open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ग्यास्त्रोएन्टेरोलोजी

आन्तरिक चिकित्सा क्षेत्र अस्ति।

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* 
* GastroHep - global online resource for gastroenterology
* The Digital Atlas of Video Education - Gastroenterology 
* Elms Digestive-Gastroenterologists

वर्गः:चिकित्साः
वर्गः:वैद्यविज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
कम्युनिकेबल रोग चिकित्सा

आन्तरिक चिकित्सा क्षेत्र अस्ति।

वर्गः:वैद्यविज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
गहनचिकित्साविभागः

आन्तरिक चिकित्सा क्षेत्र अस्ति।

 if they have lost the ability to breathe normally.]]

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* Intensive Care Unit 
* Critical care
* Society of Critical Care Medicine
* ICUsteps - Intensive care patient support charity
* Organisation for Critical Care Transportation 
* इन्टेन्सिव् केर् चिकित्सा

वर्गः:चिकित्साः
वर्गः:चित्रम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:वैद्यविज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
ओन्कोलोजी

आन्तरिक चिकित्सा क्षेत्र अस्ति।

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* Oncowiki: A Wiki based repository of Cancer Chemotherapy Regimens 
* European Society for Medical Oncology

वर्गः:चिकित्साः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:वैद्यविज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
रिउम्याटोलोजी

आन्तरिक चिकित्सा क्षेत्र अस्ति।

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* American College of Rheumatology
* European League Against Rheumatism
* Consortium of Rheumatology Researchers of North America, Inc
* British Society for Rheumatology
* Canadian Rheumatology Association
* Association of Rheumatology Health Professionals
* Future Rheumatology journal -Cutting edge commentary and analysis in the field of Rheumatology
* Indian Journal of Rheumatology 
* What the heck is Rheumatology?

वर्गः:चिकित्साः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:वैद्यविज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
चार्मिकशल्यचिकित्सा

शल्यचिकित्सा क्षेत्र अस्ति।

वर्गः:चिकित्साः
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:वैद्यविज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
हृदयछाती शल्यचिकित्सा

शल्यचिकित्सा क्षेत्र अस्ति।

वर्गः:चिकित्साः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः
वर्गः:वैद्यविज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
अङ्गप्रत्यारोपणम्

अङ्गप्रत्यारोपणं शल्यचिकित्साक्षेत्रे अन्तर्भवति।

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* अङ्ग्प्रत्यारोपणस्य अतिजीवनस्य मूल्यम् 
* अनेकाङ्गप्रत्यारोपणम्
* यकृत् प्रत्यारोपणम् 
* आन्लैन् एजुकेशन् डाक्युमेण्टरी 
* वैज्ञानिक चमत्कारः
* प्रथम अङ्गप्रत्यारोपणम्
* यान्त्रिक मूत्रपिण्ड प्रत्यारोपणम्
* यान्त्रिक मूत्रपिण्डप्रत्यारोपणम् पश्यतु

वर्गः:चिकित्साः
वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
ओटोल्यारिंजियोलोजी

founded in 1874, in London]]
शल्यचिकित्सा क्षेत्र अस्ति।

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
*American Academy of Otolaryngology-Head and Neck Surgery
*American Laryngological, Rhinological and Otological Society (The Trilogical Society)
*American Head and Neck Society
*British Association of Otorhinolaryngologists-Head and Neck Surgeons
*Australian Society of Otolaryngology-Head and Neck Surgery
*Canadian Society of Otolaryngology–Head and Neck Surgery
*The Voice Foundation
*American Society of Pediatric Otolaryngology
*International Federation of Oto-rhino-laryngological Societies 
*American Academy of Facial Plastic and Reconstructive Surgery 
*American Academy of Otolaryngic Allergy 
*American Broncho-Esophagological Association
*American Laryngological Association 
*Society for Ear, Nose and Throat Advances in Children
*European Federation of Otorhinolaryngological Societies
*American Rhinologic Society
*American Otological Society

वर्गः:चिकित्साः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:वैद्यविज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
बाल्यशल्यचिकित्सा

शल्यचिकित्सा क्षेत्र अस्ति।

वर्गः:चिकित्साः
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
वर्गः:वैद्यविज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
चोट शल्यचिकित्सा

शल्यचिकित्सा क्षेत्र अस्ति।

वर्गः:चिकित्साः
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:वैद्यविज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
युरोलोजी

शल्यचिकित्सा क्षेत्र अस्ति।

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
*European Association of Urology (EAU)
*American Urological Association (AUA)
*American Board of Urology (ABU)
*Urologists.com  (US only)
*Society for Basic Urologic Research (SBUR)
*Center for Reconstructive Urology

वर्गः:चिकित्साः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:वैद्यविज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
धलाइमण्डलम्

thumb|right|200px

right|200px|हेजागिरी

**धलाइमण्डलं** ( ) त्रिपुराराज्ये स्थितं मण्डलम् । अस्य मण्डलस्य केन्द्रम् आमबाशा(Ambassa) इत्येतन्नगरम् ।

## भौगोलिकम् 
धलाइमण्डलस्य विस्तारः २,५२३ चतुरस्रकिलोमीटर्मितः अस्ति । अस्य मण्डलस्य पूर्वदिशि उत्तरत्रिपुरामण्डलं, पश्चिमदिशि खोवइमण्डलम्, उत्तरदिशि उनाकोट्टीमण्डल, दक्षिणदिशि बाङ्गलादेशः अस्ति ।

## जनसङ्ख्या
धलाइमण्डलस्य जनसङ्ख्या(२०११) ३,७८,२३० अस्ति । अस्मिन् १,९४,५४४ पुरुषा:, १,८३,६८६ महिला: च सन्ति । अस्मिन् मण्डले चतुरस्रकिलोमीटर्मिते क्षेत्रे १५८ जनाः वसन्ति अर्थात् अस्य मण्डलस्य जनसङ्ख्यासान्द्रता प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर् १५८ जनाः । २००१-२०११ दशके अस्मिन् मण्डले जनसङ्ख्यावृद्धिः २२.८५% आसीत् । अत्र पुं-स्त्री अनुपातः १०००-९४४ अस्ति । अत्र साक्षरता ८५.७२ % अस्ति । मण्डलेऽस्मिन् ८९% जना: ग्रामेषु निवसन्ति ।

## ऐतिहासिकं किञ्चित् 
मण्डलमिदं १९९५ तमे वर्षे संस्थापितमस्ति ।

## उपमण्डलानि
अस्मिन् मण्डले पञ्च-उपमण्डलानि सन्ति । तानि-

* आमबाशा
* सलेमा
* मनु
* छामनु
* डम्बरनगरम्

## लोकजीवनम् 
मण्डलेऽस्मिन् लेमङ्ग बुमानी, धमेल, हजागिरी इत्येतानि विशिष्टानि नृत्यानि प्रचलन्ति ।

## वीक्षणीयस्थलानि
अस्मिन् मण्डले बहूनि प्रसिद्धानि वीक्षणीयस्थलानि सन्ति । तानि -

* ब्रह्मकुन्द, सिन्हा
* खोवल
* बिशालनगरम्
* नीरमहाल
* त्रिषा
* लोङ्गथलाइ मन्दिरम्
* कमलेश्वरी मन्दिरम्
* रास मेला

## बाह्यानुबन्धाः
* धलाइमण्डलस्य सर्वकारसङ्केतस्थलम्
*  धलाइमण्डलस्य जनसङ्ख्याविषये

वर्गः:त्रिपुराराज्यस्य मण्डलानि
वर्गः:त्रिपुराराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
अम्बास्सा

'''''' त्रिपुराराज्यस्य धलाइ-मण्डलस्य केन्द्रम् अस्ति।

वर्गः:त्रिपुराराज्यस्य तीर्थक्षेत्राणि
वर्गः:त्रिपुराराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:अन्यभाषायां सारमञ्जूषा
अगरतला

**अगरतला** त्रिपुराराज्यस्य राजधानी अस्ति ।

वर्गः:त्रिपुराराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
अगर्तला
वर्गः:त्रिपुराराज्यम्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
उदयपुर, त्रिपुरा

**उदैपुर्** दक्षिण त्रिपुर मण्डलस्य केन्द्रः अस्ति।

वर्गः:त्रिपुराराज्यम्
वर्गः:त्रिपुराराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया

## सम्बद्धाः लेखाः 
* संस्कृतम्
* भारतम्
* हिन्दूधर्मः
* वैदिकसाहित्यम्
उत्तरत्रिपुरामण्डलम्

thumb|right|200px|त्रिपुराराज्ये उत्तरत्रिपुरामण्डलम्

**उत्तरत्रिपुरामण्डलं** ( ) त्रिपुराराज्ये स्थितं मण्डलम् । अस्य मण्डलस्य केन्द्रं धर्मनगर (Dharmanagar) इत्येतन्नगरम् ।

## भौगोलिकम् 
उत्तरत्रिपुरामण्डलस्य विस्तारः १,४२२ चतुरस्रकिलोमीटर्मितः अस्ति । अस्य मण्डलस्य पूर्वदिशि मिजोरामराज्यं, पश्चिमदिशि धलाइमण्डलम्, उत्तरदिशि आसामराज्यं, दक्षिणदिशि बाङ्गलादेशः अस्ति । द्वे पर्वतावली स्त:, ते जम्पुइ, सकन् ।

## जनसङ्ख्या
उत्तरत्रिपुरामण्डलस्य जनसङ्ख्या(२०११) ६,९३,९४७ अस्ति । अस्मिन् ३,५२,८६० पुरुषा:, ३,४१,०८७ महिला: च सन्ति । अस्मिन् मण्डले चतुरस्रकिलोमीटर्मिते क्षेत्रे ३४१ जनाः वसन्ति अर्थात् अस्य मण्डलस्य जनसङ्ख्यासान्द्रता प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर् ३४१ जनाः । २००१-२०११ दशके अस्मिन् मण्डले जनसङ्ख्यावृद्धिः १७.४४% आसीत् । अत्र पुं-स्त्री अनुपातः १०००-९६७ अस्ति । अत्र साक्षरता ८७.५० % अस्ति । मण्डलेऽस्मिन् ८२.६७% जना: ग्रामेषु निवसन्ति ।

## ऐतिहासिकं किञ्चित् 
आङ्ग्लप्रशासका: १७६१ तमे वर्षे इमं प्रदेशं प्रविष्टवन्त: । परं १८७१ तमवर्षपर्यन्तं कोऽपि तत्र प्रशासकत्वेन नासीत्, अत: १८७१ तमवर्षपर्यन्तं स्वतन्त्रमेव आसीत् । १९४९ तमवर्षे विलीनिकरणसमये भारतदेशे समाविष्ट: जात: । उत्तरत्रिपुरामण्डलस्य विभाजनं कृत्वा १९९५ तमे वर्षे धलाइमण्डलं  संस्थापितमस्ति ।

