open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ржанка берегівка

**Ржанка берегівка** (*Charadrius hiaticula*) є малый, шыроко росшыреный представитель родины ржанковых.

## Опис

Великый дас як перепеліця, росте до 18 - 20 цм, важыть 50 - 70 ґ і роспятя крыл мірять 35 - 41 цм. Тїло мать приземисте, довшы ногы, куртый шпіцятый дзёбак і релатівно выразне зафарблїня. Мать сивобурый хырбет, крыла і тимя, білый бріх, помаранчовы ногы, тмаву смугу через око і грудь, выразнїшу тонку смужку коло ока. Обі поглавя ся фарбов не різнять, молоды птахы мають простїше зафарблїня і од дорослых їх можеме розознати легко подля світло бурой, часто недокінченой смугы на груди і сивожовто зафарбленых ніг. 

## Росшырїня

Ржанка берегівка є росшыреный і чіселный вид, котрого популація рахує на 410 - 540 000 екземпларів. Гнїздить передовшыткым коло северного побережа европского і азійского контінента, в Ґроньску і на северовыходї Канады. Часточно є перелїтный, европскы птахы свої гнїзда опущають в меджах міджі авґустом аж септембром і міґрують южным напрямом аж по южны побережа далекого африцького контінента.

## Еколоґія

Стримує ся єднотливо, часто є зазначеный в притомности іншых видів прибережных птахів. Страву глядать звычайно на болотистых і пісковых берегах вод, жере переважно малы гробакы, слимакы і червы. Озывать ся характерістічным „туіп“.

Ржанка берегівка гнїздить на земли на пісковім або багнистім підкладї. Кладе 3-5 легко жовткавых яєць з тмавыма фляками, на котрых сидять черяво обоми родічі приближно 23-26 днїв. В часї гнїздїня суть обоми родічі і нехранены яйця дуже зранительны, зато ржанка берегівка выужывать про одлаканя предаторів од гнїзда внимаву методу. В припадї, же ся к гнїзду ближыть предатор, єден з родічів швыдко одбігне гнїзда, голосно ґрявчіть, сімулує неспособность лїтаня і увагу предатора на ся оберне. В достаточній оддалености од гнїзда взлїтне і о дашто шізнїше ся знову верне до свого гнїзда.

## Референції

Катеґорія:Ржанковы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Донецьк

**Донецьк** () є місто в Українї, 971 491 жытелїв, адміністратівне центрум Донецькой области. Перше ся споминать у 1869 роцї.

Катеґорія:Міста Україны
Катеґорія:Донецька область
Жытомир

**Жытомир** () є місто в Українї, 260 000 жытелїв, адміністратівне центрум Жытомирьской области. Перше ся споминать у 884 роцї.

## Референції


Катеґорія:Міста Україны
Катеґорія:Жытомирьска область
Запоріжя

**Запоріжя** () є місто в Українї, 500 000 - 550 000 жытелїв, адміністратівне центрум Запорізькой области. Перше ся споминать у 1770 роцї.


Катеґорія:Міста Україны
Катеґорія:Запорізька область
Кропивницькый

**Кропивницькый**, (, до 1924 *Елисаветгра́д*, до 1934 *Зино́вьевск*, до 1939 *Ки́рово*, до 2016 *Кировогра́д*, ) — місто в Україні, 216 476 жытелїв, адміністратівне центрум Кіровоградьской области. Перше ся споминать у 1754 році.

## Одказы
* Историческая информация о городе Елисаветград 

Катеґорія:Міста Україны
Катеґорія:Кіровоградьска область
Чернїгів

**Чернїгів** () є місто в Українї, 280 000 жытелїв, адміністратівне центрум Чернїгівской области. Перше ся споминать у 864 роцї.

## gallery


Image:AX Chernihiv Pyatnytska Church.jpg|1201
Spasopreobrazh-cathedral-chernihiv.JPG|1030
Чернигов. Елецкий монастырь.jpg|
Chernigov red square.jpg|Червена площа
St. Catherine Church.jpg|Церква Святої Катерини




Катеґорія:Міста Україны
Катеґорія:Чернїгівска область
Полтава

**Полта́ва** () є місто в Україні, 287 135  жытелїв, адміністратівне центрум Полтавской области. Перше ся споминать у 899 році.

## Референції


Катеґорія:Міста Україны
Катеґорія:Населены пункты Полтавской области
Севастополь

**Севасто́поль** (, , ) є місто на Крымскім полоострові, 416&nbsp;263&nbsp;жытелїв (2016). Перше ся споминать у 1783.&nbsp;році. По окупації Крымского полоострова в 2014.&nbsp;роцї фактічно контролує місто Російска Федерація; де юре і за меджінародным правом його теріторія належыть Українї.

Катеґорія:Міста Україны
Сімферополь

**Сімферополь** (, , ) є місто на Крымскім полоострові, 336 330 жытелїв. Перше ся споминать у 1784 році. Подля україньской стороны (де-юре), є то місто в Українї, центер Автономной републікы Крым. Подля російской стороны, фактичный днешный стан — де-факто, є то місто в Росії, центер Крымской републікы.

	

Катеґорія:Міста Україны
Тернопіль

**Тернопіль** () є місто в Україні, 225 286  жытелїв, адміністратівне центрум Тернопільской области. Перше ся споминать у 1540 році.

## История
Місто засноване 1540 року Яном Амором Тарновськым.

Катеґорія:Міста Україны
Катеґорія:Тернопільска область
Луганьск

**Луганьск** () є місто в Україні, 431 109 жытелїв, адміністратівне центрум Луганьской области. Перше ся споминать у 1795 році.


Катеґорія:Міста Україны
Катеґорія:Луганьска область
Черкасы

**Черкасы** () є місто в Україні, 286 037  жытелїв, адміністратівне центрум Черкаской области. Перше ся споминать у 1284 році.

Катеґорія:Міста Україны
Катеґорія:Черкаска область
Чернівцї

**Чернівцї** () є місто в Українї, 253 843  жытелїв, адміністратівне центрум Чернівецькой области. Перше ся споминать у 1408 роцї.

## Референції


Катеґорія:Міста Україны
Катеґорія:Чернівецька область
Гончій Брід

**Го́нчій Брід** () — село в Українї, Волиньскій области, Ковельскім районї. Жытелїв — 134 (2001). 

## Історія
Заложене у 1570 роцї.

Катеґорія:Села Волиньской области
Хмельницькый

**Хмельницькый** () є місто в Українї, 274&nbsp;452 жытелїв, у Подолії, адміністратівне центрум Хмельницькой области. Перше ся споминать у 1431 роцї.
## Референції

Катеґорія:Міста Україны
Катеґорія:Хмельницька область
Маріуполь

**Маріуполь** (, ) — є місто в Україні,   Донецька область. Находить ся на берегах Азовского моря, 121 км по трасы и 132 км по желізници од Донецька. Перше ся споминать у 1778 році. Жыло до року 2022 — 436 569 жытелїв (зараз менше 100 000). Місто находится з 20. мая року 2022 под окупаціёв Росії.

## Інтересны факты
Автобус із україньского Маріуполя в Україну ходить маршрутов: Росія → Латвія → Літва → Польско → Україна, и назад тым истым путём.

## Референції

Катеґорія:Міста Україны
Катеґорія:Донецька область
Чайка звычайна

**Чайка звычайна** або тыж **чібис** (лат. *Vanellus vanellus*) — є птах з родины ржанковых, котра вєдно з далшыма родинами належыть до ряду ржанкоподобных. 

