open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
श्रीराम शङ्कर अभ्‍यङ्कर

## श्रीराम शंकर अभ्‍यंकर 
भवान्‌ भारतदेशे जात: अमेरिकादेशे स्‍थित: महान्‌ गणितज्ञ: अस्‍ति। प्रगते बीजगणिते सान्‍तसमूहविषये भवत:

अभ्‍यंकरस्‍य प्रमेयम्‌ इति ख्‍यातम्‌।

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
*
*
* 

वर्गः:गणितज्ञाः
वर्गः:भारतीयविज्ञानिसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
बेहरामजी मलबारी

## बेहरामजी मलबारी 
भवता महोदयेन मुम्‍बयाख्‍याम्‌ नगर्‍याम्‌ सेवासदन इति संस्‍था अबलानाम्‌ उध्‍दारार्थम्‌ स्‍थापिता।

वर्गः:विदेशीयव्यक्तिसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:महाराष्ट्रराज्यस्य व्यक्तयः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
सान होजे

मध्‍य अमेरिका क्षेत्रे देश: अस्‍ति।  तस्य राजधानी सान होजे अस्ति ।

वर्गः:अमेरिकादेशः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
सुधर्मा

**सुधर्मा** भारतदेशे प्रकाशितम्‌ एतद्‍ एकं दैनिकं संस्‍कृतवृत्तपत्रम्‌ अस्‍ति। प्रतिदिनं कर्नाटकराज्‍ये मैसूरनगरे एतद्‍ प्रकाश्यते। एषा केन्‍द्रकर्णाटकसर्वकाराभ्‍यां पुरस्‍कृता अद्वितीया दिनपत्रिका वर्तते।

वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये
सङ्घलोकसेवायोगः

## सङ्घलोकसेवायोगः 
भारतदेशस्‍य संविधानम्‌ अनुसृत्‍य एषः आयोगः विविधानाम्‌ नागरीकसेवापदानाम्‌ नैकानाम्‌ संरक्षणपदानाम्‌ च कृते अधिकारिणाम्‌ नियुक्‍त्‍यर्थं परीक्षानाम्‌ आयोजनम्‌ करोति ।

वर्गः:प्रशासनिकसंस्थाः
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः
वर्गः:विषयः वर्धनीयः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
सुकुमार सेन

## सुकुमार सेन 
भवान्‌ स्‍वतंत्रस्‍य भारतस्‍य  प्रथम: निर्वाचनआयुक्‍त: अभवत्‌ ।

""

वर्गः:भारतीयराजनेतारः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्‎
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
वर्गः:भारतीयराजनेतृसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
कालिदासस्य उपमाप्रसक्तिः

स्थूलाक्षरैः युक्तः भागः'वलिताक्षराणि= उपमा कालिदासस्‍य =

**उपमा कालिदासस्‍य** इति प्रख्‍याता उक्‍ति:।

भणितं च  
:   *उपमा कालिदासस्‍य  भारवेरर्थगौरवम्‌।*
:   *दण्‍डिन: पदलालित्‍यम्‌ माघे सन्‍ति त्रयो गुणा:।।*

अत्र प्रथमे चरणे यदुपमेयं तदेव द्वितीये उपमानम् अस्‍ति। एतदेव परिवर्तनम् उत्‍तरेषु चरणेषु भवति। 
अत एषा रशनोपमा इति उच्‍यते ।

आकारसदृशप्रज्ञ: प्रज्ञया सदृशागम:।

आगमै: सदृशारम्‍भ आरम्‍भ सदृशोदय:।।

रघुवंशे महाकवि: कालिदास: नन्दिन्यै धेन्‍वे संध्‍याया: औपम्‍यं ददाति।

:    *पुरस्‍कृता वर्त्‍मनि पार्थिवेन प्रत्‍युद्‍गता पार्थिवधर्मपत्‍न्‍या।*
:    *तदन्तरे सा विरराज धेनुर्दिनक्षपामध्‍यगतेव संध्‍या ।।*

अपरे स्‍थाने महाकवि: रघुवंशे राज्ञ: दिलीपस्‍य गर्भवत्‍या: सुदक्षिणाया: एतादृशं वर्णनं करोति।

शरीरसादादसमग्रभूषणा मुखेन साऽलक्ष्‍यत लोध्रपाण्‍डुना।

तनुप्रकाशेन विचेयतारका नृप: ससत्‍वां महिषीममलक्ष्‍यत।।

निधानगर्भामिव  सागराम्‍बराम्‌ शमीवाभ्‍यन्‍तरलीनपावकाम्‌ ।

नदीमिवान्‍त:सलीलां सरस्‍वतीं नृप: ससत्‍वां महिषीममन्‍यत ।।  अत्र उपमेयाया: महिष्‍या: बहूपमानत्‍वात्‌ मालोपमाऽलङ्कार: वर्तते ।

रुपं तदोजस्‍वी तदेव वीर्यं तदेव नैसर्गिकमुन्‍नतत्‍वम्‌ ।

न कारणात्‍स्‍वाद्‍बिभिदे कुमार: प्रवर्तितो दीप इव प्रदीपात्‌ ।।

सञ्चरिणी दीपशिखेव रात्रौ यं यं व्‍यतीयाय पतिं वरा सा ।

नरेन्‍द्रमा र्गात् इव प्रपेदे विवर्णभावं स स भूमिपाल:।।

प्रमुदितवरपक्षमेकतस्‍तत्‍क्षितिपतिमण्‍डलमन्‍यतो वितानम्‌।

उषसि सर इव प्रफुल्‍लपद्मं कुमुद्‍वनप्रतिपन्‍ननिद्रमासीत्‌ ।।

प्रतियोजयितव्‍यवल्‍लकीसमवस्‍थामथ सत्‍वविप्‍लवात्‌ ।

स निनाय नितान्‍तवत्‍सल: परिगृह्‍योचितमङकमङगनाम्‌ ।।

प्राप्‍तानुग: सपदि शासनमस्‍य राजा

संपाद्‌य पातकविप्‍लुतधृतिर्निवृत्ति:।

अन्‍तर्निविष्‍टपदमात्‍मविनाशहेतुम्‌

शापं दधज्‍ज्‍वलनमौर्वमिवाम्‍बुराशि:।।

ता नराधिपसुता नृपात्‍मजैस्‍ते च ताभिरगमनकृतार्थताम्‌ ।

सोऽभवद्वरवधूसमागम: प्रत्‍यप्रकृतियोगसंनिभ:।।

ते चतुर्थसहितास्‍त्रयो बभु: सूनवो नववधूपरिग्रह:।

सामदानविधिभेदविग्रह: सिध्‍दिमन्‍त इव तस्‍य भूपते:।।

तस्‍मिन्‍गते विजयिनं परिरभ्‍य रामं

स्‍नेहादमन्‍यत पिता पुनरेव जातम्‌।

तस्‍याभवत्‍क्षणशुच: परितोषलाभ:

कक्षाग्‍निलंघिततरोरिव वृष्‍टिपात:।।

आसीदासन्‍ननिर्वाण: स दशानमुपेयिवान्‌ ।

निविष्‍टविषयस्‍नेह: प्रदीपार्चिरिवोषसि।।

तद्‍गीतश्रवणैकाग्रा संसदश्रुमुखी बभु:।

हिमनिष्‍यनदिनी प्रातर्निवातेव वनस्‍थली।।

अवृष्‍टिसरम्‍भमिवाम्‍बुवाहमपामिवाधारमनुत्तरंगम्‌।

अन्‍तश्‍चराणां मरुतान्‍निरोधान्‍निवातनिष्‍कम्‍पमिवप्रदीपम्‌।।

व्‍योम पश्‍चिमकलास्‍थितेनदु वा

पंकशेषमिव घर्मपल्‍वलम्‌ ।

राज्ञि तत्‍कुलभूत्‍क्षयातुरे

वामनार्चिरिव दीपभाजनम्‌ ।।

सा संभवद्‍भि: कुसुमैर्लतेव ज्‍योतिर्भिररुद्‍यद्‍भिरिव त्रियामा ।

सरिद्‍विहंगैरिव लीयमानैर्‌ आमुच्‍यमानाभरणा चकाशे ।।

प्रदक्षिणप्रक्रमणात्‌ कृशानोर् उदर्चिषस्‍‍तन्‍मिथुनं चकाशे।

मेरोरुपान्‍तेष्‍विव वर्तमानं अन्‍योन्‍यसंसक्‍तमहस्‍त्रियामम्‌ ।।

गत एव न निवर्तते स सखा दीप इवानिलाहत:।

अहमस्‍य दशेव पश्‍य मामविषह्‍यव्‍यसनेन धूमिताम्‌।।

हैमं फलं हिमगिरेर्लतेव विकस्‍वरं नाकनदीव पद्‍मम्‌।

पूर्वेव दिग्‌नूतनमिन्‍दुमाभात्तं पार्वती नन्‍दनमादधाना ।।

‎

कालिदासस्‍य, उपमा
वर्गः:चित्रं योजनीयम्‎
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः
वर्गः:संस्कृतलेखकसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
प्रवासी भारतीय मासपत्रिका

## प्रवासी भारतीय 
भारतशासनस्‍य परदेशस्‍थानाम्‌ भारतीयानाम्‌ कृते निर्मितेन मंत्रालयेन **एतद्‌ मासिकं** सर्वानाम्‌ 
जनानाम्‌ कृते विशेषत्‍वेन परदेशस्‍थानाम्‌ भारतीय नागरीकानाम्‌ भारतीयमूलवंशानाम्‌ कृते प्रतिमाहे
प्रकाशितम्‌।http://www.overseasindian.in/ 

वर्गः:भारतीयपत्रिकाः
वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः
वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
मुहम्मद हिदायतुल्लाह

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* J. Hidayatullah's 

वर्गः:भारतीयराजनेतारः
वर्गः:भारतस्य राष्ट्रपतयः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:भारतीयराजनेतृसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:१९०५ जननम्
वर्गः:१९९२ मरणम्
राष्‍ट्रियमानवाधिकारायोगः

## राष्‍ट्रीय मानवाधिकारायोग: 
गुणरत्‍नरसभास्‍करमिते संसदा पारितेन विधिना भारतदेशे एष आयोग: स्‍थापित:।

वर्गः:प्रशासनिकसंस्थाः
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
भारतस्य निर्वाचनायोगः

**भारतीयनिर्वाचनायोगः** (हिन्दी-भारत निर्वाचन आयोग‎, आङ्ग्लः- Election Commission of India) भारतस्य संविधानप्रणीतः एकः आयोगः । सुष्ठु-स्वधीन-निरपेक्षरूपेण निर्वाचनपरिचालना अस्य आयोगस्य दायित्वम् । लोकसभाया: राज्यसभाया: घटकराज्यानां विधानसभाया: च निर्वाचितपदानां कृते एष आयोग: निर्वाचनस्य आयोजनम् करोति । 'सुकुमार सेन' इति एतस्य आयोगस्य प्रथम: अध्यक्ष: आसीत्।

*संविधानस्य **३२४ तमायां धारायां** एकाधिकसदस्यविशिष्टस्य निर्वाचनायोगस्य संरचनाविषये उल्लेखः अस्ति ।

## टिप्पणी
* Election Commission Of India 
* Voter ID Status
* Apply Adhar Online 

वर्गः:भारतस्य सर्वकारः
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
शकुन्तला

thumb|right|250px|शकुन्तला दुश्यन्तः च राजारविवर्मणः कलाकृतिः
महाभारते आदिपर्वणि शकुन्‍तलादुष्यन्तयोः कथा लभते ।  

## जीवनकथा
शकुन्तला ब्रह्मर्षेः विश्वामित्रस्य  स्वर्गस्य अप्सरायाः, मेनकायाः च पुत्री ।  मातापितृभ्यां परित्यक्ता एषा महर्षेः कण्वस्य आश्रमे संवर्धिता । कदाचित् राजा दुष्यन्तः मृगयात्रावसरे सहचरैः भ्रष्टः वने अटन् शकुन्तलाम् अपश्यत् । तस्याम् अनुरक्तः तया मोहितः च तां गान्धर्वविधिना परिणीतवान् । राजधानी गत्वा शकुन्तलाम् आह्वाययिष्यामि इति वचनं दत्त्वा गतवान् । किन्तु पुनः कदापि तां दृष्टुं नेतुं वा अनागतः । कालक्रमेण पूर्णगर्भाशकुन्तला दुष्यन्तस्य राजसभाम् आगच्छत् । किन्तु राजा दुष्यन्तः तां नाङ्गीचकार । दूर्वासस्य शापवशात् सर्वं विस्मरणम् अभवत् । निराशा शकुन्तला राजभवनात् बहिः आगता । तस्याः स्थितिं दृष्ट्वा माता मेनका ताम् उन्नीय ऋषेः कश्यपस्य आश्रमे आश्रयम् दापितवती । तत्र शकुन्तला पुत्रमेकम् असूत । कदिपयदिनानन्तरं कश्चित् धीवरः मत्स्योदरात् प्राप्तम् अङ्गुलीयकं  राज्ञे दुष्यन्ताय दत्तवान् । तत् अङ्गुलीयकं दृष्ट्वा शापपरियारविधिना शकुन्तलयाः स्मरणम् आगतम् । पश्चात् शकुन्तलाम् अन्विष्यन् दुष्यन्तः कश्यपाश्रमम् अगत्या पुत्रवतीं तां राजभनम् आनीय महाराज्ञीम् अकरोत् । कालक्रमेण एतयोः पुत्रः भरतः विख्यातः राजाभवत् यस्य नाम्ना एव अस्य देशस्य भारतम् इति नाम प्राप्तम् । अस्य वंशे एव अग्रे पण्डवकौरवाः अपि समागताः ।

## उल्लेखाः
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः‎
वर्गः:श्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎

वर्गः:महाभारतस्य पात्राणि
मोहम्मद हामिद अंसारि

## मोहम्‍मद हामिद अंसारी 
एषः भारतराष्‍ट्रस्‍य त्रयोदश: निर्वाचित: उपराष्‍ट्रपति: अस्‍ति । एषः राष्ट्रि-अल्‍पसंख्‍याक-आयोगस्‍य
भूतपूर्व:अध्‍यक्ष: आसीत्‌ । भारतस्‍य परराष्‍ट्रधोरणविषये तत्रापि पश्‍चिम-आशिया इति उपखण्‍डे एषः तज्ञ: अस्‍ति ।
महोदयेन अलिगढ- मुस्‍लिमविद्‍यापीठस्‍य उपकुलगुरुपदमपि विभूषितम्‌ ।

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
*Profile at Indian Government website
* *Iran Today: Twenty – five Years after the Islamic Revolution* (Rupa, New Delhi,2005) (ISBN 81-291-0774-0)
* Ansari:Shares Left leanings and is also close to Congress bosses
* Hamid Ansari: versatile scholar, statesman 
* Goof up leaves Ansari fuming 

वर्गः:भारतीयराजनेतारः
वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:१९३७ जननम्
क्षत्रियः

**क्षत्रिय:** क्षतात्त्रायते इति क्षत्रिय:। प्राचीनायाम्भारतीयसमाजव्‍यवस्‍थायाम्महत्‍त्‍वपूर्ण: अयं वर्ण: वर्णसोपाने द्वितीय: वर्तते ।

क्षतात्किल त्रायत इत्युदग्रः क्षत्रस्य शब्दो भुवनेषु रूढः ।
राज्येन किं तद्विपरीतवृत्तेः प्राणैरुपक्रोशमलीमसैर्वा ॥

 गदा शस्त्र सहित]]

## क्षत्रियस्य कर्तव्यानि 
:	क्षत्रियस्य कर्तव्यानि मनुः एवं वर्णयति-
:	प्रजानां रक्षणं दानमिज्याध्ययनमेव च ।
:	विषयेष्वप्रसक्तिश्च क्षत्रियस्य समासतः ॥१-८९ ॥
*श्रीमद्भगवद्गीतायां श्रीकृष्णः आह *–
:	शौर्यं तेजो धृतिर्दाक्ष्यं युध्दे चाप्यपलायनम् ।
:	दानमीश्वरभावश्च क्षात्रं कर्म स्वभावजम् ॥१८-४३ ॥
अत्रापि कानिचित् कर्तव्यानि केचन च आचरणीयाः गुणाः क्षत्रियम् उद्दिश्य निर्दिष्टाः ।

*रक्षणं सर्वभूतानामिह क्षात्रं परं मतम्* इति महाभारतकथनानुगुणं  क्षत्रियवर्णः सर्वभूतानां परित्राणधर्मपालोभवति । क्षत्रियवर्णः ब्रह्मणोर्भुजाभ्यामुत्पन्न इति मन्यते । क्षत्रियः एव राष्ट्ररक्षणं  कर्तुमधिकृतः आसीत् । वर्णाश्रमधर्मरक्षणमेव क्षत्रियस्य प्रमुखं कर्म । रजोगुणसम्पन्नः कामभोगप्रियः, पराक्रमवान् प्रजारक्षकः, वेदाध्ययनशीलः, दाता, दीनजनोद्धारकः धीरः, वीरः, त्यागी, ब्राह्मणपूजकश्च क्षत्रिय इति कीर्तितः । क्षत्रियवर्णस्य प्रमुखेषु कर्त्तव्येषु अध्ययनं-यजनं-दानं चेति त्रयो धर्माः ब्राह्मणवत्समाना एव ।

परं विशिष्टं कर्मास्ति 'प्रजापालनम्’ । सर्वाण्यपि शास्त्राणि सर्वापि स्मृतयो मुक्तकण्ठेनेदमेवावोचन्-क्षत्रियस्य परमो धर्मः प्रजानां पालनम् इति । तथा हि—
:**प्रजानां पालने युक्ता धर्ममुत्तममास्थिताः**
:**गोब्राह्मणार्थे युध्यन्तः प्राप्ता गतिमनुत्तमाम् ॥ इति [महाभारतम्-शान्तिपर्व २१/१९]**
:**क्षतान्नस्त्रायते  सर्वानित्येवं क्षत्रियोऽभवत् **
:**क्षतत्राता क्षताज्जीवन् क्षन्ता स्त्रीष्वपि साधुषु ।**
:**क्षत्रियः क्षितिमाप्नोति  क्षिप्रं धर्मं यशःश्रियः ॥   ६९/२ [महाश्रेणपर्व-१९७/४]**

इति महाभारतश्लोकवाक्यानां, सर्वशास्त्राणां च सारोऽस्ति भूतसंरक्षणमेव क्षत्रियाणां महान्धर्म इति । क्षत्रियाभावे जगदिदमरक्षितं सद रसातलं गतं स्यादिति च तन्महत्त्वं

महाभारते वर्णितम् । तथा हि—
:**यदि न क्षत्रियो लोके जगत् स्यादधरोत्तमम् ।**
:**रक्षणात् क्षत्रियैरेव जगद् भवति शाश्वतम् ॥ [महाभारते अनुशासनपर्व १४१/४८] इति ॥**
चतुर्णामपि वर्णानां कर्तव्यनिर्वाहस्य भारो राज्ञःभवति स्म । राजा क्षत्रियोऽत्मनोधर्मरक्षणंम्-इतरवर्णानां धर्मरक्षणं च कर्तुं 'वर्णाश्रमव्यवस्थां’ नियन्त्रयति स्म । तद्व्यवस्थोल्लङ्घनपरान् दण्डयते  स्म । एवं क्षत्रियः धर्मज्ञः, प्रजारक्षकः, वर्णाश्रमाणां गुरुश्चेति जनैः कीर्त्यते स्म ।

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः 
* History and Culture of Indian People, The Vedic Age, p 313-314

वर्गः:वर्णाश्रमव्यवस्था
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
ओमाहा

आमोहा नगरम् अस्ति।

## टिप्पणी
## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* City of Omaha Official Website
* Omaha Convention & Visitors Bureau

वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
स्वामिनारायणदर्शनम्

स्वामिनारायणसम्प्रदायापरनाम्ना प्रसिद्धं दर्शनमिदमधुना विश्वविततमस्ति । भगवता स्वामिनारायणेन प्रवर्तितं दर्शनमिदं शतकद्वयादारभ्य जगतितले वर्तते । गुर्जरदेशे विशेषेण दर्शनस्यास्य अनुयायिनः सन्ति । स्वामिनारायणेन भगवता श्रृतिस्मृतितर्कबलानुगृहितं जीवेशमायाब्रह्मपरब्रह्मेति पञ्चतत्त्वप्रतिपादनपूर्वकं स्थापितमिदं दर्शनम् । भगवत्स्वामिनारायणस्य निरूपानुसारेण आचार्येण महामहोपाध्यायेन वेदान्तमार्तण्डेन दर्शनकेसरिना स्वामिभद्रेशदासेन प्रमुखस्वामिमहाराजशिष्येण प्रस्थानत्रयीम् आधारीकृत्य स्वामिनारायणभाष्यं लिखितम्। तत्र जीवः ईश्वरः माया ब्रह्म परब्रह्म इति पञ्चतत्त्वानां निरूपणं याथार्थ्येन कृतम्। अक्षरब्रह्मण ईश्वरस्य च निरूपणं सम्प्रदायस्यास्य वैशिष्ट्यं वर्तते। 

वर्गः:हिन्दुचिन्तनानि
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:हिन्दुधर्मसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
वर्गः:स्वामिनारायणसम्प्रदायः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* संस्कृतम्
* भारतम्
* हिन्दूधर्मः
* वैदिकसाहित्यम्
मुक्तानन्दस्वामी

**मुक्तानन्दस्वामी** श्रीस्वामिनारायणसम्प्रदायस्य महान् दार्शनिको बभुव । ब्रह्मसूत्राणां व्याख्यानं कृत्वा दर्शनजगति स्वस्य दर्शनस्य स्थापनायां महत्वपूर्णंकार्यं कृतवान् । सर्वेषु स्वामिनारायणीयेशु दार्शनिकेशु प्रमुख: मुनि: मुक्तानन्दः ।

## ग्रन्थाः 
:१.ब्रह्मसूत्रभाष्यरत्नम् ।
:२.सत्सङ्गिजीवनमाहात्म्यम् ।
:३.निर्णयपञ्चकम् ।
:४.श्री हनुमत्कवचम् ।
:५. हनुमद्श्टोत्तरशतनामावलि: ।

## मुक्तानन्दस्वामिनः संस्कृतभाषानिबद्धा: ग्रन्था: ।
:१.कृष्णप्रसादः। 
:२.सतीगीता ।
:३.श्रीनारायणचरित्रम् ।
:४.मुकुन्दपावनी।
:५.गुणविभागः ।
:६.पञ्चरत्नम् । 
:७.धामवर्णनचातुरि: ।
:८.भागवतस्य दशमस्कन्धस्य हिन्दीपद्यानुवाद: ।
:९. गीताया: हिन्दीपद्यानुवादः ।
:१०.वासुदेवावतारचरित्रम् ।
:११.कपिलगीता हिन्दीपद्यानुवादः ।
:१२.अवधूतगीता ।
:१३.विवेकचूडामणि: ।
:१४.धर्माख्यानम् ।
:१५. सत्संगशिरोमणि:।
:१६.उद्धवगीता ।
:१७.नारायणकवचम् हिन्दीपद्यानुवादः ।

इत्यादयः भाषाग्रन्था: सन्ति ।

वर्गः:गुजरातराज्यस्य व्यक्तयः
वर्गः:गुजरातराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
गोपालानंद स्वामी

श्री स्वामिनारायण सम्प्रदायस्य महान् योगीराट् आसीत् ।गीतोपनिषदो:सम्प्रदायानुसारं भाष्यं चकारायं मुनि:। जीवेश्वरादिपञ्चभेदनिरूपं महत्वपूर्णं वर्तते दर्शनस्यास्य बोधाय।

व्यक्तिः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:गुजरातराज्यस्य व्यक्तयः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:स्वामिनारायणसम्प्रदायस्य साधवः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
श्रीरघुवीराचार्यः

स्वामिनारायणसम्प्रदायस्य प्रथमः आचार्यः|शिक्षापत्र्याः भाश्यकारः,हरिलीलाकल्पतरोः रचयिता चासन् रघुवीराचार्यः।

वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः

वर्गः:न प्राप्तः संस्कृतसम्बद्धभाषानुबन्धः
वर्गः:तीर्थाभिधाः
वर्गः:आधुनिकधार्मिकव्यक्तयः
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* संस्कृतम्
* भारतम्
* हिन्दूधर्मः
* वैदिकसाहित्यम्
स्वामी नित्यानन्दः

## टिप्पणी
## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
*

वर्गः:आधुनिकगुरवः
वर्गः:आधुनिकधार्मिकव्यक्तयः
वर्गः:हिन्दुधर्मसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
ऊएतेर्सेन्

**ऊएतेर्सेन्** *Uetersen* (ˈyːtɐzən) ,जर्मनी.

स्थलम्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:विदेशीयाः

वर्गः:सारमञ्जूषा अपेक्षते
लाल बहादुर शास्‍त्री राष्‍ट्रियप्रशासन-अकादमी

## लाल बहादुर शास्‍त्री राष्‍ट्रीय प्रशासन अकादमी 
भारतराष्‍ट्रे  मसूरीपत्तने स्‍थिता एषा अकादमी नागरीसेवा परीक्षायाम्‌ ये उत्तीर्णा: तेषां कृते प्रशिक्षणकार्यक्रमानाम्‌ आयोजनम्‌ करोति ।

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* Lal Bahadur Shastry National Academy of Administration

वर्गः:प्रशासनिकसंस्थाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
आसाराम बापू

पुज्य बापू आधुनिकभारतस्य महान् ऋषिः।

## बापूवर्यस्य जीवनचरितम 
:अखण्डे भारते वर्षे नवाबशाह मण्डले ।
:सिन्धुप्रान्ते वसति स्म बेराणीपुटमेदने ॥

:थाऊमलेति विख्यातः कुशलो निजकर्मणि ।
:सत्यसनातने निष्ठो वैश्यवंशविभूषणः ॥

:धर्मधारिषु धौरेयो धेनुब्राह्मणरक्षकः ।
:सत्यवक्ता विशुद्धात्मा पुरश्रेश्ठीति विश्रुतः ॥

:भार्या तस्य कुशलगृहिणी कुलधर्मानुसारिणी ।
:पतिपरायणा नारी महंगीबेति विश्रुता ॥
:
## सम्बद्धाः लेखाः 
* व्याकरणम्
* विभक्तिः
* समासः
* संस्कृतम्

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* आसाराम बापू
* आसाराम बापू

वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः
वर्गः:आधुनिकगुरवः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:गुजरातराज्यस्य व्यक्तयः
वर्गः:अन्यभाषायां सारमञ्जूषा
ग्रीष्मः

भूमौ प्रकृतेः परिवर्तनस्य ६काला भवन्ति । एतस्य ऋतुः इति शब्देन व्यवहारः । ग्रीष्मः तु एतेषु षट्सु ऋतुषु अन्यतमः यस्मिन् घर्मकालः भवति ।

वर्गः:ऋतवः
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
अन्ताराष्ट्रिय-अणु-ऊर्जा-परिषत्‌

अणुशक्तेः उपयोगः न केवलं अण्वस्त्रनिर्माणार्थम्  अपि तु साधुरीत्या
लोकहितार्थमपि यथा भवेत् तथा उत्तेजयति इयम् अन्ताराष्ट्रिय-अणु-ऊर्जा-परिषत्‌
इति  संस्था । उदाहर्णार्थं अणुशक्तेः विद्युच्छक्तिरूपेण इन्धनत्वेन वा
परिवर्तनेन विपुलं प्रयोजनमस्ति । एषा अन्ताराष्ट्रिय-अणु-ऊर्जा-परिषत्‌
२९ जुलै १९५७ दिनाङ्के स्वायत्ततया आरब्धा काचित् सङ्घटना । युनैटेड्-नेषन्स्
अनाश्रित्य  अन्ताराष्ट्रियसन्धिसमयत्वेन सङ्घटिता चेदपि  युनैटेड् नेषन्स्
सार्वजन्यसमितिं रक्षणपरिषदं प्रत्यपि उत्तरदायिनी इयं संस्था ।

अन्ताराष्ट्रिय-अणु-ऊर्जा-परिषदः केन्द्रकार्यालयः आस्ट्रियादेशस्य वियेन्ना
नगर्यां विद्यते । अस्याः द्वौ प्रादेशिकानुरक्षितकार्यालयौ केनडादेशस्य
टोरेंटोनगरे
तथा जपान्-देशस्य टोकियोनगरे स्तः । अस्याः सम्बन्धिनौ  अन्यौ कार्यालयौ
अमेरिकादेशस्य न्यूयोर्कनगरे तथा स्विट्जर्लान्ड्-देशस्य जिनेवा-नगरे स्तः ।
अन्ताराष्ट्रिय-अणु-ऊर्जा-परिषदः त्रयः  प्रयोगालयाः आस्ट्रियादेशस्य वियेन्ना
तथा सीबर्स्-डोर्फ्  नगरयोः फ्रान्स्-देशस्य मोनाको पत्तने च सन्ति ।

अन्ताराष्ट्रिय-अणु-ऊर्जा-परिषत्‌ अणूर्जायाः साधूपयोगार्थं
वैज्ञानिक-तान्त्रिकसहकारार्थं विभिन्नदेशैः साकं मिलित्वा कार्यं करोति ।
अणुशक्तेः सदुपयोगं
यथा प्रोत्साहयति तथा दुरुपयोगस्य विरुद्धं रक्षणतन्त्राणि रचयित्वा तेषां
परिपालनार्थं प्रयतते एषा संस्था । अस्यै संस्थायै अस्याः संस्थायाः
प्रगतनिर्देशनाध्यक्षाय
मोहम्मद्-एल्बरादेमहोदयाय च मिलित्वा नोबेल्-शान्तिपुरस्कारं दत्तवन्तः ।
## बाह्यसम्पर्काः
* IAEA website
* NUCLEUS – The IAEA Nuclear Knowledge and Information Portal
* Official IAEA YouTube channel
* In Focus : IAEA and Iran
* IAEA Bulletin
* Agreement on the Privileges and Immunities of the International Atomic Energy Agency, 1 July 1959
* A Pictorial History of "Atoms for Peace", ISBN 978-92-0-103807-4
* IAEA Department of Technical Cooperation website
* Programme of Action for Cancer Therapy (PACT) – Comprehensive Cancer Control Information and Fighting Cancer in Developing Countries
*The Woodrow Wilson Center's Nuclear Proliferation International History Project or NPIHP is a global network of individuals and institutions engaged in the study of international nuclear history through archival documents, oral history interviews and other empirical sources.

वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
नेपालदेशस्य भूगोलम्

**नेपालदेशस्य भूगोलः** बहुषु रूपगुणेषु युक्तः वर्तते। नेपालदेश एशिया महाद्वीपस्य मध्यक्षेत्रे अवस्थितस्य हिमालयपर्वतस्य दक्षिणभागे अवस्थितो वर्तते।तस्मिन्  देशान्तरगते उच्चहिमशैलनिम्नपर्वतगंगामैदानक्षेत्राणी सन्ति ।

वर्गः:नेपालदेशसम्बद्धाः स्टब्स्-लेखाः
वर्गः:नेपालदेशः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
अधिवर्षम्

**अधिवर्षम्‌** प्रत्येकं चतुर्थस्य वर्षस्य नाम अस्ति ।

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतीयकालमानः
* संस्कृतम्
* ज्योतिःशास्त्रम्

## बाह्यसूत्राणि 
Calendopedia

अधिवर्षम्
वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके
अरविन्द गौड

**अरविन्द गौडः** भारतीयरङ्गनिर्देशः विद्यते । सामाजिक-राजनैतिकादीन् सामयिकविषयान् अधिकृत्य सर्जनात्मकनिर्देशने अयं प्रसिद्धः । अस्य नाटकस्य वस्तु भवति - साम्प्रदायिकता, जातिवादः, सामन्तवादः, अपराधाः, अन्याय्यम्, हिंसा, सामाजिकभेदभावः, नक्सल्वादः.... इत्यादयः । अरविन्दगौडः कश्चन अभिनयप्रशिक्षकः, सामाजिककार्यकर्ता, उत्तमः कथाकथयिता च वर्तते । 

अरविन्दगौडः प्रमुखेषु राष्ट्रियान्तराष्ट्रियेषु नाट्योत्सवेषु भागम् अगृह्णात् । तेन विविधेषु संस्थानेषु, विद्यालय-महाविद्यालय-विश्वविद्यालयेषु च रङ्गप्रशिक्षणम् आयोजितम् आस्सीत् । बालानां कृते अपि तेन रङ्गप्रशिक्षणम् आयोज्यते । गते दशकद्वये तेन षष्ट्यधिकानां निर्देशनं कृतमस्ति ।

अरविन्दगौडः अमेरिका, रूस्, फ्रान्स्, लण्डन्, आस्ट्रेलिया, एडिनबर्ग फेस्टिवल् (ब्रिटेन्), आर्मेनिया, संयुक्त-अरब-इमारात (यू ए ई),  नेशनल स्कूल् आफ् ड्रामा (NSD) (भारतरङ्गमहोत्सवः), सङ्गीतनाटक-अकाडमी, साहित्यकलापरिषद्, दर्पणा-अकादमी ऑफ आर्ट्स् (अहमदाबाद्), नान्दिकार् (कोलकाता), विवेचेना थिएटर महोत्सवः (जबलपुर), ओल्ड वर्ल्ड् थिएटर महोत्सवः, टाइम्स्-महोत्सवः, गजानन माधव 'मुक्तिबोध' नाट्यमहोत्सवः, वर्ल्ड् सोशियल् फोरम्, नेहरू सेण्टर् महोत्सवः (मुम्बई) - इत्यादिषु कार्यक्रमेषु अपि तेन भागः गृहीतः।

## बाह्यसम्पर्काः 
# The good man of Delhi stage by Archana (2008-09-26) Mail-Today. 
# Founder of Asmita Group, by Rohit Malik, Delhi Events (2008.12.30)
# Gandhari, solo-act by Aishveryaa Nidhi 
# "All The World’s A Platform" by Shailaja Tripathi. Expressindia ,( 2003.09.17)
# ["Heal the wounds" by Rohini Ramakrishan,(2004/12/11), The Hindu(https://sa.wikipedia.org/wiki/The_Hindu)]
# Dramatics Society of Lady Shri Ram College
# "A plethora of problems afflicts Hindi theatre" Rana A Siddiqui, The Tribune.(2001.12.28)
# Dattani's Final Solutions"Oneness Peace Festival,Hindu College,University of Delhi(2005.09.16) 
# "Play of rules-Arvind Gaur's street theatre-Hatke Bachke"Nandini Nair,The Hindu (2009.01.12) 
# "Nobody’s Child-Bitter Chocolate" Express Features Service,The Indian Express (2004.01.08)
# Park’s The Other Festival"Onassis Awardee Manjula Padmanabhan's "Hidden fires"-The Museum Theatre,Chennai(2005.12.07) 
# http://asmitatheatregroup.com/ 

वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
केशः

thumb|left|200px|महिलानां दीर्घाः केशाः

अयं केशः अपि शरीरस्य किञ्चन अङ्गम् अस्ति । अयं केशः आङ्ग्लभाषायां Hair इति उच्यते ।

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* Discussion about shaving and cultures
* Answers to several questions related to hair from curious kids 
* How to measure the diameter of your own hair using a laser pointer
* Instant insight outlining the chemistry of hair from the Royal Society of Chemistry
* Wiktionary "hairsbreadth"

thumb|left|200px|पुरुषाणां लघुकेशाः

वर्गः:शरीरस्य अवयवाः
वर्गः:प्राणिविज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* अक्षि
* अङ्गुली
* अङ्गुष्ठः
* अनामिका
चायम्

thumb|left|200px|क्षीरसहितं चायम्
thumb|150px|शीतलं चायम्
thumb|200px|left|विभिन्नानि चायानि, तेषां पत्राणि च

**चायम्** उत्साहवर्धकं पेयम् अस्ति । मूलतः एतत् भारतदेशस्य पेयं न । एतत् चायं भारते अपि महता प्रमाणेन उपयुज्यते । जलस्य अनन्तरं प्रायः चायम् एव व्यापकरूपेण उपयुज्यमानं पानीयम् । एतत् चायम् अपि सस्यजन्यः आहारपदार्थः । चायं किञ्चित्प्रामाणेन तिक्तं, कषायरुचियुक्तं च भवति । एतत् चायं बहुविधं भवति । तेषु कृष्णचायं, हरितचायं, श्वेतचायम्, ऊलाङ्ग्चायम् इति विधचतुष्टयं प्रसिद्धम् अस्ति । तानि सर्वाणि अपि चायानि यद्यपि एकेन एव सस्येन निर्मीयन्ते, तथापि तेषां पत्राणां संस्करणस्य विधानं विभिन्नं भवति । एतत् चायं कुत्रचित् क्षीरं योजयित्वा पीयते, अन्यथा तथैव पीयते । क्षीररहितं चायम् औषधत्वेन अपि उपयुज्यते । एतत् चयं सर्वादा उष्णं, कदाचित् शीतलं च पीयते ।

चषकमितं क्वथितं चायं तावतः एव प्रमाणस्य काफीपेयस्य अपेक्षया अत्यन्तं न्यूनप्रमाणेन "केफिन्" अंशयुक्तं भवति । अनेकासु संस्कृतिषु चायेन महत्त्वयुतं स्थानं प्राप्तम् अस्ति । केषुचित् देशेषु "चायोत्सवाः" अपि आचर्यन्ते । चायस्य निर्माणे अपि बहवः क्रमाः अनुस्रियन्ते । कुत्रचित् सर्वं योजयित्वा क्वथयन्ति, कुत्रचित् जलं क्वथयित्वा अनन्तरं तत्र सर्वं योजयन्ति । विभिन्नेषु प्रदेशेषु विभिन्नाः क्रमाः सन्ति । चायसस्यस्य पत्राणि चित्वा तानि शुष्कीक्रियन्ते । ततः तानि चायपत्राणि चूर्णीक्रियन्ते । तदेव चायचूर्णम् इति उच्यते । तेन चायचूर्णेन एव चायं निर्मीयते । चायपत्राणां चूर्णीकरणं विना तथैव अपि चायं निर्मान्ति । चायस्य निर्माणावसरे बहवः आहारपदार्थाः इच्छानुसारं तत्र योज्यन्ते । कुत्रचित् चाये शर्करां क्षीरं योजयित्वा पिबन्ति । कुत्रचित् चाये मधु, निम्बूकरसः, पुदिनापत्रं, नवनीतं, लवणं, शुण्ठी, मद्यसारम् इत्यादिकम् अपेक्षानुगुणं योज्यन्ते ।
लघुचित्रम्|चाएम

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* 
* The UK Tea Council – an independent non-profit making body dedicated to promoting tea
* Tea in the Arts – Judith L. Fisher, Trinity University, San Antonio 
* Tea latest trade data on ITC Trade Map

वर्गः:पेयानि
वर्गः:पाकशास्त्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
बराक् ओबामा

**बराक् हुसैन् ओबामा, जुनियर्** (; (जन्म- ४ अगष्ट्, १९६१) इत्ययम् अमेरिका इति राष्ट्रस्य निर्वाचितः चतुश्चत्वारिंशत् राष्ट्रपतिः वर्तते। समग्रेषु आफ़्रिकाखण्डमूलकुलोत्पन्नेषु सः प्रथमः एव अमेरिकायाः राष्ट्राध्यक्षः अभवत्। सः 2009  नोबेल्-शान्तिपुरस्कारेण सम्मानितः।

बराक् ओबामा अमेरिकादेशस्य डेमोक्राटिक् राजनैतिकपक्षस्य नेता अस्ति । पूर्वं सः अमेरिकादेशस्य सिनेट् इति शासनपरिषदि *इलिनय्* अङ्गराज्यस्य निर्वाचितः प्रतिनिधिः आसीत् । ओबामा २००८ तमवर्षस्य नवेम्बर् मासस्य ४ दिनाङ्के राष्ट्रपतिनिर्वाचने विजयी अभूत् । तेन २००९ वर्षस्य जनवरी मासस्य २० दिनाङ्के शपथग्रहणं कृतम् ।

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
**Official**
*  (Personal)
*  *of President Barack Obama* (White House)

**Other**
* 
* Collected news and commentary  at the *Chicago Tribune*
* Collected news and commentary at the ''Tampa Bay Times's* PolitiFact.com
* Collected news and commentary at *The Washington Post's'' Fact Checker blog

वर्गः:अमेरिकादेशीयाः
वर्गः:विदेशीयव्यक्तिसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
बोअ क्वोन्

thumb|बोअ क्वोन्

**बोअ क्वोन्** (권보아, Kwon Boa ).

## बाह्य ग्रन्थिय 
* BoA Korean official website 
* BoA Japanese official website 
* BoA American official website 
* BoA Official YouTube Channel

वर्गः:विदेशीयव्यक्तिसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
प्रियदर्शिका

इह खलु सकलविद्याकलापादिपीठेस्मिन्भारते वर्षे निजयश:सुरभीकृतदिगन्तराला: प्रतिभाशालिन: पर:शता: कवीश्वरा भासकालिदासादय: स्वकृत्याभरणेवार्ग्वधूं मण्डयन्ति स्म.
## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
**Priyadarsika*, translated by G. K. Nariman and A. V. Williams Jackson

‎

वर्गः:संस्कृतनाटकानि
वर्गः:चित्रं योजनीयम्‎
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:षष्ठशताब्द्याः कृतयः
युनिकोड

वर्गः:विज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
हुआंग जियान फैन

लघुचित्रम्
**सियानफ़ां हुआंग**(१३.११. १८९९ - १८.१.१९८२)तस्य जन्म चीनस्य हुसउइनामके नगरे अभवत.अभवत. तस्य उदारान् मानवीयान् गुणान् दृष्ट्वा इतिहासविद्.

