open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
نمرود

thumb|upright|ترڪ ٻولي جي ھڪ مسودي ، زبدت التاريخ، تان ورتل تصوير جنھن ۾ ابراهيم اسماعيل جي قرباني ڏيندي ۽ ابراهيم کي نمرود پاران باھ ۾ اڇلائيندي ڏيکاريل

**نمرود**:

نمرود جو ذڪر قرآن ۾ ٿيل آهي جنھن کي ميسوپوٽيميا ڪجهه علائقي جو بادشاھ ڏيکاريو ويو آهي جنھن ۾ **ار **شھر واقع ھيو جتي پيغمبر ابراهيم پيدا ٿيو.قرآن ۾ سورة البقرة  ۾ ذڪر ٿيل آهي تہ ھڪ شخص  ابراهيم سان جھڳڙو ڪيو ھيو ان ڳالھ تي تہ ابراهيم جو رب ڪير آهي ۽ ابراهيم کيس جواب ڏنو تہ سندس رب اھو آھي جنھن جي اختيار۾ ۾ زندگي ۽ موت آھي جنھن تي ان شخص جواب ڏنو تہ اھڙو اختيار ھن وٽ آھي .  جواب ۾ ابراهيم کيس چيو تہ الله سج اوڀر کان اڀاري ٿو تون اولھ کان اڀاري ڏيکار جنھن تي اھو شخص لاجواب ٿي ويو. تفھيم القرآن ۾ ذڪر ٿيل آهي تہ ان آيت ۾ اھو شخص نمرود ھيو. نمرود جو بائيبل ۾ تہ ڪو ذڪر ڪونهي پر يھودين جي ٻئي ڪتاب تلمود ۾ ان جو پورو واقعو بيان ٿيل آهي ۽ لڳ ڀڳ قرآن ۾ بيان ٿيل واقعي جھڙو آھي. تلمود ٻڌائي ٿو تہ ابراهيم جو پيء نمرود جي سلطنت جي سڀ کان وڏي عھدي تي مقرر ٿيل ھو ۽ ابراهيم جڏهن شرڪ جي کلي عام مخالفت ڪري توحيد جي تبليغ شروع ڪئي ۽ بت خانن ۾ گھري بتن کي ٽوڙي ڇڏيو تہ سندس پيءُ خود اھو مقدمو بادشاھ جي درٻار ۾ پيش ڪيو ۽ انوقت اھا گفتگو ٿي جيڪا سورة البقرة ۾ ٻڌايل آهي

## نمرود جی خدا ھجڻ جي دعوا

تفھيم القرآن ذڪر ڪري ٿو تہ ھر دور جي سماج جي اھا ھڪجھڙي خصوصيت رھي آھي تہ سھي الله کي خدائن جو خدا ڪري تہ مڃيندا ھئا پر توحيد جو انڪار ڪندا ھئا. مشرڪن خدا کي ٻن حصن ۾ ورهايو ھڪ فطرت کان مٿي  (supernatural)  خدائي ۽ ٻي تمدني يعني سياسي معاملات واري خدائي.پھرين خدائي ۾ الله سان گڏ روحن، فرشتن، جنن، سيارن، ۽ ٻين ڪيترين ئي ھستين کي شريڪ ڪري انھن کان دعائون گھرندا ھيا ، انھن جي آڏو رسمون ڪندا ھيا ۽ انھن جي آستانن تي سندن پرستش ڪندا ھئا ۽ ڀيٽائون پيش ڪندا هئا. ٻئي قسم جي خدائن کي  بادشاھن، مذھبي پيشوائن ۽ سماج جي اھم شخصن ۾ تقسيم ڪري ڇڏيو ھو. انھن مان اڪثر شاھي خاندان خدائي جي دعوا ڪندا ھئا ۽ پاڻ کي خدائن جي اولاد ظاهر ڪندا ھئا ۽ مذھبي طبقا انھن سان سازش ۾ شريڪ رھندا ھئا. نمرود جي خدا جي دعوا بہ ان ٻئي قسم جي خدائن واري ھئي. ھي خدا جو انڪاري نہ ھيو نہ وري سندس دعوا ھئي تہ زمين ۽ آسمانن کي ان ٺاھيو ھيو يا ڪائنات تي سندس حڪومت ھلي پئي پر ھن جي دعوا ھئي تہ ھو مطلق العنان حاڪم هو ۽ ھن جي زبان قانون ھيو ۽ پنھنجي مٿان ڪنھن جو بہ اقتدار تسليم نہ ڪندو هو ۽ ان جي سلطنت جو ھر اھو شخص غدار ھيو جيڪو کيس رب تسليم نہ ڪندو هو.ابراھيم جڏهن چيو تہ ھو صرف رب العالمين کي مڃي ٿو ٻئي ڪنھن کي بہ نہ ، تہ ان اعلان کي نمرود پنھنجي خلاف بغاوت سمجھيو ۽ ان جرم جي الزام ۾ ان جو مقدمو سندس آڏو پيش ڪيو ويو.

## حوالا
28 آگسٽ

**28 آگسٽ** ، عيسوي سال جو 240 هون (ليپ سال 241 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 125 ڏينهن (ليپ سال 126 ڏينهن) باقي آهن.

## واقعا
* **[[1961ع]]** – ڊاڪٽر عبدالسلام کي سائنس ۽ ٽيڪنالاجي بابت صدر جو صلاحڪار مقرر ڪيو ويو.
* **[[1998ع]]** – وزير اعظم پاڪستان، نواز شريف شريعت بل جو اعلان ڪيو.

## پيدائش

## فوتگيون

## وڌيڪ ڏسو
* 29 آگسٽ
* 30 آگسٽ

## حوالا

زمرو:آگسٽ
زمرو:سال جا ڏينهن
پاڪستان جون ضلعي عدالتون

**پاڪستان جون ضلعي عدالتون**: : پاڪستان جي اندر ھر صوبي جي ھاء ڪورٽ جي نگراني ۾ ضلعي عدالتون ڪم ڪنديون آھن جيڪي سول ۽ فوجداري مقدما ٻڌنديون آھن. ھر ضلعي جي عدالتن جو انتظامي  نگران ضلعي جو ڊسٽرڪٽ ۽ سيشنس جج ھوندو آھي جنھن جي مدد ۾ ھيٺين عدالتن مان داخل ٿيندڙ اپيلون ۽ شيشن ڪيس ،  سول جا نيگوشيئيبل انسٽرومينٽس ايڪٽ تحت سمري مقدما ، وراثت جا ڪيس وغيره ٻڌڻ لاء ايڊيشنل ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن ڪورٽون پڻ ھونديون آھن جيڪي ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن جج جي ڪورٽ جون مددگار ھونديون آھن. ان کان پوءِ سينئر سول جج اينڊ اسٽنٽ سيشنس جج جو ڪورٽون ھونديون آھن جن۾ فرسٽ ڪلاس ۽ سيڪنڊ ڪلاس سول مقدما ۽ موت۽ عمرقيد جي سزا کان علاوه ڏوھن جا ڪيس ٻڌڻ جون مجاز ھونديون آھن.ان کان پوء سول جج اينڊ جوڊيشل ماجسٽريٽ جون ڪورٽون آھن جيڪي ٿرڊ ڪلاس سول مقدما (جيڪي 50000 روپين جي ماليت جي تڪرار وارا ڪيس ھوندا آھن)  ۽ ٽي سال قيد تائين سزا وارن ڏوھن جا ڪيس ٻڌنديون آھن. جوڊيشل ماجسٽريٽ پوليس جي انغاف جي فراهمي وارن قانوني ڪمن جي نگراني به ڪندا آھن.انھن کي ايف آء آر ڪينسل ڪرڻ، ٻيھر جاچ ڪرائڻ، قبرڪشائي ڪرائي لاش جو پوسٽ مارٽم ڪرائڻ، تفتيش دوران شاھدن جا بيان رڪارڊ ڪرڻ جا بہ اختيار ھوندا آھن. پنجاب ۾ سول جج کي فرسٽ، سيڪنڊ ۽ ٿرڊ ڪلاس مقدما ٻڌڻ جو اختيار ھوندو آھي ۽ ھر ضلعي ۾ صرف ھڪ سينيئر سول جج ھوندو آھي جنھن وٽ مقدما داخل ٿي سول ججن ڏي منتقل ٿيندا آھن ۽ پوري ضلعي جي نظارت جو بہ اھو نگران ھوندو آھي. ضلعي عدالتن ۾ ڊسٽرڪٽ جج ۽ سيشنس جج جي ڪيسن ۾ فيصلن خلاف اپيلون ھاء ڪورٽ ٻڌندي آھي.

زمرو:پاڪستان جو عدالتي نظام
زمرو:پاڪستاني عدليه
جان لاڪ

**جان لاڪ**ھڪ  انگریز طبیعیات دان ۽ فلسفی ھيو، جيڪو تجربیت پسند مڪتب فڪر جو باني ھيو۔ ھي سمرسيٽ جي ڳوٺ ورنگٽن ۾ پیدا ٿيو ۽  آڪسفورڊ یونیورسٽي مان تعلیم حاصل ڪئي؛ ۽ 1661ء کان 1664ء تائين آڪسفورڊ ۾ یوناني ٻولي‘ علم بیان ۽ اخلاقي فلسفي تي لیڪچرر ڏيندو رھيو۔ 1667ء ۾ لاڪ جي دوستي انگریز ریاستي عملدار انتھونی اَیشلي ڪوپر سان ٿي وئي ۽ اُن جو مشیر ۽ طبیب ٿيو ۔ اَیشلي ھڪ جارحیت پسند ۽ دشمن رکندڙ سیاست دان ھيو۔ اھو ھڪ آئیني بادشاھت‘ پروٽسٽنٽ جائنشیني‘ مذھبي رواداری‘ پارلیمنٽ جي بالادستي ۽ برطانیہ جي اقتصادي ڦھلاء جو پر زور حامي ھيو۔ جيئن ته لاڪ  بہ  سڳيا مقصد اختیار ڪيا ھئا ان لاء ٻنھي جي وچ ۾   مکمل ھم آھنگي پیدا ٿي چڪي ھئي۔ ایشلي کيس  اُن گروپ جو سیڪریٽری بہ بڻایو جيڪو امریڪا سان تجارت کي فروغ ڏيڻ لاء ٺاھيو ويو ھو. لاڪ  نئين ڪالوني ڪیرولینا جي لاء آئین مرتب ڪرڻ ۾ مدد ڏني. ان دستاویز تحت تمام آبادڪارن کي پنھنجي عقیدي تي عمل ڪرڻ جي  اجازت ڏني جڏھن تہ ملحدن جي داخلا منع ھئي۔
200px|نيشنل پورٽريٽ گئلري لنڊن۾رکيل جان لاڪ جو ڪٽڪيٽ پورٽريٽ جيڪو گاڊفري نيلر ٺاھيو
بعد وارن ڏھاڪن ۾  لاڪ ذاتي مطالعي ۾ مصروف رھيو ۽ فلسفي ۽ سائنس جي  مسئلن تي دوستن سان  بحث ۽ مباحثا ڪرڻ لڳو 1668ء ۾ پنچ سال اڳ قائم ٿيڻ واري ”رائل سوسائٽي“ جو رُڪن ٿيو۔ 1675ء ۾ اَیشلي جي درٻار ۾ غیر مقبولیت جي ڪري  فرانس ويو ۽ 4 سال بعد واپس موٽي آيو پر رومن ڪيٿولڪ عيسائيت ۽ انگلش درٻار جي مخالفت جي ڪري کيس اتان جا  حالات خراب معلوم ٿيا۔ 1683ء کان 1688ء تائين جو عرصو اُن ھالینڊ ۾ گزاريو۔ 1688ء جي شاندار انقلاب (Glorious Revolution) ۽ پروٽيسٽنٽ عيسائيت جي ڪنھن حد تائين بحالی  بعد ھي ھڪ دفعو ٻيهر واپس انگلينڊ آیو۔  بادشاہ  انگلينڊ جي بادشاهه ولیم ٽئين کيس  ”بورڊ آف ٽریڊ“ ۾ نامزد ڪيو۔ 1700ء ۾  صحت جي خرابي جي ڪري  استعفا ڏنائين ۽ 4  سالن  بعد وفات ڪيائين.

## حوالا
عثمان فقير سولنگي

**عثمان فقير سولنگي** ()، سنڌ جو مشهور صوفي راڳي هو. هي نواب ولي محمد ڀرسان ڳوٺ نواب بهاول خان ۾ 1952ع تي پيدا ٿيو. سريلي آوازن جي ڏات کيس ننڍپڻ کان مليل هئي. سندس والد صاحب اوليائن فقيرن جا ڪلام چڱي نموني ڳائيندو هو. سندس وڏو پٽ علي شير ۽ عثمان گڏ ڪلام چورائيندا هئا. عثمان فقير درگاهه جهوڪ شريف جو فقير هو.

عثمان صوفي ۽ ڪلاسيڪل راڳ جو ماهر هو. هن پنهنجي والد فقير غلام حسين ماڇي، استاد مظهر علي خان ۽ استاد نواب بهاول خان کان راڳ جي سکيا ورتي. هو آمريڪا، جرمني، فرانس، اٽلي، ۽ گڏيل عرب امارات سميت 12 ملڪن ۾ فن جو مظاهرو ڪيو. هن جون 200 کان وڌيڪ ڪيسٽون رڪارڊ ڪرايل آهن.

## لاڏاڻو
عثمان فقير کي ڪينسر جي مرض سبب سندس وفات کان ٽي مهينا اڳ ڪراچي جي جناح اسپتال داخل ڪرايو ويو، جنهن دوران سنڌ جي ثقافت کاتي کيس سار نه لڌي ۽ هن 12 آگسٽ 2007ع تي دم ڌڻي حوالي ڪيو.

## حوالا

زمرو:سنڌي فنڪار
گمشدگين خلاف عالمي ڏينهن

**گمشدگين جو عالمي ڏينهن** 
 هر سال 30 آگسٽ تي ملهايو ويندو آهي. هن ڏينهن ملهائڻ جو مقصد کنڀي يا گرفتار ڪري گم ڪيل شهرين بابت ڄاڻ اجاگر ڪرڻ آهي. هي ڏينهن پهريون دفعو لاطيني آمريڪا جي ملڪ ڪوسٽاريڪا ۾ جبري گم ڪيل شهرين جي حق لاءِ ڪم ڪندڙ تنظيم 1981ع تي ملهايو، جنهن کان پوءِ سڄي دنيا ۾ هي ڏينهن هر سال ملهايو ويندو آهي.

## وڌيڪ ڏسو
* لاڳاپيل مضمون

## حوالا

زمرو:انساني حق
30 آگسٽ

**30 آگسٽ** ، عيسوي سال جو 242 هون (ليپ سال 243 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 123 ڏينهن (ليپ سال 124 ڏينهن) باقي آهن.

## واقعا
* **[[1574ع]]** – گرو رام داس چوٿون سک گرو مقرر ٿيو.
* **[[1835ع]]** – آسٽريليا جي شهر ملبورن جا بنياد رکيا ويا.
* **[[1941ع]]** – ٻين مهاڀاري جنگ: روس جي شهر لينن گراڊ جو محاصرو شروع ٿيو.
* **[[1982ع]]** – ياسر عرفات کي بيروت مان نيڪالي ڏني وئي.
* **[[1999ع]]** – اوڀر تيمور جي ماڻهن ريفڊيم ذريعي انڊونيشيا کان آزادي لاءِ ووٽ ڏنو.

## پيدائش

## فوتگيون

## ڏڻ ۽ عام موڪل
* **[[گمشدگين خلاف عالمي ڏينهن|جبري گمشدگين خلاف عالمي ڏينهن]]**

## وڌيڪ ڏسو
* 31 آگسٽ
* 1 سيپٽمبر

## حوالا

زمرو:آگسٽ
زمرو:سال جا ڏينهن
ڍڳو

[thumb|[چيرولس(Charolais)ڏاند]]

**ڍڳو**:**ڏاند** ڳائي مال جو نر جانور آھي. ڏاند (Ox) کسي ٿيل نر کي چوندا آھن، جي کسي ناھي تہ ان کي ڍڳو (Bull) چوندا آھن. سندس مادي کي ڳئون يا ڍڳي چوندا آهن.اھو مادي کان بت ۾ وڏو ۽ طاقتور ھوندو آھي. اھو ۽ ڳئون مختلف تھذيبن ۾ ھڪ اھم حيثيت رکندا آيا آهن   اتر آمريڪا ۾ ان کي بلڪ *bullock* چوندا آهن. جوان ڍڳي کي گابو ("bull calf") چوندا آهن.آسٽريليا ۾ جھنگلي ڍڳي کي مڪي (*micky*) چوندا آهن. In some countries an نامڪمل کسي ڌڳي کي انگريزي ۾ رگ (*rig*) يا رگلنگ (ridgling) چئبو آهي

thumb|upright|اسڪاٽ لينڊ جو ڍڳو

پوري جوان ڏاند يا ڍڳي جي پٺي تي ٿوھو بہ ھوندو آھي  
ھڪ جوان ڏاند جو وزن 2000 پائونڊ تائين بہ ٿي سگھي ٿو.ڏاند جي مٿي تي وڏا سڱ بہ ھوندا آھن  سڱن ھجڻ يا نہ ھجڻ جو مدار نر ۽ مادي تي نہ ھوندو آھي بلڪہ نسل تي ھوندو آھي.
 
thumb|300px|ڍڳي جو توليدي نظام
ڍڳو ستن مھينن جي عمر ۾ بالغ ٿي ويندو آهي. ان جي بلوغت انھن جي آنورن جي سائيز تي مدار رکندي آهي. جيڪڏهن ان جي ھڪ آنوري (scrotum) جي گولائي 28 سينٽي ميٽر آھي تہ اھو جوان ڌڳو سڏبو جنھن جي بلوغت جي شروعات ٿي چڪي آهي . جيڪڏهن گولائي 40 سينٽي ميٽرن کان مٿي آھي تہ اھو مڪمل بالغ سڏي سگھجي ٿو 
ڍڳي جو لڳ وارو عضوو فائبرو الاسٽڪ (fibro-elastic)ھوندو آھي. ان ۾ ٺڳڻ وارا ٽشو گھٽ ھجڻ جي ڪري ان جي ٺڳڻ بعد سائيز ننڍي ٿيندي آهي. جڏھن سسيل ھوندو آھي تہ بہ ان ۾ سختي ھوندي آهي ٺڳڻ بعد تمام سخت ٿيندو آهي .

## حوالا
سافٽ پاور وارو نظريو

سافٽ پاور وارو نظريو آمريڪي پوليٽيڪل سائنس جي ماھر جوزف نائي، جيڪو ڪلنٽن انتظاميہ ۾ آفيسر بہ رھيو ھو، ھڪ نظريو پيش ڪيو تہ آمريڪا ٻي عالمي جنگ کانپوءِ واري دؤر جي ڀيٽ ۾ ڪمزور محسوس ٿيندي بہ طاقت جو ھڪ بي مثال ذريعو آهي جيڪو ان کي پھرين پوزيشن ۾ آڻي ٿو سگھي ٿو.ان لاءِ معاملن کي پنھنجي مطابق ڪرڻ، حالتن۽ واقعن کي ڪنٽرول ڪرڻ لاءِ فوجي طاقت جي استعمال کان علاوه بہ آمريڪا وٽ ھڪ شئي موجود آهي يعني سافٽ پاور جيڪا ھڪ عدم تشدد واري قوت آھي جنھن ذريعي آمريڪا دنيا ۾ پنھنجي ليڊرشپ واري پوزيشن کي مستحڪم ۽ مضبوط ڪري سگھي ٿو.جوزف نائي سافٽ پاور کي ٽن حصن ۾ ورهايو آهي: ڪلچرل، آئيڊيولاجيڪل ۽ انسٽيٽيوشنل. ھن جي خيال مطابق جيڪڏهن ڪو ملڪ پنھنجي طاقت اھڙي ٺاھي جيڪا ٻين جي نظر ۾ جائز ھجي تہ پوء ان کي پنھنجي خواهش کي عملي شڪل ڏيڻ جي سلسلي ۾ گھٽ مزاحمت کي منھن ڏيڻو پوي ٿو. ڊيموڪريٽڪ پوليٽڪس، فري مارڪيٽ معيشت۽ بنيادي قدر جھڙوڪ انساني حق ، ٻين لفظن ۾ لبرل ازم، آمريڪي سافٽ پاور جا بنياد آھن.

## حوالا

زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا
زمرو:سفارتڪاري
زمرو:عالمگيريت
1999ع

__NOTOC__

## واقعا
***[[30 آگسٽ]]** – اوڀر تيمور جي ماڻهن ريفڊيم ذريعي انڊونيشيا کان آزادي لاءِ ووٽ ڏنو.
***[[21 سيپٽمبر]]** – مرڪزي تائيوان ۾ جيجي زلزلي سبب 2400 کان مٿي ماڻهو اجل جو شڪار ٿيا.
***[[12 آڪٽوبر]]** – سويت يونين جي اڳوڻي خودمختيار رياست ابخازيه جارجيا کان آزادي جو اعلان ڪيو.
***12 آڪٽوبر** – پرويز مشرف پاڪستان ۾ مارشل لا لاڳو ڪيو.

## پيدائش

## فوتگيون

زمرو:1999ع
زمرو:سال
31 آگسٽ

**31 آگسٽ** ، عيسوي سال جو 243 هون (ليپ سال 244 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 122 ڏينهن (ليپ سال 123 ڏينهن) باقي آهن.

## واقعا
* **[[1900ع]]** – ڪوڪا ڪولا کي پهرين دفعا برطانيا ۾ وڪڻيو ويو.
* **[[1949ع]]** – وزير اعظم لياقت علي خان سنڌ يونيورسٽي ۾ پهرين ڪانووڪيشن جي صدارت ڪئي.
* **[[1995ع]]** – اوڀر پنجاب جي وزير اعلي بنيت سنگ کي قتل ڪيو ويو.
***[[2018ع]]** – عوامي جمهوريه دونيتسڪ جو وزير اعظم اليگزينڊر زاخارچنڪو بم ڌماڪي ۾ مارجي ويو.

## پيدائش

## فوتگيون
* **[[2018ع]]** – اليگزينڊر زاخارچنڪو، عوامي جمهوريه دونيتسڪ جو وزير اعظم

## ڏڻ ۽ عام موڪل

## وڌيڪ ڏسو
* 1 سيپٽمبر
* 2 سيپٽمبر
## حوالا

زمرو:آگسٽ
زمرو:سال جا ڏينهن
1 سيپٽمبر

**1 سيپٽمبر** ، عيسوي سال جو 244 هون (ليپ سال 245 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 121 ڏينهن (ليپ سال 122 ڏينهن) باقي آهن.

## واقعا
* **[[1885ع|1885ع]]** - سنڌ جي مشھور درسگاھ  سنڌ مدرستہ اسلام ھاءِ اسڪول جو بنياد پيو.
* 1939ع ــ  ٻي عالمي جنگ  جي شروعات ٿي.
* **[[1969ع]]** – ڪرنل معمر قذافي پاران شاهه ادريس جي حڪومت جو تختو اونڌو ڪيو ويو.
* **[[1977ع]]** – لائلپور جو نالو تبديل ڪري فيصل آباد رکيو ويو.
* **[[1979ع]]** – پاڪستان کي غير وابسته ملڪن جي تنظيم جي رڪنيت ڏني وئي.
* 1985ع ــ مشھور بحري جھاز ٽائيٽنڪ (Titanic) جو ڍانچو 4000 ميٽرن جي گھرائيءَ مان سمنڊ مان ھٿ آيو.
* **[[1991ع]]** – ازبڪستان سوويت يونين کان آزادي جو اعلان ڪيو.

