Орлов Николай Алексеевич

**Николай Алексеевич Орлов** — Саха Өрөспүүбүлүкэтин тыатын хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ, Уус-Алдан улууһун ытык киһитэ, Аҕа дойду улуу сэриитин кыттыылааҕа, кыраайы үөрэтээччи. 

Хоро нэһилиэгин устуоруйатын үөрэтиигэ балачча архивнай матырыйааллары муспут, ахтыылары хомуйбут, нэһилиэккэ биллэр-көстөр суолу хаалларбыт дьон олохторун хаһыаттарга сырдаппыт энтузиаст киһи быһыытынан биллэр. Кини олоҕун усталаах-туоратыгар төрөөбүт-үөскээбит нэһилиэгин дириҥник уонна кырдьыктаахтык үөрэтэн, тумаҥҥа сүтүөхчэ буолбут саҕахтары дьэҥкэрдэр туһугар туруулаһан үлэлэспитэ.

Орлов Николай Алексеевич 1925 сыллаахха ыам ыйын 12 кунугэр Уус-Алдан улууһун Хоро нэһилиэгэр дьадаҥы бааһынай кэргэнигэр төрөөбүтэ. Төгүрүк тулаайах улааппыта.
* 1934 с. Чараҥ начаальнай оскуолатыгар үөрэнэ киирбитэ уонна 1938 сыллаахха бүтэрбитэ.
* 1939 с. Мүрү 7 кылаастаах оскуолатыгар үөрэнэ киирбитэ. Манна сэттис кылааһы бүтэрбитэ.
* 1941 с. "Кыһыл Маяк" колхоз бырабылыанньата хоту балык бултааһыныгар ыыппыта. Күһүн эргиллэн кэлэн баран, колхох ферматыгар учуотчутунан үлэлээбитэ.
* 1943 с. бэс ыйын 3 күнүгэр Кыһыл Армия кэккэтигэр ыҥырыллыбыта.
* 06.08.1943-18.03.1944 сс. Монголияҕа 141-с караульнай ротаҕа сулууспалаабыта.
* 19.03.1944-09.08.1945 сс. 80-с мотострелковай полк 6-с ротатыгар сулууспалаабыта.
* 09.08.1945-03.03.1946 сс. Япония империалистарын утары 55-с Хинганскай Кыһыл Знамялаах стрелковай полка састаабыгар киирсэн сэриилэспитэ.
* 03.04.1946-06.11.1946 сс. 15935-Ю в/ч сулууспалаабыта.
* 16.03.1948 с. Кыһыл Армия кэккэтиттэн демобилизацияламмыта.
* Төрөөбүт колхоһугар 1950 с. диэри счетоводунан, звеноводунан үлэлээбитэ.
* 1950-1953 сс. Дьокуускайдааҕы тыа хаһаайыстыбатын оскуолатыгар үөрэнэн младшай агроном идэтин ылбыта.
* 1953-1954 сс. Маленков аатынан колхозка кылаабынай агрономунан, колхоз бэрэссэдээтэлин солбуйааччынан үлэлээбитэ. Комсомольскай тэрилтэ секретара этэ.
* 1955-1957 сс. Колхоз бырабылыанньатын бэрэссэдээтэлин солбуйааччынан талыллыбыта. "Чараҥ" биригээдэтин биригэдьииринэн үлэлээбитэ.
* 1957 сыллаахтан КПСС чилиэнэ.
* 1958-1961 сс. Герой Егоров аатынан колхоз бэрэссэдээтэлин солбуйаачытынан үлэлээбитэ.
* 1961-1962 сс. Хабаровскайдааҕы Үрдүкү партийнай оскуола истээччитэ.
* 1961-1963 сс. "Чараҥ" биригээдэтин биригэдьиирэ.
* 1963 с. Мүрү орто оскуолатын ботаникаҕа учуутала.
* 1964 с. "Октябрь" колхоз кылаабынай агронома, бырабылыанньа бэрэссэдээтэлин солбуйааччы.
* 1965 с. Партизан Заболоцкай аатынан колхоз кылаабынай экономиһа.
* 1965-1967 сс. "Маяк" колхоз бэрэссэдээтэлин солбуйааччы, колхоз кылаабынай агронома.
* 1967-1968 сс. Герой Егоров аатынан колхоз парткомун босхоломмут секретара.
* 1969-1970 сс. саҥа тэриллибит ММС кылаабынай экономиһа.
* 1970 с. Уус-Алдан оройуонун тыатын хаһаайыстыбатын производственнай управлениетын инженер-строителэ.
* 1971-1979 сс. Старшай инженер-мелориатор.
* 1979-1983 сс. "Сардаҥа" совхоз "Чараҥ" биригээдэтин биригэдьиирэ.
* 1986-1990 сс. Уус-Алдан улууһунааҕы куурдуллар уонна нүөлсүтүллэр систематын эксплуатациялыыруправления маастара.
Өр сылларга нэһилиэк, оройуон сэбиэттэрин депутатынан хаста да талыллыбыта, уобаластааҕы комсомольскай, партийнай конференциялар делегаттара. Социалистическай куоталаһыы хас да төгүллээх кыайыылааҕа.

## Туһаныллыбыт литэрэтиирэ
"Дойдум - Уус-Алдан Хорото" - Бороҕон: "Мүрү саһарҕата" АПХ, 2015 - 320 стр.