Tchoukball

**Tchoukball** / / ˈtʃuːkbɔːl / CHOOK - ball CHOOK numukino w’ikipe yomunzu, ukinirwa n’amakipe y’abakinnyi 7. Wakorewe mu Busuwisi mumyaka ya 1970, kandi ukunzwecyane muri Singapuru, Ubusuwisi na Tayiwani, arikowabaye umukinompuzamahanga ufite amashyirahamwe y’ibihugumu bihugu birenga 60. Uyoborwa n’Ishyirahamwe Mpuzamahanga rya Tchoukball (FITB), ryashinzwe mu 1971.

Ubusanzwe ukinwumupira urimukibuga cyomunzu ufite agapira gato kogukubita umupira kumpera zose. Amakipe atsinda igitego atsinda umupira kuri rebounder hanyuma akawutera gukubita hasi mukibuga adafatiwe n'ikipe irikuruhande. Uyumukino wagenewe kugabanya imvune, kandi birabujijwe gukoranaho n'abakinnyi.

## Amateka
Tchoukball yashinzwe mu Busuwisi na Hermann Brandt,  waruhangayikishijwe n'imvune nyinshi zikomeye mu bakinnyi zikomoka kumikino ikunda guterubukana nogukorakora kumubiri. Yizeraga ko siporo idakwiye kuba iy'abatsinze gusa, ahubwo ikanagira uruhare mukurema umuryango mwiza kandi w'ubumuntu.  Yashushanyije tchoukball kugirangibirimo ibice bya handball (ikinwa n'amaboko, kandi imipira ikoreshwa isa), volleyball (kuko ikipe irinda igomba gukumira umupira kugwa) na squash (kubera ko hari rebound).

## Inkomoko y'umwimerere
Izina rya tchoukball (rizwi nka "choukball", hamwe na "t" ituje) rikomoka kwijwi ry'umupira "tchouk" umupira ukora iyuvuye kugitereko. 

## Amategeko y'ibanze

Amakipe ashobora kubagizwe n'abakinnyi 12, ariko 7 gusa nibobashobora kuba barimukibuga igihe icyo ari cyo cyose. 

Gukoranaho n'abakinnyi birabujijwe, kandi bamyugariro ntibashobora kugeragezagufata imipira y'ikipe irigutera. Abakinnyi bashobora guterintambwe eshatu n'umupira, bagafata umupira mugihe cy'amasegonda atatu. Amakipe ntashobora kurenza inshuro eshatu mbereyokurasa rebounder.

**Urukiko**

* Ingano y'urukiko ikoreshwa muri rusange ni 27&nbsp;m&nbsp;×&nbsp;16&nbsp;m. Ariko, hari itandukaniro ribi nko muri beach tchoukball aho ingano y'ikibuga ya 21&nbsp;m&nbsp;×&nbsp;12&nbsp;m irakoreshwa.
* Umupira umwe wo gukubita ushyirwa ku mpera z'ikibuga, metero kare imwe.
* Imbere ya buri rebounder, hari igice cy'uruziga gifite ishusho ya D gifite uburebure bwa 3&nbsp;m muri radius irashushanywa; ibi bigena imbibi z' 'agace kabujijwe' aho abarinda badashobora guhagarara.
* Imirongo ikikije uturere ifatwa nk'igice cy'akarere: umurongo ugaragaza agace kabujijwe ka semizingi ufatwa nk'igice cy'akarere kabujijwe, naho umurongo ukikije urukiko rwose ufatwa nk'igice cy'urukiko.

Bitewe n'icyiciro cy'abakinnyi (Abagabo, Abagore, Urubyiruko), inganozitandukanye z'imipira zirakoreshwa. Iyi mipira iri hagati ya metero 54 n'umuzenguruko.&nbsp;– 60&nbsp;cm n'uburemere kuvakuri 325 kugeza 475&nbsp;garama.

**Amanota**

Amakipe abiri y’abakinnyi 7 burikimwe (abagabo cyangwa abagore) arahatanira kubonamanota, ikipifite amanotamenshi kumusozo igatsinda umukino. Iyikipe ibonye inota, kugenzurumupira bihabwa indikipe.

* Muri tchoukball, buri kipe ishobora gutsinda ibitego ku mpera z'ikibuga.
* Inota riboneka iyo umupira usubiye inyuma nyuma yo gukubita umwe muri iyo mipira ibiri isubira inyuma, ugakora ku butaka hanze y’agace kabujijwe, igice icyo ari cyo cyose cy’umubiri w’umukinnyi urinze munsi y’amavi, cyangwa ugakora ku mukinnyi urinze akiri mu gace kabujijwe.
* Inota rihabwa ikipe idatera iyo ikipe iteye irashe ikabura rebouder, cyangwa umupira ukagaruka hanze y'ikibuga (haba hanze y'ikibuga cyangwa mu gace kabujijwe).
* Iyo ikipe iri ku ruhande ifashe ishoti, ikipe iri ku ruhande ishobora guhita itera.

## Imyanya

Burikipe igizwe n'ibi bikurikira: Abashoferi 2 b'iburyo cyangwa iburyo; Abashoferi 2 b'ibumoso cyangwa ibumoso; Abakinnyi 2 cyangwa 3 b'inyuma cyangwumupira wimbere; Umupira 1 wo hagati cyangwa umupirawohagati (cyangwa nta n'umwe nibahakoreshejwe abakinnyi 3 b'inyuma).

Buriruhande rw'ikibuga rugizwe n'umurashe ibumoso, umurashiburyo n'umwunganizi umwe cyangwa babiri, mugihe hagati akenshibahafi y'ikibuga hagati iyohakoreshejwe iyi fome. Abarashe muri rusange nibo bashinzwe kurasa nubwo rimwe na rimwe umwunganizi ashobora no gufata ishoti. Ababunganizi bashinzwe guhuza umurongo wa mbere w'ubwugarizi mu gihe fome yo hagati iyobora umurongo wa kabiri w'ubwugarizi. Arikwizindi fomesiyo zirimo kudakoresha fome yo hagati, ikipe yanyura hagati igatera umupira wose ku barashi/imbere. Ibibiha undimwunganizi wo ku murongo wa mbere cyangwa undi mwunganizi wo ku murongo wa kabiri wihariye.

## Gukina umukino
Abakinnyi bafitumupira bashobora gutera intambwe zitarenze 3, bagafata umupira mugihe kitarenze amasegonda 3. Gusimbuka umupirantibyemewe.

Iyumupira utararangiye (umupira ukozehasi cyangwurenze imbibi), indikipe ifatuburenganzira bwo kuwutsinda.

Ikipirinda ntishobora kubangamira uteramugihe cyoguhanumupira.

Kwikipe itangamanota, kwinjira mugace kabujijwe n'umupira ntibyemewe. Umupirugomba kurekurwa mbereyuko umukinnyi agwa mugace kabujijwe.

Uretsumupira wa tchouk usanzwe womunzu, harikandi umupira wa tchouk wokumucanga n'umupira wa tchouk wo ku ntebe y'abamugaye, ufite amategeko atandukanye gato. Hariho kandi imikino y'urubyiruko na za kaminuza, itandukanye n'imikino ifunguye.

## Ishyirahamwe Mpuzamahanga rya Tchoukball (FITB)

FITB, yashinzwe mu 1971, ifite icyicaro i Genève mu Busuwisi . Kugeza mu 2021, igizwe n'amashyirahamwe 50 y'abanyamuryango  n'ibihugu 22 (15+7) bifitUhagarariye FITB wagenwe. Ishyigikira kandi ikagira inama amashyirahamwe y'ibihugu n'abantu kugiti cyabobiteguye gukwirakwiza tchoukball muturere dushya. Urugero, tchoukball iherutse gushyirwa murigahunda y'amashuri y'uturere tumwe na tumwetwa Senegali . FITB yari siporo y'imyigaragambyo mu mikino y'Isi yomu 2009, yabereye i Kaohsiung muri Tayiwani .

Kurwego rw'isi, tchoukball yiganjemo amakipe yomuri Tayiwani kuvamu 1980. Kuvicyogihe batsinzwe gusa nimu 2004 ubwo batsindwaga n'Ubusuwisi kumukino wanyuma w'abagabo, nomu 2023, ubwo Ubutaliyani bwabatsindaga muri kimwe cyakabiri cy'irangiza cy'abagore.

### Ubunyamuryango
 

### Ibirori

* Ishyirahamwe ry'Isi

# Shampiyona y'Isi
# Shampiyona y'Uburayi
# Shampiyona ya Aziya na Pasifika
# Shampiyona y'Afurika
# Shampiyona ya Pan American
# Shampiyona y'urubyiruko rwa Tchoukball ku Isi ya FITB mu byiciro 6: B18, B15, B12 na G18, G15, G12.  Shampiyona ya 6 y'urubyiruko rwa Tchoukball ku Isi ya FITB 2023

## Ibibera ku isi

### Shampiyona y'Isi ya Tchoukball

### Shampiyona y'Isi ya Tchoukball yo ku mucanga

### Umupira wa Tchouk mu mikino y'Isi

### Shampiyona y'Isi y'Urubyiruko rwa Tchoukball
Shampiyona ya 6 ya FITB y'urubyiruko rwa Tchoukball 2023

### Shampiyona ya Kaminuza y'Isi ya Tchoukball

### Shampiyona y'Isi y'Urubyiruko rwo ku Mucanga wa Tchoukball

## Ibirori byo mu karere

### Shampiyona ya Aziya Pacific Tchoukball

### Shampiyona ya Tchoukball ya Kaminuza ya Aziya Pacific

### Shampiyona ya Aziya Pacific Beach Tchoukball

### Shampiyona y'ingimbi za Aziya Pacific Tchoukball
Ishyirahamwe ry'umupira w'amaguru wa Aziya-Pasifika - APYTC

Mu 2014, Shampiyona ya 3 y'urubyiruko rwa Aziya Pacific Tchoukball yabereye muri Singapuru. Mu 2016, Shampiyona ya 4 y'urubyiruko rwa Aziya Pacific Tchoukball yabereye muri Taoyuan, muri Tayiwani.

Shampiyona ya 7 y'abakiri bato ba Aziya Pacific Tchoukball 2024, kuva ku ya 19 Nyakanga kugeza ku ya 21 Nyakanga 2024, i Johor Bahru muri Maleziya.

### Shampiyona ya Tchoukball yo mu majyepfo y'uburasirazuba bwa Aziya

### Shampiyona ya Tchoukball yo muri Aziya y'Epfo

### Shampiyona ya Tchoukball yo muri Aziya y'Iburasirazuba

### Shampiyona ya Tchoukball y'i Burayi

### Shampiyona y'irushanwa ry'imyitozo y'abana b'i Burayi rya Tchoukball

### Shampiyona ya Afurika ya Tchoukball

### Shampiyona ya Tchoukball yo muri Afurika y'Iburasirazuba

### Shampiyona ya Pan American Tchoukball

## Ba perezida ba FITB

## Reba kandi

* Tchoukball mu mikino y'isi yo mu 2009

## Inyandiko


## Amasano yo hanze

### Amashyirahamwe

* FITB - Ishyirahamwe Mpuzamahanga rya Tchoukball - urubuga rwemewe