open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
विद्यादेवी भण्डारी

** विद्यादेवी भण्डारी** (जन्म: वि.सम् २०१८ आषाढमासे ) नेपालदेशस्य द्वितीया एवञ्च गणतन्त्रात्मकस्य नेपालस्यैव स्त्रीवर्गेषु प्रथमा राष्ट्राध्यक्षा रूपेण निर्वाचिता इयं एका राजनीतिज्ञा तथा च नेपालकम्युनिष्टपक्षस्य च उपाध्यक्षा असीत् । सा अखिलनेपालमहिलासङ्घस्य च अध्याक्षा सञ्जाता । अस्या पति नेपालदेशस्य विशिष्टः राजनीतिज्ञः मदन भण्डारी नाम्ना प्रसिद्धः असीत् तस्य अनुमानेन विंशतिबर्षपुर्वं एकयानस्य दुर्घटनायां मरणमभूत् ।स अपि नेपालकम्युनिष्टपक्षस्य नेतासीत् । इयं स्वपति मदन भण्डारिणः मरणानन्तरं नेपालराजनीतौ सक्रिया सञ्जाता । इयं राष्ट्राध्यक्षा विद्यादेवी नेपालदेशस्य रक्षामन्त्रिणी च भूतवती ।

## आधाराः
वर्गः:नेपालदेशसम्बद्धाः स्टब्स्-लेखाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
बाखुदेव् थान्

**बाखुदेव् थान्** (असमिया:বাসুদেৱ থান)(वासुदेव थान) भारतस्य असमराज्यस्य लखिम्पुरमण्डले अस्ति। एतः एकं *सत्रम्*।

## सम्पर्कः
बाखुदेव् थान् लखिम्पुरमण्डलतः ३८० किलोमिटर् दूरे बाखुदेवथान् ग्रामे अस्ति।> समीपस्थं विमानस्थानकं लिलाबारि । समीपरेलस्थानकं लखिम्पुर् ।

## उल्लेखाः
वर्गः:असमराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः
वर्गः:असमराज्यम्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
शबरस्वामी

**शबरस्वामि**ना जैमिनिसूत्रस्य गूढरहस्योन्मीलकं भाष्यं व्यरचि। जैनमतानुसारिभिः कृतादुपसर्गादात्मानं रिरक्षिषुरसौ शबरवसतौ शबरवेषं स्वीकृत्य न्युवासेत्याख्यायिका श्रूयते। अपराख्यायिकया‘ तु विक्रमादित्यनृपतिपितायमिति ज्ञायते।

## देशः
अयम् उत्तरभारतीयः काश्मीरस्थः अथवा तक्षशिलास्थः आसीदिति गङ्गानाथझामहाभागः अभिप्रैति। गंगासागररायमहोदयस्तु श्लोकवार्तिकप्रास्ताविके दाक्षिणात्योऽयमिति ब्रवीति− ‘ऐतिह्यविदां बहुलः समाज इमं विद्वद्धौरेयं दाक्षिणात्यमेवाभिमन्यते− इति वयमपि तथैव स्वीकुर्मः’ इति।

## कालः
शबरभाष्ये पाणिनिकात्यायनौ स्मृताविति पूर्वमेवोपदर्शितम्। तयोरनन्तरकालीनोऽयमिति सिद्ध्यति। पतञ्जलेरुल्लखो यद्यपि शबरेण न कृतं तथापि पतञ्जलेरर्वाचीनोऽयमिति प्रतिभाति। यतोहि महाभाष्यस्य वचनानां साक्षादनुवादः तत्र तत्र शबरभाष्ये उपलभ्यते।  चतुर्थशतकोत्पन्नोऽयमिति केचन विद्वांसो वदन्ति। द्वितीयशतकोत्पन्नोऽयमिति गजाननशास्त्री।

## कृतिः
महाभागेनानेन जैमिनिसूत्रस्य सुविस्तृतं भाष्यं विरचितम्। भाष्यमिदं महाभाष्यवत् सरलं, सरसं, संवादात्मकञ्च। अस्मादेव भाष्यात् प्राचीनानां वृत्तिकाराणामुपवर्षादीनां भाष्यकाराणाञ्च अस्तित्वमनुमीयते, भाष्ये तत्र तत्र ‘अन्यैरुक्तम्’, ‘अपर आह’ इत्यादिवचनलाभात्। ‘सत्याषाढश्रौतसूत्रम्’ इत्यस्य भाष्यं शबरो विरचयामास इति दत्तकमीमांसानुयायिनः। दीप्तस्वामिनः पुत्रःशबरस्वामी ‘लिङ्गानुशासनम्’ इत्यस्य ‘सर्वार्थलक्षणी’ इत्याख्यां टीकां व्यररचत् इत्यपि श्रूयते। परन्तु एते टीकाकारा मीमांसाभाष्यकाराच्छबरादभिन्नाः इत्यत्र प्रमाणं नास्ति।

## उद्धरणम् 
## सम्बद्धाः लेखाः 
*मीमांसादर्शनम्
*प्रभाकरः
*जैमिनिः
*मीमांसादर्शनस्य द्वैतोपयोगित्वम्

वर्गः:प्राचीनगुरवः
वर्गः:पौराणिकधार्मिकव्यक्तयः
वर्गः:मीमांसकाः
वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये
शालिकनाथः

**शालिकनाथः** प्रभाकरमतानुगामिनां मध्ये शिष्यमूर्धन्यः ।

## देशः
कुसुमाञ्जलिकारेण उदयनाचार्येण ‘गौडमीमांसकः’ उद्धृतः। गौडमीमांसकशालिकनाथयोरभिन्नता च वरदराजाचार्यः ‘बोधिनी’ इति टीकायां वदति। ततश्च गौडदेशवासी अयमिति सिद्ध्यति।

## कालः
नवमशतकोत्पन्नेन वाचस्पतिमिश्रेण शालिकनाथविरचितात् ‘ऋजुविमलापञ्चिका’ इति व्याख्यानग्रन्थात् बहूनि वचनानि उद्धृतानि। तेन च मिश्रात् प्राचीनोऽयमिति सिद्ध्यति। शालिकनाथश्च मण्डनमिश्रवचनान्युद्धृतवान्। ततश्च मण्डनात् अर्वाचीनत्वमस्य सिद्ध्यति। एवञ्च नवमशतकात्प्राक् अयमुत्पन्नः इति वक्तुं शक्यते।

## कृतिः
महाभागेनानेन पञ्चिकात्रयं लिखितम्−

१) ऋजुविमलापञ्चिका− प्रभाकरविरचितबृहतीग्रन्थमधिकृत्य टीकेयं रचिता।

२) दीपशिखा− लघ्वीव्याख्यानस्य टीकेयम्।

३) प्रकरणपञ्चिका− स्वतन्त्रोऽयं प्रभाकरसम्प्रदायमतपोषकः प्रकरणग्रन्थः। ग्रन्थेऽस्मिन् स्वाध्यायविधिः, पञ्चप्रमाणानि, आत्मविचारः, वाक्यार्थावगमः इत्यादिविषया विस्तरेण चर्चिताः।

## उद्धरणम् 
## सम्बद्धाः लेखाः 
*मीमांसादर्शनम्
*प्रभाकरः
*कुमारिलभट्टः
*शबरस्वामी
*मीमांसादर्शनस्य द्वैतोपयोगित्वम्

वर्गः:प्राचीनगुरवः
वर्गः:पौराणिकधार्मिकव्यक्तयः
वर्गः:मीमांसकाः
वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये
पार्थसारथिमिश्रः

**पार्थसारथिमिश्रः** मीमांसकः आसीत् । मीमांसाशास्त्रपारावारपारदृश्वा  यज्ञात्मतनयः पार्थसारथिमिश्रः कौमारिलं सम्प्रदायं स्वविरचितग्रन्थावल्यालञ्चकार।

## देशः
महाभागोऽयं कुत्रत्यं भूमण्डलमलमकरोदित्याकाङ्क्षायामुद्यते यन्मिथिलाप्रदेशमिति।

## कालः
कदा भूमण्डलं मण्डयामास इत्यत्रोच्यते यत् प्रायेण द्वादशशतके इति। यतोहि चतुर्दशशतकोत्पन्नमाधवाचार्यस्य जैमिनीयन्यायमालाविस्तरे पार्थसारथिकृतशास्त्रदीपिकायाः उल्लेखो दृश्यते इत्यतः ततः प्राचीनोऽयमिति सिद्ध्यति, श्लोकवार्तिकस्य च व्याख्यानकरणात् कुमारिलादर्वाचीनत्वमस्य सिद्धम्। ततश्च मध्यवर्तिनोऽस्य द्वादशशतकोत्पन्नत्वं युक्तमेवेति प्रतिभाति।

## कृतिः
मीमांसकप्रवरेणानेन ग्रन्थचतुष्टयं न्यबन्धि− १) न्यायरत्नमाला− मिश्रस्य प्रथमा कृतिरियं प्रकरणग्रन्थः। अत्र प्रयुक्तितिलकः, स्वतः प्रामाण्यनिरूपणं, विधिनिर्णयः, नित्यकाम्यविवेकः, अङ्गनिर्णयः, व्याप्तिविवेकः इति सप्तशास्त्रविषयाः प्रपञ्चिताः। ग्रन्थमिममधिकृत्य रामानुजाचार्यः नायकरत्नाख्यटीकां निबबन्ध। शालिकनाथेन प्रकरणपञ्चिकायामुपस्थापितस्य प्रभाकरमिश्रस्य मतखण्डनपुरस्सरं कुमारिलमतमण्डनमत्र विद्यते इति विशेषः। २) तन्त्ररत्नम्− कुमारिलकृतटुप्टीकाया व्याख्यानभूतोऽयं मिश्रस्य द्वितीयो ग्रन्थः। ३) शास्त्रदीपिका− पार्थसारथिमिश्रस्य तृतीया कृतिरियम्। अत्र कुमारिलवार्तिकमधिकृत्य अधिकरणप्रस्थानं सप्रपञ्चं वर्णितम्। विषय-विशय-पूर्वपक्ष-सिद्धान्त-प्रयोजन-सङ्गतीति विषयषट्कस्य सुस्पष्टं निरूपणं कृतम्। प्राधान्येन गदमयी इयम्। परन्तु तत्र तत्र पद्यमपि उपलभ्यते। ग्रन्थेऽस्मिन् मिश्रेण पाण्डितस्य पराकाष्ठा प्रदर्शिता। ४) न्यायरत्नाकरः− श्लोकवार्तिकव्याख्यानभूतोऽयं मिश्रविरचितश्चतुर्थो ग्रन्थः। महाभागेनानेनात्र शास्त्रीयाण्यशास्त्रीयाणि वा मतानि सूक्ष्मेक्षिकया परिभाव्य स्वमतमपि प्रकटीकृतम्। मिश्रमहोदयस्य वैदुष्यं शास्त्रगाम्भीर्यञ्च ग्रन्थस्यास्य पठनेन स्फुटं प्रतीयते।

