open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
YouTube

**YouTube** est unu situ web pro cumpartzire videos chi tenet sea in San Bruno, Califòrnia. Su servìtziu l'ant imbentadu tres ex-impiegados de PayPal in su mese de freàrgiu de su 2005 e lu mantenet Google dae tardu 2006. Su giassu permitit de pònnere, abbaidare e cumpartzire vìdeos, e faghet impreu de sas tecnologias *Adobe Flash Video* e *HTML5* pro fàghere bìdere una variedade manna de videos chi sos utentes nche ponent a intro. Su chi bi at sunt pelliculeddas minores (*video clips*), videos in ue si ascurtat mùsica, ma fintzas vìdeos educativos e de àtera genia.

Su prus de su chi b'at in YouTube est de persones sìngulas, ma bi at fintzas su contributu de siendas che sa CBS, BBC, Vevo e Hulu a mustrare unu pagu de materiale issoro pro mèdiu de su canale Youtube issoro, gràtzias a su programma de *partnership*. Gente chi no est registrada podet puru abbaidare videos, ma sos chi lu sunt nche podent pònnere una cantidade manna. Totus sas pellìculas chi sa comunidade diat pòdere cunsiderare comente ofensivas o ingiuliosas sunt petzi pro sa gente chi est registrada e tenet a su nessi 18 annos.

Youtube, LLC si ddu at comporadu Google pro unu milliardu e 65 milliones de dòllaros in su mese de santandria de su 2006 e como est parte de su servìtziu chi Google ponet a disposta de su pùblicu.

## Ligàmenes esternos

*
Valletta

**Valletta** (in maltesu *Il-Belt Valletta*) est sa capitale de Malta.

S'agatat in sa parte tzentru-orientale de s'ìsula de Malta e tenet unos 6.700 abitantes. 

Valletta est sa capitale europea prus meridionale. Nicosia, capitale de Cipro, mancari siat capitale de istadu mermu de s'Unione Europea, geograficamente s'agatat in Asia.

Sa bidda est istada fundada in su 1566 de sos Caballeros Ospitalieros, chi ddi daiant nòmene de su Grandu-Maistru insoro: Jean de la Valette. Su nòmene uffitziale fiat *Humilissima Civitas Valletta *(*Sa Prus Umbile Tzitade de Valletta*).

S'architetura de sa bidda est prusatotu baroca, cun elementos maneristas e neo-classicos. Valletta est reconnoschida de UNESCO comente patrimòniu mundiale de s'umanidade giai de su 1980. 

In su 2018 Valletta at a èssere capitale europea de sa curtura impare a Leeuwarden.
## Àteros progetos
Olleras

Is **olleras**, peri ullieras, ispichitos, occhiales o occhialis, funt unu tipu de protesi comunas meda cumpostas de una montadura e de duas lentis adattas a currexiri imperfessionis a sa bista po mori de fìssius de desviadura (est a nai bistacurtza e astigmatismu) o a insufficenzias in sa funzionalidadi de s'ogru.

## Caratteristicas tecnicas

Is olleras chi tenint sa lenti impobonada (connotta comenti "filtru"), ddi nanta "olleras po su soli". Is chi bendint in s'Italia, e tandu in Sardigna, depint tènniri a mariolla su marchiu CE in fattu nci depit èssiri s'indittadura de sa categoria de amaparu (chi andat de zeru a cuattru, mancai podit èssiri indittada cun stellixeddas) ca indittat su livellu de redusimentu de sa luxi indusiu de su filtru in su campu de su visìbili. Is filtrus de categoria 4 no andànt beni po guidai. Sa naradura "UV 400" bolit nai ca sa trasmittanza de is arrajus UVA e UVB respettant sa normativa in vigori.

Esistint in cummérciu pariccius casus de strocidura de is marchius de garanzia, e iat a cumbènniri a si subènniri ca olleras po su soli de calidadi bascia, specia chi impreaus in cundissionis estremas (pon'esempiu ghiacciajus o in cuota arta), podint generai scalabrus mannus a sa rétina o acàbai a su surpìmini po unu pagu de ora.

Calincuna ollera portat lentis specialis (coloradas in manera diversa o polarizadas, o puru a "LCD shutter") ca permitint una bisura tridimensionali de imàginis bidimensionalis (stereoscopia).

## Importanzia de s'igieni
Chi is olleras no funt lìmpias comenti si spèttat, si podint formai a pagu a pagu depositus ca faint de logu de manixu ideali, po sa crèscia de colonias de microrganismus patogenus, comenti cardulinus e batterus, ca si multiplicant a lestru e tandu podint sissiligai infettamentus a is ogrus.

Esistit una flora batterica de cardulinus e batterius ca  normalmenti bivint in s'ogru sanu. Is microrganismus patogenus, ca crescint in s'ollera o in sa lenti a contattu brutta, si spainant grassias a s'aria e podint lòmpiri a toccai su biancu de s'ogru, e podint peri sissiligai una cheratiti.

## Bibliografia
* Anto Rossetti *Manuale di optometria e contattologia*, ed. Zanichelli
* Damiano Rondelli, *Storia delle discipline mediche*, Hippocrates 2001, ISBN 88-86697-65-1
Amsterdam

**Amsterdam** (/ˌɑmstər'dɑm/)est sa capitale e sa tzitade prus manna de sos Paisos Bascios e s'agatat in sa Provìntzia de Olanda Setentrionale. Su comune de Amsterdam contat unos 820.000 abitantes e prus de 170 natzionalidades e cun s'area metropolitana arribat a unos 2.300.000 bividores.

Su tzentru de Amsterdam, inghiriadu de canales de su seculu XII, est patrimoniu de s'UNESCO.

Sa tzitade est amministrada de su sìndigu e de su cunsìgiu comunale tzentrale, ma est fintzas partzida in sete allacanaduras, naradas *stadsdeel*, chi tenent cunsìgios issoros (Stadsdeelraad). Totus is detzisiones chi pertocant su *stadsdeel* sunt pigadas de su cunsìgu de s'allacanadura, is detzisiones prus de importu e chi pertocant is infrastruturas tocant a s'amministratzione prìntzipale.

Amsterdam portat unu de is prus mannos tzentros rinaschimentales de Europa. Medas sunt is fàbbricos chi benent de is seculos XVI-XVII, chi istant in s'oru de canales semi-tzirculares. Is canales inghìriant su portu betzu, chi in antis si ghetaiat in su *Zuiderzee* e chi oe est istesiadu du su mare biu.

Sa tzitade tenet fintzas importantes museos: su Rijksmuseum, su museu Van Gogh, su Concertgebouw, su Rembrandt House Museum, sa domo de Anna Frank, su monumentu in memoria de is omosessuales bochidos in is campos de destrossa nazistas.

Amsterdam est famada pro s'apentdìtziu a lughes rujias, *De Wallen*, is coffee-shops chi bendint marijuana e derivados de sa cannabis.

Su mòtto uffitziiale de Amsterdam est "*Heldhaftig, Vastberaden, Barmhartig*" (Balente, Subrassìda, Misericordiosa). Is tres rughes de Sant'Andria in sa bandera sunt in acapiu cun custos faeddos, mancari bi èsserent giai in antis de su mòtto.
Shkodër

**Shkodër** (in albanesu narada puru *Shkodra*) est una tzitade de unos 108.000 abitantes de s'Albania Nord-otzidentale, sea de su distritu omònimu.

