Assèmini

Assèmini est una bidda e comunu de su Campidanu de Casteddu, in sa tzitadi metropolitana de Casteddu.

## Su nòmini
Dui funt unas cantu teorias, ma is prus de importu funt duas.

Bitori Anjus narat ca su nòmini fiat Assèmini o Arsèmini, e de custu medas ant supostu una forma originarja *Arx munita* o cosas de aici, comenti parit testimonjai Gironi Fara puru. Su fatu ca in bidda no apant agatau mai su tanti de contonis de perda bastantis po is murus de una fortilesa no depit ponni barrancu: in su sartu de Terrarba s'agatàt unu muru de làdiri aici tostau ki podiat arrempratzai sa perda.

S'atra possibilidadi est ca su nòmini siat de arrèxini semìtiga, fenìtzia o araba. Is fenìtzius biviant in custus logus, e una de is deidadis insoru, su deus Eshmun, du venerànt in unu tempru ki at lassau pagus arrastus in s'oru de su stàinu de Santa Illa, pagu atesu de sa bidda. Is Arabus parint ki apant cunkistau parti de sa Sardinja in sa gherra de Mujahid, e si siant aposentaus in unas cantu biddas e finas in Assèmini: de custu podint essi indìtzius is mudas aportadas a sa cresiedda grega de Santu Juanni, unus cantu nòminis de logu ("su Mortroxu de su Moru", "arriu Sa Nuxedda" etc.), unas cantu monedas e iscriiduras arabas agatadas in su Setixentus e in s'Otuxentus acanta de sa crèsia.

## Istòria
No scieus beni de candu dui siat sa bidda de Assèmini. In su sartu suu ant agatau arrastus antistòrigus, fenìtzius, cartaginesus, arromanus, forsis bizantinus. In prus, sa bidda da nòminant in cartas de s'edadi de mesu. Assèmini, de s'antigòriu, no est mai abarrada sentza de bividoris. In s'edadi de mesu fiat in su Juigau de Càlari, in sa curadoria de Dèximu, in s'obispau de Casteddu. Cunserbat in sa cresiedda de Santu Juanni, de orìgini bizantina, unas cantu iscriiduras juigalis in lìngua grega, de su sèculu XI. A s'arrutroxa de su Juigau de Càlari (1258) d'at incorporada s'Arrepùbriga de Pisa, finas a su 1325, candu is Cadelanus funt lòmpius a ndi bogai is Pisanus e a s'apoderai sa parti insoru de sa Sardinja. In edadi moderna fiat in sa Contea de Kirra, fintzas a s'acabu de su feudalismu.

## Su sartu
Su sartu fait a du pratziri in tres partes: sa de sa bidda, sa de Makiareddu, sa de Gùturu Mannu.
* Sa bidda: totu sa parte de su sartu a nord de sos arrius Mannu e Cixerri.
* Makiareddu: totu sa parti de su sartu a sud de is arrius Mannu e Cixerri. Po su prus est vinculada a sa Zona Industriali.
* Gùturu Mannu: est un'ìsula comunali ki abratzat su cursu artu de s'arriu Santa Luxia, cumentzendi de sa igrèsia omònima e tirendi finas a su sartu de Santadi.

## Evolutzioni Demografica

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.8)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize  = width:455 height:303
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:25000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:2000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:500 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001

PlotData=
  color:barra width:20 align:left

  bar:1861 from: 0 till:2112
  bar:1871 from: 0 till:1853
  bar:1881 from: 0 till:1954
  bar:1901 from: 0 till:2438
  bar:1911 from: 0 till:3082
  bar:1921 from: 0 till:3216
  bar:1931 from: 0 till:4086
  bar:1936 from: 0 till:4934
  bar:1951 from: 0 till:6902
  bar:1961 from: 0 till:9439
  bar:1971 from: 0 till:11627
  bar:1981 from: 0 till:16830
  bar:1991 from: 0 till:20491
  bar:2001 from: 0 till:23973

PlotData=

  bar:1861 at:2112 fontsize:XS text: 2112 shift:(-8,5)
  bar:1871 at:1853 fontsize:XS text: 1853 shift:(-8,5)
  bar:1881 at:1954 fontsize:XS text: 1954 shift:(-8,5)
  bar:1901 at:2438 fontsize:XS text: 2438 shift:(-8,5)
  bar:1911 at:3082 fontsize:XS text: 3082 shift:(-8,5)
  bar:1921 at:3216 fontsize:XS text: 3216 shift:(-8,5)
  bar:1931 at:4086 fontsize:XS text: 4086 shift:(-8,5)
  bar:1936 at:4934 fontsize:XS text: 4934 shift:(-8,5)
  bar:1951 at:6902 fontsize:XS text: 6902 shift:(-8,5)
  bar:1961 at:9439 fontsize:XS text: 9439 shift:(-8,5)
  bar:1971 at:11627 fontsize:XS text: 11627 shift:(-8,5)
  bar:1981 at:16830 fontsize:XS text: 16830 shift:(-8,5)
  bar:1991 at:20491 fontsize:XS text: 20491 shift:(-8,5)
  bar:2001 at:23973 fontsize:XS text: 23973 shift:(-8,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:Datu de ISTAT 



## Coxina Tipica de Assemini

Sa Panada cun anguidda e prisucci