open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Жовтогрудка

**Жовтогрудка** (*Serinus canaria*) є вид меншого птаха з родины вюрковых.
## Опис
* Довжка тїла: 12,5 цм
* Довжка крыла: 71-77 мм
* Вага: 15-20 ґ
Жовтогрудка мать верьхню часть тїла і бокы буро лінькованы. Самець мать жовто зелену голову і грудь, тварь і надочну смужку. Гудзіця є сыто жовта, спід білаво світлый. Саміця є зафарблена подобно але фарбы суть менше выразны, голова є сивіша і грудь насподї менше жовта. Молоды птахы суть буры з тмавшым закалїнём..

## Еколоґія
Жовтогрудка жыє іщі днесь на Канарьскых островах, Азорах і Мадеірї. Тіпічным біотом суть загороды, виніцї і кряковы збоча. Ёго спів є приємне цверликаня, котре але не годен порівнати із співом днешнїх шляхтеных жовтогрудок. Гнїздить в лїсовых країнах бо про успішне гнїздїня потребує стромы або крякы. Гнїздо будують векшынов саміцї з моху і конариків і стелять го світлым матеріалом і білыма волокнами. Дико жыючі жовтогрудкы жыють в часї гнїздїня в парах, в далшій части рока але творять ґрупы аж з пятьдесят екземпларів, припадно і веце.

## Курта історія удомашнїня
Жовтогрудка признавана за найдовше удомашненого клїткового птаха. Чолові доместіковав другы виды птахів, наприклад куркы правда уж давно, але добывав їх все лем з природы. Аж жовтогрудку зачав в клїтках і одхововати. Мусило то быти выгодне, практічне і выносне. Тоты условія были у жовтогрудкы сповнены і зачала так історія ховательства птахів, окрем того і історія охраны природы, бо без хову в заятю бы жовтогрудка в своїй домашнїй країнї асі не пережыла.

## Референції


Катеґорія:Вюрковы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Щіглик

**Щіглик** (*Carduelis carduelis*) є малый співак з родины вюрковых з россяглым ареалом росшырїня. 

## Опис

* Довжка тїла: 12 цм
* Роспятя крыл: 23 цм
* Вага: 16 ґ 

Щіглик мать щігле тїло, довгы крыла, міцный шпіцятый ружовкастый дзёбак і буры ногы. Є дуже пестро зафарбленый, зверьха слабо бежово, крыла мать счасти чорны з білыма фляками і яснов жовтов смугов, насподї є білый, голова мать характерістічно червену машкару, решта головы є чорнобіла. Обі поглавя суть фарбов такы самы і є часто тяжке їх розознати. Молоды птахы червену машкару не мають.

## Росшырїня

Богато ся находить в цїлій Европі окрем векшой части Шкандінавского півострова, в Азії выходно аж по Байкальске озеро і южно по Гімалаї і в северній і северовыходній Африцї. Екземплары, котры утекли з умелых ховів вытворили сталу популацію і в Австралії і на Новім Зеландї. 

Часточно є перелїтный, на зиму векшынов міґрує до южной і западной Европы.

## Референції


* Biolib
* www.priroda.cz
* Bezzel, E. (2007): *Ptáci*. Rebo Productions. ISBN 978-80-7234-292-1

Катеґорія:Вюрковы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Чіжык

**Чіжык** або тыж **чіж** (*Carduelis spinus*) є малый вид співака з родины вюрковых (Fringillidae).

## Таксономія
Чіжык быв описаный Карлом Ліннейом в роцї 1758 під назвов *Fringilla spinus*. Є то монотіпічный вид.

## Опис
Росте до 11-12,5 цм, роспятя крыл мірять 20-24 цм і важыть 10-18 g. Є сексуално діморфный. Самцї мають зелено сивый хырбет, жовту гудзіцю, шырокы жовты смугы на інакше чорнім хвостї і крылах, чорный фляк під дзёбаком і чорна тимя. біле піря під дзёбаком і жовткасту грудь. смугованый спід тїла. Дзёбак мають обі поглавя сивый, ногы тмавобуры і очі чорны. Молоды птахы ся подобають саміцям, але суть зафарблены простїше.

### Голос
Вабить сычавым „діееее“. Спів є фрышный, щебетавый, прокладаный силнїшыма куртшыма звуками. Чіжык співать цїлый рік, часто в ґрупах.

## Росшырїня
Гнїздить на россяглій теріторії Европы (особливо пак в їй середнїй і северній части) і ізоловане тыж на теріторії выходной Азії. Часточно є перелїтный, азійскы птахы зимують переважно в Японії і Кітаї, европскы пак в середнїй, южній і западній Европі і северній Африцї. 

Гнїздить в шпильковых і менше чіслено і в змішаных лїсах, окремо пак у высшых пологах. В зимі ся тыж часто находить в парках і загородах.

## Статус
Ґлобална популація виду є гадана на 30-70 міліонів екземпларів, европска популація пак на 2,7-15 міліонів парів.

## Хованя
Чіжык  є дуже енерґічный птах, шыковно ся рушать і як глядать страву часто вісить долов головов. Окремо пак в осени і в зимі ся часту стримує в малых ґрупах, в котрых панує становлена єрархія. В часї гнїздїня жыє барже скрыто.

### Страва
Переважно є насїняпожераючій. В осени і в зимі жере особливо насїня листяных стромів, враховано березы або вільхы. Лїтать тыж до културной країны, де ся придасть к другым видам вюрковых птахів і вєдно глядають насїня рослин як наприклад пупава. В ярї і в лїтї ся в ёго страві обявує переважно насїня шпильковых дерев, окремо пак виду *[[Abies]]*, *[[Picea]]* a *[[Larix]]*.. Бігом старостливости о молодята в ёго стравї ступать значіня хробаків.

### Гнїздїня
Чіжык гнїздить в середоевропскых условіях од марца до юла, а то раз або двараз за рік. Často přitom tvoří malá hejna až o 6 párech. Добрї скрыте горняткове гнїздо з малых конариків, травы, моху будує высоко в конарях шпильковых стромів. Саміця кладе 3-6 білы аж сивасто синїх, буро флякастых, 15,2 x 12,1 мм великых яєць, на якых сама сидить 10-14 днїв. Молодята суть алтріціалны і гнїздо опущають по 15 днях.

## Одказы

### Референції


### Екстерны одказы

* Biolib

Катеґорія:Вюрковы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Умань

**Умань** () є місто в Українї,  Черкаска область. Находить ся на берегах рікы Уманка, 194 км автострадов и 232 км желїзницёв од Черкас. Жиє там 81 525 жытелїв. Перше ся споминать у 1616 році.


Катеґорія:Міста Україны
Катеґорія:Черкаска область
Єнакієве

**Єнакієве** (; ) — місто в Україні,  Донецька область. Находить ся на берегах рікы Крынка, 20 км по арсаґови и 50 км по желізници уд Донецька. Жиє там 85 663 жытелю̄в. Перше ся споминать у 1898 році.

Катеґорія:Міста Україны
Катеґорія:Донецька область
Бровары

**Бровары** () є місто в Україні,  Кыёвска область. Находить ся 20 км по штрасi и 20 км по желüзному путёви уд Києва. Жиє тамкы 100 000 жытелїв. Перше ся споминать у 1630 році.

