open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Guatemala

Sa **Repùblica de Guatemala** (in náuatl: *Quauhtlemallan*), ufitzialmente, **Repúbbrica de Guatemala** (in sa limba ispagnola: *Republica de Guatemala*), est una repùbbrica presidentzialista de s'Amèrica Tzentrale. Allàcanat in su norti e a s' uestu cun is Istados Unidos de Messicanus, a su sud cun s' otzèanu Patzìficu, a su sud-estu cun su Salvador, e a s'estu cun su Belize e su mare de is Caraibes.  sa capitale est, sa tzitade de Guatemala, sa cale est  de s' àrea metropolitana prus populada de s' America Tzentrale.


Guatemala City-02-Nationalpalast-1980-gje.jpg|Guatemala City
Guatemala City-14-Markt-Frau mit Kind-1980-gje.jpg|Guatemala City
Zacapa-22-Markt-Frauen mit Babys-1980-gje.jpg|Zacapa
Zacapa-26-Markt-junge Frau-1980-gje.jpg|Zacapa
Melchor de Mencos to Tikal-18-LKW-1980-gje.jpg|To Tikal
Tikal-06-2. Pyramide des Hauptplatzes-1980-gje.jpg|Tikal
Solola-12-Strasse zum Markt-1980-gje.jpg|Solola
Solola-02-Blick auf Atitlan-See-1980-gje.jpg|Laco Atitlan
Oaxaca

S**'Oaxaca** est unu de sos 31 istados federados de su Mèssicu. Tenet una populatzione totale de 3'801'962

abitantes in 570 munitzipalidades, su cabu de logu est Oaxaca de Juárez. Est a làcana cun su Golfu de su Mèssicu.
Zamora de Hidalgo

**Zamora de Hidalgo** est una tzitade de su Michoacán, in Mèssicu, e tenet 196'208 bividores.
File:Catedral de Zamora de Hidalgo.jpg|Sea de Zamora a de note
File:Estación De Zamora por la noche.jpg|Istatzione de sos trenos de Zamora a de note
File:Santuario Guadalupano Zamora Michoacan.JPG|Santuàriu Guadalupanu de Zamora
Tzintzuntzán

**Tzintzuntzán** est una munitzipalidade de 14'432  bividores de s'istadu de Michoacán, in Mèssicu.
File:Tzintzuntzán - village.jpg|Vista de Tzintzuntzán a de die
File:Murmullo del tiempo.jpg|Situ archeològicu de Tzintzuntzán
File:El culto a los muertos en Tzintzuntzan es una de las tradiciones más importantes.jpg|Die de sos mortos in  Tzintzuntzán
Pátzcuaro

**Pátzcuaro** est unu comunu de 14 432 bividores de s'istadu de Michoacán, in Mèssicu. Fiat su cabu de logu de s'impèriu de sos *purépechas* (*tarascos* pro sos ispagnolos).
File:Procesión del silencio en Pátzcuaro.jpg|Protzessione de sa mudesa (*del silencio*) in Pátzcuaro
File:Paisaje sobre el lago de Pátzcuaro Michoacán que conduce a la isla de Janítzio.jpg|Fotografia de su lagu de Pátzcuaro, chi batit a s'Ìsula de Janítzio
File:Patzcuaro1.jpg|Vista de sa tzitade
File:Noche de Muertos en Janitzio.jpg|Note de sos mortos in Pátzcuaro
Califòrnia Bassa

Sa **Califòrnia Bassa de su Nord** est unu de sos 32 istados federados de su Mèssicu. Tenet una populatzione totale de 3'315'766 bividores in 5 munitzipalidades. Mexicali est su cabu de logu, e sa tzidade prus manna est Tijuana.

Sa Bassa California tenet una mannària de 71.450 km²
Chihuahua

Su **Chihuahua** est unu de sos 32 istados federados de su Mèssicu. Tenet una populatzione totale de 3'556'574  bividores in 67 munitzipalidades, e sa tzidade de Chihuahua est su cabu de logu. Sa tzidade prus manna est Ciudad Juárez.

Tenet una mannària de de 247.575 km².
Durangu

est unu de sus 31 istados de su Messicu cun una populatzione totale de 1 754 754 bividores in 39 cumunos Vitoria de Durangu est su cabu logu e sa tzidade prus manna.
Morelia

**Morelia** est su cabu de logu e sa tzitade prus manna de su Michoacán. Inoghe s'agatant  sos corpos prus importantes de s'Istadu. In dies de oe in Morelia b'istant pagu prus o mancu 911'960 messicanos.
Teoria de sa evolutzioni

Sa **Evolutzioni **esti unu cambiamentu de is caratteristicas ereditabilis de una populatzioni biologica apustis de medas generatzionis. Custas caratteristicas funti s'espressioni de is genus che passanta de padri a fillu candu c'esti sa riprodutzioni. A intru de una populatzioni ci podinti essi mutatzionis, recombinatzionis geneticas e ateras variatzionis geneticas. Sa evolutzioni benniri candu sa seletzioni naturali - commenti puru sa seletzioni sessuali - traballara in pitzus de custas variatzionis, e custu fairi calincunas caratteristicas prus comuni e calincunas prus raras. Esti custu protzessu de sa evolutzioni che ari fattu nasciri sa biodiversidadi de ispetzias in sa Terra. **<br />**
Basshunter

**Basshunter**, nùmene de arte de **Jonas Erik Altberg** (Halmstad, 22 de nadale 1984) est unu cantante e DJ isvedesu.

## Discografia
### Album de istùdiu
* *[[The Bassmachine]]* (2004)
* *[[LOL (^^,)|LOL <(^^,)>]]* (2006)
* *[[Now You're Gone – The Album]]* (2008)
* *[[Bass Generation]]* (2009)
* *[[Calling Time]]* (2013)

### Regortas
* *[[The Old Shit]]* (2006)
* *[[The Early Bedroom Sessions]]* (2012)

### Sìngulos
* "The Big Show" (2004)
* "Welcome to Rainbow" (2006)
* "Boten Anna" (2006)
* "Vi sitter i Ventrilo och spelar DotA" (2006)
* "Jingle Bells" (2006)
* "Vifta med händerna" (2006)
* "Now You're Gone" (2007)
* "Please Don't Go" (2008)
* "All I Ever Wanted" (2008)
* "Angel in the Night" (2008)
* "Russia Privjet (Hardlanger Remix)" (2008)
* "I Miss You" (2008)
* "Walk on Water" (2009)
* "Al final" (2009)
* "Every Morning" (2009)
* "I Promised Myself" (2009)
* "Saturday" (2010)
* "Fest i hela huset" (2011)
* "Northern Light" (2012)
* "Dream on the Dancefloor" (2012)
* "Crash & Burn" (2013)
* "Calling Time" (2013)
* "Elinor" (2013)
* "Masterpiece" (2018)
* "Home" (2019)
* "Angels Ain't Listening" (2020)
* "Life Speaks to Me" (2021)
* "End the Lies" (& Alien Cut) (2022)
* "Ingen kan slå (Boten Anna)" (Victor Leksell) (2023)

## Ligàmenes esternos

* Situ ufitziale
Air Italy S.p.A.

**Air Italy S.p.A**. est istada una cumpangia aèrea italiana cun sede in Terranoa. Teniat comente a hub s'Aeroportu de Milanu-Malpensa e che a base segundària s'Aeroportu de Terranoa-Montes de Mola. 

