open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ڪنگسٽن، جميڪا

**ڪنگسٽن** (Kingston) جميڪا جو گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر آهي. اها جميڪا ٻيٽ جي ڏکڻ اوڀر ساحل تي واقع آهي. اها هڪ قدرتي بندرگاهه آهي ۽ هڪ ڊگهو ريتي وارو ٽڪرو، جيڪو پئليسوڊ ذريعي محفوظ ڪيو ويو آهي، پورٽ رائل شهر ۽ نارمن مينلي انٽرنيشنل ايئرپورٽ کي ٻيٽ جي باقي حصي سان ڳنڍي ٿو. ڪنگسٽن، آمريڪا جي ڏکڻ ۾ اولهه اڌ گول ۾، سڀ کان وڏو انگريزي ڳالهائيندڙ شهر آهي.

ڪنگسٽن ۽ سينٽ اينڊريو جي پارش جي مقامي سرڪاري ادارن کي، ڪنگسٽن ۽ سينٽ اينڊريو ڪارپوريشن ٺاهڻ لاءِ،   1923ع جي ڪنگسٽن ۽ سينٽ اينڊريو ڪارپوريشن ايڪٽ ذريعي ضم ڪيو ويو. گريٽر ڪنگسٽن يا "ڪارپوريٽ ايريا" ڪارپوريشن (KSAC) جي تحت انهن علائقن جو حوالو ڏئي ٿو. بهرحال، اهو صرف ڪنگسٽن پيرش جو حوالو نٿو ڏئي، جيڪو صرف پراڻي شهر ۽ پورٽ رائل تي مشتمل آهي.   ڪنگسٽن پيرش جي آبادي سال 2011ع ۾ 89,057 ۽ سينٽ اينڊريو پيرش جي آبادي 5,73,369 هئي. ڪنگسٽن اوڀر، اولهه ۽ اتر ۾ سينٽ اينڊريو سان حد رکي ٿو. ڪنگسٽن جي پارش جي جاگرافيائي حد، رولنگٽن ٽائون، فرينڪلن ٽائون ۽ آلمان ٽائون جي حصن سان گڏ، ٽيوولي گارڊن، ڊينهم ٽائون، راءِ ٽائون، ڪنگسٽن گارڊن، نيشنل هيروز پارڪ،  بورن ماؤٿ گارڊن، نارمن گارڊن، رينوڪ لاج، اسپرنگ فيلڊ ۽ پورٽ رائل جو حوالو ڏئي ٿي.

شهر پراپر جو علائقو اولهه ۾ "سڪس مائيل"، اتر ۾ اسٽوني هِل، اتر اوڀر ۾ پيپائن ۽ اوڀر ۾ "هاربر ويو" سان گھيريل آهي  جيڪي شهري ۽ مضافاتي سينٽ اينڊريو ۾ ڪميونٽيون آهن. ٻهراڙي سينٽ اينڊريو ۾ ڪميونٽيون، جهڙوڪ گورڊن ٽائون، ميوس بينڪ، لارنس ٽئورن، ماؤنٽ ايري ۽ بُل بي کي ڪنگسٽن شهر ۾ هجڻ جي طور تي بيان نه ڪيو ويندو آهي.

## جاگرافي

## تاريخ

## انتظام

## ڊيموگرافڪس

## معيشت

## ٽرانسپورٽ

## شهر جي تزئين

## ادارا
ڪنگسٽن، گاديءَ جي حيثيت سان، جميڪا جو مالي، ثقافتي، اقتصادي ۽ صنعتي مرڪز آهي. ڪيترائي مالي ادارا ڪنگسٽن ۾ قائم آهن، ۽ شهر ٻيٽ تي ڪنهن به شهري علائقي جي اسپتالن، اسڪولن، يونيورسٽين ۽ ثقافتي ڪشش جو سڀ کان وڏو تعداد رکي ٿو. ڪنگسٽن جي قابل ذڪر جڳهن ۾ يونيورسٽي آف دي ويسٽ انڊيز، جميڪا ڊفينس فورس ميوزيم، ۽ باب مارلي ميوزيم شامل آهن. هڪ گڏيل قومن جي ايجنسي، انٽرنيشنل سي بيڊ اٿارٽي جو هيڊ ڪوارٽر ڪنگسٽن ۾ آهي. 

## ثقافت
ميڊيا: راندين: 

## ڀينر شهر
ڪنگسٽن سان جڙيل آهي: * ميامي-ڊيڊ ڪائونٽي، فلوريڊا، آمريڪا. * ڪالامازو، مشي گن، آمريڪا. * ٽوپيڪا، ڪنساس، آمريڪا * جبرالٽر (برطانيه) * ڪوونٽري، واروڪ شائر، انگلينڊ * گواڊالاجارا، ميڪسيڪو * شينزين، عوامي جمهوريه چين. * پانيويز، لٿونيا * ونڊهويڪ، نميبيا. 

## پڻ ڏسو
Two districts make up the central area of Kingston: the historic Downtown and New Kingston. Both are served by Norman Manley International Airport and also by the smaller and primarily domestic Tinson Pen Aerodrome.

## حوالا

زمرو:جاميڪا ۾ آباديون جڳهيون
زمرو:جاميڪا ۾ آباد ساحلي هنڌ
زمرو:جميڪا
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:ڪنگسٽن، جميڪا
زمرو:وچ آمريڪا ۾ راڄڌانيون
ڪلائوڊ اسٽوريج

**ڪلائوڊ اسٽوريج** (Cloud Storage) ڪمپيوٽر ڊيٽا اسٽوريج جو هڪ ماڊل آهي، جنهن ۾ ڊيٽا، جنهن کي "ڪلائوڊ" تي چيو ويندو آهي، کي لاجڪ پول ۾ ريموٽ طور تي ذخيرو ڪيو ويندو آهي ۽ هڪ نيٽ ورڪ، عام طور تي انٽرنيٽ، تي استعمال ڪندڙن لاءِ رسائي لائق آهي. طبعي اسٽوريج ڪيترن ئي سرورن تي پکڙيل هوندي آهي، ڪڏهن ڪڏهن ڪيترن ئي هنڌن تي، ۽ طبعي ماحول عام طور تي ڪلائوڊ ڪمپيوٽنگ فراهم ڪندڙ جي ملڪيت ۽ انتظام هوندو آهي. اهي ڪلائوڊ اسٽوريج فراهم ڪندڙ ڊيٽا کي دستياب ۽ رسائي لائق رکڻ ۽ طبعي ماحول کي محفوظ رکڻ ۽ هلائڻ جا ذميوار آهن. استعمال ڪندڙ ۽ ڪمپنيون/تنظيمون ايپليڪيشن ڊيٽا کي ذخيرو ڪرڻ لاءِ فراهم ڪندڙن کان اسٽوريج جي گنجائش خريد ڪن ٿا يا ليز تي وٺن ٿا. 

ڪلائوڊ اسٽوريج سروسز تائين رسائي هڪ ڪولوڪيٽيڊ ڪلائوڊ ڪمپيوٽنگ سروس، هڪ ويب سروس ايپليڪيشن پروگرامنگ انٽرفيس (API) يا ايپليڪيشنن ذريعي جيڪي API استعمال ڪن ٿيون، جهڙوڪ ڪلائوڊ ڊيسڪ ٽاپ اسٽوريج، ڪلائوڊ اسٽوريج گيٽ وي يا ويب تي ٻڌل مواد مئنيجمينٽ سسٽم ذريعي تي سگهي ٿي. 
## تاريخ
## جوڙجڪ
## حوالا

زمرو:انٽرنيٽ
زمرو:ڪمپيوٽر
لئنا ندي

**لئنا** (Lena) روسي ڏور اوڀر ۾ هڪ درياهه آهي ۽ سائبيريا جي ٽن وڏن دريائن مان جيڪا آرڪٽڪ سمنڊ ۾ وهن ٿا، سڀ کان وڌيڪ اوڀر وارو درياهه آهي، ٻيا اوب ۽ يينيسي آهن. لئنا درياهه جي ڊگهائي 4294 ڪلوميٽر ( 2668 ميل) ۽ ان جي نيڪال جي طاس جي پکيڙ 2490000 چورس ڪلوميٽر (960000 چورس ميل) آھي؛ انهي ڪري لئنا دنيا جو يارهين نمبر ڊگهو ۽ مڪمل طور تي روس جي اندر موجود دريائن ۾ سڀ کان ڊگهو درياهه آهي. جاگرافيائي طور تي، لئنا جي ڪيچمينٽ جي هيٺيان جي سڄي زمين پرما فراسٽ تي مشتمل آهي، جيڪا ان جي 75 سيڪڙي کان وڌيڪ ايراضي ۾ مسلسل آهي.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
*
* Arctic Great Rivers Observatory (ArcticGRO)
* NASA Earth Observatory page on flooding on the Lena River
* Information and a map of the Lena's watershed
* Permafrost in the Lena Delta
* Alfred Wegner institute (AWI) Publications, Berichte zur Polar- und Meeresforschung (Reports on polar and marine research) - free, downloadable research reports on the biology, geology, oceanography, hydrology, paleontology, paleoclimatology, fauna, flora, soils, cryology, and so forth of the Lena Delta, Laptev Sea, and other parts of the Arctic Circle.

زمرو:لينا ندي
زمرو:روس
زمرو:سائبيريا
زمرو:ساکا جمهوريه
زمرو:دریاھہ ۽ نديون
زمرو:ارکوتسڪ اوبلاسٽ
زمرو:لينا نيڪال جو طاس
زمرو:يورپ ۾ درياهه ۽ نديون
زمرو:روس ۾ درياهه ۽ نديون
زمرو:ايشيا جا درياهه ۽ نديون
زمرو:اولهائين سائبيريا جو ميدان
خاڪئسيا

**خاڪئسيا** (انگريزي: Khakassia؛ روسي: Хакасия) سرڪاري طور تي خاڪاسيا جي جمهوريه (Республика Хакасия)، ڏکڻ سائبيريا ۾ واقع روس جي هڪ جمهوريه آهي. اها اتر ۾ ڪراسنويارسڪ ڪرائي ۽ ڏکڻ ۾ الٽائي جمهوريه جي وچ ۾ واقع آهي.

خاڪئسيا جي گاديءَ جو هنڌ اباڪان آهي ۽ هي علائقو تقريباً  **61,900** چورس ڪلوميٽر (**23,900** چورس ميل) جي ايراضي تي پکڙيل آهي. خاڪئسيا جي آبادي لڳ ڀڳ 5,37,000 آهي، جنهن جي اڪثريت شهري علائقن ۾ رهي ٿي.

هي علائقو پنهنجي قدرتي خوبصورتي لاءِ مشهور آهي، جنهن ۾ ڪيترائي درياءَ، ڍنڍون ۽ جبل آهن. خاڪاسڪي نيچر رزرو فطري محفوظ علائقو هن علائقي ۾ واقع آهي ۽ اهو جهنگلي جيوت جي هڪ وسيع قسم جو گهر آهي، جنهن ۾ ڀورا رڇ، بگھڙ ۽ سيبل شامل آهن. هي علائقو پنهنجي روايتي دستڪاري، جهڙوڪ ڪاٺ جي ڪم ۽ ڪڙڪائي ۽ پنهنجي روايتي تهوارن ۽ جشنن لاءِ پڻ مشهور آهي.

