open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
उदयकुमारः

लघुचित्रम्|उदयकुमारः

उदयकुमारमहोदयः कन्नडभाषाचित्ररङ्गस्य महान् कलावित् आसीत् । एषः ’कलाकेसरि’, ’नटसाम्राट्’ च बिरुदेन प्रसिघ्दः । राजकुमारः, कल्याणकुमारः, उदयकुमारश्च कुमारत्रयस्य काले कन्नडचित्ररङ्गे उत्तम चित्राणि निर्मितानि आसन् ।

## जीवनम् 
उदयकुमारमहोदयः १९३५ तमेवर्षे, मार्चमासे, १६ दिनाङ्के जन्म प्राप्तवान् । तस्य पिता श्रिनिवासशास्त्रिमहोदयः । उदयकुमारमहोदयस्य मूलनाम सूर्यनारायणशास्त्री इति आसीत् । मूलतः दैहिकशिक्शकः सन् एषः आकस्मिकरीत्या रङ्गभूमिं प्रविष्टवान्। तस्मिन् समये "गुब्बिकम्पनि" इति प्रख्याता रङ्गशाला आसीत् । उदयकुमारमहोदयः ’भाग्योदय’ इति चित्रद्वारा  चित्ररङ्गं प्रविष्टवान् । अस्य चित्रस्य निर्मापकौ भक्तवत्सल, ए.सि.नरसिंहमूर्तिश्च सूर्यनारायणस्य ’उदयकुमारः’ इति पुनर्नामकरणं कुतवन्तौ ।

## चित्ररङ्गे जनप्रियता 
कन्नडभाषायां ’रत्नगिरिरहस्य’ इति चित्रद्वारा उदयकुमारमहोदयः बहु जनप्रियः अभवत् । नकेवलं कन्नडभाषायां किन्तु तमिळु, तेलुगु, हिन्दिभाषायाश्च अभिनयमं कृत्वा जनप्रियः अभवत् । एषः द्विशताधिकचित्रेषु अभिनयं कृतवान् । भाग्योदय, रत्नगिरिरहस्य, चन्दवल्लियतोट, वीरकेसरि, बेट्टदहुलि, चन्द्रकुमार, श्रीरामाञ्जनेययुद्ध, सत्यहरिश्चन्द्र, त्रिवेणि, मधुमालति, भलेबसव, बिळिहेन्डति इत्यादीनि तस्य प्रमुखचित्राणि आसन् ।

	एषः नायकनटः, पोषकनटः, खलनटः च भूत्वा विभिन्नेषु पात्रेषु अभिनयं कृतवान् । कठिणपात्रम् अपि एषः सुलभतया अभिनयति स्म। सत्यहरिश्चन्द्रचित्रे विश्वामित्रस्य पात्रम् अविस्मरणीयम् । एवमेव ’हेमावतिचित्रे’ प्रधानपात्रं तथा बिळिहेन्डतिचित्रे पोषकपात्रं बहु उत्तमरीत्या कृतवान् । ’सेडिगेसेडुचित्रम्’ एतस्य शततमं चित्रं । ’वर्णचक्र’ इति अन्तिमं चित्रम् ।

	उदयकुमारमहोदयः जीवनस्य २९ वर्षाणि चित्ररङ्गे यापितवान् । तस्मिन् काले सः १५३ कन्नडभाषाचित्रेषु, १५ तेलुगुभाषाचित्रेषु, ६ तमिलुभाषाचित्रेषु, १ हिन्दिभाषाचित्रेषु च अभिनयं कृतवान् । प्रख्यातनटः डा.राजकुमारमहोदयेन साकं ३६ चित्रेषु अभिनयं कृतवान्। ’चन्द्रकुमार’चित्रे  उदयकुमारमहोदयः नायकपात्रं, डा.राजकुमारमहोदयः खलनायकस्य पात्रं च निरूढवन्तौ ।

## चित्रनिर्माणं-लेखनं-रङ्गभूमिश्च 
उदयकुमारमहोदयः "महासुदिन" इति चित्रं निर्मितवान् । एषः नाटकानि तथा चलनचित्रगीतानि अपि स्वयं रचितवान् । चलनचित्राभिनयशिक्षणार्थं च कलाशालाम् अपि आरब्धवान् ।

## कन्नडभाषाप्रेम 
उदयकुमारमहोदयाय कन्नडाभाषायां बहु प्रीतिरासीत् । कन्नडाभाषायां उत्तमवाक्चातुर्यम् अपि आसीत् ।
	 
## कुटुम्बजीवनम् 
कन्नडचित्रङ्गस्य ’विश्वविजेत’ इति नामान्कितः नटः उदयकुमरस्य पुत्रः । पुत्री ’रेणुका’ अपि कन्नड चित्ररङ्गे उत्तमनटी । अभिनॆत्री ’हंसलॆखा’ ऎतस्य पौत्री  । एवं रीत्या कुटुम्बसदस्या: कन्नडचित्रङ्गे स्वीयं यॊगदानं ददतः सन्ति ।					
																			
एषः डिसेम्बर्-मासस्य, २८ तमे दिनाङ्के,----- वर्षे दिवंगतः । सः तस्य अभिनयद्वारा कन्नडाभाषाचित्ररङ्गे प्रमुखस्थानं प्राप्तवान् ।

## पुरस्कारः
’हॆमावति’ चित्रस्य, पात्रस्यकृते अत्युत्तमपॊषकनटपुरस्कारं प्राप्तवान् ।
१९८४ तमॆ वर्षे राज्योत्सवप्रशस्तिम् अपि प्राप्तवान् ।

वर्गः:विषयः वर्धनीयः
वर्गः:कर्णाटकराज्यस्य व्यक्तयः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया

## सम्बद्धाः लेखाः 
* संस्कृतम्
* भारतम्
* हिन्दूधर्मः
* वैदिकसाहित्यम्
अनुशासनम्

**अनुशासनम्** अर्थात् कस्य शासनस्य आनुकूलम् आयरणम्। ये आदिः नियमाः वा ऋषिभिःमुनिभिः रचिताः अथवा नितिनिर्धारकैः विद्वज्जनैः, स्वीकृताः तेषाम् परिपालनम् एव अनुशासनम् भवति।

संसारे सर्वेषु क्षेत्रेषु केचन नियमाः निर्धारयन्ति। तेषां पालनं अत्यावश्यकं भवति। गृहे, विद्यालये, कार्यालये, मार्गे, क्रिडाक्षेत्रे याने इत्यादयः सर्वत्र अनुशासनम् आवश्यकं भवति।

गृहे परिवारस्य मुख्यरूप पूज्यानाम् च आज्ञापालनं, आदरं सेवा भावं कनिष्टानां प्रति प्रेम भावं, परिवारस्य व्यवस्थायाः पालनं, समये कार्याणि करणं आदयः च अनुशासनम् भवति। विद्यालये उचित समये गमनं, गुरूणां आज्ञापालनं, विध्यार्थिन् परस्परं समान भावं, शान्तिपूर्वकं गमनं, इतस्ततः व्यर्थे न भ्रमणं, क्रीडासमये क्रीडा संयतेन्द्रियः। भूत्वा पटनं च आदयः अनुशासनम् भवति। विद्यालये अनुशासनेन एव विद्यार्थिनः उन्नतिम् कुर्वन्ति। ते आत्मशक्तिं लभन्ते।

समाजे सर्वेषु क्षेत्रेषु अनुशासनम् आवश्यकं अस्ति। मार्गे चलनं समये केचन नियमाणाम् पालनं भवन्ति। वाहनस्य चलनाय अपि नियमाः सन्ति। यदि तान् नियमान् न पालयेत् तर्हि दुर्घटना भवेत्। अतः नियमाणाम् पालनं आवश्यकं भवति। अनेन प्रकारेण यानेषु अनुशासनेन जनाः पंक्तिबद्धाः गच्छन्ती। चिकित्सालये अनुशासनेन चिकित्सिकाः चिकित्सां कुर्वन्ति। अनुशासनेन एव सर्वाणि कार्याणि सुविधापूर्वकं भवन्ति।

देशस्य व्यवस्था अपि अनुशासनेन नियन्त्रितः भवति। देशस्य संविधाने केषाञ्चन नियमाणाम् विधानं अस्ति। यान् पालयित्वा देशव्यवस्थायाः उन्नतिः भवति |

अतः एतत् आवश्यकं भवति यत् सर्वेपि अनुशासनेन एव कार्यानि कुर्वन्तु। तर्हि एतस्मिन् संसारे सर्वत्र शान्तिं भवति।

वर्गः:सामाजिकगुणाः
वर्गः:समाजसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
मुना मदन

**मुना मदन** नेपाली भाषाषु महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाद्वारा अभिरचित एकस्मिन खण्डकाव्य अस्ति । मुना मदन प्रचलित **नेपाली झ्याउरे** छन्दे लिखितम् पद्यसंग्रह अस्ति स नेपाली भाषा साहित्यस्य सर्व लोकप्रिय कृति नाम परिचितः। मुना मदन सर्वाधिक बिक्रययुत नेपाली पुस्तक अस्ति। 
मुनामदन कथावस्तु कारुणिक दुःखान्तक स्थ।

## सन्दर्भ ग्रन्थ

## बाह्य सूत्र
वर्गः:नेपाली भाषास्य काव्याः
वर्गः:नेपालदेशसम्बद्धाः स्टब्स्-लेखाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
स्वामी बृहदाचार्यः

