Пусан

Корея Республикатын Пусан куората.

      Координаталара: 35°10′46″ с. ш. 129°04′32″ в. д.
      Пусан диэн Соҕуруу Корея дойдутугар баар аныгы куорат, биир ордук улахан буолар Сеул кэнниттэн. Аан дойдуга улахан судно тохтуур сиригэр киирсэр, Корея Республикатын муора аттынааҕы киин куората диэн ааттыыллар. Официальнай аата метрополия куората (кор. 부산광역시?, 釜山廣域市? Пусан-кванъёкси). Пусан соҕуруу-илиҥ уьукка, Корейскай силбэһии кытылын мул арыытыгар сытар. 
      2002 сыллаахха Азия оонньуулара, FIFA World Cup футбол оонньуу аан дойду чемпионата ыытыллыбыттара, 2005 сылга АТЭС форумун столицата буолбута.
      Пусан – Азия аныгы куораттарыттан биирдэстэрэ буолар. Элбэх ахсааннаах урдук дьиэлэринэн, араас архитектурнай кэрэхсэбиллээх сирдэринэн биллэр. Манна аан дойдуга саамай улахан «Синсеге Сентум Сити» диэн ааттаах универсальнай маҕаһыын уонна Корея Республикатын улахан этээстээх «Doosan Haeundae We've the Zenith Tower A» диэн дьиэ бааллар.

Климат.
      Пусан сииктээх салгыннаах субтропическай климтаттаах. Үрдүк эбэтэр намыьах температура биирдэ эмит буолар. Ыам ыйыттан от ыйыгар диэри, саас хойутуу эбэтэр сайын эрдэ акыйаантан сылтаан, ис өттүнээҕи тумул арыытынааҕар тымныы буолар. Атырдьах ыйыттан балаҕан ыйыгар диэри итии, куйаас күн-дьыл турар. Бу кэмҥэ элбэх алдьатыыны-кээһэниини аҕалар холорук, буурҕа туһэр.
      Алтынньы, сэтинньи ыйдарга сөҥүүтэ суох, сылаас, саамай табыгастаах кэмнэр буолаллар. Кыһына тымныы, күүстээх тыаллаах. Ортотунан ыллахха, сыл иһигэр хаар алтата эрэ түһэр. Хайаҕа турар буолан, бэл кыра хаар куораты сабыан сөп.
Пусан административнай кыраныыссатыгар 209 кварталлаах, 15 муниципальнай оройуоннаах, 1 уезтаах.
Историяттан
     «Самгук саги» историческай суруйуутунан, куорат биьиги эрабыт саҕаланыытыгар Кочхильсангук (Кочхильсангун), Тонногук, Чансангук эбэтэр Нэсангук аатынан ааттаммыт. Онтон 757 сылга Кончхильсангун Тоннэ диэн сана ааты ылбыт. Пусан диэн Тоннэ соҕуруу турар куорат уокуругун пуортун уонна балыксыт дэриэбинэтин ааттарыттан тахсыбыт тыл. XV үйэ саҕаланыытыттан 1592 сылга диэри Пусанпхо (пуорт) дойду сүрүн эргиэн киинэ этэ. Бастатан туран Дьоппуонньуйаны кытары эргинэрэ. Дьоппуон сэриитэ (хам. Тоётоми Хидэёси) 1592 сыл. былдьааһын кэннэ Имдинскэй сэрии саҕаламмыта. 1598-1876 сылларга тас эргиэн сабыылаах этэ. Ол эрээри 1883 сылга диэри Дьоппуон эрэ дойдутун кытары эргинэр этэ. Порт арыллыытын кэннэ дьоппуоннар бэйэлэрин кварталларын уонна уулуссаларын тутан таьаарбыттар. 1910 сыл кэннэ Дьоппуон протекторатын аннынан ааспыт, ол кэннэ кварталлара Тоннэ диэкиттэн туора баран биэрбит. Мантан ыла тутулуга суох көҥүл куорат буолбут, Тоннэ алыҥ статуһунан уезд буолар. Пусан улахан эргиэн промышленнай кииҥҥэ кубулуйар. 

Транспорт
Пусан пуорта Корея иһигэр саамай улахан. 50 тыһ. тонна уйуктаах, 330 м. уһуннаах, 12.5 м. дириҥнээх
Култуура
Тыйаатырдар: 
•	Пусан култуура киинэ
•	Кугака национальнай киинэ
•	Пусан гражданскай саалата
•	Кымджон култуура киинэ
•	Пусан опера тыйаатыра

Филармония:
•	Пусан муниципальнай филармонията
•	Үгэс буолбут Пусан муниципальнай филармонията
•	Пусаннааҕы Каягыма оркестра

Уонна д.а. фестиваль арааһа, музей дьиэлэрэ, библиотекалар, буддийскай храмнар, сиэркэптэр.

Туризм
Куоракка сайдыылаах туристическай инфраструктура көрүллэр. Муора кытыытынааҕы сөтүөлүүр сир араас омугу уонна кэриэй омуктары тардар. Араас историческай миэстэ, биллиилээх уулуссалар, сөтүөлүүр сирдэр, курортар, паркалар, 7 муоста, болуоссаттар, хайалар бааллар.

↑ Republic of Korea. Cities (census population).
↑ Перейти к: 1 2 3 김강식 (Ким Гансик). 조선 시대 행정과 국방의 중심, 동래 (Тоннэ — администрацивный и оборонный центр в эхопу Чосон) — «동래 역사와 문화재 교실 강의 교재» (Учебник для курса по истории и культурному наследию Тоннэ) (Пусан). 2016. — С. 56
↑ Пусан — статья из Большой советской энциклопедии.
↑ оф. сайт города.
↑ Лоция порта Пусан (Тихий океан) (рус.). Проверено 12 октября 2009. Архивировано из первоисточника 10 февраля 2012.
↑ 부산, 다리 또 하나 생기다
↑Перейти к: 1 2 3 부산찬가 (кор.). — Ноты, текст и сведения о гимне Пусана на официальном сайте его муниципального правительства. Проверено 9 января 2013.
↑http://sakhatyla.ru/translate?q= сахалыы–нууччалыы, нууччалыы-сахалыы онлайн тылбаас.
↑https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BD Свободная энциклопедия.