open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
وانوآتو

**وانوآتو** يا **واناواتو**  جو سرڪاري نالو جمهوريه وانوآتو آھي. اھو ڏکڻ پيسيفڪ سمنڊ ۾ اتر آسٽريليا کان 1750 ڪلوميٽرن، نيو ڪيليڊونيا جي اتر-اوڀر پاسي 550 ڪلوميٽرن، جي فاصلي تي، نيو گني جي اوڀر ۾، سولومن ٻيٽن جي ڏکڻ-اوڀر ۽ فجي جي اولھ ۾ واقع ٻيٽن جي ميڙ وارو ملڪ آهي.

## تاريخ

ھن ملڪ کي سڀ کان اول ميلنيشيائي ماڻھن آباد ڪيو. يورپين مان سڀ کان پھرين اسپيني مھم ۾ پورچوگيزي جھازران پيڊرو فرڊيننس ڊي ڪئيراس 1606ع ۾ ھتي اسپرنٽو سانتو ٻيٽ تي پھتو. ان وقت پورچوگال اسپين جي بادشاھت جي اختيار م ھو (1580 ۾ پورچوگال جو تخت خالي ٿيڻ جي ڪري سٺ سالن تائين اسپين جي بادشاھت ھيٺ رھيو ھو). پيڊرو فرڊيننس ٻيٽن کي اسپيني ايسٽ انڊيز ۾ ملائي ڇڏيو. 1880 واري ڏھاڪي ۾ ھنن ٻيٽن جي ميڙ جا فرانس، يونائيٽيڊ ڪنگڊم دعويدار ٿي ويا ۽ 1906 ۾ انھن ھنن ٻيٽن کي گڏيل انتظام ھيٺ ھلائڻ شروع ڪيو. 1970 واري ڏھاڪي ۾ ھتي آزادي جي تحريڪ شروع ٿي وئي ۽ 1980 ۾ وانوآتو جي خودمختيار ريپبلڪ وجود ۾ آئي ۽ ملڪ گڏيل قومن جو پڻ رڪن ٿيو.

## حوالا

زمرو:وانواتو
زمرو:ملڪ
زمرو:اوشينيا
زمرو:اوشينيا جا ملڪ
زمرو:گڏيل قومن جا ڀاتي ملڪ
زمرو:دولت مشترڪه جون رڪن قومون
زمرو:فرانسيسي ٻولي ڳالهائيندڙ ملڪ ۽ علائقا
نائورو

**ناراو**  (Nauru) جو سرڪاري نالو ناورو جي ريپبلڪ آھي. ان جو پراڻو نالو پليزینٽ آئلينڊ ھو. ھي ملڪ اوشيانا کنڊ جي علائقي جي پيسيفڪ سمنڊ جي ٻيٽن واري علائقي مائڪرونيشيا ۾ واقع آهي. ان جو سڀ کان ويجھو پاڙيسري ملڪ ڪیريباتي آھي جنھن جو بانابا ٻيٽ ھن ملڪ جي اوڀر طرف 300 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي واقع آهي. ان جي اتر۔اولھ ۾ ٽوالو ۽ اتر۔اوڀر ۾ 1300 ڪلوميٽر جی مفاصلی تي سولومن ٻيٽ واقع آھن. اوڀر۔اتر م پاپوا نيوگني، ڏکڻ۔اوڀر ۾ مائڪرونيشيا جون وفاقي رياستون ۽ ڏکڻ ۾ مارشل ٻيٽ واقع آهن. نائورو جي ڪل پکيڙ 21 چورس ڪلوميٽر آهي ۽ ويٽيڪن سٽي اسٽيٽ ۽ مناڪو کان پوء پکيڙ م ھي دنيا جو ٽيون نمبر ننڍڙو ملڪ آهي ۽ يورپ کان ٻاھر دنيا جو ۽ پيسفڪ سمنڊ جو سڀ کان ننڍڙو ملڪ آهي. آبادي م ھي ملڪ ويٽيڪن سٽي اسٽيٽ ۽ ٽوالو کان پوءِ دنيا جو ٽيون نمبر ننڍڙو ملڪ آهي.ھي ملڪ گڏيل قومن، پيسيفڪ آئلينڊ فورم، قومن جي دولت مشترڪه ۽ آفريڪن ڪيريبئن اينڊ پيسيفڪ گروپ آف اسٽيٽس جو رڪن آھي.

## تاريخ
ھن ملڪ جي ٻيٽن کي 100 ق م ۾  مائڪرونيشيا ۽ پولينيشيا جي ماڻھن وسايو هو. اوڻوھين صدي عيسويءَ ۾ نائورو کي جرمني ڪالوني بڻائي جرمن ايمپائر جو حصو بڻائي ڇڏيو. پھرين جنگ عظيم جي خاتمي بعد ھن ملڪ کي ليگ آف نيشنز جي اختيار ۾ رکيو ويو جنھن جي نگراني آسٽريليا، نيوزيلينڊ ۽ يونائيٽيڊ ڪنگڊم جي ذمي ھئي. ٻين جنگ عظيم م جاپان ان تي قبضو ڪيو پوء اتحادي فوجن جي اختيار م آيو. جنگ بعد ھي ملڪ گڏيل قومن جي نگراني ۾ آيو ۽ 1968ع ۾ آزاد ٿيو ۽ 1969ع ۾ پيسيفڪ ڪميونٽي جو رڪن ٿيو.

## معيشيت

نائورو فاسفيٽ جي جبلن تي مشتمل ٻيٽ آھي ۽ فاسفيٽ جو وڏو ذخيرو ھيس جيڪو کاڻن ذريعي ڪڍيو ويو. جڏھن فاسفيٽ جا ذخيرا ختم ٿي ويا تہ ان کي ٽيڪس کان آجو ملڪ بڻايو ويو جنھن ڪري  غيرقانوني مني لانڊرنگ جو مرڪز ٿي ويو. 2001 کان 2008 تائين ۽ ٻيھر 2012 کان ھن ملڪ جي مالي مدد آسٽريليا ڪندو رھيو آھي ان جي عيوض آسٽريليا اتي غيرقانوني پناهگيرن کي قيد م رکڻ لاء نائورو ريجنل پروسيسنگ سينٽر قائم ڪيو آهي. آسٽريليا تي گھڻي مدار سبب ھن ملڪ کي آسٽريليا جي گراھڪ رياست پڻ چوندا آهن.

## حوالا

زمرو:ملڪ
زمرو:نارائو
زمرو:اوشينيا جا ملڪ
زمرو:دولت مشترڪه جون رڪن قومون
زمرو:گڏيل قومن جا ڀاتي ملڪ
بيبو (اداڪارڻ)

بيبو( 1906–1972) هندي ۽ اردو فلمن ۾ ڪم ڪندڙ ڳائڻي (گلوڪار) اداڪارا هئي.
1933 کان 1947 تائين هن ڀارتي سينيما گهر جي فلمن ۾ ڪم ڪيو. 1947 ۾ هندستان جو ورهاڱو کانپوءِ هيءَ پاڪستان ڏانهن لڏپلاڻ ڪري وئي.
هن پنهنجي اداڪاري جو ڪيريئر اجنتا سينيٽون لميٽڊ سان شروع ڪيو. 1933 ۾ ايم ڊي ڀاونني ۽ اي پي ڪپور جهڙن ڊائريڪٽرن سان ڪم ڪيائين.
هيءَ 1930 جي اونچي درجي جي مرڪزي ڪردار ادا ڪندڙ اداڪارا جهڙوڪ ديويڪا راڻي، درڳا کوٽي، سلوچنا (روبي مائزر)، مھتاب شانتا ايتي، سبيتا ديوي، ليلا ديسائي ۽ نسيم بانو منجھان ھڪ ھئي. کيس 1930 ۽ 1940 جي ڏھاڪو 
جي ڏھاڪو ۾ سڀ کان اھم ۽ مقبوليت ماڻيل اداڪار اسٽار سڏيو ويندو ھيو. سندس سڀ کان وڌيڪ شھرت جو سبب 
1939 
۾ ھڪ گانو جا ٻول بڻيا جيڪي فلم  غريب ڪي لعل فلم منجھان ھيا، جيڪي ڪملا ڪرانتي ۽ مرزا شرف ڳايا ھيا. ان جي موسيقي صغير آصف ڏني ۽ ٻول رفي ڪشميري لکيا ھيا. تجھي بيبو ڪھون يا سلوچنا جتي سلوچنا کي ھڪ ٻيو مقبول اداڪارا طور سمجھيو ويندو ھيو. ائين پھريون ڀيرو ٿيو ھيو تھ مشھور اداڪارڻين جو نالو ڪنھن گاني ۾ استعمال ڪيو ويو ھيو. ۽ اھو ماڻھن ۾ ڏاڍو مشھور ٿيو. بيبو ڀارتي سينيما جي تاريخ ۾ پھرئين ناري ميوزڪ ڪمپوزر ھئي.
1939
۾ عدل جھانگير جي لاءِ ھن موسيقي جي رچنا ڪئي ھئي. ھڪ سال اڳ، اداڪارا نرگس جي ماءُ جددان ٻائي تلاش حق فلم جي موسيقي ٺاھي ھئي، 1937
۾ ھوءَ ٻئي فلم ڪازڪ جي موسيقي جي لاءِ پڻ ڊائريڪٽر ھئي. ھن ماسٽر نثار، سريندرا ۽ ڪمار جھڙن اداڪارَن سان گڏجي ڪم ڪيو ھيو. انھن اداڪاران سان گڏ سندس ڪم جا لاڳاپا گھڻا مشھور ھيا. ۽ سندس فلمي جوڙي کي سريندرا سان گڏ ڏاڍو پسند ڪيو ويندو ھيو. انھيءَ جوڙي ڪيتريون ئي سُپرھِٽ فلمون ڏنيون، جن ۾ 1936 جي منموھن، 1937 ۾ جاگيردار، گراما فون سنگر، ۽ ڊائنامائيٽ 1938 ۾ ۽ صرف عورت 1939 شامل آھن. بيبو جي زندگيءَ جا پڇاڙيءَ وارا ڏينھن ڏاڍا ھيڻائي، لاچاري ۽ غربت سان وڙھڻ جي جاکوڙ ۾ گذريا. 25 مئي 1972 تي سندس وفات ٿي وئي.

## حوالا
  

## ٻاھريان ڳنڍڻا
* 
* Bibbo Rare Picture: https://www.flickr.com/photos/rashid_ashraf/31225553980/in/dateposted/

زمرو:1906ع جون پيدائشون
زمرو:1972ع جون فوتگيون
زمرو:دهلي کان اداڪارائون
زمرو:سنڌي سينيما ۾ ناٽڪڻيون
زمرو:ويهين صدي جون ڀارتي اداڪارائون
زمرو:ڀارتي فلمي اداڪارائون
زمرو:ڀارتي مسلمان
زمرو:ھندي سنيما ۾ اداڪارائون
زمرو:20 هين صدي جا هندستاني ڳائڻا
زمرو:ويهين صديءَ جون هندستاني ڳائڻيون
زمرو:ويھين صديءَ جون پاڪستاني ڳائڻيون
زمرو:نگار اعزاز کٽيندڙ شخصيتون
زمرو:پاڪستاني فلمي اداڪارڻيون
بيهڪ جون نشانيون

**بيھڪ جون نشانيون** جملي جي معنى سمجهڻ لاءِ بيھڪ جون نشانين جو درست استعمال تمام گهڻو ضروري ھوندو آهي. بيھڪ جي نشانين کان سواءِ جملو بي معنى ۽ اڍنگو پڻ لڳندو آهي. سنڌي ۾ ٻولي هيٺين مکيه نشانين جو ڪارج ٿيندو آهي.

## پورو دم (.)

**[[فل اسٽاپ|پورو دم]]** [.] (Full Stop or Period) جڏهن هڪ ويچار وارو جملو پورو ٿيندو آهي، تڏهن سندس پڇاڙي ۾ **پوري دم** جي نشاني ڏبي آهي. پڙهڻ وقت اُتي چڱو ساهي پٽجي.

مثال طور: هالار اڄ شھر ڪو نہ ويندو. 

## ڪولن (:)

**[[ڪولن]]** [:] (Colon) هن نشاني جو ڪارج ڳالھ ٻولھ ۾ ڪنھن ماڻهو جي چيل لفظ هوبھو ساڳيا لکڻا هجن يا ڪن شين جي ياداشت لکجي ته اڳيان ڪولڻ جي نشاني ڏجي.

:مثال طور 
:::چوڻي آهي : انسان کي کپي: اٽو، لٽو ۽ اجهو.

## اڌ دم (؛)

**اڌ دم** [؛] (Semi-Colon) جنھن جملي جا ٻہ يا وڌيڪ ڀاڱا هجن ۽ انهن جو پاڻ ۾ لاڳاپو هجي، يا ٻہ ڌار ڌار ويچارن وارا اصطلاح گڏ اچن يا انهن جو پاڻ ۾ لاڳاپو هجي، اُتي اڌ دم ڏجي.

مثال طور: بادشاھ پنهنجي عقل سان ملڪ هلائي ٿو؛ سپاهي ان لاءِ وڙهي ٿو؛ جج انصاف ڪري ٿو؛ استاد علم سيکاري ٿو؛ اهڙي ريت هي سنسار هلي ٿو.

## ٿورو دم (،)

**[[ڪاما|ٿورو دم]]** [،] (Comma) ڪنھن بہ جملي ۾ ٻہ يا وڌيڪ ٻولين، شين يا ماڻهن جا نالا، اصطلاحون ڪم آيل هجن، تہ هر هڪ جي پٺيان ٿوري دم جي نشاني ڏبي آهي.

مثال طور: 
::هالار، سرواڻ، سرويچ ۽ دودو ڀنڀور گهمڻ ويا آهن.
::ڪراچي، حيدرآباد ۽ ٺٽو سنڌ جي راڄ ڌاني رهيا آهن.

مرد هجي يا عورت، ٻار هجي يا ٻڍو، امير هجي يا فقير سڀني کي ڌڻي در ج جهڪڻو آهي.

## سوال جي نشاني (؟)

**[[سوال جي نشاني]]** [؟] (Question-Mark) ڪنھن بہ جملي ۾ سوال پڇڻ جو مطلب رکيل هجي تہ پويان سوال جي نشاني ڏجي.

مثال طور: 
::اوهان جو نالو ڇا آهي؟
::اڄ ڪھڙو ڏينھن آهي؟

## عجب جي نشاني (!)

**[[عجب جي نشاني]]** [!] (Exclamation-Mark) هي نشاني حرف ندا کان پوءِ استعمال ٿيندي آهي، يعني تہ جڏهن جملي ما حيرت، عجب، افسوس، ڏک، ارمان، سڏ، جوش ۽ خوشي ظاهر ٿئي تہ ان جي پويان عجب جي نشاني ڏجي.

:شاباس! هير اڄ اوهان هڪ غريب جي مدد ڪئي آهي.
:واھ واھ! سڀاڻي عيد آهي.
:مار! ايڏو وڏو نانگ.
:گهوڙا ڙي گهوڙا! گهر کي باھ لڳي وئي.

## قول/ڳالھ/واڪ جي نشاني (" ")

**قول/ڳالھ/واڪ جي نشاني** [" "] (Quotation-Mark) قول جي نشاني يا واڪ جي نشاني تڏهن ڏبي آهي جڏهن ڪنھن جا چيل لفظ جملي ۾ استعمال ڪجن، تہ اُتي واڪ جون نشانيون ڏجن.

::مثال طور: ٽيپو سلطان جو قول آهي :"گدڙ جي سئو سال زندگي کان شينهن جي هڪ ڏينھن جي زندگي بھتر آهي."

:چوندا آهن تہ: " ماسيون نہ مائون ٿين، ڪاڪا نہ پيءَ ٿين."

## ڏنگيون( )
**[[ڏنگيون]]** ( )  (Brackets) ڪنھن ٻول يا لفظ يا جملي کي وڌيڪ چٽو يا صاف ڪرڻ لاءِ جملي جي وچ ۾ ڏنگين جا نشانن ۾ رکڻو پوندو آهي. مثال طور: 
* حضرت علي جو لقب اسد الله (الله جو شينهن) آهي.
* شمس العلماء (عالمن جو سج) عمر بن محمد دائودپوٽو وڏو عالم هو.
* شاھه عبداللطيف ڀٽائي (1689-1752) عظيم شاعر ٿي گذريو آهي.
## حوالا

زمرو:نحو
مائڪرونيزيا

thumb|right|300px|
مائڪرونيزيا جو نقشو
thumb|رومانم ٻيٽ، چوڪ، مائڪرونيزيا

**مائڪرونيزيا**  اوشينيا کنڊ جو اولھه پئسفڪ سمنڊ جو  ھڪ ذيلي علائقو آهي جنھن ۾ ھزارين ننڍا وڏا ٻيٽ واقع آھن. ان جي اوڀر ۾ اوشينيا جو ٻيو ذيلي علائقو پولينيزيا آھي ۽ ڏکڻ ۾ ھڪ اڃان ٻيو ذيلي علائقو ميلئنيزيا واقع آهي. انھن سڀني علائقن ۾ واقع ٻيٽن تي مشتمل ملڪن ۾ ثقافتي ھڪجھڙائي ملي ٿي ء اتي رھندڙ ماڻھو وڏي پيماني تي آسٽرونيشيائي آھن. ھن خطي  جي آبھوا ٽراپيڪل سامونڊي آھي. ان ۾ چار ٻيٽن جون جھرمٽون آھن ڪيرولن ٻيٽ، گلبرٽ ٻيٽ، مئريانا ٻيٽ ۽ مارشل ٻيٽ شامل آهن. سياسي طور تي مائڪرونيزيا جا ٻيٽ ڇھ خودمختيار رياستن تي مشتمل آھن. جن ۾ پالائو، فيڊريٽيڊ اسٽيٽس آف مائڪرونيزيا، ڪريباتي، نائورو، مارشل ٻيٽ ۽ آمريڪا هيٺ نادرن مئريانا ٻيٽ ۽ گوام ٻيٽ شامل آهن.

## حوالا

زمرو:مائڪرونيزيا
زمرو:اوشينيا
زمرو:ايشيا-پئسفڪ 
زمرو:اوشينيا جا ٻيٽ 
زمرو:اوشينيا جا علائقا
وحداني رياست

**وحداني رياست**  رياست جو اھڙو قسم آھي جنھن ۾ رياست ھڪ يونٽ تي مشتمل ھوندي آھي ۽ ان جي انتظامي ورھاست صوبن يا ڊويزنن ۽ ضلعن وغيره ۾ ھجڻ باوجود ان جي صرف ھڪ حڪومت ھوندي آھي جيڪا مرڪزي حڪومت سڏجندي آهي. صوبا گورنرن جي ماتحت ھوندا آھن ء انھن ۾ علحده رياستي حڪومت نہ ھوندي آھي. وحداني رياست ۾ قانونساز ادارو بہ ھڪڙو ھوندو آھي جيڪو مرڪز ۾ ھوندو آھي. وفاق ۾ مرڪزي حڪومت کان سواء ٻيون بہ رياستي يونٽن جون علحده حڪومتون ۽ قانونساز ادارا ھوندا آھن جيڪي وحداني رياست ۾ ڪانہ ھوندا آھن. مثال طور پاڪستان ھڪ وفاقي رياست آھي جنھن وفاق کان علاوه صوبا بہ رياستي يونٽن وانگر آھن ۽ وفاق وانگر صوبن ۾ بي الڳ حڪومتون ۽ الڳ قانونساز اسيمبليون آھن ان کان سواءِ وفاق جي طرفان صوبن ۾ گورنر الڳ آهن جن وٽ محدود رياستي اختيار ھوندا آھن.  افغانستان ھڪ وحداني رياست آھي ۽ اھا انتظامي طور تي صوبن ۾ تہ ورھايل آھي پر ان جا صوبا رياستن وانگر ناھن انھن م علحده حڪومتون ڪونہ آھن پر صوبن کي گورنرن ذريعي ھلايو ويندو آھي.  دنيا م اڪثر ملڪ وحداني رياست تي مشتمل آھن. ان م مڪاني حڪومت وارو نظام پڻ ھوندو آھي. انسائيڪلوپيڊيا برٽنيڪا مطابق وحداني رياست ۾ حڪمراني وارا سمورا يا گھڻي ڀاڱي اختيار مرڪزي حڪومت وٽ ھوندا آھن. ان نظام ۾ انتظامي يونٽن کي مرڪزي حڪومت اختيار سونپيندي ۽ پاليسي وارا فيصلا ھيٺ لاڳو ڪندي آھي. ان جو ڪلاسيڪي مثال فرانس جو نظام آھي. وحداني رياست ۾ رڳو ھڪ مرڪزي حڪومت ھوندي آھي جنھن کي انتظامي سياسي يونٽن تي مڪمل اختيار حاصل ھوندو آھي. صوبن يا انتظامي يونٽن وٽ حڪمراني جو ڪو اختيار نه ھوندو آھي پر اھي مرڪزي حڪومتي حڪمن جي بجاوري ڪندا آهن.

## حوالا

زمرو:حڪومت جا قسم
زمرو:سياست
زمرو:سياسي جاگرافي
فنگل ڪائونٽي ڪائونسل

**فنگل ڪائونٽي ڪائونسل**  جمھوريه آئرلينڊ ۾ ھڪ ڪائونٽي جي ڪائونسل آھي جنھن ذريعي مڪاني حڪومت جو نظام ھلي ٿو. اھا ڊبلن واري خطي ۾ واقع آهي ۽ جمھوريه آئرلينڊ جي لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ 2001 تحت ڪم ڪري ٿي. ڪائونسل جي ذميداري م رھائشي منصوبه بندي، ڪميونٽي جا معاملا، روڊن جي سنڀال، آمدورفت، شھري منصوبابندي ۽ ترقي، آسائشن جي بندوبست، ثقافت ۽ قدرتي ماحول شامل آهن. ڪائونسل جا 40 چونڊيل رڪن ھوندا آھن جيڪي ڪائونٽي جي ميئر کي چونڊيندا آهن جيڪو ڪائونسل جو سربراھ ھوندو آھي. 

## حوالا
ڊن لئيرا-رئٿڊائون ڪائونٽي ڪائونسل

**ڊن لئيرا- رئنڊائون ڪائونٽي ڪائونسل**   جمھوريه آئرلينڊ م مڪاني حڪومت جي ھڪ اختياري آھي جيڪا پھرين ڊبلن ڪائونٽي ڪائونسل جو حصو ھئي ۽ ان مان ٽوڙي قائم ڪئي وئي. اھا جمھوريہ آئرلينڊ جي لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2001, تحت ڪم ڪري ٿي. ڪائونسل جي ذميداري م رھائشي منصوبه بندي، ڪميونٽي جا معاملا، روڊن جي سنڀال، آمدورفت، شھري منصوبابندي ۽ ترقي، آسائشن جي بندوبست، ثقافت ۽ قدرتي ماحول شامل آهن. ڪائونسل جا 40 چونڊيل رڪن ھوندا آھن جيڪي ڪائونٽي جي ڪيٿائيئرليخ يا چيئرپرسن کي چونڊيندا آهن جيڪو ڪائونسل جو سربراھ ھوندو آھي. ھن ڪائونٽي جي آبادي 206,260 آهي.

## حوالا
مائڪرونيشيا جون فيڊريٽيڊ اسٽيٽس

**مائڪرونيشيا جون فيڊريٽيڊ اسٽيٽس** جنھن کي مختصرن مائڪرونيشيا چوندا آهن ھڪ خودمختيار ريپبلڪ آھي جيڪا يونائيٽيڊ اسٽيٽس جي ساٿي رياست (Associated State)  آھي. ان ۾ چار وفاقي رياستون ھرھڪ : ياپ رياست، چوڪ رياست، پونپيئي رياست ۽ ڪوسراء رياست شامل آهن جيڪي پيسفڪ سمنڊ ۾ اولھ کان اوڀر طرف واقع آھن. ھن فيڊريٽيڊ رياستن ۾ 607 ٻيٽ واقع آهن جن جي گڏيل پکيڙ 702 چورس ڪلوميٽر آهي جيڪي ٻيٽ 2700 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي ڦھليل آھن. ان رياست جو پيسيفڪ سمنڊ ۾ سامونڊي حدن جي پکيڙ 2600000 لک چورس ڪلوميٽر آهي جيڪو دنيا جو چوڏھون وڏو مخصوص سامونڊي معاشي زون آھي.ھن ملڪ جو گاديءَ جو هنڌ پالڪير آهي جيڪو پونپيئي ٻيٽ تي واقع آهي. ملڪ جو وڏي ۾ وڏو شهر وينو آهي جيڪو چوڪ  ٻيٽ تي واقع آهي.

## تاريخ
ھي ملڪ پھرين ٽرسٽ ٽيريٽري آف پيسيفڪ آئلينڊز (TTPI) جو حصو ھئي. اھو ٽرسٽ گڏيل قومن جو ھيو جنھن ۾ انتظاميه آمريڪا جي ھئي. 10 مئي 1979 ۾ ان پنھنجي آئيني حڪومت قائم ڪئي جيڪا 3 نومبر 1986ع ۾ يونائيٽيڊ اسٽيٽس سان ڪامپيڪٽ فري ايسوسيئيشن تحت ھڪ خودمختيار رياست ۾ تبديل ٿي وئي. ٽرسٽ مان ڪجهه ٻيا ٻيٽ علحده ٿي الڳ خودمختيار رياستن ۾ تبديل ٿي ويا جن ۾ مارشل ٻيٽ ۽ پائولو شامل آهن.

## حوالا

زمرو:ملڪ
زمرو:فيڊريٽڊ اسٽيٽس آف مائڪرونيشيا
زمرو:اوشينيا جا ملڪ
زمرو:گڏيل قومن جا ڀاتي ملڪ
اسريل ملڪ

thumb|350x350 عڪسلون|دنيا جي نقشي ۾ انساني ترقي جو اشاريو درجابندي سان ڏيکاريل جنهن م 2019 جي ڊيٽا ڏنل جيڪا 2020 ۾ ڇپي.

**ترقي يافتہ ملڪ** اھڙو خودمختيار ملڪ ھوندو آھي جنھن جي معيشت جديد ٽيڪنالاجي واري ڍانچي  جي صورت ۾ اسري چڪي ھجي. ڪنھن بہ ملڪ جي ترقي يافته ھجڻ جي تعين ڪرڻ لاء جيڪي عنصر لازمي آهي انھن م ڪل قومي پيداوار ، ڪل قومي آمدني، في ڪس آمدني، صنعتڪاري جي سطح،  معاشي ڍانچي جي ڦھلاء جي مقدار ۽ عام زندگي جا معيار شامل آهن.بين الاقوامي مالياتي فنڊ جي 2015 جي رپورٽ مطابق ترقي يافته معيشت دنيا جي جي ڊي پي جي بنياد تي  60.8 سيڪڙو  نامينل ويليو تي ۽ 42.9 سيڪڙو  قوت خريد جي برابري جي بنياد تي ھوندي آھي.

## حوالا

زمرو:انساني جاگرافي
ڊبلن سٽي ڪائونسل

**ڊبلن سٽي ڪائونسل**   جمھوريه آئرلينڊ م مڪاني حڪومت جي ھڪ اختياري آھي. اھا جمھوريہ آئرلينڊ جي لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2001, تحت ڪم ڪري ٿي. ڪائونسل جي ذميداري م رھائشي منصوبه بندي، ڪميونٽي جا معاملا، روڊن جي سنڀال، آمدورفت، شھري منصوبابندي ۽ ترقي، آسائشن جي بندوبست، ثقافت ۽ قدرتي ماحول شامل آهن. 2001 کان اڳ اھا ڊبلن ڪارپوريشن سڏبي ھئي ڪائونسل جا 63 چونڊيل رڪن ھوندا آھن ۽ اھا ڪائونسل آئرلينڊ جي سڀ کان وڏي ڪائونسل آھي. جيڪي  ڊبلن شھر جي لارڊ ميئر کي چونڊيندا آهن جيڪو ڪائونسل جو سربراھ ھوندو آھي. شھر جي ايگزيڪيوٽو جو سربراھ چيف ايگزيڪيوٽو ھوندو آھي. ڪائونسل جو اجلاس ڊبلن جي سٽي ھال ۾ ٿيندو آهي.

## حوالا
ووهان

**ووهان** عوامي جمهوريا چين جي صوبو ھوبئي جو گاديءَ جو هنڌ آهي. اهو هوبئي پرڳڻو جو وڏو شهر ۽ مرڪزي چين (مک زمين چين) ۾ سڀ کان وڏو شهر آھي،  جنھن جي آبادي 11 ملين کان مٿي آھي، ان شھر جي گڏيل آبادي 10,120,000 ماڻھن تي مشتمل آھي ھي شھر آبادي جي لحاظ کان چين جو نائون سڀ کان وڌيڪ چيني شهر ۽ چين جو نوَ قومي مرڪزي شهرن منجھان هڪ آهي.  

"وهان" جو نالو  شهر جي تاريخي وڇنگ، هانڪاو ۽ هانانگ جو گڏيل نالن منجھان نڪتل آھي، ھي ٽي شھر (武汉三镇) جي نالي سان مشھور آھن، جن کي گڏيل طرح "وان 武汉三镇 آف وهان" ( 武汉三镇 ) جي ٽن نالن سان سڏيو ويندو آهي. اهو اوڀر جينان ميدن ۾، يانگٽيز نديء جي وڌي وھڪري واري سنگم تي آهي ۽، هان ندي، جو سڀ کان وڏو پاڻي ڇوڙ ڪرڻ جو ذريعو آھي ۽ "نون صوبائي دولت" جي نالي سان سُڃاتو ويندو آهي."

ووان ۾ تاريخي واقعن جو سلسلو، 1911 وڇانگ ضلعو کان شروع ٿيو.  شھر جي کاٻي پاسي ونگ جي تحت 1927ع ۾ چين جي گاديء جو مختصر طور هو Kuomintang (KMT) جي حڪومت جي سربراهي ۾ وانگي Jingwei .  ٻيو شهر بعد ۾ ٻه سال جاپاني جنگ دوران 1937ع ۾ ڏهن مهينن تائين چين جي ويرمي واري گاديء جي حيثيت سان قائم ھيو.   ڪورونوايرس بيماري 2019 ۾ پهرين ڊسمبر 2019ع ۾ ووهان جي سڃاڻپ ٿي هئي.  

## حوالا

زمرو:شهر
زمرو:چين
زمرو:چين جا شھر
زمرو:چين ۾ صوبائي راڄڌانيون
زمرو:آواز وارا فائل رکندڙ مضمون
جمھوريه آئرلينڊ جو نسبتي نشان

**جمھوريه آئرلينڊ جو نسبتي نشان** ھڪ قسم جو مخصوص تختي وارو نشان آھي جنھن ۾ ازيور (تيز نيري رنگ) جي تختي ۾ ھڪ سونھري ساز: ھارپ ( سرندي جھڙو) ٺھيل ھوندو آھي جنھن جون تندون چاندي جون ھونديون آھن اھو ھڪ زماني کان وٺي آئرلينڊ جو نسبتي نشان آھي جيڪو آئرلينڊ جي بادشاهن جو نشان ھوندو ھو ۽ ان جو تاريخ م حوالو تيرھين صدي عيسويءَ کان ملي ٿو. اھو نسبتي نشان انگلينڊ جي بادشاھ ھينري اٺين پڻ ان وقت اختيار ڪيو جڏهن ھن آئرلينڊ جي لارڊ شپ جو مدو پورو ڪيو ھو ۽ 1541ع ۾ آئرلينڊ جي ٻيھر بادشاھت جو اعلان ڪرايو. 1603 م جڏهن انگلينڊ، ويلز ۽ اسڪاٽلينڊ جون بادشاھتن جو يونائيٽيڊ ڪنگڊم ۾ انضمام ٿيو تہ انھن سڀني جي نشانن کي يونائيٽيڊ ڪنگڊم جي شاھي نسبتي نشانن م شامل ڪيو ويو.  1922 م جڏهن آئرلينڊ يونائيٽيڊ ڪنگڊم کان ڌار ٿيو تہ ھارپ (سرندو) آئرش فري اسٽيٽ جي نشان ۾ شامل ڪيو ويو. 9 نومبر 1945 م آئرلينڊ جي موجوده نسبتي نشان کي رجسٽر ڪيو ويو.

## حوالا
بھادر خان ڏاھري

بهادر خان ڏاهري هڪ پاڪستاني سياستدان آهي جيڪو سنڌ جي صوبائي اسيمبلي جو ميمبر رهيو هو، مئي 2013 کان مئي 2018 تائين.

## شروعاتي زندگي ۽ تعليم
هو دولت پور، سنڌ ۾ 22 نومبر 1966 ع تي ڄائو هو.

ھن ايم بي بي ايس جي بيچلر ڊگري لياقت ميڊيڪل يونيورسٽي مان حاصل ڪئي.

## سياسي پسمنظر.
هو پاڪستان جي عام چونڊ 2013 ۾ صوبائي اسيمبليء جي چونڊيل پي ايس 28 شھيد بينظير آباد  پاڪستان پيپلز پارٽي جي ٽڪيٽ تي چونڊيو ويو

## حوالو

زمرو:پاڪستان پيپلز پارٽي جا سياستدان
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:1966ع جون پيدائشون
زمرو:سنڌ اسيمبلي جا ميمبرَ
زمرو:سنڌي ماڻهو
زمرو:سنڌي ماڻهون
زمرو:نوابشاه جون شخصيتون
زمرو:ڏاھري
زمرو:نوابشاهه ضلعي جا سياستدان
زمرو:جيوت ماڻهو
ڏکڻ هندستان

[thumb|[شيواناسامودرا آبشار|شيوان سمدر ڦونھارو، جھرڻو، يا آبشار]]

**ڏکڻ هندستان**، يا، **ڏکڻ ڀارت** () ۾ ڀارت جي پنج رياستن آنڌرا پرديش، ڪرناٽڪ، ڪيرلا، تلنگانا ۽ تمل ناڊو، گووا سميت لڪشاديپ ۽ پونڊيچري جا علائقا شامل آھن. مدراسي رياستن ۾ ميسور، حيدر آباد دکن ۽ ٻيون رياستون ڀارت ۾ سمائجي ويون آھن. ھر صوبي، رياست يا پُرڳڻو جو عملڪاري ۽ انتظامي سرشتو ھڪ گورنر جي حڪم ھيٺ ھوندو آھي، جيڪو ڀارتي سرڪاري (حڪومتي) سرشتو (نظام) جي ترتيب ھيٺ صدر جمھوريا ھندستان يا انڊين يونين جي ماتحت ھوندو آھي. پر پرديش جو نظما ھلائڻ جي لاءِ صوبائي اسيمبلي ۽ وزارتون ذميدار ھونديون آھ. ڏکڻ ھندستان گھڻي ريت ساوڪ (سرسبز) وارن علائقن تي جُڙيل (مشتمل) آھي ۽ ان ۾ انيڪ قدرتي علائقا موجود آھن. ڏکڻ ھندستان دراوڙ ماڻھن جو ڳڙھ آھي ۽ ڏکڻ ھندستان ۾ دراوڙي ٻوليون جھڙوڪ تامل، مليالم، تيلگو ٻولي، ڪنڙا، يا ڪاناڊا ۽ *تُلو* وغيرھ ڳالھائيون وينديون آھن. 

## 

زمرو:آنڌرا پرديش جون زميني شڪليون
زمرو:پودوچيري جون زميني شڪليون
زمرو:تامل ناڊو جون زميني شڪليون
زمرو:تلنگانا جون زميني شڪليون
زمرو:لڪشدويپ جون زميني شڪليون
زمرو:هندستان جا اُپٻيٽ
زمرو:هندستان جا علائقا
زمرو:ڏکڻ ايشيا
زمرو:ڏکڻ ھندستان
زمرو:ڪرناٽڪا جون زميني شڪليون
زمرو:ڪيرالا جون زميني شڪليون
حيدرآباد رياست

**حيدرآباد** ڀارت جي رياست تلنگانا م هڪ وڏو شهر آهي جيڪو تلنگانا جو گاديءَ جو هنڌ آهي ۽ ساڳي وقت آنڌرا پرديش جو بہ 2024 تائين گادي جو هنڌ آهي. پاڪستان ۾ ھن شھر کي حيدرآباد دکن جي نالي سان سڃاڻيندا آهن، ڇاڪاڻ ته پاڪستان ۾ به  سنڌ صوبي ۾ حيدرآباد نالي سان هڪ وڏو شهر آهي.

## حوالا

## خارجي ڳنڍڻا

* A guide to Hyderabad
* Hyderabad Metro
* 

زمرو:اڳوڻين قومن جون گاديون
زمرو:تلنگانا ۾ شھر
زمرو:حيدرآبا ضلعي، ڀارت جا شھر ۽ واھڻ
زمرو:اڳوڻيون قومي گاديون
زمرو:High-technology business districts in India
زمرو:تاريخي ضلعا

زمرو:Metropolitan cities in India
زمرو:Populated places established in 1591
زمرو:1591 establishments in Asia
انٽرنيٽ ڊومين

**انٽرنيٽ ڊومين** جي معنيَ آهي انٽرنيٽ جو دائرو جنھن کي ڪنھن بہ مخصوص نالي سان ظاھر ڪيو ويندو آهي ۽ اھو ڊومين يا دائري جو نالو انٽرنيٽ ڊومين سمجھيو ويندو آھي. ڪمپيوٽر جي پروگرام واري عمل م انگن اکرن جي مخصوص ترتيب کي اسٽرنگ (تار) سڏيو ويندو آهي ۽ انٽرنيٽ دائرو ھڪ شناختي اسٽرنگ ھوندو آھي جيڪو انٽرنيٽ ۾ انتظامي خودمختياري، اٿارٽي يا ضابطي جي دائري جي وضاحت ڪندو آهي. انٽرنيٽ دائرن جا نالا مختلف نيٽورڪنگ جي عبارتن لاء، مختلف ايپليڪيشنن جي مخصوص ڪيل نالن ۽ ڪنھن سان مخاطب ٿيڻ لاء استعمال ڪيا ويندا آهن. عام طور تي انٽرنيٽ ڊومين جو نالو نيٽورڪ ڊومين يا نيٽورڪ واري دائري جي سڃاڻپ ڪندو آهي يا وري انٽرنيٽ پروٽوڪول (IP)  جي وسيلن جي نمائندگي ڪندو آهي جيئن ذاتي ڪمپيوٽر انٽرنيٽ تائين پھچڻ جو ھڪ وسيلو آهي يا ڪو سرور وارو ڪمپيوٽر ڪنھن بہ ويبسائٽ جي ميزباني ڪرڻ جو ھڪ وسيلو آهي، يا انٽرنيٽ تي ڳالھ ٻولھ ڪرڻ لاء ڪابہ ويب سائيٽ ان جو وسيلو ھوندي آھي. 2017 م 33،06،00،000 ڪروڙ انٽرنيٽ جي دائرن جي نالن جي رجسٽريشن ٿي چڪي ھئي. انھن نالن جو اضافو پڻ ڪيو ويندو آهي، ان لاءِ نالي پٺيان وڌاء ۾  org. يا net. يا com. لکيو ويندو آهي ان اضافي ۾ سڀ کان وڌيڪَ com. جو اضافو عام ھوندو آھي. ان اضافي سان ڏھ ڪروڙ کان مٿي نالا درج ٿي چڪا آهن.
com. وارو ڊومين يا دائرو ڪمرشل ھوندو آھي. org.  جو ڊومين يا دائرو آرگنائيزيشن يا تنظيم يا شعبي لاء ھوندو آھي ۽ net. جو نيٽورڪ لاء ھوندو آھي. ڪجهه اضافا ملڪن جي نالن سان مخصوص ڪيل ھوندا آھن جيئن uk. جو مطلب يونائيٽيڊ ڪنگڊم ۽ jp.جو مطلب جپان ۽ pk.
جو مطلب پاڪستان آهي. انٽرنيٽ ڊومين ڪنھن بہ ڪاروبار جي سڃاڻپ جو  بھتر طريقو ھوندو آھي. مثال طور  "MySpace.com" ظاھر ڪري ٿي تہ ان م ان جي استعمال ڪندڙن لاءِ اسپيس يا گنجائش آھي.

## ڊومين
* .بز

## حوالا
ڊومينين

**ڊومينين **  برطانوي شاھي تاج جي اختيار ھيٺ اھي نيم خودمختيار سياسي علائقا ھيا جن برٽش ايمپائر کي جنم ڏنو. ان جي شروعات 1867ع ۾ ڪيناڊا جي ڪنفيڊريشن سان ٿي. ڊومينين درجو ھڪ آئيني محاورو ھيو جنھن ذريعي خودمختيار دولت مشترڪه وارا علائقا ظاھر ڪيا ويندا ھئا. انھن م ڪيناڊا، آسٽريليا، نيوزيلينڊ، نيو فائونڊ لينڊ، سائوٿ آفريڪا ۽ آئرش فري اسٽيٽ شامل ھيا. انڊيا، سريلنڪا ۽ پاڪستان پڻ ڪجهه وقت ڊومينين رياستون ھيون. 1926ع واري بالفور ڊڪليئريشن ۾ ڊومينين رياست کي برٽش ايمپائر اندر خودمختيار رياست تسليم ڪيو ويو. 1931 م اسٽيچوٽ آف ويسٽ منسٽر انھن رياستن جي قانونسازي جي مڪمل آزادي تسليم ڪئي. سڀ کان اول ويلز کي 1535 ۾ ڊومينين سڏڻ شروع ڪيو ويو ۽ 1801 تائين سن کي ان درجي سان ظاھر ڪيو ويندو ھيو.

## حوالا
زمرو:بادشاهت
قابل ڏاهري

قابل ڏاھري: نامور اديب ۽ صحافي قابل ڏاهري 25 جنوري 1954ع تي شاهپور چاڪر ڀرسان ڳوٺ عمر ڏاهريءَ ۾ عبدالواحد ڏاهريءَ جي گهر ۾ جنم ورتو.
## تعليم

پرائمري کان مئٽرڪ تائين شاهپور چاڪر ۾ پڙهيو. انٽر جي تعليم گورنمينٽ ڪاليج سانگهڙ مان حاصل ڪيائين. ڪاليج ۾ شاگرد يونين جي سرگرمين ۾ ڀرپور نموني حصو وٺي شاگردن جا مسئلا حل ڪرائيندو هو.
هن صحافت ۽ سوشالاجي ۾ ايم.اي فرسٽ ڪلاس سيڪنڊ پوزيشن ۾ ڪئي.سنڌ يونيورسٽي مان ايم. اي ۽ پي. ايڇ. ڊي ڪئي.
## صحافت جو پسمنظر
هن شاگرديءَ واري زماني کان لکڻ شروع ڪيو ۽ اخبارن ۾ کليو سچ لکڻ ڪري تر جي هڪ وڏيري گهر تيپوليس جو ڇاپو هڻائي کيس گرفتار ڪرايو ۽ مٿس ڪيس هلائي کيس سينٽرل جيل ڪراچي ۾ رکيو ويو. ڪجهه عرصي بعد ڪورٽ کيس باعزت آزاد ڪيو، جنهن بعد حيدرآباد مان باقاعدي صحافت جي شروعات ”مهراڻ“ اخبار کان ڪيائين. جتيهن حُر تحريڪ بابت ڀرپور مضمون لکيا ۽ ڪافي ڄاڻ مهيا ڪئي ۽ گڏوگڏ هن سنڌ يونيورسٽي ۾ به داخلا ورتي. هو صبح جو يونيورسٽي ويندو هو ۽ شام جو پريس تي ڪم ڪندو هو. ان دوران هن ”حر تحريڪ جو سماجي جائزو“ عنوان هيٺ تحقيقي مقالو پڻ لکيو، هن ڪيترائي مضمون، مقالا، ترجما ۽ اخباري ايڊيٽوريل لکيا، جيڪي پسند ڪيا ويا. صحافت جي دنيا ۾ پاڻ بلڪل بي باڪ رهيو ۽ مظلومن سان وڏي همدردي هوندي هئس بنا ڪنهن لوڀ ۽ لالچ جي هن سنڌ ۽ سنڌي ماڻهن جي خدمت ڪندي زندگي گذاري
قابل ڏاهري 1990ع ڌاري حيدرآباد مان هفتيوار ”سنيهو“ پڻ شايع ڪيو. 
## ايوارڊ
قابل ڏاهري تقريرن جي مقابلي ۾ حصو وٺي شاهه لطيف اوارڊ، اقبال اوارڊ، سورهيه بادشاهه اوارڊ، ڪافي ڪتاب ۽ ڊائريون بطور انعام حاصل ڪيا. 

## وفات
پهرين آگسٽ 1992ع تي وفات ڪيائين.
عبدالسلام ٿهيم (اديب)

**عبدالسلام ٿهيم** (انگريزي:Abdul Salam Thaheem)  سنڌي ٻوليءَ جو ڪهاڻيڪار ۽ ڊراما نگار 15 مارچ 1980ع تي جاتِي ۾ ڄائو ۽ 31 مارچ 2023ع تي ڪراچيءَ ۾ وفات ڪئي.

## زندگي جو احوال
عبدالسلام ٿهيم 15 مارچ 1980ع تي محمد مبارڪ ٿھيم جي گھر ۾ سنڌ جي ٺٽو ضلعو هاڻ سجاول ضلعو جي جاتي شهر ۾ جنم ورتو. هن شروعاتي۽ سيڪنڊري تعليم پنهنجي شهر ۾ حاصل ڪئي. ايم اي سنڌي ادب ۾ ڊگري سنڌ يونيورسٽي ڄامشورو مان حاصل ڪيائين. .

عبدالسلام 31 مارچ 2023ع تي ڪراچيءَ جي سرڪاري اسپتال ۾ گڙدن جي بيماريءَ سبب وفات ڪئي.

## ادب جي شروعات
هن ادب جي شروعات 1995ع کان ڪئي. اول ٻارن لاءِ ڪھاڻيون لکڻ شروع ڪيائين. سندس اهي ڪهاڻيون روزاني هلال پاڪستان، روزاني جاڳو، روزاني عوامي آواز جي ٻارڙن لاءِ نڪرندڙ صفحن ۽سنڌي ادبي بورڊ جي رسالي ماهوار گل ڦل ۾ شايع ٿيون. 2005ع کان ڪھاڻيون لکڻ شروع ڪيائين جيڪي مختلف اخبارن ۽ معياري رسالن ۾ شايع ٿيون. هن ڊراما پڻ لکيا آهن. سندس ڪهاڻين جي ڇپيل ڪتان ۾ **اوسيئڙي ۾ جڙيل آس**” ۽ **گلن سان تعزيت** ذڪر لائق آهن. سندس ٻارن لاءِ ڪهاڻين تي مشتمل ڪتاب **مينهن آيو ڊوڙي** پڻ ڇپيل آهي. ھن جاتي شهر منجهان ٻارن لاءِ رسالو **روشن تارا** به جاري ڪيو جنهن جا ڪيترائي ئي شمارا پڌرا ٿيل آهن.

## حوالا

زمرو:ڪهاڻيڪار
زمرو:ڊرامه نگار
گل ڦل

ماهوار **گل ڦل** سنڌي ادبي بورڊ ڄامشورو، سنڌ طرفان نڪرندڙ ٻارن لاءِ رسالو آهي جيڪو سنڌي ٻوليءَ ۾ وڏي عرصي کان شايع ٿيندو رهيو آهي.

## حوالا
رضويه سوسائٽي

**رضويه سوسائٽي** UC Rizvia) Society) سنڌ جي ضلعي ڪراچي سينٽرل جي تعلقي لياقت آباد سب ڊويزن جي ھڪ يونين ڪاؤنسل جو نالو آهي. 11 جنوري 2011  کان اڳ اھا لياقت آباد ٽائون جو حصو ھئي ء ان جو نالو يو سي 1 رضويه سوسائٽي آر سي ايڇ ايس ھيو. ھن يو سي جي آبادي جي اڪثريت شيعه اسلام سان تعلق رکندڙ آهي. پاڪستان جي قيام بعد سنڌ مدرسة السلام ڪراچي جي ھڪ استاد مولانا انيس الحسين ۽ ھڪ وڪيل قزلباش ايڊووڪيٽ 1948ع ۾ شيعن کي پلاٽ فراھم ڪرڻ لاء ھن سوسائٽي جي پلاٽنگ ڪئي ھئي. ھن سوسائٽي ۾ انڊيا جي علائقن اوڌ ۽ لکنو کان آيل مھاجر آباد ٿيا. ھن يو سي جو پوسٽل ڪوڊ 74600 آھي. ھن سوسائٽي جو بورڊ آف ٽرسٽيز پڻ آهي، جيڪو ان جي سنڀال ڪندو آهي، جنھن جي آفيس مرڪزي مسجد "شاهه ڪربلا" جي لڳ واقع آهي. ھن يونين ڪاؤنسل م رضويه ڪلب، امام زين العابدين اسپتال، سر سيد چلڊرين اڪيڊمي، عثمانيه گرلز ڪالج، اي.آر.وائي. نيوز ھيڊ آفيس، گورنمينٽ وحيد آباد سيڪنڊري اسڪول، ڪراچي اسپورٽس فٽبال گرائونڊ ۽ گوليمار قبرستان واقع آھن.

## حوالا

زمرو:ڪراچي جون يونين ڪاؤنسلون
زمرو:ڪراچي سينٽرل جون يونين ڪاؤنسلون
زمرو:لياقت آباد سب ڊويزن جون يونين ڪاؤنسلون
فردوس ڪالوني

**فردوس ڪالوني** (UC Firdous Colony) سنڌ جي ضلعي ڪراچي سينٽرل جي تعلقي لياقت آباد سب ڊويزن جي ھڪ يونين ڪاؤنسل جو نالو آھي جيڪا 11 جنوري 2011ع کان آڳ لياقت آباد ٽائون جي "يو سي-2، فردوس ڪالوني" جي نالي سان يونين ڪاؤنسل ھئي. پاڪستان جي قيام بعد جڏهن مھاجر لڏي پاڪستان ايا ته ڪراچي جي ان ڪالوني واري جاء تي بھار کان لڏي آيل آباد ٿيا هئا. ھڪ شاھ مسعود نالي شخص سرڪار کان زمين خريد ڪري اتي ھڪ سوسائٽي رجسٽر ڪرائي ھئي ء پلاٽ ماڻھن کي 3.50 روپيا في گز جي حساب سان وڪرو ڪيا ھئا. ھن يونين ڪاؤنسل م مھاجر، پنجابي، سنڌي، ڪشميري ۽ کوڙ ٻين نسلي گروهن جا ماڻھو رھن پيا. يو سي جي 99 سيڪڙو آبادي مسلمانن جي آھي. ھن يوسي 
۾ فردوس ڪالوني کان سواءِ خاموش ڪالوني، قريشي ڪالوني ۽ سلطان آباد ڪالوني پڻ واقع آهي. يو سي جي ڏکڻ ۾ لياري ايڪسپريس وي، اتر ۾ ناظم آباد 2، اولھ ۾ نواب صديق خان روڊ جي ٻئي پاسي يوسي رضويه سوسائٽي ۽ اوڀر ۾ الطاف علي بريلوي روڊ جي ٻئي پار سي ون ايريا واقع آھن. ھن يوسي ۾ گلبھار ٿاڻو، سينٽ پيٽرز چرچ، گورنمينٽ گرلز ايليمنٽري اسڪول، درگاھ عاليه اشرفيه ۽ جامعه مسجد فردوسيه واقع آھن.

## حوالا

زمرو:ڪراچي جا گردونواح
زمرو:ڪراچي جون يونين ڪاؤنسلون
زمرو:ڪراچي سينٽرل جون يونين ڪاؤنسلون
زمرو:لياقت آباد سب ڊويزن جون يونين ڪاؤنسلون
هيلن بوليڪ

**هيلن بوليڪ** () (جنم 1992 -وفات 3 اپريل، 2020) کاٻي ڌُر جي ترڪ لوڪ ميوزڪ بينڊ گروپ يوريم جي رڪن هُئي.

## زندگي ۽ جاکوڙ
بوليڪ، اصل ۾ ديارباقر جي هڪ ڪُٽنب جي نياڻي (ڌيءُ) هئي، جوانيءَ کان ئي هن فن ۾ ڪم ڪيو هيو. هن هڪ گروپ ۾ سولوسٽ (سولو گانو ڳائيندڙ ڳائڻي) جي حيثيت سان حصو ورتو.
نومبر 2016 ۾ استنبول جي ايڊل ڪلچر سينٽر ۾ پوليس آپريشن دوران، "پوليس خلاف مزاحمت، توهين ۽ هڪ دهشت گرد تنظيم جي رڪنيت" جي الزام هيٺ ان گروپ جي ستَ ڀاتين سميت کيس پهريون حراست (پڪڙي ويهارڻ) ۾ ورتو ويو هيو ۽ پوءِ کين گرفتار ڪيو ويو هيو. بوليڪ کانسواءِ، بهار ڪرٽ، بارڪ يوڪسل، ابراهيم گوڪيڪ ۽ علي آرڪا گڏجي اعلان ڪيو تہ هو ثقافتي مرڪز تي سندن دٻاءٌ، ڪنسرٽ تي پابندي، ڇاپن جي خاتمي جي لاءِ 17 مئي 2019 تي "اڻ ڄاڻايل مُدت ۽ ناقابل واپسي (تنسيخ)" بُک هڙتال شروع ڪري رهيا آهن. 11 مارچ، 2020 تي، تڪرار جي ڏينهن، موت جي 268 هين ڏينهن اڳ، ابراهيم گوڪيڪ ۽ 265 هون ڏينهن هيلن بوليڪ کي پوليس انهيءَ صبح سندن گهر ڪاڪ ارموتلو، استنبول تي ڇاپو هڻي ڪارروائيءَ کانپوءِ کين عمرانيئي ٽريننگ اينڊ ريسرچ اسپتال آندو ويو. سندن وڪيل ڊيڊيم سينسل جي ذريعي هڪ جاري ڪيل بيان ۾، يوريم گروپ جي ٻنهين ميمبرن ٻُڌايو تہ کين ايمبولينس ۾ کڻي اچي اسپتال آندو ويو هيو ۽ کين ايمرجنسي روم ۾ داخل ڪرايو ويو هيو، جتي هنن اعلان ڪيو هيو تہ هو مداخلت ۽ علاج کي قبول نہ ڪندا.

## موت
هيلن بوليڪ، استنبول ۾ پنهنجي گھر تي بُک هڙتال جي 288 هين ڏينهن 3 اپريل، 2020 تي فوت ٿي وئي هئي، بُک هڙتال جيڪا بينڊ سان ڪيل سُلوڪ (ورتاءُ) جي خلاف احتجاج ڪرڻ خلاف رجب طيب اردگنوان جي سربراهي ۾ ترڪ حڪومت پاران لاڳو ڪيو ويو هيو۔

## حوالا

زمرو:1992 ۾ جنم
زمرو:2020ع جون فوتگيون
زمرو:21 ھين صدي جا ترڪش راڳي
زمرو:21 ھين صدي زائفائون ڳائڻيون
زمرو:بک هڙتال سبب مرندڙ ماڻهو
زمرو:ترڪش ناري ڳائڻيون
مجاھد ڪالوني

مجاھد ڪالوني پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي سينٽرل جي تعلقي لياقت آباد سب ڊويزن جي ھڪ يونين ڪاؤنسل آهي. 11 جنوري 2011 کان اڳ اھا لياقت آباد ٽائون م واقع ھئي. ھن ڪالوني جا ڪوآرڊينيٽس: 24°54'52"N 67°02'09"E • 27 m آھن ء ناظم آباد بلاڪ 4 ۽ برما شيل سوسائٽي جي وچ ۾ نواب صديق علي خان روڊ جي اوڀر پاسي واقع آهي. ھتان جي رھندڙ آبادي اڪثريت ۾ اردو ڳالهائيندڙن تي مشتمل آهي. ھن يونين ڪاؤنسل م انو ڀائي پارڪ، امتياز سپر مارڪيٽ (ناظم آباد)، اي او (AO) اسپتال، تڪونا پارڪ، ڊرائيونگ لائسنس آفيس (ناظم آباد برانچ)، مردن جي گورنمينٽ ڪاليج ناظم آباد، الفاروق ڪرڪيٽ گرائونڊ ناظم آباد 2، بقائي انسٽيٽيوٽ آف ڪارڊيائڪ ڊزيز، سنڌ اسپورٽس بورڊ ڪامپليڪس، ناظم آباد ڪلب واقع آهن.

## حوالا
عباسي شھيد

**يو سي عباسي شھيد**  سنڌ جي ضلعي ڪراچي سينٽرل جي تعلقي لياقت آباد سب ڊويزن جي ھڪ يونين ڪاؤنسل جو نالو آهي. ھن يونين ڪاؤنسل ناظم آباد بلاڪ 5 تي مشتمل آهي۽ ان جو مشھور پاڙو پاپوش نگر آهي ان جي اوڀر م مجاھد ڪالوني جنھن کان کيس نواب صديق خان روڊ ڌار ڪري ٿو. ان جي ڏکڻ م نظام آباد 1 جون يونين ڪاؤنسلون واقع آھن. آھي. ھتي مشهور عباسي شھيد اسپتال پڻ واقع آهي. ھن يونين ڪاؤنسل جو مشھور چؤڪ *خلافت چوڪ *آھي جتي طابش دھلوي روڊ، بابر روڊ، رياض الدين احمد روڊ ۽ پاپوش نگر روڊ پاڻ ۾ ملن ٿا. آبادي جي غالب اڪثريت اردو ڳالهائيندڙن جي آھي. ھن يو سي ۾ ڪراچي جو انٽرميڊئيٽ ۽ سيڪنڊري ايجوڪيشن بورڊ،  جناح گورنمينٽ ڪاليج،  عورتن جي جناح يونيورسٽي،  بقائي سٽي ڊينٽل ھاسپيٽل، بقائي ڪڊني سينٽر، بقائي انسٽيٽيوٽ آف انفرميشن اينڊ ٽيڪنالوجي،  لياقت نيشنل اسپتال جي ھڪ شاخ، جناح پوليٽيڪنڪ ڪاليج، فٽبال جي نيشنل ساڪر اڪيڊمي،  گورنمينٽ گرلس ڪاليج، گورنميٽ بوائز سيڪنڊري اسڪول، فرح ماڊل اسڪول،  تنوير شھيد پارڪ، الازھر پارڪ ۽ ڪيترائي ٻيا اسڪول ، ڪاليج ۽ اسپتالون واقع آھن. ھي يو سي رھائشي علائقن سميت ڪمرشل علائقا پڻ رکي ٿي جتي ڪيتريون ئي بينڪون ۽ آفيسون ۽ مارڪيٽون واقع آھن.

## حوالا

زمرو:ڪراچي جون يونين ڪاؤنسلون
زمرو:ڪراچي سينٽرل جون يونين ڪاؤنسلون
زمرو:لياقت آباد سب ڊويزن جون يونين ڪاؤنسلون
ڪمرشل ايريا لياقت آباد

**يو سي ڪمرشل ايريا لياقت آباد** پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي سينٽرل جي تعلقي لياقت آباد سب ڊويزن جي ھڪ يونين ڪاؤنسل آهي جيڪا شاھراھ پاڪستان تي واقع لياقت آباد تعلقي جو ڪمرشل علائقو آهي. ھن يو سي جي اوڀر ۾ يو سي شريف آباد ۽ يو سي بنڌاني ڪالوني، اولھ م مجاھد ڪالوني ۽ ڏکڻ م لياقت آباد تعلقي جي ڪمرشل علائقي جو سپر مارڪيٽ وارو علائقو واقع آهي.

## حوالا

زمرو:ڪراچي جا گردونواح
زمرو:لياقت آباد سب ڊويزن جون يونين ڪاؤنسلون
قاسم آباد (لياقت آباد)

**يو سي قاسم آباد** (UC Qasimabad) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي سينٽرل جي تعلقي لياقت آباد سب ڊويزن جي ھڪ يونين ڪاؤنسل آهي. ھن يو سي جي اتر ۾ يو سي بنڌاني ڪالوني اولھه ۾ يو سي ڊاڪخانه ۽ آڳتي شاھراھه پاڪستان جي ٻئي پار يو سي ڪمرشل ايريا لياقت آباد ۽ يو سي سپر مارڪيٽ لياقت آباد ۽ ڏکڻ ۾ لياري ايڪسپريس وي واقع آھي. ھن يو سي ۾ گورنمينٽ ڊگري سائنس ڪالج، قائد ملت گورنمينٽ بوائز ڪالج ۽ محمدي پلي گرائونڊ واقع آھن.

## حوالا

زمرو:ڪراچي جون يونين ڪاؤنسلون
زمرو:ڪراچي سينٽرل جون يونين ڪاؤنسلون
زمرو:لياقت آباد سب ڊويزن جون يونين ڪاؤنسلون
ڊاڪخانه (لياقت آباد)

**يو سي ڊاڪخانه (لياقت آباد)** پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي سينٽرل جي تعلقي لياقت آباد سب ڊويزن جي ھڪ يونين ڪاميٽي آهي . ھن يو سي جي اتر ۾ بنڌاني ڪالوني اولھ ۾ شاھراھ پاڪستان جي ٻئي پار يو سي ڪمرشل ايريا لياقت آباد ۽  يو سي سپر مارڪيٽ لياقت آباد واقع آھن ۽ اوڀر ۾ يو سي قاسم آباد (لياقت آباد) واقع آهي. جن يونين ڪاميٽي ۾ تعلقي لياقت آباد سب ڊويزن جي سڀ کان وڏي پوسٽ آفيس واقع آهي. برٽش انڊيا واري دؤر م پوسٽ آفيس کي مقامي ٻولين ۾ ڊاڪخانه سڏيو ويندو هو. اھڙي طرح پوسٽ آفيس جي ڪري ھن يو سي واري علائقي جو نالو بہ ڊاڪخانه پئجي ويو. ھن يو سي واري علائقي م لياقت آباد جو لالو کيت وارو علائقو واقع آهي. ھن علائقي ۾ رياض گورنمينٽ گرلس ڪاليج، لياقت آباد ٿاڻو، نرسري پارڪ لياقت آباد واقع آھن.

## حوالا

زمرو: ڪراچي سينٽرل جون يونين ڪاؤنسلون
زمرو: لياقت آباد سب ڊويزن جون يونين ڪاؤنسلون
ديپيڪا پدوڪون

**ديپيڪا پڊوڪون** () (تاريخِ جنم : 5 جنوري 1986) هڪ ڀارتي باليووڊ اداڪارڻ آهي. سندس شمار دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ معاوضو وٺندڙ اداڪارڻين ۾ ٿيندو آهي. هن ٽي ڀيرا فلم فيئر ايوارڊن سميت ڪيترائي ٻيا اعزاز کٽيا آهن. کيس ڀارت جي چند مشهور ۽ پُرڪشش ماڻهن ۾ ڪيو ويندو آهي.

پڊوڪون هڪ مشهور بيڊمينٽن رانديگر پرڪاش پڊوڪون جي گهراڻو ۾ جنم ورتو هيو، جيڪو اُن وقت ڪوپن هيگن، ڊينمارڪ ۾ رهندڙ هيو. سندس پالنا (پرورش) بنگلور (ڀارت) ۾ ٿي. ديپيڪا شروعاتي ننڍپڻ  واري ڄمار کان ئي ملڪي سطح تي بيڊمينٽن راند کيڏڻ شروع ڪئي هئي، پر  فيشن ماڊل بڻجڻ جي لاءِ هن راند کيڏڻ واري ڪيريئر کي ڇڏي ڏنو. جلد ئي هن کي فلمن ۾ ڪم ڪرڻ جي آڇ ملڻ لڳي. پڊوڪون 2006 ۾ سيکڙاٽ اداڪارا طور فلم صندل وڊ ۾ پنهنجي پهرئين فلم **ايشوريا**  (جيڪا ڪنڙا ٻولي ۾ هئي)  ۾ اداڪاري جا جوهر ڏيکاريا. 2007ع  ۾ سندس ڏاڍي مقبول پهرئين بالي وڊ فلم *[[اوم شانتي اوم]]* منظر عام تي آئي، جنهن ۾ هن ٻهروپ ڪردار نڀايو. پنهنجي زبردست اداڪاري جي عيوض ان فلم تي کيس بهترين سيکڙاٽ اداڪارڻ لاءِ فلم فيئر اعزاز مليو هيو.

## فلمون
* چنائي ايڪسپريس
* پدماوت (2018 فلم)

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

* 
* 

زمرو:ايڪيهين صدي جون ڀارتي اداڪارائون
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:هندستاني ڪالم نگار ناريون
زمرو:ڀارتي فلمي اداڪارائون
زمرو:ھندي سنيما ۾ اداڪارائون
زمرو:تامل سئنيما ۾ اداڪارائون
زمرو:جيوت ماڻهو
ناظم آباد 1

**يو سي ناظم آباد 1**  ناظم آباد بلاڪ 1 پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي سينٽرل جي تعلقي لياقت آباد سب ڊويزن جي ھڪ يونين ڪائونسل آھي جيڪا 11 جنوري 2011 کان اڳ لياقت آباد ٽائون جو حصو ھئي. ھي يو سي رضويه ڪالوني جي اتر  يو سي عباسي شھيد جي ڏکڻ ۽ مجاھد ڪالوني يونين ڪاؤنسل جي اولھ ۾ واقع آهي. ناظم آباد جي رھائشي اسڪيم پاڪستان جي ٻئين گورنر جنرل ۽ ٻئين وزيراعظم ۽ بينگال سان تعلق رکندڙ خواجه ناظم الدين جي نالي سان منصوب آھي. ھن يونين ڪاؤنسل م ان جو بلاڪ نمبر 1 واقع آهي. ھن يوسي م سر سيد گورنمينٽ گرلز ڪاليج، گورنمينٽ ڪاليج ۽ فار وومين واقع آھن.

## حوالا

زمرو: پاڪستان جون يونين ڪاؤنسلون
زمرو:سنڌ جون يونين ڪاؤنسلون
زمرو: ڪراچي سينٽرل جون يونين ڪاؤنسلون
زمرو: لياقت آباد سب ڊويزن جون يونين ڪاؤنسلون
بنڌاني ڪالوني

**يو سي بنڌاني ڪالوني** پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي سينٽرل جي تعلقي لياقت آباد سب ڊويزن جي ھڪ يونين ڪاؤنسل آهي  ھن يو سي جي اتر م يو سي شريف آباد، ڏکڻ م يو سي قاسم آباد (لياقت آباد)، اولھ م  يو سي ڪمرشل ايريا لياقت آباد واقع آھن. ھتي جون مشھور جايون راجپوت بنڌاني مارٽ ھال، راجپوت بنڌاني گرائونڊ، سر شاھ محمد سليمان روڊ وارو ڪمرشل علائقو مشھور آھن. ھن يونين ڪاؤنسل جي آبادي لڳ ڀڳ 15000 آهي ۽ ھتي  اردو ڳالهائيندڙ غالب اڪثريت م رھن ٿا ان کانسواءِ پنجابي ، سرائڪي ۽ سنڌي پڻ ٿوري تعداد ۾ رھن تا. 
## حوالا

زمرو:لياقت آباد ٽائون
زمرو:ڪراچي جون يونين ڪاؤنسلون
زمرو:لياقت آباد سب ڊويزن جون يونين ڪاؤنسلون
شريف آباد

**يو سي شريف آباد** (UC Sharifabad) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي سينٽرل جي تعلقي لياقت آباد سب ڊويزن جي ھڪ يونين ڪاؤنسل آهي. ھن يو سي جي ڏکڻ ۾ سر شاھه محمد سليمان روڊ جي ٻئي پار  يو سي بنڌاني ڪالوني اولھه ۾ لياقت آباد سڪ پل (fly over) لڳ شاھراھه پاڪستان جي ٻئي پار يو سي ڪمرشل ايريا لياقت آباد واقع آھن. ان جي اوڀر واري پاسي حسين آباد روڊ جو ڪمرشل پاسو آھي. ھن يو سي ۾ آڪسبرج فائونڊيشن اسڪول، لالوکيت پکين واري مارڪيٽ، شريف آباد نرسري، نيازي پارڪ، شريف آباد ٿاڻو، سنڌ گورنمينٽ ھاسپيٽل، شريف آباد واقع آھن.

## حوالا

زمرو:ڪراچي جون يونين ڪاؤنسلون
زمرو:ڪراچي سينٽرل جون يونين ڪاؤنسلون
زمرو:لياقت آباد سب ڊويزن جون يونين ڪاؤنسلون
ناظم آباد سب ڊويزن

**ناظم آباد سب ڊويزن** پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي سينٽرل جو هڪ تعلقو آهي جنھن جي جاگرافيائي بيھڪ 67.0472374 لانگيٽيوڊ ۽ 
24.9046605 ليٽيٽيوڊ تي آھي، ۽ ان جي سمنڊ جي سطح کان بلندي 21 ميٽر يا 69 فوٽ آھي. 2013 ۾ ضلعي نظام ختم ڪري شھري حڪومت جو نظام آندو ويو جنھن تحت ڪراچي شھر کي ارڙھن ٽائونن ۾ ورھايو ويو جن م لياقت ٽائون پڻ ھڪ ھيو . 11 جولاء 2015 ۾ شھري حڪومت واري نظام کي ختم ڪري پراڻي ضلعي نظام کي بحال ڪيو ويو تہ لياقت ٽائون مان ٻہ تعلقا جوڙيا ويا: لياقت آباد سب ڊويزن ۽  ناظم آباد سب ڊويزن.  ھن تعلقي جي تڪ مان مان 2018 جي عام چونڊن ۾ متحده قومي موومينٽ پاڪستان جو خالد مقبول صديقي ايم اين اي چونڊجي آيو.

## آبادي
ھي تعلقي جي 1998 م آدمشماري 3,63,193 ھئي. 15 مارچ 2017 جي آدمشماري واري تخميني مطابق ھن تعلقي جي آبادي وڌي 4,47,435ٿي وئي. ان ڪاٿي مطابق ھن تعلقي جي في چورس ڪلوميٽر م 48,581 ماڻھو رھن ٿا. تعلقي جي 100 سيڪڙو آبادي شھري آھي. آبادي جي غالب اڪثريت اردو ڳالهائيندڙن جي آھي.  اقليتي نسلي گروهن م پنجابي، پٺاڻ، سرائڪي ۽ سنڌي اچي وڃن ٿا.

## مشھور روڊ ۽ گھٽيون
پاپوش نگر روڊ، ناظم آباد روڊ الطاف علي بريلوي روڊ، سر شاھ محمد سليمان روڊ، نواب صديق علي خان روڊ،

## مشھور تعليمي ادارا
سر سيد گورنمينٽ گرلز ڪاليج ناظم آباد بلاڪ 1، گورنمينٽ ڪاليج فار وومين ناظم آباد بلاڪ 1، مردن جي گورنمينٽ ڪاليج ناظم آباد، عبدالله گرلس ڪاليج پاپوش نگر، سر سيد چلڊرين اڪيڊمي، عثمانيه گرلس ڪاليج، گورنمينٽ وحيدآباد سيڪنڊري اسڪول، حسيني بوائيز سيڪنڊري اسڪول، گورنمينٽ گرلس پائلٽ ھائر اسڪول ناظم آباد، اسلام آباد ھاء اسڪول واقع آھن

## مشھور اسپتالون ۽ صحت مرڪز
امام زين العابدين اسپتال، نعمت بيگم ھمدرد يونيورسٽي ھاسپيٽل،

## باغ ۽ وندر جون جايون

الفاروق ڪرڪيٽ گرائونڊ ناظم آباد 2،  سنڌ اسپورٽس بورڊ ڪامپليڪس ناظم آباد، رضويه ڪلب، ڪراچي اسپورٽس فٽبال گرائونڊ، شاليمار پارڪ،

## مشھور جايون

گول مارڪيٽ ناظم آباد، امتياز سپر مارڪيٽ (ناظم آباد)،  ڊرائيونگ لائسنس آفيس (ناظم آباد برانچ)، گوليمار قبرستان، ڊائمنڊ سپر مارڪيٽ، 
## ٿاڻا
پاپوش ٿاڻو،

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
ڪووڊ-١٩ ويڪسين

**ڪووڊ-19 ويڪسين** () ڪوروناوائرس روڳ 2019 (ڪووڊ-١٩) جي خلاف هڪ فرضي تصوراتي ويڪسين آهي.جيتوڻيڪ هينئر تائين ڪنهن بہ ويڪسين  ڪلينيڪل ٽرائلز پُورا ناهين ڪيا، تنهن هوندي، ان طرح جي ويڪسين تيار ڪرڻ جي لاءِ انيڪ ڪوششون ٿي رهيون آهن. فيبروري 2020 جي پڇاڙيءَ ۾، ورلڊ هيلٿ آرگنائزيشن (ڊبليو ايڇ او)  چيو تہ هو آسرو رکن ٿا تہ سارس ڪووي 2 اثرائتو وائرس جي خلاف ڪوئي ويڪسين 18 مهينن کان بہ گهٽ وقت ۾ اچي ويندي. اپريل 2020 تائين، ويڪسين جا لڳ ڀڳ 50 اُميدوار ارتقائي مرحلي ۾ هيا، چار تنظيمن  انساني سبجيڪٽ ۾ فيز 1 جي حفاظتي اڀياس جي شروعات ڪئي هئي.

## ڪورونا وائرس ويڪسين لاءِ گذريل ڪوششون
جانوروں سميت پکين ۾ ڪورونا وائرس جي سبب کان ٿيندڙ ڪيترين ئي بيمارين جي خلاف متعدي برونڪائٽس وائرس، ڪينائن ڪوروناوائرس ۽ فلائن ڪورونا وائرس جي استعمال لاءِ ويڪسين تيار ڪيون ويون آهن.

انسانوں کي متاثر ڪندڙ ڪوروناويرڊي فيملي ۾ وائرس کان بچاءُ جي قطرا پيارڻ جي گذريل ڪوششن جو مقصد شديد تکو ساهه کڻڻ وارو سينڊروم ڪورونا وائرس (سارس) ۽ وچ اوڀر جي ساهه جو سنڊروم (ايم اي آر ايس، يا ميرس) آهي. سارس ۽ ميرس جي خلاف ويڪسينن کي غير انساني ساهوران جانورن جي نمونن ۾ چڪاس (ٽيسٽ) ڪيو ويو آهي. and MERS سال 2020 تائين، سارس جي لاءِ ڪوئي علاج يا بچائيندڙ ويڪسين موجود ناهي، جيڪا انسانن ۾ محفوظ ۽ ڪمائتي (ڪارآمد) ٻنهين ئي صورتن ۾ ڏيکاءُ ڏئي سگهي.سال  2005 ۽ 2006 ۾ ڇپجندڙ کوجنا پَنن (ريسيرچ پيپرز) مطابق، سارس جي علاج جي لاءِ نويل ويڪسين ۽ دوائن جي نشاندهي ۽ نشوونما سموري دنيا جي حڪومتن ۽ عوامي صحت ادارن (پبلڪ هيلٿ آرگنائزيشن) جي ترجيح هئي.

وچ اوڀر ساهه کڻڻ وارو سينڊروم (مڊل ايسٽ ريسپائريٽري سينڊروم، ميرس) جي خلاف ڪوئي پَڪ ڪيل (تصديق ٿيل) ويڪسين پڻ موجود ناهي. جڏهن ميرس عام رائج ٿي ويو، تہ ايئن سمجهيو ويندو هيو تہ موجودهہ سارس ريسرچ هڪ ميرس ڪووي انفيڪشن جي خلاف ويڪسين ۽ علاج جي لاءِ هڪ لاڀائتي ٽيمپليٽ فراهم ڪرري سگهي ٿي. مارچ 2020 تائين، هڪ (ڊي اين اي بيسڊ) ايم اي آر ايس (ميرس MERS) ويڪسين هئي، جنهن انسانن ۾ پهريون مرحلي جي ڪلينيڪل ٽرائلز مڪمل ڪيا هيا، ۽ ٽي ٻيون اڳڀرائي ۾ شامل هيون، هي سڀ وائرل ويڪٽر ويڪسين آهن، جن منجهہ ٻہ اڊينووائرل وڪيٽرڊ (ChAdOx1-ايم اي آر ايس، بي وي آر ايس-GamVac) ) ۽ هڪ ايم وي اي- ويڪٽرڊ (ايم وي اي-ايم اي آر ايس-ايس) آهي.

## 2020 ۾ ڪوششںون
ڪووڊ-19 جي سُڃاڻپ (شناخت) ڊسمبر 2019 ۾ ٿي هُئي. سال 2020 ۾ سموري دنيا  ۾ اها هڪ وڏي مهاماري وبا جي شڪل ۾ پکڙجي وئي، جنهن جي ڪري هڪ ويڪسين تيار ڪرڻ ۾ خاطر خواہ سيڙپ (انويسٽمينٽ) ۽ تحقيقي سرگرميون ٿيڻ لڳيون. سارس ڪووي-2 جي خلاف ممڪن ويڪسين تيار ڪرڻ جي لاءِ ڪيتريون ئي تنظيمون ڇپيل (پبلشڊ جينوم) جو استعمال ڪري رهيون آهن.

ڪُجھ 50 ڪمپنيون ۽ تعليمي ادارا اهڙِ ويڪسين جي ارتقا ۾ شامل آهن، انهن منجهان ٽن کي انسداد مهاماري تياري  ڪوليشن فار ايپيڊمڪ پريپرڊنيسس انوويشنز (سي اي پي آءِ) جي پُـڀَرائي (حمايت) حاصلآهي، جنهن ۾ بائيوٽيڪنالوجي ڪمپنيون جهڙوڪ موڊرنا، ۽ انوئيو دواسازي  (انوئيو فارماسيوٽيڪلس) ۽ ڪوئينز لينڊ يونيورسٽي جون رٿائون (منصوبا) شامل آهن. مارچ 2020 تائين، ڪوويڊ-19 جي لاءِ ويڪسين ۽ علاج معالجو جي اميدوارن تي اوسر جي سمورن مرحلن ۾، سموري دنيا ۾ پنج سئو ڪلينيڪل اسٽڊيز عالمي صحت جي تنظيم ڪلينيڪل ٽرائل رجسٽري (ورلڊ هيلٿ آرگنائزيشن ڪلينيڪل ٽرائل رجسٽري) ۾ رجسٽرڊ ٿيل اهن.

## ٻاهريان ڳنڍڻا

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## حوالا

زمرو:ايپيڊميولوجي
زمرو:طب
زمرو:علاج
زمرو:ڪووڊ-19 ويڪسين
زمرو:ويڊيو ڪلپ وارا مضمون
ورلڊ هيلٿ آرگنائيزيشن

thumb|جينيوا ۾ ڊبليو ايڇ او جي عمارت
thumb|WHO jo Logo
**ورلڊ هيلٿ آرگنائيزيشن** ، **صحت جو عالمي ادارو**، () گڏيل قومن جو هڪ خاص ادارو آهي. ان جو راڄڌاني جينيوا سوئٽزرلينڊ ۾ آهي. هن تنظيم کي اپريل 1948 ۾ جوڙيو ويو، ان جي مقصدن ۾ عالمي صيحت ۽ تندرستي جا پروگرام هلائڻ آهي.

## حوالا

زمرو:صحت
زمرو:گڏيل قومون
زمرو:گڏيل قومن جي تنظيم جا ذيلي ادارا
شاھنواز ڀٽو ڪالوني

**يو سي شاھنواز ڀٽو ڪالوني** پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي سينٽرل جي تعلقي نيو ڪراچي سب ڊويزن جي ھڪ يونين ڪاميٽي آهي. ھن يو سي جي ڏکڻ ۾ خواجه اجمير نگري ۽ گلشن سعيد ، اولھ ۾ مصطفي ڪالوني واقع آهي.  ھن ڪالوني م گھاٽي آبادي آھي. ڪالوني مان گذرندڙ روڊن جا نالا سرجاني روڊ، شاھراھ نورجهان، سيد فياض علي روڊ آھن. آبادي جي اڪثريت اردو ڳالهائيندڙن جي آھي ۽ اقليت م پنجابي، سرائڪي ۽ سنڌي شامل آهن. ھن يونين ڪاميٽي جو 2015 جي بلدياتي اليڪشن ۾ چيئرمين محمد شاھد ڪليم خان ۽ وائيس چيئرمين محمد طيب حسين چونڊجي آيا جن جو تعلق ايم ڪيو ايم پاڪستان سان آھي. ھن يو سي ۾ موجود علائقا سيڪٽر 1، مري ڳوٺ، سوات ڪالوني، مون سٽي شامل آهن.

## حوالا

زمرو:ڪراچي جا گردونواح
زمرو:ڪراچي جون يونين ڪاؤنسلون
گلشن سعيد

**يو سي گلشن سعيد** پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي سينٽرل جي تعلقي نيو ڪراچي سب ڊويزن جي ھڪ يونين ڪاميٽي آهي. ھن يو سي جي اتر ۽ اولھ م يو سي شاھنواز ڪالوني ۽ ڏکڻ م اجمير نگري واقع آھن. ھن يو سي ۾ نيوڪراچي سيڪٽر 3 واقع آهي آبادي جي اڪثريت اردو ڳالهائيندڙن جي آھي ۽ اقليت ۾ سنڌي پنجابي ۽ پٺاڻ شامل آهن. 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ھن يونين ڪاميٽي جو چيئرمين عبدالوحيد ۽ وائيس چيئرمين اقبال شميم چونڊجي آيا جن جو تعلق ايم ڪيو ايم پاڪستان سان آھي. ھن يو سي م پاڪستان شپ اونر گورنمينٽ ڪاليج ۽ مولانا شوڪت علي گرائونڊ واقع آھن. ھن يو سي مان شاھراھ نورجهان گذري ٿي.

## حوالا

زمرو:ڪراچي جا گردونواح
خواجه اجمير نگري

**يو سي خواجه اجمير نگري** پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي سينٽرل جي تعلقي نيو ڪراچي سب ڊويزن جي ھڪ يونين ڪاميٽي آهي. ان جي اتر  م يو سي شاھنواز ڀٽو ڪالوني، يو سي گلشن سعيد ڏکڻ ۾ يو سي سر سيد ۽ يو سي ڪليانه ۽ اوڀر م فيصل ڪالوني واقع آهي. 2015 جي بلدياتي اليڪشن م ھن يونين ڪاميٽي جو چيئرمين محمد فاضل خانزاده ۽ وائيس چيئرمين شھاب الحق انجم چونڊجي آيا جن جو تعلق ايم ڪيو ايم پاڪستان سان آھي.آبادي جي اڪثريت اردو ڳالهائيندڙن جي آھي ۽ اقليت ۾ سنڌي ۽ پٺاڻ شامل آهن. اجمير نگري ٿاڻو پڻ ھن يونين ڪاميٽي ۾ واقع آهي.

## حوالا
ڪليانه

**يو سي ڪليانه** پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي سينٽرل جي تعلقي نيو ڪراچي سب ڊويزن جي ھڪ يونين ڪاميٽي آهي.سن جي اتر ۾ يو سي سر سيد ۽ اوڀر ۾ يو سي گوڌرا واقع آھن. 2015 جي بلدياتي اليڪشن ۾ ھن يونين ڪاميٽي جو چيئرمين راحت حسين صديقي ء وائيس چيئرمين نابيد علي خان مقرر ٿيا جن جو تعلق ايم ڪيو ايم پاڪستان سان آھي. ھن يونين ڪاميٽي جي علائقي ۾ انڊا موڙ چوڪ مشھور آھي جتي گورنمينٽ ڊگري ڪاليج واقع آهي جتان شاھراھ نورجهان شروع ٿئي ٿي. ۽ ٻيو روڊ انڊا موڙ روڊ سڏبو آهي جيڪو ان چوڪ تي ختم ٿئي ٿو. ھن يو سي م 
ڪليانه ٽائون سيڪٽر 10 پارڪ ، ايوان تجارت وصنعت اسپتال، گورنمينٽ بوائيز سيڪنڊري اسڪول، شيڊ ھومز اينڊ ڪامپليڪس ھاسپيٽل، ڪليانه ڪميونٽي سينٽر، نارٿ ڪراچي جم ڪلب، نارٿ ڪراچي چلڊرين ھاسپيٽل، پبلڪ اسڪول اينڊ ڪاليج. آبادي جي اڪثريت اردو ڳالهائيندڙن جي آھي ۽ اقليت م پنجابي، سرائڪي ۽ سنڌي شامل آهن.

## حوالا
يونين ڪائونسل حڪيم احسن

**يو سي حڪيم احسن ** (UC-5, Hakim Ahsan) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي سينٽرل جي تعلقي نيو ڪراچي سب ڊويزن جي ھڪ يونين ڪاميٽي آهي. ان جي اتر ۾ يو سي فيصل ڪالوني ۽ ڏکڻ ۾ ابوذر غفاري ڪالوني، اولھ ۾ يو سي سر سيد ۽ اوڀر ۾ يو سي گوڌرا واقع آھن . 2015 جي بلدياتي اليڪشن ۾ ھن يو سي جو چيئرمين فاروق علي خان ۽وائيس چيئرمين ناياب عالم چونڊجي آيا جن جو تعلق ايم ڪيو ايم پاڪستان سان آھي. آبادي جي اڪثريت اردو ڳالهائيندڙن جي آھي ۽ اقليت م پنجابي ۽ سنڌي شامل آهن.

## حوالا
زمرو:ڪراچي جا گردونواح
ڪالا اسڪول

**يو سي ڪالا اسڪول** پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي سينٽرل جي تعلقي نيو ڪراچي سب ڊويزن جي ھڪ يونين ڪاميٽي آهي جنھن جو نالو اتي واقع گورنمينٽ گرلس اسڪول جي نالي تي رکيل آهي جيڪو ڪالا اسڪول سڏبو آهي. اھا نيو ڪراچي سب ڊويزن جو مرڪز آهي. . 2015 جي بلدياتي اليڪشن ۾ ھن يو سي جو چيئرمين نسيم احمد خان ۽ وائيس چيئرمين اويس عالم چونڊجي آيا جن جو تعلق ايم ڪيو ايم پاڪستان سان آھي. آبادي جي اڪثريت اردو ڳالهائيندڙن جي آھي ۽ اقليت م پنجابي ۽ سنڌي شامل آهن. ھن يو سي م جامع مسجد روڊ انور انصاري فٽبال گرائونڊ واقع آھن.

## حوالا
خميسو ڳوٺ

**يو سي خميسو ڳوٺ** پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي سينٽرل جي تعلقي نيو ڪراچي سب ڊويزن جي ھڪ يونين ڪاميٽي آهي. ان جي اولھ ۾ يو سي مصطفیٰ ڪالوني ۽ ڏکڻ ۾ يو سي مدينه ڪالوني واقع آھن. ان جي اتر اولھ واري ڪنڊ ۾ يوسف ڳوٺ واقع آهي . ان جي اوڀر ۾ ھڪ روڊ گلشن معمار طرف وڃي ٿو جيڪو خميسو ڳوٺ کان چئن ڪلوميٽرن جي فاصلي تي آھي. ان جي ڏکڻ-اولھ واري ڪنڊ تي سکيا ڳوٺ، سيفل ڳوٺ ۽ ڪراچي ڪورٽ سوسائٽي واقع آھن. 2015 جي بلدياتي اليڪشن ۾ ھن يو سي جو چيئرمين محمد عابد ۽ وائيس چيئرمين ڪاشف جمال چونڊجي آيا جن جو تعلق ايم ڪيو ايم پاڪستان سان آھي. آبادي جي اڪثريت سنڌين جي ۽ ٻئي نمبر تي اردو ڳالهائيندڙن جي آھي. ھن يو سي ۾ معمار اوينيو روڊ ، سرجاڻي روڊ ۽ گوڌرا روڊ گذرن ٿا.

## حوالا

زمرو:ڪراچي جا گردونواح
سوفيا

**سوفيا**،/ **صوفيا** بلگاريا جو سڀ کان وڏو شھر ۽ انھيءَ ڏيھَ (بلگاريا) جو راڄڌاني  آھي. ھي شهر ملڪ جي الهندي حصي ۾ ويٽوشا جبل جي ڀرسان موجود آهي.

بالڪن (يا، بلقان)  جي مرڪز ۾ ھجڻ ڪري، اهو ڪارو سمنڊ (بليڪ سي) ۽ ايڊريئٽڪ سمنڊ جي وچ ۾، ۽ ايجيئن سمنڊ ڀرسان موجود آھي. 

صوفيا يورپي يونين ۾ 13 هين وڏو شهر آهي. ان شھر جي چئني پاسي کان جبل آهن، جھڙوڪ ڏکڻ پاسي ويتوشا، اولھائون پاسو کان ليولين جبل  ۽ اُتر طرف بلڪان جبلَ اٿس، جنھنڪري ھي شھر ميڊريڊ کانپوءِ ٻيون سڀ کان اوچائي وارو يورپين راڄڌاني جي حيثيت رکي ٿو. ھي شهر اسڪار نديءَ تي اڏيل آهي، ۽ ان ۾ مرڪزي سوفيا جا ڪيترائي معدني تلاءَ آهن، صوفيا ۾ جزوي کنڊ واري آبهوا آهي.   

صوفيا کي 'مذهبي سھپ جو ٽڪنڊو' طور بيان ڪيو ويو آھي. اھو ان حقيقت سبب آھي ته دنيا جي ٽنهي وڏن مذهبن، عيسائيت، اسلام ۽ يھوديت، جا ٽي وڏا مندر شهر جي حدن اندر موجود آهن، جن ۾ سويتا نيڊليا چرچ، بانيا باشي مسجد ۽ صوفيا جي عبادتگاھ شامل آهن.   

بلغاريا جيو مُکيا شهر ھجڻ ڪري، سوفيا ڪيترين ئي اهم مقامي يونيورسٽين، ثقافتي ادارن ۽ تجارتي ڪمپنين جو گھر آھي. سوفيا دنيا ۾ خاص طور تي انفارميشن ٽيڪنالاجي ۾ ڪاروبار شروع ڪرڻ جي لاءِ ڏهه بھترين جڳهن مان هڪ آهي. سوفيا 2013 ۾ يورپ جو سڀ کان وڌيڪ  سستو راڄڌاني وارو شھر ھيو. 1979 ۾، صوفيا ۾ بوائيانا چرچ کي عالمي ثقافتي ورثو ماڳ جي لسٽ ۾ شامل ڪيو ويو، ۽  بلغاريا سلطنت ۾  ان جي عمارت کي ڊانھيو ويو، جنھن ۾ بلغاريا آرٿووڊڪس چرچ جا انيڪ علامتي ورثا ھيا.

اوڀر يورپ ۾ پنھنجي ثقافتي اھميت سميت، سوفيا بلگاريا جي قومي اوپيرا ۽ بيليٽ، ثقافت جو قومي محل، واسيل ليوسڪي قومي اسٽيڊيم، ايوان وازوئؤ قومي ٿيٽر، نيشنل آرڪيالوجي ميوزيم ۽ سرديڪا ايمپيفيٿيٽر سميت قومي اھميت رکي ٿو. سوشلسٽ آرٽ ميوزيم ۾ ڪيترائي مجسما ۽ پوسٽر شامل آهن جيڪي ڪميونسٽ بلگاريا ۾ زندگي جي انداز جي باري ۾ اُتي گُمھڻ لاءِ ايندڙ پانڌيئڙن (وزيٽرز) کي ماڻهن آگاھي ڏين ٿا.    

## حوالا

زمرو:بلغاريا
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:بلغاريا ۾ شهر
زمرو:يورپ ۾ راڄڌانيون
حاجي مريد ڳوٺ

**يو سي حاجي مريد ڳوٺ** پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي سينٽرل جي تعلقي ناظم آباد سب ڊويزن جي ھڪ يونين ڪاميٽي آهي جنھن جي اتر م ناظم آباد 2 اولھ ۾ فردوس ڪالوني ۽ سلطان آباد، ڏکڻ ۾ لياري ايڪسپريس وي ۽ اوڀر ۾ ناظم آباد سي 1 ۽ خاموش ڪالوني واقع آھن. 2015 جي بلدياتي اليڪشن ۾ ھن يو سي جو چيئرمين مرزا خالد بيگ ۽ وائيس چيئرمين شيخ غضنفر احمد رضوي چونڊجي آيا جن جو تعلق ايم ڪيو ايم پاڪستان سان آھي. آبادي جي اڪثريت ۾ اردو ڳالهائيندڙ  ۽ سنڌي شامل آهن. ھتي مدرسه ھدايت المحمود، گورنمينٽ گرلس پرائمري اسڪول واقع آھن.

## حوالا
النور سوسائٽي

**النور سوسائٽي** (یو سی-1: شفیق مل/النور سوسائٽي) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي سينٽرل جي تعلقي گلبرگ سب ڊويزن جي ھڪ يونين ڪونسل آهي. ان جي اولھ م سيڪٽر 16، نارٿ ڪراچي، اوڀر م جنت گل ڪالوني ۽ ڏکڻ م انچولي واقع آهي. سن 2023ع جي بلدياتي اليڪشن ۾ ھن يو سي جو چيئرمين عاصم مخدومي ۽ وائيس چيئرمين محمد صابر چونڊجي آيا جن جو تعلق جماعت اسلامي سان آھي. آبادي جي اڪثريت اردو ڳالهائيندڙن جي آھي، اقليت م پنجابي ۽ پشتون شامل آهن. ھن يونين ڪونسل م گورنمينٽ اينگرو ٽيڪنيڪل اسڪول ء ڪاليج، گورنمينٽ گرلز ڊگري ڪاليج، باغ سمن پارڪ، گلوب پارڪ، نوراني مسجد، شھید عبدالخالق افغانی ساڪر اسٽيڊيم، نور ھاسپيٽل، پيربازار گرائونڊ، سمن آباد ٿاڻو، شفیق ٽيڪسٽائل مل افروز ٽيڪسٽائل انڊسٽريز واقع آھن. 

## حوالا
سمن آباد

**يو سي:2، سمن آباد (UC:2; Samnabad)** پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ڪراچي سينٽرل جي تعلقي گلبرگ سب ڊويزن جي ھڪ يونين ڪاميٽي آهي. ھن يو سي جي اتر ۾ انچولي ۽ النور سوسائٽي، اولھ ۾ بلاڪ 18 ناظم آباد ڏکڻ گلبرگ ٽائون واقع آھن. سال 2023ع جي بلدياتي اليڪشن ۾ ھن يو سي جو چيئرمين فيصل شيخ  ۽ وائيس چيئرمين ظهير مصطفيٰ چونڊجي آيا جن جو تعلق جماعت اسلامي پاڪستان سان آھي. آبادي جي اڪثريت اردو ڳالهائيندڙن جي آھي ۽ اقليت م پنجابي ۽ سنڌي شامل آهن. ھن يو سي ۾ امير معاويه عيدگاهه، پاڪ فليگ گرائونڊ، ليڊيز پارڪ، جامع مسجد سمن آباد واقع آھن.  

## حوالا
ڳورھائپ ۾ ڪووڊ-19

**ڳورھائپ ۾ ڪووڊ-19** () ڳورھائپ ۾ ڪووڊ-19 جي اثرن بابت اڃا تائين مڪمل پروڙ ناھي ڄاڻائي وئي، ڇاڪاڻ ته ان جي اثرن بابت ڪوبه صحيح مواد (ڊيٽا) موجود نه آهي. چين ۾ ھڪ ننڍڙي اڀياس منجھان پروڙ پئي تہ زائفائن ۾ ڪووڊ-19 جي نمونيا جا اُهڃاڻَ ۽ اثرَ، پيٽ سان نہ هئڻ وارين بالغ نارين وانگر هيا.  مارچ 2020ع تائين، ڪووڊ-19 کان متاثر ٿيل ڳورھائپ سان زائفائن منجھان، کين ڄمندڙ ٻچن ۾، ان (ڪووڊ) جي منتقليءَ جو ڪوبہ ثبوت ناھي مليو. جيتوڻيڪ، انھيءَ جھڙا وبائي مرض جھڙوڪ سارس ۽ ميرس (ايم اي آر ايس) تي ٻڌل اڳڪٿيون ٻڌائين ٿيون تہ ڳورھائپ واري نارين کي ان وبائي مرض منجھان گھڻو وڌيڪ خطرو آھي.

## ڳورھائپ ۾ ڪووڊ-19 تي کوجنا
ڳورھائپ ۾ ڪووڊ-19 انفيڪشن جي نوعيت بابت ڪنهن به ريت پُختو پڪو نتيجو ڪڍڻ لاءِ سڦا گھٽ ثبوت مليا آھن. چين جي شھر ووهان، ۾ ڄاڻايل ڳورھائپ (حمل) جي ٽئين ڀيرون چڪاسَ (ٿرڊ ٽريمسٽر) ۾ 9 متاثر ٿيل عورتن تي ڪيل اڀياس منجھان پروڙ پئي آھي ته انهن نون (9) ڄڻين مائين منجھان ڇهه ڄڻين کي بخار، ٽي ڄڻين کي پُٺن جوڙن ۾ درد هيو، ٻه ڄڻين کي ڳلو (ڳچيءَ)  جي تڪليف ھئي ۽ ٻه ڄڻين کي ڪمزوري / سُستي (ڪاھليءَ) جون شڪايتون هيون، جڏهن ته ٻه عورتون کي تڪليف ھئي. ڪنھن به عورت کي تيز ڪوڊ-19 نمونيا نه ٿيو ھيو يا انھن جو موت نه ٿيو ھيو. انهن سڀني جيئرن (زندھ) ٻارڙن کي جنم ڏنو ھيو ۽ پيدائشي طور ڪنھن به نئون ڄاول ٻار ۾ وائرس جي منتقلي يا ٻيا ڪارڻ نه مليا ھيا. انھيءَ مقصد جي لاءِ سارس ڪووي 2 جي لاءِ اُرھ (ڇاتي) منھان کيرُ، اميونيٽڪ فلوڊ، هڏن ميرو ۽ نون ڄاول ٻارن جي ڳلو جي رتوبت جي نمونن جا تجربا ڪيا ويا ۽ سمورا نتيجا ناڪاري (منفي، نيگيٽو) آيا هئا. 

هڪ ٻيو کوجنا اڀياس (ريسرچ اسٽڊي) جيڪو 15 اُميدوارين (ڳورھائپ سان) عورتن بابت آھي تنھن موجب گهڻئين ئي عورتن کي بخار ۽ کنگھ جي شڪايت ھئي، جڏهن ته ليبارٽري ٽيسٽ ۾ 12 عورتن منجھ ليمفوسيٽوپينيا مليو ھيو.

ڇاڪاڻ ته ڪووڊ-19 کان وٺي سارس ڪووي ۽ ميرس ڪووي (MERS-Cov) جي وچ ۾ هڪجهڙائي ڏيکاريندي آهي، امڪان اهو آهي ته حمل تي ان جو اثر ساڳيو (ھڪجھڙو) آهي.

## پڻ ڏسو
*ڪورونا وائرس 2019 جو مرض ۽ علاج 
*سارس ڪووي 2

## حوالا