Брітаньска Індія

**Брітáньска Íндія** (), тыж **Брітáньскый радж** ()&nbsp;— была влада брітаньской коруны на індіцькім субконтінентї, тырваюча меджі роками 1858–1947. Реґіон під брітаньскым контролём ся в сучаснім розуміню обычайно называв **Індія** () і обсяговав теріторії прямо справоване Споєным кралёвством, котры ся вєдно называли *Брітаньска Індія*, і теріторії справованы домородыма владцями, але під брітаньсков надвладов, называны князївскы штаты. Як Індія была закладаючім членом Ліґы народів і в 1945.&nbsp;роцї закладаючім членом Орґанізації споєных народів в Сан Франціску. Індія была участницькым штатом лїтных олімпійскых гер в роках 1900, 1920, 1928, 1932 і 1936.

Тота сістема справы была заведжена 28.&nbsp;юна 1858, кедь по індіцькім повстаню в 1857.&nbsp;роцї пришла влада Выходоіндіцькой сполочности на коруну в особі кралёвны Вікторії (котра была в 1876.&nbsp;роцї выголошена за імператріцю Індії). Тырвало до року 1947, кедь была Брітаньска Індія роздїлена на два суверенны домініоновы штаты: Індіцьку унію (пізнїше Індіцьку републіку) і Домініон Пакістан (пізнїше Пакістаньску ісламску републіку і Банґладешску людову републіку при выголошіню незалежности Банґладеша в 1971 роцї). При взнику Брітаньской Індії (Брітаньского раджу) в 1858.&nbsp;роцї уж была Нижня Барма частёв Брітаньской Індії; Верьхня Барма была придана в 1886.&nbsp;роцї і взникнутый союз, Барма, быв справованый як автономна провінція до року 1937, кедь ся став самостатнов брітаньсков колоніёв і в 1948.&nbsp;роцї здобыв незалежность. В 1989.&nbsp;роцї была переменована на Мянму. Провінція головного комісаря Аден была тыж частёв Брітаньской Індії при взнику Брітаньского раджу а в 1937.&nbsp;роцї ся тыж стала самостатнов колоніёв знамов як колонія Аден.

## Назва
Брітаньска Індія од свого періоду мала веце розлічных назв: 
* **коруна влада в Індії** (). 
* **пряма влада в Індії** ().
* **Індіцька імперія** ().

## Ґеоґрафічна полога

Брітаньска Індія ся розпростерала майже на цїлій теріторії днешнёй Індії, Пакістану, Банґладеша і Мянмы, з вынятком малых маєтків іншых европскых країн, як наприклад Ґоа і Пудучері. Тота теріторія є дуже богатым, обсягує Гімалайскы горы, уроджайны заплавовы области, Індоґанґску рівнину, довге побережя, тропічны сухы лїсы, высохнути верьховины і пустыню Тгар. Окрем того в розлічных часовых обсяговала Аден (од 1858.&nbsp;року до 1937.&nbsp;року), Нижню Барму (од 1858.&nbsp;року до 1937.&nbsp;року), Верьхню Барму (од 1886.&nbsp;року до 1937.&nbsp;року), Британьске Сомалі (курто од 1884.&nbsp;року до 1898.&nbsp;року) і Проливову осаду (курто од 1858.&nbsp;року до 1867). Од 1937.&nbsp;року до здобываню незалежности в 1948.&nbsp;роцї была Барма окреме од Індії і прямо справована брітаньсков корунов. Світовы штаты Перзьского заливу і остатны штаты належачі під Резіденціёв Перзьского заливу были теоретічно князївскыма штатами, як ай председництвыма і провінціями Брітаньской Індії до 1947.&nbsp;року і як менову єдинку хосновали рупію.

Окрем іншых країн в реґіонї был Цейлон (днесь Срі Ланка), котрый ся в тім часї одношовав на прибережнї реґіоны і северну часть острова в 1802.&nbsp;роцї одступеный Великій Брітанії на основі Амєньской догоды. Тыма прибережныма реґіонами были в роках 1793–1798 дочасно під справов Мадраського председництва, але в нескоршых періодів ся брітаньскы ґувернеры одповідали Лондону і не были частёв Раджу. Кралёвства Непал і Бгутан, котры вели войну з Брітами, з нима потім підписали догоду і Бріты їх узнали за незалежны штаты. Сікімске кралёвство было по анґло-сікімской догоды з року 1861 утворене як князївскый штат; вопрос суверенности ведь зістав недефінованым. Малдівскы островы были в роках 1887–1965 брітаньскым протекторатом, але не были частёв Брітаньской Індії.

## Обывательство

Чісло обывателїв теріторії, котра ся стала Брітаньсков Індіёв, было 100&nbsp;міліонів до року 1600 і до XIX.&nbsp;стороча ся майже не змінило. Подля першого списованю людей в Індії в 1881 роцї досягло чісло обывателїв Індії 255&nbsp;міліонів.

Штудії о обывательстві Індії од року 1881 ся замірёвали на такы темы, як є цїлкове чісло обывателїв, міра породности і смертности, міра росту, ґеоґрафічне розложіня, ґрамотность, роздїлїня на сільскы і містьскы обывательство, міліоновы міста і три міста з чіслом обывателїв над вісем міліонів: Делі, Великый Бомбай і Колката.

Уровень смертности быв зниженый в роках 1920–1945 вдяка біолоґічній імунізації. Далшым фактором належали зростаючі приймы і лїпшы жывотны условії, поліпшіня выжыва, безпечнїше і чістїше жывотне околіця тыж лїпша офіціална здравотна політіка і лїкарьска старостливость.

## Школованя

Універзіты в Колкатї, Бомбаї і Мадрасї были основаны в 1857.&nbsp;роцї, прямо перед повстаням. До 1890.&nbsp;року ся на них приближно 60&nbsp;000&nbsp;Індів, головным в области слободных умень і права. Приближно третина з них наступила до верейной справы і далша третина ся стала правниками. Выслїдком была дуже добрї школована професіонална штатна бірокрація. До 1887.&nbsp;року з 21&nbsp;000&nbsp;міст в штатній справі середнёй уровни 45% творили гіндуісты, 7% мусулмане, 19% Евразійцї (европскый отець і індіцька мамка) і 29% Европанів. З 1&nbsp;000&nbsp;міст в найвысшых штатных службах майже вшыткы творили Бріты, звычайно з Оксбріджскым тітулом. Влада, часто в сполупрацї з містныма філантропами, створила до 1911.&nbsp;року 186&nbsp;універзіт і высокых школ; штудовало на них 36&nbsp;000 штудентів (веце як 90%&nbsp;мужів). До 1939.&nbsp;року ся чісло інштітуцій здвоїв і чісло штудентів досягло 145&nbsp;000. Учебны основы ся слїдовали подля класічныма брітаньскыма штандартами, як завели Оксфорд і Кембрідж, і акцентовала на анґліцьку літературу і европску історію. Тым не менше ся в 20.&nbsp;роках ХХ.&nbsp;ст.&nbsp;стали штудентьскы орґанізації містами індіцького націоналізму.

## Нотації


## Референції

## Література

* .
* .
* .
* 
* 
* 
* .
* 
* 
* 
* .
* 
* 
* .
* 
* .
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* .
* .
* 
* 
* 
* 
* 
* .
* 
* 
* 
* 
* .
* Kaminsky, Arnold P. *The India Office, 1880—1910* (1986) excerpt and text search, focus on officials in London
* 
* 
* 
* .
* 
* 
* 
* Moore, Robin J. «India in the 1940s», in Robin Winks, ed. *Oxford History of the British Empire: Historiography*, (2001b), pp. 231–42
* 
* 
* 
* 
* 
* .
* .
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Далшы чітаня
* Judd, Denis. *The lion and the tiger: the rise and fall of the British Raj, 1600–1947* (Oxford University Press, 2005).  online
* Malone, David M., C. Raja Mohan, and Srinath Raghavan, eds. *The Oxford handbook of Indian foreign policy (2015)* excerpt pp 55–79.
* Simon Report (1930) vol 1, wide-ranging survey of conditions
* Editors, Charles Rivers (2016). The British Raj: The History and Legacy of Great Britain's Imperialism in India and the Indian subcontinent.
* , major primary source

### Рочникы і штатістічны справы
* *Indian Year-book for 1862: A review of social, intellectual, and religious progress in India and Ceylon* (1863), ed. by John Murdoch online edition 1861 edition
* 
* *The Imperial Gazetteer of India* (26 vol, 1908–31), highly detailed description of all of India in 1901. online edition
* *Statistical abstract relating to British India, from 1895 to 1896 to 1904–05* (London, 1906) full text online,
* ''The Cyclopedia of India: biographical, historical, administrative, commercial'' (1908) business history, biographies, illustrations
* *The Indian Year Book: 1914* (1914)
* *The Indian Annual Register: A digest of public affairs of India regarding the nation's activities in the matters, political, economic, industrial, educational, etc. during the period 1919–1947* online
** 1930 edition
** 1921 edition
** 1919–1947 editions

Катеґорія:Брітаньска Індія
Катеґорія:Штаты і теріторії, котры основаны 1858
Катеґорія:Штаты і теріторії, котры заникли 1947