Ахсынньы 21

**Ахсынньы 21** диэн Григориан халандаарыгар сыл 355-с күнэ (ордук хонуктаах сылга 356-c күнэ). Сыл бүтүө 10 күн баар.

## Бэлиэ күннэр
* Күн туруута (Сир хотугу эҥэлэйигэр *кыһыҥҥы туруу* ахсынньы 21 эбэтэр 22 күнүгэр буолар) уонна ону кытта ситимнээх күннэр:
** Күөх ороһооспо (сорох протестааннарга, католиктарга, лютерааннарга, методиистарга). Бу сыл ордук уһун түүнүн көрсө арҕаа христианнар сорох сыаркаптарыгар чугас дьоннорун соторутааҕыта сүтэрбит дьоҥҥо анаан сулууспа ыыталлар
** , , , ,  — Дунчжи бэстибээл. Инь уонна Янь бөлүһүөпүйэтигэр хараҥа уонна сырдык алтыһыылырагыр суолталаах күн быһыытынан бэлиэтэнэр. Үксүн дьон аймахтарын кытта бэлиэтииллэр
**  — Сангхамитта күнэ (буддизм Тхеравад салаата бэлиэтиир). Сангхамитта диэн биһиги эрабыт иннинэ олоро сылдьыбыт манаах дьахтар (б.э.и. 282 с. - б.э.и. 203 с.), ол саҕанааҕы Ииндийэ ыраахтааҕыта Ашока кыыһа, буддизмы аан бастаан Шри-Ланка сиригэр илдьибит дьонтон биирдэстэрэ.
** Йоль (неоязычество) — былыргы германецтартан төрүттэрин ааҕынар дьон үксүн бэлиэтииллэр, мусталлар, аһыыллар, бэлэх бэлэхтэһэллэр
** Зиемассветки (былыргы Латвия)

*  — Баскетбол аан дойдутааҕы күнэ (A/RES/77/324)

*  — Сэбилэниилээх күүстэр күннэрэ
* , Плимут — Өбүгэлэр күннэрэ
*  — Сан-Томе күнэ

## Түбэлтэлэр
* 69 сыл — Рим Сената Веспасианы Рим импэрээтэринэн биллэрбит. Бу сыл кини ыраахтааҕынан биллэриллибит төрдүс киһи этэ (бу кэм ол иһин Түөрт импэрээтэр сыла диэн ааттанар).
* 1237 — Бату хаан сэриитэ хас да күн сэриилээн Рязань куораты ылбыт. Куораты урусхаллаабыттар, кинээһи өлөрбүттэр. Куорат бу кэнниттэн саҥаттан тутуллубатаҕа, билигин ол сир Эргэ Рязань диэн ааттанар, кэлин бу сиртэн 50 км ыраах турар атын куораты Рязань диэн ааттаабыттара.
* 1913 — «New York World» ("Нью-Йорк Уорлд") хаһыакка бастакы аныгылыы *кроссворд* тахсыбыт, ааптара — Артур Уинн.
* 1941 — Аан дойду иккис сэриитин кэмигэр Таиланд уонна Дьоппуон ыккардыларыгар кыттыгастыы пакт түһэрсиллибит.
* 1965 — ХНТ Генеральнай ассамблеята Раасанан дискриминация бары көрүҥүн суох гынар туһунан дойдулар ардыларынааҕы декларацияны ылыммыт.
* 1975 — Бүлүүтээҕи ГЭС иккис уочарата үлэҕэ киирбит.
* 1987 — Дьокуускайга Максим Аммосов Дьиэ-түмэлин арыйар туһунан Саха АССР миниистирдэрин сэбиэтин уурааҕа тахсыбыт.
* 1988 — Аан дойдуга саамай улахан сөмөлүөт Ан-225 «Мрия» бастакытын көппүт.
* 1991 — Сэбиэскэй Сойуустан тахсыбыт 9 өрөспүүбүлүкэ уонна Арассыыйалаах Белорусия (кинилэр тахсыбатахтара) салайааччылара Алма-Атаҕа көрсүбүттэр. СНГ соруга уонна тутула суруллубут Алма-Ата декларациятыгар илии баттаабыттар. Онон СНГ сыала-соруга чопчуланан, састаабыгар 11 өрөспүүбүлүкэ киирэн силигин сиппит. Түөрт хонон баран ССРС бэрэсидьиэнэ Михаил Горбачев стратегическай ядернай сэбилэнии салайыытын Борис Ельциҥҥэ туттарбыта, ССРС букатыннаахтык суох буолбута.
* 2007 — Шенген сөбүлэҥэр 9 дойду киирбит — Литва, Латвия, Эстония, Польша, Чехия, Словакия, Словения, Венгрия уонна Мальта.
* 2012 — YouTube уонна интэриниэт устуоруйатыгар аан бастаан биир видеоклип көрүүтэ 1 миллиард буолбут. Бу видеонан Соҕуруу Кэриэйэ PSY диэн аатынан биллэр ырыаһытын «Gangnam Style» ырыата буолбут.

## Төрөөбүттэр
* 1896 — Степан Гоголев — саха бастакы революционердарыттан биирдэстэрэ, бөдөҥ сэбиэскэй салайааччы.
* 1908 — Виктор Тихонов (01.07.1977 өлб.) — 1957-1969 сылларга "Якуталмаз" трест дьаһайааччыта, Социалистыы Үлэ Дьоруойа (1964), Мирнэй куоратын Ытык олохтооҕо (1964).
*
* 1928 — Михаил Орлов — Мирнэй куоратын уонна Айхал бөһүөлэгин тутааччы, Социалистыы Үлэ Дьоруойа (1960), Мирнэй куоратын Ытык олохтооҕо (1964).
* 1934 — Алла Билюкина — литературовед, филология билимин дуоктара.
* 1937 — Иван Кандинскай — сахаттан бастакы үөрэхтээх опера режиссера, Чурапчы народнай тыйаатырын тэрийээччитэ.
* 1940 — Гавриил Угаров — биология билимин дуоктара, суруйааччы, айааччы, уопсастыбаннай диэйэтэл.
* 1945 — Екатерина Чехордуна, учуутал, доцент, СӨ үтүөлээх учуутала, педагогика билимин хандьыдаата, РСФСР норуоту сырдатыытын туйгуна, Таатта улууһун Ытык киһитэ.
* 1948 — Сэмюэль Джексон — Америка киинэ уонна тэлэбиидэнньэ артыыһа, продюсер.

## Өлбүттэр
*1940 — Фрэнсис Скотт Фицджеральд (1896 төр.), АХШ суруйааччыта.
*1993 — Кола Бельды (1929 төр.), эстрада ырыаһыта.
* 2025 — Виктор Губарев, Саха Өрөспүүбүлүкэтин Хомуньуус баартыйатын салайааччыта, Ил Түмэн култуураҕа уонна биллэрэр-иһитиннэрэр эйгэҕэ сис кэмитиэтин бэрэссэдээтэлэ.