विख्यात पुरुषः। 
* जीवनी

वर्गः:विदेशीयव्यक्तिसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
ॐ

thumb|right|150px|ॐ
**ॐ** अथवा **ॐ-कारः** (अपरशैल्या **ओङ्कारः**)[ अ+ उ+म् ]। **प्रणवः** **त्र्यैक्षरं** वा हिन्दुधर्मस्य पवित्रतमं प्रतीकचिह्नम् । इदं हिन्दुदर्शनस्य परब्रह्मणः वाचकम्  । स्वामी विवेकानन्दस्य मतानुसारं, ॐ-कारः “समग्रस्य ब्रह्माण्डस्य प्रतीकः, ईश्वरस्याऽपि प्रतीकः ।” श्रीरामकृष्णपरमहंसः अस्मिन् विषये उवाच-, “...ॐ-कारतः ‘ॐ शिवः’, ‘ॐ काली’, ‘ॐ कृष्णः इत्यादयः आगतः”  । ॐ-कारः बौद्धधर्मे तथा जैनधर्मेऽपि पवित्रप्रतीकत्वेन मन्यते ।

## व्युत्पत्तिः
**ॐ** अक्षरमिदम् ‘अव्’ धातुनिष्पन्नम् । अयञ्च धातुः एकोनविशंतिः (१९) भिन्नभिन्नार्थेषु प्रयुज्यते । अस्याः व्युत्पत्त्यनुसारं **ॐ**-कारः  सर्वज्ञः, ब्रह्माण्डस्य शासनकर्ता, अमङ्गलतः रक्षाकर्ता, अज्ञाननाशकः तथा ज्ञानप्रदाता । त्र्यक्षरमिति ॐ-कारस्य अपरा आख्या । त्रिमात्रासहितं (‘अ-कारः’, ‘उ-कारः’ ও ‘म-कारः’) अत्र्यक्षरमिति । ‘अ-कारः’ ‘आप्तिः’ वा ‘आदिमत्वम्’ अर्थात् प्रारम्भस्य प्रतीकः । ‘उ-कारः’ ‘उत्कर्षः’ वा ‘अभेदता’याः प्रतीकः । ‘म-कारः’ ‘मितिः’ वा ‘अपीतिः’ अर्थात् लयस्य द्योतकः ।  अन्यव्याख्यानुसारं, ॐ-कारः सृष्टेः, स्थितेः तथा प्रलयस्य संघटनकारिणः ईश्वरस्य द्योतकः । अस्य अपरार्थः, ‘यः चिरनूतनः’

**ॐ** इत्येदक्षरम् । इदं सर्वं तस्योपव्याख्यानम्। भूतं वर्तमानं भविष्यद् इति यत् अस्ति तत् सर्वम् ॐकारः एव। यच्चान्यत् त्रिकालातीतं तदपि ॐकारमेव।(माण्डूक्योपनिषत्)
:ॐ तद् ब्रह्म । ॐ तत् सत्यम् । ॐ तत् सर्वम् । - तैत्तरीयोपनिषत्
:अकार उकार मकार इति । तानेकधा समभरत्तदेतद् ॐ इति । - तैत्तरीयलघुनारायणोपनिषत् ।
:ॐकार बिंदु संयुक्तम् नित्यम् ध्यायन्ति योगिनःकामदं मोक्षदं चैव ॐकाराय नमो नमः। एवं अपि कथ्यते।

## ॥ ॐ - प्रणवाक्षरम् ॥ 
ॐ इति एतत् प्रणवाक्षरम् जगतः सृष्टेः आदिः इति वेदाः प्रतिपादयन्ति।
वेदारम्भे एतस्य अक्षरस्य उच्चारणं भवति । यथाह कालिदासः स्वकीये रघुवंशे-
:वैवस्वतो मनुर्नाम माननीयो मनीषिणाम्।
:आसीन्महीक्षितामाद्यः प्रणवश्छन्दसामिव॥ १-११  ।

## व्याख्या गुरुत्वञ्च 
ॐ-कारः ईश्वरस्य सर्वाविधनाम्नः प्रतिनिधिस्वरूपः तथा तस्य श्रेष्ठनाम । वेदे, उपनिषदि, गीतायां तथा अन्यान्यशास्त्रेष्वपि ॐ-कारस्य सर्वोच्चगुरुत्वारोपणं कृतमस्ति । अथर्ववेदस्य गोपथब्राह्मणस्य एकस्याः कथानुसारं, देवराजः इन्द्रः ॐ-कारस्य साहाय्येन दैत्यगणं पराजितवान् । अस्याः कथायाः अन्तर्निहितार्थः अयमस्ति- ॐ-कारस्य पौनःपुन्येन उच्चारणेन मनुष्याः देवाः वा पाशविकवृत्तिं पराजेतुं समर्थाः भवन्ति । 
## टिप्पणी
## सन्दर्भलेखाः
* हिन्दुधर्मः
## बाह्यसम्बन्धाः 
* ब्रह्ममन्त्रः
वर्गः:हिन्दुधर्मः
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:विषयः वर्धनीयः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
ध्रुवीयोपग्रहप्रक्षेपणयानम्

**धृवीय उपग्रह प्रक्षेपण यानः** (Polar Satellite Lunch Vehicle) भारातीय अन्तरिक्ष अनुसन्धान संस्थानेन निर्मित उपग्रह प्रक्षेपण यानः ।

## उडायन इतिहासः
* * इति द्वितीय उडायन

वर्गः:प्राकृतिकोपग्रहः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
भूसमकालिकोपग्रहप्रक्षेपणयानम्

**भू-समकालिक उपग्रह प्रक्षेपण यानम्** (Geosynchronous Satellite Launch Vehicle) भारातीयान्तरिक्षानुसन्धानसंस्थानेन निर्मितम् उपग्रहप्रक्षेपणयानम् । यानमिदं 'GSLV' इति ख्यातम् । भारतराष्ट्रस्य ’इन्स्याट्’ उपग्रहसमूहं प्रक्षेपयितुं भारतीयबहिराकाशगवेषणसङ्घटनया इदं यानं निर्मितम् अस्ति ।

## उड्डयनेतिहासः
वर्गः:विज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
सूर्यमण्डलम्

वर्गः:खगोलविज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:खगोलविज्ञानम्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
माघ

* माघमासः - भारतीयपञ्चाङ्गानुसारं १२ मासेषु अन्यतमः, एकादशः मासः च ।

* महाकविः माघः - महाकविषु अन्यतमः ।

वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
जगन्नाथः

**पण्डितजगन्नाथः** (Pandita Jagannātha) संस्कृत भाषायाम् उत्तण्डकविरासीद् । सः शहजहान्सार्वभौमस्य आस्थाने कविरासीदित्यवगम्यते । पितुः पेरुभट्टस्य मातुर्लक्ष्म्याश्च पुत्रो तैलङ्गदेशावयवमुनागुण्डाभिधग्रामवासी वेजिनतीजातीयो जगन्नाथो गोदावरीमण्डलस्य भूषणमासीत् । तस्याभिजनं नाम 'उपद्रष्टा’ इत्यासीत् । स स्वाध्य्यनविषये स्वयं लिखति –

                                            **श्रीमज्ज्ञानेन्द्रभिक्षोरधिगतसकलब्रह्मविद्याप्रपञ्चः 
                                                            **काणादीराक्षपादीरपि गहनगिरो यो महेन्द्रादवेदीत् ।
                                            **देवादेवाध्यगीष्ट स्मरहरनगरे शासनं जैमिनीयं 
                                                            **शेषाङ्कप्राप्तशेषामलभणितिरभूत् सर्वविद्याधरो यः ॥ 
जगन्नाथः शाहजहानमकस्य मुस्लिमशासकस्य सभायामासीत् । शाहजहां १६२८ तः १६३८ ई. पर्यन्तं राज्यमकरोत् । अतो जगन्नाथस्य समयविषये कोऽपि संशयो नोदयते । शाहजहांनृपतेः पुत्रो दारासिकोहो जगन्नाथस्य पोषकः आसीत् ।
	
जगन्नाथः कस्यांचन यवनयुक्त्यामासक्तो जातिच्युतो भूत्वा तामुपयेमे इति प्रवादो जगन्नाथस्य नाम्ना प्रचारिताभिः कविताभितपि पुष्टिं नीयते । तस्यां मृतायां जगन्नाथो राजाश्रयं परित्यज्य मथुरामायातो यत्र तस्य १६७४ ई. वर्षे मृत्युरभवत् । मृत्योः पूर्वं स प्रायश्चितं कर्तुमपि सन्नध्द आसीत् परं तत्कालप्रसिध्दौ पण्डितौ भट्टोजिदीक्षिताप्पय्यदीक्षितौ नानुमेनाते । तत्र कारणं तयोर्जगन्नाथेन सहशास्त्रीयमतभेद एवोच्यते ।

## देशकालः
पण्डितराजो जगन्नाथः क्रि. श. सप्तदशशतके तैलङ्गदेशे जनिमलभत ।

## जन्म
अस्य पिता पेरुभट्टः, माता च लक्ष्मीदेवी । पेरुभट्टः महापण्डितः आसीत् । जगन्नाथपण्डितविषये अनेकाः दन्तकथाः प्रचलिताः भवन्ति । अस्य यवनतरुणीसम्बन्धं वर्णयन्तः बहवः श्लोकाः समुपलभ्यन्ते । परन्तु अस्मिन् विषये सुदृढं प्रमाणं नोपलभ्यते ।

## कृतयः
जगन्नाथेन बहवो ग्रन्थाः विरचिताः । अलङ्कारशास्त्रे अनेन विरचितः रसगङ्गाधरः सर्वानपि प्राचीनालङ्कारग्रन्थानतिशेते । जगन्नाथः न केवलं कविः शास्त्रज्ञ: च अपि तु महान् भगवद्भक्तोऽपि बभूव । तन्निर्मिताः पञ्चलहर्यः तस्य भगवद्भक्तिं सूचयन्ति । 
# गङ्गालहरी गङ्गायाः,
# आमृतलहरी यमुनायाः, 
# सुधालहरी सूर्यस्य, 
# करुणालहरी विष्णोः, 
# लक्ष्मीलहरी लक्ष्म्याश्च स्तुतये निबध्दाः ग्रन्थाः ।
### अन्यग्रन्थाः
* असफ़विलासः
* रसगङ्गाधरः
* चित्रमीमांसाखण्डनम्
* मनोरमाकुचमर्दनम्
* भामिनीविलासः
* यमुनावर्णनचम्पू

## प्रशंसा
जगन्नाथः दिल्लीश्वरस्य शहजहान् -सार्वभौमस्य तत्पुत्रस्य दाराशिकोहस्य च बहुमानपत्रं बभूव । भामिनीविलासनाम्नि ग्रन्थे जगन्नाथः स्वयमेव कथयति -

"सार्वभौम श्री शहजहांप्रसादाधिगतपण्डितराजपदवीराजितेन-" इति ।

जगन्नथपण्डितः अप्पय्यदीक्षितानां समकालिकः इति प्रवादोऽपि प्रमाणकोटिं नाधिरोहति ।

## सम्बद्धाः लेखाः 
* आलङ्कारिकाः
* आनन्दवर्धनः
* उद्भटः
* अभिनवगुप्तः

जगन्नाथः
वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये
वर्गः:संस्कृतलेखकसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
गुरुग्रहः

::**नमः सूर्याय चन्द्राय मङ्गलाय बुधाय च ।**
::**गुरुशुक्रशनिभ्यश्च राहवे केतवे नमः॥**

**गुरुः**(Jupiter) सौरमण्डले एव बृहत्तमः ग्रहः। सूर्यात् पञ्चमः ग्रहः अयम्। अनिलरूपिग्रहाः शनिः, अरुणः (युरेनस्), यमः (प्लूटो), गुरुश्च कदाचित् **जोवियन्-ग्रहाः** इति निर्दिश्यन्ते ।
## परिचयः
आकाशे प्रकाशमानेषु ग्रहेषु गुरुः चतुर्थः । किन्तु वर्षे कानिचन दिनानि मङ्गलः गुरोः अपेक्षया प्रकाशमानः दृश्यते। सौरमण्डलस्य सर्वेषां ग्रहाणां द्रव्यराशेः २.५ गुणितः द्रव्यराशिः गुरोः । भूमेः अपेक्षया ३१८ गुणितं द्रव्यराशिः, ११ गुणितं व्यासः, १३०० गुणितं गात्रञ्च अस्ति गुरुग्रहस्य। अतः गुरुग्रहस्य गुरुत्वं सौरमण्डलस्य विकासे महान्तं परिणामं जनयति। अनेके अल्पावधिधूमकेतवः गुरुग्रहस्य वर्गे अन्तर्भूताः । सौरमण्डलस्य अन्तर्भागीयानां विफुलताडनानां कारणीभूतः गुरुः एव । तदीयम् अगाधगुरुत्वाकर्षणकारणात् तं **सौरमण्डलस्य धूलिचोषकः**  (vacuum cleaner) इत्यपि निर्दिश्यते।
## आकारः
भूमिः इव गुरुग्रहः उपरि अधः च अयतगोलाकारे वर्तते । तन्नाम समभाजकद्वारा प्राप्यमाणः व्यासः ध्रुवद्वारा प्राप्यमाणस्य व्यासस्य अपेक्षया अधिकः । एतयोः व्यासयोः ९२७५ कि मी परिमितः भेदः विद्यते । 
## वायुमण्डलम्
गुरोः वायुमण्डलस्य बाह्यविस्तरे सामान्यतः कणानां दृष्ट्या - ९३% जलजनकम्, ७% हीलियम् द्रव्यराशिदृष्ट्या - ७५% जलजनकम्, २४% हीलियम् च विद्यन्ते । अन्तर्भागे भारयुक्ताः धातवः सन्ति । द्रव्यराशीणां दृष्ट्या अस्य वितरणम् एवमस्ति - ७१% जलजनकम्, २४% हीलियम्, ५% अन्ये धातवः । वायुमण्डले लघुप्रमाणेन मीथेन्-अमोनियादयः विद्यन्ते । अत्यल्पप्रमाणेन ईथेन्-जलजनकस्य सल्फैड्-नियान्-फास्फीन्-गन्धकांशाः च विद्यन्ते ।
वैज्ञानिकमापनदृष्ट्या गुरुग्रहस्य वायुमण्डलौ गेलिलियोशोधकनामिका गगननौका प्रेषिता आसीत् । अयं नौका १९९५ तमे वर्षे गुरुं प्रति वायुमण्डलशोधकं सम्प्रैषयत् । २००३ तमे वर्षे इयं नौका गुरोः वायुमण्डलं प्रविश्य दग्धा जाता ।

## कारकत्वं, स्वरूपः, स्वभावश्च
विशालशरीरी, मधुवर्णीयः केशराशिवान्, नेत्रयुक्तः, कफप्रकृतियुतः, धीमान्, सकलशास्त्रपारङ्गतश्च अयं गुरुः। 
एते गुरोः कारकत्वानि - ऐश्वर्यम्, पुत्राः, देहपुष्टिः, बुद्धिः, सम्पत्तिः, मृदुभाषणम्, ज्योतिषम्, कण्ठः, सिंहासनम्, स्वर्गलोकसञ्चारः, पौत्राः, गृहसौख्यम्, आचारः औदार्यम्, अचलता, पशुसम्पत्तिः, हृदयम्, तपः, ज्येष्ठसहोदरः, बन्धुः, सुवर्णनिधिः, वैढूर्यम्, काव्यज्ञानम्, सद्विनियोगः, वातः, श्लेष्म, अग्निमान्द्यम्, दन्ताः, मन्त्रः, वेदान्तः, ब्राह्मणभक्तिश्रद्धा, कीर्तिः, गौरवम्, विद्या, विज्ञानम्, उन्नताशयः, उन्नतविद्याभ्यासः, विदेशीव्यवहारः, दूरदृष्टिः, शास्त्रबोधनम्, पुस्तकप्रकाशनम्, प्रसङ्गाः, प्रसाराः, ऊरुः, रक्तनालाः च।
## बाह्यानुबन्दाः
* 
* —A simulation of the 62 Jovian moons.
* 
* 
* 
* 
* 
* June 2010 impact video

वर्गः:नवग्रहाः
वर्गः:विषयः वर्धनीयः

वर्गः:परिशीलनीयानि
गुस्तावः मालेरः

thumb|right|गुस्तावः मालेरः
**गुस्तावः मालेरः** औस्त्रियदेशी हीब्रुवंशी च । अयं कश्चन उत्तमसंगीतरचयिता । ‍स १८६० तमे वर्षे बोहेमियदेशस्य कलिष्टनगरे  अजायत । १९११ तमे वर्षे औस्त्रियदेशस्य वियेननगरे निधनं गतः। तेन नव वाद्यगणप्रबन्धाः संरचिताः । तस्मिन् मृते एकः असम्पूर्णः अतिष्ठत् । पृथिव्याः गीतम् इति नाम्ना अपि गायकसहितः वाद्यगणप्रबन्धः कश्चन अस्ति । अनेकानि गीतानि अपि तेन रचितानि सन्ति । प्रसिद्धः वाद्यगणनेता अपि आसीत् सः ।

गुस्तावस्य जन्मनः अनन्तरं मालरकुटुम्बम् इग्तौ इति नामकं नगरं प्रति प्रर्थितम् । अग्रे तत्रैव न्यविशत् । मालरस्य बाल्ये एव तस्य अनेके भ्रातरः विविधैः कारणैः अम्रियन्त । तस्य पिता अपि अतिहिंस्रः पुरुषः सन् आत्मजान् पत्नीं च बहुधा अपीडयत् । पितुः एप्सतैन् इति नामकस्य सङ्गीतपारङ्गतस्य च उपकारात् गुस्तावः वियेनसङ्गीतशालायाम् अभ्यासम् अकरोत् त्रीणि वर्षाणि यावत् । तत्र तु मालरस्य रुक्षस्वभावात् अनेके तस्य शत्रवः अभवन् । महान् सङ्गीतरचयिता अन्तोनः ब्रुक्नरः तस्य गुरुः सुहृत् च बभूव। सङ्गीतशालायां विद्यार्थी सन् एव प्रथमं संगीतप्रबन्धं स रचितवान् । शालां विहाय १८८० तमे वर्षे स वाद्यगणनेतुः कर्म कर्तुम् आरब्धवान् । बाद् हाल् इतिनाम्न्यां संगीतसभायां तस्य प्रथमं स्थानं प्राप्तम् । अस्मिन् एव वाद्यगणनेतुः कर्मणि मालरः भूयः भूयः यशः अलभत वर्तमानेषु वर्षेषु । तस्य तु स्वरचितं सङ्गीतं बहुजनः बहु न अमन्यत । १८९३ प्रभृति १८९६ पर्यन्तं प्रथमं द्वितीयं तृतीयं च वाद्यगणप्रबन्धान् कुमारस्य मायावेणोः नाम्ना वाद्यगणसहितं सङ्गीतसङ्ग्रहम् अपि स अरचयत् ।

१८९७ तमे वर्षे मालरः संराज्यसङ्गीतनाटकसभायां वाद्यगणनेतुः कर्म अलभत । औस्त्रियसंराज्ये सङ्गीतलोके इदम् उत्तमं स्थानं प्राप्नोत् । औस्त्रियसंराज्यस्य धर्मः रोमककतोलिकख्रिस्तधर्मः एव । अतः अस्मिन् स्थाने अधिष्ठात्रा रोमककतोलिकधर्मिणा एव भवितव्यम् । मालरस्य जातिधर्मे हिब्रुधर्मे अपि स श्रद्धावान् आसीत् । किन्तु हिब्रुः न कदाचित अभवत् । कञ्चित् कालं मालरः रोमककतोलिकधर्मवादी अभवत् । तस्य धर्मस्य अनेकाः मूलकल्पना मालराय अरोचन्त । इदम् अष्टमः वाद्यगणप्रबन्धः विशेषतः प्रकाशते यस्मिन् एहि विश्वकर्ता अध्यात्मन् इति नाम पुराणं ख्रिस्तधार्मिकं स्तोत्रं तेन सङ्गीते योजितम् । सर्वस्मिन् च मालरस्य सङ्गीते विशेषतः प्रथमस्य वाद्यगणप्रबन्धस्य तृतीये विभागे तस्य हिब्रुवंशित्वं व्यक्ततया दृश्यते । स तु तत्त्वतः न ख्रिस्तधर्मी वा न हिब्रुधर्मी वा अभवत् । स्वभावात् तु बहु अध्यात्मिकः तत्त्वचिन्तकः च पुरुषः आसीत् सः । विशेषतः जर्मनस्य तत्त्वज्ञस्य शोपन्हावरस्य उपनिषन्मूलः विचारः मालरस्य प्रियः अभवत् । स तु बहु अरण्यप्रियः आसीत् । अतः सर्वस्य वर्षस्य ग्रीष्मे काले स औस्त्रियस्य अचलप्रदेशे सङ्गीतरचनम् अकरोत् । दश वर्षेषु वियेनसङ्गीतनाट्यसभायां वाद्यगणनेता सन् मालरः सततं कलाश्रेष्ठतां प्राप्तुं प्रायतत । स कलाभक्तः कर्मयोगी च आसीत् । कला अध्यात्मिकं कर्म एव भवति इति तस्य निर्णयः आसीत् । अतः कलाकर्मणि आत्मानं च अन्यान् च सततं नियोजयत्। मालरसम्पादितायाः उत्तमायाः संस्कृत्याः तस्य नेतृत्वस्य च कालः तदानीन्तनस्य सङ्गीतलोकस्य कृतयुगः यथा तथा आसीत् ।

वर्गः:विदेशीयाः
वर्गः:विदेशीयव्यक्तिसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
अलकनन्दानदी

एषा गङ्गया: एका सहायकनदी अस्ति | 

अलकनन्दा
वर्गः:भारतीयनदीसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
वर्गः:उत्तराखण्डराज्यस्य नद्यः
कङ्गारू

**कंगारू** आस्ट्रेलिया-देशे स्तनधारी पशुः अयं बाहुल्येन प्राप्यते । आस्ट्रेलिया-देशस्य राष्ट्रियपशुरपि एषः । 

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* The Kangaroo Genome Project  at Australian National University
* Prehistoric mammals
* Video of Kangaroo giving Birth
* Kangaroo

वर्गः:प्राणिनः
वर्गः:प्राणिविज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
तञ्झानिया

**तंजानिया** देश: अस्‍ति।

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* 
* 

वर्गः:आफ्रिकाखण्डस्य राष्ट्राणि
वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
द्वितीयविश्वयुद्धम्

HAHAHAHHHH GET HACKED WOOMP WOOMP DET VAR SYND🫵.
द्वितीयविश्वयुद्धम्
वर्गः:समाजसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वायुदेवता

एकः देवः

वर्गः:हिन्दुदेवताः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:हिन्दुधर्मसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* संस्कृतम्
* भारतम्
* हिन्दूधर्मः
* वैदिकसाहित्यम्
सम्भाषणसन्देशः

संस्कृतभाषया प्रकाश्यमामना  अद्वितीया वर्णयुता मासपत्रिका  । सप्टेम्बर् १९९४ तमे वर्षे  प्रथमसञ्चिका मुद्रिता ।  २०१९ तमे वर्षे पत्रिकायाः रजतमहोत्सवः अभवत् । एषा पत्रिका प्रकाशनारम्भात् परम् एकमपि मासम् अविहाय निरन्तरं प्रकाशमाना विद्यते ।

## इतिहासः
भारतस्य प्रतिष्ठे द्वे संस्कृतं संस्कृतिस्तथा इत्युक्तदिशा आदशसहस्रात् वर्षेभ्यः संस्कृतभाषा सनातनभारतीयपरम्पराम् प्रभावयन्ती वर्तते । अनया भाषया अनेकानि काव्यानि अनेके च शास्त्रग्रन्थाः विरचिताः । किन्तु गच्छता कालेन अनवधानेन, आत्मविस्मृत्या, आङ्ग्लजनानां शिक्षणस्य प्रभावेण च जनाः संस्कृते अरुचिं प्रादर्शयन् । जनसामान्यानां व्यवहारभाषा केवलं विदुषां वाक्यार्थगोष्ठ्यामेव अवशिष्टा । जनानाम् अनादरपात्रभूताम् एतां गीर्वाणभाषां पुनरुज्जीवयितुं **संस्कृतभारती** सङ्घटनम्  रचितम् । सङ्घटनारम्भकाले एव संस्कृतपत्रिकां प्रकाशयितुं कैश्चित् उत्साहः प्रदर्शितः । परन्तु आदौ पठितॄणां निर्माणं भवेत् इति कारणतः सम्भाषणशिबिराणि  आरब्धानि ।  सम्भाषणशिबिरद्वारा संस्कृतपठनम् आरब्धवतां जनानां पठनाय सम्भाषणसन्देशपत्रिका १९९४ तमे वर्षे आरब्धा । जनेभ्यः संस्कृते विद्यमानं ज्ञानं संस्कृतस्य विचारांश्च जनान् प्रति प्रापयति पत्रिका । 

## उद्देश्यानि
अधोविद्यमानान् उद्देशान् मनसि निधाय एषा पत्रिका आरब्धा  । 
*सरलमानकसंस्कृतेन साहित्यनिर्माणम् ।
*भाषाभ्यासः मनोरञ्जनं च । 
*संस्कृतस्य पठनप्रवृत्तेः संवर्धनम् ।
*संस्कृतस्य प्रचारः । 
*आधुनिकविषयेषु संस्कृतज्ञेभ्यः ज्ञानदानम् ।
*संस्कृतस्य विशिष्टविचाराणाम् प्रस्तुतिः ।
   
## प्रधानविभागाः
आरम्भकालतः अपि अनेके विभागाः स्थिररूपेण एतस्यां पत्रिकायां वर्तन्ते । यथा -
*अनूदितकथा
*एहि हसामः
*कथा
*कुतुककुटी
*गीतम्
*ग्रन्थपरिचयः
*चाटुचणकः
*चित्रकथा
*धारावाहिनी
*निकषोपलः
*पदरञ्जिनी
*प्रतिस्पन्दः
*बालमोदिनी
*भाषापाकः
*रूपकम्
*लेखनम्
*वार्ताः
*विज्ञापिकाः
*व्यावहारिकशब्दावली
*सन्दर्शनम्
*सम्पादकीयम्
*सुयोगः
*स्तम्भलेखः
*स्मारं स्मारं सुखिनः स्याम

## विशेषाङ्कः
१९९६ तः प्रतिवर्षं विजयदशमीविशेषाङ्कः विजयदशमीकाले प्रकाश्यते । २००६ तमे वर्षे भारतगौरवविशेषाङ्कः गुरूजीगोलवल्कर् जन्मशताब्दाङ्गतया प्रकाशितः आसीत् । 

## पत्रिकाधारितानि पुस्तकानि
पत्रिकायां प्रकाशितानां लेखानाम् आधारेण कतिचन पुस्तकानि संस्कृतभारत्या प्रकाशितानि । यथा भाषापकः (त्रयः भागाः, भाषाशुद्धिसम्बद्धानां लेखानां सङ्ग्रहः), आश्रमं परितः (पत्रिकायां प्रकाशिता धारावाहिनी)  इत्यादयः पुस्तकरूपेण प्रकाशिताः । 

## पुरस्काराः
पत्रिकायाः कृते नागपुरस्थेन कविकुलगुरुकालिदासविश्वविद्यालयेन प्रशस्तिः दत्ता वर्तते । 

## इतराणि कार्याणि
सम्भाषणसन्देशन्यासः पत्रिकाप्रकाशनेन सह इतराणि कार्याणि अपि करोति । यथा भाषापाकपरीक्षा , लेखकानुवादकवर्गःइत्यादीन् चालयति ।  
## उल्लेखाः
वर्गः:संस्कृतपत्रिकाः
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः‎
वर्गः:विषयः वर्धनीयः
वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
न्यायसूत्राणि

गौतमेन रचितः ग्रन्थः ।

‎

न्यायसूत्राणि
वर्गः:चित्रं योजनीयम्‎
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
न्यायमञ्जरी

जयन्त भट्टः रचिता ग्रथः

‎

न्यायमज्जरी
वर्गः:चित्रं योजनीयम्‎
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
वर्गः:न प्राप्तः संस्कृतसम्बद्धभाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
एन् वी कृष्णवा‍रियर्

**एन्.वी.कृष्णवा‍रियर्**(१९१६-१९८९)-केरलस्य कश्चित् कवि:,बहुभाषापण्डितः स्वातन्त्र्यसमरसेनानी च आसीत् ।

## ग्रन्थाः
एनवीयूटे कवीतकळ्

नीण्ट कवीतकल्

कुरेक्कूटि नीण्ट कवीतकल्

कोच्चूतोम्मन्

गान्धियुम गोट्सेयुम्

काललिदासन्टे सिंहासनम्

पुषकल्

"

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* Poems
* Profile
* Remembrance 
* Biography on Kerala Press Academy site 
* Genealogy

वर्गः:केरलराज्यस्य जनाः
वर्गः:भारतीयलेखकाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्‎
वर्गः:केरलराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
आनन्दवर्धनः

**आनन्दवर्धनः** (Anandavardhana) एकः संस्कृतकविः विद्यते । साहित्यशास्त्रस्य इतिहासे अमूल्यं ध्वनिसिद्धान्तम् आविष्कृत्य ध्वन्याचार्यः इत्येव प्रसिद्धः अभूत् । परन्तु एतस्य विषये इतिहासः नोपलभ्यते । परन्तु एतस्य सिद्धान्तस्य प्रभावाः आनन्तरकालिकानां ग्रन्थेषु बहु दृश्यते । राजशेखरः मुक्तकण्ठेन एतं श्लाघितवान् । आनन्दवर्धनेन 
* ध्वन्यालोकः
* विषमबाणलीला
* अर्जुनचरितम्
* देवीशतकम्
* तत्त्वालोकः
* प्रमाणविनिश्चयस्यटीकायाष्टीका
इत्यादयः ग्रन्थाः लिखिताः ।

## सम्बद्धाः लेखाः 
* आलङ्कारिकाः
* अप्पयदीक्षितः
* उद्भटः
* अभिनवगुप्तः

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
*Bamzai, P. M. K. *Kashmir – The Home of Sanskrit Language and Literature* . Retrieved on 15 November 2008.
*The *Dhvanyaloka* of Anandavardhana with the *Locana* of Abhinavagupta
*revised GRETIL e-text  of the *Dhvanyāloka*, based on the edition by K. Krishnamoorthy, Delhi: Motilal Banarsidass, 1982.

वर्गः:आलङ्कारिकाः
वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये
वर्गः:संस्कृतलेखकसम्बद्धाः स्टब्स्

वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:संस्कृतकवयः
वर्गः:नवमशताब्द्याः कवयः
कांगो गणराज्यम्

**कांगो गणराज्य** अफ्रीका महाद्वीपे देश: अस्‍ति।

## टिप्पणी
## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* Chief of State and Cabinet Members 
* Country Profile from the BBC News
* Democratic Republic of the Congo from *UCB Libraries GovPubs*
* Humanitarian information coverage on ReliefWeb
* The Democratic Republic of Congo from Global Issues

वर्गः:आफ्रिकाखण्डस्य राष्ट्राणि
वर्गः:आफ्रिकाखण्डीयदेशसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
तिरुनल्लूर करुणाकरन्

**तिरुनल्लूर करुणाकरन्**(१९२४-२००६)- केरलस्य कश्चित् विख्यात: कवि: अद्ध्यापक:, वामपक्षीय: चिन्तकश्च आसीत् । स:केरलसंस्थाने कोल्लम् देशे पेरिनाट्नामक जनपदे १९२४ ओक्टोबर् ८ दिनाङ्के भूजातः । २००६ जूलै ५ दिनाङ्के तस्य अन्त्यम् अभवत् ।

मेघदूतकाव्यस्य तेन विरचित:मलयालभाषान्तर: सुप्रसिद्ध: एव । कुमारनाशान् महाकवे: 'चण्टालभिक्षुकि' इति प्रख्यातमलयालकाव्यम् करुणाकरेन संस्कृतेन भाषान्तरितं च । 
तस्य मार्क्सिस्ट्वाद्तत्वचिन्तायां तथा भारतीय तत्वचिन्तायां समानमेव अवगाहम् आसीत् ।

## ग्रन्थाः 
मन्जुतुल्लिकल् (काव्यसमाहार:)

समागमम् (काव्य:)

प्रेमम् मधुरमाणु धीरवुमाणु (खंडकाव्य:)

राणि (खंडकाव्य:)

रात्रि (खंडकाव्य:)

ताष्केन्ट् (खंडकाव्य:)

अन्ति मयन्ङुम्पोल् (काव्यसमाहार:)

तिरुनल्लूर करुणाकरन्टे कवितकल् (काव्यसमाहार:)

ग्रीष्मसंध्यकल् (काव्यसमाहार:)

पुतुमषा (बालकाव्यसमाहार:)

मेघसंदेशम् (अनुवाद:)

आभिज्ञानशाकुन्तलम् (अनुवाद)

जिप्सिकल् (अनुवाद:)

ओमर खय्यामिन्टे गाथकल् (अनुवाद:)

ओरु महायुद्ध् त्तिन्टे पर्यवसानम् (गद्यं)

## बाह्यानुबन्धः
*Honouring a poet differently   
*Thirunalloor flays Parameswaran’s comments
*A pioneer in translating classics 
*Thirunalloor for movement to spread 'real Indian culture'
*Poetic Obituaries
*Thirunalloor laid to rest 
*www.kerala.gov.in  
*Call to shun superstitions  
*Interview:G.Aravindan 
*Fete in memory of poet Thirunellur 
*Kavyotsavam in Quilon from May 1  
*Labour Revolution and Literature;P. Govinda Pillai 
*www.devaragam.com 
*thatsmalayalam.oneindia.in 

वर्गः:केरलराज्यस्य जनाः
वर्गः:भारतीयलेखकाः
वर्गः:केरलराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
के एन् एषुत्तच्छन्

**के।एन्।एषुत्तच्छन**(१९११-१९८१)- केरलस्य  कश्चन प्रसिद्ध: लेखक:, संस्कृतपण्डितः भाषागवेषकश्च आसीत् ।  तेन विरचितस्य 'केरलोदयः' इत्याख्यस्य संस्कृतमहाकाव्यस्य कृते स: केन्द्रीयसाहित्य-अकाडेमि- पुरस्कारम् अलभत् । 
स:केरलसंस्थाने पालक्काट्प्रदेशे चेर्प्लस्सेरि नामकजनपदे १९११ मेमासस्य २१ दिनाङ्के भूजातः । १९८१ ओक्टोबर् २८ दिनाङ्के तस्य अन्त्यम् अभवत् ।

‎

वर्गः:संस्कृतलेखकाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्‎
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:संस्कृतलेखकसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वार्ताः

|}

|-
|style="width:100%;border:1px solid #f2e0ce;background-color:#fffaf5;vertical-align:top;color:#000;"|

|-
|}
|style="width:40%;vertical-align:top"|

|}

श्रेणी:प्रवेशद्बार
श्रेणी:हाल की घटनाएँ

वर्गः:परिशीलनीयानि
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
२०१०

**२०१०** वर्तमानवर्षम्

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतीयकालमानः
* भारतम्
* संस्कृतम्
* पञ्चाङ्गम्

वर्गः:वर्षसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:वर्षः
प्रथम कुमारगुप्तः

कुमारगुप्तः पितुः विक्रमादित्यस्य  विशालराज्यम् अनाहतं पालितवान्। सः दक्षः महाराजः आसीत्। सः ४१५ तमवर्षादारभ्य ४५५ वर्षपर्यन्तं प्रशासनं करोति स्म। तस्य अन्तिमदिनेषु बहुकष्टाणि अभवन्। परन्तु सः आक्रमकं पुष्यामित्रं विजित्य अश्वमेधयज्ञम् अकरोत्। तस्य विजयस्य अनन्तरं कार्तिकेयचित्रसहितानि नाणकानि मुद्रापितवान्।

## प्रशासनम्
तस्य राज्यकाले चिरतदत्तः पुण्ड्रवर्धनभुक्तेः शासकः आसीत्। राजपुत्रः घटोत्कचः ऐरिकीणस्य शासकः बन्धुवर्मा च दशपुरस्य शासकः आस्ताम्। पृथ्विसेन: तस्य कालारम्भे मन्त्री,कुमार: अमात्यः चासीत्। ततः सः महाबलाधिकृतः अभवत्।

## अभिलेखनानि
तस्य अनेकानि अभिलेखनानि सन्ति। तेषु बिल्सद्नगर्याम् ४१५ तमे वर्षे लेखित: शिलालेख: पुरातनः:

## मरणम्
सः ४६७ तमे वर्षे मृत:। तस्य मरणात् अनन्तरम् गुप्तसाम्राज्यस्य अवनति: आरब्धा।

कुमारगुप्तः, प्रथम
वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
स्कन्दगुप्तः

**स्कन्दगुप्तः** गुप्तवंशे एकः महाराजः आसीत्। सः गुप्तराज्यस्य अन्तिमः महान् सम्राट् आसीत्। सः अनेकानि कष्टानि अन्वभवत्। तस्य पितृराज्यकाले मध्यभारतवासिनः पुष्यामित्रान् अजयत्। ततः तेन पश्चिमोत्तरदिशायाः आगतवन्तः हूणाः जेतव्याः। सः हूणान् विजित्य यशः प्राप्तवान्। परन्तु एतत् युद्धं राज्यस्य धनं निर्गमयति स्म। एतस्मात् कारणात् एव गुप्तसाम्राज्यं नष्टम् अभवत् इति केचन इतिहासकाराः विश्वासन्ति। 
## निष्काः
तस्य चतुर्विधाः निष्काः आसन्। ते धनुर्धरप्रकारः, राजारानीप्रकारः, छत्रप्रकारः अश्वारोहीप्रकारः च। रजतसिकासु अपि चतुर्विधाः आसन्। ते गरुडप्रकारः, ऋषभप्रकारः, वेदिकाप्रकारः मध्यदेशप्रकारः च।

स्कन्दगुप्तः
वर्गः:भारतेतिहाससम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
रामगुप्तः

सः समुद्रगुप्तस्य ज्येष्ठपुत्रः आसीत्। समुद्रगुप्तस्य मरणात् अनन्तरं रामगुप्तः द्रुवस्वामिनीं परिणीय राजा अभवत्। रामगुप्तः स्वरक्षायै स्वपत्नीं शकादिपत्ये रुद्रसिंहाय परिददाति स्म। विक्रमादित्यः राज्ञ्याः वेषं ध्रुत्वा रुद्रसिंहं प्रति गतवान्। सः तं शकप्तिं हतवान्। ततः स्वभ्रातरं रामगुप्तम् अपि हत्वा स्वननान्दारम् परिणीतवान्। एतत् विशाखदत्तस्य 'देवीचन्द्रगुप्तम्' इत्येतस्मिन् नामके नाट्ये कथितम्। 

भगवतोर्हतः चन्द्रप्रभस्य प्रतिमेऽयं कारिता महाराजाधिराज-श्री-रामगुप्तेन उपदेशात् पाणिपात्रिक-चन्द्रक्षमाचार्य्य-क्षमण-श्रमण-प्रशिष्य-आचार्य्य सर्प्पसेन-क्षमण-शिष्यस्य गोलक्यान्त्या-सत्पुत्रस्य चेलु-क्षमणस्येति ||
||
रामगुप्तेन् विदिशायाम् स्थापितम् शिलालेखनम्

गुप्त-साम्राज्यम्

रामगुप्तः
वर्गः:भारतेतिहाससम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया