open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
سڪندر يوناني کي سنڌي ڏاهي جو جواب

تاريخ جي ورقن مان ڄاڻ ملي ٿي ته سڪندر يوناني کي ٽيڪسلا جي ماڳ ۾ هڪ سنڌي فلسفي **دادا منش** سان ملڻ ٿيو. دادا منش کي **ايرين** پنهنجي ڪتاب ۾ **ڊيڊا منس** ڪري سڏيو آھي. ايرين سڪندر کان اڍائي ٽي سو سال پو پيدا ٿيو هو. ان سڪندر جي ڪاهن بابت مواد گڏ ڪري هڪ ڪتاب لکيو هو. جيڪو سڪندر جي ڪاهن تي هڪ کرو ڪتاب مڃو ويندو آهي. سنڌ ۾ سڪندر جي ڪاھ بابت ايرين کان سواءِ **ارسٽوبيولس** پڻ لکيو آهي. ارسٽوبيولس سنڌ ۾ سڪندر جو جرنيل هو. ارسٽوبيولس سيوهڻ جي ڇهن سنڌي ساڃاھ وندن جو ذڪر پڻ ڪيو آهي جيڪو ڏاڍو دلچسپ آهي. هڪ ٻيو سنڌي فلسفي ڪالانش جو ذڪر پڻ ايرين ڪيو آهي، جيڪو چتا تي سڙيو هو.

سڪندر کي خبر پئي ته ٽيڪسلا ۾ هڪ مجذوب سنڌي فلاسافر دادا منش رهي ٿو. جيڪو اگهاڙو رهندو آهي ۽ سندس شاگرد به ساڻس آهن. سڪندر جيئن ته ارسطو جو شاگرد هو سو هن ۾ علم فلسفي جو قدر، شوق ۽ لاڙو پڻ هو. سو هلي وڃي **دادا منش** وٽ نڪتو. احوال ٿيا سڪندر کي دادا منش گاھ ئي نه وڌو. سڪندر دادا منش کي پاڻ سان گڏ ھلڻ لا ڏاڍيون منٿون ڪيون. دادا منش نه رڳو پاڻ ويو پر سڀني شاگردن کي به جهلي ڇڏيائين ته هن سان ناهي وڃڻو. 
سڪندر کي چيائين ته توکي ڌرتي ۽ سمنڊ جي لوڀ آهي سو تو پنهنجي ۽ پاڻ جهڙن ٻين انسانن جي جند آزار ۾ وڌي آهي. سو تون وڃ مون کي نانهن (عدم، ڪجهه به نه) جي ضرورت آهي. مرڻ کان پو هن جند جي جان ڇٽي پوندي. هي جند ۽ مان ٻئي هڪ ئي گهر ۾ رهياسين پر ملياسون ڪڏهن به نه. سڪندر اها ملاقات ۽ ڳالهيون لکرايون,  جيڪي تاريخ ۾ رهجي ويون.

## حوالا

زمرو:ادب
زمرو:سنڌ جي تاريخ
خوشحال خان خٽڪ

**خوشال خان خٽڪ** (پشتو: خوشال خان خټک؛ 1613 – 20 فيبروري 1689) خوشال بابا جي نالي سان پڻ مشهور آهي 17 صدي جو پشتون شاعر، سردار ۽ جنگجو هو. خوشحال خان مغل سلطنت جي خدمت ڪئي ۽ ان کي پختون ويڙهاڪن کان بچائيندي پنهنجي زندگيءَ جو گهڻو حصو گذاريو. سندس قبيلي جي سرداريءَ مان برطرف ٿيڻ کان پوءِ ۽ سندس پٽ کي سندس مغل سردارن طرفان تبديل ڪرڻ بعد، خوشحال خان مغلن جي خلاف ٿي ويو. ان کان پوءِ، خوشحال سڀني پشتونن جي اتحاد جي تبليغ ڪئي، ۽ مغل سلطنت خلاف بغاوت جي ترغيب ڏني، پنهنجي زندگيءَ جي آخري سالن ۾ شاعريءَ ذريعي پختون قومپرستي کي فروغ ڏنو. خوشحال جي شاعري جو گهڻو حصو پشتو ۾ آهي پر ڪجهه فارسيءَ ۾ به آهي. خوشحال کي ”پشتو ادب جو پيءُ“ ۽ افغانستان جو قومي شاعر سمجهيو وڃي ٿو.

خوشحال جي زندگي مغل شهنشاهه جي خدمت ڪندي گذري ۽ پنهنجي آخري سالن ۾ هن مغل سلطنت جي خلاف جدوجهد ڪئي جنهن جا خيبر پختونخوا (موجوده پاڪستان) ۽ زابلستان (موجوده افغانستان) جي پشتونن سان لاڳاپا خراب هئا. سردار جي حيثيت ۾ پنهنجي حيثيت بحال ڪرڻ لاءِ، خوشحال مغل شهنشاهه، اورنگزيب جي طاقتن کي چيلينج ڪيو ۽ ڪيترن ئي جنگن ۾ مغل فوجن کي شڪست ڏني. هو هڪ نامور جنگجو هو، جيڪو ”پشتون ويڙهاڪ شاعر“ جي نالي سان مشهور ٿيو. خوشحال جو موقف ۽ ويڙهه وارو رويو پشتون تاريخ ۾ هڪ اهم موقف هو ۽ سندس رايا ۽ خيال پختونن جي نظرياتي ۽ فڪري ترقيءَ ۾ هڪ نئون مرحلو جوڙيو. خوشال شاعري ۽ نثر جي ڪمن کان علاوه فارسي ۽ عربي مان پشتو ۾ مختلف ترجما پڻ لکيا. هن بعد ۾ تيراه جي علائقي (هاڻي خيبر ضلعي) ۾ وفات ڪئي.

## شروعاتي زندگي

## خانداني پس منظر

## شيخ رحمڪار جي پيروڪار جي حيثيت ۾

## بغاوت ۽ مغل سلطنت

## موت ۽ تعظيم

## امن ۽ قومي سالميت لاءِ جدوجهد

## شايع ٿيل ڪم

## اقوال

## ورثو

## پڻ ڏسو

## خارجي لنڪس

## حوالا

زمرو:شاعري
زمرو:قومپرستي
زمرو:خيبر پختونخوا 
زمرو:خيبر پختونخوا جون شخصيتون
حيدرآباد لٽريچر فيسٽول

**حيدرآباد لٽريچر فيسٽول** (HLF) ھڪ سالياني ادبي گڏجاڻي آھي جيڪا اڪيڊمي فار پروموشن آف آرٽ، لٽريچر اينڊ لٽريسي (APAL) پاران حيدرآباد، سنڌ ۾ ڪوٺائي ويندي آھي.

## تاريخ
فيسٽول پھريو ڀيرو اپريل 2016 ۾ حيدرآباد اسپورٽس ڪلب ويجھو نياز اسٽيڊيم حيدرآباد ۾ ٽن ڏينھن لاءِ 15 کان 16 اپريل تائين ٿيو. ٻيو موقعو جنوري 2017ع ۾ 6 کان 8 جنوري تائين سنڌ عجائب گھر، قاسم آباد، حيدرآباد ۾ ٿيو.

گڏجاڻيءَ ۾ ڪيترين ئي عوامي شخصيت شرڪت ڪئي آھي جن ۾ سياستدان رسول بخش پليجو، سيد سردار علي شاھ، حميدا کھڙو، سسئي پليجو، صحافي نصير مزرا، وسعت الله خان، ليکڪ امر جليل، حليم باغي ۽ ٻيا شامل آھن.

ٽيون حيدرآباد لٽريڇر فيسٽول 19 کان 21 جنوري 2018ع تائين تائين سنڌ عجائب گھر، حيدرآباد ۾ ڪوٺايو ويندو.

## فيسٽول
گڏجاڻي ۾ ڪيترائي سيشن ھوندا آھن جن جو مقصد سنڌ جا سنڌ جا سماجي مسئلا، سنڌي ثقافت، سنڌي ٻوليءَ سان لاڳاپيل مسئلا، سنڌي ادب ۾ ايندڙ ترقيون وغيره نمايان ڪري پيش ڪرڻو ھوندو آھي. ڪتابن جا اسٽال، فلم اسڪريننگ، مشاعري جا سيشن ۽ لوڪ موسيقيءَ جي ڳائڻن جا سيشن پڻ فيسٽول دوران ڪرايا ويندا آھن.

## حوالا

زمرو:سنڌ ۾ تقريبون
زمرو:سنڌ ۾ ٿيندڙ ادبي گڏجاڻيون (فيسٽيول)
زمرو:سنڌي ثقافت
بگھڙ

**بگھڙ** (Wolf) ھڪ جھنگلي جانور آھي. بگھڙ کي سنڌي ۾ ناهر پڻ چوندا آهن. سنڌ ۾ ملندڙ ڀورو بگھڙ جسم ۾ سوا ٽن کان پنج فٽ ڊگھو ٿئي ٿو. بج دار پڇ ڏيڏ فٽ کن هوندس اٿس. بگھڙ قد ۾ اٽڪل ٻه فٽ ٿئي ٿو، مادي جو قد ڪجهه ننڍو هوندو آهي. ڏسڻ ۾ السيشيئن ڪتي (Canis Familieris)، جنهن کي جرمن شيفرڊ (German Shepherd) به چئجي ٿو جھڙو آهي. پر بگھڙ ۽ السيشيئن ۾ ٻه ٽي واضح فرق آهن. پهرين اها ته السيشيئن جا ڏند بگھڙ جي ڀيٽ ۾ ننڍا ٿين ٿا ۽ ٻيو اهو ته السيشيئن جو مغز بگھڙ کان 35 سيڪڙو ننڍو هوندو آهي ۽ ٽيون ته بگھڙ جي اکين ۾ وحشت هوندي آهي.

سنڌ ۾ بگھڙ جو رنگ سرمائي اوٺي، پيٽ هلڪو ڀورو، ڪنن جي پويان حصا ڳاڙهسرا بادامي هيڊا ٿين ٿا. چپ ۽ مهاڙون ڪاريون ٿين ٿيون.

## تعارف

## جسم جي بناوت ۽ رنگ
سنڌ ۾ ملندڙ ڀورو بگھڙ جسم ۾ سوا ٽن کان پنج فٽ ڊگھو ٿئي ٿو. بج دار پڇ ڏيڏ فٽ کن هوندس اٿس. بگھڙ قد ۾ اٽڪل ٻه فٽ ٿئي ٿو، مادي جو قد ڪجهه ننڍو هوندو آهي. ڏسڻ ۾ السيش ڪتي (جنهن کي جرمن شيفرڊ German Shepherd به چئجي ٿو) Canis Familieris جھڙو آهي. پر بگھڙ ۽ السيش ۾ ٻه ٽي واضح فرق آهن. پهرين اها ته السيش جا ڏند بگھڙ جي ڀيٽ ۾ ننڍا ٿين ٿا ۽ ٻيو اهو ته السيش جو مغز بگھڙ کان 35 سيڪڙو ننڍو هوندو آهي ۽ ٽيون ته بگھڙ جي اکين ۾ وحشت هوندي آهي.سنڌ ۾ بگھڙ جو رنگ سرمائي اوٺي، پيٽ هلڪو ڀورو، ڪنن جي پويان حصا ڳاڙهسرا بادامي هيڊا ٿين ٿا. چپ ۽ مهاڙون ڪاريون ٿين ٿيون.

## شڪار ۽ رهڻ جو طريقو
بگھڙ گھڻو ڪري رات جو نڪرندو آهي. ۽ ڏينهن جو ڏرڙ ۾ گذاريندو آهي. بگھڙ ٽولي ۾ شڪار ڪندو آهي. انهن جي ٽولو 12 کان 18 بگھڙن تي مشتمل هوندو آهي.ان ٽولي کي **ست بگھاڙي** چئبو آهي. پر جئين ته سنڌ ۾ بگھڙ جي آبادي تمام گھٽجي وئي انڪري بگھڙ رات جوڙي ۾ نڪرندا آهن. جڏهن حملو ڪرڻ جي نيت هوندي اٿس تڏهن ڪنڌ هيٺ ڪري هلندو آهي. پٺيءَ جا وار اُڀا۽ پچ زمين سان متوازي سڌو ٿي ويندو اٿس. ماڻهن کي اڪيلو حملو ڪري سگھي ٿو پر جيڪڏهن ماڻهو حرڪت نه ڪري ۽ پٿر ٿي بيهي رهي ته حملو ڪرڻ کان پاسو ڪري ٿو. هونئن تمام ڪامياب شڪاري جانور آهي. غول ٺاهي پري پري تائين پيا ڦرندا آهن. ۽ هڪٻئي سان رابطي لاءِ اونائين ذريعي ڪندا آهن. سندن اونائيون 10 ڪلوميٽرن تائين ٻڌبيون آهن. ڪَن تمام سرلا ۽ نڪ تيز اٿن. هي لومڙي وانگر موقعي پرست جانور آهي ۽ هي ڪوئن کان وٺي هرڻن تائين گهڻو ڪجهه شڪار ڪندو آهي. گڏجي سڏجي پاڻ کان ڏهوڻو وڏو جانور به ڊاهي سگھن ٿا.

