آسٽريليا

**آسٽريليا** (Australia)، سرڪاري طور تي آسٽريليا جي دولت مشترڪه (Commonwealth of Australia)،  اوشينيا کنڊ جو ھڪ خودمختيار ملڪ آهي، جن ۾ آسٽريليا کنڊ جي مکيه زمين، تسمانيا ٻيٽ ۽ ٻيا ڪيترائي ننڍا ٻيٽ شامل آهن. ان جي ڪل ايراضي 76,88,287 چورس ڪلوميٽر (29,68,464 چورس ميل) آهي، جيڪا ان کي دنيا جو ڇهون وڏو ۽ اوشيانا ۾ سڀ کان وڏو ملڪ بڻائي ٿي. ان جي آبادي لڳ ڀڳ ٻه ڪروڙ ستر لک آهي، جيڪو تمام گهڻو شهري ۽ اوڀر جي ساحلن تي مرڪوز آهي. ڪينبرا ملڪ جو گاديءَ جو هنڌ آهي، جڏهن ته ان جا سڀ کان وڌيڪ آبادي وارا شهر سڊني ۽ ميلبورن آهن، ٻنهي جي آبادي 50 لک کان وڌيڪ آهي. ٻيا مشھور شھر برسبين، پرٿ ۽ ايڊيليڊ آھن.

اهو زندگي جي معيار، صحت، تعليم، معاشي آزادي، شهري آزادين ۽ سياسي حقن لاءِ اعليٰ مقام رکي ٿو. آسٽريليا هڪ وفاقي پارلياماني جمهوريت ۽ آئيني بادشاهت آهي جنهن ۾ ڇهه رياستون ۽ ڏهه علائقا شامل آهن. ان جي آبادي لڳ ڀڳ ٻه ڪروڙ ستر لک آهي. جيڪو تمام گهڻو شهري آهي ۽ اوڀر جي ساحلن تي مرڪوز آهي. ڪينبرا ملڪ جو گاديءَ جو هنڌ آهي، جڏهن ته ان جا سڀ کان وڌيڪ آبادي وارا شهر سڊني ۽ ميلبورن آهن، ٻنهي جي آبادي 50 لک کان وڌيڪ آهي.

آسٽريليا هڪ وچولي طاقت آهي، ۽ دنيا جو تيرهون نمبر تي فوجي خرچ آهي. اهو بين الاقوامي گروپن : جن ۾ گڏيل قومن؛ G20؛ OECD؛ ورلڊ ٽريڊ آرگنائيزيشن؛ ايشيا-پئسفڪ اقتصادي تعاون؛ پئسفڪ ٻيٽ فورم؛ پئسفڪ ڪميونٽي؛ قومن جي دولت مشترڪه؛ ۽ دفاعي ۽ سيڪيورٽي تنظيمون ANZUS، AUKUS، ۽ فائيو آئيز جو ميمبر آهي. اهو پڻ آمريڪا جو هڪ اهم غير نيٽو اتحادي آهي.

## نالو
نالو آسٽريليا، لاطيني اصطلاح، "ٽيرا آسٽريلس انڪوگنيٽا" (نامعلوم ڏاکڻي سر زمين) مان نڪتل آهي، جيڪو قديم زماني کان وٺي ڏکڻ اڌ گول ۾ هڪ فرضي کنڊ لاءِ استعمال ٿيندو هو.

جڏهن ولنديزيي 17هين صدي ۾ آسٽريليا جي گرد سامونڊي رستي چڪر لڳايو ۽ نقشو ٺاهڻ شروع ڪيو، ته انهن کنڊ کي کي "نيو هالينڊ" جو نالو ڏنو. 

نالو "آسٽريليا" ڳولا ڪندڙ ميٿيو فلنڊرز طرفان تجويز ڪيو ويو، جنهن 1803ع ۾ کنڊ جي گرد سامونڊي رستي چڪر لڳايو. پوء به، جڏهن سندس سفر جو احوال 1814ع ۾ شايع ٿيو، هن "ٽيرا آسٽريلس" جو نالو استعمال ڪيو. نيو سائوٿ ويلز جي گورنر، لکلان ميڪويئر سرڪاري طور تي ڊسمبر، 1817ع ۾ نيو هالينڊ جي جاءِ تي آسٽريليا جو نالو تجويز ڪيو. برطانوي ائڊمرلٽي 1824ع ۾ اهو نالو اختيار ڪيو ۽ برطانوي پارليامينٽ سال 1828ع ۾ قانون سازي ۾ ھن نالي کي استعمال ڪيو. برطانيه جي هائيڊروگرافڪ آفيس 1830ع جي آسٽريليا ڊاريڪٽري ۾ نئون نالو استعمال ڪيو. ڇهن اڳوڻي ڪالونين جي نئين فيڊريشن لاءِ "آسٽريليا جي دولت مشترڪه" (Commonwealth of Australia) برطانيه جي دستور جي ايڪٽ 1900 ۾ باضابطه طور تي شامل ڪيو ويو.

## تاريخ

ھن سرزمين تي انساني آبادي جي شروعات 65,000 سال اڳ ٿي ھئي. تاريخ جي دور کان اڳ، آسٽريليا جي اصلي باشندن (Aboriginal Australians) جا ابا ڏاڏا 50,000 کان 65,000 سال اڳ،  برفاني دور جي آخر ۾ ڏکڻ اوڀر ايشيا کان اچڻ شروع ٿيا هئا. ۽ 40000 سال اڳ علائقي ۾ وسي ويا هيا. ھتان جا اصلي رھاڪو (Aboriginal) 65,000 سالن کان اتي رھندڙ آھن. آسٽريليا ۾ سڀ کان قديم انساني باقيات منگو ڍنڍ وارا باقيات آهن جيڪي 41,000 سال پراڻا آهن. ان باقيات جي علائقي جا رھاڪو موجوده اصل رھاڪن جا ابا ڏاڏا ھيا. آسٽريليا جي ابارجين تھذيب ڌرتي جي قديم تھذيبن مان ھڪ آھي. 

يورپين جي آمد کان اڳ ھتان جا مقامي رھاڪو چارو جمع ڪندڙ ۽ شڪاري ھيا ۽ 250 الگ الگ ٻوليون ڳالهائيندا هئا. انھن جي معيشت ۽ سماج پيچيده ھيو. موجوده آثار قديم جي ماھرن جي اندازن مطابق انھن جي آبادي 7,50,000 تائين ھئي. ابارجين مقامي رھاڪن جي ثقافت زباني روايتن تي مشتمل ھئي جيڪي نسل در نسل منتقل ٿينديون رھيون.  انهن جي ثقافت دنيا جي قديم ترين باقي رهندڙ ثقافتن مان هڪ آهي.  آسٽريليا جي اصلي باشندن (Aboriginal Australians) جا ابا ڏاڏا 50,000 کان 65,000 سال اڳ، آخري برفاني دور ۾ ڏکڻ اوڀر ايشيا کان اچڻ شروع ٿيا هئا. برطانوي آبادڪاري جي وقت تائين، آسٽريليا جا اصلي باشندا 250 الگ الگ ٻوليون ڳالهائيندا هئا ۽ انهن جي ثقافت دنيا جي قديم ترين باقي رهندڙ ثقافتن مان هڪ هئي.    آسٽريليا جي ڪوئنزلينڊ واري پاسي ٽوريس واري سامونڊي لنگهہ جي ٻيٽن ۾ رھندڙ ماڻهو وري ابارجين رھاڪن کان مختلف ھئا. نسلي طور تي اھا ميلنيشيائي ھيا ۽ انھن جو گذران موسمي زراعت ۽ سامونڊي ۽ جابلو وسيلن تي ھوندو ھيو. آسٽريليا جي اترين سامونڊي پٽي تي مڪاسار نسل جي ماڻهن جي گهڻي اچ وڃ ھئي جيڪي انڊونيشيائي مھاڻا ھيا.
### يورپين جي آمد

آسٽريليا جي لکيل تاريخ 17هين صدي ۾ ولنديزين جي ساحلي پٽي جي ڳولا سان شروع ٿي. يورپي ھن سرزمين تي سترھين صدي عيسويءَ ۾ داخل ٿيا. سال 1770ع ۾ يورپين مان سڀ کان پھريون يورپي، ڪيپٽن جيمز ڪڪ اوڀر واري ساحل تي ڪجهہ زميني حصي تي قبضو ڪري اولھ آسٽريليا جي نالي سان ھڪ برطانوي ڪالوني جو بنياد وڌو. برطانوي نوآبادي جي شروعات سال 1788ع ۾ نيو سائوٿ ويلز جي پينل ڪالوني جي قيام سان ٿي. جنھن کان پوءِ اوڻويھين صدي تائين ڇھ ٻيون ڪالونيون قائم ٿي ويون. هن کان پوءِ اڳتي ھلي سموري آسٽريليا تي برطانيا جو قبضو ٿي ويو ۽ 1901ع ڪامن ويلٿ آف آسٽريليا ۾ تبديل ٿي ويو. ھن نئين ملڪ پنھنجي قدرتي وسيلن جي ڪري جلدي ترقي ورتي.

