open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
يوسف رضا گيلاني

**يوسف رضا گيلاني** (Yusuf Raza Gilani؛ اردو: یوسف رضا گیلانی، پيدائش: 9 جون، 1952ع) هڪ پاڪستاني سياستدان آهي، جيڪو سال 2008ع کان 2012ع تائين پاڪستان جي 16هين وزيراعظم طور خدمت سرانجام ڏنو. هن سال 2024ع ۾ پاڪستان جي سينيٽ جي چيئرمين طور خدمت سرانجام ڏنو. سينيٽ جي چيئرمين طور، يوسف رضا گيلاني 20 مئي 2024ع کان 30 مئي 2024ع تائين پاڪستان جي قائم مقام صدر طور خدمت سرانجام ڏنو، جڏهن صدر آصف علي زرداري پاڪستان کان ٻاهر هو.  گيلاني پاڪستان پيپلز پارٽي جو هڪ تجربي ڪار اڳواڻ آهي ۽ هن وقت پاڪستان پيپلز پارٽي جي سينٽرل ايگزيڪيوٽو ڪميٽي جي وائس چيئرمين طور خدمت سرانجام ڏئي رهيو آهي. سال **2024ع** ۾ سينيٽر چونڊيو ويو، پر سندس عهدو **29** فيبروري، **2024ع** تي ختم ٿي ويو، جڏهن هن پاڪستان جي قومي اسيمبلي جي ميمبر طور حلف کنيو. هن **22** مارچ **2024ع** تي سينيٽ جي سيٽ خالي ڪيو.

ملتان جي هڪ سرائيڪي خاندان ۾ پيدا ٿيندڙ، يوسف گيلاني گورنمينٽ ڪاليج يونيورسٽي، لاهور ۽ پنجاب يونيورسٽي مان سياسي صحافت جي تعليم حاصل ڪئي. سال 1978 ۾، هن پاڪستان مسلم ليگ ۾ شموليت اختيار ڪئي ۽ صدر محمد ضياءُ الحق جي فوجي حڪومت ۾ ڪم ڪيو. گيلاني 1986ع ۾ مسلم ليگ مان استعيفيٰ ڏنو، پوء 1988ع ۾ پاڪستان پيپلز پارٽي ۾ شامل ٿيو. هن بينظير ڀٽو جي ڪابينا ۾ 1989-1990 ۾ سياحت جي وزير طور، 1990-1993 ۾ مقامي حڪومت ۽ ڳوٺاڻي ترقي جي وزير ۽ 1993-1997 ۾ قومي اسيمبلي جي اسپيڪر طور خدمتون سرانجام ڏنيون. گيلاني کي 2001ع ۾ فوجي ڊڪٽيٽر، پرويز مشرف پاران بدعنواني جي الزامن تي گرفتار ڪيو ويو ۽ کيس راولپنڊي جي اڊياله جيل ۾ تقريبن ڇهه سالن تائين قيد ڪيو ويو. 

سال 2008ع جي عام چونڊن کانپوءِ، گيلاني کي پيپلز پارٽي جي سينٽرل ايگزيڪيوٽو ڪميٽي پاران وزيراعظم چونڊيو ويو. افتتاح تي، هن پارلياماني جمهوريت کي مضبوط ڪيو ۽ مشرف خلاف مواخذي جي تحريڪ شروع ڪئي، جيڪو پوء ملڪ مان فرار ٿيڻ تي مجبور ٿيو. وڌيڪ، گيلاني غير موثر پرڏيهي پاليسيون ۽ نيشنلائزيشن جا پروگرام شروع ڪيا ۽ جولاءِ 2010ع ۾ سوات يونيورسٽي قائم ڪئي. عام طور تي هن کي مارچ 2009ع ۾ عدالتي بحران کي ختم ڪرڻ ۽ سڄي ملڪ ۾ ايٽمي توانائي جي منصوبن کي بهتر بڻائڻ جو ڪريڊٽ ڏنو ويندو آهي. جون 2012ع ۾ گيلاني کي سپريم ڪورٽ آف پاڪستان ڪرپشن جي الزامن تي نااهل قرار ڏنو. هو مختصر طور تي، اپريل 2017 تائين، جڏهن سندس نااهلي جو مدو ختم ٿيو، قومي سياست کان ٻاهر رهيو. هو سال 2021ع کان 2022ع تائين پاڪستان جي سينيٽ ۾ اپوزيشن ليڊر هو.

## شروعاتي زندگي ۽ تعليم
## ذاتي زندگي
## سياسي ڪيريئر
## قيد
## پاڪستان جو وزيراعظم
## ڪتاب
## ٻاهريان ڳنڍڻا

*Prime Minister Syed Yousuf Raza Gilani  official Pakistan government site
*Yousaf Raza Gilani – a profile, *[[Daily Times (Pakistan)|Daily Times]]*, 23 March 2008
*Profile: Yousuf Raza Gilani, Syed Shoaib Hasan, *[[BBC News]]*, 17 June 2009

|-

|-

زمرو:يوسف رضا گيلاني
زمرو:ملتان جا سياستدان
زمرو:پاڪستان جا وزيراعظم
زمرو:پاڪستان ريلويز جا وزير
زمرو:پاڪستان جي سينيٽ جا چيئرمين
زمرو:پاڪستان پيپلز پارٽي جا سياستدان
زمرو:پاڪستان جي قومي اسيمبليءَ جا رڪن
زمرو:پاڪستان جي قومي اسيمبلي جا اسپيڪر
زمرو:1952ع جون پيدائشون
زمرو:جيوت ماڻهو
زمرو:ڪراچي جا سياستدان
زمرو:اسلام آباد جا سياستدان
زمرو:پنجاب يونيورسٽي جا شاگر
زمرو:2008ع کان 2013ع تائين جا پاڪستاني ايم اين اي

## حوالا
اسلام قبول ڪندڙ اسلامي عالمن جي فهرست

هي اسلامي عالمن جي فهرست آهي، جيڪا ٻين مذهبن کي ڇڏي مسلمان ٿيا.

* السموال ابن يحيى المغربي
* بلال فلپس
* ٽموٿي ونٽر
* حسين يئي
* حمزه يوسف
* جان محمد بٽ
* جوزف اي بي لمبارڊ
* جوئل هيورڊ
* خالد بلينڪنشپ
* خالد ياسين
* راجر گئروڊي
* ريني گينون
* زيد شاڪر
* سراج وهاج
* شرمين جيڪسن
* صهيب ويب
* عبدالقادر صوفي
* مولانا عبيدالله سنڌي
* عيسي نورالدين (فرٿجوف شون)
* مارٽن لنگز
* مائيڪل وولف
* محمد مارماڊيوڪ پڪٿال
* محمد اسد (ليوپولڊ ويس)
* عبدالهادي عقيلي (آئيوان اگويلي)
* ملڪ الشهباز (مالڪم ايڪس)
* مورس بوڪائي
* نوح ها ميم ڪيلر
* وارث دين محمد

## حوالا

زمرو:اسلامي اسڪالر
مورس بوڪائ

**مورس بوڪائ** (**[[انگريزي ٻولي|انگريزي]]: Maurice Bucaille؛ [[فرانسيسي ٻولي|فرانسيسي]]: Moris Bykaj؛ 19 جولائي، 1920ع - 17 فيبروري، 1998ع**)، فرانسيسي ڊاڪٽر، بنيادي طور تي مشهور ڪتاب، "بائبل، قرآن ۽ سائنس" (**The Bible, The Qur'an and Science**) جي ليکڪ طور تي سڃاتو ويندو آهي.
## حوالا

زمرو:ليکڪ
زمرو:محقق
زمرو:اسلامي ليکڪ
زمرو:اسلام ۽ سائنس
زمرو:اسلام سان لاڳاپيل تڪرار
زمرو:1920ع جون پيدائشون
زمرو:1998ع جون فوتگيون
بلال فلپس

**ابو امينه بلال فلپس** (پيدائش ڊينس بريڊلي فلپس؛ 17 جولاءِ 1947ع) هڪ جميڪا ۾ پيدا ٿيندڙ ڪينيڊين اسلامي عالم ۽ ليکڪ آهي، جيڪو انٽرنيشنل اوپن يونيورسٽي جو باني ۽ چانسلر آهي. هن کي هڪ سلفي عالم طور بيان ڪيو ويندو آهي، جيڪو اسلام جي روايتي، لفظي شڪل جي وڪالت ڪري ٿو.

**ابو امينه بلال فلپس** (پيدائش ڊينس بريڊلي فلپس؛ 17 جولاءِ 1947ع) هڪ جميڪا ۾ پيدا ٿيندڙ ڪينيڊين اسلامي عالم ۽ ليکڪ آهي، جيڪو انٽرنيشنل اوپن يونيورسٽي جو باني ۽ چانسلر آهي. هن کي هڪ سلفي عالم طور بيان ڪيو ويندو آهي، جيڪو اسلام جي روايتي، لفظي شڪل جي وڪالت ڪري ٿو.

**Abu Ameenah Bilal Philips** (born **Dennis Bradley Philips**; July 17, 1947) is a Jamaican-born Canadian Islamic scholar and author who is the founder and chancellor of the International Open University, who lives in Qatar. He has been described as a  Salafi who advocates a traditional, literal form of Islam.

He has written, translated and commented on over 50 Islamic books translated into multiple languages and available online, and has appeared or presented on numerous national and satellite television channels, including Saudi TV, Sharjah TV, Ajman TV, Islam Channel, Huda TV, and Peace TV. 

Throughout his career, Philips has become the subject of many controversies, resulting in him being banned from entering the United Kingdom, Australia, Denmark and Kenya, banned from re-entering Germany, ordered to leave Bangladesh, and deported from the Philippines. He was also named by the US government as an unindicted co-conspirator in the 1993 World Trade Center bombing. Despite restrictions put on him by Western states, his "ideas and activism are important in understanding Salafism" in the West and among the African diaspora.

