Баишева Февронья Алексеевна

200px|thumb|right|Баишева Февронья Алексеевна
**Баишева Февронья Алексеевна** — хормейстер, «Саха» НКИК хуорун кылаабынай дирижера, РСФСР үтүөлээх артыыһа, Саха Өрөспүүбүлүкэтин норуодунай артыыһа.

## Олоҕун олуктара
1925 сыл от ыйын 8 күнүгэр Мэҥэ-Хаҥалас Дьабыылыгар Хоточчу диэн сиргэ төрөөбүтэ. Аҕата Алексей Николаевич Баишев, ийэтэ Вера Павловна, онус оҕонон төрөөбүт, ол эрээри кини төрүөн иннинэ ыал биэс оҕо ыалдьан өлбүт (үс оҕо биир сыл иһигэр). Ыал улааппыт оҕолоро Данил, Захар, Екатерина, Сергей уонна Феврония (кыра эрдэҕинэ Феня дииллэрэ). Феня кыра эрдэҕинэ ыал Намҥа көспүттэр, онно атын ыалы кытта дьукаах олорбуттар, кырачаан Феня ол ыал оҕолорун көрөр эбит. Феня иринньэх оҕо эбит. Ийэтэ сэлликтэн 1932 с. кыыс сэттэлээҕэр өлбүт, онон аҕата улаатыннарбыт. Аҕатыгар көмөлөһөр буолан, оскуолаҕа хойутаан 1935 с. киирбит. Ол эрээри эрдэ ликбез оскуолатыгар быстах кэмҥэ үөрэммит буолан, ааҕар, эбэр-көҕүрэтэр эбит, онон тута иккис кылааска ылбыттар. Оскуолаҕа сырыттаҕына учуутала Николай Иванович Владимиров ырыаҕа, дьүрүлгэ угуйбут (бэйэтэ гитараҕа, мандолинаҕа, балалайкаҕа оонньуур уонна ыллыыр эбит, ону таһынан үҥкүүлүүр эбит). Үһүстэн сэттискэ диэр кыыс үчүгэйдик үөрэммит, оройуон олимпиадаларыгар кыттар эбит. Бу сылларга оскуола бостонуопкаларыгар сүрүн оруолларга оонньуур буолбут. Сэттис кылааһы 1940 с. бүтэрбит. Дьонун сүбэтинэн ЯФАШ-ка тутарсыбыт, киирбит эрээри, ол сыл истипиэндьийэни үбүлээһин кыччаабытынан үөрэҕин уонна уопсайын төлүүр кыахтаах эрэ оҕолор үөрэнэ киирбиттэр, Баишевтар ону кыаммат буоланнар үөрэммэтэх. 

Ол сыл ыам ыйыгар Саха АССР совнаркомун уурааҕынан Государственнай хуор баазатыгар Саха музыкально-вокальнай кэллэктиибэ диэн тэриллибит эбит. Оҕо сылдьан самодеятельнай тыйаатырга оонньуурун санаан биир дойдулааҕа Александра Белолюбская кыыһы балетнай отделениеҕа туттарсарыгар сүбэлээбит. Ол туттарсаары тиийэн баран, Варя Артемьева диэн дьүөгэтин кытта хуор прослушиваниетыгар кыттыбыт, уонна, алҕас кэриэтэ, киирэн хаалбыт.

Студия үөрэнээччилэрин үрдүк таһымнаах кэлии преподавателлэр үөрэппиттэр: Москуба консерваториятын бүтэрбит хормейстер Василий Попов дьүрүл грамотатыгар уонна сольфеджиоҕа үөрэппит, ыллыырга Саха Радиокомитетын солиһа Антонина Клещева (кэлин Киин Араадьыйаҕа Москубаҕа солист буолбута, РСФСР үтүөлээх артыыһа). Ону таһынан пианистка П. Розинская, скрипач А. Земмель, композитор Марк Жирков, суруйааччы С. Ефремов, драма артыыстара Г. Алексеев уонна Н. Слепцов үөрэппиттэр. Соло ыллыыр уруоктары педагог-вокалист, дирижер, композитор Андрей Костин үөрэппит ("Ах, Самара-городок", "Хайыһар" ырыалар ааптардара).

1946 сыллаахтан Москубаҕа консерваторияҕа үөрэммит. Онно хуордар дирижердарын үөрэтэр кылааска Серафим Поповка үөрэммит. Ол саҕана консерватолрияҕа саха мелодиһа Захар Винокуров үөрэнэ сылдьыбыта, ол эрээри доруобуйатынан бүтэрбэтэҕэ. Ону таһынан композитор Грант Григорян, саха бааһа Матвей Лобанов үөрэммиттэрэ. Консерваторияҕа үөрэжнэ сылдьар Февронья Баишева туһунан "Литературнай газета" ахтан аһарбыта. 1951 сыллаахха үөрэҕин бүтэрэн Дьокуускайга төннүбүтэ, Радиокомитекка хормейстер буолбута, ону таһынан музыкальнай училищеҕа преподавателлиир этэ. Бу сылларга "Советский музыкант" диэн Сэбиэскэй Сойуус хаһыатыгар бэйэтин үлэтин кэпсии таарыйа, Саха сиригэр анаммыт эрээри, үлэлии кэлбэтэх консерватория выпускниктарын ааттаталаан туран, сытыы ыйытыылары туруорбута.

10 сыл буолан баран үөрэммит консерваториятыгар иккистээн үөрэнэ киирбитэ (урукку үөрэҕэ консерватория 3 кууруһугар тэҥнэһэр этэ). Онно 1956-1961 сыллардаахха үөрэммитэ.

«Тернистый путь к волшебным звукам» диэн ааттаах Саха Сиригэр музыка сайдыытын, хорунан ыллааһын туһунан кинигэлээх («Бичик» кинигэ кыһата).
«Саха» НКИК хуорун кылаабынай дирижера.

## Наҕараадалара уонна ытык ааттара
* Саха Өрөспүүбүлүкэтин норуодунай артыыһа
* РСФСР үтүөлээх артыыһа
* «Үлэҕэ килбиэнин иһин» мэтээл
* «Бочуот Бэлиэтэ» уордьан
* ССРС телерадиотын туйгуна

## Өссө маны көр
Саха норуодунай артыыстарын тиһигэ

## Сигэлэр
* Прощание с хором. Сардаана Сивцева-Мигалкина, 27.09.2004
* Камертон якутской профессиональной музыки 
* Национальная библиотека Республики Саха (Якутия):80 лет со дня рождения Ф. А. Баишевой, заслуженной артистки РСФСР и ЯАССР, народной артистки РС (Я), хормейстера 
* Якутский музыкальный колледж (училище) имени М. Н. Жиркова: Отделение хорового дирижирования

## Быһаарыылар