Катеґорія:Міста Україны
Катеґорія:Кыёвска область
Конотоп

**Конотоп** () є місто в Україні,  Сумска область. Находить ся на берегах ріки Єзуч, 131 км по штрасi и 129 км по желüзному путёви уд Сум. Жиє тамкы 68 000 жытелїв. Перше ся споминать у 1634 році.

## Референції


Катеґорія:Сумска область
Катеґорія:Міста Україны
Міста Україны (подля населїня)

Українї, станом на 1. януара 2020 року, є 460 міст, 886 сел містьского тіпа і 27 163 сел. 

Головне і найвекше місто Україны є Київ.

В період з 2001 по 2022 рр. кількость міст-міліонарів в штаті ся скоротило з 5 (Київ, Харків, Днїпро, Одеса, Донецьк) до 3 (Київ, Харків, Одеса).

Найбівше міст в Донецькій (52), Львівскій (44) і Луганьскій (37) областях.

В містах прожыває бівше як 68 % населїня. 

   

Ниже є уведженый список вшыткых міст Україны.
__TOC__

## Міста Україны (подля населїня)
Понад 1&nbsp;000&nbsp;000 | 500&nbsp;000&nbsp;— 1&nbsp;000&nbsp;000 | 250&nbsp;000&nbsp;— 500&nbsp;000 | 100&nbsp;000&nbsp;— 250&nbsp;000 | 50&nbsp;000&nbsp;— 100&nbsp;000 | 25&nbsp;000&nbsp;— 50&nbsp;000 | 10&nbsp;000&nbsp;— 25&nbsp;000 | 5&nbsp;000&nbsp;— 10&nbsp;000 | 2500&nbsp;— 5000 | До 2500

## Приміткы

## Жрідла
* Офіційний сайт Всеукраїнского перепису населїня
* World Gazetteer: Cities of Ukraine

*
Мазурик

**Мазурик** (*Passer montanus*) є птах з родины вороблёвых, якый природно обывать векшыну Европы і Азії (окрем найсевернїшых частей) і приволоченый быв і до Северной Америкы і Австралії. Од воробля є іншый білыма лицями з чорным фляком і чоколадово зафарбленов головов.

## Способ жывота
Глядать одкрыту країну із садами, кряками ці лїсиками. Кідь гнїздить в селах ці містах, скоре го найдеме на окраю або в загородах. Гнїздо любить умішовати до дутин, будёк або щербин в скалах і будовах. Даколи гнїздить і в колоніях.

Жывить ся насїнями, котрыма переважно кормить і молодята. Їсть веце насїня буряну як културных рослин і не клювать до овоцин, чоловіку шкодить овелё менше як  воробель.

Мазурик є дас 14 цм великый, ёго роспятя крыл є коло 21 цм і важыть асі 20 -24 ґ.

## Референції

Катеґорія:Вороблёвы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Плиска біла

**Плиска біла** (*Motacilla alba*) є малый співавый птах з родины кониковых. Є в списку храненых IUCN.

## Росшырїня
Богато є росшырена на россяглій теріторії Европы, Азії і северной Африкы. Про жывот потребує одкрыты, як ся дасть вогкы локаліты, зато ся часто находить близко рік, потоків, озер і рыбників, де їмать передовшыткым дрібных хробаків, в послїднї добі ся зачав росшырёвати і до векшых міст. Гнїздить в природный і умелых дутинах, де звычайно кладе 5 -6 яєць. 

З правила є перелїтна, европскы птахы реґуларно міґрують напрямом до далекой Африкы, одкы ся до середнёй Европы зачінають вертати в малых чіслах уж в януарі. В дакотрых роках можуть даякы екземплары в зимі і перебыти, переважно коло незамерзаючіх вод. 

## Ознакы
Самець мать біле чоло, лиця і бріх, білы краї довгого, чорного хвоста, білы краї пірок в крыли і чорну верьхню часть головы і тыл, чорну грудь і сивы крижы. Самічка є задарбена подобно, але мать сивый тыл. Молоды птахы не мають чорны ознакы на голові і груди. В першій зимі жывота мають молоды птахы чорну грудь. 

## Референції


Катеґорія:Кониковы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Полёвый жайворонок

**Полёвый жайворонок** (*Alauda arvensis*) є малый співавый птах з родины жайворонковый.

Росте до векшой великости як воробель (18 - 19 цм). Є невыразно зафарбленый в різных надыхах бурой з поздовжным смужкованём на груди, світлишый мать лем спід тїла, краї хвоста і заднї краї крыл, як летить так годен відїти тыж ёго куртый хвіст і курты жырокы крыла. Ёго выразным ознаком є і курта стопорительна хохолка, довгы силны і ружово зафарблены ножкы з выразно довгым заднїм пазуром.

Полёвый жайворонок гнїздить на векшынї теріторії Европы, в Азії і в северній Африцї. На западї свого ареалу росшырїня є переважно сталый, выходны популації суть зясь наспак, веце стяговавы. Чоловіком быв тыж приволоченый на Гавай і запад Северной Америкы. Жыє на господарьскім ґрунтї, в зимі залїтавать і на угоры. Ёго чісло было в послїднїх роках ослаблене наслїдком новых господарьскых технік, як є наприклад силне  гноїня або хоснованя гербіцідів, але і резултатом ничіня ремізків і лову в южній Европі і в Африцї.

Силны ножкы жайворонка полёвого наповідають, же ся часто стримує на земли, де глядать страву. Тоту творять найрізнїшы насїня а в часї розмножованя і хробакы. На ярь суть самцї розознательны дякуючі трепавому слизкаючому лїтаню у вышцї 50 - 100 м, при котрім ся выразно озывають. Спів при тых маневрах тырвать звычайно 2-4 минуты, даколи і довше. Гнїздить в меджах од апріля до авґуста, часто мать і 3 зношкы. Гнїздо будує добрї скрыте на земли і кладе до нёго 3-6 жовтастых яєць з дуже густыма бурыма фляками.

## Референції

* Dungel J., Hudec, K. (2001): *Atlas ptáků České a Slovenské republiky*; str. 160. Academia, Praha. ISBN 978-80-200-0927-2 
* Dierschke, V. (do češtiny přeložil Jan Robovský, 2009): *Ptáci*; str. 23. Euromedia Group, Praha. ISBN 978-80-242-2193-9

Катеґорія:Жайворонковы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Ростокы (окрес Свідник)

**Ростокы** (по ) суть село в окресї Свідник в Пряшівскім краю на северовыходї Словеньска.
## Обывательство

Зложіня обывательства подля народности (2011 р.):
*Русины - 65 (18,8%)
*Ромы - 168 (48,7%)
*Словаци - 88 (25,5%)
*Росіяне - 8
*Українцї - 2
*Нестановлены - 14 (4,1%)

Русиньскый язык за материньскый означіли 98 жытелїв (28,4%).

## Референції
Костянтинівка

**Костянтинівка** є місто в Україні,  Донецька область. Положене на берегах рікы Кривый Торець, од Донецька оддалене о 72 км автотрасов и 65 км желізницьов. Жытелїв — 4 300 (15.12.2025). Перше ся споминать в році 1870.

