open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Анна Сервицка

**Анна Сервицка**,  *Hanka Servická*, * 9. октобер 1962,  Кружльовска Гута, окрес Бардѣйов — спѣвачка людовых русинскых и шаришскых спѣванок, а тыж русинскых и словацкых духовных пѣсни.

## Биография
Родила ся 9. октобра 1962 в  Кружльовской Гутѣ, окрес Бардѣйов, в родинѣ Яна Шведа и Гелены Мохнацкой. Выростала в сосѣдньом селѣ Герлахов. Закончила середню педагогичну школу в Пряшовѣ, а ту заложила и родину з Яном Сервицкым, з котрым мають двое дѣти: Ивана и Наталию. Жиють в Пряшовѣ. 

По скончѣню педагогичной школы (1971–1981) была учительков в захоронцѣ  и зачаточной школѣ (1981–1985, 1995–), а тыж ведучов спѣвачков професионалного  Поддуклянского умѣлецкого людового сполку,  *Poddukelský umelecký ľudový súbor (PUĽS)* (1985–1989).

## Сценичный живот

Наступно выступовала з ансамблом *Шаришан*, а мала велми успѣшны и соловы концерты в Словакии и в заграничу, включно зоз США и Канадов (1999).

В ей репертоарѣ переважають темпераментны людовкы, а тыж лиричны, баладичны и марианскы пѣснѣ, з котрыма зыскала велику облюбу у слухачох. Активна зберателька и пропагаторка людовок, ньов объявлена спѣванка *Крячок лялиовый* перешла днесь до репертоару майже вшиткых людовых спѣвачок и спѣвакох.  Авторка слов и мелодий многых спѣванок, котры злюдовѣли (Тече вода, тече  и др.). Сполупрацуе з Оркестром словацкого радиа, концертуе з людовым ансамблом *Шаришан*, з людовыма ансамблами Мирослава Дудика, Йозефа Саланциго, Андрѣя Кандрача, Фолклорным ансамблом *Прешовчан* и другыма ансамблами.

## Оцѣнѣня
Умѣлецка чинность Анны Сервицкой в пропагации традичной русинской и выходнословацкой културы оцѣнена званьом Честной Варощанкы од мѣста Пряшова (1995).

## Жерела и одказы
* 
* 
* '''Oficiálna stránka speváčky''' - www.servicka.sk

## Референции

Катеґорія:Русиньскы співаци
Катеґорія:Русиньскы умелцї
Катеґорія:Співаци
Антон Чехов

**Антон Павлович Чехов** (29. януара (17. януара юліаньского календаря) 1860, Таґанроґ, Росія – 15. (2.) юла 1904, Баденвеілер, Нїмецько) — російскый драматік і прозаік.

## Референції


Катеґорія:Російскы писателї
Катеґорія:Русскоязычны писателе
Катеґорія:Драматици
Катеґорія:Російска імперія
Антонін Дворжак

**Антонін Дворжак** (8. септембер 1841, Нелагозевес – 1. мая 1904, Прага) быв єден з найвызначнїшых музичных композіторів вшыткых доб і світово найславнїшым і найгранїшым чеськым композітором вообще. Ёго сімфонічны опусы належать ку світовому верхолу і суть звычайнов частёв вшыткых вызначнїшых концертїв сімфонічной музикы.

Катеґорія:Композіторы і музиканты
Антоніо Вівалді

**Антоніо Вівалді** (4. марца 1678, Бенаткы – 28. юла 1741, Відень) быв італскый священик, бароковый музичный композітор і гуслёвый віртуоз. Ёго найзнамішым дїлом є ґрупа четверо гуслёвых концертів названа Четверо рочных сезон, котра належыть ку найзнамішым і найгранїшым композіціям своёй добы.

Катеґорія:Композіторы і музиканты
Антрополоґія

**Антрополоґія** (з ґрецького άνθρωπος ['антропос] = чоловік) є наука занимаюча ся чоловіком, людьскыма громадами, културами і людством вообще. Належыть міджі наукы голістічны - усилує ся створити цїлковый образ чоловіка, занимать ся вшыткыма людми во вшыткых добах і тыж вшыткыма розмірами людства. Од анатомії ся одрізнять векшов вагов на функчны звязаности і вывой, од соціолоґії векшов вагов на єднотливого чоловіка і усїлём порозуміти ёго поглядам, од етноґрафії усїлём о зобщіня і захоплїня сполочного.