آسٽريليا جي اصلي باشندن (Aboriginal Australians) جا ابا ڏاڏا 50,000 کان 65,000 سال اڳ، آخري برفاني دور ۾ ڏکڻ اوڀر ايشيا کان اچڻ شروع ٿيا هئا. برطانوي آبادڪاري جي وقت تائين، آسٽريليا جا اصلي باشندا 250 الگ الگ ٻوليون ڳالهائيندا هئا ۽ انهن جي ثقافت دنيا جي قديم ترين باقي رهندڙ ثقافتن مان هڪ هئي.    

آسٽريليا جي لکيل تاريخ 17هين صدي ۾ ولنديزين جي ساحلي پٽي جي ڳولا سان شروع ٿي. برطانوي نوآبادي جي شروعات سال 1788ع ۾ نيو سائوٿ ويلز جي پينل ڪالوني جي قيام سان ٿي. 19هين صدي جي وچ تائين، براعظم جو گهڻو حصو يورپي آبادگارن پاران ڳولهيو ويو هو ۽ پنج اضافي خود مختيار برطانوي ڪالونيون قائم ڪيون ويون، هر هڪ 1890ع تائين خود مختياري حاصل هئي. سال 1901ع ۾ سڀني نوآبادين کي گڏ ڪري، "آسٽريليا جي دولت مشترڪه" جي نالي سان هڪ وفاق بنايو ويو، جيڪا برطانيه کان وڌيڪ خودمختياري حاصل ڪرڻ جي عمل کي جاري ڪيو، جيڪو ويسٽ منسٽر ايڊاپشن ايڪٽ 1942ع جي قانون پاران نمايان ڪيو ويو ۽ 1986ع ۾ آسٽريليا ايڪٽ ۾ ختم ٿيو.

## جاگرافي
هي ملڪ ڏکڻ اولھ پيسفڪ سمنڊ ۾ آهي، هن جي اتر ۾ تيمور ۽ آرا فورا سمنڊ، اوڀر ۾ ڪورل سمنڊ ۽ تسمان سمنڊ ۽ اولھ ۾ هندي سمنڊ آهي. 
thumb|آسٽريليا جو جھندو
thumb|انڊين پيسيفڪ
آسٽريليا زمين جي ڏکڻ پاسي واري اڌ ڀاڱي تي هڪ ڌار وڏو کنڊ ۽ هڪ وڏو ٻيٽ آهي. هي ايراضيءَ جي لحاظ کان دنيا جو ڇهون وڏو ملڪ آهي، جنھن جي ڪل پکيڙ 7692300 چورس ڪلوميٽر (2266150 چورس ميل) ۽ آبادي ٻن ڪروڙن کان مٿي آهي. گاديءَ جو هنڌ ڪينبرا (Canberra) ۽ سڀ کان مٿانھون هنڌ مائونٽ ڪاسڪيوسڪو (بلندي: 2230 ميٽر) آهي. 
thumb|کاٻو|اوپيرا ھائوس
آسٽريليا جي سرڪاري ٻولي انگريزي آهي، جڏهن تہ هتي اٽالين ۽ يوناني پڻ ڳالهائجن ٿيون، موسم گرم ۽ خشڪ هوندي آهي. اندرين علائقن ۾ مينھن گهٽ پوندو آهي.
250px|thumb|ميلبورن جي سانجهي
آسٽريليا جو محل وقوع يا دنيا جي نقشي ۾ بيھڪ 27 00 S, 133 00 E. ھن کي اوشنيا بہ چوندا آهن. ھن جي پکيڙ  7,741,220 sq km آھي جنھن مان  7,682,300 sq km خشڪي ۽  58,920 sq km پاڻي اٿس. دنيا جو پکيڙ ۾ ستون وڏو ملڪ آهي. ھن جي سرحد جي ڊيگهہ 25,760 km آھي جيڪا صرف سمنڊ سان لڳي ٿي. سمنڊ ۾ ان جو علائقو چوڌاري خشڪيءَ کان 12 ناٽيڪل ميلن تائين آهي. سطح سمنڊ کان ان جي سراسري اوچائي 330 ميٽر آهي.

