Кулун тутар 20

**Кулун тутар 20** диэн Григориан халандаарыгар сыл 79-с күнэ (ордук хонуктаах сылга 80-c күнэ). Сыл бүтүө 286 күн баар.

## Бэлиэ күннэр
* Күн сааскы тэҥнэһиитэ.
*  — ХНТ-га француз тылын күнэ
*  — Аан дойдуга Дьол күнэ
*  — Америка төрүт олохтоохторугар ВИЧ/СПИД туһунан кэпсиир күн
*  — Тутулуга суох буолуу күнэ (1956, Францияттан) 
* Аан дойдуга барабыай күнэ

## Түбэлтэлэр
* 321 — Рим импэрээтэрэ Константин I Улуу баскыһыанньаны бэлиэтиир туһунан ыйаахтаабыт.
* 1535 — Москубаҕа ыраахтааҕы Василий III огдообото Елена Глинская (Уордаах Уйбаан ийэтэ) харчыны уларытар туһунан ыйаах таһаарбыт. Урут гривнаттан (204,756 г) 520 манньыаты кутар буоллахтарына, бу ыйааҕынан 600 кутар буолбуттар. 
* 1792 — Франция Национальнай ассамблеята гильотинаны туттары бигэргэппит.
* 1815 — Наполеон Бонапарт Эльба хаайыытыттан күрээн Парижка төннөн кэлбит. «Сүүс хонук» баһылктыыра саҕаламмыт.
* 1833 — Александр Пушкин «Евгений Онегин» хоһоонунан арамаана толору тахсыбыт.
* 1888
** Москубаҕа сыгаан тылынан аан дойдуга бастакы оперетта премьерата буолбут. Опереттаны Н. Шишкин салайааччылаах бастакы идэтийбит сыгаан тыйаатырын турууппата туруорбут.
** Бөтөрбүүргэ «Балалаайкаҕа оонньууру сөбүлээччилэр куруһуоктарын» бастакы кэнсиэрэ буолбут (билигин ол куруһуок — Андреев аатынан Академическай нуучча народнай оркестра).
* 1916 — Альберт Эйнштейн «Основы общей теории относительности» ыстатыйатын Annalen der Physik сурунаалга бэчээттээбит, относительность уопсай түөрүйэтин аан бастаан бэчээккэ таһаарыы этэ.
* 1919 — Арассыыйа Үлэһит-бааһынай бырабыыталыстыбата Башкирия бырабыыталыстыбатын кытта Сэбиэскэй Автономиялаах Башкирия туһунан сөбүлэҥҥэ илии баттаспыттар (Арассыыйа өттүттэн В.И. Ленин, И.В. Сталин уо.д.а. баттаабыттар).
* 1948 — ВКП (б) Киин кэмитиэтэ Югославия салалтатын маркстыы идьэлиэгийэттан туорааһыҥҥа аһаҕастык буруйдаабыт.
* 1956 — Тунис Францияттан тутулуга суох буолбут.
* 1988 — Хайалаах Карабаах обкуома уобалас Арменияҕа холбоһорун туһунан уураах ылыммыт. 
* 1995 — «Аум Синрикё» диэн дьоппуон сиэктэтэ Токио метротугар зарин гааһы тарҕаппыт, 13 киһи өлбүт, 6200 тахса киһи эмсэҕэлээбит.
* 2003 — АХШ, Британия, Австралия уонна Польша Холбоһуктаах сэриилэрэ Ираакка саба түспүттэр.
* 2008 — Саха Өрөспүүбүлүкэтин төрдүс ыҥырыылаах Ил Түмэнин бэрэстээтэлинэн Виталий Басыгысов талыллыбыт. Бу дуоһунаска 2013 сыл күһүнүгэр диэри үлэлээбитэ.
* 2010 — Эйафьадлайокудль вулкан эстиитэ саҕаламмыт. Муус устар 14 күнүгэр эстии күүһүрбүтэ.
* 2019 — Казахстааҥҥа Нурсултан Назарбаев өр сыллаах баһылааһына тохтообут, Касым-Жомарт Токаев Казахстаан бэрэсидьиэнин эбээһинэһин быстах кэмҥэ толорооччу быһыытынан бирисээгэ биэрбит.

## Төрөөбүттэр
* Б.э.и. 43 сыл — Овидий, Рим бэйиэтэ (17 сыллаахха өлбүтэ)
* 1828 — Генрик Ибсен (1906 өлб.) — Норвегия суруйааччыта.
* 1851 — уруккуннан кулун тутар 8 күнүгэр Исмаил Гаспринскай (1914 сыл балаҕан ыйын 11 [24] өлб.) — Кырыым татаардарыттан төрүттээх сырдатааччы, бэлиитик уонна сурунаалы таһаарааччы, Арассыыйа импиэрийэтин мусулумааннарын басхаана (бас-көс киһитэ), дьадид хамсааһынын төрүттээччи.
* 1917 — Сэмэн Данилов — саха норуодунай бэйиэтэ. 50-с сылларга «саха былыргытыгар, олоҥхоҕо, болкулуорга аһара хасыһар» диэн омугумсуйууга буруйданан үлэтиттэн ууратыллыбыта. Онтон 1961 с. саҕалаан 1978 с. өлүөр дылы Саха Сирин суруйааччыларын Сойууһун бырабылыанньатын бэрэссэдээтэлинэн үлэлээбитэ.
* 1947 — Бронтой Бедюров, алтаай бэйиэтэ, востоковед-тюрколог.

## Өлбүттэр
* 1943 — Константин Попов — Дьокуускайдааҕы биэнньэр дыбарыаһын дириэктэрэ, архыбыыс, абыйаассыйаҕа сулууспалыы сылдьан Аҕа дойду Улуу сэриитигэр өлбүтэ.
* 1976 — Константин Дьячковскай — Туйаарыскай (03.06.1915 төр.) — оҕолорго анаан 40-ча сыл суруйбут бэйиэт, суруналыыс, тылбаасчыт.