**स्वामी ब्रुहदाचार्यो** गुर्जरदेशे भंगूरीनाम्न्यां ग्रामटिकायां गतशतान्द्या मौदीच्यगोत्रे प्रख्यातब्राह्मणाकुले जनिप्रपेदे। पिता तस्य साम्बशिवनामा ॠजुस्वभावः सुवृत्तः सदाचारः पानघूता दिव्यसनंविहीनो व्यूढोरको वृषस्कन्धः शरीरं बिभ्राणाः स्वकृत्यं सुष्ठुं कापथमनभि निविशमानः पुरोहितदृत्त्या जीदनयात्रां वाहयति स्म्। क्ल्पश्रौसूत्रेध्वधीतिर्मध्यस्तकः स ब्राह्माणाः प्रत्युषसि समुत्थाय स्नानोपकरणाहसतः कूपङ्गत्वा कृताप्लावो वृक्षान् रेचितपुष्पान विधाय कुसुमानि चित्वा सबयजमानस्य गृह्ङ्ग्त्वा स्मेराननो नमः शिवायेति प्रोच्चार्यागदं  तेसेत्वष्टेन युज्यस्व सवँआयुरिहीत्यशीभिः संयोज्य पुष्पग्रथितमात्य्ँ तम्य कण्ठेर्पयति स्म।दक्षिणामादाय स्वगृहम् प्रतिनिवर्तते स्म जनिमासाघ यदा तस्य तनयो मातुरङ्कशायी एबासीत्तदास परमशिवामिधानं बिंदधे।प्रथ गछत्सु वर्षेषु परमशिवः श्ंशवमतिनीतबान्। धातुषुक्षीयमाणेषु वर्षीयनभूत सांदशिवः। तस्य मरणासमयः समुपसन्न प्रासीत्। एको वैघो यः साधूपकामति स्मातुरआस्तस्य चिकित्सायाम्नियुक्तः। यघपि वैघः सुष्ठु चिकित्सयति स्म रोगिणाः परम्तु स्थविरस्य सांबशिवस्य रोगापमयने  न स प्रभुरभवत। ग्रामश्च महानार्यात्राँत आसीत्। सांब्शीवस्य व्याधिरसाध्यताङ्गतः। वृद्भभावमुपागतोसौ म गदन्निगंतः। किच्चिरकालानम्तरं नष्ऱोल्लाधताशो विनषृवाक् स स्थविरः प्राणानुझ्भाचकार।
प्रासौत्तदा सन्ध्याकाणः। प्रदोषापगमान्न चिरादन्धकारो ध्यजम्भतः। प्रतिकातं कंझोरः परमशिवः पितरि स्मर्तव्रत्यशेषताँ प्रयात प्रात्तंसबरेणा रोरूघमानः कथङ्कथमपि कालीं निझामनैषीत। उदंचति मरीचिमालिनि गगनतलात्तारामंडले तिरोहिते प्रभे प्रागिदेशो धूसरवर्णो रत्कतां पर्यवस्थाप्य जनयितुर्विगतासुं भौतिकं पिण्डं शबाच्छादनेनाच्छाघ पितृबनमानौय काष्ठानि सञिचत्य चिताँ विरचय्य शवमग्निसात् । स च निष्प्राणो देहः काष्टप्रदानं कृतः दीपितायां चितायां वह्निनां संस्कृतः॥
परमशिवस्य माता तु पूर्वमेव प्रभीतासीत। पितरि पञ्चस्वं प्रपन्ने करुणाविमुखेन मृत्युनापवाहिते पितरि परमशिवः करुणाथग्रथित बिलपन्नभिषङ्गजडः शुचोवशङ्गतः। दुःखमोहितं तं न कोपि प्रकृतौ स्थापयितुं सशाक। प्रकामोपनतेन पितुरवसानेन तर्प्यमानं ह्क्यं तस्यावषृब्धुं दुखं च तस्योपशमयितुं न कोपि प्राभवत्। स प्रभूतँ दीनऋँदनङ्करुणा परिदेवनं भालताडनमकरोत्। कमेणा मन्दीभूतपितृमरणशौकः किंचिदपशोकमनाः शोकानलज्वालावलीढः स गृहान्निर्जगाम यथाग्नेयचूर्णागुलिकाग्नि स्फुलिङ्कदिग्धा नालिकाया निर्गच्छति। प्रटाटयाँ चाकरोदनेकदेशेषु। जन्मानन्तरङ्कतिपयमाससञ्जातसञ्चँक्रमणाशक्तिस्तदनन्तरँ वक्तुमुपक्रममाणाः सुव्यक्तातया समुच्जारयितुँ क्षमोभवत्। पित्रा पाठशालायाँ प्रवेशितः। सोक्षराभ्यासेन बाल्यसमये निरवाहयत्। कालेन तस्य शैशवमतिचक्राम। तस्य पिता तस्मै किंचिद विद्याँ व्यश्राणायत्। इदानीं पितरि प्राप्तपँचत्वे स ब्रह्माचारी सँदृत्य देशाद् देशांतरँ परिबभ्राम प्राप चैकमाश्रमालयमन्तये वयसि वर्तमानँ चिदानन्दस्वामिमानम्। ललाटबद्धाँजलिःसनामोच्चारणाँ स तँ ववन्दे। स तु चिदानन्दो वीतरागिणां वृत्तिमाश्रित्योर्पाशवे स ब्रह्मचारी सँदृत्य देशाद् देशान्तरे परिभ्राम प्राप चैकमाश्रमालयमन्तये वयसि वर्तमानँ चिदानन्दस्वामिनम्। ललाटबद्धाँजलिः सनामोच्चारणाँ स तँ ववन्दे। स तु चिदानन्दो वीतरागिणां वृत्तिमाश्रित्यो पार्शवेकस्मिन्नाश्रमे धारणां परिचेतुं सन्निवृत्तयेभोगलोमपुं मनः परमात्मनि सन्निवेशयितुं वन्येन वर्तनेन् कालमनयत्। दिवसस्याधिकँ भागँ स प्रसँख्यानपरोतिष्ठुत्।

वर्गः:गुजरातराज्यस्य व्यक्तयः
वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः
वर्गः:गुजरातराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
कोहिमा

नगरमिदं कोहिमामण्डलस्य केन्द्रत्वेन विद्यते ।

वर्गः:भारतस्य राज्यानां राजधान्यः
वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
जलियावाला बाग

भारतस्य स्वतन्त्रतायाः चर्चायां जलियावाला हत्याकाण्डः-हत्याकाण्डस्य उल्लेखः अनिवार्यः । भारतस्य कलङ्कः एषः काण्डः भारतीयजनानां हृदः व्रणः एव । सः व्रणः अद्यापि भारतीयान् पीडयति । तस्मिन् हत्याकाण्डे एकसहस्रं (१०००) जनाः मृताः इति आङ्ग्लसर्वकारेण उद्घोषितमासीत् । परन्तु द्विसहस्राधिकाः जनाः मृताः इति जनानां प्रत्यक्षानुभवः । जनरल डायर-नामकः आङ्ग्लाधिकारी जलियावाला हत्याकाण्डः-हत्याकाण्डस्य मुख्यदोषी । सः एव अहिंसकसम्मेलनं कुर्वतां जनसामान्यानाम् उपरि गोलिकाप्रहाराय आरक्षकान् आदिशत् । सैनिकैः चालिताः गोलिकाः जनानां शरीरं विभेद्य अग्रेसरन्त्यः पृष्ठभागे स्थितायां भित्तिकायां स्तम्भिताः (stopped) । अद्यापि भित्तिकासु गोलिकाः दृश्यन्ते । आङ्ग्लानां गोलिकाभ्यः मरणात् तु कूपे पतित्वा मरणं श्रेयस्करम् इति विचिन्त्य बहवः जनाः तत्रस्थे कूपे पतित्वा प्राणत्यागम् अकुर्वन् । बहुवर्षेभ्यः अनन्तरं **जलियावाला बाग**-स्थलस्य दर्शनं कर्तुं गताः केचन राष्ट्रभक्ताः तं कूपं दृष्ट्वा एतावन्तः भावपूर्णाः अभूवन् यत्, ते स्वयम् अपि तस्मिन् कूपे पतित्वा प्राणाहुतिम् अकुर्वन् । अनेन ज्ञायते यत्, तत् स्थलं भारतस्य इतिहासे, भारतीयानां मनसि कियत् महत्वपूर्णमस्ति । अधुना तु तस्य कूपस्योपरि लोहेनाच्छादिता जालिका निर्मापिता सर्वकारेण । परन्तु तेन काण्डेन जनमानसि जातस्य व्रणस्य औषधम्  अद्यापि न केनापि वैद्येन प्राप्तम् इत खेदः ।

वर्गः:पञ्जाबराज्यस्य प्रेक्षणीयस्थानानि
वर्गः:राष्ट्रियस्मरकाणि
वर्गः:पञ्जाबराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
सुवर्णमन्दिरम्

सिक्खसम्प्रदायस्य प्रमुखधर्मकेन्द्रम् । स्वर्णमन्दिरं सर्वेषां जनानां, सर्वेषां वर्गानां, सर्वेषां विश्वासानां च कृते मुक्तं पूजागृहम् अस्ति ।  अस्य चतुर्द्वारयोजना, कुण्डस्य परितः प्रदक्षिमार्गः च अस्ति ।  गुरुद्वारस्य चत्वारि प्रवेशद्वाराः सिक्ख-धर्मस्य समानतायाः विश्वासस्य, सर्वेषां जनानां स्वपवित्रस्थाने स्वागतं भवति इति सिक्ख-मतस्य च प्रतीकं भवति ।  अयं परिसरः अभयारण्यस्य, कुण्डस्य च परितः भवनानां सङ्ग्रहः अस्ति ।  तेषु एकं सिक्खधर्मस्य धार्मिकाधिकारस्य मुख्यकेन्द्रं अकाल तख्त इति ।  अतिरिक्तभवनेषु घड़ीगोपुरं, गुरद्वारासमितेः कार्यालयानि, संग्रहालयः, लङ्गरः च – निःशुल्कं सिक्खसमुदायेन चालितं पाकशाला च अस्ति यत् सर्वेभ्यः आगन्तुकेभ्यः भेदभावं विना शाकाहारीभोजनं प्रदाति।  प्रतिदिनं १५०,००० तः अधिकाः जनाः पूजार्थं पवित्रं तीर्थं गच्छन्ति ।  गुरद्वारासङ्कुलं यूनेस्को-विश्वधरोहरस्थलरूपेण नामाङ्कितं, तस्य आवेदनं यूनेस्को-संस्थायाः अस्थायीसूचौ लम्बितम् अस्ति ।

## सन्दर्भः
## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
वर्गः:सिखमतम्
वर्गः:धर्मसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:अमृतसर
वङ्गः

**वङ्गः** () वा **बङ्गाल** वा **बाङ्ग्ला** () प्राच्यभारतीय उपमहाद्वीपस्य वृहत्प्रदेशः अस्ति । सम्प्रति वङ्ग-भङ्गः (अखण्डवङ्गस्य विभजनम्) अनन्तरं वङ्गः द्विधा विभक्तः आसीत्, पूर्वभागः वङ्गदेशः, पश्चिमभागः पश्चिमवङ्गः च आसीत् । पश्चात् पूर्वपाकिस्थानं वङ्गदेशस्य घटकराज्यस्य भारतीयसङ्घीयप्रजातन्त्रस्य पश्चिमवङ्गस्य च मध्ये गोष्ठी अस्ति, यद्यपि पूर्वं वङ्गराज्यस्य केचन क्षेत्राणि (स्थानीयराज्यशैल्या आङ्ग्लानाम् अधीनं च) अधुना समीपस्थेषु भारतीयराज्येषु बिहार-त्रिपुरा-ओडिशाराज्येषु सन्ति । वङ्गप्रदेशे वङ्गजनाः बहुमतेन निवसन्ति । प्रदेशस्य भाषा वङ्गभाषा अस्ति ।

## सम्बद्धाः लेखाः 
* दक्षिणजम्बुद्वीपः
* जम्बुद्वीपः
* महाद्वीपाः
* भारतम्

## सन्दर्भाः
गुजरातराज्यस्य महान्तः व्यक्तयः

एतस्मिन् गुजरातराज्यस्य महान्तः व्यक्तयः अन्तर्भवन्ति ।

आदिल मन्सुरी
कलापी
गङ्गासती
दयानन्द-स्वामी (स्वामिनारायणसम्प्रदायस्य)
दुला भाया काग
देवानंद स्वामी
देवानन्दस्वामी
नानालाल
निष्कुळानंद स्वामी
महादेवभाई देसाई
मुक्तानंद स्वामी
मोरारजी देसाई
मोहनदास करमचन्द गान्धि
सरदार वल्लभभाई पटेल

वर्गः:गुजरातराज्यम्
वर्गः:गुजरातराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
सुशील कोइराला

**सुशील कोइराला** नेपालदेशस्य प्रधानमन्त्री, वरिष्ठ राजनीतिज्ञः एवं प्रजातन्त्रयोद्धा च अस्ति । सः नेपाली कांग्रेस पक्षस्य सभापतिः पदे स्थितवान्।  पिता बोधप्रसादस्य एवं माता कुमुदिन्याः ज्येष्ठपुत्ररूपेण सन् १९३९ तमे वर्षे सुशील कोइराला अस्य जन्म नेपाल देशस्य विराटनगरे अभवत् । स अनेकदशकेषु लोकतन्त्र प्राप्त्यर्थं संघर्षरतः आसित्। संघर्षकाले बहुबर्षाणि भारतदेशे निवासितः । तेन भारतदेशस्य बहुषु करागारेषु बन्दिजीवनं च व्यातितम् ।

## अत्रापि दृश्यताम्
## सन्दर्भ ग्रन्था

वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:नेपालदेशस्य जनाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
सत्य नाडेला

**सत्य नाडेला** () विश्वविख्यातायाः मैक्रोसाफ्ट्संस्थायाः प्रमुखकार्याधिकारीरूपेण (CEO) नियुक्तः विद्यते। अयं स्टीव् बामरस्य उत्तराधिकारिरूपेण २०१४ तमस्य वर्षस्य ४ दिनाङ्के नियुक्तः अस्ति । इतः पूर्वं सः मैक्रोसाफ्ट्संस्थायाः क्लौड् तथा एण्टेर्प्रैज़्-विभागस्य उपाध्यक्षः आसीत् ।

## बाल्यं शिक्षणञ्च
सत्यः भारतस्य हैदराबाद्नगरे अजायत । अनन्तपुरस्थे तेलुगुकुटुम्बे प्राप्तजन्मा अयम् ऐ ए एस् अधिकारिणः बि एन् युगन्धरस्य पुत्रः । युगन्धरवर्यः मनमोहनसिङ्गस्य कालावधौ (२००४-२००९) योजनायोगस्य सदस्यः आसीत् । नाडेल्ल हैदराबादे बेगम्पेट्प्रदेशस्थे हैदराबाद्-पब्लिक-विद्यालये विद्याभ्यासम् अकरोत् । ततः मणिपाल् इन्स्टिट्यूट् आफ् टेक्नालजीमहाविद्यालये (तदा मङ्गलूरुविश्वविद्यान्तर्गतः आसीत्) तान्त्रिकशिक्षणं प्राप्नोत् ।

अमेरिकादेशं प्रति गमनानन्तरं विस्कान्सिन्-मिल्वाकी-विश्वविद्यालये सङ्गणविज्ञाने एम् एस् पदवीं, शिकागोविश्वविद्यालयात् एम् बि ए पदवीञ्च प्राप्नोत् ।

”वस्तुनिर्माणे मम मनः नितरां रमते स्म । अतः सङ्गणविज्ञानमेव मदीयं क्षेत्रमिति मम स्पष्टता आसीत् । किन्तु मणिपालविश्वविद्यालये सः विषयः नासीत् इत्यतः मया एलेक्ट्रानिक्स्-विषयः पठितः यस्मिन् अग्रे मम अभिरुचिः प्रावर्धत” इति वदति नाडेलः । 

## वृत्तिजीवनम्
नाडेलः आदौ सन्-मैक्रोसिस्टम्स्-संस्थायां तान्त्रिकविभागे कार्यम् अकरोत् । ततः १९९२ तमे वर्षे मैक्रोसाफ्ट्-संस्थां प्राविशत् ।
मैक्रोसाफ्ट्संस्थायां महत्त्वपूर्णेषु प्रकल्पेषु प्रमुखत्वेन कार्यं निरवहत् ।

## मैक्रोसाफ्ट
नाडेलः अन्तर्जालसेवाविभागे संशोधनसंवर्धनस्य ज्येष्ठ-उपाध्यक्षः आसीत् । विक्रयणविभागस्य उपाध्यक्षः आसीत् । ततः सः मैक्रोसाफ्ट्संस्थायाः सर्वर्-टूल्स्-वाणिज्यस्य अध्यक्षः भूत्वा महतः यशसः कारणीभूतः जातः । क्लौड्-अन्तारचना-सेवाकारणतः संस्थायाः लाभप्रमाणं $16.6 बिलियन्-तः (२०११) $20.3 (जून् २०१३) बिलियन्-प्रति अवर्धत । क्लौड्-कम्प्यूटिङ्ग्-व्यवस्थापने नाडेलः महत्त्वपूर्णं पात्रम् अवहत् ।

२०१४ तमस्य वर्षस्य फेब्रवरीमासस्य ४ दिनाङ्के नाडेलः मैक्रोसाफ्ट्संस्थायाः नूतन-प्रमुखकार्याधिकारीरूपेण(CEO) नियुक्तः । संस्थायाः इतिहासे तृतीयः प्रमुखकार्याधिकारी जातः ।

## व्यक्तिगतजीवनम्
१९९२ तमे वर्षे तेन अनुपमा परिणीता । इयं पितुः मित्रस्य के आर् वेणुगोपालस्य पुत्री । एतौ पुत्रेण, पुत्रीभ्याञ्च सह वाशिङ्ग्टन्-राज्यस्य बेलेव्यूनगरे निवसतः ।
नाडेलः भारतीयकाव्यस्य अमेरिकीयकाव्यस्य वाचकः, क्रिकेट्क्रीडाप्रियश्च वर्तते । स्वीयविद्यालयस्य क्रिकेट्गणस्य सदस्यः अयं, क्रीडातः समूहे कार्यकरणं नायकत्वगुणञ्च अधीतवान् इति वदति ।

## टिप्पणी 
## बाह्यसम्पर्कतन्तवः
* मैक्रोसाफ्ट्-चरित्रम्
* सत्य नाडेलस्य सन्दर्शनम्

वर्गः:भारतीयतन्त्रज्ञाः
भारतचीनयुद्धम्

१९६५ तमे वर्षे पाकिस्थानयुद्धकाले च जयप्रकाशः भारतीयानां सुष्ठुरीत्या मार्गदर्शनमकरोत् ।

## टिप्पणी
वर्गः:समाजसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:युद्धम्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
भारतपाकिस्थानयुद्धम्

भारतपाकिस्थानदेशयोः मध्ये वारचतुष्टयं युद्धम् अभवत् । उभयोः पक्षयोः असङ्ख्याकाः सैनिकाः, जनसामान्याः मृताः । उभयोः देशयोः आर्थिकस्थितेः उपरि अतिगभीरः कुठाराघातः अभवत् । तथापि केषाञ्चन दिनानां मध्यान्तरे सीमावर्तिक्षेत्रेषु युद्धविरामोल्लङ्घनस्य वार्ताः दूरदर्शने आगच्छन्ति । 
१९४७, १९६५, १९७१, १९९९ तमे वर्षे भारत-पाकिस्थानदेशयोः मध्ये भीषणानि युद्धानि अभवन् । सर्वेषु युद्धेषु भारतस्य विजयः अभवत् । सर्वेषु युद्धेषु युद्धारम्भः पाकिस्थानदेशेन कृतः आसीत्, अन्तश्च भारतेन । १९९९ तमस्य वर्षस्य युद्धं कारगिलयुद्धत्वेन प्रख्यातम् अस्ति ।

वर्गः:समाजसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:भारतपाकिस्थानयोः युद्धानि
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
बिहार विधानसभा

**बिहार विधानसभा** भारतीय राज्य बिहार राज्यस्य निम्नसदनं अस्ति । सम्प्रति बिहारे १७ वीं विधानसभां प्रचलति, यस्य सदस्यानां अधिकतमं संख्या २४३ अस्ति ।

## सन्दर्भ: 
## बाहरी कड़ी 
बिहार विधानसभा

वर्गः:बिहारराज्यम्
वर्गः:बिहारराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
सम्पूर्णकान्तियात्रा

१९७४ तमस्य वर्षस्य 'अप्रैल'-मासस्य एकोनविंशति(१९)तमे दिनाङ्के बिहारराज्यस्य पटना-महानगरस्थे 'गान्धि मैदान' स्थले विशालसभायाः आयोजनं कृतवान् जयप्रकाशः । तस्यामेव सभायामेव जनाः तं  सम्बोधिवन्तः **लोकनायक** इति । ततः १९७४ तमस्य वर्षस्य 'जून'-मासस्य पञ्चे (५) दिनाङ्के सप्त कि.मी. लम्बमानस्य प्रदर्शनस्य मार्गदर्शनं कुर्वन् जयप्रकाशः बिहारराजभवनं प्रति पदयात्रां प्रारभत । तां पदयात्रां ‘सम्पूर्णकान्तियात्रा’ इति जानीमः वयम् । १९७५ तमस्य वर्षस्य 'मार्च'-मासस्य षष्ठे (६) दिनाङ्के 'सिंहासन खाली करो कि जनता आती है' इति सूत्रं छात्रेभ्यः अयच्छत् जयप्रकाशः ।

वर्गः:बिहारराज्यम्
वर्गः:बिहारराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
राष्ट्रपतिशासनम्

**आन्तरिकापत्कालः** अर्थात् संविधानविरोधीनि कार्याणि राज्ये चलन्ती सन्ति, शासकः संविधानानुसारं राज्ये शासनं कर्तुम् असमर्थः अस्ति वा । राष्ट्रपतिः एतादृषं यदि राज्यपालस्य सूचनेन, अन्यरीत्या वा जानाति, तर्हि तस्मिन् राज्ये राष्ट्रपतिः आपत्कालस्य घोषणां कर्तुं शक्नोति । एषः प्रादेशिकापत्काल एव राष्ट्रपतिशासनम् इति प्रसिद्धः । भारतीयसंविधानस्य षड्पञ्चाशदधिकत्रिशत्तमा(३५६)नुच्छेदानुसारं संसदः स्वीकृत्या सह षण्मासावधेः वर्षत्रयं यावत् राष्ट्रपतिशासनं भवितुमर्हति । राष्ट्रपतिशासनकाले राज्यस्य राज्यपाल एव राष्ट्रपतेः आदेशानुगुणं शासनं करोति । अस्य  षड्पञ्चाशदधिकत्रिशत्तमस्य (३५६) अनुच्छेदस्य बहुवारं दूरुपयोगः जातः अस्ति । अतः भारते बहुषु राज्येषु प्रादेशिकापत्कालस्य घोषणाः अभवन् । यस्य पक्षस्य सर्वकारः केन्द्रे शासनं करोति, सः पक्षः विपक्षस्य यस्मिन् राज्ये शासनम् अस्ति, तस्मिन् राज्ये शासकात् सत्ताम् अपकर्ष्य राष्ट्रपतिशासनस्य घोषणां कारयति । राज्ये कोपि पक्षः बहुमतं सिद्धं कर्तुम् असमर्थः भवति चेदपि राष्ट्रपतिशासनं भवति । परन्तु तत् आपत्कालत्वेन न परिगण्यते ।

वर्गः:भारतस्य शासनव्यवस्था
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
इलाहाबाद उच्चन्यायालयः

अत्र गुजरातराज्योच्चन्यायालयस्य विषये अस्ति परन्तु इलाहाबाद न्यायालयार्थं परिवर्तनं करोतु ।

वर्गः:भारतस्य उच्चन्यायालयाः
वर्गः:भारतीयन्यायालयाः
वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
भारतस्य उच्चन्यायालयाः

**भारतस्य उच्चन्यायालयाः** (; ) भारतस्य प्रत्येकस्मिन् राज्यकेन्द्रशासितप्रदेशेषु पुनरावेदनक्षेत्रस्य सर्वोच्चाः न्यायालयाः सन्ति । परन्तु उच्चन्यायालयः स्वस्य मूलनागरिक-आपराधिक-अधिकारक्षेत्रस्य प्रयोगं तदा एव करोति यदा अधीनस्थ-न्यायालयाः आर्थिक-प्रादेशिक-अधिकार-अभावात् एतादृशानां विषयाणां न्यायाधीशत्वेन विधानेन अधिकृताः न भवन्ति । उच्चन्यायालयाः कतिपयेषु विषयेषु मूलक्षेत्रं अपि भोक्तुं शक्नुवन्ति, यदि संविधानेन, राज्येन वा सङ्घकायदेन विशेषतया निर्दिष्टम् अस्ति ।

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतीयसर्वोच्चन्यायालयः
* भारतस्य राष्ट्रपतिः
* भारतस्य संविधानम्

वर्गः:भारतीयन्यायालयाः
वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
कोलकाता उच्चन्यायालयः

right|thumb|250px|कोलकाता-उच्चन्यायालयस्य पुरातनं चित्रम्
**कोलकाता-उच्चन्यायालयः**(, ) भारतस्य प्राचीनतम उच्चन्यायालयः । १८६१ तमे सम्बत्सरे निर्मित **उच्चन्यायालयः** इति अध्यादेशनुगुणं(*High Courts Act*, १८६१) कोलकाता उच्चन्यायालयस्य संरचना अभूत् । अयं न्यायालयः १८६२ वर्षस्य जुलै मासस्य प्रथमे दिनाङ्के कार्यारम्भम् अकरोत् । प्रारम्भिकदिनेषु अस्य नाम आसीत् *है कोर्ट् अफ़् जुडिकेचर् एट् फोर्ट् विलियम्*(*High Court of Judicature at Fort William*)। वर्तमानकाले समग्रपश्चिमवङ्गः तथा अण्डमाननिकोबारद्वीपसमूहः (भारतस्य केन्द्रशासितराज्यम्) कोलकाता उच्चन्यायालस्य अधिकारक्षेत्रे अन्तर्भवति । अण्डमानराज्यस्य राजधान्यां *पोर्ट् ब्लेयर्*नगर्य्यामपि कोलकाता उच्चन्यान्यालस्य विशेषकार्यालयः अस्ति । 

## भवनेतिहासः
उच्चन्यायालयस्य भवननिर्माणस्य सुदीर्घः इतिहासः अस्ति । भवनमिदं बेल्जियम् इति देशस्य ('इप्रेश्'प्रदेशः) **क्लथ् हाल्** भवनस्यानुकरणे निर्मितम् । अत्रोल्लेख्यः विषयः यत् प्रथमविश्वयुद्धानन्तरं 'क्लथ् हाल्' भवनं क्षतिग्रस्थमासीत् । अतः भवनस्य पुनर्निर्माणनिमित्तं बेल्जियम् देशस्य 'इप्रेश्'नगरस्य नगरपालकः कोलकातातः उच्चन्यायालयस्य भवनस्य निर्माणविधिम् अयाचत्। 

## पूर्वतनानां न्यायाधीशानाम् आवली
## टिप्पणी 
## तथ्यसूत्राणि 
* Jurisdiction and Seats of Indian High Courts
* Judge strength in High Courts increased

## बाह्यसम्पर्काः 
* Calcutta High Court official website 

वर्गः:भारतस्य उच्चन्यायालयाः
कोलासिब

कोलासिबमण्डलं(आङ्ग्ल: Kolasib District) मिजोरामराज्ये स्थितं मण्डलम् । मिजोरामराज्ये उत्तरभागे विद्यमानस्य कोलासिबमण्डलस्य केन्द्रं कोलासिब इत्येतन्नगरम् ।

वर्गः:मिजोरामराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:मिजोरामराज्यस्य मण्डलानि
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
भारतीयवीरमहिलाः

कित्तूरु चेन्नम्मा
झांसी लक्ष्मीबाई
मयणल्लदेवी
राज्ञी लक्ष्मीबाई
रूपसुन्दरी
कस्तूरबा

वर्गः:भारतेतिहाससम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
नेपालसंस्कृतविश्वविद्यालयः

अङ्गुठाकार|नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालयस्या  कार्यालय काष्ठमण्डपमण्डलस्य वसन्तपुर

**नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालय** प्राचीन प्रचलित नामः **महेन्द्र संस्कृत विश्वविद्यालय** नेपाल देशस्थित एकेव संस्कृत विश्वविद्यालय अस्ति।   सः नेपालदेशस्य सर्वप्राचीन द्वीतिय विश्वविद्यालयः।

नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालय एतस्य स्थापना महेन्द्र संस्कृत विश्वविद्यालय इति नामे दाङ जनपद। दाङ मण्डलस्य त्रिभुवननगर नगरपालिके सम्वत् २०४३ विक्रमाव्दे (1986 खृष्टाब्दे) स्थापितो वर्तते। तस्य कार्यालय काष्ठमण्डपमण्डलस्य वसन्तपुर राजप्रासाद निकटे स्थिताेऽस्ति।

तस्यान्तर्गत वाल्मिकी विद्यापीठ, पिण्डेश्वर संस्कृत महाविद्यालय एवं अन्यान्य महाविद्यालया च सञ्चालिताः वर्तन्ते।

## सन्दर्भ सूची
## बाह्य सूत्र
* नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालय: वेव पृष्ठ

श्रेणी:नेपाल
श्रेणी:नेपालस्य विश्वविद्यालयाः

वर्गः:नेपालदेशः
वर्गः:नेपालदेशसम्बद्धाः स्टब्स्-लेखाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
सत्याग्रहः

भारतीयेतीहासे सत्याग्रहशब्दस्य बहु महत्वमस्ति ।

खेडासत्याग्रहः

बारडोलीसत्याग्रहः

चम्पारणसत्याग्रहः

वर्गः:सत्याग्रहाः
वर्गः:भारतेतिहाससम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
खेडासत्याग्रहः

गुजरातराज्यस्य खेडामण्डले जातः एषः सत्याग्रहः ।

वर्गः:सत्याग्रहाः
वर्गः:भारतेतिहाससम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
लुङ्गलै

लुङ्गलैमण्डलम् मिजोरामराज्ये स्थितं मण्डलम् । अस्य मण्डलस्य केन्द्रं लुङ्गलै इत्येतन्नगरम् ।

वर्गः:मिजोरामराज्यस्य मण्डलानि
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
त्रिभुवनविश्वविद्यालयः

**त्रिभुवन विश्वविद्यालयः** नेपाल देशस्य सर्व प्राचीन विश्वविद्यालय अस्ति । अस्य स्थापना २०१६ तमे वैक्रमाब्दे अभवत् । तस्य प्रमुख कार्यालय काष्ठमण्डप उपत्यका स्थिते कीर्तिपुर नगरपालिका क्षेत्रान्तर्गत अवस्थितो वर्तते । उच्चशिक्षाकृते अयं नेपालस्य प्रथमाेच्च शैक्षिक संस्थारूपेण च प्रतिष्ठिताेऽस्ति । अयं ३०४२.५.२ राेपनि परिमितक्षेत्रे विस्तारिताेऽस्ति ।

## सन्दर्भ ग्रन्था

वर्गः:नेपालदेशसम्बद्धाः स्टब्स्-लेखाः
वर्गः:नेपालदेशस्य विश्वविद्यालयाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
सिक्खगुरवः

हिन्दुधर्मस्य रक्षणं कर्तुं केचन महापुरुषाः खालसा-सम्प्रदायस्य स्थापनाञ्चकार । ते एव सिक्खगुरवः ।

वर्गः:धर्मसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
जरनैल सिंह भिण्डरांवाले

१९८४ तमस्य वर्षस्य ओपरेशन् ब्लू स्टार इत्यस्य आतङ्कवादी एषः ।

वर्गः:पञ्जाबराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
देहली उच्चन्यायालयः

अत्र परिवर्तनं कृत्वा देहली उच्चन्यायलयस्य माहिती दातव्या ।

वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
उत्तर-गारो-हिल्स्-मण्डलम्

मेघालयराज्ये स्थितम् एकं मण्डलम् । अस्य मण्डलस्य केन्द्रमस्ति रेसुबेल्पारा इत्येतन्नगरम् ।

वर्गः:मेघालयराज्यस्य मण्डलानि
वर्गः:मेघालयराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
नैऋत्य-खासि-हिल्स्-मण्डलम्

**नैऋत्य-खासि-हिल्स्-मण्डलं** () मेघालयराज्ये स्थितं मण्डलमिदम् । अस्य मण्डलस्य केन्द्रमस्ति मौकरवट् इत्येतन्नगरम् । 

## भौगोलिकम् 
नैऋत्य-खासि-हिल्स्-मण्डलस्य विस्तारः १,३४१ चतुरस्रकिलोमीटर्मितः अस्ति । अस्य मण्डलस्य उत्तरदिशि पश्चिम-खासि-हिल्स्-मण्डलं, पश्चिमदिशि दक्षिण-गारो-हिल्स्-मण्डलं, पश्चिम-खासि-हिल्स्-मण्डलं च, दक्षिणदिशि बाङ्ग्लादेशः, पूर्वदिशि पूर्व-खासि-हिल्स्-मण्डलम् अस्ति । अत्र १९७ से.मी.मितः वार्षिकवृष्टिपातः भवति । अस्य प्रदेशस्य अङ्गारं, कर्करं, 'युरेनियम' च प्रमुखखनिजसम्पत्तिः । 

## जनसङ्ख्या
नैऋत्य-खासि-हिल्स्-मण्डलस्य जनसङ्ख्या(२००१) ६१,०३२ अस्ति । 

## ऐतिहसिकं किञ्चित् 
मौकरवट् विभागस्य स्थापना २६ जून १९८२ तमे वर्षे कृता । नैकानां संवत्सरानाम् अनन्तरं अस्य उपविभागस्य नैऋत्य-खासि-हिल्स्-मण्डलत्वेन स्थापना कृता । तथा मौकरवट् इत्येतन्नगरम् अस्य मण्डलस्य केन्द्रत्वेन निर्धारितम् । 

## अर्थव्यवस्था 
अस्य मण्डलस्य अर्थव्यवस्था कृष्याधारिता, ग्रामीणा च अस्ति । कृषिः एव ९०% जनानाम् उपजीविकां कल्पयन्ति ।  इदानीं अत्रस्थजनाः 'Cash Crops' अपि उत्पादयन्ति । तण्डुलः, किणः, 'सोयाबीन', आलुकं, आर्द्रकं, हरिद्रा, क्षुज्जनिका, पूगफलं, ताम्बूलवल्ली, नारङ्गफलम्, 'प्लम्', 'पिच', मधुकर्कटी, पनसफलम्, अननसं, कदलीफलं, 'लिची', तिन्त्रिणी च प्रमुखसस्योत्पादनानि सन्ति । 

## उपमण्डलानि 
अस्मिन् मण्डले उपमण्डलद्वयम् अस्ति -

* मौकरवट्
* राणिकोर्

## लोकजीवनम् 
अत्रस्था प्रमुखजनजातिः  अस्ति । अत्रस्थजनाः प्रमुखतया खासि, गारो च भाषाभ्यां वदन्ति । मुख्यत्वेन सर्वकारीयकार्यं, कृषिकार्यं, उद्यमः च जनानाम् उपजीविकां कल्पयन्ति ।
 
## वीक्षणीयस्थलानि 
अस्मिन् मण्डले कानिचन वीक्षणीयस्थलानि सन्ति । तानि - 

* लौब्लेय्-उम्जारैन्(जाक्रेम्) उष्णजलकुण्डानि 
* रिलैङ्ग (मौरङ्ग्लाङ्ग)प्रेक्षणीयस्थलम्
* ताय्न्नै स्थलम्
* नौङ्ग्नाह् स्थलम्
* बोर्बा सिङ्ग सेतु
* रानिकोर् तथा मोइलाम् नदीतटे
* कुबाह् तथा क्युबिट् गह्वरे
* पर्वतशिखराणि - लौपौ, कोह्थाय्ल्लौ, कैल्लै लोङ्दङुन्, कुबाह्
* सिम्पर रौक्

## बाह्यानुबन्धाः
* सर्वकारसङ्केतस्थलम् 
* http://meghalaya.gov.in:8080/megportal/district_details/20365

 

वर्गः:मेघालयराज्यस्य मण्डलानि
जोवाइ

नगरमिदम् पश्चिम-जाइन्तियाहिल्स्-मण्डलस्य केन्द्रत्वेन विद्यते ।

वर्गः:मेघलयस्य प्रमुखनगराणि
वर्गः:मेघालयराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
नोङ्गस्तोइन्

नगरमिदम् मेघालयराज्ये स्थितस्य पश्चिम खासिहिल्स्मण्डलस्य केन्द्रत्वेन विद्यते ।

वर्गः:मेघलयस्य प्रमुखनगराणि‎
वर्गः:मेघालयराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
उत्तरा

**उत्तरा** मत्स्यराज्यस्य विराठ नर॓शस्य पुत्री आसीत्। सा तु अभिमन्योः पत्नी आसीत्।
अज्ञातवास समये पाण्डवाः मत्स्यदेशे अवसन्। तस्मिऩ् एव समये सा अर्जुनात् नृत्
## बाह्यसम्पर्कतन्तु
वर्गः:महाभारतस्य पात्राणि
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये
जनसङ्ख्यास्फोटः

जगति विंशतितमे शतके अभूतपूर्वतया जनसंख्य वृद्धिः अभवत् । अयतेवः जनसंख्यास्फोटः इति कथ्यते ।

जनसंख्यस्फोटस्य कारणानि -
:१, बाल्यविवाहः । 
:२, अग्ननम् अन्धश्रद्धा । 
:३, वैध्यकीयविग्नानस्य प्रगतिः । 
:४, इतरदेशभ्यः असंख्याकानां निरास्रितनाम् आगमनम्।

## जनसंख्यस्फोटस्य परिणामाः
देशस्य प्रगतये निर्मिताः समस्तयोजनाः विफलाः भवन्ति । जीवनावश्यकवस्तूनि नोपलभ्यन्ते । पर्याप्त - आहाराभवात् चौर्यादिना दुष्कर्मणा जीवनं यापयन्ति । जनेषु परस्परम् असूया कलहः हननं च प्रवर्धते । आर्थिकसमस्या जनान् ऋणसागरे निमज्जयति । अरण्यानां विनाशः, क्रुषिभूमेः नाशः, परिसरदूषणं च प्रवर्धते । जनाः उध्योगहीनाः, वसतिहीनः, भवन्ति । बालकर्मकराः, सनमाजविरोधिनो जनाः, चौर्यं लुण्ठनम् - इयदिरूपेण समसमस्याः संवर्धयन्ति । निरुध्योगेन सह अनारोग्यं, दारिद्र्यं, निरक्षरता च संवर्धते ।

## निवारणोपायाः
जनेभ्यः छात्रेभ्यः च जनसंख्यस्फोटस्य दुष्परिणामान् अधिकृत्य जनसंख्यशिक्षणं प्रदातव्यम् । कुटुम्बयोजना आनेतव्या । विध्यासंस्थाः जनसंख्याशिक्षणविषये महत्तरं पात्रं निर्वहेयुः । भाषणा, आकाशवणी, दूरदर्शण, चलनचित्र मूलके जनसंख्यानियन्त्रणस्य प्रचारः करणीयः । समाजसेवासंस्थाः, धर्मिकनेतारः च अस्मिन् विषये जनान्दोलनं कुर्युः ।
जनसंख्यावृध्दि इयम् अस्माकं देशस्य प्रधाना समस्या अस्ति। जनसन्ख्यायां भारतस्य प्रथमं स्थानम् अस्ति। दिने दिने तीव्रगत्या जनसंख्या वर्धयति, 
अतः अयं खलु चिन्तायाः विषयः अभवत्।
जनसंख्या वर्धनेन अन्याः अनेकाः समस्याः समुत्पन्नाः। जनसंख्या वर्धिता तस्मात् यानानां संख्या अपि वर्धिता। अधुना प्रीतिनगरे अनेकानि मोटरवाहनानि चलन्ति, तस्माच्च प्रदूषणं वर्धते। प्रदूषणं सर्वेषाम् आरोग्याय हानिकारकं भवति। यदि एके परिवारे अनेके बालकाः भवन्ति, तर्हि तेषां अध्ययनं, परिधानं, भोजनम् इत्यादिपूर्त्यर्थं पर्याप्तधनस्य आवश्यकता भवति। एकस्य कुटुम्बप्रमुखस्य धनार्जनं पर्याप्तं न भवति। धनस्य अभावत् सर्वे सदस्याः सुखं न प्राप्नुवन्ति। बलकाः शिखां न लभन्ते, स्त्रियः भोजनं न लभन्ते। अतः एव परिवारनियोजनम् आवश्यकम्। यदि मनुष्यः सुखमिच्छति, तर्हि लघुपरिवारः स्थान्।

परिवारनियोजनार्थम् अनेकाः योजनाः प्रवर्तिताः। यदा इन्दिरागान्धी महोदया देषस्य प्रधानमन्त्री आसीत्, तदा तस्याः पुत्रेण संजयगान्धी महोदयेन परिवार नियोजनार्थम् अतीव प्रयत्नाः कृताः। तस्य प्रयत्नैः जनसंख्या सीमिता अभवत्। किन्तु अधुना भारते प्रतिदिनम् अनेक सहस्त्रं बलकाः जन्म गृहन्ति। तेषां मध्ये निरक्षराणां संख्या अधिका वर्तते। अतः परिवारनियोजानस्य महत्वं सर्वेषु नगरेषु, ग्रामेषु अपि प्रसारणीयम्। अधुना अस्य प्रचारः दूरदर्षने तथा आकाशवाण्यामपि क्रियते।

यदि परिवारनियोजनस्य समस्यायाः समाधानं भवेत्। तर्हि अन्याः समस्याः न उद्भवन्ति। परिवारस्य सुखं, परिवारनियोजने अस्ति। यदि परिवारः सुखी भवेत् तदा देशः सर्वे देशवासिनः अपि सुखं प्राप्नुवन्ति।

वर्गः:सामाजिकसमस्याः
वर्गः:समाजसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
मौकरवट

भारतदेशस्य मेघालयराज्ये स्थितः एकः उपविभागः आसीत् । इदानीं स एव विभागः मण्डलत्वेन निर्धारितः सर्वकारेण । मौकरवट् इत्येतन्नगरं नैऋत्य-खासि-हिल्स्-मण्डलस्य केन्द्रम् अस्ति ।

वर्गः:मेघलयस्य प्रमुखनगराणि‎
वर्गः:मेघालयराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
अल्लाह्

**अल्लाह्** (अरबी: ﷲ ) इति इस्लाम्-मतानुयायी एव विश्वस्य अद्वितीयस्रष्टा तथा प्रतिपालकश्च । 'अल्लाह्'  इति शब्दः मुस्लिम्-जनैः व्यवहृयते । परन्तु 'बाहाई', अरबीभाषी कैथिलिक-क्रैस्तजनाः, माल्टावासिनः, रोमन्-कैथेलिक्, मिजोराही इहुदी एवं सिक्खजनाः *अल्लाह्* शब्दः विभिन्नार्थे उच्चार्यन्ते ।

सुन्नीसम्प्रदायस्य शियासम्प्रदायस्य च अल्लाह् भिन्न नास्ति।

## शब्दोत्पत्तिः
[thumb|right|240px| [अरबीभाषा|अरबीभाषया लिखितः **अल्लाह्** नाम्नः अंशसमूहः -१। अलिफ़्२। हम्जतुल् वसल् (همزة وصل‎‎)३। लाम्४। लाम्५। तश्दीद् (شدة‎) ६। अलिफ़्-स्वरमात्राचिह्नम् (ألف خنجرية‎‎) ७। ह]]

*अल्लाह्* अयं शब्दः अरबी । *अल्*+ *इलाह् * इत्यनयोः पदयोः समन्वये 'अल्लाह्' इति निष्पन्नः । पूर्वपदम् 'अल्' इत्यस्य अर्थः *सुनिर्दिष्टः* वा *एकमेव*। परपदं 'इलाह्' अर्थात् ईश्वरः सृष्टिकर्ता वा । तर्हि शब्दद्वयस्य सम्मिलितरूपस्य अर्थः भवति 'एकमेव इश्वरः' 'एकेश्वरः' वा(, *ho theos monos*)। समाना व्युत्पात्तिः इतरेष्वपि सेमिटिक्-भाषासु लभ्यते । उदाहरणरूपेण यथा -हीब्रू तथा आरामैक्-भाषा । प्राचीनहीब्रू भाषायां अधिकस्थलेषु बहुवचने अयं शब्दः प्रयुक्तः *एलोहिम्*  (परन्तु अर्थः एकवचने ) आसीत् । एवञ्च आरामैक् भाषया अस्य शब्दस्य रूपं - '**  वा **'  । किन्तु अयं शब्दः सर्वासु भाषासु अपि समार्थकः , **एकेश्वरः** ।  सिक्खजनानां पवित्रग्रन्थः *गुरु ग्रन्थ साहिब्* मध्ये अयं शब्दः *अल्लाह्*()  ४६ वारम् उल्लिखितः अस्ति ।

इस्लाम् पूर्व-आरबदेशेष्वापि 'अल्लाह* पदस्य व्यवहारः आसीत् । परन्तु शक्तिसम्पन्नः पुरुषः इत्यस्मिन् अर्थे प्रयुज्यते स्म । 
*अल्लाह्'' (एका देवता इति रूपेण) धारणा विभिन्नधर्मे विभिन्नः । इस्लामे 'अल्लाह्' शब्देन एकः, अद्वितीयः एवम् अविनश्वरः इश्वरः इति सुच्यते । तथा समस्तस्वर्गीयगुणवाचकः एकसत्तायाः नामरूपेण संज्ञायितः 'अल्लाह्' इति शब्दः
इस्लामिक् भाषानुसारं 'अल्लाह्' एकः अद्वितीयश्च, समस्तजगतः सृष्टिकर्ता, सर्वत्रविराजमानः ईश्वरः । एतस्मात् वर्तमानयुगस्य अरबदेशीयाः क्रैस्ताः भिन्नत्वं प्रतिपादयितुं   ''* (, "God the Father" (अर्थात्, *ईश्वर-पिता'') शब्दस्य प्रयोगं कुर्वन्ति ।

## टिप्पणी 
## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
वर्गः:इस्लाममतम्

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
साइहा

साइहामण्डलस्य केन्द्रत्वेन मण्डलमिदं विद्यते ।

वर्गः:मिजोरामराज्यस्य नगराणि
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
लौङ्गत्लाय

लौङ्गत्लायमण्डलस्य केन्द्रत्वेन नगरमिदं विद्यते ।

वर्गः:मिजोरामराज्यम्
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:मिजोरामराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
बीबी का मकबरा

औरङ्गाबाद् इत्यस्मिन्नगरे स्थितम् महत्त्वपूर्णं प्रेक्षणीयस्थलमिदम् । ताजमहाल् इत्यस्य प्रतिरूपत्वेन आभारतं प्रसिद्धम् ।
thumb|right|200px|बीबी का मकबरा

वर्गः:महाराष्ट्रराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:महाराष्ट्रराज्यस्य प्रेक्षणीयस्थलानि
वर्गः:औरङ्गाबादमण्डलस्य प्रेक्षणीयस्थानानि
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
सिन्धुदुर्गम्

thumb|right|600px|सिन्धुदुर्गकोटः

**सिन्धुदुर्गम्** महाराष्ट्रराज्यस्य सिन्धुदुर्गमण्डले स्थितम् एकं दुर्गम् । छत्रपतिना शिवाजी महाराजेन स्थापितम् एकं अद्वितीयं सागरदुर्गमिदम् ।

::सिन्धुदुर्ग सागरकोटः शिवाजीमहाराजेन स्थापितः । शिवाजीराजस्य ध्येयम् आसीत् जञ्जिरादुर्गं स्वराज्यम् आनेतव्यम् इति । परं तत् साधयितुं न अशक्तः सः । तदा 'आरमार'(सागरसुरक्षा) इत्यस्य सबलीकरणार्थं गोविन्द विश्वनाथ प्रभु इत्यस्य साहाय्येन सिन्धुदुर्गं निर्मापितवान् । सिन्धुदुर्गस्य सबलीकरणार्थं राज्ञा पद्मदुर्गं, राजकोटः, सर्जेदुर्गं च निर्मापितम् । ५० कि.मी.द्वीपपरिसरे सिन्धुदुर्गनिर्माणम् अभवत् ।

वर्गः:शिवाजी महाराजस्य दुर्गाणि
वर्गः:महाराष्ट्रराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
रायगढदुर्गम्

[thumb|right|400px|[शिवाजीमहाराजाणां राजगडगुर्गे स्थापितः विग्रहः]]

thumb|right|400px|रायगडदुर्गस्य रचना

**रायगडदुर्गम्** मराठासाम्राज्यस्य महान् राजा शिवाजी निर्मापितवान् । महाराष्ट्रराज्यस्य रायगडमण्डले दुर्गमिदमस्ति ।

शिवाजी महाराजस्य साम्राज्यस्य मुख्यं दुर्गम् आसीत् इदम् । इतः एव छत्रपतेः साम्राज्यस्य सञ्चालनं भवति स्म । अतः एषः दुर्गः राजधानीत्वेन आवासितः महाराजेन । अत्रैव महाराजस्य राज्याभिषेकसमारोहः अभवत् । एतस्मिन् दुर्गे महाराजस्य स्मारकं, गङ्गासागरतडागः, जगदीश्वरमन्दिरं च अस्ति ।
thumb|left|400px|रायगडदुर्गम्

वर्गः:शिवाजी महाराजस्य दुर्गाणि
वर्गः:महाराष्ट्रराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
जञ्जिरादुर्गम्

thumb|right|400px|जञ्जिरादुर्गस्य एकं दृश्यम्
thumb|right|400px|दुर्गस्य बहिस्तात् प्राप्तं दृश्यम्

**जञ्जिरादुर्गं** महाराष्ट्रराज्ये विद्यमानेषु दुर्गेषु अन्यतमं दुर्गम् अस्ति । 
यदा रायगडमण्डलपरिसरे 'सिद्दी'वंशीयराजानाम् आधिपत्यम् आसीत्, तदा तेषां साम्राज्यराजधानी आसीत् दुर्गमिदम् । जलदुर्गमिदम् । ३५० वर्षाणि यावत् एतत् दुर्गम् अजेयम् आसीत् । अत्रस्थाः राजप्रासादाः, गह्वराः च वीक्षणीयस्थलानि ।

वर्गः:महाराष्ट्रस्य ऐतिहासिकस्थानानि
वर्गः:महाराष्ट्रराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
भारतस्य उपराष्ट्रपतिः

भारतस्य उपराष्ट्रपतिः (, ) राष्ट्रप्रमुखं राष्ट्रपत्यः सहायः अस्ति। उपराष्ट्रपतिपदं भारतगणराज्यस्य राष्ट्रपतिपदं पश्चात् द्वितीयः सर्वोत्कृष्टं, सम्मानितं च पदमस्ति।

वर्गः:भारतस्य उपराष्ट्रपतयः
वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
भैरोंसिंह शेखावत

वर्गः:भारतस्य उपराष्ट्रपतयः
वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
बसप्प दानप्प जत्ति

वर्गः:भारतस्य राष्ट्रपतयः
वर्गः:काङ्ग्रेस्-पक्षस्य नेतारः‎
वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:१९१२ जननम्
वर्गः:२००२ मरणम्
अधिवक्ता

वर्गः:सामाजिकवृत्तयः
वर्गः:समाजसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
भारतस्य प्रधानमन्त्री

**भारतगणराज्यस्य प्रधानमन्त्रिणः** (सामान्य वर्तनी: **प्रधानमंत्री**) कार्यालयं भारतीयसङ्घस्य शासनप्रमुखस्य पदम् अस्ति । भारतीयसंविधानानुसारं प्रधानमन्त्री केन्द्रसर्वकारस्य मन्त्रिपरिषदः प्रमुखः, राष्ट्रपतिस्य मुख्यसल्लाहकारः च भवति । सः भारतसर्वकारस्य कार्यकारिणीप्रमुखः अस्ति तथा च सर्वकारस्य कार्यस्य कृते संसदस्य समक्षं उत्तरदायी अस्ति । भारतस्य संसदीयराजनैतिकव्यवस्थायां राज्यप्रमुखस्य, शासनप्रमुखस्य च पदं पूर्णतया विभक्तम् अस्ति ।

## टिप्पणी
वर्गः:भारतस्य शासनव्यवस्था
अनन्तपुरम्

भारतदेशस्य किञ्चन राज्यमस्त्यान्ध्रप्रदेशः । अस्य राज्यस्य मण्डलेष्वन्यतममस्त्यनन्तपुरमण्डलम् । अस्य मण्डलस्य केन्द्रमस्त्यनन्तपुरम् ।

## सन्दर्भाः
वर्गः:आन्ध्रप्रदेशस्य प्रमुखनगराणि
वर्गः:आन्ध्रप्रदेशराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
भारतस्य उपराष्ट्रपतयः

अत्र **भारतगणराज्यस्य उपराष्ट्रपतीनाम् आवलिः** अस्ति ।

वर्गः:भारतस्य उपराष्ट्रपतयः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
किशन कान्त

{{Infobox Officeholder
|name         = Krishan Kant
|image        =ఉపరాష్ట్రపతి_శ్రీ_కృష్ణకాంత్_గారి_నుండి_(cropped).jpg
|office       = Vice President of India
|president    = Kocheril Raman Narayanan
|term_start   = 21 August 1997
|term_end     = 27 July 2002
|predecessor  = Kocheril Raman Narayanan
|successor    = Bhairon Singh Shekhawat
|office2      = Governor of Tamil Nadu
|1blankname2  = Chief Minister
|1namedata2   = Muthuvel Karunanidhi
|term_start2  = 22 December 1996
|term_end2    = 25 January 1997
|predecessor2 = Marri Chenna Reddy
|successor2   = Fatima Beevi
|office3      = Governor of Andhra Pradesh
|1blankname3  = Chief Minister
|1namedata3   = Marri Chenna ReddyNedurumalli Janardhana ReddyKotla Vijaya Bhaskara ReddyNandamuri Taraka Rama RaoNara Chandrababu Naidu
|term_start3  = 7 February 1990
|term_end3    = 21 August 1997
|predecessor3 = Kumudben Manishankar Joshi
|successor3   = G. Ramanujam
|birth_date   = 
|birth_place  = 
|death_date   = 
|death_place  = 
|party        = Janata Dal (1988–2002)
|otherparty   = Indian National Congress (Before 1977)Janata Party (1977–1988)
|spouse       = Shrimati Suman
|alma_mater   = Indian Institute of Technology (BHU) Varanasi
|profession   = Scientist
|religion     = Hinduism
|signature    = Krishna Kant.jpg 
}}

## टिप्पणी
वर्गः:भारतस्य उपराष्ट्रपतयः
वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
गोपाल स्वरूप पाठक

वर्गः:उत्तरप्रदेशराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:चित्रं योजनीयम्
द हिन्दू

## टिप्पणी
वर्गः:भारतस्य समाचारपत्राणि

वर्गः:चित्रं योजनीयम्
राज्यपालः

भारतगणराज्ये केन्द्रसर्वकारराज्यसर्वकारयोः मध्ये सेतुः राज्यपालः ।

वर्गः:भारतस्य शासनव्यवस्था
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
ओट्टापालम

केरलाराज्यस्य पालक्काडमण्डलस्य एकं नगरमेतत् । एतत् लोकसभायाः संसदक्षेत्रमपि । इतः वारत्रयं भारतगणराज्यस्य दशमः राष्ट्रपतिः लोकसभायाः सदस्यः अभवत् ।

वर्गः:केरलराज्यम्
वर्गः:केरलराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
हनोई

वर्गः:एशियाखण्डस्य राष्ट्राणि
वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
प्रधानमन्त्रिकार्यालयः

वर्गः:भारतस्य प्रधानमन्त्रिणः
वर्गः:समाजसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
साम्प्रदायिकहिंसा

१९८१ सक्खविरोधिहिंसा

गोधराकाण्डः

२००२ गुजरातहिंसा

मुजफ्फरनगरहिंसा

वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
भारतस्य राष्ट्रियपञ्चाङ्गम्

## राष्ट्रियपञ्चाङ्गम् विवरण 
भारतीय राष्ट्रियपञ्चाङ्गम् भारते उपयोगार्थनाय सर्वकारी पञ्चाङ्ग यत राष्ट्रीयकैलेंडर अस्ति। इदानाम् शक संवत आधारित अस्ति। 

अस्य आधिकारिक उपयोगे 1 चैत्र, 1879 शक् युग, यत 22 मार्च 1957 प्रारम्भ अभवत। 

पञ्चाङ्गम्= पञ्च + अङ्गम् 
अर्थात चन्द्रदिवस ,चन्द्रमास, अर्धदिवस, सूर्ये-चन्द्रमा कोण, सौर दिवस च। 

वर्गः:भारतीयकालमानः
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये
अशोकचक्रम्

लिखितम् अस्ति]]
, possibly Ashoka, with a 16-spoked wheel (1st century BCE/CE)]]

वर्गः:भारतम्

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
अशोकस्य चतुर्मुखसिंहस्तम्भः

अशोकस्य चतुर्मुखसिंहस्तम्भः अशोकेन स्थापितः।

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* नरेन्द्रमोदी
* राष्ट्रपतिभवनम्
* देहली

वर्गः:साम्राज्यानि
वर्गः:भारतेतिहाससम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
१ जनवरी

**१ जनवरी**-दिनाङ्कः ग्रेगोरीयन-पञ्चाङ्गानुसारं वर्षस्य प्रथमदिनम् । लिप-वर्षस्यापि एतत् प्रथमदिनम् । एतस्मात् दिनात् वर्षान्तपर्यन्तं ३६४ दिनानि भवन्ति । एतत् दिनं क्रिस्त-जनानां नवीनवर्षत्वेन परिगण्यते ।

## मुख्यघटनाः 
* १९०६ - ब्रिटिशकालीनभारते भारतीयमानकसमयः (Indian Standard Time) औपचारिकरीत्या स्वीकृतः । 
* १९४२ - संयुक्तराष्ट्रसङ्घस्य (United Nations) घोषणापत्रे २६ देशाः हस्ताक्षराणि   अकुर्वन् ।
* १९४८ - विभाजनानन्तरं भारतदेशः पाकिस्थानदेशाय ५५ कोटिरूप्यकाणि दानाय निराकरोत् । 
* १९४९ - काश्मीर-राज्ये संयुक्तराष्ट्रसङ्घद्वारा मध्यरात्रौ भारत-पाक-युद्धस्य विरामः उद्घोषितः ।
* १९७८ - वायुसेनायाः एकं विमानं ८५५ बोईङ्ग ७४७ (Boeing 747) यान्त्रिकक्षत्याः, चालकस्य दोषेण च मुम्बई-महानगरसमीपं अकस्मात्ग्रस्तम् अभवत् । तस्मिन् व्यपघाते २१३ यात्रिणः अमरन् ।
* १९८३ - आर्पानेट इत्यस्य (ARPANET) औपचारितरीत्या इण्टरनेट-त्वेन रूपान्तरणम् अभवत् ।  (Internet)
* १९८५ - अन्तर्जालस्य डोमन-नाम-प्रणाल्याः (Domain Name System) आरम्भः अभवत् । 
* १९९५ - विश्वव्यापारसङ्घटनम् (World Trade Organization (WTO)) इत्यस्य रचना अभवत् । 
*

## जन्म 
* १८९२ - महादेवभाई देसाई, मोहनदास करमचन्द गान्धी इत्यस्य मानसपुत्रः एषः ।
* १९८४ - सत्येन्द्र नाथ बसु, भारतीयगणिकशास्त्री (मृ. १९७४)
* १९४३ - रघुनाथ अनन्त माशेलकर (Raghunath Anant Mashelkar), भारतीयः वैज्ञानिकः ।
* १९५१ - नाना पाटेकर, चल्लचित्रम् अभिनेता, नाट्यकलाकारः ।
* १९७५ - सोनाली बेन्द्रे, भारतीया अभिनेत्री ।
* १९७८ - विद्या बालन, भारतीया अभिनेत्री ।
* १९७८ - परमहंस श्रीनित्यानन्द (Paramahamsa Sri Nithyananda), आध्यात्मिकगुरुः ।
*

## मृत्युः 
* १९४० - पानुगन्ती लक्ष्मिनरसिंहा राव (Panuganti Lakshminarasimha Rao), लेखकः, निबन्धकारः (ज. १८६५) 
*

## पर्व, उत्सवाः च 
*

## बाह्यानुबन्धाः 
* बी.बी.सी.(BBC): अद्यतनदिवसः

वर्गः:जनवरी
वर्गः:आङ्ग्लमाससम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
ऋतुचर्या

आयुर्वेदे स्वस्थस्य स्वास्य्वरक्षार्थं ये उपाया: उक्ता: तेषु अन्यतमोऽयम् उपाय: ऋतुचर्या।
 एवं गण्यन्ते- 
मासैर्द्विसङ्ख्यैर्माघाद्यै: क्रमात् षडृतव: स्मृता:। शिशिरोऽथ वसन्तश्च ग्रीष्मवर्षाशरद्धिमा:॥अष्टाङ्गहृदयम् सूत्रस्थानम् ३.१

{|class="wikitable"
|-
!मास: !! ऋतु:
|-
|माघ: फाल्गुनश्च || शिशिर:
|-
|चैत्र: वैशाखश्च	|| वसन्त:
|-
|ज्येष्ठ: आषाढश्च||	ग्रीष्म:
|-
|श्रावण: भाद्रपदश्च ||वर्षा
|-
|अश्विन: कार्तिकश्च	||शरद्
|- 
|मार्गशीर्ष: पौषश्च		||हेमन्त:
|-} 
प्रत्येकम् ऋतौ आचरणं भिद्यते, तदेवम्-
* हेमन्तचर्या  * शिशिरचर्या * वसन्तचर्या * ग्रीष्मचर्या * वर्षाचर्या * शरच्चर्या

वर्गः:ऋतुचर्या
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये
शिशिरचर्या

शिशिरे हेमन्ततोऽपि शैत्यमधिकं, रौक्ष्यं चाप्यधिकम् ।अत एते एव आहारा: विहाराश्च विशेषत: सेव्या:।हेमन्तचर्याया एवातिदेशोऽत्र क्रियते।

वर्गः:ऋतुचर्या
वर्गः:वैद्यविज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
स॰सा॰स॰+०५:३०

**स॰सा॰स॰+०५:३०** () इति +०५:३० इत्यस्य यूटीसी तः समयस्य प्रतिपूर्तिं कर्तुं एकः परिचयकर्ता अस्ति । एषः यूटीसी कालः भारते, श्रीलङ्कायां च परिगण्यते, पूर्वं नेपालदेशे अपि प्रयुक्तम् आसीत् । समन्वितसार्वत्रिकसमयस्य (यूटीसी) सार्धपञ्चघण्टाः अग्रे अस्ति । अस्मिन् समयाञ्चले प्रायः १४० कोटिः (1.4 बिलियन्) जनाः निवसन्ति, स॰सा॰स॰+०८:०० इत्यस्य अनन्तरं द्वितीयं सर्वाधिकजनसंख्यायुक्तं कृत्वा ।

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतीयमानकसमयः
* भारतीयसमयः
* स॰सा॰स॰+०५:४५

## सन्दर्भाः 
वर्गः:विभिन्नलेखेभ्यः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
वर्गः:समयमानकानि
तिथयः

शुक्ल-कृष्पक्षयोः तिथयः त्रिंशत् भवन्ति।

वर्गः:तिथयः
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये
ऋतुसन्धिकालः

ऋतुर्यदा परिवर्तते तदा आहारविहारा अपि तदनुसारं परिवर्तनीया:।तथापि अभ्यस्तनामाहारविहाराणां सहसा त्यागो नोचित:। अनभ्यस्तानामपि सहसा स्वीकारो रोगाय भवति।अत: क्रमश: पूर्वर्तुचर्यायास्त्याग उत्तरर्तुचर्याया: सेवनमुपदिश्यते शास्त्रे। एतौ च त्यागस्वीकारौ ऋतुसन्धिकाले भवेताम्। ऋतुसन्धिकालो नाम पूर्वर्तोरन्तिम: सप्ताह: उत्तरर्तोरादिम: सप्ताह: च। अस्मिन्सप्ताह्द्वयात्मके काले शनै: शनै: पूर्वाभ्यासस्त्यक्तव्य:, उत्तराभ्यासोऽङ्गीकर्तव्य:।तदुक्तम् – 
ऋत्वोरन्त्यादिसप्ताहावृतुसन्धिरितिस्मृत:।तत्र पूर्वो विधिस्त्यज्य: सेवनीयोऽपर: क्रमात्।
असात्म्यजा हि रोगा: स्यु: सहसा त्यागशीलनात्॥अष्टङ्गहृदयम् सूत्रस्थानम् ३.५८,५९

## **सम्बद्धाः लेखाः** 
* वर्गः:ऋतुचर्या वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः वर्गः:न प्राप्तः संस्कृतसम्बद्धभाषानुबन्धः वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः वर्गः:चित्रं योजनीयम् वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
रूप्यकम्

वर्गः:भारतीयनाणकम्
वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:भारतस्य राष्ट्रियद्योतकानि
उदय कुमार धर्मलिङ्गम्

वर्गः:भारतीयतन्त्रज्ञाः
वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
भारतीयक्रीडामन्त्रालयः

भारतस्य खेलमन्त्रालयः भारतसर्वकारस्य एकः भागः ।

वर्गः:भारतस्य सर्वकारः
वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
भारतीयमानकसमयः

भारतीय मानक समय (भा॰मा॰स॰) (हिंदी:भारतीय मानक समय) स॰सा॰स॰+०५:३०

वर्गः:भारतीयकालमानः
वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
भारतीयसमयः

भारतस्वतन्त्रतानन्तरं भारतीयसमयः भारतीयमानकसमयत्वेन परिगण्यते ।

वर्गः:भारतीयकालमानः
वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये
मानवरहितविमानम्

thumb|300px|मनुष्यविहीनानां आकाशयानानां कतिपय प्रकाराः
**मानवरहितविमानम्** (आङ्ग्लः-unmanned aerial vehicle,  संक्षेपेण: UAV) भवति स्वयंक्रियं विमानम् । अस्य विमानस्य परिचलना साक्षात् मनुष्येण न क्रियते । दूरवर्तिस्थलात् विमानमिदं चालितम् भवति । एतेन विशेष-सामरिककौशलेन दूरवर्ती स्थले आक्रमणं तथा सुक्ष्मनिरीक्षणं कर्तुं शक्यते । मानवरहितविमानम् एवञ्च आग्नेयास्त्रम्(मिशैल्) इत्यनयोः पार्थक्यम् भवति‌- 
*यद्यपि आग्नेयास्त्रं दूरात् नियन्त्रीयते तथापि इदं इन्धननिर्भरं भवति । 
*परन्तु मानवरहितविमानम् वायुप्रवाहः अन्यप्राकृतिकावस्थानुगुणं चालितं भवति ।

वर्तमानकाले सर्वपेक्षया चर्चितं मानवरहितविमानम् अस्ति **ड्रोन्** । अस्य यानस्य उपयोगः सर्वाधिकतया सामरिककार्येषु क्रियते । वैमानिकयुद्धेषु विमानचालकस्य प्राणहानिः अथवा शत्रुपक्षेण बन्द्याशङ्का दूरीकरणाय एव मानवरहितविमानस्य उपयोगः क्रियते । *ड्रोन्* इत्यस्य आभिधानिकः अर्थः भवति गुञ्जनम् ।
## डी आर डी ओ निशान्त्
**निशान्त्** एकं मानवरहितविमानम् (यू ए वी) यत् भारतस्य  वैमानिक-विकाश-प्रतिष्ठानेन(DRDO) निर्मितम् । इयं संस्था भारतस्य रक्षामन्त्रलयस्य एका शाखा ।

वर्गः:वैमानिकविज्ञानम्
वर्गः:तान्त्रिकविज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
पीरमद्वीपः

वर्गः:गुजरातराज्यस्य प्रेक्षणीयस्थानानि
वर्गः:गुजरातराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
बहुजनसमाजवादी पक्षः

**बहुजनसमाज-पक्षः** (आङ्ग्लः: Bahujan Samaj Party) भारतस्य एकः राष्ट्रस्तरीयः राजनैतिकपक्षः । अस्य पक्षस्य निर्माणं मुख्यतः भारतीय-वर्णव्यावस्थायां अधविद्यमानानां जनानां प्रतिनिधित्वेन कृतमासीत् । भारते **बहुजन**(शूद्रः)सम्प्रदायस्य  जनसंख्या ८५% अस्ति । बहुजनसमाज-पक्षस्य राजनैतिकचिन्तनम् अम्बेड्करस्य मानवतावादी-विचारधारया अनुप्राणितम् ।

वर्गः:भारतीयराजनैतिकपक्षाः
तळाजा

वर्गः:गुजरातराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:गुजरातराज्यस्य ग्रामाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
तेलुगुदेशम्-पक्षः

**तेलुगुदेशम्-पक्षः** () भारतस्य एकः राजनैतिकपक्षः । अस्य पक्षस्य संरचना एन् टी रामा राव्-महोदयेन १९८२ तमवर्षे जाता आसीत् । तेलुगुदेशम्-पक्षस्य अध्यक्षः अस्ति चन्द्रबाबु नायडु । 

## टिप्पणी
वर्गः:भारतीयराजनैतिकपक्षाः
क्षिप्रानदी

क्षिप्रानदी भारतदेशस्य मध्यभागे स्थितस्य मध्यप्रदेशराज्यस्य एका प्रमुखा नदी अस्ति । एषा भारतस्य सप्तपुण्यतमनदीषु अन्यतमा अपि अस्ति ।

## बाह्यसम्पर्कतन्तवः
*सोमवर्ति-अमावास्यायां क्षिप्रानद्यां पवित्रं स्नानम् (उज्जयिनी)  (India News). प्रकाशनदिनाङ्कः ५/१२/२०१३

वर्गः:मध्यप्रदेशराज्यस्य नद्यः
वर्गः:भारतीयनदीसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
जेम्स १ (स्काटलैंड)

ब्रिटेनस्य शासकः।

वर्गः:विदेशीयव्यक्तिसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
मेरी १ (इंगलैंड)

ब्रिटेनस्य शासकः। (इंगलैंड)

वर्गः:विदेशीयव्यक्तिसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
सङ जेगी

**सङ जेगी**(कोरिया:성재기 成在基, 1967 - 2013) अस्ति दक्षिण कोरिया मानवाधिकार कार्यकर्ते आणि नागरी हक्क कार्यकर्ते, तत्त्वज्ञानम् तत्वज्ञानी.

## साधाराः 
## बाह्यानुबन्धाः 
* ‘한강 투신’ 성재기는 누구? “여가부 폐지·군 가산점 부활” 운동 동아일보 2013.07.29 (कोरिया) 
* '투신' 남성연대 성재기는 누구? 뉴스1 2013.07.29 (कोरिया)

वर्गः:दक्षिण कोरिया
वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
झाबुआ

**झाबुआ** (, ) इत्येतन्नगरं मध्यप्रदेशराज्यस्य इन्दौरविभागे अन्तर्गतस्य झाबुआमण्डलस्य केन्द्रम् अस्ति ।

वर्गः:मध्यप्रदेशराज्यस्य प्रमुखनगराणि
वर्गः:मध्यप्रदेशराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया