open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
احسان دانش

**ڊاڪٽر احسان دانش** (انگريزي:Dr. Ahsan Danish)  سنڌ، پاڪستان ۾ جنم وٺندڙ سنڌي ٻوليءَ جو شاعر ، ڪهاڻيڪار، محقق ۽ نثر نويس آهي جنهن جا ڪيترائي ئي ڪتاب ڇپيل آهن.

## زندگي جو احوال
احسان دانش جو پورو نالو آغا احسان الحق آهي. احسان دانش 15 فيبروري 1974ع تي ضلعو لاڙڪاڻو جي شھر لاڙڪاڻو ۾ پروفيسر ڊاڪٽر بشير احمد شاد جي گهر ۾ جنم ورتو.

## تعليم
احسان دانش پرائمري تعليم گورنمينٽ پرائمري اسڪول علي گوهر آباد لاڙڪاڻو، مئٽرڪ جو امتحان پائليٽ هائير سيڪنڊري اسڪول لاڙڪاڻي منجهان پاس ڪرڻ بعد گورنمنٽ ڊگري ڪاليج لاڙڪاڻي مان انٽر ڪيائين. دانش ايم اي اردو ادب 1996ع ۾ ۽ ايم اي سنڌي ادب 1998ع ۾ شاھ عبداللطيف يونيورسٽي خيرپور مان پاس ڪئي. دانش 2014ع ۾ ”شاھ لطيف جي شاعري جو سماجي ڪارج“ جي عنوان سان سنڌي ادب ۾ پي ايڇ ڊي جو مقالو لکي سنڌ يونيورسٽي ڄامشورو مان ڊاڪٽريٽ جي ڊگري حاصل ڪئي.  دانش شاھ عبداللطيف يونيورسٽي خيرپور مان ايم اي سنڌي ادب لاءِ پروفيسر ملڪ نديم جي رهنمائي ۾ ”ڊاڪٽر بشير احمد شاد جون علمي ۽ ادبي خدمتون“ عنوان سان مونو گراف لکيو.

## علمي ادبي خدمتون
هن لکڻ جي شروعات 1988ع ۾ شاعريءَ سان ڪئي. هن ڪهاڻيون لکيون ۽ پوءِ تحقيق ۽ تنقيد جي شعبن ۾ مڃتا ماڻيائين. هن مختلف علمي ادبي موضوعن تي هن وقت تائين لڳ ڀڳ 200 مضمون لکيا آهن، جيڪي مختلف رسالن ۾ ڇپيا آهن.  ڊاڪٽر احسان دانش جي  تحقيقي مقالن جو انگ اٽڪل 66 آهي.  جن مان 22 تحقيقي مقالا ايڇ اي سي ريڪگنائيزڊ جرنلن ”ڪلاچي“، ”ڪينجھر“، ڪارونجھر“ ۽ ”سنڌي ٻولي“ ۾ شايع ٿيل آهن.  دانش 1997ع ۾ پبلڪ اسڪول لاڙڪاڻي ۾ اردو ادب جو ليڪچرر مقرر ٿيو، جتي هن 6 سال تدريسي خدمتون انجام ڏيڻ بعد 2002ع ۾ سنڌي جي ليڪچرار لاءِ سنڌ پبلڪ سروس ڪميشن جو امتحان پاس ڪري پهرين پوزيشن ماڻي ۽ ساڳي سال گورنمينٽ ڊگري ڪاليج لاڙڪاڻي ۾ سنڌي ادب جو ليڪچرر مقرر ٿيو. هن ترتيب وار اسسٽنٽ پروفيسر ۽ ايسوسيئيٽ پروفيسرطور ترقي ماڻي. هن وقت هو سنڌي ٻولي جو با اختيار ادارو حيدرآباد ۾ سيڪريٽري طور خدمتون انجام ڏئي رهيو آهي. ان کان اڳ هن لاڙڪاڻي ۾ اعزازي طور سي ايس ايس ۽ پي سي ايس جي امتحانن جي تياري ڪندڙ شاگردن ۽ شاگردياڻين کي به مختلف نجي تعليمي ادارن ۾ سالن جا سال پڙهايو آهي. شاعري ۾ غزل وڌيڪ لکيا اٿائين پاڻ ريڊيو پاڪستان لاڙڪاڻي تي ڪمپيئر به آهي. احسان دانش جا ڪيترائي تحقيقي مقالا سنڌي ٻولي جي بااختيار ادارو جي جنرل 'سنڌي ٻولي' ۾ پڻ ڇپيل آهن.

## ڪتاب
*بي سڪون خوابَ جو سَچُ (ڪهاڻيون) 2005ع
*لاڙڪاڻو تاريخي ۽ تحقيقي مطالعو (تحقيق) 2005ع
*ويلَ نه وسريام (ادبي شخصيتن تي مضمون ۽ مقالا) (ترتيبَ) 2007ع
*لفظن جي خوشبو (شاعري) 2010ع
*سنڌو ماٿر جي عظيم سڀيتا ـــ موهن جو دڙو (تاريخ) (ترتيب ۽ تلخيص) 2012ع
*شاهه لطيف جي شاعريءَ جو سماجي ڪارج (پي ايڇ. ڊي ٿيسز) 2016ع
*پيهي پروڙيوم (جديد سنڌي شاعريءَ جو تنقيدي اڀياس) 2017ع
*شاھ لطيف جي شاعري ۾ درد جو فلسفو 2021ع

## اوارڊ
احسان دانش کي 2019ع تائين سندس علمي، ادبي خدمتن جي اعتراف طور سنڌ گورنمينٽ جي ثقافت کاتي، انسٽيٽيوٽ آف سنڌولاجي ڄامشورو،سنڌي ٻولي جو با اختيار ادارو حيدرآباد، انجمن ترقي پسند مصنفين پاڪستان ۽ ٻين اهم ادارن طرفان لڳ بڳ 28 اوارڊ ملي چڪا آهن. هن کي 2016ع ۾ ’شاهه لطيف‘ جي عرس جي موقعي تي سنڌ صوبي جي سڀ کان وڏي سرڪاري ايوارڊ ”شاهه لطيف ايوارڊ“ سان پڻ نوازيو ويو آهي.

## حوالا

زمرو:محقق
زمرو:ڪهاڻيڪار 
زمرو:سنڌي شاعر
زمرو:سنڌي ليکڪ
زمرو:پاڪستاني شخصيتون
بخشل باغي

**''بخشل باغي** نوابشاهه شهر جو رهندڙ آهي. هن جو اصل نالو الله بخش ولد محمد پريل خشڪ آهي، پر ادبي دنيا ۾ ”بخشل باغيءَ“ جي نالي سان سڏيو وڃي ٿو. سندس جنم 19 اپريل 1975ع تي، دولت ڪالوني نوابشاهه ۾ ٿيو.*

==*شاعري*==

*تعليم بي. اي اٿس. ڪچي ڦڪي شاعري 1988ع کان ۽ پختي شاعري 1991ع کان شروع ڪيائين. سندس شاعريءَ جا 5 مجموعا ڇپيل آهن*: 
# *سمنڊ جي هن پار (1999ع)*
# *سپنو سنڌو ديس جو (2000ع)*
# *مٽيءَ جي خوشبوءِ (2003ع)*
# *آرسيءَ جا خواب (2004ع)*
# *ڊسمبر جي اڪيلائي (2006ع).* 

*ان کان سواءِ هن شيخ اياز جا سموار غزل ترتيب ڏئي، ”هي روح جزيرو حيرت جو“ عنوان سان ڪتابي صورت ۾ شاهه اڪيڊمي ڪراچيءَ پاران ڇپرايو آهي. ان کان سواءِ نوابشاهه جي شاعرن جي تعارف ۽ ڪلام تي مشتمل ڪتاب ”سپنا ساڳيءَ مند جا“ (وسيم سومري سان گڏ:2003ع) به ڇپيل اٿس.*

==*پيشو*==

*بخشل باغي گورنمينٽ پرائمري اسڪول حسين بخش مگسي، يو سي 1، نواب شاهه ۾ پرائمري استاد آهي.*



==*حوالا''==

## حوالا

زمرو:سنڌ جا شاعر
زمرو:سنڌي شخصيتون
نصرت ابڙو

**نصرت حسين ابڙو** شڪارپور ضلعي جي ڳوٺ مدئجيءَ ۾ پھرين ڊسمبر 1938ع ۾ ڄائو، شروعاتي تعليم پنھنجي علائقي جي اسڪول ۾ حاصل ڪيائين. ان بعد سنڌ جي سُڌ سماءُ واري کاتي ۾ ملازمت شروع ڪيائين ۽ اتان ڊائريڪٽر جي عھدي تان ريٽائر ڪيائين. نصرت حسين 22 جنوري 2004ع ۾ هن فاني دنيا مان لاڏاڻو ڪري ويو. نصرت ابڙي سنڌي، اردو ۽ انگريزي اخبارن ۾ سنڌ جي مختلف ماڳن ۽ شخصيتن جي باري ۾ مضمون لکيا. سندس ڪتاب ”ڪراچي روشنين جو شھر“ مشھور آهي. هن هڪ ٻيو ڪتاب ’سنڌ جا ڪالم نگار‘ جي نالي سان پڻ آهي. هن شاھ لطيف جي تڪين تي سٺو مواد جمع ڪيو هو جيڪو ڇپائي نہ سگهيو، پاڻ مدئجي لڳ شاھ لطيف جي تڪئي جو سنڀاليندڙ بہ هو.

## حوالا

زمرو:1938ع جون پيدائشون
زمرو:2004ع جون وفاتون
امام راشدي

**امام راشدي** جو اصل نالو **امام المتقين راشدي**' آهي ۽ بدرالدجيٰ راشديءَ جو فرزند آهي ۽ سنڌ جو ناميارو محقق ۽ اديب آهي. هي 3 ڊسمبر 1960ع تي پير جي ڳوٺ نئين ديري، ضلعي لاڙڪاڻي ۾ پيدا ٿيو. امام راشدي ايم. اي سنڌي ادب ۾(1978ع ۾) ڪئي آهي. هو هن وقت تعليم کاتي سان وابسته آهي ۽ استاد آهي. امام راشديءَ جا ڪيترائي تحقيق، تاريخي ۽ ادبي مقالا ۽ مضمون مختلف ادبي رسالن ۾ شايع ٿيندا رهندا آهن، هن کي ٻاراڻي ادب سان پڻ گهڻي دلچسپي رهي آهي. هن جا ڪيترائي مضمون ۽ ڪهاڻيون ٻاراڻي ادب تي لکيل آهن، هو هن وقت پير جو ڳوٺ ۾ رهندڙ آهي.