## نسل جي واڌ ويجھ
هي عمر ڀر لاءِ جوڙو ٺاهيندا آهن. هن جي مادي هر سال ٻچا ڏيندي آهي. مادي بگھڙ 61 کان 63 ڏينهن ٻچو پيٽ ۾ رکندي آهي. هڪ وقت ۾ هڪ کان وٺي يارنهن گلر يا ٻٺڙا ڄڻي ٿي. اهو ٻچو پنجن مهينن ۾ شڪاري ٽولي ۾ شامل ٿي ويندو آهي.

## گيلري

Indian Wolf Photo Dhaval Vargiya.jpg
Wolf in Jaipur zoo (2).jpg
Indian wolf 02.jpg
Wolf in Jaipur zoo (5).jpg


## حوالا

* ڪتاب- سنڌ جي جھنگلي جيوت- مصنف- بدر ابڙو- سنڌي لئنگئيج اٿارٽي

زمرو:بگھڙ
زمرو:جهنگلي جانور
زمرو:شڪاري جانور
زمرو:گوشت خور مماليا
زمرو:پاڪستان جا جانور
ڦڻي

**ڦڻي** وارن کي سڌو ڪرڻ ۽ جوئون ڪڍڻ لاءِ استعمال ٿيندڙ اوزار.
thumb|ھڪ قديم ڦڻي

## حوالا

زمرو:وار
زمرو:اوزار
ٿيلھو

ڪپڙا، سبزيون، ڪتاب يا ٻيو سامان ھٿ ۾ آسانيءَ سان کڻڻ لاءِ ڪپڙي، پلاسٽڪ، ڌاڳي وغيره مان ٺھيل ڳوٿريءَ کي ٿيلھو چئبو آھي.
thumb|ٿيلھو

## حوالا

زمرو:ٿيلھا
ڪار

thumb|ڪار

**ڪار** اچ وڃ لاءِ استعمال ڪئي ويندڙ ننڍي گاڏي. ڪار کي عام طور تي چار ڦيٿا ھوندا آھن.

## حوالا

زمرو:اچ وڃ جا وسيلا
تالو

**تالو**، شين کي محفوظ رکڻ لاءِ استعمال ٿيندڙ اوزار. تالو ڪنھن بہ ٿيلھي، در، ڪڙي وغيره کي لڳايو ويندو آھي.
thumb|تالو

## حوالا

زمرو:تالا
جيمس برنس

**جيمس برنس** مشهور انگريز ليکڪ ۽ سياح هو، جيڪو ڪجهه عرصو سنڌ ۾ رهيو. هن پنهنجن بالا عملدارن (انگريز حاڪمن) کي سنڌ بابت معلومات ڏيڻ لاءِ هڪ ڪتاب لکيو، جنهن جو عنوان هو: “A Narrative of a Visit of Court of Sindh: A Sketch of the History of Cutch.” هيءُ ڪتاب 1831ع ۾ انگلنڊ ۾ شايع ٿيو، جنهن جو سنڌيءَ ۾ ترجمو محمد حنيف صديقيءَ ڪيو ۽ اهو ڪتاب ”سنڌ جي درٻار“ جي عنوان سان، سنڌي ادبي بورڊ 1966ع ۾ ڇپايو. ان ڪتاب جي مقبوليت جو اندازو ان مان لڳائي سگهجي ٿو ته هن ڪتاب جا اڄ تائين چئن کان وڌيڪ ڇاپا ڇپجي چڪا آهن. جيمس برنس هيءَ معلومات انگريز حاڪمن کي ان وقت ڏني هئي، جڏهن سنڌ اڃا انگريزن جي قبضي ۾ نه آئي هئي. سنڌ تي حملو ڪرڻ کان اڳ کين سنڌ ملڪ بابت هر قسم جي معلومات گهربل هئي، ۽ جيمس برنس کي پنهنجن اعليٰ عملدارن جي خوشنودي درڪار هئي؛ ان ڪري سنڌ جي ٽالپر حڪمرانن ڏانهن هن جو رُخ همدرديءَ وارو نه هو. اهوئي سبب آهي جو هن ڪتاب ۾ ٽالپر حڪمرانن لاءِ اڻ سونهائيندڙ لفظ استعمال ڪيا آهن. جيمس برنس، ڀُڄ جي سفارتخاني مان 10 جون 1828ع تي ڪڇ جي سفير ڏانهن هڪ خط لکي، سنڌ جي سفر جي تازي معلومات موڪلي ۽ اميد ڏيکاري ته انگريز حاڪمن لاءِ اها معلومات ڪارآمد ٿيندي.

## حوالا

زمرو:19ھين صديءَ جا انگريز سياح
برنس گارڊن

**برنس گارڊن** ڪراچيءَ جو هيءُ خوبصورت باغ 1921ع ۾ ڪراچي ميونسپالٽيءَ جي طرفان قائم ڪيو ويو. هن باغ ۾ قسم قسم جا گل ۽ ٻوٽا لڳايا ويا هئا. پاڪستان ٺهڻ کان اڳ هن باغ ۾ ايترا ته انگور پيدا ٿيندا هئا، جو انهن کي ٻاهرن ملڪن ڏانهن موڪليو ويندو هو. هيءُ باغ تقريباً 25 ايڪڙن تي پکڙيل آهي. هيءُ باغ اڃا تائين ڪراچيءَ جي خوبصورت باغن ۾ شامل آهي ۽ ان ۾ قومي عجائب گهر به واقع آهي.

## حوالا

زمرو:ڪراچيءَ جا تفريحي ماڳ
پينسل

**پينسل**، قلم جو ھڪ قسم جيڪو عام طور تي ننڍن ٻارن پاران سندن لکت بھتر ڪرڻ لاءِ استعمال ڪيو ويندو آھي. پينسل قلمي مصور بہ عام طور تي استعمال ڪندا آھن. واڍا، انجنيئر ۽ ٻين ھنرن وارا ماڻھو پڻ پنھنجي ڪم ڪار ۾ پينسل جو استعمال ڪندا آھن.
thumb|پينسلون

## حوالا

زمرو:فن مواد
زمرو:قلم
ڪاٺ

**ڪاٺ**  (Wood) هڪ ساختي ٽشو/مواد آهي جيڪو وڻن ۽ ٻين ڪاٺي ٻوٽن جي ٿڙن  ۽ پاڙن ۾ زائلم جي طور تي ملي ٿو. اهو هڪ نامياتي مواد، ھائڊروڪاربان آھي. 

سيلوليوز ريشن جو هڪ قدرتي گڏ جيڪو لچڪ ۾ مضبوط هوندو آهي ۽ لگنن جي ميٽرڪس ۾ شامل هوندو آهي جيڪو دٻاءُ جي مزاحمت ڪندو آهي. ڪاٺ کي ڪڏهن ڪڏهن وڻن جي پاڙن ۾ صرف ثانوي زائلم جي طور يا وڌيڪ وسيع طور تي وڻ جي ٻئي هنڌن، جهڙوڪ جڙن يا جهارئين ۾، ساڳئي قسم جي ٽشو کي شامل ڪرڻ لاءِ بيان ڪيو ويندو آهي.  

هڪ زنده وڻ ۾، اهو هڪ ميڪنيڪل سپورٽ فنڪشن انجام ڏئي ٿو، ڪاٺي ٻوٽن کي وڏا ٿيڻ يا پاڻ کي بيهڻ جي قابل بڻائي ٿو. اهو پنن، ٻين وڌندڙ ٽشوز ۽ جڙڙن جي وچ ۾ پاڻي ۽ غذائي مواد پڻ پهچائيندو آهي. ڪاٺ شايد ٻين ٻوٽن جي مواد جو حوالو ڏئي سگهي ٿو جيڪي مقابلي واري خاصيت سان ۽ ڪاٺ، ڪاٺ جي چپس، يا فائبر مان ٺهيل مواد جو حوالو ڏئي سگهي ٿو.  

ڪاٺ کي هزارين سالن کان ايندھن، تعميراتي مواد طور، اوزار ۽ هٿيار، فرنيچر ۽ ڪاغذ ٺاهڻ لاءِ استعمال ڪيو ويو آهي. تازو ئي اهو صاف ٿيل سيلولوز ۽ ان جي نڪتل شين، جهڙوڪ سيلوفين ۽ سيلولوز ايسٽيٽ جي پيداوار لاءِ فيڊ اسٽاڪ طور اڀريو.  

سال 2020ع تائين، دنيا ۾ ٻيلن جو وڌندڙ ذخيرو تقريباً 557 ارب ڪيوبڪ ميٽر هو. هڪ وافر، ڪاربن غير جانبدار قابل تجديد وسيلن جي طور تي، ڪاٺ جو مواد قابل تجديد توانائي جي ذريعن جي طور تي شديد دلچسپي جو سبب رهيو آهي.   سال 2008ع ۾، تقريبن 3.97 ارب ڪيوبڪ ميٽر ڪاٺ جي ڪٽائي ڪئي وئي. 

وڻن ۾ ھي مادو پنن ۽ ٻين وڌندڙ حصن تائين غذائي جزا ۽ پاڻي جي پھچ ڪندو آھي ۽ گڏ ئي ھي وڻ کي سھارو ڏيندو آھي ته جيئن وڻ پاڻ بيھي ڪري آخري اوچائي ۽ ماپ ٺاھي سگھي. ڪاٺ وڻ جي ان مواد کي به چيو ويندو آھي، جن جي ھئيت ٿڙ جي مادي وانگر ھوندي آھي، مثال طور ڏارون ۽ ڪڏھن ڪڏھن پاڙون به چورائينديون آھن. thumb|کاٻو|200px|ڪاٺ جي سطح، جنھن ۾ ڪاٺ جا ڪيترائي نقش آشڪار آھن

انساني تاريخ جي شروعات کان ئي انسان ڪاٺ جو استعمال ڪيترن ئي مقصدن جھڙوڪ ٻارڻ ۽ اڏاوت ۽ واپار جي طور تي ڪري رھيو آھي. اڏاوت جي طور تي ان جو استعمال خاص طور عمارت، اوزار، ھٿيار، فرنيچر، پيڪيجنگ، ڪاٺ جو ڪم ۽ ڪاغذ وغيره ٺاھڻ ۾ ڪم ايندو آھي.

Wood is scientifically studied and researched through the discipline of wood science, which was initiated since the beginning of the 20th century.

## عام خاصيتون
: (General Characteristics)
درين ۽ دروازن ۾ استعمال ٿيندڙ ھر قسم جو ڪاٺ پوريءَ طرح اسريل وڻن جي گودي جو، ھڪ جھڙي مادي وارو، سڌين رڳن سان، سٺي گڻ جو، چڱيءَ طرح تيار ٿيل (Properly seasoned) ، ھر ڪنھن قسم جي ننڍين ۽ وڏين ڳنڍين (knots) کان آجو ۽ ڀروسي وارو ھئڻ گھرجي. ھر ڪنھن قسم جي ڪاٺ جا استعمال ٿيندڙ سنھا ٿاڦا (Scantlings) بلڪل صاف ۽ اجرا، سالم ۽ چوڪنڊا ھئڻ گھرجن. ڪاٺ ۾ موجود پاڻيٺ ڏھ سيڪڙو کان وڌيڪ نہ ھئڻ گھرجي. ھر ڪنھن قسم جي ڪاٺ جي تيار ٿيل اسمن کي اڳتي ھلي لڳائڻ کان پھرين سري (Fungus)، اڏوھي (Termite) ۽ ٻين ڪاٺ کي نقصان پھچائڻ وارن جيتن کان بچائڻ واسطي، انھن جي حفاظت لاءِ کين ڪنھن موزون جيت مار تيل يا ليپ جو چڱيءَ طرح تھھ چاڙھڻ گھرجي.

## ڪاٺ جا قسم

ڪاٺ جا ٻہ قسم ٿين ٿا، ھڪ سخت ڪاٺ (Hard wood) ۽ ٻيو نرم ڪاٺ (Soft wood).
     
(i) **سخت ڪاٺ** :

(Hard wood) ھن قسم جي ڪاٺ ۾ ساڳ (Teak) ، ٽالھي يعني شيشم(Sisso)، ٻٻر (Babul)، توت (Mulberry)، اکروٽ (Walnut) ۽ شاھ بلوط (Oak) وغيره اچي وڃن ٿا.

(ii) **نرم ڪاٺ** :

(Soft wood) ھن قسم جي ڪاٺ ۾ ديال (Deodar) ، پرتل (Spruce) ، پين (Pine) ۽ [چيل]] (Chir) وغيره اچي وڃن ٿا.

## حوالا

زمرو:فن مواد
زمرو:قدرتي مواد
زمرو:ڪاٺ
زمرو:نباتاتيات
برني

فائل:Mayonnaise Jar 550x900.JPG
**برني** شيشي، پٿر يا چينيءَ جو ويڪري منهن وارو ٿانءُ، جنهن کي مرتبان يا ڪُولو به چوندا آهن. هي ٿانءَ عام طور آچار، کٽاڻ، مربا وغيره محفوظ ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيندا آهن، پر انهن ۾ کائڻ پيئڻ جون ٻيون شيون به سنڀالي رکندا آهن، سائنسي لئبارٽرين ۾ به تجربا ڪرڻ ۽ ڪي نامياتي شيون خاص مرڪبن ۾ ٻوڙي محفوظ ڪرڻ جي ڪم اچي ٿو.

## حوالا

زمرو:ٿانو
برھان الواصلين

**برهان الواصلين**، ھي ڪتاب فقير هدايت علي تارڪ جو لکيل آهي. هيءُ ڪتاب قرآن مجيد جي چند آيتن جي منظوم ترجمي، منظوم تفسير ۽ تصوف جي رنگ ۾ رڱيل آهي. هيءُ ڪتاب 228 صفحن تي مشتمل آهي، جيڪو 9 آڪٽوبر 1932ع تي لکيو ويو.

## حوالا

زمرو:1932ع ۾ ڇپيل سنڌي ڪتاب
شڪارپوري آچار

thumb
**شڪارپوري آچار** شڪارپور، سنڌ ۾ ڏکڻ ايشيائي آچارن جو ھڪ قسم آھي. ھي آچار سڄي پاڪستان ۾ مشھور آھي، ايتري قدر جو ان کي گڏيل عرب امارتن، سعودي عرب، برطانيا ۽ ٻين ملڪن ڏانھن پڻ برآمد ڪيو ويندو آھي. آچارن جي مشھور قسمن ۾ گڏيل آچار مشھور آھي جنھن ۾ گوگڻو، گجرون، ٿوم، چڻا، انب، مالٽو، ساوا مرچ، ۽ گل گوبي وغيره وڌا ويندا آھن. گھريلو آچارون پڻ مشھور قسمن مان آھن.

شڪاپور شھر ۾ آچار ٺاھڻ جا ٻارنھن وڏا ڪارخان آھن. ھنن ڪارخن شھر ۾ دڪانن جو ھڪ وڏو ڄار وڇائي ڇڏيو آھي. شھر ۾ گھريلو طور آچار ٺاھڻ ۽ وڪڻڻ لاءِ پڻ عورتن پاران سيٽ اپ قائم ڪيل آھن.

## حوالا

زمرو:سنڌي کاڌا
زمرو:شڪارپور ضلعو
فٽبال

thumb|فٽبال
**فٽبال** مقبول راندين جو ھڪ ميڙ آھي جيڪي سڄي دنيا ۾ کيڏيون وڃن ٿيون. ھنن راندين ۾ ٻہ جٿا ھوندا آھن جيڪي پنھني مخالف پاسي ڏي ھڪ مستطيل شڪل جي لوھي بناوت ۾ بال اڇلائڻ (گول ڪرڻ) چاھيندا آھن. جڏھن تہ مخالف ان بال کي اوڏانھن وڃڻ کان بچائيندا آھن. اھڙي طريقي سان جنھن سڀ کان وڌيڪ بال ان بناوت ۾ اڇلايا اھو جٿو ڪامياب ٿيندو آھي. فٽبال انگريزي لفظن foot ۽ ball جو ميلاپ آھي، پھرين لفظ جي معنيٰ پير ۽ ٻي لفظ جي معنيٰ بال آھي. مطلب تہ ھنن راند ۾ عام طور تي بال کي پير سان اڳتي وڌايو ويندو آھي.

## حوالا

زمرو:راند
زمرو:رانديون
زمرو:فٽبال
واڍائپ

thumb|واڍائپ
**واڍائپ** ھنري پيشو آھي جنھن ۾ ڪاٺ مان مختلف شيون ٺاھيون وينديون آھن. جھڙوڪ در، کٽون، منجيون، سوٽيون وغيره.

## حوالا

زمرو:پيشا
ايراضي

thumb|ايراضي
**ايراضي** (عربي: زمين. انگريزي: Area) ھڪ طبعي مقدار آھي جيڪا ڪنھن (ٻطرفي) سطح جو تعين ٿيل حصّو ظاھر ڪندي آھي.

ڪنھن ٻطرفي شڪل جي ايراضي ان جي سطح جي ڊيگھ ۽ ويڪر کي پاڻ ۾ ضرب ڪري معلوم ڪئي ويندي آھي.

سطحي ايراضي جي ماپ ۾ استعمال ٿيندڙ ڪجهه ايڪائيون ھيٺ ڏنل آھن:
* چورس ميٽر (m2) = بين الاقوامي اڪائين جي نظام مان ورتل ايڪائي
* ھيڪٽيئر = 10,000 چورس ميٽر
* چورس ڪلوميٽر = 1,000,000 چورس ميٽر (km2)
* ايڪڙ = 43,560 چورس فٽ

## حوالا

زمرو:جاميٽري
زمرو:رقبو (پکيڙ)
مستطيل

100px|thumb|مستطيل
**مستطيل** اھڙي شڪل کي چيو ويندو آھي جنھن جا آمھون سامھون وارا پاسا پاڻ ۾ برابر ھوندا آھن. ھن جا ڪل پاسا چار ھوندا آھن ۽ ھن جون چار ڪنڊون ٿينديون آھن، جيڪي سڀ °90 ڊگرين جون ھونديون آھن ۽ انھن جو جوڙ °360 ڊگريون ٿيندو آھي.

## ماپ وٺڻ جا فارمولا
thumb|150px|مستطيل معلوم ڪرڻ جو فارمولو

جيڪڏھن ھڪ مستطيل جي ڊيگھ \ell آھي ۽ ويڪر w آھي تہ:
*ان جي  ايراضي ٿيندي A = \ell w\,،
*ان جو  احاطو ٿيندو P = 2\ell + 2w = 2(\ell + w)\,،
*ھڪ ڪنڊ کان ٻي ڪنڊ تائين جي ڊيگھ ٿيندي d=\sqrt{\ell^2 + w^2}،
*۽ جڏھن \ell = w\,، مستطيل ھڪ چوڪنڊو ٿيندو.

## حوالا

زمرو:جاميٽري
جتي

thumb|
چمڙي جي صنعت جو عظيم ڪارنامو **جُتي** آهي. جُتي انساني لباس جو ابتدائي جز آهي ۽ کيس تمام گهڻين سختين ۽ تڪليفن کان نجات ڏياري ٿي.

## تاريخ

آڳاٽي وقت کان وٺي انسان پيرن ۾ پائڻ لاءِ جُتي استعمال ڪندو آيو آهي. اوائلي دؤر جو انسان پيرن جي بچاءَ لاءِ وڻن جا پن يا جانورن جون کَلون ڪم آڻيندو هو. آهستي آهستي چمڙي جي تري واري چپل جهڙي جُتي وجود ۾ آئي. ٻه هزار سال اڳ ۽ ان کان پوءِ چمڙي مان ٺهيل چپل نما جتيون ٺهڻ لڳيون. خاص ڪري پير جي پٻ مٿان ٻه پٽيون ۽ کُڙيءَ کي مضبوط ڪرڻ لاءِ هڪڙي پٽيءَ واري جُتيءَ جو عام رواج هو. سنڌ ۽ هند ۾ پير جي ماپ جون ڪاٺ مان ٺهيل پٽين تي چمڙي يا ڪپڙي جون وڍيون هڻي، جُتي ٺاهي ويندي هئي، جنهن کي چاکڙيون چوندا هئا. ڪن چاکڙين ۾ ڪاٺ جي ٻنجي لڳندي هئي، جيڪا آڱر ۽ آڱوٺي جي وچ ۾ اچي پير کي مضبوط جهليندي هئي. هن وقت ڪاٺ جي چاکڙيءَ جو رواج ذري گهٽ ختم ٿي ويو آهي. موجوده دؤر ۾ چمڙي، ڪپڙي يا ڪنهن ٻئي مواد مان ٺهيل بوٽ ۽ سليپر وغيره کي به جُتي چيو ويندو آهي. مينگهواڙ جتيءَ کي ’پڳرکي‘ چوندا آهن. اڪثر مينگهواڙن کي ’موچڪي ڪم‘ تي دسترس حاصل آهي، هيءُ ڌنڌو اختيار ڪرڻ وارا سنڌ ۾ موچي سڏجڻ ۾ آيا ۽ موچي پنهنجي هٿن جي محنت ۽ دماغي قوت سان جيڪي جتين جا نمونا ٺاهين ٿا، انهن ۾ هيٺيان خاص آهن:

**مرداڻيون جتيونِ**: ديسي، سليپر، سنڌڻ جُتي، بوٽ، سپاٽا، سئنڊل، چپل چاکڙيون ۽ مارواڙي جُتي کڙيءَ سان.

**زنانيون جتيون**: سنڌڻ جُتي ٽؤنر سان، جنهن جا ڪيترائي قسم ٿيندا آهن جن ۾ ست ٽؤنري اهم آهي. چندلي واري جتي، جيڪا گهڻو ڪري ڪولهي برادري استعمال ڪندي آهي، جنهن جي کڙي مرداڻي سنڌڻ جُتيءَ جهڙي هوندي آهي. مارواڙيءَ جتيءَ تي ڀرت هوندو آهي، جُتين جا جيڪي ٽي نمونا ڏنا ويا آهن، انهن مان وري هر هڪ جا ڪيترائي قسم آهن.

## جُتي ٺاهڻ لاءِ استعمال ٿيندڙ اوزار
عام طور تي جتي ٺاھڻ ۾ ھيٺيان اوزار استعمال ڪيا وڃن ٿا:

# کهيڙي: هيءَ ڪاٺ جي ٺهيل، چمڙي کي نرم ڪرڻ ۽ استري لاءِ ڪم ايندي آهي.
# ڪارب: ڪاٺ جا ڪارب مختلف سائيزن جا آهن، جن تي جُتين جا نمبر ماپيل هوندا آهن.
# گوٽي يا موکري: موکري ڪاٺ جي ٺهيل هوندي آهي ۽ چمڙي کي ڪٽڻ لاءِ استعمال ڪبي آهي.
# ڦرهڙي (ڦروٽي ):ڪاٺ جي مستطيل پٽي، جنهن تي رنبي سان ڪم ڪبو آهي.
# راپي (رنبي):راپي لوهه جي ڌار سان هوندي آهي ۽ چمڙو ڪٽڻ ۽ ان کي درست بيهارڻ جي ڪم ايندي آهي.
# انبوري يا پڪڙ: انبوري ڪوڪا ڪڍڻ ۽ موڙڻ جي ڪم ايندي آهي، هيءَ لوهه جي ٺهيل هوندي آهي.
# اڪولائي: اڪولائي لوهه مان ٺهيل ٽن پيرن واري هوندي آهي. ٻه پير زمين تي پير لڳل هوندا اٿس ۽ ٽئين پير ۾ جُتي ڦاسائي ان تي ڪوڪا هڻبا آهن.
# پنجس: پنجس فرمي تي پنو چاڙهڻ لاءِ ڪم ايندي آهي ۽ لوهه جي ٺهيل هوندي آهي.
# هٿوڙي: هٿوڙي لوهه مان ٺهيل هوندي آهي ۽ ڪوڪا ٺوڪڻ جي ڪم ايندي آهي.
# ڪنڍو: ڪنڍو ڪارب ۾ ڦاسائي، ڪارب کي جُتيءَ مان ڪڍبو آهي.
# آر: آر، لوهه جي چهنباري سيخ آهي، جنهن کي هڪ پاسي ڪاٺ جو هٿيو هوندو آهي، هن سان سوراخ ڪري سئيءَ سان ڌاڳو اڪاربو آهي.
# ڪنڍي: هيءُ آر جو سڌريل روپ آهي، جنهن جي چهنب ۾ کپو هوندو آهي، ان سان ڌاڳي کي پوئتي ڇڪي وٺبو آهي.
# روئيِ/ روهي: روهي پٿر جي هوندي آهي ۽ اوزار تيز ڪرڻ جي ڪم ايندي آهي.
# سُنبو: سنبو لوهه جو ٺهيل هوندو آهي ۽ سوراخن ڪرڻ جي ڪم ايندو آهي.

## حوالا

زمرو:جتي
دڪاندار

thumb|دڪاندار
**دڪاندار** ان شخص کي چيو ويندو آھي جيڪو دڪان تي ويھي شيون وڪرو ڪندو آھي.

