open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
سھڻي ڍورو

**سھڻي ڍورو**   پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي سانگھڙ ۾ واقع ھڪ پاڻي جو ڍورو آھي جنھن کي ڀائي خان ڍورو پڻ چوندا آهن. ادريس راجپوت لکيو آهي ته:سوهڻي يا ڀائي خان ڍورو: هي ڍورو شهدادپور شهر جي اُتر ۾ علي بحر برانچ جي ساڄي پاسي کان شروع ٿئي ٿو ۽ شهدادپور شهر جي ساڄي پاسي کان لنگهي ٿو. ٻيراڻي ۽ ٽنڊو آدم کان لنگهي هي هڪ ڳوٺ داسوڙي وٽ بند ٿي وڃي ٿو، تنهن کان پوءِ هي وري ٽنڊو الهيار شهر کان هيٺ ڀائي خان جي نالي سان شروع ٿئي ٿو ۽ نصير برانچ جي ساڄي پاسي کان ٽنڊو غلام علي، راڄو خاناڻي کان ٿيندو ٽنڊي باگي تي وڃي پورو ٿو ٿئي. انهيءَ کي ٽنڊو غلام علي وٽ ايل بي او ڊي برانچ ڊرين ۾ ڇوڙ ڪرائي وري اسپائنل ڊرين ۾ يا ڍورو پراڻ ۾ ڇوڙ ڪرائي سگهجي ٿو. هي ڍورو مٿين حصي ۾ شهدادپور، ٽنڊو آدم ۽ ٽنڊو الهيار واري ايراضين جو پاڻي کڻي سگهي ٿو ۽ هيٺين حصي ۾ ٽنڊو الهيار، چمبڙ، شيخ ڀرڪيو، گلاب لغاري، ماتلي ۽ راڄو خاناڻي تائين جو پاڻي ڪڍي سگهي ٿو.

## حوالا
پراڻ ڍورو

**پُراڻ ڍورو**: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ميرپورخاص ۾ واقع پاڻي جو ھڪ ڍورو آھي. ادريس راجپوت لکيو آهي ته: هي ڍورو جهلوري، ميرپورخاص وٽان شروع ٿئي ٿو ۽ مير واهه گورچاڻي، ڊگهڙي، ٽنڊو جان محمد، جهڏو اسٽيشن، نئون ڪوٽ، پنگريو، ڪلوئي کان ٿيندو نيٺ شڪور ڍنڍ ۾ ڇوڙ ڪري ٿو. ميرپورخاص مين ڊرين اِن ڍوري سان گڏ هلي 297 آر ڊي تي اسپائنل ڊرين ۾ ڪري ٿي، اتان اسپائنل ڊرين ڍورو پراڻ کان پري ٿي وڃي ٿي، پر ڪيترن هنڌن تي ان کي ڪٽي ٿي. 159 آر ڊي تي ريگيوليٽر اسپائنل ڊرين ۾ ايندڙ پاڻي کي ٻن حصن ۾ ورهائي ٿي. هڪڙي پاسي ڪي پي او ڊي آهي ته ٻئي پاسي ڊي پي او ڊي آهي. KPOD بروقت پاڻي شاهه سمندو کوري پاسي هليو وڃي ٿو ۽ DPOD معرفت شڪور ڍنڍ ۾ هليو وڃي ٿو.

## حوالا
منڌيئڙو

**منڌيئڙو**: **جھرڻو**  رڌڻي جي ھڪ اوزار جو نالو جنھن سان پاڻياٺ وارن کاڌن کي ولوڙبو آھي. اھو لسي ۽ ڏڌ ٺاھڻ ۾ ڪم ايندو آھي. ٻھراڙيءَ ۾ ان جو استعمال چاڏيء ۾ جھرڻي وانگر ڪري ولوڙي لسي تيار ڪئي ويندي ھئي. ان جو ھڪ قسم دال منڌيئڙو ھوندو آھي جنھن جو مٿو گول ھوندو آھي  جنھن سان دال کي گھوٽي ان جي مغزن کي رس ۾ تبديل ڪيو ويندو آھي.
پولڪو

**پولڪو** سنڌ جي ريگستان ٿر جي عورتن جي لباس جو ھڪ سبيل ڪپڙو جيڪو زالون ڇاتي کي ڊڪڻ به لاء پائينديون آھن ۽ اھو چست لباس سڏبو آهي. ان جو رنگ ڳاڙھيرو ٿيندو آهي.

## حوالا
کنج

**کَنجَ** عاج جي ٺھيل ھڪ زيور جو قسم جيڪو ٿري زالون ٺوٺ کان مٿي ٻانھن تي پائينديون آھن.

## حوالا
ساوڻنگا سڏونت

**ساوڻنگا سڏونت**  سنڌ جي علائقي پارڪر جي ھڪ قديم شھر پاري نگر  جي ھڪ رومانوي داستان جي ٻن مرڪزي ڪردارن جو نالو آهي. جنھن ۾ ساوڻنگا سورمو ۽ سڏونت سورمي ھئي. شيخ اياز انھن جو ذڪر ڪتاب وڄون وسڻ آئيون ۾ پنھنجي شاعري ۾ ڪيو آهي.

## حوالا
ودياپتي

**ودياپتي** 1352ع ۾ پيدا ٿيو. کيس ميٿلي ٻوليءَ جو ڪوئل ڪوي پڻ سڏيندا آهن. ھي ميٿلي ۽ سنسڪرت ٻولين جو شاعر ھيو. ھي موجوده بھار رياست جي مڌوبني ضلعي ۾ واقع ميٿلا واري خطي جي بسفي نالي ھڪ ڳوٺ ۾ برھمڻ گھراڻي جي شري گناپتي ٺاڪر جي گھر ۾ پيدا ٿيو. سندس نالي ۾ *وديا* معنيَ ڄاڻ يا علم ۽ *پتي* معنيَ مالڪ آھي اھڙي طرح سندس نالي جي معنيَ *علم وارو ماڻھو* آھي. ان جي جنم جي تاريخ بابت اڃان اختلاف آھن سندس والد تيرھٽ جي حاڪم راجا گڻيشور جي درٻار جو ٻانڀڻ ھيو. ودياپتي ٻہ شاديون ڪيون جن مان کيس ٽي پٽ۽ چار ڌيئر ھيون.

## حوالا
زمرو:1350ع جي ڏهاڪي جون پيدائشون
ڪنگور (ٻوٽو)

**ڪنگور**  ھڪ ٻوٽي جو نالو آھي جنھن جون ٽاريون نڙ وانگر ھونديون آھن جن کي وڍي ان مان نڙ ۽ بانسري ٺاھيون وينديون آھن. ان جي پتي جي توتڙي شرناء ۾ استعمال ٿيندي آھي. نڙ، ڪنگور مان ٺاهيندا آهن. سڌي سوڌي ڪنگور کي وڍي، انهيءَ تي ڏاڍا انگ اکر هڻي، ٻنڌين سان مضبوط ڪري پارا ۽ رنگ هڻي، پوءِ هيٺئين حصي ۾ چار سوراخن تي آڱريون رکي سُرَ ڪڍن، اهو ڪنگور جو نڙ ڏيڍ فوٽ سوا فوٽ مس ٿئي. انهيءَ ڪنگور جي نڙ وڄائڻ وارو هڪ ئي سنڌ ملوڪ فنڪار، شاهه محمد نابينا اهڙو ٿي گذريو آهي،جنهن ويرون واهي ڇڏيون! ڪنگور جي ٽاري مان آنچي ڦول ھٿيار پڻ ٺھندو آھي.

## حوالا
فليش فڪشن

**فليش فڪشن** (انگريزي:Flash Fiction) انگريزي ادب مان آيل نثري ادب جو قسم آهي. سنڌي ادب يا اردو ادب ۾ افسانوي ادب تحرير جو هڪ اهڙو قسم آهي جيڪو انتهائي اختصار تي مشتمل هوندو آهي. فليش فڪشن جي ڪا هڪ ۽ خاص وصف مقرر ناهي جنهن بابت صحيح خبر پئجي سگهي. اهو ضرور آهي ته فليش فڪشن ڪهاڻي جو نمونو آهي جنهن ۾ گهٽ لفظن جو استعمال ڪيو ويندو آهي. ڪجهه جاين تي ڪي اديب پاڻمرادو ان کي 300 لفظن تائين محدود رکڻ جا حامي آهن. ڪي ليکڪ 1000 لفظن تائين لکيل اهڙي لکت، ڪھاڻي يا افساني کي فليش فڪشن جي ذمري ۾ آڻڻ ٿا.

## حوالا

زمرو:ادب
زمرو:ادبي صنفون
زمرو:افسانو
عباس بن عبد المطلب

**حضرت عباس رضه بن عبدالمطلب**   محمد جو چاچو ھيو.  صحابه ۽ علي جي اصحاب نصرت منجهان هيو. ابوطالب کان پوءِ حاجين سڳورن کي پاڻي مهيا ڪرڻ جو ڪم ان جي ذمي هو. ھجرت کان اڳ مڪي ۾ پيغمبر اسلام جو محافظ رھيو. ڄمار ۾ محمد کان ٻه يا ٽي سال وڏو هيو. هي ھڪ مالدار واپاري ھيو.  ھن جي حضرت عبدالله ابن عباس مان وارثن خلافت عباسيه جو بنياد وڌو. سندس اولادِ جا وارث عباسي سڏيا ويندا آهن.

## خاندان

سندس تعلق مڪي جي بنو ھاشم قبيلي سان ھيو. عبدالمطلب جو سڀ کان ننڍو پٽ ھيو. سندس والده جو نالو نتيله بنت جناب جنھن جو تعلق نمير قبيلي سان ھيو

## شاديون ۽ اولاد

حضرت عباس رضه کي پنج زالون ھيون جن ۾ بنو ھلال قبيلي جي لبابه بنت حارث پڻ شامل ھئي جنھن کي ام الفضل پڻ سڏيندا ھئا جيڪا اسلام قبول ڪندڙ ٻيون نمبر عورت ھئي ۽ حضرت خديجه رضه جي سھيلي ھئي. ھن ابولھب تي خيمي جي لڪڙي سان حملو ڪيو ھو. سندس ٻين زال قريش جي الحارث پاڙي سان تعلق رکندڙ فاطمه بنت جنيد ھئي
ٽين زال ھلال قبيلي جي ھاجله بنت جندوب ابن ربيعه ھئي چوٿين زال مسليه نالي ھڪ يوناني ٻانھي ھئي. پنجين زال يھودين جي بنوقريضه قبيلي جي تڪانه ھئي جيڪا  پھرين حضرت محمد صه جي ٻانھي ھئي ۽ ساڻس حضرت عباس رضه 632ع کان بعد شادي ڪئي ان مان کيس ڪا اولاد ڪانه ھئي. سندس ڄاتل اولاد ۾ ڌيءَ الفرہ جنھن جي شادي قتن ابن حارث سان ٿي. پٽن ۾  فضل ابن عباس ، عبدالله ابن عباس، عبيدالله جنھن جي ڌيءَ لبابه جي شادي حضرت علي ڪرم الله وجهه جي پٽ عباس بن علي سان ٿي ھئي جن مان کين ھڪ پٽ عبيدالله ابن عباس بن علي ڄائو جيڪو عبيدالله ابن عباس جي نالي سان مشهور ٿيو. عباس بن عبدالمطلب جي ٻي اولاد ۾ قثوم، معبد، عبدالرحمان ۽ ان حبيب شامل آهن. فرہ کي ڇڏي ڪري باقي ست پٽ ڌيئر لبابه جي بطن مان پيدا ٿيا. ھڪ پٽ حارث ھيو جيڪو چوڻ ۾ اچي ٿو ته  فاطمه يا ھاجله مان ڄائو ٻي اولاد ۾ اوون ، مشير ، ڪثير جيڪو مسليه مان ھو، آمنه جيڪا شايد مسليه مان ھئي، صفيه جيڪا پڻ شايد مسليه مان ھئي، تمام جيڪو مسليه مان سندس ننڍو پٽ ھيو شامل آهن.

## اسلام ۾ داخل ٿيڻ کان اڳ
والد جي وفات بعد زمزم جي کوھ جي سنڀال ۽ حاجين ۾ پاڻي جي ورھاست جي ذميداري مٿس رکي وئي. پاڻ مڪي ۾ مصالحن جو ڪاروبار ڪندو ھيوان واپار مان ھي دولتمند ٿي ويو.بدر جي جنگ ۾ ھي مڪي وارن جي لشڪر ۾ شامل ٿي مسلمانن سان وڙھيو ۽ گرفتار ٿي ويو. حضرت محمد کيس تاوان عيوض آزاد ڪرڻ جي اجازت ڏني. ابن ھشام مطابق عباس بدر جي جنگ کان اول مخفي طور تي اسلام قبول ڪري چڪو هو  اھا روايت پڻ آهي ته بدر جي جنگ کان ٿورو بعد مسلمان ٿيو ھو. باقي ٻين روايتن مطابق ته ان فتح مڪه کان ٿورڙو اڳ اسلام قبول ڪيو هو ۽ سندس زال لبابه بنت حارث ويھ سال بعد مسلمان ٿي.

## اسلام قبول ڪرڻ بعد
فتح خيبر کان اڳ اسلام قبول ڪيو ھئائين، پر فتح مڪي کان پوءِ ان کي ظاهر ڪيائين. فتح مڪه وقت ھي مسلمان فوج ۾ شامل ھيو، ان کان سواءِ ھن حنين واري جنگ طائف جي محاصري ۾ پڻ مسلم فوج ۾ شرڪت ڪئي. حنين جي جنگ ۾ جڏھن مسلمان فوجي ويڙھاڪ پيغمبر صه جن کي ڇڏي ڀڳا تہ ھي اتي سندس حفاظت ڪندڙن ۾ شامل ھيو.  ان بعد عباس رضه پنھنجي خاندان کي مديني وٺي آيو ۽ اتي رھائش اختيار ڪيائين. پيغمبر صه ان جي گھر ۾ اڪثر چڪر لڳائيندو ھيو حضرت عباس رضه تبوڪ جي جنگ ۾ پڻ شرڪت ڪئي.

## وفات
رمضان شريف 32ھ ۾ عثمان  بن عفان جي واقعي کان اڳ وفات ڪري ويا. سندن قبر بقيع ۾ آهي. سندس وفات فيبروري 653ع ۾ 85 سالن جي عمر ۾ ٿي

## حوالا

زمرو:محمد
زمرو:صحابه
زمرو:بنو هاشم
زمرو:تاريخ اسلام
نيپال معياري وقت

**نيپال معياري وقت** (Nepal Standard Time) نيپال جو برابر وقت پٽو آهي. هي برابر عالمي وقت يعني يوٽي سي 05:45 اڳتي آهي۔

## حوالا
برابر عالمي وقت+05:45

thumb|برابر عالمي وقت+05:45: نرو (ڊسمبر)، مالٽا رنگ (جون)، پيلو (سڄو سال), هلڪو نيرو (پاڻي)

**برابر عالمي وقت+05:45** () برابر عالمي وقت کان پنج ڪلاڪ پنجيتاليهه منٽ وڌيڪ جو وقت آهي.

## معياري وقت طور استعمال
هي وقت نيپال ۾ معياري وقت استعمال ٿيندو آهي.

## وڌيڪ ڏسو

* يو ٽي سي
* نيپال

## ٻاهريان ڳنڍڻا
* برابر عالمي وقت جا ڏيهه يا ديسَ
برابر عالمي وقت+05:00

thumb|300px|UTC+05 2010: نيرو رنگ (ڊسمبر), نارنگي رنگ (جون), ڦِڪو(سڄو سال), هلڪو نيرو (پاڻي)

**برابر عالمي وقت+05:00**  برابر عالمي وقت کان پنج ڪلاڪ وڌيڪ جو وقت آهي. هي هيٺين جڳهن تي استعمال ٿيندو آهي.

## بطور معیاری وقت (سڄوسال)
### اوڀر ايشيا
* قازقستان
* تاجڪستان
* ازبڪستان
* ترڪمانستان

### ڏکڻ ايشيا
* پاڪستان

### هندي وڏو سمنڊ
هندي وڏو سمنڊ يا بحر هند''' جا هيٺيان ڏيهه شامل آهن

* آسٽريليا
* فرانس
* مالديپ

اونهاري يا گرمين ۾ روشني جي بچت جي لاءِ جڏهن وقت ۾ هڪ ڪلاڪ جو واڌارو يا فرق اڳتي پوئتي ڪيو ويندو آهي ته هيٺين ملڪن ۾ پڻ ان جو استعمال ٿيندو آهي.

* آرمينيا
* آذربائيجان

## وڌيڪ ڏسو
* يونيورسل اسٽينڊرڊ ٽائم
* پاڪستان جو معياري وقت

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
* برابر عالمي وقت+05:00 جي ملڪن جي تفصيل
ڪوٽ لالو

**ڪوٽ لالو**، ضلعو خيرپور ۾ هڪ شهر آهي. هي علائقو گرم آهي جتي گرمي پد 40° کان 60° سيلسيئس ڊگري تائين هوندو آهي. سراسري گرمي پد 10 °C سيلسيئ آهي. شهر ڀرسان ڪوٽ لالو ريلوي اسٽيشن پڻ آهي.   

## حوالا

زمرو:خيرپور ۾ گُنجان آباديون
زمرو:ٺري ميرواهه
ڪوٽ لالو ريلوي اسٽيشن

**ڪوٽ لالو ريلوي اسٽيشن** پاڪستان جي صوبي سنڌ، ضلعو خيرپور جي شهر ڪوٽ لالو ۾ هڪ ريلوي اسٽيشن آهي.

## وڌيڪ ڏسو
* پاڪستان ريلويز
* ريلوي اسٽيشن

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
* پاڪستان ريلوي جي ويب سائٽ

زمرو:سنڌ ۾ ريلوي اسٽيشنون
زمرو:پاڪستان جا ريلوي اسٽيشن
ٽرين اسٽيشن

**ٽرين اسٽيشن** (يا  ريلوي اسٽيشن ) جتي ريل بيهندي آهي. ريلوي جي سهوليت جتي ٽرينون مسافر ۽ بار لاهڻ ۽ چاڙهڻ لاءِ ريگليولر اسٽاپ ڪنديون آهن

## درشن خانو

File:Quetta Railway Station - 40311.jpg|
File:RailwayStationClock.jpg|
File:Carts.jpg|
File:Brig2.jpg|
File:LowLyingPlatform.jpg|
File:ICECoupler.jpg|

File:Spoorwegkathedraal.jpg|
File:Blyrlw.jpg|
File:Siemens Israel.jpg|
File:Waterloo station.JPG|
File:ZST Bratislava Petrzalka 3.jpg|
File:Estação da Luz.jpg|


## حوالا

زمرو:ريلوي اسٽيشن
هٿونگو

**هٿونگو** (انگريزي:Hathoongo) سنڌ جي سانگهڙ ضلعو جي کپرو تعلقو ۾ هڪ اهم شهر آهي جيڪو اڇڙو ٿر جي علائقي ۾ اچي ٿو.

## حوالا

زمرو:سنڌ جا ننڍا شهر ۽ قصبا
پروانو سيوهاڻي

**پروانو سيوهاڻي** (انگريزي: Perwano Sewhani) سنڌ جو سنڌي ٻولي جو شاعر، ڪهاڻيڪار ۽ پبلشر آهي. سندس ڪيترا.ئي ڪتاب ڇپيل آهن.

## زندگي جو احوال
پرواني سيوهاڻيءَ جو پورو نالو منظور علي سومرو ولد گل محمد سومرو آهي. سندس جنم 21 جولاءِ 1958ع تي دادو ضلعو هاڻ ڄامشورو ضلعو جي شهر سيوهڻ ۾ ٿيو.

## خدمتون
پرواني سيوهاڻيءَ لکڻ جي ابتدا شاعريءَ سان ڪئي، هن غزل، گيت، قطعي ۽ وائيءَ ۾ طبع آزمائي ڪئي آهي. ٻاراڻي ادب لاءِ تمام گهڻو لکيو آهي. هي ٻاراڻي ادب جي حوالي سان 1975ع ۾ استاد بخاريءَ جي تجويز تي ”سرهاڻ پبليڪيشن“ قائم ڪري، ٻارن جا 100 کن ڪتاب ڇپائي چڪو آهي.ان کان سواءِ هن ”سرهاڻ پبليڪيشن“ طرفان ٻارن جي رسالي ”سرهاڻ“جا 60 کان مٿي پرچا ڪڍيا آهن. هن رسالي جو ايڊيٽر به پروانو سيوهاڻي پاڻ رهيو آهي ۽ 1989ع کان وقت به وقت شايع ٿيندو رهي ٿو. سيوهاڻي سنڌي ادبي سنگت سيوهڻ جو ميمبر به آهي. کيس سنڌي ادبي سنگت سنڌ، روشن تارا اسڪول، سنڌي لئنگئيج اٿارٽي ۽ ٻين ادارن پاران ڪيترا اوارڊ ملي چڪا آهن. پرواني سيوهاڻيءَ جي ڪتابي سلسلن ۽ ’سرهاڻ‘ رسالي کان اتساهه وٺي، ٻارن جا ڪيترا ليکڪ پيدا ٿيا آهن. ٻاراڻي ادب ۾ پرواني سيوهاڻيءَ جون خدمتون وساري نه ٿيون سگهجن.

## ڪتاب

(1) ٽيـاسـيءَ جا ٽـي ناٽڪ، 

(2) پکـيــن جي ديـس ۾ 

(3) ڌرتيءَ جو تارو (ناٽڪ)

(4) تماشو (ڪهاڻيون)، 

(5) هل ته هلون چنڊ تي (سائنسي ناول)

(6) اڏام (ڪهاڻيون)

(7) خير و خيالي (ڪهاڻيون)

(8) انڌي فقيرياڻي (ڪهاڻي)

(9) چنڊ ۽ چڪور (ڪهاڻيون)،

(10) ٻارن جا گيت (شاعري) 

(11) منهنجون يادون، منهنجو ننڍپڻ (آتم ڪٿا)

## اوارڊ
سندس ڪهاڻين جي ڪتاب ”اڏام“ کي سنڌي لئنگئيج اٿارٽيءَ سال 2001ع ۾ ٻاراڻي ادب جو بهترين ڪتاب قرار ڏئي انعام ڏنو هو.

## حوالا

زمرو:شاعر 
زمرو:ڪهاڻيڪار 
زمرو:سنڌي ماڻھو
زمرو:سيوھڻ جون شخصيتون
خشڪ (قبيلو)

خشڪ
پاڪستان جي صوبي سنڌ، بلوچستان ۽ پنجاب ۾ واقع ھڪ بلوچ قبیلو آھي۔ھي رند بلوچ جي ھڪ شاخ آھي ۽ میر چاڪر خان جي اولاد آھن خشڪ سنڌي ٻولي جو لفظ آھي ۽ ان کي پنجاب ۾ ڪشڪ بلوچ چوندا آھن.

ھي قبيلو رند جو سبي ڪالان آھي ۽ مير چاڪر خان رند جي آولاد آھي.بلوچستان مان رند جي وسيع لڏپلاڻ ڪرڻ سبب ھي قبيلو بہ پنھنجو وطن چڏي پاڪستان جي مختلف علاقن ۾ وڃين رھيو. کھين مورخين ھن جا منظر ڏٺھا آھن تہ مير محمد خان خشڪ قبيلي جو سردار ھو.

ڪجهه منصفين جي مطابق قبيلي جو نالو خشڪ يا ڪوشڪ جي نالي سان رکھيو ويو ھو، بلدہ مڪران ڊيوزن بلوچستان جي ڇھ ديہات مان ھڪ آھي ۽ ہو ھوت قبيلي جي ڌي بلدي جي اولاد آھن.
ھي اڪثر سنڌ جنوبي پنجاب تجارت جي لاء ويندي ھوئي

=تاريخ=
خشڪ ٽالپور خاندان جا وڏا حامي رھيا آھن ۽ سنڌ حڪومت ۾ بلوچ حڪومت جي طاقت ۾ حصو وٽتو . ٽالپور خاندان جي آخري دؤر ۾ مير شير محمد خان ٽالپورل اسماعلين جي خلاف مير محمد خان خشڪ جي مدد حاصل ڪئي.
1843ء ۾ مير محمد خان خشڪ پنھنجي 2000 قبائل سان گڏ ٺٽي تي حملو ڪيو ۽ حيدر آباد جي ٽالپور جي حدايت تي اسماعلين سان وڙھيو.
مير محمد خان خشڪ فتح حاصل ڪرڻ کھان پوء مير شير محمد خان ٽالپور جي پرنسپل فورس ۾ شموليت اختيار ڪيائون.جئين ھي اسماعلين جي خلاف پنھنجي مخالف جرگہ خلاف اپريشن شروع ڪري سگھن.
ٽالپور جي زوال کان پوء قبيلي کي وڏين بيچھدگن ۽ بدحالي جو مقابلو ڪرڻو پيو. برطانوي راج  ٽالپور  سان وابسگي جي وجہ ڪري انھن کھي ڪمزور ڪري ڇڏيو.

