open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
چڪري

thumb|چڪري جو ھڪ منظر
**چڪري ( [[اردو]] : چکری**) يونين ڪائونسل دولت پور ( پنڊي سيدپور جي ويجهو) پنڊ دادن خان تحصیل، جهلم ضلعو، پاڪستان ۾ هڪ ڳوٺ آهي.

## جیو گرافي
چکری کان اوڀر طرف واقع ڳوٺ جو نالو **پير چيڪ آهي** . ۽ اولهه ۾ مرزا ابڙو جو ڳوٺ آهي. جڏهن ته ڏکڻ ۾ پنڊي سيدپور  ڳوٺ آهي. ۽ اتر ۾ هڪ تمام ڊگهو **جبل جي** قطار آهي ، جيڪو خيورا نمڪ جي ڪُنجي جي برابر آهي.

## ويجها علائقا
پنڊي سيدپور  ويجهي وڏو شهر آهي. چڪري ڀرپاسي جي ڳوٺن جا ماڻهو بنيادي سهولتن لاءِ وڃو جئين **دوا** ، **اسڪول** ، **کاڌو** ، **ٽرانسپورٽ** ۽ **ڊاڪٽر** . پينانوال (پننوال) پڻ هڪ وڏو ڳوٺ آهي. جلال پور شريف، به ڀرسان، تاريخي  خدمتون سرانجام آهي، جيئن ته سڪندر جڏهن ته وڏي جي اڳيان نه اچي ڊاٻو ڪيو جهلم جي جنگ جي خلاف بادشاهه پورسو 326 قبل مسيح ۾.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
چکری جي مڻ واري هنڌ برسات جينياتي

* چڪري گوگل نقشن تي
زمرو:جهلم ضلعو ۾ آبادي واريون جايون
جينھڻ سومرو

**جينھڻ سومرو**  پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ٽنڊو محمد خان جي تعلقي بلڙي شاھ ڪريم جي ھڪ يونين ڪاؤنسل وارو شھر آھي. ان جو پورو نالو **يو سي 19 جينھڻ سومرو ** آھي. ھن يونين ڪاؤنسل ۾ چار وارڊ آھن جن مان  4 جنرل ڪائونسلر چونڊبا آھن ۽ ھڪ ضلعي ڪائونسل جو ميمبر چونڊيو آھي جيڪو ضلعي ڪائونسل ۾ يونين ڪاؤنسل جي نمائندگي ڪندو آهي. يونين ڪاؤنسل جا چيئرمين ۽ وائيس چيئرمين پڻ سڌي چونڊ ذريعي عھدو سنٻاليندا آھن. ھي ھڪ ننڍڙو شھر آھي جيڪو پنياري ڪينال جي ڪپ تي ٽنڊو محمد خان ۽ بدين جي بارڊر تي واقع آهي. شھر م ھڪ حضرت حبيب رحمان سومرو جي نالي سان ھڪ پراڻو مدرسو پڻ واقع آهي. ھن يو سي ۾ قادر ڏنو شاھ ڳوٺ، احمد پليجو ڳوٺ پڻ واقع آهن.
## صحت
ھتي جي ماڻھن کي چويھ ڪلاڪ صحت جي سھولت لاء سرڪار پاران ھڪ بيسڪ هيلٿ يونٽ ڪم ڪري ٿو.

## مشھور شخصيتون

*حبيب رحمان سومرو
*عبدالخالق سومرو اڳوڻو ايم پي اي
*عبدالڪريم سومرو ايم پي اي
مويا

**مويا (شھر)**  پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ٽنڊو محمد خان جي تعلقي ٽنڊو غلام حيدر جو ھڪ ننڍڙو شھر آھي.  ھي شھر يو سي 23 غلام شاھ باگراڻي ۾ واقع آهي.

## حوالا
نصير خان چانگ

**نصير خان چانگ** المعروف **شاھ واھ''  [[پاڪستان ]] جي صوبي [[سنڌ]] جي ضلعي [[ٽنڊو محمد خان ضلعو|ٽنڊو محمد خان]] جي تعلقي [[ٽنڊو غلام حيدر تعلقو| ٽنڊو غلام حيدر]] جي ھڪ يونين ڪاؤنسل وارو شھر آھي. ان جو پورو نالو **يو سي 24 نصير خان چانگ المعروف شاھ واھ ''' آھي. ھن يونين ڪاؤنسل ۾ چار وارڊ آھن جن مان  4 جنرل ڪائونسلر چونڊبا آھن ۽ ھڪ ضلعي ڪائونسل جو ميمبر چونڊيو آھي جيڪو ضلعي ڪائونسل ۾ يونين ڪاؤنسل جي نمائندگي ڪندو آهي. يونين ڪاؤنسل جا چيئرمين ۽ وائيس چيئرمين پڻ سڌي چونڊ ذريعي عھدو سنٻاليندا آھن. ھن يو سي ۾ اومني گروپ جو اومني پاور پلانٽ پرائيويٽ لميٽيڊ پڻ واقع آهي. يو سي جي حدن ۾ ڳوٺ ڪاڪڙيجي جتي ڪاڪڙيجي ڍنڍ پڻ آهي. ان کان سواءِ ڳوٺ گبول جگسي ۽ ڳوٺ واحد ڏنو جگسي پڻ واقع آهن. اومني واري پاور پلانٽ م واحد ڏنو ميموريل پبلڪ اسڪول پڻ واقع آهي.

## حوالا
ٽنڊو غلام حيدر

**ٽنڊو غلام حيدر**  پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي ٽنڊو محمد خان جي تعلقي ٽنڊو غلام حيدر جو سڀ کان وڏو شھر ۽ تعلقي جو صدر مقام  آھي. ھن شھر جو پوسٽل ڪوڊ يا زپ ڪوڊ 72010 آھي. ھي شھر ٽائون ڪاميٽي جو درجو رکندڙ آهي شھر 9 وارڊن ۾ ورھايل آھي جن مان ھر وارڊ مان ھڪ جنرل ڪائونسلر سڌي چونڊ ذريعي چونڊبو آھي. ٽائون جا سمورا ڪائونسلر گڏجي شھر جي ٽائون ڪميٽي جي چيئرمين ۽ وائس چيئرمين کي چونڊيندا آهن. شھر جي مکيه محلن ۾ احمد شاھ ڪالوني شامل آهي. ھي شھر حيدرآباد کان 88 ۽ ماتلي کان 10 ڪلوميٽر پري آهي.
هي هڪ قديم شهر آهي، جنهن جي ويجهو جوڻ ۽ فتح باغ جي قديم شهرن جا آثار آهن. هي شهر، چانورن ۽ گيهه جي واپار کان مشهور آهي. مولانا نورمحمد نظاماڻي، ٽنڊي غلام حيدر مان طيراً ابابيل ۽ نورالسلام نالي اخبارون پڻ ڪڍيون. انهن اخبارن ۽ رسالن جي جاري ٿيڻ ڪري، سنڌي صحافت ۽ ادب کي ڪافي اوڄ ملي.

## تعليم
ھن شھر ۾ پرائمري, سيڪنڊري تعليم جون سهولتون ميسر آھي. سيڪنڊري تعليم لاء ھتي گورنمينٽ بوائيز ھاء اسڪول واقع آهي.

## آبادي
2017ع جي آدمشماري مطابق ھن  شھر جي آبادي 33,805  ھئي.

## حوالا
مرزا آباد

**مرزا آباد** ( انگریزی : مِرّزَاآبَّاد) پند دادن خان تحصیل، جهلم ضلعو، پاڪستان ۾، يونين ڪائونسل دولتپور ( پنڊي سيدپور جي ويجهو) هڪ ڳوٺ آهي. 

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
مرزا ابڙو گوگل نقشن تي
زمرو:پنڊ دادن خان تعلقي جون آبادي واريون جايون
زمرو:جهلم ضلعو ۾ آبادي واريون جايون
گاھڪوچ

**گاھڪوچ** (Gahkoch) پاڪستان جي انتظامي صوبي گلگت بلتستان جي گلگت ڊويزن جي غزر ضلعي جو ھڪ شھر آھي جيڪو اشڪومان وادي واري دڳ تي گلگت شھر جي اتر اولھ ۾ 72 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي واقع آهي. سال 1998ع ۾ ان جي آبادي 10,142 ھئي.

## حوالا
{{حوالا]]
زمرو:گلگت بلتستان
زمرو:گلگت بلتستان جا شهر
زمرو:پاڪستان جا شهر
روندو ضلعو

**روندو ضلعو**  گلگت بلتستان جو ھڪ ضلعو آهي جنھن ۾ روندو وادي جو سمورو حصو اچي وڃي ٿو جيڪا اسڪردو، خپلو ۽ شگر جي وادين کان پوءِ گلگت بلتستان جي چوٿين وڏي وادي آھي. اھو ضلعو گلگت بلتستان جي اولھائين حصي ۾ واقع آهي ۽ گلگت ڊويزن ۽ بلتستان ڊويزن وچ م مکيه واپاري ۽ سفري دڳ آھي. سال 2019ع ۾ اسڪردو ضلعي کي ٽوڙي ان مان ھي ضلعو قائم ڪيو ويو.

## آبادي
ھن ضلعي جا 70 سيڪڙو ماڻھو بلتي آھن جيڪي بلتي ٻولي ڳالهائيندڙ آھن. آبادي جي اڪثريت شيعن جي آھي. ٻيو نسلي گروھ شينا ٻولي ڳالهائيندڙن جو آھي. ضلعي جي 90 سيڪڙو آبادي پڙھيل لکيل ماڻھن جي آھي.

## حوالا

زمرو:گلگت بلتستان
زمرو:گلگت بلتستان جا ضلعا
زمرو:پاڪستان جا ضلعا
دمبداس

**دمبداس** پاڪستان جي انتظامي يونٽ گلگت بلتستان جي ضلعي روندو جو سڀ کان وڏو شھر ۽ ضلعي صدر مقام آهي 2019  ۾ ھن شھر کي روندو ضلعي جو صدر مقام بڻايو ويو.

## حوالا
علي آباد، ھنزہ

**علي آباد**  پاڪستان جي انتظامي يونٽ گلگت بلتستان جي گلگت ڊويزن جي ھنزہ ضلعي جو شھر ۽ ضلعي صدر مقام آهي. ھي شھر ھنزہ وادي جي ميداني علائقي ۾ قراقرم جبلن جي اتر اولھ پاسي ھنزہ ندي جي ٻن شاخن وچ ۾ شاھراھ قراقرم تي واقع آهي. ان جي لڳ عطا آباد ڍنڍ پڻ واقع آهي.

## آبھوا

ھتي سڄو سال برسات ڪانہ پوي ٿي. ھتان جي موسم ڪوپن واري موسمي درجابندي مطابق ٿڌي بياباني موسم آھي. ھن شھر جو سراسري گرمي پد 11 سينٽي گريڊ آھي. جولاءِ گرم ترين مھينو آھي جنھن م سراسري گرم پد 23.6 سينٽي گريڊ تائين رھندو آھي. جنوري سرد ترين مھينو آھي جنھن م سراسري گرمي پد 3- سينٽي گريڊ تائين رھندو آھي.

## حوالا
نگر ضلعو

**نگر ضلعو**  پاڪستان جي انتظامي يونٽ گلگت بلتستان جي گلگت ڊويزن جو ھڪ ضلعو آهي. جنھن جي صدر مقام نگر شھر آھي. ھي ضلعو پھرين ھنزہ نگر ضلعو جو حصو ھيو جنھن کي سال 2015ع م ٽوڙي ٻہ ضلعا: ھنزہ ضلعو ء نگر ضلعو قائم ڪيا ويا. نگر ضلعي جي اتر ۽ اتر۔اوڀر پاسن کان ھنزہ ضلعو، ڏکڻ اوڀر ۾ شگر ضلعو، ڏکڻ ۾ گلگت ضلعو ۽ اولھ ۾ گوپيس-ياسين ضلعو واقع آهي.

## تاريخ
اينگلو بروشو جنگن 1889–1892 کان پوءِ نگر وادي وارو علائقو برطانوي تسلط ۾ آيو ۽ ڪشميري درٻار جي ماتحتي وارو علائقو بڻجي ويو پر ان تي نگر جي شاھي خاندان جو راڄ برقرار رھيو. پاڪستان ٺھڻ بعد بہ ان جو پرنسلي اسٽيٽ وارو درجو برقرار رھيو. 1974ع م ذوالفقار علي ڀٽو جي حڪومت قبائلي علائقن واري ڪائونسل قائم ڪري مقامي ماڻھن کي نمائندگي جو جمھوري حق ڏنو جنھن کي بعد م گلگت بلتستان ليجسليٽو اسيمبلي ۾ تبديل ڪيو ويو.

## تحصيلون
ھن ضلعي ۾ ڪل ٻہ تحصيل آھن جن م تحصيل نگر I ۽ تحصيل نگر II شامل آهن. اپر نگر جا شھر ۽ ڳوٺ شايار، اسڪردس، سمايار، نگرخاس، ھوپر وادي ۽ ھسپار تحصيل نگر I ۾ واقع آهن. لوئر نگر جا شھر ۽ ڳوٺ چلت، بلادس، چپروٽ، سڪندر آباد، جعفرآباد، نلٽ، مناپن، ٺول، غلميٽ، پسان، مئيڇر،  ڦيڪار، ڊاڍمال ۽ ھڪوڇر تحصيل نگر II ۾ واقع آهن. 
## سياسي نمائندگي
ھن ضلعي جي گلگت بلتستان ليجسليٽو اسيمبلي م نمائندگي ٻن ھيٺين تڪن جي آھي:
*جي بي ايل اي 4 (تحصيل نگر II)
*جي بي ايل اي 5 (تحصيل نگر I)

## سياحتي مرڪز
نگر وادي کي اڳي بروشل سڏيندا هئا. ان جي بلندي سطح سمنڊ کان 2688 ميٽر (8822 فٽ) آھي. غلميٽ، مناپن، بار، چپروٽ ۽ ھوپر واديون نگر ضلعي جا قدرتي منظرن وارا سياحتي مرڪز آھن. ھن ضلعي جي حدن م دنيا جي وڏين چوٽين مان ھڪ راڪاپوشي واقع آهي جيڪا 7788 ميٽر (25,561) فوٽ بلند آھي. ان کان سواءِ ديرن، سپينٽڪ يا گولڊن پيڪ پڻ اتي واقع آهن.

## حوالا

زمرو:گلگت بلتستان
زمرو:گلگت بلتستان جا ضلعا
زمرو:پاڪستان جا ضلعا
طولتي

**طولتي** پاڪستان جي انتظامي يونٽ گلگت بلتستان جي بلتستان ڊويزن جي کرمنگ ضلعي جو شھر ۽ ضلعي صدر مقام آهي. طولتي لفظ جي معني آهي **ننڍڙي تبت** ھي شھر سنڌو نديءَ جي کاٻي ڪپ تي واقع آهي.

## حوالا

زمرو:گلگت بلتستان
ضلعو غذر

**غذر ضلعو** (Ghizer District) پاڪستان جي انتظامي يونٽ گلگت بلتستان جي گلگت ڊويزن جو ضلعو آهي جنھن جو صدر مقام گاڪچ شھر آھي. سال 1974ع کان 2019ع تائين ھي ضلعو اپر گلگت ندي واري سموري علائقي تي مشتمل ھو پر سال 2019ع ۾ ان کي ٽوڙي ان جي اولھ واري حصي تي مشتمل گوپيس-ياسين ضلعو ٺاھيو ويو ۽ اوڀر واري حصي کي غذر ضلعي طور برقرار رکيو ويو..

موجوده غذر ضلعي جي اتر ۾ خيبرپختونخوا جو اپر چترال ضلعو ۽ افغانستان جي صوبي بدخشان جو واخان ضلعو، اوڀر ۾ ھنزہ ضلعو، نگر ضلعو ۽ گلگت ضلعو، ڏکڻ ۾ تانگير ضلعو، ڏکڻ اولھ ۾ داريل ضلعو ۽ اولھ ۾ گوپيس-ياسين ضلعو واقع آهي. غذر ضلعو ھيٺين ٻن تعلقن ۾ ورھايل آھي:
* اشڪومان تعلقو
* پونيئل تعلقو

## حوالا

زمرو:گلگت بلتستان
زمرو:گلگت بلتستان جا ضلعا
زمرو:پاڪستان جا ضلعا
زمرو:پاڪستان جاگرافي اسٽب
گوپيس-ياسين ضلعو

**گوپس۔ياسين ضلعو**  پاڪستان جي انتظامي يونٽ گلگت بلتستان جي گلگت ڊويزن جو ھڪ ضلعو جنھن جو صدر مقام ڦندر شھر آھي. ھي ضلعو 2019ع ۾ قائم ڪيو ويو ان کان اڳ اھو علائقو غيزر ضلعي جون ٻہ تحصيلون: گوپيس تحصيل ۽ ياسين تحصيل ھيون.

گوپس ياسين ضلعي جي اتر ۽ اولھ ۾ اپر چترال ضلعو، اوڀر م غيزر ضلعو، ڏکڻ ۾ سوات ضلعو ۽ اپر ڪوھستان ضلعو واقع آهن. ھن ضلعي م ھيٺيون ٽي تحصيلون آھن:
*گوپس تحصيل
*ياسين تحصيل
*ڦندر تحصيل

## حوالا

زمرو:گلگت بلتستان
زمرو:گلگت بلتستان جا ضلعا
زمرو:پاڪستان جا ضلعا
زمرو:پاڪستان جاگرافي اسٽب
ھنزه ضلعو

**ھنزہ ضلعو**  پاڪستان جي انتظامي يونٽ گلگت بلتستان جي گلگت ڊويزن جو ھڪ ضلعو جنھن جو صدر مقام ڪريم آباد شھر آھي. ھي ضلعو ھنزہ نگر ضلعي جو حصو ھيو جنھن کي سال 2015ع ۾ ٽوڙي ٻن حصن ھنزہ ضلعو ۽ نگر ضلعو ۾ ورھايو ويو.

## تاريخ

977ع م ھنزہ گلگت کان الڳ رياست جي صورت اختيار ڪئي پر اھا باقاعده حيثيت انجمن کي 15 صدي عيسويءَ ۾ ملي. ساڳي طريقي سان نگر واري الڳ رياست پڻ قائم ٿي جنھن بعد ٻنھي رياستن وچ ۾ جنگيون لڳنديون رھيون. مرزا حيدر دغلت پاران ڪشمير تي حملي ڪرڻ بعد ھنزہ جي مير ڪشغاريا جي يارڪنڊ خانيٽ سان سفارتي لاڳاپا قائم ڪيا. جڏهن ڪشغاريا چيني تسلط ھيٺ آيو تہ ھنزہ جي مير يارڪنڊ م چيني حڪومت کي ناليماتر خراج ڏيڻ جاري رکيو بدلي ۾ ھنزہ يارڪنڊ ندي واري علائقي تي پنھنجي حقن کي برقرار رکيو ۽ موجوده سنڪيانگ جي تغدومباش پامير واري وادي ۾ مال چارڻ واري حق کي پڻ برقرار رکيو.
1846 ۾ ڪشمير جڏهن برٽش انڊيا جي بالادستي ھيٺ آيو تہ برٽش انڊيا ھنزہ کي مھاراجا ڪشمير جي ماتحت ڪيو. اھڙي طرح ھنزہ ٻن طاقتن چيني ايمپائر ۽ برٽش انڊيا ٻنھي جي تعبيداري ڪئي.  چين کي نالي ۾ خراج ڏيڻ جي روايت 1930ع تائين جاري رکي وئي. 1947 ۾ ننڍي کنڊ جي ورھاڱي بعد ڪشمير جي مھاراجا انڊيا ۾ شامل ٿيڻ جو اعلان ڪيو تہ گلگت جي قبيلائي ماڻھن. مھاراجا جي اختيار خلاف بغاوت ڪئي ۽ ھنزہ جي مير بعد ۾ پاڪستان ۾ شموليت جو اعلان ڪيو. انڊيا ان شموليت کي تسليم ڪرڻ کان انڪار ڪيو.

## جاگرافي
ھنزہ ضلعي جي اتر ۽ اوڀر ۾ چين جي سنڪيانگ خودمختيار ريجن جي ڪاشغر پريفيڪچر ، ڏکڻ ۾ نگر ضلعو ۽ شگر ضلعو، اولھ ۾ غيزر ضلعو، اتر اولھ م افغانستان جي بدخشان صوبي جو واخان ضلعو واقع آهن. ھنزہ جو شمار ھندي ننڍي کنڊ جي آخري اتر واري علائقي طور ٿئي ٿو. ان ۾ قراقرم جبلن مان گذرندڙ تاريخي جابلو لنگھ (ڪلڪ، منٽاڪا، خنجراب ۽ شمشال) واقع آهن جن مان صدين تائين تجارت ۽ مذھب وچ ايشيا، چين ۽ انڊيا منتقل ٿيا. ھن وقت شاھراھ قراقرم ھن ضلعي مان خنجراب جابلو لنگھ مان گذري چين جي سنڪيانگ خودمختيار ريجن ۾ داخل ٿئي ٿي.

## انتظامي ورهاست

ھنزہ ضلعي جي ورھاست ٻن تحصيلن ۾ ٿيل آھي جن مان ھڪ علي آباد تحصيل ۽ ٻي گوجل تحصيل آهي. ھنزہ جو وچولو ۽ ھيٺاھون حصو علي آباد تحصيل ۾ واقع آهي ھيٺاھين حصي جي مکيه ٻولي شينا ۽ وچولي حصي جي ٻولي بروشسڪي آهي. ان جو عطا آباد ڍنڍ کان وٺي خنجراب جابلو لنگھ تائين وارو حصو گوجل تحصيل ۾ واقع آهي جتان جي ٻولي واخي آهي. ضلعي جو وڏو عملدار ڊپٽي ڪمشنر ۽ پوليس جو سربراھ سپرنٽينڊنٽ آف پوليس آھي. تحصيل جو مکيه عملدار اسسٽنٽ ڪمشنر آھي.

## حوالا
زمرو:گلگت بلتستان
زمرو:گلگت بلتستان جا ضلعا
زمرو:پاڪستان جا ضلعا
نگرخاس

**نگرخاص** جنھن کي *اويومگر*  پڻ سڏين ٿا، پاڪستان جي انتظامي يونٽ گلگت بلتستان جي گلگت ڊويزن جي نگر ضلعي جو ھڪ شھر ۽ پراڻي ھنزہ نگر ضلعي جو صدر مقام آهي جيڪو نگر ندي جي ڪناري تي واقع آهي. ھي شھر اڳوڻي پرنسلي نگر رياست جو گاديءَ جو هنڌ رھيو ھو. شاھراھ قراقرم نگر ضلعي مان گذري ٿي جنھن ڪري ھن شھر کي پڻ اھميت ملي ٿي. 

نگرخاس نگر ندي ۽ ھنزہ ندي جي سنگم جي ڏکڻ اوڀر ۾  پنج ميلن جي فاصلي تي ڪريم آباد کان ھيٺ واقع آهي.

## سياحتي مرڪز
نگر وادي کي اڳي بروشل سڏيندا هئا. ان جي بلندي سطح سمنڊ کان 2688 ميٽر (8822 فٽ) آھي. غلميٽ، مناپن، بار، چپروٽ ۽ ھوپر واديون نگر ضلعي جا قدرتي منظرن وارا سياحتي مرڪز آھن. ھن ضلعي جي حدن م دنيا جي وڏين چوٽين مان ھڪ راڪاپوشي واقع آهي جيڪا 7788 ميٽر (25,561) فوٽ بلند آھي. ان کان سواءِ ديرن، سپينٽڪ يا گولڊن پيڪ پڻ اتي واقع آهن.