## उद्धरणम् 
## सम्बद्धाः लेखाः 
*मीमांसादर्शनम्
*प्रभाकरः
*कुमारिलभट्टः
*मीमांसादर्शनस्य द्वैतोपयोगित्वम्

वर्गः:प्राचीनगुरवः
वर्गः:पौराणिकधार्मिकव्यक्तयः
वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः
वर्गः:मीमांसकाः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये
लखिमपुरमण्डलम्

**लखिमपुरमण्डलं** भारतस्य असमराज्यस्य एकं मण्डलम् । लखिमपुरस्य समीपमण्डलाणि अरुणाचल प्रदेशस्य सियाँण्डलं, पापम्पारेमण्डलम्, असमराज्यस्य धेमाजिमण्डलं, जोरहाटमण्डलं, शोणितपुरमण्डलम् ।

## अर्थनीति
लखिमपुरस्य अर्थनीति कृषिकेन्द्रिक । मुख्य सस्य रुच्य ।

## उल्लेखाः
* लखिमपुरमण्डलस्य वेब्साइट् 

वर्गः:असमराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:असमराज्यस्य मण्डलानि
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वाल्मिकी विद्यापीठम्

लघुचित्रम्|वाल्मिकी विद्यापीठम्
वाल्मिकी विद्यापीठं नेपाल देशस्य काष्ठमण्डप नगरात् स्थितं संस्कृत शिक्षायां अध्ययन कृते एक: विद्यापीठं अस्ति। **वाल्मिकीविद्यापीठम्** इति संस्था महान् ऋषेः **महर्षेः वाल्मीकिः** नाम्ना प्रतिष्ठिता अस्ति। एषा संस्था भारतीयसंस्कृतेः, संस्कृतभाषायाः, वेदज्ञानस्य च संरक्षणं संवर्धनं च कर्तुं समर्पिता अस्ति।

वर्गः:संस्कृतविद्यापीठानि
वर्गः:नेपालदेशसम्बद्धाः स्टब्स्-लेखाः
वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः
वर्गः:नेपालदेशः

वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* वाल्मीकिः
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
मानवस्य अन्नपचनमार्ग:

मानवस्य मुखे स्थापितम् अन्नम् -
मुखत: कण्ठनाडीं गच्छति।
कण्ठनाडीत: आमाशयम् अवतरति। 
आमाशयत: ग्रहणीं प्राप्नोति।
ग्रहणीत: लघ्वन्त्रं याति
लघ्वन्त्रत: आरोहि-बृहदन्त्रं आरोहति।
आरोहि-बृहदन्त्रत: अनुप्रस्थ-बृहदन्त्रं प्रविशति।
अनुप्रस्थ-बृहदन्त्रत: अवरोहि-बृहदन्त्रं सरति।
अवरोहि-बृहदन्त्रत: उत्तरगुदं व्रजति।
उत्तरगुदत: अधरगुदम् एति।
अधरगुदत: बहि: निष्क्रामति ।

 मानवशारीरक्रिया:

वर्गः:विज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
प्राथमिकनेपालीभाषायाः काव्यम्

## प्राथमिक नेपालीकविता (१८२६-१९४०) 
प्राथमिक नेपालीकवितायाः निम्नलिखित विभाजनं अस्ति ः
### वीरगाथाकाल (१८२६-१८७२)
पृथ्वीनारायणशाहस्य शासनकाले सुवानन्ददाद्वारा रचितं **पृथ्वीनारायणः** शीर्षक कवित्तात् प्राथमिकनेपालीसाहित्यस्य शुभारम्भाेऽभवत् ।  सुवानन्ददासस्य विषये निश्चितानुसन्धानम् नैव दृष्यते । केवलं एकमेव कवितां अस्ति कवेः सुवानन्ददासस्य । अन्वेषकः कमल दीक्षित महाेदयेन सर्वप्रथमेदं अन्प्रवेषितं काशितञ्च ।
### भक्तिकालः (१८७३-१९४०) 
## सन्दर्भसामग्री 
## इदमपि पश्यताम् 
वर्गः:नेपालदेशः
वर्गः:नेपालीसाहित्यम्
वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
प्राथमिकनेपालीभाषायाः कथा

## प्राथमिक नेपालीकथा (१८२७-१९५७) 
वर्तमानसमयपर्यन्तस्य नेपालीभाषाया अनुसन्धानः कथयति यद् शक्तिवल्लभ अर्याललिखितं महाभारतविराटपर्वं (१८२७) नेपालीसाहित्यस्य प्रथमाख्यानात्मककृतिरस्ति । तत्पश्चात् प्रकाशिताः प्रमुखकृतयः निम्नलिखिताः सन्ति ः
* भानुदत्त्तस्य हितोपदेशमित्रलाभस्यानुवादः (सं.१८३२), ।
* शक्तिवल्लभ अर्यालस्य संस्कृत नाटकस्य अनुवादः हास्यकदम्बः (१८८५),
* अज्ञात व्यक्तिलिखित दशकुमारचरितम् १८७५) ।
कथातत्त्वस्य दृष्टे पीनासस्य कथा (सं.१९७२) प्रथमनेपाली कथा मन्यते । । पीनासकथापश्चात् *मुन्शीका तीन आहान* (सं.१८७७), *बहत्तर सुगाको कथा* (१८९०), *सत्तलसेनको कथा* इत्यादयः एतत्कालस्य उल्लेख्यकृतयः । तत्पश्चात् अनुमानतः ८० वर्षपर्यन्तं नेपाली कथाकृतिर्नैव दृष्टगाेचर अस्ति । १९५८ वैक्रमाब्दे गोरखापत्रस्य प्रकाशनपश्चादेव नेपालीकथालेखनस्य प्रारम्भ अभवदिति दृष्यते । 

## सन्दर्भसामग्री 
## इदमपि पश्यताम् 
वर्गः:नेपालदेशः
वर्गः:नेपालीसाहित्यम्

वर्गः:नेपालदेशः

वर्गः: नेपालीसाहित्यम्
नेपालीसाहित्यस्य कालविभाजनम्

नेपाली साहित्यस्य कालविभाजने त्रयः घटकाः सन्ति । ते यथा प्राथमिककालः माध्यमिककालः अाधुनिककाल ।
## सन्दर्भसामग्री 
## इदमपि पश्यताम् 
वर्गः:नेपालदेशः
वर्गः:नेपालीसाहित्यम्
वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
प्राथमिककालः

१८२६ वैक्रमाब्दात् अारभ्य १९४३ वैक्रमाब्दपर्यन्तं नेपाली साहितस्य प्राथमिककालः ।

वर्गः:नेपालदेशसम्बद्धाः स्टब्स्-लेखाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
प्राथमिकनेपालीभाषायाः उपन्यासः

१८२७ वैक्रमाब्दात् १९४५ वैक्रमाब्दपर्यन्तस्य समयावधिः नेपाली उपन्यासस्य प्राथमिक कालः ।
## सन्दर्भसामग्री 
## इदमपि पश्यताम् 
वर्गः:नेपालदेशः
वर्गः:नेपालीसाहित्यम्
वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
प्राथमिकनेपालीभाषायाः निबन्धः

नेपाली साहित्येतिहासकाराः कथयन्ति यत् १८३१ वैक्रमाब्दतः अर्थात् पृथ्वीनारायणशाहस्य दिव्योपदेशतः १९५७ वैक्रमाब्द पर्यन्तं नेपाली निबन्धस्य प्राथमिककालः। 
## सन्दर्भसामग्री 
## इदमपि पस्यताम् 
वर्गः:नेपालदेशः
वर्गः:नेपालीसाहित्यम्
वर्गः:नेपालदेशसम्बद्धाः स्टब्स्-लेखाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
प्रभाकरः

**प्रभाकर**स्यैव मतमनुसृत्य प्राभाकरसम्प्रदायं प्रवृत्तमिति सर्वविदितम् । शबरस्वामिनामनन्तरं शबरभाष्य विवेचनरतानां वार्तिकटीकादिग्रन्थानां प्राधान्येन द्वे शाखे प्रसृते, ययोरेका भाट्टमतमिति नाम्ना ख्यातिमगात् अपरा च प्राभाकरमतं गुरुमतं वेति नाम्ना प्रसिद्धिमुपागता। यद्यपि ‘मुरारेस्तृतीयपन्थाः’ इति तृतीयसम्प्रदायो विद्यते तथापि प्राधान्यात् द्वे एव। महाभागोऽयं कुमारिलभट्टात् मतान्तरं प्रदर्श्य शाबरभाष्यं व्याचख्यौ। अयं मीमांसकश्रेष्ठः गुरुपदवीभाक् आसीत्।

### देशः
प्रयागस्य प्रतिष्ठानपुरनिवासी अयमिति गजाननमहाभागः।

### कालः
गंगानाथझाप्रभृतयः कुमारिलभट्टात् पूर्वतनोऽयमित्यभिप्रयन्ति। यतो हि प्रभाकरस्य शैली सरला स्वाभाविकी चासीत्, किन्तु कुमारिलस्य शैली तु यत्नपूर्विका प्रौढा च इति। किञ्च गुरुपदवी अपि तत्र समर्थिका। कुप्पुस्वाम्यादयस्तु कुमारिलभट्टपादानामेव समकालिकः युवा विद्वान् प्रभाकरः इति अभिप्रैति। मतमिदं साम्प्रदायिका अपि स्वीकुर्वन्ति। ‘पूर्वन्तुनोक्तमधुनापिनोक्तमतः पौनरुक्त्यम्’ इत्यस्याः पङ्क्तेः पूर्वं तु न उक्तम्, अधुनापि न उक्तमित्येवंरूपं पदच्छेदं विधाय पौनरुक्त्यस्यासंभव इति संभ्रान्तमनस्को गुरुः सकृद् बहिर्गतस्तदा प्रभाकरेण गुरोः पुस्तिकायां ‘पूर्वं तुना उक्तम्, अधुना अपिना उक्तम् अतः पौनरुक्त्यम्’ इत्येवं पदच्छेदो व्यलेखि, प्रत्यागतो गुरुश्च पदच्छेदावलोकनेन प्रमुदितमना नूनमस्माकं प्रभाकरो ‘गुरुः’ इति निजगाद। तदनन्तरं चापरे शिष्याः प्रभाकरं गुरुनाम्ना सम्बोधयाञ्चक्रुरिति कथा परम्परया श्रूयते। अतः सप्तमाष्टमशतकोत्पन्नत्वमस्य स्वीकर्तुं युक्तम्।

### कृतिः
प्रभाकरेण शाबरभाष्यमधिकृत्य ‘लघ्वी’, ‘बृहती’ इति ग्रन्थद्वयं निर्मितम्। निबन्धनमिति ‘बृहती’ इत्यस्य नामान्तरम्। विवरणमिति ‘लघ्वी’ इत्यस्य नामान्तरम्। ‘लघ्वी’ इति ग्रन्थमादौ लिलेख, ततः ‘बृहती’ इति ग्रन्थमिति ऐतिह्यविदः।

तत्र तत्र प्रभाकरकुमारिलयोर्मतभेदः दृश्यते। तादृशानि कानिचित् स्थलानि अत्र प्रस्तूयन्ते−

१) कुमारिलः अभिहितान्वयवादमभ्युपगच्छति, परन्तु प्रभाकरः अन्विताभिधानवादमभ्युपैति।

२) अभाववादिकुमारिलः ‘अनुपलब्धिः’ इति षष्ठं प्रमाणं स्वीकरोति। अभावाभाववादिप्रभाकरः अनुपलब्धिव्यतिरिक्तानि पञ्च प्रमाणानि अङ्गीकरोति।

३) कुमारिलः विपरीतख्यातिवादी, प्रभाकरस्तु अख्यातिवादी।

४) आत्मा जडाजडस्वरूपः इति भट्टपादः। आत्मा जडस्वरूपः इति प्रभाकरगुरुः।

## उद्धरणम् 
## सम्बद्धाः लेखाः 
*मीमांसादर्शनम्
*कुमारिलभट्टः
*आत्मा
*मीमांसादर्शनस्य द्वैतोपयोगित्वम्

वर्गः:प्राचीनगुरवः
वर्गः:पौराणिकधार्मिकव्यक्तयः
वर्गः:मीमांसकाः
वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये
अवुकाना प्रतिमा

**अवुकाना-प्रतिमा** ( ) (, ) मध्यश्रीलङ्कायाः केकीरवा-विभागे स्थिता बुद्धस्य प्रतिमा अस्ति । सा प्रतिमा ४० फीटपरिमिता (१२ मी.) उन्नता अस्ति । विशालायां ग्रेनाट्-शिलायाम् उत्कीर्णा सा प्रतिमा पञ्चम्यां शताब्द्यां निर्मिता इति अनुमीयते । सा प्रतिमा अभयमुद्रायाः भिन्नं स्वरूपं दर्शयति । तस्यां प्रतिमायां सुक्ष्मोत्कीर्णनं जातम् अस्ति । मुख्यतया वस्त्रस्य सुष्ठु उत्कीरितुम् अधिकं कार्यं कृतम् इति दृश्यते । धातुसेननामकस्य राज्ञः समये उत्कीर्णा एषा प्रतिमा शिक्षकविद्यार्थिषु योजितायाः स्पर्धायाः फलम् अस्ति । सद्यः तत्स्थलं पर्यटनाय उत्तमस्थलं मन्यते । 
## स्थलं, सज्जा च 
अवुकाना-प्रतिमा मध्यश्रीलङ्कायाः केकीरवा-विभागे स्थिते अवुकाना-ग्रामे विद्यते । तस्य ग्रामस्य अपरं नाम औकाना अपि प्रसिद्धम् । प्रतिमायाः सम्मुखं काला-वेवा इत्याख्यः सरोवरः अस्ति । बुद्धप्रतिमा सरोवराभिमुखी अस्ति ।  विशालायाः ग्रेनैट-शिलया निर्मिता सा प्रतिमा गिरिकायाः भिन्ना न कृता, अपि तु गिरिकायाः सम्मुखे स्थितस्य भागस्य उत्कीर्णनं कृत्वा अपरः भागः गिरिकया सह सँल्लग्नः एव स्थापितः   । तेन प्रतिमायाः आधारे दृढे सति सा विशालप्रतिमा स्थविरा अभवत्  । परन्तु प्रतिमायाः कमलाकारम् आसनं भिन्नतया उत्कीर्य प्रतिमायाः आधारः निर्मितः अस्ति । आसनं विना प्रतिमायाः औन्नत्यं ३८ फीट् १० इञ्च् (११.८४ मीटर्) अस्ति । आसनस्य औन्नत्यं परिगण्य यदि प्रतिमायाः आहत्यौन्नत्यं परिगणयामः, तर्हि प्रतिमायाः औन्नत्यं ४२ फीटपरिमितं (१३ मीटर) भवति  । प्रतिमायाः अग्रे एकं मन्दिरम् अस्ति । पुरा तस्मिन् मन्दिरे एव एषा प्रतिमा आसीत् । अद्यापि तत्र अनेके अवशेषाः उपबद्धाः । तस्य मन्दिरस्य भित्तिः इष्टिकाभिः, प्रस्तरैश्च निर्मिता अस्ति । तस्य मन्दिरस्य लम्बता ७४ फीट (२३ मीटर), विस्तारश्च ६३ फीट (१९ मीटर) अस्ति  ।

## वैशिष्ट्यम् 
thumb|260x260px|अवुकाना बौद्धप्रतिमा
श्रीलङ्कायाः प्राचीनबौद्धप्रतिमासु  अवुकाना-प्रतिमायाः उल्लेखः भवति  । एषा प्रतिमा गान्धार-अमरावत्योः शिल्पशैल्या निर्मिता इति स्पष्टतया ज्ञायते । बुद्धमूर्तेः शरीरे वस्त्राणि कुण्ठतया धृतानि इति प्रदर्शितम् । अतः बुद्धस्य शरीराकृतिः स्पष्टतया दृष्टुं शक्यते । श्रीलङ्कायाः बौद्धपरम्परानुगुणं बुद्धप्रतिमायाः दक्षिणस्कन्धः वस्त्रेण आच्छादितः अस्ति, परन्तु वामस्कन्धः अनावृतः अस्ति । सावधानस्थित्यां दर्शितस्य बुद्धशरीरस्य वामहस्तेन वस्त्रं धृतम् अस्ति इति आकृतेः स्वरूपम् अस्ति । दक्षिणहस्तः स्कन्धं यावत् उन्नतं कृत्वा करतलं वामतः वक्रीकृतम् अस्ति  । यस्यां मुद्रायां बुद्धप्रतिमा अस्ति, सा मुद्रा आशीर्मुद्रा इति प्रसिद्धा । सा आशीर्मुद्रा अभयमुद्रायाः एव कश्चन प्रकारः  ।

## उद्धरणम् 
 अधिकवाचनाय 
 von Schroeder, Ulrich (1990). *Buddhist Sculptures of Sri Lanka*. (752 p.; 1620 illustrations). Hong Kong: Visual Dharma Publications, Ltd. ISBN 962-7049-05-0

वर्गः:बौद्धधर्मः
वर्गः:श्रीलङ्कायाः मन्दिराणि

वर्गः:सारमञ्जूषा अपेक्षते
वर्गः:ऐतिहासिकस्थानानि
श्रीलङ्कामाता

**श्रीलङ्कामाता** (सिंहली: ශ්රී ලංකා ජාතික ගීය, तमिल: சிறீ லங்கா தாயே), श्रीलङ्कादेशस्य राष्ट्रगानम् अस्ति । एतस्य राष्टगानस्य लेखनं, सङ्गीतरचना च आनन्द समाराकून इत्याख्येन  १९४० तमे वर्षे कृता । १९१५ तमे वर्षे आधिकारिकरूपेण श्रीलङ्कादेशस्य राष्ट्रगानत्वेन तद् अङ्गीकृतम् ।

## इतिहासः 
१९४० तमे वर्षे  आनन्द समाराकून इत्यनेन सिंहलभाषायां *नमो नमो माता* नामकं गीतं रचितम् । १९५१ तमस्य वर्षस्य नवम्बर-मासस्य द्वादशे दिनाङ्के सर एड्विन विजेयेरत्ने इत्यस्य अध्यक्षतायां काचित् समितिः एतत् गीतम् आधिकारिकतया श्रीलङ्कायाः राष्ट्रगानत्वेन अङ्गीकर्तुं निर्णयम् अकरोत् । एतस्य राष्ट्रगानस्य तमिलभाषायाम् अपि अनुवादः अभवत् । तदनुवादं एम. नल्लाथम्बी इत्येषः अकरोत्   ।

मूलगीतस्य प्रथमायाः पङ्क्त्याः "नमो नमो माता,  अपा श्रीलङ्का" इत्येभ्यः शब्देभ्यः १९५० तमे वर्षे विवादः अभवत् । अतः विवादं शमयितुं १९६१ तमे वर्षे समाराकूल इत्यस्य सहमतिं विना  ।

## तमिलसंस्करणे विवादः 
श्रीलङ्कादेशस्य 'द संडे टाइम्स' इत्याख्ये समाचारपत्रे २०१० तमस्य वर्षस्य दिसम्बर-मासस्य द्वादशे दिनाङ्के तमिलसंस्करणस्योपरि लेखः प्रकटः अभवत् । तस्मिन् लिखितम् आसीत् यत्, श्रीलङ्कादेशस्य मन्त्रिमण्डलं यस्य अध्यक्षः श्रीलङ्कादेशस्य राष्ट्रपतिः महिन्दा राजपक्षे आसीत्, तेन श्रीलङ्कादेशस्य राष्ट्रगानस्य तमिल-अनुवादस्य आधिकारिकमान्यता निरस्तीकृता । एवं राष्ट्रिये उत प्रान्तीये समारोहे एतस्य गीतस्य गानं न भवति । तस्य कारणं सम्मुखम् आगतं यत्, सम्पूर्णे विश्वे नैकस्यापि देशस्य राष्ट्रगानम् अपरभाषायाम् अस्ति । एकस्य राष्टगानस्य भाषाद्वयम् अनुचितम् इति कारणत्वात् एतस्य गीतस्य निरसनम् अभवत्  इति ।

परन्तु ततः श्रीलङ्कादेशस्य सर्वकारेण एतादृशं किमपि नाभवत् इत्युक्तवा समाचारपत्रीयलेखस्य खण्डनम् अपि कृतम् आसीत्  ।

## श्रीलङ्कामाता 
## उद्धरणम् 
वर्गः:श्रीलङ्का

वर्गः:चित्रं योजनीयम्
कोदारी

**कोदारी** ( ) (, ) नेपाल-चीन-देशयोः सीम्नि स्थितं कश्चन ग्रामः । सः ग्रामः तिब्बतस्वशिसतप्रदेशेन सह सँल्लग्नः अस्ति । सः ग्रामः नेपालदेशस्य बागमती-अञ्चलस्य सिन्धुपालचोकमण्डले स्थितः अस्ति । तस्य ग्रामस्य एकस्मिन् भागे तिब्बतस्वशासिकप्रदेशस्य न्यालम-प्रदेशस्य झाँगमु-पुरम् अस्ति  । 
## इतिहासः 
प्राचीनकाले एषः ग्रामः हिमालयं लङ्घयितुं मार्गग्रामः आसीत् । नेवारी-व्यापारिणः कोदारी-तः उत्तरं प्रति गत्वा कुटी-पुरस्य समीपस्थात् भूत्वा वामतः पूर्वदिशं प्रति तिब्बत-प्रदेशस्य पर्वतमालां लङ्घयित्वा ल्हासा-नगरं गच्छन्ति स्म ।

चीन-देशः  लम्बमानः काठमांडू-कोठारी-महामार्गः १९६३-६७ मध्ये निर्मितः । नेपालदेशे सः महामार्गः 'अरानिको हाइवे' इति, चीन-देशे सः महामार्ग राष्ट्रियमहामार्गः ३१८ इति प्रसिद्धः । २०११ तमे वर्षे नेपाल-देशः एनं महामार्गं '६ लेन' कर्तुं योजनाम् अकरोत्  ।
 
चीन-देशे २००८ तमे वर्षे काचित् रेल-परियोजना अपि आरब्धा । तस्याः परियोजनायाः अनुसारं नेपाल-चीन-देशयोः सीमायां स्थितं झांगमु-नगरं ल्हासा-नगरेण सह योजयिष्यति । सा योजना  लम्बमानस्य क्विंगहाइ-तिब्बत-रेल-मार्गस्य विस्तारकी योजना  ।

