Disastru nucleare de Fukushima Dai-ichi

Su **Disastru nucleare de Fukushima Dai-ichi** est un'intzidente nucleare acontèssidu in sa tzentrale nucleare de Fukushima Dai-ichi, in Ōkuma, prefetura de Fukushima, Giapone,  causadu printzipalmente de su terremotu de Tōhoku su 11 de martzu 2011. Luegus a pustis, is reatores ativos ant paradu automaticamente is reatziones de fissione sustentadas. Nointames, su tsunami prodùidu dae su terremotu at distrùidu is generadores de emergèntzia chi diant àere dèpidu frunire energia pro cuntrollare e fàghere funtzionare is pompas netzessàrias pro s'iscidradura de is reatores. S'iscidradura insufitziente at batidu a tres crisis nucleares, esplosiones de àera e idrògenu e s'emissione de materiale radioativu in is Unidades 1, 2 e 3 su 15 de martzu. Sa pèrdida de isfridamentu at dadu pessamentos fintzas pro su combustìbile esauridu dae pagu carrigadu dae su reatore 4, chi est crèschidu de temperadura su 15 de martzu a càusa de su calore de decadessimentu de is barras matessis, ma chi non s'est reduidu cun s'espositzione a s'àera.

Su 5 de trìulas 2012, su National Diet of Japan Fukushima Nuclear Accident Independent Investigation Commission (NAIIC) at proadu ca is càusas de s'intzidente fiant previsìbiles e ca s'operadore de s'imprantu, sa Tokyo Electric Power Company (TEPCO), no aiat pòdidu satisfàghere is recuisitos de seguresa de base comente a sa valutatzione de su riscu, sa preparatzione pro cuntènnere is dannos collaterales e s'isvilupu de pranos de evacuatzione. 

Su disastru de Fukushima, cun totu chi unu solu mortu siat istadu atribuidu a is radiatziones prodùidas, est istadu s'intzidente nucleare prus grae dae su de Černobyl' de su 26 de abrile 1986 e su segundu disastru a chi siat istada assignada sa classificatzione INES de livellu 7. In su mese de cabudanni 2018, una morte pro càncaru est istada ogetu de un'acòrdiu finantziàriu pro sa famìlia de un'ex operaju de sa tzentrale. Su United Nations Scientific Committee on the Effects of Atomic Radiation e sa World Health Organization ant referidu chi non ddoe siant istados aumentos de abortos, naschidos mortos o istorbos fìsicos e mentales in is pipios naschidos a pustis de s'intzidente.

S'istimat chi siant istados cumproados 1.600 mortos causados dae su stress de s'evacuatzione, massimamente intre sos antzianos chi aiant pretzedentemente bìvidu in is domos de cura. Su programma intensu de òperas in cursu pro decontaminare sas àreas interessadas e disavesare s'imprantu de Fukushima, segundu sas istimas de su gestore de s'imprantu at a durare de 30 a 40 annos. Una barriera de terra astragada est istada fraigada in su tentativu de prevènnere una contaminatzione ulteriore de is mitzas de sus sutaterra, abbascende sa cantidade de abba contaminada chi si regollet. Sa TEPCO istimat chi sa barriera siat redusende is flussos de abba de unas 95 tonnelladas a sa die cun respetu a su 2016. S'abba est istada tratada e totu sos elementos radioativos sunt istados remòvidos cun sutzessu, cun s'etzetzione de su trìtiu.

In su freàrgiu 2017, TEPCO at emìtidu sas immàgines pigadas in s'internu de su reatore 2 dae una telecàmara telecumandada chi ammostat comente b'apat un'istampu largu 2 metros  in sa bentregrussa metàllica a suta de sa làmmia a pressione in sa làmmia de cuntenimentu primària de su reatore, chi diat pòdere èssere istadu causadu dae su carburante bessidu a foras dae sa làmmia a pressione, inditende ca si fiat averguadu una trabucada/fusione pro mèdiu de custu pìgiu de cuntenimentu. Livellos de radiatziones de tzirca 210 Sv a s'ora sunt istados a pustis relevados a s'internu de sa làmmia de cuntenimentu de s'unidade 2.

## Riferimentos


## Àteros progetos