اونهو مقام اير ڍنڍ  (Lake Eyre) آهي جيڪا سمنڊ جي سطح کان 15 ميٽر ھيٺ آھي. سڀ کان اوچو مقام ڪاسڪيئوسڪو جبل (Kosciuszko Mountain) جي چوٽي آھي جيڪا سمنڊ جي سطح کان 2,228 m بلند آهي. ھن ملڪ جا قدرتي وسيلا باڪسائيٽ، ڪوئلو، ڪچو لوھ، ٽامو، ٽين، سون، چاندي، يورينيم، نڪل، ٽنگسٽين، شيھو، زنڪ، ھيرا، قدرتي گيس، پيٽرول وغير آھن. آسٽريليا دنيا ۾ ڪوئلي جو سڀ کان وڏو ايڪسپوررٽر آهي ۽ پوري دنيا جي ڪوئلي جي برآمد جو 29 سيڪڙو ھن ملڪ جو آهي. ھن جي 57.4 سيڪڙو زمين زراعت سان لاڳاپيل آهي جنھن جو 47.1 سيڪڙو چراگاھون ۽ 19.3 سيڪڙو ٻيلا آهن. 6.2 سيڪڙو وري آبپاشي تي آباد ٿئي ٿي جنھن جي ايراضي 25000 چورس ڪلوميٽر آهي.

آسٽريليا دنيا جو سڀ کان هموار ۽ خشڪ موسم وارو براعظم آهي. اهو، حياتي ۽ زمين جي تزئين جي لحاظ کان هڪ ڏاڍو متنوع (Megadiverse) ملڪ آهي ۽ ان جي سائيز ان کي مختلف قسم جا منظر ۽ موسم ڏئي ٿي جنهن ۾ اندروني ريگستان ۽ ساحل سان گڏ ٽراپيڪل برساتي ٻيلا شامل آهن.

## معيشت
آسٽريليا جي مکيہ زرعي پيداوار ڪڻڪ، جوئر، ڪمند، ڪپھ، ميوا ۽ ڀاڄيون آهن. هتان جي مکيہ صنعتن ۾ فولاد ايليومينم، گاڏيون، ڪپڙي جي اڻت، مشينري، سياحت، رڍ جو اون ۽ انهن جي گوشت جي پيڪنگ آهي ۽ مکيہ معدنيات، لوھ، ڪوئلو، باڪسائيٽ، ٽامو، سون، چاندي، قلعي، يورينيم، پيٽروليم، گئس، هيرا ۽ جست آهن.  ھن ملڪ جي في نفر جي ڊي پي، 2017ع ۾ 49,900 ڊالر ھئي ۽ ساڳي سال جي.ڊي.پي. واڌ 2.2 سيڪڙو ھئي. 2017ع ۾ ملڪ م افراط زر 2.2 سيڪڙو ھيو ۽ آمريڪي ڊالر جي ڀيٽ ۾ آسٽريلين ڊالر جي طاقت 1.31 ھئي. ھتي سئو سيڪڙو آبادي کي بجلي جي سھولت ڏنل آهي. 2015ع ۾ ھتي بجلي جو استعمال 2,23,600 ميگا واٽ ھيو جڏھن تہ مجموعي ملڪي پيداوار 2,37,900 ميگاواٽ ھئي. ملڪ ۾ 2013ع ۾ ايئرپورٽن جو تعداد 480 ھيو. ملڪ ۾ ريلوي لائين جي ڊيگهہ 33,343 ڪلوميٽر آهي ۽ روڊن جي ڊيگهہ 8,73,573 ڪلو ميٽر آھي. ملڪ ھر سال جي ڊي پي جو 2 سيڪڙو دفاع تي خرچ ڪندو آھي.

ان جي معيشت انتهائي ترقي يافته آهي ۽ عالمي سطح تي في ماڻهو آمدني ۾ سڀ کان وڌيڪ آهي.  ان جا گهڻا قدرتي وسيلا ۽ ترقي يافته بين الاقوامي واپاري لاڳاپا ملڪ جي معيشت لاءِ اهم آهن. 

آسٽريليا، جن کي "فيڊريشن آف آسٽريليا" يا "آسٽريليا جو وفاق" پڻ چوندا آهن. اهو لاطيني لفظ "آسٽرالس" مان نڪتل آهي، جنھن جو مطلب آهي ”ڏاکڻي زمين“. ھن ملڪ جو سرڪاري نالو "آسٽريليا جي دولت مشترڪہ" يا "ڪامن ويلٿ آف آسٽريليا" آهي. اھو اوشينيا کنڊ جو ھڪ خودمختيار ملڪ آهي جنھن ۾ آسٽريليا واري ڌرتيءَ سان گڏوگڏ تسمانيا ۽ ٻيا ڪيترائي ننڍا ٻيٽ شامل آهن. ھي ملڪ پکيڙ ۾ دنيا جو ڇھون نمبر وڏو ملڪ آهي پر ان جي آبادي اڍائي ڪروڙ جي لڳ ڀڳ آهي. ملڪ جو گاديءَ جو هنڌ ڪينبرا ۽ وڏي ۾ وڏو شھر سڊني آھي. ملڪ جا ٻيا مشھور شھر ميلبورن، برسبين، پرٿ ۽ ايڊيليڊ آھن 

ھي ملڪ زندگي جي گوناگونيت سان ڀرپور آهي. ھتي مختلف قسمن جا زميني ميدان، ريگستان، جبل، ٻيلا، درياء، ڍنڍون ۽ سمنڊ واقع آھن جن ۾ جانورن، پکين، ريڙهيون پائيندڙ جانورن، مڇين، جيتن وغيره جون بي شمار جنسون ملن ٿيون. ملڪ جي آبادي جي گھاٽائي دنيا جي ٻين ملڪن جي ڀيٽ ۾ گهٽ ۾ گهٽ ملڪن مان آھي. ھتي ھڪ چورس ڪلوميٽر جي پکيڙ لاءِ صرف 2.8 ماڻھو آھن. ھن ملڪ جي آمدني جي ذريعن ۾ کاڻون، ٽيلي ڪميونيڪيشن، بينڪاري، صنعت، تعليم شامل آهن. ھي ملڪ تمام گهڻو ترقي يافتہ آهي ۽ ڪل قومي پيداوار جي لحاظ کان دنيا جي چوڏھين وڏي معيشت آھي. في ڪس آمدني جي لحاظ کان ھي ملڪ عالمي بينڪ جي ڏنل درجي مطابق دنيا ۾ ڏھين نمبر تي آهي.

## آباديات
آسٽريليا کي خوش بختيءَ جي زمين بہ چيو ويندو آهي. هتي سڀ کان اڳ جيڪي ماڻهو اچي آباد ٿيا، سي شايد تسمانين هئا، جن 40 هزار سال اڳ ڏکڻ ايشيا مان لڏپلاڻ ڪري تسمانيا اچي وسايو، جيڪي آسٽريليا جا اصلوڪا رهواسي "اب-اورجينل" (Aboriginal) سڏيا ويندا آهن. جڏهن تہ گوري نسل جا ماڻهو، گهڻو ڪري انهن يورپين ۽ خاص ڪري انگريزن جو اولاد آهن، جنهن کي قيدين جي صورت ۾ ٻيڙن ذريعي هن ڏورانهين کنڊ تي اڇلايو ويندو هو. 10هين صدي عيسويءَ ۾ پهريون مسلمان هتي واپار جي غرض سان آيو. 14هين صدي عيسويءَ ۾ مسلمان آسٽريليا جي اترئين ڪناري تي آباد ٿيڻ لڳا، جنھن تي عرب واپارين جو ڪنٽرول هو. يورپي 17هين صدي عيسوي ۾ آيا. ولنڊيزي 18هين صدي عيسويءَ ۾ کنڊ تي پهتا ۽ هن کي "نئون هالينڊ" (New Holland) جو نالو ڏنو. 20 اپريل 1770ع تي برطانوي جهازي، ڪيپٽن جيمز ڪڪ، کنڊ جي اوڀرئين ڪناري تي،  برطانيه جي علائقي طور قبضو ڪيو، جتي اصلوڪا قبيلا آباد ھئا. 

### آبادي
جولاءِ 2017ع مطابق ھن ملڪ جي آدمشماري 23,232,413 ھئي ۽ ان مطابق دنيا ۾ آبادي جي لحاظ کان ھن ملڪ جو نمبر 56 وڃي بيٺو. 
آبادي ۾ %25.9 انگريز، %25.4 آسٽريلين، %7.5 آئرش، %6.4 اسڪاٽش، %3.3 اطالوي، %3.2 جرمن، %3.1 چيني، %1.4 ھندوستاني، %1.4 يوناني، %1.2 ولنديزي ۽ %15.8 ٻيا آهن، جن ۾ آسٽريليا جا پراڻا رھاڪو بہ شامل آھن.
### ٻوليون
ھن ملڪ ۾ مختلف ٻوليون ڳالهائيندڙ ماڻهو رهن ٿا جن ۾ %76.8 انگريزي، %1.6 مندارن چيني، %1.4 اطالوي، %1.3 عربي، %1.6 يوناني، %1.2 ڪينٽونيز چيني ڳالھائيندڙ آھن. %1.1 ويتنامي ٻوليون ڳالھائڻ ٿا.

### مذهب
ھن ملڪ ۾ مذهب سان لاڳاپيل ماڻهن ۾ پوري آبادي جو 23.1 سيڪڙو پروٽيسٽنٽ، 22.6 سيڪڙو رومن ڪيٿولڪ آهن. 2.6 مسلمان، 2.4 ٻڌ ۽ 1.9 ھندو ۽ باقي ٻيا عيسائي فرقا ۽ ٻيا مذھب آھن.

## سياسي انتظام

آسٽريليا هڪ فيڊريشن آهي، جتي آئيني بادشاهت ۽ برطانوي طرز جي پارلياماني جمهوريت آهي. چارلس ٽيون رياست جو سربراھ ۽ هٿياربند فوجن جو سپريم ڪمانڊر آهي.
آسٽريليا جي آزاديءَ جو ڏهاڙو پھرين جنوري 1901ع آهي ۽ کيس گڏيل قومن جي اداري جي ميمبرشپ پھرين نومبر 1945ع کان مليل آهي. 2010ع جي غير سرڪاري انگن اکرن موجب آسٽريليا جي آبادي 22,333,569 آهي.

thumb|upright=1.8|کاٻو|ڪينبرا جي پارليامينٽ

آسٽريليا ۾ 6 رياستون ۽ ٻہ خطا آهن: 
#نيو سائوٿ ويلز   
#ڪئينسلينڊ  
#سائوٿ آسٽريليا   
#تسمانيا  
#وڪٽوريا  
#ويسٽرن آسٽريليا
*آسٽريليا جو گاديءَ وارو خطو  
*نادرن خطو 

ھي ملڪ پھرين جنوري 1901 ۾ برطانيا کان آزاد ٿيو. آئين بہ ساڳي سال خودمختياري سان گڏوگڏ لاڳو ٿيو. ھتي ڪامن لا سسٽم مروج آھي. شھريت جي لاءِ  لازم آهي تہ والدين مان ڪو ھڪ آسٽريلين ھجي. ڪو بہ ٻار اتي ڄمڻ سان شھري نہ ٿو ٿي  سگهي. ووٽ جو حق ھتي 18 سال جي عمر ۾ شروع ٿيندو آهي. ھن ملڪ جي پارليامينٽ ٻن ايوانن تي مشتمل آهي جن ۾ ھڪ ايوان سينيٽ آھي جنھن ۾ 76 سيٽون آھن جن مان ھر رياست کي 12 جيڪي 72 ٿينديون ۽ باقي 4 خطن جون آھن يعني 2 وفاقي گاديءَ وارو خطو ۽ باقي 2 ٻئي خطي جون. سينيٽر 6 سالن لاءِ چونڊيا ويندا آهن ۽ اڌ ميمبر ھر 3 سالن ۾ نوان ايندا آھن. ٻيو ايوان ھائوس آف ريپرزنٽيٽوز آھي جنھن جا 150 ميمبر آھن. ھن ملڪ جي وڏي ۾ وڏي عدالت ھاء ڪورٽ آف آسٽريليا آھي جنھن ۾ چيف جسٽس سميت ست جج آھن.

## مکيہ شھر
 
آسٽريليا جا مشھور شھرن ۾ شامل آهن: ڪينبرا، پرٿ، ايڊيليڊ، ميلبورن، سڊني، ڊارون، برسبين، نيوڪاسل، جيرالڊٽن ۽ پورٽ لنڪن وغيره.

thumb|مائونٽ ائنسيلي تان نظر ايندڙ ڪينبرا جي سانجهيءَ (twilight) وارو منظر
thumb| پرٿ جو افقي منظر
thumb|کاٻو|ايڊيليڊ جو مونٽ لافٽي
thumb|ڊارون جو مرينا نار
thumb|کاٻو| پورٽ ھوبرٽ مرينا جي خليج تي

## ثقافت
آسٽريليا جي ثقافت متنوع آهي ۽ ملڪ جي مقامي روايتن، اينگلو-ڪيلٽڪ ورثي ۽ 1945ع کان پوءِ گھڻ-ثقافتي لڏپلاڻ جي تاريخ کي ظاهر ڪري ٿي.  آمريڪي ثقافت پڻ اثرائتو رهي آهي. برطانوي نوآبادياتي دور کان وٺي آسٽريليا جي ثقافت جي ارتقا مخصوص ثقافتي خاصيتن کي جنم ڏنو آهي. 
ڪيترائي آسٽريلين پنهنجي قومي سڃاڻپ جي حصي طور مساوات، دوستي، ٻئين لاء تعظيم ۽ رسميت جي کوٽ کي سڃاڻن ٿا. اها پنهنجي اظهار لاء انگريزي کي آسٽريلوي لهجي ۾ استعمال ڪن ٿا، انهي سان گڏ آسٽريلوي مزاح، جيڪو اڪثر ڪري خشڪ، تعظيم جي کوٽ ۽ طنزيه خيال ڪيو ويندو آهي. نئين شهرين ۽ ويزا هولڊرز کان "آسٽريليائي قدرن" جي پابند رهڻ جي توقع ڪئي ويندي آهي، جن جي سڃاڻپ گهرو معاملن واري کاتي پاران هن طور ڪئي وئي آهي؛ فرد جي آزادي جو احترام؛ قانون جي حڪمراني جو خيال، نسلي، صنفي ۽ مذهبي امتياز جي مخالفت ۽ "fair go" (منصفانه عمل) جي سڃاڻپ، جنهن ۾، سڀني لاءِ موقعن جي برابري ۽ ضرورتمندن جو خيال شامل آهي. انهن قدرن جو ڇا مطلب آهي ۽ ڇا آسٽريليا وارا انهن کي برقرار رکن ٿا يا نه، اها فيڊريشن ٺاهڻ کان اڳ کان بحث هيٺ آهي.

### آرٽس

آسٽريليا ۾ 1,00,000 کان وڌيڪ قديم آسٽريلوي رهواسين جي پٿر آرٽ جا ماڳ آهن ۽ روايتي ڊيزائن، نمونا ۽ ڪهاڻيون، جيڪا عصري اباوريجنل فن سان گهٿيل آهن. شروعاتي نو آبادڪار فنڪار هن نئين اڻ واقف زمين ۾ دلچسپي وٺيا. آرٿر اسٽريٽن، ٽام رابرٽس ۽ ٻين جا ڪم، يونين ٺاهين جي مقصد لاء قومپرست جذبات جو اظهار ڪندا هئا. جڏهن ته هن سوچ جو اسڪول 1900ع جي ڏهاڪي تائين بااثر رهيو. جديديت پسند جهڙوڪ مارگريٽ پريسٽن ۽ ڪلارس بيڪٽ ۽ بعد ۾، سڊني نولان، نئين فنڪارانه رجحانات جي ڳولا ڪيا. لينڊ اسڪيپ امپريشنل ابوريجنل واٽر ڪلر پينٽر، البرٽ ناماتجيرا جي ڪم جو مرڪز رهيو ۽ انهي سان گڏ فريڊ وليمز، بريٽ وائٽلي ۽ ٻين جنگ کان پوءِ جا فنڪار، جنهن جو ڪم، انداز ۾ چونڊيل پر منفرد طور تي آسٽريليائي، علامتي ۽ تجريدي آرٽ جي ملاپ سان منتقل ٿيو.

يورپي آبادڪاري کان پوءِ جي ڏهاڪن ۾ آسٽريليا جو ادب آهستي آهستي وڌيو، جيتوڻيڪ مقامي زباني روايتون تمام گهڻيون پراڻيون آهن. 19هين صدي ۾، هنري لاسن ۽ بينجو پيٽرسن مخصوص مقامي بش لفظيات تي ڪم ڪيو. جيڪا اڃا تائين مشهور آهن. پيٽرسن جي بش نظم "والزنگ ميٽيلڊا" کي آسٽريليا جو غير سرڪاري قومي ترانو سمجهيو ويندو آهي. ملز ايوارڊ جو پهريون حاصل ڪندڙ، پيٽرڪ وائيٽ، سال 1973ع ۾ ادب ۾ نوبل انعام کٽيو. آسٽريليا جي بڪرز انعام يافته ۾ پيٽر ڪيري، ٿامس ڪينلي ۽ رچرڊ فلانگن شامل آهن.
### کاڌا

Most Indigenous Australian groups subsisted on a diet of native fauna and flora, otherwise called bush tucker. It has increased in popularity among non-Indigenous Australians since the 1970s, with examples such as lemon myrtle, the macadamia nut and kangaroo meat now widely available.

The first colonists introduced British and Irish cuisine to the continent. This influence is seen in dishes such as fish and chips, and in the Australian meat pie, which is related to the British steak pie. Also during the colonial period, Chinese migrants paved the way for a distinctive Australian Chinese cuisine.

Post-war migrants transformed Australian cuisine, bringing with them their culinary traditions and contributing to new fusion dishes. Italians introduced espresso coffee and, along with Greeks, helped develop Australia's café culture, of which the flat white and avocado toast are now considered Australian staples. Pavlovas, lamingtons, Vegemite and Anzac biscuits are also often called iconic Australian foods.

### آرٽ
Australian public intellectuals have also written seminal works in their respective fields, including feminist Germaine Greer and philosopher Peter Singer.

In the performing arts, Aboriginal peoples have traditions of religious and secular song, dance and rhythmic music often performed in corroborees. At the beginning of the 20th century, Nellie Melba was one of the world's leading opera singers, and later popular music acts such as the Bee Gees, AC/DC, INXS and Kylie Minogue achieved international recognition. Many of Australia's performing arts companies receive funding through the Australian government's Australia Council. There is a symphony orchestra in each state, and a national opera company, Opera Australia, well known for its famous soprano Joan Sutherland. Ballet and dance are represented by The Australian Ballet and various state companies. Each state has a publicly funded theatre company.

### Media

*[[The Story of the Kelly Gang]]* (1906), the world's first feature-length narrative film, spurred a boom in Australian cinema during the silent film era. After World War I, Hollywood monopolised the industry, and by the 1960s Australian film production had effectively ceased. With the benefit of government support, the Australian New Wave of the 1970s brought provocative and successful films, many exploring themes of national identity, such as *[[Picnic at Hanging Rock (film)|Picnic at Hanging Rock]]*, *[[Wake in Fright]]* and *[[Gallipoli (1981 film)|Gallipoli]]*, while *[[Crocodile Dundee]]* and the Ozploitation movement's *[[Mad Max (franchise)|Mad Max]]* series became international blockbusters. In a film market flooded with foreign content, Australian films delivered a 7.7% share of the local box office in 2015. The AACTAs are Australia's premier film and television awards, and notable Academy Award winners from Australia include Geoffrey Rush, Nicole Kidman, Cate Blanchett and Heath Ledger.

Australia has two public broadcasters (the Australian Broadcasting Corporation and the multicultural Special Broadcasting Service), three commercial television networks, several pay-TV services, and numerous public, non-profit television and radio stations. Each major city has at least one daily newspaper, and there are two national daily newspapers, *[[The Australian]]* and *[[The Australian Financial Review]]*. In 2024, Reporters Without Borders placed Australia 39th on a list of 180 countries ranked by press freedom, behind New Zealand (19th) and the United Kingdom (23rd), but ahead of the United States (55th). This relatively low ranking is primarily because of the limited diversity of commercial media ownership in Australia; most print media are under the control of News Corp Australia (59%) and Nine Entertainment (23%).

### Sport and recreation

The most popular sports in Australia by adult participation are: swimming, athletics, cycling, soccer, golf, tennis, basketball, surfing, netball and cricket.

Australia is one of five nations to have participated in every Summer Olympics of the modern era, and has hosted the Games twice: 1956 in Melbourne and 2000 in Sydney. It is also set to host the 2032 Games in Brisbane. Australia has also participated in every Commonwealth Games, hosting the event in 1938, 1962, 1982, 2006 and 2018.

The Australian national cricket team competed against England in the first Test match (1877) and the first One Day International (1971), and against New Zealand in the first Twenty20 International (2004), winning all three games. It has also won the men's Cricket World Cup a record six times.

Australia has professional leagues for four football codes, whose relative popularity is divided geographically. Originating in Melbourne in the 1850s, Australian rules football attracts the most television viewers in all states except New South Wales and Queensland, where rugby league holds sway, followed by rugby union. Soccer, while ranked fourth in television viewers and resources, has the highest overall participation rates.

The surf lifesaving movement originated in Australia in the early 20th century, following the relaxation of laws prohibiting daylight bathing on Australian beaches. The volunteer lifesaver is one of the country's icons.
## خارجي گنڌڻا

* Australia profile  on *[[The World Factbook]]*
* Australia profile from BBC News
* Australia profile from the OECD
* 
* 
* 

**حڪومت**
* Parliament of Australia
* Department of Foreign Affairs and Trade
* National Archives of Australia
* Australian Bureau of Statistics

**سفر**
*  of Tourism Australia

زمرو:ملڪ
زمرو:آسٽريليا
زمرو:آسٽريليا (کنڊ)
زمرو:آسٽريليشيا
زمرو:اوشينيا جا ملڪ
زمرو:آسٽريليشيا جا ملڪ
زمرو:گڏيل قومن جا ڀاتي ملڪ
زمرو:انگريزي ٻولي ڳالهائيندڙ ملڪ ۽ علائقا
زمرو:انگريزي ٻولي ڳالهائيندڙ ملڪ ۽ علائقا
زمرو:ملڪ ۽ علائقا جتي انگريزي هڪ سرڪاري ٻولي آهي

## حوالا