## حوالا

زمرو:پيشا
تيراڪي

thumb|تيراڪي ڪرڻ جو حوض
**تيراڪي** ھڪ مھارت ۽ راند آھي. ھن ۾ تيراڪ پاڻيءَ ۾ ترندا آھن. تيراڪيءَ جو عام مقصد لطف ۽ مزو آھي، جڏھن تہ ڪجهه تيراڪ ٻڏندڙ ماڻھن کي بچائڻ لاءِ مقرر بہ ٿيل ھوندا آھن.

## حوالا

زمرو:پاڻيءَ جو رانديون
رڪشو

thumb|انسان پاران ڇڪيا ويندڙ رڪشا
**رڪشو** ٻن کان ٽن ڦيٿن واري ھڪ سواري آھي. ھي سواري ذاتي سفر کان وڌيڪ عوامي سفر ۾ ڪم اچي. ٻن ڦيٿن واري سواري کي عام طور تي انسان ڇڪيندا آھن جڏھن تہ ٽن ڦيٿن واري سواري خودڪار مشينري تي ھلندي آھي.

## حوالا

زمرو:سواري
زمرو:ٽرانسپورٽ
زمرو:اچ وڃ جا وسيلا
زمرو:انساني سگهه واريون گاڏيون
سڃاڻپ دستاويز

**سڃاڻپ دستاويز** (identity document)، ڪنھن بہ اھڙي دستاويز کي چوندا آھن جيڪو ڪنھن شخص جي سڃاڻپ پھلوئن جي تصديق ڪندو آھي.

سادن لفظن ۾ اِن جي تعريف ھيئن بہ ڪري سگھجي ٿي تہ ھڪ اھڙو مستند دستاويز جنھن ۾ ڪنھن شخص جا صرف شناختي ڪوائف درج ھجن.

جڏھن ھڪ دستاويز ننڍي ڪارڊ جي شڪل ۾ جاري ڪيو ويندو آھي تہ ان کي عام طور تي **شناختي ڪارڊ** چيو ويندو آھي.

ھن وقت پوري دنيا ۾ ھڪ سو کان وڌيڪ ملڪن ۾ شناختي ڪارڊ جو نظام رائج آھي جنھن مان گھڻا تڻا اھڙا ملڪ آھن جتي فوجي ۽ آمراڻا حڪومتن سالون سال اقتدار ۾ رھيون ۽ ھي نظام عوام جي بھبود جي بجاءِ شھرين جون آزاديون ڦٻائڻ جي لاءِ استعمال ٿيندو آھي.

سڃاڻپ ڪارڊ جو نظام سڀ کان پھريان زار روس جي دور ۾ شروع ٿيو ھو جيڪو **پاپسيڪا** چورائيندو ھو معنيٰ داخلي پاسپورٽ پر جڏھن بالشيوڪن زار روس جو تختو اونڌو ڪيو تہ سن اڻويھ سو سترنھن ۾ ھي نظام ترڪ ڪيو ويو.

اسٽالن سن اڻويھ سو ٻٽيھ ۾ ھن نظام جي تجديد ڪئي جنھن تحت روزگار ، شادي، طبي امداد جي لاءِ شناختي ڪارڊ لازمي ھو اڻويھ سو ايڪيانوي ۾ سويت يونين جي مسمار ٿيڻ بعد ھي نظام روس ۾ منسوخ ڪيو ويو.

نازي جرمني نہ صرف سڃاڻپ جو نظام اختيار ڪيو ھو پر ڪجهه اقلتيتن جي فردن جي جسمن تي، چوپائي مال وانگر نشان ۽ نمبر ھنيا ويندا ھا.
اھڙي طرح ڏکڻ آفريڪا ۾ نسلي فرق جي ابتدائي دور ۾ حڪومت داخلي پاسپورٽ جو سلسلو شروع ڪيو ھو جيڪو شناختي ڪارڊ جي نظام کان بہ زياده ظالماڻا ھو.

ھاڻي بہ گھڻين مغربي جمھوريتن ۾ عوام جي راءِ جي مخالفت جي پيش نظر شناختي ڪارڊ رائج ناھين انھن ۾ برطانيا ـ جاپان آئر لينڊ امريڪا، آسٽريليا، ڪينيڊا، فرانس، سويڊن، ڊينمارڪ ۽ ناروي شامل آھن.
رازو

thumb|رازو
**رازو** ان شخص کي چيو ويندو آھي جيڪو عمارتون اڏيندو آھي. رازو عام طور تي گاري يا مسالي کي سرن تي ھڻي ڳنڍيندو ويندو آھي. رازن کي پنھنجو ڪم ڪرڻ لاءِ ڪيترائي اوزار ھوندا آھن، جھڙوڪ ڪرني، تيشي، شاحل، وغيرہ جيڪي ان کي ماپ ۽ ضرورت مطابق سرون ھڻڻ ۾ مدد ڪندا آھن.

## حوالا

زمرو:پيشا
ننھن ڪٽڻي

thumb|ننھن ڪٽڻي
**ننھن ڪٽڻي** ان اوزار کي چيو ويندو آھي جنھن ذريعي عام طور تي انسان پنھنجا ننھن ڪٽيندا آھن. ڪجهه ننھن ڪٽڻين ۾ ٻيا عمل جھڙوڪ ننھن صاف ڪرڻ، ننھن سڌا ڪرڻ وغيره جون بہ خوبيون ھونديون آھن.

## حوالا

زمرو:انسان
ننھن جو رنگ

ننھن کي خوبصورت بڻائڻ لاءِ استعمال ٿيندڙ رنگ کي **ننھن جو رنگ** چيو ويندو آھي. ننھن جي رنگ جو استعمال عام طور تي عورتون ڪنديون آھن.

## حوالا

زمرو:سينگار جو سامان
نَنھن

thumb|ننھن
**ننھن** آڱرين کي شيون پڪڙڻ ۾ مدد ڏيندڙ سخت کل چيو ويندو آھي. ننھن انسانن ۽ جانورن کي پيرن ۽ ھٿن ۾ ھوندا آھن.

## حوالا

زمرو:انسان
مُنھن

**مُنھن** ڪنھن بہ انسان يا جانور جي شڪل کي چيو ويندو آھي. جنھن جي ذريعي عام طور تي ھو کائيندو، سنگھندو، ڏسندو، ڳالھائيندو، ٻڌندو 
۽ ساھ کڻندو آھي.

## حوالا

زمرو:انسان
ڏند

thumb|ھٿرادو ڏند
**ڏند** انسانن ۽ جانورن جي وات ۾ لڳل ڦڪي ۽ اڇي رنگ جي ٽڪرن کي چيو ويندو آھي. عام طور تي ڏندن کي کاڌي چٻازڙڻ ۾ ڪم آندو ويندو آھي. ڪڏھن ڪڏھن ان سان شين کي ڇليو ۽ چڪ بہ پاتو ويندو آھي. ڪيترائي انسان پنھنجي ڏندن کي صاف رکڻ لاءِ ڏندڻ يا مساڳ ھڻندا آھن.

## حوالا

زمرو:ڏند
ڳل

**ڳِٽو** مُنھن جي ٻنھي پاسن ڏي لسي تھ کي چيو ويبدو آھي.

## حوالا

زمرو:انسان
آڱر

thumb|آڱريون
**آڱر** انسان جي ھٿن ۽ پيرن جي پنجن جدا حصن کي چيو ويندو آھي.

**آڱر** (Digit) ڪيترن ئي لڱن وارن جانورن (Vertebrates) جي عضون (هٿن يا پيرن) جو آخري ڇيڙو هوندو آهي. انسانن ۾ هنن کي هٿ جون آڱريون (Fingers) ۽ پير جون آڱريون (Toes) چيو ويندو آهي.

## نالا
دنيا جي ڪيترن ئي ٻولين ۾ هٿ ۽ پير جي آڱرين لاءِ الڳ الڳ لفظ آهن. مثال طور سنڌي ۾ اسين "هٿ جي آڱر" ۽ "پير جي آڱر" چئون ٿا، اهڙي طرح انگريزي ۾ "Finger" ۽ "Toe" چيو وڃي ٿو. پر ڪجهه ٻوليون جهڙوڪ عربي، روسي، ۽ اسپينش ۾ ٻنهي لاءِ هڪ ئي بنيادي لفظ استعمال ٿيندو آهي ۽ وضاحت لاءِ "هٿ جي" يا "پير جي" جو اضافو ڪيو ويندو آهي.

## انساني آڱريون
عام طور تي انسان جي هر هٿ ۽ پير ۾ پنج آڱريون هونديون آهن. هر آڱر ڪيترن ئي هڏين تي مشتمل هوندي آهي جن کي 'فيلنجز' (Phalanx) چيو ويندو آهي، جيڪي نرم بافتن (Soft tissues) سان گهيريل هونديون آهن. انسان جي آڱرين جي ڇيڙي تي ننهن (Nail) هوندو آهي.

ڪڏهن ڪڏهن جينياتي تبديلين سبب پنجن کان وڌيڪ آڱريون پڻ ٿي سگهن ٿيون، جنهن کي 'پولي ڊيڪٽائلي' (Polydactyly) چيو ويندو آهي.

## دماغ سان تعلق
دماغ جي هڪ حصي 'سوميٽوسينسري ڪورٽيڪس' (Somatosensory cortex) ۾ هر آڱر جو هڪ مخصوص نقشو هوندو آهي. جيڪڏهن ڪنهن جي آڱريون آپريشن ذريعي الڳ ڪيون وڃن ته دماغ ۾ موجود انهن جو نقشو پڻ وقت سان گڏ تبديل ٿي ويندو آهي ته جيئن اهي نئين ترتيب مطابق ڪم ڪري سگهن.

## ارتقا
آڱرين جي ارتقا بابت ٻه وڏا نظريا آهن:
# ته آڱريون صرف چار پيرن وارن جانورن (Tetrapods) جي خاصيت آهن.
# ته آڱرين جي شروعات قديم مڇين جي پرن (Fins) مان ٿي هئي.

جديد تحقيقن، جهڙوڪ *Panderichthys* ۽ *Tiktaalik* مڇين جي فوسلز مان معلوم ٿيو آهي ته مڇين جي پرن جي اندرين هڏين مان ئي آڱرين جي شروعات ٿي هئي.

## پکين ۾ آڱريون
پکين ۽ انهن جي ابن ڏاڏن (ڊائناسورن) جي هٿن (پرن) ۾ عام طور تي ٽي آڱريون هونديون آهن. پکين جي پرن ۾ موجود آڱريون انهن جي قديم پنجن آڱرين واري نظام مان ارتقا ڪري ٽن ۾ تبديل ٿيون آهن.

## پڻ ڏسو
* هٿ
* پير
* پولي ڊيڪٽائلي

## حوالا

زمرو:اناٽومي
زمرو:عضوا

## حوالا

زمرو:انسان
جومانجي: جنگل ۾ ڀليڪار

**جومانجي: جنگل ۾ ڀليڪار** () هڪ آمريڪي مزاحيا عمل ۽ مهم جوئي فلم آهي ، جيڪا ميڪنن جي ڪهاڻِي منجهان کنئي وئي، جنهنجي هدايتڪاري جيڪ ڪيسلڊ ڏني آهي۽ ڪرس ميڪنن، جيف پينلنيٽ، سڪاٽ روسنبرگ ۽ ايرڪ سمرز جي 2017 پروڊڪشن آهي.. جمانجي جنگل ۾ ڀليڪار جمانجي فرنچائزز جي نئين فلم جمانجي ويلڪم ٽو دي جنگل، سال 2017ع جي ھڪ بھترين تفريحي موڪل فلم جنھن جي ڪاسٽنگ انکي ھڪ دلڪش ترين بڻائي ٿي.
## داستان
چار نوجوان جيڪي جادوگر وڊيو راند جي چوس ۾ ڦاسي پون ٿا، ۽ ان مان بچڻ لاءِ ھڪڙو ئي رستو ھجي ٿو تہ ان جادوگر وڊيو راند کي ختم ڪرڻ لاءِ ھو سڀئي گڏجي ڪم ڪن.

## حوالا

زمرو:2017 فلمون
زمرو:آمريڪي فلمون
زمرو:انگريزي ٻولي جون فلمون
زمرو:فلم
زمرو:LCCN سان سڃاڻپ ڪندڙ وڪيپيڊيا مضمون
اک

**اک** جسم جو اھو حصو جنھن ذريعي انسان ۽ جانور شيون ڏسي سگھندا آھن. ڏسڻ انسان جي پنجن حسن مان ھڪ آھي.

## انساني اک

انساني اک گول شڪل جي ھوندي آھي. اک جي اندروني حصي جا ٽي تھ ھوندا آھن: **[[اسڪليرا]]**:(sclera): يعني ٻاھريون تھ؛ **[[ڪورائڊ]]**:(choride) :يعني وچون تھ؛ ۽ **[[ريٽينا]]**:(retina): يعني اندروني تھ.
اسڪيلرا بلڪل شفاف ھوندو آھي جنھن کي ڪورنيا:(Cornea) بہ چوندا آهن. اهو هڪ سنھي شفاف پردي ڪنجنڪٽو (conjunctive)سان ڍڪيل ھوندو آھي.

ڪورائڊ رنگدار ۽ نسن (vascular) ھوندو آھي.ان جي اڳئين حصي ۾ ڪورنيا جي پٺيان رنگين وٿي يا گول سوراخ ھوندو آھي جنھن کي ماڻڪي چئبو آهي جنھن جي چوڌاري پٺا يا مشڪون (muscles) ھوندا آھن جيڪي سسندا ۽ وڌندا آهن، جنھن ڪري ماڻڪيء جي جسامت بہ گھٽبي۽ وڌندي آهي. ڪورنيا ۽ آئرس (Iris) جي وچ واري جاء کي پاڻياٺ وارو خانو Aqueous  chamber چئبو آهي جنھن ۾ خاص قسم جي پاڻياٺي رطوبت(Aqueous humour) ڀريل ھوندي آھي.آئرس يا سوراخ جي پٺيان ھڪڙو محدب لينس يا بلور رکيل آهي، جنھن جي چوڌاري وارن جھڙا سنھڙا پٺا يا مشڪون ھونديون آھن جيڪي بلور جي گولائي کي گھٽ وڌ ڪري بدلائي جسم کي فوڪس تي آڻينديون آهن.بلور جي پٺيان ھڪ ٻيو شفاف خانو ھوندو آھي جنھن ۾ شفاف پاڻياٺ وٽريس ھيومر (vitreous humour) ڀريل ھوندي آھي.ھن خاني جي اندران حساس تھن (sensory layer)جو پڙدو ھوندو آھي، جنھن کي ريٽينا retina چئبو آهي. ھن ريٽينا ۾ ٻن قسمن جا حساس نيوران ٿيندا آهن. سين يا لٺ جھڙا نيوران (rods) جيڪي روشنيءَ کي محسوس ڪندا آهن ۽ ٻيا مخروط نيوران (cones) جيڪي رنگ محسوس ڪندا آهن.

## حوالا

زمرو:اک
زمرو:ايناٽامي
زمرو:انساني عضوا
لاگ ان

اسڪرين شاٽ|داخل ٿيو (لاگ ان)
* رومن تلفظ = *daakhil thiyo*  جيئن قاعدن جي لحاظ کان درست ادائگي آهي پر *daakhil thiyo*  جي ڏيڻ سان به مفهوم ۾ ڪوئي فرق ناهي ايندو۔
داخل ٿيو يا لاگ ان ، ڪمپيوٽر ٻوليءَ ۾ هڪ اهڙي عمل کي چيو ويندو آهي جنهن ۾ ڪنهن واپرائيندڙ (صارف يا يوزر) کي ان جي قوائف جي شناخت ڪرڻ کانپوءِ هڪ ڪمپيوٽر سرشتي ۾ داخل ٿين جو اجازت نامو حاصل ٿي ويندو آهي يا ائين چئي سگهجي ٿو ته انکي داخل (لاگِ اِن) ٿيڻ بعد ڳڻپيوڪر سرشتي (ڪمپيوٽر سسٽم) تائين پَهُچ حاصل ٿي ويندي آهي۔ انگريزي ۾ ان لاءِ مختلف نالا استعمال ڪيا ويندا آهن، جن ۾؛ log on, login, log in, log-in, signon, sign on ۽ sign in وغيره شامل آهن۔

زمرو:واپرائيندڙ حليو
زمرو:يوزر انٽرفيس
زمرو:ڪمپيوٽر ايڪسيس ڪنٽرول
حيرت انگيز عورت (2017 فلم)

حيرت انگيز عورت سال 2017ع جي آمريڪي سپر هيرو فلم آهي جيڪا ساڳئي نالي ڊي سي مزاحيا ڪردار تي ٺهيل آهي، جنهن کي وارنر برادرز، پڪچرز ورهايو (ڊسٽريبيوٽ) ڪيو آهي. فلم جي اسڪرپٽ ڊڪي ڪامڪس منجهان ساڳئي نالي سان هڪ ئي شخص تي ٺهيل آهي. فلم کي سينيما دنيا جي مزاحيا پٽي (ڪامڪ اسٽرپ) جو چوٿون حصو مڃيو وڃي ٿو. گال گڊوتس راجڪماري ڊيانا / حيرت انگيز استري (مائي)، ڪرس پائن، ڪيين نيلسن، رابن رائٽ، ڊيني هيوسٽن، ڊيوڊ ٽائولس، اِيو برمينر ۽ لسي ڊيوس جي ڪردار ۾ ڪردار نڀائي رهيا آهن. حيرت انگيز عورت اِن ڪردار جي پهرئين الڳ سينيما خصوصيت آهي جيڪا سينيما ۾ اسڪرين تي هلي آهي.اهو ڌيان ڏنو وڃي ته اهو ڪردار سپرمين جي خلاف بيٽمئن(چمڙوماڻهو) دي رائز آف جسٽس (2016) فلم ۾ هيو.

## داستان
حيرت انگيز مائي (عورت) کان اڳ، هيءَ اميزنس جي راڄڪماري ڊيانا،هڪ ناقابلِ شڪست وير بڻجڻ جي لاءِ تيار هئي. هڪ محفوظ جنت ٻيٽ تي نڇائي وڃي ٿي، جڏهن هڪ پائليٽ سندن سامونڊي ڪناري تي جهاز تباهه ڪري ٿو ۽ ٻاهرئين دنيا ۾ هڪڙو وڏو تڪرار وجهي ٿو، ڊيانا اطمينان سان پنهنجو گهرتياڳي (ڇڏي) ٿي، ته هوء خطري کي روڪي سگهي ٿي. تمام جنگجوئن جي خاتمي لاءِ ويجهي ماڻهوءَ سان وڙهي ٿي، ڊيانا پنهنجيون ڪُل شڪتيون (طاقتون) ۽ کيس سندس حقيقي پيش گوئي ارادو ملي وڃي ٿو.

## حوالا

زمرو:2017 فلمون
زمرو:آمريڪي فلمون
زمرو:انگريزي ٻولي جون فلمون
زمرو:حيرت انگيز عورت فلمون
زمرو:سپرهيروئن فلمون
زمرو:LCCN سان سڃاڻپ ڪندڙ وڪيپيڊيا مضمون
ڄنگھ

**ڄنگھ** انسانن ۽ جانورن جي جسم جو اھو حصو جنھن سان ڌڙ ۽ پير ڳنڍيل ھوندا آھن.

## حوالا

زمرو:انسان
عينڪ

thumb|عينڪ
**عينڪ** ھڪ اوزار آھي جيڪو عام طور تي شيشي جو ٺھيل ھوندو آھي. عينڪ ڪمزور نظر کي عارضي طور تي ختم ڪرڻ ۾ مدد ڪرڻ سان گڏ روشنيءَ جو اثر ختم ڪرڻ لاءِ پڻ استعمال ڪئي ويندي آھي.

## حوالا

زمرو:عينڪ
روشني

thumb|روشني
**روشني** ان شيءِ کي چيو ويندو آھي. جنھن جي ذريعي مادي شين کي ڏسي سگھبو آھي. روشنيءَ جو قدرتي ذريعو سج، چنڊ ۽ تارا وغيره آھن. روشني کي ڏسي ناھي سگھبو پر جنھن شيءِ تي پوندي آھي اھا روشن ٿي ويندي آھي.

## حوالا

زمرو:روشني
زمرو:بصريات
زمرو:طبيعي خاصيتون
زمرو:سائنسي اصطلاح
شيشي جي ٿانون جي فھرست

**گلاس** پاڻي پيئڻ جي لاءِ ڪم ايندڙ ٿانءُ ھوندو آھي.

## حوالا

زمرو:ٿانءَ
واري

thumb|واري
**واري** مٽيءَ قسمن مان ھڪ قسم آھي. واري عام طور تي درياھن، ريگستانن، سمنڊن وغيره مان ملندي آھي. واريءَ جا ڪيترن ئي ھنڌن تي ھنڌن تي استعمال ڪيا وڃن ٿا جھڙوڪ، پوکي راۡھي، اڏاوت، راند روند، شيشاسازي وغيره.

**ريتي** --(Sand) عام طرح سان ريتيءَ جا ٻہ درجا ٿيندا آھن، ھڪ موٽي ريتي (Coarse sand) ۽ ٻي باريڪ سنھي ريتي (Fine sand).
ريتي ھميشه علائقي پٽاندڙ سرڪار جي منظور ڪيل ھنڌ يا کاڻ (Quarry) جي ھئڻ گھرجي. انھيءَ ۾ مٽي، ڪلر، ابرق، وڻن جا پن، جانورن جا سڙيل ھڏا ۽ کلون، ۽ ٻيو گند ڪچرو نھ ھئڻ گھرجي.

سنھي ريتي (Fine sand) اھڙي ھئڻ گھرجي، جيئن 16 نمبر جي ڇاڻي (No. 16 Sieve) مان ڇڻي وڃي ۽ جيڪڏھن ھڪ چورس اندر 100 x 100 خانن واري ڇاڻي مان ڇاڻجي تھ 30 سيڪڙو کان وڌيڪ نھ ڇڻي.

ريتي يا واري اھڙي طرح صاف ھئڻ گھرجي جو اگر انھيءَ جي ھڪ لپ کڻي صاف پاڻيءَ سان ڀريل گلاس ۾ وجھي لوڏي چڱيءَ طرح ملائي ھڪ ڪلاڪ کن لاءِ ڇڏي ڏجي تھ ان جي مٿان مٽيءَ جو تھھ ڏھين حصي کان مٿي نھ رھي.

1-  ((Fine Aggregate:
ھن قسم جي ريتي علائقي پٽاندڙ حڪومت جي منظور ڪيل جبلن يا کاڻين (Quarries) جي ھئڻ گھرجي، ۽ ھر ڪنھن قسم جي گند ۽ ڪچري جھڙوڪ نباتاتي مادن (Organic Substances)، مٽيءَ، وڻن جي سڙيل پنن، ڪلر ۽ مورم (يعني ميٽ ۽ چڪناھٽ واري مٽي) وغيره کان پاڪ ۽ صاف ھئڻ گھرجي.
اوساريءَ لاءِ موٽي ريتيءَ جو استعمال ڪرڻ مناسب آھي ۽ پلستر لاءِ ۽ مرمت وغيره واسطي سنھي يا باريڪ ريتي موزون آھي.
ھن قسم جي ريتي اھڙي ھئڻ گھرجي جو اگر ھڪ پل کڻي صاف پاڻيءَ سان ڀريل گلاس ۾ لوڏي چڱيءَ طرح ملائي ھڪ ڪلاڪ لاءِ گلاس ۾ ڇڏي ڏجي تھ تري ۾ بيٺل ريتيءَ مٿان مٽيءَ جو تھھ ڏھين حصي کان مٿي نھ ھجي، ٻيءَ صورت ۾ پاڻيءَ سان ڌئاري، صاف ڪرائي پوءِ استعمال ڪئي وڃي.
ريتيءَ کي صاف ڪرڻ وارن ڇاڻن جي ڄاري چورس خانن واري ھجي تھ بھتر آھي. ڇاڻڻ وقت ڇاڻن کي 45 ڊگريءَ کان وڌيڪ لاھاندي نھ ڏني وڃي.

2.  ((Coarse Aggregate:
بالڪل سخت، نقص کان پاڪ ۽ مضبوط، حڪومت جي منظور ڪيل جبلن ۽ کاڻين مان حاصل ڪري ۽ پٿرن کي ڪٽي روڙي يا بجري ٺاھي ويندي آھي. اھا مٽيءَ، دز، وڻن جي پنن، نباتاتي مادن، نرم ۽ ڳريل پٿرن ۽ ٻئي گند ڪچري کان پاڪ ھئڻ گھرجي.
جيڪڏھن اھڙن پٿر جي ٽڪرن (يعني بجري يا روڙيءَ) جي لپ کڻي پاڻيءَ سان ڀريل گلاس ۾ ملائي لوڏي پوءِ ھڪ ڪلاڪ لاءِ ڇڏي وڃي تھ تري ۾ ويٺل پٿرن مٿان مٽيءَ جو تھھ 5 سيڪڙي کان مٿي نھ ھئڻ گھرجي، ٻيءَ صورت ۾ اھڙي روڙيءَ کي ڌئاري، صاف ڪرائي ۽ سڪائي پوءِ استعمال ڪجي.
عام طرح سان روڙيءَ جي گھٽ ۾ گھٽ سائيز ½ انچ ۽ وڌ ۾ وڌ سائيز 11/2  انچ استعمال ڪئي ويندي آھي. ٿلھي روڙي ھئڻ جي صورت ۾ انھيءَ کي ڀڃي ڪٽي گھربل سائيز تي بيھاري پوءِ استعمال ڪجي..

## حوالا

زمرو:واري
ويگن

left|thumb|ويگن
**ويگن** (Van) ھڪ چئن ڦيٿن واري خودڪار سواري آھي. ان کي مختلف ڪمن ۾ ڪتب آندو وڃي ٿو جھڙوڪ اچ وڃ، صحت، حفاظت وغيره.

**ويگن** يا **وين** هڪ قسم جي روڊ گاڏي آهي جيڪو سامان يا ماڻهن جي نقل و حمل لاء استعمال ڪئي ويندي آهي. مختلف انگريزي ڳالهائيندڙ ملڪن ۾ لفظ جي دائري ۾ ڪجهہ فرق آهي. ننڍيون وينز، مائڪرو وين، سامان يا ماڻهن کي ننڍي مقدار ۾ پھچائڻ لاءِ استعمال ٿينديون آهن. مني ايم پي ويز (MPV)، ڪمپيڪٽ ايم پي ويز ۽ ايم پي ويز تمام ننڍيون وينون آھن جيڪي عام طور تي گهٽ مقدار ۾ ماڻهن کي ٽرانسپورٽ ڪرڻ لاءِ استعمال ٿينديون آھن. مسافرن جي سيٽن سان گڏ وڏيون وينون ادارن جي مقصدن، جيئن شاگردن يا ملازمن کي ٽرانسپورٽ ڪرڻ لاءِ استعمال ٿينديون آهن. صرف اڳين سيٽن سان وڏيون وينون اڪثر ڪاروباري مقصدن لاءِ ۽ سامان کڻڻ لاءِ استعمال ٿينديون آهن. ٽيليويزن اسٽيشنن پاران موبائيل اسٽوڊيو جي طور تي خاص طور تي سامان سان ليس وينون استعمال ڪيون وينديو آهن، جنھن کي او بي وين سڏبو آهي. پوسٽل سروس ۽ ڪوريئر ڪمپنيون، وڏن قدمن واريون وينون پيڪيجز پهچائڻ لاءِ استعمال ڪن ٿيون.

## حوالا

زمرو:سواري
زمرو:ٽرانسپورٽ
1980ع

__NOTOC__

## واقعا
* **[[18 جُولاءِ]]** – هندوستان پهريون مواصلاتي سيارو روهني اول خلا ۾ روانو ڪيو.
* **[[19 جُولاءِ]]** – روس ۾ ٿيندڙ گرمين وارين اوليمپڪ راندين جو ڪيترن ئي ملڪن بائيڪاٽ ڪيو، سبب افغانستان مٿان روس جو قبضو ڄاڻايو ويو.
* **[[25 آگسٽ]]** – زمبابوي گڏيل قومن جو رڪن ٿيو.
* **[[10 سيپٽمبر]]** – دهلي ۾ پاڪستاني سفارتخاني تي حملو ڪيو ويو.

## فوتگيون
* **[[22 آڪٽوبر]]** – محمد ايوب کھڙو، سنڌي سياستدان

1980ع
زمرو:سال
زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال
شيشو

thumb|شيشي جي دري
**شيشو** واريءَ جي ذرن مان ٺھيل ھڪ شفاف مواد ھوندو آھي. شيشو ڪيترن ڪمن ۾ آندو ويندو آھي جن ۾ ٿانوَ ٺاھڻ، در دريون ٺاھڻ، چادرون ٺاھڻ، گلدان ٺاھڻ وغيره شامل آھن.

## طب
شيشو:
نالا: ع. زجاج، ف. آبگينه، هه: وغيره___ ڪانچ، قوارير درسومارس ۽ قيطورس.
اثر: گرم خشڪ 3، نقصان: مٿي جو سور ۽ پيچش پيدا ڪري، ميل: ڪتيرو، عيوض: زبرحد، وزن: هڪ رتي.
سڃاڻپ: مشهور معدني پيدائش آهي.
خاصيت: سرمي سان گڏ پيهائي استعمال ڪرڻ سان نظر کي طاقت ملي ٿي، ڌنڌ، ڦلي ۽ اک جي خارش لاءِ مفيد آهي. ڦلائي کائڻ سان مثاني ۽ گردي جي پٿري ۽ رائي کي دفع ڪري ٿو. هن جو سفوف ڏندن جو سور لاهي ٿو ۽ ڏندن کي صفا ڪري چلڪائي ٿو.

## حوالا

زمرو:شيشو
زمرو:اڏاوتي مواد
زونگ (موبائل نيٽورڪ)

thumb|زونگ جو لوگو
**زونگ** پاڪستان ۾ ھڪ موبائل آپريٽنگ سرشتو آھو. زونگ جا نمبر 031 کان شروع ٿين ٿا.

## حوالا

زمرو:پاڪستان ۾ موبائل آپريٽنگ سرشتا
زمرو:چين–پاڪستان تعلقات
وارد پاڪستان

thumb|وارد جو لوگو
**وارد** اڳوڻو پاڪستاني موبائل آپريٽنگ سرشتو ھو جيڪو ھاڻي جاز جو حصو آھي.
 
## حوالا

زمرو:پاڪستان ۾ موبائل آپريٽنگ سرشتا
ٽيلينار پاڪستان

thumb|ٽيلينار جو لوگو
**ٽيلينار** پاڪستان ۾ ھڪ موبائل نيٽورڪ آپريٽر آھي جنھن جا نمبر 034 کان شروع ٿين ٿا.

## حوالا

زمرو:پاڪستان ۾ موبائل آپريٽنگ سرشتا
ڪرسي

thumb|150px|ڪرسي
**ڪرسي** ويھڻ لاءِ استعمال ٿيندڙ ھڪ بناوت آھي. ڪرسي مختلف موادن مان ٺاھي وڃي ٿي جھڙوڪ ڪاٺ، لوھ، پلاسٽڪ وغيره.

## حوالا

زمرو:فرنيچر
زمرو:ڪرسيون
بوٽ

thumb|بوٽ
**بوٽ** پيرن ۾ پائڻ لاءِ ھڪ قسم جي جتي ھوندي آھي. بوٽ کي مختلف قسم جي اثرن کان بچڻ جي لاءِ پاتو ويندو آھي.

## حوالا

زمرو:بوٽ
ٻھارو

thumb|100px|ٻھارو
**ٻھارو** صفائي ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيندڙ ھڪ اوزار آھي. ٻھارو ڪيترن ئي شين مان ٺاھيو وڃي ٿو جھڙوڪ ڪانو، پلاسٽڪ، ڪپڙو وغيره.

## حوالا

زمرو:ٻھارو
نارنگي (رنگ)

thumb|نارنگي جو ميوو
**نارنگي رنگ** (Orange colour) نظر ايندڙ روشنيءَ جي اسپيڪٽرم تي پيلي ۽ ڳاڙهي رنگ جي وچ ۾ هوندو آهي. انساني اکيون نارنگي رنگ کي محسوس ڪن ٿيون جڏهن روشني جو مشاهدو ڪن ٿيون جنهن جي موج جي ڊيگهه تقريباً 585 ۽ 620 نانو ميٽرن جي وچ ۾ غالب هوندي آهي. روايتي رنگ جي نظريي ۾. اهو رنگن جو هڪ ثانوي رنگ آهي. پيلو ۽ ڳاڙهو ملائي پيدا ڪيو ويندو آهي. آر جي بي رنگ ماڊل ۾. اهو هڪ ٽئين رنگ آهي. ان جو نالو ساڳئي نالي جي ميوي جي نالي تي رکيو ويو آهي.

نارنگي ھڪ رنگ آھي جيڪو پيلي رنگ کان ٿورو گھرو ھوندو آھي. نارنگي جي رنگ جو نالو نارنگي جي ميوي تان رکيو ويو آھي.

## حوالا

زمرو:نارنگي رنگ
زمرو:رنگ
زمرو:فن مواد
زمرو:روشني جو اسپيڪٽرم
قرض جي ادائيگي

**قرض چڪائي**  بئنڪ جي قرض جي بقاياجات متعلق ٿيل معاھدي مطابق طئي ٿيل تاريخن تي باقاعده ادائيگين جي عمل کي قرض چڪائي سڏيو ويندو آهي. ان جو مطلب اھو آھي تہ ڪنھن قرض جي بقايا زر اصل ۾  باقائدگي سان قسطن ذريعي ادائيگي سان تخفيف آھي جيڪي قسطون طئي ٿيل تاريخن تي ادا ڪيون وينديون آهن. ان کي سرعي (تڪڙو) تناسب پڻ سڏيندا آهن. يا وري ادائيگيون جاري نقد رقمن جي ونھوار (cash flow) ، آمدني يا سنڪنگ فنڊ مان ڪيون وينديون آهن.
ڪنهن بہ هڪ ملڪ کان ٻئي ملڪ کي مليل **قرض طور ڏنل انهن ڏوڪڙن جي ادائگي** (Amortization)، جيڪي بظاهر ٻڏي چڪا هجن. اها ادائگي قسطن ۾ ۽ آهستي آهستي ٿيندي آهي. قرض جي اهڙي موٽ دوران قرض ڏيندڙ ۽ وٺندڙ رياستون، روايتي شرطن کان هٽي، ڪُجھ نوان معيار قائم ڪنديون آهن، تہ جيئن ٻنهي ڌُرين جي سهولت کي نظر ۾ رکندي ، معاملي کي خير خوبيءَ سان حل ڪري سگهجي . اهو عمل واپاري تڪرارن کي گهٽائڻ ۾ اهم ڪردار ادا ڪندو آهي.  قرض کڻڻ کان پوء جڏھن مقرر وقت تي ادا ٿي نہ سگھندو آھي ۽ قرضي باقيدار ٿي ويندو آھي تہ پوء نئين معاھدي تحت رھيل زر اصل جي واپسي جي قسطن م ادائگي کي قرض چڪائي سڏيندا آهن.

## حوالا

زمرو:سلجھائپ صفحا
پاڪستاني عام چونڊون، 2018ع

2018ع جون عام چونڊون 25 جُولاءِ 2018ع تي ٿي گذريون.  جون 2017ع ۾ اڪنامڪ ڪوآرڊينيشن ڪميٽي پاڪستان نئين سرڪاري ڇاپي خاني جي قيام جي قرارداد منظور ڪئي، جنهن جي مطابق اُنکي جون 2018ع تائين 864 ملين روپيا بطور قرض ادا ڪيو وڃي ته جيئن نوان ووٽ ڇاپيا وڃن۔ نادرا ۽ اليڪشن ڪميشن آف پاڪستان کي وڌيڪ هدايت ڪئي وئي ته شفاف چُونڊُن جي قيام لاءِ نئون سافٽ وئيرن ۽ جديد اوزارن جي حصول ۾ مدد ڪريو۔ وزير قانون زاهد حامد بيان ڏنو ته اُهي فردَ جيڪي 18 سال جي عمر تائين پهچي چڪا هُجن، اُنهن جي قومي شناختي ڪارڊ جي اجراءَ لاءِ اُنهن جي نالن جي فهرست تيار ڪئي ويندي ۔

## دهشتگردي
چونڊ مهم دوران دهشتگرد ڪاروايون 10 جُولاءِ يعني چونڊن کان 15 ڏينهن اڳ شروع ٿيون. 10 جُولاءِ تي پشاور ۾ عوامي نيشنل پارٽي جي چونڊ ۾ مهم ۾ ڌماڪي سبب، بشير بلور جي پٽ هارون بلور سميت 22 ڄڻا اجل جو شڪار ٿي پيا.13 جُولاءِ تي بنو ۾ جميعت علماءِ اسلام (ف) جي چونڊ مهم کي بم سان نشانو بڻايو ويو، جنهن جي نتيجي ۾ 4 قتل ۽ 25 زخمي ٿي پيا. ان کان پوءِ مستونگ، بلوچستان ۾ چونڊ مهم دوران ڌماڪي ۾ اسلم رئيساڻي سميت 149 ماڻهو اجل جو شڪار ٿي ويا ۽ 186 زخمي ٿي پيا. 22 جُولاءِ تي ڊيرا اسماعيل خان ۾ خودڪش بم ڌماڪي ۾ پاڪستان تحريڪ انصاف جو اميدوار اڪرام الله گنڊاپور قتل ٿي ويو. 25 جُولاءِ يعني چونڊن واري ڏينهن تي ڪوئيٽا ۾ بم ڌماڪي جي نتيجي ۾ 31 ماڻهو قتل ٿيا.

## تڪرار
### فارم 45
فارم 45 هڪ ڪاغذ هوندو آهي، ۾ جنهن هڪ پولينگ اسٽيشن ۾ چونڊن کان پوءِ، ڪنهن اڳواڻ ڪيترا ووٽ کنيا ان جا تفصيل لکيل هوندا آهن، ان فارم ۾ رٽرننگ آفيسر ۽ چونڊ عملي جون صحيحون موجود هونديون آهن. ايم ڪيو ايم پاڪستان جي اڳواڻ فيصل سبزواري چونڊون ختم ٿيڻ جي ڪجهه وقت کان پوءِ ئي پريس ڪانفرنس ڪندي چيو ته انهن کي فارم 45 تي نتيجا ڏيڻ بجاءِ سادي ڪاغذ تي نتيجا ڏنا پيا وڃن.  پاڪستان مسلم ليگ (ن) جي صدر شهباز شريف لاهور ۾ چونڊون ختم ٿيڻ جي ڪجهه ڪلاڪن کان پوءِ پريس ڪانفرنس ڪندي چيو ته سندن ڪيترن ئي پولنگ ايجنٽن کي فارم 45 تي سرڪاري نتيجا نه پيا ڏن وڃن. ساڳي قسم جا الزام پاڪستان پيپلز پارٽي جي اڳواڻن پڻ پريس ڪانفرنس ڪندي هنيا ته فارم 45 بجاءِ خالي پنن تي نتيجا جاري ڪيا پيا وڃن. اليڪشن ڪميشن آف پاڪستان، جي سيڪريٽري بابر يعقوب فتح الزامن کان پوءِ پريس ڪانفرنس ڪندي چيو ته هر پولنگ اسٽيشن تي فارم 45 موجود آهي، جن پارٽين کي شڪايتون آهن اهي اليڪشن ڪميشن وٽ جمع ڪرائين.

## نتيجن ۾ دير
ڇونڊون مڪمل ٿيڻ کان پوءِ نتيجا اچڻ ۾ ڪافي دير ٿي، اليڪشن ڪميشن آف پاڪستان، جي سيڪريٽري بابر يعقوب فتح مطابق نتيجن ۾ ديري جو سبب ٽيڪنيل مسئلو هو، جيڪو اليڪشن ڪميشن پاران ٺاهيل هڪ ايپ جو درست ڪم نه ڪرڻ سبب ٿيو. هن چيو چونڊ نتيجن ۾ تاخير ڪنهن جي دٻاءُ سبب ناهي، پر آر ٽي ايس جي خرابي سبب دير ٿي آهي. اليڪشن ڪميشن جي مطابق اهو ايپ پهرين دفعا پاڪستان ۾ استعمال ڪيو ويو ان کان اڳ اهو طريقار اپنايو نه ويو هو.

## وڌيڪ ڏسو
* پاڪستان ۾ 2018ع
## حوالا

زمرو:2018ع
زمرو:ايشيا ۾ 2018ع جون چونڊون
زمرو:پاڪستان ۾ 2018ع
زمرو:پاڪستان ۾ عام چونڊون
زمرو:پاڪستاني چونڊون
پاڪستان سپر ليگ 2018ع

پاڪستان سپر ليگ 2018 پاڪستان ڪرڪيٽ بورڊ جي زيرنگراني هڪ ٽوئنٽي/20 ڪرڪيٽ سيزن آهي۔

## ٽيمون
2018ء جي ليگ ۾ ڇھ ٽيمون شامل هونديون
* اسلام آباد يونائيٽڊ
* ڪراچي ڪنگز
* لاهور قلندرز
* پشاور زلمي
* ڪوئٽا گليڊي ايٽرز
* ملتان سلطانز

## وڌيڪ ڏسو
* پاڪستان سپر ليگ
* پاڪستان سپر ليگ 2017ء

## حوالا

## بيروني ڳنڍڻا
* 

زمرو:پاڪستان سپر ليگ 2018ء
زمرو:2018ء ۾ پاڪستان
زمرو:پاڪستاني ڪرڪيٽ ۾ 2018ء
زمرو:پاڪستان سپر ليگ
زمرو:پاڪستان ۾ پيشہ وراڻي راندين جون ليگون
زمرو:پاڪستان ۾ ڪرڪيٽ ليگون
ملتان سلطانز

**ملتان سلطانز** هڪ پاڪستاني پيشہ ور ٽوئنٽي/20 فرنچائز ڪرڪيٽ ٽيم آهي۔

## حوالا

زمرو:پاڪستان ۾ 2017ء جا بنياد
زمرو:ملتان ۾ ڪرڪيٽ
زمرو:پاڪستان سپر ليگ جون ٽيمون
زمرو:ملتان ۾ رانديون
زمرو:پاڪستان ۾ راندين جا ڪلب
پدماوتي (فلم)

**پدماوتي** 2018 ۾ ڀارت ۾ جاري ٿيڻ واري تاريخي رزميا فلم آهي۔ هيءَ فلم پدماوتي تي بڻائي وئي آهي۔ انکي ڀارت جي معروف هدايت ڪار سنجي ليلا ڀنسالي بڻايو آهي۔ هن فلم جي مرڪزي ڪردارن ۾ شاهد ڪپور، ديپيڪا پڊوڪون ۽ رنورير سنگھ شامل آهن۔ هيءَ فلم جنوري 25، 2018 ۾ نمائش لاءِ پيش ڪئي ويندي۔

## ڪردار
ديپيڪا پڊوڪون بطور پدماوتي – 13 صدي عيسوي جي  افسانوي راڄپوت ملڪا (راڻِي)،پدما وت جي مطابق اهي ميواڙ جي راجپوت بادشاہه رتن سنگھ (المعروف رتن سين) جي گهرواري (زال) هئي۔ ملڪا جي حسن جي قصا ٻڌي ڪري سلطان علاؤ دين خلجي رتن سنگھ جي گاديءَ جي هنڌ چتور جو گهيراءُ (محاصرو) ڪري وٺي ٿو، ته جيئن ملڪا (راڻي) کي قيد ڪري سگهي۔
شاهد ڪپور بطور راول رتن سنگھ – ميواڙ سلطنت ۾ گوهيلا (Guhila) خاندان جي آخري راجپوت حڪمران، جنهنکي علاؤ الدين خلجي جي فوج چتوڙ جي قلعي جي گهيراءَ (محُاصري) جي دوران شڪست ڏني۔
رنورير سنگھ بطور علا الدين خلجي – سلطنت دهلي جو ترڪ افغان حڪمران هيو۔ هو خلجي خاندان جي ٻيو طاقتور ترين حڪمران هيو ۔ فلم جي مطابق هو چتور جي قعلي جو گهيراءُ ڪري راڻي پدماوتي کي پنهنجي خواهشات جي تڪميل جي لاءِ حاصل ڪرڻ چاهيندو آهي۔ علاؤ الدين خلجي پنهنجي چاچي کي قتل ڪري تخت تي قبضو ڪيو هيو ۔
اديتي راؤ حيدري بطور مهرالنساء۔ علاؤ الدين خلجي جي زال0
رضا مراد بطور جلال الدين خلجي  –خلجي خاندان جو پهريون بادشاهہ هيو۔ علاؤالدين خلجي اُن جو ڀائيٽيو ۽ نِياڻو هيو۔ جنهنکي صوبو اوڌ ۾ ڪڙهه جو حاڪم مقرر ڪيو هيو۔ علاؤ الدين دکن ۾ واقع ديوگري تي حملو ڪري انکي فتح ڪيو هيو ۔ جڏهن جلال الدين پنهنجي ڀائيٽئي جي فتح جي خبر ٻُڌي ڪري ملاقات لاءِ آيو ته علاؤ الدين کيس قتل ڪري ڇڏيو ۽ پوءِ هن جي پوري خاندان جو خاتمو ڪري پاڻ بادشاہه بڻجي ويو۔
جم سرڀ بطور ملڪ ڪافور۔ هو علاؤ الدين خلجي جو مشهور خواجا سرا کدڙو غلام جنرل هيو۔
انوپريا گوئنڪا بطور نغماتي۔ پدما وت جي مطابق راجا رتن جي پهرئين زال هئي۔ پدماوت جي مطابق اُن جا پدماوتيءَ سان لاڳاپا (تعلقات) گهڻا بهتر نه هيا، پر علاؤالدين خلجي جي قلعي فتح ڪرڻ کانپوءِ نغماتيءَ پدماوتي سان گڏجي جوهر جي رسم ادا ڪئي، يعني هوءَ پدما وتي سان گڏ ئي باهه ۾ ڪُڏي پئي (ٽپُ ڏنائين)۔

## جاري
هيءَ فلم 1 دسمبر 2017 تي روايتي 2 ڊي ۽ر 3 ڊي ۾ جاري (رليز) ڪئي وئي هئي۔ پيرامائونٽ انکي دنيا جي 90 ملڪن ۾ جاري (رليز) ڪندي۔ 
## تنازعا
فلم مڪمل ٿيڻ کان پهرئين ئي تنازعن (تڪرارن) جو شڪار ٿي وئي هئي۔ فلم جي شوٽنگ جي دوران ئي انتها پسندن ان جي سيٽَ کي پڻ باهه لڳائي ڇڏي هئي۔ان کان اڳ فلم پدما وتي جي هدايتڪار (ڊائريڪٽر) سنجيليلا ڀنسالي تي قاتلاڻو حملو پڻ ڪيو ويو هيو، رياست مهاراشٽرا جي شهر ڪولها پور ۾ انتها پسند هندن فلم جي سيٽَ تي حملو ڪري انکي باهه لڳائي ڇڏي هئي۔ فلم تي احتجاج ڪرڻ وارن جو چوڻ هيو ته فلم ۾ تاريخي حقيقتن کي مسخ ڪيو ويو آهي، فلم ساز سنجي ليلا ڀنسالي حقيقتن ۽ تاريخ سان ڇيڙ ڇاڙ ڪئي آه، جنهجن کي اسين ڪنهن صورت برداشت نه ڪنداسين۔ هڪ انتها پسند هندو تنظيم فلم ۾ ڪم ڪرڻ تي فلم جي هيروئن جي سِر جي قيمت 5 ڪروڙ روپيا رکي ڇڏيا هيا۔

## حوالا

## خارجي ڳنڍڻا

* 
* پدما وتي بالي وڊ هنگاما تي
* ''پدما وتي'' فيس بڪ صفحو

زمرو:2010ء جي ڏهاڪي جون هندي فلمون
زمرو:2017ء جون فلمون
زمرو:اردو فلمون
زمرو:قديم ڀارت تي بڻيل فلمون
زمرو:مستقبل ۾ ايندڙ فلمون
زمرو:هندي فلمون
زمرو:ڀارتي تاريخي فلمون
زمرو:ڀارتي رزميا فلمون
زمرو:ڀارتي فلمون
گوبي

thumb|گوبي
**گوبي** ھڪ سبزي آھي. گوبي جو گل عام طور تي کاڌو ويندو. ھن جي گل جو رنگ اڇو پن ساوا ٿيندا آھن.

## حوالا

زمرو:ڀاڄيون
زمرو:ڀاڄيون
زمرو:ايشيائي ڀاڄيون 
زمرو:پاڪستاني ڀاڄيون 
زمرو:پاڪستاني کاڌا
بند گوبي

thumb|بند گوڀي
**بند گوبي** ھڪ سبزي آھي. ھن جو رنگ ھلڪو سائو ٿيندو آھي. ھي پنن جو ميڙ ھوندو آھي جن کي سلاد طور يا ٻين کاڌن مٿان ڇٽي کاڌو ويندو آھي.

## حوالا

زمرو:سبزيون
سلاد

thumb|سلاد
**سلاد** سبزين، ميون، ۽ ڪجهه ھٿرادو کاڌن جي ميڙ کي چيو ويندو آھي جن کي عام طور تي کاڌي کان اڳ کاڌو ويندو آھي. سلاد کي مزيدار بڻائڻ جي لاءِ ان ۾ ملايون تيل، مصالحا پڻ شامل ڪيا وڃن ٿا. سلاد جا ڪيترائي قسم آھن.

هيءَ انگريزي ڀاڄي جنهن کي انگريزيءَ ۾ سالڊ يا ليٽُيوس، ۽ پارسيءَ ۾ ڪاهُو چوندا آهن، سا هاڻ پوکڻ ۽ کائڻ ۾ اچي ٿي: هن جا ٻه قسم آهن. هڪڙو گوبيءَ وانگي پکڙيلن پنن سان ٿئي ٿو، ٻيو اُڀن پنن سان. هيءَ ٻين ڀاڄين وانگي رڌي به کائيندا آهن ۽ ڪچي به کائيندا آهن.
پن پٽي سرڪي يا سڪنجبين سان لائي کائيندا آهن.
هيءَ ڀاڄي سيپٽمبر ۾ پوکڻ شروع ڪجي ۽ جنوريءَ تائين پوکي سگهجي ٿي. هن جو ٻج تمام ننڍو ٿو ٿئي ۽ بعضي بعضي ته پوکڻ کان پوءِ مهينو ٻه زمين ۾ پيو رهندو آهي، پوءِ ڦٽندو آهي. هن کي ڳاڙهيون ماڪوڙيون ۽ ٻيا جيت گهڻو زيان ڪندا آهن. تنهنڪري ڪي ماڻهو ٻج هڪڙيءَ ڪونڊيءَ ۾ پوکي، اها وري ٻيءَ وڏيءَ ۾ رکندا آهن، جنهن ۾ پاڻي وجهي ڇڏيندا آهن. زمين ۾ پنن جو ڀاڻ ۽ واري ملائڻ گهرجي.
ٻه جوڙا پنن جا ڪڍن ته ٽپائي زمين ۾ هڻجن ۽ هڪڙو ٻوڙو  ٻئي ٻوڙي کان اٺن ڏهن انچن جي وڇوٽيءَ تي رکجي. ڪي ڪي ٻج ڇٽيندا به آهن. ڪي ٻوڙا ٻج ڪرڻ لاءِ رکي ڇڏجن ته به چڱو آهي. نِير جو ڪچرو هن لاءِ چڱو ڀاڻ چوندا آهن. ڏاڍيءَ اُس کان هن کي پناهه ڏيڻ بهتر آهي. سخت مينهن ۽ واءُ چڱو نه اٿس.

## حوالا

زمرو:خوراڪ ۽ مشروب
زمرو:سلاد
قبر

thumb|قبر
**قبر** (انگريزي:Grave) اھا جڳھ آھي جتي عام طور تي ڪنھن مئل شخص (ڪڏھن ڪڏھن جانور) کي دفن ڪيو ويندو آھي. مختلف مذھبن جا ماڻھو مختلف نمونن جو قبرون ٺھرائن ٿا. ڪجهه ماڻھو پنھنجي قبر جي نشاندھي حياتيءَ ۾ ڪري ويندا آھن، وصيت مطابق انھن کي اتي دفن ڪيو ويندو آھي. جتي قبرون ٺاھيون وينديون آھن ان جڳھ کي قبرستان چيو ويندو آھي.قبر سان منسلڪ سنڌي ٻوليءَ ۾ محاورا به آهن. **قبر جي مٽي قبر تائين**. يا وري **قبر ڪني ڪرڻ**وغيره.

## حوالا

زمرو:قبرستان
چاٻي

thumb|150px|چاٻي
تالي کولڻ لاءِ ڪتب ايندڙ مخصوص اوزر کي **چاٻي** چيو ويندو آھي. چاٻيون مختلف ڌاتن ۽ مختلف شڪلين جون ھونديون آھن. ھڪ تالي جي ڄاٻي ٻي تالي کي نٿي لڳي سگھي.

## حوالا

زمرو:تالو
چمچو

thumb|کاڌي کائڻ جا اوزار
**چمچو** کاڌو پيتو کائڻ يا شيون ملائڻ ۾ ڪم ايندڙ اوزار آھي. چمچو مختلف موادن مان ٺاھيو وڃي ٿو جھڙوڪ: ڪاٺ، لوھ، شيشو وغيره.

## حوالا

زمرو:ٿانو
ڪيچپ

thumb|ڪيچپ
**ڪيچپ** ٽماٽي ۽ مصالحن مان ٺھيل ھڪ چٽڻي آھي، جيڪا کاڌن جو مزو وڌائڻ لاءِ استعمال ڪئي ويندي آھي. ڪيچپ جو رنگ ڳاڙھو ٿيندو آھي.

## حوالا

زمرو:چٽڻيون
ڪمبل

thumb|ڪمبل
**ڪمبل** ٿڌ کان بچڻ لاءِ استعمال ڪيو ويندڙ ڪپڙي کي چيو ويندو آھي. ڪمبل ڪپھ، چمڙي وغيره مان ٺاھيو ويندو آھي.

## حوالا

زمرو:ڪمبل
آسماني ڪتاب

**آسماني ڪتاب** پاڪ يا الهامي ڪتاب جيڪو ڪنهن مذهب جي ماڻهن وٽ الاهي/ آسماني ڪتاب موجود هجي. الاهي ڪتابن جي مڃيندڙن ۾مسلمان عيسائي ۽ يهودي شامل آهن. اسلامي عقيدي موجب الله تعاليٰ جي طرفان نبين تي نازل ڪيل يا لاٿل ڪتاب. اهڙا چار مکيه ڪتاب آهن: توريت، زبور، انجيل ۽ قرآن. 

## حوالا
مڇر

thumb|مڇر جو خاڪو
**مڇر** ھڪ ننڍڙو اڏرندڙ جيت آھي جيڪو جانورن ۽ انسانن جو خون چوسيندو آھي. مڇر جا ڪيترائي نسل آھن.
مڇر
ڪُت ۽ مڇر جو هڪڙو نمونو آهي. وڏي ۽ چَڪ هڻڻ واري ڪُت کي مڇر يا مَهو سڏين ٿا. دنيا جي گهڻن ڀاڱن ۾ اُهي آزار مچائي ڏيندا آهن. انهن جا گهڻائي قسم ٿين ٿا. مادي پاڻيءَ ۾ آنا لاهيندي آهي، جي ڊگها بيضوي شڪل جا ٿا ٿين. گهڻن آنن کي چنبڙائي، ڇَٽَ وانگي ننڍڙي ٻيڙي بنائي، پاڻيءَ تي تاري ڇڏيندي آهي. گرم هوا ۾ آنا سگهو ئي ڦُٽن ٿا. ٻچا تمام ننڍڙا ٿا ٿين، مگر ڏاڍا چالاڪ آهن. هو هڪدم ٽُٻي هڻي، پاڻيءَ جي تر تائين وڃن ٿا، وري ساهه کڻڻ لاءِ جهٽ ۾ مٿي نڪريو اچن. هنن جي ساهه کڻڻ جو عضو پُڇ جي ويجهو ٿئي ٿو، تنهنڪري پاڻيءَ ۾ پڇ مٿي ۽ سسي هيٺ ڪري، اُبتو ٽنگجي بيهندا آهن. ٽي- چار ڀيرا کَلَ لاهڻ کان پوءِ، هو آرام جي حالت ۾ اچن ٿا، جا جيتن جي ٽين صورت آهي. انهيءَ منزل تي هو کائڻ بند ڪن ٿا، مگر چُرڻ پُرڻ ۾ پاڻ زياده ڦڙت ۽ چالاڪ ٿين ٿا، پڇ ۽ ٻن پاسن وارن ننڍڙن ونجهن جي وسيلي سان ترندا وتندا آهن.  جيتوڻيڪ اڃا به پاڻيءَ ۾ ٽنگيا وتندا آهن، تڏهن به انهيءَ حالت ۾ پڇ هيٺ ٿيندو اٿن، ڇا لاءِ جو ساهه کڻڻ جو عضوو هاڻي ڦري ڇاتيءَ ۾ ٿيندو اٿن. نيٺ کَلَ جو کوپو ٽڙڪين ٿو ۽ ان ۾ جيت ٻيڙيءَ وانگي پيا لُڏن. انهيءَ وچ ۾ کنڀ به پيدا ٿين ٿا، پر اُهي پهرين آلا اٿن، جي پاڻي سانت ۾ آهي ته کنڀ سگهو ئي سُڪي پونن ٿا ۽ سُڪيءَ ڏي وڃن ٿا، پر جي پاڻيءَ ۾ لهر لوڏو گهڻو آهي ته کوپي جي ٻيڙيءَ سميت، پاڻيءَ ۾ ٻُڏي مري وڃن ٿا.
ڪُت ۽ مڇرن جا آنا گهڻو ڪري مڇيون کايو کپايو ڇڏين ۽ ٻچن مان به گهڻا ڪامل جيتن جي منزل تي پهچڻ کان اڳيئي مريو وڃن.
مڇرن جو ”ڀُون ڀُون“  وارو آواز يا ڀڻڪو سندن جلد کنڀن چورڻ ڪري ٿيندو آهي. هنن جون اکيون وڏيون آهن، جنهنڪري هنن کي اوچتو وٺڻ مشڪل آهي. نر مڇرَ چڪ ڪين وجهندا آهن. هنن جا سڱ بُجن وارا آهن. مڇر جو ڏنگ هڻندا آهن، سو سونڊ سان، جنهن ۾ ننڍڙين ترارين ۽ ڪارائن وانگي نشترون لڳل آهن، جي کَلَ ۾ چڀائيندا آهن، پوءِ انهن سان رت چوسيندا آهن.
مڇر جي ڏنگ جي نوڪ اهڙي سنهي ۽ باريڪ آهي، جو جيڪر رڳو انهيءَ جي چڀڻ ڪري ڪو ايذاءُ ڪونه اچي، جيڪو ايذاءُ يا سور ٿئي ٿو، سو هن ڪري، جو ڏنگ سان ڪيل زخم ۾ هو صاف پاڻيءَ جهڙي زهر جو هڪڙو ٽيپو اڇلائي وجهي ٿو. اهي انهيءَ لاءِ ڪندو آهي ته رت ڇِٽو يا پٽڙو ٿئي ته چوسڻ ۾ سولو کڄي .مڇر جي چڪ يا ڏنگ جو چڱو اهو علاج آهي ته اهو هنڌ هڪدم پاڻيءَ سان ڌوئجي. پاڻي زهر سان گڏجي ان کي ڪمزور ڪري ٿو، جي ترت ملي نه سگهي ته وات جي ڦيڻي بس آهي. ٻيا علاج آهن: ليمي جي رس، لوڻ ۽ پاڻي. مڇرن جي تعداد گهٽائڻ جو رستو اهو آهي ته جنهن ڪِني بيٺل پاڻيءَ جي کڏ ۾ هُو آنا ٿا لاهين، سا ڀري ڇڏجي. سرد ملڪن ۾، جتي اونهاري جي موسم ٿوري وقت تائين ٿي هلي، اتي مڇر ڏاڍي تڪليف ڏين ٿا. ڪڏهن ڪڏهن ته ڪڪرن وانگي هوا کي ڪارو ڪري ڇڏيندا آهن! ايترا گهڻا ٿيندا آهن.

## حوالا

زمرو:جيت
زمرو:مڇر
مکا

**ھن مضمون لاءِ مناسب عنوان جي ضرورت آھي، بحث صفحي تي صلاحون پيش ڪريو** (فيبروري 2018)

thumb|ھڪ مکو
**مکا** ڏينڀن ۽ جيتن سان ويجھڙائي رکندڙ جيوَ آھن. ھي ٻوٽن جي جنسي جزن جي ملاوٽ ۾ اھم ڪردار ادا ڪن ٿا.

## حوالا

زمرو:مکا
زنجير

thumb|زنجير
**زنجير** مختلف جاندار ۽ بي جان شين کي قابو رکڻ ۾ ڪم ايندڙ اوزار آھي. زنجير مختلف موادن مان قديم زماني کان ٺاھيا وڃن ٿا.

## حوالا

زمرو:زنجير
مک

thumb|مک
**مک** جيتن جو ھڪ نسل آھي. مکيون انسانن لاءِ ڪجهه معاملن ۾ فائديمند ۽ ڪجهه معاملن ۾ نقصانڪار آھن.

مک ٻن کنڀن وارن جيتن ۾ تمام عام آهي، جا اڪثر گهرن ۾ اُڏامندي ۽ ويهندي ڏسبي آهي. هوءَ ڇيڻن جي ڍيرن ۽ ٻين گندين جاين تي آنا لاهيندي آهي. هڪڙي ڏينهن منجهه آنن مان ٻچا ڦٽندا آهن. پهريائين اهي لسا ڪينئان ڏسبا آهن، جن کي مٿو يا ٽنگون ظاهر ناهن، رڳو وات ۾ ننڍڙا ڪُنڊا ٿين ٿا. اهي اٽڪائي، هو پنهنجي بڀري هيڏي هوڏي گهيليندا ۽ ڪچري تي گذر ڪندا وتندا، آرام جي جاءِ ڳولين ٿا ۽ اتي ٻين جيتن وانگي آرام جي حالت ۾ پئجي رهن ٿا. ٻين ٻن هفتن کان پوءِ هنن کي کنڀ نڪرن ٿا ۽ اُٿي اُڏامن ٿا. مکيون جانورن جي بت جي پگهر ۽ ٻيءَ پاڻيٺ تي پرنديون آهن. ميوي ۽ مٺاڻ واري شئي تي گهڻي چاهه سان اينديون آهن. مکي جي اک مرڪب آهي، اها اٽڪل چئن هزارن ننڍڙين اکين مان جڙيل آهي. کاڌي چوسڻ لاءِ هڪڙي ننڍڙي سونڊ اٿس، جا مهل تي ٻاهر ڪڍندي آهي. مک اونڌي به هلي سگهي ٿي جو هن جي پيرن ۾ ٻه ٻه چنبا آهن،  جن ۾ به ننڍڙا وهاڻا لڳل آهن، جن تي هوءَ آسانيءَ سان پاڻ کي جهلي بيهاري سگهي ٿي. 

## حوالا

زمرو:مکيون