3 جولاءِ، 1991ع تي، علائقو روسي فيڊريشن جي اندر هڪ خودمختيار جمهوريه ۾ تبديل ٿي ويو. اها پنهنجو موجوده نالو سال 1992ع جي شروعات کان وٺي رکي ٿو.

**Khakassia** (), officially the **Republic of Khakassia**, is a republic of Russia located in southern Siberia. It is situated between Krasnoyarsk Krai to the north and the Altai Republic to the south.

The capital city of Khakassia is Abakan, and the region covers an area of about . The population of Khakassia is approximately 537,000 people, with the majority of the population living in urban areas.

The region is known for its natural beauty, with numerous rivers, lakes, and mountains. The Khakassky Nature Reserve is located in the region, and it is home to a wide variety of wildlife, including brown bears, wolves, and sable. The region is also known for its traditional crafts, such as woodworking and embroidery, and for its traditional festivals and celebrations.

On July 3, 1991, the region was transformed into an autonomous republic within the RSFSR. It has had its current name since the beginning of 1992.

## حوالا

زمرو:خاڪئسيا
زمرو:روس جي جمهوريتون
زمرو:روسي-ڳالهائيندڙ ملڪ ۽ علائقا
زمرو:1991 ۾ ٺاهيل رياستون ۽ علائقا
رياستن ۽ حڪومتن جي موجوده سربراهن جي فهرست

هي موجوده رياستن جي سربراهن ۽ حڪومت جي سربراهن جي هڪ فهرست آهي. ڪجهه حالتن ۾، خاص طور تي صدارتي نظام ۾، هڪ اڳواڻ رياست جو سربراهه ۽ حڪومت جو سربراهه هوندو آهي. ٻين حالتن ۾، خاص طور تي نيم صدارتي نظام ۽ پارلياماني نظام ۾، رياست جو سربراهه ۽ حڪومت جو سربراهه مختلف ماڻهو هوندا آهن. نيم صدارتي ۽ پارلياماني نظامن ۾، حڪومت جو سربراهه (يعني ايگزيڪيوٽو) ڪردار درج ٿيل حڪومت جي سربراهه ۽ رياست جي سربراهه پاران پورو ڪيو ويندو آهي. * هڪ پارٽي رياست ۾، حڪمراني پارٽي جو اڳواڻ (مثال طور جنرل سيڪريٽري) عام طور تي رياست جو *ڊي فيڪٽو* اعليٰ اڳواڻ هوندو آهي، جيتوڻيڪ ڪڏهن ڪڏهن هي اڳواڻ صدارت يا وزيراعظم به رکندو آهي. افغانستان، اندورا، ايران، ۽ ويٽيڪن سٽي (پاڪ ڏسو) ۾، هڪ پادري ميمبر رياست جي سربراهه طور پڻ ڪم ڪري ٿو. افغانستان ۾، هي سپريم ليڊر آهي؛ اندورا ۾، هي ارگل جو بشپ آهي، اندورا جو شريڪ شهزادو؛ ايران ۾، هي سپريم ليڊر آهي؛ ۽ ويٽيڪن سٽي ۾، هي پوپ آهي.

This is a **list of current heads of state and heads of government**. In some cases, mainly in presidential systems, one leader is head of state and head of government. In other cases, mainly in semi-presidential and parliamentary systems, the head of state and the head of government are different people. In semi-presidential and parliamentary systems, the head of government (i.e. executive) role is fulfilled by the listed head of government and the head of state.

In one-party states, the ruling party's leader (e.g. the general secretary) is usually the *de facto* top leader of the state, though sometimes this leader also holds the presidency or premiership. In Afghanistan, Andorra, Iran, and Vatican City (Holy See), a clergy member also acts as the head of state. In Afghanistan, this is the supreme leader; in Andorra, this is the bishop of Urgell, Co-Prince of Andorra; in Iran, this is the supreme leader; and in Vatican City, this is the pope.

The list includes the names of recently elected or appointed heads of state and government who will take office on an appointed date, as presidents-elect and prime ministers–designate, and those leading a government-in-exile if internationally recognised.
سينٽ جانز

**سينٽ جانز** (انگريزي: **St.John's؛ [[ڪريئول ٻوليون|اينٽيگوان ۽ باربودان ڪريول]]: Sen Jaan، سين جان**) اينٽيگوا ۽ باربودا جو سڀ کان وڏو شهر آهي. اهو اينٽيگوا جي اولهه واري حصي ۾، سينٽ جانز جي بندرگاهه جي چوڌاري واقع آهي. هي شهر اينٽيگوا ۽ باربودا جو پرائم شهر آهي، جنهن جي آبادي **22,219** آهي. سين جانز شهر سينٽ جانز پارش (St. John's Parish)، جيڪو شهر جي ميٽروپوليٽن علائقي جو گهڻو حصو ٺاهي ٿو، جي وڏي حصي تي غالب آهي. سال **1666ع** ۾ فرانسيسي حملي کانپوءِ پنهنجي قيام کان وٺي، شهر تيزي سان وڌيو ۽ آخرڪار فالمائوٿ جي جاء تي ٻيٽ جو غالب شهر بڻجي ويو.

ان جي قيام کان پوءِ. سينٽ جان 1675 ۾ هڪ سرڪاري واپاري مرڪز بڻجي ويو. 1689 تائين. سينٽ جان آبادي ۾ فالموت کي پوئتي ڇڏي چڪو هو. سينٽ جان 1700 جي ڏهاڪي دوران وڌندو رهيو. ڪڏهن ڪڏهن باهه يا طوفان کان متاثر ٿيندو رهيو. سينٽ جان وڏي حد تائين هٿياربند تڪرار کان بچيل آهي. جيتوڻيڪ 1736 ۾ شهر ۾ هڪ وڏي پيماني تي غلام بغاوت جو منصوبو ٺاهيو ويو هو. * 

سينٽ جان ضروري طور تي هڪ سياحتي منزل ناهي. ڇاڪاڻ ته اهو بنيادي طور تي ملڪ جي اقتصادي مرڪز طور ڪم ڪري ٿو. سينٽ جانز اينٽيگوا اسٽيٽ ڪاليج (ملڪ جو سڀ کان وڏو اعليٰ تعليمي ادارو ۽ ويسٽ انڊيز يونيورسٽي جو هڪ کليل ڪيمپس) جو گھر آهي. سينٽ جانز پنهنجي معيشت کي جديد بڻائڻ جي ڪوشش ڪري رهيو آهي. ڪيترن ئي ڪنوينشن سينٽرن ۽ جديد آفيس عمارتن جو گهر هجڻ ڪري. سينٽ جانز قومي لائبريري ۽ اڪثر سرڪاري ادارن جو گهر پڻ آهي. سينٽ جانز آل سينٽس روڊ ڪوريڊور جو اصل هنڌ آهي. جنهن ۾ ملڪ جي آبادي جو وڏو حصو رهي ٿو. جڏهن ته سينٽ جانز مڪمل طور تي ان جي ميٽروپوليٽن علائقي تي حاوي آهي. شهر جي معيشت ان جي آس پاس جي علائقن (جهڙوڪ پگگوٽس ۽ سيڊر وادي) پاران متحرڪ ٿي آهي. جڏهن ته سينٽ جانز حڪومت جي ٽنهي شاخن جا گهر آهن. ڪنهن به قانون سينٽ جانز کي سرڪاري گاديءَ جو شهر قرار نه ڏنو آهي. گهڻا سفارتي مشن ويجهي ڳوٺ ماربل هِل ۾ واقع آهن.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:انٽيگوا ۽ باربودا
زمرو:انٽيگوا ۽ باربودا ۾ آباديون جڳهيون
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:سينٽ جانز
زمرو:وچ آمريڪا ۾ راڄڌانيون
وزيراعظمن جي فهرست

هي دنيا جي خودمختيار رياستن جي **موجوده [[وزير اعظم|وزيراعظمن]] جي [[فهرست]]** آهي, شروعاتي کان تازي تائين, جڏهن کان اهي عهدو سنڀاليا هئا.
## موجوده وزيراعظمن جي فهرست
ڪولمبس، اوهايو

**ڪولمبس** (Columbus؛ اچار: ) آمريڪي رياست اوهايو جو گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر آهي. 2020ع جي مردم شماري ۾ 9,05,748 جي آبادي سان، اهو آمريڪا ۾ 14هون سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر، مڊ ويسٽ ۾، شڪاگو کان پوءِ، ٻيو سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر آهي ۽ فينڪس، ايريزونا ۽ آسٽن، ٽيڪساس کان پوءِ ٽيون سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو آمريڪي رياستي گاديءَ جو هنڌ آهي. ڪولمبس ميٽروپوليٽن علائقو 23 لک (2.23 ملين) رهاڪن سان اوهائيو ۾ سڀ کان وڏو ميٽروپوليٽن علائقو ۽ آمريڪا ۾ 32هون وڏو ميٽروپوليٽن علائقو آهي. ڪولمبس فرينڪلن ڪائونٽي جي ڪائونٽي سيٽ پڻ آهي ۽ ڊيلاويئر ۽ فيئر فيلڊ ڪائونٽيز ۾ پڻ پکڙيل آهي.

ڪولمبس اسڪيوٽو نديءَ جي ڪناري تي ڪيترن ئي اصلي آمريڪي آبادين جي طور تي اڀريو. پهرين يورپي آبادڪاري فرينڪلنٽن، هاڻي شهر جو هڪ پاڙو، 1797ع ۾ ٿي. ڪولمبس شهر 1812ع ۾، اسڪيوٽو ۽ اولينٽانگي دريائن جي سنگم تي   قائم ڪيو ويو هو ۽ ان جو نالو اطالوي ڳولا ڪندڙ ڪرسٽوفر ڪولمبس جي نالي تي رکيو ويو. ان جي مرڪزي جڳهه جي ڪري رياست جي گاديءَ جي طور تي ان جي منصوبابندي ڪئي وئي هئي ۽ اهو سرڪاري طور تي 1816ع ۾ گاديءَ جو هنڌ بڻيو. شهر 19هين صدي تائين، نيشنل روڊ، اوهائيو ۽ ايري ڪينال ۽ ڪيترن ريلوي ذريعي، ٽرانسپورٽ ۽ صنعتي مرڪز جي طور تي  مسلسل وڌيو.  1950ع جي ڏهاڪي ۾ شروع ٿيڻ، ڪولمبس تيز مضافاتي واڌ جو تجربو ڪيو. 1990ع جي ڏهاڪي جي شروعات تائين علائقي ۽ آبادي جي لحاظ کان اوهائيو جو سڀ کان وڏو شهر بڻجي ويو. 

ڪولمبس 20هين صدي جي آخر ۽ 21هين صدي جي شروعات ۾، ماليات، انشورنس، تعليم ۽ ٽيڪنالاجي جي مرڪز جي طور تي، معاشي طور تي متنوع ٿيو. ميٽروپوليٽن علائقو بٽيل ميموريل انسٽيٽيوٽ، دنيا جو سڀ کان وڏو خانگي تحقيق ۽ ترقي فائونڊيشن، ڪيميڪل ابسٽريڪٽس سروس، ڪيميائي معلومات جو دنيا جو سڀ کان وڏو ڪليئرنگ هائوس ۽ اوهائيو اسٽيٽ يونيورسٽي، آمريڪا جي سڀ کان وڏين يونيورسٽين مان هڪ جو گهر آهي. گريٽر ڪولمبس علائقو فارچون 500 ڪمپنين؛ ڪارڊينل هيلٿ، نيشن وائيڊ، آمريڪن اليڪٽرڪ پاور، هنٽنگٽن بينڪشيئر ۽ ورٽيو جي هيڊ ڪوارٽرن جو گهر آهي. اهو ثقافتي ادارن، جهڙوڪ ڪولمبس ميوزيم آف آرٽ، فرينڪلن پارڪ ڪنزرويٽري ۽ اوهائيو ٿيٽر جي ميزباني ڪري ٿو. شهر جون وڏي پيشه ورانه ليگ راندين جي ٽيمن ۾ ڪولمبس بليو جيڪٽس (NHL) ۽ ڪولمبس ڪرو (MLS) شامل آھن. 

## نالو

## تاريخ

## جاگرافي

## حڪومت

## آباديات

## معيشت

## تعليم

## ثقافت
It hosts cultural institutions such as the Columbus Museum of Art, COSI, Franklin Park Conservatory and Ohio Theatre. The city's major league professional sports teams include the Columbus Blue Jackets (NHL) and Columbus Crew (MLS).

## حوالا

زمرو:ڪولمبس، اوهايو
زمرو:اوهايو رياست
زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جا شھر
زمرو:گڏيل رياستن ۾ رياستي راڄڌانيون
پاڪستان جي جبلن جي سلسلن جي فهرست

**پاڪستان** ۾ **7,000** ميٽر (**22,970** فٽ) کان مٿان اچا ڪيترائي جبل آهن. دنيا جي چوڏهن **8,000** ميٽر (**26,000** فوٽ) کان وڌيڪ اچي جبلن، جنهن کي " اٺ هزاري" چيو ويندو آهي، مان پنج پاڪستان ۾ آهن، جنهن مان چار ڪنڪورڊيا جي ويجهو آهن.

پاڪستان جون گهڻيون بلند چوٽيون قراقرم جبلن جي سلسلي ۾ واقع آهن، جن مان سڀ کان اچي چوٽي K2 آهي، جيڪا ڌرتيء تي ٻئي نمبر اچي چوٽي آهي، جي اوچائي **8,611** ميٽر (**28,251** فوٽ) آهي، پاڪستان ۾ هماليه جي بلند ترين چوٽي، **8,126** ميٽر (**26,660** فوٽ)، نانگا پربت آهي، جيڪي دنيا جي نائين اچي ترين چوٽي آهي.

## جبلن جا سلسلا
هيٺ ڏنل جبلن جا سلسلا مڪمل طور تي يا جزوي طور تي پاڪستان ۾ شامل آهن: 
* **[[قراقرم]]**: دنيا جي ٻي بلند ترين چوٽي K-2 سميت، 8,611 ميٽر يا 28,251 فوٽ)
* '''هماليه''': پاڪستان واري علائقي ۾ ان جي سڀ کان اچي چوٽي، نانگا پربت آهي. 8,126 ميٽر (26,660 فوٽ)
* '''هندو ڪش''': ان جيبلند ترين چوٽي ترچ مير آهي. 7,708 ميٽر (25,289 فوٽ). 
* **[[هندو راج]]**: اوڀر هندو ڪش جو حصو، بلند ترين چوٽي ڪويو زوم آهي. 6,872 ميٽر (22,546 فوٽ). 
* **اسپن غر**: خيبر پاس جي اولهه ۾ اوڀر افغانستان جي حد تي تورا بورا کان شروع ٿئي ٿو. هن سڀ کان اچي چوٽي جبل سڪارام آهي. 4,755 ميٽر (15,600 فوٽ).
* **[[ڪوهه سليمان جبلن جو سلسلو|ڪوهه سليمان]]**: سڀ کان اوچي چوٽي تخت سليمان آهي. 3,487 ميٽر (11,440 فوٽ).
* **مرڪزي براهوي سلسلو**: مرڪزي بلوچستان ۾ سلسلو، صوبي جي سڀ کان اچي چوٽي، زرغون غر، 3,578 ميٽر (11,739 فوٽ) تي مشتمل آهي. 
* **[[مارگلا ٽڪريون]]**: جن جي بلند ترين چوٽي ٽلا چاروني آهي، 1,604 ميٽر (5,262 فوٽ). 
* **[[سالٽ رینج|سالٽ رينج]]**: پنجاب صوبي ۾ هڪ ٽڪرين جو نظام جيڪو لوڻ ۾ تمام گهڻو آهي. حد ۾ سڀ کان اوچي چوٽي سڪيسر آهي، 1,522 ميٽر (4,993 فوٽ). 
* **توبه ڪاڪڙ**: بلوچستان ۾ هندوڪش جي هڪ ڏاکڻي شاخ
* **[[مڪران جبلن جو سلسلو]]**: بلوچستان جي ڏکڻ ۾ هڪ نيم ريگستاني ساحلي پٽي، ايران ۽ پاڪستان ۾ عربي سمنڊ جي ساحل جي ويجهو، هڪ تنگ ساحلي ميدان تمام تيزي سان ڪيترن ئي جبلن ۾ اڀري ٿو. ان جي **1,000** ڪلوميٽر (**620** ميل) جي ڊيگهه مان، لڳ ڀڳ 750 ڪلوميٽر (470 ميل) پاڪستان ۾ آهي. 
* **راس ڪوه** **جبلن جو سلسلو** 
* **[[چاغي جبلن جو سلسلو|چاغي]]** **[[چاغي جبلن جو سلسلو|جبلن جو سلسلو]]** 
* **[[کيرٿر جبلن جو سلسلو|کيرٿر]]** **[[کيرٿر جبلن جو سلسلو|جبلن جو سلسلو]]**: بلوچستان ۽ سنڌ جي حد سان گڏ واقع، اهو اوڀر-مرڪزي بلوچستان ۾ مولا ندي کان ڏکڻ ۾،  عربي سمنڊ تي ڪيپ مواري (ڪيپ مونز) تائين، اتر-ڏکڻ ۾ لڳ ڀڳ 300 ڪلوميٽر (186 ميل) تائين هلندو آهي. گورک هل اسٽيشن، دادو ضلعي، سنڌ ۾، کيرٿر جبلن جي سلسلي ۾ 5,688 فوٽ (1,734 ميٽر) جي اوچائي تي آهي (سراسري طور تي 5,500 فوٽ (1,700 ميٽر). اهو کيرٿر جبلن جي سنڌ حصي ۾ ٻن وڏن پليٽيو مان هڪ آهي.
* **ڪرانا ٽڪريون**: ڪرانا ٽڪريون هڪ ننڍي ۽ وسيع پٿريلي جبلن جي قطار آهي جيڪا چنيوٽ ۽ ربوه، پاڪستان ۾ واقع آهي. انهن ٽڪرين ۾ ڪرانا-I ايٽمي تجربا ڪيا ويا هئا.

## پڻ ڏسو
* پاڪستان ۾ گليشيئرن جي فهرست 
* پاڪستان ۾ جبلن جي فهرست
* پاڪستان ۾ ريگستان جي فهرست
* پاڪستان ۾ جبلن جي لنگهن (لڪن) جي فهرست

## حوالا

زمرو:جبلن جا سلسلا
زمرو:ايشيا جي ارضيات
زمرو:ايشيا ۾ زميني شڪليون
زمرو:پاڪستان جي جاگرافي
زمرو:پاڪستان جي ارضيات
زمرو:پاڪستان ۾ جبلن جا سلسلا
زمرو:پاڪستان سان لاڳاپيل فهرستون
زمرو:جاگرافي-سان لاڳاپيل فهرستون
جبلن جا سلسلا
پاڪستان
جبلن جا سلسلا
اوڪلاهوما شهر

**اوڪلاهوما سٽي** (Oklahoma City؛ اچار: ؛ مختصر طور OKC) آمريڪي رياست اوڪلاهوما جو گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر آهي. سال 2020ع جي مردم شماري ۾ 6,81,054 جي آبادي سان اهو 20هون سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو آمريڪي شهر آهي ۽ ڏکڻ آمريڪا ۾ 8هون وڏو شهر آهي. اوڪلاهوما سٽي ميٽروپوليٽن علائقو، اندازاً 15 لک رهواسين سان، رياست جو سڀ کان وڏو ۽ ملڪ ۾ 42هون سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو ميٽروپوليٽن علائقو آهي. اهو اوڪلاهوما ڪائونٽي جي ڪائونٽي سيٽ پڻ آهي. شهر جون حدون ڪينيڊين، ڪليولينڊ ۽ پوٽاواٽومي ڪائونٽيز تائين پکڙيل آهن. جڏهن ته اوڪلاهوما ڪائونٽي کان ٻاهر جا علائقا بنيادي طور تي مضافاتي ترقيات تي مشتمل آهن يا ڳوٺاڻن ۽ واٽر شيڊ زونز جي نامزد علائقن تي مشتمل آهن، اوڪلاهوما سٽي آمريڪا ۾ علائقي جي لحاظ کان ڏهين نمبر تي سڀ کان وڏو (جڏهن گڏيل شهر-ڪائونٽيز شامل آهن) ۽ ٻيو نمبر وڏو (جڏهن اهڙين استحڪامن کي خارج ڪيو وڃي ٿو) شهر آهي. اهو علائقي جي لحاظ کان جوناؤ، الاسڪا کان پوءِ، ٻيو نمبر وڏو رياستي گاديءَ جو هنڌ پڻ آهي.

اوڪلاهوما سٽي دنيا جي سڀ کان وڏين جانورن جي منڊي مان هڪ آهي. تيل، قدرتي گئس، پيٽروليم جون شيون ۽ لاڳاپيل صنعتون ان جي معيشت جو سڀ کان وڏو شعبو آهن. شهر هڪ فعال تيل جي ميدان جي وچ ۾ آهي. ۽ تيل جا ڊيرڪ ڪيپيٽل گرائونڊ تي ڊاٽ آهن. وفاقي حڪومت ٽينڪر ايئر فورس بيس تي وڏي تعداد ۾ مزدورن کي ملازمت ڏئي ٿي. ۽ آمريڪا جي ٽرانسپورٽ ڊپارٽمينٽ جو مائيڪ مونروني ايرووناٽيڪل سينٽر (جيڪو فيڊرل ايوي ايشن ايڊمنسٽريشن ۽ ٽرانسپورٽ ڊپارٽمينٽ جي انٽرپرائز سروس سينٽر جا آفيسون آهن، ترتيب وار). 

اوڪلاهوما شهر I-35 ۽ I-40 ڪوريڊور تي آهي. ٽيڪساس ۽ نيو ميڪسيڪو جي ڏکڻ ۾ مکيه سفري ڪوريڊور مان هڪ. اتر ۾ وچيتا ۽ ڪنساس شهر ڏانهن. اولهه ۾ البوڪرڪ ڏانهن. ۽ اوڀر ۾ لِٽل راڪ ۽ ميمفس ڏانهن. رياست جي فرنٽيئر ڪنٽري علائقي ۾ واقع آهي. شهر جو اتر اوڀر حصو هڪ ماحولياتي علائقي ۾ واقع آهي. جيڪو ڪراس ٽمبرز جي نالي سان مشهور آهي. شهر 1889 جي لينڊ رن دوران قائم ڪيو ويو هو. ۽ ان جي قيام جي ڪلاڪن اندر 10,000 کان وڌيڪ آبادي تائين وڌي ويو. اهو 19 اپريل 1995 تي الفريڊ پي. مررا فيڊرل بلڊنگ تي بمباري جو هنڌ هو، جنهن ۾ 168 ماڻهو مارجي ويا هئا.

1890 کان وٺي موسمي رڪارڊ رکيا ويا آهن. اوڪلاهوما شهر 13 پرتشدد طوفانن جو شڪار ٿيو آهي. جن مان 11 کي فوجيتا ۽ اينهانسڊ فوجيتا اسڪيل تي F4 يا EF4 جو درجو ڏنو ويو هو. ۽ ٻه جن کي F5 يا EF5 جو درجو ڏنو ويو هو.

## تاريخ

## جاگرافي

## حڪومت
 

## معيشت

## تعليم

## ثقافت

## پڻ ڏسو

## حوالا

زمرو:اوڪلاهوما شهر
زمرو:اوڪلاهوما رياست
زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جا شھر
زمرو:گڏيل رياستن ۾ رياستي راڄڌانيون
شارلوٽ

**شارلوٽ** (Charlotte) آمريڪا جي رياست اتر ڪيرولينا جو سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر آهي. سال 2020ع جي مردم شماري ۾ 8,74,579 جي آبادي سان، اهو آمريڪا جو 14هون سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر، ڏاکڻي علائقي ۾ ستون سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر ۽ ڏکڻ اوڀر آمريڪا ۾، جيڪسن ول، فلوريڊا کان پوءِ، ٻيو نمبر سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر آهي.  شارلوٽ ميٽروپوليٽن علائقو، لڳ ڀڳ 29 لک رهاڪن سان، آمريڪا جو 21هون وڏو ميٽروپوليٽن علائقو آهي. شارلوٽ ميٽروپوليٽن علائقو، سال 2024ع تائين لڳ ڀڳ 35 لک آبادي سان،  18 ڪائونٽي جي گڏيل شمارياتي علائقي جو حصو آهي. اهو ميڪلنبرگ ڪائونٽي جي ڪائونٽي سيٽ آهي.

2004 ۽ 2014 جي وچ ۾ 888,000 نون رهاڪن سان شارلٽ ملڪ جي تيز ترين وڌندڙ ميٽروپوليٽن علائقن مان هڪ هو. 2005 کان 2015 تائين آمريڪي مردم شماري جي انگن اکرن جي بنياد تي. شارلٽ هزارين سالن جي آبادي جي واڌ ۾ آمريڪا ۾ سڀ کان مٿي آهي. 2020 جي ڏهاڪي دوران. اهو آمريڪا ۾ تيز ترين وڌندڙ وڏن شهرن مان هڪ رهيو آهي. شارلٽ جي رهواسين کي "شارلوٽين" سڏيو ويندو آهي.

شارلٽ ۾ بينڪ آف آمريڪا جو ڪارپوريٽ هيڊ ڪوارٽر آهي. هني ويل، ٽروسٽ فنانشل. ۽ ويلز فارگو جو ايسٽ ڪوسٽ هيڊ ڪوارٽر. جيڪو (جڏهن ٻين شارلٽ تي ٻڌل مالي ادارن سان گڏ ڪيو ويندو آهي) شهر کي ملڪ جو ٻيو نمبر وڏو بينڪنگ سينٽر بڻائي ٿو.

شارلٽ جي قابل ذڪر ڪشش ۾ ٽي پيشه ور راندين جون ٽيمون شامل آهن. اين ايف ايل جي ڪيرولينا پينٿرز. اين بي اي جي چارلوٽ هارنيٽس. ۽ ايم ايل ايس جي چارلوٽ ايف سي. شهر NASCAR هال آف فيم جو گهر پڻ آهي. اوپيرا ڪيرولينا. شارلٽ سمفني. شارلٽ بيليٽ. ٻارن جو ٿيٽر آف چارليٽ. مِنٽ ميوزيم. هاروي بي. گينٽ سينٽر. بيچٽلر ميوزيم آف ماڊرن آرٽ. بلي گراهم لائبريري. ليوائن ميوزيم آف دي نيو سائو  شامل آهن.

شارلٽ ۾ نم آبهوا آهي. اهو ڪيٽاوا نديءَ کان ڪيترائي ميل اوڀر ۽ ڍنڍ نارمن جي ڏکڻ اوڀر ۾ واقع آهي.

Charlotte has a humid subtropical climate. It is located several miles east of the Catawba River and southeast of Lake Norman, the largest human-made lake in North Carolina. Lake Wylie and Mountain Island Lake are two smaller human-made lakes located near the city. As of 2024, 66% of the city's area is occupied by green spaces. The city ranks as the greenest in North America and 28th in the world.

## حوالا

زمرو:شارلوٽ
زمرو:اتر ڪيرولينا
زمرو:اتر ڪيرولينا جا شهر
زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جا شھر
انٽارڪٽيڪا جي جاگرافي

**انٽارڪٽيڪا جي جاگرافي** تي، ان جي ڏکڻ قطبي مقام ڪري، برف غالب آهي. انٽارڪٽيڪا کنڊ ڌرتيء جي ڏاکڻي اڌ گول ۾، ڏکڻ قطب جي چوڌاري ۽ گهڻو ڪري انٽارڪٽڪ دائري جي ڏکڻ ۾، ڦهليل آهي. اهو ڏاکڻي يا انٽارڪٽڪ سمنڊ يا تعريف جي لحاظ کان ڏکڻ پئسفڪ، ائٽلانٽڪ ۽ هندي سمنڊ سان گھريل آهي. ان جي پکيڙ **1,42,00,000** چورس ڪلوميٽر يا **54,80,000** چورس ميل کان وڌيڪ آهي. انٽارڪٽيڪا دنيا جو سڀ کان وڏو برفاني ريگستان آهي.

انٽارڪٽيڪا جو لڳ ڀڳ 98 سيڪڙو حصو انٽارڪٽڪ جي برفاني چادر، دنيا جي سڀ کان وڏي برفاني چادر ۽ ان جي تازي پاڻي جو سڀ کان وڏي ذخيري، سان ڍڪيل آهي، جيڪا سراسري طور تي گهٽ ۾ گهٽ 1.6 چورس ڪلوميٽر يا هڪ چورس ميل ٿلهي آهي. برف جو وزن ايترو آهي ته ان ڪجهه علائقن ۾  براعظمي بنياد (continental shelf) کي سمنڊ جي مٿاڇري کان 2.5 ڪلوميٽر يا 1.6 ميل کان وڌيڪ هيٺ دٻايو آهي. پاڻي جون مٿاڇري کان هيٺ برفاني ڍنڍون، مثال طور ڍنڍ ووسٽوڪ، پن موجود پڻ آهن برف جي پرتون ۽ اڀار برفاني چادر کي چوڌاري گھيريل ٿيون. موجوده انٽارڪٽڪ برفاني چادر زمين جي ڪل برف جي مقدار جو 90 سيڪڙو آهي ۽ ڌرتي جي تازي پاڻي جو 70 سيڪڙو هنن ۾ موجود آهي. ان ۾ ايترو پاڻي موجود آهي ته عالمي سمنڊ جي سطح کي 60 ميٽر يا 200 فوٽ تائين وڌائي سگهي ٿو.

سيپٽمبر 2018ع ۾ نيشنل جيوسپيٽل-انٽيليجنس ايجنسي جا محقق انٽارڪٽيڪا جو هڪ اعليٰ ريزوليوشن خطي نقشو جاري ڪيو، جن جي تفصيل هڪ ڪار جي سائيز تائين آهي ۽ ڪجهه علائقن ۾ گهٽ آهي. ان نقشي کي "ريفرنس ايليويشن ماڊل آف انٽارڪٽيڪا" (REMA) جو نالو ڏنو ويو.

## علائقا
## آتش فشان
## واديون
## اولهه انٽارڪٽيڪا
## اوڀر انٽارڪٽيڪا
## ريسرچ اسٽيشن
## علائقائي زمينن جا دعويٰ

Seven sovereign states – Argentina, Australia, Chile, France, New Zealand, Norway, and the United Kingdom – have made eight territorial claims in Antarctica. These countries have tended to place their Antarctic scientific observation and study facilities within their respective claimed territories; however, a number of such facilities are located outside of the area claimed by their respective countries of operation, and countries without claims such as Belgium, China, India, Italy, Japan, Poland, Russia, South Africa (SANAE), Spain, Ukraine, and the United States have constructed research facilities within the areas claimed by other countries. There are overlaps among the territories claimed by Argentina, Chile, and the United Kingdom.

ست ملڪ انٽارڪٽيڪا تي سرڪاري علائقائي دعويٰ رکڻ ٿا.
* آمريڪا 
* روس 
* ارجنٽائن 
* آسٽريليا 
* انڊونيشيا 
* چلي 
* ڏاکڻي آفريڪا 
* هندستان

## انحصار ۽ علائقا
* بوويٽ ٻيٽ 
* فرانسيسي ڏاکڻي ۽ انٽارڪٽڪ زمينون 
* هئرڊ ۽ ميڪڊونلڊ ٻيٽ 
* ڏکڻ جارجيا ۽ ڏکڻ سينڊوچ ٻيٽ 
* پيٽر I ٻيٽ  
## پڻ ڏسو
* پاڪ سنڌيانا ٻيٽ 
* جناح انٽارڪٽڪ اسٽيشن 
* انٽارڪٽيڪا جي ارضيات
* انٽارڪٽيڪا تي تحقيقي اسٽيشنن جي فهرست
* انٽارڪٽڪ ۽ ذيلي انٽارڪٽڪ ٻيٽن جي فهرست 

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:جاگرافي
زمرو:انٽارڪٽيڪا
زمرو:انٽارڪٽيڪا جي جاگرافي
انٽارڪٽيڪا جي تاريخ

**انٽارڪٽيڪا جي تاريخ** (History of Antarctica)، هڪ مکيه کنڊ، جيڪو "ٽيرا آسٽريلس" جي نالي سان سڃاتو ويندو هو، جي شروعاتي يورپي نظرين مان نڪرندي آهي. اهو ڌرتيء جي سڀ کان ڏاکڻي حصي ۾ موجود سمجهيو ويندو هو. اصطلاح، "انٽارڪٽڪ" آرڪٽڪ جي مخالف جو حوالو ڏيندي، ٻي صدي عيسوي ۾ ٽائر جي مارينس پاران ايجاد ڪئي وئي هئي.

15هين ۽ 16هين صدي ۾ "راس اميد" (Cape of Good Hope) ۽ "آفريڪي سڱ" (Cape Horn) جو چڪر لگائندي، ثابت ڪيو ته "ٽيرا آسٽريلس انڪوگنيٽا" (اڻڄاتل ڏاکڻي زمين)، جيڪڏهن اها موجود آهي، هڪ کنڊ هوندو. سال 1773ع ۾، جيمس ڪڪ ۽ سندس عملو پهريون ڀيرو انٽارڪٽڪ جو گهيرو پار ڪيو، جيتوڻيڪ هن صرف نوان ٻيٽ دريافت ڪيا، پڻ کنڊ جي مکيه زمين کي نه ڏٺو. اهو خيال ڪيو ويندو آهي ته هو مکيه زمين کان 240 ڪلوميٽر (150 ميل) جي ويجهو آيو هوندو.

28 جنوري 1820ع تي، هڪ روسي مهم، فيبين گوٽليب وون بيلنگشاسن ۽ ميخائل لازاريو جي اڳواڻي ۾، 69° 21′ ڏکڻ، 2° 15′ اولهه ۽ 2 فيبروري تي، 66° 25′ ڏکڻ، 1° 11′ اولهه تي پھتي ٻنهي هنڌن تي هن کي ٽولي روڪيو. پوءِ هو اوڀر طرف هليو ويو ۽ 17 فيبروري تي 69° 6' ڏکڻ ۽ 19 تاريخ تي، 68° 5' ڏکڻ، 16° 37' اوڀر تي پهتو. پوء هو 66° 53' ڏکڻ، 40° 56' اوڀر تي پهتو. جتي هن ، پکين کي ڏٺي،  سوچيو ته زمين ويجهو هوندي.  ڏهه مهينا بعد هڪ آمريڪي جهازي، نٿانيئل پامر، 17 نومبر 1820ع تي انٽارڪيڪا کي ڏسڻ وارو پهريون شخص بڻجي ويو.

The rounding of the Cape of Good Hope and Cape Horn in the 15th and 16th centuries proved that *Terra Australis Incognita* ("Unknown Southern Land"), if it existed, was a continent in its own right. In 1773, James Cook and his crew crossed the Antarctic Circle for the first time. Although he discovered new islands, he did not sight the continent itself. It is believed that he came as close as 240&nbsp;km (150&nbsp;mi) from the mainland.

On 28 January 1820, a Russian expedition led by Fabian Gottlieb von Bellingshausen and Mikhail Lazarev reached 69° 21′ south latitude, 2°&nbsp;15′ west longitude, and on 2 February, 66° 25′ south latitude, 1° 11′ west longitude, at both of which positions he was stopped by the pack. He then steered eastward, and on 17 February reached 69° 6′ south latitude, and on the 19th, 68° 5′ south latitude, 16° 37′ east longitude. Later, he reached 66°&nbsp;53′ south latitude, 40°&nbsp;56′ east longitude, where he thought land must be near, on account of the numbers of birds. Ten months later an American sealer, Nathaniel Palmer, became the first to sight Antarctica on 17 November 1820. The first landing was most likely just over a year later when English-born American Captain John Davis, a sealer, set foot on the ice.

Several expeditions attempted to reach the South Pole in the early 20th century, during the "Heroic Age of Antarctic Exploration". Many resulted in injury and death. Norwegian Roald Amundsen finally reached the Pole on 14 December 1911, following a dramatic race with the Briton Robert Falcon Scott.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:انٽارڪٽيڪا
زمرو:انٽارڪٽيڪا جي تاريخ
يورپ جي جاگرافي

**[[يورپ]]** کي روايتي طور تي ست کنڊن مان هڪ طور بيان ڪيو ويو آهي. طبعي طور تي، اهو وڏي زميني ماس جو اتر اولهه وارو جزيره نما آهي، جيڪو يوريشيا يا وڏو افرو-يوريشيا جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو. ايشيا هن مسلسل زميني ماس جي مرڪز ۽ اوڀر تي قبضو ڪري ٿو. يورپ جي اوڀر حد عام طور تي روس، جيڪو براعظم ۾ زميني ايراضي جي لحاظ کان سڀ کان وڏو ملڪ آهي، ۾ يورال جبلن جي ذريعي بيان ڪئي وئي آهي. ايشيا سان ڏکڻ اوڀر سرحد عالمگير طور تي بيان نه ڪئي وئي آهي، پر جديد تعريف عام طور تي يورال ندي يا گهٽ عام طور تي، ايمبا ندي آهي. حد ڪيسپين سمنڊ، قفقاز جبلن جي چوٽي يا گهٽ عام طور تي، قفقاز ۾ ڪورا ندي ۽ ڪاري سمنڊ تائين جاري رهيي ٿي ۽ باسپورس، مارمارا سمنڊ ۽ داردانيل ايشيائي حد جو اختتام آهن. ڏکڻ ۾ رومي ميڊيٽرينين سمنڊ يورپ کي آفريڪا کان الڳ ڪري ٿو ۽ يورپ جي اولهه واري حد ائٽلانٽڪ سمنڊ آهي. آئس لينڊ عام طور تي يورپ ۾ شامل آهي، ڇاڪاڻ ته اهو اتر آمريڪا جي مکيه زمين جي ڀيٽ ۾ مکيه زمين يورپ جي ٻه ڀيرا ويجهو آهي. يورپ جو جاگرافيائي مرڪز ڪٿي آهي، ان تي بحث جاري آهي.

Europe is traditionally defined as one of seven continents. Physiographically, it is the northwestern peninsula of the larger landmass known as Eurasia (or the larger Afro-Eurasia); Asia occupies the centre and east of this continuous landmass. Europe's eastern frontier is usually delineated by the Ural Mountains in Russia, which is the largest country by land area in the continent. The southeast boundary with Asia is not universally defined, but the modern definition is generally the Ural River or, less commonly, the Emba River. The boundary continues to the Caspian Sea, the crest of the Caucasus Mountains (or, less commonly, the river Kura in the Caucasus), and on to the Black Sea. The Bosporus, the Sea of Marmara, and the Dardanelles conclude the Asian boundary. The Mediterranean Sea to the south separates Europe from Africa. The western boundary is the Atlantic Ocean. Iceland is usually included in Europe because it is over twice as close to mainland Europe as mainland North America. There is ongoing debate on where the geographical centre of Europe falls.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:يورپ
زمرو:جاگرافي يورپ
ڌرتي تي سڀ کان ڊگهي جبل جي سلسلن جي فهرست

دنيا جو سڀ کان ڊگهو پاڻيءَ کان مٿي جبلن جو سلسلو اينڊيز آهي، جيڪو لڳ ڀڳ 7,000 ڪلوميٽر (4,300 ميل) ڊگهو آهي. هي سلسلو اتر کان ڏکڻ تائين ڏکڻ آمريڪا جي کنڊ جي اولهه سامونڊي ڪناري سان ست ملڪن؛ وينزويلا، ڪولمبيا، ايڪواڊور، پيرو، بوليويا، چلي ۽ ارجنٽائن تائين پکڙيل آهي. اينڊيز جبلن جي سلسلي ۾ سڀ کان اوچي چوٽي اڪونڪاگوا جي چوٽي آهي، جيڪا لڳ ڀڳ 6,962 ميٽر اچي آهي.

هن فهرست ۾ سمنڊن جي اندر پاڻي جي مٿاڇري کان هيٺ جبل جا سلسلا شامل نه آهن. جيڪڏهن سمنڊن ۾ پاڻي جي مٿاڇري کا هيٺ جبل جي سلسلن کي شامل ڪيو وڃي ته، سڀ کان ڊگهو سلسلو "عالمي وچ سمنڊ جو رِج سسٽم" آهي، جيڪو لڳ ڀڳ 65,000 ڪلوميٽر (40,000 ميل) تائين پکڙيل آهي.

## ٺهڻ
جبل جون زنجيرون عام طور تي پليٽ ٽيڪٽونڪس جي عمل سان ٺهنديون آهن. ٽيڪٽونڪ پليٽون زمين جي مينٽل (پٿر جي هڪ هيٺئين جاءِ جيڪا زمين جي اندروني حصي کان گرم ٿيندي آهي) تي تمام آهستي آهستي سلائڊ ڪنديون آهن. ڌرتيءَ جي ڪرسٽ جا ڪيترائي وڏا حصا مينٽل ۾ گرمي جي وهڪرن جي ڪري متاثر ٿين ٿا. زبردست قوتون پيدا ڪن ٿيون. جيڪي پليٽن جي ڪنارن تي مواد کي بڪ ڪري سگهن ٿيون. جبل ٺاهڻ لاءِ. عام طور تي هڪ پليٽ ٻئي جي هيٺان مجبور ڪئي ويندي آهي. ۽ هيٺئين پليٽ مينٽل پاران آهستي آهستي جذب ڪئي ويندي آهي. جتي ٻه پليٽون هڪ ٻئي کان گذري وينديون آهن. مينٽل مان گرم ٿيل پٿر ڪرسٽ مان ڦاٽي آتش فشان ٺاهي سگهي ٿو. پليٽن جي هڪ ٻئي جي خلاف حرڪت پڻ زلزلي جو سبب بڻجي سگهي ٿي. 
## فهرست

# 
#  اوڀر. اولهه. ڏکڻ. اتر. ميل. ڪلوميٽر.

## پڻ ڏسو
* جبلن جي سلسلن جي فهرست
* پاڪستان جي جبلن جي سلسلن جي فهرست

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:جبلن جا سلسلا
زمرو:جبلن جي سلسلن جون فهرستون
فورٽ ورٿ

**فورٽ ورٿ** (Fort Worth) آمريڪي رياست ٽيڪساس ۾ هڪ شهر ۽ ٽيرنٽ ڪائونٽي جي ڪائونٽي سيٽ آهي. ڊينٽن، جانسن، پارڪر ۽ ويسو ڪائونٽين ۾ تقريبن 350 چورس ميل (910 چورس ڪلوميٽر) پکڙيل، سال 2024ع ۾ فورٽ ورٿ جي آبادي جو اندازو 10,08,156 هو، جيڪو ان کي آمريڪا ۾ 11هون سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر بڻايو. فورٽ ورٿ ڊلاس-فورٽ ورٿ ميٽروپليڪس ۾ ڊلاس کان پوءِ ٻيو نمبر وڏو شهر آهي ۽ ٽيڪساس ۾ چوٿون نمبر سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر آهي. ڊلاس-فورٽ ورٿ ميٽروپليڪس آمريڪا ۾ چوٿون نمبر سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو ميٽروپوليٽن علائقو آهي.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:فورٽ ورٿ
زمرو:ٽيڪساس رياست
زمرو:ٽيڪساس جا شھر
زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جا شھر
جانورن جي نالن جي فهرست

انگريزي ٻوليءَ ۾، ڪيترن ئي جانورن جا نالا مختلف آهن، ان تي منحصر آهي ته اهي نر آهن، مادي آهن، نوجوان آهن، پالتو آهن يا گروهن ۾ آهن.

جانورن جي اجتماعي گروه بندي لاءِ استعمال ٿيندڙ ڪيترن ئي انگريزي لفظن جو سڀ کان وڌيڪ مشهور ذريعو "دي بڪ آف سينٽ البانس" آهي، جيڪو شڪار تي هڪ مضمون 1486ع ۾ شايع ٿيو ۽ جوليانا برنرز سان منسوب ڪيو ويو. هتي استعمال ٿيندڙ گھڻيون اصطلاحون عام ڊڪشنرين ۽ عام معلومات واري ويب سائيٽن ۾ ملي سگهن ٿيون.  

## نوعن ۽ ٽيڪسا جي لحاظ کان اصطلاحون
هيا ڪالم جي هيڊنگ جي مطابق جانورن جي خاص نالن جي هڪ فهرست آهي.
	

**خاندان**
|
|پکي
* ڪتا (خاندان)
* گهوڙا (خاندان)
* ڳئون (خاندان)
* فيليڊائي
* خرگوش (خاندان)
* سامونڊي مماليا
* اوسٽيڪٿيز
* ڪانڊرڪٿيز

آبنوس (مڇي)
آونگ
ٿوھي واري ڊالفن
ڪرنگھيدار ڊاگ فش
چچڙ
* ککر
* ڪوريئڙو
* ڪول
* گهريتڙي
* 
*  
* ٽائيگر. ڪَب. ويلف. ٽائيگرس. ايمبش. اسٽريڪ. 
* ٽوڊ. ٽيڊپول ٽوڊليٽ. ڳٽ. بيٽراچين. رينيڊ. رينائن. * ٽوڪن پکي. ڪڪڙ. ڊورينٽ رمفاسٽڊ رامفاسٽائن 
* مرغابي. پولٽ. مرغي. گوبلر. جيڪ (نابالغ). ٽام رافٽر. پولٽري 
* ڪڇئو. Turtle. ٻچي. ٽارٽل. ٻچي. ٽارٽلٽ. بيل ٽيسٽوڊائن. چيلونين. 

**جانور**
* رڇ (Bear)
* ڍڪيل (Weasels)
 * ڪتو (Dog)
* ڪڪڙ (Cock)
* ڳئون
* مينهن
* اٺ
* گهوڙو
* گڏهه
* خچر
* ڪتو
* ٻلي
* ڳئون 
* ٻڪر 
* هاٿي
|لومڙ
* ڀولڙو
* شينهن (Tiger)
* خرگوش 
* آرون
* ماکيءَ جي مک
* الي
* اڏوھي
* ماڪوڙي
* ٽڊو
* مڇر
* وڇون
* ٻٻر جي ڪول
* آبنوس
* آونگ
* دٻلي مڇي
* زيبرا مڇي
* شارڪ
* مهاشير
* پلو
* لڌڙو
* ڇليرو
* ڳوهه
* نانگ
* ڪرڙي
* ڪوبرا
* گهڙيال
* ڏيڏر
* ڪڪڙ
* ڳيرو (Dove)
* چٻرو (Owl)
* آڙي (Coot)
* ابابيل
* ابو شھري
* شتر مرغ (Ostrich)
* باز (Eagle)
* بحري باز (Seagull)
* بطخ
* بربلو 
* بلبل 
* ڪوئل (Cuckoo Bird)
* ڪڪڙ
* ڳيرو (Dove)
* چٻرو (Owl)
* آڙي (Coot)
* ابابيل
* ابو شھري
* شتر مرغ (Ostrich)
* باز (Eagle)
* بحري باز (Seagull)
* بطخ
* بربلو 
* بلبل 
* ڪوئل (Cuckoo Bird)
* جھرڪي 
* روھاڪي
* سارس
* سرڻ
* سگري
* شاهين
* تتر (پکي)
* تلور
* طوطو
* ڪاٻر
* عقاب
* قمري
* مالھاري
* مور
* نيرڳ
* هيڙهو
* ٻاٻيهو
* ٻٽيرو
* ٽيٽيهر
* پليو
* چنڊول
* چيھو
* چٻ
* چٻرو
* چڪور
* ڪانگ
* ڏوئيرو
* ڪاٺ ڪٺو (Woodpecker)
* ڪبوتر
* ڪونج
* ڪُڪُڙ
* ڪٻر
* ڪانءُ
* گھگھ
* ڪڪڙ
* ڦوسڻي
* ڳجھ
* اسٽنگري
* دريائي شارڪ
* دٻلي مڇي
* زيبرا مڇي
* ڳئون مڇي
* مهاشير
* نيري وهيل
* پائيپ مڇي
* پلو مڇي
* ڊولفن
* وهيل
* شارڪ

* ڳاڙھي ٽنڊڻي
* ڊاگ فش
* وهيل
* ڊولفن
* لوڻابو واڳون
* ميداني پشمي ڪوئو
* ننڍي ميداني ڪُئي
* انڌو ھينئر
* اڇي پڇ وارو لومڙ
* برفاني چيتو
* بيڪٽريائي جھنگلي اٺ
* ٽاڪرو ٻڪرو (Ch)
* ڍڳو
* ڍڳو (Ox)
* گھريلو جانور
* برفاني چيتو (Jaguar)
* لومڙ (ڪاري پُڇ وارو)
* ڀورو رڇ

**[[پکي]]**
* بگڙو تتر
* جابلو ڀوري
* جابلو ڪانگ
* جهنگ ڪڪڙ
* آبي پکي (ٻگهه)
* فلمنگو (سارس)
* لق لق (Storks)
* ڪنڌ ڀوري
* سنڌ جھرڪي
* سيمرغ (Golden)
* ٻولير
* ڦِدي
* قزويني کرو
* روسي عقاب
* کرو
* جنتي پکي
* رابن
* چونر کرو
* پٽ تتر
* ڇاپاڪو يوريشيائي
* ڇاپاڪو
* ڊالر ڪبوتر
* ڦاڙھائو بدڪ
* کرو

**[[جيت]]**
* آرون
* ماکيءَ جي مک
* زيبرا مڇي
* شارڪ
* مهاشير
* پلو
* ڊاگ فش
سامونڊي مماليا
* وهيل
* ڊولفن

## حياتي درجابندي
هن جدول ۾ اصطلاح هڪ خاص حياتياتي خاندان، ڪلاس يا ڪليڊ ۾ ڪيترن ئي يا سڀني ٽيڪسن تي لاڳو ٿين ٿا. 

*    
 *

## حوالا

زمرو:جانور
زمرو:حيوان
زمرو:حيوانات
زمرو:جانورن جا عام نالا
زمرو:حياتيات سان لاڳاپيل فهرستون
اتر آمريڪا جي جاگرافي

اتر آمريڪا ٽيون وڏو کنڊُ آهي ۽ ٻئي وڏي کنڊ، جڏهن اتر ۽ ڏکڻ آمريڪا کي گڏ ڪيو وڃي، جو هڪ حصو پڻ آهي. آفريڪا، يورپ ۽ ايشيا کي هڪ وڏي کنڊ، افرو-يوريشيا جو حصو سمجهيو ويندو آهي. **58** ڪروڙ آبادي ۽ **2,47,09,000** چورس ڪلوميٽر (**95,40,000** چورس ميل) جي ايراضي سان، اولهائين اڌ گول جي ٻن کنڊ (اتر ۽ ڏکڻ آمريڪا) جو اتر وارو حصو اولهه ۾ پئسفڪ سمنڊ؛ اوڀر ۾ ائٽلانٽڪ سمنڊ؛ ڏکڻ ۾ ڪيريبين سمنڊ ۽ اتر ۾ آرڪٽڪ سمنڊ سان ڳنڍيل آهي. 

اتر آمريڪا جو اتر وارو اڌ حصو گهٽ آبادي وارو آهي ۽ سواءِ اتر اوڀر واري حصي جي، جيڪو گرين لينڊ جي قبضي ۾ آهي ۽ اتر اولهه وارو حصو، جيڪو آمريڪا جي سڀ کان وڏي رياست الاسڪا جي قبضي ۾ آهي ڪينيڊا سان ڍڪيل آهي. براعظم جا مرڪزي ۽ ڏاکڻا حصا آمريڪا، ميڪسيڪو، ۽ وچ آمريڪا ۽ ڪيريبين ۾ ڪيتريون ئي ننڍيون رياستون قبضو ڪن ٿيون. 

گھڻن جاگرافيدانن پاران, براعظم کي ڏکڻ اوڀر ۾ ڪولمبيا-پاناما حد سان گڏ "ڊارين واٽر شيڊ" تي حد بندي ڪئي وئي آهي، جيڪو سڄي پاناما کي اتر آمريڪا جي اندر رکي ٿو. متبادل طور تي، هڪ گهٽ عام نظريو اتر آمريڪا کي انسان جي ٺاهيل پاناما ڪينال تي ختم ڪندو آهي. ٻيٽ (عام طور تي اتر آمريڪا سان لاڳاپيل) ۾ گرين لينڊ (دنيا جو سڀ کان وڏو ٻيٽ) ۽ ڪيريبين ۾ ٻيٽ ۽ ٻيٽ شامل آهن. اصطلاح، آمريڪا پيچيده آهي. پر "اينگلو-آمريڪا" ڪينيڊا ۽ آمريڪا کي بيان ڪري سگهي ٿو. جڏهن ته "**لاطيني آمريڪا**" ۾ ميڪسيڪو، وچ آمريڪا ۽ ڪيريبين جا ملڪ (انهي سان گڏ ڏکڻ آمريڪا جو سڄو براعظم) شامل آهن. 

اتر آمريڪا جي قدرتي خاصيتن ۾ آمريڪي ڪورڊيليرا جو اتريون حصو (اولهه ۾ ارضياتي طور تي نئين راڪي جبلن جي نمائندگي ڪري ٿو) ۽ اوڀر ۾ ڪافي پراڻا اپالاچين جبل شامل آهن. اتر ۾ برفاني ڍنڍن جي گهڻائي آهي (آخري برفاني دور ۾ ٺهيل) جنهن ۾ عظيم ڍنڍون شامل آهن. اتر آمريڪا جو وڏو براعظمي ورڇ "گريٽ ڊيوائڊ" آهي، جيڪو اتر ۽ ڏکڻ ۾ راڪي جبلن جي ذريعي وڌنڌو آهي. ان ۾ وهندڙ مکيه واٽر شيڊز ۾ مسسيپي ۽ ميسوري درياءَ ۽ ريو گرانڊئ شامل آهن جيڪا ميڪسيڪو جي نار، ائٽلانٽڪ سمنڊ جو حصو، ۾ وهندا آهن ۽ سينٽ لارنس درياهه ائٽلانٽڪ ۾ وهندو آهي، جڏهن ته ڪولوراڊو، ڪولمبيا ۽ يوڪون درياءَ اولهه ۾ پئسفڪ سمنڊ ڏانهن وهندا آهن.

آبهوا وڏي حد تائين ويڪرائي ڦاڪ، اتر ۾ آرڪٽڪ ٿڌ کان وٺي ڏکڻ ۾ ٽراپيڪل گرمي تائين، جي ذريعي طئي ڪئي ويندي آهي. مرڪزي ۽ اولهه وارن حصن ۾ اسٽيپس، جيڪا "پريئري" جي نالي سان سڃاتل آهن، ڏکڻ اولهه ۾ ايريزونا، ڪولوراڊو، ڪيليفورنيا، نيواڊا، نيو ميڪسيڪو، يوٽاه ۽ ٽيڪساس سان گڏ ميڪسيڪي رياستن باجا ڪيليفورنيا ۽ باجا ڪيليفورنيا سور ۾ سونورو، چيهواهوا، ڪوهويلا، نيوو ليون ۽ تاماؤليپاس جا ريگستان آهن.

## پيليوجيوگرافي

## فزيوگرافي

## مٿاڇري

## آبهوا

## نباتات ۽ جانور

## کان کني ۽ پيٽروليم

## زراعت ۽ ٻيلا
زراعت ۽ ٻيلا ٻه وڏيون صنعتون آهن. زراعت ۾ خشڪ زمين ۽ آبپاشي واري زراعت ۽ چوپائي مال جي چراگاهه شامل آهن. چوپائي مال کي اڪثر ڪري اونچائي تي اونهاري جي چراگاهن ۽ گهٽ بلندي تي ۽ سياري جي چراگاهن جي وچ ۾ منتقل ڪيو ويندو آهي. 
## پڻ ڏسو
 
* ڪيريبين جي جاگرافي 
* وچ آمريڪا جي جاگرافي 
* گرين لينڊ جي جاگرافي 
* ميڪسيڪو جي جاگرافي 
* آمريڪا جي جاگرافي
* اتر آمريڪا جي جبلن جي فهرست 
* اتر آمريڪا جي دريائن جي فهرست
* اتر آمريڪا ۾ ٽرانسپورٽ

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
* The Future for Water in North America

زمرو:اتر آمريڪا
زمرو:جاگرافي بلحاظ کَنڊُ
زمرو:اتر آمريڪا جي جاگرافي
جافنا

**جافنا** (تَمِل:யாழ்ப்பாணம்، رومن:Yāḻppāṇam، سنھالا:යාපනය، رومن:Yāpanaya) سري لنڪا جي اترئين صوبي جي گاديءَ جو هنڌ آهي. اهو ساڳئي نالي جي هڪ پيننسولا جي جافنا ضلعي جو انتظامي هيڊ ڪوارٽر آهي. سال 2012ع ۾ جافنا جي آبادي 88,138 ھئي. جنھن مطابق اھو آباديءَ جي لھاج کان سري لنڪا جو ٻارھون وڏو شھر آھي. جافنا ڪنڊارودائيءَ کان تقريباً  آهي جيڪو قديم زماني کان جافنا پيننسولا ۾ هڪ ايمپوريم طور ڪم ڪندو هو. جافنا جو مضافاتي علائقو نالور چار صديون ڊگهي وچين دور جي تمل جافنا بادشاهت جي گاديءَ جو هنڌ هو.

سري لنڪا جي گهرو ويڙهه کان اڳ، اهو ڪولمبو کان پوءِ سري لنڪا جو ٻيو نمبر سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر هو. 1980ع جي ڏهاڪي جي  بغاوت جي نتيجي ۾ وڏي پئماني تي ماڻھن جي نڪالي ٿي ۽ جان مال گھڻو نقصان ٿيو. سال 2009ع ۾ گهرو ويڙهه جي خاتمي کانپوءِ، پناهگير ۽ اندروني طور تي بي گهر ماڻهو پنھنجن گهرن ڏانهن واپس اچڻ شروع ٿيا، جڏهن ته سرڪاري ۽ خانگي امارتن جي وڙيجکان اڏاوت شروع ٿي. تاريخي طور تي، جافنا هڪ سياسي تڪرار ۽ چٽاڀيٽيءَ وارو شهر رهيو آهي. سال 1619ع ۾ جافنا پيننسولا تي پرتگالي قبضي دوران ان کي نوآبادياتي  بندرگاهه شهر بڻايو ويو، جيڪو پوءِ پرتگالين جي ھارجڻ کان پوءِ ڊچن جي قبضي ۾ آيو ۽ پوِ سال 1796ع ۾ انگريزن جي قبضي ۾ آيو. گهرو ويڙهه دوران، باغي لبريشن ٽائيگرز آف تمل ايلم (LTTE) 1986ع ۾ جافنا تي قبضو ڪيو. انڊين پيس ڪيپنگ فورس (IPKF) سال 1987ع ۾ شهر تي ٿوري وقت لاءِ قبضو ڪيو. تمل ايلم ٻيهر سال 1989ع کان 1995ع تائين شهر تي قبضو ڪيو، جن کانپوءِ سري لنڪا جي فوج ھن شھر تي قبضو ڪيو.

شهر جي آباديءَ جو وڏو حصو سري لنڪائي تملن جو آهي، جن کان سواءِ سري لنڪائي مورَ، هندستاني تمل ۽ ٻيا نسلي گروهه وڏي تعداد ۾ گھرو وڙھہ کان اڳ شهر ۾ موجود هئا. گهڻا سري لنڪائي تمل هندو آهن، جن کان پوءِ عيسائي، مسلمان ۽ هڪ ننڍڙي تعداد ۾ بڌ پڻ آهن. شهر ۾ ڪالونيل ۽ پوست ڪالونيل زماني ۾ برپا ڪيل گهڻون اي تعليمي سنسٿائون آھن. ھن کان سواءِ مالي سنسٿائون، ننڍا ڪارخانا ۽ سرڪاري سنسٿائون بہ آھن. شھر جي مشھور ايتھاسڪ جڳھين ۾ جافنا لائبرري ۽ جافنا قلعو آھن. جافنا لائبرري سڙي وئي ھئي ۽ ٻيھر ٺاھي وئي. جافنا قلعي کي ڊچ زماني ۾ ٻيھر ٺاھيو ويو ھيو.

## حوالا

زمرو:سري لنڪا
زمرو:سري لنڪا ۾ شهر
زمرو:وڪي ڊيٽا (Wikidata) تي ڪو۔آرڊينيٽس آھن
زمرو:گيجٽ وڪي مني ائٽلس (WikiMiniAtlas) استعمال ڪندي صفحا
اتر آمريڪا جي ارضيات

**اتر آمريڪا جي ارضيات** (Geology of North America) علائقائي ارضيات تي مشتمل آهي ۽ دنيا جي ٽئي نمبر وڏي کنڊ، اتر آمريڪا جي ارضيات جو احاطو ڪندو آهي ۽ کنڊ جي ارضيات جي ارتقاء جي هڪ مڪمل تصوير تائين پهچڻ لاءِ، ارضياتي اڪائين ۽ عملن جي وڏي پيماني تي تحقيق ڪئي ويندي آهي.

علائقائي ارضيات جون ورهاستون مختلف طريقن سان ٺهيل آهن، پر عام طور تي هڪ عام ارضيات جي تاريخ، جاگرافيائي ويجهو يا سياسي حدن جي ذريعي بيان ڪيون وينديون آهن. اتر آمريڪا جي علائقائي ارضيات عام طور تي آمريڪا کنڊ،  الاسڪا، ڪينيڊا، گرين لينڊ، آمريڪا، ميڪسيڪو، وچ آمريڪا ۽ ڪيريبين جي جاگرافيائي علائقن کي شامل ڪري ٿي.  اتر آمريڪي پليٽ جا حصا جيڪي اتر آمريڪي ملڪن جي قبضي ۾ نه آهن، عام طور تي علائقائي ارضيات جي حصي طور بحث نه ڪيا ويندا آهن. اهي علائقا جيڪي جاگرافيائي طور تي اتر آمريڪي نه آهن پر اتر آمريڪي پليٽ تي رهن ٿا انهن ۾ سائبيريا جا حصا (ڏسو: روس جي ارضيات ڏسو)، آئس لينڊ ۽ برمودا شامل آهن. اتر آمريڪي ارضيات جي بحث ۾ ٻيون براعظمي پليٽون پڻ شامل ٿي سگهن ٿيون جن ۾ ڪوڪوس پليٽس ۽ جوآن ڊي فوڪا پليٽ شامل آهن جيڪي اولهه اتر آمريڪا جي هيٺان آهن. پئسفڪ پليٽ جو هڪ حصو باجا ڪيليفورنيا ۽ ڪيليفورنيا جو حصو سين اينڊرياس فالٽ جي اولهه ۾ آهي.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
*
*
*
*
*

زمرو:ارضيات
زمرو:اتر آمريڪا
زمرو:اتر آمريڪا جي ارضيات
اتر آمريڪا
اوشينيا جي ملڪن جي بلند ترين هنڌن جي فهرست

هي صفحو اوشيانا کنڊ تي هر خودمختيار رياست جي بلند ترين قدرتي بلندي کي جسماني طور تي بيان ڪيل فهرست ڏئي ٿو. رياستون جيڪيون ڪڏهن ڪڏهن سياسي ۽ ثقافتي طور تي اوشينيا سان لاڳاپيل هونديون آهن، پر جاگرافيائي طور تي اوشينيا جو حصو نه آهن، انهن کي طبعي خاصيتن جي هن فهرست ۾ شامل نه ڪيو ويو آهي.

هن فهرست ۾ سڀئي نقطا جبل يا ٽڪريون نه آهن، ڪجهه صرف بلنديون آهن، جنهن کي جاگرافيائي خاصيتن جي طور تي فرق نه ٿا ڪري سگهجو ٿا.

## حوالا

*CIA World Factbook

زمرو:اوشينيا
زمرو:اوشينيا جي ارضيات
زمرو:جاگرافي-سان لاڳاپيل فهرستون
زمرو:اوشينيا جي جبلن جي فهرست 
زمرو:اوشيانا ۾ بلند ترين هنڌن جي فهرست
سري لنڪا ۾ مسجدن جي فهرست

سري لنڪا ۾ لڳ ڀڳ 840 مسجدون آهن ۽ هيٺ ڏنل ڪجهه قابل ذڪر مسجدن جي فهرست آهي جيڪيون هن وقت ڪم ڪري رهيون آهن.

## حوالا

زمرو:مسجدون
زمرو:سري لنڪا
زمرو:سري لنڪا ۾ مسجدون
زمرو:ايشيا جون مسجدون
زمرو:مسجدن جون فهرستون
ياس ٻيٽ

**ياس ٻيٽ** ( عربي ٻولي: جزيرہ ياس ) ابو ظهبي ، گڏيل عرب اماراتن ۾ هڪ بناوتي ٻيٽ آهي جنهن جو نالو عرب بني ياس قبيلي جي نالي تي رکيو ويو آهي.  ھن ٻيٽ جي ڪل ايراضي  آھي. اھو ٻيٽ وندر جي مقسد سان ٺاھيو ويو آھي ۽ ابو ظھبيءَ جي وڏن سيلاني منصوبن مان ھڪ آھي.

ياس ٻيٽ تي ياس مرينا سرڪٽ آهي، جيڪو 2009 کان وٺي فارموُلا وَن جي ابوظهبي گرئنڊ پرِڪس جي ميزباني ڪري رهيو آهي.  ھتي فراري ورلڊ بہ آھي جيڪو ھڪ اميوزمينٽ پارڪ آھي. فراري ورلڊ ۾ دنيا جو سڀ کان تيز رولر ڪوسٽر فارمولا روسا آھي. 

ياس ٻيٽ کي نومبر 2009 ۾ ورلڊ ٽريول اوارڊز ۾ دنيا جي اول سيلاني منصوبي جو ختاب مليو. 

## ترقي
ياس ٻيٽ کي ٺاھڻ جو ڪم 2006ع ۾ شروع ٿيو. ھن جو مقسد  ياس ٻيٽ کي ھڪ گھڻ مقسدي، شاپنگ ، وندر ۽ گھمڻ جو مرڪز بڻائڻ ھيو.ھن منصوبي  جي سيڙپڪ (investment) کي گھڻن اي ڀاڱن ۾ وڙھايو ويو ھيو.پروجيڪت پورو ٿيڻ جي تاريخ 2018 تيہ ڪئي وئي ھئي ۽ نيون شيون جوڙڻ جو ارادو پڻ ھيو . 

## گهمڻ جون جڳھيون

### فراري ورلڊ
thumb|فاراري ورلڊ ابو ظهبي ۾ دنيا جو سڀ کان تيز رولر ڪوسٽر، فارمولا روسا
فراري ورلڊ ھڪ اميوزمينٽ پارڪ آھي. اھو نومبر 2010 ۾ کوليو ويو. 

پارڪ جي گھڻين اي مشھور چيڪلن مان ھڪ آھي فارمولا روسا. اھو دنيا جو تيز ترين رولر ڪوسٽر آھي. ھن جي وڌ ۾ وڌ گتي 240 kmph آھي. 

### ياس واٽر ورلڊ
ياس واٽر ورلڊ ياس ٻيٽ جو هڪ واٽر پارڪ آهي. ان ۾ سرف اپ! ببلز بيرل سلائيڊ آهي جيڪا دنيا ۾ سڀ کان وڏي سرف لائق شيٽ ويو سرف آهي. ورلڊ واٽر پارڪ ايسوسيئيشن ھن کي 2012 ۾ ليڊنگ ايج ايوارڊ سان نوازيو. 

هن پارڪ کي مئي 2013 ۾ *لاس اينجلس ٽائمز* پاران دنيا جي 20 بهترين واٽر پارڪن مان هڪ قرار ڏنو ويو هو  ھن کي سي اين اين پاران جولاءِ 2013 ۾ دنيا جي 12 بهترين واٽر پارڪن مان هڪ طور پڻ درج ڪيو ويو هو  ھن کي 2013 جي وچ اوڀر جي اول سيلاني جڳھ لاءِ ورلڊ ٽريول ايوارڊز ايوارڊ پڻ مليو  پنهنجي پنجن سالن جي آپريشن دوران، ياس واٽر ورلڊ ابو ظهبي کي 35 کان وڌيڪ ايوارڊ ملي چڪا آهن ۽ ان کي ورلڊ ٽريول ايوارڊز ۾ وچ اوڀر جي اول واٽر پارڪ طور ووٽ ڏنو ويو. 2018 ۾ ھتي سنيپليش شروع ٿيو جيڪو ھن علاقي جو اڪلوتو 5 ڊي واٽر ايڊوينچر آھي. 
زمرو:گيجٽ وڪي مني ائٽلس (WikiMiniAtlas) استعمال ڪندي صفحا
بيرو والا

**بيرووالا** (سنهالا : බේරුවල، تامل: பேருவளை) سري لنڪا جي اولهائين صوبي جي ڪالوتارا ضلعي ۾ هڪ وڏو شهر آهي، جيڪو هڪ شهري ڪائونسل طرفان سنڀاليو ويندو آهي. شهر ڪولمبو جي ڏکڻ ۾ 60 ڪلوميٽر (37 ميل) جي مفاصلي تي، سري لنڪا جي ڏکڻ-اولهه ساحل تي واقع آهي،  شهر جي ڪل ايراضي تقريبن 15 چورس ڪلوميٽر (5.8 چورس ميل) آھي.

## حوالا

زمرو:بيرو والا
زمرو:سري لنڪا
زمرو:سري لنڪا ۾ شهر
زمرو:سري لنڪا ۾ آباديون جڳهيون
ڪالوتارا ضلعو

**ڪالوتارا ضلعو** (سنهالا بولي : කළුතර දිස්ත්‍රික්කය؛ تامل ٻولي:  களுத்துறை மாவட، **ڪالُتُترائي ماوتم**) سري لنڪا جي 25 ضلعن مان هڪ آهي، جيڪو ملڪ جو ٻيو سطح جو انتظامي ڊويزن آهي. ضلعي جو انتظام ضلعي سيڪريٽريٽ طرفان ڪيو ويندو آهي، جن جي سربراهي ضلعي سيڪريٽري (اڳ ۾ سرڪاري ايجنٽ جي نالي سان سڃاتو ويندو هو) ڪندو آهي، جيڪو سري لنڪا جي مرڪزي حڪومت پاران مقرر ڪيو ويندو آهي. ضلعي جو گاديءَ جو هنڌ ڪالوتارا شهر آهي.

## حوالا
زمرو:سري لنڪا
ڪالوتارا

**ڪالوتارا** (سنهالا: කළුතර؛ تمل: களுத்துறை) يا ڪالوتوتا، سري لنڪا جي اولهائين صوبي جي ڪالوتارا ضلعي جو هڪ وڏو شهر آهي. اهو ڪالوتارا ضلعي جو انتظامي گاديءَ جو هنڌ پڻ آهي. اهو ڪولمبو جي ڏکڻ ۾ لڳ ڀگ 43 ڪلوميٽر (27 ميل) جي مفاصلي تي آهي. هي شهر سري لنڪا جي چئن وڏن دريائن مان هڪ، ڪالو گنگا جي ڪري هڪ منفرد حيثيت رکي ٿو، جيڪو شهر جي مرڪز ۾ سمنڊ سان ملي ٿو. ڪالوتارا ناريل جي وڻ جي ريشي مان رسي، ٽوڪريون ۽ ٻئي شيون ٺاهڻ لاءِ مشهور آهي.  هي علائقو منگوستين، هڪ ميوو جيڪو 19هين صدي ۾ ملائيشيا مان متعارف ڪرايو ويو هو، پڻ پيدا ڪري ٿو.

## حوالا
زمرو:سري لنڪا
مسجد الابرار

**مسجد الابرار** (Al Abrar Mosque)، سري لنڪا جي شهر بيرو والا ۾ هڪ مسجد آهي، جيڪا ملڪ جي پهرين ۽ قديم ترين مسجد آهي. 

هي مسجد 920 عيسوي جي تعمير ٿيل آهي، جيڪا عرب واپارين پاران ٺاهي وئي هئي جيڪي هتي مقامي ماڻهن سان مصالحا، ادرڪ ۽ لوهه ۾ واپار ڪرڻ لاءِ چين ڏانهن ويندا هئا.   مسجد، جن جي سامهون هڪ وڏي تلاءَ آهي، جي پهرين تعمير کان وٺي ڪيترائي ڀيرا ٻيهر تعمير ٿي آهي ۽ ان جي بناوٽ جي ڪنهن به تاريخي پهلوءَ کي محفوظ ڪرڻ تي گهٽ ڌيان ڏنو ويو آهي. سال 1893ع ۾ ڇت کي وڏن گول ٿنڀن سان سهارو ڏنو ويو، جيڪي 1986ع ۾ ڊهي ويا، جڏهن مسجد ۾ هڪ اهم مرمت ۽ توسيع ڪئي وئي، عبدالبڪر مارڪر جي رهنمائي ۽ نگراني هيٺ، جيڪو بيرو والا جي نمائندگي ڪري رهيو هو، جيڪو بعد ۾ پارليامينٽ جو اسپيڪر ۽ ڏاکڻي صوبي جو پهريون گورنر بڻيو.   مرمت ٿيل عمارت سورتي ۽ ايلس چارٽرڊ آرڪيٽيڪٽس جي ڊبليو جي نيل ايلس پاران ڊزائين ڪئي وئي هئي ۽ الحاج ايس ايم اي حميد ۽ ايم اين اي حنيفه پاران تعمير ڪئي وئي هئي.  مسجد ۾ هن وقت 3,000 نمازين جي گنجائش آهي. 

8 جون 2003ع تي، ميڊيا، پوسٽل ۽ ٽيليڪميونيڪيشن جي وزير امتياز بکر مارڪر پاران، مسجد جي تصوير ٻن يادگاري ٽڪٽن، 23 رپيا ۽ 4.50 رپيا تي شامل ڪئي وئي، جيڪي پوسٽل ڊپارٽمينٽ پاران پهرين عرب آبادڪاري جي نشاندهي تي جاري ڪيا ويا.    

## حوالا

زمرو:بيرو والا
زمرو:مسجدون
زمرو:سري لنڪا
زمرو:ايشيا جون مسجدون
زمرو:بيرو والا ۾ مسجدون
زمرو:سري لنڪا ۾ مسجدون
ڪولمبو جي جامع مسجد

**جامع مسجد، ڪولمبو** سري لنڪا جي شهر، ڪولمبو ۾ واقع هڪ مسجد آهي.

هن مسجد جي تاريخ 1200ع سالن کان وڌيڪ پراڻي آهي. مسجد جو سڀ کان پهريون يورپي حوالو نومبر 1505ع جي هڪ وضاحت ۾ نظر اچي ٿو جڏهن هڪ پرتگالي مهم جو ڪمانڊر ڪولمبو اپسمنڊ  ۾ لنگر انداز ٿيو. سال 1520ع ۾، پورچوگالي واپاري پوسٽ تي حملي کان پوءِ، جيڪو اڳ ۾ پورچوگالي سري لنڪا جي ڪئپٽن لوپو ڊي برٽو پاران قائم ڪئي وئي هئي، ڪوٽئ جو بادشاهه ڀوونائڪاباهو ٻن وڏين مسجدن سان گڏ شهر کي ساڙي ڇڏيو. جيتوڻيڪ مسجد کي جلد ئي ساڳئي جاءِ تي ٻيهر تعمير ڪيو ويو. 1820ع واري ڏهاڪي ۾، مسجد کي مالائي معمار، محمد بالنگڪايا، جيڪو گووا (هاڻوڪي سولاويسي، انڊونيشيا) جي شاهي گهراڻي جي هڪ مالائي امير جو پٽ هو،  جنهن کي ڊچن پاران 1790ع ۾ سيلون جلاوطن ڪيو ويو هو. مسجد کي ٻن منزلن واري اڏاوت جي طور تي ٻيهر تعمير ڪيو ويو، جيڪو پنهنجي قسم جي پهرين مسجدن مان هڪ هئي.  سال 1826ع ۾، سري لنڪا جي برطانوي گورنر، ايڊورڊ بارنس، مسجد جو دورو ڪيو ۽ معمار کي سندس ڪم جي شاندار ڪارڪردگي تي ساراهيو.  سال 1827ع ۾ سر اليگزينڊر جانسٽن هڪ عربي لکيل مقبري جو پٿر دريافت ڪيو جيڪو 948ع جو آهي، جيڪو ڊچ ماڻهن طرفان گرينڊ مسجد جي ڀرسان پراڻي مسلمان قبرستان مان منتقل ڪيو ويو هو،  جيڪو ظاهر ڪري ٿو ته مسجد 1,100 سالن کان وڌيڪ پراڻي ٿي سگهي ٿي ۽ ممڪن طور تي سري لنڪا جي سڀ کان پراڻي مسجد آهي. 

سال 1897ع ۾، ائي ايل ايم ايچ محمد محي الدين جي نگراني ۾ هڪ اضافي عمارت تعمير ڪئي وئي. هي عمارت سال 1959ع ۾ نئين قائم ٿيل اسڪول، المدرسة الحميديه، جيڪو عثماني سلطنت جي ٻئي سلطان عبدالحميد پاران تعمير ڪيو ويو هو، جي ڪلاس رومن طور استعمال ڪئي وئي. سال 1921ع ۾ اسڪول جو نالو تبديل ڪري حميديه بوائز انگلش اسڪول رکيو ويو. مسلم برادري جي جديد ضرورتن کي پورو ڪرڻ لاءِ مسجد کي 1900ع دوران ٻيهر تعمير ڪيو ويو. مسجد ۾ مالائي بزرگ، بهائو الدين توان باگوس بالنڪايا جو مزار آهي.
## حوالا

زمرو:ڪولمبو
زمرو:مسجدون
زمرو:سري لنڪا
زمرو:ايشيا جون مسجدون
زمرو:ڪولمبو ۾ مسجدون
زمرو:سري لنڪا ۾ مسجدون