open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
प्रेमचन्दः

मुंशी-प्रेमचन्दः (जुलायि 31, 1880 – अक्टू. 8, 1936) तु आधुनिकहिन्दी-उर्दु-साहित्ययोः प्रख्यातः लेखकः आसीत्। स तु 
भारते व्यापकतया एव विंशतितमस्य शताब्दस्य हिन्दी-उर्दुयोः अग्र्यः लेखकः गण्यते। अयं ह्येकः उपन्यासलेखकः, कथालेखकः, नाटककारश्चासीत्। अस्य तु उपन्याससम्राट् इत्यभिधानं प्रसिद्धम्।

## जीवनम् 
प्रेमचन्दस्तु जुलायिमासस्य 31 तमायां 1880 तमे क्रि.वर्षे वाराणसीनिकटे लमहीनाम्नि ग्रामे अजायत। अस्य पिता मुंशी-अजायबलालः प्रेषविभागे लिपिक आसीत्। तस्य पितरौ तस्य धनपतराय (अर्थात् धनस्य स्वामी) इति नामकरणमकुरुताम्। तस्य पितृव्यः सम्पन्नः भूपतिः कश्चित् महाबीराख्यः तं नवाब् इति नाम अददत्। अयं खलु प्रेमचन्दस्य प्रथमतया चितः साहित्यिकाभिधानमभूत्। तस्य प्रारम्भिकी शिक्षा स्थानीये एकस्मिन् मदरसा इति पाठशालायां अभवत्। तत्र स उर्दुभाषां पठितवान्। प्रेमचन्दस्य पितरौ तस्याल्पायुषि एव परलोकं गतवन्तौ।

## साहित्यिक-कृतयः
प्रेमचन्दः त्रिशताधिकानि लघुकथाः लिखितवान् अपि च चतुर्दश उपन्यासाः रचितवान्। बहवस्तस्य निबन्धाः, पत्राणि, नाटकानि अनुवादाश्च सन्ति। प्रेमचन्दस्य बह्वः कृतयः आङ्ग्लभाषायां रूसीयभाषायां च अनूदिताः सन्ति।

तस्य अन्तिम उपन्यासः **गोदान** इत्ययं हिन्दीभाषायाः उत्कृष्टतमः उपन्यासः परिगण्यते। तस्य प्रमुखपात्रः होरी इत्ययं दरिद्रकृषकः। स तु उत्कण्ठितः एकां धेनुमवाप्तुम्। यस्मात् सा ग्रामीणे भारते सम्पत्त्याः प्रतिष्ठायाश्च प्रतिमानम्।

**कफ़न्** इत्यस्मिन् एकः अकिञ्चनजनः तस्य मृतायाः भार्यायाः अन्तिमसंस्कारं कर्तुं धनं एकत्रीकरोति, परन्तु तद्धनं भोजनपानयोः व्यययति।

## ग्रन्थाः 
* कफन (लघु कथा)
* गोदान
* सेवासदन
* निर्मला
* कर्मभूमि
* मनोरमा
* प्रेमाश्रम
* गबन
* मानसरोवर
* रंगभूमि

## सन्दर्भाः 
## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* Premchand's novels as Free PDFs at www.hindustanbooks.com 
* Premchand's complete work in Gadya Kosh 
* Collection of Stories in PDF Format&nbsp;– IIT Kanpur Initiative
* 
* Premchand Ghar mein , a biography by Premchand's wife Shiva Rani Devi (in Hindi)

वर्गः:भारतीयलेखकाः
वर्गः:विषयः वर्धनीयः
अमृता प्रीतम

**अमृता प्रीतम्** (३१ आगस्ट् १९१९-३१ अक्टोबर् २००५) '** **' भारतीया लेखिका कवयित्री च या पञ्जाबीभाषया हिन्दीभाषया च अलिखत् । पञ्जाबीभाषायाः इयं प्रथमा महिला उपन्यासरचयित्री, कवयित्री, प्रबन्धरकयित्री, २० शतकस्य प्रमुखा कवयित्री इति च परिगण्यते । षड्-दशकानाम् अस्याः वृत्तिजीवने तया शताधिकानि पुस्तकानि लिखितानि । काव्यं, जीवनचरितं, काल्पनिककथानकं, प्रबन्धाः, पञ्जाबीजानपदगीतसङ्ग्रहः, आत्मचरितञ्च अन्यतमानि सन्ति । एतेषु बहूनि पुस्तकानि अन्याभिः भारतीयभाषाभिः वैदेशिकभाषाभिश्च अनूक्तानि सन्ति ।

भारतीया लेखिका ।

वर्गः:पञ्जाबराज्यस्य व्यक्तयः
वर्गः:महिला-लेखाभियानम् २०१५
वर्गः:पञ्जाबराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
मिर्जा गालिब

भारतीयः लेखकः।

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
*Complete Mirza Ghalib Shayari Collection
*Research Based Segregation of Ghalib's Poetry into Love and Sad Poetry  
***Ballimaran.com** Haveli of Mirza Ghalib, Chandni Chowk, Delhi 
*Ghalib Institute, New Delhi 
*A Visit to Mirza Ghalib's Haveli in Ballimara, Old Delhi
*Ghalib in Love 
*Loharu Family
*Now available Mirza Galib's Qoutes on Mehfileshayari.in 

वर्गः:भारतीयलेखकाः
वर्गः:अन्यभाषासाहित्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
आर के नारायणन्

**आर के नारायणन्** अस्य पूर्णनाम **रासिपुरम् कृष्णस्वामी अय्यर् नारायणस्वामी** एषः एकः भारतीयः आङ्ग्लभाषालेखकः आसीत्। एतस्य बहवः रचनाः तदीयस्य काल्पनिकपुरस्य 'माल्गुडि' इत्येतस्य स्थलस्य पृष्ठभूमिकायुक्ताः सन्ति। तेषु 'स्वामि अन्ड् फ़्रेन्ड्स्', 'द इङ्ग्लिष् टीचर्', 'द ब्याचलर् आफ़् आर्ट्स्' इत्यादयः कृतयः प्रमुखाः सन्ति ।

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* आर् के नारायणन्

वर्गः:भारतीयलेखकाः
वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
मनोहर श्याम जोशी

*आङ्ग्लविकिपीडियातः अनूदितम्*
मनोहरश्यामजोशी (1933–2006) हिन्दीभाषायाः कश्चित् लेखकः, पत्रकारः, पटकथालेखकश्चासीत्। तस्य महत्तमा ख्यातिः भारतीयदूरदृश्यतन्त्रे प्रथमस्य धारावाहिकस्य **हम् लोग्** (वयं लोकाः/जनाः) इत्यस्य लेखनात् विद्यते। अन्यास्तस्य कृतयश्च- **बुनियाद्** (अर्थात् भवनाधारः), **कक्काजी कहिन्** (कक्का इत्ययं निगदति), उपन्यासेषु **क्याप्** इति साहित्याकादमीपुरस्कारजयी च।

## जीवनम्
मनोहरश्यामजोशी 9 तमायां अगस्तमासे 1933 क्रि.वर्षे राजस्थाने अजमेरनगरे जातः। स तु कस्यचित् ख्यातस्य शिक्षाशास्त्रिणः सङ्गीतविदः पुत्रः आसीत्। सः अल्मोडानगरस्य कुमायुनिब्राह्मणपरिवारस्य सदस्यः आसीत्।

सः 2006 तमे क्रिस्तवर्षे मार्चमासे भारतस्य दिल्लीनगरे दिवङ्गतः, तदा सः 73 वर्षीयः आसीत्। तस्य निधने तु भारतस्य प्रधानमन्त्री मनमोहनसिंहस्तु तं सद्यः कालस्य सर्वप्रभावशालिलेखकत्वेन प्रभाविसमालोचकत्वेन च स्मृतवान्।
.
## सन्दर्भाः 
## बाह्यसम्पर्कतनुः
* Obituary at Outlook India
* Kasap by Manohar Shyam Joshi

वर्गः:भारतीयलेखकाः
वर्गः:राजस्थानराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:चित्रं योजनीयम्
शशि तरूर्

भारतीय लेखकः।

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* 
* Shashi Tharoor at United Nations
* Shashi Tharoor collected news and commentary at *The Times of India*
* 

वर्गः:भारतीयलेखकाः
वर्गः:भारतीयराजनेतृसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
विक्रम सेठ

भारतीय लेखकः।

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
*Vikram Seth fan website
*Literary Encyclopedia biography
*Emory biography 
*Contemporary Writers Biography
*
*1999 BBC audio interview with Vikram Seth
*"Poetic License" by Cynthia Haven, "Stanford Magazine," May/June 1999
*video interview with Vikram Seth 
*1990 *BOMB Magazine* interview with Vikram Seth by Ameena Meer 

वर्गः:भारतीयलेखकाः
वर्गः:पश्चिमवङ्गराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
गुरिन्दर चड्डा

भारतीय दिग्दर्शकः। 
*भारतीय-सूची

चड्डा, गुरिन्दर
वर्गः:चलच्चित्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
अदूर गोपालकृष्णन्

भारतीय दिग्दर्शकः। 
*भारतीय-सूची

## External links
* Official website of Adoor 
* Official Website of Information and Public Relation Department of Kerala 
* 
* Adoor's oeuvre on Rediff
* Collection of photos of Adoor 
* Profile of Adoor on Weblokam 
* Profile at 'Cinema of Malayalam'  
* 'The Road to Modern Times', Naalu Pennungal and the cinema of Adoor Gopalakrishnan, Mint Lounge 8 September 2007, by Arjun Razdan 
* 

## Further reading
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

गोपालकृष्णन्, अदूर
वर्गः:चलच्चित्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:अन्यभाषायां सारमञ्जूषा
मनोज श्‍यामलन्‌

**मनोज श्‍यामलन्‌**

भारतीय दिग्दर्शकः। 
*भारतीय-सूची

श्‍यामलन्‌, मनोज
वर्गः:चलच्चित्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
रामगोपाल वर्मा

लघुचित्रम्|रामगोपाल वर्मा
भारतीय दिग्दर्शकः। 
*भारतीय-सूची

वर्मा, रामगोपाल
वर्गः:चलच्चित्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
प्रकाश झा

लघुचित्रम्|प्रकाश झा
संस्कृत भारती कानपुर प्रांत
*प्रांत संघटन मंत्री
प्रकाश झा महोदय कानपुर प्रांत संघटन मंत्री वर्तते।
झा, प्रकाश
वर्गः:चलच्चित्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
सोहराब पिरोजशाह गोदरेज

भारतीय उद्योगपति।
*भारतीय-सूची

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* Godrej Corporate Website 

वर्गः:भारतीय-उद्योगपतयः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्‎
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
वर्गः:भारतीयोद्योगपतिसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
यश जौहर

