open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Alberto Macciocca

**Alberto Macciocca** est istadu un'imprendidore edilìtziu protagonista de unu de sos episòdios prus dramàtigos e tràzigos de s'Itàlia de sos annos setanta relassionados cun s'usura.

Macciocca, naturale de sa Ciociaria e aposentadu in Roma in su bighinadu Collatino, reghiat un'impresa minore de fraigamentos, ch'in su 1.969 aiat dèvidu parare fronte a una crisis grae, custringhende su possedidore a leare a imprèstidu una summa de 14 milliones de francos betzos dae sos gantzubucadores.

Pro rembussare s'imprèstidu naradu, Macciocca deviat abonare 600miza francos su mese. In su 1.977, a pustis de zai aer pagadu 43 milliones de azentzias, sa situassione finantziària sua si fiat fata inaguantàbile.

Su manzanu de su 9 de triulas de 1.977, leadu dae su disisperu e dae su disacunortu, aiat ochìidu cun una pistola càlibru 22 muzere sua Jolanda de 35 annos, fizu suo Bruno de 16 annos, e sas fizas suas Anna, Tamara e Moira, de 12, 11 e 9 annos respetivamente.

Deretu a pustis, aiat telefonadu a sa segredària sua antiga, comunichende-li su chi aiat fatu e s'intentu suo pròpiu de si suitzidare, e tando si fiat tiradu contra cun una P38 special Smith & Wesson Sa polima, cròmpida a s'apartamentu pagu ora a pustis, l'aiat agatadu anguniende. Macciocca fiat istadu trasportadu a s'ispidale e fiat resèssidu a si sarvare, peroe aiat pèrdidu sa bista.
Badde de sa Luna

Su Badde de sa Luna s'agatat in Gaddura, intre Trinità d'Agultu e Agghjus. S'abrit in su tzentru de una patada curta, a punta in susu intre una fua armudiosa de montigros. Cunnotu finas comente Pranu de sos Crastos Mannos, est una terra de assempru lunare, animada finas a no meda tempus a como dae rocas granìtigas isuladas, lissas e isfossadas dae s'erosione naturale, chi medas teniant formas animales. Iscortzinos sena iscrùpulos ant fatu su badde belle unu desertu; s'est sarvada petzi sa Conca de Pratone (o de su Monzu Cugutinu), comente est narada sa roca manna a curtzu de su caminu, a manu dereta pro sos chi andant chirru a Agghjus.
Drop City

**Drop City**  est istada una comunidada de artistas chi si fit costituida in su sud de su Colorado in sos Istados Unidos in su 1965. Abandonada in sos promos annos 70 est diventada famosa pro esser'istada sa prima comunidade hippie rurale.
Ìsula de Spargi

S**'ìsula de Spargi** format parte de s'Archipèlagu de La Maddalena e est situada pagas mìllias a s'uestu de s'ìsula printzipale. 

De forma tundatza e de cumponidura prus a prestu montigrosa, nche sizit s'artària prus manna cun su Monte Guardia Preposti (155 m.).

Bi s'agatant un'assentadorzu minore de pastores e una praja bella e frechentada, Cala Corsara, a largu dae sa cale fiat istadu recuperadu s'ispìnnicu de una nae fisgale romana, chi su càrrigu est bardadu inche su Museu Archeolòzigu de La Maddalena.
Mutida telefòniga cun avertu prèviu

Sa mutida telefòniga cun avertu prèviu fiat unu servìtziu cumbidadu dae sa SICT betza.

Fiat aderetadu a sos chi non possuiant aparitzos telefònigos. Su retzidore de sa mutida fiat cumbocadu pro un'ora determinada inche unu telefonadorzu pùbrigu e fiat avèrtidu de sa cumbocadura narada in ue su bividorzu suo pròpiu dae un'incarrigadu de sa SICT.

S'iscumandu comunicadu in antis chi barigaret un'ora dae sa dispensadura de su servìtziu cunzughiat unu subracàrrigu pro su cumbocadore, e su matessi acontessiat in su casu chi a s'ora prebida su cumbocadore o su cumbocadu no aerent respostu.

Su servìtziu fiat istadu abolidu annos a como in bista de s'ispainadura zenerale de sa telefonia mòbile.
Colorado/logudoresu

**Colorado** est un istadu de su sud de sos Istados Unidos. Capitale Denver. Allacanat cun su Wyoming a nord, su Nebraska e su Kansas a nord est e a est, in su sud cun su New Mexico e s'Oklahoma a ovest cun su Utah e a sud est cun s'Arizona.
Rovigo

**Rovigo**  ([roˈviːɡo], ***Rovigo*** in vènetu, ***Ruig*** in dialetu ferraresu)est una comuna e cabitale provintziale italiana de 53.319 abitadores situada in su Bènetu.

Sa comuna de Robigu s'isterrit intre s'Àdize a su nordu e su Canalbianco a su suddu, cun sa dèroga de su trighinzu de Fenil del Turco, chi s'agatat intre su Canalbianco e s'iscoladorzu Zucca: est posta a unos 41 km. dae sa costera de su Mare Adriàtigu.

Su territòriu est istremamente parisincu e s'artària bàriat intre 5 e 8 metros in subra de su livellu de su mare. Est rugradu dae s'Adigetto e dae numerosos canales artifitziales chi servint siat pro sa bonifigadura idràuliga siat pro s'arrosiadura. Intre custos, su Ceresolo, su Rezzinella, su Valdentro, s'Adigetto, su Canalbianco, su Pontecchio e su Zucca marcant, in unos cantos arrogos, sas làcanas comunales; su coletadore padanu-polesanu rugrat su trighinzu de Fenil del Turco.

Su terrinu est meda saliosu e inditadu in particulare pro sa curtivadura de su trigu moriscu e de produtos ortencos de calidade. In su Canalbianco, s'abrit s'interportu de Robigu, chi est devènnidu operativu in su 1.998.

Sa comuna de Robigu faghet làcana (in su sentidu de sas fritzigheddas de su relozu): a su nordu cun sas comunas de Barbona, Vescovana, Boara, Pisani e Anguillara Veneta; a s'estu cun sas comunas de San Martino di Venezze, Villadose e Ceregnano; a su suddu cun sas comunas de Crespino, Pontecchio Polesine e Bosaro; a s'uestu cun sas comunas de Arquà, Polesine, Costa di Rovigo, Villanova del Ghebbo e Lusia.
The American Spectator

**The American Spectator** est una rebista mesile cunservadora istadunidesa chi s'òcupat de atualidade e polìtiga, aderetada dae R. Emmett Tyrrell Jr. e pubrigada dae sa fundadura “American Spectator”, un'entidade sena finalidade de balanzu. 

Dae s'inaguradura sua in su 1967 a s'agabu de sos annos otanta de su sègulu coladu, fiat una rebista cun tirada limitada chi pubrigaiat artìgulos de cumentadores che Thomas Sowell, Tom Wolfe, P.J. O'Rourke, George F. Will, Malcolm Gladwell, Patrick J. Buchanan e Malcolm Muggeridge, e a su cumintzu de sos annos noranta fiat cunnota pro sas relatas contra a su presidente de tando Bill Clinton. A dies de oe, su mesile nch'essit cun tirada prus manna e abarrat una de sas referèntzias printzipales de sa leghidoria de orientamentu cunservadore.
Queen

**Queen** fit una banda inglèsa de rock e pop chi si fit formada in London in su 1970 chi est debénnida una de sa pius de sutzessu siat commerciale che de crìtiga in s'istoria de sa musica populare. Sa banda fit cumposta dae Freddie Mercury (boghe e chiterra ritmica), John Deacon (basciu), Brian Harold May (boghe e chiterra solista) e Roger Meddows Taylor (boghe e baterìa).

## Discografia
*Queen (1973)
*Queen II (1974)
*Sheer Heart Attack (1974)
*A Night at the Opera (1975)
*A Day at the Races (1976)
*News of the World (1977)
*Jazz (1978)
*The Game (1980)
*Flash Gordon (1980)
*Hot Space (1982)
*The Works (1984)
*A Kind of Magic (1986)
*The Miracle (1989)
*Innuendo (1991)
*Made in Heaven (1995)
Istassione ferruviària de S'Alighera Santu Austinu

S**'istassione ferruviària de S'Alighera Santu Austinu** est sa printzipale de sa bidda cadalana e s'ùniga ativa in sa leada manna de sa comuna. S'installadura s'agatat in su bighinadu de su Pedraghe e dae su 1988 custìtuit sa conca de lìnia de su caminu de ferru Tàtari-S'Alighera, cun bia ùniga, ladària minimada e sena eletrifigadura. In dae in antis de su fraigu de biazadores, cun pranu retangulare e duas prantas, sunt postas duas bias impreadas pro su servìtziu de passizeris cun apeadorzos currespondidores. Bias annanghedoras tèrminant a sa tzurpa in su partile a su nordu de su fraigu de biazadores. Anteriormente a sa colada a sa zestione dereta de s'IRST, s'arzola de s'istassione istranzaiat finas unu depòsitu de sos postales de sos CFDS antigos.

Dae su puntu de bista de sas relassiones, s'ùnigu destinu sizìbile cun sas cumponiduras de s'IRST est s'istassione de Tàtari, in prus de sas diferentes arressadas intermediàrias a longu de su trazetu (chi una est S'Ulumedu). Relassiones annanghedoreas sunt asseguradas dae curreras postalencas, chi permitint de nche sizire su tzentru de sa bidda (intre sas cales sas de s'IRST, chi sustìtuit sa parte de caminu de ferru ismanteddada), s'abioportu de S'Alighera-Fertìlia e àteras leadas probianas.
Otto Sander

**Otto Sander** (Hanover, Germania 30 June, 1941 &ndash; 12 de cabidanni 2013), est unu cantante e attore tedescu.
Bruvurera

Una **bruvurera** est un'installadura o unu fraigu pro su tentonzu de materiale isprosivu.

In manera zenerale, si podet narrer chi sa bruvurera est un'installadura particulare aparitzada a depòsitu de muniduras, isprosivos, mertzes detonadoras e inzinnos bariados, realizadu e ubigadu cun critèrios particulares pro evitare, o a su nessi minimare, sos perìgulos de arrepentamentos eventuales.

Una bruvurera podet finas esser tzivile, cuntenende finas zogos pirotènnigos che pro narrer sos fogos artifitziales, peroe su tèrmine est impreadu fitianu pro inditare s'installadura militare puru.

Difatis, issa fiat su logu in ue si fragaiant sas armas de s'armada. De frechente, custas installaduras sunt istofadas in intro de sos montes o a s'arrimu de bùncheros. Onzi installadura individuale deviat prebider un'ambiente assutu e semper aeradu bene, in prus de una cobertura protèghida adeguadamente dae sos rajos. In una bruvurera, su servìtziu contrafogos fiant semper cussideradu comente unu servìtziu de primu importu.
Necròpolis de Tuvixeddu

Sa **Necròpolis de [[Tuvixeddu]]** s'agatat in sa parte de zosso de Casteddu. De orìzine fenitzo-pùniga, posteriormente fiat istada impreada dae sos romanos. Sas istofaduras, cumintzadas in su de XIX sègulos, ant bogadu a lughe chentinas de tumbas preferentemente cun putzu bertigale, a unu o duos interros e ricas in ammanitzos funeràrios, datàbiles intre su de VI sègulos in antis de s'era nostra e su de II sègulos a pustis de s'era nostra. Sunt de interessu particulare sa tumba de s'Ureu, a sa figura alada retraìda in sa fasca paredale interna, e sa de su cumbatidore, in ue est pintada sa figura de unu gherreri, forsis Sid su divinu, alliberadore dae totu sos males. In s'atualidade, sa necròpolis si podet bisitare petzi peri aboju cun sa Subraintendèntzia. Si prebidet sa realizadura de unu prozetu de parcu archeolòzigu e museu.
Ruleta russa

Sa **ruleta russa** est unu zogu de bonaura potentziarmente letale e illegale chi cunsistit in su posissiononzu de un'ùniga balla a intro de una rebortedda, su rodionzu lestru de su barrilete, su cunzonzu de s'arma de fogu sena abaidare, su puntonzu chirru a sa conca sua pròpia e s'incarconzu de s'isparadore. 

Su nùmeru de prumos in sa rebortedda podet bariare, bastughì bi siat semper a su nessi una càmara boida in su barrilete. In su “zogu” sunt impreadas fitianu pistolas zoghete pro simulare custa pràtiga.

## Caraterìstigas
Su zogu s'isvilupat faghende rodiare sa pistola e sa pessone chi la puntat devet incarcare s'isparadore chirru a sa conca sua. Si su corfu est boidu, sa pistola sighit sa furriada in su sentidu de sas fritzigheddas de su relozu (in tzìrculu) finas a cando non s'agatet sa balla in sa canna; a pustis de isparare su prumu, si faghet furriare torra sa pistola.

## Istòria
S'orìzine de su nùmene derivat dae s'assimizu cun su zogu de bonaura de sa ruleta, in ue si faghet furriare una roda e s'apostat subra de su resurtadu. S'azetivu “russa” si devet cun probabilidade a su fatu chi sa prima descritura de una pràtiga gasi siat istada realizada dae Mikhail Lermontov s'iscritore russu in su contu “Su fatalista”, cuntènnidu in su romanzu “Un'eroe de su tempus nostru” de su 1840. Lermontov narat s'istòria de Vulic su logutenente segundu, un'ufissiale de orìzine serba de s'armada tzarista, chi pro demustrare sa cunfiàntzia sua in s'immudabilidade de su destinu manizat una pistola leada dae s'aposentada e la puntat contra a sa conca cosa sua. A pustis, fùlliat una carta de zogu a s'àera e, in pessu ch'issa nche ruet a su solu, incarcat s'isparadore.

## Tzìnema
Un'issena famada de ruleta russa s'agatat in sa pellìgula “Su cassadore” cun Robert De Niro, aderetada dae Michael Cimino. Su zogu, in prus de custu, at ispiradu sa pellìgulas “13 Tzametos” de Géla Babluani (2005) e “Live!” (2007). Un'issena cun sa rulete russa est presente finas in sa pellìgula “Pro unu brussone a un'ogru” de su 1965 de Franco Franchi e Ciccio Ingrassia.
Istassione ferruviària de Nùgoro

S'istassione de sos trenos de Nùgoro est su transitadorzu ferruviàriu de s'Irst de sa bidda de Nùgoro, conca de lìnia de su caminu de ferru de ladària minimada pro Macumere.

S'istassione de Nùgoro est istada fraigada comente tèrminus orientale de su caminu de ferru Macumere-Nùgoro. S'installadura, ch'istranzat finas unu depòsitu de sas lìnias postalencas de sos CFDS antigos e sos garazos currespondidores de remunimentu e manutentura de sos postales, est probida in dae in antis de su fraigu de biazadores de tres bias, onzi una cun s'apeadorzu suo pròpiu, impreàbiles pro su servìtziu de biazadores. A su nordu de su terminale de passizeris, s'agatant su depòsitu de rodados de s'istassione e s'ischerriadorzu de mercantzias cun su fraigu relativu e cun sas bias de servìtziu currespondidoras. In s'arzola uestu de s'istassione, in prus de custu, est presente una prataforma pro sa furriadura de sos rodados.

Sa zestione de su tràfigu ferruviàriu s'isvilupat in situ dae bandas de s'Aderetadore de Moimentu de s'istassione.

S'istassione est ativa dae su puntu de bista ferruviàriu in sas dies de fatoriu, cun relassiones dae e chirru a s'istassione Irst de Macumere, gasi che cun sas diferentes leadas de su territòriu chi su caminu de ferru rugrat in su trazetu chirru a sa conca sua de lìnia otzidentale.

In dae in antis de su fraigu de biazadores, in carrera Lamarmora, s'agatat un'arressada servida dae sos postales de s'Irst, chi permitint de si zugher a logalidades bariadas de su zirile e a sas leadas printzipales de s'ìsula. Addae de custu, dae inoghe moent sas curreras postalencas de sustituidura de su servìtziu ferruviàriu pro Macumere in sas dies nòdidas. Finas s'impresa logale de trasportos, s'ITP, tenet arressadas in dae in antis de s'installadura, siat in carrera Lamarmora siat in carrera Ciusa Romagna, aunende s'istassione cun sas àteras zonas de sa bidda.
Gherra de Sas Ses Dies

Sa **Gherra de Sas Ses Dies**, cunnota finas comente sa **Gherra de Làmpadas**, sa **Gherra Àrabu-Israeliana de su 1967** o **Sa de Tres Gherras Àrabu-Israelianas**, fiat istada cumbàtida intre su 5 e su 10 de làmpadas de 1967 intre Israele e sos Istados probianos de s'Ezitu (cunnotu a sos tempos comente Repùbriga  Àraba Aunida), sa Zordània e sa Sìria. Sa gherra fiat cumintzada su 5 de làmpadas cun su lantzamentu de un'atacu abiàtigu israelianu de surpresa contra a sos campos de bolu ezitianos. 

Unu perìodu de artu tensu aiat antetzèdidu sa gherra. In resposta a sos atos de sabotamentu aderetados contra a mèrias israelianas, Israele fiat intervènnidu a sa Tziszordània, tando suta de su cuntrollu zordanu, e aiat printzipiadu bolos in subra de sa Sìria chi fiant agabados cun tzocos abiàtigos in subra de su territòriu sirianu e atacos sirianos de artilleria contra a assentadorzos tziviles israelianos a probe de sa làcana, sighidos dae sa reassione israeliana contra a impostadorzos sirianos in sas Artàrias de su Golan e allacanamentos onzi bia prus frechentes a intro de sa zona demilitarizada a longu de sa frontera siriana, tenende de cùcuru sa brocada dae bandas de s'Ezitu de s'Astrintorzu de Tiran, cun ischerriamentu de fortzas ezitianas a curtzu de sa làcana cun Israele e sa dimanda de evacuadura de sas fortzas tumbone de s'ONA dae sa Mesìsula de su Sinai. In intro de ses dies, Israele aiat bintu sa gherra de terra detzisiva. Sas fortzas suas aiant leadu cuntrollu de sa Fasca de Gaza e de sa Mesìsula de su Sinai dae s'Ezitu, sa Tziszordània e Zerusalemme Estu dae sa Zordània, e sas Artàrias de su Golan dae sa Sìria.
Brulla telefòniga

Su brulla telefòniga est cussa realizada pro ispassiamentu, a mèdiu de unu telèfonu, firmu o mòbile, cun s'intentu de causare istrobu a un'entidade, una firma o una pessone.

Sas brullas prus cunnotas a sas entidades pùbrigas sunt mescamentes cussas gastadas a sa polima, a sos pomperis, a sos azutoriadorzos de sos ispedales o a sos SPALs. Pro narrer, cusstos ùrtimos sunt informados chi b'est un'emerzèntzia in unu logu determinadu e, cando crompint a ie, s'abizant chi no est beru. Custa zenia de brullas cunzughet un'impreu cussideràbile de siendas materiales e umanas e de tempus pro sas entidades naradas. In prus de custu, sas mutidas farsas agabant pro saturare sas lìnias disponìbiles de s'entidade còrfida, doghende tretu a sas telefonadas refertas a emerzèntzias reales. Seguramente, si podet recunnoscher su delitu de allarma causada califigada in custos casos, pro isempru su de chie mutit in Itàlia su nùmeru de emerzèntzia 118 sinzolende una netzessidade chi no esistit.

In unas cantas lìnias telefònigas de emerzèntzia, s'abàliat chi dae su 20% a su 30% de sas mutidas siant califigàbiles de brullas telefònigas. Su bonu de sas brullas naradas sunt realizadas dae pitzinnos o piseddos in sas oras in ue non sunt in s'iscola e in sos tempos de bagàntzias.

Pro su chi pertocat sas brullas gastadas a nùmeros privados, sunt cunnotas sas in ue su mutidore chircat de si ghetare a pessone chi presentat un'oferta determinata o cumbidat unu bantazu determinadu, o tando pedit sintzillamente de cuntatare una pessone dada cun sa finalidade de lograre satisfatura arreneghende-la o ascurtende sa reassione sua a propostas bariadas, ridìgulas o reales. S'impreant finas sos sonos onomatopeigos o sas retrogaduras cun s'intentu de trubare risu in s'ispetadore e unu sentidu de umiliamentu in sa bìtima. Sas mutidas podent esser insistidoras o repetitivas, e in sa manera narada si causat una molestadura prus manna a sa bìtima, o puru curtas e sintzillas cun unu nùmeru mannu de inzurzas e atacos bervales pagu credìbiles.

Una die, in Itàlia, numerosas brullas telefònigas fiant realizadas, mesche dae pisedditos, dae sas cabinas telefònigas tranchinende sighidamente sa furchita arrimamicròfonu: custu permitiat fitianu de agatare sa lìnia de badas cun unu nùmeru a s'imbesti imbesti, iscascabellende-si cun sas castas de brullas prus bariadas. Oe sunt prus raras sas brullas gastadas dae sos telèfonos pùbrigos, sende issos bastante prus pagu numerosos chi una bia, in bista de s'ispainadura manna de sa telefonia mòbile.

A dies de oe, in su paisu nostru, in zenerale benit peus a realizare una brulla telefòniga, peri ca su nùmeru de su mutidore cumparet in su monitore de su mutidu, mancari bi siat su modu de anonimizare sa telefonada sua pròpia. Su cumportamentu zenerarmente prus cussizadu in su casu chi si siat bìtima de brullas telefònigas, in particulare sas cun inzurzas, est a apicare torra deretu sena dare peruna resone de satisfatura a s'istrobadore.
Askra

Sos **Askra** sun unu grupu musicale punk rock nàschidu in Thiniscole, in sa Provìntzia de Nùgoro in Sardigna in su 1993 e galu in atividade. Su nomene issoro cheret narrere *frammento* in limbazu baroniesu. Cantan printzipalmente in sardu e in calchi cantòne in ispagnolu e ateras limbas puru. Sos *Askra* sun meda ligados a sa limba e a sa identidade de s'isula. Sas cantones trattan de temas istoricos e politicos (comente s'indipendentismu sardu, sos Desaparecidos o Antonio Gramsci, in prus de torrare a fagher a moda punk cantones de sa musica sarda.
Sutta su nomene de KNA (*Kenze Neke-Askra*) dae su 2006 an publicadu duos album impàre a sos Kenze Neke.

## Formatzione
### De commo

*Sandro Usai (batteria e oghe, ex Kenze Neke)
*Alessandro Chighini (chiterra e oghe)
*Marco Cau (chiterra e oghe)
*Homar Farina (oghe)
*Mirko Carbini (bassu)
*Luciano Sezzi (sax)
*Eneko Larrañaga (ex No Relax, batteria candu Sandro Usai cantat)
*Fabio Coronas (testos)

### Membros colados
*Stefano Ferrando (oghe, ex [Kenze Neke], essidu dae su gruppu a sa fine de su 2012)
*Sergio Putzu (Fisarmonica, essidu dae su gruppu a sa fine de su 2012)
*Pier Paolo Pau (bassu)
*Fabio Carta

## Discografìa
### Album studio
* 1996 - *[[A sa Muta!]]*
* 2000 - *[[Ya bastat]]*
* 2004 - *[[Hijos]]*
* 2008 - *[[Colores... Dolores]]*

### Collabborassiònes
* 1996 – *[[Gherramus tott'impare]]* (EP in collabborassiòne cun sos Kenze Neke)

### Album de sos KNA
* 2007 - *[[Ruju]]* (cuntzertu in acusticu)
* 2008 - *[[Rispetu e amore]]*

### Compilations
* 2008 - "FuoriSessione" (Emergency) cun su branu "Mamacita"

## Notas


## Boghes ligadas

* Kenze Neke
* KNA (banda musicale)
* Soberanìa Populare

## Aggantzos de fora
* Situ uffitziale 
* Situ pretzedente de sos Askra 
* Alfiomusic Sardinia Rock Pictures: Scheda su Askra
Maria Luisa Busi

**Maria Luisa Busi** (Milanu, 24 de martzu de su 1964) est una ziornalista, presentadora e narradora telebisenca, gasi che un'iscritora italiana.

## Biografia
Nàschida in Milanu, peroe crèschida in Casteddu (fiat arribada a sa Rai a pustis de traballare pro s'emissora sarda Videolina), est ziornalista, imbiada ispetziale e narradora de su Td1 de sas otu de sero, gasi etotu che redatadora cabu tzentrale de s'ufìssiu redale “Ispetziales” de su Td1. Cun sas relatas suas, at contadu sa realidade de sas presones italianas, sa cundissione de sos malaidos cherveddales, sas iscravuras migratòrias noas, sas poberesas noas e antigas. Est sindigalista, cussizera nassionale de sa Federadura Nassionale de s'Imprenta Italiana (FNII). Est cojuada dae su 24 de làmpadas de 2.004 cun Riccardo Chartroux su ziornalista de su Td3 e tenet duas fizas, Beatrice nàschida in su 2.003 e Luce nàschida in su 2.006. In su 1.998, at interpretadu sese etotu in sa pellìgula “Urogallu” cun Carlo Verdone.

In su santandria de 2.010, nch'est essidu su primu libru suo “Noas malas”, in ue faeddat de s'isperièntzia sua in sa Rai e de comente siat mudada sa manera de pratigare su ziornalismu, discuidende sos probremas de sa zente e faghende-si semper prus posturadu dae su puntu de bista polìtigu. In su libru, in mesu de s'àteru, contat comente Silvio Berlusconi in su 1.992, in tempus de un'interbista pro un'oferta de traballu paris cun Gianni Letta, l'aiat narada “unu buconeddu bonu”.
Istudamentu de sas lughes

S'istudamentu de sas lughes, in intro de unu cuarteri, unu cumbentu, una presone, unu cullezu e àteros internadorzos in ue est prebidu un'oràriu limitadu de intrada e essida, est su mamentu in ue, in intro de s'installadura, s'istudant totu sas lughes, chi ant a esser allutas torra petzi su manzanu in fatu. Su tempus intercurridore est reservadu a su discansu notencu e sa bioladura de s'istudamentu de sas lughes podet cunzugher penalidades de diferentes importu, cunforme a su logu e a sa creze de sa bioladura.

Ispetziarmente in sos cuarteris, in prus de s'istudamentu ordinàriu, nde podet esser aprigadu, in casos particulares, finas un'istraordinàriu, cun sas lughes chi sunt istudadas in antis o a pustis de s'ora avesale.

“Sordadu de Itàlia, ch'isetas s'istudamentu faeddende a una fotogràfia”. - Pooh, Classe '58
Bellunu

Bellunu est una bidda italiana de 35.328 abitadores, cabitale de sa provìntzia bèneta a su matessi nùmene.

Fundadu comente “municipium” romanu in su I sègulu in antis de Cristos, est atuarmente sa comuna prus pobulada de sa provìntzia e sa de sete cabitales provintziales bènetas, gasi che sa prus tramuntanesa. Sa bidda est posta in sa cropadura de su traìnu Ardo e de su riu Piave, posissione defensiva istratèziga pro sa cale est istada protagonista in sas duas gherras mundiales.

Bellunu at retzidu su tìtulu de Bidda arpesa de s'annu 1.999.

Su produtu gastronòmigu prus tìpigu de sa comuna de Bellunu est seguramente su pastin, incrùdidu in sa lista de sos produtos agroalimentàrios tradissionales italianos. Est chistione de un'ispetzialidade a base de petza trisinada grusseramente, servida paris cun sa pulenta o in intro de unu cogone, tradissionarmente cun su casu de pràdica.

Un'àteru produtu tìpigu de su de Bellunu est su salàmene bellunesu, amaniadu cun petzas mèschias de porchinu, boìnu, oìnu, cabrinu e echinu, paris cun una prochentale dae su 20% a su 25% de lardu de porchinu. Su produtu zai est descritu in una pubrigadura de su 1.880 e si cumbinat cun su pane o sa pulenta.
Zetone telefònigu

Su **zetone telefònigu** est unu discu de metallu chi fiat impreadu una die pro pagare sas mutidas realizadas dae telèfonos pùbrigos. Sos zetones fiant comunos in Europa, Israele, Zapone e Amèriga de su Suddu. In sos Istados Unidos, fiant istados impreados finas a su 1944.

In Itàlia, sos primos isemprales de zetone fiant istados coniados in su 1927 dae bandas de sa Stipel, zestionadora de su servìtziu de telefonia in Peemonte e Lombardia, in s'ocasione de sa Fèria Mustrària de Milanu. Fiant in arpaga (un'aligadura de ràmene, nichèliu e tzincu) o in brunzu, e podiant esser impreados petzi dae sos telèfonos postos in intro de sa Fèria. In su 1.945, sa TETI aiat realizadu su primu zetone cun tres rallas, chi si podiat utilizare in cale si siat tipu de telèfonu pùbrigu. In su 1959, fiant nàschidos sos zetones impreados finas a su 31 de nadale de 2001, addaghi podiant galu ser tramunados in sas butegas 187 a balore de 9 zetones = 1 cartedda telefòniga, mancari zai no èsserent prus coniados dae su 1980. Sos bator dìzitos presentes suta de s'iscritura “zetone telefònigu” inditaiant s'annu e su mese de coniadura.

Su balore de su zetone fiat de 30 francos in su 1959, de 45 francos in su 1964, chi tando currespondiant a s'importu de 3 impursos telefònigu, a pustis de 50 francos in su 1972, de 100 francos in su 1980 e de 200 francos dae su 1984, sende adeguadu a sa bariadura de su costu e de sa dura de s'impursu telefònigu. In prus de custu, su zetone fiat impreadu frechentemente de moneda, belle chi non tènneret perunu balore ufissiale de coniadura de s'Istadu.

Cun sa cròmpida de sos telèfonos a monedas e s'ispainadura de sos aparitzos impreàbiles comente mèdiu de pagamentu pro sas arresonadas in puntos pùbrigos, su zetone nch'est essidu de produidura.
Trebisu

**Trebisu** est una comuna italiana de 82.125 abitadores, cabitale de sa provìntzia bèneta numenale.

## Geografia
Sa bidda est ubigada in su paris bènetu mèdiu, in una zona rica in siendas ìdrigas: sunt numerosas sas benas funtanales, naradas logarmente “fontanassi”. In intro de su matessi territòriu comunale, naschent numerosos rios de funtanale, chi su prus importante est su Botteniga. Custu ùrtimu, a pustis de retzire sas abas de Pegorile e Piavesella, subracolat sos muros de inghiriadura a s'artària de su Ponte di Pria e si partzit a pustis in sos diferentes arrampos, narados “cagnani” (Cagnan Grando, Buranelli, Roggia, ecc.), chi caraterizant meda s'arrodu istòrigu. In onzi manera, sa camba de aba printzipale est su Sile, chi a pustis de afrinare sa cresura murària meriesa retzit sas abas de sos “cagnani” de su Botteniga. Àteros rios de sinnìfigu, totus afruentes de su Sile, sunt su Storga, su Limbraga (dae manu manca) e su Dosson (dae manu dereta). 

Sa bidda s'imbarat a unu terrinu cumpostu dae materiales finos e limosu-arenosos. Sa distribuidura de sos diferentes livellos istratigràfigos est meda irregulare pro neghe de sos afajos e sas bariaduras de cursu retzidas dae sos rios in tempus de s'ùrtima era zeolòziga.

S'artitùdine mìnima est de 6 m. in subra de su livellu de su mare e si constatat in s'istremidade suddu-orientale de su territòriu comunale, in sa logalidade de Santo Antonino; pro contra, su puntu prus elevadu, 31 m. s.l.m.., currespondet a s'istremidade nordu-otzidentale, a probe de Santa Bona. Sa domo comunale, Ca' Sugana, s'agatat intames a 15 m. s.l.m.

Pro su chi pertocat s'arriscu sìsmigu, Trebisu est incrùdidu in sa zona 3, sa de sismidade bassa.
Funtana Coberta

Sa **Funtana Coberta** est unu putzu nuràghicu de su tipu prus antigu, est a narrer chi est fraigadu che sos nuraghes, cun pedras traballadas petzi in parte. S'agatat in sa rezione sarda de su Gerrèi, intre Iscala de Pranu e Ballau. Un'iscalinera zughet a sa càmara suterrana, arta prus de 5 m., chi s'astringhet chirru a susu cun su sistema a tolos, che in sas turres nuràghicas; totu est in materiale carcàriu.
Pallanuoto

Sa **Pallanuoto** (in inglesu: *Water Polo*) est un'isport de abba de isquadra nàschidu in su de XIX sègulos in Inghilterra e in Iscòtzia, chi sas règulas fin istadas codifigadas pro sa prima bia in su 1887 dae William Wilson. Una partida de pallanuoto est disputada dae duas iscuadras, onzi una formada dae sete zogadores, chi zughent unu cambussinu de colore diferente cunforme a s'iscuadra e chi podent esser sustituìdos in tempus de s'addòviu pro unu nùmeru illimitadu de bias, francu in su casu chi cumitant tres fartas graes, su chi nche zughet in fatu s'ispellidura definitiva e sa sustituidura obrigatòria. Nadende in un'ispigru de aba, sos atretas devent frumbulare cun sas manos (s'àprigat pro sa partida intrea, cun sa dèroga de su zanneri, s'obrigadura de tocare sa botza cun una manu ebia) unu ballone su nùmeru prus mannu de bias chi si podat a intro de sa zanna rivale. Onzi bia chi custu acontessit, si realizat unu puntu, naradu finas golu o realizadura, che in su fùbalu. A s'agabu de sos bator tempos de zogu, s'iscuadra cun su nùmeru su prus artu de puntos est decrarada binchidora.

Incrùdida in su programma olìmpigu zai dae su 1900, sa pallanuoto est bènnida peri su tempus unu de sos isportos prus pobulares de sas Olimpìadas. Nostamis de sa pobularidade manna lograda a printzìpios de su de binti sègulos, abarrat una dissiplina ispainada mescamente in Europa, Istados Unidos e Austràlia, pratigada petzi in pagos paìsos de su mundu.
Istassione Ferruviària de Pennsylvania

S**'istassione ferruviària de Pennsylvania** est un'istassione importante de sos trenos intertzitades e de probianias in Noa Iorcu. Servende 300.000 passizeris sa die (a petus de sos 140.000 de su Terminale Grand Central, s'àtera istassione ferruviària manna noaiorchesa), cun su rìtimu de finas a milli onzi 90 segundos, est s'installadura de trasportu prus transitada de sos Istados Aunidos e, cun meda, s'istassione ferruviària prus transitada de s'Amèriga de su Nordu.

S'istassione s'agatat in su mesinterradu de Pennsylvania Plaza, unu cumparis urbanu intre su de sete e su de otu zirones, e intre sa de 31 e sa de 33 carreras, in sa parte tzentrale de Manhattan. Est posta in suta de su Madison Square Garden e a probe de àteros logos importantes de Manhattan, incrùdidos s'Empire State Building, Koreatown e sos magasinos mannos Macy's in Herald Square.

S'istassione ferruviària de Pennsylvania est in su tzentru de su Corridorzu de Nordu-Estu, una lìnia de trenos de passizeris eletrifigada chi s'isterrit a su suddu dae s'arzola metropolitana de Noa Iorcu a Washington, e a su nordu finas a Boston. Sos trenos intertzitades sunt zestionados dae Amtrak, chi possuit s'istassione intrea, cando chi sos servìtzios ferruviàrios de probianias sunt zestionados dae Long Island Rail Road e New Jersey Transit.

S'istassione de Pennsylvania at bidu 8,4 passizeris de Amtrak intre moidas e arribadas in su 2.012, a inghìriu de duos tantos su tràfigu de sa de duas istassiones prus transitada, sa Union Station de Washington. 

In intro de su cumparis, sunt disponìbiles cunetaduras cun duas istassiones de su metropolitanu de Noa Iorcu, e cun medas servìtzios postalencos a su livellu de sa carrera. Sas duas istassiones de su metrò sunt in istremidades opònnidas de su cumparis (lìnia de su de sete zirones e lìnia de su de otu zirones) e sena cunetadura dereta intre issas.
Assogacanes

Un'assogacanes est un'incarrigadu comunale chi tenet sa tarea de atzapare sos canes banduleris, netos de brunchile o perigulosos in onzi manera.

Categoria: Servìtzios pùbrigos
Istassione ferruviària de Tàtari

S**'istassione ferruviària de Tàtari** est su transitadorzu de trenos printzipale de sos CFN e de s'IRST in sa comuna de Tàtari.

S'istassione est rugrada dae sas bias de sa lìnia Otieri-Chilivane-Portu Turre de su grupu CFN, in prus de custu est sa conca de sas lìnias de Nugurbi, S'Alighera e Sossu de s'IRST, gasi che de sos trenos turìstigos destinados a Tèmpiu. Dadas sas ispetzifigaduras diferentes de ladària de su materiale de sas duas amministraduras, sunt presentes bias siat de 1435 siat de 950 mm. Sas CFN impreant cun iscrusividade duas bias (sa 2 e sa 4) pro su servìtziu de passizeris, addae de custu bi sunt àteras bias de servìtziu in su chirru uestu de su partile. Sa bia 3, intames, tèrminat truncada in sas duas istremidades de s'apeadorzu de sas bias 2 e 4. Pro su servìtziu suo de passizeris, s'IRST impreat duas bias truncadas chi s'inconcant in su chirru nordu de su fraigu de biazadores, e chi sunt utilizadas pro sos trenos destinados e arribende dae Nugurbi e Sossu. 

Sa bia 1 de s'istassione, sa prus a curtzu de su fraigu de biazadores, tenet sa peculiaridade de presentare ladària dupra, su chi nde permitit s'impreu tantu a sos trenos CFN che a sos IRST, in particulare pro su chi pertocat sas relassiones cun S'Alighera. S'istassione est pessonalada pro su bonu de sa die, e cando custu no acontessit est telecuntrollada, a su nessi pro su chi pertocat s'aprofetamentu de sos CFN. A su propòsitu naradu, in custu casu sa prima bia est isulada dae sas àteras de ladària normale, e duncas s'agatat règhida unigamente dae sos sistemas de s'IRST. Sende gasi, cheret postu in craru chi, finas a sos annos otanta de su sègulu coladu, sa bia de ladària dupra fiat sa 2, chi si recunetaiant cun sa filera de ladària minimada rugrende sa bia 1 betza in manera belle perpendigulare.

Ambas amministraduras sunt probidas de unu depòsitu de locumotivas issoro pròpiu (a su suddu de su fraigu de biazadores sos CFN, a unos 800 metros dae s'istassione in sa deretura nordu s'IRST), in prus de custu sos Caminos de Ferru nassionales disponent de un'ischerriadorzu de mercantzias cun filera de bias apositiva annanta. Addae de custu, est disponìbile finas un'aparcadorzu de tràmunu pro automòbiles e bitzicretas.

Cun s'intrada in servìtziu in su 2006 de su metrotrambiu de Tàtari, isse puru zestionadu dae s'IRST, sos trambios AnsaldoBredaSirio pro nche sizire sos remunidorzos de s'impresa, e dae su 2009 sa conca noa de lìnia de Santa Maria de Pisa, trànsitant peri s'istassione impreende sa prus perifèriga de sas bias de ladària minimada a su nordu de su fraigu de biazadores, una bia chi est echipada apositivamente cun una cadenària e cunetada cun s'arressada metrotrambiale probiana de s'istassione.
Ann Coulter

**Ann Hart Coulter** (Noa Iorcu, 8 de nadale 1961) est una ziornalista, iscritora, cumentadora polìtiga e abogada amerigana. Cumparet frechentemente in sa telebisura e in sa ràdiu, gasi che de oradora in eventos pùbrigos e privados.

Aiat logradu numenada in sos annos noranta de su sègulu coladu comente crìtiga forte de su gubernu de Clinton. Meda cunnota pro sas opiniones suas cunservadoras e sa manera cuntierrada in ue las presentat e defendet, Coulter s'est descrita comente “polemista ch'istimat alluer foghitos”, e chi “non pretendet de esser impartidària o echilibrada, comente faghent sos ziornalistas de sa telebisura e de sa ràdiu”. Custu a bias li batit crìtigas tantu dae manu dereta che dae manu manca.

Ann Coulter est istada isposada diferentes bias, peroe non s'est cojuada mai.
Paisos Cadelanos

**Paìsos Cadelanos** (in cadelanu *Països Catalans*) est unu faveddu chi inditat totus sos territorios in ube si chistionat o si at chistionau, istoricamente e traditzionalmente faveddande, su cadelanu. S'isseperu de custu faveddu est una chistione cuntrovèrsa, ca tenet fintzas connotatziones politicas in prus de culturales; difatis, carchi natzionalista cadalanu pessat chi si depant pònner a pàre chin sa natzione cadalana etotu, chi la rappresentat sa bandera de sa Estelada.

In intro de s'Ispagna sun:
* Sa Catalogna (francu su terrinu minore de sa *Val d'Aran*);
* Sa Valencia;
* Sas Isulas Baleares;
* Sa *Francha d'Aragón* (carchi terrìnu a chìrrios de s'Aragona);
* Su *Carxe*, una parte minore de sa regione de Murcia.

Foras de s'Ispagna sunt:
* S'Andorra;
* Sa regione frantzesa de su Rossiglione, connota fintzas chin su lùmene de Catalogna de su Nord;
* Sa tzitade sarda de S'Alighera.
Prince of Persia 2: The Shadow and the Flame

**Su printzipe de Persia 2: S'Umbra e sa Framma** (*Prince of Persia 2: The Shadow and the Flame* in limba orizinale) est unu videojocu platform chi Brøderbund aiat prubicau in su 1993. Est su sichidore ufitziale de su primu capitulu, e su printzipe, pro more de una maghìa de Jaffar, a pustis de unu isposònzu addurau ùndichi dies est custrintu a che torrare in esìliu ind un'isula misconnotta. In su biazu chi at a fachere, peròe, at a iscopèrrere fintzas sa regale identitade sua...

## Gameplay
Sas diferentzias abberu de importu sun sa possibilidade de sarvare sa partita in deche slot e su limite de tempus chi su jocu imponet pro lu acabbare (75 minutos imbetzes de un'ora ebìa). De annotare fintzas su fattu chi b'at trapolas novas e sos inimicos, chi poden essere prus de unu in s'ischermu, sichin su printzipe brincande fintzas sos trèmenes che a issu, si provat solu a si che fughìre. Sa fase de pelea si intendet meda de prus e est belle un'òbricu a buffare cantas prus potziones si podat, pro bi la fachere.
Fusile

Su **fusile** est un'arma de fogu longa de casta cumbentzionale, prozetada pro tirare sende imbarada a una pala.

Si diferèntziat dae sas armas curtas (che sa pistola) pro sa presèntzia de una culàrtziga e de una canna prus longas. Tennigamente diant esser definidas comente “fusiles” petzi sas armas probidas de “fosile”, est a narrer cun unu mecanismu de tiru peri pedra ischintiddadorza. Belle gasi, su tèrmine in sardu, che s'echibaledore suo italianu “fucile”, at assuntadu una semantizadura ampra a beru, devenende sinònimu de totu sas armas de fogu longas, siat cun canna riada, siat cun canna lissa, e incruende finas sas cun mertze o roda.
Tamasu Serra

**Tamasu Serra** (Lanusèi  23 de Martzu 1900 - Barrali 8 de Santuaine 1985) est istadu unu mastru de muru, rivolutzionariu anarchicu sardu.

Tamasu Serra, naschidu in Lanusei e creschidu in Barrali, fit emigradu dae giovaneddu in Frantza e in Isvìtzera, aundi aiat aderidu a su movimentu anarchicu de Luigi Bertoni. Antifascista, cumbattit in sa Gherra tzivile ispagnola de su 1936. Prus ananti at fraigadu su progetu de *Arkiviu-bibrioteka de kurtura populari*.

## Bibliografia
*
Mastru de linna

Unu mastru de linna, o **fusteri**, est un'artesanu chi traballat sa linna pro fabrigare e acontzare mobìlia o incàssios. S'atividade de s'artesanu naradu est sa carpinteria.

Tocat a diferentziare intre sas tènnigas tradissionales, in ue s'impreant trastes manuales, e sa fusteria moderna, intentada comente sa traballadura de sa linna pro sa produidura industriale de maniestos, gràssias a sas màchinas e a echipamentos mecànigos modernos. A dies de oe, sas tènnigas de sa fusteria tradissionale non s'impreant prus, sende istadas sustituìdas ampramente dae sa reproduidura peri màchina. Mancari gasi, sas tènnigas tradissionales si sighint a utilizare, subrabivende in unos cantos setores ispetzialìstigos, che pro narrer s'ebanisteria, sa produidura de ainas musigales, su restauramentu.
Cristoforo Mameli

**Cristoforo Mameli** (Lanusè, 5 de freàrgiu de su 1795 – Roma, 18 de ladamini de su 1872) est istadu unu politicu italianu, e est stetiu ministru de s'istrutzioni in su Regnu de Sardigna de su 27 de martzu de 10 de ogniassantu de su 1850..

## Biografia
Su nomini intreu ddi risultaat Cristoforo Angelo Pasquale Francesco Mameli ei fut fixu de Giovanni Antonio Basilio e de Monserrata Pisano, de famiglia de notaius, de su stessu arèu de Goffedo Mameli, nomenau po essi cumpostu s'innu italianu. Si fut cojau cun Marianna Cappai ma no iant tentu fixus.
A pustis de una pariga 'e annus traballandu comenti funtzionariu in diversus ofissius de sa Sardigna e de s'amministratzioni centrali sarda, comenti pon'esempiu vicariu e sovrintendenti generali de Polizia de su 1841 a su 1847.
In su 1847 at fattu parti de sa delegazioni stamentaria, istituia po sa fusioni de sa Sardigna cun is Staus sabaudus de su Continenti. Tandu fut stetiu eligiu in sa Camera e in su 1849 nomenau Ministru de sa Publica Istrutzioni in su guvernu D'Azeglio I, in su  1850 est divenniu Consillieri de su Stau e in su 1854 Senatori in su Regnu de Sardigna e a pustis in su Regnu de s'Italia.
## Bibliografia
#  G.L. Mulas Mameli, *Scorrendo per la Sardegna*, a curau de Albino Lepori, Grafica del Parteolla 2010
#   Enciclopedia Italiana Treccani, App. I p. 760, Roma 1938;
#  *Le Cento Città d'Italia*, Trois, Cagliari 1973, a sa boxi "Lanusei";
#  A. Boscolo, M. Brigaglia, L. Del Piano, La Sardegna contemporanea, Ed. DELLA TORRE, Cagliari 1976.

## Ligas esternas
* 
*
Caminadorzu

Unu caminadorzu est un tretu elevadu posissionadu a costazos de unu caminu, reservadu a su trànsitu e a s'istassionamentu de sos piones. 

S'artìgulu 3, par. 1°, n. 33 de su Còdighe de sos caminos definit comente caminadorzu “sa parte de su caminu, in foras de sa caminera, supesada o alindada e protèghida in àtera manera, destinada a sos piones”.

Custu sinnìfigat chi unu beìculu non tenet perunu deretu de istassionare o tzirculare in su caminadorzu, cun sa dèroga de sas rampas probidas a s'efetu pro s'atzessu a arzolas eventuales isternas a sa caminera creadas apositivamente, che pro narrer aparcadorzos, garazos o propiedades privadas.

In su casu chi unu pione rugraret sa caminera reservada a su tràfigu de beìculos pro nche sizire su caminadorzu postu in su chirru contràriu de custa ùrtima, diat dever impreare sos coladorzos pro piones probidos a s'efetu, sinzolados dae sinzales bertigales apositivos o dae unu semàforu.

Su caminadorzu zenerarmente format parte de su realincu, in sa matessi manera chi nde formant parte finas sos caminos, boghende unos cantos casos de lotizaduras in ue sunt de propiedade privada, mancari siant abertos a sa tzirculadura pùbriga.
Domenico Suriano

Domenico Suriano (Andria, 30 Maju 1988), est unu giogadore de pallone italianu.

Giocada comente atacante in su Chieti dae su 2015.
Anna Rita Del Piano

## Filmografia

* *La balia*, de Marco Bellocchio, (1998)
* *Senza movente* de Luciano Odorisio, Anna (1999)
* *I terrazzi* de Stefano Reali, Amanda  (2000)
* *Il tramite* de Stefano Reali, (2002)
* *La signora* de Francesco Laudadio, (2002)
* *Tornare indietro* de Renzo Badolisani, (2002)
* *Le bande* de Lucio Giordano, (2005)
* *Amore 14* de Federico Moccia, (2009)
* *Focaccia Blues* de Nico Cirasola, (2009)
* *L’uomo Nero* de Sergio Rubini, (2009)
* *Che bella giornata* de Gennaro Nunziante, (2010)
* *Il Tempo che Tiene* de Francesco Marino, Isabella (2010)
* *E la chiamano Estate* de Paolo Franchi, (2011)
* *Operazione vacanze* de Claudio Fragasso, Vanessa(2011)
* *Quando il sole sorgerà* de Andrea Manicone, Anna (2011)
* *Una vita da sogno* de Domenico Costanzo, Giovanna (2011)
* *Cinema Italia* de Antonio Domenici, Anna (2012)
* *Outing - Fidanzati per sbaglio* de Matteo Vicino, (2013)

## Teatru

* *Zapping*, (1996)
* *Anche al Boss piace Caldo*, de S. Ammirata (1997)
* *SPQR - Se Parlasse Questa Roma*, (1997)
*  *Tu sai che io so che tu sai (Estate romana)*, (1997)
* *La Corona Rubata*, (1998)
* *Molly and Dedalus* de Ulisse de Joyce, (1998)
* *Parsifal*, de D. Valmaggi (1998)
* *Strano, Stranissimo anzi Normale* comedia musical, (2004)
* *Lo scherzo* director A. Zito, (1999)
* *Un Viaggio chiamato Amore*, director Michele Placido, (2002)
* *Orfeo agli Inferi*, operetta, (2003)
* *Pierino e il Lupo*, opera musical, (2003)
* *Giravoce*, (2004)
* Recital *Cesira*,  (2004)
* *Souvenir dell’operetta*, (2004)
* *Yerma e le Altre*, Medea, (2005)
* *Ruzantimando*, Gnua, (2006)
* *Casa Bardi nascita del Melodramma*, (2007)
* *Edipo Re*, Giocasta (2007)
* *Operina Rock*
* *Camerata Bardi*, de C. Monteverdi a A. Morricone, (2008)
* *Casa di Bernarada Alba*, Ponzia, (2008)
* *Due Cose Amare e una Dolce* regia di Buch Morris (Museo Arti e Trad.Popolari) (2008)
* *Ruzzantimando*, Gnua, (2008)
**Arie di Napoli* regia di Pino Cormani (2009)
*  *Ombretenue omaggio a Billie Holiday*, (2009)
* Monologo “Portapporta” Premio Fiorenzo Fiorentini ”Amore per Roma”  (Finalista) (2010)
* *“Come prendere 2 piccioni con una fava”*, Concetta (2011)
* *“Nulla è Cambiato”*, Angela, (2011)

## Gallery


Image:Piano Americano Anna Rita Del Piano.jpg|Anna Rita Del Piano
Image:Anna Rita del Piano in Outing - Fidanzati per sbaglio.jpg|Anna Rita Del Piano


## Note


## Acàpius de foras

* Il Rondello, Anna Rita Del Piano 
* Anna Rita Del Piano in IMDB
Codogno

**Codogno** est una bidda de sa Provìntzia de Lodi in sa Lombardia, s'agatat a 57 metros subra su mare e jughet 15.439 bividores.

## Persones ligadas a Codogno

* Maurizio Milani, (1951), cabarettista, attore e scrittore

## Acàpius de foras
* Pàzina ufitziale
Terremotu de su Friuli

Su **terremotu de su Friuli** fiat istadu unu sisma acontèssidu su 6 de maju de 1976, a sas noe e duos minutos de sero, chi aiat còrfidu su Friuli e sos territòrios inghiriadores.

Sa zona prus afetada fiat istada sa chi s'agatat a su nordu de Ùdine, cun s'epitzentru macrosìsmigu situadu intre sas comunas de Gemona e Artegna, in sas probianias de sa logalidade de Lessi, cun fortza aguale a 6,4 de sa mannitùdine mamentu e cun intensividade aguale a su de deghe grados de s'iscala Mercalli. S'epitzentru istrumentale fiat istadu prus a s'uestu, intre Taipana e Lusevera. Pro una pretzisura prus manna, b'at istùdios bariados subra de s'epitzentru. Addae de sos duos epitzentros ipotètigos fontomados, est meda credibilizada finas sa tesis chi s'epitzentru siat istadu in su grupu de su monte Chiampon, a probe de Pradielis e Cesariis. S'USGS priorizat una teoria diferente, est a narrer chi s'epitzentru siat istadu in sa badde Resia.

Sos dannos fiant istados ismanniados dae sas cundissiones particulares de su solu, dae sa posissione de sas biddas còrfidas, belle totus postos in su pitzu de arturas, e dae su tempus mannu de sos fraigos. Sas biddas abarradas destruìdas, difatis, aiant sufertu dannos notàbiles in sa prima e in sa segunda gherra mundiale, a sa diferèntzia de San Daniele del Friuli chi, mesudestruìdu dae sos bombardamentos abiàtigos de su 1944, aiat dèvidu refraigare su bonu de s'istrutura sua urbana cun critèrios modernos; sa bidda, in onzi manera, aiat tentu dannu mannu in su patrimòniu suo artìstigu, cun sa devastadura de sas crèsias e de sos palatzos antigos de faghinzu medievale, e s'istrampada de una zunta de fraigos de s'arrodu istòrigu aiat provocadu medas bìtimas.

Sa trèmida, serata in totu su Nordu de s'Itàlia, aiat leadu in petus printziparmente 77 comunas italianas, cun dannos, belle chi meda prus limitados, pro una pobuladura totale de unos 80.000 abitadores, provochende, petzi in Itàlia, 989 mortos e addae de 45.000 senadomos. Finas sa zona de su badde de susu e de mesania de su riu Isonzu, tando in Jugosràvia e oe in Isrovènia, fiat istada còrfida, mescamente pro su chi prendet sas comunas de Tolmino, Caporetto, Canale d'Isonzo e Plezzo.
Provìntzia de Lodi

Sa **Provìntzia de Lodi** (*Pruìncia de Lòd* in limba lumbarda, *Provincia di Lodi* in italianu) est una provìntzia de sa Lombardia de 225.798 bividores (2012). Portada una tirada de 782,25 km², est formada dae 61 comunes.

## Note


## Acàpius de foras

* Pàzina ufitziale de sa Provìntzia de Lodi