open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
शोभा अभयङ्कर

വർഗ്ഗം:Articles with hCards

डॉ. **शोभा अभयङ्कर** (१९४६–२०१४) भारतीय संगीतकारः, मेवाटीघराना- शिक्षिका च आसीत् । सा स्वपुत्रः संजीवाभ्यंकर इत्यादीन् बहूनां हिन्दुस्तानी शास्त्रीयगायकानाम् अध्यापनार्थं प्रसिद्धा अस्ति 

## जीवनी 
शोभा अभिनकरस्य जन्म भारतस्य पुणे नगरे १९४६ तमे वर्षे अभवत् । विजय अभयङ्कर् इत्यनेन सह विवाहम् अकरोत् । द्वौ पुत्रौ सञ्जीव् अभयङ्कर् तस्य सोदरश्च।

सा पुणे विश्वविद्यालयात् जैव रसायनशास्त्रे अस्ति . म. प्राप्त Sc. सा एसएनडीटी महिलाविश्वविद्यालयात् प्रथमश्रेणीसम्मानेन सङ्गीतविषये एम.ए. मराठीभावगीते संगीते पी.एच्.डी. घ च कृतम्‌  

शोभा अभयणकर पंडित गंगाधरबुआ पिम्पलखरे, पंडित वी.आर.अथवले, पंडित. जसराजादिभ्यः । दशकैः सङ्गीतस्य प्रशिक्षिता  सा ग्वालियर गायकी तथा आगरा गायकी इत्येतयोः पृष्ठभूमिं विद्यमानस्य मेवाटी-घरस्य सदस्या इति मन्यते । 

अभिनकरः ललितकलाकेन्द्रेण, पुणेविश्वविद्यालयेन, एसएनडीटी महिलाविश्वविद्यालयेन च सङ्गीतविद्वान् गुरुरूपेण च सम्बद्धः अस्ति । 

अभिनकरः सम्पूर्णे महाराष्ट्रतः  अनेकान् छात्रान् अध्यापितवान् ये अन्तर्राष्ट्रीय-राष्ट्रीय-पुरस्कारान्, छात्रवृत्त्याश्च प्राप्तवन्तः ।  संजीवाभ्यङ्करः (तस्याः पुत्रः) , सन्दीप रानाडे च तस्याः अत्यन्तं उल्लेखनीयाः शिष्याः सन्ति । 

अभयङ्कर् २०१४ तमस्य वर्षस्य अक्टोबर्-मासस्य १७ दिनाङ्के अष्टषष्टितमे वयसि कर्करोगेण स्वर्गं गतः । 

## पुरस्कार एवं मान्यता 
* "गणहीरा" पुरस्कार
* वसंत देसाई पुरस्कार
* पं. एनडी काशलकर पुरस्कार
* पं. वि डी पालुस्कर पुरस्कार
* गुरु के रूप में उत्कृष्ट कार्य के लिए "राग ऋषि" पुरस्कार

## सन्दर्भः 
वर्गः:१९४६ जननम्
वर्गः:२०१४ मरणम्
वर्गः:मराठाजनाः
वर्गः:हिन्दुस्थानिसङ्गीतगायकाः
संजीव अभयङ्कर्

വർഗ്ഗം:Articles with hCards

**पण्डित संजीव अभयङ्कर्** (जन्म १९६९) मेवाटीघरान इति प्रशस्तस्य हिन्दुस्तानी शास्त्रीयगानालापन  शैलेः प्रचारकः शास्त्रीयसङ्गीतगायकः अस्ति ।  हिन्दीचलच्चित्रस्य *गॉडमदर* इत्यस्य सुनो रे भैला इति गीतस्य कृते १९९९ तमे वर्षे सर्वोत्तमप्लेबैकगायकस्य राष्ट्रियचलच्चित्रपुरस्कारं प्राप्तवान् । तथा शास्त्रीयकलासु निरन्तर उत्कृष्टतायाः कृते मध्यप्रदेशसर्वकारेण कुमारगन्धर्वराष्ट्रीयपुरस्कारः २००८तमे वर्षे प्राप्तवन्तः सन्ति

## प्रारम्भिक जीवन 
संजीव अभयङ्करस्य  जन्म १९६९ तमे वर्षे अक्टोबर्-मासस्य ५ दिनाङ्के भारतस्य पुणे नगरे शोभाअभ्यंकरस्य पुत्रत्वेन अभवत् । सः अष्टवर्षे एव हिन्दुस्तानीशास्त्रीयसङ्गीतस्य अध्ययनं आरब्धवान्। , तस्य माता, गुरुः पिम्पलखरे च प्रारम्भिकशिक्षिकाः आसन् । पश्चात् पण्डितजसराजेन तस्य प्रशिक्षणं प्राप्तम् | 

## गायनवृत्तिः 
संजीव अभयङ्करः १९८१ तमे वर्षे मुम्बईनगरे ११ वर्षे प्रथमं मञ्चप्रदर्शनं कृतवान् ।सन्जीवः सम्पूर्णे भारते जिद्दूकृष्णमूर्तेः शिक्षाप्रसारार्थं डेगादेवकुमाररेड्डी इत्यनेन परिकल्पितस्य नृत्यसमूहस्य एसेन्स् आफ् लाइफ् इत्यस्य स्वरं प्रदत्तवान् ।  तदेव सः विशिष्टः अभवत् । पश्चात् राष्ट्रियचलच्चित्रपुरस्कारं प्राप्य सः व्यस्तः गायकः अभवत्

## चलचित्र डिस्कोग्राफी 
* तुम गये (लता मंगेशकर सहित), मैच्स् [१९९६] ।
* ये है शान बनारस की, बनारस (2005)
* लाई जा रे बदरा, दिल पे मत ले यार (2000)
* सदा सुमिरन करले, दशावतार (2008)
* सुनो रे सुनो रे भैना के, गॉडमदर (1998)
* रूखे नैना, मकबूल (2003)
* To Astis Thar, कोफी अनि बाराच कही (2015)

## सन्दर्भः 
## बाह्यलिङ्काः 
* संजीव अभिनकर वेबसाइट 
*   
वर्गः:१९६९ जननम्
वर्गः:जीवतव्यक्तयः
वर्गः:मराठाजनाः
वर्गः:हिन्दुस्थानिसङ्गीतम्
वर्गः:महाराष्ट्रराज्यम्
पद्मपाणी आचार्य

मेजर **पद्मपाणी आचार्य**, म.वी.सी. (21 जून 1969&nbsp;– २८ जून १९९९) भारतीयसेनायाः अधिकारी आसीत् । १९९९ तमे वर्षे जूनमासस्य २८ दिनाङ्के कारगिलयुद्धकाले कृतानां कार्याणां कृते सः मृत्योः अनन्तरं द्वितीयः सर्वोच्चः भारतीयसैन्यपुरस्कारः , महावीरचक्रः इति पुरस्कृतः  

आचार्यः तेलङ्गानादेशस्य हैदराबादनगरस्य निवासी आसीत् , तस्य पारिवारिकमूलानि ओडिशानगरे सन्ति | चारुलता इति पत्नी । आचार्यस्य पिता विङ्ग सेनापतिः जगन्नाथ आचार्यः अस्ति, यः १९६५ तमे वर्षे १९७१ तमे वर्षे च पाकिस्तानेन सह युद्धेषु भारतीयवायुसेनायाः सेवां कृतवान् । पश्चात् सः हैदराबादस्य रक्षासंशोधनविकासप्रयोगशालायां (DRDL) कार्यं कृतवान् ।  अस्मिन् कुटुम्बे मेजर आचार्यस्य मातापितरौ, पत्नी, पुत्री च अपराजिता च सन्ति, या तस्य मृत्योः कतिपयेषु मासेषु जन्म प्राप्नोत् । . अपराजिता आचार्यः एनसीसी कैडेट्रूपेण कार्यं कृतवान् अस्ति।

## सैन्यजीवनम् 
आचार्यः १९९३ तमे वर्षे मद्रासस्य अधिकारीप्रशिक्षण अकादमीतः स्नातकपदवीं प्राप्तवान्, राजपूताना राइफल्स् (२ राज रिफ) इत्यस्य द्वितीयबटालियनस्य द्वितीयलेफ्टिनेंटरूपेण नियुक्तः

कारगिलयुद्धस्य आरम्भे आचार्यः २ राज रिफ् इत्यस्य कम्पनीयाः कमानं धारयति स्म । आचार्यः पितरं लिखितवान् यत् -

प्रिय पापा... क्षतिविषये चिन्ता मा कुरुत - अस्माकं नियन्त्रणात् परं व्यावसायिकं खतरा अस्ति। न्यूनातिन्यूनं सद्कारणाय एव अस्ति। मम्मा इत्यस्मै कथयतु यत् युद्धं आजीवनं गौरवम् अस्ति, तस्मात् न्यूनं किमपि चिन्तयितुं न शक्तवान्। राष्ट्रसेवायाः उत्तमः उपायः कः ? महाभारतात् चारूपर्यन्तं प्रतिदिनं कथां कथयतु येन भवतः पौत्रः सद्मूल्यानि आत्मसातवान्।

## लोकसंस्कृतौ 
टोलोलिंग्-युद्धस्य घटनाः हिन्दी -युद्ध-चलच्चित्रे *LOC Kargil* -इत्यस्मिन् प्रमुखयुद्धदृश्येषु अन्यतमरूपेण रूपान्तरिताः, यस्मिन् अभिनेता नागार्जुनः अक्किनेनी आचार्यस्य भूमिकां निर्वहति स्म 

## अपि द्रष्टव्यम् 
* दिगेन्द्र कुमार
* नेइकेझाकुओ केनकुरुसे
* मगोद बसप्पा रवीन्द्रनाथ

## अवलम्बाः 

वर्गः:१९९९ मरणम्
वर्गः:१९६९ जननम्
वर्गः:ओडिशाराज्यस्य व्यक्तयः
वर्गः:ओड़िशाराज्यम्
जूड आन्तणि जोसेफ

religionജൂഡ് ആന്തണി ജോസഫ്
residenceജൂഡ് ആന്തണി ജോസഫ്
ethinicityജൂഡ് ആന്തണി ജോസഫ്
religionജൂഡ് ആന്തണി ജോസഫ്
residenceജൂഡ് ആന്തണി ജോസഫ്
ethinicityജൂഡ് ആന്തണി ജോസഫ്
വർഗ്ഗം:Articles with hCards

**जूड् आन्टणि जोसेफ्** (सिजो जोसेफ्) भारतीयः मलयालम-चलच्चित्रनिर्देशकः, पटकथालेखकः, अभिनेता च अस्ति । सः २०१४ तमे वर्षे Om Shanti Oshana इति चलच्चित्रेण निर्देशनस्य पदार्पणं कृतवान्, यत् ४५ तमे केरलराज्यस्य चलच्चित्रपुरस्कारे लोकप्रियस्य आकर्षणस्य सौन्दर्यमूल्यस्य च सर्वोत्तमचलच्चित्रं इति निर्णीतम् सः एर्नाकुलममण्डलस्य आलुवा- नगरस्य निवासी अस्ति ।  डियाना आन् जेम्स्  तस्य पत्नी, तयोः दे पुत्री धन्या आन्तणी जोसफ़्।

## व्यक्तिगत जीवन 
इन्फोसिस् इत्यत्र अल्पकालं (२००६-२००९) सॉफ्टवेयर-इञ्जिनीयररूपेण कार्यं कृतवान् । अभिनेता निविन् पौली इत्यनेन सह घनिष्ठमैत्री .  २०१५ तमस्य वर्षस्य फेब्रुवरी-मासस्य १४ दिनाङ्के डायना एन् जेम्स् इत्यनेन सह विवाहः ।    २०१७ तमस्य वर्षस्य एप्रिलमासे जुड् महिलानगरपालिकायाः अपमानं कृत्वा गृहीतः । पश्चात् जमानतेन मुक्तः।  पश्चात् २०१७ तमस्य वर्षस्य डिसेम्बर्-मासे एकस्याः लोकप्रियस्य महिला-अभिनेत्र्याः विषये नारी-विरोधी फेसबुक्-पोस्ट्-कृते तस्य व्यापक-आलोचनाः प्राप्ताः ।  

## चलचित्रजगति 
दीपु करुणाकरणः भावना मीडिया विजनस्य बैनरेण २००८ तमे वर्षे दीपू करुणाकरणेन निर्देशितस्य क्रेजी गोपालन इति चलच्चित्रस्य सहनिर्देशकरूपेण पदार्पणं कृतवान् । २०१४ तमे वर्षे ओम शान्तिः ओशाना इत्यस्य पटकथां निर्देशनं च कृतवान् । २०१५ तमे वर्षे प्रेमम इति चलच्चित्रे सः कैमियो-भूमिकायां अभिनयं कृतवान् ।

### निर्देशितः 
### अभिनेता 
### दूरदर्शनम् 
### लघु चलचित्र 
## बहिर्गच्छन्ती लिङ्कानि 
* 
* इन्तर्नेत्ഇ मूवी डाट्टाबेस् मध्ये जूड् आन्तणि जोसफ् 

## अवलम्बः 
वर्गः:१९८३ जननम्
वर्गः:चलच्चित्रनिर्देशकाः
जफराबादी महिषः

लघुचित्रम्| ब्राजीलदेशे जफराबादी-मुर्रा-महिषयोः एकः यूथः
**जफराबादी महिषः**, **जाफ्राबादी महिषः** अथवा **गिरमहिषः**  एकः नदीमहिषः अस्ति यस्य उत्पत्तिः भारतस्य गुजरातदेशे अभवत् ।  विश्वे प्रायः २५,००० जफराबादीमहिषाः सन्ति इति अनुमानं भवति ।  भारतस्य पाकिस्तानस्य च महत्त्वपूर्णेषु महिषजातेषु अन्यतमम् अस्ति |  जफराबादी महिषः ब्राजीलदेशं प्रति निर्यातिता प्रथमा महिषजातिः अपि अस्ति,  अपि च २०१७ तमे वर्षे ब्राजील्देशे पालितानां चतुर्णां महिषजातीनां मध्ये एकः अपि अस्ति, अन्ये भूमध्यसागरीयः, मुर्राः, दलदलमहिषाः च सन्ति 

भारतीयराष्ट्रीयवैज्ञानिकदस्तावेजकेन्द्रे उक्तं यत् जफराबादीमहिषः आफ्रिकाकेपमहिषस्य भारतीयजलमहिषस्य च संकरः अस्ति, पूर्वं मूलतः वधार्थं ब्रिटिशभारते आनीता आसीत्  जफराबादीमहिषाणां शिरः तुल्यविशालाः, स्थूलाः, समतलशृङ्गाः च भवन्ति, ये कण्ठस्य पार्श्वेषु पतित्वा कर्णपर्यन्तं ऊर्ध्वं गच्छन्ति 

## विशेषताः 
एते विशालाः पशवः सन्ति ये गिरवनेषु शुद्धरूपेण दृश्यन्ते । अस्याः जात्याः प्रजननक्षेत्रं गुजरातस्य कच्छ, जामनगरमण्डलानि च सन्ति ।

शिरः कण्ठः च विशालः भवति । ललाटं सुप्रमुखं विस्तृतं मध्ये किञ्चित् अवसादं च । शृङ्गेन साकम् शिरः अपि किन्चित् लम्बितमपि दृश्यते

शृङ्गाणि गुरु भवन्ति, कण्ठस्य प्रत्येकं पार्श्वे पतितुं प्रवृत्ताः भवन्ति ततः बिन्दौ उपरि गच्छन्ति, परन्तु मुरा जातिम् (शृङ्गाः पतन्ति) अपेक्षया न्यूनतया कठिनतया वक्राः भवन्ति

वर्णः प्रायः कृष्णः भवति ।

अस्य क्षीरस्य औसतं उत्पादनं १०० तः १२०० किलोग्रामपर्यन्तं भवति । एतेषां पशूनां पालनं प्रायः मालधारी-नामकैः पारम्परिकैः प्रजनकैः क्रियते, ये परिव्राजकाः सन्ति ।

महिषः गुरुः कर्षण-शकटयोः उपयोगाय च् युक्तम् भवति ।

## सन्दर्भाः 
वर्गः:महिषजातयः
मुर्रा महिषः

**मुर्रा महिषः** मुख्यतया दुग्धनिर्माणार्थं पोषितस्य जलमहिषस्य ( *Bubalus bubalis* ) जातिः अस्ति । भारतस्य हरियाणा - पञ्जाब- देशयोः अस्य उत्पत्तिः भवति, यत्र भिवानी, आगरा, हिसार, रोहतक, जिन्द, झाझार, फतेहाबाद, गुड़गांव, दिल्ली-राजधानीक्षेत्रे च अस्य मण्डलेषु स्थापिता अस्ति  इटली, बुल्गारिया, मिस्र इत्यादिषु अन्येषु देशेषु दुग्धमहिषस्य दुग्धस्य उत्पादनं सुधारयितुम् अस्य उपयोगः कृतः अस्ति ।  पञ्जाबस्य लक्ष्मी-दुग्धशालायां मुर्रा-महिषः 26.335 इति अभिलेखं स्थापितवान् दुग्धस्य 2016 राष्ट्रियपशुपालनप्रतियोगितायां एक्स्पो च।  ब्राजील्देशे एषा महिषजातिः मांसस्य, क्षीरस्य च उत्पादनार्थं उपयुज्यते । मुर्राः उच्चमूल्येन विक्रीयन्ते ।  

भारतीयमहिषजातीनां मध्ये मुर्रा-नगरस्य दुग्धस्य उत्पादनं सर्वाधिकं भवति इति ज्ञायते । 

## स्वरूपम्‌ 
लघुचित्रम्| ब्राजीलस्य एकस्मिन् कृषिक्षेत्रे मुर्रा महिषः
।

तेषां प्रायः ह्रस्वाः, कठिनवक्राः च शृङ्गाः भवन्ति । वृषभाणां भारः  परिमितः भवति तथा गावः  परितः . दुग्धस्य औसतं उत्पादनं 2,200 भवति ३१० दिवसेषु स्तनपानकाले ।  

इयं महिष्याणां महत्त्वपूर्णा जातिः अस्ति यस्य गृहं हरियाणा-मण्डलस्य रोहतक-हिसार-जिन्द्-मण्डलयोः पञ्जाबस्य नाभा-पटियाला-मण्डलयोः अस्ति ।

वर्णः प्रायः जेट् कृष्णः भवति यस्य पुच्छे मुखस्य च श्वेतचिह्नानि सन्ति तथा च कदाचित् अन्तस्थानानि दृश्यन्ते ।तेषां नेत्राणि कृष्णानि, सक्रियाणि, स्त्रीषु प्रमुखाणि च भवन्ति, किन्तु पुरुषेषु किञ्चित् संकुचितानि, भित्तियुक्तानि न भवेयुः अर्थात् कर्णिकायां श्वेतत्वं न भवेत् तेषां कण्ठाः दीर्घाः कृशाः च पुरुषेषु स्थूलाः विशालाः च भवन्ति । तेषां कर्णाः ह्रस्वाः, कृशाः, सजगाः च भवन्ति 

कठिनवक्रशृङ्गम् अस्याः जातिस्य महत्त्वपूर्णं चरित्रम् अस्ति ।

शरीरस्य आकारः विशालः, कण्ठः, शिरः च तुल्यकालिकरूपेण दीर्घः भवति ।

स्त्रीणां शिरः ह्रस्वः, सूक्ष्मः, स्पष्टः च कटितः भवति ।

नितम्बं विस्तृतं, अग्रपृष्ठं च पतति।

अस्याः जात्याः महिषगवः भारते क्षीर-घृत-मेदः-उत्पादकेषु कार्यकुशलेषु अन्यतमाः सन्ति ।

मक्खनस्य मेदः मात्रा ७% भवति औसतं दुग्धपानस्य उपजः १५००-२५०० किलोग्रामपर्यन्तं भवति औसतं दुग्धस्य उपजः ६.८ किलोग्राम/दिनम् अस्ति ।

यदा तु कतिपये व्यक्तिगतपशवः १९.१ किलोग्राम/दिनपर्यन्तं अधिकं उत्पादनं ददति ।

प्रथमे वत्सप्रसवसमये आयुः ४५-५० मासाः, अन्तर्वत्सकालः ४५०-५०० दिवसाः च भवति ।

## शोध संस्थान 
एतेषु संस्थानेषु मुर्राजातेः वर्धनार्थं प्रसारार्थं च शोधकार्यक्रमाः प्रचलन्ति : १.

* हिसार-नगरस्य महिष-संशोधन-केन्द्रीय-संस्थानम् भारते मुर्रा-महिषजातेः उन्नयनार्थं, गो-निषेचनार्थं च कृषकाणां महिष-प्रजनकानाञ्च मुर्रा-महिष-वीर्यस्य प्रसारणार्थं च प्रमुखा शोध-संस्था अस्ति उच्चगुणवत्तायुक्तस्य जातिस्य प्रतिकृतिं कर्तुं तया मुर्रा महिषस्य क्लोनिङ्ग् कृतम् अस्ति ।      
* राष्ट्रीयदुग्धसंशोधनसंस्था कर्णालनगरस्य कृषिदुग्धविश्वविद्यालयः अस्ति । 
* फिलिपिन्स्-देशस्य फिलिपिन्स्-देशस्य काराबाओ-केन्द्रं स्थानीय-उष्णकटिबंधीय-स्थितौ अनुकूलतायै मुर्रा-महिषाणां प्रजननं करोति ।

## अपि द्रष्टव्यम् 
* जलमहिषजातीनां सूची
* भारतीयपशुजातीनां सूची
* भारतीय कृषि अनुसन्धान संस्थान (IARI)
* सरकारी पशुपालनक्षेत्रं, हिसार, दुग्धस्य उपजं वर्धयितुं पशूनां खाद्यं सुधारयितुम् अनुसन्धानं प्रसारणं च संस्था, सीआईआरबी हिसारस्य पार्श्वे स्थितम्

## अवलम्बाः 

वर्गः:महिषजातयः
रवीन्द्र प्रसाद अधिकारी

**रवीन्द्र प्रसाद अधिकारी ( नेपाली : रबीन्द्रप्रसाद अधिकारी)** (४ मे १९६९ – २७ फेब्रुवरी २०१९) २०१७ तः नेपाली राजनेता संस्कृतिपर्यटननागरिकविमाननमन्त्री च आसीत् । सः त्रिवारं संसदसदस्यः आसीत् । कास्की नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (NCP) इत्यस्य जिलासचिवः आसीत् । . . २०१८ तमस्य वर्षस्य मार्चमासस्य १६ दिनाङ्के हेलिकॉप्टरदुर्घटने मृतः । . २००८ तमे वर्षे संविधानसभानिर्वाचने अधिकारी कास्की-३ निर्वाचनक्षेत्रात् १३,३८६ मतैः निर्वाचितः ।  २०१३ तमे वर्षे संविधानसभानिर्वाचने सः कास्की-३ निर्वाचनक्षेत्रात् १५,४५६ मतैः पुनः निर्वाचितः ।  २०१७ तमे वर्षे नेकपा एमाले प्रत्याशी रवीन्द्र अधिकारी कास्की निर्वाचनक्षेत्र क्रमाङ्कतः २ तः संसदनिर्वाचने विजयं प्राप्तवान् । वामगठबन्धनस्य प्रतिनिधित्वं कुर्वन् अधिकारी १८,६६१ मतं प्राप्तवन्तः नेपालीकाङ्ग्रेसस्य प्रत्याशी देवराज चालिसे पराजित्य २७,२०७ मतं प्राप्तवान् ।  तस्य मृत्योः अनन्तरं तस्य पत्नी विद्या भट्टथिरी उपनिर्वाचने ८,४०३ मतैः विशालबहुमतेन कास्की-निर्वाचनक्षेत्र-२ विजयं प्राप्तवती । भट्टराई २४,३९४ मतं प्राप्तवान्, मुख्यविपक्षस्य नेपालीकाङ्ग्रेसस्य खेमराजपौडालः १५,९९१ मतं प्राप्तवान् । तथैव समाजवादीपक्षस्य धर्मराजगुरुङ्गः १९२२ मतं प्राप्तवान् ।  सः *संविधानसभा, लोकतन्त्रं, पुनर्संरचनं च इति* पुस्तकानां लेखनं कृतवान् ।

