open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ڪيچيمالائي مسجد

**ڪيچيملائي مسجد** سري لنڪا جي ڏکڻ اولهه ساحل تي بيرو والا جي بندرگاهه جي ويجھي آهي. اها ملڪ جي قديم ترين مسجدن مان هڪ آهي.

According to local folklore, the mosque is built at the spot where the first Muslim Arab traders landed and subsequently settled in the area. It is believed that a vessel carrying seven members of the royal family of Hadhramaut, Yemen came ashore at this location. They included the Sultan Ashraff Waliullah, his five brothers and a sister. When Waliullah died in 1024 AD he was buried in a tomb on the hill. Allegedly one day, when the chief of the Masjid Al-Abrar in Beruwala was cleaning the tomb he stepped on a sharp thorn following which he rest under a tree and fell asleep. During his slumber, Waliullah appeared as a vision and sought that a mosque be built where his tomb was. Many locals mistakenly still think that Waliullah built the mosque.

At that time the site was known as “Utchchamalai” in Tamil, which translates to “high hill”, over time this was modified to its current name of Ketchchimalai.

The current building was constructed in 1911 by a wealthy Muslim businessman. It is essentially a squarish white building, with an ornate arched exterior, curving Dutch-style gables, with an unusual domed minaret crowned with a crescent-and-star ornament. Outside the mosque but within its grounds are the graves of two imams (father and son) and a madrasa.

The mosque is the focus for a major Eid al-Fitr festival held at the end of Ramadan, with large numbers of pilgrims attending.

On 12 June 2015 the mosque was declared a protected archaeological site by the government.

## حوالا

زمرو:بيرو والا
زمرو:بيرو والا
زمرو:مسجدون
زمرو:سري لنڪا
زمرو:ايشيا جون مسجدون
زمرو:بيرو والا ۾ مسجدون
زمرو:سري لنڪا ۾ مسجدون
ڪٽارا ثقافتي ڳوٺ

thumb|ڪٽارا مسجد
thumb|سينٽرل پلازا
**ڪٽارا ثقافتي ڳوٺ** (عربي: الحي الثقافي کتارا)، جنهن کي صرف **ڪٽارا** (عربي: کتارا) جي نالي سان پڻ سڃاتو وڃي ٿو، قطر جي شهر دوحا ۾ هڪ ثقافتي ۽ واپاري ڪمپليڪس آهي، جيڪو ويسٽ بي ۽ پرل جي وچ ۾ اوڀر ڪناري تي موجود آهي.

ھن کي آڪٽوبر 2010 ۾ دوحہ ٽرِبيڪا فِلم فيسٽيول جي دوران پريويو لاءِ کوليو ويو ھيو. 

## جائزو
thumb|ڪٽارا ٽڪرين ۾ پيادل رستو
ڪٽارا ڪلچرل وليج 2010 ۾ ثقافت ۽ ڪلا جي فھلاءُ ۽ ڏي-وٺ لاءِ ٺاھيو ويو ھيو. اھو دوحا جي ڪناري سان لگهندڙ ٻِيھر حاصل ڪيل زمين(ريڪليمڊ لينڊ) تي ٺھيل آھي. اھو ھڪ پارمپرڪ(روايتي) قطري ڳوٺ وانگر ٺھيل آھي جھن ۾ ننڍيون ريتي رنگ جو عمارتون، چپٽيون ڇتيون، ڇاني ياريون گھٽيون، ۽ گڏو گڏ آڌونڪ سوڌائون بہ آھن. ويسٽ بي ۽ پرل جي وچ  ۾ ھئڻ سبب، اھو دوحا جي ڪناري تي موجود خاس جڳھين مان ھڪ آھي. 

ڪمپليڪس ۾ مختلف جڳھون شامل آهن جن ۾ آرٽ گيلريون، ٿيٽر، ڪنسرٽ هال، ڪتابگھر، هڪ عام ساماجي ھال، ۽ هڪ گهڻ مقصدي ڪانفرنس هال شامل آهن، جتي الڳ الڳ ڪاريڪرم ۽ ڏڻ ٿيندا رھندا آھن. ٻاهرين خاصيتن ۾  ڪٽارا بيچ آھي جتي تيراڪي، پيڊل بوٽنگ، ٻيڙيءَ جي سواري، ڪاياڪنگ جھڙيون شيون ٿينديون آھن. ھن جي علاوا گھڻيون اي ڪلاڪاريون پڻ ڪناري تي ڏسڻ لاءِ ملن ٿيون  ڪٽارا ۾ ٻه پارڪ آهن: نارٿ هِلز پارڪ ۽ سائوٿ هِلز پارڪ، ٻئي ڪٽارا هِلز تي  آهن، جيڪا ھڪ بناوتي ٽڪري آھي جنهن ۾ سرسبز ٻوٽا، پاڻي جو وهڪرو ۽ پيدل سفر جا رستا آهن. 

ڪٽارا جي خاس نشانين ۾ 3,275 چورس ميٽر جو سنگ مرمر جو ايمفي ٿيٽر شامل آهي، جيڪو قديم يوناني(گريڪ) ۽ روايتي عربي ڊيزائن جي تتن  کي ملائي ٺاھيل آھي، جيڪو 5,000 ڏسندڙن کي ويهاري سگهي ٿو. ڪامپليڪس ۾ عثماني طرز جي گولڊن مسجد پڻ آهي، جيڪا سون جي ٽائلس سان سينگاريل آهي، ۽ ڪٽارا مسجد ، جيڪا ترڪي جي اڏاوت جي ماھر زينب فاديل اوگلو پاران ڊزائين ڪئي وئي آهي ۽ فيروزي ۽ جامني ڄڙائو ڪم سان سينگاريل آهي. ھڪ ٻئي خاصيت آھي ھتان جا روايتي ڪبوتر ٽاور جي سرن ۽ مٽيءَ مان ٺھيل آھن ۽ اٽڪل 15 ميٽر اونچا آھن. ڪٽارا جو اوپيرا ھائوز قطر جو اڪلوتو اوپيرا ھائوز آھي. ھن ۾  550 ماڻھون ھڪ معل ويھي سگھن ٿا ۽ ھتي طرح طرح جا ڪانسرٽ ۽ ڪاريڪرم ٿين ٿا. 
زمرو:گيجٽ وڪي مني ائٽلس (WikiMiniAtlas) استعمال ڪندي صفحا
مالڪم شهباز مسجد

**مالڪم شهباز مسجد،** جيڪا اڳ ۾ **مسجد نمبر 7** جي نالي سان مشهور هئي، نيويارڪ شهر جي هارلم علائقي ۾ هڪ مسجد آهي. اها اڳ ۾ نيشن آف اسلام جي هڪ مسجد هئي، جن ۾ مالڪم ايڪس تقرير ڪندو هو، جيستائين هن 1964ع نيشن آف اسلام کان ڌار ٿيو ۽ سني اسلام کي اختيار ڪيو.

## حوالا

زمرو:مسجدون
زمرو:نيو يارڪ رياست
زمرو:اتر آمريڪا ۾ مسجدون
زمرو:آمريڪا جي گڏيل رياستن ۾ مسجدون
ڊيئربورن مسجد

**ڊيئربورن مسجد** (Dearborn Mosque**)** آمريڪي رياست، مشي گن جي شهر، ڊيئر بورن ۾ الجمعية الإسلامية الامريكية   تعلق رکندڙ هڪ مسجد آهي. اها سال 1937ع ۾ نئين اڀرندڙ اسلامي برادري (ان وقت لبنان جي بِکا وادي جا گهڻو ڪري سني مسلمان) پاران تعمير ڪئي وئي هئي ۽ اها آمريڪا ۾ تعمير ٿيندڙ ٻي مسجد هئي.  هي عمارت ٽي ماڙ اوچي آهي ۽ ورنور ۽ ڊڪس اسٽريٽ جي چوراهي تي لڳ ڀڳ پوري شهر جي هڪ بلاڪ تي ٺهيل آهي.

1960ع کان 1980ع جي ڏهاڪن دوران نمازين جي تعداد تيزي سان وڌي. 1980ع جي شروعات ۾، مسجد کي عدالتي حڪم تحت اجازت ملي ته ان کي لائوڊ اسپيڪر استعمال ڪندي اذان نشر ڪرڻ جي اجازت ڏني وڃي، ان جي ڪجهه پاڙيسرين جي اعتراضن کي رد ڪيو ويو؛ اها آمريڪا ۾ پهرين مسجد هئي جنهن ائين ڪيو. عدالت فيصلو ڏنو ته لائوڊ اسپيڪر تي اذان نشر ڪرڻ چرچ جي گھنٽين وانگر آهي.  

ڊيئربورن مسجد کي اسلامڪ سينٽر آف آمريڪا، ڊيئربورن سان گڏ نه ڪيو وڃي، جيڪا پڻ ڊيئربورن ۾ آهي، ۽ سال 2005ع ۾ افتتاح وقت ملڪ جي سڀ کان وڏي مسجد هئي.  

## حوالا

زمرو:مسجدون
زمرو:ڊيئربورن
زمرو:مشي گن رياست
زمرو:اتر آمريڪا ۾ مسجدون
زمرو:آمريڪا جي گڏيل رياستن ۾ مسجدون
ڊيئربورن، مشي گن

**ڊيئربورن** (Dearborn) رياست مشي گن ۾ وين ڪائونٽي جو هڪ شهر آهي. ڊيٽرائيٽ جو هڪ مضافاتي علائقو، ڊيئربورن، ڊيٽرائيٽ شهر کان تقريباً 7 ميل (11.3 ڪلوميٽر) اولهه ۾، اتر ۽ اوڀر ۾ ڊيٽرائيٽ سان سرحد رکي ٿو. سال 2020ع جي مردم شماري ۾، ان جي آبادي 1,09,976 هئي، جيڪا ان کي رياست مشي گن ۾ ستين سڀ کان وڌيڪ آبادي واري شهر جو درجو ڏئي ٿي. ڊيئربورن فورڊ موٽر ڪمپني ۽ ان جي باني، هينري فورڊ جي آبائي شهر طور مشهور آهي.

ڊيئربورن جي پهرين تحريري آبادي 18هين صدي عيسويءَ ۾ فرانسيسي ڪينيڊين آبادگارن پاران ٺاهي وئي هئي، جنهن شروعات ۾ شهر ۾ موجود چشمن جي ڪري آباديءَ کي لا بيلئ فونٽين (La Belle Fontaine) يا "پليس يو فونٽين" سڏيو هو. تنهن ڪري، ڊيئربورن کي ڪڏهن اسپرنگ ويلز جو نالو ڏنو ويو، جيڪو فرانسيسي نالي جو انگريزي معني هو. آباديءَ کي ڊيٽرائيٽ درياءَ جي ربن فارم برادري ۽ روج نديءَ ۽ ساوڪ ٽريل سان ڳنڍيل ٻين فارمن سان ڳنڍيو ويو هو. برادري 19هين صدي عيسويءَ ۾ ڊيٽرائيٽ ۽ شڪاگو کي ڳنڍيندڙ شڪاگو روڊ تي ڊيٽرائيٽ آرسنل جي قيام سان وڌي. 20هين صدي عيسوي دوران، اهو گاڏين جي صنعت لاءِ هڪ وڏي پيداواري مرڪز طور ترقي ڪيو.