Sa cumpangia fiat controllada in manera direta dae AQA Holding,controllada dae Alisarda pro su 51% e dae Qatàr Airways pro su 49%.

## Istòria
Su 2 de cabudanni de su 2017 Qatàr Airways at annuntziadu sa còmpora de su 49% de AQA Holding, sotziedade chi teniat su 100% de Meridiana. Su 7 de santandria de su 2017 ant comunicadu chi Meridiana diat àere comporadu Air Italy, cumpangia nàschida in su 2005 e suta de su controllu de in antis de su 2011. 

In su nadale de su 2017, Meridiana at cungiadu sa base de Milanu-Linate colende a Milanu-Malpensa; pro s'istajone istiale de su 2018 sunt istadas annuntziadas medas serraduras natzionales che a Nàpoli, Lamezia Terme, Roma Fiumicino, Palermu e Catània cun sa punna de alimentare sas rotas a biàgiu longu chi depiant èssere abertas dae su làmpadas de su 2018, che a New York e Miami gràtzias a s'intrada de aeromòbiles noos: sos Boeing 737 MAX 8 depiant intrare in flota dae abrile 2018 e pustis sos Airbus A330-200 in *leasing* dae Qatàr Airways. Custos depiant andare a sostituire sos aeroplanos e tando e depiant fintzas issos èssere sostituidos, partende dae su 2019, cun 30 Boeing 787 Dreamliner.

Su 19 freàrgiu 2018 Meridiana at presentadu sa cumpangia aèrea chi depiat nàschere dae s'incorporazione cun sa betza Air Italy, caraterizada dae un'aspetu nou e una livrea noa. 

Dae su 1° martzu 2018 Air Italy est devènnida operativa cun su primu bolu, decolladu a sas 02:00 (UTC+1) chi est istadu fatu cun unu Boeing 767-300ER intre s'Aeroportu de Milanu-Malpensa, in Itàlia, e s'Aeroportu Internatzionale de Mombasa, in Kènia cun su còdighe IG, mantentu dae Meridiana. De sa matessi die su situ at publicadu sa denumenatzione sotziale noa cun sos colores e su logotipu de sa cumpangia.

## Flota
In su martzu de su 2018 sa flota de Air Italy resurtaiat cumposta dae sos aeroplanos chi sighint:



## Riferimentos
Sacru Romanu Impèriu

Su **Sacru Romanu Impèriu** (962 p.C. - 1806), est istadu un'acabiddada de territòrios de s'Europa tzentrale,  otzidentale e in mesura minore meridionale nàschidu in s'arta Edade Mèdia chi s'at agatadu pro casi unu millènniu.

A annu de fundatzione si cunsìderat gèneralmente su 962, data de s'incoronatzione de Otone I. S'impèriu de Otone difatis eredaiat manna parte de s'Impèriu carolìngiu, ma non sa Francònia otzidentale, chi beniat a èssere aprossimadamente sa Frantza de oe in die. Comente si siat una parte bona de s'istoriografia de limba italiana e frantzesa incluet in s'istòria de su Sacru Romanu Impèriu fintzas s'Impèriu carolìngiu, cunsiderende·nde duncas s'incoronazione de Càrolu Mannu in su 800 che a data de cumintzu. Petzi in su 1512 suta de s'imperadore Massimilianu I sa ditzione Sacru Romanu Impèriu de sa Natzione Germànica (in tedescu *Heiliges Römisches Reich Deutscher Nation*, in latinu *Imperium Romanum Sacrum Nationis Germanicae*), giai atestada dae su 1417, est istada impreada in un'atu de su soberanu, su preàmbulu de dispidida in su Reichstag de Colònia. Sa titolatura de s'imperadore, in onni manera, no at cambiadu, abarrende fintzas a su 1806 "Romanorum Imperator semper Augustus", chene relatos germànicos.

In teoria s'imperadore depiat èssere sa màssima autoridade polìtica de su mundu abitadu, superiore a totu sos res e aparigiadu (o superadu, segundu de sas bisuras polìticas) solu de su paba, chi fiat giamadu a guvernare sa cristianidade in sas matèrias chi pertocaiant sa fide. In sos fatos però carchi cosa chi si potzat nàrrere sighiat custa punna, fiat segudada petzi cun Càrolu Mannu, chi però non teniat giurisditzione dereta in unas cantas terras cristianas, comente s'Inghilterra. Dae Otone I de Sassònia a in antis, s'impèriu guvernaiat petzi a sa Germània e pro unu perìodu minore partes de s'Itàlia e de unas àteras terras europeas. Su primu a agiùnghere su tèrmine "sacru" a su costumadu "impèriu romanu" est istadu Fidericu Barbaruja: isse cumparet in una lìtera de su 1157, chi pediat a sos capotatzos de s'impèriu agiudu contra de sas tzitades lombardas.

S'impèriu at tocadu su màssimu de sa potèntzia in sa Bàscia Edade Mèdia – cando costituiat in paris cun su Pabadu unu de sos duos pòderes universales – e est istadu formalmente iscontzadu in su 1806.
Gigantes de Mont'e Prama

Sas **Istatuas** (o sos **zigantes** o ancora **gigantis**) **de Mont'e Prama** sun iscurtùras nuraghèsas iscurpìas a tottu tundu. Secàdas a càntos, che las an iscopèrtas pro cumbinassiòne ind unu campu in su mèse de màrtzu de su 1974 in Monte de Prama (chi si narat de custa manera pro sas pàrmas chi bi crèschen in ìbe), a cùrtzu a sa bidda de Crabas in sa Sardigna tzentrale de ponènte. Sas istàtuas sun iscurpìas in renàrju locale e s'artèsa issòro b'àndat dae sos duos a duos metros e chìmbe. 

A pùstis de bàttoro campàgnas de iscàvu, chi si an fattu tra su 1975 e su 1979, sos chimbemìza càntos e bìculos chi si an imbènniu - b'at fìntzas de contare bìndichi còncas e bintidùas cottìglias - fin abbarràdas pro trìnt'annos in sos macasìnos de su Musèu Archeologicu Natzionale de Casteddu, chin calicùna parte de impòrtu espòsta in su matèssi museu. 

Cando su Ministèrju pro sos Benes e sas Attividades Curturales de sa Regione Sardigna at intregàu su dinàre chi bi cherìat, in su 2005, dae su 2007 a commo sas istatuas las est galu acontzànde su CCA (*Centro di Conservazione Archeologica*) romanu in sa localidade tatarèsa de *Li Punti*, traballànde chin su coordinamèntu de sa Soprintendèntzia de sos Benes Archeologicos de Tàtari e Nugoro e chin s'azùdu de cussa casteddàja e aristanèsa.
In cuddàe, dae su mèse de màju de su 2009, e mascamènte in su mèse de Sant'Andrìa de su 2011, bintichìmbe istatuas de gherrèris, tiradòres de s'àrcu e pùgiles, pàris chin calicunu modellu de nuràche, sun espòstas a su prùbicu.

A cantu pàret, si crèdet chi tottus sos càntos pertènzan a barantabàttor istatuas. Cussas chi si an accontzàu, òje in dìe, sun bintichìmbe, in prus de trèichi modellos de nurache, mèntras chi atteras tres fregùras umanas e atteros tres modellos de nurache sun galu cantos ispèrdios chi non si pòden pònner a pàre. Cando su restàuru s'at a fàcher de manèra cumprìa, sa prus parte de sos repèrtos dìat dèper torràre a Crabas, in su locu dae ube che fin essìas a campu. 

