڪڪوريو چنگ، شاعري 2011ع
*چوٽا تيل چنبيليا، شاعري  2013ع
*ماڻهو مڻيادار، نثر، 2014ع

## اوارڊ
مارو جمالي کي ادبي خدمتن عيوض مڃتا طور اوارڊ به ڏنا ويا آهن. کيس  پيرل پرديسي اوارڊ 2018ع ۽ محسن ڪڪڙائي اوارڊ 2019ع مليا آهن.

## حوالا

زمرو:سنڌي ماڻهو
زمرو:سنڌ جا شاعر
جرمني جو چانسلر

**وفاقي جمھوريہ جرمني جو وفاقي چانسلر**  جرمني جي 1949ع واري آئين تحت قائم ٿيل ھڪ رياستي عھدو آھي جنھن کي جرمن ٻوليءَ ۾ **بنڊسڪينزلر** (Bundeskanzler) چوندا آهن. اھو رياست جي حڪومتي سربراھ جو عھدو آھي. ان عھدي جي جرمني ۾ ابتدا سڀ کان اول سال 1867ع ۾ ٿي جڏھن اتر جرمني جي رياستي ڪنفيڊريشن قائم ٿي ھئي تہ ان جي سربراھ کي چانسلر جو نالو ڏنو ويو. 1919ع جي وئيمر واري آئين جي ڀيٽ ۾ چانسلرجي عھدي کي 1949ع واري آئين ۾ صدر جي عھدي کان وڌيڪ خودمختيار بڻايو ويو ۽ ان کي ملڪ جي پاليسي لاء رھنمائي ڪندڙ اصول ٺاھڻ جا اختيار ڏنا ويا ۽ کيس ملڪ جو حقيقي چيف ايگزيڪيوٽو بنايو ويو. چانسلر جو عھدو پارلياماني جمھوريت ۾ وزيراعظم جي عھدي کي برابر ليکيو ويندو آهي. جرمني جي اٺون چانسلر موجوده سال 2019ع ۾ ھلندڙ چانسلر اينجلا مرڪيل آھي جيڪا 2005ع ۾ چونڊجي آئي ۽ 2009ع، 2013ع ۽ 2018ع ۾ وري چونڊجي آئي. سال 1867ع کان ھن عھدي جي شروعات کان وٺي ھاڻي تائين اھا پھرين عورت آھي جيڪا چانسلر جي عھدي تي رھي آھي ۽ عورت ھجڻ ڪري کيس مونث اچار سان جرمن ٻوليءَ ۾ **بنڊسڪينزلرين** چئبو آهي. اينجلا مرڪيل  برلن جي ديوار ڪرڻ بعد يعني اوڀر جرمني ۽ اولھ جرمني جي انضمام کان پوءِ پھرين چونڊيل چانسلر آھي.

## حوالا

زمرو:جرمني
زمرو:حڪومت
سوران واري امارت

thumb|250x250 عڪسلون|سوران واري ڪردن جي امارت 1835 ۾ نقشو

**سوران** ڪردن جي سني مسلم رياست جيڪا موجوده عراقي ڪردستان واري ھنڌ واقع ھئي. چوڻ ۾ اچي ٿو تہ ھي رياست عثماني خلافت کان آزاد ٿي ۽ ان جو باني  ڪولاس (Kulos) چوڻ ۾ اچي ٿو. پر جلد ئي 1530 واري ڏھاڪي ۾ ايران جي صفوي حاڪم ان تي قبضو ڪيو  ۽ بعد ۾ وري عثماني خلافت ۾ نيم خودمختيار رياست جي حيثيت ۾  شامل ڪئي وئي ۽ ان وقت کيس شھر زور اياليت چوندا ھيا. ھڪ دفعو ٻيھر عثماني خلافت کان آزاد ٿي پر 1835 م خلافت وري ان کي مغلوب بڻايو . ھن امارت يا رياست جو گاديءَ جو هنڌ گھڻي ڀاڱي روانديز (Rawandiz) جو شھر ھيو پر اميرن جو وڏو تعداد تنھن ھوندي بہ شقلاوا  شھر ۾ رھندڙ ھيو. 1530 عيسويءَ واري ڏھاڪي ۾ جڏهن سليمان اعظم  بغداد تي قبضو ڪيو تہ ھن سوران جي امير کي ڦاھي ڏئي يزيدي  حسين بيگ کي اربيل جو گورنر مقرر ڪيو پر سوران جي مارجي ويل امير جي سؤٽ حسين بيگ جي غير موجودگيءَ م اربيل واپس قبضي ۾ ورتو پر ٿوري وقت بعد سوران استنبول اڏو پيش پيو.  

## حوالا

## حوالا
عالمي ڏڻ ماحول

**عالمي ماحول جو ڏينهن** **()** ماحولياتي تبديلين جي ڪارڻ کان پيدا ٿيندڙ انهن مسئلن کي اجاگر ڪرڻ ۽ ماحول بابت آگاھي ۽ شعور وَڌائڻ لاءِ 1974ع کان وٺي ھر سال 5 جون تي ماحوليات جو عالمي ڏينھن ملھايو ويندو آهي. 

ماحول بابت ماهرن پاران هر سال ھن ڏھاڙي کي ملھائڻ لاءِ مختلف ٿيم جي چُونڊ ڪندا آھن، تہ جيئن ان ڏينھن سَموري دُنيا ۾ ھڪ ئي مسئلو بحث ھيٺ آندو ويندو آھي. 

*2019 جي ٿيم آھي، 2019, “Beat Air Pollution,”. يعني ”ھوائي گدلاڻ کي مات ڏيو“. 

*2018 جي ٿيم Theme 

*2017 جي ٿيم 
*2016 جي ٿيم
* سال 2015 ۾ وڌندڙ آبادي ۽ وسيلن جي ورڇ جي موضوع تي بحث ڪيو ويو ۽ 2015 جو موضوع 7 ارب آمريڪي آدرش: ھڪ سَيارو، ڌيان سان واپرايو. Seven Billion Dreams:One planet; Consume with Care؛  
* 2014 ۾ ماحولياتي تبديلين ۽ سمُونڊ (سمنڊ) جي وَڌندڙ سطح جي نتيجي ۾ ننڍڙن ٻيٽن (جزيرن) جي بقا کي خطرن جو عنوان تحت موضوع بحث ھيٺ ٿيو ۽ 2014 جو نعرو Raise Your Voice, Not the Sea،. يعني ”پنھنجي آواز بُلند ڪريو نڪي سمنڊر جي سطح “ ھيو.  
*2014 جي ٿيم
* 2013 ۾، سڄي دنيا ۾ خوراڪ جي زيان جي مسئلي تي بحث ڪيو ويو ۽ 2013 جو ٿھيم Theme، Think. Eat. Save. يعني ”سوچيو، کائو، بچايو“ ھُئي.  
* 2012 ۾ اهڙي طرز زندگي رکڻ جي موضوع بحث ھيٺ آئي، جيڪا ماحول جي لاءِ ھاڃيڪار نہ ھجي ۽ 2012 جو ٿھيم (Theme)  ھيو: Green Economy, Does it include you?، يعني: سائي معيشيت، ڇا اهو توهان ۾ شامل آهي؟"

## حوالا

زمرو:دنيا
زمرو:ڪچو
زمرو:غير سرڪاري رسمون
زمرو:عالمي قدرتي ماحول
زمرو:جون ۾ تقريبون
زمرو:گڏيل قومون ڏھاڙا
زمرو:1973ع ۾ قائم ٿيل واقعا
گلائيوبلاسٽوما

**گلائيوبلاسٽوما** (Glioblastoma) جنھن کي اڪثر گلائيوبلاسٽوما ملٽي فارم" (glioblastoma multiforme)(GBM) چوندا آهن، ھڪ خطرناڪ ڪينسر آھي جيڪو دماغ ۾ شروع ٿيندو آهي. 

شروع م ان جا آثار غير واضع ھوندا آھن پر جڏهن واضع ٿيندا آهن تہ ان ۾ مٿي جو سور، شخصيتي تبديليون، دل ڪچي ٿيڻ ۽ فالج ٿيڻ جھڙا آثار شامل ھوندا آھن. بيماري جي آثارن وڌي وڃڻ جي صورت ۾ بيھوشي بہ طاري ٿيڻ شروع ٿيندي آھي. ھن بيماري جي سبب جي باري ۾ اڃان صحيح پتو نہ لڳو آھي. ڪڏهن ڪڏهن ان جو سبب جينياتي خرابي بہ ھوندي آھي جن ۾ نيوروفائبروميٽوسس ۽ لي- فرائميني سينڊروم ۽ اڳوڻي ريڊيئيشن ٿراپي شامل آهن. دماغي رسولين جو 15 سيڪڙو گلائيوبلاسٽوما ھوندو آھي. 
اھا بيماري نارمل دماغي جيو گھرڙن مان يا وري موجود ھيٺين درجي واري ايسٽروسائيٽوما جي وڌڻ ڪري شروع ٿي سگھي ٿي. ھن بيماري جي سڃاڻپ مخصوص نموني سان سي ٽي اسڪين، ايم آر آء اسڪين ۽ ٽشو بائيوپسي جي گڏيل ترتيب سان ٿيندي آھي. ھن بيماري کي روڪڻ جو اڃان ڪو رستو ناھي مليو پر ان جو علاج سرجري ، پوء ڪيموٿراپي ۽ ريڊيئيشن ٿراپي ذريعي ٿيندو آهي.ڪيموٿراپي کان علاوه دوائن ۾ ٽيموزولومائيڊ جو گهڻو استعمال ٿيندو آهي. بيماري جي آثارن کي ۽ سوڄ کي گھٽائڻ لاءِ ڪارٽيڪو اسٽيرائيڊس جا وڏا وزن ڏنا ويندا آهن. ڪينسر جي وڌ کان وڌ علاج باوجود اھو اڪثر ٻيھر شروع ٿي ويندو آهي. مرض جي سڃاڻپ بعد بچڻ جو وڌ کان وڌ ممڪن عرصو 12 کان 15 مھينا آھي انھن مان رڳو 3 کان 5 سيڪڙو ماڻھو وڌيڪ بچي ويندا آھن پر انھن جو باقي عرصو پنج سال کان مٿي نہ ھوندو آھي پر علاج کان بغير مريض ٽي مھينن کان وڌيڪ بچي نہ سگھندو آھي. اھو دماغ جو ھڪ وڌيڪ عام ڪينسر آھي ۽ ميننجائيوما(meningioma) رسولي کان بعد ٻيو نمبر سڀ کان وڌيڪ ٿيندڙ دماغ جي رسولي آھي. ھڪ لک ماڻهن مان ھر سال ٽن ماڻھن کي ھيء بيماري لڳي ٿي.گھڻي ڀاڱي 64 سالن جي عمر ۾ ۽ خصوصن مردن م ٿئي ٿي.ھن بيماري کي روڪڻ لاء اميونوٿراپي تي ڪم ھلي رھيو آھي.

## حوالا

زمرو:سرطان
زمرو:بيماريون
زمرو:سرطان جا قسم
سي ٽي اسڪين

**سي ٽي اسڪين** جنھن جو سڄو نالو **ڪمپيوٽيڊ ٽوموگرافي اسڪين**  آهي.  اسڪينر مشين ذريعي ڪمپيوٽر جي مرحلي واريون مختلف پاسن کان ايڪس ري جي ماپ مطابق مريض جي جسم جي حصن جون ٽوموگرافي واريون تصويرون ھڪ خاص ترتيب ۾ ڪڍي انھن ذريعي جسم جي ان حصي کي ڪٽڻ کان بغير ان اندر ڏٺو ويندو آهي  ٻہ رخي ريڊيو گرافڪ تصويرون جيڪي ھڪڙي محوري ڦيري ۾ ڪڍجن ٿيون اھي ڊجيٽل جاميٽري جي مرحلي ۾ آڻي ٽہ رخي تصويرن ۾ تبديل ڪري سگھبيون آھن. سي ٽي اسڪين جي سڀ کان وڌيڪ ڪارڪردگي ميڊيڪل اميجنگ آھي. ان جون آڏي تراش تصويرون ( cross-sectional images) ڪيترن ئي ميڊيڪل جي شعبن ۾  مرض جي سڃاڻپ ۽ ٿراپي واري ڪم  ڏين ٿيون.   ھن اسڪيننگ جو استعمال ميڊيڪل واري شعبي کان علاوه آرڪيالاجي جي شعبي ۾ پڻ ٿيندو آھي. ھن قسم جي اسڪيننگ ڪرڻ واري کي ريڊيو گرافر ريڊيولاجڪ ٽيڪنالاجسٽ سڏيو ويندو آهي. گذريل ٻن ڏهاڪن م ھن قسم جي اسڪيننگ جو استعمال دنيا جي ڪيترن ئي ملڪن ۾ وڌي ويو آهي. 2007 ۾ رڳو آمريڪا ۾ ست ڪروڙ ويھ لک اسڪين ڪيا ويا ۽ 2015 ۾ اٺ ڪروڙ کان وڌيڪ اسڪين ڪيا ويا .

## حوالا
ايم آر آءِ

**ميگنيٽڪ ريزننس اميجنگ**
(**MRI**) , ريڊيالاجي ۾ استعمال ٿيندڙ ميڊيڪل اميجنگ جي ھڪ اھڙي طريقي جو نالو آهي جنھن سان جسم جي ايناٽامي ۽ جسم جي فزيولاجي واري مرحلي جون تصويرون ڪڍيون وينديون آهن. ان طريقي ۾  مقناطيسي فيلڊ  ۽ ريڊيائي لھرن وسيلي جسم جي عضون جون تصويرون ڪڍيون وينديون آهن. ايم آر آء اسڪيننگ ۾ ايڪس ريز ۽ آئئن ساز شعاع ڪاري(ionizing radiation) جو استعمال نہ ٿيندو آهي ۽ ان ئي سبب جي ڪري اھا سي ٽي اسڪين ۽ پي اي ٽي اسڪين  کان مختلف ھوندي آھي.اھو طريقو ائٽمي مقناطيسي ريزننس جو ھڪ استعمال آھي. ايم آر آء اسڪين جو بيمارين جي سڃاڻپ، ڪينسر جي بيماري جي مرحلي جي تعين ۽ آئئن ساز شعاع ڪاري  (ionizing radiation) جي جسم تي پوڻ کان سواءِ بيماري جي  وڌيڪ علاج خاطر  اسپتالن ۾ استعمال ھاڻي وڏي پيماني تي ٿي رھيو آھي. ھن اسڪيننگ ۾ سي ٽي اسڪين جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ وقت لڳندو آهي ۽ اسڪيننگ مرحلي ۾ شور بہ ھوندو آھي. جيڪڏهن جسم اندر ڪو ميڊيڪل وارو ڌات جو ڪو پرزو پيل ھوندو آھي تہ ايم آر آء اسڪين مشڪل ٿي پوندي آهي. ھن اسڪيننگ جو پھرين نالو نيوڪليئر ميگنيٽڪ ريزننس اميجنگ (NMRI) ھيو پر پوء نيوڪليئر لفظ ڪڍيو ويو تہ جيئن نالي متعلق منفي اثر کي روڪي سگھجي. ڪجهه ائٽم جڏھن کليل مقناطيسي اثر واري جاء  ۾ رکبا آهن تہ انھن جا مرڪز ريڊيو فريڪوئنسي جي توانائي کي اندر کڻڻ ۽ ٻاھر ڪڍڻ جي صلاحيت شروع ڪندا آهن. اسپتالن جي ڪم ۾ ۽ تحقيق خاطر ايم آر آء اسڪين ۾ ھائيڊروجن جا ائٽم اڪثر  ريڊيو فريڪوئنسي سگنل پيدا ڪرڻ لاء ڪتب ايندا آهن جيڪي چڪاسجندڙ جسم جي ويجھو  اينٽينائن ذريعي حاصل ڪيا ويندا آهن. ھائيڊروجن جا ائٽم ماڻھن جي جسم ۾ ٻين جاندارن جي ڀيٽ ۾ ڪثرت سان ٿيندا آهن خاص طور تي جسم اندر پاڻياٺ ۽ چرٻي ۾. اھو ئي سبب آهي جو ايم آر آء جسم جي اندر پاڻياٺ ۽ چرٻي وارن ھنڌن کي نمايان ڏيکاري سگھندي آهي.

thumb|مريض جي مٿي ۽ پيٽ جي اڀياس لاءِ اسڪينر ۾ سمھاريو پيو وڃي .

مرض جي سڃاڻپ لاء ايم آر آء اسڪين جو ھاڻي استعمال وڏي پيماني تي ٿئي پيو . ھڪ ڪاٿي مطابق 2014 تائين دنيا ۾ ايم آر آء اسڪينرن جو تعداد 25000 ھيو.   

thumb|ايم آر آء ذريعي مرڪزي تنتي سرشتي جي اڇي مادي جي ورتل ھڪ تصوير

دماغي ڪينسر جي لاء سي ٽي اسڪين جي ڀيٽ ۾ بھتر چونڊ آھي ڇوتہ اھا وڌيڪ بھتر تصويرون فراهم ڪري ٿي. ان ۾ تصويرون ملي سيڪنڊن اندر نڪرن ٿيون جن جي مدد سان محققن کي دماغ جي جسامتي خرابين ۽ خلل  جي موجودگي ۾ ان جي جي ڪم ڪرڻ جي صلاحيت  ۽ بناوٽ جي اڀياس ۾ آساني ٿئي ٿي ۽ کين خبر پوي ٿي تہ دماغ مختلف ھيجانن ۾ ڪيئن موٽ ڏئي ٿو .

## حوالا

زمرو:ڪامنز زمرو جنهنجو ڳنڍڻو وڪيڊيٽا تي آهي
بائيوپسي

**بائيوپسي** ھڪ ميڊيڪل چڪاس ھوندي آھي جيڪا سرجن، انٽوينشنل ريڊيالاجسٽ  يا انٽوينشنل ڪارڊيالوجسٽ مريض جي جسم مان جيو گھرڙي (cell) يا تاندوري (tissue) جو نمونو (sample) ڪڍي ان جو معائنو ڪري ان م   بيماري جي موجودگي جو پتو لڳائيندو آهي. عام طور تي تاندوري (tissue) جي چڪاس پيٿالاجسٽ خوردبيني ذريعي ڪندو آهي ۽ ان جي ڪيميائي طريقي سان بہ چڪاس ٿي سگھندي آهي. جڏھن پورو لوٿڙو (lump) يا رسولي  يا سموري مشڪوڪ جاء ڪٽي ڪڍي ان جي بائيوپسي ڪرائبي آهي ته ان کي اگزشنل (excisional) بائيوپسي چوندا آهن پر جڏهن سموري لوٿڙي کي يا رسولي کي يا بيماري واري مشڪوڪ جاء کي ڪڍڻ بغير صرف ان جو خراب ٽشو يا تاندورو نموني طور ڪڍي ان جي چڪاس ڪجي تہ ان کي انسشنل (incisional) بائيوپسي يا ڪور بائيوپسي (**core biopsy**) چئبو آهي.  جڏھن ٽشو يا پاڻياٺ کي بائيوپسي لاء سئي جي ذريعي ڪڍيو وڃي اھڙي طرح جو ٽشو جي گھرڙن جي بناوٽ محفوظ نہ رھي تہ ان طريقي کي نيڊل ايسپائريشن بائيوپسي چئبو آهي. عام طور تي بائيوپسي سوڄ ۽ ناسور واري حالتن کي سمجھڻ لاء ڪئي ويندي آهي.

## نالي جو اشتقاق
 
لفظ بائيوپسي يوناني ٻوليءَ جي لفظن بائيوس (bios) ۽ آپسس (opsis) مان ٺھيل آهي. بايوس جي معني آھي زندگي ء آپسس معني آھي  نظر  اھو لفظ ميڊيڪل جي اصطلاحن ۾ پھريون ڀيرو ھڪ فرينچ چمڙي جي ماھر (ڊرميٽالاجسٽ)ارنيسٽ بيسنئير (Ernest Besnier) 1879 ۾ متعارف ڪرايو ھو. 

