Михаил Завадяк

**Михаи́л Завадя́к** (Новоселиця, Міжгірськый район, Украйина, *18.&nbsp;октовбра 1936&nbsp;– †17.&nbsp;марця 2026) быв русинськый дохтор-ґастроентеролоґ высшої катеґорії, кандидат медичных наук. Автор тай спувавтор пиля 50&nbsp;научных робут, пиля 20&nbsp;рацпропозицій тай 6&nbsp;книжок. Уєдно из Михаилом Лазориком дустав патент UA-42500-A на *„спосуб ліченя язвы дванадцятипалої кышкы тай хронічного ґастродуоденіта анатоксином стафілококового адсорбованого“*.

## Ранньый жывут
Родив ся Михаил Иванув Завадяк у Новоселици Хустського (товды Воловського, а пак Міжгірського) района 18.&nbsp;октовбра 1936. Отець му быв ветераном Другої світової войны, служив у Чехословацькому корпусови, быв раненый у штурмі Дуклянського перевала, а по войні пруйшов лаґер у Колымі тай быв приятый до „Чеської леґії“. Має три старші сестры тай молодшого брата.

Дома мав типові про сілськых діти активності: скотарив, носив у верьх їсти скотарям, збирав грибы, горіхы и ягоды, тьогав из хащі сухі смерекові сукы и рубав на дрыва, перевертав скошену траву, обы сохла, збирав у пластувниці уже сухоє сіно.

У юні рокы учив ся у світського учителя тай студовав по суботах Закон Божый пуд сілськым намісником.

Застав приход совєтськых катун у село. Далшый період ошколованя малого Завадяка трафив на повоєнну анексію Пудкарпатя Совєтськым союзом: у 1944–1945 уся його друга класа ся учила два рокы, учительовав товды дяк тай розказовав ошколашам за конституцію СССР; а у 1945–1946 у ошколу ужек загнали украйинську учительку. У четвертуй класі здавав екзамены, и в тот період пережыв укус гыда у праву ступню; лічив ся у шпитални в Хусті.

Из слув Завадяка, на села на границі Дрогобицької (теперь Львувської) тай Станіславської (теперь Ивано-Франкувської) области, нерідко ночами набігали „бандеровці“; отця му товды были убрали першым головов колгоза. Хоть май пак ся вказало, ож його отця „бандеровці“ не збирали ся кывати, файта Завадяка, боячи ся за нянька, переселила ся у Теплицю Арцизького района, Измаилської (теперь Одеської) области — бывшу німецьку колонію, у котру по войні заселяли „верьховинцюв, ґаґаузув, молдаван, болгарув, руськых тай украйинцюв из Волынської области“ — там фамелия бывала уд осени &nbsp;1949 до яри&nbsp;1951. У Теплици Завадяк доходив шесту тай сему класы школы, де школованя ся правило ужек на російському языкови. Розказувучи за тот період свого жывота у інтервю, Михаил Завадяк споминат, як „выучив руськый язык, научив ся робити ‚дрыва-кізякы‘ из гною, збирати перекотиполе вмісто дров, колоскы пшениці за комбайном, садити барацквы и акац про будучі лісопасма, обы ся бороти из суховіями по плану Й.&nbsp;Сталіна; научив ся имати карасюв відром без дна у болотцях, котрі ся оставали у пересыхавучуй ріці Когільник, почуствовав землетрясеня, увидів катастрофу пікірувучого бомбовоза ‚Петляков-2‘“.

Жывут на чужуй земли файті ся давав тяжко: у Теплици быв сухый клімат, уд чого зеленым ся лишав лиш полын, а коровы, котрі го пасли, давали гурькоє молоко. У Новоселицю Завадякы ся вернули, кой їм написали, ож „бандеровці“ ужек не ходят&nbsp;— дома Завадяк здав екзамены за сему класу, дустав „похвалну грамоту“ тай без екзаменув вступив у фелдшерсько-акушерську ошколу у Береґсасі. Фелдшером быти не хотів, айбо так го наговорила старшина.

## Медицинська карєра
У 1953.&nbsp;рокови Михаил Завадяк пушов робити фелдшером у Верьхньый Студеный.

У кунци 1950.&nbsp;рокув быв завідувучым Вучкувського фелдшерського медпункта Міжгірського лісопромыслового ґаздувства. Там, подля свойих слув, порозумів, ож ґастриты, язва годни быти спричинені інфекціями&nbsp;— сесь епізод Завадяк называт причинов свого далшого інтереса до ґастроентеролоґії.

Из 1961.&nbsp;по 1967.&nbsp;ухожовав медичный факултет Ужгородського університета. Паралелно у 1964–1967.&nbsp;роках робив у обласному кожно-венеричному диспансерови, а кой дустав диплом, пушов на роботу у балнеолоґічный санаторій „Синяк“ (25&nbsp;км уд Мукачова), де проробив терапевтом-ревматолоґом до рока&nbsp;1974. Уд 1974.&nbsp;по 1996.&nbsp;рук робив заступником головного дохтора по лічебнуй части у базовому ґастроентеролоґічному санаторійови „Сонячне Закарпаття“. До пінзії робив дохтором-ґастроентеролоґом у санаторійови „Поляна“.

У рокови 1980 защитив кандидатську дисертацію.

Уєдно из свойим выкладачом, доцентом УжНУ Андрійом Сочков, написав статю *„О связи язвенной болезни и гастродуоденита с хроническим тонзиллитом“*, котра ся публіковала у журналови „Врачебное дело“ (1985).

## Методика промываня Завадяка
Михаил Завадяк є розробником методикы ортоґрадного („згорі долув“) пероралного (через рот) промываня травного канала, суть котрої уклав у своюй книжці, удануй у рокови&nbsp;2005. Методика удтовды мала неєднозначноє приятя у медичных кругах.

Подля свойих слув, розробив ї у 1978.&nbsp;рокови, кой имив серйозный бетег, „промыв ся двараз тай увидів, ож процедура ефективна“. Протестовав методику на молодшому братови, на цімборови брата, а пак на медичному персоналови санаторія „Сонячне Закарпаття“. Удтовды правит сякоє промываня маймало раз на три місяці, рекомендує міністерству охороны здоровля прияти го тай загнати методичні матеріалы у оздоровні заклады Украйины. Його методика промываня довгый час ся хоснує у санаторійови „Поляна“.

## Общественный активізм
Сторонник автономії. Сперед референдумом 1.&nbsp;децембра 1991 за наданя автономного статуса Пудкарпатьови Завадяк опубліковав ся у „Закарпатськуй правді“ из статьов на защиту автономії русинув „Най бы жыв русинськый ґен“.

Из 1996.&nbsp;року М.&nbsp;Завадяк&nbsp;— член свалявського Общества пудкарпатськых русинув. Зачинавучи 1997.&nbsp;роком, из IV.&nbsp;Світового Конґреса Русинув у Будапешті, быв учасником шістьох такых конґресув за шором.

Михаил Завадяк, подля свойих слув, ниґда не быв ни у єднуй політичнуй партії.

Активізм Завадяка ся провказовав у тум числі у многых удкрытых письмах за статус русинув до представителюв власти: голув обласных державных адміністрацій, Конституційного суду Украйины, товдышнього премєрміністра Украйины Володимира Ґройсмана и другых. Старав ся Завадяк и за еколоґію Пудкарпатя, за што писав у своюй книзі *„Русини карпатські випростуються“*, де описовав возможну борьбу из незаконнов вырубков пудкарпатськых хащ через автономію краю, обвинявучи централізовану власть у неефективнуй борьбі из явищом авадь такой колаборації из бізнісами, котрым вырубка иде на хосен.

## Літературні роботы
### Етноґрафія
*  (Зберька співанок, удана у сполупраци з Димитрійом Попом. Подля слув Завадяка, новты не были ушорені позад пилованя, а дале ся стратили авдіозаписы.)
* 
* 

### Медицина
* 
* 
* 

## Личный жывут
Подля свойих слув, Михаил Завадяк сохтовав пораз израна бігати у горы тай из 1951.&nbsp;рока фурт робит ранішню зарядку, што радит и другым. Каже, ож почти не пє кавіль авадь чай.

Подля слув Александра Гавроша, по своюй войськовуй службі у Ставропольови сперед вступом в Ужгородськый університет, Михаил Завадяк ся вернув домув из жонов из Росії; у період його школованя в університеті в них ся родила дівка, Ірина (котра ся пак уддала у Мадрыгы). Перші пять рокув Ірина жыла з дідиком и бабков у Ставрополю. Ірина з отцьом удала книжку за балнеолоґічні курорты области.

## Референції