open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ластівка городьска

**Ластівка городьска**, тыж **білогірка** (лат. *Delichon urbica*) — малый птах з родины ластівковых. 

## Опис

Ластівка городьска є малый птах, росте до 13цм, роспятя крыл мірять 26-29цм і їй вага колыше коло 18,3ґ. Зверьха є синя з металовым надыхом, гудзіця і спід тїла суть світлы. Біле піря мать і на ногах. Поглавя ся фарбами не одрізняють, але молоды птахы суть дакус тмавшы і на крылах мають часто рїдке біле зафарблїня.

Дякуючі своїй білій гузіцї є за лїтаня добрї розознательна од ластівкы берегівкы, од ластівкы дымницї єй годен навысше добрї розознати і дякуючі менше выкроєному хвосту.

Ластівка городьска ся озывать часто, особливо пак на гнїздищах, а то куртым *брітт*, *сієр*.

## Росшырїня

Ластівка городьска є дуже росшыреным видом співака, котрого европска популація є гадана дас на 60-300 міліонів екземпларів. Находить ся в двох підвидах, першый, росшыренїшый - *D. u. urbicum* - гнїздить на россяглій теріторії Евразії од їй найзападнїшого кута аж по середню Монґолію, засягує тыж до Марока, Туніска і северного Алжірьска а зимує на теріторії субсагарьской Африкы. Другый підвид, *D. u. lagopodum*, гнїздить в меджах од рікы Йенісей на выходї од Колім а серверну Монґолію і Кітай на юугу; на зиму потім міґрує до южной Кітаї і югвыходной Азії. 

Про жывот преферує одкрыты країны з низков веґетаціов, особливо пак пасовиска, лукы і господарьскы ґрунты, найчастїше і близко даякой водной плохы, хоць ся може находити і в горах і засяговати аж по надморьскы вышкы 2 200 м. На роздїл од ластівок дымниць дуже часто гнїздить в містах, де але потребує достаточный дїл чістого воздуху.

## Еколоґія

Подобно як і далшы виды ластівковых і ластівка городьска їсть вшелиякы мушкы, хробачкы під час лїтаня, в часї розмножованя обычайно у вышцї коло 21 м а максімално 450 м од свого гнїзда.

Гнїздить в колоніях, котры звычайно рахують менше як 10 парів, але при добрых условіях можуть быти барзже чіслены. Будує собі півкулёвы гнїзда, котры суть аж на єдну дїру заперты а не місковы як мать ластівка дымниця. Будує сі їх векшынов під стрїхами на вонкашнїх сторонах будов. Гнїздо є позлїпляне з глиняных грудок у днука выстелене рослинами і пірём. В єднім роцї може выгнїздити і двараз ці трираз.

Самічка знесе 4 аж 5 білых, 1,9 × 1,33 цм великых яєчок а по добу 14 - 16 днїв їх зогрївають черяво обоми стары птахы, котры ся тыж дїлять о кормлїня молодят. Тоты гнїздо опущають по 22 -32 днях, але родічами суть кормлены іщі дакілько днїв потім. Успішность гнїздїня досягує 90 %, до дорослости ся дожыє пак 60 - 80 % молодят.

## Жрідла і референції


Катеґорія:Найменше знепокоївый (LC)
Катеґорія:Ластівковы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Свіристель

**Свіристель** (*Bombycilla garrulus*) є співавый птах великый як шпак. 

## Росшырїня і гнїздїня
Мать ціркумполарне росшырїня, гнїздить в северній Шкандінавії, на Сібірї, Далекім выходї і на северозападї Северной Америкы. При гнїздїню не ёго росшырїня густе, в зимі але у великых множествах міґрує на юг до середнёй Европы, выїмково іщі южнїше (Малта, Кіпр, в роцї 1841 быв докінце зазначеный в севернім Алжірьску).

## Страва
Жывить ся переважно хробаками, але любить одзёбовати і овоцину. Дожывать ся коло 5 років.

## Ознакы
Великый як шпак з богатым пірём і куртым, жовто закінченым хвостом. Гудзіця є сива, на голові мать хохол. Цверликавый голос. Лїтаня є швыдке, подобне лїтаню шпака. 

## Референції


Катеґорія:Свіристелёвы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Баранчік

**Баранчік** (*Lanius excubitor*) є середнё великый вид співака з родины сорокопудовых. Зверьха є світло сивый, насподї білый, маска через очі, крыла і хвіст суть чорны. Білы корїня ручных лїтачіх пірок творять в крылї біле поле. Молоды птахы мають на сподї назнак сивых вовнок. Гнїздить в березовых лїсах, на рашелинищах ці сїчах.

## Референції


Катеґорія:Сорокопудовы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Ластівка берегівка

**Ластівка берегівка**, тыж **берегулиця** (лат. *Riparia riparia*) — птах з ряду співаків і з родины ластівковых (*Hirundinidae*).

## Опис
Мірять на довжку 12 цм; гнїздить в маї аж юлї, раз аж двараз за рік. Самець і саміця суть на верьху тїла буры і насподї білы. Характерістічным ознаком є глиняно бура перечна смужка на горлї і плытко вилково выкроєный хвіст. 

## Росшырїня
Жыє в Европі, Азії, северній Африцї і Северній Америцї.

## Способ жывота
Обывать місця з высокыма глиняныма берегами. В тых стїнах выгребавають обоми партнеры норы. котры кінчасть гнїздовов коморков, выстеленов травов і пірём. На 4-6 білых яйцях сидять обоми родічі 16-18 днїв. Дрібны мушкы їмать почас лїтаня.

## Референції


Катеґорія:Найменше знепокоївый (LC)
Катеґорія:Ластівковы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Чігач

**Чігач** (лат. *Lanius minor*) є середнї великый вид співака з родины сорокопудовых. Фарбы мать подобны як баранчік, чорна маска але у дорослых іде аж на чоло і передня часть тимя, бріх і грудь суть лососово ружовы. Мать дакус куртшый хвіст і силный дзёбак. Молоды птахы мають сиве чоло і світле вовнкове тимя і хырбет. Гнїздить в низинах в одкрытій країнї.

## Референції


Катеґорія:Сорокопудовы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Жулан

**Жулан** (*Lanius collurio*) є малый сорокопудовый співак росшыреный на великій теріторії Евразії а зимуючій в тропічній Африцї. 

## Опис

* Довжка тїла: 17-20 цм
* Роспятя крыл: 30 цм
* Вага: 30 ґ 

Жулан є выразно менша як ёго близкый баранчік. Мать силны сивы ногы, гаковый дзёбак із зубчатыма кінцём на верьхнїй челюсти, і релатівно довгый хвіст. Міджі поглавями є выразно вывинутый сексуалный діморфізм. Самець мать бурый хырбет, білый бріх, чорносивый хвіст з білым сподом, сиве тимя головы і тыл і чорну маску. Саміцї хыбує чорна маска.

## Хованя

Жулан найдеме в одкрытых країнах зароснутых тернистыма кряками.

Жывить ся передовшыткым хробаками або дрібныма ссавцями, котры здївать на колячі конарікы кряків.

