open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
प्राचीनवास्तुविद्या

सिन्धुसभ्यताचित्राणि प्रायः सर्वानपि आश्चर्यचकितान् कुर्वन्ति एव । तत्रत्या वास्तुविद्या अतिप्राचीना अत्युत्कृष्टा च । कर्णाटके बेलूरे विद्यमानः भूमिस्पर्शरहितः स्तम्भः, कोणार्कक्षेत्रस्य सूर्यदेवालयः शृङ्गेरिस्तम्भाः, अनन्तपुरीस्थाः सप्तस्वरप्रभवाः मण्डपाधाराः स्तम्भाः, अजन्ता-एल्लोरागुहाः देहलीस्थः विष्णुस्तम्भः इत्यादयः अनेके अंशाः  भारतीयवास्तुविद्यायाः गरिमाणं प्रमाणीकुर्वन्ति । मयमतं, मयसारः, मनुष्यालयचन्द्रिका, सुप्रभेदागमः, वास्तुरत्नावली, कामिकागमः, बृहद्वास्तुमाला इत्यदिषु अनेकेषु ग्रन्थेषु वास्तुशास्त्रं निरुपितम् अस्ति ॥
## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* Vastu-Silpa Kosha, Encyclopedia of Hindu Temple architecture and Vastu/S.K.Ramachandara Rao, Delhi, Devine Books, (Lala Murari Lal Chharia Oriental series) ISBN.978-93-81218-51-8 (Set)
* Monier-Williams, Monier, revised by E. Leumann, C. Cappeller, et al. *A Sanskrit-English Dictionary* 1899, Clarendon Press, Oxford
* D. N. Shukla, *Vastu-Sastra: Hindu Science of Architecture*, Munshiram Manoharial Publishers, 1993, ISBN  9788121506113.
* B. B. Puri, *Applied vastu shastra in modern architecture*, Vastu Gyan Publication, 1997, ISBN 978-81-900614-1-4.
* Vibhuti Chakrabarti, *Indian Architectural Theory: Contemporary Uses of Vastu Vidya* Routledge, 1998, ISBN  9780700711130.

## अग्रिमाध्ययनार्थम्
* Arya, Rohit Vaastu: the Indian art of placement : design and decorate homes to reflect eternal spiritual principles Inner Traditions / Bear & Company, 2000, ISBN 0892818859.
*Important Concepts of Vasthu Shasthra Traditional Indian Architecture 
*Vastu: Transcendental Home Design in Harmony with Nature, by Sherri Silverman

वर्गः:वास्तुशास्त्रम्
वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये

वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
प्राचीनरसतन्त्रम्

रसतन्त्रविषये संस्कृतग्रन्थाः बहवः सन्ति । वाग्भटस्य रससमुच्चयः एतेषु प्राधान्यम् आवहति । शिल्परत्नं, विष्णुधर्मोत्तरं, मानससारः, मानसोल्लासः, रससंहिता इत्यादयः रसतन्त्रस्य विविधविषयान् प्रतिपादयन्ति । स्फटिकं, काचः(लेन्स्), वर्णः सुधा (सिमेण्ट्), निर्यासः, सुगन्धवस्तूनि, कागदं, लोहाः विशिष्टमृत्पात्राणि इत्यादीनां पदार्थानां निर्माणं, रसप्रक्रिया च एतेषु ग्रन्थेषु निरुपिताः सन्ति । अत्र अनेकविधानि अम्लानि (acids) क्षाराणि (bases) च उल्लिखितानि । एतेषाम् उपयोगेन कृत्रिमपदार्थानां निर्माणाय अपेक्षिता साङ्केतिकविद्या अपि तेषु प्रतिपादिता ॥
	
चिकित्सायाम् अपि अस्य रसतन्त्रशास्त्रस्य उपयोगः आसीत् । पातञ्जलमहर्षेः लोहशास्त्रं लोहसंस्करणेन लवणनिर्माणरीतिं वर्णयति । क्रि. पू. द्वितीये शतके जातस्य नागार्जुनस्य रसरत्नाकरग्रन्थः लोह्यायनिर्माणार्थं साङ्केतिकव्यवस्थां निरुपयति । परीक्षणशालायाः रचनां, तत्रत्यानि उपकरणानि, एकैकस्यापि प्रक्रियायाः कृते आवश्यकाः तापविशेषाः रसतः औषध्निर्माणरीतिः इत्यादयः अपि अस्मिन् ग्रन्थे सन्ति । रसस्तम्भनादयः नवदशप्रक्रियाः अपि अत्रैव वर्ण्यन्ते । एकादशशतकीयः (क्रि.श. ११) रसार्णवग्रन्थः लोहस्य विविच्य ज्ञानाय ज्वालापरीक्षणव्यवस्थां (flame test) वर्णयति । देहलीस्थः विष्णुस्तम्भः अजन्ताचित्राणि च भारतीयरसतन्त्रस्य प्रत्यक्षोदाहरणानि सन्ति ॥

वर्गः:रसायनशास्त्रम्
वर्गः:रसायनशास्त्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
भारतीयदार्शनिकसंशोधनपरिषद्

**भारतीयदार्शनिकसंशोधनपरिषद्**  भारतीयदर्शनानां विषये अध्ययनं तथा तस्य संरक्षणार्थं स्थापिता संस्था एषा । एषा परिषद्  १९७७ तमे वर्षे आरब्धा । एषा भारतसर्वकारस्य शिक्षणसचिवालयेन स्थापिता स्वयत्तसंस्था अस्ति ।  भारतीयदर्शनानां विषये अध्ययनं तथा तस्य संरक्षणं च अस्य दायित्वम् अस्ति । अत्र प्रतिपादितस्य  ज्ञानस्य विषये अद्यतनप्रपञ्चे अन्वयनं कथम् इति अत्र विचिन्त्यते । ज्ञानस्य अन्यशाखानामपेक्षया एषा शाखा अवश्यं रक्षणीया । एतासां ज्ञानशाखानाम् अध्ययनेन पूवर्जानां सिद्धिं  तथा मानवमूल्यानां विषयं च ज्ञात्वा तदनुगुणं जीवनयापनं करणीयम् इति आशा उत्पद्यते । भारतस्य इदमेव वैशिष्ट्यं यद् अन्यदेशेषु एतादृशम् अध्यात्मिकं  ज्ञानं न विकसितम् । न केवलं विश्वविद्यालयैः अपि च “अनया संस्थया अपि  पुस्तकानां लोकार्पणकार्यं साधनीयम् । भारतस्य ये प्रमुखाः दार्शनिकाः सन्ति तेषां पुस्तकानां प्रकाशनम् अपि भवेत् “ इति अस्याः परिषदः उद्देशः। तदानीन्तनप्रधानमन्त्रिणा इन्दिरागान्धिमहाभागया १९७७ तमे वर्षे भारतीयदार्शनिकसंशोधनपरिषद् उद्घाटिता अभवत् ।

## प्रमुखाः उद्देशाः
:*पाश्चात्यदार्शनिकानां भारतीयदार्शनिकानां च परिचयः ।
:* तदा तदा कार्यशालानाम् आयोजनं , पुनर्मननं, चिन्तनं गोष्ठ्यादीनां प्रचालनम् ।
:* पठनसामग्रीसंरचना ।
:* युवविदुषां कृते वार्षिकप्रबन्धस्पर्धा आयोजनम् ।
:* दर्शनानां यत्र अध्ययनं भवति तादृशसंस्थाभिः सह सम्बन्धः।
:* अन्यदेशस्थप्रसिद्धदर्शनकारैः सह सम्बन्धः।
:* दर्शनविषयिकी प्रदर्शिनी ।
:* विश्वस्तरीयदर्शनग्रन्थानां पुस्तकालस्य स्थापनम् ।

वर्गः:भारतस्य शैक्षणिकसंस्थाः
वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
प्राचीनभूगर्भशास्त्रम्

भूमेः गोलाकृतिम् ऐदम्प्राथम्येन मागल्लनामकः प्रतिपादितवान् इति वयं पाठ्यपुस्तकेषु पठामः । संस्कृतभाषायां तु आप्राचीनकालतः व्यवहारः भूगोलम् इत्येव । एषः व्यवहारः एव खलु समर्थयति भूमेः गोलाकारताम् ? धिक् मेकालेपुत्राणां विशेषबुध्दिम् । अपि च गोलपरिभाषायाम् उच्यते –

:**मृदम्ब्वग्न्यनिलाकाशपिण्डोऽयं पाञ्चभौतिकः ।**
:**कपित्थफलवद्वृत्तः सर्वकेन्द्रेखिलाश्रयः ॥**
:**स्थिरः परेशशक्त्येव सर्वगोळादधः स्थितः ।**
:**मध्ये समन्तादण्डस्य भूगोलो व्योम्नि तिष्ठति ॥ इति ॥**

भूमिः पञ्चभूतात्मिका, कपित्थफलाकारिका च इति अत्र स्पष्टतया निरुपितम् अस्ति । कपित्थफलाकाराकत्वं नाम दैर्ध्याधिक्ययुक्तगोलत्वम् । भूकेन्द्रं प्रति सर्वम् आकृष्टं भवति । अन्यत् किमपि अनाश्रित्य आकर्षणशक्त्या (परेशशक्त्या) निरालम्बा भूमिः व्योम्नि तिष्ठति इति एतस्मात् श्लोकात् ज्ञायते ॥
	
आर्यभटः भूव्यासम् अधिकृत्य वदति-ञिला भूः इति । तन्नाम भूव्यासः १०५० योजनमितः भवति । (१०५० =१२=१२६०० किलोमीट्टर् ।) आधुनिकाः अपि एतत एव परिमाणं प्रतिपादयन्ति ॥
	
भूमिः एव भ्रमति इति, सौरमण्डलम् अपि पराशक्तिं केन्द्रीकृत्य भ्रमति इति च अस्मत्पूर्वजैः सिध्दान्तितम् । कालिदासस्य काले भूशास्त्रविज्ञानं कथम् आसीत् इति मेघदूतस्य पठनात् स्फुटीभवति ॥
	
भूभृत् इति पर्वतस्य पर्यायपदम् । पर्वताः भूतोलनं साधयन्ति इति आधुनिकाः अपि अङ्गीकुर्वन्ति । श्रीकृष्णविलासकाव्ये भूमिब्रह्मसंवादे भूस्थितिः,भुकम्पनम् सूर्यरश्मिमहिमा इत्यादयः विषयाः काव्यशैल्या प्रतिपादिताः सन्ति । दिनचलनं, वार्षिकचलनम्, अयनं, ग्रहणं, समरात्रम् इत्यादयः बहवः विषयाः अतिप्राचीनकाले एव भारते चर्चिताः आसन् ।भूगुरुत्वाकर्षणाविषये भास्कराचार्येण विशदतया प्रतिपादितम् ॥

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
*http://nscdelhi.org/exhibition-gallery.php?gallery=184  Glimpse of Our Science and Technology Heritage gallery
* A brief introduction to technological brilliance of Ancient India  (Indian Institute of Scientific Heritage)
* **e-Anveshan**  attempt to explore great Indian ancient sciences
* Science and Technology in Ancient India (Dr VS Prasad's blog)
* Ancient India's Contribution to Our World's Material (Temporal) Culture 
* History of the Physical Sciences in India
* Science and Technology in Ancient India 
* *India: Science and technology*, U.S. Library of Congress.
* *Pursuit and promotion of science: The Indian Experience *, Indian National Science Academy.
* *India: Science and technology*, U.S. Library of Congress.
*Presenting Indian S&T Heritage in Science Museums, Propagation : a Journal of science communication Vol 1, NO.1, January 2010, National Council of Science Museums, Kolkata, India, by S.M Khened, http://ncsm.gov.in/science_pdf/Shivaprasad%20Khened.pdf .
*Presenting Indian S&T Heritage in Science Museums, Propagation : a Journal of science communication Vol 1, NO.2, July, 2010, pages 124-132,  National Council of Science Museums, Kolkata, India, by S.M Khened,http://ncsm.gov.in/science_pdf/Propagation%20Vol%202%20-%2008%20Science%20Centres.pdf .
* Nation: How Indian Science is Taking Over the World* by Angela Saini (2011)

124-132, http://ncsm.gov.in/science_pdf/Propagation%20Vol%202%20-%2008%20Science%20Centres.pdf 

वर्गः:भूमिशास्त्रम्
वर्गः:भूविज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
पटोलः

thumb|150px|right|पटोलः
thumb|left|150px|पटोलपुष्पम्
thumb|left|150px|पक्वः पटोलः
thumb|right|200px|शाकशकटे दृश्यमानाः पटोलाः

एषः पटोलः अपि भारते वर्धमानः कश्चन शाकविशेषः । अयम् अपि सस्यजन्यः आहारपादार्थः । एषः पटोलः आङ्ग्लभाषायां snake gourd अथवा Trichosanthes cucumerina इति उच्यते । एषः पटोलः भारते तु शाकत्वेन सर्वत्र उपयुज्यते एव । एतेन क्वथितं, व्यञ्जनं, दाधिकम् इत्यादिकं निर्मीयते ।

‎

वर्गः:शाकानि
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:पाकशास्त्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
भारतीयसमाजविज्ञानसंशोधनमण्डली

**भारतीयसमाजविज्ञानसंशोधनमण्डली** (Indian Council of Social Science Research) काचित् शोधसंस्था भवति ।  अस्याः अरम्भः १९६९ तमे वर्षे अभवत् । अस्याः उद्देशः समाजिकविज्ञानस्य अध्ययनार्थं विशेषप्रोत्साहः । एषा मण्डली २७ संस्थानां मध्ये सम्बन्धं स्थापयति । तासु  एताः प्रमुखाः सन्ति ।
:1.	सामाजिकार्थिकपरिवर्तनसंस्था(बेङ्गळूरु)
:2.	सार्वजनिकसमुद्यमसंस्था (हैदराबाद्)
:3.	औद्योगिकाभिवृद्ध्यद्ध्ययनसंस्था(नवदेहली)
:4.	गोविन्दवल्लभपन्तसामाजिकाध्ययनसंस्था(अलहाबाद्)
:5.	सामाजिकाध्ययनकेन्द्रम्(कोलकता)
:6.	नियमसंशोधनकेन्द्रम्(नवदेहली)
:7.	बहुशास्त्रीय-अभिवृद्धिसंशोधनकेन्द्रम्
:8.	महिलाभिवृद्ध्यद्ध्ययनकेन्द्रम्(नवदेहली)
:9.	मद्रासभिवृद्ध्यद्ध्ययनसंस्था(चेन्नै)
एकैकस्य विषये ज्ञातुं तत्तत्संस्थायाः जालस्थानं पश्यन्तु ।
http://www.icssr.org/

## बाह्यानुबन्धः
*Indian Council of Social Science Research

वर्गः:भारतस्य शैक्षणिकसंस्थाः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
राष्ट्रियवैमानिकप्रयोगशाला(NAL)

thumb|300px
**राष्ट्रियवैमानिकप्रयोगशाला** (National Aerospace Laboratory) एषा वैज्ञानिक- औद्योगिक-अनुसन्धानपरिषदः प्रमुखम्  अङ्गम् अस्ति । वैमानिकसम्बद्धक्षेत्रेषु भारतस्य सर्वश्रेष्ठं संशोधनसंस्थानमस्ति । अस्याः स्थापना १९५९ तमे वर्षे नवदेहल्याम् अभवत् । १९६० तमे वर्षे बेङ्गळूरुनगरम् प्रति आनीता । अस्याः मुख्यः उद्देशः तु विज्ञानद्वारा विमानयानानां निर्माणं तथा प्रयोगः । वैमानिकक्षेत्रे पूर्णतया इयं व्याप्ता अस्ति । इयं लघु तथा मध्यमस्तरीयं विमानं निर्माति । कतिचित् वर्षेषु एव एषा उन्नतां स्थितिं आप्नोत् । प्रगतदशके ६० कोटि डालर्मूल्यानां ४०० परियोजानां प्राप्तवती । अत्र न केवलं भारतीयानां विदेशीयानाम् अपि प्रशिक्षणं दीयते । गतेभ्यः कतिचिद्वर्षेभ्यः स्वस्य आयस्य ६० प्रतिशतं बाह्यमूलतः एव प्राप्तवती । एषा सीएसआईआर प्रयोगशालानाम् अद्वितीया उपलब्धिः । विफलताविश्लेषणकेन्द्रत्वेन अपि एषा मान्यतां  प्राप्तवती अस्ति ।  अन्तरिक्षे याः दुर्घटनाः सम्भवन्ति तासां कारणं परिहारः च एतया निवार्यते । एतेषु शब्दपरीक्षणसौलभ्यं, वरीवर्तयन्त्राणि, दहनानुसन्धानसौलभ्यं, सम्मिश्रसंरचनाप्रयोगशाला , कृष्णपेटिका, एवं विमानसम्बद्धाः सर्वे विषयाः तत्र सन्ति । अत्र उद्योगिनां संख्या अस्ति १२५० । तेषु ३५० संशोधनविकासक्षेत्रेषु विद्यावारिधिपदवीधराः । अस्याः अरम्भः १९५९-६०  तमे वर्षे  बेङ्गळूरुनगरे पूर्वतनमहाराजस्य प्रासादे एव अभवत् । डा. पी नीलकण्ठन्, डा. एस् आर् वल्लूरी, प्रो.आर् नरसिंहः, डा. के एन राजू , डा. टी एस प्रह्लाद तथा डा.बी आर पै च भूतपूर्वनिर्देशकाः सन्ति । तेषां प्रतिबद्धतायाः कारणात् अस्याः विकासः अभवत् ।

## बाह्यानुबन्धः
* NLR Home Page
* NLR Video Clips
* NLR Publications
* NARSIM - Air Traffic Simulations
* NLR Air Transport Safety Institute

वर्गः:वैज्ञानिकसंस्थाः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
आलुकम्

आलुकम् भारते वर्धमानः कश्चन शाकविशेषः । इदम् अपि सस्यजन्यः आहारपादार्थः । एतत् आलुकम् आङ्ग्लभाषायां Potato इति उच्यते । एतत् आलुकं भारते तु शाकत्वेन सर्वत्र उपयुज्यते एव । एतेन क्वथितं, व्यञ्जनं, भर्ज्यं, रोटिका, दाधिकम् इत्यादिकं निर्मीयते । एतत् आलुकम् अपि बहुविधं भवति ।

thumb|200px|left|आलुकस्य कश्चन प्रभेदः 

सञ्चिका:PreparedPotatoes.jpg|आलुकेन निर्मितानि विभिन्नानि खाद्यानि
सञ्चिका:Peru PapasRellenas2.jpg|पेरु राज्यस्य "*पापा रेलेना"* 
सञ्चिका:Fish and chips.jpg|मत्स्यः भर्जितालुकानि च (Fish and chips)
सञ्चिका:BakedPotatoWithButter.jpg|पक्व आलुकम् नवनीतेन सह
सञ्चिका:Burger and fries (1).jpg|'बरगर' भर्जितालुकानि च
सञ्चिका:OriginalPoutineLaBanquise.jpg|फ़्रान्स-देशस्य *पुतीन ला बौन्कि*  (Poutine La Banquise)
सञ्चिका:Aloo Puri, typical morning snack, Varanasi.jpg|आलुपुरि
सञ्चिका:BlauerSchwede02.JPG|नीलवर्णीयम् आलुकम्
सञ्चिका:Désirée Potatoes.jpg|रक्तवर्णीयम् आलुकम्
सञ्चिका:Fingerling Potatoes, Pike Place Market.jpg|अङ्गुले: रूपस्य आलुकानि (Fingerling potatoes)