## پيدائش

* 1930ع ـ فاطمه ثريا بجيا، اردو ٻوليءَ جي ليکڪا

* ** [[1933ع]]** -  **[https://www.songsofyore.com/forgotten-composers-unforgettable-melodies-3-c-arjun/ سي ارجن (C.Arjun)]**، موسيقار  

* **[[1944ع]]** - **[http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%B3%DA%AA%D9%86%D8%AF%D8%B1%D9%8A%20%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%AD%D9%8A%D9%85%20%D9%85%D9%81%D8%AA%D9%8A مفتي عبدالرحيم سڪندري]**، ديني عالم 
*   **[[1958ع]] -  [[ڪوثر ٻرڙو]] **، ريڊيو پروڊيوسر ۽ ليکڪ 
* **[[1960ع]] ** - ** [http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%B3%D9%84%D9%8A%D9%85%20%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87%20%D9%85%D8%AE%D8%AF%D9%88%D9%85%20%D9%BE%D8%A7%D9%BD%D8%A7%D8%A6%D9%8A مخدوم سليم اللٰہ پاٽائي]**، ليکڪ ۽ پبلشر
* **[[1961ع]] ** - **[http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%DA%86%D8%A7%D9%86%DA%8A%D9%8A%D9%88%20%D8%AE%D8%A7%D8%AF%D9%85%20%D8%AD%D8%B3%D9%8A%D9%86 خادم حسين چانڊيو]**، ليکڪ  
*  **[[1964ع]] ** - **[[مختيار علي انڙ]]**، تعليمي ماھر، ليکڪ ۽ محقق
* **[[1965ع]]** - **[https://www.facebook.com/mustafa.nangraj/about?lst=712204707%3A100000843721282%3A1567899030 ]**، اديب ۽ زرعي ماھر
* 1970ع ــ پدما لڪشمي، آمريڪي ليکڪہ، اداڪارہ ۽ ٽيليويزن جي ميزبان 
*   ** [[1970ع]]** - '''فقير مظفر علي دايو**، صوفي راڳي
* **1982ع** - **شھنيلا علي**، فنڪارہ ۽ گلوڪارہ

== فوتگيون ==
* **1922ع ــ آذر زوبي **، مصور، مجسمہ ساز ۽ اديب
* **1985ع** – **محمد ظفراللٰہ خان**، پاڪستان جو پھريون پرڏيھي معاملن جو وزير
*  ** 1991ع** - **عرض محمد جکراڻي**، زميندار ۽ سماجي اڳواڻ  
* **2007ع** – [[صالح محمد شاهه]]، سنڌي صداڪار
* **2015ع''' - عبدالحفيظ پيرزادو، ماھر قانوندان ۽ مڃيل سياستدان

## ڏڻ ۽ عام موڪل

## وڌيڪ ڏسو
*2 سيپٽمبر
*3 سيپٽمبر

## حوالا

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:سيپٽمبر
آءِ اي ٽي اي (سلجهائپ)

**[[آءِ اي ٽي اي]]** بين الاقوامي هوائي اچ وڃ جي برادري.

**آءِ اي ٽي اي** مان هي مراد ٿي سگھي ٿو::

* آءِ اي ٽي اي هوائي اڏا ڪوڊ، هوائي ڏان لاءِ مخصوص ڪيل ٽن انگن وارو ڪوڊ
شوش، ايران

thumb | ساڄو | شوش شھر
**شوش** ، جنهن کي قديم دور ۾ سوسن پڻ چيو ويندو هو، ايران جو شهر ۽ خوزستان صوبي جي شوش شهرستان جي گادي جو هنڌ آهي. 2006ع جي آدمشماري موجب هن شهر جي آبادي 53،897 هئي.  هي قديم شهر سوسن جي پاسي ۾ آهي.

## حوالا
ساهيوال

**ساھيوال** پنجاب جو ھڪ مشھور شھر ۽ ساھيوال ضلعي جو صدر مقام آھي.

## تفصيلي تعارف
ھي شھر لاھور کان 180 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي واقع آهي. شھر جي آبادي 1998 جي مردم شماري مطابق 207388 آھي. ھي شھر پکيڙ ۾ پنجاب جو چوڏھون وڏو شھر ۽ آبادي ۾ ٻاويھون وڏو شھر آھي. ساھيوال شروع ۾ لاھور ڪراچي ريلوي لائين تي ھڪ ننڍڙو ڳوٺ ھوندو ھو جنھن تي 1865 ۾ پنجاب جي ليفٽننٽ گورنر سر رابرٽ مونٽگومري جو نالو ڏنو ويو. اھڙي طرح مونٽگومري شھر قائم ٿي ويو . بعد ۾ ان کي ضلعي درجو مليو. ھتي راجپوتن جي کرل قبيلي جي ھڪ شاخ ساھي جا ماڻھو ڪثرت سان رھندا آھن جنھن ڪري 1967 ۾ ھن مونٽگومري شھر جو نالو تبديل ڪري ساھيوال رکيو ويو.راوي ۽ ستلج جي وچ ۾ واقع ھي شھر گھاٽي آبادي وارو علائقو آھي. ھتان جا مکيہ فصل ڪڻڪ، ڪپھ، تماڪ  پٽاٽو , ڦريون  ۽ تيلي ٻج آھن.

## تاريخ

ساھيوال کان 35 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي 2600 ق م جي قديم آثارن جي موجودگيءَ مان ظاھر ٿئي ٿو تہ ھي علائقو ھڙاپا دور کان وٺي آباد آھي. علائقو ڏکڻ ايشيا جي شاھي حڪومتن جو حصو رھيو آھي ۽ انھن تي وچ ايشيا کان ايندڙ حملو ڪندڙن جو ھڪ رستو پڻ رھيو آھي.مغلن جي ڪمزورٿہڻ ڪري ھي شھر ڏکن جي ڪنٽرول ۾ آيو. انگريزن جي دؤر ۾ ھن علائقي ۾ ثرانس راوي علائقو شامل ڪري ان کي وڌايو ويو ۽ 1852 ۾ ضلعي صدر مقام گوگيرا ۾ ڪيو ويو. جڏھن ريلوي لائن وڇائي وئي تہ ان لڳ ھڪ ڳوٺ جو نالو مونٽگومري رکيو ويو جنھن کي 1865۾ ضلعي جو صدر مقام بڻايو ويو  1857 جي بغاوت ۾ ساھيوال جي مسلمانن بہ آزادي جي جنگ ۾ حصو ورتو ۽ اتر ستلج وٽ بغاوت ڪئي. مئي 1857 جي پڇاڙيءَ کان پھريان دھليءَ کان نڪتل ھڪ سفارتي وفد جڏھن ھريانا ۾ ندي پار ڪري سيرسا ۽ حصار مان گذريو تہ کرل ۽ ٻين قبيلن جي حملن جي زد ۾ اچي وہو. ضلعي جي اختياري کين منھن ڏيندي پئي آئي. 26 آگسٽ 1857 تي جيل ٽوڙڻ جي ڪوشش ڪئي وئي ء ساڳي وقت گوگيرا ۾ قيد ٿيل ليڊر آحمد خان کرل حراست مان ڀڄي ويو پر کيس وري گرفتار ڪيو ويو ۽ بعد ۾ کائنس سڪيورٽي وٺي آزاد ڪيو ويو. 16 سيپٽمبر تي بغاوت زور ورتو ۽ ڪوٽ ڪماليہ تي حملو ٿي ويو ۽ ميجر چيمبرلين (Major Chamberlain) ملتان مان ھڪ ننڍي فوجي دستي سان مدد لاءِ روانو ٿيو جنھن کي به چيچاوطني ۾ راوي وٽ گھيريو ويو . حالات تمام خراب ٿي ويا ان وچ ۾ لاھور مان ڪرنل پاٽن (Colonel Paton) وڏي نفري سان پھچي باغين تي حملو ڪري پسپا ڪيو ۽ باغي ٻيلن ۾ ڀڄي ويا ۽ نيٺ کين شڪست ملي جنھن بعد برطانوي فوجين باغي قبيلن کي سخت سزائون ڏنيون، انھن جا ڳوٺ ڊاٿا ويا ۽ انھن جو چوپايو مال ضبط ڪيو. پاڪستان ٺھڻ بعد 1966 ۾ ڊسٽرڪٽ ڪائونسل جي رڪن مفتي ضياء الحسن جي ڪوششن سان مونٽگومري شھر جو نالو تبديل ڪري ساھيوال رکيو ويو.

## حوالا

زمرو:پنجاب، پاڪستان
زمرو:پنجاب، پاڪستان جا شھر
زمرو:پاڪستان جا شھر
زمرو:پنجاب (پاڪستان) جا آباد مقام
زمرو:پنجاب جا شھر
زمرو:ساهيوال ضلعو
زمرو:ساهيوال ضلعي ۾ آباديون جڳهيون
اليگزينڊر زاخارچنڪو

**اليگزينڊر زاخارچنڪو**   پنهنجي پاران دعوا ڪيل رياست عوامي جمهوريه دونيتسڪ جو وزير اعظم ۽ اڳواڻ هو، هن رياست 11 مئي 2014ع تي يوڪرين کان آزادي جو اعلان ڪيو. اليگزيندر بوروڊائي جي استعفي کان پوءِ، آگسٽ 2014ع تي هن کي وزير اعظم بڻايو ويو. زاخارچنڪو 31 آگسٽ 2018ع تي دونيتسڪ ۾ ٿيل هڪ بم ڌماڪي ۾ مارجي ويو.

## 

## حوالا

زمرو:1976ع جون پيدائشون
زمرو:2018ع ۾ وفات
گوجرانوالا

**گجرانوالا** ؛ پنجابي : گوجرانوالا) پاڪستان جي صوبي پنجاب جو هڪ وڏو شهر ۽ ميٽروپولس آھي، جيڪو اتر پنجاب ۾ لاھور جي ڀرسان واقع آهي. پکيڙ ۾ پاڪستان جو ستون ۽ آبادي جي لحاظ کان پنجون وڏو شھر آھي. 18هين صدي ۾ قائم ٿيل ھي شھر اتر پنجاب جي ٻين شھرن جي ڀيٽ ۾ ھڪ  جديد شھر آھي. ھي شھر سال 1763ع کان 1799ع تائين سڪرچاڪيا مثل، سک رياست جو گاديءَ جو هنڌ رھيو ۽ ھن ئي شھر ۾ سک سلطنت جو باني، راجا رنجيت سنگهه جنم ورتو. ھي شھر ڪراچي ۽ فيصل آباد کان پوءِ پاڪستان جو ٽيون وڏو صنعتي مرڪز آھي ۽ قومي جي.ڊي. پي ۾ 5 سيڪڙو حصو ڏيندڙ شھر آھي.    سيالڪوٽ، گجرات ۽ گجرانوالا جي بيھڪ کي ملائي صنعتي لحاظ کان سونھري ٽڪنڊو سمجھيو ويندو آھي 

## شھر جو نالو

اتر پنجاب ۾ ھڪ خانہ بدوش ۽ مال چاريندڙ گجر قبيلو ڪثرت سان رھندو ھيو. گجرانوالا جو نالو ان قبيلي جي نالي تي پيو. ان جي معني آهي گجرن جو شھر   اھا بہ روايت آهي تہ شھر جو نالو ھڪ ماڻھو جي نالي تي پيو جنھن جو نالو چوڌري گجر ھيو جنھن کي پاڻي جا 
ٻہ نار(Persian wheel) ھئا جن ذريعي ھو شھر کي پاڻي مھيا ڪندو هو.  ھڪ روايت ھيء بہ آهي تہ موجوده گجرانوالا جي ھڪ گيٽ باب خيالي واري جاء تي پھرين سرائي گجران نالي ھڪ ڳوٺ ھوندو ھو جيڪو پوء گجرانوالا ٿي ويو.

## تاريخ

ھن شھر جي قائم ٿيڻ جي وقت جي باري۾ ڪا پڪي معلومات ڪانھي پر  روايتن مان اندازو اھو بيھي ٿو تہ ھي شھر پنھنجي پسگردائيءَ وارن شھرن جھڙوڪ لاھور، سيالڪوٽ يا امين اباد وانگر قديم شھر ناھي بلڪہ ٻہ ٽي صديون اول قائم ٿيو. روايتن مطابق اتي پھرين ھڪ ننڍو ڳوٺ ھوندو ھو جيڪو شايد سورهين صديءَ جي وچين دؤر ۾ آباد ٿيو ھجي. مقامي ماڻھن ۾ اھو خيال پڻ ملي ٿو تہ ھن شھر جو پراڻع نالو خانپور شانسي ھيو پر اسڪالرن جي خيال مطابق ھتي ڳوٺ سرائي گجران واقع ھيو جيڪو اڳتي ترقي ڪري گجرانوالا بڻيو

## حوالا

زمرو:گجرانواله ضلعو
زمرو:پاڪستان جا شهر
زمرو:پنجاب جا شهر (پاڪستان)
زمرو:ضلعو گوجرانوالا جا آباد مقام
زمرو:پاڪستان ۾ اڳوڻا ڳاديءَ جا ھنڌ
زمرو:پنجاب (پاڪستان) جا آباد مقام
زمرو:پنجاب جا شهر (پاڪستان)
3 سيپٽمبر

**3 سيپٽمبر** ، عيسوي سال جو 246 هون (ليپ سال 247 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 119 ڏينهن (ليپ سال 120 ڏينهن) باقي آهن.

## واقعا

* **[[1260ع]]** -  فلسطين ۾ مسلمانن ۽ منگولين جي وچ ۾ تاريخ جي ھڪ اھم جنگ لڙي وئي. ھن جنگ کي "عين جالوت واري جنگ" ڪوٺيو وڃي ٿو.
***[[1939ع]]** - ٻي عالمي جنگ ۾ برطانيہ ۽ فرانس نازي جرمنيءَ خلاف جنگ جو اعلان ڪيو.
* **[[1976ع]]** - آمريڪي خلائي جھاز وائيڪنگ ٽو (Viking 2) مريخ گرھ جي مٿاڇري تي لٿو.
***[[1977ع]]** - پاڪستان جي وزيراعظم ذوالفقار علي ڀٽي کي قصوري قتل ڪيس ۾ گرفتار ڪيو ويو.
***[[1994ع]]** - چين ۽ روس جي وچ ۾ ائٽمي جنگ نہ ڪرڻ جو معاھدو ٿيو.

## پيدائش
***[[1936ع]]** - '''ريلواڻي جيانت جيوترام (Relwani Jayant Jiwatram)''' ، صحافي ۽ ليکڪ
* **1954ع** - **[http://whoiswhoinkarachi.blogspot.com/2009/09/dr-jabbar-khattak-editor-awami-awaz.html ڊاڪٽر عبدالجبار خٽڪ]**، صحافي
* **[[1964|1964ع]]** - **[[جنيد جمشيد]]**، گلوڪار،نعت خوان ۽ مذھبي عالم
* **[[1971ع]] ــ [[:en:Kiran_Desai|ڪرن ڊيسائي]]**، جڳ مشھور ناول نگار

## فوتگيون

## ڏڻ ۽ عام موڪل

*قطر جي آزاديءَ جو ڏھاڙو

## وڌيڪ ڏسو
*4 سيپٽمبر
*5 سيپٽمبر

## حوالا

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:سيپٽمبر
4 سيپٽمبر

**4 سيپٽمبر** ، عيسوي سال جو 247 هون (ليپ سال 248 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 118 ڏينهن (ليپ سال 119 ڏينهن) باقي آهن.

## واقعا
* **[[1944ع]]** – ٻين مھاڀاري جنگ، فن لينڊ سوويت يونين سان جنگ جو خاتمو ڪري ڇڏيو.
* **[[1948ع]]** – ڀارتي حڪومت پاڪستان جي مشهور اخبار ڊان جي پنهنجي ملڪ ۾ مارڪيٽنگ تي پابندي لڳائي ڇڏي.
* **[[1950ع]]** – گڏيل قومن جي ڪشمير بابت جوڙيل ڪميشن آزاد ڪشمير حڪومت کي تسليم ڪري ورتو.
* **[[1975ع]]** – عرب اسرائيل تنازعو، سنائي عبوري امن مهادو طئي ٿيو.
* **[[1998ع]]** – ليري پيج ۽ سرجي برن ڳولا انجڻ گوگل جا بنياد وڌا.

## پيدائش
* **[[973ع]] ـ [https://www.britannica.com/biography/al-Biruni البيروني]**، مشھور مسلمان سائنسدان
* **[[1825ع]] ـ [https://www.britannica.com/biography/Dadabhai-Naoroji دادا ڀائي نوروجي]**، سياستدان ۽ معاشي  ماھر
* **[[1927ع]] - [[:en:John_McCarthy_(computer_scientist)|جان ميڪ ڪارٿي (John McCarthy)]]**، ھٿرادو ذھانت (Artificial Intelligence) جو باني
* **[[1948ع]] - [[:en:Mujeeb_Aalam|مجيب عالم]]**، فلمي گلوڪار

## فوتگيون
***[[1987ع]]** - **[http://shairainshairi.blogspot.com/2018/05/blog-post_6.html سليم ڳاڙھوي]**،  شاعر
***[[2002ع]]**  -  **[[:en:Fozia_Soomro|فوزيہ سومرو،]]**  ڳائڻي

## ڏڻ ۽ عام موڪل

## وڌيڪ ڏسو
*5 سيپٽمبر
*6 سيپٽمبر

## حوالا

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:سيپٽمبر
عالمي واپار جي تنظيم

ورلڊ ٽريڊ آرگنائيزيشن (World Trade Organization - WTO) عالمي واپار جي تنظيم پهرين جنوري 1995ع تي ’ماسترخت جي مُعاهدي‘ هيٺ وجود ۾ آئي هئي. هن تنظيم جو مقصد آزاد عالمي واپاري نظام جي سار لهندي، اُن کي سڄي دُنيا ۾ آزاديءَ سان چُرپُر ڏيارڻ، واپاري ڏي وٺ جي ڳالھ ٻولھ ۽ معاهدن کي قانون آهر ترتيب ڏيارڻ، واپاري تڪران نبيرڻ، عالمي واپار جي انتظام کي سگهارو ڪرڻ، دُنيا ۾ عالمي اقتصادي ايڪو قائم ڪرڻ آهي. ان کانسواءِ دُنيا جي مُختلف ملڪن ۾ واپاري معاهدن ۽ ڪاروهنوار کي ٺيڪ ڪرڻ ۾ هن اداري جو وڏو هٿ آهي. هن تنظيم جو وجود جڳ مشهور يوراگوئي ڳالهين (1986-1994ع) کانپوءِ عمل ۾ آيو ۽ ان کي 1948ع ۾ ٺهيل GATT جي متبادل طور سمجهيو ويندو آهي. ڊبليو ٽي او جو مرڪز سئٽزرلينڊ جي گاديءَ واري شهر جينيوا ۾ آهي.
https://en.wikipedia.org/wiki/World_Trade_Organization

## حوالا

زمرو:تاريخ
زمرو:واپار
زمرو:بزنس
زمرو:معيشت
زمرو:ڏيهان ڏيهي لاڳاپا
2 سيپٽمبر

**2 سيپٽمبر** ، عيسوي سال جو 245 هون (ليپ سال 246 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 120 ڏينهن (ليپ سال 121 ڏينهن) باقي آهن.

## واقعا
* 1666ع ــ لنڊن ۾ خوفناڪ باھ لڳڻ سبب لڳ ڀڳ 13000 گھر سڙي رک ٿي ويا.
* 1945ع ــ ٻي عالمي جنگ  جي پڄاڻي ٿي ۽جاپان ھٿيار ڦٽا ڪيا.
* 1945ع ــ ويٽنام آزاديءَ جو اعلان ڪيو.

## پيدائش
* **[[1941ع]]**  -  **[[:en:Sadhana_Shivdasani|سڌانا]]**،   فلمي اداڪارہ
*  **[[1950ع]]**   -  **[http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%DA%8C%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AC%D9%88%20%D8%B9%D9%84%D9%8A%20%D9%85%D8%B1%D8%AA%D8%B6%D9%8A%D9%B0 علي مرتضيٰ ڌاريجو]**،     حيوانيات جو پروفيسر ۽ ليکڪ
***[[1953ع]]** ــ احمد شاھ مسعود، افغانستان جو گوريلا ڪمانڊر
***[[1964ع]]** ــ علي دوست عاجز ، شاعر ۽ ليکڪ
*'''1976ع''' ــ '''بختاور پليجو'''، شاعرہ ۽ آرٽسٽ

## فوتڳيون

* **[[1962ع]] - [http://www.sindhiadabiboard.org/Catalogue/Personalties/Book58/Book_page6.html عثمان علي انصاري] **، دانشور، شاھ جو پارکو ۽ تعليمي ماھر

* **[[1969ع]]  - [[:en:Ho_Chi_Minh|ھوچي منہ (Ho Chi Minh)]]**، اتر ويٽنام جو انقلابي اڳواڻ
* **[[2016ع]] ــ [[:en:Islam_Karimov|اسلام ڪريمووِ(Islam Karimov)]]**، ازبڪستان جو صدر

## ڏڻ ۽ عام موڪل

## وڌيڪ ڏسو
*3 سيپٽمبر
*4 سيپٽمبر

## حوالا

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:سيپٽمبر
گھوٽڪي ريل حادثو

**گھوٽڪي ريل حادثو** ،  جُولاءِ 13، 2005ع تي، صبح جو 3:40 منٽن تي گھوٽڪي جي ويجهو سرهند ٽائون ويجهو پيش آيو. ڪوئيٽا ايڪسپريس، بريڪ جي خرابي سبب سرهند ريلوي اسٽيشن تي بيٺل هئي ته پويان ايندڙ ڪراچي ايڪسپريس کيس ٽڪر هنيو. شروع ۾ ڪراچي ايڪسپريس جي ڊرائيور کي قصور وار سمجهيو ويو، پر بعد جي رپورٽ موجب سگنل ۾ خرابي هئي، جنهن سبب ڪراچي ايڪسپريس کي ڪوئيٽا ايڪسپريس بابت نه ٻڌايو ويو. ٽڪر کان پوءِ ريل جا گاڏا تيزگام نالي ٽئين ريل سان ٽڪرائجي ويا، جنهن سبب ٽوٽل 17 گاڏن کي نقصان پهتو، جنهن ۾ ٽي هزار مسافر سوار هئي. حادثي جي وقت سرهند ريلوي اسٽيشن جو سڄو عملو ڀڄي ويو.

جيتوڻڪ حادثي ۾ فوت ٿيلن جي اصل تعداد جو پتو نه پئجي سگھيو، پر اندازو لڳايو ويو ته 500 کان وڌيڪ ماڻهو اجل جو شڪار ٿيا، پر آخري رپورٽ ۾ اهو انگ 109 ڏيکاريو ويو.

## حوالا

## خارجي ڳنڍڻا
* پاڪستان ۾ ٽن ريلن جي ٽڪر ۾ 109 ماڻهو فوت (بلومبرگ) 
* پاڪستاني حڪمرانن پاران ريل حادثي تي ڏک جو اظهار
* پاڪستان ۾ ٽن ريلن جو حادثو 112 ماڻهو فوت (اي پي/ايم ايس اين بي سي)
* خطرناڪ ريل حاثو: 100 کان وڌيڪ فوت ۽ زخمي (پاڪستان ٽائيمز)

زمرو:تاريخ سنڌ (1947ع-تاحال)
زمرو:سنڌ ۾ نقل ۽ حمل
زمرو:پاڪستان ۾ ريل حادثا
سکر ريل حادثو

**سکر ريل حادثو** ،
 جنوري 4، 1990ع تي هي حادثو سکر جي ڳوٺ سانگي جي ڀرسان پيش آيو. حادثي سبب 307 مسافر فوت ٿيا ۽ ان کي پاڪستان ريلوي جو خطرناڪ حادثو قرار ڏنو ويو.

حادثي جو شڪار ٿيل ريل، بهاالدين ذڪريا ايڪسپريس، ملتان کان ڪراچي اچي رهئي هئي، جنهن ۾ 16 گاڏا هئا ۽ 1408 مسافر ويهڻ جي جڳهه هئي. هن ريلي کي ڳوٺ سانگي جي ويجهو کان گذرڻو هو، پر غلط سيٽ ڪيل پٽڙين سبب ريل جو رُخ ٻي طرف موڙيو ويو جنهن اڳتي بيٺل مال بردار ريل سان 35 ڪلوميٽر في ڪلاڪ جي رفتار سان ٽڪرائجي ويو. اڳيان ٽي گاڏا مڪمل تباهه ٿي ويا ۽ ٻن گاڏن کي شديد نقصان پهتو، جنهن سبب 307 مسافر فوت ۽ 700 کان وڌيڪ زخمي ٿي پيا.

تحقيق کان پوءِ ريلوي عملي کي حادثي جو زميوار قرار نو ويو ۽ انهن مٿان مردم ڪشي جو ڪيش داخل ڪيو ويو.

## وڌيڪ ڏسو
* گھوٽڪي ريل حادثو

## خارجي ڳنڍڻا
*At Least 210 Die in Pakistan's Worst Rail Crash from *[[نيويارڪ ٽائيمز]]*
*An improperly set railroad switch is blamed for the early morning collision from the *[[لاس اينجلس ٽائيمز]]*

## حوالا

زمرو:تاريخ سنڌ (1947ع-تاحال)
زمرو:پاڪستان ۾ ريل حادثا
زمرو:سکر ضلعو
زمرو:سنڌ ۾ نقل ۽ حمل
جڀو ڍورو

**جڀو ڍورو** پاڪستان جي صوبي سنڌ ۾ واقع ھڪ ساحلي ڍنڍ يا ڍوري جو نالو آهي جنھن کي انگريزي ۾ لئگون چوندا آھن. آھي ڍورا سمنڊ يا دريائن يا ڍنڍن جي ڪنارن ڀرسان پاڻيءَ جو ڪجهه حصو علحده ٿي خشڪيءَ جي وچ ۾ اچي ٺھي ويندا آھن. جڀو وارو ڍورو سمنڊ جي پاڻيءَ مان ٺھيل ھڪ وڏو، کارو يا لوڻياٺو ۽ اونھو ڍورو (Lagoon) آھي.

1971 ۾ ايران جي شھر رامسر ۾ گڏيل قومن جي اداري جو آبي زمينن (wetlands) جي تحفظ متعلق ڪنوينشن ٿيو ھيو جنھن تحت اھم بين الاقوامي اھميت وارين آبي زمينن کي رامسر ماڳ جو نالو ڏنو ويو.مئي 2011 ۾ جڀو ڍوري کي بين الاقوامي اھميت
وارن رامسر ماڳن جي آبي لسٽ ۾ شامل ڪيو ويو.

## جاگرافي

جڀو ليگون ڪراچي جي ڏکڻ اوڀر ۾ 135 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي سجاول ضلعي جي تعلقي جاتي ۾ 50 ميٽرن جي الٽيٽيوڊ تي واقع آهي. ان جي پکيڙ 1745 چورس ايڪڙ آهي. ھن قدرتي پوسل واري زمين لوڻياٺي ڪنارن سان خشڪي ۾ گھيريل ڍورن سان گڏوگڏ ڌٻڻ ۽ گپ تي مشتمل ھوندي آھي. اھڙا ماڳ ٻين ساڳين ماڳن سان به ٽائيڊل لنڪ ڪئنالن ذريعي ڳنڊيل ھوندا آھن. اتان جي آبهوا سامونڊي ھوندي آھي ۽ اتي سانوڻ جون برساتون (monsoon) ھر سال جون جي مھيني ۾ شروع ٿينديون آهن

## جھنگلي جيوت
[thumb|180px|تقريبن 6000 جي لڳ ڀڳ بجن وارا پيڻ پکي يا ڊالميشن پيليڪان (Dalmatian pelican) جڀو ليگون وٽ رھن ٿا جيڪي ناپيد ٿيڻ جي خطري وارن پکين جي فھرست ۾ شامل ٿي چڪا آهن جيڪا فھرست [انٽرنيشنل يونين فار ڪنزرويشن آف نيچر|IUCN جي جاري ڪيل آھي]]
ھي ماڳ پاڻي وارن پکين جي گھر آھي تقريبن 60000 کان ھڪ لک تائين مندائتا پکي (migratory birds) ھر سال اتي ايندا آهن.
پاڪستان جي زولاجيڪل سروي ڊپارٽمينٽ جي مطابق 1997 م ڪيل اٽڪل سروي ۾ 40 کان 50 ھزار آمريڪي فلمنڱگو(American flamingo) ۽ ننڍڙن جنتي پکين (Paradisaea minor) جي موجوگي رڪارڊ ڪئي وئي جيڪا پاڪستان ۾ انھن پکين جو سڀ کان وڏو ميڙ ھيو 

ڍوري جي چوڌاري مٿاھين پاسي تمر (Tamarix) جا ٻوٽا آهن ۽ ھيٺاھون پاسو تازي پاڻيء جي ملڻ ڪري ڊڀ (Typha) جي ٻوٽن سان ڍڪيل رھندو آھي. جيڪڏهن ڍورو اونھو ھوندو آھي تہ ساوڪ نالي ماتر ھوندي آھي

## ماحولياتي حفاظت
جڀو ڍوري واري علائقي ۾ چوڌاري مقامي ماڻهن جون زمينون آھن جن جي آمدني جو اھم ذريعو مڇيءَ جو شڪار ۽ مال پالڻ آھي. سياري ۾ وڏي پيماني تي غيرقانوني شڪار ٿيندو آهي جنھن مندائتن پکين ۽ حيواني جيوت (fauna) کي گھٽائي ڇڏيو آهي. ٽائيڊل لنڪ ڪينال جي ٺھڻ ۽ وڌندڙ زرعي ۽ صنعتي گدلاڻ ، ۽ کاري پاڻيءَ جي داخل ٿيڻ جي ڪري تازي پاڻيء واري ساوڪ گھٽجي وئي آهي.ھي ماڳ کي ماحولياتي قانون يا ان ماڳ کي بچائڻ واري موحولياتي تحريڪ ذريعي اڃان تائين ڪوبہ تحفظ نہ مليو آھي.رڳو زولاجيڪل سروي ڊپارٽمينٽ پاڪستان ۽ نيشنل انسٽيٽيوٽ آف اوشنوگرافي طرفان ڪجهه ريسرچ پراجيڪٽ تحت علائقي جي حيواني جيوت ۽ ٻوٽن جو مطالعاتي جائزو ورتو ويو آهي.ICNU جو ڪوسٽل ايڪوسسٽم يونٽ، سنڌ وائلڊ لائيف ڊپارٽمينٽ ۽ سنڌ اينوائرنمينٽ پروٽيڪشن ايجنسي طرفان مقامي سطح تي اھڙي سجاڳي ۽ ماحولياتي تحفظ بابت سرگرميون ڪيون وينديون آهن.

## حوالا

زمرو:سنڌ جاگرافي اسٽب
زمرو:سنڌ جون زميني شڪليون
آمريڪي فلمنڱگو

**آمريڪي فلمنڱگو**, (سائنسي نالو:*Phoenicopterus ruber*) فلمنڱگو پکي جي ھڪ وڏي جنس جو نالو آهي جيڪو گريٽر فلمنڱگو۽ چليءَ جي فلمنڱگوواهن جنسن جي  وڌيڪ ويجھو آهي. ھن کي ڪيريبين فلمنڱگو پڻ چوندا آهن. ڪيوبا ۾ ان کي گريٽر فلمنڱگو چون ٿا.اتر آمريڪا ۾ رھندڙ فلمنڱگو جو ھي واحد قسم آھي.

## تفصيلي تعارف

thumb|کاٻو|آمريڪي فلمنڱگو جي منڍي جي تصوير

ھي ڊگھين ڄڻگھن وارو پاڻي جھاڳيندڙ ۽ ڳاڙھاڻ مائل گلابي رنگت جي  کنڀن وارو  پکي آهي. ٻين فلمنڱگو پکين وانگر ھي بہ مئي ۽ آگسٽ جي مھينن ۾  چيڪي مٽيء جي کوڙي تي صرف  ھڪڙو چاڪ جھڙي اڇي رنگ جھڙو آنو لاھيندو آھي. آني تي ڦٽڻ تائين آرو 28  کان 32 ڏينھن تائين ٿيندو آهي. پيء ۽ ماء گڏجي  ٻچي کي پاليندا آھن جيڪو ڇھن سالن ۾ وڏو ٿي لڳ جي قابل ٿي ويندو آهي.ھن پکي جي زندگي 40 سالن تائين ھلندي آھي جيڪا پکين ۾ تمام ڊگھي ڄمار آھي.جوان آمريڪي فلمنڱگو قد ۾ گريٽر فلمنڱگو کان ٿورڙو ننڍو ھوندو آھي پر آمريڪا جي کنڊ ۾ ھي سڀ کان وڏو فلمنڱگو ھوندو آھي. آھي 120 کان 145 سينٽي ميٽر ڊگھا ٿين ٿا.نر جو سراسري وزن 2.8 ڪلوگرام ٿئي ٿو ۽ مادي جو وري 2.2 ڪلوگرام تائين ٿئي ٿو.ھن جا کنڀ اڪثر گلابي ٿين ٿا جنھن ڪري ھن کي ڪنھن وقت گلابي فلمنڱگو بہ چوندا ھئا.

## حوالا

thumb|left|ھڪ ولر
thumb|left|ڊومينيڪن ريپبلڪ ۾ ھڪ ننڍي عمر جي پکين جو گروپ

thumb|right|ھڪ ماء چوزي سان گڏ
زمرو:پکي
ڪرمپور

پنجاب جو ضلعي نقشو جنھن ۾ وھاڙي ضلعو ڏکڻ پنجاب ۾ گلابي رنگ سان ڏيکاريل

**ڪرمپور**(اردو:**کرَمپُور **) پاڪستان جي صوبي پنجاب جي ضلعي وھاڙي جي تحصيل مئيلسي جي ھڪ يونين ڪاؤنسل۽ ننڍو شھر. ان جو جاگرافيائي محل ۽ وقوع 29° 54' 0" North, 72° 21' 0" East and
ھن شھر تي ڪرمپور نالو ڪرم خان وسير جي نالي تي پيو جيڪو ھن شھر جو معتبر ماڻھو رھي چڪو ھو. ھن شھر جا ڪثرت ۾  قبيلا راجپوت ۽ آرائين آھن جيڪي ھريانا مان ھندوستان جي تقسيم بعد ھجرت ڪري اتي آيل آھن. باقي پراڻا رھاڪو سيد، بورانا ۽ وسير آھن.

## حوالا
ننڍڙو جنتي پکي

**ننڍڙو-جنتي-پکي** جنت جي نسل جو پکي سڏبو آھي.

## تفصيلي تعارف
نيوگني ملڪ جو ھي پکي وچولي قد وارو 32 سينٽي ميٽرن تائين ڊگھو ٿيندو آهي.مئرون ناسي (maroon-brown) رنگ جي ھن ننڍڙي جنتي پکي کي پيلي رنگ جو تاج ۽ ناسي مائل پيلي رنگ جي پٺي ھوندي اٿس.نر کي چٽي زمردي سائي رنگ جي ڳيچي ٿيندي آهي. پڇ م ٻہ ڊگھيون تارون جنھن ۾ تيز پيلي رنگ جا خوبصورت کنڀ ھوندا اٿس. مادي وري محروم رنگ جي ٿئي ٿي جنھن جو مٿو تيز ناسي رنگ جو ٿئي ۽ سندس اندريان حصا اڇي رنگ جا ٿين ٿا. جيتن کائڻ ڪري ھن پکي جي چمڙي زھريلي ٿئي ٿي. ھن پکي کي ICUN اداري  جنس جي ناپيد ٿي وڃڻ واري خطري جي لسٽ ۾ شامل ڪيو آھي.نر پکي ھڪ کان وڌيڪ مادين سان تعلق رکندڙ ھوندو آھي. مادي ٻہ گلابي رنگ مائل آنا لاھيندي آهي جنهن تي ڪاري رنگ جا چٽڪڙا ھوندا آھن. ھي پکي آکيرو زمين کان گھڻو مٿي ڊگھن وڻن تي ٺاھيندا آھن.خوراڪ ۾ ميوا ۽ جيت کائيندا آهن.

