open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Чабин

**Ча́бин** () () () ()&nbsp;— село у Мукачовському районови, Закарпатьской области, Украйины.

## Історія
Село первый раз ся споминать у 1600 році ге Csebynje, спомин: 1610- Chibiniefalva, 1630- Csabina, 1645-Czabina Falva, 1773- Čabina, 1808- Csabina, Cţabjn, 1851 и 1877 и 1913-Csabina, 1925-Čabina, 1930-Čabin, 1944-Csabina, Чабина, 1983-Чабин.

## Реліґія
Дзвӯниця. 1952.

Цирьков Ст. Тройци. 1995.

За священика у селі Чабин первый раз споминать ся у 1649 pоці.

На зачаткови XX стороча у селі была деривляна дзвӯниця из двосхылыв стріхов, а дзвӯн, удлитый братами Бугнерами у Кошицях у 1926 pоці, купив Иван Піхлер. У 1952 р. Юрій Дзямко тай Иван Желізник постройили на старому містови нову дзвӯницю.

На зачаткови 1990-ых рокӯв невеликоє село постройило аж дві мурованы церкви – греко-католицьку и православну. Стройку греко-католицькой, завершено у 1992 році, орґанізовали Иван Капац, Василь Желізник, Михаил Кохан и пару другых людий. Проект церкви учинив мукачовськый архітектор Віктор Кабацій, но главну роль мав Мурник из села Туря Пасіка Михаил Мовнарь. Три браты Романы из Великого Ракӯвця дуже красно учинили стріху из бляхы. Столярку робили браты Иван и Юрій Дзямкы, а желізні вызоры – Иван Капац.

У 1995 році поклали иконостас, урізьбленый Василём Ясіньком из Драчина. Иконы нарисовали Павло Бауман тай Иван Поп, Ю. Дзямко постройив коло церкви єдноярусну деривляну каркасну дзвӯницю. Завершену цирьков освятив помӯчный епископ Й. Головач.

## Присілкы
**Заріча**

Заріча - бывшоє село у Пудкарпатёви. 

Зъединено из селом Чабин

Спомин: 1600: Zaricsa

## Туристичны міста

* Дзвӯниця. 1952.

* Цирьков Ст. Тройци. 1995.

## Обывательство

У селі на 2001 рӯк живе 168 людий, из них подля языка:

## Удкликованя

* 
Катеґорія:Села Закарпатьской области
Катеґорія:Села
Катеґорія:Села Україны
Катеґорія:Села подля краины
Катеґорія:Населены пункты
Катеґорія:Населены пункты подля країны
Катеґорія:Населены пункты подля типу
Катеґорія:Населены пункты Украины
Катеґорія:Населены пункты Закарпатской области
Емоджі

**Emoji** (**емо́дзі**, **емо́джі**, від  &nbsp;— картинка і 文字&nbsp;— знак, сімбол; яп. высловлёваня [emodʑi])&nbsp;— особливый язык ідеоґрам і смайлів, які широко хоснуют у електронных оповістках тай на вебовых сторонках.

## Історія
Майпершый комплект сімболів сёго ґрафічного языка быв положеный у 1995 роцї японцём Шігетака Куріта, якый быв членом команды, що розроблює технолоґію i-mode для мобілного інтернету. Ушиткі сімболы мали розмір 12×12 пікселів. Їх первотным завданём было упрощиня мінянкы електронными оповістками. Сімболы емодзі відличали ся I-MODE від иншакых технолоґій, які адаптуют інтернет-інформацію тай інтернет-службы для мобілных телефонїв. 

У 2015 роцї Оксфордськый словник анґліцького языка, першый раз назвав словом року «emoji» — значок, якый офіціално кличе ся «лице із слызами радости».

У януарї 2017 рока під час першого масштабного ослїжованя хоснованя емоджі, слїдитилї з Мічиґанського універзітета проаналізовали поверх 1,2 міліарда оповісток, уведеных через клавіатуру Kika Emoji, і оголосили, що «лице із слызами радости» было майпопуларным емоджі. Емоджі «Серце» тай «Очи у формі серця» взяли другоє тай тритёє місто відповідно.

## Одкликаня
https://www.unicode.org/charts/PDF/U1F300.pdf - Унікод із вшиткыми сімболами

## Зазначкы
Катеґорія:Символы
Катеґорія:Статя написана верьховинськым діалектом
Монолоґ

У драмі **моноло́ґ** (уд , из μόνος *mónos* „сам“ тай λόγος *lógos* „слово, бесіда“) є бесіда, выповіджена єдным персонажом, часто вбы проговорити свої думкы вголос авадь адресовати другого персонажа ци авдиторію. Монолоґы часто ся стрічавут як у драматичных медіах (пєсах, кінах), так и другых, наприклад у поезії. 

## Похожі прийомы
Монолоґы мавут повно ворошного из другыми літературными прийомами, наприклад солілоквіями, апострофами тай апартами. Айбо межи сима прийомами є розлука.

У монолоґах, як и у, наприклад, солілоквіях, задіяный лиш єден голос, айбо солілоквій ся адресує лиш самому собі вадь авдиторії, а не другому персонажови. Бігом апострофув персонаж ся вбертат ид придуманому челядникови, нежывому предмету ци ідеї. Апарты сут май курті ги переличені сперед сим прийомы, їх не чувут другі персонажі даже у тых ситуаціях, кой лоґічно мали бы (наприклад кой апарт перебиват діалоґ того персонажа з дакым другым).
Солілоквій

**Соліло́квій** (уд , из *sōlus* „сам“ +‎ *loquor* „говорити“) є монолоґ, котрый ся адресує самому собі, думкы, проговорені вголос, не вповіджені другому челяднику.

Солілоквії ся хоснувут як драматичный прийом. Бігом солілоквія, персонаж обычайно є сам на сцені и доводит свої думкы, чуства тай інтенції до авдиторії. Британська драматурґія періода Ренесанса часто хосновала солілоквії; прикладом того є „быти ци не быти…“ из „Гамлета“ Вільяма Шекспіра.
Відео

**Ві́део** (від  — никаю, виджу) — електронна технолоґія формованя, записаня, обробкы, передаваня, стирьханя і відыграня кываючого образчика, заложена на прінціпах телевізії, такый же аудіовізуалноє відыграня, записаноє на фізичному носителёви (відеокасетї, відеодіскови і так дале).

**Відеоза́пис** — електронна технолоґія записа візуалної інформації, поданої у формі відеосіґнала авадь діґіталового потока відеоданных, на фізичный носитель з цїлёв триманя сёї інформації і возмогы наслїдного відиграня і відтвореня на екранови. Резултатом відеозаписа сут відеоґрама авадь відеофоноґрама.

## Історія

Першов (неелектроннов) технолоґіёв відеозаписа быв кінематоґраф. Пак появила ся телевізія. Ёго розвиваня выладило до появленя відеозаписа, первотно на маґнетный пантлик на шпулях. У 1976 роцї компанія JVC зачала выпущати відеокасеты у форматови VHS, котрый до 1984 року став основным у бытовому відео.

В 1996 роцї появила ся технолоґія DVD, т.є носитель інформації, учиненый у формі діска, на стирьханя всякої інформації (не лем відео) уже в діґіталній подобі. Діґіталный сіґнал,на роздїл від аналоґового, мож перезаписовати безмала кілько хочеш раз із малым затраченям якости. Діґіталноє відео годно тримати ся і передавати ся у подобі файлів на всякых носителях.