## विभागा: 
अस्य मण्डलस्य उपमण्डलानि त्रिषु विभागेषु विभक्तानि । 
* धर्मनगरम्
* काञ्चनपुर
* पानिसागर

मण्डलानां षड्विभागा: प्रशासनार्थं कृता:

* पानिसागर
* कदम्ताल
* दमचेर्रा
* दस्डा
* जुबरजनगरम्
* जम्पुइ हिल्स्

मण्डलेऽस्मिन् अष्ट-उपमण्डलानि सन्ति । तानि -
  
* पानिसागर
* कदम्ताल
* दमचेर्रा
* दस्डा
* जुबरजनगरम्
* जम्पुइ हिल्स्
* कैलासहर
* पेञ्चर्थाल्
* कुमार्गहत्

## लोकजीवनम् 
मण्डलेऽस्मिन् त्रिपुरी, कोलोइ, हलम्, चक्मा इत्येता: जनजातय: निवसन्ति ।

## वीक्षणीयस्थलानि
अस्मिन् मण्डले बहूनि प्रसिद्धानि वीक्षणीयस्थलानि सन्ति । तानि -

* जम्पुइ हिल्स्
* लक्ष्मीनारायणमन्दिरम्
* भगवतीमन्दिरम्
* कुमारघाट

## बाह्यानुबन्धाः
* सर्वकार-सङ्केतस्थलम्
* जनसङ्ख्या

वर्गः:त्रिपुराराज्यस्य मण्डलानि
बार्ट् सिम्प्सन्

''''* *द सिम्प्सन्स्'' दूरदर्षन कार्यक्रमे एकः पात्रः अस्ति।

वर्गः:विदेशीयव्यक्तिसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
रक्तशास्त्रम्

आन्तरिक चिकित्सा क्षेत्र अस्ति।

वर्गः:चिकित्साः
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:वैद्यविज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
स्नायुशल्यचिकित्सा

शल्यचिकित्सा क्षेत्र अस्ति।

वर्गः:चिकित्साः
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:वैद्यविज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
पश्चिमत्रिपुरामण्डलम्

thumb|right|200px|त्रिपुराराज्यम्

thumb|right|200px|कमलसागर मन्दिरम्

thumb|right|200px|राजप्रासाद:

**पश्चिमत्रिपुरामण्डलं** ( ) त्रिपुराराज्ये स्थितं मण्डलम् । अस्य मण्डलस्य केन्द्रम् आगरतला इत्येतन्नगरम् । आगरतला इत्येतन्नगरं त्रिपुराराज्यस्य अपि केन्द्रं विद्यते ।

## भौगोलिकम् 
पश्चिमत्रिपुरामण्डलस्य विस्तारः १०,४८६ चतुरस्रकिलोमीटर्मितः अस्ति । अस्य मण्डलस्य पश्चिमोत्तरदिशि बाङ्गलादेशः, पूर्वदिशि उत्तरत्रिपुरामण्डलं, दक्षिणदिशि दक्षिणत्रिपुरामण्डलम् अस्ति । मण्डलेऽस्मिन् २००० मिल्लीमिटर्मित: वार्षिकवृष्टिपात: भवति । अत्र षट् मुखपर्वतावल्य: सन्ति । तासु देवतामुरा, बारामुरा, अथरामुरा च सन्ति । गोमती, हावरा च प्रमुखनद्यौ । मण्डलेऽस्मिन् तृणाच्छादनस्य, वृक्षाणां च प्राचुर्यं दृश्यते । 

## जनसङ्ख्या
पश्चिमत्रिपुरामण्डलस्य जनसङ्ख्या(२०११) १७,२५,७३९ अस्ति । अस्मिन् ८,७९,४२८ पुरुषा:, ८,४६,३११ महिला: च सन्ति । अस्मिन् मण्डले चतुरस्रकिलोमीटर्मिते क्षेत्रे ५७७ जनाः वसन्ति अर्थात् अस्य मण्डलस्य जनसङ्ख्यासान्द्रता प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर् ५७७ जनाः । २००१-२०११ दशके अस्मिन् मण्डले जनसङ्ख्यावृद्धिः १२.५७% आसीत् । अत्र पुं-स्त्री अनुपातः १०००-९६२ अस्ति । अत्र साक्षरता ८८.६९ % अस्ति । मण्डलेऽस्मिन् ६०.७३% जना: ग्रामेषु निवसन्ति ।

## कृषि: उद्यमाश्च 
कृषि: एव अत्रस्थजनानां प्रमुखोपजीविकासाधनम् । काफीबीजं(coffee), रबर, 'कोकोआ', दालचिनी (cinnamon), औषन(black pepper), काजुतकं,गोधूम:, कलाय: इत्यादीनि अस्य मण्डलस्य प्रमुखसस्योत्पादनानि सन्ति । पशुपालनमपि अस्य मण्डलजनानां जीविकासाधनम् अस्ति । मत्स्योद्यमः, कुक्कुटपालनं च प्रचलति अत्र । 'लिग्नाइट', 'प्लास्टिक मृत्तिका'(plastic clay), नैसर्गिकवायु: च अस्य मण्डलस्य प्रमुखखनिजोत्पादनानि सन्ति  । एतै: सह हस्तवस्त्रोद्यमा: 
चायोत्पादनोद्यमा:, ज्यूट्-उद्यमा: च प्रचलन्ति ।    

## ऐतिहासिकं किञ्चित् 
१९४७ तमवर्षपर्यन्तं त्रिपुराराज्यपरिसरोऽयं राजा वीरविक्रम किशोर माणिक्य बहादुर् अस्य आधिपत्ये आसीत् । अस्य मरणानन्तरं तस्य विधवा-पत्नी स्वपुत्रै: सह शासनं कृतवती । ९ सप्टे.१९४७ दिनाङ्के परिसरोऽयं राज्यविभाग-३ मध्ये समाविष्ट: जात: । १ नोव्हेम्बर १९५६ दिनाङ्के राज्यमिदं केन्द्रशासितप्रदेशत्वेन संस्थापितम् । १९७० तमे वर्षे राज्यमिदं मण्डलत्रयेण सह स्थापितम् । तदा एव अस्य मण्डलस्य स्थापना जाता ।

## उपमण्डलानि 
* आगरतळा
* बिशालगड
* बोक्सानगर
* डुक्ली
* हेजमारा
* जम्पुइजाला
* जिरानिया
* कल्याणपुर
* कठालिया
* खोवइ
* माण्डवै
* मेळघर
* मोहनपुर
* तेलैमुरा
* मुङ्गिआकामी
* तुळशिखर
* पब्मबिल

## लोकजीवनम् 
कृषि: अत्रस्थजनानां प्रमुखोपजीविकासाधनम् । रथजत्रा-मेला, शिवारात्रि-मेला, श्री-पञ्चमी-मेला, चरकमेला,जन्माष्टमी-मेला, 'बरुआनी' मेला, बैशाखी-मेला इत्यादय: बह्व्य: यात्रा:, एकत्रीकरणोत्सवा: च प्रचलन्ति अत्र । 'खर्ची'उत्सव:, 'केर' उत्सव: च प्रचलति । अत्रस्थजना: बङ्गाली, काक्बराक्, मणिपुरी च भाषया व्यवहरन्ति । 

## वीक्षणीयस्थलानि 
अस्मिन् मण्डले बहूनि प्रसिद्धानि वीक्षणीयस्थलानि सन्ति । तानि - 

* उज्जयन्तराजप्रासाद:
* कुञ्जवनराजप्रासाद:
* मलञ्चानिवास
* पुरातनं आगरतलानगरम्
* रुद्रसागर तडाग:
* नीरमहाल-राजप्रासाद:
* कमलसागर:
* जगन्नाथमन्दिरम्
* वेणुबनविहार:
* राज्य-वस्तुसङ्ग्रहालय:

## बाह्यानुबन्धाः
* सर्वकारसङ्केतस्थलम्
* जनसङ्ख्या
* उपमण्डलचित्रम्
* उपमण्डलनामानि 

वर्गः:त्रिपुराराज्यस्य मण्डलानि‎
अलास्का

लघुत्तम|
**अलास्का** संयुक्त राज्‍य अमेरिका देशस्‍य राज्यम् अस्‍ति। राज्यस्य राजधानी जुन्यु नगरम् ।

वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
आरिजोना

लघुत्तम|
**आरिज़ोना** संयुक्त राज्‍य अमेरिका देशस्‍य राज्यः अस्‍ति। राज्यस्य राजधानी फ़ीनिक्स् नगरः अस्ति।

वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
अर्कान्स

लघुत्तम|
 संयुक्त राज्‍य अमेरिका देशस्‍य प्रदेश: अस्‍ति।

वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
फ्लोरिडा

लघुत्तम|
 संयुक्त राज्‍य अमेरिका देशस्‍य प्रदेश: अस्‍ति।
## सम्‍बद्ध विषया: 
## बाह्यसम्पर्काः 
* http://www.state.fl.us 

वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
न्यू यार्क्

संयुक्त राज्‍य अमेरिका देशस्‍य प्रदेश: अस्‍ति।
## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
;General
*
;Government
* State Government website
* Governor
* New York State Senate 
* New York State Assembly
* New York State Unified Court System
* Constitution of New York  (or see  Wikisource)

;Tourism and recreation
* I ♥ New York
* New York State Office of Parks, Recreation, and Historic Preservation

;Culture and history
* Dutch West Indies 1630–1975
* New York State Historical Association
* New York State Cultural Education Center 
* New York State Guide from the Library of Congress
* Over 350 Photos of Old New York City (1890–1990) 
* New York Race Riots , Civil Rights Digital Library

;Maps and Demographics
* USGS geographic resources of New York
* New York State Climate Office (NOAA and Cornell University)
* New York State Fact Sheet from USDA, Economic Research Service 
* 2000 Census of Population and Housing for New York, U.S. Census Bureau
* OPENCities Monitor participant 

## टिप्पणी
वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
कनेक्टिकट्

right|thumb
लघुत्तम|
**कनेक्टिकट्** संयुक्त राज्‍य अमेरिका देशस्‍य प्रदेश: अस्‍ति। पूर्वे रोड् ऐलन्ड्, पस्चिमे न्यू यार्क् राज्यः, उत्तर दिक्षु म्यासचुसेट्ट्स्, दक्षिणे लांग् ऐलन्ड् द्वीपः अस्ति। प्रदेशस्य राजधानी हार्ट्फ़र्ड् नगरः अस्ति। जनसंख्या ३५७४०९७।

## आधारानि 
वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:छात्रेण सारमञ्जूषानुवादः
मार्ज् सिम्प्सन्

**मार्ज सिम्प्सन** *द सिम्प्सन्स्* दूरदर्षन कार्यक्रमे एकः पात्रः अस्ति।

वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
कोलोराडो

thumb|right|मुद्रा
लघुत्तम|
**कोलोराडो** संयुक्तराज्‍य-अमेरिका देशस्‍य राज्यम् अस्‍ति। राज्यस्य राजधानी डेन्वर् नगरम्। राज्यस्य मुख्यः भागः दक्षिणराकी पर्वत श्रेणी प्रदेशे स्थितः। राज्यस्य नाम्नः आधारः कोलोराडो नदी। राज्यस्य उत्तरदिशि ययोमिंग्, पश्चिमदिशि यूटा, दक्षिणदिशि नव मेक्सिको, पूर्व दिशि नेब्रास्का राज्यानि स्थितानि सन्ति। कोलोराडोप्रदेशे अनेके पर्वताः, वनानि, नद्यः च सन्ति। राज्यपालः डेमोक्राट् पक्षस्य जान् हिकेन्लूपर्। राज्यस्य प्रधानं विमाननिस्थानकं डेन्वर् अन्तर्राष्ट्रीयविमाननिस्थानकम्।

## भूगोलम् 
कोलोराडोराज्यस्य राजधानी डेन्वर् नगरम्। डेन्वर्-अरोरा संयुक्तप्रदेशस्य जनसंख्या ३११०४३६।

## धर्मः 
राज्यस्य प्रमुखधर्माः:
* क्रैस्त - ६५%
* मार्मन् - २%
* इस्लाम् - १%
* नास्तिक - २५%
* इतर - ७%

## मण्डलानि 
कोलोराडोराज्ये ६४ मण्डलानि सन्ति। तेषु बृहत् मण्डलं लास् अनिमास् मण्डलम्।

## आधारः 
वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स्
कोलोराडो
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
फिनिक्स्, ऍरिझोना

right|thumb|200px|फ़ीनिक्स् नगरम्
**फ़ीनिक्स्** संयुक्त राज्‍य अमेरिका देशस्‍य आरिज़ोना राज्यस्य राजधानी अस्‍ति। २०१० जनसंख्यस्य आधारे नगरस्य जनसंख्या १४४५६३२।
फ़ीनिक्स् मारिकोपा मण्डलस्य मुख्य नगरम् अस्ति। नगरं साल्ट् नदी, गीला नदी च संगमे स्थ्तिम् अस्ति।

इदम् अमेरिकसंयुक्तसंस्थानस्य विशालेषु नगरेषु अन्यतमं वर्तते | जनसङ्ख्यादृष्ट्या एतत् तस्य राष्ट्र्स्य  बृहत् नगरम् अस्ति। राजधानीषु अत्यधिक जनसंख्याका राजधानी एषा एव अस्ति । प्राय: १,६०१,५८७ जनानाम् अश्रयस्थानम् अस्ति फीनिक्स् इति अमेरिकादेशस्य जनगणति [ ब्यूरो ] द्वारा २००९ तमे वर्षे प्रमाणितं वर्तते। इदं फीनिक्स मेट्रोपलिट्न् क्ष्रेत्रस्य प्रमुख: प्रदेश: इति परिगण्यते ।

## आधारानि 
वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
डेन्वर्

thumb|right|200px|डेन्वर् नगरम्
**डेन्वर्** अमेरिका संयुक्त संस्थानस्य कोलोराडो राज्यस्य राजधानी अस्ति। २०१० जनसंख्यस्य अनुसारे नगरस्य जनसंख्या ६००१५८। नगरस्य पस्चिम दिक्षु राकी पर्वत श्रेणि अस्ति।

## विमान निल्दाणम् 
डेन्वर् अन्तर्राष्ट्रीय विमान निल्दाणम् नगरस्य प्रमुख विमान निल्दाणम्। म्यान्हाटन् द्वीपस्येपि विस्तारितः अस्ति। 
## आधारानि 
वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
हार्टफ़र्ड्

लघुचित्रम्|हार्ट्फ़र्ड् नगरः
**हार्ट्फ़र्ड्** संयुक्त राज्‍य अमेरिका देशस्‍य कनेक्टिकट् राज्यस्य राजधानी अस्‍ति।

वर्गः:कनेक्टिकट्
वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
उत्तर-लखिमपुरम्

**उत्तर लखिम्पुर्** लखिम्पुर् मण्डलस्य केन्द्रः अस्ति।

स्थलम्
वर्गः:असमराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया

## सम्बद्धाः लेखाः 
* संस्कृतम्
* भारतम्
* हिन्दूधर्मः
* वैदिकसाहित्यम्
अटलान्टा

**अटलान्टा** संयुक्त राज्‍य अमेरिका देशस्‍य नगरः अस्‍ति।

## टिप्पणी
## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
*मुख्यपृष्टम्
*अट्लाण्टा जलविभागः
*अटलाण्टा आरक्षकविभागः 
*अटलाण्टा विसिटर्स् ब्युरो
*एण्ट्री
*अटलाण्टा प्राचीन वार्तापत्राः
*अटलाण्टा समययन्त्रम्
*अटलाण्टा जार्जिया ट्रावेल्स्

वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
डोवर्, डेलावेर्

**डोवर्** संयुक्त राज्‍य अमेरिका देशस्‍य डेलावेर् राज्यस्य राजधानि अस्‍ति।

वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
फ्रांक्फोर्ट्, केन्टकी

फ्रांक्फोर्ट् संयुक्तराज्‍य-अमेरिकायाम् केन्टकी-प्रदेशस्य राजधानी अस्ति। केन्टकी-नदीतीरे अवस्थितम् अस्य नगरस्य जनसंख्या, २०१०तमवर्षस्य जनगणनायाम् २५,५२७ आसीत्।

वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
अगस्टा, जार्जिया

**अगस्टा**(सामान्य भाषायां **अगस्टा-रिच्मंड्**) संयुक्त राज्‍य अमेरिका देशस्‍य जार्जिया राज्ये स्थितः नगरः अस्‍ति।

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
*आगस्टा जार्जिया शासनस्य अन्तर्जालपृष्टम्
*आगस्टा मेट्रोपालिटन् कन्वेन्शन् तथा विसिटर्स् ब्युरॊ
*आगस्टा आर्थिक वृद्धिपृष्टम्
*श्वस्तन आगस्टा 
*आगस्टा डौनटौन् वृद्धिः

वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
कन्कर्ड्

संयुक्त राज्‍य अमेरिका देशस्‍य नगरः अस्‍ति।

वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:छात्रेण सारमञ्जूषानुवादः
ओक्लाहोमा सिटी

**ओक्लाहोमा सिटी** संयुक्त राज्‍य अमेरिका देशस्‍य नगरः अस्‍ति। ओक्लाहोमा सिटी ओक्लाहोमा राजयस्य राजधानी अधिकतमबृहत् च अस्ति।

वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
शेयेन्

**चेयेन्** अमेरिका संयुक्त संस्थानस्य वयोमिङ्राज्यस्य राजधानी अस्ति।

## उल्लेखः 
वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
दक्षिण-गारो-हिल्स्-मण्डलम्

**दक्षिण-गारो-हिल्स्-मण्डलं** मेघालयराज्ये स्थितम् एकं मण्डलम् । अस्य मण्डलस्य केन्द्रं भाघ्मारा इत्येतन्नगरम् ।

वर्गः:मेघालयराज्यस्य मण्डलानि
वर्गः:मेघालयराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
पूर्वगारोहिल्स्-मण्डलम्

**पूर्व-गारो-हिल्स्-मण्डलं**() मेघालयराज्ये स्थितं मण्डलम् । अस्य मण्डलस्य केन्द्रं विलियम्नगरम् । 

## भौगोलिकम् 
पूर्व-गारो-हिल्स्-मण्डलस्य विस्तारः २,६०३ चतुरस्रकिलोमीटर्मितः अस्ति । अस्य मण्डलस्य उत्तरदिशि उत्तर-गारो-हिल्स्-मण्डलं, पश्चिमदिशि पश्चिम-गारो-हिल्स्-मण्डलं, दक्षिणदिशि दक्षिण-गारो-हिल्स्-मण्डलं, पूर्वदिशि पश्चिम-खासि-हिल्स्-मण्डलम् अस्ति । अत्र १९७ से.मी.मितः वार्षिकवृष्टिपातः भवति । 'त्लोङ्ग' अस्य प्रदेशस्य प्रमुखनदी । मण्डलेऽस्मिन् अरण्यव्यापृतं, पर्वतीयं च स्थलम् अधिकं वर्तते । वनेषु वंशवृक्षाः अधिकाः सन्ति ।

## जनसङ्ख्या
पूर्व-गारो-हिल्स्-मण्डलस्य जनसङ्ख्या(२०११) ३,१७,९१७ अस्ति । अस्मिन् १,६१,२२३ पुरुषा:, १,५६,६९४ महिला: च सन्ति । अस्मिन् मण्डले चतुरस्रकिलोमीटर्मिते क्षेत्रे १२२ जनाः वसन्ति अर्थात् अस्य मण्डलस्य जनसङ्ख्यासान्द्रता प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर् १२२ जनाः । २००१-२०११ दशके अस्मिन् मण्डले जनसङ्ख्यावृद्धिः २६.८७% आसीत् । अत्र पुं-स्त्री अनुपातः १०००-९७२ अस्ति । अत्र साक्षरता ७३.९५% अस्ति । मण्डलेऽस्मिन् ८६.१०% जना: ग्रामेषु निवसन्ति । 

## ऐतिहसिकं किञ्चित् 
पूर्व-गारो-हिल्स्-मण्डलं १९७६ तमे वर्षे स्थापितं मण्डलम् । 
गारो जनानां लोकसाहित्ये एतस्य उल्लेखं द्रष्टुं शक्नुमः यत् गारोजनाः तिबेटपरिसरात् प्रव्रज्य अत्रागताः ।  

