Эмис (Амма улууһа)

**Эмис** — Амма улууһун Эмис нэһилиэгин киинэ.

## Географията
Дэриэбинэ ортотугар Куду диэн ааттаах күөл баар.

Дэриэбинэ хас да түөлбэттэн турар: Аартык, Илгэ, Куду, Умсааннаах.

Эмис уулуссалара: Күннүк Уурастыырап аатынан уул., Хомсомуол уул., Илгэ уул., Ыччат уул., Кытыл уул., Сэбиэскэ уул.

Амматтан, улуус кииниттэн ырааҕа — 74 км.
Билэ:Амма11.PNG|450px|thumb|right|Амма улууһа|
poly 306 159 327 129 370 181 342 188 330 170 Амма нэһилиэгэ
poly 241 161 241 205 266 255 295 255 306 300 300 366 353 397 384 318 301 214 292 142 272 172 Болугур нэһилиэгэ
poly 364 85 397 100 419 126 448 155 417 168 367 140 367 119 354 105 Абаҕа нэһилиэгэ
poly 465 189 465 234 494 212 Абаҕа нэһилиэгэ
poly 345 87 353 115 363 143 388 170 413 177 428 177 458 202 458 230 398 243 398 201 383 184 344 139 327 109 378 171 Бөтүҥ нэһилиэгэ
poly 301 46 356 52 318 100 286 66 Алтан нэһилиэгэ
poly 433 252 433 282 460 252 460 282 Чапчылҕан нэһилиэгэ
poly 477 105 489 193 459 170 451 143 Соморсун нэһилиэгэ
poly 426 60 474 87 437 104 372 78 Соморсун нэһилиэгэ
poly 348 197 377 197 394 252 410 260 402 293 365 273 358 253 369 237 Чакыр нэһилиэгэ
poly 461 22 476 47 455 61 445 38 Сулҕаччы нэһилиэгэ
poly 306 167 306 210 328 176 338 197 361 238 340 246 341 222 322 222 Маай нэһилиэгэ
poly 252 72 281 72 290 96 317 110 317 132 301 138 291 131 280 134 280 150 267 160 231 146 Эмис нэһилиэгэ
poly 64 192 116 236 236 226 295 306 284 317 284 363 185 428 75 428 19 277 19 215 Амма-Наахара нэһилиэгэ
poly 340 26 347 46 312 46 301 29 328 32 Сатаҕай нэһилиэгэ
poly 417 110 444 110 459 102 459 123 428 123 Мээндиги нэһилиэгэ
rect 340 3 452 20 Чурапчы улууһа
rect 142 8 287 54  Мэҥэ-Хаҥалас улууһа
rect 7 124 149 178 Хаҥалас улууһа
rect 10 449 138 466 Алдан улууһа
rect 390 326 508 459 Уус-Маайа улууһа


## Килиимэтэ
Кыһын — тыбыс-тымныы, сайын — куп-куйаас.

## Олохтоох дьоно
Билиҥҥи баһылык - Прокопий Бубякин

## Устуоруйата
Былыр-былыргыттан үһүйээҥҥэ киирбитинэн, Эмис эмээхсин диэн олоро сылдьыбыт. Дьоно-сэргэтэ кэхтэн барбытыгар ыксаан, толкуйдаан баран, «кэхтии бараары гынна, ити дойдуну баран көрөн кэлиҥ» диэн хоһууннарын ыытар. Элиэтиир хоһуунтан биир хоһууна бу диэки кэлбит. Ол кэлэн бу дойдуну элбэх киэҥ алаастардаах, күөллэрдээх, ото-маһа үчүгэйдик үүнэр, сүөһү-ас туруон сөп сирэ эбит диэн билэн-көрөн барбыт. Онтон сирдэтэннэр бу дойдуну булбуттар. Дьэ ити кэмтэн ыла бу дойду Эмис сирэ диэн ааттаммыт.

## Кэрэ-бэлиэ сирдэр
Саха биллиилээх бэйиэтин Күннүк Уурастыырап төрөөбүт алааһыгар түмэл баар. Ол түмэл утары Арчы дьиэтэ турар.

## Биллиилээх дьоно
* Захарова Екатерина Афанасьевна, Саха Күөрэгэйэ — аатырбыт ырыаһыт.
* Захаров Тимофей Васильевич, Чээбий (1866 — 1931) — аатырбыт олоҥхоһут.
*  Күннүк Уурастыырап, Новиков Владимир Михайлович (09.09.1907—30.04.1990) — Саха норуодунай бэйиэтэ.
* Чемезов Василий Назарович (13.08.1915 — 04.05.1979) — устуоруйа билимнэрин хандьыдаата.
* Чигирёва Нина Николаевна (1954 с. сэтинньи 15 к. төр.) — опера ырыаһыта (меццо-сопрано).

## Өссө маны көр
* Амма улууһа
* Эмис нэһилиэгэ (Амма улууһа)

## Быһаарыылар

## Сигэлэр
* Официальный информационный портал Республики Саха (Якутия):Амгинский улус 
* naslegy.ru:Амма улууһун нэһилиэктэрэ
* gosspravka.ru:Амгинский улус