open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
The Brave Little Toaster

**The Brave Little Toaster** est unu film de animatzione de su 1987, basadu in su libru cun su pròpiu nòmine de su 1980.

Is protagonistas de su film sunt unos cantos eletrodomèsticos: unu turrapane, una suspidora, una làmpada, una manta elètrica e una ràdiu. Cando iscoberint chi sa domighedda in ue bivent est posta in bèndida, detzident de si pònnere in biàgiu pro chircare a su mere issoro, unu pipiu chi in s'ìnteri s'est fatu mannu e prontu pro andare a istudiare a su *college*.

## Riferimentos
Istàtua de su Redentore (Nùgoro)

S**'istàtua de su Redentore** est un'òpera de brunzu collocada a subra de unu cùcuru de su monte Ortobene, acanta de sa tzitade de Nùgoro, a un'artària de 925 metros a subra de su livellu de su mare.

## Istòria
Òpera de s'iscultore calabresu Vincenzo Jerace, est istada pesada in ocasione de sa tzelebratzione de su Giubileu, dae chi paba Leone XIII aiat domandadu a nde pesare monumentos a su Cristos Redentore in totu is regiones de Itàlia.

S'istàtua est istada forgiada in Nàpoli e est lòmpida a sa Sardigna partzida in vàrias alas chi sunt istadas carradas a monte in carros a boe e a pustis postas a pare. Pro finantziare s'òpera, su comitadu promotore, formadu pro s'ocasione, aiat pedidu agiudu a totu is sardos cun s'acotzu de unu giornale de Casteddu, «Sa Sardigna catòlica», chi aiat abertu una regorta, chi ddoe aiat partetzipadu fintzas sa reina Margherita. In agiudu de s'initziativa si fiat ativada fintzas Gràtzia Deledda, prèmiu Nobel benidore, chi in su mese de argiolas de su 1901 aiat iscritu un'apellu e aiat cumbidadu a sas fèminas sardas a collire ogetos de impreare pro sa loteria. In su freàrgiu 1900, s'iscultore at imbiadu unu mollu in ghisu: su traballu est istadu postu a mustra in catedrale e, contant sas crònacas de s'època, aiat addobiadu s'aprovatzione de una truma manna. A pustis de bator meses de traballu contivigiosu, s'òpera s'est agabbada. In comintzu deviat èssere inchingiada in su làmpadas de su 1901, ma s'eventu at istentadu pro neghe de sa morte de sa mugere de Jerace, Luisa Pompeati, acontèssida su 28 abrile in antis. Pro nd'onorare sa memòria, s'iscultore aiat trapadu a subra de su parmu de sa manu aberta de su Redentore: «A Luisa Jerace, morta mentras su Vincenzo suo dd'isculpiat.». 

S'òpera est istada inchingiada su 29 de austu de su 1901, cun prus de deghe mìgia persones acudidas dae totu s'ìsula pro s'eventu.

## Riferimentos
NuMachine

Sa **NuMachine**, o **Nu Machine**, fiat unu de is primos elaboradores pro istatziones de traballu basados in micro-protzessores, progetadu pro s'acapiare a retzas locales. Est istada isvilupada in s'agabbu de is annos 70 in su Laboratòriu de Informàtica de su MIT dae su professore Steve Ward e su grupu suo de chirca in collaboratzione cun Western Digital. Sa NuMachine fiat basada in su 68010 e funtzionaiat a 10 MHz. Su progetu includiat s'isvilupu de TRIX, una variante de su sistema operativu Unix.

Sa NuMachine est istada isvilupada dae Western Digital cun intentu cummertziale, ma at detzìdidu a pustis de no intrare in su cummèrtziu de is istatziones de traballu. Est istada comporada dae Texas Instruments in su 1983. Texas Instruments at abbandonadu su progetu NuMachine in su 1985 a benefìtziu de su TI Explorer.

S'erèntzia printzipale sua est s'architetura de bus chi ddi narant NuBus e est istada adotada a pustis dae Apple Computer pro su Macintosh II e dae NeXT, e at influentzadu su progetu de su bus PCI. Su sistema operativu TRIX est istadu impreadu dae su Progetu GNU pro sa prima tenta de isvilupare su nùcleu de su sistema operativu.

## Riferimentos
Interfache òmine-màchina

**Un'interfache òmine-màchina** (fintzas **Interfache de impitadore.** S'agatat su faeddu **interfàtzia** puru, ma àteros autores non ddu racumandant) si referit a su pìgiu chi separat un'èssere umanu dae sa màchina chi est impreende, cunsentende s'interatzione retzìproca.

In generale, s'espressione si podet referire a una màchina de cale si siat natura, comente a unu carculadore, telefoneddu, televisore, machinàriu industriale, etc.

Esempros de interfaches òmine-màchina sunt:

* s'impare de is aparatos hardware chi impreat un'impitadore pro imbiare e retzire informatziones dae unu carculadore, comente sistemas de punnamentu (pro esempru mouse), tastera e ischermu
* s'interfache gràfica de unu programma, chi podet cumprèndere a esèmpiu ventanas, iconas, etc., opuru, pro is sistemas prus simpres, podet èssere costituida dae un'interfache a lìnia de cumandu;
* su pannellu de controllu de unu machinàriu, costituidu dae butones, levas de cumandu, ischermos, indicadores luminosos, etc.

## Descritzione
S'interfache de impitadore cumprendet su flussu de informatziones pro su suportu de is detzisiones, a traessu de:

* messàgios visivos - a su sòlitu, frunidos dae un'ischermu;
* messàgios sonoros - altoparlantes, sirenas, sistemas ràdiu;
* atziones de controllu - tastieras, butones, interrutores.

Prus ischermos, dispositivos e superfìtzies de controllu format una *console* o istatzione de controllu.

Una sala de controllu podet cuntènnere una o prus istatziones de controllu.

Sa sala de controllu e is istatziones de controllu podent èssere agatadas in medas cuntestos diferentes, comente a esempru:

* Turre de controllu de un'aeroportu;
* Tzentru de controllu de politzia e ambulantza;
* Tzentrale nucleare.

Su progetu de s'abitàculu de aeroplanos e elicòteros cumprendet su progetu de interfaches de impitadore ispetzializadas, ma fintzas a trastos de impreu ispainadu comente isciacuadoras o isciacuaistèrgiu ddis faghet bisòngiu un'interfache.

In ònnia manera, pro is interfaches òmine-màchina sunt de importu mannu is cuntzetos de impreabilidade e atzessibilidade pro garantire un'impreu intuitivu de sa màchina matessi a onni casta de sugetu e chi s'ispissu nde detzident s'èsitu cummertziale comente acontèssidu pro is personal computer.

In s'indùstria de is autoveturas, cun s'ispainadura de is cuadros de cumandu digitales, est essende semper prus de importu s'istùdiu fundudu de mègius interfaches òmine-màchina.

