open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Квадрат (ґеометрія)

**Квадрат** - фіґура, зложена з штирёх одрїзків (гевсї одрїзкы ся зовуть сторонами квадрата), якы не лежать на єдній прямій, але розложеных так, же конець першого одрїзку є початком другого (точка стыку ся зове верьшком квадрата), конець другого - початком третёго, конець третёго- початком четвертого, конець четвертого - початком першого (замкнена ламана, многокутник), в якого протилежны стороны лежать на паралелных прямых (паралелограм), котрый мать вшыткы куты прямы (прямокутник), і котрый мать вшыткы стороны рівны міджі собов.

Катеґорія:Многоуголникы
Триуголник

**Триуго́лник** ци **три́кут** (в евклидовском просторѣ) — геометрична фигура, што ся складать з трех точок, котры не лежать на едной простой, и трех одрѣзкох, што тоты точкы злучають. Три точкы, што творять триуголник, звуть ся его *вершинами*, а одрѣзкы — *боками* або *сторонами*. В каждом плоском (евклидовском) триуголнику сумма величин углох ровнать ся 180°.

## Типы триуголникох

### Подля  довжкы сторон
* **Ровнобокым** зве ся триуголник, што мать всѣ стороны еднакой довжкы. Всѣ углы ровнобокого триуголника тыж еднакы и суть ровны 60°.
* **Ровнораменным** зве ся триуголник, што мать двѣ стороны еднакой довжкы. Тоты  стороны звуть ся **раменами**, третя сторона зве ся **основов**. Углы при основѣ триуголника суть ровнакы. Всякый ровнобокый триуголник е въедно з тым ровнораменный, але не наопак.
* **Рознобокым** зве ся триуголник, якого всѣ стороны мають розны довжкы. Внуторны углы рознобокого триуголника розличны.

### Подля величин углох
* Кедь еден з углох ровный 90° (простый угол), тогды триуголник зве ся **простоуглым** . Сторона, сопротивна простому углу, зве ся **[[Гипотенуза|гипотенузов]]**, а иншы двѣ стороны&nbsp;— **[[катета]]ми**.
* Кедь еден з углох векшый од 90°, тогды триуголник называють **тупоуглым**.
* Кедь всѣ углы меншы од 90°, триуголник называють  **остроуглым**.

## Жерела и одказы
* Корн Г., Корн Т. Справочник по математике (для научных работников и инженеров). — М.: Наука, 1973. — 720 с. (djvu)
* Мякишев А. Г. Элементы геометрии треугольника. — М.: МЦНМО, 2002. (pdf)
* Триуголник (англ.)

## Референции

Катеґорія:Триуголник
Словакы

**Словакы** (Словаци, slov. Slováci) - западославяньска етнічна ґрупа.  
Творять майоріту в штатї Словеньско, міноріту в повно штатох світу (напр. в Чеську, Канадї, Америцї, Сербії).

Катеґорія:Славяне
Алексий Товт

**Алексѣй Товт** (, святый праведный *Алексѣй Уилкс-Баррейскый*, ; 18. марец 1854, Кобылницѣ близь Пряшова, Угры, Австрийска империя — 7. мая 1909, Уилкс-Барре, Пенсилвания, США) — протопресбитер Русской православной Церкви в США, еден з найвеце знамых америцкых православных мисионарьох.

## Жерела и одказы
* Jean Étèvenaux. Histoire des missions chrétiennes. Saint-Maurice, CH. Éditions Saint-Augustin, 2004. 293 р. ISBN 2-88011-333-4. ''(фр.)''
* https://web.archive.org/web/20150402114721/http://books.google.ru/books?id=Uh4VnseTNZkC&hl=ru
* Vincent Viaene. The papacy and the new world order: Vatican diplomacy, catholic opinion and international politics at the time of Leo XIII. Leuven, Belgium. Leuven University Press, 2005. 516 р. ISBN 9058675181. 

## Референции

Катеґорія:Русиньскы церьковны дїятелї
Катеґорія:Русиньскы мученици
Маржа

**Маржа** є:

Роздїл меджi накупнов цїнов а цїнов продажнов. Може іти ай о довжку меджі дном шіфы а дном рiкы або моря.
Ціпрус

**Цíпрус**, ці **Кіпр** (, , ), офіціално **Цíперьска републіка** або **Кі́перьска републіка** (, ) — островный штат на выходї Середоземного моря. Головне і найвекше місто є Нікозія.

На острові ся крем штату Ціпрус (Ціперьска републіка) находить і Турції никым неузнаный штат Турецька републіка северного Ціпруса. Ціпрус є членом Европской унії од року 2004. На Ціпрусе є офіціална мена Евро. Густота залюднїня — 123/км².

Ціпрус
Катеґорія:Европска унія
Ціпрус
Катеґорія:Кипр
Катеґорія:Державы Сполоченства Народох
Катеґорія:Островны штаты
Штєпан Рак

**Штєпан Рак** (*&nbsp;8. авґуста 1945, Духцов, Чехословакія) є вызначный чеськый ґітаріста, музичный композітор і педаґоґ русиньского походжіня.

В роцї 1963 по скінчіню штудій на середнїй школї образотворчого уменя в Радотінї абсолвовав штудіум гры на ґітару і штудіум компонованя на празькій конзерваторії під веджінём Штєпана Урбана і Зденька Гулу, штудіум завершено в роцї&nbsp;1970. На тото штудованя навязав в часї штудованя на Музичній факултї Академії музичных умень в Празї. Уж в часї штудії обтримав вызначне оцїнїня за перше місце в музичнім конкурзї молодых композіторів в Чехословакії і то за складбу Гірошіма з року 1973 і 2.&nbsp;цену в далшім річнику за пісню „Аж“. По школї зачав робити як учітель музикы на народных школах уменя.

## Жывотопис
В роцї 1975 го закликали до Фіньска, жебы їм там поміг створити основу про їх штудіум ґітаровой гры. Концертовав практічно по цілім Фіньску, гостёвав у Фіньскім радію. До Чеськословеньска ся вернув в року 1980, як педаґоґ продовжовав з учінём ґітаровой гры на празькій конзерваторії: пізнїше тыж як одборный асістент на Педаґоґічній факултї в Чеськых Будєёвіцях.

Дїйствовав і як член одборных порот на вшелиякых міджінародный музичных конкурзох. В роцї 1982 ся став першым педаґоґом АМУ, котрый ся там занимав ґітаровов гров. Там дїйствує до днесь.

## Дїло

### Педаґоґічна дїятельность
Снажыть ся выпрацовати комплетну методіку ґітарового граня, про тоты цілї накрутив документ демонштруючій новы технікы граня на ґітару. Ёго найвекшый вклад є в розвиваню технікы такзваной пятьперстове граня (тота техніка є знама під назвов *Ракове тремоло*). котра хоснує актівацію маличка грачовой правой рукы, што уможнює новы выразовы можности як в днешнїх складбах, так і у класічнім ґітаровім репертоварї. Дякувші міджінародній сполупрацї з другыма педаґоґами ся тота техніка росшырює і за граніцями Чеськой републікы.

### Екстерны одказы

* Особны сторінкы Штєпана Рака
* Myspace сторінкы Штєпана Рака
* Facebook сторінкы Штєпана Рака
* 13. komnata Štěpána Raka - iVysílání České televize - 13. фебруара 2009

Катеґорія:Русины
Бєл (окрес Требішов)

**Бєл** (по  ) є село в окресї Требішов в Кошіцькім краю на юговыходї Словеньска.

## Обывательство

## Референції
Росіце

**Росіце** (по ) — місто в Чеську в окресї Брно-околіця Югоморавского краю, близко Брна.

## Історія
Перша писемна змінка о Росіцах ся датує на рік 1259. В документї ся говорить о владцях замку, Богушові і Гартманові з Росіц. В XIV. і XV. сторочах Росицы належали Гехтам з Росіц, чій ерб красила стріберна щука на червенім полю. Росіце ся поступно розвинули до місточка, а в роцї 1907 дістали од цісаря Франтїшка Йозефа I. статус міста і свій ерб.
## Ґалерія

Файл:Rosice, radnice.jpg|Радніця
Файл:Zámek Rosice.jpg|Замок
Файл:Rosice, nádvoří zámku.jpg|Двір замку
Файл:Rosice kaple Nejsvětější Trojice.jpg|Капліця Найсвятїшой Тройцї

## Екстерны одказы
* Вебсторінка міста
* Мапа міста: Český úřad zeměměřičský a katastrální

Катеґорія:Населены пункты Чехии
Бішта

**Бішта** (, ) — є село в окресї Требішов в Кошіцькім краю на юговыходї Словеньска.

## Обывательство

## Референції
Дворянкі

**Дворянкі** (по  ) суть село в окресї Требішов в Кошіцькім краю на юговыходї Словеньска.

## Обывательство

## Референції
Ясенів

**Ясенів** (по словенськы Jasenov) - сотацькый валал коло міста Гуменне, в Пряшівскім краю на северовыходї Словеньска. Ясенів є колишня часть міста Гуменне.
Ясенів (Ясенов) є і валал коло міста Собранцї в Кошыцкім краю.

## Обывательство

## Референції


Катеґорія:Русиньскы села на Словеньску
Сотаци

**Сотаци** — часть выходословеньского жытельства, од Ясенова (коло Гуменного) по Снину. Переходна форма міджі Словаками і Русинами.

Катеґорія:Словакы
Катеґорія:Русины
Село

**Село** ци **валал** — меншый населеный пункт, фунгуючый як административна единиця, обывателе котрого заняты звекша з роботов на земли, в околици. Дакотры примѣстскы села на мають властну административу, а суть частями мѣста, причлененыма ку его юрисдикции.
 
Исторично село е закладнов формов населеного пункта, з котрой пак розвивали ся векшы формы. 

## Жерела и одказы
* Украинский советский энциклопедический словарь в трех томах. / Кудрицкий А.В. и др. (ред.). Главная редакция Украинской Советской Энциклопедии им. М.П. Бажана. К., 1988. Том 3. 

## Референции
Хмара

**Хмара** є видима сукупность малых частіць воды або леду (припадно іншых латок) в&nbsp;атмосферї Земли або іншых планет. Хмары выникають тогды, кідь вогкость воздуху скондензує на капкы або ледовы крішталикы. Высота, в котрій ся така дїя одбывать є різна і граніця за котров ся вода в&nbsp;ґазовій формі мінить на капалину ся зове точка росы. Залежыть на стабілітї воздуху і множестві прітомной вогкости. Звычайна хмарна капка або ледовый крішталик мать середнїй діаметер приближно 0,01&nbsp;мм. Холодны хмары творячі ся у великых вышках обсягують лем ледовы крішталикы, низшы, теплїшы хмары обсягують лем водны капкы.

Часто ся обявує помыленый погляд, же хмары суть зложены з водной пары. То не правда, бо сама водна пара не є видима без огляду на вышку і густоту. Хмары творить вода в&nbsp;капалній або певній формі.

## Значіня
Найвекше значіня хмар є в тім, же з них падать додж або снїг і вода з атмосферы ся їх посередництвом вертать назад на земный поверьх. Кідь мають капкы воды досягнути земного поверьху, мусять мати даяку мінімалну великость, жебы ся кідь падають з атмосферы не выпарили (респ. не высублімовали). Важна є тыж довжка паданя, т.є. высота хмары. З&nbsp;высокых і середнё высокых хмар снїг ці додж на землю не впаде, бо ся вшытко выпарить іщі перед впаджінём.
Катеґорія:Метеоролоґічны явы
Додж

**Додж** є гідрометеор, котрый тримаме за капалны вертікалны опады, т.є. опады падаючі з хмар. Додж є твореный капками воды з&nbsp;діаметром векшым як 0,5&nbsp;мм, припадно і меншыма.

Катеґорія:Вода
Катеґорія:Метеоролоґічны явы
Снїг

**Снїг** є шпеціфічна форма леду, певной формы воды. Твореный є ледовыма крішталиками зосередженыма до снїговых влочок. В природї выникать природно за пригодных кліматічных условій в хмарах, одкы падать на землю. Тота дїя ся зове **паданя сїгу**. Снїг нагромадженый у векшім множестві на достаточно зимнім земнім поверьху ся зове **снїгова прикрывка**. На роздїл од доджовой воды з місця допаду не одтїкать такой, представлює так важный елемент кружіня воды в природї. Вызначна є тыж ёго тепелно ізолачна способность, котра уможнює много рослинам і быдлам перебыти морозы.

Катеґорія:Вода
Катеґорія:Метеоролоґічны явы
Пиво

**Пиво** є квашене слабе алкоголове питя вырабляне в пивоварї з зернового сладу, воды і хмелю помочов пивоварьскых квасинок (*Saccharomyces cerevisiae ssp.*), котре ся тїшыть великій облюбі.

Катеґорія:Алкоголічны напої
Чай

**Чай** або тыж **тей** (з высловованя кітайского 茶 – *чха* в мандарінскім і кантонскім діалектї; в діалектї менше вызначного приставу Сіа-мен чітане *те* – одты названя в дакотрых другых языках) є културный напой, готовленый звычайно лугованём листків рослины чаёвника в горячій водї. Про самы листкы ся тыж хоснує назва *чай*. Означіня чаю ся часто поужывать і на іншы одвары, запары з різных рослин (наприклад тзв. *[[былиновый чай|былиновы чаї]]* або *свербогузковый чай*). Чай мать в много припадах тыж благодарный вплив на орґанізм дякуючі субстанціям, в нім обсягнутых.

## Плеканя і спрацованя чаю

Чай взникать спрацованым листків чаёвника. З ботанічного погляду є чаёвник всезеленый кряк, доростаючій в природї до вышкы 5 аж 15 метрїв, вынятково аж коло тридцять метрів. На плантажах суть крякы утримованы у вышцї коло єдного метра, што уможнює комфортнїше збераня чаёвых листків і звышує уроджай.

Природно чаёвник ріс в юговыходній Азії, коло граніць Кітаї і Індії. Як културна рослина ся плекать на много місцях з пригодныма условіями, міджі знамы чай продукуючі країны належыть Індія, Пакістан, Іран, Шрі Ланка, Тайван, Японія, Індонезія, Непалl, Австральскый союз, Арґентіна і Кеня.

## См. тыж
* Кава
* Мате

Катеґорія:Ростлины
2002

## Подѣи
* 1. януар - В Нїмеччині ввели евро.
* 12. новембер - Милан Шашик менованый на апостолского администратора Мукачовской грекокатолицкой епархии.

## Уродили ся

## Умерли
* 3. авґуст — Михал Чабала, академічный малярь русиньского походжіня.
* 2. новембер — Иван Ковач, русинскый правник, политик, педагог.

Катеґорія:Рокы
Дізъюнкція

Лоґічна **дізъюнкція** (хоснує ся про ню сімбол ∨) є выроковый злучник, котрой значіня є правдов акурат тогды, кідь холем єден зо вступных операндів є правдов.

Два вырокы споєны дізъюнкціов творять вырок (называный і *дізъюнкціов тых двох выроків*), котрый є правдивый точно тогды, як є правдивый холем єден зо споёваных выроків. У говоровім языку ся переважно выражать злучником або.

Дізъюнкція веце выроків (ґруп выроків) є правдива точно тогды, як є правдивый холем єден з тых выроків. Дізъюнкція порожнёй множины выроків ся бере як неправдивый вырок.

Катеґорія:Математічна лоґіка
Великый Новгород

**Великый Новгород** (до року 1999 офіціална назва — **Новгород**) — місто в Росії, адміністратівный центер Новгородской области. Лежыть у северозападнїй части Росії, на ріцї Волхов, 200 км на юг од Санкт-Петербурґа.

Населення - 225 тис. людей.

## Історія
Перше ся споминать у 859 році.

Катеґорія:Міста Росії
Драйвер

**Драйвер** (*driver*) - компютеровый проґрам, котрый забезпечує операчній сістемі працовати з гардвером. Дакотры драйверы суть частёв операчной сістемы, другы суть дістрібуованы з гардвером.

Катеґорія:Софтвер
Мікі і Наталка Петрашовскы

**Мікі (Мікулаш) і Наталка (Падова) Петрашовскы** (Мікі: *14. юна 1952, Меджілабірцї) і (Наталка: *18. юла 1981, Гуменне)
суть знамый вокалный дует отець-дївка з Гуменного зо Словеньска. Мікі походить з Лабірця (Меджілабірцї).
Співають в словеньскім, русиньскім  і україньскім языку. Іде о фолклорны і тзв. естрадны співанкы з тематіков родного края. Мікі передтым співав окрем іншого в Гуменьскім співацькім трію. Своє співацьке дїйствованя зачав в пряшівскій біґбітовій капелї „Оптіміст“. Ёго співацька карьєра ся одвияла окрем того в жанрох співоколового співу, ансамблёх фолкорной музикы (Калина, Хемлон) і дыховой музикы. Наталка таксамо дїала в співоколовім співу. 

Суть лавреатамі найвызнамнїшого змаганя співу на русиньскый землї - Маковіцька струна. Престіжне оцїнїня здобылі в року 1996.  Іщі в року 1989 Мікі Петрашовскый ся лавреатом Маковіцкой струны став в рамках славного Гуменьского трія.

## Албуми
* 1995: *Парібчіня моє*
* 2000: *Так мало*
* 2002: *За кам`яным мостом*
* 2016: *Вызнаня* 
* 2016: *Час летить* 

Інши проєкты :
* 1987: *Ей, попід [[Маковіця (реґіон)|Маковицю]] — OPUS*
* 2004: *А чия то хыжа* —  Словеньске радіо

## Жрідла
*  Офіціяльна сторінка дуету (англ./слов.) 
* Співанкы дуету Петрашовскых на Youtube
* Сторінка дуету на Facebook (русин./слов.) 

## Референції


Катеґорія:Співаци
Катеґорія:Русиньскы умелцї
Катеґорія:Русиньскы співаци
Катеґорія:Ансамблы
Міна

**Міна** є конкретный вид пінязь управленый правным порядком даякой державы. Законна управа міны потребує передовшыткым становлїня міновой єдиніцї і заснованя централной емісной інштітуції - емісной банкы. Мінов ся законно платить на вымедженій теріторії - на теріторії вымедженій штатныма граніцями, або на теріторії дакілько штатів (напр. евро).

*
Евро

**Евро** (сімбол €, меновый код ISO 4217: EUR) є міна (валута) еврозоны і по америцькім доларї (USD) другый найважнїшый репрезентант в світовій міновій сістемі. Мінова політіка еврозоны є выконована Европсков централнов банков у Франкфуртї над Моганом.

## Референції
*  (нїм.) (анґл.)

Катеґорія:Валуты Европы
Катеґорія: Валуты штатів
Японьскый єн

**Єн** є офіціална міна Японьска. Є шыроко хоснована як банкова резерва вєдно з доларом і евром. В японштїнї є назва мены высловлёвана „ен“, але в европскых языках є хоснована назва „єн“ (дякуючі старому і неточному перепису япончіны до анґлічтїны). Код єну в згодї з ISO 4217 є JPY.

Катеґорія: Валуты штатів
Америцькый долар

**Америцькый долар** (; сімбол $, в говоровій анґлічтїнї тыж ***buck*** або рідше ***greenie***) є офіціална міна Споєных штатів америцькых і дакотрых далшых країн (Камбоджа, Выходный Тімор, Еквадор, Салвадор, Ліберія, Маршаловы островы, Мікронезія, Палау, Панама, Зімбабве так вырїшыли незалежно, дакотры штаты опереднїх америцькых теріторій на Тихоморьскых островах сі по добытю незалежности прияли властну міну), далшы штаты пак мають свою міну певно звязану на курз америцького долара. Америцькый долар є найхоснованїша мена в міджінародных трансакціях, в много другых країнах є шыроко хоснована як банкова резерва.

## Референції
*  (анґл.) (нїм.)

Катеґорія:Валуты штатів
Летадло

**Летадло** ці **ероплан** - є доправне заряджіня котре є годно лїтати
## Дефініція
## Части летадла
## Другы летадел
### Легшы воздуху
суть такы, котры можуть лїтати бо суть легшы воздуху
- балоны, вздухолодї
### Тяжшы воздуху
суть такы, котры можуть лїтати бо вытворюють тискову силу на носных плохах (крыло, лист ротору ...) - летадла, гелікоптеры, ховзакы іпод.

Катеґорія:Техніка
Петро Михайлович Кралюк

**Петро Михайлович Кралюк** (род. 23 фебруара 1958, Ківерци) — українскій философ, пісатель, публіцист. Доктур философии, заслужений деятєль наукі і технікі Украіни, професор Національного університета «Острожская академія»
Африцька унія

**Африцька унія** (**AU**) є найроссяглїшым проєктом африцькой інтеґрації. Є то міджінародна орґанізація іншпірована успішным інтеґрачным моделом Европской унії, реаґуюча на сучасны потребы Африкы.

Катеґорія:Міджінародны орґанізації
Арабска ліґа

**Арабска ліґа**, є реґіонална орґанізація арабскых штатів. Выникла підписанём *Пакту арабскых штатів* в марцї 1945 у Кагірї сїм арабскый штатів (Еґіпет, Ірак, Ємен, Йорданьско, Лібанон, Саудьска Арабія, Сірія). Резіденціов орґанізації была до року 1979 Кагіра, пізнїше Туніс, а пак знова Кагіра.

Катеґорія:Міджінародны орґанізації
Асоціація штатів Южновыходной Азії

**ASEAN** (), **Асоціація народів Южновыходной Азії**&nbsp;— їднать ся о міджінародну орґанізацію основану в роцї 1967. Здружує Бруней, Філіпіны, Індонезію, Камбоджу, Лаос, Малайзію, Мянмар, Сінґапур, Тгайско і Вєтнам. За свій цїль собі орґанізація становила ускорити економічный рост, соціалный проґрес, културный розвой і взаємне одношіня своїх членів з тым, же в сучасности сполупрацує і у воєньскополітічній і міджінароднополітічній области.

Катеґорія:Міджінародны орґанізації
Сполоченство Незалежных Штатів

**Сполоченьство незалежных штатів (СНШ)** () є орґанізація загорнююча 9 з 15 бывших републік Совєтьского союза: Арменії, Азербайджану, Білорусі, Казахстану, Кірґізстану, Молдовы, Росії, Таджікістану і Узбекістану. Туркменістан перервав своє членство 26. авґуста 2005 і теперь є придруженым членом. 12. авґуста 2008 ознамило Ґрузія одход зо СНШ. 14. авґуста пак ґрузіньскый парламент взглядом на озброєному конфлікту з Росіов голосованём ануловав договоры о членстві в СНШ.
Сполоченство Націй

**Commonwealth** (цілым означінём **Commonwealth of Nations**, русиньскы **Сполоченство націй або Сполоченство народів**) є вольне здружіня Велика Брітанія і їх бывшых доміній і колоній. До року 1931 Commonwealth нїс означіня **Брітаньска імперія**, в роках 1931-1947 пак **Брітаньске сполоченство націй**. Днесь суть тоты терміны черяны тай особливо означіня Commonwealth ся хоснує по цїлый час єствованя того сполоченства, котрого формалнов головов є *брітаньскый пановник*, в сучасности Чарлз III.

Катеґорія:Сполоченство Народох
ОПЕК

**Орґанізація країн експортуючіх ропу** (скорочено **OPEC** з анґл. *Organization of the Petroleum Exporting Countries*) є міджівладна орґанізація здружуюча **12 країн** експортуючіх ропу. ОПЕК коордінує економічну політіку членьскых країн, і то особливо в области веджіня говорїв оглядом обєму продукції та й цїн ропы. Резіденція орґанізації є у Віднї.

Членьскы країны ОПЕК днесь контролюють 75 % вшыткых світовых ропный засоб, в цїлосвітовій мірї так забеспечують єдну третину вшыткой ропной продукції тай цїлу половину з обєму експорту ропы.

Катеґорія:Міджінародны орґанізації
Міджінародный суд

**Міджінародный суд** (**МС**) (анґліцькы *International Court of Justice* (скорочіня *ICJ*), французькы *Cour Internationale de Justice* (скорочено *CIJ*)) є головным судным орґаном Орґанізація споєный націй. Є уміщеный в Нідерландії в Гааґу в Палаці міру. Быв зрядженый в року 1945 на базї Харты ОСН як наступник Сталого двора міджінародной справедливости. Головным документом дїяня того суду є *Штатут Міджінародного судного двора*. Штатут є в базї згодный зо штатутом свого попередника і творить неоддїлїтельну часть Харты ОСН. *Їдначій порядок* собі МС приїмать і мінить сам. Урядным языком є французькый язык і анґліцькый язык.

Головнов задачов суду є рїшыти споры міджі штатами і давати посудкы о правных вопросох на жадость компетентных орґанів.

Катеґорія:Міджінародны орґанізації
Міджінародный меновый фонд

**Міджінародный міновый фонд** (*International Monetary Fund*, скорочено *IMF*) є міджінародна орґанізація придружена к ОСН, котра собі кладе за цїль злегчіти мінову сполупрацу, підпоровати стабіліту зміновых курзів і посередництвом пожычок підпоровати штаты, котры зазнавають господарьскы проблемы.

Катеґорія:Міджінародны фінанчны орґанізації
ЮНЕСКО

**ЮНЕСКО, UNESCO** є анґліцьке скорочіня респ. акронім назвы *United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization*, што значіть **Орґанізація ОСН про едукацію, науку і културу**. *ЮНЕСКО* є єдна зо 14 міджіштатных фаховых орґанізацій (аґентур) ОСН. Резіденцію мать в&nbsp;Паріжі.

Катеґорія:Міджінародны орґанізації
Універзална декларація людьскых прав

**Універзална декларація людьскых прав** є незавязный документ, обсягуючій найзнамішый каталоґ людьскых прав. Дакотры теоретіци твердять, же тото проголошіня набыло завязности як правный обычай. В части 7 завершуючого пакту Гелсіньской конференції, ся штаты, котры там брали участь завязали, же окрем іншого будуть в области людьскых прав і основных слобод поступовати тыж в згодї з Універзалнов деклараціёв людьскых прав.
Світова орґанізація охороны здоровя

**Світова орґанізація охороны здоровя (СООЗ)** () — є аґентура Орґанізація споєных націй, актівна як коордіначна авторіта в міджінароднім здравю - централа Женева, Швайцарія. WHO была основана Споєныма націями 7. апріля 1948. Тот день ся на цїлім світї святить як Світовый день здравя. Сучаснов діректорков є Др. Марґарет Чен. WHO здїдила много мандатів і жрідел по своїм попередникові, Здравотній орґанізації (Health Organisation - HO), котра была аґентуров орґанізації Сполоченства націй. Перебрала повнїня повинностей і задач Міджінародного уряду публічного здравотництва (OIHP) з резіденціов в Паріжі, так як были становлены в міджінароднім договорї підписанім в Римі 9. децембра 1907. 

Катеґорія:Міджінародны орґанізації
НАТО

**Орґанізація Североатлантічного договору**, **Североатлантічна аліанція**, або тыж **НАТО**  (; )&nbsp;— є евроатлантічна міджінародна воєньска атакова орґанізація.

Орґанізація была основана 4. апріля 1949 підписом тзв. Вашінґтоньского договору, котрый закотвив выник беспечностной орґанізації западных демокрацій як одповідь на повойнову сітуацію у Европі. Слова першого ґенералного секретаря Гастінґса Ізмая было задачов НАТО „утримати Америку у Европі, Росію мімо западну Европу і Нїмецько при земли.“

Катеґорія:НАТО
Міджінародна банка реконштрукції і розвоя

**Міджінародна банка реконштрукції і розвоя** *(МБРР)*  *(IBRD)*&nbsp;—  єдна з пятёх інштітуцій Ґрупы Світовой банкы, заснована в 1945 роцї. Резіденція&nbsp;— Вашінґтон. В чісло участників  банкы входить 187 країн; Україна&nbsp;— участник з 1992&nbsp;р.

## Огляд місії
Міджінародна банка реконштрукції і розвоя — основна кредітна установа Світовой банкы.'' На роздїл од ММФ Міджінародна банка реконштрукції і розвоя кредітує проєкты економічного розвоя. МБРР — найвекшый кредітор проектів розвоя в країнах, котры ся розвивають із середнїм рівнём доходку на душу обывательства. Країны, котры подають жадость на вступ до МБРР, мусять спочатку стати членами МВФ. Вшыткы пожычкы ся давають під ґаранціов влад країн-членів. 

## Референції

## Вонкашнї лінкы
* Сторінка на сайтї Світовой банкы
* Bank Information Center—World Bank

Катеґорія:Міджінародна економіка
Катеґорія:Міджінародны фінанчны орґанізації
Світова торгова орґанізація

**Світова торгова орґанізація (WTO)** (World Trade Organization) є орґанізація, котра дефінує правила міджінародного торгу посередництвом консензу міджі ёго членьскыма штатами і рїшыть міджінародны торговы споры міджі членьскыма штатами. Выникла в роцї 1995 як наступник Общого договору о цлах і торгу (GATT). Резіденціов орґанізації є Женева, Швайцарія. Теперь мать WTO 153 членів (1. авґуста 2008). Остатнїй член, Капверды, вошов до WTO 23. юла 2008. Сучасным ґенералным діректором WTO є Паскал Ламі.

Катеґорія:Економика
Катеґорія:Міджінародны орґанізації
Расізм

**Расíзм** є теорія і ідеолоґія єрархізуюча соціалны ґрупы на базї расового ключа. Расізм як політічна ідеолоґія ся намагать леґітімізовати сполоченьскы нерівности на основі біолоґічных (расовых) роздїлів міджі людми.

Ёго модерна форма выникла в часї романтізму як реакція на просвітницькы теорії о обчаньскій рівности. Тогдышнїй расізм быв повязаный з розвоём етнічного націоналізму і пізнїше зо зловжытём еволучной теорії тзв. соціалным дарвінізмом. 

Расізм бывать часто черяный з расовов ненавістёв і в обычайнім говорї тоты терміны часто сплывають.

Расізм є в шырокім змыслї слова погляд, же з представы, же людство роздїлене на біолоґічно роздїлны „расы“, годен выводити політічны ці соціалны резултаты і роздїлы.

Тота теорія твердить, же різный вывой різных людьскых рас і етнік, овплывненый ґеоґрафічнов діверзітов, детермінує способности і властности єднотливых членів расы. 
В&nbsp;праксї пак тот погляд в рядї припадів вив (ці стале іщі веде) к расовій сеґреґації, публічноправній ці пріватноправній діскрімінації, і у вынятковых припадах ай пробам о выгублїня неприятельскых ґруп.

Катеґорія:Політічны ідеолоґії
Катеґорія:Расизм
Европска унія

**Европска** **унія** (**ЕУ**) є надонаціоналный політічный і економічный унія 27 штатів-членів, котры ся находять переважно в Европі. Унія має обшар в розмірі 4,233,255 км2 і оцінену популацію понад 450 міліонів людей ку року 2025.

ЕУ выникла в роцї 1993 на основі Договору о Европскій унії, знамішым як Маастріхтьскый договор, котрый навязовав на европскый інтеґрачный процес од пятьдесятёх років минулого стороча. Европска унія была паралелным цілком к Европскым сполоченствам без правной субєктівіты, котрый ся од другых одрізняв дїянём. Европска унія была в тім часї лем початком політічной інтеґрації і інштрументом про сполупрацу в дакотрых областях. Лісабоньскым договором нагородила Европска унія Европске сполоченство (ЕС; оперед Европске господарьске сполоченство), чім здобыла правну субєктівіту і тыж атрібуты ЕС - передовшыткым надштатность.

Европска унія як інтеґрачный цілок мать основны роздїлы кідь порівнаме з міджінародныма орґанізаціями, зато є Европска унія шпеціфічнов орґанізаціов, котра стоїть в певнім сенсї над членьскыма штатами, котры на ню перенесли дакотры свої права.
Катеґорія:Европска унія

## Список стран Европской унії
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
**Країны які вышли с Европской унії:**
*

## Языкы стран Европской унії
* Анґліцькый – European Union
* Булгарьскый – Европейски съюз
* Хорватьскый – Europska unija
* Чеськый – Evropská unie
* Даньскый – Den Europæiske Union
* Голандьскый – 	Europese Unie
* Естоньскый – Euroopa Liit
* Фіньскый – Euroopan unioni
* Французькый – Union européenne
* Нїмецькый – Europäische Union
* Ґрецькый – Ευρωπαϊκή Ένωση
* Мадярскый – Európai Unió
* Ірьскый – An tAontas Eorpach
* Таліянськый – Unione europea
* Лотішскый – Eiropas Savienība
* Літовскый – Europos Sąjunga
* Мальтiйськый – Unjoni Ewropea
* Польскый – Unia Europejska
* Портуґальскый – União Europeia
* Румунскый – Uniunea Europeană
* Словеньскый – Európska únia
* Словіньскый – Evropska unija
* Іспаньскый – Unión Europea
* Шведскый – Europeiska unionen

## Референції
Електронічна пошта

**Електронічна пошта**, скорочено **і-мейл**, є способ посыланя, доручованя і приїманя повідомлїнь през електронічне комунікачны сістемы. 

Термін і-мейл ся хоснує як на інтернетову сістему електронічной пошты основану на протоколї SMTP (Simple Mail Transfer Protocol), так і на інтранетовы сістемы, котры дозволюють посылати собі взаємны повідомлїня хоснователям внутрї єдной компанії або орґанізації (тоты сістемы часто хоснують нештандартны протоколы, мають але ворота котры їм дозволюють посылати і приїмати і-мейлы інтернету). К шырокому росшырїню і-мейлу приспів передовшыткым інтернет.

Катеґорія:Телекоммуникация
Кава

**Кава** є звичайний гірський напій з плодів кавовника. Тыж означує порошок, котрых ся на выробу напоя хоснує. Тот ся здобывать помолотём праженого насїня кавовника.

Кава є характерістічна своїм пахом і чорнов фарбов. Обсягує міджі іншым алкалоід кофеін, котрый ободрює роботу сердця і про ёго ободряючі ефекты ся кава пє передовшыткым.

Кава ся фахово горовить як змішаня плодів різных сорт кавовнику. Найчастїше ся стрїчаме з плодами Coffea Robusta і Coffea Arabica (менше хоснованы Excelsa і Liberica ся на торгу находять рідше). На рыхтованя кавы в нашых ґеоґрафічных шырках ся хоснують лем два основны тіпы: кава *arabica* і *robusta*. Арабіка (дас 25% світовой продукції) є кава высшой кваліты з меншым обсягом кофеіну і шырокым спектром делікатных смаків і пахів. Пестує ся у векшых надморьскых вышках, часто на сопковім ґрунтї, ці як лїсова флора (напр. Етіопска кава Гарар ці Вайлд Форест). Зерна суть векшы як у робусты тай під час пражіня і самого готовлїня суть дуже чутливы на теплоту. Робуста є менше тяжка сорта на плеканя. Їй дїл на світовій продукції є дас 75%. К найвекшым продуцентам належыть Бразілія, Вєтнам і Індія. Зерна суть меншы, смаково є тота кава веце землиста і міцна. Обсягує двараз веце кофеіну як арабіка. На торгу годен купити і дуже якостны єдносортовы робусты, котры певно годны заінтересовати. 

Кава є по ропі друга найважнїша комодіта і на їй плеканю, спрацованю і дістрібуції к спотребителям бере участь на цїлім світї 500&nbsp;міліонів людей.

## См. тыж
* Чай
* Мате

Катеґорія:Напої
Вино

**Вино** є алкоголовый і неалкоголовый напой тіпічно выникаючій квашінём мушту з плодів ревы виновой. Слово *вино* походить з латиньского *vinum*.

## Сорты вина
### По фарбі
**Біле вино:**
выроблене з білых, ружовых, червеных або синїх грозен ревы виновой. При ёго выробі ся рмут (нарушеной скоркы грозен) такой лісує і здобывать ся чістых мушт на квашіня. Певны остаткы по лісованю ся зовуть матоліны. Білым винам выробленым з червеных або синїх грозен ся гварить кларет.

**Ружове вино:**
выроблене зо синїх грозен без наквашіня, у столовых вин шумивых і перливых і зо змішаного білого і червеного вина. 

**Червене вино:**
выроблене лем зо синїх грозен (бо червене фарбиво ся находить лем в тых файтах), наквашінём або їх тепелным спрацованём. При ёго вырові ся рмут зохабить пару днїв квасити. Скоркы так оставають в контактї з квасячов ся щавов. Квашіня ся дїє довшу добу і за высшой теплоты як у **білого вина**. В червенім винї суть так у высшій мірї трїсловины і тыж лїчівый середок ресвератрол (зо скорок і з ядерок), котрый ся находить і у **білім винї**. Два децілітры червеного вина обсягують 600 мікроґрамів ресвератролу. Остатнї дослїджіня уможнюють вырабляти червены вина з аж 3x высшым обсягом ресвератролу по їх ожарёваню за дозрїваня.

### По обсягу цукрю
**У вин:**
* сухе: найвеце 4 ґ остаткового цукрю / літер
* напівсухе: 4,1–12 ґ остаткового цукрю / літер
* напівсолодке: 12,1–45 ґ остаткового цукрю / літер
* солодке: мінімалный обсяг 45 ґ остаткового цукрю / літер

Катеґорія:Алкоголічны напої
Сімфонія

**Сімфонія** є ціклічна музична форма сонатового тіпу, компонована про великы інштрументовы обсаджіня (сімфонічный орхестер) з можностёв сучасного загорнутя далшых компонент, напр. солового співу, зборів, в модерній класічній музицї пак найрізнїшых далшых придруженых ансамблїв.

Катеґорія:Музика
Електронічна музика

**Електронічна музика** є вольный термін про музику, створёвану електронічныма інштрументами, т.є. жрідлами звуку, котры діспонують електронічныма частями, напр. Тгеремін, сінтетізер, самплер, компютер, ітд. Інштрументы електромеханічны (напр. електрічна ґітара) до той ґрупы на основі дефініції IEEE не належать.

Термін електронічна музика є навеце сінонімом про:
* музичный напрям в рамках класічной музикы
* музичный штіл в рамках популарной музикы (у шыршім змыслї слова)
* жанрово незалежна область музичной продукції, хоснуюча дефінованы жрідла звуку 

## Екстерны одказы
* Енціклопедія електронічной музикы (анґліцькы)

Катеґорія:Музика
Фламенґо

**Фламенґо** є музично-танечна култура, котрой колысков і сучасным центром є Андалузія на югу Іспанії.

Выникло міджі циґанами, котры там у 15. стороча допутовали з Індії през Пакістан і Еґіпет. Прото ся у фламенґу властна циґаньска култура мишать з іспаньсков, індійсков, жыдівсков і арабсков.

Дїлить ся на **[[flamenco jondo]]** (важне, глубоке), **[[flamenco chico]]** (легке) і **[[flamenco intermedio]]** (середнє) і загорнює ряд танцїв, почінаючі сільскыма Sevillanas през Alegríu, Buleríu, Tangos, Soléá ітд. Головныма дісціплінами суть спів, танець, гра на ґітару і рітмічне спроваджаня, котрым є думане ляпканя і гра на кахон, што є перкусійный інштрумент припоминаючій деревяну ладичку, на котрій сидить музикант.
Гіп-гоп

**Гіп-гоп** є сорта популарной културы, даколи брана як музичный або танечный штіл. Утвореный є з четверо головных елементів, котрыма суть DJing реп(MCing), Bboying (Breakdance) і Graffity. Гіпгопова музика выникать споїнём рітмів міксованых діджеём і стишків, котры до них кладе репер (тыж означованый як MC=Master of Ceremony). Ку уж спомянутій музицї, ці уж репродукованій (DJing), або співу (реп), належыть ґрафічный прояв знамый як ґраффіті, акробація ці танець означованый терміном брейкденс. За пятый елемент є браный бітбоксінґ.

Найконтроверзнїйшый елемент гіп-гопу — ґраффіті ся многыма поважуе за вандалізм, ошкоджіня чужого маєтку. 

## Вонкашнї лінкы
* Hip Hop Radio

Катеґорія:Музичны штилы
Теорія множин

**Теорія множин** є математічна теорія, котра ся занимать множинами. З формалного погляду суть вшыткы обєкты модерной математікы множины. Чісло 0 є формална множина.

Катеґорія:Математіка
Джез

**Джез** (є сорта музикы, котра выникла кінцём 19. стороча в Ню Орлінс. Джезз выходить з чорнёськых вырксонґів, ґоспелів і спірітуалів, особісто але з блуз. Просто ся вывинув з афроамерицькой музикы в котрій ся переплїтали чорнёськы музичны впливы з білоськов музиков іміґрантів з Европы.

Походжіня назвы не є цїлком ясне, але правдоподобно іде о попсуте скорочіня *jas(mine)* в одношіню к язміновому парфему популарному в Ню Орлінс у тім часї. Першы джезовы ансамблї хосновали в своїй назві правопис *jass*. Од початку джезу ся вывинули різны джезовы штілы. Джезова музика є днесь так шырокый термін, же найти даякый сполочный елемент є тяжке. Джез найчастїше познате по шпеціфічнім рітмічнім чутём (сінкопы, точкованім рітм, акцентї на другу і четверту добу), часточно дісгармонічнім нотовім слїдї, повторячі ся мелодії і фразы з можностёв імпровізації.
Реґе

**Реґе** є музичный штил, котрый выникнув, ці скоре выникав під час 60. років на Ямайцї. Ёго найстаршыма попередниками суть ска і рокстіді, т.є. штілы спряжены з америцькым ргітм анд блуз, джезом і совлом, в їх текстах ся рїдко обявовала растафаріяньска тематіка. Тото пришло аж початком 70. років, скорше ся тексты тыкали забавы, даколи ся обявила крітіка на соціалну сітуацію на Ямайцї.
Самба

**Cамба** — бразільскый музичный жанер, утвореный на основі африканьскых і европскых штілів. Самба ся звычайно признавать як сімбол Бразілії і Карневалу.

Катеґорія:Музичны жанры
Бубны

**Бубен** є єден з найстаршых людьскых музичных інштрументів. Технічно то є мембранофон. Зложеный є найменше з єдной мембраны, наприклад бланы ці скора натягнутой резонаторї. Векшына ударных інштрументів, котры не мають мембрану, належыть до ґрупы ідіофонів.

Катеґорія:Музичны інштрументы
Флавта

**Флавта** є дыховый музичный інштрумент.

Історічно ся флавта правдоподобно вывинула з пищалы і належыть так к найстаршым музичным інштрументам. Флавта была дуже популарнов в старовіку, де єй вынайджіня было часто споёване з вызначныма богами (напр. у Еґіпетї Усіром). Уж в Антіцї ся флавты роздїлили подля тонины на значне множество тіпів. По падї римской рішы стратила флавта своє значіня тай практічно не была до XVI. стороча хоснована.

Катеґорія:Аерофоны
Катеґорія:Музичны інштрументы
Клавір

**Клавір** (з латиньского *claves* = ключі, клавесы) є струновый ударный музичный інштрумент (званый тыж *піано* або *фортепіано*). Ёго звук выникать вібраціов струн, котры суть росколысаны ударом деревяных молоточків. Клавір може быти хоснованый як соловый і спроваджаючій інштрумент, ці як часть оркестра.

Катеґорія:Музичны інштрументы
Гуслї

**Гуслї** суть струновый слачіковый інштрумент з четверо струнами ладженыма у чістых квінтах: g, d¹, a¹, e². Мають глубоку традіцію в европскій класічній музицї, векшына композіторїв їм засвятила важну часть свого дїла. Суть найменшы з родины гуслёвых інштрументів, котры іщі окрем іншых обсягує віолу і віолончело. Близкый слачіковый інштрумент – контрабас, але своёв будовов належыть міджі ґамбы (так само як наприклад ренесанчный і бароковый інштрумент віола да ґамба).
Математічне доказательство

У математіцї є **доказательство** демонштрація потребной правдивости даякого тверджіня за даякых презумпцій (аксіомів). Математічне доказательство мусить быти основане вылучно на бесспорных правилах розума (тоты суть выражены в математічній лоґіцї у формі лоґічных аксіом), не допущать жаден поступ основаный на поглядї, експеріментї, інтуіції або скусености. Тото робить з математічного доказу найпевнїшый знамый способ овірїня правды дакого тверджіня. Тверджіня, в котрім є знаме математічне доказательство, ся зове математічне речіня.

Катеґорія:Математіка
Трубка

**Трубка** є дыховый музичный інштрумент, зо вшыткых теперь хоснованых дыховых інштрументів досягує найвысшых тонів (не рахувші їй меншу варіанту, піколо трубку). Мать шыроке схоснованя у вшыткых музичных жанрах - в класічній музицї, джезі, попі, латиньскоамерицькій музицї ітд.

Катеґорія:Музичны інштрументы
Катеґорія:Аерофоны
Бесконечность

**Бесконечность** є абстрактный термін, котрый означує квантіту (множества) дачого, што є так велике, же не мать кінця (од слова конець є одводжене слово *конечный*), тіпічно ся не дасть зраховати, зміряти, а кідь гей, так є векше як кажде конечне чісло.
Обєкт, котрый є так великый, же мать атрібуты бесконечности, ся даколи зове придавником *бесконечный*. Бесконечность не мать граніцї, але не є тото саме што неограніченость.

Катеґорія:Математіка
Комплексне чісло

**Комплексны чісла** (з латиньского *complexus*, складженый) выникають росшыринём области реалных чісел так, жебы у нїм кажда алґебраічна ровніця мала приналежне чісло рїшінь подля основного речіня алґебры. Наприклад квадратічна формула *x*2 + 1 = 0 не мать в области реалных чісел рїшіня, бо їй діскрімінант (−4) є запорный і ёго одмоцнина гев не є дефінована. Комплексне чісло мать дві части, реалну тай імаґінарну і записує ся найчастїше як *a* + *bi*, причім *i* значіть імаґінарну єдиніцю, дефіновану одношінём *i*2 = −1. Спомянута ровніця пак мать два резултаты, ± *i*. На операції з комплексныма чіслами платять правила на рахованя з двойчленами.

Катеґорія:Алґебра
Тріґонометрія

**Тріґонометрія** є область ґоніометрії занимаюча ся поужытём ґоніометрічных функцій при рїшіню задач о триуголниках. Тріґонометрія ся дїлить на тріґонометрію ровинову і на тріґонометрію сферічну. Тріґонометрія мать основне значіня при тріанґулації, котра ся хоснує на міряня оддаленостей міджі двома звіздами.

Катеґорія:Математіка
Штатістіка

**Штатістіка** є наука і поступ як розвивати людьскы зналости хоснованём емпірічных дат. Є основана на математічній штатістіцї, котра є конарём аплікованой математікы. В теорії штатістікы є трафунок і неясность моделованы за помочі теорії правдоподобности. До практікы належыть планованя, сумарізація і аналіза неточных позоровань. Метов штатістікы є найти „найлїпшы“ інформації з доступных дат, зато єй дакотры авторы означують як часть теорії рїшаня.
Бандурка

**Бандуркы**, суть вецерочны глюзнаты плодины. Бандуркы суть єдны з найвызначнїшых польногосподарьскых плодин; векше значіня на выжыву мають лем пшеніця, ріжа і кендеріця. За свою облюбу дякують меншым потребам на природны условія і передовшыткым пак необычайно высокым гектаровым уроджаям.

Катеґорія:Ростлины
Міст

**Міст** є транспортна ставба, котра забеспечує пішу, автомобілову або желїзнічну драгу припадно водный ток, през баръєру, котров може быти наприклад водна плоха (ріка, потік, море, озеро), теренова нерівность (долина) або іншы комунікації.

Катеґорія:Транспорт
Обновительна енерґетіка

**Обновительне жрідло енерґії** є означіня дакотрых выбраных, на Земли доступных форм енерґії, здобываной прімарно з ядерных перемін внутрї Сонця. Далшыма жрідлами суть тепло земного внутра і зотырвачность сістемы Земля-Місяць. Людство їх бере у формах наприклад сонячне жарїня , вітрова енерґія, водна енерґія, ґеотермална енерґія, біомаса і далшы.
Електрика

**Електрика** є дефінована як згорнутя електростатічных явів (з котрых міджі першыма были силовы ефекты выкликаны тертём ізолантів і наступна поларізація матеріалів і електродінамічных в тім чіслї електромаґнетізму.

Явы споєны з електриков і маґнетізмом ся зовуть електромаґнетізм. Технічна область занимаюча ся електриков ся зове електротехніка.

Катеґорія:Фізіка
Секунда

**Секунда** є основна єдиніця часу в&nbsp;сістемі&nbsp;SI.

Катеґорія:Єдиніцї часу
Катеґорія:Система SI
Ядерна енерґетіка

**Ядерна енерґетіка** є галузь енерґетікы і промыслу, котра ся занимать передовшыткым выробов енерґії в ядерных електрарнях, і шыршім змыслї може іти о проєктованя і будованя ядерных апаратів (передовшыткым ядерных реакторів і ядерных електрарнї).

Як сіноніма ся про тот термін менше точно хоснують тыж терміны **ядерный промысел**, **ядерна енерґія** ці **атомова енерґетіка** або **атомова енерґія**, або (скорше сленґово) **ядро** ці **атом**. Означіня обсягуюче словну базу атом є але треба брати як неправилне і неточне (енерґія уволнена з атому є і хемічна енерґія, енерґія здобывана з фосілных палив).

Катеґорія:Економика
Цунамі

**Цунамі** (з японьского 津波 значіть *вовна в приставі*) є серія по собі ідучіх вов запрічіненых скорым переміщенём великого множества воды на великых водных плохах, головно в океанах. Переважну векшыну цунамі выкликують тектонічны рушаня ся літосферічных дочок на днї океана, коли доходить ку сейзмічній дїї, т.є. к землетрясїню. Вовны цунамі представляють ґлобалный газард маючій на винї много катастроф в історії Земли. Намісто *цунамі* є даколи неправилно хоснованый термін приливова вовна, але з наукового погляду іде о різны дїї.

Катеґорія:Океанологічна термінологія
Автомобіл

Термін **автомобіл** (**авто**) значіть двостоповый особный або накладный драговый самоход. Но на роздїл од той дефініції міджі автомобілы звычайно не заряджуєме автобусы.

Катеґорія:Певниновый транспорт
Біціґель

**Біцíґель** ці **біці́ґля**, **бі́ці́ґлї**(, )&nbsp;— єдностоповый транспортный механізм, тіпово рушаный мускулнов силов біціґлісты. Суть ай моделы біціґлїв із електрічныма ходівниками, котры всокочують часть силы, жебы помагати біціґлісту наприклад іти горі берегом.

## Історія вынаходу і еволуція

Быв вынайдженый Карлом фон Дрезом в роцї 1817 в Карлсруе в Нїмецьку. Хоснованя біціґля спозначно выростло в часї Другой світовой войны, коли погонны матеріалы были выградно придїлёваны про войско. Але уж в 60.&nbsp;роках минулого стороча наслїдком моторізації в США на біціґель зачали позерати, як на дїточу забаву. Авшак біціґель ся лишать актуалным видом транспорту. Од рока 1992 до 2002 было на світї выроблено веце як міліарда біціґлїв і їх продукція все росне.

## Выгоды і невыгоды біціґля
Біціґлёваня хосенно вливат на кардіореспіраторне здоровя в молоджавы, т.&nbsp;є.&nbsp;на сердце, кровный обіг і дыханя. Біціґель порівнано з моторовыма транспортами мать мінімалну шкоду на еколоґію, меншы ґабаріты і вагу як векшына моторовых транспортных засобів, а тыж дає векшу можность попозерати ся на природны пейзажі.

Біціґель є вецей-менше сезонный транспорт, выставленый вшыткым розмарностям природы і недобрый про ходжіня на далекы дістанції за куртый час. Біціґель тыж мать меншый ладунковый потенціал у порівнаню з мотором.

## См. тыж
* Бицикльовы части

## Жрідла
* Ivo Hrubíšek. Na kole za zdravím. Olympia. Praha, 1982.

## Референції

Катеґорія:Біціґлї
Кіровоградьска область

**Кіровоградьска область** (укр. Кіровоградська область) – є єдна з областей Україны, з центром у Кропівныцькім.

Мать розлогу 24 588 км² і 1 1 085 700 жытелїв (2005).

## Адміністратівне дїлїня

Районы Кіровоградьской области:

*Голованівський 
*Кропивницький
*Новоукраїнський 
*Олександрійський  

## Обывательство

* Українцї — 1 014 616 (90,13%)
* Русы — 83 929 (7,46%)

### язык
Українскый язык — (88,9%)

Російскый язык — (10,0)

Катеґорія:Україна
Катеґорія:Области Україны
Катеґорія:Кіровоградьска область
Волоґда

**Волоґда** — місто в Росії, адміністратівный центер Волоґодской области. Лежыть у северній части Росії на ріці Волоґда. Перше ся споминать у 1147 році.

Катеґорія:Міста Росії
Катеґорія:Волоґодска область
Муром

**Муром** — місто в Росії, адміністратівный центер Муромского району Володимирской области. Лежыть у центральній части Росії на ріці Ока. Перше ся споминать у 862 році.

## Одказы

* Историческая информация о городе Муром 


Катеґорія:Володимирска область
Катеґорія:Міста Росії
Парова машына

**Парова машына** є пістова тепелна машына, переміняюча тепелну енерґію водной пары на енерґію механічну, найчастїше ротачный рух.
Крушинка

**Круши́нка**&nbsp;— село у Васильківскім районї Київської області. Населїня - близько 347 жытелїв

## Назва
Назва походить од такой леґенды: Колись ту проходили хрістіаньскы проповідници. Они зашли до села одпочіти. Їм подали чай із крушинов. З тых часїв ся село зове Крушинка.

## Історія
Мінімално знама од 1851 року.

У роках Другой Світовой войны зазнала окупації. Селян змушено вывозили на роботы до Нїмецька. Хоць подля слов дакотрых  там были условія працї часто іші лїпшыма як в Українї.

## Природа
Село є обколесене дуже малебнов природов, докінце і асфалтова драга до села є з прекрасныма робустныма тополями, котры были посаджены школярами у 60-тых роках минулого стороча.

### Сады
В околици села суть колишнї колхозовы сады. Сады занимають значну плоху.

## Транспорт
До села од міста Василькова 6 км, од желїзнічной станіцї Глеваха 5 км, од трасы Київ-Васильків 4 км, од села Залізний Бір - 2 км.

### Обходы
Іщі зо совєтьскых часїв у селї быв Продмаг. Він і теперь працює, штоправда із обновленым, практічно київськым сортіментом.
Росположеный у центрї села, по уліцї Київській біля Сільради.

Іщі єден обход, у народї просто генделик, біля такзваного рівчака. 
І третїй обход (одкрытый в 2008 роцї) ся находить за селом.

### Церьков
100 років назад у селї была збудована церьков. У Совєтьскім часї, у 70-ті была розваляна. На части фундаменту зруйнованой церькви была збудована школа.

### Школа
Школа была збудована за совєтьскых часїв. У 90-ті она ся практічно зруйновала. В звязку з тым крушинськых дїтей перевели до новой школы до сусїднёго села Зелений Бір.

## Галерея

File:Krushynka17-05-2013KrynytsyaDSCN1375.JPG|
File:Krushynka17-05-2013NatureDSCN1345.JPG|
File:Krushynka17-05-2013NatureDSCN1346.JPG|
File:Krushynka17-05-2013RoadDSCN1332.JPG|
File:Krushynka17-05-2013RoadDSCN1334.JPG|
File:Krushynka17-05-2013nickispeakiDSCN1353.JPG|


Катеґорія:Села Україны
Катеґорія:Населены пункты Украины
Луганьска область

**Луганьска область** () – є єдна з областей Україны, з центром у Луганьску.

Мать розлогу 26 684 км² і 2 344 200 жытелїв (2008).

## Адміністратівне дїлїня

Районы Луганьской области:

* Алчевський район
* Сіверськодонецький район
* Луганський район
* Щастинський район
* Сватівський район
* Старобільський район
* Довжанський район
* Ровенківський район

Катеґорія:Україна
Катеґорія:Области Україны
Катеґорія:Луганьска область
Львівска область

**Львівска область** () — є єдна з областей на западї Україны, з центром у містї Львів.

Мать розлогу 21 831 км² і 2 529 608 жытелїв (2020).

## Адміністратівне дїлїня

Районы Львівской области:До 2020 року:
* Бродівскый район
* Буськый район
* Городоцкый район
* Дрогобицкый район
* Жидачівскый район
* Жовківскый район
* Золочівскый район
* Камянка-Бузькый район
* Миколаївскый район
* Мостискый район
* Перемишлянскый район
* Пустомитівскый район
* Радехівскый район
* Самбірскый район
* Сколівскый район
* Сокальскый район
* Старосамбірьскый район
* Стрийскый район 
* Турківскый район
* Яворівскый районЗ 2020 року:
* Львівскый район
* Дрогобицькый район
* Шептіцькый район
* Стрийскый район 
* Самбірьскый район
* Золочівскый район
* Яворівскый район

Катеґорія:Україна
Катеґорія:Области Україны
Катеґорія:Львівска область