राष्ट्रियमानसिकारोग्य-नाडीविज्ञानसंस्थानम्

**राष्ट्रियमानसिकारोग्य-नाडीविज्ञनसंस्थानम्** (National Institute of Mental Health and Neuroscience) नामकः मानितवैद्य-विश्वविद्यालयः भारतदेशे उद्याननगरे (Bangalore) अस्ति । अस्य संस्थानस्य स्थापनं क्रि.श. 1925 तमे वर्षे अभूत् । भारतराष्ट्रप्रभुत्वाsरोग्य-कुटुम्बसंक्षेममन्त्रित्वशाखायाः अधीने इदम् संस्थानम् स्वातन्त्रेण व्यवहरति ।

### संस्थापनम् इतिहासश्च । 
* अस्य संस्थानस्य मूलसंस्था बेङ्गलूर् लुनाटिक् आश्रमनम्ना पसिद्धा क्रि.श. 1847 तमे वर्षे स्थापिता ।
* क्रि.श. 1925 तमे वर्षे मैसूर्प्रभुत्वेन मानसिकाsरोग्यकेन्द्रस्य स्थापना कृता । इदमेव मनेचिकित्साविषये स्नातकोत्तरस्तरे प्रशिक्षणप्रदाने भारतदेशे प्रथमम् आसीत् ।
* क्रि.श. 1954 तमे वर्षे प्रान्तीयप्रभुत्व-मानसिकाsरोग्यकेन्द्रस्य भरतीयमानसिकाsरोग्यसंस्थायाश्च(AIIMH) मेलनेन राष्टियमानसिकारोग्य-नाडीविज्ञनसंस्थानम् (NIMHANS) उत्पन्नम् ।
* इदम् संस्थानम् क्रि.श 1974 तमे वर्षे दिसम्बर् मासे 27 दिनाङ्के आरब्धम् , भारतराष्टवैद्यसेवा-परिशोधनपञ्जीकरणसभायाः अधिनियमेन स्वातन्त्र्यम् प्रप्तम् ।
* क्रि.श. 1994 नवम्बर् मासस्य 14 दिनाङ्के राष्टियमानसिकारोग्य-नाडीविज्ञनसंस्थानम् (NIMHANS) विश्वविद्यालयानुदानायोगपरिषद्द्वरा (UGC) मानितविश्वविद्यालयसंवेतिं  प्राप्तम् ।
* कि.श. 2012 तमे वर्षे राष्ट्रियप्रतिनिधिसभाद्वारा राष्ट्रियप्रमुखसंस्थानम् इति उद्घोषितम् ।
* कि.श. 2017 तमे वर्षे भारतप्रभुत्वद्वरा मानसिकाsरोग्ये रक्षाशाशनं आमोदितम्, तथा देशे विविधप्रान्तेषु राष्टियमानसिकारोग्य-नाडीविज्ञनसंस्थान(NIMHANS)सदृश
संस्थानानि स्थापितानि भविष्यन्ति इति प्रकटितम् ।

### संस्थानस्य व्यवस्थापनम्,प्रशासनम् च । 
इदम् संस्थानम् रोगिनां मानसिकाsरोग्य-नाडी शास्त्रसम्बद्धरुग्मताभ्यः रोगिसंरक्षणाविषये, तद्सम्बद्धविद्याक्षेत्रे प्रमुखसंस्थानम् भवति । संस्थाने सेवा, मानवसंसाधनसम्पत्तेः अभिवृद्धिः, परिशोधनादि विषयाः प्रधानाः सन्ति । बह्यः  राष्टीय-अन्ताराष्टीयवित्तसहायकाः संस्थाः विद्या-शैक्षिकपरिशोधनार्थं  विविधरूपेण सहायं कुर्वन्ति ।

### विविधविभागाः (Departments) 
* जैवभौतिकविभागः (Biophysics)
* जैवसाङ्ख्यकी (Biostatistics)
* साङ्क्रमिकरोगविभागः (Epidemiology)
* मानव-अनुवंशिकविभागः (Human Genetics)
* मानसिकस्वस्थ्यशिक्षाविभागः (Mental Health Education)
* चिकित्सामनोरोगविभागः (Clinical Psycology)
* चिकित्सानाडीविज्ञानविभागः (Clinical Neuroscience)
* शिशु-कौमार्यमनोरोगविचारविभागः (Child and adolescent psychiatry)
* नाडीनिश्वेतकविभागः (neuroanaesthesia)
* नाडीरसायनविभागः (Neurochemistry)
* नाडीप्रतिच्छाया-विकिरणचिकित्साविभागः (Neuroimaging and interventional Radiology)
* नाडीशास्त्रविभागः (Neurology)
* नाडीनिदानविभागः (Neuropathology)
* नाडीव्यवस्थाविभागः (Neurophysiology)
* नाडीशस्त्रचिकित्साविभागः (Neurosugery)
* नाडीविषाणुविभागः (Neurovirology)
* वैद्यसेवाविभागः (Nursing)
* नाडीसम्बद्धपुनर्व्यवस्थापनविभागः (Neurological Rehabilitation)
* मनोरोगनिवारणे सामाजिकक्रियाविभागः (Psychiatric Social Work)
* मनोरोगविचरविभागः (Psychiatry)
* मनोरोगौषधविभागः (Psychopharmacology)
* जैवौषध-अभियन्त्रविभागः (Biomedical Engineering)
* मानसिक-पुनर्व्यवस्थापनविभागः (Psychiatric Rehabilitation)
* वाग्रोगलक्षण-श्रव्यविज्ञानविभागः (Speech Pathology & Audiology)

### विविधकेन्दानि (Centers) 
* उच्छायुर्वेदकेन्द्रम् (Advanced Centre for Ayurveda)
* सामाजिकारोग्यकेन्द्रम् (Center for Public Health)
* जन्तुपरिशोधनाकेन्द्रम् (Central Animal Research Facility)
* व्यसननिवृत्तिकेन्द्रम् (Centre for Addiction Medicine)
* ग्रन्थालय-सूचनाकेन्द्रम् (Library and Information Center)
* मेग्नेटोन्न्फलोग्राफी केन्द्रम् (Magnetoencephalography (MEG) Centre)
* नाडीजैवशास्त्र-परिशोधनक्रेन्द्रम् (Neurobiology Research Centre (NRC))
* सार्सुवजनिक सुष्ठुसम्पादनाक्रेन्द्रम् (NIMHANS Centre for Well Being)
* योगविभागे आधुनिककेन्द्रम् (Advanced Centre for Yoga)
* सकल्वरजनतामानसिकारोग्यक्रेन्द्रम् (Sakalwara Community Mental Health Centre)
* दृश्यमाध्यमपठनक्रेन्द्रम् (Virtual Learning Centre)
* क्षतनिवारण-भद्रतासंवर्धनकेन्द्रम् (WHO Collaborating Centre for Injury Prevention and Safety Promotion)
*

### सुप्रकेतव्यक्तयः 
* हेच्.नारायणमूर्तिः
* नेरेन्द्रनाथसेनागुप्तः
* हेच्.आर्.नागेन्द्रः
* यम्.शारदा मीनन्
* यन्. के. वेङ्कटरमणः
* आर्. मार्ताण्ड वर्मा
* राधिका चन्दिरमणि
* यस्.के. रामचन्द्ररावः
* साट्वन्त पाच्रिया
* शेखरशेषाद्रिः
* सुनीलप्रधानः
* टर्गा डीजैराजा
* विजयलक्षीः रविन्द्रनाथः

## सम्बद्धाः लेखाः
* भारतम्
* संस्कृतम्
* अष्टाङ्गयोगः
* हठयोगः

वर्गः:मनोविज्ञानम्