## حوالا

زمرو:اسلامي اسڪالر
زمرو:اسلامي ليکڪ
زمرو:ليکڪ
زمرو:1946ع جون پيدائشون
محمد مارماڊيوڪ پڪٿال

**محمد مارماڊيوڪ پِڪٿال** (پيدائش نالو: **مارماڊيوڪ وليم پِڪٿال** ؛ 7 اپريل 1875ع 19 مئي 1936) هڪ انگريز اسلامي عالم هو جيڪو 1930ع ۾ قرآن جي انگريزي ترجمي لاءِ مشهور هو، جنهن جو نالو *"شاندار قرآن جي معنيٰ" (The Meaning of the Glorious Koran)* هو. سندس قرآن جو ترجمو انگريزي ڳالهائيندڙ دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ مشهور ۽ استعمال ٿيندڙ ترجمو آهي. عيسائيت کان اسلام قبول ڪندڙ، پڪٿال هڪ ناول نگار هو، جنهن کي ڊي ايڇ لارنس، ايڇ جي ويلز ۽ اي ايم فورسٽر ۽ گڏوگڏ صحافين، سياسي ۽ مذهبي اڳواڻن طرفان ساراهيو ويندو هو. هن 29 نومبر 1917ع تي ناٽنگ هِل، اولهه لنڊن ۾ مسلم ادبي سوسائٽي ۾ 'اسلام ۽ ترقي' تي تقرير ڏيڻ کان پوءِ ڊرامائي انداز ۾ اسلام قبول ڪرڻ جو اعلان ڪيو.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
*Marmaduke Pickthall: a brief biography by Sheikh Abdal Hakim Murad
*Quran Archive The Meaning of The Glorious Koran; An Explanatory Translation, *Alfred A. Knopf*, New York, First Edition (1930).
*Online Quran Project includes the Qur'an translation by Marmaduke Pickthall.
*Web based Quran Search application Based on the translation from Marmaduke Pickthall.
*A biography of Marmaduke William Pickthall
*
* Pickthall, the Woking Muslim Mission, and his views about Lahore Ahmadiyya leaders

             
زمرو:اسلامي ليکڪ
زمرو:انگريز اديب
زمرو:انگريزي اديب
زمرو:برطانيه ۾ اسلامي عالم
زمرو:قرآن جو ترجمو ڪندڙ
زمرو:انگريز مسلمان عالم اسلام
زمرو:20هين صدي جا مسلمان عالم
زمرو:قرآن جو انگريزي ۾ ترجمو ڪندڙ
زمرو:1875ع جون پيدائشون
زمرو:1936ع جون فوتگيون
زمرو:انگريز مستشرق
زمرو:هيرو، لنڊن جا ماڻهو
زمرو:انگريز اڳوڻا عيسائي
زمرو:بروڪ وڊ قبرستان ۾ مدفون
زمرو:عيسائيت کان اسلام قبول ڪندڙ
زمرو:هيرو اسڪول ۾ تعليم يافته ماڻهو
زمرو:اينگليڪن ازم کان اسلام قبول ڪندڙ
زمرو:پهرين عالمي جنگ جا برطانوي فوجي اهلڪار
فادوتس

**فادوتس** (Vaduz؛ اچار: Fadots) ليختنسٽائن جي گاديءَ جو هنڌ ۽ قومي پارليامينٽ جي سيٽ آهي. ڳوٺ جيڪو رائن جي ڪناري تي واقع آهي، ان ۾ 5,696 رهواسي آهن. فادوتس جو سڀ کان نمايان نشان فادوتس قلعو آهي. اهو هڪ ٿلهي ٽڪريءَ جي چوٽيءَ تي واقع آهي. اها ليختنسٽائن جي شهزادا ۽ ليختنسٽائن جي شاهي خاندان جو گهر آهي. ڳوٺ جو خاص فن تعمير، جهڙوڪ سينٽ فلورين چرچ، گورنمنٽ هائوس، ڳوٺ جي هال، قومي آرٽ گيلري ۽ ميوزيم، کي لينڊمارڪ طور پڻ ڏيکاريو ويندو آهي. جئين ته فادوتس بين الاقوامي طور تي ليختنسٽائن ​​۾ سڀ کان وڌيڪ مشهور آبادي آهي، اها ملڪ جي سڀ کان وڏي آبادي نه آهي ۽ پاڙيسري ڳوٺ "شان" (Schaan) جي آبادي هن کان وڏي آهي.

**Vaduz** (;  or ; High Alemannic pronunciation: []) is the capital of Liechtenstein and also the seat of the national parliament. The village, which is located along the Rhine, has 5,696 residents. The most prominent landmark of Vaduz is Vaduz Castle, perched atop a steep hill overlooking the village. It is home to the reigning prince of Liechtenstein and the Liechtenstein princely family. The village's distinctive architecture is also displayed in landmarks such as the Cathedral of St. Florin, Government House, Village Hall, the National Art Gallery, as well as the National Museum. Although Vaduz is the best-known village in the principality internationally, it is not the largest; neighbouring Schaan has a larger population.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:فادوتس
زمرو:يورپ
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:ليختنسٽائن
زمرو:يورپ ۾ راڄڌانيون
زمرو:ليختنسٽائن ۾ شهر
ليخينسٽائن ۾ تعليم

ليچينسٽائن ۾ تعليمي نظام سوئٽزرلينڊ جي سوئس تعليمي نظام سان ملندڙ جلندڙ آهي.

ليخينسٽائن جي خواندگي جي شرح 100 سيڪڙو آهي. 

## حوالا

زمرو:ليختنسٽائن
زمرو:يورپ ۾ تعليم
حسين يئي

**داتو شيخ حسين يي** (**Datu Sheikh Hussain Yee؛** پيدائش: 1950ع)، شيخ حسين يي جي نالي سان پڻ سڃاتو وڃي ٿو، ملائيشيا جو هڪ چيني مسلمان عالم آهي. هن هڪ عالمي سطح تي تسليم ٿيل خطيب ۽ مقامي ۽ بين الاقوامي پليٽ فارم تي ڪميونٽي جو ليڊر پڻ آهي. هو فلاحي اداري، الخادم **(Al-Khadeem)** جو باني ۽ صدر آهي ۽ ساڳئي وقت، جاپان حلال فائونڊيشن جي صلاحڪار طور پڻ ڪم ڪري ٿو.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:اسلامي اسڪالر
زمرو:اسلامي شخصيتون
زمرو:1950ع جون پيدائشون
زمرو:1958ع جون پيدائشون
السموال ابن يحيى المغربي

**السموأل ابن يحيى المغربي** (عربي: السموأل بن يحيى المغربي؛ 1130ع - 1180ع)، جيڪو عام طور تي **سماوال المغربي** جي نالي سان مشهور آهي، هڪ رياضي دان، فلڪيات دان ۽ طبيب هو. مراڪش جي هڪ يهودي خاندان ۾ پيدا ٿيو، هن پنهنجي پيءُ جي ناراض ٿيڻ جي ڊپ کان ڪيترن سالن تائين اسلام قبول ڪرڻ کي لڪايو، پوءِ 1163ع ۾ هڪ خواب ۾ کيس ائين ڪرڻ لاءِ چوڻ کانپوءِ کليل طور تي اسلام قبول ڪيو. سندس پيءُ مراڪش جو هڪ ربي (يهودي عالم) هو جنهن جو نالو "يهودا بن ابون" هو.
## حوالا

زمرو:طبيب
زمرو:ماھر طب
زمرو:رياضي دان
زمرو:فلڪيات دان
زمرو:اسلامي اسڪالر
زمرو:اسلامي شخصيتون
محمد اسد

**محمد اسد** (پيدائشي نالو: ليوپولڊ وئس؛ 2 جولاءِ 1900ع - 20 فيبروري 1992ع) هڪ آسٽرو-هنگريائي مسلمان همه دان (Polymath) جديد يوڪرين ۾ پيدا ٿيو. هن هڪ صحافي، سياح، ليکڪ ۽ سفارتڪار طور ڪم ڪيو.

زمرو:اسلامي ليکڪ
بوسان

**بوسان** (انگريزي: Busan؛ ڪورين: 부산)، سرڪاري طور تي بوسان ميٽروپوليٽن سٽي، ڏکڻ ڪوريا جو، سال 2024ع تائين 33 لک کان وڌيڪ آبادي سان، سيئول کانپوءِ ٻيو نمبر سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر آهي.  اهو ڏکڻ ڪوريا جي ڏکڻ اوڀر علائقي جو اقتصادي، ثقافتي ۽ تعليمي مرڪز آهي. ان جي بندرگاهه ڏکڻ ڪوريا جو مصروف ترين ۽ دنيا جو ڇهون نمبر مصروف ترين علائقو آهي. آس پاس جو "ڏکڻ اوڀر سامونڊي صنعتي علائقو"، جن ۾ السان، ڏکڻ گيونگسانگ، ڊائيگو ۽ اتر گيونگسانگ ۽ ڏکڻ جيولا جا حصا شامل آهن، ڏکڻ ڪوريا جو سڀ کان وڏو صنعتي علائقو آهي. بندرگاهه ٽرئفڪ جي وڏي مقدار  ۽ **10** لک کان وڌيڪ شهري آبادي، بوسان کي، سائوٿمپٽن سسٽم آف پورٽ-سٽي درجه بندي استعمال ڪندي، هڪ وڏو بندرگاهه شهر بڻائي ٿي. 2025ع تائين بوسان جي بندرگاهه ڪوريا جي هڪ بنيادي بندرگاهه ۽ دنيا جي ڇهن نمبر تي وڏي ڪنٽينر پورٽ آهي.

بوسان شهر 15 وڏي انتظامي ضلعن ۽ هڪ ڪائونٽي ۾ ورهايل آهي. انهن جي مجموعي آبادي تقريبن 36 لک آهي ۽ مڪمل ميٽروپوليٽن علائقي ۽ ڏکڻ اوڀر سامونڊي صنعتي علائقي جي آبادي تقريبن 80 لک آهي. شهر جا سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقا، نڪڊونگ ۽ سوئيونگ دريائن جي وچ ۾، ڪيترن ئي تنگ وادين ۾ آهن، جبل اڪثر ضلعن کي الڳ ڪن ٿا. نڪڊونگ درياءَ ڪوريا جو سڀ کان ڊگهو درياهه آهي ۽ هيونڊائي ساحل پڻ ملڪ جو سڀ کان وڏو ساحل آهي.  

بوسان بين الاقوامي ڪنوينشنن جو مرڪز آهي، سال 2005ع ۾ APEC سربراهي اجلاس جي ميزباني ڪيو. اهو ڪوريا ۾، 2002ع جي ايشيائي راندين ۽ فيفا ورلڊ ڪپ جي ميزباني ڪرڻ کان پوءِ، راندين جي ٽورنامنٽ جو مرڪز پڻ آهي. اهو دنيا جي سڀ کان وڏي ڊپارٽمينٽل اسٽور، شنسيگي سينٽم سٽي جو گهر آهي. بوسان کي، ڊسمبر، 2014ع ۾ "فلم جي شهر" جي طور تي، يونيسڪو تخليقي شهرن جي نيٽ ورڪ ۾ شامل ڪيو ويو. 

## نالو
## تاريخ
## جاگرافي
## انتظام ۽ سياست
## بنيادي ڍانچو
## معيشت
## ٽرانسپورٽ
## تعليم
## صحت جي سار سنڀال
## ثقافت
## بين الاقوامي تعلقات

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:بوسان
زمرو:ڏکڻ ڪوريا
زمرو:بندرگاهه وارا شهر
زمرو:ڏکڻ ڪوريا ۾ شهر
زمرو:ڏکڻ ڪوريا ۾ آباد ساحلي هنڌ
زمرو:ايشيا جا بندرگاهه وارا شهر
سوزهو

**سوزهو (Suzhou)** چين جي ڏکڻ واري صوبي، جيانگسو ۾ هڪ وڏو پريفيڪچر سطح جو شهر آهي. اهو يانگزي ڊيلٽا ميگالوپولس جو حصو آهي.

سال 514 ق.م ۾ قائم ڪيل، سوزهو اوڀر هان خاندان جي دور ۾، گهڻو ڪري اتر چين کان هان چيني ماڻهن جي لڏ پلاڻ جي ڪري، تيزي سان سائيز ۾ وڌيو. ڏهين صدي کان وٺي، اهو هڪ اهم معاشي، ثقافتي ۽ تجارتي مرڪز رهيو آهي،  انهي سان گڏ اها دنيا جو سڀ کان وڏو غير گاديءَ وارو شهر هو، جيستائين شنگھائي هن کان لڳ ڀڳ 1850ع ۾ اڳتي نه وڌي ويو.   1978ع ۾ معاشي سڌارا شروع ٿيڻ کان وٺي، 35 سالن ۾ سوزهو 14 سيڪڙو جي جي ڊي پي جي واڌ جي شرح حاصل ڪئي.   سال 2023ع ۾، سوزهو ۾ 50 لک رجسٽرڊ رهواسي هئا.  نيچر انڊيڪس 2024ع جي مطابق، سوزهو کي سائنسي پيداوار جي لحاظ کان 42 وڏي شهرن مان هڪ جي طور تي درج ڪيو ويو آهي.  هي شهر يونيورسٽين جو گهر آهي، جن ۾ سوچو يونيورسٽي، سائنس ۽ ٽيڪنالاجي جي سوزهو يونيورسٽي، زيان جيائوتونگ-ليورپول يونيورسٽي ۽ چانگشو انسٽيٽيوٽ آف ٽيڪنالاجي شامل آهن.  

شهر جي سياحتي هنڌن ۾ واهون، پٿر سان ٺهيل پل، پگوڊا ۽ باغ شامل آهن. هانگزو سان گڏ، ان کي ڪڏهن ڪڏهن زمين تي جنت طور بيان ڪيو ويندو آهي. سوزو جي ڪلاسيڪل باغن کي سال 1997ع ۽ 2000ع ۾ يونيسڪو جي عالمي ورثي جي ماڳن جي فهرست ۾ شامل ڪيو ويو.   

## نالا
During the Zhou dynasty, a settlement known as Gusu after nearby Mount Gusu () became the capital of the state of Wu. From this role, it also came to be called Wu as well. In 514BC, King Helü of Wu established a new capital nearby at Helü City and this grew into the modern city. During the Warring States period, Helü City continued to serve as the local seat of government. From the areas it administered, it became known as Wuxian (. "Wu County") and Wujun ("Wu Commandery"). Under the Qin, it was known as Kuaiji after its greatly enlarged commandery, which was named for the reputed resting place of Yu the Great near modern Shaoxing in Zhejiang.

The name "Suzhou" was first officially used for the city in AD 589 during the Sui dynasty. *Su* ( or ) in its name is a contraction of the old name Gusu. It refers to "Satisfied place" in the Old Yue language. The *zhou*  originally meant something like a province or county (cf. Guizhou), but often came to be used metonymously for the capital of such a region (cf. Guangzhou, Hangzhou, etc.). Suzhou is the Hanyu Pinyin spelling of the Putonghua pronunciation of the name. Prior to the adoption of pinyin, it was variously romanized as Soo-chow, Suchow, or Su-chow.
## تاريخ
## جاگرافي
## انتظامي ورهاستون

## آباديات

## معيشت
## ٽرانسپورٽيشن

## تعليم

## رانديون

## ثقافت
## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
*Economic profile: 

*Official Resource  for English-speaking travelers
*Official website for Suzhou's municipal government
*Suzhou city guide with open directory (Jiangsu Network)

زمرو:سوزهو
زمرو:جئانگسو صوبو
زمرو:چين جا شھر
ڪارل ولهيلم شيلئ

**ڪارل ولهيلم شيلئ** (Carl Wilhelm Sheele؛ جرمن ٻولي: Karl؛ سويڊش: Karl؛ 9 نومبر، 1742 - 21 مئي، 1786) هڪ جرمن-سويڊش فارماسيوٽيڪل ڪيميادان هو.   

شيلئ آڪسيجن دريافت ڪيو هو، پر جوزف پريسٽلي، جنهن پوء دريافت ڪيو، پنهنجي دريافت پهرين شايع ڪئي. شيلئ ٻين عنصرن جي سڃاڻپ ڪئي، جنهن ۾ مولبڊينم، ٽنگسٽن، بيريم، نائٽروجن ۽ ڪلورين شامل آهن. شيلئ نامياتي تيزاب ٽارٽارڪ ايسڊ ، آڪسالڪ ايسڊ ، يورڪ ايسڊ ، ليڪٽڪ ايسڊ ۽ سائٽرڪ ايسڊ ۽ هائيڊروفلورڪ ايسڊ، هائيڊروسيانڪ ايسڊ ۽ آرسينڪ تيزاب پڻ دريافت ڪيو.  هن پنهنجي سڄي زندگي سوئيڊش جي مقابلي ۾ جرمن ٻولي ڳالهائڻ کي ترجيح ڏني، ڇاڪاڻ ته سوئيڊن جا فارماسسٽن ۾ جرمن عام طور تي ڳالهائي ويندي هئي.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

*
*
*Scheele, ''Chemical Observations and Experiments on Air and Fire'' (1780 translation)
*Excerpts from the Chemical Treatise on Air and Fire
*
*''Carl Wilhelm Scheele's d. Königl. Schwed. Acad. d. Wissenschaft Mitgliedes, Chemische Abhandlung von der Luft und dem Feuer'' in German (source of an above lab equipment image)
*
*
*
* 

زمرو:ولهيلم شيلئ
زمرو:سائنسدان
زمرو:جرمن ليکڪ
زمرو:ڪيميا دان
زمرو:جرمن شخصيتون
زمرو:سوئيڊن
زمرو:1742ع جون پيدائشون
زمرو:1786ع جون فوتگيون
زمرو:1742 جي پيدائشون 
زمرو:1786ع جي فوتگيون 
زمرو:18هين صدي جا جرمن ڪيميادان 
زمرو:18هين صدي جا جرمن مرد ليکڪ زمرو:18هين صدي جا سوئيڊش ليکڪ 
زمرو:ڪيميائي عنصرن جا دريافت ڪندڙ زمرو:رائل سويڊش اڪيڊمي آف سائنسز جا ميمبر 
زمرو:اسٽرالسنڊ جا ماڻهو 
زمرو:سوئيڊش پوميرئنيا جا ماڻهو 
زمرو:سوئيڊش جرمن مهاجر سوئيڊن ڏانهن زمرو:زهر ڏيڻ سان موت 
زمرو:سوئيڊش ڪيميادان 
زمرو:سويڊش فارماسسٽ 
زمرو:ناياب زميني ڌاتون دريافت ڪندڙ سائنسدان زمرو:جرمن نسل جا سوئيڊش ماڻهو
سوانٽئ آرينيئس

**سوانتئ آگسٽ آرينيس (Svante August Arrhenius** ؛ , ؛ سويڊش: Sa؛ 19 February 1859 – 2 October 1927) هڪ سويڊش سائنس دان هو. بنيادي طور تي هڪ طبيب، پر اڪثر ڪري ڪيميادان جي طور تي سڃاڻو ويندو آهي، آرينيس علم طبيعي ڪيميا جي بانين مان هڪ هو. سال 1903ع ۾، هن کي ڪيميا ۾ نوبل انعام مليو، جيڪو پهريون سوئيڊش نوبل انعام يافته بڻيو. سال 1905ع ۾، هو نوبل انسٽيٽيوٽ جو ڊائريڪٽر ٿيو، جتي هو پنهنجي موت تائين رهيو. 

آرينيس پهريون شخص هو جنهن طبيعي ڪيميا جي اصولن کي استعمال ڪندي اندازو لڳايو ته ڪيتري حد تائين فضا جي ڪاربن ڊاءِ آڪسائيڊ ۾ اضافو ڌرتيء جي وڌندڙ مٿاڇري جي گرمي پد لاءِ ذميوار آهي. سندس ڪم جديد موسمياتي سائنس جي ظهور ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو.  1960ع جي ڏهاڪي ۾، چارلس ڊيوڊ ڪيلنگ قابل اعتماد طور تي هوا ۾ موجود ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ جي سطح کي ماپيو، جنهن مان ظاهر ٿيو ته اها وڌي رهي آهي ۽ گرين هائوس مفروضي جي مطابق، اها اهم عالمي گرمي پد جو سبب بڻجڻ لاءِ ڪافي هئي. 

آرينيس مساوات، آرينيس ايسڊ، آرينيس بيس، قمري گڙهه آرينيس، مارٽين گڙهه آرينيس،  آرينيس فجيليٽ جو جبل، ۽ اسٽاڪهوم يونيورسٽي ۾ آرينيس ليبز کي سائنس ۾ سندس تعاون جي ياد ۾ اهو نالو ڏنو ويو.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:ڪيميا دان
زمرو:سائنسدان
زمرو:نوبل انعام يافته
زمرو:سويڊن جي شخصيتون
زمرو:علم ڪيميا ۾ نوبل انعام کڻندڙ
زمرو:1859ع جون پيدائشون
زمرو:1927ع جون فوتگيون
آراڪاٽاڪا

**اراڪاٽاڪا،** عام طور تي "ڪٽاڪا" جي نالي سان سڏيو ويندو آهي، ڪولمبيا جي ڪيريبين علائقي ۾ ميگڊالينا ڊپارٽمينٽ ۾ واقع هڪ شهر ۽ ميونسپلٽي آهي. اراڪاٽاڪا هڪ دريا جي ڪناري تي ٺهيل شهر آهي جيڪو 1885 ۾ قائم ٿيو. هي شهر ساڳئي نالي جي هڪ ننڍڙي ندي، اراڪاٽاڪا ندي جي ڪناري تي واقع آهي، جيڪا ويجهي سيرا نيواڊا ڊي سانتا مارتا جبلن جي سلسلي مان وهندي، ڪيريبين سمنڊ جي هڪ ڍنڍ، سينگا گرانڊي ڊي سانتا مارتا ۾ وهندي آهي. آراڪاٽاڪا ڊپارٽمينٽ جي گاديءَ واري هنڌ سانتا مارٽا جي ڏکڻ ۾ 80 ڪلوميٽر (50 ميل) جي مفاصلي تي آهي. هي شهر نوبل ادب م نوبل انعام کٽيندڙ، گبريل گارشيا مارڪيز جي جنم ڀومي طور مشهور آهي.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:ڪولمبيا
زمرو:ڏکڻ آمريڪا جا شهر
توتوري پريفيڪچر

**توتوري پريفيڪچر** (鳥取県، ٽوٽوري-ڪين) جاپان جو هڪ پريفيڪچر آهي، جيڪو هونشو ٻيٽ تي  چوگوڪو ريجن ۾ واقع آهي. توتوري پريفيڪچر **5,38,525** (2023) جي آبادي سان، جاپان جو سڀ کان گهٽ آبادي وارو پريفيڪچر آهي ۽ ان جو جاگرافيائي علائقو **3,507** چورس ڪلوميٽر (**1,354** چورس ميل) آهي. توتوري پريفيڪچر اولهه ۾ شيمانئ پريفيڪچر، ڏکڻ-اولهه ۾ هيروشيما پريفيڪچر، ڏکڻ ۾ اوڪاياما پريفيڪچر ۽ اوڀر ۾ هيوگو پريفيڪچر سان ملي ٿو.

توتوري شهر پريفيڪچر جو گاديءَ جو هنڌ ۽ ٻين وڏن شهرن، يوناگو، ڪورايوشي ۽ ساڪائي ميناتو سان گڏ، سڀ کان وڏو شهر آهي. توتوري پريفيڪچر ۾ توتوري ريتي جا ٽڪرا، جاپان ۾ ريتي جي ٽڪرين جو سڀ کان وڏو نظام ۽ ڊائيسين جبل، چوگوڪو جبلن ۾ سڀ کان اچي چوٽي آهن.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:توتوري پريفيڪچر
زمرو:چوگوڪو ريجن
زمرو:جاپان جا پريفڪچر
زمرو:چوگوڪو ريجن جا پريفيڪچر
نارا پريفيڪچر

**نارا پريفيڪچر** (جاپاني:奈良県، نارا-ڪين) جاپان جو هڪ پريفيڪچر آهي جيڪو هونشو ٻيٽ تي ڪانسائي ريجن جو حصو آهي. **2020**ع تائين پريفيڪچر جي آبادي **13,21,805** هئي. ۽ هن جو جاگرافيائي رقبو **3,691** چورس ڪلوميٽر (**1,425** چورس ميل) آهي. نارا پريفيڪچر جي اتر ۾ ڪيوٽو پريفيڪچر، اتر-اولهه ۾ اوساڪا پريفيڪچر، ڏکڻ-اولهه ۾ واڪاياما پريفيڪچر ۽ اوڀر ۾ مائي پريفيڪچر سان حدون ملن ٿيون.

نارا شهر پريفيڪچر جو گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر آهي. ٻئي وڏي شهرن ۾ ڪيشي هارا، ايڪوما ۽ ياماتوڪو شامل آهن. نارا پريفيڪچر جاپان جي پيسفڪ سمنڊ واري ساحل تي ڪيئي جزيري نما جي مرڪز ۾ واقع آهي ۽ خشڪي سان بند اٺ پريفيڪچرن مان هڪ آهي. نارا پريفيڪچر کي جاپان جي ڪنهن به ٻئي پريفيڪچر جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ يونيسڪو عالمي ورثي جا ماڳ رکڻ جو اعزاز حاصل آهي.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:نارا پريفيڪچر
زمرو:ڪانسائي ريجن
زمرو:جاپان جا پريفڪچر
واھه ڪينٽ ريلوي اسٽيشن

**واهه ڪينٽ ريلوي اسٽيشن** (انگريزي: Wah Cantonment Railway Station؛اردو ۽ پنجابي: واہ کینٹ ریلوے اسٹیشن) پاڪستان جي پنجاب صوبي جي راولپنڊي ضلعي جي واھه شهر جي ويجهو واهه ڪينٽونمينٽ علائقي ۾ واقع آهي.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

زمرو:واهه ڪينٽ
زمرو:راولپنڊي ضلعي جا ريلوي اسٽيشن
زمرو:ڪراچي-پشاور لائين ML-1 جا اسٽيشن
خانيوال- وزيرآباد برانچ لائين

**خانيوال-وزيرآباد برانچ لائين** (اردو ۽  پنجابي: خانیوال-وزیرآباد فرعی ریلوے خط) پاڪستان ۾ ڪيترن ئي برانچ لائينن مان هڪ آهي، جيڪا پاڪستان ريلوي پاران هلائي ۽ سنڀالي ويندي آهي. هي لائين خانيوال جنڪشن ريلوي اسٽيشن کان شروع ٿئي ٿي ۽ وزيرآباد جنڪشن ريلوي اسٽيشن تي ختم ٿئي ٿي. انهن ٻنهي جنڪشنن جي وچ ۾ 30 ريلوي اسٽيشنون آهن. ريلوي لائين جي ڪل ڊيگهه 325 ڪلوميٽر (202 ميل) آهي. هي لائين اهم آهي ڇاڪاڻ ته اها فيصل آباد کي ملڪ جي ٻين حصن سان ريل ذريعي ڳنڍي ٿي. خانيوال-وزيرآباد برانچ لائين کي اصل ۾ نارٿ ويسٽرن اسٽيٽ ريلوي جي تحت "وزيرآباد-ملتان ريلوي" نالو ڏنو ويو هو. ريلوي لائين لاءِ سروي 1892ع ۾ شروع ٿيو. وزيرآباد-لائل پور سيڪشن جي تعمير 1894ع ۾ شروع ٿي ۽ 1896ع ۾ کولي وئي. لائلپور-ملتان سيڪشن جي تعمير ايندڙ سال شروع ٿي ۽ 1899ع ۾ کولي وئي. 

## اسٽيشنون
هن ريلوي لائين تي اها ريلوي اسٽيشنون آهن:
## حوالا

زمرو:خانيوال-وزيرآباد برانچ لائين
زمرو:پاڪستان ريلويز
زمرو:پاڪستان ريلويز جي لائينون
زمرو:پاڪستان ريلويز جي برانچ لائينون
سانگله هل جنڪشن ريلوي اسٽيشن

**سانگله هل جنڪشن ريلوي اسٽيشن** (اردو، پنجابي: سانگلہ ہل جنکشن ریلوے اسٹیشن) پنجاب، پاڪستان جي ضلعي، ننڪانه صاحب ۾ سانگله هِل شهر ۾ خانيوال-وزيرآباد برانچ لائين تي 214 ڪلوميٽر تي واقع آهي. هي اسٽيشن شاهدره باغ-سانگلا هِل برانچ لائين، خانيوال-وزيرآباد برانچ لائين  ۽ سانگله هِل-ڪنڊيان برانچ لائين جي وچ ۾ جنڪشن جي طور تي ڪم ڪري ٿو.

## حوالا

زمرو:ننڪانه صاحب ضلعو
زمرو:پنجاب جا ريلوي اسٽيشن
زمرو:ننڪانه صاحب ضلعي جا ريلوي اسٽيشن
زمرو:سانگله هل-ڪنڊيان برانچ لائين تي ريلوي اسٽيشن
توتوري شهر

**توتوري شهر** (جاپاني:鳥取市، توتوري-شي)، جاپان جي چوگوڪو ريجن ۾ توتوري پريفيڪچر جو گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر آهي. 30 نومبر، 2022ع تائين شهر جي آبادي لڳ ڀڳ 81,732 خاندانن سان 1,83,383 ۽ آبادي جي گھاٽائي 240 نفر في چورس ڪلوميٽر هئي. شهر جي ڪل ايراضي 765 چورس ڪلوميٽر (295 چورس ميل) آهي. شهر جو گهڻو حصو سين'ن ڪائيگن جيوپارڪ جي حدن ۾ آهي. 

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:توتوري پريفيڪچر
زمرو:توتوري شهر
زمرو:جاپان ۾ شهر
زمرو:جاپان ۾ آباد ساحلي هنڌ
جنپوڪاڪو

**جنپوڪاڪو** (جاپاني: (仁風閣، جنپوڪاڪو)، جاپان جي توتوري پريفيڪچر جي شهر توتوري ۾ واقع ايڪيدا قبيلي جي فرانسيسي نشاۃِ ثانيه طرز جي رهائشگاهه آهي.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
محمد لطيف محمد

محمد لطيف محمد (Mohamed Latiff Mohamed) (20 مارچ 1950 – 13 آڪٽوبر 2022) سنگاپور جو مَلئي شاعر ۽ ليکڪ.

## تعارف
محمد لطيف محمد 20 مارچ 1950ع تي سنگاپور ۾ ڄائو. هن ابتدائي تعليم گليمارڊ مالائي اسڪول مان حاصل ڪئي، جنهن کان پوءِ تن سري لانانگ سيڪنڊري اسڪول ۽ ڪڪي بڪت سيڪنڊري اسڪول مان پڙهائي جاري رکي.

## ادبي سفر

## مکيہ ڪم

## مڃتا

* 1998ع: مونٽ بلانڪ-نئشنل يونيورسٽي آف سنگاپور (NUS) سينٽر فار دي آرٽس لٽريچر ايوارڊ۔
* 1999ع: ملئي ادبي انعام ــ تسلي بخش انعام *بَطاس لنگيت* لاءِ (ملئي لئنگويج ڪائونسل آف سنگاپور).
* 2002ع: ڏکڻ اوڀر ايشيائي (SEA) رائيٽ ايوارڊ۔
* 2003ع: تُن سري لانانگ ايوارڊ (ملئي لئنگويج ڪائونسل آف سنگاپور، وزارتِ انفارميشن، ڪميونيڪيشن ۽ دي آرٽس).
* 2004ع: سنگاپور لٽريچر پرائز ــ شاعريءَ جي مجموعي *باگيڪو سپيله سُداه* لاءِ۔
* 2006ع: سنگاپور لٽريچر پرائز ــ افسانن جي مجموعي *نوستالجيا يَنگ هِلانگ* لاءِ۔
* 2008ع: سنگاپور لٽريچر پرائز ــ شاعريءَ جي مجموعي *بِلا راما-راما پاتاه سايَپنيا* لاءِ۔
* 2009ع: نئشنل آرٽس ڪائونسل اسپيشل رڪنائيزيشن ايوارڊ۔
* 2013ع: ڪلچرل ميڊيلين۔
کنڊن واري پرت

**کنڊ واري پرت** يا **ڪانٽينينٽل شيلف** (Continental Shelf) ڪنهن به کنڊ جي مکيه پرت جو هڪ حصو هوندو آهي جيڪا نسبتاً گهٽ پاڻيءَ جي علائقي هيٺان ٻڏي ويندو آهي، جنهن کي **شيلف سمنڊ** چيو ويندو آهي. انهن مان گھڻا شيلف برفاني دورن ۾ سمنڊ جي سطح ۾ گهٽتائي جي ڪري مٿاڇري کان ٻاهرين ظاهر ٿيا هئا. هڪ ٻيٽ جي چوڌاري شيلف کي "*انسولر شيلف*" سڏيو ويندو آهي.
	
کنڊن جي پرت ۽  کنڊن جي شيلف ۽ سمنڊ جي اونهائي واري ميدانن جي وچ ۾، هڪ تيزي سان هيٺ ٿيندڙ براعظمي ڍلون هوندي آهي، جيڪي هموار براعظمي اچائي سان گھريل آهي، جن ۾ مٿي براعظم کان تلچھٽ ڍلون هيٺ لهي ٿي ۽ تلچھٽ جي ڍير جي طور تي گڏ ٿئي ٿي (ڇت جي بنياد تي). ڍلون 500 ڪلوميٽر (310 ميل) تائين پکڙيل آهي. ان ۾ شيلف ۽ ڍلون مان گندگي جي وهڪري ذريعي جمع ٿيل ٿلهي تلچھٽ شامل آهي. اڀرندڙ براعظمي گريڊينٽ ڍلون ۽ شيلف جي گريڊينٽ جي وچ ۾ وچولي آهي.

سمنڊ جي قانون تي گڏيل قومن جي ڪنوينشن جي تحت، نالو براعظمي شيلف کي قانوني تعريف ڏني وئي هئي ته هڪ خاص ملڪ جي ڪنارن سان ملندڙ سمنڊ جي تري جي طور تي، جنهن سان اهو تعلق رکي ٿي.

## ٽوپوگرافي
 جاگرافيائي ورڇ: تلچھٽ: شيلف سمنڊ: بايوٽا: معاشي اهميت: پڻ ڏسو: 

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
* Office of Naval Research: Ocean Regions: Continental Margin & Rise
* UNEP Shelf Programme
* GEBCO world map 2014
* Anna Cavnar, ''Accountability and the Commission on the Limits of the Continental Shelf: Deciding Who Owns the Ocean Floor''

زمرو:براعظمي شيلف 
زمرو:آبي ماحوليات
زمرو:ارضي شڪليون
زمرو:سامونڊي قانون
زمرو:ساحلي جاگرافي 
زمرو:طبيعي سامونڊي سائنس
زمرو:ساموندي سائنس جون اصطلاحون 
زمرو:ساحلي ۽ سامونڊي زميني شڪليون

جنهن ۾ مٿي براعظم مان لچڪ ڍلون هيٺ لهي ٿو ۽ ڍلون جي بنياد تي لچڪ جي ڍير جي صورت ۾ گڏ ٿئي ٿو.  براعظمي شيلف ۽ اباسل ميدان (سمنڊ جي کوٽائي ۾ ميدان) جي وچ ۾ براعظمي حاشيو. ان ۾ هڪ تيز براعظمي ڍلون شامل آهي (جيڪو چاپلوس براعظمي عروج سان گھريل آهي.
طبيعي جاگرافي

**طبيعي جاگرافي** (Physical Geography)، جن کي **فزيوگرافي** پڻ چيو ويندو آهي، جاگرافي جي ٽن مکيه شاخن مان هڪ آهي.     طبيعي جاگرافي فطري سائنس جي هڪ شاخ آهي جيڪا فطري ماحول ۾ فطري عملن ۽ نمونن جهڙوڪ وايومنڊل، پاڻي جو دائرو، حياتي جو دائرو ۽ ارضياتي دائري (Geosphere) سان واسطو رکي ٿي. هن جو ڌيان ٻئي ٻن شاخن، انساني جاگرافي؛ جيڪا تعمير ٿيل ماحول تي ڌيان ڏئي ٿي ۽ ٽيڪنيڪل جاگرافي، جيڪا مقامي معلومات حاصل ڪرڻ، تجزيو ڪرڻ، تشريح ڪرڻ ۽ سمجهڻ لاءِ اوزارن جي استعمال، مطالعي ۽ تخليق تي ڌيان ڏئي ٿي، جي ابتڙ آهي.  جيتوڻيڪ، ٽنهي شاخون ڪيترن ئي موضوعن ۾ هڪٻئي سان اهم اوورليپ ڪرڻ ٿيون.

## ذيلي شاخون
جرنل ۽ ادب: مکيه درجو: جاگرافي جا رسالا

طبيعي جاگرافي ۽ ڌرتي سائنس جا رسالا، تحقيق جي نتيجن کي شايع ڪن ٿا، رابطو ڪن ٿا ۽ دستاويز ڪن ٿا (جيڪي يونيورسٽين ۽ مختلف ٻين تحقيقي ادارن ۾ ڪيا ويندا آهن). گھڻا جرنل هڪ مخصوص فيلڊ کي ڍڪيندا آهن (۽ ان فيلڊ اندر تحقيق شايع ڪندا آهن. انساني جاگرافيدانن جي برعڪس، طبيعي جاگرافيدان پنهنجي تحقيق بنيادي طور تي جاگرافي جي جرنل جي بدران بين الضابطه جرنل ۾ شايع ڪندا آهن. تحقيق عام طور تي سائنسي پيپر جي صورت ۾ ظاهر ڪئي ويندي آهي. اضافي طور تي، جاگرافي تي ڪتابون، درسي ڪتابون ۽ رسالا تحقيق کي عام ماڻهن تائين پهچائيندا آهن. جيتوڻيڪ اهي ماحولياتي مسئلن يا ثقافتي مشڪلاتن تي ڌيان ڏيڻ جو رجحان رکن ٿا. جرنل جي مثالن ۾، جيڪا طبيعي جاگرافيدانن کان پيشه ور جاگرافيدان جا مضمون شايع ڪن ٿا، جرنل آف ميپس، ڌرتي جي مٿاڇري جا عمل ۽ زميني شڪليون، قدرتي خطرا ۽ ڌرتي نظام سائنس ۽ فطرت،  
شامل آهن.
## ورهاستن جو تاريخي ارتقا
## پڻ ڏسو
مکيه مضمون: جاگرافي جو خاڪو
* انساني جاگرافي
* ڌرتي جو ماحول 
* جديد جاگرافيائي تصورات ۽ ٽيڪنڪ 
* ڌرتي سائنس 
* ماحولياتي اڀياس
* جيو فزڪس 
* سياروي سائنس 
* دنيا جا طبعي علائقا
* سيلينوگرافي

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
*Physiography by T.X. Huxley, 1878, full text, physical geography of the Thames River Basin

زمرو:جاگرافي
زمرو:ڌرتي سائنس
زمرو:طبيعي جاگرافي
زمرو:جاگرافي جون شاخون
شاهدره باغ جنڪشن ريلوي اسٽيشن

**شاھدره باغ جنڪشن ريلوي اسٽيشن** (اردو ۽ پنجابي: شاہدرہ باغ جنکشن ریلوے اسٹیشن) پاڪستان جي پنجاب صوبي جي لاهور ضلعي جو هڪ اسٽيشن آهي، جيڪو شاهدره باغ جي ويجهو آهي.

## حوالا

زمرو:لاھور ضلعو
زمرو:پنجاب جا ريلوي اسٽيشن
زمرو:لاهور ضلعي جا ريلوي اسٽيشن
زمرو:ڪراچي-پشاور لائين ML-1 جا اسٽيشن
ريناله خورد ريلوي اسٽيشن

**ريناله خورد ريلوي اسٽيشن** ( اردو ۽ پنجابي: رینالہ خورد ریلوے اسٹیشن) پاڪستان جي پنجاب صوبي جي اوڪاڙه ضلعي جي ريناله تعلقي ۾ ڪراچي پشاور ريلوي لائين تي واقع هڪ اسٽيشن آهي.
## حوالا

زمرو:پاڪستان ريلويز
سنڌ ميوزيم

**سنڌ ميوزيم** (انگريزي: Sindh Museum؛ اردو: سندھ میوزیم) هڪ عجائب گھر آهي جيڪو پاڪستان جي صوبي سنڌ جي شهر حيدرآباد ۾ آهي. هي ميوزيم 1971ع ۾ قائم ڪيو ويو،  اها ميوزيم سنڌ جي ثقافتي تاريخ جا ريڪارڊ گڏ ڪري ٿو، جئين ته مطالعي ۽ نمائش لاء محفوظ ڪري سگهجي. اهو ڪڏهن ڪڏهن ثقافتي تقريبون ۽ ميلا پڻ منعقد ڪندو آهي. 

## حوالا

زمرو:سنڌ
زمرو:عجائب گھر
زمرو:حيدرآباد، سنڌ
زمرو:سنڌ جي ثقافتي تاريخ
زمرو:سنڌ ۾ عجائب گهر
زمرو:پاڪستان جا عجائب گهر
زمرو:سنڌ ۾ عمارتون ۽ ساختون
زمرو:حيدرآباد، سنڌ جون عمارتون ۽ اڏاوتون
انجنيئر جاويد انور چنہ

انجنيئر جاويد انور چنہ جنھن جو اصل نالو انور علي چنہ ھيو سندس والد جو نالو محمد يوسف ھيو،سندس پيدائش ڳوٺ پيارو کوسو لڳ ٺل ۾ ٿي ،پاڻ جمعيت طلباء اسلام پاڪستان جا مرڪزي صدر ۽ جمعيت علماء اسلام پاڪستان جي مرڪزي مجلس شوريَ جا ميمبر رھيا،جي يو آءِ تعلقہ ٺل  ۽ جي يو آءِ ضلع جيڪب آباد جا جنرل سيڪريٽري بہ رھيا،ٺل شھر جي سياسي سماجي معاملن ۾ ھميشہ اڳڀرا رھنداھئا پاڻ ھندو مسلم رواداري جو عملي نمونو ھئا.سندن وفات 29 سيپٽمبر 2014 تي دل جي دوري سبب ٿي،سندن جنازي نماز کي ٺل جي تاريخ جو سڀ کان وڏو جنازو ھئڻ جو اعزاز حاصل آھي
ناڙا، ايبٽ آباد

**ناڙا (اردو:   )** پاڪستان جي صوبي خيبر پختونخوا جي ضلعي ايبٽ آباد جي 51 يونين ڪائونسلن مان هڪ آهي،  اها ضلعي جي ڏاکڻي حصي ۾ حويليان تعلقي جو حصو آهي.
## حوالا

زمرو:ايبٽ آباد ضلعو
زمرو:خيبر پختونخوا جون يونين ڪائونسلون
پرائمورسڪي ڪرائي

**پرائمورسڪي ڪرائي** (**[[انگريزي ٻولي|انگريزي]]:** Primorsky Krai**؛ [[روسي ٻولي|روسي]]:** Приморский край)، جيڪو غير رسمي طور تي "پرائموري" (Primorye) جي نالي سان مشهور آهي، روسي ڏور اوڀر ۾ ڏور اوڀر وفاقي ضلعي جو حصو، روس جو هڪ ڪرائي، وفاقي ماتحتي علائقو آهي. ڪرائي جي ڏاکڻي ساحل تي  ولاڊي ووسٽوڪ شهر ان جو انتظامي مرڪز ۽ روسي ڏور اوڀر ۾، پاڙيسري خبارووسڪ ڪرائي ۾ خباروسڪ شهر کانپوءِ ٻيو وڏو شهر آهي. پرائمورسڪي ڪرائي روسي ڏور اوڀر ۾ وفاقي موضوعن ۾ سڀ کان وڏي معيشت رکي ٿي ۽ سال 2021ع جي آدمشماري جي مطابق هن جي آبادي 18,45,165 آهي.

روس جي اتر ڪوريا سان واحد حد ڪرائي جي ڏکڻ اولهه ڪنڊ ۾ خاسانسڪي ضلعي ۾ تومن نديءَ سان اهي. پيٽر دي گريٽ نار، جاپان سمنڊ ۾ سڀ کان وڏي نار هن جي ڏاکڻي ساحل تي آهي. 

ڪرائي جو علائقو تاريخي طور تي منچوريا جو حصو هو. ان کي سال 1860ع ۾ چين جي چنگ خاندان جي دور ۾ هڪ علائقي جي حصي جي طور تي، جيڪو ٻاهرين منچوريا جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو، روسي سلطنت جي حوالي ڪيو ويو،  جيڪو پرائمورسڪايا اوبلاسٽ جو گهڻو حصو ٺاهيندو هو. نتيجي طور، چين جاپان جي سمنڊ سان گڏ پنهنجي ساحلي پٽي کي مستقل طور تي وڃائي ڇڏيو. روسي گھرو ويڙهه جي دوران، اهو ڏور اوڀر جمهوريه جو حصو بڻجي ويو. سوويت يونين ۾ شامل ٿيڻ کان اڳ، ڪيترن ئي تبديلين مان گذرندي، سال 1938ع ۾ پنهنجي موجوده شڪل تائين پهتو. پرائمورسڪي ڪرائي روسي بحريه جي پئسفڪ فليٽ جو گھر آهي ۽ اتر ڪوريا جي اڳواڻ ڪِم جونگ ال جي جنم ڀومي طور پڻ سڃاتو وڃي ٿو.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

زمرو:پرائمورسڪي ڪرائي
زمرو:روس جا ڪرائي
زمرو:منچوريا
زمرو:اندرين ايشيا
زمرو:روسي ڏور اوڀر
زمرو:روس جو پئسفڪ ساحل
زمرو:روسي-ڳالهائيندڙ ملڪ ۽ علائقا
زمرو:روس جي انتظامي ورهاستون
زمرو:ايشيا ۾ روسي نوآباديات
زمرو:1938 ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا
زمرو:سوويت يونين ۾ 1938 ۾ قائم ٿيل ادارا
زمرو:ملڪ ۽ علائقا جتي روسي هڪ سرڪاري ٻولي آهي
بوسنيائي ماڻهو

**بوسنيائي ماڻهو** سلاف نسل جو هڪ گروپ ۽ قوم آهن، جيڪا ڏکن اوڀرين يورپ جي تاريخي علائقي، بوسنيا ۽ ھرزگوينيا جا رهواسي آهن. انهن جو هڪ مشترڪ نسب، ثقافت، تاريخ ۽ ٻولي آهي ۽ روايتي طور تي گهڻو ڪري سني اسلام جي پيروي ڪن ٿا. بوسنيائي سربيا، مونٽي نيگرو، ڪروشيا ۽ ڪوسووو ۾ پڻ اهم مقامي برادريون آهن. وڏي پيماني تي 1990ع جي ڏهاڪي ۾ بوسنيا جي جنگ ۽ نسل ڪشي کان پيدا ٿيندڙ بي گھر ٿيڻ جي ڪري، اها يورپ، آمريڪا ۽ اوشينيا ۾ ڪيترن ئي بوسنيائي برادرين سان هڪ اهم ڊائاسپورا پڻ ٺاهيندا آهن.

Bosniaks are typically characterized by their historic ties to the Bosnian historical region, adherence to Islam since the 15th and 16th centuries, and the Bosnian language. Bosniaks have also frequently been denoted Bosnian Muslims in the Anglosphere mainly owing to this having been the primary verbiage used in the media coverage of the Bosnian War during the 1990s.  However, this term is today considered problematic for several reasons when intended as an ethnic descriptor rather than a religious one. Bosniaks may also often simply be referred to as Bosnians, though this term is understood to denote all inhabitants of Bosnia and Herzegovina (regardless of ethnic identity) or apply to citizens of the country.

September 28 is marked as Bosniaks' Day, which commemorates the anniversary of the 2nd Bosniak Assembly of 1993, when the national name "Bosniak" was introduced.

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:ماڻھو
زمرو:يورپي ماڻهو
زمرو:ماڻھو بلحاظ نسل
ٽنڊو آدم جنڪشن ريلوي اسٽيشن

**ٽنڊو آدم جنڪشن ريلوي اسٽيشن** (Tando Adam Junction Railway station;  اردو: ٹنڈو آدم جنکشن ریلوے اسٹیشن) سنڌ جي ضلعي، سانگهڙ جي شهر، ٽنڊو آدم ۾ هڪ جنڪشن ريلوي اسٽيشن آهي.

## حوالا

زمرو:سانگهڙ ضلعو
زمرو:سنڌ ۾ ريلوي اسٽيشنون
زمرو:پاڪستان ۾ ريلوي اسٽيشن
زمرو:سانگهڙ ضلعي جا ريلوي اسٽيشن
زمرو:ڪراچي-پشاور لائين ML-1 جا اسٽيشن
دادو ريلوي اسٽيشن

**دادو ريلوي اسٽيشن** (اردو: دادو ریلوے اسٹیشن)، سنڌ، پاڪستان جي ضلعي، دادو جي شهر، دادو  ۾ واقع آهي. هي اسٽيشن ڪراچي-پشاور ريلوي لائين ۽ ڪوٽڙي-اٽڪ ريلوي لائين تي هڪ جنڪشن اسٽيشن آهي.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:دادو ضلعو
زمرو:سنڌ ۾ ريلوي اسٽيشنون
زمرو:دادو ضلعي ۾ ريلوي اسٽيشن
زمرو:ڪوٽڙي-اٽڪ ريلوي لائین جا اسٽيشن
خوشاب جنڪشن ريلوي اسٽيشن

**خوشاب جنڪشن ريلوي اسٽيشن** (اردو ۽  پنجابي: خُوشاب جنکشن ریلوے اسٹیشن) پاڪستان جي صوبي پنجاب جي ضلعي خوشاب ۾ خوشاب شهر جي ويجهو آهي. اسٽيشن سانگله هل-ڪنديان برانچ لائين تي هڪ اهم اسٽيشن آهي.

## حوالا

زمرو:خوشاب ضلعو
زمرو:پنجاب جا ريلوي اسٽيشن
زمرو:خوشاب ضلعي جا ريلوي اسٽيشن
زمرو:سانگله هل-ڪنڊيان برانچ لائين تي ريلوي اسٽيشن
خيبر پختونخوا جون ڊويزنون

**خيبرپختونخواه جا ڊويزن** (اردو: خیبرپختونخوا کےڈویژن)، پاڪستان جي صوبي خيبر پختونخوا جي پهرين درجي جي انتظامي ورھاست آهي. 7 ڊويزنون وڌيڪ ضلعن ۾ ورهايل آهن جن ۾ هر ڊويزن ۾ ٻه کان نو تائين ضلعا آهن. ڊويزنون ڪمشنرن جي نگراني ۾ آهن جڏهن ته ضلعا ڊپٽي ڪمشنرن جي نگراني ۾ آهن.

## ڊويزنن جي فهرست
پاڪستان ۾، ڊويزن هڪ انتظامي اڪائي آهي جيڪي ضلعي کان مٿي آهي، پر صوبي کان هيٺ آهي. ڊويزنون ۽ نقشي تي ڳاڙهي رنگ سان نمايان ٿيل آهن.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:خيبر پختونخوا
زمرو:پاڪستان جون ڊويزنون
زمرو:خيبر پختونخوا جا ڊویزن
زمرو:پاڪستان سان لاڳاپيل فهرستون
زمرو:خيبر پختونخوا جي انتظامي ورهاست
بلوچستان، پاڪستان جون ڊويزنون

**بلوچستان جون ڊويزنون** (اردو: بلوچستان کے ڈویژن) صوبي بلوچستان، پاڪستان جي پهرين درجي جون انتظامي ورھاست آهن. ڪُل 8 ڊويزنون آهن، جيڪيون وڌيڪ ضلعن ۾ ورهايل آهن.

## ڊويزنن جي فهرست
پاڪستان ۾، ڊويزن هڪ انتظامي اڪائي آهي جيڪي ضلعي کان مٿي آهي، پر صوبي کان هيٺ آهي. ڊويزنون ۽ نقشي تي ڳاڙهي رنگ سان نمايان ٿيل آهن.

## حوالا

زمرو:بلوچستان، پاڪستان
زمرو:بلوچستان جا ڊویزن
زمرو:پاڪستان جون ڊويزنون
زمرو:پاڪستان سان لاڳاپيل فهرستون
پنجاب، پاڪستان جون ڊويزنون

**پنجاب جا ڊويزن** (اردو: پنجاب کے ڈویژن)، پاڪستان جي پنجاب صوبي جي پهرين درجي جي انتظامي ورھاست آهن. ڪُل 10 ڊويزنون آهن، جيڪيون پکيڙ جي لحاظ کان، هر ڊويزن ۾ ٽن کان ڇهن ضلعن ۾ ورهايل آهن.  ڊويزنون ڪمشنرن جي نگراني هيٺ آهن جڏهن ته ضلعا ڊپٽي ڪمشنرن جي نگراني هيٺ آهن.

## ڊويزنن جي فهرست

## حوالا

زمرو:پنجاب جا ڊویزن
زمرو:پنجاب، پاڪستان
زمرو:پاڪستان جون ڊويزنون
زمرو:پاڪستان سان لاڳاپيل فهرستون
زمرو:پنجاب، پاڪستان جي انتظامي ورهاست
چونيان تعلقو

**چونيان** (اردو ۽ پنجابي: تحصِيل چُونياں)، پاڪستان جي پنجاب صوبي جي قصور ضلعي جي هڪ انتظامي ذيلي تقسيم (تعلقو) آهي. چونيان شهر تعلقي جو هيڊ ڪوارٽر آهي.

## حوالا

زمرو:قصور ضلعو
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
گجرات تعلقو

**گجرات تعلقو** (اردو ۽ پنجابي: تحصیل گجرات) پاڪستان جي پنجاب جي ضلعي، گجرات جو هڪ تعلقو آهي.

## حوالا

زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
زمرو:گجرات ضلعو
ڪماليه تعلقو

**ڪماليه تعلقو** (اردو، پنجابي: تحصیل کمالیہ) "کدر جو شهر" جي نالي سان مشهور، پاڪستان جي صوبي، پنجاب جي ضلعي، ٽوبه ٽيڪ سنگھه ۾ هڪ تعلقو آهي. ڪماليه شهر تعلقي جو گاديءَ جو هنڌ آهي.

## حوالا

زمرو:ٽوبا ٽيڪ سنگهه ضلعو
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
قصور تعلقو

**قصور تعلقو** (اردو، پنجابي: تحصِيل قصُور)، پاڪستان جي صوبي پنجاب ۾ قصور ضلعي جي هڪ انتظامي ذيلي تقسيم (تعلقو) آهي. قصور شهر تعلقي جو هيڊ ڪوارٽر آهي.

## حوالا

زمرو:قصور ضلعو
زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
ڪوٽ راڌا ڪشن تعلقو

**ڪوٽ راڌا ڪشن** (اردو، پنجابي: تحصیل کوٹ رادھا کشن) پاڪستان جي صوبي پنجاب جي ضلعي قصور ۾ واقع هڪ تعلقو آهي. ڪوٽ راڌا ڪشن شهر تعلقي جي انتظامي هيڊ ڪوارٽر طور ڪم ڪري ٿو. پاڪستان جي مردم شماري، 2023ع جي مطابق تعلقي جي آبادي 4,24,870 آهي.
## حوالا

زمرو:پاڪستاني پنجاب جا تعلقا
زمرو:ڊيرا غازي خان ضلعي جون آباد جڳهيون
زمرو:قصور ضلعو
علم ڪيميا ۾ نوبل انعام

**علم ڪيميا ۾ نوبل انعام** (سويڊش: Nobelpriset i kemi) هر سال رائل سويڊش اڪيڊمي آف سائنسز پاران علم ڪيميا جي مختلف شعبن ۾ سائنسدانن کي ڏنو ويندو آهي. اهو سال 1895ع ۾ الفريڊ نوبل جي وصيت سان قائم ڪيل پنجن نوبل انعامن، ڪيميا، طبيعيات، ادب، امن ۽ فزيالوجي يا طب، مان هڪ آهي، جيڪو علم ڪيميا ۾ شاندار ڪمن لاءِ ڏنو ويندو آهي. هي انعام نوبل فائونڊيشن پاران منظم ڪيو ويندو آهي ۽ علم ڪيميا لاءِ نوبل ڪميٽي جي تجويز تي رائل سويڊش اڪيڊمي آف سائنسز پاران ڏنو ويندو آهي، جنهن ۾ اڪيڊمي پاران چونڊيل پنج ميمبر شامل آهن. اهو انعام اسٽاڪ هوم ۾ 10 ڊسمبر تي، الفريڊ نوبل جي ورسي واري ڏينهن، تي هڪ سالياني تقريب ۾ پيش ڪيو ويندو آهي. 

علم ڪيميا ۾ پهريون نوبل انعام سال 1901ع ۾ هالينڊ جي جيڪبس هينريڪس وانٽهاف کي، "حل ۾ ڪيميائي حرڪيات ۽ آسموٽڪ دٻاءُ جي قانونن جي دريافت لاءِ" ڏنو ويو. سال  1901ع کان 2024ع تائين، اهو انعام ڪل 195 ڪيميا دانن کي ڏنو ويو آهي. علم ڪيميا ۾ سال 2024ع جو نوبل انعام ڊيمس هاسبيس ۽ جان جمپر کي پروٽين جي جوڙجڪ جي اڳڪٿي لاءِ ۽ ڊيوڊ بيڪر کي ڪمپيوٽيشنل پروٽين ڊيزائن لاءِ ڏنو ويو. سال 2022ع تائين، اٺ عورتون ڪيميا جو نوبل انعام کٽيو، جنهن ۾، ميري ڪيوري (1911ع)، سندس ڌيءَ آئرين جوليٽ-ڪيوري (1935ع)، ڊوروٿي هوجڪن (1964ع)، ايڏا يوناٿ (2009ع)، فرانسس آرنلڊ (2018ع)، ايمانوئلئ چارپينٽيئر ۽ جينيفر ڊوڊنا (2020ع) ۽ ڪيرولين آر. برٽوزي (2022ع) شامل آهن. 

## علم ڪيميا ۾ نوبل انعام کڻندڙ جي فهرست

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:ڪيميا
زمرو:نوبل انعام
زمرو:علم ڪيميا ۾ نوبل انعام
پوسا باسمتي 1121

**پوسا باسمتي-1121** هڪ آزاد طور تي حاصل ڪيل باسمتي چانورن جي قسم آهي، جيڪا هڪ ڊگهي نسل جي ميلاپ جي عمل ذريعي ترقي ڏني وئي آهي. باسمتي چانورن جي هي قسم پدم شري ايوارڊ يافته، ڊاڪٽر وجئيپال سنگهه پاران انڊين ايگريڪلچرل ريسرچ انسٽيٽيوٽ (IARI)، نئين دهلي ۾ تيار ڪئي وئي هئي. ان کي تجارتي طور تي، "پوسا-1121، پوسا سوگنڌ-4" جي نالي سان، سال 2003ع جي خريف سيزن ۾ پوکڻ لاءِ جاري ڪيو ويو. سال 2007ع تائين، هي قسم هارين ۾ وڏي پيماني تي مشهور ٿي چڪي هئي ۽ سال 2008ع ۾ هن کي "پوسا باسمتي-1121" جو نالو ڏنو ويو. اهو پچائڻ تي سڀ کان وڌيڪ داڻي جو ڊيگهه جو عالمي رڪارڊ رکي ٿي.

زمرو:فصل
زمرو:باسمتي چانور
زمرو:زرعي ٽيڪنالاجي
دوڌي

**ڪدو** (Calabash؛ ؛ سائنسي نالو: *Lagenaria siceraria)*، جن کي لوڪي (bottle gourd)، اڇي گلن وارو ڪدو، ڊگهو خربوزو، برڊ هائوس لوڪي، نيو گني مکڻ بين، تسمانيا بين ۽ اوپو اسڪواش جي نالي سان پڻ سڃاتو وڃي ٿو، ول تي ٿيندو آهي ۽ پنهنجي ميوي لاءِ پوکيو ويندو آهي. اهو ڪوڪيوربيٽئسي خاندان سان تعلق رکي ٿو. اهو استوائي (برابري ڦاڪ واري) آفريڪا جو اصل آهي ۽ استوائي علائقن ۾ پوکيو ويندو آهي. ان کي يا ته، ڀاڄي طور استعمال ڪرڻ لاءِ، ڪچو اتاري سگهجي ٿو يا سڪائڻ ۽ برتن طور استعمال ڪرڻ لاءِ عام طور تي هڪ پيالي جي طور تي، مشروب جو ڪنٽينر يا موسيقي جو اوزار ٺاهڻ لاء، پڪن کانپوء اتاريو ويندو آهي. جڏهن اهو تازو هوندو آهي، ميوي جي جلد هلڪي سائي ۽ هموار ۽ گودو اڇو هوندو آهي.

**شڪليون**'

لوڪي ۾ مختلف شڪلون هونديون آهن. اها وڏي ۽ گول، ننڍي ۽ بوتل جي شڪل واريون يا پتلي ۽ نانگ وانگر پيچدار ۽ هڪ ميٽر کان وڌيڪ ڊگھائي واري ٿي سگهن ٿيون. گول قسمن کي عام طور تي ڪدو (L.s.var.depressa) سڏيو ويندو آهي. ڪدو وڏي سائيز تائين وڌي سگهن ٿا. سال 2001ع ۾ ٽيلرزوائل، ڪينٽڪي ۾، هڪ پوکيل ڪدو جو وزن 112 ڪلو (246 پائونڊ) تائين پهتو. ڪدو دنيا جي پهرين پوکيل ٻوٽن مان هڪ آهي، جيڪا بنيادي طور تي کاڌي لاءِ نه پر ڪنٽينر طور استعمال لاءِ پوکيو ويو. لوڪي شايد ايشيا کان آفريڪا، يورپ ۽ آمريڪا تائين انساني لڏپلاڻ دوران يا لوڪي جي اندر سمنڊن ۾ ترندڙ ٻج ذريعي پهتي. اهو ثابت ٿيو آهي ته اها  نئين دنيا، آمريڪا ۾ ان جي دريافت کان اڳ جي دور سان ئي وڏي پيماني تي پوکيو ويندو هو ۽ موجود هو.

## خاڪو

## تاريخ
## پوک
## زهريلو پڻ
## غذائيت
## کاڌ خوراڪ جا استعمال
## ثقافتي استعمال
## ٻيا استعمال
## حوالا

## پڻ ڏسو

**دوڌي** (bottle gourd)، ڪدو يا تنبو توري يا گدرو يا تربوز جي نموني تي سائي رنگ جو گول يا ڊگهو آڏو ٽيڏو هڪ ول جو ڦر آهي. ھي گهڻن ئي قسمن جا ٿيندا آهن. ڪي وڏا آني جي شڪل جھڙا ۽ ڊگها ۽ ڪي ٻاٽليءَ جي شڪل جا ڳچيءَ سان هوندا آهن ۽ ڀاڄيءَ وانگي ڪم ايندو آهي. هي اڇا ۽ سهڻا ٿيندا آهن. هنن جي بہ وڏن پنن واري ول ٿيندي آهي، جا وڻن تي ۽ مَنھَن تي چڙهي ويندي آهي. هن جو ٻج بہ توريءَ وانگي ساوڻ ۾ پوکبو آهي ۽ سياري ۾ کائبو آهي.

**دوڌي** (Kalabash)، ڪدو يا تنبو توري يا گدرو يا تربوز جي نموني تي سائي رنگ جو گول يا ڊگهو آڏو ٽيڏو هڪ ول جو ڦر آهي. ھي گهڻن ئي قسمن جا ٿيندا آهن. ڪي وڏا آني جي شڪل جھڙا ۽ ڊگها ۽ ڪي ٻاٽليءَ جي شڪل جا ڳچيءَ سان هوندا آهن ۽ ڀاڄيءَ وانگي ڪم ايندو آهي. هي اڇا ۽ سهڻا ٿيندا آهن. هنن جي بہ وڏن پنن واري ول ٿيندي آهي، جا وڻن تي ۽ مَنھَن تي چڙهي ويندي آهي. هن جو ٻج بہ توريءَ وانگي ساوڻ ۾ پوکبو آهي ۽ سياري ۾ کائبو آهي.

## ٻاهريان ڳنڍڻا

* How Bottle Gourds were brought to America by Native Americans
* Multilingual taxonomic information at the University of Melbourne
* Calabashes used for flotation and to store fish during huge Nigerian fish festival
* Brief discussion of the species, uses, ecology, and etymology of generic and specific names ()

ٻيا: ڪدو
زمرو:ميوا
زمرو:ڀاڄيون
زمرو:ميوي جون ڀاڄيون 
زمرو:آرائشي ميوا ۽ ٻج 
زمرو:چيني کاڌا 
زمرو:فلپائني کاڌا 
زمرو:اطالوي کاڌا 
زمرو:جاپاني کاڌا
زمرو:هوائي جا کاڌا 
زمرو:ڪورين ڀاڄيون 
زمرو:آسٽريليشيا جي زراعت 
زمرو:آفريڪا ۾ نڪرندڙ ميوا 
زمرو:ايشيا مان نڪرندڙ پوکون 
زمرو:ميڪسيڪو جي ثقافت 
زمرو:اصلوڪي آمريڪي ثقافت 
زمرو:بوتلون 
زمرو:لگينريا 
زمرو:نامول 
زمرو:پائپ سگريٽ نوشي
زمرو:کاڌا
زمرو:خوراڪ ۽ مشروب
گهڙيال

**گهڙيال** (سائنسي نالو: (Gavialis gangeticus)، جنهن کي گاويال يا مڇي کائڻ وارو مگر به چيو ويندو آهي. هي گيوئلڊي خاندان ۾ سڀني جيئرن مگر مان سڀ کان ڊگهو مگرمڇ آھي. بالغ ماديون 2.6 کان 4.5 ميٽر (8 فوٽ 6 انچ کان 14 فوٽ 9 انچ) ڊگهيون هونديون آهن ۽ نر 3 کان 6 ميٽر (9 فوٽ 10 انچ کان 19 فوٽ 8 انچ) ڊگهيون هونديون آهن. بالغ نر جي نٿ جي آخر ۾ هڪ الڳ باس هوندو آهي جيڪو مٽيءَ جي ٿانءَ، دلي يا گهڙي وانگر هوندو آهي. تنهن ڪري هن کي "گهڙيال" جو نالو ڏنو ويو آهي. گهڙيال هنن جي ڊگهي تنگ نٿ ۽ 110 تيز، هڪٻئي سان ڳنڍيل ڏندن جي ڪري، مڇي پڪڙڻ لاءِ چڱي طرح مطابقت رکڻ ٿا.

گهڙيال غالباً ننڍي کنڊ جي اتر ​​۾ ترقي ڪيا. گهڙيال جا پٿر ٿيل ڍانچن جي باقيات شوالڪ جبلن ۽ نرمدا نديءَ جي وادي ۾ پليوسين ذخيرن مان کوٽيا ويا. اهو هن وقت ننڍي کنڊ ​​جي اترئين حصي جي ميداني علائقن ۾ دريائن ۾ رهي ٿو. اهو سڀ کان ڊگهو آبي مگرمڇ آهي ۽ پاڻي کي صرف نم واريءَ ڪنارن تي ميلاپ ۽ آنا ٺاهڻ لاءِ ڇڏي ٿو. بالغ گهڙيال سياري جي آخر ۾ ميلاپ ڪن ٿا. ماديون بهار جي موسم ۾ آکيرا کوٽڻ لاءِ گڏ ٿين ٿيون، ۽ لڳ ڀڳ 20 کان 95 تائين آنا ڏين ٿيون. اهي آکيرن ۽ ٻارن جي حفاظت ڪن ٿيون، جيڪي مون سون جي شروعات کان اڳ نڪرندا آهن. ٻار پنهنجي پهرين سال دوران گهٽ پاڻي ۾ رهن ٿا ۽ چارا ڳوليندا آهن، پر جيئن جيئن اهي وڌندا آهن تيئن تيئن اونھي پاڻي وارن هنڌن تي منتقل ٿي ويندا آهن. جهنگلي گهڙيال جي آبادي 1930ع جي ڏهاڪي کان وٺي تمام گهٽجي وئي آهي ۽ اڄ ان جي تاريخي حد جي صرف %2 تائين محدود آهي. ڀارت ۽ نيپال ۾ شروع ڪيل تحفظ جا پروگرام 1980ع جي ڏهاڪي جي شروعات کان وٺي قيدي نسل جي گهڙيالن کي ٻيهر متعارف ڪرائڻ تي ڌيان ڏنو. ريتي لاء ٿيندڙ کوٽائي ۽ زراعت ۾ تبديلي ۽ مڇي جي وسيلن جي گھٽتائي جي ڪري، هن کي رهائش جي تباهي جو سامهون آهي. ان کي 2007 کان وٺي IUCN ريڊ لسٽ تي انتهائي خطري ۾ قرار ڏنو ويو آهي.

گهڙيال جا سڀ کان پراڻا ڄاتل سڃاتل آثار لڳ ڀڳ 4,000 سال پراڻا آهن، جيڪا سنڌو ماٿري ۾ مليا آهن. هندو ان کي درياءَ جي ديوي، گنگا جي گاڏي سمجهن ٿا. دريائن جي ويجها رهندڙ، مقامي ماڻهو گهڙيال کي ماورائي ۽ شفا بخش طاقتن وارو قرار ڏيندا آهن ۽ ان جي جسم جي ڪجهه حصن کي مقامي دوائن جي اجزاء طور استعمال ڪندا آهن.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:جل ٿيليا
زمرو:ايشيا جا جانور
زمرو:ريڙهيون پائيندڙ جانور
زمرو:آئي يو سي اين ناپيد ٿيڻ وارين جنسن جي ڳاڙهي فهرست
شيش نانگ

**شيش نانگ** (Sheltopusik)، جن کي، "ڪولائي پالاس جي شيشي جي ڇڙي"، "يورپي ٽنگن کانسواء ڇڙي" يا "يورپي شيشي جي ڇڙي" جي نالي سان پڻ سڃاتو وڃي ٿو، وڏي شيشي جي ڇڙي جيهڙي نانگ جو هڪ قسم آهي جيڪو ڏکڻ يورپ کان وچ ايشيا تائين ملي ٿو.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:نانگ
زمرو:ريڙهيون پائيندڙ جانور
نيرو زهريلو ڊارٽ ڏيڏر

**نيرو زهريلو ڊارٽ ڏيڏر** (Blue Poison Dart Frog) يا نيرو زهر تير وارو ڏيڏر (سائنسي نالو: ڊينڊروبيٽس ٽينڪٽريئس "ازوريئس") هڪ زهريلو ڊارٽ ڏيڏر آهي، جيڪو ڏکڻ سورينام ۾ سيپاليوني سوانا جي چوڌاري "ٻيلي واري ٻيٽن" ۾ ملي ٿو. ان جو مقامي ٽيريو نالو اوڪوپيپي آهي. "ازوريئس" نالو ان جي نيري رنگ مان آيو آهي. جڏهن ته پهرين هڪ صحيح نسل جي طور تي بيان ڪيو ويو آهي ۽ عام طور تي ماضي ۾ اهڙي طرح سڃاتو ويندو آهي، تازو اختيارين عام طور تي ان کي ڊي ٽينڪٽريئس جي شڪل طور سمجهن ٿا، جيتوڻيڪ ڪجھ ان کي ڊي ٽينڪٽريئس جي ذيلي قسم طور سمجهن ٿا يا ان کي پنهنجي هڪ الڳ نوع طور سمجهن ٿا. اهو ڪيتري حد تائين ڏکڻ گيانا، ڀرسان پارا، برازيل ۽ ممڪن طور تي ڏکڻ اولهه سورينام ۾ نيرو ڊي ٽينڪٽريئس کان مختلف آهي. اهو پڻ تڪرار جو موضوع آهي ۽ ڪيترن ئي هرپيٽولوجسٽ ۽ انهي سان گڏ ڪيترائي ماڻهو جيڪي زهريلي ڊارٽ ڏيڏر کي پنهنجي وٽ رکندا آهن، انهن ۾ فرق نه ڪيو آهي ۽ سڀني کي عام طور تي "ازوريئس" طور سڃاتو وڃي ٿو.

The **blue poison dart frog** or **blue poison arrow frog** (**''Dendrobates tinctorius'' "azureus"**) is a poison dart frog found in the "forest islands" surrounded by the Sipaliwini Savanna in southern Suriname. Its indigenous Tiriyo name is *okopipi*. The name "azureus" comes from its azure blue color. While first described as a valid species and usually recognized as such in the past, recent authorities generally treat it as a morph of *[[Dyeing dart frog|D. tinctorius]]*, although a few treat it as a subspecies of *D. tinctorius* or continue to treat it as its own species. To what extent it differs from the blue *D. tinctorius* in southern Guyana, adjacent Pará (Brazil) and possibly far southwestern Suriname, is also a matter of dispute, and many herpetologists, as well as many people keeping poison dart frogs in captivity, have not distinguished these, with all commonly being identified as "azureus".

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:حيوانات
زمرو:جل ٿيليا
جاگرافيدان

هڪ **جاگرافيدان** (Geographer) هڪ طبعي سائنسدان يا سماجي سائنسدان آهي. جن جي مطالعي جو علائقو جاگرافي، ڌرتيء جي فطري ماحول ۽ انساني سماج جو مطالعو، جن ۾ سماج ۽ فطرت ڪيئن لهه وچڙ ڪن ٿا، آهي. يوناني اڳياڙي لفظ، "جيو" جو مطلب "ڌرتي" ۽ يوناني لاحقي، "گرافي" جو معنيٰ "وضاحت" آهي. تنهن ڪري هڪ جاگرافيدان اهو ماڻهو آهي، جيڪو ڌرتي جو اڀياس ڪري ٿو. لفظ، "جاگرافي" هڪ وچولي فرانسيسي ٻولي جو لفظ آهي ۽ سمجهيو وڃي ٿو ته پهريون ڀيرو هن جو استعمال 1540ع ۾ ڪيو ويو.

A **geographer** is a physical scientist, social scientist or humanist whose area of study is geography, the study of Earth's natural environment and human society, including how society and nature interacts. The Greek prefix "geo" means "earth" and the Greek suffix, "graphy", meaning "description", so a geographer is someone who studies the earth. The word "geography" is a Middle French word that is believed to have been first used in 1540.

Although geographers are historically known as people who make maps, map making is actually the field of study of cartography, a subset of geography. Geographers do not study only the details of the natural environment or human society, but they also study the reciprocal relationship between these two. For example, they study how the natural environment contributes to human society and how human society affects the natural environment.

In particular, physical geographers study the natural environment while human geographers study human society and culture. Some geographers are practitioners of GIS (geographic information system) and are often employed by local, state, and federal government agencies as well as in the private sector by environmental and engineering firms.

The paintings by Johannes Vermeer titled *[[The Geographer]]* and *[[The Astronomer (Vermeer)|The Astronomer]]* are both thought to represent the growing influence and rise in prominence of scientific enquiry in Europe at the time of their painting in 1668–69.

## پڻ ڏسو
## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:جاگرافي
زمرو:جاگرافيدان
زمرو:سائنسي پيشا
زمرو:سائنسدان
زمرو:شخصيتون بلحاظ پيشو
زمرو:درسي علم
ويليٽا

**وئلئيٽا** (انگريزي:Valletta؛   ؛Il-Belt، البلد)، جن کي "عجز ترين شهر" (Città Umilissima) جي نالي سان پڻ سڃاتو وڃي ٿو، مالٽا جو گاديءَ جو هنڌ ۽ ان جي 68 ڪائونسل علائقن مان هڪ آهي. اوڀر ۾ گرينڊ هاربر ۽ اولهه ۾ مارسا مڪسيٽ هاربر جي وچ ۾ واقع آهي. 2021ع تائين ان جي آبادي 5,157 هئي.  مالٽا جي گاديءَ واري شهر جي طور تي، اهو شاپنگ، بار، کاڌي ۽ ڪيفي جي زندگي لاءِ هڪ تجارتي مرڪز آهي. اهو يورپ جو سڀ کان ڏاکڻي گاديءَ جو هنڌ پڻ آهي ۽ صرف 0.61 چورس ڪلوميٽر (0.24 چورس ميل) تي، پکيڙ جي لحاظ کان اهو يورپي يونين جو سڀ کان ننڍو گاديءَ جو هنڌ آهي.

Valletta's 16th-century buildings were constructed by the Knights Hospitaller. The city was named after the Frenchman Jean Parisot de Valette, who succeeded in defending the island against an Ottoman invasion during the Great Siege of Malta. The city is Baroque in character, with elements of Mannerist, Neo-Classical and Modern architecture, though the Second World War left major scars on the city, particularly the destruction of the Royal Opera House. The city was officially recognised as a World Heritage Site by UNESCO in 1980. The city has 320 monuments, all within an area of 0.55 square kilometres (0.21 sq mi), making it one of the most concentrated historic areas in the world. Sometimes called an "open-air museum", Valletta was chosen as the European Capital of Culture for 2018. Valletta was also listed as the sunniest city in Europe in 2016.

The city is noted for its fortifications, consisting of bastions, curtains and cavaliers, along with the beauty of its Baroque palaces, gardens and churches.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:ويليٽا
زمرو:مالٽا
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:يورپ ۾ راڄڌانيون
زمرو:يورپ جا شهر