## अर्थव्यवस्था 
अस्य मण्डलस्य अर्थव्यवस्था कृष्याधारिता, ग्रामीणा च अस्ति । कृषिः एव ९०% जनानाम् उपजीविकां कल्पयति । 
तण्डुलः, किणः, बहवः कन्दमूलसस्यानि, नारङ्गफलम्, अननसं, कदलीफलं, मरीचिका, पनसफलं, मरीचिका, हरिद्रा, आर्द्रकं इत्यादीनि अस्य मण्डलस्य प्रमुखसस्योत्पादनानि सन्ति । 

## उपमण्डलानि 
अस्मिन् मण्डले ५ उपमण्डलानि अस्ति -

* रेसुबेल्पारा
* खारकुट्ट
* सोङ्गसक
* डम्बो रोङ्गजेङ्ग
* समन्दा

## लोकजीवनम् 
अत्रस्था प्रमुखजनजातिः 'गारो' अस्ति । राभास्, हजोङ्ग्स्, कोचेस्, दलुस्, बनाइस्, बोरोस् अत्रस्थाः जनजातयः सन्ति । गारो जनजातिः मेघालयराज्ये निवसन्तिषु जनजातिषु जनसङ्ख्यादृष्ट्या द्वितीया जनजातिः । गारो जनाः 'A'chik', 'माण्डे' नाम्ना प्रसिद्धाः । एतेषां भाषा बोडो-नागा-काचिन्-भाषापरिवारे अन्तर्भवति । 

## वीक्षणीयस्थलानि 
अस्मिन् मण्डले कानिचन वीक्षणीयस्थलानि सन्ति । तानि - 

* ता'सेक् सरोवरः
* रोङ्ग-बेङ्ग जलप्रपाताः
* विलियम्नगरम्
* रोङ्ग्रेङ्गिरी
* सिसोबिब्रा
* अडोक्ग्रे
* नाका-चिकोङ्ग
* रेसुबेल्पारा उष्णोदक-कुण्डानि

## बाह्यानुबन्धाः
* सर्वकारसङ्केतस्थलम् 
* जनसङ्ख्या
 

मण्डलानि-पूर्व-गारो-हिल्स्-मण्डलम्
उद्विकासः

**उद्विकासः** चार्ल्स् डार्विना १८५९ तमे वर्षे अभिधत्तम् सिद्धान्तम् अस्ति। उद्विकाससिद्धान्तम् जिवजातीनाम् उद्भवम् व्याख्याति। एतदेव आधूनिकजीवशास्त्रस्य मूलभूतम् अस्ति।
## निरूपणानि
### जीवजातिः
एकस्याम् जीवजातौ समानजीविनः वर्तन्ते।
==

वर्गः:समाजसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया

## सम्बद्धाः लेखाः 
* संस्कृतम्
* भारतम्
* हिन्दूधर्मः
* वैदिकसाहित्यम्
कोलासिबमण्डलम्

**कोलासिबमण्डलं** () मिजोरामराज्ये स्थितं मण्डलम् । अस्य मण्डलस्य केन्द्रं कोलासिब इत्येतन्नगरम् । मिजोरामराज्ये उत्तरविभागे विद्यमानमिदं मण्डलम् । अतः यातायातदृष्ट्या अस्य स्थानं महत्त्वपूर्णम् ।

## भौगोलिकम् 
कोलासिबमण्डलस्य विस्तारः १,३७२ चतुरस्रकिलोमीटर्मितः अस्ति । अस्य मण्डलस्य उत्तर-वायव्यदिशोः अस्सामराज्यम् अस्ति । पूर्वदिशि चम्पायमण्डलं, दक्षिणदिशि ऐजोलमण्डलं, पश्चिम-नैऋत्यदिशोः मामितमण्डलम् अस्ति । अत्र १९७ से.मी.मितः वार्षिकवृष्टिपातः भवति । 'त्लोङ्ग' अस्य प्रदेशस्य प्रमुखनदी । कोलासिबमण्डले अरण्यव्यापृतं, पर्वतीयं च स्थलम् अधिकं वर्तते । वनेषु वंशवृक्षाः अधिकाः सन्ति ।

## जनसङ्ख्या
कोलासिबमण्डलस्य जनसङ्ख्या(२०११) ८३,९५५ अस्ति । अस्मिन् ४२,९१८ पुरुषा:, ४१,०३७ महिला: च सन्ति । अस्मिन् मण्डले चतुरस्रकिलोमीटर्मिते क्षेत्रे ६१ जनाः वसन्ति अर्थात् अस्य मण्डलस्य जनसङ्ख्यासान्द्रता प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर् ६१ जनाः । २००१-२०११ दशके अस्मिन् मण्डले जनसङ्ख्यावृद्धिः २७.२८% आसीत् । अत्र पुं-स्त्री अनुपातः १०००-९५६ अस्ति । अत्र साक्षरता ९३.५० % अस्ति । मण्डलेऽस्मिन् ४४.१६% जना: ग्रामेषु निवसन्ति । 

## ऐतिहसिकं किञ्चित् 
११९८ तमे वर्षे ऐजोलमण्डलस्य विभाजनं कृत्वा कोलासिबपरिसरः मण्डलत्वेन स्थापितः । 

## कृषि: 
मण्डलेऽस्मिन् जल-पर्वत-सम्पत्कारणात् वनानां बाहुल्यं दृश्यते । वनेषु वंशाः, काष्ठानि च उपलभ्यते । कृषिः एव बहुसङ्ख्यजनानाम् उपजीविकां कल्पयति । कृषिः पारम्परिकपद्धत्या एव क्रियते । तण्डुलः, द्विदलसस्यानि, फलानि च प्रमुखसस्योत्पादनानि सन्ति । 

## उपमण्डलानि 
अस्मिन् मण्डले उपमण्डलद्वयम् अस्ति -

* बिखोथ्लिर्
* उत्तर-थिङ्गडोल

## लोकजीवनम् 
अत्र शिक्षणसुविधानाम् अभावः दृश्यते । चेरो(Cheraw), खोलाम्(Khuallam), छेह्-लाम् इत्येताः जनानां प्रमुखनृत्यप्रकाराः सन्ति । मिम् कुट्, चफर् कुट्, पोल् कुट् च उत्सवान् जनाः आचरन्ति । वनवासिजनजातीनां प्राचुर्यं दृश्यते । जनाः पारम्परिकजीवनपद्धतिम् अनुसरन्ति । अत्रस्थाः जनाः मिजो, आङ्ग्लम् इत्येताभ्यां भाषाभ्यां व्यवहरन्ति । कृषिसम्बद्धव्यवसायाः, हस्तोद्यमाः च जनानाम् उपजीविकां कल्पयन्ति ।  

## वीक्षणीयस्थलानि 
अस्मिन् मण्डले कानिचन वीक्षणीयस्थलानि सन्ति । तानि - 

* ताम्दिल् सरोवरः
* त्लोङ्ग नदी, परिसरः च । अत्र fishing-मत्स्यग्रहणं बहु आनन्ददायकम् इति कथ्यते ।
* कोलासिब नगरम् 
* स्थानिक-रबर-निर्माणोद्यमः 

## बाह्यानुबन्धाः
* सर्वकारसङ्केतस्थलम् 
* जनसङ्ख्या
* http://www.indianetzone.com/47/kolasib_district.htm 

वर्गः:मिजोरामराज्यस्य मण्डलानि
लौङ्गत्लायमण्डलम्

thumb|right|400px|कृषि-विभागन्तर्गते जातेषु प्रयोगेषु एकं दृश्यम्

thumb|right|400px|निवासस्थानानाम् एकं दृश्यम्

thumb|right|400px|लौङ्गत्लायनगरस्य एकं दृश्यम्

**लौङ्गत्लायमण्डलं**() मिजोरामराज्ये स्थितं मण्डलम् । अस्य मण्डलस्य केन्द्रं लौङ्गत्लाय इत्येतन्नगरम् । १९९८ तमे संवत्सरे अस्य मण्डलस्य स्थापना जाता । अस्मिन् मण्डले मण्डल-परिषद्द्वयम् अस्ति - लै, चक्मा ।

## भौगोलिकम् 
लौङ्गत्लायमण्डलस्य विस्तारः २,२५८ चतुरस्रकिलोमीटर्मितः अस्ति । अस्य मण्डलस्य उत्तरदिशि लुङ्गलैमण्डलं, दक्षिणदिशि म्यान्मारदेशः अस्ति । पश्चिमदिशि बाङ्ग्लादेशः, पूर्वदिशि साइहामण्डलम् अस्ति । अत्र २८५ से.मी.मितः वार्षिकवृष्टिपातः भवति । वनेषु वंशवृक्षाः अधिकाः सन्ति । छिम्तुइपुइ, नेङ्गपुइ, चौङ्ग्ते, तुइफाल् च अत्रस्थाः प्रमुखनद्यः ।   

## जनसङ्ख्या
लौङ्गत्लायमण्डलस्य जनसङ्ख्या(२०११) १,१७,८९४ अस्ति । अस्मिन् ६०,५९९ पुरुषा:, ५७,२९५ महिला: च सन्ति । अस्मिन् मण्डले चतुरस्रकिलोमीटर्मिते क्षेत्रे ४६ जनाः वसन्ति अर्थात् अस्य मण्डलस्य जनसङ्ख्यासान्द्रता प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर् ४६ जनाः । २००१-२०११ दशके अस्मिन् मण्डले जनसङ्ख्यावृद्धिः ६०.१४% आसीत् । अत्र पुं-स्त्री अनुपातः १०००-९४५ अस्ति । अत्र साक्षरता ६५.८८% अस्ति । मण्डलेऽस्मिन् ८२.३३% जना: ग्रामेषु निवसन्ति । 

## ऐतिहासिकम् 
१८८९ तमे वर्षे अत्र आङ्ग्लप्रशासनम् आरब्धम् । स्वातन्त्र्यप्राप्त्यनन्तरं लुशाइ हिल्स् इति मण्डलत्वेन अस्य परिसरस्य स्थापना कृता । मण्डलमिदं तदानीन्तने अस्साम-प्रान्ते समाविष्टमासीत् । १९५३ तमे वर्षे मिजो-स्वतन्त्र-मण्डल-परिषद्(Mizo Autonomous District Council) स्थापिता । अनन्तरं १९७२ तमे संवत्सरे मिजो परिसरः केन्द्रशासित-प्रदेशत्वेन स्थापितः । अन्ततः १९९८ तमे वर्षे लौङ्गत्लायमण्डलस्य स्थापना जाता ।    

## कृषि: 
कृषिः एव अधिकांशजनानाम् उपजीविकां कल्पयति । लौङ्गत्लायमण्डलस्य अर्थव्यवस्था कृषिसम्बद्धकार्यैः अग्रे नीयते । कृषिः पारम्परिकपद्धत्या एव क्रियते । चायं, रबर, काफीबीजानि, द्विदलसस्यानि, फलानि च प्रमुखसस्योत्पादनानि सन्ति । 

## उपमण्डलानि 
अस्मिन् मण्डले उपमण्डलद्वयम् अस्ति -

* चौङ्ग्ते
* एस.बङ्ग्त्लाङ्ग
* लौङ्गत्लाय
* सङ्गौ 

## लोकजीवनम् 
मण्डलेऽस्मिन् लै/लइ, चक्मा, बौम, पाङ्ग च जनजातयः निवसन्ति । लै-जनेषु चौङ्गैझौन(Chawnglaizawnh), सर्लाम्काइ(Sarlamkai), Pawhlohtlawh  च नृत्यप्रकारः प्रसिद्धः सन्ति । चक्माजनेषु नुआ-झुमो, बिजु च नृत्यप्रकारौ प्रसिद्धौ । जनाः पारम्परिकजीवनपद्धतिम् अनुसरन्ति । अत्रस्थाः जनाः लै, चक्मा, ब्रु, आङ्ग्लं, मिजो, हिन्दी इत्येताभिः भाषाभिः व्यवहरन्ति । चक्माजातीयजनाः अधिकांशाः बौद्धाः सन्ति । कृषिसम्बद्धव्यवसायाः, हस्तोद्यमाः च जनानाम् उपजीविकां कल्पयन्ति । शिक्षणसुविधानां प्रमाणं बहुन्यूनम् अस्ति । 

## वीक्षणीयस्थलानि 
## बाह्यानुबन्धाः
* सर्वकारसङ्केतस्थलम्
* जनसङ्ख्या
* http://dclawngtlai.mizoram.gov.in/page/lawngtlai-district-at-a-glance.html 
* उपमण्डलनामानि
* http://kvklawngtlai.nic.in/index.html 
* http://www.holidayiq.com/destinations/lawngtlai/  

वर्गः:मिजोरामराज्यस्य मण्डलानि
लुङ्गलैमण्डलम्

**लुङ्गलैमण्डलं**() मिजोरामराज्ये स्थितं मण्डलम् । अस्य मण्डलस्य केन्द्रं लुङ्गलै इत्येतन्नगरम् । मिजोरामराज्यस्य दक्षिणविभागे स्थितं मण्डलमिदम् । विस्तारदृष्ट्या मिजोरामराज्यस्य बृहत्तमं मण्डलम् । लुङ्ग्लै इत्यस्य अर्थः पाषाणखण्डैः निर्मितः सेतुः । 

## भौगोलिकम् 
लुङ्गलैमण्डलस्य विस्तारः ४,५३८ चतुरस्रकिलोमीटर्मितः अस्ति । अस्य मण्डलस्य उत्तरदिशि मामितमण्डलं, सेरसिपमण्डलं च, दक्षिणदिशि लौङ्गत्लायमण्डलं, साइहामण्डलं च, पूर्वदिशि म्यान्मारदेशः, पश्चिमदिशि बाङ्गलादेशः अस्ति । ९.९७% भूमिः अरण्यव्यापृता अस्ति । वनेषु वंशवृक्षाः अधिकाः सन्ति ।

## जनसङ्ख्या
साइहामण्डलस्य जनसङ्ख्या(२०११) १,६१,४२८ अस्ति । अस्मिन् ८२,८९१ पुरुषा:, ७८,५३७ महिला: च सन्ति । अस्मिन् मण्डले चतुरस्रकिलोमीटर्मिते क्षेत्रे ३६ जनाः वसन्ति अर्थात् अस्य मण्डलस्य जनसङ्ख्यासान्द्रता प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर् ३६ जनाः । २००१-२०११ दशके अस्मिन् मण्डले जनसङ्ख्यावृद्धिः -७.३४% आसीत् । अत्र पुं-स्त्री अनुपातः १०००-९४७ अस्ति । अत्र साक्षरता ८८.८६% अस्ति । मण्डलेऽस्मिन् ४२.५९% जना: ग्रामेषु निवसन्ति । 

## कृषि: 
कृषिः एव बहुसङ्ख्यजनानाम् उपजीविकां कल्पयति । लुङ्गलैमण्डलस्य अर्थव्यवस्था कृषिसम्बद्धकार्यैः अग्रे नीयते । कृषिः पारम्परिकपद्धत्या एव क्रियते । चायं, रबर, काफीबीजानि, द्विदलसस्यानि, तण्डुलः, फलानि च प्रमुखसस्योत्पादनानि सन्ति । लघूद्यमेषु वस्त्रनिर्मितिः, काष्ठसामग्री, कृषिसम्बद्धयन्त्राणि, वंशकाष्ठसामग्री च निर्मान्ति । पशुपालनं, मत्स्यव्यवसायः, कौशेयोत्पादनं च बहुजनानाम् उपजीविकां कल्पयति ।   

## उपमण्डलानि 
अस्मिन् मण्डले चत्वारि उपमण्डलानि सन्ति । तानि -

* पश्चिम-बङ्घ्मन्
* लुङ्गसेन
* लुङ्गलै
* ह्नाह्थैल(Hnahthial)

## लोकजीवनम् 
नैसर्गिकसाधनसम्पत्पूरितं मण्डलम् । अत्रस्थाः जनाः मारा, आङ्ग्लं, मिजो, हिन्दी इतेताभिः भाषाभिः व्यवहरन्ति । कृषिसम्बद्धव्यवसायाः, हस्तोद्यमाः च जनानाम् उपजीविकां कल्पयन्ति ।  

## वीक्षणीयस्थलानि 
अस्मिन् मण्डले कानिचन वीक्षणीयस्थलानि सन्ति । तानि - 

* झोबौक अभयारण्यम्
* कौम्झौल अभयारण्यम्
* खौङ्गलौङ्ग अभयारण्यम्
* अद्भुत-चित्रप्रदर्शिन्या सह सैकुती सभागृहम्

## बाह्यानुबन्धाः
* सर्वकारसङ्केतस्थलम्
* जनसङ्ख्या
* मण्डल-profile 
* उपमण्डलनामानि] 

वर्गः:मिजोरामराज्यस्य मण्डलानि
बास्टन्

संयुक्त राज्‍य अमेरिका देशस्‍य नगरः अस्‍ति।

वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
साइहामण्डलम्

thumb|right|250px| पाला तिपो (Pala Tipo(Lake)) सरोवरः

thumb|right|300px|माउण्ट् मोमा(Mt.Mawma)

**साइहामण्डलं**() मिजोरामराज्ये स्थितं मण्डलम् । अस्य मण्डलस्य केन्द्रं साइहा इत्येतन्नगरम् । मिजोरामराज्ये दक्षिणविभागे विद्यमानमिदं मण्डलम् । 'मार्-लेण्ड' इति नाम्ना प्रदेशोऽयं प्रसिद्धः ।

## भौगोलिकम् 
साइहामण्डलस्य विस्तारः १,८९९ चतुरस्रकिलोमीटर्मितः अस्ति । अस्य मण्डलस्य उत्तर-वायव्यदिशोः लुङ्गलैमण्डलं, पूर्व-दक्षिणदिशोः म्यान्मारदेशः अस्ति । पश्चिमदिशि लौङ्गत्लायमण्डलम् अस्ति । अत्र २७८ से.मी.मितः वार्षिकवृष्टिपातः भवति । वनेषु वंशवृक्षाः अधिकाः सन्ति ।   

## जनसङ्ख्या
साइहामण्डलस्य जनसङ्ख्या(२०११) ५६,५७४ अस्ति । अस्मिन् २८,५९४ पुरुषा:, २७,९८० महिला: च सन्ति । अस्मिन् मण्डले चतुरस्रकिलोमीटर्मिते क्षेत्रे ४० जनाः वसन्ति अर्थात् अस्य मण्डलस्य जनसङ्ख्यासान्द्रता प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर् ४० जनाः । २००१-२०११ दशके अस्मिन् मण्डले जनसङ्ख्यावृद्धिः -७.३४% आसीत् । अत्र पुं-स्त्री अनुपातः १०००-९७९ अस्ति । अत्र साक्षरता ९०.०१ % अस्ति । मण्डलेऽस्मिन् ४४.३८% जना: ग्रामेषु निवसन्ति । 

## ऐतिहसिकं किञ्चित् 
१९४७ वर्षे स्वातन्त्र्यप्राप्तिपूर्वमेव अस्य प्रदेशस्य मारजातीयाः राजकीयाः नेतारः "'लुशाइ हिल्स' इति नाम्ना अस्मभ्यम् एकं स्वयंशासितप्रदेशं ददातु" इति याचिकां तदानींतन प्रशासकाय दत्तवन्तः । प्रदेशोऽयं बर्मा-प्रशासने, आङ्ग्लप्रशासने वा भवतु इत्यपि तेषाम् आवेदनमासीत् । 'लाखेर'जनानां स्वतन्त्रं मण्डलं - 'लुशाइ हिल्स' भवतु इति तेषां आवेदनस्य भूमिका आसीत् । परम् आङ्ग्लप्रशासनेन अस्य आवेदनस्य स्वीकरणं न कृतम् । स्वातन्त्र्यप्राप्तिकाले अस्य मारप्रदेशस्य अधिकांशभागः म्यान्मारदेशे, अवशिष्टः भागः तदानीन्तने अस्सामप्रान्ते समाविष्टः । तथा अस्सामराज्ये समाविष्टः प्रदेशः इदानीं मिजोरामराज्यस्य किञ्चन मण्डलत्वेन संस्थापितः ।  

## कृषि: 
कृषिः एव बहुसङ्ख्यजनानाम् उपजीविकां कल्पयति । साइहामण्डलस्य अर्थव्यवस्था कृषिसम्बद्धकार्यैः अग्रे नीयते । कृषिः पारम्परिकपद्धत्या एव क्रियते । चायं, रबर, काफीबीजानि, द्विदलसस्यानि, फलानि च प्रमुखसस्योत्पादनानि सन्ति । 

## उपमण्डलानि 
अस्मिन् मण्डले उपमण्डलद्वयम् अस्ति -

* साइहा (SDO-S)
* तुइपाङ्ग (SDO-S)

## लोकजीवनम् 
जनाः पारम्परिकजीवनपद्धतिम् अनुसरन्ति । अत्रस्थजनैः मारा, आङ्ग्लं, मिजो, हिन्दी इत्येताभिः भाषाभिः व्यवह्रियन्ते । कृषिसम्बद्धव्यवसायाः, हस्तोद्यमाः च जनानाम् उपजीविकां कल्पयन्ति ।  

## वीक्षणीयस्थलानि 
अस्मिन् मण्डले कानिचन वीक्षणीयस्थलानि सन्ति । तानि - 

* साइहानगरम्
* पाला तिपो (Pala Tipo(Lake)) सरोवरः मिजोरामराज्यस्य बृहत्तम-सरोवरः ।
* साइको इत्यत्र मिशनरीकार्यस्य केन्द्रं, क्रैस्त प्रार्थना मन्दिरम्, ऐतिहासिकस्थलम् अतः मण्डलपरम्परास्थानत्वेन घोषितं, पुरातत्वविभागेन रक्षितं च । 
* माउण्ट् मोमा(Mt.Mawma)- मिशनरी कार्यकर्तॄणां निवासस्थानं, केन्द्रं च । केन्द्रत्वेन स्थापितस्य वास्तोः निर्माणमपि वैशिष्ट्यपूर्णं । १९२० तमे वर्षे सम्पूर्णतया काष्ठैः निर्मापितम् इदं वास्तुः । 

thumb|left|300px|साइहाप्रदेशस्य विहङ्गमदृश्यम्

## बाह्यानुबन्धाः
* सर्वकारसङ्केतस्थलम् 
* जनसङ्ख्या
 

वर्गः:मिजोरामराज्यस्य मण्डलानि
लेखनाथ पौड्यालः

**लेखनाथ पौड्यालः** नेपालीभाषायाः प्रसिद्धः कविः । अस्य जन्म विक्रमसंवत्सरे काष्ठमण्डपनगरे अभवत् । अनेन बहूनि पुस्तकानि लिखितानि । अनेन तरुणतपसीनामकं (नवीनकाव्यम्), ॠतुवर्णनं च रचितम् ।

पौड्यालः, लेखनाथ
वर्गः:नेपालदेशसम्बद्धाः स्टब्स्-लेखाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:अनुवादयोग्यानि फलकानि

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
सेरसिपमण्डलम्

thumb|right|200px|प्राकृतिकं सेरसिपमण्डलम्

**सेरसिपमण्डलं** () मिजोरामराज्ये स्थितं मण्डलम् । अस्य मण्डलस्य केन्द्रं ‌सेरसिप इत्येतन्नगरम् । १५ सेप्टेम्बर् १९९८ दिनाङ्के अस्य मण्डलस्य स्थापना कृता । अतः नूतनमिदं मण्डलम् । 

## भौगोलिकम् 
सेरसिपमण्डलस्य विस्तारः १४२१.६० चतुरस्रकिलोमीटर्मितः अस्ति । मण्डलमिदं मिजोरामराज्ये विद्यमानेषु मण्डलेषु विस्तारदृष्ट्या लघुतमं मण्डलम् । अस्य मण्डलस्य पूर्वदिशि चम्पायमण्डलम्, आग्नेयदिशि म्यानमारदेशः, दक्षिणदिशि लुङ्गलैमण्डलं, वायव्य तथा उत्तरदिशि ऐजोलमण्डलम् अस्ति ।  

## जनसङ्ख्या
सेरसिपमण्डलस्य जनसङ्ख्या(२०११) ६४,९३७ अस्ति । अस्मिन् ३२,८५१ पुरुषाः, ३२,०८६ महिलाः च सन्ति । अस्मिन् मण्डले चतुरस्रकिलोमीटर्मिते क्षेत्रे ४६ जनाः वसन्ति अर्थात् अस्य मण्डलस्य जनसङ्ख्यासान्द्रता प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर् ४६ जनाः । २००१-२०११ दशके अस्मिन् मण्डले जनसङ्ख्यावृद्धिः २०.५६% आसीत् । अत्र पुं-स्त्री अनुपातः १०००-९७७ अस्ति । अत्र साक्षरता ९७.९१% अस्ति । मण्डलेऽस्मिन् ५०.६९% जनाः ग्रामेषु निवसन्ति । 

## कृषिः 
मण्डलेऽस्मिन् जल-पर्वत-सम्पदाकारणात् वनानां बाहुल्यं दृश्यते । वनेषु वंशवृक्षाः, काष्ठानि च उपलभ्यन्ते । कृषिः एव बहुसङ्ख्यजनानाम् उपजीविकां कल्पयति ।  

## उपमण्डलानि 
अस्मिन् मण्डले उपमण्डलद्वयम् अस्ति -

* सेरसिप
* पूर्व लुङ्गदर

## वीक्षणीयस्थलानि 
अस्य मण्डलस्य प्रसिद्धानि वीक्षणीयस्थलानि । यथा - 

* सेरसिप-नगरम्
* सेरसिप-नगरानन्तरं प्रगतं तेनजोल इत्येतन्नगरम् प्रेक्षणीयम् ।
* तेनजोल-नगरे Vantawng Khawhthla जलप्रपातः ।
* Khawnglung अभयारण्यम् ।

thumb|left|400px|Vantawng Khawhthla जलप्रपातः

## बाह्यानुबन्धाः
* सर्वकारसङ्केतस्थलम्
* जनसङ्ख्या

वर्गः:मिजोरामराज्यस्य मण्डलानि
विराटनगर

**विराटनगर**    महानगरमिदं नेपाल द्वितीय नगरम्। कोशी अञ्चल अवस्थितमिदं नगरं अतीव सुन्दरम्। अस्मात् नगरात् भारतस्य जोगवनी  निकटतम नगरी।

विराटनगर
वर्गः:नेपालदेशसम्बद्धाः स्टब्स्-लेखाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
प्रभासंयोगः

thumb|right|300px|पादपपर्णेषु प्रभासंयोगः प्रतिपद्यते
सा प्रक्रिया यस्याम् पादपपत्राणि स्वस्मिन् स्थितेन रञ्जकेन सौर्यप्रभाम् अवशुष्यन्ति, तथा पार्थिवरसेन वायुनाश्च सह संयोगेन भोज्यम् मलम् च उत्पादयन्ति, तत् **प्रभा-संयोगः** अथवा **प्रकाश-संश्लेषण** कथ्यते।

एतायै प्रक्रियायै पादपमूलः पार्थिवरसान् (जलम् खानिजपदार्थान् च) मृदायाः शोषयति। ततः पार्थिवरसाः स्यन्दनेन पत्रे यान्ति। वायौ उपस्थितम् **विक्षामः द्वयाम्लजनेयः** रंध्रात् पर्णे प्रविशति । पत्रेषु एकं पर्णहरितरञ्जकम् उपस्थितम् यत्  सौर्यऊर्जाम् शोषत्वा ताम् जलेन विक्षाम-द्वयाम्लजनेयेनच सह संश्लेषणेन भोज्यरूपे शर्करा (विक्षामोदितम्) मलरूपे प्राणवायुश्च उत्पादयति। अतः एव पर्णम् पादपस्य पाकशाला इति कथ्यते। एषा प्रक्रिया एव वायुमण्डले  प्राणवायोः निर्माणस्य कारणं तथा पृथिव्याम् अन्यजैविकप्रक्रमाय ऊर्जायाः प्रदायिका।       
## निर्देशाः
#पराशरवृक्षायुर्वेदस्य चतुर्थोध्यायः
#http://www.infinityfoundation.com/mandala/t_es/t_es_tiwar_botany.htm

वर्गः:सस्यविज्ञानम्
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:सस्यविज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
केफाइरमण्डलम्

**किफिरे मण्डलः** नागालैंड राज्ये स्थित एकः मण्डलः। अस्य मण्डलस्य केन्द्रः किफिरे नगरः।

मण्डलः, किफिरे
वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
दीमापुर्

**दीमापुर** नागालैंड राज्ये स्थित एकः नगर। एतद दीमापुर मण्डलस्य केंद्र अस्ति।

वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः
वर्गः:नागालैंड मण्डलाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
फेकमण्डलम्

**फेक् मण्डलं** नागालैंडराज्ये स्थितं किञ्चन मण्डलम्। अस्य मण्डलस्य केन्द्रं फेक्नगरम्।

मण्डलः, फेक्
वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
मामितमण्डलम्

thumb|right|200px|डम्पा अभयारण्यस्य एकं दृश्यम्

thumb|right|400px|डम्पा अभयारण्यस्य एकं दृश्यम्

**मामितमण्डलं** () मिजोरामराज्ये स्थितं मण्डलम् । अस्य मण्डलस्य केन्द्रं मामित इत्येतन्नगरम् । १९९८ तमे वर्षे ऐजोलमण्डलस्य विभाजनं कृत्वा मामितमण्डलस्य स्थापना कृता । अतः नूतनमिदं मण्डलम् । 

## भौगोलिकम् 
मामितमण्डलस्य विस्तारः ३०२५.७५ चतुरस्रकिलोमीटर्मितः अस्ति । अस्य मण्डलस्य पूर्वदिशि कोलासिबमण्डलं, पश्चिमदिशि उत्तरत्रिपुरामण्डलं, बाङ्ग्लादेशः च, दक्षिणदिशि लुङ्गलैमण्डलं , उत्तरदिशि अस्सामराज्यम् अस्ति । मण्डलेऽस्मिन् त्लोङ्ग, तुट्, तेरेय्, लाङ्गकाय्, खोत्लोङ्गतोय्पोय् च प्रमुखनद्यः सन्ति । 

## जनसङ्ख्या
मामितमण्डलस्य जनसङ्ख्या(२०११) ८६,३६४ अस्ति । अस्मिन् ४४,८२८ पुरुषाः, ४१,५३६ महिलाः च सन्ति । अस्मिन् मण्डले चतुरस्रकिलोमीटर्मिते क्षेत्रे २९ जनाः वसन्ति अर्थात् अस्य मण्डलस्य जनसङ्ख्यासान्द्रता प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर् २९ जनाः । २००१-२०११ दशके अस्मिन् मण्डले जनसङ्ख्यावृद्धिः ३७.५६% आसीत् । अत्र पुं-स्त्री अनुपातः १०००-९२७ अस्ति । अत्र साक्षरता ८४.९३ % अस्ति । मण्डलेऽस्मिन् ८२.७५% जनाः ग्रामेषु निवसन्ति । 

## कृषिः 
मण्डलेऽस्मिन् जल-पर्वत-सम्पत्कारणात् वनानां बाहुल्यं वर्तते । वनेषु वंशवृक्षाः, काष्ठं च उपलभ्यन्ते ।  बहुसङ्ख्यजनानाम् कृषिः एव उपजीविकासाधनम् । तण्डुलाः, पूगफलं, हरिद्रा च प्रमुखसस्योत्पादनानि सन्ति ।   

## उपमण्डलानि 
अस्मिन् मण्डले त्रीणि उपमण्डलानि सन्ति तानि -

* पश्चिम फेलिङ्ग
* पेइक
* मामित

## लोकजीवनम् 
समाजे, कुटुम्बव्यवस्थायां च महिलानां स्थानं महत्त्वपूर्णम् । अस्मिन् मण्डले मिजो, रिआङ्ग(ब्रु), चक्मा च जनजातयः निवसन्ति । मण्डलमिदम् अल्पसङ्ख्याङ्कजनजातीनां प्राचुर्यात् जनजातिबहुसङ्ख्यं मन्यते । यानि मण्डलानि भारतदेशे जनजातिबहुसङ्ख्यकानि गण्यन्ते तेषु अन्यतमम् इदम् । मण्डलस्य सीमाप्रदेशे निवसन्तः चक्माजनजातिजनाः विकसनशीलाः । ते कृषियोग्यभूमिविषये, राजकीयविषये समस्याः सहन्ते । मण्डलेऽस्मिन् शिक्षणसुविधाः न्यूनाः सन्ति । इदानीं विकासकार्याणि जायमानानि सन्ति । मामितमण्डलजनाः तेषां पारम्परिकनृत्यप्रकारार्थं प्रसिद्धाः । 'खुल्लम्', छेइ-लाम्, सर्लम्कै, चेरो च लोकनृत्यानि विशिष्टानि सन्ति । जनानाम् उत्सवाः कृषिसम्बद्धाः सन्ति, यथा मिम्-कुट्, पोल् कुट् इत्यादयः । 
  
## वीक्षणीयस्थलानि 
अस्मिन् मण्डले बहूनि प्रसिद्धानि वीक्षणीयस्थलानि सन्ति । तानि - 

* डम्पा वन्यप्राणि-अभयारण्यं, व्याघ्रप्रकल्पश्च
* पुल्लङ्गसेइ ऐतिहासिक-ग्रामः
* कुङ्घमुन् ग्रामः
* पश्चिम् फाइलेङ्ग
* सैत्लौ नगरम्
* लुङ्ग्कुल्ह पुरातत्त्वदृष्ट्या महत्त्वपूर्णं स्थानम्
* लिङ्गमोल

thumb|left|300px|रेक् त्लाङ्गपर्वतावलिः

## बाह्यानुबन्धाः
* सर्वकारसङ्केतस्थलम्
* जनसङ्ख्या
* मामितपर्यटनम्]
* लोकजीवनम् 

वर्गः:मिजोरामराज्यस्य मण्डलानि
ऐजोलमण्डलम्

thumb|right|200px|मिझोराम राज्यसङ्ग्रहालयः

thumb|right|400px|ऐजोलनगरे प्रकृतिसौन्दर्यस्य एकं दृश्यम्

**ऐजोलमण्डलम्** () मिजोरामराज्ये स्थितं मण्डलम् । अस्य मण्डलस्य केन्द्रम् ऐजोल इत्येतन्नगरम् ।

## भौगोलिकम् 
ऐजोलमण्डलस्य विस्तारः ३,५७६ चतुरस्रकिलोमीटर्मितः अस्ति । अस्य मण्डलस्य पूर्वदिशि चम्पायमण्डलं, पश्चिमदिशि कोलासिबमण्डलं, मामितमण्डलं च, दक्षिणदिशि सेरसिपमण्डलं, लुङ्गलैमण्डलं च, उत्तरदिशि मणिपुरराज्यम्, असामराज्यं च अस्ति ।

## जनसङ्ख्या
ऐजोलमण्डलस्य जनसङ्ख्या(२०११) ४,००,३०९ अस्ति । अस्मिन् १,९९,२७० पुरुषाः, २,०१,०३९ महिलाः च सन्ति । अस्मिन् मण्डले चतुरस्रकिलोमीटर्मिते क्षेत्रे ११२ जनाः वसन्ति अर्थात् अस्य मण्डलस्य जनसङ्ख्यासान्द्रता प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर् ११२ जनाः । २००१-२०११ दशके अस्मिन् मण्डले जनसङ्ख्यावृद्धिः २२.९२% आसीत् । अत्र पुं-स्त्री अनुपातः १०००-१००९ अस्ति । अत्र साक्षरता ९७.८९ % अस्ति । मण्डलेऽस्मिन् २१.३७% जनाः ग्रामेषु निवसन्ति ।

## उपमण्डलानि 
अस्मिन् मण्डले पञ्च-उपमण्डलानि सन्ति तानि -

* दार्लोन
* फुल्लेन्
* त्लाङ्गनाम
* थिङ्गसुम्थ्लैह् 
* ऐबोक्

## लोकजीवनम् 
पर्यटनम् अत्रस्थजनानां प्रमुखोपजीविकासाधनम् । अस्य प्रदेशस्य आदिवासिसंस्कृतिः --म्यानमारदेशस्य संस्कृतिः एतयोः सादृश्यं दृश्यते । अत्रस्थाः जनाः सामान्यतः मिजो, आङ्ग्लं, हिन्दी इत्येताः भाषाः वदन्ति । मिजोरामराज्यस्य, ऐजोलमण्डलस्य च राजधानीभूतम् ऐजोल इत्येतन्नगरं मिजोरामराज्यस्य उद्योगानां, सर्वकारकार्यालयाणां च केन्द्रम् अस्ति । पर्यटनव्यवसायः बहुसङ्ख्यजनानां जीविकासाधनं वर्तते । अस्य परिसरस्य प्रकृतिसौन्दर्यं, जीववैविध्यं च विशिष्टम् । तद् द्रष्टुं बहुसङ्ख्यजनाः आगच्छन्ति ।

## वीक्षणीयस्थलानि 
अस्मिन् मण्डले बहूनि प्रसिद्धानि वीक्षणीयस्थलानि सन्ति । तानि -
thumb|left|200px|पलक सरोवरः

* वन्तोङ्ग जलप्रपातः
* पलक सरोवरः
* फोङ्गुइ
* मिजोराम राज्यसङ्ग्रहालयः
* पुक्झिङ्ग गह्वरः
* तम्दिल् सरः
* बोरा व्यापारीकेन्द्रम्
* वयनकेन्द्रम्
* बेरात्लोङ्ग इत्यत्र विज्ञानकेन्द्रम्

## बाह्यानुबन्धाः
* सर्वकारसङ्केतस्थलम्
* जनसङ्ख्या

वर्गः:मिजोरामराज्यस्य मण्डलानि
टेक्सास्

लघुत्तम
 संयुक्त राज्‍य अमेरिका देशस्‍य प्रदेश: अस्‍ति।

वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
अभिमन्युः

**अभिमन्युः** महाभारतस्य किञ्चन प्रधानं पात्रम्। चन्द्रवंशे जातोऽयमभिमन्युः अर्जुनसुभद्रयोः पुत्रः। बलरामः श्रीकृष्णश्च अस्य मातुलौ । विराटराजस्य पुत्री उत्तरा, बलरामस्य पुत्री शशिरेखा च अभिमन्योः द्वे पत्न्यौ । षोडशे  वयसि एव कुरुक्षेत्रे चक्रव्यूहं प्रविष्टोऽयं शत्रूणां कापट्यकारणात् स्वप्राणान् त्यक्तवान् । उत्त्तरायाः गर्भाम्बुधौ समुत्पन्नः राजा परीक्षित् चन्द्रवंशस्य उत्तराधिकारिरूपेण हस्तिनापुरे राज्यभारं कृतवान् ।
## बाल्यं विद्याभ्यासश्च
अभिमन्युः आबाल्यादेव महान् चतुरमतिः आसीत् । गर्भावस्थायामेव विद्यमानः शिशुः अभिमन्युः श्रीकृष्णमुखात् व्यूहभेदनं तथा व्यूहे आक्रमणञ्च अभ्यस्तवान्  आसीत् । मकरव्यूह:,कूर्मव्यूह:,सर्पव्यूह: इत्यादीनां व्यूहानां भेदनम् अभ्यस्तवान् । परं सुभद्रा ईषन्निद्रया आक्रान्ता इति हेतोः केवलं चक्रव्यूहस्य भेदनम् अवगतवान्,न तु ततः प्रत्यागमनम् । अभिमन्युः बाल्यकाले श्रीकृष्णपुत्रेण प्रद्युम्नेन,पित्रा अर्जुनेन च प्रशिक्षितः सन् मातुलयोः बलरामकृष्णयोः वात्सल्येन द्वारकायामभिवृद्धः ।
## अभिमन्योः मरणम्
कुरुक्षेत्रयुद्धस्य त्रयोदशे दिने यदा कृष्णार्जुनौ संशप्तकैः सह योद्धुं गतवन्तौ तदा कौरवाः चक्रव्यूहं विरचय्य पन्थाह्वानमकुर्वन् । पाण्डवपक्षे अर्जुनं विहाय अभिमन्युरेव चक्रव्यूहस्य भेदनं जानाति स्म इति कारणेन व्यूहभेदनं कृत्वा अन्तः प्रविष्टवान् । किन्तु कर्णः कपटयुद्धेन अभिमन्योः हस्तद्वयं कर्तितवान् । जयद्रथः अभिमन्युं मारितवान् ।

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
*Small story showing Abhimanyu's Valour
*Mahabharata Online 

*प्राचीन-वंशावली
*पौरवकुल

वर्गः:महाभारतस्य पात्राणि
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
अञ्जावमण्डलम्

**अञ्जावजनपदम्** (Anjaw District) अरुणाचलप्रदेशराज्ये स्थितं किञ्चन जनपदम् । अस्य मण्डलस्य केन्द्रं हवाइनगरम् ।

## भौगोलिकम्
अञ्जावमण्डलस्य विस्तारः ६१९० चतुरस्रकिलोमीटर्मितः अस्ति । अस्य मण्डलस्य उत्तरे चीना देशः अस्ति । अस्मिन् मण्डले लोहित नदी प्रवहति ।

## जनसङ्ख्या
२००१ जनगणनानुगुणं अञ्जावमण्डलस्य जनसङ्ख्या  २१०८९ अस्ति । अस्मिन् मण्डले प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर्मिते ३ जनाः वसन्ति अर्थात् अस्य मण्डलस्य जनसङ्ख्यासान्द्रता प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर् ३ जनाः । २००१-२०११ दशके अस्मिन् मण्डले जनसङ्ख्यावृद्धिः १३.७७% आसीत् । अत्र पुं-स्त्री अनुपातः १०००-८०५ अस्ति । अत्र साक्षरता ५९.४ % अस्ति ।

## उपमण्डलानि
अस्मिन् मण्डले सप्त उपमण्डलानि सन्ति । तानि-

१.हयूलियाञ्ग

२.हवाइ

३.मन्चल्

४.गोइलियान्ग्

५.वालोन्ग्

६.किबितू

७.चग्लोगम्

## बाह्यानुबन्धाः
*Anjaw District
*http://www.onefivenine.com/india/villag/Anjaw List of places in Anjaw

मण्डलः, तिरप्
वर्गः:अरुणाचलप्रदेशराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
चङ्लङ् मण्डलम्

**चङ्लङ् जनपदम्** (Changlang District) अरुणाचलप्रदेशराज्ये स्थितं किञ्चन जनपदम् । अस्य मण्डलस्य केन्द्रं चङ्लङ् नगरम् ।

## भौगोलिकम्
चङ्लङ् मण्डलस्य विस्तारः ४६६२ चतुरस्रकिलोमीटर्मितः अस्ति । अस्मिन् मण्डले दिहिन्ग् नदी प्रवहति ।

## जनसङ्ख्या
२००१ जनगणनानुगुणं चङ्लङ् मण्डलस्य जनसङ्ख्या  १४७९५१  अस्ति । अस्मिन् मण्डले प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर्मिते ३२ जनाः वसन्ति अर्थात् अस्य मण्डलस्य जनसङ्ख्यासान्द्रता प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर् ३२ जनाः । २००१-२०११ दशके अस्मिन् मण्डले जनसङ्ख्यावृद्धिः १७.९६% आसीत् । अत्र पुं-स्त्री अनुपातः १०००-९१४ अस्ति । अत्र साक्षरता ६१.९ % अस्ति ।

## उपमण्डलानि
अस्मिन् मण्डले पञ्च उपमण्डलानि सन्ति । तानि-

१.बोर्डुम्सा

२.मियौ

३.नाम्पोञ्ग्

४.उत्तर चङ्लङ् जनपदम्

५.दक्षिण चङ्लङ् जनपदम्

## वीक्षणीयस्थलानि
अस्मिन्नेव मण्डले बहूनि प्रसिद्धानि वीक्षणीयस्थलानि सन्ति । तानि -

*जयरामपुर 
*नाम्पोञ्ग
*पञ्गसौ पास्
*बोर्डुम्सा 
*नमदाफा राष्ट्रीय उद्यानवनम् इत्यादि ।

## बाह्यानुबन्धाः
* Official web site of Changlang District
* http://www.onefivenine.com/india/villag/Changlang List of places in Changlang

मण्डलः, तिरप्
वर्गः:अरुणाचलप्रदेशराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
उदरम्

right|उदरम्
उदरं मनुष्यशरीरस्य कश्चन भाग: अस्ति। अस्मिन् अस्माभि: सेवित: आहार: जीर्ण: भवति। उदरे HCl अम्लम् अस्ति। अम्लं क्रिमीन् हन्ति जीर्णीकरणे उपकरोति च। यदि उदरे अम्लता प्रवृद्धा भविष्यति तर्हि उदरव्रणाः सम्भवेत् । पचनादनन्तरं भोजनं लघ्वन्त्रं याति। गोषु चत्वारि उदराणि भवन्ति।

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* "Stomach" article from the Encyclopedia of Nursing & Allied Health, from enotes.com 
* Digestion of proteins in the stomach or tiyan 
* Site with details of how ruminants process food
* Medical diagram of gastric blood supply

वर्गः:शरीरस्य अवयवाः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:प्राणिविज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* अक्षि
* अङ्गुली
* अङ्गुष्ठः
* अनामिका
अगस्टा

**अगस्टा**, मेन्

वर्गः:अमेरिकादेशः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स्
स्लम्डाग् मिलियनेर्

thumb|right|फ़्रीडा पिंटो
**स्लम्डाग् मिलियनेर्** २००८ वर्षे चित्रित आंग्ल भाषा चलनचित्रम् आसीत्। देव् पटेल्, फ़्रीडा पिंटो, अनिल् कपूर् च चलनचित्रे अभिनयं अकुर्वन्। चित्रस्य निर्देशकः डानी बायल्। चित्रम् २००९ आस्कर् विजेतः अस्ति।

## टिप्पणी 
मिलियनेर्, स्लम्डाग्
वर्गः:चलच्चित्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
२०११

**१६०** तमः वर्षः ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकः अधिवर्षः आसीत्।

## घटनाः 
### जनवरी-मार्च 
### अप्रैल-जून 
### जुलाई-सितंबर 
### अक्तूबर-दिसंबर 
## अज्ञात-तिथीनां घटनाः 
## जन्मानि 
### जनवरी-मार्च 
### अप्रैल-जून 
### जुलाई-सितंबर 
### अक्तूबर-दिसंबर 
## निधनानि 
### जनवरी-मार्च 
### अप्रैल-जून 
### जुलाई-सितंबर 
### अक्तूबर-दिसंबर 
वर्गः:वर्षः
वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतीयकालमानः
* ज्योतिषशास्त्रम्
* संस्कृतम्
* भारतम्
संयुक्ताधिराज्यम्

**महाब्रिटानीयस्य उत्तरी आयर्ल्याण्डस्य च संयुक्ताधिराज्यम्** (), संक्षिप्त नाम **UK**), समान्यतया संक्षिप्त नाम **संयुक्ताधिराज्यम्** अस्ति। उत्तरपश्चिम युरोपस्य किञ्चन राज्यं इदं। चतुर्देशानां संघटनं अस्ति अधिराज्यं इदम्। महाब्रिटानीय-द्वीपस्य, आङ्ग्लस्थानं, स्काटल्याण्ड-देशः, व्हेल्स-देशः च; अपिच आयरल्याण्ड-द्वीपस्य उत्तरी-आयरल्याण्ड-देशः।

वर्गः:भूगोलसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:यूरोपखण्डस्य देशाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
पूर्वसियाङ्गमण्डलम्

**पूर्वसियाङ्गमण्डलम्** (East Siang District) अरुणाचलप्रदेशराज्ये स्थितं किञ्चन मण्डलम् । अस्य मण्डलस्य केन्द्रं पासीघाट् नगरम् ।

## भौगोलिकम्
पूर्वसियाङ्गमण्डलस्य  विस्तारः ४००५ चतुरस्रकिलोमीटर्मितः अस्ति ।

## जनसङ्ख्या
२००१ जनगणनानुगुणं पूर्वकमेङ्गमण्डस्य जनसङ्ख्या  ७८४१३ अस्ति । अस्मिन् मण्डले प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर्मिते १९ जनाः वसन्ति अर्थात् अस्य मण्डलस्य जनसङ्ख्यासान्द्रता प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर् १९ जनाः । २००१-२०११ दशके अस्मिन् मण्डले जनसङ्ख्यावृद्धिः ३७.१४% आसीत् । अत्र पुं-स्त्री अनुपातः १०००-१०१२ अस्ति । अत्र साक्षरता ६२.४८ % अस्ति ।

## उपमण्डलानि
अस्मिन् मण्डले पञ्च उपमण्डलानि सन्ति । तानि-

१.पंगिञ्ग्

२.नारि कोयु

३.पूर्वपासिघाट्

४.पञ्चिमपासिघाट्

५.मेबो

## बाह्यानुबन्धाः
* Official website
* http://www.onefivenine.com/india/villag/East-Siang List of places in East-Siang

मण्डलः, तिरप्
वर्गः:अरुणाचलप्रदेशराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
कुरुङ्गकुमेमण्डलम्

**कुरुङ्गकुमेमण्डलम्** (Kurung Kumey District) अरुणाचलप्रदेशराज्ये स्थितं किञ्चन मण्डलम् । अस्य मण्डलस्य केन्द्रं पासीघाट् नगरम् ।

## जनसङ्ख्या
२००१ जनगणनानुगुणं कुरुङ्गकुमेमण्डलस्य जनसङ्ख्या  ८९७१७ अस्ति । अस्मिन् मण्डले प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर्मिते १५ जनाः वसन्ति अर्थात् अस्य मण्डलस्य जनसङ्ख्यासान्द्रता प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर् १५ जनाः । २००१-२०११ दशके अस्मिन् मण्डले जनसङ्ख्यावृद्धिः १११.०१% आसीत् । अत्र पुं-स्त्री अनुपातः १०००-१०२९ अस्ति । अत्र साक्षरता ५०.६८ % अस्ति ।

## उपमण्डलानि
अस्मिन् मण्डले चत्वारि उपमण्डलानि सन्ति । तानि-?

१.पालिन्

२.न्यापिन्

३.तालि

४.कोलोरियान्ग्

## बाह्यानुबन्धाः
* Kurung Kumey district website
* http://www.onefivenine.com/india/villag/Kurung-Kumey List of Places in Kurung-Kumey
* 50 pc voters exercise franchise 
* Kurung Kumey 14th district in Arunachal
* PHED profile
* Health workers take the road less travelled in Arunachal
* In Arunachal records, a tribal eats 64 kg rice

मण्डलः, तिरप्
वर्गः:अरुणाचलप्रदेशराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
शिश्नम्

[लघुचित्रम्|[सञ्चिका:Anatomy of Male Human External Genitals.jpg|निराबन्धः**शिश्नं** पुरुषाणामिन्द्रियमस्ति यस्योपयोग मैथुनार्थे मूत्रविसर्जनार्थे वा भवति।]]
**शिश्नं** पुरुषाणामिन्द्रियमस्ति यस्योपयोग मैथुनार्थे मूत्रविसर्जनार्थे वा भवति।

वर्गः:शरीरस्य अवयवाः
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:प्राणिविज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* अक्षि
* अङ्गुली
* अङ्गुष्ठः
* अनामिका
वृक्का

thumb|167px|वृक्का उपवृक्यग्रन्थिः च
**वृक्का** मानवशरीरस्य कश्चन भाग: अस्ति। मनुष्यदेहेषु द्वे वृक्के स्तः। ते अस्थिमतां  वक्षणे स्थिते। ते राजमाषाकारे स्तः। वृक्के मूत्रस्य निर्माणं कुरुत:। मूत्रद्वारा मलानि लवणानि अतिप्रवृद्धजलं च देहात् निर्गच्छन्ति। तयोः उपरी उपवृक्यग्रन्थी स्तः।

वर्गः:शरीरस्य अवयवाः
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:प्राणिविज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* अक्षि
* अङ्गुली
* अङ्गुष्ठः
* अनामिका