Алтынньы 2

**Алтынньы 2** диэн Григориан халандаарыгар сыл 275-с күнэ (ордук хонуктаах сылга 276-c күнэ). Сыл бүтүө 90 күн баар.

## Бэлиэ күннэр

*  — Эйэлээх утарылаһыы күнэ (). Махатма Ганди төрөөбүт күнүгэр бэлиэтэнэр. Олоҕу уонна былааһы уларытыыны хайаан да өлөрөн-өһөрөн буолбакка, саа-саадах тутан күүһүнэн өттөйбөккө, аҥардас эйэлээх дьайыыларынан ситиһиэхэ сөп диэн бөлүһүөпүйэлээх хамсааһын күнэ. Күүһү туһаммакка утарсыы аан дойдутааҕы күнэ. Международный день ненасилия (A/RES/61/271)

*  — Тутулуга суох буолуу күнэ (Францияттан, 1958)
*  — Эбэлэр уонна эһэлэр күннэрэ
*  — Идэтийбит техническэй үөрэх күнэ
*  — Сөлүөккэ балык күнэ

## Түбэлтэлэр
* 1187 — Эгиипэт уонна Сиирийэ султаана Саладин Иерусалим куораты ылбыт, бу түбэлтэ Үһүс Кириэстээх бохуот төрүөтүнэн буолбута.
* 1409 — Германия кырдьаҕас университеттарыттан биирдэстэрэ Лейпциг университета төрүттэммит. Ол саҕана Прага университетыгар итэҕэлтэн сылтаан хайдыһыы тахсыбыт, Ян Гус реформаларыттан сылтаан преподавателлэр уонна устудьуоннар сорохторо Лейпцигкэ көһөн хаалбыттар.
* 1552 — Нуучча ыраахтааҕыта Уордаах Уйбаан сэриилэрэ Казан куораты ылбыттар, *Казан ханлыга* Арассыыйаҕа холбоммут.
* 1836 — Чарльз Дарвин «Бигль» хараабылынан 5 сыл кэриҥэ устубут айаныттан дьиэтигэр төннүбүт, кини бу айан кэмигэр муспут билиитэ эволюция түөрүйэтин олохтууругар олук буолбута.
* 1944 — Аан дойду иккис сэриитэ: Ньиэмэстэр Варшаватааҕы өрө турууну хам баттаабыттар.
* 1946 — АХШ-га «Ыраах томтор» диэн бастакы «мыыла операта» жанрдаах сериал премьерата буолбут.
* 1974 — Саха сиригэр сир аннынааҕы саахаллаах ядернай дэлби тэптэриилэртэн биирдэстэрэ 1,7 килотонналаах «Кристалл» оҥоһуллубут. Билиҥҥи Мирнэй улууһун Удачнай куоратыттан 2,5 км хоту диэки 98 метр дириҥҥэ Хайа-байытар комбинат хвостохранилищетын быһытын тутаары дэлби тэптэриллибит. Былаан быһыытынан бу 8 дэлби тэптэрииттэн бастакыта эбит. Ол эрээри бастакы сырыыга радиациялаах былыт халлааҥҥа өрө күөрэйэн тахсыбыт уонна тыалынан тулалыыр иччитэх сирдэринэн тарҕаммыт. 5 хонугунан радиация таһыма намтаан дьон бу территорияҕа киирэр кыахтаммыттар. 1992 сылтан саҕалаан радиациялаах буору Удачнай карьерын отвалынан саба көмөн, тоҥ буорунан дьапталҕа оҥорон «саркофаг» туппуттара.
* 1987 — ССРС Киин тэлэбиидэнньэтигэр «Взгляд» бырагыраамма аан бастаан тахсыбыт.
* 2004 — Лондоҥҥа бастакы пааркаҕа сүүрүү, о.э. *паркран* (ааҥыл. parkrun), тэрээһинэ буолбут. *Паркран* диэн аан дойду үрдүнэнэн куорат пааркаларыгар ыытыллар 5 килэмиэтирдээх сүүрүү. Бу сүүрүү күрэхтэһии буолбатах, ол эрээри бириэмэни ааҕаллар. Дьокуускайга *паркран* 2018 сылтан ыла кыһыннары-сайыннары субуота аайы сарсыарда 9 чааска куорат пааркатыгар ыытыллар.
* 2006 — 2942 №-дээх «Саха Өрөспүүбүлүкэтин Кыһыл кинигэтин туһунан» Саха Өрөспүүбүлүкэтин Бэрэсидьиэнин Ыйааҕа тахсыбыт. Саха Өрөспүүбүлүкэтин Кыһыл кинигэтигэр барыта 367 үүнээйи уонна тэллэй (337 тымырдаахтар, 13 муох, 7 лабыкта, 10 тэллэй); 112 харамай (16 үөн-көйүүр, 6 балык, 3 уу-хонуу харамайдара, 2 сыылааччылар, 68 көтөр, 17 үүтүнэн иитээччилэр) көрүҥнэрэ киирбиттэр.

## Төрөөбүттэр
* 1858 — Константин Неустроев - Урсик — народник-революционер, сахаттан биир бастакы учуонай. 1881 сыллаахха Петербурдааҕы университет физика-математика факультетын ситиһиилээхтик бүтэрбит саха бастакы үрдүк үөрэхтээхтэриттэн биирдэстэрэ. 
* 1869 — Махатма Ганди (дьиҥнээх аата Моhандас Карамчанд Ганди) — Ииндийэ тутулуга суох буолуутун хамсааhынын тутаах басхана. Сатьяграhа диэн тиранияны күргүөмнээх олохтоох бас бэринимиинэн утарылаhыы бөлүһүөпүйэтин айааччыта.

## Өлбүттэр

* 1974 — Василий Шукшин (1929 төр.), суруйааччы, киинэ артыыһа, киинэ режиссера, сценарист.
* 1985 — Елизавета Бурцева (12.07.1912 төр.) — ыанньыксыт, Социалистыы Үлэ Дьоруойа, Уус-Алдан улууһун Ытык киһитэ.