## حوالا
امير علي چانڊيو

**امير علي ولد محمد چانڊيو** 24 مئي 1949ع تي ڳوٺ شاهه محمد چانڊيو لڳ قمبر ضلعي لاڙڪاڻي ۾ ڄائو. هي سٺو نثرنگار، شاعر، نقاد ۽ لطيف جي ڪلام جو انگريزيءَ ۾ مترجم هو. امير علي چانڊيو شروع ۾ ڀر واري ڳوٺ آباد جي ملا مڪتب ۾ پڙهيو ۽ پوءِ پنهنجي والد سان گڏ اچي لاڙڪاڻي ۾ رهيو. جتي انٽر پاس ڪرڻ کانپوءِ وڃي سنڌ يونيورسٽي ڄامشوري ۾ داخل ٿيو. جتان 1973ع ۾ ايم. اي انگريزي ڪيائين. جنهن کانپوءِ پاڻ ڪراچيءَ ۾ ليڪچرار مقرر ٿيو. ڪراچيءَ ۾ رهائش دوران سي. ايس. ايس جو مقابلي وارو امتحان پاس ڪري ورتائين. جنهنڪري کيس اسسٽنٽ سپرنٽينڊنٽ پوليس منتخب ڪيو ويو ۽ پوءِ ايس.پي ٿيو ۽ پنهنجي سروس دوران سنڌ جي مختلف ضلعن ۾ رهيو. آخر ۾ اڻويهين گريڊ ۾ ڊي. آءِ. جي جي عهدي تي پهتو.
امير علي چانڊيو شاگردي واري زماني کان ئي ادب سان شوق رکندو آيو. هن شاعري به ڪئي. گيت، غزل، وايون ۽ ڪافيون لکيائين. کيس راڳ جي به سٺي ڄاڻ هئي. ان سلسلي ۾ مشهور راڳي مٺو ڪڇيءَ کي پنهنجو استاد بڻايائين. بهترين نثرنگار ۽ نقاد به هو. مهراڻ، ٻين رسالن ۾ شاهه لطيف، شيخ اياز ۽ تاج بلوچ جي شاعريءَ بابت سندس مقالا ۽ تنقيدي مضمون ڇپيا. امير علي چانڊيي کي ادب جي تاريخ ۾ جنهن ڪم سبب هميشه لاءِ ياد رکيو ويندو، سو آهي حضرت شاهه عبداللطيف ڀٽائي رحه جي بيتن جو انگريزي ۾ سندس ترجمو. سندس شاهه جا ترجمو ڪيل بيت ”هلال پاڪستان“ اخبار ۾ روزانو هڪ هڪ بيت به شايع ٿيندا رهيا. ان کانسواءِ هن شيخ اياز تي تمام علمي انداز ۾ فني پهلوئن جي حوالي سان عملي تنقيد ڪئي ۽ شيخ اياز ۽ ٻين شاعرن جا نظم سنڌيءَ مان انگريزيءَ ۾ ترجمو ڪيا. امير علي چانڊيي 12 آڪٽوبر 1996ع تي حيدرآباد ۾ وفات ڪئي.

## حوالا
عبدالوهاب سهتو

انجنيئر **عبدالوهاب سهتو** انجنيئر طور مشهور ليکڪ، ڳوٺ ڄام نور الله، تعلقي ڪنڊياري ضلعي نوشهري فيروز ۾ جنم ورتو. پيشي جي لحاظ کان پبلڪ هيلٿ کاتي ۾ انجنيئر آهي. سٺو ڪهاڻيڪار ۽ محقق آهي. سنڌي پهاڪن ۽ چوڻين تي به ڪافي تحقيق ڪئي اٿس.

سندس ڇپيل ڪتابن ۾:

*هراس (ڪهاڻيون)
*بت ئي چوي ڪافر (ڪهاڻيون)،
*هٿ جي وڍي (ڪهاڻيون)،
*ننڍڙي روپ واريون چوڻيون ۽ پهاڪا (2000ء)،
*ورجيسون: پس منظر ۽ ڪارج (2003ء)،
*موزون آکاڻين ذريعي جڙيل پهاڪا ۽ چوڻيون (2004ء)،
*اترادي پهاڪا ۽ چوڻيون (2006ء)،
*روايت ۽ بغاوت جو شاعر عبدالڪريم گدائي (ڪينجهر خاص نمبر: 2005ء) شامل آهن.

## حوالا

زمرو:ليکڪ
زمرو:سنڌي شخصيتون
سڪندر عباسي

**سڪندر عباسي** پٽ محمد رمضان عباسي هجري 1393 ذوالحج جي 6 تاريخ ڏينھن اڱارو، عيسوي 1974ع جنوري جي تيرهين تاريخ بکرمي 2030 پوه مھيني جي 18 تاريخ تي لاڙڪاڻي ۾ ڄائو. نوڪري انڪم ٽيڪس آفيس لاڙڪاڻو. تعليم ايم اي پوليٽيڪل سائنس. لکڻ جو شوق 1993ع کان ٿيو. پھرين ڪھاڻي ”واپسي“ جيڪا ماهوار رسالي ”بختاور“ حيدرآباد ۾ ڇپي. ڪھاڻين جا ٻہ ڪتاب 1. ”پيار جو پھريون نظم“ جنھن ۾ 10 ڪھاڻيون آهن، 1998ع ۾ انڊلٺ پبليڪيشن لاڙڪاڻو شايع ڪيو. ٻيو ڪتاب ”ڪوجهي چنڊ جو غم“ مئي 2002ع ۾ سچل ادبي مرڪز پبليڪيشن لاڙڪاڻي شايع ڪيو.  هن ڪتاب ۾ 4 ڪھاڻيون ۽ هڪ ناوليٽ ”مون ۾ آهين تون“ جي عنوان سان ڏنل آهن. هي ڪتاب 80 صفحن تي مشتمل آهي. سڪندر عباسي ڪھاڻيڪار کان علاوه، ڪالم نويس، ٽي.وي ڊراما رائيٽر ۽ ريڊيو ڪمپيئرر آهي.
غلام نبي گل

سنڌ جي سهڳڻي شاعر غلام نبي گل جو جنم 10 سيپٽمبر 1932، سيپٽمبر تي ڇنڇر ڏينھن ٿيو. جڏهن ته هجري سن 1351 جو مھينو ربيع الثاني جي 8 تاريخ ۽ بڪرمي 1989جي بڊي مھيني جي 26 تاريخ. غلام نبي گل استادي پيشي (تعليم ۽ تدريس) سان وابسته رهيو ۽ اهڙي طرح سائين عمر جا 60 سال پورا ڪري 1992ع ۾ رٽائرمينٽ ورتي. لڳ ڀڳ ارڙهن (18) ڪتابن جي مصنفَ شاعريءَ سان گڏ ڪھاڻيون به لکيون. سندس ڪھاڻين جا ٻه ڪتاب شايع ٿيا. جن مان ”دعا جا پير“ 2002ع ۾ شايع ٿيو. هي ڪتاب 16 ڪھاڻين جو مجموعو آهي. سندس افسانن جو ٻيو ڪتاب ”مان ڪير آهيان“ 2004ع ۾ ڇپيو. هن ڪتاب ۾ به 18 ڪھاڻيون ڏنل آهن. غلام نبي گل آخري پساهن تائين محلي لطيف ڪالوني، رحمت پور لاڙڪاڻي ۾ واقع پنهنجي گھر ۾ رهائش پذير رهيو. گل صاحب 17 نومبر 2016ع تي 84 ورهن جي ڄمار ۾ وفات ڪئي.
عزيز قاسماڻي

**عبدالعزيز چانڊيو**، جنهن جو ادبي نالو عزيز قاسماڻي آهي، هڪ ليکڪ ۽ اديب آهي. پاڻ 16 مارچ 1971 تي ڳوٺ جمع خان چانڊيو تعلقه قبو سعيد خان ۾ پيدا ٿيو.

لکڻ جي شروعات 1990ع کان ٿي ۽ پھرين ڪھاڻي مھراڻ رسالي ۾ 1991ع ۾ ڇپي. سندس ڪھاڻين (Short Stories) جا 3 ڪتاب شايع ٿي چڪا آهن جھڙوڪ: 1. ”ڪجهه به نه“ هن ۾ 58 شارٽ اسٽوريز آهن جيڪو 2007ع ۾ شايع ٿيو. 2. ”مان اوهان مان ناهيان“ جنھن ۾ 56 ننڍڙيون ڪھاڻيون آهن. هي ڪتاب جنوري 2010ع ۾ شايع ٿيو. 3. ”کيرٿر تان اُڏار“ هن ڪتاب ۾ 9 ڪھاڻيون آهن جيڪو 2007ع ۾ شايع ٿيو. ٽيئي ڪتاب ڪنول پبليڪيشن قمبر شايع ڪرايا آهن.
الهداد ٻوهيو

**ڊاڪٽر الهداد ٻوهيو** (انگريزي:Dr. AllahDad Bohyo) سنڌ ۾ جنم وٺندڙ سنڌي ٻوليءَ جو ناميارو عالم ۽ اديب هو. سندس ڪيترائي ئي ڪتاب ڇپيل آهن. 
## جنم
الهداد ٻوهيو 8 آگسٽ، 1934ع ۾ تعلقي وارھ، ضلعي لاڙڪاڻي جي ڳوٺ پيچوها ۾ ڄائو. ايم.اي ۽ بي.ٽي ڪرڻ کان پوءِ تعليم کاتي ۾ ملازمت ڪيائين.

## سوانح حيات
ڊاڪٽر الهداد ٻوهيو مشهور اديب، نقاد، دانشور، تعليمدان ۽ ماهر لسانيات هو. تنقيد ۽ لسانيات جي ميدان ۾ مثالي خدمتن جي حوالي سان سڃاتو وڃي ٿو. سندس شخصيت ۾ سنجيدگي ۽ وقار نمايان نظر ايندو هو. تعليم کاتي ۾ مختلف عهدن تي رهي، آخر ڊائريڪٽر ايڄوڪيشن جي عهدي تي پهتو. پنهنجي پوري ڄمار علم ادب جي واڌاري لاءِ وقف ڪيائين. ”تحقيق“ سندس پسنديده موضوع رهيو. 1977ع ۾ سنڌ يونيورسٽيءَ مان ڊاڪٽريٽ جي ڊگري ورتائين، سندس گائيڊ ڊاڪٽر غلام علي الانا هو. پي. ايڇ. ڊيءَ لاءِ سندس مقالي جو عنوان هو ”سنڌي ٻوليءَ جو سماجي ڪارج“ هيءُ مقالو سنڌالاجيءَ طرفان سال 1987ع ۾ ڇپرايو ويو آهي. سنڌ ۾ سماجي لسانيات جي موضوع تي هي پهريون پي ايڇ. ڊي هو. سندس ڇپيل ڪتابن ۾ ’-تنقيدون-‘ (1980ع)، ’ادب جا فڪري محرڪ‘ (1984ع) ۽ ’علم تحقيق‘ (1990ع) اهم آهن. جڏهن تہ سندس اڪيچار مضمون، مقالا ۽ ڪالم مشهور رسالن ٽه ماهي ’مهراڻ‘، ’نئين زندگي‘، ’ساڃاهه‘، ’پارس‘، ’باک‘ ۽ اخبارن ۾ ڇپيل آهن. سندس تحريرن تي مشتمل هڪ ڪتاب ”ٻوهيي جون تحريرون“ سنڌي ساهت گهر حيدرآباد پاران ڇپايو ويو آهي. تازو ٻوليءَ تي سندس مقالن جو ڪتاب سنڌي لئنگئيج اٿارٽيءَ پاران 2008ع ۾ ڇپايو ويو آهي، جيڪو آزاد انور ڪانڌڙي ترتيب ڏنو آهي. پاڻ 16 جولاءِ 1994ع تي ٽنڊي آدم ۾ هڪ تعليمي سيمينار ۾ خطاب ڪندي، دل جي دوري پوڻ سبب وفات ڪري ويو.

## حوالا

زمرو:1934ع جون پيدائشون
زمرو:1994ع جون فوتگيون
زمرو:1994ع جون وفاتون
زمرو:پاڪستاني ليکڪ
زمرو:سنڌي اديب
زمرو:سنڌي ماڻھو
زمرو:سنڌي مصنف
ڪيهر شوڪت

**ڪيهر شوڪت** (پيدائش: 2 فيبروري، 1952ع - وفات: 23 اپريل، 1999ع) پاڪستان جي صوبي سنڌ سان تعلق رکندڙ سنڌي ۽ اردو  زبان جو افسانہ نگار، ڊراما نويس ۽ شاعر هيو۔

## حالات زندگي
ڪيهر شوڪت 2 فيبروري، 1952ع تي دادو ضلعو، صوبو سنڌ، پاڪستان ۾ پيدا ٿيو۔ سندن آبائي ڳوٺ آگاڻي آهي، جيڪو لاڙڪاڻو ضلعو ۾ واقع آهي۔ سندن والد غلام عباس پنهنجي روزگار جي سبب کان دادو ضلعو ۾ رهندو هيو۔

## تعلیم
1970ع ۾ مئٽرڪ جو امتحان گورنمينٽ هاءِ اسڪول لاڙڪاڻي مان پاس ڪيو. ايم.اي سنڌي، ايم.اي انٽرنيشنل ريليشنز ۽ ايل.ايل. بي ڪيائين. 

