Usu dî vucali finali accintati

Ntô sicilianu puru, li vucali finali accintati vèninu rifiutati quasi sempri. Linguisticamenti, pi mutivi etimològgici o pi mutivi pràttici, la lingua siciliana è carattarizzata di palori ca ci hannu la sìllabba ùrtuma nun accintata. 

## Diffusioni

*Stu finòminu esisti nta assai àrii di la Sicilia, ma purtroppu cu la nfruenza dû tuscanu attruvamu sempri cchiù vucali finali accintati ntâ lingua siciliana parrata e scritta. Li littirati siciliani ùsanu li dui tipi (chiddi longhi e chiddi curti).

## Asempi etimològgici

* hàiu (dû latinu "habeo") -> hà, hé ("ho" 'n tuscanu, "he" 'n castigghianu)
* hàvi (dû latinu "habet") -> hà / ha'
* virtùti (dû latinu "virtutem") -> virtù
* caritàti (dû latinu "caritatem") -> carità
* baccalà (dû spagnolu "bacalao") -> baccalà
* antichitàti (dû latinu "antichitatem") -> antichità
* viritàti (dû latinu "veritatem") -> virità
* fàci (dû latinu "facit") -> fà / fa'
* capacitàti (dû latinu "capacitatem") -> capacità
* pòti (dû latinu "potest") -> pò / po'
* puvirtàti (dû latinu "pauperatem") -> puvirtà
* vòli (dû latinu mediuevali "vulere"/"volere" dirivatu dû latinu "quoerere") -> vò / vo'
* mèu (dû latinu "meus") -> mè / me'
* dùi (dû latinu "duo") -> dù / du'
* sùsu (dû latinu "susum") -> sù / su'
* tòu (dû latinu "tuus") -> tò / to'
* sàpi (dû latinu "sapit") -> sà / sa'
* giùsu, jùsu (dû latinu "de orsum" o "de vorsum") -> giù, jù / giu', ju'
* sòu (dû latinu "suus") -> sò / so'
* siddu, s'iddu (dû latinu "si ìlle", comu ntô corsu "s'ellu / s'eddu / sellu / seddu") -> sì / si' / si
* sàcciu (dû latinu "sapio") mentri nta lu tuscanu s'accurzau 'n "so".

ecc.

## Asempi pràttici

* ccàni (ccà), dû latinu "eccu hac" 
* amistati (amistà, amicizzia), dû spagnolu "amistad"
* stàni (stà), dû latinu "stat" 
* sùgnu (sò, sù), dû latinu "sum" (forsi agghiuncennu lu latinu "ego", zoè "èu" o "ìu")
* cùscusu, di l'àrabbu "cùscus" o dû francisi "couscous" (ma cu la prununza: "cuscùs")
* sùnnu, dû latinu "sunt"
* ddàni (ddà), dû latinu "illac"/"illa-ce"
* stàiu, dû latinu "sto" (forsi agghiuncennu lu latinu "ego", zoè "èu" o "ìu")
* abbaciùrru (abbaciù), dû francisi "abat-jour"
* pirchìni, picchìni (pirchì, picchì)
* accussìni (accussì)
* sìni (sì)
* èsti (è / e'), dû latinu "est"
* èvi (è / e'), dû tuscanu "è"
* nòni (no)
* chiùi (chiù / chiu'), dû latinu "plus/plui" 
* jòni (jò)
* vùi (vù / vu'), dû latinu "vos/voi" 
* tùni (tu)
* vàni (và) 
* èni (è) 

ecc.

## Rifirimenti ca ùsanu palori cu li vucali finali accintati
*Vucabbulariu di Camilleri, 1998

## Rifirimenti ca nun ùsanu palori cu li vucali finali accintati
*Dizziunariu di Luigi La Rocca, 2000

## Rifirimenti ca ùsanu tutti dui tipi di palori
*Vucabbulariu di Piccittu, 1950-1980
*Grammàtica di Bonner, 2001
*Vucabbulariu Sicilianu-talianu di Lucio Zinna, 2002

## Ntâ littiratura siciliana
**Vigilia ammucciata* di Ninu Martoglio:
::Jhii!...Muremu d*u friddu, signurinu!
::Voscenza nni fa 'nsordu 'i carit*'ati**!
*''Cu troppu si fidò ristò 'ngannatu'' di [[Ninu Martoglio]]:
::Però ccu mia sbagghiastru, 'nvirit**ati''',

## Sicilianu standard usatu ntâ wikipedia siciliana

Li linguisti scriveru ca na carattirìstica di lu linguaggiu sicilianu è lu disdegnu di li truncamenti di palori (quinni veni a diri lu disdegnu di li sillabbi finali accintati). 

Pi scrìviri artìculi 'n sicilianu ntâ wikipedia siciliana, si ponnu usari li furmi sicilianizzanti (chiddi longhi) o li furmi tuscanizzanti (chiddi accurzati).

## Rifirimenti

*
*

Catigurìa:Lingua siciliana