open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
श्रद्धावाननसूयश्च...

## श्लोकः 
:**श्रद्धावाननसूयश्च शृणुयादपि यो नरः ।**
:**सोऽपि मुक्तः शुभाँल्लोकान्प्राप्नुयात्पुण्यकर्मणाम्॥ ७१ ॥**

अयं भगवद्गीतायाः अष्टादशोऽध्यायस्य मोक्षसंन्यासयोगस्य एकसप्ततितमः(७१) श्लोकः ।
## पदच्छेदः
श्रद्धावान् अनसूयः च शृणुयात् अपि यः नरः सः अपि मुक्तः शुभान् लोकान् प्राप्नुयात् पुण्यकर्मणाम् ॥

## अन्वयः
श्रद्धावान् अनसूयः च यः नरः शृणुयात् अपि सः अपि मुक्तः पुण्यकर्मणां शुभान् लोकान् प्राप्नुयात् ।

## शब्दार्थः 
:श्रद्धावान् = श्रद्दधानः
:अनसूयः = ईर्ष्यारहितः
:शृणुयात् = आकर्णयेत्
:मुक्तः = विमुक्तः
:पुण्यकर्मणाम् = पवित्रकर्मणाम्
:शुभान् = प्रशस्तान्
:प्राप्नुयात् = गच्छेत् ।
 
## अर्थः 
यः पुरुषः श्रद्धावान् ईर्ष्यारहितश्च सन् इदं सम्भाषणं शृणोति सोऽपि सर्वेभ्यः पापेभ्यः मुक्तः पुन्यशालिनां शुभं लोकं प्राप्स्यति ।

## सम्बद्धसम्पर्कतन्तुः
*भगवद्गीता (मूलश्लोकाः)
*भगवद्गीता

71
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* संस्कृतम्
* श्रीमद्भगवद्गीता
* शङ्कराचार्यः
* रामानुजाचार्यः
राजन्संस्मृत्य संस्मृत्य...

## श्लोकः 
:**राजन्संस्मृत्य संस्मृत्य संवादमिममद्भुतम् ।**
:**केशवार्जुनयोः पुण्यं हृष्यामि च मुहुर्मुहुः ॥ ७६ ॥**

अयं भगवद्गीतायाः अष्टादशोऽध्यायस्य मोक्षसंन्यासयोगस्य षट्सप्ततितम(७६) श्लोकः ।
## पदच्छेदः
राजन् संस्मृत्य संस्मृत्य संवादम् इमम् अद्भुम् केशवार्जुनयोः पुण्यं हृष्यामि च मुहुः मुहुः ॥

## अन्वयः
राजन् ! अद्भुतं पुण्यं केशवार्जुनयोः इमं संवादं संस्मृत्य संस्मृत्य मुहुः मुहुः च हृष्यामि ।

## शब्दार्थः 
अद्भुतम् = आश्चर्यम्
:पुण्यम् = पापहरम्
:केशवार्जुनयोः = कृष्णार्जुनयोः
:संवादम् = संलापम्
:संस्मृत्य संस्मृत्य = पुनः पुनः स्मृत्वा
:मुहुः मुहुः = भूयो भूयः
:हृष्यामि = तुष्यामि ।
 
## अर्थः 
राजन्, धृतराष्ट्र ! आश्चर्यं पापहरं कृष्णार्जुनयोः एनम् संलापं पुनः पुनः स्मृत्वा भूयो भूयः च तुष्यामि।

## सम्बद्धसम्पर्कतन्तुः
*भगवद्गीता (मूलश्लोकाः)
*भगवद्गीता

76
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* संस्कृतम्
* श्रीमद्भगवद्गीता
* शङ्कराचार्यः
* रामानुजाचार्यः
यत्र योगेश्वरः कृष्णो...

## श्लोकः 
:**यत्र योगेश्वरः कृष्णो यत्र पार्थो धनुर्धरः ।**
:**तत्र श्रीर्विजयो भूतिर्ध्रुवा नीतिर्मतिर्मम ॥ ७८ ॥**

अयं भगवद्गीतायाः अष्टादशोऽध्यायस्य मोक्षसंन्यासयोगस्य अष्टसप्ततितमः(७८) श्लोकः ।
## पदच्छेदः
यत्र योगेश्वरः कृष्णः यत्र पार्थः धनुर्धरः तत्र श्रीः विजयः भूतिः ध्रुवा नीतिः मतिः मम ॥

## अन्वयः
यत्र योगेश्वरः कृष्णः यत्र धनुर्धरः पार्थः तत्र श्रीः विजयः भूतिः ध्रुवा नीतिः (इति) मम मतिः ।

## शब्दार्थः 
:योगेश्वरः = सर्वयोगेशः
:धनुर्धरः = गाण्डीवधरः
:पार्थः = अर्जुनः
:श्रीः = लक्ष्मीः
:विजयः = जयः
:भूतिः = ऐश्वर्यम्
:ध्रुवा	= स्थिरः
:नीतिः = धर्मः
:मतिः = बुद्धिः ।
 
## अर्थः 
यत्र योगेश्वरः कृष्णः वर्तते यत्र च धनुर्धरः पार्थः वर्तते, तत्र सम्पत्तिः जयः ऐश्वर्यं धर्मः च अवश्यं भवति  इति मम मतिः ।

## सम्बद्धसम्पर्कतन्तुः
*भगवद्गीता (मूलश्लोकाः)
*भगवद्गीता

78
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* संस्कृतम्
* श्रीमद्भगवद्गीता
* शङ्कराचार्यः
* रामानुजाचार्यः
मुअम्मर् गद्दाफि

लघुचित्रम्

मु अम्मर् गडाफ़ि (अरेबिक्: معمر القذافي Muʿammar al-Qaḏḏāfī audio ; जननम् ७ जून् १९४२), लिबिया देशस्य नायकः आसीत् ।

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
*
*Profile at GlobalSecurity.org
*Factbox: Facts about Saif al-Islam Gaddafi , *Reuters*, 21 February 2011
*Profile: Libya's Saif al-Islam, *Aljazeera English*, 21 February 2011

वर्गः:लिबिया
वर्गः:अन्यदेशीयराजनेतारः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎

## सम्बद्धाः लेखाः 
* संस्कृतम्
* भारतम्
* हिन्दूधर्मः
* वैदिकसाहित्यम्
केन्द्रीयकुक्कुटसंस्था

**केन्द्रीयकुक्कुटसंस्था** 
एषा केन्द्रीयकृषिपशुविज्ञानमन्त्रालयस्य अधीने कार्यं करोति । एषा कर्णाटकराज्यस्य बेङलूरुनगरमण्डलस्य हेसरघट्ट इति प्रदेशे अस्ति । एषा २००३वर्षस्य जून्मासतः  कार्यं कुर्वती अस्ति ।
## मुख्य-उद्देशाः
:•	ग्रामेषु कुक्कुटाभिवृद्ध्यर्थं साहाय्याचरणम् ।
:•	सेवाकालिकप्रशिक्षणं , प्रायोजकत्वं प्राप्य आगतानां विदेशीयानां कृते अपि  प्रशिक्षणम् अत्र प्रदीयते ।
:•	ग्रामीणभागस्य महिलानां , कृषकाणां कृते कुक्कुटोद्यमे प्रशिक्षणम् ।
:•	कृषकेभ्यः उत्कृष्टगुणयुक्तकुक्क्टानाम् अण्डानां च प्रदानम्।
:•	कुक्क्टोत्पादनस्य द्विगुणीकरणं च ।
## अस्याः मुख्याङ्गानि 
:1.	प्रशिक्षणविभागः तथा सेवाविभागः
:2.	कुक्कुटोद्यमविभागः
:3.	टर्कीकुक्कुटविभागः ।
:4.	बकविभागः

वर्गः:प्रशासनिकसंस्थाः
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः
वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
व्यासप्रसादाच्छ्रुतवान्...

## श्लोकः 
:**व्यासप्रसादाच्छ्रुतवानेतद् गुह्यमहं परम् ।**
:**योगं योगेश्वरात्कृष्णात्साक्षात्कथयतः स्वयम् ॥ ७५ ॥**

अयं भगवद्गीतायाः अष्टादशोऽध्यायस्य मोक्षसंन्यासयोगस्य पञ्चसप्ततितमः(७५) श्लोकः ।
## पदच्छेदः
व्यासप्रसादात् शृतवान् एतत् गुह्यम् अहं परम् योगं योगेश्वरात् कृष्णात् साक्षात् कथयतः स्वयम् ॥

## अन्वयः
साक्षात् कथयतः योगेश्वरात् कृष्णात् गुह्यं परम् एतत् योगं व्यासप्रसादात् अहं स्वयं श्रुतवान् ।	

## शब्दार्थः 
:साक्षात् = प्रत्यक्षम्
:कथयतः = वदतः
:योगेश्वरात् = योगप्रभोः
:कृष्णात् = वासुदेवात्
:गुह्यम् = रहस्यम्
:परम् = उत्तमम्
:योगम् = योगग्रन्थम्
:व्यासप्रसादात् = व्यासानुग्रहात्
:श्रुतवान् = आकर्णितवान् ।
 
## अर्थः 
योगेश्वरः कृष्णः साक्षात् स्वमुखेन यदिदं गीतार्थतत्त्वम् उक्तवान् तदहं व्यासानुग्रहेण श्रुतवान् अस्मि ।

## सम्बद्धसम्पर्कतन्तुः
*भगवद्गीता (मूलश्लोकाः)
*भगवद्गीता

75
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* संस्कृतम्
* श्रीमद्भगवद्गीता
* शङ्कराचार्यः
* रामानुजाचार्यः
तच्च संस्मृत्य संस्मृत्य...

## श्लोकः 
:**तच्च संस्मृत्य संस्मृत्य रूपमत्यद्भुतं हरेः ।**
:**विस्मयो मे महान् राजन्हृष्यामि च पुनः पुनः ॥ ७७ ॥**

अयं भगवद्गीतायाः अष्टादशोऽध्यायस्य मोक्षसंन्यासयोगस्य सप्तसप्ततितमः(७७) श्लोकः ।
## पदच्छेदः
तत् च संस्मृत्य संस्मृत्य रूपम् अति अद्भुतं हरेः विस्मयः मे महान् राजन् हृष्यामि च पुनः पुनः ॥

## अन्वयः
राजन् ! हरेः अत्यद्भुतं च तत् रूपं संस्मृत्य संस्मृत्य (स्थितस्य) मे महान् विस्मयः । पुनः पुनः च हृष्यामि।

## शब्दार्थः 
:हरेः = विष्णोः
:विस्मयः = आश्चर्यम् ।
 
## अर्थः 
राजन् ! हरेः अत्युतं च तत् रूपं स्मृत्वा स्मृत्वा (स्थितस्य) मम महत् आश्चर्यं भवति । पुनःपुनः सन्तुष्यामि च ।

## सम्बद्धसम्पर्कतन्तुः
*भगवद्गीता (मूलश्लोकाः)
*भगवद्गीता

77
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* संस्कृतम्
* श्रीमद्भगवद्गीता
* शङ्कराचार्यः
* रामानुजाचार्यः
भल्लातकफलम्

thumb|200px|right|भल्लातकफले
thumb|150px|left|वर्धमानं भल्लातकफलम्

एतत् भल्लातकफलं भारते अपि वर्धमानः कश्चन फलविशेषः । एतत् भल्लातकफलम् अपि सस्यजन्यः आहारपदार्थः । इदं भल्लातकफलम् आङ्ग्लभाषायां Cashew Fruit इति उच्यते । एतत् भल्लातकफलम् अकृष्टपच्यम् अपि । भल्लातकफलं देवानां नैवेद्यार्थम् अपि उपयुज्यते । एतत् भल्लातकफलम् अपि बहुविधं भवति ।
thumb|200px|right|भल्लातकवृक्षः
thumb|left|150px|भल्लातकशाखा, पुष्पं, फलं, बीजं चापि
thumb|200px|right|त्वक्-रहितानि भल्लातकबीजानि

## विविधानि भल्लातकफलानि

Image:Mature_cashew.JPG
Image:Harvested_cashew.JPG
File:Cashew (Kasuy) nut.jpg

वर्गः:फलानि
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः‎
वर्गः:Kishore Kumar Top 10 Romantic Songs - Jukebox 1
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
जातीफलम्

thumb|left|200px|जातीफलस्य बीजम्
thumb|right|200px|कूप्यां सङ्गृहीतं जातीबीजस्य चूर्णम्

एतत् **जातीफलम्** अपि भारते वर्धमानः कश्चन फलविशेषः । एतत् जातीफलम् अपि सस्यजन्यः आहारपसार्थः । एतत् जातीफलम् आङ्ग्लभाषायां Nutmeg इति उच्यते । एतत् जातीफलम् आहारत्वेन तथा औषधत्वेन अपि उपयुज्यते । आहारत्वेन उपयोगस्य समये मितिम् अतिक्रम्य न उपयोक्तव्यम् । मधुराणां भक्ष्याणां निर्माणे अस्य जातीफलस्य उपयोगः क्रियते ।
thumb|200px|left|जातीफलस्य अन्तः दृश्यमानं जातीबीजम्
thumb|right|200px|जातीवृक्षस्य शाखा, पुष्पं, फलं, बीजं चापि
 
### आयुर्वेदस्य अनुसारम् अस्य जातीफलस्य स्वभावः
thumb|left|200px|जातीफलम्
thumb|200px|left|जातीवृक्षः

एतत् जातीफलं कषाय-कटुरसयुक्तम् । एतत् उष्णवीर्यम् अपि । एतत् जातीफलं पचनार्थं लघु अपि ।

:**“जातीफलं कषायोष्णं कटुकण्ठमयार्तिजित् ।**
:**वातातिसारमेहघ्नं लघु वृष्यं च दीपनम् ॥“** 

:१. एतत् जातीफलं कण्ठदोषान् निवारयति । वातं च हरति ।
:२. एतत् जातीफलम् अतिसारं शमयति । प्रमेहरोगं च निवारयति ।
:३. एतत् जातीफलं पुरुषेषु वीर्यवर्धकम् । अग्निम् अपि उद्दीपयति ।
:४. जातीफलं जलेन सह योजयित्वा सम्यक् अवघर्षणं कृत्वा वदने लेपनेन वदने विद्यमानाः कृष्णवर्णीयाः बिन्दवः न्यूनाः भवन्ति, पादस्य स्फोटः अपि न्यूनः भवति । 
:५. जातीफलम्, एला, लवङ्गं च सुगन्धित्रिफला इति उच्यते । एषा सुगन्धित्रिफला अतिसारं शमयति । किन्तु मलस्य अवरोधं न करोति ।
:६. जातीफलं, पूगपुष्पं, लवङ्गं, कर्पूरं, तक्कोलं च पञ्चसुगन्धि इति उच्यते । एतत् पञ्चसुगन्धि शीतवीर्ययुक्तम् । एतत् रक्तपित्तं हरति । मुखस्य दुर्गन्धं निवारयति । पीनसं चापि शमयति ।
:७. जातीफलं, लवङ्गं, वराङ्गं, कुङ्कुमं, चन्दनं, कर्पूरं च योजयित्वा निर्मितं चूर्णं जातीफलादिचूर्णम् इति उच्यते । एतत् चूर्णम् अतिसारं, कासं, ज्वरं च निवारयति ।
:८. शिशूनाम् अतिसारे जातीफलं शिलायाः उपरि द्वित्रवारं अवघर्षणं कृत्वा कृत्वा मातुः क्षीरेण सह यच्छन्ति । तस्य सेवनेन बालाः सम्यक् निद्राम् अपि कुर्वन्ति । सेवितः आहरोऽपि सम्यक् जीर्णः भवति च । 
:९. एतत् जातीफलं ताम्बूलेन सह अपि योज्यते । तस्य योजनेन ताम्बूलस्य रुचिः वर्धते, ताम्बूलं सुगन्धयुक्तम् अपि भवति । तादृशस्य ताम्बूलस्य सेवनेन सेवितस्य आहारस्य पचनं सम्यक् भवति । कामवृद्धिः अपि भवति ।
:१०. कम्पनेन शब्दं कुर्वत्, तैलांशयुक्तं, भारयुतं च जातीफलम् उत्तमम्, अन्यत् च हीनम् इति वदति अयं श्लोकः –

:**“जातीफलं सशब्दं च स्निग्धं गुरु च शस्यते ।**
:**लघुकं शब्दहीनं च रूक्षाङ्गमतिनिन्दितम् ॥“**

वर्गः:गन्धद्रव्याणि
वर्गः:गृहौषधम्
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः‎
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
वर्गः:विषयः वर्धनीयः
भारतीयप्रशासनिकसेवा (I.A.S)

भारतीयप्रशासनिकसेवा (I.A.S) (Indian Administrative Service)  तिसृषु अखिलभारतीयसेवासु एषा अन्यतमा । भारतीयप्रशासनिकाधिकारिणः केन्द्रे राज्येषु च अधिकारनिर्वहणे महत्तमं पात्रं वहन्ति । ते नीतिनियामकेषु स्थानेषु कार्यं निर्वहन्ति । भारतीयसंविधानसभायाः आशयः आसीत् यत्  अधिकारिगणः स्वतन्त्रतया वदेत्, भयं विना कार्यं कुर्यात् च इति । एतेषां नियुक्तिः केन्द्रसर्वकारेण क्रियते । ते केन्द्रसार्वजनिकसेवा-आयोगेन चिताः भवन्ति । परीक्षा स्तरत्रये भवति । प्राथमिकं, प्रधानं, मौखिकं च । तत्र २३ मुख्यविषयाः सन्ति । भारतीयप्रशासनिकसेवायाः प्रवेशः अतिकष्टकरः इति भावना अस्ति । चतुर्वारमेव परीक्षां स्वीकर्तुमर्हन्ति सामान्याभ्यर्थिनः ।  इतरनिम्नवर्गीयजनानां सप्तवारम् अवसरः दीयते । परिशिष्टजातीयाजनानां परिशिष्टवर्गस्य जनानाम् एतादृशः निर्बन्धः नास्ति । प्रवेशसमये वयः २१ वर्षाणि स्यात् । त्रिलक्षाभ्यर्थिनः  प्रतिवर्षं परीक्षां स्वीकुर्वन्ति तेषु केवलं ८५० जनाः एव चिताः भवन्ति । एतेन ज्ञायते अस्याः सेवायां प्रामुख्यं तथा तदर्थं स्पर्धा च । सर्दार वल्लभबायीपटेलः अस्याः सेवायाः संरक्षकपुरुषत्वेन गणितः । तस्य मरणं यस्मिन् दिने अभवत् तद्दिने १,५०० भा.प्र.सेवायाः अधिकारिणः देहल्यां तस्य गृहस्य पुरतः प्रतिज्ञां कृतवन्तः यत् ’वयं भारतस्य सेवायां पूर्णप्रभुभक्तिम् अनवरतोत्साहं च प्रदर्शयेम’ इति । प्रायः एते अधिकारिणः मण्डलस्तरे कार्यारम्भं कुर्वन्ति ।

## टिप्पणी
## बाह्यानुबन्धाः
* UPSC

वर्गः:प्रशासनिकसंस्थाः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
ओ मै फ़्रेन्ड् (चलच्चित्रम्)

***ओ मै फ़्रेन्ड्*** (Oh My Friend) ( ఓ మై ఫ్రెండ్) इति एकं तेलुगु चलच्चित्रं विद्यते । २०११ वर्षे एतत् आगतम् । ओ मै फ़्रेन्ड् इत्युक्ते अरे मम मित्रम् इत्यर्थः ।
## चित्रस्य उद्देश्यम्
द्वौ पुरुषौ आजीवनम् मित्रे भवितुं शक्नुतः। परं एकः पुरुषः अपरा महिला आजीवनं मित्रे भवितुं शक्नुवन्ति वा इत्यस्मिन् विषये चित्रकथा वर्तते ।
## चित्रकथा
एकः पुरुषः (चन्दु ) अन्या च महिला ( सिरी ) यावत् वा कष्टम् आगच्छति चेदपि आजीवनं  तयोः मित्रत्वं पवित्रतया रक्षन्ति ।
## पात्रपरिचयः
सिद्धर्थ नारायणन् चन्दु इव
श्रुति हासन् सिरि इव
हन्सिका मोत्वानी रितु इव 
## गीतपरिचयः
## आधाराः
Oh My Friend Movie Review 

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* http://www.filmsadda.com/tollywood.php?movie=oh-my-friend-film.html
*Oh my friend

वर्गः:तेलुगुचलच्चित्राणि
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:चलच्चित्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
भारतीयविज्ञानपरिषद् (Indian Academy of Science)

1650px|thumb
**भारतीयविज्ञानपरिषद्** (Indian Academy of Science) परिषदियं १९३४ तमे वर्षे प्रोफेसर् सि.वि.रामन् महोदयेन स्थापिता । अस्याः उद्घाटनं १९३४ तमवर्षयस्य जुलैमासस्य ३१ दिने सम्पन्नम् । तदा तत्र ६५ जनाः विज्ञानिनः सदस्याः आसन् । सि. वि. रामन्  प्रथमसामान्यसदस्यानां सभायाम् अध्यक्षत्वेन चितः अभवत् । तस्य संविधानमपि अङ्गीकृतमभवत् । तस्य प्रथमसञ्चिकायां सर्वे कार्यकलापाः प्रकटिताः ।  इदानीं ९५० सदस्याः, ५१ गौरवसदस्याः, ६० पार्षदाः च सन्ति ।

*अध्यक्षाः
* 	सि.वि.रामन् (1934 - 1970)
* 	प्रो.टि.एस्. सदाशिवन् (1971 - 1973) 
* 	प्रो.एम्.जि.के मेनन् (1974 - 1976)
* 	प्रो.धवन्1977 - 1979)
* 	डा.वरदराजन्(1980 - 1982)
* 	प्रो.एस्. रामशेषन् (1983 - 1985)
* 	प्रो. ओ.सिद्दिकी(1986 - 1988)
* 	प्रो. सि.एन्.आर्. राव् (1989 - 1991)
* 	प्रो.आर्.नरसिंहन् (1992 - 1994)
* 	प्रो.पि.रामराव्(1995 - 1997)
* 	प्रो.एन्.कुमार् (1998 - 2000)
* 	डा.कस्तूरीरङ्गन् (2001 - 2003)
* 	प्रो.टि.वि.रामकृष्णन् (2004 - 2006)
* 	प्रो.डि.बालसुब्रमणियन् (2007 - 2009)

## उद्देशाः
अस्याः परिषदः मुख्यः उद्देशः  विज्ञानशिक्षणं तस्य गुणवत्तावर्धनं च । अस्याः कार्यक्रमेषु वैज्ञानिकपत्रिकाप्रकटनं वति । अस्याः पत्रिकायाः नाम प्रमाणमिति । भौतशास्त्रविषयिका पत्रिका अस्ति । जीवशास्त्रे च पृथक् पत्रिका अस्ति । 
अस्याः सङ्केतः एवमस्ति ।
भारतीयविज्ञानपरिषद्
सि.वि.रामन् मार्गः
पत्रालयपेटिकासंख्या ८००५
सदाशिवनगरम्
बेङ्गळूरु-५६ ०००५
भारतम्

## बाह्यानुबन्धाः
*The Indian Academy of Sciences website
**Resonance* Journal website
*World Wide Science website

वर्गः:वैज्ञानिकसंस्थाः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
जातीपत्रम्

एतत् **जातीपत्रम्** अपि भारते वर्धमानः कश्चन पत्रविशेषः । एतत् जातीपत्रम् अपि सस्यजन्यः आहारपसार्थः । एतत् जातीपत्रम् आङ्ग्लभाषायां Nutmeg Leaves इति उच्यते । एतत् जातीपत्रम् आहारत्वेन तथा औषधत्वेन अपि उपयुज्यते । आहारत्वेन उपयोगस्य समये मितिम् अतिक्रम्य न उपयोक्तव्यम् । मधुराणां भक्ष्याणां निर्माणे अस्य जातीपत्रस्य उपयोगः क्रियते । 
thumb|right|200px|जातीवृक्षस्य शाखा, पुष्पं, फलं, बीजं चापि

### आयुर्वेदस्य अनुसारम् अस्य जातीपत्रस्य स्वभावः
thumb|200px|right|जातीवृक्षः
एतत् जातीपत्रं कटुरसयुक्तम् । एतत् अत्यन्तम् उष्णवीर्ययुक्तम् अपि । एतत् जातीपत्रं पचनार्थं लघु अपि ।

:**“जातीपत्री कटूष्णा स्यात् सुरभिः कफनाशिनी ।** 
:**वक्त्रदौर्गन्ध्यहृद्वर्णा विषहृत् कायकान्तिका ॥“**

:१. एतत् जातीपत्रं कफं नाशयति ।
:२. एतत् जातीपत्रं मुखस्य दुर्गन्धं निवार्य सुगन्धम् उत्पादयति ।
:३. एतत् जातीपत्रं शरीरे लेपयामः चेत् शरीरं कान्तियुक्तं भवति ।
:४. एतत् जातीपत्रं विषस्य प्रभावं निवारयति ।
:५. जातीफलादिभिः द्रव्यैः सह जातीपत्रम् अपि लेह्यादीनां निर्माणावसरे उपयुज्यते ।
:६. एतत् जातीपत्रं कण्ठदोषान् निवारयति । वातं च हरति ।
:७. एतत् जातीपत्रम् अतिसारं शमयति । प्रमेहरोगं च निवारयति ।
:८. एतत् जातीपत्रं पुरुषेषु वीर्यवर्धकम् । अग्निम् अपि उद्दीपयति ।
:९. जातीपत्रं जलेन सह योजयित्वा सम्यक् अवघर्षणं कृत्वा वदने लेपनेन वदने विद्यमानाः कृष्णवर्णीयाः बिन्दवः न्यूनाः भवन्ति, पादस्य स्फोटः अपि न्यूनः भवति । 
:१०. शिशूनाम् अतिसारे जातीपत्रस्य रसं निष्कास्य मातुः क्षीरेण सह दातुं शक्यते । तस्य सेवनेन बालाः सम्यक् निद्राम् अपि कुर्वन्ति । सेवितः आहरोऽपि सम्यक् जीर्णः भवति च । 
:११. एतत् जातीपत्रं ताम्बूलेन सह अपि योज्यते । तस्य योजनेन ताम्बूलस्य रुचिः वर्धते, ताम्बूलं सुगन्धयुक्तम् अपि भवति । तादृशस्य ताम्बूलस्य सेवनेन सेवितस्य आहारस्य पचनं सम्यक् भवति । कामवृद्धिः अपि भवति ।

वर्गः:गन्धद्रव्याणि
वर्गः:गृहौषधम्
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
वर्गः:विषयः वर्धनीयः
वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
कलिङ्गफलम्

thumb|left|150px|कलिङ्गपर्णम्

एतत् कलिङ्गफलम् अपि भारते अपि वर्धमानः कश्चन फलविशेषः । एतत् कलिङ्गफलम् अपि सस्य जन्यः आहारपदार्थः । एतत् कलिङ्गफलम् आङ्ग्लभाषायां Watermelon इति उच्यते । एतत् कलिङ्गफलम् अकृष्टपच्यम् अपि । कलिङ्गफलं देवानां नैवेद्यार्थम् अपि उपयुज्यते । एतत् कलिङ्गफलम् अपि बहुविधं भवति ।
left|thumb|200px|कर्तितानि, अकर्तितानि च कलिङ्गफलानि
thumb|left|200px|कलिङ्गपुष्पं, शलाटुः च

thumb|200px|left|पीतवर्णस्य कलिङ्गफलम्
thumb|right|250px|कलिङ्गफलम्
## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* Watermelon.org

वर्गः:फलानि
वर्गः:पाकशास्त्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
आम्रम्

एतत् आम्रफलं भारते अपि वर्धमानः कश्चन फलविशेषः । एतत् आम्रफलम् अपि सस्यजन्यः आहारपदार्थः । इदं आम्रफलम् आङ्ग्लभाषायां Mango इति उच्यते । एतत् आम्रफलम् अकृष्टपच्यम् अपि । आम्रफलं देवानां नैवेद्यार्थम् अपि उपयुज्यते । एतत् आम्रफलम् अपि बहुविधं भवति । 

अयम् आम्रः (म्याङ्गिफेर इण्डिक) प्रपञ्चस्य सर्वेषु उष्णवलयप्रदेशेषु व्यापकतया दृश्यमानः वृक्षः । एतस्य दारु अपेक्षया फलमेव प्रसिद्धम् । एतस्मिन् ३० अपेक्षया अधिकाः वंशाः प्रचलिताः सन्ति । भारते आम्रकृषिः सामान्यतया ४००० वर्षेभ्यः अस्ति । सामान्यतया १७, १८ शतके यूरोप्-वणिजः एतत् आम्रफलम् उष्णवलयदेशेषु प्रसारितवन्तः । आम्रः अनकार्डियेसे कुटुम्बे अन्तर्भवति । एतस्य सस्यकुलं (Genus) म्याङ्गिफेर अस्ति । भारते व्यापकस्य वंशस्य सस्यनाम ‘म्याङ्गिफेर इण्डिक’ इति । 

### अस्य आम्रस्य गुणलक्षणानि 
आम्रः बृहत्प्रमाणस्य नित्यहरिद्वर्णः वृक्षः । गाढहरितवर्णस्य सान्द्रपर्णानि भवन्ति । आर्द्रभूमौ मिश्रपर्णपाति (Mixed Deciduous), अर्धनित्यहरिद्वर्ण (Seme evergreen) अरण्येषु सम्यक् वर्धन्ते । एतेषु वनेषु वर्धमानः आम्रः सामान्यतया ६० पादोन्नतः भवति । एतस्य दारुः मृदुः इति कारणेन काष्ठकार्ये सरलं भवति चेदपि अधिककालं न जीवति । अयम् आम्रः पुटकाष्ठस्य (plywood) निर्माणे, कस्यचित् तात्कालिक-उपयोगकार्याय, फलकनिर्माणे च उपयुज्यते । अस्य आम्रस्य “कसि” कृताः अनेके वंशाः केवलं रुचिनिमित्तं भवन्ति । आम्रफलम् अत्यन्तं रुचिकरम् इत्यनेन प्रपञ्चे सर्वत्र जनाः एतद् फलम् इच्छन्ति । 
, India]]
### आम्रस्य प्रसिद्धाः केचन वंशाः 
:रसपुरि
:मल्गोव 
:बादाम् 
:मल्लिक
:नेक्करे
:तोतापुरि
:अप्पेमिडि
:नीलम् इत्यादयः ।

## टिप्पणी
## बहुविधानि आम्रफलानि 

चित्रम्:MangoAlphonso04 Asit.jpg|पक्वम् आम्रफलम्
चित्रम्:Mangues.JPG|वृक्षे लम्बमानानि आम्रफलानि
चित्रम्:Samayapuram Mariyamman Temple - Mangoes.jpg|अपक्वस्य आम्रस्य विक्रयणम्
चित्रम्:MangoTree.jpeg|पुष्पिताः आम्रवृक्षाः
चित्रम्:MangoImmatureFruits.JPG|आम्रशलाटवः
चित्रम्:Apple mango and cross section edit1.jpg|पक्वम् आम्रं, कर्तितस्य आम्रस्य अन्तः दृश्यमानम् आम्रबीजम्
Image:Sindhri Mango.JPG
Image:Green mango.jpg
Image:Mango Rezowan.jpg
Image:Alphonso mango.jpg
Image:Guntur Mango.jpg
Image:Fresh mangoes and bananas.JPG
Image:Mango_Stand01_Asit.jpg
Image:Mango Maya.jpg

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* Common Mango
* Mango
* Mango Nutrition Information  from USDA SR 22 database
* Mango-related dermatitis 
* Sorting *Mangifera* species
* Pine Island Nursery's Mango Variety viewer 

वर्गः:फलानि
वर्गः:विषयः वर्धनीयः
पनसफलम्

thumb|150px|right|पनसपलानि
thumb|left|200px|कर्तितं पनसफलम्

एतत् पनसफलं भारते अपि वर्धमानः कश्चन फलविशेषः । एतत् पनसफलम् अपि सस्यजन्यः आहारपदार्थः । इदं पनसफलम् आङ्ग्लभाषायां Jackfruit इति उच्यते । एतत् पनसफलम् अकृष्टपच्यम् अपि । पनसफलं देवानां नैवेद्यार्थम् अपि उपयुज्यते । एतत् पनसफलम् अपि बहुविधं भवति ।
thumb|150px|right|पनसवृक्षः
thumb|150px|left

## टिप्पणी
## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* Germplasm Resources Information Network: *Artocarpus heterophyllus*
* Fruits of Warm Climates: Jackfruit and Related Species
* California Rare Fruit Growers: Jackfruit Fruit Facts 
* Jackfruit (Artocarpus heterophyllus)  on Wayne's Word
*Science in India with Special Reference to Agriculture 
*How to Select and Prepare a Jackfruit (Online Video) 
*Crops for the Future: Jackfruit (*Artocarpus heterophyllus*)
*Ayurvedic medicinal plants and their uses 
*Culinary uses of ripe Jackfruit in Southern India 
*Jackfruit Seed as ingredient 
*How to open and proceed the Jackfruit

वर्गः:फलानि
वर्गः:पाकशास्त्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
मधुपाकफलम्

thumb|right|150px|मधुपाकशाखा, पुष्पं फलं चापि
thumb|left|200px|कर्तितानि मधुपाकफलानि

एतत् मधुपाकफलं भारते अपि वर्धमानः कश्चन फलविशेषः । एतत् मधुपाकफलम् अपि सस्यजन्यः आहारपदार्थः । इदं मधुपाकफलम् आङ्ग्लभाषायां Sweet lemon इति उच्यते । अस्य मधुपाकफलस्य सस्यशास्त्रीयं नाम अस्ति Citrus limetta इति । एतत् मधुपाकफलम् अकृष्टपच्यम् अपि । मधुपाकफलं देवानां नैवेद्यार्थम् अपि उपयुज्यते । एतत् मधुपाकफलम् अपि बहुविधं भवति ।
thumb|left|150px|मधुपाकफलस्य रसः (पीतवर्णीयः), दाडिमफलस्य रसः (रक्तवर्णीयः) च

‎

वर्गः:फलानि
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:पाकशास्त्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
नैनादेवी (सुक्कूर् )

**नैनादेवी** ( सुक्कूर् )
पाकिस्तानस्य कराचीमण्डले सुक्कूररेलस्थानकस्य समीपे नैना इत्यत्र विद्यमानः देवालयः एव शक्तिपीठम् अस्ति ।
## वैशिष्ट्यम्
महिषमर्दिन्याः आवासस्थानम् एतत् इति विश्वासः अस्ति ।अस्मिन् स्थाने देव्याः त्रीणि नेत्राणि पतितानि इति ऐतिह्यम् अस्ति । अतः एव अत्रत्या सतीदेवी नैनादेवी इति पूज्यते । अत्रत्यः शिवः क्रोधिशनाम्ना पूज्यते । शिवशङ्करीदेवालयः इत्यपि अस्य नाम वर्तते ।

वर्गः:शक्तिपीठानि
वर्गः:पाकिस्तानदेशस्य तीर्थक्षेत्राणि
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:पाकिस्तानदेशसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
कराची

**कराची** (,  / ALA-LC:  ) पाकिस्तानस्य प्रमुखनगरेषु अन्यतमम् अस्ति । अपि च तस्य प्रमुखं नौकास्थानं विद्यते | पाकिस्तानस्य आर्थिकराजधानी वर्तते । सिन्ध्-प्रान्तस्य राजधानी च । नगरस्य जनसङ्ख्या २३.५ मिलियन्परिमितं २०१३ तमस्य वर्षस्य गणनानुगुणम् ।

## सन्दर्भाः
## बाह्यसम्पर्कतन्तुः 
* कराचिनगरस्य अधिकृतं जालपुटम् 
* कराचिनगरस्य इतिहासः 
* कराचिनगरस्य विश्हयविवरणम्
* 

वर्गः:पाकिस्तानस्य नगराणि
वर्गः:पाकिस्तानस्य मण्डलानि
वर्गः:पाकिस्तानदेशसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
जम्बूफलम्

thumb|left|जम्बूफलम्
thumb|left|जम्बूबीजम्
thumb|200px|right|जम्बूफलानां राशिः
thumb|left|150px|जम्बूवृक्षः

एतत् जम्बूफलं भारते अपि वर्धमानः कश्चन फलविशेषः । एतत् जम्बूलम् अपि सस्यजन्यः आहारपदार्थः । इदं जम्बूफलम् आङ्ग्लभाषायां Jambul इति उच्यते । एतत् जम्बूफलम् अकृष्टपच्यम् अपि । जम्बूफलं देवानां नैवेद्यार्थम् अपि उपयुज्यते । एतत् जम्बूफलम् अपि बहुविधं भवति ।
thumb|right|200px|जम्बूपर्णानि
thumb|left|150px|एकस्याम् एव शाखायां पक्वानि जम्बूफलानि (कृष्णवर्णीयानि), अर्धपक्वानि जम्बूफलानि (रक्तवर्णीयानि), अपक्वानि जम्बूफलानि (हरितवर्णीयानि)
thumb|100px|right|रेखाचित्रे जम्बूफलं, पुष्पं, पर्णं चापि

‎

वर्गः:फलानि
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:पाकशास्त्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
बहुनेत्रफलम्

thumb|200px|right|नेपालीयम् अनानसफलम्
thumb|left|150px|अनानसफलम्

एतत् अनानसफलं भारते अपि वर्धमानः कश्चन फलविशेषः । एतत् अनानसलम् अपि सस्यजन्यः आहारपदार्थः । इदं अनानसफलम् आङ्ग्लभाषायां Pineapple इति उच्यते । एतत् अनानसफलम् अकृष्टपच्यम् अपि । अनानसफलं देवानां नैवेद्यार्थम् अपि उपयुज्यते । एतत् अनानसफलम् अपि बहुविधं भवति ।

वयम् अनानसफलं जानीमः एव । एतत् शिरसि पर्णमयं किरीटं धरति । एतस्य सौगन्ध्यम् अपि विशिष्टम् । एतत् फलं वस्तुतः ब्रेजिलमूलम् । दक्षिणामेरिकायां प्र्रुग्वेप्रदेशे चापि एतत् पाप्यते स्म पूर्वम् । १४१३ तमे वर्षे क्रिस्टोफरकोलम्बसः केरिबियनप्रवाससम्ये गौडलुयोद्वीपपरिसरे एतत् फलं लक्षितवान् । अमेरिकायाः मूलावासिनः (नेटिव्-इण्डियन्स्) दक्षिणकेन्द्रामेरिकाप्रदेशे प्र्दुग्वेप्रदेशे च एतस्य प्रसारं कृतवन्तः ।

युरोपखण्डे विपण्याम् अद्य एतत् प्राचुर्येण लभ्यते, किन्तु पुर्वम् एतत् कष्टलभ्यं महाघं च भवति स्म । राजा चार्ल्स् (द्वितीयः) उपायनरूपेण दत्तम् एतत् फलं साभिमानं गृहितवान् दृश्यते कस्मिंश्चित् चित्रे ।

एतत् सस्यं प्रायः २ मीटरुन्नतं वर्धते । एकमीटरविशालं च भवति । ल्ध्वाकारकः सिक्थमयः अङ्कुरः भवति एतस्य । स्मग्रे अपि वर्षे एतत् फलितं भवितुम् अर्हति । एतस्य सस्यस्य पर्णानि अपि बहूपयोगीनि । तेषु यः सिरांशः भवति ततः वस्त्रस्य निर्माणं क्रियते ।

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः 
* Pineapple Fruit Facts  - Information on pineapples from California Rare Fruit Growers, Inc.

thumb|200px|right|अनानसक्षेत्रम्
thumb|left|150px|अनानसपर्णद्वारा वल्कलनिर्माणार्थम् सज्जीकरणम्
thumb|200px|right|अनानसपुष्पम्
thumb|200px|left|पूर्णम् अनानसफलम्, अर्धकर्तितम् अनानसफलं च
thumb|200px|right|विक्रयणार्थं संस्थापितानि अनानसफलानि
thumb|अनानस्-फलम्
thumb|left|200px|अनानस्-फलम्

वर्गः:फलानि
वर्गः:पाकशास्त्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
सीताफलम्

thumb|200px|right|सीताफलम्
thumb|left|200px|शाखाग्रे लम्बमानं सीताफलम्

एतत् सीताफलं भारते अपि वर्धमानः कश्चन फलविशेषः । एतत् सीताफलम् अपि सस्यजन्यः आहारपदार्थः । इदं सीताफलम् आङ्ग्लभाषायां Annona इति उच्यते । एतत् सीताफलम् अकृष्टपच्यम् अपि । सीताफलं देवानां नैवेद्यार्थम् अपि उपयुज्यते । एतत् सीताफलम् अपि बहुविधं भवति ।
thumb|right|200px|कर्तितं सीताफलम्
thumb|200px|left|सीताफलस्य क्षेत्रम्
thumb|150px|right|विक्रयणार्थं संस्थापितानि सीताफलानि
thumb|left|200px|सीताफलस्य कश्चन प्रभेदः

‎

वर्गः:फलानि
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:पाकशास्त्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
बीजपूरफलम्

thumb|right|200px|शाखाग्रे लम्बमानं बीजपूरफलम्
thumb|200px|left|बीजपूरवृक्षः

एतत् बीजपूरफलं भारते अपि वर्धमानः कश्चन फलविशेषः । एतत् बीजपूरफलम् अपि सस्यजन्यः आहारपदार्थः । इदं बीजपूरफलम् आङ्ग्लभाषायां Guava इति उच्यते । एतत् बीजपूरफलम् अकृष्टपच्यम् अपि । बीजपूरफलं देवानां नैवेद्यार्थम् अपि उपयुज्यते । एतत् बीजपूरफलम् अपि बहुविधं भवति ।
thumb|right|200px|बीजपूरपुष्पम्
thumb|200px|left|बीजपूरपर्णम्
thumb|right|200px|पूर्णं, कर्तितं च बीजपूरफलम्
thumb|200px|left|बीजपूरफलस्य कश्चन प्रभेदः
thumb|left|200px|रक्तवर्णीयानि बीजपूरफलानि
thumb|right|200px|विक्रयणार्थं संस्थापितानि बीजपूरफलानि
thumb|left|200px|रक्तवर्णीयस्य बीजपूरस्य सस्यम्

‎

वर्गः:फलानि
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:पाकशास्त्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
कृष्णनिम्बपत्रम्

एतत् कालशाकम् अपि भारते वर्धमानः कश्चन सस्यविशेषः । एतत् कालशाकम् अपि सस्यजन्यः आहारपदार्थः । एतत् कालशाकम् आङ्ग्लभाषायां Curry Tree इति उच्यते । अस्य सस्यशास्त्रीयं नम अस्ति Murraya koenigii इति । एतत् कालशाकं तृणकुले Rutaceae कुले अन्तर्भवति । प्रायः भारते सर्वेषु अपि प्रदेशेषु अस्य कालशाकस्य उपयोगः क्रियते एव । एतत् कालशाकम् आहारत्वेन यथा उपयुज्यते तथैव औषधत्वेन अपि उपयुज्यते । अस्य कालशाकसस्यस्य पत्रं बीजं च उपयुज्यते । अन्यानि अङ्गानि न उपयुज्यन्ते । सर्वस्य अपि पाकस्य व्याघरणे एतत् कालशाकम् उपयुज्यते एव ।
thumb|left|200px|कालशाखपुष्पम्

### आयुर्वेदस्य अनुसारम् अस्य कालशाकस्य स्वभावः 
thumb|200px|right|कालशाखफलम्
:१. एतत् कालशाकं वातं वर्धयति । अतः वातप्रकृतियुक्ताः, वातजन्यैः रोगैः पीडिताः च मितेन एव उपयोगं कुर्युः ।
:२. एतत् कालशाकं पित्तं कफं च हरति ।
:३. एतत् कालशाकं मलसारकं, रुचिकारकं चापि । 
:४. एतत् कालशाकं शोथहारकं, बलवर्धकं च ।
:५. एतत् कालशाकं रक्तपित्तहरं मेध्यं चापि ।
:६. विरेचनार्थम् अस्य कालशाकस्य बीजं दीयते ।
:७. अजीर्णे, अतिसारे, आमदोषे, ज्वरे च अस्य कालशाकसस्यस्य पत्रम् उपयुज्यते ।
:८. अस्य कालशाकस्य पत्राणि शुष्कीकृत्य सम्यक् चूर्णीकरणीयम् । तत् चूर्णं जले संस्थाप्य सम्यक् क्वथनीयम् । अनन्तरं शोधनेन प्राप्तं जलं ज्वरावसरे दातव्यम् । तेन मूत्रप्रवृत्तिः, स्वेदप्रवृत्तिः भवति । (भावप्रकाशे अस्ति) 
:९. अस्य कालशाकस्य पत्राणि रात्रौ जले संस्थाप्य प्रातः शोधनीयम् । तदा प्राप्तं जलम् अजीर्णे, अतिसारे च उपयोक्तुं शक्यते । (भावप्रकाशे अस्ति)
:१०. अस्य कालशाकस्य पत्राणि नारिकेलतैले संस्थाप्य सम्यक् क्वथनीयम् । अनन्तरं तस्य तैलस्य शिरसि लेपनेन केशविगलनं निवारितं भवति ।
:११. प्रतिदिनं प्रातः एकं पत्रम् इव मासं यावत् अस्य कालशाकस्य पत्रस्य सेवनेन श्वेतकेशाः निवारिताः भवन्ति ।
:१२. एतत् कालशाकपत्रं शुष्कीकृत्य चूर्णीकृत्य दोसया, रोटिकया सह अन्नेन सह च सेवितुं शक्यते ।
:१३. अस्य कालशाकसस्यस्य त्वक् अपि औषधगुणैः युक्तम् अस्ति । अस्य सेवनेन उदरसम्बद्धाः रोगाः, मानसिकसमस्याः, चर्मरोगाः च निवारिताः भवन्ति ।
:१४. अस्य पत्राणि धेनुभ्यः आहारेण सह दीयते चेत् तासां गर्भधारणार्थम् अपि उपयोगाय भवति ।

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* Gernot Katzer's Herb Pages on curry leaves
* Plant Cultures: botany, history and uses of curry leaf plant

वर्गः:औषधीयसस्यानि
वर्गः:हरितकानि
वर्गः:विषयः वर्धनीयः
हिङ्गोलादेवी (कराची)

**हिङ्गोलादेवी** ( कराची )

पाकिस्तानस्य कराचीमण्डले कराचीतः २५० की.मी.दूरे हिङ्ग्लाज् देवालयः एव शक्तिपीठम् अस्ति ।
## सम्पर्कः
कराची-क्वेट्टाराष्ट्रियमार्गे झीरोपायिण्ट् स्थानतः पश्चिमदिशि ल्यारिनगरस्य 'आशापुर सरि’ इत्यत्र विराजमानः अस्ति एषः देवालयः । अस्मिन् मार्गे प्राचीना काचित् ज्वालामुखी अस्ति । अतः समीपे विद्यमानेन पङ्कमयमार्गेण गमनं कष्टकरम् । 
## वैशिष्ट्यम्
एषः देवालयः कस्याञ्चित् नैसर्गिकगुहायाम् अस्ति । एतां देवीं हिन्दवः मुसल्मानाः च पूजयन्ति । मुसल्मानाः बीबी नानी इति नाम्ना आराधयन्ति । अत्रत्यसरसः सर्वदा बुद्बुद्बुदाः उत्पद्यन्ते । अस्मिन् स्थाने देव्याः ब्रह्मरन्ध्रम् अथवा मस्तिष्कं पतितम्  ऐतिह्यम् अस्ति । अत्रत्या सतीदेवी कोट्टारी इति पूज्यते । अत्रत्यः शिवः भीमलोचननाम्ना पूज्यते । एतस्य स्थानस्य विषये स्थलपुराणम् एकं प्रसिद्धम् अस्ति ।
## स्थलपुराणम्
बहुपूर्वम् अन्धकासुरस्य पीडनं सोढुम् अशक्ताः देवाः शिवं प्रार्थयन्ति । शिवः तान् पार्वत्याः समीपे प्रेषयति । अन्धकासुरः देवान् तिरस्कारदृष्ट्या पश्यति स्म । कदाचित् सः मन्दारगिरिम् आगतवान् । तत्र तेन पार्वती दृष्टा । तस्याम् अनुरक्तः सः ताम् आनेतुं स्वस्य सैन्यं मन्दारगिरिं प्रेषितवान् । तदा शिवः 'अवश्यं चेत् पार्वतीं नयतु । मन्दारगिरिं त्यजतु’ इति सूचितवान् । शिवस्य अभिलाषाम् अवगतवती पार्वती 'शिवं पराजित्य एव मां नयतु’ इति अन्धकासुरस्य निर्बन्धं कृतवती ।
अन्धकासुरेण सह शिवस्य युद्धम् आरब्धम् । शिवद्वारा एव अन्धकसुरेण विशिष्टाशक्तिः वरदानरूपेण प्राप्ता आसीत् । तस्य शरीरात् पतितात् एकैकरक्तबिन्दोः अपि एकैकः अन्धकासुरः उत्पद्यते स्म । अन्धकासुरेण सह युद्धं कृत्वा शिवः श्रान्तः। श्रान्तस्य तस्य ललाटात् कश्चन स्वेदबिन्दुः पतितः । ततः मङ्गला चर्चिका नामिके द्वे देवते उद्भूते । ते द्वे अन्धकासुरस्य सहस्रशः रूपाणि निगीर्णवत्यौ । ततः शिवः तृतीयनेत्रम् उद्घाट्य अन्धकासुरं द्ग्धवा संहृतवान् । अनन्तरम् आदिशक्तिरूपेण मानवानां पूजां स्वीकर्तुं चर्चिकां वरेण अनुगृहीतवान्। मङ्गलायै नवग्रहेषु स्थानं कल्पितवान्। एवं चर्चिकायाः स्थानम् एव इदानीन्तनं हिङ्ग्लाज्। हिङ्ग्लाजपदस्य स्थानीयभाषया अर्थः एवम् अस्ति-रक्तवर्णः अथवा रक्तसिन्धूरम् ।
अपरा काचित् त्रेतायुगीया कथा एवम् अस्ति । कस्यचित् चन्द्रवंशस्य राज्ञः द्वौ पुत्रौ हिङ्गोलः सुन्दरः च । एतौ प्रजापीडकौ आस्ताम् । दुःखिताः प्रजाः शिवंप्रार्थितवत्यः । शिवः गणेशं सम्प्रेष्य सुन्दरस्य मारणं कारितवान् । एतेन कुपितः हिङ्गोलः शिवम् उद्दिश्य तपः आचरितवान् । यदा शिवः प्रत्यक्षः अभवत् तदा हिङ्गोलः 'आयुधेन वा मनुष्यैः वा प्राणिभिः वा मरणं न स्यात्’ इति वरम् अपेक्षितवान् । तदा 'तथास्तु’ इत्युक्त्वा शिवः 'किन्तु सूर्यस्य प्रकाशः यत्र न पतति तत्र एतत् वरं फलितं न भवति’ इति असूचयत् । हिङ्गोलः अङ्गीकृतवान् । परितः विद्यामानानि राज्यानि जित्वा सोऽपि प्रजापीडकः अभवत् । तदा देवी उपायेन तं गुहाम् आगन्तुं सूचितवती । यदा हिङ्गोलः तत्र आगतवान् तदा देवी त्रिशूलधारिणी सती तत्र स्थितवती आसीत् । शिवस्य वरदानं निष्प्रयोजकम् इति अवगत्य हिङ्गोलः देव्याः शरणं गतः । एतत् स्थानं मम नाम्ना प्रसिद्धं भवतु इति प्रार्थितवान्। देवी तत् स्थानं हिङ्गोलतीर्थम् इति प्रसिद्धं भवतु इति अनुगृहीतवती ।

वर्गः:शक्तिपीठानि
वर्गः:पाकिस्तानदेशस्य तीर्थक्षेत्राणि
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
दक्षिणभारतहिन्दीप्रचारसभा

**दक्षिणभारतहिन्दीप्रचारसभा** (Dakshina Bharat Hindi Prachar Sabha) हिन्दीभाषायाः साहित्यस्य च  संरक्षणार्थं बद्धा एषा संस्था । अस्याः सभायाः मुख्यः उद्देशः तु   हिन्दिभाषिणः यत्र न सन्ति तेषु प्रदेशेषु हिन्दीभाषायाः प्रचारः प्रसारः च । विशेषतः दक्षिणे भारते । अस्याः मुख्यालयः चेन्नै नगरस्य टि नगरे  तनिकाचलं मार्गे अस्ति ।

## इतिहासः
अस्याः आरम्भः १९१८ तमे वर्षे अभवत् । मद्रास् प्रान्ते हिन्दीभाषायाः प्रसारार्थमेव एषा आरब्धा । एतस्याः आरम्भः गोखलेसभायां श्रीमत्या अनिबेसण्ट्महोदयया कृतम् । महात्मनः गान्धेः समर्थनम् अपि आसीत् अस्मिन् कार्ये । प्रथमा कक्ष्या गान्धेः पुत्रेण देवदासगान्धिमहोदयेन एव स्वीकृता । प्रथमं जार्जटौण् तः  कार्यं कृत्वा अनन्तरं  १९३६ तमवर्षात् इदानीन्तने  टि नगरस्य मुख्यालये स्थानान्तरिता ।
अस्याः चत्वारः क्षेत्रीय कार्यालयाः सन्ति ते च
: १ तमिलुनाडुराज्ये तिरुचिरापल्ली
: २ आन्ध्रप्रदेशे – हैदराबाद् नगरे
: ३ कर्णाटके धारवाडनगरे
: ४ केरले एर्नाकुलम् नगरे

## बाह्यानुबन्धाः
* Official website of the Dakshina Bharat Hindi Prachar Sabha 

वर्गः:भारतस्य शैक्षणिकसंस्थाः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:समाजसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
भारतीयराष्ट्रियविधिविश्वविद्यालयः

**भारतीयविश्वविद्यानिलयस्य राष्ट्रियविधिशाला**  १९८६ तमे वर्षे कर्णाटकस्य  एकेन अधिनियमेन स्थापिता । एषा शाला कर्णाटकस्य न्ययालयस्य, अधिवक्तृसङ्घस्य, विश्वविद्यालयस्य कर्णाटकसर्वकारस्य च साहाय्येन  स्थापिता अभवत् । अस्याः स्थापनायाः कारणम् ’अत्र विधिविषये श्रेष्ठतमं शिक्षणं लभ्येत’ इति । एतदर्थं कर्णाटकसर्वकारेण बेङ्गळूरुविश्वविद्यालयस्य समीपे नागरभावी इति स्थाने (रेल्वेनिस्थानतः दशकिलोमीटर्दूरे वर्तमानं स्थानम्) २३ प्रहलपरिमितप्रदेशः प्रदत्तः अस्ति । अस्याः पार्श्वे सामाजिक-अर्थशास्त्रियसंस्था अपि अस्ति । एषा पूर्णतया आवसीया शाला अस्ति । अत्र ग्रन्थालयस्य निर्माणार्थं सुधामूर्तिवर्यया धनं दत्तम् अस्ति । यश्च तस्याः जनकस्य नाम्ना श्रीमेल्गिरिनारायणराव् स्मारकग्रन्थालयः अस्ति । १९६६ तमे वर्षे अस्याः  उद्घाटनं , भारतस्य परमोच्चन्यायालयस्य न्यायाधीशः श्री  लाहोटि अकरोत् । भारतस्य परमोच्चन्यायालयस्य मुख्यन्यायाधीशः अस्य कुलपतिः । अस्य प्रवेशार्थं सामान्यविधिप्रवेशपरीक्षा प्रचाल्यते  । १९८८ तमे वर्षे अस्याः कार्यं आरब्धम् । अष्टादशगणाः इदानीं अत्र विद्याभ्यासं समापितवन्तः। केचन छात्राः उन्नतविद्याभ्यासार्थम् आक्सफर्ड , क्याम्ब्रिड्ज् वार्विक् हार्वर्ड्, येल् कोलम्बिया, मिचिगन् यार्क् इत्यादिविद्यालयेषु प्रविष्टाः सन्ति । बहवः न्यायवादिवृत्तिम् आरब्धवन्तः। केचन समवायं प्रविश्य देशे विदेशेष्वपि कार्यं कुर्वन्तः सन्ति । केचन संयुक्तराष्ट्रसङ्घे, विश्ववित्तकोषे, अन्ताराष्ट्रियवित्तनिधिसंस्थायां कार्यं निर्वहन्तः सन्ति । केचन अध्यापनवृत्तिं स्वीकृतवन्तः । केचन प्रशासनिकसेवां प्रविष्टवन्तः । अत्रत्यछात्राः विविधशोधकार्येषु अपि रताः। विश्वविद्यालयधनायोगस्य  भारतसर्वकारस्य  संयुक्तराष्ट्रसङ्घस्य  वा शोधकार्ये लीनाः सन्ति ।

वर्गः:भारतस्य विश्वविद्यालयाः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वृन्ताकः

thumb|right|200px|वृन्ताकाः
thumb|left|200px|बहुविधाः वृन्ताकाः

एषः वृन्ताकः अपि भारते वर्धमानः कश्चन शाकविशेषः । अयम् अपि सस्यजन्यः आहारपादार्थः । एषः वृन्ताकः आङ्ग्लभाषायां Brinjal अथवा Eggaplant इति उच्यते । एषः वृन्ताकः भारते तु शाकत्वेन सर्वत्र उपयुज्यते एव । एतेन क्वथितं, व्यञ्जनं, दाधिकम् इत्यादिकं निर्मीयते ।
thumb|200px|right|वृन्ताकसस्यम्
thumb|200px|left|सस्ये वृन्ताकपुष्पम्
thumb|150px|left|कर्तितः वृन्ताकः
thumb|200px|right|वृन्ताकेन निर्मितः खाद्यपदार्थः

### अधिकानि चित्राणि

Image:Japaneseeggplant.jpg
Image:Japanese eggplant flower.jpg
Image:Eggplant.JPG
Image:Eggplant (Fruit).jpg
Image:Eggplant.jpg
Image:Aubergines.jpg
Image:Aubergine.jpg
Image:Eggplant flower.JPG
Image:Thai eggplant flowers-KayEss-2.jpeg
Image:Thai eggplant fruit-KayEss-2.jpeg
Image:Brinjal Plant.JPG
File:Berenjenas-Almagro.jpg
File:Terung Tua.jpg

‎

वर्गः:शाकानि
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:पाकशास्त्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
भारतीयसाङ्ख्यिकी संस्था

thumb|200px|**भारतीयसांख्यिकसंस्था बेङ्गलूर्**
**भारतीयसांख्यिकसंस्था** (Indian Statistical Institute) एषा सार्वजनिका संशोधनसंस्था  तथा विश्वविद्यालयः च अस्ति । अस्याः संस्थापकः  **प्रशान्तचन्द्रमहलनोबिस्** अस्ति । १९३१ तमे वर्षे अस्याः आरम्भः अभवत् । एषा सांख्यिकसंस्थासु प्राचीनतमा अस्ति । प्रथमतः कोलकताविश्वविद्यालयेन सम्बद्धा आसीत् । १९५९ तमे वर्षे एषा राष्ट्रस्य प्रमुखसंस्थारूपेण उद्घोषिता अभवत् । अस्याः अङ्गसंस्थाः देहल्यां  बेङ्गळूरुनगरे अपि स्तः । कोलकता देहली बेङ्गळूरु  एतेषु स्थानेषु अध्यापने अवधानं दीयते । अन्यत्र  हैदराबाद्नगरे  मन्त्रणे संशोधने च कार्यं प्रचलति । सांख्यिकशास्त्रे, गणिते, सङ्गणकविज्ञाने, अर्थशास्त्रे, प्रबन्धविषये, तन्त्रांशाध्ययने च  अध्ययनं अध्यापनं च भवति । अत्र स्नातकपूर्वस्तरे स्नातकोत्तरस्तरे च अध्यापनं प्रचलति । अस्याः ध्येयवाक्यमस्ति – **भिन्नेष्वैक्यस्य दर्शनम्**

## बाह्यानुबन्धः
### Campus links 
* Kolkata (location: )
* Delhi (location: )
* Bangalore (location: )
* Chennai 
* Pune 
* Tezpur

### Other links 
* Sites providing data on India
* Links to some statistical societies and their journals
* International Statistical Education Centre
* Statistical Science Web 
* Project Euclid
* National Sample Survey Organisation
* Actuarial Society of India 
* Computer Science research in India

वर्गः:प्रशासनिकसंस्थाः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
भेण्डा

thumb|right|200px|वर्धमाना भेण्डा
thumb|left|200px|भेण्डानकानि

एषा भेण्डा अपि भारते वर्धमानः कश्चन शाकविशेषः । इयम् अपि सस्यजन्यः आहारपादार्थः । एषा भेण्डा आङ्ग्लभाषायां Ladyfinger इति उच्यते । एषा भेण्डा भारते तु शाकत्वेन सर्वत्र उपयुज्यते एव । एतया क्वथितं, व्यञ्जनं, दाधिकम् इत्यादिकं निर्मीयते ।
thumb|right|200px|रक्तवर्णीया भेण्डाः
thumb|left|200px|भेण्डाझटिः

‎

वर्गः:शाकानि
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:पाकशास्त्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
पुष्पशाकम्

thumb|thumb|200px|right|पुष्पशाकम्
thumb|left|200px|पुष्पशाकस्य व्यञ्जनम्

एतत् **पुष्पशाकम्** अपि भारते वर्धमानः कश्चन शाकविशेषः । इदम् अपि सस्यजन्यः आहारपादार्थः । एतत् पुष्पशाकम् आङ्ग्लभाषायां Cauliflower इति उच्यते । एतत् पुष्पशाकं भारते तु शाकत्वेन सर्वत्र उपयुज्यते एव । एतेन क्वथितं, व्यञ्जनं,भर्ज्यम् इत्यादिकं निर्मीयते । अनेन पुष्पशाकेन "गोबिमञ्चूरि" नामकं विशिष्टं खाद्यम् अपि निर्मीयते । एतत् पुष्पशाकम् अपि बहुवर्णयुतं भवति । सामान्यतया काषायवर्णस्य, नीललोहितवर्णस्य, श्वेतवर्णस्य, हरितवर्णस्य च पुष्पशाकानि प्रसिद्धानि सन्ति । तद्विना पाटालवर्णस्य, पीतवर्णस्य चापि लभ्यन्ते ।
thumb|left|200px|नीललोहितवर्णस्य पुष्पशाकम्
thumb|right|200px|काषायवर्णस्य पुष्पशाकम्
thumb|right|200px|भारवाहकयानेन विपणिं प्रति नीयमानानि पुष्पशाकानि
thumb|200px|left|सस्ये वर्धमानं पुष्पशाकम्

‎

वर्गः:शाकानि
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:पाकशास्त्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
जम्बीरम्

**निम्बूकं निम्बुकं राजनिम्बूकमपरं स्मृतम् ।
**निम्बूकमम्लं वातघ्नं पाचनं दीपनं लघु ।
**राजनिम्बूफलं स्वादु गुरु पित्तसमीरजित् ॥१॥

एतत् निम्बूकम् अपि भारते वर्धमानः कश्चन फलविशेषः । एतत् निम्बूकम् अपि सस्यजन्यः आहारपदार्थः । एतत् निम्बूकम् आङ्ग्लभाषायां Lemon इति उच्यते । प्रायः भारते सर्वेषु अपि प्रदेशेषु अस्य निम्बूकस्य उपयोगः क्रियते एव । एतत् निम्बूकम् आहारत्वेन यथा उपयुज्यते तथैव औषधत्वेन अपि उपयुज्यते । अस्य निम्बूकसस्यस्य फलं, त्वक्, पत्रं च उपयुज्यते । अन्यानि अङ्गानि न उपयुज्यन्ते । अनेन निम्बूकेन अवलेहः, पेयम्, उपसेचनम् इत्यादिकं सज्जीक्रियते । चित्रान्नसदृशाणाम् उपहाराणां निर्माणे अपि निम्बूकम् उपयुज्यते । एतत् निम्बूकं सौन्दर्यवर्धकरूपेण अपि उपयुज्यते । 

### आयुर्वेदस्य अनुसारम् अस्य निम्बूकस्य स्वभावः 
एतत् निम्बूकम् आम्लरसयुक्तम् । एतत् निम्बूकं पचनार्थं गुरु । एतत् निम्बूकं तीक्ष्णम्, उष्णवीर्ययुक्तं चापि । एतत् निम्बूकं जीर्णानन्तरम् अपि आम्लविपाकः एव भवति ।

:१. एतत् निम्बूकं कफं वातं च हरति ।
:२. एतत् निम्बूकं श्वासरोगे, कासे च उपयुज्यते ।
:३. एतत् निम्बूकं मलस्य अवरोधम्, आमदोषं च निवारयति । 
:४. एतत् निम्बूकं वात-कफजन्येषु विकारेषु, उत्क्लेषे च उपयुज्यते ।
:५. अस्य निम्बूकस्य पत्रस्य रसं ५ – १० मि.ग्रां यावत् उपयोक्तुं शक्यते ।
:६. अस्य निम्बूकस्य त्वचा निर्मितं कषायं अनारोग्यावसरे ४० – ५० मि.ली. यावत् दातुं शक्यते ।
:७. निम्बूकस्य रसम् उष्णजले योजयित्वा दिने ४ – ६ वारम् इव पातव्यम् । तथा पानावसरे किञ्चिक् कालं यावत् तत् जलं मुखे रक्षित्वा अनन्तरं गिलनं करणीयम् । तथा करणेन मुखे जाताः पिटकाः, दन्तपाल्याः बाधाः च निवारिताः भवन्ति । 
:८. पूर्णं दिनम् उपवासं कुर्वन्तः मध्ये मध्ये उष्णजले निम्बूकस्य रसं योजयित्वा पिबन्ति चेत् पीनसः अपगच्छति ।
:९. प्रतिदिनं प्रातः एकस्य निम्बूकस्य रसं निष्पीड्य तत्र १२५ ग्रां यावत् हिङ्गु मिश्रीकृत्य पातव्यम् । एवं ६ दिनानि कृत्वा सप्तमे दिने अतिसारस्य (विरेचनस्य) औषधं सेवनीयम् । तथा कृतं चेत् उदरे विद्यमानाः क्रिमयः अपगच्छन्ति । 
:१०. एतत् निम्बूकं मलस्य अवरोधं, वमनं, कृमिरोगं च शमयति ।
:११. एतत् निम्बूकं उदरवेदनां, यकृत्-विकारं, हृदयवेदनां च निवारयति ।
:१२. एतत् निम्बूकं पित्तं वर्धयति । अतः पित्तप्रकृतियुक्तानां, पित्तजन्यैः रोगैः पीडितानां, पित्तदेशे काले एतत् वर्ज्यम् ।

## निम्बूकरसः
निम्बूकस्य रसः एव निम्बूकफलरसः स च आङ्ग्लभाषया Lemon Juice इति उच्यते । निम्बूकफलरसः आरोग्यार्थम् अपि बहु उत्तमम् । अस्य फलरसस्य निर्माणं कृत्वा कूपीषु, करण्डकेषु वा पूरयित्वा संरक्ष्यते । तादृशः फलरसः बहुकालं यावत् न नश्यति । यदा आवश्यकं तदा गृहे एव निर्माय पातुम् अपि शक्यते ।  भारते तु अयं निम्बूकफलरसः अत्यन्तं प्रसिद्धं पेयम् अस्ति । घर्मकाले तु अस्य निम्बूकफलरसस्य उपयोगः अत्यन्तम् अधिकप्रमाणेन क्रियते । 

## उत्पादनम्
## टिप्पणी 
## बाह्यसम्पर्कम् 
* नीबू - ईश्वर का वरदान - औषधीय गुण
* नीबू के औषधीय गुण

## चित्रवीथिका

चित्रम्:An aesthetic citrus fruits.jpg|जम्बीरम्
चित्रम्:Lemon-citrus limon seedling.jpg|निम्बूकसस्यम्
चित्रम्:Lemon Orchard in the Galilee by David Shankbone.jpg|निम्बूकक्षेत्रम्
चित्रम्:Lemon tree flower.jpg|निम्बूकपत्राणि पुष्पाणि च
चित्रम्:Citrus limon a.JPG|**निम्बूकवृक्षः'''
चित्रम्:Lemon-ripening.JPG|अपक्वं निम्बूकम्
चित्रम्:Citrus x limon flowers.jpg|निम्बूकपुष्पम्
चित्रम्:P1030323.JPG|वृक्षे दृश्यमानं निम्बूकम्
---->

## बाह्यस्म्पर्कतन्तुः
* जम्बीरम्
* निम्बूकम्

वर्गः:फलानि
वर्गः:विषयः वर्धनीयः
केन्द्रीयविश्वविद्यालयाः

**केन्द्रीयविश्वविद्यालयाः** (Central Universities) शिक्षणसंस्थाः भवन्ति । केन्द्रीयविश्वविद्यालयाः एते संसदः अधिनियमेन स्थापिताः भवन्ति । उन्नतशिक्षाविभागेन एते विश्वविद्यालयाः स्थापिताः । परन्तु अन्ये राज्यसर्वकाराणाम् अधिनियमेन स्थापिताः भवन्ति । विश्वविद्यालयस्य अनुदानायोगेन ४४ केन्द्रीयविश्वविद्यालयाः स्थापिताः सन्ति । केन्द्रीयजम्मूविश्वविद्यालयस्य कार्यारम्भः नाभवत् । अतः केवलं ४३ विश्वविद्यानलयाः सन्ति ।

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:भारतस्य विश्वविद्यालयाः
प्राचीनगणितम्

आधुनिकगणकयन्त्रम् अपि अतिशेते भारतीया वेदगणितपद्धतिः। शून्यं, दशांशपध्दतिः, सङ्ख्याः मूल्यम् इत्यादयः बहवः अंशाः भरतीयानां कारणतः एव गणितक्षेत्रं प्रविष्टवन्तः। पैथगोरियन् सिद्धान्तः इति यत् इदानीं पाठ्यते (*कर्णवर्गः + पादवर्गः = लम्बवर्गः*) स च सिद्धान्तः पैथगोरसस्य जननात् त्रिशतवर्षपूर्वम् एव भारते शुल्बसूत्रे निरुपितः आसीत्। भास्कराचार्येण लीलावत्यां –
:'**तत्कृत्योर्योगपदं कर्णः दोष्कर्णवर्गयोर्विवरात् ।**'
:'**मूलं कोटिः कोटिश्रुतिकृत्योः अन्तरात् पदं बाहुः ॥**' इति उच्यते।

पिङ्गलाचार्यः छन्दः शास्त्रे मेरुप्रस्तारं अधिकृत्य यत् प्रतिपादयति तदेव पास्कल्नामकेन अन्विष्टम् इति वयं पाठ्यपुस्तकेषु पठामः।
अहो, विचित्रा अस्माकं विद्याभ्यासरीतिः!

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
*Science and Mathematics in India 
*An overview of Indian mathematics, *MacTutor History of Mathematics Archive*, St Andrews University, 2000.
*'Index of Ancient Indian mathematics', *MacTutor History of Mathematics Archive*, St Andrews University, 2004.
*Indian Mathematics: Redressing the balance, Student Projects in the History of Mathematics.  Ian Pearce.  *MacTutor History of Mathematics Archive*, St Andrews University, 2002.
* Online course material for InSIGHT , a workshop on traditional Indian sciences for school children conducted by the Computer Science department of Anna University, Chennai, India.

वर्गः:गणितशास्त्रम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:गणितशास्त्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
प्राचीनजीवशास्त्रम्

चरकसंहिता, सुश्रुतसंहिता, अष्टाङ्गहृदयं, भावप्रकाशः इत्यादयः प्रसिध्दाः आयुर्वेदग्रन्थाः केचन । शस्त्रक्रिया, प्रतिरोधचिकित्सा च प्राचीनकालात् एव अत्र आसीत् । ९२७ तमे क्रिस्त्वब्दे भोजराजस्य मस्तिष्कशस्त्रक्रियां जीवकः नाम वैद्यः कृतवान् इति श्रूयते । सुश्रुतसंहितायां शस्त्रक्रियोपकारकाणि शस्त्रयन्त्रादीनि बहूनि उल्लिखितानि । भावमिशस्य भावप्रकाशे रक्तसञ्चारविषये अपि उच्यते । चिकित्सार्थं मोहनिद्रायाः (हिप्नाटिसम्) उपयोगः भारते एव ऎदम्र्पाथम्येन कृतः ॥

वृक्षायुर्वेदः, गजायुर्वेदः, अश्वायुर्वेदः, इत्यादयः निरवधिशाखाः तिर्यग्जीवशास्त्रम् अधिकृत्य प्रवृत्ताः । हयलीलावत्याम् अश्वानां स्वभावः गुणाः च उपवर्णिताः । तेषां रोगाः, तच्चिकित्सा, तेषाम् आहारः इत्यादयः अपि तत्र वर्णिताः । मृगवैद्यकस्य पिता इति विख्यातेन शालिहोत्रेण अश्वलक्षणम्, अश्चप्रश्नः इत्यादयः ग्रन्थाः रचिताः । गौतमस्य गवायुर्वेदः, पालकाप्यस्य हस्त्यायुर्वेदः च लोके प्रसिध्दौ । वराहमिहिरस्य बृहत्संहिता वृक्षशुश्रूषाम् अधिकृत्य वदति ॥
## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
*OSU's Phylocode 
*Biology Online - Wiki Dictionary 
*MIT video lecture series on biology
*Biology and Bioethics .
*Biological Systems - Idaho National Laboratory
**The Tree of Life*: A multi-authored, distributed Internet project containing information about phylogeny and biodiversity.
*Using the Biological Literature Web Resources

;Journal links
*PLos Biology A peer-reviewed, open-access journal published by the Public Library of Science
*Current Biology General journal publishing original research from all areas of biology
*Biology Letters A high-impact Royal Society journal publishing peer-reviewed Biology papers of general interest
*Science Magazine Internationally Renowned American Association for the Advancement of Science Science Publication - See Sections of the Life Sciences
*International Journal of Biological Sciences A biological journal publishing significant peer-reviewed scientific papers
*Perspectives in Biology and Medicine An interdisciplinarity|interdisciplinary scholarly method|scholarly journal publishing essays of broad relevance 
*Life Science Log

वर्गः:विज्ञानम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:विज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
प्राचीनज्योतिषम्

असंख्याः ग्रहाः सन्ति, अन्यसौरमण्डलानि अपि भवितुम् अर्हन्ति इत्यादयः विचाराः भारतीये ज्योतिश्शास्त्रे रुढमूलाः सन्ति । ग्रहाणां स्थितिः, परस्पराकर्षणं, ग्रहणस्वरुपम् इत्यादयः अत्र विस्तरेण उक्ताः । कुजग्रहस्य स्वरुपं चपलः सरक्तगौरः मज्जासारश्च माहेयः इत्येवम् उक्तवान् अस्ति आचार्यः वराहमिहिरः । आधुनिकशास्त्रकाराः वदन्तिकुजस्य उपरि उग्रतुषारावरणम् अस्ति इत्यतः रक्तवर्णयुक्तधवलवर्णः तत्र दृश्यते इति । कुजः (भूमिपुत्रः ) इति शब्दः एव तदग्रहे जीवसम्भाव्यतां प्रकाशयति । आधुनिकाः अपि एतत् एव वदन्ति खलु ? सूर्यादीनां सञ्चारः भ्रममूलः, ग्रहाणां स्वप्रकाशता नास्ति इत्यादयः बहवः वैज्ञानिकाः अंशाः आर्यभटेन प्रतिपादिताः । एते विषयाः इतः पूर्वं परिचायिताः इत्यतः विरम्यते विस्तरात् ॥
## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* Srisivanadi.com
* Naveen's InfoSite: Vedic Hindu Astrology 

वर्गः:ज्योतिषशास्त्रम्
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
पर्णशाकम्

thumb|right|200px|पूर्णं, कर्तितं च पर्णशाकम्
thumb|left|200px|पर्णशाकस्य सस्यस्य कश्चन प्रभेदः

एतत् पर्णशाकम् अपि भारते वर्धमानः कश्चन शाकविशेषः । इदम् अपि सस्यजन्यः आहारपादार्थः । एतत् पर्णशाकम् आङ्ग्लभाषायां Cabbage इति उच्यते । एतत् पर्णशाकं भारते तु शाकत्वेन सर्वत्र उपयुज्यते एव । एतेन क्वथितं, व्यञ्जनं,भर्ज्यं, रोटिका, दाधिकम् इत्यादिकं निर्मीयते ।
thumb|200px|right|रक्तवर्णीयं पर्णशाकम्एतत् शाकं पत्तागोभी इति नाम्नापि ज्ञायते। पित्तरोगिणां कृते एतत् शाकं पथ्यं भवति।thumb|200px|left|सस्ये दृश्यमानं पर्णशाकम्
thumb|left|200px|विक्रयणार्थं राशीकृतानि पर्णशाकानि
thumb|200px|right|पर्णशाकक्षेत्रम्

‎

वर्गः:शाकानि
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:पाकशास्त्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
प्राचीनविमानशास्त्रम्

वायुप्रवाहतः उत्पन्नम् ऊर्जं, सौरोर्जम्, इतरेन्धनोर्जं च उपयुज्य सञ्चार्यमाणानि विमानानि अत्रा आसन् । भरद्वाजमहर्षेः यन्त्रसर्वस्वम्, अगस्त्यस्य् शक्तिसूत्रम्, ईश्वरस्य सौदामिनीकला, भरद्वाजस्यैव अंशुमत्तन्त्रं, शाकटायनस्य वायुतत्त्त्वप्रकरणं वैश्वमारुततन्त्रं च, नारदस्य धूमप्रकरणम् इत्यादीनां विमानशास्त्रस्म्बध्दानां ग्रन्थानां उल्लेखाः दृश्यन्ते । भोजस्य समराङ्गणसूत्रधारं, शौनकमहर्षेः व्योमयानतन्त्रं, गर्गस्य यन्त्रकल्पः, नारायणस्य विमानचन्द्रिका, वाचस्पतेः यानबिन्दुः, दुण्ढिनाथस्य व्योमयानार्कप्रकाशिका, चक्रायणिमुनेः केतुयानप्रदीपिका इत्यादयः अनेके ग्रन्थाः अपि विमानशास्त्रसम्बध्दाः एव ॥

विमानस्य अवरोहणकाले, भूस्पर्शसमये चैव अपघातस्य संभावना अधिका इति भरद्वाजमहर्षिः कथयति । अद्यापि समस्ति खलु सा एव स्थितिः ? विस्तरभयात् विषयोऽयं न विश्तार्यते ॥

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
*Flights of fancy? ,  *The Week, 24 June 2001.
*Vaimanika Shastra Rediscovered
*UFOs and Vimanas by Stephen Knapp
*http://www.hinduwisdom.info/Vimanas.htm 
*Ancient Flying Machines 
**Vimanika Shastra* / *Vymaanika Shaastra* An incomplete version, containing the first six chapters
* *Vymanika Shastra Rediscovered'' 

वर्गः:वैमानिकविज्ञानम्
वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
कूष्माण्डम्

thumb|left|200px|कूष्माण्डबीजानि

एतत् कूष्माण्डम् अपि भारते वर्धमानः कश्चन शाकविशेषः । इदम् अपि सस्यजन्यः आहारपादार्थः । एतत् कूष्माण्डम् आङ्ग्लभाषायां Winter melon अथवा Ash Gourd इति उच्यते । एतत् कूष्माण्डं भारते तु शाकत्वेन सर्वत्र उपयुज्यते एव । एतेन सूपः, क्वथितं, व्यञ्जनं, तेमनं, दाधिकम् इत्यादिकं निर्मीयते । अनेन कूष्माण्डेन "पेठा" नामकं मधुरखाद्यम् अपि निर्मीयते ।
thumb|left|200px|कूष्माण्डस्य सूपः
thumb|100px|left

* 

वर्गः:शाकानि
वर्गः:पाकशास्त्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः