कुवेम्पु

## **जीवनम्** 
क्रि.श.१९०४तमे वर्षे चिक्कमगळूरुमण्डलस्य कोप्पोपमण्डलस्य हिरेकोडिगेग्रामे पुट्टप्पस्य जननम् अभवत् । अस्य बाल्यं प्राथमिकी शिक्षा च शिवमोग्गामण्डलस्य तीर्थहळ्ळि उपमण्डलस्य कुप्पळ्ळिग्रामे अभवत् । पुट्टप्पमहोदयः मैसूरुमहानगरे महाराजामहविद्यालये अध्ययनं कृत्वा मैसूरुविश्वविद्यालये प्राध्यापकोद्योगं कुर्वन् उपकुलपतिः अपि भूत्वा निवृत्तः । मैसूरुमहानगरे ओण्टिकोप्पलुप्रदेशे भूत्वा इति गृहे निवसति स्म । अस्य पत्नी हेमावती अस्य चतुर्णाम् अपत्यानां जननी । पूर्णचन्द्रतेजस्वी, कोकोलोदयचैत्रा, इन्दुकला, तारिणिचिदानन्दः इति ते चत्वाराः ।

## विश्वमानवसन्देशः
प्रत्येकं शिशुः आजन्म विश्वमानवः भवति । संवर्धयन् तं देशः भाषा मतं जातिः वर्णः इत्यादिभिः उपाधिभिः बद्धं कुर्मः । पुनः तं विश्वमानवं करोति विद्या । एतत् दर्शनम् एव बोधयति **ओ नन्न चेतना **(ಓ ನನ್ನ ಚೇತನ) विश्वमानवगीतम् ।

ओ नन्न चेतना  (ಓ ನನ್ನ ಚೇತನ,)
आगु नी अनिकेतन  (ಆಗು ನೀ ಅನಿಕೇತನ)
रूपरूपगळनु दाटि (ರೂಪರೂಪಗಳನು ದಾಟಿ,)
नामकोटिगळनु मीटि (ನಾಮಕೋಟಿಗಳನು ಮೀಟಿ,)
एदेय बिरिये भावमीटि (ಎದೆಯ ಬಿರಿಯೆ ಭಾವದೀಟಿ,)
ओ नन्न चेतना  (ಓ ನನ್ನ ಚೇತನ,)
आगु नी अनिकेतन  (ಆಗು ನೀ ಅನಿಕೇತನ)

नूरु मतद होट्ट तूरि (ನೂರು ಮತದ ಹೊಟ್ಟ ತೂರಿ,)
एल्ल तत्त्वदेल्ले मीरि (ಎಲ್ಲ ತತ್ತ್ವದೆಲ್ಲೆ ಮೀರಿ,)
निर्दिगन्तवागि एरि (ನಿರ್ದಿಗನ೦ತವಾಗಿ ಏರಿ,)
ओ नन्न चेतना  (ಓ ನನ್ನ ಚೇತನ,)
आगु नी अनिकेतन  (ಆಗು ನೀ ಅನಿಕೇತನ)

एल्लियू निल्लदिरु (ಎಲ್ಲಿಯೂ ನಿಲ್ಲದಿರು;)
मनेयनेन्दू कट्टदिरु (ಮನೆಯನೆ೦ದೂ ಕಟ್ಟದಿರು;)
कोनेयनेन्दु मुट्टदिरु (ಕೊನೆಯನೆ೦ದೂ ಮುಟ್ಟದಿರು;)
ओ अनन्तवागिरु (ಓ ಅನ೦ತವಾಗಿರು!)
ओ नन्न चेतना  (ಓ ನನ್ನ ಚೇತನ,)
आगु नी अनिकेतन  (ಆಗು ನೀ ಅನಿಕೇತನ)

अनन्त तान् अनन्तवागि (ಅನ೦ತ ತಾನ್ ಅನ೦ತವಾಗಿ)
आगुतिहने नित्ययोगि (ಆಗುತಿಹನೆ ನಿತ್ಯಯೋಗಿ;)
अनन्त नी अनन्तवागु (ಅನ೦ತ ನೀ ಅನ೦ತವಾಗು;)
आगु आगु आगु आगु (ಆಗು, ಆಗು, ಆಗು, ಆಗು,)
ओ नन्न चेतना  (ಓ ನನ್ನ ಚೇತನ,)
आगु नी अनिकेतन ! (ಆಗು ನೀ ಅನಿಕೇತನ!)

## पद्यसाहित्यम्
* कुवेम्पुमहोदयस्य स्वर्णगीतानि ।

:*कन्नडभाषा
कन्नड एने कुणिदाडुवुदेन्नेदे । (ಕನ್ನಡ ಎನೆ ಕುಣಿದಾಡುವುದೆನ್ನದೆ)
कन्नड एने किवि निमिरुवुदु । (ಕನ್ನಡ ಎನೆ ಕಿವಿನಿಮಿರುವುದು)
कामन बिल्लनु काणुव कवियोळु । (ಕಾಮನಬಿಲ್ಲನು ಕಾಣುವ ಕವಿಯೊಳು)
तेक्कने मन मै मरेयुवुदु । (ತೆಕ್ಕನೆ ಮನ ಮೈ ಮರೆಯುವುದು)

कन्नड कन्नड हा सविगन्नड । (ಕನ್ನಡ ಕನ್ನಡ ಹಾ ಸವಿಗನ್ನಡ)
बाळुवुदेतके नुडि एले जीव । (ಬಾಳುವುದೇತಕೆ ನುಡಿ ಎಲೆ ಜೀವ)
सिरिगन्नडदलि कवितेय हाड । (ಸಿರಿಗನ್ನಡದಲಿ ಕವಿತೆಯ ಹಾಡೆ)
सिरिगन्नडदेळिगेयनु नोड। (ಸಿರಿಗನ್ನಡದೇಳಿಗೆಯನು ನೋಡೆ  )
कन्नडतायिय सेवेय माडे । (ಕನ್ನಡತಾಯಿಯ ಸೇವೆಯ ಮಾಡೆ  )

:*कन्नडजागृतिः
बारिसु कन्नड डिण्डिमव । (ಬಾರಿಸು ಕನ್ನಡ ಡಿಂಡಿಮವ,)
ओ कर्णाटक हृदयशिव । (ಓ ಕರ್ನಾಟಕ ಹೃದಯ ಶಿವ!)

सत्तन्तिहरनु बडिदेच्चरिसु । (ಸತ್ತಂತಿಹರನು ಬಡಿದೆಚ್ಚರಿಸು;)
कच्चाडुवरनु कूडिसि ओलिसु । (ಕಚ್ಚಾಡುವರನು ಕೂಡಿಸಿ ಒಲಿಸು.)
होट्टेय किच्चिगे कण्णीर् सुरिसु । (ಹೊಟ್ಟೆಯ ಕಿಚ್ಚಿಗೆ ಕಣ್ಣೀರ್ ಸುರಿಸು;)
ओट्टिगे बाळुव तेरेदलि हरसु । (ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬಾಳುವ ತೆರದಲಿ ಹರಸು!)

बारिसु कन्नड डिण्डिमव । (ಬಾರಿಸು ಕನ್ನಡ ಡಿಂಡಿಮವ,)
ओ कर्णाटक हृदयशिव । (ಓ ಕರ್ನಾಟಕ ಹೃದಯ ಶಿವ!)

क्षयिसे शिवेतर कृतिकृतियल्लि । (ಕ್ಷಯಿಸೆ ಶಿವೇತರ ಕೃತಿ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ)
मूडलि मङ्गळ मति मतियल्लि । (ಮೂಡಲಿ ಮಂಗಳ ಮತಿಮತಿಯಲ್ಲಿ;)
कवि ऋषि सन्तर आदर्शदलि । (ಕವಿ ಋಷಿ ಸಂತರ ಆದರ್ಶದಲಿ)
सर्वोदयवागलि सर्वरलि । (ಸರ್ವೋದಯವಾಗಲಿ ಸರ್ವರಲಿ!)

