Габышев Лев Львович

**Габышев Лев Львович** (10.11.1920 – 11.11.1994) — нууччалыы уонна сахалыы икки тылынан суруйбут драматург, сэһэнньит, тылбаасчыт, сахалартан бастакы киносценарист, ССРС суруйааччыларын Сойууһун чилиэнэ.

1920 сыллаахха сэтинньи ый 10 күнүгэр Өлүөхүмэ улууһугар Түбэ сэлиэнньэҕэ элбэх оҕолоох ыалга төрөөбүтэ. Ийэтэ - Матрена Григорьевна, аҕата - Лев Егорович Габышев. 

1934 с. Өлүөхүмэ тыа хаһаайыстыбатын техникумугар үөрэнэ киирбит. Агроном идэтин ылан баран Бэрдьигэстээххэ анаммыт. 1942 с. буржуазнай-омугумсуйар тэрилтэҕэ кыттыбытын иһин диэн сымыйаннан буруйданан НКВД уорганнара тутан хаайбыттар. Сылтаҕынан соҕотох ынахтаах эмээхсин ынаҕын былдьыы кэлбиттэригэр көмүскэспитэ буолбут. Көмүскэспитин нөҥүө күнүгэр муус устар 10 хаайбыттар. Япония туһатыгар үспүйүөннээбит диэн буруйдаабыттар. Ол дьыалаҕа эриллибит 9 киһиттэн суут буолуон иннинэ үһэ силиэстийэ ньымаларын тулуйбакка өлөн хаалбыттар. Лааҕырга 3 сыл олорбута. 1956 с. атырдьах ыйын 28 күнүгэр буруйа суоҕа толору дакаастанан реабилитацияламмыта. Республика араас улуустарыгар, Тыа хаһаайыстыбатын Министерствотыгар идэтинэн 

үлэлээбитэ. «Хотугу сулус» сурунаалга ("Чолбон") редакторынан, «Полярная звезда» сурунаалга сэһэн отделын сэбиэдиссэйинэн үлэлээбитэ.

1938 сылтан айар үлэнэн дьарыктанар. Сэрии сылларын кэмигэр саха колхуостаахтарын олоҕун, хорсун үлэлэрин туһунан «Дьол төрдө» диэн сэһэни суруйбута. «Абаҕа сулустара» диэн драмата Саха театрын сценатыгар туруоруллубута.  Лев Габышев сценарийынан «Таджикфильм» киностудия «Көмүстээх үрүйэ» диэн Николай Якутскай сэһэнинэн «Тайна предков» диэн ааттаах уус-уран киинэни устубута.

Лев Габышев М. Рыльскай, А. Мицкевич, В. Сосюра,  К.Федин, С.Шипачев, Э. Межелайтис, М. Исаковскай хоһооннорун сахалыы тылбаастаабыта. Сэмэн Тумат «Дьол төрдө-үлэҕэ» ыстатыйатыгар суруйан турардаах: «Бу курдук бары наукаларга күлүүс буолар, аан дойдулуун билиһиннэрэр кыахтаах нуучча тылыгар биһиги талааннаах прозаиктарбыт, драматурдарбыт айымньыларын дьиҥ-чахчы уус-ураннык тылбаастыыр саха киһитэ, оо, үгүһэ буоллар ньии! Лев Габышев нууччалыы тылга тылбаастыыра биһиги сахабыт норуота 
культурнай, интеллектуальнай таһыма үүммүтүн, үрдээбитин кэрэһэлиир диэтэххэ омун буолуо суоҕа». Саха фольклорун уонна олонхо тылбааһыгар биллэр-көстөр кылааты киллэрбит. П. А. Ойуунускай "Дьулуруйар Ньургун Боотур" олонхотун тылбаастаабыта. 

## Айымньылара
* Дьол төрдө: Сэһэн. - Дьокуускай, 1959
* Иллэҥ киэһэлэргэ: Пьесалар, сценкалар, интермедиялар, конферанстар. - Дьокуускай, 1959
* Сулустар: Пьесалар. - Дьокуускай, 1965
* Ыаллыылар: Пьесалар. - Дьокуускай, 1971
* Пьесалар, кэпсээннэр. - Дьокуускай, 1991
* Серебряные рога. - М., 1965

## Быһаарыылар

## Олоҕун, айар үлэтин туһунан
**Башарина З.* Айымньылара баай ис номохтоохтор // Чолбон. - 1996. - № 4
**Тумат С.* Дьол төрдө-үлэҕэ // Хотугу Сулус. — 1980. — № 11. — С. 114-116.
**Кириллин Д.* Драматург, киносценарист, тылбаасчыт: Л. Л. Габышев төрөөбутэ 75 сылын туолуутугар // Саха сирэ. — 1995. — Сэт. 10 к.
**Протодьяконов В*. Айар үлэ кыhатыгар уhаарыллан // Кыым. — 1970. — Сэт. 10 к.
**[[Суорун Омоллоон|Суорун Омоллон]] — Сивцев Д. К.* Суруйааччы — таланнаах тылбаасчыт // Эдэр коммунист. — 1970. — Сэт. 14к.
* Габышев Лев Львович: Некролог // Чолбон. - 1994. - № 11

## Сигэлэр
* Саха суруйааччылара. Лев Габышев
* [ Жертвы политического террора в СССР. Лев Габышев](https://ru.openlist.wiki/%D0%93%D0%B0%D0%B1%D1%8B%D1%88%D0%B5%D0%B2_%D0%9B%D0%B5%D0%B2_%D0%9B%D1%8C%D0%B2%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_(1920))
* Лев Габышев, Статьи о жизни и творчестве
* Советские сценаристы. Лев Габышев
* Драматург, прозаик, переводчик Лев Львович Габышев
* Lev Gabyshev. ''IMDb''
* Tayna predkov. ''IMDb''