## भौगोलिकम् 
कोदारी-समुद्रतलात्   मीटर उन्नते स्थितः ग्राम एषः  ।
कोदारी-ग्रामः काठमाण्डू-नगरात्  दूरे अस्ति । सामान्यायाम् ऋतौ मार्गस्य उभयतः स्थिता हिमालयपर्वतमाला स्पष्टताय द्रष्टुं शक्यते । झांगमु-नगरात् न्यालम-प्रदेशः  दूरे अस्त । पर्वतानाम् औन्नत्यम्  से  यावत् अस्ति  ।

## चित्रविथिका 

File:NEPAL Route 2.JPG|कोदारी-नगरस्य अरानिको-महामार्गे चीन-नेपाल-देशयोः मित्रतासेतोः पुरा ।
File:The Friendship Bridge connecting China with Nepal.jpg|चीन-नेपाल-देशयोः मित्रतासेतोः पार्श्वे चीन-देशस्य कोसीनदी ।
File:TIB-grenze-koffertraeger.jpg|चीन-नेपाल-मित्रतासेतुः

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः 
* http://www.ipcs.org/article/india/kodari-road-implications-for-nepal-china-and-india-3500.html
* http://yolearnchinese.com/archives/new-railroads-in-tibet-open-up-economic-possibilities 

## उद्धरणम् 
वर्गः:नेपालदेशः
को तक इन

right|thumb|अमिताभबुद्धः, को-तक-इन
**को-तक-इन** ( ) (, , )इति जपान्-देशस्य कानागावा-राज्यस्य कामाकुरा-नगरे स्थितं जोदो-शु-सम्प्रदायस्य बौद्धमन्दिरम् अस्ति । तस्मिन् मन्दिरे कांस्येन निर्मिता विशालबुद्धप्रतिमा अस्ति । तस्याः प्रतिमायाः नाम "दाईबुत्सु" इति । विशाले परिसरे विद्यमाना सा प्रतिमा जपान्-देशस्य प्रख्यातचिह्नेषु अन्यतमा अस्ति ।

## अमिताभबुद्धप्रतिमा 
left|thumb|१९३० तमे वर्षे
thumb|आन्तरिकरचना
thumb|प्रतिमानिर्माणस्य सूचनाः

कुमाकुरा-नगरे स्थिता सा अमिताभप्रतिमा को-तक-इन्-मन्दिरे विद्यमाना अस्ति । १२५२ तमे वर्षे तस्याः प्रतिमायाः निर्माणम् अभवत् इति मन्दिरप्रशसनस्य याच्ञा अस्ति । तस्याः पूर्वम् अस्मिन् एव स्थाने काष्ठनिर्मिता विशालमूर्तिः आसीत् । तस्याः अभिताभकाष्ठमूर्तेः निर्माणं दश वर्षाणाम् अमितपरिश्रमेण १२४३ तमे वर्षे पूर्णम् अभवत् । तस्याः मूर्तेः निर्माणाय इनाडा-नो-त्सुबा आख्यया महिलया धनराशिः दत्तः आसीत् । तेन धनराशिना जोको आख्यः बौद्धभिक्षुः तस्याः अमिताभप्रतिमायाः निर्माणम् अकारयत् । ततः १२४८ तमे वर्षे चक्रवाताक्रमणे तस्याम् अमिताभमूर्त्यां खण्डितायां सत्यां जोको-भिक्षुः नवीनायाः कांस्यप्रतिमायाः निर्माणाय घोषणां कृत्वा पुनः धनसङ्ग्रहणम् आरभत  उत तानजी हिसातोमो-नगरे  निर्मिता इति इतिहासविदाम् अनुमानम्  । तस्यां कांस्यप्रतिमायां सुवर्णावरणम् अपि कृतं स्यात् इत्यपि मन्यते । किञ्च अमिताभबौद्धप्रतिमायाः कर्णयोः समीपे सुवर्णस्य चिह्नानि प्राप्तानि  । काष्ठप्रतिमा यस्मिन् खण्डे आसीत्, सः खण्डः १२४३ तमे वर्षे चक्रवातेन नष्टे सति १३३४ तमे वर्षे तस्य पुनर्निर्माणम् अभवत् । परन्तु ततः पुनः १३६९ तमे वर्षे चक्रवातप्रहारेण सः खण्डः विनष्टः । अतः तस्य खण्डस्य पुनर्निर्माणम् अभवत्  । तदारभ्य एषा कांस्यप्रतिमा अलिन्दविहिने विशाले परिसरे एव विद्यते  । मूर्तेः अनुमानितभारः ९३ टन अस्ति । मूर्तिः अन्तस्तात् शून्या अस्ति । अतः यात्रिणः अन्तः प्रविष्टुं शक्नुवन्ति  । मूर्तेः निर्माणावसरे आसने ३२ कांस्यनिर्मितानि कमलदलानि आसन् । परन्तु तेषु सद्यः चत्वारि कमलदलानि एव अवशिष्टानि सन्ति । तानि कमलदलानि अपि मूर्तेः भिन्ने स्थाने रक्षितानि सन्ति  । मन्दिरस्य द्वारे एकं विशिष्टं वाक्यं लिखितम् अस्ति यत् –

 
१९२३ तमे वर्षे भूकम्पत्वात् एतस्याः प्रतिमायाः आसनं खण्डितम् अभवत् । तस्य पुनर्निर्माणकार्यं १९२५ तमे वर्षे पूर्णम् अभवत्  । १९६०-१९६१ मध्ये सम्पूर्णप्रतिमायाः पुनर्निर्माणस्य कार्यम् अभवत् । तस्मिन् पुनर्निर्माणकार्ये भूकम्पात् रक्षितुं विशेषकार्यम् अभवत् । अमिताभमूर्तेः दृढतां वर्धयितुं कण्ठभागे विशेषकांस्यस्य योजने मूर्तिः दृढताङ्गता 
* औन्नत्यम् : 
* मुखस्य लम्बता : 
* अक्षिणः लम्बता : 
* कर्णस्य लम्बता : 
* जानोः लम्बता : 
* अङ्गुष्ठस्य व्यासः : 

## रूड्यार्ड किपलिङ्ग इत्यस्य कविता 
रूड्यार्ड किपलिङ्ग इत्यस्य कवेः 'किम' (१९०१) इत्याख्यस्य पुस्तकस्य प्रारम्भिकप्रकरणेषु एतस्याः अमिताभप्रतिमायाः कवितात्वेन वर्णनम् अस्ति । १८९२ तमे वर्षे यदा कविः अमिताभप्रतिमायाः दर्शनाय गतः आसीत्, तदा तेन सा कविता रचिता  । तस्याः कवितायाः सम्पूर्णभागः 'द फाइव नेशन' (१९०३) इत्यस्मिन् पुस्तके मुद्रितः  ।
 
## उद्धरणम् 
## बाह्यसम्पर्कतन्तुः 
* http://www.kotoku-in.jp/en/top.html  
* http://www.kamakuratoday.com/e/sightseeing/daibutsu.html  

वर्गः:बौद्धधर्मः
वर्गः:जपान्-देशः
वर्गः:जपान्-देशस्य मन्दिराणि

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
सरदार पटेल स्मारकभवनम्

**सरदार पटेल-स्मारकभवनं** ( ) (, ) कश्चन सङ्ग्रहालयः, प्रदर्शनकेन्द्रं च । भारतस्वतन्त्रसेनानिनः, राजनेतुः लोहपुरुषस्य स्मारकत्वेन समर्पितम् । तत् स्मारकं गुजरातराज्यस्य कर्णावती-महानगरस्य शाहिबाग-विस्तारे विद्यमानम् अस्ति । तस्य स्मारकभवनस्य नाम 'मोती शाही महेल' इति । तं प्रासादं परितः बृहत् उद्यानम् अस्ति  । प्रासादस्य पुरः भागस्थे उद्याने लोहपुरुषस्य विशालप्रतिमा अस्ति  । तस्य उद्यानस्य उपयोगः प्रलेखिचलच्चित्रप्रदर्शनाय (Documentary Film) अपि भवति ।

## इतिहासः 
१६१८-१६२२ मध्ये मोगलशासकेन शाहजहाँ इत्यनेन 'मोती शाही'-प्रासादः कर्णावती-महानगरे निर्मापितः । तस्मिन् समये सः गुजरातराज्यस्य राज्यपालः आसीत् । एकोनविंशे शताब्दे सैन्यशिबिरत्वेन कर्णावती-महानगरस्य स्थापना अभवत्, तस्मिन् काले सः प्रासादः आङ्ग्लसर्वकाराधीनः अभवत् । १९८० तमस्य वर्षस्य मार्चमासस्य सप्तमे दिनाङ्के एतस्य सैन्यशिबिरत्वेन स्थापना अभवत्  । वङ्गप्रदेशस्य महान् कविः, लेखकः, चिन्तकः रवीन्द्रनाथठाकुरः १८७८ तमे वर्षे एतस्मिन् प्रासादे निवासम् अकरोत् । तस्मिन् समये सः सप्ततिवर्षीयः आसीत् । ततः भारतस्वान्तत्र्योत्तरम् एषः प्रासादः गुजरातराज्यस्य राज्यपालस्य निवासस्थानम् अर्थात् राजभवनम् आसीत् ।

## स्मारके वीक्षणीयम् 
### सरदारस्मारकम् 
thumb|200px|लोहपुरुषस्य मूर्तिः 
१८७५ तमस्य वर्षस्य अक्तूबरमासस्य एकत्रिंशे दिनाङ्के गुजरातराज्यस्य नडियाद-नगरे लोहपुरुषस्य जन्म अभवत् । पञ्चसप्ततिवर्षीयस्य लोहपुरुषस्य मृत्युः १९५० तमस्य वर्षस्य दिसम्बरमासस्य पञ्चदशे दिनाङ्के अभवत् । तस्य मरणोत्तरम् एतस्य प्रासादस्य स्मारकत्वेन घोषणा अभवत् । अत्र लोहपुरुषस्य मूर्तिः अपि विद्यते । एषः भागः मेमोरियल् ग्राउण्ड इति प्रसिद्धम् अस्ति । एतस्मिन् भागे एकं सभागारं अन्ये चत्वारः प्रकोष्ठाः सन्ति । मुख्यसभागारे लोहपुरुषस्य चित्राणि सन्ति, येषु सः स्वान्त्र्यक्रान्तिकारिभिः, कुम्बेन, मित्रैः च सह स्वातन्त्र्यान्दोलनकाले समयं यापयन् दृष्टुं शक्यते । लोहपुरुषस्य १९३० तमे वर्षे महात्मना सह सम्बन्धः, युवावस्थायाः चित्राणि, शिक्षणे, अभ्यासे च उपयुक्तानि वस्तूनि, भारतीयराजवंशीयानाम् एकत्रसङ्घटने तस्य योगदानस्य चित्राणि च तत्र एकस्मिन् प्रकोष्टे सङ्ग्रहीतानि सन्ति । तस्मिन् प्रासादे प्रवेशद्वारस्य वामतः प्रकोष्टे खादि-कुन्तकं, धौतवस्त्रं, पादत्राणं च स्थापितम् अस्ति । तत्रैव तस्य वैदेशिकशैल्याः वस्त्राणि अपि स्थापितानि सन्ति । 
thumb|left|200px|लोहपुरुषस्य उपयोगीनि वस्तूनि
### सरदारसरोवरं, गान्धिप्रकोष्ठश्च 
मुख्यसभागारस्य उपरि अपि उपसभागारम् अस्ति । तस्मिन् उपसभागृहे सरदारसरोवरयोजानायाः (एषा योजना सरदारसरोवरजलबन्धेन सह संल्लग्ना अस्ति ।) प्रारूपं परिलक्षितम् अस्ति । तस्मिन् उपसभागृहे चित्राणि, पुस्तकानि, प्रकल्पसम्बद्धानि तथ्यानि च प्रदर्शितानि सन्ति । तस्मिन् प्रकोष्ठे सरदारसरोवरयोजनायाः प्रलेखनचलच्चित्रक(प्रोजेक्टर)-माध्यमेन अपि प्रदर्शनं भवति । तस्य प्रकोष्ठस्य समीपस्थे प्रकोष्ठे लोहपुरुषेण सह महात्मनः जीवनस्य, कार्याणां च प्रदर्शनम् अस्ति । तस्मिन् प्रदर्शने चित्राणां, सुवाक्यानां, मूर्तीनां, पुस्तकानां च समावेशो भवति । समग्रे स्मारके महात्मना सह तस्य घनिष्ठतायाः दर्शनं प्रत्यक्षम् अस्ति ।

### ठाकुरस्मारकम् 
१८७८  तमे वर्षे रवीन्द्रनाथः एतस्मिन् प्रासादे न्यवसत् । अतः यस्मिन् प्रकोष्ठे सः निवसति स्म, तस्मिन् प्रकोष्ठे तस्य चित्राणि, प्रतिमा, वस्तूनि च स्थापितानि सन्ति । तत्रापि प्रलेखनचलच्चित्रमाध्यमेनापि तस्य स्मारकं चलच्चित्रं प्रदर्श्यते ।

## उद्धरणम् 
वर्गः:गुजरातराज्यस्य प्रेक्षणीयस्थानानि
दामोदर राव

लघुचित्रम्|दामोदर राव
**दामोदर  राव:** (जीवितकालः क्रि.श. १९७७ भाद्रपदः वीमस्ती एक: दिनतः)  एकः भारतीय संगीतकार:, गायक: च नटः अस्ति, अस्य पिताः नामः रामधनी राव: च मातृ नाम: लालपरी देवी: अस्ति।  तानी संगीत: मधुरं च कर्णप्रियम: अस्ति। 
## सन्दर्भ 
वर्गः:संस्कृतिसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सङ्गीतज्ञाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:१९७७ जननम्

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
कुक्कुटः

कुक्कुटस्य शिरसि ताम्रा चूडा वर्तते । कुक्कुट्या शिरसि ताम्रा चूडा न विद्यते ।

कुक्कुटाः प्राधान्येन धान्यकणान् भक्षयन्ति । ते पादाभ्यां अवकरान् विकिरन्तो भक्ष्यम् अन्विष्यन्ति चञ्च्वा चोद्धरन्ति।।

कुक्कुटाः प्रत्यहं प्रातस्तरां प्रबुध्यन्ते । उच्चैः क्रोशन्तः ते प्रत्यूषे सर्वान् प्राणिनः प्रबोधयन्ति । उत्तिष्ठत जनाः, अलं निद्रया, प्रभाता रजनिः, चक्षुरुन्मीलयत, कवाटमुद्धाटयत, सूर्योदयात् पूर्वं शय्यां त्यजत इति वदन्त इव तारं रटन्ति।।

कुक्कुटानां शब्दं श्रुत्वा केचिज्जनाः शयनादुत्थाय स्वीयेषु कर्मसु प्रवर्तन्ते । कुक्कुटा रात्रौ यामे यामे विरुवन्तो वेलां बोधयन्ति ।।

वर्गः:विभिन्नलेखेभ्यः स्टब्स्
वर्गः:पक्षिणः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
रावला मण्डी

**रावला-नगरात्** (Eng: Rawla Mandi, हिन्दी: रावला मंडी, पंजाबी: ਰਾਵਲਾ ਮਂਡੀ)भारतस्य राजस्थानराज्यस्य श्रीगङ्गनगरमण्डलस्य एकं नगरम् अस्ति। इदमेव तहसीलस्य मुख्यालयः अपि अस्ति। रावला-नगरात् घड़सना-नगरात् ३५ कि.मी. दूरे, जिलामुख्यालयात् श्रीगङ्गानगरात् १८० कि.मी. दूरे च अस्ति। राज्यराजधानी जयपुरं ४८० कि.मी. दूरे अस्ति, राष्ट्रियराजधानी नवदिल्ली ६०० कि.मी दूरे अस्ति। इदम्‌ अनुपगढ-नगरात् ५५ कि.मी. दूरे, खजुवाला-नगरात् ३३ कि.मी. दूरे, बीकानेर-नगरात् १२२ कि.मी. दूरे अस्ति।
इदं भारत-पाक(भारत-पाकिस्तान) सीमातः ३० कि.मी. दूरे अस्ति।

वर्गः:राजस्थानराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:राजस्थानस्य प्रमुखनगराणि
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
लिनस् पॉलिङ्ग

लिनुस् पौलिओङ् अवर्ती अणति अमेरिकन् रसतन्त्रज्ञ जीवरसायज्ञ सान्ति कार्यकर्त्री,
जन्मशय्या (फ़्एब्रौर्य् २८,१९०१-औगुस्त् १९ १९९४)। 

## अध्ययनम्:
तमे संवत्सरे नवेम्बर्मासस्य सप्तमे दिनाङ्के पोलण्डदेशस्य वार्सानगरे जाता । पितरौ अध्यापकौ आस्ताम् । अध्ययने अस्याः अभिरुचिः आसीत् । अस्याः षोडशे वयसि प्रौढशिक्षणम् समापितवती । प्रौढशिक्षणे स्वर्णपदकं प्राप्तवती । अस्याः अग्रे अध्ययनं कर्तुं गृहजनानाम् अस्याश्च इच्छा आसीत् । किन्तु वार्सा विश्वविद्यालये माहिलानां प्रवेशः निषिद्धः आसीत् । अतः एषा कस्यचन धनिकस्य गृहे पञ्चवर्षाणि शिक्षिकारूपेण कार्यं कृतवती धनस्य अभावः आसीत् तथापि सा अध्ययनं न त्यक्तवती । दिने विश्वविद्यालये कार्यं कृत्वा एषा रात्रौ पठति स्म । एषा अस्मिन् एव विश्वविद्यालये पदवीधरा सञ्जाता ।

## संशोधनम्
अनेन सह एषा संशोधनकार्यम् आरब्धवती । एकस्मिन् दिने बेकेरल् स्वस्य उत्पीठिकायां युरेनियं खण्डान् स्थापितवान् आसीत् । एषा तान् दृष्टवती । छायाचित्रपटलानां प्रक्षालनसमये युरेनियं खण्डानाम् उपयोगं कृतवती । छायाचित्रपटलानां प्रक्षालनानन्तरं तेषाम् उपरि रेखान् दृष्टवती । युरेनियद्रव्यस्य किरणेन उत्पन्नाः इति चिन्तितवती ।पिच्ब्लेण्ड्-तः रेडियम्-द्रव्यस्य पृथक् करणस्य संशोधनकार्यस्य आरम्भं कृतवन्तौ । पिच्ब्लेण्ड्-तः प्राप्तं वस्तु अन्धकारयुक्ते लघुप्रकोष्ठे स्थापितम् आसीत् । किञ्चित् कालानन्तरम् अन्धकारयुक्ते लघुप्रकोष्ठे नीलवर्णस्य प्रकाशः प्रसारितः आसीत् । उभौ प्रकाशं दृष्ट्वा आश्चर्यचकितौ सञ्जातौ । किन्तु वार्सा विश्वविद्यालये माहिलानां प्रवेशः निषिद्धः आसीत् । अतः एषा कस्यचन धनिकस्य गृहे पञ्चवर्षाणि शिक्षिकारूपेण कार्यं कृतवती धनस्य अभावः आसीत् तथापि सा अध्ययनं न त्यक्तवती । दिने विश्वविद्यालये कार्यं कृत्वा एषा रात्रौ पठति स्म । एषा अस्मिन् एव विश्वविद्यालये पदवीधरा सञ्जाता ।

वर्गः:विदेशीयाः
वर्गः:विदेशीयव्यक्तिसम्बद्धाः स्टब्स्
दमण दीव च

**दमण दीव च** भारतस्य केन्द्रशासितप्रदेशः अस्ति । 

वर्गः:भारतीयकेन्द्रशासितप्रदेशसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:भारतस्य केन्द्रशासितप्रदेशाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
ब्याडगि-मरीचिका

**ब्याडगि-मरीचिका** () भारतदेशस्य कर्णाटकराज्ये वर्धमाना मरीचिकाविशेषः । कर्णाटकस्य हावेरीमण्डले विद्यमानायाः ब्याडगिनगर्याः नाम्नि इयं प्रसिद्धा वर्तते ।  भारतदेशे विभिन्नमरीचिकानां वाणिज्ये अस्याः द्वितीयं स्थानं वर्तते ।  अस्याः मरीचिकायाः निष्कासितम् ’ओलेरिसिन्’नामकं तैलं नखराग-ओष्ठरागयोः निर्माणार्थम् उपयुज्यते । ब्याडगि-मरीचिका गाढरक्तवर्णीया नाधिककटुयुक्ता च भवति या दक्षिणभारतीयपाके आधिक्येन उपयुज्यते ।  ब्याडगि-मरीचिकायाः भौगोलिकनिर्देशः २०११ तमस्य वर्षस्य फेब्रवरीमासे जातः ।  Its GI tag is 144.
## लक्षणानि
सस्यस्य आरोपणस्य ४० दिनानाम् अनन्तरं ब्याडगिमरीचिकासस्येषु पुष्पाणि वर्धन्ते । अधिकांशेषु सस्येषु आरोपणस्य ६० तः ८० दिनेषु पुष्पाणि विकसितानि भवन्ति । मरीचिकानां फलोदयः जनवरीमासतः मेमासाभ्यन्तरे भविष्यति ।  ब्याडगि-मरीचिकानां वार्षिकोत्पत्तिः २१,००० किलोपरिमिता भवति ।  ASTA वर्णाङ्कनस्य वर्धनानुसारं मरीचिकायाः गुणस्तरः वर्धते, तदनुगुणं तस्य मौल्यमपि वर्धते । ब्याडगि-मरीचिकासु केप्ससिन्-अंशः न्यूनः इत्यतः तस्य कटुत्वम् अन्यासां मरीचिकानाम् अपेक्षया न्यूनं विद्यते । 

## टिप्पणी
वर्गः:शाकानि

वर्गः:चित्रं योजनीयम्
दार्जिलिङ्ग् चायम्

**दार्जिलिङ्ग् चायम्** इति किञ्चन चायविशेषं भारतस्य पश्चिमवङ्गरज्यस्य दार्जिलिङ्गमण्डले वर्ध्यते । विविधप्रकारेषु दार्जिलिङ्ग् चायम् उपलभ्यते कृष्णं, हरितं, श्वेतं, चूर्णं चेति । क्वथनसमये मितसौरभः वर्णश्च अस्य चायस्य वैशिष्ट्यं 

भारते वर्धमानानाम् अन्यचायानाम् (आसमचायादीनि) अपेक्षया दार्जिलिङ्ग् चायपत्राणि लघुनि भवन्ति । पारम्परिकरूपेण दार्जिलिङ्ग् चायपत्राणि कृष्णचायस्य(black tea) निर्माणार्थम् उपयुज्यते । यद्यपि दार्जिलिङ्ग्, चायचूर्णं हरितचायञ्च अधिकप्रसिद्धं, सुलभतया च प्राप्यते । अस्मिन् प्रदेशे श्वेतचायस्य कृषिः अपि लाक्षणिकरूपेण वर्धमाना अस्ति । भारतसर्वकारेण प्रसिद्धस्थानीयवस्तूनां संरक्षणाय २००३ तमे वर्षे विधिः(पञ्जीकरणं तथा संरक्षणविधिः, Registration & Protection Act, 1999) रचिता । २००४-०५ वर्षयोः GI tag प्राप्तवस्तुषु दार्जिलिङ्ग् चायमेव प्रथममासीत् ।

## इतिहासः
१८४१ तमे वर्षे आर्थर् केम्बेल्(Arthur Campbell) इति जनैकेन दार्जिलिङ्गप्रदेशे चायकृषेः आरम्भम् अकरोत् इति प्रसक्तिः आर्थर् केम्बेल्-महोदयः भारतीयवैद्यकीयसेवायाः  (Indian Medical Service) संस्थायाः शल्यचिकित्सकः आसीत् ।  १८३९ तमे वर्षे तस्य उद्योगस्य स्थानानन्तरं काठमाण्डुतः दार्जिलिङ्ग् प्रति जातम् । १९४१ तमे वर्षे सः कुमायुन्-प्रदेशतः चीनदेशीयानि चायबीजानि कृषिपरीक्षणार्थं दार्जिलिङ्ग् आनीतवान् । 
तदोत्तरसमये (१८४७ क्रै सं) ब्रिटिश्-सर्वकारेणापि प्रायोगिकरूपेण दार्जिलिङ्गप्रदेशे चायकृषेः वर्धनं कृतम् । यद्यपि वाणिज्यिकरूपेण अस्य उत्पादनं १८५० अनन्तरमेव जातम् । *दार्जिलिङ्ग् टी कम्पानी* इत्येतया संस्थया १८५६ तमे वर्षे *आलुबाडि* चायोद्यानस्य उद्धाटनं कृतम् ।

## उल्लेखाः
वर्गः:पेयानि
मत्स्यः

# मत्स्यपुराणम् - वेदव्यासविरचितेषु अष्टादशपुराणेषु अन्यतमम् अस्ति ।
# मत्स्याः - जलचराः ।
# मत्स्यसाम्राज्यम् - प्राचीनकालस्य किञ्चन साम्राज्यम् अस्ति ।
# मत्स्यासनम् - योगासनस्य एकम् आसनम् अस्ति ।
# मत्स्यावतारः - भगवतः विष्णोः दशावतारेषु अन्यतमः अस्ति ।

वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
नेपाललिपिः

**नेपाल लिपि** नेपाल भाषास्य एक लिपि अस्ति|  **नेपाललिपिः** नेपाल राष्ट्रस्य एक पुरातन लिपिः। इयं च लिपिः प्राचीनब्राह्मीलिपेः परिवृत्तं रूपम् ।

## लिपिशैली
* प्रचलित शैली
* रञ्जना शैली
* गोलम्वः शैली
* भुजिंम्वः शैली
* हिंम्वः शैली
* लितुम्वः शैली
* कुंम्वः शैली
* पाचुम्वः शैली
* क्वँय्‌म्वः शैली

वर्गः:लिपयः
भारतीयराज्यानां वर्तमानमुख्यमन्त्रिणः

भारतगणराज्ये एकोनत्रिंशत् राज्यानि, सप्त केन्द्रशासितप्रदेशाः च सन्ति । तेषु एकोनत्रिंशत् राज्येषु, देहली-पुदुच्चेरी-केन्द्रशासितप्रदेशयोः च मुख्यमन्त्रिणः नियुक्तिः क्रियते । भारतीयसंविधानानुसारं राज्यस्तरे राज्यपालः एव मुख्यः भवति । किन्तु कार्यकर्तृत्वेन मुख्यमन्त्री एव मुख्यः ।

## Current Indian chief ministers
## सन्दर्भाः
तपः

तपः नाम कायशोषणम् । देहदण्डनमित्यर्थः । कायेन्द्रियशुद्धिरशुद्धिक्षयात् तपसः(यो,सू-2-43) । तेन देहेन्द्रियाणां शुद्धिः बुद्ध्यते ।

वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:अष्टाङ्गयोगः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
चिलारायः

चिलारायः आहोस्वित् शुक्लध्वजः कमताराजस्य नरनारायणस्य अनुजः एवम् सर्वसेनापतिः आसीत्। सः युद्धविशारदः चिल्लसदृशवेगेन सेनाम् नयति स्म, तथा तस्य नाम चिलारायः अभवत्। सः कमताराज्यस्य विस्तारम् कृतवान्। सः अनेकेषु रणेषु भुटिया-अहोम्-काचरी इत्यदीनाम् राज्यानाम् सेनाः पराजितवान्।

## चरितम्
चिलारायः राजाबिश्वसिङ्घस्य तृतीयः पुत्रः। तस्य माता राज्ञी पद्मावती गौर् देशे जाता।

चिलारायः श्रीमन्तशङ्करदेवाय शरणं दत्तवान् एवं स्वकुटुम्बसदस्यया श्रीमन्तशङ्करदेवस्य विवाहम् कृतवान्। चिलारायस्य प्रोत्साहनेन हि शङ्करदेवः ‘एकशरण धर्म’ इति नामकम् आन्दोलनम् आरब्ध्वान्।

जून मासे १५६३ वर्षे अहोमराज्यस्य राजधानीं चिलारायः जितवान्। चिलारायः भारतवर्षे छत्रपतिशिवाजीमहाराजस्य पूर्वे आकस्मिकयुद्धनीतेः विशारदः आसीत्। सः विपुलहृदयः अपि आसीत्। पराजितेभ्यः राजभ्यः सदा करुणम् आदरम् प्रदर्शयति स्म, प्रतिपक्षराज्यप्रजाम् कदापि न अपीडयत् एवं सदा शत्रुसैनिकान् अमुञ्चत्। पराजिताः राजानः केवलं करम् दातुम् आज्ञापिताः एवमपि पराजिताः सैनिकाः स्वराज्ये अपि वसितुम् अनुमताः।

भ्रातरौ वङ्गदेशम् अपि जयितुं ऐच्छताम्, परन्तु पराजितः चिलारायः सुलेइमान्-कर्रानि-इत्यमुना अफ़गान्सुल्तानेन निग्रहीतः जातः। तस्य राज्यं अफ़गान्-सुलतानः पराजितवान् कामाख्यामन्दिरमपि अक्षिपत्। किन्तु भ्रातरौ कोच्राज्यम् अमुञ्चेताम् कामाख्यामन्दिरम् पुनर्निर्माणम् अकुरुताम्।

चिलारायः १५७१ तमे वर्षे गङ्गातटे मसूरिरोगद्वारा मृत्युमुपगतः।

## टिप्पणी
## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* 
* 
* 

वर्गः:राजानः
सुमित्रा महाजन

**सुमित्रा महाजन** (११ अप्रैल १९४३)  भारतीयराजनेतृषु अन्यतमा विद्यते । अद्यत्वे भारतीयसंसदि लोकसभाध्यक्षा पदारूढा । इदं पदम् अलङ्कृतवत्योः महिलयोः अन्यतरा विद्यते, अपरा (मीरा कुमार २००९ तः २०१४) । सुमित्रा अष्टवारं संसत्सदस्यारूपेण (इन्दौर लोकसभा क्षेत्रे) चिता। सा इन्दौर नगरे **सुमित्रा ताई** इति नाम्ना प्रसिद्धा ।

## बाल्यं, शिक्षा च
१९४३ तमस्य वर्षस्य अप्रैलमासस्य १२ दिनाङ्के महाराष्ट्रराज्यस्य चिपलूननगरे सुमित्रायाः जन्म अभवत् । सा स्नातकोत्तरा एल०एल०बि० (LLB) च इन्दौर-नगरस्थिते इन्दौरविश्वविद्यालये (वर्तमान देवी अहिल्या विश्वविद्यालये) अपठत् । पुस्तकवाचनं, सङ्गीतश्रवणं, गायनं, चलच्चित्रदर्शनं च तस्याः प्रमुखाः ऋचयः सन्ति ।

## राजनैतिकजीवनम्
सा १९८९ तमे वर्षे मध्यप्रदेशराज्यस्य पूर्वमुख्यमन्त्री प्रकाश चन्द्र सेठी विरुद्धं प्रथमवारं लोकसभानिर्वाचनं  जितवती । सुमित्रा महाजन इत्येषा केन्द्रियमन्त्रिमण्डले (२००२ - २००४) आसीत् । सा मानवसंसाधनमन्त्रित्वेन, सञ्चारविभागमन्त्रित्वेन, पेट्रोलियममन्त्रालयमन्त्रित्वेन च शपथग्रहणम् अकरोत् । सा लोकसभानिर्वाचने सदैव अपराजिता ।

## लोकसभा अध्यक्षता
६ जून २०१४ तमे सा निर्विरोधं लोकसभाध्यक्षा चिता । प्रथमवारं भारतीयजनतापक्षस्य कोऽपि सांसदः लोकसभाध्यक्षः अभवत् ।

## टिप्पणी 
वर्गः:लोकसभा
वर्गः:१९४३ जननम्
वर्गः:विषयः वर्धनीयः
वर्गः:मध्यप्रदेशराज्यस्य व्यक्तयः
अहिल्याबाई होल्कर

**अहिल्या बाई होल्कर** इत्याख्या मालवा साम्राज्यस्य साम्राज्ञी आसीत् ।
अहिल्याबाईहोल्करवर्यायाः जन्म १७२५ तमे संवत्सरे मईमासस्य ३१ तमे दिनाङ्के अभवत् । सा १७९५ तमे वर्षे अगस्तमासस्य १३ दिनाङ्के दिवङ्गता | वर्तमान महाराष्ट्रराज्यस्य अहमदनगरे चौण्डी ग्रामे तस्याः जन्म अभवत् । 
वर्गः:१७२५ जननम्
वर्गः:१७९५ मरणम्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
राष्ट्रियसंस्कृतसंस्थानम्, जम्मू

प्राक्तन् राष्ट्रियसंस्कृतसंस्कृतसंस्थानम्, श्रीरणवीर परिसरः सम्प्रति केन्द्रीयसंस्कृतविश्वविद्यालयनाम्नाभिधीायते । तस्य जम्मू परिसरे विभागाः
1. वैयाकरणम्
2. साहित्यम्
3. ज्योतिषम्
4. दर्शनम् 5 - शिक्षाशास्त्रम् 6. आधुनिकशास्त्रम् ।

