Colònia penale

Una **colònia penale** est una colònia impreada pro tratènnere presoneris chi generalmente sunt custrintos a is traballos fortzados. S'impèriu britànnicu, pro esempru, in passadu at fatu de medas regiones de s'Austràlia colònias penales.

## Istòria
Istados bàrios ant impreadu custa tipologia de acussorgiaduras, a esempru s'Impèriu Britànnicu at impreadu in passadu zonas vàrias de su Nord-Amèrica che colònias penales. Massimamente sa provìntzia de Geòrgia fiat designada che colònia penale. Is cundennados fiant carrados dae cummertziantes privados e a s'arribu a is colònias fiant assignados a is meres de is prantedos. S'istimat ca unos 50 000 cundennados britànnicos fiant istados imbiados a is colònias americanas, rapresentende aprossimadamente su de bator unu de totu sos immigrados britànnicos de su de 18 sèculos.

A fatu a sa gherra de indipendèntzia americana, s'Impèriu britànnicu aiat incumentzadu a impreare zonas de Austràlia che colònias penales. Intre custas fiant istadas s'ìsula de Norfolk, sa Terra de Van Diemen e su Nou Galles de su Sud. Is apoderadores de sa Home Rule irlandesa o de is Trade Unions (màrtires de Tolpuddle) fiant cundennados a su trasportu penale (su tratamentu tostu incumentzaiat giai durante sa navigatzione longa) a is colònias australianas.

Unas àteras colònias penales britànnicas fiant istadas istituidas in Ìndia, intre chi duas de is prus in tristamente famadas fiant in is ìsulas Andamanas e in Hijli.

## Caraterìsticas
Su regìmene de presonia e de detenimentu resurtaiat tostu meda, e incluiat fatu·fatu castigos fìsicos; presoneris medas moriant pro sa duresa de su tratamentu, pro ismarriadura, o pro maladias causadas dae discoidos mèdicos e dae cunditziones igiènicas precàrias. Su sistema penale coloniale fiat impreadu pro prevènnere eventuales fuiduras e pro iscoragire àteros crìmines una borta chi sa pena de is cundennados fiat concluida. Is colònias penales a su sòlitu fiant situadas in terras de frontera, prus che totu in logos de malu acasàgiu, in ue su traballu cumpridu dae is presoneris resurtaiat avantagiosu meda pro sas economias locales.

## Istruturas famadas
Sa Frantza aiat imbiadu is criminales a colònias penales tropicales. S'Ìsula de su Diàulu in Gujana Frantzesa, intre su 1852 e su 1939 acasagiaiat frassadores e unos àteros criminales. Sa Noa Caledònia, in Melanesia, retziat dissidentes comente comunardos e rebeldes, foras che criminales cundennados.

In Ecuadòr, is ìsulas de San Cristóbal (in s'artzipèlagu de is Galápagos) fiant istadas impreadas che colònia penale intre su 1869 e su 1904.

Siat sa Rùssia imperiale siat s'Unione Soviètica ant impreadu sa Sibèria che colònia penale pro criminales e dissidentes. Mancari geograficamente a làcana a pare cun sa Rùssia europea, sa Sibèria fruniat siat sa posidura remota siat unu clima chìrdinu. Su gulag e su predetzessore tzarista suo, su sistema de is katorgas, fruniant traballos fortzados pro isvilupare s'indùstria de sa linna e sa minerària, is impresas de fraigu e fintzas is ferrovias e is caminos a traessu de sa Sibèria.

In Itàlia s'agataiant colònias penales agrìculas pro is criminales, omosessuales, renitentes a sa leva militare, mafiosos (e durante su fascismu fintzas contra de antifascistas). Intre is istruturas prus famadas de fentomare sunt Forte di Fenestrelle, ma fintzas carchi ìsula minore a in ue fiat difìtzile a nch'assortire dae su restu de sa penìsula, comente s'Asinara in Sardigna, is ìsulas de Pianosa e de Capraja in Toscana, Lampedusa e Ùstica in Sitzìlia, is Trèmiti in Pùglia e s'ìsula de Ventotene in Làtziu.

## Riferimentos


## Àteros progetos

## Ligàmenes esternos