ڪاپر (ٽامو)

**ٽامو** (Copper) هڪ ڪيميائي عنصر آهي؛ ان جو نشان **Cu** (لاطيني ڪپرم مان) ۽ ايٽمي نمبر **29** آهي. اهو هڪ نرم، ملائم، ۽ لچڪدار ڌاتو آهي جنهن ۾ تمام گهڻي حرارتي ۽ برقي چالکائي آهي. خالص ٽامي جي تازي ظاهر ٿيل مٿاڇري جو رنگ گلابي-نارنگي هوندو آهي. ٽامي کي گرمي ۽ بجلي جي موصل طور، عمارت جي مواد جي طور تي، مختلف ڌاتن جي مصر جي جزو جي طور تي استعمال ڪيو ويندو آهي، جهڙوڪ زيورن ۾ استعمال ٿيندڙ اسٽرلنگ چاندي، سامونڊي هارڊويئر ۽ سڪا ٺاهڻ لاءِ ڪپرونڪل ۽ اسٽرين گيجز ۽ گرمي پد جي ماپ لاءِ ٿرموڪوپلز ۾ ڪانسٽينٽن استعمال ٿيندو آهي.

ڌاتو آھي جنھن جو رنگ گھرو ناسي ٿئي ٿو. ٽامي کي برقي تارون، ميڪنيڪي اوزار، ٿانو وغيره ٺاھڻ ۾ استعمال ڪيو وڃي ٿو. ٽامو بجليءَ جو سٺو پسرائيندڙ آھي.

## تفصيل

**Copper** is a chemical element; it has symbol **Cu** (from Latin ) and atomic number 29. It is a soft, malleable, and ductile metal with very high thermal and electrical conductivity. A freshly exposed surface of pure copper has a pinkish-orange color. Copper is used as a conductor of heat and electricity, as a building material, and as a constituent of various metal alloys, such as sterling silver used in jewelry, cupronickel used to make marine hardware and coins, and constantan used in strain gauges and thermocouples for temperature measurement.

ٽامي انهن چند ڌاتو مان هڪ آهي جيڪا فطرت ۾ سڌي طرح استعمال لائق، غير ملاوٽ ٿيل ڌاتو جي شڪل ۾ ٿي سگهي ٿي. ان جو مطلب آهي ته ٽامي هڪ مقامي ڌاتو آهي. ان جي ڪري ڪيترن ئي علائقن ۾ تمام ابتدائي انساني استعمال 8000 ق.م. ٿيو. هزارين سالن کان پوءِ، 5000 ق.م اهو پهريون ڌاتو هو جيڪو سلفائيڊ معدنيات مان ڳاريو ويو، 4000 ق.م پهريون ڌاتو جيڪو ٺهيل ۾ شڪل ۾ اڇلايو ويو ۽ 3500 ق.م پهرين ڌاتو جيڪا جان بوجھ ڪري ٻئي ڌاتو، ٽين سان ملايو ويو، جنهن سان ڪانسي ٺاهيو ويو.

عام طور تي ملندڙ مرڪب ٽامي (II) لوڻ آهن، جيڪي اڪثر ڪري ايزورائٽ، ميلاچائٽ ۽ فيروزي جهڙن معدنيات کي نيرو يا سائو رنگ ڏين ٿا، ۽ انهن کي وڏي پيماني تي ۽ تاريخي طور تي رنگن جي طور تي استعمال ڪيو ويو آهي.

Copper is one of the few metals that can occur in nature in a directly usable, unalloyed metallic form. This means that copper is a native metal. This led to very early human use in several regions, from . 

Thousands of years later, it was the first metal to be smelted from sulfide ores, ; the first metal to be cast into a shape in a mold, ; and the first metal to be purposely alloyed with another metal, tin, to create bronze, .⁰

Commonly encountered compounds are copper(II) salts, which often impart blue or green colors to such minerals as azurite, malachite, and turquoise, and have been used widely and historically as pigments.

Copper used in buildings, usually for roofing, oxidizes to form a green patina of compounds called verdigris. Copper is sometimes used in decorative art, both in its elemental metal form and in compounds as pigments. Copper compounds are used as bacteriostatic agents, fungicides, and wood preservatives.

Copper is essential to all living organisms as a trace dietary mineral because it is a key constituent of the respiratory enzyme complex cytochrome c oxidase. In molluscs and crustaceans, copper is a constituent of the blood pigment hemocyanin, replaced by the iron-complexed hemoglobin in fish and other vertebrates. In humans, copper is found mainly in the liver, muscle, and bone. The adult body contains between 1.4 and 2.1&nbsp;mg of copper per kilogram of body weight.

## پڻ ڏسو
* ڪيميائي عنصرن جي فهرست
## حوالا

زمرو:ڪيميائي تت
زمرو:ڪاپر گروپ