Роман Анатольевич Аранин

**Роман Анатольевич Аранин** (төр. 1970 сыл от ыйын 1к., Саратов уобулаһын, Вольскай оройуон, Сенной б.) – ньуучча саҥаны айааччыта,  Observer диэн инбэлииттэр техникаларын оҥорор хампаанньа тойоно. "Ковчег" диэн Калининградтааҕы инбэлииттэр түмсүүлэрин салайааччыта. Көтөр ааллары сөбүлүүрүн иһин "көтөр аал-киһи" диэн хос ааттаах. 

## Олоҕо
Роман Аранин 1970 сыллаахха байыаннай летчик дьиэ кэргэнигэр төрөөбүт.

С.И. Грицаев аатынан Харьковтааҕы летчиктар байыаннай авиационнай училищеларын бүтэрбит. Байыаннай летчик буолан Алматыга сулууспалаабыт.

1997 сыллаахха дьиэ кэргэнин кытта Калинингракка көспүт. Бизнеһынан дьарыктаммыт (Аранин бастакы фирмата сантехниканы уонна обойдары атыылыыр этэ).

2004 сыллаахха 30 миэтрэлээх сиртэн охтон сис тоноҕоһотун өлөрбут. Ыйтан ордук реанимацияҕа сыппыт. Бүтүннүү бохсуллубут. Сыл аҥарын харахтарынан уонна сирэйин быччыҥнарынан эрэ хамсатар кыахтаах этэ. Физкультуранан дьарыктанар буолан хас да сылынан доруобуйата көммүтэ, ол эрээри илиитин уонна тарбахтарын быччыҥнарынан кыайан салайбат.

Авария кэнниттэн Араниҥҥа инбэлиит кэлээскэтэ наада буолбута. Борис Ефимов диэн инженеры кытта вездеход-кэлээскэни оҥорбуттара. Бастакы маннык кэлээскэ тайвань собуотугар оҥоһуллубута. Кэлин бу оҥоһууга олоҕуран Роман Аранин бэйэтин бизнеһын саҕалыыр.

2010 сыллаахха Observer диэн хампаанньаны тэрийэр уонна атыыга кэлээскэлэрин оҥорор. Бастакы уон кэлээскэҕэ атыылаһааччы кэлээскэ өссө Россияҕа кэлиэн иннинэ көстүбүтэ (Аасыйаҕа хомуйаллар этэ). Ону таһынан хампаанньа тренажердары, ууга устар кэлээскэлэри, гусеницалаах кэлээскэлэри уонна да атын инбэлииттэргэ анаммыт тэриллэри атыылыыр буолбута.

2012 сыллаахха хампаанньа 20 мөл тахса солк өлөрөр буолбута. Ол сыл Роман Аранин «Генеральный директор» диэн сурунаал сүрүн премиятын ылбыта. Күрэс түмүгүнэн киниэхэ 3 мөл солк биэрбиттэрэ (3000 тахса түмэт урбаанньыта кыттыбыта).

2013 сыллаахха бүтүн Россиятааҕы «Бизнес-успех-2013» диэн күрэскэ кыттыбыта.

2014 сыллаахха Россиятааҕы  «Түмэт урбаанньыта» диэн күрэскэ кыайбыта.

2000 сс. Роман Аранин "Ковчег" диэн инбэлииттэр түмсүүлэрин тэрийбитэ. Үс сыл Калининград баһылыгын Түмэт Сүбэтигэр киирэ сылдьыбыта.

Урбаанньыт Калинингракка архитектордарга үс күннээх мэһэйэ суох эйгэни оҥорорго анаммыт курстары тэрийэр. Ол эрээри курстар сатамматтар. Олохтоох архитектордар Аранин идеятын ылымматтар.

## Observer
Роман Аранин тэрилтэтэ хас да сыл иһигэр улаханнык улааппыт. Хампаанньа оҥорор тэриллэрэ Екатеринбург, Челябинск, Южно-Сахалинск, Владивосток, Оренбург уо.д.а. куораттар аэропорттарыгар олохсуйбуттара. Сорох сирдэргэ урбаанньыт инбэлиит кэлээскэтин өрөмүөннүүр мастерскойдарын арыйар. Сорох дьон этэринэн Observer хампаанньа Россияҕа бастакынан джойстиктаах электрокэлээскэлэри өрөмүөннүүр буолбут. Ону таһынан хампаанньа оҥоһуктара Зеленоградск уонна Пионерск аһаҕас пляжтарыгар үлэҕэ киирбиттэр.

2014 сылтан хампаанньа дойду бэйэтин ступенькоходтарын оҥорорун олохтуу сатыыр. Бу Россия рыногар саҥа оҥоһук.

2015 сыллаах көрдөрүүлэринэн хампаанньаҕа хас да уон тыһынча киһи үлэлии сылдьар, ол иһигэр инбэлииттэр да бааллар. Хампаанньа оҥоһуктарын тас да дойдуларга тутталлар, холобур: Литваҕа, Саҥа Зеландияҕа, Аргентинаҕа, Германияҕа, Польшаҕа уо.д.а..

Хампаанньа сүрүн ситиһиитэ диэн Янтарь Музейыгар платформа-лифты кииллэрии. Музей былыргы дьиэҕэ баар буолан сокуонунан туох да тутуллуо суохтаах, ол иһин лифты винтовой кирилиэскэ "симэн" кэбиспиттэр.

## Аранин кэлээскэтэ
Роман Аранин уонна Борис Ефимов оҥорбут инбэлиит электрокэлээскэлэригэр гироскоп баар, бу гироскоп тахсыы дуу, түһүү дуу кэмигэр ыйааһыны уларытан биэрэр. Бу көмөтүнэн кэлээскэҕэ олорор киһи охтубат. Кэлээскэлэр үчүгэйдик ол бу мэһэйдэри ааһаллар: кирилиэһинэн тахсыахха уонна кумаҕынан айанныахха сөп. Сорох кэлээскэлэр саамай түргээтээбиттэрэ чааска 20 км ааһыахтарын сөп. Кэлээскэни илиинэн эбэтэр тыынынан салайаллар.

Аранин этэринэн кини бизнеһа инбэлииттэргэ кэлээскэ атыылаһарга харчы биэрэр дойдуттан тулуктаах. Дойду күүскэ көмөлөстөҕүнэ кини бизнеһа сайдар.

## Үлэтин критика
"Уралсиб" салайааччыта Мария Афонина Роман Аранин үлэтин түмэт урбаана уонна көннөру киһи курдук олорор туһугар охсуһуу диир.

«ОТР» суруналыыһа Аранин кэлээскэтин инбэлииттэргэ анаммыт үчүгэй квадроциклы кытта тэҥнээбитэ.

Аранин кэлээскэлэрин сыаната хас да сүүс тыһынча солк буолуон сөп. Саамай ыарахана 700 тыһ солк. Ону тэҥҥэ Россияҕа атын кэлээскэлэри быдан чэпчэкитик атыылаһыахха сөп.

## Эбии көрүҥ
* Катаржина

## Быһаарыылар