هنري فورڊ هڪ فارم تي پيدا ٿيو جيڪو ڪڏهن فورڊ روڊ ۽ گرين فيلڊ روڊ جي چوراهي تي هو. فورڊ پوء ڊيئربورن ۾ پنهنجي ملڪيت، فيئر لين ۽ پنهنجي ريور روج ڪمپليڪس، پنهنجي ڪاروباري سلطنت جو سڀ کان وڏو ڪارخانو، تعمير ڪيو. هن گاڏين جي وڏي پيماني تي پيداوار پيدا ڪئي ۽ هتي فورڊ موٽر ڪمپني جو عالمي هيڊ ڪوارٽر قائم ڪيو. شهر ۾ مشي گن يونيورسٽي ۽ هينري فورڊ ڪاليج جو ڪيمپس آهي. هينري فورڊ ميوزيم آمريڪا ۾ سڀ کان وڏو اندروني-ٻاهران تاريخي ميوزيم ڪمپليڪس آهي ۽ ميٽرو ڊيٽرائيٽ جو اهم سياحتي مقام آهي.

ڊيئربورن جا رهواسي بنيادي طور تي، 19 ۽ 20 هين صدي جي مهاجرن جا ڪيتري ئي نسلن، يورپي يا وچ اوڀر جي نسل جا آمريڪي آهن. مردم شماري ۾ بنيادي يورپي نسلن جي سڃاڻپ جرمن، پولش، آئرش ۽ اطالوي طور ڪئي وئي آهي. 20 صدي جي آخر ۾ وچ اوڀر کان لڏپلاڻ جون نئين لهرون، گهڻو ڪري مسلمان ۽ تمام گهٽ عيسائي اقليتون لبنان، فلسطين، شام، عراق ۽ يمن کان آيون. ڊيئربورن آمريڪا ۾ متناسب طور تي سڀ کان وڏي مسلمان آبادي آهي ۽ اتر آمريڪا ۾ سڀ کان وڏي مسجد شهر ۾ آهي.  سال 2023ع ۾ ڊيئربورن آمريڪا ۾ پهريون عرب اڪثريتي شهر بڻجي ويو. 2023ع جي سروي ۾ ان جي 55 سيڪڙو رهواسين وچ اوڀر يا اتر آفريقي نسل مان هجڻ جو دعويٰ ڪيو.

## تاريخ

## جاگرافي

## حڪومت ۽ سياست

## آباديات

## معيشت

## تعليم

## ٽرانسپورٽ

## فن ۽ ثقافت

## حوالا

زمرو:ڊيئربورن
زمرو:مشي گن رياست
اوشينيا ۾ مسجدن جي فهرست

اها اوشينيا ۾ مسجدن جي هڪ نامڪمل فهرست آهي.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:مسجدون
زمرو:اوشينيا
زمرو:مسجدن جون فهرستون
زمرو:اوشينيا جون مسجدون
نيوزيلينڊ ۾ مسجدن جي فهرست

هيٺ ڏنل نيوزي لينڊ ۾ مسجدن جي فهرست آهي. 2019ع تائين ملڪ ۾ لڳ ڀڳ 60 مسجدون ۽ اسلامي مرڪز هئا. نالو تصوير شهر. ملڪ تبصرا ايونڊيل اسلامڪ سينٽر آڪلينڊ نيوزي لينڊ 1998 ۾ کوليو ويو.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:مسجدون
زمرو:نيوزي لينڊ
زمرو:نيوزي لينڊ ۾ مسجدون
زمرو:مسجدن جون فهرستون
زمرو:اوشينيا جون مسجدون
آسٽريليا ۾ مسجدن جي فهرست

هي آسٽريليا ۾ مسجدن جي فهرست آهي. آسٽريليا ۾ مسجدن ۽ نماز جي جاين جي هڪ فهرست سال 2016ع تائين *اسلاميا آن لائن* پاران برقرار رکيو ويو.

## فهرست

### ايڊيليڊ
The following is a list of mosques in South Australia.

### تسمانيه
The following is a list of mosques in Tasmania.

### ميلبورن
The following is a list of mosques in Victoria.

### پرٿ
The following is a list of mosques in Western Australia.

### ڊارون
The following is a list of mosques in the Northern Territory. 

### Australian external territories

#### Christmas Island

There is one mosque on Christmas Island, which is located in Flying Fish Cove, the main town on the island.

### Cocos (Keeling) Islands

The territory of Cocos (Keeling) Islands is an external territory of Australia. There are only two permanently inhabited islands:
* The West Island Mosque is a heritage-listed mosque at Alexander Street, on West Island. 

* The Home Island Mosque is on Home Island.

## پڻ ڏسو
* اوشيانا ۾ مسجدن جي فهرست

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:مسجدون
زمرو:آسٽريليا
زمرو:آسٽريليا ۾ مسجدون
زمرو:مسجدن جون فهرستون
زمرو:اوشينيا جون مسجدون
زمرو:مسجدن جي فھرستون بلحاظ ملڪ
زمرو:اوشينيا ۾ مسجدن جون فهرستون
اسلامي ڪميونٽي سينٽر فينڪس

**اسلامي ڪميونٽي سينٽر، فينڪس** (*ICCP*)، جيڪو 1982ع ۾ قائم ڪيو ويو هو، فينڪس، ايريزونا ۾ انٽر اسٽيٽ 17 سان گڏ 7516 نارٿ بليڪ ڪينيئن هاءِ وي تي واقع آهي.    اها هڪ اڳوڻي بيپٽسٽ چرچ ۾ آهي جيڪو 1997 ۾ ان جڳهه تي منتقل ٿيڻ کان پوءِ مسجد ۾ تبديل ڪيو ويو آهي.  ڪميونٽي سينٽر جي زمين جا دستاويز نارٿ آمريڪن اسلامڪ ٽرسٽ وٽ آهن.
## حوالا

زمرو:مسجدون
زمرو:فينڪس
زمرو:ايريزونا
زمرو:اتر آمريڪا ۾ مسجدون
زمرو:آمريڪا جي گڏيل رياستن ۾ مسجدون
هاني ۽ شه مريد

**هاني ۽ شه مريد** ( بلوچي : **ھاني ءُ شئ مريد**) بلوچي لوڪ ڪھاڻيءَ جي ھڪ اھم داستان آھي.    ڪهاڻي بلوچ سورمائن جي زندگين ۽ انهن جي جذبات، ثقافت، خدا، برائي، تقدير جهڙن فلسفياتي خيالن جي ڳولا کي ظاهر ڪري ٿي. ڪهاڻي جو مرڪزي ڪردار ، شه مريد ۽ هيروئن، هاني، خالص ۽ المناڪ محبت جون علامتون آهن. هي ڪهاڻي 15هين صدي جي آهي، جنهن کي بلوچستان جو بهادري وارو دور ۽ بلوچي ادب جو ڪلاسيڪل دور سمجهيو ويندو آهي.  

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
* "لوھ جي ڪمان جو مالڪ": پندرھين صديءَ جي بلوچ رزميه هيرو شه مريد ۾ واپسي جو نمونو  (PDF) 
*بلوچن جي مشهور شاعري
 
 

زمرو:ادب
زمرو:بلوچستان
زمرو:بلوچي ثقافت
زمرو:لوڪ ڪهاڻي
زمرو:بلوچي ادب
زمرو:ايران جي ثقافت 
زمرو:بلوچي لوڪ ادب
زمرو:بلوچستان، پاڪستان
زمرو:بلوچستان جي تاريخ
زمرو:بلوچستان جي ثقافت
زمرو:پاڪستاني لوڪ داستان
زمرو:وچ اوڀر جي لوڪ ڪهاڻيون 
زمرو:بلوچستان، پاڪستان جي ثقافت
ماسيرو

**ماسيرو (Maseru)** ليسوٿو جي گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر آهي. اهو ماسيرو ضلعي جو گاديءَ جو هنڌ پڻ آهي. ڪيليڊون نديءَ تي واقع، ماسيرو سڌو ليسوٿو-ڏکڻ آفريڪا سرحد تي واقع آهي. سال **2016ع** جي آدمشماري ۾ ماسيرو جي آبادي 3,30,760 هئي. شهر کي هڪ پوليس ڪئمپ جي طور تي قائم ڪيو ويو هو ۽ سال **1869ع** ۾ ملڪ جي برطانوي سرپرستي ۾ اچڻ کان پوءِ ان کي گاديءَ جي هنڌ طور مقرر ڪيو ويو. جڏهن سال **1966**ع ۾ ملڪ آزادي حاصل ڪيو، تڏهن ماسيرو پنهنجي گاديءَ جي حيثيت برقرار رکيو. شهر جو نالو سيسوٿو ٻولي جو لفظ آهي جنهن جي معنيٰ "ڳاڙهي واريءَ جا پٿر" آهي. 
## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:ماسيرو
زمرو:ليسوٿو
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:آفريڪا ۾ راڄڌانيون
اسلامڪ ڪميونٽي سينٽر آف اينڪوريج الاسڪا

**اسلامڪ ڪميونٽي سينٽر آف اينڪوريج الاسڪا (ICCAA)** اينڪوريج، الاسڪا ۾ هڪ اسلامي مرڪز ۽ مسجد آهي. اها آمريڪي رياست الاسڪا ۾ پهرين مقصد سان ٺهيل مسجد آهي ۽ اتر آمريڪا ۾ ٽئي نمبر تي اترئين مسجد آهي. اهو الاسڪا جي اينڪوريج ۾ اسپرنگ اسٽريٽ ۽ E.80 هين ايونيو تي واقع آهي. 

مسجد، اسڪول ۽ اسلامي مرڪز جي تعمير 2010ع ۾، هڪ مقامي مال ۾ نماز جي جاءِ (مصلا) کي تبديل ڪرڻ لاءِ، شروع ٿي، جيڪا اڳ ۾ تقريبن **3,000** مسلمان رهواسين جي خدمت ڪري رهيو هيو.  نئين مسجد جو مقصد **1,400** چورس ميٽر (**15,000** چورس فوٽ) جي سهولت ۾ انڪوريج جي متنوع مسلم برادري جي خدمت ڪرڻ آهي.

سياري ۽ اونهاري جي وچ ۾ ڏينهن جي روشني جي ڪلاڪن ۾ فرق جي ڪري ۽ رات جو اونهاري ۾ اوندهه نه هجڻ جي ڪري **اسلامڪ ڪميونٽي سينٽر آف اينڪوريج الاسڪا** (ICCAA) مڪي جي وقت کي پنهنجي نماز جي شيڊول طور اختيار ڪيو آهي، جنهن جي ڪري برادري اندر ڪجهه اختلاف پيدا ٿيو. ڪجهه مسلمان مقامي وقت تي نماز پڙهڻ جو انتخاب ڪندا آهن ۽ اونهاري ۾ نماز جي وقتن جو اندازو لڳائيندا آهن، جڏهن اهي سج استعمال نٿا ڪري سگهن.

وائس نيوز پاران انٽرويو ڪيل هڪ امام وضاحت ڪئي ته هن درخواست ڏيڻ وقت الاسڪا چونڊيو هو، ڇاڪاڻ ته ڊاڪٽر طور آمريڪا ۾ هجرت ڪرڻ لاءِ اهو آسان هو، جيڪڏهن آبادڪاري جا منصوبا گهٽ عملي واري برادري ۾ جتان ڊاڪٽرن جي ضرورت آهي     هجن.

اينڪوريج مسلم ڪميونٽي تمام متنوع آهي، ان جي سائيٽ موجب. جماعت ۾ آمريڪي پيدا ٿيندڙ مسلمان ۽ انهي سان گڏ يورپ، ايشيا ۽ آفريڪا جي تقريبن 50 مختلف ملڪن جا مهاجر ۽ الاسڪا جا اصلوڪا مذهب تبديل ڪندڙ شامل آهن.

## پڻ ڏسو
 
* اتر آمريڪا ۾ اسلام 
* آمريڪا ۾ مسجدن جي فهرست

## حوالا
 
زمرو:اينڪوريج، الاسڪا 
زمرو:الاسڪا رياست 
زمرو:مسجدون 
زمرو:اتر آمريڪا ۾ مسجدون
زمرو:اسلام سان لاڳاپيل تڪرار 
زمرو:آمريڪا جي گڏيل رياستن ۾ مسجدون
اينڪوريج، الاسڪا

***اينڪوريج*** (Anchorage)، سرڪاري طور تي اينڪوريج جي ميونسپلٽي، سال 2020ع جي مردم شماري ۾ 2,91,247 جي آبادي سان، آمريڪي رياست الاسڪا جو سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر آهي. ان ۾ رياست جي آبادي جو تقريباً 40 سيڪڙو شامل آهي. اينڪوريج ميٽروپوليٽن علائقو،  جن ۾ اينڪوريج ۽ پاڙيسري ميٽانوسڪا-سوسيتنا بورو شامل آهن، جي آبادي سال 2020ع ۾ 3,98,328 هئي. 1,706 چورس ميل (4,420 چورس ڪلوميٽر) زميني ايراضي تي، اينڪوريج آمريڪا ۾ ايراضي جي لحاظ کان چوٿون نمبر وڏو شهر آهي. 

اينڪوريج ڏکڻ مرڪزي الاسڪا ۾، ڪڪ انليٽ جي ٽرمينس تي،  اتر ۾، نڪ آرم ۽ ڏکڻ ۾، ٽرناگين آرم پاران ٺهيل هڪ جزيره نما تي آهي. سال 1915ع ۾ شپ ڪريڪ جي وات جي ويجهو، پهريون ڀيرو خيمي شهر جي طور تي آباد ٿيو،  جڏهن الاسڪا ريلوي تي تعمير شروع ٿي، اينڪوريج کي نومبر، 1920ع ۾ هڪ شهر جي طور تي شامل ڪيو ويو. سيپٽمبر، 1975ع ۾، اينڪوريج شهر کي گريٽر اينڪوريج ايريا بورو سان ضم ڪئي، اينڪوريج ميونسپلٽي ٺاهي وئي. ميونسپل شهر جون حدون **1,961**چورس ميل (**5,079** چورس ڪلوميٽر) تي پکڙيل آهن. شهري ڪور، هڪ فوجي اڏو، ڪيترن ئي ٻاهرين برادرين ۽ تقريبن سڄي چوگاچ اسٽيٽ پارڪ کي شامل ڪري ٿو. عام طور تي اينڪوريج کي اينڪوريج جو شهر سڏيو ويندو آهي.

پنهنجي جڳهه جي ڪري، اينڪوريج نيويارڪ شهر، ٽوڪيو ۽ مرمانسڪ، روس کان تقريبن برابر فاصلي تي آهي (سڌو اتر قطب جي مٿان). اينڪوريج آبادي واري عالمي اتر جي تقريبن 90 سيڪڙو کان هوائي رستي 10 ڪلاڪن جي اندر واقع آهي.   انهي سبب لاء،  ٽيڊ اسٽيونس اينڪوريج انٽرنيشنل ايئرپورٽ بين الاقوامي ڪارگو پروازن لاءِ هڪ عام ريفيولنگ ​​اسٽاپ آهي ۽ هڪ وڏي فيڊ ايڪس هب (FedEx Hub) جو مرڪز آهي، جنهن کي ڪمپني پنهنجي عالمي خدمتن جي نيٽ ورڪ جو "اهم حصو" سڏي ٿي.  

اينڪوريج چار ڀيرا؛ 1956، 1965، 1985 ۽ 2002 ۾، نيشنل سوِڪ ليگ کان آل آمريڪا سٽي ايوارڊ کٽيو آهي.  ڪپلنگر ان کي آمريڪا جو سڀ کان وڌيڪ ٽيڪس دوست شهر قرار ڏنو آهي. 

## جائزو
Due to its location, Anchorage is almost equidistant from New York City, Tokyo, and Murmansk, Russia (straight over the North Pole), Anchorage lies within 10 hours by air of nearly 90 percent of the inhabited global north. For this reason, Ted Stevens Anchorage International Airport is a common refueling stop for international cargo flights and home to a major FedEx hub, which the company calls a "critical part" of its global network of services.

Anchorage has won the All-America City Award four times: in 1956, 1965, 1984–85, and 2002, from the National Civic League. Kiplinger has named it the United States' most tax-friendly city.

## تاريخ

## جاگرافي

## حڪومت ۽ سياست

## آباديات

## معيشت

## نقل و حمل

## تعليم

## صحت جي سار سنڀال

## ثقافت

## ڀائر شهر

## حوالا

## ٻاهرين لنڪس
زمرو:الاسڪا رياست 
زمرو:اينڪوريج، الاسڪا
زمرو:الاسڪا جا شهر
زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جا شھر
هوم ووڊ مسجد

**هوم ووڊ مسجد** (Homewood Mosque) الاباما ۾، برمنگھم جي هوم ووڊ پاڙي ۾، اسلامڪ اڪيڊمي سان گڏ، برمنگھم کان اڌ ميل کان به گهٽ مفاصلي تي، هوم ووڊ شهر ۽ شيڊس وادي جو نظارو ڪنڊي هڪ مسجد آهي. هوم ووڊ جي روزڊيل پاڙي ۾ 1810 - 25هين ڪورٽ سائوٿ تي واقع، ان جي عمارت 1944 ۾ مقامي طور تي کوٽيل ريتي جي پٿر مان آفريقي آمريڪن لاءِ هڪ الڳ هاءِ اسڪول جي طور تي ٺاهي وئي هئي. هاڻي اهو برمنگھم اسلامڪ سوسائٽي جو سڀ کان پراڻو مرڪز ۽ الاباما جي اسلامي اڪيڊمي جو گهر آهي.

زمرو:مسجدون
زمرو:الاباما رياست
زمرو:الاباما ۾ مسجدون 
زمرو:اتر آمريڪا جون مسجدون
زمرو:آمريڪا جي گڏيل رياستن ۾ مسجدون
پرسٽينا

**پرسٽينا** (Pristina)  ڪوسووو جو سڀ کان وڏو شهر ۽ راڄڌاني آهي. اها ساڳي نالي جي ميونسپلٽي ۽  ضلعي جو انتظامي مرڪز پڻ اهي. سال 2024ع ۾ شھر جي آبادي لڳ ڀگ 2,27,466 هئي.

قديم زماني ۾، پرسٽينا جو علائقو دارداني بادشاهت جو حصو هو. ڪلاسيڪل دور جي ورثي جي نمائندگي الپيانا جي آبادي ۾ ظاهر ٿئي ٿي. رومي سلطنت جي اولهه ۽ اوڀر واري اڌ ۾ ورهائجڻ کان پوءِ، اهو علائقو پنجين ۽ نائين صدي جي وچ ۾ بازنطيني سلطنت ۾ رهيو. نائين صدي جي وچ ۾، ان کي پهرين بلغاريا سلطنت جي حوالي ڪيو ويو، ان کان اڳ جو 11هين صدي جي شروعات ۾ بازنطيني قبضي هيٺ اچي ويو ۽ پوءِ 11هين صدي جي آخر ۾ ٻي بلغاريا سلطنت جي حوالي ڪيو ويو. سربيا جي وڌندڙ بادشاهت 13هين صدي ۾ هن علائقي کي پنهنجي قبضي ۾ ڪري ورتو ۽ اهو 14هين صدي ۾ عثماني دور جي شروعات (1389-1455) تائين سربيا سلطنت جي ماتحت رهيو. ايندڙ صديون عثماني دور حڪومت جون خاصيتون رکڻ ٿيون. هن عرصي دوران، پرسٽينا هڪ ڳوٺ کان علائقي جي هڪ وڏي شهري مرڪز ۾ ترقي ڪيو. سال 1914ع ۾ پهرين بلقان جنگ جي خاتمي کان پوءِ، اهو سربيا جي نئين ٺهيل بادشاهت جو حصو بڻجي ويو. سال 1948ع ۾، ان کي يوگوسلاويا جي رياست جي حيثيت سان ايس اي پي ڪوسوو صوبي جي گاديءَ جو هنڌ چونڊيو ويو. وڌيڪ، پرسٽينا سال 2008ع ۾ سربيا کان آزادي کان پوءِ ڪوسووو جي گاديءَ جو هنڌ بڻجي ويو.

پرسٽينا 15هين صدي جي آخر کان اڳ هڪ ننڍڙو ڳوٺ هوندو. اهو پهريون ڀيرو سال 1342ع ۾ اسٽيفن دوشن جي دور ۾ هڪ ڳوٺ جي طور تي رڪارڊ ڪيو ويو آهي؛ تقريبن هڪ صدي پوء، عثماني دور جي شروعات ۾، 1455ع ۾، ان جي آبادي 300 گهرن تي مشتمل هئي. ايندڙ صديءَ ۾، پرسٽينا نوو برڊو جي امير کان کني واري شهر جي ويجهو پنهنجي اسٽريٽجڪ پوزيشن جي ڪري هڪ اهم کان کني ۽ واپاري مرڪز بڻجي ويو. هي شهر پنهنجي واپاري ميلن ۽ شين، جهڙوڪ ٻڪري جي چمڙي ۽ ٻڪري جي وارن ۽ گڏوگڏ بارود جي صنعت جي ڪري مشهور هو. 

پرسٽينا ڪوسوو جو گاديءَ جو هنڌ ۽ اقتصادي، مالي، سياسي ۽ واپاري مرڪز آهي، ڇاڪاڻ ته اهو ملڪ جي مرڪز ۾ واقع آهي. اهو ڪوسوو جي حڪومت جي اقتدار جي گادي، ڪوسوو جي صدر ۽ وزيراعظم جي ڪم لاءِ رهائشگاهه ۽ ڪوسوو جي پارليامينٽ جو گھر آهي. پرسٽينا ڪوسوو جو هوائي، ريل ۽ روڊن لاءِ سڀ کان اهم ٽرانسپورٽ جنڪشن پڻ آهي. پرسٽينا انٽرنيشنل ايئرپورٽ ملڪ جو سڀ کان وڏو ۽ علائقي جو سڀ کان وڏو هوائي اڏو آهي. ايڪسپريس وي ۽ موٽر وي جو هڪ سلسلو، جهڙوڪ آر 6 ۽ آر 7، شهر جي ٻاهر نڪري ٿو ۽ ان کي البانيا ۽ اتر مقدونيا سان ڳنڍي ٿو. پريسٽينا 2030ع ميڊيٽرينين گيمز جي ميزباني لاء چونڊيو ويو آهي.

## حوالا

زمرو:پرسٽينا
زمرو:ڪوسووو
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:ڪوسووو ۾ شهر
زمرو:يورپ ۾ راڄڌانيون
پولينيزيا

**پولينيزيا** (Polynesia) مرڪزي ۽ ڏکڻ پئسفڪ سمنڊ ۾ پکڙيل **1,000** کان وڌيڪ ٻيٽن تي مشتمل، اوشينيا جو هڪ ذيلي علائقو آهي. مقامي ماڻهو جيڪا پولينيزيا جي ٻيٽن تي رهن ٿا کي پولينيشيائي سڏيو ويندو آهي، ۾ ڪيتريون ئي شيون مشترڪ آهن، جنهن ۾ لساني لاڳاپا، ثقافتي طريقا ۽ روايتي عقيدا شامل آهن.

"پولينيزي" اصطلاح پهريون ڀيرو 1756ع ۾ فرانسيسي ليکڪ چارلس ڊي بروسس پاران استعمال ڪئي وئي هئي. جنهن اصل ۾ ان کي پئسفڪ جي سڀني ٻيٽن تي لاڳو ڪيو هو. 1831ع ۾، جولس ڊومونٽ ڊي ارول پيرس جي "سوسائٽي ڊي جيوگرافي" ۾ هڪ ليڪچر دوران، هڪ تنگ تعريف پيش ڪيو، جن جي مطابق ڏکڻ پئسفڪ ۾ واقع ٻيٽن کي اڪثر ڪري ڏکڻ سمنڊ جا ٻيٽ پڻ سڏيو ويو آهي ۽ انهن جي رهاڪن کي ڏکڻ سمنڊ جا ٻيٽ وارا سڏيو ويندو آهي.  هوائي ٻيٽن کي، انهن جي ڏکڻ پئسفڪ ٻيٽن سان نسبتاً ويجهو هجڻ جي ڪري اڪثر ڏکڻ سمنڊ جي ٻيٽن جو حصو سمجهيو ويندو آهي، جيتوڻيڪ اها حقيقت ۾ اتر پئسفڪ ۾ واقع آهن. استعمال ۾ هڪ ٻي اصطلاح جيڪي هن عدم مطابقت کان بچي ٿي، پئسفڪ سمنڊ ۾ ٻيٽن جي ترتيب مان ٺهيل شڪل مان،  "پولينيزيائي ٽڪنڊو" آهي.   . هي اصطلاح واضح ڪري ٿي ته گروهه ۾ هوائي ٻيٽ شامل آهن، جيڪا حوالو ڏنل "ٽڪنڊي" جي اترئين چوٽي تي واقع آهن.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
* 
*
* ڊيوڊ ليوس سان انٽرويو (آرڪائيو ٿيل 1 مئي 2013ع) 
* ليوس ''اسپائرٽس آف دي وائيج'' تي تبصرو ڪندي (آرڪائيو ٿيل 1 نومبر 2012ع) 
* ماوري سماج جو مفيد تعارف، جنهن ۾ ٻيڙي به شامل آهي voyages (آرڪائيو ٿيل 17 جولاءِ 2013ع) 
* تعزيتي بيان: ڊيوڊ هينري ليوس - جنهن ۾ شامل آهي ته هو پئسفڪ سمنڊ جي نيويگيشن طريقن کي ٻيهر ڪيئن دريافت ڪيو 

زمرو:پولينيشيا 
زمرو:اوشينيا
زمرو:ايشيا-پئسفڪ 
زمرو:اوشينيا جا ٻيٽ 
زمرو:اوشينيا جا علائقا
پورٽ ولا

**پورٽ ولا** (انگريزي: Port Villa؛ فرانسيسي: Port-Vila، پور-ولا) يا صرف **ولا** (Vila)، وانواتو جو گادي جو هنڌ آهي. اهو شيفا صوبي ۾ ايفئٽئ ٻيٽ تي واقع آهي. سال 2020ع جي مردم شماري مطابق ان جي آبادي 49,034 هئي. هي سال 2020ع ۾ وانواتو جي ڪل آبادي جو %16.3 هو.

ايفيٽئ ٻيٽ جي اوڀر ساحل تي واقع، پورٽ ولا وانواتو جو اقتصادي ۽ تجارتي مرڪز آهي. جسٽس پارٽي سان تعلق رکندڙ، جيني ريگينوانو شهر جي ميئر آهي، آگسٽ، 2024ع ۾ چونڊيل پهرين عورت، جيڪا هن عهدي تي فائز ٿي، سندس ڊپٽي گرين ڪنفيڊريشن جي ميري لوئس ملن هئي، جيستائين جنوري، 2025ع ۾ سيٽ خالي نه ٿي. 

## حوالا

زمرو:پورٽ ولا
زمرو:وانواتو
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:اوشينيا ۾ راڄڌانيون
برج پورٽ اسلامڪ ڪميونٽي سينٽر

**برج پورٽ اسلامڪ ڪميونٽي سينٽر** (BICC)  هڪ مذهبي مرڪز آهي جيڪو وڏي برج پورٽ، ڪنيڪٽيڪٽ علائقي ۾ مسلمان آبادي جي خدمت ڪري ٿو. 2002 ۾ قائم ٿيو. اهو 377، پارڪ ايونيو (شهر جي اولهه واري آخر ۾. 1926 ۾ ٺهيل هڪ اڳوڻي چرچ جي عمارت ۾ آهي. عمارت پنهنجي فن تعمير ۽ ان جي اڳوڻي جماعت سان وابستگي لاءِ تاريخي جڳهن جي نيشنل رجسٽر تي درج ٿيل آهي. جنهن جي تاريخ 17 صدي جي آهي. مرڪز برادري کي تعليمي، مدد ۽ رسائي جون خدمتون فراهم ڪري ٿو.

## حوالا

زمرو:مسجدون
زمرو:برج پورٽ 
زمرو:ڪنيڪٽيڪٽ
زمرو:اتر آمريڪا ۾ مسجدون
زمرو:آمريڪا جي گڏيل رياستن ۾ مسجدون
رمله

**رمله** (Ramallah)؛    فلسطين جي مرڪزي اولهه ڪناري ۾ هڪ شهر آهي. اهو فلسطين جي انتظامي گاديءَ جو هنڌ آهي، انهي سان گڏ رمله ۽ البريح گورنريٽ جي گاديءَ جو هنڌ پڻ آهي. هي شهر يهودي جبلن تي واقع آهي، يروشلم کان 10 ڪلوميٽر (6 ميل) اتر ۾، سمنڊ جي سطح کان سراسري طور تي 872 ميٽر بلندي تي، البريح جي ويجهو. 

رمله ۾ هيروڊ اعظم جي دور جون عمارتون آهن، پر ڪا به مڪمل عمارت 11هين صدي جي صليبي جنگن کان اڳ جي ناهي. جديد شهر 16هين صدي عيسويءَ دوران غساني نسل جي هڪ عرب عيسائي قبيلي، حدادي طرفان قائم ڪيو ويو هو. سال 1517ع ۾، شهر کي عثماني سلطنت ۾ شامل ڪيو ويو، ۽ 1920ع ۾، پهرين عالمي جنگ دوران برطانيه پاران قبضو ڪرڻ کان پوءِ اهو برطانوي لازمي فلسطين جو حصو بڻجي ويو.  1948 جي عرب-اسرائيلي جنگ ۾ رام الله سميت سڄي ويسٽ بينڪ تي قبضو ڪيو ويو ۽ ٽرانس جارڊن طرفان ان کي ملائي ڇڏيو ويو. پوء 1967ع جي ڇهن ڏينهن جي جنگ ۾ اسرائيل رمله تي ٻيهر قبضو ڪري ورتو. 1995ع جي اوسلو معاهدي کان وٺي، رمله فلسطيني اٿارٽي جي نگراني ۾ آهي، جيڪو اولهه ڪناري ۾ ايريا اي جو حصو آهي.

رمله تازن سالن ۾ هڪ اهم سياسي، ثقافتي ۽ اقتصادي مرڪز طور اڀري آيو آهي.   ان ۾ فلسطيني اٿارٽي جا مختلف سرڪاري ادارا آهن، جن ۾ مکاتا، فلسطيني نيشنل اٿارٽي جي صدر جي رهائشگاهه، فلسطيني قانون ساز ڪائونسل ۽ فلسطيني سيڪيورٽي سروسز جو هيڊ ڪوارٽر شامل آهن. اهو ڪيترن ئي عجائب گهرن ۽ ثقافتي مرڪزن جو گهر پڻ آهي ۽ هڪ قابل ذڪر رات جي زندگي جو منظر آهي. تاريخي طور تي، شهر هڪ عيسائي آبادي وارو شهر هو، پر مسلمانن جي آبادي 2017ع تائين رمله جي 38,998 رهاڪن جي اڪثريت تائين وڌي وئي آهي،  جڏهن ته عيسائي هڪ اهم اقليت آهن.
هونيارا

**هونيارا** (Honiara) سولومن آئلينڊز جو گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر آهي. اها گواڊل ڪينال جي اتر اولهه ساحل تي واقع آهي. سال 2021ع تائين، ان جي آبادي 92,344 ماڻهن جي هئي. شهر کي هونيارا انٽرنيشنل ايئرپورٽ ۽ پوائنٽ ڪروز جي بندرگاهه جي خدمت حاصل آهي. اهو ڪوڪم هاءِ وي تي واقع آهي. سال 1983ع ۾، هونيارا جي 22 چورس ڪلوميٽر ميٽروپوليٽن علائقي تي مشتمل، هڪ گاديءَ جو هنڌ جو اعلان  صوبي جي هڪ خودمختيار حيثيت سان ڪيو ويو. جيتوڻيڪ شهر گواڊل ڪينال صوبي جي گاديءَ جي حيثيت سان پراڻي ڪردار کي پڻ برقرار رکيو.

The airport area to the east of Honiara was the site of a battle between the United States and the Japanese during the Guadalcanal Campaign in World War II, the Battle for Henderson Field of 1942, from which the former emerged victorious. After Honiara became the new administrative centre of the British Solomon Islands Protectorate in 1952 with the addition of many administrative buildings, the town began to develop and grow in population. Since the late 1990s, Honiara has suffered a turbulent history of ethnic violence and political unrest and is scarred by rioting. A coup attempt in June 2000 resulted in violent rebellions and fighting between the ethnic Malaitans of the Malaita Eagle Force (MEF) and the Guadalcanal natives of the Isatabu Freedom Movement (IFM).

Although a peace agreement was made in October 2000, violence ensued in the city streets in March 2002 when two diplomats from New Zealand and several others were murdered. In July 2003, conditions had become so bad in Honiara that the Regional Assistance Mission to Solomon Islands (RAMSI), consisting of multiple Pacific nations under Australian leadership, was invited into the country by the Solomons Government to restore order. In 2006, riots broke out following the election of Snyder Rini as Prime Minister, destroying a part of Chinatown and making more than 1,000 Chinese residents homeless. The riots devastated the town and tourism in the city and the islands was severely affected.

Honiara contains the majority of the major government buildings and institutions of Solomon Islands. The National Parliament of Solomon Islands, Honiara Solomon Islands College of Higher Education, International School in Honiara and University of the South Pacific Solomon Islands are located in Honiara as is the national museum and Honiara Market. Politically Honiara is divided into three parliamentary constituencies, electing 3 of the 50 members of the National Parliament. These constituencies, East Honiara, Central Honiara and West Honiara, are three of only six constituencies in the country to have an electorate of over 10,000 people.

Honiara is predominantly Christian and is served by the headquarters of the Church of the Province of Melanesia (Anglican), the Roman Catholic Archdiocese of Honiara, the South Seas Evangelical Church, the United Church, the Seventh-day Adventist Church and other Christian churches.

## حوالا

زمرو:هونيارا
زمرو:راڄڌانيون
زمرو:سولومن آئلينڊز
زمرو:اوشينيا ۾ راڄڌانيون
پاڪستان جون قومي علامتون

پاڪستان ۾ ڪيترائي سرڪاري قومي نشان آهن، جن ۾ هڪ جهنڊو، هڪ نشان، هڪ ترانو، هڪ يادگاري مينار ۽ ڪيترائي قومي هيرو ۽ عمارتون شامل آهن. سال 1947ع ۾ پاڪستان جي وجود ۾ اچڻ کانپوء مختلف مرحلن تي علامتون اختيار ڪيون ويون ۽ انهن جي تعريف يا استعمال لاءِ مختلف قاعدا ۽ ضابطا موجود آهن. سڀ کان پراڻي علامت پاڪستان جو ٺھراءُ آهي، جيڪا آل انڊيا مسلم ليگ پاران 23 مارچ 1940ع تي منظور ڪئي وئي هئي ۽ جن ۾ هندستان جي مسلمانن لاءِ هڪ الڳ ملڪ جي قيام جو سرڪاري مطالبو پيش ڪيو ويو. مينارِ پاڪستان يادگار ٽاور جيڪو سال 1968ع ۾ ان جاءِ تي ٺاهيو ويو هو جتي پاڪستان جو ٺهراء منظور ڪيو ويو هو. پاڪستان جو قومي پرچم 14 آگسٽ 1947ع تي آزادي کان ٿورو اڳ اختيار ڪيو ويو. قومي ترانو ۽ رياستي نشان هر هڪ سال 1954ع ۾ اختيار ڪيا ويا. ان کان سواء قومي جانور، پکي، گل، وڻ ۽ لباس سميت ٻيا به ڪيترائي نشان آهن.

## مينارِ پاڪستان
ڏسو: پاڪستان جو ٺهراء : مينار پاڪستان

## قومي جهنڊو
ڏسو: پاڪستان جو قومي پرچم

## قومي ترانو
ڏسو: پاڪستان جو قومي ترانو

## رياستي نشان
ڏسو: پاڪستان جون رياستي علامتون

## قومي نعرو
مکيه مضمون: ايمان اتحاد نظم و ضبط
 
ڍال جي مدد سان لکيل اسڪرول ۾ محمد علي جناح جو اردو ۾ نعرو **ایمان، اتحاد، نظم و ضبط** آهي ۽ پاڪستان لاءِ رهنمائي اصولن جي طور تي ارادو ڪيو ويو آهي. 
## ٻين قومي علامتن جي فهرست

## پڻ ڏسو
* اجرڪ 
* سنڌي ٽوپي 
## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:قومي علامتون
زمرو:پاڪستاني ثقافت
زمرو:پاڪستان جا اعزاز ۽ علامتون
زمرو:پاڪستان جون قومي علامتون
قومي نسلي گروھ

هڪ **<small>قومي نسلي گروھ</small>** يا **<small>نسلي قومي گروھ</small>** (Ethnonational group) هڪ اهڙو گروھ آهي جيڪو هڪ عام نسل ۽ قومي سڃاڻپ (يا سياسي سڃاڻپ) ٻنهي سان متحد آهي، جيڪو هڪ علائقائي وطن تي تاريخي دعوائن جو دعويٰ ڪري ٿو. تازو، عالمن هن اصطلاح کي انهن گروهن جي حوالي ڪرڻ لاءِ استعمال ڪرڻ شروع ڪيو آهي جيڪي خود اراديت جا حقدار آهن. هڪ نسلي قومي گروھ هڪ نسلي گروھ کان مختلف آهي، ڇاڪاڻ تہ هڪ نسلي گروھ کي صرف هڪ نسلي قومي گروھ سمجهي سگهجي ٿو جيڪڏهن اهو ڪافي وڏو هجي ۽ هڪ قومي رياست ٺاهڻ لاءِ تيار هجي. هڪ نسلي قومي گروھ اڪثر ڪري هڪ قوم ۾ سڀ کان وڏو گروھ هوندو آهي، جيڪو پنھنجي قومي ٻولي ۽ ثقافت کي کڻندو آهي، جيتوڻيڪ اهو ٻئي رياست ۾ هڪ وڏي اقليت پڻ ٺاهي سگهي ٿو. سياسي فلسفي ول ڪيمليڪا جي مطابق، نسلي قومي گروھ اهي گروھ آهن جن جون اڳ ۾ تاريخي طور تي پنھنجون رياستون هيون، پر هاڻي پاڻ کي هڪ وڏي رياست اندر هڪ اقليتي گروھ جي طور تي ڳوليندا آهن، اڪثر ڪري فوجي فتح، الحاق يا ٻي رياست سان اتحاد جي ڪري.

## پڻ ڏسو
* نسلي گروھ 
* قوم 
* نسلي لساني گروھ
* نسلي مذھبي گروھ
* منزو (انسان شناسي)، چيني ڪردار ڪلچر ۾ استعمال ٿيندڙ اصطلاح، جو مطلب ٿي سگهي ٿو "قوم" ۽ "نسلي گروھ".

## حوالا

زمرو:قوم
زمرو:نسلي گروھ
زمرو:نسل
زمرو:نسليات
زمرو:شناخت
زمرو:سماجي سائنس
ڍول فقير

سنڌ جي نامور راڳي ڍولڻ ’ ڍول فقير ‘ ولد فقير محمد خاصخيليءَ، 1921ع ڌاري پاٽويون، ضلعي ميرپورخاص ۾ جنم ورتو. غربت سبب فقط ٻه درجا سنڌيءَ جي تعليم پرائي سگهيو. 

## حوالا

زمرو:سنڌي ماڻهو
زمرو:سنڌي راڳي
زمرو:سنڌي صوفي راڳي
سنڌو درياهه جي ڊولفن

**سنڌو درياهه جي ڊولفن** (Platanista minor) پلئٽئنسٽا مائنر (Platanistidae) خاندان ۾ تازي پاڻيءَ جي ڊولفن جي هڪ قسم آهي. هي پاڪستان ۽ اتر اولهه ڀارت ۾ سنڌو درياءَ جي طاس جي علائقن جي مقامي آهي.  هي ڊولفن پهرين دريافت ٿيل سائڊ سوئمنگ سامونڊي مئمل (Cetacean) آهي. پاڪستان ۾، اها سنڌو درياهه ۾ ٿئي ٿي، جيڪي پنجن ننڍين ذيلي آبادين ۾ ورهايل آهي جيڪيون آبپاشي بئراجن سان الڳ ٿيل آهن. ڀارت ۾، هڪ تمام ننڍڙي الڳ ٿيل آبادي جيڪا ختم ٿيڻ جي تمام گهڻي خطري ۾ آهي، بياس نديءَ ۾ رهي ٿي.

1970ع جي ڏهاڪي کان سال 1998ع تائين، گنگا درياءَ جي ڊولفن (Platanista gangetica) ۽ سنڌو جي ڊولفن کي الڳ الڳ جنس سمجهيو ويندو هو؛ جڏهن ته، سال 1998ع ۾، انهن جي درجه بندي کي ٻن الڳ الڳ جنسن کان ڏکڻ ايشيائي دريائن جي ڊولفن جي ذيلي جنسن ۾ تبديل ڪيو ويو. جڏهن ته، وڌيڪ تازا مطالعا انهن کي الڳ جنس هجڻ جا حمايت ڪن ٿا. ان کي پاڪستان جو قومي ٿڻائتو سامونڊي جانور (cetacean) ۽ پنجاب، ڀارت جي رياستي آبي جانور جي طور تي درج ڪيو ويو آهي.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

زمرو:ڊولفن
زمرو:دريائي مماليا
زمرو:ڏکڻ ايشيائي دريائي ڊولفن 
زمرو:پاڪستان جا دريائي مماليا  
زمرو:پاڪستان جون قومي علامتون
زمرو:پاڪستان جا دريائي جانور
زمرو:1853ع ۾ بيان ڪيل ٿڻائتا جانور
زمرو: رچرڊ اوون پاران ٽيڪسا جو نالو ڏنو ويو
هارٽفورڊ

**هارٽفورڊ** (Hartford) آمريڪي رياست ڪنيڪٽيڪٽ جو گاديءَ جو هنڌ آهي. 2020ع جي مردم شماري ۾، شهر، هارٽ فورڊ ڪائونٽي ۾ واقع، جي آبادي 1,21,054 ۽ 2025ع ۾ اندازاً 1,24,006 هئي. هارٽ فورڊ ڪيپيٽل پلاننگ ريجن ۾ سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر آهي ۽ 11 لک 70 هزار رهاڪن سان، گريٽر هارٽ فورڊ ميٽروپوليٽن علائقي جو مرڪزي شهر آهي.

**Hartford** is the capital city of the U.S. state of Connecticut. The city, located in Hartford County, had a population of 121,054 at the 2020 census and was estimated at 124,006 in 2025. Hartford is the most populous city in the Capitol Planning Region and the core city of the Greater Hartford metropolitan area with 1.17 million residents.

Founded in 1635, Hartford is among the oldest cities in the United States of America. It is home to the country's second oldest public art museum (Wadsworth Atheneum), the second oldest publicly funded park (Bushnell Park), the oldest continuously published newspaper (the *[[Hartford Courant]]*), the second-oldest secondary school (Hartford Public High School), and the oldest school for deaf children (American School for the Deaf), founded by Thomas Hopkins Gallaudet in 1817. It is the location of the Mark Twain House, in which the author Mark Twain wrote his most famous works and raised his family. He wrote in 1868, "Of all the beautiful towns it has been my fortune to see this is the chief."

Hartford alternated with New Haven as dual capitals of Connecticut from 1664, and Hartford has been the sole capital since 1875. Hartford was the richest city in the United States for several decades following the American Civil War. Since 2015, it has been one of the poorest cities in the country, with three out of ten families living below the poverty threshold. In sharp contrast, the Greater Hartford metropolitan statistical area was ranked 32nd of 318 metropolitan areas in total economic production and 8th out of 280 metropolitan statistical areas in per capita income in 2015.

Nicknamed the "Insurance Capital of the World" and "America's filing cabinet", the city holds high sufficiency as a global city, as home to the headquarters of many insurance companies, the region's major industry. Other prominent industries include the services, education and healthcare industries. Hartford coordinates certain Hartford–Springfield regional development matters through the Knowledge Corridor Economic Partnership.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:هارٽفورڊ، ڪنيڪٽيڪٽ
زمرو:ڪنيڪٽيڪٽ
زمرو:ڪنيڪٽيڪٽ ۾ شهر
نيشنل آرڪائيوز آف پاڪستان

**نيشنل آرڪائيوز آف پاڪستان** (انگريزي: National Archives of Pakistan؛ اردو: قومی دفتر خانہَ پاکستان) هڪ قومي ادارو آهي جيڪو پاڪستان جي حڪومت پاران قائم ڪيو ويو آهي، جيڪو سرڪاري ۽ خانگي رڪارڊن کي محفوظ ڪرڻ ۽ دستياب ڪرڻ جي مقصد سان آهي جيڪي پاڪستان جي تاريخ، ثقافت ۽ ورثي تي اثرانداز ٿين ٿا. اسلام آباد ۾ واقع، نيشنل آرڪائيوز آف پاڪستان، انٽرنيشنل ڪائونسل آن آرڪائيوز جو ميمبر آهي. ان جا ڪجهه بيان ڪيل ڪم دستاويزن جو حصول، تحفظ  سارسنڀال، ريپروگرافي، بحالي، خودڪاري، ورهاست ۽ رسائي آهن. اين اي پي (NAP) اهم رياستي دستاويزن جي سهولت ۽ تاريخ واري فائلن جي گڏ ڪرڻ جو ذميوار پڻ آهي.

## حوالا

زمرو:پاڪستان
زمرو:حڪومت پاڪستان
زمرو:پاڪستان ۾ آرڪائيوز
زمرو:پاڪستان جا وفاقي ادارا ۽ گماشتگيري
زمرو:پاڪستان جون قومي علامتون
شاهين (پکي)

**شاهين** (Falco peregrinus peregrinator)، جنهن کي **عقاب** ۽ **باز** جي نالي سان پڻ سڃاتو وڃي ٿو، پيريگرائن باز جي هڪ غير لڏپلاڻ ڪندڙ ذيلي جنس آهي جيڪا خاص طور تي ننڍي کنڊ ۾ ملندي آهي.  ان کي هڪ لڏپلاڻ ڪندڙ ذيلي جنس طور پڻ بيان ڪيو ويو آهي. *شاهين کي* *شهباز* طور به لکيو وڃي ٿو.  هن نسل کي شڪارين طرفان "ڪارو شاهين" سڏيو ويو ته جيئن ان کي فارسي ادب جي "حقيقي شاهين" (باربري باز) کان الڳ ڪري سگهجي.
## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
* ڊٽلنگر، هرمن (2002). ڪارو شاهين فالڪون (*Falco Peregrinus Peregrinator* Sundevall 1837)، ان جي مورفولوجي، جاگرافيائي تبديلي ۽ سري لنڪا جي تاريخ ۽ ماحوليات جي آبادي. 

زمرو:شاهين 
زمرو:پکي
زمرو:ذيلي نسلون
زمرو:ايشيا جا پکي
زمرو:پاڪستان جا پکي 
زمرو:ڏکڻ ايشيا جا پکي
زمرو:پکين جا عام نالا
زمرو:ڀارت جون قومي علامتون 
زمرو:ميانمار جون قومي علامتون 
زمرو:پاڪستان جون قومي علامتون
زمرو:بنگلاديش جون قومي علامتون 
زمرو:سري لنڪا جون قومي علامتون 
شاهين
هاڪي

**فيلڊ هاڪي** (Field Hockey) يا ايشيا، يورپ ۽ اوشينيا ۾ صرف هاڪي، هڪ ٽيم وارو راند آهي، جن ۾ يارهن رانديگرن؛ ڏهه فيلڊ رانديگر ۽ هڪ گول ڪيپر، جون ٻه ٽيمون، هڪ ننڍڙي، سخت هاڪي بال کي حریف ٽيم جي شوٽنگ سرڪل ڏانهن ۽ پوءِ "گول" ۾ منتقل ڪرڻ لاءِ، وکر واري لٺيون استعمال ڪندا آهن. راند جي آخر ۾ سڀ کان وڌيڪ گول ڪندڙ ٽيم ميچ کٽي ٿي.

ميچ گاهه، پاڻي واري ٽرف، يا مصنوعي ٽرف تي کيڏيا ويندا آهن، جيتوڻيڪ گاهه راند جي مٿاڇري جي طور تي وڌيڪ ناياب ٿي چڪو آهي. انڊور هاڪي عام طور تي مصنوعي هارڊ ڪورٽ يا هارڊ ووڊ اسپورٽس فلورنگ تي کيڏي ويندي آهي، ۽ ساحلي فيلڊ هاڪي ريتي تي کيڏي ويندي آهي.  

راند جي تاريخ ۾ لٺ پنهنجي بناوت ۽ شڪل ۾ تمام گهڻي ترقي ڪئي آهي. ڪاٺ جون لٺيون، جيتوڻيڪ هڪ ڀيرو معياري هيون، پر هاڻي غير معمولي بڻجي ويون آهن ڇاڪاڻ ته ٽيڪنالاجي جي ترقي مصنوعي مواد کي سستو بڻائي ڇڏيو آهي. اڄ، لٺيون عام طور تي، مختلف تناسب ۾ ڪاربن فائبر، فائبر گلاس ۽ ارامڊ جي ميلاپ مان ٺهيل آهن. اشرافيه جي سطح تي، تمام گهڻي ڪاربن مواد سان لٺيون عالمي طور تي ترجيح ڏنيون وينديون آهن. لٺي جا ٻه پاسا آهن؛ هڪ گول ۽ هڪ فليٽ؛ صرف لٺي جي فليٽ چهري کي بال کي اڳتي وڌائڻ جي اجازت آهي. جيڪڏهن بال کي لٺي جي گول حصي سان "کيڏيو" وڃي ٿو (يعني، روڪيو يا ماريو)، ته ان جي نتيجي ۾ سزا ملندي، پر حادثاتي ڇڪڻ هڪ جرم نه آهي جيستائين اهي مادي طور تي راند کي متاثر نه ڪن. گول ڪيپرز وٽ اڪثر ڪري اسٽڪ جا مختلف ڊزائن هوندا آهن. اها پنهنجي اسٽڪ جي گول پاسي سان بال کيڏي نه سگهن ٿا. گول ڪيپرز کي اجازت آهي ته اهي پنهنجي شوٽنگ سرڪل جي اندر پنهنجي جسم جي ڪنهن به حصي سان بال کي ڇهي سگهن ٿا. ڪنهن ٻئي رانديگر کي بال کي هٿ لڳائڻ جي اجازت ناهي، سواءِ ان جي لٺ جي. جيتوڻيڪ هڪ رانديگر جو هٿ لٺ کي هٿ ۾ رکڻ تي لٺ جو حصو سمجهيو ويندو آهي. 

جديد راند 19 صدي جي انگلينڊ ۾ سرڪاري اسڪولن ۾ ترقي ڪيو ۽ هاڻي اها عالمي سطح تي کيڏيو ويندو آهي. گورننگ باڊي انٽرنيشنل هاڪي فيڊريشن (FIH) آهي، فرانسيسي ۾ "فيڊريشن انٽرنيشنل ڊي هاڪي" سڏيو ويندو آهي. مرد ۽ عورتون بين الاقوامي سطح تي مقابلن ۾ نمائندگي ڪن ٿا، جن ۾ اولمپڪ رانديون، ورلڊ ڪپ، FIH پرو ليگ، جونيئر ورلڊ ڪپ شامل آهن ۽ ماضي ۾ ورلڊ ليگ ۽ چيمپئنز ٽرافي پڻ شامل هئا. ڪيترائي ملڪ وسيع جونيئر، سينئر ۽ ماسٽرز ڪلب مقابلا هلائيندا آهن. FIH هاڪي رولز بورڊ کي منظم ڪرڻ ۽ راند جي ضابطن کي ترقي ڏيڻ جو ذميوار پڻ آهي.  

راند کي ڪيترن ئي ملڪن ۾ صرف هاڪي جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو. سويڊن ۽ فنلينڊ ۾، لينڊ هاڪي ۽ ماهاڪي جو اصطلاح ترتيب وار استعمال ڪيو ويندو آهي، جيڪو وڌيڪ معياري آئس هاڪي قسم جي بالمقابل "گرائونڊ" هاڪي ۾ ترجمو ڪيو وڃي ٿو. هڪ مشهور قسم انڊور فيلڊ هاڪي آهي. جيڪو ڪيترن ئي لحاظن ۾ مختلف آهي، جيڪا هاڪي جي بنيادي اصولن کي مجسم ڪرن ٿا. 

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:هاڪي
زمرو:راند
زمرو:رانديون
زمرو:ٽيم وارا راند
زمرو:پاڪستان جا راند
زمرو:پاڪستان جو قومي راند
زمرو:پاڪستان جون قومي علامتون
شلوار قميض

**شلوار قميص** (Shalwar Qameez)، پڻ **سلوار قميص** ۽ گهٽ عام طور تي شلوار قميض) هڪ روايتي لباس آهي جيڪو ڏکڻ ايشيا، خاص طور تي پاڪستان ۽ افغانستان، وچ ايشيا ۽ ايران ۾ مردن ۽ عورتن پاران پائڻ لاء استعمال ٿيندو آهي.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

زمرو:لباس
زمرو:سنڌي لباس
زمرو:پنجابي لباس
زمرو:پاڪستاني لباس
زمرو:ايشيائي لباس
زمرو:پاڪستان جون قومي علامتون
سنڌو مگر

**سنڌو مگر** (انگريزي: Mugger Crocodile؛ سائنسي نالو: Crocodylus palustris)، هڪ وچولي سائيز جو وسيع-نڇ وارو مگر آهي، جنهن کي دلدل مگرمڇ به چيو ويندو آهي. اهو ڏکڻ اوڀر ايران کان ننڍي کنڊ ​​تائين تازي پاڻيءَ جي رهائش وارن علائقن جو آهي، جتي اهو دلدل، ڍنڍن، دريائن ۽ مصنوعي تلاءَ ۾ رهي ٿو. اهو گهٽ ۾ گهٽ 5 ميٽر (16 فوٽ 5 انچ) جي جسم جي ڊيگهه تائين پهچي ٿو ۽ هڪ طاقتور ترڻ وارو آهي، پر گرم موسم دوران مناسب پاڻي جي ڳولا ۾ زمين تي پڻ هلندو آهي. نوجوان ۽ بالغ مگر ٻئي سوراخ کوٽيندا آهن، جنهن ڏانهن اها لڪائي ويندا آهن، جڏهن ماحول جو گرمي پد 5 °C (41 °F) کان گهٽجي ويندو آهي يا 38 °C (100 °F) کان وڌيڪ ٿي ويندو آهي. ماديون آکيرن جي جڳهن جي طور تي ريتي ۾ سوراخ کوٽينديون آهن ۽ خشڪ موسم دوران 46 آنا ڏين ٿيون. ٻچن جي جنس انڪيوبيشن دوران گرمي پد تي منحصر آهي. ٻئي والدين هڪ سال تائين ٻارن جي حفاظت ڪن ٿا. اها جيت کي کارائيندا آهن ۽ بالغ مگر مڇين، رينگڻ، پکين ۽ ستندارين جو شڪار ڪندا آهن.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا

*
*
*
*
*
*
*

         

زمرو:ايران جا رڙيون پائيندڙ جانور
زمرو:ايشيا جا رڙيون پائيندڙ جانور
زمرو:ايشيا جا مگر
زمرو:ٽيڪسا جو نالو ريني ليسن پاران رکيو ويو
زمرو:پاڪستان جا رڙيون پائيندڙ جانور
زمرو:پاڪستان جون قومي علامتون
زمرو:چوٽيءَ جا شڪاري
زمرو:ڏکڻ ايشيا جا جانور
زمرو:ريڙهيون پائيندڙ جانور
زمرو:سريلنڪا جا رڙيون پائيندڙ جانور
زمرو:ڪروڪوڊيليڊي
زمرو:مگر
زمرو:نيپال جا رڙيون پائيندڙ جانور
زمرو:هندستان جا رڙيون پائيندڙ جانور
زمرو:آئي يو سي اين غير محفوظ جنسن جي ڳاڙهي فهرست
زمرو:1831 ۾ بيان ڪيل رڙيون پائيندڙ جانور
ڪمند جو رس

**ڪمند جو رس** (Sugarcane Juice) دٻايل ڪمند مان نڪتل رس آهي. اهو ڪيترن ئي هنڌن، خاص طور تي جتي ڪمند تجارتي طور تي پوکيو ويندو آهي، جهڙوڪ ڏکڻ اوڀر ايشيا، ڏکڻ ايشيا، خاص طور تي بنگلاديش، ڀارت، پاڪستان، اتر آفريڪا، خاص طور تي مصر ۽ ڏکڻ آمريڪا، خاص طور تي برازيل ۾ مشروب جي طور تي استعمال ڪيو ويندو آهي.ڪمند جو رس هڪ مشين ۾ ڇليل ڪمند کي ڪٽڻ سان حاصل ڪيو ويندو آهي.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:مشروب
زمرو:پاڪستاني مشروب
زمرو:پاڪستان جون قومي علامتون
سنڌ ۾ يونيورسٽين جي فهرست

**[[سنڌ]]**، پاڪستان ۾ اعليٰ تعليم ۾ نمايان واڌ ڏٺي وئي آهي. ڪيتريون ئي سرڪاري ۽ خانگي يونيورسٽيون آهن، جيڪا مختلف قسم جا تعليمي پروگرام پيش ڪن ٿا. ڪراچي، صوبائي گاديءَ جو هنڌ، ملڪ جي ڪجهه اعليٰ تعليمي ادارن، جهڙوڪ يونيورسٽي آف ڪراچي، اين اي ڊي يونيورسٽي آف انجنيئرنگ اينڊ ٽيڪنالاجي ۽ آغا خان اسپتال يونيورسٽي جو گهر آهي. صوبو اعليٰ تعليم تائين رسائي کي وڌائڻ، تحقيقي سهولتن کي بهتر بڻائڻ ۽ تعليمي معيار کي وڌائڻ تي ڌيان ڏنو آهي. جڏهن ته سنڌ ۾ ادارا قومي ترقي ۾ حصو وٺندا آهن، مالي رڪاوٽون ۽ علائقائي تفاوت جهڙا چئلينج برقرار آهن. سنڌ جي حڪومت انهن مسئلن کي حل ڪرڻ لاءِ ۽ جدت ۽ تعليمي فضيلت کي فروغ ڏيڻ لاءِ، تعليم ۾ سيڙپڪاري جاري رکي ٿي.

## يونيورسٽين جي فهرست

## پڻ ڏسو
* سنڌ ۾ ڪاليجن جي فهرست
* سنڌ ۾ اسڪولن جي فهرست
* سنڌ ۾ مدرسن جي فهرست

{|class=wikitable
|- 
!نمبر!! يونيورسٽيءَ جو نالو!!  اَڳُوڻو نالو!! بيهڪ !! قائم ٿيڻ جي تاريخ !! اسپيشلائيزيشن !! خانگي يا سرڪاري
|-
|01|| انڊس يونيورسٽي || ڪوبه نه يا ساڳيو || ڪراچي || 1989ع || جنرل || خانگي
|-
|02|| انڊس ويلي اسڪول آف آرٽ اينڊ آرڪيٽيڪچر || ڪوبه نه يا ساڳيو ||  ڪراچي || 1989ع || جنرل || خانگي

## حوالا

زمرو:تعليم سان لاڳاپيل فهرستون
زمرو:پاڪستان ۾ يونيورسٽين ۽ ڪاليجن جون فهرستون
زمرو:پاڪستان ۾ يونيورسٽيون
زمرو:سنڌ بابت فهرستون
زمرو:سنڌ جا تعليمي ادارا
زمرو:سنڌ ۾ تعليم
زمرو:سنڌ ۾ يونيورسٽين ۽ ڪاليجن جون فهرستون
زمرو:سنڌ ۾ يونيورسٽيون
گلاب جامن

**گلاب جامن** (Gulab jamun) هڪ مٺائي آهي، جيڪا ننڍو کنڊ ۾ ڀارت، بنگلاديش، نيپال، پاڪستان، مالديپ ۽ ميانمار ۾ مشهور آهي. اهو انهن ملڪن ۾ جتي ڏکڻ ايشيائي ورثي وارن ماڻهن جي وڏي آبادي آهي، جهڙوڪ موريشس، فجي، خليجي رياستون، جزيرو نما ملايا، برطانيه، آمريڪا، ڪينيڊا، ڏکڻ آفريڪا ۽ ڪيريبين: جميڪا، ٽرينيڊاڊ ۽ ٽوباگو، گيانا ۽ سورينام ۾ پڻ عام آهي. 

اها بنيادي طور تي کير جي ٺوس شين، روايتي طور تي "کويا" مان ٺاهيو ويندو آهي. جديد ترڪيبن کوئي جي بدران خشڪ کير جي پائوڊر جي ضرورت آهي. ذائقو وڌائڻ لاءِ ان کي اڪثر خشڪ ميون، جهڙوڪ بادام ۽ ڪاجو سان سينگاريو ويندو آهي.

## حوالا

زمرو:بلوچي کاڌا
زمرو:پاڪستاني مٺائيون
زمرو:پاڪستان جون قومي علامتون
زمرو:پشتون کاڌا
زمرو:پنجابي مٺائيون
زمرو:خوراڪ ۽ مشروب
زمرو:سنڌي مٺائيون
زمرو:گلاب جامن
زمرو:مٺائيون
شهيد محترمه بينظير ڀٽو ميڊيڪل يونيورسٽي

**شهيد محترمه بينظير ڀٽو ميڊيڪل يونيورسٽي** (SMBBMU) طب، نرسنگ، فارميسي ۽ لاڳاپيل صحت سائنس جي هڪ عوامي يونيورسٽي آهي. اها 9 جولاءِ، 2009ع تي قائم ڪئي وئي. اها لاڙڪانه، سنڌ، پاڪستان ۾ واقع آهي.

يونيورسٽي جو نالو بينظير ڀٽو جي نالي تي رکيو ويو آهي، جيڪا ٻه ڀيرا پاڪستان جي وزيراعظم رهي هئي. پروفيسر ڊاڪٽر سڪندر علي شيخ ان جو پهريون وائيس چانسلر هو.

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:ضلعو لاڙڪاڻو
زمرو:سنڌ ۾ يونيورسٽيون
زمرو:سنڌ جا تعليمي ادارا
زمرو:لاڙڪاڻي ۾ يونيورسٽيون
زمرو:سنڌ جون ميڊيڪل يونيورسٽيون
زمرو:پاڪستان جون ميڊيڪل يونيورسٽيون
ڪولاب جيال

**ڪولاب جيال** (Kolab Jial) پاڪستان جي صوبي سنڌ ۾ خيرپور ضلعي جي تعلقي ڪنگري جو هڪ قصبو ۽ يونين ڪائونسل آهي. اهو ٽنڊي مستي خان بائي پاس اسٽاپ جي ويجهو واقع آهي. قصبي ۾ هڪ سيڪنڊري اسڪول پڻ آهي.

## تفصيل
## حوالا

زمرو:سنڌ جا ننڍا شهر ۽ قصبا
زمرو:سنڌ جون گُنجان آباديون
زمرو:ڪنگري تعلقو
اسلاميه ڪاليج يونيورسٽي

**اسلاميه ڪاليج يونيورسٽي پشاور** (انگريزي: Islamia College University Peshawar؛ اردو: اسلامیہ کالج پشاور) هڪ سرڪاري يونيورسٽي آهي جيڪا پاڪستان جي صوبي خيبر پختونخوا جي شهر، پشاور ۾ واقع آهي.
## حوالا

زمرو:پاڪستان ۾ يونيورسٽيون
خواجه فريد يونيورسٽي آف انجنيئرنگ اينڊ انفارميشن ٽيڪنالاجي

**خواجه فريد يونيورسٽي آف انجنيئرنگ اينڊ انفارميشن ٽيڪنالاجي (KFUEIT)** هڪ سرڪاري يونيورسٽي آهي، جيڪا پنجاب جي شهر، رحيم يار خان ۾ واقع آهي. اها سال 2014ع ۾ ان وقت جي پنجاب جي وڏي وزير ميان محمد شهباز شريف جي ڪوششن سان قائم ٿي هئي. ان جو نالو مشهور صوفي شاعر خواجه غلام فريد جي نالي تي رکيو ويو آهي.

## حوالا

زمرو:پاڪستان ۾ يونيورسٽيون
خيبر ميڊيڪل يونيورسٽي

**خيبر ميڊيڪل يونيورسٽي** (اردو:جامعہ طبی خیبر؛ پشتو: د خیبر طبي پوهنتون)، مختصر طور تي **KMU**، هڪ عوامي تحقيق جي يونيورسٽي آهي جيڪا پاڪستان جي صوبي خيبر پختونخوا جي شهر پشاور ۾ واقع آهي. 

جنوري 2007ع ۾ قائم ڪيل، يونيورسٽي ۾ ڪيترائي جزوي ڪاليج ۽ ادارا شامل آهن، انهي سان گڏ لاڳاپيل انڊر گريجوئيٽ ۽ پوسٽ گريجوئيٽ طبي ۽ ڊينٽل ڪاليج  ادارا ۽ لاڳاپيل صحت سائنس ۾ مختلف پروگرام شامل آهن. 

## الحاق
## الحاق ڪاليج انسٽيٽيوٽ
* محبوب اسڪول آف فزيوٿراپي، پشاور 
* نيشنل انسٽيٽيوٽ آف هيلٿ اينڊ مئنيجمينٽ سائنسز، پشاور 
* نارٿ ويسٽ ڪاليج آف فزيڪل ٿراپي، پشاور 
* پاڪستان انسٽيٽيوٽ آف ڪميونٽي اوٿٿلمولوجي، پشاور * پاڪستان انسٽيٽيوٽ آف پروٿيڪس اينڊ آرٿوٽڪس سائنسز، پشاور 
* آر ايم آءِ اسڪول آف الائيڊ هيلٿ سائنسز، پشاور 
* آر ايم آءِ ڪاليج آف ريهيبليٽيشن سائنس، پشاور 
* سرحد انسٽيٽيوٽ آف هيلٿ سائنسز، پشاور 
* اڌيانا انسٽيٽيوٽ آف ميڊيڪل سائنسز، پشاور. 
## پڻ ڏسو
* بولان يونيورسٽي آف ميڊيڪل اينڊ هيلٿ سائنسز، ڪوئيٽا، بلوچستان
* ڪنگ ايڊورڊ ميڊيڪل يونيورسٽي، لاهور 
* لياقت يونيورسٽي آف ميڊيڪل اينڊ هيلٿ سائنسز، جامشورو    سنڌ
* ڊائو يونيورسٽي آف هيلٿ سائنسز، ڪراچي
* پاڪستان ۾ يونيورسٽين جي فھرست
 

Established in January 2007, the university comprises several constituent colleges and institutes, as well as affiliated undergraduate and postgraduate medical and dental institutions, and various programs in the allied health sciences.

## حوالا

## ٻاهرين لنڪس
زمرو:خيبر پختونخوا
زمرو:خيبر پختونخوا ۾ تعليم
زمرو:پاڪستان ۾ يونيورسٽيون
زمرو:پاڪستان ۾ تعليمي ادارا
زمرو:پاڪستان ۾ يونيورسٽيون
زمرو:خيبر پختونخوا ۾ يونيورسٽيون
زمرو:خيبر پختونخوا ۾ تعليمي ادارا
زمرو:پاڪستان ۾ سرڪاري يونيورسٽيون
بلوچستان يونيورسٽي آف انجنيئرنگ اينڊ ٽيڪنالاجي

**<small>بلوچستان يونيورسٽي آف انجنيئرنگ اينڊ ٽيڪنالاجي (BUETK)</small>** هڪ سرڪاري يونيورسٽي آهي جيڪا بلوچستان جي شھر، خضدار، بلوچستان، پاڪستان ۾ واقع آهي.

زمرو:پاڪستان ۾ يونيورسٽيون
بولان يونيورسٽي آف ميڊيڪل اينڊ هيلٿ سائنسز

**<small>بولان يونيورسٽي آف ميڊيڪل اينڊ هيلٿ سائنسز</small>** (BUMHS) هڪ طبي يونيورسٽي آهي جيڪا پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي گاديء جي هنڌ ڪوئيٽه، ۾ واقع آهي.
## حوالا

زمرو:پاڪستان ۾ يونيورسٽيون
پاڪستان ۾ خاص تعليمي ادارن جي فهرست

هيٺ ۾ پاڪستان ۾ موجود خاص تعليمي ادارن جي هڪ فهرست ڏنل آهي.

## فهرست

## حوالا

زمرو:پاڪستان ۾ اعلي تعليمي ادارا
زمرو:پاڪستان ۾ تعليم
انساني ترقي جي انڊيڪس جي لحاظ کان پاڪستان جي انتظامي اڪائين جي فهرست

اها انساني ترقي جي انڊيڪس جي لحاظ کان پاڪستان جي انتظامي يونٽن جي فهرست آهي.

## انساني ترقي جي اشاري جي لحاظ کان صوبا
هي سال 2023ع جي انساني ترقي جي اشاري (HDI) جي ترتيب سان پاڪستان جي صوبن ۽ انتظامي علائقن جي فهرست آهي.

### پنج سال جو رجحان

## حوالا

## ٻاهريان ڳنڍڻا
زمرو:انساني ترقي
زمرو:انساني ترقي جي انڊيڪسن جي لحاظ کان ملڪن جون فهرستون
زمرو:پاڪستان جي انتظامي ورهاست جي فهرست
زمرو:پاڪستان جي معيشت بلحاظ انتظامي ورهاست
زمرو:پاڪستان سان لاڳاپيل فهرستون
زمرو:حڪومت پاڪستان
زمرو:آبادي جي ڀلائي
خواندگي جي شرح جي لحاظ کان پاڪستان جي ضلعن جي فهرست

پاڪستان پنهنجي ضلعن ۾ خواندگي جي شرح ۾ اهم فرق ڏيکاري ٿو. اسلام آباد 88 سيڪڙو کان وڌيڪ جي خواندگي جي شرح سان پهرين نمبر تي آهي، جن کان پوءِ ڪراچي سينٽرل (85 سيڪڙو) ۽ لاهور (77 سيڪڙو) جهڙا ضلعا آهن. ان جي برعڪس، ڪيترائي ڳوٺاڻا ۽ ڏورانهن ضلعا، خاص طور تي بلوچستان ۽ خيبر پختونخواه ۾، پوئتي آهن. تورغر جهڙن ڪجهه علائقن ۾ شرح 20 سيڪڙو کان گهٽ آهي. ڪوئيٽا، بلوچستان جو هڪ وڏو شهري مرڪز، تقريبن 66 سيڪڙو تي بيٺو آهي، جيڪا تيز شهري-ڳوٺاڻي ورڇ کي ظاهر ڪري ٿو. اهي تفاوت ٽارگيٽڊ تعليمي پاليسين ۽ گهٽ ترقي يافته علائقن ۾ سيڙپڪاري جي ضرورت کي اجاگر ڪن ٿا. 
## فهرست
اها خواندگي جي شرح جي لحاظ کان پاڪستان جي ضلعن جي فهرست آهي.


### آزاد ڪشمير
آزاد ڪشمير (AJK) اعليٰ خواندگي ڏيکاري ٿو، انگ اکر مختلف آهن. پر عام طور تي %70 کان مٿي ۽ اڪثر ڪري پاڪستان جي بلند ترين مان هڪ طور حوالو ڏنو ويو آهي. 2021ع ۾ %91.88 تائين پهچي ويو ۽ تازي اندازن ۾ تقريبن %78، جيڪا اڳئين ڏهاڪن کان مضبوط ترقي ڏيکاريندو آهي. جڏهن ته مخصوص تازا انگ اکر مختلف آهن (مثال طور سال 2021ع لاءِ %78 بمقابله %91.88). رجحان مٿي آهي. مرد خواندگي عام طور تي عورتن کان وڌيڪ آهي. جيتوڻيڪ عورتن جي خواندگي بهتر ٿي رهي آهي.

**اهم انگ اکر ۽ رجحانات**: 

**سال 2021ع جو ڊيٽا**:

آزاد ڪشمير جي خواندگي جي شرح 2021ع ۾ %91.88 طور تي رپورٽ ڪئي وئي. 

**تازو تخمينو**: 

سال 2025ع کان ڪجهه ذريعا تقريباً %78 جي شرح جو مشورو ڏين ٿا، ممڪن طور تي مختلف ڊيٽا سيٽ يا تعريفن کي ظاهر ڪن ٿا. 

**اڳئين ترقي**: 

خواندگي سال 1981ع ۾ %25.7 کان 1998ع ۾ %55 تائين وڌي وئي، مسلسل بهتري ڏيکاريندي. 

**مرد ۽ عورت جي وچ ۾ فرق**: 

هڪ تاريخي فرق آهي، پر اهو گهٽجي رهيو آهي؛ مثال طور، هندستان جي انتظام هيٺ جمون ۽ ڪشمير ۾، تازي مردم شماري ۾ مرد خواندگي %76.75 ۽ عورتن جي %56.43٪ هئي.  

**حوالو**: آزاد ڪشمير مسلسل پاڪستان جي صوبن جي مقابلي ۾ خواندگي ۾ اعليٰ نمبر تي آهي، اڪثر ڪري %70 کان مٿي. هي مضبوط تعليمي بنياد بيروزگاري جهڙن چئلينجن جي باوجود، ان جي ترقياتي مقصدن جي حمايت ڪري ٿو.

### خيبرپختونخواه

### سنڌ

### بلوچستان

### پنجاب



## پڻ ڏسو
* پاڪستان جون انتظامي ايڪائيون
* پاڪستان جا ضلعا
* انساني ترقي جي اشاري جي لحاظ کان پاڪستان جي انتظامي ايڪائين جي فهرست
* گهرن جي قسمن جي لحاظ کان پاڪستان جي ضلعن جي فهرست

## حوالا

زمرو:پاڪستان جي آباديات
زمرو:پاڪستان ۾ تعليم
زمرو:پاڪستان ۾ تعليم بلحاظ اتنظامي ايڪايون
پاڪستان ۾ تحقيقي ادارن جي فهرست

هيٺ ڏنل پاڪستان ۾ تحقيقي ادارن جي هڪ جزوي فهرست آهي. 
* الخوارزمي انسٽيٽيوٽ آف ڪمپيوٽر سائنس، يو اي ٽي، لاهور
* اپلائيڊ اڪنامڪ ريسرچ سينٽر 
* يورپ لاءِ ايريا اسٽڊي سينٽر، ڪراچي يونيورسٽي 
* بابا فريد اسلامڪ ريسرچ سينٽر، پاڪپتن 
* سينٽرل ڪاٽن ريسرچ انسٽيٽيوٽ، نوابشاهه
* بلاول انسٽيٽيوٽ آف هسٽاريڪل ريسرچ، نوابشاهه 
* سول ايوي ايشن ٽريننگ انسٽيٽيوٽ
* سينٽر فار ريسرچ ان ماليڪيولر ميڊيسن، يونيورسٽي آف لاهور
* هائيڊرو ڪاربن ڊولپمينٽ انسٽيٽيوٽ آف پاڪستان
* انسٽيٽوٽ آف پاليسي اسٽڊيز
* انسٽيٽوٽ آف ريجنل اسٽڊيز
* انسٽيٽيوٽ آف سوشل اينڊ پاليسي سائنسز 
* انٽرنيشنل سينٽر فار ڪيميڪل اينڊ بايولوجيڪل سائنسز 
* انسٽيٽوٽ آف اسٽريٽجڪ اسٽڊيز، اسلام آباد 
* انسٽيٽيوٽ آف ڪاسٽ اينڊ مئنيجمينٽ اڪائونٽنٽس آف پاڪستان 
* لاهور يونيورسٽي آف مئنيجمينٽ سائنسز
* نيشنل سينٽر فار فزڪس
* نيشنل فرٽيلائزر ڊولپمينٽ سينٽر
* نيشنل انسٽيٽيوٽ فار بايوٽيڪنالاجي اينڊ جينيٽڪ انجنيئرنگ، فيصل آباد 
* نيشنل انسٽيٽيوٽ آف اليڪٽرانڪس 
* نيشنل انسٽيٽيوٽ آف اوشيانوگرافي
* پاڪستان ايڊمنسٽريٽو اسٽاف ڪاليج، لاهور
* پاڪستان زرعي تحقيق ڪائونسل، اسلام آباد 
* پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس
* پاڪستان انسٽيٽيوٽ آف ڊولپمينٽ اڪنامڪس 
* پاڪستان انسٽيٽيوٽ آف انجنيئرنگ اينڊ اپلائيڊ سائنسز
* پاڪستان انسٽيٽيوٽ آف انٽرنيشنل افيئرز، ڪراچي 
* پاڪستان مئرين اڪيڊمي 
* پيٽروليم انسٽيٽيوٽ آف پاڪستان

زمرو:پاڪستان جا تعليمي ادارا