Хоро нэһилиэгэ (Үөһээ Бүлүү улууһа)

Билэ:Верхневилюйск5.PNG|450px|thumb|right|Үөһээ Бүлүү улууһа|
poly 67 462 85 438 109 471 82 488 Үөдүгэй нэһилиэгэ
poly 104 438 104 453 114 459 125 447 113 438 Нам нэһилиэгэ
poly 89 399 99 389 121 389 101 408 Дүллүкү нэһилиэгэ
poly 71 409 84 404 97 412 97 424 Хоро нэһилиэгэ
poly 56 321 102 316 93 344 68 356 Боотулу нэһилиэгэ
poly 95 352 113 375 100 380 86 359 Далыр нэһилиэгэ
poly 30 443 61 429 61 497 35 497 Кэнтик нэһилиэгэ
poly 72 364 86 364 89 381 68 381 Мэйик нэһилиэгэ
poly 116 412 125 412 136 401 143 408 139 420 121 420 121 413 116 413 Ороһу нэһилиэгэ
poly 124 435 134 435 140 444 140 456 128 456 128 445 Тамалакаан нэһилиэгэ
poly 59 515 116 480 116 522 105 586 79 592 Өргүөт нэһилиэгэ
poly 99 347 120 327 135 346 112 362 Маҥаас нэһилиэгэ
poly 61 387 83 387 61 400 83 400 Оҥхой нэһилиэгэ
poly 140 439 162 439 186 479 158 479 Харбалаах нэһилиэгэ
poly 120 364 168 339 173 379 134 388 Кырыкый нэһилиэгэ
poly 67 215 102 215 94 289 57 289 Сургуулук нэһилиэгэ
poly 36 87 58 87 58 178 84 178 84 129 124 70 84 11 Сургуулук нэһилиэгэ
poly 105 415 105 426 115 415 115 426 Балаҕаннаах нэһилиэгэ
poly 5 413 32 413 5 438 32 438 Балаҕаннаах нэһилиэгэ
poly 61 632 153 579 214 657 185 688 Туобуйа нэһилиэгэ
poly 123 503 123 580 160 487 177 544 Быракаан нэһилиэгэ
poly 170 411 170 437 205 411 205 437 Хомустаах нэһилиэгэ
poly 120 392 120 405 132 392 132 405 Хомустаах нэһилиэгэ
poly 157 385 157 397 171 385 171 397 Хомустаах нэһилиэгэ
rect 115 104 248 324 Бүлүү улууһа
rect 205 596 251 643 Горнай улууһа
rect 4 6 44 59 Өлөөн улууһа
rect 4 100 44 401 Ньурба улууһа
rect 3 547 52 621 Сунтаар улууһа
rect 3 666 112 703 Өлүөхүмэ улууһа


**Хоро нэһилиэк**. Үөһээ Бүлүү улууһун нэһилиэгэ, киинэ Хоро.

Улуус кииниттэн 15 км хотугулуу-арҕаа диэки сытар.

Нэһилиэнньэтин ахсаана:

## Устуоруйата
Үөһээ Бүлүүттэн Марха улууһа хайдан барбытын кэннэ (1824 с.) Үөһээ Бүлүү сирэ аччаан биэс эрэ буолас (нэһилиэк) хаалбыта. Онтон 8—9 сыл буолан баран 1835 сыл саҕаланыытыгар уон буолас буола охсор: Мэйик, Нам, Боотулуу, икки Үөдүгэй, икки Хоро, Чочу, Өргүөт уонна Халбаакы. 1839 с. икки Хоро нэһилиэгэ холбоһон биир буолбуттара. 1911—1912 сылларга Бүлүү өрүс хаҥас өттүнээҕи нэһилиэктэрэ Арҕаа Бүлүү (сороҕор Үөдүгэй) улууһа буола сылдьыбыттара. Ол улуус киинэ Далыр этэ. Бу кэмҥэ I уонна II Хоро нэһилиэктэрэ эмиэ туспа сурулла сылдьаллар.

## Тэрилтэлэр
Нэһилиэккэ үлэлиир киһи ахсаана — 369.

18 тэрилтэ баар. Бөдөҥ тэрилтэлэр: «Хоро нэһилиэгэ» МТ дьаһалтата, А.Д. Филиппов аатынан Сынньалаҥ Киинэ,Хоро нэһилиэгин историятын кэрэһэлиир музей, Хоро орто оскуолата, «Кэскил» дьыссаат, участковай балыыһа, сылааһы тиэрдэр тэрилтэ, пожарнай чаас, ПО «Хоро», Спортивнай чэбдигирдэр киин, оҕо интэринээтэ, бэтэринээр учаастага, почта, билибитиэкэ, сынньалаҥ киинэ, ХЭТ «Хоро».

## Үөрэҕирии
*Сүрүн ыстатыйа: [[Хоро Г.Н. Чиряев аатынан орто оскуолата]]*

Нэһилиэк бастакы оскуолатын Георгий Чиряев бэйэтин сэттэ хостоох саҥа дьиэтин биэрэн туран астарбыта. Оскуола Тыымпы диэн I Хоро нэһилиэгин киинигэр (Дүллүкүлүүр суолунан бардахха билиҥҥи бөһүөлэктэн 8 км сиргэ баар сир) 1919 сыллаахха алтынньыга аһыллыбыта. Бастакы учууталынан Г.Н. Чиряев Бодойботтон аҕалбыт киһитэ Тимофей Павлович Асфер үлэлээбитэ. 

Хоро оскуолатыгар Дягилев Андрей Алексеевич диэн Гражданскай сэрии кыттыылааҕа учууталлыы сылдьыбыта.

2010 сыллаахха саҥа таас оскуола тутуллан үлэҕэ киирбитэ. 2012—2013 үөрэх дьылыгар Хоро орто оскуолата 322 оҕолоох, 89 үлэһиттээх. Үлэһиттэрин 76% оскуола бэйтин выпускниктара.

Хороҕо атын нэһилиэктэртэн кэлэн үөрэнэр оҕолор интэринээккэ олороллор. Интернат 13 үлэһиттээх, 2012—13 үөрэх сылыгар 53 оҕо олорор.
## Нэһилиэк Бочуоттаах олохтоохторо
* Бабаранова Евдокия Николаевна
* Бестинова Мария Васильевна
* Егоров Егор Терентьевич
* Никифорова Нина Алексеевна
* Никифоров Валерий Афанасьевич
* Дягилев Андрей Алексеевич
* Саввинов Илья Ильич
* Павлов Николай Гаврильевич
* Обулахов Николай Семенович
* Отов Егор Николаевич
* Тарасов Иван Игнатьевич

## Нэһилиэктэн төрүттээх биллэр дьон
* Чиряев Валерий Георгиевич (19.12.1911—01.02.1989) — саха поэта, тылбаасчыт.
* Самсонов Юрий Дмитриевич, суруналыыс
* Федоров Петр Никифорович - Хоро Бүөтүр, суруналыыс, суруйааччы
* Тобуков Павел Захарович (1937 с. тохсунньу 7 к. төр.) — философия билимнэрин кандидата.
* Михайлов Виктор Данилович (1946 с. от ыйын 12 к. төр.) — философия билимнэрин доктора, профессор.

## Аҕа  дойду Улуу сэриитин кыттыылаахтара
Аҕа дойду Улуу сэриитин 1941-1945сс.Сэбиэскэй аармыйа кэккэтигэр сулууспалаан кэлбиттэрэ, саппаас чааска сылдьыбыттар

# Алексеев Егор Александрович
# Алексеев Иван Васильевич
# Бестинов Дмитрий Павлович
#Васильев Михаил Евсеевич
# Гаврильев Данил Егорович
# Евдокимов Иван Евдокимович
# Львов Степан Николаевич
# Михайлов Семен Васильевич

Аҕа дойду Улуу сэриититтэн кыайыы кынаттанан эргиллибиттэр

# Аввакумов Максим Спиридонович
# Алексеев Иван Петрович
# Алексеев Яков Алексеевич
# Андреев Николай Лазаревич
# Аржаков Афанасий Григорьевич
# Борисов Гаврил Гаврильевич
# Борисов Михаил Гаврильевич
# Борисов Филипп Васильевич
# Васильев Василий Тимофеевич
# Васильев Кирилл Васильевич
# Васильев Никита Ксенофонтович
# Васильев Семен Саввич
# Владимиров Яков Степанович
# Герасимов Афанасий Семенович
# Евдокимов Василий Пудович
# Евдокимов Кирилл Евдокимович
# Евсеев Василий Евсеевич
# Егоров Иван Иванович
# Егоров Константин Васильевич
# Егоров Михаил Софронович
# Егоров Семен Иванович
# Ефимов Дмитрий Иннокентьевич
# Ефимов Семен Спиридонович
# Ефремов Дмитрий Иннокентьевич
# Дмитриев Петр Павлович
# Дмитриев Савва Васильевич
# Дягилев Алексей Андреевич
# Иванов Василий Дмитриевич
# Иванов Егор Кириллович
# Иванов Макар Семенович
# Иванов Петр Федорович
# Касьянов Василий Гаврильевич
# Константинов Гаврил Васильевич
# Константинов Михаил Васильевич
# Михайлов Константин Петрович
# Михайлов Николай Степанович
# Михайлов Семен Васильевич
# Николаев Иван Гаврильевич
# Николаев Михаил Пудович
# Оноосоп Василий Васильевич
# Осипов Захар Осипович
# Петров Иван Игнатьевич
# Петров Иван Петрович
# Саввинов Василий Николаевич
# Самсонов Дмитрий Константинович
# Семенов Гаврил Степанович
# Семенов Дмитрий Константинович
# Семенов Иван Николаевич
# Спиридонов Ефим Никонович
# Степанов Афанасий Ильич
# Степанов Гаврил Гаврильевич
# Степанов Григорий  Спиридонович
# Тобуукап Захар Михайлович
# Федоров Данил Григорьевич
# Филиппов Петр Константинович
# Халлаанап Максим Ксенофонтович
# Холуосап Моисей Ксенофонтович
# Чиряев Николай Михайлович
# Яковлев Алексей Васильевич
# Яковлев Николай Иванович 
# Аммосов Иван Петрович



### Сэрии хонуутугар өлбүттэр уонна сураҕа суох сүппүттэр

# Аввакумов Илья Спиридонович
# Александров Тимофей Александрович
# Алексеев Афанасий Алексеевич
# Алексеев Евгений Кириллович   
# Алексеев Павел Алексеевич
# Алексеев Павел Федорович
# Алексеев Тимофей Алексеевич
# Аммосов Иван Петрович
# Андреев Петр Дмитриевич
# Афанасьев Евгений Кириллович
# Борисов Иван Семенович
# Борисов Павел Гаврильевич
# Былаачарап Василий Васильевич
# Бэстиинэп Василий Павлович
# Васильев Василий Осипович
# Васильев Давыд Васильевич
# Васильев Данил Алексеевич
# Васильев Иван Петрович
# Васильев Кирилл Васильевич
# Васильев Иван Егорович
# Гаврильев Иннокентий Кириллович
# Гоголев Федор Осипович
# Григорьев Афанасий Федорович
# Дмитриев Азар Дмитриевич
# Дмитриев Афанасий Яковлевич
# Дмитриев Дмитрий Павлович
# Дмитриев Иев Васильевич
# Дмитриев Илья Васильевич
# Дягилев Павел Андреевич
# Дягилев Серафим Андреевич
# Евдокимов Егор Васильевич
# Евдокимов Илья Лазаревич
# Егоров Егор Ксенофонтович
# Егоров Николай Егорович
# Егоров Павел Петрович
# Ефремов Семен Семенович
# Иванов Алексей Григорьевич
# Иванов Афанасий Семенович
# Иванов Гаврил Дмитриевич
# Иванов Иван Саввич
# Иванов Николай Кирикович
# Иванов Павел Прокопьевич
# Иванов Семен Павлович
# Иванов Яков Иванович
# Игнатьев Гаврил Николаевич 1
# Игнатьев Гаврил Николаевич  2
# Игнатьев Дмитрий Андреевич
# Игнатьев Иван Андреевич
# Иннокентьев Василий Федорович
# Иннокентьев Семен Степанович
# Лазарев Илья Лазаревич
# Марков Николай Иванович
# Маччасыынап Иван Спиридонович
# Михайлов Егор Николаевич
# Михайлов Ефим Спиридонович
# Николаев Дмитрий Николаевич
# Николаев Николай Иннокентьевич 1
# Николаев Николай Иннокентьевич 2
# Николаев Николай Николаевич
# Николаев Тихон Семенович
# Осипов Савва Иванович   
# Павлов Трофим Павлович
# Самойлов Василий Афанасьевич
# Спиридонов Дмитрий Спиридонович
# Саввинов Дмитрий Николаевич
# Саввинов Степан Саввич
# Спиридонов Иван Федорович
# Спиридонов Николай Иванович
# Тобуукап Евгений Михайлович
# Толбонноохоп Петр Михайлович
# Федоров Егор Николаевич
# Федоров Иван Николаевич
# Чиряев Николай Николаевич   
# Яковлев Афанасий Афанасьевич(Үөһээ-Бүлүү улууһа 1941-1945сс. /Ред. Чычахов И.Е1995с.)
# Борисов-Федоров Азар Дмитриевич
# Гаврильев Иван Егорович
# Егоров Михаил Софронович (Хоро Бүөтүр. Сүдү иэс төлөнөн сүтүллүө.-1994с.)                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   


Билэ:Хоро зала.jpg|Хоро спортивнай саалата
Билэ:Хоро оскуолата.jpg|Хоро орто оскуолата
Билэ:Хоро сэлиэнньэтэ.jpg|Хоро сэлиэнньэтин көстүүтэ


## Быһаарыылар

## Сигэлэр
* Официальный информационный портал Республики Саха (Якутия):Верхневилюйский улус 
* Саха Сирин нэһилиэктэрэ:Үөһээ Бүлүү нэһилиэктэрэ 
* gosspravka.ru:Верхневилюйский улус