Олунньу 2

**Олунньу 2** диэн Григориан халандаарыгар сыл 33-с күнэ. Сыл бүтүө 332 күн (ордук хонуктаах сылга 333 күн) баар.

## Бэлиэ күннэр
* 25px Аан дойдутааҕы Бадарааннаах сирдэр күннэрэ. 1971 сыл олунньу 2 күнүгэр Рамсар куоракка (Ираан) көтөрдөр үөскүүр бадарааннаах сирдэрин харыстыыр туһунан сөбүлэҥҥэ илии баттаммыт. Сэбиэскэй Сойуус онно 1977 сыллаахха кыттыспыт. Билигин Арассыыйаҕа аан дойду суолталаах 35 харыстанар бадараан сирдэр бааллар.
*  — Ыччат күнэ
* ,  — Таарбаҕан күнэ. АХШ-ка уонна Канаадаҕа бэлиэтииллэр. Бу күн таарбаҕан хороонуттан тахсан бэйэтин күлүгүн көрөн куттанан төттөрү түстэҕинэ, ол аата кыһын уһуур, оттон былыттаах буолан күлүгүттэн куттамматаҕына саас түргэнник кэлэр диэн билгэлииллэр.
*  — Арассыыйа байыаннай албан аатын күнэ — Сталинградтааҕы кыргыһыыга Кыһыл Аармыйа ньиэмэс-фашист сэриилэрин үлтүрүппүт күнэ (1943).
*  — Чүмэчи күнэ
*  — Тартутааҕы дуогабар түһэрсиллибит күнэ (1920)
*  — Көнүстүүссүйэ күнэ

## Түбэлтэлэр
* 506 — Аларих II, вестготтар ахсыс хоруоллара, кэлин Аларих Бревиарийа диэн ааттаммыт (Breviary Alaricianum эбэтэр Lex Romana Visigothorum) «рим быраабын» хомуурунньугун бар дьонугар таһаарбыт.
* 629 — Дзёмэй импэрээтэр Япония 34-с импэрээтэрэ буолбут.
* 1238 — Бату хаан Москубаны урусхаллаабыт. Монголлар бу куораты Уруусьтан (Нуучча) түһээн хомуйар киин оҥорбуттара.
* 1386 — Литва Улуу кинээһэ Йагайло Польша хоруолунан талыллыбыт. Кини оннугар Литва Улуу кинээһинэн аймаҕа Витовт буолбута. Кэлин Йагайло уонна Витовт күүстэрин түмэн үйэлээх өстөөхтөрүн Тевтон уордьан рыцардарын кыайбыттара.
* 1421 — Чжу Ди импэрээтэр саҕана Пекииҥҥэ Бобуулаах куорат тутуллан бүппүт.
* 1535 — Испания конкистадора Педро де Мендоса Буэнос-Айрес куораты төрүттээбит. Буэнос-Айрес — Аргентина билиҥҥи киинэ, Соҕуруу Амыарыка саамай улахан пуорда.
* 1620 — Сибиирдээҕи епархия төрүттэммит.
* 1709 — Мас-о-Тьерра диэн арыыттан Александр Селькирк диэн киһини быыһаабыттар — бу киһи Робинзон Крузо прототииба буолбут. Арыыга түөрт сылтан ордук олорбут.
* 1771 — Үөһээ Бүлүү 24 саха буоластарын уонна тоҥус кинээстэрэ алтан бэчээт ылбыттар.
* 1848 — АХШ уонна Мексика эйэлээх дуогабарга илии баттаабыттар. 1846—1848 сыллааҕы сэрии түмүгэр Миэксикэ хотторон Техас, Нью Мексико, Үөһээ Калифорния сирдэрин биэрбит.
* 1887 — Пенсильвания штаатыгар аан бастаан Таарбаҕан күнүн бэлиэтээбиттэр.
* 1920 — Орто Азияҕа Кыһыл Аармыйа Арассыыйа импиэрийэтин вассала буола сылдьыбыт Хива ханлыгын суох оҥорбут.
* 1920 — РСФСР уонна Эстония сэриитэ Тартутааҕы эйэ дуогабарынан түмүктэммит. Эстония тутулуга суох буолбут.
* 1923 — Полковник Рейнгард баһылыктаах Пепеляев эписиэрдэрин батальона соһуччу саба түһэн Амма солобуодатын ылбыт. Кыргыһыыга үрүҥнэртэн 20 киһи өлбүт, 32 киһи бааһырбыт, кыһыллартан 3 киһи өлбүт, 49 киһи билиэн түбэспит. Бу түбэлтэ 4 күн иннинэ Иван Строд кыһыл этэрээтэ Амматтан Уус-Майа диэки үрүҥнэргэ утары айаннаабыт эбит.
* 1943 — Аан дойду иккис сэриитэ: Сталинград кыргыһыыта түмүктэммит, ньиэмэс бүтэһик чаастара бэриммиттэр.
* 1946 — Соҕуруу Сахалин уонна Курил арыылара ССРС састаабыгар киирэллэрин туһунан ыйаахха илии баттаммыт.
* 1959 — Хотугу Ураалга тоҕус хайыһардьыт "Дятлов эспэдииссийэтэ" өлбүт. Билигин да туохтан өлбүттэрэ чопчу быһаарылла илик.
* 1971 — Рамсар куоракка (Ираан) көтөрдөр үөскүүр бадарааннаах сирдэрин харыстыыр туһунан сөбүлэҥҥэ илии баттаммыт.
* 1989 — ССРС-Афганистаан сэриитэ: Сэбиэскэй Сойуус бүтэһик тааҥкаларын холуонната Кабултан тахсыбыт.
* 1990 — ЮАР бэрэсидьиэнэ Фредерик де Клерк Африка национальнай кэҥгириэһэ бобуллуута уһуллубутун биллэрбит уонна Нельсон Манделаны хаайыыттан таһаартарыам диэбит.
* 2009 — Зимбабвеҕа деноминация буолбут, курса — 1 000 000 000 000 : 1 (1 триллион : 1). 2006-2009 сылларга бу курдук үс деноминация буолбута, онтон Зимбабве дуоллара эстибитэ.

## Төрөөбүттэр
* 1893 — Буссенго Жан Батист — Боронтуус учуонайа, акадьыамык, агрохимияны төрүттээччи.
* 1893 — Сүхбаатар (Сухэ-Батор, сахалыы тылбааһа Сүгэ Боотур) — 1921 сыллааҕы Монголия өрөбөлүүссүйэтин салайааччыта.
* 1904 — Валерий Чкалов — сэбиэскэй көтөр аалы тургутааччы лүөччүк, Сэбиэскэй Сойуус Дьоруойа.
* 1905 — Айн Рэнд (дьиҥнээх аата Алиса Зиновьевна Розенбаум) — Амыарыка суруйааччыта.
* 1905 — Николай Черскэй — бөдөҥ сэбиэскэй учуонай, геолог, ньиэп уонна гаас үөскээбит сирдэр мэхээньикэлэрин чинчийээччи, 1964—1987 сыллардаахха ССРС НА Сибиирдээҕи салаатын Саха Сиринээҕи филиалын Бүрүсүүдьүмүн бэрэстээтэлэ.
* 1912 — Николай Колесов — кырсаны бултааһыҥҥа бүтүн Сойуус рекордун олохтообут саха чулуу булчута, Сэссийэлиистии Үлэ Дьоруойа (1957), Ленин уордьанын кавалера (1957).
* 1935 — Аркадий Филиппов — Чурапчыга улуус таһымыгар сэбиэскэй, партийнай уорганнарга өр үлэлээбит салайааччы, Чурапчы улууһун Ытык киһитэ, тыыл, үлэ бэтэрээнэ.
* 1954 — Виктор Михалев — саха археолога, устуоруйа билимин хандьыдаата.
* 1955 — Прокопий Иванов, көҥүл тустууга тренер, СӨ үтүөлээх тренерэ, СӨ Д.П. Коркин аатынан спортка уонна физическэй култуураҕа Ил бириэмиэйтин лауреата.
* 1977 — Шакира (Шакира Исабель Мебарак Риполь) — Колумбия ырыаһыта, үҥкүүһүтэ.

## Өлбүттэр
* 1991 — Георгий Сыромятников (05.05.1926 төр.) — литэрэтиирэни чинчийбит учуонай, литэрэтиирэни ырытааччы. "Сэссийэлиистии реализм саха литэрэтиирэтигэр" диэн тиэмэҕэ 1968 сыллаахха диссэртээссийэтин көмүскээбит.
* 1999 — Иван Папышев (10.03.1915 төр.) — Алдантан ыҥырыллыбыт Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылааҕа, Сэбиэскэй Сойуус Дьоруойа (1945).