Обще ся нияк выразно голосом не проявлює. Як выстережне кликаня повжывать храпляве „ґек-ґве“, при взрушіню мляскаве „чек“. Спів є невыразный і тихый, складженый з грубых звуків.
Жулан сі своє гнїздо, вытворене з корїня, конариків або травы будує в кряках, особливо в тернистых, де є добрї храненый перед много предаторами. Гнїздить раз за рік од мая до юла а кладе 5 аж 6 яєць, на котрых сидить переважно саміця по добу 14 днїв. Молодята опущають гнїздо в 12-15 днях жывота.

## Референції



Катеґорія:Сорокопудовы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Клушиця

**Клушиця** (*Pyrrhocorax graculus*) є великый вид співака з родины вороновых. Є цїлком чорна з червеныма ногами і жовтым дзёбаком. Находить за у высшых горах од северной Африкы кріз Европу по Азію.

## Референції


Катеґорія:Вороновы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Орїховка

**Орїховка** (*Nucifraga caryocatactes*) є птах з родины вороновых.

## Опис
Великый дас як горліця. Мать тмаво буре зафарблїня з білыма капковыма фляками по тїлї. Спіднї хвостовы кровкы і конець хвоста суть білы. Самець і саміця ся не одлишують, молоды екземплары суть світло буры і мають білаве горло. Лїтать тяжкопадно, подобно як сойка. Голос мать верзаве „ґерр“.

## Гнїздїня і зимованя
Гнїздить в россяглых шпильковых горьскых лїсах, в дакотрых лїтах ся інвазівно обявую ай в низинах. Гнїздить в марцї аж апрілю раз за рік. Гнїздо є миска з травы, клёцьків, моху і лишайника уміщене высоко на стромах. Саміця зношать 3-4 білавы яйця з рїдкыма бурыма фляками, на котрых сидить сама дас 18 днїв а молодята кормлять обоми родічі коло 23-25 днїв. Орїховка є сталый і перелїтный птах (головно северьскы популації). Головне одлїтаня припадать на октобер і новембер.

## Страва
Стравов суть їм лїсковы і лімбовы орїхы, насїня шпильковых стромів, плоды овоцин, хробакы ітд. В зимі суть способны найти свої засобы орїшків аж 2 метры глубоко під снїгом.

## Підвиды
Тот птах мать 2 варієты, европску і сібірьску, котры ся одлишують, мімо шыркы білой смугы на кінцї хвоста, передовшыткым грубков дзёбака; европска варієта мать міцнїшый дзёбак бо лімбовы орїшкы европской лімбы мають міцнїшу шкарупину.

## Референції


## Екстерны одказы

* Приклад голосу з проєкту Чеського розгласу Голос на каждый день
* фотоґрафії з природы
* фотоатлас птахів

Катеґорія:Вороновы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Грушівка (Ковельскый район)

**Грушівка** () — село в Українї, Волиньскій области, Ковельскім районї. Жытелїв — 140 (2001). 

Катеґорія:Села Волиньской области
Сойка

**Сойка**, тыж **кукша** (лат. *Garrulus glandarius*) — птах великости голуба з родины вороновых, росшыреный в цїлій Европі, Азії і в северозападній Африцї. 

## Опис
* Довжка тїла: 32–35 цм
* Роспятя крыл: 52–58 цм
* Вага: 150–180 ґ

Сойка є найфаребнїшый европскый представитель своёй родины. Є помаранчовобура з чорным хвостом і дзёбаком, ружовопомаранчовыма ногами, бурыма очами і білов гудзіцёв, котра є особливо нападна почас лїтаня. На крылах мать синї пірка з чорныма перечныма смужками, під оком чорный поздовжный фляк. Лїтать тяжко, вовнково і трепаво, на земли підскакує. Поглавя мають тоты самы фарбы, молоды птахы суть тмавшы і мають менше выразны синї пірка на крылах.

## Хованя

Сойка ся цїлорочно находить в змішаных лїсах, листяных і шпильковых лїсах, парках, загородах, садах і в остатнїм часї рїдкіше і в містах. Страчать свою природну полошавость і навщівлять містьскы паркы і загороды.

Обычайно ся озывать храптивым „*кшрее*“, мнявкавым „*пієее*“, котре є про лаіка нерознательне од кликаня канї лїсовой або жывым „*куіт*“. Знать наподобньовати голосы иншых звірят, але ай острый звук немащеного колеса фурика.

### Страва
Страву глядать як на стромах так і на земли. Жывить ся передовшыткым рослиновов стравов, окремо пак жолудями і буквіцями, котры собі скрывать в скрыші на зиму, але тыж і лїсковыма орїхами, зерном, різныма плодами і насїнём, чорніцями ці ярабинов ітд. Мясову страву творять передовшыткым молоды птахы, мышы, слимакы, ящуркы ці малы гады. Сама ся ставать частов жертвов векшых хищів.

### Розмножованя

Гнїздить од кінце мая до початку юна. В припадї страчіня першой зношкы гнїздить звычайно бігом юна іщі раз. Гнїздо з конариків і постелене мохом або травов собі будує на конарях стромів або высокых кряках обычайно 5 м над землёв. В єднотливых інтервалах кладе саміця 5-7 жовтосивых 40×33 мм великых яєць; друга зношка парів, котры пришли о першу, мать 3-4 яйця. Інкубачна доба тырвать згруба 16–17 днїв. 

На кормлїню молодять беруть участь обоми родічі. Молодята опущають гнїздо дас в 21–22 днях жывота, але іщі по добу 3 тыжднїв суть своїма родічамы прикормлёваны. В природї ся може сойка дожыти і веце як 15 років.

## Підвиды
Розознаваме приближно 42 підвидів сойкы, в середнїй Европі жыє підвид сойка середоевропска (*G. g. glandarius*).

## Далшы фотоґрафії

Файл:Garrulus glandarius B Luc Viatour.jpg
Файл:075 Wild Eurasian jay in flight at the Parc naturel régional Jura vaudois Photo by Giles Laurent.jpg
Файл:Koniec listopada 2006 r. 072.jpg


## Референції


## Екстерны одказы
* www.priroda.cz
* Biolib

## Література
* Bezzel, E. (2007): *Ptáci*. Rebo Productions. 
Катеґорія:Найменше знепокоївый (LC)
Катеґорія:Вороновы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Дарівка (Ковельскый район)

**Да́рівка** () — село в Українї, Волиньскій области, Ковельскім районї. Жытелїв — 412. 

## Історія
Заложене у 1939 роцї.

Катеґорія:Села Волиньской области
Мелітополь

**Мелітополь** () є місто в Україні, Запорізька область. Находить ся на берегах рікы Молочна, 117 км по трасi и 112 км по желізници уд Запоріжжя. Жиє тамкы 156 591 жытелїв. Перше ся споминать у 1784 році.

## Інтересны факты
Автобус із україньского Мелітополя в Україну ходить маршрутов: Росія → Латвія → Літва → Польско → Україна, и назад тым истым путём.

## Референції

Мелітополь
Катеґорія:Запорізька область
Катеґорія:Міста Україны
Іванівка

**Іва́нівка** () — село в Українї, Волиньскій области, Ковельскім районї. Жытелїв — 25 (2001). 

Катеґорія:Села Волиньской области
Керч

**Керч** (; ; ) є місто на Крымскім півострові. Находить ся на берегах ріки Чорного моря, 209 км по штрасi и 296 км по желüзному путёви уд Сімферополя. Жиє тамкы 146 084 жытелїв. Перше ся споминать у 530 р. до н.е.. Подля україньской стороны (де юре), є то місто в Українї, Автономной републікы Крым. Подля російской стороны, фактичный днешный стан — де факто, є то місто в Росії, републікы Крым.

Катеґорія:Міста Україны
Словяньск

**Словяньск** () є місто в Українї, Донецька область. Жыє тамкы 54 000 жытелїв. Перше ся споминать у 1645 роцї.

Катеґорія:Міста Україны
Катеґорія:Донецька область
Нїкополь

**Нїкополь** () є місто в Українї,  Днїпропетровска область. Находить ся на берегах рікы Днїпр, 122 км по штрасї од Днїпра. Жыє тамкы 50 000 жытелїв. Перше ся споминать у 1652 роцї.

## Референції


Катеґорія:Міста Україны
Катеґорія:Днїпропетровска область
Кавка

**Кавка** або тыж **галка** (лат. *Corvus monedula*) — є середнё великый вид співака з родины вороновых (Corvidae).

## Опис

Кавка є другый найменшый вид роду *[[Corvus]]*. Росте до довжкы 34-39 цм і роспятя крыл мірять 67-74 цм. Вага у дорослых екземпларів колыше міджі 220-270 ґ. Обі поглавя суть переважно чорны або сивочорны із світло сивым тилом. Дорослы птахы мають як єдины представителї роду *Corvus* жыючіх мімо австральскый контінент тыж стрїбрасто білы очі, котры молоды птахы мають зафарблены синё (тыж як дорослы коло єдного рока жывота).

Кавка є барзже голосный птах. Найчастїше ся озывать выразным „кя“, „кяк“ або „тя“.

## Росшырїня
Ареа росшырїня кавкы сягать од северозападной Африкы і Іспанії кріз цїлу Европу, де цїлком хыбить лем в северній части Шкандінавії, аж по выходны Гімалаї а озеро Байкал в Азії. В 80. роках 20. стороча ся дякуючі шыфовому транспорту дістала аж на северозапад Северной Америкы, пару раз была збачена і в Канадї, на Фаерьскых островах, Ґібралтарї, Ісландї і Мауретанії.

В Европі є їй чісленость гадана на 5,2-15 міліонів парів. 

Переважно є стала, северны і выходны популації суть але веце стяговавы.

## Еколоґія

Кавка жыє в залїсненых степах, лїсах, културных країнах, на пасовисках, в містах і прибережных областях. Є дуже сполоченьска і в ґрупах, котрый бывають найчісленїшы бігом зимы і на сполочных згромаждищах ся стримує по векшыну рока, векшынов і бігом гнїздїня. Часто єй відїти і коло ворон або гайворонів.

Є вшыткопожераюча і в лїтї жере особливо малых безхырбетных жыючіх на земли. в тім чіслї хробакы, павукы. З рослиновой части стравы переважують зерна, насїня, жолудї і овоцина. Є моноґамна, пары притім творять векшынов на цїлый жывот. Свому гнїздищу є вірна. Гнїздо постелене серстёв звірят, ряндами, скоров, глинов або другыма матеріалами будує вєдно самець із саміцёв найчастїше в дутинах стромів, на скалах, будовах і выїмково і на шпильковых стромах. В єдній зношцї є 4-5 гладкых, блищачіх, світлый, 35,1 x 25,1 мм великых яєць з тмавыма фляками, на котрых сидить сама саміця 17-18 днїв. Молодята, якы кормлять обоми родічі, гнїздо опущають по 28-35 днях.
 
Затля найвекшый зазначеный вік у вольно жыючой кавкы чінить 20 років і 4 місяцї.

## Одказы

### Референції


### Література
* Dungel J., Hudec, K. (2001): *Atlas ptáků České a Slovenské republiky*; str. 216. Academia, Praha. ISBN 978-80-200-0927-2
* Bezzel, E. (2007): *Ptáci*; str. 203. Rebo Productions, Dobřejovice. ISBN 978-80-7234-292-1
* Dierchke, V. (2009): *Ptáci*; str. 86. Euromedia Group, k. s., Praha. ISBN 978-80-242-2193-9
* Kholová, H. (autorka českého překladu; 2008): *Ptáci*; str. 393. Euromedia Group, k. s., Praha. ISBN 978-80-242-2235-6
* Cepák, J., Klvaňa, P., Škopek, J., Schröpfer, L., Jelínek, M., Hořák, D., Formánek, J. & Zárybnický J. (eds) 2008: *Atlas migrace ptáků České a Slovenské republiky*; str 502. Aventinum, Praha. ISBN 978-80-86858-87-6

Катеґорія:Вороновы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Катеґорія:Найменше знепокоївый
Гайворон

**Гайворон**, тыж **грач** (лат. *Corvus frugilegus*) — великый вороновый птах.

## Опис
Великый дас ги ворона, росте до 45–47 цм, важыть 200–625 ґ і роспятя крыл мірять 81 - 94 цм. Тїло мать зароснуте тмавым пірём, яке мать в яснім сонячнім світлї характерістічный металовый надых, выразно суть на ёго тїлї тырчачі пірка на ногах і міцный, сивобурый дзыбак, котрого корїнь мають дорослы екземплары світлый і неопіреный, з чім го годен добрї одлишыти од далшых середоевропскых вороновых співаків. Молоды птахы але мають згруба аж до шестого місяця корїнь дзёбака опіреный.

## Росшырїня і чісленость

Гайворон мать дуже россяглый ареал росшырїня і належыть к найросшыренїшым і найчіселнїшым европскым вороновым птахам (лем европска популація рахує дас 20–35&nbsp;000&nbsp;000 екземпларів). Практічно ся находить в цїлій Европі з вынятком северной части Шкандінавії і Ісланду і в шырокім пасї од западной Азії аж по выходне прибережа Японії. В роках 1862-1874 быв інтродукованый тыж на Новый Зеланд, де ся але в сучасности находить уж лем рїдко. Переважно є переселивый, в зимі звычайно міґрує лем на куртшы оддалености. 
## Еколоґія

Належыть міджі силно сполоченьскы птахы. В мімогнїзднїм часї ся находить в чісленых ґрупах, на сполочныйх становищах ся многораз згромаждюють і десять тісячі птахів. Є тіпічный вчыткопожераючій, выглядавать переважно глисты, хробакы і ларвы, одпадкы, в меншій мірї жере і овоцины і пташачі яйця, годен уловити і меншых ссавцїв. Многораз быв уж збаченый коло морьского прибережа, де їмать переважно водяны хробакы і слимакы. Через зиму любить навщівляти складкы одкаду і центры міст. 

Гайворон є релатівно голосный вид. Часто ся озывать глубокым „крааа-крааа“, „кро“ або куртым „ґаґ“. 

Гнїздить в колоніях. Величезне, неуправене гнїздо з конарїв будує справила на верьхах стромів і бігом апріля до нёго кладе 3-5 світло бурых, 39,1 × 27,9 мм великых яєць з тмавыма фляками. На їх інкубації, яка тырвать дас 16-18 днїв, ся дїлять лем саміцї; самцї на яйцях не сидять, але по цїлый час зганяють про саміцї їджіня. Молодята суть опірены по 32-33 днях і поглавно доростатють уж коло 1. рока жывота. Середня довжка жывота гайворона у вольній природї є веце як 15 років, затля найстарпый вольно жыючій екземплар ся дожыв цїлых 22 років.

## Гайворон і чоловік
Тыж як кавка або ворона мать ай гайворон вызначне заступлїня в народнім фолклорї. уж од давных часїв выступує в добовій літературї і малярьстві і в давнинї быв обще браный як сімбол смолы, зказы, напастї, приходячой зимы і біды.

## Підвиы

Гайворон ся находить цїлково в двох підвидах:

* *C. f. frugilegus* - Европа і западна Азія.
* *C. f. pastinator* - решта Азії. 

## Жрідла і референції


* ARKive
Катеґорія:Найменше знепокоївый (LC)
Катеґорія:Вороновы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Ворона

**Ворона** (лат. *Corvus cornix*, анґл*. Hooded crow, hoodie*, *grey crow*, тал. *Cornacchia grigia*, фр. *Corneille mantelée*) є середнї великый птах з родины вороновых богато росшыреный у выходній і северній Европі.

Ворона є дас пів метра довга з роспятём крыл 95 цм. Важыть асі пів кіла. З найвекшой части є сива. лем голова є чорна, крыла хвіст і ногы. Обі поглавя мають тоты самы фарбы.

Ворона є вшыткопожераюча, жывить ся насїным і плодами, і дрібныма безхырбетныма або здохлинами векшых звірят, але годна напасти і гнїзда другых птахів і пожерти яйця або пташенята. Добрї є звыкнута на чоловіка, часто жыє близко людьскых сел і жывить ся їх одкадками.

Ворона знать добрї лїтати і є то релатівно інтеліґентный птах. Ёго голосовым проявом є тіпічне краканя.

Гнїздить высоко в корунах стромів од мая до юла. Звычайно знесе три аж шість яєць.

В северных частях ареалу свого росшырїня є часточно перелїтна, в южнїшых зіставать по цїлый рік. Жыє самотарьскы, лем на зиму творить ґрупы о десятках членів.
## Одказы
* Ворона на BioLib.cz
* Ворона на сторінцї Faunaeur.org

## Референції


Катеґорія:Вороновы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Катеґорія:Найменше знепокоївый
Вороновы

**Вороновы** (Corvidae) суть найвекшов родинов ряду співаків. Належыть міджі вшыткопожераючі, гнїздить на стромах, скалах або в скаловых дутинах.

Днесь ся уваджать 105 (115) видів в 25 родах. Оріґіналный предок жыв правдоподобно початком третёгор в области днешнёй Австралії. В сучасности тота родина населює скоро цїлый світ з вынятком Антарктіды і найсевернїшых частей Арктіды. Ушыткы вороновы суть дуже інтеліґентны птахы з высоков приспособливостёв. Суть то єдны з мало птахів, котрых можете нормално слїдовати кідь ся грають.

## Будова тїла
Вороновы мають черяву великость тїла (16-68 цм), голова є релатівно велика з міцным дзёбаком і куртыма, але міцныма ногами з міцныма пазурами. Крыла суть шыршы і куляты, довжка хвоста є в рамках родины значно промінлива. Піря бывать многораз пестро зафарбене (чорны фарбы роду *Corvus* суть скоре выїмков) і металово блищачі, у обох поглавей є тото саме.

## Хованя і способности
Часть виду є сполоченьска і гнїздить у великых колоніях, будує певны гнїзда в конарях. Мають міцный голос, суть то добры імітаторы вшелиякых звуків і конінце ся дакотры годны научіти і бісїдовати. Жывлять ся хробаками, мясом, плодами рослин і одпадом. Знають барз добрї лїтати.

## Одказы
### Референції


### Екстерны одказы
* Далшых успіх новокаледоньскый ворон, scienceworld.cz/aktuality
* Fascinating intelligence of crows, відео на youtube.com, анґліцькый коментарь, BBC Worldwide. Вороны ся навчіли радити семафором.


катеґорія:Співакы
Співакы

**Співакы** (Passeriformes) суть найвекшым рядом класы птахів. Тота ґрупа рахує 5200–5500 видів, а то веце як половина видів птахів суть актуално співакы. Суть поважнованы за стромовый птахів дякувші своїм ногам приспособленым на сиджїня і на барзже тонкых конарях. Про співаків є природно найхарактерістічным ознаком спів. І дякуючі способности творити комплікованы голособы проявы суть співакы поважованы за найвывинутїшый ряд птахів. Співакы можеме стрїтити на цїлім світї, в пустынях і тропічных доджовых лїсах.

## Спів

Векшына видів того ряду суть співавы птахы і в карку мають компліковане свалство контролююче голосівкы. Співовый орґан, котрый є прі співаків тіпічный ся зове сірінкс. Дякуючі нёму вынятково контролюють голос (і кідь дакотры співакы можуть выдавати і нелюбозвучный голос, як наприклад вороны). Співом означують теріторію, в котрій жыють, тыж їм ваблять самцї самічкы к парїню. Подля співу годен розознати єднотливы роды і виды співаків.

## Характерістіка

Векшына співаків є менша як остатнї виды класы птахів. Вшыткы члены того ряду мають кормливы молодята (старають ся о них).

## Референції

катеґорія:Співакы
Подгорані (окрес Кежмарок)

**Подгорані** є село в окресї Кежмарок в Пряшівскім краю на северовыходї Словеньска.

## Обывательство

## Референції
Тварожна (окрес Кежмарок)

**Тварожна** є село в окресї Кежмарок в Пряшівскім краю на северовыходї Словеньска і на ужно-западї підножія Левоцькых верьхвїв є долина стїчиня Дуранд.

## Обывательство

## Референції
Івовга

**Івовга** (лат. *Oriolus oriolus*) — є птах з родины івовговых великости коса.

## Опис
Самець мать выразно жовте зафарблїня тїла в контрастї з чорнов фарбов крыл і хвоста. Дзёбак є червеный, коло ока є чорный фляк. Саміця є невыразно зафарблена, їй тїло є на хырбетї оливов зелене, спід тїла є сивый з поздовжныма смужками. Молоды екземплары суть на сподї білы і слабо смужкованы, крыловы пірка мають світлый лем. 
* вага: 50-80 ґ
* довжка тїла: 23-25 цм
* роспятя крыл: 14-16 цм

## Способ жывота
Івовга є перелїтный вид, котрый до Середнёй Европы прилїтавать на граніцї апріля і мая. Зимовища европскых популацій ся находять в южній і юговыходній Африцї. Росшырена є найчастїше єднотливо, в світлых листяных лїсях, садах ітд. Гнїздїня започінать кінцём мая. Гнїздить лем до надморьской вышкы 600 м. н. м., гнїздо сплїтать з травы в корунах стормів, у вілцї дакотрого конаря. Саміця кладе 3-5 яєць з пару чорныма фляками. При інкубації ся черяють обомі родічі. По двох тыжднях ся лягнуть молодята, котры о далшых 14 днїв вылїтають з гнїзда. На зимовища одлїтають початком септембра.

## Страва
Різны безхырбетны жывотны і дужиновы плоды.
 
## Росшырїня
Правдоподобно ся в давнинї пошырёвали із середоморьскых країв напрямом на север. В сучасности є северна граніця ареалу в южній Шкандінавії. Проникла і до середнёй Азії, тамты популації зимують в Переднїй Індії. 

## Референції

## Література
Dungel J., Hudec K.:*Atlas ptáků České a Slovenské republiky*. Academia, Praha, 2001.
Šťastný K., Bejček V., Hudec K.: *Svět zvířat IV - Ptáci(1)*. Albatros, Praha, 1998.

## Екстерны одказы
* Приклад голосу з проєкту Чеського розгласу Голос на каждый день

Катеґорія:Івовговы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Скворець рожевый

**Скворець рожевый** (*Sturnus roseus*) є співавый птах з родины шпаковых. В згодї з новыма дослїджінями годен быти і новым видом *Pastor*. Гнїздить в меджах од юговыходной Европы по южну Азію. Є перелїтный із зимовищами в Індії і тропічній Азії. Часто го відїти і на теріторії середнёй Европы. Ёго природным середовищом є степ і одкрыта країна.

Дорослы птахы суть незамінительны, переважно ружовы, із світло помаранчовыма ногами і дзёбаком і блищачо чорнов головов, крылами і хвостом. Самцї в часї розмножованя мають навысше выразно продовжены пірка на голові, котры при взруху ся взтычать. Тыж як далшы виды шпаків і скворець ружевый є дуже соціалный і на зиму творить великы ґрупы птахів. Є вшыткопожераючій, але в страві преферує вшелиякы хробачіны.

## Жрідла

* Dungel J., Hudec, K. (2001): *Atlas ptáků České a Slovenské republiky*; str. 210. Academia, Praha. ISBN 978-80-200-0927-2 
* Dierschke, V. (do češtiny přeložil Jan Robovský, 2009): *Ptáci*; str. 90. Euromedia Group, Praha. ISBN 978-80-242-2193-9

Катеґорія:Шпаковы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Кухары

**Кухары** () — село в Українї, Волиньскій области, Ковельскім районї. Жытелїв — 341 (2001). 

Катеґорія:Села Волиньской области
Ворон

**Ворон** або тыж **крук** (лат. *Corvus corax*) — великый чорный птах з родины вороновых.

## Опис
Ворон росте до великости коло 50&nbsp;центіметрів і до вагы 1,5&nbsp;кілоґрамів. Ворон є великый чорный птах з могутным высокым дзёбаком, на роздїл од меншого гайворона мать опіреный корїнь дзёбаку. Ёго шаты суть чорны, металово блищачі, на горлї му характерістічно тырчіть піря. Крыла мать довгы на кінцї шырокы, перстово закінчены як у дакотрых хищів. Роспятя крыл досягує коло 1 метра. Ворон мать клиновый хвіст, котрый го почас лїтаня одлишує од гайворона і вороны. Лїтаня ворона є покійне з вольныма ударами крыл, даколи ся слизкать вольно воздухом. За стравов ся знесе на землю але все стережыть на можне небезпеченство.

## Росшырїня
Ворон є голарктічный вид, обывать цїлу северну півкулю. Ёго домів є скоро цїла Европа, Азія і северна Африка. Обывать лїсовы области гор, не выгне ся ани лїсовым областям низин. 

## Стягованя і гнїздїня

Є сталый. В часї мімо гнїздїня вандрує в околїцї гнїзда. Жыє сам в тырвалых парах по велё років. На гнїздища ся вертать коло фербуара, коли зачінать з будованём ці справованём старого гнїзда, котре собі будує на высокых стромах і недоступных скалах. Своє гнїздо повжывать пару років, также за дакілько років може быти выразне своёв великостёв. Властне ставляня выконує саміця закля што самець приносить ставебный матеріал - конарикы, траву, мог. До гнїзда знесе 5 аж 6 синёзеленых чорнобуро і сиво флякастых яєць, котры загрївать саміця. Саміця сидить векшынов сама по добу 20 аж 21 днїв. Молодята кормлять обоми родічі.

## Страва
Ворон не є што ся тыче стравы нияк шпеціалізованый, годен до значной міры приспособити понуцї околишнёго середовища. Як вшыткопожераючій ся жывить ловом дрібных хырбетных як суть мышы, заяцї, птахы, пак яїчками птахів, різным насїнём, здоглинами або тыж одпадом. 

## Референції


## Література
* WALTERS, Michael. *Ptačí vejce.* 1. vyd. Praha: Knižní klub, 2007. 256 s. (Příroda v kostce)  S. 249. 

## Екстерны одказы

* rozhlas.cz – голос ворона
Катеґорія:Найменше знепокоївый (LC)
Катеґорія:Вороновы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Бардеёв

**Бардеёв** (Бардійов; ) — є окресне місто вокресі Бардеёв‚ в Пряшівскім краю. Находить ся на северовыходї Словеньска в реґіонї Шаріш. Тото історічне і купельне місто є про свій заховалый історічный центер од року 2000 записане міджі Локаліты світовой дїдовизны ЮНЕСКО в Европі.

## Обывательство

## Панорама міста

## Референції


## Екстерны одказы
* Вебсторінка міста

Катеґорія:Міста Словеньска
Катеґорія:Окрес Бардеёв
Калинівка

**Калинівка** () — село в Українї, Волиньскій области, Ковельскім районї. Жытелїв — 10 (2001). 

## Історія
Заложене у 1755 роцї.

Катеґорія:Села Волиньской области
Козлиничі

**Козлиничі** () є село в Українї, Волыньскій области, Ковельскім раёнї. Жытелїв суть 506 (2001). 

## Історія
Заложене в роцї 1545.

Катеґорія:Села Волиньской области
Алчевск

**Алчевск** () є місто в Україні,  Луганьска область. 42 км по штрасi и 45 км по желüзному путёви уд Луганьска. Жиє тамкы 113 002  жытелїв. Перше ся споминать у 1895 році.

Катеґорія:Міста Україны
Катеґорія:Луганьска область
Велькі Славков

**Велькі Славков** є село в окресї Попрад в Пряшівскім краю на северовыходї Словеньска.

## Обывательство

## Референції
Вернар

**Вернар** є село в окресї Попрад в Пряшівскім краю на северовыходї Словеньска.

## Обывательство

## Референції


 

Катеґорія:Населены пункты подля алфавиту
Катеґорія:Населены пункты Словакии
Бердяньск

**Бердяньск** () є місто в Українї, Запорізька область. Жыє тамкы 120 224 жытелїв. Перше ся споминать у 1827 роцї.

Катеґорія:Міста Україны
Катеґорія:Запорізька область
Стара Любовня

**Стара Любовня** є окресне місто в Пряшівскім краю.

## Обывательство

## Референції
.

Катеґорія:Окрес Стара Любовня
Катеґорія:Міста Словеньска
Лемкы

**Лемкы** (, , ) — суть выходославяньскый етнос, жыючій в юговыходнім Польску, в Закарпатьскій областї Україны, в  Галичинї, в Пряшівскім краю на Словеньску (векшына). Тото історічне і натуралне пребывалиско Лемків ся называть Лемковина.

## Назва
Слово „Лемкы“ выникло в 19. сторочу і спочатку бо Лемкы хоснують слово лем намісто лиш, але самы Лемкы себе означовали за „руськый народ“, Русинів, „Руснакы“. На преломі 19. а 20. сторочу прияли назву Лемкы Лемкове в Польску за свою. Перед першов світовов войнов ся за Лемків тримали Русины Низкых Бескід - од Попрадьской долины аж к долинї рікы Ослава в Польску;  выходного Словеньска - аж к Вігорлату і Спіськой Маґуры - вшытко на теріторії тогдышнёго Ракусько-Угорьска (Австро-Угорьска).

## Акція Вісла

В рамках Акції Вісла было Лемковины выселеных коло 150.000 Лемків і Українцїв  . Зістали лем невеликы ґрупы, напр. в Команьчі і Крампні. Лемківске населіня было насилно зо свого обыстя, де жыло ціле стороча, де мало свої земли, де ґаздовало, выселене до тогдышнёго СССР на Україну і тоты, што мали веце щастя скінчіли на западных теріторіах Польска. Лем мала часть з них дістала по роках можливость вернути ся на рідну землю.

## Сучасность
Часть Лемків ся голосить к україньскій народности, часть к русиньскій/лемківскій і векшына є асімілованых і голосять ся к словеньскій, польскій і україньскій. На основі лемківскых діалектів польскых была кодіфікована польска верзія русиньского языка, на основі лемківскых діалектів на Словеньску была кодіфікована словеньска варіанта русиньского языка.

## Одказы


### Екстерны одказы
* Stowarzyszenie Łemków − сторінкы здружіня Лемків в Польску (по польскы)
* Lemko.org − вшытко о Лемках (по анґліцькы, польскы, лемківскы)
* lemky.com − інтернетова чеперушка напрямена на лемківскы реалії (по україньскы, анґліцькы)
* ЛЕМ ФМ - лемківске інтернетове радіо (по лемківскы)
* Lemkiwska Watra na Czużyni
Катеґорія:Русины
Катеґорія:Етнічны ґрупы
Подолинець

**Подолинець** є місто в окресї Стара Любовня в Пряшівскім краю.

## Обывательство

## Референції


Катеґорія:Міста Словеньска
Катеґорія:Окрес Стара Любовня
Іван Русенко

**Іван Русенко** (19. януара 1890, Красна, Австро-Угорьско — 10. януара 1960, Королівка, СССР) — народный лемківскый поет і малярь.

Народив ся на Лемковинї в Польску, штудовав на ґімназії в Новім Санчу, потом служыв в ракускій армії. Пак од року 1922 быв учітелём в селї Красна. Выселеный в Україньску ССР у 1945 і там 15 років учітелёвав в селї Королівка в Борщівскім районї.
В своїх творах описовав жытя Лемків і родны Карпаты.

## Література
* 

Катеґорія:Русиньскы поеты
Катеґорія:Русиньскы умелцї
Лапны

**Лапны** () — село в Українї, Волиньскій области, Ковельскім районї. Жытелїв — 208 (2001). 

Катеґорія:Села Волиньской области
Ломачанка

**Ломачанка** () — село в Українї, Волиньскій области, Ковельскім районї. Жытелїв — 237 (2001). 

## Історія
Заложене у 1578 роцї.

Катеґорія:Села Волиньской области
Сланьске Нове Місто

**Сланьске Нове Місто** є село  на Словеньску в окресї Кошіцї-околіця.

## Обывательство

## Вызначны родаци і жытелї
* Павел Федор - русиньскый културный дїятель, політік, писатель, русофіл

## Референції


Катеґорія:Населены пункты в  Словеньску
Шпак

**Шпак** (лат. *Sturnus vulgaris*) — знамый співак з родины шпаковых.

## Опис

Росте до 19 - 22 цм, роспятя крыл мірять 37 - 42 цм і важыть 60 - 90 ґ. Зароснутый є блищачо чорным пірём, котре в свадьбянім шатї набывать выразный синястый або зеленкастый надых. Через зиму ся на ёго бріху обявує богате біле флякованя, котре саміцї мають заступене у векшій мірї. Ногы суть ружовой фарбы, шпіцятый дзёбак є през лїто жовтый, у самцїв із синїм зафарблїнём коло корїня, в зимі го мяють обидва поглавя чорный. Молоды птахы суть сивобуры і дорослым ся зачінать подобати справила по першій зимі, їх добрым ознаком про розознаня все але зіставать буре піря на даякій части тїла, найчастїше на голові.

Шпак є голосный птах выдаваючій шыроку шкалу выразных і мелодічных звуків, годен імітовати і голосы другых видів птахів. Співаня, котрым ся озывають переважно самцї, творить ряд мляскавых, шкряпчавых і пісклявых тонів. Почас ваблїня ся озывать грубым *шеер*. 

## Росшырїня

Отцюзнинов шпака є Европа і западна Азія. В южній і западній Европі і югозападній Азії є сталый, северовыходны популації суть справила стяговавы і міґрують южным або западным напрямом, особливо на Піренейскый півостров і до северной Африкы. Бігом 19. стороча быв завлеченый і до далшых областей світа, в роцї 1862 на Новый Зеланд, в роцї 1857 до Австралії, року 1890 до Северной Америкы і того самого року і до южной Африкы.

## Еколоґія

Про жывот преферує головно містьскы і примістьскы области, росшыреный є але тыж в одкрытых лїсах і на травистых плохах, як є господарьскый ґрунт, пасовиска, ці ґолфовы гріска. В лїтї часто навщівлять сады і загороды. Мімо часу гнїздїня є дуже сполоченьскый і в містах, де мать добры условія про перезимованя, ся може находити і в дакілько тісяч членных ґрупах, якы можуть у вынятковых припадах раховати і веце як 1,5 000 000 екземпларів. 

Шпак є вшыткопожераючій. Жере переважно хробакы, павукы, глисты, найрїзнїшы овосины, насїня і нектар. В дакотрых областях гнїздить аж трираз в роцї, часто притім хоснує єдно гнїздо, котре сі подля потребы управлять. Кладе 4 -5 малых, блищачіх, синё (обчас і біло) фаребных яєць, на котрых сиджіню ся дїлять обоми родічі. Молодята ся лягнуть звычайно по 13 днях, суть слїпы і без піря і зато суть на родічах цїлком завислы. На гнїздї зіставають 3 тыжднї і слїдуючі 1 або 2 тыжднї суть родічами фурт кормлены.

## Жрідла

* Dungel J., Hudec, K. (2001): *Atlas ptáků České a Slovenské republiky*; str. 210. Academia, Praha. ISBN 978-80-200-0927-2
Катеґорія:Найменше знепокоївый (LC)
Катеґорія:Шпаковы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Овсянка

**Овсянка** (*Emberiza cia*) є середнї великый югоевропскый вид співака з родины овсянковых. У вшыткых шатах мать контрастову кресбу на сивастій голові, творену тмавыма тимяныма смужками, очнов смужков і смужков лемуючов тварї; бріх є арджаво бурый, хвіст мать білы крайнї пірка. Саміця є дакус од самця нерозознательна. Гнїздить на старых камяных убочах над верьхнёв граніцёв лїса, часто тыж на прибережу моря. В зимі зоступать до низшых полог.

## Референції


Катеґорія:Овсянковы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Майдан (Ковельскый район)

**Майда́н** () — село в Українї, Волиньскій области, Ковельскім районї. Жытелїв — 192 (2001). 

Катеґорія:Села Волиньской области
Ортолан

**Ортолан** (*Emberiza hortulana*) є середнї великый вид співака з родины овсянковых. В каждім шатї мать ружовкастый дзёбак і ногы, жовткаво білу очну смужку і тмаво лінкованый бурый ґерок і жовтый баюс на зеленосивым підкладї. Самець мать в свадьвянім шатї сиву і шыроку смугу на груди (горло є жовте), бріх і бокы суть жыво помаранчово буры. Саміця мать тимя і грудь тмаво точкованы, сива грудна смужка є узка аж незначна, помаранчова фарба споду н є тілько сыта. Гнїздить в низшых пологах в кулртурній країнї, на югу ареалу тыж в гористых областях.

## Референції


Катеґорія:Овсянковы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Просянка

**Просянка** (*Emberiza calandra*) є середнї великый аж великый вид співака з родины овсянковых. Припоминать полёвого жайворонка, зверьха є сивобурый, тмаво смужкованый, на сподї білавый, з тмавыма лінками на бріху і боках. Гнїздить у великій части Европы в одкрытій сільскоґаздівскій країнї.

## Референції


Катеґорія:Овсянковы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Жовтурка

**Жовтурка** (*Emberiza citrinella*) є вид співака з родины овсянковых.

## Опис жовтуркы

Росте до 15 - 17 цм, важыть коло 30 ґрамів. Є мірно робустна із силным шпіцятым дзёбаком тіпічным про ушыткы насїняпожераючі птахы. Самець мать сыто жовте піря на голові, жовтый спід тїла і силне тмаве смужованя на інакше бурім хырбетї, саміця є на роздїл од самця веце зафарблена до бура і мать веце смужкованый бріх. 

Жовтурка ся озывать простым співом, котрого основов є парураз повторяне *ціціціціціее*.

## Росшырїня

Находить ся в одкрытых країнах з рїдкым поростом кряків і стромів, на господарьскім ґрунтї і краях лїсів на великій теріторії Европы і Азії. В роцї 1862 быв завлеченый ай на Новый Зеланд, де ся богато находить доднесь. В Евразії є векшына популацій сталых, хоць дакотры на зиму міґрують і на довгы оддалености.

## Етолоґія

Дорослы птахы ся зывлять насїнями, у молодять суть наважнїшов частёв в страві хробакы. Гнїздить в меджах од апріля до авґуста 2× аж 3× за рік. Гнїздо будує на земли, в єдній зношцї є 3 - 6 світлых яєць з тмавыма вовнковыма смужками. 

Через зиму ся зґрупує.

## Референції



* Жовтурка на BioLib-у

Катеґорія:Овсянковы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Тростинкова жовтурка

**Тростинкова жовтурка** (*Emberiza schoeniclus*) є середнї великый вид співака з родины овсянковых (Emberizidae). 

## Опис

Росте до 15-16 цм, роспятя крыл мірять 21-28 цм. Самцї в свадьбянім шатї мають чорну голову з білыма баюсами і смугов на шыї, в простім шатї є голова і горло світлиша. Хырбет і крыла суть буры, чорно смужкованы, спід ай бокы світлы, буро смужкованы і гузіця і хвіст сивы із світлїшыма смугами по боках. Саміцї мають світло буру грудь і надочну смужку. Молоды птахы ся подобають саміцям, суть але жовтїшы і мають і выразнїше тмаве смужкованя. Вабить падавым „цііі“; спів є довгый, зложеный з куртого, дакілько раз за собов повторяного „цъя-тит-тай-цізіс“.

## Росшырїня

Гнїздить на россяглій теріторії Европы (де по цїлый рік хыбить лем на Ісландї) і Азії; выходно засягує аж по Камчатку. Є часточно перелїтный, европскы птахы зимують переважно на югу контіненту. 

Тіпічный мочарёвый птах, гнїздить в середнї великых аж великых тростинковых поростах, кряках і верьбовых гущавах на підмоченых луках. На осїнь обчас про страву перелїтать на поля.

## Хованя

Як не гнїздить ся зґрупує. Лїтать торгаво, у вовнках, самцї співають на верьшках кряків або тростинкы.

Жывить ся насїнями, хробаками, глистами ці маленькыма слимаками.

В середнїй Европі гнїздить 2x за рік од апріля до авґуста. Самцї суть поліґамны. Гнїздо будує сама саміця добрї скрыте низко в густій траві або старых тростинках. В єдній є 4-5 бурых, тмаво флякастых і смужкованых, 19,6 x 14,8 мм великый яєць, на котрых сидять 12 -14 днїв. В припадї, же суть яйця або молодята огрожованы, єден з родічів може імітовати зранїня крыла і пробує ся одлакати предатора достаточно далеко од гнїзда.

## Референції


Катеґорія:Овсянковы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Пуночка

**Пуночка** (*Plectrophenax nivalis*) або **снїжный подорожник** є середнї великый северьскый вид співака з родины овсянковых. У вшыткых шатах мать выразно білы поля на крылах. Самець в свадьбянім шатї є цїлый білый з чорным хырбетом і крайнїма частями крыл, саміця мать хырбет буро флякастый, на голові і на груди є сивобура. В простім шатї суть обі поглавя подобны, з арджаво жовтобурым надыхом на тварях, тимю і груди, хырбет є флякастый. Дзёбак жовтый з тмавым щпіцём (в свадьбянім шатї цїлый тмавый). Гнїздить у высокогорьскім пасмі, на камянистых прибережах і в тундрї.

Своє названя пуночка дістала од лапландского слова «пунак».

## Голос
Голос — дзвінкы низходящі трелі. Голос пуночкы. 


Plectrophenax nivalis5.jpg|Самець в свадьбянім шатї
Plectrophenax nivalis1.jpg|Саміця в свадьбянім шатї
Plectrophenax nivalis4.jpg|Єднорочный птах
Plectrophenax nivalis nivalisMHNT.ZOO.2010.11.218. Kingsbay, Ny-Ålesund Naurois.jpg|


## Референції


Катеґорія:Овсянковы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Підлїсы

**Підлїсы** () — село в Українї, Волиньскій области, Ковельскім районї. Жытелїв — 240 (2001). 

## Історія
Заложене у 1564 роцї.

Катеґорія:Села Волиньской области
Радошин

**Радошин** () — село в Українї, Волиньскій области, Ковельскім районї. Жытелїв — 453 (2024). 

Катеґорія:Села Волиньской области
Сільце

**Сільце́** () — село в Українї, Волыньскій области, Ковельскім районї. Жытелїв — 468 (2001). 

## Історія
Заложене у 1543 роцї.

У 1906 роцї у селі жило 559 людей.

Катеґорія:Села Волиньской области
Павлоград

**Павлоград** () є місто в Українї,  Днїпропетровска область. Находить ся на берегах рікы Самара, Оддалене 75 км по автотрасї і 87 км по желїзници од Днїпра. Жыє там 101430 жытелїв (2022). Перше ся споминать у 1779 роцї.

## Референції

Катеґорія:Міста Україны
Катеґорія:Днїпропетровска область
Сїверьскодонецьк

**Сіверьскодонецьк** (; до року 2024 **Сєвєродонецьк** () — є місто в Українї, Луганьска область, адміністратівный центер Сіверьскодонецького раёну. Находить ся на берегах рїкы Сіверьскый Донець, 120 км по трасї и 191 км по желїзнім путёви од Луганьска. Жыє там ~ 40 000 жытелїв. Перше ся споминать у роцї 1934.

Катеґорія:Міста Україны
Катеґорія:Луганьска область
Лисичаньск

**Лисичаньск** () є місто в Україні,  Луганьска область. Находить ся на берегах ріки Сіверський Донець, 96 км по штрасi и 101 км по желüзному путёви уд Луганьска. Жиє тамкы 105 682 жытелїв. Перше ся споминать у 1710 році.

## Референції


Катеґорія:Міста Україны
Катеґорія:Луганьска область
Євпаторія

**Євпаторія** (; ; ) є місто на Крымскім півострові. Находить ся на берегах Чорного моря, 69 км по штрасi и 93 км по желüзному путёви уд Сімферополя. Жиє тамкы 123.777 жытелїв. Перше ся споминать у 497 році до н.е.. Подля україньской стороны (де юре), є то місто в Українї, Автономной републікы Крым. Подля російской стороны, фактичный днешный стан — де факто, є то місто в Росії, републікы Крым.

Катеґорія:Міста Україны
Сосновик

**Сосновик** (*Loxia pytyopsittacus*) є середнї великый співак з родины вюрковых. Од близкого кривоноса ся одрізнять передовшыткым релатівно векшов головов і робустным дзёбаком з есово загнутым краём спіднёй челюсти (подобать ся дзёбаку папаґаїв). Гнїздить на северї і выходї Европы в лїсах де переважує сосна.

## Референції


Катеґорія:Вюрковы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Кривоніс

**Кривоніс** або тыж **шишкарь** (*Loxia curvirostra*) є малый співавый птах з родины вюрковых.

## Опис

* Довжка тїла: 17 цм
* Роспятя крыл: 28 цм
* Вага: 94 ґ 

Кривоніс є выразный птах (лем дакус векшый як воробель) із силным тїлом, выразно куртым хвостом і характерістічно закривеным дзёбаком з перекриженыма шпіцями. Самець є цеглово червеный з бурыма крылами і хвостом, сивым дзёбаком і бурыма ногами. Саміця є менше выразна, найчастїше оливово жовтожелена з крылами ай хвостом той самой фарбы як самець. Молоды птахы ся подобають саміцям.

В середнїй Европі бывать дуже часто поплетеный з рїдкіше росшыреныма білопоясныма кривоносами (*Loxia leucoptera*), котры мають білы смугы на крылах, а із сосновиком (*Loxia pytyopsittacus*), котрый мать зясь векшу голову і робустнїшый дзёбак.

## Росшырїня

Є то богато росшыреный співак жыючій в Европі, Азії і Северній Америцї. Сучасна популація є притім гадана на 15 000 000 екземпларів, якы жыють на цїлій плосї векшій як 10 000 000 км2. 

Область гнїздїня, чісленость і доба росшырїня в середнїй Европі ся каждым роком мінить в завислости од уроджаю насїня. Нереґуларны переміщованя мають часто характер інвазій. Часто цїлы популації опущають область і на дакілько років населяють іншакы теріторії.

## Еколоґія

Мімо гнїздїня жыє кривоніс звычайно в меншых, вольнїшых ґрупах. Є дуже шыковна, швыдко перескакує з конаря на конарь, часто вісить і горї ногами. Є тіпічным насїняпожераючім птахом, котрый жере лем насїня шпильковых стромів, передовшыткым смереків і сосен. Часто ся озывать твердым „кіп кіп“, спів творить змішанина трілкованя і верзґавых і праскавых звуків.

Гнїздить цїлый рік, найчастїше в добі од децембра до мая, в завислости од множества стравы єден аж двараз за рік. Добрї схованы гнїзда собі будує переважно на смереках у вышцї 4 аж 5 м. В марцу до нёго кладе 3 -4 яйця великы 22 × 16 мм, білы з чорныма і бурыма фляками, котрый час інкубації тырвать 14 - 16 днїв. В зимнїшых місяцях самічка опущать гнїздо лем зрїдка і зохабить ся кормити самцём. Родічі молодята кормлять аж до такого часу, коли їм не стверднуть і не скривлять ся дзобачікы (14-20 днїв). 

## Підвиды

Кривоніс мать дас 21 підвидів.

## Жрідла і референції

* www.priroda.cz
* Bezzel, E. (2007): *Ptáci*. Rebo Productions. ISBN 978-80-7234-292-1

Катеґорія:Вюрковы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Білопоясный кривоніс

**Білопоясный кривоніс** або **клест** (*Loxia leucoptera*) є середнї великый співак з родины вюрковых. Од близкого обычайного кривоноса є інакшый передовшыткым шырокыма білыма смужками в крылї (дакотры екземплары обычайного кривоноса можуть тыж мати слабшы крыловы смужкы) і шырокыма білыма шпіцями плечовых пірок. Самцї суть світло червены, обі поглавя мають контрастнїшы флякы на хырбетї. Гнїздить реґуларно в Росії, в дакотрых роках і у Фіньску і Швеції.
## Референції


Катеґорія:Вюрковы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Снїгурь

**Снїгурь** (лат. *Pyrrhula pyrrhula*) — є середнї великый співавый птах з родины вюрковых.

## Опис

* Довжка тїла: 17 - 19 цм
* Роспятя крыл: 27 цм
* Вага: 25 ґ
Снїгурь є непомылительный завалитый птах із сивым бріхом, чорнобілыма крылами, чорным хвостом, тимём головы і выразно міцным дзёбаком, білов гудзіцёв і бурочорныма ногами. Самець мать бріх червеный, саміця сивобурый. Молоды екземплары мають сивобуру голову і хыбує їм тмаве тимя.

## Росшырїня

Находить ся скоро на цїлій теріторії Европы (од Шкандінації по Середоморя) і Азії.
Жыє в шпильковых і змішаных лїсах, на їх краях, в парках і загородах.

## Еколоґія

Снїгуря можеме найчастїше збачіти в зимі на орябинах або яворах, коли є дякуючі свому пестрому зафарблїню найвыразнїшый. Частїше сидать на землю а жыє в ґрупах, в котрый ся даколи стримують і іншы виды снїгурїв. В лїтї тот мильхавый птах жыє скрыто в корунах стромів або в густо зароснутых кряках а на землю сидать лем малоколи. 

Ёго найчастїшым слухательным звуком проявом бывать металове писканя „кїіі“ або „дііі“. Почас співаня ся озывать мягкыма і натягнутыма тонами.

Є то тіпічный насїняпожераючій птах, любить обкусовати і зелены части рослин о квітя, на котре в ярї часто ходить до овоциновых садів, де дякуючій той властности не належыть міджі облюбленых гостїв. Облюбленов стравов є насїня явора, ясану, орябины і шпильковых стромів. В заятю любить їсти зеленый горошок. 

Добрї постелене гнїздо собі будує найчастїше на шпильковых стромах або середнї высокых кряках у вышцї 1,5 - 6 м, часто коло лїсовых потічків. Бігом апріля кладе 4-5 яєць великых 16 × 17 мм, на котрых сидить 12 - 14 днїв. О молодята ся родічі старають 2 тыжднї.

## Културне значіня і хов
Снїгурь быв од давнины про свій атрактівный взгляд і способность навчіти ся флавтовым голосом пискати різны мелодії з облюбов хованый в клїтках.

## Референції

Катеґорія:Вюрковы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси