Лионель Месси

**Лионе́ль Андре́с Ме́сси** (, ; төр. бэс ыйын 24 1987, Росарио, Аргентина) — Аргентина футбол оонньооччута, Америка MLS лигатын «Интер Майами» кулуубун бастааччыта уонна хапытаана, 2011 сыллаахтан — Аргентина хамаандатын хапытаана. Барселона уонна Аргентина хамаандаларын бастыҥ бомбардира. Үгүс футбол экспердара Месси аан дойду биир чулуу футболиһа буолар дииллэр.

«Барселона» футбол академиятын иитиллээччитэ, бастакы хамаандаҕа 17 сааһыттан оонньуур. Онтон ыла кулуубу кытта Испания чөмпүйүөнүн уон титулун, УЕФА чөмпүйүөннэрин лиигатын түөртэ, Испания Куубагын алтата, Испания Суперкуубактарын аҕыста, Дьобуруопа Суперкуубагын үстэ уонна Футболга Аан дойду кулууптарын чөмпүйэнээтин үстэ ылаттаабыта. УЕФА чөмпүйүөннэрин Лиигатын бастыҥ бомбардирын аатын алтата ылбыта уонна алтата — Испания чөмпүйэнээтин.

2005, 2007—2013, 2015—2017 уонна 2019 сылларга Аргентина бастыҥ оонньооччута буолбута, онтон бүтэһик уон наҕараадата кыраныысса таһынааҕы аргентинец быһыытынан иҥэриллибитэ. 2009, 2010, 2011, 2015, 2017, 2018, 2019 сылларга Испания чемпионатын бастыҥ футболиһа буолбута. 2009 сыллаахха УЕФА кулууптарын бастыҥ футболиһа буолбута. Эмиэ ол сылга Дьобуруопа бастыҥ футболиһын быһыытынан «Алтан мээчиги» уонна ФИФА версиятынан аан дойдуга бастыҥ футболист быһыытынан «Бриллиант мээчиги» ылбыта. 2010 сыллаахха аан дойду бастыҥ футболиһа буолбута («ФИФА алтан мээчигин» бастакы ылааччы). 2011 сыллаахха эмиэ бастакыннан Дьобуруопа бастыҥ оонньооччута буолбута. «Алтан буутсаны» алтата туппута (2010, 2012, 2013, 2017, 2018, 2019).

2012 сыл кулун тутарыгар «Барселона» иһин оонньууларга рекорд охсубута — 234 гол. Ону таһынан 2011/12 сезонҥҥа Испания чөмпүйэнээтин рекордун олохтообута — 50 голу киллэрбитэ. 2014 сыл кулун тутарыгар 371 голлаан Барселона 87 сыллааҕы гол рекордун куоһарбыта. 2014 сыллаахха сэтинньи 22 күнүгэр Испания чөмпүйэнээтин голга рекордун куоһарбыта — 251 гол, (бу рекорд 59 сыл турбута). 2014 сыл сэтинньи 25 күнүгэр Чөмпүйүөннэр Лиигаларын рекордун куоһарбыта — 71 мээчик. 2017 сыл муус устарыгар 29 сааһыгар «Барселона» иһин оонньууга 500 голу киллэрбитэ уонна Испания футболун оннук рекорду биир кулууп иһин оонньууга олохтообут соҕотох оонньооччута буолбута. «Эль Класико» уонна «Каталония дербитын» устуоруйатыгар бастыҥ бомбардир.

## Олоҕун олуктара
Лионель Месси  1987 сыллаахха бэс ыйын 24 күнүгэр Росарио диэн Аргентина куоратыгар төрөөбүтэ. Аҕата — Хорхе Орасио Месси, ыстаалы уһаарар комбинаакка фабрика үлэһитэ, ийэтэ — Селия Мария Месси (урукку араспаанньата Куччиттини), дьиэ сууйааччы. Икки убайдаах: Родриго уонна Матиас, уонна балтылаах Мария Соль. Икки тастыҥ быраата, Эмануэль уонна Максимилиано Бьянкуччилар, эмиэ футболистар.

Месси футболунан биэс сааһыттан дьарыктаммыта, аҕата эрчийэр ойоҕос «Грандоли» кулуубугар сылдьыбыта. Бастакы дьарыктарга эбэтэ Селия илдьэр эбит, дьиэ кэргэҥҥэ кини эрэ сиэнин футболист оҥоруон баҕарара; кэлин Лионель туох баар голларын киниэхэ аныыра.

## Карьерата
### Ыччат кулууптара
* Грандоли: 1992—1994
* Ньюэллс Олд Бойз: 1994—2000
* Барселона: 2000—2003

### Профессионал кулууптар
* Барселона: 2003—2021
* Пари Сен-Жермен: 2021—2023
* Интер Майами: 2023—билигин

### Ил хамаанда
* Аргентина U20: 2004—2005
* Аргентина: 2005—билигин

## Ситиһиилэрэ
### Хамаанда
**«Барселона»**
* Испания чемпиона (10): 2004/05, 2005/06, 2008/09, 2009/10, 2010/11, 2012/13, 2014/15, 2015/16, 2017/18, 2018/19
* Испания куубагын кыайыылааҕа (7): 2008/09, 2011/12, 2014/15, 2015/16, 2016/17, 2017/18, 2020/21
* Испания суперкуубагын кыайыылааҕа (8): 2005, 2006, 2009, 2010, 2011, 2013, 2016, 2018
* УЕФА чемпионнар лигатын кыайыылааҕа (4): 2005/06, 2008/09, 2010/11, 2014/15
* УЕФА суперкуубагын кыайыылааҕа (3): 2009, 2011, 2015
* Аан дойду кулууп чемпионатын кыайыылааҕа (3): 2009, 2011, 2015

**«Пари Сен-Жермен»**

* Франция чемпиона (2): 2021/22, 2022/23
* Франция суперкуубагын кыайыылааҕа: 2022

**«Интер Майами»**

* MLS куубагын кыайыылааҕа: 2025
* MLS регуляр чемпионатын кыайыылааҕа: 2024
* MLS илин конференциятын кыайыылааҕа: 2025[494]
* Лигалар куубагын кыайыылааҕа: 2023

**Аргентина хамаандата**
* Аан дойду чемпиона: 2022
* Америка куубагын кыайыылааҕа (2): 2021, 2024
* Финалиссима кыайыылааҕа: 2022
* Олимпия чемпиона: 2008
* Аан дойду чемпионатын үрүҥ көмүс бирииһэ: 2014
* Америка куубагын үрүҥ көмүс бирииһэ (3): 2007, 2015, 2016
* Америка куубагын бронза бирииһэ: 2019
* Аан дойду ыччат чемпионатын кыайыылааҕа: 2005

### Тус
* Алтан мээчик кыайыылааҕа (4): 2009, 2019, 2021, 2023
* ФИФА алтан мээчик кыайыылааҕа (4): 2010, 2011, 2012, 2015
* ФИФА сыл оонньооччута: 2009
* Алтан буутса кыайыылааҕа (6): 2010, 2012, 2013, 2017, 2018, 2019
* The Best FIFA Men’s Player биһирэбилэ (3): 2019, 2022, 2023
* Laureus World Sports Awards версиятынан сыл бастыҥ спортсмена (2): 2020[c], 2023
* Дьобуруопа сыл бастыҥ футболиһын бирииһэ (2): 2011[92], 2015[148]
* Аан дойду чемпионатын бастыҥ оонньооччута (2): 2014, 2022
* Golden Boy биһирэбилин кыайыылааҕа: 2005

## Быһаарыылар