Sa bidda daet nòmene fintzas a su lagu in ue si ghetat. A curtzu bi colant sos frùmenes de Drin, Buna e Kir.

Shkodër est unu logu de importu pro sa curtura albanesa, cunsiderada sa capitale morale de Albania, est fintzas narada *bàntzigu de sa curtura albanesa*.
Michigan

Su **Michigan** ([ˈmɪʃɨɡən]) est unu istadu federadu de su Nord de sos Istados Unidos chi s'agatat in sa regione de is Lagos Mannos. 

Su nòmene benit de su Lagu Michigan, chi ddu pigat de unu acontzu frantzesu de su faeddu *mishigamaa*, chi in limba Ojibwe cheret nàrrere "Abba Manna". Sa capitale est Lansing e sa tzitade prus manna Detroit.

Tenet lacana in su Sud cun Ohio e Indiana. Is làcanas otzidentales passant in manna parte in is abbas e sunt de Sud a Nord cun Illinois e Wisconsin  peri su Lagu Michigan, sighint cun una parte de terra semper cun  su Wisconsin. A Nord is làcanas torrant in s'abba, custa borta cussas de su Lagu Superiore e sunt cun Wisconsin e Minnesota in su Nord-Ovest e sa provìntzia canadesa de Ontàrio a Nord e Nord-Est. Sa làcana Est tirat a su Lagu Huron giai de intrenu, e finit in su Lagu Erie in unu puntu de acosidu cun Ohio e Ontario. 

Su Michigan est su de 9 istados prus populados e su de 11 prus istèrridos in sa natzione. Est nodiu pro s'indùstria automobilìstica. Est fintzas istadu de turismu de barca, sende chi tenet bessidas in bator de is chimbe lagos mannos.

S'istadu est cumpostu de duas penìsulas: sa *Penisula de Giassu* e sa *Penisula de Subra*, collegadas de su ponte* Mackinac Bridge.*

Su territòriu de su Michigan fiat in passadu bìvidu de populos nativos, in antis de èssere colonizadu in su sèculu XVII de sa Frantza pro intrare a faghere parte de cussu chi diat pigare nòmene de Frantza Noa. Cun sa derrota in sa Gherra de is Sete Annos (chi in America at pigadu nòmene de Gherra Frantzesa-Indiana), in su 1762 fiat passadu a èssere territòriu Britànnicu, a coa tzedidu a is Istados Unidos. 

Fintzas a su 1800 s'area fiat parte de su prus istèrridu *Territoriu de Nord-Ovest*, e a coa partzidu in is territòrios de Michigan, e in parte de s'Indiana. Su Michigan est intradu in s'Unione su 26 ghennàrgiu 1837 e comente istadu de 26. In pagu tempus s'est pois mudadu a tzentru industriale e cummertziale de importu mannu, chi atiraiat s'arribu de emigrantes.  

S'economia de est in die de oe meda disvariada, ma su Michigan est connotu prusatotu pro s'indùstria automobilistica, sende chi in Detroit b'ant is sedes de is tres prus mannas cumpangias de automobiles de sos USA.

S'economia de sa Penisula de Subra, chi est pagu populada e rica de risursas naturales, s'apoderat in manna parte a subra de su turismu, sa Penisula de Giassu est imbetzes tzentru de manìgiu, de servìtzios e de indùstria de arta tecnologia.

## Àteros progetos
Iceage

Is **Iceage** (pronuntzia: /ˈaɪseɪdʒ/) sunt unu cumpressu punk-rock de Copenaghen, Danimarca, fundadu in su 2008, annu candu sos mermos teniant isceti 17 annos.

## Istoria
S'album de inghitzu, *New Brigade*, est bessidu in su mese de ghennàrgiu de su 2011 in Danimarca e chimbe meses in fatu, in làmpadas, in is Istados Unidos.

In su freargiu 2013, est bessidu su segundu album, *You're Nothing*, chi at tentu apretziamentu mannu de sa critica.

Su 6 de santugaine 2014 bessit s'album de tres, *Plowing into Field of Love*,  ma singulos estratos podent giai èssere agatados in internet de su cabudanne.

Totu is tres àlbumes ant retzidu una nominadura pro IMPALA's European Independent Album of the Year Award.

Is Iceage ant fatu bessire su de bator àlbumes, *[[Beyondless]]*, su 4 Maju 2018 cun Matador.

Su 7 de maju de su 2021 est bessidu su de chimbe albums, *Seek Shelter*.

## Membros

* Elias Bender Rønnenfelt – boghe, ghitarra (nàschidu su 24 Martzu 1992)

* Johan Surrballe Wieth – ghitarra, segunda boghe (nàschidu su 13 Cabudanni 1991) 
* Jakob Tvilling Pless – bassu (nàschidu su 10 Onniasanti 1992) 
* Dan Kjær Nielsen – bateria (nàschidu su 11 Santugaine 1991) 
* Casper Morilla – ghitarra (nàschidu su 31 de martzu de 1985)

## Discografia

### Bessidas istèrridas
* *Iceage* (2009)
* *Lower / Iceage* (2013; split)
* *To the Comrades* (2013)

### Àlbumes studio
* New Brigade (2011)
* You're Nothing (2013)
* Plowing Into the Field of Love (2014)
* Beyondless (2018)
*Seek Shelter (2021)

### Sìngulos
* "New Brigade" (2010)
* "Broken Bone" (2011)
* "White Rune" (2011)
* "Ecstasy" (2013)
* "Wounded Hearts" (2013)
* "The Lord's Favorite" (2014)
* "Catch It" (2018)
* "Pain Killer" (2018)
* "Take It All" (2018)
* "The Day the Music Dies" (2018)
* "Hurrah" (2018)
* "Lockdown Blues" (2020)
*"The Holding Hand" (2021)
*"Vendetta" (2021)

### Àlbumes in biu
* *Coalition* (2011)
* *Live, April Fools Day* (2014)
* *Live 2014* (2015)
## Notas
Leeuwarden

**Leeuwarden** (/ˈleːwˌʋɑrdə(n)/; in frisone: *Ljouwert*, [ˈʎɔːw(ə)t]) est sa sea de sa provìntzia de Frìsia, in su Nord de sos Paisos Bàscios.

Sa tzitade contat unos 95.000 abitantes.

In su 2018 at a essere Capitale Europea de Cultura, impare a Valletta.
Nicosia

**Nicosia** ( in gregu: Λευκωσία, in turcu: Lefkoşa) est sa capitale e sa prus manna tzitade de s'ìsula de Cipro.

In Nicosia s'agatat sa sede de su gubernu e de su parlamentu de sa Repùblica de Cipro. 

Sa parte setentrionale de sa bidda est capitale de sa Repùblica Turca de Cipro-Nord, chi ghiat sa parte nord de s'ìsula, reconnòschida comente indipendente isceti de sa Turchia. Pro sa comunidade internatzionale est imbetzes territòriu ocupadu de is turcos cun s'invasione de su 1974.

Nicosia est sa capitale prus meridionale de s'Unione Europea.
Minnesota

Su **Minnesota** (/mɪnɨˈsoʊtə/) est unu istadu federadu de is Istados Unidos de Amèrica, chi s'agatat in sa regione de su Midwest. Sa capitale est Saint Paul, ma sa tzitade prus manna est Minneapolis. 