## Роздїлїня
Антрополоґія ся традічно дїлить на дві основны области баданя з тым самым субєктом але розлічныма методами:
* Фізічна антрополоґія
* Културна і соціална антрополоґія.

По іншім роздїлїню, котре выникло під впливом Франца Боаса в 20. сторочу в США, творить общу антрополоґію:
* *Фізічна ці біолоґічна* антрополоґія, котра штудує тїло чоловіка, ёго вывой і ґенетіку;
* *[[Културна і соціална антрополоґія]]*, котра дослїджує людьскы громады і културы і їх пестры проявы з великов вагов на пряме позорованя і баданя в екстерьєрї; 
* *[[Лінґвістічна антрополоґія]]* ці соціолінґвістіка, то єсть штудіум вывоя языка і ёго функцій в громадї;
* *[[Археолоґія]]*, котра бадать матеріалны остаткы старых култур.

## Історія антрополоґії
Фізічну антрополоґію як порівнаваюче штудіум людьскых рас основав нїмецькый анатом Блуменбах року 1775 роботов *De generis humani varietate nativa* (О вродженій пестрости людьского роду).
Антіґуа і Барбуда

**Антіґуа і Барбуда** (*Antigua and Barbuda*) — є островный штат в середнїй Америцї, котрый лежыть на трёх островах (Антіґуа 279,6 км², Барбуда 160,5 км² і Редонда 1,5 км²) в Малых Антілах. Побережа на выходї Атлантіку і на западї Карібского моря є довге 153 км.

## Референції


Катеґорія:Країны
Катеґорія:Островны штаты
Анґліцькый язык

**Анґлі́цькый, анґлі́йськый язы́к** () є западноґерманськый язык, котрый постав у раннюй середньовічнуй Анґлії и наднесь є ґлобалнов лінґвов франков, третьым майпошыреным материнськым языком, головно вдяку світовому вливови Британської імперії, а пак Здружіня Націй тай Споєных штатув Америкы. Анґліцькый є майученым у світі другым языком и за другый язык го має булше людий як за материнськый.

Анґліцькый язык є офіційным авадь єдным из офіційных языкув у 57&nbsp;суверенных державах тай 30&nbsp;зависимых територіях. Анґліцькый є єдным из шести офіційных языкув Орґанізації Споєных Націй, єдным из 24&nbsp;офіційных языкув Европської унії и активно ся хоснує у многых другых межинародных и реґіоналных орґанізаціях. Анґліцька бесіда є де факто лінґвов франков дипломації, наукы, технолоґії, межинародної торговлі, туризма, авіації, розважалної індустрії тай інтернета. Каталоґ світовых языкув Ethnologue шацовав, ож на 2021.&nbsp;рук у світі было булш ги 1.4&nbsp;міліарда хосновачув анґліцького.

Староанґліцька бесіда ся появила з ґрупы западноґерманськых діалектув, котрыма приказовали анґлосаксоны. Ранні писані памняткы хосновали на письмо руны (футарк), а пак алфавіт на основі латинського про май довгі тексты. Пузньостароанґліцькый позычив часть ґраматикы тай основної лексикы из сіверноґерманського староскандінавського языка. У высокому середньовічу анґліцькый алфавіт повнустю замінив рунічный, а пуд норманськов властьов ся зачав період середньоанґліцького языка, котрый ся характеризує читавым вливом французькых діалектув и латины на лексику. Переход уд середньоанґліцького періода ид сучасному сохтує ся марковати Великым изсувом голосных. Хоть у сучаснуй анґліцькуй бесіді позычкы з латинського и другых романськых языкув чинят велику часть лексикы, анґліцькый має ґерманську ґраматику, фонолоґію тай основу кажджоденного лексикона. 

Анґліцькый екзістує у діалектному контінуумі из скотсом; кроме того майбулше подабавут на нього нижньосаксонськый и фризькый.

Анґліцькый язык є плуріцентричный, што значит, ож ун має дакулько кодифікованых стандартных верзій и не є єдної націоналної власти, котра бы реґуловала стандарт хоснованя бесіды про вшыткых.

## Класифікація

Анґліцькый язык є членом індоевропської языкової файты, ґерманської ґрупы, западноґерманської голузкы. Має ворошні характеристикы: наприклад, діленя часослув (вербув) на силный и слабый клас, хоснованя модалных часослув тай звукові зміны праіндоевропськых приголосных подля законув Ґрімма тай Вернера&nbsp;— з німецькым, нідерландськым и шведськым языками позад ворошного походжіня уд єдного праязыка знамого ги праґерманськый.

