open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
पञ्चरङ्गि (चलच्चित्रम्)

**पञ्चरङ्गि**  (Pancharangi) इति एकं कन्नडचलच्चित्रं वर्तते । अस्य निर्देशकः योगराज भट्टः विद्यते । नायकत्वेन दिगन्तः, नायिकात्वेन निधी सुब्बय्य वर्तते

वर्गः:कन्नडचलच्चित्राणि
वर्गः:चलच्चित्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
दिगन्तः

लघुचित्रम्|दिगन्तः
एषः एकः कन्नडचलच्चित्रनायकः वर्तते ।

वर्गः:कन्नडचलच्चित्राभिनेतारः
वर्गः:चलच्चित्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
गणेश् (चलच्चित्रनायकः)

वर्गः:कन्नडचलच्चित्राभिनेतारः
वर्गः:चलच्चित्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
प्रकृत्यैव च कर्माणि...

## श्लोकः 
:**प्रकृत्यैव च कर्माणि क्रियमाणानि सर्वशः ।**
:**यः पश्यति तथात्मानमकर्तारं स पश्यति ॥ २९ ॥**

अयं भगवद्गीतायाः त्रयोदशोध्यायस्य क्षेत्रक्षेत्रज्ञविभागयोगस्य नवविंशतितमः(२९) श्लोकः ।
## पदच्छेदः
प्रकृत्या एव च कर्माणि क्रियमाणानि सर्वशः यः पश्यति तथा आत्मानम् अकर्तारं सः पश्यति ॥ २९ ॥

## अन्वयः
यः सर्वशः कर्माणि प्रकृत्या एव च क्रियमाणानि पश्यति तथा आत्मानम् अकर्तारं (पश्यति) स: पश्यति ।	

## शब्दार्थः 
:प्रकृत्या एव च = मायया एव च
:सर्वशः = सर्वप्रकारेण
:क्रियमाणानि = निर्वर्त्यमानानि ।

## अर्थः 
शरीरेन्द्रियसङ्घातरूपा इयं प्रकृतिरेव कर्माणि करोति न तु आत्मा । तस्य तु प्रकृतिसम्बन्धात् केवलं कर्तृत्वाभिमानः न तु पारमार्थिकं कर्तृत्वम् इति यः जानाति स एव सम्यक् जानाति, नान्यः ।	

## सम्बद्धसम्पर्कतन्तुः
*भगवद्गीता (मूलश्लोकाः)
*भगवद्गीता

29
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* संस्कृतम्
* श्रीमद्भगवद्गीता
* शङ्कराचार्यः
* रामानुजाचार्यः
समं पश्यन्हि सर्वत्र...

## श्लोकः 
:**समं पश्यन्हि सर्वत्र समवस्थितमीश्वरम् ।**
:**न हिनस्त्यात्मनात्मानं ततो याति परां गतिम् ॥ २८ ॥**

अयं भगवद्गीतायाः त्रयोदशोध्यायस्य क्षेत्रक्षेत्रज्ञविभागयोगस्य अष्टाविंशतितमः(२८) श्लोकः ।
## पदच्छेदः
समं पश्यन् हि सर्वत्र समवस्थितम् ईश्वरम् न हिनस्ति आत्मना आत्मानं ततः याति परां गतिम् ॥ २८ ॥

## अन्वयः
सर्वत्र समवस्थितम् ईश्वरं समं पश्यन् हि आत्मना आत्मानं न हिनस्ति ततः परां गतिं याति ।	

## शब्दार्थः 
:समवस्थितम् = विद्यमानम्
:ईश्वरम् = परमात्मानम्
:आत्मना = स्वेन
:आत्मानम् = स्वम्
:न हिनस्ति = न पीडयति
:पराम् = प्रकृष्टाम्
:गतिम् = स्थितिम् (मोक्षम्)
:याति = गच्छति ।

## अर्थः 
सर्वेषु प्राणिषु वर्तमानम् इमं परमात्मानं यः समभावेन पश्यति सः नहि आत्मना आत्मानं हिंसितुं प्रभवति, भेदाभावात् । तादृशः भेदज्ञानरहितः मुक्तिं प्राप्नोति ।

## सम्बद्धसम्पर्कतन्तुः
*भगवद्गीता (मूलश्लोकाः)
*भगवद्गीता

28
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* संस्कृतम्
* श्रीमद्भगवद्गीता
* शङ्कराचार्यः
* रामानुजाचार्यः
चित्रा

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* चित्रा

वर्गः:चलच्चित्रगायकाः
वर्गः:चलच्चित्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:तृतीयस्तरीयं कार्यम्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
यदा भूतपृथग्भावम्...

## श्लोकः 
:**यदा भूतपृथग्भावमेकस्थमनुपश्यति ।**
:**तत एव च विस्तारं ब्रह्म सम्पद्यते तदा ॥ ३० ॥**

अयं भगवद्गीतायाः त्रयोदशोध्यायस्य क्षेत्रक्षेत्रज्ञविभागयोगस्य त्रिंशत्तमः(३०) श्लोकः ।
## पदच्छेदः
यदा भूतपृथग्भावम् एकस्थम् अनुपश्यति ततः  एव च विस्तारं ब्रह्म सम्पद्यते तदा ॥ ३० ॥

## अन्वयः
यदा भूतपृथग्भावम् एकस्थम् अनुपश्यति ततः एव च तदा विस्तारं ब्रह्म सम्पद्यते ।	

## शब्दार्थः 
:भूतपृथग्भावम् = भूतभेदम्
:एकस्थम् = एकत्र वर्तमानम्
:अनुपश्यति = सम्यक् पश्यति
:विस्तारम् = विकासम्
:ब्रह्म = परमात्मा
:सम्पद्यते = सम्भवति ।

## अर्थः 
यदा पुरुषः भिन्नत्वेन दृश्यमानान् स्थावरजमान् सर्वान् प्रलयकाले एकस्यामेव प्रकृतौ भवन्तीति पर्यालोचयति, यदा च सृष्टिकाले पुनः तस्या एव प्रकृतेः एते भिन्नाः स्थावरजमाः सम्भवन्ति इत्यपि पर्यालोचयति तदा स अहं प्रकृतितोऽतिरिक्तः इति जानन् ब्रह्मत्वं प्राप्नोति ।	

## सम्बद्धसम्पर्कतन्तुः
*भगवद्गीता (मूलश्लोकाः)
*भगवद्गीता

वर्गः:क्षेत्रक्षेत्रज्ञविभागयोगः
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* संस्कृतम्
* श्रीमद्भगवद्गीता
* शङ्कराचार्यः
* रामानुजाचार्यः
पुरुषः प्रकृतिस्थो हि...

## श्लोकः 
:**पुरुषः प्रकृतिस्थो हि भुङ्क्तेप्रकृतिजान्गुणान् ।**
:**कारणं गुणसङ्गोऽस्य सदसद्योनिजन्मसु ॥ २१ ॥**

अयं भगवद्गीतायाः त्रयोदशोध्यायस्य क्षेत्रक्षेत्रज्ञविभागयोगस्य एकविंशतितमः(२१) श्लोकः ।
## पदच्छेदः
पुरुषः प्रकृतिस्थः हि भुङ्क्ते प्रकृतिजान् गुणान् कारणं गुणसङ्गः अस्य सदसद्योनिजन्मसु ॥ २१ ॥

## अन्वयः
पुरुषः हि प्रकृतिस्थः प्रकृतिजान्गुणान् भुङ्क्ते अस्य सदसद्योनिजन्मसु गुणसङ्गः कारणम् । 	

## शब्दार्थः 
:पुरुषः = जीवः
:प्रकृतिस्थः = प्रकृतिपरिणामे देहे स्थितः
:प्रकृतिजान् = प्रकृतिसम्भवान्
:गुणान् = सुखदुःखादीन्
:भुङ्क्ते = अनुभवति
:सदसद्योनिजन्मसु = साध्वसाधुयोनिजननेषु
:गुणसङ्गः = शब्दादिषु विषयेषु तज्ज्ञानसाधनेषु इन्द्रियेषु वा आसक्तिः ।

## अर्थः 
शरीरं प्रकृतेः परिणामः । तदभिन्नतया स्थितः पुरुषः प्रकृतिस्थसत्त्वादिगुणानां कार्यभूतान् सुखदुःखादीन् अनुभवति । सः कदाचित् देवादिषु साधुयोनिषु जातः सत्त्वगुणस्य फलं सुखम् अनुभवति। कदाचित् पश्वादिषु असाधुयोनिषु जातः तमोगुणस्य फलं दुःखम् अनुभवति । कदाचित् साध्वसाधु-योनिषु मनुष्येषु जातः रजोगुणफलं सुखदुःखमिश्रम् अनुभवति । एवं सत्त्वादिगुणस्य सुखदुःखमोहानाम् अनुभवे कारणं तस्य पुरुषस्य शब्दादिषु विषयेषु तज्ज्ञानसाधनेषु वा इन्द्रियेषु आसक्तिः । सा आसक्तिः अत्र गुणसशब्देन उच्यते ।	
		
## सम्बद्धसम्पर्कतन्तुः
*भगवद्गीता (मूलश्लोकाः)
*भगवद्गीता

21
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* संस्कृतम्
* श्रीमद्भगवद्गीता
* शङ्कराचार्यः
* रामानुजाचार्यः
मोक्षसंन्यासयोगः

## अध्यायस्य सारः
## श्लोकानाम् आवलिः
:१८.०१ संन्यासस्य महाबाहो
:१८.०२ काम्यानां कर्मणां
:१८.०३ त्याज्यं दोषवदित्येके
:१८.०४ निश्चयं शृणु मे
:१८.०५ यज्ञदानतपःकर्म न
:१८.०६ एतान्यपि तु कर्माणि
:१८.०७ नियतस्य तु संन्यासः
:१८.०८ दुःखमित्येव यत्कर्म
:१८.०९ कार्यमित्येव यत्कर्म
:१८.१० न द्वेष्ट्यकुशलं कर्म
 
:१८.११ न हि देहभृता शक्यं
:१८.१२ अनिष्टमिष्टं मिश्रं च
:१८.१३ पञ्चैतानि महाबाहो
:१८.१४ अधिष्ठानं तथा कर्ता
:१८.१५ शरीरवाङ्मनोभिर्यत्कर्म
:१८.१६ तत्रैवं सति कर्तारमात्मानं
:१८.१७ यस्य नाहंकृतो भावो
:१८.१८ ज्ञानं ज्ञेयं परिज्ञाता
:१८.१९ ज्ञानं कर्म च कर्ता
:१८.२० सर्वभूतेषु येनैकं
:१८.२१ पृथक्त्वेन तु यज्ज्ञानं
:१८.२२ यत्तु कृत्स्नवदेकस्मिन्कार्ये
:१८.२३ नियतं सङ्गरहितम
:१८.२४ यत्तु कामेप्सुना कर्म
:१८.२५ अनुबन्धं क्षयं
:१८.२६ मुक्तसङ्गोऽनहंवादी
:१८.२७ रागी कर्मफलप्रेप्सुर्लुब्धो
:१८.२८ अयुक्तः प्राकृतः स्तब्धः
:१८.२९ बुद्धेर्भेदं धृतेश्चैव
:१८.३० प्रवृत्तिं च निवृत्तिं
:१८.३१ यया धर्ममधर्मं च
:१८.३२ अधर्मं धर्ममिति या
:१८.३३ धृत्या यया धारयते
:१८.३४ यया तु धर्मकामार्थान्धृत्या
:१८.३५ यया स्वप्नं भयं शोकं
:१८.३६ सुखं त्विदानीं त्रिविधं
:१८.३७ यत्तदग्रे विषमिव
:१८.३८ विषयेन्द्रियसंयोगा
:१८.३९ यदग्रे चानुबन्धे च
:१८.४० न तदस्ति पृथिव्यां वा
:१८.४१ ब्राह्मणक्षत्रियविशां
:१८.४२ शमो दमस्तपः शौचं
:१८.४३ शौर्यं तेजो धृतिर्दाक्ष्यं
:१८.४४ कृषिगौरक्ष्यवाणिज्यं
:१८.४५ स्वे स्वे कर्मण्यभिरतः
:१८.४६ यतः प्रवृत्तिर्भूतानां
:१८.४७ श्रेयान्स्वधर्मो विगुणः
:१८.४८ सहजं कर्म कौन्तेय
:१८.४९ असक्तबुद्धिः सर्वत्र
:१८.५० सिद्धिं प्राप्तो यथा ब्रह्म
:१८.५१ बुद्ध्या विशुद्ध्या युक्तो
:१८.५२ विविक्तसेवी लघ्वाशी
:१८.५३ अहंकारं बलं दर्पं कामं
:१८.५४ ब्रह्मभूतः प्रसन्नात्मा न
:१८.५५ भक्त्या मामभिजानाति
:१८.५६ सर्वकर्माण्यपि सदा
:१८.५७ चेतसा सर्वकर्माणि
:१८.५८ मच्चित्तः सर्वदुर्गाणि
:१८.५९ यदहंकारमाश्रित्य न योत्स्य
:१८.६० स्वभावजेन कौन्तेय
:१८.६१ ईश्वरः सर्वभूतानां
:१८.६२ तमेव शरणं गच्छ
:१८.६३ इति ते ज्ञानमाख्यातं
:१८.६४ सर्वगुह्यतमं भूयः
:१८.६५ मन्मना भव मद्भक्तो
:१८.६६ सर्वधर्मान्परित्यज्य
:१८.६७ इदं ते नातपस्काय
:१८.६८ य इमं परमं गुह्यं
:१८.६९ न च तस्मान्मनुष्येषु
:१८.७० अध्येष्यते च य इमं
:१८.७१ श्रद्धावाननसूयश्च
:१८.७२ कच्चिदेतच्छ्रुतं पार्थ
:१८.७३ नष्टो मोहः स्मृतिर्लब्धा
:१८.७४ इत्यहं वासुदेवस्य
:१८.७५ व्यासप्रसादाच्छ्रुतवाने
:१८.७६ राजन्संस्मृत्य संस्मृत्य
:१८.७७ तच्च संस्मृत्य संस्मृत्य
:१८.७८ यत्र योगेश्वरः कृष्णो
## सम्बद्धसम्पर्कतन्तुः
*भगवद्गीता (मूलश्लोकाः)
*भगवद्गीता


वर्गः:भगवद्गीतायाः अध्यायाः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
अनादित्वान्निर्गुणत्वात्...

## श्लोकः 
:**अनादित्वान्निर्गुणत्वात्परमात्मायमव्ययः ।**
:**शरीरस्थोऽपि कौन्तेय न करोति न लिप्यते ॥ ३१ ॥**

अयं भगवद्गीतायाः त्रयोदशोध्यायस्य क्षेत्रक्षेत्रज्ञविभागयोगस्य एकत्रिंशत्तमः(३१) श्लोकः ।
## पदच्छेदः
अनादित्वात् निर्गुणत्वात् परमात्मा अयम् अव्ययः  शरीरस्थः अपि कौन्तेय न करोति न लिप्यते ॥ ३१ ॥

## अन्वयः
कौन्तेय ! अयम् अव्ययः परमात्मा शरीरस्थः अपि अनादित्वात् निर्गुणत्वात् न करोति न लिप्यते ।

## शब्दार्थः 
:अव्ययः = नाशरहितः
:अनादित्वात् = अमूलत्वात्
:निर्गुणत्वात् = गुणराहित्यात्
:शरीरस्थः = क्षेत्रस्थः
:न करोति = न आचरति
:न लिप्यते = लिप्तो न भवति ।

## अर्थः 
अर्जुन ! एषः अविनाशी परमात्मा शरीरे वर्तमानः प्रकृतिसम्बन्धात् कर्म कुर्वन्निव भाति,कर्मफलानि च अनुभवन्निव । किन्तु अयम् अनादिः निर्गणश्च इति हेतोः न तस्मिन् कर्मकर्तृत्वं सम्भवति, नापि कर्मफलभोक्तृत्वम् । तत् केवलम् अस्य सन्निधानात् प्रकृतौ एव । 	

## सम्बद्धसम्पर्कतन्तुः
*भगवद्गीता (मूलश्लोकाः)
*भगवद्गीता

31
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* संस्कृतम्
* श्रीमद्भगवद्गीता
* शङ्कराचार्यः
* रामानुजाचार्यः
श्रीसंस्थानगोकर्णम्

जगद्गुरुशङ्कराचार्यमहासंस्थानं श्रीसंस्थानगोकर्णम् अदिशङ्करभगवत्पादेन प्रतिष्ठापितम् । पुण्यक्षेस्य गोकर्णस्य स्मीपे विद्यमाने अशोकावने सपरिवारसीतारामचन्द्रम् आराध्यमानं श्री रघूत्तममठम् अस्थापयत् । कालान्तरेण श्रीमठः होसनगरसमीपस्थं श्रीरामचन्द्रापुरं प्रव्रज्य तस्य ग्रामस्य नाम्ना एव प्रसिद्धः अभवत् ।

वर्गः:कर्णाटकराज्यस्य प्रेक्षणीयस्थलानि
वर्गः:कर्णाटकराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
बहुलादेवी (बहुलाक्षेत्रम्)

भारतदेशस्य पश्चिमबङ्गाल् राज्ये विद्यमानेषु शक्तिपीठेषु अन्यतमम् । पश्चिमबङ्गाल् राज्ये बर्दवान्मण्डलस्य कटुवासमीपे प्रवहन्त्याः अजयनद्याः तीरे अस्ति बहुलाक्षेत्रम् ।
## सम्पर्कः
कटुवारेल् स्थानकतः केतुग्रामः प्राप्तव्यः। ततः अनतिदूरे अस्ति बहुलाक्षेत्रम् ।
## वैशिष्ट्यम्
दाक्षायिण्याः शरीरं विष्णुः यदा कर्तितवान् तदा देव्याः वामहस्तः अस्मिन् स्थाने पतितः इति ऐतिह्यम् अस्ति । अत्रत्या देवी बहुलामाता इति नाम्ना पूज्यते । अत्रत्यः शिवः भिरुक् नाम्ना पूज्यते । भिरुक् नाम सर्वसिद्धिदायकः इति अर्थः ।

वर्गः:शक्तिपीठानि
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:हिन्दुधर्मसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
मङ्गलचण्डिका (उजानि)

भारतदेशस्य पश्चिमबङ्गाल् राज्ये विद्यमानेषु शक्तिपीठेषु अन्यतमम् । पश्चिमबङ्गाल् राज्ये बर्दवान्मण्डले अस्ति उजानिक्षेत्रम् ।
## सम्पर्कः
गुस्काररेल् स्थानकतः १६की.मी. दूरे अस्ति उजानि । बस् यानस्य सौकर्यम् अपि अस्ति ।
## वैशिष्ट्यम्
दाक्षायिण्याः शरीरं विष्णुः यदा कर्तितवान् तदा देव्याः दक्षिणमणिबन्धः अस्मिन् स्थाने पतितः इति ऐतिह्यम् अस्ति । अत्रत्या देवी मङ्गलचण्डिका नाम्ना पूज्यते । अत्रत्यः शिवः कपिलवर्णवस्त्रधारी इत्यतः "कपिलाम्बरः" इति पूज्यते । देव्याः दर्शनेन मङ्गलं भवति इति विश्वासः अस्ति ।

वर्गः:शक्तिपीठानि
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:हिन्दुधर्मसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
श्रीरामचन्द्रापुरमठः

शाङ्करपीठपरम्परायाः मठेषु अयम् अन्यतमः । एषः मठः १४००वर्षेभ्यः पूर्वं गोकर्णसमीपे श्री अदिशङ्कराचार्येण प्रतिष्ठापितः । पूर्वे एतस्य मठस्य रघूत्तममठः इति नाम आसीत्। कर्णाटके अविच्छिन्नपीठाध्यक्षस्य परम्परायुतः मठः एषः एकः एव । ईदानीं ३६तमः पीठाधिपतिः गोकर्णमण्डलाधीश्वरश्रीमज्जगद्गुरुशङ्कराचार्य श्रीराघवेश्वरभारतीमहास्वामी अस्ति । यः गोसंरक्षणान्दोलनेन 'गोस्वामी’ इत्येव प्रथितः। निखिले अपि जगति हस्तिदन्तसिंहासनः अत्र केवलं वर्तते। 
लघुत्तम|श्रीमद्रामचन्द्रापुर मठः, होसनगर

