Сибиэннээх сир (киинэ)

**“Сибиэннээх сир”** – 2008 сылга тахсыбыт кутталлаах киинэ, режиссер Константин Тимофеев бастакы толору үлэтэ. 

## Ис хоһооно

Хараҥа Уулаах диэн түҥкүтэх дэриэбинэҕэ Дайаана (Роза Лыткина) кыыһын Сандаараны (Уйгулаана Романова) кытта көһөн кэлэр. Дэриэбинэҕэ бастакы көрсүбүт киһитэ Кээтии диэн кулууп үлэһитэ буолар, кини японскай спектакль бэлэмнии сылдьар. Кээтии саҥа кэлбит учууталга барытын көрдөрүөх, көмөлөһүх буолар. Дэриэбинэҕэ Дайааналаах иккис көрсүбүт киһилэринэн Балбаара эмээхсин буолар, кини «бу дойдуттан куот» диэн Дайаананы ытамньыйа сэрэтэр, онуоха Кээтии кинини көхсүгэ маһынан охсон ыытар. Дайаана соһуйара улаатан иһэр. Кээтии кинилэри баһылыкка аҕалар. Баһылык дьиэ биэриэм, муускун-маскын кыһын хааччайыам диэн тыл этэр, оҕолорбут үөрэммэтэхтэрэ 3 сыл буолла диир, ааҕарга-суруйарга үөрэт диир, омук тылы эрэ үөрэтимэ, наадата суох, оҕолорбут манна хааллыннар диир. 

Кээтии Дайааналааҕы эргэ дьиэҕэ аҕалан биэрэр, урут манна оҕолоох дьахтар олорбута диир. Сандаара түүн атах тыаһын истэр. Дайаана сарсыныгар үлэлии барар, оҕолор сатаан аахпаттар да эбит. Сандаара бу кэмҥэ оҕолору кытта билсэн оонньуур.  Бу бириэмэҕэ кулуупка Кээтиилээх кэпсэтэллэр. Саҥа учуутал хайдах эбитэ буоллар, төһө өр буолара буолуой диэн таайаллар. Кээтии Дайаана иннинэ кэлэ сылдьыбыт дьахтар 1 нэдиэлэ тулуйбакка, оҕотун өлөрбүтэ диэн кэпсиир, өлүгүн булбатахтар үһү. 
Сарсыныгар Сандаара дьүөгэлэнним диэн кэпсиир, Дайааана үөрэр. Кинилэр маҥнай хаачыаллаабыттара, онтон эргэ миэлиҥсэҕэ ыттан олорон, балыктаабыттара. Сибиэтэ Сандаараҕа куукула баттахтаах куйахытын бэлэхтээбит (ол иннинэ Сандаара баттаҕа суох куукуланы илдьэ сылдьыбыта). 

Нөҥүө күн Дайаана оскуолаҕа оҕолортон бу партаҕа тоҕо ким да олорботуй диэн ыйытар, онуоха оҕолор иннэ олорбут киһи куһаҕаҥҥа түбэһэр дииллэр, иннэ олорбут кыыс сүтэн хаалбыт үһү. Бэйэтэ да дьикти кыыс үһү, кинини наар кырбыыллар эбитэ үһү. Партаҕа “Абааһы” диэн суруктаах. Дайаана ол кыыс аатын ыйыппытыгар, Сибиэтэ диэн этэ дииллэр. 
Дайаана түүлүгэр абааһы дьахтары көрөр, кинилиин уун-утары остуолга олороллор, абааһы киниэхэ ас кута-кута “Сиэ!” диир. "Эн даҕаны сотору биһиги кэккэбитигэр киирсиэҕиҥ" диэн абааһы саанар. 

Сарсыныгар Кээтиини булан Дайаана түүлүн кэпсиир, дьиэ туһунан ыйытар. Онуоха Кээтии барытын кэпсиир, били дьахтар оҕотун муомахтаан өлөрбүт эбит, дьиэни тулуйбатаҕа диэн ааттыыр. Кини этэринэн, ити дьиэ – алларааҥҥы дойдуга аан, онон ким эрэ ити дьиэҕэ олорботоҕуна, абааһылар тас тахсыахтарын сөп. Онон саҥа кэлбит дьоннору иннэ олордобут диэн билинэр. Таарыччы спектальга ыҥырар уонна Сандаара туһунан ыйытар, кыыстаах үһүгүн диир. Дайаана соһуйар, хайдах Кээтии кыыһын көрбөтөҕүй диэн. Кээтии мэлдьэһэр, хаһан да көрбөтөҕүм диир. 

Дайаана түүлүгэр өлбүт эрин көрөр. Кини сэрэтэ кэллим диир, бу сиртэн куот диир. Түүлгэр итэҕэйдиҥ диэн бэлиэ хаалларабын диэн санныттан ыстыыр. Дайаана сарсыарда тиис суолун көрөн, куттанар уонна Балбаара эмээхсиҥҥэ сүбэлэтэ барар. Балбаара дьиэ эргэтин, куһаҕанын кэпсиир, урут кыһыллар иннэ киһи бөҕө өлөрбүттэр үһү. Ыраастаа, оһоххун аһат, алаадьылаа диэн сүбэлиир. 

Дайаана иннэ гынар. Ол түүн түүлүгэр көрдөҕүнэ, мас муоста анныттан кыыс тахсар уонна тахсыбыт хайаҕаһын ыйан баран, төттөрү киирэн хаалар. Дайаана уһуктар, куттана-куттана муоста маһын атытар – били куукула баттаҕын кытта киһи уҥуохтарын булар. 

Сыыр үрдүгэр Сибиэтэ уҥуоҕун көмөр. Дьиэтигэр кэлэн утуйбутугар, арай били абааһы дьахтар Сандаараны муоста анныгар киллэрэр уонна хаптаччы тоһоҕолоон кэбиһэр. Дайаана биирдэ өйдөммүтэ, бэйэтэ муостаны өтүйэнэн сырбата олорор эбит. Иирэн эрэбин дии санаат, муостаны төттөрү көтүрэр. Муоста анныттан куукула баттаҕын эрэ булар. Уонна дьэ барытын өйдөөн кэлэр.

Кини манна кэлиэн иннинэ Сандааралыын сөтүөлүү сылдьыбыттара, онно Сандаара чачайан тимирбитэ.  Бу тухары Дайаана соҕотох сылдьыбыт эбит. Дайаана дьиэни уматар уонна ханна эрэ бара турар.