Катеґорія:Міста Україны
Катеґорія:Донецька область
Хрустальный

**Хрустальный** (скорша назва: Красный Луч) є місто в Українї,  Луганьска область. Находить ся на берегах рікы Міус, 62 км автотрасов и 136 км желїзницёв од Луганьска. Жиє там 84036 жытелїв. Перше ся споминать у 1895 роцї.

## Референції


Катеґорія:Міста Україны
Катеґорія:Луганьска область
Горохівскый район

**Горохівскый район** (укр. Горохівський район) є район на Українї у Волиньскій области. Мать розлогу 1122 км² і 53 406 жытелїв. Центер - місто Горохів.

Катеґорія:Горохівскый район
Катеґорія:Районы Волиньской области
Іваничівскый район

**Іваничівскый район** (укр. Іваничівський район) є район на Українї у Волиньскій области. Мать розлогу 645 км² і 32 948 жытелїв. Центер - селище Іваничіі.

Катеґорія:Іваничівскый район
Катеґорія:Районы Волиньской области
Камінь-Кашырскый район

**Камінь-Кашырскый район** (укр. Камінь-Каширський район) є район на Українї у Волиньскій области. Мать розлогу 1747 км² і 62 754 жытелїв. Центер - місто Камінь-Кашырскый.

Катеґорія:Камінь-Кашырскый район
Катеґорія:Районы Волиньской области
Олександрія

**Олександрія**,  *Олександрі́я* — є місто в Україні,  Кіровоградьска область. Находить ся на берегах ріки Інгулець, 75 км по штрасi уд Кропивницького. Жиє тамкы 076 097 жытелїв. Перше ся споминать у 1754 році.

## Одказы

* Историческая информация о городе Александрия 


Катеґорія:Міста Україны
Катеґорія:Кіровоградьска область
Локачиньскый район

**Локачиньскый район** (укр. Локачинський район) є район на Українї у Волиньскій области. Мать розлогу 712 км² і 23 010 жытелїв. Центер - селище Локачі.

Катеґорія:Локачиньскый район
Катеґорія:Районы Волиньской области
Луцькый район (1940—2020)

**Луцькый район** ()&nbsp;— є бывшый район в Українї у Волиньскій области. Мать розлогу 973 км² і 66 002 жытелїв. Центер&nbsp;— м. Луцьк.

## Референції


Катеґорія:Луцькый район
Катеґорія:Бывшы районы Волиньской области
Володимирьскый район

**Володимирьскый район** (укр. Володимирський район) є район в Українї у Волиньскій области. Мать розлогу 2556,5 км² і 172 947 жытелїв. Центер - місто Володимир.

Катеґорія:Володимир-Волиньскый район
Катеґорія:Районы Волиньской области
Любешівскый район

**Любешівскый район** (укр. Любешівський район) є район на Українї у Волиньскій области. Мать розлогу 1450 км² і 35 931 жытелїв. Центер - селище Любешів.

Катеґорія:Любешівскый район
Катеґорія:Районы Волиньской области
Любомльскый район

**Любомльскый район** (укр. Любомльський район) є район на Українї у Волиньскій области. Мать розлогу 1481 км² і 39 867 жытелїв. Центер - місто Любомль.

Катеґорія:Любомльскый район
Катеґорія:Районы Волиньской области
Маневицькый район

**Маневицькый район** (укр. Маневицький район) є район на Українї у Волиньскій области. Мать розлогу 2265 км² і 55 357 жытелїв. Центер - селище Маневичі.

Катеґорія:Маневицькый район
Катеґорія:Районы Волиньской области
Ратнівскый район

**Ратнівскый район** (укр. Ратнівський район) є район на Українї у Волиньскій области. Мать розлогу 1437 км² і 51 851 жытелїв. Центер - селище Ратне.

Катеґорія:Ратнівскый район
Катеґорія:Районы Волиньской области
Рожищеньскый район

**Рожищеньскый район** (укр. Рожищенський район) є район на Українї у Волиньскій области. Мать розлогу 928 км² і 40 395  жытелїв. Центер - місто Рожище.

Катеґорія:Рожищеньскый район
Катеґорія:Районы Волиньской области
Турійскый район

**Турійскый район** (укр. Турійський район) є район на Українї у Волиньскій области. Мать розлогу 1205 км² і 26 570 жытелїв. Центер - селище Турійск.

Катеґорія:Турійскый район
Катеґорія:Районы Волиньской области
Шацькый район

**Ша́цькый райо́н** (укр. Шацький район) є район на Українї у Волиньскій области. Мать розлогу 759 км² і 17 090 жытелїв. Центер - селище Шацьк.

Катеґорія:Шацькый район
Катеґорія:Районы Волиньской области
Ківерцівскый район

**Ківерцівскый район** (укр. Ківерцівський район) є район на Українї у Волиньскій области. Мать розлогу 1414 км² і 64 073  жытелїв. Центер - місто Ківерці.

Катеґорія:Ківерцівскый район
Катеґорія:Районы Волиньской области
Нововолиньск

**Нововолиньск** () є місто на западі Волиньской области, западна Україна. Жиє тамкы 59 000 жытелї. Перше ся споминать у 1951 році.

Катеґорія:Міста Волиньской области
Берестечко

**Берестечко** (, ) є місто в Україні, Волиньска область. Находить ся на берегах рiкы Стир, 47 км по штрасi и 66 км по желізници уд Луцька. Жиє там 1630 жытелїв. Перше ся споминать у 1445 році.

Катеґорія:Міста Волиньской области
Старовижівскый район

**Старовижівскый район** (укр. Старовижівський район) є район на Українї у Волиньскій области. Мать розлогу 1122 км² і 31 012 жытелїв. Центер - селище Стара Вижівка.

Катеґорія:Старовижівскый район
Катеґорія:Районы Волиньской области
Володимир (місто)

**Володимир** () є місто в западнїй Україні, на западі Волиньской области. Адмінiстративный центер Володимирьского района. Находить ся на берегах рiкы Луга, 77 км по штрасi од Луцька. Жиє тамкы 38 000 жытелїв. Перше ся споминать у 988 році.

Катеґорія:Міста Волиньской области
Катеґорія:Районі центры Волиньской области
Деряба

**Деряба** (*Turdus viscivorus*) середнї великый вид співака з родины дроздовых (Turdidae).

## Взгляд
З довжков тїла міджі 26-28 цм а вагов 95-140 ґ іде о найвекшого гнїздячого представителя дроздовых в Европі. Зверьха є бурый, спід тїла є світлый з великыма тмавыма фляками. Ногы мать жовткавы, дзёбак світло бурый. Як деряба летить, годен єй добрї розознати тыж за помочі выразно біло зафарбленым спіднїм частям крыл. Обі поглавя суть такых самых фарб.

### Голос

В часї ваблїня ся озывать свиржым „сррррр“, при вылїтаню проникавым „тррр тррр“. Спів є куртый але голосный, флавтовый, мягко мелодічный; фонетічно го годен зарядити міджі спів дрозда і коса (*T. merula*).

## Росшырїня

Росшыреный є в цїлій Европі з вынятком найсевернїшых областей, засягує тыж на теріторії северной Африкы і западной і середнёй Азії. Часточно є перелїтный, европскы популації на зиму міґрують до югозападной Европы а до середнёй Европы ся назад вертають уж кінцём фебруара а бігом марца. Жыє в одкрытых, высококменёвых лїсах різного тіпу, найросшыренїшый є але в шпильковых лїсах. Рїдкіше ся находить тыж у векшых парках, овоциновых садах а по страву лїтать і на господарьскы земли. 

