open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lista de famìlias de pigiones

Custa est una lista de is famìlias printzipales de pugiones (aves) in su mundu.

## Famìlias
*Sos gàvidos
*Sos poditzipèdidos
*Sos protzellàridos
*Sos hidrobàtidos
*Sos sùlidos
*Sos falacrocoràtzidos
*Sos pelecànidos
*Sos ardèidos
*Sos tzicònidos
*Sos treschiornìtidos
*Sos fenicoptèridos
*Sos anàtidos
*Sos atzipìtridos
*Sos pandiònidos
*Sos falcònidos
*Sos tetraònidos
*Sos fasiànidos
*Sos ràllidos
*Sos grùidos
*Sos otìdidos
*Sos hematopòdidos
*Sos recurviròstridos
*Sos burìnidos
*Sos glareòlidos
*Sos caràdridos
*Sos iscolopàtzidos
*Sos istercoràridos
*Sos làridos
*Sos isternìdos
*Sos àltzidos
*Sos pteroclìdidos
*Sos colùmbidos
*Sos cucùlidos
*Sos titònidos
*Sos istrìgidos
*Sos caprimùlgidos
*Sos apòdidos
*Sos altzedìnidos
*Sos meròpidos
*Sos coràtzidos
*Sos upùpidos
*Sos pìtzidos (attoccadorzas...)
*Sos alàudidos
*Sos hirundìnidos
*Sos motatzìllidos
*Sos bombitzìllidos
*Sos tzìnclidos
*Sos troglodìtidos
*Sos prunèllidos
*Sos tùrdidos
*Sos sìlvidos
*Sos mustzicàpidos
*Sos timàlidos
*Sos egitàlidos
*Sos pàridos
*Sos sìtidos
*Sos ticodromàtidos
*Sos tzèridos
*Sos remìzidos
*Sos oriòlidos
*Sos lànidos
*Sos còrvidos
*Sos istùrnidos
*Sos passèridos / plotzèidos
*Sos fringìllidos
*Sos emberìzidos
Maurizio Garzoni

**Maurizio Garzoni** (Torinu, 2 de nadale de 1734 - 1804) est istadu unu preìderu domenicanu italianu e missionàriu in su Kurdistan. Est cunsideradu comente su babbu de sa curdologia e est autore de sa prima grammàtica curda in s'istòria, *Grammàtica e Vocabolàriu de sa Limba Curda* (1787). In custu libru b'at fintzas unu ditzionàriu italianu-curdu dae circa 4.600 paràulas.
Chìghinu

Su **chìghinu comune** o **císini** o fintzas **sìsini** (*Cygnus cygnus*), est una genia de pugione mannu de sa famìlia de is anàtidos (*[[Anatidae]]*).

## Galleria

NZ8 6242 (53148102498).jpg
Cygnus cygnus EM1B1057 (49999300241).jpg
NZ8 4416 (53045083036).jpg
Henry Moore

**Henry Moore** (30 de làmpadas de su 1898 – 31 de austu de su 1986) est istadu unu iscultore britànnicu.

Est connotu pro is isculturas monumentales suas in brunzu, de caràtere semi-astratu, chi si podent agatare in totu su mundu comente òperas de arte pùblica. Is formas suas sunt a s'ispissu astratziones de sa figura umana, de sòlitu cumpostas de mama e fìgiu o de figuras apogiadas. Is òperas de Moore èvocant meda su corpus femininu, cun s’etzetzione de una fase de is annos chimbanta cando realizat grupos familiares.

Moore at produidu fintzas medas disinnos, intre is cales una sèrie chi rapresentat is londinesos fuende durante su Blitz de sa Segunda gherra mundiale.
Columbu areste

Su **columbu areste** (*Columba livia*) est unu pugione de sa famìlia de is colùmbidos (*[[Columbidae]]*).

## Galleria

Rock dove - natures pics.jpg
Feral pigeons on cliffs at Hunstanton, Norfolk.jpg
Pigeon portrait 4861.jpg
Concamoru

Su **concamoru** o s**'imbecidda** (in latinu *Sylvia melanocephala*) est unu pugioneddu de sa famìlia de is sìlvidos (*Sylviidae*).

## Galleria

Sardinian warbler (Sylvia melanocephala) female.jpg|S'imbecidda (fèmina)
Sylvia melanocephala MHNT.jpg|''Sylvia melanocephala00


## Riferimentos
1897

S'annu **1897** (MDCCCXCVII in nùmeros romanos) est un'annu incomintzadu de sàbadu segundu su calendàriu gregorianu.
Istampamuru

S**'istampamuru**, **stampagresura** (istampagresura), **grotzinu** o fintzas **conchiniedda** (in latinu *Sylvia communis*) est unu pugioneddu de sa famìlia de is sìlvidos (*Sylviidae*).

## Galleria

Whitethroat Nest 07-05-10 (5 Eggs) (4590342160).jpg


## Riferimentos
Anthony Caro

**Anthony Caro** (8 de martzu de su 1924 – 23 de santugaine de su 2013) est istadu un'iscultore britànnicu.

At incumintzadu comente iscultore figurativu, discìpulu de Henry Moore, ma a pustis de una bìsita in sos Istados Unidos est divènnidu un'artista astratu, influentzadu dae s’arte astrata americana. Fatu-fatu at impreadu  metallu chi beniat dae ogetos industriales e materiales “agatadu”.
Città di Castello

**Città di Castello** est unu comune italianu de 37 846 bividores de sa provìntzia de Perùgia in sa regione de s'Ùmbria.
Hemidactylus

Su **pistillone**, **pistigione**, sa **prantuledda** o su **tzitzone de muru** (*Hemidactylus* sp.) est un'arretaliu piticheddu de sa famìlia de sos gecònidos (*[[Gekkonidae]]*).

## Riferimentos
The Postman Always Rings Twice

***The Postman Always Rings Twice*** (Su posteri sonat semper duas bias) est unu romanzu de James M. Cain pubrigadu in su 1934.

Su libru est istadu bortadu in bintises limbas, peroe galu nono in sardu.

## Inredu
Narradu in sa prima persona, su romanzu si fogalizat in s’atopu intre Frank Chambers, bagamundu e abentureri profissionale, cròmpidu una die a sa “Taberna de sos duos Chircos”, e Cora, sa muzere de su mere de s’istabilimentu, una fèmina a sa sensualidade istrampadora. Issa s’abizat luego de sas miradas de Frank, chi detzidit de atzetare su traballu de azuadore in sa taberna chi l’est cumbidadu. Sos duos devenint amadores e protzetant de ochier su maridu de Cora, unu gregu a nùmene Papadakis, a s’assempru repellidore, chi est còrfidu a sa conca dae sa muzeri in s’ìnteri chi s’agatat in sa bantzera. Sende gasi, su maridu, mancari siat fertu a sa conca, non morit. A cussu puntu, Frank s’allargat dae su logu bidende chi sa fèmina, leada dae s’impudu, at renuntziadu a s’intentu de dassare maridu suo.

A pustis de unu tempus curtu in ue Frank releat sos tràfigos suos de zogadore de bonaura, impèllidu dae s’atraidura fatale chirru a Cora, detzidit de la torrare a bider. Si realluet s’apentu intre sos duos, chi torrant a protzetare su mortorzu, finas ca su gregu cheret assolutamente unu fizu dae Cora, chi a su contràriu no nde tenet peruna gana. Custa bia su mortorzu tenet èsitu, finas ca, pro mera casualidade, Frank non morit a bia sua in intro de s’automòbile in ue ant simuladu un’intzidente, e sos duos curpàbiles s’agatant assòrvidos e in libertade gràssias a un’abogadu togu e a sas manipuladuras ispertas de sas cumpanzias de asseguràntzia.

Frank e Cora, meda marcados dae sas acontèssidas chi ant tentu infruèntzia negativa a subra de sa relassione issoro, si separant pro unu tempus curtu, ca sa fèmina devet currer a ue mama sua, chi est malaida in manera grae. Intre tempus, Frank tenet un’acapiadura breve e intzidentale, in lìnea cun sa natura sua de perdulàriu chi preferit a biver in sa carrera prus a prestu chi andare in fatu a un’istilu de bida burghesu, e pro custu est critigadu prus bias dae Cora. A pustis de una crisis agravada dae minetzas fortes, detzidint de torrare paris, peroe s’impudu los turmentat e los ponet s’unu contra a s’àtera, belle chi s’assimizu mannu intre sos duos e su desizu issoro de si cojuare e tenner unu pitzinnu los cònchinet a bincher sos cuntrastos issoro. Peroe su cuncruimentu est dramàtigu: Cora morit in un’intzidente in antis de s’illierare e Frank, che est resèssidu a subrabiver, custa bia est acusadu de mortorzu – mancari non siat crara sa curpabilidade sua – e lu cundennant a morte. Belle gasi, Frank, in s’oru de sa pèntuma, s’aferrat disisperadamente a s’amore bìvidu e pedit un’arresa pro sese e pro sa fèmina chi at amadu, amat galu e ispera poder agatare torra luego.

## Referèntzia
Thomas Schütte

**Thomas Schütte** (Oldenburg, 16 de làmpadas de su 1954) est unu iscultore tedescu. Bivet e traballat in Düsseldorf.

Est connotu pro s’òpera sua chi esplorat sa figura umana in maneras diversas e satìricas. In sos annos 1970 est istadu allievu de Gerhard Richter a s’Akademie der Künste de Düsseldorf. S’òpera sua cumprendet iscultura, acuarellos, modelos architetònicos e installatziones artìsticas.