Алтынньы 24

**Алтынньы 24** диэн Григориан халандаарыгар сыл 298-с күнэ (ордук хонуктаах сылга 299-c күнэ). Сыл бүтүө 67 күн баар.

## Бэлиэ күннэр
*  — Холбоһуктаах Наассыйалар Тэрилтэлэрин күнэ. Бу күн 1945 с. тэрилтэ устааба бигэргэммит. Холбоһуктаах Наассыйалар тэрилтэлэрин күнэ. День Организации Объединенных Наций (A/RES/168 (II))
*  — Аан дойдутааҕы полиомиелит утары охсуһуу күнэ
*  — Аан дойдутааҕы сайдыы туһунан билии күнэ. Сайдыы туһунан билии аан дойдутааҕы күнэ. Всемирный день информации о развитии (A/RES/3038 (XXVII))
*  — Глобальная неделя медийной и информационной грамотности (A/RES/75/267)
*  — Сэрии сэбин суох гыныы күнэ. Неделя разоружения (A/RES/S-10/2 (p. 102))

*  — Өлбүт ракетчиктары кэриэстиир күн
*  — Ураты аналлаах подразделениелар (спецназ) күннэрэ
*  — Ас-үөл күнэ
*  — Тутулуга суох буолуу күнэ (Британияттан 1964 с.)
*  — Азад (Көҥүл) Кашмир күнэ
*  — Суэц күнэ

## Түбэлтэлэр
* 1648 — Европаҕа *Отут сыллаах сэриини* түмүктүүр Вестфаль эйэлэһии сөбүлэҥэ түһэрсиллибит. Бу дуогабарга судаарыстыбалар бэйэлэрин сирдэригэр суверенитеттара, о.э. толору былаастаахтара, бигэргэммит. Ону кытары дойдулар ардыларынааҕы сыһыаҥҥа "күүс балансата" баар буолуохтааҕа этиллибит.
* 1795 — Польша уонна Литва холбоһуктарын, Речь Посполитаяны, үсүһүн букатыннаахтык Арассыыйа, Пруссия уонна Австрия үллэстибиттэр.
* 1813 — Арассыыйа уонна Персия Гюлистаннааҕы эйэ дуогабарыгар илии баттаабыттар. Бу 1804 сылтан буолбут сэриини тохтоппут.
* 1924 — Саха сиригэр бастакы ыччакка аналлаах «Хотугу ыччат» хаһыат сахалыы аан бастаан тахсыбыт.
* 1929 — АХШ фондовай биржаларыгар "хара чэппиэр" — акциялар сыаналара күр гыммыттар. Бу күн *[[Улуу кэхтии]]* диэн уон сыл кэриҥэ салҕаммыт улахан экэниэмикэ кириисиһин саҕаланыытынан ааҕыллар. *Улуу кэхтии* баай да дьадаҥы да дойдулары улаханнык охсубута. Тус барыс, түһээн киириитэ, барыстар уонна сыаналар түспүттэр, дойдулар ардыларынааҕы эргиэн 50%-тан тахса аччаабыт. Үлэтэ суох буолуу АХШ-ка 25% диэри улааппыт, сорох дойдуларга 33% буолбут. 
* 1935 — Москуба Кириэмилин Спасскай башнятын чыпчаалыгар икки бастаах хотой оннугар биэс салаалаах кыһыл сулус анньыллыбыт.
* 1945 — Холбоһуктаах Наассыйалар Тэрилтэлэрин устааба күүһүгэр киирбит. ХНТ (United Nations) диэн иллэр ардыларынааҕы сыһыаны тупсарарга, аан дойдуга эйэни тутуһарга уонна сэриини суох оҥорууну ситиһэргэ олохтоммут дойдулар ардыларынааҕы тэрилтэ. Билиҥҥитэ ХНТ-га 192 дойду киирэр.
* 1946 — АХШ-ка Фау-2 ракета 105 км үрдүккэ күөрэйэн тахсыытыгар ракетаҕа олордуллубут фотокамера бастакынан Сири космостан хаартыскаҕа түһэрбит.
* 1990 — Чуваш ССР судаарыстыбаннай суверенитетын туһунан Декларация ылыныллыбыт.
* 1990 — Саҥа Сир арыыга бүтэһик ядернай дэлби тэптэрии буолбут.
* 2003 — Тыас түргэнин куоһарар пассажирскай көтөр аал *Конкорд* бүтэһик рейсин оҥорбут.
* 2014 — Кытай Чанья 5-T1 диэн космос хараабыла көппүт. Ыйы эргийэн ситиһиилээхтик төннүбүтэ.

## Төрөөбүттэр
* 1910 — Николай Тарабукин — эбээн литэрэтиирэтин төрүттээччитэ, бастакы суруйааччыта, эбээн фольклорун чинчийээччи. Эбээн литэрэтиирэлии тыла олоҕурарыгар, эбээн омуга сайдарыгар сүдү улахан кылааты киллэрбит киһи.

## Өлбүттэр
* 1935 — Анемподист Cофронов - Алампа — саха литэрэтиирэтин төрүттээччилэртэн биирдэстэрэ.
* 2010 — Егор Алексеев — аатырбыт саха устуоруга, публицист, СӨ билимин үтүөлээх диэйэтэлэ, Кулаковскай аатынан судаарыстыбаннай бириэмийэ лауреата, Нам, Таатта, Үөһээ Бүлүү, Ньурба улуустарын, Бүлүүчээн нэһилиэгин ытык олохтооҕо.