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* GLKS Potato Database 
* Centro Internacional de la Papa: CIP (International Potato Center)
* World Potato Congress
* British Potato Council 
* Online Potato Pedigree Database for cultivated varieties
* Potato Information & Exchange
* GMO Safety: Genetic engineering on potatoes  Biological safety research projects and results
* International Year of the Potato 2008 
* Solanum tuberosum (potato, papas): life cycle, tuber anatomy at GeoChemBio 
* Potato Genome Sequencing Consortium 
* Potato storage and value Preservation : Pawanexh Kohli, CrossTree techno-visors.
* Potato, in Cyclopedia of American Agriculture 

वर्गः:शाकानि
वर्गः:पाकशास्त्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
राष्ट्रियपुस्तकमण्डली

**राष्ट्रियपुस्तकमण्डली** (National Book Trust) काचित् पुस्तकप्रकाशनसंस्था भवति । देशस्य स्वातन्त्र्यानन्तरं देशनिर्माणकार्यं प्रचलति स्म । देशस्य प्रत्येकक्षेत्रे निर्माणकार्यं भवेत् इति नायकानाम् आशयः । अन्यविषयेषु शीघ्रं कार्यं भवति स्म । पुस्तकप्रकाशनं तु  शैशवास्थायाम्  एव आसीत् । समाजस्य सामान्यस्तरीयजनानां कृते पुस्तकानि केवलपुस्तकमेलायाम् एव दृग्गोचरीभूतानि । तत्र तानि दृष्ट्वा सन्तोषमनुभवन्ति स्म । तस्मिन् समये श्री पण्डितजवाहरलालनेहरुः यश्च भारतस्य तदानीन्तनप्रधानमन्त्री आसीत्, सः चिन्तितवान् यत् भारतस्य विविधसांस्कृतिकपारम्परिकज्ञानस्य अवगमनाय अधुनिकवैज्ञानिक-तान्त्रिकौद्योगिकविषयकक्षेत्रे यथा कार्यं प्रचलत् अस्ति तथैव अत्रापि कार्यं साधनीयम् इति । सः स्वयं लेखकः, पुस्तकप्रेमी च असीत् । स चिन्तितवान् अधिकारिणां मुष्टिं विना पुस्तकप्रकाशनं भवेत् इति तदनुगुणं, साहित्य-अकाडेमी, ललितकला अकाडेमी, राष्ट्रियपुस्तकमण्डली च स्थापिताः । अस्याः उद्घाटनं भारतस्य तदानीन्तनराष्ट्रपतिना कृतम्। तस्मिन् समये भाषमाणः नेहरुः पुस्तकानां प्रामुख्यम्, अस्याः मण्डल्याः कार्यशैलीविषये च अवदत् । तस्मिन् कार्यक्रमे डा.मौलाना अब्दुल् कलाम् आझाद् तथा श्रीजान्मथाय् उपस्थितौ आस्ताम् ।
एषा स्वायत्तमण्डली,शिक्षणमन्त्रालयस्य अधीने कार्यं करोति। अस्य मुख्यालयः नवदेहल्याम् अस्ति । सम्पूर्णधनं भारतसर्वकारेण दीयते । अस्याः विश्वस्तमण्डली तथा कार्यकारिणी समितिः च अस्ति ।

## प्रमुखाः उद्देशाः
:* उत्तमसाहित्यसर्जनं, मितमौल्ययुतानि पुस्तकानि च ।
:*  भाषान्तरं,भारतीयाभाषासु प्रकटनम् ।
:* भारतीयभाषाणाम् उत्कृष्टकृतीनां भाषान्तरम् । 
:* विदेशीयभाषातः भारतीयभाषां प्रति अनुवादः ।
:* अधुनिकज्ञानस्य विषये पुस्तकानां प्रकाशनम्, एतेन ज्ञानस्य प्रसारः भवेत् इति लक्ष्यम् ।
:* पुस्तकसूचिप्रकटनं, प्रचारः, गोष्ठी, प्रदर्शिनी इत्यादयः।
:* देशस्य विविधराज्येषु क्षेत्रीयपुस्तकमण्डल्याः संरचना ।
अस्याः ध्येयवाक्यम् “ एकः सूते सकलम् “

## बाह्यानुबन्धः
*NBT 

वर्गः:वाणिज्यसंस्थाः
वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
हिन्दुस्थानवैमानिकसंस्था (HAL)

thumb|250px
**हिन्दुस्थानवैमानिकसंस्था** (Hindustan Aeronautics Limited) एषा बेङ्गळूरुनगरे स्थिता एशियाखण्डस्य बृहती वायुयानसंस्था अस्ति । १९४० तमे वर्षे स्थापिता । भारतसर्वकारस्य रक्षणामन्त्रालयस्य  उत्पादनाविभागस्य अधीने कार्यं निर्वहति । ३०, ००० अधिकाः उद्योगिनः अत्र कार्यरताः सन्ति । युद्धविमानानाम् उदग्रयानानां च निर्माणम् अत्र भवति ।

## बाह्यानुबन्धः
* 

वर्गः:वैज्ञानिकसंस्थाः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
पद्मरागः

सौगन्धिककुरुविन्दस्फटिकेभ्यः पद्मरागो जायते । सौगन्धिकः (गन्धकः) (Sulphur) कुरुविन्दः (प्रवालः) - एतौ धातुविशेषौ । स्फटिकः-स्फटिकोपलः । सौगन्धिकसम्भूताः पद्मरागाः भ्रमरद्युतयः - उत्पलवर्णाः, जम्बूरसकान्तयः लोहितवर्णाश्च । कुरुविन्दप्रभवाः-शुक्लकृष्णव्यामिश्राः, अल्पकान्तयः, मृत्तिकादिधातुभिर्बद्धाः - अतः सकल्ङ्काः । स्फटिकसम्भूतास्तु द्युतिमन्तः, नानावर्णाः, विचित्राः, निर्मलाः ।

सिंहलपद्मरागं रक्तम्, कालपुरमं पीतम् (कुरुविन्दमिति स्मृतम्), आन्ध्रम् अशोकफलनिभम् (सौगन्धिकं कथ्यते) तुम्बरं छायया नीलं नीलगन्धि च । तेषु सिंहलमुत्तमम्, तुम्बरं निर्भरम् ।

वर्गः:नवरत्नानि
वर्गः:भूविज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
उर्वारुकम्

thumb|right|100px|उर्वारुकस्य कश्चन प्रभेदः
thumb|right|100px|पूर्णं, कर्तितं च उर्वारुकम्

एतत् उर्वारुकम् अपि भारते वर्धमानः कश्चन शाकविशेषः । इदम् अपि सस्यजन्यः आहारपादार्थः । एतत् उर्वारुकं द्विविधं भवति । आङ्ग्लभाषायाम् एकविधं Gourd इति, अपरविधं Cucumber इति उच्यते । एतत् उर्वारुकं भारते तु शाकत्वेन सर्वत्र उपयुज्यते एव । एतेन सूपः, क्वथितं, व्यञ्जनं, तेमनं, अवलेहः, दोसा, कोषम्बरी, दाधिकम् इत्यादिकं निर्मीयते । 

File:దోసకాయ ఉల్లిపాయ పోపు కూర.jpg|An Indian yellow Cucumber daily curry with onion and red chilli powder made in a house of Andhra Pradesh,Vijayawada  
File:దోసకాయ ఎండు కారం పచ్చడి (2).jpg|An Indian yellow Cucumber daily pickle made with red chillies in Andhra Pradesh,Vijayawada  
File:Kurkkuja.jpg|A Scandinavian cucumber sliced into pieces
File:An Indian yellow cucumber.jpg|An Indian yellow cucumber
File:Lemon cucumber J1.JPG|Lemon cucumber 
File:GNTdosakai.jpg|'Dosakai' is a round, yellow cucumber seen at a market in Guntur, India
File:Cucumber grated.jpg|Grated cucumber
File:Mizeria.jpg|dish with cucumber cut pieces
File:Cucumis sativus 0002.JPG|Cucumis sativus flower
File:Komkommer (Cucumis sativus 'Gele Tros').jpg|Komkommer (Cucumis sativus 'Gele Tros') in fields
File:Cucumber slices.jpg|Cucumber slices used for garnish
चित्रम्:GNTdosakai.jpg|100px|दोसाकरणस्य उर्वारुकम्
चित्रम्:Kurkkuja.jpg|100px|उर्वारुकखण्डाः
चित्रम्:PicklingCucumbers.jpg|100px|अवलेहकरणस्य उर्वारुकम्
चित्रम्:Komkommer plant.jpg|100px|उर्वारुकलता

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
*Plant profile at the Plants Database  – shows classification and distribution by US state.
**The Art of Promoting the Growth of the Cucumber and Melon* by Thomas Watkins
*Cucumber Nutrition Information  from USDA SR22 database

‎

वर्गः:शाकानि
वर्गः:पाकशास्त्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
माणिक्यम्

thumb|right|प्रकृतिदत्तमाणिक्यम्
thumb|right|माणिक्यस्य क्रिस्टल् घटना

माणिक्यस्य उत्पत्तिस्थानानि चत्वारि । सिन्धुः, रोहणः, गङ्गा, सिंहलश्चेति । सिंहलं, कालपुरम्, आन्ध्रं, तुम्बरं चेति चत्वारि क्षेत्राणि अन्यैः प्रदर्शितानि ।

## अष्टौ माणिक्यदोषाः 
भिन्नं, कर्करं, लघु, पटम्, मधुबिन्दुसमच्छायं (कोमलम्) जडं धूम्रं वैद्युतं चेति ।

## तस्य चत्वारः गुणाः 
स्निग्धच्छाया गुरुत्वं नैर्मल्यम् अतिरिक्ता । तच्छाया सप्तधा भवति - रक्तकोकनदप्रभा खद्योताक्षी चकोराक्षी कोकिलनेत्रसन्निभा सारसाक्षी सिन्धूरलोध्रपुष्पप्रभा गुञ्जाकिंशुकसन्निभा इति ।

## चित्रशाला 

Image:Ruby cristal.jpg|प्राकृतिक माणिक्यस्फटिकः
Image:Ruby gem.JPG|प्राकृतिक माणिक्यम् 
Image:Ruby and diamond bracelet.jpg|वज्र-माणिक्यकङ्कणम्
Image:Cut Ruby.jpg|उत्कीर्णमाणिक्यम्

वर्गः:नवरत्नानि
वर्गः:भूविज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
मुक्ता

हस्ती, सर्पः, शुक्तिः (प्राणिविशेषः), शङ्खः (प्राणी), मेघः, वेणुः, तिमिः (मत्स्यविशेषः), सूकरः एभ्यः मुक्ताफलानि उत्पद्यन्ते । सिंहलः (Ceylone)  परलोकः (Foreign Countries)  सुराष्ट्रकः (Gujarat) ताम्रपर्णी (नदी) पारशवः (May be Persia) कौबेरः उत्तरदेशः एतेषु देशेषु तेषां सम्भवः ।

मुक्ताः बहुविधाकाराः । निर्मलाः, स्थूलाः, ईषत्ताम्राः, शुक्राश्च ताम्रपर्णीभवाः । कृष्णाः, श्वेताः, पीताः, सशर्कराः (धातुयुक्ताः) पारलौकिकाः । नातिस्थूलाः, नातिसूक्ष्माः, नवनीतनिभाः, सौराष्ट्रकाः । तेजोयुक्ताः, शुभ्राः, गुरवः, महागुणाः, पारशवाः । लघवः, जर्जराः, दधिनिभाः, बृहत्यः, विस्तीर्णाः, द्विसंस्थानाः हिमवत्प्रभवाः । असमाः, कृष्णश्वेताः, लघवः, महाकायाः, निम्बफलसदृशाः, त्रिपुटाः, धान्याकफलसदृशाः, अतिसूक्ष्मचूर्णाः पाण्ड्यवाटभवाः । 
## अथ प्राण्यादिभवा मुक्ताः
गजमुक्ताः - हस्तिनां सरदकोशेषु जायन्ते । वराहमुक्ताः तिमिमुक्ताश्च, तेषां प्राणिनां दंष्ट्रामूलोद्भवाः । अत्र संशयः - एतेषां रददंष्ट्रादीन्यासाद्य कलाकुशलैरेव मुक्ताः क्रियन्त इति वेति । अयम् अभिप्रायः न स्वरसः । तथा कल्पितासु मुक्तासु तरलत्वापादनाशक्यत्वात् । किन्तु, पूर्वोक्तप्राणिनः यदा मृताः भूमौ निक्षिप्ताश्च, तेषां वा, पूर्वयुगस्थतादृशप्राणिनां वा रदादिभागाः अन्तस्थाग्निना जर्जरीकृताः मुक्तारूपम् आसाद्य पूर्वोक्तपञ्चमहाभूतकार्यात् तरलत्वमापन्नाः मुक्ता भवन्तीत्युत्प्रेक्षा स्वरसा सहेतुका च भवति ।

अभ्रजाः मुक्ताः सप्तमाद्वायुस्कन्धात् वर्षोपलवत् कुत्रचिञ्जायन्ते । नागजाः रजतमये अवनिप्रदेशे फणस्यान्ते नीलद्युतयः यदा भवन्ति तदा अकस्मात् वर्षो भवेच्चेत् नागजाः मुक्ताः प्रादुर्भवन्तीति ज्ञायते । वेणुजाः मुक्ताः कर्पूरस्फटिकनिभाः । शशिनिभाः परिवर्तुलाः रुचिराः तेजस्विनः शङ्कजाः मुक्ताः । शास्त्रान्तरेषु यथा - कुक्कुटाण्डसमं वृत्तं निबिडं गुरु घनजं भानुसङ्काशं मौक्तिकं देवयोग्यं भवति । काम्भोजकुम्भसम्भूतं धात्रीफलसमं वर्षोपलसमं दीप्त्या पाञ्चजन्यकुलोद्भवं कपोताण्डप्रमाणम् ।

अम्बुधेर्मध्ये सिंहले च आर वाटके पारसीके बर्बरे च शुक्तिजं मुक्ताफलं भवति ।

रवौ स्वात्यां स्थिते मेघैः ये जलबिन्दवः मुक्ताः ते शुक्तिभिः गीर्णा मुक्ता जायन्ते । रुक्मिण्याख्यशुक्तिजातं मौक्तिकं निर्मले कुङ्कुमच्छायं जातीफलसमं भवति । सिंहलोद्भवं सुस्निग्धं मधुरच्छायम् । आर वाटजं सुनिर्मलं पीतच्छायम् । पारसीकोद्भवं सितं स्वच्छम् । बर्बरोद्भवं रूक्षम् ईषच्छायम् ।

मुक्तानां दशदोषाः - शुक्तिलग्नः - मत्स्याक्षः - जठरम् - विद्रुमच्छायम् - अतिरक्तम् - त्रिवृत्तम् - पर्पटम् - त्र्यश्रम् - दीर्घम् - खण्डांशं - कुशपार्श्वं चेति । 
पीता-मधुरा-सिता-नीला चेति चतुर्धा भवति मौक्तिकच्छाया ।

## मुक्ताहरणम्
राजा - मौक्तिकानां समुत्पत्तिः स्थाने स्थाने महोदधौ । तानि स्थानानि संरक्षेदाहरेच्च ततो धनम् ॥ वेलापूरेषु सर्वेषु समीपस्थेषु वारिधेः । रक्षां विधाय यत्नेन राज्ञा सम्पदमिच्छुना ॥ निजवेलातटस्थानां पोतवाहनकर्मणाम् । पोते प्रत्यागते तस्माद्दशमांशं हरेन्नृपः - इति मुक्ताधनेभ्यः राजादायोऽपि सूचितः ॥

वर्गः:नवरत्नानि
वर्गः:भूविज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
मूलकम्

thumb|right|200px|बहुवर्णीयानि सस्यसहितानि मूलकानि
thumb|left|200px|मूलकसस्यानि
thumb|left|200px|मूलकफलानि
thumb|right|100px|मूलकानि
thumb|left|200px|वर्धमानानि मूलकसस्यानि
thumb|200px|left|यूरोपीयानि मूलकानि
thumb|right|200px|मूलकानि

एतत् मूलकम् अपि भारते वर्धमानः कश्चन शाकविशेषः । इदम् अपि सस्यजन्यः आहारपादार्थः । एतत् मूलकम् आङ्ग्लभाषायां Radish इति उच्यते । एतत् मूलकं भारते तु शाकत्वेन सर्वत्र उपयुज्यते एव । एतेन क्वथितं, व्यञ्जनं, रोटिका, कोषम्भरी, दाधिकम् इत्यादिकं निर्मीयते । एतत् मूलकम् अपि बहुविधं भवति ।

## बाह्यसमर्कतन्तुः
* Multilingual taxonomic information from the University of Melbourne
* Discovered Bibliography *(Raphanus sativus)* in the Biodiversity Heritage Library

वर्गः:शाकानि
वर्गः:पाकशास्त्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
मरकतम्

## विधाः
मरकतं शुकपक्षसदृशवर्णम् - वंशपत्रसदृशम् - कदली - निभम् - शिरीषकुसुमप्रभं चेत्यनेकविधम् ।

## उप्तत्तिः
मरकतं तुरुष्कविषये, अम्भोधिसमीपे, विषमस्थले च उत्पद्यते ।

## दोषाः
तस्य सप्तदोषाः - रूक्षम्, सपिटकम्, विच्छायम्, कर्करम्, जठरम्, शबलम्, सपाषाणं चेति ।

## गुणाः
तस्य पञ्च गुणाः - स्वच्छम्, गुरु, स्निग्धम्, अरजस्कम्, सुरागं चेति ।

## छाया
मरकतच्छाया अष्टविधाः - 
:# बर्हिपिच्छसमा भासा
:# चाषपक्षसमप्रभा
:# काचादिदोषरहिता
:# शैवालसन्निभा
:# खद्योतपृष्ठसङ्काशा
:# शुकपत्रसमा
:# नवशाद्वलनिभा
:# शिरीषकुसुमप्रभा चेति ।

वर्गः:नवरत्नानि
वर्गः:भूविज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
इन्द्रनीलः

## उत्पत्तिः
सिंहलद्वीपे रावणगङ्गाकूले पद्माकाराकरे च तस्य सम्भवः ।

## दोषाः
नीलस्य षड्दोषाः -
:# अभ्रकम्
:#सशर्करम्
:#भिन्नम्
:#मृत्तिकागर्भम्
:#भेदसंशयकृत्
:#अश्मगर्भम् चेति ।

## गुणाः
:# गुरुत्वम्
:# स्निग्धकान्तित्वम्
:# सुरङ्गम्
:# पार्श्वरञ्जनम्
:# तृणग्राहित्वम् इति तस्य गुणाः पञ्च ।

## छाया
नीलस्य च्छाया -  
:# वैष्णवी (नीलीरससमा भासा) आवली
:# पुष्पसङ्काशा
:# नीलेन्दीवरसमप्रभा
:# अतसीपुष्पसङ्काशा
:# चाषपक्षसमद्युतिः
:# मयूरकण्ठसच्छाया
:# भृङ्गपक्षसमप्रभा

## परीक्षा
क्षीरमध्ये नीलं यदा क्षिप्यते तदा दुग्धं नीलतां व्रजेच्चेत् तत् इन्द्रनीलमित्युच्यते ।

वर्गः:नवरत्नानि
वर्गः:भूविज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
पालङ्कः

thumb|right|200px|पालङ्काः
thumb|left|150px|सस्यसहिताः पालङ्काः

एषः पालङ्कः अपि भारते वर्धमानः कश्चन शाकविशेषः । अयम् अपि सस्यजन्यः आहारपादार्थः । एषः पालङ्कः आङ्ग्लभाषायां Beetroot इति उच्यते । एषः पालङ्कः भारते तु शाकत्वेन सर्वत्र उपयुज्यते एव । एतेन क्वथितं, व्यञ्जनं, रोटिका, कोषम्भरी, मधुरं (हल्वानामकं), दाधिकम् इत्यादिकं निर्मीयते । 
thumb|200px|right|पालङ्कसस्यम्
thumb|200px|left|विभिन्नानां वर्णानां पालङ्काः

‎

वर्गः:शाकानि
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:पाकशास्त्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
प्रवालम्

प्रवालं नाम रत्नं वर्णाढ्यम् । मन्दकान्तिकम् । अस्मिन् पद्मरागनीलयोः दोषाः भवन्ति । 
विद्रुमाख्या वल्लरी सेतौ सागरमध्ये च जायते । रत्नरूपिणी सा दुर्लभा । प्रयत्नाद् बाधिता सती एषा पाषाणत्वं भजति ।

वर्गः:भूविज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:नवरत्नानि
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
लोहानि

सुवर्णं रजतं ताम्रं त्रपु सीसकम् आयसं षडेतानि च लोहानि । कृत्रिमौ कांस्यपित्तलौ इत्येके । सुवर्णं रूप्यं ताम्रं लोहम् आरकूटं त्रपु सीसकम् इत्यन्ये ।

:# सुवर्णम्
:# रजतम्
:# ताम्रम्
:# अयः
:# पित्तलम्
:# कांस्यम्
:# वर्तलोहम्

वर्गः:रसायनशास्त्रम्
वर्गः:रसायनशास्त्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
गृञ्जनकम्

thumb|right|200px|काषायवर्णस्य गृञ्जनकानि
thumb|left|200px|गृञ्जनकसस्यं पुष्पं चापि

एतत् गृञ्जनकम् अपि भारते वर्धमानः कश्चन शाकविशेषः । इदम् अपि सस्यजन्यः आहारपादार्थः । एतत् गृञ्जनकम् आङ्ग्लभाषायां Carrot इति उच्यते । एतत् गृञ्जनकं भारते तु शाकत्वेन सर्वत्र उपयुज्यते एव । एतेन क्वथितं, व्यञ्जनं, रोटिका, कोषम्भरी, पायसं, मधुरं (हल्वानामकं), दाधिकम् इत्यादिकं निर्मीयते । एतत् गृञ्जनकम् अपि बहुविधं भवति ।
thumb|left|150px|बहुवर्णीयानि गृञ्जनकानि
thumb|right|200px|पक्वाः गृञ्जनकखण्डाः
thumb|left|200px|गृञ्जनकराशिः

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* World Carrot Museum
* Carrot and Garlic Genetics - diverse information on carrots, with links to more (USDA)
* 

वर्गः:शाकानि
वर्गः:पाकशास्त्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
मिष्टालुकम्

thumb|right|200px|मिष्टालुकम्
thumb|left|200px|मिष्टालुकपुष्पम्

एतत् मिष्टालुकम् अपि भारते वर्धमानः कश्चन शाकविशेषः । इदम् अपि सस्यजन्यः आहारपादार्थः । एतत् मिष्टालुकम् आङ्ग्लभाषायां Sweet Potato इति उच्यते । एतत् मिष्टालुकं भारते तु शाकत्वेन सर्वत्र उपयुज्यते एव । एतेन क्वथितं, व्यञ्जनं, रोटिका, भर्ज्यं, दाधिकम् इत्यादिकं निर्मीयते । एतत् तथैव पक्वं कृत्वा सेवनम् अपि शक्यते ।
thumb|200px|left|मिष्टालुकक्षेत्रम्
thumb|right|200px|मिष्टालुकेन निर्मितः खाद्यविशेषः
thumb|left|200px|विक्रयणार्थं संस्थापितानि मिष्टालुकानि
thumb|right|200px|सस्यसहितानि मिष्टालुकानि

‎

वर्गः:शाकानि
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:पाकशास्त्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वेष्ट्-इण्डीस्

**वेष्ट्-इण्डीस्** इति कश्चन देशः वर्तते ।
## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
"Diversity Amid Globalization" 4th edition. Rowntree, Lewis, Price, Wyckoff.

## अग्रिमाध्ययनार्थम्
*Develtere, Patrick R. 1994. "Co-operation and development: With special reference to the experience of the Commonwealth Caribbean" ACCO, ISBN 90-334-3181-5
*Gowricharn, Ruben. Caribbean Transnationalism: Migraton, Pluralization, and Social Cohesion. Lanham: Lexington Books, 2006.
*Henke, Holger, and Fred Reno, eds. Modern Political Culture in the Caribbean. Kingston: University of West Indies Press, 2003.
*Heuman, Gad. The Caribbean: Brief Histories. London: A Hodder Arnold Publication, 2006
*Hillman, Richard S., and Thomas J. D'agostino, eds. Understanding the Contemporary Caribbean. London: Lynne Rienner, 2003.
*de Kadt, Emanuel, (editor). *Patterns of foreign influence in the Caribbean*, Oxford University Press, 1972
*Knight, Franklin W.. *The Modern Caribbean* (University of North Carolina Press, 1989).
*Kurlansky, Mark. 1992. *A Continent of Islands: Searching for the Caribbean Destiny*. Addison-Wesley Publishing. ISBN 0-201-52396-5
*Langley, Lester D. The United States and the Caribbean in the Twentieth Century. London: University of Georgia Press, 1989.
*Maingot, Anthony P. The United States and the Caribbean: Challenges of an Asymmetrical Relationship. Westview Press, 1994.
*Palmie, Stephan, and Francisco A. Scarano, eds. *The Caribbean: A History of the Region and Its Peoples* (U of Chicago Press; 2011); 660 pages; writings on the region since the pre-Columbia era.
*Ramnarine, Tina K., "Beautiful Cosmos: Performance and Belonging in the Caribbean Diaspora". London, Pluto Press, 2007
*Serbin, Andres. "Towards an Association of Caribbean States: Raising Some Awkward Questions." Journal of Interamerican Studies and World Affairs (2004): 1-19. (This scholar has many articles referencing the politics of the Caribbean)
* Wikivoyage - The Caribbean
* Digital Library of the Caribbean
*Federal Research Division of the U.S. Library of Congress: Caribbean Islands (1987)
*Library of Congress definition of the West Indies
*West Indies papers  Miscellaneous personal and estate records, 1663–1929, University of Bristol Library Special Collections
* LANIC Caribbean country pages
* Latineos Latin America, Caribbean, arts and culture
* U.S.-Caribbean Relations from Krogh Digital Archives 

स्थलम्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स्

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
यं संन्यासमिति प्राहुः...

## श्लोकः 
:**यं सन्न्यासमिति प्राहुर्योगं तं विद्धि पाण्डव ।**
:**न ह्यसंन्यस्तसल्पो योगी भवति कश्चन ॥ २ ॥**

अयं भगवद्गीतायाः षष्ठोध्यायस्य आत्मसंयमयोगस्य द्वितीयः(२) श्लोकः ।

## पदच्छेदः
यं सन्न्यासम् इति प्राहुः योगं तं विद्धि पाण्डव न हि असंन्यस्तसल्पः  योगी भवति कश्चन ॥

## अन्वयः
पाण्डव ! यं  सन्न्यासम् इति प्राहुः तं योगं विद्धि । असंन्यस्तसल्पः हि कश्चन योगी न भवति ।

## शब्दार्थः 
:पाण्डव = हे अर्जुन
:यम् = यम्
:संन्यासम् इति = कर्मसन्न्यास इति
:प्राहुः = कथयन्ति
:तम् = तम्
:योगम् = कर्मयोगम्
:विद्धि = जानीहि
:हि = यस्मात्
:असन्न्यस्तसङ्कल्पः  = अभिलाषम् अपरित्यजन्
:कश्चन = कोऽपि
:योगी = कर्मयोगी
:न भवति = न भवति ।

## अर्थः 
श्रुतिस्मृतिविदः यं सन्न्यास इति वदन्ति तमेव कर्मयोगं मन्यस्व । कुतः ? यस्मिन् कर्मसन्न्यासो वर्तते तस्मिन् कर्मफलविषयकः अभिलाषो न भवति, तथा यस्मिन् कर्मयोगो वर्तते तस्मिन्नपि स कर्मफलविषयकः अभिलाषो न वर्तते । एवं कर्मफलविषयकाभिलाषत्यागस्य उभयत्र सावात् तयोः सादृश्यमिति तौ उभौ एक एव न अनेकः ।
## शाङ्करभाष्यम्
ननु च निरग्नेरक्रियस्यैवश्रुतिस्मृतियोगशास्रेषु संन्यासित्वं योगित्वं च प्रसिद्धं कथमिह साग्नेः सक्रियस्य संन्यासित्वं योगित्वं चाप्रसिद्धमुच्यते इति।नैष दोषः। कयाचिद्गुणवृत्त्योभयस्य संपिपादयिशितत्वात्। तत्कथं कर्मफलसंकल्पसंन्यासात्संन्यासित्वं योगाङ्गत्वेन च कर्मानुष्ठामात्कर्मफलसंकल्पस्य वा चित्तविक्षेपहेतोः ।

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* http://sa.wikisource.org/wiki/भगवद्गीता

02
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* संस्कृतम्
* श्रीमद्भगवद्गीता
* शङ्कराचार्यः
* रामानुजाचार्यः
श्रीलालबहादुरशास्त्रीराष्ट्रियसंस्कृतविद्यापीठम्

विद्यापीठस्यास्य स्थापना भारतस्य प्रधानमन्त्रिणा श्रीलालबहादुरशास्त्रिणा नवदेहल्यां स्वप्रधानमन्त्रित्वकाले कृता । १९९१ ख्रिष्टाब्दे विद्यापीठमिदं विश्वविद्यालयरूपेण प्रतिष्ठितम् ।
अस्मिन् विश्वविद्यालये प्राचीनशास्त्राणाम् अध्ययनाध्यापने सुष्ठु प्रवर्तेते ।

वर्गः:संस्कृतविद्यापीठानि
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:विषयः वर्धनीयः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
कोशातकी

thumb|left|150px|शुष्काः कोशातक्यः

एषा कोशातकी अपि भारते वर्धमानः कश्चन शाकविशेषः । इयम् अपि सस्यजन्यः आहारपादार्थः । एषा कोशातकी आङ्ग्लभाषायां Ridgegourd अथवा Luffa इति उच्यते । एषा कोशातकी भारते तु शाकत्वेन सर्वत्र उपयुज्यते एव । एतया क्वथितं, व्यञ्जनम्, उपसेचनं, दाधिकम् इत्यादिकं निर्मीयते । 
thumb|200px|right|कोशातकीबीजानि
thumb|left|200px|शुष्ककोशातक्याः आन्तरिकभागः

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* Multilingual taxonomic information at the University of Melbourne
* Luffa aegyptiaca at Floridata

वर्गः:शाकानि
वर्गः:पाकशास्त्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
बिम्बफलम्

thumb|200px|right|पूर्णं, मध्ये कर्तितं च बिम्बफलम्
thumb|left|200px|बिम्बफलस्य पुष्पम्

एतत् बिम्बफलम् अपि भारते वर्धमानः कश्चन शाकविशेषः । इदम् अपि सस्यजन्यः आहारपादार्थः । एतत् बिम्बफलम् आङ्ग्लभाषायां  Ivy Gourd इति उच्यते । अस्य सस्यशास्त्रीयं नाम अस्ति Coccinia grandis इति । एतत् बिम्बफलमं भारते तु शाकत्वेन सर्वत्र उपयुज्यते एव । एतेन क्वथितं, व्यञ्जनं, अवदंशः, दाधिकम् इत्यादिकं निर्मीयते ।

संस्कृतसाहित्ये बिम्भफलम् अधरस्य उपमानत्वेन कल्पयन्ति । तस्य उदाहरणानि अनेकेषु काव्येषु द्रष्टुं शक्यानि । यथा कुमारसम्भवे
हरस्तु किञ्चित्परिवृत्तधैर्यश्चन्द्रोदयारम्भ इवाम्बुराशिः ।
उमामुखे बिम्बफलाधरोष्ठे व्यापारयामास विलोचनानि ॥
thumb|right|200px|बिम्बलता, पुष्पं, पर्णं चापि
thumb|200px|left|बिम्बफलानि

‎

वर्गः:शाकानि
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:पाकशास्त्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
बन्धुरात्मात्मनस्तस्य...

## श्लोकः 
:**बन्धुरात्मात्मनस्तस्य येनात्मैवात्मना जितः ।**
:**अनात्मनस्तु शत्रुत्वे वर्तेतात्मैव शत्रुवत् ॥ ६ ॥**

अयं भगवद्गीतायाः षष्ठोध्यायस्य आत्मसंयमयोगस्य षष्ठः(६) श्लोकः ।

## पदच्छेदः
बन्धुः आत्मा आत्मनः तस्य येन आत्मा एव आत्मना जितः अनात्मनः तु शत्रुत्वे वर्तेत आत्मा एव शत्रुवत् ॥

## अन्वयः
येन आत्मना आत्मा एव जितः तस्य आत्मनः आत्मा बन्धुः । अनात्मनः तु आत्मा एव 	शत्रुवत् शत्रुत्वे वर्तेत ।

## शब्दार्थः 
:येन = येन पुरुषेण
:आत्मना = स्वेन
:आत्मा एव = मनः एव
:जितः = विषयेभ्यः निवर्तितम्
:तस्य = तादृशस्य पुरुषस्य
:आत्मा = मनः
:आत्मनः = स्वस्य
:बन्धुः = हितः
:अनात्मनः तु = अवशीकृतमनस्कस्य तु
:आत्मा एव = मनः एव
:शत्रुवत् = शत्रुवत्
:शत्रुत्वे = अपकरणे
:वर्तेत = स्यात् ।

## अर्थः 
येन पुरुषेण मनः विषयेभ्यः विमुखीकृतं तस्य मनः बन्धुवत् हितकारि । यस्तु तादृशो न भवति 	तस्य तदेव मनः शत्रुवत् पीडाकारी । विषयासक्तं मनः बन्धकम्, तद्रहितं तु मोचकमिति यावत् ।
## शाङ्करभाष्यम्
आत्मैव बन्धुरात्मैवं रिपुरात्मन इत्युक्तं तत्र किंलक्षण आत्मनो बन्धुः किंलक्षणो वात्मनो रिपुरुत्युच्यते-बन्धुरात्मात्मनस्तस्य तस्यात्मनः स आत्मा बन्धुर्येनात्मनात्मैवजितः आत्मा कार्यकरणसंघातो येन जितोवशीकृतः। जितेन्द्रिय इत्यर्थः। अनात्मनस्त्वजितात्मनस्तु शत्रुत्वे शत्रुभावे वर्तेतात्मैव शत्रुवत्। यथाऽनात्मा शत्रुरात्मनोऽपकारे वर्तेतेत्यर्थः।।6।।

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* http://sa.wikisource.org/wiki/भगवद्गीता
* Mahabharata 6.23–6.40 (sacred-texts.com)
* GRETIL etext of MBh 6  (text begins at 06,023)
* 1890 translation by William Quan Judge
* 1900 translation by Sir Edwin Arnold
* The Gita According to Gandhi by Mahadev Desai of Mahatma Gandhi's 1929 Gujrati translation and commentary
* 1942 translation by Swami Sivananda
* 1971 translation by A. C. Bhaktivedanta Swami Prabhupada entitled *Bhagavad Gita As It Is* with Sanskrit text and English commentary.
* 1983 translation by A. C. Bhaktivedanta Swami Prabhupada entitled *Bhagavad Gita As It Is* with Sanskrit text and English commentary.
* 1988 translation  by Ramananda Prasad
* 1992 translation and commentary  by Swami Chinmayananda
* 1993 translation by Jagannatha Prakasa (John of AllFaith)
* 2001 translation  by Sanderson Beck
* Six commentaries : by Adi Sankara, Ramanuja, Sridhara Swami, Madhusudana Sarasvati, Visvanatha Chakravarti and Baladeva Vidyabhusana (all in sanskrit)
* Essays on Gita  by Sri Aurobindo
* Gita Supersite Original text, with several accompanying translations or commentaries in Sanskrit, English, or Hindi
* Srimad Bhagavad Gita
*Bhagavad-Gita Trust translation in multiple languages with audio and translation of commentary from the four authorized Vaishnava sampradayas
* Multiple English Translations 
*Maharishi Mahesh Yogi on the Bhagavad-Gita, A New Translation and Commentary, Chapters 1–6 
* Recitation of verses in Sanskrit (MP3 format)
* Bhagavad Gita (As It Is) Complete  produced by The International Society for Krishna Consciousness
* Bhagavad Gita in 6 Languages 

06
वर्गः:श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* संस्कृतम्
* श्रीमद्भगवद्गीता
* शङ्कराचार्यः
* रामानुजाचार्यः
केन्दीयविद्यालयः (साम्ब्रा)

एषः केन्द्रीयविद्यालयः साम्ब्रा, बेलगावी नगरे अस्ति |thumb|right|200px

वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः
वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
अलाबु

thumb|50px|left|अलाबु

एतत् अलाबु भारते अपि वर्धमानः कश्चन शाकविशेषः । इदम् अपि सस्यजन्यः आहारपादार्थः । एतत् अलाबु आङ्ग्लभाषायां Bottle gourd इति उच्यते । अस्य सस्यशास्त्रीयं नाम अस्ति Calabash इति । एतत् अलाबु भारते तु शाकत्वेन सर्वत्र उपयुज्यते एव । एतेन क्वथितं, व्यञ्जनं, पायसं, दाधिकम् इत्यादिकं निर्मीयते । एतस्य अन्तः विद्यमानं सर्वं स्वच्छीकृत्य बहिर्भागं केवलं शुष्कीकृत्य बहुविधानि वस्तूनि निर्मीयन्ते । तदन्तः मद्यादिकं द्रववस्तु अपि सङ्गृह्यते ।
thumb|right|200px|शुष्कानि अलाबुबीजानि
thumb|200px|left|अलाबुपुष्पम्

### अलाबुना निर्मितानि बहुविधानि वस्तूनि

Image:Gambia kora havard.jpg
Image:Calebasse.jpg
Image:Gourd lamp.jpg
Image:Gourdlamp.jpg
Image:Refreshing palm wine.jpg
Image:Toumani Diabaté.jpg
Image:FSbottlegourd.jpg
Image:Gourd katydid cage with pressed flower design.JPG
File:Lagenaria siceraria var peregrina MHNT.BOT.2013.22.54.jpg|Lagenaria siceraria var peregrina  Museum specimen

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* अलाबु
* अलाबु - मेल्बौर्न् विश्वविद्यालयः
* अलाबु
* अलाबु  आफ़्रिकायाः सस्यम्

वर्गः:शाकानि
वर्गः:पाकशास्त्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
आम्रातकम्

thumb|right|200px|पूर्णं, कर्तितं च मधुररुचियुक्तम् आम्रातकं, तस्य बीजं चापि
thumb|200px|left|आम्लरुचियुक्तानि आम्रातकानि

एतत् आम्रातकम् अपि भारते वर्धमानः कश्चन शाकविशेषः । इदम् अपि सस्यजन्यः आहारपादार्थः । एतत् आम्रातकम् आङ्ग्लभाषायां  Spondias इति उच्यते । अस्य सस्यशास्त्रीयं नाम अस्ति Spondias Mangnifera इति । एतत् आम्रातकं भारते तु शाकत्वेन सर्वत्र उपयुज्यते एव । एतेन क्वथितं, व्यञ्जनं, अवदंशः, उपसेचनं, दाधिकम् इत्यादिकं निर्मीयते । एतत् आम्रातकम् अपि द्विविधं भवति - एकं मधुररुचियुक्तम् अपरं च आम्लरुचियुक्तम् ।
thumb|200px|left|आम्ल-आम्रातकस्य सस्यम्

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
*Flora of China: list of *Spondias* species in China

वर्गः:पाकशास्त्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:शाकानि
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
सूरणम्

thumb|right|200px|सूरणसस्यम्
thumb|200px|left|नारिकेलपर्णेन निर्मितेषु स्यूतेषु पूरितानि सूरणानि
thumb|200px|right|सूरणपुष्पम्
thumb|200px|left|वन्यसूरणस्य सस्यम्

एतत् सूरणम् अपि भारते वर्धमानः कश्चन शाकविशेषः । इदम् अपि सस्यजन्यः आहारपादार्थः । एतत् सूरणम् आङ्ग्लभाषायां Elephant foot yam इति उच्यते । अस्य सस्यशास्त्रीयं नाम अस्ति Amorphophallus paeoniifolius इति । एतत् सूरणं भारते तु शाकत्वेन सर्वत्र उपयुज्यते एव । एतेन क्वथितं, व्यञ्जनं, दाधिकम् इत्यादिकं निर्मीयते ।

‎

वर्गः:शाकानि
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:पाकशास्त्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्तुलकम्

thumb|150px|left|वर्तुलकसस्यं, पुष्पं, फलं चापि
thumb|200px|right|वर्तुलकस्य अन्तः दृश्यमानानि बीजानि

एतत् वर्तुलकम् अपि भारते वर्धमानः कश्चन शाकविशेषः । इदम् वर्तुलकम् अपि सस्यजन्यः आहारपदार्थः । एतत् वर्तुलकम् आङ्ग्लभाषायां Favabean इति उच्यते । अस्य सस्यशास्त्रीयं नाम अस्ति Vicia faba इति । एतत् वर्तुलकं भारते सर्वत्र उपयुज्यते ।  अनेन वर्तुलकेन क्वथितं, व्यञ्जनं चापि निर्मीयते । एतत् वर्तुलकं चित्रान्न-पृथुक-उपमादिषु अपि योज्यते ।
thumb|right|200px|शुष्काणि वर्तुलकानि
thumb|200px|left|वर्तुलकबीजानि

‎

वर्गः:शाकानि
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:पाकशास्त्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
कदलीकाण्डम्

thumb|left|150px|कदलीवृक्षः

एतत् कदलीकाण्डम् अपि कश्चन शाकविशेषः । इदम् अपि सस्यजन्यः आहारपादार्थः । एतत् कदलीकाण्डम् आङ्ग्लभाषायां BananaTrunk (Banana stem) इति उच्यते । एतत् कदलीकाण्डं भारते तु शाकत्वेन सर्वत्र उपयुज्यते एव ।

‎

वर्गः:शाकानि
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:पाकशास्त्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
कदलीकुसुमम्

thumb|right|200px|कदलीकुसुमम्
thumb|left|200px|कदलीकुसुमम्

एतत् कदलीकुसुमम् अपि कश्चन फलविशेषः । एतत् कदलीकुसुमम् अपि सस्यजन्यः आहारपदार्थः । एतत् कदलीकुसुमम् आङ्ग्लभाषायां Banana Flower इति उच्यते । प्रायः भारते सर्वेषु अपि प्रदेशेषु अस्य कदलीकुसुमस्य उपयोगः क्रियते एव । 
thumb|200px|right|विक्रयणार्थं संस्थापितानि कदलीकुसुमानि
thumb|150px|left|कदलीगुच्छाग्रे दृश्यमानं कदलीकुसुमम्
thumb|right|150px|कदलीकुसुमम्

‎

वर्गः:शाकानि
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:पाकशास्त्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
भारतस्य राष्ट्रियग्रन्थालयः

thumb|250px|**राष्ट्रियः पुस्तकालयः**
**राष्ट्रियः पुस्तकालयः** (National Library of India) भारतस्य कोलकतानगरे अस्ति । एषः भारते एव बृहद्ग्रन्थालयः वर्तते । तदनन्तरस्थाने अस्ति अण्णाग्रन्थालयः, चेन्नैनगरे । अस्य स्थापना १९४८ तमे वर्षे अभवत् । अस्य विषये राष्ट्रियं महत्वस्थानं दत्तमस्ति । एतस्य मुख्यविषयाः एवं सन्ति ।
:• राष्ट्रियमहत्त्वयुतानि प्रकटितानि सर्वाणि पुस्तकानि (दैनन्दिनीः विहाय) तथा पाण्डुलिप्या यानि पुस्तकानि सन्ति तेषां सर्वेषां संरक्षणम् ।
:• भारतस्य विषये मुद्रितसामग्र्यः याः सन्ति ताः यत्र कुत्रापि मुद्रिताः प्राकाशिताः व स्युः ते अत्र प्राप्तव्याः ।
:• सामान्यग्रन्थानां तथा विशिष्टग्रन्थानां सूचीनिर्माणम् अस्य दायित्वम् अस्ति ।
:• तदर्थम् अन्तारष्ट्रियस्तरे ये नियमाः सन्ति तेषां नियमानाम् अनुपालनं अनुस्रियते अत्र ।
:• अन्ताराष्ट्रिये स्तरे पुस्तकानाम् आदानं प्रदानं च भविष्यति । देशस्य अन्तः अपि एतादृस्य कार्यस्य भूमिकाः निभालयति एषः ग्रन्थालयः ।

## इतिहासः
एषः वस्तुतः ब्रिटिष् राज्ये राज्यपालस्य वासस्थानमासीत् । एतस्य कार्यारम्भः १८३६ तमे वर्षे कोलकतासार्वजनिकग्रन्थालयः इति नाम्ना आरब्धम् ।
एषः सर्वकारेतरा संस्था आसीत् । ये त्रिशतं रूप्यकाणि यच्छन्ति ते तस्य स्वामिनः भवन्ति स्म । राजकुमारः द्वारकानाथट्यागोरः अस्य प्रथमः स्वामी । तदानीं ३०० रूप्यकाणि  अधिकानि एव आसन् ।, निर्धनछात्राणां  तथा अन्येषाम्  अस्य उपयोगार्थं कानिचन वर्षाणि यावत्  मुक्तः अवकाशः प्रदत्तः आसीत् । लार्ड् मेट्कफ़े तदा गवर्नर् जनरल्  आसीत् । सः ४६७५ पुस्तकानि  फोर्ट् विलियम् कालेजतः अत्र प्रेषितवान् । एतैः पुस्तकैः सह दानिभिः प्रदत्तानि पुस्तकानि ग्रन्थालयस्य मूलपुस्तककोषाः अभवन्।
भारतीयपुस्तकानि तथा विदेशीयपुस्तकानि, विशेषतः इङ्ग्लेण्डतः अनीतानि पुस्तकानि अत्र स्थापितानि । दातारः निरन्तरं अस्य कृते पुस्तकं दत्तवन्तः, सर्वकारः अपि पुस्तकानि प्रायच्छत् । अस्य विश्वे महत्त्वयुतं स्थानमस्ति  यतः  एषः  अस्मिन् प्रदेशे प्रथमः सार्वजनिकः ग्रन्थालयः इति । एतादृशाः सुव्यवस्थिताः ग्रन्थालयाः तदानीं यूरोप्मध्ये अपि दुर्लभाः आसन् । कल्कत्तासार्वजनिकग्रन्थालयस्य प्रयत्नेन तत्र अपूर्वाणि पुस्तकानि पत्रिकाः च  सङ्गृहीतानि  सन्ति । स्वातन्त्र्यानन्तरं भारतसर्वकारः इम्पीरियल् ग्रन्थालयस्य नाम राष्ट्रियग्रन्थालयः इति नामकरणं अकरोत् । (२०१०) भारतसर्वकारस्य संस्कृतिमन्त्रालयः यस्य अधीने एष ग्रन्थालयः कार्यं निर्वहति स्म , सः इदानीं  पुरातत्त्वविभागेन स्वीकृते भवने अस्ति । इदानीं  तत्र पुस्तकानि स्थापितानि सन्ति । एषः ग्रन्थालयः बेल्वेडेर् मार्गे अस्ति यश्च अलिपुरमध्ये अस्ति । प्रातः नववादनतः रात्रौ अष्टवादनपर्यन्तम् एष कार्यं करोति । शनिवासरे  भानुवासरे अन्यविरामदिनेषु प्रातः  ९.३०  तः  सायं ६.00 पर्यन्तं कार्यं करोति ।
भाषाभवने सर्वेषां अवकाशः नास्ति ।

## ग्रन्थालयस्य स्वरूपम्
:•	2,270,000  पुस्तकानि
:•	 86,000 मानचित्राणि
:•	3,200 अधिकानि  हस्तलिखितपत्राणि
:•	४५ किलोमीटर्व्याप्याः निधानिकाः
:•	पठनप्रकोष्टे ५५० जनाः उपवेष्टुं शक्नुवन्ति ।

## बाह्यानुबन्धः
*National Library of India

वर्गः:ग्रन्थालयाः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:विषयः वर्धनीयः
छत्राकम्

thumb|right|200px|छत्राकाणि
thumb|200px|left|अन्यविधछत्राकम्

एतत् छत्राकम् अपि भारते वर्धमानः कश्चन शाकविशेषः । इदम् अपि सस्यजन्यः आहारपादार्थः । एतत् छत्राकम् आङ्ग्लभाषायां Mushroom इति उच्यते । एतत् छत्राकं भारते तु शाकत्वेन सर्वत्र उपयुज्यते एव । एतेन सूपः, क्वथितं, व्यञ्जनम् इत्यादिकं निर्मीयते । एतत् छत्राकं बहुवर्णीयं, बहुविधं, बह्वाकारकं चापि भवति ।
thumb|left|200px
thumb|right|200px
thumb|200px|left
thumb|200px|right|रक्तवर्णीयं छत्राकम्
thumb|left|200px

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* Mushroom Observer, a collaborative mushroom recording and identification project
* An Aid to Mushroom Identification , Simon's Rock College
* Online Edible Wild Mushroom Field Guide 
* North American Mycological Association
* Pacific Northwest Fungi Online Journal 

वर्गः:शाकानि
वर्गः:पाकशास्त्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
कर्णाटकस्य भूविस्मयाः

thumb|250px|कर्णाटकस्य कश्चन भूविस्मयः।
अस्माकं भूमि: एव विस्मयकारिणी अस्ति ।  सौरव्यूहस्य ग्रहेषु भूमि: अपि अन्यतमा ।  अत्र शताधिका: पर्वता:, अनेके समुद्रा:, अग्निपर्वता:, नद्य:, खण्डा: एवं विस्मयानाम् आगरः एव अत्र अस्ति । सामान्यत: पञ्चाशतधिक चतुश्शतकोटिवर्षाणां भूमे: इतिहासस्य अवधौ खण्डा: इतस्तत: अभवन् ।  ज्वालामुख्य: स्फोटिता: ।  भूप्रदेशा: कम्पिता:  । एतानि सर्वाणि भूमे: अन्त:क्रियया सम्भूतानि भूवैचित्र्याणि ।  एवमेव भूमे: बहिर्भागे अपि अपाराणि परिवर्तनानि अभवन् ।  नदीनां सञ्चयनेन भूभागस्य वृद्धि:, क्षय: वा अभवत् । हिमनदीनां प्रवाह: प्रवहित: अस्ति ।  तीरप्रदेशाणां विस्तार:  न्यूनता च जाता अस्ति ।  एवं परिवर्त्यमानायां भूमौ अनेकानां विस्मयानां सृष्टि: अभवत् । कर्णाटके त्रिशतकोटिवर्षाधिकस्य वयोमानस्य शिला: प्राप्ता: सन्ति ।  भूमौ प्रचलितानां अनेकासां घटनानां साक्षिरूपेन भवन्ति एता: शिला: । एताभि: घटनाभि: ये भूविचित्रा: सृष्टाः अभवन् तेषु अन्यतमाः सन्ति कर्णाटकस्य भू विस्मयाः । 	कर्णाटके अनेका: शैला:, दुर्गमा: गिरिकन्दरा:, जलपाता:, गुहा: च  सन्ति । एकरीत्या एते सर्वेऽपि विस्मया: एव । तथापि अत्र जगति विशिष्टान् कर्णाटकस्य भूविस्मयान् पश्यामः ।

: १ जोगजलपातः
: २ गोकाकजलपातः
: ३ तलकाडुसिकताराशिः
: ४ मेकेदाटु
: ५ सन्तमेरीद्वीपस्य स्तम्भरचनाः
: ६ याणस्य तीक्ष्णशिलाः
: ७ लालबाग् उद्यानस्य पेनिन्सुलारनैस्
: ८ हलगूरुस्थं भीमनकिण्डी
: ९ मधुगिरेः एकशिलापर्वतः
: १० बेन्द्रतीर्थस्य उष्णोत्सांसि
: ११ होसकोटेनगरस्य अण्डाकारिकशिलाः
: १२ उळव्याः कवळागुहाः
: १३ मुदनूरुग्रामस्य उत्सांसि
: १४ मरडीहळ्ळीशिलोपधानानि
: १५ कलादग्याः स्ट्रोमोटोलैट्शिलाः

वर्गः:कर्णाटकराज्यम्
वर्गः:कर्णाटकराज्यस्य प्रेक्षणीयस्थलानि
वर्गः:कर्णाटकराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:कर्णाटकसम्बद्धाः भाषानुबन्धयोजनीयाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
पोतकी

thumb|right|200px|पोतकीलता, पुष्पं चापि
thumb|left|150px|पोतकीलता

एषा पोतकी अपि भारते वर्धमानः कश्चन शाकविशेषः । एषा पोतकी अपि एकविधं सस्यम् अस्ति । अतः एषा पोतकी अपि सस्यजन्यः आहारपदार्थः । एषा पोतकी आङ्ग्लभाषायां Basella alba इति उच्यते । अनया पोतक्या क्वथितं, व्यञ्जनं, भर्ज्यम्, उपसेचनं, दोसा, दाधिकम् इत्यादिकं निर्मीयते ।
thumb|200px|right|पोतकीफलम्
thumb|200px|left|पोतक्या निर्मितं भर्ज्यम्
thumb|200px|left|पोतक्या निर्मितं व्यञ्जनम्

‎

वर्गः:हरितकानि
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:पाकशास्त्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
६.११ शुजौ देशे प्रतिं...

## श्लोकः 
:**शुचौ देशे प्रतिष्ठाप्य स्थिरमासनमात्मनः ।**
:**नात्युच्छ्रितं नातिनीचं चैलाजिनकुशोत्तरम् ॥ ११ ॥**

## पदच्छेदः
शुचौ देशे प्रतिष्ठाप्य स्थिरम् आसनम् आत्मनः नात्युच्छ्रितं नातिनीचं चैलाजिनकुशोत्तरम् ॥

## अन्वयः
अग्रिमश्लोकः ६.१२ तत्रैकाग्रं मनः... द्रष्टव्यः ।

## शब्दार्थः 
अग्रिमश्लोकः ६.१२ तत्रैकाग्रं मनः... द्रष्टव्यः ।

अग्रिमश्लोकः ६.१२ तत्रैकाग्रं मनः... द्रष्टव्यः ।

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* http://sa.wikisource.org/wiki/भगवद्गीता
* Mahabharata 6.23–6.40 (sacred-texts.com)
* GRETIL etext of MBh 6  (text begins at 06,023)
* 1890 translation by William Quan Judge
* 1900 translation by Sir Edwin Arnold
* The Gita According to Gandhi by Mahadev Desai of Mahatma Gandhi's 1929 Gujrati translation and commentary
* 1942 translation by Swami Sivananda
* 1971 translation by A. C. Bhaktivedanta Swami Prabhupada entitled *Bhagavad Gita As It Is* with Sanskrit text and English commentary.
* 1983 translation by A. C. Bhaktivedanta Swami Prabhupada entitled *Bhagavad Gita As It Is* with Sanskrit text and English commentary.
* 1988 translation  by Ramananda Prasad
* 1992 translation and commentary  by Swami Chinmayananda
* 1993 translation by Jagannatha Prakasa (John of AllFaith)
* 2001 translation  by Sanderson Beck
* Six commentaries : by Adi Sankara, Ramanuja, Sridhara Swami, Madhusudana Sarasvati, Visvanatha Chakravarti and Baladeva Vidyabhusana (all in sanskrit)
* Essays on Gita  by Sri Aurobindo
* Gita Supersite Original text, with several accompanying translations or commentaries in Sanskrit, English, or Hindi
* Srimad Bhagavad Gita
*Bhagavad-Gita Trust translation in multiple languages with audio and translation of commentary from the four authorized Vaishnava sampradayas
* Multiple English Translations 
*Maharishi Mahesh Yogi on the Bhagavad-Gita, A New Translation and Commentary, Chapters 1–6 
* Recitation of verses in Sanskrit (MP3 format)
* Bhagavad Gita (As It Is) Complete  produced by The International Society for Krishna Consciousness
* Bhagavad Gita in 6 Languages 

11
वर्गः:श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* संस्कृतम्
* श्रीमद्भगवद्गीता
* शङ्कराचार्यः
* रामानुजाचार्यः