Хомустаах нэһилиэгэ (Үөһээ Бүлүү улууһа)

Билэ:Верхневилюйск21.PNG|450px|thumb|right|Үөһээ Бүлүү улууһа|
poly 67 462 85 438 109 471 82 488 Үөдүгэй нэһилиэгэ
poly 104 438 104 453 114 459 125 447 113 438 Нам нэһилиэгэ
poly 89 399 99 389 121 389 101 408 Дүллүкү нэһилиэгэ
poly 71 409 84 404 97 412 97 424 Хоро нэһилиэгэ
poly 56 321 102 316 93 344 68 356 Боотулу нэһилиэгэ
poly 95 352 113 375 100 380 86 359 Далыр нэһилиэгэ
poly 30 443 61 429 61 497 35 497 Кэнтик нэһилиэгэ
poly 72 364 86 364 89 381 68 381 Мэйик нэһилиэгэ
poly 116 412 125 412 136 401 143 408 139 420 121 420 121 413 116 413 Ороһу нэһилиэгэ
poly 124 435 134 435 140 444 140 456 128 456 128 445 Тамалакаан нэһилиэгэ
poly 59 515 116 480 116 522 105 586 79 592 Өргүөт нэһилиэгэ
poly 99 347 120 327 135 346 112 362 Маҥаас нэһилиэгэ
poly 61 387 83 387 61 400 83 400 Оҥхой нэһилиэгэ
poly 140 439 162 439 186 479 158 479 Харбалаах нэһилиэгэ
poly 120 364 168 339 173 379 134 388 Кырыкый нэһилиэгэ
poly 67 215 102 215 94 289 57 289 Сургуулук нэһилиэгэ
poly 36 87 58 87 58 178 84 178 84 129 124 70 84 11 Сургуулук нэһилиэгэ
poly 105 415 105 426 115 415 115 426 Балаҕаннаах нэһилиэгэ
poly 5 413 32 413 5 438 32 438 Балаҕаннаах нэһилиэгэ
poly 61 632 153 579 214 657 185 688 Туобуйа нэһилиэгэ
poly 123 503 123 580 160 487 177 544 Быракаан нэһилиэгэ
poly 170 411 170 437 205 411 205 437 Хомустаах нэһилиэгэ
poly 120 392 120 405 132 392 132 405 Хомустаах нэһилиэгэ
poly 157 385 157 397 171 385 171 397 Хомустаах нэһилиэгэ
rect 115 104 248 324 Бүлүү улууһа
rect 205 596 251 643 Горнай улууһа
rect 4 6 44 59 Өлөөн улууһа
rect 4 100 44 401 Ньурба улууһа
rect 3 547 52 621 Сунтаар улууһа
rect 3 666 112 703 Өлүөхүмэ улууһа


**Хомустаах нэһилиэк**. Үөһээ Бүлүү улууһун нэһилиэгэ, киинэ Хомустаах.

Улуус кииниттэн 55 км ыраах сытар. Хомустаах нэһилиэгэ Дүллүкү, Кырыкый нэһилиэктэрин кытта ыаллаһа сытар, Бүлүү өрүһүнэн Нам нэһилиэгин уонна Бүлүү улууһун сирдэринэн быысаһар.  Сирин иэнэ – 1200 кв.км, ходуһа сирэ – 650 га, мэччирэҥ – 400 га, бааһына сирэ – 50 га. 

Нэһилиэнньэтэ – 221 киһи, 64 хаһаайыстыба баар. Тэрилтэлэрэ: Н.А.Габышев аатынан оскуола-сад, 20 миэстэлээх детсад, фельшерскэй пункт, библиотека, ОДьХ филиала, ветеринарнай пункт, Культура дьиэтэ. 
## Үһүйээннэр
Түҥ былыргыттан үйэлэри уҥуордаан өбүгэ сэһэнэ уостан уоска, киһиттэн киһиэхэ бэриллэн, ааспыт олох суола буолан Хомустаах эбэ туһунан үһүйээн күн бүгүҥҥээҥҥэ диэри тиийэн кэлбит. Түҥ былыр биир Бэти диэн киһи Бүлүү өрүһүнэн тыынан устан айаннаан иһэн, хайа үрдүнэн тыыраахылар көтөллөрүн көрөн, «манна арааһа күөл баар эбит» диэн тохтоон көрөргө санаммыт. Хайаны дабайан тахсан көрбүтэ: сүрдээх улахан күөл баар эбит. Бу билиҥҥитэ Хомустаах сирэ. Манна ураһа түһэринэн «киһи олохсуйуох  бултаах-алтаах сирэ эбит» диэн сөбүлээн тохтообут. Онон бу сир дьиҥнээх аата «Ураһа Онно» диэн эбит. Кэм-кэрдии ааспытын кэннэ «Ураһа Онно» диэн аата сүтэн-симэлийэн хаалбыт.
	Нэһилиэк билиҥҥи аата Хомустаах. Үһүйээн кэпсииринэн, кыргыс үйэтигэр Хомустаах эбэ күөлүн тулата барыта хомуһунан саба үүнэн турара. Бу сиргэ тигиилээх сирэйдээх кыргыс дьоно кэлбиттэр уонна дьону-сэргэни барытын тута-тута өлөртөөбүттэр, арай биир эмээхсин тыһы тыһаҕаһын кытары хомус быыһыгар киирэн саһан хаалбыт, ону көрдүү сатаан баран булбатахтар. Бу күөл тоҕус тумуллаах, бу тумулларга тахсан тоҕус буойун маска олорон кукууктаан бараннар тарҕаспытар. Онтон ыла бу күөл «Хомустаах» диэн ааттаммыт.
## Билиҥҥи Хомустаах
Киин архыып докумуоннара көрдөрөллөрүнэн, Хомустаах 1920 сыллаахха быстах кэмҥэ нэһилиэк диэн тэриллэ сылдьыбыт эбит.
	1952 сыллаахха колхозтар бөдөҥсүйүүлэринэн сибээстээн нэһилиэк биригээдэҕэ кубулуйбута. Олохтоохтор Дүллүкү нэһилиэгэр көһүтэлээн киирэн барбыттара. Арай 1986 сыллаахха хаалбыт сирдэри чөлүгэр түһэриинэн Хомустаах кэҥээн, олохтоох дьон уонна кинилэр ыччаттара төрүт сирдэригэр төннөн кэлбиттэрэ. Дьиэ-уот туттубуттара, үлэлээн-хамсаан барбыттара.
	Бэс ыйын 14 күнүгэр 1996 с. Хомустаахха саҥа нэһилиэк тэриллибитэ. 7 быыбардыыр уокуруктан биирдии депутат туруоруллан, сельсовет председателинэн Павел Васильевич Иннокентьев талыллыбыта.

## Сигэлэр
* Официальный информационный портал Республики Саха (Якутия):Верхневилюйский улус 
* Саха Сирин нэһилиэктэрэ:Үөһээ Бүлүү нэһилиэктэрэ 
* gosspravka.ru:Верхневилюйский улус
* Энциклопедия Якутии. — М., 2000.