Paci

Lu tèrmini **paci** ndica, ‘n senzu psicològgicu, la *paci ntiriuri*, nu statu di tranquillitati di l'armu pirciputa comu assenza di disturbu o aggitazzioni. 

‘N àmmitu strittamenti sociològgicu, ndica l'assenza di viulenza diretta tra ndividui o urganizzazzioni cullittivi. Nta st’ùrtimu senzu, la paci tra e dintra li nazzioni è n’ubbittivu di tanti pirsuni e urganizzazzioni, tra cui l'Urganizzazzioni dî Nazzioni Uniti.

Cchiù spicificatamenti, la paci veni cunziddirata (o avissi a èssiri cunziddirata, secùnnu l'upinioni currenti) nu valuri univirsarmenti ricanusciutu ch’è ‘n gradu di passari a li voti videmma attraversu l'accittazzioni di l**àutru'' e comu e gghiè sempri ndirizzatu a supirari ogni quarsiasi barrera suciali e/o riliggiusa e ogni priuggiudizziu ideològgicu, ‘n modu d’evitari situazzioni di [[cunfrittu]] tra cchiù pirsuni.

La nuzzioni di ''paci mposta'' (quannu vennu zoè supprimuti li pirsuni ca ponnu causari viulenza), acchianata â ribbalta ntirnazziunali ‘n siquitu ê varî upirazzioni di ''[[peace enforcement]]'' ([[Serbia]], [[Afghanistan]], [[Irak]]), è cunziddirata - dâ maiuranza dî pacifisti - avulsa dû veru significatu ntrìnzicu dâ palora.

== La paci nta l’òpiri dî stòrici e dî filòsufi ==

=== Tàcitu ===

Lu siquenti branu è trattu dâ ''Vita d’Agrìcula'' e riporta li palori di [[Calgacu]] (''Calgax'') capu dî [[Britanni]] nta l'ùrtimu tintativu di chisti d’uppònirisi â conquista rumana. Calgacu si sta rivurcennu a li sò guirreri prima dû scontru.

:''Auferre trucidare rapere falsis nominibus imperium, atque [[ubi solitudinem faciunt, pacem appellant]]'' - Diprèdanu, trucìdanu, arrùbbanu e chistu lu chiàmanu cû nomu fàusu di mpiru; fìciru nu sdisertu e lu chiamaru **paci*'. (traduzzioni lìbbira)

La secùnna parti di sta frasi divinni famusa duranti la [[Guerra dû Vietnam]] ([[anni 1970|anni 70]]) ‘n quantu usata ‘n nummarusi manifesti di prutesta cu rifirimentu ô cumpurtamentu dî truppi statunitenzi.

== Cuncizzioni cristiana dâ paci ==

=== La paci nta l'Anticu Tistamentu ===
Ntâ riliggiuni [[cristianèsimu|cristiana]], comu scrittu nta l'[[Anticu Tistamentu]], la paci si dici câ palora *shalom* (שלום). Sta palora va cunziddirata e cumprinnuta ‘n rapportu ô cuntestu ‘n cui campava lu [[Ebbreu|pòpulu ebbràicu]], ca pâ maiuri parti dâ sò storia antica s’attruvau nta na sufferta lutta pâ [[supravivenza]], amminazzatu e amminazzannu cuntinuamenti d’[[aggrissioni]] e schiavituti quarchi pòpulu vicinu.

Chistu abbinìa nta l’èbbica cchiù antica, quannu l’ [[Ebbreu|ebbrei]] èranu nu pòpulu [[numadismu|nòmadi]] o seminòmadi, sia cchiù tardu, quannu, a pàrtiri di lu [[XII sèculu AC]], iddi si stanziari ‘n citati e villaggi e paiseddi.

Quannu nta l'anticu tistamentu si leggi la palora paci, abbisogna pinzari a na situazzioni idiali unni lu pòpulu pò campari ‘n tranquillitati, senza amminazzi sterni. La paci favurisci lu sviluppu di l’attivitati umani, e lu survizzu di [[Yahweh]].

Li prufeti c’annùnzanu li tèmpura dû [[messia]] (p’asempiu [[Isaia]] 11,6) àmanu discrìviri la paci ‘n tèrmini [[paradisu|paradisiàci]], unni pirsinu tra l’ [[Armalu|armali]] nun cci va a èssiri la lutta pâ [[supravivenza]].

=== La paci ntâ pridicazzioni di Gesú ===

[[Gesù]] pridica l'abbentu dû [[Regnu di Diu]]: lu [[Diu Patri|Patri]] offri a l’òmini lu [[sarvamentu]] prumisu dî prufeti; è nicissariu prènniri na dicisioni e adèriri â sò pirsuna e cuimmurcìrisi nta l’annunziu dâ bona nutizzia.

Nta stu cuntestu, pi Gesù lu valuri dâ fidirtati e dâ tistimunianza â sò pirsuna è cchiù mpurtanti ca lu valuri dâ paci.

Sibbeni viva ntôn mumentu di duminazzioni stranera, Gesù nun s’allìnia né chî patrioti né chî cullabburazziunisti. Cchiuttostu mmita tutti a èssiri fidili a Diu. pari ca riguardu â paci voli dìciri: nun mporta la situazzioni sterna, quantu la fidirtati a Diu ca chiama.

Pi chistu, usannu na forma di sprimìrisi pi contrappusizzioni cumuni ntô sô tempu, Gesù afferma ca nun vinni a purtari la paci, ma la [[guerra]], e ca li primi nimici di l'omu vannu a èssiri li sô stissi familiari (vidi [[Vancilu secùnnu Màttiu|Màttiu]] 10,34). Cu chistu ntenni dìciri ca nun si pò sacrificari la fidirtati â palora e â chiamata di Diu pi nun ntràsiri ‘n cunfrittu câ propia famigghia.

=== La paci ntô restu dû Novu Tistamentu ===

[[Cristu]] [[Risurrizzioni|risuscitatu]] si prisenta a l’apòstuli la sira dû stissu jornu di [[Pasqua]] e ci dici a iddi: "Chi la paci è/sia cu vuàutri!" ([[Vancilu secùnnu Giuvanni|Giuvanni]] 20,21). Sta paci è la china [[Cumunioni (riliggiuni)|cumunioni]] cu Diu, fruttu dû [[sacrificiu]] ridinturi di Gesù.

[[Paulu di Tarsu|San Paulu]], scrivennu a l’ [[Littra a l’Efisini|Efisini]], dici ca "Cristu è la nostra paci, pirchì fici di dui pòpuli unu sulu" (2,14): voli dìciri ca l'annunziu dû [[vancilu]] a li [[Judeu|judei]] e a li [[pagani]] fici ntràsiri ‘n cuntattu dui pòpuli ca prima èranu antagunisti.

=== La paci, figghia dû sviluppu e dâ justizzia ntô pinzeru di Paulu VI ===

Lu [[papa Paulu VI]] assirvau ntâ [[ncìclica]] *Populorum progressio* ([[26 di marzu]] di [[1967]]) ca la paci è ligata â [[justizzia]] (n. 5). Pi chistu, dici, criau la *Puntificia Cummissioni Justizzia e Paci*:

:*Nfini, ricintimenti, ntô dissideriu d’arrispunniri a lu votu dû cunciliu e di vòrciri ‘n forma cuncreta l'apportu dâ Santa Seggi a sta granni causa dî pòpuli ‘n via di sviluppu, avemu ritinutu ca facissi parti dû Nostru duviri lu criari pressu l’ urganismi cintrali dâ cresia na cummissioni puntificia c’avissi lu còmpitu di «suscitari ‘n tuttu lu pòpulu di Diu la china canuscenza dû rolu ca li tèmpura attuali ricràmanu d’iddu, ‘n modu di prumòviri lu prugressu dî pòpuli cchiù pòvuri di favòriri la justizzia suciali tra li nazzioni, d’òffriri a chiddi ca sunnu menu sviluppati n’aiutu tali ca li metti ‘n gradu di pruvìdiri iddi stissi e p’iddi stissi a lu sô prugressu» (Littra apustòlica *[[motu proprio]]* *[[Catholicam Christi Ecclesiam]]*: AAS 59 (1967), p. 27). «Justizzia e paci» è lu sô nomu e lu sô prugramma. Nuàutri pinzamu ca supra tali prugramma ponnu e hannu a cummèniri, nzèmmula a li Nostri figghi cattòlici e a li frati cristiani, l’òmini di bona vuluntati. È dunca a tutti ca Nuàutri oi rivurcemu st’appellu sulenni a n'azzioni cuncirtata pû sviluppu nticrali di l'omu e lu sviluppu sulidali di l'umanitati.*

La stissa ncìclica agghiunci cchiù avanti n’àutru mpurtanti elimentu: "Lu sviluppu è lu novu nomu dâ paci" (n. 76):

:*Li disaguagghianzi ecunòmichi, suciali e culturali troppu granni tra pòpulu e pòpulu pruvòcanu tinzioni e discordî, e mèttinu ‘n prìculu la paci. Comu dicìamu ê patri cunciliari a lu ritornu dû nostru viaggiu di paci a l'ONU: «La cunnizzioni dî pupulazzioni ‘n via di sviluppu havi a furmari l'uggettu dâ nostra cunziddirazzioni; dicemu megghiu, la nostra caritati pî pòvuri ca s’attròvanu ntô munnu - e sunnu liggioni nfinita – havi a divèniri cchiù attenta, cchiù attiva, cchiù ginirusa» (AAS 57 (1965), p. 896). Cummàttiri la miseria e luttari contra la nciustizzia, è pròmuviri, nzèmmula cu l’ammigghiuramentu dî cunnizzioni di vita, lu prugressu umanu e spirituali di tutti, e dunca lu beni cumuni di l'umanitati. La paci nun s’arriduci a n'assenza di guerra, fruttu di l'aquilibbriu sempri pricariu dî forzi. Si custruisci jornu pi jornu, ntô pirsiquimentu di n’òrdini vulutu di Diu, ca cumporta na justizzia cchiù pirfetta tra l’òmini. (Cf. papa Giuvanni XXIII, ncìclica *[[Pacem in terris]]*: AAS 55 (1963), p. 301)*

Pi Paulu VI è chiaru ca nun cci pò èssiri paci finchì nun cc’è justizzia e pussibbilitati di nu sanu sviluppu pi tutti li pòpuli.

=== L’àutri ntirventi dî papi supra la paci ===

[[Papa Binidittu XV|Binidittu XV]] chiamau la guerra na "nùtili straggi" ([[1917]]).

[[Papa Piu XII|Piu XII]] jisau la vuci p’affirmari ca "Tuttu è pirdutu câ guerra, nenti è pirdutu câ paci".

[[Papa Giuvanni XXIII|Giuvanni XXIII]] scrivìu la ncìclica *Pacem in terris*, didicata ô tema dâ paci.

[[Papa Paulu VI|Paulu VI]] gridau davanti a l'assimbria di l'ONU: "Mai cchiù la guerra!".

[[Papa Giuvanni Paulu II|Giuvanni Paulu II]] cchiù voti jisau la vuci supra la nutilitati dâ guerra e supra la nicissitati dû diàlucu pi risòrviri li cunfritti tra li nazzioni. Lu fici suprattuttu ‘n accasioni dâ [[Guerra dû Golfu]] ([[1991]]) e dû cunfrittu irachenu ([[2003]]).

=== Riflissioni tiulòggica ===

Doppu [[Cristu]] la Paci è lu dunu uffertu a l’òmini dû Signuri risortu e è lu fruttu dâ vita nova naugurata dâ sô [[risurrizzioni]]. La paci, pirtantu, s’idintifica comu "nuvitati" mmisa ntâ storia dâ [[Pasqua]] di Cristu. Chista nasci dûn prufunnu rinnuvamentu dû [[cori]] di l'omu.

È nu dunu d’accògghiri cu [[ginirusitati]], di custòdiri cu cura, e di fàciri fruttificari cu maturitati e rispunzabbilitati. Pi quantu travagghiati sunnu li situazzioni e forti li tinzioni e li cunfritti, nudda pò risìstiri a l'afficaci rinnuvamentu purtatu dû Cristu risortu.

Cristu è la paci di tutti l’òmini. Câ [[crucifissioni di Gesù|morti ‘n cruci]], Cristu ricunciliau l'umanitati cu [[Diu]] e punìu li basi ntô munnu di na fraterna cummivenza tra tutti.

Li cridenti spirimèntanu la putenza rinnuvatrici dû sô [[pirdunu]]. La [[misiricordia]] divina grapi lu cori ô pirdunu versu li frati, e è cû pirdunu uffertu e arricivutu ca si custruisci la paci ntê [[Famigghia (sucitati)|famigghi]] e ‘n ogni àutru ammienti di vita.

=== La paci ntô pinzeru di Martin Luther King ===
[[Martin Luther King]], nta na littra ca mannau dâ priggiuni di Birmingham ([[USA]]) scrivìu ca: *"La vera paci nun è sulu l’assenza di tinzioni: è la prisenza dâ justizzia"* (vidi [http://www.sas.upenn.edu/African_Studies/Articles_Gen/Letter_Birmingham.html M.L.King - Littri dû càrziri (‘n ngrisi)])

== Lu pacifismu mudernu ==
Ntê tèmpura muderni si sviluppau na cuscenza cchiù chiara dû fattu ca li prublemi nazziunali e ntirnazziunali ponnu èssiri risurvuti senza ricurriri â viulenza. Tuttavia, arcuni manifistazzioni pacifisti sunnu sfuciati ‘n àspiri scontri chî forzi di l'òrdini (comu p’asempiu ‘n accasioni dû [[Fatti dû G8 di Genova|G8 di Genova]]).

== *Peace Studies* ==
Li "*peace studies*" ("studi supra la paci") sunnu na ricenti subdisciprina dî [[scienzi pulìtichi]] ca s’accupa di l' anàlisi dî fattura [[Psicoluggìa|psicològgici]], [[Socioluggìa|sociològgici]] e [[Pulìtica|pulìtici]] ditirminanti nta l'uttinimentu di na paci pusitiva, mentri nurmarmenti li studi supra li [[rilazzioni ntirnazziunali]] s’accùpanu dî fattura, prubbremi, finòmini e gènisi dâ [[guerra]] gnurannu chiddi ca sunnu li basi dâ paci. Illustri Prutagunisti di sta jùvini disciprina sunnu [[Kenneth Boulding|Kenneth E. Boulding]], [[Dieter Senghaas]], [[Johan Galtung]], [[Ernst-Otto Czempiel]], [[Lothar Brock]].

Li "*peace studies''" si svilupparu ricintimenti videmma ‘n Italia câ nascita di cursi di laùria e master univirsitari (Vidi https://web.archive.org/web/20060508132002/http://www.operatoriperlapace.unifi.it/, https://web.archive.org/web/20060424060134/http://www.humanrights.unisi.it/ e http://www.sssup.it/sssup/jsp/section.jsp?sec_id1=503&sec_id2=74399&lang=it).

## Vuci currilati
* Muvimentu pacifista
* Pacifisti cèlibbri
* Pacifismu
* Premiu Nobel pâ paci

Catigurìa:Rilazzioni suciali
Catigurìa:850 palori siciliani di basi