=ٻولي=
بلوچستان ۾ خشڪ قبيلو وسيع تعداد ۾ بلوچي ڳالھائيندا آھن. جڏھن تہ سنڌ جنوبي پنجاب ۾ اڪثريت قبيلو سرائيڪي کھي پنھنجي  پنھرين ٻولي ڳالھائيندا آھن. ڪجهه سنڌي بہ ڳالھائيندا آھن.علاقائي طور تي

=تقسيم=
سنڌ جي ضلعن، گھوٽڪي، ٺٽو، دادو، ڪنڊيارو، شھداد ڪوٽ، ڪشمور، شڪارپور، مٽياري، جھنڊو اور حيدر آباد جي مختلف اضلاع ۾ آباد آھن. بلوچستان جي ضلعن سبي، اوستہ محمد، تربت، نصير آباد ۽ مند ۾ موجود آھن. پنجاب جي ڏاکڻي ضلعن ڊيرا غازي خان، رحيم يار خان ۽ مظفرڳڙهه ۾ پڻ موجود آھن.
## پڻ ڏسو
* هوت (بلوچ قبيلو)
* هوت خان بلوچ

## حوالا

زمرو:بلوچ قبيلا
ڳوٺ مٺو خان لاشاري

**ڳوٺ مٺو خان لاشاري** (انگريزي:Village Mitho Khan Lashari) سنڌ جي دادو ضلعو جي جوهي تعلقو ۾ جوهي شهر ڀرسان اتر طرف آڳاٽو ڳوٺ آهي جيڪو مٺي خان لاشاري ٻَڌو هو.

## حوالا

زمرو:سنڌ جا ڳوٺ
غوث بخش مھر

زمرو:جيوت ماڻهو
زمرو:2008ع کان 2013ع تائين جا پاڪستاني ايم اين اي
زمرو:2013ع کان 2018ع تائين جا پاڪستاني قومي اسيمبلي جا رڪن
سعدي شيرازي

**ابو محمد مصلح الدين بن عبدالله شيرازي** فارسي جو مشھور شاعر ھيو جنھن جو تخلص **سعدي ** ھيو جيڪو **شيخ سعدي** ۽ **سعدي شيرازي** جي نالي سان مشهور ٿيو. کيس استاد سخن پڻ سڏيندا هئا. ھن جو لکيل ڪتاب **بوستان** دنيا جي ھڪ سؤ مشھور نالي وارن ڪتابن مان ھڪ آھي   سندس جنم 1213ع کان 1219ع جي وچ ۾ موجوده ايران جي شھر شيراز ۾ ٿيو 
شيخ سعديءَ جو استاد علامه ابن الجوزيؒ آهي شيخ سعدي ممتاز فارسي شاعر ۽ صوفي بزرگ هيو. سندس تعلق ديني گھراڻي سان ھيو. ننڍپڻ ۾ ئي سندس والد وفات ڪري ويو جنھن بعد سندس پرورش نانيءَ ڪئي  شيراز ۾ تعليم پوري ڪري بغداد جي ان دور جي يونيورسٽي نظاميه ۾ داخل ٿيو جتي ھن فقه، تاريخ ، اسلامي دينيات ۽ فارسي ادب جي تعليم حاصل ڪئي. خوارزم ۽ ايران تي منگولن جي حملن واري صورتحال ڪري ھن زندگي جا 30 سال ٻاھر گذاريا جن ۾ ھي اناطوليه ۾ ڪونيا، اڊانه جي بندرگاھ، شام ۾ دمشق حلب،  مصر ۾ قاھرہ، عراق ۾ بصرا جا سفر ڪيا.  کيس صليبين  فلسطين ( موجوده اسرائيل) ۾  گرفتار ڪري غلام بڻائي ڇڏيو جتي عڪا نالي شھر ۾ ست سال عڪا جي قلعي جي چوڌاري خندق کوٽڻ ۾ گذاري جنھن بعد مملوڪن کيس ڀنگ عيوض ٻين قيدين سميت آزاد ڪرايو. ھن يروشلم جو چڪر لڳايو ۽ مڪي پڻ ويو جتي حج ادا ڪيائين ۽ مديني جي زيارت ڪيائين. 

سعدي 1257ع (655ھ) کان اڳ شيراز موٽي آيو جتي ھن پنھنجو مشھور ڪتاب بوستان لکي مڪمل ڪيو. فيبروري 1258 ۾ ھلاڪو جي حملي ۾ بغداد جي زوال ۽ عباسي خلافت جي خاتمي جو ڏک ھن پنھنجي شاعري ۾ ظاهر ڪيو. شيراز ۾ واپسي وقت فارس جو اتابڪاني حاڪم ابوبڪر ابن سعد زنگي ھيو جنھن ھن جو وڏو آڌرڀاءُ ڪيو ۽ کيس 
وڏي عزت بخشي.

## تخلص جي چونڊ
گھڻن عالمن جو خيال آهي تہ ھن پنھنجو تخلص سعدي ان ڪري اختيار ڪيو جو سعد  ابوبڪر زنگي جي پٽ جو نالو ھو جنھن کي ھن پنھنجو ڪتاب گلستان پڻ ارپيو ھو. ڪن جو خيال آهي ته ابوبڪر زنگي جي پيءُ جو نالو پڻ سعد  ھيو جتان ھن ان نالي کي پنھنجو تخلص بڻايو .

## ڪتاب

شيخ سعدي بلند پائي ڪمال جو شاعر هو. گلستان ۽ بوستان ڪتاب سعديءَ کي بلندين جو مقام ڏياريو.

سعدي پنھنجا مشھور ڪتاب بوستان ۽ گلستان ھرھڪ 1257ع  ۽ 1258ع ۾ لکي پورا ڪياھن عربي ۽ فارسيءَ ۾  غزل، مدح، قصيدا پڻ لکيا.

## وفات

روايت مطابق سعدي 1291ع کان 1294ع جي وچ ۾ ڪنھن وقت وفات ڪئي ھئي. سندس 
آخري آرام گاهه شيراز شهر ۾ سندس پنھنجي خانقاہ ۾ آهي.

## حوالا

زمرو:شاعر
زمرو:اسلامي ادب
زمرو:اسلامي ليکڪ
زمرو:صوفي شاعر
زمرو:سڌارو ڪندڙ مسلمان
زمرو:فارسي ٻولي جا شاعر
زمرو:Articles with short description
ڳوٺ کاهي راهو

**ڳوٺ کاهي راهو** (انگريزي:Village Khahi Rahu) سنڌ جي نوشهرو فيروز ضلعو جي شهر نوشهرو فيروز ڀرسان اوڀر طرف قديم ڳوٺ آهي. هن ڳوٺ ۾ سنڌ جي نامور ڪهاڻيڪار امر لعل ھنڱوراڻي جنم ورتو.

## حوالا

زمرو:سنڌ جا ڳوٺ
ڪاگوشيما يونيورسٽي

**ڪاگوشيما يونيورسٽي** (Kagoshima University) جاپان جي شهر ڪاگوشيما ۾ تعليمي لحاظ کان تمام وڏي ۽ تاريخي پسمنظر رکندڙ يونيورسٽي آهي. هيءُ يونيورسٽي 1949ع ۾ قائم ٿي ۽ اڄ تائين تعليمي حوالي سان اهم ۽ مرڪزي ادارو آهي.

## حوالا

زمرو:جاپان
زمرو:ايشيا

زمرو:تعليمي ادارا
زمرو:جاپان ۾ تعليم
زمرو:جاپان ۾ تعليمي ادارا
زمرو:يونيورسٽيون بلحاظ ملڪ
ڪاگوشيما

**ڪاگوشيما** (انگريزي:Kagoshima)جاپان ملڪ جو اهم شهر آهي جيڪو اٽڪل 6 لک آبادي تي مشتمل آهي. هيءُ شهر سياحت جو مرڪز آهي. هن شهر ۾ ڪاگوشيما يونيورسٽي پڻ آهي.

## حوالا

زمرو:جاپان ۾ آباد ساحلي هنڌ
زمرو:شهر
زمرو:شهر بلحاظ ملڪ
خانواهڻ

**خانواهڻ** (انگريزي:Khan Wahan) سنڌ جي نوشهرو فيروز ضلعو جي ڪنڊيارو تعلقو ۾ هڪ قديم شهر آهي. هن شهر ۾ نالي وارن اديبن ۽ شاعرن جنم ورتو.

## حوالا

زمرو:سنڌ جا ننڍا شهر ۽ قصبا
زمرو:سنڌ جون يونين ڪائونسلون
زمرو:ڪنڊيارو تعلقو
زمرو:ڪنڊيارو تعلقي جون يونين ڪائونسلون
ڪيپ ورڊي

**ڪَيپ وَرڊَي**  جنھن جو سرڪاري نالو **ريپبلڪ آف ڪيبو ورڊي** آھي وچ ايٽلانٽڪ سمنڊ ۾ واقع ٻيٽن وارو ملڪ آهي. ان جي ڏھن مٿاھن وڏن ٻرندڙ جبلن وارن ٻيٽن جو ميڙ جي گڏيل پکيڙ 4033 چورس ڪلوميٽر آهي. ملڪ جو گاديءَ جو هنڌ پرائيا شھر آھي جيڪو سانتياگو ٻيٽ جي ڏاکڻي ڪناري تي واقع آهي.  ھي ملڪ آفريڪا کنڊ ۾ ان جي اولھ طرف سمنڊ م  واقع آخري ملڪ آھي. ڪيپ وردي، ازورس، ڪينري، ميڊيرا ۽ سيويج ٻيٽن سان گڏ، مئڪرونيشيا ايڪوريجن جو حصو بڻجي ٿو. ھي ملڪ آفريڪي يونين جو رڪن آهي.

## ملڪ جو نالو
ھن ملڪ جو **ڪيپ ورڊي** نالو سينيگال جي سامونڊي ڪناري تي واقع اپٻيٽ جي نالي ڪيپ ورٽ تان رکيو ويو پورچوگيزي سيلانين ھن ٻيٽن جي دريافت بعد ان تي ڪيبو ورڊي نالو رکيو جنھن جي معنيَ ھئي سائي ڪيپ.  سائي جو مطلب سرسبز آھي ۽ ڪيپ جو مطلب سمنڊ ۾  مٿاھون جاگرافيائي زميني علائقو آهي. 24 آڪٽوبر 2013 تي ھن ملڪ جي گڏيل قومن ۾ نمائندگي ڪندڙ وفد پڌرائي ڪئي تہ ملڪ جو نالو **ريپبلڪ آف ڪيبو ورڊي** آھي ۽ ان کي **ڪيپ ورڊي** نہ سڏيو وڃي

## تاريخ

يورپين جي آمد کان پھريان ھي ٻيٽ غيرآباد ھئا. انھن کي جينوا وارن ۽ پورچوگيزي جھازرانن 1456ع جیي لڳ ڀڳ دريافت ڪيو. پورچوگيزي سرڪاري رڪارڊ مطابق پھريون دفعو انھن ٻيٽن کي جينوا شھر ۾ ڄاول انتونيو ڊي نولي نالي جھازران دريافت ڪيو جنھن کي پورچوگال جي بادشاھ افونسو پنجين ڪيپ ورڊي جو گورنر مقرر ڪيو. ٻيا جھازران جن انھن ٻيٽن جي ميڙ جي ٻين ٻيٽن کي دريافت ڪيو انھن ۾ ڊيئوگو گومز شامل ھيو جيڪو انتونيو ڊي نولي سان گڏ ھيو ۽ اھو پھريون دفعو سانتياگو ٻيٽ تي پھتو.  پورچوگيزين  1462ع ۾ 
سانتياگو ٻيٽ کي آباد ڪري ربيئرا گرينڊي نالي يورپي ڪالوني جو بنياد وڌو.
 
 
سورھين صدي عيسوي ۾ ھن ملڪ اينٽلاٽڪ سمنڊ واري غلامن جي واپار مان خوشحالي ماڻي ڪڏهن ڪڏهن سامونڊي ڌاڙيل پورچوگيزي آبادين تي حملا ڪندا ھيا. ھڪ انگريز فرينڪ ڊريڪ جي ٻيڙن 1585ع ۾ ٻہ دفعا ھن ملڪ جي شھر ربيئرا گرينڊي کي لٽيو جڏھن ھي ملڪ ابيرين يونين (پورچوگال ۽ اسپين جي اپٻيٽ واري يونين) جو حصو ھيو. 1712ع ۾ فرانس جي حملي بعد ربيئرا گرينڊي شھر زوال پذير ٿي ويو ۽ 1770ع ۾ پرائيا شھر ھتان جو گاديءَ جو هنڌ بڻيو . اڻويھين صديءَ ۾ غلامن جي واپار جي زوال کان پوء معاشي بحران جنم ورتو ۽ ھتان جي خوشحالي پڻ زوال پذيري بعد ختم ٿي وئي. ٻيٽن جو اينٽلاٽڪ سمنڊ اندر مقام اھميت وارو ھجڻ جي ڪري وري خوشحالي ڪر کنيو. بحري جھازن جا لنگھ ڀرسان ھجڻ ڪري جھاز ساھي پٽڻ لاء ھتي لنگر انداز ٿيڻ شروع ٿيا. ھتان جي ٻيٽ سائو وسينٽ جي منڊيلو شھر جي بندرگاھ  مصروف بندرگاھ ۽ اوڻويھين صديءَ جو ھڪ اھم واپاري مرڪز ٿي وئي مشھور سفارتڪار ايڊمنڊ رابرٽس 1832ع ۾ ڪيپ ورڊي جو چڪر لڳايو ھو. چارلس ڊارون پنھنجي مشھور بحري سفر ۾ پھرين ساھي 1832ع ۾  ھن  ملڪ جي ٻيٽ تي ڪئي ھئي .