तत्र विशालः परिसरः क्रीडाङ्गणं च वर्तते । समीचीनः गृन्थालयः वर्तते । तत्र नैकाः गृन्थाः सन्ति । 

छात्रेभ्यः विशालः छात्रावासो वर्तते ।

वर्गः:संस्कृतविश्वविद्यालयाः
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये

वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:न प्राप्तः संस्कृतसम्बद्धभाषानुबन्धः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
दैन्युः रजौस्कः

thumb|200px|पण्डितः दैन्युः रजौस्कः २०१६ वर्षे

**दैन्युः रजौस्कः दौकिन्तः** (*Dainius Razauskas-Daukintas*) स लेतुवाः पण्डितो ऽस्ति। स धर्मस्य पुराणां दर्शनस्य विद्वान अस्ति लेखकश्च​।

दैन्युः रजौस्कः १९६० विल्ञौ जजान​। स विल्ञुविश्ववियालये गणितस्य शास्त्रम अशिक्षत्। अथा विविधानि कर्माणि अकृणोत् यत् २००५ वर्षे मोस्क्वायाम् आतनः शिक्षकर्मनाम् प्रातिष्ठत् उप पण्डितम् व्लदिमिरम् तोपोरोवम्। २००७ वर्षात यतः स लेतुवाया जन्यकठस्य केन्द्रस्य (*Lietuvos tautosakos institutas*) कर्मकरः।

## पुस्तकाः 
* *Ryto ratų ritimai* - वस्तोर्रथानामृताः (२०००)
* *Vėjukas* - वायूकः (२००४)
* *Vytis simbolikos požiūriu* - वीतिर् लक्षणेन दृष्ट्या (२००८)
* *Pavasario daina* - वसन्तगीतं (२०१०)
* *Krosnis mitologijoje* - चुल्ली पुराणकठेषु (२०११)
* *Visi dievai* - विश्वे देवाः (२०१६)
* *Maironis: Praamžės tradicijos dainius* - मैरोनिः सनातनस्य परंपरस्य कवि (२०१६)
* *Mitiniai vaizdiniai Donelaičio „Metuose“* - पौराणानि प्रतीकानि दोनेलैतेः "संवत्सरे" (२०१६)

## अनुबन्धः 
* अस्य पृष्ठाः "जानस्य मनसि"

वर्गः:लेतुवा
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:विदेशीयव्यक्तिसम्बद्धाः स्टब्स्
नेमुनः

thumb|250px|नेमुननदी लिश्क्यवायः ग्रामेन पर्यतिसरति।

**नेमुनः** (*Nemunas, Нёман, Memel*) एतद् नदी पूर्वयुरोपे स्रवती। अस्या उत्सं शुक्लरासिय उत्तरन्योमनस्य ग्रामेन पर्यस्ति। नेमुननदी शुक्लरास्यया लेतुवया रास्यया च स्रवति। एषा नदी रुस्ने ग्रामेन परि विश्रुतिभिश्छिन्त्ते बाल्तिकसगरम् उत्सरति च​। 

नेमुनस्य महा उपनद्याः :
*दक्षिनाः - उसा, ब्यरेजिना, कत्रा, मेर्कीः, नेरिः, नेवेहिः, दुबीसा, यूरा, मिनिया।
*उत्तराः - उषा, श्चरा, जेल्व्यन्का, रोसा, कृष्णाञ्चा, शुक्लाञ्चा, षेषुपे।

नागरा नेमुनेन परि स्थिताः - स्तौब्त्सः, ब्यरोजौका, मस्ताः, ह्रोद्न (शुक्लरास्यायाम्), द्रुस्किनिन्कै, अलीतुः, प्र्येणै, बिर्ष्टोनः, कौनः, विल्किया, गेल्गौदिश्किः, युर्बर्कः, स्मलिनिन्कै (लेतुवायाम्), रगैने, तिल्जे (रास्यायाम्)।

वर्गः:लेतुवा
वर्गः:विदेशीयाः नद्यः
वर्गः:भूगोलसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
हरिहररायः

हरिहररायः प्रथमः (1336–1356), अन्यता वीरहरिहररायः अन्यता हक्कः, विजयनगरसाम्रज्यसंस्थापकः. 
भावनसंगमस्य प्रथमपुत्रः, संगमवंशस्य प्रथमराजा। संगमवंशः विजयनगरसाम्राज्यस्य प्रथमराजवंशः आसीत्।

भ्रात्रोः हक्कभुक्कयोः आरंभकजीवनकालम् संदेहास्पदम्। तृतीयहोयसलबल्लाळस्य भ्रात्रीयः बल्लपदंडनायकः हरिहरस्य पुत्रीम् परिणयति स्म, येन हरिहरस्य होयसलेन संबंधम् प्रकटायति।
 

अधिकारम् लब्ध्वा, झटिति बर्कुरुनगरे दुर्गम् अनिर्मापयत्। अभिलेखद्वारा प्रकटायति तत् 1339 वर्षे हरिहरः गुत्तिनगरे सर्वकारद्वारा उत्तरकर्णाटकभागम् अपालयत्।

होयसलसाम्राज्यस्य उत्तरभागम् राजकालस्य पुरस्तात् पालयित्वा, 1343 वर्षे वीरबल्लाळस्य निधनान्तरम् समग्र राज्यम् अपालयत्। कन्नडभाषायाः अभिलेखाः हरिहराय कर्णाटकविद्याविलासः, विप्रलापनायकदंडकर्ता (भाषेगेतप्पुवरायगन्द), शत्रुराजननलः (अरिरायविभाद) इति उपाधीन् अददात्। कम्पनः मुद्दप्पः मारप्पः च हरिहरस्य भ्रातरः यथाक्रमम् नेल्लूरु, मूलबगलु, चन्द्रगुत्ति च क्षत्राणि अपालयन्, एवं भ्राता बुक्करायः हरिहरस्य उपनायकः।

पुरस्तात् तुंगभद्रनद्याः दरीक्षेत्रम् अजयत, तदनन्तरम् कोंकन मलबार क्षेत्रे अपि नियन्त्रणे आनीतवान्। 
मदुरैसुल्तानेन संग्रामे तृतीयवीरबल्लाळः वीरगतिम् अलभत्, ततः हरिहरः होयसलक्षेत्राणि स्वराज्ये आनीतवान्। 

1346 वर्षे स्रिंगेरिमठाय उपकारस्य विषये अभिलेखे हरिहरः “पूर्वपश्चिमसमुद्रमध्ये क्षेत्रस्य राजा” इति भाषते स्म एवमेव “विद्यानगर” इति राजधानी अप्रकाटयत्। हरिहरः राज्यस्य अधिकारस्य केन्द्रिय़णम् असाध्यत् एवं कुशलप्रशासनद्वारा प्रजायै शान्तिं समृद्धिम् सुरक्षाम् च अप्रददात्। 

हरिहरस्य निधनान्तरम् अनुजभ्राता बुक्कः संगमवंशश्रेष्टराजा अभवत्।

## प्रवृत्तयः
* Dr. Suryanath U. Kamat, Concise history of Karnataka, MCC, Bangalore, 2001 (Reprinted 2002)
* Chopra, P.N. T.K. Ravindran and N. Subrahmaniam.History of South India. S. Chand, 2003. ISBN 81-219-0153-7

वर्गः:राजानः
वर्गः:१३३६ जननम्
वर्गः:१३५६ मरणम्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
जीवगोस्वामी

**जीवगोस्वामी** (१५१३-१५९८), रूपगोस्वामिनः सनातनगोस्वामिनश्च भ्रातुष्पुत्रः आसीत्। तेन रचिताः ग्रन्थाः तावत्- हरिनामामृतव्याकरणम्, गोपालचम्पू, धातुसूत्रमालिका, माधवमहोत्सवः ,संकल्पद्रुमः ,सारसंग्रहः , उज्ज्वलनीलमणिः ,  गोपालतापनी इत्यादयः। किञ्च तेन भागवतस्य टीका अपि विरचिता। स मालदाजनपदस्य रामकेलिनामके ग्रामे जनिं लेभे। स आसीत् रूपगोस्वामिनः सनातनगोस्वामिनश्च भ्रातुष्पुत्रः। एतौ वैष्णवभ्रातरौ वैष्णवेषु ज्ञानिषु बहुसमादृतौ वर्तेते। रूपसनातनयोः भ्राता जीवगोस्वामिनः पिता च आसीत् श्रीवल्लभमल्लिकः। स अनुपम इति नाम्ना अपि प्रसिद्धः आसीत्। एते त्रय अपि भ्रातरः रूपसनातनानुपमाः नवाब्-आलावुद्दिन्-हुसेन-साह-इत्यस्य राजसभायां उच्चपदाधिकारिनः आसन्। काश्यां मधूसुदनवाचस्पतिनः सान्निद्ध्य्येन बहुविधशास्त्राध्ययनम् अकरोत्। तत्रैव रूपगोस्वामी जीवगोस्वामिनं दीक्षितमकरोत्। तस्यैव रूपगोस्वामिनः साहाय्येन जीवगोस्वामी ज्ञानसाधनायां उत्कर्षतामगात्। बाल्यकालादेव तस्य श्रीचैतन्यमहाप्रभुं प्रति महान् अनुरक्तः आसीत्, दीक्षाग्रहणानन्तरं तस्य अनुरागः इतोऽपि वृद्धिं गतः। "श्रूयते यत् मीरा भक्तशिरोमणेः जीवगोस्वामिनः दर्शनार्थं वृन्दावनं  गता आसीत्। गोस्वामी स्त्रीदर्शनं न करोति स्म। अतः सः न्यवेदयत् यत् "अहं स्त्रीदर्शनं परित्यक्तवान् अस्मि" इति। मीरा प्रत्यवदत् -"वृन्दावने श्रीकृष्णः एव पुरुषः वर्तते" इति। मीराया मार्मिकमिदं वचनं श्रुत्वा जीवगोस्वामी सस्नेहं मीराममिलत्। एतस्याः कथायाः उल्लेखः प्रियदासस्य पद्ये लभ्यते- ‘वृन्दावन आई जीव गुसाई जू सो मिले झिली, तिया मुख देखबे का पन लै छुटायो’।" इति।

वर्गः:अन्यभाषायां सारमञ्जूषा
वर्गः:संस्कृतकवयः
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:पञ्चदशतमशताब्द्याः कवयः
शिवराज अाचार्यः काैण्डिन्न्यायनः

शिवराज अाचार्यः काैण्डिन्न्यायनः  (जन्म २ फरबरी १९४१) विशिष्टः संस्कृतविद्वान्, वैदिकः (शुक्लयजुर्वेदी), शिक्षाशास्त्री, कल्पशास्त्रमर्मज्ञः, उत्कृष्टाे भाषाशास्त्री, वैयाकरणः, काेषकारः, वेदाङ्गज्याेतिषविद्, मीमांसकः, वेदान्तज्ञः च अस्ति। 

जीवनवृत्तम् 

तत्रभवताे जन्म नेपालस्य गणडकीक्षेत्रान्तगर्ते त्रितुङ्गाचलजनपदे (तनहुँ) अभवत् । प्राथमिकीं शिक्षां तत्रैव प्राप्य काष्ठमण्डपनगरे अध्ययनाय गतः । वेदान्ते साहित्ये च अाचार्यपरीक्षा उत्तीर्णा, संस्कृते दर्शनशास्त्रे च एम.ए. परीक्षा उत्तीर्णा । पश्चाद् वाराणसीस्थ-सम्पूर्णानन्द-संस्कृत-विश्वविद्यालयताे वैदिकयज्ञ-वेदान्त-विषये विद्यावारिधिः इत्युपाधिं शिक्षाशास्त्रे (ध्वनिविज्ञाने) वाचस्पतिः (डी.लिट्.) इत्युपाधिं च प्राप्तवान् ।

३६ वर्षाणि यावत् विश्वविद्यालये वेदान्तविषयमध्यापितवान् । तत्र भवता ४० तः अधिका ग्रन्था रचिताः ।  तत्रभवता १५०० वर्षेभ्यः अप्रयुक्तस्य प्राचीनतमस्य ज्याेतिषग्रन्थस्य वेदाङ्गज्याेतिषाख्यस्य नवीना व्याख्या विहिता । तदनुसारं वैदिकतिथिपत्रस्य (पञ्चाङ्गकस्य) निर्माणं कारयित्वा वैदिक-विद्या-धर्म-क्षेत्रे विशिष्टं याेगदानं दत्तम्दि । भारतवर्षीय ज्याेतिष के ज्वलन्त प्रश्न अाैर वेदाङ्गज्याेतिष इति नामकाे माैलिकाे महत्त्वपूर्णाे ग्रन्थः प्रणीतः । 
मनुस्मृतेः हिन्दी व्याख्या विहिता । अत्र बहूनां विषयाणां नवीनेन तथ्येन तर्कैश्च अपूर्वा व्याख्या कृता, मनुस्मृतेः सदाशयश्च प्रकटितः ।।

अत्रभवता काैण्डिन्न्यायनशिक्क्षानामकः शिक्षाग्रन्थाे रचितः । पाणिनीयशिक्षाया वेदाङ्गशिक्षाविमर्शाख्या व्याख्या च कृता । नारदीयशिक्षाया अभिनवा संस्कृतहिन्दीव्याख्या च कृता ।   एतेषां ग्रन्थानां प्रसिद्धेन प्रकाशकेन चाैखम्बाविद्याभवन (दिल्ली, वाराणसी) इत्यनेन प्रकाशनं विहितम् । 2

वर्गः:संस्कृतलेखकाः
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये
वर्गः:न प्राप्तः संस्कृतसम्बद्धभाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
हरिनामामृतव्याकरणम्

ग्रन्थेऽस्मिन् चतुरशीतिः श्लोकाः द्विनवत्यधिकैकशताधिकत्रिसहस्रं (३१९२) सूत्राणि सप्त प्रकरणानि च सन्ति। तानि तावत् १. संज्ञासन्धिप्रकरणम्, २. विष्णुपदप्रकरणम्, ३. आख्यातप्रकरणम्, ४. कारकप्रकरणम्, ५. कृदन्तप्रकरणम्, ६. समासप्रकरणम्, ७. तद्धितप्रकरणञ्चेति। तत्र मङ्गलाचरणे चत्वारः श्लोकाः वर्तन्ते। संज्ञासन्धिप्रकरणे नव श्लोकाः सप्तचत्वारिंशदधिकैकशतं (१४७) सूत्राणि च विद्यन्ते। विष्णुपदप्रकरणे चतुर्दश श्लोकाः अष्टादशाधिकद्विशतं (२१८) सूत्राणि च विलसन्ति। आख्यातप्रकरणे नवदश श्लोकाः षडशीत्यधिकपञ्चशतं (५८६) सूत्राणि च विराजन्ते। कारकप्रकरणे चतुर्दश श्लोकाः पञ्चसप्तत्यधिकद्विशतं (२७५) सूत्राणि च सन्ति। कृदन्तप्रकरणे चत्वारः श्लोकाः षट्षष्ट्यधिकचतुश्शतं (४६६) सूत्राणि च राजन्ते। समासप्रकरणे नव श्लोकाः त्रिसप्तत्यधिकत्रिशतं (३७३) सूत्राणि च विद्यन्ते। तद्धितप्रकरणे चत्वारः श्लोकाः सप्तविंशत्यधिकैकशताधिकैकसहस्रं (११२७) सूत्राणि च वर्तन्ते। ग्रन्थोपसंहारे च एकः श्लोकः विद्यते।

वर्गः:व्याकरणग्रन्थाः
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:न प्राप्तः संस्कृतसम्बद्धभाषानुबन्धः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
विजय रूपाणी

**विजय रूपाणी**  इत्येषः भारतीयजनतापक्षस्य कश्चन राजनेता । पश्चिमराजकोटस्य प्रतिनिधित्वेन एषः गुजरातविधानसभायाः सदस्यः । २०१६ वर्षस्य अगस्त-मासस्य सप्तमात् (०७/०८/२०१६) सः गुजरातराज्यस्य षोडशः मुख्यमन्त्रित्वेन कार्यभारम् अङ्ग्यकरोत् । अद्यत्वे सः भारतीजनातपक्षस्य राज्याध्यक्षः अपि ।

## प्रारम्भिकजीवनम् 
१९५६ तमस्य वर्षस्य अगस्तमास्य द्वितीये (०२/०८/१९५६) दिनाङ्के म्यानमार-देशस्य रङ्गून-महानगरेऽभवत् (पुरा, रङ्गून, बर्मा) ।  अनुयायी वणिक् रमणिकलालः सपरिवारं १९६० तमे वर्षे बर्मादेशात् भारतदेशस्य राजकोट-महानगरं प्रति स्थानान्तरणम् अकरोत् । विजयः धर्मेन्द्रसिंहमहाविद्यालयात् स्नातकं, सौराष्ट्रविश्वविद्यालयाच्च एल्. एल्. बी. इत्युपाध्यौ अलभत । 

## वृत्तिः 
### प्रारम्भिका वृत्तिः 
अखिलभारतीयविद्यार्थिपरिषदि (ABVP) सक्रियः विजयः स्वस्य सार्वजनिकजीवनस्य आरम्भम् अकरोत् । 

२०१६ तमस्य वर्षस्य फरवरी-मासस्य एकोनविंशतितमे (१९/०२/२०१६) दिनाङ्के विजयः भाजप-दलस्य गुजरातविभागस्य अध्यक्षो जातः । तस्मात् पूर्वं तस्मिन् पदे आर्. सी. फाल्डु इत्येषः आरूढः आसीत् ।  तदा भाजप-दलद्वारा विजयस्य नामाङ्कनं तद्रिक्तस्थानं पूरयितुम् अभवत् । 

## सम्बद्धाः लेखाः 
* गुजरातराज्यम्
* राजकोट
* नरेन्द्र मोदी
* आनन्दीबेन पटेल

## बाह्यसम्पर्कन्तुः 
* https://twitter.com/vijayrupanibjp
* http://www.ndtv.com/people/vijay-rupani-from-rangoon-born-rss-boy-to-next-cm-of-gujarat-1440995
* http://www.thehindu.com/news/national/other-states/live-vijay-rupani-swearingin-ceremony/article8955441.ece
* http://anandibenpatel.com/en/tag/vijay-rupani/

## उद्धरणम् 
वर्गः:१९५६ जननम्
वर्गः:भारतीयजनतापक्षस्य नेतारः
वर्गः:गुजरातराज्यस्य मुख्यमन्त्रिणः
वर्गः:भारतीयजनतापक्षस्य मुख्यमन्त्रिणः
वर्गः:जीवतव्यक्तयः
वेस्टो मेल्विन् सिल्फर्

:en:

वेस्टो मेल्विन् स्लिफर् (Vesto Melvin Slipher) (11 नवम्बर् 1875 - 8 नवम्बर् 1969), कश्चित्  अमेरिकीय खगोलशास्त्री आसीत्।[1] तस्य भ्राता एर्ल् चार्ल्स् स्लिफर् अपि लोवेल् वेधशालायाम् खगोलविज्ञानी  निदेशकः च आसीत्।

वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:विदेशीयव्यक्तिसम्बद्धाः स्टब्स्
रानी रामपाल

**रानी रामपाल** (जन्म : ४ दिसम्बर १९९४) भारतस्य काचित् हॉकी-क्रिडालुः । सा भारतीय-हॉकी-क्रीडायाः 'राज्ञी' मन्यते । २०१० तमस्य वर्षस्य विश्वचषके भागं गृहीतेषु भारतीय-हॉकी-क्रीडापटुषु सा कनिष्ठतमा आसीत् । तस्मिन् समये तस्याः आयुः १५ वर्षाणि आसीत् ।

## जीवनं, परिवारश्च 
सा हरियाणाराज्यस्य शाहबाद मारकण्डा-नगरे निवासति । रान्याः पिता आजीविकायै रथं चालयति । परिवारस्य भ्रातृभगिनीषु रानी कनिष्ठतमा वर्तते । रान्याः दौ अग्रजौ स्तः । तस्याः उपज्षेठभात्रा कुत्रचिद् आपणसहायकत्वेन कार्यं करोति । ज्येष्ठतमः भ्राता च लोहकारः अस्ति । स्वप्रदर्शनस्य बलेन रानी रेलवे-विभागे क्लर्क-पदं प्राप्तवती । एवं सा परिवारेण सह दलस्य अपि दायित्वं स्वीकृतवती ।

## वृत्तिः 
रानी कदात् चतुर्भ्यः वर्षेभ्यः पूर्वं यदा सा चतुर्दशवर्षीया आसीत्, तदा प्रप्रथमम् अन्ताराष्ट्रियस्पर्धायां भागम् अवहत् । ततः २०१० तमे वर्षे पञ्चदशवर्षीया सा महिला-विश्व-चषकस्पर्धायां युवक्रीडालुः अभवत् ।

## सन्दर्भ 
वर्गः:१९९४ जननम्
वर्गः:हाकीक्रीडालवः
वर्गः:कुमावत
सौन्दर्या

**सौन्दर्या** नाम्ना अभिनेत्री ***सौन्दर्या रघु*** तेलुगु चलच्चित्रक्षेत्रे प्रसिद्धा। सा कन्नड, तमिळम्, मलयाळम्, हिन्दी च चलच्चित्रक्षेत्रे अभिनेत्री, निर्माता च आसीत।

वर्गः:कन्नडचलच्चित्राभिनेत्र्यः
वर्गः:चलच्चित्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
पिङ्गलः

**पिङ्गलाचार्यः** छन्दःशास्त्रस्य प्रवर्तकः।

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* नरेन्द्र मोदी
* क्रीडाः

वर्गः:छन्दश्शास्त्रम्
वर्गः:संस्कृतलेखकाः
वर्गः:संस्कृतलेखकसम्बद्धाः स्टब्स्
थेरेसा मे

श्रीमति **थेरेसा मे** इंग्लैण्ड देशस्य प्रधानमन्त्री वर्तते।

वर्गः:विदेशीयव्यक्तिसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:विदेशीयाः
वर्गः:अन्यभाषायां सारमञ्जूषा