### इतिहासः  
एकदा आदिशंकराचार्याः स्वकीये प्रवासे भारतदेशस्य पश्चिमे सागरतटे गोकर्ण क्षेत्रम् आगतवन्तः। तत्रत्यां स्थानदेवतां श्री महाबलेश्वरं अर्चितवन्तः। अनन्तरं श्री वरदेशम् अर्चयितुं शतशृंगं गतवन्तः। सः स्थलः अतीव प्रशान्तः आसीत्। वन्याः मृगाः व्याघ्राः, सर्पाः इत्यादयः साधुभिः प्राणिभिः धेनुभिः, हरिणैः सह सख्यभावेन आसन्। यत्र वरदमुनिः प्रायश्चित्तमकरोत् तत्र अशोकवने व्याघ्रिणी अनाथस्य हरिणशिशोः मातृवात्सल्यं प्रकटयति स्म। एतत् दृश्यं दृष्ट्वा श्री शंकराचार्याः विस्मिताः। तत्र वरदमुनिः श्री शंकराचार्य महास्वामिनां स्वागतं कृत्वा महात्मनां पूजानुकूलाय स्वगुरुणा अगस्त्य मुनिना दत्तान् राम-लक्ष्मण-सीता विग्रहान् चन्द्रमौलेश्वर लिंगं च दत्तवान्। तेषां विग्रहानां पूजार्थं श्री शंकराकार्याः तत्रैव श्री रघूत्तममठं स्थापितवन्तः। 

श्री श्ंकराचार्याः स्वशिष्येण श्री सुरेश्वराचार्येण दीक्षितं श्री विद्यानन्दं तत्रत्यं प्रथमं पीठाध्यक्षम् अकरोत्। ततः आरभ्य इदानीं श्रीराघवेश्वरभारतीमहास्वामिनां पर्यन्तं ३६ यतयः अविच्छिन्नतया पीठाध्यक्षाः अभवन्।

वर्गः:हिन्दुमठाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:हिन्दुधर्मसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
कालिकादेवी (कोलकता)

भारतदेशस्य पश्चिमबङ्गाल् राज्ये विद्यमानेषु शक्तिपीठेषु अन्यतमम् । पश्चिमबङ्गाल् राज्ये कोलकतानगरत् अनतिदूरे अस्ति एतत्क्षेत्रम् । चतुर्षु खण्डपीठेषु अपि अन्यतमम् एतत् ।
## सम्पर्कः
देशस्य सर्वाभ्यः दिग्भ्यः रैलयानस्य विमानयानस्य ब्च सम्पर्कव्यवस्था अस्ति ।कोलकतानगरतः नगरयानानां सौकर्यम् अस्ति । हौरा तथा कालिघात् निस्थानके निकटवर्तिनी स्तः । 
## वैशिष्ट्यम्
दाक्षायिण्याः शरीरं विष्णुः यदा कर्तितवान् तदा देव्याः दक्षिणपादस्य अङ्गुल्यः अस्मिन् स्थाने पतिताः इति ऐतिह्यम् अस्ति । भूस्तरतः अधोभागे विद्यमानः देव्याः विग्रहः अतीव उन्नतः अस्ति । अतः बहु समीपतः देव्याः दर्शनं कर्तुं शक्यते । रामकृष्णपरमहंसस्य कारणतः एतत् स्थानं प्रसिद्धिं गतम् । रामकृष्णपरमहंसस्य आराध्या आसीत् कालिकादेवी । पूर्वम् एषः देवालयः उटजरूपेण आसीत् ।
१५ शतकस्य संस्कृतसाहित्ये कालीघाटस्य उल्लेखः अस्ति ।

वर्गः:शक्तिपीठानि
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:हिन्दुधर्मसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
समन्वयाध्यायः

## प्रथमाध्यायस्य प्रथमपादस्य सारः 
प्रथमाध्यायस्य प्रथमपादे १३४ सूत्राणि ११ अधिकरणेषु विभक्तानि वर्तन्ते । समग्रे प्रथमे अध्याये प्रथमपादः अत्यन्तं प्रधानः भवति । तत्रापि आदिमचत्वारि 
अधिकरणानि समग्रब्रह्मसूत्रस्य सारत्वेन परिगण्यन्ते । पादस्य नाम विद्यते ’स्प**ष्ट**ब्रह्मलिङ्गश्रुतिसमन्वयः’ इति । एवं सवेर्षामपि पादानाम् एकैकं नाम दीयते । 
समग्रपादे एव आदिमचत्वारि अधिकरणानि अत्यन्तं प्रधानभूतानि । तानि च ब्रह्मसूत्रस्य समग्रस्य सारः । तत्र विषयप्रयोजनसिद्धिहेतुत्वं शास्त्रस्य प्रतिपादितम् । एतत्पृष्ठभूमौ एव ब्रह्मजिज्ञास्यम् । सृष्ठिस्थितिलयकारणीभूतस्य  ब्रह्मणः वेदकार्यत्वं, वेदस्य च ब्रह्मकारणकमिति प्रतिपादनं कृतम् । चतुर्थाधिकरणेन प्राप्ताक्षेपस्य साङ्ख्यमतनिराकरणपुरस्सरं सिद्धान्तः प्रतिपादितः । अतः सर्वे वेदान्ताः ब्रह्मसमनुगतत्वं च सुसाधितम् । उपनिषत्सु केचन शब्दाः आनन्दमयः, आकाशः, ज्योतिः, प्राणः इत्यादयः ये दृष्ठाः, ते किं स्पष्ठब्रह्मलिङ्गपराः? उत न? प्राप्तसंशयमनूद्य इमे शब्दाः स्प**ष्ट**ब्रह्मलिङ्गपराः एव इति साधितम् ।

## प्रथमाध्यायस्य द्वितीयपादस्य सारः 
पादेऽस्मिन् तावत् ७ अधिकरणानि ३२ सूत्राणि च वर्तन्ते । अस्य पादस्य नाम विद्यते ’उपास्यब्रह्मवाचकास्प**ष्ट**श्रुतिसमन्वयः’ इति । अधिकरणेषु कठोपनिषत्, मुण्डकम्, छान्दोग्यम्,  बृहदारण्यकम् इत्यदिभ्यः उपनिषद्भ्यः वाक्यानि उद्धृतानि विद्यन्ते ।  अक्षि, अत्ता, वैश्वानरः इत्यादयः शब्दाः उपास्यब्रह्मस्थानं द्योतयन्ति । तत्र किं ब्रह्म उपास्यत्वेन निर्दिश्यते ? उत अन्यत् जीवः, देवतात्मा, योगी, भूताग्निः, जाठराग्निः? इति अस्प**ष्ट**श्रुतिवाक्यानां उपास्यब्रह्मपरतया प्रतिपादनमेव अत्र पादे स्वीचिकीर्षितम् ।

## प्रथमाध्यायस्य तृतीयपादस्य सारः 
तृतीयपादे तावत् १३ अधिकरणानि ४३ सूत्राणि सन्ति । पादस्य नाम अस्ति ’ज्ञेयब्रह्मप्रतिपादकास्पष्ठश्रुतिसमन्वयः’ इति । पूर्वोक्तप्रकारेण अत्रापि उपनिषद्भ्यः वाक्यानि उदि्ध्रयन्ते । ताा उपनिषदः मुण्डकम्, तैत्तिरीयकम्, काठकम्, छान्दोग्यम्, बृहदारण्यकम्, प्रश्नोपनिषच्च । ज्ञेयब्रह्मप्रतिपादनपराः केचन शब्दाः उपनिषत्सु दृष्ठाः ते द्यौः, भूमा, अक्षरम्, दहराकाशः, आङ्गुष्ठमात्रशब्दः, शूद्रः, प्राणः, ज्योतिः,आकाशात्मना निर्दिष्ठाः । एतेषां शब्दानां ज्ञेयब्रह्मप्रतिपादकत्वेन सिद्धान्तः निरूप्यते पूर्वपक्षस्य निराकरणपुरस्सरम् ।

## प्रथमाध्यायस्य चतुर्थपादस्य सारः 
अस्मिन् पादे ८ अधिकरणानि २८ सूत्राणि च विद्यन्ते । पादस्य नामकरणम् एवं प्रकारेण कृतम् अत्र ’अव्यक्तादिपदसंदिग्धपदमात्रसमन्वयः’ इति । अत्र पादे विशेषेण श्वेताश्वतरोपनिषत्, कौषीतकिब्राह्मणं च स्वीकृतम् । अन्याः च उपनिषदः समानाः । प्रथमाधिकरणत्रयं साङ्ख्यदर्शननिराकरणपरम् । पुना कार्यविषये विगाने अवगम्यमाने कारणनिरूपणे तु अविगानमिति इति च विषयः निरूपितः । वेदान्तिनां यः प्रबलः सिद्धान्तः ब्रह्मणः अभिन्ननिमित्तोपादानकारणम् इति तस्य च उपान्त्येन अधिकरणेन साधितम् ।

## सम्बद्धसम्पर्कतन्तुः
ब्रह्मसूत्राणि

वर्गः:ब्रह्मसूत्राणि
वर्गः:विषयः वर्धनीयः
वर्गः:न प्राप्तः संस्कृतसम्बद्धभाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये
हिक्का

हिक्का

वर्गः:विज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया

## सम्बद्धाः लेखाः 
* संस्कृतम्
* भारतम्
* हिन्दूधर्मः
* वैदिकसाहित्यम्
क्षेत्रक्षेत्रज्ञयोरेवम्...

## श्लोकः 
:**क्षेत्रक्षेत्रज्ञयोरेवमन्तरं ज्ञानचक्षुषा ।**
:**भूतप्रकृतिमोक्षं च ये विदुर्यान्ति ते परम् ॥ ३४ ॥**

अयं भगवद्गीतायाः त्रयोदशोध्यायस्य क्षेत्रक्षेत्रज्ञविभागयोगस्य चतुस्त्रिंशत्तमः(३४) श्लोकः ।
## पदच्छेदः
क्षेत्रक्षेत्रज्ञयोः एवम् अन्तरं ज्ञानचक्षुषा भूतप्रकृतिमोक्षं च ये विदुः यान्ति ते परम् ॥ ३४ ॥

## अन्वयः
एवं ज्ञानचक्षुषा क्षेत्रक्षेत्रज्ञयोः अन्तरं भूतप्रकृतिमोक्षं च ये विदुः ते परं यान्ति ।

## शब्दार्थः 
:ज्ञानचक्षुषा = ज्ञाननेत्रेण
:क्षेत्रक्षेत्रज्ञयोः = शरीरात्मनोः
:अन्तरम् = वैलक्षण्यम्
:भूतप्रकृतिमोक्षम् = अविद्यानाशम्
:विदुः = विदन्ति
:परम् = परं ब्रह्म ।

## अर्थः 
एवम् आत्मशरीरयोः भेदं ज्ञाननेत्रेण ये विदन्ति, या इयं भूतानां प्रकृतिः ततः मोक्षं च ये विदन्ति ते परं ब्रह्म उपयान्ति ।

## सम्बद्धसम्पर्कतन्तुः
*भगवद्गीता (मूलश्लोकाः)
*भगवद्गीता

34
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* संस्कृतम्
* श्रीमद्भगवद्गीता
* शङ्कराचार्यः
* रामानुजाचार्यः
इदं ज्ञानमुपाश्रित्य...

## श्लोकः 
:**इदं ज्ञानमुपाश्रित्य मम साधर्म्यमागताः ।**
:**सर्गेऽपि नोपजायन्ते प्रलये न व्यथन्ति च ॥ २ ॥**

अयं भगवद्गीतायाः चतुर्दशोऽध्यायस्य गुणत्रयविभागयोगस्य  द्वितीय:(२) श्लोकः ।

## पदच्छेदः
इदं ज्ञानम् उपाश्रित्य मम साधर्म्यम् आगताः सर्गे अपि न उपजायन्ते प्रलये न व्यथन्ति च ॥ २ ॥

## अन्वयः
इदं ज्ञानम् उपाश्रित्य मम साधर्म्यम् आगताः सर्गे अपि न उपजायन्ते प्रलये च न व्यथन्ति ।

## शब्दार्थः 
:ज्ञानम् = ब्रह्मज्ञानम्
:उपाश्रित्य = अवलम्ब्य
:साधर्म्यम् = स्वरूपम्
:आगताः = प्राप्ताः
:सर्गे = सृष्टिकाले
:उपजायन्ते = उत्पद्यन्ते
:प्रलये = सर्गप्रलये
:व्यथन्ति = बाधां प्राप्नुवन्ति ।

## अर्थः 
एतत् ब्रह्मज्ञानम् अवलम्ब्य मम स्वरूपं प्राप्ताः सृष्टिकाले अपि न उत्पद्यन्ते प्रलयकाले अपि बाधां न प्राप्नुवन्ति ।
		
## सम्बद्धसम्पर्कतन्तुः
*भगवद्गीता (मूलश्लोकाः)
*भगवद्गीता

02
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* संस्कृतम्
* श्रीमद्भगवद्गीता
* शङ्कराचार्यः
* रामानुजाचार्यः
अर्थालङ्कारः

ये अलङ्काराः अर्थेन काव्ये चमत्कारम् उत्पादयन्ति, न तत्र शब्दस्य प्राधान्यम्, ते अर्थालङ्काराः(Arthalankara) उच्यन्ते । उपमा, रूपकम्, उत्प्रेक्षा, दृष्टान्तः इत्यादयः अर्थालङ्काराः सन्ति । श्लेषः शब्देन अर्थेन च उभयेन चमत्कारमुत्पादयति, अत एव एषः उभयकोटिषु पतति ।
अधोलिखिता अर्थालङ्काराणाम् सूची अस्ति।

#उपमालङ्कारः
#रूपकालङ्कारः
#उत्प्रेक्षालङ्कारः
#अप्रस्तुतप्रशंसालङ्कारः
#प्रतिवस्त्वलङ्कारः
#अपह्नुत्यलङ्कारः
#श्लेषालङ्कारः
#उत्प्रेक्षालङ्कारः
#सन्देहालङ्कारः
#विरोधालङ्कारः
#वक्रोक्त्यलङ्कारः
#दृष्टान्तालङ्कारः
#व्यतिरेकालङ्कारः
#अनन्वयालङ्कारः
#उपमेयोपमालङ्कारः
#परिवृत्त्यलङ्कारः
#क्रमालङ्कारः
#प्रतीपालङ्कारः
#दीपकालङ्कारः
#विभावनालङ्कारः
#विशेषोक्त्यलङ्कारः
#समासोक्त्यलङ्कारः
#अतिशयोक्त्यलङ्कारः
#अन्योक्त्यलङ्कारः
#निदर्शनालङ्कारः

वर्गः:अर्थालङ्काराः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्‎
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः‎
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
सर्वयोनिषु कौन्तेय...

## श्लोकः 
:**सर्वयोनिषु कौन्तेय मूर्तयः सम्भवन्ति याः ।**
:**तासां ब्रह्म महद्योनिरहं बीजप्रदः पिता ॥ ४ ॥**

अयं भगवद्गीतायाः चतुर्दशोऽध्यायस्य गुणत्रयविभागयोगस्य चतुर्थः(४) श्लोकः ।

## पदच्छेदः
सर्वयोनिषु कौन्तेय मूर्तयः सम्भवन्ति याः तासां ब्रह्म महत् योनिः अहं बीजप्रदः पिता ॥ ४ ॥

## अन्वयः
कौन्तेय ! सर्वयोनिषु याः मूर्तयः सम्भवन्ति तासां योनिः महत् ब्रह्म अहं बीजप्रदः पिता ।

## शब्दार्थः 
:सर्वयोनिषु = सकलयोनिषु
:मूर्तयः = शरीराणि
:सम्भवन्ति = जायन्ते
:महत् ब्रह्म = प्रकृतिः
:योनिः = कारणम्
:बीजप्रदः = गर्भाधायकः ।

## अर्थः 
 अर्जुन ! नाना योनिषु यानि शरीराणि सम्भवन्ति तेषां माता प्रकृतिः । अहं तु परमात्मा गर्भाधायकः इति पिता ।
		
## सम्बद्धसम्पर्कतन्तुः
*भगवद्गीता (मूलश्लोकाः)
*भगवद्गीता

04
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* संस्कृतम्
* श्रीमद्भगवद्गीता
* शङ्कराचार्यः
* रामानुजाचार्यः
धर्मः

**धर्म**शब्दः ( ) (, ) वेदकाले एव विविधेषु अर्थेषु प्रयुक्तो दृश्यते । परन्तु स्थूलर

वर्गः:पुरुषार्थाः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
सत्त्वं रजस्तम इति...

## श्लोकः 
:**सत्त्वं रजस्तम इति गुणाः प्रकृतिसम्भवाः ।**
:**निबध्नन्ति महाबाहो देहे देहिनमव्ययम् ॥ ५ ॥**

अयं भगवद्गीतायाः चतुर्दशोऽध्यायस्य गुणत्रयविभागयोगस्य पञ्चमः(५) श्लोकः ।

## पदच्छेदः
सत्त्वं रजः तम इति गुणाः प्रकृतिसम्भवाः निबध्नन्ति महाबाहो देहे देहिनम् अव्ययम् ॥ ५ ॥

## अन्वयः
महाबाहो ! सत्त्वं रजः तमः इति प्रकृतिसम्भवाः गुणाः । देहे अव्ययं देहिनं निबध्नन्ति ।	

## शब्दार्थः 
:प्रकृतिसम्भवाः = मायास्वरूपभूताः अपि जन्याः इव स्थिताः
:अव्ययम् = अक्षयम्
:देहिनम् = आत्मानम्
:निबध्नन्ति = बध्नन्ति ।

## अर्थः 
अर्जुन ! सत्त्वं रजः तमः इति प्रकृतेः स्वरूपभूताः गुणाः । ते च प्रकृतितः जाताः इव भासमानाः शरीरे आत्मानं बध्नन्ति ।	
		
## सम्बद्धसम्पर्कतन्तुः
*भगवद्गीता (मूलश्लोकाः)
*भगवद्गीता

05
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* संस्कृतम्
* श्रीमद्भगवद्गीता
* शङ्कराचार्यः
* रामानुजाचार्यः
मम योनिर्महद्ब्रह्म...

## श्लोकः 
:**मम योनिर्महद्ब्रह्म तस्मिन्गर्भं दधाम्यहम् ।**
:**सम्भवः सर्वभूतानां ततो भवति भारत ॥ ३ ॥**

अयं भगवद्गीतायाः चतुर्दशोऽध्यायस्य गुणत्रयविभागयोगस्य तृतीयः(३) श्लोकः ।

## पदच्छेदः
मम योनिः महत् ब्रह्म तस्मिन् गर्भं दधामि अहम् सम्भवः सर्वभूतानां ततः भवति भारत ॥ ३ ॥

## अन्वयः
भारत ! मम योनिः महत् ब्रह्म । तस्मिन् अहं गर्भं दधामि । ततः सर्वभूतानां सम्भवः भवति ।

## शब्दार्थः 
:योनिः = गर्भाधानस्थानम्
:महत् = विस्तृतम्
:ब्रह्म = प्रकृतिः
:गर्भम् = सल्परूपं बीजम्
:दधामि = निक्षिपामि
:ततः = तस्मात्
:सर्वभूतानाम् = सकलजन्तूनाम्
:सम्भवः = प्रभवः ।

## अर्थः 
भारत ! या इयम् अत्यन्तं महती प्रकृतिः वर्तते सा वृद्धिहेतुत्वात् ब्रह्म इत्युच्यते । सा प्रकृतिः मम गर्भाधानस्थानम् । तत्र अहं बहु स्याम्’ इत्येवंरूपं सल्पं निक्षिपामि । तेन सर्वेषामपि भूतानाम् उत्पत्तिः भवति ।
		
## सम्बद्धसम्पर्कतन्तुः
*भगवद्गीता (मूलश्लोकाः)
*भगवद्गीता

03
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* संस्कृतम्
* श्रीमद्भगवद्गीता
* शङ्कराचार्यः
* रामानुजाचार्यः
रजो रागात्मकं विद्धि...

## श्लोकः 
:**रजो रागात्मकं विद्धि तृष्णासङ्गसमुवम् ।**
:**तन्निबध्नाति कौन्तेय कर्मसङ्गेन देहिनम् ॥ ७ ॥**

अयं भगवद्गीतायाः चतुर्दशोऽध्यायस्य गुणत्रयविभागयोगस्य सप्तमः(७) श्लोकः ।

## पदच्छेदः
रजः रागात्मकं विद्धि तृष्णासङ्गसमुवम् तत् निबध्नाति कौन्तेय कर्मसङ्गेन देहिनम् ॥ ७ ॥

## अन्वयः
कौन्तेय ! तृष्णासङ्गसमुवं रजः रागात्मकं विद्धि । तत् कर्मसङ्गेन देहिनम् निबध्नाति ।

## शब्दार्थः 
:रागात्मकम् = कामस्वरूपम्
:तृष्णासङ्गसमुवम् = अभिलाषासक्तिसमुत्पन्नम्
:कर्मसङ्गेन = कर्मसम्बन्धेन
:देहिनम् = आत्मानम् ।

## अर्थः 
अर्जुन ! अप्राप्ते वस्तुनि अभिलाषः तृष्णा, प्राप्ते वस्तुनि अभिलाषः सङ्गः । आभ्यां यो रागः सम्भवति तदात्मकः अयं रजोगुणः । अयं च आत्मानं कर्मसु प्रवर्तयति । प्रवृत्तश्च सः तत्र बद्धो भवति ।	
		
## सम्बद्धसम्पर्कतन्तुः
*भगवद्गीता (मूलश्लोकाः)
*भगवद्गीता

07
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* संस्कृतम्
* श्रीमद्भगवद्गीता
* शङ्कराचार्यः
* रामानुजाचार्यः
तत्र सत्त्वं निर्मलत्वात्...

## श्लोकः 
:**तत्र सत्त्वं निर्मलत्वात्प्रकाशकमनामयम् ।**
:**सुखसङ्गेन बध्नाति ज्ञानसङ्गेन चानघ ॥ ६ ॥**

अयं भगवद्गीतायाः चतुर्दशोऽध्यायस्य गुणत्रयविभागयोगस्य शष्ठः(६) श्लोकः ।

## पदच्छेदः
तत्र सत्त्वं निर्मलत्वात् प्रकाशकम् अनामयम् सुखसङ्गेन बध्नाति ज्ञानसङ्गेन च अनघ ॥ ६ ॥

## अन्वयः
अनघ ! तत्र निर्मलत्वात् प्रकाशकम् अनामयं सत्त्वं सुखसेन ज्ञानसेन च बध्नाति ।

## शब्दार्थः 
:अनघ = पापरहित
:निर्मलत्वात् = स्वच्छत्वात्
:प्रकाशकम् = भासकम्
:अनामयम् = निरुपद्रवम्
:सुखसेन = सुखयोगेन
:ज्ञानसेन = ज्ञानयोगेन ।

## अर्थः 
हे पापरहित (अर्जुन) ! तेषु त्रिषु गुणेषु स्वच्छत्वात् भासकं निरुपद्रवं सत्त्वं सुखं जनयति ज्ञानं च ।
		
## सम्बद्धसम्पर्कतन्तुः
*भगवद्गीता (मूलश्लोकाः)
*भगवद्गीता

06
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* संस्कृतम्
* श्रीमद्भगवद्गीता
* शङ्कराचार्यः
* रामानुजाचार्यः
सत्त्वं सुखे सञ्जयति...

## श्लोकः 
:**सत्त्वं सुखे सञ्जयति रजः कर्मणि भारत ।**
:**ज्ञानमावृत्य तु तमः प्रमादे सञ्जयत्युत ॥ ९ ॥**

अयं भगवद्गीतायाः चतुर्दशोऽध्यायस्य गुणत्रयविभागयोगस्य नवमः(९) श्लोकः ।

## पदच्छेदः
सत्त्वं सुखे सञ्जयति रजः कर्मणि भारत ज्ञानम् आवृत्य तु तमः प्रमादे सञ्जयति उत ॥ ९ ॥

## अन्वयः
भारत ! सत्त्वं सुखे सञ्जयति । रजः कर्मणि । तमः तु ज्ञानम् आवृत्य प्रमादे सञ्जयति उत ।

## शब्दार्थः 
:सञ्जयति = संयोजयति
:कर्मणि = व्यापारे
:ज्ञानम् = बोधम्
:आवृत्य = आच्छाद्य
:प्रमादे उत = अनवधाने अपि
:सञ्जयति = संयोजयति ।

## अर्थः 
भारत ! एतेषु त्रिषु गुणेषु सत्त्वं दुःखकारणे सत्यपि आत्मनः सुखं जनयति । रजः सुखकारणे सत्यपि दुःखं जनयति । तमः तु ज्ञानम् आच्छाद्य अनवधानालस्यनिद्रादिकं जनयति । 
		
## सम्बद्धसम्पर्कतन्तुः
*भगवद्गीता (मूलश्लोकाः)
*भगवद्गीता

09
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* संस्कृतम्
* श्रीमद्भगवद्गीता
* शङ्कराचार्यः
* रामानुजाचार्यः
रजस्तमश्चाभिभूय...

## श्लोकः 
:**रजस्तमश्चाभिभूय सत्त्वं भवति भारत ।**
:**रजः सत्त्वं तमश्चैव तमः सत्त्वं रजस्तथा ॥ १० ॥**

अयं भगवद्गीतायाः चतुर्दशोऽध्यायस्य गुणत्रयविभागयोगस्य दशमः(१०) श्लोकः ।

## पदच्छेदः
रजः तमः च अभिभूय सत्त्वं भवति भारत रजः सत्त्वं तमः च एव तमः सत्त्वं रजः तथा ॥ १० ॥

## अन्वयः
भारत ! रजः तमः च अभिभूय सत्त्वं भवति । रजः सत्त्वं च अभिभूय तमः एव (भवति) तथा तमः सत्त्वम् अभिभूय रजः (भवति) ।

## शब्दार्थः 
:अभिभूय = अतिक्रम्य ।

## अर्थः 
अर्जुन ! यद्यपि एतेषां त्रयाणां गुणानां बुद्धौ समानत्वं तथापि क्वचित् सत्त्वम् अन्यत् गुणद्वयम्  अधःकृत्य स्वकार्यं सुखं जनयति । क्वचित् रजः अन्यत् गुणद्वयम् अधःकृत्य स्वकार्यम् दुःखम् । क्वचित् च तमः अन्यत् गुणद्वयम् अधःकृत्य स्वकार्यम् अविवेकम् । अत एवेदं प्राणिषु तारतम्यम् ।
		
## सम्बद्धसम्पर्कतन्तुः
*भगवद्गीता (मूलश्लोकाः)
*भगवद्गीता

10
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* संस्कृतम्
* श्रीमद्भगवद्गीता
* शङ्कराचार्यः
* रामानुजाचार्यः
तमस्त्वज्ञानजं विद्धि...

## श्लोकः 
:**तमस्त्वज्ञानजं विद्धि मोहनं सर्वदेहिनाम्  ।**
:**प्रमादालस्यनिद्राभिस्तन्निबध्नाति भारत ॥ ८ ॥**

अयं भगवद्गीतायाः चतुर्दशोऽध्यायस्य गुणत्रयविभागयोगस्य अष्टमः(८) श्लोकः ।

## पदच्छेदः
तमः तु अज्ञानजं विद्धि मोहनं सर्वदेहिनाम्  प्रमादालस्यनिद्राभिः तत् निबध्नाति भारत ॥ ८ ॥

## अन्वयः
भारत ! सर्वदेहिनां मोहनं तमः तु अज्ञानजं विद्धि । तत् प्रमादालस्यनिद्राभिः निबध्नाति ।

## शब्दार्थः 
:सर्वदेहिनाम् = सकलशरीरभृताम्
:मोहनम् = अविवेककरम्
:तमः = तमोगुणः
:अज्ञानजम् = अविवेकजनितम्
:प्रमादात् = अनवधानात् ।

## अर्थः 
अर्जुन ! गुणेषु यत् तृतीयं तमः अज्ञानात् सम्भवति । इदं च तमः सर्वेषां प्राणिनां भ्रान्तिं जनयति । अनेन गुणेन सर्वेषाम् अनवधानं जाड्यं निद्रा च सम्भवति । एवमिदं तमः पुरुषं संसारे बध्नाति ।	
		
## सम्बद्धसम्पर्कतन्तुः
*भगवद्गीता (मूलश्लोकाः)
*भगवद्गीता

08
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* संस्कृतम्
* श्रीमद्भगवद्गीता
* शङ्कराचार्यः
* रामानुजाचार्यः
अप्रकाशोऽप्रवृत्तिश्च...

## श्लोकः 
:**अप्रकाशोऽप्रवृत्तिश्च प्रमादो मोह एव च ।**
:**तमस्येतानि जायन्ते विवृद्धे कुरुनन्दन ॥ १३ ॥**

अयं भगवद्गीतायाः चतुर्दशोऽध्यायस्य गुणत्रयविभागयोगस्य त्रयोदशः(१३) श्लोकः ।
## पदच्छेदः
अप्रकाशः अप्रवृत्तिः च प्रमादः मोहः एव च तमसि एतानि जायन्ते विवृद्धे कुरुनन्दन ॥ १३ ॥

## अन्वयः
कुरुनन्दन ! अप्रकाशः अप्रवृत्तिः च प्रमादः मोहः एव च एतानि तमसि विवृद्धे जायन्ते ।

## शब्दार्थः 
:कुरुनन्दन = अर्जुन !
:अप्रकाशः = अविवेकः
:अप्रवृत्तिः = प्रवृत्त्यभावः
:प्रमादः = अनवधानम्
:मोहः = मन्दत्वम्
:तमसि = तमोगुणे
:विवृद्धे = प्रवृद्धे
:जायन्ते = भवन्ति ।

## अर्थः 
अर्जुन ! पुरुषस्य यदा विवेकभ्रंशः शास्त्रविहितकर्मसु अप्रवृत्तिः, कार्ये अनवधानम्, भ्रान्तिः निद्रा इत्यादयः भवन्ति तदा तमोगुणः वृद्धिं गतः इति ज्ञातव्यम् ।
		
## सम्बद्धसम्पर्कतन्तुः
*भगवद्गीता (मूलश्लोकाः)
*भगवद्गीता

13
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* संस्कृतम्
* श्रीमद्भगवद्गीता
* शङ्कराचार्यः
* रामानुजाचार्यः
सर्वद्वारेषु देहेऽस्मिन्...

## श्लोकः 
:**सर्वद्वारेषु देहेऽस्मिन्प्रकाश उपजायते ।**
:**ज्ञानं यदा तदा विद्याद्विवृद्धं सत्त्वमित्युत ॥ ११ ॥**

अयं भगवद्गीतायाः चतुर्दशोऽध्यायस्य गुणत्रयविभागयोगस्य एकादशः(११) श्लोकः ।

## पदच्छेदः
सर्वद्वारेषु  देहे अस्मिन् प्रकाशः  उपजायते ज्ञानं यदा तदा विद्यात् विवृद्धं सत्त्वम् इति उत ॥ ११ ॥

## अन्वयः
अस्मिन् देहे सर्वद्वारेषु यदा ज्ञानं प्रकाशः उपजायते तदा सत्त्वं विवृद्धम् उत इति विद्यात् ।

## शब्दार्थः 
:सर्वद्वारेषु = सकलेन्द्रियेषु
:ज्ञानम् = ज्ञानरूपम्
:प्रकाशः = ज्योतिः
:उपजायते = उद्भवति
:विवृद्धम् = प्रवृद्धम्
:विद्यात् = जानीयात् ।

## अर्थः 
पुरुषस्य यदा श्रोत्रचक्षुःप्रभृतिभिः इन्द्रियैः पदार्थस्य यदा यथावत् ज्ञानं भवति तदा तस्मिन् सत्त्वगुणः वृद्धिं गतः इति ज्ञातव्यम् ।	
		
## सम्बद्धसम्पर्कतन्तुः
*भगवद्गीता (मूलश्लोकाः)
*भगवद्गीता

11
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* संस्कृतम्
* श्रीमद्भगवद्गीता
* शङ्कराचार्यः
* रामानुजाचार्यः
रजसि प्रलयं गत्वा...

## श्लोकः 
:**रजसि प्रलयं गत्वा कर्मसङ्गिषु  जायते ।**
:**तथा प्रलीनस्तमसि मूढयोनिषु जायते ॥ १५ ॥**

अयं भगवद्गीतायाः चतुर्दशोऽध्यायस्य गुणत्रयविभागयोगस्य पञ्चदशः(१५) श्लोकः ।

## पदच्छेदः
रजसि प्रलयं गत्वा कर्मसङ्गिषु जायते तथा प्रलीनः तमसि मूढयोनिषु जायते ॥ १५ ॥

## अन्वयः
रजसि प्रलयं गत्वा कर्मसङ्गिषु जायते तथा तमसि प्रलीनः मूढयोनिषु जायते ।

## शब्दार्थः 
:रजसि = रजोगुणे
:प्रलयम् = मृत्युम्
:कर्मसङ्गिषु = कर्मासक्तेषु
:जायते = उद्भवति
:तमसि = तमोगुणे
:प्रलीनः = मृतः
:मूढयोनिषु = निकृष्टयोनिषु ।

## अर्थः 
रजोगुणे प्रवृद्धे म्रियमाणः पुरुषः कर्मासक्तेषु मनुष्येषु जायते । तमोगुणे प्रवृद्धे म्रियमाणः तु विवेकरहितेषु पशुप्रभृतिषु जन्म प्राप्नोति ।	
		
## सम्बद्धसम्पर्कतन्तुः
*भगवद्गीता (मूलश्लोकाः)
*भगवद्गीता

15
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* संस्कृतम्
* श्रीमद्भगवद्गीता
* शङ्कराचार्यः
* रामानुजाचार्यः
यथा सर्वगतं सौक्ष्म्याद्...

## श्लोकः 
:**यथा सर्वगतं सौक्ष्म्यादाकाशं नोपलिप्यते ।**
:**सर्वत्रावस्थितो देहे तथात्मा नोपलिप्यते ॥ ३२ ॥**

अयं भगवद्गीतायाः त्रयोदशोध्यायस्य क्षेत्रक्षेत्रज्ञविभागयोगस्य द्वात्रिंशत्तमः(३२) श्लोकः ।
## पदच्छेदः
यथा सर्वगतं सौक्ष्म्यात् आकाशं न उपलिप्यते सर्वत्र अवस्थितः देहे तथा आत्मा न उपलिप्यते ॥ ३२ ॥

## अन्वयः
यथा सर्वगतम् आकाशं सौक्ष्म्यात् न उपलिप्यते तथा सर्वत्र देहे अवस्थितः आत्मा न उपलिप्यते ।

## शब्दार्थः 
:सर्वगतम् = सर्वव्यापि
:सौक्ष्म्यात् = असम्बद्धत्वात्
:सर्वत्र = सर्वतः
:अवस्थितः = विद्यमानः ।

## अर्थः 
यथा आकाशः पादिषु पुष्पादिषु च वर्तमानः असत्वात् न तद्गतेन दोषेण गुणेन वा सम्बध्यते तथा आत्मा अपि प्रकृष्टे निकृष्टे वा शरीरे वर्तमानः न तद्गतेन दोषेण गुणेन वा सम्बध्यते ।

## सम्बद्धसम्पर्कतन्तुः
*भगवद्गीता (मूलश्लोकाः)
*भगवद्गीता

वर्गः:क्षेत्रक्षेत्रज्ञविभागयोगः
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* संस्कृतम्
* श्रीमद्भगवद्गीता
* शङ्कराचार्यः
* रामानुजाचार्यः
परं भूयः प्रवक्ष्यामि...

## श्लोकः 
**श्रीभगवानुवाच**- 
:**परं भूयः प्रवक्ष्यामि ज्ञानानां ज्ञानमुत्तमम् ।**
:**यज्ज्ञात्वा मुनयः सर्वे परां सिद्धिमितो गताः ॥ १ ॥**

अयं भगवद्गीतायाः चतुर्दशोऽध्यायस्य गुणत्रयविभागयोगस्य प्रथमः(१) श्लोकः ।
## पदच्छेदः
परं भूयः प्रवक्ष्यामि ज्ञानानां ज्ञानम् उत्तमम् यत् ज्ञात्वा मुनयः सर्वे परां सिद्धिम् इतः गताः ॥ १ ॥

## अन्वयः
भूयः परं ज्ञानानाम् उत्तमं ज्ञानं प्रवक्ष्यामि । सर्वे  मुनयः यत् ज्ञात्वा इतः परां सिद्धिं गताः ।

## शब्दार्थः 
:परम् = अन्यत्
:ज्ञानानाम् = ज्ञानेषु
:उत्तमम् = प्रकृष्टम्
:प्रवक्ष्यामि = कथयामि
:इतः = अस्मात् संसारात्
:परां सिद्धिम् = मोक्षम्
:गताः = प्राप्तवन्तः ।

## अर्थः 
अन्यदपि पुनः ज्ञानेषु उत्तमं ज्ञानं ते कथयामि, यत् ज्ञात्वा मुनयः अस्मात् संसारात् मोक्षं प्राप्तवन्तः ।	
		
## सम्बद्धसम्पर्कतन्तुः
*भगवद्गीता (मूलश्लोकाः)
*भगवद्गीता

01
वर्गः:श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* संस्कृतम्
* श्रीमद्भगवद्गीता
* शङ्कराचार्यः
* रामानुजाचार्यः
लोभः प्रवृत्तिरारम्भः...

## श्लोकः 
:**लोभः प्रवृत्तिरारम्भः कर्मणामशमः स्पृहा ।**
:**रजस्येतानि जायन्ते विवृद्धे भरतर्षभ ॥ १२ ॥**

अयं भगवद्गीतायाः चतुर्दशोऽध्यायस्य गुणत्रयविभागयोगस्य द्वादशः(१२) श्लोकः ।

## पदच्छेदः
लोभः प्रवृत्तिः आरम्भः कर्मणाम् अशमः स्पृहा रजसि एतानि जायन्ते विवृद्धे भरतर्षभ ॥ १२ ॥

## अन्वयः
भरतर्षभ ! लोभः प्रवृत्तिः कर्मणाम् आरम्भः अशमः स्पृहा एतानि रजसि विवृद्धे जायन्ते ।

## शब्दार्थः 
:लोभः = परद्रव्यप्राप्तीच्छा
:प्रवृत्तिः = प्रवर्तनम्
:कर्मणाम् = कार्याणाम्
:आरम्भः = प्रारम्भः
:अशमः = अशान्तिः
:स्पृहा = तृष्णा
:रजसि = रजोगुणे
:विवृद्धे = बृंहिते ।

## अर्थः 
अर्जुन ! पुरुषस्य यदा लोलुपत्वम्, निरन्तरप्रयत्नः, काम्येषुं निषिद्धेषु च कर्मसु प्रवृत्तिः, अविश्रान्तिः, दृष्टमात्रेषु अपि वस्तुषु परमा आसक्तिः च भवति तदा तस्मिन् रजोगुणः वृद्धिं गतः  इति ज्ञातव्यम् ।		
		
## सम्बद्धसम्पर्कतन्तुः
*भगवद्गीता (मूलश्लोकाः)
*भगवद्गीता

12
वर्गः:श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* संस्कृतम्
* श्रीमद्भगवद्गीता
* शङ्कराचार्यः
* रामानुजाचार्यः
राजनैतिकदलम्

राजनैतिकडलम् एकः राजनैतिकसंघटनम् अस्ति।

वर्गः:भारतीयराजनैतिकपक्षाः
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:समाजसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
गद्दाफी

**मुअम्मर गद्दाफ़ी** लिबियादेशस्य तानाशाहः आसीत्। लिबिययाः क्रांतिकारीसेना गद्दाफ़ीम् २०११ वर्षे वधम् अकरोत्।

वर्गः:विदेशीयव्यक्तिसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
यदा सत्त्वे प्रवृद्धे तु...

## श्लोकः 
:**यदा सत्त्वे प्रवृद्धे तु प्रलयं याति देहभृत् ।**
:**तदोत्तमविदां लोकानमलान्प्रतिपद्यते ॥ १४ ॥**

अयं भगवद्गीतायाः चतुर्दशोऽध्यायस्य गुणत्रयविभागयोगस्य चतुर्दशः(१४) श्लोकः ।

## पदच्छेदः
यदा सत्त्वे प्रवृद्धे तु प्रलयं याति देहभृत् तदा उत्तमविदां लोकान् अमलान् प्रतिपद्यते ॥ १४ ॥

## अन्वयः
सत्त्वे प्रवृद्धे तु यदा देहभृत् प्रलयं याति तदा उत्तमविदाम् अमलान् लोकान् प्रतिपद्यते ।

## शब्दार्थः 
:देहभृत् = शरीरधारी
:सत्त्वे = सत्त्वगुणे
:प्रवृद्धे = विवृद्धे
:प्रलयम् = मरणम्
:याति = प्राप्नोति
:उत्तमविदाम् = तत्त्वज्ञानिनाम्
:अमलान् = शुद्धान्
:लोकान् = प्रदेशान्
:प्रतिपद्यते = अधिगच्छति ।

## अर्थः 
सत्त्वगुणे प्रवृद्धे म्रियमाणः पुरुषः निर्मलान् तत्त्वज्ञानिनां लोकान् प्राप्नोति ।	
		
## सम्बद्धसम्पर्कतन्तुः
*भगवद्गीता (मूलश्लोकाः)
*भगवद्गीता

14
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* संस्कृतम्
* श्रीमद्भगवद्गीता
* शङ्कराचार्यः
* रामानुजाचार्यः
जार्ज् क्युव्ये

(कालः – २३.०८.१७६९तः १३.०५.१८३२)

अयं जार्ज (GEORGES LEOPOLD CHERETIEN FREDERIC DAGOBERT CUVIER) क्युव्ये तुलनात्मक-अङ्गरचनायाः विभागे महान् पण्डितः । अयं १७६९तमे वर्षे आगस्टमासस्य २३तमे दिनाङ्के प्रान्सदेशे जन्म प्राप्नोत् । अस्य पूर्णं नाम जार्ज् लियोपोल्ड् च्रेटियन् फ्रेडरिक् डागोबर्ट् क्युव्ये इति । अस्य पिता सैन्ये अधिकारी आसीत् । प्रसिद्धायां गृहपरम्परायां जातः जार्ज् क्युव्ये यद्यपि प्राटिस्टेण्ट्धर्मस्य अनुयायी आसीत् तथापि क्याथोलिक्-धर्मस्य अनुयायिना सर्वकारेण सर्वविधं प्रोत्सहं साहाय्यं च प्राप्नोत् । अयं जीवितस्य अवधौ जीवविज्ञानस्य क्षेत्रे एव सर्वाधिकारी इव आसीत् । जार्ज क्युव्ये यौवनकाले सर्वकारेण प्रदत्तम् अधिकारस्य अवकाशं परित्यज्य १७९५तमे वर्षे प्यारिस्-देशे विद्यमानं न्याचुरल्-हिस्टरि-म्यूजियं (सङ्ग्रहालयः) प्राविशत् । तत्र तेन कृतानां संशोधनानां द्वारा इन्स्टिट्यूट् न्याषनल्-संस्थायां भौत-प्राकृतिकविज्ञानस्य विभागयोः शाश्वतकार्यदर्शी अभवत् ।

अयं जार्ज क्युव्ये कस्यचित् एकस्य प्रभेदस्य जीविनाम् अङ्गानाम् अन्तरचनायाः, अपरस्य प्रभेदस्य जीविनाम् आङ्गानाम् अन्तरचनायाः च तोलनम् आरब्धवान् । कस्यापि जीविनः एकस्य अङ्गस्य कार्येण जीविनः सम्पूर्णः स्वभावः पुनः रचयितुं शक्यः इति अयं जार्ज क्युव्ये प्रादर्शयत् । अतः एव जार्ज क्युव्ये तुलनात्मकस्य अङ्गरचनाविज्ञानस्य जनकः इति उच्यते । अयं जार्ज क्युव्ये केरोलस् लीनियसेन कृतं वर्गीकरणम् उत्तमरीत्या वर्धितवान् । तेन वर्गीकृतानां प्राणिनां गणं "क्लास्” इति केरोलस् लीनियसेन यत् उक्तं ततः अपि महान्तं गणं वर्गीकृत्य जार्ज क्युव्ये तस्य गणस्य "फैला” इति नामकरणम् अकरोत् । समग्रं प्राणिवर्गं चतुर्षु फैलासु वर्गीकृतवान् जार्ज क्युव्ये । ते च वर्गाः कशेरुकाः, मोलस्काः, सन्दिपदिनः (आर्टिक्युलेट्), रेडियेट् इति । आधुनिकी वर्गीकरणस्य पद्धतिः जार्ज क्युव्येन अनुसृतायाः पद्धतेः अपेक्षया अपि क्लिष्टा अस्ति । जार्ज क्युव्येन् निर्मितानि सूत्राणि अद्यापि विज्ञानिनां मार्गदर्शनं करोति । जार्ज क्युव्ये सहोद्योगी कश्चन् क्युव्येन कृतानि एव सूत्राणि सस्यानां वर्गीकरणाय अपि अन्वयम् अकरोत् ।
 
अयं जार्ज क्युव्ये सम्पूर्णतया नष्टानां (प्रकृतं भूमौ कुत्रापि अविद्यमानानाम्) प्राणिनाम् अपि वर्गीकरणम् अकरोत् । तेषां प्राणिनाम् अङ्गानां रचनायाः आधारेण तेषाम् अन्येषां च प्राणिनां सम्बन्धम् अपि ज्ञापितवान् । उड्डयनसमर्थं कञ्चित उरगं परीक्ष्य तस्य कृते "टिरोडाक्टिकल्” इति नामकरणम् अपि अकरोत् जार्ज क्युव्ये । तस्मात् सः पुरातनस्य जीवविज्ञानस्य पितामहः इत्यपि प्रसिद्धः अभवत् । तथापि जार्ज क्युव्ये विकासवादं न अङ्गीकृतवान् । भूग्रहस्य उपरि तदा तदा महान् प्रवाहः सञ्जायते । तदवसरे विभिन्नाः नूतनाः जीविनः उत्पद्यन्ते इति सः विश्वसिति स्म । अस्य बुद्धिमत्तया आकृष्टाः राजानः शिक्षणक्षेत्रस्य अभिवृध्यर्थम् "इम्पीरियल्  विश्वविद्यालयस्य" कुलपतिपदम् अयच्छन् । अयं जार्ज क्युव्ये १८तमे लूयीकाले मन्त्रिपदवीम् अपि प्राप्नोत् । अयं १८३२ तमे वर्षे मेमासस्य १३ दिनाङ्के मौण्ट् बेलियार्ड् प्रदेशे मरणं प्राप्नोत् ।

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* Victorian Web Bio
* Infoscience 
* English translation of Discourses
* Cuvier's principle of the correlation of parts 
* Cuvier's *Elegy of Lamarck*
* English translation of *Règne animal*

वर्गः:अन्यदेशीयवैज्ञानिकाः
वर्गः:विदेशीयव्यक्तिसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
देवभक्तिः

देवः नाम काचन अगोचरा शक्तिः । भगवान् प्रभुः देवता परमात्मा इत्यादिभिः नामभिः वयं तं निर्दिशामः । एकं सत् विप्राः बहुधा वदन्ति । इति श्रुत्यनुगुणं विभुः एकः एव सः सर्वभूतेषु गूढः । सः सर्वभूतान्तरात्मा सर्वकर्माध्यक्षःसर्वभूताधिवासः भवति । सः एव शक्षी चेता केवलः निर्गुणः चा । वयं यस्याम् आकृतौ तं दृष्ट्तुमिच्छामः तदनुगुणं नाम रूपं च प्रकल्पयामः ।

**नवविधा भक्ति:-** श्रवणं कीर्तनं विष्णो: स्मरणं पादसेवनम्। अर्चनं वन्दनं दास्यं सख्यमात्मनिवेदनम्॥ – भागवतम् ७.५.२३

वर्गः:हिन्दुचिन्तनानि
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
वर्गः:हिन्दुधर्मसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
यमः

योगस्य अष्टसु अङ्गेषु **यमः** अन्यतमः ।अहिंसासत्यास्तेयब्रह्मचर्यापरिग्रहा यमाः (यो. द. -२/३०) । अहिंसा – सत्य- अस्तेय (अचौर्यम्)- ब्रह्मचर्य –अपरिग्रहाः (शब्दस्पर्शादीनां भोगसाधनानामसंग्रहः ) एते पञ्च यमाः भवन्ति आसक्तिं परित्यज्य शरीरे विद्यमानेषु इन्द्रियेषु वैराग्यप्रदर्शनं यम इति कथ्यते । त्रिशिखाब्राह्मणोपनिषदि वर्णितं यत् –
:**देहेन्द्रियेषु वैराग्यं यम इत्युच्यते बुधैः (२/२८) इति ।**
प्राणवियोंगानुकूलव्यापाराभावः अहिंसा । वाङ्मनसोः याथार्थ्यं सत्यम् । अथवा वाचा यथा वस्तुकथनं सत्यशब्दाभिधेयम् । अन्यस्य धनस्य नापहरणमस्तेयम् । अचौर्यमित्यर्थः । जननेन्द्रियस्य नियन्त्रणं भवति ब्रह्मचर्यम् । ब्रह्मचर्यप्रतिष्ठायां वीर्यलाभो भवति । योगसाधनानामनङ्गीकारः अपरिग्रहः ।

## यमाः
#अहिंसा
#सत्यम्
#अस्तेयम्
#ब्रह्मचर्यम्
#अपरिग्रहः

एषां पालनेन बाह्यशुद्धिर्भवति ।

‎

वर्गः:यमः
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:न प्राप्तः योगसम्बद्धभाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
महिषः

कश्चन प्राणिविशेषः यः कृष्यर्थं परिश्रमकार्यार्थं कृषकैः पाल्यते । "लुलायॊ महिषॊ वाहद्विषत्कासरसैरिभाः" इत्यमरः । कृषीवलानां महोपकारी सस्याहारी चायं महाबलशाली च । अतः कार्षिकाः महिषं भारवहनार्थं शकटे, केदारेषु कृषिकार्यार्थं हलफलकादिषु च बध्नन्ति । महिषः रोमालुः तीक्ष्णशृङ्गः महाभयङ्कर इव दृश्यते । किन्तु सः बृहच्छरीरोऽपि अतीव साधुस्वभावः, मुग्धः बह्वाशी च । महिषः शरीराकृत्या वनमहिषस्य गवयस्य खड्गमृगस्य वा आकारं, गजस्य बलं च विन्दते । अयं ग्रामीणः पशुः ।
अयं संयमिनीपतेः यमस्य वाहनम् । "प्रलयाम्बुदसंकाशः महिषोपरिसंस्थितः" इति गरुडपुराणे यमो वर्णितः । अतः जनाः एनं अशुभशकुन इव मन्यन्ते । स्वप्ने महिषस्य, महिष्याः वा दर्शने मृत्युसूचना इति जनाः मन्वते । 
* buffalo 
 महिषी
[[महिष:|thumb|centre|250px]]
ml: 
## आनुवादा:
* मलयाळम्:പോത്ത്
* आम्गलम्: buffalo
* हिन्दि: भैम्स्
* कन्नड: ಕೋಣ

वर्गः:प्राणिनः
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:प्राणिविज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
नियमः

:**शौचसन्तोषतपः स्वाध्यायेश्वरप्रणिधानानि नियमाः (यो.द. २/३२)।**
पवित्रता –सन्तोष- तपः – स्वाध्याय ईश्चरप्रणिधानादयः पञ्चनियमाः भवन्ति । शौचं द्विविधम्-वाह्यशौचम् । गोमूत्र –गोमयादिप्राशने मैत्र्यादिभावनया अतः करणस्य रागद्वेषादीनां निवृत्तिर्भवति । तदेव आभ्यन्तरशौचम् । प्राप्तवस्तुनः अधिकाभिलाषाभावः सन्तोषः । दुः खेषु सुखेषु च सर्वदा प्रसन्नचित्तं सन्तोषः । सन्तोषद्वारा लोकोत्तरसुखस्य प्राप्तिर्भवति । धर्मरक्षार्थं कृच्छ्रचान्द्रायणादिव्रतपालनं स्वाध्यायः । भगवन्नामस्मरणजपादिरपि स्वाध्यायः । इष्टदेवस्य साक्षाद् दर्शनं स्वाध्यायस्य फलम् । कायेन वाचा मनसा इन्द्रियैर्वा फलाभिसन्धिवर्जितमीश्वरस्मरणम् ईश्वरसमर्पणं वा ईश्वरप्रणिधानम् । ईश्वरप्रणिधानस्य फलं भवति समाधिसिध्दिः ।
परतत्त्वे ब्रह्मणि सततमनुरक्तिः नियम इति त्रिशिखाब्राह्मणोपनिषदि उक्तम् । तद्यथा – अनुरक्तिः परे तत्त्वे सततं नियमः स्मृतः । (२९)

नियमा अपि पञ्च वर्तन्ते-
*शौचम्
*सन्तोषः
*तपः
*स्वाध्यायः
*ईश्वरप्रणिधानम्

 एषां पालनेन आन्तरशुद्धिर्भवति ।

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
*Yoga system of Patanjali (including commentaries *Yoga-bhāshya* by Vyasa and, *Tattva-vāicāradī* by Vāchaspati-Miçra), translated by James Haughton Woods, at books.google.com
*The Yoga Aphorisms of Patañjali (including commentary by Bhoja Raja), translated by Rajendralala Mitra, at books.google.com
*Patanjali - Yoga-Sutra: A word by word translation with gramma and comment
*The Yoga Sutras of Patanjali, translation by BonGiovanni, at sacred-texts.com
*The Yoga Sutras of Patanjali: the Book of the Spiritual Man by Patañjali, an interpretation by Charles Johnston, at Project Gutenberg
*Yoga sutra  and related yoga texts, at sanskritdocuments.org
*Audio lectures on Yoga Sutras, by Swami Harshananda, at archive.org
* Complete Lectures on Yoga Shastra of Patanjali Maharishi with Vyasa Bhashya at ShastraNethralaya 

वर्गः:अष्टाङ्गयोगः
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
ऑल् इण्डिया फॉर्वर्ड् ब्लॉक्

**अखिलभारतस्य फ़ोर्वडब्लोकः** एकः राजनैतिकडलम् अस्ति, सुभाषचन्‍द्रबोसः फ़ोर्वडब्लोकस्य १९३९ वर्षे स्थापनाम् करोति। फ़ोर्वडब्लोकस्य विर्चारधारा वामपंथी अस्ति। तस्य विचारधारा सुभाषस्य समाजवादात् लभते।

फ़ोर्वडब्लोकस्य दुर्गः बंगाले अस्ति।

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
*Party Website
*Constitution of the Party, retrieved at Election Commission of India website

वर्गः:विदेशीयराजनैतिकपक्षाः
वर्गः:समाजसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
कर्मणः सुकृतस्याहुः...

## श्लोकः 
:**कर्मणः सुकृतस्याहुः सात्त्विकं निर्मलं फलम् ।**
:**रजसस्तु फलं दुःखमज्ञानं तमसः फलम् ॥ १६ ॥**

अयं भगवद्गीतायाः चतुर्दशोऽध्यायस्य गुणत्रयविभागयोगस्य षोडशः(१६) श्लोकः ।
## पदच्छेदः
कर्मणः सुकृतस्य आहुः सात्त्विकं निर्मलं फलम्  रजसः तु फलं दुःखम् अज्ञानं तमसः फलम् ॥ १६ ॥

## अन्वयः
सुकृतस्य कर्मणः निर्मलं सात्त्विकं फलम् आहुः । रजसः फलं तु दुःखम् । तमसः फलम् अज्ञानम् ।

## शब्दार्थः 
:सुकृतस्य कर्मणः = साधु विहितस्य कर्मणः
:निर्मलम् = स्वच्छम्
:सात्त्विकम् = सत्त्वसम्पन्नम्
:फलम् = सुखरूपफलम्
:आहुः = ब्रुवन्ति ।

## अर्थः 
साधु विहितस्य कर्मणः सत्त्वप्रधानं स्वच्छं सुखं फलं कथयन्ति । रजोगुणस्य दुःखं तमसस्तु अज्ञानम्।
		
## सम्बद्धसम्पर्कतन्तुः
*भगवद्गीता (मूलश्लोकाः)
*भगवद्गीता

16
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:श्रीमद्भगवद्गीतायाः श्लोकाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:न प्राप्तः गीतासम्बद्धभाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* संस्कृतम्
* श्रीमद्भगवद्गीता
* शङ्कराचार्यः
* रामानुजाचार्यः
योगभूमयः

योगस्य चतस्रो भूमयः सन्ति । योगसाधको यदा तासु भूमिषु आत्मनः अधिकारं करोति तदा चतुर्धा भवति प्रथमकल्पिकः मधुभूमिकः, प्रज्ञाज्योतिः, अतिक्रान्तभावनीयश्च । योगसाधकस्य समाधये प्रवृत्तिमात्रता, परचित्तज्ञानाभावस्य स्थितिश्च प्रथमकल्पिक उच्यते । निर्विकारसमाधौ स्थिता साधकस्य प्रज्ञा ऋतम्भरा भवति तदा साधको मधुभूमिक उच्यते । भूतेन्द्रियेषु विजयप्रापको योगी प्रज्ञाज्योतिर्भवति । परतत्त्वे लयेच्छुको योगी अतिक्रान्तभावनीयः कथ्यते । अस्याम् अवस्थायां योगी सप्तप्रान्तभूमिप्रज्ञाः प्राप्नोति । ताश्च ययोक्ताः –अपरिज्ञेयत्वम् अपरिक्षेतत्वम्, अपरिनिश्चायकत्वम्, अप्राप्तव्यत्वम्, विवेकख्यातित्वम्, अनभिव्यक्तत्वम्, मुक्तत्वम् चेति ।

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
*Yoga system of Patanjali (including commentaries *Yoga-bhāshya* by Vyasa and, *Tattva-vāicāradī* by Vāchaspati-Miçra), translated by James Haughton Woods, at books.google.com
*The Yoga Aphorisms of Patañjali (including commentary by Bhoja Raja), translated by Rajendralala Mitra, at books.google.com
*Patanjali - Yoga-Sutra: A word by word translation with gramma and comment
*The Yoga Sutras of Patanjali, translation by BonGiovanni, at sacred-texts.com
*The Yoga Sutras of Patanjali: the Book of the Spiritual Man by Patañjali, an interpretation by Charles Johnston, at Project Gutenberg
*Yoga sutra  and related yoga texts, at sanskritdocuments.org
*Audio lectures on Yoga Sutras, by Swami Harshananda, at archive.org
* Complete Lectures on Yoga Shastra of Patanjali Maharishi with Vyasa Bhashya at ShastraNethralaya 

वर्गः:योगदर्शनम्
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:न प्राप्तः योगसम्बद्धभाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
कान्सेप्सियान् (चिले)

**कोन्सेप्सिओन्** (IPA: [kon.sepˈsjon]), *Concepción*, चिले.

## चित्राणि  

File:Coat of arms of Concepcion, Chile.svg|
File:Arco de Medicina UdeC.jpg|
File:Moderno Edificio en Concepción.jpg|
File:Desembocadura del Biobío.jpg|
File:Ex Catedral de Concepción.jpg|
File:Biobus01.jpg|
File:Hotel El Araucano.JPG|
File:Plaza de Armas Concepción.jpg|

## आधाराः  
* Ida Stevenson Weldon Vernon (1969) *Pedro de Valdivia, Conquistador of Chile*, Greenwood Press
* John Milton Nickles, Marie Siegrist (1965) *Bibliography and Index of Geology Exclusive of North America*, Geological Society of America, v.28

## आधारानि  
## बाह्‌य ग्रन्‍था  
* Concepcion municipality {es}
* Encyclopedia Britannica — Concepción {en}

वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:चिले
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