راج نندگائون ضلعو

**راج نند گائون ضلعو** وچولي ڀارت جي رياست ڇتيس ڳڙھ ۾ واقع آهي. هن ضلعي جو انتظامي هيڊڪوارٽر راجننڊگائون شهر آهي.

## تاريخ

قديم زماني ۾ راجنندگائون، ٻين ڇتيسڳڙھ جي ميداني علائقن وانگر، ڏکڻ ڪوسلا جو حصو هو. اشوڪ جي دور ۾ هي علائقو موريه سلطنت جي قبضي هيٺ هو. ٽئين صدي عيسويءَ جون انڊو-ساساني سلطنت سان لاڳاپيل سڪا هتي مليا آهن، جنهن مان ظاهر ٿئي ٿو ته هن علائقي جا ٻاهرين دنيا سان لاڳاپا هئا.
چوٿين صدي عيسويءَ ۾ ڏکڻ ڪوسلا انهن علائقن مان هڪ هو، جنهن کي سمندرگپت پنهنجي ڏاکڻي مهم دوران مات ڪيو. بهرحال، مهانديءَ کان ڏکڻ واري علائقي تي گپتا حڪمرانن جو سڌو سنئون ڪنٽرول گهٽ هو، ۽ مقامي حڪمرانن گپتا بالادستي قبول ڪئي. گپتا دور جا سڪا پڻ مليا آهن. ڪجهه حصن تي نالا گهراڻو ۽ ٻين حصن تي واڪاٽڪا گهراڻو جو قبضو رهيو.
ڇهين صدي عيسويءَ ۾ هي علائقو سوموامشي گهراڻو جي قبضي ۾ هو، جڏهن ته ستين صديءَ ۾ ٻيهر نالا حڪمرانن جي هٿ ۾ ويو. ڏهين صديءَ ۾ سوموامشي ٻيهر اقتدار ۾ آيا، پر پوءِ ڪلاچوري گهراڻو سندن جاءِ والاري. ٻارهين ۽ تيرهين صدي عيسويءَ ۾ ضلعي جو ڏاکڻو حصو ڪنڪر جي سردارن جي قبضي ۾ آيو. ڪلاچوري حڪمران ارڙهين صديءَ تائين حڪومت ڪندا رهيا. خيرگڙھ ۽ اترئين حصي تي راج گونڊ حڪمرانن جو قبضو رهيو. راني درگاوَتي جي جدوجهد کان پوءِ اهي حڪمران مغلن جا باجگزار بڻيا.
1742ع ۾ ڀونسلن جي ماتحت مرهٽن ڇتيسڳڙھ تي حملو ڪيو. ڀاسڪر پنت آخري ڪلاچوري بادشاهه کي هٽائي راجنانڊگائون تي قبضو ڪيو. 1753ع ۾ ناگپور جي ڀونسلن ڇتيسڳڙھ تي مڪمل قبضو ڪيو ۽ رگهو جي علائقو پنهنجي پٽ بيمباجي حوالي ڪيو.
مرهٽن جي قبضي کان پوءِ هي علائقو ٽين انگريز-مرهٽا جنگ دوران انگريزن جي هٿ ۾ آيو. 1818ع ۾ ڊونگرگڙھ ۾ انگريزن خلاف بغاوت ٿي، جيڪا دٻائي وئي. 1853ع ۾ ناگپور کي لاپس جو نظريو تحت برطانوي راڄ ۾ شامل ڪيو ويو ۽ راجنانڊگائون مرڪزي صوبن ۽ برار جو حصو بڻيو.
1906ع ۾ ٺاڪر پياريلال سنگھ سواديشي تحريڪ کي فروغ ڏنو. 1939ع ۾ هتي ٻيلو ستياگره شروع ڪيو ويو، جنهن دوران پوليس فائرنگ ڪئي.
1948ع ۾ راجنانڊگائون رياست کي درگ ضلعو ۾ شامل ڪيو ويو، جيڪو پوءِ مڌيه پرديش جو حصو بڻيو. 26 جنوري 1973ع تي راجنانڊگائون کي الڳ ضلعو بڻايو ويو. بعد ۾ ڪبيرڌام ضلعو پڻ هتان الڳ ڪيو ويو.
هي ضلعو ڳاڙهي ڪوريڊور جو حصو آهي.