**यशजोहर** (६ सितम्बर १९२९ – २६ जून २००४) भारतीय चलचित्रनिर्माता धर्मप्रोडक्शन्स् इत्यस्य संस्थापकः च आसीत्। तस्य चलच्चित्रेषु विलासपूर्णाः सेट् दृश्यन्ते स्म, प्रायः "विदेशीय" स्थानेषु सेट् भवन्ति स्म, भारतीयपरम्पराः पारिवारिकमूल्यानि च समाविष्टानि आसन्। सः करणजोहरस्य पिता अस्ति, यः अधुना स्वयं प्रसिद्धः चलच्चित्रनिर्माता अस्ति।

## व्यक्तिगतजीवने
जोहरस्य जन्म पञ्जाबस्य अमृतसरनगरे १९२९ तमे वर्षे सितम्बरमासस्य ६ दिनाङ्के पञ्जाबीहिन्दुपरिवारे अभवत्। तस्य विवाहः चलच्चित्रनिर्मातृणां बी. सः २००४ तमे वर्षे जूनमासस्य २६ दिनाङ्के मुम्बईनगरे ७४ वर्षीयः वक्षःस्थलस्य संक्रमणेन मृतः, यद्यपि सः कर्करोगेण सह अपि युद्धं कुर्वन् आसीत्। तस्य मृत्योः अनन्तरं तस्य पुत्रः धर्मप्रोडक्शन्स् इत्यस्य कार्यभारं स्वीकृतवान्।

## उल्लेख
जौहर, यश
वर्गः:चलच्चित्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
खुशवन्त सिंह

भारतीय पत्रकारः। 
*भारतीय-सूची

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
*
*Essay on Khushwant Singh on Literary Encyclopedia
*Interview with Khushwant Singh
*Biography: Khushwant Singh
*Published works at Amazon
*Published works at Google Books

वर्गः:आङ्ग्लपत्रिकासम्पादकाः
वर्गः:अन्यभाषासाहित्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
एम जे अकबर

भारतीय पत्रकारः। 
*भारतीय-सूची

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
*Sunday Guardian
*M. J. Akbar's Blog 
*M. J. Akbar's Book reviews 
*M. J. Akbar Fan Mails 
*M J Akbar's Blog on The Times of India
*M. J. Akbar's Column in Khaleej Times 
*A review of M. J. Akbar's book *Byline*
*PostGlobal Panelist
*Launch of Fratelli De Sangue in Rome
*Video on AIR at the Launch of Italian Book in Rome
*Video of discussion with M.J. Akbar at Asia Society, 3/25/2009

वर्गः:आङ्ग्लपत्रिकासम्पादकाः
वर्गः:अन्यभाषासाहित्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
अजय देवगन

भारतीय अभिनेता। 
*भारतीय-सूची

## External links
* 
* 
* 
* 

देवगण, अजय
वर्गः:चलच्चित्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:अन्यभाषायां सारमञ्जूषा
वर्गः:१९६९ जननम्
अमोल पालेकर

भारतीय अभिनेता। 
*भारतीय-सूची

पालेकर, अमोल
वर्गः:चलच्चित्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:१९४४ जननम्
अनिल कपूर

**अनिलकपूरः** भारतीय-अभिनेता अस्ति। सः अनेकेषु बालिवुड्(हिन्दी भाषा), हालिवुड्(आंग्ल भाषा) चलनचित्रेषु च अभिनयम् अकरोत् । २००९ वर्षे चित्रितस्य स्लम्डाग् मिलियनेर् चित्रस्य अकाडमी प्रशस्तिं प्राप्तवान् अस्ति।

* भारतीय-सूची

## बाह्यसम्पर्काः 
* 
* Anil Kapoor Filmography 

वर्गः:चलच्चित्रसम्बद्धाः स्टब्स्
कपूर, अनिल्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:अन्यभाषायां सारमञ्जूषा
वर्गः:जीवतव्यक्तयः
वर्गः:१९५६ जननम्
अञ्‍जलि एला मेनन

# क्रमाङ्कितसूच्यंशाः
भारतीय चित्रकार

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
*अञ्जली एला मेनन् व्यक्तिविवरणम् 
*अञ्जली एला मेनन्-गालरी
*अञ्जली एला मेनन् पृष्टम्
*अञ्जली मेनन् चित्राणि 
*अञ्जली सर्वकारतः मानिता
*अञ्जली - काचक चित्राणि

वर्गः:चित्रकाराः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्‎
वर्गः:संस्कृतिसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
दिलीप कुमार

भारतीयः अभिनेता। 
* भारतीय-सूची

कुमार, दिलीप
वर्गः:चलच्चित्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:१९२२ जननम्
मनोज कुमार

लघुचित्रम्|मनोज कुमार
मनोजकुमारः भारतीयः अभिनेता। महोदयस्य जन्मनाम हरिकिशन-गिरि-गोस्वामी।

## इमानि अपि पश्यन्तु 
* मनोज

कुमार, मनोज
वर्गः:चलच्चित्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:१९३७ जननम्
अनुपम खेर

अनुपम् खेरः एक भारतीय अभिनेतः भारतीय चलचित्र विद्यालयाण्याः कार्यदर्शी च अस्ति। सः द्वि राष्टीय चलचित्र पुरस्कारम् अष्ट फलिम्फैर् पुरस्कारनान् प्राप्तवान् अस्ति।सः बहुभाष्येषु ५०० चलचित्रेषु  बहु नाटकेषु अभिनय कृतवान् अस्ति। सः शृष्ट्ः अभिनेत पुरस्कारम् " सारान्ष्" नाम चलचित्राय् प्रप्तावान्। सः ५ चलचित्रेषु शृष्टः हस्याभिनेतः पात्रे तापमानम् प्रप्तः अस्ति। तः- राम् लखन् (१९८९), लम्हे (१९९१), खेल् (१९९२), दर् (१९९३), दिल्वाले दुल्हनिय ले जायेङे (१९९५)।
स्: अन्तर्र राष्ट्रिय चलचित्रेषु अपि अभिनयम् कृतवान् अस्ति। तानि-बेन्द् इत् लिके बेक्खाम् (२००२), लुस्त्, कौतिओन् (२००७), सिल्वेर् लिनिङ्स् प्लय्बोओक् (२०१३)। सः बाफ़्त नाम पुरस्कारस्य नामनिर्देषकः आसीत्। सः सि बि एफ़् सि, एन् एस् डि इत्यादि क्षेत्रेषु कार्यादिषः आसीत्। सः पद्म्भूषन् पदमभुषनणयो: प्रप्तवान् अस्ति।

## आरम्भक जीवित: 
खेरः १९९५ वर्षे मार्च् मासे ७ दिने शिम्ल नगरे कश्मीरपण्टित कुले जातवान्। तस्य पिता विकर्मिकः आसीत्। सः डि ए वि विद्यालयायाम् शिम्ला नगरे पठीतवान् आसीत्। 

## चरित: 
खेर् प्रप्रयमतः १९८२ तमे वर्षे 'आगमन्' इति हिन्दी चलचित्रे अभिनयम् कृतवान्। स: 'से न सम्थिङ् टु अनुपम् अन्कल्', 'सवाल् दस्स् करोर् का', 'लीड् इन्दिया', 'दि अनुपम् खेर् षो' इति दूरदर्शितन्याम् बौदार्थ प्रदर्शनम् कृतवान्। सः हास्य विदूषकप्रतिनायकयोः पात्रः अभिनयम् कर्म चलचित्रे कृतवान्। सः शारुखानस्य सह दर्(१९९३), समाना दीवाना(१९९५), दिलवाले दुल्हनिय ले जायेङे(१९९५), चाहत्(१९९६), कुच् कुच् होता हे(१९९८), मोहबत्ते(२०००), वीर् ज़ारा(२००४), जब् तक् हे जान्(२०१२) चित्रेषु अभिनीतवान्। सः 'ओम् जै जग्दीश्' नामदेयस्य चित्रनिर्मानकः आसीत्। सः चित्रनिर्मानकाभिनीतयोः पात्रम् 'मैने गान्धि को नहि मारा' इति चलचित्र कृतवान्। 
सः कराचि अन्तर् देशीय फिलिम् फैस्तिवल् नाम उत्सवे 'शृष्टः अभिनीत: इति पुरस्कारम् प्राप्तवान्। तस्य जीवनचरितम् नाटकरूपे स्वयम् विलिख्य तस्मिन् चित्रे अभिनयम् कृतवान्। तस्य नाम 'कुच् भि हो सक्ता हे'।
२००७ तमे वर्षे अनुपम् खेर् करोल् बाघ् प्रोदक्शन्स् नाम चलचित्र उत्पादनशाला प्रारब्धम् कृतवान्। तस्याः प्रथमः चलचित्रम् 'तेरे सङ्' आसीत्। सः मराठी भाषायाम्, पाञ्चाबि भाषायाम् चलचित्रेषु अभिनीतवान्। 
 
## वैयक्तिक जीवित: 
तस्य पत्नि किरण् खेर् चन्दिगर् प्रदेशात् राज्यसभायाः सदस्यः आसीत्। 
## उल्लेक:
*भारतीय-सूची

खेर, अनुपम
वर्गः:चलच्चित्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:१९५५ जननम्
नसीरुद्दीन शाह

लघुचित्रम्|नसीरुद्दीन शाह
भारतीय अभिनेता। 
*भारतीय-सूची

शाह, नसीरुद्दीन
वर्गः:चलच्चित्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
वर्गः:१९५० जननम्
ओम प्रकाश

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* चलच्चित्रजगत्
* अमिताभ बच्चन
* कटरीना कैफ
* अनुष्का शर्मा

भारतीय अभिनेता। 
*भारतीय-सूची

प्रकाश, ओम
वर्गः:चलच्चित्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:१९१९ जननम्
माधुरी दीक्षित

thumb|right|माधुरी दीक्षित
क्रि.श.२००० तमे काले ख्यातनामा भारतीया चलच्चित्रस्य अभिनेत्री।

वर्गः:हिन्दीचलच्चित्राभिनेत्र्यः
वर्गः:चलच्चित्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
वर्गः:जीवतव्यक्तयः
वर्गः:१९६७ जननम्
मधुबाला

भारतीय अभिनेत्री। 
*भारतीय-सूची

वर्गः:हिन्दीचलच्चित्राभिनेत्र्यः‎
वर्गः:चलच्चित्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:१९३३ जननम्
वर्गः:१९६९ मरणम्
यश चोपरा

