От ыйын 25

**От ыйын 25** диэн Григориан халандаарыгар сыл 206-с күнэ (ордук хонуктаах сылга 207-c күнэ). Сыл бүтүө 159 күн баар.

## Бэлиэ күннэр
*  — Ууга өлүүнү сэрэтэр аан дойдутааҕы күн (Всемирный день предотвращения утоплений) (A/RES/75/273)

*  — Истед кыргыһыыта ()
*  — Галисия күнэ ()
*  — Гуанакасте күнэ ()
*  — Өрөспүүбүлүкэ күнэ
*  — Конституция күнэ

*  — Баһаарынай сулууспа күнэ
* :
** РФ силиэстийэлиир уорганнарын күнэ
** Өрүс полициятын күнэ  
** Владимир Высоцкайы ахтан ааһар күн

## Түбэлтэлэр
* 306 — Ол саҕана Британияҕа баар Рим сэбилэниилээх күүстэрэ бэйэлэрин хамандыырдарын Константин I аҕатын оннугар импэрээтэринэн биллэрбиттэр. Аҕата тетрарх этэ, ол аата 4 тэҥҥэ имппэрээтэрдиир дьонтон биирдэстэрэ, кэлин атыттары хотон, Улуу Константин соҕотох импэрээтэр буолбута. Резиденциятын Византий куоракка көһөрбүтэ, Константинополь диэн ааттаабыта, христианствоны импиэрийэ итэҕэлинэн оҥорбута.
* 1587 — Дьоппуону түмпүт Тоётоми Хидэёси христианствоны тарҕатыыны боппут, аҕабыыттары дойду иһиттэн үүрбүт. Сотору кэминэн Дьоппуон икки үйэлээх изоляцияҕа киирбитэ.
* 1593 — Франция хоруола Генрих IV протестантизмтан католицизмҥэ көспүт.
* 1668 — Илин Кытайга буолбут күүстээх сир хамсааһынын түмүгэр (сыанабылынан 8,5 магнитудалаах эбит) 43 000 киһи өлбүт.
* 1718 — Улуу Бүөтүр сорудаҕынан Таллиҥҥа Кадриорг диэн уораҕайы тутан саҕалаабыттар, уораҕай ыраахтааҕы кэргэнигэр Екатеринаҕа анаммыта.
* 1799 — Наполеон Бонапарт аармыйата Мустафа-паша баһылыктаах Осмаан импиэрийэтин ахсаанынан баһыйар аармыйатын Абукир аттыгар үлтүрүппүт.
* 1826 — Петербуурга биэс декабриһы ыйаан өлөрбүттэр: Михаил Бестужев-Рюмин, Пётр Каховскай (өрө туруу кэмигэр М. А. Милорадович генералы өлөрбүт киһи), Сергей Муравьёв-Апостол (подполковник), Павел Пестель (Соҕуруу уопсастыба салайааччыта), Кондратий Рылеев (бэйиэт).
* 1837 — Лондоҥҥа электрическэй тэлэгирээби аан бастаан Уильям Кук уонна Чарльз Уитстон урбаан сыалыгар-соругар туһаммыттар.
* 1908 — Дьоппуон хиимигэ Икэда Кикунаэ арыйбыт ас амтанын күүһүрдэр *натрий глутаматын* атыылыыр сыаллаах *Адзиномото* хампаанньа тэриллибит.
* 1923 — Карелиятааҕы үлэ коммуната (автономнай уобалас холбоһуга) РСФСР иһинэн Карелия автономиялаах өрөспүүбүлүкэтин статуһун ылбыт.
* 1930 — ССРС-ка начаалынай үөрэхтээһин булгуччулаах буолбут.
* 1941 — Сунтаар сэлиэнньэтигэр призыв хамыыһыйата үлэлээбит, 1921-1923 сыллардаахха төрөөбүт 56 эр киһини аармыйаҕа сүүмэрдээбит. Бу сэриигэ барбыт бастакы хомуур этэ.
* 1978 — Англияҕа бастакы "пробирка оҕото" Луиза Джой Браун төрөөбүт.
* 1984 — Космонавт Светлана Савицкая дьахталлартан бастакынан аһаҕас космоска тахсыбыт.
* 1986 — ССРС-ка хозрасчекка олоҕуран үлэлиир "Ыччат билимҥэ-тиэхиньикэҕэ айар кииннэрин" (ЦНТТМ) тэрийэр туһунан быһаарыыны ССКП Киин кэмитиэтэ ылбыт. Сыл аҥаарынан 1987 сыл тохсунньу 28 күнүгэр балаһыанньата бигэргэммит. Манан дойдуга "хомсомуол" приватизациятын бырассыаһа саҕаламмыт.
* 2010 — Викиликс () Афганистаан сэриитин туһунан кистэлэҥ докуомуоннары бэчээттээбит. Бу АХШ устуоруйатыгар байыаннай кистэлэҥ ордук бөдөҥ бычалыйыыыта этэ.

## Төрөөбүттэр
* 1950 — Евстафий Аргунов — РФ үтүөлээх бырааһа, Амма улууһун Ытык киһитэ.

## Өлбүттэр
* 1996 — Микаэл Таривердиев — композитор, РСФСР норуодунай артыыһа (1986). Бу киһи "Вокзал для двоих" диэн киинэҕэ сүрүн дьоруой прототиибэ этэ — ойох ылаары сылдьар дьахтара массыынанан киһини дэҥнээбитин бэйэтигэр ылынан сууттана сылдьыбыта диэн сурах баар.
* 1980 — Владимир Высоцкай (1938 төр.), тыйаатыр уонна киинэ артыыһа, бэйиэт, бэйэтин ырыаларын толорооччу.