open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
विज्जिका

## विज्जिका(Vijjika)
स्वतन्त्रकाव्यं रचितवतीषु कवयित्रीषु विज्जिकायाः अग्रस्थानम् अस्ति । ‘विजयाम्बिका’ इति एतस्याः अपरं नाम अपि आसीत् । विज्जिकायाः कालः कः आसीत् इति निश्चयरूपेण कथनं यद्यपि कष्टाकरं, तथापि विद्वांसः एवं तर्कयन्ति यत् सा अष्टमे शतके आसीत् इति । कर्णाटकराज्यम् एतस्याः जन्मस्थलम् । ’कौमुदीमहोत्सव’नामकम् ऐतिहासिकं नाटकं रचितवती अस्ति एषा । २० तमस्य शतकस्य पूर्वार्धे केरलराज्ये एतत् नाटकं प्राप्तम् । एतया रचिताः रमणीयाः ३० श्लोकाः अपि उपलभ्यन्ते ।

वर्गः:कन्नडकवयित्र्यः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
वर्गः:अन्यभाषासाहित्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
तिरुमलाम्बा

१६ शतके जाता तिरुमलाम्बा(Thirumalamba) विजयनागरराजस्य अच्युतदेवस्य पत्नी । ‘वरदाम्बिकापरिण्यः' नाम चम्पूग्रन्थः एतया लिखितः । ग्रन्थस्य अन्ते एषा स्वविषये उक्तवती अस्ति इत्यतः एतस्याः देशकालादिविषयाः स्फुटतया ज्ञायन्ते । वरदाम्बिकापरिणयः कश्चन ऐतिहासिकः ग्रन्थः । वरदाम्बा एतस्याः सपत्नी भवति । तथापि उदारहृदया एषा तां काव्यदृष्ट्या पश्यन्ती रमणीयतया वर्णितवती अस्ति । ललितपदरचना, वर्णनाचातुर्यम् इत्यादयः एतस्याः काव्यस्य वैशिष्ट्यम् ।

वर्गः:संस्कृतकवयः
वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये
वर्गः:संस्कृतलेखकसम्बद्धाः स्टब्स्

वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:षोडशतमशताब्द्याः कवयः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
रामभद्राम्ब

## रामभद्राम्बा(Ramabadramba)
१७ शतके एषा तञ्जावूरुनगरे जाता । राजा रघुनाथनामकः एतस्याः पतिः । ‘रघुनाथाभ्युदय’नामकम् ऐतिहासिकं काव्यं रचितवती अस्ति एषा । पतिं श्रीरामस्य अवतारं मत्वा काव्यं रचितवती अस्ति । स्वस्य बहुभाषाप्रावीण्यं कविताप्रागल्भ्यं च स्वग्रन्थे साभिमानं वर्णितवती अस्ति एषा । रघुनाथाभ्युदयकाव्यं न केवलं काव्यद्दष्टया, अपि तु ऐतिहासिकद्दष्ट्या अपि विशेषमहत्त्वम् अर्हति । रघुनाथनायकस्य आस्थाने आशुकवितारचनासमर्थाः बह्व्यः कवयित्र्यः आसन् इति श्रूयते । तासु अन्यतमा ‘मधुरवाणी’ नाम कवयित्री रघुनाथनायकेन रचितं तेलुगुरामायणं संस्कृतेन अनूदितवती अस्ति ।
‎

वर्गः:संस्कृतकवयः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्‎
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:संस्कृतलेखकसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सप्तदशतमशताब्द्याः कवयः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
गङ्गदेवी

## गङ्गदेवी(Gangadevi)
एषा विजयनगरस्थापकस्य बुक्करायस्य स्नुषा । कम्पणरायस्य पत्नी । ‘वीरकम्पणरायचरितम्’ इति काव्यं रचितवती अस्ति एषा । ‘मधुराविजयम्’ इति तस्यैव काव्यस्य अपरं नाम । एतत् अपि ऐतिहासिकं काव्यम् । गङ्गदेवी चतुर्दशे (१४) शतके आसीत् । एतस्याः काव्यस्य भाषा सरला । एतस्याः कल्पनाः नूतनाः सन्दर्भोचिताः च भवन्ति । वर्णनानि न अतिदीर्घाणि, न नीरसानि वा । अतः एव प्रसिद्धेषु काव्येषु अन्यतमत्वेन परिगण्यते एतस्याः काव्यम् अपि ।

वर्गः:संस्कृतकवयः
वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये
वर्गः:संस्कृतलेखकसम्बद्धाः स्टब्स्

वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चतुर्दशतमशताब्द्याः कवयः
वर्गः:महिलाकवयः
वेङ्कटाध्वरिः

## वेङ्कटाध्वरिः
**वेङ्कटाध्वरिः** (Venkatadwari) प्रसिद्धस्य विश्वगुणादर्शनामकस्य चम्पूग्रन्थस्य रचयिता । हस्तिगिरिचम्पूः, लक्ष्मीसहस्त्रं, यादवपाण्डवीयं, सुभाषितकौस्तुभः इत्यादयः ग्रन्थाः अपि एतेन रचिताः सन्ति । एषः रघुनाथदीक्षितस्य पुत्रः । एतस्य माता सीताम्बा । एषः नीलकण्ठदीक्षितस्य समकालीनः । अतः एषः अपि सप्तदशे शतके आसीत् इति निर्णीतम् अस्ति । वेङ्कटाध्वरिः श्रीवैषणवमतानुयायी ।
विश्वगुणादर्शे स्वतन्त्रकल्पनायाः प्राधान्यम् । कृशानुः विश्वावसुः इत्येतौ गन्धर्वौ  एतस्मिन् ग्रन्थे विश्ववैचित्र्याणि निरुपयतः । विमानेन देशपर्यटनं कुर्वन्तौ तौ देश- नगर-नदी-पुण्यस्थलादीनि जनव्यवहारान् च वर्णयतः । एतस्मिन् ग्रन्थे स्तबकादिभागाः न सन्ति । एकैकः विषयः एकैकविभागायते । एतस्मिन् ग्रन्थे पद्यभागस्य एव आधिक्यम् । अनुस्यूता कथा अत्र नास्ति चेदपि मनोज्ञा अभिव्यक्तिः चित्तं रञ्जयति ।

वर्गः:संस्कृतकवयः
वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये
वर्गः:संस्कृतलेखकसम्बद्धाः स्टब्स्

वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
वर्गः:षोडशतमशताब्द्याः कवयः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
मत्स्यपुराणम्

अष्टादशसु महापुराणेषु चत्वारि पुराणानि प्राचीनतमानि सन्ति । तानि मत्स्य (MatsyaPurana)-ब्रह्माण्ड-वायु-विष्णुपुराणानि । महाप्रलयावसरे भगवान् श्री विष्णुः मत्स्यावतारं ('मत्स्यावतारिणं देवं मत्स्याकारं प्रकल्पयेत्')धृत्वा मनुम् उद्दिश्य दत्तं बोधनम् एव इदं पुराणम् । अस्मिन् हरिशिवयोः उभयोः अपि स्तुतिः विद्यते इत्येतत् वैशिष्ट्यम् । अस्मिन् पुराणे १४,००० श्लोकाः २९१ अध्यायेषु विद्यन्ते ।

## अस्मिन् पुराणे एते विषयाः वर्णिताः सन्ति 
* कृष्णाष्टमी-गौरितृतीया-अक्षयतृतीया-सरस्वती-भीमद्वादशीव्रतनिरूपणम्
* प्रयाग-नर्मदा-कैलासवर्णनम्
* राजधर्मः
* शकुनशास्त्रम्
* शिल्पशास्त्रम्
* प्रतिमानिर्माणम्
* प्रतिष्ठापनविधिः
* पुरुषार्थाः
* गृहनिर्माणम्
* प्राकृतिकवर्णनम्
* ययातिचरित्रम्
* देवयानीकथानकम्
* सावित्री-उपाख्यानम्
* नरसिंहावतारस्य महत्त्वम्
* चन्द्रवंश-सूर्यवंश-यदुवंश--कुरुवंशानां विवरणम्
* युगकल्पादीनां विवरणम्

अस्मिन् पुराणे सप्तकल्पानां विवरणम् उपलभ्यते । मनुमत्स्ययोः संवादतः अस्य पुराणस्य आरम्भः भवति । नृसिंनवर्णनं, ब्रह्माण्डवर्णनं, देवतानाम् असुराणां च प्रादुर्भावः, मरुद्गणस्य आविर्भावः,पृथुराज्यस्य वर्णनं, वैवस्वतमनोः उत्पत्तिः, अनेकव्रतादीनां विस्तृतविवरणं, मन्दिरप्रासादादीनां निर्माणक्रमादयः अत्र वर्णिताः सन्ति ।
अस्य पुराणस्य प्रथमाध्याये भगवतः मत्स्यावतारविषयः विवृतः अस्ति । कश्चन राजा मनुः कदाचित् तपस्याचरणाय मलयदेशं गतवान् । 'प्रलयावसरे समस्तस्य जीवजगतः सत्त्वबिजस्य रक्षणे समर्थो भव' इत्येतं वरं प्राप्तवान् ब्रह्मणः सकाशात् । कदाचित् पितृतर्पणस्य दानावसरे तेन कश्चन लघुः मत्स्यः करतले दृष्टः । सः तं मत्स्यं जलद्रोण्यां अस्थापयत् । दिनाभ्यन्तरे मत्स्यः आद्रोणीं व्याप्य अतिष्ठत् । ततः मनुः मत्स्यं कूपे अपातयत्, ततः सरोवरे, ततः सागरे तं मत्स्यम् अस्थापयत् । सागरम् अपि अभिव्याप्य स्थितं मत्स्यं दृष्ट्वा आश्चर्यान्वितः मनुः अवदत् - 'भवान् अस्ति साक्षात् महाविष्णुः । अन्यथा इदम् असाध्यम् एव' इति । तदा मत्स्यरूपी भगवान् अवदत् - 'हे राजन् ! भवता युक्तम् उक्तम् । अचिरात् एव जलप्रलयतः भूमिः जले निमग्ना भविष्यति । (एतदेकार्णवं सर्वं करिष्यन्ति जगत् त्रयम् । - मत्स्यपुराणम् २।१०) । तदा वेदनावं भवतः समीपम् आगमिष्यति । समस्तस्य जीवजगतः सत्त्वबिजस्य रक्ष्णं भवता कर्तव्यम्' इति । अग्रे सर्वं ततैव जातम् ।

## बाह्यसम्पर्कतन्तु
‎

वर्गः:पुराणानि
वर्गः:चित्रं योजनीयम्‎
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
पद्मपुराणम्

**पद्मपुराणम्** (Padma Purana) अष्टादशसु महापुराणेषु अन्यतमम् अस्ति | अस्मिन् पुराणे पञ्च खण्डाः सन्ति - सृष्टिखण्डः, भूमिखण्डः, स्वर्गखण्डः, पातालखण्डः, उत्तरखण्डः च | 'क्रियायोगसार'नामिका भक्तितत्वनिरूपकः खिलभागः अपि अस्मिन् विद्यते |

## निरूपिताः विषयाः 
* श्राद्धतत्त्वमीमांसा
* चन्द्रवंशनिरूपणम्
* पुष्करतीर्थमाहात्म्यम्
* दुर्गाव्रतादिविषयाः
* स्कन्दस्य जन्मविवाहादिविषयाः
* पतिव्रतामाहात्म्यम्
* शाकुन्तलकथा
* रामायणम्
* राधाजन्माष्टमीपूजाफलम्
* कार्त्तिकमासे दीपदानस्य फलम्

## अन्तर्विषयाः
### सृष्टिखण्डः
सृष्टिखण्डः भीष्म-पुलस्त्ययोः संवादरूपेण वर्तते | प्रसिद्धयात्रास्थलस्य पुष्करतीर्थस्य माहात्म्यम् अत्र वर्णितम् अस्ति | 
### भूमिखण्डः
अस्मिन् खण्डे भूमेः भौगोलिकं विवरणम् अस्ति | पृथोः ययातेः च कथानकं वर्तते | प्राज्ञाः वदन्ति यत् अत्र उपलभ्यमानानि भौगोलिकानि ऎतिहासिकानि च विवरणानि विश्वासयोग्यानि सन्ति इति |
### स्वर्गखण्डः
स्वर्गखण्डे ब्रह्माण्डस्य उगमः विस्तृतरूपेण वर्णितः अस्ति | तीर्थक्षेत्राणां महत्त्वम् अत्र दर्शितम् अस्ति | जम्बूद्वीपस्य भौगोलिकविस्तारः लक्षणानि च स्पष्टतया अत्र निरूपितानि सन्ति |पर्वतनद्यादीनां विवरणम् अत्र प्राप्तुं शक्नुमः | प्राचीनकालीनभारतीयानां विषये अपि इतः वयं ज्ञातुं शक्नुमः |
### पातालखण्डः
पातालखण्डे उग्रश्रवः ऋषिगणम् उद्दिश्य भगवतः विष्णोः अवतारिणः रामस्य कथाम् अवदत् |अस्मिन् भगवतः कृष्णस्य जीवनविषयः अपि उपवर्णितः अस्ति | षोडशाध्यायैः युक्तः अयं पातालखण्डः शिवगीतम् इत्यपि प्रसिद्धः अस्ति |
### उत्तरखण्डः
उत्तरखण्डे शिवपार्वत्योः संवादः दृश्यते | विषयस्तु धर्मस्य मूलतत्त्वानि | अत्र विष्णुसहस्रनाम अपि विभिन्नप्रकारेण दत्तः अस्ति |
## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* The Padma Purana English translation by N. A. Deshpande, 1951 (includes glossary)
*Summary of Padma Purana
*Padma Purāna, 1st part - List of vocabulary terms
*Padma Purāna, 2nd & 3rd parts - List of vocabulary terms
*Padma Purāna, 5th & 6th parts - List of vocabulary terms

पद्मपुराणम्
वर्गः:चित्रं योजनीयम्‎
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वायुपुराणम्

## बाह्यसम्पर्कतन्तु
‎

वर्गः:पुराणानि
वर्गः:चित्रं योजनीयम्‎
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
लिङ्गपुराणम्

अष्टादशपुराणेष्वन्यतमं **लिङ्गपुराणम्** (LingaPurana) शैवपुराणमित्येव प्रसिद्धं । १६३ अध्यायात्मकं,११००० श्लोकात्मकमिदं लिङ्गपुराणं वराह, नरसिंह, बुद्द, कल्कि, राम, कृष्णादीनां चरित्रं, विशेषतः रुद्रस्य माहात्म्यं निरूपयति। अत्र शर्व, भव, पशुपति, ईशान, भीम, रुद्र, महादेव, उग्र इति शिवस्य अष्टरूपाणि वर्णितानि। तामसपुराणमिदं अध्ययने संदेहजनकः, क्लिष्टकरश्च।

## बाह्यनुबन्धाः
*वेद-पुराणम्
*महर्षि प्रबन्धनविश्वविद्यालय:  
*ज्ञानामृतम् 
*वेद एवं वेदांग 
*वेद प्रचार
*वेद-विद्या-डॉट-कॉम 
*पुराण

वर्गः:पुराणानि
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्‎
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
बाडमेरमण्डलम्

**बाडमेरमण्डलं** (, ) राजस्थानराज्ये स्थितं किञ्चन मण्डलम् । अस्य मण्डलस्य केन्द्रमस्ति बाडमेरनामकं नगरम् ।

## भौगोलिकम्
बाडमेरमण्डलस्य विस्तारः २८३८७ चतुरस्रकिलोमीटर्मितः अस्ति । अस्य मण्डलस्य पूर्वे पालीमण्डलं, जोधपुरमण्डलं च, पश्चिमे पाकिस्थानदेशः, उत्तरे जैसलमेरमण्डलं, दक्षिणे जालौरमण्डलम् अस्ति । अस्मिन् मण्डले केवलं २९.९९ मिल्लीमीटर्मितः वार्षिकवृष्टिपातः भवति ।

## जनसङ्ख्या
२०११ जनगणनानुगुणं बाडमेरमण्डलस्य जनसङ्ख्या ८३५१७ अस्ति । अस्मिन् मण्डले प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर्मिते ९२ जनाः वसन्ति अर्थात् अस्य मण्डलस्य जनसङ्ख्यासान्द्रता प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर् ९२ जनाः । अत्र साक्षरता ५७.४९ % अस्ति ।

## उपमण्डलानि
अस्मिन् मण्डले द्वे उपमण्डले स्तः । ते-

* बाडमेर
* बलोटरा

## वीक्षणीयस्थलानि
अस्मिन् मण्डले विद्यमानानि वीक्षणीयस्थलानि तु -

* गड सिवाना 
* जूना बाडमेर
* जैनमन्दिराणि

## बाह्यानुबन्धाः
*  
* 
* 

वर्गः:राजस्थानस्य मण्डलानि
वर्गः:राजस्थानराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
स्टार् वार्स्:अटाक् आफ़् दि क्लोन्स्

thumb|right
**स्टार् वार्स्:अटाक् आफ़् दि क्लोन्स्** एकः आङ्ग्ल भाषा चलनचित्रः अस्ति। इदं स्टार् वार्स् श्रेणीं पंचम चलनचित्रः अस्ति। चित्रस्य निर्देशकः जार्ज् लूकस् अस्ति। निर्मापकाः जार्ज् लूकस्, रिक् मक्कालम् च। चित्रस्य नायकाः ईवन् मक्ग्रेगार्, नाटली पोर्ट्मन्, हेय्डेन् क्रिस्टेन्सेन् च।

क्लोन्स्, स्टार् वार्स्:अटाक् आफ़् दि
वर्गः:चलच्चित्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
अग्निपर्वतः

यस्मात् पर्वतत् अग्निः बहिः निस्सरति सः एव अग्निपर्व‌तः(ज्वालामुखीति वा)। भूमौ विविधा: अग्निपर्व‌ता: वर्तन्ते ।
तेषु बृहत्तम: ननु मौना लोवा(MaunaLoa) हवयीदेशे अस्ति । भारतस्य प्रधानभागे न दृश्यते एकोपि अग्निपर्वत:। सौर्ययूथस्य सर्वोत्तर
अग्निपर्वतस्तु मङलग्रहे स्थितः ओलिम्पस् मोमन्स्(Olympus Mons25 km (82,000&nbsp;ft))

## उद्गारौ 
[thumb|300px|[Mount Cleveland (Alaska)|Cleveland Volcano in the Aleutian Islands of Alaska photographed from the International Space Station, May 2006]]

frameless

[thumb|[Pinatubo ash plume reaching a height of 19 km, 3 days before the climactic eruption of 15 June 1991]]
द्विविधौ लावा माग्मा च ।

 
### लावा 
अधिकमुन्नतं न निस्सारति परं परित: प्रवहति।
[thumb|left|250px|Lava flow during a rift eruption at [Krafla, Iceland in 1984.]]

### माग्मा 
विस्फ़ोटनात् अत्युन्नतं यावत् उद्गच्छति यम् उत्सः (fountain) इति कथयति।

## वर्गीकरणम् 
* हवयियन्(Hawaiian)
केवलं लावाप्रवाहं यत् नदीं जनयति । वतकम् अतिन्यूनम्।

thumb|right|250px|Hawaiian eruption: 1: Ash plume, 2: Lava fountain, 3: Crater, 4: Lava lake, 5: Fumaroles, 6: Lava flow, 7 Layers of lava and ash, 8: Stratum, 9: Sill, 10: Magma conduit, 11: Magma chamber, 12: Dike
* स्त्रोम्बोलियन् [Strombolian]
लावा अचलम्।अत: स्फ़ोतनमावश्यकम्।

thumb|A Strombolian eruption
thumb|left|A diagram of a strombolian eruption.
* वळ्कानैयन्[Vulcanian]

thumb|left |250px|Volcanic eruption: 1 Ash plume, 2 Lapilli, 3 Lava fountain, 4 Volcanic ash rain, 5 Volcanic bomb, 6 Lava flow, 7 Layers of lava and ash, 8 Stratum, 9 Sill, 10 Magma conduit, 11 Magma chamber, 12 Dike
स्फ़ोतनात् माग्मा उद्गमति।

* पीलियन्[Pelean]

thumb|left|250px|Peléan eruption: 1 Ash plume, 2 Volcanic ash rain, 3 Lava dome, 4 Volcanic bomb, 5 Pyroclastic flow, 6 Layers of lava and ash, 7 Strata, 8 Magma conduit, 9 Magma chamber, 10 Dike
महाविस्फ़ोटनं विविधविधनष्टान् जनयति।
* वेसूवियन्[Vesuvian]
फेनसम्पुष्टं माग्मा धूळीमेघश्च उद्भवति।
## प्रवृत्तिमधिकृत्य विभगा: 
# सजीव-अग्निपर्वता:(active volcanoes)
# लुप्त-अग्निपर्वता:(Extinct volcanoes)
# निर्वाण-अग्निपर्वता:(dormant volcanoes)

centre|thumb|250px|1822 artist rendition of the eruption of Vesuvius, depicting what the AD 79 eruption may have looked like.

## चित्रणि 
[thumb|500px|center|[Mount Bromo, East Java, Indonesia.]]
[thumb|500px|center|Crater of [Mount Tangkuban Perahu, West Java, Indonesia.]]
[thumb|500px|center|[Irazú Volcano, Costa Rica.]]
[thumb|500px|center|[Black Rock, Millard County, Utah|Black Rock Volcano an extinct cinder cone near Fillmore, Utah.]]
[thumb|500px|center|[Taal Volcano, Philippines.]]

[thumb|500px|center|[Vulcano island with the north coast of Sicily in the background.]]
[thumb|500px|center|Remote [Binubulauan in Kalinga province, central northern Luzon, Philippines, April 2009]]

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* 
* अग्निपर्वतः एफ् ई एम् ए
* अग्निपर्वतस्य जगत्
* अग्निपर्वताः वर्सली शाला

वर्गः:शिखराणि
वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
रेडी (चलच्चित्रम्)

thumb|right|सल्मान् खान्, असिन् च
**रेडी** () इय्ताख्यम् एकं हिन्दीभाषायाः चलनचित्रम् । चित्रस्य निर्देशकः अनीस् बाज़्मी। चित्रस्य नायकः सल्मान् खान्, नायिका च असिन् ।

रेडी
वर्गः:चलच्चित्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
स्टार् वार्स् - रिवेञ्ज् आफ् दि सिथ्

thumb|right
**स्टार् वार्स्:रिवेंज् आफ़् दि सिथ्** () एकः आङ्ग्ल भाषा चलनचित्रः अस्ति। चित्रस्य निर्देशकः जार्ज् लूकस्। चित्रस्य नायकाः हेडेन् क्रिस्टन्सेन्, नाटली पोर्ट्मन्, ईवान् म्क्ग्रेगार् च।

वर्गः:चलच्चित्रसम्बद्धाः स्टब्स्
सिथ्, स्टार् वार्स्:रिवेंज् आफ़् दि
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
यज्ञोपवीतमन्त्रः (वाजसनेयिनाम्)

**यज्ञोपवीतमन्त्र yagyopavit Mantra**
यज्ञोपवीतं परमं पवित्रं प्रजापतेर्यत् सहजं पुरस्तात्।
आयुष्यमग्र्यं प्रतिमुञ्च शुभ्रं यज्ञोपवीतं बलमस्तु तेजः।।

वर्गः:मन्त्राः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
वर्गः:न प्राप्तः संस्कृतसम्बद्धभाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
वैद्युत्साङ्केतिकविद्या

## वैद्युति
[right|thumb|250px|alt=Multiple lightning strikes on a city at night|[विद्युत्]]
सम्स्कृते वैद्युति नाम स्तनितम् परम् आधुनिककैलेषु इलक्ट्रिसिटि इत्यर्थे उपयुज्यते।
### निर्वचनम्
अणौरणीया: पदर्था: एलक्ट्रोन् तथा प्रोटोनादय: येषां १,६०२२*१०^-१९ कुळुम्ब् चार्ज् अस्ति।
यस्मिन् प्रतिभासे तेषाम् स्तिथि: वा चनलनमं सम्पद्यदते तदेव वैद्युति।
अस्य सम्बन्धा: विद्यत्, अचेतन वैद्यति,चालक वैद्युति]],वैद्युतकन्तिकप्रभावम्,[वैद्युतकन्तिकप्रएरणम्,वैद्युतकन्तिकतरङम्इत्यदय:।

वर्गः:खगोलविज्ञानम्
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
वर्गः:खगोलविज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
शत्रुघ्नः

**शत्रुघ्नः** अयोध्याधिपस्य दशरथचक्रवर्तिनः पुत्रः । सुमित्रा अस्य माता । लक्ष्मणः अस्य सहोदरः । शत्रून् हन्तीति शत्रुघ्नः इति रूपनिष्पत्तिः । कुशध्वजस्य पुत्री  श्रुतकीर्तिः अस्य पत्नी । सुबाहुः शत्रुघाती च अस्य द्वौ पुत्रौ ।
शत्रुघ्नः कनिष्ठः रामस्य अनुजः। सः सुमित्रापुत्रः।
 चत्वारः पुत्राः]]
यथा लक्षणः रामम् अनुसरति तथा शत्रुघ्नः भरतं सर्वत्र अनुसरति स्म । यदा भरतस्य मातामहः केकयराजः भरतम् आह्वयति तदा शत्रुघ्नः अपि तेन सह गच्छति। रामलक्ष्मणयोः वनवासकाले यदा भरतः राजधानीं न प्रविशामि इति विचिन्त्य नन्दीग्रामे तिष्टति शत्रुघ्नः अपि तत्रैव तिष्टति।
धनुर्विद्यापारङ्गतः शत्रुघ्नः दुष्टराजस्य लवणासुरस्य वधं करोति। लवणासुरः तस्य पित्रा रुद्रद्वारा प्राप्तस्य शूलस्य साहाय्येण अजेयः आसीत्। दुष्ट्बुद्धिः लवणासुरः साधुजनानां मुनीनां च पीडनं करोति स्म । लवणासुरस्य पीडा यदा असहनीया भवति तदा तस्य पिता राजा मधुः समुद्रे पतित्वा मृतः भवति। परन्तु शत्रुघ्नः रामस्य निर्देशानुसारं  लवणासुरं शूलरहितसमयं दृष्ट्वा हतवान्।

‎

शत्रुघ्नः
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
सम्पातिः

**सम्पातिः** अरुणस्यः पुत्रः । जटायुः अस्य सहोदरः। सूर्यस्य कारणेन अस्य पक्षौ दग्धौ अभवताम् । सीतान्वेषणं कुर्वद्भ्यः कपिभ्यः एष एव सीतायाः स्थानम् उक्तवान् । सुपार्श्वः अस्य पुत्रः ।

‎

सम्पातिः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्‎
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
अश्वः

अश्वः एकः सस्तनपशुः अस्ति।
thumb|left|अश्वधावनम्

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
*"Ancient horse bone yields oldest DNA sequence"

वर्गः:प्राणिनः
वर्गः:प्राणिविज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
मुस्ताफा केमल्

लघुचित्रम्|अटटर्क्
**मुस्ताफ़ा केमल् अटटर्क्** ()  आटमन्-तुर्कराज्ययोः सेनापतिः आसीत्। सः तुर्कीदेशस्य प्रथमः राष्ट्रपतिः आसीत्।

वर्गः:विदेशीयव्यक्तिसम्बद्धाः स्टब्स्
केमल्, मुस्ताफ़ा
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
जटायुः

**जटायुः** विनतापुत्रस्य सूर्यसारथेः अरुणस्य पुत्रः । एषः पक्षिराजः गृध्रजातीयः । अस्य माता श्येनी | शेन्याः कनीयान् पुत्र एषः ।सम्पातिः अस्य ज्येष्ठः सहोदरः । भ्रातरावेतौ अतीव बलशालिनावास्ताम् । एकदा उभावपि सोदरौ आत्मनोः वेगबलं परीक्षितुमिच्छन्तौ अत्युपरि गगने डयमानावास्ताम् । यदा जटायुः तीव्रेण सूर्यातपेन सन्तप्तः अभवत्, तदा सम्पातिः तस्य उपरि स्वयं डयमानः स्वपक्षाच्छादनेन अनुजं ररक्ष । तथापि भास्करकरज्वालाभिर्दग्धगात्रः सन् निश्शक्तः जटायुः दण्डकारण्येऽपतत् । सम्पातिरपि दग्धपक्षतिः सन् द्क्षिणसमुद्रतीरे पपात । तदा तत्रैव तपश्चरन् निशाकरनामा तापसः एनमवलोक्य करुणयोपचचार । ततः कदापि सम्पातेः जटायुषा मेलनं नाभवत् । जटायुरपि तत्र दण्डकारण्ये कतिपयैरहोभिः वेदनामुक्तशरीरः सन् क्वचन पर्वतगुहायामुवास । एकदा वनवासिना श्रीरामेण सङ्गतः जटायुः, तेन पृष्टः स्ववृत्तान्तं तस्मै निवेदयन्, अहं तव पितुः दशरथस्य बाल्यमित्रम् इत्यपि प्रोवाच । तच्छुत्वा सन्तुष्टो रामः स्वस्य वनवासवार्तां श्रावयित्वा पञ्चवटीपरिसररक्षणार्थं तं नियोजयामास । ततः रावणः यदा सीतापहरणं कृतवान् तदा जटायुः रावणेन सह युद्धं कृत्वा, रावणेन कृत्तपक्षतिः सन् भूमावपतत् । सीतामन्विषतो रामलक्ष्मणयोरागमनं प्रतीक्षमाणः, रामागमनपर्यन्तमपि प्राणान् सन्धार्य ततः रामाय रावणकृतसीतापहरणोदन्तं विनिवेद्य मृतवान् । रामोऽपि यथाविधि तस्यान्तिमसंस्कारं विधाय कृतकृत्यॊ बभूव । जटायोः कर्णिकारः,शतगामी, सारसः,रज्जुबालः,भेरुण्डश्चेति पञ्च पुत्राः ।

‎

जटायुः
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
उष्ट्रः

**उष्ट्रः** पशुः अस्ति ।

## टिप्पणी
## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* 
* (Common) Ostrich – Species text in The Atlas of Southern African Birds.
* British Domesticated Ostrich Association
* Index for various ostrich studies and papers 
* World Ostrich Association .

वर्गः:प्राणिनः
वर्गः:प्राणिविज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
सर्पः

**सर्पः** एकः सर्पण-शीलपशुः अस्ति। सर्पाणाम् पादाः न सन्ति।

वर्गः:प्राणिनः
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:प्राणिविज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
ग्लास्गो

**ग्लास्गो** (, , ) संयुक्त अधिराज्यस्य स्काट्लंड् प्रदेश्स्य एकः नगरः अस्ति। नगरस्य जनसंख्या ५९२८२०।

## आधारानि 
वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स्
ग्लास्गो
ग्लास्गो
वर्गः:स्काट्लेण्डदेशः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
लक्ष्मणः

thumb|200px|लक्ष्मणः
**लक्ष्मणः** अयोध्याचक्रवर्तिनः दशरथस्य पुत्रः । लक्ष्मणः श्रीरामचन्द्रस्य अनुजः । अस्य पत्नी उर्मिला । सुमित्रायाः पुत्रः इति हेतोः सौमित्री इत्यपि अपरं नाम । लक्ष्मणः आदिशेषांशसम्भूतः ।

## मखसंरक्षणम् 
विश्वामित्रः यदा दशरथस्य सकाशे पुत्रयोः साहाय्यम् अयाचत तदा लक्ष्मणः अपि श्रीरामेण सह मखसंरक्षणार्थं वनं गतवान् । असुरशक्तीनां नाशनञ्च कृतवान् ।

## नासाच्छेदः 
यदा श्रीरामादयः वनवासे पञ्चवट्यामासन् तदा रावणस्यानुजा शूर्पणखा प्रच्छन्नवेषेण युवतीवेषं धृत्वा श्रीरामस्य सकाशमागतवती । रामस्तु तस्याः मायावेषं ज्ञात्वा ताम् अनुजस्य लक्ष्मणस्य समीपं प्रेषितवान् । लक्ष्मणः शूर्पणखायाः नासाच्छेदं कृतवान् ।

## मेघनादस्य वधः 
रामरावणसैन्ययोर्मध्ये जाते युद्धे रावणपुत्रं मेघनादं लक्ष्मणः मारितवान् । मेघनादः मारणाध्वरदीक्षित आसीत् । येन चतुर्दशवर्षाणि यावत् ब्रह्मचर्यं परिपालितं तेनैव मेघनादस्य वधः कर्तुं शक्य आसीत् । तदा लक्ष्मण एव मेघनादं मारितवान् ।

## सीतामातरि लक्ष्मणस्य भक्तिः 
लक्ष्मणः सर्वदा सीतारामयोः मातरं पितरञ्च पश्यति स्म । यदा रामः सुवर्णमृगमनुसरन् गतः तदा 'हा सीते ! हा लक्ष्मण !' इति आक्रन्दनं श्रुतम् । तस्मिन्नवसरे तच्च आक्रन्दनं रामस्येति मत्वा सीता स्वभर्तुः रामस्य रक्षणार्थं गन्तुं लक्ष्मणं प्रेरितवती । तदा च लक्ष्मणः 'नैषः रामस्य ध्वनिः अपि तु आसुरीशक्तेः प्रभाव' इति कथितवान् । तदा लक्ष्मणः सीतायामन्यमनस्कः सन् इत्थं ब्रवीतीति सीतामाता लक्ष्मणं भर्त्सितवती । तदा च लक्ष्मणः बहु खेदमनुभूतवान् । 
सीतापहरणानन्तरं वानरसैन्येन सीतान्वेषणमारब्धम् । तदा वस्त्रेण बद्ध्वा क्षिप्तानि कतिचन आभरणानि प्राप्तानि | लक्ष्मणस्य सीतायां महती भक्तिरासीदिति हेतोः रामः तेषामाभरणानाम् अभिज्ञानं प्राप्तुं लक्ष्मणाय दर्शयति | लक्ष्मणः प्रतिदिनं भक्त्या सीतां प्रणमति स्म इति कारणेन केवलं पादाङ्गुलीयकस्य अभिज्ञानं प्राप्नोति | एतच्च लक्ष्मणस्य आदर्शव्यक्तित्वविषयकं हृदयङ्गमं चित्रणं रामायणे समुपलभ्यते |

‎

वर्गः:रामायणस्य पात्राणि
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
उपपुराणानि

:**सर्गश्च प्रतिसर्गश्च वंशो मन्वन्तराणि च ।**
:**वंशानुचरितं चेति पुराणं पञ्चलक्षणम् ॥**

इति पुराणं पञ्चलक्षणयुक्तं स्यादिति प्रतिपादितम् । एतेषु पञ्चलक्षणेषु यदि न्यूनता स्यात् तर्हि तत् उपपुराणं भवति।
अष्टादश उपपुराणानि सन्ति । तानि - 

# आदि पुराण (सनत्कुमार)
# नारसिंह पुराण (नृसिंह)
# नन्दि पुराण (कुमार)
# शिवधर्म पुराण
# आश्चर्य पुराण (दुर्वासा)
# नारदीय पुराण (नारद)
# कापिल पुराण (कपिल)
# मानव पुराण (मनु)
# औशना पुराण (उशना)
# ब्रह्माण्ड पुराण
# वारुण पुराण (वरुण)
# कालिका पुराण (सती)
# माहेश्वर पुराण (वासिष्ठलैङ्ग)
# साम्ब पुराण (आदित्य)
# सौर पुराण (सूर्य)
# पाराशर पुराण (पराशर)
# मारीच पुराण (भागवत)
# भार्गव पुराण (वासिष्ठ)

वर्गः:उपपुराणानि
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये
संहिता

मन्त्राणां समुहः **संहिता** इत्युच्यते । चतस्रः संहिताः भवन्ति । यथा-(१) ॠक्संहिता, (२) यजुस्संहिता,(३) सामसंहिता, (४) अथर्वसंहिता च । संहितायाः अपरः नामः वेदः एव । अत्र सर्वप्राचीनवेदः ऋग् वेदोऽस्ति । एते वेदाः चतुर्णां कृते वर्त्तते । यथा – होतुः कृते ऋग्वेदः, अध्वर्य्योः कृते यजुर्वेदः, उद्गातुः कृते सामवेदः, ब्रह्मणः कृते अथर्ववेदः । वस्तुतः वेद एक प्रकारक एव, परन्तु स्वरूपभेदात् सः त्रिविधः भवति । ऋग् यजुः सामश्च । अतः विद्वांसः वेदं त्रयी इति प्रवदन्ति । संहितानां वेदानां वा विषयवस्तुनि कानि भवन्ति ? इत्यस्मिन् विषये श्रीमद्भागवते उच्यते –
:**ऋक् यजुः सामाथर्वाख्यान् वेदान् पूर्वादिभिर्मुखैः ।**
:**शस्रमिज्यां स्तुतिस्तोमं प्रायश्चितं व्यघात् क्रमात् ॥**
अर्थात् ऋग् वेदस्य विषयः शस्त्रं । अत्र अप्रगीत मन्त्रसाध्या स्तुतिः शस्त्रम् इत्युच्यते । इज्या (यज्ञकर्म) यजुसः विषयः । स्तुतिः सामवेदस्य विषयः । प्रायश्चितं च अथर्ववेदस्य विषयः ।
:* ऋक् संहिता
:* यजुर्वेदसंसहिता
:* सामसंहिता
:* अथर्वसंहिता

संस्कृतवाङ्मये वेदानां प्रमुखं स्थानं वर्तते ।धर्मनिरूपणे वेदः स्नतन्त्रप्रमाणत्वेन स्वीक्रियते ।स्मृतयः तु द्वितीयं स्थानं प्राप्नुवन्ति ।अतः उक्तं कालिदासेन अपि  'शृतेरिवार्थं स्मृतिरन्वगच्छत् '। वेदः संहिता-ब्राह्मणारण्यकोपनिषदिति चतुर्धा प्रविभक्तः । एतेषु छन्दोबद्धा मन्त्ररूपा वैदिकदेवतास्तुतिपरकः मुख्यविभागः संहिता इति कथ्यते । यथा ऋक्संहिता,यजुः संहिता,सामसंहिता,अथर्वसंहिता  । ऋक्संहितायां देवता स्तुतिपरकमन्त्राः सन्ति । याजकीयमन्त्राणां संग्रहः यजुःसंहितायां वर्तते । गायनपरमन्त्राः सामसंहितायां विद्यन्ते । अथर्वसंहितायां आभिचारिकमन्त्राः सन्ति ।

संहिता - ज्योतिश्शास्त्रस्य गणितं, होरा, संहिता इति त्रयः स्कन्धाः सन्ति।

## प्रकारः 
संहिता त्रिविधा भवति ।

(क) देवहूसंहिता,

(ख) वाक्शबहूसंहिता,

(ग) अमित्रहूसंहिता इति।

अासु प्रथमसंहिता कल्याणकारिणी भवति तथाऽन्तिमे द्वे च अमङ्गलप्रदे स्तः । एतदतिरिक्तमपि संहितात्रयमस्ति।

वर्गः:वेदाः
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये
वेदान्तपरिभाषा

वेदान्तशास्त्रस्य प्रकरणग्रन्थः विद्यते । धर्मराजाध्वरीन्द्रेण विरचितः अयं ग्रन्थः ।

वर्गः:अद्वैतवेदान्तः
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:न प्राप्तः संस्कृतसम्बद्धभाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
दशरथः

लघुचित्रम्|350x350अणवः|सिंहासने उपविष्टः राजा **दशरथः**
**दशरथः** सूर्यवंशस्य चक्रवर्ती सन् रामायणे प्रमुखं स्थानं भजते । अयोध्याधिपः अयम् अजमहाराजस्य पुत्रः। दशसु  दिक्षु रथं चालयति स्म इति हेतोः तस्य दशरथः इति नाम । तस्य  कोसलदेशस्य भानुमतः पुत्री कौसल्या , केकयदेशस्य अश्वपतिमहाराजस्य पुत्री कैकेयी ,मगधदेशस्य शूरसेनस्य पुत्री सुमित्रा इति च तिस्रः पत्न्यः आसन् । तासु कौसल्यायाः श्रीरामचन्द्रः ,कैकेय्याः भरतः , सुमित्रायाः लक्ष्मणशत्रुघ्नौ इत्येवं चत्वारः पुत्राः । अपि च दशरथस्य शान्ता नामिका पुत्री आसीत् । तां दत्तकरूपेण अङ्गाधिपाय रोमपादाय दत्तवान् आसीत्।  दशरथस्य आस्थाने **धृष्टिः** ,**जयन्तः** ,**विजयः** ,**सुराष्ट्रः** ,**राष्ट्रवर्धनः** ,**अशोकः** ,**मन्त्रपालः** तथा **सुमन्तः** इति अष्टप्रधानाः आसन् । तेषु सुमन्त्रः मन्त्री तथा सारथिश्च आसीत् । अस्य वसिष्ठः , वामदेवः , जाबाली , कश्यपः , गौतमः , मार्कण्डेयः तथा कात्यायनः इति सप्त पुरोहिताः आसन् ।
## कैकेय्याः कृते दशरथेन दत्तं वरद्वयम्
पुरा तिमिध्वजः नामा असुरः स्वर्गलोकम् आक्रम्य देवताभिः सह युद्धम् अकरोत् । देवताः पराजिताः अभवन् । तदा ते दशरथस्य साहाय्यं याचितवन्तः । दशरथः कैकेय्या सह देवलोकं गतवान् । तिमिध्वजेन सह युद्धं कुर्वन् तस्याघातेन दशरथः मूर्च्छितोऽभवत् । तस्मिन् क्षणे कैकेयी मूर्च्छितं दशरथं सुरक्षितं स्थलं नीत्वा तस्य शुश्रूषामकरोत् । जागरित: दशरथः तुष्टो भूत्वा कैकेय्याः कृते वरद्वयं दत्तवान् । आवश्यकतायां सत्यां तद् वरद्वयं प्राप्नोमीति कैकेयी अवोचत् ।

## मुनिशापः
यदा इन्द्रसाहाय्यार्थं दशरथः स्वर्लोकं प्रति गतवान् आसीत् तदा मृगयासमये श्रवणकुमारनामकं ताण्डवमुनिकुमारं मृगभ्रान्त्या मारितवान् । तत्पितरौ दशरथाय पुत्रशोकप्राप्तिर्भवतु,तेन दशरथस्य मरणञ्च भवत्विति शापम् अयच्छताम् ।
## पुत्रकामेष्टिः
दशरथस्य पुत्रसन्तानं  नासीत् । अतः वसिष्ठसूचनानुसारं पुत्रकामेष्टिं निर्वर्तयितुं उद्युक्तोऽभवत् ।ऋष्यशृङ्ग**मुनेः  नेतृत्वे अयोध्यायां पुत्रकामेष्टिं निर्वर्तितवान् । यागान्ते सन्तुष्टः **यज्ञनारायणः** प्रसादरूपं पायसं दशरथाय प्रायच्छत् । तेन प्रसादेन दशरथस्य पुत्रप्राप्तिः अभवत् । 
## श्रीरामादीनां विवाहः 
प्राप्ते यौवने सति दशरथः पुत्रेभ्यः विवाहसंस्कारं प्रायच्छत् । **जनक'''तनयां सीतां श्रीरामचन्द्रः, ऊर्मिलां लक्ष्मणश्च परिणीतवन्तौ । जनकस्य अनुजः कुशध्वजः। तस्य पुत्रीं माण्डवीं भरतः ,श्रुतकीर्तिं शत्रुघ्न: च परिणीतवन्तौ ।
## दशरथस्य मरणम्
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः‎
वर्गः:विषयः वर्धनीयः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
पुत्राणां विवाहानन्तरं दशरथः रामस्य  कृते युवराज्याभिषेकं विधातुं व्यचिन्तयत् | परं तस्मिन्नवसरे मन्थरानाम्याः दास्याः प्रेरणया कैकेयी दशरथेन पूर्वं प्रदत्तानां वराणामुपयोगं कर्तुं निश्चिनोति | रामः चतुर्दशवर्षाणि यावत् वनं गच्छेत्,भरतस्य युवराजाभिषेकः भवेदिति कैकेयी वरं पृच्छति । पितृवाक्यं परिपालयितुं रामः वनं गतवान् । तम् अनुसृत्य सीता लक्ष्मणश्च वनं गच्छतः । दशरथः पुत्रवियोगं सोढुं न शक्तवान् । मूर्च्छितः दशरथः तेनैव दुःखेन कतिपयदिनानन्तरं मृतवान् ।
## आधाराः
१ वाल्मीकिरामायणम्

श्रेणी:रामायणस्य पात्रचित्रणम्

वर्गः:अयोध्याकुलस्य राजानः
वर्गः:रामायणस्य पात्राणि
शृङ्गेरी

**शृङ्गेरी** (Sringeri) कर्णाटकराज्यस्य चिक्कमगलूरुमण्डले विद्यमानं किञ्चन प्रसिद्धं तीर्थक्षेत्रम् । तुङ्गातीरे स्थितं श्रृङ्गेरीक्षेत्रं मलेनाडुप्रदेशस्थं सुन्दरं स्थानम् अस्ति । एतत् क्षेत्रं **शृङ्गगिरिः** इत्यपि जनाः कथयन्ति । पौराणिकदृष्ट्या ऋष्यश्रृङ्गमुनेः विभाण्डकमुनेः च तपोभूमिः । आदिशङ्कराचार्यैः अष्टमे शतके एव अत्र वेदान्तज्ञानपीठं शारदापीठं च स्थापितम् आसीत् ।

पुरी बदरी द्वारका उज्जयिनीपीठानि इव अत्रापि तपस्विनां विदुषां च केन्द्रं निर्मितम् आसीत् । अत्र विद्यमानस्य श्रीचक्रस्य शारदाम्बामूर्तेः च प्रतिष्ठापनं च शङ्कराचार्यैः एव कृतमस्ति । चन्दनदारुशिल्पमयी मूर्तिः एषा काश्मीरतः आनीता इति श्रूयते । अत्र श्रीमातरं ब्राहमी माहेश्वरी वैष्णवी इन्द्राणी चामुण्डा राजराजेश्वरी इति च पूजयन्ति । देशस्य शक्तिदेवतासु शारदाम्बाऽपि अन्यतमा अस्ति । १४ शतके निर्मितः विद्याशङ्करदेवालयः पूर्णतया शिलानिर्मितः कलारत्नः विभिन्नशैलीमिश्रणरुपश्च । विजयनगरशिल्पमपि अत्र पश्यामः । देवालयस्य द्वादशस्तम्भाः द्वादशराशीन् सूचयन्ति । प्रतिमासं सूर्यस्य प्रथमकिरणं निर्दिष्टे स्तम्भे पतति । नवरात्रिपर्व अत्र विशेषेण प्रचलति । विद्यादानम् अन्नदानं ज्ञानदानं च सर्वदा अत्र प्रचलन्ति । तुङ्गानदीतीरे श्रृङ्गेरीपीठस्य पूर्वतनयतीनां मूर्तयः सभामण्डपाः उद्यानं च निर्मितानि सन्ति । वेदाध्ययनं वेदघोषः शास्त्राध्ययनं च अविरतं प्रचलति ।

## मार्गः
:बेङ्गळूरुतः ३२६ कि.मी.
:मङ्गळूरुतः २०६ कि.मी.
:चिक्कमगळूरुतः ९० कि.मी 
:कर्णाटकस्य सर्वप्रदेशतः लोकयानव्यवस्था अस्ति ।

:रेलयानेन बीरूरु, कडूरु निस्थानपर्यन्तं गमनं शक्यम् । 
## वासव्यवस्था
श्रीमठे वासस्थलं भोजनं च काल्पितं भवति । दूरभाषा- ०८२६५-५०१२३

## बाह्यानुबन्धाः
*शृङ्गेरीशारदापीठम्
*होळेकोप्प 
*सर्वकारपृष्ठम् 
*प्रवासोद्यमविभागस्य पृष्ठम् 
*विद्याशङ्करदेवालयस्य विषये
*सिरिमनेजलपातम्
*उसेफ़ुल् त्रवेल् इन्फ़ोर्मतिओन्
*नरसिंहपर्वतः
*उडुपीपृष्ठेषु शृङ्गेरीविषयः 
*शृङ्गेर्याः भौगोलिकविवरणम्

वर्गः:कर्णाटकराज्यस्य प्रेक्षणीयस्थलानि
वर्गः:चतुराम्नायपीठानि
वर्गः:कर्णाटकस्य तीर्थस्थानानि
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:कर्णाटकराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
भरतपुरमण्डलम्

**भरतपुरमण्डलं** (, ) राजस्थानराज्ये स्थितं किञ्चन मण्डलम् । अस्य मण्डलस्य केन्द्रमस्ति भरतपुरम् इत्येतन्नगरम् । 

पुरा एतन्नगरं कदम्बवृक्षाणां मृग्यस्थानमासीत् । पक्षिणां जीवनाध्ययनं कुर्वताम् इदम् अपूर्वस्थानमस्ति । इदानीं ३२८ विविधजातीयाः पक्षिणः अत्र दृश्यन्ते । ११७ प्रकारकाः पक्षिणः विदेशीयाः सन्ति । भरतपुरपक्षिधाम्नि ८० प्रकारकाः कदम्बवृक्षाः विद्यन्ते । अस्य धाम्नः विस्तारः १२ हेक्टेर्मितः । अस्य पक्षिधाम्नः केवलदेवराष्ट्रियोद्यानम् इत्यपि नाम अस्ति । भरतपुरनगरस्य नगरस्थापकः अस्मिन्नगरे एकं दुर्गं निर्मापितवान् अस्ति । दुर्गस्य गोपुरयोः क्रमेण फतेह भुर्ज्, जवाहर भुर्ज् इति नाम । राजा सूरजमल्ल आङ्ग्लान्, मुघलराज्ञः च जित्वा विजयस्मरणिकात्वेन दुर्गं निर्मापितवान् इति मान्यता ।

## भौगोलिकम्
भरतपुरमण्डलस्य विस्तारः ५०६६ चतुरस्रकिलोमीटर्मितः अस्ति । अस्य मण्डलस्य पूर्वे उत्तरप्रदेशराज्यं, पश्चिमे अलवरमण्डलं, दौसामण्डलं च, उत्तरे हरियाणाराज्यं, दक्षिणे करौलीमण्डलम् अस्ति । अस्मिन् मण्डले बाणगङ्गा, रूपारेल, गम्भीर इत्येताः तिस्रः नद्यः प्रवहन्ति ।

## जनसङ्ख्या
२०११ जनगणनानुगुणं भरतपुरमण्डलस्य जनसङ्ख्या २५४९१२१ अस्ति । अस्मिन् मण्डले प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर्मिते ५०३ जनाः वसन्ति अर्थात् अस्य मण्डलस्य जनसङ्ख्यासान्द्रता प्रतिचतुरस्रकिलोमीटर् ५०३ जनाः । २००१-२०११ दशके अस्मिन् मण्डले जनसङ्ख्यावृद्धिः २१.३२% आसीत् । अत्र पुं-स्त्री अनुपातः १०००-८७७ अस्ति । अत्र साक्षरता ७१.१६ % अस्ति । 

## उपमण्डलानि
अस्मिन् मण्डले दश उपमण्डलानि सन्ति । तानि- 

* बयन
* भरतपुर
* दीग
* कमन
* कुमहर
* नाद्वाई
* नगर
* पहारी
* रूपबास

## वीक्षणीयस्थलानि
अस्मिन् मण्डले बहूनि प्रसिद्धानि वीक्षणीयस्थलानि सन्ति । तानि - 

* केवलदेवराष्ट्रियोद्यानम्
* लोहागढ किला
* गोलबाग-राजभवनम्
* मोती महल्
* लक्ष्मीविलास-राजभवनम्
* फतेह भुर्ज् 
इत्यादीनि ।

## बाह्यानुबन्धाः
* 
* Bharatpur History 
* 

वर्गः:राजस्थानस्य मण्डलानि
मार्जालः

मार्जारः व्याघ्रजातीयः कश्चित पशुः अस्ति । अस्य मार्जालः बिडालः इत्यापि पधानि उपयुज्यते । मूषकेत्यादिनां लघुजन्तूनां पीडानियन्त्रणार्थं गृहेषु मार्जारं पालयन्ति । गृहसदास्यानाम् अतीव वात्सल्यपात्रं भवति अयं प्राणी । बालाः विशेषेण अनेन सह क्रीडन्ति । एषः सस्याहारी मांसाहारी अपि भवति ।

मार्जाल वंशे ३६ जातयः भवन्ति । सर्वे मांसाहारिणः एव । मार्जालाः आस्ट्रेलिया तथा अंटार्टिका भूखण्डं विहाय सर्वत्र वसन्ति । स्व-परिसरप्रेमी मार्जालाः सुरम्य भूप्रदेशात् हिमाच्छादितशिखरपर्यन्तं सुखेन निवसन्ति । प्राचीन ईजिप्ट् देशीयाः प्रथमतः मार्जालान् गृहे पालितुम् आरब्धवन्तः ।अधुना विश्वे सर्वत्र मार्जालाः मनुष्येन सह जीवन्ति ।
### देहरचना 
मार्जालानां शरीररचनायाः प्रमुखः अंशः तेषां मांसखण्डानि वर्तुलाकारं मस्तकं च । नेत्रे तीक्ष्णे स्तः । नेत्रयोः मध्ये अन्तरकारणात् तेषां दृष्टिक्षेत्रं विशालं वर्तते । अतः ते बहुदूरपर्यन्तं दृष्टुं शक्नुवन्ति । नेत्रस्य पृष्ठभागे स्थितानां जीवकोशानां प्रकाशप्रतिफलनगुणात् रात्रौ अपि दृष्टुं शक्ताः । तेषां श्रवण तथा घ्राणशक्तिः अत्युत्तमा अस्ति । सुदृढाः दन्ताः मांसकर्तनार्थं उपयुक्ताः । पादानां अधोभागे स्थितया मृदुरचनया ते विनाशब्देन चलन्ति । तेषां अङ्गुलीनां रचना पशुग्रहणे वृक्षारोहणे च सहाय्यं करोति ।
मार्जालवंशीयाः [सिंहं विहाय] एकाकीजीविनः । लैङ्गिकसुखापेक्षया एव ते अन्यलिङ्गीयान् प्रति गच्छन्ति । मिलनानन्तरं ते परस्परं त्यजन्ति । स्रीजातीयाः स्वसन्तानेन सह किंचित् कालं जीवित्वा तान् स्वावलम्बीः कृत्वा अनन्तरं तान् त्यजन्ति । तथापि सिंहाः संघजीविनः । तेषां समूहे पञ्चदश सदस्याः भवन्ति । तेषु एकः पुरुषः नायकः द्वित्राणि बलिष्टाः सिंहाः  कानिचन सिंहिण्यः तथा तेषां बालाः । आहारं संचयनं सिंहिण्यः एव कुर्वन्ति । 
### सन्तानोत्पत्तिः 
मार्जालाः जननकाले दृष्टिहीनाः असहायकाः च । नवजात मार्जालशिशुः मातुः स्तन्यपानम् अवलम्ब्य जीवति ।तेषां शरीरम् अतिशीघ्रं वर्धते । द्विसप्ताहे नवजातशिशोः भारं द्विगुणं भवति । मासत्रयानन्तरं मार्जालमाता शिशून् आहारग्रहणं शिक्षयति । माता केवलं पशुग्रहणं कृत्वा वधकार्यं शिशुभिः कारयति । केचन सप्ताहानन्तरं बालाः आहारग्रहणं ज्ञास्यन्ति ।
### जीवनम् 
मार्जालानां संख्या विश्वे अवनतमुखी अस्ति । मुख्यतः तेषां मृदुचर्मार्थं हनमं भवति । मार्जालानां देहस्य अन्यभागाः अपि मानवैः उपयुज्यन्ते । अरण्यनाशेन  स्थलाभावेन व्याघ्राः इत्यादि बृहत्गात्रीयाः मानवानां वासस्थानम् आक्रमन्ति । अस्मात् कारणात् हनमं भवति । यद्यपि सर्वकारेण तेषां हनमं निषिद्धम् इति घोषितम् अस्ति तथापि पूर्णरूपेण न स्थगिता ।
लघुचित्रम्|मार्जाल

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* High-Resolution Images of the Cat Brain
* Biodiversity Heritage Library bibliography for *Felis catus*
* Catpert. The Cat Expert &nbsp;– Cat articles
* View the cat genome in Ensembl

वर्गः:प्राणिनः
वर्गः:विषयः वर्धनीयः
बर्मिङ्घम्

thumb|right|नगर सभा
**बर्मिङ्घम्** संयुक्त अधिराज्यस्य इंग्लन्ड् देशे स्थितः नगरः अस्ति। बर्मिङ्घम् पस्चिम मिड्लन्ड् मण्डले स्थितः अस्ति। नगरस्य जनसंख्या १०२८७०१।

## आधारानि 
बर्मिङ्घम्
बर्मिङ्घम्
वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
द प्रेस्टीज्

**द प्रेस्टीज्** () एकः आङ्ग्ल भाषा चलनचित्रः। नायकाः क्रिस्टियन् बेल्, ह्यू जाक्मन्, मैकल् केन्, स्कार्लेट् जोहान्सेन् च। चित्रस्य निर्देशकः क्रिस्टफ़र् नोलन्।
## उल्लेखः
प्रेस्टीज्, द
वर्गः:चलच्चित्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
बैटमेन बिगिंस्

thumb|right
**बाट्मान् बिगिन्स्** () एकः २००५ आङ्ग्ल भाषा चलनचित्रः अस्ति। चित्रस्य नायकाः क्रिस्टियन् बेल्, मैकल् केन्, गारि ओल्ड्मन्, लियम् नीसन्, केटि होम्स्, मार्गन् फ़्रीमन् च। निर्देशकः क्रिस्टफ़र् नोलन्।

वर्गः:चलच्चित्रसम्बद्धाः स्टब्स्
बिगिन्स्, बाट्मान्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
मेमेन्टो

thumb|right
**मेमेन्टो** () एकः आङ्ग्ल भाषा चलनचित्रः अस्ति। चित्रस्य नायकः गै पियर्स्, कारि आन् मास्, जो पान्टोलियानो च। निर्देशकः क्रिस्टोफ़र् नोलन् अस्ति।

मेमेन्टो
वर्गः:चलच्चित्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
राजकुमारः

**राजकुमारः** (Rajkumar) एकः कन्नडचित्ररङ्गस्य महान् कलाविदः आसीत् । एतस्य मूलनाम मुत्तुराजु इति । चामराजनगर मण्डलस्य सिङ्गनल्लूरु ग्रामीणः एषः ।
## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
वर्गः:कन्नडचलच्चित्राभिनेतारः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:चलच्चित्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
सिंहः

# सिंहः राशिः
# सिंहः पशुः

वर्गः:स्पष्टीकरणपृष्ठानि
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
कूर्मपुराणम्

**कूर्मपुराणम्** (Kurmapurana)अष्टादशसु महापुराणेषु अन्यतमम् अस्ति | इदं पुराणं साक्षात् कूर्मावतारी भगवान् विष्णुः नारदम् उपदिष्टवान् इति श्रूयते | नारदमहर्षिः सूतमुनिम् इदम् उपदिष्टवान् अस्ति । समुद्रमथनकाले प्रचलित।विषयमथनमेव कूर्मपुराणं। कूर्मपुराणं द्विधा विभक्तम् अस्ति - पूर्वभागः उत्तरभागः चेति | पूर्वभागे ५३ अध्यायाः, उत्तरभागे ४६ अध्यायाः विद्यन्ते । पूर्वभागे वराह,नरसिंह,वामन,व्यास,कृष्णावतारचर्तं निवेदयति। उत्तरार्धस्तु शिवचरित्रं,तीर्थमहिमां धर्मशास्त्रविषयान् निरूपयति। मूलतः कूर्मपुराणे चतस्रः संहिताः आसन् इति श्रूयते । ताः - ब्राह्मी, भागवती, सौरी, वैष्णवी च ।ब्राह्मीसंहितायां ६००० श्लोकाः, भागवतीसंहितायां ४००० श्लोकाः, सौरीसंहितायां २००० श्लोकाः, वैष्णवीसंहितायां ५००० श्लोकाः विद्यनते । अधुना उपलभ्यमानाः श्लोकाः ब्राह्मीसंहितायां विद्यमानाः ।भागवतीसंहिता वर्णाश्रमादिनियमान् ,सौरीसंहिता षट्कमविचारान्,वैष्णवीसंहिता मोक्षविषयान् निरूपयति।
## अन्तर्विषयाः
: प्रजापतीनाम् उगमः
: वर्णाश्रमधर्मः
: पुरुषार्थानां विवरणम्
: महाभक्तानां गुणस्वभावव्यवहारादयः
: जीवनस्य विभिन्नस्तराः
: ब्रह्माण्डस्य हिरण्यगर्भस्य उगमः
: कालस्य गणना
: ईश्वरस्य महिमा
: भुवनानां विवरणम्
: ग्रहादीनां विवरणम्
: नदीनां विवरणम्
: मुक्तिमार्गः

## केचन पुराणोक्तयः
१ अस्मिन् पुराणे पार्वत्याः सहस्रनाम उपलभ्यते | (अध्यायः - १२।६२-१९८)
:शिवोमा परमा शक्तिरनन्ता निष्कलामला |
:शान्ता माहेश्वरी नित्या शाश्वती परमाक्षरा ||६२||

२ पञ्चदशे अध्याये ब्रह्मा दक्षम् उपदिशति यत् यः विष्णुः सः एव रुद्रः सः ऐव जनार्दनः अस्ति | एवं यः अवगच्छति सः वेदोक्तम् अङ्गीकरोति इत्यतः मुक्तिं लभते इति - 
:मन्यन्ते ते जगद्योनिं विभिन्नं विष्णुमीश्वरात् ||८८||
:मोहादवेद निष्ठत्वात्ते यान्ति नरकं नराः |
:वेदानुवर्तिनो रुद्रं देवं नारायणं तथा ||८९||
:ऐकीभावेन पश्यन्ति मुक्तिभाजो भवन्ति ते |
:यो विष्णुः स स्वयं रुद्रो यो रुद्रः स जनार्दनः ||९०||  पूर्वभागः १।८८-९०

३ कूर्मपुराणस्य उत्तरभागे साङ्खययोगः विवृतः अस्ति -
:यथा नदीनदा लोके सागरेणैकतां ययुः |
:दद्वदात्माक्षरेणासौ निष्कलेनैकतां व्रजेत् ||३८||
:तस्माद्विज्ञानमेवास्ति न प्रपञ्चो न संस्थितिः |
:अज्ञानेनावृतं लोके विज्ञानं तेन मुह्यति ||३९||
:विज्ञानं निर्मलं सूक्षं निर्विकल्पं तदव्ययम् |
:अज्ञानमिततत्सर्वं विज्ञानमिति तन्मतम् ||४०||
:एतद्धः कथितं साङ्ख्यं भाषितं ज्ञानमुत्तमम् |
:सर्ववेदान्तसारं हि योगस्तत्रैकचित्तता |४१|| उत्तरभागः २।२।३८-४१

४ जैनमतस्य प्रथमतीर्थङ्करस्य ऋषभदेवस्य विषयः कूर्मपुराणे तत्र तत्र उल्लेखितः अस्ति - 
:हिमाह्वयं तु यद्वर्षं नाभेरासईन्महात्मनः |
:तस्यर्षभोवत्पुत्रो मेरुदेव्यां महाद्युतिः ||३७||
:ऋषभाद्भरतो जज्ञे वीरः पुत्रशताग्रजः |
:सोभिषिच्यर्षभः पुत्रं भरतं पृथिवीपतिः ||३८|| पूर्वभागः १।४१।३७-४१

५ उत्तरभागस्य सप्तमे अध्याये शिवः स्वयम् आत्मनः महिमानं वर्णयति - 
:योगिनामस्म्यहं शम्भुः स्त्रीणां देवी गिरीन्द्रजा |
:आदित्यानामहं विष्णुर्वसूनामस्मि पावकः ||४||
:रुद्राणां शङ्कर्श्चाहं गरुडः पततामहम् |
:ऐरावतो गजेन्द्राणां रामः शस्त्रभृतामहम् ||५|| २।७।४-७

वर्गः:पुराणानि
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये
गौरी शङ्कर कलिता

**गौरी शंकर कलिता** (सरुपाथर, १९५५- गुवाहाटी ९ जून २०१०) एकः भारतीयवृत्तान्तलेखक आसीत्।

असमे सञ्जात, सः एषा पूर्वोत्तरराज्ये अधिकतमप्रसिद्ध वृत्तान्तलेखकाषु एकः आसीत्। एकः क्षत्र	परिचारे सञ्जात, सः गुवाहाटीषु *कॉटन महाविद्यालये* उत्तीर्णः अभवतः।

## आधारा 
वर्गः:भारतीयलेखकाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्‎
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:असमराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
स्टार् वार्स् - अ न्यू होप्

thumb|right
**स्टार् वार्स्:अ न्यू होप्** () एकः १९७७ आङ्ग्ल भाषा चलनचित्रम् अस्ति। चित्रस्य मुख्यपात्रः लूक् स्कैवाकर्; तस्य नटः मार्क् अमिल्ल्। अन्य पात्राः ओबि वान् कनोबी, डार्थ् वेडर्, राजकुमारी लीया, आर् २-डी २, सी-३पीओ च। चित्रस्य निर्देशकः जार्ज् लूकस्।

होप्, स्टार् वार्स्:अ नुय्य्
वर्गः:चलच्चित्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
भारतीयप्रौद्यौगिकीसंस्थानम्, मद्रास

thumb|right
**भारतीय प्रौद्यौगिकी संस्थानम् मदरास्** () चेन्नै नगरे स्थितः तांत्रिक महाविद्यालयमेकम् अस्ति।  विद्यालयः गिण्डी राष्ट्रीय अरण्य प्रदेशे स्थितः अस्ति। संस्थानम् जर्मनी देशस्य साहाय्ये स्थापितः आसीत्।

## आधारीनि 
मदरास्, भारतीय प्रौद्यौगिकी संस्थानम्
मदरास्, भारतीय प्रौद्यौगिकी संस्थानम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
संयुक्तराष्ट्रशैक्षिकवैज्ञानिकसांस्कृतिकसङ्घटनम्

**विश्व संस्थानस्य शैक्षणिक, वैज्ञानिक, सांस्कृतिक संस्थानम्** (सामान्य भाषायाम् : **युनेस्को** ) विश्व संस्थानस्य एकः भागः अस्ति।

वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
भारतीयप्रौद्यौगिकीसंस्थानम्, बोम्बे

**भारतीय प्रौद्यौगिकी संस्थानम् बाम्बे** () भारतस्य मुम्बै नगरे स्थितः एकः तान्त्रिक महाविद्यालयम् अस्ति। विद्यालयम् विश्व संस्थानस्य शैक्षणिक, वैज्ञानिक, सांस्कृतिक संस्थानम्, सोवियट् संघस्य च साहाय्यात् स्थापितः अस्ति।

## आधारानि 
बाम्बे, भारतीय प्रौद्यौगिकी संस्थानम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:महाराष्ट्रराज्यम्
पिलानी

**पिलानी** भारतस्य राजास्थान् राज्यस्य झुंझुनू मण्डले स्थितः एकः नगरः अस्ति। नगरः गणश्याम् दास् बिर्ला महोदयस्य जन्मस्थानम् अस्ति। पिलानी नगरे महान् विध्यालय बिर्ला तान्त्रिक, वैज्ञानिक महाविध्यालयम् स्थितः अस्ति। 

## आधारानि
वर्गः:राजस्थानराज्यम्
वर्गः:राजस्थानराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
भारतीयप्रौद्यौगिकीसंस्थानम्, गुवाहाटी

thumb|right
**भारतीय प्रौद्यौगिकी संस्थानम् गुवहाटि** () भारतस्य गुवहाटि नगरे स्थापितः तान्त्रिक महाविद्यालयम् अस्ति। विद्यालयः १९९४ वर्षे स्थापितः आसीत्। ब्रह्मपुत्रा नद्या उत्तर दडे स्थितः अस्ति।

## आधारानि
गुवहाटी, भारतीय प्रौद्यौगिकी संस्थानम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:असमराज्यम्
प्राकृतिकविज्ञानम्

प्राकृतिकं विज्ञानं नाम प्रकृतेः तथा तदन्तर्गतानां प्रक्रियाणाम् अध्ययनम् । इदं प्राकृतिकं विज्ञानं प्रमुखतया पञ्चधा विभज्यते –

१. खगोलविज्ञानम्
२. जीवविज्ञानम्
३. रसायनविज्ञानम्
४. भूविज्ञानम्
५. भौतविज्ञानम् इति ।

वर्गः:विज्ञानम्
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:विज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
भारतीयप्रौद्यौगिकीसंस्थानम्, देहली

thumb|right|300px
**भारतीय प्रौद्यौगिकी संस्थानम् दिल्ली** () नव दिल्ली नगरे स्थितः तान्त्रिक महाविद्यालयम् अस्ति। विद्यालयः दिल्ली नगरस्य हौज़् खास् प्रदेशे स्थितः अस्ति। विद्यालये १३ केन्द्रानि सन्ति। 

## आधारानि
दिल्ली, भारतीय प्रौद्यौगिकी संस्थानम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:देहलीराज्यम्
मयूरः

**मयूरः** (Peacock) सर्वेषु पक्षिषु सुन्दरतमः अस्ति । तस्य मनोहरः बर्हः भवति । अतः एव अस्य **बर्ही** इति नाम । मयूरीणां तु बर्हः नास्ति । अयं च मयूरः सर्पान् खादति । प्रायशः अयम् अरण्ये निवसति । केचन धनिनः मयूरं विनोदार्थं पोषयन्ति । ते मयूरस्य शयनार्थं वलभीषु (भित्तेः उपरितनभागेषु) एकं दारुफलकं निर्मान्ति । अस्य एव 'मयूरयष्टिः' इति नाम । मयूराः वर्षाकाले एव अधिकं कूजन्ति । कण्ठरवस्य अस्य स्वरस्य 'केका' इति संज्ञा अस्ति। एतस्य केका प्रसिद्धा। मयूराः मेघगर्जनं श्रुत्वा सन्तोषेण नृत्यन्ति। तस्य नृत्यं नयनमनोहरं वर्तते।

## वाहनम्
एषः मयूरः स्कन्दस्य (कुमारस्वामिनः/षण्मुखस्य) वाहनम् । केचन एनं सरस्वत्याः अपि वाहनमिति कथयन्ति । 

मयूरस्य केकी , भुजङ्गभुक् , शिखी , नीलकण्ठः इत्यादीनि नामानि सन्ति ।
मयूरस्य बर्हे विविधाः वर्णाः सम्भूय वर्तन्ते । तेषां सम्मेलनं 'जातीयसमैक्यं' सूचयति । तस्मात् मयूरः 'जातीयविहङ्गः' इति निर्णीतः ।

## अस्माकं राष्ट्रियः पक्षी
मयूरः भारतदेशे प्रायः सर्वत्र द्दश्यते । क्रि.पू. ३२६ तमे वर्षे चक्रवर्ती अलेकसाण्डारः  यदा आक्रमणाय भारतम् आगतवान् तदा सः मयूराणां सौन्दर्यं  दृष्ट्वा नितरां व्यामुग्धः सन् ‘प्रतिगमनसमये केचन मयूराः नेतव्याः ’ इति निर्णीतवान् आसीत् इति श्रूयते । संस्कृतभाषायां मयूरस्य पर्यायपदम् अस्ति बर्ही इति एतस्य बर्हे नेत्ररुपाः आकाराः बहवः भवन्ति इत्यतः एताद्दशं नाम तस्य । दीर्घः नीलः कण्ठः व्यजनसद्दशं पुच्छं, रमणीया शिखा इत्यादिभिः युक्तः मयूरः पक्षिजातिषु एव सुन्दरतमः । 
मयूरस्य पुच्छं दीर्घं भवति । पुच्छी पिञ्छाः भवन्ति बहवः । प्रतिपिञ्छम् ‘चन्द्रकः नामकं नेत्राकारकम् अर्धचन्द्राकारकं वा चिह्नं भवति । यदा सः पुच्छं प्रसारयति तदा सहस्त्रनेत्रयुक्ताताभ्रमः जायते प्रतिवर्षं मयूरस्य पुच्छस्य पिञ्छाः पतन्ति , नूतनाः उत्पद्यन्ते च । तान् सङ्गृह्य रमणीयानि व्यजनानि निर्मीयन्ते । चक्रवर्तिना शाहजहानेन निर्मितं मयूरसिंहासनं तु जागति प्रसिद्धम् । एतस्मिन् मयूरपिञ्छाः योजिताः सन्ति । पर्शियादेशीयः (अद्य तस्य  देशस्य नाम इरान् इति ) आज्क्राम्कः नादिरशाहः अमूल्यम एतत् मयूरसिंहासनं स्वस्य देशं पर्ति नीतवान् । भगवान् श्रीकृष्णः स्वस्य शिखायां मयूरपिञ्छं धरति । भगवतः शिवस्य पुत्रस्य कार्तिकेयस्य वाहनम् अपि मयूरः एव ।

## बाह्यसम्पर्कतन्तवः
मयूरः(मोर)

वर्गः:पक्षिणः
द डार्क् नैट्

thumb|right
**द डार्क् नैट्** () एकः बाट्मान् श्रेणी चलनचित्रः अस्ति। चित्रस्य निर्देशकः क्रिस्टफ़र् नोलन् अस्ति। नायकः क्रिस्टियन् बेल्, मागी गिलेन्हाल्, हीथ् लेड्जर् च।

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* 
* 
* 
* 
* 
* *The Dark Knight*: Blu-ray Disc Review at HD Report

नैट्, द डार्क्
वर्गः:चलच्चित्रसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
टॉमस आल्वा एडिसन

वर्गः:अन्यदेशीयवैज्ञानिकाः
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:विदेशीयव्यक्तिसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
भारतीयप्रौद्यौगिकीसंस्थानम्, कानपुरम्

thumb|200px|right
**भारतीय प्रौद्यौगिकी संस्थानम् कान्पुर्** () भारतस्य कान्पुर् नगरे स्थितः तान्त्रिक विद्यालयमेकम् अस्ति। १९५९ वर्षे संयुक्त अमेरिका संस्थानस्य साहाय्ये स्थापितः आसीत्।

## आधारानि
कानपुर्, भारतीय प्रौद्यौगिकी संस्थानम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:स्टब्स् भारतसम्बद्धाः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:उत्तरप्रदेशराज्यम्
विज्ञानम्

ज्ञानमिति पदं तु **‘ज्ञा अवबोधने’** इति धातुना व्युत्पन्नम्। वस्तूनां स्वरूपज्ञानं विषयाणाम् इन्द्रियजन्यं ज्ञानं च अस्य परिधिः। **वि** इति उपसर्गस्य योजनेन, ‘विशिष्टं ज्ञानं विज्ञानम्’ इति अर्थः स्फुरति। पुरातनाः ज्ञानमिति शब्दम् आत्मज्ञानविषये, विज्ञानशब्दं लौकिकविषयाणां ज्ञाने उपयुज्यन्ते स्म इति ज्ञायते। अमरकोशे, ‘मोक्षे धी ज्ञानमन्यत्र विज्ञानं शिल्पशास्त्रयोः’ इति लिखितमस्ति। अस्मिन्नर्थे, ‘विविधं ज्ञानं विज्ञानम्’ इति वक्तुं शक्यते। कूर्मपुराणेऽपि -
:चतुर्दशानां विद्यानां धारणं हि यथार्थतः।
:विज्ञानमितरद् विद्यात् येन धर्मो विवर्धते॥ इति उक्तम्।

आङ्ग्लभाषायां विज्ञानम्, ‘Science’ इति पदेन व्यवह्रियते। अस्य पदस्य मूलं तु, ‘Scientia’ इति ल्याटिन् भाषापदम्। तस्यां भाषायां पदस्यास्य अर्थः ज्ञानमित्येव भवति। मानवः सर्वदा परितः स्थितानां वस्तूनां ज्ञानसम्पादने उत्सुकः वर्तते। अस्मिन् विषये सः अन्यैः जीविभिः भिन्न एव। प्राकृतिकानां विषयाणाम् अध्ययनम्, तेषां प्रायोगिकपरिशीलनं, फलितांशानां विचारणम् इत्यादयः विज्ञाने अन्तर्भवन्ति।

## विज्ञानस्य विविधाः विभागाः
प्राचीनकाले विज्ञाने संयोजिताः अंशाः अल्पीया एव आसन्। अतः तस्य विभजनस्यापि आवश्यकता नासीत्। कालक्रमेण विज्ञानं बहुधा अवर्धत। विज्ञानिनः प्रत्यहं नूतनानि आविष्काराणि कुर्वन्ति। प्राचीनान् सिद्धान्तान् तिरस्कुर्वन्ति अथवा तेषां संस्करणं कुर्वन्ति। अनेन विज्ञानस्य विभजनम् आवश्यकम् अभवत्। प्रथमतः विज्ञानं भौतिकविज्ञानं (Physical Sciences) जीवविज्ञानं (Biological Sciences) चेति द्विधा विभक्तम्। अचेतनवस्तूनां ज्ञानं प्रथमभागस्य विषयः, द्वितीयभागः जीविनां विषयम् अभ्यस्यति। पुनः एतौ द्वौ भागौ अवर्धेताम्। भौतिकविज्ञानं, भौतविज्ञानम् (Physics), रसायनविज्ञानम् (Chemistry), भूगर्भशास्त्रम् (Geology), भूविवरणम् (Geography), खगोलशास्त्रम् (Astronomy), सागरशास्त्रम् (Oceanology) इत्यादिनाम्ना पुनः विभक्तं वर्तते। जीवशास्त्रेऽपि सस्यशास्त्रम् (Botany), प्रणिशास्त्रम् (Zoology), पक्षिशास्त्रम् (Ornithology), मानवशास्त्रम् (Anthropology), कीटशास्त्रम् (Entomology) इत्यादयः विभागाः सन्ति। एते सर्वे विभागाः इदानीम् उपविभागयुक्ताः पुनर्विभक्ताः अतीव वर्धिताश्च।

वर्गः:विज्ञानम्
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:विज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
सिंह

## व्यक्तयः 
* नरेन्द्र सिंह नेगी 
* मनमोहन सिंह
* मिल्खा सिंह 
* गुरु गोविन्द सिंह 
* रकुल प्रीत सिंह
* शिवमंगल सिंह 'सुमन' 
* महेन्द्र सिंह धोनी
* खुशवन्त सिंह 
* मुलायम् सिंह यादव् 
* राजेन्द्र सिंह
* शिवराज सिंह चौहान
* ज्ञानी जैल सिंह

वर्गः:स्पष्टीकरणपृष्ठानि
नन्दादेवी-राष्ट्रियोद्यानम्

नन्दादेवी-उद्यानं पुष्पोपत्यका च
निसर्गप्रेमिभिः पर्वतारोहिभिः च अवश्यं वीक्षणीयम् अस्ति नन्दादेव्युद्यानम् । नन्दादेवीराष्ट्रियोद्यानम् उत्तराञ्चलस्य चमोलीजनपदस्य हिमालयपर्वतप्रदेशे वर्तते । १८८३ तमे वर्षे WW गार्डनः एतस्य प्रदेशस्य वैशिष्ट्यम् ऎदम्प्राथम्येन अभिज्ञातावान् । १९३६ तमे वर्षे तिल्मन्, नी आडेल् इत्येताभ्यां प्रवासावसरे द्दष्टः अयं प्रदेशः तयोः महतीम् आसक्तिम् अजनयत् ।१९३९ तमे वर्षे अयं प्रदेशः प्राणिवीक्षणालयः जातः १९८२ तमे वर्षे राष्ट्रियोद्यानत्वेन परिगणितम् । १९८८ तमे वर्षे युनेस्कोसंस्थया इदं जागतिकपरम्परास्थलत्वेन घोषितम् ।

पश्चिमहिमालयस्थम् इदं राष्ट्रियोद्यानं स्वीयेन नैसर्गिकसौन्दर्येण सर्वान् आकर्षति । अत्रत्यानि ‘अल्पैन्’ पुष्पाणि नितरां मोहकानि भवन्ति । एतत् स्थानं केषाञ्चन विरलानाम् अवसान् -स्तिथौ विद्यमानानां हिमचित्रोष्ट्र -हिमालयहरिण -हिमालयवनमेषप्रभृतीनां प्राणिनां निवासस्थानम् अस्ति । पुष्पोपत्यका ऎदम्प्राथम्येन अन्विष्टा अस्ति सस्यशास्त्रज्ञेन पर्वतारोहिणा फ्राङ्क एस् स्मितवर्येण स्वीये मौण्डकामेट्प्रवासावसरे । एतत् नन्दादेवीराष्ट्रियोद्यानं वायव्यदिशि २० कि.मी.दूरे विद्यते । एतस्य सौन्दर्यात् आकृष्टाः जनाः एनं देवनिवासं मन्यन्ते । उपत्यका एषा वृष्टिकाले असंख्याकैः कुसुमैः शोभमाना प्राकृतिकोद्यानरुपं प्राप्य नितराम् आकर्षिका भवति । इयम् उपत्यका २००५ तमे वर्षे जागतिकपारम्परिकस्थलत्वेन घोषिता ।

लक्ष्मणस्य प्राणानां रक्षणाय हराष्ट्रोनुमता एतस्याः एव उपत्यकायाः मूलिकाः नीताः इति श्रूयते । भद्रदारुभूर्जशङ्कुफलिप्रभृतयः वृक्षाः अत्र आधिक्येन दृश्यन्ते । नन्दादेवीराष्ट्रियोद्याने ३१२ सस्यजातयः सन्ति प्रायः । तासु १७ सस्यजातयः अतिविशिष्टाः अन्यत्र दुर्लभाः च अस्मिन् उद्याने १४ प्राणिजातयः सन्ति । तासु ६ जातयः अवसानस्थितौ सन्ति ।

औन्नत्यस्य आधिक्यात् अत्रत्यं शीतलं वातावरणं  भवति आवर्षम् । षण्मासान् यावत् अयं प्रदेशः हिमेन आवृतः भवति ।शिष्टः षाण्मासिकावधिः सुखप्रदः भवति । जूनतः आगस्ट्पर्यन्तं महती वृष्टिः भवति अत्र । एप्रिलतः अक्टोबरमासान्तः कालः प्रवासाय सुयोग्यः । इतः समीपस्थः जोशिमठप्रदेशः भोजनावासादिनिमित्तं योग्यः अस्ति ।

वर्गः:उत्तराखण्डस्य प्रेक्षणीयस्थानानि
वर्गः:उत्तराखण्डसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्