अष्टादश महाशक्तिपीठ

लघुचित्रम्| अष्टादशमहाशक्तिपीठः
**अष्टादशमहाशक्तिपीठशाक्तानुसारं सतीदेव्याः** १०८ शरीराङ्गाः पृथिव्यां पतिताः । पीठतन्त्रस्य मते एतेषु ५१ मुख्याः सक्तिपीठाः सन्ति  । आदिशङ्कराचार्यः परिब्रजनस्य समये १८ सक्तिपीठेषु  यात्रां कृतवान् । सः तान् महाशक्तिपीठः इति *संज्ञापयति* स्म | 

## अष्टादशमहाशक्तिपीठस्तोत्रम् 
अष्टादशमहापीठे शङ्कराचार्यः स्तोत्रं  लिखितवान्-

## शक्तिपीठ की सूची 
आदिशङ्करेण लिखिते *अष्टादशमहाशक्तिपीठस्तोत्रे*  महाशक्तिपीठरूपेण उल्लिखितानां १८ *शक्तिपेठानां* सूची निम्नलिखितम् अस्ति :

## लङ्कायां शङ्करीदेवी 
श्रीलङ्कादेशे स्थिता शक्तिपीठः शङ्करी देवी  इत्यनेन स्थापिता अस्ति । स रावणेन पूज्यते। रामायणस्य अनुसारं देवी पार्वती शिवात् प्रासादं याचितवान् । शिवः पुनः पुनः तं निवर्तयति परन्तु अन्ते तत् दातुं सहमतः भवति। विश्वकर्मा लङ्कायां स्वर्णमन्दिरं निर्मितवान् । रावणः शिवपार्वतीप्रवेशस्य अध्यक्षः । प्रतिफलस्वरूपं रावणः तेभ्यः प्रासादं याचितवान् । देवी आशीर्वादरूपेण दत्तवती। किन्तु रावणस्य अनुरोधेन सः शङ्करीरूपेण एव स्थितवान्  ।

## काञ्चिकापुरे कामाक्षी 
आदिशङ्कराचार्येन स्थापितेषु चतुर्षु आश्रमेषु काञ्चीपुरम् अन्यतमम् अस्ति । कामाक्षी अम्मन श्रीकुल के देवी। कामाक्षी  धनुः पारधनुषः धनुषः बाणः। पाशः मायायाः प्रतीकः, अङ्कुशः मोक्षस्य प्रतीकः, पञ्चबन् पञ्च इन्द्रियाणां प्रतीकः, इक्कुधनुः मनसः प्रतीकः ।

## प्रद्युम्ने शृङ्खला देवी 
अस्याः देव्याः स्थानं पश्चिमबङ्गस्य हुगलीमण्डलस्य पाण्डुआनगरे इति मन्यते  । अत्र सतिस्य उदरं पतितम्।

## चामुण्डी क्रौञ्चपट्टन 
भारतस्य कर्णाटकराज्यस्य प्रमुखनगरात् मैसूरुतः श्रीचामुण्डेश्वरी  मन्दिरं प्रायः १३ कि.मी दूरे अस्ति । उग्ररूपम् । देवी अष्टभुजा च सा च महिषं ताडयति।

## आलमपुरे जोगुलाम्बा 
तेलङ्गानाराज्यस्य तुङ्गभद्रनद्याः तटे आलमपुरनगरे जोगुलाम्बा सक्तिपीठः स्थितः अस्ति । देव्याः नाम जगुलम्बा  अथवा योगुलम्बा । देवी भैरवः वालब्रह्मेश्वरः अस्ति। अत्र सतीयाः दन्ताः बहिः पतिताः इति विश्वासः अस्ति । अष्टादशमहाशक्तिपेठस्य अन्तर्भवति .चित्रपरिसन्धिः=চিত্র:Jogulamba_temple_gopuram_alampur.JPG|चित्रपाठ्यम्=জোগুলাম্বা মন্দির|जोगुलाम्बा मन्दिर

## श्रीशैले भ्रमरम्बिका 
देवीभ्रमरम्बा  सक्तिपीठं मल्लिकार्जुनज्योतिर्लिंगं च आन्ध्रप्रदेशराज्यस्य कुर्नूलमण्डलस्य पर्वतप्रदेशेषु स्थितौ स्तः । श्रीशैलम् इत्यत्र स्थापितं 'माँ भ्रमरम्बा मन्दिरम्', माँ सती इत्यस्याः पवित्रेषु ५१ सक्तिपीठेषु अन्यतमम् अस्ति । अत्रैव मातुः सतिगर्भः पतितः इति विश्वासः अस्ति । अत्र माता भ्रारम्बिका अथवा भ्रारामम्बा देवी इति रूपेण पूज्यते या वस्तुतः माँ भ्रमरी अस्ति। शंबरानन्दभैरवरूपेण मल्लिकार्जुन इति ख्यातः तेन सह भगवान् शिवः उपविष्टः अस्ति।

## कोल्हापुरे महालक्ष्मी 
महालक्ष्मी इति देवी अत्र चण्डीयां मुख्यरहस्यरूपेण वर्णिता अस्ति | सा महाराष्ट्रे अम्बबाई इति नाम्ना अपि प्रसिद्धा अस्ति ।
लघुचित्रम्| देवीयाः केन्द्रीयप्रतिमा
'लक्ष्मीविजय' 'कर्बिरक्षेत्रमाहात्म्य'  इति पुस्तकेभ्यः ज्ञायते यत् प्राचीनकाले 'कोलासुर' नामकः राक्षसः आसीत् यस्य घोरशक्तिः आसीत् । सः देवीभक्तः आसीत् । देवानामपि दुर्जयः ऋषीभ्यः बहु कष्टप्रदः | अन्ते ते देवा भयभीताः सर्वे महाविष्णुमाश्रिताः | सः पूर्वमेव वरं प्राप्तवान् आसीत् यत् स्त्रीशक्तिं विना कोऽपि तं मारयितुं न शक्नोति। अतः भगवान् विष्णुः स्वस्य शक्तिं स्त्रीरूपेण प्रकटितवान् सा च महालक्ष्मी अस्ति। सिंहमारुह्य महादेवी कार्बीरनगरं प्राप्य तत्र कोलासुरनाम्ना राक्षसेन सह घोरं युद्धं कृतवती । अन्ते देवी हत्वा मोक्षं प्रयच्छति ।

मृत्योः पूर्वं असुरः देव्याः आश्रयम् आगतः, अतः सा देवी वरं याचयितुम् अपृच्छत् । स आह - 'मम नाम्ना अयं प्रदेशः भवतु' इति। भगवती 'तथास्तु' इति उक्त्वा तस्य जीवनं भगवति लीनम्। देवाः प्रसन्नाः अभवन् । भव्यं विजयोत्सवम् आचरितम् । देवाः तां देवीं स्तुवन् मुहुर्मुहुः | ततः परं देवी अस्मिन् स्थाने स्थापिता, 'कर्बिरक्षेत्र' इति नाम अपि 'कोलापुर' इति नाम्ना प्रसिद्धम् अभवत् ।

## मुहुर्ये एकवीरा 
एकवीरा इति चतुर्भुजा भद्रकाली। देवी रेणुका  इति अपि ज्ञायते । महाराष्ट्रे पुणा मण्डलस्य करला-गुहामध्ये स्थितं मन्दिरम्। 
एकवीरा आई

## उज्जैन्यङ महाकाली 
इति देवी हरसिद्धि  देवी। एषा शक्तिपीठः शिवेन एव प्रबोधिता इति कथ्यते। देवी भैरव **लम्बकर्ण** या महाकालेश्वर ज्योतिर्लिंग . देवी सती अत्र पतिता। अत्र पुण्यसलीलशिप्रानद्याः तटे भैरवपर्वते महादेवः 'महाकाल' इति नाम्ना पूज्यते । तस्य मन्दिरस्य समीपे रुद्रसागरसायरः अस्ति । तस्याः तटे महाकालीदेव्याः पीठमन्दिरम् अस्ति ।

## पीठिकायङ पुरुहुतिका 
ध्यानमन्त्रानुसारं देवी पुरुषहुतिका  चतुर्भुज। चतुर्हस्तेषु परशुं बीजपूर्णं पुटं पद्मं अमृतकुम्भं च अस्ति । देवीमन्दिरं आन्ध्रप्रदेशस्य पिठापुरम्-नगरे स्थितम् अस्ति । दक्षिणहस्ते कुठारबीजपुटं वामहस्तस्य प्रतीकं वामहस्ते कमलं कलशं च दक्षिणाचारस्य प्रतीकं भवति ।

## ओढ्यायाङ गिरिजादेवी 
चित्रपाठ्यम्=Goddess spearing an animal|वामतः|लघुचित्रम्|267x267अणवः| बिर्जा देवी
जाजपुर में स्थित मन्दिर। सः बिर्जा इति अपि प्रसिद्धः  । ध्यानमन्त्रस्य मते सः गणेशं, शिषणं, योनिं, नागं च शिरसि धारयति । महिषस्य वक्षःस्थलं विदारितं शूलं दक्षिणहस्ते धारयति। महिषस्य वक्षःस्थलात् द्रवितं रक्तं भूमौ प्रवहति । सः वामपादेन महिषं ताडयति।

## माणिकाङ दक्षवाटिके 
देवी मणिकाम्बा गोदावरी-नगरे स्थिता अस्ति ।
लघुचित्रम्| देवी मणिकाम्बस्य मूर्तिः
पीठतन्त्रानुसारं देव्याः सतीयाः वामगण्डः गोदावरीतीरे पतितः । देवी विश्वमातृका त् भैरव दण्डपाणी। **गोण्डो गोदावरी विश्वस्तरीयः जलसम्पदः अस्ति । ४०. वामहस्तः राकिणी । भैरव वत्सनभस्त तत्र सिद्धिंसंशय: ..** 

## हरिक्षेत्रे कामरूपी 
कामरूपी कामाख्या देवी। अयं असम-राज्यस्य गौहाटी-नगरे स्थितः अस्ति । भगवतीसती इत्यस्याः योनिः (गर्भः) नीलाचलपर्वते पतितः इति भक्ताः मन्यन्ते, योनिः (गर्भः) कामाख्या देवी इति स्त्रियाः रूपं गृहीतवान् इति । योनि (गर्भः) इति स्थानं यत्र ९ मासान् यावत् गर्भस्य पोषणं भवति तथा च यस्मात् बालकः अस्मिन् जगति जन्म प्राप्नोति तथा च जगतः निर्माणस्य कारणं मन्यते भक्ताः अत्र आगच्छन्ति लोकमातुः पतितां योनिं (गर्भं) कामाख्यारूपेण पूजयित्वा सतीदेव्याः गर्भं जगतः सृष्टेः, पोषणस्य च कारणत्वेन पूजयन्ति। यथा बालः मानवमातुः योनितः (गर्भः) उत्पद्यते तथा जगत् कामाख्यदेव्याः सतीयाः योनितः (गर्भः) उत्पद्यते ।

## प्रयागे माधबेश्वरी 
ललिता शक्तिपीठ, माधवेश्वरी  शक्तिपीठ, प्रयाग अथवा इलाहाबाद स्थित। त्रिधा विभक्तम् अस्ति । सतीः अङ्गुली अत्र पतिता।

## जाल्याङ् वैष्णवीदेवी 
हिमाचलप्रदेशे जालामुखी अथवा अम्बिका(सिद्धिदा)देवीमन्दिरम् । देवी अत्र अग्निरूपा। न तु काश्मीरस्य वैष्णोदेवी  ।
लघुचित्रम्
देवी चतुर्भुजा रक्तवर्णा। चतुरस्रहस्तेषु बाणपार्श्वे वर, अभयमुद्रा |

## गया मंगलगौरीका 
देवीमन्दिरं बिहारस्य गयानगरे स्थितम् अस्ति । देवी मंगलगौरी चतुर्भुज, सिंह सेना। माला त्रिशूलं बारामुद्रां च कमण्डलुः चतुःहस्तेषु ।

## वाराणस्याङ् विशालाक्षी 
विशालाक्षी इत्यस्य अर्थः "सा (स्त्री) बृहदक्षिणी"),  (देव्याः पार्वती /गौरी इत्यस्य रूपम्) वाराणसी , उत्तरप्रदेशस्य भारतस्य गङ्गायाः तटे मीरघाटे ।   सामान्यतया हिन्दुदेव्याः मातुः समर्पितं पवित्रतमं तीर्थं शक्तिपीठम् इति गण्यते । अष्टादशमहाशक्तिपेठस्य अन्तर्गतम् अस्ति . अत्र देव्या कर्णसहितः कुण्डलः पतितः।

## कश्मीरेषु सरस्वती 
लघुचित्रम्| शारदा देवी
ध्यानमन्त्रस्य मते शारदादेवी षड्भुजसिंहसेना अस्ति । सर्वप्राप्तिप्रदाता यः शारदा । तस्य त्रिनेत्रं, पूर्णिमा इव उज्ज्वलं मुखम्; तस्य षट् उज्ज्वलहस्तेषु शूलं (शक्तिशस्त्रम्), धनुः, बाणः, घण्टाः, अमृतस्य घटः; रत्नयुक्तं च कुम्भम् । शार्दा शिलायां निहितहासदेवी त्रिलोकजननी सूर्याग्निलोचना षड्भुजः सर्वशक्तिमान् रूपम्। नमो भगवत्यै या साधवभक्त्या लभ्यते।। सिंहासनस्थः शारदा शीघ्रमेव इष्टं फलं पूरयतु !

## अधिकं पश्यन्तु 
* शक्तिपीठः
* बिर्जा
* शारदा
* भ्रमरम्बा

## सन्दर्भः 
2: http://www.blog.vedicfolks.com/अष्ट(http://www.blog.vedicfolks.com/ashta-dasa-shakthi-peetha-maha-yagya/)  -दास-शक्ति-पीठ-महा-यज्ञ/

4: कामाख्या देवी https://www.boldsky.com/yoga-spirituality/faith-mysticism/2014/ambubasi-(https://www.boldsky.com/yoga-spirituality/faith-mysticism/2014/ambubasi-when-mother-earth-menstruates-041120.html) जद-माता-पृथिवी-मासिकधर्म-041120.html </ref

५: बिर्जा सक्तिपीठः

वर्गः:शक्तिपीठानि
वर्गः:दुर्गा
वर्गः:अपरीशीलितानुवादयुतानि पृष्ठानि