برطانوي عام چونڊون، 2024ع

**سال 2024ع برطانيه جون عام چونڊون** خميس 4 جولاءِ تي پارليامينٽ جي 650 ميمبرن (ايم پيز) کي  هائوس آف ڪامنز، برطانيه جي پارليامينٽ جي هيٺين ايوان ۾ چونڊجي لاء منعقد ڪيون ويون. بریگزٽ کانپوءِ برطانيه ۾ هي پهرين عام چونڊون آهن. برسر اقتدار ڪنزرويٽو پارٽي، جنهن جي اڳواڻي وزير اعظم رشي سوناڪ ڪري رهيو هو، کير اسٽارمر جي اڳواڻي ۾ اپوزيشن ليبر پارٽي طرفان زبردست شڪست ڏني وئي. ليبر پارٽي هن اليڪشن ۾ 650 سيٽن مان 410 سيٽون حاصل ڪري هائوس آف ڪامنز ۾ ڪاميابي حاصل ڪئي. هن پارٽيءَ جو اڳواڻ سر ڪيئر اسٽارمر، رشي سوناڪ جی جاءِ تي برطانيه جو وزيراعظم مقرر ٿيو.

اليڪشن 2005ع جي عام چونڊن کان پوءِ ليبر پارٽيءَ جي پهرين فتح هئي ۽ ڪنزرويٽو پارٽيءَ جي چوڏهن سالن جي دور کي پرائمري گورننگ پارٽي طور ختم ڪيو. ليبر 172 سيٽن جي اڪثريت حاصل ڪئي ۽ مجموعي طور تي 411 سيٽون حاصل ڪيون، سال 1997ع جي عام چونڊن کان پوء سيٽن جي حصيداري جي لحاظ کان پارٽي جو ٻيو نمبر بهترين نتيجو آهي. جڏهن ته، پارٽي جي ووٽ جو حصو %33.7 برطانوي چونڊ تاريخ ۾ ڪنهن به اڪثريت واري حڪومت جو ننڍڙو حصو هو. ليبر انگلينڊ ۾ 2005ع کان پوءِ پهريون ڀيرو سڀ کان وڏي پارٽي بڻجي وئي، اسڪاٽ لينڊ ۾ پهريون ڀيرو 2010ع کان پوءِ ويلز ۾ سڀ کان وڏي پارٽي جي حيثيت برقرار رکي. پارٽي آزاد اميدوارن کي پنجن حلقن ۾ وڃائي ڇڏيو، گهڻو ڪري اسرائيل۔حماس جنگ تي ان جي موقف کي منسوب ڪيو ويو. ڪنزرويٽو پارٽي پنهنجي تاريخ ۾ سڀ کان وڏي شڪست جو تجربو ڪيو، 121 سيٽون گهٽجي ويون ۽ ووٽن جو حصو %23.7 تی ویو. اهو 244 سيٽون وڃائي چڪو آهي، جن ۾ ٻارهن ڪابينا جي وزيرن ۽ اڳوڻي وزيراعظم لز ٽرس شامل آھن. اهو ويلز ۾ پنهنجي سڀني سيٽن کي وڃائي ڇڏيو.

ننڍين پارٽين چونڊن ۾ سٺي ڪارڪردگي ڏيکاري، جزوي طور مخالف ڪنزرويٽو تاکتياتي ووٽنگ جي ڪري  ۽ گڏيل ليبر ۽ ڪنزرويٽو ووٽ جو حصو 57.5 سيڪڙو تاريخ ۾ سڀ کان گهٽ هو. لبرل ڊيموڪريٽس، ايڊ ڊيوي جي اڳواڻي ۾، ​​مجموعي طور تي 72 سيٽون حاصل ڪري سڀ کان اهم حاصلات ڪيون. اهو پارٽي جو بهترين نتيجو هو ۽ ان کي پارليامينٽ ۾ ٽيون نمبر وڏي پارٽي بنايو، اها حيثيت هن اڳ ۾ رکي هئي پر 2015ع جي عام چونڊن ۾ وڃائي ڇڏيو. ريفارم برطانيه ٽيون نمبر سڀ کان وڌيڪ ووٽ حاصل ڪيو ۽ پنج سيٽون کٽيون، ۽ گرين پارٽي آف انگلينڊ ۽ ويلز چار سيٽون کٽيون، ٻنهي پارٽين لاءِ تاريخ ۾ بهترين پارلياماني نتيجا. ويلز ۾، پلائیڈ خائمرو Plaid Cymru چار سيٽون کٽيون. اسڪاٽ لينڊ ۾، اسڪاٽش نيشنل پارٽي 48 سيٽن مان 9 تائين گهٽجي وئي، ۽ ٽيون نمبر وڏي پارٽي جي حيثيت وڃائي وئي. 

ليبر راءِ شماري ۾ ڪنزرويٽو مٿان وڏي برتري سان اليڪشن ۾ داخل ٿيو ۽ پارٽي جي فتح جو امڪاني پيمانو مهم دوران بحث جو موضوع هو. معيشت، صحت، تعليم، بنيادي ڍانچي جي ترقي، اميگريشن ۽ توانائي پڻ مهم جا موضوع هئا. اليڪشن ويسٽ منسٽر حلقن جي 2023ع جي دوري جي جائزي کان پوءِ لاڳو ٿيل نئين حلقن جي حدن کي استعمال ڪندي پهرين وڙهندي هئي، پهرين عام چونڊون جنهن ۾ فوٽوگرافي جي سڃاڻپ جي ضرورت هئي ته برطانيه ۾ ذاتي طور تي ووٽ ڏيڻ جي ضرورت هئي، ۽ پهريون ڀيرو پارليامينٽ جي تحلیل ۽ ڪالنگ ايڪٽ 2022ع تحت سڏيو ويو.

## پس منظر
### اليڪشن کان اڳ ڪنزرويٽو پارٽي جو سياسي پس منظر
بورس جانسن جي ماتحت ڪنزرويٽو پارٽي سال 2019ع جي عام چونڊن ۾ وڏي اڪثريت حاصل ڪئي ۽ نئين حڪومت برڪسٽ جو معاهدو پاس ڪيو. ڪووڊ-19جي وبائي مرض ۾ سرڪاري ادارا پبلڪ هيلٿ پابنديون، بشمول سماجي رابطي تي پابنديون ڏٺو جيڪي جانسن ۽ هن جا ڪجهه عملو بعد ۾ ڀڄي ويا. نتيجي ۾ پيدا ٿيندڙ سياسي اسڪينڊل (Partygate)، ڪيترن ئي تڪرارن مان هڪ آهي، جيڪو جانسن جي پريميئر شپ کي خاص ڪري، هن جي ذاتي شهرت کي نقصان پهچايو. صورتحال جولاءِ 2022ع ۾ ڪرس پنچر اسڪينڊل سان، جانسن جي استعيفيٰ جي ڪري وڌي وئي. هن ايندڙ سال ايم پي جي حيثيت سان استعيفيٰ ڏني، هڪ تحقيق کانپوءِ اتفاق راءِ سان معلوم ٿيو ته هن پارليامينٽ سان ڪوڙ ڳالهايو هو. لز ٽرس نتيجي ۾ قيادت جي چونڊ کٽي ۽ سيپٽمبر ۾ جانسن کي ڪامياب ڪيو. ٽرس 23 سيپٽمبر تي مني بجٽ ۾ وڏي پئماني تي ٽيڪس ڪٽ ۽ قرض وٺڻ جو اعلان ڪيو، جنهن تي وڏي پئماني تي تنقيد ڪئي وئي ۽ ان کان پوءِ تيزيءَ سان مالي عدم استحڪام جو سبب بڻيو، گهڻو ڪري رد ڪيو ويو. هن آڪٽوبر ۾ استعيفيٰ ڏئي ڇڏي، هن کي برطانوي تاريخ ۾ سڀ کان مختصر وقت جي وزير اعظم بڻايو. رشي سوناڪ آڪٽوبر ۾ ٽرس جي جا وٺڻ لاءِ بنيادي قيادت جي چونڊ کٽي ورتي. هن جي پريميئر شپ دوران، سوناڪ کي معيشت کي بهتر بڻائڻ ۽ قومي سياست کي مستحڪم ڪرڻ جو اعتبار ڏنو ويو هن جي اڳوڻن جي پريميئر شپ جي پٺيان، جيتوڻيڪ هن جا ڪيترائي واعدا ۽ پاليسي اعلان آخرڪار اڻپورا ٿي ويا. هن قدامت پسندن لاءِ وڌيڪ غير مقبوليت کي نه روڪيو، جيڪي سوناڪ جي چونڊن جي وقت تائين، 12 سالن تائين حڪومت ۾ هئا. حڪومت ۾ تبديلي جي حق ۾ عوامي راءِ 2022ع، 2023ع ۽ 2024ع برطانيه جي مڪاني چونڊن ۾ ڪنزرويٽوز جي خراب ڪارڪردگيءَ جي عڪاسي ڪئي وئي.
### اليڪشن کان اڳ ٻين پارٽين جو سياسي پس منظر

## اليڪشن جي تاريخ
## چونڊ نظام
## مهم
## بيٽنگ اسڪينڊل
## بحث مباحثا ۽ انٽرويو
## تصديق
## اميدوار
## راءِ شماري
## نتيجا
## تجزيو
## چونڊن جي بعد
## پڻ ڏسو
## خارجي لنڪس

**Great Britain manifestos**
* Alba Party
* Conservative Party
* Green Party of England & Wales
* Labour Party
* Liberal Democrat
* Plaid Cymru English Welsh
* Reform UK
* Scottish Greens 
* Scottish National Party
* Social Democratic Party 
* Workers Party

Northern Ireland manifestos
* Alliance Party
* Democratic Unionist Party
* Sinn Féin
* Social Democratic and Labour Party
* Ulster Unionist Party

## حوالا

زمرو:سياست
زمرو:گڏيل بادشاھت