Alcalá de los Gazules

**Alcalá de los Gazules** est una comuna ispagnola de 5.735 abitantes situadu in sa comunidade autònoma de s'Andalusia, a su tzentru de sa provìntzia  de Cádice.
## Geografia fìsica
Assetiadu a su tèrmine de sa sierra de Cadice, format ala de sa gai narada *bia de su Toru.* S'agatat a tesu 70 km de Cadice, 56 de Algeciras e 25 de Medina. Est postu a su tzentru de sa provìntzia de Cadice in sa *Campiňa de Medina* intro su *Parque Natural de los Alcomocales.*
## Istòria
De sos grafitos rupestres de sa *Lajà de los Hierros* e de unos àteros acatamentos archeològicos, si deduit chi remontant a su Paleolìticu sas primas presèntzias umanas in sa zona.

Sa prima notizia istòrica de aposentadas istàbiles, est de su 189 a.C. durante sa colonizatzione romana. A sos Romanos aiant sighidu in antis sos Vàndalos e poi sos Visigotos, e de su de 8 sèculos aiat devènnidu ala de a Al Andalus.

S'etimologia de su nùmene remontat a sa dominatzione musulmana e totu, cando sa localidade aiat incumentzadu a si mutire *Qalat at Yazula*, o *Castillo de los Gazules.* Su re de Castìglia Alfonso X, naradu *su Sàbiu* in una crònaca sua in sa rieconchista in su 1264 la fentomat giai cun su nùmene atuale suo *Alcalà de los Gazules*.

Sa bidda fiat finida a fatu a suta de sa segnoria de sos Ribera ducas de Alcalà. In sos de 17 e de 13 sèculos s'aiat arricadu de edifìtzios religiosos e tziviles chi faghent su complessu urbanu meda agradàbile, cunsideradu esèmpru tìpicu de tzentru de s'Andalusia, paris in custa bisura a su chi faghet  fintzas su famadu poeta e drammaturgu andalusu García Lorca (1898-1936) chi in unu iscritu suo la ponet a impare cun sas prus nòdidas e famosas tzitades de s'Andalusia. A sos cumintzos de su de 19 sèculos Alcalà aiat aguantadu sas ladronerias e sas angarias de sas tropas de Napoleone chi aiant fatu fintzas brincare in ària su *Casteddu* de fàbricu àrabu subra fondamenta romana de su cale oe no abarrat àteru chi no sa *Torre de Homerias* e carchi turrione.

In su 1876 su re *[[Alfonso XI de Ispagna|Alfonso XI]]* cuntzedet su tìtulu de tzitade cun sa possibilidade de nominare unu cussìgiu chi la guvernet. In su 1905 su *casco antiguo*, est a nàrrere su tzentru istòricu, est declaradu *Conjunto historico-artìsticu* cun s'avvincu de sa cunservatzione.
## Economia
Sas majores intradas suas sunt su turismu e s'agricultura. S'artesania tìpica est cudda de sas cadiras de linna e de sa traballadura de sas pramas pro sa produtzione de crobes, bursas, corbulas, istoas etc.
## Monumentos e localidades de interessu
* **Yacimento Lajà de los Hierros**
* **Yacimento romano de la Mesa de Esparragal** cun numerosos repertos archeologicos.
* **Depositos Romanos de la** **Sabada** cun medas trastes agatados in is iscavos
* **Domo de su Cabildo** de su de 16 sèculos
* **Castillo** de su cale abarrant pagas cosas
* **Los Pozos** sunt tres putzos chi remontant a su perìodu àrabu pro s'abbadura de is sartos.
* **Fuente de Sabada** de orìgine romana pro frunire de abba su tzentru abitadu
* **Puente romano**
* **Domo señorale**, domos sennoriles barocas in vàrios caminos
* **Las tres torres**, turre de su cunventu de sas Clarissas e duos turriones de sos restos de su casteddu
* **Iglesia mayor de San Jorger** crèsia gòtica de su Rinaschimentu de sos de 16 e de 18 sèculos

* **Iglesia de San Francisco** narada fintzas de sa Vitòria de su XVII sèculu
* **Ermita - santuario de N.tra S.ra de los** **Santos** fundada in su de 14 sèculos poi modificada in su de 17
* **Cunvento de Santa Clara** de sos sèculos XVI-XVII
* **Cunvento de santu Domingo** de su sèculu XVI in istile tardogòticu.
## Festas
Sa festas prus importantes sunt cussas de sa Chida Santa in ue in sa domìniga de sas pramas sos pipios bestidos cun bestires de assemprat ebràica antiga e poi in sas dies imbenientes sas professones cun sos pasos de sas vàrias gufrarias in cale sos partetzipantes bestint tùnica, chintzu, mantelddu e cuguddu de sos colores de sa traditzione pro sa gufraria matessi. Su mudìmene de sas professones est interrùmpidu solu de sas saetas invocatziones de amore pro Gesùs e sa madonna moduladas segundu su cante jondo de sos cantadores ispetzializados. Sa festa segundu s'impreu de Ispagna sighit sa romeria de N.tra S.ra de los santos, peregrinàgiu a s'ermita chi posca sos ritos religiosos si trasformat in una iscampirrada cun pràngiu colletivu a s'abertu, mùsica, dansas e giogos. S'acumprit annotamala sa Festividad de sos San Jorge in cale s'ammentant Santu Giorghi e s'intrada in tzitade de Alfonso X in sas dies 22,23,24 de abrile cun tzerimònias religiosas e rapresentatziones de s'avenimentu.
Annotamala b'ant sa *Feria de Austu*, su *Fèstival Internacional de Mùsica de A su-Kalat* e su *Mercado Andalusi* su primu de s'Andalusia in sas dies de su 11 a su 14 austu cun oràriu de sas bintun'a su una de su note.
## Boghes ligadas
* Provìntzia de Cadice
* Andalusia
* Bibiana Aido
## Àteros progetos