open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
मुन्नार्

मुन्नार –प्राकृतिककेरलराज्ञी (०४८६५)

एतत् तिसॄणां नदीनां सङ्गमस्थानमस्ति  (मून् त्रीणि, आर् ) । एतत् स्थानं प्रति पश्चिमघट्टप्रदेशस्य ग्याप् रोड् इति कथ्यमानेन  त्रीणि.कि.मी.मितेन लघुपादमार्गेण प्राप्तुं शक्यते । पार्श्वे प्रपातम् अस्ति । अस्य बैसनव्याली इति अपि अपरं नाम अस्ति । अत्र दृष्टं रुद्ररमणीयं दृश्यं मनसि सदा तिष्ठति ।
मुन्नार् मण्डलस्य सुन्दरं स्थानम् अस्ति । अत्र पर्वतशिखराणि, वनप्रदेशः, प्राणिवर्गः, प्रवासिजनान् आकर्षयन्ति  । अनेकविधफलानां वाटिकाः अत्र सन्ति । स्ट्राबेरी, पीच् फलानि अत्र उत्पादयन्ति । टाटासंस्थाद्वारा अत्र चायसस्यवाटिकाः (Tea)  कृताः सन्ति ।
## आनैमुडी
एतत् गिरिधाम कण्णनदेवनपर्वते अस्ति । अत्र वातावरणम् अतीव विचित्रं भवति । कदाचित् अतिशीतं भवति । सदा शीतलम् एव वातावरणम् भवति । उष्णता १५ तः २५ सेण्टिग्रेड भवति । साहसप्रियानां चारणम् अतीव सन्तोषाय भवति । अस्मिन् प्रदेशे प्लास्टिक् वस्तूनां निर्बन्धः कृतः अस्ति । सीमितजनानां (शतं जनानाम् )प्रवेशः भवति । चायसस्य वाटिकाः एलावाटिकाः, गिरिपङ्क्तिः,  मेघानां विलासाः अत्र अतीव आकर्षकाः सन्ति । अत्र नीलगिरि- टार्  प्राणिनः (गिरिहरिणः) निवसन्ति । समूहे वसताम् एतेषां दर्शनम् अत्र शक्यमस्ति । समीपे मट्टुपट्टीजलबन्धः, ब्ल्यू पायिण्ट्,  ब्लासं पार्क् च दर्शनीयानि । टाटा वस्तुसङ्ग्रहालयः अतीव सुन्दरः अस्ति ।
==एराविकुलम् न्याषनल् पार्क== (राष्ट्रियोद्यानम्)
आनैमुडिप्रदेशतः समीपे एराविकलम् राष्ट्रियोद्यानम् अस्ति । इतः  आनैमुडीपर्वताशिखरं द्रष्टुं  शक्यते । पादचारणस्य उत्तमं स्थलमिदम् । वसत्यर्थम् उपाहारगृहाणि, कुटीराः च सन्ति ।
## कालः
फेब्रुवरीमासतः मेमासपर्यन्तम् आगमनाय उत्तमः कालः अस्ति ।
## मार्गः
मुन्नारतः २६ कि.मी. । कोच्चीतः १५५ कि.मी.  मधुरै-कोयम्बत्तूरुतः १६० कि.मी ।

## चित्रावली
 

Image:A nice view of Munnar.JPG|पर्वतानां सुन्दरदृश्यम्
File:Munnar Top station.jpg|मुन्नार् शिखरम्

वर्गः:केरळराज्यस्य प्रेक्षणीयस्थानानि
वर्गः:केरलराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
मैसूरुदसरामहोत्सवः

मैसूरुनगरे विजयदशमी दिने विश्वविख्यातः जम्बूसवारीनामकः महोत्सवः भवति । ततःपूर्वं नवदिनानि यावत् नवरात्रिपर्व राजगृहे वैभवेन आचरितं भवति नवदिनेषु नगरे नृत्यसङ्गीतनाटक -चलनचित्रादिनाम् महोत्सवः भवति । राजगृहेऽपि सायङ्काले सङ्गीतकार्यक्रमाः भवन्ति ।
विजयदशमीदिने मैसूरुनगराधिदेवतायाः चामुण्डेश्वर्याः उत्सवमूर्तेः शोभायात्रा भवति । गजस्य उपरि स्थिते ‘अम्बारी’नामके मण्डपे देवी चामुण्डेश्वरी विराजमाना भवति । पूर्वम् ओडेयर् वंशीयाः एतं महोत्सवम् आचरन्ति स्म । इदानीम् अपि आरम्भे  ते एव पूजां कुर्वन्ति । अनन्तरम् कर्णाटकराज्यस्य मुख्यमन्त्री अपि पूजां कृत्वा विजयदशमीयात्रायाः आरम्भं कारयति ।
बन्नीमण्डपपर्यन्तम् (बन्निमण्डपं नगरे विद्यमानं प्रसिद्धं स्थानम्) वैभवयुता यात्रा प्रचलति । सर्वभागतः स्तब्धचित्राणि जानपदनृत्यप्रकाराणि यात्रामहोत्सवस्य सौन्दर्यं वर्धयन्ति । मध्याह्ने यात्रामहोत्सवम् अनेकलक्षजनाः पश्यन्ति । रात्रौ अपि विविधाः कार्यक्रमाः आयोजिताः भवन्ति ।
राजगृहसमीपे फलपुष्पप्रदर्शनं वस्तुप्रदर्शनं च अतीव सुन्दरतया आयोजितं भवन्ति । मैसूरुनगरे सर्वत्र सुन्दरालङ्कारः भवति । देशविदेशेभ्यः जनाः मैसूरुनगरम् आगत्य आनन्दमनुभवन्ति ।

वर्गः:मैसूरुमण्डलम्
वर्गः:कर्णाटकराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
रङ्गनतिट्टुपक्षिधाम

मैसूरुनगरतः उत्तरभागे स्थितं सुन्दरं पक्षिधाम एतत् । जूनमासतः सप्तम्बरपर्यन्तम् अत्र असख्याः पक्षिणः आगच्छन्ति वनबकः एग्रेट्, एबिस् स्पूनबिल् इत्यादि । पक्षिणां वीक्षणे सुव्यवस्था अस्ति । मैसूरु श्रीरङ्गपट्टणतः वाहनसौकर्यम् अस्ति । मैसूरुतः १९ कि.मी दूरे एतत् पक्षिधाम अस्ति ।

File:Ranganathittu 1.jpg| पक्षिधाम्नः किञ्चन दृश्यम्
File:Ranganathittu 2.jpg|पक्षिधामनि डयमानः कश्चन पक्षी
File:Ranganathittu 3.jpg|कश्चन पक्षी
File:Ranganathittu 4.jpg| कश्चन पक्षी

वर्गः:कर्णाटकराज्यस्य प्रेक्षणीयस्थलानि
वर्गः:कर्णाटकराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
डा एन् एस् रामानुजताताचार्य

**डा। एन् एस् रामानुजताताचार्यः** भारतस्य आधुनिकसंस्कृतविद्वत्सु  अन्यतमः । वेदान्त-मीमांसा-न्याय-व्याकरणं तथान्य शास्त्रेषु ताताचार्यमहोदयः कृतभूरिपरिश्रमः वर्तते । एतस्य ज्ञानं पुरस्कृत्य नैके प्रशस्तयः एतस्मै सप्रदत्ताः। तथा च फ्रान्स् सर्वकारेण प्रदीयमानः Cavalier of Legion D'Honneur'(कावेलिएर् लिजियन् डि होन्नेर्) पुरस्कारःअपि इदमिदानीमेव संप्राप्तवानस्ति।

महोदयस्यस्य पितुः नाम कृष्णस्वामिताताचार्यः माता राजलक्ष्मी च । तमिळनाडुराज्यस्य उत्तरार्कोटमण्डलस्य नवलपक्कंग्रामे प्राप्तजन्मा एषः अधुना 'पुदुचेरि फ्रेन्च् विश्वविद्यालये' संशोधकरूपेण कार्यं कुर्वन्नस्ति । संस्कृतमतिरिच्य तमिऴ्, तेलुगु, हिन्दी,आङ्ग्लभाषासु अपि एतस्य महोदयस्य पाण्डित्यं वर्तते ।

= कृतयः =

१. शाब्दबोधमीमांसा।

२. कतिपयपदानां शक्तिविचारः।

३. शाब्दबोधोपयोगिव्युत्पत्तीनां सोदाहरणं निरूपणम्।

४. तर्कसंग्रहशाब्दबोधः।

५. शाब्दबोधप्रक्रिया।

६. तात्पर्यचन्द्रिका लक्ष्मीनाथतीर्थविरचितसुबोधिनीपाण्डुरङ्गीकेशवाचार्यविरचितबृहद्गुरुराजीयराघवेन्द्रतीर्थविरचितप्रकाशव्याख्याभिरलंकृता, संपादकः पं.वीरनारायणाचार्यः पाण्डुरङ्गी, पूर्णप्रज्ञसंशोधनमन्दिरम्, बेङ्गळूरु, 2010, pp.&nbsp;76+504, ISBN 976-81-910246-1-6, price 400

७. पञ्चलक्षणी सिंहव्याघ्रलक्षणे च : रघुनाथशिरोमणिकृतया दीधित्या, गदाधरभट्टाचार्यकृतया दीधितिप्रकाशिकया, डा. एन्. एस्. रामानुजताताचार्यकृतया दीधितिप्रकाशिकाव्याख्यया बालबोधिन्या च सहिता। सम्पादकः, एन्. एस्. रामानुजताताचार्यः, केन्द्रीयसंस्कृतविद्यापीठग्रन्थमाला, संख्या २६, केन्द्रीयसंस्कृतविद्यापीठम्, 1979.

८. तत्त्वचिन्तामणिः : धर्मराजाध्वरीन्द्रकृततर्कचूडामणिभूषितेन रुचिदत्तमिश्रविरचितप्रकाशेन अलङ्कृतः अनुमानखण्डस्य द्वितीयो भागः। गङ्गेशोपाध्यायविरचितः ; एन्. एस्. रामानुजताताचार्येण प्रकाशितः, राष्ट्रियसंस्कृतविद्यापीठम् 1999 राष्ट्रियसंस्कृतविद्यापीठग्रन्थमाला।

९. प्रत्यक्षतत्त्वचिन्तामणिविमर्शः : तत्त्वचिन्तामणेः प्रत्यक्षखण्डस्य तुलनात्मकमध्ययनम् : तत्त्वचिन्तामणेः प्रत्यक्षखण्डस्य शेषः। एन्. एस्. रामानुजताताचार्येण विरचितः,  राष्ट्रियसंस्कृतविद्यापीठम् 1992 राष्ट्रियसंस्कृतविद्यापीठग्रन्थमाला 59.

