Сунтаар улууһа

**Сунтаар** — Саха Сирин улууһа.

Сунтаар улууһа — Саха Өрөспүүбүлүкэтин улууһа. Киинэ — Сунтаар. 

## Географията
Сирин иэнэ — 57,8 тыһ. кв.км. Дьокуускайга диэри ырааҕа: сиринэн — 985 км; уунан — 1 151 км; салгынынан — 1 390 км. 2002 с. сурутуу көрдөрөрүнэн, олохтоохторун ахсаана: 25,5 тыһ. киһи. 
Улуус Республика арҕаа өттүгэр тайаан сытар. Сирин ньууругар хаптал хайалаах сир баһыйар. 
Улууска кыһыл көмүс, бороҥ чох, туус, эмтээх бадараан үөскээбит сирдэрдээх.

## Климата
Тохсунньу ыйга орто температура -33-36 кыраадыс, от ыйыгар +16...+18 кыраадыс сылаас. Сыл устата 220—300 мм сөҥүү түһэр. Сүрүн өрүһэ — Бүлүү.

## Историята
Төрүттэммит күнэ-дьыла — 1930 сыл тохсунньу 9 кунэ. 

## Экономиката
Экономиката тыа хаһаайыстыбатыттан тутулуктаах. Олохтоохтор ынах, сылгы-сүөһү иитиитинэн, оҕуруот аһын уонна туораахтаах культураны үүннэриинэн дьарыктаналлар. Сунтаарга эти-үүтү оҥорор комбинат, олохтоох промышленность тэрилтэлэрэ, Кэмпэндээйигэ туус собуота улэлииллэр.
Ыйынньык баһа
Сунтаар сирин биир киэн туттуутунан Кэмпэндээйи курордт буолар. Манна сир анныттан тахсар туустаах эмтээх уу баар. Өссө 1640 с. тобольскай воеводалар ыыппыт киһилэрэ Воин Шахов 100 буут тууһу хостообуттаах эбит.

## Олохтоох дьоно
500px|thumb|center|Биэрэпис ыытыллыбыт сыллырга уонна 2007 сылга нэһилиэнньэ ахсаана
Омуктара: сахалар — 96,6%; нууччалар — 1,5%; эбэҥкилэр — 0,4%; эбээннэр — 0,4%; атыттар — 1,1%. Дьонун ахсаана 1989 с. — 25,3 тыһ. киһи эбит.

## Администрацияларынан араарыы
Улууска 26 тыа сиринээҕи муниципальнай тэриллиилэр бааллар. 

Билэ:Сунтаар.PNG|500px|thumb|right|Сунтаар улууһа|
rect 287 440 300 454 Сунтаар нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)
rect 279 358 292 372 Элгээйи нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)
rect 220 436 233 450 Тойбохой нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)
rect 127 399 140 413 Кириэстээх нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)
rect 234 463 247 477 Бордоҥ нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)
rect 337 355 350 369 Кутана нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)
rect 341 313 354 327 Сиэйэ нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)
rect 227 404 240 418 Арыылаах нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)
rect 342 413 355 427 Күндэйэ нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)
rect 97 303 114 317 Бүлүүчээн нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)
rect 294 273 311 287 Түбэй Дьаархан нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)
rect 133 431 150 445 Куокуну нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)
rect 218 354 235 368 Дьаархан нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)
rect 274 398 291 412 Маар-Күөл нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)
rect 261 427 278 441 Аллыҥа нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)
rect 376 508 393 522 Кэмпэндээйи нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)
rect 267 525 284 539 Хадан нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)
rect 331 452 348 466 Уустуйа нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)
rect 353 335 370 349 Күүкэй нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)
rect 400 388 417 402 Хоро нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)
rect 282 311 299 325 Түбэй нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)
rect 271 456 288 470 Илимниир нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)
rect 311 489 328 503 Туойдаах нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)
rect 312 366 329 380 Толоон нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)
rect 178 471 195 485 Тэҥкэ нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)
rect 168 354 185 368 Наахара нэһилиэгэ (Сунтаар улууһа)
rect 9 304 25 399 Мирнэй улууһа
rect 20 40 37 134 Мирнэй улууһа
rect 39 544 133 562 Ленскэй улуус
rect 291 192 383 210 Ньурба улууһа
rect 354 648 463 665 Өлүөхүмэ улууһа
rect 531 307 548 433 Үөһээ Бүлүү улууһа


## Улуус биллиилээх дьоно
Сунтаар сирэ-уота ыһыаҕынан, оһуокайынан, сахалыы куоластаах ырыаһыттарынан аатырар: С. Зверев – Кыыл Уола, Н. Е. Петров, А. Амбросьев, Е. Захарова о. д. а. биллэр норуот ырыаһыттардаахтар.

## Үөрэҕирии

## Сигэлэр
* 2008 Саха ыалын халандаара, 'Сивцева В. Г. хомуйан таһаарыыта. — Дь.: «Бичик», 2007.
* *Республика Саха (Якутия)*, административно-терриориальное устройство на 1 января 2007 года.
* Официальный информационный портал Республики Саха (Якутия):Сунтарский улус 
* Саха Сирин нэһилиэктэрэ:Сунтаар улууһа 
* gosspravka.ru:Сунтарский улус