اسٽائيل شيٽ (ويب ڊولپمينٽ)

ويب **اسٽائل شيٽ** ويب ڊيزائن ۾ مواد ۽ پيشڪش جي الڳائي جو هڪ طريقو آهي، جنهن ۾ مارڪ اپ (يعني HTML يا XHTML) ويب صفحي جو معنوي مواد ۽ بناوت ته مهيا ڪري ٿو، پر ان جي بصري ترتيب (اسٽائل) کي بيان نٿو ڪري. ان جي بدران، اسٽائل هڪ الڳ ٻاهرين اسٽائل شيٽ فائيل ۾ بيان ڪيو ويندو آهي، جنهن لاءِ اسٽائل شيٽ ٻولي جهڙوڪ CSS يا XSLT استعمال ڪئي ويندي آهي. هن ڊيزائن واري طريقي کي "الڳائي" ان ڪري چيو ويندو آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ اهو اڳوڻي طريقي جي جاءِ وٺي چڪو آهي جنهن ۾ صفحي جي مارڪ اپ ذريعي ئي بناوت ۽ اسٽائل ٻنهي کي بيان ڪيو ويندو هو.

هن طريقيڪار جي پويان فلسفو اصل ۾ separation of concerns جو هڪ مخصوص مثال آهي.

## فائدا
اسٽائل ۽ مواد کي الڳ رکڻ جا ڪيترائي فائدا آهن، پر اهي حقيقت ۾ تڏهن عملي طور ممڪن بڻيا جڏهن مشهور ويب برائوزرن ۾ CSS جي عملدرآمد ۾ سڌارا آيا.

### رفتار
عام طور تي، اهي سائيٽون جيڪي اسٽائل شيٽ استعمال ڪن ٿيون، انهن تي استعمال ڪندڙن جو تجربو انهن سائيٽن کان تيز هوندو آهي جيڪي هن ٽيڪنالاجي کي استعمال نٿيون ڪن. البت "مجموعي طور" هن ڪري چيو وڃي ٿو، ڇاڪاڻ⁠تہ پهريون صفحو شايد ٿورو آهستي لوڊ ٿئي—ڇو⁠تہ اسٽائل شيٽ ۽ مواد ٻنهي کي منتقل ڪرڻو پوندو آهي. پر ان کان پوءِ ايندڙ صفحا تيزيءَ سان لوڊ ٿيندا آهن، ڇاڪاڻ⁠تہ اسٽائل بابت معلومات ٻيهر ڊائون لوڊ ڪرڻي نه پوندي؛ CSS فائيل اڳ ۾ ئي برائوزر جي ڪيش ۾ محفوظ هوندو آهي.

### سار سنڀال
سڀئي پيشڪشي اسٽائل هڪ ئي فائيل ۾ رکڻ سان سار سنڀال لاءِ وقت گهٽ لڳندو آهي ۽ غلطين جا امڪان به گهٽ ٿيندا آهن، جنهن سان پيشڪشي ۾ هڪجهڙائي برقرار رهي ٿي. مثال طور، ڪنهن خاص متن واري عنصر لاءِ فونٽ جو رنگ جيڪڏهن مقرر ڪيو وڃي ته ان کي سڄي ويب سائيٽ تي آساني سان تبديل ڪري سگهجي ٿو صرف هڪ فائيل ۾ ننڍڙي تبديلي ڪري. ان جي ابتڙ طريقو—يعني هر صفحي ۾ الڳ الڳ اسٽائل شامل ڪرڻ—تمام ڏکيو، وقت وٺندڙ ۽ غلطين سان ڀرپور عمل ٿي سگهي ٿو.

### رسائي
اهي سائيٽون جيڪي CSS سان گڏ XHTML يا HTML استعمال ڪن ٿيون، انهن کي اهڙي طرح ترتيب ڏيڻ آسان هوندو آهي جو اهي مختلف برائوزرن (جهڙوڪ Chrome، Internet Explorer، Mozilla Firefox، Opera، Safari وغيره) ۾ ساڳي نموني ظاهر ٿين.

CSS استعمال ڪندڙ سائيٽون انهن برائوزرن ۾ به "degrade gracefully" ٿي سگهن ٿيون جيڪي گرافڪ مواد ڏيکارڻ جي قابل نه هجن، جهڙوڪ Lynx، يا تمام پراڻا برائوزر جيڪي CSS استعمال نٿا ڪري سگهن. برائوزر اهو CSS نظرانداز ڪندا آهن جيڪو هو سمجهي نٿا سگهن، جهڙوڪ CSS 3 جا بيان. اهڙي طرح مختلف قسم جا user agent ويب سائيٽ جو مواد حاصل ڪري سگهن ٿا، ڀلي اهي اسٽائل شيٽ ڏيکاري نه سگهن يا انهن وٽ گرافڪ صلاحيت نه هجي. مثال طور، جيڪڏهن ڪو برائوزر ريفريش ايبل بريل ڊسپلي استعمال ڪري ٿو ته اهو لي آئوٽ بابت معلومات کي مڪمل طور نظرانداز ڪري سگهي ٿو، پر استعمال ڪندڙ اڃا به صفحي جي سموري مواد تائين رسائي حاصل ڪري سگهي ٿو.

### ترتيب ڏيڻ (Customization)

جيڪڏهن ڪنهن صفحي جي ترتيب بابت معلومات ٻاهرين فائيل ۾ محفوظ هجي، ته استعمال ڪندڙ چاهي ته ان ترتيب کي مڪمل طور غيرفعال ڪري سگهي ٿو ۽ سائيٽ جو بنيادي مواد اڃا به پڙهڻ جي قابل رهندو. سائيٽ جا ليکڪ ڪيترائي مختلف اسٽائل شيٽ پڻ مهيا ڪري سگهن ٿا، جيڪي مواد کي تبديل ڪرڻ کانسواءِ سائيٽ جي ظاهر کي مڪمل طور بدلائي سگهن ٿا.

گهڻا جديد ويب برائوزر استعمال ڪندڙ کي پنهنجي اسٽائل شيٽ مقرر ڪرڻ جي به اجازت ڏين ٿا، جنهن ۾ اهڙا قاعدا شامل ٿي سگهن ٿا جيڪي ليکڪ جي اسٽائل قاعدن کي مٽائي ڇڏين. مثال طور، استعمال ڪندڙ هر ويب صفحي تي موجود سڀني هائپر لنڪن کي ٿلهو (bold) ڪري سگهي ٿو. اهڙين استعمال ڪندڙ اسٽائل شيٽن جي انتظام لاءِ برائوزر واڌايون جهڙوڪ Stylish ۽ Stylus تيار ڪيون ويون آهن.

### هڪجهڙائي
ڇو⁠تہ معنوي فائيل ۾ صرف اهو مطلب شامل هوندو آهي جيڪو ليکڪ ظاهر ڪرڻ چاهي ٿو، تنهن ڪري دستاويز جي مواد جا مختلف عنصر تمام گهڻي هڪجهڙائي سان اسٽائل ٿين ٿا. مثال طور، سرخيون، زور ڏنل متن، فهرستون ۽ رياضيائي اظهار سڀئي ٻاهرين اسٽائل شيٽ مان هڪجهڙيون اسٽائل خاصيتون حاصل ڪن ٿا. ليکڪ کي مواد لکڻ وقت اسٽائل بابت پريشان ٿيڻ جي ضرورت نه هوندي؛ اهي تفصيل پيشڪش جي وقت تائين ملتوي ڪري سگهجن ٿا.

### پورٽيبليٽي
پيشڪشي جي تفصيلن کي پيشڪش جي وقت تائين ملتوي ڪرڻ جو مطلب آهي ته دستاويز کي آساني سان ڪنهن بلڪل مختلف پيشڪشي ميڊيم لاءِ ٻيهر استعمال ڪري سگهجي ٿو، صرف نئين ميڊيم لاءِ تيار ڪيل هڪ نئين اسٽائل شيٽ لاڳو ڪرڻ سان. جيڪڏهن ويب صفحي لاءِ دستاويز احتياط سان تيار ڪيو ويو هجي ته اهو آساني سان ڇپائي لاءِ ڪتاب جي صورت ۾ تبديل ڪري سگهجي ٿو، جنهن ۾ هيڊر ۽ فوٽر، صفحي جا نمبر ۽ خودڪار تيار ٿيل مواد جي فهرست شامل هجي—صرف هڪ نئين اسٽائل شيٽ لاڳو ڪرڻ سان.

## موجوده دور جا عملي نقصان
2006 تائين، وضاحتون (مثال طور XHTML، XSL، CSS) ۽ انهن وضاحتن کي لاڳو ڪندڙ سافٽويئر اوزار اڃا پختگي جي شروعاتي مرحلن ۾ هئا. تنهنڪري انهن ليکڪن لاءِ جيڪي مواد ۽ اسٽائل کي الڳ رکڻ واري هن طريقي کي اختيار ڪرڻ چاهين ٿا، ڪجهه عملي مسئلا سامهون ايندا آهن.

### پارسنگ ۽ جنريشن اوزارن کان سواءِ محدود اختيار
جيتوڻيڪ اسٽائل سان لاڳاپيل وضاحتون ڪافي حد تائين پختيون ٿي چڪيون آهن ۽ اڃا به ترقي ڪري رهيون آهن، پر سافٽويئر اوزار انهن سان هم آهنگ ٿيڻ ۾ سست رهيا آهن. گهڻا وڏا ويب ڊولپمينٽ اوزار اڃا به پيشڪش ۽ مواد جي گڏيل ماڊل کي اختيار ڪن ٿا. نتيجي طور، اهي ليکڪ ۽ ڊيزائنر جيڪي پنهنجي ڪم لاءِ GUI بنياد وارا اوزار استعمال ڪرڻ چاهين ٿا، انهن لاءِ معنوي ويب (semantic web) واري طريقي کي اپنائڻ ڏکيو ٿي وڃي ٿو. GUI اوزارن کان علاوه، عام استعمال لاءِ اسٽائل شيٽن جا گڏيل ذخيرو (shared repositories) پڻ انهن طريقن جي اختيار ۾ مددگار ٿي سگهن ٿا.

## پڻ ڏسو
* Separation of concerns

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
* CSS Zen Garden: هڪ ويب سائيٽ جيڪا ڊيزائنرن کي چيلينج ڪري ٿي ته هو XHTML سورس کي تبديل ڪرڻ کانسواءِ نوان صفحي جا لي آئوٽ ٺاهين. هن ۾ درجنين لي آئوٽ شامل آهن، ۽ هر لي آئوٽ جو CSS سورس پڻ ڏسي سگهجي ٿو.

زمرو:Web development