لوئزيانا

**لوئزيانا** یا **لوئسيانا** (Louisiana؛  فرانسيسي: Louisiane؛ اسپيني: Luisiana) آمريڪا جي گڏيل رياستن جي ديپ ڏکڻ ۽ ڏکڻ مرڪزي علائقن ۾ هڪ رياست آهي. هن جون سرحدون اولهه ۾ ٽيڪساس، اتر ۾ آرڪنساس ۽ اوڀر ۾ مسيسپي رياست سان لڳن ٿيون. آمريڪا جي 50 رياستن مان، اها زمين جي ايراضيءَ ۾ 20هين ۽ آبادي جي لحاظ کان 25هين نمبر تي آهي، جنهن جي لڳ ڀڳ 46 لک آبادي آهي. ان جي فرينچ ورثي جي عڪاسي ڪندي، لوزيانا واحد آمريڪي رياست آهي جنهن ۾ سياسي ذيلي تقسيم کي "پارش" سڏيو ويندو آهي، جيڪي ملڪ جي برابر آهن، ان کي صرف ٻن آمريڪي رياستن مان هڪ بنايو آهي، جيڪي ڪائونٽيز ۾ ورهايل نه آهن (ٻي الاسڪا ۽ ان جا بورو آهن). بيٽن روج رياست جي گاديءَ جو هنڌ آهي، ۽ نيو اورلينز، فرينچ لوزيانا جو علائقو، ان جو سڀ کان وڏو شهر آهي، جنهن جي آبادي اٽڪل 3,83,000 آهي. لوزيانا جي ڏکڻ ۾ ميڪسيڪو جي نار سان گڏ ساحل آهي. ان جي اڀرندي سرحد جو هڪ وڏو حصو مسيسپي نديءَ طرفان نشان لڳايو ويو آهي.
thumb|لوزيانا
لوزيانا جي اڪثر زمينون مسيسپي نديءَ جي هيٺان ڌوئيندڙ تلاءَ مان ٺهيون هيون، جن ۾ وڏي ڊيلٽا ۽ ساحلي دلدل ۽ دلدل جا وسيع علائقا ڇڏيا ويا هئا. انهن ۾ هڪ امير ڏاکڻي بايوٽا شامل آهي، جنهن ۾ پکين جهڙوڪ ibises ۽ egrets، وڻن جي ڏيڏر جا ڪيترائي قسم؛ جيئن رياست آمريڪي گرين وڻ جي ڏيڏر ۽ مڇي جهڙوڪ اسٽرجن ۽ پيڊل فش کي تسليم ڪيو آهي. وڌيڪ بلندي وارا علائقا، خاص طور تي اتر ۾، مختلف قسم جي ماحولياتي نظامن تي مشتمل آهن جهڙوڪ ٽال گراس پريري، لانگ ليف پائن فاريسٽ ۽ ويٽ ساوانا؛ اهي ٻوٽن جي غير معمولي وڏي تعداد جي حمايت ڪن ٿا، جن ۾ زميني آرڪيڊس ۽ گوشت خور ٻوٽن جا ڪيترائي قسم شامل آهن. اڌ کان وڌيڪ رياست جنگل آهي. لوزيانا مسيسپي درياء جي نظام ۽ ميڪسيڪو جي نار جي سنگم تي واقع آهي. 17 صدي عيسويء ۾ يورپين جي اچڻ کان هزارين سال اڳ ان جي مقام ۽ جيوتائي تنوع مختلف مقامي گروهن کي راغب ڪيو. لوزيانا ۾ اٺن اصلي آمريڪي قبيلا آهن؛ ڪنهن به ڏاکڻي رياست جي سڀ کان وڌيڪ، جن مان چار وفاقي طور تي تسليم ٿيل آهن ۽ ڏهه رياستي طور تي تسليم ٿيل آهن. فرينچن 1682ع ۾ علائقي تي دعويٰ ڪئي، ۽ اهو نئون فرانس جي وڏي ڪالوني جو سياسي، تجارتي ۽ آبادي جو مرڪز بڻجي ويو. اسپيني راڄ جي ٿوري عرصي کان پوءِ، لوزيانا 1801ع ۾ فرانس کي واپس ڪيو ويو، ان کان اڳ 1803ع ۾ آمريڪا خريد ڪيو. ان کي 1812ع ۾ 18هين رياست طور يونين ۾ داخل ڪيو ويو. رياستي حيثيت جي پٺيان، لوزيانا اوڀر آمريڪا کان آبادگارن جي آمد سان گڏوگڏ ويسٽ انڊيز، جرمني ۽ آئرلينڊ کان مهاجرن کي ڏٺو. هن هڪ زرعي بوم جو تجربو ڪيو، خاص طور تي ڪپهه ۽ ڪمند ۾، جيڪي بنيادي طور آفريڪا کان غلامن پاران پوکيا ويا هئا. هڪ غلام رياست جي حيثيت ۾، لوزيانا آمريڪي گهرو ويڙهه دوران آمريڪا جي ڪنفيڊرٽ رياستن جي اصل ستن ميمبرن مان هڪ هئي. لوزيانا جي منفرد فرانسيسي ورثو ان جي مٿين لفظن، ٻولين، رواج، ڊيموگرافڪ، ۽ قانوني نظام ۾ ظاهر ٿئي ٿي.

