open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pankow

**Pankow** /:/ est unu bighinadu (*Ortsteil*) de Berlinu. Dae su puntu de annotu amministrativu, apartenet a s'omònimu distretu (*Bezirk*).

## Geografia fìsica
Pankow s'agatat in sa zona setentrionale de sa tzitade. Andende dae nord in sensu oràriu, cunfinat cun is bighinados de Niederschönhausen, Französisch Buchholz, Blankenburg, Heinersdorf, Weißensee, Prenzlauer Berg, Gesundbrunnen e Reinickendorf.

## Istòria
Pankow (chi pigat su nùmene suo dae su riu Panke chi ddu rugrat) fiat in orìgine una biddighedda agrìcula a nord de Berlinu. In su de XVII sèculos est istadu fraigadu acanta a issu su casteddu de Schönhausen. In is sèculos imbenientes Pankow est essidu unu logu de vacàntzia apretziadu dae is classes benestantes berlinesas, cun su fràigu de numerosas villas e parcos (de interessu, su *Bürgerpark*).

In su de XIX sèculos s'industrializadura at ammanniadu s'isvilupu edilìtziu, ma de caràtere proletàriu e burghesu-minore. Su fràigu de domos de afitu, cara a sud, dd'at ligadu in manera lestra cun is bighinados setentrionales de Berlinu (Gesundbrunnen, Prenzlauer Berg). In su 1920 Pankow est istadu inserradu in sa "Berlinu Manna", intrende a fàghere parte de s'omònimu distretu (*Bezirk*). A su tempus de sa partzidura de sa tzitade (1949-1990), su bighinadu de Pankow fiat cunsideradu, cun Niederschönhausen, su prus de importu de su setore orientale.

### Perìodu de sa [[Repùblica Democràtica Tedesca|RDT]]
In su 1949 su casteddu de Schönhausen est istadu seberadu comente a sede de sa presidèntzia de sa Repùbblica Democràtica Tedesca. In is bighinados de Pankow e Niederschönhausen si nde sunt tramudadas pro custu numerosas sedes de ambasciadas e entes guvernativos. Fintzas numerosas villas sunt istadas assignadas a notàbiles de su partidu.

## Monumentos e logos de riellu

* Crèsia de su de XV sèculos (*Dorfkirche*)
* Munitzìpiu de Pankow
* *Bürgerpark Pankow*, parcu pùblicu

## Infrastruturas e trasportos

### Caminos
Is rugas printzipales sunt: sa *Berliner Straße* (B 96a), sa *Breite Straße*, sa *Damerowstraße*, sa *Kissingenstraße*, sa *Mühlenstraße* (B 96a), sa *Pasewalker Straße* (B 109), sa *Prenzlauer Promenade* (B 109), sa *Schönholzer Straße* (B 96a), sa *Wisbyer Straße* e sa *Wollankstraße*.

### Ferrovias
Ddoe at is istatziones de sa metropolitana de Berlinu Pankow (lìnia U2, posta cun sa S-Bahn) e Vinetastraße (lìnia U2) e is istatziones de sa S-Bahn Pankow (Garbátyplatz, lìnias S2 e S8, posta cun s'U-Bahn), Pankow-Heinersdorf (lìnias S2 e S8) e Wollankstraße (lìnias S1, S25 e S85).

## Galleria de immàgines

File:Berlin Pankow orphanage.jpg|S'ex orfanotròfiu ebràicu
File:Bahnhof Berlin-Pankow.jpg|S'istatzione de *Pankow (Garbátyplatz)*
File:Musikpavillon Bürgerpark Pankow.jpg|Sa pratza de is rosas in su *[[Bürgerpark Pankow|Bürgerpark]]*
File:Berlin Kavaliershaus.jpg|Sa *Kavaliershaus* 


## Riferimentos


## Ligàmenes esternos

* 
*
Prima Repùblica Austrìaca

Sa **Prima Repùblica Austrìaca**, in s'istòria de s'istadu mitteleuropeu, si referit a su perìodu a fatu de sa prima gherra mundiale chi aiat sighidu sa ruta de s'Impèriu Àustro-Ungheresu (*Finis Austriae*) fintzas a sa segunda gherra mundiale. Custu perìodu est istadu singiadu dae una violenta cuntierra intre dereta e manca, comente in s'avolotu de su mese de trìulas de su 1927 e in sa de su mese de freàrgiu 1934. Sa costitutzione austrìaca fiat intrada in vigore in su 1920 e emendada in su 1929.

Su perìodu de sa Prima Repùblica finit cun s'Anschluss a òpera de sa Germània nazista in su 1938, opuru cun s'istitutzione de sa ditadura àustro-fascista de su 1933-1934, chi aiat sighidu sa gherra tzivile austrìaca, dae chi sa costitutzione de s'istadu àustro-fascista non cunsideraiat prus s'Àustria una repùblica, prusaprestu unu Bundesstaat, est a nàrrere una federatzione.
## Àteros progetos
Regnu de Ungheria (1920-1946)

Su **Regnu de Ungheria de 1920-1946** (in ungheresu: *Magyar Királyság*) — nodidu fintzas che *Sa Regèntzia* — est istadu un'Istadu chi esistiat intre su 1920 e su 1946. Mancari indipendente, su regente Miklós Horthy rapresentaiat sa monarchia decaida àustro-ungàrica, derrotada in su 1918 a pustis de sa prima gherra mundiale. Su soberanu ungheresu fiat formalmente s'ex imperadore asbùrgicu Càralu I de Àustria, in ie nodidu che re Càralu IV, chi difatis no fiat torradu mai a regnare subra su Paisu.

In su 1941 su regnu de Ungheria fiat intradu in gherra a su costadu de is potèntzias de s'Asse e, in su 1944, mentras intentaiat un'armistìtziu unilaterale cun is Alliados e una bessida de sa cuntierra, fiat istadu ocupadu dae sa Germània nazista e su regente depostu. A sutzessore de Horthy fiat istadu nominadu Ferenc Szálasi, chi aiat istituidu unu guvernu nou filo-nazista torrende difatis s'Ungheria un'istadu buatone de su de Tres Reich. Durante su tardu beranu e s'istiu 1944 is tedescos ant rastrelladu e deportadu, cun sa collaboratzione de sas autoridades locales, chentinas de millis de ebreos ungheresos cara a is campos de istermìniu, in ue sa majoria de issos diat mòrrere.

A pustis de sa segunda gherra mundiale s'Ungheria fiat finida in su ròdiu de influèntzia soviètica. In su freàrgiu 1946 fiat naschida sa segunda repùblica ungheresa, chi a tres annos dae sa proclamatzione vdiat furriare cara a unu regìmene de tipu sotzialista e filu-sovièticu.
Istadu buatone

**Istadu** o **regìmene** o **guvernu buatone**  sunt trèmenes usados dispretziadores pro si refèrrere a unu guvernu chi dat s'apògiu a s'instauratzione, apògiu o cuntrollu dae parte de un'entidade prus poderosa, tìpicamente una potèntzia istràngia.

Su trèmene est partidista e dispostu a cunflitos semànticos, e est usadu agiomai petzi dae is disfamadores de custos guvernos, indipendentemente de chi sa majoria de is tzitadinos tocados reconnoscant sa classificatzione, o s'opòngiant a custu tipu de guvernu. Fatu·fatu, a unu guvernu ddi narat buatone un'àteru guvernu rivale o un'opositzione chi usat su trèmene pro indebilitare sa legitimidade de custu guvernu.

Pro esempru, is duos guvernadore coreanos ant utilizadu durante s'istòria isòria a s'ispissu sa retòrica chi issos fiant in realidade is guvernadores ùnicos de sa penìsola, e chi s'àteru guvernu est petzi unu buatone de sos Istados Unidos o de s'Unione Soviètica.
## Artìculos ligados

* Finlandizatzione
* Istadu cliente
*Istadu satèllite
* Istadu vassallu
* Neo-colònia
* Repùblica de is bananas
Copa Promotzione de Sardigna

Sa **Copa Promotzione de Sardigna** est una cumpetitzione de fùbalu organizada dae su Comitadu Regionale Sardigna in ue s’afrontant sas iscuadras de sos girones A e B de sa Promotzione Sardigna. S'iscuadra binchidora tenet su deretu de partitzipare in sa Supercopa de Sardigna cuntra de sa binchidora de sa Copa de Sardigna.

## Castia puru
* Eccellenza
* Copa de Sardigna
* Supercopa de Sardigna
## Ligàmenes esternos
*
Supercopa de Sardigna

Sa **Supercopa Sardigna** (connota finas s’istajone 2009-10 comente a *Finale Regionale Sardigna*) est una cumpetitzione de fùbalu organizada dae su Comitadu Regionale Sardigna in ue s’afrontant sas isquadras binchidoras de sa Copa de Sardigna e de sa Copa Promotzione de Sardigna.

## Binchidores e finalistas



## Càstia puru
* Eccellenza
* Copa de Sardigna

## Riferimentos


## Ligàmenes esternos
*
Copa Cossu-Mariotti

Sa **Copa Cossu-Mariotti** fiat unu trofeu chi beniat assignadu dae sa setzione Sardigna de sa F.I.G.C. a s'iscuadra sarda mègius classificada a su tèrmine de su Campionadu de Sèrie D. 

## Palmarès
*1961-62 
*1962-63 
*1963-64 
*1964-65 
*1965-66 
*1966-67 
*1967-68 
*1968-69 
*1969-70 
*1970-71 
*1971-72 
*1972-73 
*1973-74 
*1974-75 
*1975-76 
*1976-77 
*1977-78 
*1978-79 

## Ligàmenes esternos
* Torres Calcio - Gli anni '70

## Bibliografia
*
Eccellenza Sardigna 2012-2013

Su **campionadu italianu de fùbalu de [[Eccellenza Sardigna|Eccellenza]] regionale** est istadu su de bintiduos organizadu in Itàlia. Rapresentaiat su de ses livellos de su fùbalu italianu.

Custu est su girone organizadu dae su comitadu regionale de Sardigna, difatis sa prima divisione de su fùbalu sardu, e est istadu bintu dae s'Olbia, sende su de ses campionados de primu livellu bintos dae custa sotziedade in s'istòria sua.

## Iscuadras partetzipantes

## Classìfica finale

* Su Muravera binchet sa Copa de Sardigna.

*Legenda:*
: Promotzione in sa **Sèrie D 2013-2014**
: Ammìtidas a sos play-off e a sos play-out.
 Torrant a dae segus diretas in **Promotzione 2013-2014**.

***Notas:***
:Tres puntos sa bìnchida, unu su parègiu, zeru sa derrota.

## Resurtados
Su calendàriu de su campionadu de Eccellenza regionale Sardigna est istadu publicadu su 6 de cabudanni de su 2012 dae su Comitadu Regionale Sardigna. Su campionadu fiat cumintzadu su 16 de cabudanni de su 2012 e aiat acabadu su 28 de abrile de su 2013. S'ùnicu turnu intre-chida (francu eventuales recùperos) s'at chertadu su 1º de santandria de su 2012, mentras turnos de pasu sunt istados osservados su 30 de nadale 2012, su 10 de freàrgiu, su 24 de martzu e su 31 de martzu 2013.

### Tabellone



## Isparègios
### Play-off
Essende chi sa segunda classificada (su Latte Dolce) aiat acabadu s'istajone cun prus de 6 puntos de avantàgiu prus de sa de tres classificadas, comente a de regulamentu sos play-off non si sunt chertados e su Latte Dolce est istadu ammìtidu diretamente a sos play-off natzionales.

### Play-out

### Triangulare Eccellenza-Promotzione
Su triangulare est formadu da s'Alghero, chi aiat pèrdidu su play-out de Eccellenza Sardigna, su La Palma de Casteddu, chi aiat bintu su play-off Promotzione de su girone A, e su Valledoria, chi aiat bintu su play-off Promotzione de su girone B. S'iscuadra binchidora de su torneu at a partetzipare a su campionadu de Eccellenza 2013-14, sa segunda e sa de tres classificadas a su campionadu de Promotzione.

* Alghero ammìtidu a su campionadu de Eccellenza Sardigna 2013-2014;
* La Palma e Valledoria ammìtidas a su campionadu de Promotzione 2013-2014, e de sighida promòvidas a su campionadu de Eccellenza Sardigna 2013-2014 pro completamento de sos rangos..

## Detzisiones finales

*Promòvidas*
*  **Olbia** promòvida in sa Sèrie D.
*Play-off*
*  **Latte Dolce** ammìtidu a sos play-off natzionales.
*Torradas a dae segus*
*  **Pula**, **Calcio Castelsardo** e **Carbonia** torradas a dae segus in Promotzione;

### Provedimentos imbenientes
*Promòvidas*
*  **Latte Dolce** promòvidu in Sèrie D a cumpridura orgànicos.

## Notas


## Ligàmenes esternos
*
Unione Sportiva Tempio 1946

S**'Unione Sportiva Tempio 1946**, mègius connota comente a **Tempio**, est una sotziedade de fùbalu italiana cun sede in sa tzitade gadduresa de Tèmpiu, in Provìntzia de Tàtari. Militat in sa Prima Categoria, sa de sete divisiones de su campionadu italianu, chi currispondet a sa de tres divisiones in sa piràmide de su fùbalu sardu.

Fundada in su 1946 cun su nùmene de **Gaddura**, torrada a si fundare in su 2008 e in su 2017, s'iscuadra at segudadu comente a livellu prus artu sa Sèrie C2, a cale at pigadu ala pro 13 bias. Su mègius resurtadu in custa categoria resurtat èssere unu de ses locos in s'istajone 1991-1992.

Annotamala tenet in su palmarès suo un'Iscudetu Diletantes, bintu in su 2007.

Su colore suo est s'asulu, su sìmbulu est su puddu de Gaddura e chertat sas partidas in s'istàdiu Nino Manconi.
Fleròviu

Su **fleròviu** (pretzedentemente nodidu cun su nùmene sistemàticu temporale *ununquàdiu*, o *eka-prumu*) est s'elementu cun nùmeru atòmicu 114 inditadu cun su sìmbulu **Fl**, i est un'elementu transurànicu sintèticu. Su nùmene temporale fiat ununquàdiu e fiat ufitzializadu dae sa IUPAC in onore de su fìsicu russu Georgij Flërov.

Sunt istados osservados unos 80 decadessimentos radioativos de su fleròviu, 50 deretos e 30 derivantes dae su decadessimentu de su livermòriu e de s'oganesson. Totu is decadessimentos sunt istados assignados a is ses isòtopos dae su 284 a su 289. A oe s'isòtopu cun vida prus longa connotu est su 289Fl cun un'emivida de unos 2,6 segundos, cun totu ca ddoe diant àere osservatziones de un'isòmeru nucleare, su 289bFl, cun un'emivida de agiomai 66 segundos, chi aici diat èssere unu de sos elementos cun prus vida longa de sa regione de sos elementos super-graes.

Istùdios chìmicu-fìsicos esecutados in su 2007, inditant chi su fleròviu giai de siguru non possedit propiedades anteditas de sa tàula periòdica e diat pàrrere èssere su primu elementu super-grae chi tèngiat propiedade prètzisas a is gasos nòbiles dèpidas a sos efetos relativìsticos de sa massa sua. Nointames diat pòdere tènnere propiedades simbigiantes a is de su prumu e de s'istàngiu.

## Riferimentos


## Àteros progetos
Derbi de Gaddura

Su **Derbi de Gaddura** est su nùmene cun su chi si connoschet sa partida intre sas iscuadras istoricamente de importu prus mannu de Gaddura e duas de sas iscuadras sardas printzipales, s'Olbia e su Tempio.

## Lista de sas partidas

## Istatìsticas

## Càstia puru
* Eccellenza Sardigna
* Copa de Sardigna
* Supercopa de Sardigna
* Olbia Calcio 1905
* Unione Sportiva Tempio 1946

## Bibliografia
*  

## Ligàmenes esternos
*
Moscòviu

Su **moscòviu** (pretzedentemente nodidu cun su nùmene sistemàticu temporale *ununpèntiu*, o *eka-bismutu*) est un'elementu super-grae sintèticu de sa tàula periòdica, chi tenet comente a sìmbulu **Mc** e nùmeru atòmicu 115. S'elementu est istadu intradu in sa tàula periòdica ufitziale de sa IUPAC su 30 de nadale 2015 paris cun is elementos cun nùmeru atòmicu 113, 117 e 118, andende gai a cumpletare su de sete perìodos de sa tàula.

Su 1º de freàrgiu de su 2004, sa sìntesi de su moscòviu e de su nihòniu sunt istadas aporridas in sa rivista sientìfica Physical Review C de unu grupu cumpostu dae iscientziados russos de su Joint Institute for Nuclear Research de s'Universidade de Dubna, e iscientziados istadunidensos de su Lawrence Livermore National Laboratory.

Su grupu at inditadu de àere bombardadu de s'amerìtziu (elementu 95) cun càlciu (elementu 20), produende bator àtomos de moscòviu (elementu 115). Custos àtomos, segundu cantu inditadu, sunt decaidos in nihòniu (elementu 113) in una fratzione de segundu. Su nihòniu prodùsidu est esìstidu pro 1,2 segundos, in antis de decaire in elementos nòdidos.

## Riferimentos


## Àteros progetos
Eccellenza Sardigna 1994-1995

Su campionadu italianu de fùbalu de **[[Eccellenza Sardigna]] [[Eccellenza Sardigna 1993-1994|1993-1994]]** est istadu su de bator organizadu in Itàlia. Rapresentat su de ses livellos de su fùbalu italianu.

Custu est su campionadu regionale de Sardigna organizadu dae su Comitadu Regionale Sardu.

## Iscuadras partetzipantes

## Classìfica finale

* Play out: Gialeto-Ariete Solanas 1-0.

## Artìculos ligados
*Eccellenza
*Copa de Sardigna
*Promotzione
*Supercopa de Sardigna
*Tertza Categoria
Istajone de s'Olbia 2020-21

S'istajone **2020–21** est sa 79a istajone de fùbalu cumpetitivu de s'Olbia, cun s'iscuadra chi partìtzipat a su campionadu italianu de Sèrie C. Est sa de chimbe istajones de su club in su de tres livellos de su fùbalu italianu, e sa de sèighi in totale.

A càusa de su covid, ocannu sa Copa Itàlia de Sèrie C est istada annullada e, duncas, su campionadu est s'ùnica cumpetitzione chertada dae s'iscuadra.

## Resurtados
### Partidas amistosas

## Riferimentos
Livermòriu

Su **livermòriu** (pretzedentemente nodidu cun su nùmene sistemàticu temporale *ununhèxiu*, o *eka-polòniu*) est un'elementu super-grae sintèticu de sa tàula periòdica, chi tenet a sìmbulu **Lv** e nùmeru atòmicu 116.

Su 6 nadale de su 2000, sa sìntesi de su livermòriu fiat annuntziada dae unu grupu cumpostu dae iscientziados russos de su Joint Institute for Nuclear Research de s'Universidade de Dubna e iscientziados istadunidenses de su Lawrence Livermore National Laboratory, cun s'agiudu de su personale de su Research Institute of Atomic Reactors de Dimitrovgrad e de su State Enterprise Electrohimpribor de Lesnoj.

Su grupu at aporridu de àere bombardadu de su plutòniu-244 (elementu 94) cun càlciu (elementu 20), produende apuntu àtomos de Livermòriu (elementu 116). Custos àtomos, segundu cantu aporridu, sunt decaidos in fleròviu (elementu 114) in 47 ms.

Su nùmene, assignadu in su nadale 2011 de sa IUPAC, est in onore de su Lawrence Livermore National Laboratory de Livermore, in Califòrnia.

S'iscoberta de su livermòriu e de s'oganesson annuntziada in su 1999 de su Lawrence Berkeley National Laboratory, fiat torrada a tratare a fatu de s'iscàndalu de sa frassificatzione de is proas a banda de unu chircadore (Victor Ninov).

## Referèntzias


## Àteros progetos
Tom Lister, Jr.

**Thomas Duane** "**Tom**" **Lister, Jr.** (Compton, California, 24 làmpadas, 1958 – Marina del Rey, California, 10 Nadale, 2020), fiat unu atore americanu.
Limba persiana

Su **persianu** (in persianu: *زبان پارسی*, numene autoctonu **Farsi**), est una limba indo-europea chi faghet parte de sas limbas indo-iranianas. Su persianu est faeddadu dae 110 milliones de persones.

## Àteros progetos
ISSN

S**'ISSN** (*International Standard Seriale Number*) est unu còdighe internatzionale de identificatzione de rivistas, giornales, etz. L'at promòvidu, in su 1971 su ISO (*International Organization for Standardization*) in intro de su Programma UNISIST (*United Nations Information System in Science and Technologyde*) de s' UNESCO pro identificare in manera curreta sas publicatziones fatas in sèrie. Est normalizadu dae su testu ISO 3297, creadu in su 1975. S'ISBN est un'identificadore sìmile chi serbit pro identificare sos libros o publicatziones de volùmene ùnicu.

S'ISSN est formadu dae unu còdighe alfabèticu "ISSN" sighidu dae duos grupos de 4 digitales separados dae unu tratigheddu. Sas primas tzifras indicant su tipu de publicatzione, sas tzentrales sunt su còdighe cuncretu de cudda rivista o cuotidianu e s'acabbat cun unu digitale de controllu generadu segundu un'algoritmu chi tenet in contu sas tzifras de su còdighe tzentrale.

## Ligàmenes esternos
*
Digital object identifier

Su **DOI** (dae s'inglesu *digital object identifier*, chi cheret nàrrere "identificadore de un'ogetu digitale") est unu còdighe chi permitit de rapresentare un'ogetu in intro de una rete digitale. Frunit unu sistema de identificatzione istàbile e unìvocu chi permitit de gestire in Internet sas informatziones ligadas a s'ogetu. Si podet impreare pro cale si siat tipu de documentu: archìvios, testos, àudio, immàgines, programmas etz.

## Bibliografia
*
Club d'Amics de la Unesco de Barcelona

**Amigos de s'UNESCO de Bartzellona** est un'assòtziu creadu su 1959 in Bartzellona dae Anton Sala-Cornadó, Carles Muñoz Espinalt e àteros cun s'obietivu de difùndere sos ideales de s'UNESCO, mescamente sa difusione de sa paghe pro mèdiu de s'educatzione e sa sièntzia e, mescamente, pro preservare sa diversidade culturale e in defensa de sa limba e cultura catalanas.

Su 1984 est istadu amfitrione de vàrios rapresentantes de is club UNESCO de totu su mundu, pro sas sessiones de preparatzione a sa creatzione de sa Federatzione Mundiale de Assòtzios e Clubs Unesco. Su 1992 at retzidu su prèmiu catalanu Rughe de Santu Jordi e su 2004, sa Medàllia de Onore de Bartzellona. Sa presidenta atuale est Rosa Maria Pujol.

## Riferimentos


## Ligàmenes esternos
Realismu màgicu

Su **realismu màgicu** est unu movimentu de su de XX sèculus innui elementus subra-naturalis e fantàsticus funt agiuntus a pinturas o narratzionis de tipu realista chena fai unu càmbiu craru de mundu o registru, a manera chi abarrint acanciaus a sa cuotidianidadi de is personàgius. Si caraterizat po sa precisioni agiumai fotogràfica de su realismu in unu cuntestu pitòricu o narrativu chi spantat.

S'espressioni "Realismu màgicu" est stètia impreada sa primu borta in su 1925 de su crìticu tedescu Franz Roh po descriri su realismu caraterizau de minudas torradas a manera lìmpida e de efetu stranianti, de is pintoris chi apartenint a sa currenti clàssica de s*'ogetividadi noa*, chi s'ispirànt a is currentis italianas de sa torrada a s'òrdini de is annus binti, comenti Noixentus, Valori Plastici (publicatzioni de crìtica artìstica) e sa Pintura metafìsica de Giorgio de Chirico.

In sa literadura, su fueddu est stètiu introdùsiu de su scridori Massimo Bontempelli. In is òperas literàrias de custu movimentu ddoi at una presèntzia manna de màginis lìricas, de s'impreu de sa sinestesia e descritzionis sogetivas de sa realidadi, chi agiudant a sfumai is làcanas intra su chi esistit e sa fantasia. In custu àmbitu sa morte portat unu sentidu speciali, ca non est un'acabu ma una fasi noa, sendi chi criaduras mortas medas s'arrelatant cun normalidadi cun su restu de is personàgius.

Su gèniri est de importu mannu pruschetotu inta autoris latino-americanus comenti Gabriel García Márquez, Rómulo Gallegos, Juan Rulfo, Laura Esquivel e Isabel Allende; Alejo Carpentier naràt «*lo reale maravilloso*» sa versioni sua (dessintotu latino-americana) de su realismu màgicu. Intra is autoris stesiaus de su gèniri s'agatant puru Ernst Theodor Amadeus Hoffmann, Gustav Meyrink, Alain Fournier, Henry Rider Haggard o Pere Calders.

## Riferimentus
Ratzismu

Su trèmene **ratzismu** in sa definitzione sua prus simpre si referit a un'idea, prus che totu pregiuitziale e comente si siat sientìficamente errada, comente dimustradu dae sa genètica de is populatziones e de medas àteros acostamentos metodològicos, chi s'ispètzie umana (sa cale variabilidade fenotipica, s'imparis de totu is caraterìsticas osservàbiles de unu èssere bividore, est pro s'in prus sugeta a sa continuidade de una variatzione clinale) potzat èssere suta-divisibile in ratzas biològicamente distintas, caraterizadas dae capatzidades intelletivas diferentes, valoriales, èticas e/o morales, cun su cunsighente cumbinchimentu chi siat possìbile determinare una gerarchia segundu sa cale unu piessignu, ipotèticu, agrupamentu ratzialmente definidu potzat èssere definidu superiore o inferiore a unu àteru.

In "sensu istrintu" su ratzismu, che teoria de partzidura biològica de s'umanidade in ratzas superioras e inferioras, est unu fenòmenu relativamente reghente. In sensu prus ampru imbetzes si tratat de una punna generale antiga a discriminare is 'diferentes' (natziones, culturas, classes sotziales inferiores), e sa printzipale funtzione de su ratzismu, in totu is variantes, est istada semper de giustificare carchi forma de discriminatzione o opressione.

In su 1950, su documentu Decraratzione subra sa ratza de s'UNESCO est istadu su primu documentu a àere refudadu ufitzialmente sa correlatzione intre sa diferèntzia fenotìpica in is ratzas umanas e sa diferèntzia in is caraterìsticas psicològicas, intelletivas e cumportamentales.

## Riferimentos


## Àteros progetos
Mundu Betzu

Su **Mundu Betzu** cumprendet totu is partes de su mundu connotas dae sos europeos in antis de s'iscoberta de s'Amèrica; est a nàrrere, Europa, Àsia e Àfrica (su supercontinente fintzas denumenadu Eurafràsia), e sas ìsulas a curtzu. Su trèmene s'usat in contraposidura a Mundu Nou chi si referit a s'Amèrica. Mancari medas regiones de Àsia e Àfrica non fiant connotas dae sos europeos de tando, fiant a costadu de sos territòrios connotos o s'ischiat de s'esistèntzia issoro. S'Otzeània e s'Antàrticu non sunt parte ne de su Mundu Betzu ne de su Mundu Nou, bidu chi custos trèmenes pretzedent s'iscoberta issoro a banda dae sos europeos, chi diat èssere su de 18 sèculos e su de 19 sèculos respetivamente.

## Riferimentos


## Artìculos ligados

* Eurafràsia
* Mundu Nou
* Continente Prus Nou
SIDA

Sa **sìndrome dae immunodefitzièntzia achirida** (dae chi s'acrònimu **SIDA**;  in inglesu *Acquired Immune Deficiency Syndrome*, dae chi s'acrònimu **AIDS**, normalmente impreadu fintzas in Itàlia) est una maladia de su sistema immunitàriu umanu causada dae su virus de s'immunodefitzièntzia umana (HIV).

Sa maladia interfèrit cun su sistema immunitàriu limitende·nde s'eficatzidade, torrende is persones fèrridas prus suscetìbiles a sas infetziones, in piessignu a is oportunìsticas, e a s'isvilupu de tumores. Custa vulnerabilidade creschet cun su progredire de sa maladia. S'HIV si trasmitet in medas maneras, pro esempru peri raportos sessuales, trasfusiones de sàmbene contaminados, e agos ipodèrmicos e tràmite trasmissione verticale intre mama e pipiu durante s'ingraidèntzia, s'illieròngiu e s'allatamentu a su sinu.

Su virus e sa maladia sunt fatu·fatu inditados paris comente HIV/AIDS. Sa maladia est unu problema sanitàriu de importu in medas cantones de su mundu e s'ispaniadura sua est cunsiderada una pandèmia. In su 2009, s'Organizatzione Mundiale de sa Sanidade (OMS) istimat chi s'agatent 33,4 milliones de persones in su mundu chi bivent cun s'HIV/AIDS, cun 2,7 milliones de infetziones noas de HIV a s'annu e 2,0 milliones de mortes annuales a càusa de AIDS. Segundu su raportu UNAIDS 2009, in totu su mundu ddoe sunt istadas agiomai 60 milliones de persones cuntagiadas  dae su cumintzu de sa pandèmia, cun agiomai 25 milliones de mortes e, in su Sudàfrica solu, 14 milliones de pipios òrfanos.

Sa chirca genètica inditat ca s'HIV at tentu orìgine in s'Àfrica tzentru-otzidentale in su cursu de su de 20 sèculos. S'AIDS est istada individuada dae su Centers for Disease Control and Prevention (CDC) in su 1981 e sa càusa sua, s'HIV, est istada identificada in su 1983. A pustis de una cuntierra longa sa comunidade iscientìfica at valutadu chi Robert Gallo e Luc Montagnier, cun is rispetivos grupos de chirca, apant ambos contribuidu a sa resèssida de tale resurtadu.

Fintzas chi is tratamentos pro s'HIV/AIDS podent rallentare o arrestare su decursu de sa maladia, non b'at cura connota o vatzinu contra de s'HIV. Su tratamentu antiretrovirale reduit siat is mortos siat is infetziones noas, ma custas meighinas sunt gastosas e non sunt disponìbiles in totu is paisos. A càusa de sa dificultade in su tratamentu de sas infetziones de HIV, sa preventzione est una crae giusta pro su controllu de s'AIDS. 
## Riferimentos

## Àteros progetos
Mundu Nou

**Mundu Nou** est unu de is nùmenes chi si sunt usados pro designare su continente americanu. Custu trèmene est cumparèssidu a cumintzu de su de 16 sèculos, pagu a pustis de s'iscoberta de s'Amèrica a banda de sos europeos navigadores, fatu chi at ammanniadu s'orizonte geogràficu de sos europeos de s'Edade Mèdia, acostumados a pensare ca su mundu cunsistiat petzi in Europa, Àsia e Àfrica. Tando custu grupu de continentes sunt passados a èssere denumenados, duncas, Mundu Betzu.

## Àteros progetos
Georgianos

Sos **georgianos**, o **cartvèlicos** (in georgianu: ქართველები, *kartvelebi*) sunt una populatzione e grupu ètnicu europeu nativu de sa Geòrgia e de su Càucasu de su Sud. 90% de sos georgianos sunt cristianos. 

## Riferimentos
*W.E.D. Allen (1970) Russian Embassies to the Georgian Kings, 1589–1605, Hakluyt Society, ISBN 978-1-4094-4599-9
*Eastmond, Anthony (2010), Royal Imagery in Medieval Georgia, Penn State Press
*Ronald Grigor Suny (1994), The Making of the Georgian Nation, Indiana University Press, ISBN 978-0253209153
*David Marshall Lang (1966), The Georgians, Thames & Hudson
*Donald Rayfield (2013), Edge of Empires: A History of Georgia, Reaktion Books, ISBN 978-1789140590
*Rapp, S. H. Jr. (2016) The Sasanian World Through Georgian Eyes, Caucasia and the Iranian Commonwealth in Late Antique Georgian Literature, Sam Houston State University, USA, Routledge
*Cyril Toumanoff (1963) Studies in Christian Caucasian History, Georgetown University Press

## Ligàmenes esternos
Spoon River Anthology

**Spoon River Anthology** est una regorta de poesias in versu lìberu iscrita dae su poeta istadunidensu Edgar Lee Masters e publicada intre su 1914 e su 1915 in su *Mirror* de Saint Louis. Ònnia poesia contat, in forma de rètulu de làpide, sa vida de is bividores de sa bidda immaginària de Spoon River (nùmene chi benit dae unu riu chi esistit a beru e curret acanta de Lewistown, tzitade de residèntzia de Masters), interrados in su campusantu locale. Sa punna de Masters est de contare sa realidade de una biddighedda rurale americana, a foras de is fàulas chi is bivos contant a pitzus de sa vida issoro.

## Tema
Sa prima editzione de sa regorta publicada in s'abrile de su 1915 contaiat 213 rètulos, essidos posca 243 prus *The Hill (Su Montigru)* in sa versione definitiva de su 1916. Sa regorta cumprendet deghennoe istòrias chi interessaiant unu totale de 248 personàgios chi cugùgiant agiumai totu is categorias e is mestieris umanos. Masters si proponiat de descrìere sa via umana contende is fatos de unu micro-cosmu, sa biddighedda de Spoon River. In apenditze a sa versione in limba originale b'est unu poemeddu èpicu-satìricu intituladu "The Spooniad"  in ue unu de is personàgios de su libru (Mr. Jonathan Swift Somers) cheret contare totu is fatos acontèssidos in Spoon River ma non resesset lassende·ddu sena agabbu.

Masters s'est ispiradu a persones esìstidas de a beru in is biddas de Lewistown e Petersburg, acanta de Springfield in Illinois, in ue issu fiat pesadu. Su piessìnniu prus de importu de is personàgios de Edgar Lee Masters est chi, essende mortos, non teniant prus nudda de pèrdere e tando podiant nàrrere cale si siat cosa a pitzus de sa vida issoro in sintzeridade totale. Segundu istudiosos medas, s'autore s'est ispiradu, nessi pro s'istrutura de s'òpera, a s'Antologia Palatina.

## Resèssida e crìtica
Spoon River Anthology at retzidu crìticas positivas e est istadu acòllidu bene dae su pùblicu. Autores che Ezra Pound e Carl Sandburg dd'ant bantada in is retzensiduras issoro.

Persones medas ancora bias e a discansu connoschìbiles in is "rètulos" de s'òpera si nde sunt annugiados bidende is fainas issoro prus segretas e privadas publicadas in cussas poesias. Su libru fiat proibidu in is iscolas e librerias de Lewistown fintzas a su 1974.

Master at iscritu una sighidura de s'òpera, *The New Spoon River*, in ue is Spoon River est essida unu burgu de Chicago e is bividores suos si sunt urbanizados. S'òpera no at segudadu sa resèssida e is bantos de Spoon River Anthology.

In Itàlia, sa prima editzione est istada publicada in su 9 martzu 1943 dae sa domo editora Einaudi in s'ìnteri de su regìmene fascista, furriada in italianu dae Fernanda Pivano chi aiat lèghidu su libru originale sighende su consìgiu de Cesare Pavese e chi est istada posta in presone pro àere publicadu un'òpera chi contrariaiat is ideales fascistas.

Sa bidda de Lewistown at tzelebradu a s'autore ponende un'istàtua in su campusantu Oak Hill Cemetery e oferende una caminera in mesu a is tumbas chi ant ispiradu s'òpera. In su 2015 at festadu is 100 annos de sa publicatzione.

## Riferimentos
Eccellenza Sardigna 1995-1996

Su campionadu italianu de fùbalu de **[[Eccellenza Sardigna]] [[Eccellenza Sardigna 1995-1996|1995-1996]]** est istadu su de chimbe organizadu in Itàlia. Rapresentat su de ses livellos de su fùbalu italianu.

Custu est su campionadu regionale de Sardigna organizadu dae su Comitadu Regionale Sardu, bintu dae s'Atletico Sirio.

## Iscuadras partetzipantes

## Classìfica finale

* S'Atletico Sirio aiat bintu sa Copa de Sardigna.
* Isparègiu pro su primu logu e pro sa promotzione in su Campionadu Natzionale Diletantes: Atletico Sirio 5-1 Iglesias.
* (*) A sa fine de s'istajone, s'Ìtiri aiat torradu a dae segus de manera volontaria in sa Promozione 1996-97.

## Riferimentos
Eccellenza Sardigna 1997-1998

Su campionadu italianu de fùbalu de **[[Eccellenza Sardigna]] [[Eccellenza Sardigna 1997-1998|1997-1998]]** est istadu su de sete organizadu in Itàlia. Rapresentat su de ses livellos de su fùbalu italianu.

Custu est su campionadu regionale de Sardigna organizadu dae su Comitadu Regionale Sardu.

## Iscuadras partetzipantes

## Classìfica finale

* Isparègiu pro su segundu logu e atzessu a sos play-off natzionales:
* In Santu Sparau su 10 de maju 1998: Pula-Arbus 0-0 d.t.s. 4-2 d.c.r.
* Sa Villacidrese binchet sa Copa de Sardigna.
Polisportiva Alghero

Sa **Polisportiva Alghero**, mègius connota comente *Alghero*, est un'iscuadra de sa tzitade de S'Alighera fundada in su 1945. Sos colores suos sunt su ruju e su grogu.

In s'istajone 2020-21 mìlitat in sa Tertza Categoria de Tàtari, girone F.

## Riferimentos
Gialeto

Sa **Polisportiva Gialeto** est una sotziedade polisportiva fundada in su 1909 in sa bidda de Serramanna, in sa Provìntzia de Sud Sardigna.
Sos colores suos sunt su ruju e su birde.
## Riferimentos
S.S.D. Calcio Decimoputzu

Sa **Società Sportiva Dilettantistica Calcio Decimoputzu** est una sotziedade de fùbalu de sa bidda de Deximeputzu in sa Provìntzia de Sud Sardigna.

Est istada fundada in su 1961 e in s'istajone 2020-2021 militat in sa Segunda Categoria girone B.

Sos colores suos sunt su biaitu e s'arbu.

## Riferimentos
Ploaghe Calcio

Sa **A.S.D. PGS Ploaghe 1994**, mègius connota comente a *Ploaghe*, est una sotziedade de fúbalu de Piaghe, in sa Provìntzia de Tàtari.

Sos colores suos sunt su biaitu e s'arbu.

## Riferimentos
Eccellenza Sardigna 2000-2001

Su **campionadu italianu de [[fùbalu]] de [[Eccellenza Sardigna|Eccellenza]] regionale 2000-2001** est istadu su de deghe organizadu in Itàlia. Rapresentaiat su de ses livellos de su fùbalu italianu.

Custu est su girone organizadu dae su comitadu regionale de Sardigna, difatis sa prima divisione de su fùbalu sardu, bintu dae s'Atletico Elmas pro sa segunda bia in s'istòria sua.

## Iscuadras partetzipantes

## Classìfica finale

* **Isparègiu pro mantenner sa categoria:** Thiesi-Castelsardo 6-4

## Riferimentos
Copa Sardigna 2012-2013

Sa Coppa de Sardigna 2012-2013 est istada sa de 22 editziones de su trofeu printzipale sardu; l'at binta su Muravera, pro sa prima borta in s'istòria sua. 

Su torneu cualificaiat a sa Copa Itàlia Diletantes 2012-2013.

## Resurtados
Corpu de Istadu

Unu **corpu de istadu** (de su frantzesu: *coup d'État*) est s'usurpatzione de su pòdere vigente de manera violenta e la vulneratzione de sa legalidade istitutzionale de un'istadu ghiada dae membros de su matessi istadu, cabos polìticos, funtzionàrios o, prus a fitianu, militares, e in carchi casu pro mèdiu de s'apògiu de àteros istados, cun s'obietivu de otènnere su podere. Candu custas bias trìunfant a s'ispissu su guvernu chi risultat si faghet dae tipu ditatoriale, chi podet sighire pro iscutas de tempus vàrias. In carchi casu otenent su pòdere a sa lestra e in àteros, non bìnchere durante is primas dies, ingennerende una gherra tzivile.

## Orìgine e evolutzione de su cuntzetu
Su cuntzetu de corpu de istadu at comintzadu a s'impreare in sa Frantza de su de 18 sèculos pro fàghere relatu a una sèrie de mesuras violentas e improvisadas chi pigaiat su Re chentza de respetare sa legislatzione ne is normas morales. A s'ispissu fiat pro s'isbaratzare de is inimigos candu su re etotu creiat ca fiat netzessàriu pro mantènnere sa seguridade de s'Istadu o su bene comunu.

Su trèmene at isvilupadu durante su de 19 sèculos cun significadu de atzione violenta de unu cumponente de s'Istadu, pro esempru s'esèrtzitu, cun s'obietivu de iscontzare su pòdere vigente. Su cuntzetu andat paris cun su de *rivolutzione*, chi abarrat reservadu pro movimentos organizados dae tziviles angenos a s'Istadu.

Giai durante su de 20èculos su 1930 est cumparèssidu su libru *Tecnica del colpo di Stato* (*Tècnica de su corpu de istadu*) de Curzio Malaparte, chi at impostu s'impreu generalizadu dae su cuntzetu giai cun sa connotatzione moderna partende dae s'anàlisi crìtica de sas atziones de su fascismu e de su nazismu. Malaparte at aplicadu su cuntzetu de su corpu de istadu non petzi a un'operatzione esecutada dae integrantes de s'Istadu, si nono puru pro poderes tziviles, chi mediante sa desestabilizatzione de su guvernu a traessu de atziones punnadas a ingennerare caos sotziale pròvocant sa ruta de su pòdere e iscurfent issos a bi atzèdere . Pro Malaparte sa diferèntzia essentziale de su cuntzetu de corpu de istadu cun *gherra tzivile* e *rivolutzione* est s'impreu de s'ispantu e sa durada curtza de sas operatziones.

In su de 20 sèculos su corpu de istadu at adotadu sa forma tìpica de un'atzione de is fortzas armadas boghende a fortza su guvernu istabilidu. Sende gasi, mescamente partende dae su collassu de is ditaduras latinoamericanas, durante sa dècada de su 1980, is corfos de istadu sunt andados adotende formas prus complessas e prus pagu evidentes, mediante tècnicas de desestabilizatzione econòmica e de ingènneru de unu clima de caos sotziale.

## Àturus progetus
Eccellenza Sardigna 2007-2008

Su **campionadu italianu de [[fùbalu]] de [[Eccellenza Sardigna|Eccellenza]] regionale 2007-2008** est istadu su de deghessete organizadu in Itàlia. Rapresentaiat su de ses livellos de su fùbalu italianu.

Custu est su girone organizadu dae su comitadu regionale de Sardigna, e fintzas sa prima divisione de su fùbalu sardu, binta pro sa prima bia in s'istòria sua in cust'annu dae su Budoni

Sas iscuadras ammìtidas a sos play-off sunt istadas su San Teodoro, su Selargius, su Samassi e su Fertilia. Su Selargius at bintu sa fase regionale de sos play-off, ma est istadu eliminadu in sa semifinale natzionale dae sa Copparese, binchidora de sos play-off de su girone B de s'Eccellenza de s'Emìlia-Romagna.

Sunt torradas a dae segus in su campionadu de Promotzione: su Ghilarza, su Quartu 2000 e su Sant'Elena (custa ùrtima a pustis de àere pèrdidu sos play-out contra sa Nuova Monreale).

At fatu s'esòrdiu suo in su màssimu campionadu regionale sa Decimese.

## Iscuadras partetzipantes

## Classìfica finale


***Legenda:***
:&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Su Budoni est promòvidu in **[[Sèrie D 2008-2009]]**.
:&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ammìtidas a sos **[[Eccellenza 2008-2009#Play-off natzionales|Play-off natzionales]]**.
: Ai **play-off**.
:&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Torradas a dae segus in **Promotzione 2007-2008**.

***Notas:***
:Tres puntos pro sa bìnchida, unu pro s'isparègiu, nuda pro sa derrotada.

*Su Terralba binchet sa Copa de Sardigna.

## Resurtados
### Tabellone



### Isparègios
#### Play-off
##### Semifinale

##### Finale

#### Play-out
##### Finale

## Riferimentos
Enzu de Sardigna

**Enzu de Sardigna**  (Cremona, 1224 – Bologna, 14 martzu 1272; in italianu **Enzo** o fintzas **Enzio**, in tedescu **Heinrich** naradu **Heinz**, in latinu **Encius**) in Itàlia prus che totu connotu che **Enzo de Isvevia** o **de Hohenstaufen** est istadu dae su 1238 re de Torres e de Gaddura, re titulare de Sardigna e vicàriu imperiale in Itàlia tzentru-setentrionale pro contu de su babbu, s'imperadore Fidericu II. Est istadu soberanu efetivu de su giuigadu de Torres dae su 1238 a su 1246: fiat denumenadu re, prus chi non giùighe.

## Biografia
Enzu fiat su fìgiu naturale legitimadu de Fidericu II de Isvèvia e de Adelaide de Urslingen. Is babbos suos si diant èssere connotos in su casteddu de Haguenau, una de is residèntzias preferidas dae s'imperadore, ma si pensat chi potzat èssere nàschidu in sa ghibellina Cremona in ue sa mama diat pòdere àere pigadu residèntzia. Su nùmene a diaderus suo, *Heinrich*, fiat incurtzadu in *Heinz* (lat. *Encius*, italianizadu in *Enzio* o in *Enzo*), pro ddu distìnghere dae su frade concoinu Enricu, fìgiu primu e legìtimu de Costantza de Aragona. Cadderi balente, meda bellu e addotu, est istadu – cun su frade concoinu Manfredi – preferidu dae su babbu, chi de issu at àere naradu: «in sa figura e in sa cara su retratu nostru». Gistradu *il Falconello* pro sa gràtzia e su balore (ma mescamente pro sa lestresa, s'atza e fortzis fintzas sa cruelidade de sas atzionas militares suas), ddi agradaiat, che a su babbu, sa falconeria e teniat interèssios culturales medas.
## Riferimentos

## Àteros progetos
Insubordinatzione linguìstica

S'insubordinatzione linguìstica est una forma de ativismu fundada subra sa disubidièntzia in situatziones de dominatzione o de subordinatzione linguìsticas, cun s'obietivu de fàghere rispetare is pròpios deretos linguìsticos. S'insubordinatzione linguìstica tenet logu in cuntestos de cuntatu intre lìnguas, e mescamente in casos de diglossia, in ue su fatu de faeddare una lìngua podet èssere presentadu comente un'atu de mala educatzione, de mancàntzia de rispetu o de mala fede.

## Referentes in su cuntestu sardu
In su cuntestu sardu, s'insubordinatzione linguìstica est istada proposta dae esponentes de su movimentu linguìsticu comente Diegu Corraine e de s'indipendentismu, comente Doddore Meloni.

## Referentes in àteros cuntestos
In su cuntestu catalanu, s'insubordinatzione linguìstica est acapiada a is atividades de sa Crida a la Solidaritat in is annos 80 e a is rivendicatziones de grupos polìticos e sindacales. Unu de is antetzedentes istòricos prus connotos est s'arrestu e ingiùliu de Antoni Gaudí (architetu de sa Sagrada Família) s'11 de cabudanni de 1924 (sa Diada de Catalugna) pro àere chistionadu in catalanu cun sa politzia. Sa Plataforma per la llengua —chi isterriat ònnia annu un'informe de discriminatziones linguìsticas in is Països Catalans— at propostu de semper istrategias individuales de insubordinatzione linguìstica. Su cuntzetu est istadu fintzas difùndidu dae Francesc Ferrer i Gironès in unu libru de su 1990 tzerriadu *La insubmissió lingüística*, e puru in artìculos de giornale.

In su cuntestu de su postcolonialismu africanu, sa detzisione de s'iscritore e ativista kikuiu Ngũgĩ wa Thiong'o de abbandonare s'inglesu comente a lìngua de creatzione rapresentat unu casu de insubordinatzione linguìstica mantènnida in is annos, mescamente pro su fatu chi est istada pigada in unu cuntestu de repressione e arrestu.

Sa deputada curda Leyla Zana est istada cundennada a bìndighi annos de presone a pustis de su discursu suo de giuramentu de càrrigu in su parlamentu turcu, in ue at agiuntu una frase in lìngua curda, proibida in Turchia finas a su 1991.

## Riferimentos

## Bibliografia

*
Gallagher

**Leo Anthony Gallagher, Jr.** (Fort Bragg, North Carolina, 24 de trìulas, 1946-11 de Santandria 2022) est istadu unu còmicu e atore americanu.
Donnu Cesare Bisognin

**Donnu Cesare Bisognin** (Turinu, 6 làmpadas 1956 - 28 abrile 1976) est istadu unu satzerdotu italianu, chi aiat retzidu s’òrdine a sos 19 annos ebia, in bista de sa maladia insanàbile chi l’aiat còrfidu e de sa bogadura sua forte. 

## Biografia

Fiat nàschidu in Turinu in una famìlia meda devota, e zai a sos 14 annos, a s’agabu de s’iscola obrigatòria, aiat detzìdidu de devenner satzerdotu. In su santugaìne de 1.970, fiat intradu a su Seminàriu Minore, sighende in intro suo sos istùdios mastrales. A bias de s’agabu de sas bagàntzias istiales de 1.974, chi fiat barighende in Celana (Bèrgamu), sa bidda nadia de mama sua, aiat cumintzadu a istare male, serende unu dolore forte in su ghenugru mancu, chi non tzelaiat nostamis de sos cuidados. Unu mese prus a tardu, aiat cumintzadu sos istùdios teolòzigos inche su Seminàriu Mazore, e posteriormente si fiat sutapostu a unos cantos averiguamentos, chi sa corrimposta non li dassaiat isperos: fiat afetu dae un’osteosargoma malinnu in su cossale mancu. In su 1.975 si fiat sutapostu a diferentes terapias, finas meda imbasivas e dolorosas. In su matessi tempus, fiat istadu pellegrinu in Roma e in Lourdes pro s’Annu Santu, bardende su cuntatu cun su Seminàriu. S’archipìscamu de Turinu, Michele Pellegrino su cardinale, aiat cumpresu chi Cesare deviat esser ordinadu satzerdotu e aiat logradu sa dispensadura ispetziale dae Paulu Vi su paba pro s’edade sua zòvana. Fiat istadu Pellegrinu etotu su chi l’aiat acordadu s’òrdine in domo sua sa domìniga 4 de abrile de 1.976: in sas duas dies anterioras, Cesare aiat logradu sos ministèrios e sa diaconia. In sas dies sighidoras, cun s’azudu de donnu Pino s’amigu suo, aiat ufissiadu deghessete missas, chi dòighi in domo e chimbe in s’ispidale, a ue l’aiant internadu torra pro neghe de s’agravamentu de sas cundissiones suas. Su 26 de abrile donnu Cesare, cumprendende chi s’acurtziaiat s’agabu, aiat pedidu de esser batidu de nou a domo sua, in ue fiat mortu duas dies a pustis, a sos 19 annos. A su funerale suo aiant leadu parte prus de chimbighentas pessones, mescamente zòvanos. Donnu Cesare discansat in su campusantu monumentale de Turinu.

## Riferimentos


## Bibliografia

*
Tùnisi

**Tùnisi** (in àrabu: تونس‎, *Tūnis*, in frantzesu *Tunis*, giornalisticamente narada fintzas *[[Cartàgine]]*) est una tzitade de s'Àfrica setentrionale cun 1.073.533 bividores (cunsiderende governatoradu in s'interi), capitale e portu màssimu de sa Tunisia (de chi est fintzas sa tzitade prus populada). S'agatat in is ribas de una laguna acanta s'antiga Cartàgine, acapiada a su mare Mediterràneu de unu canale navigàbile de unos 10 km chi dda ùunit a s'avamportu de La Goulette.

Nàschida che biddighedda modesta a s'umbra de Cartàgine, Kairouan e Mahdia, Tùnisi est in fines istada designada a capitale su 20 cabudanni 1159 (5 ramadan 554, pro su calendàriu musulmanu) pro voluntade de sa dinastia de sos Almohades, a pustis cunfirmada intro s'istatutu pròpiu in suta de sa dinastia hafside in su 1228 e fintzas a s'indipendèntzia de su paisu, su 20 martzu 1956.

Tunisi est sa capitale econòmica e cumertziale de sa Tunisia. Sa densidade de sa retza istradale, autostradale e de s'istrutura aeroportuale de sa tzitade nde faghent unu puntu de cunvergèntzia pro is trasportos natzionales. Custa situatzione est su resurtadu de una evolutzione longa, in piessignu de su cuntzetu tzentralìsticu chi at dadu unu rolu de cunsideru a sa capitale e chi at fatu de manera chi si bi cuntzentrarent is istitutziones printzipales.

## Àteros progetos
Algeri

**Algeri** (in àrabu الجزائر *al-Jaza'ir*, literalmente "sas ìsulas"; in amazic *Dzayer*; in frantzesu *Alger*; antigamente, *Icosium*) est sa capitale e sa prus tzitade manna de Algeria. De acòrdiu cun su tzensu de s'annu 1998, sa populatzione de sa tzitade fiat de 1.519.570 bividores (narados algerinos), cun totu chi s'àrea metropolitana sua arribaiat a contare 2.135.630 bividores. Narada puru *al-Bahja* (البهجة) o "Algeri sa Bianca" pro more de su colore biancu de sos fàbricos suos, est situada in su nord-ovest de Àfrica, in manera cuncreta in sa costera de su mare Mediterràneu, e disponet de su portu prus importante de sa zona.

Algeri est crèschida meda in is annos ùrtimos, e sighet a cunservare s'incantu de sa tzitade betza. Difatis, sa fortalesa antiga o *casbah* est istada cunsiderada Patrimòniu de s'Umanidade dae s'UNESCO in su 1992.

## Àteros progetos
Rabat

**Rabat** (in àrabu: الرباط‎, al-Ribāṭ; in bèrberu: ⴰⵕⴱⴰⵟ, Aṛbaṭ) est sa capitale de su Marrocu. Sa tzitade est posta in sa costa atlàntica de su paisu, in sa riba de manca de su riu Bou Regreg, in cara a sa tzitade de Salé. Sa tzitade contat 577.827 bividores (dadu de su tzensu 2014), mentras s'àrea urbana, chi cumprendet is tzitades de Salé e Temara, arribbat a contare 2.120.192 bividores, faghende·nde sa segunda àrea metropolitana prus populada de Marrocu (a pustis de Casablanca).

## Àteros progetos