На зачатку 1990. років діґіталноє відео мож было відігровати на персоналных компютерах. Раз через малу моготу процесорів якость была нефайна, но коли компютерна техника досягла даякого рівня, розвиваня Інтернета привело до популарности онлайнового відео; популярность набыли відеоплатформы, такі ги YouTube, якый ся появив у 2005 роцї.

## Характерістикы відеосіґнала
Кількость кадрів у секунду (FPS) — се число некываючых ся образчиків, що за шором міняют ся єдно за другым вплынї єдної секунды відеоматеріала, учинюючи ефект кываня обєктів на екранови. Чим більша частота кадрів на секунду, тым май плавным і природным бде відїти ся кываня. Мінімалный указовач, за котрым кываня бде схаповати ся єдным цїлым — приблизно 10 кадрів на секунду (се значеня індівідуалноє для каждого чилядника). У традіційному плїнковому кінематоґрафі хоснує ся частота 24 кадры на секунду. Сістемы телевізії PAL і SECAM хоснуют 25 кадрів на секунду (анґл. *25 fps* авадь 25 Герц), а сістема NTSC хоснує 29,97 кадры на секунду. Компютерні діґіталні відеоматеріалы файної якости, як правило, хоснуют частоту 30 кадрів на секунду. Вирьхня ґраниця ліґотаня, що схапує ся людськым мозґом, є 39-42 Герца. Даякі типирїшнї професіоналні камеры годнї філмовати з частотов до 120 кадрів на секунду. 

## Зазначкы

## Одкликаня

* https://www.hidefnj.com/video (по Анґлійцькы)
Катеґорія:Відео
Катеґорія:Статя написана верьховинськым діалектом
Александер

**Алекса́ндер** (**Алекса́ндр**, **Олекса́ндр**)&nbsp;— чоловічоє имня грецького походжіня. Жунські формы: **Алекса́ндра**, **Олекса́ндра**. Алтернативні формы: **Шандор** (), **Шоні** (), **Саша**, **Сашо**.

## Особы
* Александер Архипенко (1887–1964) — украйинськый и америцькый скулптор, малярь, ґрафік, педаґоґ.
* Александер Бескид (1887–1975) — адвокат, державный урядник и сполоченськый діяч русинув Пряшовського краю и Пудкарпатської Руси.
* Шандор (Александер) Бонкало (1880–1959) — мадярськый и русинськый славішта, літературознатель, історик літературы, етноґраф, педаґоґ.
* Александер III. Великый, Александер Македонськый (356 до н.&nbsp;е.&nbsp;– 323 до н.&nbsp;е.) — девятнадцятый царь Македонії.
* Александер Вінер (1907–1976) — америцькый ученый.
* Александер Грабарь (1883–1959) —  русинськый културный діяч, педаґоґ и малярь.
* Александер Дубчек (1921–1992) — чехословацькый політик.
* Александер Духнович (1803–1865) — русинськый народный будитель, поет, писатель, етноґраф, публіцішта, выдаватель, грекокатолицький сященик.
* Александер Лукашенко (род. 1954) — діючый президент Білоруси.
* Александер Маркуш (1891–1971) — писатель, педаґоґ.
* Александер Митрак (1837–1913) — русинськый будитель, сященик, писатель, поет, фолклорішта и етноґраф, лексикоґраф.
* Александер II. Ніколаєвіч (1818–1881) — передпослідньый російськый імператор.
* Александер Павлович (1819–1900) — русинськый поет, публіцішта, фолклорішта, церьковный і културно-ошколовалный діяч.
* Шандор Пете(в)фі (1823–1849) — мадярськый поет, ключова особа револуції 1848.&nbsp;року.
* Александер Полянськый (1890–1952) — пудкарпатскый педаґоґ, політик, писатель, ошколовалный діяч.
* Алєксандр Пушкін (1799–1837) — російськый поет, прозаїк і драматурґ.
* Алєксандр Радіщев (1749–1802) — російськый прозаїк, поет, філозоф-матеріалішта, зачинатель револучных традицій в російськуй літературі.
* Алєксандр Солженіцин (1918–2008) — російськый писатель, драматурґ, публіцішта, поет, сполоченськый діяч, дисидент, лавреат Нобелувської премії.
* Александер Стойка (1890–1943) — єпископ Мукачовськый, русинськый сполоченськый діяч.
* Алєксандр Тарасов (род. 1958) — совєтськый и російськый філозоф, політичный публіцішта, писатель, політолоґ, соціолоґ и теоретик марксизму.
* Александер Торонськый (1838–1899) — изглядователь історії и етноґрафії лемкув.
* Олександр Усик (1987) — украйинськый професійный боксер.
* Александер Флемінґ (1881–1955) — британськый бактеріолоґ и дохтор.
* Александер Хира (1897–1983) — єпископ Мукачовськый (тайный), Папськый прелат, ректор Ужгородської духовної семінарії, русинськый сполоченськый діяч.

Катеґорія:Чеперушкы
Біляковка

**Біляко́вка** *([[Російскый язык|рус]]. Беляковка) ([[Україньскый язык|укр]]. Біляківка) (до [[2016]] року — Краснознамянка; [[Російскый язык|рус]]. Краснознаменка, [[Україньскый язык|укр]]. Краснознам'янка)* — село у Синельниковському районови, Дніпропетровськой области, Украйины.

## Історія
12 юна 2020 року, согласно до розпоряджіня Кабінета Міністрӯв Украйины №&nbsp;709-р уд «За узначіня адміністративных центрӯв тай затверджіня територій територіалных громад Дніпропетровськой области», войшло у состав Межовськой селищной громады.

19 юла 2020 року, у резултатови адміністративно-територіалной реформы и ліквідації Межовського района, село войшло у состав новоутвореного Синельниковського района.

## Ґеоґрафія
Село Біляковка є на правому берегови рікы Солена, вышше за током у 5&nbsp;км є село Новосергіёвка (Покровськый район), ниже за током у 1&nbsp;км є село Марївка, на другому берегови&nbsp;— село Муравка.

## Обывательство
У селі на 2001 рӯк живе 16 людий, из них подля языка:

Украйиньскый — 100%

## Удкликованя

* Погода в селі 
Катеґорія:Села подля краины
Катеґорія:Села Україны
Катеґорія:Села Дніпропетровськой области
Катеґорія:Населены пункты
Катеґорія:Населены пункты подля країны
Катеґорія:Населены пункты подля алфавиту
Катеґорія:Населены пункты Украины
Катеґорія:Населены пункты Дніпропетровской области
Катеґорія:Села
Катеґорія:Населены пункты Синельниковського района
Жигулёвськ

**Жигулё́вськ** ()&nbsp;(ерзя. Жигулёвской) (чуваш. Шукăль) (мокш. Жигулёвск) — варош у Самарьскӯв области, Російськой Федерації, находить ся на правому берегови сериднёго тока Волгы у севернӯв части Націоналного парка «Самарьска Лука» у долинах Жигулёвськых гор у 106&nbsp;км уд Самары и у 969&nbsp;км уд Москвы. Межить из мварошом Тольятті и Ставропольскым районом Самарьской области. Обывтельство станом на 1 януара 2010 року становило 51,6 тысяч людий.

Через Жигулёвськ проходить федерална автомаґістраль «Москва-Челябіньск» М5.

## Історія
Назва вароша происходить уд горбӯв «Жигулёвські горы» (у народови просто —  Жигулі), у окружіню якых вӯн є.

Варош быв сотвореный за Указом Президії Верховного Совіта РСФСР уд 21 фебруара 1952 у резултатови перечиненя робочого поселка Жигулёвськ.

На містови Жигулёвска из XVII сторлча находилися два села Моркваші и Отважноє. У 1942 у районови села Яблунёвый Яр, нахожящого ся у переділах вароша, была уявлена ​​ропа девоньского періоду. На зачаткови 1950-ых рокӯв у районови вароша зачало ся стройство мацвеликой у світі на момент здачі у експлуатацію Волзькой ГЕС им. Владимира Леніна, стройка якої была завершена у 1957 році. У 1950–1960 роках у селови Яблунёвый Яр быв построєный великый цийментный завод.

У середині 80-ых рокӯв XX стороча у варошови сотворено державный Націоналный парк «Самарьска Лука».

У авґустови 2006 року ціла територія «Самарьской Лукы» Жигулёвського заповідника тай зеленой зоны у варошови Тольятті и другі території наблизко объявлены ЮНЕСКО біолоґічным резерватом.

## Промысел
Близкоє нахождіня до Тольятті обусловлює економічны и соціалны связи вароша. У Жигулёвськови представлены такі виды промысла:

* електроенерґетика&nbsp;— Жигулёвська ГЕС, філія ВАТ РусГідро;
* машиностройка&nbsp;— акумуляторный завод «АКОМ»;
* пищова&nbsp;— кондитерьскый комбінат «Услада» и Жигулёвськый хлібзавод;
* фармацевтична&nbsp;— Жигульовський завод лікарських препаратӯв, ТОВ «Озон»;
* нафтовидобувна&nbsp;— практично згорнута через виснаження нафтового покладу;
* добыча и уробництво строительных матеріалӯв&nbsp;— філія «Евроциймент ґруп» тац ЗАТ «Жигулёвськоє карєроуправліня»;
* пудприємства воєнно-промыслового комплекса.

## Знамі Родаци

* Калінін Олег Олексіёвич&nbsp;— украйиньскый тренер по шахматах.
* Муравленко Сергій Вікторович&nbsp;— депутат Державной Думы Росії, дійсный член громадської Академії гірничих наук.
* Плохов Евґен Михайлович&nbsp;— начальник Куйбишевськой желізници уд 2000).
* Саитов Олег Елекпаёвич&nbsp;— російськый боксер, чемпіон Олімпійськых игр.

## Удкликованя

* *Старков А.* Новый город в Жигулях / Фото А.&nbsp;Шайхета // Огонёк.&nbsp;— 1954.&nbsp;— №&nbsp;1(1386).&nbsp;— 1 января.&nbsp;— С.&nbsp;4—6.

* Інформаційно-довідковий сайт міста Жигульовськ 
* Жигульовськ в енциклопедії «Мой город» [Архівовано 6 серпня 2011 у Wayback Machine.] 
* Історія герба Жигульовська [Архівовано 18 вересня 2011 у Wayback Machine.] 
Катеґорія:Міста Росії
Катеґорія:Міста
Катеґорія:Міста подля країны
Катеґорія:Міста подля алфавіту
Катеґорія:Населены пункты
Катеґорія:Населены пункты подля країны
Катеґорія:Населены пункты подля алфавиту
Катеґорія:Населены пункты России
Катеґорія:Росія
Човен

**Чо́вен**, **ло́дька** авадь **ло́дик**&nbsp;— невеликоє, обычно безпалубноє, весловоє, вітрильноє ци моторноє судно, призначеноє на плаваня по ріках, озерах тай у прибрежных морьскых водах. У морьскӯв практиці, до човнӯв удносять усі виды маломірных плавателных средств, які мож пудняти на необлаженый берег силами екіпажа (команды). Єднак майчасто на флотови пуд човном розуміє ся судно довгоє до дивяти метрӯв, шырокоє до трёх метрӯв тай вагов до пять тонн.

Човны хоснувуть про рыбалку, спасаня тай перевезеня людий и грузӯв, изокрема и пуд час бойовых задач, и иппен ге спортивні тай прогулочны судна (годни быти и надувными). Термін «човен» історично хоснувуть и у назвах даякых класӯв кораблю̄в, розміры тай призначіня якых уже давно не пудпадавуть пуд узначеня човна, наприклад, пудводный човен авадь канонерьскый човен.

## Еволюція човна
На думку енциклопедістӯв Брокгауза и Єфрона розвитя човнярьства у первітных народӯв проходив разными путями.

До сёго типа човнӯв удносять ся так иментоваті каное многых тубільных племен Америкы, Африкы, Юго-Выходной Азії и Океанії. Усовершенствованя човна было у набиваню на нёму из кожного боку 1-2 дощок авадь планок, причому щілины затыкалися мохом, замазовали ся смолов и т.д&nbsp;— основа човна перечинила ся на кіль. Такі човны шырені у малайськых народӯв, а у усовершенствованы формах стрічавуть ся усяды. До них мож уднести и човны из пучкӯв папіруса, очерета, які хосновали давно еґиптяне, китайські джонкы и т.д.
## Иппен позерайте

* Човен Хеопса
* Довгохвостый човен
* Шикара

## Удкликованя

* ''Т.&nbsp;Л.&nbsp;Жавжарова.'' Назвы річково-морськых суден запорозькых козакӯв. Вістник Запорозького державного універзитета №&nbsp;1, 99
* Общие понятия конструкции шлюпки. Сайт Клубу юних моряків «Парус» 
* ''Евгений Балюк.'' Как выбрать лодку. Сайт ''Lodka.com.ua'' 
* ''О.&nbsp;Потапенко''. Човен. Словник символів. Бібліотека імені Марії Фішер-Слиж. на сайті «Українське життя в Севастополі»

* Човен // Українська мала енциклопедія : 16 кн. : у 8 т. / проф. Є. Онацький. — Накладом Адміністратури УАПЦ в Аргентині. — Буенос-Айрес, 1967. — Т. 8, кн. XVI : Літери Уш — Я. — С. 2059. — 1000 екз.
* Академічний човен // ВУЕ
Катеґорія:Човны
Колесо

**Ко́лесо**, **ґолесо** ци **ко́ло**&nbsp;— се частка авта, механізму вадь направы у подобі кола із шпіцами вадь діска, що обертат ся кругом свої осї і забезпечує передаваня тай підпору кываня. Колесо рахує ся простым механізмом, коли вно насадженоє на фіксовану вадь кываючу ось, яка проходит через ёго центр&nbsp;— для створёня механічної передачі. Вынайденя колеса приблизно 6 тысяч років назад было значущым кроком у технічному крачаня людства. Нынї майчасто колесо хоснує ся у транспортї&nbsp;— автомобілах, поїздах, біціґлях, самокатах, кінных возах, а щи як шасія у лїтаках, гелікоптерах і так дале.

## Прінціп роботы

Під час переміны поступаючого руху в обертову тягу сила прикладує ся перпендікуларно до осї. Тяга застачає ся вонкашнов силов, наприклад, коньми. В такому трафунку назначеня колеса&nbsp;— уменшеня силы тертя. Се уменшеня застачає ся замінов тертя ховзаня тертям качуляня. Тертя качуляня намного менше, чим тертя ховзаня.

Колесо істотно уменшує кільтованя енерґії на переміщеня терьху по відносно рівній поверьхности. При хоснованю колеса робота учинює ся проти силы тертя качуляня, яка в штучных варунках доріг значущо менша, чим сила тертя ховзаня.

## Історія

Майперші образчикы механізму колеса тай возів найденї на теріторії днешної Польщі, Румунії тай в евразійскых степах. На думку фіньского ученого Аско Парполи, єствуют лінґвістичнї причины думати, що колесо возникло у Трипільскій културі на теріторії днешої Украйины. Верзію про европейскеоє поведеня колеса высунув у 1990. нїмецькый ученый А. Хойслер. Про находкы моделів колес у роскопках трипільскых поселень послїдної чвертї 5 тыс. до н.&nbsp;е. казав у 1981&nbsp;роцї в науковых публикаціях румунскый археолоґ Діну. Відтам іновація скоро розойшла ся Европов: досвідченя єствуваня колеса стрічают ся у поселенях Зюшен (Нїмещины), Броноциці (Польща), останкы возів найденї у конци 1980. років на теріторії Краснодарского краю Росії з датованём середины 4 тыс. до н.&nbsp;е. Майдавноє із знаємых колес найденоє у мочари недалеко від Любляны в 2002&nbsp;роцї і вік ёго оцїнює ся в 5150 років.

Слїдуючі споминкы про колесо стрічают ся в Мезопотамії у конци 4. тысячроча до н.&nbsp;е. Первотно колесо было деревляным діском, наставеным на ось і зафіксованым клином. Образчик санок із колісчатами (3000&nbsp;р. до н.&nbsp;е.) найденї в Мезопотамії у шумерскому варошови Урук. До 2700 року до н.&nbsp;е. такой там обявляют ся малюнкы возів. У той же час шумеры зачинают прятати свойых царів разом із колісницями.

## Зазначкы

## Одкликаня

* Колесо // Українська мала енциклопедія : 16 кн. : у 8 т. / проф. Є. Онацький. — Накладом Адміністратури УАПЦ в Аргентині. — Буенос-Айрес, 1959. — Т. 3, кн. V : Літери К — Ком. — С. 673-674. — 1000 екз.
Катеґорія:Технолоґія
Катеґорія:Статя написана верьховинськым діалектом
Список років

Тота сторінка є списком єднотливых статей за рокы. Рокы суть уведжены в хронолоґічнім порядку.

## [[3. тысячроча|3. тісячроча]]
### [[21. стороча]]
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 

## [[2. тысячроча|2. тісячроча]]
### [[20. стороча]]
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 

### [[19. стороча]]
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 

### [[18. стороча]]
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 

### [[17. стороча]]
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 

### [[16. стороча]]
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 

### [[15. стороча]]
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 

### [[14. стороча]]
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 

### [[13. стороча]]
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 

### [[12. стороча]]
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 

### [[11. стороча]]
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 

## [[1. тысячроча|1. тісячроча]]
### [[10. стороча]]
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 

### [[9. стороча]]
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 

### [[8. стороча]]
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 

### [[7. стороча]]
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 

### [[6. стороча]]
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 

### [[5. стороча]]
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 

### [[4. стороча]]
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 

### [[3. стороча]]
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 

### [[2. стороча]]
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 

### [[1. стороча]]
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 

## [[1. тысячроча до н. е.|1. тісячроча до н. е.]]
### [[1. стороча до н. е.]]
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 

### [[2. стороча до н. е.]]
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 

### [[3. стороча до н. е.]]
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 

### [[4. стороча до н. е.]]
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 

### [[5. стороча до н. е.]]
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 

### [[6. стороча до н. е.]]
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 

### [[7. стороча до н. е.]]
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 

### [[8. стороча до н. е.]]
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 

### [[9. стороча до н. е.]]
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 

### [[10. стороча до н. е.]]
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 
: 

## Поз. тыж
* Список десятьроч
* Список стороч
* Список тісячроч

Катеґорія:Рокы
Список стороч

Тота сторінка обсягує вшыткы **стороча** і тісячроча, о котрых ся пише на Вікіпедії. 

Треба припомнянути, же ся може діскутовати о тім, де ся зачінають і конця стороча. Іде переважно о екзістенцію року 0, о котрым ся дале говорять там. Кедь обсягує рік 0, вшыткы низше уведжены періоды ся посунути о єден рік.

* 10. тісячроча до н. е. од року 10000 до н. е. до року 9001 до н. е.
* 9. тісячроча до н. е. од року 9000 до н. е. до року 8001 до н. е.
* 8. тісячроча до н. е. од року 8000 до н. е. до року 7001 до н. е.
* 7. тісячроча до н. е. од року 7000 до н. е. до року 6001 до н. е.
* 6. тісячроча до н. е. од року 6000 до н. е. до року 5001 до н. е.
* 5. тісячроча до н. е. од року 5000 до н. е. до року 4001 до н. е.
* 4. тісячроча до н. е. од року 4000 до н. е. до року 3001 до н. е.
* 3. тісячроча до н. е. од року 3000 до н. е. до року 2001 до н. е.
* 2. тісячроча до н. е. од року 2000 до н. е. до року 1001 до н. е.
* 1. тісячроча до н. е. од року 1000 до н. е. до року 1 до н. е.
** 10. стороча до н. е. од року 1000 до н. е. до року 901 до н. е.
** 9. стороча до н. е. од року 900 до н. е. до року 801 до н. е.
** 8. стороча до н. е. од року 800 до н. е. до року 701 до н. е.
** 7. стороча до н. е. од року 700 до н. е. до року 601 до н. е.
** 6. стороча до н. е. од року 600 до н. е. до року 501 до н. е.
** 5. стороча до н. е. од року 500 до н. е. до року 401 до н. е.
** 4. стороча до н. е. од року 400 до н. е. до року 301 до н. е.
** 3. стороча до н. е. од року 300 до н. е. до року 201 до н. е.
** 2. стороча до н. е. од року 200 до н. е. до року 101 до н. е.
** 1. стороча до н. е. од року 100 до н. е. до року 1 до н. е.
* 1. тісячроча од року 1 до року 1000
** 1. стороча од року 1 до року 100
** 2. стороча од року 101 до року 200
** 3. стороча од року 201 до року 300
** 4. стороча од року 301 до року 400
** 5. стороча од року 401 до року 500
** 6. стороча од року 501 до року 600
** 7. стороча од року 601 до року 700
** 8. стороча од року 701 до року 800
** 9. стороча од року 801 до року 900
** 10. стороча од року 901 до року 1000
* 2. тісячроча од року 1001 до року 2000
** 11. стороча од року 1001 до року 1100
** 12. стороча од року 1101 до року 1200
** 13. стороча од року 1201 до року 1300
** 14. стороча од року 1301 до року 1400
** 15. стороча од року 1401 до року 1500
** 16. стороча од року 1501 до року 1600
** 17. стороча од року 1601 до року 1700
** 18. стороча од року 1701 до року 1800
** 19. стороча од року 1801 до року 1900
** 20. стороча од року 1901 до року 2000
* 3. тісячроча од року 2001 до року 3000
** 21. стороча од року 2001 до року 2100
** 22. стороча од року 2101 до року 2200
** 23. стороча од року 2201 до року 2300

## Поз. тыж

* Список років
* Список тісячроч
* Список десятьроч
* Хронолоґія

Катеґорія:Стороча
Катеґорія:Єдиніцї часу
Кухонна сіль

**Кухо́нна сіль, суль** авадь **сӯль** — се назва катеґорії хемічної солї із формулов NaCl (хемічна злученя, що належит до більшого класу солий) за містом хоснованя в ниві дїятельства чилядника, яка споєна з варинём їды. Кухонна сіль хоснує ся в кухаринї і составляє ся з хлоріду натрію і є субстанціёв у подобі світлых крішталиків, яка вміщує 93—99&nbsp;% хлорістого натрію і примішки солий калцію, маґнезію, калію, які дают ї гігроскопічности, твердости і гіркуватого присмаку. Чим менше в солї сьых примішок, тым высшый її квалітет.

Чиста стравова сіль є крішталїчным сыпкачым продуктом без запаху (выимши йодованої солї) з соленым смаком без присмаку. Колор екстра тай вышного сорта&nbsp;— білый, єднак для першого і другого годен быти сїрый, жовкастый, рожовый тай голубистый закраскы зависимо від веденя солї. Насыпна густота обычайної кухонної солї є дись 1300 кг/м³, то є приблизно 1,3 г/см³ (г/мл). Густота у збитій подобі (то є без обрахунка обєму воздуха межи зернами в загалному обємі) є 2,165 г/см³.

## Виды кухонної солї

Многорівнёва класіфікація хемічної солї із формулов NaCl з метов сістематизації може быти на підставі всякых основань. Се може быти катеґорізація за способом выдобытка, за розміром фракції зерна, за квалітов, і так дале. Наприклад, груба стравова сіль, котра має більшый розмір зерна і хоснує ся переважно в еврейській реліґійній практицї &nbsp;— так звана«ковшерна сіль». В другых нивах роботы чилядника хемічна сіль із формулов NaCl може называти ся «технічна сіль», «кормова сіль», «дорожна сіль».

У природї кухонна сіль єствує у подобі камняної солї (67,9&nbsp;% хоснуют у свойстві кухонної солі), озерна осадова сіль (31,8&nbsp;% хоснує ся як кухонна сіль) і у малых обємах натуралнї росолы.

Сіль може быти выставена рафінованёви&nbsp;— се процес, якый відбілює її, робит ї май пригоднов для посыпованя тай полїпшує ї всокоченя.

## Значеня в годованї
Кухонна сіль історично хосновала ся як способ триманя продуктів, коли щи не было холодників і морозных камер. У середновік се быв основный способ триманя мняса тай рыбы. Надвышноє уживаня солї помагат повышеню высоты кровли, хворотам почок і сердця.

## Зазначкы

## Одкликаня

* 
Катеґорія:Конзерванты
Катеґорія:Статя написана верьховинськым діалектом
Пакт Рібентроп-Молотов

**Пакт Рібентроп – Молотов** — догварка двох тоталітарных держав, то є Німец і Совітского Союзу. Пакт початкувал ІІ Світову Війну. Был доказом на тісну спілпрацу Гітлера і Сталіна в процесі іх домінациі над світом. Тото спримирене зло найперше добесідувало ся што до поділіня Польщы, Румуніі і прибалтийскых республик. В 1940 році тисячы Лемків, повірившы комуністычній пропаґанді, добровільно переселило ся до “Росиі”.

## Референції
Цукор

**Цу́кор**&nbsp; авадь **цýкерь** — солодкый на смак стравовый продукт. Се обща назва ґрупы простых углёводів, які хоснуют у каждоденному варинї їды. Ся ґрупа составляє ся із моносахаридів і дисахаридів.

У каждодиній бисїдї слово «цукор» переважно кажут за сахарозы (C12H22O11), яка выроблят ся промысловым способом з цукрового бурака (31&nbsp;% світового выробиня), цукрової тростины (69&nbsp;% світового выробиня) авадь, намного рідше, з цукрового явіря, соку пальмы ци цірка. У цукровому бураку обсяг сахарозы составляє від 16 до 20&nbsp;%, а в цукровій тростинї&nbsp;— 14-26&nbsp;%.

## Формы реалізації
Для хоснованя у варинї їды, сахароза продає ся в такых варіантах:

* цукор білый&nbsp;— білї зернистї крішталі розміром від 0,2 до 0,5&nbsp;мм;
* кусковый цукор;
* порошковый цукор&nbsp;— порошок, добытый путём крышиня білого цукру;
* цукрова вата;
* барнастый цукор&nbsp;— барнастї ґранулы, часто вогкі. Звычаём достают путём перемішованя перижнё обчищеного ґранулёваного цукру з патоков;
* цукрові кулькы-перлы (Демерара)&nbsp;— грубозернистый цукор із розмірами крішталів приблизно 3&nbsp;мм;

Дякуючи цїнным поживовым, смаковым і фізичным властностям цукор віднесено до продуктів першої потребности. Ушиткі иншакі субстанції, які хоснуют для підсолоджованя, рахуют замістками цукра&nbsp;— субстанціями, які мають солодкість і выповнюут в продукті функцію заповнителя масы.

## Історія
Отцюзнина цукра&nbsp;— Індія, де ёго научили ся робити з соку цукрової тростины у I сторочі до н.&nbsp;е.

В Европі цукор быв знаємый щи римлянам. Барнастї цукрові крішталикы варили із соку цукрової тростины тай вывозили в Европу з Індії. Еґіпет, провінція Римської імперії, быв посредником в торговлї з Індіёв.

Важность цукровых бураків для підготовеня цукрового сірупа было відкрыто у XVI ст. паном Олівє де Серра. Методичнї розробкы хоснованя цукровых бураків для вытяганя цукра зачатї в 1747 роцї.

## Надвышноє споживаня цукра

Добова потреба у сахарозі є 30-50 грамів, єднак, чилядник часто перевышає фізіолоґічнї потребы в ній. Обща світова статістика каже про то, що сериднёорічноє споживаня цукра у розрахунку на єдного чоловіка є 40-50&nbsp;кг, то є 100—150 г на добу, що у 3-4 разы перевышає фізіолоґічну норму.

В послїднї рокы зглядоватилї хылят ся до потребности ограниченя споживаня сёго продукту. 

Надвышноє споживаня цукра тай продуктів з доданым цукром може призвести до метаболічного сіндрому, тучноты, цукровкы, тукової дістрофії пичінкы тай другый патолоґій.

Дїло у тому, що неосвойинї углёводы трафляют ся з черевного провода в кровоток і роздражают інсулярный апарат піджолудковый слызник.

## Зазначкы

Катеґорія:Материя
Катеґорія:Статя написана верьховинськым діалектом
Алберто Мєлґо

**Албе́рто Мє́лґо** (рожд.&nbsp;29.&nbsp;апріля 1979, Мадрид, Іспанія) є іспанськый режисер, умілець тай аніматор. За свої роботы дустав єден „Оскар“, чотыри „Еммі“ тай дві „Енні“. Мєлґо быв арт директором „Трона: Повстаня“ (*Tron: Legacy*, 2013) тай дебутовав як режисер из анімаційным куртометровым філмом „Свідок“ (*The Witness*, 2019) діля антолоґії „Любов, смерть тай роботы“ (*Love, Death & Robots*) на Netflix.

## Карєра
Межи ранньыми роботами Алберта Мєлґа сут „Труп молодої“ Тіма Быртона (*Corpse Bride*, 2005), бавка *The Beatles: Rock Band*, обідві часті „Гарі Поттера и Дарув смерти“ тай „Трон: Повстаня“; за послідньый Мєлґо у 2013.&nbsp;рокови дустав нагороды „Еммі“ тай „Енні“.

У 2015 Мєлґо быв продакшен дизайнером и арт директором „Чоловіка-паука: Паралелні світы“ (*Spider-Man: Into the Spider-Verse*) тай намальовав попередню тестову анімацію про тот філм. Тестова анімація не была завершена&nbsp;— повнустю удмальовали ся лиш чотыри кадры, айбо тото дефіновало візуалноє напрямліня всього філма.

У 2019 Мєлґо написав сценарій тай изрежисовав епізод „Свідок“ (The Witness) діля анімаційної антолоґії „Любов, смерть тай роботы“ (*Love, Death & Robots*), котрый уйграв три „Еммі“ тай єдну „Енні“. Алберта Мєлґа сконтактовала директорка-супервайзорка серіала Ґабріель Пенакйолі, котра го скапчала из Девідом Фінчером и Тімом Міллером.

У 2021–2022.&nbsp;роках зрежисовав дві куртометрові анімаційні філмы: „Склоочисник“ (*The Windshield Wiper*), свуй личный проєкт за любов и удношіня, котрый дустав „Оскара“ у номінації „Майліпшый анімаційный куртометровый філм“ на 94.&nbsp;Церемонії нагороженя Кіноакадемії тай епізод „Хібаро“ (*Jibaro*) про „Любов, смерть и роботы“, за котрый дустав „Еммі“.

У 2025.&nbsp;рокови Мєлґо зрежисовав куртый філм-трейлер діля будучної компютерної бавкы *Marathon* уд студії *Bungie*.

## Нагороды

## Референції
Гомеричный сміх

**Гомери́чный сміх** ( *ásbestos gélōs*&nbsp;— „неспиравучый ся сміх“) є фразеолоґізм, котрый означує безудержноє, голосноє реготаня. Фразеолоґізм походит уд имени Гомера, котрый у „Іліаді“ (І, 599) тай „Одісеї“ (XX, 346) описав сміх богув.

## Література

*
Editio princeps

У текстолоґії тай класичных студіях ***editio princeps*** (у мн.&nbsp;числі ***editiones principes***; кл.&nbsp;лат.  вадь , суч. еклез. лат. ) є першоє печатноє уданя твора, котрый сперед тым екзистовав сугубо у виді рукописув.

## Вызначні ''editiones principes''

Катеґорія:Література
Аперітіф

**А́перітіфы** (, ) сут алкоголні напої, котрі ся подавут перед їдіньом, обы стимуловати апетит. Обычно аперітіф сухый, а не солодкый. Часто ги аперітіф хоснувут вермуты, шампанськоє вино, пастіс, джін, узо, фіно, амонтіядо авадь иншакі варіанты сухого шері.

Аперітіф ся годен подавати из малов закусков, котра ся їст перед основным їдіньом&nbsp;— ордывром ( ци ) авадь ищи меншов його верзійов&nbsp;— амуз-бушом (). Прикладами такого сут крекеры, сыр, паштет, кіш авадь оливкы.

## Етимолоґія
Термін *а́перітіф* має французькоє походжіня; , () походит уд  „удкрытя“ уд  „удкрывати“. У французькому языкови є ай колоквіална куртанка *apéro* ().

## Історія

Аперітіфы екзистувут маймало уд пятого стороча нашої еры, як указує фраґмент из „Філокалії“: „Людьом, котрі хотят дисципліновати полові орґаны, варта не пити тоты штучні суміші, котрі ся кличут ,аперітіфы‘&nbsp;— так ся тримле, ож они удкрывавут путь у жолудок про послідувучоє їдіня.“

У 1796.&nbsp;рокови турінськый винороб Антоніо Карпано унайшов сучасный вермут.

Аперітіфы дустали шыроку популарность у 19.&nbsp;сторочу в Італії, де їх подавали у мовдных кафе у Туріні, Римі, Ґенові, Флоренції, Мілані тай Венеції.

Аперітіф „Дубонне“ () быв унайденый у 1846.&nbsp;році у Франції хеміком Жозефом Дубонне про полегшеня приятя хініна против маларії. Лікарство было поквасным, зато ун розробив формулу из трав и спецій, котра бы пригасила острый смак хініна&nbsp;— у резултаті тото быв натулко читавый успіх, ож удтовды формулу файно сокотят. Катуны Французького чужоземного леґіона хосновали „Дубонне“, обы ужыти у Сівернуй Африці, де бушовали маларійні комарі.

Аперітіфы стали дуже популарні у Европі тай из часом перейшли Атлантичный океан&nbsp;— до 1900.&nbsp;року они стали частым явліньом ай у США.

## Популарні аперітіфы

### Франція
У Франції выбор аперітіфув залежит на реґіон: на юзі крайины популарный пастіс, у Нормандії „Калвадос“, на востоці „Кремант д’Алзас“. Кромі того ся подавут як аперітіфы вина тай конякы. Коктейл кір, знамый ай як „Блан-кассі“ тото пошыреный аперітіф, чиненый из крема де кассі (лікыра из чорної смородины) тай білого вина ги бурґонь аліґот. Є щи варіація сього коктейла з назвов „кір роял“, у котруй білоє вино замінено на шампанськоє. Просто погар черленого вина ги „Божоле нуво“ тоже годно быти аперітіфом, уєдно наприклад из амуз-бушом.

### Італія
У Італії роль аперітіфа () часто сповнявут вино вадь вермут. Кромі того сут популарні мартіні, апероль шпріц и кампарі з солодков водов.

### Восточноє Середземноморя
У восточному Середземноморьови, на Балканах як аперітіфы хоснувут місні алкоголні напої, наприклад арак, узо, ракію, котрі ся подавут из морепродуктами ци мезе.

### Британія тай Ірландія
У Великуй Британії й Ірландії традиційныма аперітіфами сут шері тай сухоє вино Мадейра.

## Читайте ай

* Діжестіф

## Референції
Іду на вы!

**Іду на вы** () — леґендарный выраз руського князя Святослава Іґоревіча, котрый значів выголошіня войны своїм противником — ултіматум на выголошіня войны. Перша писомна споминка подля Повісти давных лїт походить з року 964 подля славяньского календаря.

## Історія
Непозераючі на выголошіня великым князём в роцї 945 досправды Руси пановала княгыня Ольґа, Святославова мати і штатна реґентка. В роцї 964 «кедь князь Святослав выростав і доростав», зачав воєньскы выправы, з котрых першов была выправа проти Хазарів, тыж знама як «выходный поход»:

Україньскый:
:І, на жару запікаючи, їв.
:І шатра не мав, а пітник стелив,
:А сідло в головах.
:І всі вої його такими були.
:І посилав у інші землі, кажучи: «Хочу на ви іти».

:І пішов на Оку-ріку, і на Волгу.
:І натрапив на в’ятичів, і питає їх: 
:«Кому дань даєте?»
:Вони ж відповіли: «Козарам — по шелягу від рала даємо».

:В літо 6473 [965]. Пішов Святослав на козар.
:Прочувши про те, козари виступили супроти з князем своїм, каганом,
:І зійшлися у битві.
:І була битва між ними, переміг Святослав козарів, 
:І город їхній Білу Вежу взяв.
:І ясів переміг, і касогів,
:І до Києва повернувся.

