open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сверчок

**Сверчок** (*Certhia familiaris*) є малый співавый птах з родины сверчковых. Преферує густїшы поросты а шпильковы лїсы. Торгаво ся рушать по стромах а конарях.

## Ознакы
Пташок зафарбленый як скора із шпіцятым, кривым дзёбаком.
У фарбах суть значно індівідуалны і місцёвы роздїлы од сивой по червенобуру. Спід тїла є білавый і дакус блищачій. Мать певных операвый хвостик. Ёго голос є ціе. Спів наперед падать, потім знову ступать а кінчіть трилком. Молоды птахы суть на хырбетї скоре флякасты як калены. Мімо час гнїздїня суть дуже тихы.

## Середовища
Шпильковы, листяны і змішаны лїсы із старыма стромами переважно у высшых пологах, в горах аж по верьхню граніцю лїса а в низинах.

## Розмножованя

В марці зачінають самцї спивати і обсаджують гнїздовы ревіры. Гнїздо собі будує векшынов під одхыленов скоров.

## Страва
Хробакы і павукы, котрых птахы глядають в щербинах в корї дерев. Шпіралово ідуть горї по стволї. На пташаче кормитко ідуть лем зрїдка. Ай в зимі находять під коров стромів доста хробаків і ларв.

## Референції


Катеґорія:Сверчковы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Ремеза

**Ремеза** (*Remiz pendulinus*) є малый співавый птах з родины ремезовых.

## Опис

* Довжка тїла: 11 цм
* Роспятя крыл: 16 - 17,5 цм
* Вага: 9 ґ 

Ремеза є выразный птах зо завалистым тїлом, кус куртым хвостом і тонкым шпіцятым дзёбаком. Мать арджавобурый хырбет, сивобілы пірка лїтаня, чорнобілый хвіст, чорно ногы, ружовобілый дзёбак, буробілый бріх, білу голову з выразнов чорнов лицёвов масков, котра бывать у самцїв одашто векша як у саміць. Молоды птахы чорну маску не мають а голову мають чісо сивобуру.

## Росшырїня

Цїлком богато є росшырена в западній Азії, в середнїй, южній і выходній Европі, одкы ся в послїднїй добі помалы шырить напрямом на запад. В Европі займать цїлкову плоху 1 - 10 000 000 км2, на котрій жыє в сучасности веце як 420 - 840 000 екземпларів. В послїднїх 10 роках але єйo чісленость упала о цїлый 30 %, што запрічінила передовшыткым страта природного біотопу. 

Обывать рашелиниска і вогкы листяны лїсы близко воды, бажин, рыбників і озер з достаточно зароснутыма берегами.

## Хованя

Ремеза є скрыто жыючій птах. Найчастїше єй можеме зазначіти дякуючі голосу. Озывать ся тонкым і натягнутым, помалы падаючім „сіііг“. Подобно як синицї є дуже чіперный і неустало підскакує перелїтавать з єдного місця на другу.

Жывить ся передовшыткым дрібныма хробачками, павуками і даколи і насїнями різных видів тростинкы.

Самець бігом мая збудує чудове гнїздо, завішене на конарях строму або на тростинцї, котре є на верьху зужене і долов кулёве із вступом на єднім боку. Як матеріал на будованя служыть найчастїше решта з насїня листяных стромів. Бігом добы, коли самець токать, саміцї лїтають довкола і выберають собі гнїздо, до котрого накладуть яйця. 

Шторік мать єдну аж три зношкы по 1 - 8 яйцях о великости 14 × 10 мм. На яйцях сидить 13 аж 14 днїв векшынов лем саміця, были зазначены і припады, коли яйця зогрївав і самець. Молодята першыраз вылїтавають з гнїзда в 20. днї жывота, але іщі дакілько днїв в нім ночують.

## Референції


## Екстерны одказы
* Biolib

Катеґорія:Ремезовы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Любомль

**Любомль** (, ) є місто в Україні, Волиньска область. Находить ся на берегах рiкы Гапа, 122 км по трасi и 133 км по желізници уд Луцька. Жиє там 10 129 жытелїв. Перше ся споминать у 1287 році.

Катеґорія:Міста Волиньской области
Катеґорія:Районі центры Волиньской области
Рожище

**Рожище** (, ) є місто в Україні, Волиньска область. Находить ся на берегах рiкы Стир, 22 км по штрасi и 31 км по желüзному путёви уд Луцька.

Жиє тамкы 13 441 жытелїв. Перше ся споминать у 1377 році.

Катеґорія:Міста Волиньской области
Катеґорія:Районі центры Волиньской области
Чекканчік чорнохвостый

**Чекканчік чорнохвостый** (*Saxicola rubicola*) є вид птаха з родины дроздовых. Є меншый як воробель. Самець мать чорну голову і хырбет, білу смужку на чорнім крылї і арджаво буру грудь. Жывить ся головно дрібныма хробаками. Гнїздо собі будує на земли в густій траві, саміця несе 5 аж 6 зеленкастых яєць з мягкыма арджавыма фляками і сама їх зогрївать, на старостливости о молодята мать участь і самець.

## Референції


Катеґорія:Дроздовы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Королик

**Королик** (*Regulus regulus*) є малый співавый птах з родины Sylviidae.

## Опис

* Довжка тїла: 9 цм
* Роспятя крыл: 13-15 цм
* Вага: 5 ґ 

Королик є найменшый европскый птах із завалистым тїлом, релатівно куртым хвостом і тонкым, шпіцятым дзёбаком. Дорослый екземплар мать світло зеленый хырбет, голову ай хвіст, чорнобілы крыла, білый або зеленкастый бріх, чорный дзёбак а великы очі і выразну смугу на тимю лемовану чорным пірём. Самець мать тоту смугу помаранчовожовту, саміця жовту і менше выразну. Молоды екземплары суть подобны дорослым, але мають чісто зелену голову без выразного зафарблїня тимя. 

## Росшырїня

Королик ся релатівно богато находить скоро в цїлій Европі і Малій Азії. Ізолованы популації жыють тыж в северній Азії а Северній Америцї. Сучасна европска популація є чіслена - рахує коло 37 - 70 000 000 екземпларів. 

В лїтї ся стримує в шпильковых, передовшыткым смерековых лїсах, часто ся обявує і в загородах і містьскых парках з достаточным поростом шпильковых стромів. Передовшыткым в часї зимы го можеме рідко обявити і в змішаных лїсах.

## Хованя

Королика можеме дякуючі ёго малым розмірам і охранным фарбам збачіти лем даколи. Овелё частїше го можеме чути. Найчастїше почутельным голосовым проявом бывать мягке „сіі сі сі“. Подобно як синицї, к якым ся часто през зиму припоює, ся рушать дуже шыковно і на тонкых конарях стромів. 

Жывить ся дрібныма хробаками, їх ларвами і насїнями шпильковых стромів.

Гнїздить од апріля до юла. Будує собі скоро цїлком заперте гнїздо з вступнов дїров на верьху. Шторік мать дві зношкы по 8 аж 10 білых яєць із світло бурыма фляками о розмірах 13 × 10 мм. Час інкубації є 14 - 17 днїв. Молодята опущають гнїздо в 14. аж 15. днї жывота.

Regulus regulus regulus MHNT.ZOO.2010.11.207.jpg|* Regulus regulus regulus *
Regulus regulus azoricus MHNT.ZOO.2010.11.207.jpg|* Regulus regulus azoricus *
Regulus regulus inermis MHNT.ZOO.2010.11.207.jpg|* Regulus regulus inermis *
Regulus regulus teneriffae MHNT.ZOO.2010.11.jpg|* Regulus regulus teneriffae *


## Жрідла і референції


* www.priroda.cz
* Biolib
* Dungel J., Hudec, K. (2001): *Atlas птахů České a Slovenské republiky*. Academia, Praha. ISBN 978-80-200-0927-2

Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Устилуг

**Устилуг** (, ) є місто в Україні, Волиньска область. Находить ся на берегах рiкы  Западный Буг, 90 км по трасi и 150 км по желізници уд Луцька. Жиє там 2000 жытелїв. Перше ся споминать у 1150 році.

## Референції


Катеґорія:Міста Волиньской области
Чекканчік луговый

**Чекканчік луговый** (*Saxicola rubetra*) є малый монотіпічный вид дроздового птахa. 

## Опис

Росте до довжкы 13–14 цм, роспятя крыл мірять 21–24 цм а важыть 15–20 ґ. Самець мать бураво чорной стороны головы лемованы білыма смужками, помаранчово бежове горло і груд, білавый бріх і флякасту верьхню часть тїла. Саміцї а молодята суть собі подобны, лем менше контрастно зафарблены. 

Самцї співають з вывысшеных місць. Ваблять проникавым „фитик–тик“ а „їв їв“; спів є голосный, переважно флавтовый.

## Росшырїня

Гнїздить в Европі а западній Азії в меджах од Ірьска а северной Портуґалії выходно аж по поводя рікы Об недалеко Новосібірьскkа, а од северного Норьска южно по середню Іспанію а Італію, северне Ґрецько а Кавказ. Є перелїтный, зимує в субсагарьскій Африцї. В середнїй Европі жыє од марця до октобра.

## Біотоп

Про гнїздїня выглядавать головно вогкы лукы. В часї міґрацій жыє і в другых одкрытых країнах, враховано поль.

## Страва

Жывить ся головно хробаками або іншыма безхырбетныма, тыж і павуками або слимаками. В осени жере ай бобулї. Жертву вызерать з высокых былин або іншых вывысшеных місць, одкы єй їмать на земли або в летї.

## Гнїздїня

Поглавно дозрївать в другім календарнім роцї. Гнїздить 1x за рік од мая до авґуста. Гнїздо з травы і корінків будує на земли в траві. В єдній зношцї є 5-6 зеленосинїх яєць великых 19,1 x 14,5 мм. На їх інкубації тырваючій 11–14 днїв мать участь лем саміця. Молодята опущають гнїздо по 12–14 днях, коли іщі не годны лїтати. Опірены суть пак у віку 17–19 днїв.

## Референції
                                                                                                                                                  

                                                                                                 

Катеґорія:Дроздовы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Пиночка звычайна

**Пиночка звычайна** (*Phylloscopus trochilus*) є малый вид співакa з родины Sylviidae.

## Таксономія

Пиночка звычайна была описана Карлом Лінеём в роцї 1758 під родовым іменом *[[Motacilla]]*. До роду *Phylloscopus* пак была заряджена в роцї 1826.

Творить 3 підвиды:

* *Phylloscopus trochilus trochilus* (Linnaeus, 1758) - гнїздить в Европі з выїмков северной Шкандінавії (в меджах од Піреней северно аж по Алпы); зимує в западній Африцї.  
* *Phylloscopus trochilus acredula* (Linnaeus, 1758) - гнїздить в северній Шкандінавії выходно аж по западну Сібірь; зимує в середнїй Африцї.  
* *Phylloscopus trochilus yakutensis* Ticehurst, 1935 - гнїздить на выходній Сібірї; зимує в выходній а южній Африцї. 

## Опис

Дакус є менша як воробель, росте до довжкы 11-12,5 цм, роспятя крыл мірять 17-22 цм і важыть 7-15 ґ. Зверьха є зеленобура, спід тїла мать брудно білый аж жовткавый. Обі поглавя ся фарбами нияк не одрізняють, молоды птахы мають в порївнаню з дорослыма жовтїшый спід тїла.

Вабить двойслабічным „гиіт“. Спів ся складать з ряды простых повторяных піскавых звуків (смоть ).

## Росшырїня

Гнїздить на россяглій теріторії Европы a в Азії, де засягує аж по выходну Сібірь. Є перелїтный із зимовищами в субсагарьскій Африцї. Підвид *Phylloscopus trochilus yakutensis* притім каждый рік міґрує далеко аж 12 000 км з выходной Сібірї до южной Африкы.

Примарно ся стримує в молодых одкрытых лїсах з густым підростом і стромами молодшыма 10-20 років, проникать але тыж до парків і загород. Найвекшых популачных густот досягує на місцях з водяныма елементами і богатым поростом берез, вильх, верб, чорніць, в чорнїцях будує гнїзда.

## Еколоґія

Жывить ся хробачінов, ларвами, павуками а на осінь тыж різныма плодами. В середнїй Европі гнїздить 1x за рік од мая до авґуста. Кулёвите гнїздо з травы і моху постелене пірём з бочным вступом будує на земли в густій крячінї або в траві. В єдній зношцї є пак 4-8 світлых, червенобурых флякастых, 15,2 x 12,2 мм великых яєць, на котрых 12-14 денной інкубації мать участь лем сама саміця. Молодята гнїздо опущають по 13-14 днях. Поглавно дозрївать уж в першім роцї жывота а у вольній природї ся дожывать звычайно 2 рокы.

## Чісленость

Европска популація є гадана згруба на 40 міліонів парів.

## Одказы

### Референції


Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Кобылочка камышівка

**Кобылочка камышівка** (*Locustella luscinioides*) є середнї великый вид співака з родины Sylviidae. Цїлково є невыразно зафарблена – зверьха оливово сивобура, насподї брудно біла з арджаво сивыма боками. Гнїздить в розлеглых высокых тростинках.

## Референції


Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Кобылочка річна

**Кобылочка річна** (*Locustella fluviatilis*) є середнї великым видом монотіпічного співака з родины Locustellidae. 

## Опис

Росте до довжкы 13,5–14,5 цм, роспятя крыл мірять 19–22 цм а важыть 16–18 ґ. Зафарблена є дуже невыразно – зверьха тмаво сивобуро, насподї брудно біло з оливово бурыма боками. Верьхня часть груди є роспито сиво флякаста, кріз око ся тягне слабенька брудно біла смуга. Спідня часть хвоста є тмава з білыма триугелниковыма краями пірок, ногы ружовы. Обі поглавя суть такых самых фарб.

Самцї співають высоко в конарях стромів найчастїше скоро рано або як ся тміть. Спів є простый, твореный неперерывным „дзедзедзедзе...“ припомінаючім звук машыны на шытя.

## Росшырїня

Гнїздить на выходній половінї Европы, одкы засягує ай до западной Азії. Є перелїтна із зимовищами у выходній Африцї.

## Біотоп

Жыє скрыто у вогкых лїсях коло рік і на краях мочарїв з густым підростом.

## Страва

Їсть переважно хробакы, але тыж і далшы безхырбетны, а тыж і павукы. Їджіня глядать по земли або в густій низкій веґетації.

## Гнїздїня

Моноґамный вид гнїздячій 1x за рік од мая до септембра. Міскове гнїздо збудоване головно з травы є добрї скрыте на земли або в траві. В єдній зношцї є 4–5 світлых, дрібно буро флякастых яєць о розмірах 19,3 x 15,0 мм. Інкубачба доба тырвать 11–13 днїв, на яйцях сидить лем саміця. Молодята, о якы ся старають обоми птахы, опущають гнїздо згруба по тім самім часї, але родічами суть кормлены іщі дас 2 тыжднїв.  

## Референції


## Екстерны одказы

* Звуковы награвкы кобылочкы річной на вебі xeco canto

Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Кобылочка лугова

**Кобылочка лугова** (*Locustella naevia*) є малым видом співака з родины Lucestellidae.

## Опис

Меншый як воробель; росте до довжкы 12–14 цм, роспятя крыл мірять 15–19 цм а важыть 14–20 ґ. Зверьха є оливово бура з поздовжным тмавым флякованём. спід тїла мать жовтый і ногы ружовы. Спідня часть довгого облого хвоста є тмаво флякаста. Обі поглавя суть такых самых фарб.

Спів, котрым ся часто озывать і в ночі, є твореный простым цверликавым „сірррррррррр“ припоминаючім цверликаня кобылкы. 

## Росшырїня

Кобылочка лугова гнїздить в меджах од западной Европы аж по ріку Йенісей а юговыховну часть гор Алтай. Северно засягує по южне Фіньско, южно пак по северну Іспанію, южну Францію, Румунію і поздове северного прибережа Чорного моря по Урал. Є перелїтна із зимовищами в тропічній Африцї. В середнїй Европі жыє од апріля до септембра. 

## Біотоп

Жыє скрыто на вогкых луках, рашелинищах і в бажинах з густым былиновым штоком а холем дакілько кряками або молодыма стромами.

## Страва

Жывить ся головно хробаками, але жере і іншых безхырбетных, в тім тім чіслї і павукы.

## Гнїздїня

Моноґамный вид гнїздячій 1x аж 2x за рік од мая до септембра. Міскове гнїздо плетене з трав і листя будує добрї скрыте при земли в густій веґетації. В єдній зношцї є je 5–6 світлых, дрібно бурых флякастых яєць о розмірах 18,2 x 13,1 мм. Інкубачба доба тырвать 13–15 днїв, на яйцях сидять черяво обоми птахы. Молодята гнїздо опущають у віку 10–12 днїв. Дорослы птахы притім до гнїзда не лїтають просто, але приставають в ёго околицї і пак ся к нёму діставають аж в скрыту густу веґетацію, з тым забороняють прозраджіню ёго пологы.

## Референції


## Екстерны одказы
* Звуковы приклады з голосом кобылочкы луговой на вебі xeno canto

Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Бородатка

**Бородатка** (*Panurus biarmicus*) є птах меншый як воробель. Є єдиным представителём роду *Panurus*, котрый є єдиным родом родины Panuridae. Мать довгый хвіст, самевь пополаву голову і великы баюсы, саміця мать голову буру і не мать баюсы. Молодята мають хырбет і хвіст переважно чорный. Самець і саміця мають жовтобурый хырбет і пополаве горло. Жыє релатівно невыразно в россяглых тростинках. 

## Голос
Ваблїня є "пінґ пінґ" або "джонґ джонґ", спів є тийе любозвучне сверликаня.

## Росшырїня

Дуже островково в Европі (од южной Шкандінації по Середоморя) а в южній части Азії по Кітай.

## Гнїздїня
Гнїздить в апрілю аж юлї двараз за рік. Гнїздо є глубока міскова будова з тростинковых листів уміщена в тростинї низко над водов. Саміця зношать 5 - 7 білых, рїдко чорно точкованых яєць, на котрых сидять обомі родічі дас 12 днїв. Молодята потім кормлять обомі родічі коло 10 - 13 днїв.

## Страва
Хробакы, павукы, в зимі головно насїня тростины і іншых водяных рослин.

## Стягованя
Бородатка є переважно сталый аж перелїтавый птах без выразного стягованя ся.

## Екстерны одказы
*приклад голоси з проєкту Чеського розгласу Голос на каждый день
*образчікы бородаткы

## Референції

Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Волосинка

**Волосинка** (*Sylvia communis*) є малым видом співака з родины Sylviidae.

## Опис

Меншый як воробель. Росте до довжкы 13–15 цм a роспятя крыл мірять 19–23 цм. Вага пак колыше міджі 12–17 ґ. Верьхню часть тїла мать сивобуру, спід білавый і бокы світло буры. Раменны пірка і великы кровкы суть арджаво врубчаты. Хвіст мать тмавый, із світлишыма краями, карк білый і лабкы буры. Є поглавно діморфный.. Самцї мають сиву голову, шыроку білу смужку коло ока, ружовкасту грудь а окрово червены дуговкы ока. Саміцї мають голову бураву, грудь світло бежову і буры дуговкы. Молоды птахы іся подобають саміцям.

Спів, якым ся самцї озывають з высшых місць або за куртого трепавого лїтаня, є швыдкый, голосный і зложеный з жватлявых звуків. Вабить тлуменым „вегд-вегд“ або „воід–воід“, варує грубым „варр“.

## Росшырїня

Гнїздить у векшынї Европы з вынятком северной Шкандінавії, в Малій Азії, западній і середнїй Азії і северозападнїй і северозападнїй Африцї. В середнїй Европі ся стримує од апріля до септембра. Належыть міджі стяговавы виды на довгу оддаленост, зимує в субсагарьскій Африцї, Арабії і Пакістанї.

Про гнїздїня выглядавать одкрыты країны з поростами кряків, найлїпше тернистых, краї лїсив, паркы ітд.

## Страва

Жывить ся головно хробаками, павуками, слимаками, на осїнь тыж жере бобулї.

## Гнїздїня

Поглавно дозрївать в першім роцї жывота. В середнїй Европі гнїздить 1x аж 2x ročně од мая до юла. Міскове гнїздо з травы, корїнків і хлупів будує добрї скрыте в крякаг або в інпій густій веґетації, часто в поростах копрівы. Все ся находить низко, звычайно у вышцї 20–50 цм над землёв. В єдній зношцї є 4-5 світлых, буро флякастых, 18,4 x 14,0 мм великых яєць, на котрых сидять по час 11-13 днїв черяво обомі родічі. Молодята пак гнїздо опущають по 10–12 днях і іщі дас 1 тыждень суть мімо нёго кормлены. Найвысшый зазначеный вік є 7 років і 10 місяцїв.

## Чісленость

В ярї 1969 быв бігом позорованя ярьного прилїтаня волосинок на гнїздовиска зазначеный масівный пропад чісла екземпларів. З дослїджованя, яке пробовало тот пропад высвітлити наслїдно выплинуло, же прічінов є высушованя южного окрая Сагары, Сагелу, котре прямо пособить на чісленость виду. Бігом єдиной зимы притім запрічінило счезнутя 70 % популації гнїздячой у Великій Брітанії.
Чісленость виду ся в цїлій Европі драматічно знижовала аж до початку 70. років, од roku 1980 потім у нёй годен зазначіти слабый рост.

## Одказы

### Референції


### Література
* Svensson, L.; Grant, P. J.; Mullarney, K.; Zetterström, D.: *Der neue Kosmos-Vogelführer - Alle Arten Europas, Nordafrikas und Vorderasiens*. Franckh-Kosmos Verlags-GmbH & Co., Stuttgart. 1999. ISBN 3-440-07720-9 (německy)
* Berthold, Peter; *Vogelzuґ - Eine aktuelle Gesamtübersicht*. WBG, Darmstadt. 2007. ISBN 978-3-534-20267-6 (německy)
* Bezzel, Einhard: *Ptáci*. Rebo Productions CZ, Dobřejovice. 2003. ISBN 9788072342921 
* Dierschke, Volker: *Ptáci*. Euromedia Group, k. s., Praha. 2009. ISBN 978-80-242-2193-9
### Екстерны одказы
* Ґалерія голосів волосинкы на вебі xeno-canto Europe

Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Аполлонівка

**Аполлонівка** (лат. *Aegithalos caudatus*) — малый вид співака з родины Aegithalidae.

## Опис

Росте до довжкы 13-15 цм, роспятя крыл мірять 16-19 цм і важыть 6-8 ґ. Мать завалисте тїло і выразно довгый ступенёвый хвіст, якый мірять 6-10 цм. Зверьха є переважно чорный з виновов фарбов на хырбетї, спід мать білый, сивый або ружовкастый, дзёбак, очі і лабы тмавы і хвіст так само чорный з выразныма білыма вонкашнїма краями. В середнїй Европі ся находить в двох підвидах: аполлонівка середоевропска (*A. c. europaeus*), як мать над оком силну тмаву смугу, і аполлонівка довгохвоста середоевропска (*A. c. caudatus*), яка мать зясь білу голову. Обі поглавя суть такых самых фарб, молоды птахы мають tmavé піря по боках головы.

### Спів
Часто ся озывать, найчастїше высокым „срі-срі-срі“ або „сірр-сірр-сірр“. Спів тихый, невыразный.

## Росшырїня

Росшыреный є на россяглій теріторії Евразії, де на выход іде аж по Камчатку. В Европі цїлком хыбує на Ісландї, в северній части Шкандінавії і на Шкотьскых островах, на Балеарах, Сардінії і Кретї. Векшына популацій є сталых, даякы северьскы але на зиму міґрують на курту оддаленость.

В середнїй Европы жыє найгустїше в світлых вогкых лїстяных або змішаных лїсах з густым підростом. Окремо пак в зимі ся часто находить в парках і загородах.

## Хованя

Мімо часу гнїздїня жыє в меншых ґрупах аж з 30 екземпарами, обгаюючіх властну теріторію. Через зиму птахы вєдно і сидять тїсно на ся притиснуты, што їм уможнює векшу одолность проти низкым ночным теплотам. Дїє ся так найчастїше в густых кряках 1-10 м над землёв. 

Є барже чіперный і шыковно ся рушать і по дуже тонькых конарях. Жывить ся головно хробаками і павуками, в ярї жере тыж молоде квітя і різны плоды, в зимі пак і насїня.

Поглавно дозрївать уж на кінцї першого рока жывота; є моноґамный. Гнїздо будує саміць із саміцёв коло кменя або в конарях стромів звычайно у вышцї 1,5-6 м. Іде о компактну, заперту, куляту будову з міцныма стїнами, шыроку обычайно 9-18 мм а высоку дас 11-25 цм. Бочна влїтова дїра, котра мірять коло 30 мм, є скоро все уміщена на ёго верьхнїй половинї. Збудоване є переважно з мохів, лижайників і павучін, але часто і з далшых мягкых матеріалів, враховано піря, вовны або серсти.

В єдній зношцї є пак 8-12 (рїдко ай 5-16) світлых, мягко червеных флякастых, 14,2 x 11,1 мм великых яєць, на котрых через 13-14 днёву інкубацію сидить саміця, котрій самець під тот час приносить їджіня.

З выїмков гнїздячого пару з кормлїнём молодять часто помагать аж 8 далшых дорослых аполлонівок. Молодята гнїздо опущають по 14-18 днях, але далшых аж 14 днїв суть іщі кормлены мімо нёго.

У вольній природї ся дожывать звычайно 2-3 рокы.

## Одказы

### Референції

### Література

* Hudec, K. a kol. 1983: *Fauna ČSSR. Ptáci 3/2*. Academia Praha.
Катеґорія:Найменше знепокоївый (LC)
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Куреник

**Куреник** або тыж **волове око** ці **крапивник** (лат. *Troglodytes troglodytes*) — дрібный співавый птах з родины Troglodytidae. 

## Опис

Є выразно маленькый, росте ледва до 9-10 цм а належыть так в найменшым птахам Европы. В роспятю крыл мірять 13-17 цм а важыть 6-12 ґ. Мать курте завалисте тїло, куртый хвіст, якый тримле векшынов спряменый і довшый, на кінцї шпіцятый дзёбак. Зверьха є бурый, чорно смужкованый, спід тїла мать сивый, над оком є видительна світлиша смужка. Очі мать чорны, дзёбак тмаво бурый і ногы світло буры. Обі поглавя суть притім фарбов барже подобны.

### Голос

Єден з найголоснїшых птахів Европы. Спів є дуже голосный, выразный, колысавый і несподївано закінчованый. Дале годен у нёго послухати тыж натягнуте варовне „*церрр*“ або выразне „*тек тек*“, котрым ся озывать в часї ваблїня.

## Росшырїня

Росшыреный є скоро в цїлій Европі з выїмков части Шкандінавії і Ісланду, на теріторії северной Afriky, в западній, середнїй і выходной Азії а в Северній Америцї. В залежности на єднотливых областях є пак або сталый або перелїтный на курты оддалености. Европска популація виду ся рахує на коло 23-40 міліонів парів.

Жыє в лїсах вшыткых тіпів з густым підростом, тыж в парках, загородах а векшый гущавах.

## Етолоґія
Стримує ся передовшыткым на земли або тїсно над нёв. Цїлорочно є теріторіалный а з выїмков часу гнїздїня жыє сам. Вынятком суть лем молоды птахы, якы можуть аж до досягнутю єдного рока творити меншы ґрупы, а зимушнїй час, коли ся на ніч дорослы птахы здружують до меншых ґруп і взаємно притислы к собі так лїпше годны перебыти неприязны теплоты. 

### Страва

В ёго страві переважує компонент з жывотных. Тоту представляють особливо павукы, росточі, малы слимакы, стоножкы, хробачкы, їх яєчка а ларвы. Рослинова часть, яку творить насїня і бобулї, ся в ёго страві обявує лем рїдко.

### Гнїздїня

Гнїздить в меджах од апріля до юла, а то двараз за рік. Самцї суть высоко поліґамны, што значіть же єден самець мать в своїй теріторії веце гнїздячіх саміць (найчастїше 2-3, у вынятковых припадах аж 4). Сам будує дакілько гнїзд, з котрых собі саміця сама єдно зволить. Гнїздо уміщує міджі корїня стромів, до щербин в стїнї, кменях стромів або в скалї, звычайно у вышцї під 2 м над землёв. Іде о заперту кулёвисту будову з травы, моху, лишайника а листя з вступом на боку. В єдній зношцї бывать 5-8 білых, слабенько флякастых яєць, на котрых 14-16 денній інкубації бере участь лем саміця. О молодята, якы гнїздо опущають по 15-18 днях, ся пак старають обомі родічі. Куреник бывать частым гостителём зозулї.

Дожывать ся коло 3-4, у вынятковых припадах і 6-7 років.

## Предаторы

Найвекшов грозбов про нёго є мачка (*Felis silvestris* f. *catus*), лишка (*Vulpes vulpes*), куна (*Martes* sp.) і ястрябовы птахы.

## Одказы

### Референції


Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Чорноголовка

**Чорноголовка** (*Sylvia atricapilla*) є малый перелїтный співавый птах з родины Sylviidae.

## Опис

* Довжка тїла: 14 цм
* Вага: 14-20 ґ 
Іде о векшого вюрка. Озывать ся чістым флавтовым голосом а самцї годны наподобнити голос інакшых видів птахів (напр. соловеїв, косів, дроздів]). Чорноголовка ся легко дасть познати по тіпічній чапочцї на голові, ідучій к верьхнёму краю ока. Дорослый самець мать чорну чапочку (од першого черяня піря до кінце зимы мать буру чапочку, чорну або чорнобуру). На боках головы є самець сивый, зверьха сивый і насподї оливово сивый. Саміця мать чапочку арджавобуру. Зверьха є тмавшо сивобура, на сподї світлиша але цїлково опроти самцёві з бурым надыхом фарб. Молоды птахы (до першого черяня піря) мають чапочку зафарблену як саміця. На хвостї не мать в жаднім шатї білу фарбу. Ногы і дзёбак суть сивы. 

## Росшырїня

Жыє в цїлій Европі окрем найсевернїшой части, росшыреный є тыж на западній Сібірї і в северозападній Африцї. На западї і югу Европы є стала. Решта попупації перезимує в Середоморю, або в ровниковій Африцї.

## Біономія і еколоґія

Є тіпічным лїсовым птахом. Преферує веце листяны і змішаны лїсы, жыє але і в шпильковых лїсах а то як в екотонї так і внутрї лїса. Обывать тыж зароснуты паркы і загороды. Гнїздить од мая до юла. Недуже докладно збудоване гнїздо бывать уміщене в густых застиненый кряках, векшынов міджі 0,5 а 2 м над землёв. В двох зношках годен звычайно зраховати 4-6 яєць. Страву творять переважно хробакы, хоць дїл рослиновой части (плоды, бобулї, овоцина) не є маленькый. Облюбленов сезоннов стравов суть бобулї хабзы.

## Референції


Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Мелничок

**Мелничок** (*Sylvia curruca*) є малый співавый птах з родины Sylviidae. 

## Опис

Росте до довжкы 13-14 цм, роспятя крыл мірять 17-20 цм а важыть 12-16 ґ. Верьхня часть тїла є сивобура, голова і затылок сивый, горло біле і спід тїла брудно білы. Ногы мать тмавы і очі буры. Обі поглавя суть такых самых фарб. 

Вабіть куртым „тет“, варованя звучіть як „террртек“. Спів творить выразне „лилилилил“ опереджене мягкым щебетанём.

## Росшырїня

Росшырена є у векшынї Европы з вынятком Іспанії, западной Франції, части Брітаньскых островів, Ісланду, северной Шкандінавії і векпын Італії; дале засягує тыж на теріторії западной і середнёй Азії. Іде о перелїтный вид із зимовищами в западній Африцї а южній Азії, котрый ся на свої гнїздовиска навертать в апрілю аж октобру. Жыє на краях лїсів, в крячінах і лїсиках і одкрытій країнї, парках і загородах.

## Еколоґія

Мелничок ся жывить павуками, хробачками, їх ларвами і бобулями. Жыє барз скрыто. Поглавно дозрївать у віку єден рік. В середнїй Европі гнїздить 1x за рік од апріля до авґуста. Гнїздо з травы і корїнків звычайно будує добрї скрыте низко над землёв в густых кряках або на шпильковых лїсах. В їдній зношцї пак бывать 3-5 світлых, 17,0 x 12,7 мм великых яєць з бурыма фляками, на котрых 11-13 денній інкубації ся черяво дїлять обомі родічі. Молодята ся лягнуть неопірены, слїпы а суть на своїх родічах чісто завислы. Гнїздо опущають по 11-14 днях. 

## Одказы

### Референції


Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Трискунчік

**Трискунчік** (*Acrocephalus schoenobaenus*) є середнї великый вид співака з родины Sylviidae. 

## Опис

Росте до довжкы 11,5–13 цм, роспятя крыл мірять 17–21 цм а важыть 10–15 ґ. Мать бурый, тмаво флякастый хырбет і крыла, чорно калене тимя, світлый спід тїла а білаву надочну смужку. Ногы суть сивы. Обі поглавя суть такых самых фарб, молоды птахы мають тмавы флякы на груди.

Самцї співають з вшелиякых вывысшеных місць або при лїтаню у вышцї дас 2–5 м, одкы помалы з розтягнутыма крылами ховзаво падають назад долов. Спів є голосный, переважно флавтовый, із шкрипавыма і пискавыма тонами і тіпічмым трилком „воід–воід“. Може тыж обсяговати імітації голосів другых видів птахів.

## Росшырїня

Гнїздить у векшынї Европы а в западній а середнїй Азії выходно по западну Сібірь. Є то перелїтный вид із зимовищами в субсагарьскій Африцї, в меджах од Сенеґалу на западї по Етіопію на выходї а выход Капска в Югоафрицькій републіцї а северній Намібії.

Европска популація є одшацовована на 4,4-7,4 міліонів парів. Чіслено жыє головно в Росії (1,3–2,5 міліонів парів), Румунії (0,85–1,1 міліонів парів) а Булгарії (0,6–0,8 міліонів парів). На теріторії середнёй Европы гнїздить коло 315–593 тісяч парів.

## Біотоп

Про гнїздїня преферує підмокнуты, густо зароснуты становища, головно краї вод і бажины з поростами тростинкы. 

## Страва

Страву глядать в низкій густій веґетації. Переважно жере хробакы; жере тыж павукы, слимакы а на осїнь і бобулї.

## Гнїздїня

Поглавно дозрївать в другім роцї. Гнїздить 1x аж 2x за рік од мая до авґуста. Пары суть векшынов моноґамны, самцї але можуть быти біґамны або проміскуітны. Теріторії обсаджують такой на навернутю із зимовищ. Міскове гнїздо з листя і быля трав, котре внутрі стеле різныма мягкыма матеріалами, враховано квітя тростинкы або хлупів, будує сама саміця добрї скрыте низко в густій веґетації, звычайно до вышкы 50 цм над землёв. В єдній зношцї бывать (3–)4–6 бурых, густо дріно флякастых яєць з розмірами 18,0 x 13,5 мм. Час інкубації тырвать 13-15 днїв, на яйцях сидить лем саміця. Самець ся запоює аж до кормлїня молодять, котры опущають гнїздо по 10–12 днях. Далшы 1–2 тыжднї суть пак іщі докормованы мімо нёго.

Трискунчік ся у вольній природї дожывать коло 2 років, затля найвысше зазначеный вік быв в Фіньску а было то 10 років і єден місяць.

## Референції


Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Зарянка

**Зарянка** або тыж **ольшанка** або **малиновка** (*Erithacus rubecula*) є малый птах з родины Muscicapidae. 

Богато є росшырена на цїлій теріторії Европы окрем северу Шкандінації, росшыреный є тыж в северозападній Азії а в северній Африцї. 

## Опис

* Довжка тїла: 12-14 цм 
* Роспятя крыл: 22 цм 
* Вага: 16-18 ґ 

Зарянка є велика дас як воробель. Мать кулёвите тїло з довгым хвостом і ногами і куртыма крылами і шпіцятым дзёбаком. Зверьха є світло бура, на сподї синёсива і біла, на горлї і на тварї мать выразный помаранчовочервеный щіт. Очі ай дзёбак суть чорны, лабы сивы. Обі поглавя ся фарбов не одрізняють, молоды птахы суть флякасты і хыбує їм помаранчовый фляк.  

## Хованя

Зарянка жыє цїлорочно сама, а то в лїсах, парках або на загородах, часто і у высшых надморьскых вышках. Любить ся стримовати в кряках і жывых плотах. Барже часто прилїтать і на поораны поля або ся тримать коло дикых пацят, де выдзёбує выорану хробач. Релатівно часто ся обявує і в містах.

Дуже част можеме дякуючі їй росшырености чути курте, часто повторяме „тік“, або варовне „цііі“ ці „цік“. Спів є зложеный з релатівно довгых, дуже звучных і вшелиякых мелодій (посмоть приклад).

### Страва

Жывить ся дрібныма хробаками і їх ларвами або павуками, на осїнь у нёй грать важну ролю тыж рослинна страва, найчастїше плоды базы оабо тису. Сама ся найчастїше ставать жертвов хищів.

### Розмножованя

В Европі гнїздить од апріля до юла. 

Саміця кладе до місковеho гнїзда з моху, листя і травы, уміщеного в дутинах стромів, дїрах, поростах рослин або деревяных будьках у вышцї під 4 м 5 - 6 білых, червено флякастых яєць великости 20 × 15 мм. Шторік мать звычайно 2 зношкы, при стратї єдной з них гнїздить векшынов іщі раз. Інкубачна доба яєць тырвать 13 аж 14 днїв і сидить на них лем саміця. Молодята опущають гнїздо по 12 аж 15 днях. Першы помаранчовочервены пірка на груди ся їм зачінають обявовати по 2 аж 3 місяцях, тыж як дорослы суть зафарблены аж по далшых 3 місяцях. 

В природї ся обычайно дожывать єдного рока. Найвысше наміряный вік у зарянкы было 12 років.

## Підвиды

В Европі жыють 3 підвиды зарянкы:

* *E. r. rubecula* - векшына европского ареалу.
* *E. r. melophilus* - Велика Брітанія.
* *E. r. valens* - Крім.

## Референції


Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Варакушка

**Варакушка** (*Luscinia svecica*)  є середнё великый вид співака з родины Muscicapidae. У вшыткых шатах мать выразну надочну смужку і арджаво червены корїня хвоста. Самець мать синє горло, лемоване на сподї чорнов і арджавов смужков, з червеным або білым фляком серед синёй фарбы. Саміцї на горлї мають векшынов лем кресбу з чорных фляків (старшы саміцї і синю фарбу). Гнїздить в северній Европі в бажинах.

## Референції


Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Выходный соловей

**Выходный соловей** (*Luscinia luscinia*) є малый перелїтный птах з ряду співаків а родины Muscicapidae. 

## Росшырїня
На Словеньску гнїздить лем на выходных частях земли. Обывать невеликый ареал в северовыходній Европі і в середнїй части Азії. Обывать тыж выходнїшы области Европы, згруба од Даньска і Польска а дале на выход. Прелїтный вид зимує в юговыходній Африцї. 

## Середовища
Прибережны гущавы рік з густым рослиновым штоком, заплавлены поросты верб коло потоків і вогкы лїсикы в одкрытій країнї. Під час міґрації ся обявують і на сухшых місцях.

## Ставба тїла
Згора тмаво бурый, на хвостї лем на краях і верьху арджавобурый, на груди і боках сивосивый підклад невыразно флякастый, на спіднїй части білавый. Мать великы тмавы очі.

## Гнїздїня
Гнїздо выходного соловея є доста умело зготовлене. Сплїтане з травы, корїнків, моху і сухого листя. Бывать уміщене цїлком низко над землёв, або прямо на земли міджі густыма конариками кряків, в былинах, в громадках ріждя, в копі сухого листя або в траві. Яєчок бывать в гнїздї 4 або 5, суть зеленкавы або буры і выжадують 13 аж 14 денне зогрїваня. Самець не бере участь на сіджіню. Такой як ся вылягнуть молодята, помагать їм при кормлїню. Носить їм червы, гусеницї, ларвы хробаків ці слимакы. По 12 днях ся молодята з гнїзда розбігають, але лїтати ся научать аж дакус пізнїше.

## Значіня виду і прічіны огрожіня
Є то секундарный конзумент дрібных безхырбетных жывотных в екосістемах вогкых бережных поростів. Естетічно вызначный своїм співом. Оперед ся їмав на годовлю в клїтках. Вызначный є з културного аспекту, науково є інтересный своїм росшырїнём. Оперед были популації огрожены хапанём співаючіх самцїв, днесь суть огрожены передовшыткым ліквідаціов бережных поростів при управах водных токів і змінами середовищ на зимовищах.

## Спів выходного соловея
Выходный соловей є вынятковым співаком. Характерістічне є завершалне *сррр*, котре є в співі скоро вшыткых самцїв выходного соловея.

## Референції

Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Завирушка лїсова

**Завирушка лїсова** (*Prunella modularis*) є росшыреный птах з родины Prunellidae.

Росте до великости воробля (19,5 - 14 цм), котрому ся дакус до істой міры подобать і взглядом. На векшынї тїла є зароснута бурым пірём, на хырбетї мать выразны тмавы смугы, дорослы мають і інакшы сивосинї фарбы на голові, котры молоды птахы не мають. Обі поглавя суть собі фарбов дуже подобны. Озывать ся звучным острым *ціт ціт ціт* або *цііт*.

Завирушка лїсова є найросшыренїшым представителём своёй родины. Гнїздить в мірных частях Европы і Азії. Часточо є перелїтна, зимує в южній і западній Европі. В роках 1867 аж 1882 была чоловіком приволочена тыж на Новый Зеланд, де є днесь богато росшырена. Обывать густы лїсовы поросты, особливо шпильковы лїсы, крякы і загороды.

Завирушка лїсова жере хробакы. Гнїздо з моху постелен травов собі будує добрї скрыте в густых кряках або на шпильковых стромах. Саміцї до нёго потім кладуть 3 аж 5 малых, світло синїх яєць, на котрых сама сидить. Вид ся часто тыж стане жертвов гнїздового паразітізму із боку зозулї.

## Референції


* BioLib

Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Западный соловей

**Западный соловей** (*Luscinia megarhynchos*) є малый перелїтный птах з ряду співаків. Гнїздить переважно в лїсах, кряках і парках на теріторії Европы а югозападной Азії. Є перелїтный із зимовищами в южній Африцї.

Соловей ся оперед зашоровав до родины дроздовых, але од року 1993 є рядженый міджі Muscicapidae. 

## Опис
Великый дас як воробель, на довжку мірять 15-17 цм і роспятя rozpětí крыл мать 23–26 цм. Фарбов є арджавобурый з брудно білов грудёв. Поглавя ся притім фарбами не одрізняють.

## Способ жывота

Жывить ся передовшыткым хробачов, яку часто ловить за лїтаня. Гнїздить од мая до юна. Гнїздо будує на земли в кряках а саміцї до нёго наслїдно кладуть 4 - 6 зелено-бурых яєць, на котрых сидять 13 - 14 днїв. Молодята потім кормлять обоми родічі. Гнїздо опущають по 11 аж 12 днях, але з родічами зіставають іщі далшых 14 - 15 днїв.

## Спів
Мать незвычайно богатый голосовый фонд. При своїм співаню черять флавтовы тоны, выдавать силны товкот, пискать і клекотать.

## Одказы
### Референції


### Екстерны одказы
* приклад голосу з проєкту Чеського розгласу Голос на каждый день

Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Вертиголовка

**Вертиголовка** (*Jynx torquilla*) є птах близкый сорокопудам і дятлям, на розлуку од другых дятлообразных мать але слабенькый дзёбак а мягкый хвіст. Є дакус векшый як воробель і є невыразно зафарбленый, ёго піря ся подобать совячому пірю і сплывать із коров стромів. Вертиголовка припомінать співака, тыж як другы дятлї мать але вертиперст, два персты ідуть допереду а два дозаду, і довгый лїпкачій язык. Вертиголовка є єдиный перелїтный дятель. Мать флексібілный карк і годен легко обернути голову о 180 ступнїв.

Вертиголовка жыє в цїлій Европі і в мірнім пасмі Азії, глядать світлы листяны і змішаны лїсы, жыє в садах, або в крячінах з осамоченыма стромами. Є перелїтна, европска популація зимує в Африцї, вертиголовкы з Азії лїтають до Індії а юговыходной Азії.

Жывить ся головно мурянками і їх ларвами, ушками і далшыма хробаками, котры зберать лїпкачім языком. Гнїздить в дуплах стромів, несе 7-10 vajec, на котрых обомі родічі сидять 12 днїв. Молодята ся осамостатнюють за 28-38 днїв.

Імя вертиголовцї принесло ёго чудове справованя, як ся чує быти огрожена, зъїжыть піря, розложыть хвіст, звісить крыла і в тій позіції вертить карком, сычіть і пырскать.

## Література
* SAUER, Frieder. *Ptáci lesů, luk a polí*. Z něm. přel. RNDr. Jiří Čihař. 1. vyd. в ČR. Praha: Ikar, 1995. 286 s. .

## Екстерны одказы
* Приклад голосу з проґраму Чеського радія Голос про тот день
## Референції

Катеґорія:Дятловы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Ластівковы

**Ластівковы** (Hirundinidae) суть дрібны інсектопожераючі співакы. На кулятій голові є характерістічный куртый, глубоко розокланый дзёбак, приспособленый про лов інсекту при лїтаню. Крыла бывають довгы, щіглы і шпіцяты з девятёма ручныма пірками лїтаня. Ногы суть курты і слабы, птахы ся по земли рушають лем выїмково. Хвіст є справила вилковый. Зафарблїня є у векшыны видів зверьха тмаве, аж тмаво блищаче а спід тїла білый. Самцї і саміцї мають тоты самы фарбы. Векшына видів собі лїпить гнїзда з вшелиякых матеріалів, передовшыткым з глины прилїпенім к даякому певному підкладу. Дакілько видів собі глубить підземны норы.

Ластівковы суть росшырены на скоро вшыткых теплїшых областях світа, лем на Новім Зеландї а в части Океанії не жыють. Там де през зиму нїт інсектів суть стяговавы.

## Референції

## Екстерны одказы

* відеа ластівковых на Internet Bird Collection
* 

Катеґорія:Ластівковы
Русиньскый алфавіт

**Руси́ньскый алфаві́т** (*Rusyn'skŷj alfavit*), пораз **руси́ньска а́збука** (*rusyn'ska azbuka*) — алфавіт русиньского языка. У чотырёх варіантах русиньского языка алфавіт не є докус єднакый и розлучат ся числом и рядом букв.

Русиньскый алфавіт ся опират на гражданку, спрощеный варіант кіріліцї и обычно має 37 букв ци менше. 
Лемкувськый алфавіт ся уд пряшувського (горі у табличці) удлучат тым, ож не має букв ''ѣ'', *[[Ё]]ё* и *[[Ї]]ї*. У воєводинськум алфавіті не є *[[Ё]]ё*, *[[І]]і*, *[[Ы]]ы* и *[[Ъ]]ъ*; *[[И]]и* ся кладе сперед *[[Ї]]ї*.
Єдного кодифікованого підкарпатьского варіанта не є ани днесь. Алфавіт новых учебникув про русинські народні школы указує ся в учебнику Надії Печоры *Русиньскый язык*. Розличат ся уд пряшівского алфавіта рядом букв (мнягкый и твердый знакы стоят сперед *[[Ю]]ю* и *[[Я]]я*). Мимо того ся в нюм хоснуют буквы *[[Î|Îî]]* и *[[Ô|Ôô]]*, айбо за часть алфавіта ся не тримлят. Про запис закрытого переднёго округленого голосного звука (МФА [y]) обычно хоснуют букву *[[Ӱ|Ӱӱ]]*.

## Повязані статі
* Русинська латиніка

## Зазначкы

## Література
* 
* 
* 
* 
*
Дятловы

**Дятловы** (Picidae) є найчісленїша і найрозличнїша з 8 родин ряду дятлообразных. Цїлком ту бывать рядженых коло 200 видів в 30 родах, міджі котры належать дятлї, сорокопуды, вертиголовкы ці жовны.

Представителї той родины жыють на великій части світа, чісто хыбують лем в Австралії, на Новім Зеландї, Мадаґаскарї, дакілько островах а в екстремно неприязнивых поларных областях. Векшына видів притім обывать лїсовы поросты, хоць дакотры дятловы про свій жывот потребують скалисты локаліты або пустынї.

Дятловы суть звычайно самотарьскы і теріторіално жыючі птахы. В їх страві ся обявує особливо хробачіна, котру глядають найчастїше внутрї гниючіх або інакше хворых стромах. Вшыткы гнїздять в дутинах а то найчастїше точно в тых стромовых, хоць дакотры пустынёвы виды гнїздять і внутрї кактусів і барз мала часть і в земных дутинах.

## Референції

Катеґорія:Дятловы
Жовна зелена

**Жовна зелена** (*Picus viridis*) — є середнї великый дятлёобразный птах з родины дятлёвых. Богато є росшыреный в западній Азії і цїлій Европі з выїмков Ірьска, векшыновой теріторії Шкандінавского півострова і дакілько середоземных островів, і то чінить єй єднов з найросшыренїшых европскых представителїв своёй родины.

## Опис

* Довжка тїла: 32 цм
* Роспятя крыл: 51 цм 
* Вага: 185 - 250 ґ 

Жовна зелена є выразный птах з дакілько анатомічныма адаптаціями про жывот на стромах. Міджі найважнїшы належыть істотнї силный шпіцятый дзёбак, вгодный про россеканя дерева, міцны пазуры, як жовна хоснує про захоплїня ся на скорї стромів, небарз довгый але і так силный хвіст, котрый мать опорну функцію а в непослїднїм рядї і охранне зафарблїня. 

Мать оливово зеленый хырбет, білу спідню часть тїла із зеленым і жовтым надыхом на хвостї, сивы ногы, жовтозеленый дзёбак, червене тимя з выїмков підвиди *P. v. sharpei* і чорну лисёву маску. 

Поглавя ся од ся фарбов кус одрізняють, самець мать червены, саміця чісто чорны баюсы. Молоды птахы на лицях і бріху мають тмавы флякы в рядах. 

В середнїй Европі собі можеме жовну зелену легко поплести з дуже подобнов жовнов сивов, яка є дакус менша, мать зеленый бріх і чорны баюсы на лицях лем мягко назначены.

## Хованя

Жовна зелена цїлорочно обывать листяны і змішаны лїсы, припадно і векшы паркы і загороды з достаточным поростом старых і величезных стромів. 

На розлуку од векшыны дятловых од нёй можеме чути бубнованя лем малоколи. Овелё частїшы суть голосовы проявы, окремо пак хехотаве „ґлик ґлик ґлик ґлик“, тверде „кяік“ або „клі клі“.

Жовна травить подобно як дятлї і сорокопуды векшыни часу на стромах, за стравов але часто злїзать і на землю. Скоро вылучно до хворого і мягкого дерева собі глубить дутины з невеликов вступнов дїров, часо але обсяджує і опущены дутины другых дятловых птахів. В лїтї їй служать як гнїздовиска а в зимі їх хоснує передовшыткым як місце про переспаня.
                                                                                                                                                                        
Головну часть стравы творять мурянкы, котрых із своїх скрыш добывать дякуючі свому лїпкачому, аж 10 цм довгому языку, часто жере і далшы інсекты.                       
                                                                                                                                                                        
Гнїздить од апріля до юла а шторік кладе 5 аж 7 білых яєць о розмірах 23 × 31 мм. Часто загнїздює і в достаточно великых пташачіх будьках. На яйцях сидить черяво саміця і самець 19 - 20 днїв. Молодята опущають гнїздо по 21 днях жывота.

## Референції

* Biolib
* Priroda.cz
* Bezzel, E. (2007): *Ptáci*. Rebo Productions. ISBN 978-80-7234-292-1

Катеґорія:Дятловы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Малый довбач

**Малый довбач** (*Dendrocopos minor*) є птах з родины дятловых. 

Є великый дас як воробель. Самець мать на голові червену чапочку, саміця жовтобілу. Гнїздить в листяных і змішаных лїсах а тыж в парках. Страву, котру сові выглядавать на верьшках стромів і в дутых конарях творять переважно ушкы, мурянкы, гусеніцї і далшы інсекты. Саміця кладе 5 - 6 яєць, на котрых потім сидить приближно 14 днїв. Є росшыреный скоро по цїлій Европі, на прибережу северной Африкы, в мірнім пасмі Азії а на Камчатцї.

## Література
* *Steinbachův velký průvodce přírodou*, GeoCenter, Praha, 1994.

## Жрідла
* https://web.archive.org/web/20160304105016/http://www.ezoo.cz/zvire.php?zvire_id=213

## Референції

Катеґорія:Дятловы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Камышівка звычайна

**Камышівка звычайна** (*Acrocephalus arundinaceus*) є середнї великым видом співака з родины Sylviidae.

## Опис

Найвекшый вид камышівкы в Европі, скоро великости дрозда; доростать до довжкы 17–20 цм, роспятя крыл мірять 24–26 цм а важыть 28–38 ґ. Є невыразно зафарбленый, переважно тмаво бурый із світлишым, жовткасто білым сподом, білым горлом і світлов надочнов смужков. Обі поглавя суть такых самых фарб.

Варує драпавым „кррр“; співом, котрым ся самцї озывають при пролїзаню тростинок або конарїв стромів, творить шрепатова „карра карра кіт кіт“ (посмоть ).

## Росшырїня

Ареал росшырїня камышівкы звычайной сягать од северозападной Африкы, Портуґалії а Іспанії по северовыходну Кітай, южный Сахалін а северну Японію. Є перелїтна із зимовищами в субсагарьскій Африцї. 

В 50. роках 20. стороча дішло у много европскых популацій к выразному пропаду, котрый ся став іщі масівнїшым в 70. роках. К дуже выразным популачным стратам дішло наприклад в Нідерландах, Белґії, Нїмецьку, на Словеньску але і в Чеській републіцї. Затля што лем в Нідерландах іщі в роцї 1950 гнїздило веце як 10 000 парів, о 40 років пізнїше, в роцї 1990, уж менше як 300. Як головны прічіны бывають споминаны одводнёваня мочарїв а евтрофізація вод. Тыж є чутлива на рушіня на гнїздовисках а в дакотрых областях навеце огрожована ловом. В роцї 2004 была европска популація того виду гадана на 1,5–2,9 міліонів парів.

## Біотоп

Гнїздить в густых, высокых, з воды роснучіх тростинках векшый розлогы.

## Страва

Шыковно ходить по тростинках, де глядать страву. Жывить ся головно хробачінов, але і далшыма жывотныма, враховано павуків, слимаків або земноводных; на осїнь тыж зожре ай бобулї.

## Гнїздїня

Поглавно дозрївать в другім календарнім роцї. Шторік гнїздить 1x аж 2x од мая до септембра. Пары бывають моноґамны, у самцїв была зазначена тыж біґамія ці триґамія, што значіть, же можуть загнїздити такой з 2 або 3 саміцями. Глубоке міскове гнїздо спїтане із быля травы сплїтать сама саміця до густой тростинкы над водов. В єдній зношцї є 4-5 зеленкасто білых, тмаво флякастых яєць великых 22,5 x 16,1 мм. Інкубачна доба тырвать 13–15 днїв, на яйцях сидить лем саміця. Молодята гнїздо опущають по 12–14 днях. У моноґамных парів їх кормлять обомі родічі, поліґонны самцї але помагають з кормлїным молодят лем першій саміцї, затля што решта саміць кормлять свої молодята самы. Є частым гостителём зозулї (*Cuculus canorus*). 

У вольній природї ся дожывать обычайно 2,4 років.

## Таксономія

Політіпічный вид з 2 підвидами:

* *A. a. arundinaceus* (Linnaeus, 1758) – гнїздить у векшынї Европы, северозападній Африцї а Турції выходно аж по ріку Волґу, Кавказ а Каспіцьке море.
* *A. a. zarudnyi* E. J. O. Hartert, 1907 – гнїздить в севернім Іраку а Іранї, а в меджах од Волґы а Каспіцького моря выходно по северозападну Монґолію а южно по Таджікістан а северозападну Кітай.

## Референції


Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси
Сорокопуд

**Сорокопуд** (*Dendrocopos leucotos*) є великый дятловый птах з ряду дятлообразных. Подобать ся на довбача великого, од якого ся у вшыткых шатах одрізнять білым хырбетом (чорнобіло смужкованый у южного ssp. *lilfordii*). Далшыма роздїлами суть світло червены підховстовы кровкы, ліняйкованы бокы на бежовім підкладї, чорна смужка по боках головы не сягать к тимю; хыбують му тыж білы плечовы кровкы. Самець мать червене тимя. Гнїздить в змішаных лїсах з достатком одумераючіх стромів.

## Референції


Катеґорія:Дятловы
Катеґорія:Птаство Підкарпатьской Руси