## Опис

Птах приближно великости голуба, з вагов 130 - 330 ґ, довжков тїла 28 - 31 цм і роспятём крыл 82 - 87 цм. Фарба є подобна у обох поглавей, хырбет і крыла мають металово зеленкасту фарбу. На розлуку од самця мать саміця на груди білу смужку. Молодята суть зафарблены веце до бурой, жебы были веце хоронены перед зраком предаторів. 

## Способ жывота

Тіпічным середовищом чайкы звычайной суть мочарї, лукы і поля, тыж преферує скоре одкрыты пространства і недуже богату веґетацію. Голосовы проявы суть зложены переважно з варовного ґрявчаня. Рушать ся ходжінём по земли, але є то шыковный лїтач, котрого свадьбяне лїтаня ся вызначує множеством швыдкых елементів і прудкых ступань. Справила жыє в парї, припадно в ґрупі дакілько парів. Гнїздїня зачінать уж кінцём марца. Гнїздо ся находить в ямцї в земли, яку глубить самець як часть токаня і є постелене сухов травов. Як місце про гнїздїня собі часйкы звычайны выберають мокры лукы і поля. зато суть часто зничены сільскоґаздївсков техніков, што ся неґатівно підписує на чіслености того виду. Саміця знесе обычайно 4 яйця, їх інкубація тырвать нецїлый місяць. Закля што о зогрїваня яєць ся старать головно саміця, о молодята ся старають обоми родічі. По 5-6 тыжднях зачінають молодята лїтати. На граніцї лїта і осени одлїтають середоевропскы чайы на зимовищя в югозападній Европі і северозападній Африцї. Тамта популація не міґрує. 

## Страва

Павукы, слимакы, хробакы, глисты, части рослин, далшы дрібны жывотны.

## Росшырїня

Европа, часть Азії (Турція, южна і выходна Сібірь, Монґолія, Кітай), северозапад Африкы.

## Референції
* Dungel J., Hudec K.:*Atlas ptáků České a Slovenské republiky*. Academia, Praha, 2001.
* Šťastný K., Bejček V., Hudec K.: *Svět zvířat IV - Ptáci(1)*. Albatros, Praha, 1998.



Катеґорія:Ржанковы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Кріжова Вес

**Кріжова Вес** є село в окресї Кежмарок в Пряшівскім краю на северовыходї Словеньска.

## Обывательство

## Референції
Малі Славков

**Малі Славков** () — є село в окресї Кежмарок в Пряшівскім краю на северовыходї Словеньска.

## Обывательство

## Референції
Ходулочник

**Ходулочник** (*Himantopus himantopus*) є великый вид прибережного птаха з родины шилоклювковых. Мать тонкый рівный дзёбак і дуже довгы червеноружовы ногы, інакше є чорнобіло зафарбеный. Біла є голова, шыя, спід, хвіст, хырбет і промінлива кресба на голові (звычайно векша у самцїв). Гнїздить в областях з плыткыма водами.

## Референції


Катеґорія:Шилоклювковы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Плавунчік

**Плавунчік** (*Phalaropus lobatus*) є малый прибережный птах з родины бекасовых. Мать дуже тонкый дзёбак, якый є все цїлый тмавый. В свадьбянім шатї є пестро зафарбленый - тимя, лице, задня часть шыї, бокы груди суть сивы, бокы шыї до різной міры арджавы (у саміць веце), горло і фляк над оком суть білы. В простім шатї мать сивый хырбет з білавыма лемами, кус чорной фарбы мать в тылї і за оком. Гнїздить в мочарях, на граніцях лїса і в тундрї; засягує дале до внутроземных областей і высше до гор.

## Референції


Катеґорія:Бекасовы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Прибережны птахы

**Прибережны птахы** (Charadrii) є підряд ржанкоподобных, загорнюючій малы (великости воробля) аж по середнї великы птахы бродунового тіпу, вязаны часто на воду (мокры лукы, мочарї…). Є то пестра ґрупа, ці уже іде о взляд, або о гнїздове середовище. Мають тонкый і довгый дзёбак, даколи і огнутый догоры або долов, котрый поужывають про найджіня стравы (дрібны жывотны) в мокрім ґрунтї, піску або багнї рыбників. 

Векшына видів гнїздить на земли, дакотры і на стромах. Молодята суть некормливы. Виды, де ся о молоды старать самець, є выразнїшый поглавный діморфізм, саміця є пестрїша.

## Референції


Катеґорія:Ржанкоподобны
Писочник

**Писочник** (*Calidris temminckii*) є малый вид писочника з підряду прибережных птахів. На першый погляд припоминать подобного звычайного писочника, од котрого є інакшый світлыма ногами, білыма крайнїма хвостовыма перами і смужков на груди у вшыткых шатах. Гнїздить в тайзї і тундрї, зимує головно в Африцї.

## Референції


Катеґорія:Бекасовы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Звычайный писочник

**Звычайный писочник** (*Calidris minuta*) є малый вид писочника з підряду прибережных птахів. На хырбетї мать білы смужкы (молоды птахы і дорослы птахы в свадьбянім шатї), чорныма ногами, нескінченым обойком на груди (середина груди є біла) і сивыма крайнїма хвостовыма пірками. Гнїздить в тундрї.

## Референції


Катеґорія:Бекасовы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Алпскый писочник

**Алпскый писочник** (*Calidris alpina*) є середнї великый вид писочника з підряду прибережных птахів. В свадьбянім шатї є згоры єднофаребно сивобурый і одсподу білавый, із слабым флякованым по боках груди. Довшый дзёбак є мірно огнутый долов. Гнїздить в низкій траві або в тундрї.

## Референції


Катеґорія:Бекасовы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Гривяткы

**Гривяткы** () — село в Українї, Волиньскій области, Ковельскім районї. Жытелїв — 272 (2001). 

## Історія
Заложене у 1570 роцї.

Катеґорія:Села Волиньской области
Шилоклювка

**Шилоклювка** (*Recurvirostra avosetta*) є великый ржанкоподобный птах з родины шилоклювковых росшыреный в Европі і Азії. Є часточно перелїтна, векшынов міґрує до северной Африкы, южной Европы або южной Азії, в дакотрых країнах з приязнїшым кліматом єй годен відїти по цїлый рік.

## Опис

* Довжка тїла: 43-48 цм
* Роспятя крыл: 73 цм
* Вага: 290-400 ґ 

Шилоклювка є тонкый птах роснучій до великости вороны. В зимнім шатї мать переважно чісто біле піря з чорным хырбетом, верьхнёв частёв горла і тимём. Характерістічным ознаком є довгый, тонкый догоры огнутый чорный дзёбак і довгы сїнявы аж чорны ногы. Обі поглавя суть фарбов такы самы, молоды птахы мають пісково зафарблене піря із сивыма кресбами.

## Хованя

 
Шилоклювка є жытелём плыткых стоячіх вод, соленых озер або мочарїв з рїдкым веґетачным поростом.

Під час гляданя стравы смотрить до воды і як збачіть жертву, рушать своїм кривым дзёбаком з єдного бока до другого. Їй стравов суть дрібны водяны быдла. Найчастїше ся озывать мелодічным „плуіт плуіт“. 

І мімо добы гнїздїня єй можеме часто збачіти в ґрупах другых прибережных птахів, в середнїй Европі ід найчастїше о мевы рехотусї. Мать высоко комплікованый свадьбяный церемоніал одбываючій ся у водї. Гнїздить в меншых колоніях, найчастїше в плытчінах од мая до юна і шторік кладе 3-4 яйця до плыткой ямкы в земли, векшынов постеленов куртов рослиновов веґетаціов. На яйцях сидять обоми родічі по 23-35 днїв. Такой по вылягнутю суть молодята самостатны і ідуть на свої першы експедіції за стравов. Єден з родічів їх притім бере до воды і учіть плавати. Молодята ся научать лїтати уж у віку 35-42 днїв, але іші все зіставають близко коло своїх родічів.

## Референції


* Biolib

Катеґорія:Шилоклювковы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Турухтан

**Турухтан** (*Philomachus pugnax*) є середнї великый вид писочника з підряду прибережных птахів; самцї суть выразно векшы як саміцї. Окрем самцїв в часї розмножованя є невыразно буро зафарбленый з білым бріхом. Самцї мають в часї розмножованя пестрофаребны ґалїрї на карку. В лїтї мать лем слабеньку білу крылову смужку білы бокы гудзіцї.

## Референції


Катеґорія:Бекасовы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Улїт лїсовый

**Улїт лїсовый** (*Tringa ochropus*) є середнё великый вид прибережного птаха з родины бекасовых. 

## Опис
Улїт лїсовый є птахы великый як кос з бурочорныма крижами і білым бріхом. Голова і грудь суть выразно флякасты. Як летить годен у нёго відїти білу гудзіцю і тмавый спід крыл.

## Голос
флавтове,,тлуіітітіт"", як ся страшыть,,ґіпґіпґіп"

## Ареал росшырїня
Находить ся в лїсовім пасмі од Побалтя через Середню Европу аж по Сібірь. Улїт лїсовый є перелїтный птах, кінцём юла або в авґустї опущать свій домів і путує на зимовища до Африкы. На гнїзда ся вертать кінцём марца.

## Місця
В часї гнїздїня ся стримує на берегах вод, котры суть зароснуты лїсами, бо улїт лїсовый на розлуку од своїх близкых з підряду прибережных птахів гнїздить на стромах і в кряках. Сам собі гнїзда не будує, але гнїздить в опущеных гнїздах другых, особливо дроздобых птахів або наприклад в гнїздах сорок. 

## Розмножованя
Саміця знощать 4 яйця, на котрых сидять обоми родічі 20 аж 23 днїв. Молодята зіставають в гнїздї 1-2 днї і потом ся метають долов. Падуть звычайно до мягкой травы або моху, і зато ся їм ніч не стане. Родічі їх на даякый час водять, а кідь ся осамостатнять, одлїтають на россяглы мочарї, рыбникы або озера в одкрытій країнї.

## Страва
Передовшыткым хробакы і глисты. Їджіня зберать при ходжіню коло берега рыбників і в плыткых болотистых водах.

## Референції

Катеґорія:Бекасовы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Улїт луговый

**Улїт луговый** (*Tringa glareola*) є середнї великый вид прибережного птаха з родины бекасовых. Подобать ся улїтови лїсовому, є але світлишый, кресба хырбета є выразнїша, хвіст є мягко смужкованый, грудь і бокы рідше очаркованы, надочна смужка веде аж за око, ногы суть жовткаво зелены. Як летить видно світлый спід крыл. Молоды птахы суть зверьха силно світло точкованы, грудь мають мягко чарковану. Гнїздить на рашелинах і лугах в тайзї.

## Референції


Катеґорія:Бекасовы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Улїт рудоногый

**Улїт рудоногый** (*Tringa totanus*) є середнї великый вид прибережного птаха з родины бекасовых. Мать червены ногы і корїнь дзёбака, є бурый із смужками на груди і боках, білавов смужков (лем перед оком) і смужков коло ока. Кідь летить мать білый заднїй край крыл і білу гудзіцю, котрого фарба клиновито выбігать до хырбета. В свадьбянім шатї є зверьха і одсподу флякастый, в зимі невыразно сивобурый з розпитыма фляками. Молоды птахы мають флякасты лемы пірок верхнёй части тїла. Гнїздить у внутроземных і прибережных мочарях ай вогкых луках.

## Референції


Катеґорія:Бекасовы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Сукалень

**Сукалень** (лат. *Limosa limosa*) — великый вид прибережного птаха з родины бекасовых (*Scolopacidae*).

## Опис
Росте до 35–45 цм і роспятя крыл мірять 70–82 цм. Вага самцїв колыше міджі 160–440 ґ, саміцї мають міджі 244–500 ґ. Самцї бывають звычайно дакус меншы як саміцї і мають тыж куртшый дзёбак. В свадьбянім шатї мать помаранчово арджавый карк і грудь (інтензівнїшый мать самець) і вшелияко інтензівне тмаве смужкованя на груди і верхнїй части інакше білого бріха, в простім шатї суть обі поглавя там само зафарблены - сивобуро. Молоды птахы мають жовткаво буру грудь. Особливо почас лїтаня суть выразны чорнобілы пірка і хвіст.

В току ся озывать голосным „*ґрутйо*“; дале тыж носовым „*вітовітовіто*“, мевове „*квуііг*“ або швыдке „*вівіві*“.

## Росшырїня
Гнїздить на россяглій теріторії Евразії і в меджах од Ісланду выходно по выходну Сібірь. Є перелїтный вид, зимує в южній і западній Европі, Африцї. на Середнїм выходї і Австралазії. 

Ґлобална популація сукалня падать; лем в роцї 2005 быв спад за опереднїх 15 років гаданый на цїлых 25 %. Прічінов є головно страта гнїздовищ бо ся одводнёвали мочарї і тыж інтензіфікація сільского ґаздівства. В много областях є огроженый ловлїнём, і наперек тому же є лов у вшыткых штатах Европской унії окрем Франції заказаный.

## Біотоп

Гнїздить на векшых вогкых луках і травистых мочаринах. Коли міґрує, тогды ся стримує в устях рік і на прибережах моря.

## Страва

Жывить ся хробаками, павуками, слимаками і глистами, коли міґрує та їсть і насїня. Жертвы глядать пиханём своїм довгым дзёбаком з вынятково чутливым кінцём до болота або мягкого ґрунту.

## Гнїздїня
Гнїздить 1x шторік од апріля до юла, обычайно в малых вольных колоніях о 2-20 парах. Хоць пары перебывають зиму оддїлено, і наперек тому ся на гнїздо по зимі вертають звычайно лем 3 днї од себе. Як ся єден птах спізнить, пар ся роспаде. Самець на своїй теріторії, котра ся розкладать на плосї 30-50 метрів коло гнїзда глубить на земли в низкій веґетації дакілько плыткых ямок, часто выстеленых рослиновым матеріалом, з котрых собі саміця єдно выбере і накладе до нёго 4(3–5) зеленкавы, буры флякасты яйця о великости 55,1 x 37,8 мм. На їх інкубації тырваючій 21–24 днїв ся дїлять обоми птахы і вєдно тыж в тім часї актівно хранять околіцю гнїзда. Молодята суть прекоціалны а гнїздо опущають уж пару годин по вылягнутю. Далшых 25-30 днїв суть пак спроваджаны обоми родічами до часу, як ся опірять. Притім ся можуть рушати в беспосереднїй близкости гнїзда, тыж як вєдно путовати аж 3 км далеко до місць з векшов понуков стравы. З нідерландской штудії выплывать, же в першім роцї жывота умерать 37,6 %, в другім 32 % а в далшых роках 36,9 %.

## Референції

Катеґорія:Близко огрожіня (NT)
Катеґорія:Бекасовы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Кроншнеп

**Кроншнеп** (*Numenius arquata*) є великый вид прибережного птаха з родины бекасовых (Scolopacidae). 

## Опис

Найвекшый вид прибережного птаха в  боках.

## Росшырїня

Гнїздить в Европі і в Азії. Переважно перелїтна, зимує в северозападній Европі. Середоморю, Африцї, на Середнїм выходї, южній і юговыходній Азії, Японії і на Сундах. Подля дакотрых тверджінь выїмково лїтать і до Нового Шкотьска.

Гнїздить переважно на мокрых луках і пасовисках або в мочарістых тайґах.

## Еколоґія

Жывить ся головно хробаками, але жере і слимакы, павукы, малы рыбкы, земноводны, насїня і дрібны плоды. Гнїздо на земли, скрыте в траві. В єдній зношцї бывають 4 (3-5) 67,9 x 47,4 мм великы яйця.

## Референції


Катеґорія:Бекасовы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Кроншнеп малый

**Кроншнеп малый** (*Numenius phaeopus*) є великый прибережный птах з родины бекасовых. 

Росте до 37-45 цм, саміцї суть мірно векшы. Переважно є сивасто бурый із світлишов головов і ногами а довгым огнутым дзёбаком, обі поглавя суть притім фарбов дуже подобны. Кроншнеп малый бывать найчастїше мыленый з іншыма видами кроншнепів, на розлуку од котрых є обще меншый, мать куртшый дзёбак і тмаве тимя з білов смужков в серединї. Озывать ся горошковым *пийпийпийит*.

Належыть к найросшыренїшым кроншнепам. Гнїздить на россяглій теріторії субарктічной Северной Америкы, Европы і Азії. Є перелїтный, зимує на побережу Африкы, Южной Америкы, южной Азії, Австралії і на югу Северной Америкы.

Страву глядать найчастїше в багнї, як го перегребує за помочі свого довгого дзёбака. Жере малы безхырбетны і крабы, в часї міґрованя творять вызначну часть ёго стравы і малы плоды рослин. Гнїздить в малій ямцї, де кладе 3-5 яєць, на котрых сидять черяво обоми родічі по добу 22-28 днїв. В припадї огрожіня гнїзда або  молодят бывать дуже аґресівный.

## Референції

* https://web.archive.org/web/20090416052735/http://www.naturia.per.sg/buloh/birds/Numenius_phaeopus.htm
* Dungel J., Hudec, K. (2001): *Atlas ptáků České a Slovenské republiky*; str. 110. Academia, Praha. ISBN 978-80-200-0927-2 

Катеґорія:Бекасовы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Лиска чорна

**Лиска чорна** (*Fulica atra*, сін. *Fulica prior*) є середнё великый плаваючій птах з родины :ru:Пастушковые шыроко росшыреный на великій теріторії Індонезії, в Індонезії, Австралії і северній Африцї.

## Опис
* Довжка тїла: 37 - 42 цм
* Роспятя крыл: 70 цм
* Вага: 0,6 - 1,2 кґ 

Лиска чорна мать робустне тїло цїле зароснуте чорным пірём. Другой фарбы є лем білый шпіцятый дзёбак і чоловый щіток, червены очі і сивы ногы, на котрых не мать плавачі бланы, але лем скоркове лемованя. Міджі поглавями є слабо вывинутый сексуалный діморфізм. Самець мать о дашто векшый чоловый щіток як саміця, фарбов ся од ся не одрізнятюь. Незрїлы птахы суть фаребнїшы, хыбує їм щіток на чолї і мають на біло зафарблену передню часть горла. Чоловый щіток бывать навеце о дакус векшый на ярь як на осїнь. Як плаве та лиска махать головов черяво допереду і дозаду і перед потоплїнём учінить якусь „щіпку“.

## Хованя
Лиска чорна є тіпічным обывателём стоячіх вод вшыткого тіпу, в містах єй можеме збачіти передовшыткым в зимі, коли одлїтать на парковы озерка. Часточно є перелїтна. Часть европской і азійской популації міґрує на юг і запад і опущать уж замерзнуты воды.

Страву глядать передовшыткы у водї і творять єй вшелиякы виды водяных рослин, малы водны жывотны ці припадно части рослин роснучіх на берегу. Як є выполошана, з цяпканём ся наперед розбігне по водї і масівно трепе крылами. То може навести ефект, же не знать добрї лїтати але є то спачнї і найчастїше ся докаже при їх многораз довгых міґраціях. 

Лиска чорна належыть міджі релативно голосны птахы з богатов шкалов звуків. Найвеце ся озывать в часї гнїздїня або выполошаня, причім саміця ся озывать храплявым „кев“ і самець острым „пікс“ або „пссссі“.

В часї розмножованя ся у самцїв лискы чорной проявує незвычайна аґресія і масівне боронїня свого теріторія, котре тырвать аж до кінце гнїздїня. Островковисте і горбкове гнїздо собі будує з водяных рослин, конаріків і терстины і все є уміщене в тїсній близкости воды. Велё раз будує іщі єдно гнїздо про переспаня або оддыху дорослых птахів. Гнїздить од апріля до мая і кладе 6 аж 15 білочорных яєць. Молодята ся лягнуть по 22 днях і суть кормлены обомі родичами. При недостатку стравы ся але у дорослых екземпларів обявує незвычайна аґресія в подобі силного клюваня, котре може дійти аж к усмерчіню дакілько молодят. Релатівно довговікый вид, може ся дожыти і веце як 15 років.

## Референції


Катеґорія:Водяны курочкы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Бекас малый

**Бекас малый** (*Lymnocryptes minimus*) є малый вид прибережного птаха з родины бекасовых. Тыж є єдиным видом в монотіпічнім родї *Lymnocryptes*.

## Опис

Росте до 17-19 цм, роспятя крыл мірять 30-36 цм і важыть 40-60 ґ. Выразна є кресба на голові з двоїтів надочнов смужков, тмавым півмісяцёвым фляком під оком і тмавым тимём без середнёй світлой смужкы. Грудь і бокы суть поздовж смужкованы, на хырбетї мать контрастны жовты смужкы.

Жыє дуже скрыто, при огрожіню ся тисне к земли і сподївать ся на свої масковачі фарбы; вылїтує аж на послїднїй момент. Векшыну рока ся справує тихо, спів, котрый творить рітмічне „тлок-токлі-тлок-токлі“, є але дуже выразный і годен го чути на велику оддаленость. Самцї ся нім озывають почас лїтаня і на земли.

## Росшырїня

Гнїздить на розлеглых рашелинисках северной Европы і выходной Сібірї. Перелїтный вид із зимовищами в западній і северозападній Европу, Середоморю, серверній Африцї, Сагелї і югозападній Азії. Зимує на берегах вод в низкых травистых бажінатых поростах.

## Страва

Жывить ся головно різныма безхырбетныма, але зожре і насїня.

## Гнїздїня

Гнїздить на земли, в єдній покладцї суть звычайно 4 буры яйця. Інкубачна доба 17-24 днїв і сидить лем саміця.

## Референції


Катеґорія:Бекасовы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Слуква

**Слуква** (*Scolopax rusticola*) є великый вид прибережного птаха з родины бекасовых. Велика як голуб з робустным тїлом і довгым дзёбаком. На голові мать смужкы. Гнїздить у вогкых листяных або змішаных лїсах з роскыданыма одкрытыма плохами. Ховать ся скрыто, збачіти єй годен особливо підвечером.

## Референції


Катеґорія:Бекасовы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Александер Грабарь

**Александер Грабарь** (17. авґуста 1883, Будапешт - 1959, Ужгород) - русиньскый културный дїятель, педаґоґ і малярь. Основатель карпатьской орнітолоґії і автор першых науковых орнітолоґічных робот в русиньскім языку. 

## Біоґрафія
Народив ся в Мадярьску в містї Будапешт в роцї 1883. Року 1902 скінчів ґімназію в Ужгородї і в роцї 1903 публіковав першу наукову роботу уж як штудент біолоґічной факулты в Будапештї, яку закінчів в р. 1906. Потім започав робити на ужгородьскій ґімназії як професор біолоґії. За свій вклад до наукы быв оцїненый діпломом Ужгородьского кралёвского орнітолоґічного товариства. Од року 1944 працовав в Підкарпатьскім краёзнательскім музею. По року 1945 быв доцентом Ужгородьской універзіты. Умер в 1959 в Ужгородї.

Ёго найзнаміша робота *Птаство Подкарпатской Руси* з року 1931 описує 278 видів авіфауны Підкарпатя і часточно выходного Словеньска. Єй велике значіня про Русинів є в тім, же была написана по русиньскы і захопила оріґіналны русиньскы назвы птахів. Зозберав унікатну колекцію хижых птахів яка є днесь єдина свого тіпу в Українї. Александер Грабарь тыж роспрацовав практічну сістему годовлї гищів у волъєрах. Малёвав країнкы і заряджує ся до підкарпатьской школы країнарїв імпресіоністів.

## Творба
* Az urali bagoly fészkelése a Kárpátokban //Természet-tudományi kőzlőny, Budapest, 1903
* Beobachtungen űber die Uraleule //Aquila, t. 32-33, 1935-1926
* Gyps fulvus, Nyctea nivea, Aegolius Teugmalnni
* A. nyérc Uyshorodon (Putorius lutreola) //Kárpati vadász Berehovo–Beregszasz, 1928
* Птаство Подкарпатской Руси //Подкарпатська Русь, р.8. Ужгород, 1931
* Туруни Подкарпатской Руси (Carabini Carpathorossiae) // Подкарпатска Русь, р.8. Ужгород, 1931-1932
* Ptactvo na Podkarpatské Rusi // Sbornik Zemské Musejni Společnosti v Užhorodé, 1932
* Уральська сова на Подкарпатскої Руси // Подкарпатска Русь, р. 10 Ужгород, 1933
* Важки Подкарпатскої Руси (Odonata Carpathorossica)
* Die Verbreitung des weissen Storches (Ciconia c. ciconia L.) im Hordungarischen Karpathen-vorland in den Jahren 1933-1934 // Aquila. t. 46-49, Budapest, 1939
* Хижое птаство Подкарпаття // Зоря, Hajnal, 1942, Унгвар, I, № 1-2, 1941, II, № 1-2

## Література
* 
* Зоологічний музей ДВНЗ УжНУ
* Пioнер наукової орнiтологiї на Закарпатті, Беркут, № 2, 1993, стр. 42 - 44

## Екстерны одказы
ПТИЦЫ  ПОДКАРПАТСКОЙ РУСИ

Катеґорія:Русины
Катеґорія:Орнітолоґія
Звычайна курочка

**Звычайна курочка** (*Porzana porzana*) є невыразный птах з родины водяных курочок.
 
Ёго фарба є тмавобура з білыма фляками. Жыє барз скрыто в мочарях зароснутых терстинов і далшыма водяныма рослинами. Взглядом на скрытый способ жывота ёго притомность годен найлїпше найти по голосї.

## Голос
Самець ся озвывать переважно через ніч монотонным "гуіт, гуіт, гуіт", котре припоминать швіганя прутом.

## Росшырїня
Западна часть Евразії аж по середню Азію. В Европі не гнїздить в Ірьску і в северній Шкандінавії.

## Гнїздїня

Гнїздить в зароснутых мочарях з переважуючов низшов веґетаціов, а то в місяцях май аж юл, векшынов раз за рік. Гнїздо є місковита конштрукція з быля терстины схована в найбогатшій веґетації на водній поверхнї. Саміця несе 6-13 барнастых яєць з тмавыма фляками, на котрых сидять обоми родічі дас 18-19 днїв. Молодята опущають гнїздо уж по 8-12 годинах по вылягнутю і в спроваджаню родічів ся рушають по околитых поростах. Способны лїтаня суть у віку 30-40 днїв.

## Міґрація
Звычайна курочка є перелїтный птах, на гнїздища прилїтать на кінцї марца а в апрілю, одлїтать бігом авґуста і септембра. Зимує в мочарях тропічной Африкы.

## Страва
Жывить ся хробаками, павуками і дрібныма безхырбетныма.

## Екстерны одказы
* Голос

## Референції

Катеґорія:Водяны курочкы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Деркач

**Деркач** (лат. *Crex crex*) — є середнї великый вид водяной курочкы з ряду журавлёподобных. Ёго цїлкова фарба є сивасто жовтобура, із синёсивов очнов смужков і сівым боком груди (у саміцї менше выразнов). Гнїздить на вогкых луках, але тыж на луках з высокым поростом і пасовисках.

## Референції


## Екстерны одказы
* Taxon Crex crex на BioLib.cz

Катеґорія:Водяны курочкы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Катеґорія:Найменше знепокоївый (LC)
Хоростил

**Хоростил** (*Rallus aquaticus*) є векшый вид водяной курочкы з ряду журавлёподобных. 

## Опис

Росте до 25-28 цм а важыть 75-200 ґ. Од другых водяных курочок ся одрізнять выразно довшым, мірно огнутым дзёбаком. Зверьху є бурый з чорныма точками, по боках головы і на груди тмаво синёсивый, бокы і бріх суть чорнобіло смужкованы. Выразны суть тыж білы підхвостовы кровкы. 

Озывать ся різныма куртыма, обчас в рядї повторяныма звуками.

## Росшырїня

Росшыреный на россяглій теріторії Европы і Азії і в северній Африцї. Часточно є перелїтный.

## Гнїздїня

Гнїздить на плытчінах зароснутых тростинков і в мочарях.

## Еколоґія

Жыє дуже скрыто, годен ся добрї рушати по рослинах, жывить ся переважно різныма безхырбетныма, земноводныма і малыма рыбками. Гнїздо ставлять добрї сховане в богатім поростї. В єдній давцї знесе 7-19 світлых, буро або сиво флякастых яєць. Молодята суть спочатку чорно із світлым дзёбаком на червеным тимём. Цїлком опірены суть пак по 7-8 тыжднях.

## Референції


Катеґорія:Водяны курочкы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Макіївка

**Макіївка** (; ) є місто в Україні,  Донецька область. Находить ся на берегах рычки Грузька, 13 км по штрасi и 20 км по желüзному путёви уд Донецька. Жиє тамкы 358 156 жытелїв. Перше ся споминать у 1690 році.


Катеґорія:Міста Україны
Катеґорія:Донецька область
Кривый Ріг

**Кривый Ріг** (укр. Кривий Ріг) (рус. Кривой Рог) — варош у Дніпропетровськӯв области, Украйины.

Находить ся на ріці Ингулиць, у централнӯв части Украйины, 146 км по трасі и 168 км по желізници уд Дніпра.

## Обывательство

* Украйинці — (79,09%)

* Русы — (17,71%)

* Білорусы — (0,92%)

* Жиды — (0,26%)

## Шпорт
У варошови є стадіон «Металурґ» умістностёв 29,700 людий, 2 лёдові арены и парашутный клуб «Юный Авіатор».

## Історія
Варош первый раз ся споминать у 1734 році. У XIX сторочу туй зачали добывати желізну руду

## Референции

Катеґорія:Міста Україны
Катеґорія:Днїпропетровска область
Горлівка

**Горлівка** () є місто в Українї, Донецька область. Находить ся на берегах рікы Корсунь, 46 км по трасі и 77 км по желізници од Донецька.

Жыє тамкы 278 119 жытелїв. Перше ся споминать у 1779 роцї.

Катеґорія:Міста Україны
Катеґорія:Донецька область
Кременчук

**Кременчук**,  *Кременчук* — є місто в Україні,  Полтавска область. Находить ся на берегах Днїпра, 115 км по трасi и 119 км по желізници уд Полтавы. Жиє тамкы 217 710  жытелїв. Перше ся споминать у 1571 році.

## Референції


Катеґорія:Міста Україны
Катеґорія:Населены пункты Полтавской области
Камяньске

**Камяньске** () є місто в Українї, в Днїпропетровскій области. Находить ся на берегах Днїпра, о 40 км автодорогов и 36 км желїзницьов од Днїпра. Жыє тамкы 240 000 жытелїв. Перше ся споминать у 1750 роцї.

## Вызнамны родаци
* Леонид Ильич Брежнев

Катеґорія:Міста Україны
Катеґорія:Днїпропетровска область
Біла Церква

**Біла Церква** () — варош у Украйині, Кийӯвська область. Находить ся на берегах ріки , 83 км по трасi и 96 км по желізници уд Киёва. Обывательство— 205 000 жытелю̄в. Первый раз ся споминать у 1032 році.

## Референції


Катеґорія:Міста Україны
Катеґорія:Кыёвска область
Смоленьск

**Смоленьск** ()&nbsp;— місто в Росії, адміністратівный центер Смоленьской области. Лежыть у западній части Росії на ріці Днїпр. Перше ся споминать у 863 році.

## Референції


Катеґорія:Міста Росії
Катеґорія:Смоленьска область
Владімір (Росія)

**Владімір** () — місто в Росії, адміністратівный центер Владімірьской области. Лежыть у централній части Росії на рїцї Клязьма.

## Історія
Перше ся споминать у 990. році.

Катеґорія:Міста Росії
Катеґорія:Міста Владімірьской область
Нижнїй Новгород

**Нижнїй Новгород** ()&nbsp;— місто в Росії, адміністратівный центер Нижегородской области. Лежыть у центральній части Росії на ріці Волга. Перше ся споминать у 1221. році.


Катеґорія:Міста Росії
Катеґорія:Нижегородска область
Катеґорія:Найвекшы міста міліоникы Росії
Сововы

**Сововы** (Strigidae) є єднов з шыроко приїманых родин ряду сов. Друга, менше чісленїша є родина сипуховых (Tytonidae). Цїла родина рахує скоро 200 жыючіх видів в 25 родах росшыреных на вшыткых світовых контінентах з вынятком Антарктіды.

Хоць ся єднотливы представителї видительно різнять у великости мають дакілько ідентічных тїлесных ознаків. Міджі найвыразнїшы належыть велика голова, куртый хвіст і невыразно зафарблене піря, котре є у обох поглавях зафарблено так само. У вшыткых сововых є тыж видительный сексуалный діморфізм в розмірах, саміця росте до векшой великости як самець. Векшына представителїв сововых жыє справила на стромах, суть актівны в ночі і страву ловлять через лїтаня. Зато мають великы крыла, шырокы, закулятены, зароснуты мягкым пірём і під час лїтаня їх начісто не чути. 

## Референції


Катеґорія:Сововы
Лелит

**Лелит** (лат. *Strix aluco*) — ночный птах з родины сововых. Є то найросшыренїша сова в Европі. 

## Росшырїня
Жыє в цїлій Европі, аж на северны области, в северозападній части Африцї (северный Тунис, середоморьскый Алжір і Марокко) а в дакотрых областях Азії (южна Росія, Кавказ, чорноморьскы і середоморьскы части Малой Азії.

## Становища
Ёго середовищом суть переважно листяны, але і змішаны і шпильковы лїсы, гаї, паркы, даколи лем сад і загороды.

## Взгляд

Невыразна сова великости 36-43 цм. Мать робустну куляту голову і кругову тварь із завоём і бурочорныма очами. Ногы курты і опірены аж по персты, крыла релатівно курты (роспятя 81-96 цм), шырокы, хвіст куртый. Фарбы суть барже варіабілны, основна фарба колыше од сивой през різны надыхы бурой аж по арджаву, з тмавым закалїнём. Саміцї суть (як у вшыткых сов) і дашто векшы.

## Етолоґія
Актівны суть в ночі, жывлять ся переважно лїсовыма мышами, дале птахами до великости сойкы і земноводныма. Обчасно зъїсть і векшы хробакы і выїмково і рыбы. Голосовым проявом у обох поглавях є голосне гуканя (напр. „*гуу гу гугугугуу*“, але є то варіабілне, саміця часто выдавать і проникаве „*ківік*". Молодята выдавають шкрекы в подобі „*к-сіт*“.

## Розмножованя
Гнїздо собі найчастїше будує в стромовых дїрах, рїдко і на гнїздах другых птахів (особливо хищів), вынятково і в будовах, або на земли. З облюбов населює великы пташы будкы. Саміця зношать 1-6 яєць (звычайно 2-5) бігом першой половины марца. Яїчка суть вілы з мягкыма бурыма фляками.

Самічка зіставать векшынов в гнїздї, котре опущать лем спорадічно (головно збавити ся екскрементів), і сидить на яйцях а самець єй носить страву. По вылягнутю молодят (28-30 днїв) їх кормить і лыґать бруд, котрый продукують, першых 10 днїв практічно не опущають гнїздо. Пізнїше з гнїзда вылїтавать і іщі пізнїше в ночі тыж ловить. Не стане ся але, жебы было гнїздо довше без дозору, все ся коло нёго стримує єден з родічів. 

Лелит є подобно як і далшы члены того роду знамый упорностёв, з яков свої яйця і пізнїше молодята стережыть.

## Хоснована література
* Jan Dungel, Karel Hudec: *Atlas ptáků České a Slovenské republiky*, Academia, Прага 2001, стр. 150
* Jan Hanzák, Miroslav Bouchner, Karel Hudec: *Světem zvířat* II. дїл - 2. часть. Ptáci, стр. 66-69

## Референції

## Екстерны одказы
* Лелит на BioLib.cz

Катеґорія:Найменше знепокоївый (LC)
Катеґорія:Сововы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Совы

**Совы** (Strigiformes) суть релатівно чісленым рядом класы птахів обсягуюча веце як 200 видів. Совы суть векшынов самостатно жыючі ночны жывотны (хоць єствують і выїмкы, котры ся жывлять малыма ссавцями, хробаками і другыма видами птахів, дакотры ся шпеціалізують вылучно на лов рыб. Нестравительны части жертвы потім вывертають. Находять ся на вшыткых світовых контінентах з вынятком Антарктіды, великой части Ґроньска і дакілько океаньскых островів. 

До ряду сов рядиме дві родины: чісленїша і видово розличнїша родина сововы (Strigidae) і менше чісленїша родина сипуховы (Tytonidae).

## Опис

Совы мають дуже невыразны „масковачі“ фарбы, навысше їх вынятоково мягкы пірка з гребінёвым окраём уможнюють напросто тихе лїтаня. То їм помагать при приближіню к несподїваючій ся жертві, але іщі їм уможнює орьєнтацію слухом, котру бы звычайно чуханя нормалных крыл рушыло. Тым, же мають так пелехате піря, видять ся векшы як досправды суть. Коло оч мають веярёво упорядковане піря - завой. Подобно як хищі мають огнутый дзёбак. Персты суть перероснуты пірём. Четвертый перст годны обернути допереду або дозаду. Саміцї сов суть векшы як самцї, великость є од 12 до 84 цм.

Совы мають на голові піря коло ух так, же напрямують звук до ушной дїркы. Дакотры можуть твар того піря поужытём свалів управляти. Совы чують і ултразвук. Дакотры виды мають єдно ухо высше як друге - дякуючі тому можуть становити позіцію нелем як угол до стороны але і як угол до вышкы.

Совы тыж добрї видять на далеко, а то ай за дуже планых світловых условій. На близко уж так добрї не видять і зато ся, наприклад при порцованю жертвы, рядять за помочі щетковых пірок на краю дзёбака. На розлуку од другых птахів мають око, котре напрямує допереду, перекрыте очным вічком а не спіднїм. Угол виджіня є 160°. Голову можуть обернути аж о 270°.

Їх розмір ся значно одрізнять. Найменшы представителї росту до 13,5 цм а найвекшы можуть выроснути до 60 - 71 цм з роспятём крыл аж 2 метры і вагов 4,5 кґ.

## Референції

Катеґорія:Совы
Уральска сова

**Уральска сова** (лат. *Strix uralensis*) — ночный птах з родины сововых. Жыє в Европі і Азії.

## Росшырїня
Росшыреный є в Европі в їй северній і северовыходній части (Швеція, Фіньско, Побалтя) і в северній части Азії (Росія) аж по Кореу і Японію. Ізолованы популації ся находять в Карпатах і їх близкій околицї і выходній і северовыходній части Алп. 

## Становища
В середоевропскых условіях ся находять в лїсах над 400 метрів над морём, облюбує головно стары бучіны. 

## Взгляд
Уральска сова мать довжку тїла дас 60 цм і кус довшый хвіст. Фарбы суть выразно світлы, але є і тмавша варіанта. Тварь є кулята, очі чорнобуры. Самець і саміця суть скоро такы самы, саміцї ростуть до векшой робустности (самець 540-730 ґ, саміця 720-1200 ґ). Сезонны варіанты фарбы не екзістують. Векшынов є актівна як ся зотміть, але обчас ловить і през день.

## Хованя

Уральска сова мать дуже характерістічный голосовый прояв: дике „*гу-гаугаугау*“, респ. „*вуугу-гу-гу*“ з притиском на першы звукы. Саміця реаґує ґрявком „*гее*“ або „*ве*“, припадно (близко коло гнїзда) „*хру-хру-хру*“. Страву творять мышы і далшы дрібны ссавцї, птахы і хробакы.

## Розмножованя
Уральска сова гнїздить в дїрах стромів або старых гнїздах хищів. Саміця зношать 1-5 (звычайно 2-4) білы яйця, на котрых сидить сама по добу 27-34 днїв (в далшых середоевропскых условіях справила в спіднїй половинї росптылу). Молодята кормлять родічі дас 5 тыжднїв, по вылїтнутю їх дас іщі єден місяць прикормлюють. Тыж як далшы совы родічі своє гнїздо упорно хранять перед нежеланыма пришелцями, вынатково нападуть і чоловіка.

## Референції


## Хоснована література
* Jan Dungel, Karel Hudes: *Atlas ptáků České a Slovenské republiky*, Academia, Praha 2001, ISBN 80-200-0927-2, стр. 150
* Jan Hanzák v Jan Hanzák, Miroslav Bouchner, Karel Hudec: *[[Světem zvířat]]* II. дїл - 2. часть. Ptáci, стр. 69-70
Катеґорія:Найменше знепокоївый (LC)
Катеґорія:Сововы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Сплюшка

**Сплюшка** (*Otus scops*) є малый вид совы з родины сововых. Гнїздить в лїстяных і змішаных лїсах, гаях, парках і загородах в дутинах і опущеных великых гнїздах, де кладе 4-5 білых яєць. Жывить ся хробаками, ящурками і малыма птахами. Росте до 19-21цм і в роспятю крыл мірять 51-63 цм. Дожывать ся коло 12 років.

## Референції


Катеґорія:Сововы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Сыч воробинный

**Сыч воробинный** (*Glaucidium passerinum*) є найменша сова Европы.

Мать невыразно буро зафарбленых хырбет з меншыма білавыма фляками і світлов спіднёв сторонов тїла з тмавшыма поздовжныма фляками. Є релатівно невыразный, ловить як ся тміть, лем в часї гнїздїня по цїлый день, але не є барз мильгавый. Кедь сидить на конарях стромів, чоловік го може позоровати цїлком зблизка, він не втече.

## Опис

Сыч воробинный мірять лем 16&nbsp;цм і роспятя крыл є 34-45&nbsp;цм. Основна фарба верьхнёй части тїла є тмаво бура з выразныма білыма ці жовтобілыма фляками, спід є світлый з поздовжныма тмавыма смужками. На тмавобурых пірках лїтаня є світле флякованя, котре на крылах творить три аж штири перечны смужкы. Хвіст є тыж тмавобурый, з білыма кінцями пірок і дакілько світлыма перечныма смужками. В порівнаню к тїлу мать малу куляту голову з небарз видительным завоём подобнї як і крижы. Дуговка є жыво жовта, дзёбак восково жовтый, коло корїня зеленкастый, ногы опірены, брудно білы з бурыма фляками, пазуры чорнобуры. Самець і саміця не суть інакшы, молодята лем тмавшы. Лїтаня є вовнкове, в часї гнїздїня лїтать і через день.

На розлуку од другых сов мать релатівно высокый пискавый голос. Переважно ся озывать простым повторяным писканём, але може придати і якысь трилок.

## Розмножованя
Гнїздо бывать уміщене в старых дїрах стромів. Кінцём апріля ці початком мая саміця зношать 5–6&nbsp;білых, мягко блищачіх яєць, на котрых сидить сама по добу 28&nbsp;днїв і молодята кормить дас 6&nbsp;тыжднїв. Яйця суть кулёвого або поздовжного твару, важыть коло 7&nbsp;ґ. Яйця суть несены в меджах двох днїв і саміця сидять аж по знесїню послїднёго. Самець ся старать лем о страву. Саміця зіставать в гнїздї і по вылягнутю молодять а їджіня од самця переберать і передавать молодятам. Выведены суть згруба у віку 30 днїв і такой добрї лїтають. Слїдуючі три тыжднї суть іщі ведены родічами. Поглавно зрілы суть в єднім роцї.

## Страва

Страву творять дрібны мышы і птахы, місцями і хробакы. Ловить і через день, і ловить і дрібны пташкы почас лїтаня. Даколи сі зробить засобы в дутинах стромів. На свої розміры мать силны пазуры і ловить жертвы векшы як він сам.

## Росшырїня

Сыч воробинный жыє переважно в тайзї северной Европы і островково і в дакотрых горьскых областях середнёй і южной Европы, як є Шумава, Карпаты, Піренеї і Алпы. Місцями ся находить і в неперерывных лїсах в низшых пологах.

Сыч воробинный є сталый птах, лем горьскы популації на зиму лїтають до низшых полог.

## Референції


Катеґорія:Сововы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Октав Мірбо

**Октав Мірбо** (; *16. фебруара 1848 – †16. фебруара 1917) быв французькый писатель, прозаік, драматік і есеіста. 

## Творы
* *Le Calvaire* (1886)
* *L'Abbé Jules* (1888).
* *Sébastien Roch* (1890).
* *Les Mauvaisbergers* (1897).
* *Le Jardin des supplices* (1899).
* *Le Journal d'une femme de chambre* (1900).
* *Les affaires sont les affaires* (1903).
* *Farces et moralités* (1904).
* *La 628-E8* (1907).
* *Le Foyer* (1908).
* *Dingo* (1913).
* *Contes cruels* (1990).
* *Combats esthétiques* (1993).
* *Combats littéraires* (2006).
* *Correspondance générale* (2003-2006-2009).

## Література
* *Cahiers Octave Mirbeau* (1994-2012).

## Екстерны одказы
* Société Octave Mirbeau.
** ''Dictionnaire Octave Mirbeau''.

Катеґорія:Французскы писателе
Ухан

**Ухан** (*Asio otus*) є середнё великый вид совы з&nbsp;родины сововых бурой і чорной фарбы з характерістічным продовженым пірём коло уха, дякуючі тому здобыв свою назву в&nbsp;много світовых языках. 

Ёго природным біотопом суть переважно рїдко зароснуты одкрыты културны країны, через день ся стримує часто в лїсах. Обывать вшыткы контіненты северной півкулї і ізолованы ся находить тыж в Африцї, в своїм ареалї росшырїня притім творить цїлком 4 підвиды.

Є актівный як ся тміть і в ночі, в зимі через день ся притім часто стримує в меншых ґрупах. В&nbsp;ёго страві ся найчастїше обявують мышы, дякуючі чому є браный за хосенного, але жере тыж і другых ссавцїв, меншы виды птахів і хроабкы. Про&nbsp;гнїздїня найчастїше хоснує опущены гнїзда іншых птахів, де кладе 3-7 світлых яєць. 

## Опис

Ухан належыть міджі середнё великы виды сов. Што ся тыче великости є зрівнательный з домашнїм голубом (*Columba livia* f. *domestica*) або з&nbsp;близкым лелитом (*Strix aluco*), в&nbsp;порівнаню з&nbsp;ним є але явно тоншый. Довжка ёго тїла чінить 35–40, середнё 38 цм і в&nbsp;роспятю крыл мірять 90-100цм. Вага самцїв колыше міджі 220-305ґ, саміцї мають міджі 260–435 ґ.

Подобно як вшыткы виды сов мать і ухан выїмково вывинутый слух і зрак і свою жертву годен докінце локалізовати в найвекшій тмі. Вызначно му притім помагать асіметрічне уміщіня уховых дутин, коли лїва є выразно высше положена як тота права. Інтересне є тыж то, же зрак мать приспособленый на виджіня на векшы оддалености, причім на близко видить плано, Далшыма ознаками тіпічныма про векшыну сов суть остры пазуры на міцных ногах і острый огнутый дзёбак.

Зароснутый є богатым, дуже мягкым пірём світлой аж тмаво бурой фарбы. Верьхня часть тїла є притім тмавша з&nbsp;вшелияков кресбов, спід тїла є зясь посіяна множеством чорных поздовжных фляків. Ёго характерістічным ознаком суть довгы піря коло ух, котры хоць правда так вызерають, не мають жаден ефект на квалітї слуху. Выразный є тыж ёго поздовжна форма тварї з&nbsp;добрї видительным білым пірём в завою коло жовточервеных оч у формі буквы Х.

Обі поглавя суть собі дуже подобны, саміцї суть але на переднїй сторонї невыразно тмавшы, молодята в пороховім шатї суть зясь цїлы світлы з тмавым пірём коло оч і молоды птахы мають в зрівнаню з дорослыма вольнїше піря.

Лїтать дуже тихо. Під час лїтаня ся дасть розознати од другых сов по силній голові, довгых узкых крыл і помалого маханя крылами, ёго довгы пірка на голові але явны не суть, як лїтать, тримать їх притиснуты на голову.

### Референції


Катеґорія:Сововы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Ластівка дымниця

**Ластівка дымниця** (лат. *Hirundo rustica*) — знамый переселивый птах з родины ластівковых.

## Опис
Ластівка дымниця мать довгый вилковый хвіст і довгы шпіцяты крыла. Чоло, борода і горло є арджаво буре, верьх тїла гомоґенно синёчорно блищачій, спідня часть біла (грудь, бріх і спіднї кровкы хвоста). Хвостовы пірка мають насподї ряду білых фляків перед кінцём хвоста. Самець мать на розлуку од саміцї довшы хвостовы пірка. Молодята мають матно зафарблене горло і верьхню часть тїла і менше выкроєный хвіст.

Довжка тїла: 19 цм, вага: 20 ґ.

Спів є голосне тіпічне щебечаня в різных тонина перерыване цверликанём. Вабіня є *„віттвітт“*.

## Страва
Жывить ся лїтаючов хробачов, котру їмать у воздусї або зберать з водного зеркала. Так за лїтаня ай пє. В часї довготырваючіх доджів терпить голодом, бо хробачкы не лїтають а она собі страву інакше забезпечіти не годна.

## Росшырїня, гнїздїня і розмножованя
Росшырена є в Европі, великій части Азії, Северній Америцї і северній Африцї. 
Зимує в Африцї, де одлїтавать на граніцї септембра і октобра, назад ся вертать в апрілю.

Гнїздить в маї аж септембрї 2-3 за рік. Гнїздо є міскове з глиняных, слинами злїпеных грудок, горї одкрыте, постелене рослинами і пірём.

Саміця знесе 4–5 білых, червенобурых флякастых яєць, на котрых сидить сама почас 14–17 днїв. Молодята опущають гнїздо по 19-23 днях, але іщі далшых 14-16 днїв їх обомі родічі кормлять. Першый тыждень ся іщі на ніч вертають до гнїзда, але потім суть уж матїрёв атакованы, бо она ся рыхтує гнїздити знову.

Ластівна є силно сінантропна, жыє в обываных културных країнах, окрем в обєктах з годовлёв худобы, в колоніях і єднотливо.

## Славяньска міфолоґія
Славяне ластівкы мали за послів ярї і разом і посмертне зособнїня людьской душы..

## Референції

## Екстерны одказы

* приклад голосу з проєкту Чеського розгласу Голос на каждый день

Катеґорія:Найменше знепокоївый (LC)
Катеґорія:Ластівковы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси