open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
रामकृपाल यादव जी

**रामकृपाल यादव:** (जन्म 16 जनवरी 2003), जिन्हें **Ramkripalyadavg**  के नाम से जाना जाता है, भारतस्य गिधौर-नगरस्य कुडिला-ग्रामस्य भारतीयः यूट्यूबरः, अभिनेता, व्यावसायिकः च अस्ति । सः यूट्यूब-चैनलस्य कृते प्रसिद्धः अस्ति ।

## विवाद 
रामकृपाल यादव जी यूट्यूबे आगत्य मृत्युधमकी प्राप्तवती आसीत् इति यूट्यूबरः एव प्रकटितवान्

## यूट्यूब करियर 
तत्र एल्विश यादवः, कैरीमिनाटी च निर्देशकरूपेण स्वस्य यूट्यूब-चैनलस्य आरम्भं करिष्यन्ति। 

एल्विश यादवः, कैरीमिनटी च प्रेरितः रामकृपाल यादवः १२ सितम्बर् २०१७ दिनाङ्के स्वस्य यूट्यूब-क्रीडायाः आरम्भं कृतवान्, २०२४ तमस्य वर्षस्य फरवरी-मासपर्यन्तं च स्वस्य यूट्यूब-चैनलस्य निरन्तरं कार्यं करिष्यति । 

सः 23 नवम्बर् 2022 दिनाङ्के रामकृपल्यादवग् इति नूतनं यूट्यूब-चैनलम् प्रारब्धवान् ।

## प्रारम्भिक जीवन 
रामकृपाल यादव जी  जन्म १६ जनवरी २००३ तमे वर्षे कुडिला, पिप्रडीह (गिद्धौर) इत्यत्र पवन यादवस्य बिन्दुदेव्याः च गृहे हिन्दु अहिरपरिवारे अभवत् । 

## सन्दर्भाः
करसुमा रेखा

**करसुमा रेखा** (烏丸線,Karasuma Line) क्योटोनगरपालिकायाः ​​मेट्रोरेखा अस्ति या क्योटो-प्रान्तस्य क्योटो-नगरस्य सक्यो-वार्डस्य कोकुसाई-कैकान्-स्थानकात् क्योटो-नगरस्य फुशिमी-वार्डस्य ताकेडा-स्थानकपर्यन्तं प्रचलति　
१९८१ तमे वर्षे उद्घाटितम्.

## बाह्यलिङ्कः
* आधिकारिक साइट

वर्गः:क्योटो
वर्गः:निर्वासने पारदर्शिता साद
नोवी साद रेलस्थानक

नोवी साड् रेलस्थानकम् (सर्बियाभाषायां : Железничка станица Нови Сад, Železnička stanica Novi Sad) सर्बियादेशस्य नोवी साद्-नगरस्य मुख्यं रेलस्थानकम् अस्ति वर्तमानं स्टेशनं Jaše Tomića Boulevard इत्यत्र स्थितं १९६४ तमे वर्षे उद्घाटितम्.
## बाह्यलिङ्क
२०२४ बोत्स्वाना सामान्यनिर्वाचन

बोत्स्वानादेशस्य १३ तमे संसदस्य रचनां निर्धारयितुं २०२४ तमस्य वर्षस्य अक्टोबर्-मासस्य ३० दिनाङ्के बोत्स्वाना-देशे सामान्यनिर्वाचनं कृतम्
पञ्चपादिका

**पञ्चपादिका** पद्मपादाचार्येण कृतं आद्य शंकराचार्यस्य शारीरभाष्यस्य प्रथम पञ्च पदानां टीका ग्रन्थम्। 

## बाह्यसम्पर्कः
*Panchapadika And Vivarana With Two Commentaries (1958)
अल्लाहस्य दर्शनं

"अल्लाहस्य दर्शनं" (अरबीभाषायां: رعية الله ) इस्लामधर्मे बहुचर्चितः विवादास्पदः च विषयः अस्ति ।  इस्लामिक-पैगम्बरः मुहम्मदः स्वस्य आरोहणस्य समये स्वप्ने च अल्लाह दृष्टवान् वा इति विषये कुरान-हदीसयोः विविधाः व्याख्याः सन्ति  एतासां व्याख्यानां विषये असहमतिः प्रायः अतिवादीनां संघर्षान् जनयति, इस्लामिकसम्प्रदायाः कदाचित् परस्परं काफिराः इति घोषयन्ति ।  तथापि अधिकांशः सुन्नीविद्वांसः सहमताः सन्ति यत् अल्लाहः क्यायादिने दृश्यते इति।
शाखावृहत्ता

**महांगता** वा **अतिकायता** वा **शाखावृहत्ता** वा इति अव्यवस्थाः यस्य परिणामेण मानवशरीरस्य केषाञ्चन अङ्गानाम् अतिवृद्धिः भवति । वृद्धिफलकानां निमीलनस्य अनन्तरं अतिरिक्तवृद्धिग्रन्थिरसस्य कारणेन भवति । प्रारम्भिकलक्षणं सामान्यतया हस्तपादयोः विस्तारः भवति । ललाटहनुनासिकाविवर्धनं च भवेत् । अन्येषु लक्षणेषु सन्धिवेदना, स्थूलत्वक्, स्वरस्य गभीरता, शिरोवेदना, दृष्टिसमस्या च भवन्ति । अस्य रोगस्य जटिलतासु द्वितीयप्रकारस्य मधुमेहः, निद्राविश्वासः, उच्चरक्तचापः च भवितुम् अर्हन्ति ।
न्यूयॉर्क यांकी

**न्यूयॉर्क यांकी** न्यूयॉर्कनगरस्य ब्रॉन्क्स्न गरस्य बरो नगरे स्थित अमेरिकन व्यावसायिक-बेस्बल्-दलः अस्ति अमेरिकनलीगपूर्वविभागस्य सदस्यक्लबरूपेण यांकी-दल मेजरलीग्बेस्बल्-क्रीडायां स्पर्धां करोति  ते नेशनल् लीग् न्यूयॉर्क मेट्स् इत्यस्य पार्श्वे न्यूयॉर्कनगरे स्थितयोः प्रमुखलीगक्लबयोः अन्यतमः अस्ति  १९०३ तमे वर्षे यदा फ्रैङ्क् फारेल्, बिल् डेवेरी च यांकी ग्लोबल इन्टरप्राइजेस् इति सीमितदायित्वकम्पनी यस्य नियन्त्रणं स्वर्गीयस्य जार्ज स्टैन्ब्रेनर् इत्यस्य परिवारेण भवति स्टैन्ब्रेनर् १९७३ तमे वर्षे सीबीएस इत्यस्मात् दलं क्रीतवन् ।सम्प्रति ब्रायन कैशमैन्.

## उद्धरणम् 
वर्गः:न्यूयॉर्क यांकी‎
कामतापुरीभाषा

**कामतापुरी/राजवंशी/रंगपुरी** इति भारत-आर्यभाषा पूर्वोत्तरभारते, उत्तरबाङ्गलादेशे, नेपालस्य पूर्वभागेषु च राजबोङ्गशीसमुदायेन भाष्यते। अस्य बहवः भाषिणः कोचभाषा अपि वदन्ति, प्रायः बङ्गलाभाषा अथवा असमियाभाषा अपि वक्तुं अवगन्तुं च शक्नुवन्ति। अस्याः भाषायाः विविधाः नामानि सन्ति, यथा राजवंशी, कामतापुरी, रंगपुरी, गोवालपारीया, राजबोङ्गशी, ताजपुरी इति।

## सन्दर्भ:
वर्गः:भारतीयभाषाः
रङ्गनाथस्वामि-देवालयः, श्रीरङ्गम्

अस्य मन्दिरस्य  क्षेत्रफलम् । ८१ तीर्थस्थानानि सन्ति । २१ गोपुराणि, ३९ मण्डपाः बह्व्यः कल्याण्यः च अस्मिन् परिसरे समाविष्टाः सन्ति । एतत् विश्वस्य बृहत्तमं हिन्दुमन्दिरम् अस्ति ।   मन्दिरनगरं महत्त्वपूर्णं पुरातत्त्वीयं एपिग्राफिकस्थलं च अस्ति, यत् प्रारम्भिकमध्ययुगीनदक्षिणभारतीयसमाजस्य संस्कृतेः च ऐतिहासिकं प्रवेशद्वारवत् भवति । अनेकाः शिलालेखाः सूचयन्ति यत् एतत् हिन्दुमन्दिरं न केवलं आध्यात्मिककेन्द्ररूपेण अपि तु प्रमुखार्थिकदानसंस्थारूपेण अपि कार्यं करोति स्म, शैक्षिक-वैद्यकीय-सौलभ्यस्य परिपालनं, निःशुल्क-पाकशालायाः संचालनं, प्राप्तैः उपहारैः दानेन च क्षेत्रीय-अन्तर्निर्मित-परियोजनानां वित्तपोषणं करोति स्म 
वामतः|लघुचित्रम्|श्रीरङ्गमन्दिरम्
श्रीरङ्गमन्दिरं भारतस्य बृहत्तमं मन्दिरसङ्कुलं विश्वस्य बृहत्तमेषु धार्मिकसङ्कुलेषु अन्यतमम् अस्ति ।   एतेषु केषुचित् संरचनासु शताब्दात् प्राक् पुनर्निर्माणं, विस्तारणं जीवन्मन्दिररूपेण कृतम् । अद्यतनं परिवर्तनं बाह्यगोपुरम् अस्ति, प्रायः  उच्चं, १९८७ तमे वर्षे सम्पन्नम् ।  श्रीरङ्गनाथस्वमिदेवालयः विश्वस्य बृहत्तमेषु कार्यरतेषु हिन्दुमन्दिरेषु अन्यतमः अस्ति , तस्मात् अपि  अङ्कोरवाट्  बृहत्तमं मन्दिरम् अस्ति ।   इदं मन्दिरं सक्रियहिन्दुपूजागृहम् अस्ति, श्रीवैष्णव-थेंकलै-परम्परायाः अनुसरणं च करोति । वार्षिकं २१ दिवसीयः महोत्सवः तमिलमासे *मार्गालीमासे* (दिसम्बर-जनवरी) १० लक्षशः आगन्तुकान् आकर्षयति । अयं मन्दिरसङ्कुलः यूनेस्को-विश्वविरासतस्थलरूपेण नामाङ्कितः अस्ति, यूनेस्को-संस्थायाः अस्थायिसूचौ च अस्ति । 

## सन्दर्भाः
राजाराणीमन्दिरम्

**राजाराणीमन्दिरम्** ओडिशाप्रदेशस्य भुवनेश्वरनगरे किञ्चन "शिवमन्दिरम्" विद्यते ।  ११ शतके सोमवंंशी-शासकैः अस्य निर्माणं कृतमस्ति ।  अस्मिन् समये *इन्द्रेश्वरमन्दिरम्* इति नाम्ना प्रसिद्धम् आसीत् ।

## विवरणम् 
राजराणी-मन्दिरं पीत-रक्तवर्णयुक्त-वालुकापस्थरेण निर्मितम् अस्ति, यत् *राजाराणी-शिला* इति कथ्यते । मन्दिरं पूर्वाभिमुखम् अस्ति । मन्दिरस्य गर्भगृहरेखाशैली, जगमोहनपीडा-शैल्यां च निर्मितम् अस्ति । राजराणीमन्दिरं पञ्चरथशैल्या निर्मितम् अस्ति । एतत् मन्दिरं पुरीनगरस्य जगन्नाथमन्दिरस्य समकालीनम् अस्ति । सम्प्रति भारतस्य पुरातत्त्वसर्वक्षणेन राजाराणीमन्दिरस्य परिपालनं क्रियते ।

## पर्वाणि 
राजराणी-सङ्गीत-महोत्सवस्य आयोजनं ओडिशा-सर्वकारेण प्रतिवर्षं जनवरी-मासस्य १८ दिनाङ्कात् २० दिनाङ्कपर्यन्तं राजाराणी-मन्दिरे समायोज्यते ।  भारतस्य विभिन्नप्रदेशेभ्यः सङ्गीतकाराः एतस्मिन् क्षेत्रे सङ्गीतपरिवेषणं कुर्वन्ति । 

## दृष्टान्ताः (चित्रावली) 

सञ्चिका:Rajarani_Temple2.jpg|चित्रपरिसन्धिः=ଫାଇଲ:Rajarani_Temple2.jpg|चित्रपाठ्यम्=ରାଜାରାଣୀ ମନ୍ଦିର କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ| राजराणी-मन्दिरस्य कार्यम्
सञ्चिका:Rajarani_Temple1.jpg|चित्रपरिसन्धिः=ଫାଇଲ:Rajarani_Temple1.jpg|चित्रपाठ्यम्=ରାଜାରାଣୀ ମନ୍ଦିର ମୁଖ୍ୟ ଦ୍ୱାର| राजाराणी-मन्दिरस्य मुख्यद्वारम्
सञ्चिका:Rajarani_temple_plan.jpg|चित्रपरिसन्धिः=ଫାଇଲ:Rajarani_temple_plan.jpg|चित्रपाठ्यम्=ମନ୍ଦିର ନକ୍ସା| मन्दिरस्य मानचित्रम्

## आधार: 
वर्गः:के.सं.वि शृङ्गेरीकार्यशाला 2024
वर्गः: ओडिशाराज्यस्य मन्दिराणि
श्रीकालहस्ति

श्रीकालहस्ति भारतस्य आन्ध्रप्रदेशराज्ये तिरुपति-मण्डले स्थितं एकं नगरम् अस्ति। एषः श्रीकालहस्ति इत्यस्य नगरपालिका आदायविभागः च अस्ति।  अयं तिरुपति-नगरविकास-प्राधिकरणस्य भागः अस्ति। यः स्वर्णमुखी-नद्याः तटे स्थितः अस्ति।

## इतिहासः 
वामतः|लघुचित्रम्|श्रीकालहस्तेश्वरस्य मन्दिरस्य गोपुरम्
श्रीकालहस्ति इति नाम संस्कृतशब्दयोः श्री, कला तथा हस्ति इत्येतयोः संयोगात् निष्पन्नम्। एते एकदा अत्र शिवलिंगं पूजियित्वा  मोक्षं  प्राप्तवन्तः।

अन्यस्याः आख्यायिकानुसारं, कः श्रेष्ठः इति ज्ञातुं वायुः आदिशेषयोर्मद्धये विवादः आसीत्। तेषां श्रेष्ठतां साधयितुम् आदिशेषः कैलासपर्वतस्य प्रदक्षिणां कृतवान्। वायुः तं विभाजनं कर्तुं चक्रवातं  निर्मितवान्। चक्रवातस्य परिणामेन कैलासस्य  अष्टभागाः अष्टसु भिन्नस्थानेषु पतिताः। यथा त्रिङ्कोमाली, श्रीकालहस्ती, तिरुचिरापल्ली, तिरुएनकोमलै, राजथगिरी, नीर्थगिरी, रत्नगिरी, श्वेतगिरी-तिरुपङ्गेली च।
लघुचित्रम्|स्वर्णमुखी नदी एवं सेतुः-श्रीकालहस्ती
श्रीकालहस्ति-प्रदेशः 13°45′N 79°42′E/13.750 °N 79.700 °E/-चित्तूर-नेल्लोर-नगरयोः बस्-यानानि चालयति।

तिरुपति-विमानस्थानकं नगरात् 25 कि. मी. दूरे स्थितम् अस्ति।&nbsp;

## अपि पश्यतु। 
* श्रीकालहस्तिकलमकारी

## सन्दर्भः 
वर्गः:के.सं.वि शृङ्गेरीकार्यशाला 2024
लिङ्गराजमन्दिरम्

लिङ्गराजमन्दिरस्य निर्माणं सम्पन्नसमये विष्णुपूजनं प्रारब्धम् आसीत्, अतः अत्र हरिहरयोः मेलनम् आसीत् इति प्रमाणं लभ्यते।

## जनश्रुतिः 
आख्यायिकानुसारं लिङ्गराजमन्दिरस्य सम्मुखे एकस्मिन् तडागे गोपालुनीअवतारे पार्वतीदेवी कीर्तिबाससुरस्य वधं कृतवती । भुवनेश्वरस्य प्राचीनतममन्दिरेषु अन्यतमं कपालिनीदेवी बयतालमन्दिरे पूज्यते ।शितलषष्ठीसमये लिङ्गराजसहितेन मातापार्वत्याः विवाहः सम्पन्नम् आसीत्। भारतीमठे स्थिता देवीकामाक्षां लिङ्गराजस्य भगिनी इति कथ्यते।

## प्रसादम् 
लघुचित्रम्|296x296अणवः| खैकोरा
कदलिफलं, नारिकेलफलं च महाप्रभुलिंगराजस्य  पूरतः भक्ताः प्रसादरुपेण अर्पयन्ति । 

## गमनागमनम् 
अत्र लिंगराजमन्दिरमार्गम् इति नाम्ना यात्रिविरामस्थानम् अस्ति ।

## आधार 
वर्गः:के.सं.वि शृङ्गेरीकार्यशाला 2024
वर्गः:ओडिशाराज्यस्य मन्दिराणि
गुण्डिचामन्दिरम्

**गुण्डिचामन्दिरं**  जगन्नाथस्य बलभद्रस्य सुभद्रादेव्याः च जन्मस्थानम् इति कथ्यते |

रथयात्रायाः सप्तदिनानि अत्र देवाः तिष्ठन्ति | श्रीगुण्डिचामन्दिरे यस्मिन् सिंहासने देवाः त्रयः उपविष्टाः सन्ति,तान् आडपमण्डपः  इति कथ्यते ।अस्य अर्थः भवति भव्यमण्डपः। महावेदी याज्ञवेदी वा इत्यपि कथ्यते । त्रयः रथाः यदा  गुन्दिचामन्दिरे  विराजन्ते  तदा तत्र देवानां पहण्डिविजे  भवति, नाम तेषां मन्दिरस्य अन्तः प्रवेशः भवति। . गुण्डिचमन्दिरप्रवेशसमये तस्य पुनरागमनसमयपर्यन्तं मन्दिरे यः प्रसादः क्रियते तम् आडप-अवडा इति कथ्यते।

## किंवदन्ती 
श्रीगुण्डिचमन्दिरं मन्दिरस्य स्थाने गुण्डिचागृहम् इति मन्यते ।  आख्यानानां पौराणिककथानां च अनुसारेण द्वारिकाधिशः श्रीकृष्णः जाराशवरस्य शराघातेन जीवनं  त्यक्तवान् । अन्तिमे वान्धवाः पाण्डवाः  श्रीकृष्णस्य शरीरं दाहं कर्तुं प्रयतन्ते स्म परन्तु असफलाः  अभवन्, यतः अग्नेः दाहिकाशक्तिः श्रीकृष्णस्य  पुर्णब्रह्मयुक्तस्य शरीरस्य  विघटनं कर्तुं समर्था नासीत् । भविष्यद्वाणी अभवत्  यत् श्रीकृष्णस्य नाभिकमलस्य  दहनं न अभवत्, भवन्तः तत् महोदधौ विसर्जनं कुर्वन्तु इति । तदेव पाण्डवाः अकुर्वन्। 

श्रीकृष्णस्य अर्धदग्धपिन्डम् दारुरूपेण्  बाङ्किमुखे प्रादुर्भूतम्। राजा इन्द्रदुम्नः  समुद्रे प्लवमानं दारुम्  आनयन् श्रीगुण्डिचामन्दिरे स्थापितवान् । भगवान् स्वयं वृद्धत्वेन  आगत्य तेन दारुणा मूर्तिं  निर्मितवान्  । यावत् प्रतिमा पूर्णा न भवति तावत् द्वारं न उद्घाट्यते इति शर्तः आसीत् । परन्तु राजा पञ्चदशदिनानन्तरं द्वारं उद्घाटितवान् । तदा मुर्त्तिनिर्माणकारी तत्र नासीत् । केवलं अर्धं प्रतिमा अवशिष्ठः आसीत् । मन्दिरे  अर्धनिर्मितमुर्त्तिः  स्थापिता आसीत् ।. तस्मिन् समये महाप्रभुः अवदत् 'राजन् वर्षे एकवारं मां स्वजन्मभूमिं आनयतु इति । अत एव त्रयः देवाः गुण्डिचागृहं प्रति आगत्य पुनः प्रत्यागच्छन्ति।

वर्गः:के.सं.वि शृङ्गेरीकार्यशाला 2024
वर्गः:ओडिशाराज्यस्य मन्दिराणि
हसनाम्बामन्दिरम्

हासनम्, कर्नाटकस्य एकं मण्डलमुख्यालयः अस्ति । हासननगरे स्थितं, (नूतनपङ्क्तिमार्गः) हासनाम्बा  इत्यस्याः तीर्थस्थानम् अस्ति । हासनाम्बा नगरदेवता । अतः हासनम् इति नगरस्य नाम ।

१२ शताब्दः उपनायकस्य कृष्णप्पनायकस्य शासनकालः । कृष्णप्पनायकः यदा व्यापारनिमित्तं यात्रार्थं  गच्छति  तदा सः एकं शशं पश्यति । तत् अशुभम् इति मन्यते ।  प्रत्यक्षरूपेण आदिशक्तिस्वरूपिणी उक्तवती - अस्मिन् स्थाने मन्दिरं निर्मीयताम्, अहं हासनाम्बा इति नाम्ना अत्रैव निवसिष्यामि। (११४ क्रि.श. कुदुरुगुन्ड्यां विद्यमानशिलालेखानुसारम्) 

## मन्दिरस्य कथा 
काशी (वाराणसीतः  दक्षिणाभिमुखं प्रति वायुविहारार्थं सप्तमातृकाः अर्थात् ब्राह्मीदेवी, महेश्वरी, कौमारी, वैष्णवी, वराही, इन्द्राणी, दुर्गा, चामुण्डी च इत्यादयः आत्रागताः इति प्रतीतिः । तासु वैष्णवी, वाराही तथा इन्द्राणी च  तिसॄणां वल्मीकनिवासस्थानमेव  हसनाम्बामन्दिरम् ।  एकः एव देवः अस्ति, परन्तु आदिमहर्षयः पुरुषः तथा स्त्री इति शक्तिरूपद्वयमपि एकत्वेन दृष्टवन्तः । शक्तिरूपद्वयेषु स्त्रीशक्तिरूपाः एव सप्तमातृकाः ) ।हासननगरस्य हृदयभागे स्थिते देवीकेरे इत्यत्र ब्रह्मीदेवी, केञ्चम्मा देवी तावत् होसकोटे मध्ये निवसतः । आदिशक्तिस्वरूपिणी, मातृस्वरूपिणी हासनाम्बा सिंहासनपुर्याः अधिदेवता - भवतारिणी, असुर संहारिणी, ईप्सितवरप्रदायिनी शक्तिदेवता इति रूपेण जनमानसेषु प्रादुर्भूता अस्ति।

## मन्दिरस्य गर्भगृहं प्रतिवर्षम् एकवारम् उद्घाट्यते 
कृष्णप्पनायकस्य समयात् एव आश्वयुजमासस्य पौर्णम्यनन्तर-गुरुवासरे हासनाम्बामन्दिरस्य उद्घाटनं भवति । तस्मिन् दिने सहस्रशः भक्ताः दर्शनाङ्काक्षित्वेन आगत्य देवीदर्शनं प्राप्नुवन्ति । गर्भगृहे वल्मीके विद्यमाना आदिशक्तिस्वरूपिणी, हासनाम्बायाः पुरतः पूर्वस्मिन् वर्षे प्रज्वालितदीपस्य निर्वापाभावः, पुष्पाणां म्लानाभावः, अर्पिततण्डुलस्य विक्त्तित्तिः च भवति । ईदृशीं विस्मयकारिणीं घटानां दृष्ट्वा सर्वे भक्ताः पूतमनसः भवन्ति ।

एवं वर्षे एकवारं तहसीलदाराः/ आयुक्तविधायकाः इत्यादीनां सान्निध्ये मन्दिरस्य द्वारम् उद्घाट्यते, बालीपड्यम्याः अन्तरस्य तृतीये दिने तेषां सर्वेषां सान्निध्ये देव्याः कृते दीप-तण्डुल-अलङ्कारादिना सहितं द्वारस्य पिधानं  भवति।

दन्तकथा अपि अस्ति; यदा स्नुषा गृहकार्यं त्यक्त्वा देवीं ध्यायति, तदा तस्याः श्वश्रूः देव्याः पुरतः विद्यमानचन्दनस्थालिकां बहिः निष्कास्य स्नुषायाः शिरसि पातितवती । स्नुषा "अम्बा" "हासनाम्बा" इति रोदिति । मां त्राहि मातः" इति सा उद्घोषयति । तस्याः भक्तायाः आक्रन्दनं श्रुत्वा देवी उक्तवती "मम सन्निधौ शिला भव" इति । इह आगतानां सर्वेषां भक्तिसाक्षी भव इति आशासे |

हासनाम्बा देवी तावत् शिष्टाचार- निर्मलभावान्, आचार-विचारान् च दृष्ट्वा अनुगृण्हाति इति प्रतीतिः । भक्ताः वर्षे एकवारमेव देवीदर्शनार्थम् अत्र आगच्छन्ति  । तस्मिन् दिने हासननगरस्य हासनाम्बायाः उत्सवः भवति । आस्तिकानां कृते नयनमनोहरं भवति। 

## बाह्यशृङ्खला 
एक भारत लेख - हासनाम्बा वर्षे एकवारं द्वाराणि उद्घाटयति

## सन्दर्भाः 
१. http://kannada.oneindia.com/news/karnataka/hasanamba-temple-to-be-open-from-november-5-2015-097163.html

वर्गः:के.सं.वि शृङ्गेरीकार्यशाला 2024
कटक चण्डी मन्दिर

## इतिहास: 
मरहट्टाशासनकाले बारबाटीदुर्गपरिसरे कटकचण्डी इत्यस्य मूर्तिः पूज्यते स्म । १५६८ तमे वर्षे कृष्णपर्वताक्रमणकाले ततः देवीं निष्कास्य दुर्गस्य दक्षिणदिशि किञ्चित् दूरं पूजितम्। अयं प्रदेशः पश्चात् कनिकारा़जशासनाधिन: आसीत् । अधुना चण्डीमन्दिरविषये एकस्याः आख्यायिकानुसारं शेखबजारक्षेत्रस्य निवासी गोपालचन्द्रबेहेरा बारबाटीदुर्गस्य शिलानाम् उपरि उपविष्टः आसीत्, तदा ता: शिला:  कम्पितुं आरब्धा:। तस्याम् रात्रौ सः स्वप्नं दृष्टवान् यत् चण्डी तत्र अस्ति इति, अतः परदिने सः शिलाराशिं खनित्वा देवीम् उद्धारितवान् । देवीं शिरसि वहन् वर्तमानस्य पीठस्य समीपे गुरुत्वं जातम्, अतः सः तां तत्रैव स्थापितवान् ।

## पौराणिक: 
 सहस्रवर्षपुरातनं कटकनगरम्। ओडिशाया: पुरातनराजधानी। ऐतिहासिकस्य कटकनगरस्य कलासंस्कृते:प्राण्केन्द्रं च  अध्यक्षदेवता इति प्रसिद्धा 'कटकचण्डी'   इति। 'चण्डीच्छक' इति नाम्ना प्रसिद्धस्य स्थानस्य अनतिदुरे प्रायः त्रिंशत् पादपरिमितम् ऊर्ध्वं संगमरवरेण आच्छादितं मन्दिरं 'कटकचण्डी' इति नाम्ना स्थितमस्ति ।

## पर्वपर्वाणि 
दशहरायां  कालिपूजायां च  षोडशोपचारेण च कटकचण्डे: नीति: पालनं क्रियते। पणासंक्रान्त्यां मातुः सुनाबेशः आचर्यते ।
साल्वेग

दक्षिणतः|लघुचित्रम्|165x165अणवः| भक्त सलाबेग की समाधि पिठा @पुरी
परशुरामेश्वरमन्दिरम्

परशुरामेश्वरमन्दिरम् ओडिशाप्रदेशस्य भुवनेश्वरनगरे स्थितं हिन्दुमन्दिरं, यत् ओडिशाप्रदेशस्य प्राचीनतममन्दिरेषु अन्यतमम् अस्ति । इदं सर्वोत्तमसंरक्षितेषु पुरातनोत्कलमन्दिरेषु च अन्यतमम् अस्ति, क्रि.श. ७ शताब्द्याः ८ शताब्द्योर्मध्ये शिलायुगे अभवत् । एतत् मन्दिरं भगवते शिवाय समर्पितम् अस्ति । एतत् नगरशैलीनां मन्दिरं क्रि.श. ६५० तमे वर्षे निर्मितम् अस्ति। इदं च मन्दिरम् १० शताब्द्याः पूर्वम् ओडिशाप्रदेशस्य मन्दिराणां सर्वैः लक्षणैः युक्तम् अस्ति ।

परशुरामेश्वरमन्दिरे  विमानगर्भगृहं अतिरिक्तस्थानं विद्यते । अस्मिन् मन्दिरे जगमोहन: इति विशेषः भागः अस्ति, यः पूर्वमन्दिरेषु नासीत् । शैवमन्दिरत्वेऽपि प्रायः शाक्तदेवानां बह्व्यः प्रतिमाः दृश्यन्ते । भुवनेश्वरस्य एतत् प्रथमं मन्दिरं यत्र सप्तमातृकाणां प्रतिमाः सन्ति | एतत् मन्दिरं भारतस्य पुरातत्त्वविभागेन रक्षितम् अस्ति । जून-जुलाई मासेषु महत्त्वपूर्णोत्सव: आचरितः परशुरामाष्टमी अस्मिन् मन्दिरे समायोज्यते । इदं  प्रमुखपर्यटनस्थलम् इति मन्यते । 

## इतिहासः 
दक्षिणतः|लघुचित्रम्| मन्दिरे शिवलिंगम्
इदं  परशुरामेश्वरमन्दिरं प्राचीनतममन्दिरेषु अन्यतमम् विराजमानमस्ति ।    केषाञ्चन इतिहासकाराणाम् अनुसारेण शतघनेश्वर-भारतेश्वर-लक्ष्मणेश्वर-मन्दिरस्य निर्माणानन्तरं ८ शताब्द्याः प्रथमार्धे अस्य निर्माणम् अभवत् । इतिहासज्ञेन कृष्णचन्द्रपाणिग्राही इत्यनेन क्रि.श. ६५० मन्दिरनिर्माणकालः इति कथ्यते ।  फर्गुसनस्य मतानुसरेण एतत्  ५०० तमे वर्षे निर्मितम् अस्ति । अधिकांशः शोधकर्तारः अस्य ७ शताब्द्याः मध्यभागे इति वदन्ति ।

एतत् मन्दिरं शैलोत्भवद्वारा निर्मितम् । एतत् कुटुम्बं शैववंशीयाः च आसीत्, यथा ते शाक्तोपासनामपि कुर्वन्ति, अस्मिन् मन्दिरे अनेकानि शाक्तमूर्तयः दृश्यन्ते । १९०३ तमे वर्षे अस्य पुनर्निर्माणं कृतम् । मूलरूपं समानं कृत्वा केवलं छदस्य,  परिवर्तनं कृतम् । पूर्वतटे स्थित्वा अन्येषां मन्दिराणां इव १२-१३ शताब्द्योर्मध्ये मुस्लिम-आक्रमणानां प्रभावः अत्र न अभवत् । अधुना भारतस्य पुरातत्त्वविभागेन अस्य परिपालनं क्रियते ।

## संरचना: 
उत्कलीयमन्दिराणां द्वौ भागौ स्तः; विमानगर्भगृहं जगमोहनं च यस्मात् भक्ताः विग्रहस्य दर्शनं कुर्वन्ति। अयं जगमोहनविग्रह: प्रथमवारं परशुरामेश्वरमन्दिरे निर्मितः इति दृश्यते । पूर्वमन्दिरेषु जगमोहनः न दृश्यते । तथा च अग्रिमे मन्दिरे नाट्यमण्डप: तथा भोगमण्डपः इत्यादयौ द्वावपि भागौ स्तः।

## आधारः 
वर्गः:के.सं.वि शृङ्गेरीकार्यशाला 2024
वर्गः: ओडिशाराज्यस्य मन्दिराणि
कटकचण्डीमन्दिरम्

लघुचित्रम्| प्रसाद:

## इतिहास: 
मरहट्टाशासनकाले बारबाटीदुर्गपरिसरे कटकचण्डी इत्यस्या: मूर्तिः पूज्यते स्म । १५६८ तमे वर्षे कृष्णपर्वताक्रमणकाले ततः देवीविग्रहं निष्कास्य दुर्गस्य दक्षिणदिशि किञ्चित् दूरे पूजा प्राप्ता। अयं प्रदेशः पश्चात् कनिकारा़जशासनाधीन: आसीत् । अधुना चण्डीमन्दिरविषये एका आख्यायिका अस्ति । तदनुसारं शेखबजारक्षेत्रस्य निवासी गोपालचन्द्रबेहेरा बारबाटीदुर्गस्य शिलानाम् उपरि उपविष्टः आसीत् । तदा ताः शिलाः  कम्पितुं आरब्धाः। तस्याम् रात्रौ सः स्वप्नं दृष्टवान् यत् चण्डी तत्र अस्ति इति। अतः परस्मिन्दिने सः शिलाराशिं खनित्वा देवीविग्रहम् उद्धारितवान् । देवीविग्रहं शिरसि वहन्  वर्तमानस्य पीठस्य समीपं नीतवान् । तदा  विग्रहस्य भार: अधिक: जात: । अतः सः तं विग्रहं तत्रैव स्थापितवान् ।

## पौराणिककथा 
 सहस्रवर्षपुरातनं कटकनगरम् । ओडिशायाः पुरातनराजधानी । ऐतिहासिकस्य कटकनगरस्य कलासंस्कृतेः प्राणकेन्द्रं च अध्यक्षदेवता इति प्रसिद्धा 'कटकचण्डी' । 'चण्डीच्छक' इति नाम्ना प्रसिद्धस्य स्थानस्य अनतिदूरे प्रायः त्रिंशत् पादपरिमितम् ऊर्ध्वं संगमरवरेण आच्छादितं मन्दिरं 'कटकचण्डी' इति नाम्ना स्थितमस्ति ।

## पर्वाणि 
दशहरायां  कालिपूजायां च  षोडशोपचारेण च कटकचण्ड्याः नीतिपालनं क्रियते । पणासंक्रान्त्यां मातुः सुनाबेशः आचर्यते ।:- 

"प्रसन्नवदने  चण्डि चण्डासुर विमर्दिनि,

संग्रामे विजयं देहि शत्रून् जहि नमोऽस्तुते ॥'
वर्गः:के.सं.वि शृङ्गेरीकार्यशाला 2024
वर्गः: ओडिशाराज्यस्य मन्दिराणि
कीचकेश्वरीमन्दिरम्

कीचकेश्वरीमन्दिरं मयूरभञ्जमण्डलस्य 'खिचिङ्ग्' इत्यस्य स्थाने अवस्थितम् । अत्र कीचकेश्वरीदेव्याः पूजा क्रियते ।

## स्थानम् 
इदं मन्दिरं बारिपदायाः १५० कि.मि तथा बालेश्वरात् २०५ कि मि दुरे अवस्थितम् ।

## निर्माणशैली 
एतत् मन्दिरं सम्पूर्णतया मुगुनीशिलायां निर्मितम् अस्ति ।

## निर्माणेतिहास: 
कीचकेश्वरीमन्दिरस्य निर्माणं ९२० तः ९२६ ई.पर्यन्तं तत्कालीन: मयूरभञ्जस्य भञ्जवंशीय: महाराज्ञा  कृतम्॥ नानाकारणात् मन्दिरस्य भग्नं जातम्, तस्मात् कारणात् महाराजप्रतापचन्द्रभञ्जदेवः १९३४ तमे वर्षे अस्य जीर्णोद्धारम् आरब्धवान् । १९४२ तमे वर्षे जीर्णोद्धारकार्यं सम्पन्नम् । मन्दिरे ६०% शिलाः पुरातनमन्दिरस्य अवशेषाः आसन्, तन्मध्यात् ४०% शिलाः नूतनाः शिलाः प्रयुक्ता: । मन्दिरस्य समीपे केशनादिपुरग्रामयोः समीपस्थ: खन्यात् एता: नूतनशिलाः आनीता:। मन्दिरस्य निर्माणार्थं राज्यात् बहिः शिल्पिनां विहाय शतोधिका: प्रादेशिकशिल्पिनः नियोजिताः आसन् । 

## चित्रम् 

सञ्चिका:Kechakeshari_temple_sin_test_bar.jpg|चित्रपरिसन्धिः=ଫାଇଲ:Kechakeshari_temple_sin_test_bar.jpg
सञ्चिका:Shiv-parvati_(khiching_mbj).jpg|चित्रपरिसन्धिः=ଫାଇଲ:Shiv-parvati_(khiching_mbj).jpg
सञ्चिका:Kechakeshari_temple_besides.jpg|चित्रपरिसन्धिः=ଫାଇଲ:Kechakeshari_temple_besides.jpg
सञ्चिका:Kechakeshari_temple_art1.jpg|चित्रपरिसन्धिः=ଫାଇଲ:Kechakeshari_temple_art1.jpg
सञ्चिका:Kechakeshari_temple_museum.jpg|चित्रपरिसन्धिः=ଫାଇଲ:Kechakeshari_temple_museum.jpg
सञ्चिका:Kechakeshari_temple_khiching_mbj.jpg|चित्रपरिसन्धिः=ଫାଇଲ:Kechakeshari_temple_khiching_mbj.jpg

वर्गः:शक्तिपीठानि
कनकदुर्गा मन्दिरम्

दक्षिणतः|लघुचित्रम्|250x250अणवः| दुर्गा मन्दिरम्
लघुचित्रम्| **भवानी धीक्ष, बीआरटीएस, मिडिल रोड, फूड जंक्शन हेतु पार्किंग स्थल**
**कनकदुर्गा मन्दिरम्** इति एकं प्रसिद्धं मन्दिरम् अस्ति । विजयवाडानगरे कृष्णनद्याः तटे इन्द्रकिलाद्रीपर्वते स्थितम् अस्ति।। आन्ध्रप्रदेशराज्ये इदं द्वितीयं बृहत्तमं मन्दिरम् अस्ति । हिन्दुपुराणेषु देवीनां उल्लेखः अस्ति ।  मन्दिरे देव्याः मूर्तिः प्रायः चतुष्पाद उन्नता अस्ति । शोभायमानालङ्कारैः, पुष्पैः च अलङ्कृतम् अस्ति | विग्रहस्य अष्टौ बाहवः सन्ति । प्रत्येकस्मिन् हस्ते भिन्नं शस्त्रं भवति । महिषासुरस्य शूलेन हृदयभेदनमुद्रायां  देवी वर्तते |

## नाम्नः इतिहासः 
कृतयुगात् पूर्वं कीलः इति नाम्ना यक्षः दुर्गादेविमुदिद्श्य  तपः कृत्वा,प्रत्यक्षं कारयित्वा तां मातां हृदये स्थातुम् अपृच्छत् । दुर्गाम्बा कीलं पर्वतरूपेण तिष्ठतु इति उक्त्वा ,कृतयुगे राक्षससंहरं क्रुत्वा  अस्मिन् पर्वते तिष्ठामि इति सा अवदत्। कीलः कीलाद्रीरूपेण परिणम्य, अम्बायाः कृते प्रतीक्षते।  इन्द्रादिदेवताः देव्याः पूजनार्थम् अत्र वारंवारम् आगच्छन्ति स्म अतः  कीलाद्री इन्द्रकिलाद्री अभवत्  ।अत्र महिषासुरमर्दिनी विराजते, कनकवर्णेन चकासते इति  कारणात्  कनकदुर्गा इति अभवत्। अत्र अर्जुनः परमशिवमुद्दिश्य तपः कृत्वा पाशुपतास्त्रं शिवात् प्राप्तवान् । अतः अयं प्रान्तः विजयवाडा इति अभवत् |
लघुचित्रम्|250x250अणवः| मन्दिरस्य अधोभागः

## क्षेत्रपुराणम् 
श्रीदुर्गा मल्लेश्वरस्वामी इत्यस्य देवस्थानं कृष्णनद्याः तटे विद्यमान इन्द्रकिलाद्रीपर्वते एव स्थितम् अस्ति । क्षेत्रपुराणे उक्तम् अस्ति यत् भगवती दुर्गादेवी स्वयम्भुरुपेण अस्ति इति। तेषां भ्रमणकाले आदिशङ्कराचार्यः अस्याः देव्याः दर्शनं कृत्वा अत्र श्रीचक्रस्य प्रतिष्ठा कृतवन्तः इति विश्वासः अस्ति । प्रतिवर्षं कतिपय लक्षशः जनाः अस्य मन्दिरमागत्य दर्शनं कुर्वन्ति।

इन्द्रकिलः इति मुनिः दानवदुःखं सोढुं न शक्नोत्, दुर्गादेव्याः कृते तपं कृत्वा मातरं स्वालयात् राक्षसान् मारयितुं प्रार्थितवान्, तत्रैव माता इन्द्रकिलाद्रीपर्वते एव चिरस्थायी जाता। अस्मिन् पर्वते अर्जुनेन शिवमुद्दिश्य तपः कृतः इत्यपि मन्यते । हिन्दूपुराणेषु अस्य मन्दिरस्य कृते विशेषं स्थानम् अस्ति। शिवलीलाः, शक्तिमहिमाः इत्यादयः मन्दिरस्य परिसरे तत्र तत्र द्रष्टुं शक्यन्ते । 

## नवरात्रि उत्सवाः 
अस्याः दुर्गादेव्याः कृते प्रतिवर्षं **दशहरा नवरात्रोत्सवः** भवति । अस्मिन् **दशहरा नवरात्रोत्सवे** प्रतिदिनं एकैकावतारस्य दर्शनं दीयते । नवावतारैः सह एते नव दिवसाः दर्शनं ददति।

* प्रथमदिने **सुवर्णकवचालंकारयुक्ता  दुर्गा देवी**
* द्वितीयदिने **बाला त्रिपुरसुन्दरी देवी** 
* तृतीयदिने **गायत्री देवी**
* **चतुर्थदिने अन्नपूर्णा देवी ।**
* पञ्चमदिने  **ललिता त्रिपुरसुन्दरी देवी**
* षष्ठमदिने **सरस्वती देवी**
* सप्तमदिने  **दुर्गा देवी**
* अष्टमदिने **महालक्ष्मीः देवी**
* नवमदिने **महिषासुरमर्दिनी**
* दशमदिने **राजराजेश्वरी देवी**

अस्मिन् पञ्चमे दिने सरस्वतीदेव्याः अलङ्करणदिवसे देव्याः जन्मनक्षत्रम् इति अर्थात् **मूलनक्षत्रम्** इति मन्यन्ते। तस्मिन् दिने सहस्राः भक्ताः, छात्राश्च समागच्छन्ति । **भगवतः विनायकस्य**, **ईश्वरस्य**, **श्रीरामस्य** च मन्दिराणि अस्मिन् मन्दिरे अन्तर्भूतानि सन्ति । अनेकस्थानात् अनेके भक्ताः अस्य मन्दिरस्य दर्शनार्थम् आगच्छन्ति ।

## बाह्यलिङ्काः 
 

* ईनाडु दैनिक, अन्तर्यामी (तेलुगुभाषायां।) इत्यस्य ऑनलाइन संस्करणम्।
* विजयवाड़ा कनक दुर्गा  Archived  

## मूलानि
चामुण्डेश्वरीमन्दिरम्, मैसूरु

**चामुण्डेश्वरीमन्दिरं** चामुण्डीपर्वतस्य शिखरभागे स्थितं हिन्दूमन्दिरम् अस्ति । भारतस्य कर्नाटकराज्यस्य प्रासादनगरात् मैसूरुतः १३ कि.मी दूरे अस्ति |  मैसूरस्य महाराजैः शताब्दशः पूजितस्य देवतायाः चामुण्डेश्वरी अथवा शक्तेः उग्ररूपस्य नामधेयेन अस्य मन्दिरस्य नामकरणं कृतमस्ति ।

चामुण्डेश्वरीदेवीं कर्नाटकजनाः ग्रामदेवी इति नाम्ना आह्वयन्ति, नाम राज्यस्य देवी इत्यर्थः । समुद्रतलात् प्रायः ३३०० पादपरिमितमस्ति ।

अस्मिन् पर्वतशिखरे तस्य शासनकाले दुर्गा देवी राक्षसराज्ञः महिषासुरस्य वधं कृतवती इति विश्वासः अस्ति । एतत् स्थानं पश्चात् महिशूरु ( **महिषस्य** स्थानम्) इति जातम् । आङ्ग्लाः तत् **मैसोर्** इति परिवर्त्य पश्चात् कन्नडभाषायां **मैसूरु** इति कृतवन्तः |

## क्रौण्चपीठः 
चामुण्डेश्वरीमन्दिरं शक्तिपीठम् इति मन्यते । तथा १८ शक्तिपीठेषु अन्यतमम् अस्ति । पुराणकाले *क्रौञ्चपुरि इति नाम्ना इदं क्षेत्रम् प्रसिद्धम् आसीत् इति कारणतः क्रौञ्चपीठः* इति नाम्ना प्रसिद्धम् अस्ति । सतीदेव्याः केशाः अत्र पतिताः इति उच्यते। 

## वर्णनम्‌ 
मूलमन्दिरस्य निर्माणं होयसलवंशस्य शासकैः १२ तम शताब्द्दौ कृतम् इति मन्यते, परन्तु प्रायः १७ शतके विजयनगरसाम्राज्यस्य शासकैः गोपुरस्य निर्माणं कृतम् इति मन्यते । १६५९ तमे वर्षे ३००० पादपरिमितस्य पर्वतस्य शिखरपर्यन्तं सहस्रं सोपानं निर्मितम् ।  अस्मिन् मन्दिरे नन्दी ( शिवस्य वृषभपर्वतः ) इत्यस्य अनेकाः प्रतिमाः सन्ति । पर्वतस्य ७०० तम सोपानस्थाने लघुशिवमन्दिरस्य पुरतः विशालः ग्रेनाइट्- नन्दीविग्रहः अस्ति । अस्याः नन्दी १५ पादात् अधिकं ऊर्ध्वं २४ पाददीर्घं च अस्ति, तस्य कण्ठे भव्यघण्टाः सन्ति ।
सञ्चिका:Lakshmi_narayana_swamitemple.jpg|चित्रपरिसन्धिः=ಚಿತ್ರ:Lakshmi_narayana_swamitemple.jpg|चित्रपाठ्यम्=ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನಾರಾಯಣ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ| लक्ष्मीनारायणस्वामी मंदिरम्
सञ्चिका:Mysorepalacetemple.png|चित्रपरिसन्धिः=ಚಿತ್ರ:Mysorepalacetemple.png|चित्रपाठ्यम्=ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ| रात्रौ
सञ्चिका:CHAMUNDESWARI_TEMPLE,_MYSURU.jpg|चित्रपरिसन्धिः=ಚಿತ್ರ:CHAMUNDESWARI_TEMPLE,_MYSURU.jpg|चित्रपाठ्यम्=ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪ್ರವೇಶ ಗೋಪುರ| चामुण्डेश्वरी मन्दिरस्य प्रवेशगोपुरः
इदं मन्दिरम् आषाढशुक्रवासरे, नवरात्रिः, अम्मनवरवर्धन्ति इत्यादीनाम् उत्सवानां कृते प्रसिद्धम् अस्ति । आषाढमासे शुक्रवासरं विशेषतया शुभवासरम् इति मन्यते | अस्मिन् अवसरे लक्षशः भक्ताः देवीदर्शनार्थम् आगच्छन्ति । अस्मिन् मासे आचर्यमानः अन्यः उत्सवः चामुण्डीजयन्ती । मैसूर-महाराजेन देव्याः उत्सवमूर्तिः यस्मिन् दिने स्थापिता तस्मिन् दिने एव चामुण्डी-जयन्ती आचर्यते । अस्मिन् अवसरे देव्याः मूर्तिः सुवर्णपलाङ्केन मन्दिरं परितः वहति ।

अत्र प्रमुखतया नवरात्रिः इति उत्सवः आचर्यते । मैसूरुदसरा कर्नाटकराज्ये नादपर्वरूपेण आचर्यते, नवरात्रिकाले नवदुर्गानाम्ना प्रसिद्धाः नवदेवीनां,नवविभिन्नांशानां चित्रणार्थं नवविग्रहाणां अलंकारः भवति। कालरात्रिदेव्यै समर्पिते नवरात्रेः ७ तमे दिनाङ्के मैसूरुमण्डलकोषात् महाराजेन दत्तानि बहुमूल्यानि रत्नानि प्रतिमायाः अलङ्कारार्थं मन्दिरम् आनयन्ति । 

अन्यदेकं मन्दिरम् उत्तनहल्लि इति ग्रामस्य पर्वते स्थितं ज्वालामुखी श्रीत्रिपुरसुन्दरी-मन्दिरम् अस्ति । इयं देवीः चामुण्डेश्वर्याः भगिनी इति मन्यते। तथा रक्तबीजासुरस्य वधार्थं चमुण्डेश्वर्यै युद्धक्षेत्रे साहाय्यं कृतवती इति विश्वासः अस्ति ।
वर्गः:के.सं.वि शृङ्गेरीकार्यशाला 2024
जगन्नाथमन्दिरम्, बारिपदा

इदं **जगन्नाथमन्दिरं** ओडिशाराज्यस्य  बारिपदनगरे  स्थितम् अस्ति ।  श्री जगन्नाथ श्री बलभद्र देवीसुभद्रा च अत्र पूज्यन्ते । अस्य मन्दिरस्य निर्माणस्य पृष्ठतः ऐतिहासिकआख्यायिकाः वर्तन्त्ते ।  पुरी इत्यस्य पश्चात् द्वितीया प्राचीनतमा रथयात्रा अत्र भवति । अतः इदं मन्दिरं द्वितीयं श्रीक्षेत्रम् इति नाम्ना प्रसिद्धं जातम् ।

## प्रमुखदेवता 
अत्र जगन्नाथः बलभद्रः सुभद्रा सुदर्शनः च मुख्यदेवताः सन्ति | तैः सह लक्ष्मी सरस्वती भूदेवी श्रीदेवी विमला अपि अत्र पूज्यन्ते ।

## उत्सवाः 
अत्र पुरीस्थिते  जगन्नाथमन्दिरे पालिताः सर्वे उत्सवाः, नाम स्नानपूर्णिमा, रथयात्रा, गुण्डिचायात्रादि पालिताः भवन्ति ।

* स्नानपूर्णिमा - अत्र प्रतिवर्षं स्नानपूर्णिमा आचर्यते यस्मिन् २०,००० तः अधिकाः जनाः समागच्छन्ति ।
* रथयात्रा - प्रतिवर्षं महासमागमे अपि आषाढशुक्लपक्षे तृतीयायां तिथौ रथयात्रा आचर्यते। १५७५ तमवर्षतः बारिपदायाम् रथयात्रा प्रचलति। अत्रत्यायाः रथयात्रायाः वैशिष्ट्यं भवति- माता सुभद्रायाः रथं स्त्रियः एव नयन्ति।

वर्गः:के.सं.वि शृङ्गेरीकार्यशाला 2024
वर्गः: ओडिशाराज्यस्य मन्दिराणि
बन्नन्जे-गोविन्दाचार्यः

**बन्नन्जे गोविन्दाचार्य** [1936 – 13 दिसम्बर 2020],  देशस्य प्रमुखेषु विद्वत्सु अन्यतमः आसीत् । तस्य जन्म १९३६ तमे वर्षे उडुपीमण्डलस्य अम्बालापदीनगरे अभवत् । स्वप्रवचनद्वारा तेन सिद्धान्तप्रचारः कृतः । तस्य माध्वदर्शने महती निपुणता अस्ति, अनेकाः कृतयः च निर्मितवान् । कन्नडभाषायां, संस्कृतभाषायां च अनेकाः कृतयः रचिताः । सः प्रसिद्धः वक्ता, आध्यात्मिकप्रवचनकारः, विचारकः च आसीत् । श्रीयुताः शिवल्लीतः माध्वब्राह्मणसम्प्रदयिनः सन्ति। 
thumb|बन्नञ्जे-गोविन्दाचार्यः
### कॄतयः 
अनेन अनेकाः संस्कृतग्रन्थाः कन्नडभाषायां  अनूदिताः।

# बाणभट्टस्य कादम्बरी, २.
# कालिदासस्य शकुन्तला, ९.
# शूद्रकस्य 'मृच्छ्कटिका' इत्यादयः ऐतिहासिकग्रन्थाः तस्य अनुवादितग्रन्थेषु महत्त्वपूर्णाः सन्ति ।

### टिप्पण्यः 
# श्री श्री त्रिविक्रमाचार्यदासस्य 'आनन्दमाला', 1999 ।
# त्रिविक्रम पण्डितस्य 'वायुस्तुतिः', ८.
# 'विष्णुस्तुतिः' इत्यादिकृतीषु  टिप्पणीः लिखितवन्तः।
# षट् उपनिषदां टीकाः लिखितवान्।
# माध्वाचार्यस्य 'यमकभारतम्' इति महाभारतस्य अर्थस्य टीकां लिखितवान् ।
# तेन 'भागवततात्पर्यम्' इति ग्रन्थस्य विषये टिप्पणी अपि लिखिता ।

### कन्नड-अनुवादाः 
कन्नडभाषायां तेन अनेकाः उपयुक्ताः सूक्तयः रचिताः ।

* पुरुषसूक्तम्, २.
* श्रमद्भगवद्गीता, 1999।
* श्री सूक्तम्, ९.
* शिवसूक्तम्, ९.
* नरसिंहस्तुतिः, ९.
* तन्त्रसारसंग्रहः  कन्नडानुवादः।
* माध्वाचार्यस्य 'मध्वरामायणम् ', 1999 ।
* राजराजेश्वरी यतीनां मङ्गलाष्टकादिग्रन्थानां कन्नडभाषायां अनुवादं कृतवान् अस्ति 

### कन्नडचलचित्रेषु संवादाः 
बन्नञ्जे चलच्चित्रक्षेत्रे अपि कार्यं कृतवान् अस्ति ।

# जी.वि. अय्यरस्य संस्कृतचलच्चित्रेषु 'श्रीशङ्कराचार्यः', 'श्री माध्वाचार्यः', 'श्रीरामानुजाचार्यः' इति संसाधनव्यक्तिरूपेण कार्यं कॄत्वा अतिरिक्तं सः संवादानाम् अपि रचनां कृतवान् ।
# सः प्रसिद्धस्य कन्नड-नटस्य विष्णुवर्धनस्य आध्यात्मिकगुरुः आसीत् । 

## मृत्युः 
डॉ. बन्नन्जे गोविन्दाचार्यस्य निधनं रविवासरे १३/१२/२०२० दिनाङ्के प्रातः ११ वादनस्य समीपे अभवत्  । सः वयोसहजव्याधिपीडितः तीव्रानारोग्येण आसीत्। सः उडुपीमण्डलस्य अम्बालापदीनगरे स्वगृहे एव चिकित्सायाः असाफल्येन अन्तिमश्वासं त्यक्तवान् । 

## सन्दर्भाः 
## बाह्यसंयोजनानि 
* तारा प्रकाशन (पूज्य श्री आचार्यरु के ढेर लेख युक्त)
* आनन्दमला (श्री बन्नान्जे तथा ईशावास्या प्रतिष्ठाना विषये अनन्य वेबसाइट्, यत्र तस्य व्याख्यानानि, लेखाः, कविताः इत्यादीनि बहुविधानि सन्ति)  Archived  at  
* मण्डुकोपनिषत् विषये व्याख्यानमाला  Archived  at  
* गुरु गोविन्दाचार्य - प्रो. ईस्टन् सर्वमूलाग्रन्थानां प्रतिबिम्बनस्य समये बन्नान्जे इत्यनेन सह स्वस्य अन्तरक्रियाणां विषये लिखति
* बन्नन्जे गोविन्दाचार्य साक्षात्कार, 'अहंकारः भ्रमः अस्ति वा?'   इत्यत्र Archived 
* VNN World - श्री बन्नान्जे गोविन्दाचार्यस्य साक्षात्कारः Archived  at  
* madhva.net - shrI बन्नन्जे गोविन्दाचार्य
वर्गः:पद्मश्रीपुरस्कारभाजः
वर्गः:२०२० मरणम्
वर्गः:१९३६ जननम्
माउसी मा' मन्दिरम्

'''माउसी मा' मन्दिरम्** ( **माउसी मा' देउल** तथा **अर्धशनिमन्दिरम्** इति नाम्ना अपि ज्ञायते ) पुरीनगरस्य एकं प्रमुखं  मन्दिरम् अस्ति। **माउसी नाम मातुः भगिनी इति।''' पुरी-गुण्डिचामन्दिरतः जगन्नाथमन्दिरं प्रति गमनसमये बालागण्डीसमीपे वामभागे एतत् मन्दिरं विराजते । अस्य स्थानस्य संस्थापकः देवी माउसी मा' (अर्धाशनी) अस्ति या जगन्नाथस्य मातुः भगिनी नाम जगन्नथस्य मातृश्वसा इति प्रसिद्धा अस्ति । पुरा बडदाण्डस्य मध्यभागे भगवतः जगन्नाथस्य स्नानार्थम् एका नदी आसीत्। सा नदी माउसी मा' मन्दिरतः पूर्वे आसीत्। जनाः तां बलवत्तस्य गण्डि इति वदन्ति स्म। इतः बलगण्डि इति नाम आगतम्। गुण्डिचागमनसमये तत्र नद्याः पार्श्वे देवाः आदौ किञ्चित् विश्रामं स्वीकृत्य नौकायां नद्याः अपरपार्श्वं गत्वा अपरेस्मिन् रथे उपविश्य अग्रे गच्छन्ति स्म। पुनः प्रत्यावर्तनसमये माउसी मा' मन्दिरस्य सम्मुखे स्थित्वा ततः पोडपिठा (किञ्चन मधुरभोजनम्) खादित्वा ते देवाः मन्दिरं प्रति गच्छन्ति।

## माउसी मा' मन्दिरम् 
माउसी मा माता सुभद्रा इव दृश्यते। देव्याः प्रतिमा कृष्णशिलातः निर्मितः अस्ति । मातायाः भुजाद्वयं भवति छायादेवी तथा मायादेवी। मातुः मुखं सुभद्रायाः मुखवत् दृश्यते। अस्य मन्दिरस्य स्थितेः विषये वदामः चेत् एतत् मन्दिरं जगन्नाथमन्दिरतः प्रायः २ कि.मि. दूरे तथा गुण्डिचामन्दिरतः १ कि.मि. दूरे शोभते।

वर्गः:के.सं.वि शृङ्गेरीकार्यशाला 2024
वर्गः: ओडिशाराज्यस्य मन्दिराणि
तोलः

**तोलन्** ( ९ शताब्द्याः **तोलन्** इति रोमनीकृतः, मध्ययुगे दक्षिणभारतस्य कश्चन कविः आसीत् यः मलयालम् कूडियाट्टम् इति कलारूपस्य  कलाप्रकारः इति स्मर्यते। सः कुलशेखरवर्माराजस्य  राजसभाध्यक्षः मित्रं च आसीत् (यत्र स्तानु रवि कुलशेखरः इति अभिधीयते, क्रि.श ८४४/४५ - c.८७०/७१। तोलन् इत्येतस्य विदूषकस्य भाषाशैली मनोहरी । सः कूडियाट्टम् इत्यस्मिन् प्रकारे विस्तृतानि मलयाळम्-भाषायाः खण्डकाव्यानि  अलिखत्। एते काव्यखण्डाः प्रायः देवालयस्य मूलनिवासिनां (मलयाळम्-प्रेक्षकाणां) कृते उद्दिष्टानि आसन्।

## अपि पश्यतु। 
 

* कूथु
* कूडियाट्टम्
* मलयाळम् साहित्यम्

वर्गः:मलयाळसाहित्यम्
वर्गः:के.सं.वि शृङ्गेरीकार्यशाला 2024
नरसिंहनाथमन्दिरम्

**नरसिंहनाथमन्दिरं** बरगढमण्डलस्य गन्धमार्दनपर्वतस्य पाददेशे स्थितं पौराणिकमन्दिरम् अस्ति  ।  एतत् १३ शताब्द्याः वैष्णवमन्दिरम् अस्ति यत्र भगवान् नरसिंहः मार्जाररुपेण पूज्यते ।

अस्य निर्माणं १३१३ शताब्द्यां पाटनागढस्य राजा बैजलसिंहदेवेन कृतम् ।  अस्य ऊर्ध्वता केवलं ४५ पादपरिमितम् अस्ति, तस्य द्वौ भागौ स्तः । प्रथमे नरसिंहनाथस्य मूर्तिः पूज्यते, अपरस्मिन् भागे तु भगवान् जगमोहनं पूज्यते ।

## पौरणिकम् 
आख्यायिकानुसारम् अयं प्रदेशः कदाचित् एकेन शक्तिशालिराक्षसेन पीडितः आसीत् । यदा विष्णुः तं मारयितुम् निर्गतवान् तदा सः मूषकरूपं गृहीत्वा एकस्मिन् छिद्रे प्रविष्टवान् । विष्णुः सद्यः मार्जाररुपं गृहीत्वा तत्भक्षणार्थम् उपविष्टवान्। परन्तु मूषकराक्षसः छिद्रात् बहिः न आगतवान्। ततः परं भगवान् विष्णु: विशालकाययुक्तमूषकराक्षसस्य आतङ्कात् जनान् रक्षयितुम् आगत:, तस्मात् तत्र मूषकराक्षसस्य रक्षणं च करोति इति कथ्यते ।

## पर्वाणि 
* वैशाख मेला

## आधार: 
वर्गः:के.सं.वि शृङ्गेरीकार्यशाला 2024
वर्गः: ओडिशाराज्यस्य मन्दिराणि
सिरिमानेजलपातः

दक्षिणतः|लघुचित्रम्|220x220अणवः|सिरिमाने जलपातः
सिरिमनेजलपातः कर्णाटकराज्ये पश्चिमघट्टे एकः जलप्रपातः अस्ति।

सिरिमानेजलपातः किग्गातः 5 कि. मी. दूरे अस्ति । शृङ्गेरी इत्यस्य प्रसिद्धः धार्मिकतीर्थ प्रवासस्थलस्य समीपे वर्तते ।  मङ्गलूरु-समीपस्थं वर्तते एवं च  विमाननिःस्थानकम् मङ्गलूरु-नगर समीपस्थं रेलनिःस्थानकं च उडुपी (९६ कि. मी.), शिवमोग्गा (११४ कि. मी) दूरे अस्ति।

किग्गा इति लघुग्रामः यत्र जलपातः अस्ति, सः शृङ्गेरीतः प्रायः 10 कि. मी. दूरे अस्ति। जलप्रपातात् जलं अधः स्थितानां काफी-क्षेत्राणां, धान्यक्षेत्राणां च पोषणं करोति। पादमार्गाणां, दृश्यस्थानानां च रक्षणार्थं प्रवेशशुल्कं सङ्गृहीतं भवति। सङ्गृहीतं धनं किग्गानगरे स्थितानां गृहाणां कृते विद्युदुत्पादनं कुर्वन्ति  जलपातस्य समीपे निर्मितं लघु-जल-विद्युत्-केन्द्रम्  विद्युदपि प्रयच्छति ।

## अपि पश्यतु। 
* भारतस्य जलप्रपातानां सूची

वर्गः:कर्णाटकस्य जलपाताः
गुरुवायुरमन्दिरम्

**गुरुवायुरमन्दिरं** भारतस्य केरलराज्यस्य त्रिशूरमण्डलस्य गुरुवायुरनगरे स्थितं प्रसिद्धं   कृष्णमन्दिरमस्ति । गुरुवायुरमन्दिरं हिन्दुनां कृते अतीव पवित्रस्थानमस्ति । अस्य मन्दिरस्य कृते "भूलोक-वैकुण्ठः"  अथवा मर्त्यस्थित-वैकुण्ठः इति अपि उच्यते । अस्मिन् मन्दिरे श्रीकृष्णस्य चतुर्भुजयुक्त-मूर्तिः पूज्यन्ते । तस्य चतुर्हस्तेषु पाञ्चजन्यशङ्खः, सुदर्शनचक्रम्, कौमोदकीगदा, पद्मः च सन्ति । कृष्णस्य अवतारग्रहणकाले वासुदेव-देवकी-इत्यनयोः  कृते प्रकटिता महाविष्णुप्रतीकात्मका दिव्यतुलसीमाला देवतायाः कण्ठे लम्बवत् स्थापिता अस्ति । अत एव अस्य मन्दिरस्य कृते दक्षिणभारतस्य द्वारका इति उच्यते | भगवान् श्रीकृष्णोऽपि नाना-नाम्नाऽत्र प्रसिद्धः । अर्थात् : कन्नन, उन्नी-कन्नन (बालकृष्णः), उन्नी-कृष्णन, बालकृष्णन, एवं च गुरुवायुरप्पन ।

मन्दिरस्यास्य गर्भगृहस्य प्रधानदेवता महाविष्णुः अस्ति । आदिशङ्कराचार्येण विहितस्य नित्यपूजाविध्यनुसारेण महाविष्णुः अत्र  पूज्यते | पश्चात् तन्त्री-चेन्नस-नारायण-नाम्बूदिरी (जन्म १४२७ ई.) इत्यनेन औपचारिकरूपेण एतस्याः पूजायाः पद्धतयः अभिलेखः कृतः । चेन्नस-नाम्बूदिरी इत्यादयाः एव उत्तराधिकारसूत्रेण मन्दिरस्य तन्त्रीरूपेण नियुक्ताः भवन्ति स्म।  नित्यं पूजायाः समयसारणीं मर्यादया परिपाल्यते । समयसारणिविषये निरीक्षणार्थं मन्दिरे पूर्णकालिका एका तन्त्री नियोजिता भवति । 

रात्रौ सार्धद्विवादने मेलसान्तिः (मुख्यपुरोहितः) श्रीकोभिले (गर्भगृहे) प्रविशति ।  ततः आरभ्य दिवसे सार्धद्वादशवादनपर्यन्तं नाम पूजायाः समाप्तिकालपर्यन्तं मेलसान्तिः नाम मुख्यपुरोहितः जलमपि न पिबति ।  

प्रतिदिनं मन्दिरेऽस्मिन् परमनिष्ठया वैदिकसंस्काराः आचर्यन्ते । अस्मात् संस्कारपरिपालनकारणादेव **गुरुवायुरमन्दिरं**  प्रसिद्धमस्ति । 

## चित्राणि 

सञ्चिका:Vilakku.jpg|चित्रपरिसन्धिः=চিত্র:Vilakku.jpg|चित्रपाठ्यम्=অগ্নিকাণ্ডের পর নির্মিত ভিলাক্কুমাতম| अग्निदहनस्य पश्चात् निर्मितं भिलाक्कुमातम्
सञ्चिका:View-1.JPG|चित्रपरिसन्धिः=চিত্র:View-1.JPG|चित्रपाठ्यम्=মূল মন্দিরের প্রবেশপথ| मुख्यमन्दिरस्य प्रवेशद्वारम्
सञ्चिका:Guruvayure_temple-pooja_timings.jpg|चित्रपरिसन्धिः=চিত্র:Guruvayure_temple-pooja_timings.jpg|चित्रपाठ्यम्=দৈনিক পূজার নির্ঘণ্ট| दैनिकपूजासमयसारणि

## सन्दर्भः 
## बाह्यसंयोगः 
* गुरुवायुर देवसोम का आधिकारिक स्थल
টেমপ্লেট:Famous Vishnu temples
টেমপ্লেট:Famous Hindu temples in Kerala
वर्गः:भारतस्य मन्दिराणि
वर्गः:के.सं.वि शृङ्गेरीकार्यशाला 2024
दीपाकर्मकारः

thumb|दीपाकर्मकारः

**दीपाकर्मकारः** (जन्म‌ ‌- ९ अगस्त १९९३) एका भारतीयकलात्मिका जिम्नाष्टिक् अस्ति । सा ***२०१६ तमस्य वर्षस्य ग्रीष्मकालीन ओलम्पिकक्रीडायां*** भारतस्य प्रतिनिधित्वं कृतवती । सा प्रथमा भारतीया महिला जिम्नास्ट् अस्ति । या ओलम्पिक-क्रीडायां भागं गृह्णाति तथा  ५२ वर्षाणाम् अनन्तरं ओलम्पिक-क्रीडायां भागं गृहीतवती । सा  द्वितीया भारतीया जिम्नाष्ट् अस्ति । 

## प्रारम्भिकजीवनं तथा आजीविका 
इयं दीपाकर्मकारः भारतस्य त्रिपुराराज्यस्य राजधानी अगरतालानगरस्य निवासिनी अस्ति | सा ६ वर्षे एव जिम्नास्टिकं आरब्धवती । तस्मिन् समये स्वस्य प्रशिक्षकस्य 'विश्वेश्वरनन्दी' इत्यस्य मार्गदर्शने अभ्यासं कृतवती। जिम्नास्टिककक्षायां पञ्जीकरणसमये दीपा समतलपादैः(फ्लाट् फीट्)  पीडिता आसीत् । प्रशिक्षिकस्य  मतेन दीपायाः समतलपादयोः कारणेन कूर्दने समस्या आसीत् । एतस्य निराकरणं तयोः कृते एकलक्ष्यपूर्णं कारणम् आसीत् । सा २००७ तमे वर्षे जलपैगुडीनगरे 'जूनियर नेशनल्' इति स्पर्धायां विजयं प्राप्तवती । २००७ तमे वर्षात् आरभ्य दीपा राज्य-राष्ट्रीय-अन्तर्राष्ट्रीय-स्पर्धासु ७७ पदकानि प्राप्तवती, तेषु ६७ स्वर्णपदकानि सन्ति । 

## २०१६ ओलम्पिक 
दीपा ***२०१६ तमे वर्षे ग्रीष्मकालीन ओलम्पिकक्रीडायां*** भारतस्य प्रतिनिधित्वं कृतवती । सा प्रथमा महिला जिम्नास्ट् अस्ति या कस्याम् अपि ओलम्पिक-क्रीडायां स्पर्धां करोति । 

एतासु ओलम्पिकक्रीडासु सा अन्तिमचक्रपर्यन्तं गतवती । अन्तिमपर्याये सा चतुर्थस्थानं प्राप्तवती । परन्तु एकसाधारणान्तरमध्ये (०.१५० ) रौप्यपदकात् च्युता अभवत् । अद्यपर्यन्तं विश्वे केवलं पञ्च जिम्नास्ट्-क्रीडकाः एव कठिनप्रतियोगितायां *प्रदुनोवा-* बोल्ट्-क्रीडायां सफलतां प्राप्तवन्तः । तथैव एषा अपि प्रदुनोवा-बोल्ट्क्रीडायां सफलं प्रदर्शनं कृतवती ।  यद्यपि सा किमपि पदकं न प्राप्तवती तथापि एषा उपलब्धिः सम्पूर्णे भारते सा प्रसिद्धा अभवत् ।  सचिन तेण्डुलकरमहोदयः तस्याः विषये अवदत् यत् - " *विजयः पराजयश्च क्रीडायाः भागः अस्ति । कोटिजनानाम् हृदयं जित्वा*  भवत्याः *उपलब्धिभिः समग्रं राष्ट्रं गर्वितं कृतवती इति ।*'

## सेवानिवृत्तिः 
२०२४ तमे वर्षे अक्टोबर्-मासस्य ९ दिनाङ्के सा जिम्नास्टिक-क्रीडायाः स्वस्य निवृत्तिः घोषणां कृतवती । 

## आधारः 
वर्गः:भारतस्य क्रीडापटवः
वर्गः:के.सं.वि शृङ्गेरीकार्यशाला 2024
सिगन्दूरु

शिवमोग्गमण्डलस्य सागर उपमण्डलस्य प्रसिद्धं तीर्थस्थलं **सिगन्दूरु** अस्ति । चौडेश्वरी अम्बायाः मन्दिरम् अत्र अस्ति। एषा माता सिगन्दूरेश्वरी इति अपि प्रसिद्धा अस्ति । मकरसङ्क्रान्तौ अत्र जात्रामहोत्सवः भवति .

## स्थानविशेषः 
चौडम्मादेवी चोरभयं दूरीकरणस्य शक्तिः अस्ति। अत्र निवसन्तः भक्ताः चोरभयं विना शान्तिपूर्वकं निवसन्ति । तत्र प्रतीतिः अस्ति यत् यदि पलाङ्कं वहन्तः भक्ताः गृहे चोरकार्यं भवति तर्हि देवी चोरान् दण्डयति इति। अतः अस्मिन् भागे अधिकांशेषु गृहेषु सम्पत्तिषु च फलकं देवीदण्डस्य विषये चिह्नरूपेण स्थापितानि सन्ति । अपि च अस्य प्रदेशस्य भक्तेषु एकः विश्वासः अस्ति यत् यदि बहुमूल्यं वस्तु नष्टं भवति तर्हि तत्क्षणमेव देवीं प्रार्थयन्ति चेत्  तत् लभ्यते इति। अत्र एतादृशानि अनेकानि उदाहरणानि सन्ति ।

## कथं गन्तव्यम् 
सिगन्दूरु सागरतः  प्रायः ३२ कि.मी दूरे अस्ति । सागरतः आविनहल्लीपर्यन्तं होलेबागिलुपर्यन्तं मार्गः अस्ति । लिङ्गनमक्की-जलबन्धस्य पृष्ठजलस्य द्वारे सम्मुखीभवति । अत्र पुरतः सेतुः नास्ति । नौकायाः  ( Launch/Barge )उपयोगेन पृष्ठजलं तीर्त्वा गन्तव्यम् । एतेन आगन्तृणां सर्वेषां वाहनानां कृते अस्य  उपयोगः अनिवार्यः अस्ति । पृष्ठजलं प्रायः २ कि.मी. विस्तृतः अस्ति ।  निर्धारितसमये एव नौका उपलभ्यते। अन्यतटे कलसवल्लीतः प्रायः २ कि.मी दूरे इदं  मन्दिरमस्ति । 

कोल्लूरुतः  आगन्तारः नागोडीपर्वतम् आरोह्य नागोडीतः तुमरिमार्गेण सिगन्दूरु प्राप्तुं शक्नुवन्ति । अत्र पृष्ठजलं न लभ्यते । कोल्लूरुनगरात् सिगन्दूरु  प्रायः ४५ कि.मी दूरे अस्ति ।

सागरतः, शिवमोग्गतः भट्कलतः सिगन्दूरुनगरं प्रति लोकयानमस्ति । यतः लोकयानानि बहूनि न सन्ति, अतः निजीवाहनं ग्रहीतुं श्रेयस्करम् ।
वर्गः:शिवमोग्गमण्डलम्
वर्गः:के.सं.वि शृङ्गेरीकार्यशाला 2024
कमलबसदी (जैनमन्दिरम्)

**कमल बसदी** कर्णाटकस्य बेल्गाम्-नगरे बेल्गाम् दुर्गस्य अन्तः स्थितमेकं जैनमन्दिरमस्ति।

## इतिहासः 
कमल बसदी इत्यत्र बिरचि इति रट्टा-वंशस्य प्रसिद्धः राजपुरुषः आसीत् ,जयराय इति तस्य नामन्तरं प्रसिद्धमस्ति। तेन प्रसिद्धमन्दिरमिदं निर्मितम्।  १२०४ तमे वर्षे जैनभिक्षोः सुभचन्द्रभट्टरकदेवस्य मार्गदर्शने निरमीयत। 

 अधुना मुम्बै-नगरस्य रायल्-एशियाटिक्-सोसैटि इत्यत्र स्थापित प्राचीनशिलालिप्यानुसारेण वास्तुकारः कर्तविर्यदेवः तथा युवराजकुमारः मल्लिकार्जुनदेवः च अस्य मन्दिरस्य निर्माणं कृतवन्तः।

## वास्तुकला 
वामतः|लघुचित्रम्|छद्
कमल बसदी इति नाम मध्यच्छदस्य  विस्तृतकमल-उत्कीर्णनानां नामात् निष्पन्नम् अस्ति।  कमलस्य 72 पत्राणि सन्ति यानि अतीतस्य, वर्तमानस्य, भविष्यस्य च 24 तीर्थङ्करान् निरूपयन्ति इति मन्यते। मन्दिरस्य भित्तयः जटिलविन्यासैः, सीमाभिः, शिल्पैः च उत्कीर्णानि सन्ति।  मन्दिरस्य भित्तौ स्तम्भैः आधारितः अस्ति, यत्र प्रत्येकस्य कोष्ठकस्य अन्ते नागस्य उत्कीर्णनम् अस्ति। स्थम्भाधारित भित्तयः सन्ति, तेषामुपरि सर्पाकृतयः निर्मितानि सन्ति।  एतेषां प्रकोष्ठानां मध्ये तीर्थङ्कराणां विग्रहानि सन्ति। अत्र आहत्य पञ्च लघुकोशाः सन्ति, तत्रापि तीर्थङ्कराणां विग्रहानि सन्ति ।  गर्भगृहस्य अन्तः स्थिताः स्तम्भाः वर्गाकाररुपेण स्थिताः। द्वारस्य प्रत्येकपार्श्वे, भित्तौ जैनदेवतानां उत्कीर्णानि  सन्ति। 

मन्दिरस्य मुखमण्डपः वास्तुकलायाः उत्कृष्टकृतिः इति मन्यते। मध्यमन्दिरस्य उपरिभागे एकः पेण्डण्ट् अस्ति तथा स्तम्भयोः प्रत्येककोणे अष्ट-मकर-कोष्ठकाः अष्टदिक्पालशिल्पाः सन्ति। गुम्बजे, अष्टकोणीयभागे पद्मासने उपविष्टानां  तीर्थङ्करानां उत्कीर्णानि सन्ति। मन्दिरस्य मूलनायकनेमिनाथमहोदयस्य मूर्तिः कृष्णवर्णीय शिल्पस्योपरिअस्ति। मन्दिरे पद्मासनेस्थित ऋषभनाथ, कायोत्सर्गेस्थित सुमतिनाथ, सप्तमुखयुक्ते पार्श्वनाथस्य च विग्रहाणि सन्ति। अस्मिन् मन्दिरे नवग्रहप्रतिमा अपि अस्ति, यस्य प्रतिनिधित्वं नव तीर्थङ्करैः कृतम् अस्ति। अन्तः-सभामण्डपस्य द्वारं, मन्दिरस्य मूल-बाह्यद्वारं, समृद्धतया उत्कीर्णम् अस्ति, उपविष्टजीना जनानां प्रतिमा वर्तते।

चिक्की-बसदी, पुरोहितगृहं च कमला-बसदी समीपे स्थितम् अस्ति। 

## चित्रशाला 

सञ्चिका:Belgaum._Porch_of_a_Jain_temple._-General_view_of_second_Jain_temple_in_front_of_the_fort,_Belgaum.-.jpg|कमल बसदि1855 तमे वर्षे
सञ्चिका:Carving_on_Jain_Temple,_beside_Kamala_Basti,_Belgaum_Fort.jpg|शिल्पकला
सञ्चिका:Chikka_basadi_belagavi_2.jpg|चिक्कि बसदि

## सन्दर्भः 
### उद्धरणानि 
वर्गः:के.सं.वि शृङ्गेरीकार्यशाला 2024
राउरकेलानगरम्

**राउरकेला** भारतस्य ओडिशाराज्यस्य उत्तरदिशिस्थितं प्रमुखं नगरम् । अयं खनिजसम्पदासमृद्धः अस्ति, मुख्यतया औद्योगिकनगरम् अस्ति । इदं नगरम् ओडिशाराजधानितः    दूरे स्थितम् अस्ति । भारतस्य चण्डीगढस्य पश्चात् द्वितीयं विकसितं नगरम् इदम्  अस्ति | नगरामिदं अनेकैः पर्वतैः, नद्यैः च परितः अस्ति । स्टील् अथॉरिटी आफ् इण्डिया लिमिटेड् इत्यस्य अन्यतमा बृहत्तमा कारखाना  अत्रैव स्थितम् अस्ति । अत्र राष्ट्रियशिक्षानुष्ठान, बीजुपटनायकप्रौद्योगिकीविश्वविद्यालयः अपि अत्र एव अस्ति ।

## नामकरणम् 
राउरकेला इति नाम जर्मनभाषायाः “*Ruhr*  रुर” शब्दात् निष्पन्नम् अस्ति । *रुह्र् जर्मनीदेशस्य प्रमुखा औद्योगिकनदी अस्ति* । जर्मनीदेशेन सह सहकारेण राउरकेलानगरे इस्पातसंस्थानं निर्मितम् । *सुन्दरगडजिल्लायाः*  राउरकेलाजनैः उक्तं सद्रिभाषायाम् केलाइति अस्य अर्थः भवति ग्रामम् इति ।

२०११ तमे वर्षे भारतीयजनगणनानुसारं राउरकेलानगरस्य जनसंख्या ५,५२,२३९ अस्ति । अत्र राउरकेलानगरनिगमस्य तथा राउरकेलाइस्पातसहराञ्चलः जनाः मिलित्वा निवसन्ति ।  तेषु ५३ .८९% पुरुषाः आसन् यदा तु ४६. ११% महिलाः सन्ति ।  साक्षरताहार ७५. २४% । एतत् जातीयहारतः १०.४०% अधिकम् अस्ति । तेषु ४०.५७% प्रतिशतपुरुष अधिकं भवति । तथा ३१.६८%  महिलाः सन्ति । ११..८४% जनाः ६ वर्षवयसतः अधः सन्ति ।

## भाषा 
ओडिया राउरकेलानगरस्य सरकारीभाषा अस्ति .।

* आदिवासीप्रधानमण्डलस्य मुख्यभाषा साद्री अस्ति ।

## पर्यटनम् 
राउरकेलानगरात् वेदव्यासस्य दूरता केवलं ९ कि.मी. । अत्र सङ्गमस्थलम् अस्ति,  सरस्वतीकुण्डतः निर्गतः निर्झरः, शंख-कोएल-नद्यैः सह सङ्गमेन नूतना नदी  निर्मितः अस्ति । अदृश्यसरस्वत्याः गङ्गयमुना -सङ्गमस्य अनन्तरं देशस्य बृहत्तमसङ्गमस्य इलाहाबाद-नगरे केवलं गङ्गानदी एव अग्रे प्रवहति, वेदव्यासङ्गमात् अपरा नूतना नदी निर्गतवती  । इलाहाबादनगरे सरस्वतीनदी न दृश्यन्ते, वेदव्यासे इत्यत्र सुन्दरं सरस्वतीकुण्डं सरस्वतीमन्दिरं च अस्ति । पातालीनिर्झरस्य जलं सरस्वतीकुण्डतः निर्गतः भुत्वा सङ्गमस्थले मेलनं भवति । |

अद्यत्वे अपि वेदव्यासस्य गुहायां महामुनिवेदव्यासस्य पादचालनदण्डः, पदुके च सुरक्षिताः सन्ति । शङ्खकोएलनद्ययोः सङ्गमे पराशरघुतुकुर-नामकः पर्वतः अस्ति । पर्वतस्य शिखरे शिवमन्दिरं पर्यटकान् आकर्षणं  करोति, पर्वतस्य पश्चिमे पादे स्थितं सास्वतीकुण्डं पर्यटनस्थलेषु अन्यतमम् अस्ति । पराशरघुटूकुरापर्वतस्य पाददेशे शिवस्य सुन्दरं मन्दिरं दृश्यते । प्रारम्भे अस्मिन् मन्दिरे पूजा कृता आसीत् । जलप्रलयकाले  यथा एतत् मन्दिरं जलमग्नं अभवत् । परन्तु पश्चात् पर्वतस्य उपरि मन्दिरं निर्मितम् । एतदतिरिक्तं कोएलनद्याः तटे स्थितेषु गौतमीघुटूकुरापर्वतेषु बहवः पर्यटकाः भ्रमनार्थम्  आगच्छन्ति । 
वर्गः:Articles with hAudio microformats
वर्गः:के.सं.वि शृङ्गेरीकार्यशाला 2024
नन्नय्यः

**नन्नय्य भट्टारकः** (लोकप्रियतया **नन्नया** अथवा **नन्नय्य** इति नाम्ना प्रसिद्धः ) (११ शताब्दी ई. ) तेलुगुसाहित्ये " **आदिमकविः** " इति प्रसिद्धः अस्ति | सः वेदाध्यायसम्पन्नः, वेदवेदांगविद्,शब्दशासनः, संहिताभ्यासकः च। नानापुराणविज्ञाननिलयः;अविरलजपहोम तत्परः, वैयाकरणी ,वागानुसासनः। संस्कृतम्,आन्ध्र-भाषायां च तस्य पण्डित्यम् आसीत् । संस्कृतमहाभारतस्य रूपान्तरणं श्रीमदान्ध्रमहाभारतम् इति नाम्ना रचितकवित्रये (त्रयः कविः)एषः प्रथमः आसीत्। महाभारतं तेलुगुभाषायां प्रथमकाव्यमिव प्रसिद्धा जाता। तेलुगुसाहित्ये महाभारतस्य कृते  साहित्यिकं मूल्यं अधिकं वर्तते। चम्पूकाव्यशैल्यायां महाभारतं श्रेष्ठलेखनाशैल्यानां कृते प्रतिबिम्बम् इव अस्ति ।

*आन्ध्रशब्दचिन्तामणिः इति* प्रथम तेलुगुव्याकरणग्रन्थं नन्नय्यः संस्कृते  रचितवन्तः इति मन्यन्ते। अष्टाध्यायी,वाल्मीकिव्याकरणम् इत्यादि संस्कृतभाषाव्याकरणानाम् अनुसरणं कृतवन्तः। परन्तु पाणिनिविधिना विरुध्दरुपेण सः स्वस्य व्याकरणं पञ्चखण्डेषु विभजनं कृतवन्तः। ते संज्ञा,सन्धिः,अजन्तम्,हलन्तम्,क्रिया ।

*केवलम् आदिकविनाम्ना एव न, शब्दशासनः,* *वागनुशासनः*  इत्यादि  नाम्नापि प्रसिद्धः अभवत्।यदि वयं नन्नयभारतस्य श्रेष्ठतमं,विकसितं च भाषां पश्यामश्चेत् नन्नयभारतात् पूर्वमेव तेलुगुसाहित्ये कृतयः आसन् इति संकेतः भवति। एतस्य पुर्वमेव विद्यमनपद्यशासनेषु श्लोकाः,तथा च अनन्तर काले पल्कुरिकि सोमनस्य उल्लिखितानां अनेकप्रक्रियाणां साहित्यिकरूपैः च विषयान् निर्धारितमस्ति ।कविप्रशंसाः।  .

## इतिहासः 
नन्नयः वेङ्गिदेशस्य राज्ञः राजराजनरेन्द्रस्य आस्थान कविः आसीत् । वेङ्गिदेशः ८००० योजन पर्यन्तम् आसीत्। पश्चिमस्यां दिशि पूर्वघट्टः, पूर्वस्यां दिशि पूर्वसमुद्रः, उत्तरस्यां दिशि गोदावरीनदी, दक्षिणस्यां दिशि कृष्णानदी,  एतेषां मध्ये  तेलुगुदेशः विराजते्। अस्य वेङ्गिपुरस्य शासनं कुर्वतः राजमहेन्द्रस्य नाम्ना राजमहेन्द्रवरम्  इति अस्य नगरस्य नाम अभवत् ।
लघुचित्रम्|  आन्ध्रमहाभारतस्य लेखनार्थं नन्नयं प्रार्थितः
राजराज नरेन्द्रः - राजराज नरेन्द्रस्य (1019–1061 ई.)  प्रतिमा (राजमण्ड्रि रैल्वे स्टेषन् मद्ये)

;
:
:  

;

### https://youtube.com/channel/UCH70Y_ZHK4_ih1Uvpno5v2A रचनाः 
अवतारिकायां भारत इति ग्रन्थे नन्नयः किमपि आरक्षणं न कृतवान् । अस्मिन् विषये भास्कररामायणं तथैव अस्ति। तिक्कना सोमयाजी प्रथमतया स्वप्नकथां षष्ठ्यन्तं च समावेशितवान् । नारायणभट्टुः महाभारतस्य लेखने योगदानं दत्तवान् इति नन्नयः उल्लेखं करोति ।

## नन्नयस्य असामयिकमृत्युविषये लेखः 
## स्रोतः संसाधनं च 
वर्गः:के.सं.वि शृङ्गेरीकार्यशाला 2024
कपिलदेव द्विवेदी

डा. कपिलदेवः द्विवेदी विश्वभारती-अनुसंधान-संस्थानस्य निर्देशकः, भारते प्रसिद्धः संस्कृतवित् च अस्ति। सः वैदिकसाहित्यस्य संस्कृतसाहित्यस्य च 70-अधिकानि पुस्तकानि प्रकाशितवान्। 1991 तमे वर्षे साहित्यस्य शिक्षायाः च कृते पद्मश्रीपुरस्कारं प्राप्नोत्।

संस्कृतव्याकरणे तस्य योगदानाय सः अनेकान् पुरस्कारान् प्राप्नोत्।
वर्गः:संस्कृतलेखकाः
वर्गः:जीवतव्यक्तयः
स्थायी तरंग

लघुचित्रम्|स्थायी-तरंगस्य वाम-भ्रमणस्य (नील) एवं दक्षिण-भ्रमणस्य (हरित) आरोपनेण (सूपर्पोजिशन्-द्वारा) निर्मितः (रक्त -तरंगः) स्थचलचित्र
भौतिकशास्त्रे **स्थायी-तरंगः (य : अंतरीक्षे अचल इति स्थायी तरंग :)**, स्थिर-तरंगः इति अपि ज्ञायते, यः समये दोलयति, परन्तु यस्य शिखर-आयाम-रूपरेखायाः गतिः अन्तरिक्षस्य मध्ये न भवति। अन्तरिक्षस्य कस्मिन् अपि बिन्दुते तरंग-दोलनानां शिखर-आयामः समयस्य दृष्ट्या स्थिरः भवति, सम्पूर्णे तरङ्गे भिन्न-बिन्दुषु दोलनानि चरणे एव भवन्ति। यत्र आयामस्य निरपेक्षं मूल्यं न्यूनतमं भवति तानि स्थानानि नोड्स् इति कथ्यते, यत्र आयामस्य परमं मूल्यं अधिकतमं भवति तानि च स्थानानि एण्टिनोड्स् इति कथ्यते।

स्थायी-तरंगानां वर्णनं प्रथमवारं 1831 तमे वर्षे मायकल  फ़ेराडे इत्यनेन वैज्ञानिकरूपेण कृतम्। फैराडे इत्यनेन द्रवरूपस्य उपरि कम्पन-पात्रस्य स्थायी-तरङ्गाः अवलोकिताः।  फ्रांझ  मेल्डे इत्यनेन "स्थायी-तरंगः" इति पदं (जर्मन्-भाषायां स्टीहेण्डे वेले अथवा स्टीहेवेलं ) 1860 तमे वर्षे निर्मितं तथा च कम्पित-तन्तूनां स्वस्य शास्त्रीय-प्रयोगे अस्याः घटनानां प्रदर्शनं कृतम्।
भारतीयनाट्यम् नृत्यशास्त्रस्य शैल्याः

भारतीयनाट्यम् एकं प्राचीनं, समृद्धं, च विविधशास्त्रीयं नृत्यकला रूपं अस्ति, यः दक्षिणभारतस्य तमिळनाडु प्रदेशे विशेषतः प्रचलितमस्ति। एषा नृत्यशैली वेदांगनां मध्ये एकां महत्वपूर्णां स्थितिं धत्ते, यः शास्त्रीयं नृत्यकला आद्यकालात् आरभ्य अस्ति। भारतीयनाट्यम् नृत्ये संगीतं, नृत्यं, अभिनयं च समाहितानि, यत्र काव्यदर्शनं सूक्ष्मेण प्रतिविम्बितं अस्ति। संस्कृत शास्त्राणि, विशेषतः नाट्यशास्त्रम्, एषां नृत्यशास्त्रस्य आधारभूतं शास्त्रं अस्ति, यत्र तात्त्विकं, भावात्मकं, रचनात्मकं च अभिव्यक्त्याः मार्गदर्शनं लभ्यते।

भारतीयनाट्यम् नृत्यशैली विशेषतः 'भक्ति', 'राग', 'ताल', 'तत्व' इत्यादीनां संस्कृतात्मकं पक्षं अत्यधिकं प्रकटयति। एषा नृत्यशैली विविधशैलियों द्वारा व्यक्तः सन्ति, यत्र प्रत्येकं शैली विशेषतया शारीरिकं, मानसिकं, च सांस्कृतिकं आयामं उच्यते। भारतीयनाट्यम् रूपेण चारि प्रमुखशैलियाँ प्रसिद्धा सन्ति — नट्टुवङ्गम्, करतलाक्षिप्तम्, चित्तयङ्गम्, आंगिकं च।

नट्टुवङ्गं इति एषा नृत्यशैली त्ये कं प्रमुखं अंगं अस्ति, यत्र नर्तकाः ताल, लय, चित्तं च सूक्ष्मेण संयोजयन्ति। नट्टुवङ्गं मुखेण नृत्यं संयोज्य हस्ता, पादाः च विशिष्टां मुद्रां प्रकटयन्ति। करतलाक्षिप्तं तु एकं महत्वपूर्णं अंगं अस्ति, यत्र नर्तकाः अंगुलीनां एवं हस्तनिपातः इत्यादिना रूपकं दर्शयन्ति। चित्तयङ्गं, यत्र मुखमुद्रायाः सह नृत्यकला व्यक्तित्वं रूपकं प्रकटयति, तथा आंगिकं नृत्ये अंगनटनं विशेषं स्थानं धत्ते।

## भारतीयनाट्यम् रूपेण शारीरिकं, मानसिकं, च भावात्मकं स्तरं संतुलितं प्रकटयति, यत्र नर्तकस्य शरीरं, चित्तं, मनः च सम्यक् रूपेण संयोजयति। एषा नृत्यशैली तात्त्विकं संगीतं, काव्यं च व्यवस्थितं व्यक्तिम् अर्पयति। सामाजिकं दृष्ट्या, भारतीयनाट्यम् न केवलं सांस्कृतिके दृष्ट्याः महत्त्वपूर्णं अस्ति, किन्तु आत्मबोधं, आत्मानं, च समाजसङ्गठनं नयति। भारतीयनाट्यम् एवम् एकं अद्वितीयं नृत्यकला अस्ति, यः शास्त्र, कला, संस्कृतिः च एकत्रयति।