open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
سيف الملوڪ

سيف الملوڪ:
سلطان شهاب الدين پنهنجي هڪ فوجي جرنيل قطب الدين ايبڪ کي لشڪر سان گڏ سنڌ تي ڪاهه ڪرڻ لاءِ موڪليو. قطب الدين ايبڪ سنڌ  کي ٽن مهينن اندر فتح ڪري ۽ سنڌ جون واڳون سيف الملوڪ کي ڏئي پاڻ دهلي هليو آيو.
سيف الملوڪ (هجري سنه 582-1186ع)
جيئن قطب الدين کي ترت دهليءَ تي ڪاهه ڪرڻ جو حڪم مليو، تنهن ڪري هو سيف الملوڪ کي ملتان ۽ سنڌ جو گورنر مقرر ڪري پاڻ دهليءَ ڏي روانو ٿيو.  دهلي فتح ٿيڻ ڪري سلطان شهاب الدين محمود غوري قطب الدين کي دهليءَ جو گورنر مقرر ڪيو ۽ لاهور، ملتان خواهه سنڌ جا پرڳڻا به سڌيءَ طرح سندس زيردستيءَ ۾ ٿيا. قطب الدين جيئن هندستان ۾ پنهنجي ملڪ جي حد وڌائيندو رهيو، تيئن سنڌ ۾ به هجري سنه 603 (1206ع) ۾، شهاب الدين محمد غوري کوکرن جي هٿان شهيد ٿيو، تنهن ڪري قطب الدين پاڻ کي دهليءَ جو خودمختيار بادشاهه سڏايو ۽ غلام گهراڻي جو مضبوط پايو ٻڌائين.

## وڌيڪَ تفصيل
سلطان شهاب الدين غوري جي وفات کان پوءِ هندستان جو غزني سان تعلق ختم ٿي ويو ۽ هتي خاندان غلامان جي آزادي ۽ خود مختيار حڪومت قائم ٿي، جنهن جو قطب الدين ايبڪ پهريون بادشاهه هو.

سلطان شهاب الدين کي ڪائي اولاد نه هئي،  تنهن ڪري ان پنهنجي غلامن جي پرورش پنهنجي ٻچن وانگ ڪئي، جيڪي سندس شهادت کان پوءِ بادشاهه بنيا. تن ۾ قطب الدين ايبڪ لاهور، تاج الدين بلدوز غزني ۽ ناصر الدين قباچو سنڌ ۽ ملتان جي تخت تي ويٺو.
.

## حوالا
سيد بدرالدين عوفي

### سيد بدرالدين عوفي
بخارا جو رهندڙ سيد بدرالدين سنڌ ۽ گجرات تائين سفر ڪيو. غزنوي دؤر جي فارسي شاعرن تي لکيل ڪتاب ”لب الالباب“ ان جو آهي.

## حوالا
نورالدين محمد عوفي

### نور الدين محمد عوفي
”جامع الحڪايات“ جو مصنف نور الدين محمد عوفي به قباچي جي درٻار سان سلهاڙيل هو، هن مٿيون ڪتاب 1112ع ۾ لکي ناصر الدين قباچي جو نالو هميشه لاءِ زنده ڪري ڇڏيو. ان ڪتاب جو هڪ قلمي نسخو دارالمصنفين اعظم ڳڙهه ۾ موجود آهي..

## حوالا
عين الملڪ اشعري

### عين الملڪ اشعري
عين الملڪ اشعري قباچي جو وزير ۽ وڏو عالم هو. سندس علم ۽ ادب پروري ڪيترن عالمن ۽ شاعرن کي قباچي جي درٻار ڏانهن ڇڪي آئي.

## حوالا
سيد قطب الدين مدني

### سيد قطب الدين مدني
حضرت شيخ عبدالقادر جيلاني جو ڀائٽيو امير ڪبير سيد قطب الدين مدني، ناصر الدين قباچي جي زماني ۾ جهاد جي ارادي سان سنڌ پهتو ۽ پوءِ هتان دهلي وڄي قطب الدين ايبڪ کي پنهنجو مريد ڪيائين. امير ڪبير اودهه ۾ ڪڙهه فتح ڪيو ۽ اتي 34 ــ 1133ع ۾ الله کي پيارو ٿي ويو..

## حوالا
سيد حامد سنڌي

### سيد حامد سنڌي
سيد حامد سنڌي پنهنجي دؤر جو ناليوارو عالم هو. پاڻ سيد امير ڪبير قطب الدين جي ملفوظات کي گڏ ڪري ڪتابي صورت ڏنائين. انهيءَ ڪتاب ۾ امير ڪبير جي سنڌ ۾ اچڻ ۽ هندستان ۾ جهاد ڪرڻ جا واقعات بيان ٿيل آهن..

## حوالا
نظام الملڪ

**نظام الملڪ** سلطان التمش جو وزير ۽ سنڌ جو گورنر ھيو. نظام الملڪ 625ھ (28 ــ 1227)  ۾ قباچي کان سنڌ ۽ ملتان جي حڪومت کسي التمش پاران گورنر مقرر ٿيو. . رحيمداد خان مولائي شيدائي لکي ٿو تہ:سنه 625ھ (1228ع) ۾ سلطان التمش ناصرالدين قباچه کان ملتان ۽ سنڌ جي حڪومت فتح ڪئي. سندس پاران نظام الملڪ سنڌ جو والي مقرر ٿيو. هن سنڌ جو دورو ڪري ماڻهن جون دليون هٿ ڪيون. جلال الدين خوارزم شاهه سنڌ جي شهرن کي ويران ڪيو هو، تن کي هن ٻيهر تعمير ڪرايو. سنه 630ھ (1232ع) ۾ مالوه فتح ڪرڻ کان پوءِ سلطان هن کي ٻيهر واپس گهرايو. نظام الملڪ جي ڏينهن ۾ ڪمال الدين جنيديءَ جهالاوان ۽ مڪران، دهليءَ جي جهنڊي هيٺ آندا، مگر ستت مغلن ٻيهر مڪران تي قبضو ڪري ورتو.   اڳ سنڌ جي گاديءَ جو هنڌ اُچ هو، نظام الملڪ التمش  جي حڪم موجب بکر کي تختگاه مقرر ڪيو.
## دھلي جي غلام گھراڻي جي سنڌ ۾ گورنرن جي فھرست

## حوالا

زمرو:سياسي فلاسافي
طبقات ناصري

**ڪتاب** طبقات ناصري جو ليکڪ قاضي منهاج الدين سراج غزني جي بربادي کان پوءِ 624ھ ۾ اچ اچي قباچي جي درٻار ۾ مٿانهون مقام ماڻيائين ۽ مشهور مدرسو فيروزي سنڀاليائين، اچ قلعي جي  فتح کان پوءِ هو سلطان التمش جي درٻار سان لاڳاپجي ويو. سندس مشهور ڪتاب ”طبقات ناصري“ 1844ع ۾ ڪلڪتي  کان شايع ٿيو ۽ ان جو انگريزي ترجمو ريورٽي ڪيو.

## حوالا
مولانا قطب الدين ڪاشاني

مولانا قطب الدين ڪاشاني:
مولانا قطب الدين وقت جو وڏو جيد  عالم هو، هو جڏهن هتي آيو ته ناصر الين سندس لاءِ ملتان ۾ وڏو مدرسو ٺهرايو..

## حوالا
نورالدين محمود

نورالدين محمود:
نظام الملڪ جي موٽڻ کان پوءِ سلطان التمش 630ھ (33 ــ 1232ع) ۾ نور الدين محمود کي سنڌ جو گورنر ڪيو. 
### تفصيلي احوال
663ھ ۾ سلطان التمش لاڏاڻو ڪيو ۽ سندس پٽ رڪن الدين فيروز شاهه تخت تي ويٺو ته سمورو خزانو عيش عشرت ۽ تماشي ۾ لٽائي ملڪي معاملا پنهنجي ماءُ جيڪا هڪ ترڪي ڪنيز هئي، جي هٿ ۾ ڏئي ڇڏيائين. اميرن وزيرن اهڙو حال ڏسي التمش جي وڏي ڌي رضيه سلطانه کي تخت تي ويهاريو. رضيه سلطانه وڏي بهادر ۽ سياڻي سيبتي عورت هئي، جنهن دهلي جي تخت تي ويهي سنڌ کان وٺي برهم پترا تائين پکڙيل ملڪ کي وڏي نيڪنامي سان هلايو.
رضيه سلطانه طويل عرصي تائين حڪومت ڪندي رهي پر جڏهن جمال الدين ياقوت کي امير الامراءَ جو عهدو ڏنائين ته ترڪ ۽ افغان امير ڪاوڙجي ڪري بغاوت تي لهي آيا ۽ لاهور جي صوبيدار ملڪ اعزالدين بغاوت ڪري  وڌي. رضيه سلطانه ان بغاوت کي ڪچلڻ لاءِ لاهور ڏانهن وڌي ته ملڪ اعز الدين معافي جي درخواست ڪئي ۽ رضيه سلطان واپس دهلي موٽي آئي. انهيءَ ڏينهن ۾ ڀٽنڊي جي والي، جمال الدين ياقوت جي اڳراين کان تنگ ٿي بغاوت ڪئي ته رضيه ياقوت سان گڏ اوڏانهن ڪاهه ڪرڻ لاءِ نڪتي پر ٻين اميرن وجهه وٺي ياقوت کي ماري وڌو ۽ رضيه سلطان کي گرفتار ڪري ملڪ التونيه ڏانهن موڪليو. ان بعد دهلي جي تخت تي سلطان التمش جي پٽ معزالدين بهرام شاهه کي تخت تي ويهاريو ويو. هوڏانهن ملڪ التونيه رضيه سان شادي ڪئي ۽ ٻئي زال مڙس هندو جاٽن ۽ گهگهڙن جو وڏو ڪٽڪ وٺي اچي دهلي تي چڙهائي ڪئي. سلطان معز الدين به پنهنجن فوجن سان گڏ ڪيٿل ويجهو پهتو. ٻنهي ۾ زورن جي جنگ لڳي پر رضيه سلطان ۽ ملڪ التونيه مقابلو نه ڪري سگهيا ۽ ڀاڄ کاڌائون. واپس ويندي هڪ ڳوٺ ۾ هارين هٿان ٻئي مارجي ويا.
رضيه سلطانه کان پوءِ معز الدين بهرام شاهه 27 رمضان 637 (40 ــ 1239ع) تي دهلي ۾ تخت نشيني جون رسمون ادا ڪيون پر ٿوري ئي وقت ۾ سڀ سردار کانئس بدظن ٿي پيا. انهيءَ وچ ۾ مغلن لاهور تي قبضو ڪري شهرين جو ڪوس ڪيو. 18 ذوالقعد 639ھ تي بهرام شاهه پنهنجي باغي سردارن هٿان ٻه  سال، هڪ مهينو ۽ پندرهن ڏينهن حڪومت ڪري مارجي ويو. بهرام شاهه کان پوءِ انهن سردارن رڪن الدين فيروز شاهه جي پٽ علاؤ الدين مسعود کي قيد مان ڪڍي تخت تي ويهاريو. ان وقت سلطان التمش جي درٻار جي هڪ امير ملڪ اعز الدين بلبن دهلي تي قبضو ڪرڻ چاهيو پر درٻاري اميرن ۽ سردارن فيصلو ڪري اجمير، ناگور (مارواڙ) جنهن ۾ سنڌ به شامل هئي جاگير طور کيس ڏئي ڇڏيا.

### منڪوتا جو ملتان ۽ اچ تي حملو
سلطان مسعود جي حڪومت جون واڳون سنڀالڻ کان پوءِ 643ھ (1242ع) ۾ منڪوتا نالي مغل لشڪر وٺي اچي اچ ۽ ملتان تي ڪڙڪيو. سلطان مسعود کي معلوم ٿيو ته سڀني صوبن کان فوجون گهرائي وڏي ڪٽڪ سان مغلن جي مقابلي لاءِ نڪتو. اڃا هو بياس درياءُ جي ڪپ تي پهتو ته مغل سندس لشڪر جي دٻدٻي ۽ جلال کان ڊڄي خراسان ڀڄي ويا ۽ سلطان مسعود سوڀارو ٿيندي بکر پهتو. ”طبقات ناصري“ جو ليکڪ منهاج سراج به ان سفر ۾ ساڻس گڏ هو..

