Dialettu cilintanu miridiunali

Lu **cilintanu miridiunali** (nomu lucali: "cilindanu") veni parlatu nta arcuni zoni dâ parti miridiunali dû Cilentu: lu Vasciu Cilentu. E' un dialettu di tipu sicilianu (famigghia linguìstica di l'Italurumanzu miridiunali estremu). Puru siddu l'ària giogràfica dû Cilentu è situata dintra dâ riggiuni Campania (Pruvincia di Salernu), sta parlata cilintana miridiunali nun havi nenti n cumuni cu li parlati napulitani. 

## Lìmiti di sta zona linguìstica

Certi fonti dìcinu ca li parrati cilintani di tipu sicilianu si pàrranu supratuttu nta arcuni zoni nterni dû Cilentu miridiunali (p'as. a Alfanu, Roccagluriusa, Rufranu, ecc.), mentri ntâ costa (p'as. a Sapri, Marina di Cammarota, Palinuru, ecc.) la parrata, comu pi lu restu dû Cilentu, appartinissi â famigghia dû miridiunali ntermediu (di tipu napulitanu). Pirò àutri fonti cuntrarianu dicennu ca arcuni parrati cilintani di la costa sunnu macari di tipu sicilianu, puru siddu nfruinzati dû napulitanu (p'as. a Ispani e Vibunati).

## Li mutivi di st'ària a vucalismu sicilianu ntô Cilentu

Nta diversi èbbichi, li siciliani si stanziaru ntô Cilentu:

*Ntê sèculi XII e XIII, famigghi siciliani si trasfireru dâ Sicilia ô Cilentu, e àutri famigghi culunizzaru macari zoni vicini a Laurìa (Pruvincia di Putenza, Basilicata).

*Duranti la guerra dî Vespri Siciliani, l'Angioini cu l'aiutu dî baruna cilintani (chiddi di Castelcivita) tintaru di rispìnciri li truppi sìculu-aragunisi, ma li siciliani arrinisceru a occupari li citati cilintani di Policastro, Castellabate, Castelcivita e Padula. Castellabate vinni occupata dû re Jàcumu di Sicilia (ntô 1286) ca la visitau tri anni doppu.

*Ntra lu 1284 e lu 1299, li villaggi cilintani dâ fascia custera foru assai danniggiati dî cummattimenti ntra l'armata angioina e truppi sìculu-aragunisi (ch'èranu alliati câ guirrigghia di l'Almugàveri a la quali s'avìanu junciutu àutri siciliani).

*Secunnu libbra scritti n latinu dî scrittura lucani, li siciliani dû Cilentu funnaru citati comu Sicilì (oi frazzioni di Murgerati) ntô XVI allatu dû ciumi Bussentu. Sti cristiani travagghiàvanu assai comu pastura, agricultura, e li famigghi crisceru e mannaru li figghi a studiari a Policastro.

## Carattirìstichi di cincu parlati nterni

### Dialettu di Alfanu

Alfanu è situata ntâ zona dû retroterra muntanu dû Vasciu Cilentu. Li carattirìstichi dû sò dialettu sunnu: 

*lu vucalismu di tipu sicilianu (sistema pentavucàlicu): **a** / **i** / **u** / **ò** / **è**
*la prununza chiara e distinta dî vucali finali: ùgn**a**, ammùcci**a**, fùrn**u**, gènt**i**, amùr**i**, sùl**i**, chiòv**i**, mìs**i**, pàn**i**
* la prununza dî vucali àtuni nterni: fìmm**i**na, cìnn**i**ri, sùr**i**ci, t**i**zzùni, j**i**nnàru, v**u**ttàru, j**u**rnàta, fr**i**vàru,
*lu nessu -ns- veni prununzatu -nz-: pè**nz**a
*assimilazzioni dû nessu -nd- nta -nn-: quà**nn**a, mà**nn**a
*rutacismu dâ "d": **r**i, **r**a, vì**r**i
*dittungazzioni dâ "ò": gr**uò**ssu, **uò**mmini, ma s**ò**ldi, v**ò**li
*dittungazzioni dâ "è": t**iè**mpu, f**iè**sti, l**iè**ttu, ma g**è**nti, r**è**sta
*usu dû nessu -ch- (pû latinu -pl-): **chi**òvi
*usu dû nessu -uz- (pû latinu -lt-): s'à**uz**a (lat. àltiat)
*pirduta dâ "g" nizziali: **-**àttu, **-**abbà
*usu dî formi virbali curti: abbà (abbàri), ìnchi (ìnchiri), accògli (accògliri)
*usu di l'artìculu ditirminativu arcàicu **lu**

### Dialettu di Caseddi n Pìttari

Caseddi è situata nta l'ària muntana dû Vasciu Cilentu. Li carattirìstichi dû sò dialettu sunnu:

*lu vucalismu di tipu sicilianu (sistema pentavucàlicu): **a** / **i** / **u** / **ò** / **è**
*la prununza chiara e distinta dî vucali finali: frìdd**a**, pùzz**u**, cèrz**a**, crùc**i**, cràp**a**, sèrr**a**, vàdd**i**, massarì**a**
* la prununza dî vucali àtuni nterni: pr**i**sùttu, v**i**scùsu, curn**i**cèdda, p**i**ràli, màrm**u**ri, c**a**pùtu, v**a**ddùni, f**u**ndàni, p**u**stàru, pill**i**grìni
*lu passaggiu di **ll** latinu a **dd**: ce**dd**a
*assimilazzioni dû nessu -nd- nta -nn-: **nn**ùglia (lat. indùctilia), mè**nn**ula, mu**nn**ìzzi, tu**nn**ièddu
*rutacismu dâ "d": càu**r**a, **r**î
*dittungazzioni dâ "ò": c**uò**ddu, s**ùo**rivu, ma v**ò**scu, Sciarap**ò**tamu
*dittungazzioni dâ "è": cicir**iè**ddu, pann**iè**ddu, ma m**è**li, cuzz**è**ttu
*usu dû nessu -ch- (pû latinu -pl-): **chi**ànu, **ch**iàia
*usu dû nessu -uz- (pû latinu -ls-): sa**uz**ìcchiu (lat. salsicia)
*addibbuluta dâ "p" cumplessa ntervucàlica: su**bbr**issàta (lat. soppressus -àta)
*addibbuluta dâ cunzunanti "p" doppu la "m": càm**b**u
*addibbuluta dî cunzunanti "c" e "t" doppu la "n": jàn**g**a, man**g**ùsu, sàn**d**u, pan**d**anèdda
*usu di l'artìculu ditirminativu **u** (la forma arcàica **lu** persi la cunzunanti nizziali)

### Dialettu di Murgerati

Murgerati (frazzioni Sicilì) è situata ntâ zona dû retroterra muntanu dû Vasciu Cilentu. Li carattirìstichi dû sò dialettu sunnu: 

*lu vucalismu di tipu sicilianu (sistema pentavucàlicu): **a** / **i** / **u** / **ò** / **è**
*lu passaggiu di **ll** latinu a **dd**: spà**dd**i, cavà**dd**u, pè**dd**i, chì**dd**u, ma bè**ll**i, abba**ll**à, mbrè**ll**u
*la prununza chiara e distinta dî vucali finali: fìgli**u**, spùs**a**, mùt**u**, pàn**i**, fiàsc**u**, pàl**u**, mìss**a**, màggi**u**, nùc**i**, nìv**i**, sùtt**a**, fìss**a**, cràp**i**, stìss**a**, pìr**u**, màl**i**, sàcci**u**, strìtt**a**, frìsch**i**, chìst**a**, sùrd**u**, pàtr**i**, sùl**u**, frìdd**u**, pìl**u**, scìs**a**, spìs**i**, aprìl**i**, Agùst**u**, p**i**rtùsu 
*la prununza dî vucali àtuni nterni: sp**i**rànza, sùr**i**ci, c**u**ràggiu, c**i**càti, p**a**ìsi, giùv**i**ni, fìmm**i**ni, c**u**gliùni, nùt**i**li, s**u**natùri, s**i**gliùzzu, c**a**nìglia, ncùd**i**ni, p**i**ràinu, m**i**ràculi, p**a**ssàtu, p**i**gnàta, p**i**ccàtu, fuc**u**làri, s**a**ìtta
*lu nessu -ns- veni prununzatu -nz-: nu**n-z**i, ma **ns**irtài
*assimilazzioni dû nessu -nd- nta -nn-: mà**nn**a, scì**nn**i, frù**nn**a, ca**nn**ìli, tà**nn**u, ma vi**nd**ìtta, rù**nd**ini, quà**nd**a/quà**nn**a
*rutacismu dâ "d": **r**i, **r**iàvulu, **r**ispiràtu, **r**ìssi, **r**àmmi, tu**r**ìsca, pi**r**ùcchi, **r**ùi, accì**r**i, vì**r**inu
*rutacismu dâ "l" prima di na cunzunanti: vù**r**pi (lat. vùlpes), sa**r**vàu, ba**r**cùni
*cuntrazzioni dû nessu latinu -l(i)d-: ca**u**ràra
*assimilazzioni dû nessu latinu -nv-: a**mm**ìria (lat. invidia), **mm**ìci (lat. in vicem)
*addibbuluta dâ cunzunanti " f" doppu la "m": **m-b**àcci
*nzirzioni dâ "v" tra dui vucali: cà**v**uci 
*usu di pròtisi nizziali: **n**gi/**n**ci, **s**pirtùsu, **a**ddùvi (lat. de ubis), **g**urìcchi, all**'a**mmundi ("susu e sutta").
*usu di pròtisi finali: pò**ti**, và**i** (terza pirs.), fà**ci**, ma a li voti no: cu m**ì**, a-tt**ì**, a-mm**ì**
*usu dû nessu -ch- (pû latinu -pl-): **ch**iù, **ch**iàvi, **ch**iàndi
*pirduta dâ "g": **-**àddu, **-**addìna, **-**uài, **-**unnèdda, **-**ùrdiu, ma **g**àttu, **g**àtta, **g**abbàtu, **gu**aragnà, e puru **v**ardàu, **vu**àddara, **vu**addarùsi
*pirduta dâ "r" ntô nessu latinu "tr": arrè**tu** (lat. ad retro), nòs**ta**, vuòs**ti** 
*pirduta dâ "i" nizziali: **-**ntròna, **-**nùtili
*addibbuluta dâ cunzunanti "p" doppu la "m": làm**b**a, sèm**b**i, cam**b**àna, m**b**aràtu
*addibbuluta dî cunzunanti "t" doppu la "n": sin**d**ènzi, sàn**d**u, n-**d**èrra, ìn**d**a
*addibbuluta dû  nessu latinu "bi"/"be": scà**ngi**a (lat. ex càmbia), hà**ggi**u (lat. hàbeo)
*addibbuluta dâ "b" latina: **v**rùcia (lat. brusiare, abbruciari), **v**utticèdda, **v**ilanzuòlu, **v**acìli, **v**arlìri, a**vv**rangài
*usu dâ "j" pâ "i" nizziali latina: **j**ètti, **j**ùarnu
*usu di suffissi lucali: pird**ènza** (pirduta)
*usu di plurali nun rigulari: li fìc**u**
*raffurzamentu dâ "s" nta "z" doppu la "r": pèr**z**u
*raffurzamentu dû nessu "ss" nta "sci": và**sc**iu
*usu dî formi virbali curti: camminà, sunà, vinì, sputà, chiàngi, rìri, vìri, guaragnà, cucinà, tèni, sènti, cripà, vìvi, arà
*usu dû verbu "avì" (aviri) pi n'ubbricazzioni: hàggia ròrmi (haggiu a rormi)
*usu di l'artìculi ditirminativi longhi **lu**, **la** e **li**
*usu di l'artìculi nditirminativi curti **nu** e **na**

Vucali "ò" e "è": 
*dittungazzioni dâ "ò" nta "ùa": j**ùa**rni, pirc**ùa**cu, nt**ùa**rnu, gli**ùa**mmaru
*dittungazzioni dâ "ò" nta "ùo": p**ùo**rcu, v**ùo**i (buvini), v**ùo**sti, f**ùo**ssi, **ùo**vu, sci**ùo**gli, s**ùo**ni, str**ùo**ngu, sc**ùo**rzu
*nun dittungazzioni dâ "ò": div**ò**tu, cr**ò**ccu, p**ò**cu, s**ò**ldi, **ò**ssa, menzan**ò**tti, tr**ò**na, v**ò**nnu, all**ò**nga, pressar**ò**la, r**ò**li, sirr**o**ttu, c**ò**mi/c**ù**mi, r**ò**ppu/r**ù**ppu, 
*dittungazzioni dâ "è" nta "ìa": t**ìa**mbu, mart**ìa**ddu, p**ìa**ri, r**ìa**ndi, v**ìa**rnu, att**ìa**ndu, 
*dittungazzioni dâ "è" nta "ìe": t**ìe**mbu, mart**ìe**ddu, p**ìe**ri, rast**ìe**ddu, v**ìe**rmu, f**ìe**rru, p**ìe**ttini, canc**ìe**ddu, stupp**ìe**ddu, pignat**ìe**ddu
*nun dittungazzioni dâ "è": r**è**ndi, m**è**gliu, p**è**ggiu, b**è**ni, **è**sci, v**è**ni, arric**è**ttu, v**è**cchia, f**è**sta, s**è**rvi, t**è**ninu, lanc**è**dda

### Dialettu di Roccagluriusa

Roccagluriusa è situata nta l'ària muntana dû Vasciu Cilentu. Li carattirìstichi dû sò dialettu sunnu: 

*lu vucalismu di tipu sicilianu (sistema pentavucàlicu): **a** / **i** / **u** / **ò** / **è**
*la prununza chiara e distinta dî vucali finali: paìs**i**, crìst**a**, fìgl**i**, fiùr**i**, fiùm**i**, prumìss**a**, lìbr**u**, fùrn**u**, hâm**u**, lùss**u**, sùl**i**, màr**i**, fìn**i**, appìs**a**, nègli**a**, pàn**i**, àcci**u**
* la prununza dî vucali àtuni nterni: m**u**ntàgni, p**i**trusìnu, p**u**tìa, m**i**scàtu, p**i**ccàtu, c**a**stïàtu, c**u**rùna, v**i**nùtu, giùv**a**ni, l**i**vàtu, c**a**mpàtu, c**u**lùri, f**i**lìci, p**u**rmùni, st**a**giùni, crìsc**i**tu, fràc**i**tu, mèr**u**la
*lu passaggiu di **ll** latinu a **dd**: va**dd**ùni, **dd**à, chì**dd**u, scì**dd**a, ma bè**ll**u, nuvè**ll**a
*assimilazzioni dû nessu -nd- nta -nn-: scì**nn**inu, mù**nn**u, piglià**nn**u, ma gra**nd**ìzza
*rutacismu dâ "d": **r**a, **r**î, **r**ìttu
*dittungazzioni dâ "ò": n**uò**stu, **uò**gliu, ma v**ò**gliu, anc**ò**ra, b**ò**na, c**ò**sti, r**ò**ta, n**ò**sta, n**ò**va
*dittungazzioni dâ "è": auc**iè**ddi, ns**iè**mu, s**iè**stu, catic**iè**ddu, v**iè**cchi, cup**iè**rtu, frast**iè**ri, muric**iè**ddu, ma sim**è**nti, g**è**nti, s**è**culi, prugr**è**ssu, c**è**ssu 
*usu dû nessu -ch- (pû latinu -pl-): **ch**iàni, **ch**iù, **ch**iànu**ch**iànu
*addibbuluta dâ "t"doppu la "n": m-pùn**d**a
*assimilazzioni dâ "r": pi**cch**ì
*usu dî formi virbali curti: campà (campari), vìri (vìriri)
*usu di l'artìculu ditirminativu arcàicu **lu**
*l'usu dâ forma dû duppiu cungiuntivu (as. **si vinissi, u dicissi**), comu n sicilianu, esprissioni ca n talianu è traduciuta cu un cungiuntivu e un cunnizziunali "se venisse, lo direi").

### Dialettu di Rufranu

Rufranu è situata ntâ zona dû retroterra muntanu dû Vasciu Cilentu. Li carattirìstichi dû sò dialettu sunnu: 

*lu vucalismu di tipu sicilianu (sistema pentavucàlicu): **a** / **i** / **u** / **ò** / **è**
*la prununza chiara e distinta dî vucali finali: chìst**a**, fàm**i**, amànt**i**, pàn**i**, crùc**i**, spìc**a**, fìgli**a**, càn**i**, valìggi**a**
*la prununza dî vucali àtuni nterni: sc**u**pèrta, m**u**ntàgna, g**i**ntìli, p**i**sànti, v**i**stìtu, d**i**màni, j**u**màra, n**u**stalgìa, l**u**ntàna, giuv**i**ntù, p**a**trùni
*lu passaggiu di **ll** latinu a **dd**: chì**dd**i, carusè**dd**a, fusì**dd**i, ma bè**ll**u
*lu nessu -ns- veni prununzatu -nz-: pè**nz**u
*rutacismu dâ "d": **r**ùi, **r**i, gua**r**agnà, **r**a
*dittungazzioni dâ "ò": s**uò**nnu, t**uò**zzu, c**uò**cci, **uò**cchi, gr**uò**ssi, f**uò**rti, ma ric**ò**rdu, tr**ò**ppu, c**ò**ri
*dittungazzioni dâ "è": m**iè**zzu, t**iè**mpi, l**iè**ttu, v**iè**ni, ma **è**ra
*usu dû nessu -ch- (pû latinu -pl-): **ch**iàna
*addibbuluta dâ cunzunanti " f" doppu la "m": **m-b**àcci
*addibbuluta dî cunzunanti "t" doppu la "n": N**d**unùcciu
*usu dî formi virbali curti: scurdà, guaragnà, accumenzà, ammassà, 
*usu di l'artìculu ditirminativu longu **lu**
*l'usu dâ forma dû duppiu cungiuntivu (as. **si vinissi, u dicissi**), comu n sicilianu, esprissioni ca n talianu è traduciuta cu un cungiuntivu e un cunnizziunali "se venisse, lo direi").

## Carattirìstichi di dui parlati custeri

### Dialettu d'Ispani

Ispani (frazzioni San Cristòfuru) è situata ntâ zona custera dû Vasciu Cilentu. Li carattirìstichi dû sò dialettu sunnu: 

*lu vucalismu di tipu sicilianu (sistema pentavucàlicu): **a** / **i** / **u** / **ò** / **è**
*la prununza chiara e distinta dî vucali finali: càt**u**, mìnn**a**, grègn**a**, lìpp**u**, nàc**a**, àcci**u**, hàv**i**, putì**a**, rùv**a** (via), chièsi**a**
*la prununza dî vucali àtuni nterni: c**a**sciùni, b**u**ffètta, c**u**ddùra, f**u**càzza, c**i**rnìcchiu, p**u**rtùni, j**u**rnàti, tr**a**ppìtu, p**i**trusìnu, p**a**nàru, p**i**rtùsu, p**i**ràinu, m**u**càtu, strùmm**u**lu, zìmm**a**ru, m**u**ccatùru, c**u**cùzza, cas**i**cavàddu, cànt**a**ra, f**u**rcùni, frìtt**u**li, mp**i**cciùsu, paparìn**u**la, fràgg**i**du, cann**a**rùni, all'intr**a**sàtta
*lu passaggiu di **ll** latinu a **dd**: chì**dd**u, **dd**abbàsciu, fucazzè**dd**a, faì**dd**i, va**dd**ùni, viti**dd**ùzzu, zappù**dd**a
*lu nessu -ns- veni prununzatu -nz-: **nz**urtà
*assimilazzioni dû nessu -nd- nta -nn-: bà**nn**a, glià**nn**a, mu**nn**ìzzi, bà**nn**u, **nn**ùglia, ri**nn**inùni, scì**nn**i, sta**nn**àrdu
*rutacismu dâ "d": cimmi**r**àglia, ma **d**ivacàtu, mi**d**ùdda
*dittungazzioni dâ "ò": gli**uò**mmiru, c**uò**zzu, mustazz**uò**li, n-c**uò**ddu, pap**uò**zzulu, c**uò**ppu, f**uò**rchiu, cat**uò**rdu, ma **ò**mu, pirc**ò**ca, s**ò**ru, c**ò**mi, cr**ò**ccu, cammis**ò**la, n**ò**tti
*dittungazzioni dâ "è": rast**iè**ddu, muccatur**iè**ddu, cannil**iè**ri, tian**iè**ddu, canc**iè**ddu, f**iè**tu, chian**iè**ddi, fum**iè**ri, crapitt**iè**ddu, farfar**iè**ddu, c**iè**rri, carus**iè**ddu, ma **è**rramu, v**è**rru, cuzz**è**ttu, gimmit**è**riu, scrizz**è**ttu, lanc**è**dda, cimmin**è**ra, v**è**rtula, scut**è**dda, suric**è**ra  
*usu dû nessu -ch- (pû latinu -pl-): a**cch**ianàta, **ch**iù, **ch**iànca, **ch**ianùzzulu
*pirduta dâ "g" nizziali: -ànciu, -addinèdda, -àddu, -unnèdda, -ùvitu, -àggia
*nzirzioni dâ "i" tra dui cunzunanti: èr**i**va, mal**i**vìzzu, suòr**i**vi
*usu di pròtisi nizziali: **n**zòcca, **v**àvu
*usu di pròtisi finali: vasilicò**i**
*usu dî formi virbali curti: curcà, cummiglià, acchianà, cupinà, nciarmà, ntruppicà, ntrattinì, nzurà, pinniculà, riviglià, sapì, stunà 
*usu dû nessu -uz- (pû latinu -ls-): ciè**uz**i (lat. celsum)
*cuntrazzioni nta "o" dî nessi latini -als- e -alc-: s**oz**ìcchiu, c**oz**ètti, c**oz**ùni, ma c**auc**irùgnulu
*rutacismu dâ "l" prima di na cunzunanti: cu**r**tièddu, nzu**r**tà
*addibbuluta dâ "r" ntervucàlica: ci**l**ivrièddu, ciramì**l**i, murtà**l**i
*addibbuluta dî cunzunanti "c" doppu la "n": carivùn**gh**iu, ìn**gh**i
*addibbuluta dâ cunzunanti " f" doppu la "n": m**b**asciàtu 
*addibbuluta dâ "b": **v**urràini, **v**ìvi, **v**uòzzu, **v**ilanzùni, **v**arrìli, **v**ruòcculi, ta**v**ùtu
*raffurzamentu dâ "s" nta "z" doppu la "r": vùr**z**a
*raffurzamentu dû nessu "ss" nta "sci": abbà**sci**u
*mitàtisi: sibbù**rc**u (lat. sepulcrum), vì**pp**itu (lat. bivitum/bibitum), c**r**àpa (lat. capra), pò**dd**ula (sp. polilla)
*usu di l'artìculu ditirminativu **u**

### Dialettu di Vibunati

Vibunati è situata ntâ zona custera dû Vasciu Cilentu. Li carattirìstichi dû sò dialettu sunnu:

*lu vucalismu di tipu sicilianu (sistema pentavucàlicu): **a** / **i** / **u** / **ò** / **è**
*la prununza chiara e distinta dî vucali finali: sùl**u**, cànt**u**, ùgn**a**, sùtt**a**, pìgn**a**, amùr**i**, mùsc**a**, strìtt**i**, màn**u**, tànt**u**, ànn**u**, frìsc**u**, fàm**i**, màstr**u**, chìst**u**, làt**u**, amìc**u**, sànt**u**, mìs**u**, gènt**i**, cùrt**a**, aulìv**i**, m'abbrazzà**u**, sìr**a**, fàzz**u**, còs**i**, càr**u**
*la prununza dî vucali àtuni nterni: b**u**ntà, c**u**ntènti, c**a**vùni, f**u**ràggiu, c**a**rdùni, acc**a**ttàu, **au**rìcchi, f**u**cùsu, p**i**gliàtu, d**u**ttùri, p**i**ccàtu, t**i**nùri, p**i**rò, mbr**u**gliùni, assim**i**gliàva, s**i**ntùtu, m**u**glièri, fìmm**i**na, pruf**i**ssùri, c**u**lùri, pùl**i**ci, pr**i**cìsu, f**u**riùsa, c**i**ràsu, r**i**gìna 
*lu passaggiu di **ll** latinu a **dd**: ì**dd**a, va**dd**ùni, pinnulè**dd**a, spà**dd**a, grì**dd**u, ma bè**ll**u, ascì**ll**i, capì**ll**i
*assimilazzioni dû nessu -nd- nta -nn-: quà**nn**a, mà**nn**u, suspirà**nn**u, ma muta**nd**ùni, duma**nd**àu, biù**nd**a
*lu nessu -ns- veni prununzatu -nz-: cu**nz**uprìna (lat. consobrina: cugina), pè**nz**angi, ma cu**ns**ìgliu
*rutacismu dâ "d": **r**i, **r**ìssi, ma**r**ònna, cù**r**a, **r**ùi, grì**r**u, **r**ispiràta, ri**r**ènnu, chiu**r**èmmu, **r**umàni, stu**r**ènti, ca**r**ùtu, **r**ilùri (lat. dolorem)
*dittungazzioni dâ "ò": j**uò**rnu, r**uò**spu, c**uò**riu, bis**uò**gnu, c**uò**ddu, att**uò**rnu, **uò**cchi, f**uò**ssu, c**uò**rpu, m**uò**rtu, b**uò**nu, v**uò**, v**uò**i, ma p**ò**cu, pr**ò**ntu, f**ò**rti, c**ò**mi, n**ò**tti, rim**ò**rsu, p**ò**rti, v**ò**gliu, p**ò**i, mil**ò**rdu, p**ò**, r**ò**ppu, b**ò**na, par**ò**li, tr**ò**ppu, p**ò**nti
*dittungazzioni dâ "è": m**iè**nzu, t**iè**ni, cang**iè**ddu, l**iè**ttu, qu**iè**tu, P**iè**tru, s**iè**nti, disp**iè**ttu, p**iè**ri, v**iè**rnu, n**iè**nti, p**iè**ttu, ma att**è**ntu, v**è**ri, fin**è**stri, v**è**rmu, succ**è**ssu, s**è**mpi, m**è**gliu, f**è**sta, b**è**ni, sp**è**cchiu, v**è**ni, **è**ra, susp**è**ttu, sup**è**rchi, ard**è**nti, v**è**cchia, prumitt**è**nnu, m**è**nti, puvir**è**dda, tr**è**nu
*usu dû nessu -ch- (pû latinu -pl-): **ch**iù, **ch**ìna, a**cch**ianàu, **ch**iànu
*raffurzamentu dû nessu "ss" nta "sci": abbà**sc**iu
*addibbuluta dî cunzunanti "c" doppu la "n": còn**g**a, n**g**urunàtu, n**g**azzàtu, aun**g**hiàtu, n**g**àpu, màn**g**u
*addibbuluta dâ "b": **v**iddìcu, **v**rìnna, **v**asà, ta**v**àna
*usu di pròtisi finali: pò**ti**, và**i**, cu mì**cu** (sp. con mígo), ma: a mì
*usu di pròtisi nizziali: **s**pirtusàva, **s**parpagliuòlu (pruv. parpaiolo), **n**gi
*mitàtisi: v**r**igògna
*pirduta dâ "g" nizziali: -arzìllu, -unnèlla, ma **g**uardàtu e **v**àrda
*nzirzioni dâ "v" tra dui vucali: para**v**ìsu (sp. paraíso)
*cuntrazzioni nta "oz" dû nessu latinu -ols-: v**òz**i
*cuntrazzioni nta "auc" dû nessu latinu -alc-: c**àuc**iu
*pirduta dâ "r" ntô nessu "tr": arrè**t**u (lat. ad retro), à**t**a (lat. àltera)
*usu dû verbu "avì" (aviri) pi n'ubbricazzioni: hàggia purtà (haggiu a purtà)
*usu dî formi virbali curti: riturnà, truvà, stà, nzurà, arrivà, purtà, curcà, vulà, raglià, rà, caccià, torci, minti, trattà, aiutà, giurà, murì, mbarà, bivirà, campà, ma fàri (fà)
*usu di l'artìculu ditirminativu longu **lu**

## Finòminu dî [[vucali mòbbili]]

Comu ntô sicilianu di Sicilia, lu finòminu dî vucali mòbbili (addibbuluta dâ "e" e dâ "o" quannu nun sunnu accintati) è prisenti ntô dialettu cilintanu miridiunali:

Cili**è**ndu -> cil**i**ndànu

**ò**cchiu -> **u**cchicièddi (plurali)

m**ò**nacu -> m**u**nacièddu

hiddi r**è**stani -> hiddi r**i**stàvani

C**ò**nu -> C**u**nùcciu

v**è**ngu -> v**i**nùtu

v**o**cca -> v**u**ccùzza

ecc.

## Pirsistenza dâ terminoluggìa greca

Li parrati dû Vasciu Cilentu sàrvanu assai tèrmini d'orìggini greca c'attruvamu macari ntê parrati dâ Calabbria centru-miridiunali, dâ Sicilia e dû Salentu: nun si sapi siddu sti tèrmini cilintani sunnu lucali o siddu foru purtati di culoni calabbrisi, siciliani, o àutri.

## Rifirimenti

*Li parlati di Roccagloriosa e Rofrano
*Pruverbi cilentani di Alfanu
*Dialettu dû Basciu Cilentu
Catigurìa:Gruppu sicilianu
Catigurìa:Campania
Catigurìa:Cilentu