## ملازمت
شروعات ۾ سنڌي استاد طور ڪراچيءَ ۾ نوڪري ڪيائين. 1990ع م کيس قانون کاتي ۾ سرڪاري وڪيل جي نوڪري ملي ۽ 1998ع ۾ ڊپٽي اٽارني جي عھدي تي ترقي ملي.

## ادبي ۽ فني خدمتون
پاڻ ڪھاڻيڪارن سان گڏ ڊراما نويس به هيو، يادگار ڊرامن ۾ انتھا، سج گرهڻ ۽ اڪيلو ماڻهو وغيره شامل آهن. سندس ڇپيل ڪھاڻين جو مجموعو ”پُل تي ويٺل هڪ نوجوان“ هڪ يادگار آهي.

## وفات
ڪيهر شوڪت 23 اپريل، 1999ع ڇنڇر ڏينھن 7- محرم 1419 هجري تي ڪراچي، پاڪستان ۾ وفات ڪري ويو۔ هو لاڙڪاڻو ۾ پنهنجي اباڻي ڳوٺ ۾   مٽي حوالي ٿيو۔

## حوالا

زمرو:سنڌي مصنف
منظور ڪوهيار

منظور ڪوهيار  ڪھاڻين جي ڪتابن کان علاوه ڪيترا ئي اسٽيج ڊراما، ٽي وي ڊراما، ادبي ڪالم ۽ ڊاڪيومينٽريز ۽ سفرناما لکيا آهن. ۽ هن کي 
مڃتا طور ڪيترا ئي ايوارڊ ملي چڪا آهن. اسٽيج ڊرامن ۾ ”جنرل شاهه بھارو“، ”جهڪر“، ”آواز“، ”رسمن جي انگاس تي“ وغيره ۽ ٽي وي ڊرامن ۾ ”ڪارا ڪڪر“، ”وفائون منتظر آهن“ ”سياست“، ”رَوشِ“، ”رواج“ ۽ ”تپش“ مشھور آهن.

زمرو:1955ع جون پيدائشون
اقبال رند

ائڊووڪيٽ ۽ نوجوان شاعر اقبال رند، تعلقي ڪوٽ غلام محمد ضلعي ميرپورخاص جي ويجهو ’لانڍي‘ ڳوٺ ۾ 1970ع ڌاري، تر جي مشهور پرائمري -استاد- ۽ قومي ڪارڪن محمد جمن رند جي گهر ۾ جنم ورتو. پرائمري ۽ سيڪنڊري -تعليم- ڪوٽ غلام محمد مان حاصل ڪري، 1986ع ۾ گورنمينٽ شاهه عبداللطيف ڪاليج ميرپورخاص مان انٽر پاس ڪيائين. ايم. اي سنڌي ۽ ايل. ايل. بي به ڪيل اٿس. 1990ع کان شاعري ڪيائين، غزل ۽ وائيءَ جي صنف ۾ نئين ٽهيءَ جي شاعرن ۾ سٺو مقام رکي ٿو. هن وقت سيشن ڪورٽ، ڪوٽ غلام محمد ۽ ميرپورخاص ۾ وڪالت ڪري رهيو آهي. سندس شاعري جو مجموعو ”خوشبوءِ جي تنهائي“ (2005) ۾ ڇپيل آهي. هو هن وقت ميرپور خاص ۾ رهي ٿو.

## حوالا

زمرو:سنڌي شاعري
زمرو:سنڌي شخصيتون
رزاق مهر

**رزاق مهر** انگريزي (Razaq Maher) (پيدائش: 20 جون 1954ع - وفات: 15 آگسٽ 2002ع) سنڌ جو ناليوارو ڪهاڻيڪار، ڊرامه نگار ۽ شاعر هو. سندس ڪيتريون ئي ڪهاڻيون ۽ شاعري سنڌ جي اهم رسالن ۾ شايع ٿيل آهن. سندس ڪيترائي ڊرامه پاڪستان ٽيليوزن ڪراچي تان ٽيليڪاسٽ ٿيا. سندس ڪهاڻين جا ڪتاب پڻ ڇپيل آهن.

## زندگي جو احوال
رزاق مهر 20 جون 1954ع تي لاڙڪاڻو شهر جي مراد واهڻ محلي ۾ جنم ورتو. سندس پورو نالو عبدالرزاق ولد رانجهو خان مهر هو. هن ابتدائي، سيڪنڊري، هاير سينڪڊري کان بي اي تائين تعليم لاڙڪاڻي ۾ حاصل ڪئي. 1973ع ۾ بي اي ڪيائين ۽ 1979ع ۾ سنڌ يونيورسٽي مان سنڌي ادب ۾ ايم اي جي ڊگري حاصل ڪيائين. اول بلڊينگ ڊپارٽمينٽ ۾ ڊرافٽ مين طور ڀرتي ٿيو. پوءِ پبلڪ اسڪول ميرپور خاص ۾ ليڪچرار مقرر ٿيو. جتي 1988ع تائين خدمتون سرانجام ڏنائين. سنڌ پبلڪ سروس ڪميشن جو امتحان پاس ڪري 1989ع ۾ جوهي ڪاليج ۾ ليڪچرار مقرر ٿيو. جتان 1990ع ۾ بدلي ڪري قمبر ڪاليج ۾ مقرر ڪيو ويو. اتان بدلي ٿي گورنمينٽ سائنس ڪاليج لاڙڪاڻي ۾ مقرر ٿيو. اسسٽنٽ پروفيسر طور ترقي ماڻيائين.

### ادبي خدمتون
رزاق مهر 1973ع ۾ ادبي دنيا ۾ قدم رکيو. سندس ڪهاڻيون ۽ شاعري سنڌ جي اهم رسالن ۾ ڇپجڻ شروع ٿيون. 1987ع ۾ سنڌي ادبي بورڊ پاران سندس ڪهاڻي “آڙاھ” تي ايورڊ پڻ ڏنو ويو هو. سندس لکيل ڪيترائي ڊرامه پاڪستان ٽيليويزن ڪراچي تان ٽيليڪاسٽ ٿيا جن وڏي مقبوليت ماڻي. رزاق اڻ ڇهيل موضوعن تي انفرديت سان لکيو. اهوئي سبب آهي جو کيس وڏي پذيرائي ملي. سندس ڪهاڻي جو پهريون ڪتاب 1983ع ۾ ڇپيو ۽ ٻيو سندس وفات کان پوءِ 2009ع ۾ شايع ٿيو. سندس بهترين ادبي ڪم ۾ سندس ڊرمو “جياپو”، سندس ڪهاڻين جا ڪتاب “سڪون ڪٿي آهي“ ۽ “ڊهندڙ ديوار” شامل آهن.

## وفات
منفرد ليکڪ ۽ شاعر رزاق مهر 15 آگسٽ 2002ع ۾ دل جي دؤري سبب لاڙڪاڻي ۾ لاڏاڻو ڪري ويو.

## حوالا

زمرو:سنڌي ادب
زمرو:سنڌي شاعر
زمرو:ڊرامه نگار
زمرو:ڪهاڻيڪار
زمرو:پاڪستاني ليکڪ
زمرو:سنڌي ليکڪ
انگون

thumb|انگون
انگون، اينگگون ڪيپٽي ساسمي (انگريزي: Anggun Cipta Sasmi) (پيدائش 29 اپريل 1974) انڊونيشيا جو هڪ ڳائڪه آهي جيڪا هاڻي فرانسيسي شهري آهي.

## حوالا

زمرو:1974ع جون پيدائشون
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:جيوت ماڻهو
آثم ناٿن شاهي

**آٿم ناٿن شاهي** انگريزي (Asim Nathan Shahi) (پيدائش: 2 جنوري 1937ع - وفات: 6 آڪٽوبر 2006ع) سنڌي ٻولي جو ناميارو شاعر هو. آثم ناٿن شاهي جو اصل نالو غلام رسول سولنگيءَ جو ادبي نالو هو. هن 2 جنوري 1937ع تي ڳوٺ کاٿڙي خيرپور ناٿن شاه تعلقو ضلعي دادوءَ ۾ الله بخش سولنگيءَ جي گهر ۾ جنم ورتو هو. سندس شمار ناليوارن شاعرن ۾ ٿئي ٿو. آثم ناٿن شاهي پنج درجا سنڌي پڙهڻ کان پوءِ عربي ۽ فارسي تعليم پنهنجي ناني مولوي فيض محمد ”پريشان“ ۽ لاڙڪاڻي ضلعي جي ڳوٺ الهرکيي جلباڻيءَ جي مدرسي ۾ حاصل ڪئي. پيشي جي لحاظ کان پاڻ ڪڏهن مزدوري، ڪڏهن کيتي ته ڪڏهن خانگي ملازمت ڪري گذر سفر ڪندو رهيو. کيس ننڍپڻ کان ئي شعر و شاعريءَ سان لڳاءُ رهيو. 1962ع  کان پوءِ نالي واري شاعر ”محسن“ ڪڪڙائيءَ جي اصلاح هيٺ شعر چوڻ لڳو. ”بزم طالب الموليٰ“ شاخ خيرپور ناٿن شاهه سان لاڳاپيل علمي، ادبي سرگرمين ۾ حصو وٺڻ لڳو. 1963ع ۾ ”محسن ڪڪڙائي“ سان گڏجي ”اداره فلاح و بهبود خيرپور ناٿن شاهه“ قائم ڪيائين ۽ هڪ لئبرري به کوليائين. 

## ڪتاب
*جڏهن اُلا اڀ ۾  مارئي اڪيڊمي سڪرنڊ 1994ع
*لهرون لهرون لاٽ ، مارئي اڪيڊمي سڪرنڊ،1998ع
*ڇا چيس آئيني، رمجهم پبليڪيشن دادو 2007ع
## اوارڊ
آثم ناٿن شاهي کي ڪينجهر رسالي حيدرآبادپاران 1994ع ۾ مڃتا اوارڊ مليو.ان کان علاوه کيس ادبي سنگت پاران نقد انعام پڻ مليو.

## وفات
آثم ناٿن شاهي 6 آڪٽوبر 2006ع تي وفات ڪري ويو.
## حوالا

زمرو:سنڌي ادب
زمرو:سنڌي شاعر
مظهر ابڙو

thumb|مظهر ابڙو

**ابڙو مظهر** ڪهاڻيڪار، ناول نگار، ٽي وي ڊراما ليکڪ ۽ شاعر ھو. مظهر ابڙو ولد منظور حسين ابڙو 25 اپريل 1971ع تي خيرپور جي تعلقي ڪنگري جي ڳوٺ ڪولاب جيئل ۾ پيدا ٿيو. هن ابتدائي تعليم ڪولاب جيئل جي پرائمري اسڪول مان، مئٽرڪ ميرپور ماٿيلي مان، بي. اي. ڊگري ڪاليج خيرپور مان، ايم. اي. (سنڌي ۽ ايڪنامڪس) شاھ عبداللطيف يونيورسٽي، خيرپور مان ڪئي. پيشي جي لحاظ کان ڪاليج ايجوڪيشن ڊپارٽمينٽ، سنڌ ۾ سنڌيءَ جو پروفيسر ھو. سنڌ جي ڪهاڻيڪارن ۾ سندس شمار سٺن ڪهاڻيڪارن ۾ ٿئي ٿو. 

## ايوارڊ
سندس علمي پورھئي جي ڪري هُو ڪيترائي ايوارڊ ماڻي چڪو آهي، جن ۾ پاڪستان اڪيڊمي آف ليٽرس، اسلام آباد جو شاھ عبداللطيف ڀٽائي (رح) قومي صدارتي ايوارڊ ۽ ڪيش پرائيز، سچل سرمست يادگار ڪاميٽي ۽ ثقافت کاتي سنڌ جو سچل سرمست (رح) ايوارڊ، ماھوار نئين زندگي پريس انفارميشن ڊپارٽمينٽ، حيدرآباد جو شاھ عبداللطيف ڀٽائي رح ايوارڊ، سنڌي ادبي سنگت جو  ’نسيم کرل‘ ايوارڊ، ماهوار ’سوجهرو‘ ڪراچيءَ جو بهترين ناول نگار ايوارڊ ۽ ٻيا ڪيترائي ايوارڊ شامل آهن.
## ادبي ڪم
سـنــدس ڇپيل ڪتابن ۾: (1) ڌرتيءَ تي وکريل ٽانڊا (ڪهاڻيون) (2) خُواب - کوٽا سِڪا (ڪهاڻيون) (3) جيون- اجاڙ رستا (ناول) (4) سرد خاني ۾ رکيل خُواب (ڪهاڻيون) (5) درد جي آس پاس (شاعري) (6) خوابن جو سفر (ناول/ڪٿا) (7) سڪل نديءَ جا نشان (ڪھاڻيون) شامل آهن.

مظھر ابڙو جُونِ 16, 2009 ۾ سنڌي وڪيپيڊيا تي تمام ٿورڙي ڀاڱيداري پڻ ڪئي ھئي.

## وفات
مظھر ابڙو 25 مارچ 2024ع تي وفات ڪئي.

.

## حوالا

زمرو:1971ع جون پيدائشون
زمرو:جيوت ماڻهو
زمرو:سنڌ
اظهار مٺل جسڪاڻي

**اظهار مٺل جسڪاڻي** بنيادي طور تي مائيننگ (کاڻين جو ڪم) انجنيئر هئڻ سان گڏوگڏ هڪ نوجوان ۽ نمائنده تخليقار پڻ آهي.  
## خانداني پس منظر
هن 2 فيبروري 1990ع ۾ حيدرآباد ضلعي جي ڳوٽ ٽئونر خان جسڪاڻي عرف جهوڙو پٽيل لڳ ٽنڊوڄام ۾ پروفيسر محمد مٺل جسڪاڻيءَ جي گهر ۾ جنم ورتو. سندس والد وانگر سندس شاعري ۽ مضمون به مختلف اخبارن، رسالن ۽ انٽرنيت تي شايع ٿيندا رهن ٿا.
زمرو:سنڌي شخصيتون
ممنون حسين

**ممنون حسین** پاڪستان مسلم لیگ (ن) پاران صدارتي منصب جو امیدوار ممنون حسین مڊل ڪلاس سان تعلق رکهندڙ واپاري ۽ سیاسي شخصیت آهي.   هو بنیادي طور تي اردو زبان ڳالهائيندڙ آهي.۔ ممنون حسین ڪراچي ۾ قائم هڪ ٽیڪسٽائل ڪمپني جو مالڪ آهي. 
## شروعاتي زندگي
ممنون حسین سنہ 1940 میں ڀارت جي شهر آگري ۾ پیدا ٿيو، پاکستان ٺهڻ کان پوءِ هن جو خاندان لڏي ڪراچي پاڪستان ۾ آيو۔هن انسٽیٽوٽ آف بزنس ایڊمنسٽریشن ڪراچي مان گریجویشن ڪئي۔
## سیاسي وابستگي
سنہ 1993 ۾ پاڪستان جي ان وقت جي صدر غلام اسحاق خان جڏنهن میان نواز شریف جي حڪومت برطرف ڪئي تہ انهن ڏينهن ۾ ممنون حسین شریف ڀائرن جي ويجهو ٿيو ۽ پوءِ هو مسلم لیگ سنڌ جو قائم مقام صدر سان گڌ ٻين عهدن تي بہ رهيو۔ ممنون حسین سنہ 1997 ۾ سنڏ جي وزیر اعلیٰ لیاقت جتوئي جو مشیر بہ رهيو، سنہ 1999 ۾ هن کي گورنر مقرر مقرر ڪيو ويو، پر صرف ڇھ مهينن ۾ ئي میان نواز شریف جي حڪومت جو تختو اونڌو ٿيو ۽ هو بہ لاٿو ويو۔
## حوالا

زمرو:پاڪستاني شخصيتون
زمرو:پاڪستاني مسلم شخصيتون
زمرو:پاڪستان جا صدر
زمرو:پاڪستان مسلم ليگ (ن) جا سياستدان
زمرو:جيوت ماڻهو
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:سنڌ جا گورنر
زمرو:ڪراچي جا سياستدان
زمرو:ڪراچي جا ماڻھو
زمرو:ڪراچي جي شخصيتون
زمرو:1941ع جون پيدائشون
زمرو:2021ع جون وفاتون
پاڪستان نيوي

thumb|کاٻو|پاڪ بحریا جو نشان

**پاڪ بحریا** (Pakistan Navy) پاڪستان جي بحري حدن ۽ سامونڊري ۽ ساحلي مفادن جي محافظ آهي ۔ هي پاڪستان جي دفائي فوج جي کا حصو آهي۔

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا سرڪاري ادارا
زمرو:پاڪستان جي فوج
زمرو:حڪومت پاڪستان
هٽڙي

**ھٽڙي**, (Hatri) سنڌ جي مشهور ۽ قديمي ڳوٺن مان هڪ آهي. ھٽڙي جي ئي ويجھو حيدرآباد شهر سنڌ ۾آهي.ھٽڙي گلاب جي گلن جي مرڪز طور پڻ مقبول آهي.
* سنڌ جو نقشو
زمرو:سنڌ جون يونين ڪائونسلون
زمرو:ضلعو حيدرآباد، سنڌ
پروفيسرعبدالحق ڀٽي

thumb|Mr. Abdul Haque Bhatti Professor of English
         
 پروفيسر عبدالحق ڀٽي بن حاجي حيدر بخش ڀٽي جي ولادت باسعادت بتاريخ 20 سيپٽمبر 1937ع ھٽڙي حيدرآباد ۾ ٿي. سندس والد بزرگوارحاجي حيدر بخش ڀٽي وقت جو هڪ نيڪ نفيس انسان ۽ ديني علم روحاني بزرگ هو. جنهن پنهنجي فرزند جي ننڍپڻ کان ئي اهڙي تربيت ڪئي جنهن اڳتي هلي پنهنجو نالو نروار ڪيو. سندس ڪيل خدمتون روز روشن جيان آهن. سندس زندگي جي ڪمن جي ڪارڪردگي جو عڪس سندس ماضي جي آئيني ۾ جهاتي پائڻ سان ظاهر ٿئي ٿو . ڀٽي صاحب جو نسب ٽين پيڙهي محمد حيات ڀٽي ۾ سان لڳي ٿو. 

## شروعاتي تعليم
مياِن عبدالحق ڀٽي پرائمري جا ٽي درجا پنهنجي ڳوٺ ھٽڙي  ۾ پاس ڪيا ۽ انگريزي تعليم نورمحمد هاء اسڪول ۽ سٽي ڪاليج حيدرآباد  حاصل ڪيا. 

## منسلڪ روزًگار

سنڌ پبلڪ سروس ڪميشن جو امتحان پاس ڪري انًگلش جا ليڪچرار تعليم کاتي ۾ ٿيا, سنڌ جي مختلف ڪاليجن م رهيا ان کان پوء ترقي پروفيسر تيا.۽ آخر اهڙي ريت حياتي جو گهڻو عرصو سنڌ جي تعليم کاتي ۾ رهي. سنڌ جي سڀني ضلعن ۾ تعليمي خدمتون سرانجام ڏيندي.

## خاندان تي الله جي رحمت

هن خاندان تي الله تعاليٰ جو فيض و رحمت رهي آ. ، تحقيق هن خاندان الله ۽ ان جي رسول جي دين سان محبت آهي.  20سيپٽمبر1997ع تي رٽائرڊ ٿيو. آخر 25 2005ع تي 67ورهين جي عمر ۾ هن فاني دنيا مان هميشه لاءِ موڪلائي ويو.

## خاندان تعلق ء رشتو
عبدالمجيد ڀٽي جج ، ڀٽي برادري تنظيم
## خاندان جا وڏا بزرڱ

* محمد حيات ڀٽي  هالا  حيدرآباد سنڌ.*

* علي محمد ڀٽي,ھٽڙي,حيدرآباد,سنڌ.*

* مريد علي ڀٽي  ٽنڊو مير غلام حسِن,لطيف آباد  حيدرآباد سنڌ.*

* حاجي حيدربخش ڀٽي  الهداد جو چنڊ ڳوٺ  حيدرآباد سنڌ.*
تاج صحرائي

**تاج صحرائي** انگريزي ٻولي (Taj Sahrai) (پيدائش:11 سيپٽمبر 1921ع-وفات: 28 آڪٽوبر 2002ع) سنڌ، پاڪستان جو مشهور محقق، مؤرخ ۽ اديب هو. هن تاريخ، قديم آثارن ۽ ادب بابت سنڌي ۽ انگريزي ۾ ڪيترائي مضمون، مقالا ۽ ڪتاب لکيا. کيس ادبي خدمتن عيوض حُڪومت پاڪستان پرائيڊ آف پرفارمنس جي تمغي جو اعزاز بخشيو.

## زندگي ۽ تعليم
تاج صحرائي جو پورو نالو تاج محمد ولد نور محمد ميمڻ هو. هيءُ 11 سيپٽمبر 1921ع تي شڪارپور ۾ پيدا ٿيو. هن پرائيمري تعليم شڪارپور شهر ۾ حاصل ڪئي. بعد ۾ تاج صحرائي جي خاندان دادو شهر رهائش اختيار ڪئي. هن بي.اي ۽ بي.ٽي جي تعليم حاصل ڪئي. 1952ع ۾ طالب الموليٰ هاءِ اسڪول دادوءَ جو هيڊ ماستر مقرر ٿيو ۽ 1968ع ۾ دادو ۾ علامه آءِ آءِ قاضي لئبرري جي بنياد وجهڻ ۾ اهم ڪردار ادا ڪيائين. طالب المولى هاءِ اسڪول جي هيڊ ماسٽر طور رٽائر ٿيو. تاج صحرائي شهباز ميلا ڪاميٽي ضلع دادو جو آخري دم تائين ڪنوينر رهيو. هن دادوءَ ۾ تعليم ۽ علم کي فروغ ڏيڻ لاءِ دادو ۾ ڪتاب گهر کوليو. هن لکڻ جي شروعات 1940ع کان ڪئي. سندس انگريزي توڙي سنڌي ۾ ڪيترائي مضمون، مقالا ۽ ڪتاب شيع ٿيل آهن. تاج صحرائي جا مضمون درسي ڪتابن ۾ پڻ شامل آهن. کيس مڃتا طور حُڪوتت پاڪستان 1991ع ۾ پرائيڊآف پرفارمنس جو ايوارڊ ڏنو.

