open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
اتر ڊڪوٽا

**اتر ڊڪوٽا** (North Dakota؛ )  مٿيان وچ اولهه آمريڪا ۾ هڪ زمين بند رياست آهي. هن جو مقامي ڊيڪوٽا سيوڪس قبيلي جي نالي تي رکيو ويو آهي. ان جي حدون اتر ۾ ڪينيڊا جي صوبن ساسڪيچوان ۽ منيٽوبا ۽ اوڀر ۾ آمريڪي رياست منيسوٽا، ڏکڻ ۾ رياست ڏکڻ ڊيڪوٽا ۽ اولهه ۾ رياست مونٽانا سان آهن. اتر ڊيڪوٽا عظيم ميدان واري علائقي جو حصو آهي، جيڪا گراند پريري، معتدل سوانا، بيڊ لينڊ ۽ فارم لينڊ سان منسوب آهي. اتر ڊيڪوٽا پکيڙ جي لحاظ کان 19هين وڏي رياست آهي، پر 7,80,000 جي گهٽ آبادي سان، اها چوٿين گهٽ آبادي واري رياست آهي. رياست جو گاديءَ جو هنڌ بسمارڪ آهي. جڏهن ته سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر فارگو آهي، جيڪو رياست جي آبادي جو تقريباً پنجون حصو آهي. ٻئي شهر آمريڪا ۾ تيزيءَ سان وڌندڙ آهن، جيتوڻيڪ رياست جي سڀني رهواسين جو اڌ حصو ڳوٺاڻن علائقن ۾ رهي ٿو.

علائقو جيڪو هاڻي اتر ڊيڪوٽا آهي، هزارين سالن کان مختلف اصلوڪي آمريڪي قبيلن پاران آباد هو، جن ۾ مسوري نديءَ جي ڪناري تي منڊان، هداٽسا ۽ اريڪارا قبيلا شامل آهن؛ اتر اوڀر ۾ اوجبوي ۽ ڪريي؛ ۽ رياست جي باقي حصي ۾ ڪيترائي سيوڪس گروپ (اسنيبوئن، يانڪٽن، واهپيٽن ۽ ٽيٽن) شامل آهن. يورپي ڳولا ڪندڙ ۽ واپاري، گهڻو ڪري منافعي بخش فر جي ڳولا ۾ پهرين ڀيرا 18هين صدي جي شروعات ۾ پهتا.

آمريڪا 19هين صدي جي شروعات ۾،  وڌندڙ بي گھر ٿيل مقامي ماڻهن جي وڌندڙ مزاحمت جي وچ ۾، هن علائقي کي حاصل ڪيو ۽ بتدريج ان کي آباد ڪيو. 1861ع ۾ قائم ٿيل ڊڪوٽا علائقو، آمريڪي علمبردارن لاءِ مرڪزي بڻجي ويو، سال 1862ع جي هوم اسٽيڊ ايڪٽ سان آبادي ۾ اهم واڌ ۽ ترقي ٿي. روايتي فر واپار زراعت، خاص طور تي ڪڻڪ جي پوک جي حق ۾ گهٽجي ويو. سال 1878ع کان 1886ع تائين ايندڙ ڊڪوٽا بوم ۾ رولنگ پريئرز ۾ وڏا فارم پکڙيل ڏٺا ويا، جن سان  علائقو هڪ علائقائي معاشي طاقت بڻجي ويو. اتر پئسفڪ ۽ گريٽ ناردرن ريلوي ڪمپنين منافعي بخش اناج مرڪزن تائين رسائي لاءِ مقابلو ڪيو؛ هارين سياسي ۽ سماجي اقتصادي اتحادن ۾ گڏ ٿيا جيڪي مڊ ويسٽ جي وسيع پاپولسٽ تحريڪ جو مرڪز هئا. اتر ۽ ڏکڻ ڊڪوٽا کي 2 نومبر 1889 تي 39هين ۽ 40 هين رياستن جي طور تي يونين ۾ داخل ڪيو ويو.

صدر بينجمن هيريسن رياست جي ڪاغذن تي دستخط ڪرڻ کان اڳ انهن کي تبديل ڪيو، ته جيئن ڪو به اهو نه ٻڌائي سگهي ته ڪهڙي رياست کي پهرين شامل ڪيو وئي. نتيجي طور. ٻنهي رياستن کي سرڪاري طور تي الفابيٽ جي ترتيب ۾ ڳڻيو ويو آهي.  رياست جي حيثيت پائيدار دور جي بتدريج ختم ٿيڻ جي نشاندهي ڪئي. رياست 1920ع جي آس پاس مڪمل طور تي آباد ٿي وئي.  ايندڙ ڏهاڪن ۾ بنيادي زرعي تحريڪن ۽ معاشي ڪوآپريٽو ۾ اضافو ڏٺو ويو. جن مان هڪ ورثو، آمريڪا ۾ واحد رياستي هلائيندڙ بينڪ، بينڪ آف نارٿ ڊيڪوٽا آهي

20هين صدي جي وچ ۾ شروع ٿيندڙ، اتر ڊڪوٽا جا وڏا قدرتي وسيلا معاشي ترقي لاءِ وڌيڪ اهم بڻجي ويا. 21 صدي ۾، تيل ڪڍڻ (اتر اولهه ۾ بيڪن فارميشن مان) رياست جي خوشحالي ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو آهي. اهڙي ترقي آبادي ۾ واڌ (وڌيڪ پيدائش جي شرح سان گڏ) ۽ بيروزگاري ۾ گهٽتائي جو سبب بڻي آهي. نارٿ ڊيڪوٽا آمريڪا ۾ هوائي کان پوءِ ٻئي نمبر تي گهٽ بيروزگاري جي شرح رکي ٿو. اهو ميٽرڪس، جهڙوڪ انفراسٽرڪچر، زندگي جي معيار، اقتصادي موقعا ۽ عوامي حفاظت، ۾ نسبتاً سٺو درجو رکي ٿو. اهو يقين آهي ته اهو اتر آمريڪا جي جاگرافيائي مرڪز  ۽ رگبي راند جي ميزباني ڪري ٿو ۽ اهو KVLY- ٽي وي ٽاور جو گهر آهي جيڪو ڪڏهن مغربي اڌ گول ۾ سڀ کان ڊگهو مصنوعي ڍانچو هو. thumb|اتر ڊڪوٽا

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:اتر ڊڪوٽا
زمرو:وچ اولهائين آمريڪا
زمرو:وچ اولهه اتر جون رياستون
زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جون رياستون
نبراسڪا

**نبراسڪا** (Nebraska) آمريڪا جي وچ اولهه واري علائقي ۾ هڪ زمين بند رياست آهي. اها اتر طرف ڏکڻ ڊڪوٽا؛ اوڀر ۾ آئيووا ۽ ڏکڻ اوڀر ۾ مسوري رياست، ٻئين مسوري نديءَ جي پار؛ ڏکڻ ۾ ڪنساس؛ ڏکڻ-اولهه ۾ رياست ڪولوراڊو ۽ اولهه ڏانهن رياست وايومنگ سان لڳل آهي. پکيڙ ۾ **16** هين وڏي رياست، جن جي پکيڙ **77,220** چورس ميل (**2,00,000** چورس ڪلوميٽر) آهي. **19** لک کان مٿي جي آبادي سان، اها **37** هين سڀ کان وڌيڪ آبادي واري رياست آهي ۽ 7هين گهٽ ۾ گهٽ گنجان آبادي واري رياست آهي. ان جي گاديءَ جو هنڌ لنڪن آهي ۽ ان جو سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر اوماها آهي، جيڪو مسوري نديءَ تي آهي. نبراسڪا کي، آمريڪي گهرو ويڙهه جي خاتمي کان ٻه سال پوءِ، سال 1867ع ۾ آمريڪا جي يونين ۾ داخل ڪيو ويو.   نبراسڪا ليجسليچر ڪنهن ٻئي آمريڪي قانون سازيءَ جي برعڪس آهي ان لحاظ کان ته اها هڪ اسيمبلي آهي ۽ ان جا ميمبر سياسي پارٽيءَ جي وابستگي جي ڪنهن به سرڪاري حوالي کان سواءِ چونڊيا ويندا آهن.

نبراسڪا ٻن وڏن زميني علائقن، جدا ٿيل ميدان (Dissected Till Plains) ۽ عظيم ميدان (Great Plains) تي مشتمل آهي. ٽل پلين علائقو آسانيءَ سان ڦرندڙ جبلن تي مشتمل آهي ۽ رياست جي وڏن شهرن، اوماها ۽ لنڪن تي مشتمل آهي. عظيم ميداني علائقو، جيڪو اولهائين نبراسڪا جي اڪثر حصي تي قبضو ڪري ٿو، خاص طور تي بغير وڻ جي ​​​​پريري جي ڪري آهي. اڀرندي نبراسڪا ۾ آبهوا براعظمي آبهوا آهي جڏهن ته اولهه نبراسڪا بنيادي طور تي نيم خشڪ آهي. رياست ۾ سياري ۽ اونهاري جي گرمي پد جي وچ ۾ وسيع فرق آهي؛ ڏکڻ نبراسڪا ۾ تبديليون گهٽجي وڃن ٿيون. آنڌي ۽ طوفان بنيادي طور تي بهار ۽ اونهاري ۾، ۽ ڪڏهن ڪڏهن سرء ۾. چنوڪ واءِ رياست کي سياري ۽ بهار جي شروعات ۾ خاص طور تي گرم ڪري ٿي.

مقامي ماڻهو، جنهن ۾ اوماها، مسوريه، پونڪا، پاوني، اوٽو ۽ لاڪوٽا (سيوڪس قبيلن) جون مختلف شاخون شامل آهن، يورپي دريافت ۽ ڳولا کان اڳ هزارين سالن تائين هن علائقي ۾ رهندا هئا. رياست، ليوس ۽ ڪلارڪ ايڪسپيڊيشن، سميت ڪيترن ئي تاريخي رستن ذريعي پار ڪئي وئي آهي. نيبراسڪا ذريعي ٽرانس ڪانٽيننٽل ريلوي جي مڪمل ٿيڻ ۽ هوم اسٽيڊ ايڪٽ جي منظوري، 1870 ۽ 1880 جي ڏهاڪي ۾ آمريڪي آبادگارن جي آبادي ۾ تيزي سان واڌ ۽ هڪ وڏي زراعت جي شعبي جي ترقي، جنهن لاءِ رياست اڄ تائين مشهور آهي، جو سبب بڻي.thumb|نبراسڪا

## حوالا

زمرو:نبراسڪا
زمرو:وچ اولهائين آمريڪا
زمرو:وچ اولهه اتر جون رياستون
زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جون رياستون
مونٽانا

**مونٽئنا** (Montana؛ /mɒnˈtænə/ mon-TAN-ə؛ ) آمريڪا جي گڏيل رياستن مان اولهائين آمريڪا جي ماؤنٽين ويسٽ ذيلي علائقي ۾ هڪ خشڪي سان بند رياست آهي. ان جي حدون اولهه ۾ آئيڊاهو، اوڀر ۾ اتر ڊئڪوٽا، ڏکڻ اوڀر ۾ ڏکڻ ڊئڪوٽا، ڏکڻ ۾ وايومنگ ۽ اتر ۾ ڪينيڊا جي البرٽا، برٽش ڪولمبيا ۽ ساسڪاچيوان صوبن سان ملڻ ٿيون. اها ايراضي جي لحاظ کان چوٿين وڏي رياست، پر اٺين گهٽ آبادي واري رياست ۽ ٽئي گهٽ گھاٽائي واري رياست آهي. ان جي گاديءَ جو هنڌ هيلينا آهي. جڏهن ته سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر بلنگس آهي. رياست جو اولهه وارو اڌ ڪيترن ئي جبلن جي سلسلن تي مشتمل آهي. جڏهن ته اوڀر وارو اڌ اولهه جي پريئري علائقي ۽ بيڊلينڊز سان نمايان آهي. رياست ۾ ننڍيون جبلن جا سلسلا ملن ٿا.