قدرتي وسيلن جي اڻاٺ ۽ پورچوگيزي سيڙپ ۾ عدم دلچسپي ڪري ھتان جا ماڻھو پورچوگيزي تسلط جي خلاف ٿيندا ويا.  1951ع م ھن علائقي کي پورچوگال جي سمنڊ پار شعبي جو حصو بڻايو ويو پر آزاديءَ جي تحريڪ جاري رھي نيٺ 1975ع ۾ ھن ملڪ پورچوگال کان آزادي حاصل ڪئي. 1990 جي ڏھاڪي ۾  ھتي نمائندگي واري جمھوريت مضبوط ٿي ۽ ھي ملڪ آفريڪا جو ترقي يافته ملڪ بڻجي ويو.

## معيشت
ملڪ ۾ قدرتي وسيلن جي اڻاٺ جي ڪري ھتي جي معيشيت خدمتن ۽ پرڏيھي سيڙپ تي مشتمل آهي.
## آبادي
ھن ملڪ جي آبادي 2019 ۾ 550000 جي لڳ ڀڳ ھئي جن م يورپي ۽ آفريڪي نسلن جا ماڻھو شامل ھئا.

## حوالا

زمرو:ملڪ
زمرو:ڪيپ ورڊي
زمرو:ٻيٽن جا ميڙ
زمرو:ٻيٽ وارا ملڪ
زمرو:آفريڪا جا ملڪ
زمرو:ايٽلانٽڪ سمنڊ جا ٻيٽ
زمرو:اولهه آفريڪا جا ملڪ
زمرو:گڏيل قومن جا ڀاتي ملڪ
زمرو:ڪميونٽي آف پرتگيز لئنگئيج ڪنٽريز جون ميمبر رياستون
پاڻيٺ

**پاڻيٺ- همواري- پٽڙو**  نقد پيسن جي مثل ھوندي آھي. اھا اھڙي سھولت ھوندي آھي جنھن سان ڪو بہ اثاثو نقد ڏوڪڙن ۾ تبديل ٿي سگھندو آھي. جيڪڏهن ڪو بہ اثاثو نقد پيسن ۾ جلدي ۾ تبديل ٿي سگھي ۽ ان تبديلي سان نقصان جو خطرو گھٽ ۾ گھٽ ھجي تہ ان اثاثي جي همواري وڌ کان وڌ ھوندي آھي. ڪنھن بہ ڌنڌي يا ڪمپني جو بينڪ بيلنس، اوڳاڙي ضمانتون ۽ وڪرو لائق ضمانتون جن جي شرح بندي همواري جي لحاظ کان ڪئي ويندي آهي هموار اثاثا آھن   يعني ڪنھن سھولت سان انھن کي نقد پيسن ۾ بدلائي سگھجي ٿو. بينڪن لاء ٽجوڙيءَ ۾ موجود رقم، مرڪزي بينڪ ۾ موجود بيلنس،  انٽر بئنڪ بيلنس، طلب وارا پئسا،  خزاني وارا بل، سرٽيفڪيٽ ۽ قابل وڪرو ضمانتون همواري  ۾ شامل ھوندا آھن. همواري ۾ نقد پيسا ۽ ان جا نعم البدل همواري جا  مثال آھن. همواري اثاثا قيمت جي نقصان کان سواء يا قيمت ۾ معمولي فرق سان تُرت وڪامڻ جي قابل ھوندا آھن.

## حوالا
ڳوٺ پٽ گل محمد

**ڳوٺ پٽ گل محمد** (Village Patt Gul Muhammad) دادو ضلعو جي جوهي تعلقو جي ڪاڇو واري علائقي ۾ قديم ڳوٺ آهي. هيءَ ڳوٺ ڪلهوڙن جي دور ۾ گل محمد خان لغاري اول قائم ڪيو هو جيڪو ميانوال تحريڪ جو سرگرم ڪارڪن هو هو. ڪلهوڙن کيس جاگير ڏني جتي ڳوٺ ٻَڌي ويٺو جيڪو ڳوٺ پٽ گل محمد سڏجڻ ۾ ايو. پٽ گل محمد جي نالي سان ڪاڇي ۾ ڏيھ ۽ يونين ڪائونسل پڻ آهي.

## حوالا

زمرو:سنڌ جا ڳوٺ
ڳوٺ فتح محمد بروهي

**ڳوٺ فتح محمد بروهي** (Goth Fateh Muhammad Brohi) سنڌ جي دادو ضلعو جي جوهي تعلقو جي ڪاڇو واري علائقي ۾ سول نئي جي ڪناري قديم ڳوٺ آهي جيڪو فتح محمد بروهي قائم ڪيو هو.

## حوالا

زمرو:سنڌ جا ڳوٺ
حسابدار

**حسابدار** اھڙي شخص کي چوندا آهن جيڪو  تجارتي حسابن جي ڪتابن ۾ داخلائون رکڻ ۾ تربيت يافته ھوندو آھي. حساب دار يا اڪائونٽنٽ  اھڙو شخص ھوندو آھي جيڪو   حسابداري (accounting)  جي طريقن کي واضع ڪرڻ ۽ انھن تي ڪنٽرول رکڻ جو ماھر ھوندو آھي. جيڪو ٽيڪس بابت مشورا ڏيڻ ۽ ٽيڪس جي گوشوارن تيار ڪرڻ ۾ ماھر ۽ تربيت يافته ھوندو آھي يا جنھن کي ڪنھن مروج قانون تحت چارٽرڊ اڪائونٽنٽ يا پبلڪ اڪائونٽنٽ جي حيثيت ۾ ڪم ڪرڻ جي اجازت مليل ھجي. ان کي سرعي (تڪڙو) تناسب پڻ سڏيندا آهن.

## حوالا
ڳوٺ ٽوڙ

**ڳوٺ ٽوڙ** (انگريزي:Village Torre) سنڌ جي دادو ضلعو جي جوهي تعلقو جي ڪاڇو واري علائقي ۾ گاج ندي جي ڪناري قديم ڳوٺ آهي جيڪو ڪلهوڙن جي دور کا صفحہ هستي تي موجود آهي. فارسي ٻولي ۾ لکيل تاريخ ۾ تاريخدانن هن کي **کور** ۽ سنڌ جي تاريخ ۾ هن کي **کوڙ** لکيو ويو آهي پر اهي لفظ ٽوڙ جو بگاڙ آهن. تاريخ ۾ ٽوڙ وٽ لڳل جنگ در اصل  ٽوڙ جي جنگ آهي. اها جنگ اٽڪل 1699ع ڌاري مغلن ۽ ڪلهوڙن وچ ۾ لڳي هئي. مورخن ان جنگ کي کوڙ جي جنگ لکيو ويو آهي. هن ڳوٺ کي يونين ڪائونسل جو به درجو مليل آهي.ڳوٺ تاج محمد دولتاڻي لغاري

## [[حوالا ڳوٺ تاج محمد دولتاڻي لغاري|حوالا]] ڳوٺ تاج محمد دولتاڻي لغاري

زمرو:سنڌ جا ڳوٺ
ڳوٺ سم

**[[ڳوٺ تاج محمد دولتاڻي لغاري|ڳوٺ سم]] سِم** (انگريزي:Village Simm) سنڌ جي دادو ضلعو جي جوهي تعلقو جي ڪاڇو واري علائقي ۾ يونين ڪائونسل ٽوڙ ۾ هڪ قديم ڳوٺ آهي. سِم لفظ سِمڻ مان نڪتل لڳي ٿو. هت پاڻي زمين مان سِمِي ٻاهر ايندو هوندو جنهن ڪري مٿس نالو سم پيو هوندو ۽ ان ڀرسان ٻَڌل ڳوٺ سِم سڏيو هوندو. بھرحال هيءُ ڳوٺ تمام پراڻو آهي ۽ غالبن ڪتاب چچنامو ۾ سيسم جو بگاڙ سِم آهي. مورخن موجب سيسم جو قلعو هن ئي ڳوٺ وٽ هو.

## حوالا

زمرو:سنڌ جا ڳوٺ
ڳوٺ باز مال کوسو

**ڳوٺ بزمال کوسو** (Village Bazmal Khoso) سنڌ جي ضلعي دادو جي تعلقي جوهي جي ڪاڇو واري علائقي ۾ جوهي شهر کان اٽڪل 10 ڪلوميٽرن جي مفاصلي تي اتر اولھه ۾ واقع آهي. نالو باز مال يا بُز مال مان نڪتل ڀانئجي ٿو. باز معني گهڻو ۽ مال معني ڇوپايو مال ۽ بُز معني رڍ مطلب رڍن وارو مال. هن ڳوٺ ۾ کوسا قبيلو آباد آهي جيڪو گاجي شاھ جو مجاور آهي. گمان غالب آهي ته هت ميان نصير محمد ڪلھوڙو جي زماني ۾ ميانوال تحريڪ کي مريدن طرفان شادماني طور ملندو هو ان جو گهڻو تعداد هن ڳوٺ وارن جي حوالي هوندو هو جيڪي ان جي سار سنڀار لهندا هئا. اڄ به اڪثريت ۾ ڳوٺاڻا گاجي شاھ جي حوالي سان ميانوال سڏائڻ ٿا. هيءُ وڏي آبادي تي مشتمل ڳوٺ آهي.

## حوالا

زمرو:سنڌ جا ڳوٺ
ڳوٺ ننگر داريو

**ڳوٺ ننگر داريو** (انگريزي:Village Nangar Dario) سنڌ جي دادو ضلعو جي جوهي تعلقو جي ڪاڇو واري علائقي ۾ قديم ڳوٺ آهي. هيءَ ڳوٺ ننگر نالي کوسي آباد ڪيو هو جيڪو ميانوال تحريڪ جو سرگرم ڪارڪن هو ۽ ميان نصير محمد ڪلھوڙو جي خاص معتقدن منجهان هو. مهدوي تحريڪ وانگر ميانوال تحريڪ جا ٻه دائرا هوندا هئا جيڪي پاڪيزگي جي علامت هوندا هئا. هن ڳوٺ ۾ ننگر کوسي **دائرو** قائم ڪيو هو جنهنڪري ڳوٺ تي نالو ننگر داريو پيو. هيءُ ڳوٺ باز مال کوسو جي قريب آهي.

## حوالا

زمرو:سنڌ جا ڳوٺ
بکر فقير جمالي

**بکر فقير جمالي** (انگريزي:Bakhar Fakir Jamali) ھڪ بزرگ شخصيت هو. هيءُ ميان نصير محمد ڪلھوڙو جي وقت ۾ ميانوال تحريڪ جو سرگرم ڪارڪن هو. هن بزرگ جي مزار ۽ قبرستان سنڌ جي دادو ضلعو جي جوهي تعلقو جي ڪاڇو واري علائقي ۾ ڳوٺ بکر جمالي ڀرسان ۽ واهي پانڌي کان اتر طرف کيرٿر جابلو سلسلي جي پرسان واقع آهي.

## حوالا

زمرو:سنڌي شخصيتون
زمرو:سنڌ جي تاريخ
احمد خان جمالي

**مولانا احمد خان جمالي** (انگريزي:Molana Ahmed Khan Jamali) برطانوي هندستان ۾ سنڌ ۾ جنم وٺندڙسنڌي ٻولي جو شاعر ۽ استاد هو.

## زندگي جو احوال
مولانا احمد خان جمالي جي پيءُ جو نالو حاجي غلام محمد جماليءَ هو. هن تعلقي جوهي، ضلعي دادوءَ جي ڪاڇو واري علائقي جي ڳوٺ بکر جمالي ۾ 1934ع ۾ جنم ورتو. مولانا صاحب سنڌي، عربي ۽ فارسي زبان جي عالم، استاد ۽ شاعر هو. هن پنهنجي عملي زندگيءَ جي ابتدا پرائمري استاد طور ڪئي. سنڌ جي مختلف علائقن ۾ علم ۽ تدريس جا فرض سرانجام ڏنائين. ڪافي وقت ڳوٺ علي مراد شاهاڻي ۽ واهي پانڌي ۾ به استاد رهيو. اسلامي ڪتابن کان سواءِ عربي ۽ فارسي ادب جو گهرو مطالعو ڪيائين، ٻئي زبانون روانيءَ سان ڳالهائڻ ۾ کيس پوري دسترس حاصل هئي.

## وفات
مولانا احمد خان جمالي سال 2014ع ۾ وفات ڪري ويو.

## حوالا

زمرو:شاعر
زمرو:سنڌي ماڻھو
ڳوٺ بکر جمالي

**ڳوٺ بکر جمالي** (انگريزي:Village Bakhar Jamali) سنڌ جي دادو ضلعو جي جوهي تعلقو جي ڪاڇو واري علائقي ۾ نئي تڪي ڀرسان هڪ قديم ڳوٺ آهي جيڪو بکر فقير جمالي قائم ڪيو هو جيڪو ميانوال تحريڪ جو سرگرم ڪارڪن هو هو. احمد خان جمالي هن ڳوٺ جي اهم شخصيت ۽ شاعر هو.

## حوالا

زمرو:سنڌ جا ڳوٺ
ڳوٺ محنت لنڊ

**ڳوٺ محبت لنڊ** (انگريزي:Village Mohabat Lund) سنڌ جي دادو ضلعو جي جوهي تعلقو ۾ شهر جوهي کان اوڀر طرف قديم ڳوٺ آهي جيڪو اڳ ۾ ڳوٺ 8 شهيد سڏبو هو.

## حوالا

زمرو:سنڌ جا ڳوٺ
ڳوٺ شهمير گاڏهي

**ڳوٺ شهمير گاڏهي** (انگريزي:Village Shahmir Gadehi) سنڌ جي دادو ضلعو جي جوهي تعلقو جي شهر جوهي کان اوڀر ڏکڻ طرف ۽ دادو جوهي روڊ لڳ اتر ۾ پراڻو ڳوٺ آهي. هن ڳوٺ ۾ پرائيمري تائين تعليم جي سهوليت موجود آهي.

## حوالا

زمرو:سنڌ جا ڳوٺ
ڪوميتاس

سوگومون سوگومونين ، [اي] مقرر ڪيل ۽ عام طور تي ڪوميتاس جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو ، [ب] (آرمينيائي: Կոմիտաս ؛ 8 آڪٽوبر [او ايس 26 سيپٽمبر] 1869 - 22 آڪٽوبر 1935) هڪ آرمينيائي پادري ، ميوزڪولوجسٽ ، موسيقار ، آرينجر ، ڳائڻي ۽ چيمسٽر ، جيڪو آرمينيائي اسڪول جي موسيقي جو باني سمجهيو وڃي ٿو. [4] [7] هو اخلاقيات جي سائنس جي علمبردار مان هڪ آهي. [8] [9]

نن ageي عمر ۾ يتيم ٿي ويو ، ڪوميتس آرمينييا جي مذهبي مرڪز ايچيمادزين ڏانهن ويو ، جتي هن جيوورجين مدرسي ۾ تعليم حاصل ڪئي. 1895 ۾ ورڊاپٽ (عهديدار پادرين) جي حيثيت سان سندس تقرري جي پٺيان هن برلن جي فريڊرڪ وليم يونيورسٽي ۾ موسيقي جو اڀياس ڪيو. هن ان کان پوءِ ”قومي روايت جي تعمير لاءِ پنهنجي مغربي تربيت استعمال ڪئي“. [10] هن آرمينيائي لوڪ ميوزڪ جي 3 هزار کان وڌيڪ گڏ ڪيا ۽ نقل ڪيا ، اڌ کان وڌيڪ بعد ۾ ضايع ٿي ويا ۽ صرف 1،200 هاڻي باقي آهن. آرمينيائي لوڪ گانن کان علاوه ، هن ٻين ثقافتن ۾ پڻ دلچسپي ڏيکاري ۽ 1903 ۾ کرد ڪتب خاني جو عنوان پهريون کردش لوڪ گيتن جو پهريون مجموعو شايع ڪيو. هن جي ڪوئر ڪيترن ئي يورپ جي شهرن ۾ آرمينيائي موسيقي پيش ڪئي ، ڪلوا ڊيبيگي جي تعريف ڪندي ، ٻين جي وچ ۾ ڪوميٽس 1910 ۾ قسطنطنيه ۾ آباد ٿي Etchmiadzin تي الٽرا قدامت پسند پادری طرفان بدسلوڪي کان بچڻ ۽ آرمينيائي لوڪ موسيقي کي وسيع سامعين ڏانهن متعارف ڪرائڻ. هو آرمينيائي برادرين پاران وڏي پئماني تي جڙيو هو ، جڏهن ته ارشگ چوبنيان کيس ”آرمينيائي موسيقي جا بچاءُ“ سڏيو هو. [11]

آرمينيائي نسل کشي دوران - سوين آرمينيائي دانشورن سان گڏ - ڪوميتاس کي عثماني حڪومت پاران اپريل 1915 ۾ هڪ جيل ڪئمپ ۾ قيد ڪيو ويو. هن کي جلد ئي غير واضح حالتن ۾ آزاد ڪيو ويو ۽ ذهني خرابي محسوس ٿي ۽ پوسٽ اسٽراٽيمڪ اسٽريٽ ڊس آرڊر (پي ٽي ايس ڊي) جو سخت ڪيس ظاهر ٿيو. قسطنطنيه ۾ و hostيل دشمن ماحول ۽ وڏي پئماني تي آرمينيائي موت مارچ ۽ قتل عام جي اطلاعن جو هن تائين پھچڻ واري صورتحال ھن جي نازڪ دماغ کي وڌيڪ خراب ڪري ڇڏيو. هو پهرين 1919 ع تائين ترڪي جي فوجي هلندڙ اسپتال ۾ رکيو ويو ۽ پوءِ پيرس جي نفسياتي اسپتالن ۾ منتقل ڪيو ويو ، جتي هن پنهنجي زندگي جا آخري سال سخت تڪليف ۾ گذاريا. Komitas وڏي پئماني تي نسل ڪشي جي شهيد طور ڏٺو وڃي ٿو ۽ هن کي آرٽ ۾ آرمينيائي نسل کشي جي بنيادي علامتن مان هڪ سمجهيو ويو آهي.
زمرو:1869ع جون پيدائشون
زمرو:1935ع جون فوتگيون
ناچڻي، موهن جو دڙو

**ناچڻي، مهين جو دڙو** (انگريزي:Dancing Girl Mohenjo Daro)  ٽامي يا پتل جو مجسمو آهي جيڪو اٽڪل 2300 ق. م کان 1750 ق. م  جي دوران سنڌو سڀيتا جي شهر مهين جي دڙي ۾ جوڙيو ويو جيڪو نهايت قديم شهرن مان هڪ هو. مجسمو 10.5 (4.1 انچ) ڊگهو ۽ هڪ ننگي جوان عورت يا ڇوڪريءَ جو آهي جيڪا  اعتماد سان اُڀي يا سڌي ۽ بنان ٺاھ ٺُوھ جي فطري انداز ۾ بيٺل آهي.  ناچڻي  بهترين هنر جو تسليم ٿيل نمونو ۽ سنڌو سڀيتا جي ثقافتي هنر يا ڪاريگري آهي.  مجسمو 1926ع ۾ برطانوي آثار قديمہ جي ماهر ارنيسٽ ميڪي مهين جي دڙي جي ايڇ آر  ايراضيءَ مان دريافت ڪيو هو. مجسمو نئين دهليءَ جي نيشنل ميوزيم  ۾ رکيل آهي جنهن جي مالڪي يا وارثيءِ تي پاڪستان جو جهڳڙو رهيو آهي.

## تفصيل
مهين جي دڙي منجهان ٽامي يا پتل جي هن قسم جي هنري نموني جا ٻه مجسما مليا هئا جيڪي لچڪيدار ڍانچي وارا لڳن ٿا جن ۾ هڪ عام قسم وارو آهي ۽ هڪ خاص آهي. ناچڻي ڇوڪري ننگي آهي ۽ کيس ٻانهن ۾ ڪنگڻ ۽ ڳچيءَ ۾ هار پاتل آهي. ناچڻي قدرتي (فطري) انداز ۾ بيٺل آهي ۽ سندس هڪ هٿ ڪلهي سئون دُڏ تي آهي. کيس کاٻي ٻانهن ۾ 24 کان 25 ڪنگڻ پاتل آهن ۽ ساڄي ٻانهن ۾ 4 ڪنگڻ پهريل آهن. کاٻي هٿ ۾ ڪا شئي اٿس ۽ هٿ سٿر يا ران تي رکيل اٿس. ٻئي ٻانهون عام طرح کان ڪجهه ڊگهيون اٿس.  سندس هار ۾ گهنگهرن نموني لٽڪندڙ بناوتون يا دُر لڳل آهن. سندس وار ڊگھا آهن. چوٽي ٿيل وار ڪلهي تي رکيل اٿس.

## ماهرن جا رايا
پتل يا ٽامي جي ٻي ناچڻي جو مجسمو ڪراچي ۾  نيشنل ميوزيم ۾ نمائش لاءِ رکيل آهي. ناچڻي لاءِ برطانوي ماهر آثار قديم ايم ڊبليو ويلر راءِ ڏني آهي ته ”سندس پسند جو مجسمو آهي. هوءَ وڌيڪ نه  مس 15 سالن جي هوندي. سندس ٻانهن ۾ ڪنگڻن کانسواءِ ڪجهه به پاتل ناهي. پاڻ تي ۽ پنهنجي دنيا تي مڪمل اعتماد رکندڙ هڪ ڇوڪري مڪمل اعتماد سان بيٺل آهي. مان سمجهان ٿو هن دنيا ۾ هن جهڙي ٻي ڪا شئي ڪانهي.“ جان مارشل جنهن مهين جي دڙي مان مجسمو ڳولي لڌو ان چواڻي، ”هڪ نوجوان ڇوڪري، هٿ دُڏ تي اڌ ڳجهي ڏيک ۾ ڄنگھون هلڪيون يا ٿوريون اڳتي، ايئن ڄڻ هوءِ ساز جي سر تال سان پير ۽ ڄنگهون چوري ناچ ڪرڻ واري آهي“.  جڏهن هن مجسمو لڌو ته تعجب ۾ پيو. هن چيو، ”جڏهن مون مجسمو ڳولي لڌو ته اعتبار نه پئي آيو ته هيءَ قبل مسيح جو ٿي سگهي ٿو.“ آثار قديم جي ماهر گريگوري پوسيهي ناچڻي لاءِ بيان ڪيو ته، " فن جو نهايت سحر انگيز نمونو سنڌوءَ جي تهذيب جو آهي“. هن وڌيڪ وضاحت ڪئي ته ”اسانکي پڪ ناهي ته ڪو هيءُ ناچڻي هئي پر هوءَ سٺي (مٿانهين)  هئي ۽ جيڪو به ڪيائين سو هن ڄاتو پئي.“

## مالڪي تي ڦَڏو
مجسمو هندستان جي نيشنل ميوزيم دهلي ۾ پيل آهي. ڪجهه پاڪستاني سياستدان ۽ ماهرن گُهر ڪئي ته مجسمو پاڪستان کي موٽائي ڏنو وڃي.  2016ع ۾ بئريسٽر جاويد اقبال جعفري مجسمي موٽائڻ لاءِ لاهور هاءِ ڪورٽ ۾ پٽيشن داخل ڪئي. نه موٽائڻ جو سبب ڄاڻايو ويو ته مجسمو پاڪستان ٺهڻ کان اڳ دهلي ۾ رکيو ويو هو.

## حوالا

زمرو:سنڌ جي تاريخ
زمرو:وادي سنڌ جي تهذيب
زمرو:سنڌو تهذيب 
زمرو:موھن جو دڙو جي تهذيب 
زمرو:تاريخ کان اڳ جو جوڙيل مجسمو
آئرش ٻولي

**آئرش** (معياري آئرش: انگريزي م ان کي گئيلڪ پڻ چوندا آهن ھڪ ڪيلٽڪ خاندان جي  گوئڊيلڪ ٻولي آهي جيڪا انڊو يورپي ٻولين مان ھڪ آھي. اھا ٻوليءَ آئرلينڊ ۾ شروع ٿي ۽ تاريخ جي دؤر کان ھلندڙ وقت تائين آئرلينڊ ۾ ڳالھائي وڃي ٿي. ان ھوندي بہ آئرش جي ماڻھن جي وڏي تعداد جي مادري ٻولي انگريزي آھي پر اڪثريت جي مادري ٻولي آئرش آهي. ھن ٻوليء کي جمهوريه آئرلينڊ ۾ آئين ذريعي پھرين سرڪاري ٻولي جو درجو ڏنل آھي ۽ نادرن آئرلينڊ ۾ سرڪاري طور تي تسليم ڪيل ٻولي آھي. ھي ٻولي يورپي يونين ۾ پڻ سرڪاري زبان قرار ڏنل آھي. ھن ٻوليء جي ترقي لاء آئرلينڊ ۾ فورس دي گئيلڪيا نالي ھڪ سرڪاري ادراو ڪم ڪندڙ آھي.
## حوالا

زمرو:ٻوليون
زمرو:يورپي ٻوليون
زمرو:آئرلينڊ جون ٻوليون
ٻين زبان

**ٻين زبان**   اھڙي ٻولي کي چوندا آهن جيڪا مادري زبان نه ھجي. عام طور تي اھا پرڏيھي ٻولي ھوندي آھي. اھا ڳالھائيندڙ جي ملڪ جي ٻي ٻولي پڻ ٿي سگھي ٿي.

[thumb|
[مئسچوسٽس رياست جي ھڪ پرائيويٽ اسڪول ۾ انگريزي ڳالھائيندڙن کي اسپيني ٻولي ٻين ٻولي طور سيکاري ويندي آهي]]

انگريزي ۾ ٻين زبان کي سيڪنڊ لينگئيج چوندا آهن جنھن کي مختصرن **L2** طور ظاھر ڪيو ويندو آهي. پھرين زبان مادري زبان ھوندي آھي جنھن کي انگريزي ۾ فسٽ لينگئيج چوندا آهن ۽ ان کي مختصرن **L1** طور ظاھر ڪيو ويندو آهي.

## حوالا
زمرو:ٻولي
ڊبلن

**ڊَبلن** جھموريه آئرلينڊ جو گادي جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شھر آھي جيڪو آئرلينڊ جي اوڀر واري اپسمنڊ جي ڪناري تي لفي ندي جي سمنڊ ۾ ڇوڙ تي لَينسٽر صوبي ۾ واقع آهي. ان جي ڏکڻ ۾ وِڪلو جبلن جي قطار جو ڊبلن جبل واقع آهي. ان جي شھري علائقي جي آبادي 1,173,179 آھي, جڏھن تہ ڊبلن ريجن جي آبادي 2016 ۾ 1,347,359 ھئي. گريٽر ڊبلن ايريا جي آبادي 2016 جي مردم شماري مطابق 1,904,806 ھئي. ڊبلن شھر آرڪيالاجي ماھرن جي ھڪ خيال مطابق گيئل ماڻھن ستين صدي عيسويءَ ۾ آباد ڪيو ھو نارمن جي حملي بعد ھڪ مکيه آبادي بڻجي ويو شھر تيزي سان وڌندو ويو 1800ع جي يونائيٽيڊ ڪنگڊم جي ٺھڻ کان اڳ جي شھر برٽش ايمپائر جو ٻيون نمبر وڏو شهر هو. 1922ع ۾ آئرلينڊ جي ورھاست بعد ھي شھر آئرش فري اسٽيٽ جو گاديءَ جو هنڌ ٿيو جيڪا رياست پوء جمھوريه آئرلينڊ ٿي وئي ۽ ڊبلن ان جو گاديءَ جو هنڌ رھيو. ھن شھر کي الفا شھر جو درجو مليل آهي ۽ اھو دنيا جي 30 سڀ کان وڌيڪ بھترين شھرن مان ھڪ آھي

## حوالا

زمرو:راڄڌانيون
زمرو:يورپ ۾ راڄڌانيون
زمرو:جمھوريه آئرلينڊ
زمرو:آئرلينڊ ۾ شهر
زمرو:آئرلينڊ ۾ يونيورسٽي شهر
جمھوريه آئرلينڊ جو قومي ترانو

**اَورَانت دَ وِيئَم** * 'سپاھي جو گيت' * ريپبلڪ آف آئرلينڊ جو قومي ترانو آهي. ان جي موسيقي پَادَر ڪَارنِي ۽ ان جي ننڍپڻ جي ساٿي ۽ پاڙيسري پَيٽرڪ ھِينِي  1907 يا 1910ع ۾ ڪمپوز ڪئي ھئي. ان جا ٻول سڀ کان اول انگريزي ۾ پادر ڪارني لکيا ھئا جن جو 
بعد ۾ آئرش ٻولي ۾ ترجمو ليئم او رن ڪيو ھو. ترانو ٽن مصرعن تي مشتمل آهي جنھن جو ڪورس ذريعي ورجاءَ ڪري قومي ترانو بڻايو ويو آهي. جمهوريه آئرلينڊ جو صدر جڏھن ڪنھن سرڪاري مصروفيت لاء ڪٿي پھچندو آھي تہ کيس سلامي ڏيندي اھو قومي ترانو وڄايو ويندو آھي.
## حوالا
ريپبلڪ آف آئرلينڊ جو صدر

**آئرلينڊ جو صدر** ريپبلڪ آف آئرلينڊ يا جمھوريه آئرلينڊ جي رياست جو سربراھ ۽ اتان جي فوج جو سپريم ڪمانڊر آهي.
ان جي آفيس جو آئيني مدو ست سال ھوندو آھي ۽ ساڳيو ماڻھو صرف ٻه دفعا ان عھدي تي چونڊجي سگھي ٿو ان کي ملڪ جا ماڻھو سڌي چونڊ وسيلي ووٽ ڏئي چونڊيندا آهن. جيڪڏهن اميدوار ھڪڙو ھوندو آھي تہ اھو بنا مقابلي چونڊجي ويندو آهي. آئرلينڊ جي تاريخ ۾ ڇھ دفعا صدر بنا مقابلي چونڊجي آيا. صدر آئرلينڊ جي آئين جو ۽ ملڪ جو نگھبان سڏيو ويندو آهي. جيتوڻيڪ ان جا اختيار محدود آهن پر اھي مطلق صوابديدي اختيار ھوندا اٿس. ان جي سرڪاري رھائشگاھ ڊبلن ۾ فوئنڪس پارڪ ۾ 
واقع آهي جنھن کي **[[آرس نو اختران]] **(Áras an Uachtaráin) سڏيندا آهن. صدر جو عھدو آئرلينڊ جي 1937ع واري آئين ذريعي قائم ڪيو ويو ۽ پھرين صدر اھو عھدو 1938ع ۾ سنڀاليو. 2011 جي ي چونڊن م ميخائيل ڊي ھگنس ملڪ جو صدر چونڊجي آيو جيڪو 2018ع ۾ ٻيھر ٻئي مدي لاء صدر چونڊجي ويو 26 آڪٽوبر 2018 ۾ عھدو ٻيھر سنڀاليائين.

## حوالا

زمرو:جمھوريه آئرلينڊ جي حڪومت
زمرو:جمھوريه آئرلينڊ
ليو ورادڪر

**ليو ايرڪ ورادڪر**  آئرلينڊ جو ھڪ سياستدان ۽ طبيب  18 جنوري 1979ع ۾ ڊبلن ۾ پيدا ٿيو. ھن ٽرينيٽي ڪاليج ڊبلن مان طب جي ڊگري حاصل ڪئي ۽ ھڪ اسپتال ۾ ڪيترائي سال ڊاڪٽر طور خدمتون سرانجام ڏنيون. 2010ع ۾ ھڪ سنديافته جنرل پريڪٽيشنر بڻجي ويو. 2004ع ۾ ھن فائين گئل نالي پارٽي ۾ شموليت اختيار ڪئي ۽ فنگل ڪائونٽي ڪائونسل جو رڪن ٿيو. بعد ۾ فنگل شھر جو ڊپٽي ميئر چونڊجي ويو. ھي ,2007  ۾ آئرلينڊ جي پارليامينٽ جي ھيٺين ايوان جو رڪن چونڊيو ويو. 2015ع ۾ آئرلينڊ ۾ ھم جنس پرستن جي شادي لاء ٿيل ريفرينڊم بعد آئرلينڊ جي سياست ۾ ھن جو ظھور ھڪ ھم جنس پرست طور ٿيو ۽ مرد سان شادي ڪندڙ جي پھريون وزير ھيو مئي 2017 ۾ آئرلينڊ جي تيشخ (وزيراعظم) اينڊا ڪيني فائين گئل پارٽي جي سربراھي ۽ وزيراعظم جي عهدي تان استعيفا ڏئي جنھن بعد ورادڪر ان جي جاء ورتي ۽ ملڪ جو وزيراعظم ٿي ويو  ھي دنيا جو چوٿون ۽ آئرلينڊ جو پھريون اعلانيل ھم جنس پرست حڪومتي سربراھ آھي ھي ھندوستاني نسب وارو پھريون تيشخ آھيفيبروري 2020ع ۾ ھن چونڊون ڪرايون جنھن بعد ميخال مارٽن ملڪ جو نئون وزيراعظم يا تيشخ  ٿيو ۽ ورادڪر سندس ڪابينه ۾ وزير ٿي ويو.

## حوالا
زمرو:1979ع جون پيدائشون
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:جيوت ماڻهو
آئرش ماڻهو

**آئرش ماڻھو**   ھڪ نسلي گروھه ۽ قوم جو نالو آهي جنھن جو تعلق آئرلينڊ جي ٻيٽ سان آھي جيڪي ساڳين ابن ڏاڏن، شناخت ۽ ثقافت سان تعلق رکندڙ آھن. آئرلينڊ 12, 500 سال اڳ آباد ٿيڻ شروع ٿيو ھو. آئرش اصل ۾ گيئل نسل سان تعلق رکندا ھئا. نائين صدي عيسويءَ ۾ اتي اسڪينڊينيويا جي نورس ماڻھن جي ننڍي تعداد اچي آباد ٿي، جنهن کي وائي ڪنگ (Vikings) سڏيو ويندو هو. اھي گيئل ماڻھن سان ملي ويا ۽ آبادي نورس-گيئل ٿي وئي. اينگلو نارمن ماڻهو آئرلينڊ جي ڪجهه حصن کي ٻارھين صدي عيسويءَ ۾ فتح ڪيو ۽ ان کانپوء 16هين ۽ 17هين صدي عيسويءَ ۾ انگلينڊ جي ڪنگڊم آئرلينڊ کي فتح ڪيو، جن کان پوء ھتي انگريزن ۽ اسڪاٽ ماڻھن جي آمد وڌي خاص طور تي اترئين پاسي انھن جو اضافو ٿيو. اڄ اھو اتريون علائقو اتر آئرلينڊ يونائيٽيڊ ڪنگڊم ۾ شامل آهي ۽ باقي آئرلينڊ جو ڏاکڻو وڏو حصو آئرلينڊ جي ريپبلڪ جي نالي سان ھڪ آزاد رياست آھي.

آئرش ماڻھو پنھنجي الڳ ثقافت؛ ريتون ۽ رسمون، معاشرت،  ٻولي، موسيقي، ثقافتي رقص، کاڌا، رانديون ۽ لباس رکن ٿا. انھن جي مادري ٻولي گهڻو ڪري انگريزي ٿي چڪي آهي، پر آئرش ٻولي به بطور مادري ٻولي ڳالھائي وڄي ٿي ۽ اها آئرلينڊ جمهوريا جي پھرين سرڪاري ٻولي آھي. ھتان جا ماڻھو پھرين بت پرست مقامي مذھبن سان تعلق رکندڙ ھئا، پوء چوٿين کان اٺين صدي عيسويءَ جي وچ ھتي جا ماڻھو عيسائيت ۾ داخل ٿي ويا. ھنن ماڻھن کي عيسائي درويشن ۽ عالمن جي قوم پڻ سڏيو ويندو هو. اڪثريت رومن ڪيٿولڪ چرچ سان تعلق رکي  ٿي، پر اتر آئرلينڊ ۾ چرچ آف انگلينڊ (پروٽسٽنٽ) سان تعلق رکندڙ اڪثريت ۾ آهن.

## حوالا

زمرو:آئرش ماڻھو
زمرو:يورپي نسل
زمرو:يورپ جا ماڻھو
زمرو:ماڻھو بلحاظ نسل
تيشخ

280px|Thumb|27 جون 2020ع تي آئرلينڊ جي پارليامينٽ جي ھيٺين ايوان دائل ائيرن ۾  تيشخ لاء ٿيندڙ انتخاب

**تيشخ ** ) ريپبلڪ آف آئرلينڊ جي آئين مطابق اتان جي وزيراعظم يا حڪومتي سربراھ کي سڏيندا آهن. تيشخ جي مقرري آئرلينڊ جو صدر ملڪ جي پارليامينٽ يعني اريڪتاس جي ھيٺين ايوان دائل ائيرن جي نامزدگي مطابق ڪندو آهي ۽ ان کي پنھنجو عھدو سنڀالڻ کان اڳ لازمي طور تي دائل ائيرن مان اڪثريت سان اعتماد جو ووٽ وٺڻو پوندو آهي. ملڪ جي وزيراعظم لاء ان لفظ جو استعمال جي شروعات سال 1937ع واري آئين سان ٿي. **تيشخ** آئرش ٻولي جو لفظ آهي جنھن جي معنيَ آهي *وڏو* يا *اڳواڻ* آھي. 27 جون 2020ع کان آئرلينڊ جو تيشخ ميخال مارٽن آھي جنھن جي حڪومت مخلوط آھي جنھن م فائينا فئل، فائين گئل ۽ گرين پارٽي، آئرلينڊ شامل آهن. 