Nànchi sos Zigantes o, comente lis nàbat Giovanni Lilliu, *Kolossoi*, sun de su seculu de òto, nove o adderettùra dèche, ipòtesi chi nde dìat fàcher sas istatuas a tottu tundu prus antìcas de tottu su Mar' 'e Mèsu, ca bènin prìma de sos *kouroi* de s'antica Grèghia, a pustis de sas iscurturas egìtzias.

A s'urtimu che sun beninde a fora prus e prus repertos, dae sos pacos chi si aìat resèssiu a acattare fintzas a commo: in su 2014 sa ministra Francesca Barracciu (Partitu Democraticu italianu) aìat propostu de nche mandare unu fora dae sa Sardinna a Roma, cosa chi aìat pesàu cuntierra (criticas medas pro su prus) tra sa zente sarda, tentu in cunsideru chi no aìat acraràu si fit cosa pro carchi tempus o bolìat prusaprestu ischirriare a unu zigante dae sos atteros, pro lu battire a tipu trofeu in sa penisula italiana.

Nanchi si poden atzappare in sutta de terra prus de 60 miza repertos de cabale mannu pro s'archeolozìa sarda e europea in ibe.

## Referentzias


## Aggantzos de foras
*Zassu uffitziale de su tzentru in Li Punti (versione fintzas in sardu)
*Prehistoric cybermen? Sardinia's lost warriors rise from the dust - The Independent (inglesu)
Còmicu

Unu **còmicu** est una persone chi chircat de intratènnere unu pùblicu faghende·lu rìere. Lu podet fàghere pro mèdiu de contigheddos, situatziones curiosas, cumportende·si de macu o resende una cummèdia. Unu còmicu chi tribagliat diretamente in dae in antis de unu pùblicu est mutidu "cabaretista".

Unu diciu pobulare, meda tzitadu ma generalmente atribuidu a E Wynn, est, "Unu giornaleddu narat cosas divertentes, unu còmicu narat sas cosas in manera divertente", chi disegnat una distintzione tra cantu sa cummèdia podet èssere atribuida a su cuntènnidu verbale e cantu a s'agire de sa persone.

Dae su 1980, una undada noa de cummèdia, mutida cummèdia alternativa, est creschida in popularidade cun s'istile suo prus insòlitu e isperimentale. Custu a su sòlitu cumportat una relatzione prus de isperièntzia o de asserva, in piessigna fata dae Alexei Sayle, Daniel Tosh, Louis C.K. e Malcolm Hardee. Pro cantu riguardat sos càbidos, còmicos comente a Tommy Tiernan, Des Bishop e Joan Rivers orint dae s'issoro background pro si pigare in giru issos matessi, mentras unos àteros comente a Jon Stewart e Bene Elton tenent fortes isfumaduras polìticas e culturales.

Medas giornaleddos sègudant unu sighidu de cultu mentras girant famados hub còmicos comente a su fèstival Just for Laughs a Montreal, s'Edinburgh Fringe e su Melbourne Comedy Fèstival in Austràlia. S'ispissu sa carriera de unu fumettista sobrat in modu significativu cando binchet unu prèmiu còmicu importante, comente a s'Edinburgh Comedy Award (in passadu su prèmiu pro cummèdia Perrier). A bias sos giornaleddos intrant in unas àteras àreas de intratènnida, comente a film e televisione, ue divenint prus connotos; a esèmpiu, Eddie Izzard o Ricky Gervais. Nointames, sa resessida a sa ritza de unu giornaleddu non garantit sa resessida crìtica o a su botteghino de unu film.
Stefán Karl Stefánsson

**Stefán Karl Stefánsson** (* Hafnarfjörður, Islanda, 10 de trìulas 1975 – Reykjavík, 21 de austu 2018) fit unu còmicu e attore islandesu.
Jack LaLanne

**Francois Henri** "**Jack**" **LaLanne** (San Francisco, Califòrnia, 26 de cabidanni, 1914 – Morro Bay, California, 23 de bennàlzu, 2011) fit unu attore americanu.
Dialettu milanesu

Su **Dialettu Milanesu** (*milanès*) est unu dialettu de sa Limba Lombarda, faveddadu printzipalmente in sa tzittade de Milano e in sas biddas a curtzu comente Sesto San Giovanni.
Sestu Santu Zuanne

**Sesto San Giovanni** (*Sestu San Giovann* in Dialettu milanesu) est una bidda de 81.515 in sa Provintzia de Milano. Fintzas a su 2016 sa bidda fiat narada fintzas sa *Stalingrado de Italia*, proite sos sindigos suos fiat semper de sos partidos de manca.
Geòrgia de su Sud e Ìsulas Sandwich meridionales

**Geòrgia de su Sud e Ìsulas Sandwich meridionales** o **South Georgia and the South Sandwich Islands** (in inglesu) est un’arcipelagu de s'Atlànticu meridionali.
Diada de sa Catalugna Nord

Su 7 de santandria est sa **Diada de sa Catalugna Nord**, chi ammentat sa partidura de Catalugna e s'annessione de s'atuale Catalugna Nord in Frantza in virtude de su Tratadu de sos Pireneos (1659). In su cuntestu de sa Diada, su fine de chida prus a curtzu de sa die 7, funt organizados paritzos eventos in sa Catalugna Nord, intre sos cales una manifestatzione in Perpignanu e sa fine de su Correllengua.

## Istòria
Sa prima manifestatzione pro sa Diada est istada su 1984 in Perpignanu. Organizada dae su colletivu 7 de santandria, nch'ant assistidu a pagu prus o mancu milli persones. Dae tando, àteros colletivos e partidos polìticos (Giòvanu Movimentu Feminista de Perpignanu, Casal Jaume I de Perpignanu, Aire Nou, ERC Catalugna Nord) ant cramadu a sa partetzipatzione. A càusa de sos eventos polìticos in Catalugna Sud, su nùmeru de assistentes a sa manifestatzione est crèschida in sos  ùrtimos annos.

## Brigas
Durante sa Diada de su 2017, su sìndigu de Perpignanu, Jean-Marc Pujol, no at autorizadu chi, comente est traditzione, una bandera indipendentista ("estelada") esseret apicada dae su Castellet.

## Riferimentos


## Àteros progetos
Limba Rapa Nui/Nugoresu

Sa Limba Rapa Nui est una de sas limbas polinesianas et est faveddada in sa Rapa Nui. Sa limba est in perigolu de estintzione.
Provìntzia de Carbònia-Igrèsias/nugoresu

Sa **[[Provìncia de Carbònia-Igrèsias]]**, su nòmine offitziale in italianu est **[[Provincia di Carbonia-Iglesias]]**  (in tabarchinu **Provinsa de Carbònia-Igréxi** e in sardu logudoresu *[[Provìntzia de Carbònia-Igrèsias]]*), podet essere nomenada comente **[[Contau de Carbònia-Igrèsias]]**, o puru Meria de Carbònia-Igrèsias, est una provìntzia italiana de sa Sardigna o Sardinia in su territòriu de sa Maurreddia o Sulcis e s'Igresienti, e sa prus pitzidda comente estensione in sa Regione de sa Sardigna. Custa noa provìntzia, fatta de pogu tempus (istituida in su 2001 e attivada da su 2005), tirat 1.494,95 km², at 127.133 bividores (in su 2015) e tenet 23 comunes), tiraus de su Contau de Casteddu Mannu, o Provìntzia de Casteddu Mannu o Provìncia de Casteddu Mannu, o puru Meria de Casteddu Mannu. Cunfinat cun sa Provincia de su Mesu Campidanu (in italianu Provincia del Medio Campidano) a susu, cun sa Provìncia de Casteddu Mannu (in italianu Provincia di Cagliari) a oriente e a su sud, et a occidentie. Costas suas fit in su Mari de Sardigna o Mediterràneu, aundi s'accattant puru sos isulas de Sant'Antiogu e Santu Perdu (e attras isulas minoris), chi sunt parte de su territòriu provintziale. Cun un PIL pro capite nominali pari a 14.346 € in su 2009 risultat de essere sa provincia prus pòvera de s'Itàlia. Sa Provintzia no tenet po immoi una tzittade unica definida comente cabulogu provintziali, ma sos comunes prus mannus, chi fit Crabònia e Igrèsias, funt is seus: su primu de sa Giunta Provinciali e su segundu de su Consìliu Provinciali. Pro custa regioni Carbònia est considerada su cabologu provintziale.

## Comunes
Dialetu alsatzianu

S' alsatzianu (nomine nativu: **elsassisch**)  est unu dialettu de sa limba tedesca alemannu chi si faveddat in sa regione frantzesa de s' Alsàtzia. Su dialettu est influentzatu dae sa Limba frantzesa e est in perigolu de estintzione proite solu su 3% de sa popolatzione alsatziana tra 3 e 17 annos lu faveddat.
Kirgizistàn

Su **Kirgizistàn**, **Kirghisistàn** o **Chirghisistàn** (in chirghisu e puru in russu: *Кыргызстан*) est un'istadu de s'Àsia. Tenet una populatzione de 5.334.223 persones e sa capitale sua est Bishkek. Sas limbas ofitziales sunt su chirghisu e su limba russa. Sa populatzione est formada printzipalmente dae chirghisos e uzbecos, cun minorias de russos,  cuntzentrados in sas tzitades de Bishkek e Osh.

## Istoria
S'istoria chirghisa est nàschida cun su pòpulu de sos Scitis intre su de 4 sèculos a.C. In su 800 p.C. sunt bènnidos sos chirghisos, chi ant gobernau fintzas a su 1207, cando in su territòriu chirghisu fiat arribadu Gengis Khan, chi aiat tentu su territòriu fintzas a su 1500 tzirca. A pustis de custa data sos chirghisos si sunt autoguvernados, ma fintzas a su 1876 su Kirghizistan (data de annessione a s' Impèriu Russu) sas bardanas de sos uzbecos sunt sighidas. In su 1919 su Kirghizistan est divènnidu parte de sa republica sovietica de su Turkmenistan, dae sa cale si fiat ischirriada in su 1936. In su 1991 sa repùbrica dibenniat indipendente dae sa Russia. Dae su 2010-2011 s'istadu est gobernau dae un semi-ditadore.
Osh

**Osh** est una tzittade de su Kirgizistàn de 281.900 abitantes. Issa est sa segunda tzittade pro popolatzione de su Kirgizistàn, a pustis de Bishkek, sa capitale.

## Àteros progetos
Bishkek

**Bishkek**  (in chirghisu **Бишкек**) est una tzitade e sa capitale de su Kirgizistàn. Sa tzitade tenet una populatzione de unos 937.400 abitantes. Sa tzitade fit narada *Frunze* in su perìodu sovièticu, proite de su generale Frunze, originàriu de sa tzitade. Su nòmine suo, bortadu in chirghisu est unu atretzu pro faghere su late, sa bivida natzionale.
## Àteros progetos
Limba Chirghisa

Su **chirghisu** (nòmine nativu:  кыргыз тили, trasliteradu: kırğız tili, [/ˌqɯɾʁɯztili/]) est una limba de su grupu turcicu faveddata dae 3 miliones de persones circa printzipalmente in Kirgizistàn, Turkmenistàn e Cina.
Tàtari/nugoresu

**Tàtari o Thàthari** (in italianu e tataresu ***Sassari***, in catalanu ***Sàsser***), est una tzitade de 130.000 ab. in su Cabu 'e susu de sa Sardigna, sede de sa Provìntzia de Tàtari, sede de sa diotzese de Tàtari e de tribunale suo. Est sa secunda tzitade prus manna de sa Sardigna.

## Istoria
Una de sas massimas espressiones curturales e politicas de sa tzitade est istau seguramente sa emanatzione in su XIII seculu de sos Istatudos Thatharesos, iscrittos in latinu e in sardu logudoresu. Su documentu, chi nois conoschimus gratzias a duas copias una in latinu e s'attera in sardu (in cudda in sardu b'est sa data de su 1316), est divisu in tres partes: sa prima est dedicada a su deretu pubblicu, sa segunda a su deretu tzivile e sa tertza a su deretu penale. 
Custu codighe de deretu est istadu pagu a pagu adottadu dae medas comunes de Sardigna. Pro custu motivu nois podimus nàrrare chi custu est unu documentu identitariu de totu sos sardos.

## Monumentos e areas turisticas
* Altare preistoricu de Monte d'Accoddi ùnicu de su genere in tota s'area mediterranea, issa est tzertamente s'area archeologica prus importante de sa Sardigna preistorica. Est istada restaurada in sos annos '80 cun mètodos discutibiles.
* Su Duomo de santu Nigola
* Su Casteddu de Tàtari

## Persones de ammentare
* Antonio Canopolo, (Tàtari, 1540 – 1621) archibiscamu
* Domenico Alberto Azuni, (Tàtari, 1749 – Casteddu, 1827) giurista
* Pasquale Tola, (Tàtari, 1800 – Genova, 1874)  magistradu, istoricu e omine politicu
* Antonio Segni, (Tàtari, 1891 – Roma, 1972) IV presidente de sa Repubrica Italiana
* Enrico Berlinguer, (Tàtari, 1922 – Padova,1984) omine politicu
* Francesco Cossiga
* Oreste Pieroni
Edirne

**Edirne** (**Adrianopolis**, in gregu:Αδριανοπούλη, *Adrianopoúli*), est sa tzittade in sa parte europea, de sa Turkia.

## Ligas de foras

* www.edirne.bel.tr
* www.edirne.gov.tr
Is carrus de s'àlinu

**Is carrus de s'àlinu** o Is carrus de s'àbiu (in sa fueddada de bidda) funt is carrus cuncordaus po andai a su sartu, cun su scomu de s'àlinu in nòmini de San Giovanni Battista, sa festa ca benit celebrada me in Pabillonis, una bidda de su Campidanu de mesu me in sa provìntzia de su Sud Sardigna.

## Su nòmini

Su àlinu o àbiu est su nòmini sardu po zerriai arriu de su *Flumini Bellu*, su riu ca scurri acanta de su tzentru abitadu pabillonesu. 

## Su contu antìgu
Su contu, est stetiu criau asuba de su bocidorgiu ca is Morus iant fatu in Sardigna benendi de su mari, in su 1584.  Giovanni Francesco Fara, omini abistu e de grandu esperientzia at iscritu su chi is Morus iant cumbinadu me in Pabillonis ma fintzas in àterus logus, cumenti *Gonnos* e *Fanadiga*.. Bènnendi conca a bidda, passendi po Uras, is Morus fiant arribaus a Pabillonis e inguni iant scusciau totu. Is prus scofaus si ndi fiant stesiaus de is rugas prus mannas e iant tirau conca a su sartu e a su flumini, cuendusìdda me in su riu *de su Flumini Bellu.* Sa legenda contat ca, custu poverus cristianus de sa tìmoria e de su disisperu ant pediu s'agiudu divinu, preghendi Santu Giuanni comenti a protetori issoru. 

## Sa festa
A oi no ddoi est festa ca dd'assimbilit.  Est una dii religiosa, de stima po su santu, ca si fait dònnia annu a Aùstu (su 27) e sighit po cuàturu diis. Apustis de sa missa e de àterus momentus religiosu is carrus si movint a giru po sa bidda, cun totu sa genti de bidda ca ddi si fait festa.  Aberit sa sfilada de is carrus su bistiri traditzionali sardu pabillonesu, iscobèrtu e avalorau de *Rita Cossu* cun s'assòtziu folclorìsticu *Santu Juanni.* 

### Is carrus

Su momentu prus de importu est sa criatzioni de is carrus e de is **tracas** (o barracas) pesadas asuba de is carrus imperendi su scomu de s'àlinu poita ca si bolit amentai cussu tràgicu accontèssiu, e nài gràtzias a sa manu divina ca at aprigau is pabillonesus.
Duncas, custus carrus ca funt meda imperaus in àeras festas religiosas sardas (e non solu) funt unicus in su gèneri issoru comenti de su restu sa festa.

## Fotografias in prus
 
File:Uno dei carri durante la manifestazione. Carrus de s'àlinu (àbiu) 2018, Pabillonis. Sardegna.jpg|
File:Celebrazione religiosa durante la sfilata dei carri de s'àlinu (àbiu).jpg|


## Nòdidas


## Boxis curreladas

## Ligas esternas

* http://www.bideas.org/2017/08/sa-bidda-de-is-pingiadas-chi-si-bistit.html/ 
* http://monumentiaperti.com/it/monumenti/chiesa-di-san-giovanni-battista-6/
Ebraismu

S'Ebraismu est una religione monoteista, naschida prus de 5 millennos a oi. Su deus mannu de s'ebraismu est Y-H-W (traslitteradu Jahve).
Sa Spendula

Sa **spèndula de Biddexidru** rapresentat un’atratzioni turìstica de importu pro sa bidda Biddexidru. 

Cumposta de tres brincus, est formada de su traìnu Coxinas, chi apustis pigat su nòmini de Riu Seddanus. Su logu fiat istadu arremonau in d'una poesia de Gabriele D’Annunzio me in s'interis ca si ddoi agatat in sa bidda sarda.
Asurta si podit ligi una tradusioni de sa poesia iscrita de D'Annunzio, in lìngua sarda:


‘Ntipias de luas, unu padènt’’e spina
mi ndi ‘èssint is arrocasa de ananti
che unu pòpulu stranu de gigantis
furriau a pèrda po matzina o incantu.

Trèmit sa murta aresti me in su bentu
e s’incrubat in s’aqua su leunaxi
che unu populu birdi: in mes’’e is perdas
ndi sciorrocant is aquas de Sa Spéndula.

Asuba s’àiri è ingruìu, e in s’umidori
de s’aqua ndi ‘éit u’’argur’’e milla fragus
de sa murta, de tumbu e nebidèdda.

In s’isca totu birdi su pastòri
che una statua de brunzu me in su mònti
mirat citìu imbuscinau in sa bésti.

(Reinterpretazioni in sardu de Salvator Angelo Spano (Bentus de su Cramu), 1882)


Acanta de s’artupranu de Oridda e su monte Linas, abarrant àteras tres ispèndulas, sa de su Riu Linas, sa de Piscina de Irgas e sa de Muru Mannu, posta me in d'unu tretu de birdi connotu comenti monte Mannu. S’ispèndula de Muru Mannu, assotziat a su territòriu de Biddexidru, est aintru de su territòriu comunali de Gonnosfanàdiga.
Èuru

S**'èuru** (plurale: **èuros**) est sa moneda comuna ufitziale de s'Unione europea e s'ùnica impreada in custu momentu dae 20 de sos 28&nbsp;Istados membros de s'Unione, chi aderint a s'Unione econòmica e monetària de s'Unione europea (UEM). Cussos sunt: Àustria, Bèlgiu, Croatzia, Estònia, Finlàndia, Frantza, Germània, Grètzia, Irlanda, Itàlia, Islovàchia, Islovènia, Ispagna, Letònia, Lituània, Lussemburgu, Malta, Paisos Bàscios, Portugallu e Tzipru. Sas ùrtimas natziones a àere adotadu sa moneda sunt istadas sa Lituània e sa Croatzia, de pare a pare su 1 ghennàrgiu 2015 e su 1º ghennàrgiu 2023.

Su cumplessu de custos istados, connotos in manera informale comente *[[Zona euro|zona èuru]]* (o fintzas *eurozona* o *eurolàndia*), contat una populatzione de prus de 335&nbsp;milliones de abitantes; pighende in cunsìderu fintzas cussos istados esternos chi impreant monedas ligadas a s'èuru, sa moneda ùnica interessat diretamente prus de 480 milliones de persones in totu su mundu.

In paris a sos membros de s'eurozona, sa moneda ùnica europea est impreada fintzas in àteros ses Istados europeos, a pustis de acordos internatzionales o a de un'adotzione unilaterale. Bator microistados, est a nàrrere Andorra, sa Tzitade de su Vaticanu, su Printzipadu de Mònacu e Santu Marinu, ant adotadu s'èuru in virtude de sas preesistentes cunditziones de unione monetària cun Paisos membros de s'UE. Infines fintzas su Montenegru e su Kosovo ant adotadu unilateralmente s'èuru.

S'èuru est sa moneda ufitziale fintzas in totu sos dipartimentos de oltremare e sas colletividades de oltremare frantzesas:
* en Àfrica
** Mayotte
** Riunione
* en Nordamerica
** Guadalupa
** Martinica
** St-Pierre-et-Miquelon
**Saint Barthélemy
**Saint-Martin
* Sudamerica
** Guajana Frantzesa

S'èuru est sa moneda currente fintzas in Ceuta e Melilla, tzitades autònomas ispagnolas in nord Àfrica, in sas Canàrias, comunidade autònoma de s'Ispagna in nord Àfrica, in sos possedimentos ispagnolos de su nord Àfrica (Plazas de soberanía) e in sas regiones autònomas de su Portugallu, sas Azorras e Madèira.
Sa nàschida ufitziale de sa moneda ùnica europea b'est istada su 1u de ghennàrgiu de su 1999, cun unu comunicadu de su Cussìgiu de sos Ministros europeos.

S'intrada de s'èuru in sos mercados finantziàrios est de su 1999, e sa tzirculatzione monetària est incumentzada s'1 de ghennàrgiu de su 2002 in sos dòighi Paisos de s'Unione chi pro primos ant adotadu sa moneda. Sa moneda est partzida in 100 tzentèsimos.

S'èuru est amministradu dae sa Banca tzentrale europea, cun sede a Francoforte in su Meno, e de su Sistema europeu de sas bancas tzentrales; su primu organismu est responsàbile ùnicu de sas polìticas monetàrias comunas, e cooperat cun su segundu pro cantu riguardat su còniu e sa distributzione de banconotas e monedas in sos istados membros.
Tlaxcala

Su **Tlaxcala** est unu de sos 32 istados federados de sos Istados Unidos Messicanos, In dies de oe in Trascala b'istant pagu prus o mancu 1'273'000 abitantes in 60 munitzipalidades. Sa tzidade de Tlaxcala de Xicohténcatl est su cabu de logu e sa tzidade prus manna est Santu Paolu de sa Montera. 

Su Tlaxcala tenet un'àrea de 4.016 km².
Museu de Arte de sa Provìntzia de Nùgoro

Su **MAN - Museu de arte de sa provìntzia de Nùgoro** est unu museu de Nùgoro.

## Istòria
Su MAN aberit a su pùblicu in su 1999, a intro de un'edifìtziu de sos annos binti chi fiat istadu giai sede de s'Istitutzione provintziale, postu intre sas artèrias de su tzentru istòricu de Nùgoro. Finas a su 2003 est insertadu che a ufìtziu internu de su setore cultura de s'amministratzione provintziale. Su primu nùcleu de sa colletzione naschet de s'acorpamentu de unas cantas regortas pùblicas (Provìntzia, Comuna, Ente provintziale pro su turismu, Càmera de cummèrtziu). S'idea de una pinacoteca provintziale benit isvilupada in presse in unu progetu museale. Sa colletzione s'arricat de achirimentos noos e su traballu s'estendet a su cuntestu territoriale. In su 2004 su museu achirit autonomia gestionale, istruturende·si comente Istitutzione chene personalidade giurìdica, e intrat a fàghere parte de Amaci, s'Assòtziu natzionale de sos museos de arte cuntemporànea.

## Espositzione
Su Museu at organizadu mustras de annotu de artistas italianos e internatzionales cuntemporàneos.

## Espositzione permanente
Sa colletzione de su MAN annoverat pinturas de autores de s'istòria de s'arte sarda, comente a Antonio Ballero, Giuseppe Biasi, Frantziscu Ciusa, Mario Delitala, Carmelo Floris, Maria Lai, Màuru Manca, Antine Nivola, Salvatore Fancello e Giovanni Pintori.

## Diretores

* Cristiana Collu (1998 - 2012)
* Lorenzo Giusti (2012 - 2018)
* Luigi Fassi (2018 - 2022)
* Chiara Gatti (2022 - oe)

## Catàlogos
In sos annos su museu at produidu prus de 100 catàlogos, publicados a sa sola o cun àteros editores, e dedicados siat a s'espositzione permanente siat a totu sas temporàneas chi at istrangiadu e ammaniadu. Sa lista de custos catàlogos si podet agatare in su situ web issoro.

## Riferimentos


## Ligàmenes esternos

*
*
Limba asturo-leonesa

Sa **Limba leonesa** o **limba asturoleonesa** est una limba romanza connòschida cun medas glotònimos comente a asturianu, leonesu o mirandesu ( pro tradizione cada bidda o logu at sèmper mutidu custa limba cun nùmenes diferentes comente a *cabreirés, senabrés, bercianu, paḷḷuezu, pixuetu* e medas àteros).

Filogeneticamente custa limba faghet parte de su grupu iberoromanzu otzidentale, e tenet influèntzias particulares chi benint siat dae sos latinos chi dae sos asturianos. Custa limba est dìvidia in 3 grupos mannos chi sunt s' orientale, su tzentrale e s'otzidentale. Su montañés e su extremeño sunt limbas crèolas ca sunt unu ammisturu de su leonesu e de su castiglianu. Est faeddada in sas regiones ispagnolas de Asturias e Castìllia e Leòn, e in sa Miranda de su Duero in Portugallu. Sos faeddantes sunt 140.000, e cun su colare de su tempus sunt falende.

## Aspetos istòricos, sotziales e culturales

### Orìgine
Custa limba s'est originada dae su latinu vulgare, batidu printzipalmente dae sas legiones de 

gherreros nordafricanos, insediados in Asturica Augusta e in sa Legio VI. Sa supiantatzione de sa limba anteposta chi bi fiat in Asturia in cussos tempos dae cust'àtera fiat lenta ma chene si firmare, ca s' impreu de sa limba imperiale fiat sa crae chi apperiat sas ghennas pro s' otenimentu de medas diritos e libertades comomente su de sa tzitadinàntzia romana. Comente in su restu de sa penìsula Iberica, est istadu dae s' istitutzione de sos regnos germànicos (sos Visigotos) chi su latinu, prus o mancu modificadu, est istadu postu comente limba comuna ùnica.
Comunidade econòmica europea

Sa **Comunidade europea** (incurtzada in **CE**) est istada un'organizatzione de istados europeos chi costituiat su "Primu pilastru" de sa sighidora Unione Europea. A primìtziu, CEE istaiat pro "comitadu econòmicu europeu".

Cunsiderada sa prus importante de sas Comunidades europeas, fiat naschida su 25 de martzu de su 1957, cando ses Istados (Bèlgiu, Frantza, Germània, Itàlia, Lussemburgu, Paisos Bàscios) ant firmadu sos tratados de Roma, chi sunt intrados in vigore su 1 de ghennàrgiu de su 1958, dende gasi comintzu efetivu a sa Comunidade econòmica europea (abbreviada in CEE).

Sa paràula "econòmica" est istada bogada dae su nùmene a sighidu de su Tratadu de Maastricht (1992) chi at fatu de sa Comunidade europea (CE) su "Primu pilastru" de s'atzione de s'Unione europea (UE). Sa Comunidade Europea fiat ghiada dae su puntu de bista monetàriu de su Sistema Monetàriu Europeu (SME).

Cun s'adotzione de su Tratadu de Lisbona su 1º de nadale de su 2009, formalmente no esistet prus (est istada surbida dae s'Unione europea).
Paisos Bàscios

Sos **Paisos Bàscios** o **Paisos Bassos** (in olandesu: Nederland, [ˈneːdərˌlɑnt]; in frisonu otzidentale: Nederlân) sunt unu paisu costituente (land) de su Rènniu de sos Paisos Bàscios e istadu membru de s'Unione Europea. In prus de èssere su tzentru organitzativu e amministrativu de su Rènniu, si b'agatant sas seus ufitziales de sa monarchia e sas autoridades esecutivas, legislativas e giuditziàrias.

Sa capitale costitutzionale est Amsterdam, mentras ca s'esecutiva e legislativa est S'Aja. Is àteras duas tzitades printzipales sunt Rotterdam e Utrecht.

Sas provìntzias chi cumponent sos Paisos Bàscios sunt situadas in su norte-ovest de Europa e si ghetant in su norte e in s'ovest in su mare de su Nord, in su sud pigant làcana cun su Bèlgiu e in s'estu cun sa Germània. Sas munitzipalidades ispetziales de Bonaire, Sint Eustatius e Saba, situadas in sos Caràibes, cumpletant su territòriu olandesu. S'istadu est una de sas zonas prus densamente populadas de su mundu e unu de sos istados prus isvilupados: in su 2011 ocupaiat sa de tres posiduras in s'inditu de isvilupu umanu publicadu dae sas Natziones Unidas.

Sa subrafache totale de sos Paisos Bàscios est de 41 543 km² (paragonàbile a sa de s'Isvitzera). Sa caraterìstica printzipale de sa geografia olandesa est su praniore de su territòriu. Gasi comente inditat su nùmene, su territòriu de s'istadu est formadu dae terras (land) bàscias (neder) de sas cales aprossimadamente sa de bator partes una s'agatat a su livellu de su mare o in suta suo. Una cadena de dunas a longu a longu de sas costeras e de sas ribas de is frùmenes majores impeigant chi is zonas in suta de su mare siant inundadas, mentras ca unas cantas istatziones de pompadura aprovident a nde bogare s'abba proina de demasia. Sa luta pro nde pigare su territòriu a su mare est unu tema recurrente in s'istòria e in sa geografia olandesa. Una parte de su territòriu est costituidu dae *polder*, chi benint a èssere terras arrancadas a su mare, a lagunas o paules de sas costeras. Su puntu prus artu de sos Paisos Bàscios est su Vaalserberg (321 m s.l.m.), in s'istremu sud-estu de su paisu.

S'impreu de su nùmene «Olanda» pro si refèrrere a sos Paisos Bàscios, est dèpidu a su primore econòmicu e istòricu de custa regione. Custa denominatzione est impretzisa, podet resurtare fintzas ofensiva pro sos olandesos chi apròliant de àteras regiones de s'istadu e est paragonàbile a s'impreu incurretu de su nùmene «Inghilterra» pro si refèrrere in su Regnu Unidu.

Sos Paisos Bàscios puru si confundent a s'ispissu cun s'unione duanera de su Benelux chi cumponent impare a su Bèlgiu e a su Lussemburgu. Sa denominatzione de custa unione naschet de s'acòrdiu de cooperatzione intergovernativa firmadu in su 1944.
SBS - Servìtzios Bibliogràficos Sardos

Su sistema **SBS - Servìtzios Bibliogràficos Sardos** est unu situ ìnternet creadu pro èssere un'aina pro chie chircat unu libru publicadu in Sardigna dae un'editore locale. In su situ de SBS benint postas, in una retza ùnica, totu sas informatziones chi pertocant a sos libros sardos, ponende in paris totu sos protagonistas de sa filera de su libru: clientes, librerias, editores, distribudores, agentes, bibliotecas, iscolas e operadores culturales.

Creadu comente unu progetu pro frunire a s'utèntzia unu servìtziu pro sa chirca de sas publicatziones libràrias produidas in Sardigna, e pro promòvere sa produtzione editoriale librària isolana, impreat sas tecnologias informàticas e unu traballu de regorta de sas informatziones pro lu fàghere.

Pro su letore, SBS funtzionat che a unu catàlogu cummertziale modernu, cuncordadu sighende sos istandard internatzionales, disponìbile in suportos medas e chi chircat de tènnere sa difusione màssima. A s'utèntzia professionale chi impreat su sistema, SBS podet frunire servìtzios a pagamentu.

Su sistema SBS est unu organismu privadu e indipendente, chi sighit sos critèrios ISDB e ISTAT in sa descritzione de sos tìtulos.

Su situ est a disponimentu in tres limbas: sardu, inglesu e italianu, e tenet fintzas feeds RSS, partzidos pro categoria e gènere de libru, chi permitint de abarrare informados pro su chi pertocat a sas publicatziones e a sos eventos noos.

## Ligàmenes esternos

Pàgina printzipale de su situ de SBS
Comunidade de sos Istados Indipendentes

Sa **Comunidade de sos Istados Indipendentes** (CII; in russu, Содружество Независимых Государств, tr. Sodrúzhestvo Nezavísimyj Gosudárstv) est un'organizatzione supranatzionale cumposta dae deghe de sas bìndighi ex-repùblicas sovièticas, cun s'etzetzione de sos tres istados bàlticos (Estònia, Letònia e Lituània), chi in die de oe sunt membros de s'Unione Europea; su Turkmenistàn, chi at abbandonadu s'organizatzione su 26 de austu de su 2005 pro si cunvertire in membru assòtziadu; e Geòrgia, chi s'est retirada su 18 de austu de su 2009. Sa Mongòlia partètzipat a unas cantas istruturas de sa CII che a membru miradore. Mancari istadu istadu fundadore, s'Ucraina *de iure* no est membru de sa CII sende ca no at ratificadu s'istatutu de s'organizatzione, mancari est unu partetzipadore *de facto*.

Sa CII fiat fundada su 21 de nadale de su 1991, tenet istèrrida de 20.996.932 km² e contat populatzione de unas 276.917.629 pessones.

Sa creatzione sua at signadu s'isparzimentu de s'Unione Soviètica e, segundu Vladímir Putin, su propòsitu suo est istadu su permìtere unu "divòrtziu tzivilizadu" intre sas repùblicas chi cunformaiant s'URSS. Dae sa creatzione de sa CII funt istados firmados numerosos acòrdios subra cooperatzione econòmica, defensa, relatziones internatzionales e seguridade colletiva intre sos Istados chi ddi sunt membros. Dae custa comunidade est naschida s'alliàntzia polìticu-militare, narada Organizatzione de su Tratadu de sa Seguresa Colletiva.
Puebla

Su **Puebla** est unu de is 32 istados federados de is Istados Unidos Messicanos. Tenet una populatzione totale de 5'914'087  bividores in 217 comunes, e sa tzidade de Puebla de Zaragoza est su cabu de logu e sa tzidade prus manna. Poubra tenet una mannària de 34.251 km².
Querétaro

Su **Querétaro** est unu de is 32 istados federados de is Istados Unidos Messicanos. Tenet una populatzione totale de 2'038'372 bividores in 18 comunos. Sa tzidade de Santiagu de Cheretaru est sa prus manna e su cabu de logu. Tenet una mannària de 11 658 km².
Tamaulipas

Su **Tamaulipas** est unu de is 31 istados federados de is Istados Unidos Messicanos, chi nde faghent parte in paris cun sa Tzitade de su Mèssicu. Tenet una populatzione totale de 3'622'605 abitantes in 43 munitzipalidades, Ciudad Victoria est su cabu de logu e Reynosa est sa tzidade prus manna. S'istadu de Tamaulipas tenet una mannària de 75'384 km².
Ásia tzentrale

S**'Àsia tzentrale** est una regione geogràfica de s'Àsia.  In base a sa partitzione de su mundu fata dae sas Natziones Unidas, est una de sas macro-regiones cun chi est dividida s'Àsia e incluet chimbe istados reconnotos dae s'Organizatzione matessi:

* - Kazachistàn
* - Kirghisistàn
* - Tagichistàn
* - Turkmenistàn
* - Uzbekistàn

## Àteros progetos
1751

S'annu **1751** (MDCCLI in nùmeros romanos) est un annu incomintzadu in chenabura segundu su calendàriu gregorianu.
Mexicali

**Mexicali** est su cabulogu e sa segunda tzitade prus manna de sa Califòrnia Bassa. Inoghe s'agatant sos corpos prus importantes de s'Istadu (Corte d'Apellu, Cumandu Militare, Cumandu Regione Carabineris, etc.).  Oe in Messicali istant pagu prus o mancu 988'417 bividores. Est sa tzidade prus setetrionale de sa federatzione messicana.
San Luis Potosí (tzitade)

Sa tzitade de **San Luis Potosí** est su cabu de logu e sa tzitade prus manna de s'istadu federadu de San Luis Potosi. Inoghe s'agatant is corpos prus importantes de s'Istadu. Istant oe in San Luis Potosí pagu prus o mancu 772'828 bividores.
Santiago de Querétaro

Sa tzidade de **Santiago de Querétaro** est su cabulogu e sa prus tzitade prus manna de su istadu federadu de Querétaro. Inoghe s'agatant is corpos prus importantes de s'Istadu. In dies de oe tenet pagu prus o mancu  1'097'025 bividores.
Chilpancingo de los Bravo

Sa tzidade de **Chilpancingo de los Bravo** est su cabu de logu e sa segunda tzitade prus manna de s'istadu federadu de Guerrero. Inoghe s'agatant is corpos prus importantes de s'Istadu (Corte d'Apellu, Cumandu Militare, Cumandu Regione Carabineris, etc.). Oe in Chilpancingo de los Bravo b'istant pagu prus o mancu 187 251 bividores.
Jantoman

**Jantoman**, pseudònimu de **Antonello Aguzzi** (Pinerolo, 6 de nadale de su 1959), est unu tastierista e organista italianu.

## Biografia
At incumentzadu sa carriera de musitzista professionista in su 1987 partetzipende a albums de artistas italianos e sonende dae su biu cun atores e cabaretistas (Claudio Bisio, Aldo Giovanni e Giacomo, Fabio De Luigi) e traballende in su campu de sa publitzidade.

Est su tastierista (in paris cun Rocco Tanica) e su corista de su grupu musicale Elio e le Storie Tese, partinde dae su giru de su 1999, e s'òcupat fintzas de sas fases de mixàgiu de sos discos issoro, ma sa collaboratzione in istùdiu cun su grupu in sas fases de pre e post-produtzione est incumentzada su 1989, cando Jantoman los at adobiadu in su Psycho Studio de Claudio Dentes in ue fiant registrende su primu album. S'intrada de Jantoman, a pustis de sa morte de Feiez, at permìtidu a Rocco Tanica de si francare dae s'impreu de su vocoder. Pro sas dificultades esecutivas de carchi branu, s'est balangiadu su nomìngiu de Inumano. Sonat fintzas in sa Biba Band, in sa banda de Robi Zonca e in sos BravimaBasta, banda nàschida dae sas chisinas de sos Phazee. At bìvidu in Pavia.

In s'istiu de su 1992 at connotu sos cantadores de su Tenore de Neunele, e at collaboradu (in paris cun Elio, Faso, Christian Meyer e Vittorio Cosma, totus àteros membros de Elio e le Storie Tese) a su discu *Terra Nostra* de su 1996, in ue at sonadu in sa versione in sardu de *La terra dei cachi*, cantada dae Elio*.*

## Notas
Cesareo

**Cesareo**, pseudònimu de **Davide Luca Civaschi** (Milanu, 22 de ghennàrgiu de su 1962), est unu chitarrista e compositore italianu, membru de su grupu Elio e le Storie Tese.

## Carriera

Istrumentista cun capatzidades tècnicas e compositivas istimadas, at militadu in medas grupos emergentes milanesos, intre sos cales sos Urania, in antis de divènnere su chitarrista ufitziale de sos Elio e le Storie Tese in su 1984.

At fintzas collaboradu cun medas artistas, intre sos cales Daniele Silvestri, Massimo Riva, Stefano Nosei, Annalisa Minetti e sos Perro Negro, e cun pessonàgios de s'ispetàculu comente a Claudio Bisio. At iscritu, in paris cun Massimo Riva, su branu *Dentro di me*, presentadu dae Mara in su Fèstival de Sanremo 1995 in sa setzione "propostas noas" otenende sa finale.

Cesareo si distinghet pro un'istile sòbriu e eficatze e pro sa poliedricidade sua, chi bene s'adatat a sas caraterìsticas de su grupu. 

In sa ràdiu presentat, in paris cun Linus e cun sos àteros membros de sos Elio e le Storie Tese, sa trasmissione Cordialmente in direta in Radio Deejay.

In prus de èssere su chitarrista de sos Èlios, Cesareo sonat fintzas cun sos Four Tiles e partètzipat, paris cun unos àteros chitarristas comente a Max Cottafavi e Maurizio Solieri, a sa Notte delle Chitarre, organizada dae su grupu Custodie Cautelari.

Est istadu su primu chitarrista italianu a tènnere unu modellu de chiterra costruida pro issu dae s'Ibanez, sa RGTH57 Cesareo Model, cun una gràfica chi est istada realizada in manera apòsita dae su frade suo (gràficu de professione) ispirende·si a Eddie Van Halen.

## Istrumentatzione 2012

* Ibanez RGTH57
* Ibanez Custom Made in Japan
* Engl Savage Special Edition 120W
* TC-Electronic G-major
* Pedaliera MIDI Ada Mc-1 Controller
* Ibanez Tube Screamer Ts9,Ts7,Ts5
* Ibanez CS9 Stereo Chorus
* Cabu CS3 Compressor Sustainer
* Ibanez FL9 Flanger
* Ibanez Weeping Demon WD2 Wha Wha

## Àteros progetos
At leadu parte a sa produtzione de s'album *Percorsi Inversi* de sa banda milanesa Audyaroad cun unu featuring in su branu *Ogni Evoluzione*.
*  Wikimedia Commons tenet immàgines o àteros documentos a a pitzu de **<span class="plainlinks">[https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Davide_Luca_Civaschi?uselang=sc Cesareo]</span>**

## Ligàmenes esternos

* http://ibanez87.it/italiano/interviste/cesareo/i-cesareo-intervista.html  Intervista a Cesareo, cun fotografias de sas chiterras suas.
G20

Su **Grupu de is 20** (o **G20**) est unu forum de is lìderes (o leaders), fundadu in su 1999, de is 19 istados prus industrializados de su mundu (in antis de totus sos de su G8) cun s'esclusione de s'Ispagna e de sos Paisos Bàscios, ma incluende imbetzes s'Argentina e su Sudáfrica. Fintzas s'Unione europea est unu membru.

Su G20 rapresentat su 60 % de su cummèrtziu e de sa populatzione de su mundu, e prus de s'80% de su PIL de su mundu.



## Lista de sos membros

### [[G7]]

*Cànada
*Frantza
*Germània
*Giapone
*Italia
*Rennu Unidu
*Istados Unidos

### [[Brits]]

*Brasile
*Russia
*India
*Tzina
*Sudáfrica

### Àteros istados

*Austràlia
* Aràbia Saudita
*Argentina
*Corea de su Sud
*Indonèsia
*Mèssicu
*Turchia

E in prus s' Unione Europea.
BRITS

**BRITS** (**BRICS** in inglesu) est unu acrònimu pro inditare, in s'economia internatzionale, su grupu de is istados de Brasile, Rùssia, Ìndia, Tzina e Sudàfrica.
G7

Su **G7** o **Grupu de is 7** est un'organizatzione interguvernativa e internatzionale cumposta dae is sete economias prus adelantadas de su mundu. 

Paisos membros de su G7 sunt: Cànada, Frantza, Germània, Giapone, Itàlia, Rennu Unidu,  Istados Unidos de Amèrica, istados isvilupados cun pesu polìticu, econòmicu, industriale e militare cunsideradu de importu tzentrale subra iscala globale. Nàschidu in su 1975, fiat formalizadu in su 1986 cun s'intrada de su Cànada. Su rapresentante de s'UE e su presidente de su FMI podent pigare parte a is vèrtitzes de atòbiu tentos intre custos paisos