Паленка

**Па́ленка**, **па́линка** вадь **па́лінка** ( ,  , чеськ. и слов.&nbsp;*pálenka*, ) є алкогольный напуй. На Чехах и Словаках, у русинув значит хотьякый дистилат; на Мадярах тай у чотырьох провінціях Австрії  тото ґеоґрафічно защищеный „означіньом походженя“ () овочный бренді; у Румынії  тото окреме защищеный овочный бренді; у паннонськых руснакув тото назывка на дистилаты, брендії тай у тому числі ракію.

## Етимолоґія

*Паленка*, *палинка*, *палінка*, *pálinka*, *pălincă*, *pálenka*, *палєнка*&nbsp;— вшыткі походят уд прасловянського пня  „палити“.

## Филі
У контексті русинського значіня слова „паленка“, т.&nbsp;є.&nbsp;хотьякого дистилата, є много разных филюв паленкы: часто вна ся чинит из слив, груші, бороцкув, айбо сут и варіації из яблык, грозна, айвы, еперкы, ужимкув тай другых овочув; оріхув, пшениці (по мадярськы пшенична паленка ся кликала , „товтувська паленка“) тай даже просто ги розчин етилового шпірітуса у воді.

Варіації паленкы удповідно ся кличут подля інґредієнтув: *сливлянка* (из слив), *дичкувка* (из дичок) и так дале.

Похожый принцип є и у мадярськум языку:  (из слив),  (из бороцкув),  (из груш). Окрем того сут ищи:

*  (буквално „казаночок“) тото паленка двойної перегонкы, вчинена у міднум казані обсягом до 1,000&nbsp;літрув.
*  („удержана“) тото паленка, удержана маймало три місяці у деревлянуй бодни до 1,000&nbsp;л вадь маймало пув рока у деревлянуй бодни на 1,000&nbsp;л и булше.
*  („стара“) тото паленка, удержана маймало рук у деревлянуй бодни до 1,000&nbsp;л вадь маймало два рокы у деревлянуй бодни на 1,000&nbsp;л и булше.
*  („из пудкладков“) тото паленка, удержана маймало три місяці уєдно из пудкладков из овочув, вадь такых, які были ухосновані на дистилат, вадь иншакых. Хоснувут ся вадь свіжі, вадь сушені овочі. На 100&nbsp;літрув паленкы типово додавут дас 10&nbsp;кіл свіжых авадь 5&nbsp;кіл сушеных овочув.
*  тото паленка из грозновых ужимкув.

## Леґалні дефініції

### Цидола PDO

У 2004.&nbsp;рокови Европська унія дала цидолу PDO (, „Защищеноє означіня походжіня“) брендови „pálinka“: ним ся позволят леґално называти лиш уроблені в Мадярщині овочный брендії тай бороцкові брендії из чотырьох провінцій Австрії: *Barack Palinka* ся продукує в Бурґенланді, Нижнюй Австрії, Штірії тай Відньови. Австрійська паленка, на удлику уд мадярської, подля законодавства не годна ся чинити з помочов самогонных апаратув безперерывної дії, и проходят осторожну помалу дистилацію.

Хоть  сама по собі має зазначку PDO, поєдны реґіоны Мадярщины сторочами уроблявут высококвалітну паленку тай мавут особено файні условія про урощованя подакотрых овочув; тоты реґіоналні варіації окреме ся защищавут ґеоґрафічныма зазначками, котрі кладут ґеоґрафічні тай технічні жаданя. Наприклад, не кажджа бороцкова  из Ґынца годна ся леґално брендовати ги .

Вусям  мавут окремі, локалні PDO:  (сатмарська сливова паленка),  (кечкемийтська бороцкова паленка),  (соболчська яблыкова паленка),  (бийкийшська сливова паленка),  (ґынцька бороцкова паленка),  (уйфегийртовська вишньова паленка),  (ґычейська грушова паленка),  (поннонголмська паленка из ужимкув).

### Мадярська леґіслація
У Мадярщині выробництво паленкы ся реґулує законом LXXIII.&nbsp;року&nbsp;2008, котрый ся базує на европськуй реґулації овочных шпірітусув. Подля того закона, алкогольный напуй ся годен брендовати ги , кідь:

# Ун ся ферментує сугубо из овочув (айбо не из концентратув авадь сушеных овочув), урощеных у Мадярщині без додаточных інґредієнтув;
# дистилує ся тай пакує ся у фляшкы у Мадярщині; тай
# не є ректіфікованый булше 86% тай при фасованьови має маймало 37.5%&nbsp;ABV.

Хоть  ся традично чинит из топтаных свіжых овочув, закон не контролує додаваня неконцентрованого овочного соку тай удкрыто позволят хоснованя мнякоти овочув. Сушені овочі ся не позволявут лиш у топтануй суміши, айбо годні ся хосновати у настойованьови.

Позад сиї реґулації, ціла файта популарных мадярськых продуктув ся ребрендовали ги  (*~[сесеш ітол]* „шпірітусові напої“). Традиційна , переколочена з медом тоже стала ся брендовати ги  авадь  („лікыр“) при булшому уровни цукру, даже кідь при дистилації ся не чинили ниякі нетрадичні крокы. Айбо многі из перекатеґорізованых напоюв тото дешеві суміші воды, ароматізаторув и ректіфікованого спирта.

## Історія
Першый раз ся дистилація споминат у 12.&nbsp;сторочови, у пописови  (букв. „палена вода“), учиненої з дистилації вина, котра ся хосновала як лікарство, и котра по дакулкох дистилаційох уєдно из травами давала щи май муцноє лікарство,  (букв. „вода жывота“). У Мадярськум корольстві у 12.&nbsp;тай 13.&nbsp;сторочах ся появляли лікарствені дистилаты вина. У 14.&nbsp;сторочови королева Ержбета Польська хосновала дистилат вина з розмарином на ліченя свої подаґры, мастячи ї ним извонка тай пючи вадь доколочувучи си тот дистилат у їдіня.

Знає ся за спожываня шпірітусув и пшеничного дистилата на задоволеня у 15.&nbsp;сторочу. У 1438.&nbsp;році у Бартфі тай Братіславі фунґовали варошські дистиларні, дистилатні напої ся споминавут у тот час ги дорогі товары. Старші медичні назывкы ся поміняли на  тай , котрі раз означовали пшеничні шпірітусы, а пак дистилаты з вина тай його осадкув (). Май шырокоє пошыріня, хоть и не повсюдноє, дистилаты дустали у Мадярщині у 16.&nbsp;сторочі. У 16–18.&nbsp;сторочах ся чинило „паленоє вино“ ( авадь у май раннюй формі ) из осадкув, забракованого вина вадь крупы, а пак щий из ужимкув тай овочув.

У 1619.&nbsp;році паленка ся споминат межи кметювськыма повинностями у Маковицькуй домінії жупы Земплин у роботі Антонія Годинкы.

## Никайте щи

* Алкоголь
* Бренді
* Ракія
* Муцность алкоголя

## Референції


Катеґорія:Алкоголічны напої