سال 1937ع جي آئرلينڊ جي آئين جي نفاذ کان اڳ ھن عھدي جو نالو "اگزيڪيوٽو ڪائونسل جو صدر" ھيو جنھن عھدي تي آخري صدر ۽ نئين آئين تحت پھريون تيشخ ايمن ڊي وليرا ھيو.

## حوالا

زمرو:يورپ
زمرو:حڪومتي سربراهه
زمرو:جمھوريه آئرلينڊ
تانشت

**تَانِشتِ**  ريپبلڪ آف آئرلينڊ جو نائب وزيراعظم يا نائب سربراھ حڪومت ھوندو آھي.  تانشت جي مقرري آئرلينڊ جي تيشخ (وزيراعظم) جي صلاح سان آئرلينڊ جو صدر ڪندو آھي. 27 ڊسمبر 2020ع تي آئرلينڊ جو تانشت ليو ورادڪر مقرر ٿيو جيڪو آئرلينڊ جو اڳوڻو تيشخ آھي. آئرش ٻولي ۾ لفظ **تانشت** جي معنيَ *بادشاھ يا سردار جو وارث* آھي. تانشت جي نالي سان ھن عھدي جو آغاز آئرلينڊ جي سال 1937ع واري آئين جي نفاذ سان ٿيو. ان آئين کان اول ساڳي عھدي جي برابر عھدي جو نالو "آئرش فري اسٽيٽ جي ايگزيڪيوٽو ڪائونسل جو نائب صدر" ھيو. تانشت جي نامزدگي لاء ضروري آھي تہ نامزد ٿيندڙ آئرلينڊ جي پارليامينٽ جي ھيٺين ايوان دائل ائيرن جو رڪن ھجي. تانشت پڻ حڪومت جو حصو ھوندو آھي. ملڪ م تيشخ جي عارضي غير حاضري دوران تانشت ان جي ذميداري ادا ڪندو آهي. جيڪڏهن تيشخ وفات ڪري وڃي يا ڪنھن بيماري يا سبب ڪري ھميشه لاء ڪم ڪرڻ جي سگھ وڃائي ويھي تہ نئين تيشخ جي مقرري تائين ذميداري تانشت سنڀاليندو آهي. تانشت ملڪ جي رياستي ڪائونسل جو پڻ رڪن ھوندو آھي.

## حوالا

زمرو:حڪومتي سربراهه
زمرو:جمھوريه آئرلينڊ
اريڪتاس

**اريڪتاس**( ,، جنھن کي **اريڪتاس ايئرن** پڻ سڏيندا آهن، ريپبلڪ آف آئرلينڊ جي پارليامينٽ جو نالو آهي جيڪو ملڪ جي 1937ع واري آئين تحت ڏنل نالو آهي اھا ٻہ ايواني پارليامينٽ آھي جنھن ۾ مٿيون ايوان: دائل ائيرن ۽ ھيٺيون ايوان: شنيد ايئرن سڏبا آهن. اھي ٻئي ايوان ڊبلن جي لينسٽر ھائوس نالي عمارت ۾ واقع آھن جيڪا عمارت ارڙهين صدي عيسويءَ ۾ آئرلينڊ جي ڊيوڪ جو محل ھئي. انھن ٻنھي ايوانن مان ھيٺيون ايوان يا دائل ائيرن بااختيار ايوان آھي جنھن جا رڪن عوام سڌي ريت ووٽ ذريعي چونڊيندو آھي.

## نالي جو مطلب

لفظ اريڪتاس آئرش ٻولي جي لفظ **اريڪت** (airecht) يا (oireacht)
مان نڪتل آهي جنھن جي معنيَ آهي: آزاد ماڻھن جي مجلس. اھو ايرڪت لفظ وري ايرگ لفظ مان نڪتل آهي جنھن جي معنيَ آهي: آزاد ماڻھو اريڪتاس لفظ جو بطور قانون ساز مجلس پھريون ڀيرو استعمال آئرش فري اسٽيٽ واري دور ۾ ٿيو ھو.

## بناوت
دائل ائيرن ايوان اريڪتاس جو ھيٺيون ايوان آھي جيڪو يونيورسل ووٽ واري بنياد تي عوام طرفان سڌي چونڊ ذريعي جڙندو آهي. ان ايوان جي رڪنن کي چونڊيندڙ ووٽر گھٽ ۾ گھٽ 18 سالن جي عمر جا ھوندا آھن. ان ايوان جي چونڊ ھر پنجن سالن بعد ٿيندي آهي. ھن ايوان جي تحليل ڪھڙي بہ وقت تيشخ جي. درخواست تي ٿي سگھي ٿي. ھن ايوان جي چونڊ ۾ متناسب نمائندگي لاء سنگل ٽرانسفرئبل ووٽ وارو طريقو اختيار ڪيو ويندو آهي. ھن ايوان جا 160 رڪن آھن. مٿئين ايوان شنيد جيڪو دراصل سينيٽ ھوندو آھي ان جي رڪنن جي چونڊ مختلف طريقن سان عمل ۾ ايندي آھي.  43 سينيٽرن کي ڪائونسلر يا پارليامينٽر چونڊيندا آهن. 11 جي چونڊ تيشخ (وزيراعظم) ڪندو آهي. 6 سينيٽرن جي چونڊ ٻن يونيورسٽين وارن تڪن ذريعي ٿيندي آهي. اھڙي طرح شنيد جا ڪل 60 رڪن ھوندا آھن. ملڪ جو صدر سڌي چونڊ ذريعي ستن سالن لاء چونڊيو ويندو آهي ۽ ساڳيو ماڻھو ٻن مدتن تائين اھل ھوندو آھي. اريڪتاس جي ٻنھي ايوانن جي رڪنن تي مشتمل مختلف شعبن لاء 13 جوائنٽ ڪاميٽيون ٺھيل ھونديون آھن.

## اختيار
ڪو بہ قانون منظور ڪرڻ لاء گھڻي ڀاڱي ٻنھي ايوانن جي منظوري لازمي آھي. جيڪڏهن دائل جي منظوري شنيد رد ڪري تہ بل ٻيھر دائل ۾ پيش ٿيندو آهي ۽ ٻيھر اتان منظوري حتمي ھوندي آھي جنھن بعد قانون جو بل صدر ڏانھن دستخطي منظوري لاء ويندو آهي اھڙي طرح قانون سازي مڪمل ٿي ويندي آهي. آئيني ترميم جو بل صدر جي دستخطي منظوري کان اڳ ريفرنڊم ذريعي عوامي منظوري وارو مرحلو طئي ڪندو آهي. اريڪتاس مان منظور ٿيل سمورن قانونن لاء صدر جي دستخطي منظوري لازمي ھوندي آھي. جيڪڏهن ڪنھن اريڪتاس جي منظور ڪيل قانوني بل بابت ڪو آئين مسئلو ھوندو آھي تہ صدر ان جو ريفرنس سپريم ڪورٽ ڏانھن ان جي آئيني حيثيت طئي ڪرڻ لاءِ موڪليندو آهي. شنيد جا اختيار محدود آهن جن سان صرف تاخير ٿيندي آهي باقي شنيد کي ويٽو جو اختيار ڪانہ آھي. اريڪتاس قانونسازي جا سمورا اختيار آھن ان کان سواءِ بجٽ لاء مالياتي بلن جي منظوري ڏيندي آهي. ڪورٽن اريڪتاس کي پنھنجا محدود اختيار مختلف ادارن ۽ حڪومتي وزيرن کي سونپڻ جو اختيار پڻ ڏنو آھي. اريڪتاس ماتحت قانونساز ادارا پڻ جوڙيندي آهي. آئين جي منظوري دائل ائيرن ۾ ورتي ويندي آهي جنھن بعد ريفرينڊم ذريعي ملڪ جو عوام منظوري ڏيندو آهي. اريڪتاس کي فوجي ڪاروائي جي منظوري جو پڻ اختيار ڏنل آهي. بين الاقوامي معاھدن تحت مقامي قانونسازي جي منظوري پڻ اريڪتاس ڏيندي آهي

## حوالا

زمرو:ٻہ ايواني مجلس
زمرو:جمھوريه آئرلينڊ
زمرو:قومي قانون ساز مجلس
زمرو:يورپ
شنيد ايئرن

**شنيد ايئرن** ، , جيڪا آئرلينڊ جي سينيٽ ۽ آئرلينڊ جي اريڪتاس (پارليامينٽ) جو مٿيون ايوان آھي. ان جا رڪن سينيٽر سڏبا آهن. اريڪتاس جي ھيٺين ايوان دائل ائيرن جي برعڪس ھن ايوان جي رڪنن جي سڌي چونڊ ڪانہ ٿيندي آهي. ان جا اختيار بہ دائل ائيرن جي ڀيٽ ۾ محدود آهن. ان کي ويٽو جو اختيار ڪانہ آھي . ڪو بہ بل دائل ائيرن کان منظور ٿي ہوء شنيد ۾ ايندو آهي ۽ سينيٽ جي رد ڪرڻ بعد ٻيھر دائل ائيرن ۾ پيش ٿيندو آهي جنھن جي منظوري حتمي ھوندي آھي. ان جي رڪنن جي چونڊ مختلف طريقن سان عمل ۾ ايندي آھي.  43 سينيٽرن کي ڪائونسلر يا پارليامينٽر چونڊيندا آهن. 11 جي چونڊ تيشخ (وزيراعظم) ڪندو آهي. 6 سينيٽرن جي چونڊ ٻن يونيورسٽين وارن تڪن ذريعي ٿيندي آهي. اھڙي طرح شنيد جا ڪل 60 رڪن ھوندا آھن.

## حوالا

زمرو:جمھوريه آئرلينڊ
زمرو:مٿيون قومي ايوان
زمرو:يورپ
دائل ائيرن

**دائل ايئرن**  مختصرن **دائل** ( , **آئرلينڊ جي اسيمبلي** آئرلينڊ جي اريڪتاس جي نالي سان پارليامينٽ جي ھيٺين ۽ مکيه ايوان جو نالو آهي. ھي ايوان آئرلينڊ جي آئين 1937ع تحت ڪم ڪندو آهي.  ائيرن ايوان اريڪتاس جو ھيٺيون ايوان آھي جيڪو يونيورسل ووٽ واري بنياد تي عوام طرفان سڌي چونڊ ذريعي جڙندو آهي. ان ايوان جي رڪنن کي چونڊيندڙ ووٽر گھٽ ۾ گھٽ 18 سالن جي عمر جا ھوندا آھن. ان ايوان جي چونڊ ھر پنجن سالن بعد ٿيندي آهي. ھن ايوان جي تحليل ڪھڙي بہ وقت تيشخ جي. درخواست تي ٿي سگھي ٿي. ھن ايوان جي چونڊ ۾ متناسب نمائندگي لاء سنگل ٽرانسفرئبل ووٽ وارو طريقو اختيار ڪيو ويندو آهي ھن ايوان جا  160 رڪن آھن جن کي آئرش ٻولي ۾ چيختا دائلا (Teachta Dála) سڏيندا آهن جنھن جي معنيَ آهي دائل جو رڪن آهي. ھن ايوان جي اسپيڪر کي ڪن ڪوئلا چوندا آهن ڊپٽي اسپيڪر کي لئيس ڪن ڪوئلا سڏيندا آهن.

## حوالا

زمرو:يورپ
زمرو:جمھوريه آئرلينڊ
زمرو:قومي هيٺيان ايوان
لطيف منو

**لطيف منو** () سنڌي ڊرامن جو مزاحيا اداڪار هيو. هن پي ٽي وي جي ناٽڪ رانگ سميت پرائيويٽ سنڌي ٽيلي چينلز جي ڪيترن ئي سنڌي ۽ اردو ڊرامن  ۾ ڪم ڪيو. هن سنڌي فلمن ۾ پڻ ڪم ڪيو. سندس موت 66 ورهين جي ڄمار ۾ 1 آڪٽوبر 2020 تي ڦڦڙن جي بيماري سبب ڪراچي ۾ ٿيو. هن کي ٻه پٽ ۽ هڪ ڌيءَ جو اولاد آهي.

## حوالا
پوني

**پوني** (انگريزي:Pune) هندستان جي رياست مهاراشٽر جو اهم شهر آهي، جيڪو اولهه ڀارت ۾ ڏکڻ پليٽيو تي واقع آهي. اهو پوني ضلعي ۽ پوني ڊويزن جو انتظامي هيڊ ڪوارٽر جو آهي. سال2011ع جي آدمشماري مطابق، پوني ميٽروپوليٽن علائقي ۾ 72 لک رهواسي رهندا هئا. هي ان کي ڀارت ۾ ستين نمبر تي سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو ميٽروپوليٽن علائقو بڻائي ٿو. پوني شهر پوني ميٽروپوليٽن علائقي جو حصو آهي. پوني هندستان ۾ سڀ کان وڏو آئي ٽي مرڪز آهي. اهو پڻ ڀارت جي سڀ کان اهم گاڏين ۽ پيداوار جي مرڪزن مان هڪ آهي. پوني کي اڪثر تعليمي ادارن جي ڪري ”اوڀر جو آڪسفورڊ“ سڏيو ويندو آهي.  اهو ڪيترائي ڀيرا "هندستان ۾ سڀ کان وڌيڪ رهڻ جي لائق شهر" جي طور تي درجه بندي ڪيو ويو آهي. 

پوني تي مختلف وقتن تي راشٽراڪوٽا خاندان، احمد نگر سلطنت، مغل ۽ عادل شاهي خاندان جي حڪومت رهي آهي. 18هين صدي عيسويء ۾، شهر مراٺا سلطنت جو حصو ۽ مراٺا سلطنت جي پيشوا، وزير اعظم جي سيٽ هو. پوني شهر تي برطانوي ايسٽ انڊيا ڪمپني پاران ٽين اينگلو-مراٺا جنگ ۾ قبضو ڪيو ويو؛ ان کي سال 1858ع ۾ ميونسپالٽيءَ جو درجو حاصل ٿيو، جنهن سال تاج برطانيا جي حڪومت شروع ٿي. ڪيتريون ئي تاريخي نشانيون جهڙوڪ شنيوار واڊا، شندي ڇتري ۽ وشرامباگ واڊا هن دور جي تاريخ ۾ آهن. شهر ۾ مختلف دورن جا تاريخي ماڳ موجود آهن.

پوني تاريخي طور تي هڪ اهم ثقافتي مرڪز رهيو آهي، جتان اهم شخصيتون جهڙوڪ دنيشور، شيواجي، ٽوڪرام، باجي رائو پهريون، بالاجي باجي رائو، ماڌاو رائو پهريون، نانا فڊنويس، مهاديو گووند رنادي، گوپال ڪرشن گوکلي، مهاتما جيوتي راو ڦلي، ساوتري بائي ڦلي، گوپال گنيش اگرڪار، تارا بائي شنڊي، ڊونڍو ڪئشاو ڪاروي ۽ پنڊتا راما بائي پنهنجي زندگيءَ جا اهم ڪم پوني شهر يا ڪنهن علائقي ۾ ڪيا آهن، جيڪو پوني ميٽروپوليٽن علائقي ۾ اچي ٿو. پوني برطانوي راج دوران، گوپال ڪرشن گوکلي ۽ بال گنگاڌر تلڪ جھڙي اڳواڻن سان گڏ هندستان جي آزادي لاء مرڪز طور ڪم ڪيو. هتان پاڪستان جي صوبي، سنڌ کان لڏي ويل ڪافي سنڌي رهائش پذير آهن. انهن ۾ ريٽا شهاڻي، ايشوري جوتواڻي، اندرا شبنم ۽ ٻيا کوڙ ليکڪ ۽ شاعر شامل آهن.
## نالو
## تاريخ
## جاگرافي
## آباديات
## حڪومت ۽ سياست
## معيشت
## ثقافت
## ٽرانسپورٽ
## تعليم
## ميڊيا
## رانديون
## بين الاقوامي تعلقات
## پڻ ڏسو
* :باب:شهر
* :باب:ڀارت
## ٻاهريان ڳنڍڻا
*  for Pune City and District

## حوالا

زمرو:ڀارت
زمرو:وڏا شهر
زمرو:هندوستان جا شهر
زمرو:انڊيا ۾ يونيورسٽي شهر
زمرو:ڀارت ۾ اڳوڻا ڳاديءَ جا ھنڌ
آڪسفورڊ يونيورسٽي پريس

آڪسفورڊ يونيورسٽي پريس (Oxford University Press – OUP) ڪئمبرج يونيورسٽي پريس کان پوءِ دنيا جو وڏي ۾ وڏو ۽ ٻيو پراڻو يونيورسٽي پرنٽنگ پريس آهي. اها آڪسفورڊ يونيورسٽي جي هڪ شاخ آهي، جيڪا وائيس چانسلر طرفان مقرر ڪيل 15 رڪني ڪائونسل طرفان آهي. انهن جي سربراهي هڪ سيڪريٽري ڪندي آهي جنھن کي آڪسفورڊ يونيورسٽي پريس جو چيف ايگزيڪيوٽو سڏيو وڃي ٿو. 

## حوالا
ڊڪشنري (آڪسفورڊ ليڪسيڪو)

thumb|نانا ويبسائيٽ جو هوم پيج

**ليڪسيڪو** () هڪ ويبسائيٽ آهي جيڪا آڪسفورڊ يونيورسٽي پريس (اويوپي) طرفان تيار ڪيل انگريزي ۽ اسپين جي لغتن جو مجموعو آڪسفورڊ يونيورسٽي جو پبلشنگ هائوس آهي ، جيڪا ٻين ڪمن جي وچ ۾ ، انيڪ پرنٽ دڪشنرين جي ڇپائي پڻ ڪندي آهي. جڏهن ليڪسيڪو تي ڊڪشنريون صرف او يو پي ٺاهي وئي آهي، اها ويب سائيٽ Dictionary.com جي ملڪيت آهي، جنهن جي مشهور ويب سائيٽ ٻين پبلشرز جهڙوڪ رينڊم هائوس طرفان ڊڪشنرين (لغتن) جي ميزباني آهي.

## حوالا
 

زمرو:انگريزي ٻه ٻوليائي ڊڪشنريون
ڊڪشنري ڊاٽ ڪام

thumb|ڊڪشنري ڊاٽ ڪام جو نئون لوگو
thumb|ڊڪشنري ڊاٽ ڪام جو لوگو

 
**ڊڪشنري ڊاٽ ڪام** () هڪ آن لائن ڊڪشنري(لغت) آهي جنهن جي ڊومين پهريون ڀيرو مئي 14، 1995 تي رجسٽرڊ ڪئي وئي. ڊڪشنري ڊاٽ ڪام جو مواد رينڊم هائوس بيسڊريڊ ڊڪشنري جي تازي ورزن تي ٻَڌل آهي، جنهن ۾ ڪولنز انگلش ڊڪشنري، آمريڪي هيريٽيج ڊڪشنري ۽ ٻيو گهڻو ڪجهه شامل آهي.

## حوالا
سنڌيت ڊڪشنري

**سنڌيت ڊڪشنري** سنڌي ٻولي جي هڪ آن لائن ڊڪشنري آهي، جيڪا سنڌيت ڊاٽ ڪام جي ويب سائيٽ پاران ترتيب ڏنل آهي. هن ڊڪشنري ۾ سنڌي کان انگريزي ۽ انگريزي کان سنڌي ۾ انيڪ ٻولَ (لفظن) جي سنڌي ۾ معنيٰ ڏني وئي آهي. هن ڊڪشنري جي خصوصيت اها پڻ آهي ته هن ۾ اهي سمورا نج سنڌي ٻول ملي ويندا آهن جيڪي سنڌي ٻولي اختياري جي آن لائن سنڌي ڊڪشنري ۾ پڻ ناهين ملي سگهندا. 

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
* سنڌيت ڊاٽ ڪام ڊڪشنري جو مُک صفحو

زمرو:سنڌي ڊڪشنريون
زمرو:سنڌي ٻولي
زمرو:سنڌي ٻولي جون ويب سائٽس
گلوبي ڊڪشنري

**گلوبي ڊڪشنري** سنڌي ٻولي جي هڪ آن لائن ڊڪشنري آهي، جيڪا گلوبي ڊاٽ ڪام جي ويب سائيٽ پاران پيش ڪيل آهي. هن ڊڪشنري ۾ سنڌي کان انگريزي، سنڌي کان اردو ۽ انگريزي کان سنڌي، اردو کان سنڌي ۽ سنڌي کان ٻين سمورين ٻولين ۾ انيڪ ٻولَ (لفظن) جي سنڌي ۾ معنيٰ ڏني وئي آهي. هن ڊڪشنري جي خصوصيت اها آهي ته هن تي وڪيپيڊيا وانگر ڪوبه ماڻهو ڀاڱيداريون ڪري سگهي ٿو، لفظن جي معنائن جون درجيڪاريون ڪري سگهي ٿو، ان لاءِ گلوبي ڊڪشنري جي ويب سائيٽ تي ڀاڱيدريون ڪرڻ ۾ دلچسپي رکندڙڻ کي پنهنجي فيس بڪ، گوگل جي ميل اڪائونٽ سان لاگِ اِن ٿيڻ سميت رجسٽريشن ڪري اڪائونٽ ٺاهي سگهجي ٿو ۽ لاڳاپيل ٻولي ۾ ٻين ٻولين کان لفظن جي معنيٰ درج ڪري سگهجي ٿي.
## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

* گلوبي سنڌي ڊڪشنري جو سنڌي کان ٻين سمورين ٻولين جو مُک صفحو
* گلوبي اردو کان سنڌي ڊڪشنري جو مُک صفحو
* گلوبي انگريزي کان سنڌي ڊڪشنري جو مُک صفحو
* گلوبي سنڌي  کان انگريزي ڊڪشنري جو مُک صفحو

زمرو:سنڌي ڊڪشنريون
زمرو:سنڌي ٻولي
زمرو:سنڌي ٻولي جون ويب سائٽس
ڊولچيتو ليمنگٽن

**ڊولچيتو ليمنگٽن** انگورن مان ٺاھيل ھڪ ڪيڪ جو نالو آهي.  آسٽريليا جو ھڪ مٺو کاڌو ۽ بيڪري جو آئٽم آھي جيڪو ملڪ جي قومي کاڌن مان ھڪ آھي. ڊولچيتو اٽلي جي انگورن جو قسم آھي جنھن مان شراب ٺھندو آھي.  ليمنگٽن آسٽريليا ۾ چورس ڪيڪ کي چوندا آهن جيڪو مکڻ سان ٺھندو آھي ۽ سن کي چاڪليٽ جو تھ ڏنو ويندو آهي. ڊولچيتو ليمنگٽن ۾ ڊولچيتو نالي انگور جو استعمال ٿيندو آھي.

## حوالا
اسٽيشن هائوس آفيسر

هڪ **اسٽيشن هائوس آفيسر** ( **SHO** ) هندستان ۽ پاڪستان جي هڪ پوليس اسٽيشن جو انچارج آهي. ايس ايڇ او انسپيڪٽر  يا سب انسپيڪٽر  جي رينڪ (درجو)  رکي ٿو.  هندستان ۾، هڪ اسٽيشن هائوس آفيسر کي قانون ڏوهن جي کوجنا (انويسٽيگيشن) جي اجازت ڏئي ٿو.  فيبروري 2019 کان، ڀارت ۾ 15،650 پوليس اسٽيشنز آهن.

## فٽ نوٽ

زمرو:پاڪستان ۾ نفاذ قانون
زمرو:هندستان ۾ قانون لاڳو ڪرڻ
آسٽريلين انگلش

**آسٽريلين انگلش** يا **آسٽريليائي انگريزي **: انگريزي ٻولي جو ھڪ قسم جيڪو آسٽريليا ۾ ڳالھايو وڃي ٿو. اھا ٻولي آسٽريليا جي قومي ٻولي ۽ سرڪاري ٻولي آھي. آسٽريليائي انگريزي اصل ۾ برٽش انگلش جي ھڪ تبديل ٿيل صورت آهي. ان تبديلي جي شروعات 1788ع ۾ نيو سائوٿ ويلز ۾ ڪالوني جي قيام سان ٿي. اتي آباد ٿيندڙن ۾ 1820ع ۾ پھريون دفعو ٻولي جي تبديل ٿي وڃڻ جي مڃتا ٿي. ان تبديلي جو سبب مقامي ماڻھن ۾ رلي ملي وڃڻ ھيو جنھن سان ھڪ نئين لھجي جنم ورتو جنھن ان کي برٽش انگلش کان منفرد ڪري ڇڏيو وقت گذرڻ سان گڏ نئين لفظن جو اضافو ٿيو ۽ پراڻن لفظن جي اچارن ۾ تبديلي ايندي وئي. لفظن جي ھِجَي ۽ گرامر ۾ پڻ تبديليون آيون.

## حوالا

زمرو:آسٽريليا جون ٻوليون