## Література
* 
* 
** 
* 
* 
* 
* 

## Референції

Катеґорія:Языкы
Катеґорія:Ґерманьскы языкы
Анрі Матісс

**Анрі Матісс** (31. децембра 1869&nbsp;— 3. новембра 1954) быв французькый умелець, прославленый своёв працов з фарбами і своїм брілантным креслярскым уменём. Занимав ся креслїнём, творбов умелецькых прес і скулптуров, найвеце але малёвав. Матісс є єдным з найзнамішых умелцїв 20. стороча.

## Референції


Катеґорія:Вытварници
Катеґорія:Персоналии 20. стороча
Катеґорія:Франція
Катеґорія:Маляре
Катеґорія:Скулпторы
Антарктіда

**Антарктіда**



This map uses an orthographic projection, near-polar aspect. The South Pole is near the center, where longitudinal lines converge.




**Антарктіда** (назва походить з ґречтіны *ἀνταρκτικός* і значіть „напроти Арктіды“, то єсть в перенесенім значіню „напроти северу“) — пятый найвекшый контінент по Азії, Африцї, Северній Америцї і Южній Америцї. Тыж є так названа южна поларна область лежача коло южного полу Землї.

Країна і клімат суть в Антарктідї натілько тверды, же ся ту ниґда жадны люде не усадили. Єдиныма жытелями того контінента суть вчены, котры там роблять на проєктах баданя.

Антарктічна сістема догод зморожує права штатів на землю Антарктіды, заказує вшыткы воєньскы актівіты і тыж наприклад заказує добываня нерастных суровин (мінімално до року 2048).

## Референції



File: 061212-nordkapp.jpg
File:Fryxellsee Opt.jpg
File:Mount Erebus Aerial 2.jpg
File:Aurore australe - Aurora australis.jpg


Катеґорія:Антарктида
Катеґорія:Контіненты
Анґола

**Анґола** (**Анґольска републіка**, *República de Angola*) — штат лежачій на югу Африкы з 1600 км побережом Атлантіку.

## Названя

## Референції


Анґола
Анґуіла

**Анґуіла** (Anguilla) — заморьска теріторія Великой Брітанії з автономнов адміністраціов.

## Референції


Катеґорія:Країны
Арабскый язык

**Арабскый язык** () є семітьскый язык. Суть значны роздїлы міджі кодіфікованов арабчінов і реґіоналныма говоровыма языками (наприклад: еґіптьсков, сірьсков, ірацьков, мароцьков говоровов арабчінов). Кодіфікована арабчіна ся лем мало одрїзнять од языка Корану, але актівно єй знать лем інтеліґенція. В єднотливых говоровых языках ся обявують сепаратівны тенденції, такы якы наприклад одкапчали романьскы языкы од даколи єднотной латины. На роздїл од романьскых языків ся але роздїлы лем в малій мірї проявують в писаній формі языка, а то і наперек тому, же дакотры писателї пишуть в реґіоналный варіантах. Прічін є пару - арабске писмо незахоплює зміны в куртых гласных звуках, змінены согласны звукы собі зясь охабляють оріґіналный запис (напр. ج, звычайно переписованый і чітаный як [дж], ся в Еґіптї высловлює [ґ], а пише ся все так само).

## Екстерны одказы
* лекції арабскым голосом

Катеґорія:Языкы
Катеґорія:Арабы
Арабскый алфавіт

**Ара́бскый алфавiт, ара́бске писмо,** ці **ара́бiца** — алфавiт, же ся хоснує про передачу арабского языка и дакôлкых иншаких язикôв исламского світу (майчасто у модіфікованов формі), приміром перьского и дакотрых тюркскых языкув. Ôн має 28 букв и хоснує ся зправа налïво.

## Созвукы
Кажда из 28 букв, oкрeм буквы алiф, стоит за єден созвук. Писовня букв ся змінює ôд місця в слові. Ушиткы буквы єдного словa ся пишут уєдно, окрім шести букв, же все ся пишут ôддïлно: (алiф, даль, заль, ра, зай, вав).

Далшы знакы:

## Транслiтерацiя

## Жредла
* [
* http://www.omniglot.com/writing/arabic.htm на сайтï Omniglot 
* https://web.archive.org/web/20080509054422/http://www.islamicart.com/main/calligraphy/
* http://www.primavista.ru/dictionary/abc/arabic.htm
* 
* http://ar.wikisource.org/wiki/%D9%84%D8%B3%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A8
* https://web.archive.org/web/20110129155023/http://nuruliman.ru/arabskijj-alfavit

Катеґорія:Письма
Катеґорія:Алфавіт
Арменія

**Арменія** ці **Арменьско** (офіціалнов назвов **Арменьска републіка**, арменьскы *Հայաստանի Հանրապետություն*, *айастани́ анрапетутю́н*) — штат лежачій в Закавказску в северозападнїй Азії, без приступу ку морю. Дасть ся стрїтити і з назорами, подля котрых є Арменія частёв Европы.

## Названя

Yerevan-Republic Square-34-Marriott-Foreign Affairs-2019-gje.jpg|Yerevan
Geghard-Gavit-02-Kathogike-2019-gje.jpg|Geghard
Haghartsin-48-Kathogike-2019-gje.jpg|Haghartsin
Karen Hakobyan-02-2019-gje.jpg|музыкант
Zvartnots-18-2019-gje.jpg|Zvartnots
Etchmiadzin-58-Kreuzstein-2019-gje.jpg|Etchmiadzin

## Референції


Катеґорія:Армения
Арменія
Арменія
Катеґорія:Штаты і теріторії, котры основаны 1991
Арсеній Коцак

**Арсеній Коцак** (світьске імя Олексій; 14. марца 1737, Великый Буковець&nbsp;— 12. апріля 1800, Мукачово)&nbsp;— автор найстаршой ґраматікы про карпатьскых Русинів. Ґрекокатолицькый священик, єромонах, педаґоґ, філозоф, теолоґ, языкознавець.

## Біоґрафія
Народив ся 14. марца 1737 в селї Великый Буковець, в родинї священика Федора. Матїрь ся писала Анастазія. Першы знаня здобыв дома у сільского дяка, пак ся учів в ґімназіях в Пряшові і Шарошпотоцї. В року 1763 быв высвяченый за священика. В роцї 1767 закончів теолоґічну факулту Кошіцькой універзіты зо ступнём доктора теолоґії. В монастырї в Краснім Бродї штудовав філозофії і там і зо своїм братом Андріём вступив до чіну Василіан і прияв монаське імя Арсеній. Потім працовав як учітель в монастырьскых школах на Підкарпатю і Пряшівщінї, быв ігуменом монастырїв.

Зоставив «Грамматику русскую сирѣч правила извѣщателная и наставителная о словосложеніи слова языка славенского или русскаго» (три варіанта, 1768-88), операючі ся притім о ґраматікы Мелетія Смотрицького, Лаврентия Зизанія, латиньскы ґраматікы пізного середовіка Эммануіла Алвара і Філіппа Меланхтона, ґраматіку русского языка Михаила Ломоносова. Учебник ся складать з 4 частей (орфоґрафія, просодія, етімолоґія і сінтаксіс).

Єромонах Арсеній тыж написав історічну працу «Описание обителей Мараморошских древнє бывших» — о історії монастырїв Підкарпатя і поетічне церьковнославяньске дїло «Правила и Наставления», котре было друковане року 1927. В рамках баданя о Коцаковій ґраматаіцї нашов Й. О. Дзендзелівськый три далшы незнамы дїла А. Коцака а то моралістічно-дідактічный твор «Похвала о премудрости троякой во вици самоявленой» і дві філозофічны дїла «Тропус» і «Лінґуа» писаны по латиньскы. Цалково ся заховало высше 30 рукописів книг в церьковнославяньскім і латиньскім языку. Векшына мать філозофічно-теолоґічный характер, дакотры з книг мають россяг 400-600 сторінок. Находять ся в Мукачовскій монастырьскій книжніцї і в Ужгородьскій штатній універзітї.

В 1798 тяжко захворїв і пришов до Мукачовского монастыря, де пізнїше, 12. апріля 1800 помер.

## Література
* *Й. О. Дзендзелівський.* Коцак Арсеній // Українська мова: Енциклопедія. — К.: Українська енциклопедія, 2000. 
* Дзендзелівський Й. О., Ганудель 3. Граматика Арсенія Коцака. // Науковий збірник Музею української культури у Свиднику, т. 15, ч. 2. Пряшів. 1990.
* *Йозафат В. Тімковіч.* Letopis Bukovského monastyra (Bukovej Hory), 2004. 

