open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Etruscos

Is **Etruscos** (in etruscu: *Ràsenna*, 𐌀𐌍𐌍𐌄𐌔𐌀𐌓, o *Rasna*, 𐌀𐌍𐌔𐌀𐌓) sunt istados unu pòpulu de s'Itàlia antiga bìvidu intre su de 9 sèculos a.C. e su 1° sèculu a.C. in un' àrea denùmenada Etrùria, chi currispondet a prossimai a sa Toscana, a s'Ùmbria otzidentale e a su Làtziu setentrionale e tzentrale, cun probàinas fintzas a norte in sa zona padana, in is atuales Emìlia-Romagna, Lombardia sud-orientale e Vènetu meridionale, a s'ìsula de sa Còrsica, e a sud, in carchi àrea de sa Campània.

Sa fase prus antiga de sa tziviltade etrusca est sa cultura villanoviana, atestada partende dae su de 9 sèculos a.C., chi derivat, issu matessi, dae sa cultura proto-villanoviana (su de 12 - su de 10 sèculos a.C.). Sa tziviltade etrusca at tentu una influèntzia profunda subra sa tziviltade romana, fundende·si a pustis cun issa a sa fine de su 1° sèculu a.C. Custu protzessu longu de assimilatzione culturale at tentu cumintzu cun sa data traditzionale de sa conchista de sa tzitade etrusca de Veio a banda de is Romanos in su 396 a.C. e est acabadu in su 27 a.C., primu annu de su printzipadu de Otavianu, cun su cunferimentu de su tìtulu de *Augustu*.

## Notas

## Àteros progetos
Pena de morte

Sa **pena de morte** fintzas narada **pena capitale** est una santzione penale sa cale esecutzione cunsistet in sa ochidura a su cundennadu.

In unos cantos ordinamentos giurìdicos est prevìdida pro is solas culpas prus graes comente a s'omitzìdiu e s'arta traitoria; in unos àteros s'àplicat fintzas a unos àteros crìmenes violentos, comente a s'irrobatòriu o sa violadura, o ligados a su tràficu de drogas; in unos cantos istados infines est prevìdida pro reatos de opinione comente a s'apostasia o pro orientamentos e cumportamentos sessuales comente a s'omosessualidade o s'intzestu.

Sa pena de morte est istada abolida o no est aplicada in sa majoria de sos istados de su mundu, mentras est galu in vigore in unos àteros comente pro esempru Tzina, Bielorùssia, Ìndia, su Giapone, sa Corea de su Norte, s'Iràn e sos Istados Unidos de Amèrica.

## Àteros progetos
Club Cola

Sa **Club Cola** est una bevida a basi de cola populari meda in s'ex Repùblica Democràtica Tedesca.

Est stètia imbentada e prodùsia po arrecheta de su Partidu de Unidadi Sotzialista de Germània e de àteras organizatzionis guvernativas, sa Club Cola est stètia creada po donai a sa Germània Est una bevida chi assimbillessit a is de is paisus ocidentalis.

Su guvernu at annuntziau su progetu de sa creatzioni de sa cola in su 1966 in s'interis de sa Fiera de Beranu de Lipsia. Sa prima Club Cola est stètia posta in ampudda su 19 abrili 1967 in Berlinu Est. Sa bevida est essida aici populari intre is tedescus orientalis chi dd'ant premiada cun un'oru a sa Fiera de Beranu de Lipsia de su 1972.

## Sa Club Cola oi
Sa Club Cola est torrada in su mercau tedescu in su 1992, cun sa produtzioni afidada a sa Spreequell Mineralbrunnen GmbH, e est ancora in cumèrtziu. Est torrada populari cun s'Ostalgie, su spèddiu de sa RDT.

## Riferimentus


## Pàginas ligadas

* Vita-Cola
* Ostalgie
Bèvida de cola

Una **bèvida de cola** est una bèvida durche, a s'ispissu de colore castàngiu, cun tzùcaru e nuscos de tzùcaru cotu e e cafeina annantos. Calicunu includet nuscos de vanìllia, cannella o agrùmenes. Su nùmene benit dae sas nughes de cola, prantas chi s'impreant pro otènnere sa cafeina.

Gosat una grandu popularidade in totu su mundu, cun unas cantas domos chi sunt essidas marcas globales e parte de s'immaginàriu comunu. S'opositzione a custas aziendas at istimuladu sa creatzione de bèvidas de cola alternativas, comente sa Mecca-Colla, chi est una cola fraigada e distribuida in is paisos islàmicos o, s'Alter Cola e sa Cat Cola in Catalugna, sa Vita-Cola, sa Club Cola e sa Fritz-Kola in Germània.

## Istòria
Sa prima bèvida de cola est istada presentada in su 1885 in Filadèlfia (Istados Unidos) dae Baptista Aparici, unu de is tres impresàrios chi, paris, aiant creadu una fàbrica de bèvidas noas in Aielo de Malferit, in sa Badde de Albaida. Sa bèvida fiat fata cun cafeina, erbas meighinales, sèmenes de cola tratados e fògias de coca dae su Perù. Su nòmene fiat *Kola-Coca*. Custa bèvida est istada presentada in diversas fieras e espositziones de Europa e Amèrica e aiat otentu prèmios, 20 medàllias de oro.

Sa bèvida de cola prus famada, sa Coca-Cola, est istada imbentada dae su potecàriu John Pemberton in su 1886, ispiradu dae su Binu de Coca, creadu in su 1863 dae de un'àteru potecàriu, Angelo Mariani.

## Salude
Un'istùdiu de 2007 at agatadu chi su consumu de bèvidas de cola, siat is chi cunteniant edulcorantes naturales siat is chi ddos portant artifitziales, est assotziadu cun un'arriscu prus mannu de maladia renale crònica. Si pensat chi custu acontessat pro neghe de s'àtzidu fosfòricu impreados in custas bèvidas.

Su consumu de bèvidas de cola, ma non de àteras bèvidas gassosas, s'assòtziat cun una densidade minerale òssea bàscia in is fèminas; serbint prus istùdios e si nde disconnoschet sa rilevàntzia clìnica sua.

Una revisione de istùdios ammustrat s'efetu dannosu pro s'ismaltu dentale de is bèvidas de cola, cun s'arriscu de produtzione de càries dentale; in custu intervenent duos fatores de custas bèvidas: su cuntenutu de sacaròsiu e su pH bàsciu.

## Riferimentos
Provìntzia autònoma de Trentu

Sa **provìntzia autònoma de Trentu** (*Autonome Provinz Trient* in tedescu, *Provinzia Autonoma de Trent* in làdinu, *Sèlbstendig Provintz vo Tria* in tzimbru, *Autonome Provinz va Trea't* in mochenu, *Provincia de Trent* in dialetu trentinu), comunemente nodida comente **Trentinu**, est una provìntzia italiana de su Trentinu-Südtirol de 541.380 bividores, cun cabulogu in Trentu, chi allàcanat in su norte cun sa provìntzia autònoma de Bozen, in s'estu e in su sud cun is provìntzias vènetas de Belluno, Vicenza e Verona, e in s'ovest cun is provìntzias lombardas de Brescia e Sondrio.

Comente provìntzia autònoma de su Trentinu-Südtirol, paris cun su Vènetu e a su Friuli-Venètzia Giùlia, partenet a sa macroarea de su Trivènetu o de sas *Tres Venètzias*, sa cale denumenatzione tirat ispiratzione de sa Regio X Venetia et Histria in edade imperiale romana e est annotamala una de is tres entidades territoriales chi, paris cun su Tirolu austrìacu e cun su Südtirol, costìtuit s'Euroregione Tirolu-Südtirol-Trentinu.

Sa regione istòricu-geogràfica trentina est istada giai municipium romanu, ducadu longobardu e contea carolingia, tando parte de su printzipadu obispale de Trentu in sinu a su Sacru Romanu Impèriu (sèculos XI-XIX), infines pro unu sèculu tzirca (1815-1918) comente parte meridionale, linguisticamente romanza, de su Tirolu, fiat in antis austrìacu, a pustis àustro-ungàricu. Su territòriu annessionadu a su Regnu de Itàlia in su 1919, segundu cantu istabilidu dae su Tratadu de Saint-Germain-en-Laye istipuladu a fatu de su primu cunflitu mundiale, est andadu a formare sa regione denominada *Venètzia Tridentina*.

In Trentinu si faeddat mescamente s'italianu, ma est ispaniadu su dialetu trentinu, faeddadu in is tzentros printzipales e in is baddes (in ue faghent a cumproare variantes cun diferèntzias fintzas marcadas meda). In su territòriu sunt presentes minorias linguìsticas germanòfonas (limba mochena in sa badde de is Mochenos e limba tzimbra in sa comuna de Luserna in is artipranos tzimbros) e làdinas (Badde de Fassa) ufitzialmente reconnotas. In su tzensu linguìsticu de su 2011 prus de setemìgia bividores de sa *Badde de Non* e de sa *Badde de Sole* si sunt fintzas issos decrarados de limba làdina, ma sena reconnoschimentu giurìdicu perunu.

## Notas


## Àteros progetos
Vita-Cola

**Vita-Cola** est una bevida a basi de cola prodùsia in s'ex Repùbblica Democràtica Tedesca, oi in Germània.

Su sabori de sa Vita-Cola est descritu che una cola aromatisada a s'agrùmini e a sa fruta. A cunfrontu cun s'Afri-Cola, sa Coca-Cola e sa Pepsi-Cola est prus durci.

## Stòria
Est nàscia comenti imitadura de sa Coca-Cola in sa DDR. Est stètia presentada in su 1957 comenti *Brauselimonade mit Frucht- und Kräutergeschmack* (in sardu, *bevida gasada a sabori de fruta e erbas aromàticas*) e sa retzeta originària sua est segreta (comenti sa de sa Coca-Cola).

In su momentu de spraxidura cumertziale màssima, si contànt agiumai 200 centrus de imbutillamentu de sa Vita-Cola in totu sa DDR. Apustis de s'arutroxa de su muru de Berlinu in su 1989, is bèndidas si funt redùsias a lestu e is màrchius ocidentalis de Cola ant pigadu su logu suu.

Cun s'arribu de s'Ostalgie (nostalgia de is tedescus de s'est po *is diis* passaus de sa Germània Est), prodùsius scarèscius, comenti sa Vita-Cola, funt torraus in cummèrtziu e agradèssius meda de is consumadoris.

Sa Thüringer Waldquell (una sotziedadi de sa Germània Est) nd'at comporau is deretus, su nòmini e sa retzeta, torrendi-dda a ponni in produtzioni in su 1994.

In Thuringia sa Vita-Cola in su 2009 est stètia bèndia prus de sa Coca-Cola e in su 2018 is bèndidas totalis funt arribadas a 89 millionis de litrus.

## Riferimentus


## Pàginas ligadas

* Club Cola
* Ostalgie
Iscàndalu de Bibbiano

S'iscàndalu de sos cunfiamentos est un'acontèssida zudissiària cumintzada su 27 de làmpadas de 2.020, addaghi Valentina Salvi, procuradora annanta de su Tribunale de Rezu Emìlia, aiat imbiadu a protzessamentu 27 pessones ligadas a su tzentru de servìtzios sotziales La Cura de Bibbiano, una bidda de sa provìntzia rezana, in ue nachi sunt acontèssidos allargamentos illìtzos de menores de edade dae sas famìlias issoro, pro los cunfiare a amigos de unos cantos de sos imputados.

## Riferimentos
Omero

**Omero** (in grecu antigu: Ὅμηρος) est unu nomine attribuìdu a su poeta autòre de s'***Iliade*** e de s*<nowiki/>'<nowiki/>*'Odissea**', sos duos prus importantes, famados e nomenaus poemas epicos de s'antichidàde.

In edade ellenistica calchi iscrittore e filòlogo aiat cummentzau a ponnere in dubbiu s'esistenzia sua, e in assentzia de provas certas si podet formulare ipòtesi solu; po comente a como sa faìna est ancora suggetta a cuntierras dae chie sustenidi s'esistenzia sua autentica e chie non bi credet (sa parti prus numerosa de sos filologos). Sa traditzione antiga est ricca de contus reguardu a sa vida sua, medas sunu fantasiòsos e differentes, attribuidos erroneamente a Erodoto e a Plutarco.                   

Una parti interessante de sa biografia de Omero est sa sua origine nadale, defattu finas a 6 bìddas e tzitades grecas teniant custa faìna in cuntierra una cun s’atera, e sunu Chio, Smirne e Colofone, Salamina, Atene, Rodi e Argo.                                                           Ancòra sa collocatzione istorica abarrat misteriosa, calchidunu pensaìa ca Omero fi bivìdu in su matessi periudu de Esiodo, e finas ca bi fit istada una gara poetica tra sos duos, ma custu contu non tenet raighina alcùna nè fundamentu.

## SA CHISTIONE OMERICA
Sa veridade circa s’esistentzia de Omero fit cuntesa recentemente dae su 1600, candu François Hédelin para de Aubignac (1604-1676), Giambattista Vico (1668-1744) e pruschetòtu Friedrich August Wolf aiant incumenzau a proponni custu argumentu a su pubblicu europeu, ma custa cuntierra fit presente dae su tempu de Erodoto, chi non creìa ca s’Odissea e s’Iliade umpare podiant esser ambo iscrittas dae Omero. Cicerone tenìa s’opinione ca Omero non aiat realizzadu sas operas tottas cantas umpare.

Est dignu de lu ammentare inoghe su para de Aubignac, c’ aiat primamente azziàda sa chistione appustis de tantos seculos, e Gian Battista Vico, chi aiat propostu un’ipotèsi tantu valida de essere creditada che realistica ancora como: Omero devvìa essere, sighende custa arrejone, inventadu, e sos poemas epicos imbetzes fruttos de un’antiga traditzione contada dae sos cantadores, dae s’unione de sos capitolos cantados pubblicamente in sas antigas comunidades grecas fiant, in unu primu momentu iscrittos, e a pustis collocados in ordine temporale, formende gai unu poema intreu pro ambo s’Iliade che s’Odissea.
Etnotzìdiu

Cun **etnotzìdiu **si faghet relatu a s'isperdimentu de culturas natzionales che cumponente de unu genotzìdiu. 

Averguende s'istòria acadèmica e legale de s'usu de su trèmene genotzìdiu e etnotzìdiu, Bartolomé Clavero ddas differèntziat  afirmende ca "Su genotzìdiu ochit gente mentras ca s'etnotzìdiu ochit culturas sotziales peri bochidura de is sìngulos indivìduos". In annatu, "sende chi su genotzìdiu culturale podet èssere petzi sa dimensione culturale *de* genotzìdiu", sa bidea de etnotzìdiu andat prus a in antis de sa bidea de "genotzìdiu culturale", ca pro ite est parte de unu protzessu de genotzìdiu prus ampru.

Sende chi cuntzetos comente genotzìdiu culturale e etnotzìdiu sunt istados usados in cuntestos diferentes, s'antropologia de genotzìdiu esàminat is inclusiones e esclusiones issoro in sa lege e in is polìticas.

## Notas
Mare de Aral

Su **mare** o fintzas **lagu de Aral** (in kazaku Арал теңізі, *Aral tengizi*; in uzbecu *Orol dengizi*, in russu Аральское море, *Aràlskoie more*, o Арал, *Aral*) est istadu unu mare interiore de s'Àsia Tzentrale, puru cunsideradu unu lagu de abba salida. Tenet istèrrida manna (unos 27.000 km²) e s'agatat intre su Karakalpakstan (repùblica autònoma de s'Uzbekistàn) in su sud, e is regiones de sa Kizilòrdia e Aktubinsk de su Kazachistàn in su norte. Su nùmene benit dae su turcu *aral* (ìsula). Originiariamente si ddi naraiat gasi a su logu chi currispondiat a sa buca de su frùmene Amu Darya, e a pustis de totu su lagu.

Sa depressione de su mare de Aral s'est comintzada che cunsighèntzia de una pinnigadura de su còrgiu terrestre a su Pliotzene tardu. Tenet comente a afluentes is rios Sir Darya e Amu Darya, chi, nointames non faghent cambiare sa salinidade sua.

Partende dae is annos 1960, su mare de Aral andat perdende de tirada meda, dae chi is rios chi si nche ghetant sunt istados disviados dae s'URSS (chi tando guvernaiat su Kazachistàn e s'Uzbekistàn) pro sa criatzione de arrosiaduras; difatis, dae su 1987 su mare de Aral est partzidu in duas partes, cun sa meridionale (sa prus manna) sichende·si meda de prus in presse chi non sa setentrionale.

In su 1995 sunt istadas torradas a acapiar is duas partes cun unu canale chi asseguraiat su cuncàmbiu de abba. Sende gasi, sa sicadura at sighidu tropu lestru.

Sa superfìtzie at minimadu dae unu 60%, e su volùmene de abba de unu 80%. In su 1960, su mare de Aral fiat su de bator lagos prus mannos de su mundu, cun una superfìtzie de unos 68.000 km² (prus o mancu comente Emìlia-Romagna, Lombardia e Vènetu postos impare) e unu volùmene de 1.100 km³ de abba; in su 1998, sa superfìtzie aiat basciadu a 28.687 km² e giai fiat s'oto unu prus mannu de su mundu. In su matessi perìodu, sa salinidade de su mare de Aral s'est aumentadu dae unos 10 g/l a unos 45 g/l.

In su 2003 su Mare de Aral si situaiat a 31 mslm, sa profundidade màssima fiat de 45 m. Su volùmene de abba fiat de 112,8 km³, cun un'àrea de lutone de 690.000 km².

In su 2006, su cantone de sud s'est partzidu in orientale e otzidentale, cunformende tres partes: su Mare de Aral de su Norte, sa parte Orientale  e sa parte Otzidentale fundura. Sa parte sud-otzidentale però s'aisetat chi imbatat a s'isperdimentu cumpridu, ca non tenet afluente perunu. S'imparis de is tres partes cobertas dae abba tenet atualmente tirada de unos 18.240 km² (unu pagu prus pagu de sa Pùglia).

## Referèntzias


## Àteros progetos
Consulta Sardo-Corsa

Sa **Consulta Sardo-Corsa** est un'organu inter-istitutzionale, naschitu in su 2016, cumpostu dae sos presidentes e sos chi sunt a capu de sos grupos de su Cunsizu Rezonale de sa Sardigna e de s'Assemblea de sa Còssiga.

Compitu prus mannu at a essere cussu de donare balore a totu s'identitade limbistica e culturale de sas duas isulas mediterraneas, sa Còssiga e sa Sardigna, e in prus de fachere cosa impare in su campu de s'imparu e de sa formatzione pro su traballu.

## Referentzias


## Agganzos de foras
* 
*
Limba bielorussa

Su **bielorussu** (беларуская мова, *bielarúskaia mova*) est una limba islava de su brancu orientale, faeddada in Bielorùssia e a partes de Polònia dae unos 7 milliones de persones (sete milliones in Bielorùssia, mesu millione in Rùssia, unas 200.000 in Polònia e forsis 150.000 in Ucràina). Tenet caraterìsticas de transitzione intre s'ucràinu e su polonesu, cun influèntzias fortes de su lituanu. Si partzit in bator dialetos: nord-orientale (in Pólatsk, Vítsebsk e Mahilioŭ), sud-orientale (Hrodna, Baranavičy, Slutsk e Mazir), *zablúdau* o tzentrale, chi est impreadu che a base de sa limba literària, e polesianu (chi, cun totu probabilidade est, de fatu unu dialetu ucràinu). Su nùmene bielorussu si fundat subra s'agetivu *bielorússkiï*, pròpiu de sa limba russa. 

## Esempros
Unos cantos esempros:

* вітаю (vitaju) – salude
* як (jak) – comente
* як маешся (jak maješsja?) – ite paret?
* добры дзень (dobry dzjeń) – bona die
* дабранач (dabranač) – bona note
* дзякуй (dzjakuj) – gràtzias
* калі ласка (kali łaska) – pro praghere, de nudda
* спадар / спадарыня (spadar / spadarynja) – sennore / sennora
* добра (dobra) – bene
* кепска / дрэнна (kjepska / drenna) – male
* выдатна (vydatna) – etzellente
* цудоўна (cudoŭna) – de maravìllia
* дзе (dzje) – in ue?
* адкуль (adkul') – dae in ue?
* чаму (čamu) – pro ite?
* разумею (razumjeju) – cumprendo
* нічога не разумею (ničoha nje razumjeju) – non cumprendo nudda

###### Meses de s'annu

## Riferimentos



## Ligàmenes esternos
Aioli

S*a* bànnia **aioli** (de su catalanu *allioli*, de s'ocitanu *alhòli*, de su proventzali aiòli, est a nai a ai-oli, *alh-òli*, "allu e ollu"), est una bànnia tìpica de s'àrea mediterrànea fata cun allu, ollu de olia e limoni, de sabori forti meda.

## Preparatzioni
Sa versioni clàssica previdit s'impreu de allu mòliu in unu mortaju. A custu depit essiagiuntu unu filu de ollu de olia, amesturendi-ddu finas a tenni unu cumpostu cremosu. S'agiunta tropu lesta de ollu sciùsciat s'emulsioni e s'aioli "ammàchiat". Comenti emulsionadori s'agiungit a bortas unu pagu de lati, un'incueddu de patata buddida opuru arbu de ou. S'aioli est serbidu comenti antipastu impari cun su pani o cun olias; est fintzas acumpangiau a pratus de pisci, de petza o birduras.

In s'arretzeta proventzali si pistant in su mortaju cuàturu o cincu sìcua de allu cun sali grussa finas a tenni una crema callada, s'agiungint unu o duus arrùbius de ou e si traballat totu che una majonesa, agiungendi unu pagu de ollu de olia, a sa pròpiu temperadura de s'ou, fintzas a tenni una crema callada e cumpata, agiungendi a sa fini su sucu de unu limoni.

André Mistral, chistionendi de s'aioli, ddu poniat a cunfrontu cun sa majonesa, chi issu definiat, menispresiendi-dda, una "marmellada". "Nautri, li bon Prouvençau/ au sufrage universau,/ voutarèn per l'òli / E faren l'aiòli" (nosu is proventzalis bonu, a su sufràgiu universali, eus a votai s'ollu e eus a fai s'aioli).

## Riferimentus
Protestas in Bielorùssia de 2020

Is **protestas in Bielorùssia** **de su 2020**, naradas fintzas **rivolutzione de sas sabatas**, sunt una sèrie de manifestatziones populares in cursu contra su guvernu bielorussu e su presidente Aljaksandr Lukašėnka, in càrriga dae su 20 de trìulas 1994 e torradu a elèghere pro su de ses mandados sighidos durante sas eletziones presidentziales de su 9 austu 2020. Is acusas de corrutzione in su guvernu e su refudu de adotare medidas de seguresa pro sa pandèmia de COVID-19, ant dadu inghitzu su 24 de maju de su 2020 a una sèrie protestas in sa capitale Minsk, chi si sunt a pustis difùndidos in totu su paisu e inaspressidas a fatu de s'arrestu de su bancheri e oposidore Viktar Babaryka e de su blogger Sjarhej Cichanoŭskij.

Is protestas sunt istadas reprimidas cun sa violèntzia in prus furriadas, causende a su nessi 5 mortos, chentinas de feridos intre is manifestantes, 50 persones sunt isparèssidas, 450 casos de tortura e maltratamentos de presoneris (segundu unu raportu de s'Artu commissariadu de is Natziones Unidas pro sos deretos umanos), annotamala casos de abusu sessuale e violadura, e prus de 12.000 arrestos, e sa cundenna de is repressiones violentas a banda de s'Artu commissàriu pro is deretos umanos de s'ONU e numerosas àteras figuras istitutzionales e su mancadu reconnoschimentu de is resurtados ufitziales de sas eletziones a banda de s'Unione Europea, de sa majoria de sos istados membros suos, de sos Istados Unidos de Amèrica, de su Regnu Unidu e de su Cànada

## Riferimentos


## Àteros progetos
Die de sa memòria transgènere

Sa **Die de sa memòria transgènere** (*Transgender Day of Remembrance o TDoR*) est un'acuntessimentu annuale de sa comunidade LGBT pro regordare a is vìtimas de s'òdiu e de su pregiudìtziu contra a is persones transgènere (transfobia).

S'eventu, chi si tzèlebrat su 20 de onniasantu, est istadu introduidu dae Gwendolyn Ann Smith pro regordare s'ochidura de Rita Hester in su 1998 chi at donadu inghitzu a su progetu web "*Remembering Our Dead*" e in su 1999 a unu bigiadòrgiu a lughe de candela in San Francisco. Dae insandus s'eventu est crèschidu finas inclùdere remonos in chèntinas de tzitades in totu su mundu.

In Itàlia s'afestat custu acuntessimentu in prus tzitades, ammentende persones de sa comunidade LGTBIQ+ ochidas pro motivos de intolleràntzia.

Sa die est tzelebrada fintzas in Sardigna, cun contos e ammentos de vìtimas de sa tìrria transfòbica.

## Riferimentos


## Ligàmenes esternos

* 
* 
* 
* 
*
Tratadu de Utrecht

Su **tratadu de Utrecht**, *Verdrag van Utrecht* in olandesu, cumprendet una sèrie de tratados de paghe firmados in sa tzitade olandesa tra is meses de martzu e abrile de su 1713, chi ant agiudadu a pònnere fine a sa gherra de sutzessione ispagnola.

## Descritzione
In base a is cunditziones de su tratadu, su nebode de Luisi XIV, Filipu, Duca de Angiò fiat reconnotu che a Filipu V, Re de Ispagna, in acòrdiu cun is voluntades de Càralu II de Ispagna, ma s'impèriu europeu ispagnolu fiat ispartzidu - is tando ducas de Savoja s'ant bidu torradu sa Contea de Nitza, ant retzidu sa Sitzìlia (e cun issa su tìtulu de Res pro Vittorio Amedeo II de Savoja e is suos sighidores), su Monferrato, Alessàndria, Valèntzia, totu s'arta badde de Susa, Pinerolo e partes de su territòriu milanesu, mentras ca s'imperadore de su Sacru Romanu Impèriu Càralu VI aiat retzidu is Paisos Bàscios Ispagnolos, su Regnu de Nàpoli e su restu de su Ducadu de Milanu a su cale fiat istadu atacadu s'ex gonzaghesca Màntova. Sa Sardigna fiat istada antimes tzèdida a sa Baviera de Massimilianu II Emanuele de Wittelsbach, impinnu custu chi a pustis in su mese de trìulas non fiat istadu ratificadu dae s'Àustria e aiat costituidu disacòrdios pro sa sighidura de sa gherra. Annotamala, s'Ispagna aiat tzèdidu Gibilterra e Minorca a sa Bretagna Manna e aiat atzetadu de tzèdere a is britànnicos s'Asiento – unu pretziosu cuntratu esclusivu pro sa trata de sos iscraos.

In Nordamèrica, in base a sos artìculos 10 e 13, sa Frantza aiat tzèdidu a sa Bretagna Manna is pretesas suas in is territòrios de sa Cumpangia de sa Baja de Hudson in sa Terra de Rupert, Terranoa e Acàdia. Sa Frantza aiat mantentu sa *Île-Saint-Jean* (oe Ìsula de su Prìntzipe Eduardu) e sa *Île Royale* (oe Ìsula de su Cabu Brètone), in ue aiat pesadu sa fortilesa de Louisbourg.

A pustis de su tratadu is frantzesos aiant sighidu sa gherra contra de s'imperadore Càralu VI e su Sacru Romanu Impèriu fintzas a su 1714, cando is disamistades fiant istados paradas dae sa paghe de Rastatt e dae su tratadu de Baden in su 1714. Ispagna e Portugallu fiant abarradas ufitzialmente in gherra fitznas su tratadu de Madrid de su 1715, gasi comente su Sacru Romanu Impèriu e s'Ispagna, como borbònica, ddu fiant istados fintzas a su 1720.

Is tratados de Utrecht fiant firmados dae is rapresentantes de Luisi XIV de Frantza e Filipu V de Ispagna de unu cantone, e sa Reina Anna de Bretagna Manna, sa Repùblica de sas Sete Provìntzias Unidas e su Ducadu de Savoja de s'àtera.

Nointames unas cantas dudas subra sa legalidade de tales medidas, Filipu V diat àere rinuntziadu a su tronu frantzesu pro sese e pro is sighidores suos, mentras diversos prìntzipes frantzesos - mescamente su prus nebode giòvunu de Luisi XIV, su Duca de Berry e nebode suo, su Duca de Orléans - aiant rinuntziadu a is pretesas issoro a su tronu ispagnolu, pro issos matessi e sos erederis issoro.

Cun sa firma fiant siglados fintzas una sèrie de acòrdios cumertziales.

## Àteros progetos

## Notas
Eva Mendes

**Eva Mendes**, nada **Eva de la Caridad Méndez** (Miami, Flòrida, 5 de Martzu 1974), est un'atrice e modella istadunidensa.
Diane Kruger

**Diane Kruger** (15 de trìulas de su 1976) est una atritze tedesca. At connotu sa fama internatzionale cun sa parte de Elena de Troia in Troy, dirìgidu dae Wolfgang Petersen.
Nou Galles de su Sud

Su **Nou Galles de su Sud** (in inglesuː *New South Wales*, in sigla *NSW*), est un'istadu de s'Austràlia cun capitale Sydney. Est postu in sa parte sud-orientale, làcanat a sud cun su Victòria, a norte cun su Queensland, a ovest cun s'Austràlia Meridionale e a est si ghetat in s'Otzèanu Patzìficu (Mare de is Coraddos e Mare de Tasman). Incluet fintzas s'ìsula de Lord Howe, in su Patzìficu meridionale. A s'internu de su territòriu sunt presentes duos enclaves: su Territòriu de sa Capitale Australiana e su Territòriu de sa Baia de Jervis.

Sa colònia de su Nou Galles de su Sud fiat istada fundada che colònia penale britànnica in su 1788; cumprendiat in orìgine prus de metade de sa terramanna australiana e in su 1825 teniat che a làcana otzidentale su de 129 meridianos estos. Sa colònia cumprendiat fintzas is territòrios insulares de sa Noa Zelanda, de sa Terra de Van Diemen, de s'Ìsula de Lord Howe e de s'Ìsula Norfolk. Durante su de 19 sèculos, parte de su territòriu de sa colònia fiat ischirriadu pro costituire colònias britànnicas separadas, chi a sa fine diant costituire sa Noa Zelanda e istados e territòrios vàrios de Austràlia. Sa Colònia de Swan River no est istada mai amministrada che a parte de su Nou Galles de su Sud.

## Àteros progetos
Victòria (Austràlia)

Su **Victòria** est un'istadu federadu de Austràlia, su segundu prus pagu istèrridu de su continente (su primu est su Territòriu de sa capitale), infùndidu a sud-ovest de s'otzèanu Indianu e a sud est de s'otzèanu Patzìficu, comunichende intre issos in s'istrintu de Bass chi ddu istèsiat de sa Tasmània. Tenet istèrrida de 227.444 km² e unos 5.926.624 bividores.

Faghet làcana a norte e nord-estu cun su Nou Galles de su Sud, cun sa lìnia de làcana intre is duos istados singiada pro sa majoria de su riu Murray, a ovest cun s'Austràlia Meridionale: su territòriu est ocupadu dae sa pranura istèrrida de su Murray a nord-ovest chi s'àrtziat a sud-est in sa parte meridionale de sa Cadena Divisòria Manna chi cùlminat in is Alpes australianos (m. Feathertop, 1922 m). Is costas sunt generalmente bàscias e articuladas, mentras in su tzentru s'aberit sa baja fundura de Port Phillip in ue est istada pesada sa capitale de istadu, Melbourne.

## Àteros progetos
Territòriu de sa Capitale Australiana

Su **Territòriu de sa Capitale Australiana** (in inglesuː *Australian Capital Territory*) est unu territòriu federale de s'Austràlia, dipendèntzia dereta de su guvernu federale. Tenet istèrrida de 2.358 km² e contat unos 396.857 bividores.

S'abbisòngiu de criare unu territòriu natzionale est istadu manifestadu dae is delegados de is colonos durante is cungressos de sa Federatzione de Austràlia in su tardu su de 19 sèculos. Sa Setzione 125 de sa costitutzione australiana decrarat comente a a pustis de sa Federatzione de su 1901, parte de su territòriu australianu diat èssere istadu tzèdidu gratuitamente a su guvernu federale. Su territòriu est istadu tando destinadu a s'istadu a banda de su Nou Galles de su Sud in su 1911, duos annos in antis chi Canberra esseret numenada capitale natzionale.

## Guvernu
Su Territòriu de sa Capitale tenet unu guvernu pròpiu sena tènnere indipendèntzia legislativa de is istados australianos. Est guvernadu dae unu ministèriu (Ministry) tentu dae unu Ministèriu Printzipale (*Chief Minister*). Is leges sunt votadas dae un'assemblea legislativa de 25 membros chi cumbinat is cumpetèntzias locales e is cumpetèntzias de Istadu. Sende gasi is detzisiones podent èssere annullados dae su guvernu australianu. A s'imbesse de unos àteros territòrios australianos àuto-guvernados (pro esempru is Ìsulas Norfolk, s'Ìsula de su Nadale e sas Ìsulas Cocos e Keeling), su Territòriu de sa Capitale Australiana non tenet amministradores. Su rolu est tentu dae su guvernadore tzentrale australianu. In su Parlamentu federale australianu, su Territòriu de sa Capitale Australiana est rapresentadu dae 4 membros: duos senadores e duos membros de sa Càmbara de is rapresentantes.

## Àteros progetos
Bad Cat

***Bad Cat*** (*Kötü Kedi Şerafettin* in turcu), est unu film animadu turcu, prodùidu dae sa Anima Istanbul e basadu liberamente in subra de sa paristòria omònima iscrita dae Bülent Üstün.

## Trama
Shero est unu gatu alcolizadu, violentu e disgustosu meda. A pustis chi su mere de domo sua lu bogat a foras dae cue, commitit un'ochisura, pro sa prima borta in sa bida suo, e s'innamorat a beru de una gatu chi si mutit Misscat. In prus, iscoberit de tènnere unu fìgiu, Taco. Sa mama de Taco est morta, e duncas issu non tenet nemos chi non siat Shero, chi at a dèpere imparare a èssere unu babbu. A sa fine Shero resesset a andare a in antis cun sa bida sua, a pustis de àere isrobadu una banca cun fìgiu suo e de èssere istadu pessighidu dae unu zombi. 

## Distributzione
* Uğur Yücel: Shero
* Demet Evgar: Taco, Misscat
* Yekta Kopan: Black
* Gökçe Özyol: Rıfkı
* Güven Kıraç: Rıza
* Ahmet Mümtaz Taylan: Tank
* Ayşen Gruda: Hazel
* Cezmi Baskın: Semi
* Okan Yalabık: Zombie 

## Riferimentos


## Àteros progetos

## Ligàmenes esternos
*  Giassu ufitziale
A primu sunt bènnidos...

***A primu sunt bènnidos***... est unu sermone de su pastore Martin Niemöller a pitzus de s'apatia de is intelletuales tedescos de sighida a sa pigada de su podere de is nazistas e de is purgas de totu is grupos chi issos discriminaiant. Sa poesia est bene connota, tzitada a fitianu e est unu mollu pobulare pro descrìere is perìgulos de s'indiferèntzia polìtica, e comente issa a bortas incumentzet intzullende sa gente contras a un'obietivu impreende sa timoria.

## Su testu
Sa versione atzetada comente originale dae s'istudiosu Harold Marcuse, cun s'agiunta de su de bator versos, impreada dae s'autore a pustis de su 1945, narat:

A custa versione si nde sunt agiuntas àteras, prus poèticas, chi bortas medas nòminant àteros grupos ètnicos, polìticos e culturales e incumentzant cun s**incipit'' famadu "**A primu sunt bènnidos*'". Una versione impreada meda, pro esempru, narat:


== Contierra a pitzus de s'orìgine e de su testu ==
In is paisos de [[limba ispagnola]] sa poesia est istada s'ispissu atribuida a Bertolt Brecht incumentzende dae is annos setanta, mancari no esistat proa peruna chi su drammaturgu tedescu apat mai, nemmancu in forma variada, nen publicadu nen resadu cussos versos.

Unas cantas chircas ant postu s'orìgine de sa poesia a is arresonos pronuntziados dae Niemöller in su 1946. Comente e chi siat, su testu de sa poesia abarrat contierradu: ddoe at variantes medas, chi si diferèntziant siat pro is persones tzitadas ([[comunistas]], [[sotzialistas]], [[ebreos]], catòlicos, testimòngios de Geova, [[Omosessualidade|omosessuales]], malàidos incuràbiles etc), siat pro s'òrdine chi sunt tzitadas. Comente narat Richard John Neuhaus in su nùmeru de santandria 2001 de su diàriu suo in lìnia *First Things'', cando a Niemöller in su 1971 dd'ant pregontadu sa versione curreta de tzitare,  at naradu chi no fiat seguru meda de àere naradu cuddas paràulas ma, si sa gente insistiat a ddu tzitare, issu diat àere prefertu sa versione chi faeddat de comunistas, sotzialdemocràticos, sindacalistas, mene.

## Riferimentos
Territòriu Lìberu de Trieste

Su **Territòriu Libero de Trieste** (in islovenu: *Svobodno tržaško ozemlje*, in croatu: *Slobodni teritorij Trsta*, in inglesu: *Free Territory of Trieste*), fatu·fatu collochialmente incurtzadu in **TLT**, est istadu un'Istadu indipendente mai costituidu, prevìdidu dae s'artìculu 21 dae su tratadu de Parigi intre s'Itàlia e is potèntzias alliadas de su 1947. A norma de su matessi tratadu su Territòriu Lìberu de Trieste diat dèpere èssere demilitarizadu e neutrale, guvernadu a comintzu segundu is previsiones normativas de unu *Istrumentu pro su regìmene provisòriu*, redatadu dae su Cussìgiu de is ministros de sos èsteros e aprovadu cun sa risolutzione 16 de su Cussìgiu de seguresa de s'ONU.

Tale Istrumentu diat èssere abarradu in vigore fintzas a sa data chi su Cussìgiu de Seguresa diat dèpere determinare pro s'intrada in vigore de un'Istatutu Permanente, allegadu a su tratadu de Parigi. In sighidura immediata si diant àere dèpidu criare is formas de guvernu netzessàrias pro su funtzionamentu de s'Istadu (unu Guvernadore, unu Cussìgiu de Guvernu, un' assemblea Populare elègida dae su pòpulu de su territòriu Lìberu e unu Corpus Giuditziàriu), puru elègere un' assemblea costituente chi diat àere dèpidu aprontare sa costitutzione noa de su TLT. S'ONU diat comente si siat mantènnere unos pòderes de controllu in su TLT, pro mèdiu de su Cussìgiu de Seguresa suo.

Su TLT diat àere incluidu in is làcanas suas unos 375.000 bividores (290.000 italianos, 70.000 islovenos, 11.000 croatos e unos 5.000 de natzionalidades diferentes), cumprendende sa tzitade de Trieste (capitale de su TLT), a norte su litorale fintzas su Timavo, e a sud parte de s'Ìstria otzidentale fintzas su riu Quieto, puru unu Portu Lìberu issu etotu amministradu dae unu Istrumentu internatzionale.

## Ispartzidura
Su 5 santugaine 1954 fiatfirmadu in Londra unu memorandum de intendimentu in su cale Itàlia e Jugoslàvia si partziant provisoriamente su Territòriu, cun su passàgiu de sa Zona A a s'amministratzione tzivile italiana e sa Zona B a sa jugoslava: sa lìnia de partzidura intre is duas zonas fiat però iscostiada favoressende sa Jugoslàvia. Pretzedentemente segaiat s'abitadu de Škofije (fintzas a tando in italianu *Albaro Vescovà*) e sighende a s'internu de sa penìsula de Mùggia arribaiat fintzas a Ankaran (in italianu Ancarano), lassende in sa Zona A is fratziones de Valdoltra, Elleri, Crevatini (Hrvatini) e Plavia (Plavje): a fatu de s'istìpula de su Memorandum de intendimentu fintzas custos tzentros abitados sunt istados assignados a sa Jugoslàvia.

Su passàgiu de is poderes de s'amministratzione alliada a s'italiana fiat acontèssida su 25 santugaine 1954.

In su 1975 unu tratadu nou firmadu a Osimo daiat cobertura giurìdica a su status quo intre Itàlia e Jugoslàvia. S'òrdine de sa die de s'ONU pro sa nòmina de su Guvernadore de su TLT fiat tando bogadu su 9 ghennàrgiu 1978, a fatu de sa recherta esplìtzita de is rapresentantes italianos e jugoslavos.

## Àteros progetos
Queensland

Su **Queensland** (pronùntzia [ˈkwiːnzlənd] o [ˈkwiːnzlænd]) est un'istadu de s'Austràlia chi òcupat sa parte nord-orientale de su continente. Allàcanat a ovest cun su Territòriu de su Norte, a sud-ovest cun s'Austràlia Meridionale e a sud cun su Nou Galles de su Sud; a estu si ghetat a su mare de is Coraddos e de s'otzèanu Patzìficu. Est su segundu Istadu australianu pro tirada a pustis de s'Austràlia Otzidentale e su de tres prus pobulados a pustis de su Nou Galles de su Sud e su Victòria.

Intre unos 40 000 e 65 000 annos faghet sa zona fiat cumintzada a èssere populada dae sos indìgenos e de sos isulanos lòmpidos de s'Istrintu de Torres. A fatu, su Queensland fiat fatu una colònia de sa corona britànnica, chi fiat ischirriada dae su Nou Galles de su Sud su 6 de làmpadas 1859, una data famada a livellu istatale denominada Queensland Day.

S'àrea chi costituit sa capitale de s'Istadu, Brisbane, fiat in orìgine sa colònia penale de Moreton Bay, chi fiat impreada che a logu pro is presoneris recadivos. S'istadu a fatu aiat incoragidu s'immigratzione, e s'economia de su Queensland est dominada dae su setore agrìculu, turìsticu e de su setore mineràriu.

Sa populatzione est cuntzentrada in su sud-est de su Queensland. In ie s'agatant is tzitades de Brisbane, Logan City, Redland City, Ipswich, Toowoomba. Unos àteros importantes tzentros regionales sunt Cairns, Townsville, Mackay, Rockhampton, Bundaberg, Hervey Bay, Ingham e Mount Isa. Su Queensland est fatu fatu naradu *Sunshine State*, in cantu gosat de unu clima caente e una parte consideràbile de s'Istadu s'agatat in is tròpicos.

## Àteros progetos
Territòriu de su Norte

Su **Territòriu de su Norte** (in inglesuː *Northern Territory*, incurtzadu *NT*) est unu territòriu federale de s'Austràlia, dereta dipendèntzia de su guvernu federale.

Tenet istèrrida de 1.347.791 km² e unos 244.761 bividores. Allàcanat in s'ovest cun s'Austràlia Otzidentale, in su sud cun s'Austràlia Meridionale, in s'estu cun su Queensland e in su norte si ghetat a su Mare de sos Arafura.

Est connotu fintzas che *Top End*, est a nàrrere sa parte arta (top) de *Down Under*, s'Austràlia. *Top End* a bortas inditat isceti su cantone setentrionale de su Territòriu de su Norte, mentras cussa meridionale si definit *Red Centre*.

Is bividores de su Territòriu de su Norte sunt narados *Territorians* o *Top Enders*.

Su cabulogu est Darwin in ue si cuntzentrat sa metade de sa populatzione. Unos àteros tres aposentamentos de una tzerta mannària sunt Alice Springs (in s'internu de su desertu, 1.500 km cara a sud), Palmerstone e Katherine.

## Àteros progetos
Maria Elena Boschi

## Biografia

Nàscia a Montevarchi in su 1981, est laureada in Giurisprudenza in s'Universidadi de Firenze.

Est deputada de su Partidu Democràticu de su 2008 e fait parti de sa commissioni traballu pùblicu e privau. Ora est deputada de Italia Viva.
Produtu Internu Brutu

In economia, su **produtu internu brutu ** (incurtzadu **PIB**) est una mannària macroeconòmica chi mesurat sa bàlida agregada, a prètzios de mercadu, de totu is benes e is servìtzios finales (est a nàrrere bogados is produtos intermèdios) prodùidos in su territòriu de un'Istadu in unu perìodu temporale dadu (normalmente s'impreat a riferimentu s'annu solare, ma sunt impreados fintzas unos àteros arcos temporales). S'est balangiadu una posidura de primore a pitzu de sa capatzidade sua de espressare o simbolegiare su benistare de una colletividade natzionale relativamente a su livellu suo de isvilupu o progressu.

Su tèrmine *internu *inditat ca custa variàbile cumprendet is fainas econòmicas acumpridas a s'internu de s'Istadu, escluende duncas is benes e servìtzios prodùidos dae sas impresas, de is traballadores e de unos àteros operadores natzionales in s'èsteru (sunt esclùdidas fintzas is prestatziones a tìtulu gratùitu o s'autoconsumu), mentras sunt apo inclùdidos is produtos realizados dae operadores èsteros a s'internu de s'Istadu. Su trèmene *brutu* inditat imbetzes ca sa bàlida de sa produtzione est a su totale de sos ammortamentos, overas de sa naturale depretziadura de su stock de capitale fìsicu intervènnidu in su perìodu; custa depretziadura cumportat chi, pro non reduire tale dotatzione a disponimentu de su sistema, parte de su produtu depat èssere destinada a s'integru torra suo. Sutraende de su PIB is ammortamentos, s'otenet su PIN (Produtu Internu Netu).

## Riferimentos
Austràlia Meridionale

S**'Austràlia Meridionale** (in inglesuː *South Austràlia*) est un'istadu federadu de s'Austràlia postu in sa parte tzentru-meridionale de su continente australianu. Òcupat un' àrea de 984.377 km²  e contat populatzione de unos 1.751.693 bividores. Allàcanat in s'ovest cun s'Austràlia Otzidentale, in su norte cun su Tèrritoriu de su Norte, in su norte-estu cun su Queensland, in s'estu cun sa Nou Galles de su Sud e su Victòria e a sud si ghetat a s'Otzèanu Antàrticu.

Sa capitale est Adelaide, connota che sa tzitade de is crèsias (*the city of churches*). Sa majoria de is residentes de s'istadu bivet in is zonas costeras saliosas e in sa badde de su riu Murray. Fiat fata colònia britànnica in su 1836 intrende a fàghere parte de su Commonwealth de s'Austràlia in su 1901.

S'Austràlia Meridionale fiat esplorada dae sos europeos in su 1627 cando sa nae olandesa *Gulden Zeepaert* si fiat agatada a viagiende a longu a longu de sa costa de su sud. S'istadu fiat *fissadu* in su 1831 - in su pranu de su deretu - che impresa cumertziale de sa *South Austràlia Company*, cun sa bèndida de terra a sos òmines lìberos.

Custu fatu aiat costituidu una diferèntzia cun unos àteros istados australianos, sa majoria de is cales fiant impreados a colònias penales o penitentziàrios pro sa presone tosta. Est pro custa resone chi s'Austràlia Meridionale est istadu semper legalmente cunsideradu una "provìntzia" de Bretagna Manna e no una colònia penale.
## Àteros progetos
Lista de sas istajones de s'Òlbia

Custa est una lista de sas istajones de s'Òlbia, isquadra de sa tzitade de Terranoa, in Sardigna.

In totale, s'Òlbia at partitzipadu a 18 campionados sardos de primu livellu, s'ùnica isquadra sarda - paris cun su Cagliari - a no èssere mai torrada a dae segus in suta de su primu livellu regionale. In 18 partitzipatziones a su màssimu campionadu sardu, s'Òlbia l'at bintu 6 bias.

At partitzipadu a 11 campionados de su de chimbe livellu italianu, chi at bintu 3 bias, ultres a 1 Iscudetu Diletantes.

36 bias at partitzipadu a campionados italianos de su de bator livellu, e l'at bintu in 2 ocasiones.

16 bias at partitzipadu a campionados italianos de su de tres livellu, e sa mègius positzione est istada sa de bator.

In prus, in s'istajone 2012-13, est istada finalista de sa Copa de Sardigna, in ue at pèrdidu pro 2 a 0 cuntra a su Maravera.

## Craes

Craes pro sas copas:
* FE = Fase Eliminatòria
* PT = Primu Turnu
* FG = Fase a girones
* 32F = Trintaduoèsimos de finale
* 16F = Deghesseièsimos de finale
* OF = Otavos de finales
* CF = Cuartos de finale
* SF = Semifinale
* F = Finalista derrotada
* C = Campiones

## Istajones

## Riferimentos


## Bibliografia
*  

## Boghes curreladas
* Olbia Calcio 1905
* Terranoa
* Isport in Sardigna

## Collegamentos esternos
* Giassu ufitziale
Barbara Bouchet

**Barbara Bouchet** (Reichenberg, 15 de austu de su 1943) est una atritze tedesca. At connotu sa fama internatzionale cun su ruolu di Miss Monepenny in Casino Royale, dirìgidu dae John Huston.
Vila de Gràcia

Sa **Vila de Gràcia** (segundu sa ditzione in catalanu), connota comente **Gràcia** puru, est unu bighinadu de Bartzellona, in sa comunidade autònoma de Catalugna (Ispagna).

Uno de sos monumentos suos prus importantes est sa torre de su relògiu, in sa pratza printzipale, in ue s'agatat s'antigu comunu, oe sede de su distretu.

## Istòria

Su bighinadu de sa Vila de Gràcia est istadu su nùcleu printzipale de su munitzìpiu antigu de Gràcia, chi aparteniat in antis a su tèrmine de Bartzellona e inserradu comente a munitzìpiu indipendente intre su 1821 e su 1823 e intre su 1850 e su 1897. 
. Su comunu fiat formadu dae custu nùcleu e dae sa zona agrìcula, in prus de sas *masies* de su Camp d'en Grassot.

## Riferimentos
Repùblica Populare de Lugansk

Sa **Repùblica Populare de Lugansk**, in sigla **RPL** (in russu: Луганская Народная Республика, ЛНР, trasliteradu: *Luganskaja Narodnaja Respublika*, *LNR*), est *de facto* un'Istadu a reconnoschimentu limitadu proclamadu su 28 abrile 2014, su cale territòriu s'agatat in intro de s'Oblast' de Lugansk. Is autoridades separatistas ant decraradu, in manera unilaterale, s'indipendèntzia dae s'Ucràina su 12 de maju 2014, a fatu de unu referendum populare. Tirat a 8.352,6 km² e contat unos 1.506.000 bividores.

S'Ucràina cunsìderat su territòriu cuntrolladu dae is separatistas che territòriu in temporalmente ocupadu dae grupos armados illegales e dae tropas de sa Federatzione Russa. S'indipendèntzia de sa Repùblica Populare est istada reconnota in unicamente dae unos àteros duos istados a reconnoschimentu limitadu, sa Repùblica Populare de Doneck e s'Ossètzia de su Sud.
## Riferimentos

## Àteros progetos
Repùblica Populare de Doneck

Sa **Repùblica populare de Doneck** o **RPD** (in russu: Донецкая Народная Республика, ДНР, trasliteradu: *Doneckaja Narodnaja Respublika*, *DNR*; in ucràinu: Донецька Народна Республіка, trasliteradu: *Donec'ka Narodna Respublika*) est *de facto* un'Istadu a reconnoschimentu limitadu proclamadu su 7 abrile 2014, su cale territòriu s'agatat in intro de s'Oblast' de Donec'k. Is autoridades separatistas s'ant decraradu unilateralmente indipendentes dae s'Ucràina su 12 maju 2014, a fatu de unu referendum non reconnotu nen dae sa comunidade internatzionale nen dae su guvernu tzentrale ucràinu, su cale cunsìderat sa RPD «territòriu temporalmente ocupadu dae grupos armados illegales e tropas de sa Federatzione Russa».

Sa RPD no est reconnota si nono de sa Repùblica Populare de Lugansk e dae s'Ossètzia de su Sud, àteros duos Istados a reconnoschimentu limitadu.

## Riferimentos


## Àteros progetos
Beppe Grillo

**Giuseppe "Beppe" Grillo** (Gènova, 21 de trìulas 1948) est unu còmicu, atore e politigu italianu. Impignadu in campu politigu e sotziale, est su fundadore de su MoVimento 5 Stelle in su 2009. In custu mamentu est su coordinadore de su partitu.

## Àteros progetos

## Ligàmenes esternos
* Blog de Beppe Grillo
* TV de Beppe Grillo
Torneu de sas Iscuadras Istòricas de su Fùbalu Catalanu

Su **Torneu de sas Iscuadras Istòricas de su Fùbalu Catalanu** (in catalanu *Torneig d'Històrics del Futbol Català*), mutidu a s'ispissu **Istòricas** (*Històrics*), est unu torneu amistosu de fùbalu chi est resèssidu a balangiare unu prestìgiu mannu in intro de su fùbalu catalanu minore. Organizadu finas de su cumintzu dae su Futbol Club Martinenc pro festare su de 75 anniversàrios suos, su tzìrculu isportivu de su Guinardó est istadu s'autèntica ànima de su torneu, essende s'organizadore de su majore nùmeru de editziones.

## Istòria
S'idea de creare su torneu est nàschida in su beranu de su 1983 cando sa Giunta Diretiva de su Martinenc, presidida in cuss'època dae Manuel Dengra Buendía, s'est addobiada pro istudiare sos atos de su de 75 anniversàrios de s'ente. Dae cue s'idea de fàghere unu campionadu amatoriale cun iscuadras de sos bighinados de Bartzellona.

Su Martinenc aiat pedidu sa collaboratzione de sos tzìrculu isportivos prus serentes e, bidu su positivu cumprou issoro, aiant definidu a sa fine sos partetzipantes, cun bator iscuadras de sa de tres divisiones: Sant Andreu, Horta, Júpiter e Europa; e bator de sa Regional Preferente: Poble Sec, Ibèria, Sants e su matessi Martinenc. Dae tando, sa cumpetitzione si tenet ogni annu in su campu munitzipale de Guinardó, cun sas etzetziones chi sighent:

## Sistema de competitzione
Tantu su nùmeru de sos clubs iscritos comente su formadu de su torneu sunt cambiados durante sos annos. Oe nche partètzipant 12 iscuadras de Bartzellona tzitade e de sa periferia sua chi tèngiat prus de 70 annos de istòria. Custas 12 iscuadras s'adòbiant in 4 grupos de 3 iscuadras mediante una sorteada e utilizende sos de Segunda Divisione B comente a capos de sèrie. Sas iscuadras de cadaunu de custos grupos giogant unu partidu triangulare intre issos (3 partes de 45 minutos) in una matessi die e de sa manera imbeniente:
* Partidu 1: Iscuadra A - Iscuadra B (in acabadu, e siat cale siat su resurtadu, si faghet una tanda de 3 ghetaduras de rigores)
* Partidu 2: Iscuadra C - Perdidore Partidu 1 (tanda de 3 rigores petzi si b'at sèberu de unu parègiu triplu a sa classificatzione finale)
* Partidu 3: Iscuadra C - Binchidore Partidu 1 (tanda de 3 rigores petzi si b'at unu parègiu triplu a sa classificatzione finale)
Si sas tandas anterioras de rigores acabant in parègiu, sas ghetaduras s'acadessent un'a unu finas a l'iscontzare. Sos 4 binchidores de sos triangulares s'iscaretzint a sas semifinales in partidos normales de 90 minutos. Sos duos binchidores de sas semifinales giogant sa finale, de 90 minutos puru. In casu de parègiu in sas semifinales e finale, si faghet una tanda de 5 ghetaduras de rigores. Si sighit su parègiu, sas ghetaduras s'acadessent un'a unu finas a l'iscontzare.

## Binchidores

## Istadìsticas de sos binchidores

‡ Isquadra B.

## Riferimentos


## Ligàmenes esternos
* Giassu ofitziale de su Torneu de sas Isquadras Istòricas de su Fubalu Catalanu
* Giassu ofitziale de su Futbol Club Martinenc