Канаев Никита Петрович

**Канаев Никита Петрович** (27.09.1907—23.10.1987) — саха учуонайа, тыл үөрэҕин билимнэрин кандидата. Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылааҕа.

## Олоҕун олуктара
* 1907 сыллаахха балаҕан ыйын 27 күнүгэр Марха улууһун Аммосовка сэлиэнньэтигэр төрөөбүт.
* 1928—1929 сс. — Дьокуускайдааҕы Киин толоруулаах Комитет аппаратыгар үлэлээбит.
* 1932—1933 гг. — оскуола учуутала. 
* 1939 с. — Н. Г. Чернышевскай аатынан Москватааҕы история, философия уонна литература Институтун бүтэрбит.
* 1939—1941 сс. — РСФСР Учпедгиз иһинэн Дьокуускайдааҕы редакциятыгар тылбаасчыт.
* 1941—1942 сс. — оскуола директора.
* бэс ыйа 1942— муус устар 1943 — Чурапчы оройуонун военкоматынан Кыһыл Аармыйа кэккэтигэр ыҥырыллыбыт. 1942 сыл балаҕан ыйыттан Аҕа дойду Улуу сэриитигэр кыттыбыт. Калининскай фроҥҥа сэриилэспит. 1942 сыл сэтинньитигэр улахан бааһырыыны ылбыт.
* 1943—1946 сс.— Саха АССР Наркомпрос оскуолаларга инспектора.
* 1946—1947 сс. — «Хотугу сулус» сурунаал кылаабынай редактора.
* 1947—1952 сс. — Дьокуускайдааҕы государственнай кинигэ кыһатын редактора.
* 1952—1970 сс. — младшай научнай үлэһит.
* 1967 с. — тыл үөрэҕин билимнэрин кандидатыгар «Творчество В. М. Новикова — Урастырова» тиэмэҕэ суруйбут диссертациятын көмүскээбит.
* 1970—1980 сс. — тыл, литература уонна история Институтун старшай научнай үлэһитэ.
* 1975 с. — «Литература народов СССР» хайысхаҕа старшай научнай үлэһит аата иҥэриллибит.
* 1987 сыллаахха алтынньы 23 күнүгэр өлбүт.
Канаев — литератураны ырытааччы, литература үөрэҕин чинчийээччи быһыытынан биллэр; саха литературатын историятыгар үгүс үлэни суруйбут, 86 үлэ ааптара; 20 кинигэни саха тылыгар тылбаастаабыт биллиилээх тылбаасчыт.

## Сүрүн үлэлэрэ
* «*Тема дружбы народов в якутской литературе*» (Якутск, 1955). 
* «*Якутская советская литература*» (М., 1963). 
* «*Творчество [[Мординов Николай Егорович|Н.Е. Мординова]]*» (Якутск, 1964). 
* «*Русско-якутские литературные связи*» (М., 1965). 
* «*Творчество [[Күннүк Уурастыырап|В. Новикова – Урастырова]]*» (Якутск, 1968).  
* «*Очерки истории якутской советской литературы*» (М., 1955; Якутск, 1956; Якутск, 1970; в соавт. с Г. Эргисом и Г. Васильевым). 

## Наҕараадалара
* Аҕа дойду сэриитин II ст. уордьана (1985)
* Албан аат III ст. уордьана (1948)
* «Аҕа дойду Улуу сэриитигэр Германияны кыайыы иһин 1941-1945 сс.» мэтээл

## Н. П. Канаев туһунан
* Коптелов А. Рец. на брошюру «*Против извращения истории якутской литературы*» // Сибирские огни. – 1953. – № 4. – С. 178—180.  
* Клиорина И. *Неусвоенный урок* // Полярная звезда. – 1966. – № 3. – С.131—139. — Рец. на кн.: Н.П.Канаев. Русско-якутские литературные связи. — М., 1965.  
* Тимшин А. *Где тут, научная объективность?* // Полярная звезда. — 1966. – №3. — С.  139—144.  –  Рец.  на  кн.:  Н.П.  Канаев.  Русско-якутские литературные связи. — М.,  1965. 
* Клиорина И. *Груз старых привычек*... // Дружба народов. – 1967. – № 2. – С.  258—260. 
* Демидов В. *Сибирские огни*. – 1975. – № 3. – С. 185—186. – Рец. на кн.: Н. П. Канаев. Из истории русско?якутских литературных связей советского периода. –  Якутск, 1973. — 164 с.  
* Татаринцева М. *В единстве с литературой* // Вопросы литературы. – 1986. – № 3. – С. 226—229. – Рец. на кн.: Канаев Н.П. Зарождение и становление литературной  критики в Якутии 1925—1940 гг. – Якутск, 1984. – 100 с.  
* Сыромятников Г. С. *Литературно-художественная критика в Якутии* (1939—1975 гг.). – Якутск, 1990. – С. 57, 72, 79, 99, 105, 110, 146, 150, 170, 234, 266, 267, 270, 272, 273, 275. 

## Быһаарыылар

## Сигэлэр
* Биобиблиографический справочник