## حوالا

زمرو:پکي
سرائي عالمگير

**سرائي عالمگير** (اردو ۽ پنجابي:**سرائے عالمگیر**) پاڪستان جي صوبي پنجاب جي گجرات ضلعي جي ھڪ تحصيل جو صدر مقام آهي جنھن جي آبادي  1998 ۾  175,288 ھئي . تحصيل جي پکيڙ 575 چورس ڪلوميٽر آهي جنھن ۾ ھي شھر درياء جھلم جي ڪناري تي واقع آهي ۽ سندس اوڀر ۾ اپر جھلم ڪئنال آھي. ھن شھر کي ميونسپلٽي جو درجو 1976 ۾ مليو.لوڪل گورنمينٽ آرڊيننس 2001 جي لاڳو ٿيڻ سان ان کي  تحصيل ميونسپل ايڊمنسٽريشن جو نالو ڏنو ويو.

## جاگرافي۽ موسم

سرائي عالمگير جو دنيا جي نقشي ۾ مقام  (32.900000, 73.750000) واري جاء تي آهي. ھن شھر جي آبهوا وچولي آھي اونھاري ۾ گرميءَ جو پد تمام ٿوري عرصي تائين وڌ ۾ وڌ 45 سينٽي گريڊ تائين ھوندو آھي ۽ سياري ۾ و 2 سينٽي گريڊ تائين ھيٺ ڪرندو آھي. ھي شھر جھلم شھر جي ڏکڻ ۾ درياءُ جھلم جي ٻئي پار تي واقع آهي. ھن شھر جي اتر طرف ميرپوري ۽   ڀمبر واقع آھن. ڏکڻ ۾ منڊي بھاول الدين ۽  رسول نالي شھر آھن.

## تاريخ

سرائي عالمگير جو علائقو تمام قديم دؤر کان آباد آهي ۽ سنڌو ماٿري ۽ گنڌارا تھذيبن جو حصو رھيو آھي. سڪندر اعظم ۽ راجا پورس جي وچ ۾ ھائدسپيس واري جنگ(Battle of the Hydaspes) پڻ ھن شھر جي ڀرسان لڳي ھئي. ھن شھر جي  ڪنھن جاء تي ھڪ سراء ھوندي ھئي جتي  مسافر آرام ڪندا ھيا. ان  جو وقوع  گرينڊ ٽرنڪ روڊ تي  درياء جي ۽ ڪشمير جي  لڳ ھجڻ  ڪري اورنگزيب عالمگير اتي ھي شھر قائم ڪرايو.

ھن شھر جي اھميت ھتي ڪنگ جارج V رايل انڊين ملٽري اسڪول قائم ٿيڻ سان وڌي وئي جيڪو 3 مارچ 1922 ۾ قائم ٿيو ۽ برٽش انڊيا جي ٽوٽل چئن ڪيڊٽ اسڪولن مان ھڪ ھيو. پاڪستان ٺھڻ کان پوءِ ھن جو نالو ملٽري ڪاليج جھلم رکيو ويو جيڪو پاڪستان جي سڀ کان پراڻن ادارن ۾ شامل آھي.

## يونين ڪاؤنسلون
ھن تعلقي جون 9 يونين ڪاؤنسلون آهن جيڪي 1998 واري آدمشماريءَ سان ھيٺ ڏجن ٿيون:   
* منڊي بھاول   :    18,960
* ڀاگ نگر   :       17,282
* ڪاريالا    :         20,531
* سمبلي     :          21,936
* کوھار     :           32,486
* سراء عالمگير (I):    
17,271
*  سراء عالمگير (II):  
19,895
* ٿل باڪوھل   :     18,574
* بائسا   :             20,353

## حوالا

زمرو:پنجاب جا شهر (پاڪستان)
ڀلوال

**ڀلوال**  (پنجابي:**بهلوال**) پاڪستان جي صوبي پنجاب جي ضلعي سرگوڌا جي تحصيل ڀلوال جو صدر مقام آھي. ھي ايم-2 موٽر وي تي واقع آهي.

## حوالا

زمرو:پنجاب جا شهر (پاڪستان)
ميانوالي قريشيان

**قريشيان** پاڪستان جي صوبي پنجاب جي ضلعي ميانوالي جي تحصيل ميانوالي جي حدن ۾ واقع جڪ ننڍو شھر ۽ يونين ڪاؤنسل جو نالو آهي.

## حوالا
شوش شهرستان

**شوش شهرستان** ، ايران جي صوبي خوزستان جو هڪ شهرستان آهي. هن شهرستان جي گادي جو هنڌ شوش آهي. 2006ع جي آدمشماري مطابق هن شهرستان جي آبادي 189،793 هئي، جيڪا 33،313 خاندان تي مشتمل آهي. هي شهرستان ٽن انتظامي ضلعن، وچيون ضلعو، شاوور ضلعو، ۽ فتح المبين ضلعي تي مشتمل آهي. هن شهرستان ۾ پنج شهر الوان، حر، صالح مشطت، حسين آباد، ۽ شوش تي مشتمل آهي.

## حوالا
ميانوالي

**ميانوالي** پاڪستان جي صوبي پنجاب جو ھڪ شھر ۽ ضلعي صدر مقام جيڪو ڏکڻ پنجاب ۾ واقع آهي.

## تاريخ

برٽش انڊيا واري دؤر ۾ ميانوالي بنون ضلعي جي تحصيل ۽ ان تحصيل جو صدر مقام  ھيو. ان بعد برٽش پنجاب صوبي جي ڊويزن ڊيرا اسماعيل خان جي تحصيل رھيو. 1901 ۾ ميانوالي جي آبادي 3591 ھئي.

## حوالا
5 سيپٽمبر

**5 سيپٽمبر** ، عيسوي سال جو 248 هون (ليپ سال 249 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 117 ڏينهن (ليپ سال 118 ڏينهن) باقي آهن.

## واقعا
* **[[1991ع]]** – نيلسن منڊيلا کي ڏکڻ آفريڪي قومي ڪانگريس جو صدر منتخب ڪيو ويو.
* **[[1997ع]]** – مڌر ٽريسا ڪلڪتا ۾ 87 سالن جي ڄمار ۾ وفات ڪري وئي.
* **[[2006ع]]** – وزيرستان ۾ ويڙهاڪ ۽ پاڪستان سڪيورٽي فورسز جي وچ ۾ امن معائدو ٿيو.

## پيدائش
* **[[1935ع]] - [https://thesindhuworld.com/harikant-jethwani/ ھريڪانت ڄيٺواڻي]**، برک شاعر، ناٽڪ ڪار، ڪھاڻيڪار ۽ نقاد
* **1966ع - [https://thesindhuworld.com/jhamu-chhugani جھمون ڇڳاڻي] (Jhamu Chhugani)**، سنڌي ليکڪ، محقق ۽ دانشور
* **[[1966ع]] - [[حسن درس]]**، شاعر ۽ اديب
* **[[1992ع]]  - [[:en:Momina_Mustehsan|مومنہ مستحسن]]**،  گلوڪارہ ۽ موسيقارہ

## فوتگيون
* **[[1878ع]] - [http://www.encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=خانبهادر%20شهريار%20ڀائي%20ڪنٽريڪٽر خانبھادر شھريار ڀائي ڪنٽريڪٽر]**، تعليمي ماھر ۽ سماج سڌارڪ 
* **[[1997ع]]  - [[:en:Mother_Teresa|مڌر ٽيريسا]]** (Mother Teresa)، رومن ڪيٿولڪ نن ۽ مشنري
*'''2019ع''' ــ عابد علي، پاڪستاني اداڪار، ڊائريڪٽر ۽ پروڊيوسر

## ڏڻ ۽ عام موڪل
* **[https://www.un.org/en/events/charityday/ خيرات (Charity) جو عالمي ڏينھن]**

## وڌيڪ ڏسو
*6 سيپٽمبر
*7 سيپٽمبر

## حوالا

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:سيپٽمبر
دفاع جو ڏينهن (پاڪستان)

**دفاع جو ڏينهن ** 
 پاڪستان ۾ عام موڪل جو ڏينهن آهي، هي ڏينهن قومي ڏينهن پاڪستان پاران 1965ع جي جنگ ۾ هندوستان خلاف مضبوط دفاع جي ياد ۾ ملهايو ويندو آهي.

## وڌيڪ ڏسو
* پاڪستان جي آزادي جو ڏينهن

## حوالا

زمرو:پاڪستان جي فوج
زمرو:پاڪستان ۾ عام موڪلون
زمرو:پاڪستان ملٽري جي ماس ميڊيا
6 سيپٽمبر

**6 سيپٽمبر** ، عيسوي سال جو 249 هون (ليپ سال 250 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 116 ڏينهن (ليپ سال 117 ڏينهن) باقي آهن.

## واقعا
* **[[1851ع]]** – انگريزن اعلان ڪيو ته سنڌ ۾ نوڪري صرف ان کي ڏني ويندي جنهن کي سنڌي ٻولي ڳالهائڻ اچي.
* **[[1939ع]]** – ٻين مھاڀاري جنگ، جرمني پهرين دفعا برطانيا مٿان هوائي حملو ڪيو.
* **[[1965ع]]** – هندوستان ۽ پاڪستان جي وچ ۾ جنگ جي شروعات ٿي.
* **[[1991ع]]** – روس اسٽونيا جي آزادي کي تسليم ڪيو.
* **[[2008ع]]** – پاڪستان ۾ صدارتي چونڊون ٿيون، آصف علي زرداري 481 ووٽ کڻي پاڪستان جو صدر منتخب ٿيو.
* **[[2018ع]]** – هندوستان جي سپريم ڪورٽ تاريخ ساز فيصلي ۾ انڊين پينل ڪوڊ سيڪشن 377 کي ختم ڪري ڇڏيو، جنهن تحت هم جنس پرستي کي ڏوهه قرار ڏنو ويو هو.

## پيدائش
* **[[1924ع]] - [[:en:Ghous_Bakhsh_Raisani|نواب مير غوث بخش خان رئيساڻي]]**، بلوچ سياستدان
* **[[1928ع]] - [[:ur:ارشاد_احمد_حقانی|ارشاد احمد حقاني]]**، دانشور ۽ صحافي  
* **[[1963ع]] - [http://www.encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=سومرو+شمشاد+احمد&fbclid=IwAR3TI0MSX6-cUqufmawtCYNGPCdZI29AQz-Q1GYpBCJ4DPBMrAOyy7c3fP8 شمشاد احمد سومرو]**، اديب ۽ استاد
* **[[1954ع]] - [[تاج جويو]]**، ليکڪ، محقق ۽ تعليمي ماھر
* **[[1978ع]] - [[:en:Saeed_Anwar|سعيد انور]]**،  پاڪستاني ڪرڪيٽر

## فوتگيون
* **[[1566ع]] -  [[:en:Suleiman_the_Magnificent|سلطان سليمان پھريون]]** (Sultan Suleman I)، ترڪيءَ ۾ عثماني سلطنت جو بادشاھ
* **[[1992ع]] - [http://www.encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=حسين%20شاهه%20فاضلاڻي حسين شاھ فاضلاڻي]**، فلمي ھيرو، فلمساز ۽ ھدايتڪار
* **[[2005ع]] - [https://urduadab4u.blogspot.com/2011/06/hassan-abidi-noted-urdu-poet.html?fbclid=IwAR29uLmicFHORaghGn8rfZi9MUs8SfWDPpOdBKypwwgQ1Er7jgRUPu0uZT0 حسن عابدي]**، اردو شاعر، صحافي ۽ ليکڪ
* **[[2019ع]] - [[:en:Abdul_Qadir_(cricketer)|عبدالقادر]]**،  پاڪستاني ڪرڪيٽر

## ڏڻ ۽ عام موڪل
* يوم دفاع پاڪستان

## وڌيڪ ڏسو
*7 سيپٽمبر
*8 سيپٽمبر

## حوالا

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:سيپٽمبر
حر مجاھد فورس

1965ع جي پاڪستان ۽ ڀارت وچ ۾ لڳل جنگ ڪشمير ۽ پنجاب جي ٻنھي پاسن کان شروع ٿي ۽ جنگ جو محاذ ڪشمير ۽ پنجاب تائين محدود ھيو. جنگ ۾ ڪشمير ۽ پنجاب جي جنگي محاذن تي ھندوستاني فوج کي سرسي حاصل ھئي جن سيالڪوٽ سميت پاڪستان جي 450 ڪلوميٽر ايراضيء تي قبضو ڪري ورتو ھيو.

