Чеська републіка

**Че́хія**, **Че́сько** (), **Че́хы**, офіціална назва **Че́ська републіка** (, ), історично ай **Боге́мія** вто держава без выхода до моря в централнуй Европі, член Европської унії уд&nbsp;року&nbsp;2004, котра має гатары з Австрійов на югу, Німещинов на западі, Польщов на сіверовостоку тай Словакійов на юговостоку. У Чеськуй републіці офіціалнов валутов є чеська коруна; головным варошом є Прага. Кроме неї сут великі вароші ги Бырно, Острава, Пылзень и Ліберець.

Чехія має береговатый ландшафт и площу в 78,871&nbsp;км² из головно помірным контіненталным и океанічным кліматом.

Чеська републіка є унітарнов парламентарнов републіков из продвинутов, высокодоходнов соціалнов торговов економіков. Чехія ся держит европської соціалної моделі, має задарьну медіціну тай часточно понукат задарьноє університетськоє школованя. У Індексови людського розвою Чехія має 32.&nbsp;місто. Чеська републіка&nbsp;— член Орґанізації споєных націй, Орґанізації Сіверноатлантичного договора, Европської унії, Орґанізації економічного спувробутництва и розвою, ОБСЕ, Рады Европы тай Вішеґрадської ґрупы. На юлій 2025.&nbsp;року президентом Чехії є Петр Павел, премєрміністром&nbsp;— Петр Фяла.

Чеськоє княжество было закладеноє у кунци 9.&nbsp;стороча пуд Великов Моравійов. Оно было формално признаноє ги імперськый став Сященої римської імперії у 1002.&nbsp;рокови тай стало корольством у 1198. По битві Могача у 1526.&nbsp;році вшыткі землі Богемської короны были поступово інтеґровані до Габсбурзької монархії. Через почти стувку рокув протестантськоє повстаня стало причинов Тридцятьручної войны. Из розпадом Сященої римської імперії у 1806.&nbsp;році Коронні землі стали частьов Австрійської імперії.

Бігом 19.&nbsp;стороча Чехія пруйшла індустріалізацію. По розпаді Австро-Мадярської імперії по Первуй світовуй войні бульша часть реґіона зайшла до Первої чехословацької републікы у 1918.&nbsp;році. Чехословакія была єдинов державов у централнуй и восточнуй Европі, котра ся обстала парламентарнов демократійов на вшыток меживоєнный період. По Мінхенському договорі 1938.&nbsp;року Націштська Німещина окуповала чеські землі. У 1945.&nbsp;році Чехословакія ся удновила тай три рокы по тому стала комуністичнов державов Восточного блока по переворотови року&nbsp;1948. Провбы лібералізовати уряд и економіку ся гасили совєтськов інвазійов у крайину бігом Празької яри 1968.&nbsp;року. У новемброви 1989, Боршоньова револуція поклала конець комуністичному правліньови тай удновила демократичный устрой. 31.&nbsp;децембра 1992.&nbsp;року Чехословакія ся мирно розпала, а єї державы-члены стали незалежными державами&nbsp;— Чеськов републіков и Словакійов.

## Демоґрафія
Рождаємость у Чехії у 2020.&nbsp;році ся шацовала на 1.71&nbsp;дітины на жону, што є низше уд ґлобалного уровня удтворіня в&nbsp;2.1. Просіковый вік у Чехії є 43.3&nbsp;рокы. Просікова довгота жывота у 2021 ся шацовала на 79.5&nbsp;рокув (76.55&nbsp;рокув про чоловікув, 82.61&nbsp;рокув про жун). Дас 77,000&nbsp;чоловік іміґрувут на Чехы кажджый рук. Вєтнамські іміґранты яли ся селити у крайині бігом комуністичного періода, коли їх кликав ги робутникув чехословацькый уряд. У 2009 на Чехах было дас 70,000&nbsp;вєтнамцюв. Многі из них рішили ся лишити у крайині навхтема.

Подля резултатув списованя людности 2021.&nbsp;року бульшина населеня Чеської републікы сут чехы (57.3%), а за нима йдут: моравакы (3.4%), словакы (0.9%), украйинці (0.7%), вєтнамці (0.3%), полякы (0.3%), росіяне (0.2%), сілезці (0.1%) тай німці (0.1%). Ищи 4.0% вписали комбінацію из двох націоналностий (3.6% дали комбінацію из чеської и другої націоналности). Ґрафа „націоналность“ была у списованьови немусайна, того многі люде ї лишили незаповненов (31.6%). Подля шацовань, у Чехії жыют 250,000&nbsp;ромув (циґан). Польська меншина быват головно у реґіоні Транс-Олза.

У Чехії у 2021.&nbsp;рокови жыли 658,564&nbsp;чужоземці подля Чеської статистичної службы, майвеликі їх ґрупы тото украйинці (22%), словакы (22%), вєтнамці (12%), росіяне (7%) тай німці (4%). Бульшина чужоземного населеня быват у Празі (37.3%) тай Стржедочеськум крайови (13.2%).

Жыдувськоє обывательство Богемії и Моравії, котроє мало 118,000&nbsp;чоловік подля списованя 1930.&nbsp;року, было практично выгубленоє Націштськов Німещинов бігом Голокоста. У 2021.&nbsp;рокови у Чеськуй републіці жыло дас 3,900&nbsp;жыдув. Експремєрміністер Чехії, Ян Фішер&nbsp;— юдаїшта.

Націоналность бывателюв, котрі удповіли у списованьови 2021:

### Майвеликі вароші

## Референції
Чесько
Катеґорія:Европска унія
Чесько
Катеґорія:Чесько