open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Лебедева Жанна Карувна

200px|thumb|right|Лебедева Жанна Карувна
**Лебедева Жанна Карувна** (19.04.1935—04.07.2002) — эбээн уос номоҕун чинчийбит учуонай, устуоруйа билимин хандьыдаата, Арассыыйа билимин Академиятын Сибиирдээҕи салаатын үтүөлээх бэтэрээнэ.

## Олоҕун олуктара
* 1935 сыллаахха муус устар 19 күнүгэр Ленинград куоракка төрөөбүтэ.
* 1959 с. — А.И. Герцен аатынан Ленинградтааҕы государственнай педагогическай институты бүтэрбитэ, идэтэ — «учитель русского языка, литературы и нанайского языка».
* 1959—1962 сс. — Хабаровскай уонна Приморскай кыраайдар үөрэҕириилэрин тэрилтэлэригэр үлэлээбитэ.
* 1962—1964 сс. — Дьокуускай оскуолаларыгар учууталлаабыта.
* 1965—1967 сс. — Саха АССР Министрдэрин Сэбиэтин протокольно-правовой группатын редактора.
* 1968—1971 сс. — Н.Н. Миклухо-Маклай аатынан этнография Институтун аспираана.
* 1971 с. — тыл, литература уонна история Институтун старшай научнай үлэһитэ.
* 1978 с. — устуоруйа билимин хандьыдаатыгар «Архаический эпос эвенов. Историческая типология и этнокультурные связи» тиэмэҕэ диссэртээссийэтин ситиһиилээхтик көмүскээбитэ.
* 1986 с. — «Фольклористика» хайысхатыгар старшай научнай үлэһит аата иҥэриллэр.
* 1988—1991 сс. — аҕыйах ахсааннаах хотугу омуктар кыһалҕаларын үөрэтэр Институт ведущай научнай үлэһитэ.
* 1991—2002 сс. — гуманитарнай чинчийии Институт олоҥхоҕо салаатын старшай научнай үлэһитэ.
* 2002 сыллаахха от ыйын 4 күнүгэр өлбүтэ.
Ж.К. Лебедева 3 монография, 2 хомуурунньук, 60-н тахса научнай ыстатыйалары суруйбута.

## Сүрүн үлэлэрэ
* «*Архаический эпос эвенов*» (Новосибирск, 1982).
* «*Проблемы изучения ранних форм героического эпоса народностей Крайнего Севера*» (Якутск, 1982).
* «*Этнические памятники народов Крайнего Севера*» (Новосибирск, 1982).
* сб. «*Эвенский фольклор*» (Якутск, 1981. — на як. яз.).
* «*Эпос охотских эвенов*» (Сост., автор предисловия и комментариев. Якутск, 1986).
* «*Женская» культура народов Арктики*» (Якутский архив. — 2004. — № 3).
* 
## Ж.К. Лебедева туһунан
* Селиванова Н. *Объект изучения — язык и фольклор эвенов* // Камчатская правда. — 1978. — 24 дек.  
* Буркова И. *Детище Великого Октября* // Советский Крым. — 1980. — 8 марта.   
* Берская Т. *В семье вольной, новой* // Советский Крым. — 1982. — 30. 
* Решетникова А. *Фольклорному театру народов Севера быть* // Соц. Якутия. 1986. — 12 янв.   
* Мочанов А. *Добрый наставник* // Наука в Сибири. — 1986. — 12 июня.   
* Пинчук Н. *Что сердцу дорого* // Соц. Якутия. — 1987. — 10 янв.  
* Огрызко В. *Звуки языка родного*. — Магадан, 1990.  
* Боякова С.И. Ж.К. Лебедева.  *«Женская» культура народов Арктики* // Якутский архив. —2004. — № 3 (14). — С. 71—72.

## Дьиэ кэргэнэ
Кэргэнэ эбээн суруйааччыта уонна учуонайа Лебедев Василий Дмитриевич

## Сигэлэр
* Биобиблиографический справочник
Кузьмина Айталина Ахметовна

**Кузьмина Айталина Ахметовна** — олоҥхону чинчийэр саха учуонайа, филология билимин хандьыдаата.

## Олоҕун олуктара
* 1982 сыллаахха сэтинньи 6 күнүгэр Ньурба улууһун Күндээдэ нэһилиэгэр төрөөбүтэ. 
* 2003 с. — Саха государственнай университетын уһулуччулаахтык үөрэнэн бүтэрбитэ. 
* 2003—2006 сс. — Саха Республикатын билимин Академиятын аспирана. 
* 2006 сылтан — гуманитарнай чинчийии уонна аҕыйах ахсааннаах хотугу омуктар кыһалҕаларын үөрэтэр Институт младшай научнай үлэһитэ. 
* 2008 с. — филология билимин кандидатыгар «Олонхо Вилюйского региона: бытование, сюжетно-композиционная структура, образы» тиэмэҕэ диссертациятын ситиһиилээхтик көмүскээбитэ.

## Сүрүн үлэлэрэ
*«*История собирания и изучения олонхо Вилюйского региона*» (Якутский архив. — 2004. — № 1.
«*Олонхо и время (на материале олонхо Вилюйского региона)*» (Язык как основной элемент культуры: генезис, традиции, современные проблемы. — Якутск, 2006). 
«*Образ Аар Кудук Хатынг в олонхо Вилюйского региона*» (Гуманитарная наука в трудах молодых исследователей: Вып. 3: Сб. науч. ст. — Якутск, 2005).
«*Мотив творения мира в олонхо Вилюйского региона*» (Эпическое наследие и духовная культура народов Евразии: истоки и современность. — Якутск, 2007).
«*Концепции добра и зла в олонхо и в «Гэсэриаде*» (Россия — Азия: становление и развитие национального самосознания: Материалы междунар. науч. конф. — Улан-Удэ, 2005).
«*Указатель мотивов олонхо Вилюйского региона*» (Наука и образование. — 2007. — № 2).
«*Олонхо Вилюйского региона: сказительство и сюжетно-композиционные особенности*» (Известия Российского государственного педагогического университета им. А. И. Герцена: Аспирантские тетради. — СПб, 2007. — № 22).
«*Образы олонхо Вилюйского региона*» (Известия Российского государственного педагогического университета им. А. И. Герцена: Аспирантские тетради. — СПб, 2008. — № 36).* 

## Сигэлэр
* Биобиблиографический справочник 
* Институт гуманитарных исследований и проблем малочисленных народов Севера
Максимов Дмитрий Кузьмич

200px|thumb|right|Максимов Дмитрий Кузьмич
**Максимов Дмитрий Кузьмич** (12.05.1933—01.10.1995) — тыйаатыр устуоруйатын чинчийбит учуонай, искусствоведение билимин хандьыдаата.

## Олоҕун олуктара
* 1933 сыллаахха ыам ыйын 12 күнүгэр Саха АССР Мэҥэ-Хаҥалас улууһугар Доллу нэһилиэгэр төрөөбүтэ.
* 1955—1956 сс. – Эдьигээн оройуоннааҕы культуратын Дьиэтин директора.
* 1961 с. — А. Н. Островскай аатынан Ленинградтааҕы театр искусствотын Институтун театроведческай факультетын бүтэрбитэ.
* 1961—1966 сс. — Саха АССР культууратын министерствотыгар старшай инспектор, культпросвет училищеҕа преподаватель.
* 1966—1970 сс. — А. В. Луначарскай аатынан Москватааҕы театр искусствотын Институтун аспирана.
* 1970 с. — искусствоведение кандидатын учуонай аатыгар «Эпопея жизни якутского народа. Драматургия Суорун  Омоллона на сцене» тиэмэҕэ суруйбут диссертациятын ситиһиилээхтик көмүскээбитэ.
* 1970—1986 сс. — младшай научнай үлэһит.
* 1986 сылтан — тыл, литература уонна история Институтын научнай үлэһитэ.
* 1995 сыллаахха алтынньы 1 күнүгэр күн сириттэн куоппута.
Д. К. Максимов — театр искусствотын үөрэппит биллиилээх чинчийээччи, 8 кинигэ уонна 100-кэ ыстатыйалар ааптардара. Саха театрын историятын, театр искусствотын биллиилээх дьоно — А. И. Софронов, П. А. Ойуунускай, Д. К. Сивцев — Суорун Омоллоон, Д. Ф. Ходулов, онтон да атыттар  - айымньылаах олохторун сырдаппыта. «Подвиг» балетка либретто суруйбута, биир аактаах «Субботы родного края», «Из клуба в гараж», «Санитары счастья» пьесалар ааптардара.

## Сүрүн үлэлэрэ
* «*Кузнец Кюкюр и Сайсары*» (Якутск, 1967). 
* «*Пьесы  Суорун  Омоллона  на  сцене*»  (Якутск,  1972). 
* «*Очерк  истории  Якутского драматического театра*» (Якутск, 1985). 
* «Актер Дмитрий Ходулов» (Якутск, 1992). 
* «*Народный артист Петр Решетников*» (Якутск, 1994). 
Ыстатыйалар
* «*Зарождение Якутского профессионального искусства*» (Сб.: Формирование социалистической культуры народов Якутии. — Якутск, 1982).
* «*Якутская театральная Лениниана*» (Хотугу сулус. — 1985. — № 4).
* «*А. И.Софронов драматургията*»  (Хотугу сулус. — 1988. — № 7).

## Д.К. Максимов туһунан
* Башарин Г. *Первый театроведческий труд* // «Социалистическая Якутия». — 1972. — 17 окт.  
* Решетникова А. *Первый героический* // «Социалистическая Якутия». — 1976. — 5 дек.  
* Максимов Н. *Театральнай искусство историятын очерката* // «Кыым». — 1986. — Олунньу 20 к.  
* Ходулова Н. *Книга о народном артисте* // «Республика Саха». — 1992. — 25 окт.  
* Еремеев В. *Театровед кинигэтэ маҕаhыыҥҥа киирдэ* // «Саха Сирэ». — 1993. —  Алтынньы 19 к.  
* Хатылаев М., Борисов Г. *Инники былаана улахан* // «Саха Сирэ». — 1993. — Ыам  ыйын 18 к.  
* Антипина И. *Сонун кинигэ* // «Саха Сирэ». — 1995. — Олунньу 16 к. 

## Сигэлэр
* Биобиблиографический справочник
Коробцова Раиса Константиновна

**Коробцова Раиса Константиновна** — история билимин кандидата, суруналыыстар Түмсүүлэрин чилиэнэ.

## Олоҕун олуктара
* 1947 сыллаахха тохсунньу 26 күнүгэр Иркутскай уобалаһа Бодайбо куоратыгар төрөөбүтэ.
* 1969 с. — Саха государственнай университетын бүтэрбитэ.
* 1972 с. — ЫБСЛКС КК иһинэн Үрдүку партийнай оскуоланы бүтэрбитэ.
* 1969—1974 сс. — комсомол үлэһитэ.
* 1974—1979 сс. — суруналыыс.
* 1979 сылтан — младшай научнай үлэһит, научнай үлэһит, старшай научнай үлэһит.
* 1985 с. — история билимин кандидатыгар «Печать — действенный инструмент организации и воспитания трудовых коллективов (На опыте Северо-востока СССР в 70—80-е годы)» тиэмэҕэ диссертациятын М.В. Ломоносов аатынан Москватааҕы государственнай университетка ситиһиилээхтик көмүскээбитэ.
* 1988—1994 сс. — тыл, литература уонна история Институтын историяҕа салаатын сэбиэдиссэйэ.
* 1992 с. — Саха государственнай университетын доцена.
* 1994 сылтан — Саха Республикатын омуктар дьыалаларыгар министерствотын салаатын начальнига.
Р.К. Коробцова — Саха Сирин сэбиэскэй кэминээҕи, Саха Сирин партийнай тэрилтэтин историяларын чинчийээччитэ.

## Сүрүн үлэлэрэ
* «*Ускорение газетной строкой*» (Якутск, 1987) - кинигэ.
* «*Печать и трудовой коллектив*» (На опыте печати Северо-востока СССР. 1976—1987 гг.) (Якутск, 1988) - кинигэ.
* «*Печать — действенный инструмент активизации человеческого фактора* (На опыте печати Северо-востока СССР)» (Тез. региональной научной конференции: Активизация человеческого фактора. — Магадан, 1987) - ыстатыйа.

## Сигэлэр
* Биобиблиографический справочник
Константинов Иван Васильевич

200px|thumb|right|Константинов Иван Васильевич

**Константинов Иван Васильевич** (20.08.1936—26.03.1977) — археолог, саха учуонайа, устуоруйа билимин хандьыдаата.

## Олоҕун олуктара
* 1936 сыллаахха атырдьах ыйын 20 күнүгэр Саха АССР Ньурба оройуонун Ньурба нэһилиэгэр төрөөбүт.
* 1955—1957 сс. — совхозка үлэлээбит.
* 1961 с. — Саха государственнай университетын бүтэрбит.
* 1963—1967 сс. — лаборант.
* 1967 с. —  история билимнэрин кандидатыгар «Материальная культура якутов XVIII в.» тиэмэҕэ диссертациятын ситиһиилээхтик көмүскээбит.
* 1967—1977 сс. — тыл, литература уонна история Институтун младшай научнай үлэһитэ.
* 1977 сыллаахха кулун тутар 26 күнүгэр күн сириттэн барбыт.
Константинов историк, элбэх экспедицияларга сылдьыбыт археолог быһыытынан биллэр. Өлүөнэтээҕи археология экспедициятын кытта Алдан тардыытыгар Белькачи I, Сумнагин, Усть-Тимптон, Дюктайскай хайа хаспаҕын уо.д.а. чинчийбит.
Кини салалтатынан, 1967—1968 сылларга Өлөөн, 1974 сылга Анаабыр өрүстэргэ бастакы археология барылынан чинчийии ыытыллыбыта. Бу хотугу өрүстэр тардыыларыгар, кини иннинэ биир да археолог сылдьыбатах сиригэр, кэккэ араас кэмнэрдээҕи арыйыылары, археология өйдөбүнньүктэрин булан чинчийбитэ. Экспедициялар түмүктэринэн коллективнай «Археологические памятники Якутии. Бассейна Вилюя, Анабара и Оленека» диэн монография суруллубут.

## Сүрүн үлэлэрэ
* «*Материальная культура якутов XVIII века*» (Якутск, 1971) - монография.
* «*Ранний железный век Якутии*» (Новосибирск, 1978) - монография.
* Ыстатыйалар
* «*Раскопки шаманского погребения*» (Сб. научный статей Якутского республиканского краеведческого музея, 1966).
* «*Они раскапывали погребения*» (Полярная звезда. — 1966. — № 3).
* «*Работа на Оленьке*» (Сб.: По следам древних культур Якутии. — Якутск, 1970).
* «*О захоронениях с конем в Якутии*» (Там же).
* «*Захоронения слуг у якутов*» (Полярная звезда. — 1976. — № 4).
* «*Старинные якутские этёхи*» (В кн.: Вопросы этнографии народов Якутии. — Новосибирск, 1974).
* «*Происхождение якутского народа и его культуры*» и «*Новые материалы о захоронении якутов XVIII в.*» (Сб.: Якутия и ее соседи в древности. — Якутск, 1975).
* «*Олонхо как историко-этнографический источник*» (Сб.: Основоположник якутской советской литературы. — Якутск, 1974).

## И.В. Константинов туһунан
* Иванов В.Ф. Рец. на кн.: Константинов И.В. *Материальная культура якутов XVIII в*. — Якутск, 1971 // Сов. этнография. — 1973. - № 2. — С. 171—173.  
* Чемезов В.Н. *Научно-исследовательские учреждения и расширение подготовки кадров историков* // Очерки советской этнографии. — Якутск: Кн. изд?во, 1976. — С. 161, 167—168.  
* Парникова А.С. *Работы по этнографии* // Очерки советской историографии. — Якутск, 1976. — С. 225.  
* Федосеева С.А. *Исследователь древних культур и этногенеза народов Якутии* // Венок памяти. — Якутск, 2001. — С. 35—41. 

## Сигэлэр
* Биобиблиографический справочник
Максимов Петр Семенович

200px|thumb|right|Максимов Петр Семенович
**Максимов Петр Семенович** — философия билимнэрин кандидата, Россия суруйааччыларын Түмсүүтүн чилиэнэ (1995).

## Олоҕун олуктара
* 1943 сыллаахха от ыйын 18 күнүгэр Саха АССР Кэбээйи улууһугар Кэбээйи нэһилиэгэр төрөөбүт.
* 1961—1962 сс. — «Кэбээйи» совхоһугар үлэлээбит.
* 1962—1965 сс. — Сэбиэскэй Аармыйа кэккэтигэр сулууспалаабыт.
* 1969 с — Саха государственнай университетын бүтэрбит.
* 1969—1971 сс. — Саха государственнай университет философияҕа кафедратын ассистена.
* 1971—1974 сс. — Ломоносов аатынан Москватааҕы университет философияҕа факультетын аспирана.
* 1974—1983 сс. — философия кафедратыгар ассистент.
* 1981 с. — философия билимнэрин кандидатыгар «Единство, расцвет и сближение наций, народностей – объективная закономерность социализма» тиэмэҕэ диссертациятын ситиһиилээхтик көмүскээбит.
* 1983—1988 сс. — Саха государственнай университетыгар старшай преподаватель.
* 1988—1989 сс. — Дьокуускайдааҕы тыа хаһаайыстыбатын техникумыгар старшай преподаватель.
* 1989—1991 сс. — тыл, литература уонна история Институтыгар старшай научнай үлэһит.
* 1991—1993 сс. — тыл, литература уонна история Институтугар право уонна социология салаатын сэбиэдиссэйэ.
* 1993 г. — Саха государственнай университетын Нерюнгритааҕы филиалыгар үөрэх уонна билим үлэтигэр директор солбуйааччыта, социально-гуманитарнай дисциплиналар кафедраларын сэбиэдиссэйэ, доцент.
П. С. Максимов — омуктар ыккардыларынааҕы сыһыаннары уонна омуктар государственнай тутулларын чинчийэр, 30-н тахса научнай уонна научно-популярнай үлэлэрдээх.

## Сүрүн үлэлэрэ
* «*Проблемы интернационализации общественной жизни республики*» (Сб.: Интернационализация духовной жизни народов Якутской АССР. — Якутск, 1989).
* «*О повышении статуса Якутской республики*» (Сб.: Межнациональные отношения и национальная политика в СССР. — Омск, 1990).
* «*Национальные отношения и тенденции их развития в республике*» (Сб.: Межнациональные отношения в регионе (по материалам Якутской АССР). — Якутск, 1990).
* «*Социальные аспекты национальных процессов в Якутской АССР*» (Кн.: Социальное развитие национальных автономий в новых условиях (М., 1990).
* «*Вилюй: знак беды?!*» (Якутск, 1992); «Этносоциальное развитие молодежи Якутии» (Сб.: Социальное и этническое развитие народов Северо-Востока Российской Федерации. — Якутск, 1992).
* «*Национальный вопрос в современных условиях*» (Сб.: Национальные отношения в регионах страны: история и современность. — 4.1. — Якутск, 1992).
* «*Экологический аспект национальных отношений*» (Сб.: Человек и север: Исторический опыт, современное состояние, перспективы развития. – Ч.II.» — Якутск, 1992).
* «*Суверенитет и конституционное развитие республики*» (Сб.: Республики в составе Российской Федерации: государственность и политика. –  Якутск, 1993).
* «*Конституция и национально-государственная безопасность Республики Саха (Якутия)*» (Кн.: Основы конституционного развития к Республике Саха (Якутия). — Якутск, 1993).
* «*Толерантность в контексте истории народа саха*» (Сб.: Толерантность. — Якутск, 1994).
* 
## Сигэлэр
* Биобиблиографический справочник
Ковлеков Семен Ипатьевич

200px|мини|Ковлеков Семен Ипатьевич
**Ковлеков Семен Ипатьевич** (20.09.1930—09.03.2003) — Саха Сирин сэбиэскэй кэминээҕи устуоруйатын үөрэппит учуонай, устуоруйа билимин хандьыдаата, доцент (1965).

## Олоҕун олуктара
* 1930 сыллаахха балаҕан ыйын 20 күнүгэр Таатта оройуонун (билигиҥҥитэ — Томпо улууһа) Мэҥэ-Алдан нэһилиэгэр төрөөбүт.
* 1946—1951 сс. — колхозка үлэлээбитэ, комсомол үлэтигэр сылдьыбыт. 
* 1962 с. — Саха государственнай университетын бүтэрбит.
* 1965—1979 сс. — Саха государственнай университетыгар история кафедратыгар ассистент, старшай преподаватель; быстах кэмҥэ историко-филологическай факультет деканын солбуйааччытынан үлэлии сылдьыбыта.
* 1967 с. — история билимин кандидатыгар «Профсоюзы Якутии (1917—1932 гг.)» тиэмэҕэ диссертациятын ситиһиилээхтик көмүскээбитэ.
* 1979—1985 сс. — тыл, литература уонна история Институтугар сэбиэскэй общество историятын салаатын старшай научнай үлэһитэ. 
* 1986—1991 сс. — ведущай научнай үлэһит.
* 1991—1993 сс. — старшай научнай үлэһит.
* 1994 сылтан олоҕун бүтэһик күннэригэр дылы — Арктиканы чинчийии Киин ведущай научнай үлэһитэ.
* 2003 сыллаахха кулун тутар 9 күнүгэр күн сириттэн барбыт.
С. И. Ковлеков Саха Сирин сэбиэскэй кэминээҕи историятын чинчийбит.

## Сүрүн үлэлэрэ
* «*В вечном поиске*» (Якутск, 1981). 
* «*Профсоюзы советской Якутии*» (1917—1937 гг.) (Якутск, 1983). 
* «*Социалистическое соревнование в Якутии*» (1935—1958) (Якутск, 1988). 
* «*Социалистическое соревнование в Якутии*» (1959—1988) (Якутск, 1989).  
* «*Сельское хозяйство Якутии*» (1946—1970 гг.) (Якутск, 1992) - монография. 
* «*Сельское хозяйство Якутии*» (1971—1985 гг.) (Якутск, 1993) - монография. 
* «*Профессор Г. Г. Колесов*» (Очерк жизни и научно-педагогической деятельности) (Якутск, 1992) - монография. 
* «*[[Никифоров-Күлүмнүүр|В.В. Никифоров]] и съезд якутов 1912 г.*» (Якутск, 1996) - монография. 
* «*Светя другим, сгорела сама. О жизни и врачебной деятельности Л.С.Колесовой*» (Якутск, 1996). 

## С. И. Ковлеков туһунан
* Иванова Т. С. *Незаслуженно забытый*. О книге С. И. Ковлекова «Профессор Г. Г. Колесов: Очерк о жизни и научно-педагогической деятельности» // Якутия. — 1993. — 29 апр.   
* Антонов Е. П. *Сельское хозяйство Якутии* (1946—1970 гг.) Отзыв о кн. С. И. Ковлекова «Сельское хозяйство Якутии (1946—1970 гг.)». — Якутск, 1992 // Советы Якутии. — 1993. — 19 мая.    
* Докторов П. И. *Новый взгляд на якутскую деревню*. Рец. на монографию С. И. Ковлекова «Сельское хозяйство Якутии (1946—1970 гг.)». – Якутск, 1992. // Советы Якутии. — 1993. — 26 мая.  

## Сигэлэр
* Биобиблиографический справочник
Кашин Виталий Александрович

200px|thumb|right|Кашин Виталий Александрович
**Кашин Виталий Александрович** (08.03.1946—03.01.2010) — Азия хотугулуу-илинин таас үйэтин чинчийбит учуонай, устуоруйа билимин хандьыдаата.

## Олоҕун олуктара
* 1946 сыллаахха кулун тутар 8 күнүгэр Донецкай уобалас Старо-Млиновка сэлиэнньэтигэр төрөөбүтэ.
* 1949 с. — төрөппүттэрин кытта Дьокуускайга көһөллөр.
* 1964 с. — Дьокуускай 9 №-дээх оскуолатын бүтэрээт, ССРС НА Дьокуускайдааҕы филиалын ИКФИиА (билигин Дьокуускайдааҕы билим Киинэ) тэрилтэтигэр техник-наблюдатель үлэтигэр киирэр.
* 1965 с. — тыл, литература уонна история Институтыгар история салаатыгар, археолог идэтин баһылыыр санааттан, үлэлиир.
* 1966—1972 сс. — Саха государственнай университетыгар историко-филологическай факультет историяҕа салаатын кэтэхтэн үөрэнэн бүтэрэр.
* 1972 сылтан — Сэбиэскэй Аармыйа кэккэтигэр сулууспа кэнниттэн, тыл, литература уонна история Институтыгар археология лабораториятыгар үлэтин салҕыыр, Өлүөнэтээҕи археология экспедициятын бөлөхтөрүн уонна этэрээттэрин салайар.
* 1979—1982 сс. — Новосибирскай куоракка ИИФФ аспирантуратыгар үөрэнэр.
* 1991—2007 сс. — археология салаатын сэбиэдиссэйэ; аҕыйах ахсааннаах хотугу омуктар кыһалҕаларын үөрэтэр Институт историяҕа, археологияҕа уонна этнографияҕа салаатын старшай научнай үлэһитэ.
* 1991 с. — устуоруйа билимин хандьыдаатыгар «Палеолит Северо-Восточной Азии (история и итоги исследований 1940—1980 гг.)» тиэмэҕэ, Р. Василевскай салайыытынан, суруйбут диссертациятын ситиһиилээхтик көмүскээбитэ.
* 2008 с. — гуманитарнай чинчийии уонна аҕыйах ахсааннаах хотугу омуктар кыһалҕаларын үөрэтэр Институт археологияҕа уонна Россия Хотугулуу-Илин омуктарын этническай культураларын салаатыгар старшай научнай үлэһит.
* 2010 сыллаахха тохсунньу 3 күнүгэр өлбүтэ.

## Сигэлэр
* Биобиблиографический справочник
Ильяхов Петр Николаевич

200px|thumb|right|Ильяхов Петр Николаевич
**Ильяхов Петр Николаевич** (09.06.1938—19.05.2004) — ойууннааһыны чинчийбит учуонай, устуоруйа билимин хандьыдаата.

## Олоҕун олуктара
* 1938 сыллаахха бэс ыйын 9 күнүгэр Саха АССР Абый оройуонун Мугурдаах нэһилиэгэр төрөөбүт. 
* 1958—1961 сс. — Сэбиэскэй Аармыйа кэккэтигэр сулууспалыыр. 
* 1961—1994 сс. — сэбиэскэй уонна партийнай органнарга үлэлээбит. 
* 1971 с. — Саха государственнай университетын бүтэрбит. 
* 1995—1997 сс. — гуманитарнай чинчийии Институт научнай үлэһитэ. 
* 1997 с. — история билимнэрин кандидатыгар «Шаманизм на севере Якутии (1920—1935 гг.)» тиэмэҕэ суруйбут диссертациятын ситиһиилээхтик көмүскээбит. 
П. Н. Ильяхов — ойууннааһыны уонна хотугу сахалар духовнай культураларын чинчийбит.

## Сүрүн үлэлэрэ
* «*Шаманизм на севере Якутии (1920—1935 гг.)*» (Якутск, 1997) — монография.   
* «*Улуу ойуун олоҕуттан*» (Якутск, 1993).  
* «*Из жизни великого шамана*» (Якутск, 1994).  
* «*Целители северных народностей*» (Якутск, 1994).  
* «*Без вины виноватые*» (Якутск, 1994).  
* «*Борьба с шаманством в Якутии* (1920-1930 гг.)» (Якутск, 1996).  
* «*Уҥуох тутааччы, уҥуох уhатааччы*» (Якутск, 1997).  
* «*Алгыстаах, айылҕаттан айдарыылаах эмчит*» (Якутск, 1997).  
* «*Өбүгэлэр үгэстэринэн*» (Якутск, 2001).  
* «*Наследники древних целителе*й» (Якутск, 2001).  

## П. Н. Ильяхов туһунан
* Федоров В. Н. *Воители трех миров*. — Якутск, 2004. — С.213—219. 

## Сигэлэр
* Биобиблиографический справочник
Избекова Евдокия Игнатьевна

мини
**Избекова Евдокия Игнатьевна** — олоҥхону чинчийэр учуонай, суруналыыс, элбэх документальнай киинэлэр ааптардара, тыл үөрэҕин билимин хандьыдаата.

## Олоҕун олуктара
* 1960 сыллаахха муус устар 28 күнүгэр Саха АССР Сунтаар улууһун Сунтаар нэһилиэгэр төрөөбүт.
* 1982 с. — Саха государственнай университет физикаҕа факультетын бүтэрбит.
* 1982—1983 сс. — Саха государственнай университетын сир хамсааһыны чинчийэр лабораториятын лаборана (Нерюнгри оройуонун Золотинка бөһүөлэгэр).
* 1983—1987 сс. — ЫБСЛКС Дьокуускайдааҕы обкомун учуокка уонна статистикаҕа салаатын статиһа.
* 1987—1990 сс. — Өлүөхүмэ оройуонугар «Димитровский» совхозка босхоломмут секретарь.
* 1990—1992 сс. — Амма улууһун үөрэҕириитин салалтатыгар методкабинет методиһа.
* 1992—1994 сс. — тылы үөрэтии салаа младшай научнай үлэһитэ.
* 1994 с. — Саха государственнай университет саха филологиятыгар факультетын бүтэрбит.
* 1994—1999 сс. — Дьокуускайдааҕы билим Киинигэр аспирант.
* 1996 с. — НВК «Саха» биэрии ыытааччытынан үлэлээбит.
* 2000 с. — тыл үөрэҕин билимнэрин кандидатыгар «Числительные Олонхо. Структура и семантика» тиэмэҕэ диссертациятын ситиһиилээхтик көмүскээбит.
* 2000 сылтан — гуманитарнай чинчийии Институт олоҥхоҕо салаатын научнай үлэһитэ.
Е. И. Избекова республика культуратын уонна искусствотын үлэһиттэрин туһунан үгүс документальнай киинэлэр ааптардара («Слово о Кулаковском» (2001), «Айыы сыдьаайа» — саха норуодунай суруйааччыта Сэмэн Данилов олоҕун уонна айар үлэтин туһунан (2002), «Далан Дархан» (2003), «Эрэнэбин-итэҕэйэбин» — П. А. Ойуунускай олоҕун бүтэһик сылларын туһунан (2003), «Киhи килбиэннээх аата» — фольклору хомуйааччы И. В. Пухов туһунан (2004)).

## Сүрүн үлэлэрэ
* «*Числительные, употребляемые в олонхо*».
* «*Функционирование числительных в эпических традициях народов*».
* «*Эпические габариты персонажей олонхо*».
* «*Сакральные числа в описании ритуальных предметов* (на материалах олонхо)».

## Е. И. Избекова туһунан
* Борис Павлов. *Новые имена* // Вся республика — 2000 — 15 дек. (на як. яз.). 
* Маркова Т. *Пусть всегда преобладает добро!* // Якутия. — 2002 — 6 апр.  
* Матвеева Г. *Мы должны помнить прошлое* // Моя квартира — 2003 — 14 нояб.  
* Иванов А. *Продолжение связи на заре* // Ил Тумэн — 2003 — 19 нояб. 
* Нельбисова Г. *Уран тылга умсугуйан*. // Далбар Хотун. — 2003. — № 2. — С. 14—15 
* Харлампьева Н. *Личность на экране* // 40 лет Якутскому телевидению. — Якутск, 2003. — С. 81—83.

## Сигэлэр
* Биобиблиографический справочник
Иванова Татьяна Спартаковна

200пкс|мини|справа|Иванова Татьяна Спартаковна
**Иванова Татьяна Спартаковна** — юридическай билимнэр доктордара.

## Олоҕун олуктара
* 1965 сыллаахха тохсунньу 17 күнүгэр Саха АССР Өймөкөөн улууһугар Өймөкөөн сэлиэнньэтигэр төрөөбүт.
* 1987 с. — Саха государственнай университетын бүтэрбит.
* 1987—1990 сс. — Саха государственнай университетыгар ССРС историятын кафедратын старшай лаборана.
* 1987—1990 сс. — Дьокуускайдааҕы билим Киинин аспирана.
* 1990 с. —  история билимн кандидатыгар «Ревкомы Якутии в упрочении Советской власти (декабрь 1919—1923 гг.)» тиэмэҕэ диссертациятын ситиһиилээхтик көмүскээбитэ.
* 1990—1995 сс. — гуманитарнай чинчийии Институт историяҕа салаатын младшай научнай үлэһитэ, научнай үлэһитэ.
* 1995—2002 сс. — Россия Ис дьыалаҕа министерствотын Уһук—Илиннээҕи юридическай Институтун Дьокуускайдааҕы филиалыгар үлэлиир — доцент, кафедра начальнига, начальник солбуйааччыта.
* 2000 с. — история билимин докторыгар «Становление и развитие государственности Якутии (XIX—XX вв.)» тиэмэҕэ диссертациятын ситиһиилээхтик көмүскээбитэ. 
* 2002 сылтан — Саха Сирин Правительствотын иһинэн салалта начальнига, Ил Дархан уонна Саха Сирин Правительствотын департаменын салайааччытын солбуйааччыта.
Т. С. Иванова — 40 билимҥэ туһааннаах үлэ ааптардара.

## Сүрүн үлэлэрэ
* «*Из истории политических репрессий в Якутии* (конец 20-х—30-е гг.)» (Новосибирск, 1998) — монография.
* «*Основные этапы общественно—политического развития Якутии в составе России* (XIX в.—30-е гг. ХХ в.)» (М., 2000) — монография.
* «*Государственность Республики Саха (Якутия): истоки, пути развития и проблемы*» (Якутск, 2002) — монография.  
Ыстатыйалар
* «*Роль ревкомов Якутии в проведении национально—государственного строительства*» (Сб.: Общность судеб народов СССР: история и современность.— М., 1989).
* *Government Structures and Systems // Influence of the Northern Sea Route on Social and Cultural Development of Indigenous Peoples of the Arctic Zone of the Sakha Republic (Yakutia)*.— Lysaker, Norway: The Fritjof Nansen Institute, 1996.
* «*К вопросу о разработке первых конституций автономных республик в составе РСФСР*» (Сб.: Российская государственность: традиции, преемственность, перспективы.— М., 1999).
* «*Конституционное развитие Республики Саха (Якутия)* (1924—1994 гг.)» (Сб.: Государственность Республики Саха (Якутия): история, современность, будущее. — Якутск, 1999).
* *О правовом положении республики как субъекта Российской Федерации* (на примере Республики Саха (Якутия) (Сб.: Актуальные вопросы российской государственности. — М., 2001).
* «*Становление и развитие государственности Республики Саха (Якутия)*» (Сб.: Народ саха от века к веку: очерки истории. — Новосибирск, 2003).
 
## Сигэлэр
* Биобиблиографический справочник
Иванов Василий Федотович

200px|thumb|right|Иванов Василий Федотович
**Иванов Василий Федотович** (10.08.1936—22.04.1996) — нуучча сахаҕа сыһыаннаах XVII—XVIII үйэтээҕи докумуоннарын үөрэппит чинчийээччи, устуоруйа билимин дуоктара.

## Олоҕун олуктара
* 1936 сыллаахха атырдьах ыйын 10 күнүгэр Саха АССР Ньурба улууһун Марха нэһилиэгэр төрөөбүт.
* 1962 с. — Саха государственнай университетын бүтэрбит.
* 1962—1963 сс. — Дьөккөн орто оскуолатыгар учууталлаабыт.
* 1963—1967 сс. — Саха АССР Киин госархивын старшай научнай үлэһитэ, Саха АССР Министрдэрин Сэбиэтин иһинэн архив салаатын инспектора.
* 1967—1970 сс. — ССРС билимин Академиятын Сибиирдээҕи салаатын Дьокуускайдааҕы филиалыгар аспирант.
* 1970 с.— история билимин кандидатыгар «Историко-этнографическое изучение Якутии в XVII—XVIII вв.» тиэмэҕэ диссертациятын ситиһиилээхтик көмүскээбит.
* 1970—1980 сс. — младшай научнай үлэһит.
* 1980—1991 сс. — тыл, литература уонна история Институтун старшай научнай үлэһитэ.
* 1986 с. —  «Историография и источниковедение» хайысхатыгар старшай научнай үлэһит аата иҥэриллэр.
* 1991 с. — устуоруйа билимин дуоктарыгар диссэртээссийэтин «Русские письменные источники по истории Якутии XVIII—начала XIX в.» диэн тиэмэҕэ ситиһиилээхтик көмүскээбит. 
* 1991 сылтан — аҕыйах ахсааннаах хотугу омуктар кыһалҕаларын үөрэтэр Институт главнай научнай үлэһитэ.
* 1996 сыллаахха муус устар 22 күнүгэр өлбүт.
В. Ф. Иванов — Саха Сирэ Өктөөп өрөбөлүүссүйэтин иннинээҕи кэмин устуоруйатын (историографиятын уонна источниковедениетын) чинчийбитэ, 50-н тахса үлэни суруйан бэчээккэ таһаарбыт.

## Сүрүн үлэлэрэ
* «*Историко-этнографическое изучение Якутии XVII—XVIII вв.*» (М., 1974), монография. 
* «*Письменные источники по истории Якутии XVII в.»* (Новосибирск, 1979), монография. 
* «*Русские письменные источники по истории Якутии XVIII—начала XIX в.*» (Новосибирск, 1991), монография. 
* «*Социально-экономические отношения в Якутии*» (конец XVII — начало XIX в.) (Новосибирск, 1992), монография. 
* «*Письменность якутов: в соавт. с Ф. Г.Сафроновым*» (Якутск, 1992), брошюра. 
* «*Федот Григорьевич Сафронов*» (Якутск, 1993) — биобиблиографический указатель. 

## В. Ф. Иванов туһунан
* Титова З. Д. Рец. на кн. В. Ф. Иванова «*Историко-этнографическое изучение Якутии XVII—XVIII вв.*» — М., 1974. — С. 287 // «Сов. этнография». — 1976. — С. 148—150.  
* Уткин К. «Дьоhуннаах үлэ» (капитальный труд). Рец. на кн.: «Историко-этнографическое изучение Якутии XVII—XVIII вв.» — М., 1974 // «Коммунизм суола» (Ньурба). — 1977. — Муус устар 16 к.  
* Пушкарев Л. Н. Рец. на кн. «*Письменные источники по истории Якутии XVII в.*» — Новосибирск, 1979 // «Советские архивы». — 1979. — № 6. — С. 70—71.  
* Георгиева Д. *Уhулуччулаах востоковед* (Выдающийся востоковед) // «Кыым». — 1991. — Ыам ыйын 15 к.  
* Оконешников Е. *Кэлтэччи баhаарырдар кэм ааспыта* (Миновала пора одностороннего шельмования) // «Кыым». — 1991. — Бэс ыйын 18 к.  
* *Доҕорбут кэриэһигэр* // «Сахаада». — 1996. — Ыам ыйын 8 к. 

## Сигэлэр
* Биобиблиографический справочник
Ефремов Прокопий Елисеевич

**Ефремов Прокопий Елисеевич** (22.06.1933—20.01.1992) — саха болкулуору чинчийээччитэ, дулгаан болкулуорун хомуйбут тарбахха баттанар дьонтон биирдэстэрэ, ССРС Билимин Академиятын Сибиирдээҕи салаатын үтүөлээх бэтэрээнэ.

## Олоҕун олуктара
* 1933 сыллаахха бэс ыйын 22 күнүгэр Саха АССР Бүлүү улууһун Үгүлээт нэһилиэгэр төрөөбүт.
* 1951—1955 сс. — оскуолаҕа учууталлаабыт.
* 1959 с. — Саха государственнай университетын бүтэрбит.
* 1959—1963 сс. — ССРС Билимин Академиятын Сибиирдээҕи салаатын Дьокуускайдааҕы филиалыгар аспирантураҕа үөрэммит. Салайааччыта — аатырбыт саха болкулуору хомуйааччыта Г. У. Эргис.
* 1963—1992 сс. — тыл, литература уонна история Институтугар олоҥхо салаатын младшай научнай үлэһитэ, научнай үлэһитэ. Бу сылларга эспэдииссийэ үлэтигэр көхтөөхтүк кыттыбыта, Саха сирин хотугу улуустарын барытын кэриэтэ кэрийбитэ: Анаабыр, Өлөөн, Булуҥ оройуоннарыгар уонна Бүлүү уонна Халыма сүнньүлэригэр сытар оройуоннарга, ону таһынан Красноярскай кыраай Таймыырдааҕы национальнай уокуругар сылдьыталаабыта. Таймыырга түөртэ сылдьыбыта. Ол түмүгэр «Дулгаан олоҥхото» диэн монографияны, «Дулгаан фольклора» кинигэҕэ киирбит матырыйаалы үксүн бэлэмнээн таһааттарбыта. Ону таһынан, коллегалара билэллэринэн дулгаан бастакы бэйээтэ Огдо Аксенова «Бараксан» диэн бастакы кинигэтэ 1973 с. тахсарыгар улахан көмөлөөх.
* 1965 сыллаахха Государственнай антирелигиознай издательство архивыгар (Москва к.) саха биир биллиилээх чинчийээччитэ, сахалар историяларын, этнографияларын уонна фольклордарын үөрэппит Г. В. Ксенофонтов үгүс сыралаах үлэтин түмүгүн — «Эллэйаданы» — булбута. 1977 сыллаахха булумньуну — Г. В. Ксенофонтов көстүбүт үлэтин — Николай Емельяновы кытта бэлэмнээн, Москубаҕа бэчээттэппит.
* Олоҕун тиһэх сылларыгар хоһуун эпоһын уонна хотугу сахалар олоҥхолорун чинчийбитэ. Хомойуох иһин, ол үлэлэрэ сиппэккэ хаалбыттара.
* 1992 сыллаахха тохсунньу 20 күнүгэр олохтон туораабыт.
П. Е. Ефремов саха уонна дулгаан фольклорун хомуйан күн сирин көрдөрбүтэ, фольклор айымньыларын нуучча тылыгар тылбаастаабыта.

## Сүрүн үлэлэрэ
* «Долганское олонхо» - монография. 
* «И. А. Худяков. Краткое описание Верхоянского округа» (Л., 1969; в соавт. с Н. В. Емельяновым и Г. У. Эргисом). 
* «Г. У. Эргис Очерки по якутскому фольклору» (М., 1974; в соавт. с Н. В. Емельяновым и Г. У. Эргисом). 
* «Родная литература. Хрестоматия для 8-го класса» (Якутск, 1972; в соавт. с Г. И. Гороховым и Г. Р. Кардашевским). 
* «Сказы Таймыра. Предисловие, запись текстов, комментарии» (Красноярск, 1986). 
* «Якутские сказки» (Якутск, 1981; в соавт. с Д. К. Сивцевым). 
* «Якутская литература: Учебник для 8-го класса» (Якутск, 1982). 
* «Киhи тыла — ох» (Якутск, 1982). 

## П. Е. Ефремов туһунан
* Эргис Г. У.  Күүтүллүбэтэх булумньу (Неожиданная находка) // Хотугу сулус — 1966. — № 1. — С. 142. 
*Кузьмина А.А. Фольклорист П.Е. Ефремов туһунан //http://sakhaetigentyla.ru/фольклорист-п-е-ефремов-туһунан/  

## Сигэлэр
* Биобиблиографический справочник
Гаврильева Римма Семеновна

200px|thumb|right|Гаврильева Римма Семеновна
**Гаврильева Римма Семеновна** (06.05.1941—15.07.2003) — биллиилээх искусствовед, саха таҥаһын чинчийээччи, устуоруйа билимин хандьыдаата.

## Олоҕун олуктара
* 1941 сыллаахха ыам ыйын 6 күнүгэр Дьокуускайга төрөөбүтэ.
* 1959—1964 сс. — Дьокуускайдааҕы художественнай училищеҕа үөрэммитэ.
* 1965—1966 сс. — П.А. Ойуунускай аатынан Дьокуускайдааҕы драматическай театр художнига.
* 1966—1981 сс. — ССРС билимнэрин Академиятын Сибиирдээҕи салаатын Дьокуускайдааҕы филиалыгар тоҥу үөрэтии Институтыгар үлэлиир.
* 1980 с. — И.Е. Репин аатынан живопись, скульптура уонна архитектура Институтын бүтэрбитэ.
* 1981—1990 сс. — искусствоведение салаатын старшай лаборана.
* 1990—1992 сс. — младшай научнай үлэһит.
* 1993—2000 сс. — литература уонна искусство салаатын научнай үлэһитэ.
* 2000—2002 сс. — гуманитарнай чинчийии Институтын этнологияҕа чинчийиилэрин Киинин научнай үлэһитэ.
* 2000 с. — искусствоведение кандидатыгар «Одежда народа саха конца XVII — середины XVII века: опыт этнографической реконструкции» тиэмэҕэ суруйбут диссертациятын ситиһиилээхтик көмүскээбитэ.
* 2003 сыллаахха от ыйын 15 күнүгэр күн сириттэн барбыта.
Р.С. Гаврильева — саха норуота материальнай культуураларын чинчийбитэ, биллиилээх искусствовед, 50-н тахса Саха Сирин декоративно-прикладной искусствотыгар анаммыт научнай, научно-популярнай ыстатыйалар ааптардара.

## Сүрүн үлэлэрэ
* «*Одежда народа саха конца XVII — середины XVIII века*» (Новосибирск, 1998)  - монография.
Ыстатыйалара
* «*Народные традиции и шитье современных мастериц*» (Проблемы народного прикладного искусства Якутии. — Якутск, 1984).
* «*Мастера народного прикладного искуссва Якутии*» (Творчество художников Советской Якутии. — Якутск, 1990).
* «*Одежда и ее украшения в празднике ысыах*» (Тезисы докладов научно-практической конференции «Ысыах — вековая традиция народа саха». — Якустк, 1991).
* «*Кумысный [[Чороон|чорон]], миф и обрядовая поэзия якутов: опыт сравнительного изучения*» (Язык, миф, культура народов Сибири. — Якутск, 1992).
* «*Значение народного прикладного искуссва в воспитании детей*» (Из истоков народной прикладной педагогики якутов. — Якутск, 1992).
* «*Проблема формирования у детей национального самосознания на примере традиционной одежды*» (Народное образование Якутии. — № 4. — 1993).
* «*Е.Е. Аммосова. Народные истоки творчества*» (Якутск: Нац. кн. изд-во «Бичик», 1994 г.).
* «*Одежда северных якутов: к проблеме взаимодействия художественных традиций в регионах контактного проживания народов Арктики*» (Языки, культура и будущее народов Арктики. — Якутск, 1994).
* «*[[Серошевскай Вацлав|В. Серошевский]] — исследователь национальной одежды якутов*» (Тезисы докл. междунар. науч. конференции «Россия — Польша: историко-культурные контакты (сибирский феномен)»). — Якутск, 1999).

## Дьиэ кэргэнэ
Кэргэнэ худуоһунньук Павлов Николай Афанасьевич. Уус-уран училищеҕа бииргэ үөрэммиттэр.

## Сигэлэр
* Биобиблиографический справочник
Васильева Майя Ивановна

**Васильева Майя Ивановна** - социология билимин кандидата.

## Олоҕун олуктара
* 1974 сыллаахха ыам ыйын 1 күнүгэр Дьокуускайга төрөөбүтэ.
* 1996 с. — Саха государственнай университетын историко-юридическай факультетын бүтэрбитэ.
* 1996—2000 сс. —  Саха Республикатын билимнэрин Академиятын аспирана.
* 2000 с. — этническай уонна социальнай процесстар салааларын младшай научнай үлэһитэ.
* 2001—2004 сс. — гуманитарнай чинчийии Институтын политологияҕа чинчийиитин Киинин научнай үлэһитэ.
* 2001 с. —  социология билимин кандидатыгар «Этническая идентичность современных якутов» тиэмэҕэ диссертациятын ситиһиилээхтик көмүскээбитэ.
* 2005 сылтан — Саха Республикатын Президенын иһинэн иһитиннэрэр Киин салаатын начальнига.

## Сүрүн үлэлэр
* «*Республика Саха (Якутия): путь к суверенитету*». (Якутск, 2000) - соавтор. монография. 
* «*Опыт и практика демократических выборов в Республике Саха (Якутия). 1990—2002 гг*.» (Якутск, 2003) - соавтор, монография. 
* Ыстатыйалара 
* *Социальная идентичность в условиях общественно-политической нестабильност*и (В сб.: Человек и неблагоприятные условия социализации — Якутск, 1999). 
* *Этнические символы в самосознании современных якутов* (В сб.: Гуманитарная наука в трудах молодых ученых. — Якутск, 2000). 
* *Знание народных традиций и обычаев якутов сегодня: социологические наблюдения* (В сб.: Здоровый образ жизни: обычаи и традиции народов Якутии.— Якутск, 2001). 
* *Стратегии межэтнического поведения современных якутов* (в журн. Наука и образование.— 2001.— № 2). 

## Сигэлэр
* Биобиблиографический справочник
Васильев Федор Федорович

200px|thumb|right|Васильев Федор Федорович
**Васильев Федор Федорович** (10.05.1951—20.07.1994) — сахалар сэриигэ сыһыаннарын чинчийбит историк-этнограф, история билимнэрин кандидата.

## Олоҕун олуктара
* 1951 сыллаахха ыам ыйын 10 күнүгэр Саха АССР Уус-Алдан улууһугар Бороҕон нэһилиэгэр төрөөбүтэ.
* 1968—1973 сс. — Уус-Алдан улууһугар СМУ тэрилтэтигэр болуотунньуктаабыта.
* 1969—1971 сс. — Сэбиэскэй Аармыйа кэккэтигэр сулууспалаабыта.
* 1979 с. — Саха государственнай университетын бүтэрбитэ.
* 1980—1984 сс. — Саха АССР култууратын министиэристибэтин инспектора.
* 1984—1988 сс. — Дьокуускайдааҕы государственнай холбоһуктаах музей старшай научнай үлэһитэ.
* 1988—1991 сс. — младшай научнай үлэһит.
* 1990 с. — история билимин кандидатыгар «Военное дело якутов в XIII — первой половине XVII в.» тиэмэҕэ диссертациятын ситиһиилээхтик көмүскээбитэ.
* 1991—1994 сс. — научнай үлэһит.
* 1994 сылтан — Тыл, литература уонна история Институтун старшай научнай үлэһитэ.
* 1994 сыллаахха от ыйын 20 күнүгэр күн сириттэн барбыта.

## Сүрүн үлэлэрэ
* «*Военное дело якутов*» (Якутск, 1995), монография.
### Ыстатыйалара
* «*Об этнонимах кыргыз, хоро и тумат* (к вопросу о ранней этнической истории якутов)» (Кн.: Сибирь в прошлом, настоящем и будущем. — Новосибирск, 1981).
* «*Южные предки якутов* (домонгольский период)» (Сб.: Проблемы археологии и перспективы изучения древних культур Сибири и Дальнего Востока. — Якутск, 1981).
* «*Древние племена Центральной Азии и якуты*» (Полярная звезда. — 1986. — № 6).
* «*Хозяйство племен периода Кыргыза*» (Тез. докл. конференции молодых обществоведов. – Якутск, 1987).
* «*К вопросу об уральском компоненте в этнической культуре якутов*» (Этнос: традиции и современность. — Якутск, 1994).
* «*Раннеякутский улус: социальные и военные структуры*» (Там же).
* «*Древний Восток и народы Якутии: этнокультурные связи*» (Этнографический сборник. — Якутск, 2000).
* *Тhе Соntemporary State оf Еthnological 5сiеnсе in 5акhа — Yаkutia* (Nогthern Studies association Bulletin. 1994. – Sарроrо (Japan) (совм. с Романовой Е. Н.).

## Ф. Ф. Васильев туһунан
*Васильев Федор Федорович* (10.05.1951—20.07.1994) // Венок памяти. — Якутск, 2001. — С.120—141.  

## Сигэлэр
Биобиблиографический справочник
Горохов Кирилл Иванович

200px|thumb|right|Горохов Кирилл Иванович
**Горохов Кирилл Иванович** (22.07.1928—26.11.1964) — история билимнэрин кандидата.

## Олоҕун олуктара
* 1928 сыллаахха от ыйын 22 күнүгэр Саха АССР Аллайыаха улууһугар Бөрөлөөх нэһилиэгэр төрөөбүт.
* 1955 с. — Иркутсткай государственнай университетын уһулуччулаахтык үөрэнэн бүтэрбит.
* 1958 с. — ССРС билимнэрин Академиятын Сибиирдээҕи салаатын Дьокуускайдааҕы филиалыгар аспирантураҕа үөрэнэр.
* 1960 с. — тыл, литература уонна история Институтын младшай научнай үлэһитэ.
* 1964 с. — история билимин кандидатыгар «Историко-этнографическое исследование якутов Якутской (Сибиряковской) экспедиции ВСОРГО в 1884—1896 гг.» тиэмэҕэ диссертациятын ситиһилээхтик көмүскээбитэ.
* 1964 сыллаахха сэтинньи 26 күнүгэр, 36 сааһыгар, ыарахан ыарыыга ылларан олохтон туораабыт.
К. И. Горохов Саха Сирин революция иннинээҕи историятын, аҕыйах ахсааннаах хотугу омуктар историяларын чинчийбитэ. Үөһээ Халыма, Аллайыаха оройуоннарынан, Магадан уобалаһын Сеймчанскай оройуонунан экспедицияларга сылдьыбыта.
Юкагирдары чинчийэр экспедиция түмүгүнэн 1959—1960 сс. «Юкагиры» диэн научнай отчуот суруйан хаалларбыта. 20-чэ научнай уонна научно-популярнай ыстатыйалары суруйбут.

## Сүрүн үлэлэрэ
* «*О деятельности [[Пекарскай Эдуард Карлович|Э. К. Пекарского]] в Якутской (Сибиряковской) экспедиции*. 1894—1896 гг.» (Кн.: Э. К. Пекарский (К 100-летию со дня рождения). — Якутск, 1958).
* «*Деятельность Якутской (Сибиряковской) экспедиции 1894—1896*» (Тр. Якутского филиала СО АН СССР. Обществ. науки. — Якутск, 1958).
* «*Земельные отношения якутов во второй половине XVIII в. в освещении сотрудников Сибиряковской экспедиции*» (Тр. ИЯЛИ ЯФ СО АН СССР. — Вып. 2. — Якутск, 1960).
* «*Об инструкции В. Н. Скрыпицына о порядке уравнительного распределения земель в Якутской области*» (Тр. ИЯЛИ ЯФ СО АН СССР. — Вып. 2. — Якутск, 1960).
* «*Исследования и материалы участников Якутской (Сибиряковской) экспедиции ВСОРГО в 1894—1896 гг. в области этнографии якутов*» (Кн.: Из истории Якутии XVII—XIX веков: Сб. статей. — Якутск, 1965).

## К. И. Горохов туһунан
* *Советские историки-якутоведы* (Био-библиографический справочник). — Якутск, 1973. — С. 18—19.
* Чикачев А. Г. (сост.) *К. И. Горохов — первый ученый из Аллаихи*. — Якутск, 1998. — 64 с.
* *Венок памяти*. Сост. А. Н. Жирков, П. П. Петров, П. А. Слепцов, Н. М. Черосов. — Якутск, 2001. — С. 26—34.

## Сигэлэр
* Биобиблиографический справочник
Пахомов Андрей Кириллович

200px|thumb|right|Пахомов Андрей Кириллович
**Пахомов Андрей Кириллович** (07.10.1936—31.12.2001) — саха учуонайа, устуоруйа билимин хандьыдаата.
  
## Олоҕун олуктара
* 1936 сыллаахха алтынньы 7 күнүгэр Саха АССР Ньурба улууһун Мэгэдьэк нэһилиэгэр төрөөбүт.
* 1955—1958 сс. — культурнай-сырдатар тэрилтэлэргэ үлэлээбит.
* 1958—1961 сс. — учууталлаабыт.
* 1965—1969 сс. — Ленинскэй оройуоннааҕы Сэбиэт культууратын салаатын сэбиэдиссэйэ.
* 1969 с. — Саха государственнай университетын бүтэрбит.
* 1970—1972 сс. — «Кыым» хаһыат редакциятыгар литература үлэһитэ.
* 1972—1980 сс. — учууталлаабыт.
* 1980 с. — история билимнэрин кандидатыгар «Деятельность культурно-просветительных учреждений села Якутии в период развитого социализма (1959—1970 гг.)» тиэмэҕэ диссертациятын ситиһиилээхтик көмүскээбит.
* 1980—1992 сс. — младшай научнай үлэһит.
* 1992 сылтан — тыл, литература уонна история Институтун научнай үлэһитэ.
* 2001 сыллаахха ахсынньы 31 күнүгэр күн сириттэн барбыт.
А. К. Пахомов — Саха АССР культурнай тутулун чинчийбит.

## Сүрүн үлэлэрэ
* «Деятельность сельских культпросветучреждений Якутии (1959—1970 гг.)» (Якутск, 1986) - монография. 
* «Сельские культпросветучрежденя Якутии (1971—1980 гг.)» (Якутск, 1991) - монография. 
Кинигэлэрэ уонна брошюралара
* «Главное — организация» (Якутск, 1975. — На як. яз.). 
* «С помощью массовой работы» (Якутск, 1975). 
* «Клуб — производству» (Якутск, 1984). 
* «Хозяин седой тайги» (рассказ для детей) (Якутск, 1984). 
* «Рассказы из истории Якутии» (Учебное пособие для 5-го класса) (Якутск, 1993). 
* «Тяжёлые последствия и противостояние» (Якутск, 1993; в соавт. с М.А. Пахомовой). 
  
## А.К. Пахомов туһунан
* Ксенофонтов В.К. *Бу кинигэни аах* // Бэлэм буол. — 1975. — От ыйын 17 к. 
* Иванов М.С. — Багдарыын Сулбэ. *Эһэ туһунан* // Эдэр коммунист. — 1975. — Ахсынньы 24 к. 
* Егинов Ж., Корнилов И. *Үчүгэй кинигэ эби*т // Бэлэм буол. — 1977. — Балаҕан ыйын 1 к. 
* Григорьев К. *Өссө сайдар кыахтаах* // Кыым. — 1980. — Атырдьах ыйын 19 к.  
* Семенов Г. *Көрдөөбүт көмүһү булар* // Коммунизм суола. — Муус устар 27 к.  
* Никулин К. *Оҕо өйдүүрэ наада* //Эдэр коммунист. — 1986. —Тохсунньу 3 к.  
* Никитин Ю. *Мелиорация туһунан кинигэ* // Кыым. — 1987. — От ыйын 9 к.  
* Лиханов С. *Тоҕо умнууга хаалла?* // Кыым. — 1988. — Олунньу 21 к.  
* Халтанова К. *Үчүгэйдик суруллубут* // Кыым. 1989. – Сэтинньи 2 к.  
* Илларионов В. *Туймаада дьоро киэһэтэ* // Кыым. — 1989.– Бэс ыйын 4 к.

## Сигэлэр
*  Биобиблиографический справочник
Парникова Анастасия Степановна

200px|thumb|right|Парникова Анастасия Степановна
**Парникова Анастасия Степановна** (26.09.1911—26.09.2001) — саха устуоруйатын, ол иһигэр сахалар XVII үйэҕэ тарҕанан олорууларын чинчийбит учуонай, устуоруйа билимин хандьыдаата.

## Олоҕун олуктара
* 1911 сыллаахха балаҕан ыйын 26 күнүгэр Москва уобалаһын Щацкай оройуонугар Лесное Ялтурово сэлиэнньэҕэ төрөөбүтэ.
* 1932—1934 сс. — Москва уобалаһыгар учууталлаабыта.
* 1938—1943 сс. — Ленинград уонна Пермь уобаластарыгар учууталлаабыта.
* 1938 с. — Ленинградтааҕы государственнай педагогическай институты бүтэрбитэ.
* 1943—1946 сс. — Москва уобалаһын Чехов куоратыгар райпотребсоюз салалтатын секретарынан үлэлээбитэ
* 1948 с. — Якутскайдааҕы педагогическай институт историяҕа факультетын бүтэрбитэ.
* 1948—1952 сс. — тыл, литература уонна история Институтун старшай лаборана.
* 1952—1956 сс. — ССРС билимин Академиятын этнографияҕп Институтугар аспирантураҕа үөрэммитэ.
* 1956—1958 сс. — препаратор.
* 1958—1973 сс. — тыл, литература уонна история Институтун младшай научнай үлэһитэ.
* 1967 с. — история билимин кандидатыгар «Расселение якутов в XVII — начале XX вв.» тиэмэҕэ диссертациятын ситиһиилээхтик көмүскээбитэ.
* 2001 сыллаахха балаҕан ыйын 26 күнүгэр күн сириттэн барбыта.
А.С. Парникова — историк, демографияны уонна этнографияны чинчийбитэ.

## Сүрүн үлэлэрэ
* «*Расселение якутов в XVII — начале XX вв.*» (Якутск, 1971) - монография.
Ыстатыйалара
* «*О расселении якутов в XVII в*.» (Сб.: Сибирь периода феодализма. — Вып. I. — Новосибирск, 1962). 
* «*Этнографическое изучение Якутии в советское время*» (Сб.: Наука историографии и источниковедения Якутии. — Якутск, 1971). 

## Сигэлэр
* Биобиблиографический справочник
Павлов Василий Семенович

200px|thumb|right|Павлов Василий Семенович
**Павлов Василий Семенович** (19.04.1936—03.02.1982) — бөлүһүөпүйэ билимин хандьыдаата.

## Олоҕун олуктара
* 1936 сыллаахха муус устар 19 күнүгэр Саха АССР Горнай улууһугар Маҕаны нэһилиэккэ төрөөбүтэ.
* 1954—1961 сс. — комсомол үлэһитэ.
* 1965 с. — Новосибирскайдааҕы Үрдүкү партийнай оскуоланы бүтэрбитэ.
* 1965—1968 сс. — партия үлэһитэ.
* 1971 с. — ССКП КК иһинэн общественнай билимнэр Академияларын бүтэрбитэ.
* 1971—1973 сс. — партия үлэһитэ.
* 1971 с. — философия билимин кандидатыгар «Формирование и развитие социалистической интеллигенции на советском Севере (на материалах Якутской АССР и Чукотского национального округа)» тиэмэҕэ диссертациятын ситиһиилээхтик көмүскээбитэ.
* 1973—1982 сс. — тыл, литература уонна история Институтун младшай научнай үлэһитэ.
* 1982 сыллаахха олунньу 3 күнүгэр күн сириттэн барбыта.
В. С. Павлов — философ—социолог. П. И. Докторов уонна П. Т. Тумусов кыттыгастаах «Комплексный план социально-экономического развития Верхневилюйского района» (Верхневилюйск, 1978) бэчээттэппитэ. Тыа эдэр ыччата уонна куорат нэһилиэннэтэ общественнай-политическай олоххо кыттыыларын туһунан хас да ыстатыйаны суруйбута.

## Сигэлэр
* Биобиблиографический справочник