open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Louisiana

Sa **Louisiana** (/luːˌiːziˈænə/ o/ˌluːziˈænə/; in frantzesu: Louisiane, /lwizjan/; Creolu de Louisiana: Lwizyàn) est unu istadu federadu de sos Istados Unidos de Amèrica. Sa capitale est Baton Rouge, sa prus manna tzitade New Orleans.

Sa Louisiana allàcanat in su norte cun s'Arkansas, in s'est cun su Mississippi, in s'ovest cun su Texas. Si ghetat a manu de sud in su golfu de su Mèssicu. Est su de 31 istados prus istèrridos e su de 25 prus populados de sos 50 de sa federatzione. 

Sa Louisiana est su solu istadu cun partziduras amministrativas in parròchias, chi cunsonant cun sas conteas de sos àteros. Sa parròchia cun prus bividores est sa de *Baton Rouge*, sa prus istèrrida sa de *Cameron*. 

Manna parte de su territòriu de sa Louisiana est istadu formadu de sos aremos lassados de su frùmene Mississippi, chi ant lassadu unu delta mannu e una costera rica de paules benas. 

A suta de medas bisuras, s'aèrgiu urbanu de s'istadu, ant tentu influèntzia manna de s'ammesturu de culturas frantzesas, ispagnolas, amerindas e africanas, chi si sunt sighidas in sa zona de su sèculu XVIII. 

Sa Louisiana est territòriu de sos Istados Unidos de su 1803, in antis fiat giai istada siat colònia ispagnola, siat frantzesa. In prus s'economia de sa zona s'apoderaiat meda de cummèrtzioas de iscravos betidos de s'Africa otzidentale.

A pustis de sa Gherra Tzivile, sas autoridades americanas ant fatu pressiones medas pro s'anglitzizadura de sa regione, e in su 1915 s'inglesu fiat fatu sola limba uffitziale de s'istadu, in antis sa limba prus faeddada fiat su frantzesu.

In die de oe sa limba de majoria est s'inglesu, ma unos 5.5% de sa populatzione tenet s'ispagnolu a limba mamma,e unu 4.5% su frantzesu, contende in custu peschentu fintzas su Creolu Frantzesu de Louisiana.

Sa Louisiana est su produidore de benes de 24 in sa natzione, ma in contu de sas intradas peròmine est a su postu de 41 in una classìfica natzionale de 50 istados.

S'istadu tenet prus tribùs nativas chi non totu sos àteros istados de Sud, bator de sas cales sunt reconnòschidas federalmente e deghe de s'istadu. Àteras bator non tenent perunu reconnoschimentu.

Sos nomìngios sunt *"Bayou State"* (Istadu benatzosu) e *"Child of the Mississippi"* (Figiu de su Mississippi).

## Àteros progetos
Wichita

**Wichita** est una tzitade de unos 361.500 bividores de sos Istados Unidos de Amèrica, tzentru prus mannu de s'istadu de Kansas. Est sea de sa *Contea de Sedgwick*.

Est sa de 51 tzitades prus manna de sa natzione.
Ruja Karrera

Sos ***Ruja Karrera*** sunt unu grupu musicale punk rock, ska e reggae nàschidu a Thiniscole, in sa Provìntzia de Nùgoro in Sardigna in su 2006 e galu in attividade.

## Membros
* Giancarlo "Skakallo" Coronas - oghe
* Matteo Todde - chiterra
* Luca Stara - chiterra
* Carlo Sezzi - bateria
* Fabio Serra - bassu
* Yuri "Mesita" Deriu - oghe
* Tatiana Giuranna - tromba
* Giovanni Giuranna - trombone 
* Giada Degortes - artista del popolo 
* Remi Serra - artista del popolo 

## Discografia
### Albums de istudiu

2007 - *[[Indianos metropolitanos]]*

2009 - *[[Semos tottus clandestinos]]*

### Operas audiovisivas
2011 - *[[S'historia de sa Ruja vol.1]]*

### Compilation
2006 - Rock sound 

2010 - Zentenoa - Sardo Alternativo 

2011 - Let me free 3 - Punk rock 

2012 - *Know Your Rights - Sicurezza sul lavoro*

## Notas


## Ligas a foras
* Pazina ufitziale Myspace
Kansas City (Kansas)

**Kansas City** est una tzitade de unos 142.300 bividores de sos Istados Unidos de Amèrica, chi s'agatat in s'istadu de Kansas. Est sea de sa *Contea de Wyandotte*.

S'agatat in sa riba de manca de su frùmene Kansas.

Sa bidda no est de cunfùndere cun sa omònima de su Missouri, chi s'agatat in s'àtera riba de su frùmene. Is duas tzitades sunt aunidas cun tres pontes de ferrovias e duos istradales.
Paradura

Sa **paradùra** fit un'avvesu anticu de solidariedade tipicu de sos pastores sardos: cando unu pastore fit ruttu in disgratzia ca perdìat su masone chi tenìat, a pùstis de su disaccattu sos amicos e sa zente chi li cherìat prus bene li fachìan unu presente dàndeli una berbèche, pro lu incorazàre a a cumintzàre dae novu torrànde a fravicàre un'attera siènda. Custa pratica si solìat facher meda fìntzas a sos annos '60, chin carchi ocasione isulada commo, ca tando in netzessidade non bi aìat perunu azudu si nono cussu (forte meda) de sa comunidade locale e si arriscàbat famine e povertade pro sa pérdia de su masone.
Bochotnica

**Bochotnica** (pron. [bɔxɔtˈnit͡sa]) est una bidda in su sud-est de sa Polonia, atraversada dae su riu Bystra. Format unu comune autonomu in su Voivodadu de Lublin e tenet 1 500 abitantes (in su 2010).
Springfield (Illinois)

**Springfield** est una tzitade de unos 116.500 bividores de is Istados Unidos de Amèrica, capitale de s'istadu de Illinois. Est sea de sa *Contea de Sangamon*.

Sa bidda fiat fundada in su 1819, fiat fata sea de contea in su 1823 e at balangiadu tìtulu de tzitade in su 1840. Est intamas capitale de istadu de su 1837.
Oklahoma

S**'Oklahoma** [/ˌoʊkləˈhoʊmə/] (in limba Cherokee: ᎣᎦᎳᎰᎹ [òɡàlàhoma]; in limba Pawnee: Uukuhuúwa, in limba Cayuga: Gahnawiyoˀgeh) est un'istadu de is Istados Unidos de Amèrica chi s'agatat in sa regione otzidentale de Tzentru-Sud. Sa capitale e tzitade majore est Oklahoma City.

Allàcanat in su norti cun su Kansas, in su norti-estu cun su Missouri, in s'estu cun Arkansas, in su sud-uestu cun su Texas, in su norti-uestu cun Nou Mèssicu e Colorado.

Est su de 20 istados prus istèrridos e su de 28 prus populados de sos 50 chi cumponent sa federatzione.

Su nòmine de Oklahoma dependet de is faeddos de limba Choctaw *okla* e *humma*, chi cherent nàrrere *gente ruja*. In antis de èssere fatu istadu fiat partzidu in Territòriu de Oklahoma e Territòriu Indianu, chi a coa est istadu incorporadu. Est intradu in sa federatzione comente su de 46 istados su 16 de santandria 1907.

Su territòriu de s'Oklahoma s'agatat in manna parte postu in sa zona de is campuras mannas, is montes sunt pagus e non lòmpent a artària manna. Padentes si nde podent agatare in s'estu.

Sa populatzione est susetotus de pesada inglesa, tedesca, iscotzesa, irlandesa, ma fintzas nativa americana.

S'istadu est produtore mannu de gas naturale, petròliu, prodotos de massaria. S'apoderat subra s'aeronàutica, s'energia, is telecommunicatziones e is biotecnologias. In sa natzione si iscerat pro una dis economias in crèschida prus lestra, e pro redditu mèdiu peròmine de is prus artos. Is tzentros printzipales de affàrios sunt sa capitale, Oklahoma City e Tulsa. Duos bividores de Oklahoma de tres bivent in is àreas metropolitanas issoro.

Su nòmingiu est *"The Sooner State"  *(S'Istadu Chitzanu), in fentomu de su fatu chi is colonizadores biancos dd'apant incomintzadu a ocupare in antis chi ddis esseret permitidu uffitzialmente. Is bividores sunt narados *Oakies*.
## Àteros progetos
Tulsa

**Tulsa** est una tzitade de unos 387.800 bividores de sos Istados Unidos de Amèrica chi s'agatat in s'istadu de Oklahoma, in ue est sea de sa contea omònima.
Virgìnia

Sa **Virgìnia** (/vərˈdʒɪnjə/), uffitzialmente *Commonwealth of Virginia*, est unu istadu de is Istados Unidos de Amèrica chi s'agatat in sa regione de Sud-Atlànticu. Sa capitale est Richmond, sa tzitade prus manna Virgìnia Beach. Sa contea cun prus residentes sa de *Fairfax*.

Allàcanat in su norti norti-estu cun Maryland e Washington D.C., in s'estu cun s'ocèanu Atlànticu, in su sud cun sa Carolina de Nord, in s'uestu cun su Kentucky e in su norti-uestu cun sa Virgìnia Otzidentale. Est su de 35 prus istèrridos istados e tenet populatzione de unos 8,2 milliones de bividores.

Geografia e clima de s'istadu dependent de is Montes Blue Ridge e de sa Baja Chesapeake.

Su territòriu de Virgìnia at bidu sa presèntzia de medas grupos indìgenos. Sa prima ocupatzione inglesa torrat a coa in su 1607. Sa Virgìnia est istada sa prima colònia inglesa de Mundu Nou. S'Assemblea Generale de Virgìnia est su prus antigu corpus-legislativu de is Amèricas.

S'isvilupu de sa regione at dipèndidu de su traballu de iscravos e s'ispròpiu de terras a is nativos, chi beniant a manu a manu bogados. Est istada una de is trèighi colònias chi si sunt ribelladas in sa Rivolutzione Americana e unu de is istados chi in sa gherra tzivile si sunt aunidos in sa Cunfederatzione. Est acuntèssidu in tempus de sa gherra chi is territòrios de norti-uestu de si sunt ischirriados fundende s'istadu de Virgìnia Otzidentale.

S'economia de sa Virgìnia s'apoderat subra medas setores: massaria, agentzias federales, intre chi is uffìtzios de su Dipartimentu de sa defensa e de sa CIA e servìtzios militares.

Is nomìngios sunt *"Old Dominion"* (Dominion Betzu), sende chi cabudianamente est istadu dominion de sa corona britànnica, e *"Mamma de is Presidentes"* sigomente sa prus parte de is presidentes de is Istados Unidos bisunt nàschidos. 
## Àteros progetos
Richmond (Virgìnia)

**Richmond** est una tzitade de unos 204.200 bividores de is Istados Unidos de Amèrica, capitale de s'istadu de Virgìnia. Richmond, comente totu is biddas cun cunditzione de *City* de Virgìnia, non faghet parte de peruna contea. 

In sa gherra tzivile Richmond est istada capitale de sa Cunfederatzione a pustis de Montgomery. Nd'at pagadu su prètziu cun artu nùmeru de mortos e distrutziones mannas.
Washington

**Washington D.C.**, formalmente **Distretu de Colùmbia** e comunemente inditata comente **Washington**, est sa capitale de is Istados Unidos de Amèrica. S'aprovatzione de unu distretu pro una capitale a cara de su frùmene Potomac torrat a coa a su 16 de trìulas 1790.

Su distretu federale est a suta de giurisditzione de su Cungressu e non faghet parte de perunu istadu federadu. Su nòmine ddi fiat dadu a sa fundatzione in su 1791 in onore de George Washington.

Is istados de Maryland e Virgìnia ant donadu onniunu terras pro sa costitutzione sua, in ue s'agataiant giai is cussòrgias de *Georgetow*n e *Alexandria*. In su 1846 su Cungressu at pois torradu is terras tzèdidas de sa Virgìnia e  in su 1871 at creadu una munitzìpiu de sa parte de distretu chi abarraiat.

Washington contat unos 646.500 bividores. Est sa tzitade de 23 prus populadas de is Istados Unidos e cun is traballadores chi nche assortint de Virgìnia e Maryland lompet a prus de unu millione durante sa chida faturia. S'àrea metropolitana de chi Washington est parte tenet populatzione de 5,8 milliones de residentes, chi nde faghent sa de 7 prus mannas in sa natzione.

Washington contat medas monumentos natzionales e museos. Acasàgiat 176 imbasciadas istràngias e is sedes de medas organizatziones internatzionales, cumpangias de cummèrtzios, organizatziones non-profit, lobby e assòtzios professionales. Totu is tres brancos de su guvernu federale istant in su distretu, duncas Cungressu, Presidente e Corte Suprema.

De su 1793 sa bidda est guvernada de unu sìndigu elèghidu localmente e de 13 mermos de cuntzìliu. Est nointames su Cungressu chi nde tenet autoridade primorosa, podende·nche mudare is leges locales. 

Is residentes eleghent unu delegadu pro sa *Càmbara de is Rapresentantes*, ma non tenent rapresentatzione in su *Senadu*.

## Àteros progetos
U2

Is **U2** sunt unu grupu de mùsica rock irlandesos formados in Dublinu in su 1976. Su grupu est cumpostu dae Bono (cantadore), David Howell Evans in arte The Edge (chiterrista), Adam Clayton (bassista) e Larry Mullen Jr. (batterista).

In sa carriera issoro ant bèndidu prus de 150 milliones de discos e retzepidu su prus mannu nùmeru de totus is àteros grupos de Grammy Awards (22 prèmios) e podent èssere cunsiderados comente unu de is grupos prus famados internatzionalmente e una de is mègius bandas in s'istòria de su rock.

In su 2005 a pustis de àere segudadu su lìmite minore de 25 annos de carriera sunt istados intregados in sa Rock and Roll Hall of Fame.

Fintzas dea is esòrdios, is U2 si sunt interessados a sa chistione irlandesa e a su respetu de is deretos tziviles, imprentende s'atividade artìstica cun custos temas sotziales. In prus is U2 sunt unu de is pagos grupos a custu tempus chi si podent bantare de àere sighidu sa carriera cun sa matessi formatzione originale.
Virgìnia Beach

**Virgìnia Beach** est una tzitade autònoma de s'istadu de Virgìnia, in is Istados Unidos de Amèrica.

Cun unos 434.700 bividores est sa bidda prus manna de s'istadu e sa de 38 in sa natzione.

Est logu famadu de turismu.
Istados Unidos Tzentrales de Sud-Uestu

Sa de is **Istados tzentrales de Sud-Uestu** est una regione de is Istados Unidos de Amèrica. Impare a is de Atlànticu de sud e e de Tzentru sud-estu cumponet is Istados Unidos Meridionales.

## Cumponidura
Is istados de tzentru sud-uestu sunt:
* Arkansas
* Louisiana
* Oklahoma
* Texas

## Tzitades Majores
*nòmine, istadu (nùmeru de bividores)*
* 1 - Houston, Texas (2.195.914)
* 2 - San Antònio, Texas (1.409.019)
* 3 - Dallas, Texas (1.257.676)
*  4 - Austin, Texas (885.400)
* 5 - Fort Worth, Texas (792.727)
* 6 - El Paso, Texas (764.433)
* 7 - Oklahoma City, Oklahoma (610.613)
*  8 - Tulsa, Oklahoma (398.121)
* 9 - Arlington, Texas (379.577)
* 10 - New Orleans, Louisiana (358.715)
Istados Unidos de Amèrica Meridionales

Sa de **Istados Unidos Meridonales** est una regione de is Istados Unidos de Amèrica posta in sa parte meridionale de sa natzione. Est partzida in Atlànticu de Sud, Tzentru sud-estu e Tzentru sud-uestu.
## Cumponidura
* Alabama
* Arkansas
* Carolina de Nord
* Carolina de Sud
* Delaware
* Distretu de Colùmbia
* Flòrida
* Geòrgia
* Kentucky
* Louisiana
* Maryland
* Mississippi
* Oklahoma
* Tennessee
* Texas
* Virgìnia
* Virgìnia Otzidentale
Istados Unidos Tzentrales de Sud-Estu

Cun**Istados tzentrales de sud-estu** benit inditada una regione de is Istados Unidos de Amèrica. Custa, impare a sa de Atlànticu Meridionale e de tzentrale de sud-uestu, cumponet is Istados Unidos meridionales.
## Cumponidura
Is istados chi nde faghent parte sunt:
* Alabama
* Kentucky
* Mississippi
* Tennessee
## Tzitades Majores
*tzitade, istadu (nùmeru de bividores)*
*1 Memphis, Tennessee (653,450)
*2 Nashville, Tennessee	(634,464)
*3 Louisville, Kentucky (609,893)
*4 Lexington, Kentucky (308,428)
*5 Birmingham, Alabama (212,113)
*6 Montgomery, Alabama (201,332)
*7 Mobile, Alabama (194,899)
*8 Huntsville, Alabama (186,254)
*9 Knoxville, Tennessee	(183,270)
*10 Chattanooga, Tennessee (173,366)
Istados Unidos Sud-Orientales

Sa de **Istados Unidos sud-orientales** est una regione de is Istados Unidos de Amèrica chi faghet parte de is Istados Unidos meridionales.
## Componidura
Sa componidura de custa regione no est meda definida, ma bi sunt casi semper insertados:
* Alabama
* Carolina de Nord
* Carolina de Sud
* Flòrida
* Geòrgia
* Mississippi
* Tennessee
## Tzitades Majores
*tzitade, istadu (nùmeru de bividores)*
*1 Jacksonville, Flòrida (836,500)
*2 Charlotte, Carolina de Nord (792,862)
*3 Memphis, Tennessee (676,640)
*4 Nashville, Tennessee (624,496)
*5 Atlanta, Geòrgia (443,775)
*6 Raleigh, Carolina de Nord (423,179)
*7 Miami, Flòrida (419,777)
*8 Tampa, Flòrida (347,645)
*9 Greensboro, Carolina de Nord (277,080)
*10 Orlando, Flòrida (249,562)
Istados Unidos de Atlànticu Meridionale

Sa de **Atlànticu meridionale** o **Atlànticu de sud** est una de is tres regiones (is àteras sunt is de* * sud-uestu e sud-estu)  cun chi sunt partzidos is Istados Unidos de Amèrica Meridionales.
## Componidura
Nde faghent parte:
* Carolina de Nord
* Carolina de Sud
* Delaware
* Distretu de Colùmbia
* Flòrida
* Geòrgia
* Maryland
* Virgìnia
* Virgìnia Otzidentale
## Tzitades Majores
*1 Jacksonville, Flòrida	(842.583)
*2 Charlotte, Carolina de Nord (792.862)
*3 Washington D.C.	(646,449)
*4 Baltimora, Maryland (622,104)
*5 Virgìnia Beach, Virgìnia (448,479)
*6 Atlanta, Geòrgia	(447,841)
*7 Raleigh, Carolina de Nord (431,746)
*8 Miami, Flòrida (417,650)
*9 Tampa, Flòrida (352,957)
*10 Orlando, Flòrida (255,483)
Istados Unidos Norti-Orientales

Cun **Istados Unidos Norti-Orientales** s'ìnditat una regione de is Istados Unidos de Amèrica posta a su chirru prus in s'estu de sa natzione, pagu in suta de su Cànada e a cara de s'Ocèanu Atlànticu.

## Cumponidura
Sa regione est cumposta de is istados chi faghent parte de Noa Inghilterra e de Atlànticu Mèdiu.

Istados de *[[New England]]*
* Connecticut
* Maine
* Massachusetts
* New Hampshire
* Rhode Island
* Vermont

Istados de *[[Istados Unidos de Atlànticu Mèdiu|Atlànticu Mèdiu]]*
* New Jersey
* New York
* Pennsylvania
Istados Unidos Otzidentales Mèdios

Sa regione de **Istados Unidos Otzidentales Mèdios**, prus connota comente **Midwest**, s'agatat in sa zona de is Istados Unidos de Amèrica in s'estu e a su norti de sa parte tzentrale de sa natzione. 

Est partzida in duos chirros: tzentrale de norti-estu e norti-uestu.

## Cumponidura
Nde faghent parte 8 istados chi impare nche leant unos 20% de sa populatzione de Istados Unidos de Amèrica:
* Illinois
* Iowa
* Michigan
* Minnesota
* Missouri
* Ohio
* Wisconsin
* Indiana

A custos sunt fitanamente azuntos àteros 4 istados chi s'agatant prus a uestu, sende chi in parte sunt postos in sa regione de Midwest.

* Dakota de Nord
* Dakota de Sud
* Kansas
* Nebraska

## Tzitades Majores
*tzitade, istadu (nùmeru de bividores)*
*1 Chicago, Illinois (2.714.856)
*2 Indianàpolis, Indiana (836.609)
*3 Colùmbus, Ohio (809.798)
*4 Detroit, Michigan (701.475)
*5 Milwaukee, Wisconsin (598.816)
*6 Kansas City, Missouri (464.310)
*7 Omaha, Nebraska (421.570)
*8 Minneapolis, Minnesota (392.880)
*9 Cleveland, Ohio (390.928)
*10 Wichita, Kansas (385.577)
Manteri

Unu **manteri** (dae s'ispannolu "mantero") est cullochiarmente unu bendidore netu de permissu, fitianu un'istranzu.

S'etimolozia de sa paraula si devet a su fatu ch'in medas casos custos bendidores illìtzitos isterrant sa mercantzia issoro a subra de una manta in sa carrera o in sa praja.

Su tèrmine est prus pagu peorativu chi s'italianu "vucumprà".
Istados Unidos Tzentrales de Norti-Estu

Is **istados tzentrales de norti-estu** sunt una regionse de is Istados Unidos de Amèrica chi, impare a is tzentrales de norti-uestu faghent parte de su Midwest.
## Cumponidura
* Illinois
* Indiana
* Michigan
* Ohio
* Wisconsin
Istados Unidos Tzentrales de Norti-Uestu

Is **istados tzentrales de norti-uestu** sunt una regione de is Istados Unidos de Amèrica chi impare a is tzentrales de norti-estu faghent parte de su Midwest.
## Cumponidura
* Iowa
* Kansas
* Minnesota
* Missouri
* Nebraska
* Dakota de Nord
Istados Unidos de Patzìficu

Cun **istados de Patzificu** benit inditada una regione de is Istados Unidos de Amèrica formada de is istados chi tenent bessida in s'Ocèanu Patzìficu. Impare a sa regione de is Montes Rocosos faghet parte de is istados otzidentales.

Is istados de custa regione, francu s'Alaska sunt connotos pro èssere de ideas polìticas liberales.
## Cumponidura
Nde faghent parte:
* Alaska
* Califòrnia
* Hawaii
* Oregon
* Washington
Fatvatu sunt cunsiderados parte de Patzìficu fintzas Arizona e Nevada. Mancari non tengiant bessida in s'ocèanu economia e cultura issoro sunt meda acapiadas a is de custos istados.
Istados Unidos de Amèrica Otzidentales

Is **istados otzidentales** sunt una regione de is Istados Unidos de Amèrica chi tirat a totu is istados postos in sa regione de uestu de sa natzione. Est partzida in Istados de Patzìficu e regione deMontes Rocosos.
## Cumponidura
* Alaska
* Arizona
* Califòrnia
* Colorado
* Hawaii
* Idaho
* Montana
* Nevada
* Nou Mèssicu
* Oregon
* Utah
* Washington
* Wyoming

Carchi borta sunt cunsiderados de uestu fintzas istados chi uffitzialmente s'agatant in àteras regiones. Intre custos Dakota de Nord, Dakota de Sud, Kansas e Nebraska sunt parte de Midwest; Arkansas, Louisiana, Oklahoma, Texas sunt parte de istados meridionales.

Sunt comente chi siat totus istados chi istant in s'uestu de su Mississippi.
## Tzitades Majores
*tzitade, istadu (nùmeru de bividores)*
*1 Los Angeles, Califòrnia (3.884.307)
*2 Phoenix, Califòrnia (1.445.632)
*3 San Diego, Califòrnia (1.345.895)
*4 San José, Califòrnia (1.000.536)
*5 San Francisco, Califòrnia (837.442)
*6 Seattle, Washington (652.495)
*7 Denver, Colorado (649.495)
*8 Portland, Oregon (609.456)
*9 Las Vegas, Nevada (596.424)
*10 Albuquerque, Nou Mèssicu (558.000)
Regione de is Montes Rocosos

Sa de **Montes Rocosos** est una regione de is Istados Unidos de Amèrica chi impare a sa de Patzìficu format sa parte de uestu de sa natzione.
Sunt totus istados atraessados de sa cadena de is Montes Rocosos.
## Cumponidura
* Arizona
* Colorado
* Idaho
* Montana
* Nevada
* Nou Mèssicu
* Utah
* Wyoming
## Tzitades Majores
''tzitade, istadu (nùmeru de bividores)
*1 Phoenix,	Arizona (1.445.632)
*2 Denver, Colorado (600.158)
*3 Las Vegas, Nevada (583.756)
*4 Albuquerque, Nou Mèssicu (545.852)
*5 Tucson, Arizona (520.116)
*6 Mesa, Arizona (439.041)
*7 Colorado Springs, Colorado (416,427)
*8 Aurora, Colorado (325,078)
*9 Henderson, Nevada (257,729)
*10 Chandler, Arizona (236,123)
Fekete Pákó

**Lapite Oludayo**, connotu fintzas comente **Fekete Pákó** (Pako Negro) (Ibadan, Nigeria, 17 Abrile 1976) est unu cantadore ungheresu.

## Riferimentos
Universidade de su Cile

S'Universidade de su Cile (in limba ispagnola: *Universidad de Chile*), est sa pius manna e antìga istitutzione de educatzione superiore de su Cile e una de sas pius antigas de su America Latina. Fundada in su 1842, s'universidade oltas meda est jamada *Casa de Bello* in onore de su primu preside, Andrés Bello. Tra sos istudentes chi bi sun passados duos premiados cun su Nobel (Pablo Neruda e Gabriela Mistral) e vinti presidentes de su Cile, e tra i cussos Salvador Allende.

## Referèntzias


## Cullegamentos de foras
* Federación de Estudiantes de la Universidad de Chile
1908

S'annu **1908** (MCMVIII in nùmeros romanos) est un annu incomintzadu mèrcuris segundu su calendàriu gregorianu.
Istados Unidos de Atlànticu Mèdiu

**Atlànticu mèdiu** est una regione de is Istados Unidos de Amèrica chi est posta a mesu de sa costera de estu. Cun sa regione de Noa Inghilterra format sa regione de norti-estu.
## Cumponidura
Is istados chi nde faghent parte sunt:
* New Jersey
* New York
* Pennsylvania

A custos benint fatuvatu azuntos fintzas:
* Delaware
* Distretu de Colùmbia
* Maryland
* Virgìnia
* Virgìnia Otzidentale

Is duas Virgìnias tenent però carateres atìpicos in cumparàntzia a is àteros chi podent èssere intrados in custa regione. Sunt difatis prus simbillantes a is de Atlànticu de sud.
## Tzitades Majores
''tzitade, istadu, (nùmeru de bividores)
*1 New York City, New York (8.405.837)
*2 Filadèlfia, Pennsylvania (1.526.000)
*3 Baltimora, Maryland (619.500)
*4 Washington D.C. (632.323)
*5 Virgìnia Beach, Virgìnia (437.994)
*6 Pittsburgh, Pennsylvania (305.841)
*7 Newark, New Jersey (277.740)
*8 Buffalo, New York(259.384)
*9 Jersey City, New Jersey (254.441)
*10 Norfolk, Virgìnia (246.392)
Lexington (Massachusetts)

**Lexington** est una bidda de unos 31.000 bividores de is Istados Unidos de Amèrica chi s'agatat in sa *Contea de Middlesex*, Massachusetts.

Est sa bidda in ue est istada cumbàtida sa prima batalla de sa gherra de indipendèntzia americana.
Concord (Massachusetts)

**Concord** est una bidda de unos 17.600 bividores de is Istados Unidos de Amèrica chi s'agatat in s'istadu de Massachusetts a intro de sa *Contea de Middlesex*.

Impare a Lexington dat nòmine a sa prima batalla de sa gherra de indipendèntzia americana.
Worcester (Massachusetts)

**Worcester** est una tzitade de unos 182.500 bividores de is Istados Unidos de Amèrica, chi s'agatat in s'istadu de Massachusetts, in ue est sea de sa contea omònima.

Est segunda tzitade majore de Noa Inghilterra a fatu de Boston.
Oklahoma City

**Oklahoma City** est una tzitade de unos 592.000 bividores chi s'agatat in is Istados Unidos de Amèrica, capitale de s'istadu federadu de Oklahoma e sea de sa contea omònima.

Sa fundatzione de sa bidda torrat a coa in su 22 de abrile 1889. In una sola die 10.000 pessones si fiant istabilidas in s'àrea chi oe nd'est tzentru. A tentu pois crèschida meda lestra, fintzas a èssere fata capitale de istadu in su 1910. Sa fortuna de sa tzitade est istada dada fintzas de s'iscoberta de su petròliu, chi dd'at permìtidu de s'arrichire e si faghere manna e bella.

Cun totu s'àrea metropolitana contat unos 1,3 milliones de residentes.
Bridgeport (Connecticut)

**Bridgeport** est una tzitade de unos 139.500 bividores de is Istados Unidos de Amèrica, chi s'agatat in s'istadu de Connecticut, in sa *Contea de Fairfield*.
Et cunsiderada parte de s'àrea metropolitana de New York.
Waterbury (Connecticut)

**Waterbury** est una tzitade de unos 107.000 bividores de Istados Unidos de Amèrica, chi s'agatat in s'istadu de Connecticut, in sa *Contea de New Haven*.

Fundada in su 1676, Waterbury at tentu istòria industriale rica; fiat sa capitale natzionale de produtzione de otone, de in ue su nòmingiu de *"Brass City"* (Tzitade de s'Otone).
Québec (tzitade)

**Québec** est una tzitade de unos 522.000 bividores de su Cànada, capitale de sa provìntzia de Québec e cabulogu de sa regione *Capitale-Nationale*.

Fundada in su 1608, Québec est sa tzitade prus antiga de Norti-America, e bidda sola a norti de su Mèssicu chi cunserbet chinta de muros intrena.

Intre 1859 e 1865 fiat capitale de su Cànada.

S'architetura urbana tenet caràteres meda frantzesos e prus in generale eurpoeos, cosa chi nde faghet logu ùnicu intre de is tzitades canadesas e de sa parte setentrionale de su cuntinente.

Su tzentru istòricu est patrimoniu de s'UNESCO de su 1985.

S'àrea metropolitana contat unos 750.000 residentes.
Tucson

**Tucson** est una tzitade de unos 548.500 bividores de Istados Unidos de Amèrica, chi s'agatat in s'istadu de Arizona, in ue est sea de sa *Contea de Pima*

S'àrea metropolitana imbatet a prus de unu millione de residentes.
Colorado Springs

**Colorado Springs** est una tzitade de unos 372.500 bividores de Istados Unidos de Amèrica, chi s'agatat in s'istadu de Colorado, in sa *Contea de El Paso*.

Sa bidda istat a artària de unos 1840 m.s.m.
Henderson (Nevada)

**Henderson** est una tzitade de unos 265.700 bividores de Istados Unidos de Amèrica, chi s'agatat in s'istadu de Nevada, in sa *Contea de Clark*.

Est sa segunda tzitade de istadu a fatu de Las Vegas, de sa cale àrea metropolitana est parte.
Chandler (Arizona)

**Chandler** est una tzitade de unos 246.400 bividore de Istados Unidos de Amèrica, chi s'agatat in s'istadu de Arizona, ina sa *Contea de Maricopa*.

Est parte de s'àrea metropolitana de Phoenix.
Pan European Game Information

**Pan European Game Information** (acronimu: **PEGI**) est unu sistema de cualificassiòne de su chi bi at cunténniu ind unu videojocu (paragulas malas, discriminassiòne, drogas, timòria, sessu o biolentzia) pro mediu de immazineddas pro chi su comporadòre si podat facher una idea innàntis de su produttu.

Sa *Interactive Software Federation of Europe* (ISFE) lu at imbentàu in su mese de aprile de su 2003. Custu sistema, chi est in imprèu de 16 istados diferentes, non si depet assotziare a s'Unione Europea, mancàri chi sa prus parte de cussos istados nde facat parte.

Su sistema tenet duas zenìas de immazines: una, fatta de 5, narat s'edade cussizàda e s'attera, de 6, abberguat su tipu de cunténniu.

## Classifica pro edade
Bi at chimbe immazines de edade: +3, +7, +12, +16, +18.

## Classifica pro cunténniu
Bi nd'at ses, pro paragulas malas, discriminassione, drogas, timòria, sessu e biolentzia.
Lexington (Kentucky)

**Lexington** est una tzitade de unos 308.500 bividores de Istados Unidos de Amèrica, chi s'agatat in s'istadu de Kentucky, sea de sa *Contea de Fayette*.

Est sa de 10 tzitades de sa natzione pro peschentos de educatzione universitària, casi su 40% de sa populatzione tenet làurea.

S'àrea metropolitana contat unos 490.000 residentes.
Huntsville (Alabama)

**Huntsville** est una tzitade de unos 180.000 bividores de Istados Unidos de Amèrica, chi s'agatat in s'istadu de Alabama, in sa *Contea de Madison*.

S'àrea metropolitana tenet populatzione istimada de unos 437.500 residentes, segunda prus manna in s'istadu.
Knoxville (Tennessee)

**Knoxville** est una tiztade de unos 183.000 bividores de Istados Unidos de Amèrica, chi s'agatat in s'istadu de Tennessee, sea de sa *Contea de Knox*.

Est tzitade printzipale de un'àrea metropolitana de unos 852.500 residentes.

Sa bidda fiat fundada in su 1786 e est istada prima capitale de s'istadu. In s'iscomintzu de su sèculu de 19 fiat isolada de su restu de sa natzione, ma de su 1855, gràtzias a s'arribu de sa ferrovia fiat pois crèschida meda in presse.

A is tempus de sa gherra tzivile fiat ocupada fatuvatu siat de tropas cunfederadas siat de tropas de s'Unione. A pustis de sa fine aiat torradu a s'isvilupare comente tzentru de manìgiu, faina chi aiat pèrdidu importu a primitziu de su sèculu de 20 e chi at ghetadu s'economia in unu perìodu longu de crisi, de in ue sa tzitade est bessida isceti in is annos 80.

*Univesidade de Tennessee*.
Light novel

Sa **light novel** (*ライトノベル* raito noberu) est una casta de romanzu giapponesu chin disìnnos. Pro estetica, sicomente bi podet àer immazines de sos iscritores, si assimìzat a unu manga, ma su cunténniu est in prosa comente unu calesisiat romanzu. Su faveddu est un'imbentu *wasei-eigo*, est a nàrrer un'ispressione giapponesa imbentàda a pizu de sa limba inglesa, a s'ispissu incurtziàda in *ranobe* (*ラノベ*) o *rainobe* (*ライノベ*).
Montes Rocosos

Is **Montes Rocosos** (in inglesu **Rocky Mountains**) sunt una de is prus istèrridas cadenas de montes de sa Terra, posta in sa parte de uestu de s'Amèrica de su Norti, partzidos in is territòrios de Cànada e Istados Unidos de Amèrica.

Is Montes Rocosos sunt parte de sa Cordigliera de Patzìficu, ma s'iscerant de sa *Cadena Costerina de Patzìficu* chi ddis istat a uestu, a longu de s'oru de s'ocèanu. Intames in s'estu si nche pesant subra is campuras mannas.

Atraessant su cuntinente pro longària de prus de 4.800 km, de su norti de sa provìntzia de Colùmbia Britànnica in su Cànada, a s'istadu de Nou Mèssicu in is USA.

Su pitzu prus artu est su Monte Elbert, in Colorado, chi tirat a 4.401 metros subra su mare.

## Territòrios Atraessados

### Cànada
* Alberta
* Colùmbia Britànnica

### Istados Unidos de Amèrica
* Colorado
* Idaho
* Montana
* Nou Mèssicu
* Utah
* Wyoming
Bergamo

**Bergamo** (*Bèrghem* in bergamascu) est una tzitade italiana de 117.787 abitantes (datos de su 2009), chi diventana 471.128 cussos de sa *Grande Bergamo*, edd'este capoluogo de sa provintzia omonima in Lombardia. Sa tzitade es' divisa in duas partes distintas, sa *Città Alta* (*Sìta Ólta*), chi est su centru antigu zintadu de muraglias, e sa *Città Bassa* (*Sìta Bàsa*), sa parte pius moderna.

Est sa tzitade de Gaetano Donizetti.
Chattanooga (Tennessee)

**Chattanooga** est una tzitade de unos 168.000 bividores de Istados Unidos de Amèrica chi s'agatat in s'istadu de Tennessee, sea de sa *Contea de Hamilton*.

Est sa de 4 tzitades de s'istadu a fatu de Memphis, Nashville e Knoxville.
San Antònio (Texas)

**San Antònio** est una tzitade de unos 1.329.000 bividores de Istados Unidos de Amèrica, chi s'agatat in s'istadu de Texas, sea de sa *Contea de Bexar*. 

Su nòmine ddi fiat dadu in onore de Sant'Antoni de Padova, chi fiat festadu in sa die de su 1691 cando is primos ispagnolos aiant istabilidu sa prima cussòrgia in su logu.

San Antònio est sa segunda tzitade de Texas e sa de 8 de Istados Unidos.

S'àrea metropolitana, sa de 3 in Texas, contat 1,8 milliones de residentes.
Dallas

**Dallas** est una tzitade de unos 1.241.000 bividores de is Istados Unidos de Amèrica, sea de sa contea omònima, in Texas.

Est sa de 3 tzitades de s'istadu e sa de 9 de sa natzione e su printzipale tzentru culturale e economicu de s'àrea metropolitana *Dallas-Fort Worth-Arlington*.

S'area metropolitana, chi contat unos 6,3 milliones de residentes est sa de 4  de Istados Unidos e sa prus manna de sa regione meridionale.

Dallas est sa tzitade in ue su presidente de Istados Unidos John F. Kennedy est istadu mortu, su 22 de santandria 1963.
Fort Worth (Texas)

**Fort Worth** est una tzitade de unos 741.000 bividores de is Istados Unidos de Amèrica, chi s'agatat in su Texas in ue est sea de sa *Contea de Tarrant*.

Est sa de 5 tzitades de Texas e sa de 19 in sa natzione.

Fort Worth est sa segunda bidda prus de importu in s'àrea metropolitana *Dallas-Fort Worth-Arlington*.
El Paso (Texas)

**El Paso** est un atzitade de unos 649.000 bividores de is Istados Unidos de Amèrica, chi s'agatat in su Texas in ue est sea de sa contea omònima.

El Paso, chi intre de is bidda de làcana est segunda isceti a San Diego pro populatzione, est posta a fache de sa tzitade messicana de Ciudad Juàrez. Is duas tzitades formant una àrea metropolitana trans-natzionale, cun nòmine de *El Paso-Juarez Borderplex*, chi ocntat unos 3.045.000 residentes.

Est sa de 6 tzitades de Texas e intre de is 20 prus mannas de Istados Unidos.
Arlington (Texas)

**Arlington** est una tzitade de unos 371.000 bividores de is Istados Unidos de Amèrica, chi s'agatat in sa *Contea de Tarrant*.

Sa bidda est istada fundada in su 1876 e su nòmine ddi fiat dadu in onore de sa *Arlington House*, domo de su generale famadu cunfederadu Robert Edward Lee, posta in sa chi oe est *Contea de Arlington* in Virgìnia.

Sa tzitade est parte de s'àrea metropolitana *Dallas-Fort Worth-Arlington*.
Tampa

**Tampa** est una tzitade de unos 347.600 bividores de Istados Unidos de Amèrica, chi s'agatat in s'istadu de Flòrida, in ue est sea de sa *Contea de Hillsborough*.

Sa zona in ue oe istat sa tzitade est istada in antis bìvida de populos nativos. S'arribu de isproradores ispagnolos in su sèculu de 16 at tentu a cusseguèntzia una gherra violenta ma de durada curtza, e at prus a prestu betidu maladias europeas chi in is deghinas de annos a sighire ant iscantzelladu is nativos.

Is ispagnolos, chi aiant fatu de sa regione territòriu de sa Noa Ispagna, non si sunt mai acussorgiados in ie. Sa nàschida de una bidda de nòmine Tampa est depida a colonos anglo-americanos intames, in su 1824, cando sa Flòrida fiat giai istada comporada de is Istados Unidos.

Fintzas a su 1880 Tampa non contaiat prus de 800 bividores, ma gràtzias a sa colligadura cun sa lìnia ferroviària petzi binti annos a pustis nde teniat giai unos 30.000.

Tampa est oe parte de un'àrea metropolitana, sa *Tampa Bay Area*, de unos 2,8 milliones de residentes.
Orlando (Flòrida)

**Orlando** est una tiztade de unos 249.500 bividores de Istados Unidos de Amèrica, in s'istadu de Flòrida in ue est sea de sa *Contea de Orange*.

S'àrea metropolitana de chi est tzentru printzipale contat unos 2,1 milliones de residentes, chi nde faghent sa de 6 prus mannas in is Istados Unidos de sud-estu e sa de 26 in totu sa natzione.

Sìmbolu de sa tzitade est sa funtana posta in su Lagu Eola.
Buffalo (New York)

**Buffalo** est una tzitade de unos 259.500 bividores de is Istados Unidos de Amèrica, chi s'agatat in s'istadu de New York, in ue est sea de sa *Contea de Erie*.

Sa bidda fiat fundada in su 1789, e a pustis de s'aberta de su Canale Erie, in su 1825, fiat crèschida meda in presse. A giru de su 1900 Buffalo fiat sa de 6 tzitades majores de Istados Unidos, tzentru mannu de colligamentos cun  ferrovias e de indùstria de atzàrgiu. 

A sa fine de su sèculu de 20 sa fortuna de sa tzitade at furriadu, cun s'aberta de sa bia de abbas in su frùmene Santu Larentzu e sa movidura de is indùstrias a manu de sa Tzina. 

In is annos 50 de su sèculu 20 sa bidda contaiat populatzione de casi 600 migia bividores. Giai a inghitzu de is annos 90 fiat calada a pagu prus de 300 migia.

S'àrea metropolitana *Buffalo-Niagara Falls* contat unos 1,2 milliones de residentes.
1928

S'annu **1928** (MCMXXVIII in nùmeros romanos) est un annu incomintzadu de domìniga a segunda de su calendàriu gregorianu.
Jersey City (New Jersey)

**Jersey City** est una tzitade de unos 247.600 bividores de Istados Unidos de Amèrica, chi s'agatat in s'istadu de New Jersey in ue est sea de sa *Contea de Hudson*. 

Est segunda bidda prus manna in s'istadu a fatu de Newark, e parte de s'àrea metropolitana de New York City.
Jean-Louis Comolli

## Filmografia
* * 1968 : *[[Les deux Marseillaises]]* (co-director : André S. Labarthe)
* 1969 : *[[Comme je te veux]]*
* 1975 : *[[La Cecilia]]* cun Maria Carta
* 1981 : *[[L'Ombre rouge]]*
* 1983 : *[[Balles perdues]]*
* 1986 : *[[Le Bal d'Irène]]* (TV)
* 1987 : *[[Pétition (telefilm)|Pétition]]* (TV)
* 1989 : *[[Marseille de père en fils - Coup de mistral]]*
* 1989 : *[[Marseille de père en fils - Ombres sur la ville]]*
* 1992 : *[[La Campagne de Provence]]*
* 1993 : *[[Marseille en mars]]*
* 1994 : *[[Jeune fille au livre]]*
* 1995 : *[[Georges Delerue (documentary)|Georges Delerue]]* (TV)
* 1996 : *[[Marseille contre Marseille]]*
* 1997 : *[[Nos deux Marseillaises]]*
* 1997 : *[[La Question des alliances]]*
* 2000 : *[[Durruti, portrait d'un anarchiste]]*
* 2003 : *[[Rêves de France à Marseille]]*
* 2004 : *[[Les Esprits du Koniambo]]* (TV)
* 2005 : *[[Le Peintre, le poète et l'historien]]* (TV)

## Aggantzos dae fora
* Audio intervìsta cun Jean-Louis Comolli (in Frantzesu)
1941

S'annu **1941** (MCMXLI in nùmeros romanos) est un annu incomintzadu in mèrcuris segundu su calendàriu gregorianu.
Norfolk (Virgìnia)

**Norfolk** est una tzitade autònoma de unos 242.800 bividores de Istados Unidos de Amèrica, posta in s'istadu de Virgìnia.

Norfolk est sa segunda prus manna tzitade de s'istadu a fatu de Virgìnia Beach, impare a chi faghet parte de s'àrea metropolitana Virginia Beach-Norfolk-Newport News, VA-NC MSA.
La Plata

**La Plata** est una tzidade de s'Argentina, ade 563.943 de bividores (2001).
## Liga de foras
* Commonscat:La Plata
Talete

**Talete de Miletu ** (in gregu, Θαλῆς ὁ Μιλήσιος) (c. 624/3 a. C.-c. 548/5 a. C.) est istétiu unu filosofu gregu, cunsiderau su fundadòri de sa filosofia otzidentali, e in s'antigòria nomenau commenti unu de is seti sabius de s'antiga Greghia. Est nàsciu e  mortu a Miletu, polis grega de sa costa Jonia (òi in Turchia). Est su fundadòri de s'iscola filosófica de Miletu. De issa ant fatu parti Anassimandru (discenti suu) e Anassimene.  No s'agatat nimmancu unu iscritu suu i est possibbili chi no apit iscritu nudda in vida sua. De importu mannu funt puru is istudius fatus in matemàtica, astronomia e fìsica.

## Pentzamentu
Talete de Miletu est cunsiderau su primmu filosofu de otzidènti poita est istétiu su primmu a giài una ispiegatziòni de su mudamentu continu de su mundu e de totu is cosas chi si agatant a intru suu chentza de ndi bogai a pillu mitus e divinidàdis. Est cunsiderau commenti su chi at cummintzau sa filosofia otzidentali puru poita est su primmu chi s'est postu su probbrèma de s*'arché*, est a nai, su de agatai s'unidàdi a intru de sa multiplitzidàdi chi si presentat in sa realidàdi. 

Intàmas de si cunformai a sa mitología grega, Talete cunsiderat s'àbba su printzípiu de ònnia cosa e s'eleméntu chi fait a fundaméntu de totu is cosas chi esistint. S'àbba benit cunsiderada commenti sustàntzia (su chi est a suta e a fundamentu de ònnia cosa) e commenti essèntzia (su chi a intru suu ònnia cosa est); est a nai, s'eleméntu chi totu is cosas tenint in comunu: de ònnia cosa cambiat sa fòrma  ma sa sustàntzia abarrat sempiri sa matessi. Talete sceberat s'àbba commenti printzípiu seguramènti po s'importu mannu chi tenit po sa vida de ònnia cosa chi esistit, po is mudaduras de fòrma ca issa atotu tenit in natura (ghiàciu, papòri, umidàdi) e puru po s'importu mannu chi a su tempus aiat su Nilu in Egitu.

## Bibbliografía
* *Fragmentos presócraticos. De Tales a Demócrito*. Alianza editorial. Madrid. 2010.
* *Historia de la filosofía griega. Tomo I*, W. K. C. Guthrie, Ed. Gredos.
* G S Kirk: *Los filósofos presocráticos*, ed.Gredos, Madrid 1987.
* N. Abbagnano, *Storia della filosofia*, Torino, UTET, 1993.
*Le Garzantine, *Enciclopedia di Filosofia*, Garzanti Editore, Milano, 1981.
Serge Pey

**Serge Pey** (Tolosa, 6 de triulas 1950) est  unu iscrittore e poete frantzesu. Est fizu de profugos cadelanos rifugiados in Frantza durante sa gherra tzivile ispagnola. In su 1975 aiat fondadu sa rivista Émeute e  poi, in su 1981, Tribu.  Est un artista, teoricu e criticu, istudist sos fenomenos de su limbazu rituale in sa pratica orale de sa poesia. In s'Universidade de Toulouse-Le Mirail, Pey dirigit sos seminarios de sa poésie d'action.

## Oberas
**De la ville et du fleuve*
**Prophéties*
**La définition de l'aigle*
**Notre Dame La Noire ou l'Évangile du Serpent*
**Couvre feu*
**Poème pour un peuple mort*
**La Mère du Cercle, La Main et le Couteau*
**L'Enfant archéologue*
**Pour libérer les vivants il faut aussi savoir libérer les morts*
**Nierika o le memorie del quinto sole*, editzione Il Maestrale, 2001

## Aggantzos dae fora
* Biografia e obera de Serge Pey

## Notas
Kilt

Su **kilt** est una bestimenta traditzionale, tipica de s'omine in Iscotzia, chi est unu pannu de istoffa fattu cordulare peri su chintu e postu indossu, a manera femenina. In anticorju, su kilt (o, nessi, babbu suo) fit una manta de istoffa longa bastante pro si la ponner a palas, a pustis de la aer cordulada peri su chintu.

## Orizine
Su kilt, comente si connoschet commo, est unu imbentu de Thomas Rawlinson, unu imprendidore inglesu de su '700 chi, disterrande in sas Highlands e imparande sa curtura de cussa terra, aìat promòghiu una assione cummertziale manna imbentande una traditzione. In sos primos annos de su Settichentos (tra su 1727 e su 1734), pompiande a sos obreris chi nde fachian rugher sos arbures pro dare linna a sa furrache sua de Inverness, aìat pessau de facher prus simpre sa bistimenta, pro chi seret prus pacu imbarratzadora. Sa zente prus povera tenìat difattis una manta longa de istoffa, comporada a istraccu barattu, chi coperìat tottu sa carena e chi bolìat istrinta a chintu, fachende gòi un'ispetzia de fardetta. Fit tando chi Rawlinson imbentéit sa fardetta tipica iscotzesa: pro custa resone, su kilt si depet tenner in cussideru comente una bistimenta fatta de pac'ora, chi su movimentu romanticu at impostu comente sìnzu berdaderu de anticorja gaelica. Fit in imprèu fintzas pro distingher una familia dae un'attera.

Mancari chi, oje in die, in su mundu otzidentale sa fardetta siat bistimenta femenina, in passau non fit goi, assumancu dae sos anticos romanos. 

## Su kilt in Iscotzia
Su kilt si assotziat oje a sa bistimenta traditzionale de sas Highlands iscotzesas, in ube si fachet in tartan e si ponet impare a unu sporran, est a narrer una bertula de corju impreada pro bi tenner dinare. Si impreat comente bistimenta tzerimoniale.
Sporran

Su **sporran** (* [ˈspɒrən] *) est una bertuledda de corju, battida innàntis fintzas pro bi tenner dinare in intro, chi si ponet impare a su kilt. *Sporran*, in gaelicu iscotzesu, est canteppare a s'inglesu *purse*.
Architetura

S**'architetura** est una disciplina chi tenet comente iscopu s'organizatzione de su logu a cale siat iscala, ma mescamente cussa in ue bivet s'èssere umanu. Prus a prestu issa pertocat sa progetatzione e fraigadura de unu firmu o de s'ambiente fraigadu.

## Ligòngios a foras
Giovanni Columbu

**Giovanni Columbu** (Nùgoro, Sardigna, 19 ottobre 1949) est unu rezista sardu.

## Bida
Si picat una laurea de architettura in Milanu.

Est autore de pelliculeddas comente "Visos", "Dialoghi trasversali" e "Villages and villages".

Su primu film chi at fattu est de su 2001 e si intitulat "Arcipelaghi".

Su secundu film, Su Re, trattat de sa passione de Zesus e lu at ziràu in Sardinna.
Arcipelaghi (pellicula)

**Arcipelaghi** est unu film de su 2001 chi at iscrittu e direttu Giovanni Columbu, ispirandesi a su liberu de Maria Giacobbe. Ziràu tottu in Sardinna, sa pellicula trattat de su prozessu a unu pitzinnu de battordichi annos accusàu de bocchidura. Su Istitutu Luce lu at distribuìu in Sardinna dae su 23 a su 30 de Sant'Andrìa de su 2001.
Su Re

**Su Re** est una pellicula de su 2012 iscritta e diretta dae Giovanni Columbu. Ziràu tottu in Sardinna, su film trattat de sa passione de Cristu Zesus. Sa sienda *Sacher Distribuzione* lu at cumpartìu.
Tomb Raider II

**Tomb Raider II: Starring Lara Croft** est unu videojocu a piattaformas, sicundu capitulu de sa seria *Tomb Raider* e sichidore direttu de Tomb Raider. Sos amantiosos de sos primos tres capitulos lu creden su menzus. Core Design lu aìat isvilupàu e Eidos Interactive prubicàu in su 11 de Sant'Andrìa de su 1997 pro Windows, Mac OS e PlayStation. In su 27 de Santu Gabine de su 2011, pro mediu de su Mac App Store, lu an torràu a prubicare pro Mac OS X, e in su 28 de agustu de su 2009 pro PlayStation Portable e pro PlayStation 3 pro mediu de su servìtziu in lìnia PlayStation Network. In custu capitulu, Lara Croft est chircande sa daga fentomada de Xian.
Tomb Raider III

**Tomb Raider III: Adventures of Lara Croft** est su capitulu de tres de sa seria *Tomb Raider* e est su sichidore direttu de Tomb Raider II. Su jocu lu aìan ammustràu pro sa prima bìa de manera uffitziale in su 15 de Santu Gabine de su 1998, ind una festa fatta a posta pro su jocu tenta in su Museu de Istoria Naturale de Londra.

Su jocu lu aìat isvilupàu Core Design e prubicàu Eidos Interactive in su 21 de Sant'Andrìa de su 1998 pro PlayStation, e in sa die de 30 pro PC. Sa versione pro Mac OS la an prubicada in su 22 de Capidanne de su 1999. In su 17 de Capidanne de su 2009, su jocu lu an torrau a prubicare pro PlayStation Portable e pro PlayStation3 pro mediu de su servitziu in linia PlayStation Network. In custu capitulu, Lara Croft est in chirca de battor artefattos, isperdios peri su mundu e fattos dae unu isteddu coudu.
Maurizio Malvestiti

**Maurizio Malvestiti** (Filago, 25 de austu 1953) est unu pìscamu italianu, de su 26 de austu 2014 pìscamu de sa diotzesi de Lodi.

## Biografia
Nascit in Marne, fratzioni de Filago, in provintzia e diotzesi de Bergamo, su 25 de austu de su 1953.

### Formatzioni e ministeru cumenti predi
Studiat in su seminariu de piscamus de Bergamo.

S'11 de làmpadas de su 1977 est ordinau presbiteru de s'artzipiscamu Clemente Gaddi.

### Ministeru cumenti piscamu
Su 26 de austu de su 2014 Paba Frantziscu ddu nominat piscamu de sa Diotzesi de Lodi a pustis de Giuseppe Merisi, chi adiat lassau poita chi fiat arribau a sa beccesa.

Conoscit s'ingresu e su frantzesu.

## Altre fotografie


File:BISHOP Malvestiti Lodi 03.jpg|Su piscamu Malvestiti appena consacrato.


## Notas


## Collegamentus a foras
*  Vescovo Maurizio Malvestiti su catholic-hierarchy.org
Tomb Raider: The Last Revelation

**Tomb Raider: The Last Revelation** est su capitulu de battor de sa seria fentomada *Tomb Raider*. Postu in isvilupu dae Core Design e prubicau dae Eidos Interactive, su videojocu est essiu a campu pro Pc, PlayStation e Sega Dreamcast respettivamente in su 31 de Santu Gabine de su 1999, in su 22 de Sant'Andria de su 1999 e in su 13 de aprile de su 2001.

Dae su 26 de jannarju de su 2011, su videojocu si podet iscarricare, fintzas si est petzi in limba inglesa, pro PlayStation 3 e PlayStation Portable pro mèdiu de PlayStation Network. Si podet peri atzapare pro Pc in zassos in lìnia comente Steam e GOG.