## دھلي جي غلام گھراڻي جي سنڌ ۾ گورنرن جي فھرست

## حوالا
جلال الدين

جلال الدين:
سلطان مسعود بکر پهچي نورالدين محمد کي سنڌ جي گورنريءَ جي ڪرسي تان لاهي جلال الدين کي ويهاريو. 
## تفصيلي احوال
اتي سڀئي انتظام سنواري دهلي موٽيو ته رستي ۾ ملتان وٽ ڪجهه نوجوانن سلطان تائين رسائي حاصل ڪري ورتي. سلطان هاڻي گهڻو وقت شراب خوريءَ ۾ گذارڻ لڳو، جنهن جي ڪري ملڪ جو نظام ڊانواڊول ٿي ويو. اميرن مشيرن سندس چاچي ناصرالدين محمود بن التمش جيڪو ان وقت بهڙائچ جو گورنر ۽ ڏاڍو ڪم وارو ماڻهو هو، جي سر تي سلطنت جو تاج رکيائون، جڏهن ته سلطان مسعود کي جيل ڀيڙو ڪري ڇڏيائون.
سلطان سنجر ۽ قتلغ خان ملتان ۽ سيوهڻ جي گورنريءَ تي:
25 محرم 644ھ (1246ع) تي فيروزه ۾ سلطان ناصر الدين تخت تي ويٺو ۽ پنهنجي پرهيزگاري، خدا ترسي ۽ ڪردار ڪري شهرت ماڻي. 22 شوال 649ھ تي هو اچ کان ٿيندو سنڌ پهتو ۽ اتي بکر کان وٺي ملتان جي مٿئين حصي تي سلطان سنجر خان ۽ ديبل کان بکر تائين قتلغ خان کي گورنر مقرر ڪيو. قتلغ جي گادي جو هنڌ سيوهڻ هو. سلطان پوءِ دهلي موٽي آيو..

## دھلي جي غلام گھراڻي جي سنڌ ۾ گورنرن جي فھرست

## حوالا
ملڪ اعزالدين

ملڪ اعز الدين بزرگ:
648ھ ۾ سلطان ناصر الدين، ملڪ اعز الدين بلبن بزرگ کي سندس جاگير سنڌ موڪليو، 649ھ بلبن بزرگ جڏهن بغاوت ڪئي ته سلطان ناصر الدين ملتان جي والي ملڪ شير خان کي سندس بغاوت ڪچلڻ جو حڪم ڏنو. ملڪ شير خان اچي اچ کي گهيرو ڪيو ۽ بلبن بزرگ نيٺ آڻ مڃي قلعو ملڪ شير جي حوالي ڪري ڇڏيو.

### وڌيڪ تفصيل

انهيءَ دؤر ۾ سنڌين بغاوت ڪري ملڪ شير خان کي شڪست ڏني. ناصر الدين دهلي مان نڪري بياس درياءُ وٽ اچي لٿو ۽ ارسلان خان کي سنڌ جون واڳون ڏئي پاڻ واپس موٽي ويو. 651ھ کان پوءِ سنڌ ملڪ اعز الدين بلبن جي حوالي ٿي، جنهن جو نالو طبقات ناصري ۽ تاريخ مبارڪ شاهي ۾ ڪشلو خان به لکيل آهي.
655ھ (58 ــ 1257ع) ۾ گورنر سنڌ بلبن بزرگ، قتلغ خان ۽ ٻين سردارن کي پاڻ سان ملائي بغاوت ڪئي. سلطان ناصر الدين الع خان لشڪر سان گڏ بغاوت ڪچلڻ لاءِ موڪليو.ان وچ ۾ دهلي جي شيخ الاسلام سي قطب الدين، قاضي شمس الدين ۽ ٻين چڱن مڙسن قتلغ خان ۽ بلبن بزرگ کي ڳجها خط پٽ لکي کين دهلي تي چڙهائي ڪرڻ لاءِ چيو. انهن خطن جي خبر الغ خان کي پئي، جنهن سڄو احوال سلطان ناصر الدين کي لکيو ۽ گذارش ڪئي ته خط لکندڙن کي پنهنجن پنهنجن جاگيرن ڏانهن ڀيڙو ڪيو وڃي ته جيئن فساد وڌيڪ نه وڌي. سلطان ناصر الدين خط ملندي ئي انهن مان ڪن کي قيد ڪري ڇڏيو ۽ ڪن کي پنهنجي علائقن ڏانهن اماڻي ڇڏيو. پر اهي خط بلبن بزرگ ۽ قتلغ خان کي ملي چُڪا هئا، تنهن ڪري ٻئي ٻه سؤ ميل فاصلو ٻن ڏينهن  ۾ طئي ڪري اچي لشڪر سان گڏ دهلي پهتا. پر هيڏانهن سلطان ناصر الدين ته ڦاٽ ڦاٽڻ کان پوءِ اڳ ۾ ئي بندوبست ڪري ڇڏيا هئا، تنهن ڪري ٻنهي کي جڏهن انهيءَ راز جي خبر پئي ته موٽي وڃڻ ۾ ئي پنهنجي چڱائي سمجهيائون.
11 جمادي الاول 655ھ الغ خان ڪاميابي ماڻي موٽيو. بلبن بزرگ سنڌ پهچي الغ خان وسيلي سلطان ناصر الدين کان  معافي گهري. سلطان کيس معاف ڪري سنڌ جي گورنريءَ تي قائم رکيو.
انهيءَ سال جي پڇاڙيءَ ۾ تاتاري مغلن خراسان کان اچي وري ملتان تي ڪاهه ڪئي، سلطان ناصر الدين به سندن مقابلي لاءِ وڏي ڪٽڪ سان ملتان طرف وڌيو، جنهن جي خبر ٻڌي مغل موٽي ويا.
سلطان ناصر الدين 664ھ (66 ـ 1265ع) تي لاڏاڻو ڪري ويو.سلطان غياث الدين بلبن جڏهن بادشاهت جو تاج پنهنجي مٿي تي رکيو ته  پنھنجي پٽ سلطان محمد کي سنڌ ۽ پنجاب جو گورنر مقرر ڪيو.

## دھلي جي غلام گھراڻي جي سنڌ ۾ گورنرن جي فھرست

## حوالا
سلطان محمد

خان شهيد:
سلطان غياث الدين بلبن جڏهن بادشاهت جو تاج پنهنجي مٿي تي رکيو ته ان وقت ملتان جو گورنر سندس سؤٽ هو، جيڪو ملتان ۽ پنجاب تي مغلن جي حملن کي وڏي بهادريءَ سان ٽاريندو رهيو. ان جي وفات کان پوءِ بلبن پنهنجي وڏي پٽ سلطان محمد کي جيڪو پنهنجي شهادت کان پوءِ خان شهيد جي لقب سان مشهور ٿيو، ملتان ۽ سنڌ جو گورنر ڪيو.
## تفصيلي تعارف
خان شهيد تمام نيڪ، متقي ۽ بهادر انسان هو ۽  عالمن، صوفين ۽ درويشن سان ڏاڍي لڳندي هيس. هن جو گهڻو وقت شيخ بهاءُ الدين زڪريا ۽ شيخ فريد الدين گنج شڪر جي صحبت ۾ گذرندو هو. 1280ع تي امير خسرو سندس درٻار ۾ داخل ٿيو ۽ پنجن سالن تائين ملتان ۾ رهيو. امير حسن سجزي به خان شهيد جي نوڪري ڪئي. سنڌ جو ناليوارو صوفي شيخ عثمان مروندي لعل شهباز قلندر جڏهن ملتان آيو ته خان شهيد کين وڏي ادب ۽ احترام سان پيش آيو ۽ سندن خدمت ۾ سوکڙيون پاکڙيون رکي ملتان ۾ رهڻ لاءِ زور ڀريو، پر حضرت شهباز قلندر ڪنهن سبب ڪري ملتان ۾ رهڻ مناسب نه سمجهيو.
خان شهيد جي علم دوستيءَ جو اندازو ان مان لڳائي سگهجي ٿو ته پاڻ شيخ سعدي رحه کي گهرائڻ لاءِ ٻه ڀيرا ماڻهو اوٽ موٽ خرچ سوڌي شيراز موڪليو. هن جي وڏي خواهش هئي ته شيخ سعدي هتي اچي ۽ مان ان لاءِ وڏي خانقاهه ٺهرائي خرچ پکي جو بندوبست ڪريان. پر شيخ سعدي پنهنجي ٻڍڙائپ ڪري هتي نه اچي سگهيو ۽ پنهنجي هٿن سان  لکيل شعرن جون ٻه ڊائريون موڪليائين ۽ لکيائين ته تنهنجي درٻار ۾ امير خسرو جو وجود ئي وڏو آهي..
## خان شهيد جي شهادت
683 يا 684ھ (1284ع) ۾ چنگيز خان، قتلغ خان ۽ تيمور کي لشڪر ۽ هٿيارن پنهوارن سان گڏ هندستان موڪليو. جڏهن اهو لشڪر لاهور جي حدن ۾ پهتو ته خان شهيد ٽيهه هزار سوارن سان وڌي ڪري مقابلو ڪيو. ٻنهي لشڪرن جون تلوارون بجليءَ وانگر ٽڪرايون. تاريخ فيروز شاهي ۾ آهي ته جنگ ۾ ملتان جا وڏا وڏا سردار شهيد ٿيا ۽ سلطان محمد خان پاڻ به ان جنگ ۾ شهادت جو جام پيتو. انهيءَ ويڙهه ۾ امير خسرو تاتارين هٿان قيد ٿيو ۽ پوءِ وڏي مشڪل سان کيس ڇوٽڪارو مليو. ملتان جا ايترا ماڻهو ان جنگ جو کاڄ بڻيا جو هر گهر ۾ ماتم مچيل هو..

## دھلي جي غلام گھراڻي جي سنڌ ۾ گورنرن جي فھرست

## حوالا
ڪيخسرو

خان شهيدجي شهادت بعد سلطان بلبن سندس پٽ ڪيخسرو کي ملتان ۽ سنڌ جي گورنري ڏني پر بلبن پاڻ خان شهيد جي شهادت جو صدمو نه سهي سگهيو ۽ جلد الله کي پيارو ٿي ويو. خان شهيد جي وفات تي مؤرخن مطابق خان شهيد جي درٻاري شاعر امير خسرو ڏاڍو ڏکوئيندڙ مرثيو لکيو هو جيڪو سلطان بلبن ٻڌڻ کان پوءِ بيمار ٿي گذاري ويو. جنهن وقت سلطان غياث الدين بلبن جي وفات ٿي ان وقت سلطان جو پٽ ناصر الدين بغرا خان  بنگال ۾ هو، تنهن ڪري اميرن وزيرن ناصر الدين جي پٽ معز الدين ڪيقباد جيڪو اتي موجود هو، کي دهليءَ جي تخت تي ويهاريو. سترهن سالن جو ڪيقباد لاپرواهه هجڻ ڪري سلطنت جا سڀ ڪم ڪار سردارن ۽ صلاحڪارن جي حوالي ڪري پاڻ مزا ماڻن ۾ لڳي ويو..سلطان محمد جي وفات کان پوءِ غياث الدين بلبن پنهنجي پوٽي (سلطان محمد جي پٽ) ڪيخسرو کي ملتان ۽ سنڌ جي حڪومت حوالي ڪئي.

### ڪيخسرو جو قتل
ڪيقباد جي درٻارجي چالاڪ ۽ امير ملڪ شمس الدين جڏهن ڏٺو ته ڪيقباد جي مدهوشي ۽ عياشي ملڪ کي جلدي ٻوڙيندي ۽ ان کانپوءِ ملتان جو گورنر ڪيخسرو ئي سڄي ملڪ جو مالڪ بڻجندو ۽ مان محروم رهجي ويندس، تنهن ڪري ان کي ختم ڪرڻ جي صلاح  سوچي ڪيقباد وٽ آيو ۽ عرض ڪيائين ته سرڪار! توهان جي مقابلي ۾ صرف ڪيخسرو ئي آهي جنهن کي امير وزير پسند ڪن ٿا ۽ کيس توهان جي ڪرسي تي ويهارڻ جون رٿون  رٿي رهيا آهن. جيڪڏهن اوهان ان کي ڪنهن بهاني سان ملتان کان گهرائي رستي ۾ ئي ختم ڪرائي ڇڏيو ته اوهان جي ڪرسي هميشه لاءِ محفوظ ٿي ويندي. ڪيقباد، ڪيخسرو ڏانهن حاضر ٿيڻ جو فرمان جاري ڪيو. جيئن ئي هو رهتڪ وٽ پهتو ته اڳ ۾ ئي  تاڙ ۾ ويٺل ماڻهن حملو ڪري کيس قتل ڪري وڌو..

