open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Discovery, Inc.

**Discovery Incorporated** (Дискавери Инкорпорейтед), АХШ биир улахан телевидение, радио, хаһыат, СМИ бас билэр медия империата, Аан Дойдуга биир улахан буолар. Аатырбыт Fortuna 500 компонеҥҥа холбонор, WarnerMedia медиа империа хонтуруоллуур, онон сибээстээн Mitsui Group информационнай эйгэтин сайыннарар салаатыгар сыһыаннаах. 

Discovery уопсайа 86 телеканалы бас билэр, олор истэригэр аатырбыт Discovery Channel, Animal Planet, TLC, Science Channel, Eurosport уонна да атыттар.
Paramount Global

**Paramount Global** — АХШ үһүс улахан медия империата, Аан Дойдуга топ-5 иһигэр киирэр медия конгломерат. 53 телеканалы, 74 хаһыаты, 21 интернет уонна спутник провайдеры, 4 стриминг, 73 аудио, 26 видео студиялары уонна 6 интернет СМИ бас билэр улахан медия империа. Бизнес интириэһэ 180 омук сиригэр 74 омук тылынан үлэлиир. Аатырбыт Fortuna 500 компонеҥҥа холбонор уонна Mitsui Group медия интириэһигэр холбонор (сыһыаннаах). 

ViacomCBS иһигэр частично аатырбыт Nickelodeon, Columbia Puctures, Paramount Puctures, MTV, Bellator  MMA, UFC киирэллэр.
Казахстаҥҥа протестар (2022)

**Тохсунньу 2–3 күнүттэн саҕалаан протестар**   Казахстаанҥа буолан эрэллэр, тохсунньу 4–5 күнүттэн күүһүрэн эрэр. Сыала соруга — былааһы уларытыы, демократия киллэрии уонна сыана үрдүүрүн утары.

## Өссө маны көр
* Өҥнөөх өрөбөлүүссүйэлэр
Перй Лиза

**Перй Лиза** (; Ыам ыйын 10 күнүгэр 2000 сыллаахха, Перу куоракка төрөөбүт) — Перу футболиһа  Испания Sporting Cristal.
Б. э. и. 63 сыл

**Биһиги эрабыт иннинэ 55 сыл** — Б. э. и. I үйэ сыла.

## Туох буолбута
* Ахсынньы 5 — Цицерон Катилинаны утары тиһэх төрдүс тылын эппит. Консул Марк Туллий Цицерон былааһы былдьаһан сенатор Луций Сергий Катилинаны буруйдуур тыл этиилэрэ бэлиитикэ охсуһуутун классикатын быһыытынан биллэллэр, судаарыстыбаҕа куттал суоһаабатын өрө тутуу дуу, киһи көҥүлүн өрө тутуу дуу — хайата киһи-аймахха ордук суолталааҕын туһунан устуоруйаҕа биллэр бастакы мөккүөрдэртэн биирдэстэрэ.

## Төрөөбүттэр

## Өлбүттэр
633 сыл

## Буолбут
* Ахсынньы 5 — Толедо куоракка Испания сыаркабын Төрдүс собуора буолбут. Вестготтар хоруолларын Сисенанд көҕүлээһининэн Испания эпиискэптэрэ бары мустубуттар уонна түмүк быһаарыыларыгар "Сыаркап көҥүл, кимтэн да тутулуга суох, ол эрээри хоруолга бэриниилээх" диэн санааны бигэргэппиттэр, Рим паапатын отой да ахтыбатахтар.

## Төрөөбүттэр

## Өлбүттэр
* Бэс ыйын 8 — Муhаммед — ислам итэҕэлин төрүттээбит киһи.
Sharp

**Sharp** (, Шарп, Шерп), Дьоппуон биир улахан конгломерата, Аан Дойдуга биир сүрүн биллэр техника, сотовой телефон, принтер, аудио видео система оҥорооччу, үрдүк хаачыстыбалаах микросхемалары оҥорооччу, Аан Дойдуга биир бастыҥ самолёт двигательларын запчастарын оҥорооччу, биир сүрүн лазернай технологияны баһылааччы, араас программа кодтарын айааччы. Тэрилтэ аата Sharp — Аан Дойдуга биир биллэр, бренд аатын сүгэр.

Салалтата — Сакаи (Дьоппуон).

Аатырбыт Мицуи самурайдар империаларыгар сыһыаннаах - сиһилии Mitsui Group.

Аатырбыт Foxconn тэрилтэни кытта бииргэ үлэлиир уонна биир компоненнары оҥороллор.
Foxconn

**Foxconn** (биржаҕа Hon Hai Precision Industry Co., Ltd диэн аатынан тахсар), Тайбаан саамай улахан тэрилтэтэ уонна Аан Дойдуга саамай улахан микросхемалары оҥорооччу, камераҕа оптическай линзалары туруорааччы. 

Салалтата — Тайпэй.

Аатырбыт Fortuna 500 компонеҥҥа холбонор. 

Быһа бииргэ доҕордоһон Mitsui Group (Sharp), Cisco, Apple, Xiaomi тэрилтэлэри кытта үлэлиир. 

Canon тэрилтэҕэ линзаларын оҥорор һакааһынан.

Сүрүн акционера генеральнай директора Терри Гоу уонна BlackRock, Mitsui Group.
Cisco

**Cisco** (Циско), АХШ биир сүрүн тэрилтэтэ, Аан Дойдуга биир улахан 5G (Huawei тэҥэ) ситим оҥорооччу уонна роутердары оҥорооччу, биир топ-10 иһигэр киирэр миуросхемалары айааччы, программа кодун айааччы. 

Салалтата - Сан Хосе (Калифорния, АХШ).

Аатырбыт Fortuna 500 компонеҥҥа холбонор, ону таһынан быһа бииргэ бизнес ситиминэн Foxconn, Mitsui Group тэрилтэлэри кытта үлэлэһэр. 

CIA иһигэр Cisco эрэ роутердара үлэлииллэр.
Canon

**Canon** (Канон, Кэнон), Дьоппуон биир күүстээх тэрилтэтэ, биир Аан Дойдуга биллэр, 754 бизнес секторга үлэлиир уонна үксүгэр элбэх технология секторыгар баһылаан иһэр тэрилтэ, 140 араас бөлөхтөртөн турар конгломерат буолар. Мультинациональнай статустаах. 2021 сыл түмүгүнэн саамай күүстээх оптическай, лазернай, квантовай, медицинскай линзалары оҥорор, Аан Дойдуга биир сүрүн рентгеновскай медицинскай оборудования (тэрил) айааччы. 

Салалтата — Токио.

Сүрүн акционердар Mitsui Group, Softbank, Bank of America уонна бэйэтэ. 

Fortuna 500 компонеҥҥа холбонор.
Nikon

**Nikon** (толору аата Nikon Corporation эбэтэр ), Дьоппуон тэрилтэтэ, Аан Дойдуга профессиональнай уонна байыаннай технологияҕа сыһыаннаах оптическай линзалары оҥорооччу, биир бастыҥ фотокамералары оҥорооччу, араас медицинскай тэриллэри оҥорооччу. 

Аатырбыт Fortuna 500 компонеҥҥа холбонор.

Mitsubishi империата бас билэр, ол эрэн Nikon киниттэн тутулуга суох глобальнай рынокка үлэлиир.
Fujifilm

**Fujifilm** (Фуджифильм), Дьоппуон тэрилтэтэ, Аан Дойдуга саамай бөдөҥ фотоаппаратура уонна фотолаборатория оҥорооччу, ону таһынан киинэ уһулар камералары айааччы (Walt Disney  һакааһынан). Кэнники медицина, микросхема уонна программирования эйгэтигэр киирэн эрэр.

Химия эйгэтигэр Европаҕа уонна Америкаҕа биир бастыҥ.

Mitsui Group бизнес эйгэтигэр сыһыаннаах.
Olympus

**Olympus Corporation** (Олимпус Корпорацията), Дьоппуон элбэх профильга бастаан иһэр оптическай линзалары оҥорор тэрилтэтэ, билиҥҥи кэмҥэ NASA , Роскосмос уонна араас байыаннай спутниктар Олимпус линзаларын тутталлар. Ону таһынан боростуой дьоҥҥо профессиональнай фотоаппараттары оҥорорунан биллэр.

Аатырбыт Fortuna 500 компонеҥҥа холбонор уонна Mitsui Group империатыгар сыһыаннаах. 

Салалтата — Токио.

Улахан линзалары үөрэтэр институттара - Токиоҕа (Дьоппуон), Филадельфия (АХШ), Штутгарт (Германия).
Polaroid

**Polaroid** (Полароид), АХШ биир сүрүн оптическай линзалары уонна фотокамералары оҥорор тэрилтэтэ, ону таһынан CIA һакааһынан дьону үспүйүөннүүр байыаннай линзалары айааччы. Саха Сиригэр 90-00 сыллардаахха Полароид фотоаппараттара бүтүннүү тарҕана сылдьыбыттара.

Салалтата — Миннетонка (), Миннесота (АХШ).