## حوالا

## حوالا
ڪيموٿراپي

**ڪيموٿراپي**  جنھن کي اڪثر مختصرن **ڪيمو** ۽ ڪڏهن ڪڏهن**CTX** يا 
**CTx**  چيو ويندو آهي ، ڪينسر جي علاج جو ھڪ طريقو آھي جنھن ۾ مريض کي ڪينسر ٽوڙ دوائون ڏنيون وينديون آهن. ڪيموٿراپي ۾ ڏيندڙ دوائون مختلف دوائن جي ھڪ ترتيب تي مشتمل ھونديون آھن لفظ ڪيموٿراپي جيو گھرڙي جي اندر زھرن جي غير مخصوص استعمال طرف اشارو ڪري ٿو جيڪي مٽوسس (mitosis) يا جيو گھرڙي جي ورھاست کي روڪيندا آھن.ڪيموٿراپي انھن مخصوص عاملن (agents) کي شامل نہ ڪندي آهي جيڪي  جيو گھرڙي جي ٻاھريان ملندڙ سگنل (سگنل جي ڦيري) کي روڪيندا آھن. روايتي ڪيموٿراپي جا عوامل جيو گھرڙي جي ورھاست (مٽوسس) کي روڪڻ جي ڪري سائٽو ٽاڪسڪ ھوندا آھن پر ڪينسر جا گھرڙا انھن عواملن جي اثر پذيري باوجود وڏي پيماني تي تبديل ٿيندا آھن. پوء بہ ڪيموٿراپي ڪينسر جي گھرڙن کي نقصان پھچائڻ يا دٻاء ۾ رکڻ جو طريقو سمجھي سگھجي ٿو ۽ جيڪڏهن ايپاپٽاسس (apoptosis) جي شروعات ٿئي تہ ڪيموٿراپي جو نتيجو  ڪينسر جي گھررڙي جي موت جي صورت وارو بہ ٿي سگھندو آھي.

[thumb|ٻہ [لمفوبلاسٽڪ ليوڪيميا جو شڪار ٿيل ڇوڪريون ڪيموٿراپي وٺندي ڏيکاريل. کاٻي پاسي واري ڇوڪري کي سينٽرل وينس ڪئٿيٽر ڳيچي ۾ لڳل ۽ ساڄي پاسي واري ڇوڪري کي پيريفيرل وينس ڪئٿيٽر لڳل. ٻانھن ۾ ٻڌل بورڊ سئي لڳڻ وقت مضبوطي ڏيندو آهي. ڪينسر ٽوڙ IV ٿيلھي ساڄي پاسي مٿان کان ٽنگيل نظر ايندڙ ]]

ڪيموٿراپي جي نقصان وارن اثرن ۾ عام جيو گھرڙن جو نقصان بہ شامل آھي جيڪي تيزي سان ورھائجي وڌندا آهن ۽ اينٽي مٽوٽڪ (anti mitotic) دوائن سان جلدي اثرانداز ٿيندا آهن. ان کان سواءِ ڪيموٿراپي جا مضر اثر بون ميرو (bone marrow) جي گھرڙن، ھاضمي جي نظام، چمڙي جي اندر وارن جي واڌ واري فوليڪل تي بہ پوندا آهن. اھڙي طرح ڪيموٿراپي سان سڀ کان وڌيڪ عام نقصان رت جي گھرڙن جي ڪمي، ھاضمي وارن لنگھ ۾ سوزش ۽ وارن جي ڪرڻ يا ايلوپيشا (alopecia) جي صورت ۾ ٿيندو آهي.

## حوالا

## حوالا
کُڙٻِي نئن

کُڙٻي نئن انگريزي (Khurbi Nai)سالاري ۽ مکي نئيُن جي وچ ۾ واقع وھڪري جي لحاظ کان مذڪورہ نئيُن کان ٽيون نمبر وڏي نئين آھي، کُڙٻي جو شمار به کيرٿر مان نڪرندڙ نئين ۾ ٿئي ٿو. 

ڪاڇي جي خشڪ صحرا کي ڪشمير بنائيدڙ باراني بَر جي آبياري جي اميدگاہ نئيُن ۾ نالو ڳڻائيندڙ کُڙٻي تعلقي خيرپورناٿن شاه ضلعي دادو جي حدن ۾ موجود آهي.

ديھ کُڙٻي جي باراني زمين جي آبادي جو انحصار کُڙٻي نئين جي موسمي مينهَن جي وھڪري تي بہ آهي، ڪاري جبل مان نڪرندڙ نئيُن جو تقريباً ڇوڙ ايف پي بند ۾ ئي منزل انداز ھوندو آھي، بعد ازان پاڻي جو وهڪرو منڇر ۾ مخرج ڪري ٿو.

## حوالا
آنگڪولاجي (طب)

**آنڪولاجي** يا **آڱڪولاجي** طب (medicine) جي ھڪ شاخ جو نالو آهي  جيڪا ڪينسر جي روڪ، تشخيص ۽ علاج جي باري ۾ علم آھي. ھن طبي شاخ جي ماھر کي **آنگڪولاجسٽ** يا **آڱڪولاجسٽ** چئبو آهي. 
لفظ آنگڪولاجي يوناني ٻوليءَ جي لفظ ὄγκος (آنڪوس -*ónkos*) ۽ λόγος (لاگس - *logos* ) مان نڪتل آهي. آنڪوس جي معني رسولي (tumor)، مقدار يا مايو آھي،  ۽ لاگس جي معني آھي اڀياس. ھن علم مطابق ڪينسر ۾ جان بچائڻ جو عمل ٽن طريقن سان ٿئي ٿو؛ پھريون اھو تہ ڪينسر جي خطري کي پيدا ڪندڙ ڪمن جھڙوڪ: تماڪ ڇڪڻ ۽ شراب واپرائڻ وغيره کان پاسو ڪرڻ شامل آهي؛  ڪينسر جي مرض جي سڃاڻپ بعد ان جي اسڪريننگ ۾ بھتري آڻڻ؛  ۽ علاج ذريعي بھتري آڻڻ.  ڪينسر جي بيمارين کي منھن ڏيڻ لاءِ مختلف ڪينسرن کي روڪڻ وارين ڪانفرنسن  ۾ بحث ڪيا ويندا آهن.  انھن ڪانفرنسن ۾  ميڊيڪل آنگڪولاجسٽ، سرجيڪل آنگڪولاجسٽ ، ريڊيئيشن آنگڪولاجسٽ، ريڊيالاجسٽ، پيٿالاجسٽ ۽ مخصوص عضون جا آنگڪولاجسٽ شامل ٿي ڪينسر جي مريض جي جسماني، سماجي، نفسياتي، جذباتي ۽ مالياتي حالت کي سامھون رکندي ان جي بھترين ممڪن سنڀال جا طريقا ڳوليندا آهن. ھڪ آنگڪولاجسٽ جي لاء اھو لازمي هوندو آهي تہ تازي علمي واڌ کان پاڻ کي واقف رکي.

## حوالا

زمرو:طب
زمرو:آنڪولاجي
زمرو:علم طب جا شعبا
ميڊيڪل اميجنگ

**طبي عڪاسي** يا **ميڊيڪل اميجنگ** ڪلينڪ واري تجزئي ۽ طبي مداخلت خاطر جسم جي اندرئين عضون  يا تاندورن/ ٽشوز جي ڪمن جي نظر ايندڙ عڪاسي جي مرحلي ۽ طريقي کي طبي عڪاسي چئبو آھي.
طبي عڪاسي جسم جي اندر چمڙي ۽ ھڏن ۾  ڍڪيل عضون جي  بناوٽ کي ظاھر ڪري ٿي ۽ انھن اندر بيمارين جي سڃاڻپ ۽ انھن جي علاج ۾ مدد ڏيندي آهي. طبي سببن جي ڪري جسم مان عضون يا تاندورن (tissues) کي ٻاھر ڪڍي انھن جي عڪاسي ڪئي ويندي آھي پر ان مرحلي جو تعلق طبي عڪاسي سان نہ پر پئٿالاجي سان ھوندو آھي. طبي عڪاسي ٿلھي ليکي حياتياتي عڪاسي يا بائيولاجيڪل اميجنگ جو حصو آهي ۽ ريڊيالاجي ۾ اچي وڃي ٿي جنھن ۾ ايڪس ري، ريڊيوگرافي، ايم آر آء،  الٽراسائونڊ، اينڊو اسڪوپي، ايلاسٽوگرافي وغيره  جا عڪسن وارا طريقا شامل آهن.ان جي طب ۾ اھميت جو اندازو ان مان لڳائي سگهجي ٿو تہ دنيا ۾ 2010 تائين طبي عڪاسي يا ميڊيڪل اميجنگ جا پنج ارب اڀياس ٿي چڪا ھئا.  Radiation exposure from  

## حوالا

## حوالا
آمريڪن سائڪولاجيڪل ايسوسيئيشن وارو نمونو

**آمريڪن سائڪولاجيڪل ايسوسيئيشن وارو نمونو** يا **اي پي اي اسٽائيل** لکت جي ھڪ نموني ۽ فائيل فارميٽ جو نالو آهي جيڪو تعليمي دستاويزن جن ۾ تعليمي جرنل وارا مقالا ۽ ڪتاب شامل ھوندا آھن. عام طور ڪي اھو نمونو سماجي سائنسن ۾ وسيلن جي حوالن ڏيڻ ۾ ڪتب ايندو آهي.ان کي آمريڪي سائڪولاجيڪل ايسوسيئيشن جي نمونن واري گائيڊ ۾ بيان ڪيو ويو جنھن جو عنوان **آمريڪن سائڪولاجيڪل ايسوسيئيشن جو پبليڪيشن مينيوئل** ھيو. ھن لکت واري نموني جو استعمال عوامي صحت وارن جرنل سميت سون جي تعداد ۾ ٻين سائنسي جنرلن، ٽيڪسٽ ڪتابن، تعليمي پرچن ۾  وڏي پيماني تي مڪمل ساڳي نموني يا ٿوري ڦيرڦار سان ڪيو ويو جنھن ڪري اي ايم اي اسٽائيل ۽ سي ايس اي اسٽائيل وانگر ھي نمونو بہ لکت جو تمام وڏو نمونو آهي.

## حوالا
اليڪٽرو ڪارڊيوگرافي

فائل:Cardiac-Cycle-Animated.gif
 دل جي حرڪت ۽ اي سي جي

**اليڪٽرو ڪارڊيوگرافي**  اليڪٽرو ڪارڊيوگرام ظاھر ڪرڻ جي مرحلي جو نالو آهي. مختصرن ان کي **اي سي جي** يا آمريڪا ۾ **اي ڪي جي** چون ٿا. اھو  دل جي برقي حرڪت جي ڀيٽ ۾ وولٽيج جي گراف کي درج ڪرڻ جو عمل ھوندو آھي.  ان لاءِ اليڪٽروڊ (electrode) جو استعمال تيندو آهي جيڪي جسم جي چمڙي ۾ چنبڙايا ويندا آهن. اھي اليڪٽروڊ معمولي برقي تبديلين کي ڳوليندا آھن جيڪي دل جي ھر ڌڙڪي دوران دل جي ڏوري (cardiac muscle) جي ڊيپولرائيزيشن ۽ ريپولرائيزيشن جو نتيجو ھونديون آھن. اي سي جي جي معمول واري نموني ۾ تبديليون دل جي کوڙ قسمن جي خرابين جي ڪري اينديون آهن جن ۾ دل جي تال (cardiac rhythm) جي رڪاوٽن (جھڙوڪ: شرياني فائبرليشن(atrial fibrillation) ۽ دل جي خاني واري ٽيڪيڪارڊيا (ventricular tachycardia) ) ، دل جي شريان مان رت جو ناڪافي وھڪرو ( جھڙوڪ: ميئو ڪارڊئل اسڪيميا (myocardial ischemia) ۽ ميئو ڪارڊئل انفارڪشن (myocardial infarction)) ۽ اليڪٽرولائٽ رڪاوٽون ( جھڙوڪ: ھائپوڪليميا ۽ ھائپرڪليميا) شامل آهن.
 

ڪنھن بہ روايتي يا عام 12 ليڊ اي سي جي ۾ ڏھ اليڪٽروڊ مريض جي عضون تي سيني تي لڳايا ويندا آهن ۽ اھڙي طرح دل جي برقي پوٽينشل (electrical potential) جو سمورو ميگنيٽيوڊ ٻارھن مختلف ڪنڊن (leads) کان  ماپيو ويندو آهي ۽ ڏھن سيڪنڊن ۾ درج ڪيو ويندو آهي. اھڙي طرح  دل جي چڪر (cardiac cycle) منجھ ھر گھڙي ۾   دل جي برقي پوٽينشل جو جملي ميگنيٽيوڊ ۽ دل جي برقي ڊيپولرائيزيشن  کي لڌو ويندو آهي. 
اي سي جي جا مکيہ ٽي حصا ھوندا آھن: پي ويو (P wave)  جيڪا دل جي آٽريا جي ڊيپولرائيزيشن ظاھر ڪندي آهي ؛ ڪيو آر ايس ڪامپليڪس جيڪو دل جي خانن جي ڊيپولرائيزيشن ظاھر ڪندو آهي؛ ۽ ٽي ويو(T wave) جيڪا دل جي خانن جي ريپولرائيزيشن ظاھر ڪندي آهي.

## حوالا
ڪيٽوڪالا پيڪٽا

**ڪيٽوڪالا پيڪٽا** پتنگ يا پرواني جو اريبڊي خاندان جو ھڪ قسم آھي جيڪو سوئيڊن، فنلينڊ، پولينڊ ۽ بالٽڪ رياستن، يورال جي علائقي، تبت جي ڏکڻ وارن علائقن ۾ ملندو آھي. انھن جي پرن جو ڦھلاء 42 کان 52 ملي ميٽر آھي.اھي جولاء کان سيپٽمبر تائين پرن تي ايندا آهن. ان جو لاروا جو گذارو سيلڪس گاھ جي جنسن کي کائڻ تي ھوندو آھي.

## حوالا

## حوالا
نصرت سحر عباسي

**نصرت سحر عباسي** 29 جنوري 1969ع تي سنڌ جي قديمي شهر روهڙيءَ ۾ پيدا ٿي. سندس ولد جو نالو شبير رضا عباسي آهي.  

## تعليم

هن ابتدائي تعليم روهڙي مان حاصل ڪئي. ۽ شاھ عبداللطيف يونيورسٽي خيرپور مان معيشت ۾ بيچلر آف آرٽس، بيچلر آف قانون (ايل ايل بي) ۽ اقتصاديات ۾ ماسٽر آف آرٽس جي سند حاصل ڪيائين. 

## سياسي ڪيريئر

ھوءَ 2008ع جي عام چونڊن ۾ عورتن جي مخصوص سيٽن تي پاڪستان مسلم ليگ فنڪشنل جي اميدوار طور سنڌ اسيمبلي جي ميمبر ٿي. 

ھوءَ 2013ع جي عام چونڊن ۾ عورتن جي مخصوص سيٽن تي مسلم ليگ ن جي اميدوار طور ٻيھر سنڌ اسيمبلي جي ميمبر چونڊي وئي. 

ھوءَ 2018ع جي عام چونڊن ۾ عورتن جي مخصوص سيٽن تي گرينڊ ڊيموڪريٽڪ الائنس (جي ڊي اي) جي اميدوار طور سنڌ اسيمبليءَ جي ٽيون ڀيرو ميمبر بڻي آهي.

## حوالا

زمرو:1969ع جون پيدائشون
زمرو:جيوت ماڻهو
زمرو:سنڌي سياستدان
بليسڪ صوبو

**بليسڪ صوبو** ترڪي جي وچ اولھ ۾ واقع ھڪ صوبو آهي جنھن جي اولھ ۾ برسا صوبو، اتر ۾ ڪوڪئلي صوبو(Kocaeli) ۽ سڪاريا صوبو، اوڀر ۾ بولو صوبو ۽ ڏکڻ اوڀر ۾ ايسڪيسيھر صوبو ۽ ڪتاھيا صوبو واقع آھن.ھي صوبو 4307 چورس ڪلوميٽرن جي علائقي تي مشتمل آهي.ھن صوبي جي آبادي 225381 آهي.

## بليسڪ جا ضلعا
ھي صوبو 8 ضلعن ۾ ورھايل آھي جن جا نالا ھيٺ ڏجن ٿا:
***[[بليسڪ ضلعو ]]** (ھن ضلعي جو صدر مقام صوبي جو گادي جو ھنڌ پڻ آهي.)
*بوزويوڪ ضلعو
*گولپزاري ضلعو
*انھسار ضلعو
*عثمانيلي ضلعو
*پزاريري ضلعو 
*سوگت ضلعو
*ييني پزار ضلعو

## حوالا
زمرو:ترڪي جا صوبا
ھئمين لينا (فنلئنڊ)

**ھئمين لينا**  فن لينڊ جي ھڪ ميونسپلٽي جو نالو آهي جيڪا ڏکڻ فن لينڊ جي ھئم صوبي ۾ ملڪ جي گاديءَ واري شھر ھيلسنڪي کان 98 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي واقع آهي. 
 
thumb|ھئمين لينا شھر ۾ سبيلئس ھائوس

## حوالا
زمرو:فنلينڊ ۾ شھر ۽ وسنديون
اوسوگا ندي (روس)

300px|thumb|اوسوگا ندي جو منظر

**اوسوگا ندي** روس جي ٻن اوبلاسٽ يا صوبن: توير اوبلاسٽ ۽ سمولينسڪ اوبلاسٽ ۾ واقع ھڪ ندي آھي جيڪا توير اوبلاسٽ جي ٽن ضلعن: اولينسڪي ضلعو، رزھيوسڪي ضلعو ۽ زبتسووسڪي ضلعو؛ ۽  سمولينسڪ اوبلاسٽ جي سائيڪيووسڪي ضلعي مان گذري ٿي. وازوزا ندي جي کاٻي پاسي واري ھڪ شاخ جي صورت ۾ ھن ندي جي ڊيگھ 100 ڪلوميٽر آهي ۽ اھا .  ھن ندي جو پاڻي جو وسيلو زاويدووو ڳوٺ آهي جيڪو توير صوبي/اوبلاسٽ جي اولينسڪي ضلعي ۾ واقع آهي.

## حوالا

## حوالا
گڏيل قومن جو افغانستان جي مدد لاء مشن

**گڏيل قومن جو افغانستان جي مدد لاء مشن** يا **يونائيٽيڊ نيشنز اسسٽنس مشن ان افغانستان** مختصر نالو UNAMA گڏيل قومن جو ھڪ سياسي مشن آھي جيڪو افغانستان جي سرڪار جي گذارش تي افغانستان جي امن ۽ ترقي جي بنيادن کي برقرار رکڻ لاءِ 28 مارچ 2002 ۾ گڏيل قومن جي سڪيورٽي ڪائونسل جي قرارداد نمبر 1401 ذريعي قائم ڪيو ويو. ھن مشن جي قيام جو اصل مينڊيٽ ڊسمبر 2001 واري بون واري معاھدي جي  پيروي ھيو.

## جوڙجڪ
ھن آفيس جو صدر مقام ڪابل ۾ آھي ۽ مددگار آفيسون سرحد پار پاڪستان ۽ ايران ۾ پڻ آھن.ڊسمبر 2018 جي انگ اکرن مطابق ھن مشن جي آفيس جا 1211 ملازم آھن جن ۾ 833 افغاني شھري آھن، 310 بين الاقوامي عملو 68 گڏيل قومن جا والنٽيئر شامل آهن. علائقائي آفيسون ڪابل، ھرات، باميان، گرديز، قنڌار، جلال آباد ، ڪندوز ۽ مزار شريف ۾ آھن. ھن مشن جو سربراھ گڏيل قومن جي سيڪريٽري جنرل جو خاص نمائندو ھوندو آھي ۽ جون 2016 ۾ نڪولس ھيسم جي جاء تي ٽاڊامچي ياماموٽو جي مقرري عمل ۾ آئي.ھن مشن جو سربراھ افغانستان اندر گڏيل قومن جي سمورين مشغولين جو ذميدار ھوندو آھي ۽ مشن جي سمورن بنيادي معاملن، ترقياتي ۽ سياسي معاملن جو پنھنجي عملي جي مدد سان نگھبان ھوندو آھي.

## حوالا

## حوالا
ڪلاس 93 ٽرين

**اين ايس بي ڪلاس 93 ٽرين**  ناروي اسٽيٽ ريلويز جي ٻن بوگين واري مسافر ٽرين جو نالو آهي جيڪا ڊيزل تي ھلندي آھي. ھن ثرين کي ٺاھيندڙ ڪمپني جو نالو بمبارڊيئر ٽرانسپورٽيشن نالي ڪمپني آھي ۽ اھا پراڊڪٽ بمبارڊيئر ٽئلينٽ نالي فيملي جو حصو آهي. ڪمپني 2000 کان 2002 تائين ڪمپني 15 داڻا تيار ڪري ناروي اسٽيٽ ريلويز جي حوالي ڪيا. ھي ٽرين ۾ ٻہ ڪيومنس (Cummins) انجڻون لڳل آھن جن جو گڏيل آئوٽ پٽ  آھي ۽ ٽرين جي رفتار جي صلاحيت  آھي.

thumb|left|ڪلاس 93 يونٽ نارڊلينڊ لائين تي ھلندي ڏيکاريل

## حوالا
پيراٿائرائڊ غدود

**پيراٿائرائڊ غدود ** انساني ۽ چوپائي مال جي ڳيچي ۾ ننڍڙا اينڊوڪرائن نظام وارا غدود ھوندا آھن. انسان ۾ عام طور تي چار پيراٿائرائڊ غدود ھوندا آھن جيڪي ٿائرائيڊ غدود جي پٺيان ملندا آهن. اھي رت ۾ ڪيلشيم جي ڪمي جي ڪري پيراٿائرائڊ ھارمون پيدا ڪندا ۽ ٻاھر ڪڍندا آهن جيڪي ھارمون ھڏن منجھ ۽ رت ۾ ڪيلشيم کي برقرار رکڻ جو اھم ڪردار ادا ڪندا آهن. پيراٿائرائڊ غدود ساڳي رت جي رسد، نسن جي وھڪ ۽ لمفيٽڪ وھڪ ٿائرائيڊ غدود ڏي موڪليندا آھن. 
 
## حوالا
اينڊوڪرائن نظام

**اينڊوڪرائن سرشتو** (Endocrine System) هڪ جاندار ۾ هڪ پيغام جو سرشتو آهي، جنهن ۾ هارمونز، جيڪي اندروني غدود ذريعي سڌو سنئون رت جي گردش جي نظام ۾ ڇڏيا ويندا آهن، جا فيڊبيڪ لوپ شامل آهن ۽ اها دور دراز عضون کي نشانو بڻائيندو آهي. ڪرنگھيدار جانورن (Vertebrates) ۾، سمورن اينڊوڪرائن سرشتن لاء اعصابي ڪنٽرول جو مرڪز، ھپوٿيليمس ھوندو آهي.

**اينڊوڪرائن نظام** (Endocrine System) ڪيميائي نياپو ڏيندڙ نظام جو نالو آهي، جيڪو سڀني ڪرنگھيدار جانورن ۾ موجود ھوندو آھي. اھا سرشتو هڪ جاندار ۾ هڪ پيغام جو سرشتو آهي. ھن نظام ۾ جسم جا ڪجهه اندرين غدود رت جي گردش جي نظام منجھ ھارمون جاري ڪندا آهن جيڪي لاڳاپيل عضون تائين پھچندا آھن. انسانن جي مکيه  اينڊوڪرائن غدودن ۾  ٿائرائيڊ غدود ۽ ايڊرينل غدود شامل آهن. ڪرنگھيدار جانورن ۾ سمورن اينڊوڪرائن نظامن لاء تنتي ضابطي جو مرڪز ھپوٿيليمس ھوندو آھي. اينڊوڪرائن نظام جي اڀياس کي اينڊوڪرائنالاجي چوندا آهن جيڪا اندروني طب (internal medicine) جي ھڪ شاخ آھي.

## پڻ ڏسو
## ٻاهريان ڳنڍڻا

## حوالا

زمرو:فزيالوجي
زمرو:انساني جسم
زمرو:غدودن جو نظام
پيراٿائرائڊ ھارمون

**پيراٿائرائڊ ھارمون**, مختصرن **پي ٽي ايڇ**(**PTH**)  جن کي **پيرٿارمون** يا **پيراٿائرن**  به چوندا آهن، ھڪ ھارمون جو نالو آهي جيڪو پيراٿائرائڊ غدود خارج ڪندو آهي ۽ جيڪو ھڏن، بڪين ۽ آنڊي تي اثرانداز ٿي سيرم ڪيلشيم کي برقرار رکندو آهي. پي ٽي ايڇ رسيپٽر ٻن قسمن جا ھوندا آھن جن مان پيراٿائرائڊ ھارمون 1 رسيپٽر 34 اين - ٽرمينل پي ٽي ايڇ جا امينو ائسڊ  بڪين ۽ ھڏن جي گھرڙن جي مٿئين سطح تي موجود ھوندا آھن. پيراٿائرائڊ ھارمون 2 رسيپٽر مرڪزي تنتي نظام، لبلبي ، آنورن ۽  اؤر جي گھرڙن جي مٿئين سطح تي موجود ھوندا آھن .پيراٿائرائڊ ھارمون جي اڌ عمر چئن منٽن جي لڳ ڀڳ ھوندي آھي. 

## حوالا

## حوالا
شبنم گل

**شبنم گل**(انگريزي ٻولي:Shabnum Gul) سنڌ پاڪستان جي سنڌي ٻولي ءَ جي نامياري اديب، شاعر، ڪهاڻيڪار، ناول نگار، ڪالم نگار، ناٽڪ نويس ۽ انگريزي ادب جي پروفيسر آهي. سندس ڪيترائي ڪتاب ڇپيل آهن.

## زندگي ۽ تعليم
شبنم گل جو جو اصل نالو رضيه سلطانه آهي. هيءُ  5 جولاءِ 1963ع تي ڊاڪٽر بشير احمد لاشاريءَ جي گهر ۾ دادو شهر ۾  پيدا ٿي. هن شروعاتي تعليم سيوهڻ، جوهي،دادو, حيدرآباد ۽ ٺٽي ۾ حاصل ڪئي. 1988ع ۾ ايم اي سنڌ يونيورسٽي ڄامشورو مان پاس ڪيائين. ان کان علاوه هن ايم اي پوليٽيڪل سائنس ۽ ايل ايل بي پڻ پاس ڪئي آهي. 1990ع ۾ انگريزي ادب ۾ ليڪچرار مقرر ٿي ۽ ترقي ڪندي ايسوسيئيٽ پروفيسر بڻي آهي هن وقت سنڌي لينگويج اٿارٽي حيدرآباد ۾ سيڪريٽري جي عهدي تي فائز آهي. سندس جيون ساٿي اشتياق انصاري به ناميارو محقق ۽ اديب آهي.

## ادبي خدمتون
شبنم گل جڏهن پڙهندي هئي تڏهن هن لکڻ جي شروعات ڪئي. هن بي اي ڪرڻ کان پوءِ اردو توڙي سنڌي ۾ لکڻ شروع ڪيو. هن 1986ع کان ريڊيو پاڪستان حيدرآباد ۽ پاڪستان ٽيليويزن نيٽ ورڪ ڪراچي سينٽر جي پروگرامن جي ميزباني يا ڪمپيئرنگ به ڪئي ته سندس ڊراما به نشر ٿيڻ لڳا. ريڊيو حيدرآباد جي ڪيترن ئي مقبول پروگرامن جي ميزباني يا ڪمپيئرنگ ڪيائين. هن عبرت اخبار طرفان نڪرندڙ رسالن بختاور ۽ عبرت مئگزين جي ادارت پڻ ڪئي. روزاني جاڳو اخبار پاران نڪرندڙ عورتن لاءِ صفحي جي انچارج پڻ رهي آهي. هن سنڌي ۽ اردو ۾ ڊرامه لکيا آهن. سندس پهريون ڊرامو ريڊيو حيدرآباد تان “اجهاميل ڏيئو” نشر ٿيو.  سندس سنڌي ۽ اردو ڊرامه  پي ٽي وي ۽ هم ٽي وي تان ٽيليڪاسٽ ٿيا. اول سنڌي لينگويج اٿارٽي جي گورننگ باڊي جي ميمبر پڻ رهي. هن سنڌي توڙي اردو اخبارن ۾ ڪيترائي ڪالم لکيا آهن. شبنم گل 1989ع کان ڪهاڻي ۽ شاعري جي شروعات باقاعدي ڪئي. سندس  شاعري ۽ ڪهاڻيون ڪيترن ئي رسالن ۾ شايع ٿيل آهن. هن ناول ۽ سفر ناما به لکيا آهن. هن وقت سنڌي ٻوليءَ جي بااختيار اداري جي سيڪريٽري آهي.

## ڪتاب
*منهنجو سورج مُکي 1988ع
*آخري لفظ شاعري 1993ع
* مَکِي کان موڪلاڻي ناول، 2015ع
*خالي هنج جو ڏک ڪهاڻيون 2017ع 

## اوارڊ
شبنم گل کي 2015ع ۾ سنڌي لينگويج اٿارٽي حيدرآباد پاران بهترين ناول نگار جو ايوارڊ مليو.

## حوالا

زمرو:پنجابي عورتون
زمرو:جيوت عورتون
زمرو:ڊرامه نگار
زمرو:سنڌي ٻولي جا ناول نگار
زمرو:سنڌي ٻولي جي ليکڪائون
زمرو:سنڌي ليکڪ
زمرو:سنڌ جون شخصيتون
زمرو:ڪهاڻيڪار
زمرو:ليکڪائون
زمرو:ناول نگار
زمرو:1963ع جون پيدائشون
نئين دھلي

**نيو دھلي** انڊيا جي نيشنل ڪيپيٽل ٽيريٽري جي شھر دھلي جو ھڪ حصو جيڪو انڊيا جو گاديءَ جو هنڌ آهي. ھن نئين شھر جو پيڙھ جو پٿر جارج پنجين دھلي جي دوري دوران 1911 ۾ رکيو. ھن شھر جو نقشو برطانيا جي آرڪيٽيڪٽ ايڊون لچنس (Edwin Lutyens) ۽ ھربرٽ بيڪر ٺاھيو. ھن نئين گاديءَ جي ھنڌ جو افتتاح 13 فيبروري 1931 ۾  گورنر جنرل ۽ وائسراءِ لارڊ ارون  (Lord Irwin) ڪيو. اڪثر دھلي ۽ نيو دھلي کي ماڻھو ساڳيو انڊيا جو گاديءَ جو هنڌ سمجھندا آھن پر حقيقت ۾ نيو دھلي دھلي شھر جو حصو ھوندي نيشنل ڪيپيٽل ٽيريٽري آف دھلي ۾ ھڪ الڳ حيثيت رکندڙ شھر آھي جيڪو انڊيا جي وفاق جي گاديءَ جو هنڌ آهي.

## حوالا

زمرو:ڀارت
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:ايشيا ۾ راڄڌانيون
نذير عباسي

**نذير عباسي** انگريزي ٻولي (Nazeer Abasi)  (پيدائش: 10 1پريل 1953ع-وفات: 9 آگسٽ 1980ع)سنڌ پاڪستان ۾ پيدا ٿيندڙ ڪميونشٽ پارٽي آف پاڪستان جو رهنما هو جنهن کي جنرل محمد ضياءُالحق جي حڪومت ۾ سخت  تشدد ڪري شهيد ڪيو ويو هو.

## زندگي
نذير عباسي 10 اپريل 1953ع تي سنڌ جي شهر ٽنڊوالهيار ۾ عريضي نويس جان محمد عباسي جي گهر ۾ جنم ورتو. شاگردي واري زماني کان سوشلسٽ سياست شروع ڪيائين ۽ پوءِ ڪمينسٽ پارٽي آف پاڪستان جي سينٽرل ڪميٽي جو ميمبر ۽ رهنما بڻيو.

## وفات
نذير عباسي 30 جولاءِ 1980 تي گرفتار ٿيو ۽ 9 آگسٽ 1980ع تي سخت تشدد ڪري کيس شهيد ڪيو ويو.

## حوالا

زمرو:سنڌي سياستدان
زمرو:سنڌي ماڻھو
زمرو:سياستدان
زمرو:1953ع جون پيدائشون
زمرو:1980ع جون فوتگيون
سنسڪرت ٽرانسليٽريشن جي بين الاقوامي الفابيٽ

**سنسڪرت لپي مٽ لکت جي بين الاقوامي الف- بي، آئيويٽا** () سنسڪرت ٻولي جي انڊڪ متن جي رومن نويسي جو هڪ منصوبو آهي. اهڙِ ريت ان رِٿا تحت پالي ٻولي، پراڪرت ۽ اُپ ڀرنش جي پڻ رومن نويسي ڪئي ويندي آهي.

## فهرست ۽ رواج
Inventory and conventions

زمرو:سنسڪرت
اسٽارم وارو لق لق پکي

**اسٽارم وارو لق لق پکي**  لق لق پکي جو ھڪ وچولي قد واري پکي جي ھڪ جنس جو نالو آهي جنھن جو حياتياتي سائنس ۾ نالو سڪونيا اسٽارمي آهي. لق لق پکي جي اھا جنس شروع ۾ انڊونيشيا، ملائيشيا ۽ ٿائيلينڊ جي ھيٺاھن ٽراپيڪل ٻيلن ۾ ملندڙ ھئي ۽ ھاڻي اھا جنس بلڪل ناياب ٿي وئي آهي.  ھن جنس جي پکين جو تعداد ان جي جاگرافيائي رينج ۾ پنج سؤ کن بچيو آهي.  ان جي تعداد گھٽجڻ جو وڏو سبب ٻيلن جي ڪٽائي آهي  ھن جنس جو سڀ کان اول ذڪر بليسئس 1896 ۾ ڪيو.  بليسئس ھن جنس جو نالو ويسٽ انڊيز مان حيوانن جا نمونا ڪٺا ڪندڙ جرمني سان تعلق رکندڙ ماھر حيوانات (zoologist) ھيوگو اسٽارم جي نالي تي اسٽارم جي جنس رکيو اھڙي طرح ھن پکي کي اسٽارم وارو لق لق پکي چون ٿا . ٿائيلينڊ ۾ ھن جنس جو نالو **نوڪ ڪراسو ئم**("nok kra su um") آهي.
## حوالا

## حوالا

زمرو:پکي
بيچارن جبل

**بيچارن جبل**  سوئيٽزرلينڊ ۾ برنيس الپس واري قطار جي ھڪ جابلو چوٽي جو نالو آھي جيڪا 3934 ميٽر اوچي آھي. اھا چوٽي پھريون دفعو 13آگسٽ 1859 ۾ ليسلي اسٽيفن نالي ھڪ ڪوہ پيما پنھنجي ساٿين اينٽن سيگن، جوھان سيگن  ۽ جوزف ايبنر سان گڏجي پھريون دفعو چڙهي سر ڪئي.

## حوالا

## حوالا
ڪاليٽا اوليويا (ارجنٽينا)

**ڪاليٽا اوليويا** ارجنٽينا جي اتر اوڀر واري صوبي سانتا ڪروز جو ھڪ شھر جو نالو آهي جيڪو اينٽلانٽڪ سمنڊ جي سان جارج نار تي واقع آھي. ھن شھر جي 2010 جي مردم شماري مطابق آبادي  70,304 ھئي. ھن شھر جو بنياد 20 نومبر 1901 ۾ بحريہ جي ھڪ ليفٽيننٽ ۽ 
گارڊيا نيشنل نالي بحري جھاز جي ڪپتان ايگزيڪئيل گٽيرو رکيو.

thumb|left

ھن شھر جي مکيه معاشي سرگرمين ۾ پيٽروليم، رڍن جي فارمنگ ۽ مڇي جو شڪار شامل آهن. ھتان جي بندرگاھ مڇي جي شڪار جي استعمال لاءِ مرڪز آھي ۽ مقامي تيار ٿيندڙ شين جي برآمد جو ذريعو پڻ آھي. ھتان جي يادگارن ۾ سڀ کان وڌيڪ تعريف لائق ايل-گوروسيٽو نالي يادگار آهي جيڪو پيٽروليم صنعت جي ھڪ مزدور جي ياد ۾ اڏيو ويو هو.

## حوالا
زمرو:ارجنٽينا ۾ آباد ساحلي هنڌ
زمرو:ارجنٽينا ۾ شهر
پينرن (مائڪرو پروسيسر)

**پينرن** انٽيل جي پروسيسر جو ڪوڊ وارو نالو آهي جيڪو کوڙ ڪنفگريشن ۾ وڪيو وڃي ٿو جن ۾  ڪور 2 سولو،  ڪور 2 ڊيو، ڪور 2 ڪئاڊ، پينٽيم ۽ سيلران شامل آهن. ھن پروسيسر جي ٺھڻ وقت 2007 يا 2008 واري انٽيل جي   ٽڪ ٽاڪ سائيڪل جي ٽڪ جو ڪوڊ وارو نالو ھيو. جيڪو ميروم کان سڪڙجندي 45 نينو ميٽرن جو ڪيوپڊ ماڊل 23 بڻجي ويو. لفظ **پينرن**  ڪڏهن ڪڏهن انھڻ سڀني 45 نينو ميٽر چپس لاء  مائڪرو ڪور آرڪيٽيڪچر سميت استعمال ٿيندو آهي. پينرن بناوٽ واريون اھي چپون (chips) 6 ايم بي ۽ 3 ايم بي ايل 2 ڪيش(cache) سان ٻن ماپن جون ٿينديون آهن. پينرن جا گھٽ طاقت وارا نمونا پينرن-ايل  سڏبا آهن جيڪي سنگل ڪور(single-core) پروسيسر ھوندا آھن. پينرن ڪئاڊ ڪور ٻن چپن (chips) جا ٺھيل ھوندا آھن  جن جي ھر چپ ۾ ٻہ ڪور ڇھ ميگا بائيٽ جي ڪيش (cache) سميت ھوندا آھن. پينرن جو ڊيسڪٽاپ نمونو وولف ڊيل آھي ۽ ڊيوئل ساڪيٽ سرور نمونو وولف ڊيل ڊي پي سڏبو آهي. ڊيسڪٽاپ جو  پينرن ڪئاڊ ڪور جو نمونو ڊيسڪٽاپ تي يارڪ فيلڊ سان ۽ سرورن (servers) ۾ ھارپر ٽائون سان لاڳاپيل آھن. پينرن مائڪرو پروسيسر جي جاء نيھاليم ورتي جيڪو آرنڊيل ڊيوئل ڪور ۽ ڪليرڪسفيلڊ ڪئاڊ ڪور جي بنيادن تي جوڙيل آهي.

## حوالا

## حوالا
تلنگانا

**تلنگانا** (Telangana) انڊيا جي ڏاکڻي حصي جي وچ تي دکن واري مٿاھين ميداني علائقي ۾ واقع ھڪ رياست جيڪا انڊيا جي پکيڙ ۽ آبادي ۾ ٻارھين وڏي رياست آھي.
ھن رياست جي پکيڙ  
آھي ۽ 2011 جي مردم شماري مطابق آبادي  35,193,978 اٿس. 
تاريخ 2 جون 2014 ۾ آنڌرا پرديش رياست جي اتر اولھ حصي کي ڌار ڪري ھي انڊيا جي 29 ھين رياست طور قائم ڪئي وئي ۽ حيدرآبادکي ان جو مستقل گادي جو هنڌ بڻايو ويو. ھن رياست جا ٻيا وڏا شھر وارانگل، نظام آباد، کمام۽ ڪريم نگر شامل آهن.  ھن رياست جون حدون اتر م مھاراشٽر، اوڀر ۾ ڇتيس ڳڙھ، اولھ ۾ ڪرناٽڪا، اوڀر ۽ ڏکڻ ۾ آنڌرا پرديش
سان ملن ٿيون. ھن رياست جي زمين پھاڙن، جابلو قطارن ۽ ٻيلن تي پڻ مشتمل
آھي.2019 جي انگ اکرن مطابق رياست جي پکيڙ ۾  27,292 چورس ڪلوميٽر زمين ٻيلن تي مشتمل آهي. رياست  انتظامي طور تي 33 ضلعن ۾ ورھايل آھي.

## نالو

تيلنگانا يا تلنگانا نالي جي معني آهي ٽن لنگن وارو ديس. اھو نالو ان ڪري پيس جو اتي ٽي شواتي يا شو ڀڳوان واريون زيارتون  واقع آهي جن ۾ ڪاليشورام، سري سائلام ۽ دراڪشاراما شامل آهن.  آنڌرا پرديش جي اورينٽل مينيواسڪرپٽس لائبريري اينڊ ريسرچ سينٽر جي اڳوڻي ڊائريڪٽر جيانڌير ٿرومالا رائو مطابق تلنگانا لفظ گونڊي ٻولي جي لفظ تيلنگاڌ مان نڪتل آهي جنھن جي معني ڏکڻ آھي.

## تاريخ
ھن علائقي جي تاريخ مطابق ھتي چولاس گھراڻي، موريا گھراڻي، ستاواھانا گھراڻي، چالوڪيا گھراڻي، ڪاڪاٽيا گھراڻي، دھلي سلطنت، بھامني سلطنت، گولڪنڊا جي قطب شاھي گھراڻي جي حاڪميت رھي. سورھين کان سترھين صدي عيسويءَ ۾ مغلن جي حاڪميت ۾ رھيو. ارڙھين صدي م ھتي حيدرآباد جي نظامن جي حاڪميت رھي.1823 ۾ نظامن کان آنڌرا واري ساحلي پٽي جو قبضو ايسٽ انڊيا ڪمپني کسي وئي ۽ رايالسيما ضلعو بہ کين ڪمپني سرڪار جي حوالي ڪرڻو پيو . 
حيدرآباد جي رياست 1948 م پولو آپريشن نالي فوجي ڪاروائي جي نتيجي ۾ انڊيا ۾ شامل ٿي ھئي ۽ 1956 ۾ ھنان رياست کي اسٽيٽس ري آرگنائيزيشن ايڪٽ تحت ٽوڙيو ويو ۽ تيلگو ٻولي جي بنياد تي تيلنگانا وارو حصو آنڌرا پرديش رياست ۾ شامل ڪيو ويو جيڪا خود برٽش دور م مدراس جو حصو ھئي. ان انضمام بعد ھن علائقي جي ھارين تلنگانا جي آنڌرا پرديش کان ڌار ڪرڻ جي تحريڪ 1950 واري ڏھاڪي م ئي شروع ٿي وئي جيڪا لاڳيتو ھن نئين رياست جي قيام تائين جاري رھي. اھڙي طرح 2 جون 2014 تي ھي نئين رياست وجود ۾ آئي.

## معيشت
تلنگانا جي معيشت انڊيا جي رياستن جي جي ڊي پي جي لحاظ کان انڊيا جي اٺين وڏي معيشت آھي ان جي ٽوٽل جي ڊي پي  پائونڊ آھي. ۽ في ڪس  پائونڊ آھي. انساني ترقي جي اشاريي جي لحاظ کان انڊيا جي رياستن ۾ ھي رياست سورھين نمبر تي آهي. ھي رياست دفاع جي صنعت ۽ سائنسي تحقيق جو پڻ مرڪز آھي. ھتي ڀارت ڊائنامڪس لميٽيڊ، ڊفينس ميٽلرجيڪل ريسرچ ليبارٽري، ڊفينس ريسرچ اينڊ ڊولپمينٽ آرگنائيزيشن ۽ ڊفينس ريسرچ اينڊ ڊولپمينٽ ليبارٽري پڻ واقع آھن 

## انتظامي ورھاست

thumb|تيلنگانا جا 2016 ۾ قائم ڪيل نوان ضلعا
thumb|تيلنگانا 2 جون 2014 ۾ قيام جي وقت

رياست 33 ضلعن ۾ ورھايل آھي.,جيڪي ضلعا وري 68 روينيو ڊويزنن ۾ ۽ اھي وري 584 منڊلن ۾ ورھايل آھن.   ضلعن جا نالا ھيٺ ڏجن ٿا:
 

## حوالا

زمرو:تلنگانا
زمرو:ڏکڻ ھندستان
زمرو:ڀارت جي رياستون
ڪرناٽڪا

**ڪرناٽڪا** (Karnataka) ڀارت جي ڏکڻ اولھه ۾ واقع ھڪ رياست جو نالو آهي جيڪا پھرين نومبر، 1956ع م قائم ڪئي وئي. ھن رياست جو اصل نالو ميسور واري رياست ھيو. ان کي شروع ۾ "ميسور اسٽيٽ" جو نالو ڏنو ويو پر پوءِ سال 1973ع ۾ ان جو نالو تبديل ڪري ڪرناٽڪ خطي جي ڪري ڪرناٽڪا رکيو ويو. ھن رياست جي گادي جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شھر بنگلورو آھي. ھن رياست جون حدون اولھه ۾ عربي سمنڊ، اتر-اولھه ۾ گوا، اتر ۾ مھاراشٽر، اتر-اوڀر ۾ تلنگانا، اوڀر ۾ آنڌرا پرديش،  ڏکڻ-اوڀر ۾ تامل ناڊو ۽ ڏکڻ ۾ ڪيرالا سان ملن ٿيون. ھن رياست جي پکيڙ  آھي جيڪا ڀارت جي ڪل پکيڙ جو 5.83 سيڪڙو آهي. پکيڙ ۾ ڀارت جي ڇھين وڏي ۽ آبادي ۾ اٺين وڏي رياست آھي. رياست جي آبادي سال 2011ع جي مردم شماري مطابق 6,11,30,704 ھئي. ھن رياست ۾ ٽيھه ضلعا آهن.

## حوالا

زمرو:ڪرناٽڪا
زمرو:ڀارت جي رياستون
زمرو:ڏکڻ ھندستان
تمل ناڊو

**تَمِل ناڊوُ**   ( ، جيڪو پھرين **مدراس  پريزيڊنسي** ۽ پوء **مدراس رياست** طور سڃاتو ويندو هو، ڀارت جي ھڪ رياست آھي جيڪا ڏکڻ اوڀر ڀارت ۾ واقع آهي ۽ ان جي گاديءَ جو هنڌ چينئي (پراڻو مدراس شھر) آھي جيڪو ھن رياست جو سڀ کان وڏو شھر پڻ آهي. ھن رياست جون حدون يونين ٽيريٽري پانڊيچري، ڪيرالا، ڪرناٽڪ ۽ آنڌر پرديش سان ملن ٿيون. ان جي اولھ ۾ بنگالي سمنڊ واقع آهي.ھن رياست وارو علائقو تاريخ ۾  ڪيترن ئي بادشاھتن جي حاڪميت ۾ رھيو آھي جن ۾ چولا، چيرا ۽ پانڊيا جي بادشاھي شامل آھي.

## انتظامي ورھاست

thumb|upright=0.9|right|تامل ناڊو جا ضلعا

تامل ناڊو 33 ضلعن۾ ورھايل آھي ۽ ھر ضلعي جو انتظامي نگران ڊسٽرڪٽ ڪليڪٽر آھي جيڪو اڪثر انڊين ايڊمنسٽريٽو سروس جي آفيسرن مان مقرر ٿيندو آهي. اھي ضلعا وري 226 تحصيلن يا تعلقن ۾ ورھايل آھن جن جا نگران تحصيلدار ھوندا آھن. اھي سڀ تعلقا يا تحصيلون. وري 1127 بلاڪن ۾ ورھايل آھن. ھن رياست ۾ ڳوٺن جو تعداد 1656411 آھي. ھن رياست ۾ 12 ميونسپل ڪارپوريشنون ۽ 125 ميونسپل ڪميٽيون ۽ 529 ٽائون پينچائتون آھن. ٻھراڙيءَ جي ادارن ۾ 31 ضلعي پينچائتون، 385 پينچائتي يونيون ۽ 12524 وليج پينچائتون آھن.

## حوالا

زمرو:تمل ناڊو
زمرو:ڀارت جي رياستون
زمرو:ڏکڻ ھندستان
سيد امداد شاه

امداد شاھ جي ايم سيد جو پُٽ ۽ سيد جلال محمود شاھ ۽ سيد زين شاھ جو پيءُ آهي. پاڻ سياستدان به رهيو آهي.

## تعليم
سيد امداد شاهه پنهنجي پرائمري تعليم سن ۾ ۽ پوءِ سيڪنڊري تعليم ڪراچي جي سينٽ پيٽرڪ مشنري اسڪول ۾ ورتي، انٽر ميڊيئٽ ۽ سائنس ۾ گريجويشن پڻ ڪراچيءَ جي مشهور ڊي جي ڪاليج مان ڪرڻ بعد اسلاميه ڪاليج مان قانون جي ڊگري حاصل ڪئي.

## سماجي خدمتون
محمد شاهه جي سماجي ڪم جو بنياد شاهه حيدر ايجوڪيشنل سوسائيٽي آهي، ان کي لڳ ڀڳ 40 سال ٿي ويا آهن، جيڪا هينئر به پنهنجو ڪم جاري رکندي پئي اچي، ان تنظيم جو بنياد وجهڻ وقت سن شهر جي هر دڪاندار کي ان ڳالهه جو پابند بڻايو ويو هو ته هر دڪاندار روزانو 5 پيسا جمع ڪرائيندو ۽ رقم گڏ ڪرڻ لاءِ هڪ وڏو ڀانڊارو ٺهرايو ويو هو ۽ سوسائيٽي لاءِ شايد 40 ايڪڙ زمين به رکي وئي هئي،  سوسائيٽي جو ڪم صرف ۽ صرف غريب شاگردن کي يونيفارم ۽ ڪتاب ڏنا ويندا هئا ۽ اداري طرفان هڪ هاسٽل به ٺهرائي وئي هئي، جنهن ۾ ٻاهريان شاگرد، ڊيوٽي ڪندڙ ملازم ۽ آفيسر ماني کائيندا هئا، انهن شاگردن ۾ تازو چونڊيل ايم پي اي فقير داد کوسو به آهي، مهراڻ، لمس ۽ سنڌ يونيورسٽي ۾ غريب شاگردن جي فيس ۽ ٻيو خرچ ٻه ادارو ادا ڪري ٿو، تازو شاهه حيدر ايجوڪيشنل سوسائٽي طرفان لياقت ميڊيڪل يونيورسٽي، سنڌ يونيورسٽي ۽ قائدعوام يونيورسٽي سان جي ايم سيد، سيد امداد شاهه ۽ جيجي درشهوار سيد جي نالن تي غريب شاگردن کي اسڪالرشپ ڏيڻ جو معاهدو ڪيو ويو آهي، امداد شاهه جو اهو خواب هو ته اهڙا ادارا قائم ڪري بهتر تعليم ۽ بهتر سماج اڏي سگهجن ٿا،

سڪرنڊ تعلقي جي ڳوٺ مجيد ڪيريو ۾ امداد شاهه جي زمينداري رهي، انهيءَ ڳوٺ ۾ پهريون پرائمري اسڪول 1960 ۾ سندس ئي ڪوششن سان قائم ٿيو ۽ پوءِ تعلقي سڪرنڊ جا مڊل اسڪول مجيد ڪيريو، صابو راهو، کڏهر، محراب پور، گبر ڏاهري، مير محمد جوڻو، لاکاٽ، لاکا آباد ۽ رمضان راهو امداد محمد شاهه ئي قائم ڪرايا. علائقي جي ڳوٺن دليل راهو، خيبر لکمير، لانڍي، حسن جمالي، مهر علي جمالي، محمد فقير لغاري، ٻڍل شاهه، بچل پور ۽ ماڙي جلباڻي، جا هاءِ اسڪول ۽ قاضي احمد هائير سيڪنڊري اسڪول به امداد محمد شاهه ئي قائم ڪرايو. ان کان علاوه سنڌوءَ جي بچاءُ بندن تي سندس نظر هميشه رهي، ان کي ڪڏهن به ڪمزور ٿيڻ نه ڏنائين. صحت جي سهولتن لاءِ ڪيترائي  بي ايڇ يو قائم ڪرايائين

## سياسي زندگي
امداد شاهه سياست جي شروعات عوامي ليگ کان ڪئي. بنگلاديش ٺهڻ بعد امداد شاهه ڪنهن ٻي پارٽيءَ ۾ شامل نه ٿيو. 1979ع ۾ ڊسٽرڪٽ ڪائونسل نوابشاهه ۾ آزاد اميدوار طور بيٺو ۽ ڪامياب ٿيو، ان بعد 1985ع ۽ 1988ع ۾ سنڌ اسيمبليءَ جو ميمبر چونڊجي آيو ۽ مخالف ڌر جو اڳواڻ بڻيو، امداد شاهه بي باڪ ۽ بي پرواهه ٿي ڳالهائيندو هو، کيس نوابشاهه ضلعي جي سيدن جي سياست جو ماسٽر مائينڊ سڏيو ويندو هو. امداد شاهه ثقافتي ميدان ۾ پڻ پاڻ ملهايو، حمل فقير جو ميلو شروع ڪرائڻ جو بنياد امداد شاهه ئي وڌو. جي ايم سيد کان پوءِ  امداد شاهه به قومپرست ڪارڪنن جي ٽيڪ ۽ ڏڍ هو

## وفات
سيد امداد شاهه ڪجهه وقت بيمار رهڻ بعد 29 سيپٽمبر 2004ع تي گذاري ويو، کيس وصيت موجب سندس پنهنجي ٻنين ۾ ڳوٺ مجيد ڪيريو ۾ دفنايو ويو.

## حوالا

زمرو:سنڌي ماڻهو
زمرو:سنڌي سياستدان
زمرو:سنڌ جون شخصيتون
مهاراشٽر

**مھاراشٽر**   مختصراً (**MH**)، جنھن جو پراڻو نالو **بمبئي پريزيڊنسي** ھيو، ڀارت جي اولھ  ۾ واقع ھڪ رياست جو نالو آهي جيڪا پکيڙ ۾ ٽيون نمبر ۽ آبادي ۾ ٻيون نمبر وڏي رياست آھي. ان جي پکيڙ  آھي. ان جون حدون اولھ ۾ عربي سمنڊ سان، ڏکڻ ۾ ڪرناٽڪ ۽ گوئا سان، اوڀر ۾ تيلنگانا ۽ ڇتيس ڳڙھ، اتر ۾ گجرات ۽ مڌيہ پرديش ۽ اتر اولھ ۾ انڊين يونين ٽيريٽري دادرا ۽ نگر حويلي سان ملن ٿيون.   مھاراشٽر رياست  بمبئي جي رياست جي اولھندي ۽ ڏکڻ اولھ واري حصي، بيرار ۽ ودارڀا ۽ حيدرآباد رياست جي اتر۽ اولھ واري حصن، سوراشٽر کي ورھائي ان جو ھڪ حصو ملائي ٺاھي وئي. سوراشٽر جو ٻيو حصو موجوده گجرات جي رياست آھي. مھاراشٽر جو سڀ کان وڏو شھر ممبئي آھي جنھن جي آبادي پوڻا ٻہ ڪروڙ آهي ۽ ھي شھر آبادي م انڊيا جو بہ سڀ کان وڏو شھر آھي. سياري ۾ ھن شھر جو گاديءَ جو هنڌ ناگپور ھوندو آھي ۽ اسيمبلي جي اجلاس بہ سياري م ناگپور ۾ ٿيندا آهن .ھن رياست جو شھر پوني کي اوڀر جو آڪسفورڊ چوندا آهن جتي ڪيترائي تعليمي ادارا آھن.  
ناشڪ انڊيا جو شراب وارو شھر سڏبو آهي جتي تمام گھڻو شراب کپي ٿو. ھن رياست جون ٻہ وڏيون نديون گوداواري ندي ۽ ڪرشنا ندي آھن. انڊياجي آزادي کان اڳ مھاراشٽر واري ھاڻوڪي علائقي تي ستاواھانا گھراڻي، راشٽراڪوٽا گھراڻي، ويسٽرن چالوڪاس ايمپائر، دکن سلطنتن، مغلن، مراٺين (مرھٽن) ۽ پوء انگريزن حڪومت ڪئي. رياست جي ھر پاسي انھن جا ڇڏيل کنڊر، يادگار، مقبرا، قلعا، عبادتگاھون موجود آهن جن ۾ اجنتا جو غارون، ايلورا جون غارون عالمي ورثو قرار ڏنل آھن.
ڪيترائي قلعا شيواجي سان منصوب آھن. مھاراشٽر انڊيا جي سڀ کان وڏو صنعتي رياست آھي.

## انتظامي ۽ سياسي ورھاست

thumb|Left|alt=refer caption|مھاراشٽر جون ڊويزنون جن ۾ ضلعا ڏيکاريل

مھاراشٽر رياست جون ڇھ  انتظامي ڊويزنون آهن.

# امراواتي
# اورنگ آباد
# ڪونڪان
# ناگپور
# ناشڪ
# پوني

اھي ڇھ ڊويزن وري 36 ضلعن ۾ ورھايل آھن ، 109 سب ڊويزنن ۽ 357 تعلقن ۾ ورھايل آھن. ماضي ۾ سنڌ بمبئي جو حصو رھي ھئي جنھن ڪري سنڌ جي ذيلي انتظامي ورھاست بہ تعلقو سڏبي آھي جڏھن تہ پاڪستان جي ٻين سمورن صوبن ۾ ان کي تحصيل چوندا آهن. ھر ضلعي جو انتظامي عملدار ڊسٽرڪٽ ڪليڪٽر يا ڊسٽرڪٽ ماجسٽريٽ ھوندو آھي جن جي مقرري انڊين ايڊمنسٽريٽو سروس يا مھاراشٽر سول سروس مان ٿيندي آھي. 
تعلقن جي ھتي ورھاست بلاڪن ۾ ٿيل آهي جيڪي  پينچائت يا وليج ڪائونسل يا ٽائون ميونسپلٽي تي مشتمل ھوندا آھن.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

; Government
*  
* Official tourism site 
; General information  
*  
*    
* 

زمرو:مھاراشٽرا
زمرو:اولهائين ڀارت
زمرو:ڀارت جي رياستون
زمرو:اولهائين ڀارت جون رياستون
زمرو:ڀارت ۾ 1960ع جا ادارا 
زمرو:1960ع ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا زمرو:ڀارت جون رياستون ۽ يونين علائقا
ڪيرالا

**ڪيرالا** () ڏکڻ انڊياجي ھڪ رياست جيڪا ان جي ڏکڻ اولھ واري مالابار ساحل تي واقع آھي. اھا رياست پھرين نومبر 1956 ۾ اسٽيٽس ري آرگنائيزيشن ايڪٽ تحت ملايالم ٻولي ڳالهائيندڙ ماڻھن جي  علائقن کي گڏائي قائم ڪئي وئي. ھن رياست جي پکيڙ  آھي. ھن رياست جون حدون اتر ۽ اتر اوڀر ۾  ڪرناٽڪا، اوڀر ۽ ڏکڻ ۾ تامل ناڊو  ۽ اولھ ۾  لڪشادويپ سمنڊ سان ملن ٿيون. 
2011 ۾ ان جي مردم شماري 33,387,677  آھي. ھن رياست ۾ 14 ضلعا آهن. رياست جو گاديءَ جو هنڌ ٿيرووانانٿاپرم شھر آھي. سرڪاري زبان ملايالم آھي. ھن علائقي جي پھرين مشھور بادشاھي چيرا شاھي خاندان جي ھئي
سن 3000 ق م کان ھي علائقو مصالحا برآمد ڪرڻ جي ڪري مشھور رھندو آيو آھي. انھن مصالحن جو واپار ئي پورچوگيزن کي ھتي وٺي آيو ۽ اھڙي طرح انڊيا ۾ يورپي بيٺڪن جو آغاز ٿيو. انڊيا جي آزادي وقت ھتي ٻہ وڏيون پرنسلي رياستون ھيون جن ۾ ڪيرالا ٽروانڪور رياست ۽  ڪوچين جي بادشاھت شامل آهن. 1949 ۾ انھن ٻنھي کي ملائي ٿيروڪوچي رياست قائم ڪئي وئي. ھن رياست جي اتر ۾ واقع مالابار خطو  برٽش انڊيا جي مدراس پريزيڊنسي جو حصو جيڪو پوء ڪيرالا جو حصو بڻايو ويو. ڪيرالا انڊيا جي ٻارھين وڏي معيشت آھي.

## ڪيرالا جي انتظامي ورھاست

## حوالا

زمرو:ڪيراله
زمرو:ڏکڻ ھندستان
زمرو:ڀارت جي رياستون
زمرو:ڏاکڻي ڀارت جون رياستون
15 جُونِ

**15 جُونِ** ()، عيسوي سال جو 166 هون (ليپ سال 167 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 199 ڏينهن (ليپ سال 200 ڏينهن) باقي آهن.
## واقعا
* **[[1991ع]]** – سک آزادي پسندن ڀارتي رياست پنجاب ۾ ھڪ ريل تي حملو ڪري 80 کان وڌيڪ ھندو مسافر قتل ڪري ڇڏيا.

## پيدائش

## فوتگيون

## حوالا

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:جُونِ
ليڊي ڊفرن اسپتال

**ليڊي ڊفرن اسپتال ** سنڌ جي گاديءَ واري شھر ڪراچيءَ ۾ سول اسپتال جي ڀرسان چنڊ بيبي روڊ تي ھيءَ اسپتال موجود آھي. ھيءَ ھڪ قديم ۽ تاريخي اسپتال آھي. ھِتي ماءُ ۽ ٻار جو علاج ڪيو ويندو آھي.

## حوالا

زمرو:ڪراچي جون اسپتالون
اوڙيسا

**اوڙيسيا** يا **اوڙيسہ** ; اڳوڻو نالو  **اوريسہ **) انڊيا جي اوڀر ۾ واقع انڊيا جي پکيڙ ۾ نائين وڏي ۽ آبادي ۾ يارھين وڏي رياست جو نالو آهي جنھن جي اتر اوڀر ۾ اولھ بنگال، اتر ۾ جرکنڊ ، اولھ ۽ اتر اولھ ۾ ڇتيس ڳڙھ ۽ ڏکڻ ۾ آنڌرا پرديش واقع آھن.ان جي اوڀر ۾ بينگال جو سمنڊ واقع آهي جنھن تي ان جو ساحلي ڪنارو   تائين واقع آهي. ھتان جي سرڪاري ٻولي . 
اوڙيا آهي.

## انتظامي ورھاست
thumb|400px|اوڙيسيا جي ضلعن جو نقشو



ھر ضلعي جون ذيلي ورھاستون پڻ ٿيل آهن جن کي سب ڊويزن چون ٿا جنھن جو عملدار سب ڊويزنل ماجسٽريٽ ھوندو آھي. اھي وري تحصيلن ۾ ورھايل آھن جن جا عملدار تحصيلدار سڏبا آهن. اوڙيسيا ۾ 58 سب ڊويزنون ۽ 317 تحصيلون آھن
  

## حوالا

زمرو:اوڙيسا
زمرو:اوڀرين ڀارت
زمرو:ڀارت جي رياستون
زمرو:اوڀرين ڀارت جون رياستون