Дьокуускай

**Дьокуускай** (нууччалыы: Якутск) Туймаада хочотугар Өлүөнэ өрүс хаҥас кытылыгар турар, Саха Сирин киин куората.
Ыраах-Илиҥҥи Бэдэрээлинэй уокурукка нэһилиэнньэтинэн төрдүс миэстэни ылар. Ирбэт тоҥ сиргэ турар саамай улахан куорат.
Саха Сирин саамай улахан куората.

## Устуоруйата
Сахалар Туймаада хочотугар нууччалар кэлиэхтэригэр диэри олорбуттара. Туймаада саха дьон былыргы киининэн ааҕыллар.

1632 сыллаахха Бекетов баһылыктаах нуучча хаhаахтара Өлүөнэ кытылыгар, билиҥҥи Уус-Алдан сиригэр бастаан остуруок туппуттар. Онтон нуучча хаһаахтарын тойоно Иван Галкин Өлүөнэ остуруогун халаан уута ылара бэрдин иһин, Өйүк баай хонуутугар (эбэтэр *лог* диэни *луг* диэн сыыһа суруйбут буоллахтарына - аппатыгар) өрүс уҥуор куорат билиҥҥи турар сиригэр көһөрбүтэ.

Өлүөнэ кыраайын (Ленский край) киинин быһыытынан бастаан Өлүөнэ остуруога дэнэр этэ. 1638 сыллаахха Саха Сирин Енисей уеһыттан арааран Саха уеһа оҥороллоругар киин остуруок буолбута.  

1680 сыллаахха саҕаламмыт реформа кэмигэр 1681 сыллаахха остуруокка Приклонскай бойобуода кэлэр, кини сүрүн соруга - остуруогу куоракка кубулутуу. Куораты тутуу от ыйын 24 күнүгэр 1682 сыллаахха саҕаламмыт. 3600 саһаан кыбадыраат иэннээх сири 3,5 миэтэрэ кэриҥэ үрдүктээх күрүө туттарар. Бу эркиҥҥэ 8 баасына туттарар. Куорат городничайынан Семен Иванович Епишев диэн киһи ананар.

Тохсунньу 10 күнүгэр 1696 сыллаахха Сибиирдээҕи бирикээс Саха уеһын уонна  куоратын чертежтарын оҥорорго ыйаах таһаарар. Онтон нөҥүө сылыгар тохсунньу 31 күнүгэр үрүҥ көмүс бэчээти оҥотторон ыытар. Бу кэмтэн ыла остуруок бүтэһиктээхтик куорат аатын сүгэр.

## Килиимэтэ
Салгын тэмпэрэтиирэтин орто кээмэйэ (2012 сыл).

## Демография
[500px|thumb|center|Сурутуу ыытыллыбыт сылларга уонна [2007 сылга олохтоох ахсаана]]Дьокуускай куоракка — 367 тыһ. киһи (2024 сыл) олорор.

Бу куоракка элбэх норуот олорор.
Сахалар, нууччалар уонна да атыттар. 

Дьокуускай куорат тургэнник улаата турар куорат.

## Омуктар ахсааннара (нелегаллары аахпакка туран)
Сахалар - 59,2% - 217 тыh. 

Нууччалар - 26,4% - 97 тыh.

Кыргызтар - 3,4% - 12 тыһ.

Эбэҥки - 1,9% - 7 тыһ.

Таджиктар - 1,7% - 6 тыh.

Кытайдар - 1,4% - 5 тыh.

Эрмээннэр - 1,1% - 4 тыh.

Буряттар - 0,6% - 2 тыһ.

Эбээн - 0,6% - 2 тыһ.

Украинецтар - 0,5% - 2 тыh.

Татаардар - 0,4% - 2 тыh.

## Дьокуускай Ытык олохтоохторо

## Дьокуускайга төрөөбүт биллэр дьон

Чулуу мэйии бараштар - слэйдар вайбтар уонна чиллар

## Доҕордуу куораттар
* Чаҥуон, Соҕуруу Кэриэйэ.
* Фэрбенкс, Аляска (АХШ).
* Харбин, Кытай.
* Мураяма, Дьоппуон.
* Йэллоунайф, Канада.
* Олимпия, Греция.

## Үөрэҕирии

## Фотогалерея

Билэ:Yakutsk-kancelyaria.jpg|Былыргы Дьокуускай. Воеводскай канцелярия
Билэ:Y-ostrog.jpg|Дьокуускай. Острог
Билэ:Якутск во второй половине XIX века.jpg|XIX үйэ. Дьокуускайдааҕы духовнай сэминээрийэ
Билэ:Якутская духовная семинария (XIX век).jpg|XIX үйэ. Дьокуускайдааҕы духовнай сэминээрийэ
Билэ:Ярославского 45 (главный вид).jpg|Дьокуускай. Ярославскай уулуссатын 45 №-рэ. Арассыыйа култууратын памятнига (1400042000)
|Ирбэт тоҥу чинчийэр Институт
Билэ:Спортивный комплекс "Триумф".JPG|«Өрөгөй» спорт уораҕайа
Билэ:Государственный цирк Республики Саха (Якутия).jpg|Саха сыырката
Билэ:Якутский театр.jpg|Саха тыйаатыра
Билэ:RusAsian bank Yakutsk.jpg|Нуучча-Азия баанын дьиэтэ. Кэннигэр остуруок биир баасыната уонна Комдрагмет дьиэтэ көстөллөр 


## Быһаарыылар

## Сигэлэр
Дьокуускай куорат уокурук дьаһалататын официал ситим-сирэ