## जननम्- मृत्युश्च 
तस्य जन्म नेपालदेशस्य भारत पोखरीनगरे अभवत् ।तस्य पितरौ  इन्द्रप्रसाद अधिकारी लक्ष्मी देवी अधिकारी अधिकारीच आस्ताम्। 

२०१९ तमस्य वर्षस्य फेब्रुवरी-मासस्य २७ दिनाङ्के नेपालस्य तेहरातुम्-मण्डले घटितः इति मन्यमानस्य नेपालस्य ताप्लेजुङ्ग-नगरस्य पाटिभारादेवी-मन्दिरात् प्रत्यागच्छन् हेलिकॉप्टर-दुर्घटने रविन्द्रप्रसाद-अधिकारी इत्यादयः षट् जनाः मृताः ।

अधिकारी इत्यस्य अतिरिक्तं वायुवंशस्य हेलिकॉप्टरे विमानन-आतिथ्य-उद्यमी आङ्ग त्सेरिङ्ग शेर्पा, प्रधानमन्त्री के.पी.शर्मा ओली इत्यस्य व्यक्तिगतसहायकः युबराजदहालः, बीरेन्द्रप्रसादश्रेष्ठः च सहिताः षट् जनाः आसन् । 

## राजनैतिक जीवन 
१९९३ तमे वर्षे पृथ्वीनारायणः परिसरे मुक्तछात्रसङ्घस्य अध्यक्षः अभवत् । १९९९ तमे वर्षे साम्यवादीपक्षस्य छात्रपक्षस्य अखिलनेपालराष्ट्रीयमुक्तछात्रसङ्घस्य राष्ट्रियाध्यक्षः अभवत् ।

सः नेकपा (एएमएल) त्यक्त्वा नेपालस्य विच्छिन्नकम्युनिस्टपक्षे (मार्क्सवादी-लेनिनवादी) सम्मिलितः अभवत्, पुनः एकीकरणानन्तरं पुनः सम्मिलितः ।

द्वितीयसंविधानसभानिर्वाचनानन्तरं सः विधानसभायाः विकाससमितेः अध्यक्षः अभवत् ।

## निर्वाचन इतिहास 
**२०१७ जनप्रतिनिधिनिर्वाचन, कास्की-द्वितीय** 

**२०१३ संविधानसभा निर्वाचन, कास्की-३**

**२००८ संविधानसभा निर्वाचन, कास्की-३**

**१९९९ जनप्रतिनिधिनिर्वाचन, कास्की-I**

## भ्रष्टाचारस्य आरोपाः 
नेपालविमानसेवायाः विस्तृतशरीरविमानक्रयणस्य अन्वेषणार्थं प्रतिनिधिसभायाः लोकलेखासमित्या स्थापिता उपसमितिः घोटाले सहभागिता ज्ञाता।  जाँच-आयोगः सत्तायाः दुरुपयोगस्य विषये अन्वेषणं कुर्वन् आसीत् तदा सः मृतः ।

## मृत्यु 
२०१९ तमस्य वर्षस्य फेब्रुवरी-मासस्य २७ दिनाङ्के नेपालस्य तेहरातुम्-मण्डले घटितः इति मन्यमानस्य नेपालस्य ताप्लेजुङ्ग-नगरस्य पाटिभारादेवी-मन्दिरात् प्रत्यागच्छन् हेलिकॉप्टर-दुर्घटने रविन्द्रप्रसाद-अधिकारी इत्यादयः षट् जनाः मृताः ।

## सन्दर्भाः 
वर्गः:१९६९ जननम्
वर्गः:२०१९ मरणम्
नादिर-शाहः

**नादिर-शाह-अफ़्शारः** () पारस-देशस्य राजा आसीत् षट्त्रिंशदुत्तरसप्तदश-तमाद् वर्षाद् आरभ्य सप्तचत्वारिंशदुत्तरसप्तदश-तमाद् वर्षाद्। अफ़्शारीय-वंशः संस्थापकः अपि आसीत्।

तस्य शासन काले, भारते आक्रमणं कृत्वा मुहम्मद-शाह-रङ्गिलां पराभूय ढिल्लिकां जितवान्, भारतीय-धनस्य स्वर्णस्य च विनिमये भारात् निर्गन्तुम् अङ्गीकृतवान्।

## स्रोताः 
* 

## आधाराः
के एल आदिनारायण

आदिनारायण के एल तेलुगुदेशम दलस्य भारतीयराजनेता **अस्ति** । २०१४ तमस्य वर्षस्य निर्वाचने आन्ध्रप्रदेशस्य हिन्दुपुरनिर्वाचनक्षेत्रात् जेडपीटीसी - सदस्यत्वेन निर्वाचितः . 

## जन्म 
तस्य जन्म १९६९ तमे वर्षे फेब्रुवरी-मासस्य २१ दिनाङ्के आन्ध्रप्रदेशस्य गोल्लापुरम् -नगरे अभवत् ।  पत्नी नागरत्नम्मा।

## सन्दर्भाः 
वर्गः:१९६९ जननम्
वर्गः:जीवतव्यक्तयः
वर्गः:आन्ध्रप्रदेशस्य व्यक्तयः
बीटीएस

**बीटीएस** (कोरिया भाषा:방탄소년단; ), बङ्गटन बॉयस् इति नाम्ना अपि प्रसिद्धः दक्षिणकोरियादेशस्य बालकसमूहः २०१० तमे वर्षे निर्मितः अस्ति। अस्मिन् समूहे जिन्, सुगा, जे-होप्, आर एम, जिमिन्, वी, जङ्गकूक च सन्ति, ये स्वस्य अधिकांशं सहलेखनं वा सहनिर्माणं वा कुर्वन्ति। मूलतः हिप हॉप् समूहः, तेषां सङ्गीतशैली विस्तृतविधा समावेशयितुं विकसिता अस्ति, यदा तु तेषां गीतं मानसिकस्वास्थ्यं, विद्यालयवयोवृद्धस्य कष्टानि, आयुः, हानिः, आत्मप्रेमस्य यात्रा इत्यादिषु विषयेषु केन्द्रीकृतानि सन्ति, व्यक्तिवादः, यशः, मान्यता च परिणामाः च। तेषां डिस्कोग्राफी तथा समीपस्थे कार्ये साहित्यस्य, दर्शनस्य, मनोवैज्ञानिकसंकल्पनानां च सन्दर्भः कृतः अस्ति, तथा च वैकल्पिकब्रह्माण्डकथारेखा अपि अन्तर्भवति।
## नामः
बीटीएस कोरियाई वाक्यांशस्य Bangtan Sonyeondan (कोरियाई: 방탄소년단; हान्जा: 防彈少年團) इत्यस्य अर्थः अस्ति, यस्य शाब्दिकरूपेण अनुवादः "Bulletproof Boy Scouts" इति भवति सदस्यस्य जे-होप् इत्यस्य मते एतत् नाम समूहस्य इच्छां सूचयति यत् "गोलीवत् किशोरवयस्कानाम् उद्देश्यं कृत्वा रूढिवादाः, आलोचनाः, अपेक्षाः च अवरुद्धुं" जापानदेशे ते बोडान् शोनेण्डन् (防弾少年団) इति नाम्ना प्रसिद्धाः सन्ति । २०१७ तमस्य वर्षस्य जुलैमासे बीटीएस इत्यनेन घोषितं यत् तेषां नूतनस्य ब्राण्ड्-परिचयस्य भागरूपेण तेषां नाम "बियॉण्ड् द सीन्" इति अपि स्थास्यति । अनेन तेषां नामस्य अर्थः "बालकात् प्रौढः यावत् अग्रेमुखाः द्वाराणि उद्घाटयति" इति वृद्धिविचारं व्याप्तवान् ।
## सदस्य
*जिन (जिन) – गायक
*सुगा (SUGA) – रैपर
*जे-आशा (ज-आशा) – रैपर
*आर एम – नेता, रैपर
*जिमिन (지민) – गायक
*वि (वि) – गायक
*जंगकूक (정국) – गायक

## सन्दर्भः
वर्गः:दक्षिण कोरिया
मिका अल्टोला

**मिका आल्टोला** (जन्म २ मे १९६९)  फिन्निश् राजनैतिकवैज्ञानिकः फिन्निश् अन्तर्राष्ट्रीयकार्याणां संस्थायाः निदेशकः च अस्ति । सः २०२२ तमे वर्षे युक्रेनदेशे रूसी-आक्रमणस्य समये मीडिया-देशस्य ध्यानं प्राप्तवान्,। सः तस्य युद्धस्य   नियमितरूपेण अनुसरणं करोति, टिप्पणीं च करोति ।  आल्टोला सामाजिकविज्ञानेषु डॉक्टरेट् उपाधिं प्राप्तवान् अस्ति।  सः टैम्पेरे विश्वविद्यालये डोसेण्ट्रूपेण कार्यं करोति, टैलिन् विश्वविद्यालये च अंशकालिकः प्राध्यापकः अस्ति ।  सः फिन्निश्-देशस्य प्रमुखः नागरिकः अस्ति। 

दार्शनिका एलिसा आल्टोला तस्य भगिनी  अस्ति । 

२००३ तमे वर्षात् पुरस्कृतं वर्षस्य डोसेण्ट् इति मानद-उपाधिः, डोसेण्ट्-पुरस्कारः च ताम्पेरे-विश्वविद्यालयस्य विशिष्टवैद्येभ्यः प्रदत्तः भवति । मिका आल्टोला इत्यपि ताम्पेरे डोसेण्ट् एसोसिएशन् इत्यनेन २०२२ तमस्य वर्षस्य डोसेण्ट् इति नामाङ्कितः ।

## जीवनरेखा 
आल्टोला इत्यस्य जन्म मध्यफिन्लैण्ड्देशस्य पेटाजावेसी-नगरे १९६९ तमे वर्षे अभवत् । सः न्यूयॉर्कनगरस्य कोलम्बियाविश्वविद्यालये मनोविज्ञानविषये स्नातकोत्तरपदवीं सम्पन्नवान् । ततः आल्टोला ताम्पेरे-नगरं गतः, तत्र राजनीतिशास्त्रम् अधीत्य डॉक्टरेट्-पदवीं प्राप्तवान्  ।

२०१९ तमे वर्षे सः  २०१४ तमे वर्षे रूस-युक्रेन-युद्धस्य आरम्भात् अन्तर्राष्ट्रीयराजनीतिविषये एतत् पुस्तकं प्रकाशितम् ( आङ्ग्ल: ) ।   तस्मिन् एव वर्षे आल्टोला फिन्निश् अन्तर्राष्ट्रीयकार्याणां संस्थायाः निदेशकः नियुक्तः, यत्र सः २०११ तमे वर्षात् वैश्विकसुरक्षाविषये शोधपरियोजनायाः नेता अस्ति 

२०२२ तमस्य वर्षस्य सितम्बरमासे आल्टोला ताम्पेरे विश्वविद्यालयस्य पूर्वविद्यार्थी  निर्वाचितः, अक्टोबर् मासे सः मिहिन् मेनेट् सौमी? पेलोण् ऐक यूरोपासा मिहिन् मेनेट् सौमी? इति पुस्तकम् प्रसाधनम् अकरोत्। इदम् पुस्तकम्  २०२१ तमस्य वर्षस्य जून-मासतः २०२२ तमस्य वर्षस्य जुलै-मासपर्यन्तं तस्य टिप्पणीनां लेखनानां च संग्रहः भवति। 

युक्रेनदेशे रूसी-कब्जकाले स्वस्य उच्च-प्रसिद्धेः कारणात् २०२४ तमे वर्षे राष्ट्रपतिनिर्वाचनस्य प्रतीक्षया २०२२ तमस्य वर्षस्य अक्टोबर्-मासस्य निर्वाचनेषु आल्टोला शीर्षस्थानं प्राप्तवान् आल्टोला प्रतिवदति स्म यत् सः राष्ट्रपतित्वस्य सम्भावना नास्ति, परन्तु यदि सः धावति तर्हि सः स्वतन्त्ररूपेण धावति इति । 

## पारामर्श्ः 
वर्गः:१९६९ जननम्
वर्गः:जीवतव्यक्तयः
ळ्ह

* संयुक्ताक्षरं यत् ळ्, ह् इति वर्णयोः संयोगं सूचयति।  
* गतकाले, देवनागरीलिपिना लिखितेषु वैदिकशास्त्रेषु ऴ इति अक्षरस्य उच्चारणार्थं ळ्ह इति लिपिः प्रयुक्ता आसीत्। 
यथा - 

प्र वः पान्तं रघुमन्यवोऽन्धो यज्ञं रुद्राय मी**ळ्हु**षे भरध्वम्।
दिवो अस्तोष्यसुरस्य वीरैरिषुध्येव मरुतो रोदस्योः ॥*(ऋग्वेदः, सूक्तं १.१२२,  मन्त्रं १)* 

स व्राधतो नहुषो दंसुजूतः शर्धस्तरो नरां गूर्तश्रवाः।
विसृष्टरातिर्याति बा**ळ्ह**सृत्वा विश्वासु पृत्सु सदमिच्छूरः॥ *(ऋग्वेदः, सूक्तं १.१२२,  मन्त्रं १०)*

यथा च -

ता योधिष्टमभि गा इन्द्र नूनमपः स्वरुषसो अग्न ऊ**ळ्हाः**।
दिशः स्वरुषस इन्द्र चित्रा अपो गा अग्ने युवसे नियुत्वान्॥*(ऋग्वेदः, सूक्तं ६.६०,  मन्त्रं २)*

ता नो वाजवतीरिष आशून्पिपृतमर्वतः।
इन्द्रमग्निं च वो**ळ्ह**वे॥ *(ऋग्वेदः, सूक्तं ६.६०,  मन्त्रं १२)*

यथाऽपि -

पर्जन्याय प्र गायत दिवस्पुत्राय मी**ळ्हु**षे।
स नो यवसमिच्छतु॥ *(ऋग्वेदः, सूक्तं ७.१०२,  मन्त्रं १)* 

केवलं केचन वेदशाखाः ऴ (पुरा, ळ्ह इति लिपिः) ध्वनिः धारयन्ति स्म। केचन शाखाः तस्य स्थाने **ढ** शब्दस्य प्रयोगं कुर्वन्ति स्म। ऴ (पुरा, ळ्ह इति लिपिः) शब्दप्रयुक्तानां शाखानां विलुप्ततायाः सह तत् अक्षरमपि विलुप्तं जातम्। अद्यतनकालपर्यन्तं लौकिकसंस्कृते एतत् अक्षरं प्रायः नासीत्।

आधुनिककाले, देवनागरीलिप्यां सर्वदा ऴ इति लिपिः प्रयुक्ता भवति। अधिकविवरणार्थं **ऴ** इति नामकं लेखां पश्यतु।

## इमानि अपि पश्यतु
* ऴ
* ऋग्वेदः
लिङ्गुवा-फ़्रान्का-नोवा

**लिङ्गुवा-फ़्रान्का-नोवा** (एलेफ़ेन्) इति नाम्ना भाषा अस्ति या विशेषतः सरला तर्क-युक्ता सुवेदया च भवितुं परिकल्पिता। अस्याः नैकाः गुणाः विद्यन्ते।
# अस्याः भाषायाः स्वनिमानां संख्या पर्याप्ता। इटलीभाषावद् वा स्पेनभाषावत् श्रूयते।
# भाषा-लेखने अक्षराणि स्वानिकी-विधेयानि सन्ति। केनापि बालेन वर्षाणि यावद् व्याकरण-व्यभिचाराः न अधीगन्तव्याः।
# आविश्वं मिश्रित-भाषाभिः सदृशम् अस्याः भाषायाः व्याकरणं पूर्णतया प्रक्रमम्।
# पर्याप्त-मात्रायां नित्य-पद-व्युत्पादनार्थं पूर्णतया प्रक्रमाः व्युत्पादक-प्रत्ययाः विद्यन्ते।
# पद-क्रमस्य कृते नियमाः सन्ति सुस्पष्टाः यथा विविध-विख्यात-भाषासु विद्यन्ते।
# शब्दसङ्ग्रहस्य आधारः आधुनिक-रौमक-भाषा-परिवारः। इमाः भाषाः सुविख्याताः प्रभावकारिण्यः च आङ्ग्ल-शब्दसङ्ग्रह-आधाराः अपि च।
# तथ्यतः आविश्वस्मिन् मानिताभ्यां लातिन-यवन-भाषाभ्यां नव-निर्मित-पदानि सहजतया स्वीकर्तुं परिकल्पिता इयं भाषा।
# ये रौमक-भाषाभिः पूर्वमेव परिचिताः तेषां कृते सहजतया भवितुं वा इतरेभ्यः अपि अधिका दुष्करा न भवितुं वा परिकल्पिता इयं भाषा।
युद्धकाण्डम्

युद्धकाण्ड: रामायणस्य अत्यावश्क अंशः अस्ति । अस्मिन् खण्डे श्रीरामः रावणेन लज्जितः तस्य अनुजः परमरामभक्त विभीषणेन सह मित्रता कृत्वा लंकां प्रति कूचं करोति । तदान्तरः सः वानरसेना: सहायतां राक्षसकुलं संहारयति । अस्मिन् युद्धे रामः कुम्करण, राक्षसराजरावण तस्यपुत्र मेघनादस्य च अन्तं करोति |

## श्लोकानि 
****तद् रामबाणाभिहतं पपात रक्षः शिरः पर्वतसंनिकाशम्।बभञ्ज चर्यागृहगोपुराणि प्राकारमुच्चं तमपातयच्च ॥***

भावार्थः तब राम के बाणों से कटा हुआ राक्षस( कुंभकरण ) का वह  पर्वताकार मस्तक लङ्का में जा गिरा। उसने अपने धक्के से सड़क के आस-पास के कितने ही मकानों, दरवाजों और ऊँचे परकोटे को भी धराशायी कर दिया ।

****तच्चातिकायं हिमवत् प्रकाशं रक्षस्तदा तोयनिधौ पपात। ग्राहान् परान् मीनवरान् भुजंगमान् ममर्द भूमिं च तथा विवेश ॥***

भावार्थः इसी प्रकार उस राक्षस (कुंभकरण)का विशाल धड़ भी, जो हिमालय के समान जान पड़ता था, तत्काल समुद्र के जल में गिर पड़ा और बड़े-बड़े ग्राहों, मत्स्यों तथा साँपों को पीसता हुआ पृथ्वी के भीतर समा गया ।
वल्लभदेवः

**वल्लभदेवः** प्रसिद्धः संस्कृतलेखकः भाष्यकारः च आसीत् । सः एव कालिदासस्य रघुवंसं काव्यस्य प्रथमं टीकं दत्तवान् । तस्य जीवनस्य विषये अत्यल्पं ज्ञायते । तस्य आयुः १० शतके इति मन्यते । तस्य पितुः नाम 'आनन्ददेव' इति तस्य लेखनैः प्रकाशितम्।

वल्लभदेवः कालिदासस्य ग्रन्थानां प्राचीनभाष्यकारः इति मन्यते । जनार्दन, मल्लिनाथ, गुणविनयसुरी, चरितवर्धन इत्यादयः कवयः स्वग्रन्थेषु वल्लभदेवं नामेन वा कदाचित् नामहीनेन वा निर्दिशन्ति। अत एव केचित् कालिदासस्य प्रथमभाष्यकारं मन्यन्ते ।

## लेखनम् 
काश्मीरीभाष्यकारस्य **वल्लभदेवस्य** नाम्ना ७ भाष्याणि उपलभ्यन्ते . ते सन्ति:

* (1) कुमारसम्भवस्य टीका
* (२) मेघसन्देशस्य व्याख्या
* (3) रघुपञ्जिका टीका
* (4) वक्रोक्तिपञ्चसिक टीकाकरण
* (५) सिसुपलस्य वधस्य भाष्यम्
* (६) सूर्यघातस्य टीका
* (७) आनन्दवर्धनविरचिते देविसथाकभाष्य

## वल्लभदेवस्य स्वामित्वम् 
वल्लभदेवः बहुपक्षीयः । सामान्यतया सर्वेषां व्याख्याकारानाम् अलङ्कारशास्त्रस्य व्याकरणस्य च उत्तमं ज्ञानं भवति | वल्लभदेवोऽपि तानि शास्त्राणि जानाति स्म। व्याकरणज्ञानस्य कारणात् सः कालिदासस्य 'मानक' प्रयोगान् आव्हानं करोति। सः पाणिनी, कात्यायन ऋषिः, पतञ्जलिः इत्यादीनां दृष्ट्या कालिदासस्य विषये टिप्पणीं कृतवान् । वल्लभदेवः अलङ्कारकलां च जानाति स्म । वल्लभदेवः नाटक-प्रवृत्ति-प्रसङ्गे भरतस्य निर्देशान् उद्धृतवान् । अनेन तस्य नाट्यशास्त्रपरिचयः सूचितः । तस्य अलङ्कारग्रन्थानां ज्ञानं नैमित्तिकं अलङ्कारध्वनिभिः अपि स्पष्टम् अस्ति । तस्य सुरुचिपूर्णसंस्कृतसाहित्यस्य परिचयः किरातार्जुनियमस्य उद्धरणैः स्पष्टः भवति | मेघसंदेश-रघुवंश-कुमारसंभव-शिशुपालवधयोः भाष्याणि तस्य प्रमाणम् । सम्भवति वल्लभदेवः अपि वैदिकसाहित्यस्य अध्ययनं कृतवान् । बहुषु स्थानेषु वैदिकसाहित्यम् उद्धृत्य (कुमारसंभवः ५/४१, ८/४१, ८/४२) । कुमारसम्भवे २/१२ मध्ये संहितापदं कर्मपथानां च उल्लेखं करोति । उदत्त-अनुदत्त-स्वरितयोः विषये अपि तेषां सूचनाः सन्ति । श्रीमद्भगवद्गीतायाः अनेकाः श्लोकाः उद्धृताः | ईश्वरकृष्णस्य सांख्यकारिकस्य पतञ्जलिस्य च योगसूत्रस्य परिचयः अपि स्पष्टः अस्ति । वल्लभदेवः योगदर्शनस्य अष्टगुह्यानां चर्चां करोति। गुणानां पञ्चभूतानां च सन्दर्भाः वल्लभदेवस्य दार्शनिकपाण्डित्यं प्रकाशयन्ति । सः मनुस्मृतिं बहु सम्यक् जानाति। 'कृच्छ्चन्द्रायण' इत्यादयः प्रयोगाः स्मृतिभिः परिचिताः भवन्ति . मत्स्यपुराणस्य सन्दर्भः, अनेकपुराणानां विषये सूचना च तस्य पुराणज्ञानस्य सूचकम् अस्ति । वल्लभदेवस्य अर्थशास्त्रस्य (पाठस्य) ज्ञानं जलगुप्तेः, अग्निदुर्गत्वस्य, प्राकारगुप्तस्य च उल्लेखेन प्रकाशितं भवति। सः सङ्गीतकारः अस्ति . वल्लभदेवस्य शब्दकोशशास्त्रस्य ज्ञानं अप्रचलितशब्दप्रयोगेन दर्शितम् अस्ति ।

वल्लभदेव कालिदासः सर्वेषां स्तोत्राणां भाष्याणि रघुवमसामुनन्दमल्लिनाथसूरिहेमाद्रीकविषु अपि न लिखितवान् संरक्षितवान् च। अद्यत्वे यदा कालिदासस्य मूलग्रन्थः अस्माकं कृते न प्राप्यते तदा प्राचीनभाष्यकारस्य वल्लभदेवस्य भाष्यात् उत्पन्नानां नवीनश्लोकानां महत्त्वं वर्धते।

व्याकरण, शब्दकोश, श्लोक, अलङ्कार सहित सुगमशैल्या वल्लभदेव द्वारा निर्मित ''''रघुपञ्चिका'''' रघुवंसा साधकस्य कृते अतीव उपयोगी भवति।

*
वर्षा

**वर्षा** सघनीकरणस्य एकः प्रकारः अस्ति। 

## वर्षाप्रकारः
१ **संवहनवृष्टिः**
यदा पृथिव्याः पृष्ठतः उष्णवायुः जलवाष्पेण सह ऊर्ध्वं उत्तिष्ठति, उच्चोच्चतां प्राप्य सघनः भवति।

२ **पर्वतवृष्टिः**
आर्द्रवायुस्य पर्वतोत्थानस्य एकेन तन्त्रेण वा वर्धितः वा वर्षा।

३ **चक्रवाती वर्षा**
यदा उष्णः आर्द्रवायुः शीतलशुष्कवायुना सह सम्पर्कं करोति तदा भवति।
कृष्णनाट्यम्

**कृष्णनाट्यम्** (मलयाळम्: കൃഷ്ണനാട്ടം, कृष्णनाट्टम्) भारतस्य केरळराज्यस्य मन्दिरकला अस्ति।  इदं एकं नृत्यनाटकं अस्ति।  इदं नृत्यनाटकं कृष्णस्य कथां अष्टनाटकमालायां प्रस्तुतं करोति।  उत्तरकेरळस्य कोऴिक्कोडस्य तत्कालीनस्य सामूतिरिराजा मानवेदेन (सा. यु. १५८५–१६५८) अस्य निर्माणं कृतम्। 

अस्मिन् नृत्यनाटके अष्टौ नाटकानि सन्ति- अवतारम्, काळियमर्दनम्, रासक्रिडा, कंसवधम्, स्वयंवरम्, बाणयुद्धम्, विविदवधम्, स्वर्गारोहणं च। अस्मिन् काले अपि, केरळे श्रीशिवपुरे (तृशूर्) गुरुवायुपुरे (गुरुवायूर्) श्रीकृष्णमन्दिरे कृष्णनाट्यम् अस्य वैभवेन सह विद्यते।
चितकारा विश्वविद्यालय

लघुचित्रम्| चितकार विश्वविद्यालय, पंजाब परिसर गेट
**चितकारा विश्वविद्यालयः** भारतस्य पञ्जाब-राज्यस्य राजपुरा-नगरे स्थितः निजीविश्वविद्यालयः अस्ति । इदं अभियांत्रिकी, प्रबन्धन, औषधशास्त्र, स्वास्थ्यविज्ञान, नर्सिंग, आतिथ्य, कला & डिजाइन तथा शिक्षा इत्येतयोः क्षेत्रेषु स्नातककार्यक्रमाः, स्नातकोत्तरकार्यक्रमाः, डॉक्टरेट् कार्यक्रमाः च प्रदाति अस्य स्थापना चितकारशैक्षिकन्यासेन च प्रबन्धिता च ।

## इतिहास 
चितकारा विश्वविद्यालयः, पञ्जाबः २००२ तमे वर्षे स्थापितः चितकारा अभियांत्रिकी-प्रौद्योगिकीसंस्थानः इति रूपेण पञ्जाब-तकनीकीविश्वविद्यालयेन सह सम्बद्धः इति रूपेण स्वमार्गस्य आरम्भं कृतवान् । २००९ तमे वर्षे The Chitkara University Act, 2008 इत्यस्य पारितत्वेन विश्वविद्यालयस्य दर्जा प्राप्तस्य २०१० तमे वर्षे अस्य विश्वविद्यालयस्य स्थापना अभवत् ।

चितकार विश्वविद्यालयस्य ५० एकरपरिसरयुक्तं मुख्यपरिसरं पञ्जाबदेशस्य राजपुरादेशस्य जनसलाग्रामे चण्डीगढ-पटियालाराष्ट्रियराजमार्गस्य (NH-64) पार्श्वे स्थितम् अस्ति, यत् चण्डीगढतः ३३.१ कि.मी दूरे अस्ति

## शैक्षणिक 
### सम्बद्धताएँ 
चितकरा विश्वविद्यालयः विश्वविद्यालय अनुदान आयोगेन (UGC) मान्यतां प्राप्नोति ।  प्रासंगिककार्यक्रमाः वास्तुकलापरिषदः (COA),  भारतस्य औषधशास्त्रपरिषदः (PCI),  शिक्षकशिक्षाराष्ट्रियपरिषदः (NCTE),  भारतीयनर्सिंगपरिषदः (INC)  तथा राष्ट्रियः अनुमोदिताः भवन्ति होटल प्रबन्धन तथा खानपान प्रौद्योगिकी परिषद् (NCHMCT)। 

### क्रमाङ्कनम् 
 
चितकरा विश्वविद्यालयः २०२३ तमे वर्षे राष्ट्रियसंस्थागतक्रमाङ्कनरूपरेखाद्वारा (NIRF) भारतस्य विश्वविद्यालयेषु १५१–२०० बैण्ड्-मध्ये,  फार्मेसी-क्रमाङ्कने  १६, वास्तुकला-क्रमाङ्कने ३० तमे , प्रबन्धने ६४ स्थानं प्राप्तवान् अभियांत्रिकीक्रमाङ्कने  तथा ९२ स्थानम्  ।

अन्तर्राष्ट्रीयस्तरस्य २०२३ तमे वर्षे QS World University Rankings (Asia) इत्यनेन एशियादेशस्य विश्वविद्यालयेषु ५५१-६०० बैण्ड् इत्यत्र अस्य विश्वविद्यालयस्य स्थानं प्राप्तम् ।

## विद्यालयाः संस्थाः च 
लघुचित्रम्| मुख्य अन्तः मार्ग, चितकार विश्वविद्यालय पंजाब परिसर
लघुचित्रम्| चितकार व्यापार विद्यालय
विश्वविद्यालये अन्तर्भवति : 

* चितकार व्यापार विद्यालय
* चितकारा विक्रय एवं विपणन महाविद्यालय
* चितकार विश्वविद्यालय अभियांत्रिकी एवं प्रौद्योगिकी संस्थान
* चितकार विश्वविद्यालय समुद्री अध्ययन विद्यालय
* चितकारा अनुप्रयुक्त अभियांत्रिकी महाविद्यालय
* चितकार योजना एवं वास्तुकला विद्यालय
* चितकार डिजाईन स्कूल
* चितकार जनसंचार विद्यालय
* चितकारा आतिथ्य प्रबन्धन महाविद्यालय
* चितकारा औषधशास्त्र महाविद्यालय
* चितकारा स्वास्थ्य विज्ञान विद्यालय
* चितकार विधि विद्यालय
* चितकारा शिक्षा महाविद्यालय
* वैश्विकशिक्षाकेन्द्रम्

## छात्र जीवन 
चित्कारा विश्वविद्यालयः एसोसिएशन इन्टरनेशनल् डेस् एटुडियन्स् एन् साइंसेज इकोनोमिक्स एट् कमर्शियल्स् (AIESEC),  इन्स्टिट्यूट् आफ् इलेक्ट्रिकल इन्जिनियर्स् (IEEE),  एसोसिएशन फ़ॉर् कम्प्यूटिंग मशीनरी (ACM),  इन्स्टिट्यूशन आफ् इलेक्ट्रॉनिक्स एण्ड् टेलिकम्युनिकेशन इन्जिनियर्स् इत्यस्य अध्यायानां मेजबानी करोति (IETE),  इन्स्टिट्यूशन आफ् इन्जिनियर्स् (इण्डिया) (IEI),  सोसाइटी आफ् ऑटोमोटिव इन्जिनियर्स इण्डिया (SAE इण्डिया)  तथा कम्प्यूटर सोसाइटी आफ् इण्डिया (CSI) । 

## अपि द्रष्टव्यम् 
* चितकार विश्वविद्यालय, हिमाचल प्रदेश

## सन्दर्भाः 
## बाह्यलिङ्काः 
*
प्रयागराज मण्डलम्

**प्रयागराजविभागः** पूर्वं इलाहाबादविभागः इति नाम्ना प्रसिद्धः भारतस्य उत्तरप्रदेशराज्यस्य प्रशासनिकैककम् अस्ति।

२००० तमे वर्षे यदा उत्तरप्रदेशस्य उत्तरप्रदेशस्य उत्तरक्षेत्रेभ्यः बहिः उत्तराञ्चलस्य निर्माणं कृत्वा पुनर्गठनं जातम् तदा प्रयागराजविभागस्य मण्डलस्य च मुख्यतया पुनर्गठनं अपि अभवत् प्रयागराजप्रभागस्य इटावा, फर्रुखाबाद, कानपुरमण्डलम् पृथक् कानपुरविभागं कृतम्। प्रयागराजमण्डलस्य पश्चिमक्षेत्राणां भागाः कौशाम्बी इति नूतनमण्डलस्य निर्माणार्थं उत्कीर्णाः अभवन्। तस्मिन् एव काले अवधदेशे पतति प्रतापगढमण्डलम् प्रयागराजविभागे समावेशितम्।

२००० तमे वर्षात् प्रयागराजविभागे निम्नलिखितमण्डलानि सन्ति:-

*प्रयागराज जनपद
*फतेहपुर जनपद
*कौशाम्बी जनपद
*प्रतापगढ़ जनपद

२००० तमे वर्षात् पूर्वं प्रयागराजविभागे निम्नदोआबस्य सर्वाणि मण्डलानि आसन्:-

*प्रयागराज जनपद
*इटावा जनपद
*फर्रुखाबाद जनपद
*फतेहपुर जनपद
*कानपुर जनपद
## सन्दर्भः
पृथिवी संविधानम्

**पृथिव्याः संविधानं** विश्वस्य सर्वोच्चविधानम् अस्ति यत् संविधानसभायाः २७ जूनं १९७७ दिनाङ्के पारितम् ।  अयं दिवसः (२७ जूनं) विश्वस्य संविधानदिवसः इति घोषितः अस्ति। 
वर्गः:संविधानम्
कियोमिजु मन्दिरम्

**कियोमिजु मन्दिर**(清水寺,Kiyomizu-dera) इति जापानदेशस्य क्योटो-जपान् एकं मन्दिरम् अस्ति ।
७७८ तमे वर्षे स्थापिता ।　क्योटो-नगरस्य प्रतिनिधित्वं कुर्वतां पर्यटनस्थलेषु अन्यतमम् अस्ति ।
## बाह्यलिङ्कः
* आधिकारिक साइट

वर्गः:क्योटो
क्योटो

**क्योटो**(京都,Kyoto) जापानदेशस्य एकं नगरम् अस्ति ।
पूर्वं जापानदेशस्य राजधानी आसीत् ।　अद्यत्वे एतत् पर्यटननगरम् अस्ति यत् जापानदेशस्य प्रतिनिधित्वं करोति ।

## बाह्यलिङ्कः
* आधिकारिक साइट

वर्गः:क्योटो
वर्गः:जपान्-देशः
०३. कर्मयोगः

**अर्जुन उवाच।**

**ज्यायसी चेत्कर्मणस्ते मता बुद्धिर्जनार्दन ।तत्किं कर्मणि घोरे मां नियोजयसि केशव ॥1॥व्यामिश्रेणेव वाक्येन बुद्धिं मोहयसीव मे ।तदेकं वद निश्चित्य येन श्रेयोऽहमाप्नुयाम् ॥2॥**

*अर्जुन ने कहा! हे जनार्दन, यदि आप बुद्धि को कर्म से श्रेष्ठ मानते हैं तब फिर आप मुझे इस भीषण युद्ध में भाग लेने के लिए क्यों कहते हो? आपके अनेकार्थक उपदेशों से मेरी बुद्धि भ्रमित हो गयी है। कृपया मुझे निश्चित रूप से कोई एक ऐसा मार्ग बताएँ जो मेरे लिए सर्वाधिक लाभदायक हो।३.१,२* 

**श्रीभगवानुवाच।**

**लोकेऽस्मिन्द्विविधा निष्ठा पुरा प्रोक्ता मयानघ ।**

**ज्ञानयोगेन साङ्ख्यानां कर्मयोगेन योगिनाम् ॥3॥**
कोह्-इ-नूर् हीरकम्

**कोह्-इ-नूर्** (फारसीभाषायां 'प्रकाशस्य पर्वतः'; /ˌkoʊɪˈnʊər/ KOH-in-OOR),    इति वर्तनी **कोहिनूर्** इति अपि भवति, विश्वस्य बृहत्तमेषु कटितहीरकेषु अन्यतमः अस्ति, यस्य भारः १०५.६ कैरेट् ( २१.१२ ग्रामः)। अयं संयुक्तराज्यस्य मुकुटमणिस्य भागः अस्ति। सम्प्रति राज्ञीमातुः एलिसाबेथ् इत्यस्याः मुकुटे हीरकं स्थापितं अस्ति। 

हीरकस्य उत्पत्तिविषये बहुविधाः परस्परविरोधिनः कथाः सन्ति।  परन्तु औपनिवेशिकप्रशासकस्य थियो मेट्काल्फस्य वचनेषु १७४० तमे दशके पूर्वं कोह्-इ-नूर्स्य प्रारम्भिक-इतिहासस्य "अति अल्पानि अपूर्णानि च" प्रमाणानि सन्ति  अस्य मूलभारस्य अभिलेखः नास्ति, परन्तु प्रारम्भिकः प्रमाणितः भारः १८६ पुरातनः कैरेट् (१९१ मेट्रिक कैरेट् अथवा ३८.२ ग्रामः) अस्ति। हीरकस्य प्रथमः सत्यापनीयः अभिलेखः मुहम्मदकाजिम मारवी इत्यस्य नादिरशाहस्य उत्तरभारतस्य १७४० तमे वर्षे आक्रमणस्य इतिहासात् आगतः । मारवी टिप्पणी करोति यत् कोह्-इ-नूरः मुगलमयूरसिंहासनस्य अनेकशिलासु अन्यतमः इति टिप्पणीं करोति यत् नादिरशाहः देहलीतः लुण्ठितवान् ।  ततः दक्षिणपश्चिम एशियायाः विभिन्नसाम्राज्यानां मध्ये अयं हीरकः हस्तं परिवर्तयति स्म, यावत् १८४९ तमे वर्षे ब्रिटिश-ईस्ट् इण्डिया-कम्पनीयाः पञ्जाब-देशस्य विलयस्य अनन्तरं तत्कालीनस्य ११ वर्षीयस्य सिक्ख-साम्राज्यस्य दलीपस्य महाराजस्य शासनकाले राज्ञी विक्टोरिया-महोदयाय न दत्तः सिंह ।  दलीपसिंहः कम्पनीसहयोगिनः गुलाबसिंहस्य छायाप्रभावेण शासनं कृतवान्, यः जम्मू-कश्मीरस्य प्रथमः महाराजः आसीत्, यस्य पूर्वं शिला आसीत् । 

मूलतः एषः शिलाः अन्येषां मुगलयुगस्य हीराणां सदृशस्य कटस्य आसीत्, यथा दरिया-इ-नूर्, ये अधुना ईरानी-राष्ट्रीय-रत्नेषु सन्ति। १८५१ तमे वर्षे लण्डन्-नगरस्य महान् प्रदर्शन्यां प्रदर्शितम्, परन्तु तस्य अस्पष्टः कटः दर्शकान् प्रभावितं कर्तुं असफलः अभवत् । राजकुमारः अल्बर्टः, राज्ञ्याः विक्टोरियायाः पतिः, कोस्टर डायमण्ड्स् इत्यनेन अण्डाकारं तेजस्वीरूपेण पुनः कटयितुं आदेशं दत्तवान् । आधुनिकमानकेन क्युलेट् (रत्नस्य तलभागे बिन्दुः) असामान्यतया विस्तृतः भवति, यत् शिलायाः शिरः शिरसा दृष्ट्वा कृष्णरन्ध्रस्य आभासं ददाति; तथापि रत्नविज्ञानिभिः "जीवनपूर्णम्" इति गण्यते । 

यूके-देशम् आगत्य केवलं ब्रिटिश-राजपरिवारस्य महिलाभिः एव एतत् धारितम् अस्ति ।  विक्टोरिया शिलाखण्डं ब्रोच-वृत्ते च धारयति स्म । १९०१ तमे वर्षे तस्याः मृत्योः अनन्तरं तस्य स्थापना राज्ञ्याः अलेक्जेण्ड्रा इत्यस्य मुकुटे अभवत् । १९११ तमे वर्षे राज्ञी मेरी इत्यस्याः मुकुटं प्रति, अन्ते च १९३७ तमे वर्षे राज्ञी एलिजाबेथ् द क्वीन् मदर इत्यस्याः अभिषेकार्थं मुकुटं प्रति स्थानान्तरितम् ।

अद्यत्वे लण्डन्-नगरस्य गोपुरे स्थिते ज्वेल हाउस् इत्यत्र हीरकं सार्वजनिकरूपेण प्रदर्शितम् अस्ति । भारतस्य, इरान्, पाकिस्तानस्य, अफगानिस्तानस्य च सर्वकारेण, तालिबान् -सङ्घस्य च सर्वकारेण १९४७ तमे वर्षे भारतस्य आङ्ग्लसाम्राज्यात् स्वातन्त्र्यं प्राप्तस्य समयात् आरभ्य कोह्-इ-नूर्स्य स्वामित्वस्य दावाः कृताः  आङ्ग्लाः सर्वकारः आग्रहं करोति यत् एतत् रत्नं लाहौरस्य अन्तिमसन्धिस्य शर्तानाम् अन्तर्गतं कानूनानुसारं प्राप्तम् आसीत् तथा च दावाः अङ्गीकृताः।
जयकुमार साई दीपक अय्यर

**जयकुमार साई दीपक अय्यर** भारतीयाधिवक्ताः एकः भारतीयः मुक़दमेबाजः अस्ति यः मुख्यतया भारतत्रयस्य लेखकत्वेन प्रसिद्धः अस्ति। वकीलरूपेण सः भारतस्य सर्वोच्चन्यायालयस्य,दिल्लीनगरस्य उच्चन्यायालयस्य च समक्षं अभ्यासं करोति|

## अध्ययनम्बाल्यञ्च 
तस्य परिवार द्राविड ब्राह्मणस्य अस्ति | सः यन्त्रशास्त्रानुसारन्नभियांत्रिकिं अण्णा विश्वविधालय अन्तः पठितवन्ति | सोविधि्वक्तुश्शास्त्रं भारतीयप्रौद्यौगिकीसंस्थानम्, खडगपुरम् अन्तोऽपि पठितवन्ति | 

## आलोचना
जयकुमार साई दीपकः स्वस्य कथनस्य अनुरूपं चेरी-पिकिंग्-सिद्धान्तान् आलोचितः अस्ति तथा च सः पूर्वमेव विद्यमानवैकल्पिकसिद्धान्तैः सह सूचनां दातुं असफलः अभवत् । सः सुब्रमण्यमस्वामी, राजीव मल्होत्रा, संजीव सान्याल, आनन्दरङ्गनाथन्, स्मिता प्रकाशः, अभिजीतचवदा च सह आङ्ग्लभाषिणां हिन्दुत्वविचारकाणां भागः अस्ति, ये प्राचीनहिन्दुसभ्यतायाः श्रेष्ठतायाः विषये मतं धारयन्ति।

## सन्दर्भाः 
वर्गः:जीवतव्यक्तयः
ऴ

भारतीयाक्षरमालासु, विशेषतः द्रविडाक्षरमालासु, विद्यमानं एकं व्यञ्जनाक्षरम् अस्ति **ऴ**।   इदं अक्षरं कैरळीलिप्यां (अथवा मलयाळलिप्यां) ഴ इति लिख्यते।  तमिऴलिप्यां ழ इति लिख्यते।  आङ्ग्लभाषायां तस्य लिप्यन्तरं ḻ इति भवति।
  

तेलुगुभाषायां विष्णुकुण्डीनां पूर्वाचालूक्यानां च शिलालेखेषु कन्नडभाषायां राष्ट्रकूटानां शिलालेखेषु च इदं अक्षरं समानरूपेण (ೞ इति) दृश्यते। ततः परं  एतयोः द्रविडभाषायोः एतत् अक्षरं लुप्तं जातम्।  

मलयाळभाषायां तमिऴभाषायां च अस्य अक्षरस्य बहुधा प्रयोगः मूलरूपेण भवति। मलयाळम् अस्य मूलोच्चारणं बहु सम्यक् परिरक्षति। परन्तु, तमिऴभाषा बहुषु अवसरेषु ऴकारस्य वास्तविकं उच्चारणं ळ इति परिवर्तयति।

वैदिककाले संस्कृते अपि इदं अक्षरं आसीत्।  किन्तु, देवनागरीलिप्यां अस्य अक्षरस्य प्रयोगाय लिपिविशेषः नासीत्।  देवनागरीलिपिना लिखितेषु वैदिकशास्त्रेषु अस्य अक्षरस्य उच्चारणार्थं **ळ्ह** इति लिपिः प्रयुक्ता आसीत्। यत्र यत्र ऴकारस्य उच्चारणं जातम्, तत्र तत्र देवनागरीलिप्यां ळ्ह इति प्रयुक्तम्। 

यथा - 

प्र वः पान्तं रघुमन्यवोऽन्धो यज्ञं रुद्राय मी**ळ्हु**षे भरध्वम्।
दिवो अस्तोष्यसुरस्य वीरैरिषुध्येव मरुतो रोदस्योः ॥*(ऋग्वेदः, सूक्तं १.१२२,  मन्त्रं १)* 

स व्राधतो नहुषो दंसुजूतः शर्धस्तरो नरां गूर्तश्रवाः।
विसृष्टरातिर्याति बा**ळ्ह**सृत्वा विश्वासु पृत्सु सदमिच्छूरः॥ *(ऋग्वेदः, सूक्तं १.१२२,  मन्त्रं १०)*

यथा च -

ता योधिष्टमभि गा इन्द्र नूनमपः स्वरुषसो अग्न ऊ**ळ्हाः**।
दिशः स्वरुषस इन्द्र चित्रा अपो गा अग्ने युवसे नियुत्वान्॥*(ऋग्वेदः, सूक्तं ६.६०,  मन्त्रं २)*

ता नो वाजवतीरिष आशून्पिपृतमर्वतः।
इन्द्रमग्निं च वो**ळ्ह**वे॥ *(ऋग्वेदः, सूक्तं ६.६०,  मन्त्रं १२)*

यथाऽपि -

पर्जन्याय प्र गायत दिवस्पुत्राय मी**ळ्हु**षे।
स नो यवसमिच्छतु॥ *(ऋग्वेदः, सूक्तं ७.१०२,  मन्त्रं १)* 

केवलं केचन वेदशाखाः ऴ (पुरा, ळ्ह इति लिपिः) ध्वनिः धारयन्ति स्म। केचन शाखाः तस्य स्थाने **ढ** शब्दस्य प्रयोगं कुर्वन्ति स्म। ऴ (पुरा, ळ्ह इति लिपिः) शब्दप्रयुक्तानां शाखानां विलुप्ततायाः सह तत् अक्षरमपि विलुप्तं जातम्। अद्यतनकालपर्यन्तं लौकिकसंस्कृते एतत् अक्षरं प्रायः नासीत्।

गतकाले, देवनागरी लिप्यां अस्य अक्षरस्य प्रयोगार्थं ष़ इति लिपिः अपि प्रचलति स्म। अद्यतनकालपर्यन्तम् एषा लिपिः मुख्यतया द्रविडशब्दानां प्रतिलेखनार्थं प्रयुक्ता आसीत् येषु एतत् अक्षरं भवति।  परन्तु, आधुनिककाले, देवनागरीलिप्यां सर्वदा अस्य अक्षरस्य प्रतिनिधित्वार्थं ऴ इति लिपिः प्रयुक्ता भवति।

## इदमपि पश्यतु
* ळ्ह
विद्याकर:

**विद्याकरः (**क्री.स. १०५० &#x2013; ११३०)  बौद्धविद्वान् कविः च, *संस्कृतकाव्यसङ्ग्रहम्*  **सुभाषितरत्नकोश** इति ग्रन्थस्य रचयिता आसीत् । संस्कृतभाषायां "सर्वतोऽपि लोकप्रियः" सुभाषितसंग्रहः इति मन्यते । 

विद्याकरस्य विषये वयं अत्यल्पं जानीमः। डी.डी.कोसाम्बी इत्यस्य प्रचण्डतया तर्कः अस्ति यत् उत्तरबङ्गस्य जगद्दलाविहाराश्रमे विद्याकरः वरिष्ठः तपस्वी आसीत् । तदर्थं विद्याकरेन लिखिते पूर्वतालपत्रे प्राप्तानां केषाञ्चन चिह्नानां आधारेण विद्याकरस्य मूलमिति दावान् करोति । अद्यापि जगदला पुस्तकालये अस्ति ।

## सुभाषितरत्नकोशम् 
अस्मिन् संग्रहे द्वौ भिन्नौ ग्रन्थौ स्तः । इस्लामिककाले बङ्गदेशे एताः पाण्डुलिप्याः नष्टाः अभवन् । १९ शताब्द्याः अन्ते एतेषु ताडपत्रेषु एकः पाण्डुलिपिः टिबेट् नगरे मठे प्राप्ता । इदानीं प्रथमग्रन्थः इति मन्यते, अत्र प्राप्ताः ताताकुदस्तावेजाः १०९० तमे दशके उत्तरार्धे संकलिताः इति कोसाम्बी इत्यस्य मतं यत् पाण्डुलिपिः विद्याकरस्य मूलमपि भवितुम् अर्हति इति अस्य द्वितीयः ग्रन्थः नेपालस्य *राजगुरुस्य* (राजापुरोहितस्य) पण्डितहेमराजस्य निजसङ्ग्रहे प्राप्तः । ११३० तमे वर्षे संकलितं द्वितीयं संस्करणं इति मन्यते ।पूर्वं संकलनं १९१२ तमे वर्षे ***एफ.डब्ल्यू*** . तालापत्रे केषुचित् श्लोकेषु केचन अतिरिक्ताः उद्धरणाः सन्ति । अस्य ग्रन्थस्य द्वितीयः अनुवादः १७३२ श्लोकयुक्तः डी.डी.कोसाम्बी, वी.वी.गोखले च सम्पादितः ।

## कविः 
सुभाषितरत्नकोशस्य अधिकांशः लेखकाः अज्ञाताः सन्ति । चिह्नितानां २७५ नामानां मध्ये केवलं एकादश नाम ७ शताब्द्याः इति दृश्यते ।  एवं चयनस्य विशिष्टं आधुनिकतावादी आकर्षणं वर्तते । अद्यतनशताब्द्याः प्रसिद्धाः कवयः सन्ति : राजशेखरः, मुरारी, भवभूतिः च । वल्लनः, योगेश्वरः, वासुकल्पः, मनोविनोदः, अभिनन्दः, बहवः प्रियलेखकाः, सर्वे बङ्गलाजनाः अथवा न्यूनातिन्यूनं पालराज्यस्य पूर्वीजनाः आसन्, यस्य मुख्यभागः बङ्गालः, बिहारः च आसीत् एते सर्वे लेखकाः न्यूनाधिकं विद्याकरस्य समकालीनाः पूर्ववर्ती वा आसन् । न्यूनतया उद्धृतानां लेखकानां मध्ये अनेके पालराजकुमाराः सन्ति । तेषु धर्मपालः, राज्यपालः, बुद्धकारगुप्तः, खिपकः, ज्ञानश्रीः च आसन् । यद्यपि विद्याकरः कालिदासराजशेखरस्य (कविः), भवभूति इत्यादीनां शास्त्रीयलेखकानां काव्यानि उद्धृतवान् तथापि "पूर्वीयानां वा बङ्गला-कविनां प्रति विशेषानुरागः" दर्शितवान्|

एतेषु केचन लेखकाः विद्याकरस्य समकालीनाः आसन्, तं ज्ञातवन्तः स्यात् । जगद्दालविहारेन सह विद्याकरस्य एग्रन्थस्य सम्पूर्णे पूर्वभारते पञ्च प्रमुखपुस्तकालयानां निश्चितप्रवेशः आसीत् ।कोसाम्बी-गोखले  इत्यनेन प्रस्तुतः सर्वाधिकवारं लेखकविच्छेदः अस्ति :|

यद्यपि विद्याकरः बौद्धभिक्षुः अपि आसीत् तथापि अस्य संग्रहस्य मुख्यविषयः प्रेमकाव्यः अस्ति, येषु अनेकेषु रोमान्टिकस्वरः अस्ति । पुस्तकस्य पृष्ठभूमिः भिन्नभिन्नखण्डेषु संकलितः अस्ति । बोधिसत्त्वेषु स्तोत्रैः आरभ्य । ग्रन्थे हिन्दुदेवतानां ( शिव, विष्णु ) विषये अपि अनेकाः खण्डाः सन्ति । *विद्याकरेण* बुद्धापेक्षया हिन्दुदेवतानां स्तुतिषु अधिकानि स्तोत्राणि समाविष्टानि आसन् ।  अग्रिमाः खण्डाः शीघ्रं रोमान्टिक-उपमासु स्खलन्ति, यत्र ऋतु-दूत-विविध-काल-विषयेषु बहवः अध्यायाः सन्ति ।

अस्य परं संकलनं श्रीधरदासस्य बङ्गालस्य सादुक्तिकर्णमृतम् (१२०५ श्लोकयुक्तम्) विद्याकरेन सह लिखितम् (६२३ श्लोकैः सह) बहुधा प्रसारितम् । यद्यपि एतत् विशालं तथापि छात्रस्य सौन्दर्यविवेकस्य तुलने विवर्णं भवति ।

इङ्गल्स् नामकः लेखकः तस्य सम्पूर्णतया आङ्ग्लभाषायां अनुवादं कृतवान्  यस्मिन् अनुवादानाम् काव्यगुणः स्पष्टः अस्ति । अस्मिन् संग्रहे चयनिताः काव्याः अपि अन्यैः अनेकैः अनुवादिताः सन्ति ।

## सन्दर्भाः
जावाजी दादाजी चौधरी

**जवाजी दादाजी चौधरी** **(Jawaji Dadaji Choudhari)**(जन्म १८३९ – मृत्युः ५ एप्रिल १८९२),  प्रमुखः मुद्रणयंत्रस्य स्वामी डाकटिकटनिर्माता च आसीत् । संस्कृतमुद्रणक्षेत्रे तस्य योगदानम् अतीव महत्त्वपूर्णं अपारं च अस्ति । तस्मिन् समये निर्वाणसागरस्य पुस्तकम् अर्थात् दोषरहितं मुद्रणं निर्णयस्य आधारः इति मन्यते स्म । अस्य कारणं जावाजी इत्यस्य निर्दोषं प्रकाशनस्य दृढनिश्चयः इति मन्यते ।

## जीवनस्य विशेषताः 
जावाजी इत्यस्य पिता जावाजी ह्यन्चे पञ्जोबा तत्कालीनस्य ठाणेमण्डलस्य मुरबादतालुकस्य निवासी आसीत् । कृषिकार्यं कृत्वा जीवनयापनस्य अवसरः नासीत् इति कारणतः सः मुम्बईनगरस्य उमरखाडीनगरं प्रवासं कृत्वा जमीण्डरस्य कृते कार्यं कृतवान् । तत्रैव प्राथमिकशिक्षां कृतवान् । शिक्षां समाप्य अनेकेषु मुद्रणालयेषु मुद्रणविभागेषु च कार्यं कृतवान् ।इन्दुप्रकाशहया मुद्रणालयस्य स्थापना १८६२ तमे वर्षे अभवत् । तत्र टाइप फाउण्ड्री आरभ्य जावाजी इत्यादीनां तकनीकीजनानाम् आवश्यकतायाः कारणात् अटन्यी नेमान्यानगरम् आगतः । अस्मिन् स्थाने वर्षद्वयं यावत् कार्यं कृत्वा जावाजी अन्यस्मात् प्राच्यमुद्रणयंत्रस्य निर्माणस्य कार्यं स्वीकृतवान् । पश्चात् सः रानुजी, रावजी इत्यादिभिः सह सहकार्यं कृत्वा स्वतन्त्रम् उद्योगं प्रारभत ।

१८६९ तमे वर्षे जवाजी दादाजी हियानी इत्यनेन **निर्वाणसागरमुद्रणालयस्य** स्थापना कृता । क्रि.श १८६९-१८७०) निर्वाणसागरः चपखानयत वसाईस्य प्रख्यातः ज्योतिषी चिन्तामणि पुरुषोत्तमशास्त्री पुरन्दरे इत्यनेन सह मिलित्वा स्वस्य पञ्चाङ्गं प्रकाशितवान् । निर्वाणसागर मुद्रणालयेन मराठी-संस्कृतभाषासु धार्मिकसाहित्यं शुद्धसुन्दररूपेण प्रकाशयितुं उपक्रमः कृतः अस्ति। पुस्तकस्य पाठस्य अन्तिमरूपेण निर्धारणाय, सामग्रीयां टिप्पण्यानि योजयितुं च अनेके विद्वांसः नामाङ्किताः । डॉ. अन्ना मोरेश्वर कुन्ते, शंकर पांडुरंग पंडित, काशीनाथ पांडुरंग परब, नारायण विष्णु बापत, गोविन्द शंकर शास्त्री बापत, पांडी। दुर्गाप्रसाद, वासुदेवशास्त्री पंशीकर आदि। एते विद्वांसः मुख्यतया संस्कृतग्रन्थानां सम्पादने निरताः आसन् ।

पण्डित दुर्गाप्रसाद हयानी संस्कृतसाहित्यस्य प्रयत्नशीलः छात्रः आसीत् । चयनितसाहित्यस्य सम्पादनानन्तरं निर्वाणसागरः मासिकरूपेण ' **काव्यमाला** ' इति मासिकं 1886 जनवरीतः प्रारब्धवान् ।&nbsp;अस्मात् मासिकात् प्रकाशितं साहित्यं ९५ पुस्तकमालायां प्रकाशितम् ।

जावाजी जनार्दनबालाजी मोदकस्य सम्पादकत्वे १८९० तमे वर्षे स्वस्य मराठीमासिकं ' **कवितासंकलनम्** ' इति प्रकाशनं प्रारभत । मोरोपन्त, वामन पंडित, मुक्तेश्वर, आनंदतनाय, अमृतराई ने अपनी कविताओं का प्रकाशन शुरू किया।&nbsp;काव्यसंग्रहस्य ३ मासाभ्यन्तरे जनार्धनबालाजी मोदकस्य निधनं जातम्, तदनन्तरं काव्यसंग्रहस्य सम्पादनपदं वामनदाजीं प्राप्तम् । नारायण चिन्तामण केलकर, बालकृष्ण अनंत भिडे, दामोदरपन्त अदिनी च पत्रिकायाः मरणोत्तर सम्पादकाः आसन् । १९०९ तमवर्षपर्यन्तं एतत् मासिकं प्रचलति स्म । सन्तपन्तवाङ्मयेन सह ऐतिहासिकव्यक्तिनां दुर्लभानि चित्राणि, चित्राणि, रेखाचित्राणि च केवलं मासिकरूपेण प्रकाश्यन्ते स्म ।

जावाजी दादाजी इत्यस्य निर्वाणसागरप्रेसः, टकसालपत्रः च देवनागरीलिप्यां मुद्रणस्य इतिहासे बहु योगदानं दत्तवन्तः । जावाजी अनेकेषां तालादस्तावेजानां संवीक्षणं कृत्वा अनेकेषां विद्वानानां सल्लाहेन केवलं दोषरहितप्रतियाः एव प्रकाशितवान् ।

### मूलानि 
* जावाजी जीवन के विशेषताएँ
* निर्वाण सागर विशेष प्रकाशन
* निर्वाण सागर प्रकाशन
कन्याकुमारी मुखर्जी

**कन्याकुमारी मुखर्जी** एकः भारतीयः बङ्गला दूरदर्शन-चलच्चित्र-अभिनेत्री अस्ति । यः मुख्यतया बङ्गलादूरदर्शनधारावाहिकेषु चलच्चित्रेषु च कार्यं करोति । 

## सन्दर्भाः 
वर्गः:जीवतव्यक्तयः
वण्डूरः

ഇംഗ്ലീഷ് വിലാസം  
 

मलप्पुरममण्डलस्य पूर्वप्रदेशस्य वन्दूरग्रापपालिकायाम् नगरः   **वन्दूरनगरम्** अस्ति . राज्यराजमार्गः वन्दूरमार्गेण गच्छति । पेरिन्थल्मन्नातः गुडालुर् -नगरं यावत् मध्यमार्गे वन्तुर् - नगरं स्थितम् अस्ति |
लघुचित्रम्| Vandoor Angadi - मञ्चेरी रोड से दृश्य के चित्र

## प्राप्तुम् 
समीपस्थं रेलस्थानकं वनीयम्बलम् अस्ति यत् त्रिकिलोमीटर् दूरे अस्ति । नीलम्बुर्-मार्गेण शोर्नुर्- रेलस्थानकात् सार्धघण्टायाः रेलयानेन वानियाम्बलम्-नगरं गन्तुं शक्यते । मञ्चेरी, नीलम्बुर्, पेरिन्थल्मन्ना च वन्तुर्- नगरस्य समीपे प्रमुखाः बसस्थानकानि सन्ति । समीपस्थं विमानस्थानकं करीपुरम् अस्ति .

## शिक्षा 
* वि. म. ग. उच्च माध्यमिक विद्यालय
* Govt. बालिका उच्च माध्यमिक विद्यालय
* अम्बेडकर कला एवं विज्ञान महाविद्यालय। (सहायक)।
* महिला इस्लामिया महाविद्यालय, एरियात
* Govt. ल. पु. विद्यालयस्य कुण्डः
* ग्रेस आङ्ग्ल माध्यम विद्यालय
* गुरुकुलं विद्यानिकेतन
* यतिखना उच्च विद्यालय
* ओटेन् आङ्ग्ल विद्यालय

सह्या कला एवं विज्ञान महाविद्यालय

* അൽഫുർഖാൻ പബ്ലിക് സ്കൂൾ
* വണ്ടൂർ ടൗൺ സ്ക്വയർ.

लघुचित्रम्| वाण्डूर्-नगरस्य चतुष्कस्य दृश्यम्
विश्वप्रसिद्धं नीलम्बुर्-सागौन-प्रचुरता वन्टुर्-सङ्गठनेन सह साझां भवति । शासकीय वि. म. ग. उच्चमाध्यमिकविद्यालयः, सरकारीबालिकानां उच्चमाध्यमिकविद्यालयः च वन्दूर-नगरस्य मुख्यविद्यालयाः सन्ति । वंतुर महादेव मंदिर, वंतुर जुमा मस्जिद पल्लीकुन्न, अल फारूक मस्जिद, नादुवत महादेव मंदिर, परायल भगवती मंदिर, सेंट. मुख्यपूजास्थानानि मरियमचर्च, वनीयम्बलम् इत्यादयः सन्ति । आधुनिकसुविधाभिः सह Govt. तालुक-अस्पतालं, निजीक्षेत्रस्य चिकित्सालयं निम्स्-अस्पतालं च वन्तुर्-नगरस्य मुख्यानि चिकित्सालयाः सन्ति ।

मप्पिलगीतसाहित्ये (माप्पिलप्पाट्ट्) वण्डूरः  प्रमुखः प्रदेशः अस्ति । वंतुरः मपिलासाहित्यस्य पितृपुरुषः पुलिकोट्टिल हैदरसाहबस्य भूमिः अस्ति । वण्टूर् शिवक्षेत्रम्, बाणापुरम् मन्दिरः , पूत्रक्कोविल् मन्दिरः च समीपस्थ हैन्दवदेवालयाः।

वन्दूर इत्यनेन १९२१ तमे वर्षे मालाबारसङ्घर्षस्य कथा अपि कथनीया अस्ति । अण्डमानद्वीपस्य वन्तुर्प्रदेशः साम्राज्यवादविरोधिसङ्घर्षेषु वन्टुर्-महोदयस्य उपस्थितेः प्रमाणम् अस्ति
ओलिवर कान्

extracellstylesഒലിവർ കാൻ
**ओलिवर रोल्फ कान्** (जर्मनभाषा:(ˈɔlɪvɐ ˈkaːn ); जन्म १५ जून १९६९) जर्मन-पदकक्रीडाकार्यकारी पूर्वव्यावसायिकक्रीडकः च अस्ति। सः गोलकीपररूपेण क्रीडति स्म ।  जर्मनराष्ट्रियदलस्य कृते ८६ वारं क्रीडितः । सः १९७५ तमे वर्षे कार्ल्स्रुहेर् एससी इत्यस्य कनिष्ठदले स्वस्य करियरस्य आरम्भं कृतवान् । द्वादशवर्षेभ्यः अनन्तरं काह्नः व्यावसायिकरूपेण पदार्पणं कृतवान् । १९९४ तमे वर्षे सः डीएम ४.६ शुल्कं स्वीकृत्य बायर्न म्यूनिख-नगरं प्रति स्थानान्तरितः । सः २००८ तमे वर्षे स्वस्य करियरस्य अन्त्यपर्यन्तं क्रीडितवान् । सः जर्मनीदेशस्य राष्ट्रियपदकक्रीडादले प्रथमपरिचयस्य गोलकीपरः आसीत्, यत् २००२ तमे वर्षे फीफाविश्वकपस्य उपविजेता आसीत् ।

काह्न् बायर्न म्यूनिख - क्रीडासङ्घस्य कृते अनेकानि ट्राफी - जित्वा अस्ति | तेषु यूईएफए चॅम्पियन्स् लीग्, यूईएफए कप, इन्टरकॉन्टिनेन्टल् कप, अष्ट राष्ट्रियचैम्पियनशिप्स्, षट् राष्ट्रियकप्स् च सन्ति । सः सर्वकालिकस्य श्रेष्ठेषु सफलतमेषु गोलकीपरेषु अन्यतमः इति गण्यते । खानस्य उपनामेषु *"किङ्ग् खान" "द टाइटन्" च* अन्तर्भवति । २०२१ तमस्य वर्षस्य जुलै-मासस्य १ दिनाङ्के सः बायर्न-म्यूनिख-संस्थायाः मुख्यकार्यकारी अभवत् । २००२ तमे वर्षे फीफा-विश्वकप-क्रीडायां जर्मनी-देशः प्रतियोगितायाः प्रियतमानां मध्ये नासीत्, परन्तु अन्तिम-पर्यन्तं गन्तुं कैन्-इत्यस्य गोल-करणस्य प्रदर्शनं महत्त्वपूर्णम् आसीत् । तत्र जर्मनीदेशः ब्राजील्-देशेन सह ०-२ इति स्कोरेन पराजितः । परन्तु सः स्पर्धायाः स्वर्णकन्दुकेन पुरस्कृतः अभवत् ।

१९९४ तः २००६ पर्यन्तं काह्न् जर्मनीराष्ट्रियदले आसीत्, यस्मिन् सः आन्द्रियास् कोप्के इत्यस्य निवृत्तेः अनन्तरं आरम्भकरूपेण क्रीडति स्म, सः १९९६ तमे वर्षे यूईएफए यूरोपीयचैम्पियनशिपं जित्वा गणस्य अप्रयुक्तः सदस्यः आसीत् २००२ तमे वर्षे फीफा-विश्वकप-क्रीडायां यद्यपि जर्मनी-देशः टूर्नामेण्ट-प्रियेषु नासीत् तथापि कान्-महोदयस्य पराक्रमः, चोटितः अपि, गोल-क्रीडायां अन्तिम-पर्यन्तं गन्तुं कुञ्जी आसीत्, यत्र जर्मनी-देशः ब्राजील्-देशेन सह ०-२ इति स्कोरेन पराजितः ब्राजीलस्य प्रथमे गोले काह्नः त्रुटिं कृतवान्; तथापि सः स्पर्धायाः क्रीडकः इति स्वर्णकन्दुकं प्राप्तवान्

## व्यक्तिजीवनम् 
काह्नः कार्ल्सरुहे-नगरे जातः । सः अंशतः लाट्वियन् वंशस्य अस्ति; तस्य पिता रोल्फस्य जन्म लीपाजा-नगरे १९४३ तमे वर्षे अभवत्, यत्र सः सुप्रसिद्धः अस्ति, लाट्वियादेशस्य मातुः Ērika Alksne इत्यस्याः, पितुः बाल्टिकजर्मन पितुः, यस्य नाम अपि रोल्फ् इति । रोल्फ् संक्षेपेण कार्ल्स्रुहेर् एससी कृते व्यावसायिकरूपेण क्रीडितः, तथैव तस्य पुत्रः एक्सेलः, ओलिवर कान् इत्यस्य अग्रजः।

२००९ तमे वर्षे FC Schalke 04 इत्यस्य प्रबन्धकपदं प्रस्तावितं, यत् सः अङ्गीकृतवान् । दो वर्षाणाम् अनन्तरं २०११ तमस्य वर्षस्य एप्रिल-मासे जर्मनी-न्यायालयेन [[दुबाई]-नगरस्य यात्रायां क्रीतस्य विलासिनीवस्त्रस्य €६,००० तः अधिकं द्रव्यं घोषितं न कृत्वा कर-चोरी-कारणात् कान्-इत्यस्य €१२५,००० ($१८२,२२३) दण्डः दत्तः । ].

## सन्दर्भः 
वर्गः:१९६९ जननम्
वर्गः:जीवतव्यक्तयः
यादव प्रकाश:

**यादवप्रकाश:** भेदभेदः  वेदान्तस्य एकस्याः शाखायाः विद्वान् वैष्णव आचार्यरामानुजस्य समकालीनः च आसीत् ।  सः काञ्चीनगरे प्रारम्भिकवर्षेषु रामानुजस्य गुरुषु अन्यतमः आसीत् । रामानुजः षोडशवर्षे यादवप्रकाशस्य विद्यालये सम्मिलितः इति कथ्यते । 

यादवप्रकाशस्य रामानुजाचार्यस्य च मध्ये हिन्दुधर्मस्य अनेकवैदिकग्रन्थानां व्याख्यायाः विषये प्रारम्भिकभेदाः उत्पन्नाः , यथा चण्डोग्योपनिषदः अनेन अन्ते रामानुजः यादवप्रकाशात् विच्छिद्य स्वस्य विशिष्ठद्वैत इति नाम्ना प्रसिद्धस्य विचारधारायाः व्याख्यानं कृतवान् | 

श्रीवैष्णवपरम्परानुसारं यदा रामानुजः यादवप्रकाशस्य छात्रः आसीत् तदा रामानुजस्य यशः उदयस्य ईर्ष्या वर्धिता । अतः यादवप्रकाशः उत्तरभारतस्य गङ्गायाः भ्रमणकाले रामानुजात् मुक्तिं प्राप्तुं प्रयतितवान् । रामानुजस्य मातुलपुत्रः गोविन्दः एतत् अवगत्य रामानुजं चेतवति स्म, यः वृद्धस्य लुब्धकदम्पत्योः साहाय्येन समूहं त्यक्त्वा काञ्चीनगरं पलायितवान् । पश्चात् यादवप्रकाशः तस्य मूर्खताम् अवगत्य रामानुजस्य शिष्यः अभवत् ।  

## मूलानि 
## सन्दर्भाः
ब्रज बिहारी बरुआ

**ब्रज बिहारी बरुआ** (  &#x3A; **ब्रज बिहारी बरुआ**
বিষয়শ্রেণী:ইংরেজি ভাষার লেখা থাকা নিবন্ধ
) (जन्म: ३ मार्च, १९३५ - मृत्युः: १२ अप्रैल, २०१४) एकः बाङ्गलादेशीयः राजनेता, आध्यात्मिकः संतः, कविः, परोपकारी तथा मुक्तियुद्धस्य आयोजकः आसीत् । १९७१ तमे वर्षे स्वातन्त्र्ययुद्धे सः सेक्टर् १ इत्यस्य अन्तर्गतं युद्धं कृतवान् ।
आदित्य एल १

**आदित्य एल १** भारतस्य एकः कृत्रिम उपग्रह अस्ति। इदम् सूर्याण्वेषणार्थाय कार्यं करोति।  

## संदर्भाः
वर्गः:भारतस्य उपग्रहाः