## Одказы
* Ієромонах Арсеній Олексій Коцак

## Референції


Катеґорія:Русиньскы церьковны дїятелї
Катеґорія:Кошіцька універзіта
Катеґорія:Персоналии 18. стороча
Катеґорія:Грекокатолицка Церковь
Катеґорія:Ґраматіка
Археолоґія

**Археолоґія** (ґрец. αρχαιος — стародавный, λογος — слово) — наука, што пояснює історію людьской громады на основі памяток камняного, мідяного (бронзового), желїзного віка і пізнїшых часів. У контрастї з історіов ся занимать матеріалнов културов. Цілём археолоґії є познати минулы подїї людьскых комуніт і штруктуру їх справованя - културу. Належыть до тых пару науковым дісціплінам, котры суть способны інтерпретовати минуле людства з часїв перед хоснованём писма, але тыж про порозуміня пізнїшым громадам.

Окрем археолоґії ся подобным цїлям венують і іншы науковы области антрополоґії, особливо културной і соціалной антрополоґії і фізічной антрополоґії. Міджі далшы дісціпліны помагаючі археолоґії належыть палеонтолоґія, ґеолоґія, історіоґрафія, палеоеколоґія ітд.

Сама археолоґія ся дїлить на дакілько підобластей, дефінованых або добов або шпеціфічнов темов, котрым ся тота ці тамта підобласть занимать, напр.: правіка археолоґія, класічна археолоґія, середовіка археолоґія, церьковна археолоґія, археолоґія країны а або шпеціалныма методами, котры поужывать напр. експеріментална археолоґія, летецька археолоґія ітд.

## Методы дослїджованя

Археолоґія ся намагать основати свої тверджіня на базї тзв. археолоґічных жрідел. На їх добываня ся векшынов волить поступ дештруктівного археолоґічного дослїджованя, т.є. обзераня місця, проведжіня археолоґічных выкопавок, дескріпція условій найджіня - аналіза, сінтеза і слїдуюче выводжіня резултатів - інтерпретація. Теренова документація і выслїдкы лабораторной аналізы творять основну часть археолоґічной документації. 

Далшов археолоґічнов методов є тзв. недештруктівна археолоґія, коли справила не доходить к будьякому (або лем мінімалному) нарушаню терена і археолоґічных сітуацій. Хоснує ся наприклад еропланове знимкованя при гляданю антропоґенного релъєфа країны, або шпеціалізованых детекторів на гляданя фізікалных ці хемічных аномалій даной локаліты. Недештруктівна археолоґія ся дасть схосновати на місцях, де не годен з хоцьякой прічіны учініти дештруктівне археолоґічне дослїджованя. 

Обидва тоты способы археолоґічного дослїджованя ся взаємно доповнюють, каждый приносить іншый і в істых напрямах інакше обмедженый вид інформацій.

## Референції

Катеґорія:Гуманітны і соціалны наукы
Катеґорія:Археолоґія
Архімед

**Архімед** зо Сіракуз, ґрецькы Αρχιμήδης, латиньскы Archimedes, (287 п.н.е.? – 212 п.н.е. Сіракузы), быв ґрецькый математік, фізік, інжінїр, вынаходник і астроном.

Катеґорія:Математіци
Аруба

**Аруба** () — остров в Карібскім морю, который творить єдну з автономный частей Голандьского кралёвства. Остров має розлогу 193 км² і лежыть на западї од Куракаа і 30 кілометрів од северного побережа Венезуелы.

## Референції


Катеґорія:Країны
Катеґорія:Нидерландске кральовство
Аріфметіка

**Аріфметіка** є дісціпліна математікы занимаюча ся пописом властностей елементарных математічных операцій з чіслами. Часто бывать хоснована як сінонім теорії чісел.

Катеґорія:Аріфметіка
Катеґорія:Области і дісціпліны математікы
Арґентина

**Арґентина** (), офіціалнов назвов **Арґентиньска републіка**, ()&nbsp;— штат лежачій на югу Южной Америкы з 4984 км довгым берегом Атлантіку. На севері гранічіть з Болівіёв (832 км) і Параґуаём (1880 км), на выходї з Бразіліёв (1224 км) і Уруґуаём (579 км) і на западї з Чіле (5150 км). Чісло жытелїв ся ближыть ку 40 міліонам. Головным містом є Буенос Аірес. Векшына жытелїв ся голосить ку католицькій церькві.

## Референції


Катеґорія:Арґентина
Катеґорія:Державы Южной Америкы
Асертівіта

**Асертівіта** є способность просаджовати властне суджіня, одношіня або інтерес. Тримле ся за важну комунікачну здатность. Учіть єй много фахівцїв на розвой особности і псіхотерапевтів і є тыж обсягом много популарных мануалів на властне здоконалїня. Часто ся перекладать як себепросаджіня.

Автором методы асертівного тренінґу (тренінґу асертівіты) є Америчан А. Салтер. Своїх штудентів учів спонтанным реакціям, зодповідному прояву емоцій і уменя стояти сі за своїм. Цілём є міджіншым роспознати і заставити маніпулатівне хованя. Штіл маніпулації є звязаный з тіпом особности. Зъявно найдоконалїше дїлїня тіпів маніпулації є Шостромова тіполоґія маніпулації, котра находить елементы маніпулації у девятёх характерістічных штілох особности.

## Технікы

Асі найоблюбленїша техніка обгаёвана асертівітов є техніка зашпрайцованой ґрамофоновой платнї. Є то властнї повторёваня пожадавків все, кідь ся чоловік стрітить із сперанём без причіны. Термін походить з ґрамофоновых платней, котры кідь ся пошкрябали, та могли вести іглу ґрамофону до ціклу без кінця.

Дале пак екзістує техніка приятельного компромісу. Фундаментом є найджіня даякой обмедженой правды, на котрій ся може чоловік з протистранов договорити. Пак ся дасть быти згодный „часточно“ ці „основно“.

Неґатівный вопрос выжадує далшу шпеціфічну крітіку. Неґатівне тверджіня є з другого боку згода з крітіков без упущіня з прав.

## Література

* Cavood, D.: *Assertiveness for Managers. Learning Effective for Managing People*. Seattle, Self Counsel Press, Inc. 1983
* Cotller, S. B., Guerra, J. J.: *Assertion Training*, Champsing, Ill. Research Press 1980. New York, Pergamon Press 1987
* Fensterheim, H., Bear, J.: *Don’t say yes, when you want to say no*. London, A Future Bock 1976
* Galassi, J. P., Galassi, M. D.: *Assertive training in groups*. JCounsPs 21, 1974
* Lange, A., Jakubowski, P.: *Responsible assertive behavior*. New York, Research Press 1978
* Smith, M. J.: *When I say No, I feel guilty*. New York, Bantam Books 1980

Катеґорія:Справованя
Катеґорія:Соціална псіхолоґія
Астероид

**Астероид** — старше и неточне, але ещи все хосноване означѣня козмичных тѣлес, котры ся правилно зовуть планеткы. Неточне названя астероидох мать корѣня з часох, коли были знамы лем двѣ тѣлеса. В добѣ, коли было объявлене уже пару десяток тѣлес, было прияте нове означѣня того, до той добы не знамого типу тѣлес — планетка.

Астероиды, або малы планеты — тверды тѣлеса Сонѣчной системы. Розмѣры их суть приближно
од 1 до . Рухають ся довкола Сонця по елиптичных орбитах, што суть переважно меджи орбитами Марса и Юпитера. Первый астероид, Цереру, нагодов
объявив Джузеппе Пиацци 1. януара 1801. На зачаток рока 2000 число астероидох з точно вызначеныма параметрами орбит, якы достали индивидуалне регистрачне число, а векшина — и властны назвы, сягло на 9709. Цѣлково число астероидох, што суть доступны про обсервацию, сягать 100&nbsp;000. Але их повна маса ся шацуе на 4.2 \times 10^ g, што менше як 10^ масы Землѣ, а их повный объем приближно 1.5 \times 10^ cm. Около 98% вшиткых познатых астероидох ся рухають в области пояса астероидох. 

## См. тыж
* Планетка

## Жерела и одказы
* '''Климишин І.А.,  Корсунь А.О.''' (ред.) Астрономічний енциклопедичний словник — Львів : Голов. астроном. обсерваторія НАН України : Львів. нац. ун-т ім. Івана Франка, 2003.  — 548 c.  ISBN 966-613-263-X. 

## Референции

Катеґорія:Астрономія
*
Астрономія

**Астрономія** ( з άστρον (астрон) звізда і νόμος (номос) закон, русиньскы тыж **звіздарство**) — є наука, котра ся занимать явами за граніцями атмосферы Земли. Та же передовшыткым баданём весмірных тїлес, їх сістемами, вшелиякыма дїями у весмірї і тыж самым цїлым весміром.

Катеґорія:Природны наукы
Катеґорія:Астрономія
Атены

**Атены** ці **Афіны** (ґрецькы: *Αθήνα*) суть головным містом Ґреції. Находять ся на півострові Аттіка близко Сароньского заливу. З околитыма містами, ак є наприклад пристав Пірей, творять аґломеріацію через 3 міліоны жытелїв.



Катеґорія:Населены пункты Греции
Катеґорія:Головны міста
Катеґорія:Греция
Архітектура

**Архітектура** є в найобщім понятю сінонімом про будовательство і занимать ся як ґлобалным поглядом на урбанізм ці країну через класічну будову будов аж по дізайн єднотливых детайлів як є загородкова ці квартелёва архітектура. В ужшім значіню слова пак означать будову, котра є носителём даякого умелецького понятя ці погляду. Тым выражать умелецьке формованя будов, їх штіл і способ, якым были поставлены. Архітектура є так розумена як умелецьке дїло, котре є єдным разом і културным і політічным сімболом добы.

Катеґорія:Вытварництво
Катеґорія:Архитектура
Арістотель

**Арістотель** зо Стаґеіры быв філозоф верховного часу ґрецькой філозофії, найвызначнїшый штудент Платона і выхователь Александра Македонского. Ёго россягле енціклопедічне дїло положыло ґрунт много наук. Народив ся 384 п.н.е. в осадї Стаґеіра на півострові Халкідіке в днешнїй части Македонії, дас 80 км выходнї од Солуну — Тгессалонікі (прото ся даколи зове Стаґіріта), вмер в року 322 п.н.е. в Халкідї, дас 60 км СВ од Атен.

## Референції


Катеґорія:Філозофы
Катеґорія:4. стороча до н. е.
Атеізм

**Атеізм** (з ґрецького α, а запорный префікс + θέος, тгеос „бог“) є в шыршім змыслї одмоганя ся віры в єствованя Бога ці божества.

Іншы поважують атеізм за віру своёй сорты, за пересвідчіня ці суджіня, же не єствує жадный бог ці надприродны быдля вообще, та же скорше за якысь "антітеізм".

Катеґорія:Реліґія
Атлантічный океан

**Атлантічный океан** — другый океан на Земли во великости, по Тихім океанї. Розлїгать ся од Арктіды на севері по Антарктіду на югу і з боків є ограніченый Севернов і Южнов Америков на западї і Африков на выходї. Обсягує 329 660 000 км³ воды.

Назва походить од назвы міфічной країны Атлантіда.

Катеґорія:Океаны
Катеґорія:Атлантичный океан
Атом

**Атом** (з ґрецького ἄτομος, атомос – недїлителный) є базова частиця обвыклой матерії, частіця, котру уж хемічныма середками не годен дїлити і котра дефінує властности даного хемічного елементу. Атом є зложеный з атомового ядра обсягуючого протоны і невтроны і обалу обсягуючого електроны.

Катеґорія:Фізіка
Катеґорія:Хемія
Африка

**Африка** — другый найвекшый на планеті контінент по Азії з цїлковов розлогов через 30 500 000 км², што представлює 20,3 % цілкового поверьху сушы на Землї. На ёго теріторії ся находить 54 штаты, а серед них шість высповых. Лежыть южно і северно од ровника з векшынов на выходній півкулї. З векшой части є обколесена океанами, на выходї Індійскым і на западї Алтантічным океаном. На севері ся находить Середоземне море, котре оддїлює Африку од Европы. В области Суезькой шыї є Африка споєна з Евроазійсков дочков.

Велику часть Африкы творять пустынї (Сагара, Калагарі), напівпустынї і саваны. У централній части Африкы ся пак находить доджовый пралїс.

Африка є называна яй чорный контінент про склад жытелїв, котрого ту жыє веце як міліарда (2009), што є 15% популації Земли, котры жыють в 54 штатах. На основі модерных познань є Африка правдоподобно колысков, одкы вышов чоловік на своїй путї населёваня планеты.

