मेल्बोर्न्

लघुचित्रम्|मेल्बोर्न् आकाशरेखा
**मेल्बोर्न्** वा **जलप्रवाहपुरम्** (स्थानीयनाम – नार्म्; Naarm) विक्टोरिया-राज्यस्य राजधानी च सर्वाधिकजनसंख्यायुक्तं च नगरं अस्ति, यः ऑस्ट्रेलियादेशस्य द्वितीयं जनसंख्यायुक्तं नगरं स्यात्, सिड्नीपुर्याः अनन्तरम्। नगरस्य नाम सामान्यतया ९,९९३ वर्गसहस्रमापनम् -परिमितं क्षेत्रं निर्दिशति, यत्र ३१ स्थानीयप्रशासनसंस्थानां समाहारः अस्ति। विशेषतया "मेल्बोर्ननगरपालिका" इत्यस्य क्षेत्रं मेल्बोर्ननगरस्य केन्द्रीयव्यवसायिकक्षेत्रे केन्द्रितं दृश्यते।

एतत् नगरं पोर्ट् फिलिप्-खाड्याः उत्तरपूर्वतटीयभागं व्याप्नोति। संवत्सरे २०२४ तमे, नगरस्य जनसंख्या ५३५०७०५ आसीत्, यः ऑस्ट्रेलियादेशस्य जनसंख्यायाः १९ प्रतिशतं स्यात्। अस्य नगरस्य निवासी "मेल्बोर्नवासिनः" इत्युच्यन्ते।
लघुचित्रम्|फ्लिण्डर्स् मार्गस्थानकम्
मेल्बोर्नप्रदेशे ४०,००० संवत्सरात् अधिककालं यावत् आदिवासीविक्टोरियावासिनः निवसन्ति। एषः प्रदेशः कुलिन्-जनजातेः गणानां कृते महत्त्वपूर्णं मिलनस्थलं च आसीत्। कुलिन्-जनजातेः पञ्चजनानां मध्ये, मेल्बोर्नप्रदेशस्य पारम्परिकं संरक्षकत्वं बून्वुरुंग्, वोइवुरुंग्, वुरुन्द्जेरी इत्येभ्यः जनजातिभ्यः प्राप्तम्।

संवत्सरे १८०३ तमे, ब्रिटनदेशेन पोर्ट् फिलिप्-प्रदेशे अल्पकालिकं दण्डनिवेशनं स्थाप्यते स्म, यः न्यू साउथ् वेल्स्-उपनिवेशस्य भागः आसीत्। संवत्सरे १८३५ तमे, वान् डाइमन्स् लैंड् (अधुनातनं तस्मानियादेशम्) इत्यस्मात् स्वतन्त्रवसतिनां आगमनात् मेल्बोर्ननगरस्य स्थापना अभवत्। संवत्सरे १८३७ तमे, एषः नगरः राजकीयं उपनिवेशनं रूपेण समाविष्टः अभवत्, च यः तदा युनाइटेड् किंग्डम्-देशस्य प्रधानमन्त्रिणः विलियम् लैम्ब्, द्वितीयः मेल्बोर्न्-विकौण्ट् इत्यस्मिन् नाम्नि नामितः अभवत्। संवत्सरे १८४७ तमे, महाराज्ञ्या विक्टोरियायाः नगररूपेण घोषितः, च संवत्सरे १८५१ तमे विक्टोरिया-उपनिवेशस्य राजधानीरूपेण स्थापितः।
लघुचित्रम्|मेल्बोर्न् नगरमध्यः राजपुत्रसेतुना सह
स्वर्णखनी-युगे (१८५०-१८८० दशके), एषः नगरः दीर्घकालिकं समृद्धिकालं प्रविष्टवान्, यः कालः मेल्बोर्नं ऑस्ट्रेलियायाः च विश्वस्य च प्रमुखं धनाढ्यं च महानगरं रूपेण परिवर्तितवान्। संवत्सरे १९०१ तमे ऑस्ट्रेलियायाः संघटनानन्तरं, मेल्बोर्नं अस्य राष्ट्रस्य अस्थायीं राजधानीं आसीत्, यावत् संवत्सरे १९२७ तमे कैनबेरानगरं स्थायीं राजधानीं अभवत्।

अधुना मेल्बोर्ननगरं सांस्कृतिकविविधतायुक्तं दृश्यते, च विश्वनगराणां मध्ये चतुर्थं विदेशजन्मजातानां जनसंख्यायाः स्थानं प्राप्तम्। एषः नगरः एशिया-प्रशान्तप्रदेशे प्रमुखं वित्तकेन्द्रं अस्ति, यः २०२४ तमे वैश्विकवित्तकेन्द्रसूच्यां २८ तमं स्थानं प्राप्तवान्। मेल्बोर्ननगरस्य स्थापत्यशैली विक्टोरियायुगस्य भवनानि, यथा "राजकीयप्रदर्शनमण्डपः" (विश्वविरासत-सूच्युक्तः), च विश्वस्य उच्चतमं गगनचुम्बिनीनां समाहारं च समन्वयति।
लघुचित्रम्|मेल्बोर्न् पिट्टकक्रीडाभूमिः
प्रमुखानि स्थळानि – मेल्बोर्न्-क्रीडाक्षेत्रम्, विक्टोरियाराष्ट्रचित्रशाला च। एषः नगरः ऑस्ट्रेलियायाः नियमक्रीडायाः, प्रभाववादचित्रशिल्पस्य, चलचित्रकलायाः च जन्मस्थलं अस्ति। एषः नगरः चित्रकला, सङ्गीतम्, नाट्यकला च प्रसिद्धः अस्ति। वार्षिकं प्रमुखं क्रीडाप्रदर्शनं यथा "ऑस्ट्रेलियायाः ग्राण्ड् प्रिक्स्", "ऑस्ट्रेलियन् ओपन्" च आयोजयति। संवत्सरे १९५६ तमे ग्रीष्मकालीनं ओलम्पिक्-क्रीडायोजनं अपि अत्र अभवत्। २०१० दशके मेल्बोर्नं विश्वस्य सर्वश्रेष्ठं निवासयोग्यं नगरं रूपेण बहुशः स्थानं प्राप्तवान्।

मेल्बोर्नविमानपत्तनं ऑस्ट्रेलियायाः द्वितीयं व्यस्ततमं विमानपत्तनं अस्ति, च मेल्बोर्नबन्दरं राष्ट्रस्य सर्वाधिकं व्यस्तं समुद्रबन्दरं अस्ति। नगरस्य प्रमुखं महानगर-रेल्-स्थानकं "फ्लिण्डर्स् मार्गस्थानकं", च प्रमुखं प्रादेशिकं रेल्-मार्गं च "सदर्न् क्रॉस् स्थानकं" अस्ति। एषः नगरः ऑस्ट्रेलियायाः विस्तीर्णतमं राजमार्गजालं च विश्वस्य प्रमुखं नगरीय-ट्राम्-जालं च धारयति।

## सन्दर्भः 
वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:आस्ट्रेलियादेशस्य नगराणि
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया