Нам улууһа

**Нам** — Саха сирин улууһа.

## География

* **Сирин иэнэ:** 11,9 тыһ. кв. км. 
* **Сытар координаталара:** ?
* **[[Дьокуускай|Дьокуускайтан]] ырааҕа:** сиринэн 84 км, уунан 96 км.
* **Сыл орто температурата:** 10,7 кыраадыс тымныы.
** **Тохсунньу ый орто температурата:** 43,7 кыраадыс тымныы
** **От ыйын орто температурата:** 18,3 сылаас
* **Сылга самыыр түһүүтүн орто кээмэйэ:** 187 мм.

## Демография

500px|thumb|center|Биэрэпис ыытыллыбыт сылларга уонна 2007 сылга нэһилиэнньэ ахсаана

## Администрацияларынан араарыы
400px|thumb|right|Нам улууһун каартата

## Салалта
Баhылык — Альберт Иннокентьевич Ильин

## Экономика
* **Экологическай-экономическай оройуона:** Киин улуус, алаас-тайҕа
* **Дьарыктанар эйгэтэ:** тыа хаһаайыстыбата, сүөһүнү иитии

Улуус Өлүөнэ өрүс ортотун диэккиннэн икки өттүнэн тайаан сытар. Улууска икки Эркээйи Сир баар: «Белоозерскай» уонна «Харбаайы». «Белоозерскай» төрүттэммит сыла 1974, иэнэ 636 кв. км. «Харбаайы» төрүттэммит сыла 1996, иэнэ 326 кв. км. Улууска «Кэҥкэмэ» диэн оҕо экологическай парката баар.

### Tуризм

### Транспорт
Улуус киинэ Саха Сирин киинин Дьокуускайы кытта оҥоһуулаах асфальт суолунан холбонон турар. Өрүс үрдүгэр олорор нэһилиэктэр сайын таһаҕастарын уу суолунан таһаллар, биирдиилээн хаһаайыстыбалар мотуоркалаах буолаллар.

## История
* Төрүттэммит сыла: 1930 сыл олунньу 10 күнэ

### Улуус аата

Эдуард Карлович Пекарскай Байаҕантай киһитэ П. Е. Готовцев 1893 с. суруйбутугар олоҕуран, Нам — Омоҕой сиэнэ, Аан Эрэһэ ойуун уола этэ диэбит. Сэһэн Боло 1935 с. итиннэ дьүөрэлэтэн суруйбут: "*[[Омоҕой Баай|Омоҕой Баайы]] кытта кэлсибит Аан Эрэһэ ойуун диэн  баарыттан Нам диэн төрүөн, кинилэр билиҥҥи Нам сиригэр олохсуйаллар*"

Историк Василий Николаевич Иванов 1642 сыллааҕы биэрэпис матырыйаалларын үөрэтэ сылдьан, Нам буолаһыгар Нам уолаттара Ибей Намов уонна Мымах Намов диэннэр баалларын булбут. Мымах диэн кинээс олоро сылдьыбыт. Кини аҕата Нам диэн ааттаах киһи эбит.

Филолог Ньургун Михайлович Иванов быһаарыытынан, Нам диэн аат монгол тылыттан төрүттээх, «намыһах, намтал; чуумпу, холку, намыын» диэн суолталаах. Багдарыын Сүлбэ онтон сиэттэрэн, «Нам оҕонньору дьоно холкутун, намыынын бэлиэтээн, хайҕаан, итинник ааттаабыт буолуохтарын сөп» диэбитэ.

### Биллиилээх дьон
**Намтан төрүттээх биллэр дьон:**
* Максим Кирович Аммосов — саха норуотун чулуу уола. 
* Винокуров Илья Егорович — уһулуччулаах государственнай уонна политическай деятель. 

**Нам улууһуттан тахсыбыт талааннаах дьон:** 

* Таллан Бүрэ
* П. П. Ядрихинскай — Бэдьээлэ норуот ырыаһыта, олоңхоһута 
* Олоңхоһут Е. Г. Охлопков 
* И. Д. Винокуров — Чаҕылҕан
* Н. М. Рыкунов

Худуоһунньуктар: Е. М. Шапошников, Е. С. Сивцев, В. С. Парников, В. В. Петров, А. Е. Евстафьев, Е. Н. Винокурова, А. И. Лукин. 

Самодеятельнай композитор Винокуров Захар Порфирьевич.

## Искусство, култуура

### Түмэллэр, өйдөбүнньүктэр
* Нам уус-уран түмэлэ (678380, Нам с., уул. Советская, 5)
 
## Үөрэҕирии
****

## Араас == спорт Сардана Осипова диэн спортсменка баар ди граф бижрэгиттэн төрүттээх улахан биллиилээх спортсмен аан дойду кубогын хаһаайката европа чемпионката Россияттан бастакы Арнольд классик чемпионскай курун хаһайката АХШ уонна Бразилияҕа  россия чемпионката уонна элбэх төгүллээх республиканскай всероссийскай чемпион ити мас рестлинҥа аны армрестлин европа 5 төгүллээх чемпиона аан дойду рекордсменката аан дойду 3 миэстэлээҕэ маска севернай америка чемпиона калифорния чемпиона маска рф маастара армрестлинҥа норуоттар икки ардылаах маастар вольнай борьбааҕа дьахталларга россия 5 мижстэлээҕэ всероссийскай сибирьскэй күрэхтэр элбэх төгүллээх кыттыылааҕа

## Туттуллубут литература


## Ыйынньыктар
* http://www.sitc.ru/monitoring/nam/index.shtml