Buscemi

**Buscema** (prununzia IPA: /bʊʃˈʃɛma/; *Buscemi* 'n italianu; *Buxema* 'n latinu; قَلْعَة أَبُو شَامَة (*Qalʾat ʾabū šāma*) 'n àrabbu, prununziatu IPA: /qal.ʕɑt ʕaˌb ʃaːˈmɑ/) è nu cumuni di 1.147 abbitanti dâ pruvincia di Saragusa.
L'abbitanti su' chiamati *buscimisi* 'n sicilianu e "buscemesi" 'n italianu.

## Etimuluggìa
L'urìggini dû nomu mudernu veni di l'àrabbu nticu قَلْعَة أَبُو شَامَة (*Qalʾat ʾabū Šāma*), lucuzziuni ca veni ripurtata d'accussì nnô 1154 dû giògrafu hammudita Idrisi.
U nomu àrabbu urigginali è sulitamenti traduciutu comu "*Casteḍḍu di chiḍḍu cû nivu*" (o "*câ vogghia*").

A palora *qalʾat* () voli diri *casteḍḍu*, ca dinota a 'ranni mpurtanza stratèggica e militari ca Buscema avìa 'n passatu e ca 'mmanteni macari ora pi menzu dâ bona viduta dâ Vaḍḍi 'i l'Ànapu.

U rifirimentu àrabbu di na furtificazziuni – ca veni a mancari nnô nomu latinu *Buxema* – u truvamu mmeci ancora oji nni tanti autri citati siciliani comu a Cartaggiruni, Calatafimi, Calascibbetta. Macari u vicinu paisi dû Càssuru trova a so urìggini nnâ palora latina *[[w:it:castrum|castrum]]*, addivintata a poi l'àrabbu *qaṣr* ().

Pi quantu cuncerni *ʾabi*, pruvabbirmenti si tratta di na curruzziuni di *ʾabū* (), palora ca àvi a funziuni di kunya, ca è nu tìtulu unurìficu ca putissi siri traduciutu comu "*patri di*". Veni usatu quannu si voli purtari rispettu pi soccu pirsuna mpurtanti, nni stu casu forsi nu figghiu primu natu o macari na prima nata. È pussìbbili pirò ca nni l'assenza di figghi u *kunya* veni mmintatu, spissu pigghiannu a muzzu u nomu di nu pirsunaggiu storicu pupulari; certi voti po macari siri u nomu dû propiu patri. Pi finiri, putissi pirò nnicari na gnuria, ca si rifirisci a na carattirìstica fìsica dâ pirsuna 'n custiuni.
Abbisogna macari diri ca u passaggiu â prununza simplificata “*bu*” addipenni dû fattu ca nni tanti dialetti àrabbi è cumuni tagghiari u sonu ʔ postu all'inizziu di *ʾabū* (ca graficamenti è u signu *ʾ* ). 

*Šāma* () è mmeci l'uggettu dâ lucuzziuni e signìfica simplicimenti **'. 
Annunca ''ʾAbi Šāma'' putissi siri u nomu di na pirsuna pricisa, carattirizzata dâ prisenza di nu nivu nni soccu parti dû corpu, o puru putissi macari fari rifirimentu ô nomu di n'antica famigghia àrabba.

Sicunnu autri ''l'omu cû nivu'' avissi a siri nu rifirimentu ô prufeta [[Maumettu]]. A tali riguardu si cunta ca iḍḍu avissi duvutu aviri nnâ carina stu nivu 'ranni ca fu vidutu comu u ''Siggillu dî prufeti'' ([[Lingua araba|Arabo]]: ختم النبوه, ''[[en.wiki:Khatam an-Nabiyyin|Khatam an-Nabiyyin]]''), zzoè u signu ca sicunnu i mussurmani addimustrava u so distinu di prufeta; nfatti sicunnu na ntirpritazziuni pigghiata dâ [[Bibbia]] l**ùrtimu prufeta* s'avissi distintu pi stu signu purtatu nnâ spaḍḍa.

Cû tempu foru assai i tintativi di trascrìviri "Buscema" cu caràttiri latini. Truvamu p'esempiu *Abu Xamah* o *Abuxama* o puru ancora *Abisama*. A virsiuni latinizzata *Buxema* e *Bussema*, di l'èbbica nurmanna, è pirò chiḍḍa cchiù vicina â furma muderna. Cu l'Unitati di l'Italia si passau difinitivamenti â furma *Buscemi*, ma nnê parrati lucali u pajisi è sempri chiamatu *Buscema*.

*Buscema* (e *Buscemi*) è macari nu cugnomu assai diffusu 'n [[Sicilia]], suprattuttu nni chiḍḍa [[Sicilia orientale|urintali]]. 'N menzu ê cchiù famusi pirsunaggi cu 'stu cugnomu cc'è l'atturi [[Steve Buscemi]].

== Giugrafìa ==
Buscema si trova 52 chilòmitri a [[Ovest]] di [[Sarausa|Saragusa]], 45 a [[Nord]] di [[Rausa|Ragusa]] e 70 a [[Sud]] di [[Catania]]. È ncapu ê [[Munti Ibblei]], spicificamenti ncapu ô munti Vignitti (autu 788 m ncapu ô liveḍḍu dû mari), e nnô so tirritoriu cci passa u ciumi [[Ànapu]]; vicinu ê lochi stòrici di l'antica [[Akrai]], di [[Casmeni]] e dâ [[Pantalica|Nicròpuli di Pantàlica]]. 
I cumuni cchiù vicini su' [[Buccheri|Buccheri]] e [[Palazzolu Acrèidi (SR)|Palazzolu Crèidi]], ca dìstunu menu di 10 chilòmitri l'unu.



== Storia ==
Si penza ca i primi abbitanti di Buscema arrisàlinu a l'[[ità dû bronzu]], sicunnu li ritruvamenti di l'archiòlugu [[Paulu Orsi]]. Avemu autri tracci dû pajisi nnô pirìudu dâ [[àrabbu|duminazziuni àrabba]]. Di ssu mumentu s'accumincia a aviri tistimunianza stòrica muderna di Buscema comu centru abbitatu.
Nnô so tirritoriu cci su' macari i ritruvamenti di l'antica [[Casmeni]], [[Magna grecia|culunia greca]] dû 644 a.C.
U pajisi fu distrujutu cumpritamenti quannu cci fu u [[Tirrimotu dû 11 di jinnaru 1693|tirrimotu dû 1693]].

== Munumenta ==
*Chiesa Matri;
*Chiesa di san [[Jàbbicu]] (oji scunsacrata);
*Chiesa di sant'[[Sant'Antoniu di Pàduva|Antuninu]];
*Chiesa di san [[Vastianu]];
*Santuariu dâ [[Madonna]] dû voscu ('n buscimisi: *Maronna rô vuoscu'');
*Chiesa dû Càrminu;
*Resta dû casteḍḍu dî Requisenz;
*Resta dû cummentu dî Cappuccini:
*Chiesa bizzantina rupestri di santu Petru.

## Festi
*Festa dâ Madonna dû Voscu
*Festa dû Crucifissu
* 13 giugnu, Festa di Sant'Antoniu di Pàduva. Fistiggiamenti.

## Noti


Catigurìa:Cumuni dâ pruvincia di Sarausa