लघुचित्रम्|यश चोपरा
भारतीय दिग्दर्शकः। हिन्दीचलनचित्ररङ्गस्य प्रेमकाव्यस्य साम्राट् इति ख्यातः निदेशकः निर्मापकः  श्रीयश चोप्रा सोमवासरे स्वस्य ८०तमे वयसि दिवङ्गतः अभवत् ।
*भारतीय-सूची

वर्गः:चलच्चित्रसम्बद्धाः स्टब्स्
चोपड़ा, यश
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
अक्षय खन्ना

**अक्षय खन्ना**(जन्म २८ मार्च १९७५) एकः भारतीय, अभिनेता अस्ति यः मुख्यतया हिण्डीनगरे कार्यं करोति भारतीय अभिनेता चलचित्रम्  खन्ना बहुमुख्यतायाः अभिनयस्य कृते प्रसिद्धा अस्ति. तस्य अभिनयस्य बहुमुख्यताया कृते प्रसिद्धम् स नकारिकप्रशंसकानां प्राप्तकर्ता अस्ति यत्र द्वौ फ़िल्म्फार् पुरस्कारौ सन्ति.अभिनेता विनोड खन्ना इत्यस्य जन्म प्राप्य सः हिमाले पुट्रा (१९९७) इत्यनेन सह अभिनयस्य पदार्पणं कृतवान् तस्य अग्रिमः विमोचनः जे सर्वश्रेष्ठ पुरुष पदार्पणस्य कृते चलचित्रभाडा पुरस्कार खन्ना रोमान्स-ताल (१९९९), हास्य-नाटक-दिल-चहता-हाई (२००१) इत्यनेन सह एतस्या सफलतायाः प्रतिकृतिं कृतवती यत् तस्मै विजयी अभवत्,द कॉमेडीज (२००३) तथा (२००४), द हत्यारहन (२००६) तथा द हेस्ट कॉमेडी (२०१०).,
*भारतीय-सूची

## प्रारम्भिक जीवन एवं परिवार
खन्ना इत्यस्य जन्म २८ मार्च १९७५ अभिनेता तथा राजनेता पत्नी गीटेन्जाली तलेअर्खाण, इत्येतयोः कृते अभवत्  खन्नस्य पिता.एकः पुञ्जाबी हिन्दुः, हिण्डी-चलच्चित्रस्य अभिनेता आसीत् यः २०१७ तमे वर्षे मृत यद्यपि तस्य मातुः वकिलानां व्यापारिणां च पार्सी-परिवारस्य रूपेण तस्य मातुः जन्म अभवत्; २०१८ तमे वर्षे सा मृता नायक ,

## सन्दर्भाः
अक्षयखन्ना
वर्गः:चलच्चित्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:जीवतव्यक्तयः
वर्गः:१९७५ जननम्
गीता दत्त

भारतीय गायिका।
*भारतीय-सूची

दत्त, गीता
वर्गः:संस्कृतिसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:१९३० जननम्
हेमन्त कुमार

लघुचित्रम्|हेमन्त कुमार
भारतीय गायक:।

## अवलोकताम्
:*प्रसिद्धभारतीयानाम् आवली

वर्गः:हिन्दुस्थानिसङ्गीतगायकाः
वर्गः:पश्चिमवङ्गस्य गायकाः‎
वर्गः:पश्चिमवङ्गराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
किशोर कुमार

भारतदेशस्य प्रसिद्धः चलच्चित्रगायकः अभिनेता, गीतरचयिता, चित्रनिर्मापकः,निदेशकः, साहित्यकारः च भूत्वा परगणनीयः यशोवान् जनः । (जीवितकालः क्रि.श.१९२९तमवर्षस्य अगष्ट् मासस्य चतुर्थदिनाङ्कतः क्रि.श. १९८७तमवर्षस्य अक्टोबर् मासस्य त्रयोदशदिनाङ्कः)
## यशस्वी नेपथ्यगायकः
किशोरकुमारः मधुरकण्ठस्य गायकः हिन्दीभाषा, बङ्गालीभाषा, मराठीभाषा, अस्सामीभाषा, गुजरातीभाषा, कन्नडभाषा, भोजपुरीभाषा,  मलयाळंभाषा, ओरियाभाषा, इत्यादिभिः भारतीयभाषाभिः सहस्राधिकानि गीतानि गीतवान् । क्रि.श.१९५०तः क्रि.श.१९८०पर्यन्तम् एषः मोहम्मद रफीवर्येण, मूकेशेन च सह प्रधानपुरुषगायकः आसीत् ।

## बाल्यं शिक्षा च
किशोरकुमारः (अस्य पूर्वतनं नम अभास् कुमार गाङ्गूली इति । बङ्गालीभाषया - আভাষ কুমার গাঙ্গুলি) ब्रिटिश् शासनकालस्य भारते अद्यतने मध्यप्रदेशराज्ये खाण्ड्वापत्तनस्य बङ्गालीकुटुम्बे जातः । अस्य पिता कुञ्जलाल गङ्गूलि न्यायवादी आसीत् । अस्य माता गौरीदीवी धनिककुटुम्बतः आगता । अभासकुमाराः एतयोः दम्पत्योः अपत्यचतुष्टकनीयः । प्रथमः अशोककुमारः, द्वितीया सतीदेवी, चतुर्थः अनूपकुमारः ।  किशोरकुरामरः जीवने चत्वारिवारं विवाहं कृतवान् । अमितकुमारः इति अस्य पुत्रः बालिवुड्चित्रे बङ्गालीचलच्चित्रे च गायकः आसीत् ।

## अभियाश्रयगृहवातावरणम्
आभासः बाल्यकाले तस्य भ्राता अशोककुमारः हिन्दीचलच्चित्रलोके जनप्रियः अभिनेता आसीत् । कालक्रमेण सहोदरस्य सहाय्येन अनूपकुमारः अपि चित्ररङ्गं प्रविष्टवान् । स्वसहोदराभ्यां सह कालं यापयन् क्रमेण चलच्चित्रसङ्गीते आसक्तिं प्राप्तवान् । किशोरकुमारः गायकाभिनेतुः कुन्दनसैगलस्य अभिमानी आसीत् अपि च तं गुरुः इति भावितवान् ।

## चलच्चित्रोद्योगस्य आरम्भः
अग्रजः अशोककुमारः बालिवुड् (हिन्दीचलच्चित्ररङ्गम्) अभिनयक्षेत्रे यदा प्रसिद्धिं प्राप्तवान् तदा गाङ्गूली कुटुम्बः निरन्तरं मुम्बैनगरम् गच्छति स्म । आभसकुमारः स्वस्य नाम किशोरकुमारः इति परिवर्तितवान् । बाम्बे टाकीस् इति संस्थायां वृन्दगायकरूपेण स्वस्य चित्रवृत्तिम् आरब्धवान् यत्र अग्रजः प्रधानभूमिकां निर्वहति स्म । क्रि.श.१९४८तमे वर्षे लोकार्पितं शिकारि इति चलच्चित्रम् अभिनेतृरूपेण अस्य प्रथमं चलच्चित्रम् । सङ्गीतनिदेशकः खेमदन्दः क्रि.श.१९४८तमे वर्षे स्वस्य " जिद्दी " चलच्चित्रे "मर् ने कि दुवायें क्यूं माङ्गु " गीतं गातुम् अवकाशं कल्पितवान् । एतदन्तरं किशोरकुमारः निरन्तरं गानस्य कार्यं प्राप्तवान् । किन्तु एषः तावत्पर्यन्तं चलच्चित्रकार्यं गभीरवृत्तिरूपेण न स्वीकृतवान् ।

## निधनम्
किशोरकुमारः क्रि.श. १९८७तमे वर्षे अक्टोबर मासे हृदयवैफल्येन दिवङ्गतः ।

## अस्य प्रमुखचलच्चित्राणि
### निदेशितचित्राणि
*प्रसिद्धभारतीयानाम् आवली

वर्गः:चलच्चित्रगायकाः
वर्गः:हिन्दीचलच्चित्राभिनेतारः‎
वर्गः:पश्चिमवङ्गस्य गायकाः‎
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:१९२९ जननम्
जुबीन मेहता

भारतीय सङ्गीतकारः। 
*भारतीय-सूची

मेहता, जुबीन
वर्गः:चलच्चित्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
नौशाद अली

**नौशाद अली** (क्रि.श.१९१९ - २००६) हिन्दीभाषाचलच्चित्रस्य प्रसिद्धः सङ्गीतकारः । ६४वर्षाणि यावत् कार्याणि कुर्वन् अपि केवलं ६७ चलच्चित्राणां सङ्गीतस्वरसंयोजनं कृतवान् । गुणाः सङ्ख्यायाः अपेक्षया गरीयाः इति अस्य विषये लोकः वदति स्म ।

वर्गः:सङ्गीतवाद्यवादकाः
वर्गः:संस्कृतिसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
अशोक सेन्

भारतीय वैज्ञानिकः। 
* भारतीय-सूची

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* अशोकसेनः

वर्गः:भारतीयविज्ञानिनः
वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः
वर्गः:पश्चिमवङ्गस्य विज्ञानिनः‎
वर्गः:पश्चिमवङ्गराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:चित्रं योजनीयम्
हरीश चन्द्र

भारतीय वैज्ञानिकः। 
*भारतीय-सूची

""

वर्गः:भारतीयविज्ञानिनः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्‎
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
वर्गः:भारतीयविज्ञानिसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
सत्येन्द्रनाथ बसु

**सत्येन्द्रनाथबसुवर्य**ः एकः भारतीयः भौतिकगणितशास्त्रयोः तज्ञः, यश्चः बसु-ऐन्स्टैन् साङ्खिकायाः संशोधने प्रसिद्धः जातः अस्ति ।

## आरम्भिकजीवनं, तथा पठनम् 
बसुवर्यः    कोलकातानगरे १८९४ तमवर्षस्य जनवरीमासस्य प्रथमे दिनाङ्के जातः | सः सुरेन्द्रनाथबसुवर्यस्य सप्त पुत्रेषु ज्येष्ठपुत्रः | तस्य पिता 'ईस्ट् इण्डिया रेल्वे कम्पनि' इत्यस्याः संस्थायाः 'एन्जिनियरिङ्ग्' विभागे कार्यं वहति स्म | बसुवर्यः कोलकातानगरे विद्यमानायां हिन्दुशालायां स्वस्य प्राथमिकशिक्षणं प्राप्य तदनन्तरं 'प्रेसिडेन्सी' कलाशालायां मेघनादसाहामहोदयेन सह पठितवान् | तत्र जगदीशचन्द्रबसुः, प्रफ़ुल्लचन्द्ररायः, इत्यादयः महान्तः आचार्याः तौ प्रेरितवन्तः | प्रौढशालायाम् अपि च कलाशालायां सः उत्तमान् अङ्कान् प्राप्तवान् | १९१६तः १९२१ पर्यन्तं सः कोलकाता- विश्वविद्यालयस्य भौतिकशास्त्रविभागे पाठितवान् | तदा तस्य मित्रेण 'मेघनाद साहा' महभागेन सह जर्मन्-भाषां पठित्वा ऐन्स्टैन् महोदयस्य 'सापेक्षता सिद्धान्तस्य'(The theory of relativity) जगति प्रथमाङ्ग्लानुवादम् कृतवान् । १९२१ तमे वर्षे इदानीं बाङ्ग्लादेशे विद्यमाने, तदानीन्तननूतने ढाकाविश्वविद्यालये भौतिकशास्त्रविभागे कार्यम् ऊढवान् | 