S'istadu est su de 32 a èssere intradu in s'Unione, su 11 maju 1858. Su nòmene Minnesota benet de unu faeddu ''dakota''* *chi cheret nàrrere *abba lìmpia*.

S'istadu in su Nord-Est ispartzit is abbas de su Lagu Superiore cun su Michigan, làcant in s'Est cun su Wisconsin, in su Sud cun su Iowa, in s'Ovest cun is istados de Dakota de Sud e Dakota de Nord, in su Nord tenet làcana cun is provìntzias canadesas de Ontario e Manitoba.

In sa natzione est s'istadu prus istèrridu de 12 e su de 21 in populatzione. Su 60% de is bividores bivet a intro de s'àrea metropolitana Minneapolis-Saint Paul, su restu de su territòriu est ordingiadu in s'Ovest a cultibos intensivos. In su Nord, s'area prus pagu abitada, s'agatant is padentes.

Su Minnesota est s'istadu federadu chi imbatit a latitùdine prus setentrionale, a fatu de s'Alaska.

Sa prus parte de sa populatzione est de orìgines Iscandinavas o de sa Germània. Is minorias etnicas sunt imbetzes in pertzentuale de abitantes pagu rapresentadas (unos 11%).  

Su Minnesota est connòschidu de bisura polìtica pro s'amesturu de orientadùras e pro sa manna partetzipatzione populare a su votu in is eletziones. Est unu de is istados de is USA in ue is abitantes sunt prus in bona salude e tenent is prus artos livellos de educatzione.

Su Minnesota est fintzas naradu "Terra de sos 10.000 Lagos".

## Àteros progetos
Saint Paul

**Saint Paul** est una tzitade de unos 287.000 abitantes se sos Istados Unidos, capitale de s'istadu federadu de Minnesota, e sea de sa Contea de Ramsey. Est sa segunda tzitate prus manna de s'istadu, a fatu de Minneapolis. 

Sa tzitade est atraessada de su 45° parallelu Nord. Su puntu pretzisu in ue su parallelu passat est sinniadu in una lastra de pedra.

Saint Paul e Minneapolis, chi s'agatat in s'àtera riba de su frumene Mississippi, sunt connòschidas comente *Twin Cities* (tzitades copiolas). Saint Paul s'iscerat però pro tènnere architeturas traditzionales prus cunserbadas in logu de gratatzelos.
Alaska

S**'Alaska** (/əˈlæskə/) est unu istadu federadu de sos Istados Unidos de Amèrica, chi s'agatat a su cabu prus setentrionale de su Cuntinente Americanu. Sa capitale est Juneau, ma sa tzitade prus manna est Anchorage.

Su nòmene Alaska (in cirillicu Аляска) ddi fiat dadu in su perìodu coloniale de is russos e dependiat de unu faeddu in una limba Aleutina, chi cheret nàrrere "cosa chi est posta a s'atzione de su mare". Est fintzas connotu comente *Alyeska*, faeddu de matessi orìgine chi cheret nàrrere "Terra Manna".

## Geografia
Cun 1,717,854 km2 de istérrida e unos 735.000 residentes, s'Alaska bènet a èssere su prus mannu istadu de sos USA, su cun sa prus bàscia densidade de abitantes e su de 4 prus pagu populados. Unu 50% de is bividores totales istat in su territòriu de s'àrea metropolitana de Anchorage, sa tzitade prus manna de s'istadu. 

Tenet làcana in s'Est cun sos territòrios canadesos de Yukon e sa provìntzia de Colùmbia Britànnica, in su Nord si ghetat in su Mare Articu, in s'Ovest e Sud in s'Ocèanu Patzìficu. Cun is territòrios russos de Čukotka e Kamčatka format s'Istritu de Bering, chi isceberat su Cuntinente Americanu de su Cuntinente Asiàticu. 
## Istòria
S'Alaska est istadu comporadu a sa Russia de sos Istados Unidos a su prètziu - fintzas tando baratu - de 7,2 milliones de dòllaros su 30 de martzu de su 1867. In antis de bènnere ordingiadu a territòriu at tentu medas mudàntzias amministrativas. Est istadu ammìtidu in s'Unione su 3 de ghennàrgiu 1959. Fiat su de 49 istadu a b'intrare.
## Economia
S'economia s'apoderat prus a totu cun s'istratzione de petròliu, gas naturale e indùstrias de pische. Fintzas su turismu est una faina de importu. 
## Àteros progetos
Anchorage

**Anchorage** est una tzitade de unos 282.000 abitantes de sos Istados Unidos chi s'agatat in su Sud de s'istadu federadu de Alaska, in ue est sa bidda prus manna. Bi bivet prus de su 40% de is residentes de s'istadu.  

Est fintzas sa tzitade cun prus de 100.000 abitantes prus setentrionale de totu su Nordamèrica. 

Est sa bidda cun is tassas prus bascias de sa natzione.

Su Clima de Anchorage est - segundu sa classificatzione Köppen - *sub-articu*, mancari meda abonatzadu de s'efetu de su mare. In istadiale tenet temperaduras addedie intra 13°C e 26°C, in ierru intre -15°C e -1°C. Su periodu de s'annu prus proinosu est a sa fine de s'istadiale.
Juneau

**Juneau** (ˈdʒuːnoʊ) est una tzitade de unos 32.000 abitantes, capitale de s'Alaska, in sos Istados Unidos.

Su nòmene de Juneau benet de unu chircadore de oru, *Joe Juneau*, chi a sa fine de su seculu XIX aiat iscobertu in sa zona una vena de oru.
San Diego

**San Diego** (/ˌsæn diːˈeɪɡoʊ/) est una tzitade de sos Istados Unidos, e una de sas printzipales de sa Califòrnia. Est fintzas sea de sa contea omònima.

S'agatat in sa costera de s'Ocèanu Patzìficu in su Sud de sa Califòrnia, a unos 200 Km de sa tzitade de Los Angeles e pagu a tesu de sa làcana cun su Mèssicu.

Cun unos 1.345.000 abitantes chi sighint a crèschere cun lestresa meda, est sa tzitade de 8 prus manna de sa natzione e sa segunda de s'istadu.

Antigamente abitada de su populu *Kumeyaay*, San Diego est istadu su primu logu de sa costa otzidentale Nord-americana isproradu de is colonizadores europeos. 

Sa prima cussòrgia europea est de su 1769. In su 1821 San Diego fiat parte de s'istadu indipendente de Mèssicu e de su 1850, a pustis de sa Gherra Messicanu-Americana est parte de sos Istados Unidos impare a sa Califòrnia.

Sa tzitade, chi pigat parte a s'area metropolitana de San Diego-Tijuana est tzentru econòmicu in sa regione.
Providence

**Providence** est una tzitade de unos 180.000 in sos Istados Unidos de Amèrica, capitale de s'istadu de Rhode Island. Est fintzas sea de sa *Contea de Providence*.

Su nòmene de Providence est dèpidu a Roger Williams, in onore de sa *Providèntzia misericordiòsa de Deus* (God's Merciful Providence) cando, a pustis chi is puritanos dd'aiant bogadu de su Massachusetts, aiat agatadu su logu.

In passadu est istada una de is primas tzitades industriales de sa natzione, nodia in su traballu de prata e de prendas. In die de oe est tzentru econòmicu, culturale e politicu de su Rhode Island.

Est sa tzitade prus manna de sa Noa Inghilterra in fatu a Boston.
New Jersey

Su **New Jersey** est unu istadu federadu de sos Istados Unidos, chi s'agatat in is regiones de su Nord-Est e de su Mèdiu-Atlànticu. Sa capitale est Trenton, sa tzitade prus manna est Newark.

Tenet làcana a su Nord e a s'Est cun s'istadu federadu de New York, a su Sud-Est e Sud cun s'Otzèanu Atlànticu,a su Sud-Ovest cun su Delaware e a s'Ovest cun sa Pennsylvania.

Est su de 4 istados prus pitios, ma su de 11 prus populados e su cun prus arta densidade intra de is 50 de sa natzione. Est fintzas s'istadu de 7 in richesa produida.

Sa zona de su New Jersey est istada bìvida pro prus de 2800 annos de pòpulos nativos. Sunt de primìtziu de su sèculu XVII is primas cussòrgias olandesas e isvedesas. A fatu de issos sos inglesos nd'ant pois pigadu cuntrollu. Fiat tando assignadu comente colònia a Sir George Carteret e John Berkley, primu baròne de Berkeley de Stratton, chi dd'aiat dadu nòmene de su logu de nàschida suo: Jersey, una de is Ìsulas de su Canale. De in cue New Jersey.

Su New Jersey est istadu logu de batallas de importu mannu in sa Rivolutzione Americana. De su sèculu XIX, cun sa rivolutzione Industriale, s'istadu agatende·sì inghiriadu de tzitades mannas comente Boston e New York a su Nord e Filadelfia, Baltimora e Washington D.C. a su Sud, est imbàtidu a unu artu livellu de isvilupu. Est oe unu de is istados federados prus ricos de is Istados Unidos.

Su New Jersey tenet nomìngiu de "*The Garden State*" (S'Istadu Giardinu).

## Àteros progetos
Boston

Boston (/ˈbɒstən/) est sa capitale e sa prus manna tzitade de s'istadu federadu de Massachusetts, in sos Istados Unidos. Est fintzamentas sea de sa *Contea de Suffolk*.

Boston est sa prus manna bidda de sa Noa Inghilterra cun populatzione de unos 646.000 bividores, e sa de 24prus manna in sos USA. Est pois su tzentru de una manna àrea metropolitana sa prus manna de deghe in sa natzione, narada Greater Boston, chi contat 4.5 milliones de bividores.

Est una de sas biddas prus antigas de sos Istados Unidos, fundada in su 1630 de colonizadores puritanos in sa penìsula de Shawmut. Est istada a su tzentru de paritzas acuntèssias chi ant sinniadu s'ìstòria de sos Istados Unidos, comente sa Rivolutzione Americana, s'Istralia de Boston, su Boston Tea Party, sa Batalla de Bunker Hill e s'Assìtiu de Boston.  

Cun s'indipendèntzia de sa Gran Britànnia, sa tzitade at sighidu a mantènnere importu comente portu e logu de manìgiu, e comente tzentru de cultura e educatzione. 

In Boston sunt istadas abertas sa prima iscola pùblica (1635) e sa prima metropolitana (1897) de sos Istados Unidos.

In die de oe in Boston bi sunt meda colleges e universidades de importu, chi nde faghent tzentru internatzionale de arta educatzione e de meighina. 

S'economia de sa tzitade s'apoderat fintzas cun sa finantza, is servìtzios de affàrios e atividades de guvernu. Boston tenet is prus artos costos de sa vida de sa natzione, cuntantu custu est in sa classìfica de is tzitades prus bivìbiles de su mundu.
Trenton

**Trenton** est una tzitade de unos 85.000 abitantes, capitale de su New Jersey e sea de sa *Contèa de Mercer*. Sa bidda est cunsiderada parte de s'àrea metropolitana de Greater New York City. Est sa tzitade prus manna de deghe in New Jersey.

S'orgine de Trenton torrat a su mancu a su 3 de làmpadas 1719, cando sa tzitade benet amentuada chistionende de unu cabu de politzia. A su tempus faghiat parte de sa Contèa de Hunterdon.

Est diventada capitale de su New Jersey su 25 de onniasantu 1790.
Newark

**Newark** (/ˈnuː.ərk/ o /nʊərk/) est sa prus manna tzitade de s'istadu federadu de New Jersey, in sos Istados Unidos, e sea de sa Contea de Essex. Tenet populatzione de unos 280.000 abitantes, chi nde faghet su comune prus populosu de 67 in sa natzione.

Newark est partzida in chimbe distretos. In sa tzitade b'est su parcu de Branch Brook, su prus antigu parcu de contea in sos Istados Unidos, e su prus mannu de sa natzione chi tèngiat àrbures de carèsia (unos 4.300).
Mississippi (istadu)

Su **Mississippi** (/ˌmɪsɨˈsɪpi/) est unu istadu federadu de sos Istados Unidos de America chi s'agatat in sa regione de is Istados Unidos de Sud. Sa capitale e prus manna tzitade est Jackson, chi tenet unos 175.000 abitantes. 

Su Mississippi pigat làcana a su Nord cun s'istadu federadu de Tennessee, a s'Est cun su de Alabama, a s'Ovest e Sud-Ovest cun sa Louisiana, a s'Ovest peri frùmene Mississippi cun s'Arkansas. In su sud tenet bessida a mare in su Gulfu de Messicu.

Su nòmene de s'istadu benet de su frùmene Mississippi, chi bi colat in sa parte de Ovest. Su faeddu Mississippi dependet de sa limba Ojibwe, in ue *misi-ziibi* cheret nàrrere G*randu Frùmene*.

Su Mississippi est s'istadu de 32 in istérrida e su de 31 pro populatzione in sos USA. A suta de medas bisuras, comente sanidade, livellu de educatzione e richesa produida s'agatat in fundu a sa classifica natzionale. 

S'istadu est meda ricu de padentes, francu su delta de su Mississippi, chi fiat isbuscadu in su seculu XIX pro pònnere cultibos de cotone. Est leader in s'allevamentu e cummèrtziu de pische-gatu.

Su Mississippi tenet unu clima sub-tropicale, cun temperaduras mèdias de unos 27°C in istade e de unos 9°C in ierru. A s'agabu de s'istade e in atòngiu b'est riscu de araganos, chi ferrent prusatotu sa parte meridionale de s'istadu.

Fintzas a su 1930 sa majoria de is bividores in Mississippi fiat de etnia afro-americana. In sa prima metade de su seculu XX manna parte de sa populatzione niedda est emigrada in is istados de su Nord, in ue podiant tènnere prus possibilidades. In die de oe su 37% de is abitantes est nieddu, ma sa majoria de sa populatzione tenet antepassados chi fiant iscravos betidos de s'Africa. B'at fintzas chi tenet orìgines de nativos americanos.

Su Mississippi controit sos cògios omosessuales e non reconnoschet ne sos de is àteros istados federados ne sos de foras.

Est s'istadu prus cunserbadore e pòburu de sos Istados Unidos. 

## Àteros progetos
Clannad (visual novel)

**Clannad** (*クラナド* Kuranado) est una visual novel giapponesa chi at fattu e prubicàu sa Key in su 28 de aprile de su 2004 pro sos PC a sistema Windows. Mentras chi sos primos duos videojocos de Key, Kanon e Air, fint essios a primu comente jocu pro zente manna e a pustis fattos ozetu de tzensura pro sos mannittos, Clannad est essiu pro tottu sas edades. Lu ant fattu a pustis fintzas pro sas consoles PlayStation 2, PlayStation Portable, Xbox 360, PlayStation 3 e PlayStation Vita. S'istoria zirat in tundu de sa bida de Tomoya Okazaki, unu delincuente chi in iscola superiore si atobiat chin zente meda e chi la azuat a isorver sos problemas suos.

*Clannad*, in gaelicu, sicunda a s'autore, diat a boler narrer "familia", ma custu no est curretu ca *Clannad* est un'acronimu de una band irlandesa.

Sa jocabilidade de Clannad sichit un'istoria chi ammustrat paritzas bìas de picare, e contat su rapportu de sas chimbe zovaneddas chin su protagonista. Su jocu fit cussu pro PC chi aìat bèndiu menzus in Giappone, e bi aìat fìntzas in sa *top 50* a pustis puru. Key si est allargada, fachende puru unu spin-off chi si narat *Tomoyo After: It's a Wonderful Life* in su mese de Sant'Andria de su 2005, chi contat menzus s'istoria de Tomoyo Sakagami, una de sas chimbe pitzocas printzipales.

Clannad at tentu goi mannu sutzessu chi at péri isbarcàu in atteros media. Bi nd'at 4 manga, light novels, art books e album de musica. Est essiu fintzas unu film de sa Toei Animation in su mese de Capidanne de su 2007, chi li ant sichìu derettu duas serias anime bene collìas a libellu de prubicu.
Jackson

**Jackson** est sa capitale e sa tzitade prus manna de s'istadu federadu de Mississippi, in sos Istados Unidos. Cun sa tzitade de Raymond est fintzas una de is duas seas de sa Contèa de Hinds. 

Jackson tenet unos 175.000 abitantes, cun populatzione chi andat abascende·sì, sende chi in s'annu 2000 nde contaiat prus de 184.000. S'area metropolitana lòmpet a populatzione de unos 540.000 bividores.

Sa bidda pigat nòmene de Andrew Jackson, generale de esertzitu chi in su 1812 aiat ghiadu sa Batalla de New Orleans contra sos inglesos, elèghidu pois presidente se sos Istados Unidos.

Jackson est tzitade de mùsica, e medas sunt is musitzistas de gèneres *[[blues]]*, ''gospel'' e ''jazz''. Est istada pro meda tempus nodia fintzas pro is nightclubs illegales.

Su mòtto de Jackson est "City with Soul" (Tzitade cun Anima).
Antoni Lo Frasso

**Antoni Lo Frasso**, **Antoni Lofrasso** o **Antonio de Lofraso** (1540, S'Alighera - 1600, Barcellona) fit unu poete sardu chi at viviu in sa secunda meitade de su seculu de XVI. Est connottu meda in Ispagna pro su traballu suo printzipale *[[Los diez libros de Fortuna de Amor]]* (Barcellona, 1573), chi si lu aìat torràu a bìer Pedro de Pineda (Londra, 1740), unu ebreu ispagnolu, chin tottu probabilidade a cusseguentzia de su zudissiu literariu bonu chi su fentomadu Miguel de Cervantes li daet (Don Quijote, I, 6), in ube su libru si sarvat dae ch'esser furriàu a focarone.

Sas pacas novas chi si connoschen de sa bida sua sun in sos traballos suos. In cughe, nanchi fit unu sordàu in s'esertzitu ispagnolu accusàu de nch'aer mortu a unu pro cajone amorosa. Nànde semper chi non bi aìat curpa, fit comùncas postu in obbricu de sìche fughire a Barcellona.

In ibe prubicat su primu iscrittu suo in su 1571, intitulàu *Los mil y dozientos consejos y avisos discretos sobre los siete grados y estamentos de nuestra humana vida*, opera moralista e paremiolozica in ube su poete daet cussizu a fizos suos. Un'atteru est *'El verdadero discurso de la gloriosa victoria*, in ube allegat de s'isperientzia sua in sa battalla de Lepanto e mancàri aìat pòtiu bìer a Cervantes. Su fentomu prus mannu est peròe cussu chi li daet *Los diez libros de Fortuna de Amor* (1573): in custu libru, su poete sardu fachet imprèu de un'ispagnolu prennu de catalanismos, e bi at péri calicuna poesia in sardu: duos sonettos («Cando si det finire custu ardente fogu» y «Supremu gloriosu exelsadu») e unu poema in ottavas reales. Est cosa de importu mannu, ca est sa prima testimonia de lirica amorosa iscritta in limba sarda. Custu est ca mancàri Lo Frasso connoschìat sa poesia traditzionale sarda e, in prus, fachìat parte de su tzirculu de intelletuales sardos chin a capu Jubanne Frantziscu Fara e Hieronimu Araolla. Ammentande chi su nessu "qu-" est imprestàu dae s'ispagnolu e si depet legher "k", acò un'ottava de sa poesia sua in sardu:

Eppuru, Lo Frasso fit ozettu de satira de Miguel de Cervantes ind unu passazu de su *Viaje del Parnaso* (III, vv. 238-272), in ube si proponet chi si lu ghettet a mare comente sacrifìssiu pro Scilla e Cariddi, pro picare su permissu issòro de poder colare in securesa pro cussu mare periculosu: su «*poeta sardo*» lu sarvat tando su deus Mercuriu:





## Oberas
* *Los diez Libros de Fortuna d’Amor*,  Barcelona, 1573

## Bibliografia
* Patrizia Serra (a cura di), *Questioni di letteratura sarda.* Un paradigma da definire, Milano, 2012
Non dimenticar

**Non dimenticar** (su titulu originale fit:*T'ho voluto bene*) est una cantone italiana chi fit istada iscrita pro su filmi de su 1951 Anna de Alberto Lattuada e interpretada in su film dae sa grandissima atrice Silvana Mangano. Sa versione pius connotta fit istada publicada comente 45 giri dae Nat King Cole in su 1958, ma in inglesu, cun sas peraulas de Shelley Dobbins, fit bessida ancora primu in sa versione de Jerry Vale in su 1955.
Sos autores fin istados G. Redi e M. Galdieri.
 
## Varios interpretes
* 1951 Flo Sandon's in su film *Anna* doppiende a Silvana Mangano
* 1955 Jerry Vale (in inglesu)
* 1958 Nat King Cole (in inglesu)
* 1959 Wanda Osiris
* 1964 Johnny Dorelli, *T'ho voluto tanto bene*
* 1970 Rossano
* Gianni Nazzaro
* 1991 Nathalie Cole (in inglesu)

## Aggantzos dae fora
* Sa versione de Nat King Cole
1951

S'annu **1951** (MCMLI in nùmeros romanos) est un annu incomintzadu in lunis segundu su calendàriu gregorianu.
Silvana Mangano

## Filmografia
* *[[Le jugement dernier]]* (1945), regia de René Chanas
* *[[L'elisir_d'amore_(film_1946)|L'elisir d'amore]]* (1946), regia de Mario Costa
* *[[Il delitto di Giovanni Episcopo]]* (1947), regia de Alberto Lattuada
* *[[Gli uomini sono nemici]]* (1948), regia de Ettore Giannini
* *[[Riso amaro]]* (1949), regia de Giuseppe De Santis
* *[[Il lupo della Sila]]* (1949), regia de Duilio Coletti
* *[[Gli spadaccini della serenissima]] (Black Magic)* (1949), regia de Gregory Ratoff
* *[[Il brigante Musolino (film)|Il brigante Musolino]]* (1950), regia de Mario Camerini
* *[[Anna (film 1951)|Anna]]* (1951), regia de Alberto Lattuada
* *[[Il più comico spettacolo del mondo]]* (1953), no accreditada, regia de Mario Mattoli
* *[[Mambo (film)|Mambo]]* (1954), regia de Robert Rossen
* *[[Ulisse (film 1955)|Ulisse]]* (1954), regia de Mario Camerini
* *[[L'oro di Napoli (film)|L'oro di Napoli]]* (1954), regia de Vittorio de Sica
* *[[Uomini e lupi (film 1956)|Uomini e lupi]]* (1956), regia de Giuseppe De Santis
* *[[La diga sul Pacifico]] (This Angry Age)* (1958), regia de René Clément
* *[[La tempesta (film 1958)|La tempesta]]* (1958), regia di Alberto Lattuada
* *[[La grande guerra]]* (1959), regia di Mario Monicelli
* *[[Jovanka e le altre]] (5 Branded Women)* (1960), regia di Martin Ritt
* *[[Crimen (film)|Crimen]]* (1961), regia di Mario Camerini
* *[[Il giudizio universale]]* (1961), regia di Vittorio De Sica
* *[[Barabba (film)|Barabba]]* (1961), regia di Richard Fleischer
* *[[Il processo di Verona]]* (1963), regia di Carlo Lizzani
* *[[La mia signora]]* (1964), regia di Mauro Bolognini, Tinto Brass e Luigi Comencini
* *[[Il disco volante]]* (1964), regia di Tinto Brass
* *[[Io, io, io... e gli altri]]* (1966), regia di Alessandro Blasetti
* *[[Scusi, lei è favorevole o contrario?]]* (1966), regia di Alberto Sordi
* *[[Le streghe (film 1967)|Le streghe]]* (1967), regia di Mauro Bolognini, Vittorio De Sica, Pier Paolo Pasolini, Franco Rossi e Luchino Visconti
* *[[Edipo re (film)|Edipo re]]* (1967), regia di Pier Paolo Pasolini
* *[[Capriccio all'italiana]]* (1968) - episodi "La bambinaia" di Mario Monicelli, "Perché?" di Mauro Bolognini e "Viaggio di lavoro" di Pino Zac
* *[[Teorema (film)|Teorema]]* (1968), regia di Pier Paolo Pasolini
* *[[Scipione detto anche l'africano]]* (1971), regia di Luigi Magni
* *[[Morte a Venezia (film)|Morte a Venezia]]* (1971), regia di Luchino Visconti
* *[[Il Decameron]]* (1971), non accreditata, regia di Pier Paolo Pasolini
* *[[D'amore si muore]]* (1972), regia di Carlo Carunchio
* *[[Lo scopone scientifico]]* (1972), regia di Luigi Comencini
* *[[Ludwig (film)|Ludwig]]* (1972), regia di Luchino Visconti
* *[[Gruppo di famiglia in un interno]]* (1974), regia di Luchino Visconti
* *[[Dune (film)|Dune]]* (1984), regia di David Lynch
* *[[Oci ciornie]]* (1987), regia di Nikita Mikhalkov
Acadèmia Pontificale de sa Latinidade

S**'Acadèmia Pontificale de sa Latinidade** (in latinu *Pontificia Academia Latinitatis*) est un' istitutzione collocada in Vaticanu, suta de sa responsabilidade de su Cussìgiu pontificale pro sa cultura, fundada dae papa Beneditu XVI su 10 de santandria de su 2012, in su *[[motu proprio]]* *<span lang="la">Latina Lingua</span>* (*De sa limba latina*).

## Missione
Sas missiones de s'Acadèmia de sa latinidade sunt definidas dae s'artìculu 2 de su *motu proprio* *Latina Lingua*. Custas missiones cunsistint in : 
a) «favorire sa connoschèntzia e s'istùdiu de sa limba e de sa literadura latina chi si tratet de sa clàssica, sa patrìstica, sa medievale o s'umanìstica, in particulare in intro de sas istitutziones de formatzione catolìcas in ue sunt formados e istruidos sos seminaristas e sos preìderos » ; 
b) «promòere in cada logu s'impreu de su latinu , siat comente limba iscrita siat comente limba faeddada».

## Atividade
Su matessi *motu proprio* definit sas atividades printzipales de s'Acadèmia:
* Faghere publicatziones, addòvios, cungressos de istùdiu e rapresentatziones artìsticas ;
* Creare e agiuare cursos, seminàrios e àteras initziativas de formatzione, paris cun s'Istitutu superiore pontificale de sa latinidade;
* Educare sas generatziones noas a sa connoschèntzia de su latinu, mescamente cun s'agiudu de sos mèdios de comunicatzione modernos;
* Organizare presentadass, espositziones e cuncursos ;
* Isvilupare àteras atividades e initziativas chi bisòngiant a su cumprimentu de sas finalidades istitutzionales.

## Organizatzione
S'Academia est cumposta dae unu presidente e dae unu segretàriu, nominados  dae su papa pro unu mandadu de chimbe annos renoàbiles e dae membros —màssimu chimbanta— nominados dae su segretàriu de Istadu. Sa creatzione de s'Acadèmia ìmplicat sa supressione de sa fundatzione *Latinitas* creada dae Pàulu VI in su 1976.

Su primu presidente de s'Acadèmia est su professore Ivano Dionigi.

### Notas
Minneapolis

**Minneapolis** (/ˌmɪniˈæpəlɪs/) est una tzitade de unos 400.000 abitantes chi s'agatat in s'istadu de Minnesota, Istados Unidos, in ue est bidda prus manna, sea de sa *Contea de Hennepin*, ma non capitale de istadu.

Minneapolis est fintzas su tzentru de sa de 14 àrea metropolitana prus manna in sa natzione, chi contat unos 3.8 milliones de residentes.

Sa tzitade est assentada in sa riba de su frùmene Mississippi, pagu prus a Nord de in ue su frùmene Minnesota si·nche ghetat a intro, e s'agatat aunida a sa tzitade e capitale de istadu Saint Paul. Totu s'àrea de Minneapolis est rica de lagos, àreas ùmidas e fintzas ispèndulas.  Fiat unu tempus capitale pro sa mollidura de farra e tzentru de linnàmene, oe est su tzentru printzipale de affàrios intre Chicago e Seattle

Su nòmene de Minneapolis dd'at tentu de unu maistru de iscola chi at cumbinadu su faeddu dakota-sioux de *mne* (chi cheret nàrrere abba) cun su faeddu gregu de *polis* (bidda).
Mississippi (frùmene)

Su **Mississippi** est unu frùmene de s'Amèrica de su Nord chi colat in sa parte tzentrale de sos Istados Unidos.

Nàschet in su nord de su Minnesota in leada fache a Sud e si ghetat in su Gulfu de Mèssicu. Tenet longària totale de unos 3.780 km e isceti unu de is afluentes suos est prus longu in su Nord-Amèrica: su Missouri. Impare imbatint a prus de 6.800 km e cumponent su prus istèrridu bacinu fruviale de su mundu.

Is nativos americanos ddi aiant dadu nòmene de "*Meschacebé*", chi cheret nàrrere *babbu de sas abbas*. Oe est de mannu importu pro s'econòmia e sa curtura americana.

## Istados atraessados de su Mississippi
De Nord a Sud
* Minnesota
* Wisconsin
* Iowa
* Illinois
* Missouri
* Kentucky
* Arkansas
* Tennessee
* Mississippi
* Louisiana
Dakota de Nord

Su **Dakota de Nord** (/ˌnɔrθ dəˈkoʊtə/) est s'istadu de 39 a èssere intradu in sos Istados Unidos de Amèrica, su 2 de onniasantu 1889. Sa capitale est Bismarck e sa prus manna tzitade Fargo.
## Geografia
S'agatat postu in sa regione de s'Artu Midwest e pigat làcana in su Nord cun is provìntzias canadesas de Saskatchewan e Manitoba, in s'Est cun s'istadu federadu de Minnesota, in su Sud cun su de Dakota de Sud e in s'Ovest cun su Montana.

Su Dakota de Nord est su de 19 istados prus istèrridos ma su de 3 prus pagu populados e su de 4 cun prus bàscia densidade in sa natzione.
## Economia
In tempos de sa crisi de su 29, in sa prima metade de su sèculu XX, su Dakota de Nord at agiostradu sa retzessione incomintzende a isfrutare sas risursas naturales, prus de totu su petròliu, chi est istadu bogadu in sa parte otzidentale de s'istadu. De custu nd'est bènnidu chi s'istadu s'est isvilupadu meda cun populatzione in crèschida e disimpreu bàsciu.
## Demografia
Manna parte de is bividores de su Dakota de Nord sunt de orìgines de s'Europa setentrionale, tedescos e norvegesos binchent subra de àteros grupos. B'at fintzas una comunidade de nativos manna, chi mancari semper de minoria, est prus numerosa chi no in àteros istados de s'Unione. 
## Àteros progetos
Montana

Su **Montana** (/mɒnˈtænə/) est unu istadu de s'Ovest de sos Istados Unidos. Su nòmene benit de su faeddu ispagnolu de *montaña*, chi cheret nàrrere *monte*. Sa capitale est Helena ma sa tzitade prus manna est Billings.

Allàcanat in su Nord cun is provìntzias canadesas de (andende de s'Est a s'Ovest) Saskatchewan, Alberta e Colùmbia Britànnica, in s'Est cun is istados federados de Dakota de Nord e Dakota de Sud, in su Sud cun su Wyoming e in parte cun su Dakota de Sud, in s'Ovest cun su Idaho.

Su Montana est su de 4 istados federados in istèrrida ma su de 44 in populatzione e de 48 in densidade. Sa regione otzidentale de tres est rica de montes chi pigant parte a sa catena de is Montes Rocosos. Bi sunt parcos naturales comente su *Glacier National Park* e su *Yellowstone National Park*.

Su clima est meda bàriu, sende chi s'istadu tenet istèrrida manna e artàrias intre de 600 m e prus de 4.000 m. Is temperaduras a de die andant de una mèdia de -2°C in ghennàrgiu e una de 29°C in trìulas.

S'econòmia est prusatotu basada subra sa massaria. Àteras fainas sunt su petròliu, su gas, is minas de carbone, su linnàmene e su turismu. Fintzas su servìtziu de sanidade est de importu in s'econòmia.

Su Montana tenet medas nomìngios comente *"Big Sky Country"* (Terra de su Chelu Mannu) e *"The Treasure State"* (S'Istadu Pòsidu), e slogans comente *"Land of Shining Mountains"* (Terra de is Montes Lughentes) e *"The Last Best Place"* (S'Ùrtimu Megius Logu). 

Est su primu istadu chi at tentu una fèmina a ddu rapresentare in su Cungressu.

## Àteros progetos
Helena (Montana)

**Helena** (/ˈhɛlɨnə/) est una tzitade de unos 28.000 abitantes de sos Istados Unidos de Amèrica, capitale de s'istadu de Montana e sea de sa *Contea de Lewis e Clark*.

Helena est su tzentru printzipale de una area metropolitana de unos 77.000 residentes.
Billings (Montana)

**Billings** est sa prus manna tzitade de s'istadu federadu de Montana, in sos Istados Unidos, sea de sa *Contea de Yellowstone*. Tenet unos 102.000 abitantes e est sa bidda printzipale de una area metropolitana de 165.361 residentes.

Billings est una tzitade in isvilupu econòmicu e cun ammanniamentu prus lestru de totu su Montana, in ue est sa sola bidda chi tèngiat prus de 100.000 abitantes. At ischidu agiostrare sa crisi de su 2008 gràtzias a s'estratzione de su petròliu in su chirru Est de s'istadu.

Su nomìngiu est *"Magic City"* (Tzitade Magica).
METZ (grupu musicale)

Sos **METZ** sunt unu cumpressu noise-rock de Toronto, Canada.

Formados in su 2008, is cumponentes sunt Alex Edkins (boghe e ghitarra), Chris Slorach (bassu), Hayden Menzies (Tumbarinos).
S'album de inghitzu, omònimu, est bessidu in su 2012.

Est de su 17 de friàrgiu 2015 s'annùntziu uffitizale de unu album nou, *METZ II*, cun sa bessida de su primu sìngulu "Acetate" e de su video musicale. S'album est bessidu su 5 de maju in Nordamèrica e sa die in antis aterue.

In su mese de maju 2017, is METZ annùntziant su de tres àlbumes studio, *Strange Peace*, registradu dae Steve Albini, e publicadu su 22 de cabudanne 2017.

Su baterista Hayden Menzies est laureadu in arte in Concordia University e disegnat is traballos artìsticos pro sa banda.

In su mese de trìulas de su 2020, is METZ ant annuntziadu sa bessida de su de bator àlbumes, *Atlas Vending,* su 9 de santugaine, cun Sub Pop.

## Discografia
### Àlbumes Studio
**[[METZ (album)|METZ]]* (9 de santugaine 2012, Sub Pop)
**[[II (METZ album)|II]]* (4 de maju 2015, Sub Pop)
**[[Strange Peace]]* (22 de cabudanne 2017, Sub Pop)
**[[Atlas Vending]]* (9 de santugaine 2020, Sub Pop)

### Compilation àlbumes
**[[Automat (METZ album)|Automat]]* (12 trìulas 2019, Sub Pop)

### Live àlbumes

* *Live At Ramsgate Music Hall* (3 de trìulas 2020, Bandcamp Download Only Release)

### Singles
* "Soft Whiteout" / "Lump Sums" (13 de ghennàrgiu 2009, We Are Busy Bodies)
* "Ripped On The Fence" / "Dry Up" (9 de làmpadas 2009, We Are Busy Bodies)
* "Negative Space" / "Automat" (10 de austu 2010, We Are Busy Bodies)
* Metz / Fresh Snow - "Pig" / "BMX Based Tactics" (21 de abrile 2012, The Sonic Boom Recording Co. / Sub Pop) - "Pig" is a Sparklehorse cover
* "Pig" (21 de abrile 2012, The Sonic Boom Recording Co. / Sub Pop)
* "Dirty Shirt" (8 de santugaine 2012, Sub Pop)
* *Polaris Prize 2013* (2013, Scion Sessions / Sub Pop)
* "Wait In Line" Promo (13 de donniasanti 2015, Sub Pop)
* "Can't Understand" (4 de nadale 2015, Adult Swim / Sub Pop)
* "Eraser" (22 de ghennàrgiu 2016, Sub Pop)
* Metz / Swami John Reis - "Let It Rust" / "Caught Up" (16 de abrile 2016, Swami Records / Sub Pop)
* Metz / Mission Of Burma - "Good, Not Great" / "Get Off" (16 de abrile 2016, Sub Pop)
## Notas
Eagulls (cumpressu musicale)

Sos **Eagulls** sunt unu cumplessu post-punk inglesu chi benit de sa tzitade de Leeds. Is cumponentes sunt Mark Goldsworthy (ghitarra), Henry Ruddel (bateria), Liam Matthews (ghitarra), Tom Kelly (bassu), and George Mitchell (boghe).
## Istòria
Is Eagulls nàschent in su 2010, annu cando bessit su primu *single*, 'Council Flat Blues', cun sa *Not Even Records*. Est de su matessi annu s'EP cun omònimu a su cumpressu, cun s'eticheta canadesa *Deranged Records*.

In su 2013 firmant cuntratu cun sa *Partisan Records* e in su martzu 2014 bessit s'album de inghitzu, *Eagulls*. Arretzint luegus s'atentzione de s'imprenta siat natzionale siat internatzionale, cun pàrreres bàrios. Benint fintzas isceberados comente grupu de suportu de Franz Ferdinand in su tour in UK.
## Discografia
### Àlbumes Studio

### EP & Sìngulos
**Songs Of Prey* - Kirky's Records, Cassette (2010)
**Council Flat Blues* - Moshi Moshi Records/Not Even Records, 7" (2011)
**Eagulls/[[Mazes (band)|Mazes]] split* - Italian Beach Babes, 7"/MP3 (2011) 
**Eagulls EP* - Deranged Records/Sexbeat, 12"/MP3 (2012)
**Nerve Endings* - Partisan Records, 7"/MP3 (2013)
**Tough Luck/Opaque* - Partisan Records, 7"/MP3 (2013)
## Notas
Oregon

S**'Oregon** (/ˈɔrɨɡən/ orr-ə-gən) est unu istadu federadu de sos Istados Unidos de Amèrica chi s'agatat in sa regione de Nord-Ovest Patzìficu. Sa capitale est Salem, ma sa tzitade prus manna est Portland.

Tenet làcana in s'Ovest cun s'Ocèanu Patzìficu, in su Nord cun s'istadu federadu de Washington, in su Sud cun su de Califòrnia e in s'Est cun Idaho e Nevada. Manna parte de sa làcana de Nord est dada de su frùmene Columbia, in s'Est de su frùmene Snake. 

Sa zona de s'Oregon, in antis de s'arribu de sos isproradores e sos colonizadores fiat bìvida de populos indìgenos. 

Est de su 1843 sa formatzione de su guvernu autònomu de *Oregon Country*. In su 1948 fiat formadu su *Territòriu de Oregon* e afines, su 14 friàrgiu 1859 s'Oregon est intradu in s'Unione comente istadu de 33.

S'Oregon est su de 9 istados prus mannos e su de 27 prus populados. Su chirru a prus arta denisidade est su de Ovest, in ue s'agatant 8 de is 10 biddas prus mannas. Su territòriu s'iscerat pro sa manna bariedade de paisàgios, sende chi s'agatant siat padentes siat desertos. Si podet nàrrere chi in s'Ovest s'Oregon siat proinosu e birde e chi andende a s'Est si faghet a pagu a pagu prus sicu e àrridu. Su puntu de artària majore est su pitzu de su Monte Hood (3.429 m).

In s'Oregon b'est unu parcu natzionale: su *Crater Lake National Park*.

S'Oregon est su de 26 prus mannos produidores de richesa intre de is 50 istados federados e tenet disimpreu a s'8%. S'economia s'apoderat subra sa massaria, sa produtzione de linnàmene, s'arta tecnologia e su turismu.

Su nomìngiu de s'Oregon est *Beaver State* (Istadu Castoru).

## Àteros progetos
Otzèanu Patzìficu

S**'Otzèanu Patzìficu**, naradu prus simpremente **Patzìficu**, est su prus istèrridu de is chimbe otzèanos de sa Terra.

Ocupat sa de tres partes una  de su pianeta, cun isterrida de unos 179 milliones de Km². 

Tenet longària de Nord a Sud de unos 15.000 Km, partende de su mare de Bering, in s'Àrticu, fintzas a su mare de Ross, in Antàrticu. Lòmpet a su prus mannu ladiore Est-Ovest, de unos 19.500 Km, intre s'Indonesia e sa costera de sa Colòmbia. Imbàtet a fùndigu majore in sa Fossa de sas Mariannas, chi est fintzas su puntu prus basciu in sa subrafache de sa Terra.

Sa passada de s'Ocèanu Patzìficu a s'Indianu sighit pro cunventzione una linia chi de sa Malèsia calat a s'ìsula de Sumatra, de inoghe Giava, Timor, Austràlia e Tasmània. Sighende su meridianu 147°Est s'arribat afines a s'Antàrtide.

In s'Ovest comùnicat cun s'Otzèanu Atlànticu peri s'Istrintu de Magellanu e su Canale de Drake.

In su Nord s'Istrintu de Bering dd'unit a su Otzèanu Àrticu.

## Mares a longu a longu de is oros de su Patzìficu
A longu a longu de is oros de su Patzìficu s'agatant paritzos mares:

### In s'ovest
* Mare Tzinesu Orientale
* Mare tzinesu Meridionale
* Mare de su Giapone
* Mare de Sulu
* Mare de Celebes
* Mare de Tasmània
* Mare Grogu

### In su Nord
* Mare de Bering

## Referèntzias


## Àteros progetos
Salem (Oregon)

**Salem** (/ˈseɪləm/) est una tzitade de unos 155.000 abitantes, capitale de s'istadu federadu de Oregon e sea de sa *Contea de Marion*, in sos Istados Unidos. 

Est sa segunda prus manna bidda de s'Oregon, in fatu a Portland, e tzentru printzipale de una àrea metropolitana de unos 400.000 residentes.

Salem est posta in su tzentru de sa badde de Willamette e est atraessada de su frùmene Willamette. Sa bidda est istada fundada in su 1842 e fiat fata capitale de su *Territòriu de Oregon* in su 1851. 

In sa tzitade bi sunt duas universidades: sa*Willamette University* e sa *Corban University*.
Portland

**Portland** est sa prus manna tzitade de s'Oregon, in sos Istados Unidos de Amèrica. Est sea de sa *Contea de Multnomah* e tenet populatzione de unos 600.000 abitantes e est tzentru majore de una àrea metropolitana de unos 2.300.000 residentes.

Portland est sa tzitade prus manna de 29 in sos USA e sa de 3 in sa regione de Nord-Ovest Patzìficu, a fatu de Seattle e Vancouver.

Sa tzitade tenet clima caraterizadu pro istades caentes e asciutas cun temperaduras intre 14°C e 27°C, e ierros proinosos e friscos cun temperaduras intre 3°C e 8°C.

Portland est nodia pro tènnere medas giardinos de rosas, bisuras polìticas liberales e passione manna pro birra e cafè. 

Su nomìngiu de Portland est *Rose City* (Tzitade de sas Rosas).