## حوالا
استور وادي

**استور وادي**   پاڪستان جي انتظامي يونٽ گلگت بلتستان جي ديامير ڊويزن جي استور ضلعي ۾ واقع ھڪ وادي جو نالو آهي جنھن ۾ استور ضلعي جو صدر مقام عيدگاھ شھر پڻ واقع آهي. ھن وادي جي پکيڙ 5,092 چورس ڪلوميٽر آهي. ان جي بلندي سمنڊ جي سطح کان  آھي. ھن وادي جي لڳ ڀڳ  علائقو گليشيئرن سان ڍڪيل آهي انھن مان ھن وادي ۾ داخل ٿيڻ سان سڀ کان ويجھو ھرچو گليشيئر آھي ۽ سڀ کان پري وارو سياچين گليشيئر آھي

## حوالا

زمرو:گلگت بلتستان
زمرو:پاڪستان ۾ واديون
زمرو:گلگت بلتستان جا تعلقا
زمرو:گلگت بلتستان جي جاگرافي
زمرو:پاڪستان جاگرافي اسٽب
عيدگاھ (شھر)

**عيدگاھ**  پاڪستان جي انتظامي يونٽ گلگت بلتستان جي ديامير ڊويزن جي استور ضلعو استور ضلعي جو ھڪ وڏو شھر ۽ ضلعي صدر مقام آهي  مقامي ماڻھو ان کي *سانگو* پڻ سڏيندا آهن. ان شھر جي اوڀر م چونڳڙھ، اتر ۾ استور بازار، اولھ ۾ فنا ۽ ڏکڻ ۾ بولين جون وسنديون واقع آهن. ھن شھر ۾ ٻہ يونين ڪاؤنسلون واقع آهن.

## حوالا
تانگير ضلعو

**تانگير ضلعو**  پاڪستان جي انتظامي يونٽ گلگت بلتستان جي ديامير ڊويزن ۾ واقع هڪ ضلعي جو نالو آهي جنھن جو صدر مقام تانگير شھر آھي. ھن ضلعي جو قيام 2019ع ۾ ٿيو ان کان اڳ اھو ديامر ضلعي جي تحصيل ھيو.

## حوالا

زمرو:گلگت بلتستان
زمرو:گلگت بلتستان جا ضلعا
زمرو:پاڪستان جا ضلعا
زمرو:پاڪستان جاگرافي اسٽب
داريل ضلعو

**داريل ضلعو**  پاڪستان جي انتظامي يونٽ گلگت بلتستان جي ديامر ڊويزن جو ھڪ ضلعو جنھن جو صدر مقام داريل شھر آھي. ھن ضلعي جو قيام 2019ع ۾ ٿيو. ان کان اڳ ھي ضلعو ديامر ضلعي جي ھڪ تحصيل ھيو. ھن ضلعي جي اتر م گوپيس-ياسين ضلعو، اتراوڀر ۾ غيزر ضلعو، اوڀر ۾ تانگير ضلعو ۽ ڏکڻ ۽ اولھ پاسي خيبرپختونخوا جو اپر ڪوھستان ضلعو واقع آهن.

## حوالا

زمرو:گلگت بلتستان
زمرو:گلگت بلتستان جا ضلعا
زمرو:پاڪستان جا ضلعا
زمرو:پاڪستان جاگرافي اسٽب
ڏهر ناهيا

**ڏهر ناهيا (ذات)**:

هي سنڌ ۽ ڪڇ جي سمن مان هڪ سماٽ ذات آهي. ڪتاب سماٽ جي مصنف صفحي 51 تي ’ڦل ناهيا‘ ۽ ’ڏهر ناهيا‘ کي ابڙي جو اولاد لکيو آهي، ايس صادق عليءَ به کين ابڙن مان ڄاڻايو آهي.https://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%DA%8F%D9%87%D8%B1%20%D9%86%D8%A7%D9%87%D9%8A%D8%A7

=حوالو=
ڏڦير

**ڏڦــير:** 
دراوڙي نک جي هڪ ذات، جيڪي ڏڦي سان شڪار ڪندا هئا. پراڻي دؤر ۾ ماڻهن جو گذرسفر شڪار تي هوندو هو. زرعي سماج ۾ به هي ذات زراعت سان گڏ شڪار سان وابسته رهي. ڪچي ۾ سوئر جو شڪار ڏُڦي سان ڪندڙن کي ڏُڦير چوندا آهن. جڏهن ته منڇر ۾ ڏُڦي سان مڇي ماريندڙ هاڻي رهيا ڪونه آهن، پر جڏهن هئا ته اهي شيخ سڏبا هئا. ڏڦير هندن توڙي مسلمان ۾ ٿين. ٿر ۾ مينگهواڙن جو هڪ پاڙو به ’ڏڦير‘ آهي. ماڇين مان جيڪي ڏُڦي سان سوئر کي مارين، تن کي به ڏُڦير چوندا آهن.

https://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%DA%8F%DA%A6%D9%8A%D8%B1

=حوالو=
ڏنگراج

**ڏنگراچ:** https://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%DA%8F%D9%86%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DA%86 هڪ مسلمان سماٽ ذات آهي. هن ذات وارا سرائيڪي ڳالهائين ٿا. ڏنگراچن جا ڪيترائي ڳوٺ ضلعي نوشهري فيروز ۾ آهن.

= حوالو =
قلات تعلقو

**قلات تعلقو** (Qalat Tahsil) پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي قلات ڊويزن جي ضلعي قلات جو هڪ تعلقو آهي جنھن جو صدر مقام قلات شھر آھي. سال 2023ع جي آدمشماري جي مطابق تعلقي جي آبادي 167,405 آهي.

ھن تعلقي ۾ ٽي سرڪلون، 10 پٽوار (تپا)، 231 مئوزا (ديھون) واقع آهن. انھن مان 136 مئوزن م ٻھراڙيءَ ۽ ھڪ مئوزي ۾ شھري آبادي رھندڙ آھي باقي 94 مئوزن ۾ وسندي نہ آھي. قلات تعلقي ۾ واقع ٻين وسندين ۾ ڳوٺ علي جان، بڊوزئي، نيچارا، مماتاوا، بين چاھه، ڇائو، شھر حاجي ۽ مرگند شامل آهن. ھنن تعلقي ۾ برساتي پاڻي کي جمع ڪرڻ لاء قلات شھر جي اولھه ۾ جبلن اندر ھڪ نئو نلونگ ڊيم پڻ واقع آهي.

## حوالا

زمرو:قلات ضلعو
زمرو:بلوچستان جا تعلقا
زمرو:پاڪستان جا تعلقا
ڪاڪ، طعام

**ڪاڪ** يا **ڪارنو**  پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي قلات ڊويزن جي قلات شھر جو ھڪ مشھور روايتي طعام آھي. جيڪا ھڪ نمڪين يا مٺي ماني آھي. مٺي ماني ٺاھڻ لاء اٽو کير ۽ کنڊ سان ۽ نمڪين ماني ٺاھڻ لاء پاڻي ۽ لوڻ سان ڳوھي ان جو پيڙو ٺاھي 20 منٽن تائين رکبو آهي.  پوء ان پيڙي کي ھٿن سان گول ٺپي ماني وانگر ڦھلائي ھڪ گول لسي پٿر جي چوڌاري رکي ماسيري کل وانگر چاڙهبو آھي. پٿر پورو ان اندر ڍڪجي ويندو آهي.  پوء باھ يا ٽانڊن ڀرسان سر تي رکي تيز تپش ۾  90 منٽن تائين پچائبو آھي. ان کي گول ڦيرائبو رھبو آھي تہ جيئن ھر پاسي کان پچي وڃي. جنھن بعد وڏو سوراخ ڪري ان مان پٿر ڪڍي ڇڏبو آهي اھڙي طرح مٺي يا نمڪين ماني جو گول کوپو کائڻ لاء تيار ٿيندو آهي جنھن مان گرھ پٽي کائبو آهي.

## حوالا
شينئي وارو شوربو

**گئان** يا **شينئي وارو شوربو** پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي قلات ڊويزن جي شھر قلات ۾ گئان مان ٺھندڙ شينئي وارو شوربو ھڪ مشھور طعام آھي جيڪو ماني سان کائبو آهي.

بلوچستان م ڪھو جو وڻ عام آھي جنھن ۾ گئان يا شينئي نالي جھنگلي پستا ٿيندا آهن. ڪھو جي ڪاٺي ٻارڻ جي ڪم ايندي آهي. گئان مان پڪل چونڊي ڪچا ڌار ڪبا آهن. انھن پڪل گائنن کي حمام دستي سان ڪٽي سنھو ڪبو آھي جنھن سان اھي تيل ڇڏڻ شروع ڪندا آهن. انھن ۾ گرم پاڻي ملائي ڳوھڻ سان ان مان تيل نڪرڻ جاري رهندو آھي جيڪو الڳ ٿانو ۾  ڌار ڪبو آھي. ان تيل م ڪٽيل بصرن ۾ مصالحو وجھي داغ ڪبو آھي. ٻئي طرف گئان وارو خشڪ ڦوڳ ٿوري پاڻي ۾ ھٿ سان چڱي طرح ملائي حل ڪري باقي ڦوڳ ڪڍي اھو مڪسچر تيل م داڳيل بصرن ۾ وجھي باھ بند ڪبي آھي تہ جيئن وڌيڪ نہ رڌجي ۽ ان کي کائڻ واري ٿانو ۾ لاھي ماني سان کائبو آهي.

## حوالا
منگوڇر تعلقو

**منگوچر تعلقو** (Mangocher Tahsil) پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي قلات ڊويزن جي ضلعي قلات جو هڪ تعلقو آهي جنھن جو صدر مقام منگوڇر شھر آھي. سال 2023ع جي  آدمشماري جي مطابق تعلقي جي آبادي 80,138 آهي. 

ھتي جي ماڻھن جي اڪثريت لانگو قبيلي وارن جي آھي. ان کان سواءِ ھتي سمالاڻي، لھڙي، خراساني ۽ ڪلوبي قبيلن جا ماڻهو پڻ شامل آهن. ھن تعلقي ۾ جوڊيشل مئجسٽريٽ جي ھڪ عدالت صدر مقام منگوڇر ۾ ۽ ھڪ عدالت خالق آباد م واقع آهي. ھتان جو سڀ کان وڏو عملدار اسسٽنٽ ڪمشنر آھي. ھن تعلقي جو سڀ کان وڏو شھر خالق آباد آھي. ٻين وڏين وسندين ۾ ڪلي مير گوھر خان، غلام جان، ڪرڇاپ ء جوھان شامل آهن. ھن تعلقي م ھڪ سرڪل، ھڪ پٽوار (تپو) ۽ 60 مئوزا (ديھون) واقع آهن. انھن مان 46 مئوزن ۾ ٻھراڙيءَ واري آبادي رھي ٿي ۽ باقي 14 ۾ ڪا بہ وسندي ڪانہ آھي.

## حوالا

زمرو:قلات ضلعو
زمرو:بلوچستان جا تعلقا
زمرو:پاڪستان جا تعلقا
سوراب تعلقو

**سوراب تعلقو** (Soorab Tahsil) پاڪستان جي بلوچستان صوبي جي قلات ڊويزن جي ضلعي شھید سڪندر آباد جو هڪ تعلقو آهي. ھن جو صدر مقام سوراب شھر آھي. سال 2023ع جي آدمشماري جي مطابق تعلقي جي آبادي 95,469 آهي.

ھن تعلقي ۾ ھڪ سرڪل، 6 پٽوار (تپا)، 277 مئوزا (ديھون) واقع آهن. جن مان 270 ۾ ٻھراڙيءَ واري آبادي رھي ٿي باقي 7 ۾ وسندي ڪانہ آھي. ھن تعلقي ۾ واقع وسندين ۾ جيوا، انجيرا، چل باغو، ھٽياري، ڪوئي، ٽوبا، ڊنڊ ۽ بفاگو شامل آهن.

## حوالا

زمرو:بلوچستان جا تعلقا
زمرو:شھيد سڪندر آباد ضلعو
شھيد سڪندر آباد ضلعو

**شھيد سڪندر آباد ضلعو** (Shaheed Sikanderabad District) پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي قلات ڊويزن جو ھڪ ضلعو آهي جنھن جو صدر مقام سوراب شھر آھي. سال 2023ع جي آدمشماري جي مطابق ضلعي جي آبادي 279,038 آهي.  

ھي ضلعو پھرين قلات ضلعي جو سوراب تعلقو ھيو جيڪو پھرين آگسٽ 2017ع تي قلات ضلعي کان الڳ ڪري شھيد سڪندر آباد جي نالي سان نئون ضلعو بڻايو ويو. ھن وقت ھن ضلعي ۾ چار تعلقا؛ سوراب تعلقو، دشت گوران تعلقو، گدڙ تعلقو ۽ شھيد مهر آباد زھري تعلقو آھن.

## تعلقا

## عدالتي نظام
2017 م قلات ضلعي کي ٽوڙي ان مان شھيد سڪندر آباد ضلعو قائم ڪيو ويو پر اڃان ٻنھي روينيو ضلعن جي ضلعي عدالتي ڊويزن ساڳي قلات ضلعي واري آھي. ٻنھي روينيو ضلعن جي وڏي عدالت قلات شھر ۾ واقع ڊسٽرڪٽ ۽ سيشن جج جي ڪورٽ آھي. ان کان سواءِ ھتي ھڪ ايڊيشنل ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن جج، ھڪ جڊيشل مئجسٽريٽ، ھڪ فيملي جج ۽ ھڪ مجلس شورا ۽ ھڪ قاضي جون عدالتون پڻ قلات شھر ۾ ويھن ٿيون. قلات جي تحصيل منگوڇر ۾ ۽ منگوڇر تحصيل جي شھر خالق آباد م ھڪ جوڊيشل مئجسٽريٽ، شھيد سڪندر آباد ضلعي جي سوراب تحصيل م پڻ ھڪ جڊيشل مئجسٽريٽ ۽ ھڪ قاضي جي عدالت ويھي ٿي.

## حوالا

زمرو:بلوچستان جا ضلعا
زمرو:شھيد سڪندر آباد ضلعو
زمرو:جڳھ جو نالو سلجھائپ صفحا
جوھان تعلقو

**جوھان تعلقو** (Johan Tahsil) پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي قلات ڊويزن جي ضلعي قلات جو ھڪ تعلقو آھي جنھن جو صدر مقام جوھان شھر آھي جيڪو ضلعي جي آخري اتر اوڀر پاسي واقع آهي. ھي تعلقو انتظامي طور تي منگوڇر سب ڊويزن ۾ شامل آھي. ھن سب تحصيل ۾ ھڪ سرڪلون، ھڪ پٽوار (تپا)، 63 مئوزا (ديھون) واقع آهن.. انھن مان 42 مئوزن م ٻھراڙيءَ واري آبادي رھندڙ آھي باقي 21 مئوزن ۾ ڪا بہ وسندي ڪانہ آھي

## حوالا

زمرو:قلات ضلعو
زمرو:بلوچستان جا تعلقا
زمرو:پاڪستان جا تعلقا
گازگ تعلقو

**گازگ تعلقو** (Gazg Tehsil] پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي قلات ڊويزن جي ضلعي قلات جو ھڪ تعلقو آھي جنھن جو صدر مقام گازگ شھر آھي جيڪو ضلعي جي ڏکڻ اوڀر ۾ خضدار ضلعي جي حدن لڳ واقع آهي. ھي تعلقو انتظامي طور تي قلات ڊويزن ۾ شامل آھي. ھن تعلقي ۾ ھڪ سرڪل، ھڪ پٽوار (تپا) ۽ 41 مئوزا (ديھون) واقع آهن. انھن مان 28 مئوزن م ٻھراڙيءَ واري آبادي رھندڙ آھي ۽ باقي 13 مئوزن ۾ وسندي ڪانہ آھي..

## حوالا

زمرو:قلات ضلعو
زمرو:بلوچستان جا تعلقا
زمرو:پاڪستان جا تعلقا
گازگ

**گازگ** پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي قلات ڊويزن جي ضلعي قلات جي قلات سب ڊويزن جي گازگ سب تحصيل جو شھر ۽ صدر مقام آھي جيڪو ضلعي جي ڏکڻ اوڀر ۾ خضدار ضلعي جي حدن لڳ واقع آهي. گازگ ڇڊي آبادي وارو جبلن م واقع ھڪ ننڍڙو شھر آھي.

## حوالا
منگوڇر

**منگوڇر** پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي قلات ڊويزن جي ضلعي قلات جي منگوڇر سب ڊويزن جو شھر ۽ صدر مقام آھي جيڪو ضلعي جي آخري اترئين ڀاڱي ۾ واقع آهي. ھن شھر م اسسٽنٽ ڪمشنر جي آفيس ۽ ھڪ جوڊيشل مئجسٽريٽ جي ڪورٽ ۽ ٻيون سب ڊويزنل آفيسون واقع آهن.

## حوالا
خالق آباد

**خالق آباد** پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي قلات ڊويزن جي ضلعي قلات جي منگوڇر سب ڊويزن جو شھر  آھي جيڪو ضلعي جي اترئين ڀاڱي ۾ واقع آهي. خالق آباد سب ڊويزن م آبادي م سڀ کان وڏو شھر آھي. ھتي جوڊيشل مئجسٽريٽ جي ڪورٽ پڻ واقع آهي.

## حوالا
آواران تعلقو

*آواران*  پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي قلات ڊويزن جي ڏاکڻي حصي ۾ واقع ضلعي آواران جي هڪ انتظامي ذيلي ورهاست يا تعلقو آهي. هي تعلقو لڳ ڀڳ **13,075** چورس ڪلوميٽر (**5,048** چورس ميل)  ايراضيءَ تي پکڙيل آهي. سال **2023**ع ۾ آواران تعلقي جي آبادي **45,774** ڄاڻائي وئي، جيڪا 59 وستين ۾ ورهايل آهي. آباديءَ جو لڳ ڀڳ ٻه ٽه (2/3) حصو تعلقي جي انتظامي مرڪز آواران شهر ۾ رهائش پذير آهي، جيڪو علائقي جو انتظامي، سماجي ۽ معاشي سرگرمين جو مرڪز پڻ آهي.

## جاگرافي
تعلقو آواران مڪرَان جي ساحلي جبلن جي سلسلي جي اترئين ڪنارن ۽ مڪران جي مرڪزي جبلن جي سلسلي جي ڍلانن جي وچ ۾ واقع آهي ۽ لڳ ڀڳ **13,075** چورس ڪلوميٽر (13,07,500 هيڪٽر)  ايراضيءَ تي پکڙيل آهي. تعلقي آواران جي ڏکڻ پاسي اورماڙہ تعلقو واقع آهي، جڏهن ته اوڀر ۽ اولهه طرف هي علائقو گشڪور تعلقو کي ٻن حصن ۾ ورهائي ٿو۔ اتر-اولهه پاسي ان جون حدون هوشاب، گووارگو ۽ گچڪ تعلقن سان ملن ٿيون، جڏهن ته اتر ۾ ماشڪئي تعلقو ۽ اوڀر ۾ جهل جهائو تعلقو واقع آهن. هي علائقو گهڻو ڪري غيرآباد، جابلو ۽ ٽڪرين تي ٻڌل آهي، جتي سراسري اوچائي لڳ ڀڳ  آهي. زميني بناوت خشڪ ۽ بنجر نوعيت جي آهي، جتي گهڻو ڪري عارضي وهڪرا (موسمي نديون) ۽ خشڪ سالي کي برداشت ڪندڙ خشڪ مزاج ٻوٽا (Xerophyte) ملن ٿا. سال **2013**ع ۾ آيل زلزلي سبب هن تعلقي ۾ وڏي پيماني تي ڍانچائي نقصان ٿيو، جنهن علائقي جي آبادي ۽ تعميراتي ڍانچي تي گهرو اثر ڇڏيو.

## آبادي

سن 2023ع جي قومي مردم شماري موجب، تحصيل آواران جي ڪُل آبادي 45,774 آهي، جنهن مان 16,994 ماڻهو ڳوٺاڻن علائقن ۾ ۽ 28,870 شهري علائقن ۾ رهن ٿا۔ تحصيل جو انتظامي مرڪز آواران شهر آهي۔
تحصيل ۾ ڪُل 6,471 گهرانا موجود آهن، جن مان 2,486 ڳوٺاڻن علائقن ۾ ۽ 3,985 شهري علائقن ۾ واقع آهن. تحصيل آواران ۾ مجموعي خواندگي جي شرح 42.90٪ آهي، جنهن ۾ مردن جي خواندگي 50.90٪ ۽ عورتن جي 34.92٪ آهي۔ اهي انگ اکر خاص طور عورتن لاءِ تعليم جي ميدان ۾ موجود نمايان عدم مساوات کي ظاهر ڪن ٿا۔

## ٻوليون

آوران تعلقي ۾ بلوچي ٻولي انتهائي غالب حيثيت رکي ٿي، جيڪا لڳ ڀڳ 99.76٪ آبادي ڳالهائي ٿي. ٻين ٻولين ۾ اردو (36 ڳالهائيندڙ، لڳ ڀڳ 0.08٪)، سنڌي ٻولي (23 ڳالهائيندڙ، لڳ ڀڳ 0.05٪) ـ جيڪا هتي خاص طور تي لاسي لهجي (Sindhi جي هڪ ساحلي لهجي) طور ڳالهائي وڃي ٿي ـ ۽ براهوئي ٻولي (22 ڳالهائيندڙ، لڳ ڀڳ 0.05٪) شامل آهن.
هي ڳالهه قابلِ ذڪر آهي ته هتي “سنڌي” مان مراد گهڻو ڪري لاسي لهجو آهي، جيڪو سنڌي ٻولي جو هڪ جداگانہ علائقائي لهجو آهي ۽ خاص طور تي بلوچستان جي ساحلي علائقن ۾ ڳالهائجي ٿو.

## حوالا

زمرو:آواران ضلعو
زمرو:بلوچستان جا تعلقا
زمرو:پاڪستان جا تعلقا
ماشڪئي تعلقو

**ماشڪئي تعلقو** (Mashkai Tahsil) پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي قلات ڊويزن جي ضلعي آواران جو هڪ تعلقو  آھي جنھن جو صدر مقام ماشڪئي شھر آهي. ھن تعلقي جي آبادي 2023ع جي آدمشماري مطابق  45,938 آھي.

## حوالا

زمرو:آواران ضلعو
زمرو:بلوچستان جا تعلقا
زمرو:پاڪستان جا تعلقا
آواران سب ڊويزن

**آواران سب ڊويزن** پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي قلات ڊويزن جي ضلعي آواران جي سب ڊويزن آھي جنھن جو صدر مقام آواران شھر آهي. ھي سب ڊويزن ھڪ تحصيل ۽ ٻن سب تحصيلن تي مشتمل آهي جن ۾ آواران تحصيل، گشڪور سب تحصيل ۽ جھل جائو سب تحصيل شامل آهن. اھا آواران ضلعي جي واحد سب ڊويزن آھي.  ھن تحصيل جي آبادي 2017 جي آدمشماري مطابق 88,880 آھي.

## حوالا

## حوالا
خضدار تعلقو

**خضدار تعلقو** (Khuzdar Tahsil) پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي قلات ڊويزن جي ضلعي خضدار جو هڪ تعلقو آهي جنھن جو صدر مقام خضدار شھر آھي.

## حوالا

زمرو:خضدار ضلعو
زمرو:بلوچستان جا تعلقا
زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زھري تعلقو

**زھري تعلقو** (Zehri Tehsil) پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي قلات ڊويزن جي ضلعيخضدار جو هڪ تعلقو آهي، جنھن جو صدر مقام زھري شھر آھي.
## حوالا

زمرو:خضدار ضلعو
زمرو:بلوچستان جا تعلقا
آرانجي سب تحصيل

**آرانجي سب تحصيل** پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي قلات ڊويزن جي ضلعي  جي هڪ سب تحصيل آهي جنھن جو صدر مقام آرانجي شھر آھي. 
## حوالا

## حوالا
علي گل سانگي

**علي گل سانگي** (14 سيپٽمبر 1952  29 اپريل 2014) سنڌ پاڪستان جو شاعر ، ليکڪ ، سياسي ڪارڪن ، ۽ صحافي هو. سندس اردو ۽ سنڌي شاعري گهڻن ڳائڻن پاران ڳائي وئي جنهن ۾ مهناز ، استاد محمد يوسف ، منظور سخيراڻي ۽ ٻيا شامل هئا.

## حياتياتي
علي گل سانگي 29 اپريل 1952 تي ڳوٺ دودائي ، ضلعي لاڙڪاڻو ، سنڌ ، پاڪستان ۾ هڪ زميندار خاندان ۾ پيدا ٿيو. سندس والد جو نالو روشن علي سانگي هو. هن 1990 ۾ خانگي طور ميٽرڪ پاس ڪئي. هن گريجوئيشن پڻ خارجي اميدوار طور ڪئي. هو 11 سيپٽمبر 1983 ۾ سنڌي مسلمانن جي سانگي قبيلي جو سردار چونڊيو ويو.  هو پنهنجي علائقي جو هڪ مشهور سياسي ۽ سماجي اڳواڻ هو. هن تعلقي ڪائونسل لاڙڪاڻو جو چيئرمين ، يونين ڪائونسل دودائي جو چيئرمين ۽ فتح پور يونين ڪائونسل جي ناظم طور ڪم ڪيو. سياسي طور تي ، هو پاڪستان مسلم ليگ فنڪشنل سان وابسته هو . 

هو هڪ سرگرم صحافي بہ هو، هن روزاني مهراڻ ۾ خدمتون سرانجام ڏنيون ۽ 11 سالن تائين لاڙڪاڻو پريس ڪلب جو صدر رهيو. 

هو هڪ مشهور شاعر هو. هن جي شاعري خاص طور تي سنڌ جي ڳوٺاڻن علائقن ۾ مشهور آهي. هن 18-19 سالن جي عمر ۾ شاعري لکڻ شروع ڪيائين. سندس شاعري ڪلاسيڪل شاعرن جعفر فقير پنهور ۽ مينهل فقير کان متاثر آهي.  سندس وڌيڪ شاعري سنڌي ٻولي ۾ آهي پر هن ڪجهه اردو نظم پڻ لکيا. سنڌ ۽ پاڪستان جي ڪيترن ئي مقبول گلوڪارن جن ۾ مهناز، حميره چنا، استاد محمد يوسف ، سرمد سنڌي ، منظور سخيراني، غلام شبير سمون، عاشق نظاماڻي، فوزيه سومرو، انور وسطڙو، احمد مغل ۽ سنڌ توڙي هند جي تمام گهڻن فنڪارن، فنڪارائن سندس شاعري ڳائي آهي.

علي گل سانگي 29 اپريل 2014 تي ڪراچي ۾ وفات ڪئي ۽ سندس ڳوٺ واري قبرستان ۾ دفن ڪيو ويو. 

## ڪتابَ
علي گل سانگي درجن کن ڪتاب لکيا آهن ، جن ۾ هيٺيان ڪتاب شايع ٿي چڪا آهن. ٻيا ڪتاب اڃا شايع ٿيڻا آهن.  

* پِپر ۾ پينگهه ، ( 1992)
* ڪنڌيءَ نِسريا ڪانهَن ، 1994
* پيرين پنڌ ڪندياس ، 1995 
* نيڻ ڳالهايائن ٿا ، 1997
* گُجر پائي گج ، 1998

## حوالا
 
زمرو:1952ع جون پيدائشون
زمرو:پاڪستاني سياستدان
زمرو:پاڪستاني صحافي
زمرو:سنڌي اديب
زمرو:پاڪستاني شاعر
زمرو:سنڌي شاعر
زمرو:سنڌي ماڻھو
زمرو:سنڌي سياستدان
زمرو:2014ع جون وفاتون
زمرو:2014ع جون فوتگيون
محمد صديق ميمڻ

خان بهادر **محمد صديق ميمڻ** 30 مارچ 1890 - 20 نومبر 1958) حيدرآباد ، سنڌ ، پاڪستان جو تعليمي ماهر ، ليکڪ ۽ سماجي اڳواڻ هو. هن حيدرآباد ۾ سنڌي مسلمان ڇوڪرين جو پهريون اسڪول ”مدرسات البنات“ قائم ڪيو. هو سنڌي مسلم ادبي سوسائٽي ۽ سنڌي مسلم پرنٽنگ پريس جو باني هو. هن ڪجهه متنن جي ڪتابن سميت 15 کان وڌيڪ ڪتاب تصنيف ڪيا. هن 1940 کان 1947 تائين ٽريننگ ڪاليج فار مينز جو پرنسپال رهيو. هن کي عنوان سان نوازيو ويو خان صاحب ۽ خانبھادر  پاران وائسراء برطانوي هندستان جي.

## ٻاراڻو ۽ تعليم
محمد صديق ميمڻ 30 مارچ 1890 ع تي حيدرآباد ، سنڌ ۾ پيدا ٿيو. سندس والد جو نالو محمد يوسف ميمڻ هو. هن ابتدائي تعليم حيدرآباد مان حاصل ڪئي ۽ علي گڑھ مسلم يونيورسٽي مان گريجوئيشن ڪئي. 

## تعاون
محمد صديق ميمڻ جنوري 1931 ۾ حيدرآباد ۾ سنڌي مسلم ادبي سوسائٽي قائم ڪئي.  هن سيڪريٽري طور ڪم ڪيو ۽ پوءِ هن سوسائٽي جو صدر ٿيو. هن سماج جو مقصد سنڌي ادب کي فروغ ڏيڻ ۽ ادبي سرگرمين کي منظم ڪرڻ هو. انهن مقصدن حاصل ڪرڻ لاءِ هن ادبي ڪتاب شايع ڪرڻ لاءِ سنڌي مسلم پرنٽنگ پريس قائم ڪئي. انهي پريس مان ڪيترائي ڪتاب ڇپرايا. هن سماج جي پليٽ فارم تحت هن حيدرآباد جي مسلمان ڇوڪرين لاءِ پهريون سنڌي اسڪول قائم ڪيو. هي اسڪول مدراسات البنات  جي نالي تي رکيو ويو آهي. اهو حيدرآباد جي سڀني مشهور ڇوڪرين جي اسڪولن مان هڪ آهي. هي اسڪول 1 اپريل 1940 تي کوليو ويو هو.  اسڪول جو سنگ بنياد مخدوم غلام حيدر صديقي 25 آگسٽ 1940 ۾ رکيو ۽ مھمان مھمان سائين جي ايم سيد ، جيڪو ان وقت سنڌ جو وزير تعليم ھو.  1953 ۾ هن جي ڪوششن سان مسلم گرلز آرٽس ۽ سائنس ڪاليج پڻ قائم ڪيو ويو.

هن 15 کان وڌيڪ ڪتاب لکيا ڪيا. ڪجهه ھيٺ ڏنل آھن:  

* (ٽن ڏينهن جي سلطنت يا ھارين جي حڪومت)
* (هڪ ادبي تحفا) ، 1932
* (ٻه جلد سنڌي ادب جي تاريخ) ،   1937 ۽ 1938
* (اسلامي نظام تعليم)  ، 1940.
* (سچائي ۽ هرموني) ، 1943
*  ، 1944
* (رياضي جو درسي ڪتاب)  ، 1947
* (فارسي مان ترجمو) ،  1947.
* (پاڪستان جي تاريخ)
* (سنڌ جي تاريخ)
* نفسيات (تعليمي نفسيات)
* (مضمون نويس)
* (ڪامل اڳواڻ) ، 1949
*  ، 1951
* (انگلينڊ جي تاريخ)  ، 1951
*  ، 1951
* جاميٽري

هو مشهور استاد ۽ ايليمينٽري ميٿاميٽڪس ۽ جاميٽري جو ماهر هو. سندس ڪتاب ”انگي حساب“ (رياضيات) ۽ ”جاميٽري“ ڪيترن ئي سالن تائين اسڪول جي نصاب جو حصو هئا. هن 1940 کان 1947 تائين ٽريننگ ڪاليج فار مين حيدرآباد جو پرنسپال طور ڪم ڪيو.

کيس 1946 ۾ سنڌ حڪومت، طرفان سنڌي ادب لاءِ مرڪزي صلاحڪار بورڊ جو ميمبر مقرر ڪيو ويو. 

## اوارڊ
تعليم،  سماجي، ڪمن جي واڌاري لاءِ سندس خدمتن جي اعتراف ۾ کيس برٽش انڊيا جي وائسراءِ طرفان ”خان صاحب“ ۽ پوءِ ”خان بهادر“ (1946) جي لقب سان نوازيو ويو.

## وفات
هو 20 نومبر 1958 ع تي حيدرآباد سنڌ ۾ وفات ڪري ويو. 

## حوالا
 
زمرو:حيدرآباد، سنڌ جا ماڻھو
زمرو:پاڪستاني ليکڪ
زمرو:سنڌي ماڻھو
زمرو:سنڌي اديب
زمرو:1958ع جون فوتگيون
زمرو:1890ع جون پيدائشون
زمرو:سنڌي ليکڪ
آباد ماکنڊ

ڳوٺ **آباد ماکنڊ** يوسي سن، تعلقو قاضي احمد ۽ ضلعي شھيد بينظير آباد (نوابشاھ) جو تمام گهڻو آڳاٽو ۽ قديمي ڳوٺ آھي. ھن ڳوٺ جي باري ۾ جيڪو تاريخي حوالو ملي ٿو سو ان مان اھو ثابت ٿئي ٿو تہ ھن ڳوٺ جي آباد ٿيڻ کان پھرين ھتي کٻڙن جا تمام گهڻا وڻ ھئا ۽ انھن وڻن ۾ ماکيءَ جو مقدار تمام گهڻو ھو، تنھنڪري ھن ڳوٺ تي "ماکنڊ" نالو پيو. 

اھڙي ريت ھن ڳوٺ جي آبادي آھستي آھستي وڌڻ لڳي، جيڪا ھن وقت لڳ ڀڳ 200 گھرن تي مشتمل آھي. ھن ڳوٺ جا ڪجهہ رھاڪو درگاھه لواري شريف سان وابستہ آھن. جڏهن تہ ڪجهہ گھر غوث بھاءُ الدين ذڪريا ۽ ڪجهہ وري پير پاڳاري جا مريد آھن. ھن ڳوٺ جي نالي سان ھڪ ھاءِ اسڪول بہ موجود آھي. جيڪو منھڙو شاخ جي ڀرسان واقع آھي.

ھن ڳوٺ جا وڏڙا: عطا محمد ڏاھري، صيفل خان ڏاھري، محمد سليمان ڏاھري، ساماڻو خان ڏاھري، بخشڻ خان ڏاھري، نورل خان ڏاھري، الھه بخش ڏاھري، ڳھڻو خان ڏاھري، لاکو خان ڏاھري، بچل ڏاھري، پانڌي خان ڏاھري، ڌڻي پرتو ڏاھري، مولوي يار محمد ڏاھري، مولوي نصرالله ڏاھري، محمد عثمان ڏاھري، محمد جمن ڏاھري، خير محمد ڏاھري، لعل محمد ڏاھري، الھه يار ڏاھري، عبدالمجيد ڏاھري وغيره ڳوٺ جا وڏڙا آھن.
## حوالا

زمرو:سنڌ جا ڳوٺ 
زمرو:سنڌ جون ديھون
ڪاٺڙي

**ڪاٺڙي** ضلعي بينظير آباد تعلقو قاضي احمد يونين ڪاؤنسلون سن ديھ آباد ماکنڊ ۾ ھڪ ڳوٺ آهي. هي ڳوٺ مشھور بزرگ مخدوم ابوالحسن ڏاهري نقشبندي جي مقبري کان 2 ڪلوميٽر اولھ طرف آھي.

## حوالا

زمرو:سنڌ جا ڳوٺ
حاڪم علي شاھ بخاري

**سيدحاڪم علي شاھ بخاري** (انگريزي ٻولي:Syed Hakim Ali Shah Bukhari) 
سنڌ ۾ جنم وٺندڙ سنڌ جو ناميارو اديب، محقق، مورخ ۽ قديم آثارن جو ماهر هو. سندس ڪيترائي ڪتاب شايع ٿيل آهن.

## زندگي جو احوال
سيد حاڪم علي شاھ سنڌ جي دادو ضلعو جي دادو تعلقو جي ڳوٺ غلام چانڊيو ۾ 15 فيبروري 1938ع تي سيد حاجن شاھ بخاري جي گهر ۾ پيدا ٿيو. سندس ڇٺيء جو نالو سيد علي اڪبر شاھ هو پر سندس والد اسڪول ۾ نالو حاڪم علي شاھ  لکرايو. هي استاد بخاري جو ننڍو ڀاءُ هو.

## تعليم
هن پرائيمري تعليم ڳوٺ  غلام چانڊيو جي اسڪول مان حاصل ڪئي. هن 1950ع ۾ سنڌي فائنل جو امتحان پاس ڪيو ۽ انگريزي تعليم لاءِ گورنمينٽ هاءِ اسڪول دادوءَ ۾ داخلا ورتائين. هن 1957ع ۾ سنڌ يونيورسٽيءَ مان ميٽرڪ پاس ڪيو. 1968ع ۾ پشاور يونيورسٽي مان آرڪيالاجي ۾ ايم اي ڪيائين.
## نوڪري
اول ڊپٽي ڪمشنر دادوءَ جي آفيس  ۾ ڪلارڪ طور ڀرتي ٿيو. بعد ۾ 1964ع ۾ ڊسٽرڪٽ ڪائونسل هاءِ اسڪول جوهي ءَ ۾ استاد مقرر ٿيو. 1969ع ۾  بحيثيت ’گيلري اسسٽنٽ‘ موهن جو دڙو تي مقرر ٿيو. اهڙيءَ طرح آثار قديمہ کاتي ۾ 29 سال ملازمت ڪري، 14 فيبروري 1998ع ۾ اوڻويهين گريڊ ۾ رٽائر ٿيو.

## خدمتون
حاڪم علي شاھ چيئرمين شهباز ايجوڪيشنل سوسائٽي، صدر دادو آرٽس ڪلب، استاد بخاري اڪيڊمي دادوءَ جو فائونڊر ميمبر، دادو شهري اتحاد جو ميمبر، لال شهباز ڪمپيوٽر اڪيڊمي دادوءَ جي بورڊ آف ڊائريڪٽرس جو ميمبر، سنڌي لئنگئيج اٿارٽيءَ جي بورڊ آف گورنرس جو 2006ع کان ميمبر، سنڌ يونيورسٽي ڄامشوري جي بيورو آف ٽرانسليشن ۽ پبليڪيشنز جي پينل جو ميمبر، بلاول انسٽيٽيوٽ آف هسٽاريڪل ريسرچ نوابشاهه جي بورڊ آف گورنرس جو ميمبر، سنڌي ادبي بورڊ جي بورڊ آف گورنرس جي ميمبر طور به خدمتون سرانجام ڏنيون.
## ڪتاب
(1) Khirthar (English) ENI Pakistan Islamabad as Co-author

(2) سنگيت سنسار (فرهنگ موسيقي شريڪ ليکڪ)

(3) سنڌ جي قديم آثارن جي ڊڪشنري (سنڌي لئنگئيج اٿارٽي، 2008- شريڪ ليکڪ)

(4) آپ بيتي-جگ بيتي (محمد حسين پنهور جي سوانح جو انگريزيءَ مان ترجمو)

(6) Kalhora Period Architecture

(7) Sindh Archives 2006 Author

(8) ڏيهي پرڏيهي ساز (شريڪ ليکڪ، انسٽيٽيوٽ آف سنڌالاجي، ڄامشورو)

(9) تعميرات جي لغت سنڌي لئنگئيج اٿارٽيءَ پاران ڇپائيءَ هيٺ آهي.

## وفات
سيد حاڪم علي شاھ 13 مئي 2021 ع تي وفات ڪري ويو.

## حوالا

زمرو:سنڌي ليکڪ
زمرو:سنڌي شاعر
زمرو:سنڌي شخصيتون
زمرو:1938ع جون پيدائشون
ايس ڪي ڪورائي

صاحب خاتون ڪورائي ولد رضا محمد ڪورائي 
شھيد بينظير آباد جي تعلقي قاضي احمد ۾ جنم ورتائين پاڻ ڪھاڻيڪار ۽ شاعره آھي ان سان  گڏوگڏ پرائمري اسڪول استاد تان 2020 ۾ رٽائرمينٽ ورتي اٿائين

## تعليمي خدمتون.
2018 ۾ قاضي احمد تعلقي جي فيميل پرائمري اسڪولن جي امتحاني ڪاميٽي جي چيئرمين رھي  

بي ڊي ايس قاضي احمد اسڪول جي ھيڊ مسٽريس رھي  

## ڪتاب ۽ لکيل ٻيو مواد.

* چونڊ سنڌي شاعرائن جي چونڊ شاعري (ڪتاب) ۾ شاعري  
* ڪھاڻيون (30)
* نظم(30)
* مضمون(50)
* غزل (400)
* وايون(70)
* چوسٽاءُ(200)
* 

## حوالا
زمرو:سنڌي شاعر
زمرو:سنڌي ليکڪ
زمرو:سنڌي عورتون
زمرو:سنڌي عورت ليکڪائون
مولا تعلقو

**مُولا تعلقو** (Moola Tehsil) پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي قلات ڊويزن جي ضلعي خضدار جو هڪ تعلقو آهي جنھن جو صدر مقام مولا شھر آھي. سال 2023ع جي آدمشماري جي مطابق تعلقي جي آبادي 32,689 آهي.
## حوالا

زمرو:خضدار ضلعو
زمرو:بلوچستان جا تعلقا
زمرو:پاڪستان جا تعلقا
ڳوٺ غلام چانڊيو

**ڳوٺ غلام چانڊيو** (Village Ghulam Chandio) سنڌ جي دادو ضلعو جي دادو تعلقو ۾ هڪ قديم ڳوٺ آهي جيڪو سنڌ درياھ جي ساڄي ڪپ تي آهي. هن ڳوٺ ۾ نامور شاعر استاد بخاري ۽ مورخ حاڪم علي شاھ بخاري جنم ورتو.

## حوالا

زمرو:سنڌ جا ڳوٺ
زاھدہ ڏاھري

زاھدہ ڏاھري 15 مئي 1978 ۾ ضلعي سانگهڙ جي تعلقي شاھپور چاڪر ۾ پيدا ٿي.

زاھدہ سنڌي عورتن جي تنظيم جي مرڪزي صدر رھي چڪي آھي ھن وقت انفارميشن سيڪريٽري طور تي فرض انجام ڏئي رهي آھي 

زاھدہ ھڪ سٺي شاعر بہ آھي 

## حوالو

زمرو:سنڌي ماڻهون
زمرو:سنڌي ماڻهو
زمرو:سنڌي عورتون
زمرو:سنڌي عورت ليکڪائون
زمرو:سنڌي سياستدان
زمرو:سنڌي شخصيتون
زمرو:سنڌي شاعر
ٽانڊاڻو

**ٽانڊاڻو** (انگريزي ٻولي:Glow-worm) جنهن کي کڙکٻيتو پڻ چئبو آهي. هيءُ هڪ قسم جو اڏامندڙ جيت آهي  جنهن جي پٺ يا ڊڍ جي آخر  ۾ سندس کنڀن جي هيٺان اهڙي قسم جو مادو هوندو آهي، جيڪو رات جي وقت اونداهيءَ ۾ چمڪندو آهي. جنهن ڪري روشني نظر ايندي آهي. هيءُ جيت ويهڻ توڙي اڏامڻ وقت کنڀ کوليندو آهي ته روشني نظر ايندي آهي. شاعرن ٽانڊاڻي کي شاعري ۾ علامتي طور خوب ڪم آندو آهي.

## حوالا
لاڙڪاڻو سب ڊويزن

**لاڙڪاڻو سب ڊويزن** پاڪستان جي صوبي سنڌ جي لاڙڪاڻو ڊويزن جي ضلعي لاڙڪاڻي جي سب ڊويزن آھي جنھن جو صدر مقام لاڙڪاڻو شھر آهي. ھن سب ڊويزن م تعلقو لاڙڪاڻو، لاڙڪاڻو شھر شامل آهن.

## حوالا
شھدادڪوٽ سب ڊويزن

**شھدادڪوٽ سب ڊويزن** پاڪستان جي صوبي سنڌ جي لاڙڪاڻو ڊويزن جي ضلعي قمبر شھدادڪوٽ جي سب ڊويزن آھي جنھن جو صدر مقام شھدادڪوٽ شھر آهي. ھن سب ڊويزن ۾ شھدادڪوٽ تعلقو، ميروخان تعلقو، قبو سعيد خان تعلقو ۽ سجاول جوڻيجو تعلقو شامل آهن. اھا ضلعي جي سڀ کان وڏي سب ڊويزن آھي.

## حوالا
وڳڻ

**وڳڻ** پاڪستان جي صوبي سنڌ جي لاڙڪاڻو ڊويزن جي ضلعي قمبر شھدادڪوٽ جي وارھ تعلقي ۾ انڊس ھاء وي تي واقع ھڪ ننڍڙو شھر آھي.

## تاريخ
وڳڻ جو بنياد ڪلهوڙن جي دور ۾ پيو ھو. ايم.ايڇ پنهور پنهنجي مضمون ۾ سن 1701ع کان 1758ع تائين قائم ٿيل ٽن وسندين (جنهن ۾ وارهه به اچي وڃي ٿو). جي باري ۾ لکي ٿو:
”ٿڌ واري زماني جي حرارت ۾ ٿوري تبديلي آئي، ڪجهه گرمي ٿي ۽ ڪلهوڙن پوکي راهي ڏهن لکن ايڪڙن مان وڌائي ٻاويهه لک ايڪڙ تائين پهچائي ۽ ماڻهن جي آبادي 14 لکن مان وڌي وڃي 30 لکن کي رسي. نوان شهر اُسريا، جن ۾ شهدادڪوٽ، قنبر، وارھ، ميهڙ، خيرپور ناٿن شاھ، ميرپور خاص، نئون خدا آباد (هالن جي ڀرسان)، شهدادپور، نوشهروفيروز،  خانڳڙھ (جيڪب آباد)، فتح ڳڙھ، جوهي، دوست علي، رتن ديرو (رتو ديرو) ۽ وڳڻ شامل هئا. “

## حوالا

زمرو:سنڌ ۾ آبادي واري جايون
سچيڏنو ڪلھوڙو

**سچيڏنو ڪلھوڙو **  سنڌ جي ضلعي لاڙڪاڻي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جنھن جي 2017 م آبادي 2089 ھئي. اھا ديھ لاڙڪاڻي تعلقي  جي يونين ڪائونسل نمبر 1 ڪوٺي (يو سي) ۾ واقع آهي.. ھن ديھ م ڳوٺ ڪوٺي واقع آهي.

## حوالا
ذڪريو مھيسر

** ذڪريو مھيسر **  سنڌ جي ضلعي لاڙڪاڻي جي تعلقي لاڙڪاڻي جي يونين ڪائونسل نمبر 1 ڪوٺي (يو سي) ۾ واقع ھڪ ديھ جو نالو آهي  جتي ڳوٺ ذڪريو مھيسر واقع آهي. 2017 جي آدمشماري مطابق ان جي ڪل آبادي 7,461 آهي.

## حوالا
مياڻي نھال

** مياڻي نھال **  سنڌ جي ضلعي لاڙڪاڻي جي لاڙڪاڻي تعلقي جي يونين ڪائونسل نمبر 2 لنڊ (يو سي)  ۾ واقع جڪ ديھ جو نالو آهي جنھن م مياڻي نھال جي نالي سان ھڪ وڏو ڳوٺ واقع آهي. 2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڪل آبادي 9,060  ھئي.