१९२४ तमे वर्षे, यदा बसुवर्यः ढाकाविश्वविद्यालयस्य भौतिकशास्त्रविभागे 'रीडर्' स्थाने कार्यं कुर्वन् आसीत्, तदा सः प्लाङ्क् सिद्धान्तस्य प्राचीनभौतिकस्य सिद्धान्तानाम् उपयोगं विना केवलं कणानाम् अवस्थानां गणनायाः एकां नूतनां विधिम् उपयुज्य, व्युत्पत्तिम् विवृण्वन् एकं लेखं लिलेख | किन्तु वैज्ञानिकपत्रिकासु अस्य प्रकाशने असफलः सः तं लेखं अल्बर्ट आइन्स्टाइन प्रति प्रेषयामास | ऐन्स्टैन्वर्यः तल्लेखस्य प्रामुख्यं ज्ञात्वा स्वयं तस्य जर्मन् भाषया अनुवादं कृत्वा 'ज़ाइट् श्रिफ़्ट् फ़्यूर् फुज़ीक्' अबिधे अतिश्रीलभौतिकशास्त्रपत्रिकायां बसुवर्यस्य नाम्ना प्रकाशयामास । तदनन्तरं बसुमहाभगस्य तत् नूतनं गणनविधानं 'बसु-ऐन्स्टैन् शकलसंख्याशास्त्रम् '(Bose-Einstein quantum statistics) इत्येव प्रख्यातम् अभवत् | अनया प्रत्यभिज्ञतया बसुवर्यः प्रथमवारं भारतात् बहिः गन्तुं शक्तः भूत्वा, वर्षद्वयं यूरोप् मध्ये लूयि डि ब्राय्, मेरी क्यूरी, अल्बर्ट आइन्स्टाइन इत्यादि-प्रमुखवैज्ञानिकैः सह संशोधनं चकार |

तद्वर्षद्वयानन्तरं १९२६ तमे वर्षे ढाकां प्रत्यागम्य ढाकाविश्वविद्यानिलये प्राध्यापकः, भौतिकशास्त्रविभागस्य अध्यक्षः च अभवत् | १९४५ पर्यन्तं सः तस्मिन्नेव विश्वविद्यानिलये पाठितवान् | सः तद्विश्वविद्यानिलयस्य विज्ञानविभागस्य प्राध्यक्षस्य पदवीं चिरकालम् ऊढवान् | यदा भारतस्य विभजनं अनिवार्यम् अभवत्, तदा सः कोलकातां प्रत्यागम्य १९५६ पर्यन्तं पाठितवान्, यदनन्तरं सः सेवानिवृतिं प्राप्य 'प्रोफ़ेसर् ऐमेरिटस्' अभवत् | सः प्रान्तीयबाङ्ग्लाभाषया विज्ञानप्रचारं कर्तुं अपि प्रायतत। तस्य संस्कृतभाषाज्ञानमपि अतिव सम्यक् आसीत्। सः स्वस्य द्वादशवर्षे एव कालिदासस्य 'मेघदूतम्' अपठत् । बसुमहोदयः लन्डौ महाभागस्य 'क्रियाशीलता मापनसूचके'(Landau's scale) न्यूट्न्, वैनर् महाभागाभ्यां सह प्रथमश्रेणीं प्राप्तवान्। सः 'ऐस्राज्' नामक सङ्गीतवाद्यम् ज्ञातवान् ,अति सुश्राव्यं वादितवान् अपि।
एषः महोदयः १८७४ तमवर्षस्य फेब्रवरिमासस्य चतुर्थे दिनाङ्के दिवङ्गतः ।

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
*  on Planck's law.
* .
* .
* .

* 
* 
*  (biography of Bose and Bose–Einstein Condensation).
* .
*  by Raja Choudhury and produced by PSBT and Indian Public Diplomacy.

* भारतीय-सूची

बसु, सत्येन्द्र नाथ
बाळ ठाकरे

**बाळ ठाकरे** हिन्दुत्वस्य प्रतिपादकः, महाराष्ट्रवादी नायकः, शिवसेनापक्षस्य संस्थापकाध्यक्षश्च । अस्य जन्म १९२६ तमवर्षस्य जनवरीमासस्य २३ दिनाङ्के अभवत् । स्वस्य विचाराणाम् उपस्थापनार्थं १९६६ तमवर्षस्य जूनमासस्य नवदशदिनाङ्के शिवसेनानामकं राजकीयदलम् आरब्धवान् । 
एतस्य पिता केशवठाक्रे सामाजिककार्यकर्ता तथा प्रगतिपरः लेखकः आसीत् । महाराष्ट्रस्य एकीकरणस्य आन्दोलने सक्रियः आसीत् ।
हिन्दुत्वस्य प्रादेशिकतायाः च विषये तीव्रम् आग्रहवान् बाळासाहेबः एतयोः विषये निरन्तरं जनान् प्रेरयन् सङ्घटनस्य बलम् वर्धितवान्। 
महाराष्ट्रे भारतीयजनतापक्ष-शिवसेनयोः संयुक्तसर्वकारस्य रचनायाम् एतस्य महत् योगदानम् अस्ति ।
२०१२ तमवर्षस्य नवम्बरमासस्य १७ दिनाङ्के मुम्बयीनगरे दिवङ्गतः । अस्य अन्त्यक्रियायां सम्मिलितः ऐतिहासिकः २०लक्षात्मकः जनसागरः एतस्य जनप्रियतां द्योतयति ।

## टिप्पणी
## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* Profile by BBC dated 19 July 2000 referring to him as the "uncrowned monarch of Maharashtra"
* Funeral pictures 

वर्गः:महाराष्ट्रराज्यस्य व्यक्तयः
वर्गः:भारतीयराजनेतारः
वर्गः:महाराष्ट्रराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:१९२६ जननम्
वर्गः:२०१२ मरणम्
लालूप्रसाद यादव

भारतीय राजनयिकः। 
*भारतीय-सूची

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
*The Rise, Rule and Fall of Lalu in Bihar 
*The rise and fall of Lalu Yadav
*Interview with Laloo  on Asia Times from September 2004
*[Ruling ally loses key India poll, BBC(https://sa.wikipedia.org/wiki/BBC) article, 22 November 2005]
*Riding the 'earning horse' Interview with Laloo Prasad 
*INSEAD Knowledge May 2008
*[His Official Bio-data Page on Lok Sabha(https://sa.wikipedia.org/wiki/Lok_Sabha) Website]

वर्गः:भारतीयराजनेतारः
वर्गः:भारतीयराजनेतृसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:जीवतव्यक्तयः
वर्गः:१९४८ जननम्
मायावती

भारतीया रजकीयनायिका । 
*भारतीयसूची

""

वर्गः:भारतीयराजनेतारः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्‎
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
वर्गः:भारतीयराजनेतृसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
मुलायम् सिंह यादव्

लघुचित्रम्|Mulayam Singh Yadav (2006)

**मुलायम सिंह यादव** एकः भारतीयराजनीत्ज्ञ अस्ति एवः उत्तर प्रदेशे प्राधान्यात् अभिस्पृशति। सः उत्तर प्रदेशस्य पूर्वमुख्यमन्त्रिन् अस्ति।

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* Webpage of Mulayam Singh Yadav 
* Profile on website of Uttar Pradesh Legislative Assembly 
* Views of UP CM for Mulayam Singh

वर्गः:उत्तरप्रदेशराज्यस्य व्यक्तयः

वर्गः:चित्रं योजनीयम्

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
पी वी नरसिंह राव्

भारतस्य प्रधानमन्त्रिषु अन्यतमः । अस्य जन्म १९२१ तमे वर्षे अभवत् । अयं भारतस्य प्रधानमन्त्रिरूपेण १९९१ तमात् वर्षात् -१९९६ तमवर्षपर्यन्तं कार्यम् अकरोत् ।

## बाह्यसम्पर्कतन्तु
*P. V. Narasimha Rao – A Profile
*Obituary – Pamulaparthi Venkata Narasimha Rao 

वर्गः:काङ्ग्रेस्-पक्षस्य नेतारः‎
वर्गः:समाजसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:भारतस्य प्रधानमन्त्रिणः
वर्गः:१९२१ जननम्
वर्गः:२००४ मरणम्
गौतमबुद्धः

निखिलेऽपि भूमण्डले प्रसिद्धं महात्मनो बुद्धस्य पावनं नामधेयम् । अयं महापुरुषः मानवान् अहिंसायाः पाठम् अपाठयत् । अयमेव महापुरुषः जनानां दुःखनिवारणाय स्वकीयं राज्यमत्यजत ।

श्रीमद्भागवत्पुराणे बुद्धावतारः कृष्णस्य भविष्यति इति लिखितम्।  

तत: कलौ सम्प्रवृत्ते सम्मोहाय सुरद्विषाम् ।

बुद्धो नाम्नाञ्जनसुत: कीकटेषु भविष्यति।। (श्री भा 1.3.24) 

सोऽयं महापुरुषः कपिलवस्तुनरेशस्य शाक्यवंशीयस्य शुद्धोदनस्य सुपुत्रः आसीत् । अस्य प्रथमं नामधेयं सिद्धार्थ इति आसीत् । बाल्यादेव सिदार्थस्य चित्तं विषयेषु नारमत । पुत्रस्य एतादृशीं विरक्तिं विलोक्य पिता तत् कृते सकलानि सुखसाधनानि समयोजयत् । परं सिद्धार्थस्य चित्तं तेषु मनागपि आसक्तं नाभवत् ।
अथ कदाचित् आतुरं कदाचि्त् वृद्धम्, अनन्तरं मृतकं ततः संन्यसिनं च विलोक्य तस्य हृदये महदवैराग्यम् अजायत । अतः मानवानां दुःखनिवृत्तये राजकुमारः सिद्धार्थः रात्रौ पियां पन्तीं नवजातं पुत्रं च विहाय गृहात् प्राव्रजत् ।

ततः स प्रथमं पंचभिः ब्राह्मणैः सह तपः आचरत्, किन्तु तेन त्स्य मनः पूर्णसन्तोषं नाभजत । अनन्तरं सः महता श्रमेण सतताभ्यासेन तपस्यया च एकस्मिन् दिने बोधम् अलभत । ततः प्रभृति स बुद्ध इति प्रसिद्दोऽभवत् । ततः स जनेभ्यः उपादिशत "जगदिदं दुःखमयम्, दुःखस्य मूलं कामना, कामनायाः उन्मूलनम् साध्यम्, एवं दुःखनिवृत्तिः सम्भाव्या" इति । महात्मा बुद्धः एतेषां चतुर्णाम् आर्यसत्यानां प्रचारम् अकरोत् । सः जनानां दुःखनिवारणाय तेषां कल्याणाय च उपादिशत् । इमे तस्य प्रमुखाः उपदेशाः -लौकिकसुखेभ्यः विरक्तो भवेत् । मनसा वाचा कर्मण अहिंसायाः पालनं कुर्यात् । सदा सत्यं वदेत् । क्स्यापि किमपि वस्तु कदापि न चोरयेत् । सर्वान् समदृष्ट्या पश्येत् । सत्कर्म कुर्यात् । सर्वेषु दयामाचरेत् । शरणागतान् रक्षेत् । अधिकं संग्रहं न कुर्यात् । ब्रह्मचर्यं पालयेत् इति ।

एतेषां पालनेनैव सुखं शान्तिश्च भवितुम् अर्हति । महात्मनो बुद्धस्य विचाराणाम् उपदेशानां च प्रचारः न केवलं भारते, अपि तु चीनजापानलंकादिषु देशेषु लोकप्रियता्म् अलभत ।

भारतीय धर्मगुरुः भगवान् बुद्धः ज्ञानिषु श्रेष्ठः इति विख्यातः । गौतम्या पोषितः इति सः गौतमबुद्धः । कोशलगणराज्यस्य राज्ञः शाक्यवंशीयस्य शुद्धशीलस्य शुद्धोदनस्य तथा तत्पत्न्याः पतिव्रतायाः मायादेव्याश्च पुत्रः सिद्धार्थः । असौ वैराग्यमवलम्ब्य गौतमबुद्धो बभूव ।

सिद्धार्यो महान् सम्राट् व परिव्राट् वा भवतीति दैवज्ञवाणी आसीत् । पितुः अतिप्रयत्नम् अपि अतिक्रम्य दैवप्रचोदितः सिद्धार्थः रोगिणम्, अकिञ्चनं वृद्धं, मृतं नरं तथा स्थितप्रज्ञं मुनिं दृष्ट्वा वैराग्येण वनं गतः । तत्र बोधिवृक्षस्य छायायां तपस्तप्त्वा गौतमबुद्धो बभूव । तस्माच्च सः नश्वरं तत्कालीनमात्रं साम्राज्यं त्यक्त्वा आर्तजनानां हृदयसिंहासने शाश्वतं स्थानं प्राप्य अधुनापि तत्र विराजते ।

देशेऽस्मिन् गौतमबुद्धस्य काले धर्मस्य स्थाने सर्वत्र अधर्मस्यैव विकटाटृहासः विजृम्भमाणः आसीत् । यज्ञयागादिषु पशुबलिः नरबलिः इत्यादयः हिंसाक्रमाः प्रचलिताः अवर्तन्त । गौतमबुद्धस्तु 'अहिंसा परमो धर्मः’ इति सनातनं तत्त्वं पुनः संस्थापितवान् ।

गौतमबुद्धस्य मार्गः बौद्धधर्मः इति क्रमेण ख्यातः । सम्राजः अशोकादारभ्य अगणिताः चक्रवर्तिनः बौद्धधर्मस्य अनुयायिनो भूत्वा विदेशेष्वपि अस्य प्रचारमकुर्वन् । चीन-जपानादिदेशेषु अद्यापि बौद्धधर्मीयाः बहवः सन्ति ।
 
*भारतीय-सूची

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* A sketch of the Buddha's Life
* Critical Resources: Buddha and Buddhism
* What Was The Buddha Like?  by Ven S. Dhammika
* Photo Feature on early sites of Buddhism

वर्गः:पौराणिकधार्मिकव्यक्तयः
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:बौद्धधर्मः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:भारतीयदार्शनिकाः
सन्त एकनाथ

लघुचित्रम्|सन्त एकनाथ
भारतीय धर्मगुरुः। 
*भारतीय-सूची

वर्गः:हिन्दुधर्ममार्गदर्शकाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:मध्ययुगीयधार्मिकव्यक्तयः
वर्गः:हिन्दुधर्मसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
समर्थ गुरु रामदास

भारतीय धर्मगुरुः।

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* 'Largest Database of RAMDASI SAMPRADAYA' containing ALL literature of Samarth Ramdas
* दासबोध:
* भारतीय-सूची

वर्गः:आधुनिकगुरवः
वर्गः:मध्ययुगीयधार्मिकव्यक्तयः
वर्गः:हिन्दुधर्मसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
चक्रवर्ती राजगोपालाचारी

'**राजाजी**' इति प्रसिद्धः **चक्रवर्ती राजागोपालाचार्यः** (Tamil: சக்ரவர்த்தி ராஜகோபாலாச்சாரி Cakravartī Rācakōpālācārī) (डिसेम्बर् १०, १८७८ - डिसेम्बर् २५, १९७२) कश्चन भारतीयन्यायवदी, स्वातन्त्रसेनानी, राजनीतिज्ञः, लेखकश्च । अयं भारतस्य अन्तिमः राज्यपालः (गवर्नर्-जेनेरल्) आसीत् । भारतीयराष्ट्रियकाङ्ग्रेस्पक्षस्य नायकत्वेन, मड्रास्प्रेसिडेन्सि-प्रीमियर्रूपेण, पश्चिमवङ्गस्य राज्यपालत्वेन, इण्डियन्-यूनियन्-मन्त्री, मड्रास्-राज्यस्य मुख्यमन्त्री च आसीत् । स्वतन्त्रपक्षस्य संस्थापकः सः । भारतरत्नस्य प्रथमः पुरस्कारभाक् अयम् । अण्वस्त्रप्रयोगस्य परमविरोधी सः जगतः शान्तेः तीव्रः प्रतिपादकः आसीत् । सेलमस्य आम्रम् इति तेन उपनाम प्राप्तम् आसीत् ।

## जन्म, परिवारश्च 
अयं तमिलुनाडुराज्यस्य सेलम्जनपदे तोरपल्लिग्रामे जन्म प्राप्नोत् । 

## शिक्षणम् 
बेङ्गलूरुनगरस्थे सेण्ट्रल्-महाविद्यालये, मड्रास्नगरस्थे प्रेसिडेन्सि-महाविद्यालये च सः शिक्षणं प्राप्तवान् । 

## राजनैतिकजीवनम् 
१९०० तमे वर्षे सः न्यायवादीरूपेण कार्यम् आरब्धवान् । राजनैतिकक्षेत्रं प्रविष्टवता तेन आदौ सेलम्-मुनिसिपालिटि-मध्ये अध्यक्षत्वं गृहीतम्  । राष्ट्रियकाङ्ग्रेस्पक्षं प्रविष्टवता तेन रावल्ट्-क्रिया, असहकारान्दोलनम्, वैकोम्-सत्याग्रहः इत्यादिषु भागः गृहीतः । दण्डीसत्याग्रहस्य प्रतिस्पन्दरूपेण वेदारण्यं लवणसत्याग्रहः तेन निरूढः इत्यनेन सः कारागारे स्थापितः । मड्रासे-प्रेसिडेन्सि-प्रीमियर्रूपेण चितः सः १९४० पर्यन्तं कार्यं निरवहत् । ततः जर्मनीदेशेन ब्रिटन्देशः युद्धार्थं सन्नद्धः जातः इत्यतः सः स्वस्य त्यागपत्रम् अयच्छत् । क्विट्-इण्डिया-आन्दोलनस्य विरोधं कृतवान् अयं मुहम्मद् आलि जिन्नेन मुस्लीम् लीग् नायकेन च सह वार्तालापं कृत्वा समानसूत्रताम् आनयत् । १९४६ तमे वर्षे सः भारतसर्कारस्य उद्योग-वितरण-शिक्षण-आर्थिकमन्त्रित्वेन दायित्वं प्राप्नोत् । १९४७-४८ अवधौ पश्चिमवङ्गस्य राज्यपालत्वेन, १९४८-५० भारतस्य राज्यपालत्वेन, केन्द्रगृहमन्त्रिरूपेण १९५१-५२, मड्रास्-मुख्यमन्त्रित्वेन १९५२-५४ वर्षे च कार्यम् अकरोत् । १९५९ तमे वर्षे सः काङ्ग्रेस्पक्षसदस्यत्वाय त्यागपत्रं दत्त्व **स्वतन्त्रा**नामकं नूतनं पक्षं समस्थापयत् ।  सि एन् अण्णादोरैवर्येण सह मड्रासराज्ये काङ्ग्रेस्विरोधपक्षस्य संस्थापने सहकारम् अयच्छत् । १९६७ तमे वर्षे तेन पक्षेण विजयः प्राप्तः ।

अयं कश्चन प्रबुद्धः लेखकः आसीत् । भारतीय-आङ्ग्ल-साहित्याय तदीयं योगदानम् अस्ति अपूर्वम् । सः देवालय-प्रवेशान्दोलने भागम् अवहत् । निम्नजनानाम् उन्नत्यर्थं सः प्रोत्साहम् अयच्छत् । अनिवार्यरूपेण हिन्दीभाषायाः आनयने अस्य प्रयासः वर्तते इति विमर्शकानाम् अभिप्रायः ।

## बाह्यसम्पर्कतन्तु
* चक्रवर्ती राजगोपालाचारी 
* चक्रवर्ती राजगोपालाचार्यः

## आकराः
वर्गः:काङ्ग्रेस्-पक्षस्य नेतारः‎
वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः
वर्गः:भारतरत्नपुरस्कारभाजः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:१८७८ जननम्
वर्गः:१९७२ मरणम्
जिद्दु कृष्णमूर्ति

भारतीय धर्मगुरुः। 
*भारतीय-सूची

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* Jiddu Krishnamurti Online  Official J. Krishnamurti inter-organizational website. An international joint venture of the Krishnamurti foundations.
* Krishnamurti and the Ojai Valley
* The Bohm Krishnamurti Project: Exploring the Legacy of the David Bohm and Jiddu Krishnamurti Relationship

वर्गः:आधुनिकधार्मिकव्यक्तयः
वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
गुरु अङ्गद देव

भारतीयः सिखधर्मगुरुः। 
* भारतीय-सूची

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* DiscoverSikhism - Sri Guru Angad Dev Ji  Sri Guru Angad Dev Ji is second of the Ten Sikh Gurus. Read about his life and stories here. 
* sikhs.org
* sikh-history.com 
* sikhmissionarysociety.org
* Guru Angad Ji Biography
* allaboutsikhs.com 
* Learn more about Sri Guru Angad Ji 
* Guru Angad Sahib Ji 

वर्गः:मध्ययुगीयधार्मिकव्यक्तयः
वर्गः:सिखगुरवः
वर्गः:धर्मसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
गुरु अमर दास

भारतीयः सिखधर्मगुरुः। 
*भारतीय-सूची

व्यक्तिः
वर्गः:सिखगुरवः
वर्गः:धर्मसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
गुरु अर्जुन दास

भारतीयधर्मगुरुः। 
*भारतीय-सूची

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* DiscoverSikhism - Sri Guru Arjan Dev Ji  Sri Guru Arjan Dev Ji is the fifth of the Ten Sikh Gurus. Read about his life and stories here.
* AllAboutSikhs.com 
* www.bbc.co.uk
* sgpc.net 
* www.sikh-heritage.co.uk

वर्गः:मध्ययुगीयधार्मिकव्यक्तयः
वर्गः:सिखगुरवः
वर्गः:धर्मसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
गुरु हर राय

भारतीयधर्मगुरुः। 
*भारतीय-सूची

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
*DiscoverSikhism - Sri Guru Har Rai Sahib Ji  Sri Guru Har Rai Sahib Ji is the seventh of the Ten Sikh Gurus. Read about his life and stories here.
* Sikhs.org
* Sikh-History.com 
* Official Website of Gurudwara Shri Guru Har Rai Ji Village Bhungarni 

वर्गः:मध्ययुगीयधार्मिकव्यक्तयः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्‎
वर्गः:सिखगुरवः
वर्गः:धर्मसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
गुरु हरकिशन

भारतीयधर्मगुरुः। 
*भारतीय-सूची

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* DiscoverSikhism - Sri Guru Harkrishan Sahib Ji  Sri Guru Harkrishan Sahib Ji is the eighth of the Ten Sikh Gurus. Read about his life and stories here.
* Sikhs.org
* Sikh-History.com 
* Sri Har Krishan Dhiaiyai - Video on Sri HarKrishan Sahib
* - Video on YouTube on Sri Guru HarKrishan Ji

वर्गः:मध्ययुगीयधार्मिकव्यक्तयः
वर्गः:सिखगुरवः
वर्गः:धर्मसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
गुरु तेगबहादुर

भारतीयधर्मगुरुः। 
*भारतीय-सूची

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* DiscoverSikhism - Sri Guru Tegh Bahadur Ji  Sri Guru Tegh Bahadur Ji is the ninth of the Ten Sikh Gurus. Read about his life and stories here.
* Read more about Bachitra Natak 
* Sri Guru Tegh Bahadur Sahib
* AllAboutSikhs.com
* Video - Teg Bahadur Simriey
* Video on YouTube on Guru Tegh Bahadur Ji
* The Ninth Master

वर्गः:मध्ययुगीयधार्मिकव्यक्तयः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्‎
वर्गः:सिखगुरवः
वर्गः:धर्मसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
बिन्दुसारः

{[infobox settlement
|name   = राज्य्म्
|image_skyline  =Casa de los Navajas (16115665146).jpg
|image_caption   =राज्यम्
}}

**बिन्दुसारः** द्वितीयः मौर्यसम्राट् आसीत्। (जन्म:३२०क्रि पू , राज्यकालम्ः२९८-२७२क्रि पू)। सः चन्द्रगुप्तमौर्यस्य पुत्रः आसीत्। तस्य द्वौ पुत्रौ आस्ताम्। तौ सुसीमः अशोकः च। अशोकः उज्जयिन्याः प्रशासकः, सुसीमः तक्षशीलायाः प्रशासकः च आस्ताम्। सः अमित्रघातकः अजातशत्रुः इत्यादीनि अभिधानानि अलभत। यवनाः तम् "amitrochates" वा "allitrochates" इति अकथयन्।

## चरितम् 
तस्य जननात् प्राक् तस्य माता अज्ञानेन विषकरभोजनं खादितवती। अतः तम् रक्षितुम् चाणक्येन तस्याः गर्भ: कर्तितव्य: आपतित:। तदा रक्तबिन्दवः भूमौ पतिताः। अतः एव तस्य नाम बिन्दुसारः।
सः पितुः मरणानन्तरं विशालं राज्यं लब्धवान्। अस्मिन् पश्चिमभारतम् उत्तरभारतं पुर्वभारतं दक्षिणभारतस्य केचन देशाः च अन्तर्भूताः। सः दक्षिणभारते षोडश राज्यान् जितवान्। तस्य साम्राज्ये चोळपाण्ड्यचेरकलिङ्गदेशान् विहाय समस्तभारतम् अन्तर्भूतम्। चाणक्यः एव तस्य मुख्यमन्त्री अवर्तत।
अनेके यवनराजाः तस्य मित्राणि आसन्। सेल्युकस् साम्राज्यात् दैमाकस् नामकः तस्य सभाम् अभ्यागतरूपेण आगतवान्।

## आसक्तयः 
सः आजीविकः आसीत्। तस्य विविधाः आसक्तयः आसन्। अंतियोक नामक: यवनराज: बिन्दुसारं वटफलानि मधुरमदिराम् एकं तत्वज्ञानिनं च दातुम् अपृच्छत्।

* भारतीय-सूची

‎

बिन्दुसारः
बिन्दुसारः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्‎
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:विषयः वर्धनीयः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
वर्गः:मौर्यवंशः
गुरु रामानन्द

भारतीय धर्मगुरुः। 
*भारतीय-सूची

रामानन्दाचार्य:गुरुशिष्य परम्परा:

परधाम्नि स्थितो रामःपुण्डरीकायतेक्षणः ।
सेवया परया जुष्टो जानक्यै तारकं ददौ ॥ १॥

श्रियः श्रीरपि लोकानां दुखोद्धरणहेतवे ।
हनूमते ददौ मन्त्रं सदा रामाङ्घ्रिसेविने ॥ २॥

ततस्तु ब्रह्मणा प्राप्तो मुह्यमानेन मायया ।
कल्पान्तरे तु रामो वै ब्रह्मणे दत्तवानिमम् ॥ ३॥

मन्त्रराजजपं कृत्वा धाता निर्मातृतां गतः ।
त्रयीसारमिमं धातुर्वसिष्ठो लब्धवान् परम् ॥ ४॥

पराशरो वसिष्ठाच्च सर्वसंस्कारसंयुतम् ।
मन्त्रराजं परं लब्ध्वा कृतकृत्यो बभूव ह ॥ ५॥

पराशरस्य सत्पुत्रो व्यासः सत्यवतीसुतः ।
पितुः षडक्षरं लब्ध्वा चक्रे वेदोपबृंहणम् ॥ ६॥

व्यासोऽपि बहुशिष्येषु मन्वानः शुभयोग्यताम् ।
परमहंसवर्य्याय शुकदेवाय दत्तवान् ॥ ७॥

शुकदेवकृपापात्रो बह्मचर्यव्रतेस्थितः ।
नरोत्तमस्तु तच्छिष्यो निर्वाणपदवीं गतः ॥ ८॥

स चापि परमाचार्यो गङ्गाधराय सूरये ।
मन्त्राणां परमं तत्त्वं राममन्त्रं प्रदत्तवान् ॥ ९॥

गङ्गाधरात् सदाचार्यस्ततो रामेश्वरो यतिः ।
द्वारानन्दस्ततो लब्ध्वा परब्रह्मरतोऽभवत् ॥ १०॥

देवानन्दस्तु तच्छिष्यः श्यामानन्दस्ततोऽग्रहीत् ।
तत्सेवया श्रुतानन्दश्चिदानन्दस्ततोऽभवत् ॥ ११॥

पूर्णानन्दस्ततो लब्ध्वा श्रियानन्दाय दत्तवान् ।
हर्यानन्दो महायोगी श्रियानन्दाङ्घ्रिसेवकः ॥ १२॥

हर्यानन्दस्य शिष्यो हि राघवानन्ददेशिकः ।
यस्य वै शिष्यतां प्राप्तो रामानन्दः स्वयं हरि ॥ १३॥

तस्माद् गुरुवारल्लब्ध्वा देवानामपि दुर्लभम् ।
प्रादात्तुभ्यमहन्तात गुह्यं तारकसंज्ञकम् ॥ १४॥

एवं परम्परा सौम्य प्रोक्ता श्रीसम्प्रदायिनाम् ।
मन्त्रराजस्य चाख्यातिर्भूम्यामेवमवातरत् ॥ १५॥

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* रामानन्दः
* रामानन्दकबीरादयः 

वर्गः:मध्ययुगीयधार्मिकव्यक्तयः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्‎
वर्गः:उत्तरप्रदेशराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
हर्षवर्धनः

सः भारतस्य महाराजः आसीत्। सः संस्कृतनाटकानि अपि लिखितवान्। तानि रत्नावली, नागानन्दम् ,प्रियदर्शिका च। परन्तु, स नैषधीयचरितकर्ता श्रीहर्षः नास्ति। महाकविः बाणभट्टः अपि तस्य राजसभायाम् एव आसीत्।

हर्षः ३६८०  तमे कलिवर्षे (आधुनिककालस्तु  ६--७ शताब्दमध्यकालः भवेत्)  श्रीकण्ठनाम्नि
जनपदे स्थाण्वीश्वराख्ये नगरे प्रभाकरवर्धनो नाम राजा बभूव।तस्य यशोवत्यां राज्यवर्धनो
हर्षवर्धन इति च द्वौ पुत्रौ,राज्यश्रीरित्येका कन्या चाजायन्त।तस्य जामातुः ग्रहवर्मणो हन्तारं
मालवेश्वरं राज्यवर्धनो मारितवान्। कर्णसुवर्णपतिना गौडाधिपेन शशाङ्कनरेन्द्रगुप्तेन राज्यवर्धने
निहते ३७१० तमे वर्षे हर्षवर्धनः सिंहासनमारूढवान्। अस्य शीलादित्य इति कुमारराज इति नामनी आस्ताम्।अनेन वीरेण गौडाधिपजयाय प्रस्थितेन कामरूपाधिपो भास्करवर्मा सख्यं
कृतवान्।प्रतापे विदुषामादरणे च विक्रमार्कतुल्यः श्रीहर्षोऽभवत्।अनेन बुद्धमतमादृतमासीत्।
कान्यकुब्जमपि(कनोज्) अस्य वशे स्थितम्। 

*भारतीय-सूची

हर्षवर्धनः
वर्गः:संस्कृतलेखकाः
वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये
वर्गः:संस्कृतलेखकसम्बद्धाः स्टब्स्

वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:षष्ठमशताब्द्याः कवयः
हुमायून्

200px|लघुचित्रम्|दक्षिणं|हुमायूँ
**मिर्जा नासिर-उद-दीन मुहम्मद** (फारसी: नصیرالدین محمد) (६ मार्च १५०८– २७ जनवरी १५५६), यः स्वस्य राजकीयनाम्ना हुमायुन् इति अधिकतया प्रसिद्धः; (फारसी: همایون फारसी उच्चारण: [hʊma'juːn]), मुगलसाम्राज्यस्य द्वितीयः सम्राट् आसीत्, यः अधुना पूर्वी अफगानिस्तान, पाकिस्तान, उत्तरभारत, बाङ्गलादेशः च १५३० तः १५४० पर्यन्तं पुनः १५५५ तः १५५६.पितुः बाबरः इव सः अपि पूर्वमेव साम्राज्यं त्यक्तवान् परन्तु फारसस्य सफवीवंशस्य साहाय्येन अतिरिक्तक्षेत्रं च पुनः प्राप्तवान्। १५५६ तमे वर्षे तस्य मृत्योः समये मुगल]साम्राज्यस्य विस्तारः प्रायः १० लक्षं वर्गकिलोमीटर् आसीत् । १५३० तमे वर्षे दिसेम्बर्-मासे हुमायुन् स्वपितुः उत्तराधिकारी भारतीय उपमहाद्वीपे मुगलप्रदेशानां शासकत्वेन दिल्लीनगरस्य सिंहासनं प्राप्तवान्। हुमायुन् यदा सत्तां प्राप्तवान्, तदा २२ वर्षे अनुभवहीनः शासकः आसीत्। तस्य अर्धभ्राता कामरान् मिर्जा इत्यनेन पितुः साम्राज्यस्य उत्तरतमभागाः काबुल-कंधार-नगरयोः उत्तराधिकारः प्राप्तः अर्धभ्रातृद्वयं कटुप्रतिद्वन्द्वी भवेत्।

हुमायुन् शेरशाह सूरी इत्यनेन मुगलप्रदेशान् हारितवान्, परन्तु १५ वर्षाणाम् अनन्तरं सफवीसाहाय्येन तान् पुनः प्राप्तवान्। फारसदेशात् तस्य पुनरागमनेन सह फारसीकुलीनजनानाम् एकः विशालः दलः आसीत्, मुगलदरबारसंस्कृतौ महत्त्वपूर्णपरिवर्तनस्य संकेतः च अभवत्। अस्य वंशस्य मध्य एशियायाः उत्पत्तिः बहुधा फारसी-कला-वास्तुकला, भाषा-साहित्ययोः प्रभावैः आच्छादितः आसीत्। भारते हुमायुनकालस्य अनेकाः पाषाणकलाः, सहस्राणि फारसीपाण्डुलिप्याः च सन्ति। तदनन्तरं हुमायुन् अत्यल्पकाले एव साम्राज्यस्य विस्तारं कृत्वा स्वपुत्रस्य अकबरस्य कृते पर्याप्तं विरासतां त्यक्तवान्।

## पृष्ठभूमें
हुमायून् इत्यस्य जन्म बाबरस्य प्रियपत्न्याः महम बेगम इत्यस्याः समीपे नासिर-उद्-दीन् मुहम्मद इति नाम्ना ६ मार्च १५०८ तमे वर्षे मंगलवासरे अभवत्।अबू फजल अल्लामी इत्यस्य मते महमस्य सम्बन्धः वस्तुतः खोरासानस्य सुल्तान हुसैन मिर्जा इत्यस्य कुलीनपरिवारेण सह आसीत् सा शेख अहमद जामी इत्यनेन सह अपि सम्बन्धी आसीत्।

बाबरस्य साम्राज्यस्य प्रदेशान् स्वपुत्रद्वयस्य मध्ये विभक्तुं बाबरस्य निर्णयः भारते असामान्यः आसीत्, यद्यपि चंगेजखानस्य समयात् मध्य एशियायाः सामान्यः प्रथा आसीत्। अधिकांशराजतन्त्राणां विपरीतम्, येषु आदिमजन्मस्य आचरणं भवति स्म, तिमुरिडाः चंगेजस्य उदाहरणम् अनुसृत्य ज्येष्ठपुत्राय सम्पूर्णं राज्यं न त्यक्तवन्तः यद्यपि तस्मिन् व्यवस्थायां केवलं चिङ्गिसिड् एव सार्वभौमत्वं खनाल-अधिकारं च दातुं शक्नोति स्म तथापि कस्यापि उपशाखायाः अन्तः कस्यापि पुरुषस्य चिंगिसिड्-महोदयस्य सिंहासनस्य समानः अधिकारः आसीत् (यद्यपि तिमुरिड्-जनाः पितृवंशस्य चिंगिसिड्-जनाः न आसन्) यद्यपि चङ्गिस्खानस्य साम्राज्यं तस्य मृत्योः समये तस्य पुत्राणां मध्ये शान्तिपूर्वकं विभक्तम् आसीत् तथापि ततः परं प्रायः प्रत्येकं चिंगिसिड् उत्तराधिकारस्य परिणामः भ्रातृहत्या अभवत्।

## प्रारम्भिकशासनकाले:
यदा हुमायुन् मुगलसाम्राज्यस्य सिंहासने आगतः तदा तस्य साम्राज्यं तेभ्यः विभज्य तस्य कतिपये भ्रातरः तस्य विरुद्धं विद्रोहं कृतवन्तः। अन्यः भ्राता खलीलमिर्जा (१५०९–१५३०) हुमायुनस्य समर्थनं कृतवान् परन्तु तस्य हत्या अभवत्। सम्राट् १५३८ तमे वर्षे भ्रातुः कृते समाधिनिर्माणं आरब्धवान्, परन्तु एतत् अद्यापि न समाप्तम् यदा सः फारसदेशं पलायितुं बाध्यः अभवत्। शेर्शाहः संरचनां नष्टवान्, हुमायुनस्य जीर्णोद्धारानन्तरं तस्मिन् विषये अधिकं कार्यं न कृतम्।

## उल्लेख:
वर्गः:मुगलवंशीयाः राजानः
वर्गः:भारतेतिहाससम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
वर्गः:मुगलसाम्राज्यम्
अक्बरः

'''''' () मुगलवंशीयः कश्चित् भारतीयसम्राट् आसीत्।

## सन्दर्भाः
वर्गः:मुगलवंशीयाः राजानः
वर्गः:भारतेतिहाससम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
जहाङ्गीर

**नूर्-उद्-दिन् सलीम् जहाँगीर्** (हिन्दी: नूरुद्दीन सलीम जहांगीर पारसी: نورالدین سلیم جهانگیر)(पूर्ण उपाधि: अल-सुल्तान अल-'आज़म वाल खकान अल-मुकर्रम, ख़ुशरू-ई-गीति पनाह, आबु'ल-फथ नूर-उद-दिन मुहम्मद जहाँगीर पादशाह ग़ाज़ी [जन्नत-मकानी])(२० सेप्टेम्बर १५६९ – ८ नवम्बर १६२७) एकःसहस्र एवः पञ्चात् तस्य मृत्यौ मुग़ल साम्राज्यस्य सम्राडासीत। सः अकबरस्य तृतीयः अग्रिमः जीवितपुत्रः च आसीत्। अकबरस्य यमलपुत्रौ, हसन् हुसैन् च, शैशवे अम्रियताम्। जहाँगीरस्य माता हर्काबाई, एका अम्बेरस्य राजपूत् नृपाङ्गना आसीत् (जन्मनि राजकुमारी हीरा कुँवारी, अम्बेरस्य नृपस्य, राज्ञः बिहार्मालस्य अथवा भरमलस्य अग्रिमपुत्री )।

जहाँगीरः बहुरार्थनाभ्यः लब्धः पुत्रः आसीत्। एतद उक्त तत् अकबरस्य प्रथम जीवितः पुत्र, भाविष्यत् जहांगीरस्य जनन, एतद समयस्य एकः प्रतिपूजित मुनि, **शेख सलीम चिश्तीस्य** आशीर्वाद आसीत। परम् दरवेश, शिशुक नामन् सलीम अभवतः एवः अकबर प्रीत्या समुदित सः *शेख बाबा* ।

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* Jehangir and Shah Jehan 
* The World Conqueror: Jahangir 
* Tūzuk-i-Jahangīrī Or Memoirs of Jahāngīr
* Jains and the Mughals 
*भारतीय-सूची

जहाङ्गीरः
वर्गः:मुगलवंशीयाः राजानः
वर्गः:भारतेतिहाससम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
शाहजहानः

'''''' () एक: भारतीय सम्राटः आसीत्।

वर्गः:मुगलवंशीयाः राजानः
वर्गः:भारतेतिहाससम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
सुन्दरलाल बहुगुणा

भारतीयः समाजसेवकः।  अनेन महाभागेन गढवालप्रान्‍ते वृक्षरक्षणार्थम्‌ महत्‍त्‍वपूर्णं योगदानं कृतम्‌ । तदर्थं तेन बिश्‍नोई नामा जनजाति: प्रबोधिता । बिश्‍नोईजनै: तस्‍य नेतृत्‍वे चिपकोनामकम्‌ आन्‍दोलनं कृतम्‌ । एते दृढनिश्‍चयिन: वृक्षकाण्डमालिङ्‍ग्‍य वृक्षछेदनम्‌ अशक्‍यम्‌ अकुर्वन्‌ ।

*भारतीय-सूची

""

वर्गः:भारतीय-समाजपरिवर्तकाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्‎
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:समाजसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
अनिल कुम्बले

भारतीय खिलाडी। 
*भारतीय-सूची
## External links
* 
वर्गः:भारतीयक्रिकेट्-क्रीडापटवः
वर्गः:भारतीयक्रीडापटुसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:अन्यभाषायां सारमञ्जूषा
अञ्जु बाबी जार्ज्

**अञ्जूबाबीजार्ज** () काचित् भारतीया क्रीडका अस्ति । इयं २००३ तमे वर्षे फ्रान्स्-देशस्य पेरिस्-नगरे जाते 'चेम्पियन्शिप् आफ् अथ्लेटिक्स्' क्रीडाकूटे दिर्घकूर्दनस्पर्धायां कांस्यपदकं जितवती । अस्यां स्पर्धायां सा ६.७ मीटर्मितं दीर्घकूर्दनं कृत्वा पदकं प्राप्नोत् । भारते दीर्घकूर्दने ऐदम्प्राथम्येन अनया पदकं प्राप्तम् ।
<!---**ಅಂಜು ಬಾಬಿ ಜಾರ್ಜ್**  () (1977 ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 19 ರಂದು ಜನಿಸಿದರು.) ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಕ್ರೀಡಾಪಟುವಾಗಿದ್ದಾರೆ.  ಅಂಜು ಬಾಬಿ ಜಾರ್ಜ್,ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ 2003 ರ ವರ್ಲ್ಡ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ ಇನ್ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್(ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ  ವಿಶ್ವ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್) ನ ಲಾಂಗ್ ಜಂಪ್(ಉದ್ದನೆಗೆತ) ನಲ್ಲಿ ಕಂಚಿನ ಪದಕ ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ಇತಿಹಾಸ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು.  ಈ ಸಾಧನೆಯ ಮೂಲಕ ಅವರು ವರ್ಲ್ಡ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ  6.70 ಮಿ. ಅನ್ನು ಉದ್ದ ಜಿಗಿತದಲ್ಲಿ ಪದಕ ಗಳಿಸಿದ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಕ್ರೀಡಾಪಟುವಾಗಿದ್ದಾರೆ.  2005 ರಲ್ಲಿನ IAAF ವಿಶ್ವ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್ ಫೈನಲ್ ನಲ್ಲಿ  ಬೆಳ್ಳಿಯ ಪದಕ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು, ಇದು ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನವೆಂದು ಅವರು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ.   
## ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ
ಅಂಜು, ಕೇರಳದ ಕೊಟ್ಟಯಮ್ ಜಿಲ್ಲಯಲ್ಲಿ, ಚಂಗನಾಶ್ಶೀರಿಯಲ್ಲಿನ ಕೊಚುಪರಮ್ಬಿಲ್ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ K.T.ಮಾರ್ಕೋಸ್ ರವರ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆಯಿಂದಲೇ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಕೊರ್ತೊಡೆ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅವರ ತರಬೇತುದಾರರಿಂದಾಗಿ ಮುಂದೆ ಅವರ ಆಸಕ್ತಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು CKM ಕೊರ್ತೊಡೆ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಅದಲ್ಲದೇ ವಿಮಲಾ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. 1991-92 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಶಾಲಾ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು 100 ಮಿ ಹರ್ಡ್ ಲ್ಸ್ (ಓಟದ ಪಂದ್ಯ) ಮತ್ತು ರಿಲೇ ಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು. ಅಲ್ಲದೇ ಲಾಂಗ್ ಜಂಪ್ ಮತ್ತು  ಹೈಜಂಪ್ (ಎತ್ತರ ನೆಗೆತ) ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಮಹಿಳಾ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಆದರು. ಅಂಜು ಅವರ ಪ್ರತಿಭೆ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ಸ್ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು 100ಮಿ ಹರ್ಡ್ ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು 4x100ಮಿ ರಿಲೇಯಲ್ಲಿ ಮೂರನೆ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದ್ದರು.  ಅವರು ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್   ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಯದಲ್ಲಿದ್ದರು.

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* अंजूबाबीजार्ज

वर्गः:Stubs
वर्गः:भारतीय-अथ्लेटिक्स्-क्रीडालवः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्‎
वर्गः:विषयः वर्धनीयः
वर्गः:कूर्दनक्रीडाः
वर्गः:क्रीडालवः
बाइचिङ्ग भूटिया

भारतीय खिलाडी। 
*भारतीय-सूची

वर्गः:भारतीयपादकन्दुकक्रीडालवः‎
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:क्रीडासम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
धनराज पिल्लै

**धनराजः पिल्लै**(Dhanraj Pillay)एकः प्रसिद्धः फील्ड्-यष्टिकन्दुकक्रीडालुः आसीत् । 

एषः पूर्वतन भारतीय-यष्टिकन्दुकगणस्य नायकः आसीत् ।

## जननं बाल्यञ्च
धनरजवर्यः पुणेनगरस्य समीपे विद्यमानस्य **खड्की** प्रदेशे जन्म प्राप्तवान् । **नागलिङ्गं पिल्लै**, **आण्डाळम्मा** तस्य मातापितरौ च स्तः । एषः तमिळीयः वर्तते । सः मराठी, आङ्ग्लम्, हिन्दी भाषायां च भाषितुं समर्थः वर्तते । अस्य पिता क्षेत्रपालकः आसीत् । धनराजवर्यः बाल्यादारभ्य एव मित्रैः सह यष्टिकन्दुकक्रीडां क्रीडति स्म । सः **मोहम्मद्-शहीद्**वर्येण प्रेसितः आसीत् ।

## टिप्पणी
## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
*https://www.facebook.com/pages/International-Pillai-LINK/159847384212025
*Dhanraj Pillay's career statistics
*Dhanraj pillai 
*World Hockey 
*Achievements Table 

वर्गः:भारतीयक्रीडापटुसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:भारतीय-हाकीक्रीडालवः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
गीत सेठी

**गीत सेठी** भारतीय बिल्लियार्द्स केलीकारः। 
*भारतीय-सूची

व्यक्तिः
वर्गः:भारतस्य क्रीडापटवः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:गुजरातराज्यस्य व्यक्तयः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
कपिलदेवः

भारतीयः कश्चन क्रिकेटपटुः। 

*भारतीय-सूची

देव:, कपिल
वर्गः:भारतीयक्रीडापटुसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चण्डीगढ़नगरस्य जनाः
द्वितीयः चन्द्रगुप्तः

चन्द्रगुप्तविक्रमादित्यः (महान् विक्रमादित्यः इति नाम्नि प्रसिद्धः)गुप्तवंशे भारतस्य महान् राजा आसीत्। सः ३७५ वर्षादारभ्य ४१५ पर्यन्तम् प्रशास्ति स्म। तस्य पिता समुद्रगुप्तमहाराजः आसीत्। तस्य अधिपत्यम् एव भारतसुवर्णकाल: इति कथ्यते स्म।

## चरितम्
चन्द्रगुप्तविक्रमादित्यस्य माता राज्ञी दत्तदेवी आसीत्। तस्य पितुः मरणानन्तरम् तस्य भ्राता रामगुप्तः द्रुवस्वमिनीम् परिणीय राजा अभवत्। रामगुप्तः स्वरक्षायै स्वपत्नीं शकाधिपाय रुद्रसिंहाय परिददाति स्म। विक्रमादित्यः राज्ञ्याः वेषं ध्रुत्वा रुद्रसिंहस्य समीपं गतवान्। सः तम् शकाधिपं हतवान्। ततः स्वभ्रातरम् अपि हत्वा स्वभ्रातृजायाम् प्रीणयति स्म। एतत् विशाखदत्तस्य देवीचन्द्रगुप्तम् नाम नाटके कथितम् । सः नागराजकुमारीम् कुभेरनागाम् अपि परिणीतवान्। तयोः पुत्री प्रभावती  वाकाटकमहाराजस्य रुद्रसेनस्य पत्नी आसीत्।

## राज्यम्
thumb|180 px|रजतदिनारः
सः शकान् जित्वा तेषाम् राज्यं स्वराज्ये योजितवान्।तस्य विशालम् राज्यम् सिन्धोः तीरादारभ्य गङ्गानदीपर्यन्तम् आसीत्। तस्य जामातुः रुद्रसेनस्य मरणात् अनन्तरम् तस्य पुत्री प्रभावती स्वपुत्रस्यार्थे शासनम् कृतवती। अतः अस्मिन् काले वकाटकराज्यम् अपि  गुप्तराजस्य अधीने आसीत्। अस्य साम्राज्यस्य भाग्यं तस्य निष्केषु दृश्यते। 
फाक्सियान् नामक: चीनयात्री तस्य साम्राज्यस्य महत्त्वम् वर्णितवान्।
स उवाच-"अस्मिन् देशे जनाः पलाण्डुं, मदिरां मांसानि च न सेवन्ते। गुप्तसाम्राज्ये मरणदण्डनं क्षेत्रशुल्कं च न वर्तेते।"
विक्रमादित्यस्य सभायां नवरत्नविद्वांसः अवसन्। तेषु महाकवि: कालीदासः ज्योतिषज्ञः वरहमिहीरः आर्यभट्टः च प्रमुखाः इति श्रूयते।
एष्: काल: एव भारतसुवर्णकाल: इति नाम्ना प्रसिध्दः अस्ति।

## देहल्या: अयस्स्तम्भ:
thumb|180 px|अयस्तम्भम्
सः एकम् अयस्स्तम्भं स्थापितवान्। एतत् विष्णुमन्दिरे ध्वजस्तम्भरूपेण आसीत्। बहुभ्य: वर्षेभ्य: बहि: भूत्वा अपि अत्र इदानीमपि अयस्किट्टं नोत्पन्नम् । एतेन  भारतस्य अयस्काराणाम् कुशलता पौराणिकभारतलोहकर्मशास्त्रस्य महत्वं ज्ञायते ।

## कथाः
सिंहासनद्वात्रिंशिका-वेतालपञ्चविंशतिनामकयो: ग्रन्थयोः तस्य कथाः सन्ति।

## वैदेशिकविजयम्
सः पश्चिमोत्तरदिशि वक्षुतीरे वसतः पारसिकान् कम्बोजान् हूणान् पूर्वस्यां दिशि च किरातान् किन्नरान् च जितवान्। 

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* Coins of Chandragupta

*भारतीय-सूची

चन्द्रगुप्तः, द्वितीयः
वर्गः:विषयः वर्धनीयः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
राकेश शर्मा

**राकेश शर्मा** भारतीय अन्तरिक्ष विमानक:।। 
*भारतीय-सूची

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
# Interview with Astrotalkuk.org in August 2013 
# Spacefacts biography of Rakesh Sharma

वर्गः:भारतीयविज्ञानिनः
वर्गः:भारतीयविज्ञानिसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
मिशेल फूको

दक्षिणतः|लघुचित्रम्
विख्यात लेखकः। 
*जीवनी

वर्गः:विदेशीयव्यक्तिसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:विदेशीयाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
राल्फ वाल्डो एमरसन

विख्यात लेखकः। 
*जीवनी

वर्गः:विदेशीयव्यक्तिसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:विदेशीयाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
अटिला

**अटिला** (सामान्य भाषे **अटिला दि हन्**) हन् साम्राज्यस्य एकः प्रमुख राजः आसीत्।

वर्गः:विदेशीयव्यक्तिसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया