open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
گوپانگ (شھدادڪوٽ)

**ديھ گوپانگ**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي شھدادڪوٽ تعلقي جي يونين ڪائونسل نمبر 1 جمالي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا تپي سيال ۾ واقع آهي. 
## تاريخ
1886 واري بورڊ آف روينيو سنڌ جي پراڻي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ چار ننڍڙا ڳوٺ واقع ھئا جن ۾ رڳو ڳوٺ قادر بخش بليدي، ڳوٺ سجو گوپانگ، مرين جو ڳوٺ ۽ ڳوٺ گوپانگ معروف ھيا. ھاڻي ھن ديھ م معروف ڳوٺن ۾ ڳوٺ محبوب بروھي، ڳوٺ بجار خان لغاري ۽ ڳوٺ عبدالطيف بروھي شامل آهن ۽ مٿي ذڪر ڪيل پراڻا ڳوٺ غيرمعروف ٿي چڪا آهن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ڳڙهي خيرو تعلقو جي ديھ ڪوٽ علي نواز ۽ ديھ ماڻري، اوڀر ۾ ديھ سيال، اولھ ۾ ديھ جوڻيجا ۽ ديھ سنجر ڀٽي ۽ ڏکڻ ۾ ديھ جھرڙ ۽ ديھ ڊکڻ واقع آهن. ھي ديھ مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي. ديھ منجھ شھدادڪوٽ ڳڙھي خيرو روڊ گذرندڙ آھي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 656 ھئي جيڪا 150 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

زمرو:شهدادڪوٽ تعلقو
زمرو:شهدادڪوٽ تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
گرگيج (شھدادڪوٽ)

**گرگيج** ھڪ قوم آ جيڪا بالاچ گرگيج جي قبيلي مان آھي جيڪا ھاڻ بدين ۽ ميرپورخاص ضلع ۾ گرگيز طور مشھور آ ۽ ھي قوم سنڌ جي ٻين ضلعن ۾ پڻ آھي جيڪا گرگيج طور ڄاتي وڃي ٿي
گرگيج سنڌ کان علاوہ پنجاب، بلوچستان ۽ پاڪستان جي ٻين صوبن ۾ پڻ آھي. پاڪستان کان علاوہ ھي قوم افغانستان، ايران ۽ ڪٿي ڪٿي ايشاء کنڊ ۾ پڻ گرگيج قوم جا قبيلا ملن ٿا.

گرگيج قوم جيڪا ھن وقت سنڌ جي مختلف ضلعن م آھي ۽ گرگيج جيڪا طرقي ڪري ھاڻ گرگيز بہ ٿي آھي.

گرگيج نالي سان قمبر شھداد ڪوٽ ۾ ھڪ ديھ بہ آھي پر گرگيج ھڪ قوم جيڪا بالاچ گرگيج کان آھي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي ديھن واري 1886ع واري نقشي مطابق  ھن ديھ ۾ ڳوٺ الھ بخش جوڻيجو، ڳوٺ ڄانڃي مل، ڳوٺ گرگيج جنھن جي لڳ ھڪ ڦٽل ڪوٽ،  ۽ ھڪ لغارين جو ڳوٺ واقع ھيا جيڪي ھاڻي غيرمعروف آھن. ھاڻي اتي ڳوٺ اسحاق جمالي ۽ ڳوٺ عبدالواحد بروھي معروف ڳوٺ آھن.  گرگيج ذات وارن جي ڳوٺ ھجڻ جي ڪري ان ديھ جو اھو نالو پيو.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ مرکنڊ، اوڀر ۾ ديھ سکر جروار، ڏکڻ ۾ ديھ ڪلھوڙا ۽ اولھ ديھ پٺاڻ سميت  ديھ ڪور ڪاري واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 1,683 ھئي جيڪا 245 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا
ھمير

**ديھ ھمير**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي شھدادڪوٽ تعلقي جي يونين ڪائونسل نمبر 4 سيلرا جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا سندو تپي ۾ واقع آهي. 
## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي ديھن واري 1887 واري نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ ھمير ڪلھوڙو، ڳوٺ گل محمد ۽ ھڪ ٻيو غيرمعروف ڳوٺ واقع ھيا. ھاڻي اتي ڳوٺ فيض محمد ڳوٺ واقع آهي جيڪو سيلرا ديھ جي ڳوٺ قمبراڻي يا شھدادڪوٽ باء پاس جي اولھ طرف واقع آهي. ان کان سواءِ مٿيان بيان ڪيل ڳوٺ پڻ واقع آهن جيڪي ھاڻي پراڻن نالن سان معروف ناھن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي ڀرسان ڏکڻ م ديھ ڪارڙا جو ڳوٺ مير جي نري واقع آهي.  ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ شھدادڪوٽ، اوڀر ۾ ديھ سيلرا، ڏکڻ ۾ ديھ ڪڙيو احمد خان ۽ تعلقو ميروخان جي ديھ ڪارڙا ۽ اولھ ۾ ديھ سندو واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي. ھن ديھ جي آخري اوڀر منجھان شھدادڪوٽ قمبر روڊ ۽ پراڻي ڦٽل ڪور ڏاتو گذرندڙ آھي. ديھ منجھان دوست علي وارو روڊ پڻ گذري ٿو.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 1,096 ھئي جيڪا 188 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

زمرو:شهدادڪوٽ تعلقو
زمرو:شهدادڪوٽ تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
25 اپريل

25 اپريل 1995ع سنڌي قومپرست محترم جي ايم سيد وفات ڪئي.

زمرو:اپريل
زمرو:سال جا ڏينهن
عيدن جروار

**ديھ عيدن جروار **  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي شھدادڪوٽ تعلقي جي يونين ڪائونسل نمبر 1 يونين ڪائونسل جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا جوڻيجا ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي ديھن واري 1883 واري نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ محمد عالم ڀرڳڙي، ڳوٺ جمعو، ڳوٺ گل محمد جروار واقع ھيا. انھن مان ھاڻي رڳو ڳوٺ گل محمد جروار معروف آھي.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ تعلقو ڳڙهي خيرو جي ديھ شير خان، اوڀر ۾ ديھ ڀرڳڙي ۽ ديھ جوڻيجا، ڏکڻ ۾ ديھ ميڻا ۽ اولھ ۾ ديھ چوڍيا ۽ ديھ ڀٽا واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 916 ھئي جيڪا 166 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

زمرو:شهدادڪوٽ تعلقو
زمرو:شهدادڪوٽ تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
5 اپريل

05 اپريل 1987ع الحاج مير علي احمد خان ٽالپر پاڪستان جو اڳوڻون بچاء وارو وزير لندن جي اسپتال ۾ وفات ڪري ويو.

زمرو:اپريل
زمرو:سال جا ڏينهن
جتوئي (شھدادڪوٽ)

**ديھ جتوئي**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي شھدادڪوٽ تعلقي جي يونين ڪائونسل نمبر 1 جمالي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا سيال تپي ۾ واقع آهي. 
## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي 1920 واري ديھن جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ غلام علي جتوئي، شاھ وارو ڳوٺ ۽ ٻه ٻيا غيرمعروف ڳوٺ واقع ھيا. جتوئي ذات وارن جي ان ڳوٺ جي ڪري ديھ تي جتوئي نالو رکيو ويو. ھاڻي ان ديھ م ڳوٺ غلام علي جتوئي، ڳوٺ گل بيگ جتوئي ۽ قمبر علي جتوئي  واقع آهن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ ڊکڻ، اوڀر ۾ ڳڙهي خيرو تعلقو، ڏکڻ ۾ سجاول جوڻيجو تعلقو جي ديھ فتح خان ڌامراھو ۽ اولھ ۾ ديھ ڀٽي واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي
## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 1,253 ھئي جيڪا 193 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

زمرو:شهدادڪوٽ تعلقو
زمرو:شهدادڪوٽ تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
جھرڙ

**ديھ جھرڙ**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي شھدادڪوٽ تعلقي جي يونين ڪائونسل نمبر 1 جمالي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا سيال تپي ۾ واقع آهي. 
## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي 1933 واري پراڻي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ رڳو ھڪ ڳوٺ واقع ھو جنھن جو نالو غوثپور ھيو. ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ وزير ڀٽي ۽ ڳوٺ عبدالرسول بروھي واقع آهن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ گوپانگ، اوڀر ۾ ديھ ڊکڻ،  ڏکڻ ۾ ديھ ڀٽي ۽ اولھ ۾ ديھ ڪلر واقع آهن.
ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي. ھن ديھ جو اولھ واري بائونڊري جي ڀرسان ديھ ڪلر ۾ ڳوٺ خدابخش جھرڙ واقع آهي ء جھرڙ ذات وارا ھن ديھ م پڻ وسندڙ ھيا اھڙي طرح جھرڙ ذات وارو نالو ھن ديھ تي پئجي ويو.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 529 ھئي جيڪا 81 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

زمرو:شهدادڪوٽ تعلقو
زمرو:شهدادڪوٽ تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
جوڻيجا (شھدادڪوٽ)

**ديھ جوڻيجا**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي شھدادڪوٽ تعلقي جي يونين ڪائونسل نمبر 1 جمالي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا جوڻيجا تپي ۾ واقع آهي. 
## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي ديھن واري 1883 واري پراڻي نقشي مطابق ھن ۾ ڳوٺ اميد علي جوڻيجو، ڳوٺ لال خان جوڻيجو، ڳوٺ امام بخش جوڻيجو، ڳوٺ ميرخان کوسو، ڳوٺ ڪريمداد کوسو، ڳوٺ دلمراد کوسو ۽ لغارين جو ڳوٺ واقع ھيا. ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ اميد علي جوڻيجو، لال خان جوڻيجو، ڳوٺ کاري ۽ ڳوٺ محمد ڇٽل کوسو معروف آھن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ڳڙهي خيرو تعلقو، اوڀر ۾ ديھ گوپانگ، ڏکڻ ۾ ديھ سنجر ڀٽي ۽ ديھ ڀرڳڙي ۽ اولھ ۾ ديھ عيدن جروار واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 1,398 ھئي جيڪا 242 خاندانن تي مشتمل ھئي.. 
## شخصيتون
ڳوٺ اميد علي جوڻيجو مرحوم نورنبي خان جوڻيجو جو ڳوٺ آھي جيڪو سنڌ ۾ ڄام صادق جي نگران حڪومت ۾ مشير ۽ چونڊيل حڪومت م صلاحڪار رھيو ھو. 
## تعليم ۽ صحت
ڳوٺ اميد علي جوڻيجو ۾  صحت جي سھولت لاء رورل هيلٿ سينٽر ۽ سيڪنڊري تعليم جي سھولت لاء گورنمينٽ بوائيز ھاء اسڪول واقع آهي. 
## معيشيت
ھن ديھ جي معيشت زرعي آھي. ھتي خريف ء ربيع جي فصلن ۾ ساريون ء ڪڻڪ جا فصل ٿيندا آهن. ھتي اميد علي جوڻيجو ڳوٺ ۾ سارين جو ڪارخانو پڻ آھي.

## حوالا

زمرو:شهدادڪوٽ تعلقو
زمرو:شهدادڪوٽ تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
جاڙي

**ديھ جاڙي**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي شھدادڪوٽ تعلقي جي يونين ڪائونسل نمبر 1 جمالي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا قطريا تپي ۾ واقع آهي. 
## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي ديھن واري پراڻي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ صرف ھڪ ڳوٺ واقع ھيو جنھن جو نالو جاڙي ڏيکاريل آهي جيڪو نالو ھن ديھ تي پڻ پيو. ھاڻي ان ديھ ۾ جاڙي ۽ سڪندرآباد نالي ٻہ ڳوٺ واقع آھن. 

سڪندر آباد اتان جي مقامي زميندار سڪندر حيات اعواڻ آباد ڪرايو جيڪو شھدادڪوٽ جو ھڪ سماج سڌارڪ معزز شخصيت ھيو جنھن ھن ديھ جي ترقي لاء پنھنجو ڪردار ادا ڪندي ڳوٺ سڪندر آباد ۾ ٽيليفون جي سھولت لاء پبلڪ ڪال آفيس ۽ ھڪ پوسٽ آفيس پڻ قائم ڪرائي.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾  قبو سعيد خان تعلقو جي ديھ جمالي، اوڀر ۾ ديھ شاھو جمالي، ڏکڻ ۾ ديھ قطريا ۽ اولھ ۾ قبو سعيد خان تعلقو جي ديھ وريل ۽ ديھ ٻيلاٽي واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڪل آبادي 995 ھئي جيڪا 150 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

زمرو:شهدادڪوٽ تعلقو
زمرو:شهدادڪوٽ تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
ڪلر (شھدادڪوٽ)

**ديھ ڪلر**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي شھدادڪوٽ تعلقي جي يونين ڪائونسل نمبر 2 لغاري جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا لغاري ۾ واقع آهي 
## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي ديھن واري پراڻي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ چار ننڍڙا غيرمعروف ڳوٺ واقع ھئا. ھاڻي ھن ديھ جي معروف ڳوٺن ۾ ڳوٺ خدابخش جھرڙ، ڳوٺ ارضي مرکنڊ، ڳوٺ ڳھڻو لغاري، ڳوٺ يارمحمد لغاري ۽ ڳوٺ حاجي دين محمد واقع آهن. 
## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ سنجر ڀٽي ، اوڀر ۾ ديھ ڀٽي ۽ ديھ جھرڙ، ڏکڻ ۾ تعلقو سجاول جوڻيجو جي ديھ گل شاھ ۽ شھدادڪوٽ تعلقي جي ديھ کوسا ۽ اولھ ۾ ديھ لغاري ۽ ديھ ميروخان واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي. ھن ديھ جو نالو ڪلر ان جي زميني مٿاڇري جي حالت جي آڌار تي رکيو ويو آهي.
## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 4,217 ھئي جيڪا 613 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

زمرو:شهدادڪوٽ تعلقو
زمرو:شهدادڪوٽ تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
ڪلھوڙا (شھدادڪوٽ)

**ديھ ڪلھوڙا**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي شھدادڪوٽ تعلقي جي يونين ڪائونسل نمبر 2 لغاري جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا مرکنڊ ۾ واقع آهي. بورڊ آف روينيو سنڌ جي 1880ع واري ديھ واري نقشي مطابق ھن ديھ جو نالو رکيو ڪلھوڙو ڏيکاريل آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي ديھن واري برٽش انڊيا دور واري پراڻي نقشي مطابق ھن ديھ م  ڳوٺ امير بخش ۽ ٽي غيرمعروف ڳوٺ واقع ھيا. ھاڻي ھن ديھ م ڳوٺ غلام شاھ ڪلھوڙو، ڳوٺ ڏنگر ۽ ٻيا غيرمعروف ڳوٺ واقع آهن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ سکر جروار ۽ ديھ لغاري، اوڀر ۾ ديھ ڌڱ ۽ ڏکڻ ۾ ديھ چانڊيا ۽ اولھ ۾ ديھ گرگيج ۽ ديھ پٺاڻ واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي. ڳوٺ غلام شاھ ڪلھوڙي ۾ رھندڙ ڪلھوڙا ذات وارن ماڻھن تان ھن ديھ تي نالو رکيو ويو.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 2,803 ھئي جيڪا 456 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

زمرو:شهدادڪوٽ تعلقو
زمرو:شهدادڪوٽ تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
ڪڙيو احمد خان

**ديھه ڪڙيو احمد خان** (Deh Kario Ahmed Khan) سنڌ جي ضلعي قمبر شهداد ڪوٽ جي شھدادڪوٽ تعلقي جي يونين ڪائونسل نمبر 4 سيلرا جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا سندو تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي ديھن واري 1935 کان 1953ع تائين واري ديھن جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ علينواز کھاوڙ، ڳوٺ الھرکيو، ڳوٺ محمد علي کھاوڙ واقع ھيا. ھاڻي ھن ٽڪنڊي ديھ ۾ ڳوٺ چنڱل معروف آھي.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ حمير، اوڀر ۾ ديھ تعلقي ميروخان جون ديھون ھر ھڪ ڪارڙا، ديھ ڀرمي مٿين ۽ ديھ گولو کھاوڙ ۽ ڏکڻ ۾ ديھ مگسي واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 3,220 ھئي جيڪا 472 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

زمرو:شهدادڪوٽ تعلقو
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعو
زمرو:سنڌ جا ڳوٺ
تپو قطريا(شھدادڪوٽ)

**تپو قطريا** پراڻو نالو تپو جمالي   پاڪستان جي صوبي سنڌ جي لاڙڪاڻو ڊويزن جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي شھدادڪوٽ تعلقي جو ھڪ تپو آھي جنھن ۾ 5 ديھون واقع آهن. انھن ديھن جا نالا آھن: ديھ ڀٽا، ديھ چوڍيا، ديھ جاڙي، ديھ قطريا ۽ ديھ شاھو جمالي

## آبادي
ھن تپي جي  2017 جي آدمشماري مطابق ڪل آبادي 7,750 ھئي جيڪا 1325 خاندانن تي مشتمل ھئي 
## حوالا

زمرو:شهدادڪوٽ تعلقو
ڪڙيو صوبدار

**ديھ ڪڙيو صوبدار**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي شھدادڪوٽ تعلقي جي يونين ڪائونسل نمبر 3 چاڪياڻي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا پٺاڻ تپي ۾ واقع آهي. 

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي 1880ع واري ديھن واري پراڻي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ چاڪياڻي، ڳوٺ دريا خان مستوئي، ڳوٺ صوبدار مستوئي، ڳوٺ احمد خان وڌو ۽ جتن وارو ڳوٺ واقع ھيا جيڪي ھاڻي پڻ قائم آھن بعد ۾ ڳوٺ جمعا خان بروهي ۽ ڳوٺ رسول بخش بروهي پڻ قائم ٿيا.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ چانڊيا، اولھ ۾ ديھ ڌڱ، ڏکڻ ۾ تعلقو سجاول جوڻيجو جون ديھون ھر ھڪ ديھ شير خان ۽ ديھ چاڪر سليمان ۽ اولھ ۾ تعلقو ميروخان جي ديھ ٿرڙي ڌپ ۽ شھدادڪوٽ جي ديھ سيلرا واقع آهن. وغيره واقع آهن.  ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي. ھن ديھ ۾ سيد سبحان شاھ ۽ سيد دائم شاھ جا مقبرا پڻ واقع آھن. ھن ديھ جو نالو ڳوٺ صوبدار مستوئي جي نالي تان ورتل آهي. ٽانوري شاخ ۽ مستوئي شاخ ھن ديھ مان وھندڙ آھي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 7,401 ھئي جيڪا 1,153 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

زمرو:شهدادڪوٽ تعلقو
زمرو:شهدادڪوٽ تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
کوسا (شھدادڪوٽ)

**ديھ کوسا**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي شھدادڪوٽ تعلقي جي يونين ڪائونسل نمبر 2 لغاري جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا لغاري ۾ واقع آهي. 
## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي ديھن واري 1882 واري نقشي مطابق ھن ديھ ۾ رڳو ھڪڙو ڳوٺ کوسا واقع ھيو. پر ھاڻي ان ديھ ۾ ڳوٺ پريل سيال ۽ ڳوٺ محمد حيات بروھي معروف آھن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ ڪلر ۽ اتر اولھ پاسي ديھ لغاري، اوڀر ۾ سجاول جوڻيجو تعلقو جي ديھ گل شاھ، ڏکڻ ۾ سجاول جوڻيجو تعلقو جي ديھ لال خان مستوئي ۽ اولھ ۾ ديھ ڌڱ واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 934 ھئي جيڪا 155 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

زمرو:شهدادڪوٽ تعلقو
زمرو:شهدادڪوٽ تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
ڪور ڪاري

**ديھ ڪور ڪاري**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي شھدادڪوٽ تعلقي جي يونين ڪائونسل نمبر 2 لغاري جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا مرکنڊ تپي ۾ ٽڪنڊي نقشي سان واقع آهي.
## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي 1931 کان 1941 نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ مصري خان چانڊيو، ڳوٺ قائم وڌو ۽ ڳوٺ علي ڊکڻ واقع ھيا، پر ھاڻي اھي غيرمعروف ٿي ويا آهن ۽ ديھ ۾ ھن وقت ڳوٺ ھاشم خان جمالي ۽ ڳوٺ نيڪ محمد مغيري واقع آهن.  
## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ ميڻا، ڏکڻ اوڀر ۾ ديھ گرگيج ۽ ديھ مرکنڊ، اولھ ۾ ديھ قطريا ۽ ڏکڻ پاسي کان ديھ ڪوٽ نبي بخش واقع آهي. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 1,626 ھئي جيڪا 236 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

زمرو:شهدادڪوٽ تعلقو
زمرو:شهدادڪوٽ تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
ڪوٽ ڪارڙا

**ديھ ڪوٽ ڪارڙا **  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي شھدادڪوٽ تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا تپو شھدادڪوٽ ۾ واقع آهي. 
## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي ديھن واري 1887ع واري نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ ڪوٽ ڪارڙا جنھن لڳ ھڪ ڦٽل ڳوٺ، مغيرين جو ڳوٺ ۽ ھڪ غيرمعروف ڳوٺ واقع ھيو. ان وقت ھي ديھ تپو قطريا ۾ واقع ھئي. ھاڻي اتي هڪڙو ڳوٺ احمد بروهي معروف آھي.

## جاگرافي

ھي ديھ ٽڪنڊي نقشي واري آھي. ان جي ڏکڻ ۾ ديھ نورپور ۽ ديھ سيلرا، اتراوڀر ۾ ديھ ڪوٽ نبي بخش ۽ اولھ ۾ قبو سعيد خان تعلقو جون ديھون ھزارواھ، ٻيلاٽي ۽ شاھ وسايو واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 1,113 ھئي جيڪا 191 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

زمرو:شهدادڪوٽ تعلقو
زمرو:شهدادڪوٽ تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
ڪوٽ نبي بخش

**ديھ ڪوٽ نبي بخش**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي شھدادڪوٽ تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا پٺاڻ ۾ واقع آهي. 
## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي 1922 واري ديھن جي نقشي مطابق ھي ديھ ٻن حصن م ورھايل ھئي: ڪوٽ نبي بخش نمبر 1 ۽ ڪوٽ نبي بخش نمبر 2. پھرين حصي ۾ ڪوبہ ڳوٺ واقع ڪانه ھيو پر ٻئي حصي ۾ آبادي واقع ھئي. ھاڻي ان ديھ ۾ ڳوٺ محمد حسن بروھي ۽ ڳوٺ فيروزآباد واقع آهي.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ گرگيج، ڏکڻ اوڀر ۾ ديھ پٺاڻ، ڏکڻ اولھ ۾ ديھ نورپور اولھ ۾ ديھ ڪوٽ ڪارڙا واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي. جن ديھ مان لغاري شاخ گذري ٿي. ديھ جو اوڀر واري دنگ لڳ شھدادڪوٽ ڳڙهي خيرو روڊ واقع آهي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 3,120 ھئي جيڪا 516 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

زمرو:شهدادڪوٽ تعلقو
زمرو:شهدادڪوٽ تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
زرداری خاندان

زرداري زات جو قبيلو سنڌي - بلوچ پاڪستان ۾ سياسي خاندان جي خدمت ڪرڻ. انهن تعلقي سڪرنڊ ضلعي نوابشاهه ۾ خاص طور تي فتول زرداري ۽ بالو جا قبا ڳوٺن ۾ هزارين ايڪڙ زمين جي مالڪ آهن. اهو خاندان زرداري قبيلي جو سربراهه آهي ، جيڪو هڪ سنڌي-بلوچ آهي .  

## زرداري قبيلي جو سردار
زرداري خاندان گهڻي عرصي کان زرداري قبيلي جو سردار آهي. 1985 تائين زرداري قبيلو 70،000 ماڻهن تي مشتمل هو.

## زرداري زات جا ماڻهو

* سجاول خان زرداري ، حاجي حسين زرداري جو والد ۽ حڪيم علي زرداري جو ڏاڏو 
** حاجي حسين زرداري ، حاڪم علي زرداري جو والد ۽ سجاول خان زرداري جو پٽ
*** حاڪم علي زرداري ، زرداري خاندان جو سرپرستي
**** آصف علي زرداري ، حاڪم علي زرداري جو پٽ ۽ بينظير ڀٽو جو مڙس
***** بلاول ڀٽو زرداري ، محترمه بينظير ڀٽو ۽ آصف علي زرداري جو پٽ
***** بختاور ڀٽو زرداري ، محترمه بينظير ڀٽو ۽ آصف علي زرداري جي ڌيءُ
***** آصفه ڀٽو ، محترمه بينظير ڀٽو ۽ آصف علي زرداري جي ڌيءُ
**** عذرا پيچوهو ، حاڪم علي زرداري جي ڌيءُ
**** فريال ٽالپر ، حاڪم علي زرداري جي ڌيءُ
***** محمد پيچوهو ، عذرا پيچوهو جو پٽ

## به ڏسو

* ڀٽو خاندان
* زرداري قبيلو
* زرداري (تڪراري)

## حوالا
 

زمرو:پاڪستان پيپلز پارٽي جا سياستدان
زمرو:بلوچ قبيلا
زمرو:بلوچ ذاتيون
زمرو:پاڪستان جا سياسي خاندان
لغاري (شھدادڪوٽ)

**ديھ لغاري**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي شھدادڪوٽ تعلقي جي يونين ڪائونسل نمبر 2 لغاري جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا لغاري تپي ۾ واقع آهي. بورڊ آف روينيو سنڌ جي ڌڱ ديھ جي 1880 واري نقشي ۾ ھن ديھ کي ديھ خير محمد لغاري جي نالي سان ڏيکاريو ويو آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي 1931 واري نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ خير محمد لغاري، ڳوٺ تاجو لغاري ۽ ڳوٺ لعل چني سميت ٽي ڳوٺ واقع ھيا. ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ تاجو لغاري معروف آھي.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ ميروخان، ڏکڻ ۾ ديھ  ڌڱ، اوڀر ۾ ديھ ڪلر ۽ ديھ کوسا ۽ اولھ ۾ ديھ ڪلھوڙا ۽ ديھ سکر جروار واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي. ڳوٺ خيرمحمد لغاري جي نالي تان ھن ديھ جو لغاري نالو رکيو ويو.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 1,829 ھئي جيڪا 326 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

زمرو:شهدادڪوٽ تعلقو
زمرو:شهدادڪوٽ تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
سهتو

سهتا :سهتا ،هڪ سماٽ راجپوت قبيلو آهن. مؤرخن جي چوڻ موجب :سنڌ جا سهتا ،محمد بن قاسم جي آمد کانپوءِ مسلمان ٿيا ،جڏهن ته هندستان ۾ رهندڙ سهتا اڃا هندو آهن .سماٽ قبيلي تي نظر وجهڻ سان معلوم ٿئي ٿو ته :جادم کي يارهن( 11 )پٽ :گجپت ،کر ،منگر ،ڀوڀٽ ،سمون ،هسپت ،ڌاريجو ،سهتو ،سوڍو ،صحرائي ۽ راٺوڙ هئا .سهتا جادم جي پٽ سهتي جو اولاد آهن .هندن جي داستانن ۾ لکيل آهي ته :هندو قوم جا ست ورڻ آهن ،جن مان هڪ ورڻ جو نالو ’سهتو ‘،جنهن وڻ (ذات) جي حسب ۽ نسب سان هي اڄ به سهتا سڏجن ٿا.

ايس .صادق عليءَ جي لکڻ موجب ،سام جي هڪ پٽ جو نالو ’ٻڌا ‘هو ،جنهن کي 16 پٽ هئا ،تن مان هڪ جو نالو ’سهتو ‘هو .انهن سورهن پٽن کي مجموعي طور ’راٺوڙ ‘چوندا هئا .انهن راٺوڙن جي اولاد مان سهتا آهن .

610ھ/ 1313ع ۾ راڻو ڀنوئر سهتو ،درٻيلي تي حڪـومت ڪندو هو ،جيڪو بعد ۾ مسلمان ٿيو ۽ سندس اولاد اڄ به هن عـلائـقي ۾ رهي ٿو.

ميان نيڪ محمد سهتي جي لکيل فارسي نسخي موجب ،راجا موڙاسنگهه کي 7 پٽ ،ڌارو ،شورو ،ڪونئرو ،سهتو ،راهو ،مڱڻ ۽ اڄڻ هئا .انهن مان سهتي جي اولاد پاڻ کي ’سهتا ‘سڏايو .راجا موڙا سنگهه ،مخدوم بن قاسم آڏو اسلام قبول ڪيو .راجا موڙاسنگهه پنهنجي حياتيءَ ۾ پنهنجي پٽ سهتي کي نوشهري فيروز ،موري ۽ ڪنڊياري وارو علائقو جاگير طور عطا ڪيو هو .انهن ٽنهي تعلقن کي گڏي ’ساهتي ‘پرڳڻو چوندا هئا .اهو ساهتي نالو ’سهتا ‘قبيلي تان پيل آهي ،جنهن تي سهتا قبيلي جا ماڻهو حڪومت ڪندا هئا .حڪمراني ۽ سرداري جي ڪري سهتا ’ڄام ‘به سڏجن ٿا .

ڪن تاريخي حوالن موجب خانواهڻ ،راڻيپور ،۽ درازا شهر سهتن جا ٻڌايل آهن.

## سهتن جا خاص پاڙا :
( 1 )آبن( اَبنَ )،

(2 )بلال جا،( 3 )بهڻجاڻي،( 4 )بيگاڻي،( 5 )ڀريجا،( 6 )رانجھاڻي ،

(7 )کڳر،( 8 )توڪا،( 9 )جماڻي،( 10 )جمڙا،( 11 )جهيجا،( 12 )ڄاماڻي،( 13 )ڇٽاڻي،( 14 )هُليا،( 15 )خليفا،( 16 )خميساڻي،( 17 )ڏهيا ،

(18 )ڏيپارجا،( 19 )ڍوڍا،( 20 )رڪڻاڻي،( 21 )رڪڻ پوٽا،( 22 )ساهل ،

(23 )ساهيجا،( 24 )سڌوپوٽا،( 25 )سڌوجا،( 26 )سوائي،( 27 )سيٺر ،

(28 )شمس،( 29 )شورا،( 30 )صدرجا،( 31 )عليم جا،( 32 )غيب الدين پوٽا،

(33 )کپرجا،( 34 )مڱڻيجا،( 35 )موٿڀارجا،( 36 )موڌيجا،( 37 )مهرابجا،( 38 )هنڱورا پوٽڙ (39) ترڻا.

## حوالا.
مگسي (شھدادڪوٽ)

**ديھ مگسي**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي شھدادڪوٽ تعلقي جي يونين ڪائونسل نمبر 4 سيلرا جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا تپو شھدادڪوٽ ۾ واقع آهي. 
## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي ديھن واري پراڻي 1886 واري نقشي مطابق ھن ديھ ۾ مگسي ڳوٺ ۽ ڳوٺ الياس پنھور واقع ھيا. ان وقت ھي ديھ تپو شھدادڪوٽ ۾ واقع ھئي. ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ فيض محمد معروف آھي.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اولھ ۾ ديھ سندو، اتر ۾ ديھ ڪڙيو احمد خان، اوڀر م تعلقو ميروخان جي ديھ ڇوڙي ۽ اولھ ۾ ديھ گھنور واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 1,919 ھئي جيڪا 275 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

زمرو:شهدادڪوٽ تعلقو
زمرو:شهدادڪوٽ تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
مرکنڊ (شھدادڪوٽ)

**ديھ مرکنڊ**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي شھدادڪوٽ تعلقي جي يونين ڪائونسل نمبر 2 لغاري جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا مرکنڊ ۾ واقع آهي. 
## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي 1887 واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ مزار بروھي، ڳوٺ احمد ڀٽي، ڳوٺ مھراب مرکنڊ ۽ ڳوٺ ڪمال مرکنڊ ۽ ھڪ ٻيو غيرمعروف ڳوٺ واقع ھئا. ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ صاحب خان ڀٽي، ڳوٺ مزار خان بروھي، ڳوٺ احمد ڀٽي، ڳوٺ محمد سومر بروھي، ڳوٺ شھبازي خان چانڊيو ڳوٺ ٽنڊو مصري واقع آهن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ ڀرڳڙي، اوڀر ۾ ديھ ميروخان، ڏکڻ ۾ ديھ سکر جروار ۽ ديھ گرگيج ۽ اولھ ۾ ديھ ڪور ڪاري واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي. ھن ديھ مان شھدادڪوٽ  ڳڙھي خيرو روڊ ۽ ريلوي لائين گذرندڙ آھي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 1,443 ھئي جيڪا 260 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

زمرو:شهدادڪوٽ تعلقو
زمرو:شهدادڪوٽ تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
ميڻا

ملاح، ميراڻي يا ميربحر سنڌ جي سماٽ قبيلن ۾ شمار ٿئي ٿي.    

ملاحن جي گھٹي آبادي سانگھڙ، دادو، بدين ، ٺٺي ۾ رهي ٿي. ميراڻي يا ملاح ھڪ جنگجو قوم آهي جنهن پنجاب م ميراڻي خاندان 60 کان 80 سال حڪومت ڪئي. ملاح همیشه سنڌ جا محافظ رهيا آهن ۽ پاڪستان ٺهڻ  کان پوءِ همیشه پاڪستان سان سچا رھنهيا آ 

هن.

زمرو:سنڌ جون ديھون
ميروخان ديھ (شھدادڪوٽ)

**ديھ ميروخان** (Deh Mirokhan) سنڌ جي ضلعي قمبر شهداد ڪوٽ جي شھداد ڪوٽ تعلقي جي يونين ڪائونسل نمبر-2، يونين ڪائونسل لغاري جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا تپو لغاري (شھدادڪوٽ) ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي ديھن واري 1922 واري نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ ميروخان لغاري، ڳوٺ ڳھڻو لغاري، ڳوٺ يارو، ڳوٺ نھال فقير، ڳوٺ چاڪر خان ۽ گھلن وارو ڳوٺ واقع ھيا. ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ شوڪت جروار، ڳوٺ مينھون لغاري، ڳوٺ محبت بروھي واقع آهن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ سنجر ڀٽي، اوڀر ۾ ديھ ڪلر، ڏکڻ ۾ ديھ لغاري ۽ اولھ ۾ ديھ سکر جروار ۽ ديھ مرکنڊ واقع آهن.  ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 1,969 ھئي جيڪا 340 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

زمرو:شهدادڪوٽ تعلقو
زمرو:شهدادڪوٽ تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
بلاول فقير زرداري

**بلاول فقير زرداري ** 1705ع ۾ ڄائو. هيءُ سنڌ جو درويش صفت ماڻهو هو .بلاول ،شھزادي ميان مرادياب ۽ ميان غلام شاھ سان گڏ رهيو ۽ ميان غلام شاھ جو خاص صلاحڪار بہ ٿي رهيو. سندس وفات 1754ع ۾ ٿي. بلاول فقير جو مقبرو نوابشاھ کان ٽن ڪوهن تي، اتر طرف دوڙ روڊ کان هڪ ڪلوميٽر جي مفاصلي تي آهي، جيڪو هاڻي” بالو فقير جي قبي “جي نالي سان مشھور آهي. هن بزرگ جي نالي تي نواب شاھ ۾ بلاول انسٽيٽيوٽ آف ڪلچر اينڊ هسٽري قائم ڪيو ويو آهي.

## حوالا

زمرو:1705ع جون پيدائشون
زمرو:1754ع جون فوتگيون
ڏهراج

**ڏهراج:**

ڏهراج ،سماٽي جت ۽ سهتا آهن،ڪن جو چوڻ آهي ته ڏهراج به راجا ڏاهر جي اولاد مان آهن ۽ هنن سنڌ تي حڪومت ڪئي آهي نواب شاهه ،نوشهري فيروز ۽ لاڙڪاڻي ۾ ڏهراج رهن ٿا .چڪوال جا ڏهراج پاڻ کي راجپوت چوائين ٿا .ڏهراج ،مهر ،ڏهر ۽ منهاس ،راجپوتن کي ڀائر ڪوٺين ٿا.

## حوالا.
نورپور (شھدادڪوٽ)

**ديھ نورپور**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي شھدادڪوٽ تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا تپو شھدادڪوٽ ۾ واقع آهي. 
## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي ديھن واري 1887ع واري پراڻي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڦٽل ڳوٺ ڪارڙن جو، ڦٽل ڳوٺ بگٽين جو، ڊٻ وارو ڳوٺ، ڳوٺ ڪارڙن جو، ڳوٺ چانڊين جو جنھن سان لڳ علي جان وارن جا گھر، ڳوٺ اھيرن جو، ڦٽل ڳوٺ مگسين جو، ڳوٺ ريڻن جو، ڦٽل ڳوٺ گھرام ڪلھوڙو واقع ھيا. ان کان سواءِ ڏاتي جو مقام ۽ دڙي وارو مقام پڻ واقع ھيا. ڪور ڏاتو پڻ ھتان گذرندڙ ھئي. ھن ديھ ۾ ھاڻي ڀانڙي جي وانڍ ۽ ڳوٺ عبدالخالق کوسو ۽ نورپور واقع آهن. نورپور ۾ نورپور مسجد پڻ آھي.

## جاگرافي
ديھ جي اتر ۾ ديھ ڪوٽ ڪارڙا، اوڀر ۾ ديھ سيلرا، ڏکڻ ۾ ديھ شھدادڪوٽ ۽ اولھ ۾ ديھ شاھ وسايو واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي. شھدادڪوٽ قبو روڊ ھن ديھ مان گذرندڙ آھي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڪل آبادي 5,937 ھئي جيڪا 917 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

زمرو:شهدادڪوٽ تعلقو
زمرو:شهدادڪوٽ تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
قطريا (شھدادڪوٽ)

**ديھ قطريا**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي شھدادڪوٽ تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا قطريا تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي ديھن واري 1922 واري پراڻي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ جان محمد، ڳوٺ خدابخش جمالي ۽ ھڪ غيرمعروف ڦٽل ڳوٺ واقع ھيا.  ھاڻي ان ديھ ۾  معروف ڳوٺن ۾ ڳوٺ شير محمد جمالي، ڳوٺ سوڀو خان جمالي، بروھين جو ڳوٺ ۽ ڳوٺ ماڻو خان جمالي واقع آهن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ جاڙي، اوڀر ۾ ديھ ڪوٽ نبي بخش، اتر اوڀر ۾ ديھ ڪور ڪاري،  ڏکڻ ۾ قبو سعيد خان تعلقو جي ديھ ٻيلاٽي ۽ اولھ ۾ ديھ جاڙي واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 2,077 ھئي جيڪا 376 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

زمرو:شهدادڪوٽ تعلقو
زمرو:شهدادڪوٽ تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
سندو

**ديھ سندو**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي شھدادڪوٽ تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا سندو تپي ۾ واقع آهي. 
## تاريخ
سنڌ بورڊ آف روينيو جي رڪارڊ ۾ موجود ديھن جي 1932 واري نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ سندو، ڳوٺ نئون گاڏھي، ھڪ غيرمعروف ڳوٺ ۽ ٿوڙئي وارو مقام واقع ھيا. ھاڻي اتي ٿرڙي ھاجران ۽ ڳوٺ محمد ايوب چانڊيو واقع آهن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ شھدادڪوٽ، اوڀر ۾ ديھ مگسي ۽ ديھ گھنور، ڏکڻ ۾ ديھ بھرام مٿيون ۽ اولھ ۾ ديھ صادق واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 1,448 ھئي جيڪا 194 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

زمرو:شهدادڪوٽ تعلقو
زمرو:شهدادڪوٽ تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
پٺاڻ (شھدادڪوٽ)

**ديھ پٺاڻ**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي شھدادڪوٽ تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا پٺاڻ ۾ واقع آهي. 
## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي ديھن واري 1938 واري نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ شاھپور  جنھن جي پاسي م کوکرن جو مقام  واقع ھيو. ھاڻي بہ اتي ڳوٺ شاھپور جمالي واقع آهي. ديھ جو ڏاکڻو حصو ھاڻي شھدادڪوٽ شھر جو حصو آهي.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ گرگيج، اوڀر ۾ ديھ چانڊيا، ڏکڻ ۾ ديھ سيلرا ۽ اولھ ۾ ديھ ڪوٽ نبي بخش واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي. ھن ديھ مان لغاري ڊسٽريبيوٽري پڻ گذري ٿي. ھتان شھدادڪوٽ ڳڙھي خيرو روڊ ۽ ريلوي لائين پڻ گذرندڙ آھن.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 2,026 ھئي جيڪا 338 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

زمرو:شهدادڪوٽ تعلقو
زمرو:شهدادڪوٽ تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
سنجر ڀٽي

**ديھ سنجر ڀٽي**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي شھدادڪوٽ تعلقي جي يونين ڪائونسل نمبر 1 جمالي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا جوڻيجا تپي ۾ واقع آهي. 
## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي ديھن واري 1886 واري پراڻي نقشي مطابق ھن ديھ ۾  ڳوٺ سنجر ڀٽي، ڳوٺ مرکنڊن جو ۽ کوسن جو مقام واقع ھيو. ديھ جو نالو ڳوٺ سنجر ڀٽي جي نالي تان رکيو ويو ھو.

## جاگرافي
ھاڻي بہ اھو ساڳيو ڳوٺ قائم آھي. ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ جوڻيجا، اوڀر ۾ ديھ جھرڙ ۽ ديھ گوپانگ، ڏکڻ ۾ ديھ ڪلر ۽ اولھ ۾ ديھ ڀرڳڙي واقع آهن.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 1,889 ھئي جيڪا 329 خاندانن تي مشتمل ھئي.. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي

## حوالا

زمرو:شهدادڪوٽ تعلقو
زمرو:شهدادڪوٽ تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
سيلرا (شھدادڪوٽ)

**ديھ سيلرا**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي شھدادڪوٽ تعلقي جي يونين ڪائونسل نمبر 4 سيلرا جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا تپو شھدادڪوٽ ۾ واقع آهي. سيلرن جي ھڪ وڏي ڳوٺ جي واقع ھجڻ سبب ديھ جو اھو نالو پئجي ويو.

## تاريخ
سنڌ بورڊ آف روينيو جي 1934ع واري نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ سيلرا. واقع ھيا. ھاڻي ان ديھ ۾ ڳوٺ محمد صالح واقع ھيا. ان وقت شھدادڪوٽ شھر ھن ديھ جي لڳ واقع ھيو. ھن ديھ مان ڳڙھي خيرو ۽ سجاول جوڻيجو ڏانھن روڊ گذرندڙ ھيا. ديھ جي اترئين پاسي ريل جو بند ديھ منجھان ڳڙھي خيرو طرف گذرندڙ ھيو. 1934 ۽ ان کان اڳ ھي ديھ تپو ڌڱ ۾ شامل ھئي.  ھاڻي ڳوٺ سيلرا وڏا سيلرا جي نالي سان معروف آھي. ديھ ۾ شھدادڪوٽ شھر جو سجاول چوڪ ھن ديھ ۾ شامل آھي جتان ڳڙھي خيرو نڪرندڙ روڊ  ۽ ريلوي بند جي جي ٻنھي پاسن کان ٽانوري شاخ تائين ۽ سجاول چوڪ کان سجاول جوڻيجو طرف نڪرندڙ روڊ جا ٻئي پاسا ريلوي بند جي پار تائين ۽ اڳتي ان روڊ جي ڏاکڻي پاسي وارو شھدادڪوٽ شھر جو حصو ويندي مگسي فارم ۽ مير نادر علي خان مگسي جي رھائش تائين وارو شھر جو حصو ھن ديھ ۾ واقع آهي. ان کان سواء ھيرآباد محلو، لکپت وارو پڙ، مستوئي محلو، ڳوٺ ڪور وارا سيلرا، ٽانوري شاخ ۽ قبي واري روڊ جي وچ وارو شھري علائقو، ريلوي ڪالوني ۽ ان جي لڳ آدماڻي مگسين جو پاڙو وغيره ھن ديھ جو حصو آهن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ چانڊيا، ديھ پٺاڻ ۽ ديھ نورپور، اوڀر ۾ ديھ شھدادڪوٽ، ديھ ھمير ۽ ديھ ڪارڙا، اولھ ۾ ديھ چانڊيا ۽ ديھ ڪڙيو صوبدار ۽ ڏکڻ ۾ ديھ ٿرڙي واقع آهي. ڪور ڏاتو ھن ديھ ۾ ختم ٿئي ٿي. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي ديھ جي ڏاکڻي دنگ کان مستوئي شاخ وھندڙ آھي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 9,623 ھئي جيڪا 1,480 خاندانن تي مشتمل ھئي.. 
## حوالا
شھدادڪوٽ ديھ

**ديھ شھدادڪوٽ**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي شھدادڪوٽ تعلقي جي ديھ جيڪا تپو شھدادڪوٽ ۾ واقع آهي جنھن ۾ شھدادڪوٽ شھر ۽ ڪجهه ڳوٺ واقع آهن.
ھن ديھ جو پراڻو نالو شھدادپور ديھ آھي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي 1880ع واري نقشي مطابق ديھ جي اوڀر پاسي شھدادپور ڳوٺ واقع ھيو جنھن کي بعد ۾ شھدادڪوٽ شھر جو نالو ڏئي تعلقي جو درجو ڏنو ويو هو. شھدادپور ڳوٺ ٻاھران ٿاڻو ۽ مختيارڪار جي آفيس ۽ ان جو بنگلو ۽ ٿوري فاصلي تي ھڪ منزل گاھ ھئي. ان ڳوٺ جي ڀرسان غريب آباد نالي ڳوٺ ھيو ۽ ٿوري فاصلي تي ريلوي اسٽيشن ۽ ڳوٺ سونو خان بروهي واقع ھيو. ھاڻي شھدادڪوٽ شھر ھن ديھ کان ٻاهر ديھ سيلرا، ديھ ھمير ۽ ديھ نورپور تائين ڦھلجي چڪو آهي. شھر جو وڏو حصو ھن ديھ ۾ واقع آهي. غريب آباد ڳوٺ شھر ۾ ضم ٿي چڪو آهي. ڳوٺ سونو خان بروهي ھاڻي قمبراڻي جي نالي سان معروف آھي جنھن لڳ ڊگري ڪاليج، ھاء اسڪول ۽ اسٽيڊيم واقع آھن. اسٽيشن جي لڳ مصري شاھ جو قبرستان 1880 کان بعد ۾ ٺھيو.

## جاگرافي
ھن ديھ مان شھدادڪوٽ مان قبو سعيد خان، بگودڙو، دوست علي ۽ قمبر طرف روڊ نڪرن ٿا  
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ نورپور، اوڀر ۾ ديھ سيلرا, ڏکڻ ۾ ديھ ھمير ۽ ديھ سندو ۽ اولھ ۾ تعلقو قبو سعيد خان واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ ۾ واقع شھدادڪوٽ شھر جي حصي ۽ ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 1,18,915 ھئي جيڪا 19,754 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا
سيال (شھدادڪوٽ)

**ديھ سيال**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي شھدادڪوٽ تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا سيال ۾ واقع آهي. 
## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي ديھن واري 1887 واري پراڻي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ محمد خان سيال، ڳوٺ سيال ۽ ٻيا ٻہ ننڍڙا  ڳوٺ واقع ھئا. ھن وقت ان م ڳوٺ بکو سيال معروف آھي.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ تعلقو ڳڙهي خيرو جي ديھ جيندو، اولھ ۾ ديھ مائري، ڏکڻ ۾ ديھ ڊکڻ ۽ اولھ ۾ ديھ گوپانگ واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 754 ھئي جيڪا 128 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

زمرو:شهدادڪوٽ تعلقو
زمرو:شهدادڪوٽ تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
آبڙي (قمبر)

**ديھ آبڙي** (Deh Abri) سنڌ جي ضلعي قمبر شهداد ڪوٽ جي قمبر تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا آبڙي تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي ديھن واري برٽش انڊيا واري دؤر جي نقشي مطابق ھن ديھ ڳوٺ آبڙي، ڳوٺ عليشير ميتلو، ڳوٺ راول جي مياڻي، ٻروچن جو ڳوٺ ۽ ڳوٺ الھ بخش پنھور، شيخن جو ڳوٺ، ڳوٺ جانوري ۽ ھڪ ڦٽل ڳوٺ واقع ھيا. ھاڻي ان ديھ ۾ ڳوٺ آبڙي، ڳوٺ جنگل مغيري، ڳوٺ فيض محمد مغيري، ڳوٺ سومار مغيري، ڳوٺ ياسين مغيري، ڳوٺ ابراهيم عذابي، ڳوٺ سومار خان چانڊيو، راول مياڻي، آرائين مسو، سنھو خان مغيري، ڳوٺ غلام عباس مغيري، ڳوٺ غلام خان مغيري، عبدالله پنھور واقع آهن.  شروع ۾ ھي ديھ تپو باگودڙو ۾ واقع ھئي بعد م آبڙي تپي جي قيام بعد ان نئين تپي جو حصو ٿي وئي

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ اھير، اوڀر ۾ ديھ پوٺو ابراهيم ۽ ديھ رتوڪوٽ، ڏکڻ ۾ ديھ نٿر ۽ شريفاڻي  اولھ ۾ ديھ فيض محمد سيال ۽ ديھ باگوديرو  واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي. آبڙي ڳوٺ جي لڳ درگاھ امام علي شاھ بخاري واقع آهي. ان لڳ نورنگ واھ وھي ٿو.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 7,734 ھئي جيڪا  1,400 خاندانن تي مشتمل ھئي..  آبڙي ڳوٺ جي آبادي ھڪ ھزار کان وڌيڪَ آھي.

## حوالا

زمرو:قنبر تعلقو
زمرو:قنبر تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
بچو بادشاهه

**بچو بادشاهه**

بچو بادشاهه پهرين حُر تحريڪ جو هيرو هو ،جيڪا انگريزن خلاف 1870ع کان 1898ع تائين هلي هئي .هن جو اصل نالو بچل خاصخيلي هو .هو حر تحريڪ جي ويڙهاڪ وريام فقير خاصخيليءَ جي گهر ۾ ،موجوده سانگهڙ ضلعي جي مٺڙائو ڳوٺ ۾ ڄائو هو

.بچو بادشاهه پنهنجي ساٿين سان گڏجي مکي ٻيلي جي ڀرپاسي واري علائقي ۾ انگريزن جي عملداريءَ کي مڃڻ کان انڪار ڪري ڇڏيو ۽ اهو سڄو علائقو موجوده دؤر جي زبان ۾ ڄڻ ته انگريزن لاءِ ’نو گو ايريا ‘(No Go Area )بڻجي چڪو هو .هُن پنهنجي ساٿي ،پيرُو ڪاسائي عرف پيرو وزير( جيڪو ناري ،خيرپورميرس جو رهاڪو هو )سان گڏجي انگريزن خلاف زبردست ڪارروائيون ڪيون ۽ مقامي ماڻهن کي هدايت ڪئي ته اهي انگريزن کي ڍل ۽ ٻيا ٽيڪس نه ڏين .انگريز سرڪار پير حزب الله شاهه ’ڪوٽ ڌڻي ‘تي دٻاءُ وڌو ته هُو باغين کي پيش پوڻ لاءِ مجبور ڪري .انگريزن بچوءَ جي ڏاڍي ڳولا ڪئي ،سندس پيءُ وريام کي گرفتار ڪيو ،جيڪو قيد جي تشدد ۾ گذاري ويو .بچو بادشاهه اڳتي هلي ،مرشد جو حڪم مڃي ،1896ع ۾ هٿيار ڦٽا ڪري پيش پيو .

کيس عيسيٰ ڏاهريءَ سان گڏ ميرپورخاص موڪليو ويو ،جتي انگريز جج مقدمو هلائي کيس ڦاسيءَ جو حڪم ڏنو .سندس گرفتاريءَ جي هڪ مهيني کان پوءِ کيس سانگهڙ ۾ سرِ عام ڦاسي ڏني ويئي .کيس سرِ عام ڦاسي ڏيڻ جو ڪارڻ تاريخدانن اهو ڄاڻايو آهي ته انگريزن چاهيو ٿي ته ٻيا باغي پيش پون ۽ سبق سکن .ڦاسيءَ ڏيڻ بعد سندس لاش اُن هنڌ جي ڀرپاسي ۾ دفنايو ويو .سانگهڙ شهر ۾ هن وقت ان بهادر شخص جي نالي سان ’بچو بادشاهه چوڪ ‘پڻ آهي.

## حوالا
زمرو:حر جماعت 
زمرو:حر_تحريڪ_جا_ساٿي 
زمرو:سنڌي ماڻھو 
زمرو:سنڌي سُورما
عارباڻي

**عارباڻي** **:**

ذات يا پاڙو ،جيڪو ڪيترن ئي قبيلن ۾ آهي ،جهڙوڪ :( 1 )بڙدين ،مغيرن ۽ ڪٽوهرن جو هڪ پاڙو آهي.( 2 )جامع سنڌي لغات ۾ جتوئين جا 14 پاڙا لکيل آهن ،جن مان هڪي پاڙي جو نالو عارباڻي لکيل آهي،( 3 )راءِ بهادر هتو رام لکيو آهي‘ عارباڻي’ سبزوئي بروهين جو هڪ پاڙو آهي ۽( 4 )ٿاڻي عارب خان ۾ رهندڙ براهماڻي قبيلي جي هڪ پاڙي جو نالو پڻ‘ عارباڻي’ آهي .سنڌ جو ناليوارو آرٽسٽ ،مزاحيه اداڪار ۽ گائڪ عاشق عارباڻي پڻ عارباڻي پاڙي سان تعلق رکي ٿو.

## حوالا
زمرو:سنڌي ذاتيون 
زمرو:سنڌ جون ذاتيون
آچا

**ديھ آچا**  سنڌ جي ضلعي قمبر شھدادڪوٽ جي قمبر تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا ڦتوھل واھ تپي ۾ واقع آهي. 
## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي 1881 جي ديھ واري نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ غازي خان، پير جو ڳوٺ ۽ ان سان لڳولڳ ڳوٺ آچا ۽ ان جي پاسي ۾ آچن وارو مقام واقع ھو. ان کان سواءِ ڳوٺ ميانداد چانڊيو، ڳوٺ جوڙي بکراڻي، ڳوٺ نورنگ بليدي، قائم واري ڦٽل مياڻي ۽ ڳوٺ خدا يار خان واقع ھئا. ھاڻي ان ديھ جي معروف ڳوٺن جا نالا محمد علي گرماڻي، ڳوٺ نورنگ بليدي ۽ پير ڳوٺ آچا واقع آهن.  
## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ دوست علي ۽ ديھ چچا، اوڀر ۾ ديھ ڪلر، ڏکڻ ۾ ديھ ڪلر ۽ ديھ لکٽيا اولھ ۾ ديھ محبت بليدي واقع آهن.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 5,957 ھئي جيڪا 1,038  خاندانن تي مشتمل ھئي.. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي.

## حوالا

زمرو:قنبر تعلقو
زمرو:قنبر تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
بوھڙ

**ديھ بوھڙ**  سنڌ جي ضلعي قمبر شھدادڪوٽ جي قمبر تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا بوھڙ تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي ديھ واري 1881ع واري نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ٽي ڳوٺ واقع ھيا جيڪي ھڪٻئي جي لڳو لڳ واقع ھيا. ھن وقت ديھ م بستي صغران نالي ڳوٺ معروف آھي. پراڻي نقشي م ٽي ننڍا ڳوٺ ملي ھڪ ٿي بستي صغران نالي وڏو ڳوٺ ٿي ويا آهن. بوھڙ ذات واري ماڻھن جي آبادي جي ڪري ھن ديھ تي اھو نالو پيو. 
## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ ڊرٻ مٺو، اولھ ۾ ديھ پنا، اوڀر ۾ ديھ ھني ۽ ڏکڻ ۾ تعلقي وارھ جون ديھ لالو رائونڪ ۽ ديھ مڪلاڻي ۽ ديھ پوٺو  واقع آهن.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 2,795 ھئي جيڪا 474 خاندانن تي مشتمل ھئي.. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي. ڳوٺ علي محمد بوھڙ جي آبادي 1,498 آھي.

## حوالا

## حوالا
تپو دوست علي (قمبر)

**تپو دوست علي**  پاڪستان جي صوبي سنڌ جي لاڙڪاڻي ڊويزن جي ضلعي قمبر شھدادڪوٽ جي قمبر تعلقي جو ھڪ تپو آھي جنھن ۾ 3 ديھون واقع آهن. انھن ديھن جا نالا آھن: ديھ دوست علي، ديھ چچا ۽ ديھ جوڻيجا.

## آبادي
ھن تپي جي  2017 جي آدمشماري مطابق ڪل آبادي 14,843 ھئي جيڪا 2,897 خاندانن تي مشتمل ھئي 
## حوالا
باغ جاگير

**ديھ باغ جاگير **  سنڌ جي ضلعي قمبر شھدادڪوٽ جي قمبر تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا باغ تپي ۾ واقع آهي. 
## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي برٽش انڊيا واري دؤر جي جاري ڪيل ھن ديھ واري نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ بٺي لشڪري خان کان سواءِ ڳوٺ ٺوٺائي، ڳوٺ دين محمد ۽ ڳوٺ مصري ۽ ھڪ ٻيو غيرمعروف ڳوٺ واقع ھئا. 
ھن وقت ھن ديھ ۾ ڳوٺ بٺي لشڪر خان، ڳوٺ صاحب خان چانڊيو، ڳوٺ راضي خان چانڊيو، ڳوٺ محمد يعقوب ٻرڙو،  ڳوٺ غلام محمد ٺورئاڻي، ڳوٺ اختر ٻرڙو، ڳوٺ پير گل شاھ، ڳوٺ علي محمد شابراڻي، ڳوٺ شير دل ٻڍاڻي ۽ ڳوٺ يڪتار ٻرڙو واقع آهن. شروع ۾ ھي ديھ تپو غيبي ديرو جو حصو ھئي بعد م تپو باغ قائم ٿيو ۽ ھن ديھ کي ان جو حصو بڻايو ويو.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ نوزمان جاگير، اوڀر ۾ ديھ  پنھوارو، ڏکڻ ۾ تعلقو وارھ جي ديھ پوٺو ۽ اولھ ۾ ديھ غيبي ديرو جاگير 3 ۽ ديھ غيبي ديرو جاگير 4 واقع آهن. 
ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي. قمبر غيبي ديرو روڊ ھن ديھ جي وچان گذري ٿو. پنھوارو شاخ پڻ ھتان گذري ٿي. 
ڳوٺ بٺي لشڪري خان قمبر غيبي ديرو روڊ تي غيبي ديرو کان 11 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي واقع آهي. حمل ڍنڍ پڻ ھن ديھ کان ٿوري فاصلي تي واقع آهي. ھن ڳوٺ جي لڳ سليمان شاخ پڻ وھي ٿي ۽ تقريبن ڏيڍ ڪلوميٽر پري وارھ ڪينال ۽ کيرٿر ڪينال وھن ٿا.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 4,490 ھئي جيڪا  797 خاندانن تي مشتمل ھئي.. ھن وقت ھن ديھ جو سڀ کان وڏو ڳوٺ بٺي لشڪري خان آھي جنھن جي 2017 ۾ آبادي 2,278 ھئي.

## حوالا

زمرو:قنبر تعلقو
زمرو:قنبر تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
زمرو:سنڌ جا ڳوٺ
اھير (قمبر)

**ديھ اھير**  سنڌ جي ضلعي قمبر شھدادڪوٽ جي قمبر تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا تپو جيئڻ ابڙو ۾ واقع آهي. 
## تاريخ
شروع م اھا ديھ تپو ھڪڙا ۾ ھئي پوء ان کي نئين تپي جيئڻ ابڙو ۾ شامل ڪيو ويو. اھير سنڌين جي ھڪ ذات جو نالو آهي. ديھ ۾ ان ذات وارن جي ڳوٺ الھ بخش اھير جي واقع ھجڻ ڪري اھو نالو پيو. بورڊ آف روينيو سنڌ جي 1881 جي ديھ واري نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ اھير، خيرمحمد لورڙو ان جي بلڪل لڳ ڳوٺ ڳڙهي ملان ڇٽو ، کونھارن جو ڳوٺ, ميتلن جو ڳوٺ، ڳوٺ ليمون سانگي،  ۽ ٻہ ننڍڙا غيرمعروف ڳوٺ واقع ھئا. ھاڻي ھن ديھ ۾ واقع معروف ڳوٺن ۾ ڳوٺ الھ بخش اھير، ڳوٺ عبدالمجيد ڀٽو، ڳوٺ پير محمد ميتلو ۽ ڳوٺ گل محمد مغيري شامل آهن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ جيئڻ ابڙو، اوڀر ۾ ديھ دوآبو، ڏکڻ ۾ ديھ آبڙي ۽ اولھ ۾ ديھ ننگر ھڪڙو ۽ ديھ باگو ديرو واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي. ديھ جي اترئين ڀاڱي مان رتوديرو قمبر روڊ گذرندڙ آھي. ھن وقت ديھ جا وڏا ڳوٺ اھير ۽ خيرمحمد لورڙو آھن.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 5,794 ھئي جيڪا 886  خاندانن تي مشتمل ھئي.. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي.

## حوالا

زمرو:قنبر تعلقو
زمرو:قنبر تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
باگوديرو (قمبر)

**ديھ باگوديرو** يا **ديھ بگوديرو**   سنڌ جي ضلعي قمبر شھدادڪوٽ جي قمبر تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا باگوديرو تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي 1931ع جي ديھ واري نقشي مطابق ھن ديھ ۾ قمبر لاڙڪاڻو روڊ واري پاسي کان قمبر شھر جو ھڪ حصو شامل ھو جنھن جي پاسي م ڳوٺ سجاول ۽ ڳوٺ فاضل واقع ھيو. ھن وقت ھن ديھ جو وڏو حصو قمبر ميونسپل ڪاميٽي ۾ شامل آهي ۽ باقي حصي ۾ ڳوٺ باگوديرو، ڳوٺ محمد عثمان راھوجو، ڳوٺ علي اڪبر جج، ڳوٺ ساجن گاڏھي ۽ ڳوٺ جلباڻي مغيري معروف ڳوٺ آھن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ ننگر ھڪڙو، اوڀر ۾ ديھ  آبڙي، ڏکڻ ۾ ديھ فيض محمد سيال ۽ اولھ ۾ ديھ قمبر واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي.  ھن ديھ وچان وڳڻ روڊ ۽ لاڙڪاڻو روڊ کي ملائيندڙ باء پاس روڊ گذري ٿو ۽ ھڪ روڊ قمبر کان شريفاڻي ۽ خيرپور جوسو ويندڙ پڻ ھن ديھ مان گذري ٿو

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 1,937 ھئي جيڪا  332 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا
ٻير (قمبر)

**ديھ ٻير**  سنڌ جي ضلعي قمبر شھدادڪوٽ جي قمبر تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا تپي ٻير  ۾ واقع آهي. 
## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي 1881ع جي ديھ واري نقشي مطابق ھن ديھ ۾ رڳو ڳوٺ ٻير شريف ۽ ان سان لڳولڳ مقام گل شاھ ۽ مقام الھڏنو فقير ۽ ڳوٺ جي اترئين پاسي منزل گاھ واقع ھئي

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ چنڱڙو، اوڀر ۾ ديھ ڀڏا، ڏکڻ ۾ ديھ ھني، ديھ ڏيرا ۽ ديھ گھٽھڙ ۽ اولھ ۾ ديھ چنڱڙو واقع آهن. ٻير شريف سان لڳولڳ  ديھ چنڱڙو ۾ ڊگھ ڍنڍ واقع آهي جنھن جي پکيڙ ٻہ چورس ڪلوميٽر آھي. ان ڍنڍ کي چنڱڙو ڍنڍ پڻ سڏيو ويندو هو.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 6,216 ھئي جيڪا  966 خاندانن تي مشتمل ھئي.. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي.  ڳوٺ جي آبادي جي اڪثريت تنيا ذات واري آھي.
## مشھور شخصيتون
ڳوٺ ٻير شريف مولانا عبدالڪريم ٻيروارو جي ڪري ڏاڍو مشھور آھي جيڪو جمعيت علماء اسلام پاڪستان جو نائب امير ۽ ناليوارو بزرگ ھيو سندس مقبرو پڻ اتي واقع آهي.

## حوالا
ٿک ڪنب

**ٿک ڪنب** پڻ **ٿخ ڪنب** (انگريزي:Thakh Kumb) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي سرحدن ۾ کيرٿر جابلو سلسلي ۾ هڪ وڏو ڪنب ۽ لڪ پڻ آهي.

## تفصيل
ٿک يا ٿخ ڪنب به آهي ته کيرٿ جو  لڪ به آهي. ڪنب ۾ کيرٿر جبل منجهان قدرتي چشمن جو  وهندڙ پاڻي اچي گڏ ٿئي ٿو. هن ڪنب وٽ جيڪو لنگھ يا لڪ  آهي سو قديم زماني کان وٺي اڄ تائين اچ وڃ لاءِ پڻ ڪم اچي ٿو. هاڻ اچ وڃ سنڌ ۽ بلوچستان تائين محدود آهي. هن ڪنب جو پاڻي تمام گَهَرو ۽ شفاف ٿئي ٿو. هن ڪنب ۾ مڇي تمام وڏي ۽ وزني ٿئي ٿي ته ڪن ماڻهن موجب ڪنب ۾ واڳون پڻ آهن. هن جو پاڻي ٻارهن ئي مهينا گاج ندي جي پيٽ ۾ وهندو رهندو آهي جنهن تي ماڻهو مڏ آبپاشي نظام وسيلي آبادي پڻ ڪندا آهن. ساوڻ جي برساتن جي موسم ۾ بلوچستان کان وهي ايندڙ گاج ۽ ڪولاچي نئين جو پاڻي ٿک يا ٿخ لڪ گذري ٿخ ڪنب ۾ پوي ٿو جيڪو اٿلي وھڻ لڳندو آهي ۽ ڪاڇو وارو علائقو سيراب ڪندو آهي. گاج ۾ هن ڪنب جو پاڻي صدين کان مستقل وهي ٿو جنهن ڪري گاج ڪناري قديم بستين جا آثار به مليا آهن ته پٿرن تي قديم چٽسالي يا اُڪر به ملي آهي.

## حوالا

زمرو:سنڌ جا لڪ
ڀڏا

**ديھ ڀڏا**  سنڌ جي ضلعي قمبر شھدادڪوٽ جي قمبر تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا قمبر تپي ۾ واقع آهي. 
## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي 1882 جي ديھ واري نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ ڀڏا،  ڳوٺ اميد علي سوڍر، چڱڙي واري دنگ لڳ سيدن جي حويلي، ھڪ غيرمعروف سوڍرن جو ڳوٺ واقع ھيا. ان جي اترئين پاسي کان گل واھ ۽ فتح محمد واھ وھندڙ ھيا.  ھاڻي آبادي اتان شھرن طرف منتقل ٿي چڪي آهي ۽ ڳوٺ ڦٽي ويا آهن  رڳو ڳوٺ ڀڏا معروف آهي.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ چنڱڙو، اوڀر ۾ ديھ قمبر، ڏکڻ ۾ ديھ ڏيرا ۽ ديھ گھٽھڙ ۽ اولھ ۾ ديھ ٻير واقع آهن. ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 289 ھئي جيڪا 58 خاندانن تي مشتمل ھئي.. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي.

## حوالا
ڀنگر آچا

**ديھ ڀنگر آچا**  سنڌ جي ضلعي قمبر شھدادڪوٽ جي قمبر تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا پنھوارو تپي ۾ واقع آهي. 
## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي 1881 جي ديھ واري نقشي مطابق ھن ديھ ۾ رڳو ھڪ ڀنگرن جو ڳوٺ واقع ھو ۽ ھاڻي ان ڳوٺ کي لطيف آباد سڏين ٿا. ھاڻي ھڪ ٻيو ڳوٺ آھي جيڪو ديھ جي اولھندي پاسي وارھ ڪينال جي ساڄي ڪپ تي قائم ٿيل آھي جنھن جو نالو صديق آباد آھي جيڪو ميرجتن جو ڳوٺ سڏجي ٿو.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ کاھي مينھون، اوڀر ۾ ديھ ڊرٻ مٺو ، ڏکڻ ۾ ديھ پنا ۽ ديھ ڪنور ۽ اولھ ۾ ديھ پنھوارو واقع آهن. وارھ برانچ ھن ديھ جي اولھ پاسي کان وھندڙ آھي

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 1,640 ھئي جيڪا  167 خاندانن تي مشتمل ھئي.. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي.

## حوالا
ڏاھر

**ڏاهر( ذات ):**

ڏاهر ذات ،راجا ڏاهر جي اولاد مان سماٽ ذات ۽ مسلمان آهن .ڏچر ۽ ساند هن ذات جا خاص پاڙا آهن .هن ذات جا ماڻهو سرائيڪي علائقي ۾ به رهن ٿا ،جن مان ممتاز حيدر ڏاهر ،سرائيڪيءَ جو نامور اديب ۽ شاعر ٿي گذريو آهي ،جنهن جا ڪيترا ڪتاب ڇپيل آهن.

## حوالا

زمرو:سنڌي ذاتيون
زمرو:سنڌ جون ذاتيون
زمرو:سنڌي ذاتيون ۽ قبيلا
ڏاھاڻي

**ڏاهاڻي :**

هيءَ هڪ ذات آهي .هن ذات وارا سنڌ جي اڪثر هنڌن تي آباد آهن .هنن لاءِ مشهور آهي ته هي اصل ۾ بڙدي قبيلي جي پاڙي حاجيجا شاخ مان آهن .هنن جا وڏا اصل جعفر آباد جا رهاڪو هئا .ڪٽوهڙ پڻ حاجيجا بڙدي آهن ،انهن جي هڪ پاڙي جو نالو ڏاهاڻي آهي .هن ذات وارا ضلعي دادو ،ڄامشوري سميت سڄي سنڌ ۾ آباد آهن .نامور قومپرست علي خان ڏاهاڻي به هن قبيلي سان واسطو رکندڙ آهي.

## حوالا
ڀرمي (قمبر)

**ديھ ڀرمي**  سنڌ جي ضلعي قمبر شھدادڪوٽ جي قمبر تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا ميھون تپي ۾ واقع آهي. 1880 واري بورڊ آف روينيو جي رڪارڊ مطابق ھن ديھ جو نالو ڀرمي ھيٺين ھيو

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي 1880 جي ديھ واري نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڪور ڏاتو تي ٽي ڳوٺ ڀرمي، ڳوٺ سارنگ ، ڳوٺ لورڙا واقع ھيا. ديھ جو نالو ڀرمي ھيٺين ھيو جيڪا ان وقت تپو ميھون ۾ واقع ھئي. ھاڻي ان ديھ م لورڙن جو ڳوٺ ماھي لورڙ آھي جنھن جي لڳ ھڪ ننڍڙو ٻيو ڳوٺ سومار لورڙ پڻ قائم ٿي چڪو آهي. ان کان سواءِ غيبي خان مغيري،  ھيدن مغيري، چڀڙ خان مغيري ۽ رتو مغيري جي نالن سان ٻيا ڳوٺ پڻ قائم ٿي چڪا آهن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ ھليا، اوڀر ۾ ديھ پيروز ڀٽي، ڏکڻ ۾ ديھ کٻريڙو ۽ اولھ ۾ ديھ جيئڻ ابڙو واقع آهن. گھاڙ واھ مان نڪر هي شھدادڪوٽ ويندڙ ڪور ڏاتو ھن ديھ مان گذري ٿي. ديھ جا تقريبن سمورا ڳوٺ ان ڪور تي واقع آھن

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 2,758 ھئي جيڪا  377 خاندانن تي مشتمل ھئي.. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي.

## حوالا
ڀولا ڪلھوڙا

**ديھ ڀولا ڪلهوڙا**  سنڌ جي ضلعي قمبر شھدادڪوٽ جي قمبر تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا خيرپور جوسو تپي ۾ واقع آهي. 
## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي 1889ع جي ديھ واري نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ چونڊيا ڪلھوڙا، مياڻي ڳوٺ جنھن جي لڳ پٺيان ڳوٺ ڀولا ڪلهوڙا، پوڪن جو ڳوٺ جنھن لڳ انجنيئري بنگلو واقع ھيو. ان کان سواءِ نئون ڳوٺ، ڳوٺ مريد خان مغيري ۽ ڳوٺ ميانداد واقع ھئا.  پراڻي مياڻي ڳوٺ جو ھاڻي نالو شفاہ علي ڳوٺ آھي. نئون ڳوٺ پڻ قائم آھي جنھن کي ھاڻي فقيرو ڳوٺ پڻ سڏين ٿا. ڳوٺ چونڊيا ڪلھوڙا ھاڻي ڳوٺ ھاشم ڪلھوڙو سڏبو آهي. پوڪن جو ڳوٺ ھاڻي الڳ ديھ ۾ آھي ۽ ھاڻي ان ڳوٺ جو نالو ڳوٺ پکو آھي.
## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ ڏيرا، اوڀر ۾ ديھ شريفاڻي ، ڏکڻ ۾ ديھ گھوگھارو ۽ اولھ ۾ ديھ وڳڻ واقع آهن. 
ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي. ھن وقت ھن ديھ ۾ سڀ کان وڏو ڳوٺ ڀولا ڪلهوڙا آهي جيڪو نيشنل ھاء وي (اين 55)  لاڙڪاڻو وڳڻ روڊ تي واقع آهي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 6,576 ھئي جيڪا  1,125 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

زمرو:قنبر تعلقو
زمرو:قنبر تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
زمرو:قنبر تعلقو
زمرو:قنبر تعلقي جون ديھون
چچا

**ديھ چچا **  سنڌ جي ضلعي قمبر شھدادڪوٽ جي قمبر تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا دوست علي تپي ۾ واقع آهي. 
## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي 1881ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ ھمزو چچو، ڳوٺ موريو چچو، درمحمد ھڪڙو، ڳوٺ شاھ محمد چانڊيو، ڳوٺ بگراڻين جو ۽ ڳوٺ بھادر چانڊيو واقع ھيا. 
## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ چيلي تعلقو ميروخان، اوڀر ۾ ديھ جوڻيجا، ڏکڻ ۾ ديھ ڪلر ۽ اولھ ۾ ديھ آچا ۽ ديھ دوست علي واقع آهن. 
ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي. ھن وقت ڳوٺ موريو چچو قمبر دوست علي روڊ تي واقع آهي ۽ ان جي بلڪل اوڀر طرف 300 ميٽرن جي فاصلي تي ڳوٺ بگراڻي واقع آهي. اتر طرف ٻن ڪلوميٽرن جي فاصلي تي ڳوٺ درمحمد ھڪڙو ۽ ڳوٺ حمزو چچو واقع آهن. چچن جي ڳوٺن جي ڳوٺن واقع ھجڻ ڪري ھن ديھ جو نالو چچا رکيو ويو.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 3,582 ھئي جيڪا 499  خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا
ڇڄڙا (قمبر)

**ديھ ڇڄڙا**  سنڌ جي ضلعي قمبر شھدادڪوٽ جي قمبر تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا لاکا تپي ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي برٽش انڊيا واري دؤر جي ديھ واري نقشي مطابق ھن ديھ جي ڏکڻ اوڀر واري حصي ۾ قمبر شھر واقع ھيو. ديھ جي اتر اوڀر ۾ ڳوٺ ڇڄڙا واقع ھيو. ان کان سواء مختلف مقام: بھرام وارو مقام، قمبر شھر جو لئي وارو مقام، سنارن جو مقام پڻ واقع ھيا. ڦٽل نور واھ ۽ ڪلري ڊسٽري پڻ ھن ديھ مان گذرندڙ ھيا. ھاڻي بہ ھن ديھ ۾ ساڳيو ڳوٺ ڇڄڙا ۽ قمبر شھر واقع آھن. ڳوٺ ڇڄڙا ۾ ڇڄڙا، ڀٽا ۽ ميمڻ ذات جا ماڻھو رھندڙ آھن. قمبر شھر جو لاڙڪاڻو باء پاس وارو رھائشي حصو ھن ديھ ۾ واقع آهي.

 
## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ وڌا ۽ ديھ ڪمال خان، اوڀر ۾ ديھ ننگر ھڪڙو، ڏکڻ ۾ ديھ  قمبر ۽ اولھ ۾ ديھ  لاکا واقع آهن.  ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي. ھن ديھ مان شھدادڪوٽ لاڙڪاڻو روڊ ۽ ريلوي لائين گذرندڙ آھن. نور واھ پڻ ھن ديھ مان گذري ٿو.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 6,416 ھئي جيڪا 1,181 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

زمرو:قنبر تعلقو
زمرو:قنبر تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
چنڱڙو

**ديھ چنڱڙو**  سنڌ جي ضلعي قمبر شھدادڪوٽ جي قمبر تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا ڪلر تپي ۾ واقع آهي. 
## تاريخ
بورڊ آف روينيو سڌ جي ديھ واري نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ جعفر خان، ڳوٺ مياڻي، ڪاڍو مقام، ميرڻ وارو مقام، وزير جو مقام ۽ ھڪ غيرمعروف ڳوٺ واقع ھيا. ڊگھ ڍنڍ ديھ جي اندر واقع ھئي. ھاڻي اھا ڍنڍ ديھ ٻير، ديھ ڀڏا ۽ ديھ لاکٽيا تائين ڦھليل آھي. مياڻي ۽ اھي ٽي مقام ۽ غيرمعروف ڳوٺ ھاڻي ڍنڍ جو حصو ٿي ويا آهن باقي ڳوٺ جعفر خان ڦٽي ويو. ڍنڍ ھاڻي ٻير شريف جي ڀرسان تائين وڌيل آهي.

## جاگرافي
ھن ديھ ۾ ڊگھ ڍنڍ واقع آهي جنھن کي چنڱڙو ڍنڍ پڻ سڏين ٿا جنھن جي پکيڙ 3 چورس ڪلوميٽر آهي.  ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ ڪلر، اوڀر ۾ ديھ قمبر، ڏکڻ ۾ ديھ ھني، ديھ ٻير، ديھ ڀڏا، ۽ اولھ ۾ ديھ لکٽيا ۽ ديھ ڊرٻ مٺو واقع آهن.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 226 ھئي جيڪا 42  خاندانن تي مشتمل ھئي.. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي.

## حوالا
ڏيرا (قمبر)

**ديھ ڏيرا**  سنڌ جي ضلعي قمبر شھدادڪوٽ جي قمبر تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا باگوديرو تپي ۾ واقع آهي. 
## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي 1881 جي ديھ واري نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ ڏيرا، ڳوٺ ڀاڳيو مغيري، ڳوٺ ڏورو مغيري، ڳوٺ ٻائي درو، ڳوٺ ميوو مغيري، ڳوٺ ٽپال، ڳوٺ پيروز ٻرڙو، ڳوٺ لشڪري خان چانڊيو ۽ ڳوٺ جمالو خان واقع ھيا.  
## جاگرافي
ھن وقت ان ديھ جي اتر ۾ ديھ چوديرو، اوڀر ۾ ديھ  بٺ ڏيرا، ڏکڻ ۾ ديھ واسو ڪلھوڙو ۽ اولھ ۾ ديھ گل سانگھرو واقع آهن. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي. ھي ديھ قمبر وڳڻ روڊ تي واقع آهي. ڳوٺ ٽپال ان روڊ تي واقع آهي باقي ڳوٺ ڏيرا ان جي اولھ ۾ ھڪ ڪلوميٽر جي فاصلي تي واقع آهي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 5,910 ھئي جيڪا 876  خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا
ڌيرو

**ديھ ڌيرو جاگير**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي قمبر تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا وڪڙو تپي ۾ واقع آهي.
## تاريخ
جنھن ۾ ڳوٺ واقع آهن. بورڊ آف روينيو سنڌ جي 1932 واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ان وقت اھا ديھ تپو غيبي ديرو ۾ واقع ھئي.
ان ديھ جي نقشي مطابق اتي صرف ھڪ ننڍڙو ڳوٺ لشڪر خان ٻڍاڻي واقع ھيو. ھاڻي بہ رڳو اھو ساڳيو ھڪ ڳوٺ اتي واقع آهي پر ھاڻي اھو وڏو ڳوٺ آهي. 
## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ تعلقو شھدادڪوٽ ۽ تعلقي ميروخان جي ڪور حسن ۽ ديھ ڪور اسماعيل، اوڀر ۾ ديھ وارياسو، ڏکڻ ۾ ديھ وڪڙو ۽ اولھ ۾ ديھ غيبي ديرو ۽ ديھ باراني جاگير واقع آھن. 

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 4,492 ھئي جيڪا 767 خاندانن تي مشتمل ھئي.. ھن ديھ جي مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي.

## حوالا

زمرو:قنبر تعلقو
زمرو:قنبر تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
زمرو:قنبر تعلقو
زمرو:قنبر تعلقي جون ديھون