open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ليليٰ پهلوي

**ليلا پهلوي** ( پرشين ؛ 27 مارچ 1970 - 10 جون 2001) ايران جي شهزادي ۽ محمد رضا شاهه ۽ سندس ٽئين زال، شهبانو فرح پهلوي جي ننڍي ڌيءَ هئي.

## پهِريِن جيون
ليليٰ پهلوي 27 مارچ 1970 تي ايران جي شهر تهران ۾ جنم ورتو. هوءَ رضا ۽ فرح پهلوي جي چوٿين ۽ ننڍي ڌيءُ هئي.  هن جا ٻه وڏا ڀائر، هڪ وڏي ڀيڻ ۽ هڪ وڏي ويڳي ڀيڻ هئي. 

## ڏيھ نيڪالي ۾
شهزادي ليلا نو سالن جي هئي جڏهن سندس گھراڻي کي 1979 جي ايراني انقلاب جي نتيجي ۾ ڏيھ نيڪالي تي مجبور ڪيو ويو. 1980 ۾ مصر ۾ سندس پيءُ جي نان هوجڪنز ليمفوما کان موت کان پوءِ، ڪٽنب آمريڪا ۾ آباد ٿيو. هن نيويارڪ شهر ۾ گڏيل قومن جي انٽرنيشنل اسڪول ۾ پڙھائي ڪئي ۽ 1988 ۾ رائي ڪنٽري ڊي اسڪول مان گريجوئيشن ڪئي  هوءَ فارسي، انگريزي ۽ فرينچ، انهي سان گڏ ڪجهه اسپيني ۽ اطالوي پڻ رواني سان ڳالهائيندي هئي. هن پنهنجو گهڻو وقت گرين وچ، ڪنيڪٽيڪٽ ۽ پيرس ۾ پنهنجي گهر جي وچ ۾ سفر ڪندي گذاريو، جتي سندس ماءُ رهندي هئي.

ليلا پهلوي براون يونيورسٽي ۾ ساھت ۽ فلسفي جو اڀياس ڪيو ۽ هن 1992 ۾ گريجوئيشن ڪئي.  جڏهن ته، ڪجهه ذريعن جو چوڻ آهي ته هن خراب صحت جي ڪري گريجوئيشن کان اڳ يونيورسٽي ڇڏي ڏني.  هوءَ ڊزائنر ويلنٽينو لاءِ هڪ وقت جي ماڊل هئي، ۽ انورڪسيا نروسا ، پراڻو گهٽ پاڻ ڀائنڻ، سخت ڊپريشن  ۽ ڪرونڪ ٿڪاوٽ سنڊروم ۾ ورتل هئي. 

## موت
thumb|ليلا پهلوي جي قبر، پاسي قبرستان ، پيرس، فرانس ۾
آچر 10 جون 2001 تي، ليلا کي سندس ڊاڪٽر لنڊن جي ليونارڊ هوٽل ۾ سندس ڪمري ۾ 19:30 BST کان ٿورو اڳ مئل حالت ۾ لڌو.  هن کي پنهنجي سرير ۾ سيڪونل جي پنج ڀيرا کان وڌيڪ موتمار خوراڪ، هڪ باربيٽيوريٽ جيڪو بي خوابي جي علاج لاءِ استعمال ٿيندو هو، ڪوڪين جي غير جان ليوا مقدار سان گڏ مليو،  ظاهري طور تي آپگھات ڏسڻ ۾ آيو.  هوءَ بستري تي ملي، سندس جسم سالن جي انورڪسيا ، بليميا ،  ۽ کاڌي جي عدم برداشت جي ڪري ڪمزور هو.  سندس موت جي رپورٽ پٽاندڙ، جنهن ۾ ويسٽ منسٽر ڪورونر ڪورٽ پاران ڪيل پوسٽ مارٽم مان معلومات شامل هئي، هن هڪ ملاقات دوران پنهنجي ڊاڪٽر جي ڊيسڪ تان سيڪونل چوري ڪئي ۽ دوا جي عادي هئي، عام طور تي مقرر ڪيل ٻن جي بدران هڪ ئي وقت 40 گوليون وٺندي هئي. 

17 جون 2001 تي، هن کي سندس ناني، فريده ديبا (نئي گھوٽبي) جي ڀرسان، پيرس، فرانس جي سيميٽيئر ڊي پاسي ۾ دفن ڪيو ويو. جنازي ۾ سندس ماءُ، ايران جي اڳوڻي شاهي خاندان؛ گڏوگڏ اڳوڻي فرانسيسي شاهي گهراڻي جا ڀاتي؛ ۽ فريڊرڪ ميٽررينڊ ، مرحوم فرانسيسي صدر فرانسوا ميٽررينڊ جو ڀائٽيو شامل هئا. 

4 جنوري 2011 تي، سندس ڀاءُ علي رضا پهلوي بوسٽن ، ميساچوسٽس ۾ سندس گهر ۾ هڪ ظاهري طور آپگھات جي ڪري مئل مليو. 

## حوالا

## ٻاھرين ڳنڍڻا

* 
* Leila's Memorial site by her mother
* Iranian.com editorial about Pahlavi's death
* Guardian article about results of Pahlavi death inquest

زمرو:2001ع جون فوتگيون
زمرو:1970ع جون پيدائشون
زمرو:ايراني ناري ماڊل
زمرو:پھلوي راڄڪماريون
فرحناز پهلوي

​

**فرحناز پهلوي** ( پرشين ؛ ڄم 12 مارچ 1963) ايران جي اڳوڻي شاھ سرڳواسي شاهه محمد رضا پهلوي جي ڌيءَ آهي، جيڪا سندس ٽئين زال، فرح ديبا جي اولاد مان آهي.

## تعليم
هن تهران ۾ نياوران اسپيشل اسڪول، آمريڪا جي ڪنيڪٽيڪٽ جي سمسبري ۾ ايٿل واڪر اسڪول ۽ مصر جي قاهره ۾ قاهره آمريڪن ڪاليج ۾ تعليم ورتي. 1981 کان 1982 تائين، هن ورمونٽ جي بيننگٽن ڪاليج ۾ شرڪت ڪئي. هن 1986 ۾ ڪولمبيا يونيورسٽي مان سماجي ڪم ۾ بيچلر آف آرٽس ۽ 1990 ۾ ساڳئي يونيورسٽي مان ٻارن جي نفسيات ۾ ماسٽر جي ڊگري حاصل ڪئي.

*[[لاس اينجلس ٽائمز]]* ۾ 2004ع جي هڪ مضمون پٽاندڙ، هن ٻڌايو ته يونيسيف جهڙين بين الاقوامي واھر ادارن ۾ نوڪري ڳولڻ جي ڪوشش ڪئي، پر سندس ماءُ جي مطابق، پوءِ سندس نالي جي ڪري کيس رد ڪيو ويو. 

## شخصي جيون
فرح ناز ڪڏهن به شادي نه ڪئي آهي ۽ نه ئي ڪو اولاد آهي. هوءَ پنهنجي ڪٽنب سان گڏ رهي ٿي.

## حوالا

* Bruges, Jean-Jacques de, "Shahbanou Farah" *[[Point de Vue]]*, 31 آگسٽ-6 سيپٽمبر 2005، شمارو 2980
* "شاهه جي ڌيءَ جلاوطني برداشت نه ڪري سگهي،" بي بي سي نيوز، 12 جون 2001 https://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/1384839.stm
* "ايران ۾ اونداهي تي روشني جي فتح ويجهو آهي"، ايران پريس سروس، 27 جولاءِ 2001 http://www.iran-press-service.com/articles_2003/Jul-2003/shah_mourning_27703.htm    تي
* بهرام پور، تارا، "گلوڪار گم ٿيل نوجوانن ۽ گم ٿيل ملڪ جي يادن کي بحال ڪري ٿو"، *[[دي نيو يارڪ ٽائمز]]* ، 28 آگسٽ 2000
* ڪريبس، البن ۽ رابرٽ ميڪ جي. ٿامس ، "ماڻهن تي نوٽس: پهلويس [sic] نيو انگلينڊ اسڪول بابت پڇا ڳاڇا"، *دي نيو يارڪ ٽائمز* ، 16 نومبر 1981، صفحو B5
* ڪريبس، البن ۽ رابرٽ ميڪ جي. ٿامس، "نوٽس آن پيپل: اي ڊيٽر آف شاهه آڊيٽنگ ڪاليج ڪلاسز"، *دي نيو يارڪ ٽائمز* ، 28 نومبر 1981، صفحو 39
* "شهزادي فرحناز: ليس 20 جواب"، *پوائنٽ ڊي وو* ، مارچ 1983
* مارڪسيز، ڪرسٽوفر، "پٽ آف شاهه ايڊووڪيٽس ڊيموڪريسي فار ايران"، *برڪشائر ايگل* ، 21 اپريل 2004
* ڪننگھم، بل، "اسپرنگ سائٽنگز"، *دي نيو يارڪ ٽائمز* ، 28 مارچ 2004، صفحو 9
* بيومونٽ، پيٽر، "ايران ۾ پاڻي جي وسيلن جي ترقي"، *دي جيوگرافيڪل جرنل* ، جلد 140، نمبر 3 (آڪٽوبر 1974)، صفحا 418-431

## ٻاهريان ڳنڍڻا

زمرو:جيوت ماڻهو
زمرو:1963ع جون پيدائشون
زمرو:پھلوي راڄڪماريون
زمرو:اڻ-نظرثاني ٿيل ترجمن وارا صفحا
گروھي يڪجھتي

**گروهي يڪجهتي** (Group cohesiveness) مان مراد اهي رابطا يا طاقتور لڳاءُ آهن جيڪي هڪ سماجي گروھ جي ميمبرن کي هڪٻئي سان ۽ پوري گروھ! سان ڳنڍين ٿا. جيتوڻيڪ هي يڪجهتي هڪ گهڻ-رخي عمل آهي، پر ان کي چار مکيه حصن ۾ ورهايو وڃي ٿو: سماجي لاڳاپا، ڪم جا لاڳاپا، محسوس ٿيل اتحاد، ۽ جذبا. مضبوط گروهه جي ميمبرن ۾ شموليت جو رجحان وڌيڪ هوندو آهي ۽ اهي گروهه سان گڏ رهڻ کي ترجيح ڏيندا آهن.

## وصف
گروهي يڪجهتي جي وصف مختلف طريقن سان ڪئي ويندي آهي. جيتوڻيڪ محققن جا خيال مختلف آهن، پر اڪثر محقق ان کي "ڪم سان وابستگي" ۽ "گروهه ڏانهن بين الشخصي ڪشش" طور بيان ڪن ٿا.

يڪجهتي کي وڌيڪ واضح طور تي گروهه جي ان رجحان طور بيان ڪري سگهجي ٿو جنهن ۾ ميمبر ڪنهن مقصد کي حاصل ڪرڻ يا ميمبرن جي جذباتي ضرورتن کي پورو ڪرڻ لاءِ متحد ٿي ڪم ڪن ٿا. هن تعريف ۾ يڪجهتي جا اهم پهلو شامل آهن: ان جي گهڻ-رخي فطرت، وقت سان گڏ بدلجندڙ نوعيت، مقصد تي ٻڌل بنياد، ۽ جذباتي پهلو.

## يڪجهتي جا بنياد
گروهه جي ميمبرن جي وچ ۾ رابطا پاڻمرادو پيدا نه ٿيندا آهن، پر اهي مختلف عنصرن جهڙوڪ ڪشش، هم آهنگي، گروهه سان تعلق جو احساس ۽ گڏيل جذبن مان جنم وٺندا آهن.

### ڪشش (Attraction)
فيستنگر ۽ سندس ساٿين 1950ع ۾ ڪشش کي گروهه کي متحد رکندڙ طاقت طور پيش ڪيو. جڏهن گروهه جي ميمبرن جي وچ ۾ بين الشخصي تعلقات وڌي ويندا آهن، ته اهو هڪ عام گروهه کي يڪجهت گروهه ۾ تبديل ڪري ڇڏيندو آهي.

### تعلق جو احساس (Sense of belonging)
هڪ متحد گروهه ۾ فرد پاڻ کي هڪ مڪمل اڪائي محسوس ڪندا آهن. گروهه جا ميمبر گروهه سان وفاداري، گروهه سان سڃاڻپ ۽ پاڻ کي ميمبر طور ظاهر ڪري پنهنجي تعلق واري احساس جو اظهار ڪندا آهن. اهي پنهنجي ٻڌي کي بيان ڪرڻ لاءِ "اسان"، "خاندان"، "ٽيم" يا "برادري" جهڙا لفظ استعمال ڪندا آهن.

### هم آهنگي (Coordination)
اهو مڃيو وڃي ٿو ته يڪجهتي صرف ميمبرن جي وچ ۾ لاڳاپن جو نالو ناهي، پر گڏجي ڪم ڪرڻ ۽ مقرر ڪيل مقصدن کي حاصل ڪرڻ جي جذبي جو نالو آهي. فوجي دستا يا جهاز جا عملو (flight crews) ان جو بهترين مثال آهن.

### گڏيل جذبا (Shared emotions)
هڪ متحد گروهه جي سڀ کان واضح خاصيت گڏيل مثبت جذبا آهن. جڏهن گروهه جا سڀ ميمبر ڪنهن واقعي تي هڪ جهڙو ردعمل ڏيندا آهن، ته ان کي "اجتماعي جذبو" چيو ويندو آهي.

## يڪجهتي تي اثر انداز ٿيندڙ عنصر
ميمبرن کي گڏ رکندڙ طاقتون مثبت (گڏيل انعام) يا منفي (گروهه ڇڏڻ جي صورت ۾ نقصان) ٿي سگهن ٿيون. مکيه عنصر هي آهن:

* **ميمبرن جي هڪجهڙائي:** نسل، قوميت، پيشو، عمر، ۽ قدرن جي هڪجهڙائي عام طور تي يڪجهتي کي وڌائيندي آهي.
* **گروهه جو قد:** ننڍا گروهه وڏن گروهن جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ متحد هوندا آهن. وڏن گروهن ۾ "سماجي سستي" (social loafing) پيدا ٿيڻ جو خطرو هوندو آهي.
* **داخلا جي ڏکيائي:** جن گروهن ۾ شامل ٿيڻ ڏکيو هوندو آهي، انهن جي ميمبرن ۾ گروهه لاءِ قدر وڌيڪ هوندو آهي.
* **ٻاهريون مقابلو ۽ خطرا:** جڏهن ڪنهن گروهه کي ٻاهران خطرو محسوس ٿيندو آهي، ته ان جا ميمبر پاڻ ۾ وڌيڪ متحد ٿي ويندا آهن.

## نتيجا
گروهي يڪجهتي جا مثبت ۽ منفي ٻئي اثر ٿي سگهن ٿا:

* **تحريڪ (Motivation):** متحد ٽيم ۾ ميمبرن جي تحريڪ ۽ جوش وڌيڪ هوندو آهي.
* **ڪارڪردگي (Performance):** اڪثر اڀياس ظاهر ڪن ٿا ته يڪجهتي ۽ ڪارڪردگي جي وچ ۾ گهرو تعلق آهي. بهتر يڪجهتي بهتر نتيجا ڏئي ٿي.
* **ميمبرن جي اطمينان:** متحد گروهه جا ميمبر وڌيڪ خوش ۽ مطمئن رهندا آهن.

## حوالا

زمرو:سماجي گروهه
زمرو:معاشرتي نفسيات
سماجي عمل

سماجيات ۾، **سماجي عمل** (social action)، جنهن کي **ويبرين سماجي عمل** پڻ چيو ويندو آهي، هڪ اهڙو عمل آهي جيڪو ٻين فردن (يا 'ايجنٽن') جي عملن ۽ ردعملن کي نظر ۾ رکي ڪيو وڃي. ميڪس ويبر جي مطابق، "عمل تڏهن 'سماجي' هوندو آهي جڏهن ان جي موضوعي معنيٰ ٻين جي رويي کي نظر ۾ رکي ۽ ان جي نتيجي ۾ پنهنجو رخ طئي ڪري."

## ميڪس ويبر

هن بنيادي تصور کي بنيادي طور تي ميڪس ويبر جي غير مثبتيت پسند (non-positivist) نظريي ۾ ترقي ڏني وئي ته جيئن اهو مشاهدو ڪري سگهجي ته انساني رويو سماجي دائري ۾ سبب ۽ اثر (cause and effect) سان ڪيئن لاڳاپيل آهي. ويبر لاءِ، سماجيات سماج ۽ رويي جو مطالعو آهي، تنهن ڪري ان کي باهمي عمل (interaction) جي دل تائين ڏسڻ گهرجي. سماجي عمل جو نظريو، ساختي فعليه پسند (structural functionalist) پوزيشن کان وڌيڪ، اهو قبول ڪري ٿو ته انسان سماجي حوالن ۽ ٻين ماڻهن تي ان جي اثرن جي مطابق پنهنجي عملن ۾ تبديلي آڻيندا آهن؛ جڏهن ڪو امڪاني ردعمل گهربل نه هوندو آهي، ته عمل کي ان مطابق تبديل ڪيو ويندو آهي.

## قسم
# **[[عقلي عمل]]** (Rational actions): اهي عمل جيڪي ڪنهن قيمتي مقصد کي حاصل ڪرڻ لاءِ ڪيا وڃن، پر ان جي نتيجن جي پرواهه ڪرڻ کان سواءِ ('مقصد وسيلن کي جائز بڻائي ٿو').
# **[[مقصد-واسطي عمل]]** (Instrumental action): اهي عمل جيڪي ڪنهن مقصد کي ٻين مقصدن جي مقابلي ۾ جانچڻ ۽ ان کي حاصل ڪرڻ لاءِ مختلف ذريعن (۽ نتيجن) تي مڪمل غور ڪرڻ کانپوءِ ڪيا وڃن. هڪ مثال هڪ هاءِ اسڪول جي شاگرد جو وڪيل بڻجڻ جي تياري ڪرڻ آهي.
# **تاثراتي عمل** (Affectual action): اهي عمل جيڪي جذبات جي بنياد تي، ذاتي احساسن جي اظهار لاءِ ڪيا وڃن. مثال طور، ڪنهن فتح تي خوشي ملهائڻ يا جنازي تي روئڻ.
# **[[روايتي عمل]]** (Traditional actions): اهي عمل جيڪي روايت جي ڪري ڪيا وڃن، ڇاڪاڻ ته اهي خاص حالتن ۾ هميشه هڪ خاص طريقي سان ڪيا ويندا آهن. مثال طور، آچر تي آرام ڪرڻ يا خاص ثقافتي لباس پائڻ.

سماجي درجي بندي ۾، سماجي عمل رويي ۽ عام عمل کان وڌيڪ ترقي يافته آهي، جنهن کان پوءِ سماجي رابطو، سماجي باهمي عمل ۽ سماجي لاڳاپا اچن ٿا.

## پڻ ڏسندا

* عمل جو نظريو (سماجيات)
* اجتماعي عمل
* علامتي باهمي عمل
* ورسٽيهن (Verstehen)

## وڌيڪ پڙهڻ لاءِ
* 

## حوالا
خانداني سماجيات

**خانداني سماجيات** (Sociology of the family) سماجيات جي هڪ ذيلي شاخ آهي جنهن ۾ محقق ۽ تعليمي ماهر خانداني بناوت کي هڪ سماجي اداري ۽ سماجي تربيت جي هڪ اڪائي طور مختلف سماجي نقطه نظر سان مطالعو ڪندا آهن. ان کي منظم سماجي لاڳاپن ۽ گروهي متحرڪن (group dynamics) جي هڪ مثال طور ڏسي سگهجي ٿو.

## بنيادي مرڪزي علائقا

## طريقو (Methodology)

### مقداري (Quantitative)
خانداني سماجيات ۾ مقداري اڀياس اڪثر ڪري سروي ريسرچ، يا سرڪاري رڪارڊ ۽ قومي آدمشماري جي انگن اکرن تي ٻڌل هوندا آهن. مثال طور، آمريڪا ۾ هر 10 سالن بعد آدمشماري ٿيندي آهي، جنهن ذريعي گهرن جي بناوت، شادي، طلاق ۽ ٻارن جي پرورش بابت انگ اکر گڏ ڪيا ويندا آهن.

### معياريتي (Qualitative)
ٻيو طريقو خاندانن جو ايٿنوگرافڪ يا مشاهدي وارو مطالعو آهي. هي طريقو خاندان جي ميمبرن جي وچ ۾ باهمي لاڳاپن ۽ اندروني معاملن کي گهرائي سان سمجهڻ لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي. هي خاص طور تي تنظيمي رشتن، گهريلو تشدد يا حاشيي تي اڇلايل خاندانن جي آواز کي سمجهڻ لاءِ ڪارائتو آهي.

## نسلي ميلاپ جي سماجيات (Interracial Intimacy)
مغربي سماج ۾ نسل جي تعمير نسلي ميلاپ يا شادي کي هڪ الڳ نقطه نظر ڏنو آهي. جيتوڻيڪ سول رائيٽس جي دور کان پوءِ آمريڪا ۽ يورپ ۾ مختلف نسلن جي وچ ۾ شاديون وڌيون آهن ۽ سماجي طور قبول ڪيون وڃن ٿيون، پر اڃا تائين آبادي جو هڪ حصو ان کي مڪمل طور تي قبول نٿو ڪري. اسٽيفني ڪونٽز پنهنجي ڪتاب *American Families* ۾ انهن مشڪلاتن جو ذڪر ڪيو آهي جيڪي انهن جوڙن کي گذريل دور ۾ پيش آيون.

## شادي جي سماجيات
سوشيالوجسٽ اسٽيفني ڪونٽز موجب، آمريڪي خاندان هميشه پنهنجي معاشي ضرورتن جي بنياد تي طئي ٿيندو رهيو آهي. 1950ع واري ڏهاڪي ۾ "خوشحال نيوڪليئر فيملي" جو هڪ افسانو پيدا ڪيو ويو، جڏهن ته تاريخي طور خاندانن جي بناوت مختلف رهي آهي.

اڄڪلهه اسان شادي جي بناوت ۾ تبديلي ڏسي رهيا آهيون جتي عورتون ڪمائيندڙ (breadwinner) جو ڪردار به ادا ڪن ٿيون پر انهن کان اڃا به گهر سنڀالڻ جي اميد رکي وڃي ٿي. ان کي "نيو-ٽريڊيشنلسٽ" (neo-traditionalist) چيو ويندو آهي.

### شادي جي مارڪيٽ
ان کي سمجهڻ لاءِ مختلف نظرياتي ماڊل آهن. تعليمي سطح هڪ اهم عنصر آهي؛ اڀياس ظاهر ڪن ٿا ته ماڻهو اڪثر پنهنجي تعليم جي برابر جوڙو چونڊيندا آهن. گهٽ تعليم يافته مردن ۾ شادي نه ڪرڻ جو رجحان وڌي رهيو آهي ڇو ته اهڙين شادين ۾ طلاق جي شرح وڌيڪ هوندي آهي.

## حوالا
گهٽ ۾ گهٽ اجرت

**گهٽ ۾ گهٽ اجرت** (Minimum wage) اها گهٽ ۾ گهٽ اجرت آهي جيڪا ملازمت ڏيندڙ ادارا قانوني طور تي پنهنجي ملازمن کي ادا ڪرڻ جا پابند هوندا آهن—هي هڪ اهڙو قيمتي معيار (price floor) آهي جنهن کان گهٽ تي ملازم پنهنجو پورهيو نٿا وڪڻي سگهن. 20هين صديءَ جي پڄاڻيءَ تائين دنيا جي اڪثر ملڪن گهٽ ۾ گهٽ اجرت بابت قانون سازي ڪري ورتي هئي. ڇاڪاڻ ته گهٽ ۾ گهٽ اجرت پورهئي جي قيمت کي وڌائي ٿي، ان ڪري ڪمپنيون اڪثر ڪري عارضي پورهيتن جو استعمال ڪندي، پورهئي کي انهن هنڌن تي منتقل ڪندي جتي گهٽ ۾ گهٽ اجرت گهٽ هجي، يا ڪم کي خودڪار نظام (Automation) تي منتقل ڪري انهن قانونن کان بچڻ جي ڪوشش ڪنديون آهن.

گهٽ ۾ گهٽ اجرت جي تحريڪ جو شروعاتي مقصد پورهيتن جي استحصال کي روڪڻ هو، خاص ڪري انهن مالڪن کان جيڪي پورهيتن تي غير منصفانه طاقت رکندا هئا. وقت سان گڏ، گهٽ ۾ گهٽ اجرت کي گهٽ آمدني وارن خاندانن جي مدد ڪرڻ جي هڪ طريقي طور ڏٺو ويو. نيوزيلينڊ پهريون ملڪ هو جنهن 1894ع ۾ اهڙو قانون پاس ڪيو.

رسد ۽ طلب (Supply and demand) جا ماڊل ظاهر ڪن ٿا ته گهٽ ۾ گهٽ اجرت سبب نوڪرين ۾ گهٽتائي اچي سگهي ٿي؛ پر، ڪجهه خاص حالتن (Monopsony) ۾ جتي مالڪ جي مارڪيٽ تي گرفت هجي، هي روزگار جا موقعا وڌائي به سگهي ٿي. گهٽ ۾ گهٽ اجرت جا حامي چون ٿا ته ان سان پورهيتن جي زندگيءَ جو معيار بلند ٿئي ٿو، غربت ۾ گهٽتائي اچي ٿي ۽ سماجي اڻ برابري گهٽجي ٿي. ان جي برعڪس، مخالفن جو دليل آهي ته هي غربت ۽ بيروزگاري کي وڌائي ٿو ڇاڪاڻ ته ڪجهه گهٽ مهارت رکندڙ پورهيتن کي نوڪريون نه ملنديون.

## تاريخ

جديد گهٽ ۾ گهٽ اجرت جي قانونن جي شروعات 1349ع جي "Ordinance of Labourers" کان ٿئي ٿي، جيڪو شاهه ايڊورڊ III پاران جاري ڪيل هڪ فرمان هو جنهن ۾ *وڌ ۾ وڌ اجرت* (maximum wage) مقرر ڪئي وئي هئي. ان جو سبب ڪاري موت (Black Death) کانپوءِ پورهيتن جي شديد کوٽ هئي جنهن ڪري اجرتون وڌي ويون هيون.

وقت گذرڻ سان گڏ، انهن قانونن جو رخ بدليو ۽ اهي گهٽ ۾ گهٽ حد مقرر ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيڻ لڳا. 1604ع ۾ ڪنگ جيمز I پاران ڪپڙي جي صنعت جي ورڪرن لاءِ گهٽ ۾ گهٽ اجرت مقرر ڪئي وئي.

19هين صديءَ جي پڄاڻيءَ تي نيوزيلينڊ ۽ آسٽريليا ۾ پهريون ڀيرو جديد قانون سازي ڪئي وئي. آمريڪا ۾ قومي سطح تي 1938ع ۾ ۽ برطانيه ۾ ٻيهر 1998ع ۾ گهٽ ۾ گهٽ اجرت جا قانون متعارف ڪرايا ويا. هن وقت دنيا جي 90 سيڪڙو کان وڌيڪ ملڪن ۾ گهٽ ۾ گهٽ اجرت بابت ڪنهن نه ڪنهن قسم جو قانون موجود آهي.

## گهٽ ۾ گهٽ اجرت جا قانون

دنيا جي ڪيترن ئي حصن ۾ گهٽ ۾ گهٽ اجرت جي شرح مختلف هوندي آهي. يورپي يونين جي 27 ميمبر ملڪن مان 21 ملڪن ۾ قومي سطح تي گهٽ ۾ گهٽ اجرت مقرر آهي. ٻئي طرف، سوئيڊن، فنلينڊ، ڊنمارڪ ۽ اٽلي جهڙن ملڪن ۾ ڪو به سرڪاري قانون ناهي، پر اتي ملازمن جون تنظيمون ۽ يونينون ملي ڪري اجرتون طئي ڪنديون آهن.

## حوالا
فلاحي خرچ

**فلاحي خرچ** (Welfare spending) حڪومتي مدد جو هڪ قسم آهي جنهن جو مقصد اهو يقيني بڻائڻ آهي ته معاشري جا ميمبر پنهنجون بنيادي انساني ضرورتون جهڙوڪ کاڌو ۽ پناهه پوريون ڪري سگهن. **سماجي سيڪيورٽي** (Social security) يا ته فلاح و بهبود (welfare) جو مترادف ٿي سگهي ٿو، يا وري مخصوص طور تي سماجي انشورنس جي پروگرامن ڏانهن اشارو ڪري ٿو جيڪي صرف انهن کي مدد فراهم ڪن ٿا جن اڳ ۾ حصو (contributions) ڏنو هجي (مثال طور پينشن), ان جي برعڪس سماجي امداد جي پروگرامن جي جيڪي صرف ضرورت جي بنياد تي مدد فراهم ڪن ٿا (مثال طور معذوري فائدا).

بين الاقوامي پورهيت تنظيم (ILO) سماجي سيڪيورٽي جي تعريف ۾ پيريءَ جي پينشن، ٻارن جي سار سنڀال جي مدد، طبي علاج، والدين جي موڪل، بيماري جي موڪل، بيروزگاري الائونس، ۽ ڪم دوران لڳندڙ چوٽ جو معاوضو شامل ڪري ٿي. وسيع نموني، فلاح و بهبود ۾ سماجي خدمتون جهڙوڪ تعليم، انفراسٽرڪچر، پيشي ورانه تربيت، ۽ عوامي هائوسنگ پڻ شامل ٿي سگهن ٿا. هڪ فلاحي رياست ۾، رياست معاشري جي صحت، تعليم ۽ فلاح و بهبود جي ذميواري کڻندي آهي.

ڪجهه مورخ ستين صديءَ (634 عيسوي) جي خلافت راشده جي خليفي حضرت عمر جي **زڪوات** جي پاليسيءَ کي عالمي سرڪاري فلاح و بهبود جو ابتدائي مثال سمجهن ٿا. پهرين جديد فلاحي رياست جرمن سلطنت (1871-1918) هئي، جتي بسمارڪ حڪومت 1889ع ۾ سماجي سيڪيورٽي متعارف ڪرائي هئي. انساني حقن جي عالمي پڌرنامي جي آرٽيڪل 22 ۽ 25 ۾ سماجي سيڪيورٽي ۽ مناسب زندگي جي معيار جي حق تي زور ڏنو ويو آهي.

## تاريخ

رومي سلطنت ۾، پهرين شهنشاهه آگسٽس انهن شهرين لاءِ مفت اناج جي ورڇ (Cura Annonae) شروع ڪئي هئي جيڪي هر مهيني کاڌو خريد ڪرڻ جي سگهه نه رکندا هئا. سماجي فلاح و بهبود کي شهنشاهه تراجلان (Trajan) وڌيڪ هٿي ڏني.

چين جي سونگ خاندان (960 عيسوي) به ڪيترن ئي فلاحي پروگرامن جي مدد ڪئي هئي، جن ۾ سرڪاري اسپتالون، هارين لاءِ گهٽ وياج تي قرض، سرڪاري يتيم خانا، ۽ غريبن لاءِ مفت دوائون شامل هيون. قديم يوناني شهرن ۾ غريبن ۽ غلامن لاءِ مفت طبي سهولتون موجود هيون.

اسلامي تاريخ ۾ ستين صديءَ ۾ خليفي حضرت عمر زڪوات کي هڪ منظم سماجي سيڪيورٽي ٽيڪس طور لاڳو ڪيو. حڪومتي زڪوات جا فنڊ مختلف گروهن ۾ ورهايا ويندا هئا، جن ۾ غريب ماڻهو ۽ اهي ماڻهو جيڪي سخت قرض ۾ هوندا هئا، شامل هئا. زڪوات جو گڏ ڪرڻ اموي ۽ عباسي خلافتن دوران وڌيو.

اهڙي طرح، يهودي روايت ۾ به **صدقو** (tzedakah) هڪ مذهبي ذميواري آهي. يهودي بائيبل جي احڪامن موجب غريبن کي فصل جي ڪنڊن مان اناج گڏ ڪرڻ جي اجازت ڏني ويندي هئي ته جيئن انهن جي گذر سفر جو انتظام ٿي سگهي.

يورپ ۾، 1889ع ۾ جرمنيءَ ۾ اوٽو وان بسمارڪ پهريون ڀيرو پورهيت طبقي لاءِ بيمه ۽ پينشن جو نظام متعارف ڪرايو، جنهن کي جديد سماجي سيڪيورٽي جو بنياد سمجهيو وڃي ٿو.

## حوالا

زمرو:معاشرتي نظام
سرگرميت

**سرگرميت** يا **ايڪٽوزم** (Activism) انهن ڪوششن تي مشتمل آهي جيڪي سماجي، سياسي، اقتصادي يا ماحولياتي سڌارن کي هٿي ڏيڻ، روڪڻ، يا ڪنهن خاص رخ ۾ موڙڻ لاءِ ڪيون وڃن ٿيون، ته جيئن معاشري ۾ بهتريءَ لاءِ سماجي تبديلي آڻي سگهجي. سرگرميءَ جا مختلف طريقا ٿي سگهن ٿا، جن ۾ ڪميونٽي ۾ راءِ عامه هموار ڪرڻ (بشمول اخبارن کي خط لکڻ)، چونڊيل نمائندن کي درخواستون (petitions) ڏيڻ، سياسي مهم هلائڻ، ڪاروباري ادارن جو بائيڪاٽ ڪرڻ، يا مظاهرا، مارچ، هڙتال، ڌرڻا (sit-ins) ۽ بک هڙتال شامل آهن.

سرگرمي روزاني بنياد تي مختلف طريقن سان ڪري سگهجي ٿي، جهڙوڪ فن ذريعي (artivism)، ڪمپيوٽر هيڪنگ (hacktivism)، يا رڳو ان فيصلي ذريعي ته پنهنجو پئسو ڪٿي خرچ ڪجي (اقتصادي سرگرميت). مثال طور، ڪنهن ڪمپنيءَ پاران پورهيتن جي استحصال خلاف احتجاج طور ان جون شيون خريد نه ڪرڻ به سرگرميءَ جو هڪ اظهار آهي. تنهن هوندي به، هي اصطلاح عام طور تي اجتماعي عمل لاءِ استعمال ٿئي ٿو، جتي ڪيترائي ماڻهو ملي ڪري احتجاج ڪن ٿا. جڏهن اهڙو عمل با مقصد، منظم ۽ هڪ عرصي تائين جاري رهي ته ان کي سماجي تحريڪ چيو ويندو آهي.

تاريخي طور تي، ڪارڪنن پنهنجي پيغام کي پکيڙڻ لاءِ لٽريچر، پمفلٽن ۽ ڪتابن جو استعمال ڪيو آهي ته جيئن پڙهندڙن کي سماجي انصاف لاءِ قائل ڪري سگهجي. جديد دور ۾ سماجي رابطن جي ذريعن (Social Media) جو استعمال پڻ وڌي ويو آهي.

ڪڏهن ڪڏهن سرگرمي (activism) ۽ دهشتگردي جي وچ ۾ فرق ڪرڻ ڏکيو ٿي ويندو آهي، جنهن کي هڪ 'سنهي لڪير' طور بيان ڪيو ويو آهي.

## تعريفون
*آن لائن ايٽيمولوجي ڊڪشنري* مطابق انگريزي لفظ "activism" سياسي معنيٰ ۾ 1920ع کان ۽ "activist" 1915ع کان استعمال ۾ آيا آهن. 1960ع جي ڏهاڪي ۾ آمريڪا ۾ "نون سماجي تحريڪن" جي اڀار کانپوءِ، سرگرميءَ کي احتجاج جي هڪ عقلي ۽ جمهوري شڪل طور تسليم ڪيو ويو.

پر تاريخ ۾ منظم احتجاج يا بغاوت جو رواج قديم آهي، جهڙوڪ پهرين صدي قبل مسيح ۾ رومي سلطنت ۾ اسپارٽيڪس جي قيادت ۾ ٿيل غلامن جي بغاوت. 1930ع ۾ مهاتما گانڌي جي قيادت ۾ هزارين هندستانين لوڻ مارچ (Salt March) ۾ حصو ورتو، جيڪو برطانوي حڪومت جي جابرانه ٽيڪس خلاف هڪ احتجاج هو، جنهن جي نتيجي ۾ آخرڪار هندستان کي آزادي ملي.

## قسمن جا طريقا

سرگرميءَ کي عام طور تي انساني حقن يا ماحوليات بابت سمجهيو ويندو آهي، پر مذهبي ۽ سياسي نظرياتي سرگرميون به ان جا اهم قسم آهن. 21هين صديءَ ۾ انساني حقن ۽ ماحوليات جي پاڻ ۾ ڳنڍجڻ سان ماحولياتي انصاف ۽ موسمياتي انصاف جهڙيون تحريڪون اڀريون آهن.

### انساني حقن جي سرگرمي
انساني حقن جي سرگرمي جو مقصد بنيادي حقن جو تحفظ ڪرڻ آهي، جهڙوڪ زندگيءَ جو حق، شهريت، ملڪيت، خيال جي آزادي، اظهار جي آزادي، ۽ پرامن گڏجاڻيءَ جي آزادي.

### ماحولياتي سرگرمي
ماحولياتي سرگرمي مختلف صورتن ۾ ٿئي ٿي:
* قدرت جو تحفظ
* گدلاڻ جي روڪٿام ذريعي انساني ماحول جو تحفظ
* قدرتي وسيلن جو بچاءُ
* موسمياتي تبديليءَ کي روڪڻ جون ڪوششون.

## طريقا

ڪارڪن پنهنجن مقصدن جي حاصلات لاءِ مختلف طريقا استعمال ڪندا آهن. عام طور تي عدم تشدد وارا طريقا تشدد واري رستن جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ عوامي همدردي حاصل ڪندا آهن ۽ مقصد تائين پهچڻ ۾ وڌيڪ اثرائتا هوندا آهن.

سويڊن جي موسمياتي ڪارڪن گريٽا ٿنبرگ (Greta Thunberg) "فرائيڊيز فار فيوچر" (Fridays for Future) تحريڪ جي باني طور مشهور آهي.

## حوالا
ڊونڪروورٽ

**ڊونڪَرووُرٽ آٽوموبيلين بي.وي.** ليليسٽيڊ، نيدرليندز ۾ آڌريل ھڪ گاڏين جي ڪمپني آھي جيڪا هٿراڌو طريقي ۾ تمام ھلڪيون گاڏيون ٺاھيندي آھي. اھا ڪمپني 1978 ۾ جوپ ڊونڪروورٽ پاران برپا ڪئي وئي هئي.1996 ۾، ڊونڪروورٽ جي فورڊ انجن کي آڊي انجن سان مٽيو ويو. ڊونڪروورٽ جي نعري - "نو ڪؤمپرومائيز" - جو مطلب آهي ڪنهن به اليڪٽرانڪ مدد جهڙوڪ ABS ( اينٽي لاڪ بريڪنگ سسٽم )، اليڪٽرانڪ اسٽيبلٽي پروگرام (ESP) يا پاور اسٽيئرنگ کان سواءِ گاڏي ھلائڻ.
thumb|ڊونڪروورٽ جو نشان
پورھئي جو قانون

**پورهئي جا قانون** (Labour laws) يا **روزگار جا قانون** اهي قانون آهن جيڪي پورهيتن، ملازمت ڏيندڙ ادارن، ٽريڊ يونينن ۽ حڪومت جي وچ ۾ تعلق کي منظم ڪن ٿا. اجتماعي پورهيت قانون جو تعلق ملازم، مالڪ ۽ يونين جي وچ ۾ ٽه-پکيو (tripartite) تعلق سان هوندو آهي.

انفرادي پورهيت قانون جو تعلق ڪم جي معاهدي ذريعي ملازمن جي حقن سان آهي. روزگار جا معيار اهي سماجي معيار آهن، جن جي تحت ملازمن يا ٺيڪيدارن کي ڪم ڪرڻ جي اجازت ڏني وڃي ٿي. حڪومتي ادارا (جيئن ته آمريڪا جو اڳوڻو ايمپلائيمينٽ اسٽينڊرڊز ايڊمنسٽريشن) پورهيت قانونن تي عمل درآمد کي يقيني بڻائيندا آهن.

## تاريخ

تقريباً 2334 ق.م ۾ سارگون اڪادي پاران ميسوپوٽاميا جي شهرن کي گڏ ڪري هڪ سلطنت بڻائڻ کانپوءِ، هن جي پوٽي نارام سن (2218-2254 ق.م) پاران ماپ، وزن ۽ وقت جا عام معيار مقرر ڪيا ويا، جيڪي مختلف شهرن ۾ ڪم ڪندڙ ڪاريگرن جي تنظيمن (guilds) پاران استعمال ڪيا ويندا هئا. حمورابي جي قانونن (1750-1755 ق.م) ۾ جهاز ٺاهيندڙن ۽ جهاز جي مالڪن جي وچ ۾ ملازمت جي معاهدي ۽ اجرت بابت واضح قانون موجود هئا.

قديم روم ۾ *collegium* اهي تنظيمون هيون جيڪي هڪ قانوني حيثيت رکنديون هيون. جوليس سيزر ۽ آگسٽس جي دور ۾ انهن تنظيمن کي رومي سينيٽ يا شهنشاهه کان منظوري وٺڻ لازمي هئي. روم جي بندرگاهه 'اوستيا' ۾ جهاز رانن جي هڪ باقاعده يونين (guildhall) جا آثار مليا آهن.

پورهيت قانون جو جديد تصور صنعتي انقلاب سان گڏ پيدا ٿيو، جڏهن ننڍي پيماني تي پيداوار جي جاءِ تي وڏيون فيڪٽريون قائم ٿيون. پورهيتن بهتر حالتن ۽ يونين سازي جي حقن لاءِ جدوجهد ڪئي، جڏهن ته مالڪن گهٽ قيمت تي پورهيت حاصل ڪرڻ چاهيا. انگلستان پهريون ملڪ هو جنهن صنعتي انقلاب جا اثر محسوس ڪيا ۽ 18هين صديءَ جي آخر ۾ جديد پورهيت قانونن جو بنياد پيو.

### ٻارن جو پورهيو
1784ع ۾ مانچسٽر جي ويجهو ڪپهه جي ملن ۾ بخار جي وبا پکڙجڻ کانپوءِ ٻارن کي خطرناڪ حالتن ۾ ڪم ڪرائڻ خلاف عوامي راءِ وڌي وئي. 1802ع ۾ پورهيتن جي تحفظ لاءِ پهريون قانون "Health and Morals of Apprentices Act" پاس ڪيو ويو، جنهن ڪم جا ڪلاڪ 12 تائين محدود ڪيا ۽ رات جو ڪم ڪرڻ تي پابندي لڳائي. 1833ع جي "Factories Act" ذريعي 18 سالن کان گهٽ عمر وارن ٻارن جو پورهيو محدود ڪيو ويو ۽ قانون تي عمل ڪرائڻ لاءِ انسپيڪٽر مقرر ڪيا ويا.

### ڪم جون حالتون
19هين صديءَ جي وچ ڌاري عام پورهيتن جي حالتن تي ڌيان ڏنو ويو. 1850ع ۾ موتمار حادثن جي رپورٽنگ لازمي ڪئي وئي ۽ کاڻين (mines) ۾ صحت ۽ زندگي جي تحفظ لاءِ قانون سازي ڪئي وئي. 19هين صدي جي آخر تائين انگلستان ۾ پورهيتن جي تحفظ لاءِ هڪ مڪمل نظام تيار ٿي چڪو هو، جنهن جي پيروي ٻين صنعتي ملڪن به ڪئي.

## انفرادي پورهيت قانون

### روزگار جا شرط
تقريباً هر ملڪ ۾ پورهيت قانون جي بنيادي خاصيت اها آهي ته پورهيت ۽ مالڪ جا حق ۽ فرض هڪ "ملازمت جي معاهدي" (contract of employment) ذريعي طئي ٿين ٿا. آمريڪا جي اڪثر رياستن ۾ ملازمت "at-will" هوندي آهي، جنهن جو مطلب آهي ته مالڪ ڪنهن به قانوني سبب جي بنياد تي ملازم کي ڪڍي سگهي ٿو ۽ ملازم به ڪنهن به وقت نوڪري ڇڏي سگهي ٿو.

روزگار جي شرطن ۾ لکيل معاهدو مهيا ڪرڻ لازمي هوندو آهي ته جيئن ملازم کي خبر هجي ته ان کي ڇا ملندو ۽ ان کان ڇا توقع ڪئي وڃي ٿي. ان ۾ اجرت، ساليانيون موڪلون، بيماري جون موڪلون، ۽ ڪم جي تفصيل (job description) شامل هوندي آهي.

ڪو به مالڪ اهڙو معاهدو پيش نٿو ڪري سگهي جيڪو پورهيت کي گهٽ ۾ گهٽ اجرت کان گهٽ پگهار ڏئي، يا ملازم کي غير قانوني سببن جي بنياد تي ڪڍڻ جو اختيار ڏئي. ان کان علاوه، ملازم پاران تيار ڪيل ذهني ملڪيت (Intellectual Property) پڻ ڪاروبار جو هڪ اهم حصو هوندي آهي، جنهن بابت معاهدي ۾ واضح شرط رکيا ويندا آهن.

## حوالا
يڪجھتي

**يڪجهتي** (Solidarity) گڏيل مفادن، مقصدن، معيارن ۽ همدرديءَ جو هڪ شعور آهي جيڪو گروهن يا طبقن جي اتحاد جو هڪ نفسياتي احساس پيدا ڪري ٿو. حقيقي يڪجهتي جو مطلب انفرادي سڃاڻپ ۽ ڪنهن هڪ مسئلي جي سياست کان مٿانهون ٿيڻ آهي. تنهن هوندي به، يڪجهتي فردن کي رد نٿي ڪري ۽ فرد کي سماج جو بنياد سمجهي ٿي. هي هڪ سماج ۾ انهن ناتن کي ظاهر ڪري ٿي جيڪي ماڻهن کي هڪ ٻئي سان ڳنڍين ٿا. هي اصطلاح عام طور تي سماجيات ۽ ٻين سماجي سائنس، ان سان گڏ فلسفو ۽ بايو ايٿڪس ۾ استعمال ٿئي ٿو. هي ڪيٿولڪ سماجي تعليمات ۽ عيسائي جمهوري سياسي نظريي جو هڪ اهم تصور آهي. جيتوڻيڪ هي خيرات جي تصور سان ويجهو آهي، پر يڪجهتي صرف فردن جي مدد ڪرڻ جي بجاءِ پوري نظام کي تبديل ڪرڻ جي ڪوشش ڪري ٿي.

يڪجهتي يورپي يونين جي بنيادي حقن واري چارٽر جي ڇهن اصولن مان هڪ آهي، ۽ هر سال 20 ڊسمبر تي انساني يڪجهتي جو عالمي ڏينهن ملهايو ويندو آهي.

## تاريخ

### تصور جي سماجي شڪل
*Solidaire* ۽ *solidairement* جا لفظ 16هين صدي ۾ فرينچ قانوني ٻولي ۾ ظاهر ٿي چڪا هئا. اهي رومي قانوني تصور *in solidum* سان لاڳاپيل آهن، جيڪو لاتيني لفظ *solidus* مان نڪتل آهي، جنهن جي معنيٰ آهي "سڄي جي طرفان". نيپولين ڪوڊ ۾ يڪجهتي جي معنيٰ هئي قرضدارن جي هڪ گڏيل ذميواري.

فرانسيسي انقلاب کان پوءِ، قدامت پسندي يڪجهتي جو تصور متعارف ڪرايو، جيڪو تيزيءَ سان ٿيندڙ سماجي تبديلي جي خلاف هڪ ردعمل هو. آگسٽ ڪومٽ، جنهن کي سماجيات جو باني چيو وڃي ٿو، هن تصور کي ماڻهن جي وچ ۾ سماجي هڪٻئي تي ڀاڙڻ (interdependence) جي معنيٰ ۾ استعمال ڪيو. ڪومٽ يڪجهتي کي ايثار (altruism) سان ڳنڍيو، جيڪو اناپرستي جو ضد آهي. پيئر ليروڪس ۽ آگسٽ ڪومٽ جي تشريح هن خيال کي جنم ڏنو ته سماجي يڪجهتي ئي سماجي نظم جو بنياد آهي.

### ايمل درکائيم
ايمل درکائيم موجب، سماجي يڪجهتي جا قسم سماج جي قسمن سان تعلق رکن ٿا. درکائيم پنهنجي ڪتاب *The Division of Labour in Society* (1893) ۾ **ميڪانياتي ۽ نامياتي يڪجهتي** (mechanical and organic solidarity) جا اصطلاح متعارف ڪرايا. هڪ اهڙو سماج جتي ميڪانياتي يڪجهتي هجي، اتي اتحاد ماڻهن جي هڪجهڙائي (هڪ جهڙو ڪم، تعليم، مذهب) مان پيدا ٿئي ٿو. هي اڪثر قديم ۽ ننڍن سماجن ۾ هوندو آهي. نامياتي يڪجهتي تڏهن پيدا ٿئي ٿي جڏهن جديد سماجن ۾ ڪم جي ورهاست سبب ماڻهو هڪ ٻئي تي ڀاڙڻ لڳن ٿا.

### ليون بورجوئا
جيتوڻيڪ يڪجهتي جو تصور 19هين صدي جي وچ ۾ مزدور تحريڪ ۾ استعمال ٿيندو هو، پر هي ليون بورجوئا هو جنهن ان کي فرانس جي سياسي بحثن جو مرڪز بڻايو. 1896ع ۾ هن پنهنجو ڪتاب *Solidarité* شايع ڪيو. هن جو خيال هو ته انسان تي سماج جو هڪ قرض آهي، ڇو ته هن جيڪو ڪجهه پرايو آهي اهو سماجي ترقي جي مرون منت آهي.

### چارلس گائيڊ
يڪجهتي فرينچ اقتصاديات دان چارلس گائيڊ (1847-1932) جي سوچ جو به بنيادي حصو هئي. هن آزاد مارڪيٽ جي مقابلي جي نتيجي ۾ پيدا ٿيندڙ سماجي براين تي تنقيد ڪئي. هن موجب يڪجهتي تڏهن اخلاقي طور تي قيمتي آهي جڏهن اها رضاڪارانه هجي. اڄ به ڪوآپريٽو ادارن جو بنيادي قدر يڪجهتي ئي آهي.

### پيٽر ڪريپوٽڪن
انارڪسٽ مفڪر پيٽر ڪريپوٽڪن (1842-1921) يڪجهتيءَ جي فارمولي ۾ حياتياتي ۽ سماجي پهلوئن کي ڳنڍيو. پنهنجي ڪتاب *Mutual Aid: A Factor of Evolution* (1902) ۾ هن دليل ڏنو ته نسل جي بقا لاءِ هڪٻئي جي مدد (Mutual Aid) ارتقا جو هڪ اهم عنصر رهيو آهي.

## انشورنس سسٽم ۾ يڪجهتي
ويهين صديءَ جي شروعات ۾ يڪجهتي جو فلسفو سماجي مسئلن جو هڪ اخلاقي حل پيش ڪرڻ جي ڪوشش هئي. ڪن عالمن جو خيال آهي ته هي نئون لاڙو سماجي خطرن کي منظم ڪرڻ لاءِ تيار ڪيل "انشورنس" جي ٽيڪنالاجي سبب پيدا ٿيو.

## حوالا

زمرو:ايثار
ٻار ڄڻڻ جي صلاحيت

**ٻار ڄڻڻ جي صلاحيت** يا **فرٽيليٽي** (Fertility) عام اصطلاح ۾ اولاد پيدا ڪرڻ جي قابليت کي چيو ويندو آهي. آباديءَ جي انگ اکرن (Demography) جي تناظر ۾، فرٽيليٽي مان مراد اولاد جي اصل پيدائش آهي، نه ڪي ٻار پيدا ڪرڻ جي جسماني صلاحيت، جنهن کي **فيڪنڊٽي** (Fecundity) چيو ويندو آهي. **ٻار ڄڻڻ جي شرح** (Fertility rate) مان مراد ڪنهن فرد جي سڄي ڄمار دوران پيدا ٿيندڙ ٻارن جي اوسط تعداد آهي. طب جي شعبي ۾، فرٽيليٽي مان مراد ٻار پيدا ڪرڻ جي صلاحيت آهي، ۽ انبنيادي يا بانجھ پڻو (Infertility) مان مراد قدرتي طور تي پيدائش ۾ مشڪلات اچڻ آهي. عام طور تي، انسانن ۾ انبنياديءَ جي تعريف اها ڪئي ويندي آهي ته هڪ سال يا ان کان وڌيڪ عرصي تائين بغير ڪنهن رڪاوٽ جي جنسي تعلق جي باوجود حمل نه ٿي سگهي.

## آباديءَ جا انگ اکر (Demography)
آباديءَ جي مطالعي ۾، فرٽيليٽي جو مطلب اولاد جي اصل پيدائش آهي. جڏهن ته فرٽيليٽي کي ماپي سگهجي ٿو، فيڪنڊٽي کي ماپڻ ممڪن ناهي. ماهرين ٻار ڄڻڻ جي شرح کي مختلف طريقن سان ماپيندا آهن:

[attachment_0](attachment)

### دوراني ماپا (Period measures)
* **پيدائش جي خام شرح** (CBR) - هڪ سال ۾ في 1,000 ماڻهن تي پيدا ٿيندڙ زنده ٻارن جو تعداد.
* **عام فرٽيليٽي شرح** (GFR) - هڪ سال ۾ پيدا ٿيندڙ ٻارن جي تعداد کي 15 کان 44 سالن جي عمر واري عورتن جي تعداد تي ورهايو ويندو آهي.
* **ٻار-عورت تناسب** (CWR) - 5 سالن کان گهٽ عمر جي ٻارن ۽ 15 کان 49 سالن جي عورتن جي وچ ۾ تناسب.

### ڪوهورٽ ماپا (Cohort measures)

* **ٻار ڄڻڻ جي ڪل شرح** (TFR) - ٻارن جو اهو ڪل تعداد جيڪو هڪ عورت پنهنجي سڄي زندگي دوران پيدا ڪري سگهي ٿي.
* **خالص پيدائشي شرح** (NRR) - هي ماپ ٻڌائي ٿي ته ڇا ايندڙ نسل اڳئين نسل جي ڀيٽ ۾ وڏي هوندي يا ننڍي. جيڪڏهن NRR هڪ (1.0) آهي، ته ان جو مطلب آهي ته آبادي مستحڪم رهندي.

### فرٽيليٽي جا سماجي ۽ معاشي سبب
فرٽيليٽي ۾ واڌ جي سببن ۾ مذهبي لاڙو، ٻارن جي خواهش، ۽ خاندان جي مدد شامل آهن. جڏهن ته شرح ۾ گهٽتائيءَ جي سببن ۾ دولت، تعليم، عورتن جو ملازمت ڪرڻ، شهري زندگي، ۽ عورت جي وڌندڙ عمر شامل آهن.

## طب جي شعبي ۾
طب ۾ فرٽيليٽي جي تعريف "حمل قائم ڪرڻ جي صلاحيت" آهي.

عورتن ۾ هارمونز جو هڪ چڪر هوندو آهي جيڪو اهو طئي ڪندو آهي ته هو ڪڏهن حمل حاصل ڪري سگهن ٿيون. هي چڪر لڳ ڀڳ 28 ڏينهن جو هوندو آهي. مرد لڳاتار ٻار پيدا ڪرڻ جي صلاحيت رکن ٿا، پر انهن جي مني جي معيار تي صحت ۽ ماحولياتي اثر انداز ٿين ٿا.

عمر وڌڻ سان ٻنهي جنسن ۾ ٻار پيدا ڪرڻ جي صلاحيت گهٽجي ويندي آهي. عورتن ۾ هي گهٽتائي 32 سالن جي عمر کان شروع ٿيندي آهي ۽ 37 سالن کان پوءِ تيزي سان وڌندي آهي. مردن ۾ 40 سالن جي عمر کان پوءِ مني جو معيار گهٽجڻ شروع ٿيندو آهي.

### حيض جو چڪر (Menstrual cycle)

عورت جو حيض وارو چڪر رت اچڻ (menses) سان شروع ٿئي ٿو. ان کان پوءِ هڪ مرحلو ايندو آهي جتي ايسٽروجن هارمون جي سطح وڌندي آهي ۽ بيضو (ovum) پچي تيار ٿيندو آهي. جڏهن هي سطح چوٽي تي پهچندي آهي، ته بيضو خارج ٿيندو آهي (ovulation)، جيڪو حمل لاءِ سڀ کان وڌيڪ موزون وقت هوندو آهي.

## پڻ ڏسندا
* آبادي
* خانداني منصوبابندي
* پيدائشي نظام

## حوالا
چمي

**چمي** (Kiss) مان مراد پنهنجي چپن کي ڪنهن ٻئي شخص، جانور يا شيءِ سان ڇهڻ يا دٻائڻ آهي.  چميءَ سان لاڳاپيل ثقافتي تصور مختلف سماجن ۽ حالتن ۾ مختلف ٿين ٿا. ثقافت ۽ حالتن جي بنياد تي، چمي جذبن جي هڪ وسيع رينج جو اظهار ڪري سگهي ٿي، جهڙوڪ محبت، جذبو، رومان، جنسي ڪشش، الفت، احترام، امن جي خواهش يا سٺي قسمت جي تمنا. ڪجهه حالتن ۾، چمي هڪ سلام يا رسم جي طور تي، يا مذهبي عقيدت، ادارتي احترام، يا علامتي اشاري جي طور تي پڻ ڪئي ويندي آهي.

هي لفظ قديم انگريزي جي لفظ *cyssan* (چمي ڏيڻ) مان نڪتو آهي، جيڪو وري *coss* (هڪ چمي) مان ورتل آهي.

## تاريخ

انٿروپولوجسٽ هن ڳالهه تي اختلاف رکن ٿا ته چمي ڏيڻ هڪ فطري جبلت آهي يا هڪ سکيل رويو. جيڪي ان کي جبلت سمجهن ٿا، اهي ٻين جانورن جهڙوڪ بونوبو (bonobos) جي مثال ڏين ٿا، جيڪي وڙهڻ کان پوءِ هڪ ٻئي کي چمي ڏيندا آهن - شايد امن بحال ڪرڻ لاءِ. ٻيا وري سمجهن ٿا ته هي هڪ سکيل رويو آهي، جيڪو قديم انسانن ۾ ٻار کي کير پيارڻ يا کاڌو چٻاڙي وات ۾ وجهڻ واري عمل مان پيدا ٿيو. هڪ ٻيو نظريو هي آهي ته هي عمل پيليولٿڪ دور ۾ مردن پاران عورتن جي صحت پرکڻ لاءِ لعاب چکڻ مان شروع ٿيو. هي حقيقت ته سڀني انساني ثقافتن ۾ چميءَ جو رواج ناهي، ان دليل طور استعمال ڪيو ويندو آهي ته هي هڪ جبلت ناهي؛ دنيا جي صرف 90 سيڪڙو آباديءَ ۾ چميءَ جو رواج ملي ٿو.

چميءَ جهڙي رويي جو قديم ترين حوالو  ويدن مان ملي ٿو، جيڪي سنسڪرت جا صحيفا آهن ۽ جن مان هندو ڌرم، بڌ ڌرم ۽ جين ڌرم جي شروعات ٿي. هي حوالا لڳ ڀڳ 3,500 سال پراڻا آهن. بهرحال، تازيون تحقيقون ٻڌائين ٿيون ته قديم ميسوپوٽيميا ۽ مصر ۾ 2500 ق.م جيترو پراڻو چميءَ جو رڪارڊ موجود آهي.

قديم سومري شاعريءَ ۾ چپن ۽ زبان جي چميءَ جو ذڪر ملي ٿو:

قديم مصري شاعريءَ ۾ به چميءَ جو ذڪر ملي ٿو:

پراڻي عهدنامي ۾ چميءَ جو پهريون حوالو حضرت يعقوب عليه السلام جي پنهنجي پيءُ کي دعا حاصل ڪرڻ لاءِ چمي ڏيڻ مان ملي ٿو (پيدائش 27:26).

انٿروپولوجسٽ وان برائينٽ جو چوڻ آهي ته چمي هندستان مان يورپ تائين تڏهن پکڙجي جڏهن سڪندر اعظم 326 ق.م ۾ پنجاب جي حصن کي فتح ڪيو.

رومي ماڻهو چميءَ جا تمام گهڻو شوقين هئا ۽ اهي چميءَ جي ڪيترن ئي قسمن بابت ڳالهائيندا هئا. هٿ يا ڳل تي چمي کي *osculum* چيو ويندو هو. بند چپن سان چمي کي *basium* چيو ويندو هو، جيڪو مٽن مائٽن ۾ ٿيندو هو. محبت يا جذبي واري چمي کي *suavium* چيو ويندو هو.

## قسم
ڪرسٽوفر نائروپ چميءَ جا ڪيترائي قسم ٻڌايا آهن، جن ۾ محبت، الفت، امن، احترام ۽ دوستيءَ جون چميون شامل آهن.

### الفت جو اظهار
ٻئي شخص جي چپن تي چمي ڏيڻ دنيا جي ڪيترن ئي ثقافتن ۾ الفت يا سلام جو هڪ عام طريقو بڻجي ويو آهي. بهرحال، ڪجهه ثقافتن ۾ (جهڙوڪ آسٽريليا جا اصل رهواسي، تاهيتي جا رهواسي ۽ آفريقا جا ڪيترائي قبيلا) چمي جو رواج يورپي آبادڪاريءَ کان اڳ نه هو.

الفت واري چمي صرف والدين ۽ ٻارن جي وچ ۾ نه، پر خاندان جي ٻين ميمبرن ۾ پڻ عام آهي. بائيبل ۾ ذڪر آهي ته جڏهن يعقوب ۽ عيسو ڊگهي عرصي کان پوءِ مليا، ته هنن هڪ ٻئي کي ڳلي لڳايو ۽ چمي ڏني (پيدائش 33:4).

موت کان پوءِ به الفت واري چميءَ جو ذڪر ملي ٿو. بائيبل موجب جڏهن يعقوب وفات ڪئي، ته يوسف پنهنجي پيءُ جي منهن تي ڪريو، رنو ۽ کيس چمي ڏني (پيدائش 50:1). اهڙي طرح روايت آهي ته جڏهن پيغمبر اسلام محمد ﷺ جن جي وفات ٿي، ته حضرت ابوبڪر رضه سندن خيمي ۾ ويو، منهن مبارڪ تان ڪپڙو هٽايو ۽ سندن پيشاني مبارڪ تي چمي ڏني.

### چپن تي چمي
چپن تي چمي ٻن دوستن يا گهرڀاتين جي وچ ۾ پڻ ٿي سگهي ٿي، جنهن جو مقصد الفت جو اظهار هوندو آهي.

## پڻ ڏسندا
* محبت
* رومان

## حوالا
نور پهلوي

**نور زهرا پهلوي** ( فارسي؛ جنم 3 اپريل 1992) هڪ آمريڪي ڪاروباري عورت ، سياسي ڪارڪن ، سماجي ڪارڪن ۽ پهلوي شاھي خاندان جي ڀاتي آهي. هوءَ ڏيھ نيڪالي ڏنل ڇٽ ڌڻي رضا پهلوي جي وڏي ڌيءَ ۽ ايران جي آخري شاهه محمد رضا پهلوي جي پوٽي آهي، جنهن کي 1979 ۾ اسلامي انقلاب ۾ تخت تان لاٿو ويو هو.

## ابتدائي زندگي ۽ تعليم

## ڪيريئر
2017 ۾، پهلوي هڪ ڪمرشل ريئل اسٽيٽ فرم ۾ فنڊ ريزنگ ۽ سيڙپڪار لاڳاپن جي ڊائريڪٽر هئي.  2020 تائين،  هوءَ پيشنٽ ڪيپيٽل نان پرافٽ انويسٽمينٽ فنڊ ايڪومين لاءِ صلاحڪار بورڊ جي ميمبر بڻجي وئي.    2022 ۾، هن اسٽريٽجڪ ڪميونيڪيشن ڪنسلٽنٽ فرم آرگوٽ پارٽنرز لاءِ ڪم شروع ڪيو،  جنھن جي ھوءَ 2024 ۾ پارٽنر بڻجي وئي.  هوءَ شيروين پشيور پاران قائم ڪيلوينچر ڪيپيٽل فرم سوفري ڪيپيٽل ۾ پرنسپل پڻ آهي.  

پهلوي ايران جي فينڪس پروجيڪٽ سان جڙيل رهي آهي،  هڪ ٿنڪ ٽينڪ جيڪو سندس پيءُ پاران 2007 جي شروعات تي ٻڌل 2019 ۾ شروع ڪيو ويو هو.  هن ايران خوشحالي منصوبي جي حمايت جو اظهار ڪيو آهي، جنهن ۾ سندس پيءُ هڪ اهم ڪردار ادا ڪري ٿو، ۽ ايران جو هڪ سپنو پيش ڪيو آهي "جتي فارسي ثقافت کي ڌوئي ڇڏڻ بدران ملهايو وڃي ... [۽] جتي شهري جنهن کي چاهين پيار ڪري سگهن ٿا، ڪنهن به مذهب تي عمل ڪري سگهن ٿا".  آڪٽوبر 2024 ۾، هوءَ جي روڊرمين جي "آل اباؤٽ چينج" پوڊ ڪاسٽ تي ظاهر ٿي. 

هوءَ ايران ۾ نيشنل يونين فار ڊيموڪريسي جي سرگرمين ۾ پڻ شامل رهي آهي  ۽ جولاءِ 2025 ۾ جرمني جي شهر ميونخ ۾ ايران کي بچائڻ لاءِ قومي تعاون جي ڪنوينشن ۾ پنهنجي پيءُ سان گڏ حصو ورتو 

پهلوي *[[ميڊيم (ويبسائيٽ)|ميڊيم ڊاٽ ڪام]]* جي هڪ مضمون نگار آهي، جتي هوءَ انگريزي ۽ فارسي ٻنهي ٻولين ۾ سياسي مسئلن تي بحث ڪري ٿي.  سندس راءِ جا ٽڪرا سعودي نيوز چينل العربيه  ۽ سعودي شاهي خاندان جي ملڪيت واري اخبار *الشرق الاسوات* پاران شايع ڪيا ويا آهن.  هن هڪ ماڊل طور پڻ ڪم ڪيو آهي، *هارپر جي بازار عربيه*  ۽ *ڪاسموپوليٽن انڊونيشيا* جي ڪور تي نظر ايندي آهي.  هن پنهنجي ڏاڏي فرح پهلوي کي معروف فيشن ڊيزائنرز سان ويجها لاڳاپا پيدا ڪرڻ ۾ مدد ڪرڻ جو ڪريڊٽ ڏنو آهي. 

## ذاتي زندگي ۽ پٺڀرائي
پهلوي صنفي برابري جي پٺڀرائي ڪئي آهي،  ۽ مهسا اميني جي موت کان پوءِ ايراني حڪومت تي تنقيد ڪئي آهي.  هن آمريڪي يهودي برادري ۾ ايل جي بي ٽي ڪيو+ حقن جي پٺڀرائي ڪندڙ تنظيم ڪيشٽ لاءِ فنڊ گڏ ڪيو آهي.   پهلوي ۽ سندس گھر ڀاتي آمريڪا ۾ رهن ٿا. 

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

*  at the *Official Site of Farah Pahlavi*
* 

زمرو:پھلوي راڄڪماريون
زمرو:جيوت ماڻهو
زمرو:1992 ۾ جنم
زمرو:اڻ-نظرثاني ٿيل ترجمن وارا صفحا
شهناز پهلوي

**شهزادي شهناز پهلوي** ( فارسي   (جنم: 27 آڪٽوبر 1940) ايران جي اڳوڻي شاهه ، محمد رضا پهلوي ، ۽ سندس پهرين زال، مصر جي فوزيه  جي پهريون ٻار آهي.

## ابتدائي زندگي ۽ تعليم
شهناز پهلوي  پنھنجي پيءُ جي تخت تي ويهڻ کان هڪ سال اڳ 27 آڪٽوبر 1940 تي تهران ۾ پيدا ٿي.  هوءَ محمد رضا پهلوي ۽ سندس پهرين زال ملڪه فوزيه جي سڪيلڌي ڌيءُ آهي.   شهناز ولي عهد رضا پهلوي ، شهزادي فرحناز پهلوي ، شهزادي علي رضا پهلوي ۽ شهزادي ليليٰ پهلوي جي پڦيءَ جي ويڳي ڀيڻ آهي - جيڪي سندس ٽئين زال، فرح پهلوي مان شاهه جا چار ٻار آهن.  سندس نانا ڏاڏا مصر جا بادشاهه فواد اول ۽ راڻي نازلي هئا؛ ۽ سندس نانا ڏاڏا رضا شاهه ۽ ايران جا راڻي تاج الملوڪ هئا. هوءَ مصر جي بادشاهه فاروق اول جي ڀاڻيجي پڻ آهي ۽ ان ڪري پڇاڙيءَ واري مصري بادشاهه فواد ٻيون جي ڪزن آهي. 

شهناز پهلوي جي تعليم بيلجيم جي بورڊنگ اسڪول، لائسي ليوني ڊي واها، ليج ۾ ۽ پوءِ سوئٽزرلينڊ ۾ ٿي. 

## ذاتي زندگي
سندس پيءُ شهناز جو پرڻو عراق جي بادشاهه فيصل ٻيون سان ڪرائڻ جو رٿيو هو، جيڪو سندس مرضي نه هجڻ ڪري عمل ۾ نه آيو.  سندس پهرين شادي، سورهن سالن جي ڄمار ۾، اردشير زاهدي سان 11 آڪٽوبر 1957 تي گلستان محل، تهران ۾ ٿي.  جيڪو هڪ ڀيرو ايراني پرڏيهي وزير ۽ (1957-64 ۽ 1972-79) تائين ٻه ڀيرا آمريڪا ۾ ايراني سفير رهيو. هوءَ ۽ زاهدي پهريون ڀيرو 1955 ۾ جرمني ۾ مليا.  جوڙي کي هڪ ڌيءَ آهي.  انهن 1964 ۾ طلاق ورتي.

شهناز بعد ۾ فيبروري 1971 ۾ پيرس ۾ ايراني سفارتخاني ۾ خسرو جهانباني سان شادي ڪئي.  سندن شادي 13 اپريل 2014 تي جهانباني جي وفات تائين قائم رهي.

پنهنجي پيءُ جي دور ۾، شهناز ايران ۾ زرعي ادارن ۽ هونڊا سائيڪلن ۽ موٽر سائيڪلن جي اسيمبلي پلانٽس ۾ سيڙپڪاري ڪئي هئي. 

## بعد جا سال
ايراني انقلاب کان وٺي، شهناز پهلوي سوئٽزرلينڊ ۾ رهي ٿي.  هن وٽ سوئس شهريت آهي.  ڊسمبر 2013 ۾، هن کي مصري حڪومت پاران مصري شهريت ڏني وئي. 

## اعزاز

* شاهي ايران: آريامهر جي آرڊر جو گرينڊ ڪراس 
* شاهي ايران: گرينڊ ڪراس آف دي آرڊر آف دي پليئڊس، پهريون درجو
* شاهي ايران: 25 هين سالگرهه جو تمغو
* شاهي ايران: فارسي سلطنت جي 2,500 سالا جشن

## گيلري

فائل:Cecil_Beaton_Photographs-_Political_and_Military_Personalities;_Chahnaz,_Princess_of_Iran,_Fawzieh,_Queen_of_Iran,_Mohammed_Reza_Pahlevi_CBM2404.jpg|alt=Princess Shahnaz with Mohammed Reza Pahlavi and her daughter. Photo by Cecil Beaton.| شهزادي شهناز محمد رضا پهلوي ۽ سندس ڌيءَ سان. تصوير سيسل بيٽن پاران.
فائل:Mohammad_Pahlavi_Coronation.jpg|alt=Princess Shahnaz (second from left) at the coronation of Mohammad Reza Shah in 1967| شهزادي شهناز (کاٻي کان ٻي) 1967 ۾ محمد رضا شاهه جي تاجپوشي تي


## حوالا

## ٻاهريان ث

*  

زمرو:پھلوي راڄڪماريون
زمرو:جيوت ماڻهو
زمرو:1940ع جون پيدائشون
زمرو:اڻ-نظرثاني ٿيل ترجمن وارا صفحا
ياسمين پھلوي

**ياسمين پهلوي** ( فاسي، **ايتماد-امينج**, پرشين: ؛جنم 26 جولاءِ 1968) ايران جي اڳوڻي شاهي رياست جي تاج شهزادي رضا پهلوي جي گھرواري آهي.  

## جنم ساکي
ياسمين ايتماد-اميني 26 جولاءِ 1968 تي ايران جي شاهي رياست ۾ تهران جي پارس اسپتال ۾،   ايراني ڪاروباري ۽ ايران جي آئين ساز پارٽي جي اڳواڻ ميمبر جي گهر جنم ورتو. عبدالله ايتماد-اميني ۽ سندس گھرواري فروغ افتخاري.   هن خانگي تهران ڪميونٽي اسڪول ۾ تعليم حاصل ڪئي جيستائين 1970 جي ڏهاڪي جي پڇاڙيءَ ۾ وڌندڙ تڪرار سندس ڪٽنب کي مستقل طور تي ايران ڇڏڻ تي مجبور نه ڪيو. اهي ڪيليفورنيا جي سان فرانسسڪو علائقي ۾ آباد ٿيا، جتي هن نوٽر ڊيم هاءِ اسڪول ۾ تعليم حاصل ڪئي.

هوءَ جارج واشنگٽن يونيورسٽي مان گريجوئيٽ آهي، جتان ھن پوليٽيڪل سائنس ۾ بيچلر آف آرٽس جي ڊگري حاصل ڪئي آهي، ۽ ان جي لا اسڪول مان جورس ڊاڪٽر جي ڊگري حاصل ڪئي آهي. هوءَ ميري لينڊ بار ايسوسيئيشن جي ميمبر آهي. 

هن ڏهه سالن تائين واشنگٽن ڊي سي ۾ چلڊرن لا سينٽر لاءِ اسٽاف اٽارني طور ڪم ڪيو، جيڪو جوکي ۾ پيل ۽ محروم نوجوانن جي حقن جي نمائندگي ڪري ٿو.  هوءَ ايران جي ٻارن لاءِ فائونڊيشن جي شريڪ باني ۽ ڊائريڪٽر پڻ هئي.   1991 ۾ قائم ڪيل، فائونڊيشن جو مقصد ايراني ٻارن يا ايراني نسل جي ٻارن کي نسل، رنگ، عقيدي، مذهبي يا سياسي وابستگي کان سواءِ صحت جي سار سنڀال جون خدمتون فراهم ڪرڻ آهي. هن فيبروري 2014 ۾ پنهنجي اڳواڻيءَ جي ڪردار ۽ فائونڊيشن سان ڪنهن به وابستگي تان استعيفيٰ ڏئي ڇڏي.  نومبر 2018 ۾، هن اعلان ڪيو ته هن کي سيني جو ڪينسر آهي. 

## شادي ۽ ٻار
ياسمين 12 جون 1986 تي  گرين وچ، ڪنيڪٽيڪٽ ۾ رضا پهلوي سان شادي ڪئي.  شادي جي وقت هوءَ 17 سالن جي هئي ۽ سندس مڙس 25 سالن جو هو (ان وقت، ڪنيڪٽيڪٽ ۾ پرڻي لاءِ ڄمار جي ڪا به شرط نه هئي). جوڙي کي ٽي ڌيئرون آهن:   

# نور زهرا پهلوي ، ڄم    
# ايمان ليلا پهلوي، ڄم    ، 9 جون 2025 تي پيرس ۾ هڪ آمريڪي ٽيڪ انٽرپرينيوئر ۽ وينچر ڪيپيٽلسٽ، بريڊلي شرمين سان پرڻي  
# فرح مترا پهلوي، ڄم   

ھي گھراڻو آمريڪا ۾ رهي ٿو. 

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

 

زمرو:پھلوي راڄڪماريون
زمرو:جيوت ماڻهو
زمرو:1968ع جون پيدائشون
زمرو:اڻ-نظرثاني ٿيل ترجمن وارا صفحا
ميموسا ولامو

**ميموسا هيلينا ولامو** (جنم 1994)  فنلينڊي ناٽڪڻ آهي. 2015 ۾، هن کي *ھيڊفرسٽ* ۾ سندس ڪردار لاءِ بهترين ساٿي ي اداڪاره جو جوسي ايوارڊ ڏنو ويو. (2014).

## ابتدائي زندگي
ولامو هڪ ٻه لساني فنش ۽ سوئيڊش ڳالهائيندڙ خاندان ۾ 1994 ۾ پيدا ٿي هئي . هن جي پالنا ايسپو ۾ ٿي.   ولامو پنهنجي ناني جي ڪري هندستاني نسل مان آهي. 

## ڪيريئر
ولامو فننش ۽ سوئيڊش ٻنهي ٻولين ۾ ڪردار نڀايا آهن.  

هوءَ فلمن *ھيڊفرسٽ* ۾ پنهنجي ڪردارن لاءِ مشهور آهي. (2014)، *Bodom* (2016)، *بارن ان in ھينولا [ fi ]* (2016)، *سمباڊي شڊ  Do سمٿنگ [ fi ]* (2019)، ۽ *Sisu* (2022)، ٻين جي وچ ۾. &#x5B; *[[وڪيپيڊيا:حوالو گھربل|<span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2024)">حوالو گهربل</span>]]* &#x5D;

2018 کان 2021 تائين، ولامو سيريز *ڊيڊ ونڊ* ۾ ڪم ڪيو، هننا جو ڪردار ادا ڪيو، جيڪو مکيه ڪردار جي نوجوان سوٽيلي ڌيءَ آهي جيڪا منشيات سان ملوث آهي.   

وليمو ليونارڊ ٽرفيلٽ سان گڏ جاسوس ايورٽ گرينز ۽ ماريانا هرمنسن جي حيثيت سان ٻن نارڊڪ نوئر ٽيليويزن سيريز ۾ ڪم ڪيو، جيڪي اينڊرس روزلنڊ ۽ بورج هيلسٽروم جي جرم جي ناولن تي ٻڌل هيون، *باڪس 21* (2020) ۽ *سيل 8* (2022). 

## ايوارڊ
وليمو کي *هيڊ فرسٽ* ۾ سندس ڪردار لاءِ بهترين معاون اداڪارا لاءِ جوسي ايوارڊ سان نوازيو ويو، ۽ هن 2016 ۾ لاس اينجلس ۾ اسڪريم فيسٽ هارر فلم فيسٽيول ۾ *لِيڪ بوڊوم* ۾ پنهنجي ڪردار لاءِ بهترين اداڪارا جو ايوارڊ کٽيو.   *بوڊوم* ۾ سندس ڪردار لاءِ، وليمو کي بهترين اداڪارا لاءِ جوسي ايوارڊ لاءِ پڻ نامزد ڪيو ويو.  

## فلموگرافي

### فلم

### ٽيليويزن

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

* 

زمرو:جيوت ماڻهو
زمرو:1994ع جون پيدائشون
زمرو:اڻ-نظرثاني ٿيل ترجمن وارا صفحا
جنسي لاڙو

**جنسي لاڙو** (Sexual orientation) رومانوي ڪشش يا جنسي ڪشش (يا ٻنهي جي ميلاپ) جو هڪ پائيدار ذاتي نمونو آهي، جيڪو مخالف جنس يا صنف، ساڳي جنس يا صنف، يا ٻنهي جنسن يا هڪ کان وڌيڪ صنفن جي ماڻهن ڏانهن هوندو آهي.اهي نمونا عام طور تي مخالف جنس پرستي (Heterosexuality)، هم جنس پرستي (Homosexuality)، ۽ ٻه جنس پرستي (Bisexuality) جي زمري ۾ اچن ٿا، جڏهن ته لاجنسيت (Asexuality) کي ڪڏهن ڪڏهن چوٿين زمري طور سڃاتو وڃي ٿو.

اهي زمره جنسي سڃاڻپ ۽ اصطلاحن جي وڌيڪ باريڪ طبيعت جا پهلو آهن. مثال طور، ماڻهو ٻيا ليبل پڻ استعمال ڪري سگهن ٿا، جهڙوڪ *[[هر جنس پرستي|پين سيڪسيول]]* (Pansexual) يا *[[ڪثير جنس پرستي|پولي سيڪسيول]]* (Polysexual)، يا ڪو به ليبل استعمال نه ڪندا آهن. آمريڪن سائڪولوجيڪل ايسوسيئيشن موجب، جنسي لاڙو "انهن ڪشش جي بنياد تي ڪنهن شخص جي سڃاڻپ جي احساس، لاڳاپيل رويي، ۽ انهن ماڻهن جي ڪميونٽي جي رڪنيت ڏانهن پڻ اشارو ڪري ٿو جيڪي ساڳي ڪشش رکن ٿا".

سائنسدان جنسي لاڙي جي سببن لاءِ حياتياتي نظرين کي ترجيح ڏين ٿا. ان ڳالهه جا وڏا ثبوت موجود آهن ته جنسي لاڙي جا سبب سماجي نه پر حياتياتي آهن، خاص ڪري مردن ۾. هڪ اهم مفروضو پيدائش کان اڳ جي ماحول (Prenatal environment)، خاص طور تي جنين جي دماغ تي هارمونز جي اثرن کي مڃي ٿو. اهڙو ڪو به پختو ثبوت ناهي مليو جيڪو تجويز ڪري ته والدين جي پرورش يا ننڍپڻ جا تجربا جنسي لاڙي جي ترقيءَ ۾ ڪو ڪردار ادا ڪن ٿا. مختلف ثقافتن ۾، اڪثر ماڻهو مخالف جنس پرست هوندا آهن، جڏهن ته هڪ اقليت هم جنس پرست يا ٻه جنس پرست لاڙو رکي ٿي.

## وصفون ۽ جنسي سڃاڻپ واري رويي کان فرق

### جنرل

جنسي لاڙي جي روايتي وصف ۾ مخالف جنس پرستي، ٻه جنس پرستي، ۽ هم جنس پرستي شامل آهن. لاجنسيت (Asexuality) کي ڪجهه محققن پاران جنسي لاڙي جو چوٿون قسم سمجهيو وڃي ٿو، جنهن ۾ ماڻهو ٻين ڏانهن تمام گهٽ يا ڪا به جنسي ڪشش محسوس نه ڪندو آهي.

سائنسي ۽ پيشه ورانه سمجهه اها آهي ته "اهي بنيادي ڪششون جيڪي بالغيءَ جي جنسي لاڙي جو بنياد بڻجن ٿيون، اهي عام طور تي ننڍپڻ جي وچئين دور ۽ شروعاتي نوجوانيءَ جي وچ ۾ ظاهر ٿينديون آهن". جنسي لاڙو جنسي سڃاڻپ کان ان ڪري مختلف آهي جو ان ۾ ٻين سان تعلقات شامل آهن، جڏهن ته جنسي سڃاڻپ پنهنجي ذات (Self) جو هڪ تصور آهي.

آمريڪن سائڪولوجيڪل ايسوسيئيشن موجب، جنسي لاڙو "جنس ۽ صنف جي ٻين اجزاء کان الڳ آهي، جنهن ۾ حياتياتي جنس (نر يا مادي هجڻ سان لاڳاپيل جسماني ۽ جينياتي خاصيتون)، صنفي سڃاڻپ (مرد يا عورت هجڻ جو نفسياتي احساس)، ۽ سماجي صنفي ڪردار (ثقافتي معيار جيڪي زنانہ ۽ مڙسانہ رويي جي وضاحت ڪن ٿا) شامل آهن".

جنسي سڃاڻپ ۽ جنسي رويو جنسي لاڙي سان گهرو تعلق رکن ٿا، پر اهي مختلف آهن. جنسي سڃاڻپ مان مراد فرد جو پنهنجو تصور آهي، رويي مان مراد اهي جنسي فعل آهن جيڪي هو ڪري ٿو، ۽ لاڙي مان مراد "تصورات، لڳاءُ ۽ تمنائون" آهن. فرد شايد پنهنجي رويي ۾ پنهنجي جنسي لاڙي جو اظهار ڪري يا نه ڪري.

اصطلاح *جنسي پسند* (Sexual preference) گهڻو ڪري جنسي لاڙي سان ملي جلي ٿي، پر نفسياتي تحقيق ۾ انهن کي مختلف سمجهيو ويندو آهي. آمريڪن سائڪولوجيڪل ايسوسيئيشن موجب "پسند" مان مراد ڪنهن حد تائين ارادي چونڊ ٿي سگهي ٿي، جڏهن ته جنسي لاڙو ڪا چونڊ ناهي.

### اعداد و شمار
مختلف سروي ۽ تحقيقات موجب، دنيا جي آباديءَ ۾ جنسي لاڙي جا تخمينا هيٺين طرح آهن:
* **مخالف جنس پرست (Heterosexual):** لڳ ڀڳ 90% کان 95%.
* **هم جنس پرست (Homosexual):** لڳ ڀڳ 1% کان 5%.
* **ٻه جنس پرست (Bisexual):** لڳ ڀڳ 2% کان 5%.
* **لاجنسي (Asexual):** لڳ ڀڳ 1%.
(نوٽ: اهي انگ اکر ثقافت ۽ سروي جي طريقيڪار موجب تبديل ٿي سگهن ٿا).

## حوالا

زمرو:شخصي تعلقات
ٻہ جنس پرستي

**ٻہ جنس پرستي** (Bisexuality) جي وصف ڪيترن ئي ذريعن ۾ مردن ۽ عورتن ٻنهي ڏانهن رومانوي ڪشش، جنسي ڪشش، يا جنسي رويي طور ڪئي وئي آهي. ان جي وصف هڪ کان وڌيڪ صنف (Gender) ڏانهن ڪشش، ساڳي ۽ مختلف صنفن جي ماڻهن ڏانهن ڪشش، يا ماڻهن جي جنس يا صنفي سڃاڻپ کان قطع نظر ڪشش طور پڻ ڪئي ويندي آهي (جنهن کي *[[هر جنس پرستي|پين سيڪسيولٽي]]* پڻ چيو ويندو آهي).

اصطلاح *ٻہ جنس پرستي* بنيادي طور تي انهن ماڻهن لاءِ استعمال ٿئي ٿو جيڪي مخالف جنس پرستي ۽ هم جنس پرستي ٻنهي جي ڪشش محسوس ڪن ٿا. ٻہ جنس پرستي جنسي لاڙي جي ٽن مکيه درجيبندين مان هڪ آهي، جيڪي سڀئي مخالف جنس-هم جنس تسلسل (Heterosexual–homosexual continuum) تي موجود آهن. ٻہ جنس پرست سڃاڻپ جو مطلب لازمي طور تي ٻنهي جنسن ڏانهن برابر ڪشش ناهي؛ عام طور تي اهي ماڻهو جيڪي هڪ جنس کي ٻي جنس تي واضح پر غير خاص ترجيح ڏين ٿا، اهي به پاڻ کي ٻہ جنس پرست سڏائيندا آهن.

سائنسدان جنسي لاڙي جي پڪن سببن کان واقف ناهن، پر انهن جو نظريو آهي ته هي جينيات، هارمونز، ۽ ماحولياتي اثرن جي پيچيده عمل جو نتيجو آهي، ۽ ان کي ڪا چونڊ (Choice) نه ٿا سمجهن. جيتوڻيڪ ڪو به هڪ نظريو مڪمل طور تي مڃيل ناهي، پر سائنسدان حياتياتي بنيادن وارن نظرين کي ترجيح ڏين ٿا.

## وصفون
### جنسي لاڙو، سڃاڻپ، ۽ رويو

ٻہ جنس پرستي جي وصف مختلف طرح سان ڪئي وئي آهي: مردن ۽ عورتن ٻنهي ڏانهن رومانوي يا جنسي ڪشش، هڪ کان وڌيڪ صنفن ڏانهن ڪشش، يا ساڳي ۽ مختلف صنفن جي ماڻهن ڏانهن ڪشش. آمريڪن سائڪولوجيڪل ايسوسيئيشن موجب، "جنسي لاڙو هڪ تسلسل (Continuum) تي هوندو آهي. ٻين لفظن ۾، ڪنهن ماڻهو لاءِ لازمي ناهي ته هو مڪمل طور تي هم جنس پرست يا مخالف جنس پرست هجي، پر هو ٻنهي جا مختلف درجا محسوس ڪري سگهي ٿو."

جنسي ڪشش، رويو، ۽ سڃاڻپ هڪ ٻئي کان مختلف ٿي سگهن ٿا. ڪجهه ماڻهو پاڻ کي ٻه جنس پرست سڃاڻپين ٿا پر انهن جو ڪو جنسي تجربو نه هوندو آهي. ڪجهه ماڻهو هم جنس تجربا رکڻ جي باوجود پاڻ کي هم جنس پرست يا ٻه جنس پرست نه سمجهندا آهن. اهڙي طرح، اصطلاح جهڙوڪ *[[ڪوئير]]* (Queer)، *[[پولي سيڪسيول]]* (Polysexual)، ۽ *[[هيٽروفليڪسيبل]]* (Heteroflexible) پڻ جنسي سڃاڻپ يا رويي کي بيان ڪرڻ لاءِ استعمال ڪيا ويندا آهن.

ٻہ جنس پرست ڪارڪن **روبن اوڪس** (Robyn Ochs) ٻه جنس پرستي جي وصف هن ريت ڪري ٿي: "هڪ کان وڌيڪ جنس ۽/يا صنف جي ماڻهن ڏانهن—رومانوي ۽/يا جنسي طور تي—متوجه ٿيڻ جي صلاحيت، لازمي ناهي ته ساڳئي وقت، لازمي ناهي ته ساڳئي طريقي سان، ۽ لازمي ناهي ته ساڳئي درجي ۾."

### دنيا ۾ ٻہ جنس پرستي جا انگ اکر
مختلف نسلي ۽ سماجي گروپن ۾ ٻہ جنس پرستي جا تخمينا ڪجهه هن طرح آهن (آمريڪا جي ڊيٽا موجب):
* **عام آبادي:** لڳ ڀڳ 2% کان 5% ماڻهو پاڻ کي ٻہ جنس پرست سڃاڻپين ٿا.
* **نسلي گروھ:** 2021 جي رپورٽن مطابق، لاطيني (Hispanic) ۽ سياھ فام (Black) ماڻهن ۾ وائٽ (White) ماڻهن جي ڀيٽ ۾ ٻہ جنس پرست طور سڃاڻپ ڪرائڻ جو رجحان ٿورڙو وڌيڪ ڏٺو ويو آهي (لڳ ڀڳ 5% کان 9% جي وچ ۾ نوجوانن ۾).
* **صنف:** عورتن ۾ مردن جي ڀيٽ ۾ ٻہ جنس پرست سڃاڻپ اختيار ڪرڻ جو امڪان وڌيڪ هوندو آهي.

## حوالا
چمي چاٽو

**چمي چاٽو** جنھن کي انگريزيءَ ۾ **فورپلي** (Foreplay) چيو وڃي ٿو جذباتي ۽ جسماني طور تي ويجهڙائي وارن عملن جو هڪ مجموعو آهي، جيڪو هڪ يا وڌيڪ ماڻهن جي وچ ۾ جنسي تحريڪ (Sexual arousal) ۽ جنسي خواهش پيدا ڪرڻ لاءِ ڪيو ويندو آهي. جيتوڻيڪ فورپلي کي عام طور تي جسماني جنسي سرگرمي سمجهيو ويندو آهي، پر غير جسماني سرگرميون، جهڙوڪ ذهني يا لفظي عمل به ڪجهه حالتن ۾ فورپلي ٿي سگهن ٿا. فورپلي هڪ "مبهم اصطلاح" آهي ۽ مختلف ماڻهن لاءِ ان جا مختلف مطلب ٿي سگهن ٿا. ان ۾ مختلف عمل شامل ٿي سگهن ٿا جهڙوڪ چمي ڏيڻ، جنسي ڇهڻ، ڪپڙا لاهڻ، اورل سيڪس (Oral sex)، هٿن سان ڇهڻ، جنسي رانديون، ۽ جنسي ڪردار نگاري (Sexual roleplay).

هي جنسي ميلاپ ۾ هڪ اهم مرحلو آهي جيڪو جذباتي لڳاءُ ۽ جسماني لذت کي وڌائي ٿو، جنهن سان جنسي تجربو وڌيڪ اطمينان بخش بڻجي ٿو. تحقيق مان معلوم ٿيو آهي ته فورپلي عورتن جي جنسي انتها (Orgasm) سان مثبت طور تي جڙيل آهي.

## ڪردار
فورپلي جا اهم جسماني ۽ نفسياتي اثر آهن.

**جسماني طور:** ٻنهي ساٿين جي جنسي عضون ۾ رت جو وهڪرو وڌي وڃي ٿو. مردن ۾ هي ڏاڍاڻ (Erection) جو سبب بڻجي ٿو ۽ عورتن ۾ چڏ اڀرڻ (Clitoral erection) ۽ فرج ۾ آلاڻ (Vaginal lubrication) پيدا ٿئي ٿي. آلاڻ جي کوٽ جي ڪري ميلاپ دوران تڪليف (Dyspareunia) ٿي سگهي ٿي. فورپلي دوران اهي جسماني تبديليون عورتن جي ڀٽ ۾ مردن ۾ جلدي ظاهر ٿين ٿيون. ان ڪري، ماهرن جو چوڻ آهي ته عورتن کي ڪافي تحريڪ ۽ لذت حاصل ڪرڻ لاءِ مردن جي ڀٽ ۾ وڌيڪ وقت تائين فورپلي جي ضرورت هوندي آهي.

**نفسياتي طور:** فورپلي جنسي هٻڪ کي گهٽائي ٿي ۽ ساٿين جي وچ ۾ جذباتي ويجهڙائي وڌائي ٿي. هي ساٿين کي هڪ ٻئي جي پسند ۽ ناپسند سمجهڻ ۾ مدد ڪري ٿي.

**حياتياتي طور:** حياتياتي تحقيق مان معلوم ٿئي ٿو ته فورپلي زرخيزي (Fertility) جي شرح وڌائڻ ۾ مددگار آهي. وسيع فورپلي دوران هارمونز جي اخراج سان مردن ۾ مڻيا (Sperm) جي مقدار وڌي سگهي ٿي، جنهن سان عورت جي حامله ٿيڻ جا امڪان وڌي وڃن ٿا.

## تحقيق
هڪ سروي موجب، اڪثر جوڙا پنهنجي تعلق ۾ فورپلي جي وقت مان مطمئن نه هئا. سروي ۾ شامل جوڙن جو سراسري وقت ميلاپ لاءِ 7 منٽ ۽ فورپلي لاءِ 12 منٽ هو. دلچسپ ڳالهه اها آهي ته مردن ۽ عورتن ٻنهي جي گهربل فورپلي جو وقت تقريبن برابر هو. 27 ملڪن ۾ ڪيل هڪ عالمي مطالعي ۾، 63% مردن ۽ 60% عورتن جسماني فورپلي کي "تمام اهم" قرار ڏنو.

## رانديون
جنسي رانديون يا ڪردار نگاري (Role-playing) جنسي دلچسپي پيدا ڪري سگهن ٿا. ٽيڪنالاجي جي ڪري هاڻي هي ايس ايم ايس (Sexting)، فون ڪالز، يا آن لائن چيٽ ذريعي به ممڪن آهي، جنهن سان جسماني موجودگي کان سواءِ به جنسي ڇڪتاڻ پيدا ٿي سگهي ٿي. ڪجهه جوڙا عطر، شمع، يا سيڪس ٽويز جو استعمال ڪري ماحول کي وڌيڪ پرڪشش بڻائيندا آهن.

## تانترڪ (Tantric)
تانترڪ اصولن موجب، تانترڪ فورپلي ميلاپ جو پهريون قدم آهي. تانترڪ سيڪس جو مقصد صرف جنسي انتها تائين پهچڻ ناهي، پر جسم ۽ ذهن کي هڪ ٻئي سان ڳنڍڻ آهي. ان ۾ ساٿي هڪ ٻئي جي اکين ۾ اکيون وجهي ويهڻ، هٿن کي ڇهڻ، ۽ تانترڪ مساج ڪرڻ جهڙا عمل شامل ڪندا آهن، جيڪي روحاني لڳاءُ پيدا ڪن ٿا.

## تاريخ
فورپلي جا تاريخي حوالا قديم دور کان ملن ٿا. قديم هندوستاني ڪتاب *[[ڪاما سترا]]* (Kama Sutra) ۾ ڀاڪر پائڻ، چمي ڏيڻ، ۽ ننهن يا ڏندن سان نشان لڳائڻ جا مختلف طريقا بيان ٿيل آهن.

## پڻ ڏسندا
* ميڪنگ آئوٽ (Making out)
* انساني جنسيت

## حوالا