ھندوستاني فوج سنڌ راجسٿان بارڊر کي غير اھم سمجھي مدراس ريجمينٽ جي حوالي ڪيو جن کي ريگستان جي ڪا بہ خبر چار نہ ھئي. ساڳي طرح پاڪستاني فوج سنڌ راجسٿان بارڊر پير پاڳاري جي مريدن جي حوالي ڪئي جن کي حر مجاھد فورس چوندا ھئا.

ھندوستاني فوج مدراس ريجمينٽ (Madras Regiment) کي رڳو سرحد بچائڻ جي ذميواري ڏني ھئي، پر ڪشمير ۽ پنجاب ۾ ڀارتي فوج جي فتح جون خبرون ٻڌي مدراس ريجمينٽ سنڌ تي ڪاھ ڪري ڏني. سنڌي حرن جي جوابي ڪاھ ۾ مدراس ريجمينٽ پنھنجا حوصلا وڃائي ويٺي، ڇو تہ کين اميد ئي نہ ھئي تہ سٿڻ قميض ۾ نيم فوجي گروھ حر مجاھد سنڌ بچائي بہ سگھندا يا نہ؟

حر مجاھد فورس (Hur Mujaahid Force) ھندوستاني سرحدن ۾ گھڙي راجسٿان جي موڻا ٻائو () تي قبضو ڪري 1600 ڪلوميٽر ايراضيء تي قبضو ڪري ورتو، جنھن ۾ وڏي فوجي ڇانوڻي ڪشنڳڙھ (Kishanggarrh) بہ ھئي. حر مجاھدن جوڌ پور ۽ جيسلمير تي قبضي جو اعلان ڪيو، پر پاڪستاني فوج کين اڳتي وڌڻ کان روڪي ڇڏيو. ڪشنڳڙھ جو قلعو فتح ٿيڻ کان پوءِ جنگ بنديء جو اعلان ٿيو.

## حوالا

زمرو:سياست
زمرو:سنڌ جي تاريخ
زمرو:پاڪستان جي تاريخ
خطري کان دور

**سڀ کان گهٽ پرواھ جنسون [[جنس|جنسون]]** ھڪ ڪيٽيگري يا درجي جو نالو آهي جيڪو انٽرنيشنل يونين فار ڪنزروييشن آف نيچر (ICUN) طرفان جاندارن جي جنسن جي ماحولياتي تحفظ متعلق ڪيل درجابندي ۾  شامل آھي. ھن درجي واريون جنسون خطري ۾ آيل يا ۽ خطري جي ويجھو جنسن جي درجن، يا 2001 کان اڳ جي واري خاص ماحول سان مشروط جنسن جي درجي سان ڪوبہ تعلق نہ ٿيون رکن. جنھنڪري ھن درجي وارين جنسن کي انگريزي ۾ 2001ع کان وٺي  ليسٽ ڪنسرن (least concern) يا (LC)  سنڌي ۾ خطري کان دور يا (خ.د) چئجي ٿو. ڪا به جنس ھن درجي ۾ تيستائين نہ ٿي اچي سگھجي جيستائين ان جنس جي آبادي يا تعداد جو شمار نہ ٿو ٿئي. ان جنس جي نابودي جي خطري جو سڌي يا اڻ سڌي طرح تخمينو لڳائڻ لاءِ ان جنس جي تعداد ۽ ڦھلاء بابت مناسب ڄاڻ گھربل ھوندي آھي.
ICUN جي گڏ ڪيل معلومات مطابق ھن درجي جي  اٽڪل ويھ سيڪڙو جنسن جي ڄاڻ لڳ ڀڳ ٽوٽل 15636 جنسن مان 3261 جنسن متعلق گڏ ڪيل ڄاڻ لاء "LR/lc" لکيو ويندو آهي جنھن جو مطلب آهي تہ 2000 کان پوءِ اھڙين جنسن جي تعداد جو ٻيھر تخمينو اڃان نہ لڳايو ويو آهي. خطري کان دور جنسن جي ھن درجي جي جاندارن کي ڳاڙھي فھرست   ۾ شمار نہ ڪبو آهي جنھن ۾ 2006 تائين شامل جنسي گروپن (taxa) جو تعداد 15636 ھيو. ھن **خطري کان دور** درجي ۾ جملي 14033 جنسون شامل آهن جن ۾ کوڙ اڻ سڃاتل جنسون(undescribed species) پڻ اچي وڃن ٿيون مثال طور فلئوٽس(Philautus) نسل جو ڏيڏر جنھن کي اڃان تائين ڪو نالو نہ ڏنو ويو آهي. ان کان علاوه ھن درجي واري فھرست ۾ 101  جاندارن جو ذيلي جنسون (subspecies)، ٻوٽن جا 1500 جنسي گروپ ( جن ۾ 1401جنسون، 55 ذيلي جنسون ۽ 35 ساڳي جنسن جا قسم شامل آھن ). جاندارن جي ذيلي-آبادي (subpopulations) جون ٻہ  فھرستون آھن:آسٽرليشيائي ۽ ڏکڻ آفريقي ڪرنگھيدار ڊاگ فش(spiny dogfish) جون ذيلي آباديون.سينور يا فنگاء (fungi) يا پروٽسٽا(protista) ان ذيلي-آبادي جي درجہ بندي ۾ شمار ٿين ٿا.انسانن کي به 2008 ۾   باقائدہ **خطري کان دور** واري  درجي ۾ شامل ڪيو ويو.

## خارجي ڳنڍڻا
*List of Least Concern species as identified by the IUCN Red List of Threatened Species

## حوالا

زمرو:آئي يو سي اين خطري کان دور جنسن جي ڳاڙهي فهرست
زمرو:ماحولياتي تحفظ
ڪرنگھيدار ڊاگ فش

**ڪرنگھيدار ڊاگ فش** (spiny dogfish) يا اسپر ڊاگ يا گپ واري شارڪ يا سنھي منڍي واري ڊاگ فش، جنھن جو سائنسي نالو "اسڪئالس اڪانٿائيس"  (Squalus acanthias) آهي، شارڪ جي اسڪئاليڊاء خاندان جي نسل مان ھڪ مشھور نوع آھي، جيڪا آرڊر، اسڪئاليفارمز جو حصو آهي.

ھيء مڇي دنيا جي مختلف ٽيمپريٽ سامونڊي حصن ۾ اونھي پاڻي ۾ سمنڊ جي ڪناري کان تمام پري رھندي آھي. ھن مڇيءَ جي اتر پئسيفڪ سمنڊ ۾  ملندڙ قسم کي نظرثاني ڪندي ھڪ نئين جنس قرار ڏنو ويو آهي، جنھن جو نالو پئسيفڪ ڊاگ فش (Squalus suckleyi) رکيو ويو آهي.

## حوالا

زمرو:مڇيون
زمرو:سامونڊي جانور
زمرو:ڪرنگھيدار جانور
ماحولياتي تحفظ ۾ مقام

## عالمي نظام
* **[[غير محفوظ جنسون|غير محفوظ (غ.م)]]**: ھن درجي ۾ آيل جنسن جي افزائش ۽ بقا لاء خطرو بڻيل حالات جيڪڏهن ختم نہ ٿا ته ھي جنسون خطري ۾ اچي سگھن ٿيون.
* **[[خطري کان دور|خطري کان دور (خ.د)]]**: گھٽ خطري واريون جنسون، جن جي نسل کي ڪو خاص خطرو لاحق ناهي.
7 سيپٽمبر

**7 سيپٽمبر** ، عيسوي سال جو 250 هون (ليپ سال 251 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 115 ڏينهن (ليپ سال 116 ڏينهن) باقي آهن.

## واقعا
* **[[1954ع]]** – پاڪستان سميت اٺ ملڪن سيٽو مهادي تي صحيحون ڪيون.
* **[[1958ع]]** – سلطنتِ عمان جي سلطان گوادر جو علائقو چار لک پائونڊ جي عيوض پاڪستان کي وڪرڻ جو فيصلو ڪيو.

## پيدائش

* **[[1908ع]] -  [http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%DA%80%D9%BD%D9%88%20%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%20%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%D9%8A%D9%84 محمد اسماعيل ڀٽو]**، انتظامي سربراھ ۽ تعليمي ماھر 
* **[[1949ع]]  -  [http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%DA%80%D9%BD%D9%88%20%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%20%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%D9%8A%D9%84 شفيع محمد شاھ]**، ريڊيو، ٽي وي ۽ فلم اداڪار
* **[[1957ع]]  -  [http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%B2%D9%8A%D8%A8%20%D8%B3%D9%86%DA%8C%D9%8A زيب سنڌي]**،  ليکڪ، ريڊيو ڪمپيئر ۽ استاد

## فوتگيون
* **[[1827ع]] -  [http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%B3%D8%A7%D8%A6%D9%84%20%D9%85%D8%B1%D8%B2%D8%A7 مرزا مراد علي سائل]**،   مرثيہ خوان، شاعر، حڪيم، مصور ۽ خطاط
* **[[2004ع]] - [[اشفاق احمد]]**،   ليکڪ، دانشور ۽ براڊڪاسٽر

## ڏڻ ۽ عام موڪل
* برازيل جي آزادي جو ڏينهن

## وڌيڪ ڏسو
*8 سيپٽمبر
*9 سيپٽمبر

## حوالا

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:سيپٽمبر
اسڪئاليڊاءِ

**اسڪئاليڊاءِ** جنھن کي ڊاگ فش شارڪ يا سامونڊري ڊاگ شارڪ بہ چوندا آهن. شارڪ مَڇين جو هڪ ڪُٽنب آهي. اھي مڇيون اسڪئاليفارمز ترتيب ۾ شامل آهن. ھنن مڇين جي پٺيءَ تي ٻه کنڀڙيون (fins) ٿينديون آهن جن ھيٺان ان جو  لسو ڪرنگھو ھوندو آھي. کين مقعد واري کنڀڙي (anal fin) ڪانہ ٿيندي آھي. انھن جي کل ھٿ لڳائڻ سان تمام  کنھري لڳندي آهي. شارڪ جي ٻين قسمن جي ابتڙ ھن جنس جي مڇين  ۾ وھ يا زھر ھوندو آھي جيڪو سندس پٺيء جي ڪرنگھي ۾ ھوندو آھي جيڪو انسانن تي ھلڪو اثر ڪندو آهي. ھن مڇين جي مٿين ۽ ھيٺين ڄاڙين ۾ ھڪجيتري ماپ وارا ڏند ھوندا آھن.ھي مڇيون گوشت کائيندڙ ھونديون آھن جيڪي پاڻ کان ننڍن جاندارن کي کائينديون آھن. ھنن مڇين جي جيري ۽ معدي ۾ اسڪئاليمائن مرڪب ھوندا آھن. اھي ماده انسانن ۾ ننڍين رت جي نسن کي گھٽائڻ جي خاصيت رکندا آهن.ھنن مڇين جا ٻہ نسل آھن:اسڪئالس جنھن ۾ ڪيتريون ئي جنسون ٿين ٿيون؛ سرھيگيليئس(Cirrhigaleus) جنھن ۾ ٽي جنسون ملن ٿيون.

## حوالا
اسڪئاليفارمز

اسڪئاليفارمز شارڪ مڇين جي ترتيب جو نالو آهي جنھن ۾ شارڪ جا 7  خاندان ۽ 126 جنسون شامل آھن. ھن ترتيب  ۾ ايندڙ مڇين جي پٺيءَ تي ڪرنگھي سان مليل  ٻہ کنڀڙيون ھونديون آھن .ھنن کي  مقعد واري کنڀڙي، نڪٽيٽيٽنگ جھلي(nictitating membrane) ۽ پنج چيرن واريون ڪليون(gill slit) ڪانہ ٿيندي آهي. اھي قد شڪل ۾ بہ ھڪٻئي کان ٿورڙيو مختلف ھجڻ جي صلاحيت پڻ رکنديون آهن. اھي پوري دنيا ۾ قطبي حصي کان ٽراپيڪل حصي واري پاڻيءَ ۾ اونھي ڪنارن کان وٺي  کليل سمنڊ تائين ملنديون آهن.

