Ukaristiya

Ukaristiya ni isengesho rikuru, risingiza Imana kandi rikayishimira. Nk’uko Gatigisimu ibivuga. Ukaristiya ni isakramentu ririmo Yezu Kristu n’umubiri we n’amaraso ye, mu bimenyetso by’umugati na Divayi, akabera icyarimwe igitambo.

## Tumenye Isakramentu Ukaristiya
Ukaristiya rikomoka ku ijambo ry’ikigereki (Eucharistia), riva ku nshinga (Eucharistein) bivuga gushimira, rikavuga kandi kimwe n’irindi jambo (Eulogein). Aya magambo yibutsa ugushimira kw’Abayahudi, igihe bamamazaga ibikorwa by’Imana cyane cyane mu gihe cya Pasika. Gutura igitambo cy’Ukaristiya ni ugusangira isengesho ryo kwibuka gushimira Imana. Kuva kera gushimira Imana biri mu muco w’abantu bayo. Umunsi mukuru w’Isakaramentu Ritagatifu ry’umubiri n’amaraso bya Yezu, wahimbajwe bwa mbere mu mateka mu mwaka wa 1246. Kuwizihiza bwa mbere byabaye mu kinyejana cya cumi na gatatu biturutse ku mubikira Yuliyana wa Koroniyo Julienne de Cornillon, muri Diyoseze ya Liyeje (Liège) mu Bubiligi. Ni Papa Urbain IV wasabyeko uwo munsi mukuru wajya uhimbazwa muri Kiliziya y’isi yose. Icyari kigamijwe mu guhimbaza uwo munsi mukuru batambagiza Isakaramentu ritagatifu, kwari ukongera gushishikariza abakiristu kujya bahazwa ari benshi, kuko muri icyo gihe bahazwaga ari ngerere, bivuze ko ntacyo Yezu uri mu isakaramentu ry’Ukarisitiya yari akibabwiye. Nyamara kwa kino gihe, iyo umuntu yitegereje, kuba abantu bahazwa ari benshi cyane, si cyo kimenyetso gifatika cy’urukundo n’inyota abantu bafitiye Yezu uri muri Karistiya. 

## Amateka y'Isakrantu ry'Ukaristiya
Isakaramentu Ritagatifu nyuma yo guhaza basigazaga Isakaramentu rigenewe abarwayi n’abagiye gupfa, nta kindi babaga bagambiriye. Kuva mu 1209, umubikira Yuliyana yagize amabonekerwa menshi, maze umunsi umwe ahishurirwa ko hari umunsi ubuze muri Kiliziya gatolika ari wo w’Isakaramentu Ritagatifu. Uwo mubikira yasabwe guharanira ko wajyaho kugira ngo abakirisitu bemere ko Yezu Kristu ari mu Isakaramentu ry’Ukaristiya, ubutumwa arabutangira, ariko ahura n’ibigeragezo. Abakire bo muri uwo mujyi bahagurukiye kumurwanya kuko basabwaga gusiba kurya kuri uwo munsi, ntibabone uko binezeza. Abihayimana na bo baramurwanyije bamushinja kwihangishwaho. Byamuviriyemo guhunga, ava aho yari atuye mu muryango, akihishahisha mu bigo by’abihayimana.Ibyo bigeragezo ntibyamubujije gukomeza gushishikariza abantu uwo munsi mukuru waje kwemerwa na Papa Urban wa 4 tariki ya 8 Nzeri mu mwaka 1264. Icyemezo cya Papa Urban cyanafatiye ku kuba muri icyo gihe hari umupadiri w’i Boheme witwa Petero wa Prage washidikanyaga bikomeye ko Yezu ashobora kuba ari mu bimenyetso by’Umugati na Divayi, waje kubigaragarizwa mu buryo bufatika. Umunsi umwe uwo mupadiri yari yakoze urugendo nyobokamana, arimo atura igitambo cya Misa, ageze mu gihe cya konsekarasiyo aho padiri azamura umugati na Divayi yigana Yezu wavuze ko ari umubiri n’amaraso ye abona Hositiya ihindutse ukundi, ifata ibara ry’iroza, maze itangira kuva amaraso, ibitonyanga byayo bigwa ku nsasirwagitambo no hasi kuri sima. Icyo gihe uwo mupadiri ngo yahise agwa mu kantu, abura icyo akora n’icyo areka, nuko kera kabaye yigira inama yo gusubika igitambo cya Misa, afata rya sakaramentu arijyana mu Sakirisitiya. Ibi byahuruje abantu benshi harimo na Papa Urban wa 4, waje gutangaza ku mugaragaro ko hagomba kubaho muri Kiliziya umunsi mukuru w’Isakaramentu Ritagatifu kugira ngo abakirisitu baramye Yezu uri mu gisa n’Umugati na Divayi.Uwo munsi yawushyize ku munsi wa kane ukurikira iminsi umunani nyuma ya Pentekositi, awugira itegeko ku bakristu bose, anasaba uwaje kuba Mutagatifu Tomasi w’Akwini gushyira ku murongo ibijyanye n’uko uzajya ugenda.Icyakora, icyo gihe habayeho abasenyeri n’abahanga mu bya tewolojiya inyigisho z’ubuhanga mu by’iyobokamana barwanyije icyo cyemezo, byatumye Papa Clement wa 5 akigarukaho, yemeza burundu uwo munsi mu mwaka 1311. Kugeza icyo gihe, umutambagiro ntiwagendaga nk’uko tuwuzi uyu munsi. Washyizweho na Papa Yohani wa 22, mu mwaka 1318, wasabye ko igihe bizihiza uwo munsi abakirisitu bazajya bakora umutambagiro mu muhanda no mu mayira kugira ngo Yezu ayihe umugisha. Inama Nkuru ya Kiliziya yabereye i Taranti mu mwaka wa 1545 kugeza mu mwaka 1563 nayo yemeje uwo mutambagiro, maze ihamya ko iyo abakirisitu batambagiza Isakaramentu Ritagatifu ku manywa y’ihangu baba bahamya ukwemera kwabo ko Yezu ari rwose mu Isakaramentu Ritagatifu ry’Ukaristiya.I Roma ho umutambagiro watangiye gukorwa mu kinyejana cya 15, igihe Nicolas wa 5 yari Papa. 

## Amashakiro