Stefanija Turkevyč

**Stefanija Ivanivna Turkevyč-Lukijanovyč**  (in ucrainu: Стефанія Іванівна Туркевич-Лукіянович) (L'viv, Àustria-Ungheria, 25 de abrile de su 1898 - Cambridge, Regnu Unidu, 8 de abrile de su 1977) est istada una composidora, pianista e musicòloga ucràina, reconnota comente prima fèmina composidora de Ucràina. Is òperas suas funt istadas proibidas in Ucràina dae is sovièticos.
## Biografia
### Pitzinnia
Su jaju de Stefanija (Lev Turkevich) e su babbu (Ivan Turkevyč) fiant satzerdotes. Sa mama, Sofia Kormoshiv (Кормошів) fiat pianista e aiat istudadu cun Karol Mikuli e Vilém Kurz, e aiat fintzas acumpangiadu a Solomija Krušel'nyc'ka a pitzochedda. Totu sa famìlia fiat relatada cun sa mùsica e sonaiant calincunu istrumentu. Stefania sonaiat su pianu, s'arpa e s'armònium. Sa composidora regordaiat s'infàntzia sua e s'amore suo pro sa mùsica cun custas paràulas:

### Istùdios
Stefanija aiat comintzadu sos istùdios musicales cun Vasyl Barvinsky. De su 1914 a 1916, aiat istudadu pianu in Vienna cun Vilém Kurz. A pustis de sa Prima Gherra Mundiale, aiat istudadu cun Adolf Chybiński in s'Universidade de L'viv e puru aiat assìstidu in is cunferèntzias suas subra sa teoria musicale in su Cunservatòriu de L'viv.

In su 1919 aiat iscritu sa prima òpera musicale sua: Liturgia (Літургію), chi fiat istada rapresentada unas cantas bortas in sa Catedrale de Santu Giorghi in L'viv.

In su 1921 aiat istudadu cun Guido Adler in s'Universidade de Vienna e cun Joseph Marx in s'Universidade de Mùsica e Arte Dramàtica de Vienna, in ue si fiat laureada in su 1923 cun unu diploma de insignante.

In su 1925 si fiat cojuada cun Robert Lisovskyi e aiat biagiadu cun issu a Berlinu, in ue aiat bìvidu de su 1927 a su 1930 e aiat istudadu cun Arnold Schoenberg e Franz Schreker. Durante custu perìodu, in su 1927, fiat naschida sa fìgia Zoya (Зоя).

In su 1930 aiat biagiadu a Praga in Tzecoslovàchia, aiat istudadu cun Zdeněk Nejedlý in s'Universidade Carolina e cun Otakar Šín in su Cunservatòriu de Praga. Puru aiat istudadu cumpositzione cun Vítězslav Novák in s'acadèmia de mùsica. In s'atòngiu de su 1933 aiat fatu letzione de pianu e fiat divènnida acumpangiadora in su Cunservatòriu de Praga. In su 1934 aiat discùtidu sa tesi de dotoradu subra su tema de su folclore ucràinu in is òperas russas. Aiat retzidu su dotoradu in musicologia in su 1934 de s'Universidade Lìbera Ucràina de Praga. Fiat sa prima fèmina de Galitzia (tando parte de sa Polònia) a retzire unu dotoradu.

A sa torrada a L'viv, dae su 1934 fintzas a su cumintzu de sa Segunda Gherra Mundiale, aiat traballadu de professora de teoria musicale e pianu in su Cunservatòriu de L'viv e si fiat divènnida membru de s'Unione de Musitzistas Professionales de Ucràina.

### Segunda Gherra Mundiale
In s'atòngiu de su 1939, a pustis de s'ocupatzione soviètica de Ucràina otzidentale, Stefanija aiat traballadu de professora e insignante de cuntzertos in s'Òpera de L'viv, e de su 1940 a su 1941 fiat istada professora assotziada in su Cunservatòriu de L'viv. A pustis de sa serrada de su Cunservatòriu, cun s'ocupatzione tedesca, aiat sighidu a insinzare in s'Iscola Natzionale de Mùsica. In su beranu de su 1944 fiat partida dae L'viv a manu de Vienna.​ Fuende de is sovièticos, in su 1946 si fiat tramudada a su sud de s'Àustria, e de in ie a Itàlia, in ue su segundu maridu, Nartsiz Lukyanovich, fiat mèigu suta su cumandu britànnicu.

### Regnu Unidu
In s'atòngiu de su 1946, Stefanija fiat mòvida a Regnu Unidu e aiat bìvidu in Brighton (1947-1951), Londra (1951-1952), Barrow Gurney (a curtzu de Bristol) (1952-1962), Belfast (Irlanda de su Norte) (1962-1973) e Cambridge (dae su 1973).

A sa fine de is annos 1940, fiat torrada a cumpònnere. Fatu·fatu fiat torrada a sonare comente pianista in pùblicu, in piessignu in su 1957 in una sèrie de cuntzertos in comunidades ucràinas in Inghilterra, e in 1959 in unu cuntzertu de mùsica pro pianu in Bristol. Fiat istada membru de sa Sotziedade Britànnica de Fèminas Composidoras e Musitzistas (chi est esìstida fintzas a su 1972).

S'òpera sua Oksana's Heart fiat rapresentada in Winnipeg (Cànada) in su 1970 in su Centennial Cuntzertu Hall, suta sa diretzione artìstica de sa sorre sua Irena Turkevycz-Martynec .
## Òperas
Stefanija Turkevyč at lassadu cumponimentos chi regordant is cantos populares ucrainoscando non tenent caràtere marcadamente espressionìsticu. 

### Sinfonias e òperas orchestrales

* Симфонія - Sinfonia n. 1 - 1937
* Симфонія n. 2(a) - Sinfonia n. 2(a) - 1952
* Симфонія n. 2(b) (2-гий варіант) - Sinfonia n. 2(b) (2ª versione)
* Симфонієта - Sinfoniedda - 1956
* Три Симфонічні Ескізи - Tres ischitzos sinfònicos - 1975
* Симфонічна поема - Poema sinfonicu «*Sa Vidа*»
* Космічна симфонія - Sinfonia ispatziale - 1972
* Сюїта для подвійного струнного оркестру -  Suite pro orchestra dòpia de arcos
* Фентезі для подвійного струнного оркестру - Fantasia ro orchestra dòpia de arcos

### Balletos

* Руки - *Sa pitzochedda cun is manos pabassadas* - Bristol, 1957 
* Перли - S*a cannaca*
* Весна (Дитячий балет) - *Beranu* (Balletu pro pipios) - 1934-35 
* Мавка (a) - *Mavka, sa ninfa de sa padente* - Belfast, 1964-67 
* Мавка (b) - *Mavka, sa ninfa de sa padente* (2ª versione) - Belfast, 1964-67 
* Страхопуд - *Mammutzone* - 1976 

### Òpera lìrica

* Мавка - *Mavka* (incumprida), basadu subra S*a cantzone de sa padente* de Lesja Ukrainka

### Òperas pro sa pitzinnia

* «Цар Ох» або Серце Оксани - *Zar Okh* o *Coro de Oksana* - 1960
* «Куць» - *Su diàulu giòvanu*
* «Яринний городчик» - *Unu ortu* - 1969

### Corale

* Літургія - *Liturgia* - 1919 
* Псалом Шептицькому - *Salmu in Šeptytsky* 
* До Бою - *Antis de sa batalla* 
* Триптих - *Trittico* 
* Колискова (А-а, котика нема) - Anninnia (*Ah, su gatu non ddoe est*) - 1946 

### Mùsica da càmbara istrumentale

* Соната для скрипки і фортепіано - Sonata pro violinu e pianoforte - 1935
* (a) Cтрунний квартет - Cuartetu de arcos - 1960-1970
* (b) Cтрунний кварітето - Cuartetu de arcos (2ª versione) - 1960-1970
* Тріо для скрипки, альта і віолончела - Triu pro violinu, viola e violoncellu - 1960-1970
* Квінтет для двох скрипок, альта, віолончела фортепіано - Cuintetu pro duos violinos, viola, violoncellu e pianoforte - 1960-1970
* Тріо для флефти - Triu per fiados (flautu, clarinetu e fagotu) - 1972

### Pianoforte

* Варіації на Українську тему - Variatziones subra unu tema ucrainu - 1932
* Фантазія: Суїта фортепянна на Українські теми - Fantasia: suite pro pianoforte subra temas ucrainos - 1940
* Імпромпту - *Impromptu* - 1962
* Гротеск - Grotescu - 1964
* Гірська сюїта - Suite de su monte - 1966-68
* Цикл п'єс для дітей - Tziclu de petzos pro sa pitzinnia - 1936-1946
* Українські коляди та щедрівки - Cantos e ščedryk ucrainos
* Вістку голосить - *Novas bonas*
* *Nadale cun Arlechinu* - 1971
 
### Vàrias

* Серце - *Coro* pro boghe sola cun orchestra
* Лорелеї - *Lorelei* pro boghe narradora, armonium e pianoforte, paràulas de Lesja Ukrainka - 1919
* Май - *Maju* - 1912
* Тема народної пісні - Tema de cantzones populares
* На Майдані - *Pratza Indipendèntzia*, petzu pro pianoforte
* Не піду до леса з конечкамі - Лемківська пісня - Cantzone lemca pro boghe e arcos
## Riferimentos