## دھلي جي غلام گھراڻي جي سنڌ ۾ گورنرن جي فھرست

## حوالا
ملڪ ھرنمار

ملڪ هرنمار:
ارڪلي خان ۽ رڪن الدين جي جيل ڀيڙي ٿيڻ کان پوءِ ملتان جي حڪومت ملڪ هرنمار جي حوالي ٿي پر ٿورن ڏينهن اندر ان کي به دهلي گهرايو ويو ۽ کيس انڌو ڪري اچ موڪليو ويو...

## خلجي گھراڻي جي سنڌ ۾ گورنرن جي فھرست

## حوالا
الب خان

الب خان:
ان کان پوءِ ملتان جو گورنر (ظفر خان) الب خان کي ڪيو ويو.

### سنڌ تي مغلن جي ڪاهه
انهيءَ سال 97 ــ 1296ع مغلن سنڌو درياءُ اورانگهي اچي هندستان تي حملو ڪيو. علاؤ الدين انهن کي روڪڻ لاءِ الغ خان ۽ ظفر خان کي فوج ڏئي موڪليو، جيڪي جالنڌر ويجهو اچي مغلن سان ٽڪريا ۽ کين ڀڄڻ تي مجبور ڪيو. اهڙيءَ طرح علاؤ الدين جي بادشاهي وڌيڪ پختي ٿي ويئي...

## خلجي گھراڻي جي سنڌ ۾ گورنرن جي فھرست

## حوالا
تاج الملڪ ڪافوري

تاريخ فيروز شاهي ۾ آهي سلطان علاؤ الدين محفلن ۽ ڪچهرين ۾ هميشه پڇندو هو ته مون کي ڪهڙو ڪم ڪرڻ گهرجي جنهن سان منهنجو نالو قيامت تائين زندهه رهي. هاڻي مونوٽ دولت جام جمع ٿي ويئي آهي ۽ چاهيان ٿو ته دهلي کي ڪنهن جي حوالي ڪري سڪندر وانگر دنيا کي پنهنجي قبضي ۾ ڪرڻ لاءِ نڪري وڃان. هڪ ڏينهن دهلي جي ڪوتوال علاؤ الملڪ سان به ساڳي ڳالهه ڪري سڀ کان اهم مهمن جي باري ۾ پڇيائينس. علاؤ الملڪ چيو منهنجي راءِ آهي  سڀ کان اڳ ۾ ته توهان کي هندستان جي سڀني صوبن کي فتح ڪري پنهنجي حڪم جو مطيع بڻائڻ گهرجي ۽ ڪنهن به باغيءَ جو نالو نشان نه ڇڏجي. ٻي جيڪا پهرين کان به اهم آهي سا مغلن جو رستو بند ڪرڻ آهي، جيڪي ملتان کان بار بار ڪاهه ڪن ٿا.
شايد ان کان پوءِ سلطان علاؤ الدين گجرات تي الغ خان ۽ ملتان ۽ سيوستان جي گورنريءَ تي تاج الملڪ ڪافوري کي ويهاريو...

## خلجي گھراڻي جي سنڌ ۾ گورنرن جي فھرست

## حوالا
ملڪ غازي تغلق

05 ــ 1204ع ۾ سلطان علاؤ الدين مغلن کي ڪچلڻ واسطي پنهنجي تجربيڪار سپه سالار ملڪ غازي تغلق کي ڏهه هزار سوارن سان ديبالپور تي مقرر ڪيو ۽ ملتان، اچ ۽ سنڌ  جو سڄو علائقو سندس هٿ هيٺ ڏئي ڇڏيو. ملڪ غازي مغلن جي حملن کان بچاءُ لاءِ ملتان ۽ ديبالپور ۾ مضبوط قلعا جوڙايا.

### مغلن جو حملو
6 ــ 1205ع ۾ ڪيڪ ۽ اقبال مند مغل سردارن سٺ هزار مغل سپاهين سان گڏ ملتان تي پنهنجي ٻن سردارن محمد علي ترتق ۽ علي بيگ کي ڇڏائڻ لاءِ حملو ڪيو. ملڪ غازي خان مڙسي سان انهن جو مقابلو ڪيو ۽ صرف چئن هزار سپاهين کان سواءِ باقي سڀ مغل تلوارن جو کاڄ بڻيا. ڪيڪ کي گرفتار ڪري دهلي موڪليو ويو جتي کيس هاٿي جي هيٺان چيڀاٽيو ويو.
اهڙي شڪست کان پوءِ مغلن ملڪ غازي خان جي ڊپ کان گهڻي عرصي تائين هندستان تي حملو نه ڪيو.
8 ــ 1307ع ۾ علاؤ الدين وفات ڪئي. اهو به مشهور آهي ته ملڪ ڪافور کيس زهر ڏيئي ماريو. سلطان علاؤ الدين جي وڇوڙي کان پوءِ ان جي سڀ کان ننڍي فرزند پنجن سالن جي شهاب الدين کي ملڪ ڪافور جي مدد سان تخت تي ويهاريو ويو. پندرهن ڏينهن کان پوءِ جڏهن ملڪ ڪافور قتل ٿي ويو ته سردارن علاؤ الدين جي ٻي پٽ مبارڪ شاهه خلجي جي مٿي تي بادشاهت جو ڇٽ رکيو ۽ هو سلطان قطب الدين مبارڪ شاهه جي لقب سان سڏجڻ لڳو...

## خلجي گھراڻي جي سنڌ ۾ گورنرن جي فھرست

## حوالا
نصرت

علاؤ الدين خلجي، نصرت خان کي ڏهه هزار سوارن سان ملتان، اچ، بکر، سيوستان ۽  ٺٽي اماڻيو ۽ حڪم ڏنو ته باغين جي پاڙ پٽي اتي پنهنجا اعتماد وارا ماڻهو مقرر ڪري.

### سيوستان جي مهم
99 ـ 1298ع ۾ سيوستان جيڪو سنڌ جو هڪ ڀاڱو هو، جي راجا صلدي يا ڇلديو مغلن کان مدد وٺي خود مختيار ٿي ويٺو.سلطان علاؤ الدين، الب خان کي  لشڪر سان گڏ راجا کي ڪچلڻ لاءِ موڪليو. الب خان سيوستان جو اچي گهيرو ڪيو پر اندر ويٺل راجا صلدي جي ڀاءُ ۽ ٻين مغلن اهڙا تير وسايا جو قلعي ويجهو ڪنهن پکي جو اچڻ به مشڪل هو، تنهن هوندي به ظفر خان (الب خان) مڙسي سان قلعو فتح ڪري ورتو ۽ راجا  صلدي، سندس ڀاءُ ۽ ٻين مغلن کي گرفتار ڪري دهلي اماڻيو...

## خلجي گھراڻي جي سنڌ ۾ گورنرن جي فھرست

## حوالا
اسڪندريه

thumb|<small>'''اسڪندريہ جي اسڪائي لائن، قائتبي قلعي کان'''</small>
**اسڪندريہ** (**Alexandria**؛   عربي: الإسكندرية؛ قبطي: Ⲁⲗⲉⲝⲁⲛⲇⲣⲓⲁ,Ⲣⲁⲕⲟⲧⲉ)، مصر جو ٻيو نمبر وڏو شهر ۽ رومي سمنڊ جي ڪناري تي سڀ کان وڏو شهر آهي. اهو نيل درياهه جي ڊيلٽا جي الهندي ڪناري تي واقع آهي. سڪندر اعظم طرفان لڳ ڀڳ 331 قبل مسيح ۾ قائم ٿيو، اسڪندريہ تيزي سان وڌيو ۽ يوناني تمدن جو هڪ وڏو مرڪز بڻجي ويو، آخرڪار ميمفس، اڄوڪي گريٽر قاهره، جي جاءِ تي مصر جي گاديءَ جو هنڌ بڻيو. بين الاقوامي سطح تي "رومي سمنڊ جي ڪنوار" ۽ "رومي سمنڊ جي ساحل جو موتي" سڏجن ٿا. اها هڪ مشهور سياحتي مقام ۽ سوئز کان قدرتي گئس ۽ تيل جي پائيپ لائينن جي ڪري هڪ اهم صنعتي مرڪز آهي.
thumb|اسڪندريہ جي بندرگاھه
اسڪندريہ لائيٽ ھائوس جي ڪري مشهور هو جيڪو دنيا جي ستن عجوبن مان ھڪ آھي. ان کان علاوه اتي دنيا جي قديم لائبريري، تاريخي قبرستان (Necropolis) پڻ ان جي مشھوري جو سبب آهن. اھو قديم دنيا جو روم کان پوءِ تمام وڏو شھر ھيو.
[thumb|[سڪندر اعظم|سڪندراعظم]]

### تاريخ
اسڪندريہ جي عروج جو ڇھ سؤ ساله دور ٽين صدي قبل مسيح کان شروع ٿئي ٿو.ان دؤر ۾ انسان پنھنجي شعور جو تمام اھم سفر شروع ڪيو جيڪو اڄ اسان کي خلا جي ڪناري تي وٺي آيو آهي.ھن شھر جو بنياد سڪندر اعظم وڌو هو ۽ بعد ۾ ھن جي اڳوڻي محافظ ان کي مڪمل ڪرايو.سڪندر اجنبي تھذيب جي احترام ۽ کليل دل سان علمي تحقيق جي حمايت ڪندو هو.ھن پنھنجي جنرلن ۽ سپاھين کي ايراني ۽ ھندوستاني عورتن سان شادي ڪرڻ لاء ھمٿ افزائي ڪئي.ھن ٻين قومن جي ديوتائن جو احترام ڪيو.ھن پنھنجي استاد ارسطوءَ لاءِ ھاٿي گھرايو هو. ان جو ھي شھر اسڪندريہ فراخدليءَ سان ٺھرايو ويو تہ اھو واپار، علم ۽ تھذيب جو مرڪز ٿي سگھي. ھن شھر ۾ ٺھرايل 30 ميٽر ويڪريون سڙڪون ھن جي شان ۽ شوڪت ۾ اضافو ڪنديون هيون. فن تعمير جا نفيس نمونن ۾ مجسما، سڪندراعظم جو مقبرو، روشنيءَ جو وڏو منارو شامل آهن جن مان روشني جو منارو قديم ستن عجوبن ۾ شامل آھي.پر اسڪندريہ جو سڀ کان وڏو عجوبو ان جي لائبريري ۽ ان سان لڳولڳ عجائب گھر ھيو.اھا لائبريري دنيا جو پھريون تحقيقي ادارو ھيو ۽ ان جا عالم پوري ڪائنات جو مطالعو ڪندا ھئا. ھن لائبريري ۾ عالمن جي برادري ھوندي ھئي جيڪا طبعيات، ادب، طب، فلڪيات، جاگرافي، فلسفي، رياضي، جسمانيات،۽ انجنيئرنگ تي غور ڪري رهي هئي.اتي ذھانت جي پرورش ٿي رھي ھئي.اسڪندريہ جي لائبريري ۾ انسانن پھريون دفعو سنجيدگي۽ باقائدگي سان دنيا جا علم جمع ڪيا. اندازي مطابق عروج واري دؤر ۾ ان لائبريري ۾ پنج لک ڪتاب ھوندا.

## حوالا

زمرو:مصر
زمرو:مصر ۾ شهر
زمرو:آفريڪا جا تاريخي شهر
زمرو:مصر ۾ آباد ساحلي هنڌ
زمرو:سلڪ روڊ سان گڏ آباد هنڌ
زمرو:سڪندر اعظم پاران قائم ڪيل شھر
سوره البقرہ

thumbnail| First verses of al-Baqarah

## سوره البقرہ
** سورہ البقرہ**:**The Cow**:يا *'Sūrah al-Baqarah* قرآن جي ٻيون نمبر سورة آھي ۽ پھرين سيپاري جي پھرين سورت آھي ۽ قرآن جي سڀ کان وڏي سورت آھي. ھن سورة ۾ 286 آيتون، 6201 لفظ ۽ 25500 اکر آھن .ھن سورة ۾ 40 رڪوع آھن.ھن جي شروعات حروف مقطعات الف لام ۽ ميم  (الم) سان ٿئي ٿي.

### نالو
ھن سورة ۾ ڳئون جي قصي جو ذڪر آھي جنھن ڪري ان کي  بقرہ نالو ڏنو ويو جيڪو عربي ٻوليءَ ۾ ڳئون کي چوندا آھن. تفھيم القرآن مطابق ھي سورة  گھڻي ڀاڱي ھجرت کان پوءِ مديني جي ابتدائي دور  ۾ ۽ ان جو ڪجهه حصو نبي پاڪ صہ جي مدني زندگيءَ جي پوئين دؤر ۾ نازل ٿيو. وياج تي بندش واريون آيتون به ان پوئين دور ۾ شامل آهن جيڪي نبي پاڪ صہ جي آخري دؤر ۾ نازل ٿيون ھيون. "سوره جو خاتمو جن آيتن تي ٿيو آهي آھي ھجرت کان پھريان مڪي۾ نازل ٿي چڪيون هيون پر مضمون جي مناسبت سان انھن کي بہ ھن سورة ۾ ضم ڪيو ويو آهي"

## حوالا
پاڪستان ۾ فوجي حڪومتون

**پاڪستان ۾ فوجي حڪومتون**:

فوجي انقلاب يا فوج پاران ڪنھن بہ ملڪ جي سياسي اقتدار تي قبضي واري عمل کي فرانسيسي محاوري ڪو ديتا ***coup d'état*** (; ) جي نالو ڏنو ويندو آهي. 
پاڪستان ۾ چار دفعا فوج اقتدار تي قبضو ڪيو آهي  پھريون دفعو 1958 ۾ ، ٻيون دفعو 1969 ۾ ، ٽيون دفعو 1979 ۾ ۽ چوٿون دفعو 1999 ۾ . ڊاڪٽر مبارڪ علي مطابق ھر ڀيري فوج جو اقتدار ۾ اچڻ جو جواز ھڪڙو رھيو آھي تہ سياستدان بد عنوان آهن، ملڪ بيروني خطرن جو شڪار آهي ۽ ملڪ ۾ افراتفري آھي.پر فوج جي  ھر ڀيري زبردستي اقتدار ۾ اچڻ باوجود  آھي سڀ مسئلا حل ڪانہ ٿيا پر فوجي حڪومتون ويندي ويندي مسئلن جا انبار ڇڏي ويون. ڊاڪٽر مبارڪ علي جي تجزيي مطابق اسان پنھنجي ماضي کي پري پري واري ماضي ۾ وڃي تلاش ڪندا آھيون پر 1947 کان پوءِ ڇا ٿيو يا ويجھڙ جي تاريخ ۾ ڇا ٿيو ان کان اسان ماڻهن کي پري رکي ڇڏيو آهي جنھن جو فائدو حڪمران طبقن ۽ سياستدانن کي پيو آهي ڇوته ھلندڙ حادثن جي ذميواري انھن جي ھوندي آھي  ۽ تاريخ کان عام ماڻهن کي پري رکڻ جي ڪري ٿوري ئي عرصي ۾ آھي حادثا ماڻھن کا وسرڻ شروع ٿي وڃن ٿا ۽ سالن پراڻن واقعن جي ياد ڌنڌلي ٿي وڃي ٿي. فوجي حڪومتون اچڻ کان پوءِ ناڪامي جي صورت ۾ ماڻھن کان وسري وڃي ٿو تہ اليڪشن ۾ بيھندڙ سياستدان بدعنوانيون ڪري اقتدار ۾ خزانو لٽي چڪو آهي ۽ آھي سياستدان ھڪ دفعو ٻيھر پاڪ صاف بڻجي ماڻھن ۾ وڃن ٿا ۽ وري پنھنجي ايماندار ھجڻ جون ڳالهيون ڪري ماڻھن کان ووٽ وٺي اقتدار ۾ ٻيھر اچن ٿا . تاريخ کان عام ماڻهو کي پري رکڻ جي نتيجي ڪري حڪمران طبقو اھڙي طرح فائدو وٺي رھيو آھي. سياستدان ۽ فوجي جنرل اقتدار ۾ اچي پنھنجي تاريخ لکرائيندا آھن جنھن ۾ ڪوئي بہ مجرم نہ ھوندو آھي ۽ سڀ قوم ۽ ملڪ جا ھمدرد ھوندا آھن اھڙي طرح حڪومت تبديل ٿيڻ سان تاريخ بہ تبديل ٿي ويندي آھي ۽ نصاب به بدلجي ويندو آهي. ڪڏھن ايوب خان ملڪ جو ھيرو ھيو تہ ڪڏھن ذولفقار علي ڀٽو . ضياء الحق آيو تہ ڀٽو گم ٿي ويو ۽ ضياء الحق مرد مومن ٿي ويو اھڙي طرح پاڪستان ۾ تاريخ جي شطرنج جي راند ھلندي پئي اچي.  ڊڪٽر مبارڪ علي ھڪ سوال اٿاري ٿو تہ "اگر مسخ ٿيل تاريخ ذريعي ھڪ ڪوڙو شعور ماڻھن ۾ جاڳي پئي تہ ان جو ڪهڙو نتيجو پيدا ٿيندو " 

## فيلڊ مارشل جنرل ايوب خان جي مارشل لا

## جنرل آغا يحي خان جي مارشل لا

## جنرل محمد ضياءَ الحق واري مارشل لا

## جنرل پرويز مشرف واري مارشل لا

## حوالا

زمرو:پاڪستان جي سياسي تاريخ
زمرو:پاڪستان جي آزاد کان پوءِ جي تاريخ
ميسوپوٽيميا

upright=1.45|thumb|کاٻو|ميسوپوٽيميا جو نقشو جنھن ۾ نينوا، اشور، بابل، سمير ۽ ار وغيرہ ڏيکاريل
**ميسوپوٽيميا**:**Mesopotamia** ٻن دريائن دجلا (Tigris) ۽ فرات (Euphrates ) جي وچ واري علائقي جو نالو آهي جيڪو ھن وقت لڳ ڀڳ سموري عراق، ڪويت، اتر سعودي عرب، شام جو اوڀر وارو حصي، ترڪي جي ڏکڻ اوڀر واري علائقي ۽ ايران عراق واري سرحدي علائقن ۾ واقع آهي. دجلا ۽ فرات جي ھي تھذيب پنج ھزار سال پھريان اڀري ۽ ڏسندي ڏسندي پوري قريبي اوڀر ۾ ڦھلجي ويئي ۽ اھا انسانن جي پھرين منظم تھذيب ھئي جنھڻ جو سڪو اڍائي ھزار سال رومي سمنڊ کان عربي سمنڊ تائين ھليو.دنيا جا سڀ کان پراڻا ڳوٺ ھن علائقي ۾ آباد ٿيا. زراعت جو آغاز بہ ھن علائقي ۾ ٿيو. شھري رياستون سڀ کان پھريون ھن وادي ۾ برپا ٿيون ۽ قانون جو سڀ کان پھريون ضابطو بہ اتي مرتب ٿيو.
لکڻ جي فن جي به ابتدا ھن وادي جي دريائن جي ڪنارن تي دنيا جا سڀ کان پھريان اسڪول کليا، دنيا جو پراڻيون لائبريريون بہ ھتي کليون ۽ دنيا جا قديم قصا بہ ھن علائقي ۾ لکيا ويا.وادي دجلا ۽ فرات جو موجوده نالو عراق آھي پر قديم دؤر ۾ اھو علائقو ٽن حصن ۾ ورھايل ھو: اتر وارو علائقو جيڪو موجوده موصول وارو علائقو آهي اشور سڏبو ھو جتي سڀ کان قديم انساني آباديون مليون آهن؛ وچون علائقو جتي ھاڻي موجوده بغداد واقع آهي اھو عقاد سڏبو ھيو؛ ۽ ٽيون موجوده بغداد جي ڏکڻ ۾ ڊيلٽائي علائقو سومير سڏبو ھيو.

## حوالا

thumb|کاٻو|نقشي ۾ دجلا ۽ فرات ندين وارو ميسوپوٽيميا جو علائقو پيلي رنگ سان ڏيکاريل
زمرو:اولھ ايشيا
زمرو:ايشيا جا علائقا
زمرو:تاريخي علائقا
زمرو:تهذيبون
زمرو:شام جي جاگرافي
زمرو:عراق جي جاگرافي
زمرو:ڪويت جي جاگرافي
ھنزا ندي

200px|left|ھنزہ ندي
200px|left|ھنزہ ندي تي ھڪ پل
**ھنزا ندي** (Hunza River؛ اردو: دریائے ہنزہ) پاڪستان جي اترئين علائقن ۾ واقع آهي، جيڪا اتر کان ڏکڻ طرف قراقرم جبلن مان گذرندي وھي ٿي. 

اھا گلگت بلتستان جي اھم ندي آھي. ھي ندي خنجراب ۽ ڪیلڪ جي سنگم سان ٺھي ٿو جن ۾ پاڻي برفاني گليشيئرن مان اچي ٿو. اڳتي ھلي ھيء ندي  گلگت ندي ۽ نلتر ندين سان ملي ڪري سنڌو درياھ ۾ ڇوڙ ڪري ٿي. 

قراقرم ھاء وي يا شاھراھ ريشم بہ ھن ندي تان ھنزا ۽ نگر وارين وادين کان ھن مٿان گذري ٿي.

## حوالا

زمرو:دریاھہ ۽ نديون
زمرو:گلگت بلتستان
زمرو:پاڪستان جا دریاھہ
زمرو:گلگت بلتستان جي جاگرافي
اسلام آباد راڄڌاني علائقو

thumb|فيڊرل ڪيپٽل ٽيريٽري جا پنج زون

**اسلام آباد جو وفاقي گاديءَ وارو علائقو**: اسلام آباد فيڊرل ڪيپيٽل ٽيريٽري:اسلام آباد وفاقی دارالحکومت کا علائقہ:

اھو اسلام آباد شھر سميت پوري وفاقي علائقي جو آئيني ۽ قانوني نالو آھي جيڪو انتظامي طور تي سڌو وفاقي انتظاميہ جي ڪنٽرول ۾ آھي. اھو علائقو قومي اسيمبليءَ جي ٽي تڪن؛ اين اي-46، اين اي-47 ۽ اين اي-48 تي مشتمل آهي. ھن علائقي جو سڀ کان وڏو شھر اسلام آباد آھي ۽ باقي علائقو ڳوٺاڻي آبادين تي مشتمل آهي. ھن علائقي جون حدون اتر، ڏکڻ ۽ اولھ ۾ پنجاب ۽ اوڀر ۾ خيبرپختونخوا صوبن سان ملن ٿيون.

## قيام
ھن وفاقي علائقي جو قيام سال 1960ع ۾ ٿيو ان وقت پلان ۾ راولپنڊي شھر، مارگلا جا پھاڙ ۽ اسلام آباد شھر واري زمين شامل ھيا. اھا سموري زمين راولپنڊي ضلعي مان وفاق کي ڏني وئي هئي. اھا ايراضي ھن طرح ھئي.
*راولپنڊي شھر 259 چورس ڪلوميٽر
*مارگلا جا پھاڙ 220.15 چورس ڪلوميٽر
*اسلام آباد شھر 220.15 چورس ڪلوميٽر
*اسلام آباد ٻھراڙيءَ 446.20 چورس ڪلوميٽر

بعد ۾ سال 1980ع واري ڏھاڪي ۾ راولپنڊي شھر کي ماسٽر پلان مان ٻاهر ڪيو ويو.

## آبادي

## يونين ڪاؤنسلون

فيڊرل ٽيريٽري(  Federal Territory)  ڪل 50 يونين ڪائونسلن تي مشتمل آهي جن  ۾ 27 اسلام آباد شھر ۾ آھن جيڪو ٻن ضلعن تي مشتمل آهي. ٽيريٽري جي ٻھراڙيءَ واري حصي ۾ 23 يونين ڪاؤنسلون آهن جن ۾ 133 ڳوٺ آھن.

## گئلري


فائل:Chaghi Monument.JPG|Chaghi Monument
فائل:Pak Secretariat buildings,Islamabad by Usman Ghani.jpg|Pakistan Secretariat
فائل:Crescent and Star Monument.jpg|Star and Crescent Monument near the start of Shakarparian
فائل:Faisal_Masjid_From_Damn_e_koh.jpg|Faisal Mosque
فائل:Daman-E-Koh.jpg|Daman-e-Koh Park

فائل:Glorious Sunset in Islamabad.jpg|Sunset over the Lake View Park
فائل:Hassle Bassle Islamabad.jpg|view of Blue Area, the commercial hub of the city.



## حوالا

زمرو:اسلام آباد
زمرو:وفاقي راڄڌاني علائقو
زمرو:پاڪستان جي انتظامي ورهاست
آرتي (اداڪاره)

**آرتي**  ھڪ ڀارتي فلمي اداڪارہ آهي۔

## حوالا

زمرو:1954ع جون پيدائشون
زمرو:ايڪيهين صدي جون ڀارتي اداڪارائون
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:ويهين صدي جون ڀارتي اداڪارائون
زمرو:ڀارتي فلمي اداڪارائون
زمرو:مليالم سئنيما ۾ اداڪارڻيون
زمرو:تامل سئنيما ۾ اداڪارائون
زمرو:تيلگو سئنيما ۾ اداڪارائون
زمرو:جيوت ماڻهو
آشا پاريک

**آشا پاريک** Asha Parekh بالي ووڊ جي ھڪ مشھور اداڪاره جو نالو جنھن بمبئي فلم انڊسٽري ۾ وڏو  نالو ڪمايو.

## احوال زندگي
گجراتي خاندان جي آشا 2 آڪٽوبر 1942 ۾ ھڪ بوھري مسلمان اداڪارہ  سڌا آڪا سلمي پاريک ۽ بچو ڀائي پاريک جي گھر ۾ پيدا ٿي .سندس ماءُ کيس ڪلاسيڪل ڊانس جي سکيا ڏياري . پنڊت بنسي لال ڀارتي پڻ ھن جو استاد رهيو. ھيء چائلڊ اسٽار جي حيثيت سان فلمن ۾ داخل ٿي . سندس پھرين فلم ھدايتڪار بمل راء جي 1952 ۾ رليز ٿيندڙ فلم  *ماں* ھئي جنھن ۾ ھيء ڏھن سالن جي ڇوڪري ھئي. 1959 ۾ سورھن سالن جي عمر ۾ فلم دل دے کے دیکھو ۾ بطور ھيروئن شمي ڪپور سان ڪاسٽ ٿي ۽ ان فلم سان ھيء سپر اسٽار ٿي وئي ۽ ھن ڪيترائي سال فلم انڊسٽري تي راڄ ڪيو.
thumb|280x280px|آشا پاريک پنھنجي 70وين سالگره تي ارنا ايراني ۽ سشميتا سين سان گڏ
پارک شادي ڪانہ ڪئي. ھن وقت پنھنجي ڪارا ڀون   Kara Bhavan ڊانس اڪيڊمي سنڀالي رھي آھي. فلاحي ڪمن جي ڪري بمبئي جي سانتا ڪروز علائقي ۾ ھڪ اسپتال کي ھن جو نالو ڏنو ويو آهي.

## فلمون
*ماں (1952)
*آسمان(1952)
*ڌوبي ڊاڪٽر(1954)
*باپ بیٽي(1954)
*شري چیتنیا مھا پرڀو(1954)
*ایوڌیاپتي(1956)
*استاد(1957)
*آشا(1957)
*دل دي ڪي دیکو(1959)
*ھم ھندوستاني(1960)
*گھونگھٽ(1960)
*جب پیار کسي سي ھوتا ھي(1961)
*گھرانہ(1961)
*ڇایا(1961)
*اپنا بناڪي دیکو(1962)
*ڦر وھي دل لایا ھون(1963)
*میري صورت تیري آنکین (1963)
*بن بادل برسات(1963)
*ڀروسہ(1963)
*اکنڊ سوڀاگیاوتي(1963)(بھترين اداڪاره جو گجرات اسٽيٽ ايوارڊ)
*ضدي(1964)
*میرے صنم(1965,)
*تیسري منزل(1966)
*لو ان ٽوڪیو(1966)
*دو بدن(1966)
*آئے دن بہارِ کے(1966)
*اپڪار(1967)
*بھارون ڪي سپني(1967)
*شڪار(1968)
*ڪھين اور چل(1968)
*ڪنیادان(1968)
*ساجن(1969)
*پیار ڪا موسم(1969)
*محل(1969)
*چراغ(1969)
*آیا ساون جھوم ڪي(1969)
*پگلا ڪھين ڪا(1970)
*نیا راستہ(1970)
* ڪڻڪان دي اولي(1970)
*ڀائي ڀائي(1970)
*آں ملو سجناں(1970)
*ڪٽي پتنگ(1971)(فلم فيئر بيسٽ ايڪٽريس ايوارڊ) 
*میرا گاؤں میرا دیش،(1971)
*جوالا(1971)
*جواں محبت(1971)
*ڪارواں(1971)
*نادان (1971)
*سماڌی(197)
*راکي اور ھٿڪڙي(1972)
*ھیرا(1973)
*انجان راھیں()1974
*راني اور لال پري(1975)
*زخمی(1975)
*اڌار کا سندور(1976)
*ڪلواڌو(1977)
*آڌا دن آڌي رات(1977)
*میں تلسي تیري آنگن ڪي(1978)
*پریم وواھ(1979)
*بن ڦیري ھم تیري(1979)
*سو دن ساس ڪي(1980)
*کیل مقدر ڪا(1980)
*بلندی(1980)
*کيل مقدر ڪا(1981)
*ڪاليا(1981)
*پاکنڊي(1984)
*ڌرم اور قانون(1984)
*منزل منزل(1984)
*لاوا(1985)
*ڪار ٿيف(1986)
*ساگر سنگم (1988)
*میں تیرے لئے(1988)
*ھمارا خاندان(1988)
*ھم تو چلي پرديس(1988)
*ھٿيار(1989)
*بٽوارا(1989)
*شراويگدا سرادارا(1989)
*پروفيسرڪي پڙوسن(1993)
*ڀاگيوان(1994)
*گھر ڪي عزت(1994)
*اندولان(1995)
*سر آنکون پر(1999)
زمرو:بوهرا
زمرو:ڀارتي فلمي اداڪارائون
زمرو:جيوت ماڻهو
زمرو:فن ۾ پدما شري حاصل ڪندڙ
زمرو:گجراتي ماڻهو
زمرو:ھندي سنيما ۾ اداڪارائون
زمرو:ممبئي جون اداڪارائون
زمرو:ويهين صدي جون ڀارتي اداڪارائون
زمرو:1942ع جون پيدائشون
آشا سيني

*'آشا سیني* Asha Saini: باليووڊ جي ھڪ مشھور اداڪاره  جو نالو آھي.
اپرنا سين

**اپرنا سین** :অপর্ণা সেন :
باليووڊ جي ڀارتي فلم اداڪاره ۽ ھدايت ڪارہ. ھن کي  بھترين ھدايتڪار ھجڻ جو نيشنل فلم ايوارڊ 1982 ۾ فلم چورنگي لين 36 ؛ 2003 ۾ فلم  Mr. and Mrs. Iyer. انھن فلمن کي ٻيا به ڪيترائي ايوارڊ ملي چڪا آهن.
ادتي گوويتريڪر

**ادتي گوویتریڪر**: Aditi Gowitrikar:
باليووڊ جي اداڪاره ۽ مشھور ماڊل ۽ ڊاڪٽر ۽ سائيڪالاجسٽ جيڪا چتاپاون برھمڻ خاندان ۾  21 مئي 1976 ۾ پيدا ٿي. 
## احوال زندگي

thumb|380px|Aditi Govitrikar at Bollywood Fashion Awards, 2006.
ھن 1997 ۾ گرانٽ ميڊيڪل ڪاليج بمبئي مان ايم بي بي ايس جي ڊگري ورتي .1997 کان 2004 تائين ھڪ سپر ماڊل طور مشھور ٿي. ھيء ھڪ ويجيٽيرين آهي. سندس قد 1.70ميٽر يا 5.7 فٽ آھي. 2001 جي ھن مس ورلڊ جي شادي 1998 ۾ دائودي بوھرہ ڊاڪٽر مفضل لڪداوالا سان ٿي ۽ مسلمان ٿي ۽ پنھنجو نئون نالو سارہ لکداوالا رکيائين . شادي مان کين ٻہ ڌيئر 1999 ۾ ۽ 2007 ۾ ڄايون پر شادي  2009 تائين ھلي سگھي ، ٻنھي جي طلاق ٿي وئي.

## فلمون
ھن فلمن ۾ به ڪم ڪيو جن جا نالا:

*ھو از فسٽ وائيف آف ماء فاڌر(2017)
*ماء سيلف گائنٽ(2014)
*ھم تم شبانہ (2011)
*ڀيجا فراء 2(2011)
*رنگا رنگا (2010)
*دي دنا دن (2009)
*ڪيسي ڪھين (2007)
*وڪٽوريا نمبر 203 (2007)
*منورنجن(2006)
*پھيلي (2005)
* ڌنڌ د فاگ(2003) 
* باز د برڊ ان ڊينجر(2003)
*16 ڊسمبر (2002)
*سوچ(2002) 
*ٿمودو (1999)
خارجي

خارجي (عربي: الخوارج، واحد خارجي) هڪ اسلامي فرقو هو جيڪو اسلام جي پهرين صدي ۾ پهرين مسلمانن جي گهرو جنگ دوران ظاهر ٿيو، جيڪا ٽئين خليفي عثمان جي قتل کانپوءِ پيدا ٿيل قيادت جي بحران جي نتيجي ۾ لڳي هئي. جولاءِ 657ع ۾ صفين جي جنگ دوران چوٿين خليفي عليءَ جي فوج جي ڪجهه سپاهين عليءَ طرفان پنهنجي حریف معاويه اول سان خلافت جي جانشينيءَ جو فيصلو ڪرڻ لاءِ ثالثي تي راضي ٿيڻ خلاف احتجاج ڪيو ۽ کانئس علحدگي اختيار ڪئي. سندن چوڻ هيو ته اهو معاملو انسانن جي ثالثي تي ڇڏي ڏيڻ قرآن جي حڪمن جي خلاف ورزي آهي ڇو ته قرآن جو حڪم واظح هيو ته باغين خلاف جنگ ڪري سندن مٿان قابو پائڻ گهرجي. علي سندن وفاداري واپس حاصل ڪرڻ ۾ ناڪام رهيو ۽ انهن جي باغي سرگرمين کانپوءِ جولاءِ 658 ۾ نهروان جي جنگ ۾ انهن کي شڪست ڏنائين. ان جي باوجود، خارجي ختم نه  ٿيا ۽ خلافت خلاف انهن جي بغاوت جاري هئي. علي پاڻ جنوري 661ع ۾ ھڪ خارجي قاتل هٿان نماز پڙهندي مارجي ويو.

معاويه اول پاران 661ع ۾ اموي خلافت جي قيام کان پوءِ هن جي گورنرن خارجين کي قابو ۾ رکيو، پر 683ع ۾ ٻئي اموي خليفي يزيد جي موت ۽ نتيجي ۾ شروع ٿيل گهرو ويڙهه کان پوءِ حڪومتي انتظام ڪمزور ٿي پيو. نتيجي ۾ خارجين جون حڪومت مخالف سرگرميون وري شروع ٿي ويون، جيڪي شهرن ۽ ٻين آباديءَ وارن علائقن جي خلاف مسلسل حملن تي مشتمل هيون. بهرحال اندروني تڪرار ۽ ڀڃ ڊاھ انهن کي ڪافي حد تائين ڪمزور ڪري ڇڏيو. اموين گھرو ويڙھ ۾ ڪاميابي حاصل ڪئي ۽ 696-699ع ۾ اموي  گورنر حجاج بن يوسف هٿان شڪست کائڻ کان پوءِ خارجي بغاوتون وڏي حد تائين ختم ٿي ويون. 740ع جي ڏهاڪي ۾ جڏهن اموي خلافت پهنجي آخري زماني ۾ هئي ۽ وڏي حد تائين ڪمزور ٿي چڪي هئي، خلافت جي مختلف علائقن ۾ وڏي پئماني تي خارجي بغاوتون شروع ڀي ويون، پر انهن سڀني کي آخرڪار شڪست ڏني وئي. جيتوڻيڪ ڪجهه خارجي بغاوتون عباسي دور ۾ به جاري رهيون، تقريبن سڀئي جنگجو خارجي گروپ آهستي آهستي ختم ٿي ويا ۽ انهن جي جڳهه غير متحرڪ اباضيا فرقي والاري. اباضيا خارجي اڄ ڏينهن تائين اومان ۽ آفريڪا جي ڪجهه حصن ۾ موجود رهندا اچن.

