Тарасов Савва Иванович

300px|thumb|right|Тарасов Савва Иванович
**Тарасов Савва Иванович** (25.04.1934—06.11.2010) — саха норуодунай поэта, тылбаасчыт, ССРС суруйааччыларын Сойууһун чилиэнэ.  

## Олоҕун олуктара
* 1934 с. муус устар 25 күнүгэр Горнай улууһун Солоҕон нэһилиэгэр төрөөбүтэ. Аҕата Иван Яковлевич эдэр эрдэҕинэ хамначчыт эбит, Аҕа дойду Улуу сэриитин саҕана колхуос бэрэссэдээтэлэ. Кини бэйэтэ, убайа Прокопий Яковлевич (Боокко Борокуоппай), эдьиийэ Степанида Яковлевна, абаҕалара Григорий Яковлевич Тарасов (Куллаарар Дьөгүөр), убайа Адам Яковлевич Тарасов ыаллыы улуустарга, Алдан бириискэлэригэр тиийэ биллибит олоҥхоһуттар эбит. 
*  иһинэн Киин комсомольскай оскуоланы, А. М. Горькай аатынан Литературнай институт иһинэн Үрдүкү литературнай курстары үөрэнэн бүтэрбит. 
* 1953 с. Бэрдьигэстээх орто оскуолатын бүтэрэн баран, суруналыыс үлэтигэр сыстан барар. «Эдэр коммунист» хаһыат баһылык редактора, «Хотугу сулус» сурунаал редакторын солбуйааччыта, «Кыым» хаһыат культураҕа салаатын салайааччытынан үлэлээбит.   
* 1964 сылтан ССРС суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ.  
* 1993—1998 сс. Саха Сирин суруйааччыларын холбоһугун салайааччытынан үлэлээбит, Россия суруйааччыларын холбоһугун бырабылыанньатын секретарынан үлэлии сылдьыбыт.  
* 2010 с. сэтинньи 6 күнүгэр 76 сааһыгар күн сириттэн барбыт. 

## Айар үлэтэ
Савва Тарасов айар үлэҕэ тардыһыытын олоҥхо эйгэтэ күөртээбитэ.
1950 с. саҕалаан бэчээттэнэр эбит. Хоһоонноро өрөспүүбүлүкэ сурунаалларыгар уонна хаһыаттарыгар 1950 с. бэчээттэнэллэр. Бастакы «Таптыыр сахам тылынан» хоһооннорун кинигэтэ 1961 сыллаахха тахсыбыта. Онтон ыла хоһоон уонна поэма сүүрбэччэ кинигэтэ бэчээттэммитэ. 
Саха тылыгар Е. Исаев «Суд памяти», С. Островскай «Мама», В. Шекспир «Макбет», «Гамлет», «Король Лир» уонна Эврипид «Медея» поэмаларын тылбаастаабыт.
Кини хоһоонноругар элбэх ырыа-тойук суруллубут. 
Бэйэтэ, республика бастыҥ поэтын быһыытынан, поэт Михаил Тимофеевтыын Саха Сирин өрөгөйүн ырыатын тылын суруйбута. Бу үлэтэ Саха Өрөспүүбүлүкэтин Ил Түмэнин Махтал суругунан бэлиэтэммит.
П. Ойуунускай, А. Кулаковскай — Өксөкүлээх Өлөксөй уо. д. а. үйэ-саас тухары хаалалларын туһугар элбэх сырыыны сырылаабыт, өҥөнү оҥорбут. 
1995 с. Дьокуускайга буолан ааспыт Россия суруйааччыларын холбоһугун тахсыы Пленумун тэрийээччилэртэн биирдэстэрэ эбит.
Савва Тарасов биллэр уопсастыбаннай үлэһит: үгүс сыллар тухары Азия уонна Африка дойдуларын суруйааччыларыгар сэбиэскэй кэмитиэт чилиэнэ этэ, «Саха конгреһын» солбуйааччыта, «Олоҥхо» ассоциация вице-бэрэсидьиэнэ, Саха Сирин кырдьаҕастарын сүбэлэрин чилиэнэ эбит. Россия суруйааччыларын холобоһугун Х сийиэһигэр Үрдүкү Сүбэ чилиэнинэн талыллыбыта.

## Ырыа буолбут хоһоонноро
* Саха Өрөспүүбүлүкэтин өрөгөйүн ырыата (С. И. Тарасов уонна М. Е. Тимофеев тыллара, Кирилл Герасимов музыката)
* Баҕа санаа (Дмитрий Емельянов музыката)
* Бастакы хаар сылаас нуолура (Марфа Данилова музыката)
* Миэхэ эн мэлдьитин (Павел Семенов музыката)
* Сибэккилэр түһүүллэр (Виталий Андросов музыката)
* Тыыннаах диэн үчүгэй даҕаны (Виталий Андросов музыката)
* Үчүгэйиэн, сааскы киэһэ (Герман Комраков музыката)
* Бэстибээл ырыата (Захар Винокуров музыката)

## Наҕараадалара уонна ытык ааттара
* Саха норуодунай поэта
* ССРС суруйааччыларын Сойууһун чилиэнэ (1964)
* Арассыыйа Бэдэрээссийэтин култууратын үтүөлээх үлэһитэ
* Саха Өрөспүүбүлүкэтин култууратын үтүөлээх үлэһитэ
* Саха комсомолун бириэмийэтин лауреата
* П. А. Ойуунускай аатынан Судаарыстыбаннай бириэмийэ лауреата
* Россия Улахан литературнай бириэмийэтин лауреата (2004)
* Саха Өрөспүүбүлүкэтин духуобунаһын Академиятын академига
* Ем. Ярославскай аатынан Өрөспүүбүлүкэ суруналыыстарын бириэмийэтин лауреата
* Казахстан Республикатын «Алаш» литературнай бириэмийэтин лауреата
* Саха Өрөспүүбүлүкэтин Духуобунаһын академиятын академига
* Саха Өрөспүүбүлүкэтин Ил Түмэнин Махтал суруга (2005) 
* Саха Өрөспүүбүлүкэтин Ытык гражданина (2009)
* Пушкин мэтээлэ (2010)
* Горнай улууһун Ытык олохтооҕо

## Библиография
* Алгыстаах алаhа. Ыстатыйалар, ахтыылар, бэлиэтээhиннэр. — Якутскай, 1981
* Ситтэрбэтэх кэрэлэр. Хоhооннор, поэма. — Якутскай, 1982
* Кун айыы киhитэ. Хоhооннор. — Якутскай, 1984
* Саха кылыhаҕа. Хоhооннор, поэма. — Якутскай, 1988
* Холумтан буора. Хоhооннор. — Якутскай, 1992 
* Ылламматах ырыалар. Хоhооннор. — Якутскай, 1994
* На берегах Синэ. Стихи. — М.: Современник, 1984
* Цветок аласа. — М.: Сов. писатель, 1989

## Быһаарыылар

## Өссө маны көр
* Саха Өрөспүүбүлүкэтин Ытык гражданина
* Саха Өрөспүүбүлүкэтин өрөгөйүн ырыата
* Саха норуодунай суруйааччыларын тиһигэ
* Саха норуодунай поэттарын тиһигэ

## Сигэлэр
* «Кыым», сэтинньи 12, 2010
* Национальная библиотека Республики Саха (Якутия):Литературная карта Якутии:Тарасов Савва Иванович
* Биографический интернет-справочник якутской литературы:Писатели Якутии:Савва Тарасов
* Литература түмэлин ситим-сирэ:Савва Иванович Тарасов