Rick and Morty

**Rick and Morty** est una sèrie animada istadunidensa, creada dae Justin Roiland e Dant Harmon, pro Adult Swim.

Sa sèrie, cunsiderada de gènere de orrore còsmicu, est nàschida dae una parodia animada de *Back to the future*, creada dae Roiland pro su fèstival de is film curtzos *Channel 101*.

## Trama
Rick est un'iscientziadu chi s'est tramudadu anchè sa famìlia de fìgia sua Beth, una cardiochirùrga pro caddos. Colat sa parte manna de su tempus suo imbentende trastos tecnològicos e batende cun sese su nebodeddu Morty, e posca fintzas sa neta Summer, in aventuras perigulosas e fantàsticas e a bortas insensadas pro mèdiu de s'universu issoro e àteros parallelos, a s'iscoberta de is ispreos e de is meravìllias chi ddoe agatant.

## Episòdios

## Personàgios e boghes

* Rick Sànchez, boghe originale de Justin Roiland.
* Morty Smith, boghe originale de Justin Roiland.
* Summer Smith, boghe originale de Spencer Gramme.
* Beth Sànchez in Smith, boghe originale de Sarah Chalke.
* Jerry Smith, boghe originale de Chris Parnell.

## Produtzione

Sa sèrie animada *Rick and Morty* est istada creada dae Justin Roiland e Dant Harmon. Is duos si sunt addobiados sa prima borta in su *Channel 101*, unu fèstival mensile dedicadu a is filmados chi tenet logu in Los Angeles, co-fundadu dae Harmon. In s'ìnteri de su *Channel 101*, is partetzipantes presentant unu filmadu issoro in forma de episòdiu pilota e su pùblicu, in direta, detzidet cales episòdios diant pòdere essire una sèrie bera. Roiland, insandus produtore de reality, at incumentzadu a presentare cuntènnidos pròpios a su fèstival un'annu a pustis de sa prima editzione, in su 2004. Is *pilotas* suos fiant de sòlitu fatos de elementos malàidos e trobeddados chi ingendraiant in su pùblicu reatziones de confusione. Nointames Harmon at pigadu in simpatia s'umorismu suo e at incumentzadu a collaborare cun issu.

In su 2006 Roiland est istadu lissentziadu dae una sèrie TV, pro neghe de sa creatividade sua "afogosa". S'òmine at incumentzadu aici a si dedicare a sa creatzione de unu *webisòdiu*. Su resurtadu finale est istadu *The Real Animated Adventures of Doc and Mharti*, unu curtzu animadu cun protagonistas is parodias de Doc Brown e Marty McFly, pessonàgios de sa trilogia de *Back to the future*. Harmon at descritu su curtzu comente a "un'imburdimentu, unu vandalismu pornogràficu", tantu chi Doc Smith imparat a Mharti chi sa solutzione a totu is problemas suos est su sessu orale. Su pùblicu at reagidu in manera positiva e Roiland at incumentzadu aici a creare àteros curtzos cun is duos personàgios. De sighida Harmon at creadu e posca at prodùidu *Community*, una sitcom pro NBC, mentras Roiland at traballadu prus che totu comente a dopiadore pro sa sèrie Disney *Fish Hooks* e pro sa sèrie de Cartoon Network, *Adventure Time*.

In su 2012 Harmon est istadu lissentziadu dae *Community*. Adult Swim, pro custu, chirchende unu programma nou de "impatu forte", s'est acurtziadu a Harmon chi, in comintzu, no cunsideraiat su canale adatu a s'istile suo. Issu non si fiat mai acostadu a s'animatzione e s'istile suo de creatzione televisiva si cuntzentraiat prus che totu in is diàlogos, in is personàgios e in su contu. Insandus at detzìdidu de tzerriare a s'amigu e collega Roiland, pro ddi pedire si tenneret carchi idea pro una sèrias animada. Roiland at pensadu deretu de impreare is personàgios suos parodia de *Back to the future*, Doc e Mharti, narados pro s'ocasione Rick e Morty. Roiland pensaiat a una sèrie assentada dae episòdios de 10-11 minutos, ma Adult Swim at bòlidu episòdios de mesa ora. Harmon at crètidu chi sa mègius manera pro artare su livellu de su programma esseret pònnere una famìlia a giru de is personàgios, incumentzende s'isvilupu de is personàgios de Summer, Beth e Jerry. Imbetzes Nick Weidenfeld, s'isvilupadore esecutivu de Adult Swim, at cussigiadu chi Rick esseret su giaju de Morty. In antis de isvilupare in manera definitiva *Rick and Morty*, Roiland at creadu tres àteros pilotas, rebusados dae Fox.

In su ghennàrgiu de su 2023 Adult Swim at dispididu a Justin Roiland ca sa ex amorada dd'at acusadu de violèntzia domèstica. Is acusas sunt istadas a pustis rebusadas pro farta de proas.

## Distributzione
Sa prima istajone de *Rick and Morty* at debutadu su 2 nadale 2013 subra Adult Swim e est istada luego bantada dae sa crìtica.
Una segunda istajone est istada trasmìtida incumentzende dae su 26 argiolas 2015.
Su primu episòdiu de sa de tres istajones est istadu trasmìtidu in prima bisione su 1º abrile 2017, comente a pische de abrile, mentras sa bera e *première* de s'istajone est andada in direta su 30 argiolas 2017. Sa de bator istajones est trasmìtida incumentzende dae su 10 onniasantu 2019. In Europa, sa sèrie est a disponimentu in sa prataforma Netflix.

## Retzidura

### Crìtica

David Weigand de su *San Francisco Chronicle* at bantadu sa diretzione de s'animatzione de James McDermott pro èssere "frisca, colorada e istrambeca comente a su script", e afirmat chi sa sèrie tenet "isfumaduras de *Futurama*, *[[South Park]]* e fintzas *Beetlejuice*", giuighende comente si siat s'umorismu suo "de su totu originale". Fintzas Neil Genzlinger de su *The New York Times* at bantadu sa sèrie, creende chi su puntu suo de fortza siat su raportu intre su giaju e is nebodes. Brian Lowry de su *Variety* imbetzes at donadu a sa sèrie una retzensione lena, agatende·dda "passàbile": narat difatis chi sa sèrie "s'ispissu paret tropu dipendente de s'èssere frenètica, a dannu de èssere ispiritosa" e chi dd'est pràghida comente a "tentativu de benènnidu pro bisare solu unu pagu prus in mannu". David Sims de *The A.V.* *Club*  at donadu a sa sèrie un'A-. Torrende a bìdere is primos duos episòdios, at donadu is cumplimentos pro su "istile simpre e pulidu de s'animatzione". At decraradu chi, mentras sa sèrie tenet "un'iscuru, una sensibilidade malàida", depet èssere bantadu "s'isfortzu suo pro donare a ònnia personàgiu unu pagu de profundidade" e aplaudire su talentu vocale de Roiland pro su dopiàgiu de is personàgios suos.

### Prèmios

*Annie Awards
** 2015 – Candidadura pro sa mègius produtzione televisiva de animatzione generale
** 2018 – Mègius produtzione televisiva de animatzione generale pro s'episòdiu *Pickle Rick*
** 2018 – Mègius iscenegiadura in una produtzione televisiva de animatzione pro s'episòdiu *Tales from the Citadel* a Ryan Ridley e Dant Guterman
**2021 – Candidadura pro sa mègius produtzione televisiva de animatzione generale pro s'episòdiu *The Vat of Acid Episode*
**2023 – Candidadura pro sa mègius produtzione televisiva de animatzione pro adultos pro s'episòdiu Night Family
* Critics' Choice Television Awards
** 2018 – Mègius sèrie animada
**2021 – Candidadura pro sa mègius sèrie animada
* Gold Derby Awards
** 2016 – Candidadura pro sa mègius sèrie animada
** 2018 – Candidadura pro sa mègius sèrie animada
* Primetime Emmy Awards
** 2018 – Mègius programma de animatzione pro s'episòdiu *Pickle Rick*
** 2018 – Candidadura pro sa mègius realizatzione creativa in s'interatividade multimediale pro unu programma cun iscritura pro su videogiogu Rick and Morty Simulator: Virtual Rick-ality
** 2020 – Mègius programma de animatzione pro s'episòdiu *The Vat of Acid Episode*
** 2023 – Candidadura  a mègius programma de animatzione pro s'episòdiu Night Family
* Saturn Awards
** 2018 – Candidadura pro sa mègius sèrie o film TV animadu
**2021 – Candidadura pro sa mègius sèrie animada
* Teen Choice Awards
** 2017 – Candidadura pro sa mègius sèrie animada
** 2018 – Candidadura pro sa mègius sèrie animada

## Riferimentos