Amazina y'Inka

### Amazina y'Inka
Amazina y' inka ari mu buvanganzo bwimakaza umuco w'Abanyarwanda, cyane cyane mu kugaragaza uko babagaho n'uko bafataga ubutunzi bwabo. Nk' uko tubikesha igitabo "Umuco mu Buvanganzo" cyanditswe n' Umusizi Nsanzabera Jean de Dieu, Amazina y' inka ni nk' ibyivugo cyangwa ibisingizo by' inka z' Inyambo. Amazina y'inka ni ibisingizo by'inka, bazisingizaga mu bihe byo kuzigaba, kuzimurika no kuzikwa.

### Ibisigo by'Inka
Iyi nganzo yatangiye kugaragara cyane cyane  ku ngoma ya Yuhi IV Gahindiro ahasaga mu wa 1746. Kuva icyo gihe ni bwo Abasizi (abahanga mu byo kwita inka) batangiye ibyo kureba ( mu bwenge) Inka bakaziremesha ingamba. Inka baziremagamo imitwe bakayirwanisha.

Icyo gihe nibwo Abanyarwanda babifitiye ubushake n'ubushobozi bibanze ku bwiza n'akamaro kanini inka zari zifite, batangiye kuzivuga bazirata ndetse bakazirwanisha no ku rugamba.

### Akamaro k'Inka n'amazina yazo mu muco Nyarwanda
Amazina y'inka yakoreshwaga kenshi mu mihango igaragaza icyubahiro cy'abakomeye, bayavugaga bazisingiza mu gihe cyo gukwa, kuzigaba no kuzimurika. Inka z'inyambo zagiraga umwanya wazo wo kuzimurika mu mwiyereko w'akataraboneka nk'ubukungu bw'ikirenga bw'igihugu.

Mu Rwanda rwa kera inka yari ifite agaciro gakomeye. Inka ni yo yarangaga ubukire. Niyo yari ifaranga ry'icyo gihe. Inka ni yo yari ipfundo ry'ubuhake. Tuzi kandi neza ko ubuhake bwarambye mu Rwanda. Bwanahambiraga umugaragu kuri shebuja, akitwa umuntu we akamwirahira.

Intwari yo ku rugamba yagororerwaga inka, inka yungaga inshuti, uwahemukiye undi mu bintu bikomeye yicaga icyiru cy'inka, inka yahuzaga inshuti kuko abahanahga inka babaga babaye inshuti z'amagara. Inka bayikwaga umugeni, umusore wabaga yaraye arongoye baramubyukurukirizaga inka, zikamukamirwa. Mu itwikurura ry'umugeni bazanaga amata. umubyeyi yarabyaraga, bajya kumuhemba bakazana amata.

Umwana iyo yahambaga Se cyangwa Sekuru yahabwaga inka y'inkuracyobo(inkuramwobo). Umwana wahambaga Nyina cyangwa se Nyirakuru byitwaga gukamira Nyina cyangwa Nyirakuru.

Ibyo bose byatumye Inka, zifatwa bitandukanye n'andi matungo yose kubera akamaro gakomeye z'agiraga mu mibereho y'Abnyarwanda, bituma abahanga m'ururimi ry'ikinyarwanda bazihimbira ibisingizo, nko kuziha icyubahiro.Uwagendera byonyine kuri ibi byiza byose tumaze kubona ntiyatangazwa no kubona haravutse ubuvanganzo bufatiye ku nka bwinshi. Ibyo bigaragarira mu buvanganzo bwo:

### Ubuvanganzo bufatiye ku Nka:
**Amahamba:** Ni indirimbo zaririmbwaga n’abashumba bacyuye inka.

**Amabanga cyangwa amahindura:** Indirimbo abashumba baririmbaga inka zirisha, batarazihata inkoni ngo ziboneze zitahe.

**Inzira:** Indirimbo zaririmbirwaga inka mu gihe zabaga zigana amabuga cyangwa ibibumbiro.

**Amajuri:** Bayaririmbiraga inka mu gihe zishoka.

**Ibihamagaro:** Ni indirimbo zikoreshwa igihe inka zikamwa.

**Ibyisigo:** indirimbo zo mu gihe cyo kudahira. Basingizaga amazi ahiye hamwe n’inka zabaga zayashotse.

**Indama:** Indirimbo baririmbaga mu gihe inka zabaga zibyagiye ahantu, bazishoye amabuga cyangwa ibibugazi. Izo ndirimbo hari n’ubwo zaririmbwaga mu minsi mikuru bamurika inka. Icyo gihe abagore n’abakobwa bahimbazaga izo ndirimbo baziha amashyi.

**Imyoma:** Indirimbo zaririmbwaga mu gihe cy’impeshyi, inka zigisha (zigana ahari ubwatsi).

**Amazina y’inka:** Ni ibisingizo by’inka, bazisingizaga mu bihe byo kuzigaba, kuzimurika no kuzikwa.

## Amashakiro:


2.https://igihe.com/umuco/article/ubuvanganzo-bw-amazina-y-inka-mu-muco-nyarwanda