محمد الادريسي

**ابو عبدالله محمد الادريسي (**؛ لاطيني: Dreses) عرب جو مشهور مؤرخ ۽ جاگرافيدان هو، محمد الادريسيءَ جي نالي سان به سڏيو ويو، سبته (Ceuta)، المغرب (موجودہ اسپین) ۾، 492 ھجری/1099عیسوی ۾ ڄائو. قرطبه، اندلس (اسپين) ۾ تعليم حاصل ڪيو. آفريڪا ۽ يورپ جي ڪيترن ئي ملڪن جي سياحت ڪيائين ۽ اتان ڪارآمد معلومات حاصل ڪيائين. آخرڪار صقليه (Scisly) جي نارمن بادشاھه راجر ٻئين کيس پنهنجي راڄڌاني پاليرمو ۾ گهرايو. ادريسيءَ سندس فرمائش تي دنيا جو نقشو ۽ مفصل جاگرافي ”نزهت المشتاق“ جي نالي سان تصنيف ڪئي، جيڪا هڪ مستند ڪتاب جي حيثيت سان صدين تائين مشرق ۽ مغرب ۾ مقبول رهي. هن چانديءَ جو هڪ ائٽلس (ڪرو) ٽيبيولا روجيريانا (Tabula Rogeriana) به ٺاهيو هو. سال 549 ھجری/1154ع ۾ وفات ڪيائين.
## شروعاتي زندگي

الادريسي اتر آفريڪا ۽ الاندلس جي حمود خاندان ۾ پيدا ٿيو. مڃيو وڃي ٿو ته الادريسي سال 1100ع ۾ سيوٽا شهر ۾ پيدا ٿيو، جيڪو ان وقت الموراودون جي قبضي ۾ هو، جتي هن جو ڏاڏو حمود ملاقہ جي زوال کان پوءِ غرناطہ جي زريون ڏانهن آباد ٿيڻ تي مجبور ٿي ويو هو. هن پنهنجي شروعاتي زندگيءَ جو گهڻو حصو اتر آفريڪا ۽ الاندلس (ان وقت جو مسلم اسپين ۽ پرتگال) جي سفر ۾ گذاريو ۽ لڳي ٿو ته هن ٻنهي خطن بابت تفصيلي ڄاڻ حاصل ڪئي آهي. هن اناطوليا (موجودہ ترڪي) جو دورو ڪيو جڏهن هو 16 سالن جو هو. هن قرطبہ جي يونيورسٽي ۾ پڙهيو. هن جا سفر هن کي يورپ جي ڪيترن ئي حصن ۾ وٺي ويا جن ۾ پرتگال، پائيرینيز، فرينچ ائٽلانٽڪ ساحل، هنگري ۽ جورويڪ (هاڻي يارڪ جي نالي سان مشهور آهي). 
## ٽئبولا روجيريانا

## نزهت المشتاق
## طبي لغت
## مشهور ثقافت ۾
* طارق علي جي ڪتاب ”پالرمو ۾ سلطان“ ۾ بنيادي ڪردار الادريسي هو. 
* ڪرول سيزمانوسڪي جي سال 1926ع جي اوپيرا، "ڪنگ راجر" ۾ الادريسي هڪ اهم ڪردار آهي. 
* الادريسي زين جوخدار جي ناول "دي ميپ آف سالت اینڈ استار" ۾ هڪ مددگار ڪردار آهي.
* سال 2019ع ۾، فيڪٽم فائونڊيشن الادريسي جي دنيا جي نقشي، بوڊليان لائبريري ۾ موجود نقشن جي بنياد تي نزهت المشتاق جي ڪاپي، جي هڪ تشريح، هڪ سلور ڊسڪ 2 ميٽر قطر جي تيار ڪئي. 
## گيلري

Carte générale du globe tirée de la géographie d'El-Edrisi, milieu du XIIe s. de l'ère vulgaire - btv1b100601717.jpg | 12هين صدي جي وچ ڌاري عالم ادريسي جي جاگرافي مان ورتل دنيا جو عام نقشو. ٻيو نسخو وڏي فونٽ م. 
12th-century map of the Indian Ocean by Al-Idrisi.jpg|هندي سمنڊ جو 12ھین صدي عيسوي جو نقشو  الادريسي طرفان.
Al-Idrisi-Azerbaijan.JPG|الادريسي جو نقشو اتر اولهه فارسي سلطنت (فارس) جو جيڪو هاڻي ايراني آذربائيجان ۽ ڪيسپين سمنڊ آهي
Muhammad al-Idrisi - Oxford transcript of V-4.jpg|الادريسي جو مارمارا علائقي جي اترين سامونڊي ڪناري جو   نقشو.
Muhammad al-Idrisi - Oxford transcript of VI-4.jpg|بلقان جو نقشو الادريسي طرفان.
Muhammad al-Idrisi - Saint Petersburg transcript of VI-5.jpg|بلقان جي الادريسي جو نقشو سينٽ پيٽرسبرگ ۾ نقل.
1154 Tabula Rogeriana noroeste Peninsula Iberica Al Idrisi copia mas antigua.jpg|ٽئبولا روجيريانا، الادريسيءَ جو آبیريئن جزيره نما جو نقشو.
1154 Tabula Rogeriana Al Idrisi transcripcion de Konrad Miller 1928 detalle.jpg|ٽئبولا روجيريانا، الادريسيءَ جو آبیريئن جزيره نما جو نقشو.
Al-Idrisi Finland.jpg|فن لينڊ جو تفصيل الادريسي طرفان.
Senegal River according to al-Idrisi.jpg|الادريسي جي مطابق سينیگال نديء جو نقشو.


## پڻ ڏسو

* البڪري 
* ابن جبير 
* ابو الصلت 
* نقشا نگاري جي تاريخ 
* اسلامي جاگرافي 
* سائنسدانن جي فهرست

## خارجي لنڪس
*.
* Britannica
* Online exhibition, Bibliothèque nationale de France (French)
* Idrisi's world map, Library of Congress.  Konrad Miller's 1927 consolidation and transliteration, with high-resolution zoom browser.
*Online Galleries, History of Science Collections, University of Oklahoma Libraries High resolution images of works by al-Idrisi in .jpg and .tiff format.
* IDRISI GIS home page 
* "Travels into the Inland Parts of Africa: Containing a Description of the Several Nations for the Space of Six Hundred Miles up the River Gambia" features English translations of work by al-Idrisi. The manuscript dates from 1738.
* Original Nuzhatul Mushtaq text 

## حوالا

زمرو:جاگرافيدان
زمرو:نقشا نگار
زمرو:شخصيتون
زمرو:1099ع جون پيدائشون
زمرو:1154ع جون وفاتون