## جاگرافي
ضلعي جو رقبو 8222&nbsp;چورس ڪلوميٽر آهي. اتر ۾ ڪبيرڌام ضلعو، اوڀر ۾ درگ ضلعو، ڏکڻ ۾ ڪنڪر ضلعو، اولهه ۾ گونڊيا ضلعو ۽ گڍڇيرولي ضلعو (مهاراشٽر)، ۽ اتر-اولهه ۾ بالاگھاٽ ضلعو (مڌيه پرديش) واقع آهن.
اڪثر حصو ڇتيسڳڙھ جي ميداني علائقي ۾ اچي ٿو. اولهه طرف وئينگنگا درياهه ۽ اوڀر طرف مهاندي درياهه جا آبي حوض آهن. شيو ناٿ درياھ، جيڪو مهاندي جو وڏو معاون درياهه آهي، هتي جنم وٺي درگ ضلعي ڏانهن وهي ٿو. اتر-اولهه ۾ ميڪال ٽڪريون (ستپُرا سلسلو) آهن، جڏهن ته ڏکڻ ۾ بستار پليٽو جو حصو آهي.

## آبادي جا انگ اکر

2011ع جي ڀارت جي مردم شماري موجب راجنانڊگائون ضلعي جي آبادي 1,537,133 هئي، جيڪا لڳ ڀڳ گابون ملڪ يا آمريڪي رياست هوائي جي برابر آهي. ان حساب سان ڀارت ۾ (ڪل 640 مان) هن جو درجو 325 هوندو آهي. آباديءَ جي ڳاڙهاڻ  آهي. 2001ع کان 2011ع تائين آبادي واڌ جي شرح 19.82% رهي. جنس جو تناسب هر 1000 مردن تي 1017 عورتون آهي، ۽ خواندگي 76.97% آهي. ضلعي جي ورهاست کان پوءِ آبادي 884,742 رهي، جنهن مان 24.83% شهري علائقن ۾ رهندڙ آهن. شيڊول ڪاسٽ ۽ شيڊول قبائلي آبادي ترتيبوار 10.83% ۽ 19.75% آهن.

مکيه شيڊول ڪاسٽ برادرين ۾ چمار ۽ مهار شامل آهن. مکيه شيڊول قبيلن ۾ گونڊ، ڪنور ۽ هلبا شامل آهن.

2011ع جي ڀارت جي مردم شماري وقت ضلعي ۾ 82.37% آبادي ڇتيسڳڙھي، 13.26% ھندي ۽ 1.73% مراٺي کي پنهنجي پهرين ٻولي طور ڳالهائيندي هئي.

## سياحتي هنڌ

ڊونگرگڙھ هن ضلعي جو اهم سياحتي ۽ ياترا هنڌ آهي. بامليشوري مندر، جيڪو 1600 فوٽن جي اوچائي تي ٽڪريءَ تي واقع آهي، وڏي بامليشوري نالي سان مشهور آهي. ان کان علاوه ننڍي بامليشوري مندر پڻ موجود آهي. نورتري ميلن دوران هزارين عقيدتمند هتي ايندا آهن.
ٻيو اهم هنڌ شيتلا ديوي شڪتي پيٺ آهي، جيڪو لڳ ڀڳ 2200 سال پراڻو آهي. پرگياگري، هڪ بدھ وهار، پڻ مشهور آهي. برفاني ڌام، امباگرھ چوڪي، امباگرھ ديوي مندر، مونگرا ڊيم، سنڪر دهارا ۽ ٽيپاگڙھ پهاڙي پڻ قابل ذڪر هنڌ آهن.

## حوالا

## ٻاھريان ڳنڍڻا

* Official website


زمرو:ڇتيسڳڙھ جا ضلعا
زمرو:1973ع ۾ مدهيه پرديش ۾ قيام
زمرو:1973ع ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا