Symbian OS

**Symbian OS** fiat unu sistema operativu po dispositivus mòbbilis, prodùsiu de Symbian Foundation. Su svilupu suu est stètiu suportau de Accenture de su 2012 a su 2016 ma, a pustis chi Microsoft at comporau s'ala *Devices & Service* de Nokia chi cumprendiat fintzas su svilupu de custu SO, perunu hardware ddu suportat prus.

## Stòria
Symbian OS boddit s'erèntzia de su sistema operativu EPOC, in sa versione EPOC32, creau de sa Psion a sa fini de is annus noranta po sa lìnia sua de elaboradoris palmaris. Nàscit in su mesi de làmpadas de su 1998 cun sa creatzioni de sa cumpangia indipendenti Symbian Limited, formada de sa cooperatzioni de prus cumpangias telefònicas e de sa Psion etotu. Su primu telèfonu mòbili a impreai custu sistema operativu est stètiu su Sony Ericsson P800 e is Nokia 9210 e 7650. S'ùrtima versioni de su sistema operativu est sa 10.1.

In su làmpadas de su 2008 Nokia at comunicau sa boluntadi de comporai is cuotas atzionàrias de is àteras sotziedadis cun sa punna de bessiri s'ùnicu propietàriu de su sistema operativu, e una borta acabbau su coberamentu, de ndi aberri su còdixi, cun sa creatzioni de Symbian Foundation chi in depiat includiri is propietàrius antigus e essi aberta a àterus produsidoris e svilupadoris esternus. Symbian de su 4 friaxu 2010 est bessiu sistema operativu lìberu. In prus, fintzas sa documentatzioni de is API est stètia lassada pùbblica.

Su 11 friaxu 2011 Nokia e s'amministradori suu nou Stephen Elop ant sceberau de impreai su sistema operativu de Microsoft, Windows Phone 7, comenti a "prataforma principali" acostendi sa prataforma Symbian. Su 5 abrili 2011 Nokia at annuntziau unu mudamentu de is critèrius po contribbuiri a su progetu, trasformende·ddu de unu progetu lìbberu a còdixi abertu a unu progetu innui sceti is aziendas podiant collaborai a su svilupu suu.
Su 27 abrili 2011 Nokia at annuntziau chi sa sotziedadi Accenture iat essi stètia incarrigada de su svilupu de sa prataforma Symbian. S'acòrdiu previdiat su coladroxu de unus 3000 dipendentis de Nokia a Accenture.

Su 24 gennaxu 2013 Nokia at comunicau de no bolli prus impreai Symbian me is aparatus suus. 
Su 11 làmpadas 2013 Nokia at annuntziau de acabbai sa produtzioni de dispositivus frunius cun Symbian.

Su 1 gennaxu 2014 Nokia at serrau Ovi, sa butega Symbian, acabbendi de acetai aplicatzionis e annoamentus.

## Piessìnnius
Symbian impreat unu micro-nùcleu e comenti àterus sistemas operativus portat funtzionalidadis de multithreading, multitasking e amparu de sa memòria. Est donau atentu mannu a s'impreu sa memòria, cun tènnicas chi redusint meda is faddinas dèpidas a su manìgiu malu suu (*memory leak*). Àteras tènnicas permitint de ammellorai s'atòliu in su manìgiu de su logu de sa memòria de massa. Su funtzionamentu de Symbian est basau asuba a eventus e sa CPU est studada candu no ddoi funt eventus ativus: s'impreu curretu de custa tènnica agiudat a allongai sa durada de is baterias.

## Interfàtzias

Ddoi at medas interfàtzias de aparatus mòbbilis (ddi nant puru "prataformas"), svilupadas de is produsidoris de dispositivus, basadas asuba a Symbian:

* **Nokia Sèrie 60** o S60 (sa prus sprainada): impreada fintzas de Siemens, Sendo, Panasonic, Samsung
* **Nokia Sèrie 80**: impreada de is "communicator" de Nokia (francu su E90 chi impreat sa Sèrie 60)
* **Nokia Sèrie 90**: impreada de càncua tauledda de Nokia (a es. su 7710)
* UIQ: una interfàtzia de impitadori mujadita chi cuntenit una prataforma de svilupu po Symbian OS.
* MOAP: impreada po terminalis de Fujitsu, Mitsubishi, Sony Ericsson e Sharp po NTT DoCoMo in Giaponi

## Aplicatzionis
Ddoi fiat unu nùmeru mannu de aplicatzionis a disponimentu po Symbian, siat gratuitasm siat a pagamentu. Funt stètius importaus giogus meda de console in versioni mòbili, perfetzionaus po su telèfonu, ddoi fiat s'integratzioni de su navigadori gratuitu Ovi Maps.

Apustis de s'achirimentu de Microsoft de s'ala de servìtzius e prodùsius Nokia incumentzendi de su 3 cabudanni 2013, su 11 de ladàmini apustis est stètiu annuntziau chi su *Store* Symbian iat a essi stètiu serrau. Sa serrada finali est acontèssia su 1 gennaxu 2014, impedendi aici de insertai annoamentus po is app giai a disponimentu e de ndi pubblicai noas.

## Spainadura
Is cuncorrentis principalis de Symbian fiant iOS, Windows Phone, Android, BlackBerry OS, Bada. 

Cummenti bieus in sa tabella chi sighit, sa percentuali prus arta de Symbian in su mercau de is *smartphone* s'est averiguau a ingìriu de su 2005-2006, cun giai 3/4 de is telefoneddus bèndius cun Symbian cummenti sistema operativu. De su 2007-2008 sa percentuali calat cun s'arrennèscia de iOS e Android. In donniasantu 2006, Symbian at segudau is 100 millionis de telefoneddus bèndius chi dd'impreànt, candu a argiolas 2009 fiant stètius prodùsius 250 millionis de telefoneddus cun Symbian.

Sighit una tabella de is cuotas de mercau de Symbian OS annu po annu in su mercau de is aparatus mòbilis, segundu unas cantu fontis e analistas:

## Riferimentus