اوڀرين آرٿوڊوڪس چرچ

**اوڀرين آرٿوڊوڪس چرچ** (Eastern Orthodox Church)، آفيشل  طور تي، آرٿوڊڪس ڪيٿولڪ چرچ ۽ يوناني آرٿوڊڪس چرچ يا صرف آرٿوڊوڪس چرچ پڻ سڏيو ويندو آهي، عيسائيت جي ٽن وڏي فرقن ۽ مان هڪ آهي. **2012**ع تائين، ان جا لڳ ڀڳ **30** ڪروڙ پيروڪار هئا ۽ اهو ڪيٿولڪ عيسائين ۽ سني مسلمانن کان پوءِ دنيا جي ٽئي وڏي مذهبي برادري آهي.  سال **2020**ع تائين، **22,02,66,000** ميمبر هجڻ جو اندازو لڳايو ويو هو.

دنيا جي قديم ترين بچيل مذهبي ادارن مان هڪ جي حيثيت سان،  اوڀرين آرٿوڊوڪس چرچ اوڀر ۽ ڏکڻ اوڀر يورپ جي تاريخ ۽ ثقافت ۾ خاص طور تي نمايان ڪردار ادا ڪيو آهي. سال 2018ع کان وٺي، قسطنطنيه ۽ ماسڪو جي چرچن جي  وچ ۾ هڪ ڌار رجحان جاري آهي ۽ ٻئي هڪٻئي سان مڪمل طور تي اتفاق ۾ نه آهن.

اوڀرين آرٿوڊوڪس علم الاهيات صحيفن ۽ پاڪ روايت تي ٻڌل آهي. جيڪو ستن ايڪومينيڪل ڪائونسلن جي عقيدي جي فرمانن ۽ چرچ جي فادرز جي تعليم کي شامل ڪري ٿو. چرچ اهو سيکاري ٿو ته اهو هڪ پاڪ، ڪيٿولڪ ۽ رسولي چرچ اهي، جيڪو عيسيٰ مسيح پاران پنهنجي عظيم منظوري ۾ قائم ڪيو ويو آهي ۽ اهو ته ان جا بشپ مسيح جي رسولن جا جانشين آهن. اهو چئي ٿو ته اهو اصل عيسائي عقيدي تي عمل ڪري ٿو، جيئن پاڪ روايت طرفان منتقل ڪيو ويو آهي. ان جا پادري پينٽ آرڪي ۽ ٻين خود مختيار ۽ خودمختيار گرجا گهرن مان نڪرندڙ مختلف قسم جي درجي بندي واري تنظيم کي ظاهر ڪن ٿا. اهو ست وڏين مقدس رسمن، جنهن کي پاڪ اسرار سڏيو ويندو آهي، کي تسليم ڪري ٿو. جن مان "يوڪريسٽ" جي رسم مکيه آهي، جيڪا نحوي طور تي عبادت جي طور تي ملهائي ويندي آهي. چرچ سيکاري ٿو ته هڪ پادري جي طرفان تقديس جي ذريعي قرباني جي ماني ۽ شراب مسيح جو جسم ۽ رت بڻجي ويندا آهن. ڪنوار مريم کي مشرقي آرٿوڊوڪس چرچ ۾ "ٿيٽوڪوس" يعني "خدا کي جنم ڏيندڙ" يا "خدا کي کڻندڙ"، جي نالي سان پوڄيو ويندو آهي۽ هن کي عقيدت ۾ عزت ڏني ويندي آهي. 

قسطنطنيه، اسڪندريه، يروشلم ۽ انطاڪيا جا گرجا گھر، سواءِ ڪجهه برادرين جي فرقن جي، جهڙوڪ فوٽوئن يا ايڪاشيئن فرقي واريت جي، انهن سال 1054ع ۾ اوڀر-اولهه فرقي واريت تائين روم جي چرچ سان ڪميونين شيئر ڪيو. سال 1054ع جي فرقي واريت، خاص طور تي انهن گرجا گهرن جي وچ ۾ پوپ جي اختيار تي وڌندڙ مذهبي، سياسي ۽ ثقافتي تڪرارن  جو انجام هيو. سال431ع ۾ ايفيس ڪائونسل کان اڳ، اوڀرين چرچ پڻ هن ڪميونين ۾ حصو ورتو، جيئن ته مختلف اوڀرين آرٿوڊوڪس گرجا گھر هئا. سال 451ع ۾ ڪلسيڊون ڪائونسل کان اڳ، سڀ بنيادي طور تي ڪرسٽالاجي (مسيح جي تشريح) ۾ اختلافن تي الڳ ٿيا هئا.

اوڀرين آرٿوڊوڪس چرچ روس، يونان، سربيا، بلغاريا، يوڪرين، رومانيا، بيلاروس، جارجيا، مالدووا، اتر مقدونيا، مونٽينيگرو ۽ قبرص ۾ بنيادي مذهبي فرقو آهي. اوڀرين آرٿوڊوڪس چرچ جا عيسائي ايسٽونيا، بوسنيا ۽ هرزيگوينا، ڪوسوو ۽ لاتويا ۾ مکيه مذهبي گروهن مان هڪ آهن ۽ گڏوگڏ شام، لبنان ۽ وچ اوڀر جي ٻين ملڪن ۾ هڪ اهم گروهه آهن. لڳ ڀڳ اڌ اوڀرين آرٿوڊوڪس عيسائي اڳوڻي سوويت بلاڪ جي ملڪن، گهڻو ڪري روس ۾ رهن ٿا.  اتر آفريڪا ۽ رومي سمنڊ جي اوڀر واري علائقي جي اڳوڻي بازنطيني علائقن ۾ برادريون وچ اوڀر جي قديم ترين آرٿوڊوڪس برادرين مان آهن، جيڪيون وڌندڙ مذهبي استحصال جي ڪري لڏپلاڻ جي ڪارڻ گهٽجي رهيون آهن.   اوڀرين آرٿوڊوڪس برادريون اولهه ايشيا،  ايشيا مائنر، ڪاڪيشيا ۽ اوڀر يورپ کان ٻاهر، جن ۾ اتر آمريڪا، اولهه يورپ ۽ آسٽريليا شامل آهن، ڊائسپورا، تبديلين ۽ مشنري سرگرمي ذريعي ٺهيون آهن.  

اوڀرين آرٿوڊوڪس چرچ خودمختيار چرچن جي هڪ برادري  طور ڪم ڪري ٿو. هر هڪ مقامي سنوڊ ذريعي پنهنجي بشپ پاران سنڀاليو ويندو آهي. چرچ وٽ ڪيٿولڪ چرچ جي پوپ جي برابر ڪو به مرڪزي نظرياتي يا سرڪاري اختيار ناهي. تنهن هوندي به. قسطنطنيه جي ايڪومينيڪل پيٽريارڪ کي انهن طرفان پرائمس انٽر پارس (سال 1054ع کان اڳ روم جي پيٽري آرڪ پاران رکيل لقب) طور تسليم ڪيو ويو آهي.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
* A repository with scientific papers on various aspects of the Byzantine Orthodox Church in English and in German

زمرو:اوڀرين آرٿوڊوڪس چرچ
زمرو:عيسائيت
زمرو:بين الاقوامي عيسائي تنظيمون