## ڪتاب
سندس ڪجهه ڪتابن جا نالا هيءُ آهن:

1، تصور درد 1946ع

2، سُر سارنگ جو مطالعو 1956ع

3، سنڌو تهذيب 1989ع

4،پَڻِي لوڪ 1996ع

5، گورک چوٽي 1996ع

6، ليڪ منڇر، سنڌي ادبي بورڊ، 1997ع

7، نيڻن ننڊ اگُهور 2002ع

### وفات
تاج صحرائي 28 آڪٽبر 2002ع ۾ دادو ۾ وفات ڪئي.
## حوالا

زمرو:سنڌي ليکڪ
زمرو:سنڌ جا محقق
زمرو:سنڌي شخصيتون
زمرو:1921ع جون پيدائشون
زمرو:2002ع جون فوتگيون
زمرو:پاڪستاني ليکڪ
ڀڄ

**ڀڄ**  ڀارت جو ھڪ قصبو جيڪو ڪڇ ضلعي ۾ آھي.

## تفصيل
ڀڄ جي مجموعي آبادي 289,429 ماڻھن تي مشتمل آھي ۽ 110 ميٽر سطح سمنڊ اوچائي تي آھي.

## پڻ ڏسو
* ڀارت
* ڀارت جي شھرن جي فھرست

## حوالا

زمرو:1510ع ۾ آباد ٿيل جڳھون
زمرو:ھندستان جا آڳوڻا گاديءَ جا ھنڌ
زمرو: ھندستان جا شھر، وسنديون ۽ واھڻ
زمرو:ڀارت ۾ اڳوڻا ڳاديءَ جا ھنڌ
موکي ميڊيا

**موکي ميڊيا** (انگريزي ۾ Mokhi Media) پهريون سنڌي سوشل ميڊيا چينل آهي، جنهن جو بنياد 22 نومبر 2010ع ۾ وڌو ويو، پرنٽ توڙي اليڪٽرانڪ تي نه پهتل مواد "موکي ميڊيا" ذريعي دنيا تائين پهچايو وڃي ٿو. موکي ميڊيا ذريعي شهيد بشير احمد قريشي جو تاريخي انٽرويو رڪارڊ ڪيو ويو آهي.

## تعارف
موکي ميڊيا جو بنياد 22 نومبر 2010ع تي سنڌي ظفر وڌو. جنھن جو مقصد سنڌ جي ترقي، خوشحالي، ثقافتي ورثن کي بچائڻ، سنڌ جي لوڪ، ادب، ڏاھپ ۽ ڪلا، جنھن ۾ سنڌ جي موسيقي ۽ رقص جون رمزون پڻ اچي وڃن ٿيون، کي ھٿي ڏيارڻ، سائنسي مواد جي اڻھوند کي پورو ڪرڻ ۽ مذهبي انتهاپسندي کي نظر ۾ رکندي سنڌ اندر رواداري قائم ڪرڻ، سنڌ جي ٻرندڙ قومي، طبقاتي مسئلن کي دنيا تائين پھچائڻ آھي

شهيد بشير احمد قريشي جو انٽرويو، جي ايم سيد جي 84 سالگراهه جو مڪمل پروگرام، صوفي محفلون، سنڌ جون ثقافتي رانديون، سياسي تقريرون ۽ انفرادي حقن لاءِ ٿيندڙ احتجاج، انساني حقن جي لتاڙ خلاف ٿيندڙ جدوجھد جو رڪارڊ موجود آھي.

## مقصد
موکي ميڊيا سنڌي سماج جا اهي پاسا نروار ڪري رهيو آهي جن کي عام سنڌي ٽي وي چينل نظر انداز ڪري رهيا آهن، جنهن ۾ ڪچهريون، مذاڪرا، انٽرويو، ڊاڪيومينٽري، بحث، رپورٽس وغيره موجود آهن، هي چينل سنڌ ۽ سنڌي ماڻهن جي فائدي لاءِ ٺاهيو ويو آهي، هي غير نفعي چينل آهي، هن چينل تحت سائنسي تعليمي ڄاڻ پڻ ڏني ويندي آهي.
## شاخون
**موکي پبليڪيشن**

موکي پبليڪيشن (انگريزي ۾ Mokhi Publication) بنيادي طور تي سنڌي، اردو ۽ انگريزي ڪتابن جي ڇپائي جو جو ادارو آھي. پبليڪيشن جو بنياد 13 مئي 2020ع تي رکيو ويو. موکي پبليڪيشن ڪتابن جي ڇپائي، وڪري سان گڏ ننڍا ننڍا پروگرام، فيسٽيول، سيمينار ڪانفرنسون ۽ ڪتابي ميلا منعقد ڪرڻ جو پڻ سوچي ٿي. موکي جو مشن سنڌي ادب سميت پرڏيھي ادب جا معياري ترجما ڇپي سنڌ واسين تائين پھچائڻ آھي.
thumb|موکي ميڊيا جو ٻيو لوگو جيڪو 2023 کان 2025 تائين استعمال ڪيو ويو.
**موکي ميگزين**

موکي ميگزين (انگريزي ۾ Mokhi Magazine) جي ذريعي مختلف مضمون، انٽرويو، رپورٽس ۽ ٻيو گهڻو مواد آن لائين سوشل نيٽورڪ ذريعي ماڻهن تائين پهچايو وڃي ٿو.thumb|موکي ميڊيا جو پھريون 22 نومبر 2010ع وارو پراڻو لوگو.
## حوالا
بوائل جو گيس جو قانون

بـوائـل نالي سائنسدان، گيس جي متعلق هڪ قانون دريافت ڪيو، جنهن کي **بوائل جو قانون (**) چيو وڃي ٿو. اهو قانون 1662ع ۾ شايع ٿيو.

**وضاحت**

بوائل جي گيس جي قانون مطابق؛
 
 "گيس گرمي پد (Temperature) کي مستقل رکجي تہ پوءِ گيس جي والار (Volume) دٻاء (Pressure) سان ابتي نسبت ۾ آهي."

جنهن جي وضاحت هن ريت ڪري سگهجي ٿي تہ جي گيس جي گرمي پد کي مستقل يعني کيس تبديل ٿيڻ نہ ڏجي، تہ پوءِ دٻاء کي گهٽائبو تہ سندس والار  وڌي ويندي، پر جي ان جي ابتڙ دٻاء کي وڌائبو تہ والار گهٽجي ويندي.

کيس رياضياتي ٻوليءَ ۾ هيٺين نموني بيان ڪبو؛                                   
thumb|left|250px|هن خاڪي ۾ ڏيکاريو ويو آهي ته دٻاءُ وڌائڻ تي گيس جو مقدار گهٽ ٿي ويندو آهي
                                    **pα1/V**
سندس چرندڙ خاڪو ڏسڻ لاءِ ڪلڪ ڪيو
سافٽويئر ذريعي سمجهڻ لاءِ هتي ڪلڪ ڪيو

thumb|بوائل جي اصل انگن جو  هڪ گراف
## حوالا

زمرو:حجم
زمرو:سائنسي قانون
زمرو:گيس جا قانون
زمرو:مقدار
آباڪس

**گڻپيو** يا **انگ ڳڻڻو** يا **انگ ڳڻپيندڙ** ( اردو ۾ **گنتارہ  **)    سڀ کان سادو ۽ پهريون ڳڻپيندڙ، چوڪنڊي ڪاٺين جي سانچي ۾ بالن يا وڏن مڻين جون تارون لڳل اوزار هو، جنهن کي **اباڪس** چئبو هو. ”اباڪس“ يوناني ٻولي جو لفظ آهي جنهن مطلب ”تختو“ (slab) آهي. پهرين تار جا بال ايڪا، ٻئي تار جا بال ڏهاڪا، ٽيئين تار جا بال يا مڻيا سو ۽ اڳتي هزار ، ڏھ هزار، لک، ڏھ لک ۽ ڪروڙ کي ظاهر ڪن ٿا. ايڪن جي ڏهن بالن يا مڻين جي هڪ طرف ٿيڻ کان پوءِ ، ڏهاڪن جو هڪ اڳتي يا ٻئي طرف ٿئي ٿو. اهو سادو ڳڻپيندڙ، چين ۾ هزارن سالن تائين استعمال ٿيندو رهيو. اباڪس ڳڻپيندڙ ايترو ته پراڻو آهي جو سندس ايجاد جو وقت يا ايجاد جي جاءِ به تاريخ ۾ نٿي ملي.  اباڪس، سڄي واپار کي تمام تيزي سان وڌايو، ڇاڪاڻ ته ان ذريعي ڪنهن بـ قسم جو واپاري حساب ڪتاب ڪري سگهجي ٿو.
يُورَپ ۾ 12صدي تائين اباڪس استعمال ٿيندو رهيو.سويت يونين ۾ تـ 20 صدي ۾ به استعمال ٿيندو رهيو. برقي ڳڻپيي  جي اچڻ کان پوءِ اباڪس غائب ٿي ويو. 

انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا مطابق اھو ڪاٺ جو هڪ چورس فريم آھي، جنهن جي وچ ۾ ننڍڙا گول رنگين بال، سادين لوهي تارن ذريعي پيل هوندا آهن. اهو فريم اڪثر پرائمري اسڪولن ۾ موجود هوندو آهي، جنهن جي مدد سان استاد، شاگردن کي سَولائيءَ سان حساب سيکاريندا آهن. اهو فريم چين جي پراڻي دؤر جي رياضي دان ايباڪس (Abacus) متعارف ڪرايو هو، انهيءَ جي ڪري ان جو نالو ئي ”ايباڪس“ پئجي ويو. آباڪس لفظ اصل م عربي ٻولي جي لفظ **ابق**  مان ورتل آهي جنھن جي معني مٽي يا عمدي واري آهي. يونانين لفظ ابيڪس (abax) استعمال ڪيو جنھن جي معني واري جو تختو ھئي. رومين ان کي اباڪس سڏيو.

## اباڪس جي ابتدا ۽ ارتقا
شروع ۾ اباڪس چيڪي مٽي جون اس ۾ سڪايل تختيون ھوندا ھئا جن تي عمدي واري جو تھ چڙھيل ھوندو ھو جن تي علامتون يا نشان ڪڍي سگھبا ھيا. يونانين سنگمرمر جي پٿر جي تختن جو استعمال شروع ڪيو. رومين وري پتل جون تختيون استعمال ڪرڻ شروع ڪيون. يونانين ۽ رومين انھن تي گڻپ لاءِ مڻين ۽ پٿرين جو استعمال پڻ شروع ڪيو. رومين سڀ کان پھريون انھن ۾ ھڪ مقرر جاء وارن قدرن کي ظاھر ڪرڻ لاء جھريون استعمال ڪندي ان ۾ نواڻ آڻي ان کي وڌيڪ ڪارائتو بڻايو. اباڪس  جي موجوده شڪل يارھين صدي عيسويءَ ۾ چين ۾ ۽ پوء چوڏھين صدي عيسويءَ ۾ جاپان ۾ متعارف ٿي ھئي ۽ ان کي چين ۽ جاپان وارا سوروبان سڏيندا هئا. ان نئين نموني م ھڪ ڪاٺي جي فريم اندر ۾ سڌيون تارون لڳائي انھن مان ھر تار ۾ پنج مڻيا وڌا ويندا ھئا جن کي ھيٺ مٿي ڪري سگھبو ھو. آباڪس ۾ مختلف رنگن جا مڻيا ٻڙي کان وٺي نون تائين سڀني انگن جي نمائندگي ڪندا آهن. ھر تار مختلف ڏھاڪي کي ظاھر ڪندي آهي. مؤرخن مطابق چيني ۽ جاپاني عالمن اباڪس جي مدد سان ھم چورس بنيادن  ۽ مڪعب بنيادن  جي ڳڻپ جا اثرائتا طريقا جوڙي ورتا ھيا.

## حوالا

زمرو: علم رياضي
برق ڏيئو

##### برق ڏيئو(Electric Light)

#### 1870ع ۾ [[انگلينڊ]] ۾ [[جازيف سوان]] ۽ [[آمريڪا]] ۾ [[ٿامس ايڊيسن]] ايجاد ڪيو
برق ڏيئو،لالٽينن کان شروع ٿيندڙ انقلاب کي مڪمل ڪيو. ان گهرن ۽ فيڪٽرين جا ڏينهن وڏا ڪري ڇڏيا ۽ رستن تي رات جي انڌير کي غائب ڪري،انهن کي محفوظ بنايو. ان تفريحات ۾ انقلاب آندو، ڊراما ٿيٽر ۾ گيس لالٽين جي جاءِ تي برق ڏيئو لڳڻ لڳا. نوان برق ڏيئا شهرن کي راتين ۾، حيرت ۾ وجهندڙ خوبصورت روشنين ۾ تبديل ڪري ڇڏيو.
ٿامس ايڊيسن

**ٿامس ايڊيسن** (Thomas Edison)، ٿامس الوا ايڊيسن (11 فيبروري، 1847 - آڪٽوبر 18، 1931) هڪ آمريڪي موجد ۽ واپاري هو. هن شعبن ۾ ڪيترائي ڊوائيس ٺاهيا آهن جهڙوڪ برقي طاقت پيدا ڪرڻ، ماس ڪميونيڪيشن، آواز رڪارڊنگ ۽ موشن تصويرون. اهي ايجادون، جن ۾ فونوگراف، موشن پکچر ڪيمرا، ۽ اليڪٽرڪ لائٽ بلب جا شروعاتي ورزن شامل آهن، جديد صنعتي دنيا تي تمام گهڻو اثر ڇڏيو آهي. هو انهن پهرين موجدن مان هڪ هو جنهن منظم سائنس ۽ ٽيم ورڪ جي اصولن کي ايجاد جي عمل تي لاڳو ڪيو، ڪيترن ئي محققن ۽ ملازمن سان گڏ ڪم ڪيو. هن پهرين صنعتي تحقيقي ليبارٽري قائم ڪئي.  

ايڊيسن آمريڪي مڊ ويسٽ ۾ پيدا ٿيو. پنهنجي ڪيريئر جي شروعات ۾ هن ٽيليگراف آپريٽر طور ڪم ڪيو، جنهن هن جي ڪجهه ابتدائي ايجادن کي متاثر ڪيو. 1876 ​​۾، هن پنهنجي پهرين ليبارٽري سهولت مينلو پارڪ، نيو جرسي ۾ قائم ڪئي، جتي هن جون ڪيتريون ئي ابتدائي ايجادون ٺاهيا ويا. هن بعد ۾ فورٽ مائرز، فلوريڊا ۾ هڪ بوٽنيڪل ليبارٽري قائم ڪئي، واپارين هينري فورڊ ۽ هاروي ايس فائرسٽون جي تعاون سان، ۽ ويسٽ اورينج، نيو جرسي ۾ هڪ ليبارٽري، جنهن ۾ دنيا جو پهريون فلم اسٽوڊيو، بليڪ ماريا ڏيکاريو ويو. هن جي نالي تي 1,093 آمريڪي پيٽرن سان گڏ، ٻين ملڪن ۾ پيٽرن سان گڏ، ايڊيسن کي آمريڪي تاريخ ۾ سڀ کان وڏو موجد سمجهيو ويندو آهي. ايڊيسن ٻه شاديون ڪيون ۽ ڇهن ٻارن جو پيءُ ٿيو. هن 1931ع ۾ ذیابيطس جي پيچيدگين سبب وفات ڪئي.  

**Thomas Alva Edison** (February11, 1847October18, 1931) was an American inventor and businessman. He developed many devices in fields such as electric power generation, mass communication, sound recording, and motion pictures. These inventions, which include the phonograph, the motion picture camera, and early versions of the electric light bulb, have had a widespread impact on the modern industrialized world. He was one of the first inventors to apply the principles of organized science and teamwork to the process of invention, working with many researchers and employees. He established the first industrial research laboratory.

Edison was raised in the American Midwest. Early in his career he worked as a telegraph operator, which inspired some of his earliest inventions. In 1876, he established his first laboratory facility in Menlo Park, New Jersey, where many of his early inventions were developed. He later established a botanical laboratory in Fort Myers, Florida, in collaboration with businessmen Henry Ford and Harvey S. Firestone, and a laboratory in West Orange, New Jersey, that featured the world's first film studio, the Black Maria. With 1,093 US patents in his name, as well as patents in other countries, Edison is regarded as the most prolific inventor in American history. Edison married twice and fathered six children. He died in 1931 due to complications from diabetes.
framepx|thumb|left|ٿامس ايڊيسن
**ٿامس ايڊيسن** (Thomas Edison)، هڪ آمريڪي سائنسدان هو، جيڪا آمريڪا جي رياست، اوهيو جي هڪ ڳوٺ ميلان ۾ پيدا ٿيو. ايڊيسن بجلي جو بلب کي 1857ع ۾ ايجاد ڪيو.
ايڊيسن بلب کان سواءِ فلورواسڪوپ، مائڪروفون ۽ ٻيون ڪيتريون ئي ننڌيون ننڌيون ايجادون ڪيون.

## حوالا

زمرو:سائنسدان
زمرو:1847ع جون پيدائشون
زمرو:1931ع جون فوتگيون
زمرو:آمريڪا جون گڏيل رياستون
فلورواسڪوپ

فلورواسڪوپ
فلورواسڪوپ،عڪس ڏسڻي ٽيڪنيڀياس آهي،جنهن ۾ ايڪس_شعاع ذريعي جسمن جي اندرين چرپر کي رڪارڊ ڪيو ويندو آهي.پهرين فلورواسڪوپ ،ٿامس ايڊيسن ايجاد ڪئي هئي.
## حوالو
مقصودو رند

**مقصودو رند**   سنڌ جي سانگهڙ ضلعو ۾ واقع هڪ آبادي آهي، جيڪا وقت سان گڏ هڪ مقامي واپاري مرڪز جي حيثيت اختيار ڪري چڪي آهي. هي علائقو انتظامي طور سنڌ، پاڪستان جو حصو آهي.

## جغرافيائي ۽ انتظامي حيثيت
مقصودو رند ضلعي سانگهڙ جي اندر واقع آهي ۽ سانگهڙ ضلعي جي مرڪزي زرعي پٽيءَ جو حصو بڻجي ٿو. علائقو ميداني بناوت رکي ٿو، جنهن سبب هتي زراعت ۽ ڳوٺاڻو واپار معيشت جا اهم بنياد آهن. مقصودو رند ويجهن ڳوٺن سان زرعي منڊي، واپاري سرگرمين ۽ روزمره آمدرفت جي ذريعي ڳنڍيل آهي. آبادي کي ڪچا ۽ پڪا رستا ضلعي سطح جي شاهراهن سان ملائين ٿا، جنهن سان مال جي ترسيل ۽ ماڻهن جي نقل و حمل ۾ سهولت پيدا ٿئي ٿي.
پاڪستان ٺهڻ کان پوءِ هڪ ڊگهي عرصي تائين هي علائقو گهٽ آباد رهيو، پر بعد وارن ڏهاڪن ۾ ٻيهر آبادڪاري، زرعي سرگرمين جي واڌ ۽ واپار جي ترقي سبب مقصودو رند آهستي آهستي نيم شهري حيثيت اختيار ڪري چڪو آهي.

## آبادي ۽ سماجي جوڙجڪ
هتي اڪثريت رند برادري سان تعلق رکي ٿي، جيڪي شيعا مسلمان آهن. ان سان گڏ لاشاري، زرداري، خاصخيلي، بروهي، ٽالپر ۽ جمالي برادرين جا خاندان پڻ آباد آهن. سماجي طور علائقو قبيلائي هم آهنگي ۽ مذهبي رسمن جي ڪري سڃاتو وڃي ٿو

.

## ٻولي
مقصودو رند ۾ سرائيڪي ٻولي عام طور ڳالهائي وڃي ٿي، جڏهن ته روزمره رابطن ۾ سنڌي ۽ اردو پڻ استعمال ٿينديون آهن.

## معيشت ۽ واپار
هي آبادي هاڻي مقامي سطح تي واپاري سرگرمين لاءِ مشهور آهي. ڀرپاسي جي ڳوٺن مان زرعي پيداوار هتي اچي ٿي، جنهن سبب دڪانداري، خريد و فروخت ۽ لاجسٽڪ سهولتن ۾ واڌ ٿي آهي.

## مذهبي ۽ ثقافتي اهميت

مقصودو رند عزاداري جي حوالي سان خاص شهرت رکي ٿو. محرم الحرام جي شروعات کان وٺي چاليهي امام حسينؑ تائين مجلسون، جلوس ۽ مذهبي پروگرام منعقد ٿيندا آهن. ان کان علاوه 3 رجب المرجب ۽ 25 محرم الحرام تي وڏا اجتماعا ٿيندا آهن، جن ۾ ملڪ جي مختلف حصن مان علماءِ دين، ذاڪرين ۽ نوحه خوان شرڪت ڪندا آهن.

## اولياءَ ۽ درگاهون
هتي بزرگ ]]سخي سلطان فقير[[ جي درگاهه واقع آهي، جيڪا علائقي جي روحاني مرڪزن مان هڪ آهي. درگاهه تي ڏينهن رات زائرين جي آمد رهندي آهي، ۽ هر سال عرس پڻ منعقد ڪيو ويندو آهي، جنهن ۾ ڀرپاسي جي آبادي ڀرپور شرڪت ڪري ٿي.

## راندين ۽ قومي ڏينهن

هر سال 14 آگسٽ (يومِ آزادي) جي موقعي تي ڪوڏي ۽ ڪرڪيٽ جا مقابلا ٿيندا آهن، جن ۾ مقامي نوجوان ۽ رهواسي وڏي جوش سان حصو وٺندا آهن.

## پاڙيسري آباديون

مقصودو رند جي آسپاس رند برادري جا ڪيترائي ڳوٺ واقع آهن: اولهه طرف: خان رند، يارو رند، مٺو رند
اتر طرف: حاجي رند، ٻاجهي رند اوڀر طرف: مراد علي رند (جيڪو هاڻي مقصودو رند جو حصو بڻجي چڪو آهي)

## تعليم
شھر ۾ ھڪ ڇوڪرن جي تعليم لاء گورنمينٽ ھاء اسڪول قائم آھي.
يوم القدس

بيت المقدس جي آزادي هڪ اهڙو مقصد آهي جيڪو هر باضمير مسلمان جي دل ۾ آرزو ۽ آس بڻجي، ڌڙڪندو رهي ٿو. بيت المقدس جي آزادي لاءِ پوري ملت اسلامي کي بيدار ڪرڻ ضروري آهي. اهڙي وقت جڏهن غزه جي وڪوڙيل فلسطينين جي صورتحال تمام افسوسناڪ حد تائين پهچي وئي آهي ۽ هڪ انساني انڌير نگري ڏسڻ ۾اچي رهي آهي. انساني حقن جا دعويدار مغربي ملڪَ حسب معمول خاموشي سان تماشو ڏسي رهيا آهن انهن جي ماضي کي ڏسي ڪري انهن تي توقع ڪرڻ بيڪار آهي پر انهن جي نعرن ۽ دعوائن کي ڏسندين انسان جون نظرون پاڻمرادو انهن ڏانهن وڃي ٿيون ٽڪرائجن سو انهي جي هڪ ٻئي وجهه عالمي ادارن ۽ پرڏيهي تنظيمن ۾ انهن جو اثر رسوخ گهڻو هجڻ جي ڪري به آهي جيڪا ماڻهن کي مجبور ڪندي آهي ته پنهنجي مسئلن جي حل لاءِ انهن ڏانهن ڏسن، پر انهي ڳالهه جي گواهه پوري دنيا آهي ته هنن ادارن اقوام عالم خصوصن مسلمانن لاءِ قابل ذڪر ڪوبه ڪم نه ڪيو آهي ۽ جيڪڏهن ڪيو به آهي ته وڏين طاقتن جي مفاد لاءِ ۽ انهن جي مرضي ۽ منشاء لاءِ جئين ته فلسطين جو مسئلو انهي جو واضح مثال آهي فلسطيني عوام گذريل سٺ سالن کان صيهونين جي هٿان ڀانت ڀانت جا ظُلم برداشت ڪري رهي آهي 50 لک کان وڌيڪ فلسطيني مسلمان پنهنجي وطن کان دور مهاجر ڪئمپن ۾ زندگي گذاري رهيا آهن قوميت جي نالي تي صيهونين سان لڙائي لڙڻ وارا فلسطيني اڳواڻ (ليڊر) ۽ تنظيمون صيهونين جي آڏو سر تسليم ڪري غلام بڻجي ويا آهن ۽ پنهنجي ئي ڌرتي جي هڪ ننڍڙي ٽڪڙي تي مڪاني نظام هلائڻ تي خوش آهن ان کي ئي حڪومت ۽ پنهنجي لاءِ اقتدار سمجهي ويٺا آهن اهي ئي سازشي ماڻهو آهن جيڪي صيهونين جي دڙڪن، داٻن ۽ لالچ سان متاثر ٿي ڪري عالم اسلام جي هن اهم ۽ بنيادي ترين مسئلي کي صيهونين جي مرضي ۽ منشاء جي مطابق حل ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي ليڪن فلسطين جي نئين نسل جيڪا ايمان شهادت ۽ اسلامي اقتدار تي يقين رکندي آهي، جيڪا 11 فيبروري 1979 ۾ ايران جي شاهي حڪومت جي وڇايل تخت کي اونڌو ٿيندين ڏسي چڪي آهي سا صيهونين جي ڪنهن به طريقي سان غلامي ڪرڻ لاءِ تيار ڪونهي ۽ ان پنهنجي عمل سان ثابت ڪري ڏيکاريو آهي ته هو به ايراني عوام جي نقش قدم تي هنلدين، اها ايراني عوام جيڪا ڪنهن به ٻاهرين طاقت جي مدد کان بغير پنهنجي علائقي مان آمريڪا جي چمچي ۽ سڀ کان مضبوط حڪومت جو تخت انڌو ڪيو ۽ خالص دين محمدي کي پنهنجي ملڪ ۾ نافذ ڪيو. بهرحال هينئر فلسطيني عوام تمام تنگي ۽ تڪليف جي عالم ۾ صيهونين جو مقابلو ڪري رهي آهي. اسلامي ملڪ ۽ انهن جي تنظيم O.I.C جنهن جي قيادت هن وقت ملائيشا جي هٿ ۾ آهي بظاهر ڪجهه به ڪرڻ جي پوزيشن ۾ ڪانهي. عرب ملڪ ۽ انهن جي تنظيم عرب ليگ ڪنهن به عملي ڪم انجام ڏيڻ کان ڏور آهي اهڙي حالت ۾ فلسطين جي ڌرتي جي آزادي ۽ صيهونين جي چنگل مان بيت المقدس جي رهائي جي لاءِ هنلدڙ تحريڪ نتفاضه سان واسطو رکندڙ فلسطين جي نئين نسل جي حمايت جي لاءِ مسلمان عوام ميدان عمل ۾ موجود آهي. اسلامي امت جي بيداري ۽ جاڳرتا لاءِ هڪ اهڙي پلاننگ جي ضرورت آهي جيڪا فلسطين ۽ بيت المقدس واري مسئلي کي هر مسلمان جو پنهنجو مسئلو ڄاڻائي، ان عظيم مقصد کي حاصل ڪرڻ لاءِ رهبر ڪبير حضرت آيت الله العظمى روح الله الخميني (رح)، يوم القدس جو اعلان ڪيو ته جئين پوري دنيا جا مسلمان رمضان المبارڪ جي آخري جمعي تي دنيا جي ڪنڊ ڪڙڇ ۾ ٻاهر نڪري صيهوني ظالمن جي خلاف سراپا احتجاج بڻجي وڃن
زمرو:اسلامي اصطلاح
محمد جمن چارڻ

**فقير محمد جمن**ولد محمد بخش چارڻ [1628ع – 1736ع]، خيرپور ميرس، تعلقي گمبٽ جي ”کهڙا ڳوٺ“ ۾، غالباً 1038ھ مطابق 1628ع ڌاري، ميان نور محمد ڪلهوڙي جي صاحبيءَ ۾ ڄائو هو. پاڻ هڪ مسڪين فقير هو. خدا پاڪ سندس اکين جي بينائي ختم ڪري ڇڏي هيس؛ جنهنڪري اڪثر محتاجيءَ جي زندگي بسر ڪندو رهيو. تمام وڏيءَ عمر تائين کيس ڪا به اولاد نه ٿي. دل جي وندر ۽ ورونهن لاءِ شاعري ڪندو هو. چوڻ ۾ اچي ٿو، ته هڪ لڱا جيئن ئي جمن چارڻ، پيران پير دستگير عبدالقادر جيلاني رح جي شان ۾ مدح جوڙي رهيو هو، ته کيس ارشاد ٿيو، ته: ”اي نابينا! تنهنجي مدح الله تعاليٰ وٽ مقبول ٿي آهي؛ هينئر جيڪي به تون هڪ سوال ڪندين اهو پورو ٿيندو!!“ انهيءَ غيبي آواز سندس دل ۽ دماغ تي گهرو اثر ڪيو. باالاخر سوچي، زبان مان اها التجا ڪيائين، ته: ”سوني ٻانهينءَ سان ننهن، پٽ جهوليءَ ۾ کير ولوڙيندي ڏسان“– خدا پاڪ سندس سوال اگهايو.
فقير جمن، نه صرف مداح جو شاعر هو، بلڪ هڪ سگهڙ به هو. سندس وفات اربع جي رات 14 رجب المرجب 1149ھ مطابق 1736ع تي ٿي آهي. پاڻ پير ڪٽپر جي قبرستان ۾ ابدي آرامي آهي. سندس مذڪوره مداح مان ٻه بند نموني طور هيٺ ڏجن ٿا.
”تون بادشاه بغداد جو، ڪو داد ڪر فرياد جو،
سڻ عرض مون بدزاد جو، تون ڪوٽ ٿي فولاد جو،
پردو رکين اولاد جو، يا پير پيران بادشاهه!
ڪل علم جو ارشاد ڪر، ارشاد جو امداد ڪر،
صالح سندم اولاد ڪر، دشمن قوي ڪل ماد ڪر،
يا پير پاران بادشاه!“
ذوالفقار علي ڀٽي

**ذوالفقار علي ڀٽي** مضمون نڱار، ليکڪ ۽ شاعر آھي. پاڻ سنڌي ٻارن جي رسالي لاٽ، يونيورسٽي ميگزين دي چيلينجر جو ايڊيٽر پڻ رهي چڪو آهي . ٻاراڻي ادب جا ڪتاب شايع ڪندڙ اداري  مهراڻ پبليڪيشن حيدرآباد جو باني ميمبر پڻ آهي. سنڌي، اڙدو ۽ انگريزي اخبارن ۾ سندس مضمون شايع ٿيندا رهن ٿا. ذوالفقار علي ڀٽي 200 کان به وڌيڪ نصابي ڪتاب اردو، سنڌي، انگريزي ٻولين ۾ ترتيب ڏئي پنهنجي ڌرتي واسين جي خدمت ڪئي آهي. 

## پيشه ورانه ڪيريئر
ذوالفقار علي ڀٽي 12 مارچ 1971ع تي وحدت ڪالوني حيدرآباد ۾ ڄاؤ. سندس پھريون ڪتاب ”سھڻا گل گلاب جا“ 1985 ۾ 14 سالن جي عمر ۾ ڇپيو جيڪو ھن سندس  ساٿي ڪھاڻيڪار مضفر لڪياري سان گڏجي مرتب ڪيو ھو.  ھن روزانه آفتاب حيدرآباد جي ٻارن جي صفحي”ٻارن جي دنيا“ کان لکڻ جي  شروعات ڪئي. 1988ع ۾ ساٿي ڪھاڻيڪار الطاف ملڪاڻي سان گڏجي مھراڻ پبليڪيشن جو بنياد وڌو ۽ ٻارڻو رسالو” لاٽ“ جاري ڪيو. ذوالفقار علي ڀٽي جا  ٻارن لاء ٻه  ناول خوفناڪ سازش  مهراڻ پبليڪيشن پاران جڏهن ته انجام ڪونج پبليڪيشن  پاران شايع ٿي چڪا آهن. هن زرعي يونيورسٽي ٽنڊوڄام مان بي – اي (بيچلر آف انجنيئرنگ) پاس ڪئي. بعد ۾ سنڌ يونيورسٽي مان ايم اي انگلش جي ڊگري پڻ ورتي. تعليم مڪمل ڪرڻ کان پوءِ واٽرمئنيجمنٽ ڊپارٽمنٽ ۾ اسسٽنٽ ڊائريڪٽر مقرر ٿيو ۽ بعد ۾ پبلڪ سروس ڪميشن جو امتحان پاس ڪري تعليم کاتي ۾ ليڪچرر طور مقرر ٿيو ۽ هن وقت اسسٽنٽ پروفيسر جي حيثيت سان ڪيترن ئي شاگردن کي علم جي زيور سان سنواري رهيو آهي. 2020 ۾ فڪشن هائوس لاهور پاران سندس انگريزي شاعريءَ جو ڪتاب پڻ شايع ڪيو ويو آهي، جنهن ۾ هڪ پاسي سنڌ جي سداحيات شاعر لطيف سائين جي سُرڪيڏارو جو انگريزي ۾ ترجمو موجود آهي ته ٻئي پاسي 628 سٽن تي ٻڌل هڪ رزميه انگريزي نظم انشيڊ ٽيئرس پڻ شامل آهي، جيڪوملڪي سطح تي هڪ رڪارڊ آهي ڇو ته اڄ تائين ڪنهن به پاڪستاني شاعر ايڏو طويل نظم انگريزي ۾ ناهي لکيو. ان کانسواءِ هن دنيا کي سنڌ جي تاريخ، ثقافت، سياست، سماجيات کان واقف ڪرائڻ لاءِ “سنڌي پيڊيا” جي نالي سان انگريزي آنلائن انسائڪلوپيڊيا پڻ جوڙي آهي. 

## اهم اشاعتون
سندس مکيه اشاعتن ۾ انگريزي گرامر جو ڪتاب Fundamentals of English Grammar (Advanced)، سنڌي مضمون نويسي ۽ سنڌي - انگريزي ڊڪشنري ۽ انگريزي شاعري جو ڪتاب انشيڊ ٽيئرس (Unshed Tears) شامل آهن. ٻين ڪتابن ۾  سائنس، سوشل اسٽڊيز، ڪمپيوٽر، سنڌي، اردو ۽ انگريزي جا درسي ڪتاب شامل آهن. پاڻ سنڌ ٽيڪٽ بڪ بورڊ پاران شايع ٿيل يارهين درجي جي انگريزي جي درسي ڪتاب جي ليکڪن ۾ پڻ شامل آهي، هن ڪمپيوٽر ۽ انٽرنيٽ جي اصطلاحن جي سنڌي کان انگريزي ڊڪشنري پڻ مرتب ڪئي آهي.
سنڌ جي بجيٽ

سنڌ جي بجيٽ پاکستان جي صوبي پنجاب کان بعد پاڪستان جي سڀ کان وڏي بجيٽ سنڌ جي آھي
قاري

**قاري** اسلام ۾ ان کي چوندا آھن جيڪو قرآن پاڪ جي قرائت ڪندو آھي يعني ٺاهي ٺاهي پڙهندو آھي.

## حوالو

زمرو:اسلامي اصطلاح
ا

**ا** سنڌي ٻولي جي عربي فارسي ٻاونجهه اکري صورتخطيءَ جو پھريون اکر آھي. هن جون ٻه شڪلون آهن. 1. الف سادو **ا** 

2. الف مند  **آ** ابجد جي حساب سان الف جو انگ هڪ آهي. فارسي، عربي ۽ ٻين ڪيترين ئي ٻولين جي الفابيٽن جو به هي پهريون اکر آهي. عربي ۾ الف مقصوره ان ننڍي الف کي چون ٿا، جيڪو ڪن لفظن کي ڇڪي يا وڌائي پڙهڻ لاءِ لکيو وڃي ٿو. جيئن عيسيٰ، موسيٰ وغيره.

