Элгээйи нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)

Билэ:Сунтаар2.PNG|400px|thumb|right|Сунтаар улууһа|
rect 287 440 300 454 Сунтаар нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)
rect 279 358 292 372 Элгээйи нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)
rect 220 436 233 450 Тойбохой нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)
rect 127 399 140 413 Кириэстээх нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)
rect 234 463 247 477 Бордоҥ нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)
rect 337 355 350 369 Кутана нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)
rect 341 313 354 327 Сиэйэ нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)
rect 227 404 240 418 Арыылаах нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)
rect 342 413 355 427 Күндэйэ нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)
rect 97 303 114 317 Бүлүүчээн нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)
rect 294 273 311 287 Түбэй Дьаархан нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)
rect 133 431 150 445 Куокуну нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)
rect 218 354 235 368 Дьаархан нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)
rect 274 398 291 412 Маар Күөл нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)
rect 261 427 278 441 Аллыҥа нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)
rect 376 508 393 522 Кэмпэндээйи нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)
rect 267 525 284 539 Хадан нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)
rect 331 452 348 466 Уустуйа нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)
rect 353 335 370 349 Күүкэй нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)
rect 400 388 417 402 Хоро нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)
rect 282 311 299 325 Түбэй нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)
rect 271 456 288 470 Илимниир нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)
rect 311 489 328 503 Туойдаах нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)
rect 312 366 329 380 Толоон нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)
rect 178 471 195 485 Тэҥкэ нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)
rect 168 354 185 368 Наахара нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)
rect 9 304 25 399 Мирнэй улууһа
rect 20 40 37 134 Мирнэй улууһа
rect 39 544 133 562 Ленскэй улуус
rect 291 192 383 210 Ньурба улууһа
rect 354 648 463 665 Өлүөхүмэ улууһа
rect 531 307 548 433 Үөһээ Бүлүү улууһа

400px|thumb|right|Элгээйи халлаан куйаартан көстүүтэ
**Элгээйи нэһилиэк** — Сунтаар улууһун нэһилиэгэ, киинэ Элгээйи.

Улуус кииниттэн 45 км хоту диэкки Бүлүү өрүс уҥа кытылыгар турар. 

Нэһилиэнньэ сүрүн дьарыга - тыа хаһаайыстыбата.

Урукку ааттара - Элгээн сэлиэнньэтэ, Туойдаах Алаас, I Бордоҥ.

## Остуоруйаттан

* **[[1763]]** сыллаахха Элгээн сэлиэнньэтигэр (билиҥҥи Элгээйи) бастакы чочуобуна (часовня) тутуллубута.
* **[[1771]]** сыллахха тэриллибитинэн ааҕыллар. Ити сылга Элгээн чочуобунатыгар маҥнайгынан сүрэхтэммит Иван Кривошапкин (Ноговицын) - Дьүүл Уйбааҥҥа "алтан" бэчээт (печать родовых управлений) бэриллибитэ, ити кэмтэн ыла Элгээн сэлиэнньэтэ дьыалаҕа Бордоҥ буолаһын быһыытынан киирбитэ, оттон Дьүүл Уйбаан кини кинээһинэн анаммыта.
* **[[1822]]** сылтан **[[1899]]** сылга диэри улуус киинэ буолан турар.
* **[[1868]]** сылтан народнай оскуола үлэлиир.
* **[[1875]]** сыллаахха Предтеченскай таҥара дьиэтэ үлэҕэ киирэр.
* **[[1875]]** сыллаахха народнай училище бастакы кылааһа аһыллан үлэтин саҕалаабыта.
* **[[1920]]** сыллаахха училище бастакы концентр бастакы сүһүөхтээх үлэҕэ иитэр единэй советскай оскуола буолар.
* **[[1951]]** сыллаахха Элгээйи 7 кылаастаах оскуолата Элгээйи орто оскуолатыгар уларытыллан тэриллэр.
* **[[1957]]** сыллаахха Миирнэйи аһынан-үөлүнэн хааччыйар сыалтан "Элгээйи" совхоз тэриллибитэ.
* **[[1960]]** сыллаахха ыччат киэһээҥи орто оскуолата аһыллыбыта.
* **[[1960]]** сылтан интэринээт-оскуола үлэтин саҕалыыр.
* **[[1967]]** сыллаахха "Элгээйи" совхоз Саха сиригэр маҥнайгы Ленин уордьаннаммыта.
* **[[1971]]** сыллаахха биология учуутала Борис Николаевич Андреев, оскуола директора Лука Григорьевич Никифоров көмөтүнэн Айылҕа түмэлин тэрийбитэ.
* **[[1975]]** сыллаахха телевидение киирбитэ.
* **[[1980]]** сыллаахха бастакы агрошкола тэриллэр.
* **[[1990]]** сыллаахха Элгээйи начальнай оскуолатыгар авторскай оскуола аата иҥэриллибитэ.
* **[[1993]]** сыллаахха Элгээйигэ Олохтоох Телевидениетэ бэйэтин үлэтин саҕалаабыта (ЭТВ). Тэрийээччилэр: Александр Николаевич Миронов, Владимир Николаевич Семенов, Анатолий Юрьевич Павлов .
* **[[1999]]** сыллаахха Элгээйи начальнай (авторскай) оскуолатын ноосфернай-экологическай иитии-үөрэтии тиһилигэ бигэргэтиллибитэ.
* **[[2012]]** сыллаахха почта дьиэтэ умайбыта.

## Музейдар
Элгээйи нэһилиэгэр аар-саарга аатырбыт Борис Николаевич Андреев төрүттээбит Айылҕа түмэлэ баар. Билигин түмэл Б. Н. Андреев аатынан Элгээйитээҕи региональнай түмэл экологическай киин диэн ааттанан үлэлии турар.

Айылҕа музейын таһынан Элгээйигэ Еремей Кузьмич Аввакумов төрүттээбит нэһилиэк историятын үөрэтэр «Туойдаах Алаас» түмэл, С. А. Зверев аатынан фольклор музейа, фельдшер С. С. Яковлев аатынан мемориальнай түмэл бааллар.

## Транспорт
* Мэлдьи сырыылаах Бүлүү федерал суола.
* Бүлүү өрүскэ бириистэн.
* Ан-2, Ан-3 көтөр ааларга сөптөөх авиаплощадка

## Нэһилиэктэн төрүттээхтэр
* Иванов Климент Егорович (1936 с. сэтинньи 10 к. төр.) — партия уонна судаарыстыба үлэһитэ.
* Аркадий Васильевич Самойлов (1948 с. бэс ыйын 24 к. төр.) — композитор,
* Нельбисова Галина Васильевна (1961 с. төр.) — суруналыыс.

## Ылыллыбыт сирэ
* "Үһүс үйэтигэр үктэммит нэһилиэк" / Е. К. Аввакумов. — Дьокуускай: СМҮК-мастер, 2006.
* *Якутская АССР*, словарь-справочник. — Якутск, 1980.
 
## Тас сигэлэр (ссылкалар)
* П. Х. Староватов аатынан Элгээйи орто оскуолатын саайта
* Элгээйи орто оскуолатын виртуальнай музея
* Б. Н. Андреев аатынан Элгээйитээҕи региональнай музейнай экологическай киин (Айылҕа музейа)
* ©Toly@Элгээйи™