## حوالا

## حوالا
پئسيرائن پکي

**پئسيرائن** يا "جھرڪين جھڙا پکي" (انگريزي: passerine) پکين جي "پئسيريفورمز" (انگريزي: Passeriformes) واري آرڊر جي ھر پکي کي سڏيو ويندو آهي. پکين جون اڌ کان وڌيڪَ نوعون ھن آرڊر سان تعلق رکن ٿيون. پئسيريفورمز پکين کي ٽارين تي ويھندڙ پکي يا ڳائيندڙ پکي پڻ چئبو آھي. پئسريفورمز ۾ پکين جا 110 خاندان ۽ 6,409 سڃاتل نوعون اچي وڃن ٿيون. پئسيرين پکين جو آرڊر ڌرتيءَ تي رھندڙ ڪرنگھيدار جانورن ۾ سڀ کان وڏو آرڊر آھي. لفظ، "پئسيرين" يا "پئسيريفورمز" اصل ۾ "پئسيرڊوميسٽيڪس" مان نڪتل آهي جيڪو جھرڪي جو سائنسي نالو آھي، جيڪا لاطيني ٻوليءَ جي لفظ، پئسير (passer) مان نڪتل آهي، جن جا معني جھرڪي يا جھرڪي جھڙا پکي آهن.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

* 
* 
* 

زمرو:پکي
زمرو:پئسيريفورمز
زمرو:پکين جا آرڊر
زمرو:يوسين دور ۾ پهريون ظهور
زمرو:ڪارل لينئي پاران ڏنل حيواني ٽيڪسا جا نالا
ڪورڊيٽا

**ڪورڊيٽا** (Chordata) يا "ڪورڊيٽ" (Chordate) اھڙو جانور آھي جيڪو ڪورديتا فائلم سان تعلق رکندڙ ھجي. ڪورڊيٽا ۾ شامل جاندارن کي ڪرنگھو (notochord)، پٺيءَ وارو تنتي ڏورو (nerve cord)، نڙي وارا سنھا سوراخ (pharyngeal slits)، اندروني نازڪ حصو (endostyle)۽ زندگي جي ڦيري جو گھٽ ۾ گھٽ ڪجهه حصي ۾ پڇ ھوندي آھي.

## حوالا

زمرو:ڪورڊيٽا
زمرو:حيوانيات
زمرو:ڪرنگھيدار جانور
زمرو:ٽيڪسانومي (حياتيات)
ڊومين (حياتيات)

**ڊومين** يا **حياتياتي دائرو** (Domain) ٽيڪسانومي جي مطابق ھڪ **تقسيم عظيم** (superkingdom) يا سلطنت 
(Empire) کي چئبو آهي. ڊومين اصل ۾ لاطيني ٻوليءَ جو لفظ آهي. 
۽ جاندارن جي حياتياتي درجہ بندي ۾ سڀ کان اوچو درجو آھي. ٽيڪسانومي جي ٽن دائرن؛ يوڪيريئوٽا، بيڪٽيريا ۽ آرڪائيا (Archaea) جو نظام پروفيسر ڪارل ووز (Carl Woese) ڏنو جيڪو آمريڪي مائڪروبايولاجسٽ ۽ بايو فزيسسٽ ھو جنھن 1990ع ۾ "ووز سسٽم" متعارف ڪرايو جنھن مطابق حياتي جي وڻ جا ٽي وڏا دائرا آهن جن ۾ بيڪٽريا، آرڪائيا ۽ يوڪيريوٽا شامل آهن.

## حوالا

زمرو:ٽيڪسانومي (حياتيات)
ڪنگڊم (حياتيات)

**ڪنگڊم يا حياتياتي تقسيم**  جنھن کي لاطيني ٻوليءَ ۾ ريگنم (Regnum، جمع: Regna) دائري کان پوء حياتياتي درجہ بندي جو ٻيون سڀ کان وڏو درجو آھي. حياتياتي تقسيم جا درجا وري ننڍن ننڍن گروپن ۾ ورھايل آھن جنهن کي بڻياد يا فائلم (Phylum) سڏين ٿا. روايتن ڪجهه آمريڪي نصابي ڪتابن ۾ حياتياتي تقسيم جا ڇھ قسم ڄاڻايل آھن: 
#اينيميليا
#پلانٽا
#فنگس
#پروٽسٽا
#آرڪائييا  يا آرڪائي بيڪٽريا
# بيڪٽريا  يا   ايوبيڪٽيريا
انڊيا، برطانيا، يونان، آسٽريليا، لاطيني آمريڪا ۽ ٻين ملڪن جي نصابي ڪتابن ۾ حياتياتي تقسيم جا پنج قسم ڏيکاريل آھن:
#اينيميليا
#پلانٽا
#فنگس
#پروٽسٽا
#مونيرا
 
مورثي خاصيتن جي بنياد تي جديد گروھ بندي ڪندڙ ڪجهه تازين درجہ بندين ۾  حياتياتي تقسيم يا ڪنگڊم واري ھن درجي کي ختم ڪيو ويو آهي. ان جو سبب اھو آھي تہ حياتياتي تقسيم جا مٿي ڄاڻايل درجن ۾ سڀ قطعي طور تي ساڳي بڻ بڻياد وارا جانور ناھن جيڪي ساڳين آب ڏاڏن جي اولاد ھجن.

رابرٽ ايڇ. وٽيڪر جون 1969ع ۾  تجويز ڪيل زندہ جاندارن جي درجہ بندي لاء نئون سرشتو جنھن ۾  پنج ڪنگڊمن جا نالا آهن:

1. ڪنگڊم مونيرا ( Kingdom Monera): پروڪيريوٽس جيڪي مختلف طريقن سان کاڌو حاصل ڪري سگھن ٿا.

2. ڪنگڊم پروٽسٽا  (Kingdom Protista): ھڪ گھرڙيائي يوڪيريئوٽس جيڪي مختلف طريقن سان کاڌو حاصل ڪري سگھن ٿا.

3. ڪنگڊم فنگس  ( Kingdom Fungi): گھڻ گھرڙيائي يوڪيريئوٽس جيڪي گھڻ غذائي طريقي سان کاڌو حاصل ڪري سگھن ٿا.4. ڪنگڊم پلانٽي (Kingdom Plantee): گھڻ گھرڙيائي يوڪيريئوٽس جيڪي فوٽو سنٿيسس (photosynthesis) جي ڪري کاڌو حاصل ڪري سگھن ٿا.

5. ڪنگڊم اينيميليا (Kingdom Animalia): گھڻ گھرڙيائي يوڪيريئوٽس جيڪي ھاضمي سان گھڻ غذائي طريقي تي پلجن ٿا.

ان تجويز ۾ ھڪ خاص خامي رھجي وئي.اھا ھيء ھئي ته سڀني ھڪ گھرڙيائي جاندارن کي ڪنگڊم پروٽسٽا ۾ رکيو ويو ھو ۽ ٻي خامي ھئي تہ الجيء ٻن ڪنگڊمن يعني پروٽسٽا ۽ پلانٽ ۾ رکڻو پيو. ھن مسئلي کي سال 1989ع ۾ ٻن آمريڪي حياتياتي ماهرن مارگلس (Margulis) ۽ شوارٽز (Schwartz) کي اھو موقعو فراهم ڪيو تہ وٽيڪر جي تجويز ۾ ردوبدل ڪن. ھنن جاندارن کي ھيٺين پنجن ڪنگڊمز ۾ ورهايو.

# ڪنگڊم پروڪيريوٽا (Prokaryotae): ھن ۾ سڀ پروڪيريوٽس اچي وڃن ٿا مثلاً بيڪٽيريا ۽ سائنٽ بيڪٽيريا وغيره.2. ڪنگڊم پروٽاڪٽسٽا (Protactista): ھن ۾ سڀئي يوڪيريئوٽڪ جاندار اچي وڃن ٿا جن جي جي گروھه بندي نه جانورن ۾ نہ وري ٻوٽن يا فنگا ۾ ڪري سگھجي ٿي، مثلا يوگلينا، پئراميشيم، ڪليموڊوموناس ۽ خمير وغيره.3. ڪنگڊم فنگا (Fungae): ھي بغير ڪلوروفل وارن گھڻ گھرڙيائي جاندارن تي مشتمل آهن جن  ۾ سينو سائٽڪ مادو، جنھن کي مائسيليم چئجي ٿو.4. ڪنگڊم پلانٽاي (Plantae): ھن ۾ ڪلوروفل وارا گھڻ گھرڙيائي يوڪيريئوٽڪ زندہ جاندار شامل آهن. جن ۾ جيو گھرڙي جي ٻاهران سيليولوز جي ڀت ۽ ڳڀيل`آنو (Zygote)  ٿئي ٿو جن مان ايمبريو (سلو) نڪري ٿو. مثلاً صوف، سورج مکي وغيره.5. ڪنگڊم اينيميليا: ھن ۾ بغير ڪلوروفل وارا سڀئي گھڻ گھرڙيائي يوڪيريئوٽڪ جاندار اچي وڃن ٿا جن ۾ جيو گھرڙي جي ڀت ڪونہ ٿئي. مثلاً، ھائيڊرا، سانپو، ماڻھو وغيره.

ان کان اڳ ۾ زندہ جاندارن جي درجہ بندي ٻن ڪنگڊمن يعني پلانٽ ۽ اينيمل ۾ ڪئي ويندي هئي. انھن جي درجہ بندي جو بنياد جيو گھرڙي جي ڀت ۾ ڪلوروفل جي موجودگيءَ ۽ عدم موجودگي تي رکيو ويو ھو.

## حوالا

زمرو:ٽيڪسانومي (حياتيات)
ڪاڪس بيڪٽريا

thumb|300px
[thumb|300px|''[اسٽيفلوڪاڪس*بيڪٽيريا]]
*'ڪوڪس** (<small>coccus</small>) يا ٻير وانگر بيڪٽيريا، جنھن جو جمع **ڪوڪائي''' (cocci) ھڪ بيڪٽيريم (bacterium) يا آرڪيئون (archaeon) جو نالو آھي، جيڪو شڪل ۾ بال جھڙو، گولائي وارو ھوندو آھي. ڪوڪائي (Cocci) اصل جديد لاطيني ٻوليءَ مان ورتل لفظ آهي، جيڪو وري قديم يوناني مان آيو جنھن جي معني ٻير آھي.

## حوالا

زمرو:بئڪٽيريالوجي
8 سيپٽمبر

**8 سيپٽمبر** ، عيسوي سال جو 251 هون (ليپ سال 252 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 114 ڏينهن (ليپ سال 115 ڏينهن) باقي آهن.

## واقعا
* **[[1321ع]]** ـ تغلق خاندان جو پھريون حڪمران غياث الدين تغلق دھليءَ جي تخت تي ويٺو.
***[[1429ع]]** ـــ جون آف آرڪ فرانس تي حملو ڪيو.

* **[[1964ع]]** – فاطمه جناح ايوب خان سامهون صدارتي چونڊون وڙهڻ جو اعلان ڪيو.
* **[[1967ع]]** – يوگينڊا ۾ قديم قبيلائي نظام جو خاتمو آيو ۽ ريپبلڪن حڪومت قائم ٿي.
* **[[1978ع]]** – ايراني انقلاب، مظاهرن جي جواب ۾ شاهه ايران جي حڪومت مارشل لا جو اعلان ڪيو ته ايراني فوج تهران ۾ 88 مظاهرين کي فائرنگ ڪري قتل ڪري ڇڏيو.
* **[[1991ع]]** – اتر مقدونيا، ريفرينڊم ذريعي يوگوسلاويا کان آزادي حاصل ڪئي.

## پيدائش

* **[[1892ع]] - [[:en:Huseyn_Shaheed_Suhrawardy|حسين شھيد سھروردي]]**، پاڪستان جو پنجون وزيراعظم
* **[[1933ع]]  -  [[آشا ڀوسلي]]،  ڀارتي ڳائڻي**

## فوتگيون
* **[[2003ع]] - [[:en:Gulabrai_Ramchand|گلابراءِ رامچند]]**، ڀارتي ڪرڪيٽر

## ڏڻ ۽ عام موڪل
* **[https://www.un.org/en/events/literacyday/ خواندگيءَ (Literacy) جو عالمي ڏينھن]**

## وڌيڪ ڏسو
*9 سيپٽمبر
*10 سيپٽمبر

## حوالا

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:سيپٽمبر