open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
سالن جي فھرست

ھي صفحو **[[سال]]ن** جي اڪيلن صفحن جي فھرست آھي.

## [[3يون ھزارو]]
### [[21ھين صدي]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

## [[2يون ھزارو]]
### [[20ھين صدي]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[19ھين صدي]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:
ٓٓ

### [[18ھين صدي]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[17ھين صدي]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[16ھين صدي]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[15ھين صدي]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[14ھين صدي]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[13ھين صدي]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[12ھين صدي]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[11ھين صدي]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

## [[1يون ھزارو]]
### [[10ھين صدي]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[9ئين صدي]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[8ئين صدي]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[7ئين صدي]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[6ھين صدي]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[5ئين صدي]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[4ٿين صدي]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[3ئين صدي]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[2ئين صدي]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[1ئين صدي]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

## [[1يون ھزارو ق.م]]
### [[1ئين صدي ق.م]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[2ئين صدي ق.م]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[3ئين صدي ق.م]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[4ٿين صدي ق.م]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[5ئين صدي ق.م]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[6ھين صدي ق.م]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[7ئين صدي ق.م]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[8ئين صدي ق.م]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[9ئين صدي ق.م]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

## پڻ ڏسو
*ڏھاڪن جي فھرست
*صدين جي فھرست
*ھزارن جي فھرست
*عنوان جي حساب سان سالن جون فھرستون
*ڏور مستقبل جون وقت-پٽيون

زمرو:تاريخي وقت-پٽيون
*
*
باميان صوبو

**باميان صوبو**:     افغانستان جي 34 صوبن مان ھڪ صوبو آهي جيڪو وچولي مٿاھين ميداني علائقي ۾ واقع آهي جيڪو اٺ ضلعن ۾ ورھايل آھي. ھن صوبي جو گادي جو هنڌ باميان شھر آھي. ھن صوبي جي آبادي 455،000 آھي. ھي صوبو ھزارہ نسل جي ماڻھن جو ثقافتي مرڪز آھي. باميان لفظ جي معني آهي **چمڪندڙ روشني وارو ھنڌ**  ھي خطو شاھراھ ريشم جي دڳ تي واقع ھجڻ ڪري تاريخ ۾  اھميت وارو ھو جتان چين، رومن ايمپائر ۽ وچ ايشيا ۽ ڏکڻ ايشيا جي ڪيترن ئي ملڪن جا واپاري قافلا گذرندا هيا. باميان شھر ان دڳ تي ساھي پٽڻ وارو ھنڌ ھيو. ھن صوبي م کوڙ تاريخي ماڳ واقع آھ جن ۾ 3000 سال پراڻيون غارون، ٻڌ مذھب وارن جون مورتيون جن کي طالبان برباد ڪري ڇڏيو، بندي امير نيشنل پارڪ، داراء اجھدار، گھولگھولا ۽ زخڪ وارا قديم ماڳ شامل آهن.

## انتظامي ورھاست

باميان صوبو 7 ضلعن م ورھايل آھي.

thumb|
باميان صوبي جا ضلعا 

## حوالا

## وڌيڪ ڏسو

## حوالا

زمرو:افغانستان جا صوبا
ڏھاڪن جي فھرست

This is a **list of [[decade]]s** from the beginning of the 2nd millennium BC to the end of the 3rd millennium AD, including links to corresponding articles with more information about them.



## پڻ ڏسو
* سالن جي فھرست
* صدين جي فھرست
* ھزارن جي فھرست

## نوٽس

زمرو:تاريخي فھرستون
زمرو:ڏھاڪا
زمرو:ڏھائيون
زمرو:صديون
زمرو:وقت پٽي
زمرو:وقت مطابق فھرستون
ھزارن جي فھرست

This is a list of all Wikipedia's articles on ھزارا:

## ماضي

### ق.م
* 10ھون ھزارو ق.م
* 9ئون ھزارو ق.م
* 8ئون ھزارو ق.م
* 7ئون ھزارو ق.م
* 6ھون ھزارو ق.م
* 5ئون ھزارو ق.م
* 4ٿون ھزارو ق.م
* 3يون ھزارو ق.م
* 2يون ھزارو ق.م
* 1يون ھزارو ق.م

### ع.س
* 1يون ھزارو
* 2يون ھزارو
* 3يون ھزارو (ھاڻوڪو ھزارو)

## مستقبل
* 4ٿون ھزارو
* 5ئون ھزارو
* 6ھون ھزارو
* 7ئون ھزارو
* 8ئون ھزارو
* 9ئون ھزارو
* 10ھون ھزارو

## پڻ ڏسو
* سالن جي فھرست
* ڏھاڪن جي فھرست
* صدين جي فھرست

زمرو:تاريخي وقت-پٽيون
زمرو:صديون
زمرو:ڏھائيون
نقش ناياب منگي

**نقش ناياب منگي** جو اصل نالو **حق نواز منگي** هو، پاڻ شڪارپور، سنڌ ۾ 7 ڊسمبر 1948ع تي عبدالمجيد منگي جي گهر ۾ پيدا ٿيا. ابتدائي تعليم گورنمينٽ پرائمري هاٿيدر اسڪول شڪارپور مان حاصل ڪئي. مئٽرڪ جو امتحان گورنمينٽ هاءِ اسڪول ڪشمور مان پاس ڪيائين. 1962ع ۾ آذر ناياب صديقي ۽ شعبان بخت جي رهبري ۾ شاعر ٿيو. نثر ۽ نظم ٻنهي ۾ پنهنجي صلاحتن سان پاڻ ملهايائين. 1970ع کان آبپاشي کاتي جيڪب آباد ۾ اڪائونٽس ڪلارڪ مقرر ٿيو. کلمک سچو ۽ کرو انسان هو. 7 آڪٽوبر 2011 تي گذاري ويا. پاڻ سنڌي، اردو ۽ سرائڪي زبانن ۾ شعر لکيو اٿن ۽ تحقيق جي حوالي سان شڪارپور ۾ کيس پنهنجو هڪ خاص مقام حاصل آهي. *شڪارپور هڪ اڀياس* ۽ *شڪارپور تاريخ جي آئيني ۾* سندس ڇپيل ڪتاب آهن.

زمرو:1948ع جون پيدائشون
زمرو:2011ع جون وفاتون
دايڪندي صوبو

**دايڪندي صوبو**:  افغانستان جي 34 صوبن مان ھڪ صوبو آهي جيڪو گھاٽي آبادي وارو صوبو آهي. صوبي جي آبادي 723,980 آھي. ھي علائقو ھزارہ جات علائقي ۾ اچي وڃي ٿو جتي 90 سيڪڙو  ھزارا نسل جا ماڻھو آباد آھن جن جي اڪثريت شيعه اسلام سان تعلق رکندڙ آھي. باقي آبادي ۾ 6.5 سيڪڙو پشتو ڳالهائيندڙ ۽ 3.5 سيڪڙو بلوچي ڳالهائيندڙ ماڻهو آھن. صوبي جو گادي جو هنڌ نيلي آھي. صوبي جو سربراھ گورنر ھوندو آھي 

## انتظامي ورھاست

دايڪندي صوبو 10 ضلعن ۾ ورھايل آھي ۽ ھر ضلعي جو سربراھ ضلعي گورنر ھوندو آھي.

250px|thumb| افغانستان جا ٻولي وارا نسلي گروپ
thumb|250px|دايڪندي صوبي جا مرد 2009 ۾

## حوالا

## وڌيڪ ڏسو

## حوالا

زمرو:افغانستان جا صوبا
زمرو:اسلامي جهموريا افغانستان جا صوبا
فرا صوبو

**فرا صوبو** يا **فرہ صوبو** :  افغانستان جي 34 صوبن مان ھڪ صوبي جو نالو جيڪو ملڪ جي اولھ واري پاسي ايران سان لڳولڳ واقع آهي. ھي صوبو 11 ضلعن م ورھايل آھي. صوبي جي آبادي 925,016 آهي جنھن ۾ 80%  پشتو ڳالهائيندڙ ۽ ٻيا جن ۾ تاجڪ ۽ بلوچ شامل آهن. صوبي جو گادي جو هنڌ فرا شھر آھي جيڪو روڊ رستي ايراني شھر ماھي رود سان ڳنڍيل آهي. ھن صوبي جي پکيڙ  آھي جيڪا ڏکڻ ڪوريا ملڪ جي اڌ جي برابر آهي. ھن صوبي جون سرحدون اتر ۾ ھرات صوبو، اتر-اوڀر ۾ غور صوبو، ڏکڻ-اوڀر ۾ ھيلمند صوبو، ڏکڻ ۾ نمروز صوبو ۽ اولھ ۾ ايران سان ملن ٿيون. ھي افغانستان جو پکيڙ ۾ چوٿون وڏو صوبو آهي. ھن صوبي ۾ کوڙ ڦٽل قلعا واقع آھن.

## انتظامي ورھاست

250px|thumb|فرا صوبي جا ضلعا

## حوالا

## وڌيڪ ڏسو

## حوالا

زمرو:افغانستان جا صوبا
زمرو:اسلامي جهموريا افغانستان جا صوبا
فارياب صوبو

**فارياب صوبو**:  افغانستان جي 34 صوبن مان ھڪ صوبو آهي جيڪو ملڪ جي اترين پاسي ترڪمانستان جي سرحد تي واقع آھي ۽ ان جي آبادي اٽڪل  948,000 آھي. آبادي قبائلي نظام واري ۽ مختلف نسلي گروھن تي مشتمل آهي. صوبي جي ورھاست 15 ضلعن ۾ ٿيل آھي جن ۾  ھڪ ھزار کان مٿي ڳوٺ واقع آھن. صوبي جي گادي جو هنڌ ميمنه آهي. لفظ **فارياب **جي معني آهي *ندي جي پاڻي تي آباد ڪيل زمين*. اھو نالو ايران جي ساساني بادشاھن جي دؤر ۾ اتان جي ھڪ شھر تي پيو بعد ۾ فارياب شھر تان ھي نالو ھن صوبي تي پيو. فلسفي الفارابي جو تعلق ھن علائقي سان ھيو. ھن صوبي واري علائقي کي يورپي مؤرخن افغاني ترڪستان جو نالو ڏنو. 1748 ۾ آحمد شاھ دراني ھن علائقي کي فتح ڪري پنھنجي سلطنت ۾ شامل ڪيو ھو. فارياب پھرين بلخ صوبي جو حصو ھيو. 1964 ۾ ان کي بلخ کان ڌار ڪري علحده صوبو بڻايو ويو. مئي 1997 م ھي صوبو طالبان جي قبضي هيٺ آيو. 2001 م طالبان جو دور جي خاتمي بعد ھي صوبو افغانستان جو پر امن ترين صوبو رھيو آھي. ھي صوبو ڪارپيٽ ۽ گلمن جي صنعت جو مرڪز آھي.

## انتظامي ورھاست

thumb|250px|افغانستان جا لساني نسلي گروھ
thumb|فارياب صوبي جا ضلعا

فارياب صوبي جي آبادي 948,000 آھي جيڪا گھڻ نسلي آھي  سڀ کان وڏو نسلي گروھ ازبڪ ماڻھن جو آھي، ٻئي نمبر تي تاجڪ، پوءِ پختون ۽ ھزارا نسل وارا ماڻھو آھن. ڪڏھن ڪڏھن ازبڪ ۽ پختون نسل جي ماڻھن ۾ جھيڙا ٿيندا رھندا آھن. ھتان جي آبادي جي  اڪثريت سني اسلام سان تعلق رکندڙ آھي ۽ رڳو ھزارا نسل وارا شيعا اسلام سان تعلق رکندڙ آھن.
 

## حوالا

## وڌيڪ ڏسو

## حوالا

زمرو:افغانستان جا صوبا
غزني صوبو

**غزني صوبو** :  افغانستان جي 34 صوبن مان ھڪ صوبو جيڪو وچ افغانستان جي اوڀر پاسي واقع آهي. ھي صوبو 19 ضلعن ۾ ورھايل آھي. 13 لک آبادي واري ھن صوبي ۾ ھڪ ھزار کان مٿي ڳوٺ واقع آھن. صوبي جو گادي جو هنڌ غزني شھر آھي جيڪو ڪابل- قنڌار ھاء وي تي واقع آھي. ستين صدي عيسويءَ کان اڳ ھي علائقو ٻڌ تھذيب جو مرڪز ھيو جنھن جا کوڙ آثار کوٽائي ۾ مليا آهن. محمود غزنوي جي دؤر م ھتان جي ٻڌ ۽ ھندو آبادي وڏي پيماني تي مسلمان ٿي وئي. بابر لکيو آهي تہ ان جي دور ۾ ھي علائقو زابلستان جو حصو ھيو. 2013 م ھن صوبي جي آدمشماري 13,68,800 ھئي. جيڪا گھڻ نسلي ماڻھن تي مشتمل ھئي جن مان 90 سيڪڙو ھزارا، پختون ، تاجڪ ۽ ھندو نسل جا ماڻھو ھيا باقي ڏھ سيڪڙو ٻيا نسل ھيا.  
ھزارا نسل جي آبادي 602'965, جيڪا ڪل آبادي جو  %60 آھي. پختون نسل جا ماڻھو  304,000 جيڪي  %32 آھن، تاجڪ ٽوٽل 52,000 يعني %4.7 سيڪڙو ۽ ھندو مذھب جا ماڻهو ھڪ سيڪڙو کان ٿور گھٽ آھن  پختون گھڻي ڀاڱي غلجي قبيلي سان تعلق رکندڙ آھن . ھتان جي معيشت زرعي آھي ان سان گڏ مال جي پرورش پڻ شامل آهي ۽ ھتي جي مشهور پيداوار ڪڻڪ، گدرا ۽ بادام وغيره آھي.

## انتظامي ورھاست

thumb|غزني صوبي جا ضلعا

## حوالا

## وڌيڪ ڏسو

## حوالا
زمرو:اسلامي جهموريا افغانستان جا صوبا
گيلان، افغانستان

**گيلان، افغانستان**   افغانستان جي  صوبي غزني جي ضلعي گيلان جو صدر مقام جو نالو آهي جيڪو ھڪ وڏو ڳوٺ يا ننڍڙي شھر جي مثل آهي. ان کي جنڊا پڻ چوندا آهن. ھتان جي آبادي پختون ۽ ازبڪ نسل جي ماڻھن تي مشتمل آهي.

## حوالا
غور صوبو

**غور صوبو** :  افغانستان جي 34 صوبن مان ھڪ صوبو جيڪو افغانستان جي وچ جي اتر اولھ ۾ ھزراجات خطي ۾ واقع آهي. ھن صوبي جي آبادي 657200 آھي . ھن صوبي جو گادي جو هنڌ فيروزڪوھ آهي جيڪو 2014 کان اڳ چغچران سڏيو ويندو هو. لفظ غور جي معني جبل آھي.

## انتظامي ورھاست

## حوالا

## وڌيڪ ڏسو

زمرو:افغانستان جا صوبا
زمرو:اسلامي جهموريا افغانستان جا صوبا
ھيلمند صوبو

**ھيلمند** يا **ھلمند** :  افغانستان جو ھڪ صوبو جيڪو ملڪ جي ڏاکڻي حصي ۾ واقع آهي جنھن جي پکيڙ  آهي. ھن صوبي ۾ 13 ضلعا آهن.  صوبي جي ڪل آبادي ٿلھي ليکي 879500 آھي. صوبي جو گادي جو هنڌ لشڪر گاھ آھي. ھي صوبو پھرين قنڌار جو حصو ھيو جنھن کي بعد ۾ ڌار ڪري صوبائي حيثيت ڏني وئي. ھن صوبي مان ھلمند ندي ان جي وارياسي علائقي ۾ وھي ٿي. ان ندي تي ڪجڪي ڊيم پڻ واقع آهي جيڪو ملڪ جو ھڪ وڏو پاڻي جو ذخيرو آهي جيڪو ڪجڪي ضلعي ۾ واقع آهي. ھي صوبو دنيا سڀ کان وڌيڪَ آفيم پيدا ڪندڙ علائقو آهي جتي آفيم جي پيداوار دنيا جي ڪل پيداوار جو %42 آهي. جيڪا برما کان بہ وڌيڪ آھيجيڪو افغانستان کان پوء دنيا م آفيمپيدا ڪندڙ ٻيون نمبر وڏو ملڪ آهي. ھن صوبي ۾ آفيم کان علاوه ، تماڪ، چقندر،  ڪپھ، ترن ، ڪڻڪ ، مڱ، مڪئي، گورن ، سورج مکي، گدرا، انگور، مڱيرا، زردالو ، بندگوبي وغيره جي پوک پڻ ٿيندي آھي.

## انتظامي ورھاست

thumb|ھيلمند صوبي جا ضلعا

## حوالا

## وڌيڪ ڏسو

## حوالا

زمرو:افغانستان جا صوبا
زمرو:اسلامي جهموريا افغانستان جا صوبا
ھرات صوبو

**ھرات صوبو**:   افغانستان جي 34 صوبن مان ھڪ صوبو جيڪو ملڪ جي اولھندي پاسي ۾ واقع آهي. ان جي گادي جو هنڌ ھرات شھر آھي. ھن صوبي جا 17 ضلعا آهن جن م مرڪزي شھرن کان سواءِ  ھڪ ھزار کان وڌيڪَ ڳوٺ آھن. ھن ملڪ جي آبادي 17,80,000 آھي ۽ ڪابل صوبي کان پوء ھي صوبو افغانستان جو آبادي ۾ ٻيون نمبر وڏو صوبو آهي.آبادي جي اڪثريت فارسي يا داري ٻولي ڳالهائيندڙ آھي. ھي صوبو ايران ء ترڪمانستان جي سرحدن سان پڻ ملندڙ آھي. ھري ندي ھن صوبي مان وھي ٿي جنھن تي سلما بند پڻ ٺھيل آھي جيڪو پاڻي جو وڏو ذخيرو آهي. ھي صوبو زعفران جي پيداوار جو وڏو مرڪز آھي جيڪا ان جي معيشت جو ماربل انڊسٽري ۽ غاليچن جي صنعت وانگر اھم حصو آهي. ھن صوبي م ھرات شھر م افغانستان جي ٻين وڏي يونيورسٽي: ھرات يونيورسٽي پڻ واقع آهي

## انتظامي ورھاست

250px|thumb|ھرات جا ضلعا

ھرات صوبي ۾  17 ضلعا واقع آھن:

## حوالا

## وڌيڪ ڏسو

## حوالا

زمرو:افغانستان جا صوبا
زمرو:اسلامي جهموريا افغانستان جا صوبا
جوزجان صوبو

**جوزجان صوبو** :  افغانستان جي اترئين پاسي  ھڪ صوبو جيڪو ترڪمانستان جي سرحد سان لڳولڳ واقع آهي ۽ 11 ضلعن ۾ ورھايل آھي. ان جي آبادي 5,12,100 آھي. ان جو گاديءَ جو هنڌ شبرغان شھر آهي. ھي شھر شروع ۾ بخارا ايمپائر جو حصو ھيو. احمد شاھ دراني ان کي فتح ڪري دراني ايمپائر ۾ شامل ڪيو بعد ۾  افغانستان جي قيام سان ان جو حصو ٿي ويو.

## انتظامي ورھاست

250px|thumb|کاٻو|
جوزجان صوبي جا ضلعا

## حوالا

## وڌيڪ ڏسو

زمرو:افغانستان جا صوبا
زمرو:اسلامي جهموريا افغانستان جا صوبا
ڪابل صوبو

**ڪابل صوبو**  افغانستان جي 34 صوبن مان ھڪ صوبو جيڪو ان جي اوڀرندي حصي ۾ واقع آهي. ان جو گاديءَ جو هنڌ ڪابل شھر آھي جيڪو افغانستان جو پڻ گادي جو هنڌ آهي. 2012 جي انگ اکرن مطابق ڪابل صوبي جي آبادي اٽڪل 40 لکن جي لڳ ڀڳ آهي جنھن جو 80 سيڪڙو شھري علائقن ۾ رھندڙ آھي.

## انتظامي ورھاست
250px|thumb|ڪابل صوبي جا چوڏھن ضلعا

## حوالا

## وڌيڪ ڏسو

## حوالا

زمرو:افغانستان جا صوبا
زمرو:اسلامي جهموريا افغانستان جا صوبا
قنڌار صوبو

**گنڌار‘ يا‘ قنڌار صوبو**:   افغانستان جو ھڪ صوبو آهي جيڪو ان جي ڏاکڻي حصي ۾ پاڪستان جي سرحد تي واقع آھي. ھن صوبي مان ارغنداب ندي وھي ٿي. ھن صوبي جي انتظامي ورھاست ارڙھن ضلعن ۾ ٿيل آھي. صوبي جي آبادي 11,51,000 آهي جيڪا قبيلن تي مشتمل آهي جن ۾ اڪثريت پختون قبيلن جي آھي ڪجهه تاجڪ، ھزارا، ھزارا، ازبڪ ۽ بلوچ پڻ شامل آهن. پختون قبيلن ۾ جيڪو قبيلا ھتي رھن ٿا انھن ۾ شامل آهن: دراني، باريچ، پوپلزئي، الڪوزئي، بارڪزئي، اچڪزئي، مھامند، محمدزئي، غلزئي، ڪاڪڙ، بابئي، توخي، نورزئي، ھوتڪ، تاراڪئي.

## انتظامي ورھاست

thumb|قنڌار جا ضلعا

## حوالا

## وڌيڪ ڏسو

## حوالا

زمرو:افغانستان جا صوبا
زمرو:اسلامي جهموريا افغانستان جا صوبا
ڪاپيسا صوبو

**ڪاپيسا صوبو**:  افغانستان جي 34 صوبن مان ھڪ صوبو جيڪو ان جي اتر اوڀر واري حصي ۾ واقع آهي ۽ جنھن جي آبادي 364900  ۽ پکيڙ 1842 چورس ڪلوميٽر آهي. اھو پکيڙ ۾ افغانستان جو سڀ کان ننڍڙو صوبو آهي پر ڪابل صوبي کان پوء سڀ کان وڏو گھاٽي آبادي وارو صوبو آهي. ھن صوبي جي گادي جو هنڌ محمود راقي آهي ۽ آبادي ۾ سڀ کان وڏو شھر نجراب آهي.

 
thumb|کاٻو| ھڪ پاشائي نسل جي ڇوڪري

2010 ۾ ھن صوبي جي آبادي وڌي 406,200 ٿي وئي.  ھتي جي ماڻھن جو سڀ کان وڏو نسلي گروھ تاجڪ آبادي جو آھي جيڪي پوري آبادي جو اڌ آھن. ان کان پوءِ ٻئي نمبر تي پختون 30 سيڪڙو آھن جن ۾ صافي پڻ شامل آھن، ان کان پوءِ پاشائي نسل جا ماڻھو 17 سيڪڙو آھن. 
باقي آبادي ۾ ھزارا ۽ نورستاني نسل جا ماڻھو شامل آهن.

## انتظامي ورھاست

## حوالا

## وڌيڪ ڏسو

## حوالا

زمرو:افغانستان جا صوبا
زمرو:اسلامي جهموريا افغانستان جا صوبا
خوست صوبو

**خوست صوبو** :  افغانستان جي 34 صوبن مان ھڪ صوبو جيڪو ملڪ جي اوڀر واري علائقي ۾ واقع آهي جنھن جون حدون پاڪستاني صوبي خيبرپختونخوا جي علائقن وزيرستان ۽ خرم ايجنسي سان ملندڙ آھي. ھن صوبي جي گادي جو هنڌ خوست شھر آھي. 2012 ۾ صوبي جي آبادي 546,800 جي لڳ ڀڳ آهي. ھتان جو معاشرو قبائلي آهي ۽ آبادي جو 99 سيڪڙو ماڻهو پختون آھن باقي تاجڪ ۽ ٻيا آھن. ھن صوبي مان خرم ندي وھي ٿي.

## انتظامي ورھاست
thumb|خوست صوبي جا ضلعا

## حوالا

## وڌيڪ ڏسو

زمرو:افغانستان جا صوبا
زمرو:اسلامي جهموريا افغانستان جا صوبا
ڪونر صوبو

**ڪنر صوبو** (انگريزي: Kunar Province، پشتو: کونړ ولايت) افغانستان جو ھڪ صوبو جيڪو پاڪستان جي سرحد تي واقع آھي جنھن جو گاديءَ جو هنڌ اسد آباد آھي ۽ صوبي جي آبادي 4,28,800 آھي. ھي صوبو سيد جمال الدين افغاني جي جنم ڀومي آهي. ھن صوبي م ڪنر وادي مان ڪنر ندي وھي ٿي جيڪا پامير جبل مان نڪري ٿي ۽ ڪابل ندي ذريعي سنڌو ندي ۾ ڇوڙ ڪري ٿي.

## حوالا

## انتظامي ورھاست

thumb|250px|ڪونر صوبي جا ضلعا

2014 ۾ افغانستان جي صوبي ڪونر ۾ ھيٺيان ضلعا واقع ھيا.

## وڌيڪ ڏسو
*سوويت-افغان جنگ

## حوالا

زمرو:ڪنڙ صوبو
زمرو:افغانستان جا صوبا
زمرو:اسلامي جهموريا افغانستان جا صوبا
قندوز صوبو

**قندوز صوبو** يا **ڪندوز صوبو**:  افغانستان جي 34 صوبن مان ھڪ صوبو جيڪو ان جي اترئين علائقي ۾ تاجڪستان جي سرحد تي واقع آھي. صوبي جي آبادي 9,53,800 آھي جنھن ۾ 45 سيڪڙو پختون، 20 سيڪڙو ازبڪ ، 20 سيڪڙو تاجڪ، 9.4 سيڪڙو ترڪمان، ۽ باقي ھزارا، عرب ۽ ٻيا شامل آهن . آبادي جو 94 سيڪڙو سني اسلام ۽ باقي شيعا اسلام سان تعلق رکندڙ ماڻهو آھن. صوبي جو گادي جو هنڌ ڪندوز شھر آھي. ھن صوبي مان قندوز ندي ڏکڻ کان اتر طرف گذري ٿي ۽ آمو درياء ۾ ڇوڙ ڪري ٿي.

## انتظامي ورھاست

thumb|
قندوز صوبي جا ضلعا

## حوالا

## وڌيڪ ڏسو

## حوالا

زمرو:افغانستان جا صوبا
زمرو:اسلامي جهموريا افغانستان جا صوبا
لغمان صوبو

**لغمان صوبو**:  افغانستان جي 34 صوبن مان ھڪ صوبو جيڪو ان جي اوڀر پاسي واري علائقي ۾ واقع آهي. ان جي آبادي 4,45,600 آھي جنھن ۾ 51.3 سيڪڙو پختون، 21.7 سيڪڙو تاجڪ، 27 سيڪڙو پاشائي ۽ نورستاني نسل جا ماڻھو شامل آهن. صوبي جي آبادي جي اڪثريت جو تعلق سني اسلام سان آهي. ان جو گاديءَ جو هنڌ مھترلام آهي. تاريخ م ھن علائقي لاء لمغان جو نالو بہ سڏبو هو. 

## انتظامي ورھاست
thumb|لغمان صوبي جا ضلعا

## حوالا

## وڌيڪ ڏسو

## حوالا

زمرو:افغانستان جا صوبا
زمرو:اسلامي جهموريا افغانستان جا صوبا
لوگر صوبو

**لوگر صوبو**:   افغانستان کي 34 صوبن مان ھڪ صوبو جيڪو ملڪ جي اوڀر پاسي واري حصي ۾ واقع آهي جيڪو انتظامي طور تي ست ضلعن ۾ ورھايل آھي. ان جي گادي جو هنڌ پل علم آھي. 2013 ۾ ھن صوبي جي آبادي 3,73,100 ھئي. ھن صوبي جو معاشرو قبائلي آھي جنھن ۾ 60 سيڪڙو آبادي پختونن جي آھي ۽ باقي ٻيا تاجڪ ۽ ھزارہ نسل جا ماڻھو رھن ٿا. ھن صوبي ۾ لوگر ندي اولھ طرف کان داخل ٿي اتر طرف نڪري ٿي.

## انتظامي ورھاست
thumb|لوگر صوبي جا ضلعا

## حوالا

## وڌيڪ ڏسو

## حوالا

زمرو:افغانستان جا صوبا
زمرو:اسلامي جهموريا افغانستان جا صوبا
ننگرھار صوبو

**ننگرھار صوبو**:  افغانستان جي ھڪ صوبي جو نالو آهي جيڪو ملڪ جي اوڀر پاسي واري حصي ۾ واقع آهي ۽ انتظامي طور تي 22 ضلعن ۾ ورھايل آھي.  صوبي جي آبادي 14,36,000 آھي جنھن ۾ 91.1 سيڪڙو پختون، 3.6 سيڪڙو پاشائي، 2.6 سيڪڙو عرب، 1.6 سيڪڙو تاجڪ ۽ 2.1 سيڪڙو باقي ٻين نسلن جي ماڻهن سان تعلق رکندڙ آھن. ان جو گاديءَ جو هنڌ جلال آباد شھر آهي. لفظ ننگرھار لاء چوڻ ۾ اچي ٿو تہ پشتو ٻولي جي ٻن لفظن **ننگ** ۽ **نھر** مان نڪتل آهي جن جي معني آهي **نو نھرون**. ھن صوبي مان ڪابل- پشاور واپار جو روڊ گذري ٿو طور خم پڻ ھن صوبي م ڊيورنڊ لائين نالي پاڪ افغان سرحد لڳ واقع آهي.

## انتظامي ورھاست
thumb|ننگرھار صوبي جا ضلعا

## حوالا

## وڌيڪ ڏسو

## حوالا

زمرو:افغانستان جا صوبا
زمرو:اسلامي جهموريا افغانستان جا صوبا
نيمروز صوبو

**نيمروز صوبو** :   افغانستان جو ھڪ صوبو جيڪو ان جي ڏکڻ اوڀر واري حصي ۾ واقع آھي جنھن جي اوڀر ۾ ايران جا صوبا سيستان ۽ بلوچستان واقع آھن ۽ ڏکڻ ۾ پاڪستان جو بلوچستان واقع آهي. ھي صوبو 5 ضلعن ۾ ورھايل آھي. ان جي آبادي لڳ ڀڳ 1،60،000 آهي. ان جي گادي جو هنڌ زرنج شھر آھي. صوبي جي پکيڙ 41,000 چورس ڪلوميٽر آهي.  لفظ **نيمروز** فارسي ٻولي جي ٻن لفظن مان نڪتل آهي ھڪ **نيم** جنھن جي معني آهي **اڌ** ۽ ٻيو **روز** جنھن جي معني آهي **ڏينھن**. ھن صوبي جو وڏو حصو دشت مارگو نالي رڻپٽ تي مشتمل آهي.

## انتظامي ورھاست
thumb|نيمروز صوبي جا ضلعا

## حوالا

## وڌيڪ ڏسو

## حوالا

زمرو:افغانستان جا صوبا
زمرو:اسلامي جهموريا افغانستان جا صوبا
نورستان صوبو

**نورستان صوبو**:   افغانستان جو ھڪ صوبو آهي جيڪو ملڪ جي اوڀر واري حصي ۾ واقع آهي. ھي صوبو انتظامي طور تي ستن ضلعن ۾ ورھايل آھي. صوبي جي ڪل آبادي 1,40,900 آهي. صوبي جو گادي جو هنڌ پارون شھر آھي. ھن علائقي جو نالو ڪافرستان ھيو پر آبادي جي اسلام ۾ داخل ٿيڻ بعد ان جو نالو 1885 ۾ نورستان رکيو ويو. نورستان لفظ جي معني آهي نور يا روشني جي جاء.

## انتظامي ورھاست

thumb|نورستان جا ضلعا

## حوالا

## وڌيڪ ڏسو

## حوالا

زمرو:افغانستان جا صوبا
زمرو:اسلامي جهموريا افغانستان جا صوبا
علي آڪاش

**علي آڪاش** (انگريزي: Ali Akash) سنڌي ٻولي جو جديد شاعر ۽ نقاد آهي جنهن جا ڪيترائي ڪتاب شايع ٿيل آهن.

## زندگي جو احوال
علي آڪاش جو ڇٺيءَ جو نالو صاحب خان گوپانگ آهي پر سندس ڏاڏِيءَ لاڏ ڪوڏ منجهان کيس معشوق علي گوپانگ سڏيندي هئي جيڪو هاڻ رڪارڊ موجب سندس اصل نالو آهي. هن 15 اپريل 1975ع تي سنڌ جي ضلعي لاڙڪاڻي هاڻ قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جي شهر قمبر جي گوپانگ محلي ۾ اوستي جان محمد گوپانگ ۽ ممتاز خاتون   جي گهر ۾ جنم ورتو. ننڍپڻ ۾ کيس ڪرڪيٽ راند کيڏڻ جو وڏو شوق هو ۽ ان راند ۾ پاڻ مڃايائين.

## تعليم
علي آڪاش پرائيمري کان ڪاليج سطح تائين تعليم قمبر شهر مان حاصل ڪئي. ڪجهه وقت ڪراچي ۾ به پڙهيو. پر ڪن مجبورين سبب ڪراچي ڇڏي آيو. بعد ۾ هن ايم اي اردو ادب ۾ 1998ع ۾ سنڌ يونيورسٽي ڄامشورو مان پاس ڪئي. علي آڪاش 2007ع ۾ ايم اي سوشيالوجي ۾ شاهه عبداللطيف يونيورسٽي خيرپور منجهان پاس ڪئي.

## ادبي خدمتون
علي آڪاش جڏهن پرائمري ۾ پڙهندو هو ته شاعري جي شروعات ڪيائين. هن گهرائي سان ادبي مطالعو ۽ ذاتي مشاهدو ڪيو جنهن جي آڌار تي ٻوليءَ جو تخليقي سطح تي استعمال ڪندي شاعري سرجڻ لڳو. گڏوگڏ تنقيدي مضمون پڻ لکڻ شروع ڪيائين. سندس شاعري ۽ مضمون مڃيل ۽ معياري رسالن ۽ اخبارن ۾ شايع ٿيڻ لڳا. هن جاکوڙ ۽ جهد مسلسل کان ڪم وٺندي ٿوري عرصي ۾ ادبي حلقن ۾ جديد شاعر طور پاڻ مڃائي ورتو آهي. علي آڪاش جو ڪتاب درويش جي تنهائي هڪ بهترين ڪتابن ۾ شامل ڪري سگهجي ٿو. جديد سنڌي ادب ۾ علي آڪاش جو نالو اوپرو ناهي. سندس مضمونن جو ڪتاب ”نئين ڪويتا جو بحث“ به بهترين ڪتاب آهي پر ڪتاب درويش جي تنهائي اهم آهي. هن ڪتاب جي بيڪ ٽائيٽل تي علي آڪاش جي ڪتاب جي نالي وارو مڪمل غزل لکيل آهي:

ڪيڏو ته رني آهي، درويش جي تنهائي.

ساڻي ٿي سُتي آهي، درويش جي تنهائي.

هن ڪتاب ۾ علي آڪاش جي شاعريء ۾ ٻهراڙيء جا منظر به نظر اچن ٿا ته فطرت به نظر اچي ٿي. شاعري پاڻ ڳالهائي ٿي:

ڀڃ ٿڪ مسافر! وٺ ساءُ مَنھَ ۾.

ماني به لسيء سان، تون کاءُ مَنھَ ۾.

علي آڪاش جي شاعري پڙهڻ سان سنڌ جي واهڻن جا منظر آڏو تري اچڻ ٿا. اهڙي عڪس نگاري علي آڪاش جهڙا شاعر ئي شعر ۾ سموهي سگهن ٿا. اهو آرٽ شعر ۾ آرٽسٽڪ ائپروچ وارو شاعر ئي پنهنجي شاعري ۾ ڪم آڻي سگهي ٿو:

گوڏن تي تو هٿ رکيا ۽ هٿن مٿان کاڏي،

سانجھيءَ ويلي نيٺ به ڪهڙو پور پَيئي ڏاڏي!

 جديد سنڌي شاعريءَ ۾ آڪاش جي قلمي نالي سان کوڙ شاعر شاعري ڪري رهيا آهن پر علي آڪاش جي ڪتاب درويش جي تنهائي ۾ شامل شاعري کيس نرالي ۽ منفرد شاعر طور سڃاڻپ ڏياري ٿو.

## ڪتاب
علي آڪاش جا شايع ٿيل ڪتاب:

*ڪاڪ ڪناري شام، غزل، سرمد اڪيڊمي قمبر، جنوري 1998ع
*هينئڙو اوٺي وڳ جيئن، شاعري، ڪنول پبليڪيشن قمبر، 2017ع
*شاعري جي بچاءُ ۾ تنقيدي مضمون، سنڌيا پبليڪيشن شڪارپور، 2017ع 
*پڪا رڇ ڪنڀار جا، شاعري، ڪنول پبليڪيشن قمبر، جنوري 2018 ع
*نئين ڪوٽا جو بحث ۽ ٻيا مضمون، تنقيد، ڪنول پبليڪيشن قمبر، 2018ع
*درويش جي تنهائي، شاعري، روشني پبليڪيشن حيدرآباد، 2019ع
*گلابي اڳتي ويندڙ راھ ،انسٽيٽيوٽ آف سنڌالاجي سنڌ يونيورسٽي ڄامشورو 2019ع
*ايڪويهون صبح، شاعري، ڪنول پبليڪيشن، 2021ع

## حوالا

زمرو:شاعر
زمرو:سنڌي ماڻھو
زمرو:سنڌي شخصيتون
زمرو:1975ع جون پيدائشون
ڀوڏيسر واري ڍنڍ

280px|thumb|ڀوڏيسر ڍنڍ جو ھڪ منظر

**ڀوڏيسر واري ڍنڍ**: .  پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ٿرپارڪر جي تعلقي ننگرپارڪر ۾ واقع ھڪ ڍنڍ جو نالو آهي جيڪا ننگر پارڪر شھر کان اسلام ڪوٽ واري روڊ واري پاسي 7 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي واقع آھي.
ڪاھو جو دڙو

thumb|کاٻو|250px|ڪاھو جي دڙي جي اسٽوپا مان مليل ٻڌ جو بت

**ڪاھو جو دڙو**:  پاڪستان جي صوبي سنڌ ۾ ميرپورخاص ضلعي جي شهر ميرپورخاص ۾ واقع ھڪ ڦٽل ۽ قديم شھر جيڪو ٻڌمت مذهب جي تھذيب جو مرڪز ھيو.

## تفصيل
300px|thumb|ڪاھو جو دڙو
ڪاهو جو دڙو وڏي ايراضيءَ تي مشتمل آهي. اھو دڙو پھريون دفعو سر جان جيڪب جي ڌيان ۾ آيو جنھن بعد ان جي تحقيق جو آغاز ٿيو. ان جي کوٽائي سان ان مان خوبصورت گلدان ۽ ٻيا برتن برآمد ٿيا جيڪي  جي ميوزيم ۾ رکيا ويا.بهرحال، اڄ مٽيءَ جو ڍير بڻجي ويل ۽ بي ڌياني جي ور چڙهيل ڪاهو جو دڙو سنڌ جو قديم تاريخي ۽ تهذيبي ورثو آهي. لڳ ڀڳ 2 هزار سال قديم ماڳ آهي. ڪاهو جو دڙو ٻڌ ڌرم وارن جو اٽڪل 30 ايڪڙ ايراضي تي پکڙيل مرڪزي شهر هو جيڪو 1900ع صدي ۾ ايسٽ انڊيا ڪمپني جي جنرل ۽ تڏهوڪي سنڌ جي ڪمشنر جان جيڪب ۽ قديم آثارن جي ماهر ڀنڊرڪار دريافت ڪيو هو. هتي ٻڌ ڌرم جو اسٽوپا به هو جيڪو هاڻ ميسارجي ويو آهي. جتان جان جيڪب ۽ ڀنڊرڪارکي ٻڌ جون مورتيون به مليون هيون، ته ٻڌ ڌرم جون لکتون به مليون هيون. 1929ع ۾ هينري ڪزنس سنڌ ۾ گپتا دور ۾ ٺهيل هندو ديوتا برهما جو پتل جو مجسمو دريافت ڪيو هو، جيڪو پنجين يا ڇهين صدي عيسوي جو آهي. قديم آثارن جي مشهور ماهراين. جي. مجمدار به 1930ع ڌاري هتي کوٽائي ڪئي هئي. انهن ماهرن ڪاهو جي دڙي منجهان ٻيا به ڪيترائي قديم آثار دريافت ڪيا.

## حوالا

زمرو:ٻڌمت جي تاريخ
زمرو: قديم ماڳ ۽ مڪان
لوسڻ

280px|thumb|لوسڻ گاھ جي تصوير

**لوسڻ**  سنڌ ۾ ڪثرت سان ٿيندڙ گاھ جو هڪ قسم آهي جيڪو چوپايو مال کائيندو آهي.
مير الھيار خان ٽالپر

**مير الھيار خان ٽالپر**:  سنڌ جي ھڪ تاريخي شخصيت جنھن جي نالي سان ٽنڊوالهيار شھر منصوب آھي. ھن ڪلھوڙن جي دؤر ۾ 1709 ۾ موجوده ٽنڊو الهيار شھر واري جاء تي مٽي جو قلعو ٺھرائي ٽنڊي الھيار شھر جو بنياد رکيو.

## حوالا
فولاد علي فقير

280px|thumb|فقير فولاد شر کٽ تي ويٺل

**فقير فولاد علي شر** عرف **فولاد فقير** ٺري ميرواھ تعلقي جي علائقي مينگهو ۾ ھڪ صوفي بزرگ ھيو. سندس عشق جي رنگ ۾ صوفي شاه عنايت جي روضي وڃي رهيو، جتان هن کي پڳ اها صوفي شاه  عنايت جي وسيلي ملي هن بزرگ چاليه ڏينهن بک اڃ تي گذاريو.

## حوالا

زمرو:سنڌي ماڻھو
زمرو:ٺري ميرواھ جا ماڻهو
اروزگان صوبو

**اروزگان صوبو**:  افغانستان جو صوبو جيڪو ملڪ جي وچ تي واقع آھي. ثقافتي طور تي ھي صوبو قنڌار جي وڌيڪ ويجھو آھي. صوبي جي آبادي 2012 ۾ 3،33،500 ھئي جنھن ۾ 45000 خاندان شامل ھيا. آبادي م اڪثريت پختونن جي آھي جنھن م پوپلزئي، اچڪزئي، نوزئي، بارڪزئي، الڪوزئي ۽ دراني قبيلا شامل آهن. آبادي ۾ پختون نسل کان پوءِ ٻئي نمبر تي ھزارہ نسل جا ماڻھو رھن ٿا. صوبي جي گادي جو هنڌ ترين ڪوٽ آھي.

## انتظامي ورھاست

## حوالا

## وڌيڪ ڏسو

## حوالا

زمرو:افغانستان جا صوبا
زمرو:اسلامي جهموريا افغانستان جا صوبا
پاڪستان بواءِ اسڪائوٽس ايسوسيئشن

جڏهن پاڪستان ٺهڻ جو اعلان ٿيو تہ ان وقت فرانس ۾ ڇهين عالمي اسڪائوٽ جمبوري ٿي رهي هئي. پهرين سيپٽمبر 1947ع تي ڪراچيءَ ۾ پاڪستان جي اسڪائوٽ ليڊرن جو اجلاس ٿيو، جنهن ۾ پاڪستان بواءِ اسڪائوٽ ائسوسيئيشن ٺاهڻ جو فيصلو ڪيو ويو. 22 ڊسمبر 1947ع تي گورنر جنرل هائوس ڪراچيءَ ۾، قائداعظم محمد علي جناح، پاڪستان جي پهرئين چيف اسڪائوٽ جي عهدي جو قسم کنيو. ملڪ جو سربراھ، ملڪ جو چيف اسڪائوٽ، ۽ صوبائي گورنر، صوبي جو چيف اسڪائوٽ ٿيندو آهي. سنڌ مان سيد غوث علي شاهه چيف اسڪائوٽ ۽ سيد غلام مصطفيٰ شاھ 10 سالن تائين پاڪستان اسڪائوٽس ائسوسيئيشن جو نئشنل ڪمشنر رهيو.

تنظيمي معاملن کي بهتر هلائڻ لاءِ، پاڪستان بواءِ اسڪائوٽس ائسوسيئيشن کي نون (9) علائقن ۾ ورهايو ويو، جن ۾ سنڌ، پنجاب، سرحد، بلوچستان، آزاد ڪشمير، پاڪستان ريلوي، پي. آءِ. اي، فاٽا ۽ اسلام آباد شامل آهن.

اسڪائوٽ تحريڪ ۾ عمر جي حساب سان اسڪائوٽن کي ٽن شعبن ۾ ورهايو ويو آهي. 7 سالن کان 11 سالن جي عمر وارن ٻارن کي ”شاهين اسڪائوٽ“، 11 سالن کان 17 سالن جي عمر وارن نوجوان کي ”بواءِ اسڪائوٽ“ ۽ 17 کان 25 سالن جي عمر وارن کي ”روور اسڪائوٽ“ سڏيو ويندو آهي. هن وقت پاڪستان ۾ تقريباً چار لک اسڪائوٽ ۽ اسڪائوٽ ليڊر موجود آهن

## تاريخ
thumb

## جوڙجڪ
thumb| پاڪستاني اسڪائوٽ

### پاڪستان ۾ سامونڊي اسڪائوٽنگ
thumb| پاڪستاني اسڪائوٽ يونيفارم تي پرچم

### اسماعيلي ڊسٽرڪٽ اسڪائوٽس ايسوسيئشن
thumb

## قومي عملدار
thumb| پاڪستاني اسڪائوٽ تي ايمبولم

## پروگرام

### حصا

* 11ين تائين شاهين اسڪائوٽس / شاخ-عمر 6+ 
* 11+ کان 17 سالن جي اسڪائون 
* 25 سالن کان رورز عمر 25 کان 

### شاهين مقصد
شاهين جو مقصف *بلند پرواز* (هاء فلائي) آھي. 

### اسڪائوٽ مقصد
اسڪوٽ مقصد *ال Al Mustaid* (تيار ٿي) آھي. 

### روور مقصد
روور مقصد *خدمت* (سروس) آهي. 

اسڪائوٽ واعدو   

### اسڪائوٽ ۽ روور قانون

## مھرون

## پڻ ڏسو

* پاڪستان گرل گائيڊ ايسوسيئيشن 
* افغانستان اسڪائوٽ ايسوسيئيشن 
* غوث علي شاھ 

## حوالا
 ^ پاليسي، تنظيم، ضابطو (تبديل ٿيل / ترميم ٿيل 2013) نيشنل هيڊ ڪوارٽر، پاڪستان بوڪ اسڪائوٽس ايسوسيئشن ^ رحيمما اي اسڪائوٽ اڳواڻ (اسڪائوٽ ليڊر هيل بڪ)، پاڪستان بوڪ اسڪائوٽس ايسوسيشنل نيشنل هيڊ ڪوارٽر پاران شايع ٿيل 

## خارج گنڍڻا

* سرڪاري ويب سائيٽ 
زمرو:پاڪستان ۾ 1947ع جون جوڙجڪون
يو سي قاسم آباد 1

**يونين ڪائونسل قاسم آباد 1**  پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي حيدرآباد جي تعلقي قاسم آباد جي ھڪ يونين ڪائونسل جو نالو آھي. ھن يونين ڪائونسل ۾  قاسم آباد فيز 1، قاسم آباد فيز 2، سحرش نگر،  مسافر خاني وارو ڳوٺ، پيئان ڪالوني ، پٺاڻ ڳوٺ پڻ واقع آهن.

## حوالا
يو سي قاسم آباد 4

**يونين ڪائونسل قاسم آباد 4**  پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي حيدرآباد جي تعلقي قاسم آباد جي ھڪ يونين ڪائونسل جو نالو آھي. ھن يونين ڪائونسل ۾ ڳوٺ نورخان چانگ، علي آباد ڪالوني، صحافي ڪالوني، ڳوٺ سنگر ميربحر، ٻڍو پالاري، محمد علي سمون، گلاب خان لغاري،  ڳوٺ اسماعيل چنڊ،  ڳوٺ ملان فراش، ڳوٺ محمد خان باگراڻي، حاجي ڄام شورو، ڳوٺ ڪرن شورو پڻ واقع آهي.
يو سي حيدرآباد سٽي 1

**يونين ڪائونسل حيدرآباد سٽي 1**  پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي حيدرآباد جي تعلقي حيدرآباد سٽي جي ھڪ يونين ڪائونسل جو نالو آھي. ھن يونين ڪائونسل ۾  بئراج ڪالوني، ممتاز ڪالوني، اسلاميہ ڪالوني، غريب آباد ۽ سينٽرل جيل پڻ واقع آهن.

## حوالا
ميان جو ڪوٽ

**ميان جو ڪوٽ** انگريزي (Mian Jo Kot) سنڌ جي دادو ضلعي جي جوهي تعلقي جي قديم شهر واهي پانڌي ويجهو کيرٿر جابلو سلسلي ۾ نئي نلي جي ڪناري سان واقع آهي. تاريخ ڪلهوڙا دور ۾ لکيل آهي ته هيءَ ڪوٽ ميان نصير محمد ڪلهوڙي ٺهرايو هو پر هن ڪوٽ جو تاريخ مظهر شاهجهان ۾ نيرون ڪوٽ قلعي ۽ پرڳڻي طور تفصيل سان ذڪر ڪيل آهي جنهن جو ذڪر ڪتاب ڪاڇو هڪ اڀياس ۾ به الڳ بيان موجود آهي. سادن پٿرن سان تعمير ٿيل هيءُ ڪوٽ اٽڪل چار ايڪڙن جي ايراضي تي پکڙيل آهي ۽ سندس وچان نئي نلي جو پاڻي پڻ وهي ٿو جيڪو ڪوٽ جي ايراضي اندر پوکي راهي لاءِ ڪم آندو وڃي ٿو.

## حوالا

زمرو:دادو ضلعو
زمرو:سنڌ جا تاريخي ماڳ
يو سي حيدرآباد سٽي 16

**يونين ڪائونسل حيدرآباد سٽي 16**  پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي حيدرآباد جي تعلقي حيدرآباد سٽي جي ھڪ يونين ڪائونسل جو نالو آھي. ھن يونين ڪائونسل ۾  صحافي ڪالوني، بڪرا منڊي، ديھ گجو، شاھ لطيف ڪالوني ۽ علي آباد واقع آهن.

## حوالا
يو سي 1 ھٽڙي

**يونين ڪائونسل حيدرآباد ٻھراڙيءَ 1 ھٽڙي**  پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي حيدرآباد جي تعلقي حيدرآباد ٻھراڙيءَ جي ھڪ يونين ڪائونسل جو نالو آھي. جنھن جو صدر مقام ھٽڙي آهي. ھن يونين ڪائونسل ۾  ڳوٺ قادر بخش لاشاري، ڳوٺ صالح ڀاڳل، ڳوٺ خان محمد مغل، ڳوٺ جھنڊو ناريجو،  ڳوٺ مکڻ جکرو، ڳوٺ ڏيٿا، ڳوٺ گل محمد مگسي، ڳوٺ صاحب خان ميراڻي، ڳوٺ عبدالحليم نوناري، ڳوٺ فضل ٻاگھل ، ڳوٺ صاحب خان چانڊيو، ڳوٺ عيدن شورو، ڳوٺ ٻڍو لغاري، ڳوٺ حاجي ابراهيم شاھڻو، ڳوٺ حاجي عمر پالاري، ڳوٺ حاجي خان ٻرڙو، ڳوٺ قاسم ڳاھو ، ڳوٺ ڪاڪو مڱواڻو، ڳوٺ بنگلو شام سنگھ، ڳوٺ ڳيلو نوناري، ڳوٺ موريو ميربحر،  ڳوٺ محمد بخش برھام، ڳوٺ محرم علي مشوري، ڳوٺ گل حسن ڇلگري، ڳوٺ امين ھاليپوٽو، ڳوٺ ساٿي ميربحر، ڳوٺ مير محمد سيال، ڳوٺ ھوت ميرجت،  
ڳوٺ نبي بخش پالار، ڳوٺ شھداد کيڙو، ڳوٺ ڪريم داد ڇلگري ۽ ڳوٺ جھنڊو ناريجو واقع آهن.

## حوالا
يو سي 2 مسو ڀرڳڙي

**يونين ڪائونسل حيدرآباد ٻھراڙيءَ 2 مسو ڀرڳڙي**  پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي حيدرآباد جي تعلقي حيدرآباد ٻھراڙيءَ جي ھڪ يونين ڪائونسل جو نالو آھي. جنھن جو صدر مقام مسو ڀرڳڙي آهي. ھن يونين ڪائونسل ۾  ڳوٺ ميوو حاجاڻو، ڳوٺ ڪرم علي لغاري، ٻڍاڻي، ڳوٺ گل محمد ڇلگري، ڳوٺ ھيمون پوٽا، ڳوٺ حاجي ڄام وڪو، ڳوٺ رحيم ڇلگري، ڳوٺ سعيد خان بروهي، ڳوٺ لونگ وگھيو، ڳوٺ حيات وگھامل،  ڳوٺ محمد ھاليپوٽو،  ڪوٽ علي غلام مري، ڳوٺ يارمحمد ڪلھوڙو، ڳوٺ جلال وگھيو، ڳوٺ مٺو حاجاڻو، ڳوٺ شادي لغاري،  ڳوٺ الھرکيو ماڇي، ڳوٺ حاجي خان وٽو، ڳوٺ صالح دل،  ڳوٺ وڪيو ساند، ڳوٺ بنگل لاشاري، ڳوٺ مسو خان ڇلگري، ڳوٺ حاجي خان ڪلھوڙو، ٽنڊو سعيد خان، ڪوٽ عبدالجبار ڪيريو واقع آهن.

## حوالا
يو سي 4 سانوڻ خان گوپانگ

**يونين ڪائونسل حيدرآباد ٻھراڙيءَ 4 ھٽڙي**  پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي حيدرآباد جي تعلقي حيدرآباد ٻھراڙيءَ جي ھڪ يونين ڪائونسل جو نالو آھي. جنھن جو صدر مقام  ڳوٺ سانوڻ خان گوپانگ آهي. ھن يونين ڪائونسل ۾  ڳوٺ مشتاق ڪلري ، ڳوٺ احمد خان ناھون، آبڙي،  ڳوٺ جمعو ڪاڪو، ڳوٺ الھڏنو جمالي، ڳوٺ بختيار مري، ڳوٺ جھوڙو پٽيل، نئون آباد ڪلري، ڳوٺ گل محمد کٽي، ڳوٺ قبول خاصخيلي، ڳوٺ حيدر شاھ آبڙي، ڳوٺ گل محمد برفت، ڳوٺ آدم خان جمالي، ڳوٺ اسماعيل انڙ، ڳوٺ پير زمان شاھ، ڳوٺ حاجي يار محمد ناھيون، ڳوٺ رحيم علي مري، ڳوٺ سکيو ڏاھري ۽ ڳوٺ سوڀو مگسي واقع آھن.

## حوالا
يو سي 5 ٽنڊو قيصر

**يونين ڪائونسل حيدرآباد ٻھراڙيءَ 5 ٽنڊو قيصر**  پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي حيدرآباد جي تعلقي حيدرآباد ٻھراڙيءَ جي ھڪ يونين ڪائونسل جو نالو آھي. جنھن جو صدر مقام ٽنڊو قيصر آهي. ھن يونين ڪائونسل ۾  ڳوٺ محمد حيات ڌماچ، ڳوٺ عليم ابڙو، ڳوٺ جھنڊو کوسو ، ڳوٺ شير محمد شاھ، ڳوٺ مراد شاھ ، ڳوٺ عرس ميربحر ، ڳوٺ شاھنواز  جوڻيجو ، ڳوٺ احمد خان جھيجو ، ڳوٺ الله بچايو ماڇي، ڳوٺ نورمحمد جوڻيجو ، ڳوٺ گولو ڌماچ ، ڳوٺ جلال ماڇي ، ڳوٺ موسا خاصخيلي، ڳوٺ حاجي راول پھوڙ، پٻڻ شريف ، ڳوٺ ھندال ٿيٻو ، ڳوٺ بگو ٻوراڻو ، ڳوٺ گل محمد ٺوڙھو ، ڳوٺ ننگر وساڻ ، مغين جو تڙ، ڳوٺ محرم سولنگي ، ڳوٺ موليڏنو ميربحر شامل آهن.

## حوالا
يونين ڪائونسل موسيٰ کٽياڻ

**يونين ڪائونسل حيدرآباد ٻھراڙيءَ 3 ھٽڙي**  پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي حيدرآباد جي تعلقي حيدرآباد ٻھراڙيءَ جي ھڪ يونين ڪائونسل جو نالو آھي. جنھن جو صدر مقام ڳوٺ موسيٰ کٽياڻ آهي. ھن يونين ڪائونسل ۾  ڳوٺ ابوطالب سپيو، ڳوٺ مريد سپيو، ڳوٺ تاج محمد جوڻيجو، ڳوٺ حاجي صالح مڪراني، ڳوٺ سائين داد ڪليري، درگاھ شاھ الياس،  ڀينءَ پور، ڳوٺ غازي سيال، ڳوٺ محمد مٺڻ گاڏھي، ڳوٺ سونو خان ڪلھوڙو ، ڳوٺ صديق کٽياڻ ۽ ڳوٺ دين محمد انڙ شامل آهن.

## حوالا
يو سي 6 ٽنڊو حيدر

**يونين ڪائونسل حيدرآباد ٻھراڙيءَ 6 ٽنڊو حيدر**  پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي حيدرآباد جي تعلقي حيدرآباد ٻھراڙيءَ جي ھڪ يونين ڪائونسل جو نالو آھي. جنھن جو صدر مقام ٽنڊو حيدر آهي. ھن يونين ڪائونسل ۾ ڳوٺ الله بخش ڏيٿو ، ڳوٺ صاحب ڏنو ھاليپوٽو،  ٽنڊو بھاول ، ڳوٺ عبدالحڪيم کوسو ، ڳوٺ فيروز آباد ،ٽنڊو غلام محمد، ڳوٺ عبدالرحمان پرھياڙ ، ڳوٺ راھو پرھياڙ ، ڳوٺ بچل بوچ ، ڳوٺ مجيد انڙ ، ڳوٺ عبدالحميد ميربحر ، ڳوٺ ھادي بخش گوپانگ، ڳوٺ عمر پنھور، ڳوٺ حاجي سجاول جھنجھنجو ، ڳوٺ رمضان پٺاڻ، ڳوٺ فيض آباد، ڳوٺ بھاول زئور، ڳوٺ بھادر ڪورائي ، ڳوٺ خير محمد ٻٻر، ڳوٺ جاڙو ٻٻر، ڳوٺ وڌ،  ڳوٺ خان محمد ليکي  شامل آهن.

## حوالا
يو سي 7 ھوسڙي

**يونين ڪائونسل حيدرآباد ٻھراڙيءَ 7  ھوسڙي**  پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي حيدرآباد جي تعلقي حيدرآباد ٻھراڙيءَ جي ھڪ يونين ڪائونسل جو نالو آھي. جنھن جو صدر مقام ھوسڙي آهي. ھن يونين ڪائونسل ۾  ڳوٺ عمر سولنگي، سک پور ، ڳوٺ فيروز پنھور ، ڳوٺ رمضان خاصخيلي، ڳوٺ قادر بخش سولنگي، ڳوٺ خميسو شورو، ڳوٺ ڦولڻ بالادي، ڳوٺ حاجي ارباب شورو، ڳوٺ سومار خاصخيلي ، ڳوٺ غلام حسين ھوت ، ڳوٺ قاسم پنھور ، ڳوٺ دينو وڪو ، ڳوٺ بچل ميربحر، ڳوٺ اشفاق پنھور ، ڳوٺ دائود وڪو ، ڳوٺ حاجي عارب شورو ، ڳوٺ جمعو ٻوڙو ، ڳوٺ مٺو وگھيو مل، ڳوٺ مبارڪ علي سولنگي شامل آهن.

## حوالا
يو سي 10 سيري

**يونين ڪائونسل حيدرآباد ٻھراڙيءَ 10 سيري**  پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي حيدرآباد جي تعلقي حيدرآباد ٻھراڙيءَ جي ھڪ يونين ڪائونسل جو نالو آھي. جنھن جو صدر مقام سيري آهي. ھن يونين ڪائونسل ۾  ڳوٺ ارباب ملاح، ڳوٺ حاجي ڪلو خاصخيلي، ڳوٺ اميد علي رند، کاري مير صاحب ، نورائي شريف، ڳوٺ پير عبدالرشيد جان سرهندي ، ڳوٺ علڻ بڙدي، ڳوٺ پيرن پنھور ، ڳوٺ نصرالله نوناري ، ڳوٺ عثمان ميربحر ، لانڍي مير رسول بخش ، ڳوٺ اوڀايو ميربحر ، ڳوٺ آچر شيدي، ڳوٺ ، ڳوٺ حاجي محراب سولنگي ، ڳوٺ علي اگھيم، ڳوٺ مٺو رند،  ڳوٺ رمضان جمالي، ڳوٺ دائم خان رند، ڳوٺ احمد سھتو،  ڳوٺ دوست محمد شورو، ڳوٺ ھاشم پنھور، ڳوٺ محمد خان جلباڻي ، ڳوٺ سوڍو ميربحر ، ڳوٺ کمون سڪڻو، ڳوٺ گل محمد برفت، ڳوٺ ڀليڏنو شورو، ڳوٺ الله رکيو نظاماڻي ، ڳوٺ احسان ماڇي شامل آهن.

## حوالا
يو سي لطيف آباد 1

**يونين ڪائونسل لطيف آباد 1 **  پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي حيدرآباد جي تعلقي لطيف آباد جي ھڪ يونين ڪائونسل جو نالو آھي. جنھن  ۾ ٽنڊو نورمحمد، لطيف آباد نمبر 4، ڳوٺ گل محمد پرھياڙ  شامل آهن.

## حوالا
يو سي 8 مولان

**يونين ڪائونسل حيدرآباد ٻھراڙيءَ 8 مولان**  پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي حيدرآباد جي تعلقي حيدرآباد ٻھراڙيءَ جي ھڪ يونين ڪائونسل جو نالو آھي. جنھن جو صدر مقام مولان آهي. ھن يونين ڪائونسل ۾  ڳوٺ محمد عمر جکرو، ڳوٺ دائم زئور، گوٺ قائم ٻٻر، گھوٽاڻا ، ڳوٺ عبدالغفور پنجابي ، ڳوٺ شير محمد ڀرڳڙي، ڳوٺ ماٽي،  ڳوٺ گلڻ پتافي ، ڳوٺ دودو پتافي ، ڳوٺ بخش علي ٽانگري، درگاھ تڪيو جيوڻ شاھ ، ڳوٺ عبدالقاسم ٿيٻو، ڳوٺ جعفر ڀرڳڙي ، ڳوٺ سيفل نوداڻي ، ڳوٺ بچو لاشاري، ڳوٺ دريا خان  بروھي، ڳوٺ گل محمد ڀرڳڙي،  سخي آباد ، ڳوٺ طاھر سونارو، ڳوٺ باگو ٽانگري، ڳوٺ قاسم نمريو، ڳوٺ گل لاشاري، ڳوٺ شير محمد ٽالپر ۽ ڳوٺ خير محمد ٿيٻو شامل آهن.

## حوالا
يو سي 9 ٽنڊو فضل

**يونين ڪائونسل حيدرآباد ٻھراڙيءَ 9 ھٽڙي**  پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي حيدرآباد جي تعلقي حيدرآباد ٻھراڙيءَ جي ھڪ يونين ڪائونسل جو نالو آھي. جنھن جو صدر مقام ٽنڊو فضل آهي. ھن يونين ڪائونسل ۾  ڳوٺ حاجي امام انڙ ، ڳوٺ رحيم بخش لاشاري، ڳوٺ سڄڻ رند  ، ڳوٺ سونو عالماڻي، ڳوٺ سونو خان لاشاري، ڳوٺ احمد خان عالماڻي، ڳوٺ حاجي پليو کوسو ، ڳوٺ مٺل خان لنڊ ، ڳوٺ عارف ڪاڪا ،ڳوٺ ٺارو مري ، ڳوٺ حبيب انڙ ، ڳوٺ  باگو خان لاشاري، ڳوٺ رسول بخش سريوال  ، ڳوٺ مير محمد لغاري ، ڳوٺ ڄام مھر، ڳوٺ محمد ھاشم سمون ، ٽنڊو عالم مري، حاجي دائود ھڱورو، ٻھراڻي,  ڳوٺ فوجو لاشاري ، ڳوٺ جاڙو خان ڀرڳڙي، ڳوٺ  حاجي مراد رند ۽  ڳوٺ نظر محمد ھڱورو شامل آهن.

## حوالا
يو سي قاسم آباد 2

**يونين ڪائونسل قاسم آباد 2**  پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي حيدرآباد جي تعلقي قاسم آباد جي ھڪ يونين ڪائونسل جو نالو آھي. ھن يونين ڪائونسل ۾ ھادي نگر ۽ عارب ڏونگرو وارا علائقا واقع آهن.
گلزار ھجري سب ڊويزن

**گلزار ھجري سب ڊويزن**:   پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ڪراچي ڊويزن جي ضلعي ڪراچي اوڀر جي ھڪ سب ڊويزن يا تعلقو آھي جيڪو پھرين گلشن ٽائون جو حصو ھيو ء 2013 م ٽائون سسٽم جي خاتمي بعد ان کي تعلقي  جو درجو ڏنو ويو.  ھي تعلقو ڪراچي يونيورسٽي سان لڳولڳ واقع آهي.

## سب ڊويزن جا علائقا
ھن سب ڊويزن ۾  گلزار هجري اسڪيم 33 جو علائقو  اڇي وڃي ٿو.  ھن تعلقي جا  مشهور علائقا ميمڻ نگر، گلشن ڪنيز فاطمه، ڪوئيٽا ٽائون، گلزار هجري، المسلم سوسائٽي،  گلشن عريشا، رمجھم ٽاور،  گلشن قاسم،  عثماني ٽائون، ڪي اي ايس سي سوسائٽي، رضويه ڪوآپريٽو سوسائٽي، شاھ عنايت ڳوٺ، شاھنواز ڳوٺ، وڪيل ڪالوني، سچل ڳوٺ، ڪراچي يونيورسٽي ھائوسنگ سوسائٽي، ماروڙا ڳوٺ،  جوھر ڪامپليڪس،  سھراب گبول ڳوٺ واقع آھن. ھي  تعلقي جون حدون چوڌاري روڊن سان لڳن ٿيون جن ۾ اسپارڪو روڊ، حيدرآباد ڪراچي موٽر وي، ھجري روڊ ، ابوالحسن اصفهاني روڊ، يونيورسٽي روڊ، سعدي روڊ ۽ نيو ڪراچي يونيورسٽي روڊ سان ملن ٿيون ۽ انھن روڊن جي دائري اندر ھي تعلقو واقع آهي. تعلقي اندر مشھور روڊن ۾ ڪرن ھاسپيٽل روڊ، ڊاڪٽر عبدالسلام روڊ شامل آهن.

## ٿاڻا
ھن سب ڊويزن ۾ ٻہ ٿاڻا سھراب ڳوٺ ٿاڻو ۽ سچل ٿاڻو شامل آهن. سھراب ڳوٺ ٿاڻو جو نالو پھرين گلزار هجري ٿاڻو ھيو.

## آبادي
ھتان جي آبادي گھڻ نسلي آھي جن ۾ مھاجر، سنڌي، پنجابي، پٺاڻ، شامل آهن. ھتان جي آبادي 1998 ۾ 1،14،789  ھئي جيڪا 2017 جي آدمشماري م وڌي 734410 تائين ٿي وئي.. ھن علائقي ۾ سنڌي ماڻهن جي آبادي م اضافو ٿيو آهي.

## مشھور ھنڌ

ھن تعلقي ۾ مشھور جاين ۾  ڇاتيءَ جي بيمارين جي مشھور اسپتال اوجھا  انسٽيٽيوٽ فار چيسٽ ڊزيز، ڪرن ھاسپيٽل ، ڪاظم پبلڪ اسڪول،      ڊائو يونيورسٽي ھاسپيٽل، ڊائو انٽرنيشنل ميڊيڪل ڪاليج، پي سي ايس آء آر ليبارٽريز شامل آهن.

## حوالا

زمرو:سنڌ
چنيسر ٽائون

**فيروز آباد سب ڊويزن **:  پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ڪراچي ڊويزن جي ضلعي ڪراچي اوڀر جو هڪ تعلقو آهي جنھن جو قيام 2013ع ۾ عمل ۾ آيو .ھي سڀ ڊويزن جمشيد ڪواٽرز سب ڊويزن جي لڳ واقع آهي. ڊاڪٽر محمود حسين روڊ،  حامد حسين فاروقي روڊ، سراج الدولا روڊ ھن سب ڊويزن ۾ گذرن ٿا. ھن سب ڊويزن ۾ ھيٺيون  اٺ يونين ڪاميٽيون واقع آھن: 
*يو سي 1 اختر ڪالوني
*يو سي 2 منظور ڪالوني ون 
*يو سي 3، اعظم بستي   
*يو سي 4 چنيسر ڳوٺ  
*يو سي 5 محمود آباد  
*يو سي 6 منظور ڪالوني ٽو  
*يو سي 7 پي اي سي ايڇ ايس ون  
*يو سي 8 پي اي سي ايڇ ايس ٽو

## آبادي
ھن سب ڊويزن جي 1998 ۾ آدمشماري 558702 ھئي جيڪا 2017 جي آدمشماري ۾ اضافي سان 762850 تائين پھتي. ھن سب ڊويزن جي پکيڙ 17.6 چورس ڪلوميٽر آهي. آباد جي گھاٽائي 43368 ماڻھو في چورس ڪلوميٽر آھي.

## تعليم جون سهولتون
ھن سب ڊويزن م سيلويشن آرمي سيڪنڊري اسڪول اختر ڪالوني،
الفاروق سيڪنڊري بوائيز اسڪول منظور ڪالوني، شھيد بينظير ڀٽو گورنمينٽ گرلس ڊگري ڪاليج اعظم بستي، سينٽ پيٽرز اينڊ پال ھاء اسڪول اعظم بستي، النور سيڪنڊري اسڪول اعظم بستي، فاطمه جناح ڊينٽل ڪاليج اعظم ٽائون،  گورنمينٽ چنيسر ڳوٺ بوائيز  اسڪول، ڊائو انٽرنيشنل ڊينٽل ڪاليج چنيسر ڳوٺ، اقرا يونيورسٽي، اڪيڊمي ڊفينس ويو ڪيمپس، محمد علي جناح يونيورسٽي، نيشنل يونيورسٽي آف ڪمپيوٽر اينڊ امرجنگ سائنس پشاور ڪيمپس، سٽي اسڪول ڪيمپس (پي اي سي ايڇ ايس) ، بيڪن هائوس ڪاليج (پي اي سي ايڇ ايس) ، ايجوڪيشن فائونڊيشن ڪيمپس 2 (پي اي سي ايڇ ايس)، مدينة العلم اسلامي اڪيڊمي (پي اي سي ايڇ ايس)، فائونڊيشن پبلڪ اسڪول (پي اي سي ايڇ ايس)، سينيئر ماڊل گورنمينٽ بوائيز اسڪول(پي اي سي ايڇ ايس)، جونيئر ماڊل گورنمينٽ سيڪنڊري گرلس اسڪول(پي اي سي ايڇ ايس) ، آء بي ايم (پي اي سي ايڇ ايس)، ڪراچي پبلڪ اسڪول (پي اي سي ايڇ ايس) شامل آهن

## صحت جون سهولتون
بخت بھاري ھاسپيٽل اعظم ٽائون، پي اي سي ايڇ ايس ٽراما ھاسپيٽل

## باغ ۽ وندر
ھن يو سي ۾ چنيسر بلو فٽبال گرائونڊ، آرمي گريو يارڊ، لياقت محي الدين پارڪ محمود آباد، فيملي پارڪ جوڻيجو ٽائون، حرمين پارڪ (پي اي سي ايڇ ايس), المرتضا فيملي پارڪ، لياقت پارڪ (پي اي سي ايڇ ايس)، عثمانيه گرائونڊ، محمود غزنوي پارڪ، ھل پارڪ ۽ جھيل پارڪ (پي اي سي ايڇ ايس) واقع آھن.

## مشھور جايون
چرچ سينٽ پال، ھولي چرچ آف ڪرائسٽ، سينٽ پيٽرز چرچ ۽ بيٿل چرچ، اي آر پي چرچ، ھولي روسري ڪيٿولڪ چرچ، اعظم بستي قبرستان، محمود آباد قبرستان، سيوريج ٽريٽمينٽ پلانٽ نمبر 11 محمود آباد، گرين بيلٽ ماڊل پارڪ محمود آباد،  ڪشمير ڪالوني، جوڻيجو ٽائون ۽ رحمان ڪالوني، ايڪسپريس نيوز ٽي وي جي آفيس، ڪرسچين گريويارڊ، سنڌ رزرو پوليس آفيس، امتياز مارڪيٽ ڊفينس ويو، ليوپرڊ ڪوريئر سروس ھيڊ آفيس، عبدالله شاھ غازي رينجرز ھيڊ ڪوارٽر، دنيا نيوز ڪراچي بيورو آفيس، طارق روڊ قبرستان، يونين ڪوآپريٽو ڪلب (پي اي سي ايڇ ايس)
واقع آھن.

## ڪتب خانا
پي اي سي ايڇ ايس لائبريري

## روڊ ۽ چوڪ
ھن سب ڊويزن جي مشھور روڊن ۾ مصطفي روڊ، علامه اقبال روڊ ۽ بلوچ ڪالوني روڊ،  شاھراھ فيصل، ڊاڪٽر محمود حسين روڊ، شاھراھ قائدين، طارق روڊ، علامه اقبال روڊ، شاھ عبداللطيف روڊ، ڪشمير روڊ، سرسيد روڊ، خالد بن وليد، ڊاڪٽر عبدالقدير خان روڊ شامل آهن.

## ٿاڻا

ھن سب ڊويزن ۾  فيروز آباد ٿاڻو،  عزيز ڀٽي ٿاڻو، ٽيپو سلطان ٿاڻو، بلوچ ڪالوني ٿاڻو،

## حوالا

زمرو:ڪراچي
زمرو:ڪراچي جا ٽائون
شهيد بکر فقير

**شهيد بکر فقير** انگريزي (Shaheed Bakhar Fakir) ميان نصير محمد ڪلهوڙي جي زماني ۾ ميانوال تحريڪ جو سرگرم ڪارڪن ۽ سرفروش فقير هو. ميان نصير جو قريب تر پوئلڳ هو. شهيد بکر فقير ذات جو ڪير هو ان بابت مستند تاريخ خاموش آهي. ڪن روايتن ۾ کيس لنڊ ته ڪن روايتن ۾ رودراڻي ڄاڻايو ويو آهي. هڪ مقامي روايت اها پڻ آهي ته شهيد بکر فقير کوسو هو ۽ جوهي لڳ بچاءُ بند ڀرسان دفن ٿيل رُوحل فقير کوسي جو قريبي رشتيدار هو. بهرحال سندس درگاھ جا مجاور ذات جا چانڊيا آهن. شهيد بکر فقير جو مقبرو ۽ قبرستان دادو ضلعي جي شهر جوهي کان 8 ڪلوميٽرن تي اولھ ۾ ۽ ڳوٺ طالباڻي کان 3 ڪلوميٽرن جي مفاصلي تي اوڀر اتر ۾ جوهي واهي پانڌي روڊ لڳ ڪاڇي ۾ واقع آهي. ڪن تاريخن ۾ سندس قبرستان طالباڻي ڳوٺ کان اتر اولھ ۾ ڄاڻايل آهي جيڪا چُڪ سمجهڻ گهرجي. هيءُ قبرستان قديم آهي پر شهيد بکر فقير جي دفن ٿيڻ کان پوءِ سندس نالي پٺيان سڏجڻ ۾ آيو. شهيد بکر فقير لاءِ روايت آهي ته ڪنهن پوڙهي عورت جي چوري ٿي جنهن بکر فقير کي مدد لاءِ پڪاريو ته ڀکر فقير سندس ۾ چورن سان وڙهندي شهيد ٿيو پر لڳي ٿو ته بکر فقير ميانوال تحريڪ جي ڪنهن اهم مهم يا لڙائي ۾ شهيد ٿي ويل ڀانئجي ٿو. 

## حوالا

زمرو:تاريخ
زمرو:سنڌ جي تاريخ
گارڊن سب ڊويزن

**گارڊن سب ڊويزن** ، پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ڪراچي ڊويزن جي ضلعي ڪراچي ڏکڻ جو ھڪ تعلقو يا سب ڊويزن آھي. ان کي سال 2013ع ۾ پراڻي عيدگاھہ سب ڊويزن کي ختم ڪري گارڊن کي ان سان ملائي ھڪ نئين سب ڊويزن ٺاھي وئي.

## حوالا

زمرو:ڪراچي جا تعلقا
زمرو:ڪراچي ضلعي جا تعلقا
بلديا سب ڊويزن

**بلديا سب ڊويزن** :  پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ڪراچي ڊويزن جي ضلعي ڪراچي اولھ جي ھڪ سب ڊويزن يا تعلقو آهي. 2000 کان 2011 تائين ھي سب ڊويزن بلديا ٽائون جو حصو ھئي. ٽائون سسٽم جي خاتمي بعد ھن سب ڊويزن جي پراڻي حيثيت بحال ڪئي وئي ۽ اھا 2000 کان اڳ وانگر  ڪراچي اولھ ضلعي جو حصو رھڻ ڏني وئي.

## حوالا

زمرو:سنڌ
گلزار هجري

**گلزار هجري**:   ڪراچي ڊويزن جي ضلعي ڪراچي اوڀر جي تعلقي گلزار ھجري سب ڊويزن ۽ يو سي 12 گلزار هجري جو ھڪ مرڪزي علائقو آهي. جيڪو سھراب ڳوٺ ٿاڻي جي حدن م حيدرآباد ڪراچي موٽروي لڳ ڪراچي شھر جي شروعات ۾ واقع آهي.

## حوالا
گلشن اقبال سب ڊويزن

**گلشن اقبال سب ڊويزن**: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ڪراچي ڊويزن جي ضلعي ڪراچي اوڀر جي ھڪ سب ڊويزن يا تعلقو آهي.  گلشن اقبال جي معني آهي اقبال جو باغ. اھو نالو مشھور شاعر علامہ اقبال سان منصوب ٿيل آھي.

ھن تعلقي ۾ واقع علائقن جا نالا  پي آء بي ڪالوني، سوڪ سينٽر، عيسا نگري، گلشن اقبال فيز I, گلشن اقبال فيز II,   بکر ڳوٺ ، عباس ٽائون، قائد اعظم ڪالوني، گيلاني ريلوي اسٽيشن وارو علائقو، شانتي نگر، جميل ڪالوني،  حاجي ليمون ڳوٺ، اياز ٽائون، ضياء ڪالوني، اسٽاف ڪالوني، ھزارا گلگت ڳوٺ، پرل ريزيڊنسي، گلستان جوهر، خاصخيلي ڳوٺ، گلشن عمير، بختاور ڳوٺ، ڀٽائي آباد، ڌڻي بخش ڳوٺ،  واقع آھن. تعلقي جي حدن واري روڊن ۾ لياري ايڪسپريس وي، سر شاھ محمد سليمان روڊ، يونيورسٽي روڊ شامل آهن. گلشن منجھان گذرندڙ  مشھور روڊن ۾ راشد منھاس روڊ، علامه شبير احمد عثماني روڊ، يونيورسٽي روڊ شامل آهن. ھي تعلقو ڪراچي اوڀر جي واپار جو پڻ مرڪز آھي. گلشن باغن جو تعلقو آهي.  2000 ۾ ھي سب ڊويزن گلشن ٽائون ۾ شامل ڪئي وئي ھئي پر 2013 ۾ سنڌ حڪومت ٽائون سسٽم ختم ڪري ھن سب ڊويزن کي بحال ڪري ڇڏيو.

## ٿاڻا

ھن سب ڊويزن ۾ ٽي ٿاڻا واقع آھن: 
* گلشن اقبال ٿاڻو
*گلستان جوهر ٿاڻو
* مبينا ٽائون ٿاڻو

## مشھور جايون
 
ھن تعلقي جي  مشھور جاين ۾ حسن اسڪوائر، سوڪ سينٽر، عزيز ڀٽي پارڪ، سنڌ بادس وانڊرز لينڊ، الادين پارڪ، سفاري جونيئر پارڪ، سفاري پارڪ، سر سيد انجنيئرنگ يونيورسٽي، بحريه فائونڊيشن ڪاليج، اقرا يونيورسٽي گلشن ڪيمپس، ناصر حسين شھيد فيملي پارڪ، جامعه عربيه احسن العلوم، ديوا اڪيڊمي، افتخار سيد اسپورٽس پارڪ،  نيپا چورنگي، نئشنل انسٽيٽيوٽ آف مينيجمينٽ، مسجد اويس قرني، انسٽيٽيوٽ آف ڪلينيڪل سائڪولاجي يونيورسٽي،  گلشن چورنگي، جوھر موڙ، ايڪسپو سينٽر ڪراچي، سرڪلر ريلوي تي نيپا اسٽيشن ڪراچي،  وفاقي اردو يونيورسٽي آف آرٽس، سائنس اينڊ ٽيڪنالاجي، ڪسٽم آفيسرز ميس، بمبئي بيڪري، قبا مسجد، گورنمينٽ ڊگري ڪاليج گلشن اقبال، انسٽيٽيوٽ آف ڪاسٽ اينڊ مينيجمينٽ, سينٽرل جيل ڪراچي،  واقع آھن.

## گلشن اقبال سب ڊويزن جون يونين ڪاميٽيون

## آبادي

ھن سب ڊويزن جي آبادي ۾ مھاجر ، سنڌي ، پنجابي ۽ بلوچ شامل آهن. ھتان جي آدمشماري 1998 ۾ 3,47,377 ھئي جيڪا 2017 جي آدمشماري ۾ 6،44،362 تائين وڌي وئي. 45.8 چورس ڪلوميٽرن جي پکيڙ تي مشتمل ھن تعلقي جي آبادي جي گھاٽائي 14066 ماڻھو في چورس ڪلوميٽر آهي .ھن سب ڊويزن جي آبادي 100 سيڪڙو شھري آهي. ھن سب ڊويزن جي 99 سيڪڙو آبادي مسلمان آهي ۽ باقي  ھڪ سيڪڙو م ھندو ۽ عيسائي شامل آهن.

## حوالا

زمرو:گلشن ضلعو
زمرو:ڪراچي جا تعلقا
دھلي مرڪنٽائل سوسائٽي

**دھلي مرڪنٽائل سوسائٽي** ڪراچي ايسٽ ضلعي جي ھڪ يونين ڪاميٽي جو نالو آهي جيڪا ان ضلعي جي تعلقي جمشيد ڪوارٽرز سب ڊويزن  ۾ واقع آهي. ان جي اوڀر ۾ دارالامان سوسائٽي  ۽ اتر ۾ بھادر آباد ۽ اولھ ۾ پي اي سي ايڇ ايس ٽو ۽ ڏکڻ ۾پي اي سي ايڇ ايس ون واقع آهي. 2013 کان اڳ ان جو درجو گلشن ٽائون جي ساڳي نالي سان يونين ڪاؤنسل نمبر 1 ھيو. 2013 ۾ ان کي جمشيد ڪوارٽرز جي نالي سان بحال ٿيل تعلقي ۾ شامل ڪيو ويو. ھن يو سي ۾ اردو ڳالهائيندڙ اڪثريت ۾ آھن ان کان سواءِ سنڌي پنجابي پٺاڻ، سرائڪي ماڻھو پڻ رھندڙ آھن. 2015 جي بلدياتي اليڪشن ۾ ھن يو سي م چيئرمين جي سيٽ تي محمد جنيد مڪاتي چونڊجي آيو ۽ وائيس چيئرمين جي سيٽ تي ارم بٽ  چونڊجي آئي. ٻنھي جو تعلق جماعت اسلامي سان آھي ھتي شيخ عبداتواب روڊ، طارق روڊ، شھيد ملت روڊ، دھلي سوداگر روڊ، سراج الدولا روڊ، دارالامان واري گھٽي ۾ گورنمينٽ ڊي ايم ايس سيڪنڊري اسڪول، ھنر فائونڈیشن، حجاما ميڊيڪل سينٽر واقع آھن.

## حوالا

زمرو:ڪراچي جا گردونواح
زمرو:ڪراچي جون يونين ڪاؤنسلون
عيسا نگري

**يو سي 20 عيسا نگري**: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ڪراچي ڊويزن جي ضلعي ڪراچي اوڀر جي گلشن اقبال سب ڊويزن جي ھڪ يونين ڪاميٽي جو نالو آهي.  ھن يو سي جي حد اتر اولھ واري پاسي ھڪ ڪلوميٽر تائين لياري ايڪسپريس وي سان لڳي ٿي، ڏکڻ اولھ پاسي تقريبن 700 ميٽر غوثيه روڊ سان ملي ٿي جنھن جي ٻئي پاسي کان پي آء بي ڪالوني ک جي حد آھي. ڏکڻ اوڀر کان ھڪ ڪلوميٽر يونيورسٽي روڊ سان حد مليس ٿي.اتر اوڀر پاسي ھڪ ڪلوميٽر ھن يو سي جو دنگ سر شاھ محمد سليمان روڊ سان مليس ٿو. ڏکڻ واري ڪنڊ تي يونيورسٽي روڊ تي حسن اسڪوائر واقع آهي. ھن پاڙي م اڪثر غريب آبادي رھي ٿي . علائقي م شھري منصوبه بندي جو فقدان ھجڻ ڪري گھٽيون ۽ روڊ بي ترتيب آھن. تعليم ۽ صحت جون سهولتون نامناسب آھن پر راندين لاء ھتي ڪافي ميدان آھن . ھن يو سي جي حدن ۾ ھڪ وڏو قبرستان پڻ واقع آھي. ھن ڪالوني جو نالو حضرت عيسي عليه السلام جي نالي سان منصوب آھي. چيو وڃي ٿو تہ 1962 ۾ پنجاب مان عيسائي خاندان ھتي  روزگار جي لاءِ لڏي آيا ھئا ۽ ان عيسائي آبادي جي ڪري اھو نالو ان تي پئجي ويو. ھتان جي پاڙن م منو ڳوٺ ۽ بلوچ پاڙو شامل آهن.ھن يو سي ۾ سنڌي ۽ بلوچ اڪثريت ۾ آھن ان کان سواءِ  پنجابي پٺاڻ ۽ اردو ڳالهائيندڙ ماڻھو پڻ رھندڙ آھن. 2015 جي بلدياتي اليڪشن ۾ ھن يو سي م چيئرمين جي سيٽ تي بلوچ خان گبول چونڊجي آيو ۽ وائيس چيئرمين جي سيٽ تي انور سلطان چونڊجي آيا. ٻنھي جو تعل  پاڪستان پيپلز پارٽي سان آھي

## حوالا
شانتي نگر

**يو سي 7  شانتي نگر**: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ڪراچي ڊويزن جي ضلعي ڪراچي اوڀر جي گلشن اقبال سب ڊويزن جي ھڪ يونين ڪائونسل جو نالو آهي. ھن يو سي جو دنگ اوڀر طرف ڊالميا سيمنٽ فيڪٽري روڊ سان اٽڪل ڏيڍ ڪلوميٽر ملي ٿو، ڏکڻ طرف 550 ميٽر نيشنل اسٽيڊيم روڊ لڳ نيوي ڪالوني سان، اولھ طرف اٽڪل ڏيڍ ڪلوميٽر گلشن اقبال بلاڪ 18، 19 ۽ ڪي ڊي اي آفيسرز سوسائٽي دامن ڪوھ سان ۽ اتر طرف اٽڪل 260 ميٽر گلشن اقبال بلاڪ 10 سان ملي ٿو. ھن يو سي جي مختلف پاڙن ۾ شانتي نگر وارا رھائشي علائقا،  ڪريم بخش پاڙو، نيشنل سيمينٽ آفيسرز ڪالوني واقع آھن . ھتي ھڪ گورنمينٽ گرلس اينڊ بوائز ھاء اسڪول پڻ واقع آهي . ھڪ ننڍڙو پارڪ پڻ واقع آهي جنھن جو نالو پردہ پارڪ آھي. کوڙ مسجدون ۽ ھڪ ڪيٿولڪ چرچ پڻ واقع آهي.

## حوالا
پھلوان ڳوٺ

**يو سي 10 پھلواڻ ڳوٺ**: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ڪراچي ڊويزن جي ضلعي ڪراچي اوڀر جي گلشن اقبال سب ڊويزن جي ھڪ يونين ڪائونسل جو نالو آهي. ھن يو سي جي اتر طرف پي آءِ اي ايمپلائيز هائوسنگ سوسائٽي، اولھ ۾ گلستان جوهر بلاڪ 12، ڏکڻ م بلاڪ 9 ۽ اوڀر ۾ ايئرپورٽ سڪيورٽي فورس اڪيڊمي واقع آهي. ھن يو سي ۾ ٻہ چرچ : سيونٿ ڊي ايڊوينٽسٽ چرچ ۽ سينٽ ميٿيوز چرچ پڻ واقع آھن جنھن مان اتي عيسائي آبادي جو ھجڻ پڻ ظاهر ٿئي ٿو. ھتي مدرسه عثمانيه  پڻ واقع آهي. ھتي تعليم ۽ صحت جون مناسب  سهولتون ڪانہ آھن.

## حوالا

زمرو:ڪراچي جا گردونواح
زمرو:ڪراچي جون يونين ڪاؤنسلون
پي آءِ بي ڪالوني

**يو سي 19 پي آء بي ڪالوني**: پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ڪراچي ڊويزن جي ضلعي ڪراچي اوڀر جي گلشن اقبال سب ڊويزن جي ھڪ يونين ڪائونسل جو نالو آهي. جيڪا سنڌ جي پھرين وڏي وزير پير الاهي بخش جي نالي سان منصوب آھي. پير الاهي بخش دادو مان پيپلزپارٽي جي اڳواڻ پير مظهر الحق جو والد ھيو ۽ ان جو گھر پڻ ان ڪالوني م واقع آهي. جن يونين ڪائونسل جون حدون اتر ۾ ھڪ ڪلوميٽر لياري ايڪسپريس وي سان ملي ٿي، اولھ ۾ نفيس آباد ۽ مارٽن ڪواٽرز، ڏکڻ م شڪارپور ڪالوني، پي اي سي ايڇ ايس ، ۽ اوورسيز سوسائٽي، اوڀر ۾ عيسا نگري ۽ لياقت نيشنل اسپتال واقع آھن.  ھن يو سي جي ھڪ وڏي ايراضي تي سينٽرل جيل ڪراچي پڻ واقع آھي. ھي ڪالوني سنڌ حڪومت پاڪستان ٺھڻ کانپوءِ انڊيا کان ھجرت ڪري آيل مسلمانن جي رھائش جي سھولت لاء ٺھرائي ھئي. ھن يونين ڪاميٽي ۾ 2015 جي بلدياتي چونڊن ۾ ايم ڪيو ايم پاڪستان جو محمد شاھد خان چيئرمين ۽ مشتاق علي وائيس چيئرمين چونڊجي آيا ھئا. ھن يو سي ۾ اردو ڳالهائيندڙ ، سنڌي، پٺاڻ ۽ ٻيا رھندڙ آھن. پٺاڻن جي اڪثريت ان جي نشتر بستي ۾ رهندڙ آهي.

## تعليم ۽ صحت
ھتان جي تعليمي ادارن ۾ آغا خان گورنمينٽ گرلس ڪاليج، گورنمينٽ گرلس ڊگري ڪاليج، ڪراچي ڪڊز يونيورسٽي، ايس ايس گرامر اسڪول، لٽل ھيون انگلش اسڪول، لٽل ووڊ اسڪول، ڪريسنٽ گرامر ھاء اسڪول، ايس اين ايس ايجوڪيشن سسٽم شامل آهن. صحت جي سھولت لاء ھتي جام ڪوثر پبلڪ ويلفيئر اسپتال، فيملي ميڊيڪل سينٽر،  پڻ واقع آهي .
## مشھور جايون
ھتي جي مشهور جاين م سينٽرل جيل ڪراچي، پي آء بي ڪرڪيٽ گرائونڊ( جيڪو ڪراچي ميونسپل پبلڪ پارڪ ۾ واقع آهي)، پاڪستان پوسٽ آفيس، خواجه ناظم الدين ھال، مدني مسجد، جامعہ مدرسا راشديه ۽ کتري مسجد شامل آهن. ايم ڪيو ايم جي اڳواڻ فاروق ستار جي رھائش پڻ ھن ڪالوني ۾ واقع آهي.

## روڊ
ھن يو سي جي حدن سان ملندڙ روڊن ۾ لياري ايڪسپريس وي، مارٽن روڊ، جيل روڊ،
يو سي جي اندر گذرندڙ مشھور روڊن م پي آء بي ڪالوني مين روڊ، شھيد اسلم روڊ شامل آهن.

## حوالا

زمرو:ڪراچي جون يونين ڪاؤنسلون
زمرو:ڪراچي ۾ عمارتون ۽ ساختون
زمرو:گلشن اقبال ٽائون جو يونين ڪائونسلون
سوڪ سينٽر

**يو سي سوڪ سينٽر  ** ڪراچي ايسٽ ضلعي جي ھڪ يونين ڪاميٽي جو نالو آهي جيڪا ان ضلعي جي تعلقي گلشن اقبال سب ڊويزن  ۾ واقع آهي.  ان جي اوڀر ۾ پي اي ايف فيصل ڪينٽونمينٽ  ۽ اتر ۾ گلشنِ اقبال، ۽ اولھ ۾ عيسا نگري ۽ ڏکڻ ۾ پي اي سي ايڇ ايس ون واقع آهي. ھن يو سي جي علائقن م  بلاڪ 14، الھلال ڪو آپريٽو سوسائٽي، چاندني، شرف آباد، بھادر آباد، ڪڇي ميمڻ ، سي پي ۽ بيرار سوسائٽي ۽ مقبول عام وارا علائقا شامل آهن. 2013 کان اڳ ان جو درجو گلشن ٽائون جي ساڳي نالي سان يونين ڪاؤنسل نمبر 13 ھيو. 2013 ۾ ان کي جمشيد ڪوارٽرز جي نالي سان بحال ٿيل تعلقي ۾ شامل ڪيو ويو. ھن يو سي ۾ اردو ڳالهائيندڙ اڪثريت ۾ آھن ان کان سواءِ سنڌي پنجابي پٺاڻ، سرائڪي ماڻھو پڻ رھندڙ آھن. 2015 جي بلدياتي اليڪشن ۾ ھن يو سي م چيئرمين جي سيٽ تي سيد محمد شعيب چونڊجي آيو ۽ وائيس چيئرمين جي سيٽ تي سرور حسين چونڊجي آيا. ٻنھي جو تعلق ايم ڪيو ايم پاڪستان سان آھي   ھن يو سي جو نالو سرڪاري ۽ نيم سرڪاري آفيسن جي ھڪ مشھور عمارت  سوڪ سينٽر جي ڪري پيو ڇوته ان بلڊنگ جي جي پسگردائيءَ وارو علائقو ھن يو سي ۾ شامل آھي. حسن اسڪوائر جي ڀرسان يونيورسٽي روڊ تي اھا عمارت گلشن اقبال جو اھم مقام آهي جتي گاڏين جي رجسٽريشن واري مرڪزي آفيس پڻ واقع آهي. ان يونين ڪائونسل  جي چوڌاري عيسا نگري، آغا خان ھاسپيٽل ۽ ٻيا علائقا واقع آهن. ھن يو سي م آغا خان يونيورسٽي، خاتون پاڪستان ڊگري ڪاليج، ھوم ايڪانامڪس ڪاليج، خاتون پاڪستان فاطمه جناح اسڪول ۽ ڪاليج،  آغا خان يونيورسٽي ھاسپيٽل، لياقت نيشنل اسپتال، ميڊيڪيئر ڪارڊيائڪ اينڊ جنرل ھاسپيٽل،  يونيورسٽي روڊ، اسٽيڊيم روڊ، شھيد ملت روڊ،  چار مينار چورنگي بھادر آباد، عالمگير روڊ،  نئشنل اسٽيڊيم ، آغا خان يونيورسٽي ھاسپيٽل اسپورٽس ڪامپليڪس، لياقت نيشنل اسپتال وارو ڪرڪيٽ گرائونڊ، روشني پارڪ، ڪوڪان فيملي پارڪ،   پير پاڳاري وارو ڪنگري هائوس، بھادر آباد ٿاڻو، پي ٽي وي ڪراچي سينٽر واقع آھن.

## حوالا