Балаҕаннаах (Үөһээ Бүлүү улууһа)

**Балаҕаннаах** — Үөһээ Бүлүү улууһун Балаҕаннаах нэһилиэгин киинэ.

## Географията

Билэ:Верхневилюйск18.PNG|450px|thumb|right|Үөһээ Бүлүү улууһа|
poly 67 462 85 438 109 471 82 488 Үөдүгэй нэһилиэгэ
poly 104 438 104 453 114 459 125 447 113 438 Нам нэһилиэгэ
poly 89 399 99 389 121 389 101 408 Дүллүкү нэһилиэгэ
poly 71 409 84 404 97 412 97 424 Хоро нэһилиэгэ
poly 56 321 102 316 93 344 68 356 Боотулу нэһилиэгэ
poly 95 352 113 375 100 380 86 359 Далыр нэһилиэгэ
poly 30 443 61 429 61 497 35 497 Кэнтик нэһилиэгэ
poly 72 364 86 364 89 381 68 381 Мэйик нэһилиэгэ
poly 116 412 125 412 136 401 143 408 139 420 121 420 121 413 116 413 Ороһу нэһилиэгэ
poly 124 435 134 435 140 444 140 456 128 456 128 445 Тамалакаан нэһилиэгэ
poly 59 515 116 480 116 522 105 586 79 592 Өргүөт нэһилиэгэ
poly 99 347 120 327 135 346 112 362 Маҥаас нэһилиэгэ
poly 61 387 83 387 61 400 83 400 Оҥхой нэһилиэгэ
poly 140 439 162 439 186 479 158 479 Харбалаах нэһилиэгэ
poly 120 364 168 339 173 379 134 388 Кырыкый нэһилиэгэ
poly 67 215 102 215 94 289 57 289 Сургуулук нэһилиэгэ
poly 36 87 58 87 58 178 84 178 84 129 124 70 84 11 Сургуулук нэһилиэгэ
poly 105 415 105 426 115 415 115 426 Балаҕаннаах нэһилиэгэ
poly 5 413 32 413 5 438 32 438 Балаҕаннаах нэһилиэгэ
poly 61 632 153 579 214 657 185 688 Туобуйа нэһилиэгэ
poly 123 503 123 580 160 487 177 544 Быракаан нэһилиэгэ
poly 170 411 170 437 205 411 205 437 Хомустаах нэһилиэгэ
poly 120 392 120 405 132 392 132 405 Хомустаах нэһилиэгэ
poly 157 385 157 397 171 385 171 397 Хомустаах нэһилиэгэ
rect 115 104 248 324 Бүлүү улууһа
rect 205 596 251 643 Горнай улууһа
rect 4 6 44 59 Өлөөн улууһа
rect 4 100 44 401 Ньурба улууһа
rect 3 547 52 621 Сунтаар улууһа
rect 3 666 112 703 Өлүөхүмэ улууһа


## Климата

## Олохтоох дьоно

## Номоҕо
Бүлүү түбэтигэр сахалар 17-18 үйэтигэр Элиэнэ эҥээриттэн, Нам уонна Хаҥалас улуустарыттан кэлэн олохсуйбуттар. Ол курдук, Тиэргэн Чоргул диэн боотур Мэҥэ ууһуттан Бүлүү сиригэр кэлэн, Балаҕаннаах уоннна билигин Дүллүкү сиригэр олохсуйбут. Бастаан өрүс уҥуор Дүллүкү сиригэр олохсуйбут. Онтон, сирин мыынан өрүс уҥуор тахсан, Балаҕаннаах түбэтин баһылаабыт, онно олохсуйбут, удьуор тардыбыт. Тиэргэн Чоргул удьуордарыттан билигин Балаҕаннаах, Нам, Дүллүкү үөскээбиттэр. Тиэргэн Чоргул туһунан саха народнай суруйааччыта Далан “Туйлаайах оҕо” диэн Бүлүү түбэтин былыргы историятын кэпсиир романыгар ахтар.
Тиэргэн Чоргул удьуордарыттан нэһилиэккэ үс аҕа уустара төрүттэмиттэр – Кинээс аҕа ууһа, Көбдөлөр, Чокуруостар.
Көбдө аҕа ууһуттан кэлин – Софроновтар, Табыйыысовтар, Мухоплевтар, Кардашевскайдар, Маччасыынавтар, Мендяровтар, Кириллиннэр, Мироновтар, Мандаевтар, Ефремовтар, Хараабыновтар тэнийбиттэр.
Кинээс аҕа ууһуттан – Докторовтар, Александровтар, Жендринскэйдар, Долгаевтар, Адамовтар, Болтоковтар, Оконосовтар
Чокуруос аҕа ууһуттан – Ильиннар, Романовтар, Тойтоновтар, Лазаревтар, Алексеевтар, Бааннаахаптар, Далыгыровтар, Бугуловтар.
Балаҕаннаах алааһыгар былыр-былыргыттан, бу үс аҕа ууһуттан Көбдөлөр уонна Кинээс аҕа уустара олорбуттара.
“Ааспыты ахтыы”, 1996 –ҕы кинигэттэн үһүйээн “Былыыр-былыр Нам сирэ тоҥус олоҕо эбитэ үһү. Онтон кэлин аҕыйах сахалар – Саллыгынай, Дьоло, Бөкөөс эҥин диэкки олорбуттарын Тумат омуктар кэлэн кыргыбыттара үһү. Онтон биир Хампачаан диэн кыра уол тоҥустарга куотан тиийэн киһи-хара буолбут үһү. Хампачаан билигин Оконосовтар төрүттэрэ. Элиэн Намыттан Көбдө, Нэгэбил, Тиэргэн Чоргул, Сыалыйа, тоторбоҥ, Тиһээки Ойуун диэн дьон кэлбиттэр. Тоторбоҥ, Сыалыйа уонна Тиэргэн Чоргул билиҥҥи Дүллүкү сиригэр олохсуйбуттар.”
Посемейный список инородцев Намского наслега, Верхневилюйского улуса, Вилюйского округа, составленная 1-му январю 1903 года, бу дөкүмүөҥҥэ маннык сурулла сылдьар – 
Род Киняский (Кинээс аҕа ууһа) 
Адам Иванов – 51 саастаах (1852 с төрөөбүт)
Оҕолоро, 
Прокопий (Арый сахалыы аата) – 30 саастаах (1873 с төрөөбүт), ойоҕо Екатерина 40 саастаах (1863 с төрөөбүт)
Игнатий (Тыырасай) – 23 саастаах (1880 с төрөөбүт), ойоҕо Екатерина 24 саастаах (1879 с төрөөбүт)
Егор – 16 саастаах (1887 с төрөөбүт)
Урукку , 1899 с сурутууга, Алексей (Хабахсыайа) , 15 саастаах уол суруллубут. 
Игнатий аҕатын аатынан, Адамов Игнатий буолбут. Үҥкүр алааска олорбуттар (Хоҥдой оҕонньор алааһа)
Оҕолоро 
Адамова Мария Игнатьевна, 1916 с төрөөбүт, 1942-1943 с.с. Аммаҕа үлэ фронугар сылдьыбыт, кэргэнэ Егоров Гаврил Иванович – Дьиэлээхэп, Бухта Тиксии эмиэ үлэ фронугар сылдьыбыт. Кэргэнин араспаанньатын ылан Егорова Мария Игнатьевна буолбута. ССКП члена, пенсияҕа тахсыар дылы ыанньыксыттаабыта. Бастыҥ үлэһитин иһин Москваҕа БСТХБ-га сылдьыбыта, үрүҥ көмүс мэтээлинэн наҕараадаламмыта. Кыыһа Егорова Матрена Гаврильевна, Исидор Барахов аатынан совхоз кылаабынай агрономунан үлэлээбитэ.
 
Адамов Семен Игнатьевич, 1920 с төрөөбүт. 1943 с сэриигэ ыҥырыллыбыт, 1945 с эргиллибит. Забалькайскай ВО-ҕа сулууспалаабыт, 1979 с өлбүт. Өр сылларга субай сүөһү көрөөччүннэн үлэлээбитэ. Уола Адамов Иннокентий Семенович
Адамов Николай Игнатьевич – Тыыраачай уола, 1943-1945 с.с. Бухта Тиксии – Аҕа Дойду улуу сэриитин кэмигэр үлэ фронугар сылдьыбыт, кыыһа Адамова Альбина Николаевна, уола Адамов Руф Николаевич.  Николай Игнатьевич өр сылларга субай сүөһү көрөөччүннэн үлэлээбитэ.

Адамова Христина Игнатьевна, колхоз, совхоз бастыҥ доярката, тыыл, үлэ ветерана, ыччат наставнига, Куруҥ күөл ферматыгар өр сылларга үлэлээбитэ

## Кэрэ-бэлиэ сирдэр

## Биллиилээх дьоно

## Өссө маны көр
* Үөһээ Бүлүү улууһа
* Балаҕаннаах нэһилиэгэ (Үөһээ Бүлүү улууһа)

## Быһаарыылар

## Сигэлэр
* Официальный информационный портал Республики Саха (Якутия):Верхневилюйский улус 
* Саха Сирин нэһилиэктэрэ:Үөһээ Бүлүү нэһилиэктэрэ 
* gosspravka.ru:Верхневилюйский улус