Олунньу 8

**Олунньу 8** диэн Григориан халандаарыгар сыл 39-с күнэ. Сыл бүтүө 326 күн (ордук хонуктаах сылга 327 күн) баар.

## Бэлиэ күннэр
*  — Арассыыйа билимин күнэ
*  — Байыаннай топограф күнэ
*  — Ойох тахсарга тыл көтөҕүү күнэ. Тапталга билинэллэр, сибэкки бэлэхтииллэр
*  — Сэбилэниилээх күүстэр күннэрэ
*  — Прешерн күнэ (словенныы: Prešernov dan), толору аата "Прешерн күнэ, словеннар култуураларын бырааһынньыга" — Словения аатырбыт бэйиэтэ Франс Прешерн 1849 сыллаахха өлбүт күнүгэр судаарыстыба бэлиэтиир күнэ. 1991 сыллаахтан өрөбүл

* Илин Азия — Паринирвана, эбэтэр Нирвана күнэ, буддистар бэлиэтииллэр. Сорохтор бүгүн, сорохтор олунньу 15 күнүгэр бэлиэтииллэр. Бу күн үһүйээн быһыытынан Будда паринирванаҕа киирбит, ол эбэтэр этэ-сиинэ өлбүтүн кэннэ толору нирванаҕа

## Түбэлтэлэр
* 421 — Констанций III Арҕаа Рим импиэрийэтин хос ыраахтааҕыта буолбут.
* 1238 — Монгуоллар нуучча куоратын Владимиры уоттаабыттар.
* 1250 — Сэттис кириэстээх бохуот: крестоносецтар Айюбидтар сэриилэрин кытта Аль-Мансур аттыгар кыргыспыттар.
* 1347 — Византия 1341–1347 сс. кырасдааныскай сэриитэ түмүктэнэн, Иоанн VI Кантакузен уонна Иоанн V Палеолог былааһы үллэстэргэ сөбүлэҥ түһэрсибиттэр.
* 1807 — икки күннээх кыргыһыы кэнниттэн Беннигсен баһылыктаах нууччалар уонна Л'Эсток баһылыктаах пруссактар Наполеон баһылыктаах боронтуустарга Эйлау аттыгар хотторбуттар.
* 1837 — Санкт-Петербург кытыытыгар нуучча улуу бэйиэтин Александр Пушкин уонна Жорж де Геккерн (Дантес) ыккардыларыгар дуэль буолбут. Дуэляннар бистэлиэтинэн ытыспыттар, түмүгэр Пушкин улаханнык бааһырбыт уонна икки хонон баран өлбүт.
* 1904 — Араҕас байҕал кытылыгар баар Порт-Артур (билигин Далянь куоратын сирэ) тас эриэйдигэр турар Арассыыйа эскээдэрэтигэр дьоппуоннар соһуччу саба түспүттэр. Арассыыйа-Дьоппуон сэриитэ саҕаламмыт.
* 1908 — Саха уобалаһын күбүрүнээтэрэ Иван Крафт Дьокуускайтан Верхоянскай уонна Халыма уокуруктарын көрө-истэ айаннаабыт. Кини бу айан түмүгүнэн Арассыыйа миниистиригэр Петр Столыпиҥҥа хоту олохтоохторун туһунан улахан оччуот суруйбута.
* 1918
** Владимир Ленин Совнарком ылыммыт халандаары уларытар туһунан дэкириэтигэр илии баттаабыт.
** Тибилиситээҕи үнүбүрсүөт олохтоммут — Грузия саамай кырдьаҕас үрдүк үөрэҕин кыһата.
* 1919 — РСФСР Совнаркомун «Кэми аан дойду систиэмэтинэн ааҕыы туһунан» дэкириэтэ тахсыбыт.
* 1921 — РСФСР норуодунастарын Коллегиятыгар Саха салаата аһыллыбыт.
* 1931 — Үөрүүлээх быһыыга-майгыга Ииндийэ саҥа киин куората Саҥа Дели аһыллыбыт.
* 1942 — Аан дойду иккис сэриитэ: Япония Сингапурга саба түспүт.
* 1945 
** Аан дойду иккис сэриитэ: Британия уонна Канаада Рейн арҕаа кытылын ылар эпэрээһийэ саҕалаабыттар.
** Аан дойду иккис сэриитэ: Михаил Девятаев тоҕус сэбиэскэй билиэннэйдэри кытта Пенемюнде лааҕыртан "Хейнкель He 111" сөмүлүөтүнэн күрээбит.
* 1960 — Голливудка «Айхал аллеятыгар» бастакы 8 сулус олордуллубут.
* 1971 — Америкаҕа NASDAQ биирсэтигар атыы-эргиэн саҕаламмыт. Билигин бу биирсэҕэ үрдүкү технологиялаах хампаанньалар аахсыйалара атыыланаллар.
* 1977 — Бүтүн Сойуустааҕы эстэрээдэ артыыстарын күрэһигэр Бүөтүр Пестряков лауреат буолбут.
* 1984 — Эбэлээххэ Анаабыр сиригэр бастакы алмаас хостоммут.
* 1991 — "Туймаада Даймонд" аһаҕас аахсыйалаах уопсастыба тэриллэрин туһунан Саха ССР миниистирдэрин сэбиэтин 68№ уурааҕа тахсыбыт. Салайааччынан Георгий Яковлев анаммыт.
* 2002 — Солт-Лейк-Ситигэ XIX кыһыҥҥы алымпыйаада аһыллыбыт. Джордж Буш арыйбыт.
* 2019 — Южно-Сахалинскай куоракка бастакы кыһыҥҥы Аан дойдутааҕы "Азия оҕолоро" оонньуулар аһыллыбыттар.

## Төрөөбүттэр
* 1834 — Дмитрий Менделеев — нуучча улуу учуонайа, аатырбыт хиимийэ элэмиэннэрин периодтаах таабылын оҥорбут хиимик.
* 1895 — Хорлогийн Чойбалсан — 1939—1952 сылларга Монголия салайааччыта (Миниистирдэр норуодунай сэбиэттэрин бэрэстээтэлэ).
* 1928 — Вячеслав Тихонов — киинэ артыыһа, ССРС норуодунай артыыһа.
* 1936 — Огдуо Аксенова — дулгаан бэйиэтэ, дулгаан литэрэтиирэтин төрүттээччитэ.
* 1964 — Герман Греф — Арассыыйа бэлиитигэ уонна баҥкыыра, 2007 сыллаахтан Сбербаан бырабылыанньатын бэрэстээтэлэ.

## Өлбүттэр
* 1725 — Бүөтүр I — Арассыыйа бастакы импэрээтэрэ, дойду олоҕун-дьаһаҕын уларыппыт улуу реформатор.
* 1921 — Пётр Кропоткин (9.12.1842 төр.) – нуучча уонна аан дойду анархизмын сүрүн диэйэтэллэриттэн биирдэстэрэ, социолог, географ уонна геолог. 1866 сыллаахха Өлүөхүмэ уокуругун чинчийэр эспэдииссийэни салайбыта. Рюриковичтар сыдьааннарыттан төрүттээх кинээс титуллааҕа. Ленин сорудаҕынан доруобуйа харыстабылын наркома баһылыктаах бастыҥ быраастар эмтээбиттэрэ, өлбүтүн кэннэ Колонналаах саалаҕа икки күн быраһаайдаһыы тэрийбиттэрэ.