## حوالا
لونگائي (ديھ)

** لونگائي **  سنڌ جي ضلعي لاڙڪاڻي  جي  لاڙڪاڻي تعلقي جي ھڪ يونين ڪائونسل 2 لنڊ (يو سي) جي ھڪ ديھ جو نالو آهي. جتي لونگائي ڳوٺ واقع آهي. يو سي لنڊ پھرين يو سي لونگائي ھئي جنھن جو صدر مقام لونگائي ڳوٺ ھيو پر بعد م  يو سي لنڊ قائم ڪئي وئي جنھن جو صدر مقام لنڊ ڳوٺ کي بڻايو ويو. لونگائي ديھ جي آبادي 2017 جي آدمشماري مطابق 3,746 ھئي.

## حوالا
چاڪر علي (ديھ )

** چاڪر علي **  سنڌ جي ضلعي لاڙڪاڻي جي  تعلقي لاڙڪاڻي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا يو سي 3 ٻيڙو چانڊيو ۾ واقع آهي. ان ديھ  ۾ چاڪر علي نالي ڳوٺ واقع آهي. 2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي آبادي 4،004 ھئي.

## حوالا
رتوڪوٽ ريئتي

** ديھ رتو ڪوٽ ريئتي **  سنڌ جي ضلعي لاڙڪاڻي جي تعلقي لاڙڪاڻي م واقع ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا يو سي 4 رتو ڪوٽ (لاڙڪاڻو) جو حصو آهي. 2017 جي آدمشماري مطابق ان جي ڪل آبادي 711 آهي .

## حوالا
بنڊي

** بِنڊي **  سنڌ جي ضلعي لاڙڪاڻي جي تعلقي لاڙڪاڻي جي  ديھ جو نالو آهي جيڪا يونين ڪائونسل آگاڻي ۾ واقع آهي. 2017 جي آدمشماري مطابق ان جي ڪل آبادي 866 ھئي.

## حوالا
لھڻو سامٽيو

** لھڻو سامٽيو **  سنڌ جي ضلعي لاڙڪاڻي جي لاڙڪاڻي تعلقي جي يونين ڪائونسل نمبر 21 آگاڻي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جنھن ۾ڻڳوٺ لھڻو سامٽيو پڻ واقع آهي 2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڪل آبادي 2,641 آهي.

## حوالا
لنگھ

** لُنگھ**  سنڌ جي ضلعي لاڙڪاڻي جي لاڙڪاڻي تعلقي جي يونين ڪائونسل نمبر 17 رشيد وڳڻ (يو سي) جي ھڪ ديھ جو نالو آهي. 2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڪل آبادي 2,155 آهي.

## حوالا

زمرو:سنڌ جون ديھون
رياض سھيل

**رياض سھيل** يا **رياض سانگي** پاڪستاني صحافي آھي جيڪو بي بي سي اردو جو سينئر نمائندو آھي. رياض سھيل حيدرآباد ۾ 1973ع تي پيدا ٿيا. سندس والد سھيل سانگي پڻ سنڌ جو مشھور صحافي ۽ ڪارڪن رھيو آھي. بي بي سي ۾ ڪم ڪرڻ کان اڳ رياض سھيل روزاني ڪاوش جو سب ايڊيٽر پڻ رھيو. ھن جون خبرون ۽ تجزيا بي بي سي نيوز، بي بي سي اردو، بي بي  سي ھندي، روزاني ڪاوش، ھيرالڊ شايع ٿينديون رھن ٿيون. رياض سھيل کي سنڌ ۽ بلوچستان جي قوم پرست سياست بابت وسيع ڄاڻ آھي. رياض سھيل عليحدگي پسند، پاڪستان ۾ مذھبي ھٿياربند تنظيمن بابت رپورٽون پڻ لکندو آھي. 

## ذاتي زندگي
رياض سھيل يا رياض سانگي 11 سيپٽمبر 1973ع تي حيدرآباد ۾ پيدا ٿيا. سندس والد سھيل سانگي سنڌ جو مشھور ڪارڪن ۽ صحافي آھي. رياض سھيل ايم اي سوشيالاجي جي سند سنڌ يونيورسٽي مان حاصل ڪئي. ھن انٽر سنڌ مسلم ڪاليج حيدرآباد مان پاس ڪئي ۽ ميٽرڪ ماڊل اسڪول سنڌ يونيورسٽي حيدرآباد مان پاس ڪيائين. 

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا صحافي
زمرو:سنڌي صحافي
سکر شھر تعلقو

**سکر شھر تعلقو** پاڪستان جي صوبي سنڌ جي ضلعي سکر جو هڪ تعلقو آهي جنھن جو وقوع ۽ صدر مقام سکر شھر آھي.

## ديھون
ھي تعلقو رڳو ھڪ ديھ تي مشتمل آهي.

## حوالا

زمرو:پاڪستان جا تعلقا
زمرو:سنڌ جا تعلقا
ميردريا خان کوسو

**مير درياخان کوسو** ( 1925 ـ 2006 )

**ميرصاحب**،ملڪ پاڪستان جو جيڪب آباد سنڌ مان ھڪ نالي وارو قومي سياستدان،سماجي اڳواڻ ۽ قبائلي شخصيت ھو.
سندن تعلق بلوچ قوم جي کوسہ قبيلي سان آھي. ميرصاحب جي والد جو نالو مير ميرحسن خان ۽ سندن ڏاڏي جو نالو مير بھادر خان ھو.
1857 ۾ آزادي لاءِ ڪيل جدوجھد جو مجاھد مير دلمراد خان کوسہ (اول) ميرصاحب جو پڙڏاڏو ھو.
مرحوم مير سڪندر خان کوسو ، خانصاحب مير شاھل خان ءِ خانبھادر مير دلمراد خان کوسو (دوم) ميرصاحب جن جا چاچا ھيا.خانصاحب سردار خان کوسو
ميرصاحب جن جو سئوٽ ءِ سھرو ھو.مُلڪي ءِ علائقائي سياسي ءِ سماجي طرح ميرصاحب ءِ سندن خاندان جو معاشري ۾ گھرو ءِ مضبوط اثر رھيو آھي .
ميرصاحب مرحوم نھايت معتبر، شريف النفس ءِ انتھائي قابل احترام شخصيت ھئا. پاڻ 1962 کان 1977 تائين پاڪستان جي قومي اسيمبلي جا ميمبر رھيا.
ميرصاحب 4 نومبر 2006 ڇنڇر ڏينھن ڪراچي ۾ وفات ڪري ويا، کين سندن آبائي ڳوٺ ”دين پور“ جي قبرستان ۾ سپرد خاڪ ڪيو ويو.
مير ميرحسن خان ، مير شفيق صاحب ، مير فداحسين خان ، ميرطارق حسين ، مير خالدحسين ءِ مير انيس الرحمان خان ميرصاحب جا فرزند آھن.
ھن وقت ضلع اندر سياسي طرح متحرڪ شخصيت مير طاھر خان کوسو ميرصاحب مرحوم جو پوٽو آھي.
زمرو:1925ع جون پيدائشون
زمرو:پاڪستاني سياستدان
يو.سي.ڀان

**يو سي ڀان **  يا **ڀان سعيدآباد يونين ڪائونسل**   پاڪستان جي صوبي سنڌ جي حيدرآباد ڊويزن جي ضلعي ڄامشوري جي ھڪ يونين ڪائونسل جنھن جو صدر مقام ڀان سيدآباد شهر آھي.
ڀٽي (شھدادڪوٽ)

**ديھ ڀٽي** (Deh Bhatti) سنڌ جي ضلعي قمبر شھدادڪوٽ جي شھدادڪوٽ تعلقي جي يونين ڪائونسل نمبر-1، يونين ڪائونسل جمالي جي ھڪ ديھه جو نالو آهي جيڪا تپو جمالي م واقع آهي.

ديھ ۾ ڀٽي ذات وارن جي ڳوٺن واقع ھجڻ سبب اھو نالو ڏنو ويو. ھاڻي ڀٽي ذات وارن جي آبادي گھڻي ڀاڱي شھدادڪوٽ شھر ۾ منتقل ٿي چڪي آهي.

## تاريخ
ھن ديھ جو 1882ع واري ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ لعلو ڀٽي ۽ ان کان ڪجهه فاصلي تي ھڪ ٻيو ڀٽين جو ڳوٺ واقع ھيا. ديھ منجھان لاڙڪاڻو ڳڙهي خيرو روڊ گذرندڙ ھيو. ھاڻي ان ديھ ۾ ڳوٺ گل بھار لغاري، ڳوٺ محمد صديق جلباڻي ۽ ڳوٺ ڀنڀو ڀٽي واقع آهن.

## جاگرافي
ھن ديھ سان لڳو لڳ سکر واھ وھي ٿو. ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ ڊکڻ، ديھ جتوئي ۽ ديھ جھرر، اولھ ۾ ديھ ڪلر ۽ ڏکڻ اوڀر ۾ تعلقي ميروخان جي ديھ فتح خان ڌامراھ واقع آهن. لاڙڪاڻي کان ڳڙھي خيرو ويندڙ ھڪ لنڪ روڊ ھن ديھ مان گذري ٿو.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 1,096 ھئي ۽ گھرن جو تعداد 166 ھيو.

## حوالا

زمرو:شهدادڪوٽ تعلقو
زمرو:شهدادڪوٽ تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
تپو جوڻيجو (شھدادڪوٽ)

**تپو جوڻيجو**  پاڪستان جي صوبي سنڌ جي لاڙڪاڻي ڊويزن جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي شھدادڪوٽ تعلقي جو ھڪ تپو آھي جنھن ۾ ديھون واقع آهن. انھن ديھن جا نالا آھن: ديھ ڀرڳڙي، ديھ عيدن جروار، ديھ سنجر ڀٽي، ديھ جوڻيجا ديھ ميڻا

## آبادي
ھن تپي جي  2017 جي آدمشماري مطابق ڪل آبادي 6,733 ھئي جيڪا 1180 خاندانن تي مشتمل ھئي

## حوالا

زمرو:شهدادڪوٽ تعلقو
ڀرڳڙي (شھدادڪوٽ)

**ديھ ڀرڳڙي**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي شھدادڪوٽ تعلقي جي يونين ڪائونسل نمبر 1 جمالي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا تپو جوڻيجو ۾ واقع آهي.
## تاريخ

بورڊ آف روينيو جي ھن ديھ جي 1911ع واري نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ غلام نبي ڀرڳڙي، ڳوٺ محمد خان، ڳوٺ فيض محمد چانڊيو، ھڪ ڀٽين جو ڳوٺ ۽ ھڪ چانڊين جو ننڍڙو ڳوٺ واقع ھيا. ھاڻي ھن ديھ ۾ ڳوٺ غلام نبي ڀرڳڙي، ڳوٺ بيگ محمد ڀرڳڙي ۽ ڳوٺ وڌو ڪلھوڙو معروف آھن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر م ديھ جوڻيجا، ڏکڻ ۾ ديھ مرکنڊ، اولھ م ديھ ميڻا ۽ ديھ عيدن جروار ۽ اوڀر ۾ ديھ سنجر ڀٽي واقع آهن. ھن ديھ مان شھدادڪوٽ ڳڙھي خيرو روڊ ۽ ريلوي لائين گذرندڙ آھي. ديھ جي اولھ م ڀرڳڙي ريلوي اسٽيشن پڻ واقع آهي جيڪا ھاڻي ڦٽل آھي. اتان ھڪ لنڪ روڊ ڳوٺ غلام نبي ڀرڳڙي ويندڙ آھي جنھن جي ڀرسان ڳوٺ سنجر ڀٽي پڻ واقع آهي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 1,093 ھئي ۽ گھرن جو تعداد 212 ھيو.

## حوالا

زمرو:شهدادڪوٽ تعلقو
زمرو:شهدادڪوٽ تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
ڀٽا (شھدادڪوٽ)

**ديھ ڀٽا**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي شھدادڪوٽ تعلقي جي يونين ڪائونسل نمبر 1 جمالي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا تپو جمالي م واقع آهي. ھن ديھ ۾ ڀٽن جو ڳوٺ محمد خان ڀٽو واقع ھجڻ ڪري ڀٽا نالو پيو.

## تاريخ
1935ع واری بورڊ آف روينيو سنڌ جي ديھن واري نقشي جي مطابق ھن ديھ ۾ ٻہ ڳوٺ   واقع ھئا جن مان ھڪ ڳوٺ محمد ڀٽو آھي جيڪو ديھ جي اوڀرندي پاسي نورپور ڊسٽري لڳ واقع ھيو ۽ ٻيو ڳوٺ اولھندي پاسي ڪمال کوکر جي نالي سان واقع ھيو جيڪي اڃان تائين قائم آھن. بعد م قائم ٿيندڙ ڳوٺن ۾ ڳوٺ محمد خان ڀٽو،  ڳوٺ اعتبار بروھي ۽ ڳوٺ باوان خان بروھي شامل آهن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ چوڍيا، اولھ ۾ قبي سعيد خان تعلقي جي ديھ جمالي، اوڀر ۾ ديھ ميڻا ۽ ڏکڻ ۾ ديھ شاھو جمالي واقع آهن. ان جي ڏکڻ واري حد سان لڳولڳ عيدن واھ وھي ٿو.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 2,250 ھئي ۽ گھرن جو تعداد 400 ھيو.

## حوالا

زمرو:شهدادڪوٽ تعلقو
زمرو:شهدادڪوٽ تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
چوڍيا (شھدادڪوٽ)

**ديھ چوڍيا **  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي شھدادڪوٽ تعلقي جي يونين ڪائونسل نمبر 1 جمالي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا تپو جمالي ۾ واقع آهي. 
## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي ديھن واري 1882ع جي نقشي مطابق ھن ۾ ديھ جي ڏکڻ اوڀر ۾ ديھ عيدن جروار واري دنگ لڳ صرف ھڪ ڳوٺ شاھنواز چوڍيو واقع ھيو. ان کان پوء ھن ديھ م نوان ڳوٺ پڻ قائم ٿيا جن م ڳوٺ غلام حيدر جروار ۽ ڳوٺ سھراب بروھي شامل آهن. ڳوٺ شاھنواز چوڍيو تان ھن ديھ تي چوڍيا نالو پيل آهي.

## جاگرافي
ھن ٽڪنڊي ديھ جي اتر ۾ ڳڙهي خيرو تعلقو جي ديھ ملڪ چوڪي ۽ ديھ موچڪي، اوڀر ۾ ديھ عيدن جروار ۽ ڏکڻ ۾ ديھ ڀٽا واقع آهن.  ھن ديھ جي سموري زمين زرعي آھي ۽ مڪمل سروي ٿيل آهي. ديھ جي وچ مان اتر کان ڏکڻ پاسي نورپور ڊسٽري گذري ٿي. ھڪ ٻي شاخ حيدر مائنر پڻ ھن ديھ مان گذري ٿي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺ شاھنواز چوڍيو جي ڪل آبادي 1498 ھئي ۽ گھرن جو تعداد 252 ھيو.

## حوالا

زمرو:شهدادڪوٽ تعلقو
زمرو:شهدادڪوٽ تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
ڊکڻ(شھدادڪوٽ)

**ديھ ڊکڻ**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي شھدادڪوٽ تعلقي جي يونين ڪائونسل نمبر 1 جمالي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا تپو سيال ۾ واقع آهي. 
## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي ديھن واري 1931 واري پراڻي نقشي مطابق ھن ۾ ڳوٺ گرگيج، ڳوٺ شاھ بيگ ڊکڻ، ڳوٺ ڪريمداد جلباڻي، ڳوٺ نظر خان بڙدي، ڳوٺ غوثپور ۽ جوين جو ڳوٺ واقع ھيا. لاڙڪاڻي کان جيڪب آباد روڊ ھن ديھ مان گذرندڙ ھيو. ھاڻي پراڻن ڳوٺن مان ڳوٺ گرگيج، جوين جو ڳوٺ غوثپور ۽ ڳوٺ ڪريمداد جلباڻي غيرمعروف ٿي ويا آھن ۽ ڳوٺ بيگ محمد ڀٽي، ڳوٺ نظر محمد جلباڻي نوان قائم ٿيل آھن.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ سيال ۽ ديھ گوپانگ ، اوڀر ۾ ڳڙهي خيرو تعلقو، ڏکڻ ۾ ديھ ڀٽي ۽ ديھ جتوئي ۽ اولھ ۾ ديھ جھرڙ واقع آهن.  ھن ديھ مان شھداڪوٽ کان جيڪب آباد ويندڙ روڊ ۽ ريلوي لائين گذرندڙ آھي. ھي ديھ مڪمل سروي ٿيل آهي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 1,284 ھئي ۽ گھرن جو تعداد 227 ھيو.

## حوالا

زمرو:شهدادڪوٽ تعلقو
زمرو:شهدادڪوٽ تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
تپو پٺاڻ (شھدادڪوٽ)

**تپو پٺاڻ**  پاڪستان جي صوبي سنڌ جي لاڙڪاڻو ڊويزن جي ضلعي قمبر شھدادڪوٽ جي شھدادڪوٽ تعلقي جو ھڪ تپو آھي جنھن ۾ 4 ديھون واقع آهن. انھن ديھن جا نالا آھن: ديھ چانڊيا، ديھ پٺاڻ، ديھ ڪڙيو صوبدار ۽ ديھ ڪوٽ نبي بخش

## آبادي
ھن تپي جي  2017 جي آدمشماري مطابق ڪل آبادي 17,913 ھئي جيڪا 3,053 خاندانن تي مشتمل ھئي 
| .

## حوالا

زمرو:شهدادڪوٽ تعلقو
تپو ڌڱ(شھدادڪوٽ)

**تپو لغاري** پراڻو نالو **تپو ڌڱ**  پاڪستان جي صوبي سنڌ جي لاڙڪاڻو ڊويزن جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي شھدادڪوٽ تعلقي جو ھڪ تپو آھي.  ھن تپي ۾ پنج ديھون واقع آهن. انھن ديھن جا نالا آھن: ديھ ڌڱ، ديھ لغاري، ديھ ڪلر، ديھ کوسا، ديھ ميروخان.

## آبادي
ھن تپي جي  2017 جي آدمشماري مطابق ڪل آبادي 12,226 ھئي جيڪا 1,971 خاندانن تي مشتمل ھئي 
| .

## حوالا

زمرو:شهدادڪوٽ تعلقو
ڌڱ

**ڌڱ **  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي شھدادڪوٽ تعلقي جي يونين ڪائونسل نمبر 2 لغاري جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا تپو ڌڱ ۾ واقع آهي.

## تاريخ

بورڊ آف روينيو سنڌ جي 1880ع واري ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ ڌڱ، ڳوٺ محمد علي خان کوسو، ڳوٺ گل محمد لانگاھ، ڳوٺ غلام مصطفي خان، ڳوٺ خدابخش مستوئي، ڳوٺ جلال مستوئي ۽ ڳوٺ قادربخش لانگاھ واقع ھيا. ھاڻي اتي ڳوٺ ڌڱ ۽ ڳوٺ گل محمد لانگاھ معروف آھن.

## جاگرافي
ڳوٺ ڌڱ لاڙڪاڻو رتوديرو ھاء وي کان 3 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي ھڪ لنڪ روڊ ذريعي ڳنڍيل آهي. ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ لغاري، اوڀر ۾ ديھ کوسا ۽ تعلقو سجاول جوڻيجو، ڏکڻ ۾ ديھ ڪڙيو صوبدار ۽  تعلقو سجاول جوڻيجو ۽ اولھ ۾ ديھ ڪلھوڙا ۽ ديھ چانڊيا واقع آهن. ھي ديھ زرخيز زرعي زمين واري آھي جيڪا مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي. ڌڱ ڳوٺ جي پاسي ۾ محمد علي مائينر نالي شاخ وھي ٿي. ڳوٺ جي چوڌاري مڇين جا تلاء واقع آهن. ھن ديھ مان ٽانوري شاخ شھدادڪوٽ طرف گذري ٿي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 3,277 ھئي ۽ جيڪا 537 خاندانن تي مشتمل ھئي. ڳوٺ ڌڱ جي آبادي 1937 آھي جيڪا 320 خاندانن تي مشتمل آهي.

## حوالا

زمرو:شهدادڪوٽ تعلقو
زمرو:شهدادڪوٽ تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
چانڊيا (شھدادڪوٽ)

**ديھ چانڊيا**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي شھدادڪوٽ تعلقي جي يونين ڪائونسل نمبر 5 اعتبار خان چانڊيو جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا تپو پٺاڻ ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو جي برٽش انڊيا واري دؤر جي ھن ديھ جي نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ڳوٺ محمد حسن چانڊيو، ڳوٺ اعتبار خان چانڊيو، ڳوٺ حاجي خان مستوئي، ڳوٺ بھادر خان چانڊيو ۽ ھڪ ننڍڙو غيرمعروف ڳوٺ واقع ھيا. انھن پراڻن ڳوٺن مان اعتبار خان چانڊيو ۽ محمد حسن چانڊيو اڃان تائين معروف آھن. ڪجهه نوان ڳوٺ پڻ قائم ٿي چڪا آهن جن ۾ ڳوٺ عيد محمد بروھي، ڳوٺ بختيار بروھي، ڳوٺ فضل محمد بروھي ۽ ڳوٺ الھرکيو بروھي شامل آهن.

## جاگرافي
ھن ديھ ۾ چانڊين جا ڳوٺ ڪثرت ۾ واقع ھيا ان ڪري ان تي چانڊيا نالو پئجي ويو. ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ پٺاڻ ، اوڀر ۾ ديھ ڪلھوڙا، ڏکڻ ۾ ديھ ڪڙيو صوبدار ۽ اولھ ۾ ديھ سيلرا واقع آهن. ھن ديھ مان شھدادڪوٽ رتوديرو روڊ ۽ ٽانوري شاخ گذرن ٿا.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 5,366 ھئي ۽ گھرن جو تعداد 1,046 ھيو.

## حوالا

زمرو:شهدادڪوٽ تعلقو
زمرو:شهدادڪوٽ تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
گھنور

**ديھ گھنور**  سنڌ جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي شھدادڪوٽ تعلقي جي ھڪ ديھ جو نالو آهي جيڪا تپو سندو ۾ واقع آهي.

## تاريخ
بورڊ آف روينيو سنڌ جي ديھن واري 1933ع تائين واري نقشي مطابق ھن ديھ ۾ ھڪ ڳوٺ محمد نواز واقع ھو. ان وقت اھا ديھ تپو شھدادڪوٽ ۾ واقع ھوندي ھئي. ھاڻي ان ديھ ۾ ڳوٺ محمد الياس پنھور واقع آهي.

## جاگرافي
ھن ديھ جي اتر ۾ ديھ مگسي، اوڀر م تعلقو ميروخان جي ديھ ڇوڙي، ڏکڻ ۾ تعلقي ميروخان جي ديھ بھرام ھيٺيون ۽ اولھ ۾ ديھ سندو واقع آهن. ھن ديھ جي زمين زرعي آھي ۽ مڪمل روينيو سروي ٿيل آهي. اوڀر طرف ھن ديھ کان ٿوري فاصلي تي ديھ ڇوڙي مان شھدادڪوٽ قمبر روڊ گذرندڙ آھي.

## آبادي
2017 جي آدمشماري مطابق ھن ديھ جي ڳوٺن جي ڪل آبادي 821 ھئي جيڪا 130 خاندانن تي مشتمل ھئي..

## حوالا

زمرو:شهدادڪوٽ تعلقو
زمرو:شهدادڪوٽ تعلقي جون ديھون
زمرو:قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جون ديھون
تپو شھدادڪوٽ

**تپو شھدادڪوٽ**  پاڪستان جي صوبي سنڌ جي لاڙڪاڻو ڊويزن جي ضلعي قمبر شهدادڪوٽ جي شھدادڪوٽ تعلقي جو ھڪ تپو آھي جنھن ۾ ڪل 3 ديھون واقع آهن. انھن ديھن جا نالا آھن: ديھ ڪوٽ ڪارڙا ، ديھ نورپور ۽ ديھ سيلرا.

## آبادي
ھن تپي جي  2017 جي آدمشماري مطابق ڪل آبادي 16,673 ھئي جيڪا 2,580 خاندانن تي مشتمل ھئي 
| .

زمرو:شهدادڪوٽ تعلقو