## In informàtica

In su campu de s'informàtica, a s'ispissu is interfaches de impitadore ladu-software sunt gràficas (*Graphical User Interface* o GUI) e permitint s'interatzione de s'impitadore cun su software (sistemas operativos e aplicatziones) a traessu de metàforas gràficas chi nde faghent s'impreu prus simpre. Est fitianu fintzas s'impreu de interfaches a lìnia de cumandu *(Command Line Interface*, CLI), cun cumandos de insertare cun una tastera.

## Riferimentos
The Nightmare Before Christmas

**The Nightmare Before Christmas** est unu film de su 1993 dirìgidu dae Henry Selick e imbentadu e co-produidu dae Tim Burton. 

Contat s'istòria de Jack Skellington, rei de is curcurigas de sa Tzitade de Halloween, chi lompet a sa Tzitade de Paschighedda e disìgiat de nde batire sa festa a sa tzitade sua puru. 
## Riferimentos
Fantasia

**Fantasia**, est unu film animadu istadunidensu de su 1940, prodùidu dae sa Walt Disney Productions.

Si tratat de su de tres clàssicos Disney, formadu dae oto episòdios basados in branos de mùsica clàssica. Sa pellìcula includet fintzas iscenas registradas de atziones reales.

## Episòdios

* Toccata and Fugue in D Minor
* *The Nutcracker Suite*
* *The Sorcerer's Apprentice*
* *The Rite of Spring*
* Intermission/*Meet the Soundtrack*
* *The Pastoral Symphony*
* Dance of the Hours
* *Night on Bald Mountain*
Meta-fintzione

Sa **meta-fintzione** est una forma de fintzione chi ponet ènfasi in s'artifitzialidade sua, in manera de ammentare totora a is letores o a is ispetadores chi sunt leghende o bidende un'òpera de fantasia.

In àteros faeddos, sa meta-fintzione est un'òpera de fantasia cun cussèntzia de sese in contu de su limbàgiu, de sa forma literària e de sa narratzione. Custas òperas atirant in manera direta o indireta s'atentzione a subra de su *status* issoro de produtos artifitziales. Sa meta-fintzione est a s'ispissu impreada comente a forma de parodia, o comente a trastu pro iscutinare is cunventziones literàrias e esplorare su raportu intre literadura e realidade, o intre vida e arte.

Sa meta-fintzione disafiat e ponet in duda su printzìpiu de sa suspensione de s'incredulidade, chi a su sòlitu istat in sa base de is òperas de fantasia.

## Esempros
Mancari sa meta-fintzione siat a fitianu assotziada a sa literadura post-moderna chi s'est isvilupada a metade de su sèculu XX, si nde podet agatare s'impreu in òperas de narrativa meda prus antigas, comente a *The Canterbury Tales* de Geoffrey Chaucer (1387), ''Don Chisciotte de sa Mancia'' de Miguel de Cervantes (1605), *Tristram Shandy* de Laurence Sterne (1759), *Vanity Fair: A Novel Without a Hero* de William Makepeace Thackeray (1847), gasi comente in òperas prus reghentes comente a *The Hitchhiker's Guide to the Galaxy* de Douglas Adams (1979), *House of Leaves* de Mark Z. Danielewski (2000) e *Me tous anthropous apo ti gefyra* de Dimitris Lyacos (2018). In s'àmbitu de sa literadura pro piseddos, Claude Ponti impreat a s'ispissu custu isbrigu narrativu.

## Riferimentos
Istadu

S**'Istadu** est una **organizatzione polìtica e giurìdica** chi si format de una **populatzione**, una sia de normas mentovadas che a "**ordinamentu giurìdicu**" e unu **territòriu** cun làcanas pretzisas in ue istat cussa populatzione e guvernat una autoridade cunforma a sas règulas de s'ordinamentu giurìdicu etotu. S'Istadu chi sighit sas normas in piessìnniu cosa sua sene s'agiudu o peri s'infrichimentu angenu de àteros paisos est mutidu "soberanu".Sos istudiosos dant diferentes definiduras de "Istadu". Sa de s'impare de territòriu, prus pòpulu, prus autoridade guvernativa, comente subra ditu, est sa teoria fundamentale, utilosa pro dessinire s'Istadu, propònnida dae Georg Jellinek.

In sas sièntzias sotziales e in antropologia polìtica si podent atobiare simpres comunidades polìticas sene regulas iscritas e cun maneras informales de apoderamentu de sas resursas manchiles fentomados che a "Istados". De custu ghetu, non manchet de cunsiderare fintzas tribù che a cussa amatzònica che a Istados.

Sos istòricos tirant imbetzes a restrìnghere su cuntzetu de Istadu e a lu cunsiderare comente a su produtu de un'àndala de acudimentu de su podere polìticu in manu de una istitutzione impersonale (cunsideremus sos annos chi brincant dae su Duighentos a su Otighentos), chi esèrtzitat su podere polìticu supremu in subra sa gente chi istat in su territòriu in ue viget sa lege de su rennu chi istituit. S'istadu, che a una istitutzione, est cussu modernu de pustis Otighentos, chi regulat sa bida, non prus de "sùdditos", ma de "tzitadinos", cando si bortat dae rennu a repùblica. 

Sotziòlogu mannu est Max Weber, chi identificaiat s'Istadu cun s'istitutzione a tretu de esertzitare unu monopòliu a subra de s'impreu legìtimu de sa fortza fìsica in intro de unu territòriu dislindadu. Cunforma a custa bisione esistint profintzas istados in fìeri, est a nàrrere in fràigu, istitutziones chi sunt acanta de devènnere istados cumpridos che a cussos ingiminados o abbisados dae s'istudiosu tedescu.

## Riferimentos


## Artìculos ligados

* Istadu satèllite
* Istadu buatone

## Ligàmenes esternos
*
Femmina accabadora/campidanesu

Finas a unas cantu dexenas imoi in Sardigna nci fiat s'eutanasia. Fiat cosa de “**sa fèmina acabadora**” a pricurai sa morti a sa genti in agonia. Stùdius fundudus e anàlisis de sa dogumentatzioni agatada anke cùrias e diòtzesis sardas e museus, ant atzertau ca custa figura fiat bera.

S’acabadora fiat una fèmina ki, tzerriada de is familiaris de su malàidu terminali, du bociat faendi acabai is suferèntzias suas. Una atzioni piedosa po su moribundu ma finas una atzioni netzessària a sa vida de is parentis, prus ca totu po is crassis sotzialis prus pòburas: in is stazzi de sa Gaddura e in is biddixeddas atesu de unu mèigu medas diis de cuaddu, serbiat a campai a su malàidu tribulias longas e dolorosas.

Sa fèmina acabadora lompiat a sa domu de su moribundu sempri a de noti e, pustis ca iat fatu bessiri is familiaris ki d’iant tzerriada, intràt in s'aposentu de sa morti: oberiat sa genna e su moribundu, de su letu suu de agonia, biiat intrendi sa fèmina acabadora bistia de nieddu, una de is gunneddas tirada apitzus a di cuai sa faci, e cumprendiat ca sa suferèntzia sua megàt de spaçai. Sa fèmina bociat su malàdiu cun su coscinu, opuru di donàt su corpu de “su matzolu” faendiddu morri. S’acabadora si ndi andàt a s'iscusi, casi ki essit fatu una missioni, e is familiaris de su malàdiu di narànt gràtzias meda po su serbìtziu fatu a su parenti insoru oferendiddi produtus de sa terra.

Casi sempri su corpu pigàt a sa fronti, e de innoi, forsis, su fueddu acabadora, de su spannyolu acabar, spaçai, ki a strintu bolit nai “donai a conca”. Su matzolu fiat una spètzia de fusti fatu aposta e ki fait a biri in su “Museo Etnografico Galluras”. Est unu nai de ollastu longu 40 centìmetrus e largu 20, cun d-unu mànigu ki permitit a du manijai de manera sigura e pretzisa. Su matzolu ki est in su museu Galluras, d'ant agatau in su 1981: s’acabadora d'iat cuau in d-unu muru burdu acanta de unu medau beçu ki una borta fiat domu sua.

## Artìculu ligau

* Femmina accabadora (logudoresu)
Limba inter-islava

Sa **limba inter-islava** (dae su 2006 a su 2011 custa limba si naraiat «Slovianski») est una limba islava zonale disinnada pro fatzilitare sa comunicatzione intre sos pòpulos islavos. Est istada creada dae unu grupu de linguistas de paisos vàrios suta sa diretzione de su linguista olandesu Jan van Steenbergen e s'informàticu tzecu Vojtěch Merunka. Tenet una grammàtica relativamente simpre, basada subra de s'islavònicu eclesiàsticu antigu, ma finas subra de sas limbas islavas modernas.

S'inter-islavu est cunsideradu dae unos cantos una limba artifitziale, dae àteros una limba naturale che a s'ebreu modernu o sa LSC. Cun unos 20.000 faeddadores s'inter-islavu si còllocat in sa segunda posidura intre sas limbas artifitziales pro nùmeru de faeddadores, in fatu a esperanto.

## Esempru de testu

### ''[[Babbu nostru|Babbu Nostru]]'' in inter-islavu

## Riferimentos
L'Arcusgi

**L'Arcusgi** est unu cumplessu musicali cossu de mùsica traditzionali cossa polifònica.

Fundau in su 1984 in Bastia si proponit a traessu de sa mùsica de essi unu grupu pulìticu-curturali tiradu a sa cunservatzioni de sa limba corsicana e de is idealis de s'indipendentismu corsicanu e de totu is pòpulus chi gherrant po biri reconnota s'indipendèntzia pròpia.

Su nòmini L*<nowiki/>'Arcusgi* (in sardu: Sa scupeta) est dedicau in ammentu de is armas in dotatzioni a s'esèrtzitu cossu de Pasquale Paoli.

## Discografia

* 1989 - *Resistenza*
* 1993 - *Sò Elli*
* 1995 - *Scrittori*
* 1998 - *Testimonii à l'eternu*
* 2002 - Cumpilazioni di i quattru primi dischetti
* 2002 - *In vivu à fianc'à voi...*
* 2004 - *L'arcusgi di Pasquale*
* 2008 - *A Voce Ribella*
* 2014 - *30 Anni : Cantu Passione Spartera*
* 2024 - *40 Anni : Eterna Lotta*
The Prince of Egypt

**The Prince of Egypt** (Su Prìntzipe de Egitu) est unu film animadu de su 1998 dirigidu dae Brenda Chapman, Steve Hickner e Simon Wells.
The Many Adventures of Winnie the Pooh

The Many Adventures of Winnie the Pooh est unu film animadu de su 1977 dirigidu dae Wolfgang Reitherman, John Lounsbery.
Pietro Ratto

**Pietro Ratto** (Gènova, 11 de abrile 1965) est unu iscritore, filòsofu e musicista progressive-rock italianu.

## Bibliografia
* *La passeggiata al tramonto : vita e scritti di Immanuel Kant*. Rom : Bibliotheka edizioni, 2019 ISBN 9788869344671
* *Come mi cambiano la vita... Socrate, Platone e Aristotele*. Rom : Bibliotheka edizioni, 2020 ISBN 9788869346712
* *Programma dIstruzione. Scritti sulla Scuola e sull'educazione*. Rom : Bibliotheka edizioni, 2020 ISBN 978886934666-8
* *Boscoceduo. La rivoluzione comincia dal principio*. Rom : Bibliotheka edizioni, 2022 ISBN 9788869347498

* *L'Honda anomala : il rapimento Moro, una lettera anonima e un ispettore con le mani legate*. Rom : Bibliotheka, 2017 ISBN 9788869342349
* *Il gioco dell'Oca : i retroscena segreti del processo al riformatore [[Jan Hus]]*. Rom : Bibliotheka, 2020 ISBN 9788869346446
* *Le pagine strappate. I trucchi della Chiesa rinascimentale per rimuovere la vicenda storica della papessa Giovanna*. Rom : Bibliotheka, 2020 ISBN 9788869346545
* *L'Industria della Vaccinazione*. Rom : Bibliotheka edizioni, 2020 ISBN 9788869346804
* *I Rothschild e gli Altri. Dal Governo del Mondo all'Indebitamento delle Nazioni - i segreti delle famiglie più potenti*. Bologna : Arianna, 2020 ISBN 9788865882160
* *Cronache di una pandemia. I primi nove mesi di un incubo*. Rom : Bibliotheka edizioni, 2020 ISBN 9788869347122
* *Lobbying*. Rom : Bibliotheka edizioni, 2021 ISBN 9788869347337
* *Rockefeller e Warburg. I grandi alleati dei Rothschild - Le famiglie più potenti della terra*. Bologna : Arianna Editrice, 2021 ISBN 9788865882269
* *Da Berlino a Kabul. La lunga scia di sangue dell'11 settembre*. Rom : Bibliotheka edizioni, 2021 ISBN 9788869347627
* *La storia dei vincitori e i suoi miti. Da Giovanna d'Arco al delitto Moro, da Cristoforo Colombo ai Rothschild, mille anni tutti da riscrivere*. Rom : Bibliotheka, 2022 ISBN 9788869348273
* *I Rothschild in Italia. Un paese non ancora nato e già nella morsa delle speculazioni dei banchieri più potenti*. Bologna : Arianna Editrice, 2022 ISBN 9788865882498
* *Il milite ignaro. Il calvario di Francesco (e di altre centinaia di migliaia di soldati come lui), di cui bisogna tacere*, Mailand : Byoblu Edizioni, 2023 ISBN 9791280657367
* *Wikipedia. Quando Internet è questione di vita o di morte: Il Potere della Conoscenza uccide la Conoscenza del Potere*, Bologna : Arianna Editrice, 2024 ISBN 9788865882764
* *I Frescobaldi e gli altri. Dalle Crociate alla Congiura dei Pazzi, dalla Guerra dei Cent'anni all'ascesa di Matteo Renzi, banchieri ai vertici del potere, ieri come oggi*. Rom : Bibliotheka edizioni, 2024 ISBN 9788869348976

* *La Scuola nel Bosco di Gelsi*. Rom : Bibliotheka edizioni, 2017 ISBN 9788869342882
* *Senet*. Rom : Bibliotheka edizioni, 2018 ISBN 9788869344770
* *Il Treno*. Lecce, Youcanprint, 2019 ISBN 9788831617055
* *Il Testimone*. Rom : Bibliotheka edizioni, 2020 ISBN 9788869346682
* *Il Giudice*. Rom : Bibliotheka edizioni, 2022, ISBN 9788869348051

## Discografia
* *Xenia*. 1997
* *Metafisica*. 2008
* *Il Folle*. 2008
* *Parole e Musica*, 2020 - Hörbuch
Gerhard Richter

**Gerhard Richter** (nàschidu su 9 freàrgiu de su 1932 in Dresden) est unu pintore e artista visuale tedescu. Richter at produidu pinturas astratas e fotorealìsticas. Est cunsideradu comente unu de sos artistas tedescos de importu prus mannu.
Sigmar Polke

**Sigmar Polke** (Olesnica (Silèsia Bassa), 13 de freàrgiu de su 1941- Colònia, 10 de làmpadas de su 2010) est istadu unu pintore e fotògrafu tedescu. Un'artista postmodernu, s'òpera sua est istada cunsiderada una variante europea de s'Arte Pop.
Necròpoli de Varna

Sa **Necròpoli de Varna** est unu situ archeològicu chi s'agatat a 4 km dae su tzentru de sa tzitade de Varna, Bulgaria. 

Si tratat de unu logu de interru, cunsideradu unu de prus de importu in s'istùdiu de sa preistòria. Iscobertu in su 1972, ddoe ant agatadu 294 tumbas iscavadas in su 4569-4340 A.C. e su bonu cuntenet prendas de oro e ràmene, vasos e àteros manufatos.

## Riferimentos
Limba sòraba de giosso

Sa **limba sòraba de giosso** o **lusatzianu de giosso** (*dolnoserbšćina*) est una limba de minoria faeddada in sa provìntzia istòrica de sa Lusàtzia de giosso (oi est una parte de sa Sassònia). Est una de is duas variantes de is limbas sòrabas chi fiant parti de sa truma de limbas islavas otzidentales. 

Su sòrabu de giosso benit faeddadu dae unas 20.000 persones in Sassònia. Po custu su sòrabu est sa de tres limba de minoria in Germània. Su sòrabu benit imparau in is iscolas primàrias, tenie programams ainsa televisioniee ainsa ràdiou Medas fuiat is libruo iscrituo in sòrabu, cumpresa sa biìbia.

## Ligàmenes esternos
*  Ethnologue subra de su Sòrabu meridionale
Reconquista

Sa **Reconquista** (in ispagnolu e in portughesu; tradùsidu in sardu: *cunchista torra*) currespondet a su perìodu de s'istòria de sa penìsula ibèrica de unos 780 annos intre sa conchista islàmica de s'Hispania, nùmene de sa penìsula durante s'època romana, in 711 e sa ruta de su regnu de Granada in 1492 a banda de is regnos cristianos in ispaniadura: sa conchista de Granada rapresentat s'acontessimentu de fine.

S'istoriografia traditzionale impitat sa paràula «Reconquista» partende dae su sèculu XIX comente cuntzetu natzionalista ispagnolu. In antis si connoschiat comente «restauración» (*restauratzione*) de is regnos cristianos visigotos, intèmndida comente sa conchista de terras noas pro unas monarchias cristianas noas chi pretendiant legitimare s'òrdine polìticu e religiosu de custas monarchias vinculende·ddas cun su regnu visigotu antigu.​

Su cumintzu de sa Reconquista artyiat torra pro cumbènnidu a sa batalla de Covadonga (718 o 722), sa prima vitòria connota de is fortzas militares cristianas in sa penìsula ibèrica dae s'interventu militare de is fortzas cumbinadas àrabu-bèrberas de su 711. In custa batalla minore, unu grupu ghiadu dae su nòbile Pelayo aiat bintu a una patrùllia musulmana in is montes de sa serra cantàbrica e aiat aposentadu su regnu cristianu indipendente de Astùrias. Sa Reconquista aiat finire cun sa cunchista de s'Emiradu de Granada, s'ùrtimu istadu musulmanu in sa penìsula, in su 1492, sa cunchista e ruta fiat istada pretzèdida dae su Tratadu de Granada (1491).

A pustis de su 1492 totu sa penìsula si ddiat agatare controllada dae guvernadores cristianos. Sa Reconquista fiat istada sighida dae s'Editu de Granada (1492) chi aiat bogadu is giudeos de Castìllia e de Aragona chi non si fiant cunvertidos a su cristianèsimu, e una sèrie de editos (1499-1526) chi aiant fortzadu is cunversiones de is musulmanos in Ispagna, e in 1609-1610, su disterru issoro. Dae sa metade su sèculu XIX, s'idea de una «reconquista» si fiat arraigada in Ispagna assòtziada a sos ideales natzionalistas e colonialistas de s'època.​

Su trèmene «Reconquista» est istadu cuntierraadu dae unos cantos acadèmicos e pro fintzas s'impreu est istadu cuntierradu, sende chi non currespundiat a sa realidade istòrica medievale de sa penìsula.​
## Galleria de immàgines

File:Españamusulmana.svg|S'Hispania visigota in su momentu de s'invasione musulmana.
File:Map Iberian Peninsula 750-es.svg|Hispania in 721 p. C. una borta chi sa conchista musulmana de sos últimos gurreis visigotos cristianos de Narbona fiant istados derrotados.
File:Al Andalus - 2.png|Su Califadu de Còrdoba a primìtziu de su sèculu X.
File:Reinos de Taifas en 1037.svg|Regnu de is taifas in su 1037.
File:CastillaLeon 1360-es.svg|Mapa polìtica de sa penìsula ibèrica in su 1360.
File:Spain Reconquista cities.png|Annos de cunchista a bandas de is gurreis cristianos de is tzitades ibèricas printzipales. 

## Riferimentos

## Àteros progetos
Jack Ponti

In sa carriera sua at contribuidu a iscrìere cantzones pro Bon Jovi, Alice Cooper, Keel, Trixter, Nelson, Kane Roberts, Joe Lynn Turner, Bonfire e àteros.

## Discografia

### Produtore

* 1985 - Surgin' – *When Midnight Comes*
* 1990 - Baton Rouge – *Shake Your Soul*
* 1991 - Baton Rouge – *Lights out on the Playground*
* 1991 - China Rain – *Bed of Nails*
* 1992 - Lance Keltner – *Lance Keltner*
* 1993 - Doro – *Angels Never Die*
* 1995 - Doro – *Machine II Machine*
* 1997 - Baton Rouge – *Baton Rouge*
* 2000 - Angry Tears – *Angry Tears*
* 2000 - Holyday Express – *Greatest Hits*
* 2002 - Sinopoli – *The Eyes Never Lie*
* 2003 - Surgin' – *Tokyo Rose*
* 2003 - Surgin' – *Electric Nights the Final Chapter*
* 2003 - *Jack Ponti Presents vol. 1*
* 2007 - Kittie – *Funeral for Yesterday*
* 2009 - Otep – *Smash the Control Machine*
* 2011 - Runner Runner – *Runner Runner*

### Autore e co-autore

* 1984 - Bon Jovi – "Shot Through the Heart" dae s'album *Bon Jovi*
* 1987 - Glen Burtnik – "Follow You" dae s'album *Heroes & Zeroes*
* 1987 - Keel – "Somebody's Waiting" dae s'album *Keel*
* 1987 - Bonfire – "Sweet Obsession" dae s'album *Fireworks*
* 1989 - Bonfire – "Hard on Me" dae s'album *Point Blank*
* 1989 - Babylon A.D. – "The Kid Goes Wild" dae s'album *Babylon A.D.*
* 1991 - Baton Rouge – "The Price of Love" dae s'album *Lights out on the Playground*
* 1991 - Alice Cooper – "Hey Stoopid", "Love's a Loaded Gun" dae s'album *Hey Stoopid*
* 1993 - Doro – "Enough for You", "Bad Blood" and "Last Day of My Life" dae s'album *Angels Never Die*
* 1993 - Eric Gales Band – "Paralyzed" from dae s**Picture of a Thousand Faces''
* 1995 - Doro – "Ceremony" and "In Freiheit Stirbt Mein Herz" dae s'album ''Machine II Machine''
* 1996 - Nelson – "We Always Want What We Can't Get" from dae s**Imaginator*
* 2000 - Melvin Taylor & The Slack Band – "Bang That Bell" dae s'album *Bang That Bell''

## Riferimentos
Gianni Vernetti

**Gianni Vernetti** (27 de santandria de su 1960) est unu polìticu, giornalista e iscritore italianu. Est cojuadu cun Laura de Donato, giornalista, cun sa cale tenet bator fìgios. 

## Biografia
Intre su 1993 e su 1999 est istadu Sìndigu de sa Tzitade de Torinu.

In su 2001 e in su 2008 l'ant elègidu a sa Càmera de sos Deputados in sas listas de s'Ulivu e de su Partidu Democràticu..  

In su 2006 l'ant elègidu a su Senadu de sa Repùblica Italiana e est devènnidu Vitzeministru a sos Afàrios Esternos de su segundu guvernu de Romano Prodi..  

Dae su maju de su 2020 divenit editoriale de La Repubblica in ue iscriet medas editoriales, relatos contende sas printzipales crisi globales, su cunfrontu creschente intre democratzias e regìmenes autoritàrios, sas disafias a s'otzidente de sos regìmenes de Rùssia, Iran e Tzina.. 

## Libros

## Riferimentos


## Ligàmenes esternos
 situ ufitziale
Neo Rauch

**Neo Rauch** (nàschidu su 18 de Abrile de su 1960 in Lipsia) est unu pintore tedescu. S'òpera sua est influentzada dae su surrealismu e su realismu sotzialista de s'ex Repùblica Democràtica Tedesca.
Lucca

******Lucca** est unu comunu italianu de 88.995 abitantes in sa Toscana setentrionale, cabulogu de sa provìntzia omònima, e dae ue nche leat su nùmene sa pranura omònima.

Famada pro sos monumentos istòricos suos, est unu de sos pagos cabulogos a cunservare su tzentru istòricu, ricu de istruturas antigas de èpocas vàrias, inghiriadu de su totu dae una tzinta murària de su Chimbighentos pro su prus intrea e belle nudda mudada in su cursu de sos sèculos. Est una tzitade de arte de annotu de s'Itàlia. Pro sas teorias ufitziales de orìgines romanas, ma subra de dàbiles insediamentos prus antigos, Lucca, tzitade de mercantes e tessidores, aiat mantentu s'autonomia sua comente Istadu indipendente pro paritzos sèculos finas a su 1799, cando sa Repùblica antiga nche l'aiant remplasada, a pustis de sa conchista frantzesa a banda de sas trupas napoleònicas, dende vida a su Printzipadu de Lucca e posca a su Ducadu borbònicu de Lucca.
Martin Kippenberger

**Martin Kippenberger** (Dortmund, 25 de freàrgiu de su 1953 - Vienna, 7 de martzu de su 1997) est istadu unu pintore, iscultore, e artista de installatziones tedescu. 

Kippenberger est istadu unu de sos pintores tedescos de importu prus mannu de sa generatzione sua, che a Albert Oehlen, su frade suo Markus Oehlen e Günther Förg.
Francis Bacon (artista)

**Francis Bacon** (28 de santugaine de su 1909 - 28 de abrile de su 1992) est istadu unu pintore irlandesu.

Est istadu famadu pro sas òperas suas chi ant rapresentadu incravamentos, retratos de papas, auto-retratos e retratos de amigos suos de importu. Est connotu che a unu de sos pintores britànnicos prus famados de su de XX sèculos.
Gjirokastër

**Gjirokastër** o **Argirocastro** est sa de ùndighi tzitades prus manna e pobulada de s'Albania, cun 28.673 tzitadinos.
Lucian Freud

**Lucian Freud** (Berlinu, 8 de nadale de su 1922 – Londra, 20 de trìulas de su 2011) est istadu unu pintore tedescu-inglesu.

Freud est cunsideradu unu de sos prus ritratistas importantes de su sèculu XX. Nàschidu in Berlinu, nebode de Sigmund Freud, sa famìlia si mudat a s'Inghilterra in su 1933, pro fuire dae su nazismu. Dd'ant naturalizadu inglesu in su 1939.

Sa prima carriera comente a pintore est istada influentzada dae su surrealismu, ma cun su tempus est passadu a su realismu. Sas obras sunt famadas pro sa psicologia potentosa e pro s'esàmene de sa relatzione tra artista e modellu.
Antonangelo Liori

**Antonangelo Liori** (Dèsulu, 1u de abrile de su 1964) est unu giornalista, istudiosu, iscritore, iscenegiadore, tradutore e imprendidore sardu.

## Biografia
Nàschidu e crèschidu in Dèsulu, a pustis de àere istudiadu lege e filosofia s'est laureadu in Antropologia culturale, cun una tesi subra de su deretu consuetudinàriu.

At incumintzadu a traballare comente giornalista in su 1978, in antis in Natzione Sarda, e a pustis, dae su 1985, in s'Unione Sarda. In su 1994, nominadu dae s'editore e fundadore de Video On Line Nicola Grauso, nd'est divènnidu su diretore, su prus giòvanu de unu cuotidianu de semper, e l'est abarradu finas a su 1999. Durante sa diretzione sua, s'Unione est divènnidu su primu giornale in Europa, e su segundu in su mundu, a tènnere una pàgina web.

In sos matessi annu, at publicadu sos primos istùdios suos in contu de istòria, traditziones, cultos, economia e deretu de sa Sardigna. At fintzas fatu tradutziones dae su grecu antigu a s'italianu, bortende òperas de Epicuru.

Imprendidore, mescamente in sos setores agroalimentare e de s'informàtica e sas telecomunicatziones, in sos annos at tentu unos cantos protzedimentos giuditziàrios, chi l'ant causadu duas cundennas pro reatos finantziàrios in su 2011 e in su 2016.

At traballadu fintzas pro sa Rai, iscriende iscenegiaduras pro programmas televisivos e radiofònicos.

## Òperas

### Libros iscritos

#### Romanzos

* 

#### Sàgios
* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 
* 
* 

### Tradutziones

* 
* 

### Libros curados

* 

* 

* 

* 

## Riferimentos


## Ligàmenes esternos

*
Amadeo de Souza-Cardoso

**Amadeo de Souza-Cardoso** (14 de santandria 1887 - 25 de santugaine 1918) est istadu unu pintore portughesu. 

Est istadu unu de sos primos pintores portughesos modernos, a pustis de èssere andadu a Parigi, ue at connotu sas tendèntzias artìsticas contemporàneas. Influentzadu dae su cubismu e su futurismu, Amadeo est torradu a su Portogallu pro more de sa Prima gherra mundiale e at chircadu de isvilupare unu istile personale. Est mortu a s'edade de 30 annos in su 1918 in sa pandemia de influèntzia ispagnola.
Giorgio de Chirico

**Giorgio de Chirico** (Volos, 10 de trìulas de 1888 - Roma, 20 de santandria de 1978) est istadu unu pintore italianu, nàschidu in Grètzia. 

De Chirico est istadu unu de is prus esponentes de importu de sa pintura metafìsica, chi a pustis at influentzadu su surrealismu. Sas òperas prus famadas presentant immàgines onìricas, pòrticos romànicos, umbras, manichinos, trenos e prospetivas illògicas. Est istadu parte de su movimentu surrealista finas a su 1926.

Cun su tempus, si nch'est istesiadu dae s'arte moderna, at istudiadu sas tècnicas de pintura traditzionale e at traballadu a pustis in sos istiles neoclàssicu e neobarocu, torrende a sos temas metafìsicos de sas òperas primas.
Jörg Immendorff

**Jörg Immendorff** (14 de làmpadas de su 1945 in Bleckede - 28 de maju de su 2007 in Düsseldorf) est istadu unu pintore, iscultore e  professore de arte tedescu. Est istadu cunsideradu un'artista neo-espressionista.

A s'ispissu at creatu "ciclos de pinturas" de natura polìtica, a bortas ispirados dae sa Germània moderna. Sos ciclos suos prus famosos inclùdint *Cafè Deutschland* e *The Rake's Progress*.
Salvador Dalí

**Salvador Dalí i Domènech** (Figueres, Catalugna, 11 de Maju de su 1904 – Figueres, 23 de Ghennàrgiu de su 1989) est istadu unu pintore catalanu.

Una figura crae de s'arte surrealista, is òperas suas ammustrant unu mundu prenu de immàgines onìricas, a bortas ispiradas a sa terra de nàschida.

S'òpera sua prus famosa, *Sa Persistèntzia de sa Memòria* (1931), chi s'agatat in su Museum of Modern Art de Noa York, est unu paesàgiu surreale de rellògios de butzaca chi si fundent.
A Foras - Contra a s'ocupatzione militare de sa Sardigna

**A Foras - Contra a s'ocupatzione militare de sa Sardigna**, o prus connotu cumenti *A Foras*, est un atobiu de personas, assòtzius, comitaus, cumunis e organizatzionis puliticas chi gherrant contra s'ocupatzioni militari de sa Sardigna. 

S'atobiu generali o Natzionali de A Foras est organizau in *nodus territorialis* chi funt presentis in is citadis de Casteddu (*Nodu de Casteddu*), Tàtari (*Nodu de su Norte Sardigna*) e Nùgoro (*Nodu de tzentru Sardigna*).

## Riferimentos


## Ligamenes
 
*Giàssu ufitziali

* Pàgina de Facebook

*Perfilu de Instagram
2028

Su **2028** (MMXXVIII in nùmeros romanos) est un'annu benidore de su de XXI sèculos chi at a incumentzare in die de sàbadu.
Regnu de Ungheria (1526-1867)

Su **Regnu de Ungheria** intre 1526 e 1867 est esìstidu comente un'istadu foras de su Sacru Romanu Impèriu,​ ma comente a parte de is terras de sa monarchia de sos Asburgu chi fiat divènnidu in Impèriu Austrìacu in su 1804. A pustis de sa Batalla de Mohács in su 1526, su paisu fiat istadu guvernadu dae duos res coronados (János I e Fernando I). A primìtziu su territòriu a berus a suta de su domìniu de sos Asburgu fiat ogetu de perrica, ca ambos duos guvernantes pretendiant su regnu in s'interi. Custu perìodu de instabilidade fiat duradu fintzas a su 1570, cando János II aiat abdicadu comente a re de Ungheria in favoressimentu de s'imperadore Maximilian II.

In is primos tempos, is terras guvernadas dae is res ungheresos de Asburgu si cunsideraiant tantis is de su "Regnu de Ungheria" comente fitnzas s'"Ungheria reale".​ S'Ungheria reale fiat istada su sìmbulu de sa continuidade de su deretu formale​ a pustis de s'ocupatzione otomana, sende chi aiat pòdidu cunservare is traditziones giurìdicas de cosa sua,​ pero in generale, fiat *de facto* una provìntzia de sos Asburgu.​ Sa nobilesa ungheresa aiat obligadu a Vienna a amìtere chi s'Ungheria fiat un'unidade ispetziale de is terras de sos Asburgu e chi depiat èssere guvernada cunforme a is leges ispetziales suas propias. 

Duas rebellias ungheresas mannas fiant istadas sa Gherra de s'Indipendèntzia de Rákóczi a cumintzu de su sèculu XVIII e sa Rivolutzione Ungheresa de su 1848 e aiant marcadu càmbios importantes in s'evolutzione de su sistema polìticu. Su regnu fiat cunvertidu in una monarchia duale in su 1867, connota comente Àustria-Ungheria.

## Galleria de immàgines

File:PodzialWegier hu.svg|Ungheria tripartzida intre su 1526 e su 1568
File:Kingdom of Hungary counties.svg|Mapa de is conteas de su Regnu de Ungheria (Ungheria propia, Croàtzia e Islavònia)


## Àteros progetos
Body shaming

Su **body shaming** (dae s'inglesu) o **umiliatzione de corpus** est s'atu de istòrchere o brullare subra s'aspetu fìsicu de una persone. Sa portada de s'umiliatzione de corpus est ampru e podet inclùdere, mancari no siat limitadu a custu, s'umiliatzione pro neghe de grassesa o langesa, de tamagnu artu o bàsciu, de piludesa o farta de custa, pro tènnere carchi semu in sa cara (acne, tzicatritze, etz.), pro su colore de is pilos o de sa pedde, pro sa forma de corpus o de sa cara, pro musculadura o falta de custa e, in sentidu prus ampru, agiomai podet inclùdere s'umiliatzione pro tatuàgios e piercings o pro istrobos e maladias chi lassant marcas fìsicas comente sa tzerra, s'eterocromia o sa psoriasi.​

In su body shaming is caràteres fìsicos sunt ogetu de ciascu pro no èssere cunsiderados cunformes a is cànones estèticos de sa cultura a chi sa vìtima apartenet. No est acapiadu deretu a problemas de salude, ne cun sa possibilidade o nono chi si potzat modificare. S'individuu s'agatat curpadu e/o indùidu a sa bergùngia, cun cunseguentzias in s'autoistima e duncas portende potentzialmente a istrobos psicològicos o, in casos estremos, fintzas a su suitzìdiu. In unos cantos casos su body shaming tenet orìgine in sa superstitzione populare, comente discriminatziones contras persones de pilu ruju, o àteros isterotipos chi pertocant carateres fìsicos. ​

Is prus sugetos a su body shaming sunt is adolescentes, pro more de sa chirca de reconnoschimentu sotziale e de is càmbios fìsicos ligados a s'edade de s'isvilupu, annotamala chi podet èssere agrabiadu dae s'ispaniadura de modellos estèticos in is mèdios de comunicatzione aici comente in is mèdios sotziales, fintzas a si manifestare in formas de bullismu e cyberbullismu.​
## Riferimentos
Rellògiu

Su **rellògiu** (de su lat. *horologium*, de su gr. ὡρολόγιον, comp. de ὥρα «como» e tema de λέγω «nàrrere», propr. «chi narat, chi annùntziat s'ora») est unu trastu de indicu de s'ora e, in sentidu prus generale, de medida de su colare de su tempus. Est costituidu in manera essentziale de unu motore, de unu sistema de trasmissione e de controllu de s'energia e de un'indicadore de su tempus: su cuadrante.

Dae sos relògios a pèndulu a sos modellos a energia solare, in medas èpocas su relògiu at tentu una funtzione diferente dae s'originària – sa de registrare su colare de su tempus – divenende unu *status symbol*, decodificadore de usàntzias e costùmenes de pòpulos diferentes e de diferentes generatziones.

Àteros nùmenes de nàrrere sos relògios sunt: 

* Relògiu
* Relortzu 
* Ridozu
* Rilolgiu 
* Arrelògiu 
* Oriloghju
* Relotge

## Riferimentos
Polìgonu de Teulada

Su **polìgonu militare de Teulada** est un'installatzioni militari de s'esèrcitu italianu chi est impreadu puru de is fortzas militaris de s'Organizatzione de su Tratadu de s'Atlànticu Norte.

Su polìgonu est postu in su comunu de Teulada.

## Riferimentus
Giogu de azardu

Su **giogu de azardu**, pro s'ordinamentu penale italianu, est unu tipu de giogu cun punna de lucru e in ue sa bìnchida o pèrdida est de su totu o agiumai aleatòria. Cunsistet in sa iscummissa de benes, pro su prus dinari, a subra de s'èsitu de unu eventu benidore. Pro traditzione sas cuotas sunt pagadas in cuntante.

Custu eventu si podet averguare in s'àmbitu de unu giogu de sotziedade, comente a sa roulette, o de una gara, comente sas cursas de caddos, e, in generale, cale si siat faina chi fatzat a iscummìtere a subra de su resurtu.

## Riferimentos
Aries (astrologia)

In astrologia, **Aries** (♈︎) (in sardu **mascru**), est su primu sinnu de su zodìacu, su primu de natura positiva / masculina e de calidade cardinale. Simbolizat s'energia e sa fortza.​ Apartenet impare a Leo e Sagittarius a s'elementu de su fogu. Est guvernadu dae su praneta Marte. Su sinnu opostu e cumplementàriu est Libra.​ Colore dominanadore est su ruju.​ 

Su signu s'assòtziat a sa costellatzione de Aries (a su nessi dae su sèculu I a.C.).
## Riferimentos
Taurus (astrologia)

In astrologia, **Taurus** (♉︎) (in sardu **Trau**/**Malloru**/**Vacheddos**), est su segundu sinnu de su zodìacu e su primu de calidade fissa e negativa/feminina, rapresentadu dae su malloru, chi apartenet a is sinnos fissos impare a Leo, Scorpio e Aquarius.​ Su sinnu opostu e cumplementàriu est Scorpio.​ Impare cun is sinnos Virgo e Capricornus, apartenet a s'elementu terra e est guvernadu dae su praneta Vènere.​ ​

In astrologia otzidentale apartenent a custu sinnu is chi naschent dae su 21 de abrile a su 20 de maju.​
## Riferimentos
Whitewashing

Su **whitewashing** (dae s'inglesu, cun significadu de *isbiancamentu, limpiadura de imàgine*) est una pràtica de s'indùstria tzinematogràfica in ue un'atore caucàsicu interpretat su rolu de unu personàgiu de àtera etnia cun sa punna de ddu fàgher prus apetèssidu pro su pùblicu, furriende s'istòria e artziende gasi s'etnia caucàsica in subra de sas àteras. Si tratat de una costùmene susetotus fitiana in su mercadu de su tzìnema de sos Istados Unidos de Amèrica.

A primìtziu de su sèculu XX, is atores biancos interpretaiant a personàgios chi perotcaiant a minorias ètnica afaitende·si pro nde dispintare sas caraterìsticas somàticas, *blackface (cara niedda)* o *yellowface (cara groga)*, comunemente esagerande·nche sos estereotipos atinados. A incomintzu de su sèculu XXI, is minorias fiant galu suta-rapresentadas in s'indùstria tzinematogràfica de Istados Unidos. Mentras chi is partes pro nieddos fiant comomai interpretados de atores de  paris etnia, sa pratica de su whitewashing sighiat cun is àteras minorias.
## Riferimentos
Gemini (astrologia)

In astrologia, **Gemini** (♊︎) (in sardu **Copiolos**/**Bessones**/**Mugheddos**/**Gemellos**), est su de tres sinnos de su zodìacu, su segundu de natura positiva (masculinu) e de calidade mòbile. Rapresentat s'intellighèntzia e sa comunicatzione.​ Apartenet impare cun Libra e Aquarius a s'elementu de àera. Est guvernadu dae Mercùriu.​ Su sinnu opostu e cumplementare est Sagittarius.​ A is persones de custu sinnu ddis agradat in generale de cumpartzire connoschèntzias e ideas. Est unu sinnu cun calidades de comunicatzione in totu is formas suas.​ ​

Is persones nàschidas intre su 21 de maju e su 21 de làmpadas apartenent a custu sinnu.​
## Riferimentos
Richard Estes

**Richard Estes** (14 de Maju de su 1932, Kewanee, Illinois) est unu pintore americanu, connotu pro is pinturas suas fotorealistas.

Is pinturas suas si basant in fotografias chi issu renesset a reprodùere in manera perfeta, incluende is ogetos chi si rifletent a subra de is superfìtzies de bidru o metallu. Is prus òperas nòdidas suas figurant paesàgios urbanos.

## Riferimentos
Cancer (astrologia)

In astrologia, **Cancer** (♋︎) (in sardu **càncaru**) est su de bator sinnos de su zodìacu, su segundu de natura feminina / negativa.​ Simbolizat sa famìlia e su sìmbulu suo est unu càvaru. Apartenet paris comente Scorpio e Pisces a s'elementu abba.​ Est guvernadu dae sa Luna. Su signu opostu e cumplementàriu est Capricornus.​

Segundu s'astrologia, a caraterizare is nàschidos in tale sinnu est s'atacamentu a sa domo e a sa famìlia, comente fintzas s'amparu de sa memòria e una sensibilidade manna: sunt cunsiderados fideles in s'isfera amorosa, de ànimu mugroninu e tirant a alternare istados de umore diferentes.​

Is persones nàschidas intre su 21 de làmpadas e su 21 de trìulas apartenent a custu sinnu.​
## Riferimentos
Dipartimentu de s'Artzipèlagu de San Andrés, Providèntzia e Santa Catarina

Su **Dipartimentu de s'Artzipèlagu de San Andrés, Providèntzia e Santa Catalina**, est unu de sos 32 dipartimentos de sa Colòmbia. Su cabulogu de su dipartimentu est San Andrés.
James Rosenquist

**James Albert Rosenquist** (29 de Santandria de su 1933, Grand Forks - 31 de Martzu de su 2017, Noa York) est istadu unu pintore americanu, unu de sos pionieres de su movimentu pop art. 

Sas òperas suas sunt istadas a s'ispissu comparadas cun sas de àteros figuras de importu de s'arte pop, che a Andy Warhol e Roy Lichtenstein, ma sunt ùnicas pro sa manera issore de impreare elementos de su surrealismu, pro mèdiu de frammentos publitzitàrios. 

Una de sas òperas suas printzipales est "Praful of Time" de su 1992, una de sas pinturas murales prus mannas mai realizadas, cun 2 metros de artària e 10 metros de longària.
Ògiu de prama

S**'ògiu de prama** est un'ògiu vegetale, chi si nde bogat dae su frutu de sa prama de ògiu.

S'impreat in coghina, in sa produtzione de biodiesel, in màndigu pro animales e in cosmètica. S'impreu suo est però istadu assotziadu a perìgulos pro sa salude e su coltivu suo a efetos malos pro s'ambiente.
Acòrdios de München

Is **Acòrdios de München** ( tintzas **cunferèntzia** o  **patos de München**) est istadu unu atòbiu internatzionale chi at tentu logu durante sa note de su 30 de cabudanni de su 1938, intre is  casos de guvernu de Regnu Unidu, Frantza, Itàlia e Germània, cun s'obietivu de isòrvere sa crisi de is Sudetos.

S'Itàlia aiat giogadu su rolu de medianeri a traessu de su ditadore Benito Mussolini e - suta abrètiu de Hermann Göring, de su primu ministru britànnicu, Arthur Neville Chamberlain, e de s'omòlogu frantzesu, Édouard Daladier - fiat aprovada s'annessionamentu de is territòrios de is montes Sudetos (chi aparteniant in sa Tzecoslovàchia) a sa Germània,​ cun su pretestu chi sa majoria de is bividores issoro fiant de etnia tedesca. Perunu rapresentante de sa Tzecoslovàchia bi aiat partetzipadu, cunforme a is cunditziones chi Hitler - cabu de istadu tedescu - aiat impostu a is àteros negotziadores. Difatis, siat  su Regnu Unidu, siat sa Frantza si fiant mustradas cumpragherosos cun is disìgios de sa populatzione tedesca de is Sudetes e cunsideraiant custu acòrdiu comente una revisione partziale de su Tratadu de Versailles. S'intentu printzipale a su cale si punnaiat, fiat de evitare una gherra noa, cun totu chi fiant ponende in perìgulu sèriu s'esistèntzia de sa Tzecoslovàchia. 

Segundu sa retòrica de sa propaganda nazista, is tedescos de custa regione fiant discriminados de su guvernu tzecoslovacu. Pro custa resone Hitler aiat presentadu unu ultimatum a sa Tzecoslovàchia chi, s'in casu de no èssere atzetadu fintzas a su 28 de cabudanni, diat àere cumportadu s'invasione de s'istadu. Mancari alliada de Frantza e Regnu unidu, sede chi custos non podiant galu apoderare una gherra noa, sa Tzecoslavachia fiat fortzada a s'arrèndere e tzèdere totu is territòrios pretèndidos de s'ultimatum. 

Is rapresentantes tzecoslovacos si fiant intèndidos traìghidos e aiat dimustradu comente sa polìtica internatzionale aiat fallidu, faghende cuntzessiones a is afracadores, intames de amparare is afracados. S'istadu fiat ispossididu de su 30% de su territòriu suo, de su 33% de sa capatzidade industriale e aiat pèrdidu sa parte bona de is defensas de frontera suas.
## Riferimentos
Nicholas Hoult

**Nicholas Caradoc Hoult** (7 de nadale de su 1989, Wokingham, Regnu Unidu) est unu atore britànnicu connotu pro sos ruolos suos in *Skins*, *Mad Max: Fury Road, The Menu, Juror #2, Nosferatu.* 

## Biografia
Nicholas Hoult est nàschidu in Wokingham, in su Regnu Unidu. Dae pitzinnu at cumintzadu a traballare comente atore in su tzìnema e in sa televisione.

## Carriera
Sa carrera de Hoult est cumintzada a primos de su 2000, ma est divènnidu connotu gràtzias a sa sèrie de televisione britànnica *Skins*, in ue at interpretadu su personàgiu Tony Stonem. In su 2015 at interpretadu unu de sos protagonistas de *Mad Max: Fury Road*. Connotu pro sa sua abilidade a cambiare aspetu pro sos personàgios chi interpretat, at interpretadu ruolos siat drammàticos siat còmicos.

## Filmografia
* 2007: *Skins* (sèrie)
* 2007: *Coming Down the Mountain* (telefilm)
* 2013: *Jack the Giant Slayer*
* 2014: *Young Ones*
* 2015: *Mad Max: Fury Road*
* 2015: *Kill your friends*
* 2016: *Equals*
* 2017: *The Current War*
* 2017: *Newness*
* 2019: *Dark Phoenix*
* 2019: *Tolkien*
* 2019: *True History of the Kelly Gang*
* 2020: *The Great* (Sèrie)
* 2022: *The Menu*
* 2023: *Renfield*
* 2024: *The Garfield Movie* (boghe)
* 2024: *The Order*
* 2024: *Juror #2*
* 2024: *Nosferatu*
* 2025: *Superman*

## Prèmios e reconnoschimentos
Hoult at retzidu diversas nòminas pro prèmios tzinematogràficos.

## Ligàmenes esternos
* Nicholas Hoult in IMDb