مونٽانا جو گهڻو حصو پهريون ڀيرو سال 1803ع ۾ فرانس کان لوزيانا خريداري سان آمريڪي اختيار هيٺ آيو ۽ ان کان ٿوري دير پوء ليوس ۽ ڪلارڪ جي مهم پاران ان جي ڳولا ڪئي وئي. ان کان پٺيان فر لاء سمور جو شڪار ڪندڙ آيا ۽ سال 1852ع ۾ سون جي دريافت ٿيڻ تائين علائقي ۾ مکيه معاشي سرگرمي هئي. ايندڙ "گولڊ رش" (Gold Rush)، سال 1862ع ۾ هوم اسٽيڊ ايڪٽ جي منظوري سان، وڏي تعداد ۾ آمريڪي آبادگار مونٽانا ڏانهن راغب ٿيا. تيز آبادي جي واڌ ۽ ترقي 8 نومبر 1889ع تي رياست جي شڪل ۾ يونين ۾ شامل ٿين سان ختم ٿي. کان کني، خاص طور تي بٽئي (Butte) ۽ هيلينا جي چوڌاري، 20 صدي جي وچ تائين رياست جو مکيه معاشي هلائيندڙ رهيو. 

مونٽانا جو ڪو به سرڪاري الڳ نالو ناهي پر ڪيترائي غير سرڪاري عرفيتون، خاص طور تي "بگ اسڪائي ڪنٽري"، "دي ٽريزر اسٽيٽ"، "لينڊ آف دي شائننگ ماؤنٽين" ۽ "دي لاسٽ بيسٽ پليس" آھن. ان جي معيشت بنيادي طور تي زراعت تي ٻڌل آهي، جنهن ۾ فارمنگ ۽ اناج جي پوک شامل آهن. ٻيا اهم معاشي وسيلن ۾ تيل، گئس، ڪوئلو، کان کني ۽ ڪاٺ شامل آهن. صحت جي سار سنڀال، سروس، دفاع ۽ سرڪاري شعبا پڻ رياست جي معيشت لاءِ اهم آهن. مونٽانا جو تيز ترين وڌندڙ شعبو سياحت آهي، جنهن ۾ هر سال هڪ ڪروڙ 26 لک (12.6 ملين) سياح (2019 تائين) رياست ۾ سياحت لاء ايندا آهن.    

## نالو
## تاريخ
## جاگرافي
## حڪومت ۽ سياست
## آباديات
## معيشت
## ٽرانسپورٽ
## صحت
## تعليم
## قانون
## ثقافت
## ميڊيا
## پڻ ڏسو

* :باب:آمريڪا
* اولهائين آمريڪا
* ييلو اسٽون نيشنل پارڪ
* آمريڪا جي رياستن ۽ علائقن جي فهرست

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

* Census of Montana
* General Information About Montana 
* 
* List of Searchable Databases Produced by Montana State Agencies
* Montana Energy Data & Statistics—From the U.S. Department of Energy
* Montana Historical Society
* Montana Official Travel Information Site 
* Montana Official Website 
* Montana State Facts From the U.S. Department of Agriculture 
* USGS Real-time, Geographic, and Other Scientific Resources of Montana 

زمرو:مونٽانا رياست
زمرو:اولهائين آمريڪا 
زمرو:اولهائين آمريڪا جون مائونٽئن رياستون
زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جون رياستون
زمرو:متصل آمريڪا
زمرو:آمريڪا ۾ 1889 ادارا 
زمرو:1889 ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا
ڪينٽڪي

**ڪينٽڪي** (Kentucky؛ )، سرڪاري طور تي ڪينٽڪي جي دولت مشترڪه، آمريڪا جي ڏکڻ اوڀر واري علائقي ۾ هڪ زمين بند رياست آهي. ڪينٽڪي جون حدون اتر ۾ الينوائی، انڊيانا ۽ اوهايو، اتر اوڀر ۾ ويسٽ ورجينيا، اوڀر ۾ ورجينيا، ڏکڻ ۾ ٽينيسي ۽ اولهه ۾ مسوري سان لڳن ٿيون. ان جي اتر واري حد اوهايو نديءَ طرفان بيان ڪيل آهي. ان جي گاديءَ جو هنڌ فرئنڪفورٽ آهي ۽ ان جو وڏو شهر لوئيس ول آهي. سال 2020ع تائين، آبادي لڳ ڀڳ 45 لک هئي. 

ڪينٽڪي کي يونين ۾، 15هين رياست طور 1 جون 1792ع تي، ورجينيا کان الڳ ٿيڻ واري عمل ۾، شامل ڪيو ويو. اهو "بليو گراس اسٽيٽ"، هڪ لقب ڪينٽڪي بليو گراس، نیري سائي گھاس جو هڪ قسم يورپي آبادگارن پاران چراگاهن ۾ چرڻ جي مقصد لاءِ متعارف ڪرايو ويو آهي، جنهن رياست جي مرڪز ۾ گهوڙن ء ڍورن جي صنعت کي سهارو ڏنو آهي، جي بنياد تي، جي نالي سان مشهور آهي.

تاريخي طور تي، ڪينٽڪي ۾ شاندار زراعت جون حالتون هيون، جن جي ڪري وڏي تمباکو جي پوکيءَ جي ترقي ڪئي وئي جيئن ورجينيا ۽ اتر ڪيرولينا ۾ رياست جي مرڪزي ۽ اولهندي حصن ۾، جيڪي انٽيبيلم ڏکڻ ۽ گهرو ويڙهه جي دور ۾ غلامي واري مزدور کي استعمال ڪندا هئا. ڪينٽڪي ٻڪري جي فارمنگ ۾ قومي سطح تي پنجين نمبر تي، بيف ڍورن جي پيداوار ۾ اٺين ۽ مڪئي جي پيداوار ۾ 14هين نمبر تي آهي. جڏهن ته ڪينٽڪي تمباکو جي صنعت لاءِ هڪ ڊگهي وقت کان وڏو مرڪز رهيو آهي، رياست جي معيشت ڪيترن ئي غير زرعي شعبن، بشمول آٽو پيداوار، توانائي جي پيداوار ۽ طبي سهولتن ۾ متنوع ٿي چڪي آهي. رياست آمريڪا جي رياستن ۾ آٽو موبائيل ۽ ٽرڪ اسيمبل ڪرڻ جي لحاظ کان چوٿين نمبر تي آهي. 

ڪينٽڪي ڪيترن ئي رياستن مان هڪ آهي جنهن کي اپلينڊ ڏکڻ جو حصو سمجهيو ويندو آهي. رياست ميموٿ ڪيف نيشنل پارڪ ۾ دنيا جي سڀ کان ڊگھي غار سسٽم جو گھر آهي، گڏيل رياستن ۾ نيويگيبل واٽر ويز ۽ اسٽريمز جي سڀ کان وڏي ڊگھائي ۽ مسيسپي نديءَ جي اوڀر ۾ ٻه وڏيون مصنوعي ڍنڍون آهن. ڪينٽڪي جي ثقافتي پهلوئن ۾ گهوڙي جي ڊوڙ، بوربن، مون شائن، ڪوئلي، مائي اولڊ ڪينٽڪي هوم اسٽيٽ پارڪ، آٽو موبائيل ٺاهڻ، تمباکو، ڏاکڻي کاڌ خوراڪ، باربيڪيو، بليو گراس ميوزڪ، ڪاليج باسڪيٽ بال، لوئس ول سلگر بيس بال بيٽس، ڪينٽڪي فرائيڊ چڪن ۽ ڪينٽڪي ڪرنل شامل آهن.

## نالو
## تاريخ
## جاگرافي
## انتظامي ڊويزنون
## آبادي
## معيشت
## تعليم
## ٽرانسپورٽ
## قانون ۽ حڪومت
## ثقافت
## پڻ ڏسو
* مسيسپي ندي
## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

* 
* Kentucky State Guide, from the Library of Congress
* Kentucky Department of Tourism
* GPS Specific Map of Kentucky Destinations (map)
* Energy & Environmental Data for Kentucky
* Kentucky State Facts from USDA. .
* Kentucky: Unbridled Spirit. .
* Kentucky Virtual Library
* U.S. Census Bureau Kentucky QuickFacts
* Kentucky State Databases – Annotated list of searchable databases produced by Kentucky state agencies and compiled by the Government Documents Roundtable of the American Library Association.
* 

زمرو:ڪينٽڪي
زمرو:ڏاکڻي آمريڪا
زمرو:اوڀر ڏکڻ مرڪزي رياستون
زمرو:ڏاکڻي آمريڪا جون رياستون
زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جون رياستون
زمرو:آمريڪا ۾ سال 1792ع ۾ قائم ڪيل علائقا ۽ رياستون
آئيڊاهو

**آئيڊاهو** (Idaho؛  )  آمريڪا جي گڏيل رياستن جی ھڪ لينڊ لاڪڊ رياست آھي جيڪا مائونٽين ويسٽ آمريڪا جي مغربي علائقي ۾ آھي. اهو اتر ۾ ڪئناڊا-آمريڪا جي سرحد جو هڪ ننڍڙو حصو آهي، برٽش ڪولمبيا جي صوبي سان. ان جون سرحدون اوڀر ۾ مونٽانا ۽ وومنگ، ڏکڻ ۾ نيواڊا ۽ يوٽا، ۽ اولهه ۾ واشنگٽن ۽ اوريگن سان لڳن ٿيون. رياست جي گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر بوئس آهي. 83,569 چورس ميل (2,16,440 اسڪوائر ڪلوميٽر) جي ايراضيءَ سان، آئيڊاهو زميني ايراضيءَ جي لحاظ کان 14هين وڏي رياست آهي. تقريبن 18 لک جي آبادي سان، اهو 50 آمريڪي رياستن مان 13 هين گهٽ ۾ گهٽ آبادي وارو ۽ 7 هين گهٽ ۾ گهٽ گنجان آبادي جي حيثيت رکي ٿو.

هزارين سالن تائين، ۽ يورپي نوآبادياتي کان اڳ، آئيڊاهو مقامي ماڻهن طرفان آباد ڪيو ويو هو. 19 صدي جي شروعات ۾، آئيڊاهو کي اوريگن ملڪ جو حصو سمجهيو ويندو هو، جيڪو آمريڪا ۽ برطانوي سلطنت جي وچ ۾ تڪرار جو علائقو هو. اهو سرڪاري طور تي 1846 جي اوريگون معاهدي تي دستخط ٿيڻ سان يو ايس جو علائقو بڻجي ويو، پر 1863 تائين هڪ الڳ آئيڊاهو علائقو منظم نه ڪيو ويو، ان جي بدران اوگراون ٽيريٽري ۽ واشنگٽن جي علائقي ۾ وقتن لاءِ شامل ڪيو ويو. آئيڊاهو   آخرڪار 3 جولاء 1890 تي يونين ۾ داخل ڪيو ويو، 43 هين رياست بڻجي ويو. پئسفڪ شمال مغربي جو حصو بڻجڻ (۽ لاڳاپيل  کاسکیڈیا بائیو ریجن)، آئيڊاهو ڪيترن ئي مختلف جاگرافيائي ۽ موسمي علائقن ۾ ورهايل آهي. رياست جو اُتر، نسبتاً اڪيلائيءَ وارو آئيڊاهو پان ھینڈل، مشرقي واشنگٽن سان ويجھو جڙيل آهي، جنهن سان اهو پئسفڪ ٽائم زون شيئر ڪري ٿو. باقي رياست جبل جي وقت واري علائقي کي استعمال ڪري ٿي. رياست جي ڏکڻ ۾ سانپ نديءَ جو ميدان شامل آهي (جنهن ۾ اڪثر آبادي ۽ زرعي زمين آهي)، ۽ ڏکڻ اوڀر ۾ وڏي بيسن جو حصو شامل آهي. آئيڊاهو ڪافي جبل آهي ۽ راڪي جبلن جي ڪيترن ئي حصن تي مشتمل آهي. گڏيل ریاستن جي ٻيلي سروس آئيڊاهو جي زمين جو 38 سيڪڙو آهي، جيڪا ڪنهن به رياست جو سڀ کان وڏو تناسب آھي.

رياستي معيشت لاءِ اهم صنعتون جن ۾ پيداوار، زراعت، کان کني، جنگلات، ۽ سياحت شامل آهن. ڪيتريون ئي سائنس ۽ ٽيڪنالاجي ڪمپنيون يا ته هيڊ ڪوارٽر آئيڊاهو ۾ آهن يا اتي ڪارخانا آهن، ۽ رياست پڻ آئيڊاهو نيشنل ليبارٽري تي مشتمل آهي، جيڪا ملڪ جي سڀ کان وڏي ڊپارٽمينٽ آف انرجي سهولت آهي. آئيڊاهو جو زرعي شعبو ڪيترن ئي شين جي فراهمي فراهم ڪري ٿو، پر رياست پنهنجي آلو جي فصل لاءِ مشهور آهي، جيڪا سڄي ملڪ جي پيداوار جو هڪ ٽيون حصو شامل آهي. رياست جو سرڪاري نالو "Gem State" آھي.
## نالو
## تاريخ
## جاگرافي
thumb|آئيڊاهو
## آبادي
## قانون ۽ حڪومت
## معيشت
## توانائي
## ٽرانسپورٽ
## تعليم
## ثقافت
## رانديون
## پڻ ڏسو
## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

* .
* Idaho State Guide, from the Library of Congress
* 
* .
* .
* .
* —Annotated list of searchable databases produced by Idaho state agencies.
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* .
* 

زمرو:آئيڊاهو
زمرو:اولهائين آمريڪا
زمرو:اولهائين آمريڪا جون مائونٽئن رياستون
زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جون رياستون
غلام مصطفيٰ شاھ (سياستدان)

**غلام مصطفيٰ شاھه** (Syed Ghulam Mustafa Shah)، پاڪستان پيپلز پارٽي سان تعلق رکندڙ سنڌ جو سياستدان آھي، جيڪو هن وقت قومي اسيمبليءَ جي ڊپٽي اسپيڪر طور خدمتون سرانجام ڏئي رهيو آهي. ھي 2024ع جي عام چونڊن ۾ ڪامياب ٿيو ۽ پهرين مارچ، 2024ع کان پاڪستان جي قومي اسيمبليءَ جو رڪن آهي. ان کان اڳ 2002ع کان 2018ع تائين ۽ 2018ع کان 2023ع تائين قومي اسيمبليءَ جو رڪن پڻ رھي چڪو آھي.

## ابتدائي زندگي
ھي سنڌ جي خيرپور ضلعي ۾ 27 آڪٽوبر 1959ع تي پيدا ٿيو.
## سياسي زندگي
غلام مصطفيٰ شاھ 1 مارچ 2024 تي پاڪستان جي قومي اسيمبلي جو 21 ھون نائب اسپيڪر چونڊيو ويو. 2002ع جي عام چونڊن ۾ ھي پاڪستان پيپلز پارٽي جي ٽيڪٽ تي نوابشاھ جي قومي تڪ 214 تان سوڀارو ٿيو. ھن 60267 ووٽ کڻي قومي اتحاد جي اميدوار ممتاز احمد راھو کي شڪست ڏني.

ھي 2008ع جي عام چونڊن ۾ ٻيھر پ پ پ جي ٽڪيٽ تان قومي تڪ 214 نوابشاھ مان ڪامياب ٿيو.ھن 2008ع جي چونڊن ۾ 81،194 ووٽ کڻي پاڪستان مسلم ليگ (ق) جي اميدوار خان محمد ڏاھري کي شڪست ڏني. ھن ساڳي تڪ تان 2013ع جي عام چونڊ ۾ پاڪستان مسلم ليگ (ن) جي اميدوار علي اصغر رند کي شڪست ڏئي ڪاميابي حاصل ڪئي، ھن ان چونڊن ۾ 135502 ووٽ کنيا.

ھن این اي-208 (نوابشاهه-2) جي تڪ تان 2018ع جي عام چونڊن ۾ پڻ پ پ پ جي اميدوار طور ڪاميابي حاصل ڪئي.

## حوالا

زمرو:پاڪستان پيپلز پارٽي جا سياستدان
زمرو:جيوت ماڻهو
زمرو:سنڌي سياستدان
زمرو:سنڌي ماڻھو
زمرو:ضلعو خيرپور جا ماڻھو
زمرو:1959ع جون پيدائشون
زمرو:2008ع کان 2013ع تائين جا پاڪستاني ايم اين اي
زمرو:2013ع کان 2018ع تائين جا پاڪستاني قومي اسيمبلي جا رڪن
قومي اتحاد (پاڪستان)

**قومي اتحاد ** ، 2002ع جي عام چونڊن وقت جڙيل ھڪ سياسي اتحاد ھو، ھن اتحاد ۾ ملي پارٽي، سنڌ ڊيموڪريٽڪ الائينس، نيشنل پيپلز پارٽي، نيشنل عوامي پارٽي ۽ سنڌ نيشنل فرنٽ شامل ھيون. ھن اتحاد جو سربراھ نيشنل پيپلز پارٽي جو اڳواڻ ۽ پاڪستان جو اڳوڻو وزيراعظم غلام مصطفيٰ جتوئي ھو.

ھن اتحاد 2002ع جي عام چونڊن ۾ 4.6 سيڪڙو ووٽ ۽ 342 مان 16 سيٽون کنيو. 2004ع ۾ ھن جماعت جي تنظيمن پاڪستان مسلم ليگ (ق) ۾ شموليت اختيار ڪري اتحاد کي ختم ڪيو.

## حوالا

زمرو:پاڪستان ۾ سياسي پارٽيون
زمرو:پاڪستان جي سياسي جماعتن جا غير متحرڪ اتحاد
زمرو:پاڪستان مسلم ليگ (ق)
زمرو:پاڪستاني سياست متعلق ڪچو مضمون
پي پي-90 (ڀڪر-2)

**پي پي-90 (ڀڪر-2)** (پی پی-90، ڀڪر-2) پنجاب جي صوبائي اسيمبلي جو هڪ انتخابي تڪ آهي.
## عام چونڊون، 2002
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون، 2002
## عام چونڊون، 2008
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون، 2008 
## عام چونڊون، 2013
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون، 2013
## عام چونڊون، 2018
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون، 2018
## عام چونڊون، 2024
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون 2024

پنجاب جي صوبائي اسيمبلي جون عام چونڊون 8 فيبروري، 2024ع تي ٿيون۔

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا صوبائي تڪ
زمرو:پنجاب صوبائي اسیمبلي جا تڪ
زمرو:پنجاب، پاڪستان جا انتخابي تڪ
برسر منصب

**برسر منصب** ، ڪنھن عھدي تي ويٺل عھديدار لاءِ استعمال ٿيندڙ اصطلاح آھي. چونڊون دوران برسر منصب مان مراد اھڙو ماڻھو جيڪو ووٽ ذريعي ڪنھن عھدي لاءِ وڙھندڙ ھجي. 

## حوالا

زمرو:سياسي اصطلاح
آغا خان چوٿون

**شھزادو شاھ ڪريم حسيني** يا **آغا خان ڇوٿون** ، اسماعيلين جي نزاري فرقي جو چوٿون امام آھي. ھن کي سندس ڏاڏي جي 1957ع ۾  وفات کان پوءِ امام بڻايو ويو. ھن جو لقب آغا خان آھي، جيڪو اسماعيلي امامن کي ڏنو ويندو آھي. اسماعيلي شيعہ  ھن کي مولانا امام حاضر جي لقب سان سڏين ٿا.

## حوالا

زمرو:1936ع جون پيدائشون
زمرو:جيوت ماڻهو
فيروز خان نون

**فيروز خان نون** ، ھڪ پاڪستاني سياستدان ھو جيڪو 6 ڊسمبر کان 1958ع جي فوجي راڄ تائين پاڪستان جو ستون وزيراعظم ھو. 

## وڌيڪ ڏسو
*

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا وزيراعظم
زمرو:پاڪستان مسلم ليگ جا سياستدان
زمرو:لاهور جا سياستدان
زمرو:1893ع جون پيدائشون
زمرو:1970ع جون فوتگيون
بيلجيم جا صوبا

**[[بيلجيم]]** ٽن علائقن ۾ ورهايل آهي. جن مان ٻه فليمش علائقا ۽ والاون علائقو يا والونيا آهن، جيڪي صوبن ۾ ورهايل آهن. جڏهن ته ٽيون نمبر برسلز گادي وارو علائقو آهي جيڪو صوبن ۾ ورهايل ناهي.

اڪثر صوبا پنهنجو نالو اڳئين ڊچيز ۽ ساڳئي هنڌ جي ڪائونٽين مان وٺندا آهن، جڏهن ته انهن جو علائقو گهڻو ڪري فرانس جي الحاق دوران قائم ڪيل شعبن تي ٻڌل هوندو آهي. سال 1830ع ۾ بيلجيم جي ٺهڻ وقت، صرف 9 صوبا موجود هئا، جن ۾ برابنٽ صوبو به شامل هو، جيڪو برسلز جو شهر هو. 1995 ۾، برابنٽ ٽن علائقن ۾ ورهايو ويو: فليمش برابنٽ، جيڪو فلينڊرز جي علائقي جو حصو بڻجي ويو؛ والون 
برابنٽ، جيڪو والونيا جي علائقي جو حصو بڻجي ويو؛ ۽ برسلز گادي وارو علائقو، جيڪو ٽيون علائقو بڻجي ويو. اهي ڊويزنون فرانسيسي ڳالهائيندڙ والون ۽ ڊچ ڳالهائيندڙ فليمش جي وچ ۾ سياسي تڪرار کي ظاهر ڪن ٿا. برسلز گاديء جو علائقو سرڪاري طور تي ٻه لساني آهي. 

صوبن ۾ تقسيم بيلجيم جي آئين جي آرٽيڪل 5 پاران مقرر ڪئي وئي آهي. صوبا ۽ برسلز 43 انتظامي علائقن ۾ ۽ اڳتي هلي 581 ميونسپلٽيز ۾ ورهايل آهن.

## فهرست

## تاريخ
## صوبائي حڪومتون
## برسلز ۾ ڪنهن به صوبي جي غير موجودگي
## تجويز ڪيل اضافي صوبا
## پڻ ڏسو
## خارجي لنڪس

* The provinces, Belgium.be
* Vereniging van de Vlaamse Provincies (Association of the Flemish Provinces)
* Association des Provinces wallonnes (Association of the Walloon Provinces)

## حوالا

زمرو:بيلجيم
زمرو:بيلجيم جا صوبا
زمرو:ملڪ جي لحاظ کان پهرين سطح جي انتظامي ورهاست
ھنومان

**ھنومان** (Hanuman)
() جنھن کي **مھاویر** ۽ **بجرنگ بلي** بہ چيو ويندو آھي ھڪ ھندو ديوتا ۽ ڀڳوان رام جو ڀڳت آھي۔ ھو رامائڻ جي مکيہ ڪردارن مان ھڪ آھي۔ ان جو ذڪر مھا ڀارت، ڪيترن ئي پراڻن ۽ جين مت جي ڪجھ متن ۾ بہ ملي ٿو۔ ھنومان راڪشس بادشاھ راوڻ جي خلاف جنگ ۾ حصو  وٺي ڪري رام جي مدد ڪئي۔

## حوالا

زمرو:مهاڀارت ۾ ڪردار
زمرو:ديومالائي گاڏڙ انسان
انٽورپ

**انٽورپ** (Antwerp؛ ولندیزی:Antwerpen؛
فرینچ:Anvers) اتر بيلجيم جي  فليمش علائقي ۾ هڪ شهر ۽ ميونسپلٽي آهي. اهو انٽورپ صوبي جي راڄڌاني ۽  بيلجيم ۾ سڀ کان وڌيڪ آبادي واري ڪائونٽي آهي. 204.51 چورس ڪلوميٽر (78.96 چورس ميل) ايراضيءَ جي لحاظ کان، ٽورنائي ۽ ڪووين کان پوءِ بيلجيم جو ٽيون نمبر وڏو شهر آهي. 5,36,079 جي آبادي سان، اها بيلجيم ۾ سڀ کان وڌيڪ آبادي واري ميونسپلٽي آهي ۽ 12 لک کان وڌيڪ ماڻهن جي ميٽروپوليٽن آبادي سان، برسلز کان پوءِ ملڪ جو ٻيو نمبر وڏو ميٽروپوليٽن علائقو آهي. 

انٽورپ مان وهندڙ ندي شیلدت آهي. انٽورپ اتر سمنڊ سان درياهه جي ویسٽرشیلد کاري سان ڳنڍيل آهي. اهو برسلز جي اتر ۾ اٽڪل 40 ڪلوميٽر (25 ميل) آهي ۽ ڊچ سرحد جي ڏکڻ ۾ اٽڪل 15 ڪلوميٽر (9 ميل) آهي. انٽورپ جو بندرگاهه دنيا جي سڀ کان وڏي بندرگاهن مان هڪ آهي، يورپ ۾ روٽرڊيم کان پوءِ ٻئي نمبر تي ۽ عالمي سطح تي مٿين 20 ۾ هڪ آهي.   هي شهر دنيا جي هيرن جي واپار جو مرڪز پڻ آهي. 2020ع ۾، گلوبلائيزيشن ۽ ورلڊ سٽيز ريسرچ نيٽ ورڪ انٽورپ کي گاما + (ٽيون ليول/مٿين درجو) گلوبل سٽي قرار ڏنو.

ٻئي معاشي ۽ ثقافتي طور تي، انٽورپ ڊگهي عرصي کان هيٺين ملڪن ۾، خاص طور تي اسپينش فيوري (1576ع) کان اڳ ۽ ان دوران ۽ بعد ۾ ڊچ بغاوت کان پوءِ، هڪ اهم شهر رهيو آهي. دا بورسی ایت انٽورپ ( The Bourse at Antwerp)، اصل ۾ 1531ع ۾ ٺھيو ۽ 1872ع ۾ وري ٺاھيو ويو. انٽورپ دنيا جو پھريون مقصد سان ٺاھيو ويو ڪموڊٽي ايڪسچينج آھي. 1920ع ۾، شهر سمر اولمپڪس جي ميزباني ڪئي. 

انٽورپ جي رهاڪن جو لقب سائنورین (Sinjoren) آهي،   جيڪو اسپين جي اعزازي سينئر يا فرينچ سيگنر، "لارڊ" جي نالي پٺيان، اسپيني اميرن ڏانهن اشارو ڪري ٿو، جن 17ھین صدي عيسويء ۾ هن شهر تي حڪومت ڪئي. شهر جي آبادي تمام متنوع آهي، جنهن ۾ اٽڪل 180 قوميت شامل آهن. 2019ع تائين، ان جي آبادي جو 50 سيڪڙو کان وڌيڪ اھا ھئا جنھن جا والدين پيدائش تي بيلجيم شهري نه هئا. هڪ قابل ذڪر ڪميونٽي يهودين جي آهي، ڇاڪاڻ ته انٽورپ يورپ جي صرف ٻن شهرن مان هڪ آهي (گڏجي لنڊن ۽ ان جي اسٽامفورڊ هل پاڙيسري سان) جيڪو 21 هين صدي ۾ ڪافي هاريدي یھودین جی آبادي جو گهر آهي.

## حوالا

زمرو:انٽورپ
زمرو:بيلجيم
زمرو:بيلجيم ۾ شهر
زمرو:يورپ جا شهر
زمرو:اتر سمنڊ جا پورٽ شهر ۽ قصبا
اسماعیل ھانيہ جو قتل

**اسماعيل ھانيه جو قتل** ۳۱ جولاءِ ۲۰۲۴ تي حماس جي سياسي اڳواڻ اسماعيل هانيه کي ايران جي شهر تھران ۾ سندس رهائشگاهه تي صبح جو سوير ھڪ ميزائيل حملي ۾ قتل ڪيو ويو. ھانيه نئين چونڊيل  ايراني صدر مسعود پيزشڪيان جي افتتاحي صدارتي تقريب ۾ شرڪت ڪرڻ کانپوءِ پنھنجي رھائشگاھ تي آيو ھو.

ھانيه ص۹۸۷ کان حماس جي اندر هڪ متحرڪ ۽ نمايان اڳواڻ ھو. ھي فلسطيني اقتدار جي وزير اعظم ۽ غزه پٽي ۾ حماس جي سربراهه جي حيثيت ۾ ڪم ڪري چڪو ھو. ھن کي ۲۰۱۷ ۾، حماس جي سياسي بيورو جو سربراهه چونڊيو ويو.

هن جو قتل، ھلندڙ اسرائيل-حماس جنگ ۾ سڀ کان اھم قتلن مان ھڪ قتل آھي.

## حوالا

فلسطين
اسماعيل هنيه

**اسماعيل هنيه** (پيدائش: 29 جنوري 1962) هڪ فلسطيني سياستدان هو جنهن کي وڏي پيماني تي حماس جو اهم سياسي اڳواڻ سمجهيو ويندو آهي، جيڪو سال 2007ع کان غزه جي پٽي تي حڪومت ڪري رهيو هو. هو حماس جي سياسي بيورو جو موجوده چيئرمين ھو. سال 2023ع تائین ھو قطر ۾ رھندو ھو.

اسماعیل ھانيه 1962ع ۾ مصر جي قبضي واري غزه پٽي ۾ الشاطي پناهگيرن جي ڪيمپ ۾ پيدا ٿيو. هن غزه جي اسلامي يونيورسٽي ۾ پڙهيو،  جتي هو پهريون ڀيرو حماس ۾ شامل ٿيو ۽ سال 1987ع ۾ عربي ادب ۾ بيچلر جي ڊگري حاصل ڪئي. سال 1997ع ۾ حماس جي آفيس جو سربراهه مقرر ٿيو، ان کان پوءِ هو تنظيم جي صفن ۾ وڌي ويو.

ھانيه حماس جي ان فهرست جو سربراهه هو جنهن 2006ع جي فلسطيني قانون سازي جي چونڊ ۾ ڪاميابي حاصل ڪئي ۽ پوءِ فلسطين جي رياست جو وزيراعظم ٿيو. بهرحال، محمود عباس، فلسطيني نيشنل اٿارٽي جو صدر، 14 جون 2007ع تي ھانيه کي سندس عهدي تان برطرف ڪيو. ان وقت جي فتح۔حماس جي تڪرار جي ڪري، ھانيه عباس جي فرمان کي تسليم نه ڪيو ۽ غزه جي پٽي ۾ وزيراعظم جي اختيار کي استعمال ڪرڻ جاري رکي.

ھانيه سال 2006ع کان فيبروري 2017ع تائين غزه جي پٽي ۾ حماس جو  اڳواڻ هو، جڏهن هن جي جاءِ تي يحيٰ سنور مقرر ڪيو ويو. 6 مئي 2017ع تي، ھانيه کي، خالد مشعل جي جاءِ تي، حماس جي سياسي بيورو جو چيئرمين چونڊيو ويو؛ ان وقت، ھانيه غزه جي پٽي مان قطر ڏانهن منتقل تي ويو. 

## قتل

31 جولاءِ 2024ع تي ھن کي ايران جي شهر تھران ۾ سندس رهائشگاهہ تي صبح جو سوير ھڪ ميزائيل حملي ۾ قتل ڪيو ويو. ھانيہ نئين چونڊيل  ايراني صدر مسعود پيزشڪيان جي افتتاحي صدارتي تقريب ۾ شرڪت ڪرڻ کانپوءِ پنھنجي رھائشگاھ تي آيو ھو.

## حوالا

زمرو:شخصيتون
زمرو:فلسطین
زمرو:1960ع جي ڏهاڪي جون پيدائشون
زمرو:تازيون وفاتون
پي پي-287 (ڊيرا غازي خان-2)

**پي پي-287 (ڊيرا غازي خان-2)** (پی پی-287، ڈيره غازى خان-2) پنجاب جي صوبائي اسيمبلي جو هڪ انتخابي تڪ آهي.

## عام چونڊون، 2002ع
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون، 2002
## عام چونڊون، 2008ع
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون، 2008ع
## عام چونڊون، 2013ع
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون، 2013ع
## عام چونڊون، 2018ع
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون، 2018
## عام چونڊون، 2024ع
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون 2024

پنجاب جي صوبائي اسيمبلي جون عام چونڊون 8 فيبروري، 2024ع تي ٿيون۔

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا صوبائي تڪ
زمرو:پنجاب صوبائي اسیمبلي جا تڪ
زمرو:پنجاب، پاڪستان جا انتخابي تڪ
ينيسي دریاھہ

**ينيسي دریاھہ** (Yenesi؛ روسي: Енисе́й) دنيا جو پنجون ڊگهو درياهه وارو نظام آهي ۽ آرڪٽڪ سمنڊ ۾ ڇوڙ ڪرڻ وارو سڀ کان وڏو درياهه آهي. 

منگوليا ۾ منگاراگئن۔گول (Mungaragiyn-gol) ۾ اڀري، اهو ڪارا سمنڊ ۾ ينيسي جي نار ۾ وڃڻ کان اڳ ڍنڍ بيڪال ۽ ڪراسنویارسڪ ڊيم ذريعي اتر طرف رستي تي هلي ٿو. ينيسي اولهه ۾ مغربي سائبيريا جي ميدان کي مرڪزي سائبرين پليٽ کان اوڀر ۾ ورهائي ٿو. اهو مرڪزي سائبيريا جو هڪ وڏو حصی کی پاڻي ڏئي ٿو.

اهو ٽن وڏن سائبرين دريائن مان هڪ مرڪزي درياء آهي جيڪو آرڪٽڪ سمنڊ ۾ وهندو آهي (ٻيا ٻه  اوب ۽ لينا آهن). ينيسي جي وڌ ۾ وڌ کوٽائي 61 ميٽر (200 فوٽ) ۽ سراسري کوٽائي 14 ميٽر (45 فوٽ) آھي.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

* Photos of river around Krasnoyarsk area at Boston.com
* William Barr, "German paddle-steamers on the Yenisey 1878-84", ''The Journal of the Hakluyt Society'', August 2014.
* 

زمرو:يينيسي درياهه
زمرو:يينيسي نيڪال جو طاس
زمرو:دریاھہ ۽ نديون
زمرو:روس جا درياهه
زمرو:ٽووا جا درياهه 
زمرو:ڪزل جا درياهه 
زمرو:خاڪئسيا جا درياهه 
زمرو:منگوليا جا درياهه 
زمرو:ايشيا جا درياهه ۽ نديون
زمرو:سائبيريا جا درياهه
زمرو:روس ۾ پيچدار درياهه
زمرو:طبعي جاگرافيائي صوبا 
زمرو:ايشيا جا درياهه ۽ نديون
زمرو:اولهائين سائبيريا جو ميدان
زمرو:ڪراسنويارسڪ ڪرائي جا درياهه
صادق پبلڪ اسڪول

**صادق پبلڪ اسڪول** ، بھاولپور پنجاب ۾ واقع ھڪ بورڊنگ اسڪول آھي، جيڪو 451 ايڪڙن تي مشتمل آھي، ايراضي جي لحاظ کان ھي اسڪول پاڪستان توڙي ايشيا جو وڏو اسڪول آھي. 

ھن اسڪول جو سنگ بنياد نواب محمد صادق خان عباسي 4 مارچ 1953ع تي رکيو ۽ ھن اسڪول ۾ باقاعدہ ڪلاسن جي شروعات  18 جنوري 1954ع کان ٿي. 

## وڌيڪ ڏسو
* صادق ڊين ھاءِ اسڪول

## حوالا

زمرو:اھي صفحا جيڪي سانچن جي سڏن ۾ ٻٽيون شيون استعمال ڪن ٿا
زمرو:بھاولپور جا اسڪول
زمرو:پاڪستان جي تدريسي ادارا
زمرو:سانچا
زمرو:غيرمددي پيراميٽر سان حوالا تي مشتمل صفحا
زمرو:نقشن وارا صفحا
زمرو:Infobox mapframe without OSM relation ID on Wikidata
بائيبل ۽ قرآن ٻنهي ۾ موجود پيغامبرن جي فهرست

بائيبل ۽ قرآن ۾ ڪيترائي نالا مشترڪ آهن، جن مان ڪيترن جو ذڪر نالن سان ڪيو ويو آهي، جڏهن ته ٻين کي صرف حوالو ڏنو ويو آهي. هن آرٽيڪل انهن پیغامبرن جي فهرست آهي جن جا نالا يا حوالا بائبل ۽ قرآن ٻنهي ۾ آهن.

## فھرست

{| class="wikitable sortable"
|-
! پیغمبر جو نالو
! عربی
! عبرانی
! ترجمو
! انگریزی 
! ترجمو
|-
| آدم علیہ السلام 
| آدم
| אדם 
| آدم
| Adam
| ایدم
|-
| نوح علیہ السلام 
| نوح 
| נוֹחַ 
| نوح 
| Noah
| نوح
|-
| ابراهيم علیہ السلام 
| ابراهيم
| אברהם
| اواراھم 
| Abraham 
| ابراھام
|-
| اسحاق علیہ السلام 
| اسحاق
| יצחק  
| يسحاق
| Isaac
| آئزڪ 
|-
| اسماعيل علیہ السلام 
| اسماعيل
| ישמעאל 
| يشمعال
| Ashmael
| ایشمائل
|-
| يعقوب علیہ السلام 
| يعقوب
| יעקב 
| يعقوب
| Jacob
| جيڪب
|-
| يوسف علیہ السلام 
| يوسف
| יוסף 
|  يوسف
| Jozeph
| جوزف
|-
| موسيٰ علیہ السلام 
| موسيٰ
| משה 
| موشہ 
| Moses
| موزز
|-
| هارون علیہ السلام 
| ھارون
| אהרון
| اھرون 
| Aaron
| آرون
|-
| لوط علیہ السلام 
| لوط 
| לוט
| لوط
| Lut
| لوت
|-
| ادريس علیہ السلام 
| ادريس
| חנוך
| حنوخ
| Enuch
| انوخ
|-
| الياس علیہ السلام 
| الياس
| אליהו
| الیھو 
| Elia9
| ايليا
|-
| اليسع علیہ السلام 
| اليسع
| אלישע
| الیشع
| Elisa
| الیسا
|-
| ذي الڪفل علیہ السلام 
| ذي الڪفل
| יחזקאל 
| یحزقال
| Hezkail
| حزڪیل
|-
| عزير علیہ السلام 
| عزير
| עזרא 
| عزرا
| Ezra
| عزرا
|-
| شعيب علیہ السلام 
| شعيب
| יתרו 
|  يطرو
| Jethro
| جيٿرو
|-
| ايوب علیہ السلام 
| ايوب
| איוב 
| ايوب 
| Job
| جوب
| دائود علیہ السلام 
| دائود
| דוד 
| داود
| David
| ڈیوڈ
|-
| عيسٰي علیہ السلام 
| عيسٰي
| ישועה
| يشوعہ
| Jesus
| جیزس
{|
الان باتر

**الان باتر** (Ulaan Baatar؛   ؛ منگولي: Улаанбаатар؛ لفظي معنی: ريڊ هيرو)، جنهن کي اڳ ۾ اولان بٽور سڏيو ويندو هو،  منگوليا جي گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شھر آهي. 16 لک جي آبادي سان، اهو سراسري سال جي درجه حرارت جي لحاظ کان دنيا ۾ سڀ کان ٿڌو گاديء جو شهر آهي. ميونسپلٽي اتر مرڪزي منگوليا ۾ اٽڪل 1,300 ميٽر (4,300 فوٽ) جي بلندي تي تول ندي (Tuul River) جي هڪ وادي ۾ واقع آهي. شهر 1639ع ۾ هڪ خانه بدوش ٻڌ ڌرم جي مرڪز جي طور تي ٺهرايو ويو، 28 ڀيرا مقام تبديل ڪيو، ۽ 1778ع ۾ پنهنجي جديد مقام تي مستقل طور تي آباد ٿيو. 

ان جي شروعاتي سالن دوران، اُرگو (Örgöö)، اهو منگوليا جو ممتاز مذهبي مرڪز ۽ منگوليا ۾ تبتي ٻڌمت جي گيلوگ نسب جي روحاني سر جيبتسندامبا ختوڪٽو جو مرڪز بڻجي ويو. سال 1727ع ۾ ڪيوختا جي معاهدي ذريعي چنگ۔روسي واپار جي ضابطي هيٺ، بيجنگ ۽ ڪيوختا جي وچ ۾ قافلي جو رستو کوليو ويو، جنهن سان گڏ آخرڪار شهر آباد ٿيو. 1911 ۾ چنگ خاندان جي خاتمي سان، شهر آزاديء جي ڪوششن لاء هڪ مرڪزي نقطو هو، 1911ع ۾ بوگد خانيت جي اعلان جي اڳواڻي ۾ 8 هين جيبتسندامبا ختوڪٽو، يا بوگد خان، ۽ ٻيهر 1921ع جي ڪميونسٽ انقلاب دوران. 1924ع ۾ منگوليا جي عوام جي جمهوريه جي اعلان سان، شهر کي سرڪاري طور تي الان باتر جو نالو ڏنو ويو ۽ ملڪ جي گاديء جو اعلان ڪيو ويو. جديد شهري رٿابندي 1950ع واري ڏهاڪي ۾ شروع ٿي، جنهن ۾ اڪثر پراڻن ضلعن کي سوويت طرز جي فليٽن سان تبديل ڪيو ويو. 1990ع ۾، الان باتر وڏي مظاهرين جو ماڳ هو، جيڪو منگوليا جي جمهوريت ڏانهن منتقلي ۽ مارڪيٽ جي معيشت جو سبب بڻيو. 1990ع کان وٺي، ملڪ جي باقي علائقن مان لڏپلاڻ ڪندڙن جي آمد ان جي آبادي ۾ هڪ ڌماڪيدار واڌ جو سبب بڻيل آهي، جن جو هڪ وڏو حصو گير ضلعن ۾ رهن ٿا، جنهن جي ڪري سياري ۾ نقصانڪار هوا آلودگي جو سبب بڻيل آهي. 

هڪ آزاد ميونسپلٽي جي طور تي سنڀاليو ويو، اولانباتار توو Töv صوبي جي چوڌاري آهي، جنهن جي گاديء جو هنڌ زنمود (Zuunmod) شهر جي 43 ڪلوميٽر (27 ميل) ڏکڻ ۾ آهي. ڊسمبر 2022ع تائين صرف 16 لک کان مٿي جي آبادي سان، ان ۾ ملڪ جي ڪل آبادي جو لڳ ڀڳ اڌ شامل آهي. ملڪ جي پرائيميٽ شهر جي حيثيت سان، اهو ان جي ثقافتي، صنعتي ۽ مالي دل ۽ ان جي ٽرانسپورٽ نيٽورڪ جو مرڪز آهي.

## حوالا

زمرو:منگوليا
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:ايشيا ۾ راڄڌانيون
ٻيٽن جي فهرست

هي دنيا جي ٻيٽن جي فهرستن جي فهرست، ملڪ جي لحاظ کان، براعظم جي لحاظ کان، پاڻيء جي جسم جي لحاظ کان ۽ ٻين درجه بندي جي لحاظ کان آهي. درجه بندي جي فهرستن لاءِ، ھيٺ ڏنل ٻيٽن جون ٻيون لسٽون ڏسو.

## فھرست

## ملڪ طرفان ٻيٽن جي فهرست
### آفريڪا
* اسانشیون ٻيٽ (برطانيه) 
* الجزائر  
* آنگولا 
* برطانوي هندي سمنڊ جو علائقو (برطانيه) 
* ڪيپ ورڊي 
* ڪوموروس 
* ڊجبيوٽي 
* ايڪوٽوريل گائينا 
* ايريٽيريا 
* ايٿوپيا 
* گائينا-بسيو 
* مڊگاسڪر 
* مالاوي 
* ميوٽ (فرانس) 
* نميبيا 
* نائجيريا 
* سينٽ هيلينا (برطانيه) 
* سائو ٽوم ۽ پرنسپي 
* سينيگال 
* سيشيلز 
* ڏکڻ آفريڪا 
* تنزانيه 
* ترستان دی کنھا (برطانيه) 
### انٽارڪيڪا
* برطانوي انٽارڪٽڪ علائقو (برطانيه)
* نيوزيلينڊ سب انٽارڪٽڪ ٻيٽ (نيوزيلينڊ) 
### ايشيا
* آذربائيجان 
* بحرين
* بنگله ديش 
* برونائي 
* ڪمبوڊيا 
* چين 
* ڪپرس 
* مشرقي تيمور 
* هانگ ڪانگ 
* انڊيا 
* انڊونيشيا 
* ايران 
* عراق 
* جاپان 
* شمالي ڪوريا 
* ڏکڻ ڪوريا 
* ڪويت 
* مکائو 
* ملائيشيا 
* مالديپ 
* میانمار 
* پاڪستان
* فلپائن 
* قطر 
* سعودي عرب 
* سينگاپور 
* سري لنڪا 
* شام 
* تائيوان 
* ٿائيليند 
* ترڪي 
* متحده عرب امارات 
* ويتنام

## براعظم جي لحاظ کان ٻيٽن جي فهرست
* آفريڪا 
* آمريڪا 
** اتر آمريڪا 
** ڪيريبين 
** وچ آمريڪا 
** ڏکڻ آمريڪا 
* انٽارڪيڪا 
* ايشيا 
* يورپ 
** علائقي جي لحاظ کان يورپي ٻيٽ 
** يورپي ٻيٽن طرفان آبادي 
* اوشيانا 
** آسٽريليا 
** نيو زيلينڊ

## پاڻيءَ جي جسم جي لحاظ کان ٻيٽن جي فهرست
### سمنڊ ذريعي
* آرڪٽڪ سمنڊ 
* ائٽلانٽڪ سمنڊ 
** بالٽڪ سمنڊ 
** ڪارو سمنڊ 
** ڪيريبين سمنڊ 
** آئرش سمنڊ 
** ميڊيٽرينين سمنڊ 
** ایڊریاٽڪ سمنڊ 
** ايجين سمنڊ 
** آئیونین سمنڊ 
* هندي سمنڊ 
** فارس جي نار 
* پئسفڪ سمنڊ 
** اوڀر چين سمنڊ 
** ڏکڻ چين سمنڊ 
* ڏاکڻي سمنڊ

### پاڻي جي ٻين جسمن ذريعي
#### ڍنڍ جا ٻيٽ
* عظيم ڍنڍون (اتر آمريڪا) 
#### درياهه جا ٻيٽ
* ڊينيوب ندي (يورپ)

## قديم ٻيٽن جي فهرست
* افرو يوريشيا (ورلڊ ٻيٽ) 
* آمريڪا (نئين دنيا) 
* انٽارڪيڪا (منجمد دنيا) 
* آسٽريليا (هيٺ زمين هيٺ) 
* ڊوگرلينڊ 
* شهنشاهه سی ماونت (پئسفڪ، هوائي ٻيٽ جي توسيع) 
* الی دو سد-افريقي بئنڪ (اميرنس ۾) 
* انسولر ٻيٽ، پئسفڪ انتر مونتانی ٻيٽ، پئسفڪ 
* گرينيٽڪ سيچلس جي اڪثريت، جيڪي هندستان جا باقي بچيل هئا جيڪي آفريڪا کان جدا ٿي مڊگاسڪر ٺاهي رهيا هئا. 
* وڏي چاگوس بئنڪ جي اڪثريت 
* ناصرت بئنڪ 
* اوون بئنڪ، چاگوس آرڪ، ٻڏي ويو اٽول 
* اوون بئنڪ (سيچلس) (چاگوس اٽل سان پريشان نه ٿيڻ) 
* سایا دی ملھا، اڳوڻو سڀ کان وڏو ماسکارینی ٻيٽ سوڊان، مسڪين 
* کارگادوس کاراجوس جو قديم آتش فشان وارو ٻيٽ، جيڪو مرجان اٽول تي غرق ٿيو.
* الفانسو اٽول جي اڪثريت، سيچيلس 
* تھورپ بئنڪ، سيچيلس 
* ٽوپيز بئنڪ، سيچيلس 
* والٽر شالس، صرف مڊگاسڪر جي ڏکڻ ۾، هڪ وڏو ٽاڪرو ٻيٽ هو. 
* زیلینڈیا (انٹی پوڈز)

## ٻيٽن جون ٻيون فهرستون

## خارجي لنڪس
* Island Superlatives 

## حوالا

زمرو:جاگرافي
زمرو:ٻيٽ
زمرو:جاگرافي-سان لاڳاپيل فهرستون
شاھد حسين ڀٽي

**شاھد حسين ڀٽي** ، ھڪ پاڪستاني سياستدان آھي، جيڪو 2013ع کان 2018ع تائين پاڪستان جي قومي اسيمبلي جو رڪن رھي چڪو آھي.

## سياسي زندگي
ھن 2018ع جي عام چونڊن ۾ پاڪستان مسلم ليگ (ن) جي ٽيڪ تان، قومي اسيمبلي جي تڪ اين اي - 103 (حافظ آباد - II) مان چونڊ وڙھي، پر لياقت عباس ڀٽي جي ھٿان شڪست کائي ويو.

ھن وري اين اي 103 (حافظ آباد - II) جي ضمني چونڊن ۾ ڪاميابي حاصل ڪئي ۽ پاڪستان جي قومي اسيمبلي جي رڪن طور چونڊيو ويو.

## حوالا

زمرو:2013ع کان 2018ع تائين جا پاڪستاني قومي اسيمبلي جا رڪن
زمرو:اسلاميہ يونيورسٽي بھاول پور جا شاگرد
زمرو:پاڪستان مسلم ليگ (ن) جا سياستدان
زمرو:جيوت ماڻهو
زمرو:حافظ آباد ضلعي جا ماڻھو
تڪ اين اي - 102

**تڪ اين اي - 102**  حافظ آباد - 1 ،  پاڪستان جو ھڪ قومي تڪ ھو. 2018ع جي حدبندين کان اڳ ھي حافظ آباد ضلعي جي ٻن قومي تڪن مان ھڪ تڪ ھو. حدبندين کان پوءِ ٻنھي تڪ کي اين اي - 87 ۾ ضم ڪيو ويو.

## 2002ع جون چونڊون

2002ع ۾ پاڪستاني عام چونڊون 10 آڪٽوبر تي منعقد ٿيون، جنھن ۾ پاڪستان مسلم ليگ (ق) جي رڪن چوڌري مھدي حسن ڀٽي 50،824 ووٽ کڻي ڪامياب ٿيو.

## 2008ع جون چونڊون

2008ع ۾ پاڪستاني عام چونڊون 18 فيبروري تي منعقد ٿيون، پاڪستان مسلم ليگ (ن) جي سائرہ افضل تارڙ 56،313 ووٽ کڻي ڪامياب ٿي.

## 2013ع جون چونڊون

2013ع ۾ پاڪستاني عام چونڊون 11 مئي تي منعقد ٿيون، جنھن ۾ پاڪستان مسلم ليگ (ن) جي رڪن سائرہ افضل تارڙ 93،691 ووٽ حاصل ڪري ٻيھر ڪامياب ٿي.

## وڌيڪ ڏسو
* اين اي-67 (حافظ آباد)
* تڪ اين اي - 103

## حوالا

زمرو:پنجاب، پاڪستان جا پراڻا انتخابي تڪ
زمرو:پنجاب، پاڪستان جا انتخابي تڪ
اسلامي متن جي فهرست

هي **اسلامي متن جي هڪ فهرست** آهي. اسلام جي مذهبي متنن ۾ قرآن (مرڪزي متن) شامل آهن، ڪيترائي اڳوڻا متن (جنهن کي مسلمان سمجهي رهيا آهن ته الله جي طرفان اڳئين وحي آهن)، *تورات* سميت بني اسرائيل جي نبين ۽ رسولن تي نازل ٿيل، *زبور* دائود علیہ السلام تي نازل ٿيو ۽ *انجيل* جيڪو حضرت عيسيٰ علیہ السلام تي نازل ٿيو ۽ حديث ( عمل ۽ قول جيڪي محمد صلی اللہ علیہ و سلم سان منسوب ڪيا ويا، جيڪي سنت تي مشتمل آهن).

## قرآن
اصل مضمون: قرآن 

قرآن اسلام جو مرڪزي مذهبي متن آهي، جنهن کي مسلمان مڃين ٿا ته خدا جي طرفان نازل ڪيل وحي آهي. اهو ڪلاسيڪل عربي ادب ۾ تمام بهترين ڪم سمجهي وڃي ٿو. قرآن کي بابن (عربي: سورتین، واحد: سورة) ۾ ورهايو ويو آهي، جن کي آيتن (عربي: آية؛ جمع آیات) ۾ ورهايو ويو آهي. 

### قرآن جو متن
اصل مضمون: قرآن ۾ سورتن جي فهرست 

قرآن مجيد جو متن 114 سورتن جي مختلف ڊگھائي، هر هڪ سورت طور سڃاتو وڃي ٿو. هر سورت ڪيترن ئي آيتن مان ٺهيل آهي، هر هڪ کي آيت سڏيو ويندو آهي. 
### تفسير
اصل مضمون: فهرست تفسير 
تفسير جو هڪ جسم، جنهن جو مقصد قرآني آيتن جي معنيٰ بيان ڪرڻ آهي. وحي جا سبب (اسباب النزول) اها سائنس جيڪا آيتن جي نزول جي آس پاس جي سببن، حالتن ۽ واقعن کي بيان ڪري ٿي.
 
## سنت
اصل مضمون: سنت 

سنت نبي محمد صلي الله عليه وآله وسلم جي عمل کي ظاهر ڪري ٿو جيڪو هن سيکاريو ۽ عملي طور تي شريعت جي استاد ۽ بهترين مثال جي طور تي قائم ڪيو. سنت جا ذريعا عام طور تي زباني روايتون آهن جيڪي حديثن ۽ سيرت النبي (نبي جي سوانح حيات) جي مجموعن ۽ گڏوگڏ قرآن ۾ مليا آهن. قرآن جي برعڪس، مسلمانن جا مختلف گروه نصوص يا سنت جي ماخذن جي سيٽ تي اختلاف رکن ٿا ۽ اهي حديث جي مختلف مجموعن تي زور ڏين ٿا.
### حديث
اصل مضمون: حديث جي ڪتابن جي فهرست
 
حديث نبي محمد ﷺ جي حوالي سان بيان ڪيل قول، عمل يا ٺوس منظوريون آهن. قرآن جي برعڪس، حديث، نبي جي قولن جي حيثيت مختلف فرقن ۾ هڪ جهڙي نا آهي، ڪجهه مسلمانن طرفان هن کي حجت طور نه قبول ڪيو ويندو آهي. 

سني اسلام جي مطابق ڇهه حديث جي ڪتابون جنهن کي صحاح سته چئبو آهي،  

# صحيح بخاري
# صحيح مسلم
# سنن الترمذي
# سنن ابي داؤد
# سنن ابن ماجه
# سنن نسائي

### سيرت

**سيرت النبي** کان مراد پيغمبر حضرت محمد ﷺ جي سوانح حيات آهي. هن ڪتابن ۾ پيغمبر محمد ﷺ جي زندگي جي واقعن، سندس شڪل و صورت، سندس اخلاقي خوبين کان سواء سندس غزوات (جنگي مهمن) کي گڏ ڪرڻ سان لاڳاپيل آهي.

### علم اسماء الرجال
علم اسماء الرجال اها سائنس آھي جيڪا حديث جي راوين جي باري ۾ ڳولا ڪندي آهي.

## شيعہ اصول جي ڪتابون
شيعہ اسلام پاران چار ڪتابن کي اصول جي بنيادي ڪتابن (اصول الاربعه) طور تسليم ڪيو ويندو آهي؛ جئين ته هن سني اسلام جي حديث جي ڪتابن ۾ مظبوطي تي يقين نه رکندا آهن؛
# اصول ڪافي
# من لا يحضرو الفقيه
# تهذيب الاحكام 
# الاستبصار

## اڳيون ڪتابون
ٻيا اسلامي متن، اها ڪتابون آهن جيڪيون قرآن کان اڳ الله تعالٰي جي طرفان نازل ڪيو ويون، جن جو قرآن ۾ ذڪر ڪيو ويو آهي، تورات جيڪو حضرت موسيٰ علیہ السلام تي نازل ٿيو، زبور حضرت دائود علیہ السلام تي نازل ٿيو. انجيل حضرت عيسيٰ علیہ السلام تي نازل ٿي. پر اها ڪتابون جيڪا اسلام جي مطابق، تحريف جو شڪار ٿي ويو آهن، هنن جا اسلامي تعليم جي ماخذن طور منسوخ آهن. قرآن پڻ ٻن صحیفن، صحف ابراهيم، جيڪو حضرت ابراهيم عليه السلام کي ڏنو ويو ۽ صحف موسي، جيڪو حضرت موسي عليه السلام کي ڏنو ويو، جو ذڪر ڪري ٿو.

## پڻ ڏسو
* قرآن 
* سني ڪتابن جي فهرست 
* شيعه ڪتابن جي فهرست 
* شروعاتي اسلام جي تاريخ
## حوالا

زمرو:اسلام
زمرو:اسلامي متن
زمرو:اسلامي ادب
زمرو:اسلام سان لاڳاپيل فهرستون
سائرہ افضل تارڙ

**سائرہ افضل تارڙ** ، ھڪ پاڪستاني سياستدان آھي، جنھن عباسي ڪابينا ۾ بطور وزير قومي صحت، ريگيوليشنز ۽ ڪو آرڊينيشن آگسٽ 2027ع کان مئي 2018ع تائين خدمتون سرانجام ڏنيون. ساڳي وزارت ۾ 2013ع کان 2017ع تي نواز شريف جي وزارت مھل پڻ ڪم ڪيو. 2008ع کان 2018ع تائين پاڪستان مسلم ليگ (ن) جي ٽيڪٽ تي قومي اسيمبلي جي رڪن پڻ رھي. 2024ع کان عورتن جي مخصوص سيٽ تي قومي اسيمبلي جي رڪن آھي. 

## ابتدائي زندگي
سائرہ 7 جون 1966ع تي حافظ آباد پنجاب ۾ پيدا ٿي.
 

## حوالا

زمرو:1966ع جون پيدائشون
زمرو:2008ع کان 2013ع تائين جا پاڪستاني ايم اين اي
زمرو:2013ع کان 2018ع تائين جا پاڪستاني قومي اسيمبلي جا رڪن
زمرو:پاڪستان جي قومي اسيمبلي جون عورت رڪن
زمرو:پاڪستان مسلم ليگ (ن) جا ايم اين اي
زمرو:پاڪستاني عورت وزير
زمرو:پنجاب يونيورسٽي جا شاگر
زمرو:پنجابي عورتون
زمرو:جيوت ماڻهو
زمرو:حافظ آباد ضلعي جا ماڻھو
زمرو:حڪومت پاڪستان جا وزير
زمرو:لاهور جا سياستدان
6 جُونِ

**6 جُونِ** ()، عيسوي سال جو 157 هون (ليپ سال 158 هون) ڏينهن آهي، سال پوري ٿيڻ ۾ 208 ڏينهن (ليپ سال 109 ڏينهن) باقي آهن.
## واقعا

## پيدائش
* **[[1966ع]]** – سائرہ افضل تارڙ، پاڪستاني سياستدان

## فوتگيون

## حوالا

زمرو:سال جا ڏينهن
زمرو:جُونِ
پي پي-245 (بهاولپور-1)

**پي پي-245 (بهاولپور-1)** (پی پی-245، بہاولپور-1) پنجاب جي صوبائي اسيمبلي جو هڪ انتخابي تڪ آهي.
## عام چونڊون، 2002ع
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون، 2002
## عام چونڊون، 2008ع
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون، 2008ع
## عام چونڊون، 2013ع
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون، 2013ع
## عام چونڊون، 2018ع
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون، 2018
## عام چونڊون، 2024ع
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون 2024

پنجاب جي صوبائي اسيمبلي جون عام چونڊون 8 فيبروري، 2024ع تي ٿيون۔

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا صوبائي تڪ
زمرو:پنجاب صوبائي اسیمبلي جا تڪ
زمرو:پنجاب، پاڪستان جا انتخابي تڪ
طبعي مقدارن جي فهرست

ھي آرٽيڪل جدولن تي مشتمل آھي جيڪو ڪجھ طبعي مقدارن کي بيان ڪري ٿو. پهرين جدول ۾ بنيادي مقدارن جي فهرست ڏني وئي آهي جيڪي يونٽن جي بين الاقوامي نظام ۾  طبعي مقدار جي طبعي ابعاد (dimension) جي تجزيي لاء استعمال ٿيل آهن. ٻئي جدول ۾ نڪتل طبعي مقدارن جي فهرست ڏنل آهي. حاصل ڪيل مقدار کي بنيادي مقدار جي لحاظ کان بيان ڪري سگهجي ٿو.

ياد رهي ته طبعي مقدار لاءِ استعمال ٿيل نه ته نالا ۽ نشان بين الاقوامي معيار جا آهن. ڪجهه مقدار ڪيترن ئي مختلف نالن سان سڃاتا ويندا آهن جهڙوڪ مقناطيسي B-فيلڊ جنهن کي، مقناطيسي فيلڊ جي حوالي سان، مقناطيسي وهڪري جي کثافت، مقناطيسي انڊڪشن يا صرف مقناطيسي فيلڊ طور سڃاتو وڃي ٿو. ساڳيءَ طرح، مٿاڇري جي ٽينشن کي σ، γ يا T جي ذريعي ظاهر ڪري سگھجي ٿو. جدول ۾ عام طور تي صرف ھڪڙو نالو ۽ علامت ڏنل آھي جيڪو عام طور تي استعمال ڪيو ويندو آھي. آخري ڪالمن ۾ ڪجهه خاص خاصيتون شامل آهن جيڪي ڪجهه مقدار ۾ آهن، جهڙوڪ انهن جي ماپ ڪرڻ واري رويي (يعني مقدار شديد يا وسيع آهي)، انهن جي تبديلي جي ملڪيت (يعني ڇا مقدار هڪ اسڪيلر، ویکٹر، ميٽرڪس يا ٽينسر آهي) ۽ ڇا مقدار محفوظ آهي.  
 

## حوالا

زمرو:طبيعيات
زمرو:طبيعي مقدارون
زمرو:سائنس-سان لاڳاپيل فهرستون
منسٽري آف نيشنل ھيلٿ سروسز، ريگيولشن ۽ ڪارڊينيشن

**منسٽري آف نيشنل ھيلٿ سروسز، ريگيولشن ۽ ڪارڊينيشن** ، حڪومت پاڪستان جي ھڪ ڪابينا جي سطح جو ھڪ ادارو آھي، جنھن جي زميواري عوامي صحت جي معاملن کي ڏسڻ آھي.
## تاريخ
حڪومت پاڪستان جي صحت جي شعبي کي 2011ع ۾ ٿيل ارڙھين ترميم کان پوءِ صوبائي حڪومتن جي حوالي ڪيو ويو. پر مئي 2013ع تي پاڪستان جي نگران وزير اعظم مير ھزار خان کوسو ٻيھر صحت جا معاملا وفاقي سطح تي ڏسڻ لاءِ منسٽري آف نيشنل ھيلٿ سروسز، ريگيولشن ۽ ڪارڊينيشن قائم ڪئي. 

هن نئين وزارت جو ڪم طبي خدمتن جي فراهمي، صحت جي پاليسين کي قومي سطح تي لاڳو ڪرڻ هو.

## حوالا

زمرو:پاڪستان ۾ موجود ادارا
زمرو:پاڪستان جا سرڪاري ادارا
زمرو:پاڪستان ۾ موجود طب ۽ صحت جا ادارا
زمرو:حڪومت پاڪستان جون وفاقي وزارتون
سيڪريٽري صحت (پاڪستان)

**سيڪريٽري صحت **  پاڪستان جي منسٽري آف نيشنل ھيلٿ سروسز، ريگيولشن ۽ ڪارڊينيشن جو وفاقي وزير ھوندو آھي. ھن عھدي تي گريڊ 22 جو آفيسر ڀرتي ڪيو ويندو آھي، جنھن جو تعلق اڪثر پاڪستان ايڊمنسٽريٽو سروسز سان ھوندو آھي.

## وڌيڪ ڏسو
* حڪومت پاڪستان
* وفاق وزير

## حوالا

زمرو:پاڪستان جون ديواني ملازمتون
زمرو:حڪومت پاڪستان
زمرو:حڪومت پاڪستان جا اڻپورا مضمون
منصفاڻو استعمال

**منصفاڻو استعمال** ، آمريڪا جي گڏيل رياستن جي قانون ۾ ھڪ اصول آھي جنھن تحت حق ۽ واسطا سان تحفظيل مواد کي پھرين کان ورتل اجازتنامي کان بغير مخصوص حالتن ۾ استعمال ڪري سگهجي ٿو. ھن اصول جي تحت حق ۽ واسطا رکندڙن جي حق جو تحفظ ڪيو ويندو آھي ۽ ان سان گڏ عوامي مفاد لاءِ مخصوص حالتن ۾ مواد جي استعمال جو حق پڻ ڏنو ويندو آھي. ھن قانون تحت ڪنھن تحافظيل مواد کي عوامي سطح تي ورھائڻ ۽ جاري ڪرڻ جي اجازت ڏنل آھي، ٻي صورت ۾ اھو ڪم ڇپائي حق جي ڀڃڪڙي لکي ويندي.

## حوالا

زمرو:منصفاڻو استعمال
سونورا ريگستان

**سونورا ريگستان** (Sonoran Desert؛ ) اتر آمريڪا ۾ هڪ گرم ريگستان ۽ ماحولي علائقو آهي جيڪو پکڙيل آهي اتر اولهه ميڪسيڪو جي رياستن سونورا، باجا ڪيليفورنيا، ۽ باجا ڪيليفورنيا سور، ۽ گڏوگڏ ڏکڻ اولهه آمريڪا جو حصو (ايريزونا ۽ ڪيليفورنيا ۾) آھي.  اهو ميڪسيڪو ۽ آمريڪا ٻنهي ۾ گرم ترين ريگستان آهي.    ان جي ايراضي 2,60,000 چورس ڪلوميٽر (1,00,000 چورس میل) آهي. 

ڦائٽوجاگرافي ۾، سونورن ريگستان ڏکڻ اولهه اتر آمريڪا جي مڊیران علائقي جي سونورا فلورسٽڪ (Sonoran Floristic) صوبي جي اندر آهي، جيڪو اتر اولهه اڌ گول جي ھولارڪٽڪ   (Holarctic) دائري جو حصو آهي. ريگستان ۾ مختلف قسم جي منفرد ٻوٽن ۽ جانورن تي مشتمل آهي، خاص طور تي، ساگوارو (ڪارنيگيا گيگنٽيا) ۽ آرگن پائپ ڪيڪٽس (اسٽينوسريس ٿوربري). 

سونوران ريگستان ويجھن ريگستانن کان واضح طور تي مختلف آهي (مثال طور، عظيم بيسن، موجاوي ۽ چيهوواهان ريگستان) ڇاڪاڻ ته اهو سياري جي موسم ۽ برسات جي ٻن موسمن ۾ ذيلي اڀرندڙ گرمي مهيا ڪري ٿو (ان جي ابتڙ، مثال طور، موجاوي جي خشڪ اونهاري ۽ سرد سياري جی مقابل). هي خشڪي ۽ نمي جي وچ ۾ انتهائي تڪرار پيدا ڪري ٿو.

## جڳھ
### ذيلي علائقا
ريگستان جي ذيلي علائقن ۾ ڏکڻ اوڀر ڪيليفورنيا جو ڪولوراڊو ريگستان؛ ۽ ڏکڻ اولهه ايريزونا ۾ ڪولوراڊو نديءَ جي اتر-ڏکڻ حصي جي اوڀر ۾ يوما ريگستان. 

سال1957ع جي پبليڪيشن، Vegetation of the Sonoran Desert ۾، فوریست شريوي سونوران ريگستان کي خاصيتن جي لحاظ کان ستن علائقن ۾ ورهايو: 
* لوئر ڪولوراڊو وادي، 
* ايريزونا اپلينڊ، 
* سونورا جا ميدان، 
* سونورا جون پاڙون، 
* سينٽرل گلف ڪوسٽ، 
* ويزڪينو ريجن، ۽ 
* ميگڊالينا ريجن
 
ڪيترائي ماحوليات جا ماهر شريوي جي ويزڪينو ۽ مگدالينا علائقن کي سمجهن ٿا، جيڪي باجا ڪيليفورنيا جزائر جي اولاهين پاسي آهن، هڪ الڳ ماحولياتي علائقو، باجا ڪيليفورنيا ريگستان آهي. ميڪسيڪو جي ڏاکڻي سونوران ريگستان ۾ گران ڊيسيئرٽو ڊي الٽر ملي ٿو، جنهن ۾ ايل پيناڪيٽ ي گران ڊيسيئرٽو ڊي الٽر بايوسفير رزرو آهي، جيڪو 2,000 چورس ڪلوميٽر (770 اسڪوائر ميل) ريگستاني ۽ جبل وارن علائقن تي مشتمل آهي. حياتياتي محفوظ علائقن (Biosphere) ۾ اتر آمريڪا ۾ واحد فعال ايرگ ڊون علائقو شامل آهي. بايوسفير رزرو جي ويجھو شهر Puerto Peñasco ('Rocky Point') رياست سونورا، ميڪسيڪو ۾ آهي. 
### ذيلي علائقا
سونورن ريگستان جي ذيلي علائقن ۾ شامل آهن: 
* ڪولوراڊو ريگستان 
* گران ڊيزرتو ڊي التار 
* ليچوگويلا ريگستان 
* ٽونيوپا ريگستان 
* يوها ريگستان 
* يوما ريگستان 
## موسم
## نباتات
## جانور
## انساني آبادي
## محفوظ علائقا
## پڻ ڏسو
* چيهواهوان ريگستان 
* موجوي ريگستان
* مٽي جو طوفان 
* علائقي جي لحاظ کان ريگستانن جي فهرست  
## حوالا

زمرو:ريگستان
زمرو:اتر آمريڪا ۾ ريگستان
زمرو:اتر آمريڪا جي طبعي جاگرافي
عدم تعاون تحريڪ (2024ع)

200px|thumb|کاٻو|alt=وزير اعظم جي استعفي کانپوءِ ماڻھو سندس آفيس آڏو نعريبازي ڪري رھيا آھن
**عدم تعاون تحريڪ ** ، جنھن کي **ھڪ نقاطي تحريڪ** پڻ چيو وڃي ٿو، بنگلاديش جي حڪومت خلاف ٿيل احتجاجي تحريڪ جو نالو آھي. ھي تحريڪ بنگلاديش ۾ ٿيل 2024ع جي ڪوٽا سڌران کان شروع ٿي. ھن تحريڪ جو ھڪ ئي مطالبو ھو تہ حسينا واجد ۽ سندس ڪابينا استعفي ڏئي.   

جيتوڻيڪ شروعات ۾ ھي احتجاج سرڪاري نوڪرين ۾ ڪوٽا سڌارن بابت قانون سازي تائين محدود ھئي، پر احتجاج دوران ڪيترن ئي مظاهرين جي موت کان پوءِ، ھي تحريڪ وڌي حڪومت مخالف بغاوت ۾ تبديل ٿي وئي. ھن تحريڪ جي وسيع ٿيڻ کان پوءِ، ملڪ جي خراب اقتصادي صورتحال، سياسي، سماجي ۽ انساني حقن جي ڀڃڪڙين، سرڪاري عملدارن پاران وڌندڙ ڪرپشن، حسينا واحد پاران ملڪ اندر آمراڻي نظام لاڳو ڪرڻ سبب ماڻھن وڏي تعداد ۾ ھن احتجاج ۾ شرڪت ڪئي.

3 آگسٽ 2024 تي، تعصب مخالف شاگرد تحريڪ جي اڳواڻن حسينا واجد جي استعيفيٰ جو هڪ نقطي مطالبي جو اعلان ڪيو ۽ حڪومت سان ”عدم تعاون“ جو مطالبو ڪيو. ٻئي ڏينهن، بنگلاديش ۾ پرتشدد جھڙپون شروع ٿي ويون، جن ۾ شاگردن سميت 97 ڄڻا مارجي ويا. شاگرد تنظيم جي اڳواڻن 5 آگسٽ تي حسينا واجد کي اقتدار تان هٽائڻ لاءِ ڍاڪا ڏانهن مارچ جو سڏ ڏنو. ان ڏينهن، ھزارين مظاهرين راڄڌاني مان نڪري وزيراعظم ھائوس ڏانھن روانا ٿيا. بنگلاديش جي معياري وقت مطابق منجهند 2:30 وڳي، شيخ حسينا استعيفيٰ ڏئي ڇڏي ۽ هوءَ ڀارت اتر اوڀر رياست تريپورا جي گاديءَ واري هنڌ اگرتاللا پهتي، جتي کيس ڀارت جي حڪومت پناھ ڏنو.

## حوالا

زمرو:2024ع جا احتجاج
بطليموس

**ڪلوڊيئس بطليموس** **(Claudius Ptolemy؛ یونانی:Κλαύδιος   Πτολεμαίος؛ 168 ق.م - 90 ق.م)** **قديم [[يونان|يوناني]] فلسفي ۽ [[فلڪيات]] جي ماهرن مان هڪ هو، جيڪو گهڻو ڪري [[مصر]] جي شھر [[اليگزينڊريا|اسڪندريا]] ۾ رهندو هو.**

هن پنهنجي وقت جي ڄاڻايل ڪائنات لاءِ هڪ نمونو پيش ڪيو تہ، "ڌرتيءَ ڪائنات جي مرڪز ۾ آهي ۽ سج، چنڊ ۽ باقي سيارا ۽ ٻيا آسماني جسم ان جي چوڌاري گردش ڪن ٿا". بطليموس ھن زماني ۾، مدار جي بدران، جيڪو سيارن جو فرضي رستو آهي، برج جو تصور استعمال ڪيو.انھن جی خیال مطابق "فضا هڪ مضبوط ۽ پوشيده گول جسم آهي (جهڙوڪ شيشو) جنهن ۾ زمين مرڪز ۾ رکيل آهي ۽ سيارا مضبوط طور تي پنهنجي ماحول سان جڙيل آهن. جيئن تارا زمين جي چوڌاري گردش ڪين ٿا، سيارا پڻ ڌرتيء جي چوڌاري گردش ڪين ٿا". هن جي دور ۾، چار سيارا؛ عطارد، وينس، مريخ ۽ مشتري دريافت ڪيا ويا ء وڌيڪ دريافت نه ڪيا ويا. پڻ، بطليموس ايمان آندو ته خدا ۽ ملائڪ آسمانن کان پوء رهن ٿا. بطليموس ڪائنات جي باري ۾ جيڪو نظريو پيش ڪيو ان کي مرڪزي زمين جو نظریو سڏيو وڃي ٿو. چنڊ ۽ سج جي ظاهري حرڪت جو مشاهدو ڪندي هن مرڪزي زمين جو نظريو پيش ڪيو، نڪولس ڪوپرنيڪس مرڪزي سج جو نظریو پيش ڪيو ۽ انهن جي راءِ ۾ ترميم ڪئي.
## حوالا

زمرو:مصر
زمرو:جاگرافيدان
زمرو:سائنس سان لاڳاپيل شخصيتون
آئيوانووو اوبلاسٽ

**آئيوانووو اوبلاسٽ** (Ivanovo Oblast؛ روسی: Ива́новская о́бласть): (Ivanovskaya oblast) روس جو هڪ وفاقي ماتحت علائقو (اوبلاست) آهي. ان جي آبادي سال 2021ع جي روسي مردم شماري جي مطابق 9,27,828 هئي. ان جا ٽي وڏا شهر آئیوانووو (انتظامي مرڪز)، ڪائینیشما ۽ شویا آهن. سياحت جو مکيه مرڪز پلایوس آهي. وولگا دریاھہ اوبلاست جي اترئين حصي مان وجهي ٿو.

## تاريخ

ان جي تاريخ جي شروعات ۾، آئيوانووو علائقو مختلف آبادين جهڙوڪ روسين، يورپين، ايشيائي ۽ ٻين جي وچ ۾ هڪ پگھلڻ وارو برتن هو. مختلف قديم يورالين ۽ قديم سلاوڪ قبيلا هن علائقي ۾ آباد هئا. 

آئيوانووو انڊسٽريل اوبلاست 1 آڪٽوبر 1929ع تي قائم ٿيو.   11 مارچ 1936ع تي، ان جو هڪ حصو جديد آئيوانووو اوبلاست بڻجي ويو جڏهن ته باقي حصو يارو سلاول اوبلاست ٺاهڻ لاءِ ورهايو ويو. 21 مئي 1998 تي آئيوانووو اوبلاست  آمور، ڪوسٽروما، وورونيز اوبلاست  ۽ ماري ايل ريپبلڪ سان گڏ وفاقي حڪومت سان طاقت جي حصيداري واري معاهدي تي دستخط ڪيو، ان کي خودمختياري ڏني وئي. اهو معاهدو 26 فيبروري 2002ع تي ختم ٿي ويو.

## جاگرافي
آئيوانووو اوبلاست جون سرحدون ڪوسٽروما اوبلاست، نزني نوووگراڊ اوبلاست، ولاديمير اوبلاست ۽ ياروسلاول اوبلاست سان ملن ٿيون. آئيوانووو اوبلاست جي آبهوا براعظمي آهي، جنهن ۾ ڊگهو، سرد سيارو ۽ ننڍو، گرم اونهارو آهي. سڀ کان ٿڌو مهينو جنوري آهي، جنهن جو سراسري گرمي پد °12- سينٽي گريڊ (°10 فارنهائٽ) اولهه ۾ ۽ °13- سينٽي گريڊ (°9 فارنهائٽ) اوڀر ۾ آهي. گرم ترين مهينو جولاءِ آهي جنهن جو سراسري گرمي پد °18 سينٽي گريڊ   (°64 فارنهائٽ) آهي. جيتوڻيڪ روس جي ڪيترن ئي جمهوريتن کان وڏو، آئيوانووو اوبلاست روس ۾ زميني علائقي جي لحاظ کان ننڍو علائقو آهي. 

## سياست
سوويت دور ۾، اوبلاست ۾ اعلي اختيار ٽن ماڻهن جي وچ ۾ ورهايل هئا: آئيوانووو CPSU ڪميٽي جو پهريون سيڪريٽري (جنهن کي حقيقت ۾ سڀ کان وڏو اختيار هو)، اوبلاست سوويت (قانون سازي جي طاقت) جو چيئرمين ۽ اوبلاست ايگزيڪيوٽو ڪميٽي (ايگزيڪيوٽو پاور) جو چيئرمين. 1991ع کان وٺي، CPSU سموري طاقت وڃائي چڪو آهي، جڏهن اوبلاست انتظاميه جو سربراهه ۽ آخرڪار گورنر، هڪ چونڊيل علائقائي پارليامينٽ سان گڏ مقرر ڪيو ويو. آئيوانووو اوبلاست جو چارٽر خطي جو بنيادي قانون آهي. آئيوانووو اوبلاست جي قانون ساز اسيمبلي صوبي جي قائم ڪيل قانون ساز (نمائندا) ادارو آهي. قانون ساز اسيمبلي پنهنجي اختيار کي استعمال ڪندي قانونن، قراردادن ۽ ٻين قانوني عملن کي پاس ڪندي ۽ ان جي طرفان منظور ڪيل قانونن ۽ ٻين قانوني عملن تي عملدرآمد ۽ نگراني ڪندي. اعليٰ ترين ايگزيڪيوٽو باڊي اوبلاست حڪومت آهي، جنهن ۾ علائقائي انتظامي ادارا شامل آهن جهڙوڪ ضلعي انتظاميا، ڪميٽيون ۽ ڪميشنون جيڪي ترقي جي سهولت فراهم ڪن ٿيون ۽ صوبي جي روزمره جي معاملن کي هلائين ٿيون. اوبلاست انتظاميه گورنر جي سرگرمين جي حمايت ڪري ٿي جيڪو اعليٰ ترين سرڪاري عھدیدار آهي ۽ روس جي آئين تحت اوبلاست جي چارٽر جي ضامن جي طور تي ڪم ڪري ٿو. 
## انتظامي ڊويزنون
## ڊيموگرافڪ
## خارجي لنڪس
*

## حوالا

زمرو:آئيوانووو اوبلاسٽ 
زمرو:روس جا اوبلاسٽ
پي پي-65 (گوجرانوالا-7)

**پي پي-65 (گوجرانوالا-7)** (پی پی-65، گوجرانوالا-7) پنجاب جي صوبائي اسيمبلي جو هڪ انتخابي تڪ آهي.
## عام چونڊون، 2002ع
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون، 2002
## عام چونڊون، 2008ع
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون، 2008ع
## عام چونڊون، 2013ع
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون، 2013ع
## عام چونڊون، 2018ع
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون، 2018
## عام چونڊون، 2024ع
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون 2024

پنجاب جي صوبائي اسيمبلي جون عام چونڊون 8 فيبروري، 2024ع تي ٿيون۔

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا صوبائي تڪ
زمرو:پنجاب صوبائي اسیمبلي جا تڪ
زمرو:پنجاب، پاڪستان جا انتخابي تڪ
ڀڪر تعلقو

**ڀڪر تعلقو** (تحصیل بھکّر)، پاڪستان جي صوبي پنجاب جي ضلعي ڀڪر جو هڪ انتظامي ذيلي ڊويزن (تعلقو) آهي. ڀڪر شهر هن تعلقي جو صدر مقام آهي.
## حوالا

زمرو:تعلقا
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:پنجاب جا تعلقا
اسلامي فلسفو

اسلامي مذهب ۾، ٻه لفظ فلسفه طور استعمال ڪيا ويا آهن، پهريون **فلسفو آهي** ۽ ان ۾ منطق، رياضي ۽ فزڪس شامل آهن، جڏهن ته ٻيو *علم الکلام آهي جيڪو [[ارسطو]] فلسفي ۽ [[نيو افلاطونيت|نيو-افلاطوني]] تعبيرن تي ٻڌل آهي.اسلامي فلسفو جي تعريف [[زندگي|زندگيءَ]] سان جڙيل مسئلن جي منظم تحقيق سان به ڪئي وئي آهي، عالم اسلام ۾ [[ڪائنات جو علم|ڪائنات]] جو فلسفو، [[اخلاقيات|اخلاق]] ۽ [[اسلامي ثقافت|تمدن]] وغيره پيش ڪيو ويو.*