बारिसु कन्नड डिण्डिमव । (ಬಾರಿಸು ಕನ್ನಡ ಡಿಂಡಿಮವ,)
ओ कर्णाटक हृदयशिव । (ಓ ಕರ್ನಾಟಕ ಹೃದಯ ಶಿವ!)

कुवेम्पुमहोदयस्य कन्नडसाहित्यसेवा अपारा अनुपमा च । एषः क्रि.श. १९५७तमे वर्षे धारवाडनगरे प्रचालिते कन्नडसाहित्यसम्मेलने अध्यक्षः अभवत् । अनेन क्रि.श.१९५५तमे वर्षे केन्द्रसाहित्याकादमीप्रशस्तिः  प्राप्ता । अस्य श्रीरामायणदर्शनम् कृतिः सर्वप्रथमतया कन्नडभाषायै ज्ञानपीठप्रशस्तिम् आदापयत् । भारतसर्वकारस्य पद्मविभूषणम् प्रशस्त्या अपि भूषितः अभवत् । *जै भारत जननिय तनुजाते * इति गीतं रचितवान् यत कर्णाटाकराज्यस्य राज्यगीतम् अभवत् । अस्य कृतिः स्वामी विवेकानन्दः अतीवजनप्रया अभवत् ।

## ज्ञानपीठप्रशस्तिः
कुवेम्पुमहोदयेन रचिता श्रीरामायणदर्शनम् अस्मै ज्ञानपीठप्रशस्तिम् अदापयत् । कन्नडभाषासाहित्यलोके अयं ग्रन्थः बहुमान्यः अस्ति । अपि च एषः कन्नडस्य प्रथमः अर्वाचीनं महाकव्यम् । सरळरगळे इति काचित् विशिष्टा पद्यरचनशैली अनेन आरब्धा । अयं ग्रन्थः अस्मै ज्ञानपीठप्रशस्तिम् अदापयत् ।

## कृतयः
### कथाग्रन्थौ
:* कानूरु सुब्बम्म हेग्गडति (चलच्चित्रीकृतः)
:* मलेगळल्लि मदुमगळु (दूरदर्शनधारावाहीकृतः)

### रूपकानि
:* बेरळ्गे कोरळ् (ಬೆರಳ್ಗೆ ಕೊರಳ್) - चलच्चित्रीकृतम्
:* शूद्र तपस्वी (ಶೂದ್ರ ತಪಸ್ವಿ)
:* स्मशान कुरुक्षेत्र (ಸ್ಮಶಾನ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ)
:* रक्ताक्षि (ರಕ್ತಾಕ್ಷಿ)
:* बिरुगाळि (ಬಿರುಗಾಳಿ)
:* यमन सोलु (ಯಮನ ಸೋಲು)
:* नन्न गोपाल (ನನ್ನ ಗೋಪಾಲ (ಮಕ್ಕಳ ನಾಟಕ)
:* वाल्मीकिय भाग्य (ವಾಲ್ಮೀಕಿಯ ಭಾಗ್ಯ)
:* महारात्रि (ಮಹಾರಾತ್ರಿ)
:* जलगार (ಜಲಗಾರ)
:* चन्द्रहास (ಚಂದ್ರಹಾಸ)
:* बलिदान (ಬಲಿದಾನ)
:* मोडण्णन तम्म (ಮೋಡಣ್ಣನ ತಮ್ಮ (ಮಕ್ಕಳ ನಾಟಕ)

### चित्रप्रबन्धः
:* मलेनाडिन चित्रगळु (ಮಲೆನಾಡಿನ ಚಿತ್ರಗಳು)

### वैचारिकः
:* विचारक्रान्तिगे आह्वान (ವಿಚಾರ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಆಹ್ವಾನ)

### आत्मकथनम्
:* नेनपिन दोणियल्लि (ನೆನಪಿನ ದೋಣಿಯಲ್ಲಿ)

### कव्यानि गीतानि च
:* श्रीरामायणदर्शनम् (ಶ್ರೀ ರಾಮಾಯಣ ದರ್ಶನ೦)
:* कोळलु (ಕೊಳಲು)
:* अग्निहंस (ಅಗ್ನಿಹಂಸ)
:* अनिकेतन (ಅನಿಕೇತನ)
:* अनुत्तरा (ಅನುತ್ತರಾ)
:* इक्षुगङ्गोत्रि (ಇಕ್ಶುಗಂಗೋತ್ರಿ)
:* कदरडके (ದರಡಕೆ)
:* कथन कवनगळु (ಕಥನ ಕವನಗಳು)
:* कलासुन्दरि (ಕಲಾಸುಂದರಿ)
:* किङ्किणि (ಕಿಂಕಿಣಿ)
:* कृत्तिके (ಕೃತ್ತಿಕೆ)
:* जेनागुव (ಜೇನಾಗುವ)
:* नविलु (ನವಿಲು)
:* पक्षिकाशि (ಪಕ್ಷಿಕಾಶಿ)
:* चित्राङ्गदा (ಚಿತ್ರಾಂಗದಾ)
:* प्रेतक्यु (ಪ್ರೇತಕ್ಯು)
:* प्रेमकाश्मीर (ಪ್ರೇಮಕಾಶ್ಮೀರ)
:* मन्त्राक्षते (ಮಂತ್ರಾಕ್ಷತೆ)
:* षोडशि (ಷೋಡಶಿ)
:* हाळूरु (ಹಾಳೂರು)
:* कोगिले (ಕೋಗಿಲೆ)
:* पाञ्चजन्य (ಪಾಂಚಜನ್ಯ)
:* कुटीचक (ಕುಟೀಚಕ)

### कथासङ्कलनम्
:*नन्न देवरु मत्तु इतरकथेगळु (ನನ್ನ ದೇವರು ಮತ್ತು ಇತರ ಕಥೆಗಳು)

### विमर्शाग्रन्थः
:*द्रौपदिय श्रीमुडि (ದ್ರೌಪದಿಯ ಶ್ರೀಮುಡಿ)

### जीवनचरित्रम्
:* स्वामी विवेकनन्दः (ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದ)
:* श्रीरामकृष्ण परमहंसः (ಶ್ರೀ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಪರಮಹಂಸ)

## कुवेम्पुविषये अन्येषां ग्रन्थाः
:*मगळू कण्ड कुवेम्पु - तारिणी चिदानन्दः । (ಮಗಳು ಕಂಡ ಕುವೆಂಪು - ಲೇ: ತಾರಿಣಿ ಚಿದಾನಂದ)
:* अण्नन नेनपु - कि.पि.पूर्णचन्द्र तेजस्वी । (ಅಣ್ಣನ ನೆನಪು - ಲೇ: ಕೆ ಪಿ ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿ)
:* युगद कवि -डा. के.सि.शिवानन्द रेड्डि । (ಯುಗದ ಕವಿ-ಲೇ: ಡಾ.ಕೆ.ಸಿ.ಶಿವಾರೆಡ್ಡಿ)
:* हीगिद्दरु कुवेम्पु - प्रभुशङ्करः (ಹೀಗಿದ್ದರು ಕುವೆಂಪು - ಲೇ:ಪ್ರಭುಶಂಕರ)

## प्रशस्तिपुरस्काराः
* ज्ञानपीठप्रशस्तिः । (क्रि.श.१९६७)
* पद्मभूषणम् ।  (१९५८) 
* पद्मविभूषणम्। (१९८९)
* कर्णाटकरत्नम् । (१९९२)
* केन्द्रसाहित्याकदेमीप्रशस्तिः । (१९५५)
* पम्पप्रशस्तिः । (१९८८)
* राष्ट्रकविः इतिति उपाधिः। (१९६४)

## बाह्यानुबन्धाः
* http://kannadaratna.com/achievers/kuvempu.html 
* http://www.kuvempu.com 
* NIC 
* [http://www.vicharamantapa.net ] 

वर्गः:ज्ञानपीठप्रशस्तिभाजः