Monti Arcuentu

S**'Arcuentu** est unu monti, artu unus 785 m, de sa Provìntzia de su Campidanu de Mesu, parti de una cadena parallela a unu tretu de sa Costa Birdi, po unus 8 km.

## Descritzioni

### Orìgini e sinnificau de su nòmini
Su nòmini de su monti est cumpostu de duus fueddus. Su primu est *arcu*, inditendi sa forma inarcada de is arrocas de su cùcuru. Su segundu est *bentu*.Massimo Pittau ddu fùrriat a *Arcu de su bentu*. Esistit fintzas una varianti de su nòmini de su monti: *Erculentu* (fintzas *argulentu*), nòmini comunu de s**[[Artemisia abrotanum]]''.

=== Territòriu ===
Su cumplessu at tentu s'orìgini sua in s'era tertziària, intre s'Oligocenu e su Miocenu, gràtzias a fainas vulcànicas intensas cun lava siat àtzida siat bàsica. Su tipu diferenti de lava at originau tipus de arroca diferentis. Cun su primu tipu s'osservant riolita, riodacita, ignimbrita e tufu, mentris su segundu at originau arroca de preda niedda.

S'Arcuentu tenit una crogorista chi si connoscit a discansu, originada de su tipu de arroca vulcànica de chi est fatu; de su cùcuru si biit sa [[Sinnis|penìsula de su Sinis]], sa [[Giara]], su [[monti Arci]], su [[Golfo de Aristanis|golfu de Aristanis]], su [[Ghennarghentu|Gennargentu]], su Montiferru, su monti Grighine, is Seti Fradis, su monti Linas e sa [[Campidanu|pranura de su Campidanu]]. De su monti ndi calant cambas medas de àcua chi ant sgavau baddes strintas e profundas in s'arroca vulcànica.

Acanta de su monti s'agatant is minieras de [[Montevecchio|Montièciu]], aìnturu de is làcanas de su Parcu geomineràriu stòricu e ambientali de sa Sardìnnia. A oru-oru de sa costa s'agatant is marinas de arena groga e is dunas de [[Pistis]], [[Turri de Flumentòrgiu]] e [[Desertu de Piscinas|Piscinas]]. Concas a nord si biint is lagunas de [[Sant'Antoni de Santadi]] e [[Terraba|Marceddì]].

=== Clima ===
Su [[clima]] de sa zona est su tìpicu mediterràneu, cun [[Ierru|ierrus]] mitis e [[Istadiai|istadis]] calentis e sicas. Sa [[temperadura]] mèdia annuale est asuba de 15,5 °C, cun una mèdia de 28,8 °C in su mesi prus calenti (austu) e de 5,5 °C in su mesi prus frius (gennàrgiu). Is precipitatzionis funt pruschetotu de caràtiri [[Proina|proinosu]] e ndi calant pruschetotu me is mesis de [[atòngiu]], cun una mèdia annuali de 737 [[Metre|millìmetrus]].

=== Flora e fàuna ===
In pitzeddu a s'Arcuentu s'agatat unu padenti seculari de ìlixi (''[[Quercus ilex]]''). Me is zonas abertas fait a agatai genias che sa matzigusa de Còrsica (''Genista corsica''), sa matzigusa de Moris (''Genista morisii''), sa matzigusa de su Sulcis (''Genista sulcitana'') e sa matzigusa de Valsecchi (''Genista valsecchiae''), chi s'acumpàngiant a formatzionis a magra de ''Calicotome villosa''. Intra a is genias endèmicas s'agatat su gravellu de Sardìnnia (''Dianthus sardous'') e su càuli de Sardìnnia (''Brassica insularis''). In su penditzu de su monti ddoi at una mància de modditzi (''[[Chessa|Pistacia lentiscus]]''), ollastu (''[[Olìa|Olea europaea]]'') e ''Phillyrea angustifolia''. Intra is orchideas est comuna s'<nowiki/>''Anacamptis longicornu'', sa ''Barlia robertiana'', s**Ophrys apifera* e *Ophrys eleonorae*.

Sa fàuna est fata de animalis comenti a su sirboni (*Sus sue*), su mraxani (*Vulpes vulpes*), sa martora (*Martes martes*), su bucameli (*Mustela nivalis*), su [[gatu]] aresti (*Felis lybica sarda*), su lèpori sardu (*Lepus capensis mediterraneus*) e su cerbu sardu (*Cervus elaphus corsicanus*). Intra is [[Aves|pillonis]] funt comunus meda su crabarissu (*Erithacus rubecula*), is Paridae, s'alibintu (*Fringillidae*), su *Dendrocopos major* e sa perdija (*Alectoris bàrbara*). Intra is agripiadoris chi bolant a giru-giru de su cùcuru ddoi funt su feridori (*Accipiter nisus*), s'astoreddu cudduventu (*Falco tinnunculus*), s'astori de pudda (*Buteo buteo*), s'astori pellegrinu (*Falco peregrinus*) e s'àbbila bera (Aquila chrysaetos). Intra s'arrèsiu ddoi at sa cabixeta *Archaeolacerta bedriagae''.

### Fogu de su 2011
In s'austu de su 2011 unu fogu mannu at fatu dannu a totu sa costa e is montis innui s'aganant is comunus de Arbus e Gùspini. Is pampas no ant arrisparmiau mancu s'Arcuentu, distruendi-ndi ètarus de padenti a baddi de su massitzu vulcànicu.

### Escursionismu
Fait a lompi a su cùcuru de su monti sighendi un'àndala escursionìstica de su Club Alpinu Italianu (s'àndala nùmeru 192) chi incumentzat de is minieras de Montièciu.

### Su dìciu
A s'Arcuentu est assotziau unu dìciu famau in su Campidanu de Mesu e in su Campidanu de Terraba:

Custu bolit nai chi is nuis in pitzus de su monti annùntziant sa pròida in sa zona.

## Riferimentus


## Bibliografia

* 
* G. Bacchetta, C. Pontecorvo; R. Vacca, [La flora del Monte Arcuentu (Sardegna sud occidentale)](https://web.archive.org/web/20160305031300/https://www.ccb-sardegna.it/download/pubblicazioni/aggiornati/FLORA%20ARCUENTU%20(2007).pdf), in Webbia, vol.62, n.2, 2007, pp.175-204