Ефимов Гавриил Дмитриевич

**Ефимов Гавриил Дмитриевич** — Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылааҕа, РСФСР үөрэҕириитин туйгуна, Саха АССР культуратын үтүөлээх үлэһитэ, тылбаасчыт, поэт.

## Олоҕун олуктара
* 1920 сыллаахха олунньу 24 күнүгэр Амма улууһугар Сулҕаччы нэһилиэгэр Толоон сайылыгар бааһынай дьиэ кэргэҥҥэ төрөөбүт.  
*1935 сыллаахха Дириҥ ситэтэ суох орто оскуолатын бүтэрэн, 1936 сыллаахха Чурапчытааҕы педучилище студена буолбут.
*1940 сыллаахха бэс ыйын 18 күнүгэр училещаны бүтэрэн начальнай кылаас учууталын аттестатын ылбыт.
*1940-1942 — Чурапчы уонна Хайахсыт оскуолаларыгар учууталлаабыт.
* 1942—1944 сс. Аармыйаҕа ыҥырыллыбыт. Хотугулуу-Арҕаа фроҥҥа, 1 Ударнай Аармыйа 20-с отдельнай хайыһар биригээдэтигэр уонна 370-с стрелковай дивизия 1234-с стрелковай полкатыгар радио-телеграфиһынан сулууспалаабыт. Хорсун быһыытын иһин 1943 с. алтынньы 2 күнүгэр Кыһыл Сулус уордьанынан наҕараадаламмыт. Ыараханнык бааһыран дойдутугар эргиллибит.
*1944—1947 ЫБЛКСМ Чурапчытааҕы комитета, бастакы секретарь.
*1947—1957 Кытаанах, Одьулуун 7 кылаастаах, Чурапчы орто оскуолаларыгар директордаабыт.
*1957—1958 Чурапчы райисполкомун солбуйар бэрэссэдээтэлэ.
*1958—1961 Субуруускай аатынан бөдөҥсүйбүт колхоз бэрэссэдээтэлэ.
*1961—1966 Чурапчы орто оскуолатын директора.
*1966—1973 ССКП Чурапчытааҕы комитетын парткабинетын сэбиэдиссэйэ.
*1973—1974 Республикатааҕы речевой оскуола, директор.
*1974—1978 Эрилик Эристиин аатынан совхоз рабочкомун бэрэссэдээтэлэ.
*1978—1982 Дьокуускайдааҕы ГПТУ-7, директор.
*1982—1983 ВООПиК Дьокуускай куораттааҕы тэрилтэтэ, эппиэттиир секретарь.
*1983—1989 П. А. Ойуунускай аатынан музей, мл.научнай сотрудник.
*1989 сылга бэс ыйыттан сэтинньитигэр диэри ВОИ республикатааҕы правлениетын солбуйар бэрэссэдээтэлэ.
*1989—2000 ВОИ республикатааҕы правлениетын бэрэссэдээтэлэ.
*2000 сыллаахха олунньу 19 күнүгэр олохтон туораабыт.
2000 сыллаахха олунньу 12 күнүгэр дневнигэр хааларбыт тиһэх суруга:
Олох биирдэ бэриллэр уонна олус түргэнник ааһар. Олоҕунан туһан, өрөсүһэн туран олор — тус бэйэҥ, ийэҥ, улууһуҥ, төрөөбүт сахаҥ норуотун, Аҕа дойдуҥ тустарыгар…

## Наҕараадалара уонна ытык ааттара
* Доҕордоһуу уордьана (14.11.1998)
* Аҕа дойду сэриитин I ст. уордьана (06.04.1985)
* Кыһыл Сулус уордьана (02.10.1943)
* «Килбиэннээх үлэ иһин. Владимир Ильич Ленин төрөөбүтэ 100 сааһын бэлиэтээн» мэтээл (1970)
* «Аҕа дойду Улуу сэриитигэр Германияны кыайыы иһин 1941-1945 сс.» мэтээл (1946)
* «Аҕа дойду сэриитигэр 1941-1945 сс. килбиэннээх үлэ иһин» мэтээл (1946)
* «Үлэ бэтэрээнэ» мэтээл (28.12.1976)
* Саха АССР культуратын үтүөлээх үлэһитэ (1990)
* РСФСР үөрэҕириитин туйгуна (1970)
* Сэрии сылларыгар Чурапчы улууһун олохтоохторун көһөрүү историятын үөрэтиигэ сыралаах үлэтин иһин Саха Өрөспүүбүлүкэтин Президенин бириэмийэтэ (25.09.1992)
* Чурапчы улууһун ытык киһитэ (1970)

## Аатын үйэтитии
* Чурапчы улуустааҕы мунньаҕын 08.02.2001 10 №-дээх быһаарыытынан Чурапчыга, Полярнай уулусса аата уларытыллан, Г. Д. Ефимов аата иҥэриллибит.
* 2002 с. тохсунньутугар Чурапчы улууһун аналлаах комиссиятын быһаарыытынан ааспыт үйэҕэ улуус 100 чулуу дьонун ахсааныгар киллэриллибит.
* 2010 с. Чурапчыга Ефимов уулуссатыгар сквер арыллыбыт.

## Быһаарыылар

## Туһаныллыбыт литература
* Алаас уола Аратаа. Н. И. Ефимов — Дь.: Изд-во ЯГУ, 2005.
* Педагогическая энциклопедия.— Дь., 2000.
* Чурапчы улууһун 100 чулуу дьонноро. — Саҥа Олох, 2001, тохсунньу 11 к.

## Сигэлэр

* https://sakhalife.ru/v-churapchinskom-uluse-otdayut-dan-pamyati-frontoviku-gavrilu-efimovu/ 
* https://mintrud.sakha.gov.ru/news/front/view/id/3126345 
* https://www.sakha.gov.ru/news/front/view/id/3023299 
* https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_nagrazhdenie18053667/