open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
१८५६

**१८५६** तमं वर्षं ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकम् अधिवर्षम् आसीत् ।

## घटनाः 
### जनवरी-मार्च् 
### एप्रिल्-जून् 
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
## अज्ञात-तिथीनां घटनाः 
:अस्मिन् वर्षे लण्डन्नगरस्य सैण्ट्जार्ज् इति वैद्यालयस्य डा मार्षल् हाल् नामकः वैद्यः "लान्सेण्ट्"नामिकायां पत्रिकायां कृतकश्वासोच्छ्वासस्य विषये विवृणोत् ।
:अस्मिन्नेव वर्षे जर्मनीदेशस्य "डुसेल्डार्फ्" इत्यत्र खनिकर्मकराः "नियांडर्ताल् मानवस्य" अस्थीनि प्राप्तवन्तः ।
:अस्मिन् वर्षे प्रजननद्रव्यसिद्धान्तस्य प्रतिपादकः जर्मनीदेशीयः जीवविज्ञानी अगस्ट् वीस्मान् वैद्यपदवीं प्राप्नोत् ।
:अस्मिन्नेव वर्षे भारतदेशस्य कर्णाटकराज्यस्य जलपातेषु अन्यतमौ जोगजलपातः गेरुसोप्पजलपातः च ब्रिटिष्-अधिकारिभ्यां संशोधितौ ।
:अस्मिन् वर्षे भारतस्य कन्नडभाषिकाणां राज्यं कर्णाटकं भवेत् इति आन्दोलनम् आरब्धम् ।
:अस्मिन् वर्षे अनुवंशीयनिमस्य निरूपकः जीवविज्ञानी ग्रिगोर् जान् मेण्डेल् अष्टवर्षाणि यावत् संशोधितान् आनुवंशीयगुणानां नियमस्य विषये, जीविनां वैशिष्ट्यस्य विषये, तेषां स्वतन्त्रकार्याणां विषये च ब्रून्-नगरस्य विज्ञानसङ्घे विस्तरेण विवृतवान् ।

## जन्मानि 
### जनवरी-मार्च् 
### एप्रिल्-जून्  
:अस्मिन् वर्षे मेमासस्य ६ दिनाङ्के मनोविज्ञानस्य अध्वर्युः सिग्मण्ड् फ़्रुड् आस्ट्रियादेशस्य (इदानीन्तने जोकोस्लोवाकियदेशे अस्ति) फैबर्ग् इति प्रदेशे निर्धने यहूदिकुटुम्बे जन्म प्राप्नोत् । 
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
:अस्मिन् वर्षे जुलैमासस्य २३ तमे दिनाङ्के भारतस्य अप्रतिमः स्वातन्त्र्ययोद्धा बालगङ्गाधरतिलकः महाराष्ट्रस्य रत्नगिरौ जन्म प्राप्नोत् ।
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
## निधनानि 
### जनवरी-मार्च् 
### एप्रिल्-जून्  
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
## बाह्य-सूत्राणि 
Calendopedia

१८५६
१८५६
वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतीयकालमानः
* ज्योतिषशास्त्रम्
* संस्कृतम्
* भारतम्
श्रीकाकुलम्

## इतिहासः
कलिङ्गसाम्राज्ये भासितमिदं श्रीकाकुलमण्डलम् । नन्द-मौर्य-शातवाहन-गजपति-मोगल्सम्राट्भिः फेञ्च्-ब्रिटिष् इत्यादिपालकैः च पालितमिदम् । १९३० तमात् वर्षात् पूर्वम् ओडिष्षाराज्यसीमायाम् इदं मण्डलम् आसीत् । १९३० तमे वर्षे मद्रासराज्यसीमायां सम्मिलितम् ।

## भौगोलिकम्
अस्य मण्डलस्य उत्तरस्यां दिशि ओडिष्षा, दक्षिण- पश्चिमदिशोः विजयनगर-मण्डलम् , बङ्गालाखातसमुद्रः च प्राग्दिशि वर्तन्ते । मण्डलस्य वैशाल्ये १३% अरण्यप्रान्तं वर्तते । अस्मिन् ग्रीष्मतापः अधिकः शैत्यमपि अधिकम् । वृष्टिपातः नैरुतिर्तुप्रभावेण भवति । ओर्चाचल-अण्ट्याचल-पालाचल-महेन्द्राचलेत्यादिपर्वतश्रेण्या शोभते इदं मण्डलम् । एषा पर्वतश्रेणी समुद्रात् ८२२ मी. मिता उन्नता  वर्तते । महेन्द्रगिरिः दक्षिणे विद्यमानपर्वतश्रेणिषु अत्यन्तम् उन्नतः । । मण्डले १०० कि.मी . मितः ५ सङ्ख्याख्यः राष्ट्रियराजमार्गः वर्तते ।

## कृषिः वाणिज्यं च
धान्यम्, इक्षुः, कदलीमूलम्, इत्यादीनि सस्यानि उप्यन्ते अत्र । तलिनीलापुरे संरक्षण-पारिश्रामिकक्षेत्रेऽपि इदमिदानीं वर्धमानम् इदं मण्डलम् ।वंशधारा-नारायणपुर-ओणिगड्डप्रान्तेषु जलधाराः वाहकाः सन्ति 
## वीक्षणीयस्थलानि  तीर्थस्थानानि
वीक्षणीयस्थलानि  तीर्थस्थानानि तावत् श्रीकूर्मम्, अरसवेल्लि, श्रीमुखलिङ्गम् इत्यादीनि । पोन्दूरु- स्थानं खादीवस्त्राणां प्रसिध्दम् । खगानां स्थानमपि वर्तते ।
	
## तालूकाः
१. इच्छापुरम्, २. कविटि, ३. कञ्चिलि, ४. सोम्पेट, ५. मन्दन्,६. पलास्, ७. वज्रपुकोत्तूरु ८. नन्दिगाम्, ९. टेक्कलि, १०. सन्तबोम्मालि, ११. कोट बोम्मालि, १२. जलुमूरु, १३. सारवकोट, १४. पात पट्टनम्, १५. मेलियापुट्टि १६. हीरमण्डलम् १७. कोत्तूरु, १८. भामिनि, १९. सीतम्पेट्, २०. वीरघट्टम्, २१. भूर्ज, २२. पालकोण्ड, २३, बङ्गर, २४. रेगडि आमुदालवलस, २५. सन्त कविटि, २६. राजाम्, २७. नरसन्नपेट्, २८. पोलाकि, २९. श्रीकाकुलम्, ३०. गार, ३१. अमुदालवलस्, ३२. सरुबुज्जिलि, ३३. एच्छर्ल, ३४, गङ्गुवारि सिगड्, ३५. पोन्दूरु, ३६. रणस्थलम् ३७. लावेरु, ।

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः
* Website of Srikakulam District Collectorate 
* Srikakulam medical information 
* Srikakulam District Profile 

वर्गः:आन्ध्रप्रदेशस्य मण्डलानि
वर्गः:आन्ध्रप्रदेशराज्यसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
आधुनिक-उपन्यासरचयितारः

आधुनिककाले गद्यकाव्यम् उपन्यासेति संज्ञ्या ख्यातिं गतमस्ति । यदाह गद्यकाव्यमीमांसायाम् अम्बिकादत्तव्यासः - 
:**गद्यैर्विद्योतितं यत् स्याद् गद्यकाव्यं तदीरितम् ।**
:**उपन्यासपदेनापि तदेव परिकथ्यते ॥**

:# विश्वेश्वरपाण्डेयः
:# अम्बिकादत्तव्यासः
:# भट्ट मथुरानाथशास्त्री
:# मेधाव्रताचार्यः (उपन्यासकारः)
:# गणेशरामशर्मा
:# श्रीनिवासशास्त्री
:# चन्दनमुनिः
:# वैद्यः शङ्करलालशर्मा
:# शिवदत्तत्रिपाठी
:# कलानाथशास्त्री

वर्गः:आधुनिक-उपन्यासरचयितारः
वर्गः:संस्कृतलेखकसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये
भट्ट मथुरानाथशास्त्री

मञ्जुनाथेन रचितस्य उपन्याससाहित्यस्य संख्याविषये विद्वत्सु मतभेदो वर्तते। मञ्जुनाथवाग्वैभवाख्यग्रन्थस्य सम्पादकः डाँ० गङ्गाधरभट्ट एकस्यैव उपन्यासस्य आदर्शरमणीसंज्ञकस्य उल्लेखं कृतवान्। तस्मिन्नेव ग्रन्थे देवर्षि माधुरी शास्त्री असमसाहसाख्यं द्वितीयम् उपन्यासम् अवर्ण्यत्। तत्रैव कलानाथशास्त्रिणा अस्य दशाधिका उपन्यासाः सङ्केतिताः, परं न तेषां नामोल्लेखः कृतः।

अस्य कवे उपन्यासशैली बंगीयशैल्या प्रभाविता। यदाह देवर्षि माधुरी शास्त्री-

"श्रीभट्टः शब्दास्तु कमपि बंगीयमुपन्यासं नैवानूदितवान् परं तानाधारीकृत्य तेषां छायाः वा अङ्गीकृत्य एकतः केवलं तेषां प्रभावं शैलीं वा स्वीकृत्य अपरतः समकालीनसमाजस्य विविधघटनाः अभिलक्ष्य उपन्यासरचनाः कृतवान्।“

वर्गः:आधुनिक-उपन्यासरचयितारः
वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये
वर्गः:संस्कृतलेखकसम्बद्धाः स्टब्स्

वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* संस्कृतम्
* भारतम्
* हिन्दूधर्मः
* वैदिकसाहित्यम्
१८५८

**१८५८** तमं वर्षं ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकं साधारणवर्षम् आसीत् ।

## घटनाः 
### जनवरी-मार्च् 
### एप्रिल्-जून् 
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
## अज्ञात-तिथीनां घटनाः 
:अस्मिन् वर्षे जर्मनीदेशस्य रोगशास्त्रप्रवीणः रुडाल्फ् विर्चो नामकः जीवकोशाः अन्येभ्यः जीवकोशेभ्यः एव जन्म प्राप्नुवन्ति इति विषयं प्रत्यपादयत् ।
:अस्मिन्नेव वर्षे कनेक्टिकट्देशस्य बुर्विल्-प्रदेशीयः जेल् बोर्डेन् नामकः दुग्धस्य घनीकरणं विवृणोत् ।
:अस्मिन् वर्षे आल्फ्रेड् रसल् नामकः स्वीयं विकासवादं निरूप्य चार्ल्स् डार्विन् कृते प्रेषितवान् ।

## जन्मानि 
:अस्मिन् वर्षे प्रसिद्धः रसायनविज्ञानी क्यासनर् ह्यामिल्टन् यङ्ग् जन्म प्राप्नोत् ।
:अस्मिन्नेव वर्षे भारतदेशस्य महाराष्ट्रराज्ये १९५८ तमे वर्षे भारतरत्नप्रशस्त्या विभूषितः, शिक्षाकोविदः समाजसेवापरः च डा. धोण्डो केशव कर्वे जन्म प्राप्नोत् ।
### जनवरी-मार्च् 
### एप्रिल्-जून्  
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
:अस्मिन् वर्षे नवेम्बर्-मास्यस्य ३० तमे दिनाङ्के प्रसिद्धः भौतविज्ञानी, सस्यविज्ञानी च जगदीशचन्द्रबोसः जन्म प्राप्नोत् ।

## निधनानि 
### जनवरी-मार्च् 
### एप्रिल्-जून्  
:अस्मिन् वर्षे जून्-मासस्य १० दिनाङ्के कोशकेन्द्रस्य संशोधकः प्रसिद्धः जीवविज्ञानी राबर्ट् ब्रौन् इहलोकम् अत्यजत् ।
:अस्मिन् वर्षे जून्-मासस्य १७ दिनाङ्के भारतस्य अप्रतिमा वीराङ्गना झान्सीलक्ष्मीबायी दिवङ्गता ।
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
## बाह्य-सूत्राणि 
Calendopedia

१८५८
१८५८
वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतीयकालमानः
* ज्योतिषशास्त्रम्
* संस्कृतम्
* भारतम्
१८६०

**१८६०** तमं वर्षं ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकम् अधिवर्षम् आसीत् ।

## घटनाः 
:अस्मिन्नेव वर्षे भारतदेशस्य कर्णाटकराज्ये प्रवहन्त्याः तुङ्गभद्रानद्याः कृते कश्चन ब्रिटिष्-जनः कर्नूलतः २५ किलोमीटर् दूरे सुङ्केसुल इति स्थाने एकं लघुबन्धं निर्मितवान् ।
:अस्मिन् वर्षे प्रसिद्धः जीवविज्ञानी पूतिनाशकस्य प्रवर्तकः जोसेफ् लिस्टर् शस्त्रचिकित्सायाः प्राध्यापकत्वेन ग्लास्को-विश्वविद्यालयं प्राविशत् । तत्र सः १८६९ पर्यन्तं कार्यम् अकरोत् । 
### जनवरी-मार्च् 
### एप्रिल्-जून् 
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
## अज्ञात-तिथीनां घटनाः 
:अस्मिन् वर्षे लूयीस् पाश्चर् नामकः जीवविज्ञानी आम्लवस्य प्राप्तेः कारणम् "ईस्ट्" तथा "ब्याक्टीरिया" इत्यादिषु सूक्ष्मजीविषु विद्यमानं "फर्मेण्ट्" एव कारणम् इति विवृणोत् । तेन सिद्धान्तेन सः जीविनः स्वयमेव उद्भवन्ति इति सिद्धान्तम् अनूर्जितम् अकरोत् ।

## जन्मानि 
:अस्मिन् वर्षे आस्ट्रियादेशीयः हिब्रूवंशीयः सङ्गीतरचयिता गुस्तावः मालेरः बोहेमियदेशस्य कलिष्टनगरे अजायत ।
### जनवरी-मार्च् 
### एप्रिल्-जून्  
:अस्मिन् वर्षे एप्रिल्-मासस्य ९ दिनाङ्के भारतदेशस्य मण्ड्यमण्डलस्य "कोप्पळ" नामके ग्रामे प्रसिद्धः कन्नडकविः नरसिंहाचार्यः आर्. जन्म प्राप्नोत् ।
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
## निधनानि 
### जनवरी-मार्च् 
### एप्रिल्-जून्  
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
## बाह्य-सूत्राणि 
Calendopedia

१८६०
१८६०
वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतीयकालमानः
* ज्योतिषशास्त्रम्
* संस्कृतम्
* भारतम्
अम्बिकादत्तव्यासः

## कविपरिचयः
अम्बिकादत्तव्यासः( Ambikadattavyasa) सामवतनाटके स्वपरिचयं प्रस्तुवन्नाह-
:जातो जयपुरनगरे वाराणस्यां तथा कलितविद्यः।
:सत्वरकवितासविता गौडः कोऽप्यम्बिकादत्तः॥
जनकोऽस्य दुर्गादत्तः। अयं बिहारप्रदेशे संस्कृताध्यापनं कृतवान्। अस्य स्थितिकलः ई १८५८ तः १९०० पर्यण्तम्।
## कृतिपरिचयः
शिवराजविजयं, कथाकुसुमं, धर्माधमकलकलं, मित्रालापः, सामवतं चास्य संकृतकाव्यकृतयः।
### शिवराजविजयम्
अयम् ऐतिहासिक उपन्यासः। अस्य कथावस्तु विरामत्रये विभक्तमस्ति। प्रतिविरामं चत्वारो निश्वासाः। नायकः शिवराजो वीरश्च मुख्योरसः। अन्ये रसा अङ्गत्वेन यथावसरं व्यक्ताः।

## काव्यकला
शिवराजविजये परम्परागतशैलीम् आश्रित्य रसयोजना प्रकृतिवर्णनं, मानवीयसौन्दर्यवर्णनं, अलङ्कारयोजना, अन्यानि च काव्यतत्त्वानि समाविष्टानि, अर्वाचीनशैलीम् आश्रित्य च चरित्रचित्रण-कथोपकथन-कथानकयोजनादीनि प्रयुक्तानि। एवम् अयमुपन्यासः प्राचीनार्वाचीनशैल्यौः सङ्गमस्थलम्।
अत्र वर्णेषु वाक्ययोजनायां च बाणभट्टस्य प्रभावः। क्वचिद् वाक्येषु दीर्घता क्वचिच्च लघुता। भाषा प्राञ्जला प्रसादगुणोपेता प्रवाहमयी च। तद्यथा-
इत इतो गौरसिंह! उपविश, उपविश चिराय दृष्टोऽसि, अपि कुशलं कलयसि? अपि कुशलिनः तव सहवासिनः। अभ्यंगीकृतमहाव्रतं निर्वहत यूयम्। अपि कश्चन नूतनो वृत्तान्तः।
कविः चरित्रचित्रणे सफलः। शिवराजे नायकोचिताः सर्वे गुणाः सन्ति। स धीरोदात्तो नायकः। स वीरो नम्रो दयावान् मर्यादायाः स्वतन्त्रतायाश्च रक्षकः। तमेव परिवृत्य उपन्यासस्य कथावस्तु प्रसृतम्। ऐतिहासिके कथानके कल्पनाया अपि मिश्रणं वर्तते।
संवादा स्वाभाविकाः सरलाः प्रकरणानुकूलाः पात्राणां विविध-मनोवृत्तीनां परिचायकाश्च सन्ति। तद्यथा-
:रसनारी- कतमोऽसौ भ्राता?
:महाराजः- कुमारो मायाजिम्हः।
:रसनारी- कथमत्रायातः?
:महाराजः- सोऽस्माभिर्योद्धुमायात आसीत्।
प्रकृतिचित्रणे तु व्यासः अभिनवो बाणः। तेन प्रकृते विविधरूपाणां शब्दचित्राणि प्रस्तुतानि। प्रकृतेः सौन्दर्यम् आलम्बनत्वेन उद्दीपनत्वेन् च वर्णितम्। अलङ्कारप्रयोगस्तु चमत्कारजनकः। शब्दार्थालङ्काराः यथावसरं नैपुण्येन प्रयुक्ताः। उपमायां यमकालङ्कारस्य रमणीयः प्रयोगो यथा-
"यदीयचित्रपूरदुर्ग परसहस्रा: क्षत्रियकुलांगनाः, शारदा इव विशारदाः, अनसूया इवानसूया, यशोदा इव यशोदाः, सत्या इव सत्याः, रूक्मिण्य इव रूक्मिण्यः, सुवर्णा इव सुवर्णाः।”

‎

वर्गः:आधुनिक-उपन्यासरचयितारः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्‎
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* संस्कृतम्
* भारतम्
* हिन्दूधर्मः
* वैदिकसाहित्यम्
१८६१

**१८६१** तमं वर्षं ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकम् अधिवर्षम् आसीत् ।

## घटनाः 
### जनवरी-मार्च् 
### एप्रिल्-जून् 
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
## अज्ञाततिथीनां घटनाः 
:अस्मिन् वर्षे ब्रिट्न्देशीयः रसायनविज्ञानी जोसेफ् रीड् नामकः "केटल् ड्रं मैक्रोस्कोप् कनेडेन्सर्" इत्येतत् निर्मितवान् ।

## जन्मानि 
### जनवरी-मार्च् 
### एप्रिल्-जून्  
:अस्मिन् वर्षे मेमसस्य ७ दिनाङ्के भारतदेशस्य कोलकतानगरे "नोबेल्"प्रशस्त्या पुरस्कृतः, शान्तिनिकेतने "विश्वभारतीविद्यापीठस्य" संस्थापकः, कविः, लेखकः, चिन्तकः च रवीन्द्रनाथ ठाकुरः जन्म प्राप्नोत् ।
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
:अस्मिन् वर्षे सेप्टेम्बर्-मासस्य १५ दिनाङ्के भारतस्य कर्णाटकराज्यस्य राजधान्याः बेङ्गळूरु नगरात् ४० कि मी दूरे स्थिते "मुद्देनहळ्ळि" नामके ग्रामे सुप्रसिद्धः तन्त्रज्ञः "भारतरत्न" प्रशस्त्या विभूषितः सर्. एं. विश्‍वेश्‍वरय्यः जन्म प्राप्नोत् ।
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
:अस्मिन् वर्षे डिसेम्बर्-मासस्य १५ दिनाङ्के प्रसिद्धः कविः, न्यायवादी, क्रान्तिकारी मदनमोहन मालवीयः भारतदेशस्य आहियापुरे जन्म प्राप्नोत् ।

## निधनानि 
### जनवरी-मार्च् 
### एप्रिल्-जून्  
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
## बाह्य-सूत्राणि 
Calendopedia

१८६१
१८६१
वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतीयकालमानः
* ज्योतिषशास्त्रम्
* संस्कृतम्
* भारतम्
विशाखपट्टणमण्डलम्

thumb|right|300px|विहन्ह्गमवीक्षा विशाखपट्टणस्य

**विशाखपट्टणमण्डलम्** (Visakhapatnam District)आन्ध्रप्रदेशस्य किञ्चनमण्डलं विद्यते। अस्य नगरस्य नाम कार्तिकेयात् आगतमस्ति । सुन्दरं सागरतीरं नौकानिस्थानं नौकानिर्माणकेन्द्रं च अत्र सन्ति । रामकृष्णसागरतीरम् अतीव सुन्दरम् अस्ति। दीपगृहम् (लैट् हौस्) इतः ६४ कि.मी पर्यन्तं प्रकाशं प्रसरति। अस्य समीपे सिंहाचलप्रदेशे पर्वते श्री लक्ष्मीनरसिंहस्वामी देवालयः अस्ति। गन्तुं ५०० सोपानानि सन्ति । ११ शतकीयः देवालयः एषः शिल्पकलायुक्तः अस्ति। ओरिस्साशैल्या भागवतः लीलाविनोदप्रसङ्गाः भित्तिषु चित्रिताः सन्ति।
नौकानिर्माणकेन्द्रं परितः सुन्दरम् उद्यानम् अस्ति । विशाखपट्टणनगरे उत्तमवसति, भोजनव्यवास्था अस्ति । 

## इतिहासः 
विश्वविख्यातसिंहाचलपुण्यक्षेत्रं विद्यते अस्मिन् मण्डले विशाखपट्टणम् । एतत् यावद्भारतदेशे बृहन्मण्डलम् आसीत् स्वातन्त्र्यात् पूर्वम् । मौर्याः, शातवाहनाः, विष्णुकुण्डिनः, चालुक्याः गजपतयः विजयनगराधीशाः,  गोल्कोण्डसाम्राज्याधीशाः इत्यादीनां परिपालनानन्तरं ब्रिटिषाधिपत्यं गतम् । १८७९ काले वीरय्यदोराध्वर्यवे रम्पाविप्लवम्, १९२२ वर्षे गिरिजनैः सवरविप्लवं समजनि। ब्रिटिष्परिपालनविरोधिनः अल्लूरिसीतारामराजादीनां नायकत्वे नर्सीपट्टनं, रम्पचोडवरप्रान्तेषु वनवासिनः उद्यमं कृतवन्तः। किन्तु ब्रिटिष् सर्वकारः तान् उद्यमनायकान् पाशविकरीत्या मारितवान् । स्वातन्त्र्यानन्तरम् एतस्य मण्डलस्य द्विवारं विभजनं जातम् । ततः केचन प्रान्ताः श्रीकाकुले, केचन प्रान्ताः विजयनगरे च सम्मिलिताः । भौगोलिकम् अस्य सीमायां प्राग्दिशि बङ्गालाखातसमुद्रः, पश्चिमदिशि ओरिस्साराज्यम्, उत्तरदिशि विजयनगरमण्डलं, दक्षिणदिशि पूर्वगोदावरीमण्डलं च वर्तन्ते । अस्य मण्डलस्य भूभागे ४२% अरण्यं वर्तते । ५ सङ्ख्याख्यः राजमार्गः अस्मिन् मण्डले १६९ कि.मी. मिते दूरे विस्तृतः ।

## कृषिः वाणिज्यं च 
पाञ्चालिकानां निर्माणे सुप्रसिद्धः एटिकोप्पाकग्रामः वर्तते । मण्डलेऽस्मिन् बाक्सैट् वेर्मिक्युलेट् च उपलभ्येते । वातावरणे आर्द्रता अधिकः अस्ति । झञ्झवातस्य आधिक्येन पीड्यते इदं मण्डलम् । ३०% कृषिः क्रियते विद्यमानभूमौ । ४०% भूमिं प्रति जलयोगः अस्ति । १९३३ वर्षे नौकाकेन्द्रं निर्मितम् । विशाखपट्टणे केन्द्रराज्यसर्वकारयोः संस्थानि स्थापितानि । साहजिकं नौकाकेन्द्रं भारते अत्रैव विराजते । नौकाविमानरक्षणयन्त्रादिपरिकराणां निर्माणे, तेलस्वच्छता इत्यादिविभागेषु उपाधिः अधिकतया कल्प्यतेऽस्मिन् मण्डले ।

## वीक्षणीयस्थलानि 
पर्यटकानाम् आकर्षकस्थानानि अनन्तगिरिः, चिन्तपल्लि, सीलेरु, अरकु, भीमिलि इत्यादीनि । सिंहाचलं श्रीवराहलक्ष्मीनरसिंहस्वामी देवालयः, डाल्विन्स् नोस्, रामकृष्णसागरः, काळिकादेवी आलयः, कैलासगिरि, रिषिकोण्डासागरः, इन्दिरागान्धिजन्तुप्रदर्शनशाला, बीमिली सागरः, सत्यनारायणस्वामी देवालयः, आन्ध्रविश्वविद्यालयः इत्यादीनि सन्ति।

## उपमण्डलानि 
thumb|center|500px|विशाखपट्टणस्य पार्श्वे विद्यमानसमुद्रतीरम्

## मार्गः
### धूमशकटमार्गः
चेन्नै- हौरामार्गे विशाखपट्टणनिस्थानम् अस्ति ।
### वाहनमार्गः
आन्ध्रप्रदेशस्य महानगरेभ्यः सम्पर्कः अस्ति ।
## बाह्यसम्पर्कतन्तुः 
* Visakhapatnam Urban Development Authority (VUDA)
* Visakhapatnam Municipal Corporation
* Greater Visakhapatnam Municipal corporation (GVMC) 

वर्गः:आन्ध्रप्रदेशस्य मण्डलानि
१८६२

**१८६२** तमं वर्षं ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकं साधारणवर्षम् आसीत् ।

## घटनाः 
### जनवरी-मार्च् 
### एप्रिल्-जून् 
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
## अज्ञाततिथीनां घटनाः 
:अस्मिन् वर्षे लूयीस् पाश्चर् तथा क्लाड् बर्नाड् च आहारस्य संरक्षणक्रमं "पाश्चरीकरणं" "फ्रेञ्च अकादमी आफ् सैन्सस्" इत्यत्र विवृतवन्तौ ।
:अस्मिन् वर्षे भारतदेशस्य कर्णाटकराज्यस्य कोडगुमण्डले मूतेय्बेट्टप्रदेशे क्रि.पू. द्वितीयशतकस्य जनानां शिलायाः प्राचीनलोहानाम् आयुधानि, बृहच्छिलायाः रचनानि, शवनिखननस्थानानि च संशोधितानि ।

## जन्मानि 
:अस्मिन् वर्षे जर्मनीदेशवासी महान् गणितज्ञः डेविड हिल्बर्ट जन्म प्राप्नोत् । 
### जनवरी-मार्च् 
### एप्रिल्-जून्  
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
## निधनानि 
### जनवरी-मार्च् 
### एप्रिल्-जून्  
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
## बाह्य-सूत्राणि 
Calendopedia

१८६२
१८६२
वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतीयकालमानः
* ज्योतिषशास्त्रम्
* संस्कृतम्
* भारतम्
वैदिकदेवताः

ऋग्वेदसंहिता हिन्दुधर्मस्य आकरग्रन्थेषु प्राचीनतमा वर्तते । अस्याः संहितायाः सुमहान् भागः इन्द्र-वरुण-अग्निप्रभृतीनां प्रार्थनासूक्तिभिः युक्ता अस्ति । 
प्रामुख्येण त्रयस्त्रिंशत् वैदिकदेवताः निर्दिश्यन्ते - 
:# अष्ट वसवः
:# एकादश रुद्राः
:# द्वादश आदित्याः
:# इन्द्रः
:# प्रजापतिः
एते देवताः पृथ्वी-द्युः-अन्तरिक्षेषु कार्यरताः सन्ति । 
एताः देवताः विहाय विश्वासादीनां गुणानां विषये कोपादिभावानां विषये सूर्योदयादिप्राकृतिकवस्तुविषये च अस्यां संहितायां विवरणं प्राप्तुं शक्नुमः । बह्वीनां स्त्रीदेवतानां विषये च अत्र बोधनम् अस्ति । 
:**एकं सत्विप्रा बहुधा वदन्ति** इत्येताम् ऋग्वेसूक्तिम् अनुसृत्य एकः एव देवः बहुधा आहूयते निर्दिश्यते च इति वक्तुं शक्नुमः ।

वर्गः:हिन्दुदेवताः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया
वर्गः:न प्राप्तः संस्कृतसम्बद्धभाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः

## सम्बद्धाः लेखाः 
* संस्कृतम्
* भारतम्
* हिन्दूधर्मः
* वैदिकसाहित्यम्
स्वामी कल्याणदासः

**बाबा कल्याणदासः** अमरकण्टकस्थितस्य कल्याणसेवाश्रमस्य महन्तः अस्ति | सः अतीव सरलः च अस्ति |सम्पूर्णमध्यप्रदेशॆ सः प्रसिद्धः अस्ति | तस्य निर्धनेभ्यः दानशैली नितराम् उत्तमा अस्ति | सः अधुना हिमाचलॆ अपि मन्दिरस्य निर्माणं कारयन्  अस्ति |

""

वर्गः:भारतीय-समाजपरिवर्तकाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्‎
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया‎
वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः
वर्गः:समाजसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
कमलनयनरामानुजमाध्यमिकविद्यालयः

कमलनयनमाध्यमिकसंस्कृतविद्यालयः वृन्दावने शोभते । तस्मिन् विद्यालये सम्यक् अध्ययनं भवति । अनेके छात्राः तत्र पठन्ति । प्रायशः सर्वे अपि संस्कृतपाठने दक्षाः सन्ति । विद्यालयस्य व्यावस्थां जगद्गुरुस्वामिदेवनारायनाचार्यः करोति ।

वर्गः:संस्कृतविद्यापीठानि
वर्गः:बाह्यानुबन्धः योजनीयः
वर्गः:संचित्रसारमञ्जूषे योजनीये

वर्गः:श्टब्स् संस्कृतसम्बद्धाः
वर्गः:न प्राप्तः संस्कृतसम्बद्धभाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
पृथिव्याः वायुमण्डलम्

thumb|Limb view, of the Earth's atmosphere. Colours roughly denote the layers of the atmosphere.
वायुः प्रणीनां प्राणस्याधारः वर्तते । मनुष्यः सामान्यतः प्रतिदिनं २२००० बारं श्वंसग्रहणं कृत्वा १६ की.ग्रा. आक्सिजन नामक- वायोः उपयोगं करोति । वायुमण्डले आक्सिजन – वायोः भण्डारं वर्त्तते । सामान्यरुपेण वैज्ञानिकाः वायुमण्डलस्य पञ्चधा विभागं कुर्वन्ति । यतोहि प्रायः पृथिव्यां १०,००० किलोमीटरं यावत् वायुमण्डलं वर्त्तते । परमुच्चता क्रमेण विभिन्नेषु स्तरेषु अस्य रचना विभिन्ना वर्त्तते ।
## अधोमण्डलम् 
वायुमण्डलस्य अधोमण्लमिति नामकः भागः पृथ्वीतः ८-१७ की.मी. ऊर्ध्वपर्यन्तं भवति । अस्मिन् भागे वायुमण्डलस्य ८० प्रतिशतं संहिता, जलवाष्पञ्च भवति । ऋतुपरिवर्तनादिकस्य प्रभावः अस्मिन् भागे एव भवति । चक्रवातः,वायुसन्तापः ,मेघगर्जनं, विद्युल्लता चास्मिन् भागे एव भवति ।
## समतापमण्डलम् 
अधोमण्डलात् ४० की.मी. उर्ध्वं यावत् अयं भागः भवति । अस्य भागस्योपरि एव ओजोन् (o3) अस्ति, यं पृथिव्याः सुरक्षाकवचमस्ति । इदमेव कवचं सूर्यस्य अल्ट्रावायोलेट- किरणेभ्यः पृथ्वीं रक्षति । यैः किरणैः त्वचा- क्यान्सरं भवति । अस्मिन् भागे वातावरणस्य प्रभावः न भवति । तापस्याधिक्यमपि भवति ।
## मध्यमण्डलम् 
पृथ्वीतः ८०-९० की.मी. पर्यन्तं समताप –मण्डलस्योपरि इदं मण्डलम्स्ति + अस्मिन्नेव मण्डले सूर्यकिरणस्य ऊर्जायाः ओजोन इत्यनेन सह संघर्षः भवति ।
## आयनमण्डलम् 
मध्यमण्डलात् ३००-४०० की.मी पर्यन्तम् आयनमण्डलं भवति । इदं हि अन्तरिक्षीय- विकरणेभ्यः जीवमण्डलं रक्षति । रेडियोतरङ्गान् अवशोषणं परावर्तनञ्च प्रभावयति ।
## बाह्यमण्डलम् 
मध्यमण्डलात् १००० की.मी. यावत् भवतीदं मण्डलम् । अत्र मुख्यत्वेन हाइड्रोजन हीलियम् नामकं गैशं भवति । इतः परं १०,०००की.मी. यावत् मात्रं हाड्रोजन अनुत्वेन भवति ।

## बाह्यसम्पर्कतन्तुः 
* NASA atmosphere models 
* NASA's Earth Fact Sheet 
* American Geophysical Union: Atmospheric Sciences
* Outreach of the GEOmon project  See how Earth atmosphere is observed and monitored by a European project that combines many approaches.
* Stuff in the Air Find out what the atmosphere contains.
* Layers of the Atmosphere
* Answers to several questions of curious kids related to Air and Atmosphere 
* The AMS Glossary of Meteorology
* Paul Crutzen Interview Free video of Paul Crutzen Nobel Laureate for his work on decomposition of ozone talking to Harry Kroto Nobel Laureate by the Vega Science Trust.
* Slides describing the Earth's modern atmosphere

वर्गः:खगोलविज्ञानम्
वर्गः:सारमञ्जूषा योजनीया
वर्गः:खगोलविज्ञानसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
१८६३

**१८६३** तमं वर्षं ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकं साधारणवर्षम् आसीत् ।

## घटनाः 
### जनवरी-मार्च् 
### एप्रिल्-जून् 
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
## अज्ञाततिथीनां घटनाः 
:अस्मिन् वर्षे ब्रिटन्देशीयः विलियम् आट्किन् "क्लिनिकल् थर्मोमीटर्" इत्यस्य उपकरणस्य उपयोगम् आरब्धवान् ।
:अस्मिन्नेव वर्षे वाल् डेयर् नामकः "क्यान्सर्"रोगं तदानीन्तनया वैज्ञानिकरीत्या विवृणोत् ।
:अस्मिन् वर्षे सुसन्ततेः संशोधकः जीवविज्ञानी फ्रान्सिस् गाल्टन् "मीटियोरोग्राफिक्” इति पुस्तकम् अलिखत् ।

## जन्मानि 
:अस्मिन् वर्षे प्रख्यातः भौतविज्ञानी क्यालेण्डर् ह्यू लाङ्ग् बोर्न् जन्म प्राप्नोत् ।
### जनवरी-मार्च् 
:अस्मिन् वर्षे जनवरिमासस्य १२ दिनाङ्के महापुरुषः स्वामी विवेकानन्दः भारतदेशस्य बङ्गप्रान्तस्य कोलकतानगरे जन्म प्राप्नोत् ।
:अस्मिन् वर्षे फेब्रवरिमासस्य २१ तमे दिनाङ्के संस्कृतस्य महान् कविः आ॰ रा॰ राजराजवर्मा भारतदेशस्य केरलराज्यस्य चङ्ङनाश्शेरि इति प्रदेशे लक्ष्मीपुरस्थराजमन्दिरे जन्म प्राप्नोत् ।
### एप्रिल्-जून्  
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
:अस्मिन् वर्षे आगस्ट्मासे भारतदेशस्य गुजरातराज्यस्य सूरत्-नगरे प्रसिद्धः रसायनशास्त्रज्ञः प्रो. त्रिभुवनदास गज्जारः जन्म प्राप्नोत् ।
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
## निधनानि 
### जनवरी-मार्च् 
### एप्रिल्-जून्  
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
## बाह्य-सूत्राणि 
Calendopedia

१८६३
१८६३
वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतीयकालमानः
* ज्योतिषशास्त्रम्
* संस्कृतम्
* भारतम्
१८६५

**१८६५** तमं वर्षं ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकं साधारणवर्षम् आसीत् ।

## घटनाः 
### जनवरी-मार्च् 
### एप्रिल्-जून् 
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
## अज्ञाततिथीनां घटनाः 
:अस्मिन् वर्षे जर्मनीदेशीयः सस्यविज्ञानी जूलियट् फान् स्याक्स् नामकः सस्यकोशेषु "पत्रहरित्" इत्यस्य केन्द्रं संशोध्य तस्य "क्लोरोफ्लास्ट्" इति नामकरणम् अकरोत् ।

:अस्मिन्नेव वर्षे लण्डन्नगरस्य "किङ्ग्स्" महाविद्यालयस्य वैद्यालये विश्वे एव प्रथमवारं प्रशिक्षिताः सेवकाः कार्यार्थं नियोजिताः ।

:अस्मिन् वर्षे रोगनिरोधकक्रमस्य अन्वेषकः लूयीस् पाश्चर् फ्रान्स्देशं गत्वा रोगकारणां ब्याक्टीरियाणां मारणपद्धतिं पाठितवान् ।

:अस्मिन् वर्षे पूतिनाशकस्य प्रवर्तकः जोसेफ् लिस्टर् शस्त्रचिकित्सायाः प्रकोष्ठे कार्बालिक् आम्लस्य सेचनं, शस्त्रचिकित्सायाः उपकरणानि कार्बालिक् आम्ले निमज्ज्य एव उपयोगः, शस्त्रचिकित्सायाः कर्तृभिः, साहाय्यकैः च कार्बालिक् आम्लेन हस्तस्य प्रक्षालनम् इत्यादीन् क्रमान् आरब्धवान् ।

:अस्मिन् वर्षे उन्नतकूर्दने माइक एफ् स्वीने नामकः ६' ५ ५/४" मानेनोच्चैः कूर्दनेन कीर्तिमानमस्थापयत् । एतेन सहैवायं स्वीने एकां नवीनामुन्नतकूर्दनस्य पद्धतिमपि पुरस्कृतवान् या हि 'इस्ट्रनरोल्’ नाम्ना विख्याताऽस्ति । तत्पूर्वं सर्वेऽपि कूर्दनकर्तारः 'सीजर-विधेः’ प्रयोगं कुर्वन्ति स्म ।

## जन्मानि 
### जनवरी-मार्च् 
### एप्रिल्-जून्  
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
## निधनानि 
### जनवरी-मार्च् 
### एप्रिल्-जून्  
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
## बाह्य-सूत्राणि 
Calendopedia

१८६५
१८६५
वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतीयकालमानः
* ज्योतिषशास्त्रम्
* संस्कृतम्
* भारतम्
१८६७

**१८६७** तमं वर्षं ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकं साधारणवर्षम् आसीत् ।

## घटनाः 
### जनवरी-मार्च् 
### एप्रिल्-जून् 
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
## अज्ञाततिथीनां घटनाः 
:अस्मिन् वर्षे इङ्ग्लीष्-वैद्यः, पूतिनाशकस्य प्रवर्तकः च जोसेफ् लिस्टर् नामकः स्वभजिन्याः इसबेल् इत्यस्याः उपरि ग्लास्गोनगरे यशस्वितया "आण्टिसेप्टिक्" शस्त्रचिकित्साम् अकरोत् । 
:अस्मिन् वर्षे सः (जोसेफ् लिस्टर्) पूतिनाशकस्य विषये "दि लान्सेट्” इत्याख्यायां वैद्यकीयपत्रिकायां लेखनम् अलिखत् ।

## जन्मानि 
:अस्मिन् वर्षे सुप्रसिद्धः चित्रकारः गगनेन्द्रनाथठाकुरः भारतदेशस्य बङ्गप्रान्ते जन्म प्राप्नोत् ।
### जनवरी-मार्च् 
### एप्रिल्-जून्  
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
:अस्मिन् वर्षे अक्टोबरमासे २८ तमे दिनाङ्के शाम्यूल् नोबेल् तथा मेरी हेमिल्टन् दम्पत्योः पुत्रीत्वेन ऐर्लेण्ड्देशे निवेदिता (मार्गरेट्) अजायत ।

## निधनानि 
### जनवरी-मार्च् 
### एप्रिल्-जून्  
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
## बाह्य-सूत्राणि 
Calendopedia

१८६७
१८६७
वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतीयकालमानः
* ज्योतिषशास्त्रम्
* संस्कृतम्
* भारतम्
१८६४

**१८६४** तमं वर्षं ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकम् अधिवर्षम् आसीत् ।

## घटनाः 
### जनवरी-मार्च् 
### एप्रिल्-जून् 
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
## अज्ञाततिथीनां घटनाः 
:अस्मिन् वर्षे हर्बर्ट् स्पेन्सर् नामकः "बलवतां जीवनम्" इति विषयं प्रतिपाद्य चार्ल्स् डार्विन् इत्यस्य "विकासवादं" समाजस्य स्थितौ संसोजयितुं प्रायतत ।
:अस्मिन्नेव वर्षे भारतदेशस्य हिमाचलप्रदेशराज्यस्य राजधानी शिमला आङ्ग्लप्रशासनेन ब्रिटिशशासनस्य ग्रीष्मकालीनराजधानी इति घोषिता ।
:अस्मिन् वर्षे भारतदेशस्य कर्णाटकराज्यस्य बेङ्गळूरुनगरे "कण्टोन्मेण्ट्" इति प्रदेशे "लेडीकर्जन्"वैद्यालयः आरब्धः ।

## जन्मानि 
:अस्मिन् वर्षे सुप्रसिद्धः कृषिविज्ञानी आफ्रिकामूलीयः जार्ज् वाशिङ्ग्टन् कार्वर् अमेरिकादेशे जातः ।
### जनवरी-मार्च् 
### एप्रिल्-जून्  
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
:अस्मिन् वर्षे अक्टोबर्-मासस्य ९ दिनाङ्के प्रसिद्धः ब्रिटिष्-साम्राज्यस्य ब्रिटिष्-अधिकारी रेजिनाल्ड् डैयर् जन्म प्राप्नोत् ।

## निधनानि 
### जनवरी-मार्च् 
### एप्रिल्-जून्  
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
## बाह्य-सूत्राणि 
Calendopedia

१८६४
१८६४
वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतीयकालमानः
* ज्योतिषशास्त्रम्
* संस्कृतम्
* भारतम्
१८६८

**१८६८** तमं वर्षं ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकम् अधिवर्षम् आसीत् ।

## घटनाः 
### जनवरी-मार्च् 
### एप्रिल्-जून् 
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
## अज्ञाततिथीनां घटनाः 
:अस्मिन् वर्षे जर्मनीदेशीयः वैद्यः अडाल्फ् कुस्माल् नामकः अवनमं न भवति तादृशं नालं मुखद्वारा उदरपर्यन्तं सम्प्रेष्य "एण्डोस्कोपि" तन्त्रस्य आविष्कारम् अकरोत् । सः तं प्रयोगं यः लवित्रं गिलति स्म तादृशस्य कस्यचित् जनस्य उपरि अकरोत् ।

:अस्मिन् वर्षे सस्यशरीरक्रियाशास्त्रस्य स्थापकः जूलियस् वान्स्याक्स् आदर्शं पठ्यपुस्तकं सस्यानां विषये अलिखत् ।

:अस्मिन् वर्षे फ्रान्स्देशीयः लूयि लार्टिट् नामकः इतिहासपूर्वकाले यूरोप्-देशे "पेलियोलिथिक्"युगस्य उत्तरार्धे विद्यमानस्य "क्रोम्याग्नान्"मानवस्य अस्थिपञ्जरं संशोधितवान् ।

## जन्मानि 
### जनवरी-मार्च् 
:अस्मिन् वर्षे जनवरिमासस्य १२ दिनाङ्के भारतदेशस्य कर्णाटकराज्यस्य हासनमण्डलस्य अरकलगूडुउपमण्डलस्य "रुद्रपट्टण" नामके ग्रामे (इदानीं तत् स्थानं मैसूरुमण्डले अस्ति) संस्कृतपण्डितः श्यामशास्त्री जन्म प्राप्नोत् ।
### एप्रिल्-जून्  
:अस्मिन् वर्षे जून्-मासस्य १४ दिनाङ्के रक्तसमूहानां शोधकः कार्ल् लाण्ड्स्टैनर् आस्ट्रियादेशस्य वियेन्नानगरे जन्म प्राप्नोत् ।
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
## निधनानि 
### जनवरी-मार्च् 
### एप्रिल्-जून्  
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
## बाह्य-सूत्राणि 
Calendopedia

१८६८
१८६८
वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतीयकालमानः
* ज्योतिषशास्त्रम्
* संस्कृतम्
* भारतम्
१८६६

**१८६६** तमं वर्षं ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकं साधारणवर्षम् आसीत् ।

## घटनाः 
### जनवरी-मार्च् 
### एप्रिल्-जून् 
:अस्मिन् वर्षे जून्-मासस्य ११ दिनाङ्के भारतदेशस्य आग्रानगरे उच्चन्यायालयस्य स्थापनम् अभवत् ।
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
## अज्ञाततिथीनां घटनाः 
:अस्मिन् वर्षे जर्मनीदेशीयः जीवविज्ञानी अर्नेस्ट् हेकेल् परिसरस्य घटकानां समतोलनस्य विवरणार्थम् "इकालजि" इति पदं प्रथमवारं प्रयुक्तवान् ।

:अस्मिन्नेव वर्षे सः (जर्मनीदेशीयः जीवविज्ञानी अर्नेस्ट् हेकेल्) हरेणुसस्यानाम् उपरि स्वेन कृतान् प्रयोगान् एकत्रीकृत्य अनुवंशीयनियमान् प्रतिपादयत् ।

:सः एव (जर्मनीदेशीयः जीवविज्ञानी अर्नेस्ट् हेकेल्) सूक्ष्मजीवीन् प्राणिनां सस्यानां च वर्गे अयोज्य "प्रोटिस्ट्" इति नूतनं तृतीयं वर्गम् असृजत् ।

:अस्मिन् वर्षे ब्याक्टीरियाविज्ञानस्य पितामहः राबर्ट् कोख् वैद्यपदवीं प्राप्नोत् ।

:अस्मिन् वर्षे प्रजननद्रव्यसिद्धान्तस्य प्रतिपादकः अगस्ट् वीस्मान् फ्रीबर्ग्-विश्वविद्यालये प्राणिविज्ञानस्य विभागे प्राध्यापकरूपेण नियुक्तः अभवत् ।

:अस्मिन् वर्षे जर्मनीदेशे आल्फ्रेड् नोबेल् नामकः "डैनमैट्" इत्येतत् संशोधितवान् ।

## जन्मानि 
### जनवरी-मार्च् 
:अस्मिन् वर्षे जनवरिमासस्य २९ तमे दिनाङ्के "नोबेल्"प्रशस्त्या पुरस्कृतः फ्रेञ्च्-लेखकः रोमेन् रोलेण्ड् जन्म प्राप्नोत् ।
### एप्रिल्-जून्  
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
:अस्मिन् वर्षे सेप्टेम्बर्-मासे २५ तमे दिनाङ्के आनुवंशिकविज्ञानस्य सिद्धपुरुषः थामस् हण्ट् मार्गन् अमेरिकादेशस्य केण्टुकि इति प्रान्तस्य लेक्सिङ्ग्टन् इति प्रदेशे जन्म प्राप्नोत् ।
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
## निधनानि 
### जनवरी-मार्च् 
### एप्रिल्-जून्  
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
## बाह्य-सूत्राणि 
Calendopedia

१८६६
१८६६
वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतीयकालमानः
* ज्योतिषशास्त्रम्
* संस्कृतम्
* भारतम्
१८७०

**१८७०** तमं वर्षं ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकं साधारणवर्षम् आसीत् ।

## घटनाः 
### जनवरी-मार्च् 
### एप्रिल्-जून् 
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
## अज्ञाततिथीनां घटनाः 
:अस्मिन् वर्षे जर्मनीदेशस्य विज्ञानिनः मस्तिष्के विविधानां क्रियाणां नियन्त्रणस्य केन्द्राणि सन्ति इति संशोधितवन्तः ।

:अस्मिन् वर्षे भारते ब्रीटिशजनाः "गाड सेव द क्वीन" गीतं सर्वैः गातव्यम् इति नियमं कृतवन्तः ।

## जन्मानि 
### जनवरी-मार्च् 
### एप्रिल्-जून्  
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
## निधनानि 
### जनवरी-मार्च् 
### एप्रिल्-जून्  
:अस्मिन् वर्षे मेमासे ६ दिनाङ्के प्रसवावसरे निश्चेतन-औषधस्य प्रयोगं प्रथमवारं कृतवान् सर् जेम्स् सिम्सन् मरणम् अवाप्नोत् ।
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
## बाह्य-सूत्राणि 
Calendopedia

१८७०
१८७०
वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतीयकालमानः
* ज्योतिषशास्त्रम्
* संस्कृतम्
* भारतम्
१८७२

**१८७२** तमं वर्षं ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकम् अधिवर्षम् आसीत् ।

## घटनाः 
### जनवरी-मार्च् 
### एप्रिल्-जून् 
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
## अज्ञाततिथीनां घटनाः 
## जन्मानि 
### जनवरी-मार्च् 
### एप्रिल्-जून्  
:अस्मिन् वर्षे मेमासस्य १८ दिनाङ्के इङ्ग्लेण्ड्देशीयः तत्त्वज्ञानी गणितज्ञः "नोबेल्"साहित्यप्रशस्त्या पुरस्कृतः बर्ट्रण्ड् रसल् जन्म प्राप्नोत् । 
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
:अस्मिन् वर्षे अगस्टमासस्य १५ दिनाङ्के भारतदेशस्य कोलकतानगरे महान् योगी दार्शनिकः च श्री अरविन्दः जन्म प्राप्नोत् ।
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
## निधनानि 
:अस्मिन् वर्षे इटलीदेशीयः महान् देशभक्तः "माजिनि" नामकः यः विनायक दामोदर सावर्करस्य आदर्शनायकः आसीत् सः मरणम् अवाप्नोत् ।
### जनवरी-मार्च् 
### एप्रिल्-जून्  
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
## बाह्य-सूत्राणि 
Calendopedia

१८७२
१८७२
वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतीयकालमानः
* ज्योतिषशास्त्रम्
* संस्कृतम्
* भारतम्
१८७४

**१८७४** तमं वर्षं ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकं साधारणवर्षम् आसीत् ।

## घटनाः 
### जनवरी-मार्च् 
### एप्रिल्-जून् 
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
## अज्ञाततिथीनां घटनाः 
:अस्मिन् वर्षे डा आण्ड्र्यू टेलर् स्टील् नामकः "मकान्" इत्यत्र प्रथम-अस्थितज्ञत्वेन कार्यम् आरब्धवान् ।

## जन्मानि 
### जनवरी-मार्च् 
:अस्मिन् वर्षे फेब्रवरिमासस्य २२ तमे दिनाङ्के कन्नडनवोदयकाव्यस्य प्रवर्तकः पञ्जेमङ्गेशरायः भारतदेशस्य कर्णाटकराज्यस्य दक्षिणकन्नडमण्डलस्य पुत्तूरु-उपमण्डलस्य "बण्ट्वाळ" इति ग्रामे जन्म प्राप्नोत् ।
### एप्रिल्-जून्  
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
:अस्मिन् वर्षे जुलैमासस्य २४ तमे दिनाङ्के स्वातन्त्र्ययोद्धा "कर्णाटकवृत्त" इति पत्रिकायाः सम्पादकः मुदवीडुकृष्णरायः भारतदेशस्य कर्णाटकराज्यस्य बीदर्-मण्डलस्य बागलकोटे-उपमण्डले जन्म प्राप्नोत् ।
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
## निधनानि 
### जनवरी-मार्च् 
:अस्मिन् वर्षे फेब्रवरिमासस्य ४ दिनाङ्के भारतस्य सुप्रसिद्धः गणितज्ञः भौतशास्त्रज्ञः सत्येन्द्र नाथ बसु इहलोकम् अत्यजत् ।
### एप्रिल्-जून्  
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
## बाह्य-सूत्राणि 
Calendopedia

१८७४
१८७४
वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतीयकालमानः
* ज्योतिषशास्त्रम्
* संस्कृतम्
* भारतम्
१८६९

**१८६९** तमं वर्षं ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकं साधारणवर्षम् आसीत् ।

## घटनाः 
### जनवरी-मार्च् 
### एप्रिल्-जून् 
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
## अज्ञाततिथीनां घटनाः 
:अस्मिन् वर्षे जर्मनीदेशीयः जोहान् मिषर् "न्युक्लियिक् आम्लं" पृथक् कृत्य तस्य रासायनिकं विश्लेषणम् अकरोत् ।

:अस्मिन् वर्षे विश्वे एव प्रथमवारं "पक्षिणां रक्षणशासनं" ब्रिटिष्-संसत् अङ्ग्यकरोत् ।

:अस्मिन् वर्षे रासायनिकसंयुक्तैः निर्मितं प्रथमं कृतकम् औषधं "क्लोराल्" सिद्धम् अभवत् ।

:अस्मिन् वर्षे विश्वे प्रथमवारं जर्मनीदेशस्य "हैडल्बर्ग" प्रदेशीयः वैद्यः गुस्ताव् सैमन् मार्गरीट् क्लेब् नामिकायाः नष्टं मूत्रकोशं शस्त्रचिकित्सायाः द्वारा निष्कासितवान् ।

:वैद्यकीये क्षेत्रे क्ष-किरणक्रमस्य संशोधकः जर्मनीदेशीयः विल्हेल्म् कार्नार्ड् रोण्ट्जेन् स्विट्जर्लेण्ड्देशस्य जूरिक् इत्यत्र अस्मिन् वर्षे वैद्यपदवीं प्राप्नोत् ।

:अस्मिन् वर्षे सुसन्ततेः संशोधकः फ्रान्सिस् गाल्टन् मानवानां मानसिकं सामर्थ्यम् अपि विभिन्नेषु स्तरेषु भवति इति प्रत्यपादयत् ।

## जन्मानि 
:अस्मिन् वर्षे कन्नडसाहित्यलोकस्य अप्रतिमः कविः मुद्दणः भारतस्य कर्णाटकराज्यस्य उडुपिमण्डलस्य "नन्दळिके" इति ग्रामे जन्म प्राप्नोत् ।

:अस्मिन् वर्षे प्रसिद्धः भारतरत्नभूषितः तत्त्वज्ञानी, स्वातन्त्र्ययोद्धा च डा भगवान् दासः जन्म प्राप्नोत् । 
### जनवरी-मार्च् 
:अस्मिन् वर्षे जनवरिमासे "कन्नड-कादम्बरीणां पितामहः" इत्येव प्रसिद्धः "सद्बोधचन्द्रिका" इत्यस्याः मासपत्रिकायाः आरम्भकर्ता "वेङ्कटेश तिरुको कुलकर्णी" भारतदेशस्य कर्णाटकराज्यस्य हावारिसमीपे "गळगनाथ" इति ग्रामे जन्म प्राप्नोत् ।

### एप्रिल्-जून्  
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
:अस्मिन् वर्षे अक्टोबर्-मासस्य २ दिनाङ्के भारतदेशस्य गुजरातराज्यस्य "पोरबन्दर्" इति स्थाने "भारतस्य राष्ट्रपिता" इत्येव प्रख्यतः महात्मा गान्धिः जन्म प्राप्नोत् ।

## निधनानि 
### जनवरी-मार्च् 
### एप्रिल्-जून्  
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
## बाह्य-सूत्राणि 
Calendopedia

१८६९
१८६९
वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतीयकालमानः
* ज्योतिषशास्त्रम्
* संस्कृतम्
* भारतम्
१८७५

**१८७५** तमं वर्षं ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकं साधारणवर्षम् आसीत् ।

## घटनाः 
### जनवरी-मार्च् 
### एप्रिल्-जून् 
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
## अज्ञाततिथीनां घटनाः 
:अस्मिन् वर्षे मिशिगन्-प्रदेशस्य जार्ज् एफ् ग्रीन् नामकः वैद्यः दन्तेषु रन्ध्रकरणार्थं विद्युता प्रचाल्यमानस्य यन्त्रस्य निर्माणम् उपयोगं च कृत्वा स्वाम्यम् अपि प्राप्नोत् ।

:अस्मिन् वर्षे जर्मनीदेशीयः कोशिकाविज्ञानी आस्कर् हर्ट्विग् गर्भधारणं (फर्टिलैजेषन्) तथा युग्मकोशं (जैगोट्) च विवृणोत् ।

:अस्मिन् वर्षे फ्रान्सिस् गाल्ट्न् नामकः प्रथमवारं "यमलयोः" अध्ययनं कृत्वा "प्रकृतिः तथा पोषणयोः" समतोलनं संशोधितवान् । सः एव "युजेनिक्स्" इति पदम् अपि सृष्टवान् ।

:अस्मिन् वर्षे सोपाधिकप्रतिवर्तनस्य संशोधकः इवान् पेत्रोविच् पाव्लोव् विज्ञानस्य विषये डिप्लोमापदवीं प्राप्नोत् ।

## जन्मानि 
### जनवरी-मार्च् 
### एप्रिल्-जून्  
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
:अस्मिन् वर्षे अक्टोबर्-मासस्य ३१ तमे दिनाङ्के भारतदेशस्य गुजरातराज्यस्य "नडियाद्" इत्यत्र "भारतस्य लोहपुरुषः" इत्येव प्रसिद्धः स्वातन्त्रसेनानी, स्वतन्त्रभारतसर्वकारस्य प्रथमः गृहमन्त्री, भारतरत्नविभूषितः सरदार् वल्लभभायी पटेलः जन्म प्राप्नोत् ।

## निधनानि 
### जनवरी-मार्च् 
### एप्रिल्-जून्  
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
## बाह्य-सूत्राणि 
Calendopedia

१८७५
१८७५
वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतीयकालमानः
* ज्योतिषशास्त्रम्
* संस्कृतम्
* भारतम्
टोक्यो

टोक्यो (東京), 1869 CE तः, जपान्देशस्य राजधानि अस्ति। नियोगतः टोक्यो-महानगरः (東京都 - टोक्यो टो) नामिनः एषः 47 राज्येषु एकः प्रपञ्चे अति जनसङ्क्ययुक्तः महानगरः च अस्ति ।

केन्द्रम्|लघुचित्रम्|तोक्यो
लघुचित्रम्|तोक्यो (2)
टोक्यो नगरे अनेक सङ्ग्रहालयः अस्ति । देशस्य बृहत कौतुकागारः (Anime Wik Wik Terbaik 2021) अस्ति । विशेषज्ञ इति पारम्परिक सूर्यमूलीय  कला भवति ।एतत् देशे त्रयः वर्णराशिः अस्ति । हिरगणा च कटकान च कन्जिः अस्तिः । अनेकेन कौतुकागारः अस्ति । उदाहरणं  National Museum of Emerging Science and Innovation (ओदैब ) च  Edo-Tokyo Museum ( सुमिदा ) ।  नाना प्रेक्षागार , नाटकशाला च रङ्गशालाः भवतिः । न परं नाटकशाला अपि  प्रेक्षागार हि सूर्यमूलीय पारम्परिक कला सूर्यमूलीयेन्  रूपकः च नातकः अस्ति । सङ्गीति वाद्यवृन्द च नाना आधुनिक तु  पारम्परिक सङ्गीतः अस्ति । बहु  उत्सवः परमसर्वत्र याति । प्रधान कार्यक्रमः the Sannō  (Hie Shrine) च कन्द उत्सवः अस्ति । सूर्यमूलीय पृथग्रूप आहार शैलीः लोकविश्रुतिः ।  कन्जिः  तोक्यो राजस्य प्रमुख भाषा अस्ति ।  अनेक  मुख्य, प्रमुख आविष्कारः तोक्यो(सूर्यमूलीय)  करोति । अकिहाबर (Akihabara)  नाम नगर: विश्वविख्यात: अस्ति ।  आनिमेषम् (anime)  च मागं (manga) च  हैकु (haiku) च बहु  प्रसिद्द:  अस्ति ।

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* नरेन्द्र मोदी
* पृथ्वीराज चौहान
* भारतस्य राष्ट्रपतयः

## साधाराः
वर्गः:जपान्-देशः
वर्गः:विभिन्नदेशसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
भारतीविद्यालयः

**भारतीविद्यालयः** देहल्याः परमोत्तमः विद्यालयः अस्ति । अस्मिन् विद्यालयॆ अनेकाः छात्राः पठन्ति ।

वर्गः:भारतस्य विद्यालयाः
वर्गः:समाजसम्बद्धाः स्टब्स्
वर्गः:न प्राप्तः भाषानुबन्धः
वर्गः:सर्वे अपूर्णलेखाः
वर्गः:सर्वे न प्राप्ताः भाषानुबन्धाः
वर्गः:चित्रं योजनीयम्
वर्गः:भाषानुबन्धरिहतपृष्ठेषु सामञ्जूषायोजनीया

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतम्
* संस्कृतम्
* भारतस्य इतिहासः
* विज्ञानम्
नेल्लूरुमण्डलम्

**नेल्लूरुमण्डलम्** (Nellore district) भारतदेशस्य आन्ध्रप्रदेशराज्ये स्थितमेकमण्डलं अस्ति।

## इतिहासः 
नेल्लि नाम व्रीहेः अधिकं सस्यं क्रियते इत्यतः अस्य मण्डलस्य नाम नेल्लूरु इति व्यवह्रीयते । मनुमसिध्दिमहाराजेन पालितमिदं प्रान्तं विक्रमसिंहपुरी इति नाम्ना । अस्य मण्डलस्य चारित्रकं प्राधान्यं वर्तते । शातवाहनैः पल्लवैः पश्चिमचालक्यैः चोलैः काकतीयैः, रेड्डिराजैः विजयनगरराजैः, गोल्कोण्डार्काट्नवाब् जनैः, ब्रिटिष्पालकैश्च पालितम् इदं मण्डलम् । आन्ध्रमहाभारतस्य रचयितृषु अन्यतमः मनुमसिध्देः आस्थानकविः तिक्कनसोमयाजी अत्रैव न्यवसत् । १७८१ वत्सरतः इदं मण्डलं ब्रिटिषधीनतां गतम् ।

## भौगोलिकम् 
अस्य उत्तरदिशे प्रकाशं मण्डलम्, दक्षिणे चित्तूरुमण्डलम्,तमिलनाडुराज्यं, प्राच्यां बङ्गालाखातसमुद्रः, पश्चिमेकडपा मण्डलं च सीमायां वर्तन्ते । मण्डलविस्तीर्णे १६.१६% अरण्यं वर्तते । वेलिगोण्डसमीपस्थं कण्डलेरुसरः कृष्णापट्टणप्रान्ते बङ्गालाखाते विलीनं भवति । स्वर्णमुखीनदी सूल्लूरुपेट, वेङ्गटगिरि-प्रान्तरतोर्मध्ये प्रोह्य सिध्दवरप्रान्ते समुद्रे विलीना भवति । अधिकतया झञ्झावातेन पीड्यमानम् इदं मण्डलम् । २०० कि.मी. मितः राजमार्गः निर्मितः । रेल्मार्गद्वयं वर्तते अस्मिन् मण्डले ।

## कृषिः वाणिज्यं च 
रक्तशिलाः, अल्यूवियल् शिलाः च विरलतया सन्ति । प्रधानसस्येन सह धूमपत्रम्, कलायः इत्यादीनां वाणिज्यसस्यानां च सेद्यं भवति । चतुर्षु प्रदेशेषु कृषिपरिशोधनकेन्द्राणि सन्ति। पेरुमाल्लपल्लि (इक्षु), नेल्लूरु (वीहिः), पोदलकूरु (सज्ज), कावलि (भल्लातकः), पिनाकिनी, सोमशिला, राल्लपाडु, मोपाडु इत्येतेभ्यः प्रान्तेभ्यः जलसेतूनां द्वारा नेल्लूरुसमितेः जलनियन्त्रकाणां द्वारा सेद्यजलं लभ्यते । पेन्नानदी सोमशिलाप्रान्ते प्रविश्य ११२ कि.मी.प्रोह्य बङ्गलाखातसमुद्रे विलीना भवति ।

## वीक्षणीयस्थलानि 
कृष्णपट्टणे नौका केन्द्रं वर्तते । मोहनरङ्गनायकस्वामि देवालयः, पुलिकाट्सरः, श्रीहरिकोट अन्तरिक्षप्रयोगशाला, सोमशिला जलाशयः च दर्शनीयस्थलानि वर्तन्ते । अङ्गारविद्युत्केन्द्रमपि वर्ततेत्र । 

## तालूकाः 
## बाह्यसम्पर्कतन्तुः 
* Official website 
* state government statistics about nellore district
* Stamp On Potti Sriramulu Released By Government Of India

वर्गः:आन्ध्रप्रदेशस्य मण्डलानि
१८७६

**१८७६** तमं वर्षं ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकम् अधिवर्षम् आसीत् ।

## घटनाः 
### जनवरी-मार्च् 
:अस्मिन् वर्षे फेब्रवरिमासस्य २२ तमे दिनाङ्के "बेल्टिमोर् मेरिल्याण्ड्" इति प्रदेशे "जान् हाप्किन्स् विश्वविद्यालयः" आरब्धः ।

:अस्मिन् वर्षे मार्च्-मासस्य ७ दिनाङ्के अलेक्साण्डर् ग्रहांबेल् इत्यस्मै "दूरवाण्याः" आविष्कारार्थं स्वाम्याधिकारः दत्तः ।

:अस्मिन् वर्षे मार्च्-मासस्य १० दिनाङ्के सः अलेक्साण्डर् ग्रहांबेल् प्रथमवारं दूरवाण्या आह्वानम् अकरोत् ।
### एप्रिल्-जून् 
:अस्मिन् वर्षे मेमासस्य १ दिनाङ्के राज्ञी विक्टोरिया "भारतस्य राज्ञी" इति पदवीं प्राप्नोत् ।
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
## अज्ञाततिथीनां घटनाः 
:अस्मिन् वर्षे "भारतीय-विज्ञान-काङ्ग्रेस्" इत्येतस्य आरम्भः अभवत् ।

:अस्मिन् वर्षे जर्मनीदेशीयः कोशिकाविज्ञानी एडोर्ड् स्ट्रास्बर्गर् नामकः "कोशविभजनं" विवृणोत् । नूतनाः कोशाः पुरातनानां कोशाणां विभजनेन जायन्ते इत्यपि विवृणोत् ।

:अस्मिन् वर्षे बङ्किमचन्द्रचटर्जी भारतस्य राष्ट्रियं गानम् इति उच्यमानं वन्दे मातरम् इति गीतम् अलिखत् ।

:अस्मिन् वर्षे कूर्दनकलायाः राष्ट्रियप्रतियोगितायां १७ फीट ४अ इंचमितं तथा १८८८ तमेशवीयवत्सरे २३ फीट ३ इञ्चमितं प्रलम्बकूर्दनं विधाय एम् डब्यू फोर्ड् नामकः विश्वकीर्तिं सम्पादितवान् ।

## जन्मानि 
### जनवरी-मार्च् 
:अस्मिन् वर्षे जनवरिमासस्य २३ तमे दिनाङ्के "नोबेल्"प्रशस्त्या पुरस्कृतः जर्मनीदेशीयः रसायनशास्त्रज्ञः ओट्टो डैयल्स् नामकः जन्म प्राप्नोत् ।    
### एप्रिल्-जून्  
:अस्मिन् वर्षे एप्रिल्-मासस्य ३ दिनाङ्के भारतदेशस्य कर्णाटकराज्यस्य दक्षिणकन्नडमण्डलस्य मङ्गळूरुनगरे सङ्गीत-साहित्य-यक्षगानकलावित्, कविः, नाटककारः, पत्रिकोद्यमी बेनगल् रामरावः जन्म प्राप्नोत् ।
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
अस्मिन् वर्षे डिसेम्बर्-मासस्य २५ तमे दिनाङ्के पाकिस्तानस्य प्रथमः प्रधानमन्त्री महम्मद् आलि जिन्ना जन्म प्राप्नोत् ।

## निधनानि 
### जनवरी-मार्च् 
### एप्रिल्-जून्  
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
## बाह्य-सूत्राणि 
Calendopedia

१८७६
१८७६
वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतीयकालमानः
* ज्योतिषशास्त्रम्
* संस्कृतम्
* भारतम्
१८७७

**१८७७** तमं वर्षं ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकं साधारणवर्षम् आसीत् ।

## घटनाः 
### जनवरी-मार्च् 
### एप्रिल्-जून् 
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
## अज्ञाततिथीनां घटनाः 
:अस्मिन् वर्षे म्यान्सन् नामकः विज्ञानी कतिपय रोगाः कीटानां द्वारा प्रसार्यन्ते इति संशोधितवान् ।

:अस्मिन् वर्षे लूयीस् पाश्चर् नामकः जीवविज्ञानी आम्लत्वप्राप्तेः कारणम् "एन्जैम्" इत्याख्याः इति संशोधितवान् ।

:अस्मिन् वर्षे भारते बैडमिण्टन् इत्यस्याः क्रीडायाः आरम्भः अभवत् ।

:अस्मिन् वर्षे भारतस्य स्वातन्त्र्ययोद्धा क्रान्तिकारी बालगङ्गाधरतिलकः बि ए पदवीं प्राप्नोत् ।

## जन्मानि 
:अस्मिन् वर्षे प्रख्यातः सस्यविज्ञानी भौतविज्ञानी आस्टन् फ्रान्सिस् विलियम् जन्म प्राप्नोत् ।
### जनवरी-मार्च् 
### एप्रिल्-जून्  
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
## निधनानि 
### जनवरी-मार्च् 
### एप्रिल्-जून्  
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
## बाह्य-सूत्राणि 
Calendopedia

१८७७
१८७७
वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतीयकालमानः
* ज्योतिषशास्त्रम्
* संस्कृतम्
* भारतम्
१८७८

**१८७८** तमं वर्षं ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकं साधारणवर्षम् आसीत् ।

## घटनाः 
### जनवरी-मार्च् 
### एप्रिल्-जून् 
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
## अज्ञाततिथीनां घटनाः 
:अस्मिन् वर्षे सत्यव्रतसामश्रमिणा सामवेदारण्यसंहिता मुद्रयित्वा प्रकाशिता ।

:अस्मिन् वर्षे प्रख्यातः रसायनचिकित्सातज्ञः पाल् एर्लख् लैप्जिग्-तः वैद्यपदवीं प्राप्नोत् ।

## जन्मानि 
:अस्मिन् वर्षे प्रसिद्धः कृषिविज्ञानी डा. लेस्लि सि. कोल्मन् जन्म प्राप्नोत् ।

:अस्मिन् वर्षे भारतदेशस्य केरलराज्यस्य "पोन्नानी" समीपस्थे "चेन्नर"ग्रामे साहितीसपर्यापरे वळ्ळत्तोळ् इति गृहे मलयाळमहाकविः वळ्ळत्तोळ् नारायणमेनोन् जन्म प्राप्नोत् ।

:अस्मिन् वर्षे भारतस्य अन्तिमः गवर्नर् गनरम्, स्वातन्त्र्ययोद्धा, भारतरत्नप्रशस्तिभूषितः चक्रवर्ती राजगोपालाचार्यः जन्म प्राप्नोत् ।
### जनवरी-मार्च् 
### एप्रिल्-जून्  
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
## निधनानि 
### जनवरी-मार्च् 
### एप्रिल्-जून्  
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
## बाह्य-सूत्राणि 
Calendopedia

१८७८
१८७८
वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतीयकालमानः
* ज्योतिषशास्त्रम्
* संस्कृतम्
* भारतम्
१८७९

**१८७९** तमं वर्षं ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकं साधारणवर्षम् आसीत् ।

## घटनाः 
### जनवरी-मार्च् 
### एप्रिल्-जून् 
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
## अज्ञाततिथीनां घटनाः 
:अस्मिन् वर्षे जर्मनीदेशीयः विल्हेल्म् वुण्ट् नामकः विज्ञानी "लेप्जिग्"-विश्वविद्यालये मनोविज्ञानस्य प्रयोगशालायाः आरम्भम् अकरोत् ।

:अस्मिन् वर्षे जर्मनीदेशीयः कोशिकाविज्ञानी वाल्तर् प्लेमिङ्ग् नामकः कोशविभजनावसरे वर्णतन्तूनां व्यवहारं विवृत्य तान् "मैटोसिस्" इति अवदत् ।

:अस्मिन् वर्षे "असिटो ब्याक्टर्" इत्यस्य संशोधनं कृतम् ।

:अस्मिन् वर्षे बाल्टिमोर्-प्रदेशस्य "जान् हाप्किन्स्"विश्वविद्यालयीयौ सि फाल्बर्ग् तथा ऐरारेम्मन् नामकौ "स्याखरिन्" इत्येतस्य संशोधनं प्रकटितवन्तौ ।

:अस्मिन् वर्षे जर्मनीदेशीयः कार्ल्फान् लिण्ड् नामकः शीतकस्य (रेफ्रिजरेटर्)निर्माणम् अकरोत् । तत्र अन्तः शीतलत्वस्य रक्षणार्थम् "अमोनिया अनिलं" तथा "धूमशक्तिं च उपयुक्तवान् ।

:अस्मिन् वर्षे अमेरिकादेशीयः सस्यविज्ञानी विलियं जेम्स् बील् नामकः "मिषिगन् विश्वविद्यालये" यावानलस्य मिश्रवंशस्य उपयोगं वैज्ञानिकरीत्या कृत्वा ५०% फलोदयं वर्धितवान् ।

:अस्मिन् वर्षे प्रख्यातः मलेरियासंशोधकः सर् रोनाल्ड् रास् सैण्ट्-बार्थलोम-वैद्यालये वैद्यपदवीं प्राप्नोत् ।

## जन्मानि 
### जनवरी-मार्च् 
:अस्मिन् वर्षे मार्च्-मासस्य १४ दिनाङ्के प्रसिद्धः भौतविज्ञानी अल्बर्ट् एन्स्टैन् जन्म प्राप्नोत् ।

:अस्मिन् वर्षे फेब्रवरिमासस्य १३ दिनाङ्के "भारतस्य कोकिला" इति ख्याता प्रसिद्धा गायिका, कवयित्री सरोजिनी नैडु जन्म प्राप्नोत् । 
### एप्रिल्-जून्  
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
:अस्मिन् वर्षे डिसेम्बर्-मासस्य ३० तमे दिनाङ्के "आधुनिकभारतस्य महर्षिः" इति ख्यातः रमणमहर्षिः जन्म प्राप्नोत् ।

## निधनानि 
### जनवरी-मार्च् 
### एप्रिल्-जून्  
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
## बाह्य-सूत्राणि 
Calendopedia

१८७९
१८७९
वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतीयकालमानः
* ज्योतिषशास्त्रम्
* संस्कृतम्
* भारतम्
१८८१

**१८८१** तमं वर्षं ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकं साधारणवर्षम् आसीत् ।

## घटनाः 
### जनवरी-मार्च् 
### एप्रिल्-जून् 
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
## अज्ञाततिथीनां घटनाः 
:अस्मिन् वर्षे सूक्ष्माणुजीविभ्यः "ल्याक्तिक् आम्लस्य" उत्पादनम् आरब्धम् ।

:अस्मिन् वर्षे मलेरियासंशोधकः सर् रोनाल्ड् रास् भारतम् गतः, तदनन्तरं तत्रैव अवसत् ।

:अस्मिन् वर्षे भारतस्य महापुरुषः, मेधावी, प्रतिभावान् मदनमोहन मालवीयः एफ् ए परीक्षाम् उत्तीर्णः ।

:अस्मिन् वर्षे मेमासस्य २१ तमे दिनाङ्के अमेरिकादेशे "रेड् क्रास् संस्था"याः आरम्भः अभवत् ।

## जन्मानि 
:अस्मिन् वर्षे भारतदेशस्य संस्थानेषु अन्यतमस्य मैसूरुसंस्थानस्य राजा चामराज ओडेयर् जन्म प्राप्नोत् । 
### जनवरी-मार्च् 
:अस्मिन् वर्षे जनवरिमासस्य ३१ तमे दिनाङ्के "नोबेल्"प्रशस्त्या पुरस्कृतः अमेरिकादेशीयः रसायनशास्त्रज्ञः इर्विङ्ग् ल्याङ्मुयिर् जन्म पाप्नोत् ।
### एप्रिल्-जून् 
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
:अस्मिन् वर्षे आगस्ट्-मासस्य ६ दिनाङ्के जीवनिरोधकस्य संशोधकः जीवविज्ञानी सर् अलेक्साण्डर् प्लेमिङ्ग् स्काट्लेण्ड्-देशस्य कस्मिंश्चित् कुग्रामे जन्म प्राप्नोत् ।

:अस्मिन् वर्षे आगस्ट्-मासस्य ६ दिनाङ्के वैद्यशास्त्रे "नोबेल्"प्रशस्त्या पुरस्कृतः सर् अलेक्साण्डर् फ्लेमिङ्ग् जन्म प्राप्नोत् ।
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
:अस्मिन् वर्षे अक्टोबर्-मासस्य २५ तमे दिनाङ्के स्पेन्-देशीयः चित्रकारः पाब्लो पिकासो जन्म प्राप्नोत् ।

:अस्मिन् वर्षे अक्टोबर्-मासस्य २८ तमे दिनाङ्के कन्नडलेखकः उत्तङ्गि चन्नप्पः भारतदेशस्य कर्णाटकराज्यस्य धारवाडनगरे जन्म प्राप्नोत् ।

## निधनानि 
### जनवरी-मार्च् 
### एप्रिल्-जून् 
:अस्मिन् वर्षे जून्-मासस्य २३ तमे दिनाङ्के सस्यानां कोशसिद्धान्तस्य निरूपकः म्याथयास् जेकब् ष्लेडन् जर्मनी-देशस्य फ्र्याङ्क्फर्ट् इति प्रदेशे विधिवशः सञ्जातः ।
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
## बाह्य-सूत्राणि 
Calendopedia

१८८१
१८८१
वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतीयकालमानः
* ज्योतिषशास्त्रम्
* संस्कृतम्
* भारतम्
१८८३

**१८८३** तमं वर्षं ग्रेगोरी-कालगणनायाम् एकं साधारणवर्षम् आसीत् ।

## घटनाः 
### जनवरी-मार्च् 
### एप्रिल्-जून् 
:अस्मिन् वर्षे एप्रिल्-मासस्य ५ दिनाङ्के "आम्लजनकं" प्रथमवारं द्रवीकृतम् ।

:अस्मिन् वर्षे मेमासस्य २४ तमे दिनाङ्के अमेरिकादेशीयः ब्रूक्लिन् दोलासेतुः सञ्चारार्थं सज्जा अभवत् ।
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
:अस्मिन् वर्षे सेप्टेम्बर्-मासस्य १५ दिनाङ्के भारतस्य मुम्बईनगरे "बाम्बे न्याचुरल् हिस्टरि सोसैटि" आरब्धम् ।
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
## अज्ञाततिथीनां घटनाः 
:अस्मिन् वर्षे सुसन्ततेः संशोधकः फ्रान्सिस् गाल्टन् "उत्तमं मानसिकं सामर्थ्यं येषाम् अस्ति तादृशाणां स्त्रीपुरुषाणां द्वारा उत्तमस्य सन्ततेः एव अनुवर्तनं शक्यते" यत् तस्य क्रमस्य "सन्ततिविज्ञानम्” इति नामकरणम् अकरोत् ।

## जन्मानि 
:अस्मिन् वर्षे भारतदेशस्य हरियाणप्रान्तस्य मसेन्द्रगडनगरे आधुनिकसंस्कृतसाहित्यरचयिता सूर्यनारायणशास्त्री जन्म प्राप्नोत् ।
### जनवरी-मार्च् 
:अस्मिन् वर्षे जनवरिमासस्य १ दिनाङ्के जापान्देशस्य प्रधानमन्त्री इचिरो हतोयाम नामकः जन्म प्राप्नोत् ।

:अस्मिन् वर्षे जनवरिमासस्य ३ दिनाङ्के "युनैटेड् किङ्ग्डं" देशस्य प्रधानमन्त्री क्लेमेण्ट् एट्ली जन्म प्राप्नोत् ।

:अस्मिन् वर्षे मार्च्-मासस्य १९ दिनाङ्के "नोबेल्"प्रशस्त्या पुरस्कृतः ब्रिटिष्-रसायनशास्त्रज्ञः वाल्टर् हेवर्थ् नामकः जन्म प्राप्नोत् ।

:अस्मिन् वर्षे मार्च्-मासस्य २३ तमे दिनाङ्के कन्नडस्य प्रसिद्धः कविः मञ्जेश्वर गोविन्द पै भारतदेशस्य कर्णाटकराज्यस्य दक्षिणकन्नडमण्डलस्य मङ्गळूरुनगरे समीपास्थे मञ्जेश्वरग्रामे जन्म प्राप्नोत् ।
### एप्रिल्-जून्  
:अस्मिन् वर्षे एप्रिल्-मासस्य १५ दिनाङ्के आस्ट्रेलियादेशस्य प्रधानमन्त्री स्टान्लि ब्रूस् जन्म प्राप्नोत् ।

:अस्मिन् वर्षे मेमासस्य २८ तमे दिनाङ्के भारतस्य महाराष्ट्र्स्य नासिक्प्रदेशे "भगूर्" इति ग्रामे विनायकदामोदरसावरकरः जन्म प्राप्नोत् ।

:अस्मिन् वर्षे जून्-मासस्य २४ तमे दिनाङ्के आस्ट्रियादेशस्य भौतशास्त्रज्ञः, "नोबेल्"प्रशस्त्या पुरस्कृतः विक्टर् फ्राञ् हेस्स् नामकः जन्म प्राप्नोत् ।
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
:अस्मिन् वर्षे अक्टोबर्-मासस्य ८ दिनाङ्के श्वासोच्छ्वासस्य विषयस्य संशोधकः ओट्टो हेन्रिक् वार्बर्ग् जन्म प्राप्नोत् ।

:अस्मिन् वर्षे अक्टोबर्-मासस्य २५ तमे दिनाङ्के "भारतस्य भूगर्भशास्त्रस्य पितामहः" इत्येव प्रसिद्धः भूगर्भशास्त्रज्ञः डा. डि. एन्. वाडिया जन्म प्राप्नोत् ।

## निधनानि 
### जनवरी-मार्च् 
:अस्मिन् वर्षे फेब्रवरिमासस्य १७ दिनाङ्के भारतस्य प्रसिद्धः क्रान्तिकारी वासुदेव बलवन्त फड्के इहलोकम् अत्यजत् ।
### एप्रिल्-जून्  
### जुलै-सेप्टेम्बर् 
### अक्टोबर्-डिसेम्बर् 
## बाह्य-सूत्राणि 
Calendopedia

१८८३
१८८३
वर्गः:चित्रसारमञ्जूषे नावश्यके

## सम्बद्धाः लेखाः 
* भारतीयकालमानः
* ज्योतिषशास्त्रम्
* संस्कृतम्
* भारतम्