Сүрүн акционердара уонна харчы угааччыллара 

# Америка былааһа - 40%
# CIA - 20%
# Mitsui Group - 30%
# BlackRock - 5%
# Көҥүл эргийэр - 5%

## Историческай ыспыраапка
Компания төрүттээччитэ Полароид, доктор Эдвин Лэнд () 1909 сыллаахха Бриджпортка () (Коннектикут штата) төрөөбүтэ. Кини эһэтэ уонна эбэм Соломоновичтар АХШ-ка Арассыыйа империятыттан 1880-с сылларга эмигирэппиттэрэ. Эдвин Лэнд сырдыгы, калейдоскоптары уонна стереооскоптары кытта эксперименнаабыта, кини 1929 сыллаахха Гарвардааҕы университет студена буолан, аан дойдуга бастакы поляризионнай матырыйаалы оҥорорго, оҥорорго көспүтэ. Кини үгүс потребительскай табаардарга поляризация принциптэрин: остуол лаампаларыгар, 3Д- очколарга, ЖК- экраҥҥа уонна калькуляторга компьютерга уонна компьютерга туһалаабыта уонна, дьэ, күн көмүскүүр очколарга туһаммыта. Халымаҕа булуллубут патеннарын ахсаанынан-535-доктор Эдвин Лэнд Томас Эдисоҥҥа эрэ хоттордо. 1963 с. аҕа дойду наукатын сайдыытыгар кылаатын иһин Эдвин Ленд АХШ гражданскай наҕараадатынан — Президент мэтээлинэн наҕараадаламмыта.

Компания 1937 сыллаахха тэриллибитэ уонна бастакы паарата 1930-с сыллар бүтүүлэригэр атыыламмыта. Ирдэбил улаатан, сотору кэминэн Полароид Европа уонна Азия кыраныыссаларын туораабыта. 1948 сыллаахха фирма Полароид фирма уһуллубутун кэннэ тута снимок биэрэр. Ол туһугар фирма анал аппараттары уонна кинилэргэ анал кассеттары таһаарбыта. Кассет фотографическай матырыйааллартан эбэтэр комбинацияттан фотографическай матырыйааллартан уонна реактивтартан позитивнай- снимок кумааҕы подложкатыгар снимок биэрэр. Чуолаан бу оҥорон таһаарыы хампаанньата төһө да улахан суолталааҕын иһин, түүҥҥү видеокамераҕа, тепловизорга уо. д. А, ол саҕана хампаанньа «фабрикатыгар»ааты ылбыта. Фотоаппарат фирма 1980-1990 сс. 1977 сылтан 1979 сылга диэри компания 8 (Polachrome) форматын киллэрэн, 1983 сылтан 35 мм диэри суоппар Фотопленканы таһаарбыта. 2000 сылга компания бородууксуйата цифровой фотографиялаах конкуренцияны тулуйбат буолбута.

## Быһаарыылар
Konica Minolta

**Konica Minolta** (Коника Минолта), Дьоппуон элбэх профильга бастаан иһэр Аан Дойдуга биир бөдөҥ конгломерата, массыына фаратын, фотоаппаратура, принтер технологиятыгар, диодтарга уонна да элбэх технологияҕа бастаан иһэр Аан Дойдуга.

Икки дьоппуон аатырбыт тэрилтэлэр холбоспуттарыттан үөскээбит — Konica уонна Minolta.

Fortuna 500 компонеҥҥа холбонор.

Билиҥҥи кэмҥэ Америка, Германия, Франция, Япония, Корея, Кытай массыына оҥорор тэрилтэлэригэр диодтары поставкалааччы, диодтарга уонна фараларга монополис Аан Дойдуга.

Аудио уонна видео системаларга сүрүн детальларын оҥорооччу.

Mitsui Group интириэһигэр холбонор уонна кини самурайдар корпоративнай этикаларын тутуһар.
Sigma Corporation

**Sigma Corporation**, Дьоппуон тэрилтэтэ, Аан Дойдуга саамай улахан фотовспышкалары оҥорор (70% планета рыногар) уонна ырыаһыттарга, клубтарга аналлаах микрофоннары оҥорооччу (90% планета рыногар), смартфоннарга фотовспышкалар (100% планета үрдүнэн).

Fortuna 500 компонеҥҥа холбонор.

Салалтата — Кавасаки.

Mitsui Group састаабар киирбэт, ол эрэн кини корпоративнай этикатын туттар.
Tamron

**Tamron** — Дьоппуон тэрилтэтэ, Аан Дойдуга саамай бөдөҥ сааларга аналлаах уонна уопсайынан байыаннай оптическай линзалары оҥорор тэрилтэ. Профессиональнай фотоаппараттарга эбии дополнительнай линза туруорааччы. Sony тэрилтэ 11% акциятын тутар, Mitsui Group — 10% тутар. Уоннааҕытын бэйэтэ тутар.

Fortuna 500 компонеҥҥа холбонор.
Ricoh

**Ricoh** — Дьоппуон тэрилтэтэ, Аан Дойдуга саамай бөдөҥ дублицирования аппараттары оҥорооччу, ону таһынан биир сүрүн медицинскай уонна байыаннай техникалары оҥорооччу, биир бастыҥ принтер, ксерокопирования эйгэтигэр бастааччы.

Fortuna 500 компонеҥҥа холбонор.

Softbank империатыгар холбонор.
Sprint Corporation

**Sprint Corporation**, АХШ биир улахан сотовай оператора уонна биир сетевой интэриниэт дьиэҕэ тардааччы. 

Салалтата — Канзас штата.

Аатырбыт Fortuna 500 компонеҥҥа холбонор уонна Softbank бизнес структуратыгар холбонор.
Arm Ltd.

**ARM** — Англияҕа баар процессордары оҥорор тэрилтэ, Аан Дойдуга процессордары оҥорор патеннары бас билээччи. Аан Дойдуга саамай улахан буолар. Ону таһынан суперкөмпүүтэрдэри оҥорооччу.

Аатырбыт Fortuna 500 компонеҥҥа холбонор уонна Softbank бизнес империатыгар киирэр.
Роскосмос

thumb|right|
**Роскосмос** — Арассыыйа куйаары үөрэтэр тэрилтэтэ.
Alcon

**Alcon** (Алкон), АХШ биир улахан медицина тэрилин оҥорор конгломерата, Аан Дойдуга бастыҥ харах, ниэрбэ, сис, мэйии, уонна араас эмп оҥорооччу. 

Уруккута Novartis иһигэр киирэр этэ, онтон арахсан туспа барбыта уонна Mitsui Group империатыгар сыһыаннаах.

Салалтата - Техас штата.
Novartis

**Novartis** (Новартис), Швейцария фармацевтическай уонна медицинскай империята, улахан конгломерат тэрилтэ, бизнес интириэһэ 140 омук сиригэр баар. 

Салалтата — Базель.

Fortuna 500 компонеҥҥа холбонор уонна Mitsui Group медицина эйгэтигэр холбонор.

Урут Alcon киниэхэ баара, Мицуи быһаарытынан туспа барбыта (Мицуи бизнес эйгэтигэр структураларын хамсааһыныгар, оптимизация).
General Mills

**General Mills** — АХШ тэрилтэтэ, Аан Дойдуга биир сүрүн атомнай бомба оҥорооччу, ону таһынан үрүҥ астары оҥорооччу (йогурт, суорат). 

Fortuna 500 компонеҥҥа холбонор.

Бизнес эйгэтин Америка байыаннай салаатын салайар былааһа үбүлүүр уонна Мицуи бизнес мафията - Mitsui Group.
Leica

**Leica Camera** — Германия биир биллэр тэрилтэтэ, Аан Дойдуга биир биллэр смартфоннарга анаан оҥорор үрдүк хаачыстыбалаах линзалары оҥорооччу. Mitsui Group линзалары салайар салаатыгар холбонор.

2021 сылтан Xiaomi тэрилтэни кытта доҕордоһоллор (Мицуи уурааҕынан). 2018 сылтан ыла Huawei тэрилтэни кытта.

Кытай хампаанньатын сүүмэрдээн таһаарар фотоаппараттар.

Маҥнайгы эргиэн мааркатын Мэҥэ-Хаҥаластан саҕаланар.

Бүгүҥҥү күҥҥэ түөрт компания баар:

* Автоаппараты түһэрэр, объективнай турбалары, ону тэҥэ биноклы, көрөөччү турбаларын, прилеллэри уонна дальшеры таһаарар;
* Геодезическай оборудованиены таһаарар киһини тыырыы;
* Түү Микроскоптары оҥорон таһаарар.;
* Гистологическай оборудованиены таһаарар.
* Атыы- эргиэн маарката билигин да элбэх.

## История
1849 сыллаахха «оптическай институт» диэн фирманы немецкэй инженер Карл Кельнер арыйар. Камерга диэри өссө ыраах, оттон хампаанньа аатырар оптикалаах микроскоптарынан кыайбыта.

1855 сыллаахха Кельнер өлбүт, оттон кини огдообото «оптическай институт уонна Бетле» диэн ааттаах компания үлэһиттэриттэн биирдэстэрэ Фридериан Бетлеҥҥа кэргэн тахсыбыт. Ол эрээри 1869 сыллаахха фирма хаһаайына биэстии сыл компанияҕа үлэлии кэлбит Эрнст Лейтц () И буолар. Аата «оптическай институкка» уларыйар.

Микроскоптары таһынан «оптическай институт» биноклы, ону таһынан фото- кинопектордары оҥорон эрэр. Онтон 1910 сыллаахха кинини хаһаайын- Эрнс Лейтц салайан иэр. Дуоһунаска киирбитин кэннэ талааннаах айымньыны Уорэтэргэ этии киллэрэр. 1904 сыллаахха компакт фотоаппараттарга аналлаах туспа шторно- щелевой затвору оҥорбута уонна РИК фотопленкаларга чахчы портативнай камераны тэрийэргэ идэ күөдьүйбүтэ.

Бу дьыалаҕа кини бастаан саҕалаабатах, ол гынан баран, түргэнэ уонна манна кыайан быһаарылла илик. Бастакы пленочнай камералар тута хомуруйдулар, хаачыстыба өттүнэн пленкаттан бэчээттэммит улахан өстүөкүлэ пластинкаларыттан улаханнык хаалсыбыттар. Барнак салгыы үлэлээн баран, 1914 с. илиинэн икки бастакы пленарнай камераны оҥорон, биирдэрин босс бэлэхтээбит.

Лейтц саҥа сонуннартан хаалбыта да, серийнэй производствоҕа ыытарга тиэтэйбэтэҕэ. Фирма тэрээһинин техническэй уустуга да, финансовай балаһыанньата да баар-бастакы аан дойду сэриитин кэнниттэн фирма быстар уһукка таҕыста. Ол гынан баран, 1924 сылга дьыала бытаарбыта, онон улахан инвестицияҕа улахан инвестицияларга быһаарыллыбыта. Дьэ, хомуйбут Барнак прототиптар кэлин «прототип» () диэн тылбаастаан эрэллэр эбит. Ити кэмҥэ бэйэтэ да Талыы- талыы диэн баар буолла. Лейпциональнай сааскы дьаарбаҥкаҕа 1925 сыллаахха бастакы серия моделын билиһиннэрдэ.

## Сигэлэр
Aiwa

**Aiwa** (Айва), Дьоппуон биир сүрүн телевизордары, ырыа центрдарын, ырыа инструменнарын, видеосистема оҥорор тэрилтэтэ, 2021 сыл түмүгүнэн Канаадаҕа, Бразилияҕа, Америкаҕа, Германияҕа уонна Соҕуруу Кореяҕа бастаан иһэр (ол эрэн дойдутугар Японияҕа буотах). 

Саха Сиригэр 90 сыллардаахха 10 тыыһынча музыкальнай центр атыыламмыта Aiwa киэнэ, үгүс кыахтаах ыалларга баара. 

Aiwa Mitsui Group корпоративнай эйгэтигэр холбонор (40%), ол эрэн 60% Sony улахан аҥаарын тутар.
Denon

**Denon** уонна **Denon for Hey Duggee** (Денон) — Дьоппуон элбэх профильга бастаан иһэр тэрилтэтэ, Аан Дойдуга профессиональнай ырыа студияларыгар аудио Hi-Fi система оҥорооччу, 2021 сыл туругунан планета үрдүнэн 80% профессиональнай аудио студиялар оборудованияларын оҥорор. 

Mitsui Group аудио системалары салайар салаатыгар холбонор.
Өйтөн тахсыы

**Өйтөн тахсыы** эбэтэр **уҥуу, уҥан хаалыы** — киһи эбэтэр кыыл организмын туруга, араас биричиинэттэн буолуон сөп.
Bang & Olufsen

**Bang & Olufsen** — Дания тэрилтэтэ, Аан Дойдуга элитнай аудио уонна видео Hi-Fi системалары оҥорооччу. 

Mitsui Group Европатааҕа бизнес салаатыгар холбонор, улахан сборочнай цехтара Чехияҕа уонна Америкаҕа.
Fujitsu

**Fujitsu** (Фуджитсу) — Дьоппуон элбэх профильга бастаан иһэр тэрилтэтэ, Аан Дойдуга соҕотох суперквантовай көмпүүтэр оҥорооччу, ону таһынан элбэх IT быһаарыыларга бастаан иһээччи. Ол быыһыгар медицинскай уонна хирургическай инструменнары оҥорооччу, Америкаҕа байыаннай вертолёттары, стребительлэри оҥорооччу.

Mitsui Group 30% акциятын тутар, BlackRock 30%, 40% акцията көҥүл эргийэр. Мицуи корпоративнай этикатын тутуһар.

Fortuna 500 компонеҥҥа холбонор.
JVC

**JVC** — Дьоппуон бастыҥ видео систематын оҥорор тэрилтэтэ, ону таһынан грузовиктарга Америкаҕа аудиосистема туруорааччы. Аан Дойдуга VHS формат айбытынан биллэр, бастакы телевизордары уонна видиктэри (видик) оҥорооччу.

Салалтата — Иокогама.

Fortuna 500 холбонор.

Mitsui Group эйгэтигэр холбонор
Philips

мини|үөһээуҥа|Philips
**Philips** — Недерланд элбэх профильга бастаан иһэр тэрилтэтэ, лампаттан саҕалаан медицинскай техникаларга тиийэ оҥорор, аудио видео системаларга эмиэ биир бастыҥ. Fortuna 500 компонеҥҥа холбонор, Mitsui Group уонна BlackRock бизнес салаатыгар холбонор 50/50 турукка. 

Эр дьоҥҥо үрдүк хаачыстыбалаах бытык хоруйар сээкэйи оҥорорунан биллэр.
Sanyo

**Sanyo** — Дьоппуон тэрилтэтэ, Аан Дойдуга үрдүк хаачыстыбалаах кондиционердары оҥорор, ону таһынан телевизордары оҥорор (онтуктара сүрүннээн Америкаҕа атыыланар).

Panasonic тэрилтэ 80% акциятын бас билэр, 10% акциятын Mitsui Group, 10% акцията көҥүл эргийэр.

Аан Дойдуга биир сүрүн МРТ медицинаҕа оҥорооччу, планета үрдүнэн 47% хааччыйар.
Охсуһуу

**Охсуһуу** (, өссө атыннык сахалыы тылга *быһаарсыы*, *саайсыы*, официальнай күрэххэ *күөн көрсүү*), икки эбэтэр онтон элбэх ахсааннаах киһи тыл тылга киирсэннэннэр, этиһиилэрин сатаан уостубакка илиинэн киириилэрэ буолар - ол аата охсуһуу дэнэр. Охсуһууга сутурук, атах уонна араас тэрил (быһах, таас уонна да атын) туттуллуон сөп. 

Охсуһуу саха итэҕэлигэр уонна Аан Дойду религияларыгар, ону таһынан мораль уонна һокуон да өттүнэн бобуллар. 

Охсуһуу түмүгэр эчэйии эбэтэр өлүү баар буолан хааллаҕына - буруйдаах эппиэтинэскэ тардыллар.

Сорох эр дьон (редко дьахтар эмиэ) тестостероннара элбэҕинэн сибээстээн буччалара үллэн агрессия буолаллар, наар охсуһуу көрдүүр буолаллар. Олорго анаан - охсуһуу түмэлэ диэн араас охсуһуу клубтара үөскүүллэр. Бу охсуһуу түмэлэ нелегальнай буолар, онон кистэлэҥ буолар уонна кимиэхэ да кэмсиниллибэт. Сүрүннээн дьон уоран саһан охсуһаллар, тыыннарын таһаараллар.

Охсуһуу үксүгэр арыгы утах иһиититтэн тахсар, ону таһынан тестостерону күүһүрдэр энергетиктартан.

Охсуһуу легальнай өттө күөн көрсүү дэнэллэр, олорго анаан MMA, UFC, Тустуу, Хапсаҕай уонна да атыттар бааллар.

## Өссө маны көр
* Сэрии
Тестостерон

**Тестостерон** — гормон биир көрүҥэ. Адреналин курдук эр киһини эр киһи оҥорор гормон. Бучча үллүүтүгэр уонна агрессияҕа эппиэттиир.
Охсуһуу түмэлэ

**Охсуһуу түмэлэ** () — Чак Паланик () романа, сүрүннээн эр дьон охсуһар сирдэрин ааттыыр. Быһа холоон тестостерон аһары көтөн дьон иирбитин.

Дьиҥнээн олоххо ол курдук охсуһуу түмэллэрэ бааллар.
Kyocera

**Kyocera** — Дьоппуон тэрилтэтэ, Аан Дойдуга саамай улахан керамика оҥорооччу, ону таһынан бюджетнай принтердары оҥорор.

Mitsui Group бизнеска сыһыаннаах.
Kenwood Corporation

**Kenwood Corporation** (Кенвуд Корпорейшн), Дьоппуон биир биллэр элитнай аудио системалары оҥорор тэрилтэтэ, голливудскай студияларга туттуллар, ону таһынан дьон массыынатыгар туруорар аудио тэрилин оҥорор. Аан Дойду профессиональнай студияларга бастыҥ, Кенвуд технологията киһи куолаһын 4000 тембрга хайытар кыахтаах.

JVC тэрилтэ акциятын бас билэр, ол нөҥүө Mitsui Group аудио системалары салайар салаатыгар холбонор.
Kawasaki Heavy Industries

**Kawasaki Heavy Industries** (Кавасаки Хьүви Индастриз), Дьоппуон биир биллэр тэрилтэтэ, Аан Дойдуга саамай бөдөҥ үрдүк технологиянан двигательлары, байыаннай, IT быһаарылаары оҥорор конгломерат, ону таһынан элитнай мотоцикллары уонна мотовездеходтары. 

Кавасаки Индастриз сүрүн запчастары уонна компоненнары NASAҕа оҥорор. Ону таһынан бэйэтэ куйаары үөрэтэр лабораториялаах.
   
Салалтата — Кобе (Дьоппуон).

Кавасаки Индастриз тэрилтэ аатырбыт Fortuna 500 компонеҥҥа холбонор, онно сүрүн оруолу оонньуур. 

Акциялара көҥүл эргийэр, ол эрэн сүрүн тутааччылар:

# Дьоппуон былааһа - 34%
# Mitsui Group - 21%
# BlackRock - 12%
# The Vanguard Group - 6%
# Уоннааҕыта көҥүл эргийэр.
Сүөкээһин

**Сүөкээһин** (өссө сахалыыга Эйакуляция, нууччалыыга Эякуляция, норуотка *Түһэрии* эбэтэр *сүмэһин түһэрии*), эр киһи секс кэмигэр эбэтэр атын оргазм, көҕүйүү кэмигэр буччатыттан үрүҥ сүмэһин түһүүтэ ааттанар. 

Үрүҥ сүмэһини — сперма дииллэр, сүөкээһин иннинэ эр киһиттэн — быччахай сүмэһинэ тахсар, сороҕор ынырык элбэх буолуон сөп.
Быччахай сүмэһинэ

**Быччахай сүмэһинэ** (Преэйакулят), өҥө суох, курдат көстөр сүмэһин, эр киһи буччатыттан көҕүйүү эбэтэр секс кэмигэр тахсар, үөскүүр.

Эр дьон араастаах, сорохторго үөскээбэт, сорохторго ысьааннара туруусуктара ибис инчэҕэй буолар. Айылҕаттан төһөнөн элбэх да — эр киһи доруобуйата үчүгэй, тестостерон көрдөрүүтэ үчүгэй диэн буолар.

Сүрүннээн халыҥ ыстааҥҥа (баата игин курдукка) тахсара үөскүүрэ элбиир.

## Өссө маны көр
* Сүөкээһин
Карнозин

**Карнозин** — химическай эттик, молекулярнай тутула C9H14O3N4. Сүрүннээн эр  киһини эр киһи оҥорорго көмөлөһөр гормональнай депиптид буолар, кыра дозаҕа быччыҥҥа баар уонна быччыҥы хамсатар.

Ол эрэн туораттан карнозины эбии истэххэ быччыҥ аһары үллүөн сөп (бодибилдинг) уонна бучча туруута аһары күүһүрүөн сөп, онон сүрэххэ кутталлаах буолуон сөп.

Карнозин сүрүннээн таблетка курдук аптекаҕа атыыланар эбэтэр C4 Energy утахха концентрированнай курдук холбонор.
Cellucor

**Cellucor** (Селлүкор), АХШ тэрилтэтэ, карнозинтан энергетиктары оҥорон атыылыыр киһи буччатын уонна быччыҥын күүһүрдэр. Бодибилдиҥҥа уонна ММА спортка туттуллар. Боростуой дьон иһэригэр бобуллар.

Утахтара C4 Energy дэнэр.
Daikin

**Daikin** (Дайкин), Дьоппуон элбэх профильга бастаан иһэр промышленнай тэрилтэтэ, Аан Дойдуга лидер промышленнай отопления, кондиционирования, турбина оҥорорунан, ону таһынан топ-10 электроника оҥорооччуларга киирэр Аан Дойдуга, топ-10 аудио система эйгэтигэр киирэр.

Fortuna 500 компонеҥҥа холбонор, онно сүрүн оруолу оонньуур.

Mitsui Group промышленнай доминированиятыгар салаатыгар сыһыаннаах.

2022 сылга роботтору оҥорор былааннаах.
Casio

**Casio** (толору аата Касио Кэйсанки кабусики гайся), Дьоппуон микроэлектроника оҥорор тэрилтэтэ, Аан Дойдуга лидер бэйэтин спецификатыгар. Fortuna 500 компонеҥҥа холбонор.

Mitsui Group бизнеска холбонор. Калькуляторсен, аудиооборудованисен, КПК, фотокамерӑсен, музыка инструменчӗсен, планшетсен тата алла вӗренмелли сехетсен производителӗсем пурте паллӑ. 1957 ҫулта Casio фирми тӗнчери пӗрремӗш электричество калькуляторне (14-Мӗш Модель) кӑларнӑ.

## Истори
Компание 1946 ҫулхи апрель уйӑхӗнче тӑватӑ тӑван Касио йӗркеленӗ: Рио, Кадзуо, Тадао тата Юкио; вӗсен хушамачӗ йӑлана кӗнӗ пек Латиницӑна Карashio тесе куҫарнӑ, анчах та райтсем ӑна компани ячӗпе Casio таран ҫӑмӑллатма йышӑннӑ.

1949 ҫулта Тадаопа унӑн кӗҫӗн пиччӗшӗсем Ginza (Токио) пӗрремӗш бизнес-выставкӑри электричество калькуляторне курнӑ хыҫҫӑн, вӗсем пӳрне ҫине тӑхӑнтартнӑ тата сигарета вӗҫне ҫитиех туртма май паракан "Юбив" чӗлӗм-ункисенчен усӑ курма шут тытнӑ. Вӑл вӑхӑтра калькуляторсенчен нумайӑшӗ моторпа е дрометрпа усӑ курнӑ. Касио тӑванӗсем электроникӑра хӑш-пӗр пӗлӳсемпе усӑ курса соленоидсем пулӑшнипе ӗҫлекен калькулятор тума шут тытнӑ. Пӗрремӗш ӗҫ тӗслӗхне 1954 ҫул тӗлне туса пӗтернӗ. Ку японин электромеханика калькуляторӗ пулнӑ. 1957 ҫулта "14—Мӗш Модель" калькуляторпа паллаштарнӑ — тӗнчери пӗрремӗш электричество компактлӑ калькулятор, рель технологийӗпе никӗсленсе, 485 000 иена сутаканскер. Ҫав ҫулах Casio Computer Co компанине йӗркелерӗмӗр., Ltd.

1965 ҫул — электронлӑ калькуляторӑн Casio 001 сӗтелӗ кӑлармалли ҫул. Кун умӗн пысӑках мар кризис пулнӑ. унта компани транзисторсенче ӗҫлекен калькуляторсен рынокне улӑштарма ӗлкӗреймен хыҫҫӑн реле ҫинчи модельсене улӑштарнӑ, Анчах Casio моделӗ тӗнчери чи пирвайхи электронлӑ калькулятор пулса тӑнӑ. Малтан калькуляторсене Японире сутнӑ, анчах 1970 ҫултанпа Casio тата япони производителӗсем америка рынокне хӑвӑрт ӳсекен экспансипе активлӑ ӗҫлеме пуҫланӑ. 1980 ҫул тӗлне Япони электроникӑн чи пысӑк экспортерӗ, АПШ-унӑн чи пысӑк импортерӗ пулса тӑнӑ, калькуляторсен енӗпе Casio тата Sharp лиди тунӑ. 1972 ҫулта-Casio Mini калькулятора тӑратнӑ, ӑна 12 800 ин хакӗпе сутнӑ; ҫак моделӗн 10 миллион экземплярне сутнӑ. 1970 ҫултанпа компанин акцийӗсем Токи фонд биржинче котланма пуҫланӑ.

## Быһаарыылар
Omron

**Omron** (Омурон Кабусики гайся), Дьоппуон тэрилтэтэ, Аан Дойдуга саамай бөдөҥ промышленнай, медицинскай, автоматизация уонна банкоматтары оҥорор конгломерат (53 тэрилтэ холбонор Omron иһигэр, 32 омук сиригэр).

Fortuna 500 компонеҥҥа холбонор уонна Mitsui Group промышленнай салаатыгар холбонор.
Fujikura

**Fujikura** (Фудзикура Индастриз Глобал), Дьоппуон уотка уонна энергетикаҕа сыһыаннаах тэрилтэтэ, Аан Дойдуга саамай бөдөҥ боробулуоха, лампа, диоднай лампа, оптическай кабель, араас трансформатордары уонна да атын тэриллэри оҥорооччу, планета 75% хааччыйар уонна конгломерат буолар (Фудзикура иһинэн 53 туспа тэрилтэ 32 омук сиригэр киирэр, Арассыыйа уонна Америка энергосистемаларын бас билэр).

Fortuna 500 компонеҥҥа холбонор, Sumitomo Group бизнес империяҕа холбонор.
Sumitomo Corporation

**Sumitomo Corporation** — Дьоппуон саамай улахан бизнес араас эйгэтин салайар тэрилтэтэ, улахан бөдөҥ конгломерат, 426 тэрилтэ иһигэр 132 омук сиригэр холбонор, оҕуруоттан саҕалаан промышленнай табаарга тиийэ.

Онтон кини бэйэтэ Sumitomo Group иһигэр киирэр.

Fortuna 500 иһигэр холбонор.
Sumitomo Heavy Industries

**Sumitomo Heavy Industries** — Дьоппуон элбэх индустрия эйгэтигэр баһылаан иһэр тэрилтэтэ, улахан конгломерат. Аан Дойдуга саамай улахан сэрии сэбин, корабль, экскаватордары оҥорор тэрилтэ, улахан конгломерат.

Аатырбыт Sumitomo Group промышленнай салаатыгар холбонор.

Fortuna 500 холбонор.
Def Jam: Fight for NY

**Def Jam: Fight for NY** (Нью Йорк иһин охсуһуу), охсуһуу оонньуута, сүрүннээн репердэр охсуһаллар.
Тренболон

**Тренболон** (глобальнай фармацевтическай аата Trenbolone), гормон, айылҕаҕа суох, лабораторияҕа учуонайдар айбыттара, тестостероннааҕар 5-6 төгүл күүстээх молекулярнай тутул эр киһини эр киһи оҥорор. 

Аһары күүстээх буолан туттуллартан бобуллубута.

Фармакологическай хамсааһына: эр киһини быччыҥын үллэрэр, сыатын уулларар, буччатын 3 төгүл үлүннэрэр, сымыытын 2-3 төгүл, сперма уонна сүмэһин үөскээһинин 7 төгүл, көҕүйүү процеһын фантастически күүһүрдэр. 
Бодибилдиҥ (Бодибилдинг) урут туттуллар этэ, билигин бобуллан турар.

ТОҔО БОППУТТАРАЙ!? Аһары эр киһини эр киһи оҥорон доруобуйатын алдьатар, холобур инсульт , бучча хайа ыстаныыта, сымыыт аһары элбэх сүмэһин оҥорон атрофия барара, ис органнарга рак үөскэтэр.
Анадрол

**Анадрол** (*Анадрол*, химическай кодовай аата *Оксиметолон*), гормон, айылҕаҕа суох, лабораторияҕа айыллыбыт, эр киһини эр киһи оҥорор.

Тестостероннааҕар 2 төгүл күүстээх.
Сустанон

**Сустанон** (Sustanon, өссө кодовай аата 
Testosterone isocaproate), гормон, айылҕаҕа суох, лабораторияҕа айыллыбыт тестостерон, синтетическай төрүттээх. 

Фармакологическай хамсааһына: тестостероннааҕар 2 төгүл күүстээх, либидо күүһүрдэр, сперма уонна сүмэһин элбэтэр, сыаны уулларар.

Буортута: быар цирроһа
Быар цирроһа

**Быар цирроһа** — быар бытааннык өлөр процеһа, араас биричиинэттэн буолуон сөп.
ArcelorMittal

**ArcelorMittal N.V.**, **ArcelorMittal for Special Agent Oso** уонна **ArcelorMittal for Henry Hugglemonster** (Арселор Митталь), Недерланд конгломерата, Аан Дойду 43% тимирин бас билээччи 63 тэрилтэ уонна 100 STMicroelectronics тэрилтэ нөҥүө 164 омук сиригэр тэрилтэ уонна 225 STMicroelectronics омук сиригэр.

Салалтата — Амстердам.

Улахан активын тутааччылар Арселор Митталь бизнес эйгэтин:

1. Арселор Митталь бэйэтэ - 23%

2. Mitsui Group - 36% (иннэ эбии Sumitomo Metal Industries нөҥүө Япония планета 70% тимирин тутар курдук буолар). 

3. BlackRock - 10%

4. The Vanguard Group -10%

5. Быһа холоон - 10% акцията көҥүл эргийэр.

Арселор Митталь Fortuna 500 холбонор.
563

* Тохсунньу 6 — 557 сыллааҕы сир хамсааһыныгар кээрэтиллибит Сибэтиэй София собуора (Константинополь) саҥаттан сибэтии гыныллыбыт.
Гонадотропин

**Гонадотропин** (медицинскай толору аата Хорионик гонадотропин, ), гормон, эр киһиэхэ даҕаны баар, дьахталларга даҕаны.

Быччахай сүмэһинэ эр киһиэхэ үөскүүрүгэр уонна дьахтарга оҕо үөскэтэригэр туһалаах гормон.

Синтетическай көрүҥэ эмиэ баар. Ол иһин тренболон туттааччыларга эбии туттуллуохтаах, эр киһи буччата хайа ыстамматын курдук уонна тестостерон балансын тутарга.
Сүмэ

**Сүмэ** эбэтэр **Сперма** () — эр киһи уонна атыыр кыыллар сымыыттарыгар уонна Ууһуур тиһик уорганнарыгар үөскүүр тутул буолар, сүрүннээн маҕан эбэтэр сиэрэй өҥнөөх буолар.

Секс кэмигэр быччаххай сүмэһинэ кэнниттэн кэлэр.

## Өссө маны көр
* Уллурук
Миостатин

**Миостатин** — гормон, киһи быччыҥар үөскүүр, айылҕаттан тестостерон күүһүн баттыыр.

Сыала соруга: дьон наһаа быччыҥа улааппатын диэн, доруобуйатын харыстаатын диэн.

Миостатин үөскээбэт буоллаҕына, киһи дьарыктамматаҕына даҕаны күүһүрүөн сөп.

Бодибилдердар баҕа санаалара, миостатины тохтоторго медицина способ булара буоллар диэн.

Креатин миостатин үлэтин блокируйдуур кыахтаах. Ону таһынан тренболон.

Ричард Сандрак диэн киһи төрүөҕүттэн миостатина суох.
Sumitomo Metal Industries

**Sumitomo Metal Industries** (Сумитомо Тимир Индустрийата), Дьоппуон биир бөдөҥ тэрилтэтэ, Аан Дойдуга тимири уһаарар конгломерат (64 тэрилтэ 86 омук сиригэр кини иһигэр холбонор) уонна тимири уһаарарынан планета 32% тимирин бас билэр, аатырбыт атын конгломерат кэнниттэн — ArcelorMittal.

Fortuna 500 компонеҥҥа холбонор.
Sumitomo Group промышленнай салаатыгар холбонор.
Креатин

**Креатин** — кислота, гормон көрүҥэр холбонор, ол эрэн гормональнай препараттарга холбоммот. 

Креатин сүрүннээн миостатин үлэтин блокируйдуурунан биллэр, ол иһин спортсменнар креатины аһылыкка тутталлар.
Ричард Сандрак

**Ричард Сандрак**, американец украин төрүттээх, Муус устар 15 күнүгэр 1992 сыллаахха төрөөбүт Украинаҕа.

Төрүөҕүттэн миостатина үөскээбэт, ол иһин быччыҥа тохтообокко үллэр.
Либидо

**Либидо** (Тардыһыы, ол эбэтэр либидо), Фрейд этэринэн көҕүйүүгэ тардыһар киһи айылҕата буолар.

Либидо тестостерон эбэтэр искусственно тренболон көмөтүнэн күүһүрүөн сөп.

Ол эрэн сексуальнай либидоны, ол эбэтэр эр киһи буччатын күүһүрдэр, көҕүтэр препараттар:

* Йохимбин

* Меланотан 2

* Бремеланотид

* Каберголин

* Мака перуанская

* Tribulus terrestris

* Сустанон

* Фенотропил (дофамин үрдэтэр)
Йохимбин

**Йохимбин**, афродизиак көрүҥэ, эр киһи буччатын уонна көҕүйүү процеһын күүһүрдэр. Йохимбе мастан ылыллар.

Сыаны уулларар, онон дьон ырарагар эмиэ туттуллар. Тренболону кытта сибээстээн тутуннахха дьон этэринэн бучча иирэр үһү.

Либидо күүһүрдэр
Меланотан 2

**Меланотан 2** диэн вещество аналога бремеланотид. Эр киһи буччатын күүһүрдэр.
Каберголин

**Каберголин** - эр киһи буччатын уонна дьахтар маткатын үлэтин күүһүрдэр молекулярнай тутул. 

Либидо күүһүрдэр, оргазм аҕалар күүстээх
Б. э. и. 49 сыл

* Тохсунньу 7 — Рим сената Цезарь аармыйатын ыспатаҕына судаарыстыба өстөөҕө буолуоҕа диэн быһаарыы ылыммыт. Онтон сылтаан кинини өйүүр трибуннар Цезарь турар сиригэр Равеннаҕа күрээбиттэр.
* Тохсунньу 10 — Юлий Цезарь легионнарын кытары Рубикон үрэҕин туораабыт, Рим импиэрийэтигэр гражданскай сэрии саҕаламмыт. Сэрии түмүгэр Цезарь диктатор буолбута.
* Тохсунньу 12 — Юлий Цезарь баһылыктаах 13-с легион Рубикон өрүһү туораабыт. Урукку доҕордуулар Цезарь уонна Помпей ыккардыларыгар сэрии буолара саарбаҕа суох буолбут.
Eagle NYC

**Eagle NYC** (**Нью Йорк хотойдоро**), гей бар, Нью Йорк куорат Манхеттен районугар баар. 

Аан Дойдуга фетишизм баарынан биллибит.

Аадырыһа 554 West 28th Street
New York, NY 10001
United States

Син элбэх саха сылдьар сирэ уора көстө.
Harland and Wolff

**Harland and Wolff** (Харланд уонна Вольф, Һарланд уонна Бөрө), Улуу Британия тэрилтэтэ, Аан Дойдуга биир бөдөҥ конгломерат хараабыллары оҥорорунан. Аатырбыт Титаник уонна Британника трагическайдык тимирбит хараабыллары кини туппута. 

Билиҥҥи кэмҥэ Mitsui Group, BlackRock финансовай дьаһайыытынан тутуллар уонна ити структураларга промышленнай салаатыгар холбонор.

Билиҥҥи кэмҥэ улахан туристическай лайнердары тутааччы.

Fortuna 500 холбонор
Ванесса Шанталь Паради

**Ванесса Шанталь Паради** (, 1972–), Франция биллэр актрисата, үҥкүүһүтэ уонна ырыаһыта. 80-90 сыллардаахха планета үрдүнэн *Таксист Дьо* () диэн ырыатынан биллибитэ.
Французтар

**Французтар** (өссө *французстар*, *франнар*, быһа тылбааска **көҥүл дьон** дэнэр), омук, Франция төрүт олохтоохторо, төрүт тыллара - франзус тыла. Туттар буукубалара - латыын. Итэҕэллэрэ - христианнар.

Сир шаарын үрдүнэн быһа холоон 120 мөллүйүөн француз олорор, олортон Францияҕа 67 мөлүйүөн. Улахан диаспоралара Америкаҕа (30 мөл), Канаадаҕа (10 мөл), Аргентинаҕа (6 мөл), Африка дойдуларыгар (10 мөл), Кытайга (2-4 мөл, франкокытайдар, евроазиаттар, Макао уонна Кытай Соҕуруу регионнара), Аустралия.

Французтарга хаан уруу аймах омуктар - итальянецтар, испаннар, румыннар, португаллар.
Омук

**Омук** ( дэнэр атыннык, эбэтэр *нация*), дьон биир сиргэ олорор эвалүцийа көмөтүнэн биир тыллаах, менталитеттаах буолара көстөр. Уһуннук олорууга биир тас көрүҥнээх буолар.
Comcast

**Comcast** (Комкаст Корпорейшн), АХШ тэрилтэтэ, Аан Дойдуга биир бөдөҥ медия империя (Walt Disney уонна WarnerMedia кэннилэриттэн) уонна саамай улахан кабельнай интернет уонна TV холбооччу Америкаҕа, Канаадаҕа, Мексикаҕа, Бразилияҕа уонна Англияҕа. 

Аатырбыт Fortuna 500 компонеҥҥа холбонор.

Сүрүн тутааччылар (бас билээччилэр) Комкаст тэрилтэни:

* The Vanguard Group - 8%

* Mitsui Group - 8%

* BlackRock - 6%

* 78% акцията көҥүл эргийэр, олор ахсааннарыгар сахалар бас билэллэр, Тинькофф Инвестиции нөҥүө.

Салалтата — Филадельфия (АХШ).
1127

* Тохсунньу 9 — Чжурчженнэр Хотугу Кытайга баар ол саҕанааҕы аан дойду саамай улахан куоратын Бяньцзини (Кайфэн) сэриилээн ылбыттар уонна талаабыттар. Хотугу Сун судаарыстыбата суох буолбут, бүтэһик императоры чжурчженнэр бэйэлэрин дойдуларыгар хоту көскө ыыппыттар.
* Тохсунньу 19 — Чжурчжень диэн көс биистэрэ Кытай ыраахтааҕыларын билиэҥҥэ ылбыттар.
Marantz

**Marantz** — Дьоппуон тэрилтэтэ, Аан Дойдуга саамай улахан бөдөҥ сабвуфердары уонна киинэ көрдөрөр театрдарга холбонор аудио видео система оҥорооччу, Америкаҕа, Канаадаҕа, Европаҕа, Арассыыйаҕа бастыҥ буолар Wimax уонна 3D киинэ көрдөрөргө, ону таһынан Dolby тыаһын интеграциялыырга Atmos формат үөскэтэргэ.

Mitsui Group уонна BlackRock аудио системалары тутар бизнестарыгар холбонор.

Билиҥҥи кэмҥэ Америкаҕа больше үлэлиир, чем Японияҕа. Сүрүн офистара  Америкаҕа көспүтэ.
Nakamichi

**Nakamichi** (Накамичи), Дьоппуон саамай бөдөҥ ырыа истэр уонна дискотека тэрийэргэ аналлаах динамиктары оҥорор таһаарар тэрилтэтэ, ону таһынан үрдүк хаачыстыбалаах аудио система айааччы массыыналарга.

90 сыллардаахха банкрот бараары кыммытын, Mitsui Гонконгскай подразделениятын нөҥүө атыылаһан ылбыта. 

Mitsui Group аудио системалары салайар салаатыгар холбонор.
Гей скинһеад

**Гей скинһеад** () — гейдэр, ол эрэн бэйэлэрин скинхед субкультуратыгар идентификациялыыллар.

мини

## Өссө маны көр
* Брүс Лабрүс
Дискотека

**Дискотека** — үҥкүү биир көрүҥэ, массовай культурнай тэриллии буолар. Дьон ырыаҕа уйдаран өйүттэн тахсан, транска киирэн сынньанар көрүҥнэрэ буолар. Дискотека көрүҥнэрэ арахсар: классическай, панк рок, транс дискотека, поп дискотека, ретро дискотека уонна да атын көрүҥнэр.

Дьон үксүн бастакы дискотекаларын оскуолаҕа көрөллөр. Оҕолорго сүрүннээн 5 кылаастан көҥүллэнэр.

Улахан дьон дискотекаларыгар арыгы иһии баар буолуон сөп. Онно оҕо сылдьара бобуллар. 
 
Дискотекалар специально дискотекалар буолар сирдэригэр буолар, холобура түүҥҥү клубтарга, эбэтэр аһаҕас халлаан анныгар үрүҥ түүн тэриллии кэмигэр Ыһыахха.

Дискотекалар сороҕор бардарга буолар, дьон итирэ итирэ үҥкүлүүллэригэр.
Түүҥҥү клуб

**Түүҥҥү клуб** (ол эбэтэр *Түүнҥү клуб*), специализированнай дьиэлэр эбэтэр миэстэлэр, дьон түүнүн дискотекалыы уонна арыгы иһэ кэлэллэригэр. 

Түүҥҥү клубтар тематическай буолаллар, ол эбэтэр эдэр ыччат, саастаах дьон, гейдэр, лесбилар, буккаас, араас неформаллар тус туһунан сылдьаллар. 

Сорох түүҥҥү клубтарга фейсконтроль уонна дресс код баар буолуон сөп.

Саамай элбэх уонна үчүгэй күүстээх үҥкүү битии оҥорор клубтар Нью Йорк, Берлин, Париж, Токио, Шанхай уонна Санкт Петербург куораттарга бааллар.
Kubernetes

**Kubernetes** (биитэр *Кабернет*, *Кабернетс*, *Кубернетинг*, *Кубернетс*, кодовай аата *K8s*), аһаҕас программа оркестровка оҥорорго, койтенернай бигэлэргэ ананар. 

Сүрүннээн Linux, Windows 10, Windows 11, macOS системаларга үлэлиир.
Duolingo

**Duolingo** — (/ˌdjuːoʊˈlɪŋɡoʊ/) диэн АХШ үөрэх технологическай хампаанньата. Сиэп төлөппүөннэргэ тыллары үөрэтэргэ сыһыарыктары уонна тылы билии сертификациятын оҥорор.

Үөрэх платформата  Луис фон Анынан уонна Северин Хакерынан 2011 сыллаахха үлэтин саҕалаабыта уонна билигин тыллары үөрэтэргэ биир ордук тарҕаммыт сыһыарык буолар.

Билигин Дуолингоҕа 40 тылы үөрэтиэххэ сөп, английскай уонна испаан курдук тарҕаммыт тыллартан вельскай, ирландскай уонна суаһили курдук тыллары эмиэ үөрэтиэххэ сөп. Ону тэҥэ Дуолинго английскай тылы билиитин дьоннорго сертификация ыытар.

Хампааньа сыһыарыгы босхо тарҕатар, билигин 500 мөл тахса дьон бэлиэтэммит. Дуолинго премиальнай өҥөтүнэн харчы өлөрөр, онно реклама суох буолар уонна тылы үөрэтэргэ атын көмө буолар опциялар баар буолаллар.
Брүс Лабрүс

**Брүс Лабрүс** (, , дьиҥнээх аата , ), тохсунньу 3 күнүгэр 1964 сыллаахха төрөөбүт, Саутгемптон куоратка, Канаадаҕа. Канаада журналиһа, порноактёра уонна режиссёра буолар. Сүрүннээн гей боотурдар уонна гей скинхедтары устарын сөбүлүүр. Бэйэтэ гей буолар.

## Өссө маны көр
* Гей скинһеад
Sumitomo Forestry

**Sumitomo Forestry** — Дьоппуон тэрилтэтэ, Аан Дойдуга саамай бөдөҥ тыа маһын кэрдэр конгломерат (конгломератка 97 туспа тэрилтэ 174 омук сиригэр киирэр). Канаадаҕа, Саха Сиригэр, Финляндияҕа, Швецияҕа, Аляскаҕа (АХШ), Бразилияҕа бастыҥ буолар араас дочерняй тэрилтэлэр нөҥүө.

Аатырбыт Fortuna 500 компонеҥҥа холбонор.

Sumitomo Group бизнес салаатыгар холбонор.
Sumitomo Rubber Industries

**Sumitomo Rubber Industries**, Дьоппуон тэрилтэтэ, Аан Дойдуга саамай бөдөҥ массыына шиналарын оҥорор тэрилтэ. Кини бас билиитигэр аатырбыт американскай, финскай бреннар киирэллэр. Холобура Dunlop Tires, Goodyear Tire & Rubber Company, Michelin. 

Fortuna 500 компонеҥҥа холбонор уонна Sumitomo Group бөлөҕөр киирэр.
Dunlop Tires

**Dunlop Tires** — Германия массыына уонна мото шиналарын оҥорор тэрилтэтэ, Европаҕа биир улахан буолар. Sumitomo Rubber Industries тэрилтэҕэ подчиняйся кынар.
Michelin

**Michelin** (толору аата Compagnie Générale des Établissements Michelin), Франция массыына уонна мото шиналарын оҥорор тэрилтэ, Аан Дойдуга биир бөдөҥ буолар. Sumitomo Rubber Industries бас билиитигэр киирэр.
Goodyear Tire and Rubber Company

**Goodyear Tire and Rubber Company** — АХШ тэрилтэтэ, Аан Дойдуга биир бастыҥ шина оҥорооччу массыыналарга, мотоциклларга уонна трактордарга. Sumitomo Rubber Industries бизнеска киирэр.
Sumitomo Chemical

**Sumitomo Chemical** — Дьоппуон тэрилтэтэ, Аан Дойдуга иккис улахан химическай уонна фармацевтическай тэрилтэ, ону таһынан саамай улахан биотехнологическай компания. Аатырбыт Fortuna 500 компонеҥҥа холбонор.

Америкаҕа, Кытайга, Кореяҕа, Аргентинаҕа лидер.

Sumitomo Group империатыгар киирэр.
Dainippon Sumitomo Pharma

**Dainippon Sumitomo Pharma** — Дьоппуон тэрилтэтэ, Аан Дойдуга иккис улахан фармацевтическай конгломерат буолар. 

Sumitomo Group бөлөххө холбонор.
947

**947 сыл**

## Туох буолбута
* Тохсунньу 11 — Ляо династия ыраахтааҕыта Тай Цзун (Кидань импиэрийэтэ), Хойукку Цзинь судаарыстыбатыгар саба түспүт, түмүгэр бу дойду суох буолбута.

### Кулун тутар
* Кулун тутар 10 — Лю Чжиюань Хойукку Хань династиятын олохтообут. Бэйэтин ыраахтааҕынан биллэрбит. 

## Төрөөбүттэр

## Өлбүттэр
475 сыл

**475** сыл — V үйэ сыла.

## Туох буолбута
* Тохсунньу 12 — Византия ыраахтааҕыта Зенон Константинопольтан күрээбит, былааһы кини генерала Василиск ылбыт.

* Атырдьах ыйын 28 — Орест диэн Рим полководеһа Арҕаа Рим импэрээтэрин Юлий Непоту киин куораттан Равеннаттан күрүүргэ күһэйбит.

## Төрөөбүттэр

## Өлбүттэр
532

**532** сыл.

## Туох буолбута
* Тохсунньу 13 — Византия Импиэрийэтин киин куоратыгар Константинопольга ипподромҥа колесница сүүрдүүтүн кэмигэр «Ника» диэн ааттаммыт былааһы утары бөдөҥ долгуйуу саҕаламмыт. Долгуйууну аармыйа хам баттаабытыгар элбэх хаан тохтубута биллэр.
* Олунньу 23 — Византия импэрээтэрэ Юстиниан I Константинопольга саҥа православнай базиликаны — Айя-София собуорун — тутарга дьаһайбыт. Тутуу 5 сылтан ордук барбыт. Бу собуор билигин да Истанбулга баар, мэчиэт буолан турар.

## Төрөөбүттэр

## Өлбүттэр
Б. э. и. 27 сыл

## Туох буолбута
* Тохсунньу 16 — Рим импиэрийэтин 1-кы консула Октавиан Август Римҥэ аан бастаан импэрээтэр аатын сүкпүт.

## Төрөөбүттэр

## Өлбүттэр
Бивер арыыта

**Бивер арыыта** () — арыы, улахан Улуу Күөллэр системаларыгар баар. Административно Мичиган штатыгар холбонор, Канаада чугас.

Дьон үксэ тыа хаһаайыстыбатынан дьарыктанар.

Арыыга 600 тахса киһи олорор, олор иһигэр 3 сахалар олороллор.
Samsung Electronics

**Samsung Electronics** (*Самсон Электроникс*), Соҕуруу Корея улахан электроника, чиптары, программалары, ырыа истэр тэриллэри, аудиосистемалары, телевизордары уонна видеосистемалары, мобильнай телефоннары уонна смартфоннары оҥорон таһаарар тэрилтэтэ, Аан Дойдуга биир бастыҥ буолар. 

Аатырбыт Fortuna 500 компонеҥҥа холбонор, Mitsui Group тэрилтэ бизнес эйгэтигэр холбонор, ол эрэн бэйэтэ Samsung Group бизнес процестарга үлэлиир. 

2021 сыл түмүгүнэн планетаҕа саамай бөдөҥ электроника уонна смартфон оҥорооччу.

Бэйэтэ Samsung Group уонна Mitsui Group бизнес империаларга бас бэринэр эрээри, Самсон Электроникс бэйэтэ империя курдук. Кини бизнес эйгэтэ 190 омук сиригэр бары сфераны ылар.

## Флагманнар
* Samsung Galaxy S4
Motorola

thumb|Motorola

**Motorola** (Моторола Инкорпорейтед), АХШ тэрилтэтэ, Аан Дойдуга биир бастыҥ телекоммуникация тэриллэрин оҥорорунан биллэр. Lenovo конгломератка холбонор.
Lenovo

**Lenovo** (Леново Групп Лимитед, кытайдыы бэйэтин аата 联想集团有限公司) — Кытай элбэх бизнес эйгэҕэ баһылаан иһэр тэрилтэтэ, улахан конгломерат. Ноутбук, смартфон, электроника уонна аудиосистемаларга биир бастыҥ көрдөрүүлээх Аан Дойдуга. 

Салалтата - Пекин.

Fortuna 500 компонеҥҥа холбонор.

Леново иһигэр аатырбыт американскай Motorola киирэр.

Леново тэрилтэни бас билээччилэр:

* Кытай былааһа - 50%

* Пекин мэрията - 10%

* Mitsui Group - 10%

* BlackRock - 5%

* уоннааҕыта көҥүл эргийэр.
250

* Тохсунньу 20 — Рим импэрээтэрэ Деций христианнары утары ыйаах таһаарбыт уонна Рим папатын Фабианы суутунан өлөттөрбүт.
1156

* Тохсунньу 20 — Финляндияҕа Кейлио күөлүн мууһугар фиин номоҕор киирбит аатырбыт түөкүн Лалли Англияттан сылдьар Турку епискобын Генриҕы сүгэнэн кэрдэн өлөрбүт. Фиин фольклоругар Лалли христианствоны утарбыт олохтоох киһи быһыытынан биллэр.
1029

## Төрөөбүттэр
* Тохсунньу 20 — Алып Арслан — Сельдьук илин иккис баһылыга. Кини кэмигэр селдьуктар Византия аармыйатын Манцикерт кыргыһыытыгар урусхаллаабыттара.
Јеан Дубуффет

**Јеан Дубуффет** (, 1901–1985) — Франция уруһуйдьута уонна скульптора.
Вольтер

**Франсуа-Мари Аруа** (Боронсуустуу: [fʁɑswa maʁi aʁwɛ]; Сэтинньи 21 1694 – Ыам ыйын 30 1778), **Вольтер ''псевдонимынан**'' биллэр   (/вɒлˈТɛər; , өссө US: /вɔːл-/; French: [vɔltɛːʁ]), француз этэ сырдатааччы, суруйааччы, историк уонна философ христианство кириитикэтинэн —ордук Рим-Католическай Сыаркабын биллэр, ону тэҥэ кини этиитин көмүскэлигэр тыл көҥүлэ, религия көҥүлэ уонна таҥара дьиэтин государствоттан араарыытыгар ыҥырыыларынан биллэр.

Вольтер айымньыны бары кэриэтэ литературнай формаларга айбыт араас өрүттээх уонна көдьүүстээх суруйааччы этэ: пьесалары, хоһооннору, романнары, эсселары, история уонна научнай көрдөрүүлэри суруйбута. Кини 20 000-тан тахса суругу уонна 2000 тахса кинигэлэри уонна брошюралары суруйбута.Кини аан дойду таһымыгар биллэр уонна коммерческай ситиһиилээхтик биллибит бастакы автордартан биирдэстэрэ. Гражданскай көҥүл сытыы көмүскээччитэ этэ, ол иһин  католическай французскай монархия цензуратын туһунан кытаанах сокуоннарыттан өрүү кутталга  сылдьыбыта. Кини полемиката тулуйумтуону, религиознай догмалары уонна ол кэмнээҕи институттары кыһыылаахтык күлүү гынара .

## Эрдэтээҕи олох
Франсуа-Мари Ару Парижка төрөөбүт, биэс оҕолоох Франсуа Аруа (1649-1722), сокуоннай казначейскай чунуобунньук уонна кини кэргэнэ, Маргерит Доуман (c. 1660-1701), французскай үтүөлэриттэн ыал саамай намыһах званиелаах этэ. Кини төрөөбүт күнүн туһунан мөккүөр баара, кини олунньу 20 күнүгэр 1694 сыллаахха төрөөбүт Герен де Рошбрина эбэтэр Рокебрюн дворянин уола диэн. икки улахан убайдара-Арман- Франсуа уонна Роберт—кыра эрдэҕиттэн өлбүтэ, оттон кини бииргэ төрөөбүт быраата Арманд уонна балтыта Маргарита тыыннаах этилэрэ, тоҕус уонна сэттэ сааһынан улахан этилэр. "Зозо" диэн ааттанан, Вольтер сэтинньи 22 күнүгэр 1694, с François de Castagnère, abbé de Châteauneuf [фр] Мария Доуман, ийэтин хастыҥ быраатын кэргэнэ, сүрэхтээх төрөппүттэрин курдук туран. Кини үөрэххэ ылбыт иезуит Луи-ле Гран колледжыгар (1704-1711) онно латыын тылын, теологияны уонна риторикаҕа үөрэмиитэ; кэлин олоҕор итальянскай, Испан уонна английскай тыллары көҥүл баһылаабыта.
Эдит Пиаф

**Эдит Пиаф** (өссө."Кыра Пиаф") (ахсынньы 19, 1915 – алтынньы 11, 1963) Франция биир саамай таптыыр ырыаһыта этэ. Кини дьиҥнээх аата этэ **Эдит Джованна Гассион**. Национальнай буолбут символ. Кини музыката  трагическай олоҕун сырдатара. Пиаф ырыалара  аймалҕаннаах куолаһынан ылламмыт балладалар этилэр.

## Олоҕо уонна карьерата
Нормандияҕа олорор эбэтин оҕото этэ,   кератиттан эрэйдэнэрэ, ол гынан баран Нормандияҕа баар Лизьё Сибэтиэй Тереза / (Святая Терза де лу ' Энфан-Жесус) сыаркабыгар айаннар дьиктитик  үтүөрбүтэ диэн Эдит кэпсээбитэ.

**1930** – 15 саастааҕар кини менеджерэ  "", "барабыай", Эдит Пиаф эбэтэр көннөрү **Пиаф** сценическэй псевдонимы биэрбитэ. Кини үрдүгэ баара суоҕа 1.47 м этэ, барабыай курдук куччугуй, ол гынан баран сэргэх . Сценаҕа кини куруутун хара былааччыйалаах этэ.

Бастаан Пигаль куоракка ыллыыра, онтон *Лэ Жерни диэн ааттаах Елисей хонуутун аттыгар баар кулуупка ыллыыра*.

Кини Раймонд Ассо (1901-1968) уонна Маргарита Моно (1903-1961) кытта билсибитэ, кини бастыҥ ырыаларын суруйтарбыта; Морис Шевалье артыыс уонна ырыаһыты кытта билсибитэ .

**1948** – 32 саастааҕар Пиаф олоҕун таптала,  Сердан Марсель диэн ааттаах орто ыйааһыҥҥа аан дойду чемпиона боксер, Парижтан Нью Йоркка кинини көрсөөрү көтөн иһэн самолет катастрофатыгар өлбүтэ. 

**1952** – 36 саастааҕар Пиаф Жак Пиллс кэргэн тахсыбыт (сыбаайбатыгар Марлен Дитрих туоһу ыалдьыт этэ). Кинилэр 1956 сыллаахха арахсыбыттара.1962 сыллаахха Тео Сарпо (Теофаниса Ламбукаса) грек парикмахерыгар киниттэн 20 саастааҕар эдэр кэргэн тахсыбыта., 

Олоҕун устатыгар араас ыарыылартан, ордук хас да массыына саахал кэнниттэн эрэйдэммитэ.

**1963** – 47 саастааҕар 1963 сыл алтынньы 10 күнүгэр быар рагыттан Пласкассье куоратыгар өлбүтэ.  

Кини саамай биллэр ырыалара -"*Mon légionnaire*" (1936), "*Le fanion de la Légion*" (1936), "*[[La vie en rose]]*" (1946), "*[[Hymne à l'amour]]*" (1949), "*Padam... Padam...*" (1951), "*l'Accordéoniste*" (1955), "*Les amants d'un jour*" (1956),"*La foule*" (1957), "*Milord*" (1959) and "*[[Non, je ne regrette rien]]*" (1960). 

Төһө да улахан панхиданы ыытарга аккаастаммытын иһин, көмүү процеһа Ланн бульварга Париж уулуссатыгар уонча тыһыынча киһини атааран таһаарбыта, улахан мэһэйи үөскэппитэ. Ле Пер-Лашез кылабыыһатыгар буолбут көмүүтүгэр  100 000 тахса фанат сылдьыбыта.

## Быһаарыылар

* Хью, Стив. *Эдита Пиафа: Биография*. Yahoo! Музыка.

## Суруйуулар


## Атын сайттар

* Эдит Пиаф
*
Нандролон

**Нандролон** - анаболитическай стероид, айылҕаҕа суох лабораторияҕа айыллыбыт гормон, тестостероннааҕар 2 төгүл күүстээх, ол эрэн тренболонтан 2 төгүл мөлтөх.

Эр киһи буччатын үлүннэрэр, либидо күүһүрдэр, көҕүтэр сексуальнай өттүнэн.

Быар цирроһа буолуон сөп киһи уһуннук тутуннаҕына. 

Дьахталларга бобуллар.
Phantom OS

**Phantom OS** (*Фантом*), операционнай система, 2010 сылтан ыла Digital Zone диэн Арассыыйа тэрилтэтэ айар. Сүрүннээн Linux уонна Windows 10 системалартан атын буолуохтаах, өйдөбүнньүккэ *Файл* диэн өйдөбүл сүтэр.
Рашидун Халифат

**Рашидун халифат** (, аль-Хилафа ар-Рашида), ислам итэҕэлин төрүттээччи Муһаммат өлбүтүн кэннэ төрүттэммит бастакы түөрт бөдөҥ халифаттартан бастакылара. Бу халифаты 632 сылтан (хиджра 11 сыла) саҕалаан түөрт халиф (утумнааччы) бэйэ-бэйэлэрин солбуйан салайбыттара. Сунниттар бу түөрт халиф салайыытын Рашидун диэн ааттыыллар, эбэтэр «Сөпкө салаллар» халифтар (اَلْخُلَفَاءُ ٱلرَّاشِدُونَ, аль-Хулафах ар-Рашидун). Бу тиэрмини шиит ислама туттубат, тоҕо диэтэххэ шиит мусульмааннар бастакы үс халиф баһылыктары билиммэттэр.

Рашидун халифат 25 сыл иһигэр ыаллыы сытар дойдулары кыайталаан түргэнник тэнийбитэ, онтон биэс сыл тухары былааһы былдьаһыы буолбута. Рашидун аармыйата муҥутуу сайдар кэмигэр 100 000 тахса киһилээх этэ. 650-с сылларга, Аравия тумул арыытыгар эбии хоту диэки Леванты Закавказьеҕа диэри баһылаабыта; арҕаа диэки — Хотугу Африканы Эгиипэттэн билиҥҥи Туниска диэри; илин диэки — Киин Азияҕа уонна Соҕуруу Азияҕа Ираан хапталын. Рашидун халифтарын курайшит биис-уустарын бас-көс дьонун шура диэн ааттанар бөлөҕө (شُـوْرَى , «Сүбэ») талара.