Iqbal Masih

**Iqbal Masih** (Muridke, Pakistan, 1983 - Muridke, Pakistan, 16 abrili 1995) est stètiu unu pipiu traballadori Pachistanu e ativista contras a su traballu abusivu de is pipius in Pakistan.

## Biografia
Iqbal Masih est nàsciu in su 1983 in Muridke, una tzitadi comertziali a foras de Lahore in Punjab, Pakistan, in una famìlia catòlica pòbera. A càturu annus, sa famìlia dd'at imbiau a traballai po agiudai a pagai is dèpidus. Sa famìlia sua iat pigau in prèstitu 600 rùpias (prus pagu de 12 dòllarus americanus de su perìodu) de un'imprendidori chi teniat una faina de tessìngiu de tapetus. In càmbiu, Iqbal depiat traballai in s'asienda fintzas a ndi-ddu torrai totu. Dònnia dii si-ndi depiat pesai innantis de s'obrescidroxu e andai a traballai a traessu de unu caminu scuru. In su logu de traballu ddu ligànt a su telàrgiu cun cadenas po no nci fui, che a sa parti manna de is àterus pipius. Iqbal sciiat chi su dèpidu no iat a essi pagau in pagu tempus e no ndi podiat prus. Iat segau unu de is tapetus e custu dd'iat postu in arguai cun su meri de s'asienda Hussain Khan.

## Fuida e ativismu
A s'edadi de 10 annus, Iqbal si-nc'est fuiu de su cautivèriu apustis de ai scobertu chi sa Corti Suprema de Pakistan iat bandiu su cautivèriu po dèpidus. At intentau de denuntziai s'impresàriu Ashad a sa politzia, ma issus nci-dd'ant torrau a portai a s'asienda. Iqbal est torrau a fui e at atèndiu sa scola de su fronti po sa liberatzioni de is traballadoris in cautivèriu (Bandhua Mukti Morcha, BMM) e cumpletau su cursu de cuàturu annus in duus annus sceti. Iqbal at agiudau a prus de 3.000 pipius pachistanus a fui cara a sa libertadi e pronuntziau arraxonus in totu su mundu.

At disigiau de bessiri abogau po tenni prus ainas po liberai a traballadoris in cautivèriu e at incumentzau a bisitai àterus paisus, comenti a sa Svètzia e is Stadus Aunius, po cumpartziri sa stòria sua e incorai a àterus a s'auniri a sa gherra contras a su cautivèru de is pipius.

In su 1994 dd'ant onorau cun su Reebok Human Rights Award in Boston e in s'arrexonu de atzetadura at nau: "Seu unu de cuddus millionis de pipius chi megant de sunfriri in Pakistan po su traballu in cautivèriu e de is pipus, ma seu sortau ca gràtzias a is sfortzus de su Bandhua Mukti Morcha seu torrau in libertadi e m'agatu ainnantis a bosàterus oi. Apustis de ai otentu sa libertadi, seu intrau in sa scola de su BMM e ddoi seu studiendi imoi. Po nosu, comenti a pipius sciaus, Ehsan Ullah Khan e su BMM ant fatu sa pròpiu faina chi Abraham Lincoln at fatu po is sciaus de Amèrica. Oi, bosàterus seis lìberus e deu puru seu lìberu."

## Morti
Iqbal est mortu su 16 de abrili de su 1995, dii de Pasca Manna, a 12 annus sceti de edadi. Dd'at sparau a sa schina Ashraf Hero, unu drogau de eroina.

Su BMM at acusau luegus sa *Màfia de is Tapetus*, contendi fintzas chi Iqbal iat giai arriciu ameletzus de personas ligadas a s'industria de is tapetus, ma s'arrelata de sa Cummissioni po is Deretus Umanus de su Pakistan narat chi no ddoi at proa peruna de custa tesi. Fintzas sa mama at nau de no crei chi sa *Màfia de is Tapetus* nc'intràt cun sa morti de Iqbal. Is fradilis chi ddu fiant acumpangendi cudda dii ant contau versionis diferentis de is acuntessimentus, lassendi dudas apitzus de sa beridadi.

## Erèntzia

* Sa batalla de Iqbal at ispirau sa creatzioni de unas cantu organizatzionis che We Charity, unu movimentu de caridadi cun basi in Canadà, e sa Iqbal Masih Shaheed Children Foundation, chi at abertu prus de 20 scolas in Pakistan.
* In su 1994, Iqbal at bisitau sa Broad Meadows Middle School in Quincy, Massachusetts, e chistionau a is studiantis. At ispirau su programa apustis-scola ODW (Operation: Day's Work) de su maistu Ronald Adams.
* Sa stòria de su lìburu *Iqbal* de Francesco D'Adamo est basada apitzus de is acuntessimentus berus, de su puntu de bista de una piciochedda chi ddi narant Fatima.
* In su 1994 dd'ant giau su *Reebok Youth in Action Award*.
* In su 1996 su Movimiento Cultural Cristiano e su Camino Juvenil Solidario ant promòviu su 16 de abrili comenti Dii Internatzionali contras su cautivèriu de is pipius in Spànnia e Amèrica Latina.
* In su 1998 s*'Istituto Comprensivo Iqbal Masih* de Trieste, Itàlia, at pigau su nòmini de issu.
* In su 2000 dd'ant onorau cun su World's Children's Prize for the Rights of the Child e a  Piazzale dei Traghetti Iqbal Masih de Gènova dd'ant postu su nòmini suu.
* Su lìburu *The Little Hero: One Boy's Fight for Freedom* de su 2006 contat sa stòria de s'erèntzia sua.
* In su 2009 su cungressu de is Stadus Aunius at stabilèssiu su prèmiu annuali Iqbal Masih po s'eliminatzioni de su trabalu de is pipius.
* Su 16 abrili 2012, su Cunsillu de Santiago, apustis de sa proposa de su Movimiento Cultural Cristiano, at inaugurau una pratza cun su nòmini de Iqbal in Santiago de Compostela, Spànnia.
* S'abogau po is deretus de is pipius Kailash Satyarthi at bintu su Prèmiu Nobel po sa Paxi de su 2014. In s'arraxonu suu at arremonau a Iqbal, dedichendi su prèmiu a issu e a is àterus màrtiris.
* In su 2016, s'est giogau su "X Iqbal Masih Rugby Tournament" in Catania, Sitzìlia.
* Su 17 aprili 2017, s'Universidadi de Salamanca at detzìdiu de festai dònnia 16 aprili comenti Dii contras a su cautivèriu, in su nòmini de Iqbal Masih.

## Riferimentus