१०. तत्त्वचिन्तामणिः : रामकृष्णाध्वरिकृतन्यायशिखामणिभूषितेन रुचिदत्तमिश्रविरचितप्रकाशेन अलंकृतः, गङ्गेशोपाध्यायविरचितः ; एन्. एस्. रामानुजताताचार्येण पाठभेदादिभिः संशोध्य संपादितः ; वे. राघवन् महाशयैः अनुगृहीतेन आमुखेन स्वलंकृतः, केन्द्रीयसंस्कृतविद्यापीठम् 1973- 1. संस्करणम् केन्द्रीयसंस्कृतविद्यापीठग्रन्थमाला 20, संख्या 33.

११.  Epistemology of perception : transliterated text, translation, and philosophical commentary of Gaṅgeśa's Tattvacintāmaṇi (Jewel of reflection on the truth) : Pratyakṣa-khaṇḍa : the perception chapter, Stephen H. Philips [i.e. Phillips], N.S. Ramanuja Tatacharya, Motilal Banarsidass Publishers 2009.

## बाह्यसंपर्कतन्तुः
वर्गः:संस्कृतपुरस्कारभाजः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्‎
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः‎
वर्गः:विषयः वर्धनीयः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
वर्गः:पद्मभूषणपुरस्कारभाजः
त्रिकटुचूर्णम्

**त्रिकटुचूर्णम्** आयुर्वेदे एकम् औषधम्। 
एतस्मिन् त्रीणि कटु सस्सयविशेषाणि भवन्ति। एते पिप्पली आर्द्रकम् मरीचम् इति।
एतस्य सेवनेन अग्निवृद्धिः भवति ।

वर्गः:आयुर्वेदः
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
वर्गः:वैद्यविज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
निलानदी

केरलराज्यस्य चरित्रमण्डले सांस्कृतिकमण्डले च नितरां प्रसिद्धा भवति निलानदी । प्राचिनकाले मामाङ्कमहोत्सवः अस्याः तटे एव आघुष्यमाणः आसीत् । अत एव इयं नदी कविभिः बहुधा वर्णिता। अस्याः तीरे बहवः महात्मानः जनिमलभन्त। इयं नदी सुदीर्घा विस्तृता च भवति। न केवलं मनुष्याणां अपि तु, तटे वर्तमानानां सर्वेषां जीवजालानां जीवनदायिका च भवति। अस्याः तीरे अनेकानि हरिताभानि सस्यक्षेत्राणि देवमन्दिराणि च विद्यते । स्वयं शान्ता इयं नदी वर्षकाले स्वीयं रौद्रभावं प्रकटयति । वर्षकालानन्तरं सा शान्तरूपापान्ना प्रवहति । वसन्ते, ग्रीष्मे च इयं नदी अत्यन्तं शुष्का भविष्यति । सेतुबन्धनेन तस्याः गतिः निरुद्धा । पुनः जलस्य दुरुपयोगेनापि सा शोषिता । जलपूर्णा सा इदानीं सिकतमया भवति ।

वर्गः:केरलराज्यस्य नद्यः
वर्गः:केरलराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
काषायः इत्यस्य पदस्य रूपसिद्धिप्रक्रिया

(1)  काषायम् (कषायेन रक्तम् वस्त्रम् काषायम्)

कषाय                       अर्थवदधातुरप्रत्यः प्रातिपदिकम् । पा. 1.2 इति सूत्रेण रागवाचकस्य कषाय                   
::::शब्दस्य प्रातिपदिकसंज्ञा भवति। प्रातिपदिकसंज्ञा भवति। प्रातिपदिकसंज्ञायाः 
::::फलम् – ङ्याप्प्रातिपदिकात् । इत्यधिकारे स्वौजसमौट्...। इति सूत्रेण 
::::विवक्षानुसारम् तृतीया-एकवचनस्य टा प्रत्ययो भवति । तेन
कषाय  +  टा             इति स्थितम् । अत्र विवक्षानुसारम् तेन रक्तम् रागात् । पा. 4.2.1 सूत्रेण 
::::कषाय+टा इति रागवाचकात् तृतीयान्तात्प्रातिपदिकात् अण् प्रत्ययो भवति।
कषाय + टा + अण्      हलन्त्यम्। इति ण् वर्णस्य इत्संज्ञा, तस्य लोपः। इति लोपे, अदर्शनम् 
::::लोपः। इत्यदर्शने च कृते 
कषाय + टा + अ        इति स्थितम् । अत्र अण् प्रत्ययस्य तद्धितसंज्ञा अस्ति। ( तद्धिताः। पा. 4 
::::इत्यस्य अधिकारे अण् प्रत्ययस्य विधायकम् सूत्रमस्ति, अतः) तत्फलम् – 
::::कृत्तद्धितसमासाश्च। पा. 1.2. इति सूत्रेण कषाय + टा + अ इति तद्धित-
::::प्रत्ययान्तस्य समुदायस्य प्रातिपदिकसंज्ञा। प्रातिपदिकत्वात् – सुपो धातु-
::::प्रातिपदिकयोः। पा. 2.4. इत्यनेन सुपः अर्थात् टा प्रत्ययस्य लुक् = अदर्शनम् 
::::भवति। ततः -
कषाय + अ                 इति स्थितम् । तदन्तरम् अत्र यस्मात्प्रत्ययविधिस्तदादि प्रत्यये∫ङ्गम् । इति 
::::सूत्रेण अ प्रत्यये परे कषाय इत्यस्य तदादिभागस्य अङ्गसंज्ञा। तत्फलम् –     
::::अङ्गस्य । पा. 6.4.1 इत्यधिकारे तद्धितेष्वचामादेः। (સૂત્રાર્થ - णित्, ञित् 
::::तद्धित પ્રત્યયોના પરમાં રહેતાં अंग ના આદિ अच् ને વૃદ્ધિ થાય છે.) इत्यनेन 
::::अ इति तद्धिते प्रत्ये परे अचामादेः अचः अर्थात् ककारस्थस्य अकारस्य वृद्धिः 
::::अर्थात् आ भवति ।
काषाय + अ	               अत्र यचि भम् । पा. 1.4. इति सूत्रेण अप्रत्यये परे काषाय इत्यस्य भसंज्ञा । 
::::भसंज्ञायाः फलम् यस्येति च। पा. 6.4. इत्यनेन सूत्रेण अकारस्य लोपो भवति।
काषाय् + अ = काषाय	तदनन्तरम् प्रातिपदिकसंज्ञायाः द्वितीयमपि फलम् प्राप्यते । तच्च 
::::ङ्याप्प्रातिपदिकात् । इत्यधिकारे स्वौजसमौट... । इत्यनेन सूत्रेण विवक्षानुसारम् 
::::प्रथमैकवचनस्य सु प्रत्ययो भवति।
काषाय + सु       	अत्र नपुंसकलिङ्गस्य विवक्षा अस्ति, अतः अतो∫म् । पा. 7.1. सूत्रेण 
::::सुप्रत्ययस्य स्थाने अम् आदेशो भवति । ततः अमि पूर्वः। इति सूत्रेण 
::::पूर्वरूपैकादेशे कृते ।
काषायम्                       इति रूपम् सिद्ध्यति ।।

वर्गः:नामपदानि
वर्गः:न प्राप्तः संस्कृतसम्बद्धभाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
नात्सी पार्टी

राष्ट्रवादी समाजवादी जर्मन्यः श्रमिकाणां दलं जर्मन्यः राष्ट्रवादी दलम् आसीत्। तस्य स्थापना कार्ल हैररः १९१९ वर्षॆ प्रथम् विश्वयुद्धे जर्मन्यः पराजयस्य पशचात् अकरोत्। दलस्य प्रारंभिकनाम 'जर्मन्यः श्रमिकाणां दलम्' आसीत्। हिटलरस्य प्रभावात् १९२० वर्षे तस्य नाम 'राष्ट्रवादी समाजवादी जर्मन्यः श्रमिकाणां दलम्' अभवत्। हिटलरस्य विचारधारा राष्ट्रवादी समाजवाद आसीत्। सः मार्क्सस्य समाजवादस्य विरोधी आसीत्, सः मार्क्सवादः तथा अन्य कम्युनिस्ट समाजवादाणाम् 'रिक्त हस्तस्य' स्वपनम् औद्धोषयत्। १९२१ वर्षे हिटलरः तस्य   औपचारिक फ़्युररः वा नेता अनिर्वाचत्।

वर्गः:जर्मनीदेशः
वर्गः:भूगोलसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
कलरिपयट्ट्

आयोधनप्रधानं केरलीयकलारूपं भवति कलरिप्पयट्ट् । अस्य अनुष्ठानेन मानसिकं शारीरिकं च आरोग्यं वर्धयितुं शक्यते । "खळूरि" इति संस्कृतपदस्य तद्भवं भवति कलरि इति । कलरिप्पयट्ट् एकं प्राचीनं तथा प्रसिद्धं आयोधनकलारूपं भवति। अस्यां पद्धत्याम् ईषद्विशेषेण विविधाः विभागाः दृश्यन्ते। कालीस्तवरूपेषु कालिप्पाट्ट् गानेषु कलरिकलारूपाण्यधिकृत्य सूचनाः उपलभ्यन्ते। कलरिप्पयट्ट् न केवलं आयोधनप्रधानम् अपि तु कलाप्रधानं च । अस्याः कलायाः प्रभावः कोल्कलि, पूरक्कलि इत्येवमादिषु कलारूपेषु अपि द्रष्टुं शक्यते ।

वर्गः:नृत्यप्रकाराः
वर्गः:संस्कृतिसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
आम्लरुचिः

आम्लः आयुर्वेदशास्त्रे षड्रसेषु एकः।

वर्गः:आयुर्वेदः
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
वर्गः:वैद्यविज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वासिष्ठम् साम इत्यस्य पदस्य रूपसिद्धिप्रक्रिया

वासिष्ठेन दृष्टं साम = वासिष्ठम् साम ।

वसिष्ठ                                          अर्थवदधातुरप्रत्यः प्रातिपदिकम् । पा. 1.2 इति सूत्रेण वसिष्ठ
                                        	 शब्दस्य प्रातिपदिकसंज्ञा भवति। प्रातिपदिकसंज्ञा भवति। प्रातिपदिकसंज्ञायाः 
                                           	 फलम् – ङ्याप्प्रातिपदिकात् । इत्यधिकारे स्वौजसमौट्...। इति सूत्रेण 
                                 	 विवक्षानुसारम् तृतीया-एकवचनस्य टा प्रत्ययो भवति । तेन
वसिष्ठ  +  टा

			 इति स्थितम् । अत्र विवक्षानुसारम् 'दृष्टं साम' । 4.2.7 पा. सूत्रेण 
                                            वसिष्ठ + टा इति तृतीयान्तात्प्रातिपदिकात् अण् प्रत्ययो भवति। ततः -
वसिष्ठ  + टा + अण्        
			
हलन्त्यम्। इति ण् वर्णस्य इत्संज्ञा, तस्य लोपः। इति लोपे, अदर्शनम् 
                                                लोपः। इत्यदर्शने च कृते -
वसिष्ठ + टा + अ      
			इति स्थितम् । अत्र अण् प्रत्ययस्य तद्धितसंज्ञा अस्ति। ( तद्धिताः। पा. 4 
                    इत्यस्य अधिकारे अण् प्रत्ययस्य विधायकम् सूत्रमस्ति, अतः) तत्फलम् – 
                    कृत्तद्धितसमासाश्च। पा. 1.2. इति सूत्रेण वसिष्ठ + टा + अ इति तद्धित-
                    प्रत्ययान्तस्य समुदायस्य प्रातिपदिकसंज्ञा। प्रातिपदिकत्वात् – सुपो धातु-
                      प्रातिपदिकयोः। पा. 2.4. इत्यनेन सुपः अर्थात् टा प्रत्ययस्य लुक् = अदर्शनम् 
                    भवति। ततः -
वसिष्ठ + अ           
			इति स्थितम् । तदन्तरम् अत्र यस्मात्प्रत्ययविधिस्तदादि प्रत्यये∫ङ्गम् । इति 
                    सूत्रेण अ प्रत्यये परे वसिष्ठ इत्यस्य तदादिभागस्य अङ्गसंज्ञा। तत्फलम् –     
                    अङ्गस्य । पा. 6.4.1 इत्यधिकारे तद्धितेष्वचामादेः। (સૂત્રાર્થ - णित्, ञित् 
                    तद्धित પ્રત્યયોના પરમાં રહેતાં अंग ના આદિ अच् ને વૃદ્ધિ થાય છે.) इत्यनेन 
                    अ इत्संज्ञके तद्धिते प्रत्यये परे अचामादेः अचः अर्थात् वकारोत्तरवर्तिनः अकारस्य वृद्धिः 
                    अर्थात् आ भवति ।
वासिष्ठ + अ	
	                                अत्र यचि भम् । पा. 1.4. इति सूत्रेण अप्रत्यये परे वसिष्ठ इत्यस्य भसंज्ञा । 
                       भसंज्ञायाः फलम् 'यस्येति च' । पा. 6.4. इत्यनेन सूत्रेण अकारस्य लोपो भवति।
वासिष्ठ् + अ = वासिष्ठ
	                               तदनन्तरम् प्रातिपदिकसंज्ञायाः द्वितीयमपि फलम् प्राप्यते । तच्च 
                    ङ्याप्प्रातिपदिकात् । इत्यधिकारे 'स्वौजसमौट...' । इत्यनेन सूत्रेण विवक्षानुसारम् 
                    प्रथमैकवचनस्य सु प्रत्ययो भवति।
वासिष्ठ + सु                          
                                                   अत्र नपुंसकलिङ्गस्य विवक्षा अस्ति, अतः 'अतो∫म्' इत्यनेन । पा. 7.1. सूत्रेण 
                       सुप्रत्ययस्य स्थाने अम् आदेशो भवति । ततः 'अमि पूर्वः'। इति सूत्रेण 
                       पूर्वरूपैकादेशे कृते ।
वासिष्ठम्                
                                                  इति रूपम् सिद्ध्यति ।।

वर्गः:व्याकरणस्य लेखाः
वर्गः:न प्राप्तः संस्कृतसम्बद्धभाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
सुलताना रसीया

**रसीया अल दीन**, सिंहासन नाम **जलालत उद् दीन रसीया ** माम्लूक् राजवम्शस्य काचित् राज्ञी आसीत । एषा बुदाउने जता । एषा दिल्ल्याः सिंहासने १२३६ ख्रिष्टाव्दात् १२४० ख्रिष्टाव्दकालं पर्यन्तं अधिष्ठितासीत । तदानीन्तन् काले मुस्लिम् राजपुत्रीणामनुरूपं सैन्यं नेतुम् रज्यपातुम् च शिक्षितासीत् । एषा दिल्ल्याः सिंहासानस्य एकमात्रा राज्ञी असीत । एषा अस्वीकरोत "सुलतना" सम्बोधनं यद् अनेन सुलतानस्य पत्नी प्रेमिका च विज्ञायते । एषा केवलं "सुलतान" इति सम्बोधने उत्तर ददात् । एषा महाराज्ञी भवितुमर्हासीत् असीत इति प्रजाजनाभिमतम् ।

वर्गः:इस्लाममतम्
वर्गः:स्त्री
वर्गः:धर्मसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
वातः

**वातः** आयुर्वेदशास्त्रे त्रिदोषेषु एकः।

वर्गः:आयुर्वेदः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:वैद्यविज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
ओ हेन्री

ओ हेन्री
[१८६२-१९१०]
एषः खलु

## टिप्पणी
## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* O. Henry Museum 
* Biography and stories 
* Wall Street Journal on O. Henry
* O. Henry Items on the Portal to Texas History

वर्गः:विदेशीयाः
वर्गः:विदेशीयव्यक्तिसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
कर्णाटकस्य एकीकरणम्

कर्णाटकस्य एकीकरणं तु क्रि.श. १९५६तमे वर्षे भारतस्य राज्यानां संविचयनकाले भाषाधारेण  कन्नडभाषाभाषिकानां चत्वारभागान् मैसूरुसंस्थानेन सह विलीनस्य प्रक्रिया । 
## तस्मात् पूर्वम्
क्रि.श.१९७३तः पूर्वं कर्णाटकस्य नाम मैसूरुराज्यम् इति आसीत् । अस्य कारणं तु कर्णाटकस्य प्रथमसृष्टिः मैसूरुसंस्थानस्य आधारेण अभवत् ।मैसूरुसंस्थानम्, हैदराबादकर्णाटकम्, मुम्बैकर्णाटकम्, मद्रासकर्णाटकं इत्यायः चत्वारः भागाः एकीभूय कर्णाटकस्य उदयः अभवत् । एतद्दिनम् इदानीमपि स्मिन् राज्ये कन्नडराज्योत्सवः इति पर्वणः रूपेण आचरन्ति । क्रि.श. १९५६तमे वर्षे राज्यं परितः विद्यमानाः कन्नडभाषिकप्रदेशाः अस्मिन् योजिताः ।

## एकीकरण्स्य सङ्घर्षः
कर्णाटकस्य एकीकरणं भवेदेव इति सङ्घर्षः स्वातन्त्र्यपूर्वादेव आसीत् । हैदराबदप्रदेशे सञ्चालिते काङ्ग्रेस् अधिवेशने कर्णाटकस्य एकीकर्णस्य अभ्यर्थना तिरस्कृता । कन्नडजनाः आशाभग्नाः अभवन् । कर्णाटकस्य काङ्गेस् नायकाः निजलिङ्गप्पस्य नेतृत्वेन हुब्बळ्ळिनगरे महासभाम् आयोज्य एकिकरणस्य विषये महानिर्णयस्य अवसरः प्राप्तः । तन्मध्ये सङ्घटनस्य संवर्धनार्थं समग्रराज्यं सञ्चार्य अन्नदानय्यः पुराणिकः अखिलकर्णाटकविद्यार्थिपरिषत् इति सङ्घटनं प्रतिष्ठापितवान् । अस्य प्रथमसम्मेलनं हैदराबादनगरे अयोजितवान् । कर्णाटकस्य ज्येष्ठा राजनीतिज्ञा मार्गरेट् आळ्वा अस्यां परिषदि सक्रिया आसीत् । अस्य सम्मेलनस्य सर्वानुमतस्य निर्णयस्य अनुसारम् अखिलकर्णाटकस्य विद्यार्थिपरिषदः सदस्याः जागरिताः एकिकरणसङ्घार्षे सक्रियाः भवेयुः इति अहूताः ।  अतः हुब्बळ्ळिनगरे  छात्राणां महाशोभायात्रा प्राचलत् । विरोधिनः हिंसाचारान् अकुर्वन् । आरक्षकाः परिषद्गणेन एव हिंसाचरिता इति विचिन्त्य अन्नदानय्य पुराणिकेन सहितं छात्रान् बद्धवन्तः । कर्णाटकस्य भूतपूर्वमुख्यमन्त्री एस्.आर्.बोम्मायी हुब्बळ्ळिनगरस्य ज्येष्ठः राजनीतिज्ञः न्यायवादी शेट्टर् न्यायालये वादं कृत्वा पुराणिकस्य विमोचनम् अकुरुताम् ।

## अन्नदानय्यः पुराणिकः
कर्णाटकस्य एकीकरणस्य पश्चात् समाजस्य न्यायाङ्गस्य, साहित्यस्य सेवायाम् अन्नदानय्यः पुराणिकः निरतः अभवत् । एषः बेङ्गळूरुमहानगरस्य जयनगरे पत्न्या नीलाम्बिकया सह वसति । कन्नडभाषासेवार्थं नियतं श्रीसिद्धलिङ्गप्रकाशनं सञ्चालयति । पुत्री चन्द्रिका कन्नडभाषया प्रसिद्धा साहित्यकर्त्री, अकाशवाण्याः दूरदर्शनस्य मान्यकलवती अपि च शेषाद्रिपुरस्य सन्ध्यामहाविद्यालये कन्नडविभागाध्यक्षा । पुत्रः उदयशाङ्करपुराणिकः बहुराष्ट्रियसमवये तन्त्रज्ञमुख्यः अस्ति । कन्नडभाषा तन्त्रज्ञानसम्बद्धान् अनेकलेखान् वृत्तपत्रिकासु लिखितवान् । सूचनतन्त्रज्ञानविषये ग्रन्थन् अपि व्यरचयत् ।

वर्गः:कर्णाटकसम्बद्धानि पृष्ठानि
वर्गः:कर्णाटकराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:कर्णाटकसम्बद्धाः भाषानुबन्धयोजनीयाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
कौरवाः

**कौरवाः** महाभारते प्रधानविपक्षभूमिकाः निर्वहन्ति ।  कुरुवंशस्य नृपस्य धृतराष्ट्रस्य गान्धार्याः च पुत्राः ।

## धार्तराष्ट्राः
:*धुर्योधनः 
:* युयुत्सुः  
:*दुश्शासनः 
:* दुस्सहः  ।
:* दुश्शलः । 
:* जलसन्धः । 
:* समः । 
:* सहः ।
:* विन्दः । 
:* अनुविन्दः । 
:* दुर्धर्षः  ।
:* सुबाहुः । 
:* दु़ष्ट्रधर्षणः । 
:* दुर्मर्षणः । 
:* दुर्मुखः । 
:* दुष्कर्णः । 
:* कर्णः । 
:* विविशन्तिः । 
:* विकर्णः । 
:* शलः । 
:* सत्त्वः । 
:* सुलोचनः । 
:* चित्रः । 
:* उपचित्रः । 
:* चित्राक्षः । 
:* चारुचित्रशाराननः । 
:* दुर्मदः । 
:* दुरिगाहः । 
:* विवित्सुः । 
:* विकटाननः । 
:* ऊर्णनाभः । 
:* सुनाभः । 
:* नन्दः । 
:* उपनन्दः । 
:* चित्रबाणः । 
:* चित्रवर्मा । 
:* सुवर्मा । 
:* दुर्विरोचनः । 
:* अयोबाहुः । 
:* चित्राङ्गः । 
:* चित्रकुण्डलः । 
:* भीमवेगः । 
:* भिमबलः । 
:* बलाकिः । 
:* बलवर्धनः । 
:* उग्रायुधः । 
:* सुषेणः । 
:* कुण्डोदरः । 
:* महोदरः । 
:* चित्रायुधः । 
:* निषङ्गी । 
:* पाशी । 
:* वृन्दारकः । 
:* दृढवर्मा । 
:* दृढक्षत्रः । 
:* सोमकीर्तिः । 
:* अनूर्दरः । 
:* दृढसन्धः । 
:* जरासन्धः । 
:* सत्यसन्धः । 
:* सदस्सुवाक् । 
:* उग्रश्रवः । 
:* उग्रसेनः । 
:* सेनानी । 
:* दुष्पराजयः । 
:* अपराजितः । 
:* पण्डितकः । 
:* विशलाक्षः । 
:* दुराधरः । 
:* दृढहस्तः । 
:* सुहस्तः । 
:* वातवेगः । 
:* सुवर्चसः । 
:* आदित्यकेतुः । 
:* बह्वाशी । 
:* नागदत्तः । 
:* अग्रयायॊ । 
:* कवची । 
:* क्रथनः । 
:* दण्डी । 
:* दण्डधारः । 
:* धनुर्ग्रहः । 
:* उग्रः । 
:* भीमरथः । 
:* वीरबाहुः ।  
:* अलोलुपः । 
:* अभयः । 
:* रौद्रकर्मा । 
:* द्रुढरथाश्रयः । 
:* अनाधृष्यः । 
:* कुण्डभेदी ।
:* विरावी । 
:* प्रमथः । 
:* प्रमाथी । 
:* दीर्घारोमः । 
:* दीर्घबाहुः । 
:* व्यूढोरुः । 
:* कनकध्वजः । 
:* कुण्डाशी ।
:* विरसजः । 
:* दुश्शला (पुत्री)

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* Persons and Stories from Mahabharata 

वर्गः:महाभारतस्य पात्राणि
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
शिवगङ्गामण्डलम्

**शिवगङ्गामण्डलम्** (Sivaganga District) () (तमिऴ्:சிவகங்கைமாவட்டம்)
शिवगङ्गामण्डलं दक्षिणभारतस्य तमिऴ्नाडुराज्यस्य मण्डलेषु अन्यतमम् । अस्य केन्द्रस्थानं शिवगङ्गानगरम् । 

## भौगोलिकम्
अस्य मण्डलस्य विस्तारः ४१८९ चतुरश्रकिलोमीटर् । अस्य ईशान्यदिशे पुदुक्कोट्टैमण्डलम्, उत्तरे तिरुच्चिराप्पळ्ळिमण्डलम्, आग्नेये रामनाथपुरमण्डलं, नैर्ऋत्ये विरुदुनगरमण्डलं, पश्चिमे मधुरैमण्डलं च अस्ति ।

## इतिहासः
शिवगङ्गामण्डलं १९८५ तमवर्षस्य मार्च् मासस्य पञ्चदशदिनाङ्के रामनाथपुरमण्डलात् पृथक्कृतम् ।

## जनसंख्या
२०११ तमवर्षस्य जनगणनानुगुणं शिवगङ्गामण्डलस्य जनसंख्या १,३४१,२५० । भारतस्य ६४० मण्डलेषु जनसंख्यादृष्ट्या अस्य मण्डलस्य ३६० तमं स्थानम् । अत्र जनसान्द्रता प्रतिचतुरश्रकिलोमीटर् ३२४ (८४० प्रतिचतुरश्रमैल्) अस्ति । २००१-२०११ दशके जनसंख्यायाः वृद्धेः प्रमाणं १६.०९% आसीत् । अस्मिन् मण्डले पुं, स्त्री अनुपातः १०००:१००० अस्ति, साक्षरताप्रमाणं च ८०.४६% ।

## उपमण्डलानि
शिवगङ्गामण्डले षट् उपमण्डलानि सन्ति। तानि -
:१.	शिवगङ्गा
:२.	मनमधुरै
:३.	इलयङ्कुडिः
:४.	देवकोट्टै
:५.	कारैकुडिः
:६.	तिरुप्पत्तूरुः

## कृषिः वाणिज्यं च
२००६ तमे वर्षे केन्द्रसर्वकारस्य पञ्चायती राज् सचिवालयेन निर्दिष्टेषु देशस्य २५० अतिदीनमण्डलेषु शिवगङ्गा अपि परिगणिता। सम्प्रति, तमिऴ्‌नाडुराज्यस्य षट् मण्डलानि सर्वकारस्य दीनप्रदेशसहायधनयोजनया (Backward Regions Grant Fund Programme) साहाय्यं लभमानाः सन्ति। तेषु शिवगङ्गा अन्यतमा । 

अस्य मण्डलस्य ७२.८% जनाः कृषिकार्यम् अवलम्बन्ते । अस्य मण्डलस्य प्रमुखं सस्यं तण्डुलः । मण्डले प्रायेण सर्वत्र लोहितमृत्तिका दृश्यते । अत्र रुह्यमानानि अन्यानि सस्यानि इक्षुखण्डः, कलायः, इत्यादयः । शिवगङ्गायां शक्तिशर्कराकार्यागारम् अस्ति, यत्र प्रतिदिनं ५००० टन् परिमिता शर्करा उत्पाद्यते । सहस्राधिकाः जनाः अत्र उद्योगं प्राप्नुवन्ति ।

## वीक्षणीयस्थलानि
### वेत्तन्ङ्गुडिपक्षिधाम
इदं पक्षिधाम तिरुप्पत्तूरोः समीपे अस्ति । अत्र विदेशेभ्यः बहवः पक्षिणः आगच्छन्ति । वैट् ऐबिस्, एषियन् ओपन्बिल् स्टार्क्, नैट् हेरान् इत्येते सुदूरात् अत्र आगच्छन्तः प्रमुखाः पक्षिप्रभेदाः । एतदतिरिच्य विनाशसन्निहिताः पक्षिप्रभेदाः अपि बहवः अत्र दृश्यन्ते। यथा पैण्टेड् स्टार्ज्, ग्रे हेरान्, डार्टर्, लिटल् कार्मोरण्ट्, लिटल् एग्रेट्, इण्टर्मीडियट् एग्रेट्, काटल् एग्रेट्, कामन् टील्, स्पाट्‌बिल्, पिन्टैल्, फ़्लेमिङ्गो इत्यादयः । नवेम्बर् मासतः फ़ेब्रवरीमासपर्यन्तं इदं पक्षिधाम वीक्षणीयं भवति ।
### चेट्टिनाडु
इदं नाट्टुकोट्टै चेट्टियारसमुदायस्य मूलस्थानम् । अस्य समुदायस्य जनाः वित्तकोशोद्यमे, वाणिज्ये च सफलाः सन्ति । अतिकटुः चेट्टिनाडुपाकः बहुप्रसिद्धः । पुरातनानि चेट्टियाराणां भवनानि अतिविशालानि, सुन्दराणि, कलात्मकतया निर्मितानि च सन्ति । पाण्ड्यकालस्य केचन देवालयाः अपि अत्र दृश्यन्ते । तिरुगोष्ठियूरुनि विद्यमानः कर्पगविनायकदेवालयः, श्रीसौमिनारायणपेरुमाळ् देवालयः च प्रसिद्धौ ।

### पञ्चभूतेश्वरम्
इदं मनमधुरैतः ५ किलोमीटर् दूरे परमकुडिमार्गे अस्ति । श्रीरामः अनेन मार्गेण लङ्कां गतवान् इति प्रतीतिः । अत्र श्रीमहापञ्चमुखप्रत्यङ्गिरादेव्याः शिलादेवालयः अस्ति । अस्य देवालयस्य विस्तारः ५.५ एकर्‌परिमितः ।

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
*Lates information of sivagangai district 
*Sivagangai District Latest News 
*Sivagangai District Yellow Pages 
*Sivaganga District 
*AllLocale.com Website for every neighbourhood in Tamil Nadu and Sivaganga 

## लक्षणम्
वर्गः:तमिळनाडुराज्यस्य मण्डलानि

वर्गः:चित्रं योजनीयम्
भजगोविन्दम्

**भजगोविन्दम्** इत्येतत् आदि शङ्कराचार्येण रचितं स्तोत्रम् ।

## अग्रिमाध्ययनाय
* Bhaja Govindam Side by side translation in Hindi and English
* Bhaja Govindam  by C. Rajagopalachari (online book)
* Bhaja Govindam by K. P. Rathnakara Bhatta (online book)
* Bhaja Govindam : Follow Your Heart  published by Vakils Feffer & Simons Pvt Ltd

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* Complete Works of Shankaracharya 
* Bharatanatyam Rendition of Bhaja Govindam 
* Talk by Rajaji at carnatic.com 
* Listen to Bhaja Govidam at Raaga 

वर्गः:स्तोत्रकाव्यानि
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये
वर्गः:हिन्दुधर्मसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
हरिहरपुरम्

कर्णाटकस्य पश्चिमपर्वतभागे हरिहरपुरं नाम काश्चित् सुन्दरः विशालः पवित्रः ग्रामः अस्ति । तुङ्गानद्याः तीरे विद्यमानग्रामे सज्जनाः संस्कृतविद्वासः च वसन्ति । तत्र एव नदीतीरे शोभते सुचारुगुरुकुलं प्रबोधिनी नाम ।

वर्गः:कर्णाटकराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:चिक्कमगळूरुमण्डलम्
वर्गः:कर्णाटकसम्बद्धाः भाषानुबन्धयोजनीयाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
आयुर्वेदाकादेमी

कर्णाटकराज्यस्य बेङ्गळूरुमहानगरस्य चामराजपेटे इति प्रदेशे आयुर्वेदवैद्यानां कश्चन सङ्घः अस्ति ।

वर्गः:आयुर्वेदः
वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
वर्गः:चित्रं योजनीयम्‎
वर्गः:वैद्यविज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः‎
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:कर्णाटकराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:कर्णाटकसम्बद्धाः भाषानुबन्धयोजनीयाः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
दशमुखीमहाकाली

कालीदेवीं दशशिर्शयुता दशबाहुयुता दशपादयुता इति महाकालीं वर्णितवन्तः। तस्याः प्रत्येकस्मिन् हस्तेऽपि विविधायुधानि भवन्ति। परं तान्यपि सनातनधर्मस्य एकैकस्याः देवतायाः शक्तिरूपेण राराजन्ते । महाकाली ब्रह्मरूपा वर्तते इति इदं व्याख्यानं प्रदर्शयति। महाकाल्याः अनुगृहेण अन्यदेवाः  शक्तिभिः उपकृताः।

वर्गः:हिन्दुदेव्यः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:हिन्दुधर्मसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* संस्कृतम्
* भारतम्
* हिन्दूधर्मः
* वैदिकसाहित्यम्
सुशमीन्द्रतीर्थः

माध्वसमुदायॆ मध्वाचार्याणां परम्परायां आगतः साक्षात् राघवेन्द्रस्वामि सद्रुशः सुशमीन्द्रतीर्थः |
 समस्त भारतॆ अतीव प्रसिध्दः महानुभावाः तपस्विनः मुनिपुङ्गवाः राघवप्रियः सुशमीन्द्रतीर्थः |

‎

वर्गः:तीर्थाभिधाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्‎
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
वर्गः:न प्राप्तः संस्कृतसम्बद्धभाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
अभ्यङ्गः

दिनचर्यायाः विषयः एषः। अष्टाङ्गहृदये एवमुक्तम्,
**अभ्यङ्गमाचरेन्नित्यं स जराश्रमवातहा।**
**दृष्टिप्रसादपुष्ट्यायुःसुत्वक्त्वदार्ढ्यकृत् ॥**

## सम्बद्धाः लेखाः 
* योगः
* पतञ्जलिः

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* अभ्यङ्गः बान्यान् बोटानिकल्स्।
* अभ्यङ्गः इत्युक्ते किम्?  कालिफोर्निया विश्वविद्यालयम्।

वर्गः:योगः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्‎
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
कल्पना (अभिनेत्री)

"मिनुगुतरेकल्पना" (Minugutare Kalpana) इति कन्नदचित्ररसिकनां मनसि चिरस्थानं प्राप्तवति।

## सम्बद्धाः लेखाः 
* संस्कृतम्
* भारतम्
* हिन्दूधर्मः
* वैदिकसाहित्यम्

वर्गः:कन्नडचलच्चित्राभिनेत्र्यः
वर्गः:चलच्चित्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
चम्पकम्

चम्पकम्(Michelia champaca Linn.) इति नाम्ना किंचन श्वेतपुष्पं वर्णस्य पुष्पं वर्तते। न केवलं श्वेतम् अपितु पीतं किंच सुवर्णस्य वर्णम् इव अपि भवति। अस्य पुष्पस्य वृक्षः चीरहरित्वृक्षः नाम आवर्षं वृक्षे पत्राणि तिष्ठन्ति। पुष्पं सुरभीगन्धयुक्तं भवति। वर्षऋतुतः वसन्तऋतुपर्यन्तं अस्य पुष्पस्य प्रस्फुटणस्य कालः। तथापि वसन्तऋतौ एव अधिकानि विकसन्ति। किंच एतत् वक्तुं शक्यते शैत्यकालं विहाय प्रायः आवर्षं पुष्पाणि विकसन्ति।

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* Chittagong University, Bangladesh: *Michelia champaca* - detailed information

वर्गः:पुष्पाणि
वर्गः:सस्यविज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
कोला

**कोला** (रशियाभाषया Кола) एको नगरो ऽस्ति मुर्मन्स्कः प्रान्ते रशियादेशस्य । उत्तरभगे कोलाद्वीपस्य शताब्द्याम  १३ स्थापितः । नगरस्य      जनसंख्या  १०४४७ ।
नद्यौ कोला तुलोमा च अत्र प्रवहतः । प्रथमोल्लेखः पत्तरे वर्षस्य १५१७ आसीत्

वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:रशियादेशः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
भाग्यसूक्तम्

**भाग्यसूक्तम्** वैदिक सूक्तेषु भाग्य वर्धानायै निथ्यम ध्येयम् इति केचित्। अस्य छन्दसि देवता रूपेण अग्निः इन्द्रः मित्रः वरुणः अश्विनी भग पूषा ब्रह्मणस्पति सोमः रुद्रः इति यमपि देवम् अनेन सूक्तेन स्तोतुम् श्क्यते इति सूचितम्
## भाग्यसूक्तस्य छन्दः
मैत्रावरुणै वसिष्ठः ऋषिः  जगतितृष्टुभौ  छन्दः   अग्निरिन्द्रोमित्रावरुणाश्विभगपूषा ब्रह्मणस्पति सोमो रुद्रो देवता
## सूक्तम्
#प्रातरग्निं प्रातरिन्द्रं हवामहे प्रातर्मित्रावरुणा प्रातरर्श्विना । प्रातर्भगं पूषणं ब्रह्मणस्पतिं प्रातस्सोममुत रुद्रँ हुवेम ॥१॥
#प्रातर्जितं भगमुग्रँ हुवेम वयं पुत्रमदितेर्यो विधर्ता । आद्ध्रश्चिद्यं मन्यमानस्तुरश्चिद्राजा चिद्यंभगं भक्षीत्याह॥२॥
#भग प्रणेतर्भगसत्यराधो भगेमां धियमुदवददन्नः। भगप्रणो जनय गोभि-रश्वैर्भगप्रनृभि-र्नृवन्तस्स्याम ॥३॥
#उतेदानीं भगवन्तस्यामोत प्रपित्व उत मध्ये अह्नाम्। उतोदिता मघवन् सूर्यस्य वयं देवानाँ सुमतौ स्याम ॥४॥
#भग एव भगवाँ अस्तु देवास्तेन वयं भगवन्तस्स्याम। तं त्वा भग सर्व इज्जोहवीमि सनो भग पुर एता भवेह॥५॥
#समध्वरायोषसोऽनमन्त दधिक्रावेव शुचये पदाय। अर्वाचीनं वसुविदं भगन्नो रथमिवाश्वावाजिन आवहन्तु॥६॥
#अश्वावतीर्गोमतीर्नउषासो वीरवतीस्सदमुच्छन्तु भद्राः।घृतं दुहाना विश्वतः प्रपीनायूयं पात स्वस्तिभिस्सदा नः॥७॥
#यो माऽग्नेभागिनँ सन्तमथाभागं चिकीर्षति। अभागमग्ने तं कुरु मामग्ने भागिनं कुरु ॥८॥
::::ऊँ शान्तिः शान्तिः शान्तिः

वर्गः:सूक्तानि
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:न प्राप्तः संस्कृतसम्बद्धभाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
दाण्डेली अभयारण्यम्

**दाण्डेली अभयारण्यम्** (Dandeli Wildlife Sanctuary) उत्तरकन्नडमण्डले जोयडाविभागे विद्यते । पश्चिमघट्टप्रदेशे स्थितम् अभयारण्यम् एतत् नित्यहरिद्वर्णवनमिति प्रसिद्धम् अस्ति । क्रिस्ताब्दे १९५६ तमे वर्षे इदम् अभयारण्यत्वेन घोषितम् अस्ति । अस्य विस्तारः ८८४ चतुरस्रकि.मी. मितः ।

अत्र वर्षा बहु भवति । समीपे काळीनदी प्रवहति । अभयारण्ये अस्मिन् श्रेष्ठजातीयाः वृक्षाः सन्ति । महार्घाः श्रीगन्धवृक्षाः अतिपत्त्रवृक्षाः रोस् वुड्वृक्षाः(गोरक्षवृक्षाः) पुन्नागवृक्षाः नन्दिवृक्षाः च सन्ति । वंशसस्यानि यथेष्टं सन्ति । वने गजाः व्याघ्राः वनमहिषाः मृगाः वनश्वानाः वनमेषाः कृष्णव्याघ्राः च सन्ति ।

अभयारण्यमेतत् पक्षिणां धाम अपि अस्ति । अत्र हार्नबिल्, वनचिक्रोडः शुकाः, पिकाः, बुलबुलपक्षिणः, कपोताः मयूराः इग्रेट, श्वेतहंसाः बकाः तदा तदा दृश्यन्ते । अत्र पक्षिणां कलरवः सदा आनन्दाय भवति । भल्लूकानां दर्शनं शशानां धावनं कपिनां प्लवनं सदा द्र्ष्टुं शक्यते । एते दाण्डेली अभयारण्यस्य आभरणानीव सन्ति ।

दाण्डेलीनगरे सुन्दरम् उपवनम् निर्मितम् अस्ति । समीपे प्रकृतिसौन्दर्यदर्शनार्थम् सैक् पायिण्ट् इत्यस्ति । इतः काळीनदीपात्रं दृष्टुं शक्यते । पादचारणं नौकाविहारः अत्र विशेषानन्ददायकाः विषयाः । समीपे विद्युदागारः अस्ति । काळीनद्याः जलबन्धः कृतः अस्ति । ततः जलाशयदर्शनं साध्यमस्ति । गणेशगुडिप्रदेशतः मकराणां दर्शनम् अपि कर्तुं शक्यते ।
## मार्गः
बेङ्गळूरुतः ४८२ कि.मी । अळनावरतः ४० कि.मी ।
## धूमशकटमार्गः
समीपनिस्थानम् अळनावरम्

वर्गः:कर्णाटकराज्यस्य प्रेक्षणीयस्थलानि
वर्गः:कर्णाटकराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
नागरहोळे अभयारण्यम्

कर्णाटकराज्ये कोडगुमण्डलस्य दक्षिणे भागे नागरहोळे-अभयारण्यमस्ति । पूर्वं कोडगुमण्डलस्य आयुक्तः बेडिमहोदयः अभयारण्यस्य आरम्भं कृतवान् । अस्य नाम राजीवगान्िराष्ट्रियोद्यानम्इत्यपि अस्ति । अस्य स्थापना क्रिस्ताब्दे १९५५ तमे वर्षे अभवत् । एतत् स्थलं त्रयाणां पर्वतश्रेणीप्रदेशानां समूहात्मकं स्थानमस्ति । अस्य विस्तारः ६४३ चतुरस्र कि.मी. मितः । सर्वत्र महावृक्षाः सन्ति । हेब्बळ्ळस्थले गजाः अधिकाः सन्ति ।
भल्लूकाः मृगाः साम्बारमृगाः वनमहिषाः शृगालाः व्याघ्राः अत्र सन्ति । मृगाः समूहे इतस्ततः सञ्चरन्ति । सार्धद्विशताधिकजातीयाः पक्षिणः अत्र निवसन्ति ।
अभयारण्ये प्राणिपक्षिवीक्षणार्थं विशेषवाहनव्यवस्था कल्पिता अस्ति । वीक्षकान् वाहनैः नीत्वा वन्यप्रदेशान् मृगान् च दर्शयन्ति । वनरक्षकानां हस्ते निस्तन्तुसाधनं भवति । मुख्यकार्यालयतः सततं सम्पर्कः भवति । प्राणिपक्षिविक्षणार्थं वीक्षणगोपुराणि अपि सन्ति ।
## मार्गः
बेङ्गळूरुतः २५६ कि.मी । मैसूरुतः ९६ कि.मी विराजपेटेतः ६७ कि.मी । श्रीमङ्गलतः ९ कि.मी । अत्र जूनमासतः सप्तम्बरमासपर्यन्तं प्रवेशः नास्ति । सायङ्काले ६ वादनतः प्रातः ६ वादनपर्यन्तं मार्गेषु वाहनसञ्चारः निषिध्दः अस्ति ।
प्राणिपक्षिवीक्षणार्थं प्रवेशकालः प्रातः ६ वादनतः ८वादनम् / सायं ३ वादनतः ५.३० वादनम् । सन्दर्शकानां वसत्याः कृते कावेरी, कबिनी, गङ्गोत्री नामकानि सर्वकारीयानि वसतिगृहाणि सन्ति । उपाहार-वसति गृहाणि (रेसार्ट्) ३२ कि.मी दूरे सन्ति । मैसूरुमडिकेरीतः वाहनसौकर्यम् अस्ति । दूरम् ९० कि.मी यावत् ।

वर्गः:कर्णाटकराज्यस्य प्रेक्षणीयस्थलानि
वर्गः:कर्णाटकराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
सिन्थेरी राक्स्

**सिन्थेरि राक्स्** (Syntheri Rocks) कर्णाटकस्य उत्तरकन्नडमण्डले दाण्डेलीनगरतः ३२ कि मी दूरे अस्ति । अत्रत्यः शिलापर्वतः एकशिलानिर्मितः अस्ति । शिलापर्वतः १ किलोमीटरदीर्घः अस्ति । एतस्य दर्शनार्थं वने सोपानमार्गेण अधः गन्तव्यम् । शिलासन्धितः जलं निस्सरति । सर्वदा अत्र जलं प्रवहति । अत्यन्तम् अपायकारि स्थलमेतत् । शिलापर्वते तत्र तत्र मधुमक्षिकाः वसन्ति । तेषां झेङ्कारः सदा श्रोतुं शक्यते ।                                                        
अत्रैव समीपे दर्शकस्थानम् अस्ति । इतः काळीनदी द्रष्टुं शक्यते । वसत्याः कृते यल्लापुरं, कारवारं, दाण्डेली हळियाळप्रदेशेषु व्यवस्था अस्ति । वर्षाकाले दर्शनं कष्टसाध्यम् ।
## मार्गः
:कारवारतः १३७ कि.मी । 
:दाण्डेलीतः ३२ कि.मी 
:अम्बिकानगरतः २२ कि.मी 
:बेङ्गळूरुतः ४३० कि.मी 
:हुब्बळ्ळीतः ७५ कि.मी 
:कुळगी निसर्गधामतः ४८ कि.मी ।

वर्गः:कर्णाटकराज्यस्य प्रेक्षणीयस्थलानि
वर्गः:कर्णाटकराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:कर्णाटकसम्बद्धाः भाषानुबन्धयोजनीयाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
मानसिकस्वास्थ्यम्

चाञ्चल्यं मनसः मूलस्वभावः । परिसरे विद्यमानान् विविधान् अंशान् तत् अवलोकयत् भवति । परिसरस्य प्रचोदनेषु केचन मनसे हिताय न भवेत् । तदा दुःखं कोपः भयञ्च प्रकाशितं भवति । कस्मिंश्चित् उपयुक्ते विचारे कार्ये वा वयं मग्नाः स्याम । कार्यकलापादीन् निर्दिष्टे काले समापनाय सहना कौशलम् आग्रहश्च अस्मासु भवेत् । किन्तु मनः सज्जः न स्यात् । कष्टानि समस्याश्च सहजाः । तेषां सम्मुखीकरणावसरे मनः आतङ्कग्रस्तं भवेत्, धैर्यच्युतं भवेत् च । अस्माकम् इष्टानिष्टानि बहुधा अवधातुं न शक्नुमः । तदा मनः प्रतिरोधं दर्शयति । अस्माकं सम्पन्मूलानि सीमितानि यदा भवन्ति तदा अस्माभिः समञ्जनं कर्तव्यं भवति । 
## मनसः भागाः
मनश्शास्त्रज्ञः सिग्मण्ड् फ्राय्डः एवम् उक्तवानस्ति – मनसि भागत्रयं विद्यते – आशानां साकारीकरणे मग्नः ’इद्’भागः । कथञ्चित् आशयाः साकारीकरणीयाः इत्येतदेव अस्य परमं लक्ष्यम् । अतः अयं भागः वस्तुस्थितिं कार्यकारणसम्बन्धं दोषादोषान् वा न अभिजानाति । किन्तु मनसः अन्यः भागः ’ईगो’ इत्येषः वस्तुस्थितिमपि अवगच्छति । वस्तुस्थितेः परिधौ एव ’इद्’भागस्य अपेक्षानां व्याक्षेपणे अनङ्गीकरणे च प्रयतमानः भवति । मनसः अन्यः भागः कथ्यते ’सूपर् ईगो’ इति । अयं भागः सामाजिक-नैतिक-धार्मिकनियमान् अवगच्छन् तेषां पालने प्रयतते । अस्मात् कारणात् ’इद्’ ’ईगो’ ’सूपर् ईगो’ इत्येतेषां भागानां मध्ये सर्वदा कस्मिंश्चित् विषये घर्षणं तुमुलं वा प्रचलति एव । मानसिकस्वास्थ्यं नाम शक्तः अहङ्कारः । एवं चेत् इद्-सूपर् ईगो – इत्येतयोः योग्यनिर्वहणं भवति ।  जनस्य आवश्यकताः पूरयन् अन्यैः सह समञ्जनपूर्णं जीवनं कर्तुं सहकरोति । 
## मानसिकस्वास्थ्ययुतस्य जनस्य लक्षणानि
* वास्तविकप्रज्ञा उत्तमा भवति । भ्रमाः दिवास्वप्नाश्च न भवन्ति ।
* सः स्वस्य इष्टानिष्टानि सामाजिक-नैतिकपरिधौ रक्षितुं प्रयतते । 
* सः स्नेहशीलः दयाशीलः निरपायः समञ्जनशीलश्च भवति ।
* स्वार्थं प्रमुखमिति अपरिगणयता तेन इतरेषाम् आवश्यकताः अवधीयन्ते । समाजस्य उन्नत्यै परिश्राम्यति सः ।
* कष्टानि समस्याः च धैर्येण सम्मुखीकरोति । परिहारोपायान् विचिन्त्य तान् कार्यान्वितान् करोति ।
* समयसन्दर्भानुगुणं भवति तदीयानि वचांसि व्यवहाराश्च । भावोद्रिक्तः न भवति । समचित्तः भवति ।
* पूर्वाग्रहपीडितः न भवति । मुक्तमनस्कः भवति । स्वस्य ज्ञान-कौशल्यादीनि वर्धयितुं सर्वदा प्रयतमानः भवति ।
* सर्जनात्मकासु कलापासु आसक्तः भवति ।
* स्वस्था जीवनशैली भवति तस्य । आहार-निद्रा-मैथुन-स्वच्छता-व्यायाम-मनोरञ्जनादिषु विषयेषु अनुशासनं पालयति । अनारोग्यस्य लक्षणानि यदि दृश्येरन् तर्हि अनुपदमेव तस्य निवारणाय उद्युक्तः भवति । स्वस्य स्वजनानां च आरोग्यविषये अवधानवान् भवति । 
* उद्योगशीलः सन् स्वस्य वृत्तिं श्रद्धया निर्वहति । तेन द्वारा अन्येषां साहाय्यम् आचरति ।
* सर्वाधिकारी इव न व्यवहरति । अन्येषाम् अभिप्रायान् भावान् च आद्रियते । बहुजनानाम् अभिप्रायं बहुमन्यते ।
* नैतिकमौल्यानां परिपालने सन्तोषम् अभिमानञ्च वहति ।
मानसिकस्वास्थ्यात् शारीरकस्वास्थ्यं वर्धते । शारीरक-मानसिकसामर्थ्यानि वर्धन्ते । ततः प्रगतिः साध्या भवति । ततः समृद्धिः सन्तृप्तिः प्राप्तुं शक्या ।

वर्गः:मनोविज्ञानम्
वर्गः:विज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
तिरुवारूरुमण्डलम्

**तिरुवारूरुमण्डलं** (Tiruvarur District) (तमिऴ्: திருவாரூர் மாவட்டம்) भारतस्य तमिऴ्नाडुराज्यस्य ३२ मण्डलेषु अन्यतमम्। अस्य केन्द्रस्थानं तिरुवारूरुपत्तनम्।

## भौगोलिकम्
तिरुवारूरुमण्डलस्य विस्तारः २१६१ चतुरश्रकिलोमीटर् । अस्य मण्डलस्य पूर्वभागे उत्तरभागे च नागपट्टिनमण्डलं, पश्चिमे तञ्जावूरुमण्डलम्, ईशान्ये पुदुच्चेर्याः कारैकल्मण्डलं च अस्ति । दक्षिणभागे पाक् जलसङ्क्रमः अस्ति ।

## इतिहासः
१९९१ तः प्राक् तिरुवारूरुमण्डलं नागपट्टिनमण्डलं च तञ्जावूरुमण्डलस्यभागः आस्ताम् । ततः तञ्जावूरुमण्डलं त्रेधाविभक्तम् । ततः भागान् स्वीकृत्य नागपट्टिन, तिरुवारूरुमण्डले निर्मितम् । तिरुवारूरुमण्डलस्य मुख्यानि पत्तनानि तिरुवारूरुः, तिरुत्तुरैपूण्डिः, नच्चिकुळं, मुत्तुपेट्टै, मन्नार्गुडिः च।

## जनसंख्या
२०११ वर्षस्य जनगणनानुगुणं तिरुवारूरुमण्डलस्य जनसंख्या १,२६८,०९४ अस्ति। भारतस्य ६४० मण्डलेषु जनसंख्या दृष्ट्या अस्यमण्डलस्य ३८२ तमं स्थानम् । अत्र जनसान्द्रता प्रतिचतुरश्रकिलोमीटर् ५३३  (१३८० प्रतिचतुरश्रमैल्) अस्ति । २००१-२०११ दशके जनसंख्ह्या वृद्धेः प्रमाणं ८.४३% आसीत्। मण्डले पुं, स्त्री अनुपातः १०००:१०२०, साक्षरताप्रमाणं च ८३.२६% अस्ति।

## उपमण्डलानि
तिरुवारूरुमण्डले सप्त उपमण्डलानि सन्ति । तानि-
: * कूडवासल्
: * मन्नार्गुडिः
: * नन्निलम्
: * नीडमङ्गलम्
: * तिरुत्तुरैपूण्डिः
: * तिरुवारूरुः
: * वलङ्गैमन्

## वीक्षणीयस्थलानि
### तिरुवारूरुः
तिरुवारूरुपत्तने श्रीत्यागराजस्वामिनः देवालयः अस्ति । इदं पवित्रं क्षेत्रं कर्णाटकसङ्गीतसम्प्रदायस्य त्रिमूर्तित्वेन ख्यातानां त्यागराज, मुत्तुस्वामिदीक्षित, श्यामशास्त्रिणां जन्मस्थानम् । अस्मिन् पत्तने प्रतिवर्षम् ‘अऴऴितेरु’ इत्याख्यः रथोत्सवः आचर्यते ।

### मन्नार्गुडिः
इदं पत्तनं तिरुवारूरुतः २८ किलोमीटर् दूरे अस्ति । अत्र श्रीराजगोपालस्वामि देवालयः अस्ति । अयं देवालयः प्रथमद्वितीयकुलोत्तुङ्गचोळाभ्यां क्रिस्तीये द्वादशशतके निर्मितः । ततः सप्तदशशतके नायकराजैः अभिवर्धितः । अस्य देवालयस्य गोपुरं १५४ पादोन्नतम् अस्ति । इदं क्षेत्रं ‘दक्षिणद्वारका’ इत्यपि प्रसिद्धम् अस्ति । प्रतिवर्षं मार्च्‌-मासे अत्र ‘पर् पुगळुम् पङ्गुनी तिरुविऴा’ इत्याख्यः उत्सवः भवति ।

### एङ्गन्
तिरुवारूरुतः १३ किलोमीटर् दूरे स्थिते अस्मिन् पत्तने मुरुगस्य देवालयः अस्ति ।

### तिल्लैविलगम्
अयं ग्रामः तिरुत्तुरैपूण्डि उपमण्डले तिरुत्तुरैपूण्डितः २० किलोमीटर् दूरे अस्ति । अत्र श्रीकोदण्डरामस्वामिनः देवालयः अस्ति । श्रीवैष्णवानां पवित्रेषु अभिमानदेशक्षेत्रेषु इदम् अन्यतमम् । श्रीरामस्य देवालयस्य समीपे एव नटराजस्य मन्दिरम् अपि अस्ति।

### कूतनूरुः
तिरुवारूरुतः २२ किलोमीटर् दूरे स्थिते नन्निल उपमण्डलस्य कूतनूरुक्षेत्रे सरस्वतीदेव्याः मन्दिरम् अस्ति ।

### जम्बवनोदै दर्गा
तिरुत्तुरैपूण्डि उपमण्डले विद्यमानम् इदं मुस्लिमसमुदायस्य जनानां पवित्रक्षेत्रम् । इदं तिरुवारूरुतः ५३ किलोमीटर् दूरे, तिरुत्तुरैपूण्डितः २५ किलोमीटर् दूरे च अस्ति।

 

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* Tiruvarur District 
* About Tiruvarur & Sri Thiyagaraja Temple Tiruvarur 
* Adiyakkamangalam 
* **www.MyTiruvarur.com** 

वर्गः:तमिळनाडुराज्यस्य मण्डलानि
सङ्गणनासिद्धान्तः

सङ्गणनासिद्धान्तं सैद्धान्तिकसङ्गणकशास्त्रस्य तथा च गणितशास्त्रस्य काचित् शाखाऽस्ति। कस्मिँश्चित् सङ्गणनाप्रादर्शे काञ्चित् कलनविधिमुपयुज्य काचित् समस्या समाधातुं शक्यते न वा तथा च कया दक्षतया सा समाधातुं शक्या इति सङ्गणनासिद्धान्तस्य अधिकरणविषयः। एतस्या विद्यायाः तिस्रः शाखाः सन्ति- स्वचलितसिद्धान्तम्, सङ्गणनीयतासिद्धान्तं, साङ्गणनिकजटिलतासिद्धान्तं चेति।

सङ्गणनायाः विशदाध्ययनार्थं सङ्गणनाशास्त्रिणस्तु सङ्गणकस्य गणितीयप्रतिबिम्बं चिन्तयन्ति, यस्य तु नाम सङ्गणनाप्रादर्श इति। तत्र बहवः सङ्गणनाप्रादर्शाः सन्ति, परन्तु बहुप्रयुक्तस्तु टूरिङ्गयन्त्रम् इति। सङ्गणकशास्त्रिणः टूरिङ्गयन्त्रस्य अध्ययनं कुर्वन्ति यस्मात् एतत् प्रारूपीकरणे सरलम्, एतस्य विश्लेषणं कृत्वा फलानि प्रमाणीकर्तुं शक्यन्ते। यस्माच्च एतद्यन्त्रं शक्ततमस्य तार्किकस्य सङ्गणनाप्रादर्शस्य प्रतिनिधिरस्ति (पश्यतु चर्च-टूरिङ्ग-सिद्धान्तम्)। एतद् भासते यत् सम्भाव्या अनन्ता स्मृतिशक्तिः (या टूरिङ्गयन्त्रे अपेक्ष्यते) कश्चन अप्राप्यः गुणः, परन्तु यदा काचित् निश्चेया समस्या टूरिङ्गयन्त्रेण समाधीयते, तदा केवलस्याः परिमितायाः स्मृतिशक्त्याः आवश्यकता भवति। तस्मात् याऽपि समस्या टूरिङ्गयन्त्रे समाधातुं शक्यते सा तु तादृशे कस्मिँश्चित् सङ्गणकेऽपि समाधातुं शक्यते यस्मिन् परिमितमात्रिका स्मृतिर्भवेत्।

## इतिहासः 
सङ्गणनासिद्धान्ते वस्तुतः सङ्गणकशास्त्रान्तर्गतं सर्वप्रकारकानां प्रतिमानानां रचना अन्तर्हिता भवति। तस्मादत्र गणितशास्त्रस्य तर्कशास्त्रस्य च उपयोगः क्रियते। गते शताब्दे एतत् स्वतन्त्रशैक्षणिकक्षेत्रत्वेन प्रतिष्ठितम्। सङ्गणनासिद्धान्तस्य केचित् पुरःगामिनः आसन्- एलोन्जो-चर्चः, एलन्-टूरिंगः, स्टीफन्-क्लीनः, जान्-वान्-न्यूमैनः तथा च क्लाउड्शैननः इत्येते ।

## सन्दर्भाः 
वर्गः:सङ्गणकविज्ञानम्
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
वर्गः:तान्त्रिकविज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
भारतीयजीवनरक्षानिगमः

**भारतीयजीवनविमानिगमः**भारतस्य बृहज्जीवनाभिरक्षासमवायेषु अन्यतमः । देशस्य बृतत्तमः निवेशकसमवायः यस्य सम्पत्तिः भारतसर्वकास्य विविधयोजनासु विनियुक्ता भवति । अस्याः जीवनविमासंस्थायाः आरम्भः क्रि.श. १९५६तमे वर्षे अभवत् । अस्य प्रधानकार्यालयः भारतस्य वित्तीयराजध्यान्यां मुम्बैनगरे अस्ति । देशे ८ आञ्चलिककार्यालयाः १०१विभागीयकार्यालयाः, द्विसहस्राधिकशाखाः च विभिन्नराज्येषु सन्ति । अस्य विमानायविक्रयस्य प्रतिनिधयः देशे १०लक्षाधिकाः सन्ति ।  भारतीयजीविमानिगमः सर्वेषु समवायेषु बृहत्तमः धननिवेशकसमवायः अस्ति । भारतसर्वकारस्य आंशिकस्वामित्वम् अस्मिन् अस्ति । स्वायत्ता स्वतन्त्रा समितिः अस्य प्रशासनं करोति । 
## इतिहासः
ओरियण्टल् जीवनविमा कम्पनी इति भारतस्य सर्वप्रथमा जीवनविमासमवायः क्रि.श. १८१८तमे वर्षे कोलकातानगरे दसगुप्तावर्येण अन्यैः सह मिलित्वा आरब्धः । समकालेन एव बम्बे म्यूचवल् इन्सूरन्स् कम्पनी इति अपि संस्था मुम्बैनगरे आरब्धा । भारतस्य स्वातन्त्र्यात् पूर्वमेव आरब्धाः जीवविमासमवायाः 
* भारतविमकम्पनी -क्रि.श. १८१९
* युनैटेड् कम्पनी - क्रि.श. १९०६
* न्याषनल् इण्डियन्  - क्रि.श. १९०६
* को आपरेटिव् इन्सूरन्स् - क्रि.श. १९०६
* हिन्दुस्तान को आपरेटिव्स् - क्रि.श. १९०७
* इण्डियन् मर्केण्टाय्ल् ।
* जनरल् अस्युरंस् ।
* स्वदेशी लैफ् ।
## राष्ट्रीकरणम्
भारतीयसंसत् क्रि.श. १९५६तमवर्षस्य जून् १९दिनाङ्के भारतीयजीवविमाविधेयकम् अङ्ग्यकरोत् । यस्य नियमानुसारं क्रि.श. १९५६तमवर्षस्य सेप्टम्बर् मासस्य प्रथमदिने भारतीयजीवविमानिगमः अस्तित्वम् अवाप्नोत् । भारतीयजीवविमानिगमस्य विमाव्यापारस्य राष्ट्रीकरणं क्रि.श. १९५६तमवर्षस्य औद्योगिकनित्यनुसारम् अभवत् ।

## बाह्यानुवन्धाः
* भारतीयजीवविमानिगमस्य जालस्थानम्  (Official Website)
* सङ्क्षिप्तः विमेतिहासः 
*जीवनविमाशब्दावली  (LIC)
*4968679619 (OnlyMyHealth)
* पूर्वं ज्ञातव्याः अंशाः
* LIC Of India  - LIC of India
* LIC India   - LIC India
* Indian Insurance - LIC India discussion forum
* LIC India   - LIC India

वर्गः:वाणिज्यसंस्थाः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
संस्कृतजालस्थानानि

## केचन संस्कृतकार्योपकारकानि अन्तर्जालस्थाननाम् अनुबन्धाः
http://speaksanskrit.org

http://samskritabharati.org

http://sanskrit.com

http://sanskrit.org

http://sriaurobindoashram.org.in

http://sanskrit-lamp.org 

http://prapatti.com/slokas/mp3.html 

http://learnsanskrit.wordpress.com

http://sanskrit.jnu.ac.in/tinanta/

http://kalki.ru/ganesha-stotras-and-other-vedic-mantras-and-hymns

http://sanskritstudies.org

http://ildc.in

http://sanskritischool.com 

http://ourkarnataka.com 

http://samskrutam.com/samskrit

http://sudharma.epapertoday.com

http://sanskrit.sriaurobindoashram.org.in 

http://susanskrit.org 

http://chitrapurmath.net/sanskrit/sanskrit_Iesson.asp 

http://sanskritdocuments.org/atul/sangraha/englist.html

http://samskrutam.com/samskrit/studies/grammar.aspx 

http://valmiki.iitk.ac.in

http://sudharma.epapertoday.com

http://itslife.in

http://samskrtam.wordpress.com
 
http://subhashitaratnavali.blogspot.com

:* **सुभाषितार्थे**...

http://sanskritpearls.blogspot.com

http://sampada.net/forum/24490 

http://sites.google.com/site/vedicscripturesinc/home/subhashitani

http://subhashitani.wordpress.com/

http://archive.is/20121129185103/subhashithani.blogspot.com/

http://yeshlal.blogspot.com/

वर्गः:संस्कृतसम्बद्धानि जालस्थलानि
वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:विषयः वर्धनीयः
वर्गः:न प्राप्तः संस्कृतसम्बद्धभाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
मानसवन्यजन्तुधाम

**मानसवन्यजीविधाम** भारतस्य असमराज्ये अस्ति । अत्र व्याघ्रसंरक्षणस्य, गजसंरक्षणस्य जीवगोलरक्षणस्य स्थानमिति उद्घुष्टम् अस्ति । हिमालयस्य मूले विद्यमानं मानसवन्यजीविधाम भूतान् राष्ट्रस्य व्याप्तौ अपि किञ्चित् विस्तृतम् अस्ति । अस्मिन् अरण्ये विचित्रकूर्मः, सुवेगस्य शशः, स्वर्णवर्णस्य कपिः, कुब्जसूकरः इत्यदयः जन्तवः आश्रिताः सन्ति । एतादृशाः विशिष्टप्राणिनः विश्वस्य अन्यभागेषु न दृश्यन्ते । अत्र एव मानसा इति नदी प्रवहति अनेन अस्य नाम मानसवन्यधाम इति नाम आगतम् । इयं नदी ब्रह्मपुत्रानद्याः उपनदी । अस्य वन्योद्यानस्य विस्तारः सामान्यतः  ३९१व.कि.मी.अस्ति । एतत् समुद्रस्तरात् ११०मी.औन्नत्ये अस्ति । मानसवन्यजन्तुधाम्नि ३७४जातीयाः वृक्षाः सन्ति । ५५जातीयाः सस्तनिनः जीवन्ति । ३८०प्रकारकाः खगाः सन्ति । ५०जातीयाः उरगाः ३जातीयाः उभयवासिनः सन्ति । विनश्यमानानि ३१जातीयानि प्राणिकुलानि सन्ति । अपि च एष्यन् गजाः, भारतस्य खड्गमृगाः, वनमहिष्यः, जलमहिष्यः, बारासिंहाः, व्याघ्राः, चित्रकाः, भल्लूकाः विविधप्रकारकाः कपयः हरिणाः च सन्ति ।

## बाह्यानुबन्धाः
* काजिरङ्गमानसोद्यानयोः प्रवासः
* मानसः संरक्षकाः
* Official Website of मानसवन्यजीविडाम्नः अधिकृतजालस्थानम्  

वर्गः:भारतस्य विश्वपरम्परास्थानानि
वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
स्वर्णरथः (गोल्डन् चारियट्)

गोल्डन् चारियट् (कर्णाटकस्य वैभवोपेतं धूमशकटम्)

एतत् वाहनं प्रवासोद्यमविभागेन अभिमानेन यात्रिणां सौलभ्याय कल्पितम्  विशेषधूमशकटयानम् अस्ति । अस्य नाम सुवर्णरथम् इत्यस्ति । यथा महाराष्ट्रराज्ये डेक्कन् ओडिस्सी, राजास्थानराज्यस्य ‘प्यालेस् आन् व्हील्स्’ तथा सुवर्णरथयानम् सुव्यवस्थितम् अस्ति । अस्य संरचनायाः कृते २६ कोटिरुप्यकाणि व्ययीकृतानि सन्ति ।
अतिसुन्दरम् धूमशकटयानमेतत् १९ विभागयुक्तम् अस्ति । याने एव उपहारगृहं , सभाभवनं, व्यायामशाला इत्यादयः विभागाः सन्ति । आहत्य १०३ जनाः एव अनेन यानेन गन्तंथ शक्नुवन्ति । प्रत्येकं प्रवासिनः कृते जनद्वयं सेवानिरतं भवति ।
एतत् यानं बेङ्गळूरुतः मैसूरु हासन हम्पी गदग् हुब्बळ्ळीमार्गात् गोवाराज्यस्य सम्पर्कं कल्पयति । मार्गे श्रीरङ्गपट्टणम् बेलूरुहळेबीडु श्रवणबेळगोळ ऐहोळे बादामी पट्टदकल्लु प्रदेशदर्शनमपि भवति । अस्य प्रवासस्य ६२० कि.मीमार्गः । सप्तदिनेषु एकवारं प्रवासः समाप्तः भवति । षण्णां रात्रीणां शयनव्यवस्था धूमशकटयाने एव भवति । विशेषयात्रिकानामेव एतत् सौकर्यम् उपयुक्तम् अस्ति । मूल्यं च अधिकं भवति । क्रिस्ताब्दे २००८ तमे एतत् यानम् कार्यरतम् अभवत् ।

वर्गः:कर्णाटकराज्यस्य प्रेक्षणीयस्थलानि
वर्गः:भारतस्य रेल्-यानानि‎
वर्गः:कर्णाटकराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
सवणूरु वृक्षसमूहः

सवणूरु वृक्षदेवालयः
हावेरीमण्डलस्य प्रसिद्धं स्थानम् अस्ति सवणूरुनगरम् । पूर्वम् एतत् सवणूरु- संस्थानस्य मुख्यस्थानमासीत् । पूर्वतनराजमन्दिराणां महाद्वाराणां चिह्नानि अधुनापि सन्ति ।
कल्मठप्रदेशे ऐतिहासिकाः दैत्याकारकाः बृहद्वृक्षाः सन्ति । अनेकेभ्यः शतकेभ्यः एते वृक्षाः अद्भुतम् अनुभवं यच्छन्तः सन्ति । वृक्षस्य गात्रम् वीक्ष्य सर्वे विस्मिताः भवन्ति । स्थानीयजनाः एतान् वृक्षान् ’दोड्डहुणसेमर अथवा ‘गोड्डुहुणसेमर’ इति कथयन्ति ।
एते वृक्षाः बाम्बिकेषियाजातीयाः इति वृक्षशास्त्रज्ञानाम् अभिप्रायः अस्ति । एतेषां भूस्थरीयपरिधिः १२ मीटर् मिता अस्ति । अग्रभागे न्यूनगात्राः सन्ति । नवम्बर् डिसेम्बरमाससमये एतेषु पुष्पाणि विकसन्ति । उर्वारुकम् इव अस्य फलानि भवन्ति । कपयः एतानि फलानि खादन्ति । अतः कपीनां आहारदायकाः वृक्षाः इति च जनाः कथयन्ति । एतेषु फलेषु च औषधीयाः गुणाः सन्ति ।
एतेषां वृक्षाणाम् परिधिः क्रमशः १४.६० मीटर्, ११.९७ मीटर् , ६१.६३ मीटरच सन्ति । औन्नत्यं  क्रमशः १६.५० मीटर् १५.४० मीटर, १६.५० मीटर च सन्ति । एते वृक्षाः  सदा शितलां छायां यच्छन्ति । एतेषां अधः स्यापितः आहारः दुष्टः न भवति ।
वृक्षाणां अधः ये तिष्ठन्ति तेषाण्नां शीघ्रं शीतबाधा भवति । सर्वः अनुभवः तत्र गत्वा एव प्राप्तव्यः। 
## मार्गः
### धूमशकटमार्गः
बेङ्गळूरु-हुब्बळ्ळीमार्गे सवणूरु निस्थानमस्ति । निस्थानतः ५ कि.मी ।

### वाहनमार्गः
धारवाडतः८० कि.मी । हुब्बळ्ळीतः ६० कि.मी

वर्गः:कर्णाटकराज्यस्य प्रेक्षणीयस्थलानि
वर्गः:कर्णाटकराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:कर्णाटकसम्बद्धाः भाषानुबन्धयोजनीयाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया