open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
دوستووسڪي

**فيوڊور ميخائيلووچ دوستووسڪي** (**Fyodor Mikhailovich Dostoevsky؛ 30 آڪٽوبر، 1821ع - 9 فيبروري، 1881ع**)، ***' هڪ روسي ناول نگار، مختصر ڪهاڻي ليکڪ،***' صحافي ۽ مضمون نگار  هو. ڪيترائي ادبي نقاد کيس سڄي دنيا جي ادب جي عظيم ناول نگارن مان شمار ڪن ٿا. ***' سندس ڪيترائي ڪم انتهائي اثرائتو شاهڪار سمجهيا وڃن ٿا.***' ***' دوستووسڪي جا ادبي ڪم 19هين صديءَ جي روس جي مشڪلاتي سياسي، سماجي ۽ روحاني ماحول ۾ انساني حالت کي ڳولين ٿا ۽ مختلف فلسفي ۽ مذهبي موضوعن سان مشغول آهن. سندس سڀ کان وڌيڪ مشهور ناولن ۾ "جرم ۽ سزا" (1866)، "دي ايڊيٽ" (1869)، "ڊيمنز" (1872)، "دا ايڊوليسينٽ" (1875) ۽ "دا برادرز ڪرامازوف" (1880) شامل آهن. سندس سال 1864ع جي ناول  "نوٽس فرام انڊر گرائونڊ" ([[پاتار مان پنا]]) کي وجوديت پسند ادب جي پهرين ڪم مان هڪ سمجهيو وڃي ٿو.***' 

سال 1821ع ۾ ماسڪو ۾ ڄائو، دوستووسڪي جو تعارف ننڍي عمر ۾ ئي افسانن ۽ ڏند ڪٿائن ۽ روسي ۽ پرڏيهي ليکڪن جي ڪتابن ذريعي ٿيو. سندس ماءُ 1837ع ۾ وفات ڪري وئي جڏهن هو 15 سالن جو هو ۽ ساڳئي وقت هن اسڪول ڇڏي نيڪولائيف ملٽري انجنيئرنگ انسٽيٽيوٽ ۾ داخلا ورتي. گريجوئيشن ڪرڻ کان پوء، هن هڪ انجنيئر جي حيثيت سان ڪم ڪيو ۽ مختصر طور تي هڪ شاندار طرز زندگي گذاريو، اضافي پئسا ڪمائڻ لاء ڪتابن جو ترجمو ڪيو. سال 1840ع جي وچ ڌاري هن پنهنجو پهريون ناول، "پور فولڪ" (Poor Folk) لکيو، جنهن کيس سينٽ پيٽرزسبرگ جي ادبي حلقن ۾ داخل ڪرايو. بهرحال، هن کي سال 1849ع ۾ هڪ ادبي گروپ، پيٽراشيفسڪي سرڪل سان تعلق رکڻ جي الزام ۾ گرفتار ڪيو ويو، جنهن ۾ زارسٽ روس جي تنقيدي ڪتابن تي بحث ڪيو ويو هو. دوستووسڪي کي موت جي سزا ٻڌائي وئي پر سزا آخري وقت ۾ تبديل ڪئي وئي. هن جلاوطني ۾ ڇهه سال لازمي فوجي سروس جي پٺيان هڪ سائبيرين جيل ڪيمپ ۾ چار سال گذاريا. ايندڙ سالن ۾ دوستووسڪي هڪ صحافي طور ڪم ڪيو، پنهنجي ڪيترن ئي رسالن کي شايع ۽ ايڊٽ ڪيو ۽ بعد ۾ هڪ ليکڪ جي ڊائري، سندس لکڻين جو هڪ مجموعو شايع ڪيو. هن اولهه يورپ جي چوڌاري گهمڻ شروع ڪيو ۽ جوا جي لت پيدا ڪئي، جنهن جي ڪري مالي مشڪلاتن جو سبب بڻيو. ڪجهه وقت لاءِ هن کي پئسو به گهرڻو پيو، پر هو آخرڪار روسي اديبن مان هڪ تمام گهڻو پڙهيل ۽ تمام گهڻو مڃيو وڃي ٿو.  

دوستوفسڪي جو ڪم تيرهن ناول، ٽي ناويلا، سترن مختصر ڪهاڻين ۽ ٻين ڪيترن ئي ڪمن تي مشتمل آهي. هن جون لکڻيون هن جي اصلي روس جي اندر ۽ ان کان ٻاهر وڏي پئماني تي پڙهيا ويا ۽ بعد ۾ آيل اديبن جي هڪ جيتري تعداد کي متاثر ڪيو جن ۾ روسي، جهڙوڪ اليگزينڊر سولزينٽسين ۽ انتون چيخوف، فيلسوفن، فريڊرڪ نطشي، البرٽ ڪيميو ۽ جين پال سارتر شامل آهن، ۽ فرائيڊ ازم ۽ وجوديت پسنديءَ جي اڀار جو سبب بڻيو. هن جي ڪتابن جا 170 کان وڌيڪ ٻولين ۾ ترجما ڪيا ويا آهن ۽ ڪيترن ئي فلمن لاء انسپيڪشن طور ڪم ڪيو.

## حوالا

زمرو:دوستووسڪي
زمرو:روسي شخصيتون
زمرو:روسي ٻولي جا اديب
زمرو:روسي ٻولي جا ناول نگار
زمرو:1821ع جون پيدائشون
زمرو:1881ع جون فوتگيون
پاتار مان پنا

پاتار مان پنا(پري ريفارم روسي: Записки изъ подполья؛ سڌارن کان پوءِ روسي: Записки из подполья، Zapíski iz podpólʹya؛) پھريون چڪر ڇپيو ايپوچ جرنل ۾ 1864ع ۾. اھو فرسٽ پرسن نيريٽوِ جو داستان ”مڃوتيءَ“ جي صورت ۾ آھي. اهو ڪم اصل ۾ دوستووسڪي طرفان ايپوچ رسالي ۾ "هڪ مڃوتي" جي عنوان هيٺ اعلان ڪيو ويو هو.

ناول پاڻ کي هڪ تکي، اڪيلي، اڻ ڄاتل ڪهاڻيڪار جي يادگيرين مان ٽڪرن جي طور تي پيش ڪري ٿو (عام طور تي نقادن طرفان انڊر گرائونڊ انسان طور حوالو ڏنو ويو آهي)، جيڪو سينٽ پيٽرسبرگ ۾ رهندڙ هڪ رٽائرڊ سرڪاري ملازم آهي.جيتوڻيڪ ناول جي پهرئين ڀاڱي ۾ هڪ ڊرگھي ٻول وچن يا ليڪچر جو روپ آهي، پر ڪهاڻيڪار جي پنهنجي پڙهندڙ کي مخاطب ٿيڻ جو انداز انتهائي تيزيءَ سان ڳالھ ٻولھ وارو آهي. ميخائل بختين جي مطابق، زير زمين انسان جي اقرار ۾ "لفظي طور تي هڪ هڪ مضبوط، اڻ ڳڻيو لفظ ناهي". انڊر گرائونڊ انسان جو هر لفظ ڪنهن ٻئي جي لفظن جي توقع رکي ٿو، جنهن سان هو هڪ جنوني اندروني تڪرار ۾ داخل ٿئي ٿو. زير زمين انسان معاصر روسي فلسفي تي حملو ڪري ٿو، خاص طور تي نيڪولائي چرنيشيفسڪي جو ڇا ڪيو وڃي؟ وڌيڪ عام طور تي، ڪم کي هڪ حملي جي طور تي ڏسي سگهجي ٿو ۽ جبريت جي خلاف بغاوت: اهو خيال آهي ته هر شيء، انساني شخصيت ۽ ارادي سميت، فطرت جي قانونن، سائنس ۽ رياضي کي گهٽائي سگهجي ٿو.

## پلاٽ جو تت

## ڪردار

## مڃتا

## الٿا

## حوالا
لوڻابو واڳون

مانگر واڳن جون مشھور شھرت رکندڙ ٻه جنسون آهن، جيڪي موتمار ۽ غير موتمار واڳن تي مشتمل آھن.

# نيل مانگر واڳون (Nile crocodile)
# لوڻابو واڳون (Saltwater crocodile)
https://sd.wiktionary.org/wiki/Saltwater_crocodile

## حوالا

زمرو:جانور
زمرو:حيوان
زمرو:حيوانات
زمرو:آئي يو سي اين خطري کان دور جنسن جي ڳاڙهي فهرست
وڏموسر

ڪيلن جي ھن جنس جو نالو وڏموسر (Musa ingens)آھي. جنھن کي جاڏو ڌرتو ڪيلو Giant Highland banana به سڏيو ويندو آھي، ھي ڪيلو موسر Musaceae خاندان جي جنسن مان هڪ آھي. ۽ وڏموسر Ingentimusa جي حصي جو واحد ميمبر آهي.
ھي ڪيلو پاپوا نيو گني ۾ جام ٿيندو آھي. ھن ٻوٽي جا پن 2.5 ميٽر  (7 فٽ ڊگها) ٿين ٿا. هن جنس جو وڏي ۾ وڏي ڪيلي جو وزن 3 ڪلوگرام تائين به ٿي ويندو آھي. هن ڊيگھ 25-30 سينٽي ميٽر آهي ۽ انساني ٻانھن جيترو آهي! ھن وڏي ڪيلي کي ڪيونڊش ڪيلو Cavendish banana به چئبو آھي.
https://sd.wiktionary.org/wiki/Musa_ingens

## حوالا

زمرو:اسم
زمرو:ميوو
زمرو:آئي يو سي اين خطري کان دور جنسن جي ڳاڙهي فهرست
ٿامس پئن

**ٿامس پين** (Thomas Paine؛ 9 فيبروري، 1737ع - 8جون، 1809ع)  هڪ آمريڪي مصنف، موجد، ۽ سياسي فلسفي هو.  هن پمفليٽ، ”ڪامن سينس“ (1776ع) ۽ ”دي آمريڪن ڪرائسس“ (1776-1783ع) لکيا، جيڪي آمريڪي انقلاب جي شروعات ۾ ٻه سڀ کان وڌيڪ اثرائتو پمفليٽ آهن ۽ هن 1776ع ۾ نوآبادياتي دور جي محب وطن آمريڪن کي حوصلا افزائي ڪئي ته جيئن 1776ع ۾ عظيم برطانيا جي بادشاهت کان آزاديءَ جو اعلان ڪيئن. سندس خيال انساني حقن جي روشنيءَ واري دور جي نظرين جي عڪاسي ڪن ٿا.

پين ٿٽفورڊ، نارفوڪ، انگلينڊ ۾ پيدا ٿيو ۽ 1774ع ۾ بينجمن فرينڪلن جي مدد سان برطانوي آمريڪي ڪالونين ڏانهن لڏي ويو، آمريڪي انقلاب ۾ حصو وٺڻ لاءِ وقت تي پهچي ويو. تقريبن هر آمريڪن محب وطن انهنجي 47 صفحن تي مشتمل پمفليٽ، "ڪامن سينس" کي پڙهيو، جنهن برطانيه کان آزاديء جي سڏ کي وڌايو, آمريڪي بحران ۾ اها هڪ آزادي جي حق ۾ پمفليٽ جي سيريز هئي. پين فرانس ۾ 1790ع جي اڪثر عرصي تائين رهندو رهيو ۽ فرانسيسي انقلاب ۾ تمام گهڻو حصو وٺيو. انگلينڊ ۾ رهڻ دوران، هن هڪ پمفليٽ، "رائيٽس آف مين" (1791ع) لکيو، جيڪو فرانسيسي انقلاب جي دفاع ۾ ۽ ان جي نقادن، خاص طور تي اينگلو-آئرش قدامت پسند ليکڪ،  ايڊمنڊ برڪي جي جواب ۾ لکيو ويو هيو. هن جي تصنيف جي پيچيدگي جي نتيجي ۾ 1792ع ۾ انگلينڊ ۾ هن کي غير حاضري ۾ هڪ مقدمي ۾  بغاوت جي ڏوهه ۾ سزا ڏني وئي.

وليم پٽ دي ينگر جي برطانوي حڪومت ان امڪان کان پريشان هئي ته فرانسيسي انقلاب برطانيه ۾ پکڙجي سگهي ٿو ۽ انهن اهڙي ڪمن کي دٻائڻ شروع ڪيو جيڪا بنيادي فلسفي جي حمايت ڪندا هئا. پين جي ڪم ماڻهن جي حڪومت جو تختو اونڌو ڪرڻ جي حق جي واکاڻ ڪئي ۽ ان ڪري سال 1792ع جي شروعات ۾ سندس گرفتاري لاءِ هن جي هڪ لکت کي نشانو بڻايو. پين فرانسيسي ڳالهائڻ جي قابل نه هئڻ جي باوجود سيپٽمبر ۾ فرانس ڀڄي ويو، پر هو جلد ئي فرانس ۾ قومي ڪنوينشن ۾ چونڊجي ويو. گيروندن (Girondins) هن کي هڪ اتحادي سمجهيا؛ نتيجي طور، مونٽگنارڊز، خاص طور تي جنرل سيڪيورٽي ڪميٽيءَ جو طاقتور صدر مارڪ گليوم الڪسس وادير، کيس دشمن سمجھندا هئا. ڊسمبر، 1793ع ۾ وادير پين کي گرفتار ڪري پئرس جي لگزمبرگ جيل ۾ بند ڪري ڇڏيو. هن جي گرفتاري کان اڳ ئي هن "ايج آف ريزن" جو پهريون حصو مڪمل ڪيو. مارڪ فلپ نوٽ ڪري ٿو ته ”جيل ۾ پين ”دي ايج آف ريزن“ لاءِ وقف ۽ ”رائٽس آف مين“ جو نئون ايڊيشن هڪ نئين پيشڪش سان  لکيو ۽ لنڊن جي بنيادي پبلشر، ڊينيل آئزڪ ايٽن کي پهچائڻ لاءِ، تيار ڪيو" جيمس منرو نومبر 1794ع ۾ پين کي آزاد ڪرائڻ لاءِ پنهنجا سفارتي لاڳاپا استعمال ڪيا.

پين پنهنجي پمفليٽن ۽ پنهنجن اڳوڻي اتحادين تي حملن جي ڪري بدنام ٿي ويو. جنهن کي هن محسوس ڪيو ته هن خيانت ڪيا آهن. "ايج آف ريزن" ۽ ٻين لکڻين ۾، هن ڊي ازم (Deism) جي حمايت ڪئي ۽ استدلال ۽ آزاد سوچ کي فروغ ڏنو ۽ عام طور تي مذهب ۽ خاص طور تي عيسائي نظريي جي خلاف بحث ڪيو.  سال 1796ع ۾، هن جارج واشنگٽن ڏانهن هڪ تلخ کليل خط شايع ڪيو. جنهن کي هن هڪ نااهل جنرل ۽ منافق قرار ڏنو. هن ملڪيت جي اصليت تي بحث لاء هڪ پمفليٽ، ”زرعي انصاف“ (1797ع) شايع ڪيو ۽ زميندارن تي ھڪڙي وقت واري ورثي واري ٽيڪس ذريعي ضمانت واري گھٽ ۾ گھٽ آمدني جي ٽيڪس جو تصور متعارف ڪرايو. سال 1802ع ۾ واپس آمريڪا آيو ۽ 8 جون 1809ع تي وفات ڪيائين، هن کي عيسائيت جي مذاق ۽ قوم جي اڳواڻن تي هن جي حملن جي ڪري رد ڪيو ويو ۽ سندس جنازي ۾ فقط ڇهه ماڻهو شريڪ ٿيا. y 

## ابتدائي زندگي ۽ تعليم

## آمريڪي انقلاب

## انسان جا حق

## ايج آف ريزن

## بعد جا سال

## موت

## افڪار ۽ خيالات

## مذهبي نظريا

## ورثو

## پڻ ڏسو

## خارجي لنڪس

## پڻ ڏسو
## حوالا

زمرو:ليکڪ
زمرو:شخصيتون
زمرو:گڏيل رياستون
زمرو:1809ع جون فوتگيون
زمرو:آمريڪا جون گڏيل رياستون
تلميح ۽ تضمين ۾ فرق

**تلميح (Talmeeh)**؛ قرآن ، حديث ، مشھور مسئلي، قصي، ڪنھن بہ اصطلاح جو اشارو ڏيڻ، شامل ڪرڻ جنھن کان سواءِ بيان ڪندڙ جي ڳالھ يا مقصد سمجھي نہ سگھجي.

**تضمين (Tazmeen)**؛ جاءِ ڏيڻ ، بيھارڻ.

ڪنھن بہ شاعر جي سٽ پنھنجي شعر ۾ شامل ڪرڻ، يا ٻي شاعر جو ڪو شعر پنھنجي شاعري ۾ اڌارو آڻڻ.
 محقق؛ خاڪي جاني

شاعريءَ ۾ خيال کي وڌيڪ اثرانگيز بڻائڻ خاطر قرآن، حديث يا مقدس حستين طرف اشارو ڪرڻ تلميح ۽ خيال کي واضع يا سگهارو ٻنائڻ لاءِ ڪنھن ٻئي شاعر جو شعر استعمال ڪرڻ تضمين آهي.https://www.facebook.com/groups/205673899855723/posts/2025469727876122/https://www.facebook.com/groups/205673899855723/posts/2025469727876122/

## حوالا

زمرو:سنڌي ٻولي
زمرو:لسانيات
زمرو:شاعري
شاهمير خاندان

**شاهه مير خاندان** (ڪشميري: شاه ميٖر خاندان) يا **هائوس آف شاهه مير**، هڪ ڪشميري خاندان هو جنهن هندستان جي برصغير ۾ ڪشمير سلطنت تي حڪومت ڪئي. هن خاندان جو نالو ان جي باني، شاهه مير جي نالي پٺيان رکيو ويو آهي.
## اصل
## تاريخ
## فن تعمير
## راڄ ۽ جانشين
## پڻ ڏسو
## خارجي لنڪس

The **Shah Mir dynasty** (Kashmiri: شاه میٖر خاندان) or the **House of Shah Mir**, was a Kashmiri dynasty that ruled the Kashmir Sultanate in the Indian subcontinent. The dynasty is named after its founder, Shah Mir.

## حوالا

زمرو:ڪشمير
شينزين

**شينزين** (Shenzhen) چين جي صوبي، گوانگڊونگ  ۾ هڪ شهر آهي. هڪ خاص اقتصادي زون، اهو گوانگڊونگ جي مرڪزي ساحل تي پرل درياء جي اوڀر واري ڪناري تي واقع آهي، هن جي ڏکڻ ۾ هانگ ڪانگ جي سرحد، اتر ۾ ڊونگ گوانگ، اتر اوڀر ۾ هوئيزو ۽ ڏکڻ اولهه ۾ ميڪو آهي. سال 2020ع ۾ هڪ ڪروڙ 75 لک جي آبادي سان، شينزين چين ۾ شنگھائي ۽ بيجنگ کان پوءِ شهري آبادي جي لحاظ کان ٽيون نمبر وڏو شهر آهي. شينزين جي بندرگاهه دنيا جي چوٿين مصروف ترين ڪنٽينر بندرگاهه آهي.

شينزين تقريبن باؤان ڪائونٽي جي انتظامي حدن جي پيروي ڪري ٿو، جيڪا امپيريل دور ۾ قائم ڪئي وئي هئي. آفيم وارين جنگن کان پوءِ، باؤان ڪائونٽي جو ڏاکڻو حصو برطانوي حڪومت جي قبضي ۾ هو ۽ برطانوي هانگ ڪانگ جو حصو بڻجي ويو، جڏهن ته شينزين جو ڳوٺ سرحد جي ڀرسان هو. شينزين 1979ع ۾ هڪ شهر ۾ بدلجي ويو. سال 1980ع جي شروعات ۾، ڊينگ زيائو پنگ پاران متعارف ڪرايل معاشي سڌارن جي نتيجي ۾ شهر هانگ ڪانگ جي ويجهو هجڻ سبب چين جو پهريون خاص اقتصادي زون بڻجي ويو، سڌي طرح پرڏيهي سيڙپڪاري ۽ موقعن جي ڳولا ۾ لڏپلاڻ ڪندڙن کي راغب ڪيو. 30 سالن ۾، شهر جي معيشت ۽ آبادي تيز ٿي وئي ۽ ان کان پوء ٽيڪنالاجي، بين الاقوامي واپار ۽ ماليات لاء هڪ مرڪز بڻجي ويو. 

شينزين شينزين اسٽاڪ ايڪسچينج جو گهر آهي، مارڪيٽ سرمائيداري ۽ گوانگڊونگ فري-ٽريڊ زون جي لحاظ کان دنيا جي سڀ کان وڏي اسٽاڪ ايڪسچينج مان هڪ آهي. شينزين کي گلوبلائيزيشن ۽ ورلڊ سٽيز ريسرچ نيٽورڪ پاران الفا- (گلوبل فرسٽ ٽائر) شهر جي حيثيت ڏني وئي آهي. ان جي نامياري جي ڊي پي ان جي پاڙيسري شهرن گوانگزو ۽ هانگ ڪانگ کان اڳتي وڌي چڪي آهي ۽ هاڻي دنيا جي ڏهه وڏين معيشتن سان گڏ انهن شهرن مان آهي. شينزين وٽ دنيا جو اٺون سڀ کان وڌيڪ مقابلي وارو ۽ سڀ کان وڏو مالياتي مرڪز پڻ آهي، ستين نمبر تي فارچون گلوبل 500 هيڊڪوارٽر، پنجون نمبر وڏو ارب پتي، ٻيو نمبر وڏو نمبر اسڪائي اسڪرپر، 19هين وڏي سائنسي تحقيقي پيداوار ۽ ڪيترائي اعليٰ تعليمي ادارا، جنهن ۾ شينزين يونيورسٽي، سدرن يونيورسٽي آف سائنس اينڊ ٽيڪنالاجي، ۽ شينزين ٽيڪنالاجي يونيورسٽي شامل آهن. شينزين ريلوي اسٽيشن ڪولون-ڪينٽن ريلوي جي سرزمين چيني حصي تي آخري اسٽاپ هو.

شهر هڪ عالمي ٽيڪنالاجي مرڪز آهي. ميڊيا ۾ شينزين کي ڪڏهن ڪڏهن چين جي "سليڪون ويلي" سڏيو ويندو آهي. شهر جي ڪاروباري، جديد ۽ مقابلي تي ٻڌل ثقافت جي نتيجي ۾ شهر ڪيترن ئي ننڍن ٺاهيندڙن ۽ سافٽ ويئر ڪمپنين جو گهر آهي. انهن مان ڪيتريون ئي ڪمپنيون، جهڙوڪ، هواوي (Huawei)، ٽين سينٽ (Tencent) ۽ ڊي جي آئي (DJI) وڏيون ٽيڪنالاجي ڪارپوريشنون بڻجي ويون آهن. هڪ اهم بين الاقوامي شهر جي حيثيت سان، شينزين هر سال ڪيترن ئي قومي ۽ بين الاقوامي واقعن، جهڙوڪ سال 2011ع سمر يونيورسٽيڊ ۽ چائنا هاءِ ٽيڪ فيئر جي ميزباني ڪندو رهيو آهي.

شينزين جي آبادي جو هڪ وڏو حصو سڄي چين مان لڏپلاڻ ڪندڙ آهن ۽ شهر جي آبادي جي جوڙجڪ چين جي اڪثر هنڌن کان ننڍو آهي.

## نالو

## تاريخ

## جاگرافي

## سياست

## آباديات

## معيشت

## ثقافت

## تعليم

## پڻ ڏسو

## ٻاهريان ڳنڍڻا

* Shenzhen Government Online
* ShekouDaily: English Language News and Resources 
* 

## حوالا

زمرو:شينزين
زمرو:وڏا شهر
زمرو:چين جا شھر
زمرو:گوانگڊونگ صوبو
زمرو:گوانگڊونگ صوبي جا شھر
جديديت پڄاڻان

**پوسٽ ماڊرنزم** (انگريزي: Postmodernism) يا **بعد جديديت** هڪ وسيع اصطلاح آهي جيڪو مختلف فني، ثقافتي ۽ فلسفيانه تحريڪن جي لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي. هيءَ تحريڪ جديديت (Modernism) کان هڪ وقفي يا ان کان بغاوت جي نشاندهي ڪري ٿي. پوسٽ ماڊرنزم جو بنيادي يقين آهي ته هاڻي دنيا کي بيان ڪرڻ جي پراڻن طريقن تي ڀروسو نٿو ڪري سگهجي.

## تاريخي پس منظر
هي اصطلاح 1950ع ۽ 1960ع جي ڏهاڪي دوران ادبي تنقيد ۽ تعميراتي نظريي (Architectural Theory) ۾ پنهنجي موجوده معنيٰ جي حد حاصل ڪرڻ شروع ڪيو. جتي جديديت ۾ خود-سنجيدگي ۽ نظم هو، اتي پوسٽ ماڊرنزم ۾ چنچل انداز، تماشو ۽ ڪارڪردگي جي ستم ظريفي (Irony) کي اهميت ڏني وئي.

## بنيادي خاصيتون
پوسٽ ماڊرن سوچ پاڻ کي ڪنهن به واحد، بنيادي ۽ عالمگير تاريخي داستان (Grand Narrative) جي رد ڪندي بيان ڪري ٿي. هن تحريڪ روشنيءَ واري دور (Enlightenment) جي ترقي، عقليت ۽ سائنسي يقين تي سوال پيدا ڪيا آهن.

هن تحريڪ جا حامي پاڻ کي هيٺين نظرين سان ڳنڍيندا آهن:
* فيمينزم (عورتن جي آزادي)
* ملٽي ڪلچرلزم (ڪثير الثقافتيت)
* پوسٽ ڪالونيلزم (نوآبادياتي دور کان پوءِ جو نظريو)

## تنقيد
نقادن جو الزام آهي ته پوسٽ ماڊرنزم اخلاقي، سياسي ۽ جمالياتي نظرين کي صرف انداز ۽ تماشي تائين محدود ڪري ٿو. ڪجهه نقاد هن کي "رشتيداري" (Relativism) جي هڪ غير اخلاقي شڪل قرار ڏين ٿا، جتي ڪا به هڪ حقيقت يا سچائي ناهي هوندي. ان ڪري مشهور ڪلچر ۾ هن اصطلاح کي ڪڏهن ڪڏهن تنقيدي طور پڻ استعمال ڪيو ويندو آهي.

## وڌيڪ ڏسو
* جديديت
* ساختيات (Structuralism)
* پوسٽ ساختيات (Post-structuralism)

## حوالا

زمرو:فلسفو
زمرو:پوسٽ ماڊرنزم
زمرو:جديديت
زمرو:ادبي نظريا
فريڊرڪ نٽشي

**فريڊرڪ** **ویلهلم** **نٽشي**؛ (15 آڪٽوبر 1844 – 25 آگسٽ 1900) هڪ جرمن ڪلاسيڪل اسڪالر، فلسفي، ۽ ثقافت جو نقاد هو، جنھن سڀني جديد مفڪرن ۾ هڪ تمام وڏو اثر ڇڏيو. هن جي مطابق، طاقت انساني معاملن ۾ فيصلائتو عنصر آهي. هن سپرمين جي تصور کي وڌايو.

## حوالا

زمرو:جرمن مرد غير افسانوي ليکڪ
زمرو:1844ع جون پيدائشون
زمرو:1900ع جون فوتگيون
استاد ذاڪر حسين

استاد ذاڪر حسين قريشي (9 مارچ 1951 - 15 ڊسمبر 2024) هڪ هندستاني طبلا وڄائيندڙ، موسيقار، پرڪيوشنسٽ، ميوزڪ پروڊيوسر ۽ فلمي اداڪار هو. هو طبلا وڄائيندڙ الله رکا جو وڏو پٽ هو، ۽ وڏي پيماني تي هر وقت جي عظيم طبلا رانديگرن مان هڪ سمجهيو ويندو هو. حسين کي 1990 ۾ هندستان جي سنگيت ناٽڪ اڪيڊمي ايوارڊ، سنگيت ناٽڪ اڪيڊمي فيلوشپ، رتنا سدسيا 2018 ۾ پڻ نوازيو ويو.

1999ع ۾ کيس يونائيٽيڊ اسٽيٽس نيشنل اينڊومينٽ فار دي آرٽس نيشنل هيريٽيج فيلوشپ سان نوازيو ويو، جيڪو اعليٰ ترين اعزاز روايتي فنڪارن ۽ موسيقارن کي ڏنو ويندو آهي. حسين کي ست گريمي ايوارڊ نامزدگيون ملي چڪيون آهن، جن ۾ چار کٽيون آهن. هن فيبروري 2024 ۾ ٽي گرامي حاصل ڪيا.
حرڪي توانائي

طبيعيات (Physics) ۾، ڪنهن شئي جي **حرڪي توانائي** (**Kinetic Energy**) توانائي جي صورت آهي جيڪا اها شئي ان جي حرڪت جي ڪري رکي ٿي.

ڪلاسيڪل ميڪانيات ۾، هڪ غير گھمندڙ شئي جي حرڪي توانائي K.E جيڪا ڪميت m سان آهي, v رفتار سان سفر ڪري رهيو آهي، 1/2mv2 آهي.

ڪنهن شئي جي متحرڪ توانائي K.E. حاصل ڪرڻ لا, ڪم W، قوت (F) ڀيرا  هٽاو (s) جي برابر آهي، ان جي بيان ڪيل رفتار حاصل ڪرڻ جي ضرورت آهي. اها توانائي پنهنجي رفتار حاصل ڪرڻ بعد، ماس هن حرڪي  توانائي کي برقرار رکي ٿو جيستائين ان جي رفتار تبديل نه ٿئي. ڪم جو ساڳيو مقدار اعتراض طرفان ڪيو ويندو آهي جڏهن ان جي موجوده رفتار کان آرام جي حالت ۾ گهٽجي ويندي آهي.

حرڪي توانائي جو SI يونٽ جول آهي، جڏهن ته حرڪي توانائي جو انگريزي يونٽ فوٽ پائونڊ آهي.

نسبتي ميڪانيات (Relativistic mechanics) ۾،  1/2mv2 صرف ان وقت متحرڪ توانائي جو هڪ سٺو لڳ ڀڳ آهي جڏهن رفتار v روشنيءَ جي رفتار کان گهڻو گهٽ هجي.

## تاريخ

## جائزو

## غير لاڳاپي واري رفتار لاءِ متحرڪ توانائي

## نسبتي متحرڪ توانائي

## ڪوانٽم ميڪانڪس ۾ متحرڪ توانائي

## پڻ ڏسو

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:ڪيميائي اصطلاحون
زمرو:طبيعيات جي اصطلاحون

## حوالا

زمرو:توانائي
زمرو:طبيعيات
زمرو:طبيعي خاصيتون
زمرو:توانائي جون قسمون
توڏي

”سر سهڻي“ (*Sur Suhinni*) جو اصل نالو "**سُر توڏي**" (Sur Touddy) آهي، ۽ ان ۾ سهڻيءَ جي سونهن جي ذڪر سبب اهو سُر ”سُر سهڻي“ جي نالي سان مشهور ٿي ويو آهي. هندستاني موسيقي ۾، "توڏي" هڪ خاص راڳڻيءَ جو نالو آهي، جنهن کي ديپڪ راڳ جي پنجن راڳن مان هڪ قرار ڏنو ويندو آهي.

### حوالو ڏسندا

زمرو:سنڌي
زمرو:شاعري
زمرو:موسيقي
مال واڙو

مال واڙو, انگريزي(Animal farm) هڪ طنزيه افسانوي ناول آهي، جيڪو جانورن جي افساني جي صورت ۾، جارج آرويل جو، پهريون ڀيرو انگلستان ۾ 17 آگسٽ 1945ع تي شايع ٿيو. اهو انٿروپمورفڪ فارم جانورن جي هڪ گروهه جي ڪهاڻي ٻڌائي ٿو، جيڪو پنهنجي انساني هاريءَ جي خلاف بغاوت ڪري، پيدا ڪرڻ جي اميد رکي ٿو. اهڙو سماج جتي جانور برابر، آزاد ۽ خوش هجن. آخرڪار، بغاوت کي خيانت ڏني وئي آهي، ۽ نيپولين نالي هڪ سوئر جي آمريت هيٺ، فارم ختم ٿيڻ کان اڳ کان وڌيڪ خراب حالت ۾. 

آرويل جي مطابق، اينيمل فارم 1917ع جي روسي انقلاب ۽ پوءِ سوويت يونين جي اسٽالنسٽ دور جي واقعن جي عڪاسي ڪري ٿو، اهو دور جڏهن روس جوزف اسٽالن جي ڪميونسٽ نظريي تحت رهندو هو. آرويل، هڪ جمهوري سوشلسٽ، اسٽالن جو نقاد هو ۽ ماسڪو جي هدايت واري اسٽالنزم جو دشمن هو، هڪ اهڙو رويو جيڪو بارسلونا مئي جي ڏينهن ۾ POUM ۽ اسٽالنسٽ قوتن جي وچ ۾ اسپين جي گهرو ويڙهه دوران، سندس تجربن جي ڪري تنقيدي شڪل اختيار ڪري ويو. Yvonne Davet کي لکيل خط ۾، Orwell Animal Farm کي اسٽالن جي خلاف هڪ طنزيه ڪهاڻي قرار ڏنو ("un conte satirique contre Staline")، ۽ پنهنجي مضمون "Why I Write" (1946) ۾ لکيو ته: "اينمل فارم پهريون ڪتاب هو. جنهن ۾ مون ڪوشش ڪئي، پوري شعور سان، جيڪو ڪجهه ڪري رهيو آهيان، سياسي مقصد ۽ فني مقصد کي هڪ مڪمل ۾ ملائڻ جي“. ناول جو اصل عنوان Animal Farm: A Fairy Story هو، پر 1946ع ۾ شايع ٿيڻ کان پوءِ آمريڪي پبلشرن ان سب ٽائيٽل کي رد ڪري ڇڏيو، ۽ صرف هڪ ترجمو، آرويل جي حياتيءَ دوران، تيلگو ورزن ۾ رکيو ويو. ٻين عنوانن جي مختلف قسمن ۾ ذيلي عنوان شامل آهن جهڙوڪ "A Saire" ۽ "A Contemporary Satire". Orwell تجويز ڪيو عنوان Union des républiques socialistes animales فرانسيسي ترجمي لاءِ، جنهن جو مخفف URSA، لاطيني لفظ "bear" لاءِ آهي، جيڪو روس جي علامت آهي. اهو سوويت يونين جي فرانسيسي نالي، Union des républiques socialistes soviétiques تي پڻ کيڏيو ويو. اورويل اهو ڪتاب نومبر 1943ع کان فيبروري 1944ع جي وچ ۾ لکيو، جڏهن برطانيه نازي جرمنيءَ خلاف سوويت يونين سان جنگ جي وقت ۾ اتحاد ڪري رهيو هو ۽ برطانوي دانشور اسٽالن کي وڏي عزت سان ڏسندا هئا، هڪ اهڙو واقعو آرويل کي نفرت هئي. نسخي کي شروعاتي طور تي ڪيترن ئي برطانوي ۽ آمريڪي پبلشرن پاران رد ڪيو ويو، جن ۾ آرويل جي پنهنجي، وڪٽر گولانڪز شامل آهن، جنهن ان جي اشاعت ۾ دير ڪئي. جنگ وقت جي اتحاد سرد جنگ کي رستو ڏنو.
زمرو:سينسرڊ ڪتاب
ڊاني روڊرڪ

**ڊاني روڊرڪ** (Dani Rodrik؛ پيدائش آگسٽ 14، 1957ع) ترڪي جو هڪ ماهر معيشت ۽ فورڊ فائونڊيشن جو پروفيسر آهي، جيڪو هارورڊ يونيورسٽي جي جان ايف ڪينيڊي اسڪول آف گورنمينٽ ۾ انٽرنيشنل پوليٽيڪل اڪانومي جو پروفيسر آهي. هو اڳ ۾ پرنسٽن، نيو جرسي ۾ انسٽيٽيوٽ فار ايڊوانسڊ اسٽڊي ۾ سوشل سائنسز جو پروفيسر هو. هن بين الاقوامي اقتصاديات، اقتصادي ترقي ۽ سياسي معيشت جي علائقن ۾ وڏي پيماني تي مقالا شايع ڪيو آهي. سندس تحقيق جو مرڪز، "سوال اهو آهي ته سٺي معاشي پاليسي ڪهڙي آهي؟ ۽ ڇو ڪجهه حڪومتون ان کي اپنائڻ ۾ ٻين جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ ڪامياب ٿيون آهن؟"، آهي. سندس ڪم ۾، اقتصاديات جا ضابطا: "دي رائيٽس اينڊ رانگس آف دي ڊيسيمل سائنس" ۽ "دي گلوبلائيزيشن پاراڊوڪس: ڊيموڪريسي اينڊ دي فيوچر آف دي ورلڊ ايڪانامي"، شامل آهن. هو اڪيڊمڪ جرنل گلوبل پاليسي جو گڏيل ايڊيٽر-ان-چيف پڻ آهي.

## سوانح عمري
روڊرڪ هڪ سيفاردي يهودي خاندان مان آهي. استنبول ۾ رابرٽ ڪاليج مان گريجوئيشن ڪرڻ بعد، هن سال 1979ع ۾ هارورڊ ڪاليج مان گورنمينٽ ۽ اقتصاديات ۾ A.B جي ڊگري حاصل ڪئي. سال 1981ع ۾ پرنسٽن اسڪول آف پبلڪ اينڊ انٽرنيشنل افيئرز مان ڊگري (نمايان نمبرن سان) ۽ سال 1985ع ۾ پرنسٽن يونيورسٽي مان اقتصاديات ۾ پي ايڇ ڊي جي ڊگري حاصل ڪئي، جنهن جو عنوان هو، "اسٽڊيز آن دي ويلفيئر ٿيوري آف ٽريڊ اينڊ ايڪسچينج ريٽ پاليسي".  هو ترڪي روزاني ريڊيڪل (ڪالعدم) 2009-2016ع لاءِ پڻ لکي رهيو هو. هن سال 2011ع ۾ نئين ٺاهيل ورلڊ اڪنامڪس ايسوسي ايشن ۾ ايگزيڪيوٽو ڪميٽيءَ جي ميمبر طور شامل ٿيو. 

هن پينار دوگان سان شادي ڪئي، جيڪي هارورڊ ڪينيڊي اسڪول ۾ پبلڪ پاليسي جي ليڪچرار آهي ۽  ترڪي جي رٽائرڊ جنرل چيتن دوگان جي ڌيءَ آهي جنهن تي ترڪي جي صدر، رجب طيب ايردوگان جي خلاف بغاوت جي منصوبه بندي ۾ ملوث هجڻ جي الزام ۾ عمر قيد جي سزا لاء مقدمو هلايو ويو هو. هڪ اسڪالر جي حيثيت سان، هو نيشنل بيورو آف اڪنامڪ ريسرچ، سينٽر فار اڪنامڪ پاليسي ريسرچ (لنڊن)، سينٽر فار گلوبل ڊولپمينٽ، انسٽيٽيوٽ فار انٽرنيشنل اڪنامڪس ۽ ڪائونسل آن فارن رليشنز سان وابسته آهي ۽ ان جو اقتصاديات ۽ شماريات جو همعصر ايڊيٽر آهي. 

هو ڪارنيگي ڪارپوريشن، فورڊ فائونڊيشن، ۽ راڪفيلر فائونڊيشن کان تحقيقي گرانٽس جو وصول ڪندڙ رهيو آهي. ٻين اعزازن ۾، هن کي سال 2002ع ۾ گلوبل ڊولپمينٽ اينڊ انوائرنمينٽ انسٽيٽيوٽ پاران ليونٽيف پرائز فار ايڊوانسنگ دي فرنٽيئرز آف اڪنامڪ ٿاٽ ۾ پيش ڪيو ويو. 8 نومبر 2019ع تي، هن اراسمس يونيورسٽي روٽرڊيم مان اعزازي ڊاڪٽريٽ حاصل ڪئي. 21 جنوري 2020ع تي، پوپ فرانسس کيس  پونٽيفيڪل اڪيڊمي آف سوشل سائنسز جو ميمبر نامزد ڪيو.

## ڪم

## چونڊيل اشاعتون

## پڻ ڏسو
## حوالا

زمرو:اقتصاديات
زمرو:اھي صفحا جيڪي سانچن جي سڏن ۾ ٻٽيون شيون استعمال ڪن ٿا
زمرو:ترڪي
زمرو:ترڪ ماڻهو
زمرو:جيوت ماڻهو
زمرو:مضمون with short description
زمرو:معيشت
زمرو:1957ع جون پيدائشون
زمرو:Articles with hCards
زمرو:Short description is different from Wikidata
امڪاني توانائي

طبيعيات ۾، **امڪاني توانائي** يا **لڪيل توانائي** (Potential Energy) اها توانائي آهي جيڪا ڪنهن شئي طرفان، ٻين شين جي نسبت ان جي پوزيشن، ان جي اندر جي دٻاءُ، ان جي برقي چارج يا ٻين عنصرن جي ڪارڻ رکيل آهي. امڪاني توانائي جي اصطلاح 19هين صديءَ جي اسڪاٽش انجنيئر ۽ طبيعيات دان، وليم رينڪائن متعارف ڪرايو، جيتوڻيڪ ان جو تعلق قديم يوناني فلسفي ۾ ارسطو جي "صلاحيت" (Potentiality) جي تصور سان آهي.

امڪاني توانائي جي عام قسمن ۾ ثقلي امڪاني توانائي، کينچيل اسپرنگ جي لچڪدار امڪاني توانائي ۽ اليڪٽرڪ فيلڊ ۾ برقي چارج جي برقي امڪاني توانائي شامل آهن. يونٽن جي انٽرنيشنل سسٽم (SI) ۾ توانائي لاءِ يونٽ "جول" (J) آهي.

امڪاني توانائي انهن قوتن سان جڙيل آهي جيڪي جسم تي اهڙي طريقي سان عمل ڪن ٿيون ته جسم تي انهن قوتن جو ڪل ڪم صرف خلا ۾ جسم جي شروعاتي ۽ آخري پوزيشن تي منحصر آهي. اهي قوتون، جنهن جي ڪل ڪم جو رستو آزاد آهي، انهن کي قدامت پسند قوتون سڏيو ويندو آهي. جيڪڏهن جسم تي ڪم ڪندڙ قوت خلا ۾ مختلف هجي، ته پوءِ هڪ قوت جو ميدان هوندو آهي؛ اهڙي فيلڊ کي خلا جي هر نقطي تي ويڪٽر طرفان بيان ڪيو ويندو آهي، جنهن کي بدلي ۾ ويڪٽر فيلڊ سڏيو ويندو آهي. هڪ قدامت پسند ويڪٽر فيلڊ کي صرف هڪ خاص اسڪيلر فنڪشن جي گريڊيئنٽ طور ظاهر ڪري سگهجي ٿو، جنهن کي اسڪيلر پوٽينٽيشن سڏيو ويندو آهي ۽ امڪاني توانائي کي هن جي هڪ امڪاني فنڪشن طور حاصل ڪري سگهجي ٿو. 

## جائزو
## تاريخ
## ڪم ۽ امڪاني توانائي
## زمين جي ويجهو ڪشش ثقل لاءِ ممڪن توانائي
## اسپرنگ لاء امڪاني توانائي
## ٻن جسمن جي وچ ۾ ڪشش ٿقل جي تحت پيدا ٿيل قوتن لاءِ امڪاني توانائي
## ٻن جسمن جي وچ ۾ برق سڪوني قوتن لاء امڪاني توانائي
## حوالو سطح
## ثقلي امڪاني توانائي
## ڪيميائي امڪاني توانائي
## برقي امڪاني توانائي
## ايٽمي امڪاني توانائي
## امڪاني توانائي جون قوتون
## پڻ ڏسو
* توانائي
* حرڪي توانائي
* شمسي توانائي
* ڪيميائي توانائي

## ٻاهريان ڳنڍڻا
* What is potential energy?

زمرو:ڪيميائي اصطلاحون
زمرو:طبيعيات جي اصطلاحون

## حوالا

زمرو:توانائي
زمرو:ميڪانيات
زمرو:توانائي جون قسمون
ندين جا فردي جياپي جا حق

ندين يا دريائن کي قانوني فردي جياپي جا حق ڏيڻ جو تصور، جنهن کي "دريائن جي فردي حقن" جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو، درياهن کي انساني حقن سان ملندڙ جلندڙ قانوني حقن کي مڃڻ شامل آھي. اها تحريڪ، ڏيھان ڏيھي يا عالمي سطح تي زور وٺي رھي آھي ته مختلف ملڪن دريائن کي جاندارن جي حيثيت سان مڃڻ لاءِ قانون پاس ڪيا آهن، ته جيئن انساني حقَ آھن تيئن ندين کي به قانون جي ذريعي تحفظ ڏئي سگھجي. اهي قانون انهيءَ ساڃاھ جي آڌار تي آهن ته، نديون به، انسانن وانگر آھن ۽ ماحولياتي نظام جي قدرتي اِيڪو سسٽم جي توازن لاءِ لازمي آهن.

ندين يا دريائن لاءِ فرد جي حقن جو فريم ورڪ، انساني حقن سان سلھاڙيل آھي، زندگي ۽ حياتياتي رنگارنگي کي برقرار رکڻ واري ڪردار تي زور ڏئي ٿو. جيئن انسان جي زندگي ڪيترن ئي مذهبن ۽ ثقافتن ۾ پوِتر ۽ مقدس آهي، قتل کي سنگين ڏوھ سمجهيو ويندو آهي، تيئن دريائن کي ڪنھن به نقصان کان بچائڻ جي حق کي مڃيو ويو آھي.

دنيا جي ڳچ ملڪن پنهنجين ندين کي جياپي جا فردي (legal rights of personhood for rivers) ڏنا آھن. ان جو هڪ اهم مثال ڪيوبيڪ، ڪئناڊا ۾ ميگپي ندي (Magpie River) جي قانوني فردي جياپي جي حق کي مڃيو ويو آهي. 2021ع ۾، درياءَ کي قانوني فردي شخصيت جا خاص حق ڏنا ويا آھن، جن ۾ ھيٺ ڄاڻايل حقَ شامل آهن:
* آزاديءَ سان وهڻ جو حق
* ان جي قدرتي سائيڪل جو احترام ڪرڻ جو حق
* ان جي قدرتي ارتقا جي حفاظت ڪرڻ جو حق
* پنهنجي قدرتي ۽ فطري حياتياتي رنگارنگي کي برقرار رکڻ جو حق
* ان جي ماحولياتي نظام جي اندر ضروري ڪم کي پورو ڪرڻ جو حق
* ان جي سالميت کي برقرار رکڻ جو حق
* گدلاڻ کان محفوظ رهڻ جو حق
* ٻيهر بحالي جو حق
* درياءَ کي پنهنجي مفادن جي تحفظ لاءِ عدالت ۾ ڪيس ڪرڻ جو حق

انهن حقن جو مقصد اهو يقيني بڻائڻ آهي ته درياءُ هڪ جاندار جي حيثيت رکي ٿو، ته جيئن اھو انساني نقصان کان آزاد، ۽ پنهنجي ماحولياتي ڪردار کي برقرار رکي وھندو رھي. تحريڪ ماحولياتي تحفظ جي طرف هڪ وسيع ڦيرڦار جي عڪاسي ڪري ٿي ۽ اهو مڃي ٿي ته ماحولياتي نظام، دريائن سميت، اندروني قدرتي وھڪرن آهن کي قانوني طور بچائي سانڍيو وڃي.

اهو تصور ڪارپوريٽ شخصيت جي طور ڏٺو ويو آھي، جتي ڪارپوريشن کي ادارن جي حيثيت ۾ قانوني حق ڏنا ويندا آهن. ساڳيءَ طرح، دريائن کي هاڻي  ”ادارو“  سمجهيو وڃي ٿو، جيڪي عدالت ۾ پنهنجي ڀلائي جو بچاءُ ڪرڻ جو حق رکن ٿا. مختلف مُلڪن ۾ اھڙن جو لاڳو ٿيڻ ۽ انھن  قانونن جي ارتقا ڏيکاري ٿي قدرتي وسيلن جي حفاظت جي ضرورت، وڌندڙ شعور کي ماحول سان هڪ پائيدار ۽ ذميوار تعلق جي حصي طور ڏٺو پيو وڃي.

## حوالا

زمرو:درياهه ۽ نديون
زمرو:ماحوليات
زمرو:ماحولياتي نظريا
چنگچي رڪشو

**چنگچي رڪشو** جنهن کي پاڪستان ۾  مختصر طور تي "چنگچي" سڏيو ويندو آهي، سواري جو ھڪ قسم آھي جنھنجو استعمال ڏکڻ ايشيا ۽ دنيا جي ٻين ملڪن ۾ ٿئي ٿو. هن کي پروپيل ڪرڻ لاء چين جي آٽوموبائيل ڪمپني، جنان چنگچي جي 125 سي سي جي موٽر سائيڪل استعمال ٿئي ٿي،  هنڪري هن کي چنگچي رڪشو سڏيو ويندو آهي. ھي سواري عام طور تي مختصر سفر لاءِ استعمال ڪئي ويندي آھي.
## پڻ ڏسو
## حوالا

زمرو:سواري
زمرو:ٽرانسپورٽ
هرپيز

هرپيز (Herpes)  يا ”سُرسُر جي بيماري“ هڪ عام پر گنڀير وائرس آهي، جيڪو جسم ۾ چمڙي يا جنسي عضون تي نقصان پهچائي سگهي ٿو. هي وائرس ٻن مکيه قسمن ۾ ورهائجي ٿو. 

هرپيز سمپليڪس وائرس 1 (HSV-1) ۽ هرپيز سمپليڪس وائرس 2 (HSV-2). HSV-1 عام طور تي منھن تي چمڙي تي هرپيز جو سبب بڻجي ٿو. جڏهن ته HSV-2 جنسي اعضون تي هرپيز يا سُرسُر جي بيماريءَ جو سبب بڻجي ٿو. هرپيز جو وائرس هڪ ڀيرو جسم ۾ داخل ٿي وڃي ته پوءِ اهو سدائين جي لاءِ جسم ۾ رهي ٿو، ۽ جڏهن به مدافعتي نظام ڪمزور ٿيندو، ته اهو ٻيهر فعال ٿي ويندو آھي.

## هرپيز جون علامتون

# چمڙي تي ڳاڙهائپ، ساڙ، جلن ۽ سوڄ.
# داغن جو ظاهر ٿيڻ، جيڪي پوءِ ۾ ڇڻجن ٿا ۽ ڦٽن ۾ بدلجي وڃن ٿا.
# مٿي ۾ سور ، بخار، ۽ جسم ۾ سور.
# جنسي عضون يا منھن تي چمڙي تي ڳاڙھا داغ.

## سُرسُر جي بيماريءَ  کان بچاءَ جا طريقا

1. جنسي تعلقات دوران تحفظ استعمال ڪريو: 
هرپيز جو وائرس جنسي تعلقات ذريعي منتقل ٿيندو آهي، تنهن ڪري سدائين ڪنڊوم جو استعمال ڪرڻ ضروري آهي. اهو وائرس جي منتقلي کي گھٽائڻ ۾ مدد ڪري سگهي ٿو، خاص طور تي جڏهن هڪ پارٽنر ۾ هرپيز جو انفيڪشن موجود هجي.

2. وائرس کان متاثر ٿيل شخص سان جسماني رابطي کان بچو: 
جيڪڏهن ڪنهن شخص جي جسم تي هرپيز جا نشان (جهڙوڪ داغ) موجود هجن، ته ان سان جسماني رابطي کان بچو. ان سان گڏوگڏ، جيڪڏهن توهان جو پارٽنر هرپيز کان متاثر آهي، ته ان سان جنسي تعلق قائم ڪرڻ کان بچڻ گهرجي جڏهن تائين ان جا علامات مڪمل طور تي ختم نه ٿي وڃن.
3. ذاتي صفائي: هرپيز کان بچڻ لاءِ ذاتي صفائي کي اهميت ڏيو. 

هٿن کي  ڌوئي، ۽ جنسي اعضوي کي صاف رکڻ ضروري آهي. جيڪڏهن توهان وٽ هرپيز يا سُرسُر جي بيماريءَ جا علامتون موجود آهن، ته ان وقت ٻئي ماڻهو سان جسماني رابطي کان بچڻ گهرجي.

4. مدافعت نظام کي مضبوط ڪريو: 
صحتمند زندگي جي طريقي تي عمل ڪندي توهان پنهنجي مدافعت نظام کي مضبوط ڪري سگهو ٿا. متوازن غذا، ورزش، ۽ مناسب ننڊ توهان جي جسم کي وائرس سان وڙهڻ ۾ مدد ڏين ٿيون. جيڪڏهن توهان جو مدافعت نظام مضبوط آهي، ته هرپيز جي ٻيهر فعال ٿيڻ جو خطرو گھٽ رھندو.

## هرپيز جو علاج
هن وقت تائين هرپيز جو ڪوبه مڪمل علاج موجود ناهي ۽ ٻيو ته هرپيز جي دوا ڏاڍي مھانگي پڻ آھي، پر ڪيترائي علاج موجود آهن، جيڪي وائرس جي علامتن کي گهٽائڻ ۽ ان جي ٻيهر سرگرم ٿيڻ کي روڪڻ ۾ مدد ڪري سگهن ٿا. انهن ۾ شامل آهن:
انيٽيووائيرل دوائون: جتي هرپيز جي علامات ظاهر ٿين، انيٽيووائيرل دوائون  اثرائتيون ثابت ٿي سگهن ٿيون. اهي دوائون وائرس جي ٻيهر سرگرم ٿيڻ کي روڪڻ ۾ ڪِي قدر واھر ڪري سگهن ٿيون ۽ علامتن کي ڪمزور ڪري سگهن ٿيون.

## نتيجو
هرپيز هڪ وائرس آهي جيڪو جسم ۾ اثر انداز ٿئي ٿو ۽ هڪ دفعو جسم ۾ داخل ٿي وڃي ٿو، ته ان جو علاج مڪمل طور تي ٿيڻ جوڳو ناهي. تنهن ڪري، ان کان بچڻ لاءِ احتياطي تدبيرن  تي عمل ڪرڻ ضروري آهي، جيئن جنسي لاڳپن دوران تحفظ استعمال ڪرڻ، ذاتی صفائي جو خيال رکڻ، ۽ مدافعتي نظام کي مضبوط ڪرڻ. 

### حوالو ڏسندا

زمرو:صحت
زمرو:بيماريون
زمرو:وائرس
رنگ ورم

**رِنگ ورم** (Ringworm) يا خارش جي بيماري هڪ عام فنگل انفيڪشن آهي، جيڪو چمڙي، وارن، ۽ نُھَن تي اثر انداز ٿيئي ٿو. ان جو نالو "ورم" آهي، پر اھو ڪنھن هڪ جراثيم جو سبب نه آهي، ان کي ڊرماٽو فائٽس (Dermatophytes) نالي فنگس جو گروھه پيدا ڪري ٿو. هي انفيڪشن گول ڳاڙهن داڳن جي صورت ۾ ظاهر ٿيندو آهي، جنهن جي چوڌاري خارش ٿيندي آهي.

## لڳڻ جا سبب ۽ منتقلي جا ذريعا
لڳڻ جا سبب ۽ منتقلي جا ذريعا هيٺيان آهن:
# انساني رابطي سان (Human-to-Human):
جيڪڏهن ڪو متاثر ٿيل شخص جلد جي رابطي ۾ اچي، ته ان کان ٻئي ماڻهو کي رينگ ورم ٿي سگهي ٿي. متاثر ٿيلسان هٿ ملائڻ، گڏيل ڪپڙا، يا ٽوال استعمال ڪرڻ سان هي انفيڪشن پکڙجي سگهي ٿو.
# جانورن کان انسان ڏانهن (Animal-to-Human): متاثر ٿيل ٻڪري، ٻلي، ڪتو، يا ٻيا جانور کان هي انفيڪشن لڳي سگھي ٿو. جانور جي چمڙي تي خارس يا وارن جي ڇڻڻ انفيڪشن جون علامتون ٿي سگھن ٿيون.
# ماحولياتي سبب: گهميل ۽ گرم حالتن ۾ فنگس وڌيڪ تيزيءَ سان وڌندي آهي.
# گدلي پاڻي يا مٽي: جيڪڏهن ڪنهن کي گندي ماحول ۾ ڪم ڪرڻو پوي، ته چمڙي جي انفيڪشن جا موقعا وڌي سگهن ٿا.

رنگ ورم، لڳندڙ يا وِچڙندڙ (Contagious) آهي ۽ سئولائي سان هڪ فرد کان ٻئي ڏانهن منتقل ٿي پکڙجي سگهي ٿي.
# سڌو سنئون: متاثر ٿيل ماڻهو جي چمڙي کي ڇهڻ سان لڳي سگھي ٿي.
# شيئر ڪيل شيون: متاثر ٿيل ماڻهو جي استعمال ڪيل ڪپڙن، ٽوالن، يا ھنڌ ۾ سمھڻ سان لڳي سگھي ٿي.
# جانور سان رابطي ۾ اچڻ: متاثر ٿيل جانور کي ڇهڻ سان لڳي سگھي ٿي.

## علامتون
# ڳاڙها، گول داغ: وچ ۾ صاف ۽ ڪنارن تي ڳاڙها، مٿي نڪتل داڳ، جيڪي حلقي جي شڪل جا هوندا آهن.
# خارس: متاثر ٿيل جاءِ تي ڏاڍي خارس ٿيندي آهي.
# متاثر ٿيل چمڙي (کل) جي خشڪي، ڇلڪي ۽ ڇِلر سان به لڳي سگھي ٿي.
# وارن جو ڇڻڻ: جيڪڏهن هي وارن واري جگھ تي ٿئي، ته وارا ڇڻڻ لڳندا آهن.

## بچاءُ جا طريقا
# پنهنجي جسم کي صاف ۽ سُڪل رکو. روزانو صاف ڪپڙا پايو ۽ گرم علائقن ۾ خاص ڌيان ڏيو.
# گڏيل شين کان پاسو: ٽوال، ڪپڙا، سمھڻ جو ھنڌ، يا ذاتي شيون ٻين سان شيئر ڪرڻ کان پاسو ڪريو.
# متاثر ٿيل شخص جون شيون ڌوئڻ کان سواءِ ٻيهر استعمال نه ڪريو.
# نمي کان بچاءُ: متاثر ٿيل جلد کي سُڪل ۽ صاف رکو.
# جوتا يا ڪپڙا ڊگهي وقت تائين گهميل نه رکو.

## علاج جا طريقا
# دوائون ۽ ڪريمون: اينٽي فنگل ڪريمز متاثر ٿيل جاءِ تي ڪريم لڳائڻ کي جاري رکو جيستائين مڪمل علاج ٿئي.
# وات ذريعي دوائون (Oral Medications).

## پڻ ڏسندا
## حوالا

زمرو:بيماريون
زمرو:مائڪولوجي
سب ۽ سوران قلعو

**سب ۽ سوران قلعو** سيستان ۽ بلوچستان صوبي جي سب ۽ سوران ڪائونٽي ۾ هڪ قلعو آهي ۽ سب ۽ سوران ڪائونٽي جي پرڪشش هنڌن مان هڪ آهي. هن قلعي تي مختلف دورن ۾ هوت، بليدي، رند دگاراڻي ۽ گچڪي حڪمرانن جي حڪومت رهي آهي.    
## حوالا

زمرو:بلوچستان
بولان لڪ

**بولان لڪ** (انگريزي: Bolan Pass؛ اردو: درۂ بولان) پاڪستان جي صوبي بلوچستان ۾ توبا ڪاڪڙ جبلن جي سلسلي مان گذرندڙ هڪ وادي ۽ قدرتي داخلو آهي. اهو افغانستان سان پاڪستان جي سرحد کان 120 ڪلوميٽر (75 ميل) ڏکڻ ۾ واقع آهي. اهو لڪ 89 ڪلوميٽر (55 ميل) بولان نديءَ جي وادي جي ڏکڻ ۾ "رندلي" کان اتر ۾ "ڪولپور" جي ويجهو "دروازا" تائين آهي. اهو ڪيترن ئي تنگ گھاٽن ۽ استرين مان ٺهيل آهي. اهو ڪوئيٽا کي روڊ ۽ ريلوي ذريعي سبي سان ڳنڍي ٿو.

اسٽرٽيجڪ جاء تي واقع هجڻ جي ڪري، ان کي واپارين، حملي آورن ۽ خانه بدوش قبيلن طرفان ڏکڻ ايشيا جي داخلي جي طور تي پڻ استعمال ڪيو ويو.  بولان لڪ بلوچ سرحد تي هڪ اهم رستو آهي، جيڪو جيڪب آباد ۽ جھنگ کي ملتان سان ڳنڍيندو آهي، جيڪو افغانستان ۾ انگريزن جي مهمن جي تاريخ ۾ هميشه هڪ اهم مقام رکندو هو. 

لڪ جي ڏکڻ ۾ مقامي آبادي گهڻو ڪري براهوي قبيلن تي مشتمل آهي، جيڪي بولان لڪ کان وٺي عربي سمنڊ تي ڪيپ مونز تائين پکڙيل آهن.  لڪ جي اتر ۾ نسلي گروهه اڪثر پشتونن تي مشتمل آهن، جڏهن ته اولهه ۾ بلوچ آباد آهن.

## جاگرافي

## تاريخ

## بولان پاس ريلوي

## پڻ ڏسو
## حوالا

زمرو:بلوچستان
زمرو:بلوچستان،  پاڪستان
ساڪشي ويديا

ساڪشي ويديا (19، جون 2000ع) هڪ هندستاني اداڪاره ۽ ماڊل آهي. هوء تيلگو فلمن ۾ پنهنجي ڪردار لاء مشهور آهي. 2023 ۾، هن تيلگو فلم 'ايجنٽ' ۾ اَکِل اکينني سان گڏ مرڪزي ڪردار ادا ڪيو. هوءَ مختلف ٽي وي ڊرامن ۾ پڻ نمايان ٿي چڪي آهي. هوءَ هڪ تربيت يافته ڀارتناتيم ناچڻي آهي. هن جي پهرين فلم 'ايجنٽ' اصل ۾ تيلگو ٻولي ۾ ٺاهي وئي هئي، بعد ۾ هندي، ڪناڙي، تامل ۽ مليالم ٻولين ۾ الٿو ڪئي وئي.
ڪيرٿي ريڊي

ڪيرٿي ريڊي هڪ هندستاني اڳوڻي اداڪار آهي جيڪا بنيادي طور تي تيلگو, تامل فلمن هندي ۽ ڪناڙي فلمن ۾ پڻ ظاهر ٿي. سندس قابل ذڪر ڪم ۾ ٿولي پريما (1998)، پيار عشق اور محبت (2001) ۽ ارجن (2004) شامل آهن. فلم ارجن (2004) ۾ سندس ڪارڪردگيءَ تي کيس فلم فيئر ايوارڊ مليو.

## حوالا
اوهامي اثر

"اوهامي اثر" (Placebo Effect) هڪ دلچسپ نفسياتي اثر آهي، جنهن ۾ ماڻهو علاج کان پوءِ پنهنجي حالت ۾ سڌارو محسوس ڪن ٿا، جڏهن ته ان علاج حقيقت ۾ ڪوبه اثر نه هوندو آھي. اھو اثر ماڻهن جي ذهن ۾ پيدا ٿيندو آهي، جنھن ۾ اھي محسوس ڪندا آھن ته علاج اثرائتو آهي، جڏهن ته  اهو بس هڪ جعلي علاج هوندو آھي، جهڙوڪر؛ شگر جون گوريون (sugar pills) يا ڪنهن ٻئي ڪنھن جعلي عمل، جادو ٽوڻي يا تعويذ جو نتيجو هوندو آهي.

مثال جي طور تي، مذهب ۽ خدا جي اوهامي اثر ۾، جڏهن ڪو شخص پورو وشواس رکندو آهي ته خدا کيس واھر، مدد يا شفا ڏيندو، ته ان جي ايمان ۽ اميدن جي ڪري هو پنهنجي جسماني ۽ ذهني حالت ۾ سڌارو محسوس ڪندو آھي. اهڙي صورتحال ۾، انسان جو علاج ڪنهن معجزاتي عمل جي ڪري ناهي ٿيندو، بلڪي اهو سندس عقيدن ۽ يقينيت جو نتيجو هوندو آهي.

## نفسياتي طريقا
1. دٻاءُ ۾ گهٽتائي: جڏهن ماڻهو خدا تي يقين رکندا آهن، ته ان مان کين ذهني آنند ۽ شانتي ۽ دٻاءُ ۾ گهٽتائي محسوس ٿيندي آھي. هي اثر جسماني صحت تي به ھاڪاري اثرانداز سان ٿي سگهي ٿو.
   
2.  ھاڪاري يا مثبت اميدون: جڏهن ماڻهو ڪنهن علاج، دعا، يا مذهب تي پورو يقين رکندا آهن، ته انهن جي اميدن ۽ يقينن جي ڪري انهن کي سڌارو محسوس ٿيندو آهي، جنهن کي اوهامي اثر چيو ويندو آهي.
   
3. سماجي سپورٽ: مذهبي عملن ۾ شريڪ ٿيڻ سان ماڻهو پاڻ هڪ ڀائيچاري يا ڪميونٽي جو ڀاڱو محسوس ڪندا آھن، جيڪو سندن ذهني حالت ۽ احساسن تي ھاڪاري اثر وجهندو آھي.

## تاريخي حوالي سان
آڳاٽي دور ۾، جڏهن ماڻهو بيمارين ۽ ڏکن کي خدائن جي سزا سمجهندا هئا، تڏهن مذهب ۽ مذهبي رسمون شفا جي ذريعي سمجهيون وينديون هيون. جڏهن ڪنهن مذهب جي پادري يا علاج ڪندڙ مذهبي ڪنھن عمل کي سر انجام ڏيندا هئا، ته ماڻهو ان مان راحت محسوس ڪندا هئا، جيڪو اصل ۾ سندن  ايمان ۽ عقيدي جو ئي اثر هوندو هو، نه ڪنهن خارجي طاقت جو. 

### حوالو ڏسندا

زمرو:صحت
زمرو:نفسيات
ڪنگڊم آف هيون (فلم)

**ڪنگڊم آف هيون** (Kingdom of Heaven) سال 2005ع جي مهاڀاري تاريخي ڊراما فلم آهي جنهن جي هدايتڪاري ۽ پروڊيوس ريڊلي اسڪاٽ ڪئي آهي ۽ وليم مونهان لکيو آهي. ان ۾ آرلينڊو بلوم، ايوا گرين، جيريمي آئرنز، ڊيوڊ ٿيلس، برينڊن گليسن، مارٽن ڪوڪاس ۽ ليام نيسن سميت هڪ گڏيل ڪاسٽ شامل آهن.

**ڪنگڊم آف هيون** (Kingdom of Heaven) سال 2005ع جي مهاڀاري تاريخي ڊراما فلم آهي جنهن جي هدايتڪاري ۽ پروڊيوس ريڊلي اسڪاٽ ڪئي آهي ۽ وليم مونهان لکيو آهي. ان ۾ آرلينڊو بلوم، ايوا گرين، جيريمي آئرنز، ڊيوڊ ٿيلس، برينڊن گليسن، مارٽن ڪوڪاس ۽ ليام نيسن سميت هڪ گڏيل ڪاسٽ شامل آهن.

اها فلم ٽين صليبي جنگ جي واقعن جي هڪ وڏي افسانوي تصوير آهي، جنهن ۾ بنيادي طور تي بالين آف ايبلين تي ڌيان ڏنو ويو آهي جيڪو سلطان صلاح الدين ايوبي کان يروشلم جي صليبي سلطنت جو دفاع ڪرڻ لاءِ وڙهندو آهي. 

فلمن جي شوٽنگ اوارزازٽ، مراڪش ۽ اسپين ۾، لواري قلعي (هوئسڪا)، سيگوويا، ايولا، پالما ڊيل ريو ۽ سيوايل جي ڪاسا ڊي پيلاتوس ۽ الڪزر ۾ ٿي. فلم ٽوينٽي سينچري فاڪس (20th Century Fox) پاران 6 مئي، 2005ع تي رليز ڪئي وئي ۽ ٿيٽر ۾ رليز ٿيڻ تي مخلوط تبصرا مليا. اهو سڄي دنيا ۾ 218 ملين آمريڪي ڊالر ڪمايو. 23 ڊسمبر، 2005ع تي، اسڪاٽ هڪ ڊائريڪٽر ڪٽ جاري ڪيو، جنهن کي ڪيترن ئي نظرثاني ڪندڙن فلم جو حتمي ورزن سڏيو.

## پڻ ڏسو
## حوالا

زمرو:فلم
زمرو:تاريخ
زمرو:فلسطین
پي پي-201 (ساهيوال-4)

**پي پي-201 (ساهيوال-4)** (پی پی-201، ساہيوال-4) پنجاب جي صوبائي اسيمبلي جو هڪ تڪ آهي.
## عام چونڊون، 2002ع
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون، 2002
## عام چونڊون، 2008ع
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون، 2008ع
## عام چونڊون، 2013ع
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون، 2013ع
## عام چونڊون، 2018ع
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون، 2018
## عام چونڊون، 2024ع
اصل آرٽيڪل: پاڪستاني عام چونڊون 2024

پنجاب جي صوبائي اسيمبلي جون عام چونڊون 8 فيبروري، 2024ع تي ٿيون.

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا صوبائي تڪ
زمرو:پنجاب صوبائي اسیمبلي جا تڪ
زمرو:پنجاب، پاڪستان جا انتخابي تڪ
وين ڊائگرام

**وين ڊائگرام** (انگريزي: *Venn diagram*) هڪ بصري ڊاگرام اسلوب آهي، جيڪو سيٽن جي وچ ۾ منطقي لاڳاپن کي ڏيکارڻ لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي. هن طريقي کي 1880ع واري ڏهاڪي ۾ برطانوي فلسفي ۽ رياضي دان جان وين (1834–1923) پاران مشهور ڪيو ويو. وين ڊائگرام رياضي، منطق، شماريات، امڪان، لسانيات ۽ ڪمپيوٽر سائنس جهڙن ڪيترن ئي علمي شعبن ۾ وڏي پيماني تي استعمال ٿيندو آهي.

## تاريخ
وين ڊائگرام جو بنيادي تصور جان وين پاران 1881ع ۾ شايع ٿيل مقالي *On the Diagrammatic and Mechanical Representation of Propositions and Reasonings* ۾ پيش ڪيو ويو.بهرحال، وين کان اڳ به سيٽن ۽ منطقي لاڳاپن کي تصويري صورت ۾ بيان ڪرڻ جون ڪوششون ٿيون هيون.

1712ع ۾ ڪرسچن ويز پنهنجي ڪتاب *نيوڪليس لوگيڪو ويزيانو* ۾ منطقي درجابندي لاءِ ڊاگرام استعمال ڪيا . ان کان پوءِ 1768ع ۾ مشهور رياضي دان ليون هارڊ ايلر پنهنجي ڪتاب *جرمن شهزادي ڏانهن خط* ۾ اهڙا ڊاگرام پيش ڪيا، جيڪي اڄڪلهه **ايلر ڊائگرام** جي نالي سان سڃاتا وڃن ٿا.

## جوڙجڪ ۽ خاصيتون
وين ڊائگرام ۾ سيٽن جي نمائندگي ڪرڻ لاءِ جهاز (plane) تي ٺهيل سادي بند وکر استعمال ڪيا ويندا آهن. عام طور تي اهي وکر حلقا يا بيضوي شڪلون هوندا آهن، جن جي اوورليپ ذريعي سيٽن جي وچ ۾ گڏيل ۽ الڳ لاڳاپن کي ظاهر ڪيو ويندو آهي.

## استعمال
وين ڊائگرام مختلف علمي شعبن ۾ استعمال ٿين ٿا، جن ۾:
* رياضي ۽ سيٽ نظريو
* شماريات ۽ امڪان
* منطق
* لسانيات
* ڪمپيوٽر سائنس  
شامل آهن.

## تعليمي اهميت
وين ڊائگرام تعليمي ميدان ۾ خاص اهميت رکن ٿا، ڇو ته اهي پيچيده خيالن کي سادي بصري صورت ۾ پيش ڪن ٿا. ابتدائي ۽ ثانوي تعليم ۾ انهن جو استعمال شاگردن جي سمجهه کي بهتر بڻائي ٿو.

## حوالا
ايراٽو اسٿينس جي ڇاڻي

رياضي ۾ **ايراٽو اسٿينس جي ڇاڻي** هڪ قسم جي ٽيبل آهي جا ڪنهن به حد تائين سڀني بنيادي سگھن عددن(Prime numbers) کي ڳولڻ لاء هڪ قديم الگورٿم آهي. اهو هر هڪ پرائمز جي ملن کي مرڪب (يعني پرائم نه) جي طور تي نشان لڳڻ سان ڪري ٿو، پهرين پرائم نمبر سان شروع ٿئي ٿو، 2. ڏنل پرائم جا ملٽيپلز ان پرائم کان شروع ٿيندڙ انگن جي تسلسل طور ٺاهيا وڃن ٿا، مسلسل فرق سان. انهن جي وچ ۾ جيڪو ان سگھن عدد جي برابر آهي. هي ڇلڻ جو اهم فرق آهي آزمائشي ڊويزن کي استعمال ڪرڻ لاءِ هر اميدوار نمبر کي ترتيب وار هر پرائم ذريعي تقسيم ڪرڻ لاءِ. هڪ دفعو هر دريافت ڪيل پرائمز جا سڀ ملٽيز composites جي طور تي نشان لڳل آهن، باقي اڻ نشان ٿيل انگ پرائمز آهن.

رياضي ۾ ايراٽو اسٿينس جي ٽيبل ڪنهن به حد تائين سڀني بنيادي نمبرن کي ڳولڻ لاء هڪ قديم الگورٿم آهي. اهو هر هڪ پرائمز جي ملن کي مرڪب (يعني پرائم نه) جي طور تي نشان لڳڻ سان ڪري ٿو، پهرين پرائم نمبر سان شروع ٿئي ٿو، 2. ڏنل پرائم جا ملٽيپلز ان پرائم کان شروع ٿيندڙ انگن جي تسلسل طور ٺاهيا وڃن ٿا، مسلسل فرق سان. انهن جي وچ ۾ جيڪو ان سگھن عدد جي برابر آهي. هي ڇلڻ جو اهم فرق آهي آزمائشي ڊويزن کي استعمال ڪرڻ لاءِ هر اميدوار نمبر کي ترتيب وار هر پرائم ذريعي تقسيم ڪرڻ لاءِ. هڪ دفعو هر دريافت ڪيل پرائمز جا سڀ ملٽيز composites جي طور تي نشان لڳل آهن، باقي اڻ نشان ٿيل انگ پرائمز آهن.

ڇني بابت سڀ کان قديم حوالو (قديم يوناني: κόσκινον Ἐρατοσθένους, kóskinon Eratosthénous) گيراسا جي نيکوماچس ۾ آهي، جو ارٿميٽڪ جو تعارف، ٻين صديءَ جي شروعات ۾. CE ڪتاب جيڪو ان کي منسوب ڪري ٿو Eratosthenes of Cyrene، a 3rd cent. BCE يوناني رياضي دان، جيتوڻيڪ sieving کي بي ترتيب عددن جي بجاءِ پرائمز ذريعي بيان ڪري ٿو. پرائم نمبرن جي ھڪڙي تعداد مان ھڪڙو، اھو ھڪڙو موثر طريقو آھي جيڪو سڀني ننڍن پرائمز کي ڳولڻ لاء. اهو رياضي جي ترقي ۾ پرائمري ڳولڻ لاء استعمال ٿي سگهي ٿو.

## حوالا
فيثاگورس جو سڌيان

رياضي ۾، فيثاگورس جو ٿيوريم يا سڌيان ايڪليڊين جاميٽري ۾ هڪ ساڄي ٽڪنڊي جي ٽن پاسن جي وچ ۾ بنيادي تعلق آهي. اهو ٻڌائي ٿو ته چورس جي ايراضي جنهن جي پاسي hypotenuse آهي (ساڄي زاويه جي سامهون واري پاسي) ٻين ٻنهي پاسن تي چورس جي ايراضين جي مجموعن جي برابر آهي. هن نظريي کي هڪ مساوات جي طور تي لکي سگهجي ٿو جيڪو ڊگھائي سان لاڳاپيل آهي. پاسا a، b ۽ hypotenuse c، ڪڏهن ڪڏهن Pythagorean equation سڏجن ٿا:

الف

2

+

ب

2

=

ج

2

.

{\displaystyle a^{2}+b^{2}=c^{2}.}

هن نظريي جو نالو يوناني فلسفي فيثاگورس جي نالي تي رکيو ويو آهي، جيڪو 570 ق. ٿيوريم کي ڪيترائي ڀيرا ثابت ڪيو ويو آھي ڪيترن ئي مختلف طريقن سان - ممڪن آھي ته ڪنھن به رياضياتي نظريي لاءِ سڀ کان وڌيڪ. ثبوت متنوع آهن، جن ۾ جاميٽري ثبوت ۽ الجبرائي ثبوت شامل آهن، جن ۾ ڪجهه هزارن سالن جي تاريخن سان گڏ آهن.

جڏهن تجزياتي جاميٽري ۾ Euclidean space کي Cartesian coordinate system سان ڏيکاريو وڃي ٿو، Euclidean مفاصلو Pythagorean رشتي کي پورو ڪري ٿو: ٻن نقطن جي وچ ۾ چورس فاصلو پوائنٽن جي وچ ۾ هر ڪوآرڊينيٽ ۾ فرق جي چورس جي مجموعن جي برابر آهي.

ٿيوريم کي مختلف طريقن سان عام ڪري سگهجي ٿو: اعليٰ طول و عرض جي جڳهن ڏانهن، انهن خالن ڏانهن جيڪي ايڪليڊين نه آهن، اهي شيون جيڪي صحيح مثلث نه آهن، ۽ اهي شيون جيڪي ٽڪنڊيون نه آهن پر n-dimensional solids.

## حوالا
منموھن سنگھ

**منموهن سنگهه** (26 سيپٽمبر 1932 - 26 ڊسمبر 2024) هڪ هندستاني سياستدان ۽ اڳوڻو وزيراعظم هو. پنجاب يونيورسٽي کان پوءِ هن برطانيا جي مشهور آڪسفورڊ ۽ ڪيمبرج يونيورسٽين مان اقتصاديات جو اڀياس ڪيو. هو رزرو بئنڪ آف انڊيا جو گورنر ٿي چڪو آهي. هن IMF ۽ ADB لاءِ به ڪم ڪيو. 1991ع ۾ آسام مان راجيه سڀا جو ميمبر ٿيو ۽ نرسيما رائو حڪومت ۾ ناڻي وارو وزير ٿيو. 1999ع ۾ منموهن سنگهه لوڪ سڀا جي اليڪشن وڙهيو پر هارائي ويو. 2004 ۾، جڏهن ڪانگريس پارٽي اتحاد کي حڪومت ٺاهڻ جو موقعو مليو، پارٽي جي اڳواڻ سونيا گانڌي وزير اعظم جو عهدو قبول ڪرڻ کان انڪار ڪيو. سندس راءِ سان من موهن سنگهه وزيراعظم ٿيو. 2009ع ۾ ٿيل چونڊن ۾ ڪانگريس ۽ ان جي اتحادين ڪاميابي ماڻي. اهڙي طرح من موهن سنگهه ٻيو ڀيرو وزيراعظم چونڊيو ويو. هن کي ملڪ ۾ معاشي بهتري جو روح سمجهيو ويندو آهي. هن جو شمار ڪانگريس جي صدر سونيا گانڌيءَ جي معتقدن ۾ ٿئي ٿو.
## اوائلي جيون ۽ سکيا
هندستان جو اڳوڻو وزير اعظم ڊاڪٽر من موهن سنگهه 1932ع ۾ برٽش انڊيا جي جهلم ضلعي جي ڳوٺ گاه ۾ هڪ ڪپڙي جي واپاري گرومک سنگهه ۽ سندس زال امرت ڪور جي گهر پيدا ٿيو. هاڻ هي ڳوٺ چڪوال ضلعي جو هڪ ڀاڱو آهي، جيڪو پاڪستان جي راڄڌاني اسلام آباد کان 100 ڪلوميٽر ڏکڻ اوڀر ۾ آھي.

## حوالا

زمرو:وڪي منصوبو پاڪستان مضمون
زمرو:1932ع جون پيدائشون
نارا (شهر)

**نارا شهر** (انگريزي: Nara City؛ جاپاني: 奈良市، نارا-شي) جاپان جي نارا پريفئڪچر جو گادي جو ھنڌ آهي. سال 2022ع تائين، نارا شهر جي آبادي اندازي مطابق 3,67,353 هئي. ورلڊ پاپوليشن ريويو موجب، هي ان کي نارا صوبي جو سڀ کان وڏو شهر ۽ هونشو جي ڪانسائي علائقي ۾ ڇهين نمبر تي وڏو شهر بڻائي ٿي. نارا هڪ قديم شهر آهي جيڪو نارا پريفيڪچر جي اترئين حصي ۾، ڪيوٽو پريفئڪچر جي سرحد سان گڏ  آهي.

نارا شهر نارا دور (710 - 794)  ۾ شهنشاه جي تختگاه هئي، ان کان اڳ جو گاديءَ جو هنڌ ڪيوٽو منتقل ڪيو ويو، جيڪا جاپان جي گاديءَ جو هنڌ هو. نارا شهر اٺ وڏي تاريخي مندرن، سماڌين ۽ ورثي جي ماڳن، خاص طور تي ٽوڊائي-جي، ڪوفوڪو-جي، ڪاسوگا زيارت ۽ ڪاسوگاياما قديم ٻيلو (Kasugayama Primeval Forest)، سيڊائي-جي، گانگو-جي، ياڪوشي-جي، توشوڊائي-جي ۽ هيجو محل جو گھر آهي. قديم نارا جي هن تاريخي يادگارن جو مجموعو، يونيسڪو عالمي ورثي جو ماڳ آهي.

## نالو
## تاريخ
## جاگرافي
## شهر جو لينڊ اسڪيپ
## آباديات
## نشان ۽ ثقافت
## نارا ۾ هرڻ
## تعليم
## ٽرانسپورٽ
## ڀينر شهر

### بين الاقوامي
نارا جي ڀينر شهر ۾ شامل آهن:

*  ڪينبرا، آسٽريليا 
*  گيونگجو، گيونگسانگبڪ-ڊو، ڏکڻ ڪوريا
*  ٽوليڊو، ٽوليڊو صوبو، اسپين 
*  ورسيلز، ايولانيس، فرانس 
*  شيان، شانڪسي صوبو، چين 
*  يانگزو، جئنگسو صوبو، چين 

### مقامي

* ڊازائيفو، فوڪوڪا پريفئڪچر، جاپان 
* ڪوري ياما، فوڪوشيما پريفئڪچر، جاپان 
* اوباما، فوڪوئي پريفئڪچر، جاپان 
* تاگاجو، مياگي پريفئڪچر، جاپان 
* يوسا، اوئيتا پريفيڪچر، جاپان

## مشهور ثقافت ۾

## پڻ ڏسو
## ٻاهريان ڳنڍڻا

* Nara City official website
* The Official Nara Travel Guide
* Public junior high schools in Nara

زمرو:جاپان جي تاريخ
زمرو:ايشيا جا شهر
نارا
زمرو:جاپان جي ثقافت
زمرو:يونيسڪو عالمي ثقافتي ورثي جا ماڳ
زمرو:جاپان ۾ يونيسڪو عالمي ثقافتي ورثي جا ماڳ

## ڀينر شهر
### بين الاقوامي
نارا جا ڀائر شهر آهن: 

### مقامي

## ڀائر شهر
### بين الاقوامي شهر
نارا جا ڀائر شهر آهن: 

### مقامي شهر

## حوالا
هونولولو

**هونولولو** (Honolulu؛  ; ) آمريڪا جي رياست هوائي جو گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر آهي، جيڪو پئسفڪ سمنڊ ۾ واقع آهي. هي هونولولو جي گڏيل شهر ۽ ڪائونٽي جي گادي جو ھنڌ آهي، جيڪو اوآهو (Oʻahu) ٻيٽ جي ڏکڻ اوڀر ساحل تي واقع آهي ۽ آمريڪا جو سڀ کان اولھه ۽ ڏاکڻو وڏو شهر آهي. هونولولو دنيا لاء هوائي رياست جو مکيه داخلو آهي. اهو پڻ ڪاروبار، ماليات، هوٽلنگ ۽ فوجي دفاع ٻنهي گڏيل رياستن ۽ اوشينيا ۾ هڪ اهم مرڪز آهي. شهر مختلف ايشيائي، مغربي ۽ پئسفڪ ثقافتن جي ميلاپ سان منسوب آهي، ان جي متنوع آباديات کاڌن ۽ روايتن ۾ ظاهر ٿئي ٿي.

 is Hawaiian for "sheltered harbor" or "calm port"; its old name, , roughly encompasses the area from Nuʻuanu Avenue to Alakea Street and from Hotel Street to Queen Street, which is the heart of the present downtown district. The city's desirability as a port accounts for its historical growth and importance in the Hawaiian archipelago and the broader Pacific region. Honolulu has been the capital of the Hawaiian Islands since 1845, firstly of the independent Hawaiian Kingdom, and since 1898 of the U.S. territory and state of Hawaii. The city gained worldwide recognition following the Empire of Japan's attack on nearby Pearl Harbor on December 7, 1941, which prompted the entry of the U.S. into World War II; the harbor remains a major U.S. Navy base, hosting the United States Pacific Fleet, the world's largest naval command.

The U.S. Census Bureau recognizes the approximate area commonly referred to as the "City of Honolulu" as the Urban Honolulu census-designated place. As of the 2020 U.S. Census, the population of Honolulu was 350,964. The Urban Honolulu Metropolitan Statistical Area had 1,016,508 residents in 2020. With over 300,000 residents, Honolulu is the most populous Oceanian city outside Australasia.

Honolulu's favorable tropical climate, rich natural scenery, and extensive beaches make it a popular global destination for tourists. With over 711,000 visitors as of 2022, Honolulu is the tenth-most visited city in the United States after New York City, Miami, Orlando, Los Angeles, San Francisco, Las Vegas, Washington, D.C., Chicago, and Boston.
**هونولولو** (Honolulu) آمريڪا جي رياست هوائي جو گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر آهي، جيڪو پئسفڪ سمنڊ ۾ واقع آهي. هي هونولولو جي گڏيل شهر ۽ ڪائونٽي جي گادي جو ھنڌ آهي، جيڪو اوآهو (Oʻahu) ٻيٽ جي ڏکڻ اوڀر ساحل تي واقع آهي ۽ آمريڪا جو سڀ کان اولھه ۽ ڏاکڻو وڏو شهر آهي. هونولولو دنيا لاء هوائي رياست جو مکيه داخلو آهي. اهو پڻ ڪاروبار، ماليات، هوٽلنگ ۽ فوجي دفاع ٻنهي گڏيل رياستن ۽ اوشينيا ۾ هڪ اهم مرڪز آهي. شهر مختلف ايشيائي، مغربي ۽ پئسفڪ ثقافتن جي ميلاپ سان منسوب آهي، ان جي متنوع آباديات کاڌن ۽ روايتن ۾ ظاهر ٿئي ٿي.

## پڻ ڏسو
:باب:شهر
:باب:آمريڪا
## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:هوائي
زمرو:هونولولو
زمرو:پئسفڪ وڏو سمنڊ
زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جا شھر
زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جا شھر
زمرو:گڏيل رياستن ۾ رياستي راڄڌانيون
ڊينور

**ڊينور** (Denver) هڪ گڏيل شهر، ڪائونٽي،  آمريڪي رياست ڪولوراڊو جو گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر آهي. اهو اولهه آمريڪا ۾، ڏکڻ پلاٽ درياء جي وادي ۾، اولهائين ميدانن جي اولهندي ڪنارن تي راڪي جبلن جي فرنٽ رينج جي اوڀر ۾ واقع آهي. سال 2020ع جي مردم شماري جي مطابق 7,15,522 جي آبادي سان، سال 2010ع کان 19.22 سيڪڙو اضافو ٿيو، ڊينور آمريڪا جو 19هون سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر ۽ پنجون سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو رياستي گاديءَ جو هنڌ آهي. اهو ڊينور-اورورا-ليڪ ووڊ ميٽروپوليٽن شمارياتي علائقي جو اصلوڪو شهر آهي، جنهن ۾ لڳ ڀڳ 30 لک ماڻهو آهن، جيڪو رياست ڪولوراڊو ۾ سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو ميٽروپوليٽن علائقو آهي. ڊينور وسيع فرنٽ رينج اربن ڪوريڊور جو اقتصادي ۽ ثقافتي مرڪز آهي ۽ 50 لک کان وڌيڪ ماڻهن جو گهر آهي.

ڊينور جي شهر جو ضلعو اٽڪل 12 ميل (19 ڪلوميٽر) راڪي جبل جي دامن جي اوڀر ۾ آهي. جيمس ڊبليو. ڊينور جي نالي پٺيان، ان وقت جي ڪنساس جي علائقي جو گورنر، ڊينور گولڊ رش جي دور ۾ 1858ع ۾ چيري ڪريڪ ۽ ڏکڻ پليٽ نديءَ جي سنگم تي قائم ٿيو. هن جو نالو ”ميل هاءِ سٽي“ رکيو ويو آهي ڇاڪاڻ ته ان جي سرڪاري بلندي بلڪل هڪ ميل (5280 فوٽ يا 1609.34 ميٽر) سمنڊ جي سطح کان مٿي آهي، ڊينور ان جي امڪاني اصليت کان اڳتي وڌيو ته وڏي ميدانن ۽ راڪي مائونٽين ويسٽ تائين پکڙيل وسيع علائقي لاءِ پرنسپل تجارتي ۽ ٽرانسپورٽ جو مرڪز بڻجي ويو. گرين وچ جو 105هين ميريڊين اولهه، جبل جي وقت واري علائقي لاءِ ڊگهو حوالو، سڌو ڊينور يونين اسٽيشن مان گذري ٿو. 

560-ميل (900 ڪلوميٽر) جي دائري ۾ سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو ميٽروپوليٽن علائقو، ڊينور هڪ اهم ثقافتي مرڪز آهي جنهن ۾ مختلف ميوزيم ۽ ثقافتي ادارا آهن، جن ۾ ڊينور پرفارمنگ آرٽس ڪمپليڪس ۽ ڊينور آرٽ ميوزيم شامل آهن. ڊينور وٽ سڀني پنجن وڏن پروفيشنل ليگن ۾ راندين جون ٽيمون پڻ آهن. جڏهن ته سال 2020ع جي مردم شماري ۾ 10-ڪائونٽي ڊينور-اورورا- لئڪ وڊ، ڪولوراڊو ميٽروپوليٽن شمارياتي علائقي جي آبادي 29,63,821 هئي ۽ 12-ڪائونٽي ڊينور-اورورا، ڪولوراڊو گڏيل شمارياتي علائقي جي آبادي 36,23,560 هئي. 18-ڪائونٽي فرنٽ رينج اربن ڪوريڊور، هڪ طويل شهري علائقو جيڪو ڪولوراڊو ۽ وومنگ ۾ پکڙيل آهي، سال 2020ع يو ايس جي مردم شماري ۾  50,55,344 جي آبادي سان هڪ پرنسپل شهر طور ڪم ڪري ٿو. ان جي ٿڌڙي موسم ۽ فطرت تائين رسائي جي حوالي سان، ڊينور کي 2016 ۾ يو ايس نيوز ۽ ورلڊ رپورٽ پاران آمريڪا ۾ رهڻ لاءِ بهترين جڳهه جو نالو ڏنو ويو.

## پڻ ڏسو
## حوالا

زمرو:ڊينور
زمرو:ڪولوراڊو
زمرو:ڪولوراڊو جا شھر
زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جا شھر
زمرو:گڏيل رياستن ۾ رياستي راڄڌانيون
ايڊون پورچ مورو

**ايڊون پورچ مورو** (28 نومبر، 1877ع - 15 جون 1935ع) هڪ آمريڪي سياستدان هو، جيڪو سال 1919ع کان 1923ع تائين ڪينٽڪي جو 40هون گورنر رهيو. هو سال 1907ع ۽ 1927ع جي وچ ۾، هن جي ڏينهن جي جمهوريه سبب، يعني برابر حقن لاء افريقي آمريڪن ۽ طاقت جو استعمال تشدد کي ختم ڪرڻ لاء، جي ڪارڻ هن آفيس لاءِ چونڊيل واحد ريپبلڪن هو. مورو کي پارٽيءَ جي اصولن ۾ سندس پيءُ، ٿامس زيڊ مورو، جيڪو سال 1883ع ۾ ان جو گورنر لاءِ اميدوار هو ۽ سندس چاچو وليم او.بريڊلي، جيڪو سال 1895ع ۾ گورنر چونڊيو ويو، کان سندس پارٽيءَ جي اصولن ۾ تعليم حاصل ڪئي وئي هئي. ٻئي ڄڻا رياست ڪينٽڪي ۾ ريپبلڪن پارٽي جا باني ميمبر هئا.

اسپينش-آمريڪي جنگ ۾ غير جنگي خدمتون سرانجام ڏيڻ کان پوء، مورو 1902 ۾ سنسناٽي لا اسڪول يونيورسٽي مان گريجوئيشن ڪئي ۽ ليڪسنگٽن، ڪينٽڪي ۾ پنهنجي مشق کي کوليو. هن تقريباً فوري طور تي پنهنجي لاءِ هڪ نالو ٺاهيو هڪ ڪاري ماڻهو جي بريت کي محفوظ ڪندي قتل جو الزام هڪ زبردستي اعتراف ۽ غلط شاهدي جي بنياد تي. هن کي 1910 ۾ صدر وليم هاورڊ ٽفٽ طرفان ڪينٽڪي جي مشرقي ضلعي لاءِ يو ايس ڊسٽرڪٽ اٽارني مقرر ڪيو ويو ۽ 1913 ۾ صدر ووڊرو ولسن طرفان هن کي عهدي تان هٽائڻ تائين خدمتون سرانجام ڏنيون ويون. 1915ع ۾ هن گورنر لاءِ پنهنجي سٺي دوست آگسٽس او اسٽنلي جي خلاف مقابلو ڪيو. اسٽينلي 471 ووٽن سان اليڪشن کٽي، 1915 جي مقابلي ۾ رياست جي تاريخ ۾ سڀ کان ويجھو گورنري نسل بڻيو.

## پڻ ڏسو
## حوالا

زمرو:سياست
زمرو:گڏيل رياستون
زمرو:1877ع جون پيدائشون
زمرو:1935ع جون فوتگيون
زمرو:آمريڪا جون گڏيل رياستون