## Еколоґія

Деряба не належыть міджі сполоченьскы виды, векшынов жыє або сам або в парах. 

### Страва

Є вшыткопожераючій, в ёго страві ся обявують передовшыткым дрібны безхырбетны, головно глисты, слимакы, хробакы і їх ларвы, особливо през зиму, жере ай бобулї. 

### Гнїздїня

Поглавной зрїлости досягує по першім роцї жывота. Час гнїздїня зачінать в апрілю і кінчіть аж в авґустї, вид гнїздить 2× за рік. В гнїздї уміщенім векшынов высоко на стромах в черерушцї конарїв близко кменя звыкне быти 4-6 флякастых жовтосивых яєць, на якых сидить коло 14 днїв лем самічка; самець ся запоює аж до кормлїня молодять. Тоты гнїздо опущають у віку 12-15 днїв.

## Референції

Катеґорія:Дроздовы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Квіч

**Квіч** або **рябинник** (*Turdus pilaris*) є малый співавый птах з родины дроздовых.

## Опис

* Довжка тїла: 24 - 27 цм
* Роспятя крыл: 39 - 43 цм 
* Вага: 80 - 140 ґ 

Квіч є співакый великый дас як кос, із щіглым тїлом, релатівно довгым хвостом і тонкым шпіцятым дзёбаком. Дорослый птах мать бурый хвіст, крыла бокы і горло з чорныма шіповыма фляками, білый бріх, сивый затылок а голову з білов смугов над оком. Дзёбак є жовтый, лабкы бурожовты. Самець і саміцї мають тоты самы фарбы. В середнїй Европі іде о міджі дроздами напросто незамінительный вид. 

## Росшырїня

Квіч жыє в северній, середнїй а выходній Европі а в Азії од Ріну аж по северну Сібірь. Бігом 2. половины 20. стороча ся дістав тыж до западной Европы а на Брітаньскы островы. Квіч є переважно перелїтный вид, на зиму міґрує до южной і западной Европы, Малой Азії а до Індії. В Европі жыє в сучасности коло 28 - 48 000 000 екземпларів. 

Жыє в лїсах, садах, парках і на луках.

## Хованя

Квіч є сполоченьскый птах жыючій в чісленых ґрупах. В часї міґрацій ся зґрупує до величезных, дакілько сто членных ґруп. Часто ся озывать драпавым і голосным, в швыдкым слїдї ґрявчаным „ґаґ шак шак шак“. Спів є твореный із щебетавых, черкотавых і піскавых звуків.

Через лїто выглядавать передовшыткым дрібных хробаків і глисты, в зимі, коли такого їджіня нїт, ся жывить бобулями. 

Векшынов гнїздить в колоніях рахуючіх максімално 50 парів. Шторік мать єдну або дві зношкы по 5 - 6 жовткастых яєць о великости 29 × 21 мм. Першы яйця кладе в апрілю, другу на переломі мая а юна. В россосї конарїв строму собі будує у вышцї од 4 до 7 м од земли гнїздо з конаріків і трав постеленых частями рослин. На яйцях сидить по добу 12 - 14 днїв лем саміця. Самець ся запоює аж до выховованя молодять, котры опущають гнїздо дас по двох тыжднях жывота, але іщі пару днїв потім суть докормлёваны.

## Референції


* Bezzel, E. (2007): *Ptáci*. Rebo Productions. 
* Biolib

Катеґорія:Дроздовы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Білогрудка

**Білогрудка** (*Turdus torquatus*) є дроздовый птах близкый косові, жыючій в горьскых лїсах.

## Опис
Великый (24-27 цм) і взглядом подобный косові. Самцї і саміцї ся одрізняють выразным білым фляком у формі півмісяця на груди (у саміць є менше выразный), шупиновым взорым піря і світлїшыма лемами пірок лїтаня. Жовтый дзёбак мать чорный шпіць.

## Росшырїня

Ареал гнїздїня загорнює северну, западну, середню і южну Европу, запад Малой Азії, Кавказ і малу область в северній Африцї. Часточно перелїтный вид із зимовіщами в Середоморю.

## Еколоґія

Страву - хробакы, мушкы, глисты, бобулї - глядать часто на краю лїса або лучках. Мискове гнїздо будує в конарях густых кряків або стромів, в дутинах скал або на земли. В єдній зношцї бывать 3-5 (2-7) 29,4 x 21,6 мм великых яєць.

## Референції


Катеґорія:Дроздовы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Каменка

**Каменка** (*Monticola saxatilis*) є перелїтный птах з родины дроздовых. 
Довга є приближно 19 цм. Самець мать арджаву грудь а синю голову, саміцї суть невыразны, буро флякасты із світлишым бріхом. Молоды птахы суть флякасты і фарбов припоминають самічкы. В часї гляданя стравы ся каменкы рушають выразныма прискоками, при якых характерістічно швігають хвостами.
 
## Росшырїня
Росшыреный є в одкрытій країнї до надморьской вышкы 3&nbsp;000 м над морём. Ареал росшырїня загорнює Европу а централну Азію аж по север Кітаї, зимує в Африцї южно од Сагары.
Даколи жыє і в лїсовій країнї.

## Гнїздїня
Найчастїше гнїздить на скалах або міджі великыма камінями, справила не высше як сїм метрів над землёв. Гнїздо собі будує неуправене а самічка до нёго несе 4-6 яєць. Час інкубації бывать 14-16 днїв а за згруба таку саму добу молодята опущають гнїздо. 

## Страва
Їсть передовшыткым вшелиячіну хробаків, але не одвергне ани різны бобулї ці далшы плоды.

## Референції

Катеґорія:Дроздовы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Попутчік

**Попутчік** (*Oenanthe oenanthe*) є вид птахa з родины дроздовых великый як воробель.

## Референції


Катеґорія:Дроздовы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Садова рудохвостка

**Садова рудохвостка** (*Phoenicurus phoenicurus*) є малый stěhovaný птах з ряду співаків. 

## Взгляд
Самець мать ясно біле чоло, бокы головы і горло чорны, верьхню часть тїла брылово синяво сиву, спідню часть, гудзіцю і хвіст арджаво червены, хвостовы пірка окрем середушнёго пару арджавы. Саміця є бураста, на спіднїй части арджава. 

* Довжка тїла: 14 цм (дас як воробель)
* Роспятя крыл 20-24 цм
* Вага: 12-19 ґ

## Росшырїня і становища
В середнїй Европі прилїтавать в першій половинї апріля, одлїтать в септембрі або аж в першій половинї октобра. Росшырена є в світлых листяных або змішаных лїсах, загородах і парках, векшынов в низинах. 

## Страва
Мушкы, котры їмать як летить або їх зберать з листя. Тыж ся жывить павуками а на осїнь бобулями.

## Розмножованя
Садова рудохвостка гнїздить двараз до рока в дутинах вшыткых видів стромів (любить гнїздити і в одповідаючій будцї - вышка 20 цм, розмір дна 12 x 12 цм, Ø вступуной дїры 32 мм). Гнїздо може быти за даховыма грядами або в закутинах стїн. Складать ся з корінків, моху а сухой травы. Зачаток першого гнїздїня є в маї, другого кінцём юна. Саміця знесе 5-7 єднофаребных синёзеленых яєць з розмірами 18x13 мм, на котрых сидить 13-14 днїв. По вылягнутю родічі молодята кормлять дрібныма хробачками, мушками припадно ларвами. Молодята гнїздо опущають по 12 аж 14 днях. Садовы рудохвосткы бывають частыма гостителями зозуль.

## Література
Jürgen Nikolai - Detlef Singer, Ptáci, Praha 2005, str. 202, ISBN 80-7209-685-0

## Референції

## Екстерны одказы

https://web.archive.org/web/20221128185835/http://www.jynx-t.net/ptaci/rehek-zahradni-68260-16646144-0.html

http://www.priroda.cz/clanky.php?detail=81

Катеґорія:Дроздовы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Ківерцї

**Ківерцї** (, ) є місто в Українї, Волиньска область. Находить ся на берегах рiкы Стир, 15,8 км по штрасї і 12 км по желїзному путёви од Луцька. Жыє тамкы 14200 жытелїв. Перше ся споминать у 1870 роцї.

## Референції


Катеґорія:Міста Волиньской области
Катеґорія:Районні центры Волиньской области
Камінь-Кашырьскый

**Камінь-Кашырьскый** () є місто в Україні, Волиньска область. Находить ся на берегах рiкы Цирь, 126 км по трасi уд Луцька. Жиє тамкы 1796 жытелїв. Перше ся споминать у XIII. сторочі.

Катеґорія:Міста Волиньской области
Катеґорія:Районі центры Волиньской области
Болотна синиця

**Болотна синиця** (лат. *Poecile palustris*) — малый вид співака з родины синицёвых (Paridae).

## Опис
Дакус є менша як воробель, росте до довжкы 11-12 цм, роспятя крыл мірять 18-19 цм і важыть 9-12 ґ. Верьхню часть тїла мать сивобуру, спід білавый з бурым надыхом видимым головно на боках і спіднїй части бріха, лиця білы і затылок, тимя чоло і бороду блищачо чорны. Дзёбак є чорный а ногы сивочорны. Обі поглавя суть такых самых фарб, молоды птахы мають простїше зараблене тима і бороду, сивішый надых на верьхнїй части тїла і свитлішый спід; тыж як дорослы суть зафарблены по вечеряню піря в септембру.

Од барзже подобной синицї луговой (*P. montanus*) єй годен одрізняти дякуючі голосу. З фізічных ознаків пак іде о світле поле в крылах, котры болотна синиця не мать, блищачішу чапочку і меншый чорный фляк під дзёбаком - жадну з тых ознак але не годен тримати, же она чісто сполеглива.

Вабить характерістічно твердым „*пістъє*“. Спів творить ряд повторяных звуків, тыж і „*дъєп дъєп дъєп*“, „*ці віт ці віт*“ або „*цъє цъє цъє*“.

## Росшырїня
Болотна синиця жыє на россяглій теріторії Европы і Азії. Їй ареал росшырїня сягать од северной Іспанії і Піреней северно по юговыходне Шкотьско а выходно по северну Японію а северну і западну Кітай з шыроков медзеров в западній Азії. Справила є стала, птахы із северной Европы але на зиму міґрують на курты оддалености. Векшына птахів навысше ся стримує цїлорочно на своїх гнїздовисках.  

Гнїздить переважно на низинах, в дакотрых областях але выступує аж по 1 300 м н. м. Глядать переважно вогкы листяны лїсы, часть в дубовых або буковых поростах, хоць тыж ся находить і у вогкых вілшінах, на берегах рік, в парках, загородах і садах.

## Страва

В ярї і лїтї ся жывить переважно павуками і хробаками, в осени і зимі зясь головно насїнём, яке собі часточно зберать до засобы, а то на або під землю, міджі листя, під мох а липайникы на стромах.

## Гнїздїня
Поглавно дозрївать уж на кінцї 1. рока жывота. Є моногамна, суть знамы припады, коли єден пар вытримав вєдно цїлых 6 років. В середнїй Европі гнїздить справила 1х за рік од апріля до юла а то найчастїше невысоко в дутинах стромів, але тыж в щербинах в стїнах або в будьках, котре стеле мохом, хлупами або пірём. В єдній зношцї є 5-9 світлых, червенобуро флякастых, 16 x 12 мм великых і згруба 1,2 ґ тяжкых яєць, на котрых сидить сама саміця 14-16 днїв. Самець выпомагать аж з кормлїнём молодять, котры суть опірены у віку 18-21 днїв.

Затля найвысшый зазначеный вік в Европі чінить 11 років і 11 місяцїв.

## Одказы

### Референції


Катеґорія:Найменше знепокоївый (LC)
Катеґорія:Синицёвы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Московка

**Московка** (лат. *Periparus ater*) — малый співавый птах з родины синицёвых.

## Опис

* Довжка тїла: 11 цм
* Роспятя крыл: 18 цм 
* Вага: 8 ґ 

Московка є нашым найменшым видом синицї. Мать сивый аж сивозеленкавый хырбет а хвіст, жовткавый або сивый бріх, тмавы ногы, чорну голову з білыма лицями і білый фляк на затылку, дякуючі якой єй можеме легко розознати. Обі поглавя ся міджі собов фарбами не одрізняють, молоды птахы суть простїшых тварів з жовткавыма лицями і затылковым фляком. 

## Росшырїня

Росшыреный є в скоро цїлій Европі, северній а середнїй Азії а в северозападній Африцї. Европска популація є гадана на 23 - 58 000 000 екземпларів, якы жыють на плосї векшій як 10 000 000 км2. Часточно є перелїтна, часть середоевропской популації на зиму міґрує передовшыткым до южной Европы.

## Еколоґія
Через лїто московка жыє сама, в зимі жыє в меншых ґрупах часто і з громадов другых видів синиць. Шыковно ходить по корунах стромів а часто вісить і долов головов. В лїтї ловить і меншы хробачкы жыючі на шпильковых стромах, в зимі, як є мало хробаків, жере насїня а часто прилїтавать на кормитка. На ярь, в лїтї а в меншій мірї і на осїнь ся озывать гучным співом, в котрім ся повторюють два різно ясны тоны „*віі-цу-віі-цу-віі-цу*“.

Гнїздить в земных і стромовых дутинах або в пташых будьках з малов вступнов дїров у вышцї до 2 м над землёв, гнїздо стеле мохом. Што рік мать єдну або дві зношкы, першу на кінцї апріля або в маї, другу в юні. В єдній зношцї є 7 - 10 білых яєць з бурыма фляками, на котрых сидить лем саміця 14 - 16 днїв. Молодята опущають гнїздо по 18 - 20 днях жывота а у вольній природї ся дожывають найвеце 2 років.

## Референції


* Bezzel, E. (2007): *Ptáci*. Rebo Productions. ISBN 978-80-7234-292-1

Катеґорія:Найменше знепокоївый (LC)
Катеґорія:Синицёвы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Хохлата синиця

**Хохлата синиця** (*Lophophanes cristatus*, оперед *Parus cristatus*) є малый вид співака з родины синицёвых (Paridae).

## Опис

Є о дашто меншый як воробель, росте до 12-13 цм, роспятя крыл мірять 17-20 цм а важыть 10-13 ґ. Міджі европскыма синицями є цїлком незамінительна, а то особливо дякуючі выразной хохолцї на голові. Зверьхня часть тїла є бура, од чорнобілой головы ясно оддїлена тмавов смугов, котра продовжує аж під дзёбак, де переходить до великого поздовжного фляку. Спід тїла є буробілый а ногы, дзёбак і очі тмавы. Обі поглавя суть притім дуже подобны.

### Голос

Ваблїня звучіть найчастїше як „ціціґирррр“ або „ґирррр“. Спів є тихый, цверликавый. 

## Росшырїня

Хохлата синиця є росшырена на россяглій теріторії Европы а западной Азії. Єй ареал росшырїня сягать од Іспанії аж по Урал, причім ёго северны граніцї ся находять на северї Росії а южны пак в пасмі од южной Іспанії через юг Франції а Южны Алпы по Булгарьско а Ґрецько. 

Є стала а вязана передовшыткым на шпильковы лїсы, може ся але находити тыж в змішаных лїсах ці в парках а загородах з поростами шпильковых стромів.

## Хованя

Є дуже чіперна а добрї лїзе по стромах. Бігом зимного часу ся обчас находить тыж в змішаных ґрупах з другыма видами синиць. 

В лїтї ся в єй в страві обявують переважно малы безхырбетны жывотны, хробаків, ларвы в зимі ся жывить насїнями. 

Гнїздить 1-2x за рік в меджах од марца до юла в дутинах стромів, котры сама будує в спорохнївитым дереві. Обчас тыж вывжывать тыж пташачі будькы. В єдній зношцї є 4-8 світлых, 16,4-12,6 мм великых, буро флякастых яєць, на їх 13-16 денній інкубації мать участь сама саміця, котру самець бігом того часу кормить. Молодята гнїздо опущать по 18-22 днях.

## Підвиды

* *L. c. abadiedi* 
* *L. c. baschikiricus*
* *L. c. cristatus*
* *L. c. mitratus*
* *L. c. scoticus*
* *L. c. weigoldi*

## Одказы

### Референції


### Екстерны одказы
* Biolib

Катеґорія:Синицёвы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Коноплянка

**Коноплянка** (лат. *Carduelis chloris*) — малый вид співака з родины вюрковых (Fringillidae).

## Таксономія

Коноплянку першыраз описав шведьскый природонауковець Карл Лінней в роцї 1758 під назвов *Loxia chloris*. Ёго видове (а даколи і родове) імя - *chloris* - притім походять з ґрецького *кглорос*, што в перекладї значіть *зеленый* або *жовтозеленый*.

## Опис

Є велика дас як воробель, росте до довжкы 14-15 цм, роспятя крыл мірять 20-23 цм. Мать завалисте тїло, велику голову а міцный кужелёвый дзёбак. Є сексуално діморфна, покы самцї суть зафарблены зелено-сиво, саміцї суть невыразно сивобуры з мягко кресленыма тмавшыма смугами на верьхнїй части тїла. Ногы суть у обох поглавях червено буры а очі і пірка лїтаня тмавы, особливо як летить та мож відїти жовтозеленый фляк на крылах і дві жовты смужкы на хвостї. Молоды птахы суть подобны саміцям, але мають світлишый, тмаво смужкованый спід тїла. 

Лїтать вовнково.

### Голос

Найчастїше ся озывать куртым „*ґик*“, „*кіп*“ або ступаючім „*тюіі*“. Спів є дзвонивый, часто в якбы летїв пергач а в базї звучіть дас як „*дйип-дйип-дйип дйииррррррр-туй туй туй туй-дуіт-дъїп тъїп-тъїп-тъїп дирдирдииир*“ іп.

## Росшырїня
Росшыреный є скоро на цїлій теріторії Европы з выїмков части Шкандінації, Великой Брітанії а Ісланду. Засягує тыж на теріторії западной а середнёй Азії а северной Африкы а як неоріґіналный вид днесь жыє і на Новім Зеландї, в Австралії і Уруґуаю. Хоць є на векшынї свого ареалу росшырїня сталый, популації із северных областей, яков є особливо север Шкандінавії і Росії, на зиму міґрують.

Европска популація є гадана на 14-32 міліонів парів.

Жыє на окраях лїсів, полёво господарьскім ґрунтї, в кряках, парках і загородах. 

## Хованя

В зимі ся часто стримує в ґрупах вєдно з далшыма насїняпожераючіма птахами. Малы вольны ґрупы даколи творять і на час гнїздїня, в такім припадї але каждый пар обгаює беспосередню околіцю свого гнїзда.

Жывить ся передовшыткым насїнями, якы лускать за помочі свого міцного дзёбака, але жере тыж квітя і бобулї; про молодята спочатку грать в страві важну роль дрібна хробачіна. Часто прилїтавать на кормитка, де преферує особливо сонячне насїня або арашіды.

Гнїздить 1x аж 2x за рік од марца до юна. Гнїздо будує звычайно добрї скрыте в конарях стромів, кряків або в рослинах. В єдній зношцї є найчастїше 5 (рідко 2-7) світлых, 19,9 x 14,5 мм великых, буро флякастых яєць, на котрых сидить сама саміця 12-14 днїв. Молодята пак опущають гнїздо по 13-16 днях.

## Одказы

### Референції


Катеґорія:Найменше знепокоївый (LC)
Катеґорія:Вюрковы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Вюрок

**Вюрок** (*Fringilla montifringilla*) є малый співавый птах з родины вюрковых.

## Опис
* Довжка тїла: 14 - 17 цм
* Роспятя крыл: 25 - 28 цм
* Вага: 22 - 27 ґ 

Вюрок мать щігле тїло, релатівно довгый хвіст і куртый шпіцятый дзёбак. Самець в свадьбянім шатї мать сиву аж чорну голову, затылок, хырбет, хвіст і крыла з двома видительныма смугами. Грудь є помаранчова, бріх і удзіця білы, дзёбак і лабы жовткавы, на боках мать буры флякы. В простїм шатї є зафарбленый подобно як саміця, котра мать головы і хырбет помаранчовый з чорныма фляками.

## Росшырїня
Гнїздить в меджах од Брітаньскых островів і Шкандінавского півострова по Естонію і Камчатку. Зимує в середнїй і южній Европі, северній Африцї, Пакістанї, Індії, Кітаї a в Японії. Сучасна европска популація рахує згруба 25 - 43 000 000 екземпларів.

Жыє передовшыткым в одкрытых шпильковых, березовых і буковых лїсах, на лїсных чістинах і буряновых локалітах.

## Хованя
Вюрок жыє справила в ґрупах, часто в сполочности далшых видів вюрковых. Знать барз добрї лїтати. Озывать ся характерістічным носовым „теееп“ або „квек“. 

Жывить ся дрібныма хробачками а другыма безхырбетныма жывыма творами, через зиму выглядавать передовшыткым насїня вшелиякых рослин а стромів (окремо пак буквіцї).

Гнїздо собі будує найчастїше на шпильковых стромах. Дякуючі ёго маскованю є векшынов добрї скрыте. Бігом мая аж юла до нёго кладе 3 - 8 білых яєць з чорныма фляками. На яйцях сидить лем саміця 11 - 12 днїв.

## Жрідла
* Bezzel, E. (2007): *Ptáci*. Rebo Productions.  
* Biolib

## Референції


Катеґорія:Вюрковы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Костогрыз

**Костогрыз** або тыж **дубоноска** (*Coccothraustes coccothraustes*) є середнї великый птах з родины вюрковых. Часточно є перелїтный, северьскы популації зимують в южнїшых областях Европы. 

## Опис

Костогрыз є довгый дас 18 цм, роспятя крыл мать 29 - 33 цм. Важыть коло 48 - 62 ґрамів і дожывать ся двох аж пятёх років. Мать выразно силный белавый дзёбак - в зимі бурый, велику голову і куртый хвіст. Під дзёбаком є чорный фляк. Як летить суть выразны білы смужкы - дві на каждім крылї і єдна на хвостї.

Тїло є буро зафарблене, місцями з окровым надыхом, самець мать аж червенкасте тимя. Саміця є фаребно скоре блядша. Лїтать швыдко і шыковно з енерґічныма ударами крыл. По земли ся рушать помаленькы, даколи шляпе, другыраз підскакує. Жыє в малых ґрупах і є релатівно мильхавый, при найменшім вырушіню вылїтать до корун стромів.

## Хованя через рік

Голос є слабшый, немелодічный, ваблїня є дзвониве „цікс“ або „цітт“, спів є "жватланя" з істыма вабівыма мотівами.

Костогрыз гнїздить в часї од мая до юна, фурт лем раз за рік. Гнїздо собі будує з дрібных конаріків, корїня і рослин в корунах стромів, звыкне быти выстелене хлупами. Саміцї несе звычайно 4-5 світло синїх яєць з рідко таркастов текстуров. Сидить на них нецїлы два тыжднї а самець їй приношать жертя. Далшы два тыжднї клормлять молодята по вылягнутю. 

Зимує на місцях, де мать доста насїня.

## Страва

Дякуючі свому велич дзёбаку ся костогрыз годен жывити твердов стравов, передовшыткым зедном. Выклювать передовшыткым насїня з плодів, жере тверде насїня різных листяных стромів (черешень), але даколи ся жывить і хробаками. Через зиму переорьєнтовавать ся на орїшкы грабів, берез ці другых стромів, як годен та навщівлять і кормитка.

## Росшырїня

Костогрыз жыє в світлых листяных лїсах, выглядавать листяны паркы, великы загороды, сады і оливовы гаї. Ёго росшырїня є островкове. Хыбує на Ісландї, в Ірьску а в северній Шкандінавії. 

## Референції

## Екстерны одказы

* образчікы костогрыза
* приклад голосу з проєкту Чеського розгласу Голос на каждый день

Катеґорія:Вюрковы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Водяный коник

**Водяный коник** (*Anthus spinoletta*) є малый співавый птах з родины кониковых. Є невыразно бураво зафарбленый. Гнїздить в горьскых областях Европы.

## Референції


Катеґорія:Кониковы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Луговый коник

**Луговый коник** (*Anthus pratensis*) є малый співавый птах з родины кониковых (Motacillidae).

## Опис

Є приближно велика дас як воробель (*Passer domesticus*), росте до довжкы 14-15 цм, роспятя крыл мірять 22-25 цм. Піря мать невыразне, зверьха сивобуре, на сподї кремово біле, з чорныма смужками на векшынї тїла. Світлишой фарбы суть тыж вонкашнї краї бурого хвоста і дві узкы смужкы на крылах. Очі і тонкый дзёбак мать тмавы, ногы з выразно довгым заднїм пазуром суть ружовы. Обі поглавя суть такых самых фарб. 

Є дуже подобна о дашто векшому лїсовому конику (*A. trivialis*), якый мать о дашто менше выразне смужкованя, выразнїше зафарблїня на голові і куртшый заднїй пазур.

Найчастїше ся озывать острым, часто дакількораз повторяным „іст“. Співаючі самцї вылїтують з вывысшеного місця до вышкы, одкы потім помалы ся пущають назад долов.

## Росшырїня

Гнїздить на россяглій теріторії северной половины Европы а в северозападній Азії, в меджах од юговыходного Ґроньска і Ісланду аж выходно по горы Урал а южно по середню Францію і Румунію; ізолованы популації екзістують тыж на Кавказї. Переважно є перелїтна із зимовищами в южній Европі, северній Африцї і югозападній Азії, птахы в Ірьску і Великій Брітанії але на своїх гнїздовищах перебывають цїлый рік, хоць ся переміщують на прибережа моря або до низин.  

Гнїздить на вогкых луках, пасовисках і в бажинах, через зиму жыє тыж в далшых тіпах одкрытой країны. 

## Еколоґія

Жывить ся передовшыткым хробачіноц і далшыма малыма безхырбетныма, особливо в зимі пак жере насїня і бобулї. 

В середнїй Европі гнїздить 1x аж 2x за рік од марца до авґуста. Гнїздо в подобі рослинами постеленой ямкы в земли будує добрї скрыте в густій веґетації. В єдній зношцї є пак 2-7 (найчастїше 3-5) світлых, буро флякастых яєць, на котрых сидять 11-15 днїв лем саміцї. Молодята, котры кормлять обомі родічі, суть пак опірены далшых 10-14 днїв. Луговый коник є тыж єден з найвызначнїшых гостителїв зозулї (*Cuculus canorus*).

## Чісленость

Европска популація виду є гадана на 7-16 міліонів гнїздячіх парів. Од року 1980 але выказує мірный пропад.

## Підвиды

* *A. p. whistleri* Clancey, 1942 - северне Шкотьско, Ірьско. 
* *A. p. pratensis* (Linnaeus, 1758) - решта ареалу росшырїня.

## Одказы

### Референції


Катеґорія:Кониковы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Степовый коник

**Степовый коник** (*Anthus campestris*) є середнї великый птах з родины кониковых. Є дость єднофареный, без выразного смужкованя хырбета і нефлякастым білым сподом (або лем дакілько лінк по боках груди). На голові є выразна світла надочна смужка. Выразнов частёв піря суть тмавы середнї кровкы з контрастным світлым лемом. Молоды птахы мають выразно чаркованый хырбет і грудь. Гнїздить на пісковых місцях.

## Референції


Катеґорія:Кониковы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Жовта плиска

**Жовта плиска** (*Motacilla flava*) є малый співавый птах з родины кониковых. Самець мать жовтый спід тїла, сиву голову і зеленый хырбет; саміця є менше выразно зафарблена.

## Референції


Катеґорія:Кониковы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Лїсовый коник

**Лїсовый коник** (*Anthus trivialis*) є малый співак з родины кониковых росшыреный на великій теріторії Европы а в северній і западній Азії.

## Опис

* Довжка тїла: 16 цм
* Роспятя крыл: 25-27 цм
* Вага: 24 ґ 

Лїсовый коник мать цїлком щігле тїло, релатівно довгый хвіст і ногы а довгый, тонкый дзёбак. Зверьха є оливово зеленый з чорныма смужками, на сподї є білый з чорныма фляками. Ногы мать ружовы, дзёбак чорный. Обі подлавя суть тых самых фарб. Легко сі го можеме поплести з барже подобным луговым коником, котрый бывать на роздїл од лїсового коника світлишый а на спіднїй части тїла мать намісто фляків чорны смужкы. 

## Хованя

Лїсового коника годен найти в одкрытых лїсах, на чістинах або сїчах. Часточно є перелїтный, на зиму міґрує до субсагарьской Afriky.

Озывать ся характерістічным драпавым „псіт“ або „псрі“. При звучнім співу, зложенім з дакілько різных частей ся взнашать помалы із строму долов.

На роздїл од другых коників травить значный час на стромах. Єй стравов є найчастїше дрібна хробачіна і єй ларвы, часто ся жывить і насїнями різных видів рослун. Гнїздить од мая до юла а кладе 5 - 6 яєць до старостлуво скрытого гнїзда на земли. Їх час інкубації тырвать 13 днїв, молодята опущають гнїздо по 12 - 14 днях жывота. Часто ся старать і о молодята зозулї.

## Референції

Катеґорія:Кониковы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Лїсовый жайворонок

**Лїсовый жайворонок** (*Lullula arborea*) є середнї великый вид співака з родины жайворонковых. На першый погляд ся подобать полёвому жайворонкові, од котрого ся одрізнять слїдуючіма ознаками: хвіст мать білу шпіцю (не краї), заднїй край крыла не є білый, кресба крыла є контрастна, шырокый кремовый лем сягать аж до тыла. Гнїздить в світлых шпильковых лїсах, передовшыткым боровых на пісковых землях.

## Референції


Катеґорія:Жайворонковы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Кочубей

**Кочубей** (*Galerida cristata*) є малый співак з родины жайворонковых росшыреный в Евразії од Портуґалії по северовыходну Кітай а выходну Індію а в субсагарьскій Африцї аж по Ніґерію.  

## Опис

* Довжка тїла: 17 цм
* Роспятя крыл: 34 цм
* Вага: 45 ґ 

Кочубей є о дашто векшый як подобный полёвый жайворонок. Мать завалисте тїло, дакус куртый хвіст і куляту голову з явнов хохолков і щіглым дзёбаком. Подобно як другы жайворонковы кочубей не є нияк выразно зафарбленый, зверьха є світло бурый з чорныма фляками і смугами, котры мать выразны і на груди, насподї є брудно білый. Дзёбак і ногы мать ружовы а на роздїл од жайворонка полёвого не мать білы пірка на хвостї. Поглавя ся фарбами нияк не одрїзняють.

## Хованя

Кочубей ся цїлый рік находить в сухых одкрытых локалітах, найчастїше там де ся будує, ґаздівскых ґрунтах, луках, шпортовісках, на россяглых загородах або в садах.

Найчастїше ся озывать пискавым „тъюї“.

Головнов частёв ёго стравы є насїня і части різных видів рослин, важну роль у нїй грають хробакы або інакшы дрібны безхырбетны жывотны.

Гнїздить од апріля до авґуста а шторік мать векшынов дві зношкы з 2 аж 3 яйцями, котры кладе до добрї скрытой ямкы в земли а молодята опущають гнїздо по 9 - 10 днях жывота.  

## Референції


* Biolib
* Bezzel, E. (2007): *Ptáci*. Rebo Productions. ISBN 978-80-7234-292-1

Катеґорія:Жайворонковы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Рюм

**Рюм** (*Eremophila alpestris*) є середнї великый вид співака з родины жайворонковых, о дакус меншый як полёвый жайворонок. На голові мать тіпічну чорножовту або чорнобілу кресбу. Продовжены пірка по боках тимя творять курты рожкы. Самець a саміцї ся одрізняють лем маленько. Молоды птахы суть зверьха чорно флякасты і мають лем назнак чорной кресбы на лицях. Гнїздить в горах над верьхнёв граніцёв лїса, далеко на северї пак в тундрї на уровни моря.

## Референції


Катеґорія:Жайворонковы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Стїнолаз

**Стїнолаз** (*Tichodroma muraria*) є вид меншого горьского птахa з родины поповзенёвых, о дашто векшого як воробель. Росшыреный є в горах южной а середнёй Европы а западной а середнёй Азії. Росшыреный є i в Татрах, што суть найсевернїшы гнїздовиска того виду в Европі. Не є то перелїтный птах, мімо час гнїздїня ся выберать лем на курты путї до низшых горьскых теренів.

В сучасности ся лучать на два підвиды стїнолаза. Окрем підвиду *T. muraria muraria* (Европа а Турція аж po Кавказ) было зазначене в середнїй Азії росшырїня підвиду *T. muraria nepalensis*, якый ся лем маленько одрізнять тмавшов фарбов піря і росшырїнём у высшых горьскых пологах.

## Одказы

### Референції


### Екстерны одказы
* образчікы стїнолаза

Катеґорія:Поповзенёвы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Поповзень

**Поповзень** (*Sitta europaea*) є малый вид співака з родины поповзенёвых (Sittidae).

## Опис

Поповзень є великый приближно дас як воробель, росте до довжкы 13–14,5&nbsp;цм, роспятя крыл мірять 23–27&nbsp;цм а важыть коло 23&nbsp;ґ. Матз завалисте тїло, курты ногы, хвіст і карк, велику голову і шыловитый дзёбак. Верьх головы і тїла є сивосинїй, пірка лїтаня суть тмавы. Чорна смуга, як ся тягне од корїня дзёбака кріз око аж к тылу бывать у саміць дакус узша. Лице і горло суть білавы, спід жовтопомаранчовый (у северо- а выходоевропскых популацій вілый), бокы і спіднї кровкы хвоста начервенїлы, у самця велми тмавы, очі чорны а ногы жовтопомаранчовы.

Лїтать швыдко і шыковно в плохых вовнках.

Вавить голосныма писканями і мягкішым синицёвым „сіт сіт“. Спів є трилковый, в базї звучіть як „квіквікві…“.

## Росшырїня

Поповзень є росшыреный на россяглій теріторії Евразії а в северозападній Африцї (т.&nbsp;є.&nbsp;мать палеарктічне росшырїня). Є сталый. Творить ряд підвидів. Стримує ся переважно в листяных а змішаных лїсах зо старыма стромами, жыє тыж в загородах і містьскых парках. Найбогатше ся находить в низинах, у высшых надморьскых вышках жыє уж рідше.

## Еколоґія

Іде о теріторіалный вид, якый ся шторік вертать на тоты самы гнїздовиска. Добрї ся рушать по стромах, як єдиный европскый співак ай долов головов. 

Страву, яку творить особливо дрібна хробачіна, выглядавать в щербинах скоры стромів, або тїсно під нёв. В зимі ся жывить головно насїнями, часто навщівлять кормитка вєдно зо синицями. Цїлорочно собі навеце робить засобы, котры пак поступно выглядавать.

Гнїздить раз за рік од марца до юна в дутинах стромів, найчастїше выдзёбаных даякым дятлёвым птахом (не одвергне ани будьку), окремо пак в старых дубах. Кідь є вступна дїра дуже велика, замурує єх часточно глинов, жебы днука не міг войти жаден векшый вид. Дутину стеле переважно кусами сосновой або дубовой скоры. В зношцї бывать 5–9&nbsp;білых, буро флякастых, 19,6&nbsp;×&nbsp;14,7&nbsp;мм великых яєць, на котрых сидить сама саміця 14–17&nbsp;днїв. Молодята гнїздо опущають по далшых 22–25&nbsp;днях.

## Одказы

### Референції


Катеґорія:Поповзенёвы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси