भारोत्तोलनक्रीडा

**भारोत्तोलनक्रीडा**(‌Weightlifting) एका शारीरकशक्तिक्रीडासु अन्यतमा । 
thumb|right|150px
सर्वे क्रीडालवः स्फूर्तिशालिनः भवन्ति । एवं तत्र भारोत्तोलने अपि सर्वाधिकभारोत्थापकः सर्वेषामपेक्षया अधिकः शक्तिशाली इति मन्यते । अस्याः क्रीडायाः विविधानि व्यवहारनामानि वर्तन्ते । यथा ** ओलम्पिक्-वैट्लिफ्टिङ्ग्**,**ओलम्पिक्-स्टैल्-वैट्लिफ्टिङ्ग्** इत्यादि । अत्र स्पर्धिनः अत्यधिकभारस्य उत्थापने एव प्रयत्नं कुर्वन्ति । प्रत्येकस्पर्धीनां कृते त्रिवारम् अवकाशः दीयते । प्रत्येकस्मिन् अवकाशे यः अत्यधिकभारं सम्यक्तया नियमानुसारम् उत्थापयति तस्मै अधिकाः अङ्काः दीयन्ते । तथा त्रिवारं दत्तानाम् अङ्कानां सङ्कलनं क्रियते । यस्य अङ्कानां समाहारः अत्यधिकः भवति सः विजेता भवति । अत्र पुरुषाणां तथा महिलानां च देहस्य भारम् अनुसृत्य विभागाः वर्तन्ते ।  सम्प्रति अधिकः शक्तिशाली पुरुषः रशियादेशस्य **वासिली एलेक्जीव्** वर्तते । एषः ६४५ किलोमितं भारम् उत्थापितवान् । तथा **हैवीवेट्**-वर्गस्य विश्वप्रजेतृत्वगौरवं प्राप्तम् । भारतस्य **हैविवेट्**-विजेता **बलवीरसिंहः** । १९५८ तमे वर्षे बलवीरसिंहः राष्ट्रियविजेतृगौरवं प्राप्नुवन् **त्रयोदशवारं विजेता** अभवत् ।

## इतिहासः
भारोत्तोलनस्पर्धा बहु प्राचीना वर्तते इत्यत्र प्रमाणानि अपि लभ्यन्ते । चीनादेशस्य, ईजिप्तदेशस्य, ग्रीस्-देशस्य नागरिकाणाम् इतिहासे भारोत्तोलनस्य विषयाः वर्णिताः वर्तन्ते । तदानीन्तनकाले भारोत्तोलनक्रीडायां यः अधिकं भारं वहति स्म, तस्मै एव पुरस्कारः लभ्यते स्म । इदानीन्तनी भारोत्तोलनक्रीडा युरोप्-खण्ड प्रदेशे १९ शतके आरब्धमिति परिगण्यते । १८९१ तमे वर्षे पुरुषाणां भारोत्तोलनक्रीडायाः प्रथमविश्वस्पर्धा अभवत् । तस्यां स्पर्धायां क्रीडालोः औन्नत्यस्य भारस्य च विभागः न कृतः आसीत् । १८९६ तमे वर्षे प्रथमे ओलम्पिक्-क्रीडोत्सवे **भारोत्तोलनक्रीडा** आसीत् । परन्तु, १९०० तमे वर्षे सम्पन्ने ओलम्पिक्-क्रीडोत्सवे भारोत्तोलनक्रीडा नासीत् । १९०४ तमे वर्षे **मिसूरी, सेयिन्ट् लूई**'-नगरे ओलम्पिक्-क्रीडोत्सवे भारोत्तोलनक्रीडा आसीत् । परन्तु, पुनः १९०८, १९१२ तमे च वर्षे भारोत्तोलनक्रीडा नासीत् । पुराकाले तथा १८९६ ओलम्पिक्-क्रीडोत्सवे भारोत्तोलनक्रीडा **एकेन हस्तेन** तथा **हस्त द्वयेन** इति द्विविधः आसीत् । १९२० तमे वर्षे पुनः ओलम्पिक्-क्रीडोत्सवे भारोत्तोलनक्रीडा आसीत् । १९२० ओलम्पिक्-क्रीडोत्सवानन्तरं भारोत्तोलनक्रीडायां क्रीडालोः औन्नत्यस्य भारस्य च अनुसारेण विभागः करणीयः इति चिन्तना प्रारब्धा । १९२८ तमे वर्षे  एकेन हस्तेन भारोत्तोलनक्रीडाप्रकारः स्थगितः । १९३२ तमे वर्षे ओलम्पिक्-क्रीडोत्सवे क्रीडालोः भारमनुसृत्य **पञ्चप्रकारेण** भारोत्तोलनक्रीडा आरब्धा । २००० तमे वर्षे आस्ट्रेलियादेशस्य सिडनी नगरे ओलम्पिक्-क्रीडोत्सवे प्रथमवारं महिलानां भारोत्तोलनक्रीडा आरब्धा ।

## विभागः, नियमाश्च
भारोत्तोलनक्रिडायाः नियन्त्रणम् **अन्ताराष्ट्रिय-भारोत्तोलन-संस्था**(IWF) करोति । एषा संस्था हंगरी देशस्य **बूडपास्ट्**-नगरे अस्य कार्यालयं वर्तते । १९०५ तमे वर्षे अन्ताराष्ट्रिय-भारोत्तोलन-संस्था आरब्धा । भारोत्तोलनक्रिडायां पुरुषाणां, महिलानां च विभागः वर्तते । ते,

अस्यां क्रीडायाम् अधिकभारं नियमानुसारं प्रत्येकवारं तथा आहत्य सम्पूर्णतया यः(या) उत्थापयति, सः(सा) विजेता भवति । क्रीडा न्यूनभारोत्तोलनादारम्भः भवति । यदि अत्र कश्चन(काचित्) भारोत्तोलने असमर्थः(र्था) भवति चेत् ते(ताः) पुनः तस्मिन् भारोत्तोलने अथवा इतोपि अधिकभारोत्तोलने वा प्रयत्नं कर्तुं न शक्नुवन्ति । भारोत्तोलने भारदण्डस्य भारः आरोहणक्रमेण अधिकः भवति । प्रत्येकस्मिन् आवर्तने १ के जी भारः अधिकः भवति । यदि अन्तिमावर्तने द्वयोः मध्ये समानाङ्काः भवन्ति, तदानीं न्यूनभारयुक्तक्रीडालुः विजेता भवति ।

## चित्रमुद्रिका

चित्रम्:Pscleanjerk.gif
चित्रम्:EVD-pesas-001.ogv
चित्रम्:EVD-pesas-002.ogv

## चित्रवीथिका

चित्रम्:EVD-pesas-038.jpg
चित्रम्:EVD-pesas-041.jpg
चित्रम्:EVD-pesas-054.jpg
चित्रम्:EVD-pesas-055.jpg
चित्रम्:EVD-pesas-056.jpg

## आधारः
अभिनवक्रीडातरंगिणी

## बाह्यसम्पर्कतन्तवः
* अन्ताराष्ट्रिय-भारोत्तोलनसंस्था
* सिन्क्लैर्-गणकयन्त्रम्
* स्विस् अमेचुर् वैट्-लिफ्टिङ्ग्-संस्था (SAGV/FSHA)
* डेटाबेस् IWRP

वर्गः:क्रीडाः
वर्गः:विषयः वर्धनीयः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:चित्रं योजनीयम्