Староруськый:
:на угълехь испекъ, ядяше; 
:ни шатра имяше, но подъкладъ постилаше, 
:а сЂдло въ головахъ; 
:такоже и прочии вои его вси бяху. 
:И посылаше къ странамъ глаголя: «хочю на вы ити». 

:И иде на Оку рЂку и на Волгу, 
:и налЂзе [на] Вятичи, и рече имъ: 
:«кому дань даете»? 
:Они же ркоша: «Козаромъ по щелягу отъ рала даемъ».

:В лЂто 6473. Иде Святославъ на Козары. 
:Слышавше же Козаре, изыдоша протіву съ княземъ своимъ каганомъ, 
:и съ [с]тупишася бити; 
:и бывши брани межи ими, одолЂ Святославъ Козаромъ
:и городъ ихъ БЂлувежю взя. 
:И Ясы побЂди и Касогы, 
:и приде къ Киеву.

## В сучасній културї
* Од здобытя незалежности ту ся конають рівноменный турнай в контактных боёвых уменях. 
* Выраз є темов піснї ґрупы «Чур» з албуму «Лихо», єдноменный албум Dub Buk і мініалбум Aparthate.
* «Іду на вы!» є геслом СШО ОС Україны.
* «Іду на Вы!» — пісня музичной ґрупы «Кому Вниз».

## Референції

Катеґорія:Окрылїны выразы
Мирослав

**Мирóслав** авадь **Мирослáв**&nbsp;— словлянськє двоосновне мужськє имня, што означат *мирный тай славный*. Поширине в западных и южных словлян. На Руси было знане из XII стогоддя.

На зачинаньови XX стогоддя заимало популарность у Западнуй Украйинї. 

Жунська форма имня&nbsp;— **Мирослава**. Імня Славомир складатся из тых самых двох словлянськых коріню, айбо наопак (*славный тай мирный*).

У русинському тай украйинському языках сут такі формы имня гий: Мирось, Миросько, Мирко, Мирця, Мирко, Миро, Славко.

## Иноязычнї варіанты

* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Люди за котрых є статя

* **[[Мирослав Зикмунд]]** — чешськый писатиль, вандровник, филмарь, фотоґраф, новинарь.
* **[[Мирослава Хомяк]]** — польська языкознатилька, педаґоґ і кодіфікатор лемкувского языка в Польщи.
* **[[Мірослав Лайчак]]** — словеньскый діпломат русинського походжіня.

## Пудміткы
Выкричник

**Выкричник** ци **воскличник** &nbsp;— пунктуаційный знак, котрый ся обычно кладе у кунци речіня и майчасто выражат силні емоції вадь дає акцент на обсяг речіня. Выкричник як самостуйна іконка став символом на означованя потребы звернути увагу, наприклад у варувучых дорожных знаках. У прямуй бесіді выкричник годен указовати на тото, ож персонаж гойкат, є зачудованый авадь шокованый.

Другі хоснованя выкричника:

* У математиці означує факторіалы.
* У подакотрых языках проґрамованя выкричник перед выразом указує на лоґічноє запереченя (NOT). Наприклад, `!A` значит „не A“. Комбінація `!=` годна значити „не рувноє“.
* Поєдны языкы, як и Межинародный фонетичный алфавіт, хоснувут знак (, дуже похожый на выкричник, на означіня клынцовых согласных.

Ґрафічно выкричник узират як цятка из вертикалнов линійов над нив. Выкричник годен ся хосновати уєдно из звідалником, трьома цятками вадь у виді дакулкох выкричникув, залежно на ефект авадь тон, котрый автор текста хоче передасти.

В Юнікодови выкричник представленый як .

Поєдны языкы мавут специфічноє хоснованя выкричника; наприклад у іспанському ся хоснує перевернутый выкричник (`U+00A1` **¡** inverted exclamation mark) на зачаткови речіня, а пак обычный у кунци: , „Мало сь ї не убив!“&nbsp;— айбо кой выкричник ся хоснує удну партичок, обы указати на іронію вадь зачудованя тверджіньом, перевернутый еквівалент ся не пише: , „Ун уповів, ож не йде днесь на вечуркы (!)“. 

## Історія
Історія выкричника як пунктуаційного знака досігат у Середні вікы: писарі часто додавали вшелиякі значкы у рукописы, обы указовати на зміны в тоні, павзы авадь акценты. Межи нима быв *punctus admirativus* („знак восторга“)&nbsp;— знак, візуално похожый на сучасный выкричник, котрым указовали ся восторг, чудованя и другі силні емоції. Опис першого сучасного хоснованя выкричника приписує ся таліянському ученому Алпоеї да Урбізалії и датує ся 14.&nbsp;сторочам. Подля літераторкы 21.&nbsp;стороча Флоренс Гезрет, да Урбізалія „дуже ся миреґовав“, ож челядь читала тексты монотонно, даже тоты, котрі мали передавати силні чуства.

## Зазначкы

Катеґорія:Пунктуація
Катеґорія:Украинскый язык
Катеґорія:Статя написана верьховинськым діалектом
Діжестіф

**Діжесті́фы** ( ) сут алкоголні напої, котрі ся подавут по їдіньови. Традиційно ся держит, ож діжестіф помагат травліню, хоть тому не є силных доказув. Є окремый термін на діжестіф по кавільованю&nbsp;— пус-кафе ( ).

Частыма діжестіфами сут:

* Бренді
** Чача
** Калвадос
** Бренді из ужимкув вина (ґрапа)
** Цікудія
** Орухо
* Спірітусові (кріплені) вина
** Солодкі шері (кремовоє, олорозо)
** Вермут
** Портвейн
** Вино Мадейра
** Ратафія
* Лікыры
** Амарето
** Амарі (наприклад фернет)
** Травляні лікыры
** Самбука
** Єґерьмайстер
** Калуа
** Лімончело
** „Унікум“
** Мірто
* Дистилаты
** Узо
** Шнапс
** Текіла
** Аквавіт
** Ракія
* Коктейлы з лікырув
** Ржавый гвузд

У многых крайинах челядь пє алкоголні напої вєдно з обідом авадь вечерьов. Изглядованя указали, ож кідь ся їст їдіня перед алкогольом, поглинаня алкоголя ся зменшує, а скорота уведеня алкоголя з крыве ся повышат; зязка з конкретным фильом їдіня не установили. Механізм майскорі фунґує спозад їдіня зато, бо тот процес збулшує число метаболізувучых алкоголь ензимув и приток крыве у печунку.

## Ник. щи

* Аперітіф

## Референції
Муцность алкоголя

**Му́цность а́лкоголя** (колоквіално **„ґра́дус“**) є вымір процента спирта у даякум обсязі алкоголного напоя, котрый ся майчасто означує у проценті обсягу. Пошыреным межинародно стандартом дефінованя муцности алкоголя є число мілілітрув чистого етанола у 100&nbsp;мл напоя при 20&nbsp;°C. Обы добыти обсяг чистого етанола, мілілітраж етанола ся ділит на його густину при 20&nbsp;°C&nbsp;— 0.78945&nbsp;ґ/мл.

Муцность алкоголя, умірьована процентом спирта ся означує як alc/vol, ABV (), %, % об. (обсяговый процент), °.

У поєдных крайинах, наприклад Франції, муцность ся знає вымірьовати у ґрадусах Ґей-Луссака (на честь французького хеміка Жозефа Луї Ґей-Луссака), айбо є мала розлука межи другыма конвенціями тай Ґей-Луссаковов, бо послідня хоснує температуру 15&nbsp;°C.

## Юридичні дефініції
Поєдны алкоголні напої мусят мати специфічну муцность, обы ся леґално называти даякым брендом авадь фильом алкоголя. Наприклад, подля законув Споєного Корольства, Споєных Штатув Америкы, Канады тай Европської унії віскій має мати маймало 40%&nbsp;ABV.

У поєдных крайинах, наприклад Ірані, де діє общый заказ на алкоголь, позволяє ся продаж слабоалкоголного пива (\text{ABV} = \text{ABW} \times \frac{\text{density of beverage}}{\text{density of alcohol}}

## Ник. щи

* Алкоголь
* Алкоголічны напої

## Жерела

* 
* 
* 
* 

## Референції


Катеґорія:Алкоголічны напої
Народны будителї

**Нáродны буди́телї** або історічно **буди́телї** (, , ,  і , дослова — «пробуджаючі»)&nbsp;— актівісты народного, културного і языкового оброджіня славяньскых народів, основа славяньской інтеліґенції новых суверенных славяньскых штатів. Ідеї «будителїв» были в 18.&nbsp;і 19.&nbsp;сторочі шыроко розшырены в період по Великій французьскій револуції в славяньскых краях выходной і южной Европы. Творили основу боя славяньскых народів за вытворїня незалежных народных штатів. Найактуалнїшыма і вєдно з тыма найрадікалнїшыма были ідеї «будителїв» в періферных областях, котры были зломены в дослїдку довгодобым чуджім етнічным тиском&nbsp;— в Чеську і Словіньску під сторочнов надвладов нїмецького языка і културы, на Словеньску і Підкарпатьскій Руси під силным мадярьскым тиском, в Булгарії під сторочным османьскым ярмом. 

Так чеськых, як ай булгарьскых і русиньскых будителїв характерізовав вынятково
глубокый інтерес о історії і културу старых славяньскых народів. Особиту позорность придїляли історії, културї і языку.

## Народны будителї
### Русиньскы
В половинї 19. стороча ся в Карпатьскых Русинів на Підкарпатю зачав процес «народного оброджіня», котрый быв в тім часї сполочный про векшыну народів середнёй і южной Европы. Карпаторусиньскы «будителї» (Александер Духновіч, Александер Павловіч, Адолф Добряньскый, Александер Мітрак, Іван Сілвай і далшы) были орґанічнов частёв російского пруду славянофілства. Споїли духовну і світьску інтеліґенцію края про културну і народну працу, дали єй найсилнїшый імпулз і напрям, заставили мадярізацію краю. Концём 19. стороча ся зачала конверзія на православіє меджі русиньскыма ґрекокатоликами в США — тот рух вів священик Алексій Товт. 

### Чеськы
Найстаршым проявом будительства было тзв. «чеське оброджіня» концём 18. стороча. 

### Словеньскы
Почас формованя модерного словеньского народа ролю народных будителїв поступнї выконовали представителї бернолаковской, колларьско-гамуляковской, штуровской ґенерації, ґенерації тзв. матічного періоду і періоду звышеного мадярізачного утиску по австро-угорьскім вырівнаню (1867). Їх дїятельство причіслёвали сферу політічну (напр. Жадости словеньского народа (), Меморандум народа словеньского ()), културно-умелецьку, научно-дослїдну (переважно языкознавство і історію), соціалну (напр. бой проти алкоголізму через сполкы трезвости) і почас словеньского повстаня (1848–1849) ай воєньску область (добровольницькы выправы).

В резултатї снагы народных будителїв было вытворїня сполочного штату з културным і етнічным близкым чеськым народом в октобрї 1918 (взник Чехословакії), в котрім здобыли Словаци можность слободного (културного, умелецького і под.) розвою і участи на політічнім жывотї.

### Україньскы

## Референції

## Література
* *Францев В. А.* Очерки по истории чешского возрождения, Варшава, 1902;
* Přehied československých dějin, dl. 1, Praha, 1958.
* *Koči J.* Naše narodni obrození, Praha, I960
Ярослав

**Ярóслав** авадь **Ярослáв**&nbsp;— мужськє словлянськє имня. Єдно из немногых словлянськых имюн, прийнятых Російськов цирьквов. У типирішньый час розусяжене в Росії, у Украйинї, у Чехії, Словакії и Польщи.

Уд имени князя Ярослава выйшло именованя варошу Ярославль и Ярослав.

Межи деривативныма формами имени сут: Ярославко; Слава, Славуся; Ярик, Славік.

## Етимолоґія
Словлянськє имня, утвореноє из прасловянського адєктива *jarъ* „гнівный; суворый; дужый, cмілый“ тай удчасословної формы *-славъ*, уд *сла́вити*, *слу́ти* „быти знамым“.

## Вызначні представителї

* **[[Ярослав Гашек]]**  — чешськый писатиль, гуморишта, публіцішта и новинарь. Найлїпше познатый свойым романом *[[Пригоды доброго вояка Швейка за свѣтовой войны|Пригоды доброго вояка Швейка за світової войны]]*.
* **[[Ярослав Качмарчык]]** — быв лемкувськым політіком і правником. У 1920 годови быв выбраный за премєр-міністра Руської Народної Републікы Лемку.
* **[[Ярослав Бем]]**  — академік, высокошколськый педаґоґ, археолоґ.
* **[[Ярослав Горощак]]** — лемківскій писменник, котрий писав і пуд псевдонімом Ярослав Гунька.

## Иноязычнї варіанты

*  
* 
* 
* 
* 
* 

## Никай ся втож

* Список словлянськых имюн
## Пудміткы

## Удкликаня

* Словарь личных имён Архивная копия от 18 июля 2017 на Wayback Machine
* Дни поминовения святых на портале «Православие.ru» Архивная копия от 3 февраля 2007 на Wayback Machine
Менины

**Мени́ны** — традіція в дакотрых країнах Европы, Латиньской Америкы і цїлково в католицькых і православных хрістіаньскых країнах. Складать ся з ославы дня в року споєного з даным меном. Ослава є подобна народенинам. 

Звычай походить з хрістіяньского календаря святых: віруючі поменованы по святом ославлёвали день того святкы або во выходной православной традіції день святой смерти. Менины мають векшу резонанцію в католицькых і православных частях европско-протестантьскых церькви, котры выявляють меншу учтивость ку святым. В многых країнах ведь ославы мениновых днїв уж незвязаны з высловлїню хрістіяньскыма традіціями.

## Історія
Ославлёваня менин є традіціёв в католицькых і православных країнах уж од середнёвіку і до даякой міры продовжує ай в країнах, як суть шкандінавскы країны, котрых протестантьскы церькви сі заховали даякы католицькы традіції. Менины походять з списку святок, котры ся славлять на памнятку святых і церьковных мучеників. Наприклад мено Карл ся в Швеції ославлює 28. януара, в день рочніцї смерти Карла Великого (*Charles magnus* т. є. «Великый»). Церьков просаджовала ославу менин (точнїше святковых святок) намісто народенин, кедьже тоты были поважованы за поганьскы традіції.

Кедь настають менины, ведуть ся офіціалны спискы з актуалныма менинами. Екзістують розлічны спискы про фіньскы, шведьскы, самскы і далшы країны, котры ославують мена, хоць дакотры мена ся в многых країнах ославують в єден день. Од 18. стороча ся менный список міняв в Швеції і Фіньску.

## Референції