open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Карачаєво-Черкесія

**Карачаєво-Черкесія**, або **Карачаєво-Черкеська Республіка**, — субєкт Российской Федероції, республіка у єй составі. Входить у Сїверо-Кавказькый федералный округ.

Головне містом — город Черкеськ.

Державны языкы суть: абазиньскый, карачаєвськый, ноґайськый, руськый и черкеськый.

Граничить з Краснодарськым крайом (на западі), зо Ставропольскым крайом (на сїверї), з Кабардино-Балкарськов Республіков (на выходї) и з Ґрузійов (на юзі).

Была заснована 12 януара 1922 року як Карачаєво-Черкеська автономна область, а у 1992 роцї была преобразована у республіку.

## Ґеоґрафія
Карачаєво-Черкесія є у предгорях сїверо-западного Кавказу и находить ся у европейской части Росії.

Складає ся з 10 муніціпалных раёнів (Абазиньскый, Карачаєвськый и др.) и двох ґородів республічного подпорядкованя — Карачаєвска и Черкеська.

Клімат є помірно теплый, з коротков зимов и теплым, продовжітелным лїтом. Про клімат є значна велика довгость сонячного сіяня. Середня температура януара −10,2 градуса, юлія +22,6 градуса. Середнёрочно є од 480 до 2020 міліметрів опадів.

Більша частка (около 86%) республікы є розташована у гірській місцевости. Выдїляють ся три зоны: предгірна равнина, предгоря и горы Кавказу. На граніцї з Кабардино-Балкарійов є гора Ельбрус, котрой дві верьшины суть найвысшыма верьшинами Европы.

У республіцї є достаток водных ресурсів: около 132 озер, множество водопадів. Протїкає 174 рїк, найвекшы з якых — Кубань, Великый и Малый Зеленчук.

Недра суть богаты на мінералы: камняне угля, ґраніт, мармор, руды и ґлины. Є велика запас лїчебных мінералных вод.

Карачаєво-Черкесія є у зоні гірськых степів и шыроколистных лїсів. На терїторії республікы є ряд заповіданых природных терїторій, в тім чіслї Тебердиньскый націоналный парк.

Республіка є у часовому пасмї Московськый час.

## Історія
Гірська частка Карачаєво-Черкесії у концї першого тысячроча н.е. входила у державу аланів. Заховали ся ту і памяткы той добы (хрістіаньскы храмы).

Од первой половины XIX віка (по Адріанополському міру 1828 року) терїторія є у составі Росії як Баталпашиньскый отдїл Кубаньской области.

Од 1918 року ту ся установлює совітська влада. З 20 януара 1921 року была частков Горськой АССР.

12 януара 1922 року была сотворена Карачаєво-Черкеська автономна область (КЧАО), котрой центром была станіця Баталпашиньска (днешный Черкеськ).

26 апріля 1926 року КЧАО была подїлена на Карачаєвську АО и Черкеськый націоналный округ.

12 октобра 1943 року Карачаєвська АО была ліквідована, a карачаєвцї 2 новембра 1943 року были депортованы до Середнёй Азії и Казахстана.

По реабілітації карачаєвців 12 януара 1957 року Черкеська АО была преобразована назад у Карачаєво-Черкеську АО.

30 новембра 1990 року было принято рїшыня про сотвореня Карачаєво-Черкеськой Совітськой Соціалістічной Республікы (КЧССР).

28 марта 1992 року на референдумі векшына населіня высловила ся проти роздїлїня.

21 апріля 1992 року Карачаєво-Черкеська автономна область была преобразована у Карачаєво-Черкеську республіку.

У новшій історії, керівниками республікы были Борис Ебзеєв (од 2008 року) и Рашид Темрезов (од 2011 року).
Toyota

**Toyota Motor Corporation** (Тойота), — японьска автомобілостройітелна корпорація, котра також надає фінанчны службы. Є найвекша автомобілостройітелна публічна компанія у світї и найвекша публічна компанія у Японії. Головный офіс компанії є у ґородї Тойота, префектура Айчі, Японія. Тойота стала первым у світї выробником автомобілів, котрый выробив веце як 10 міліонів автомобілів у роцї (рекорд установленый у 2012 роцї). До септембра 2023 року Тойота выробила свій 300-міліонный автомобіл. Компанія є основным членом Toyota Group. Свою діялность зачінала з выпусканя автоматічных ткацькых станків.

## Історія
У 1924 роцї Сакічі Тоёда вынайшов автоматічный ткацькый станок Тойода модель Ґ. Принцип джідока (же машіна ся сама заставила при проблемі) став частков выробной сістемы Тойоты. У 1929 роцї патент быв проданый брітаньскій компанії, a выручка стала стартовым капіталом про розвой автомобілного выробництва.

У 1929 роцї Кіічіро Тоёда, сын Сакічі, начінає розробляти автомобілы з бензиновым мотором. У 1933 роцї было сотворено нове оддїлїня по выробництву автомобілів у рамках Toyoda Automatic Loom Works. У 1935 роцї была выпущена перша модель легкового автомобіла A1 и вантажного G1.

Toyota Motor Co., Ltd. была заснована як самостійна компанія у 1937 роцї. Было рїшено дати їй назву «Тойота» про спрощіня выгваряня и як сімвол оддїлїня од фамілїйного жывота.

Почас Другой світовой войны компанія выробляла головнї вантажны автомобілы для японьской імператорськой армії.

По войнї у 1947 роцї начінає ся выпуск комерчных пасажерськых авто моделі SA.

1 януара 1959 року город Коромо, де суть заводы компанії, быв перейменованый на Тойота.

Тойота начінала ся розшыряти швыдкыма темпами у 1960-х роках. Первый автомобіл маркы «Тойота», выробленый за межами Японії, вышов з конвеєра у апрілю 1963 року у Австралії.
Фрыч

**Фрыч** (, ), **шпрі́цер** (, ) ци **шо́рле** (, ) є напуй, котрый ся чинит з правила из вина тай мінералної вадь содової воды. Його многі варіації популарні у Пудкарпатьови, Мадярщині, Німещині тай Австрії, а реґіоналні варіанты сут ай у Румынії, Словенії, Сербії, Горватії. Подаґде фрыч ся продає у готовому виді, розоллятый у алумінійові банкы.

У 2013.&nbsp;році фрыч быв доданый у испис културної дідузнины Мадярщины.

## Етимолоґія
Слово *фрыч* походит уд , сформованого через ономатопею (звуконаслідованя) на заміну , вытвореному уд  „брызґати“.

Вытвореня слова fröccs знавут анекдотично приписовати Мігаю Вырышмортію, котрому ся не полюбило надміру німецькоє .

Вырышморті споминат вино, переколоченоє из содов, у своюй поемі *Fóti dal*, котра ся зачинат словами: „Fölfelé megy a borban a gyöngy…“ („Шыпит ґомбулями вино…“).

## Історія
Жерела мінералної воды (котра ся по мадярськы такой кличе , дослувно „винна вода“) ся много де стрічавут по Пудкарпатьови тай Мадярщині, так само є популарноє и виноробство, што у якыйись момент ся скапчало у питя фрыча. Ференц Нюлош писав: „[…]&nbsp;Колочіня вина з мінералнов водов не є про нас новоє, бо присохтовали сьме ся так чинити дома, за столом, и через даякый час челядь нашої крайины на тото навыкла&nbsp;[…]“.

Мадярськый фізик-інжінір Аньош Єдлік у 1826.&nbsp;році учинив значный внесок у дешевоє насыченя воды угльокыслым ґазом, айбо не быв першоудкрывачом процеса карбонації воды&nbsp;— тото до нього розробили Джозеф Прістлі, Йоган Якоб Швепе тай Чарлз Плінт.

## Назывкы
Позад пошырености напоя ун має много назывок в ушылиякых языках народув, котрі го сохтувут пити:

## Алкоголні варіації
Бульшинов рецепты фрыча сут сумішами вина тай содової вадь мінералної воды.

### Мадярщина
У Мадярщині фрыч дуже популарный и має повно варіацій, котрі ся удличавут обсягами, пропорціями тай додаточными інґредієнтами, наприклад:

Хоть леґенда за рецепт Уйгазі-фрыча каже, гибы сам Уйгазі пив у ресторані Вомпетіч фрыч из вина тай маринованых огуркув, мадярськый журналішта тай винороб Адам Ґері пише, ож посправді така верзія напоя ся появила лиш у 1997.&nbsp;році позад хыбної інтерпретації ситуації, кой Уйгазі пив сок знамых вомпетицькых маринованых огуркув из шпріцерового погара. Ґері пише, ож до 1997.&nbsp;року Уйгазі-шпріцером ся кликав фрыч из кодоркы (без огуркового сока), пропорції котрого ся не всокотили.

### Варіації фрыча у другых крайинах

У сіверовосточных реґіонах Італії, а май у Венеції тай коло неї є популарный коктейл из игристого білого вина (ги просеко), содової воды тай апероля вадь бітера кампарі, котрый ся кличе *spritz*.

## Безалкоголні варіації

У Споєных штатах Америкы поєдны безалкоголні ґазовані сокы ся кличут *спріцеры* (). Такый филь напоюв, уробленых из сокув и мінералної воды, у Німещині ся кличе  вадь  (и то, и то покуртаноє уд нечасто хоснованого  „шорле из овочного сока“); у Австрії такі сокы ся кличут  залежно на овоч, наприклад  про ґазованый напуй из яблычного сока.

## Література

* 

## Референції


Катеґорія:Алкоголічны напої
Ґрадус (чеперушка)

**Ґрадус** має дакулко значінь:
* Ґрадус (кут) — єдиниця вымірьованя кута.
* Ґрадус (температура) — єдиниця вымірьованя температуры.
* Ґрадус (алкоголь) — єдиниця вымірьованя тай колоквіална назывка на муцность алкоголя.
NITron

**NITron** (справжнёє имня — **Макси́м Алексáндрович Кандыко́в**, род. 5 септембра 2009, Росія)  — російскый репер, співак, композитор. Знаный своїма патріотичныма та меморіальныма композиціями, присвяченыма актуальным подіям та історічным особам регіонального значіня.

## Биографія
Максим народив ся 5 септембра 2009 року в селі Чара Забайкальського краю. Тепер прожыває в посьолку Новая Чара. Ныні прожыває в селищі Новая Чара. Його батько быв фотографом, мати ніде не робила. Выхованьом в основному займала ся бабця.

У 2016 році пішов до першого класу Новочарської школы № 2 імені Героя Росії Ігора Молдованова.

Свою кар’єру почав у 2018 році, зареєструвавшы ся на платформі Likee. Уже в першым місяці йому вдалося набрати понад 6 тысяч підписників. Протягом довгого часу експериментував з різныма форматами контенту, аж покы у 2020 році не написав свою першу пісню, котра стала популярною в соціальных мережах.

## Музікальна кар'єра
У 2020 році Максим зацікавив ся музикою завдякы програмі FL Studio 20.В тым же році приступив до створіня своїх перших композицій. Одною з них стала пісня «Каларскый край», котра принесла йому популярність серед жытелів селищ Новая Чара та Чара. Успіх композиції привернув увагу місцевых ЗМІ, а сам музикант почав одержувати запрошіня на выступы.

У 2022 році записав пісню «New School», котра стала популярною серед школярів віком 11—13 років.

У 2024 році Максим выпустив пісню «Пермь — город на Каме», створену за допомогою штучного інтелекту.

У лютому 2025 року Максим опублікував у своїй групі ВКонтакте відеозверніня на підтримку проти знесіня місцевої школы. 13 лютого, за рішіньом суду про признаня будівлі аварійною, школа была закрыта. То рішіня викликало шырокый резонанс серед жытелів, котрі вже 14 лютого організували зборы з участю голови Каларського району Володимира Устюжанина. Ранїше місцеві жытелі вже робили спробы запобігти закрытю навчального закладу.

1 марця 2025 року Максим выпустив трек «Вічна пам’ять», присвяченый пам’яті загиблих солдатів.

20 марця 2025 року Максим выпустив трек разом зі своїми знайомыми «Герой Росії», присвяченый пам’яті Героя Росії Ігора Валерьевича Молдованова

У серпні того ж року Максим створив власну модель нейромережі, здатну генерувати музичні композиції з вокалом відомых співаків. Так з’явила ся пісня про Забайкальє, «заспівана» голосом вокаліста гурту «Бонд с кнопкой» Іллі Золотухіна, зі словами Максима та музикою з композиції «Кухні», котра того літа здобула популярність у російськых музичных чартах

### Синглы

## Удкликованя

Катеґорія:Жыючі люде
Катеґорія:Спӯвакы Росії
Катеґорія:Родили ся у 2009
Катеґорія:Родили ся 5 септембра
Евровiзiя

**Евровізія** — то співный конкурс краін-членів Европской высїлачой унії, котрый ся проводит каждый рік од 1956. Од державы выступат єден соліст ці ґрупа до шістьох людей з піснёв до трьох минут, а побідника выберают глядачі и жюрі. Сю подїю позирают до 600 млн людей по цілім світї, а світову славу туй достали такы звізды як ABBA и Селін Діон.

## Правила конкурса
Конкурс має два полуфіналы и фінал з участёв до 26 краін. Побідника выберають глядачі и жюрі (1–12 балів), но за свою державу голосовати не мож. Пісня мусить быти нова (2–3 мин.), а на сценї — до шістьох людей. Співати треба лем наживо, без політикы, неслушных слов ці жывых звірят. Участникам має быти мінімум 18 років, а каналы мусять трансловати всьо шоу в прямім ефірі.

## Місто проведеня
Звычайно конкурс проходит у столицї краіны-побідницї, а гроші дає ЕВУ, спонсоры и участникы. Майвеликым гостітьом быв Копенгаґен (38 тысяч людей), а майменшым — ірландськый Мілстріт. Велика Британія принимала шоу рекордных 9 раз, а Ірландія єдина проводила го три рокы позад себе.

## Голосованя
З 2016 рока жюрі и глядачі дають балы (1–8, 10, 12) окремо. У полуфіналах з 2023 рока рішають лем глядачі. Кідь є поровно балів, выграє тот, за кого дало голос майвеце краін ці хто мав майвеце «дванадцяток».

Часто люде голосують за сусидів (наприклад, Кіпр за Грецію), тому з 2009 рока вернули жюрі, бы судити професійно, а не по-сосідськы. Хоть жюрі часто критикують за то, што іх думка не така, як у народа.

## Історія
У середині 1950-х Марсель Безансон запропонував створити шоу для культурного з’єдиненя Европы. За взірець взяли фестівал у Сан-Ремо. Першый конкурс «Гран-прі» пройшов у 1956 році в Луґано (Швейцарія), де сім краін мали по дві пісні. Выграла Лїз Ассія.

З часом участників стало так много, што ввели полуфіналы. Майуспішніші краіны — Ірландія та Швеція (по 7 побід). Назва пішла од телемережі «Евровізія», а гімном стала мелодія «Te Deum» Шарпантьє.

### Лоґотип
Першый єдиный лоґотип появив ся у 2004 гоцї: слово «Eurovision» з рукописным штілём и сердцьом замість буквы «v», де вписаный флаґ державы-гостітя. До 60-річя конкурсу лоґо мало поправили — буквы стали акуратнїші, шріфт змінили на Gotham, а флаґ у сердцї нахылили. Кождый рік краіна-орґанізатор додає свою візуалну тему и слоґан.

### Одміна конкурсу
За всю історію конкурс одмінили лем єден раз — у 2020 році через пандемію COVID-19. Замісто змаганя 16 мая провели спеціальне шоу «Eurovision: Europe Shine a Light», бы підтримати людей.

### СССР и Евровізія
У 1987 році міністерство просвіты СССР думало про участь у конкурсови. Побудователь Георгій Веселов хотів послати Валерія Леонтьєва, но Комуністична партія и сам Горбачов ідею не підтримали. Тогды признали, што Советськый Союз ище не быв готовый до такого кроку.

## Язык
Офіційні языкы конкурсу — анґліцькый и французькый, но співак може собі выбрати любый язык для піснї.

## Референції
Продюсер

**Продюсер** — довїрена особа кінокомпанії, што ведет розробку и выробу філма. Він контролює фінансы, ідею та орґанізацію: шукат спонсорів, наймат акторів, режисерів и сценаристів, а щи затверджує монтаж и прокат.

Головноє завдання продюсера — зорґанізовати вшиткы этапы выробы філма и зробити всьо, бы він успішно вышов на екраны. Даколи продюсер може быти заєдно и режисером ці актором.

## Виды продюсерів

* **Продюсер** — створює условія для выробы філма. Він ініціює проєкт, наймать персонал, координує бюджет и догварять ся з дістрібюторами од зачатку розробкы аж до прокату.
* **Ісполнітельный продюсер** — у великых проєктах то представитель студії ці великый інвестор. Він позерать за фінансами и творчістьов, но не мішать ся у техніку. У малых проєктах ним може быти сценарист ці спонсор, котрый дав гроші, но не має вплыву на процес.

## Історія
Система продюсерів зародила ся в кінцї 1910-х років у Голлівудї, бы завести особну одповідность за творчі, орґанізаційні та фінансові вопросы. У довойновому америцькому кіні продюсер мав векшый вплыв, як режисер. Класичным взірцьом быв Ірвінґ Тальберґ, на честь котрого Американська кіноакадемія заложила награду для найліпшых продюсерів.
ПриватБанк

**ПриватБанк** — майвеликый банк Украіны, што займать четвертину цїлоі банківськоі системы и держыть третину вклади народа. Головный офіс є у Днїпрї, а за границёв банк має філіалї в Латвіі, Портуґаліі, Італіі та на Кіпрі. Банку належыть сервіс LiqPay.

У 2016 роцї держава го націоналізовала. Позад того, як президентом став Володимир Зеленськый, бывшы властникы пробовали тото рішеня одмінити, через што МВФ мав остры претензіі.

## Історія
Банк заложили 19 марта 1992 рока Геннадій Боґолюбов и Ігор Коломойськый. У 1996 роцї він першым у краінї пристав до системы VISA, а пізнїше запустив інтернет-банкінґ «Приват24». На 2013 рік банк мав понад 50% вшыткых платіжных карт в Украінї и майвеликы активы.

Через тяжку економіку у 2015 роцї рейтинґові аґенції Fitch и S&P понизили рейтинґ банка до рівня дефолту («RD» та «SD») через проблемы з выплатами по боргах. Но банк выстояв и первым у 2018 роцї привів у краіну Apple Pay.

## Властникы та націоналізація
До 2016 рока головныма властниками были Ігор Коломойськый та Геннадій Боґолюбов (курта група «Приват»).

### Націоналізація
Через великы боргы та кредиты «своїм» компаніям (97% корпоративного портфеля, за словами НБУ), банк визнали неплатоспроможным. 18 грудня 2016 рока Кабінет Міністрів рїшив передати 100% акцій державі в особі Міністерства фінансів. Націоналізацію підтримали МВФ та Світовый банк як условіє для фінансовоі допомогы Украінї.

## Премії та награды
16 мая 2019 рока сервіс Приват24 другый раз позад себе взяв награду FinAwards 2019 у номінації «Найліпшый інтернет-банк».
COVID-19

**COVID-19** — тяжка респіраторна інфекція, яку вызывает вірус SARS-CoV-2. Хворота може проходити як легка застуда, но часто дає осложненя на легенї (пневмонія), серце, ниркы та печінку. 80% людей выздоровлюють самі, но для старых и хворих (діабет, астма) вірус барз опасный. Позад хвороты може лишити ся «постковідный синдром».

## Симптоп
Найчастішими признаками коронавірусу є высока температура, сухый кашіль, сильна усталость та страта смаку або нюху. Декутрі люде можуть відчувати біль у горлї, ломоту в тїлї, головный біль, мати діарею ці сып на шкірї. Окремо стоїть страта нюху, яка часто буває без температуры и тривать приблизно вісім днюв. Майже опасными признаками, при котрых треба зараз звертати ся за медицинськов помочов, є задышка, тяжкость при диханю, біль або тиск у грудях, а також страта можливости говорити ці рухати ся.

## Епідемологія
Пандемія COVID-19 почала ся в кінцї 2019 рока в китайськім місті Ухань, де выявили нову пневмонію. Вже у марцї 2020 рока ВООЗ признала се пандеміёв. Головнов проблемов стало то, што дуже много людей захворіли заєдно, через што лікарнї не могли дати собі раду з нагрузков. Важливо было не так лїкувати, як спомалити поширеня віруса, бы розтягнути епідемію во часі. Хоть хворіють люди вшыткых вікув, май тяжко хвороту переносять тоті, котрі мають понад 60 рокув і хронічні хвороты. Більшість випадків, а то 81%, проходять у легкув формі. Вчені думали, што вірус любить холод и сухый воздух, но чїткої сезонности, як у грипа, по состояню на 2025 рік щи не выявили. Вірус, скорше всього, лишить ся з нами як звычайна застуда на довгый час.

## Порівняння COVID-19 з грипом
Віруси грипа и ковіда ширять ся похоже — через каплї при кашлю ці бесїдї. Но межи ними є велика розниця. Грип часто переносять дїти, а ковідом майперше хоріють дорослі, од котрых уже заражають ся дїти. Ковід бїльш заразный: єден хорый передає вірус 2–2.5 людям, тоді як при грипі — лиш 1.3 особах.

Симптомы схожі, но при ковідї часто пропадає нюх ці смак, а рівень кисню в крови може впасти навіть без видимых ознак. Обидві хвороты можуть быти тяжкыми, но ковід честіш дає осложненя у виді згустків крови (тромбів) у судинах та ударів по нирках. У групах риска при грипі є и дїти, а при ковідї — головно старші люде. Наука доказує, што ковід опаснїшый за грип, бо він честіш веде до шпыталя и смерти, а його лїчіня обходить ся дорожче.
Балаклія

**Балаклія** — місто в Украінї у Харківськув области яке з 2020 рока входить до Ізюмського району. Оно лежить на ріці Балаклійка на південный схід од Харкова и має дас 27 тисяч жителюв. Се є центер промисловости и видобутку бо поблизу діє єден из майвеликых цементных заводів а у Шебелинці ще з 1956 рока выдобувають ґаз із великої глибины. Світ дізнав ся за Балаклію у 2017 році коли там стали ся выбухы на складах боєприпасів. Під час повномасштабної войны місто было під російськов окупаційов из березня по вересень 2022 рока коли його выслобонили україньскі війська.

## Ґеоґрафія
Місто Балаклія лежить на лівум березї рікы Сіверськый Донець на місті де зливають ся Крайня Середня и Волоська Балаклійка у єдну ріку Балаклійку котра пак впадать у Донець. Через місто йдуть дороги на Харків и Донбас а залізницею до Харкова є дас 84 кілометры. Климат там помірный из теплым літом и не дуже лютов зимов. Кругом міста ростуть великі лісы з соснами и листяными деревами а рікы славлять ся тым што в них є много всякої рыбы. Район по течії Дінця дуже красный через мальовничі краєвиды и природу.

## Назва
Балаклія дістала свою назву од рікы Балаклійкы. Протягом девятнадцятого століття місто офіційно називали Ново-Серпухів, но у 1821 році йому вернули стару назву. Краєзнавці мають кілька версій походження сього слова: одні кажуть, ош то од турецького «булак», што значить «жерело», а инші думають, ош то значить «рыбна ріка». Версії про грецьке коріня чи походження назви од слова «балакун» вчені вважають маловіроятними.

## Історія
Історія Балаклії зачаття має у 1664 році, коли полковник Яків Чернігівець заснував туй козацьку слободу. Скоро в місті утворили власный Балаклійськый полк, но вже у 1677 році його скасували, а землі приєднали до Харкова. У XVIII столітті Балаклія стала центром комісарства, а її козакы мали свій прапор із хрестом і короною.

У XIX столітті місто передали військовым, через што його перейменували на Ново-Серпухов, но в 1891 році вернули стару назву. На межі століть туй активно розвивало ся ремесло: чоботарство, ткацтво та ковальство. Під час україньскых вызвольных змагань 1917–1921 років влада в місті міняла ся межи УНР та більшовиками, котрі в результаті встановили свій режим.

Радянськый період приніс як розвиток промисловости, так і траґедії: під час Голодомору 1932–1933 років туй померло понад 600 людей. У Другу світову війну Балаклія была під німецьков окупаційов, а по войні стала великым центром виробництва цементу та видобутку ґазу.

Нова історія міста позначена тяжкыми выпробуванями. У 2017 році туй стали ся великі выбухы на військовых складах. Під час повномасштабного вторгнення Росії у 2022 році Балаклія шїсть місяцюв была в окупації, доки 8 вересня її не выслобонили ЗСУ. Тепер сесь день святкують як День міста. Навіть після деокупації Балаклія лишать ся під обстрілами, а суди заочно карають окупантів за катування місцевых жителів.

Катеґорія:Харьковска область
Шепетівка

**Шепетівка** — місто в Украйині, центр громади та району у Хмельницькуй области. Знаєме з 1594 року. Статус міста Шепетівка дістала у 1619 році.

## Історія

### 1594—1772: Литва і Річ Посполита
Перша згадка — 1594 рік, село Шепетівка належало Андрію Ждярському. Селяни терпіли од татар та панщини, тому бунтували з Косинським та Наливайком. У 1648 році місто зайняли козаки Кривоноса, створивши Шепетівську сотню. У 1649 році воєводи спалили місто, лишилося лем 3 хижі. Пізніше Шепетівка належала князям Заславським, Любомирським, Санґушкам, а з 1859 року — графам Потоцьким.

### 1793—1914: Російська імперія
З 1793 року — у складі Росії. У XIX столітті Санґушко заклав суконну мануфактуру. У 1843 році відкрили цукроварню, згодом — заводи цегли, черепиці та лісопилку. Шепетівка була курортом: з 1821 року лікували мінералками з залізом. У 1873 році проклали залізницю Київ—Берестя, відкрили депо. Місто швидко росло, але світла і водогону не мало.

### Війни та СРСР
У Першу світову місто було прифронтовим. У 1917—1920 роках влада мінялася: УНР, більшовики, гетьманат, поляки. У 1919 році євреї випускали свої гроші (карбованці). У 1923 році Шепетівка стала містом. Пережила Голодомор (понад 5 тисяч жертв) та репресії 1937 року.

### Друга світова
Німці зайняли місто 4 липня 1941 року. Забили понад 30 тисяч людей у гетто та таборах. У 1942—1943 роках УПА провела «Шепетівську операцію», відбивши ешелони з майном і людьми. 11 лютого 1944 року місто визволили. По війні першим ділом підняли залізницю і цукрозавод.
Татарьскый язык

**Татарськый язык** *(татар теле)* — то народный язык Татарів и державный язык у Республіці Татарстан. Він належит до кыпчацькых тюркськых языків. Як и другі тоты мовы, він є аґлютинативный (слова ся творят через додавання суфіксів).

У Росії то другый май пошыреный народный язык по кількости тых, што ним бісідуют. Скоріше «татарськым» называли и дакотрі другі тюркськы языкы.

## Лінгвоґеографія

### Ареал і чисельность
Татарськый язык пошыреный у Татарстанї, Башкортостанї та во многых областях Росії (уд Поволжя до Сибіра), а за позеров — у Узбекистанї, Казахстанї, Кырґызстанї и Туркменістанї.

Число тых, што бісідуют у Росії — близко 4,28 млн людей (по даных 2010 рока). Татарськым языком тыж володіють башкіры, руські, чуваші, марійці та другі народы Росії.

### Татарськый язык у Татарстанї
Татарськый язык є державным у Республіці Татарстан вєдно з руськым (за законом уд 1992 рока). У реґіоні діє сіть школок и шкіл, де выховують и учат по-татарськы.

У 2017 гоцї парламент Татарстана проголосовав за добровільне учіня мовы. Татарськый перестав быти обовязковым предметом: школярі можуть го вчити за згодов родичів не май як дві годины на тыждень.

Окрем філолоґічных факультетів, мову частково хоснують при учіню юристів, журналістів, архітекторів та у консерваторії Казанського універзітету. По-татарськы выдають книжкы й ґазеты, роблять радіо, телевізія та театры.

Головні центры наукы — Казанськый и Башкірськый універзітеты, а тыж Інститут языка, літературы и мистетства АН РТ. Великый вклад у науку внесли Г. Алпаров, Г. Ахатов, В. Богородицькый та инші.

### Діалекты
Народно-бесїдный татарськый язык дослідникы ділять на 3 або 5 головных діалектів, які мають близко 70 говорів.

Класифікація з трьома діалектами:

* Мішарськый (западный);
* Казанськый (центральный);
* Сибірськый (выходный).

Класифікація з пятьома діалектами (коли сибірськый ділять на окремі части):

* Мішарськый;
* Казанськый;
* Тоболо-іртышськый, барабінськый та томськый.

Татарськый и крымськотатарськый — то суть два розличні языкы, хоч обідва належать до кыпчацької групы тюркськых языків.

## Історія
Сучасный татарськый язык сформував ся на основі булгарського, кыпчацькых и чаґатайськых ідіомів. Він творив ся у Поволжі та Приураллі через тісный контакт из фіно-угорськыми (мадярськым, марійськым), арабськым, перськым и руськым языками. Науковцї кажуть, што фонетика (зміна гласных) поміняла ся якраз під вплывом фіно-угрів.

З другої половины XIX віка на основі казанського діалекту почав ся творити сучасный національный язык. Великый вклад у тото внись Каюм Насыри. По революціях 1905–1917 років літературный язык зблизив ся з народным.

У 1920-х роках словник розшыряли за рахунок своїх та арабо-перськых слів, а з 1930-х — через руські та межинародні терміны на кирилицї. Днесь за фонетиков мова близка до казанського діалекту, а за морфолоґійов — до мішарського.

## Референції
WhatsApp

**WhatsApp** — популярный америцькый месенджер уд компанії Meta, котрый дає можнусть задарь писати позіркы, дзвонити ци засылати всякы файлы. Абы ся зареґістровати, чоловікови треба мати лиш номер мобілкы.

Компанію заложили Ян Кум и Браян Ектон щи у 2009 році, а из 2014-го она стала частков Meta. Сама проґрама повністю бесплатна щи из 2016 року, платити треба лиш за інтернет-трафік.

До 2015 року WhatsApp став майпопуларным у світі, особено в Европі, Африці та Америці. Люде так часто начали ним ся пользовати, ож мобільні операторы стратили міліарды доларів, бо SMS-кы уже скоро нико не шле. На 2022 рік у Google Play його скачали побільше пяти міліардів раз.

## Історія
Перша офіційна версія WhatsApp вышла у листопаді 2009 року. Уд того часу сервіс рос дуже скоро: уже в 2012 році люде посылали по пару міліардів позірок на день, а до 2018 року тота цифра выросла до 55 міліардів. Газета Financial Times писала, ож WhatsApp зробив из SMS-ками то самоє, што Skype из обычными телефоныма звонками.

У 2014 році Meta купила WhatsApp за великі гроші — 19 міліардів доларів. Десь у тот самий час у проґрамі появили ся звонкы: спочатку на Android, а пак на iOS тай Windows Phone. До 2015 року WhatsApp став майпопуларным месенджером у світі, обігнавши Viber тай Skype, а в Росії ним пользували ся май часто за всьо иншакоє.

У 2020 році в Бразилії запустили пересылку грошей, а в 2021 році обновили правила конфіденційности, абы WhatsApp міг ділити ся данима из Meta (хоть через се было много споров). Из 2023 року появили ся каналы, як у Telegram, а в 2024 році Meta пообіцяла зробити так, абы через WhatsApp мож было писати и в инші проґрамы. У 2024 році почали тестувать QR-коды для каналів, абы люде могли май просто на них ся підписовати.

## Безпека
На зачатку WhatsApp мав великі проблеми з безпеков. У 2011–2012 роках хакери легко могли читати чужі позіркы, бо дані йшли незашифровані. Мож було просто знати номер телефона і міняти статус чоловікови або красти цілі акаунті. Ян Кум обіцяв, ож повідомлення нигде не хранять, лиш на телефонах, но спеціалісты постійно находили діряві місця в системі.

Ситуація ся змінила у 2016 році, коли WhatsApp запустив повне шифрованя (end-to-end). Се значило, ож ни заложителі компанії, ни сервери не можуть прочитати бесіды. Для вірности мож навіть звірити ключі через QR-код. Айбо якщо чоловік міняє телефон, то повідомлення, які щи не были доставлені, перешифровують ся наново, што теоритично дає шанс їх перехопити.

Што ся позерат на приватнусть, то WhatsApp щи при установці забирає всі номера з вашої адресної книгы на свої сервери. Се критикували в Европі, зато там тепер мож користуватися сервісом лиш из 16 років. Один из заложителів, Браян Ектон, пішов из компанії, бо не хотів заробляти гроші на даних користувачів. Він сам казав, ож «продав приватнусть за велику выгоду».

У 2021 році правила стали щи суворіші: люди мали або погодитися ділитися данима з Facebook (Meta), або выдаляти акаунт. Через се WhatsApp навіть оштрафували в Ірландії на 225 мільйонів євро.

## Референції
Валашске право

В 13.–16. сторочах были створены в значном числѣ новы осады, в зачатку переважно в Ардялѣ и на Балканах на горскых териториях, де скотарили румынскы кочовы пастыре овець (валахы). В такых районах статок влѣтѣ ся пережене на горны пасла, а взимѣ ся верне в долины (ци на стайняный выкорм). Поступно число так газдуючых родин выростало и розширили ся на Восточны и Западны Карпаты, Подкарпатску Русь, Словакию, Моравию, аж и на Галичину.

Про так створьованы осады быв выробленый комплекс правных норм, што достав назву *валашске право* (, ), хоть в том припадѣ слово  *vlach* уже означало не народ, але занятя, способ газдованя,  так же были межи тыма осадниками люде розличных народностей. Найвеце характерны были такы нормы: 
* дѣдичне право суда над осадниками доставав шолтис (биров), што заложив осаду, а котрый сам одповѣдав перед землепаном и кральовскыма судами; 
* од наложеной кары третина ишла шолтисови, а двѣ третины село могло обернути на свою потребу; 
* десятина од продукции села ся однимала як сполоченска повинность;
* пятьдесятина од выгодованого статку ишла кральови.
Села на валашском правѣ взникали зазвычай там, де природны обстояня не были добры про земледѣлство. В 15.–16. сторочах обывательох такых осад называли валахами, независимо од их народности.

Валашска колонизация выразно звекшила продукцию скотарства. Валахы были привилегованым обывательством: не служили подданскы роботы, але намѣсто того мали сповняти военску службу на вартѣ своих територий и штатных границь. Валашскы села на зачатку были ослободжены од всякой феодалной повинности на час од 6 аж до 20 рокы, а по уплывѣ того часу платили дань землепанови и кралю.

## Жерела
* 
* **Osídľovanie Slovenska** v 14. – 16. storočí (zákupné a valašské právo) https://www.zsphorova.sk/dejepis/Stredovek/osidlovanie_slovenska.doc (файл .doc по словацкы)
* **Федір Ковач**: Волоське право. // С.&nbsp;73.
* 

## Референции

Катеґорія:Право
Катеґорія:Середновік
Шолтис

**Шолтис**,   *scultetus*,  *Schultheiss* , або **кениз**  kenéz (зо славянского *князь*) — организатор заселеня новой осады на валашском правѣ (про село) або нѣмецком правѣ (про мѣсто) на землях феодала ци короля. Властник землѣ через шолтиса-кениза подписовав з новыма осадниками догоду, подля котрой они ся вывольняли од выплаты дани и повненя повинностей на час 12, 15 и веце рокы. По уплывѣ того часу мали были сповняти повинностѣ (сервитуты) и платити десятину в натурѣ.

Шолтисы-кенизы вывольняли ся од плаченя дани и повненя повинностей,  ай доставали лѣпшы землѣ. Их мѣсто и функция передавали ся дѣдично дѣтям. Они были представителѣ мѣстной самосправы и судоводства. Пак од
17.&nbsp;стороча права им были покуртаны, они ся стали лем представителями феодала. Без дозволу шолтиса-кениза обывателе села не могли прияти новых осадникох. В дакотрых селах селяне платили шолтису-кенизу особу дань за
повненя ним судовых повинностей. В спорных дѣлах межи шолтисом-кенизом и землепаном в роли судѣ быв жупан або король. При ослабнутю кральовской влады шолтисы-кенизы часто ся ставали властниками сел, котры они основали, доставши або купивши при тому немешску титулу.

## Жерела
* 

## Референции

Катеґорія:Право
Катеґорія:Середновік
Европскый совіт

**Европскый совіт** або **Европска рада** (курто **EUCO**) — є колеґіалным органом (директоріалный сістем) і символічным колектівным головом штату, котрый означать загальный політічный напрямок і головны пріорітеты Европской унії.

Складає ся з голов штатів або правительств членьскых штатів ЕУ, з председы Европского совіту і з председы Европской комісії. Европскый совіт быв заснованый як неофіціалный саміт у році 1975, а в році 2009 став формалізованым інштітуціёв при початку діяння Лісабонского договору. Його теперішнім председов є Антоніу Кошта, бывшый премєр-міністер Портуґалії.
Катеґорія:Европска політика
Партія європейських соціалістів

**Партія європейськых соціалістів** (анґл. *Party of European Socialists*; **PES**) є соціално-демократічна політична партія в Европарламенті. Перед выборами року 1999 была найчисленніша в Европарламенті, но днесь тот фракція займать друге місце подля числа депутатів парламенту.

PES складат ся з політічных партій на уровни штатів з цілой Европской економічной зоны тай із Споєного Кралёвства. Теперь веде їй презідент, Штефан Лёвен, бывшый премєр-міністер Швецка. Їхня політична ґрупа в Европарламенті є Прогресивний альянс соціалістів і демократів.

## Одказы

* pes.eu
* PES | Socialists and Democrats

Катеґорія:Социализм
Катеґорія:Европска політика
Европска комісія

**Европска комісія** (**ЄК**) — є головнов екзекутівнов гілков Европской унії.

Комісія функціонує як кабінетнов правительство з веце членьми Комісії, котрых число одповідає двом третинам числа членьскых штатів, якщо Европскый совіт, діючы єдногласно, не рішыть змінити тото число.

Теперішнє число комісарів є 27, включно з председов. Комісія має адміністративный апарат приблизно з 32 000 европскых державных служебників. Комісія є поділена на одділы, знаны як Генеральны директоріаты, котры мож ся порівнати з міністерствами або одділами, і кождий з них є веденый генеральным директором, котрый є одповідальный перед комісаром.
Катеґорія:Европска політика
Деціметер

**Децімéтер** (з деці- і метер; сімбол: в русиньскім языку **дм**, в меджінароднім **dm**) є єдиніця довжкы на міряня оддалености, котра ся рівна 1/10 метра.

## Перевод на іншы єдиніцї довжкы
* 1 деціметер = 0,1 метра
* 1 деціметер = 10 центіметрів
* 1 деціметер = 100 міліметрів.

## Літер і кубічный деціметер
Єдиніця про міряню обєму літер была в роцї 1964 рїшінём 12. ґенералній конференції о мірах і вагах становена на 1 кубічный деціметер (dm3).

Передтым быв літер (рїшінём 12. ґенералній конференції о мірах і вагах з року 1901) дефінованый як обєм 1 кілоґраму чістой воды при нормалным атмосферічнім тиску (760 mm Hg) і при теплотї найвысшій густоты воды (4 °C). Такым способом од року 1901 до року 1964 1 дм3 зодповідав лем 0,999972 літра.

## Референції

Катеґорія:Єдиніцї довжкы
Прапор Мадярщини

**Прапор Мадярщини** (мад. *Magyarország zászlaja*) є рівна горизонтална триколора червеной, білой і зеленой фарбы. В такій формі є офіційна застава Мадярьска од 23. мая 1957 року.

Червена фарба символізує кров мадярськых патріотів, што ся проляла в борюбі за независлість Мадярщины. Біла фарба є символом етичной чистоты і благородства ідеалів мадярського народа. Зелена фарба є символом надїї на ліпше будуче краю.

## Фарбы
Фарбы мадярського прапора суть вызначены в офіціалнім документі MSZ 1361:2009:

## Ґалерея

Файл:Flag of Hungary with arms.svg|Неофіційный цивілный прапор Мадярьска
Файл:Flag of Hungary with arms (state).svg|Неофіційный штатный прапор Мадярьска
Файл:Flag of Hungary vertical.svg|Державный прапор Мадярьска (вертикална версія)


## Референции

Катеґорія:Мадярьско
Реґіони Мадярщини

В Мадярьску є восем штатістічных реґіонів. Тых реґіонів складать ся із 19 жуп Мадярьска і головного міста.

## Штатистика

## Референции
Катеґорія:Мадярьско
Зау Мін Тун (загальний)

**Зав Мин Тун** (бирм. ‌ဇော်မင်းထွန်း; рожденный. Мьянма) является генералом бирманской армии и старшим пресс-секретарем армии Мьянмы. Он занимает должность заместителя министра информации Мьянмы с 7 февраля 2021 года.. Он является руководителем информационной группы Национального совета обороны и безопасности (НДСБ) и директором по связям с общественностью и психологической войне армии Мьянмы. Зау Мин Тун ранее возглавлял информационную группу "Правдивые новости" вооруженных сил Мьянмы (Татмадау) и занимал должность главы пресс-службы Государственного административного совета (ГАС), военного руководящего органа, управлявшего Мьянмой после переворота 2021 года до своего роспуска 31 июля 2025 года. Он представлял правительство на пресс-брифингах, посвященных всеобщим выборам в Мьянме 2025–2026 годов, процедурам после выборов в соответствии с Конституцией 2008 года и общенациональным усилиям по борьбе с онлайн-мошенничеством.

Зау Мин Тун с момента переворота исполняет обязанности главного представителя армии, регулярно выступая перед СМИ от имени вооруженных сил Мьянмы (Татмадау) и правительства. Он курирует государственные информационные каналы и отвечает за формирование официальных сообщений как внутри страны, так и за рубежом, а также представляет интересы вооруженных сил в публичных коммуникациях и стратегическом взаимодействии за границей.
Пляцок

**Пля́цок** (,  з ) є україньске, польске і чеське печіво. Будьякый плоскый выробок выробленый з тїста, тонкый колач. 

В Галічі є пляцок цукрарьскый выробок, котрый комбінує колачі, кремы і наповнянкы. Є барз подобный на торт, але простїшый на приправу. Подають на святкы і ославы, причім на єднім підносї є дакілько видів. Як правило пляцкы ся печуть в прямокутній формі.

Пляцкы можуть быти вецеверствовы і єдноверствовы. Зрїз пляцка є світлый і вецефаребный, даколи комплікованый дякуючі розлічнородным верствам, наповнёванём і кремом. Подають ся нараз дакілько видів, нарїзаны на порції в формі квадратів. В Кієвскій области ся пляцком называють плоскый неквашеный хлїб. Ґрулёвами плацками ся тыж называють „тертыма пляцками“.

## Поз. тыж
* Бісквіт
* Торта

## Референції

## Одказы
* Нові пляцки 
* Пляцки // Українська мала енциклопедія : 16 кн. : у 8 т. / проф. Є. Онацький. — Накладом Адміністратури УАПЦ в Аргентині. — Буенос-Айрес, 1963. — Т. 6, кн. XI : Літери Пере — По. — С. 1403. — 1000 екз.
* Рецепти пляцків 
* ТОП-5 західноукраїнських смаколиків 
* Пляцок з вишнями  
* Пляцок з маком  
* Сирний пляцок з шовковицею
Нежеґоль (ґрупа)

**Неже́ґоль**&nbsp;є російско-україньска паґан металова ґрупа з міста Шебєкіно в Бєлґородьской области, соловый проєкт музиканта меном Александр. Поменованый по рівноменній рїцї в Бєлґородьской области.

## Історія
В роцї 2004 Александр створив дві демо нагваркы, котры были реалізованы посередництвом публікованя на інтернетї.

В авґустї 2005 была докончіна робота на албумі „От сердца к солнцу“, котра перебігала од яри того істого року. Албум вышов в лімітованім выданю в чіслї 500 копій на лейблї Ancient Nation Productions.

В роцї 2006 выходить на лейблї „Armour Get Dawn“ албум „Маршем Грома в Парад Осенних Ночей“, котрый представлює новый уровень в творчости Александра, котрый вжыває шыроку шкалу  інштрументалных новинок.

В роцї 2007 выходить на лейблї „Armour Get Dawn“ албум „Копится Ярость“.

В роцї 2008 выходить на лейблї „Lost Reich Records“ албум „Истоки“. Окрем семох оріґіналных пісень обсяговав албум ай кавер верзію складбы „Lost Wisdom“ од ґрупы Burzum.

В роцї 2009 вышло на лейблї „Lost Reich Records“ в чіслї 300 копій выходить лімітоване выданя в форматї CD-R з професіоналным дізайном двох першых демо награвок Нежеґоль „Край“ та „На Севере Мира“, доповнене верзіёв піснї „Absurd“&nbsp;— „Stahl Blitz Kalt“.

В роцї 2010 ся Александр споїв з тверьсков ґрупов M8L8TH і сполочныма силами выдали спліт „Молодь Вотана“, де было од ґрупы „Нежеголь“ презентованы штыри трекы, котры вышли в скоршых албумах і были переграваны в тім сплітї: „Хель“, „Маршем Грому в Парад Осінніх Ночів“, „Скреготом Сталі Мечі Заспівають“ і „Сонця Промені“. Спліт быв награный в штудії обома ґрупами нараз. Зложіня ґрупы „Нежеголь“ было розшырене членами ґрупы M8L8TH, вдяка чому піснї здобыли якостнїшого звучаня.

В роцї 2012 выходить на лейблї „Lost Reich Records“ повноформатовый албум „Асгарда Рейд“, котрый быв оголошеный уж в роцї 2010, але за дакотрым проблем з портуґальскым лейблом „Fronteuropa Records“, вышов аж о два рокы пізнїше. Ліріка к тім албуму написали Александр і Алексей Лёвкін з M8L8TH. Єдна з композіцій, „Вічна земля під нашими ногами“, была іншпірована баладов „Пісні Амергіна“, котра была подля вшыткого написана в 13. столїтю до нашой еры.

В роцї 2022 выходить албум „Молодёжь“ на лейблї „Militant Zone“.

Музиканты російскых ултраправіцёвых музичных проєктів, конкретно M8L8TH, My Skin Is Multicam, Ares і „Нежеголь“ суть членами Російского добровольницького збору (РДЗ).

## Зложіня
* Александр&nbsp;— музика, ліріка, вокал

## Діскоґрафія

## Крітіка
Нежеґоль, таксамо як остатнї російскы NSBM ґрупы, є в Росії крітізованы за шырїня націоналносоціалістічной пропаґанды. Алексей Лёвкін, основатель ґрупы M8L8TH, в коментарї к музичным проєктам як M8L8TH, „Нежеголь“ і „Шепіт рун“, поперає їх приналежность к націоналносоціалістічной ідеолоґії і твердить, же основов їх музикы є европска, конкретно старовіка европска історія, міты і подїї минулости.

## Референції
Гавриил Бескид

**Гавриил Бескид** (*28. септембра 1929, Кошицѣ, Чехословакия – †22. септембра 2022, Пряшов, Словакия) —  педагог, русинскый публициста, сполоченскый дѣятель.

## Животопис
Гавриил Бескид ся уродив 28. септембра 1929 в Кошицях до родины Евгена Бескида и Марты, родж. Холошняйовой. Дѣтство перебыв у русинском селѣ Легнава, Старолюбовнянского окресу, де отець му быв за 35 рокы грекокатолицкым священиком.
В селѣ выходив основну школу, пак руську гимназию в Пряшовѣ и Высоку школу педагогичну в Братиславѣ. Найперше учительовав в русинскых селах Легнава, Малый Липник, пак на школах в Пряшовѣ, де в року 1991 одышов до пензии.

Окремо треба повѣсти о мимошколской чинности Г.&nbsp;Бескида в популаризации русского языка и литературьі, в якой за понад двадцятьрочный период лишив значный слѣд нелем в Пряшовском краю, але в рамках цѣлой Словакии. Быв редактором двотомной публикации *Декламаторам Пушкинового памятника*, за котру быв оцѣненый Одбором школства окресного народного
выбору в Пряшовѣ. На полѣ Меджинародной асоциации русистох быв оцѣненый честным узнаньом за заслугы о розвой словацкой русистикы (1986), достав подякованя од централного выбору Союзу чехословацко-совѣтского приятельства.за розвой мимошколской выукы русского языка, як и за роботу лектора в централных органах. Активно робив ай в иншых организациях в рамках тогдышнього мѣстского народного выбору в Пряшовѣ и в Народном фронтѣ Словакии.

По року 1989 року активно ся залучив до русинского руху, найперше як инициатор навернутя Русинам *Руського дому* в Пряшовѣ, котрый быв року 1965 незаконно зоштатненый. Нажаль, хоть тому пожертвовав рокы запаленой роботы, реализации того плана ся не дожив. Зберав документы о русинскых вызначных особностях, о вызначных историчных подѣях и публиковав на сторонах *Народных новинок*, часопису *Русин*, в русинскых календарях, новинках *Інфо Русин* и литературных алманахах, ай в заграничных русинскых выданях, як, напримѣр в часописѣ *Бесіда*, котрый выдавать *Стоваришыня Лемків* в Польщи, в часописѣ *Вседержавный русинськый вістник* у Мадярьску, в новинках *Podkarpatská Rus*, якы выходять на Чехах, и в далшых. Быв еден з 24 сполупрацовникох в *Encyclopedia of Rusyn History and Culture*, котру выдав професор Павел Роберт Магочий и професор Иван Поп , як и в украинском выданю з назвов *Енциклопедія історії та культури карпатських русинів* (р.&nbsp;2010). Выдав двѣ свои книжкы: *Николай Бескид на благо Русинів*, 2005, и *Николай Бескид як субєкт і обєкт історіоґрафії*, 2009.

## Жерела
* 
* 
* 

## Референции
Степан Жупанин

**Жупанин Степан Илькович** (*18. януар 1936,  Иршава, Подкарпатска Русь – †7. януар 2005, Ужгород, Украина) — украинскый поет, педагог. Абсолвент Ужгородской универзиты (1959). Доктор педагогичных наук (1996). Учительовав, быв на новинарьской роботѣ. В роках 1963–1969 ай од року 1974 професор на Ужгородской универзитѣ, 1982–1987 — завкатедры гуманитарных дисциплин, 1987–1992 — завкатедры педагогикы, психологии ай методикы препода­ваня; од 1993 — в Закарпатском ин­штитутѣ подипломного педагогичного школованя (Ужгород): 1996–2005 — професор катедры педагогикы, психологии и сполоченскых дисциплин. Член НСПУ (1974). Лавреат литературной премии имени Лесѣ Украинкы (1994).

Написав вельо статей и начеркох о творчых людях Закарпатя и близкого сосѣдства, рецензий на их литературну творбу: Юрий Гойда, Михайло Томчаний, Параска Амбросий, Володимир Ладыжець, Марийка Подгорянка, Барбара Салаи, Олга Ришави. 

## Литературна творба
Автор поетичных дѣточых книжок «Бджілка» (1959), «Сестрички-смерічки» (1962),
«Гірська стежинка» (1965), «Світле озерце» (1975), «Ватра» (1981), «Смерековий
край» (1985), «Лісовий світанок» (1986), «Рассвет» (Москва, 1987), «Світлячок та бджілка» (1989), «На високій полонині» (1993), «Сто загадок» (1993), «Чому плакала зозуля?» (1994), «Моя абетка» (1997). Про творы Жупана
характерный елемент казковости. На стихы Жупана писали музику А.&nbsp;Кос-Анатольськый, Д.&nbsp;Задор, А.&nbsp;Филипенко, Б.&nbsp;Фильц, Л.&nbsp;Дичко тай иншы композиторы — опубликовано у пѣсенных зборниках «Пісні для дітей» (1974), «Сонечко», «Барвінок» (обѣ — 1983), «Журавлик» (1989).
Выступав из статями з проблем педагогикы и психологии, упорядковав ряд приучок про зачатковы класы: «Сонячний світ» (1972), «З чого починається Вітчизна» (1987), «Верховиночка» (Уж., 1998; К., 2003). Окремы творы Жупана перекладены на рус., бѣлорус., лит., молд., тадж., туркм., казах., болг., чеш., словац., мад. язык.

Вершы и казкы Степана Жупанина появляли ся в новинках, журналах «Барвінок», «Малятко», «Дошкільне виховання», «Прапор», «Україна», «Дукля», «Дружно вперед» тай иншых, многых украинскых читанках и приручках про зачаточны класы. 

## Головнѣйшы педагогичны выданя
Степан Жупанин —  заслуженый працовник высшой школы Украины, одзначеный медалиов имени Антона Макаренка, автор понад стовкы научных робот на педагогичны темы. 

Головнѣйшы з них:
* Виховання в учнів естетичного ставлення до природи. 1980; 
* Формування естетичного ставлення до мистецтва. 1991; 
* Педагогічні основи формування в молодших школярів художнього образу природи. 1995;
* Розвиток учнівської образотворчості. 1997 (вшыткы — Ужгород).

## Родина
Року 1961 побрав ся з Терезов Копинець, з котров мали трое дѣти: Павла, Юрка и Мирославу.

## Жерела
* 
* 
* **Хланта І. В.** Жупанин Степан Ілліч //

## Референции
Список русиньскых етнічных мен у Мадярьску

Тото є **список [[Русины у Мадярьску|русиньскых етнічных мен у Мадярьску]]** подля року 2021.

## Мужскы мена

## Женскы мена

## Референції
Ґей-порно

бо синн- актер гей порно,снимался в разныж жанрах от бдсм до дефолт.
Список смартфонів з операчнов сістемов Android

Тото є список пристроїв, котры фунґують на Android, котра є операчна сістема з отвореным жрїдловым кодом про смартфоны і іншы пристрої.


A B C D E F G H I J K L M N O P R S T U V W X Y Z


## A

## B

## C

## D

## E

## F

## G

## H

## I

## J

## K

## L

## M

## N

## O

## P

## Q

## R

## S

## T

## U

## V

## W

## X

## Y

## Z

## Поз. тыж
* Список пристроїв Android TV

## Референції



Катеґорія:Спискы повязаны з технолоґіями