خارجين جو نظريو هيو ته ڪوئي به مسلمان، قطع نظر ان جي ته هو ڪهڙي خاندان يا نسل مان آهي، خليفو ٿي سگهي ٿو، بشرط هي ته هو غيرمعمولي اخلاقيات جو حامل هجي. جيڪڏهن خليفو گناهه جو مرتڪب ڀئي ٿو ته پو۽ ان تي فرض آهي ته هو توبھه ڪري ۽ آئنده لاءِ پنهنجو طرز عمل درست ڪرڻ جو عهد ڪري. جيڪڏهن هو ائين نه ٿو ڪري ته پوءِ مسلمانن جو فرض آهي ته سندس خلاف بغاوت ڪري کيس معزول ڪن. خارجي ڪبيره گناه ڪندڙ مسلمان کي مرتد شمار ڪندا هيا ۽ ڪجھه خارجي گروهن جو اهو عقيدو هيو ته جيڪڏهن اهڙا مرتد توبه تائب ٿي مذهب ۾ نئين سر داخل نه ٿا ٿين ته پوءِ سندن قتل جائز آهي. موجوده زماني جي ڪيترن ئي مسلمان انتهاپسند گروپن کي سندن رجعت پسندي ۽ جنگي جنونيت جي ڪري خارجين سان تشبيهه ڏني وئي آهي. ٻئي طرف، ڪجهه جديد عرب مورخن خارجين جي نسلي تعصب کان خالي ۽ جمهوري رجحانن جي تعريف ڪئي آهي.
سُڳنڌ

سُڳنڌ , **خوشبو** جو استعمال ڪنھن بہ تھذيب جي دلڪشي ۽ شائستگي جو پيمانو ھوندو آھي. خوشبو انساني جذبات تي بہ اثرانداز ٿيندي آھي. سٺي خوشبو ۾ مسرت ۽ خوشي جا احساس پيدا ٿيندا آهن. تھذيبي ترقي سماجاندر خوشبوءِ جي استعمال ۾ واڌارو ڪيو. ڊاڪٽر مبارڪ علي لکي ٿو تہ "خوشبوءِ جي بابت ھڪ 550 ق.م. جو مسودو مصر مان ھٿ آيو آھي جنھن مان خبر پئي ٿي ته مصر جا ماڻهو مختلف ٻوٽن، جڙي ٻوٽين ۽ ميون مان عرق ڪڍي خوشبوئون تيار ڪندا ھئا جن جو استعمال مذھبي رسمن ۾ بہ ٿيندو ھو ۽ سماج جا مختلف طبقا بہ ان جا شوقين ھوندا ھئا."روم ۾ به خوشبو جا تمام گھڻا دڪان ھيا.ھندوستان ۾ گلن جي ڪثرت ھوندي ھئي ان ڪري آھن مان خوشبو جي تياري زياده ٿيندي ھئي۽ خوشبوئن لاء گلن جا ھار پائڻ جو به رواج ھيو.ھندوستان ۾ مھمان جي آجيان به گلن جي ورکا سان ٿيندي هئي. ڊاڪٽر مبارڪ علي لکي ٿو تہ ايران ۾ گلاب جو گل خوشبو جي تياري ۾ ڪثرت سان استعمال ٿيندو ھو ان ڪري گلاب جي پوک اتي گھڻي ٿيندي ھئي خاص طور تي ايران جي فارس وارو علائقو ان پوک جو مرڪز ھو. شيراز جي گلاب جو عرق تمام گھڻو مشھور ھو. عباسي خلافت ۾ رڳو بغداد ۾ خوشبو جا 50 دڪان ھئا. يارھين ۽ تيرھين صديءَ جي صليبي جنگن ۾ شرڪت ڪندڙ يورپين عربن جي خوشبو تيار ڪرڻ واري دف نوازان کي پاڻ سان يورپ کڻي ويا. وچئين دور جي يورپ جي ماڻھن ۾ و جي نج جي عادت گھٽ ھجڻ ڪري جسم م بدبو رھندي ھئي ان ڪري انھن ۾ خوشبو جي استعمال ۾ اضافو ٿي ويو.ڊاڪٽر مبارڪ علي لکي ٿو تہ يھوديت ۾ خوشبو عورتن لاءِ منع ڪئي وئي ھئي ۽ ان جي استعمال ڪندڙ عورتن جي ڀيٽ طوائفن سان ڪئي وئي ھئي.يھودي ان خيال جا ھئا تہ خوشبو جو استعمال عورت جو ڪردار خراب ڪري ٿو ۽ اھا طوائفن جا انداز اختيار ڪري ٿي. انگلينڊ م جڏھن پيوريٽن (Puritans) جي حڪومت ھئي تہ انھن عورتن جي خوشبو جي استعمال تي پابندي لڳائي ، انھن جو خيال ھو تہ خوشبو جي استعمال سان عورتون مردن تي اثرانداز ٿين ٿيون ۽ کين گناھ طرف مائل ڪن ٿيون. مسلمانن ۾ به اھڙا اعتراض ٿيا تہ عورتون خوشبو لڳائي پبلڪ وارن ھن«ن تي نہ وڃن ڇوتہ ائين آھي مردن جو ڌيان پاڻ ڏي ڇڪائڻ ٿيون. مگر ڊاڪٽر مبارڪ علي مطابق مذھبي ۽ سماجي پابندين سان عورتن تي ان سختي جو نتيجو اھو نڪتو تہ اڄوڪي دؤر ۾ خوشبو جو سڀ کان وڌيڪَ استعمال عورتون ڪن ٿيون. فرانسس ڪينرٽ (Francos  Kennert) پنھنجي ڪتاب خوشبو جي تاريخ ۾ لکيو آهي تہ ھڪ دفعي سڪندراعظم مندر ۾ پوڄا ڪندي ديوتا جي سامھون خوشبو وارو کوئنر (frankincense) گھڻي مقدار ۾ ساڙي ڇڏيو تہ سندس استاد کيس چيو تہ ايڏو سارو خوشبو وارو کوئنر ساڙي تون فصول خرچي ڪئي آهي ايئن تون تڏھن ڪرين سگھين ٿو جڏھن تو ان سرزمين کي فتح ڪرين جتي اھو کئونر ملندو آهي.چوڻ ۾ اچي ٿو تہ جڏهن سڪندراعظم عريبيہ فتح ڪيو ته ھن خوشبو واري کئونر (frankincense) جو جھاز ڀرائي پنھنجي ان استاد ڏي اھو نياپو ڏئي اماڻيو تہ ديوتا جي نذر ڪري ۽ ان جي مقدار جي پرواهه نہ ڪري.سامي يا ابراھيمي مذھبن کان اڳ وارن مذھبن ۾ مندرن ۾  مذھبي رسمن ۾ خوشبو لڳائڻ يا دونھين ذريعي خوشبو ڪرڻ جو رواج عام ھيو. ڊاڪٽر مبارڪ علي لکي ٿو تہ سامي مزھب جڏھن پيدا ٿيا تہ انھن عبادتگاهن ۾ خوشبو جي استعمال تي پابندي لڳائي ڇڏي ڇوتہ ان رسم جو تعلق ان مذھبن سان ھو جيڪي ڪافرانہ ۽ مشرڪانہ ھيا.ھاڻي انھن جي عبادتگاهن ۾ بت نہ ھيا جن لاءِ خوشبو ڪئي وڃي.يھوديت ۽ عيسائيت بت پرستي ۽ خوشبو جي استعمال کي برو سمجھيو.

## حوالا
سائنس پارڪ

[thumb|[Cambridge Science Park in England]]
**سائنس پارڪ**: **science park**:  ان کي يونيورسٽي ريسرچ پارڪ به چوندا آھن.اصل ۾ سائنس پارڪ ھڪ تنظيم ھوندي آھي جنھن کي پيشورانہ مھارت جا ماڻھو ھلائيندا آھن جن جو مکيہ مقصد نواڻ يا جدت (innovation) جي ڪلچر کي هٿي ڏيندي ۽ پاڻ سان لاڳاپيل ادارن جي وچ ۾ مقابلي کي وڌائيندي پنھنجي برادري جي دولت ۾ اضافو ڪرڻ ھوندو آھي.ان مقصد جي حاصلات لاء سائنس پارڪ ذريعي يونيورسٽين، تحقيقي ادارن، ڪمپنين، ۽ مارڪيٽن ۾ ڄاڻ ۽ ٽيڪنالاجي جي رفتار ۾ اضافو آندو ويندو آھي. سائنس پارڪ نواڻ يا جدت پيدا ڪندڙ ڪمپنين جي قيام ۽ اضافي لاء  موافق ماحول پيدا ڪندو آهي. آھي عام بزنس پارڪ کان مختلف ھوندا آھن.يوناٽيڊ ڪنگڊم سائنس پارڪ ايسوسيئيشن مطابق سائنس پارڪ ڌنڌي جي فروغ ۽ ٽيڪنالاجي جي منتقلي لاء ھڪ اھڙو عملي قدم آھي جيڪو ڄاڻ سان لاڳاپيل ، جدت پيدا ڪندڙ ۽ مٿي اڀري ايندڙ ڌنڌن جي قيام جي ھمٿ افزائي ڪري ٿو.اھو ھڪ اھڙو ماحول پيدا ڪري ٿو جنھن ۾ تمام وڏا ۽ بين الاقوامي بزنس ڪندڙ ادارا پنھنجي گڏيل فائدي جي قيام لاء ڄاڻ جي مرڪز،  جن ۾ يونيورسٽيون، اعلي تعليم جا ادارا ۽ تحقيق ڪندڙ ادارا شامل آهن، سان مخصوص ۽ قربت وارو تعلق جوڙين ٿا.

 .[thumb|right|200px|[Hsinchu Biomedical Science Park in Taiwan]]

## حوالا
ڀرٽا نٽيئم

تصغیر|
پرفارمنس جو منظر

**ڀرٽا نٽيئم**:( Bharata-natyam):

تامل ناڊو جو ڪلاسيڪل رقص جيڪو شو جي مندرن ۾ ڪيو ويندو ھو. ھي لفظ تامل ٻولي جي ٻن لفظن جو مرڪب آهي:  ڀرٽا ۽ نٽيئم. لفظ نٽيئم تامل ٻولي ۾ رقص يا ڊانس لاءِ استعمال ٿيندو آهي. اھڙي طرح ڀرٽانٽيئم جي معنيَ آهي اھڙو رقص جنھن ۾ ڀاو، راڳ ۽ تال شامل ھجيٿنجاور Thanjavur جو شو جو برھديشور مندر ھڪ ھزار سالن کان ھن ناچ جو مرڪز رھيو آھي.

thumbnail
برھديشور مندر ۾ عورتون ڀرٽانٽيئم رقص ڪندي.

## حوالا
ارونا ايراني

**ارونا ايراني** (ڄائي :18 آگسٽ
1946) انڊيا جي ھڪ اداڪاره جنھن 300 کان وڌيڪَ ھندي ، مراٺي، ۽ گجراتي فلمن ۾ ڪم ڪيو آهي.

## تفصيلي تعارف
گھڻي ڀاڱي ھن ڪريڪٽر رول ۽ سپورٽنگ رول نڀايا آهن. ھن ڪيترن ئي فلمي گانن ۾ ڊانس ڪئي آهي جنھن ۾ مشھور جيوتي ( 1981) ۾** ٿوڙا ريشم لگتا ھي** مشھور گانو اٿس. ھيء بيسٽ سپورٽنگ رول لاء فلم فيئر ايوارڊ لاء ڏھ دفعا چونڊي وئي ۽ ٻہ دفعا ايوارڊ پنھنجي نالي ڪري ورتائين.پندرهن سالن جي عمر ۾ بطور چائيلڊ اسٽار ھن پھريون دفعو 1961 ۾ فلم گنگا جمنا ۾ عذرا جو ڪردار ادا ڪيو. 1984 م کيس فلم پيٽ، پيار اور پاپ ۾ ڪرڻ تي فلم فيئر جو بيسٽ سپورٽنگ ايڪٽر جو ايوارڊ مليو. ڪيريئر جي پوئين حصي ۾ ھن ٽيليويزن تي ڪم جي شروعات ڪئي

## ذاتي زندگي

18 آگسٽ 1946 ۾ پيدا ٿيندڙ ارونا بمبئي شھر م رھندڙ فردين ايراني جي ڌيءَ ھئي جيڪو اسٽيج ڊرامن ۾ ڪم ڪندو هو. ارونا جي ماء سگونا اداڪاره ھئي. پنھنجي ڀائرن ۽ ڀينرن ۾ سڀ کان وڏي ارونا والدہن جي مالي مشڪلاتن جي ڪري ڇھ درجا پورا ڪري تعليم کان فارغ ٿي وئي ھن باليووڊ جي ڊائريڪٽر ڪوڪوڪولھي سان شادي ڪئي.

## حوالا

زمرو:1946ع جون پيدائشون
زمرو:ايڪيهين صدي جون ڀارتي اداڪارائون
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:ممبئي جون اداڪارائون
زمرو:ويهين صدي جون ڀارتي اداڪارائون
زمرو:ڀارتي فلمي اداڪارائون
زمرو:ھندي سنيما ۾ اداڪارائون
زمرو:جيوت ماڻهو
امرتا سنگھ

**امرتا سنگھ**:**Amrita Singh** :(پيدا ٿي9 February 1960) انڊيا جي فلم ۽ ٽيليويزن جي اداڪاره آھي.

## تفصيلي تعارف

ھن جي ماء رخسانه سلطانه مسلمان عورت ھئي جيڪا 1970 واري ڏھائي ۾ ايمرجنسي واري دؤر ۾ سنجي گانڌي جي سياسي معاون ھئي. امرتا جو پيءُ شويندر سنگھ ويرڪ سک مذھب سان لاڳاپيل جاگيردار خاندان سان تعلق رکندڙ ھو ۽ پاڻ فوج ۾ آفيسر ھو اداڪاره بيگم پارہ امرتا جي وڏي پڦي ۽ اداڪار ايوب خان ھن جو ماسات آھي.امرتذ ماڊرن اسڪول نيو دلي ۾ پڙھي ۽ رواني سان ھندي۽ پنجابي ڳالهائيندڙ آھي فلمي دنيا ۾ ھم 1983 ۾ قدم رکيو جو ان سال ھن جي پھرين فلم بيتاب رليز ٿي جنھن ۾ ھن بطور ھيروئن سني ديول سان گڏ ڪم ڪيو.1991 ۾ امرتا مسلمان ٿي سيف علي خان سان شادي ڪئي .شادي وقت سيف ھن کان عمر ۾ 12 سال ننڍو هو. 1993 ۾ کين ڌيءَ سارہ علي خان ڄائي.  ۽ 2001 ۾ پٽ ابراهيم علي خانڄائو.   شادي کان پوءِ ھن اداڪاري فيملي خاطر ترڪ ڪيو. 13 سالن کان پوء 2004 ۾ انھن جي طلاق ٿي وئي 

## فلموگرافي

## حوالا

زمرو:ايڪيهين صدي جون ڀارتي اداڪارائون
زمرو:ڀارتي فلمي اداڪارائون
زمرو:ڀارتي مسلمان
زمرو:جيوت ماڻهو
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:ھندي سنيما ۾ اداڪارائون
زمرو:ممبئي جون اداڪارائون
زمرو:ويهين صدي جون ڀارتي اداڪارائون
زمرو:1958ع جون پيدائشون
زمرو:1964ع جون پيدائشون
اديتي رائو حيدري

**ادیتي راؤ حیدري** :
ڀارت جي ھندي ۽تاملفلمن جي اداڪاره 28 آڪٽوبر 1976 ۾ تلنگانہ رياست جي شھر حيدرآباد دکن ۾ پيدا ٿي.

## احوال زندگي
ڪلاسيڪي ناچ ۽ ڀرٽا نٽيئم جي ماھر ھيء اداڪارہ رياست  حيدرآباد دکنجي وزيراعلي اڪبر حيدري جي پوٽي ۽آسام جي گورنر محمد صالح اڪبر جي ڀائٽي آھي. باليووڊ ۾ اچڻ کان اڳ ھن سائوٿ فلم انڊسٽري ۾ ڪم ڪيو.پھريون دفعو 2004 ۾ ھن فلم  سرينگارام ۾ ڪم ڪيو جنھن ۾ ھن ديوداسي جو ڪردار ادا ڪيو.  2005 ۾ بمبئي ۾ ھڪ ٽيليويزن ايڪٽر ستيا ديپ مشرا سان ھن جي شادي ٿي ۽ 2013 ۾ پاڻ ھڪ انٽرويو ۾ علحدگي جي تصديق ڪيائين.

## فلمون

پدماوت (2018)

زمرو:ناچ
ارميلاماتونڊڪر

**اُرمِیلا ماتونڊڪر**: ڀارتي فلم انڊسٽري سان لاڳاپيل باليووڊ جي اداڪاره جيڪا مراٺي، تامل، ملايم ۽ تيلگو فلمن ۾ بہ ڪم ڪري چڪي آهي.
## تفصيلي تعارف
فلم فيئر ايوارڊ لاءِ ست دفعا چونڊي وئي ۽ ھڪ دفعو اھو ايوارڊ بہ کيس ملي چڪو آهي. ھن فلمن ۾ شرڪت جو آغاز بطور چائيلڊ ايڪٽر 1980 ۾ مراٺي فلم **زاڪول** ۾ پرفارمنس سان ڪيو ان وقت ھن جي عمر ڇھ سال ھئي.  1983 ۾ نو سالن جي عمر ۾ ھن شيکرڪپور جي فلم **معصوم **۾ بھترين ڪردار نڀائي مشھوري ورتي. جن ھيروئن جو ڪردار سڀ کان پھريون ملايم فلم چانڪيا ۾ ادا ڪيو ۽ بطور ھيرروئن باليووڊ ۾ ھن جي فلم 1991 ۾ ريليز ٿيندڙ فلم نرسھما ھئي.

## ذاتي زندگي

thumb|right|Matondkar in July 2010 
ارميلا ماٽونڊڪر بمبئي شھر جي رھاڪو آھي ۽ سندس مادري ٻولي مراٺي آھي. 3 مارچ 2016 تي ھن ڪشمير ۾ بزنس ڪندڙ ماڊل محسن اختر مير سان شادي ڪئي

## حوالا
گري اليڪٽرڪ

گري اليڪٽرڪ اپلائينسز انڪارپوريشن آف جوھائي:
**Gree Electric Appliances Inc. of Zhuhai** :
چين جي وڏي اليڪٽرانڪ مشينري واريون شيون ٺاھيندڙ ڪمپني جي صدر مقام جوھائي (Zhuhai)، صوبو گئانگ ڊونگ آھي. 
## تفصيلي تعارف
ھيء ڪمپني دنيا جي سڀ کان وڏي ايئر ڪنڊيشنر مينيوفيڪچرر آھي.
ڪمپني گھرو ۽ ڪمرشل ٻن قسمن جا ايئر ڪنڊيشنر ٺاھي پئي.ان کان سواءِ بجلي وارا پکا، پاڻيءَ جا ڊسپينسر، ھيٽر، چانورن جا ڪڪر (Rice cookers),  ايئر پيوريفائر، بجليءَ واريون ڪٽليون ، ھيومڊيفائر (humidifier) ۽ انڊڪشن ڪڪر، (induction cooker), ۽ ٻيون شيون پڻ ٺاھي پئي. ڪمپني پنھنجون تيار ٿيل شيون چين ۽ ٻاھرين ملڪن ۾  نالي  ***Gree***  جي  برانڊ سان وڪرو ڪري ٿي.

## تاريخ

گري ***Gree*** جوھائيZhuhai، گئانگ ڊونگ Guangdong ۾ 1989 ۾ وجود ۾ آئي ان وقت ڪمپني جو نالو جوھائي سٽي ھئلي ڪولنگ انجنيئرنگ ڪمپني لميٽيڊ**Zhuhai City Haili Cooling Engineering Company Limited** (). 1994 ۾ ھن جو نالو گري اليڪٽرڪ اپلائينسز انڪارپوريشن آف جوھائي**Gree Electric Appliances Inc, of Zhuhai** رکيو ويو. ڪمپني بغير نالي جي ھڪ فيڪٽري قائم ڪئي جنھن ۾ 200ملازم ھئا ۽ ان جي سالياني پيداوار 20000 يونٽ ھئي.1996 ۾  ڪمپني شينجين(Shenzhen) اسٽاڪ ايڪسچينج جي لسٽ ۾ شامل ٿي  2008 ۾ ڪمپني جو %46 واڌارو ٿيو ۽ 23 ارب ڊالرن جا بڪنگ وارا معاھدا ٿيا.ھاڻي اھا ھڪ ملٽي نيشنل اينٽرپرائيز enterprise  بڻجي وئي آهي جنھن ۾ 70000 ھزار ملازم ڪم ڪن ٿا. ان جي سالياني پيداوار ھن وقت 65.5 ملين يونٽ آھي.اپريل 2011 ۾ ھن ڪمپني پنھنجي سال جي پھرين چوٿائيfirst-quarter  جي نج آمدني (net income ) ۾ پوئين سال جي ڀيٽ ۾  46 سيڪڙو اضافي جي پڌرائي ڪئي جڏھن تہ 2010 جي سالياني نج آمدني  934.7  ملين يوئان ظاھر ڪئي.

## ڪمپني ۾ شراڪت

31 ڊسمبر 2015 تي ڪمپني ۾ وڏي ۾ وڏو حصيدار گري گروپ، ٻئي نمبر تي ھيبي شنگھائي انويسٽمنٽ گارنٽي ٪8.91، ان بعد چائنا سيڪيورٽيز فائننس ٪ 2.99، سينٽرل ھئيجين انويسٽمنٽ ٪ 1.4، فوريسيا لائيف انشورنس ۽ ٻيا ڪيترائي مالياتي گروپ ان جا حصيدار آهن.2001 ۾ گري گروپ ڪمپني 50.289 پرسنٽ حصيدار ھيو. .

## حوالا

زمرو:ڪاروباري ادارا
زمرو:تنظيمون
ڊونگ منگجو

ڊونگ منگجو:
**Dong Mingzhu** () ( ڄائي :1954) ھڪ چيني بزنس ڪندڙ عورت جو نالو آهي جيڪا گري اليڪٽرڪ اپلائينسز انڪارپوريشن آف جوھائي جي چيئر وومن آھي  نيويارڪ ٽائمز مطابق ھي چين جي سڀ کان سخت بزنس وومن آھي

## ذاتي زندگي ۽ ڪيريئر

چين جي بزنس ۾ ھيء ڪامياب عورت مزدور خاندان ۾ پيدا ٿي ۽ ننڍپڻ ۾  ھن فوج ۾ سپاهي بڻجن چاھيو پئي . ھن 1975 ۾ چين جي انھوئي( Anhui ) صوبي جي شھر ووھو (Wuhu) جي ھڪ مخصوص انسٽيٽيوٽ مان شماريات ۾ گريجوئيشن ڪري نانجنگ جي مڪاني حڪومت جي اداري جي ڪيميسٽري جي ليبارٽري ۾ انتظامي نوڪري حاصل ڪئي جتي 15 سال ڪم ڪيائين 3 سالن جي عمر ۾ 1990 ۾ بيواھ ٿيڻ کان پوءِ ھن پنھنجي ٽن سالن جي پٽ کي ننڍڙي جي ڏاڏي جي سنڀال ۾ ڏئي ليبارٽري واري نوڪري ڇڏي گئانگ ڊونگ  صوبي جي شھر جوھائي ۾ نوڪري جي تلاش ۾ آئي ۽ ھيلي ڪمپني ( گري اليڪٽرڪ اپلائينسز انڪارپوريشن آف جوھائي جو پراڻو نالو) ۾ سيلز پرسن ٿي جتي ھن پنھنجي پرفارمنس تي تڪڙيون ترقيون حاصل ڪيون. 1994 ۾ ھي ڪمپني جي وڪري واري شعبي جي ھيڊ ٿي وئي. 2001 ۾ ھي گري اليڪٽرڪ اپلائينسز انڪارپوريشن آف جوھائي جي پريزيڊنٽ ٿي وئي.  2012 ۾ ھي ڪمپني جي چيئر وومن پڻ ٿي وئي. ڊونگ منگجو جي مينجمينٽ ۾ ڪمپني دنيا جي سڀ کان گھڻا  ايئر ڪنڊيشنر يونٽ ٺاھيندڙ ڪمپني بڻجي وئي. 2014 ۾ ھن ڪمپني   جو روينيو 140 بلين يوئان ھيو. Gree Electric's company stock has risen 2300% during her stay.

## حوالا

زمرو:1954ع جون پيدائشون
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:جيوت ماڻهو
زمرو:ڪاروبار سان لاڳاپيل ماڻهو
نينچينگ

left|thumb|
تينگ وانگ پويلين
left|thumb| 
نينچينگ شھر جو پراڻو نقشو

**نينچينگ**:**Nanchang** :() :
چين جي ڏکڻ اوڀر واري جئنگشي صوبي جي وچ ۾ واقع ان صوبي جو  جو سڀ کان وڏو شھر ۽ گاديء جو ھنڌ آھي. 
اھو سينٽرل چين جو ٽيون وڏو شھر آھي جنھن جي تاريخ 2200 سال پراڻي آهي. ماضي ۾ ھن شھر کي يوزھانگ “Yuzhang”، ھونگدو،  “Hongdu” ۽ ھونگ شينگ“Hongcheng” سڏيو ويندو ھو.
left|thumb|نينچينگ جو  سيٽلائيٽ ڦوٽو 2005 ۾ نڪتل

thumb|بي يئي چوڪ

left|thumb|نينچينگ گرين لينڊ سينٽر اسڪوائر

.thumb|240px|right|نينچينگ انٽرنيشنل ھوائي اڏو
thumb|right|240px|نينچينگ ۾ ليئان تانگ ريلوي اسٽيشن ڀرسان ھڪ CRH1 ٽرين

thumb|250px|نينچينگ جي ڊائون ٽائون شينگ لي شاپنگ اسٽريٽ

left|thumb|نينچينگ ريلوي اسٽيشن ايسٽ اسڪوائر

*thumb|بي جي اسڪوائر جو رات جو منظر

thumb|right|فيريز وھيل Ferris Wheel 
نينچينگ جو اسٽار سڏيو ويندو آهي

## حوالا
جوھائي

**جوھائي**::**Zhuhai** (, ; Yale: *Jyūhói*; لفظي معني موتي وارو سمنڊ )چين جو پريفيڪچر-ليول شھر گئانگ ڊونگ صوبي جي ڏاکڻي ساحل تي پرل ندي جي ڊيلٽا تي  واقع شھر جو نالو آهي .چين جو پراڻو سياحتي مرڪز رھندڙ ھن شھر ۾ 1980 ۾ اسپيشل ايڪانامڪ زون قائم ڪيو ويو. چائنيز اڪيڊمي آف سوشل سائنسز مطابق 2014 ۾ ھي شھر چين جو سڀ کان بھترہن رھڻ لائق شھر ھيو.
[thumb|[Zhuhai Jinwan Airport]]

thumb|Gongbei Port

thumb|Zhuhai Railway Station

thumb|left|Xiangzhou fishing harbor, with the forested Yeli Island in the horizon


فائل:New Yuan Ming Palace in Zhuhai 03.JPG|
فائل:New Yuan Ming Palace in Zhuhai 04.JPG|
فائل:New Yuan Ming Palace in Zhuhai 20.JPG|
فائل:New Yuan Ming Palace in Zhuhai 29.JPG|

### جوھائي شهر جون اھم شخصيتون

* رونگ ھانگ(1828-1912), ويسٽرن يونيورسٽي مان گريجوئيشن ڪندڙ پھريون چيني شاگرد

*ھوانگ ڪوان (1828-1878)،پھريون چيني شخص جيڪو يورپ پڙھڻ لاءِ ويو
*تانگ تنگشو (1832-1892), چائنيز مرچنٽس اسٽيم نيويگيشن ڪمپني جو مينيجنگ ڊائريڪٽر
*تانگ شائو يي (1862-1938)، عوامي جمھوريہ چين جو پھريون پريميئر يا وزير اعظم
*سو جائو جينگ Su Zhaozhen(1885-1929),
ڪميونسٽ پارٽي جو اڳواڻ
*رونگ گئوتئان Rong Guotuan(1937-1968),
ٽيب ٽينس جي عالمي مقابلي ۾ شرڪت ڪندڙ پھريون چيني شھري.
*ڊونگ منگجو  (1954- ) گري اليڪٽرڪ اپلائينسز انڪارپوريشن آف جوھائي جي چيئر پرسن

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:جوهائي
زمرو:گئينگڊونگ صوبو
زمرو:چين جا شھر
زمرو:چين جا ڪاروباري مرڪز
اميشا پٽيل

**اميشا پٽيل**:- تاريخ 9 آڪٽوبر 1975 ۾ پيدا ٿيندڙ ھي ڀارتي اداڪاره ۽ ماڊل 2000 ۾ ريليز ٿيندڙ فلم
** ڪھو نا پيار ھي** جي ھيروئن جي حيثيت سان بالي ووڊ فلم انڊسٽري ۾ قدم رکيو. ھن تيلگو فلمن ۾ به ڪم ڪيو آهي.ھن جي ٻي فلم غدر بہ وڏي شھرت ماڻي. جنھن تي کيس فلم فيئر جو اسپيشل پرفارمنس جو ايوارڊ مليو. ھن جي فلم ھمراز تي بيسٽ ايڪٽر لاءِ فلم فيئر ايوارڊ لاء چونڊ ٿي.

## ذاتي زندگي

ھن جو جنم گجراتي خاندان ۾ اميت پاٽيل ۽ آشا پاٽيل کي گھر ۾ ٿيو .  ھيء مشھور بئريسٽر رجني پاٽيل جي پوٽي آھي. پنجن سالن جي عمر ۾ ھن ڀرٽانٽيئم ڊانس سکڻ شروع ڪئي
thumb|ساڄو| اميشا پاٽيل جي 2009 ۾ نڪتل تصوير
ھن جي نالو پيء جي نالي جي پھرين ٽن اکرن ۽ ماء جي نالي جي پوين ٻن اکرن مان نڪتل آهي.ھن ممبئي جي ڪئٿيڊرل اينڊ جان ڪينان اسڪول ۾ تعليم حاصل ڪئي ، گريجوئيشن مئسچوسٽس،آمريڪا جيٽفٽس يونيورسٽي مان ايڪانامڪس ۾ ڪئي ۽ ڪيريئر جي شروعات کندوالا سڪيورٽيز لميٽيڊ ۾ ايڪانامڪ انالائسسٽ جي نوڪري سان ڪئي پوء انڊيا واپس اچي ستياديو ڊوبي جي ٿيٽر ۾ ڪم شروع ڪيائين جتي1999 ۾ تنوير خان جي اردو ڊرامي نيلم ۾ ڪم ڪيائين
ان سان گڏ ماڊلنگ بہ شروع ڪيائين ۽ ڪيترن ئي ڪمرشل ايڊورٽائيزن ۾ ماڊلنگ ڪيائين. ان کان پوءِ باليووڊ فلم انڊسٽري ۾ قدم رکي نامور اداڪارہ بڻجي وئي. ھن 2001 ۾ پنهنجي پروڊڪشن ڪمپني اميشا پٽيل پراڊڪشنز جو بنياد وڌو

thumb|upright=0.7|کاٻو|Patel in 2015

## فلموگرافي

## حوالا

زمرو:ايڪيهين صدي جون ڀارتي اداڪارائون
زمرو:ڀارتي فلمي اداڪارائون
زمرو:تامل سئنيما ۾ اداڪارائون
زمرو:تيلگو سئنيما ۾ اداڪارائون
زمرو:پنجابي عورتون
زمرو:جيوت ماڻهو
زمرو:جيئرا ماڻهو
زمرو:سنڌي ماڻھو
زمرو:سنڌي نسل جا هندوستاني ماڻھو
زمرو:گجراتي ماڻهو
زمرو:ھندي سنيما ۾ اداڪارائون
زمرو:ممبئي جون اداڪارائون
زمرو:ويهين صدي جون ڀارتي اداڪارائون
زمرو:1975ع جون پيدائشون
غيب

thumb|غيب : جيڪو حواسن سان سمجھي نہ سگھجي

**غيب**

مولانا ابوالاعلي مودودي  تفھيم القرآن  ۾ لکي ٿو تہ غيب جو مطلب آھي حقيقتون آهن جيڪي انسان جي حواسن کان لڪل آھن ۽ ڪڏهن به سنڌو سنئون عام انسان جي تجربي  ۽ مشاھدي ۾ نه اينديون آھن. انھن جو مثال خدا جي ذات،  وحي، جنت، دوزخ وغيره آھن. انھن  حقيقتن کي ڏسڻ کان بغير مڃڻ ايمان بالغيب ھوندو آھي.

## لفظي معنیٰ
لڪل ۽ پوشيده ڳالھين جو علم. پيشنگوئي جو علم. اھڙو علم جنھن سان گذريل يا مستقبل جي  
باري ۾ خبر پوي۔
## اصطلاحي معنیٰ
غيب اھو آھي جيڪو انسان کان پوشيده آهي جنھن کي انسان پنھنجي حواسن جھڙوڪ ڏسڻ ڇھن وغيره سان عقل جي مدد سان معلوم نہ ڪري سگھي.علم غیب جی اصطلاحي معنیٰ مسلمانن جي خيال ۽ عقيدي مطابق خدا طرفان عطا ڪيل اھڙو علم آھي جيڪو حواسن ۽ اندازي کان مٿڀرو ھوندو آھي. جيڪو خاص چونڊيل پيغمبرن ۽ ولين کي ڏنو ويندو آهي.علامہ راغب اصفهاني لکي ٿو تہ : ڪنھن بہ شئي کي غائب انسان جي اعتبار کان سمجھيو ويندو آھي   خدا جي اعتبار کان ڪا شئي غائب ناھي. خدا جو قرآن ۾ فرمان آھي تہ : "عالم الغیب والشہادۃ" جنھن جو مطلب آهي تہ جيڪو توهان کان غائب آھي خدا ان کي بہ ڄاڻي ٿو.مسلمانن مطابق جيڪو غيب کان انڪار ڪندو آهي اھو ملحد ھوندو آھي. مسلمانن جي عقيدي مطابق غيب جو علم وحي ذريعي ايندو آهي.

## غيب تي ايمان
غيب اھڙي لڪل حقيقت آهي جيڪا پنجن حواسن يا عقل وسيلي سمجھي نہ ٿي سگھجي. غيب تي ايمان مسلمان ھجڻ جو پھريون شرط آھي.ايمان تصديق کي چئبو آهي ۽ تصديق علم کان سواءِ نہ ٿي سگھندي آهي ، ۽ بغير علم جي تصديق ڪوڙ ھوندو آھي. مثال طور الله جي ذات ۽ صفتون، ملائڪ، نبي، قبر، حشر نشر، قيامت، جنت ۽ جھنم غيب آھن ۽ مسلمان نبي جي ٻڌائڻ تي ان تي ايمان آڻن ٿا.مسلمانن جو خيال آهي تہ جيڪڏهن ڪوئي نبي لاء ئي علم غيب کي نہ مڃي تہ پوء نبي جي ڳالھ ۽ دعوت جي تصديق ڪيئن ڪندو 

## نبوت ۽ غيب
* نَبُوَّت  علم غیب کي چوندا آھن ۔امام قاضي عَیَّاض مالِڪي *[[الشفاء بتعریف حقوق المصطفیٰ|شِفَا شریف]]* ۾ لکي ٿو تہ:
 
امام ابن حَجَر مڪي *مُدْخَل * ۾  ۽ امام قَسْطَلَاني *مَوَاہِبُ اللَّدُنِّیَۃ * ۾  فرمائي ٿو تہ:

## حوالا

زمرو:اسلام
زمرو:اصطلاح قرآن
زمرو:اسلامي عقيدا
جيون ساٿي

thumb|نڪاح بعد ھڪ نوجوان ڪنوار

**جيون ساٿي** (**Spouse**)، **زال يا مڙس**، مڙس لاء زال زوج (spouse) ھوندي آھي ۽ زال لاءِ وري مڙس زوج  (spouse) ھوندو آھي.

thumb|مذھبي شادي

## حوالا

زمرو:خاندان