لوزيانا جو منفرد فرانسيسي ورثو ان جي مٿين لفظن، ٻولين، ثقافت، ڊيموگرافڪ، ۽ قانوني نظام ۾ ظاهر ٿئي ٿو. باقي ڏاکڻي گڏيل رياستن سان تعلق رکندڙ، لوزيانا گهڻ لساني ۽ گهڻ ثقافتي آهي، لوزيانا فرينچ (ڪيجون، ڪريول)، اسپينش، فرينچ ڪينيڊين، اڪيڊين، سينٽ ڊومنگيو ڪريول، اصلي آمريڪي ۽ اولهه آفريڪي ثقافتن (عام طور تي اولاد) جي ميلاپ کي ظاهر ڪري ٿو. 18هين صدي عيسويء ۾ چوري ٿيل غلامن جو؛ تازو مهاجرن ۾ فلپائني ۽ ويٽنامي شامل آهن. سول جنگ کان پوءِ واري ماحول ۾، اينگلو-آمريڪن اينگلوائيزيشن لاءِ دٻاءُ وڌو ۽ سال 1921ع ۾، انگريزيءَ کي ٿوري ئي وقت ۾ لوزيانا جي اسڪولن ۾ تعليم جي واحد ٻولي بڻايو ويو، ان کان اڳ سال 1974ع ۾ گهڻ لسانيات جي پاليسي بحال ڪئي وئي. لوزيانا جي ڪا به سرڪاري ٻولي نه آهي ۽ رياستي آئين ۾ ”ماڻهن جو حق آهي ته هو پنهنجي تاريخي، لساني ۽ ثقافتي ماڳن جي تحفظ، پرورش ۽ ترقيءَ جو حق“ 

قومي اوسط جي بنياد تي، لوزيانا عام طور تي آمريڪي رياستن جي وچ ۾ صحت، تعليم ۽ ترقي جي لحاظ کان، غربت ۽ قتل جي اعلي شرحن سان، اڪثر ڪري هيٺين نمبر تي آهي. سال 2018ع ۾، منشيات سان لاڳاپيل موت جي اعلي سطح سان، لوزيانا کي ملڪ ۾ گھٽ ۾ گھٽ صحتمند رياست قرار ڏنو ويو. ان ۾ گهٽ ۾ گهٽ سال 1990ع کان وٺي آمريڪا ۾ سڀ کان وڌيڪ قتل جي شرح پڻ آهي.

## نالو

## تاريخ

## جاگرافي

## آباديات

## معيشت

## ثقافت

## تعليم

## ٽرانسپورٽ

## قانون ۽ حڪومت

## نيشنل گارڊ

## رانديون

## قابل ذڪر ماڻهو

## پڻ ڏسو
* :باب:آمريڪا
* :باب:اتر آمريڪا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
*
* Louisiana: State Resource Guide, from the Library of Congress

* Louisiana Geographic Information Center
* Louisiana Endowment for the Humanities
* Louisiana Weather and Tides 

زمرو:لوئزيانا رياست
زمرو:ڏاکڻي آمريڪا
زمرو:اولهه ڏکڻ مرڪزي رياستون
زمرو:ڏاکڻي آمريڪا جون رياستون
زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جون رياستون
زمرو:اڳوڻي فرانسيسي ڪالونيون
زمرو:اڳوڻي اسپيني ڪالونيون
زمرو:ڪنفيڊريٽ رياستون
زمرو:ملحق گڏيل رياستون
زمرو:1812ع ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا
زمرو:آمريڪا جون ميڪسيڪو جي نار جي ساحل واري رياستون

## حوالا