Федорова Лена Валерьевна

**Федорова Лена Валерьевна**  – политическай наука хандьыдаата, «Айыы Таҥара итэҕэлэ (Тенгри)» тэрилтэ салайааччыта.
	
## Олоҕо
1962 сыллаахха алтынньы 6 күнүгэр Дьокуускай куоракка саха интеллигенциятын дьиэ кэргэнигэр төрөөбүтэ.  1979 с. Үөһээ Бүлүүтээҕи  №2 физико-математическай оскуоланы бүтэрэр. 1986 с. М.К. Аммосов аатынан Дьокуускайдааҕы государственнай университет инженерно-техническай факультетын бүтэрэр.	1986-1991 сылларга «Якутгражданпроект» проектно-изыскательскай институтугар инженер-проектировщигынан үлэлээбитэ. 1991 с. «Туймаада Даймонд» акционернай хампаанньаҕа үлэлээбитэ.
	
## Итэҕэлгэ үлэтэ
2000 сыллартан ыла научнай чинчийиинэн дьарыктанар, мировоззренческай, идеологическай уонна цивилизационнай боппуруостары үөрэтэр. 2014 с. «Сакральное в идеологии евразийства» диэн научнай диссертацияны көмүскээн политическай наука хандьыдаатын аатын сүгэр. 3 научнай монография уонна 60-тан тахса научнай ыстатыйалар ааптардара, научнай конференция хомуурун кылаабынай эрэдээктэрэ буолар.
	
2000-2005 сс. Саха, Алтай, Тыва, Бурятия, Башкортостан, Кыргызстан өрөспүүбүлүкэлэр учуонайдарын сомоҕолоон «Лена-Евразия» общественнай тэрилтэни аһар уонна кинилэрдиин 5 научнай экспедицияны тэрийэн Хотугу Индияҕа, Непалга, Тибеткэ, Синьцзян-Уйгурияҕа, Орто Азияҕа, Сибиииргэ, Монголияҕа бараллар. 2019 сылга — Хотугу Пакистаҥҥа сылдьаллар. Хомуйбут матырыйааллара Тэнгри итэҕэлин үөрэтиигэ, сайыннарыыга олук буолар.
	
2011 с. Арассыыйа, Монголия, Кыргызстан, Казахстан Тэнгри чинчийилээччилэрин, культура, наука уонна уопсастыбаннай үлэһиттэрин уһуйан «Международный Фонд Исследования Тенгри (МФИТ)» диэн НКО-ны тэрийэн дириэктэринэн ананар.
	
2007 сылтан саҕалаан икки сылга биирдэ буолар «Тенгрианство и эпическое наследие народов Евразии: истоки и современность» диэн Аан дойдутааҕы научно-практическай конференцияны тэрийэр. Ол түмүгэр Дьокуускайга – 2007 с., Улан-Баторга – 2009, 2013, 2023 сс., Кызылга – 2011 с., Камчияҕа (Болгария) – 2015 с., Астанаҕа (Казахстан) – 2017 с., Бишкеккэ (Кыргыстаан) – 2019 с., Домбайга (Карачаево-Черкесия) – 2021 с., Горно-Алтайскайга – 2025 с. буолан ааспыттара.
	
2019 сылтан саҕалаан икки сылга биирдэ буолар «Айыы Таҥара уонна тенгрианство уустук культа» диэн Бүтүн Арассыыйатааҕы научно-практическай конференцияны тэрийэр: Дьокуускайга уонна Хангалас улууһугар – 2018 с., Үөһээ Бүлүүгэ – 2021 с., Ньурбаҕа – 2022 с., Намҥа – 2024 с.
	
Конференция матырыйааллара барыта eLIBRARY.RU научнай электроннай библиотека саайтыгар бааллар, ISBN уонна DOI индекстарынан хааччахтаммыттар.
	
2019 с. өйөөччүлэрин кытта «Айыы Таҥара итэҕэлэ (Тенгри)» диэн Дьокуускайга олохтоох итэҕэл тэрилтэтин аһар, бэрэсэдээтэлинэн ананар.
	
2016 с. Нуучча географическай уопсастыбатын чилиэнэ, 2019 с. Саха Өрөспүүбүлүкэтин культуратын туйгуна, 2022 с. Тыва Өрөспүүбүлүкэтин Үрдүк Хуралын (Парламент) бочуоттаах мэдээлинэн наҕараадаламмыта. 

### Монографиялара:
# 1.	«Евразийство: древнейшей уонна саҥа религиозность универсальнай идеяларыгар уһуйуу», 2012 с. Дьокуускай куоракка бэчээттэмитэ;
# 2.	«Евразийство идеологиятыгар сакральнай» 2015 с. Болгарияҕа София куоракка бэчээттэммитэ;
# 3.	«Тенгризм» 2023 с. Дьокуускай куоракка бэчээттэмитэ.