Тохсунньу 6

**Тохсунньу 6** диэн Григориан халандаарыгар сыл 6-с күнэ. Сыл бүтүө 359 күн (ордук хонуктаах сылга 360 күн) баар.

## Бэлиэ күннэр

*  — Маруннар күннэрэ. Маруннар диэн Ямайка көҥүл буоларын туһугар Британия сэбилэниилээх күүстэрин утары сэриилэспит дьон.
*  — Сэбилэниилээх күүстэр күннэрэ
* Ороһооспону кытта ситимнээх күннэр (илиҥҥи христианнар сорҕолоругар):
**  — Ороһооспо (Армян Апостол Сыаркаба)
** , , ,  — Чэчиэринньик
*Кириһиэнньэ, эбэтэр Үс хоруол күнэ (арҕаа христианство, оттон илин христиннар үксүлэрэ бу күнү 14 күн хойутаан бэлиэтииллэр уонна сороҕор Богоявление диэн ааттыыллар), уонна ситимнээх күннэр:
**  — Бефана күнэ. Бефана диэн эмээхсин оҕолорго бэлэх аҕалар
**  — Кыра Ороһуоспа
**  — Йоль тиһэх күнэ. Бу түүн кутаа оттоллор, йоль уолаттары, эльфтары уонна да атын остуоруйа дьоруойдарын кытта аныгыскы сылга диэри быраһаайдаһаллар 
*  — Патет Лао күнэ

## Түбэлтэлэр
* 563 — 557 сыллааҕы сир хамсааһыныгар кээрэтиллибит Сибэтиэй София собуора (Константинополь) саҥаттан сибэтии гыныллыбыт.
* 1066 — Гарольд Годвинсон Англия хоруола буолбут.
* 1874 — Арҕаа Хаҥалас улууһугар бастакы оскуола аһыллыбыт (билигин М.Е. Николаев аатынан Өктөмнөөҕү билим-үөрэх киинэ, Хаҥалас улууһа).
* 1907 — Аатырбыт теоретик педагог Мария Монтессори Римҥэ оробуочайдар оҕолоругар бастакы оскуолатын уонна уһуйаанын арыйбыт.
* 1912 — Ньиэмэс геофизига Альфред Вегенер бастакытын *[[Континент|континеннар]] дрейфтэрин* туһунан түөрүйэтин билиһиннэрбит.
* 1922 — Москубаҕа Наркомнац кэллиэгийэтэ *Саха автономнай уобалаһын* тэрийэргэ быһаарбыт.
* 1943 — Кыһыл Аармыйа форматыгар *погуон* баар буолбут. Ол иннинэ эписиэрдэр уонна сержааннар сыбаанньаларын саҕаларын муннугар тигиллэр *пэтилииссэҕэ* бэлиэтиир этилэр.
* 1959 — Дьокуускайга тиис поликлиниката аһыллыбыт.
* 1992 — Байыаннайдар өрө турууларын кэнниттэн Грузия бэрэсидьиэнэ Звиад Гамсахурдиа дойдуттан куотар.
* 2003 — СӨ вице-бэрэсидьиэнин 7-ВП нүөмэрдээх дьаһала тахсыбыт: «Бар-дьоҥҥо туһалаах омук литэрэтиирэтин таһаарыы туһунан».
* 2006 — Арассыыйа бэрэсидьиэнэ Владимир Путин Дьокуускайга Национальнай уус-уран түмэлгэ сылдьан суруналыыстары кытта кэпсэтиитигэр "сахалар култуураҕытын өрө тута сылдьаргытын үөрэ көрдүм" диэбит.
* 2021 — Быыбар түмүгүн билиммэтэх АХШ бэрэсидьиэнэ Дональд Трамп диэки буолааччылар АХШ Капитолийыгар саба түһүүлэрэ. Биэс киһи өлбүт, Конгресс чилиэттэрэ эвакуацияламмыттар.

## Төрөөбүттэр
* 1412 — Жанна д’Арк — аҥылычааннары утары өрө турууну тэрийбит Франция национальнай дьоруойа, католицизмҥа сибэтиэй быһыытынан билиниллэр. 
* 1596 — Богдан Хмельницкэй — Запорожскай Сэрии гетмана, Украина полководеһа уонна судаарыстыба дьайыксыта.
* 1655 — Якоб Бернулли — Швейцария матымаатыга.
* 1905 — Степан Ефремов — драматуур, Саха АССР ускуустубатын үтүөлээх дьайыксыта, Саха АССР оскуолатын үтүөлээх учуутала, Хаҥалас улууһун Ытык киһитэ.
* 1906 — Николай Мординов - Амма Аччыгыйа — саха норуодунай суруйааччыта (1966), Дьокуускай куоратын ытык киһитэ (1972). Кини аата иҥэриллибитэ: Таатта улууһун Харбалаах орто оскуолатыгар, «Кэскил» оҕо кинигэтин кыһатыгар (2014).
* 1910 — Мария Бурцева — саха бастакы идэтийбит суруналыыс дьахтара, «Кыым» хаһыакка үлэлээбитэ.
* 1932 — Николай Каратаев — 1987-1998 сылларга Саха Өрөспүүбүлүкэтин Үрдүкү суутун бэрэстээтэлэ, 1972-1987 сылларга Саха АССР прокурора, Саха АССР Үрдүкү Сэбиэтин хас да ыҥырыытын дьокутаата. Кини аатын 1999 сылтан Бүлүү улууһун Тааһаҕар орто оскуолата сүгэр.
* 1933 — Олег Макаров — сэбиэскэй космонавт, икки төгүллээх Сэбиэскэй Сойуус Дьоруойа, Дьокуускай куорат ытык киһитэ (1977).
* 1937 — Василий Роббек — Саха Өрөспүүбүлүкэтин наукатын Акадьыамыйатын акадьыамыга, тыл үөрэҕин билимнэрин дуоктара, Хотугу аҕыйах ахсааннаах норуоттар кыһалҕаларын Үнүстүүтүн төрүттээччилэртэн биирдэстэрэ, 1992 сылтан 2008 сыллаахха диэри салайбыта.
* 1938 — Адриано Челентано — Италия ырыаһыта, киинэ артыыһа, режиссёра.
* 1949 — Сергей Кистенев (09.03.2003 өлб.) — Саха сирин чинчийбит археолог, устуоруйа билимин хандьыдаата.

## Өлбүттэр
* 1884 — Грегор Иоганн Мендель — Австрия биолога уонна ботанига, наследственность туһунан үөрэх сайдыытыгар сүҥкэн оруолу оонньообут киһи. Кини арыйбыт сокуоннарыгар (Мендель сокуоннара диэн ааттаналлар) аныгы генетика олоҕурбута.
* 1945 — Владимир Вернадскай — учуонай, геохимия, биогеохимия, радиогеология үөрэҕин саҕалааччыта, биосфера, кини киhи дьайыытыттан ноосфераҕа (ол аата өй сфератыгар) кубулуйуутун уонна эволюциятын туһунан үөрэх айааччыта, Украина Билим Академиятын бастакы бэрэсидьиэнэ.
* 1949 — Виктор Флеминг — Оскар кыайыылаах АХШ киинэ режиссера уонна продюсера. Кини ордук аатырбыт киинэлэрэ *[[The Wizard of Oz (1939 киинэ)|The Wizard of Oz]]* (1939) уонна *[[Gone with the Wind (киинэ)|Gone with the Wind]]* (1939).