ا ب ٻ ڀ ت ٿ ٽ ٺ **[[ث]]** پج ڄ جھ ڃ چ ڇ ح خ دڌ ڏ ڊ ڍ ذ ر ڙ ز س شص ض ط ظ ع غ ف ڦ ق ڪ کگ ڳ گھ ڱ ل م ن ڻ و ھء ي

## شڪل


## حوالا

زمرو:سنڌي اکر
زمرو:سنڌي پٽي (الفابيٽ)
نجمي شفائي توانائي

**نجمي شفائي توانائي**  متبادل روحاني طریقة علاج جو ڪتاب آهي جيڪو سيد شهزاد علي نجمي لکيو آهي.
زمرو:ڪتاب
شهادت

الله کان سواء ٻيو ڪو بہ عبادت جي لائق نہ آهي ۽ محمد ڪريم الله جو سچو رسول آھي. ان شاهدي کي اسلام ۾ شھادت چئبو آھي.

زمرو:اسلامي اصطلاح
زمرو:اسلام جا رڪن
اسلام ۾ روزو (الصوم)

**روزو** اسلام جو ٽيون رڪن آھي ۽ مسلمانن تي فرض آھي. روزو عيدن جي ڏينهن کان علاوه سڄو سال رکي سگهجي ٿو پر نفلي سواء رمضان جي جو ان هڪڙي مهيني ۾ روزو اسلام ۾ فرض آهي
## لغوي معنيَ
”روزي لاءِ قرآن پاڪ ۾ ’صوم‘ جو لفظ آيل آهي. ۽ عربيت ۽ لغت جي خيال سان، لفظ صوم لاءِ هيٺيون معنائون ڏنل آهن:
1-ماٺ ڪرڻ. 2-هوا جو روڪجي وڃڻ. 3- گهوڙن جو ماٺ ڪري بيهي رهڻ. 4- ماٺ جو روزو رکڻ وغيره. 
## روزي جو طريقو
روزي ۾ روزائت ڏينھن واري وقت ۾ ھر چيز کائڻ پيئڻ، تماڪ ڇڪڻ، جنسي تعلقات بند ڪندا آهن. روزي جي شروعات ۽ خاتمو اذان ذريعي ٿيندو آهي. روزي جي شروعات پرھ ڦٽي کان اڳ جڏھن افق تي ڪاري ڌار اڇي ڌار کان الڳ ٿيندي آھي تہ روزو شروع ٿيندو آهي ۽ وري سج لھي وڃڻ سان روزي کولڻ جو وقت ٿيندو آهي. مسلمان روزو حضرت محمد  جي سنت جي پيروي ڪندي کارڪن ۽ ميوي جي رس سان کوليندا آھن. روزي کولڻ وقت دعا بہ گھري ويندي آهي. رمضان جي خاتمي سان عيدالفطر  (روزو کووليندڙن جو جشن) ملھائي ويندي آهي.

## فرض روزو
سورة البقرہ جي آيت نمبر 183 ۾  مسلمانن کي روزا رکڻ جو حڪم مليو جنھن م فرمايو ويو:

ھر بالغ مسلمان تي روزا فرض آھن. روزي نہ رکڻ جو شرعي عذر بيماري، سفر، عورتن جي ماھواري، پيٽ سان ٿيڻ شامل آهن جيڪي ڇڏيل روزا ٻين ڏينھن تي رمضان بعد بطور قضا رکندا آهن.
## نفلي روزو
مسلمان خاص طور تي شيعه نفلي روزا سڄي سال ۾ اڱاري ۽ ڇنڇر تي رکندا آهن. خاص طور تي رجب ۽ شعبان جي مھينن ۾.

## روزو (دومينيڪا)

**روزو** (انگريزي:Roseau؛  ڊومينيڪن: *ووزو*) ڊومينيڪا جو گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر آهي، جن جي آبادي سال 2011ع تائين 14,725 هئي.  هي سينٽ جارج پارش ۾ هڪ ننڍڙي ۽ ٺوس شهري آبادي آهي ۽ ڪيريبين سمنڊ ، روزو درياءَ ۽ مورني بروس سان گھريل آهي. سائري جي قديم ٻيٽ ڪيريب ڳوٺ جي جاءِ تي ٺهيل، اهو ڊومينيڪا ٻيٽ تي سڀ کان پراڻي ۽ اهم شهري آبادي آهي.

اهو ڊومينيڪا جي ليورڊ (اولهائين) ساحل تي آهي ۽ جديد ۽ نوآبادياتي فرانسيسي فن تعمير جو ميلاپ آهي.

روزو پرڏيهي واپار لاءِ ڊومينيڪا جي سڀ کان اهم بندرگاهه آهي. هتان کان دساور موڪلائڻ واري برآمدات ۾ ڪيلا، تاز جو تيل،ڀاڄيون، انگور، نارنگي ۽ ڪوڪو شامل آهن. خدمتن جو شعبو پڻ مقامي معيشت جو هڪ وڏو حصو آهي. ڊومينيڪا ۾ ڪيترائي خانگي ادارا جهڙوڪ راس يونيورسٽي، انٽرنيشنل يونيورسٽي فار گريجوئيٽ اسٽڊيز، آل سينٽس يونيورسٽي، نيو ورلڊ يونيورسٽي ۽ ويسٽرن آرٿوڊوڪس يونيورسٽي، رجسٽرڊ آهن.

اتي هڪ مشهور عيسائي ڊائيوسس آهي جنهن کي رومن ڪيٿولڪ ڊائيوسس آف روزو سڏيو ويندو آهي.
## وڌيڪ ڏسو
*مسافر جي نماز ءِ روزي جو حڪم

## حوالا

زمرو:اسلام
زمرو:اسلام جا رڪن
زمرو:اسلامي اصطلاح
ب

**ب** (B) سنڌي ٻولي جي الف بي يا صورتخطيءَ جو 2 (ٻيون) اکر آهي. فارسي ۽ عربيءَ قاعدي يا الفابيٽ جو به هي ٻيو اکر آهي. هنديءَ ۾ هن جو نمبر ٽيويهون آهي. ابجد جي حساب سان به هن جو انگ 2 مقرر ڪيل آهي.

ا ب ٻ ڀ ت ٿ ٽ ٺ ث پج ڄ جھ ڃ چ ڇ ح خ دڌ ڏ ڊ ڍ ذ ر ڙ ز س شص ض ط ظ ع غ ف ڦ ق ڪ کگ ڳ گھ ڱ ل م ن ڻ و ھء ي

## شڪل


## حوالا

زمرو:سنڌي اکر
زمرو:سنڌي پٽي (الفابيٽ)
زمرو:سنڌي پٽي (الفابيٽ)
ڀ

**ڀ** سنڌي ٻولي جو 4)چوٿون( اکر آھي.

## شڪل


## حوالا

زمرو:سنڌي اکر
زمرو:سنڌي پٽي (الفابيٽ)
زمرو:سنڌي پٽي (الفابيٽ)
واهگه بارڊر خودڪش حملو 2014

## اردو
https://ur.wikipedia.org/wiki/واہگہ_بارڈر_خودکش_دھماکہ_2014

زمرو:مجيب الرحمان جا لکيل مضمون
اسماء الله الحسنیٰ

ڪائنات جي خالق الله تعاليٰ جل جلاله جي صفاتي نالن **اسماءُ الله الحسنيٰ** چئجي ٿو. -الله- تعاليٰ تي -ايمان- جو مطلب اهو آهي ته مخلوق، خالق (-الله-) جي وجود، -ان- جي ربوبيت، الوهيت ۽ سندس سمورن صفاتي نالن تي -ايمان- آڻي ۽ ضروري آهي ته جنهن تي -ايمان- آڻي ، -ان- جو علم به کيس هئڻ گهرجي. --اسماءُ -الله- الحسنيٰ- هن ريت آهن: 
الله جل جلاله، الرحمــٰن جل جلاله، الرحيم جل جلاله، الملڪ جل جلاله، القدوس جل جلاله، السلام جل جلاله، المومن جل جلاله، المهيمن جل جلاله، العزيز جل جلاله، الجبار جل جلاله، المتڪبر جل جلاله، الخالق جل جلاله، الباري جل جلاله، المصور جل جلاله، الغفار جل جلاله، القهار جل جلاله، الوهاب جل جلاله، الرزاق جل جلاله، الفتاح جل جلاله، العليم جل جلاله، القابض جل جلاله، الباسط جل جلاله، الخافض جل جلاله، الرافع جل جلاله، المعز جل جلاله، المذل جل جلاله، السميع جل جلاله، البصير جل جلاله، الحکم جل جلاله، العدل جل جلاله، اللطيف جل جلاله، الخبير جل جلاله، الحليم جل جلاله، العظيم جل جلاله، الغفور جل جلاله، الشکور جل جلاله، العليُ جل جلاله، الکبير جل جلاله، الحفيظ جل جلاله، المقيت جل جلاله، الحسيب جل جلاله، الجليل جل جلاله، الکريم جل جلاله، الرقيب جل جلاله، المجيب جل جلاله، الواسع جل جلاله، الحکيم جل جلاله، الودود جل جلاله، المجيد جل جلاله، الباعث جل جلاله، الشهيد جل جلاله، -الحق- جل جلاله، الوڪيل جل جلاله، القوي جل جلاله، المتين جل جلاله، الولِيُ جل جلاله، الحميد جل جلاله، المحصي جل جلاله، المبدي جل جلاله، المعيد جل جلاله، المحي جل جلاله، المميت جل جلاله، الحَي جل جلاله، القيوم جل جلاله، الواجد جل جلاله، الماجد جل جلاله، الواحد جل جلاله، الصّمد جل جلاله، القادر جل جلاله، المتقدر جل جلاله، المقدمجل جلاله، المؤخر جل جلاله، الاول جل جلاله، الآخر جل جلاله، الظاهر جل جلاله، الباطن جل جلاله، الوالي جل جلاله، المتعالي جل جلاله، البر جل جلاله، التّواب جل جلاله، المنتقم جل جلاله، العفو جل جلاله، الرؤف جل جلاله، مالڪ الملڪ جل جلاله، ذوالجلال وَالاڪرام جل جلاله، المقسط جل جلاله، الجامع جل جلاله، الغني جل جلاله، المغني جل جلاله، المانع جل جلاله، المعطيُ جل جلاله، الضار جل جلاله، النافع جل جلاله، النور جل جلاله، الهادي جل جلاله، البديع جل جلاله، الباقي جل جلاله، الوارث جل جلاله، الرشيد جل جلاله، الصبور جل جلاله. 

اسماءُ -الله- الحسنيٰ جي نالي سان هڪ ڪتاب پڻ پير سيد محمد راشد روضي ڌڻي (1171ھ/ 1757ع- 1234ھ/1818ع) تاليف ڪيو، جنهن جو سنڌيءَ ۾ ترجمو فقير ابو اسحاق محمد اسماعيل سڪندري ڪيو آهي ۽ سڪندريه پبلڪيشنز 2008ع ۾ -ان- کي ڇپائي پڌرو ڪيو آهي.

## حوالا
پ

**پ** سنڌي ٻولي جو (10) ڏھون اکر آھي.اصل ۾ ھي اکر عربي ۽ فارسي جي الفابيٽ مان سنڌي الفابيٽ ۾ شامل ٿيو. انھن ٻولين کان سواءِ اھو اکر ڪردش، اويگور(Uyghur),اردو، پشتو،ڪشميري، شينا ۾ پڻ شامل آهي. انگريزي ۾ ان لاء P استعمال ٿيندو آهي. عربي ۾ وري سائنٽيفڪ لاطيني لفظن ۾ P جو ترجمو ب سان ڪيو ويندو آهي. جيئن لفظ Protein ۾ P موجود آھي پر عربي ۾ ان جو ترجمو بروٽين ٿيندو آهي.

ا ب ٻ ڀ ت ٿ ٽ ٺ ث پج ڄ جھ ڃ چ ڇ ح خ دڌ ڏ ڊ ڍ ذ ر ڙ ز س شص ض ط ظ ع غ ف ڦ ق ڪ کگ ڳ گھ ڱ ل م ن ڻ و ھء ي



## حوالا

زمرو:سنڌي اکر
زمرو:سنڌي پٽي (الفابيٽ)