Катеґорія:Ґеоґрафія
Катеґорія:Контіненты
Афґаністан

**Афґаністан** (), офіціална назва **Ісламскый Емірат Афґаністан** (, ) — країна, емірат в серединї Азії. Зато країна не має приступ ку морю. На севері гранічіть з Узбекістаном (137 км) і Таджікістаном (1206 км), на северовыходї з Кітаёв (76 км), на выходї з Пакістаном (тзв. Дурандова лінія, 2430 км), на западї з Іраном (936 км) і на северовыходї з Туркменістаном (744 км).

3. юлія 2025 Міністерство загранічных дїл Росії інформувало аґентуру ТАСС, же Росія теперь узнавать владу Талібану.

## Референції


Афґаністан
Ашока

**Ашока** (із санскрту, в деванаґарі अशोक; коло 304 п.н.е.– 232 до н. е.), в палі Ашока, быв третїй пановник Маурёвской рішы і єден з найвызначнїшых пановників в історії Індії. Є єден з найзнамішых будгістічных пановників і заслужыв ся о росшырїня будгізму поперечно Індійскым субконтінентом і мімо нёго; дякуючі ёму будгізм закотвив на Срі Ланцї, де є доднесь переважуючов реліґіов.

Катеґорія:Пановници
Бавовна

**Бавовна** (латиньскы *Gossypium hirsutum*) є найважнїша із вшыткых рослин про выробу текстілного волокна. Волокна ся здобывають з кряка бавовника.

Бавовняны волокна суть у веце як 50 % днесь вырабляных текстілій. Култівація бавовны мала значный економічный допад уж од того часу, як была бавовна першыраз доместікована дас перед 5000 (може і 10 000) роками.

У Европі была бавовна незнама аж до пізного середовіку. В добі промысловой револуції ся але бавовна стала про свої фізікалны властности барз важнов про текстілный промысел і кінцём 19. стороча представляла приближно 80 % обєму вшыткых текстілных матеріалів. В днешнїй добі собі бавовна утримує своє поставлїня як найвызначнїше жрідло природного волокна, але єй значіня ся до великой міры нагрызло сінтетічныма волокнами. На днешнїй продукції текстілій ся бавовна подїлять приближно 40 %.

Катеґорія:Ростлины
Багамы

**Багамскы островы** (Багамы) лежать юговыходнї од Флоріды і северовыходнї од Кубы. Архіпелаґ творить 30 векшых, 700 меншых і дас 2400 кораловых островів. Лежыть в Атлантічнім океанї.

## Референції


Катеґорія:Країны
Бактерії

**Бактерії** (Bacteria, оперед тыж Bacteriophyta ці Schizomycetes), або тыж еубактерії (Еубактерія), є домена єднобунковых прокаріотічных орґанізмів. Мають коковітый ці тычный твар і справила досягують великости рядово пару міліметрів. Штудіом бактерій  заниматься бактеріолоґія, значно тоту науку розвинули Роберт Кох і Луі Пастер.

Катеґорія:Біолоґія
Балтіцьке море

**Балтіцьке море**, або **Балтік** - внутрішнє море в Севернїй Европі, меджі 53°N а 66°N і од 20°E до 26°E. Обмеджено Шкандінавскым півостровом, контіненталнов частінов Европы, і даньскыма островами.


Image:Putgarten, Kap Arkona (2011-05-21) 3.JPG|Нїмецько
Image:Almedalen 2014 (16932174943).jpg|Швеція
Image:FrozenTallinn.jpg|Естонія
Image:Vyborg June2012 View from Shturma 02.jpg|Росія
Image:Örens naturreservat 2015i.jpg|Швеція
Image:Балтіцьке море.JPG|Балтіцьке море у Латвії


Катеґорія:Моря
Банкок

**Банкок** (тайскы: กรุงเทพมหานคร, *Крунґ Тгеп* «місто анґелів») є головне місто Таіланду, єден з переднїх світовых центрів турістічного руху. Властне місто має плоху 482 км² (т.є. згруба таке саме як Прага) і ку 1. януару 2023 рахує 5 471 588 жытелїв. Ціла провінція Банкок пак має 2 000 км² і 10 820 921 жытелїв.

Катеґорія:Міста Таіланду
Катеґорія:Головны міста
Банґладеш

**Банґладéш** (), офіціална назва **Банґладéшска людо́ва репу́бліка** () — є штат в Южной Азії. Ёго сусїдами суть Індія і Мянма. Головным містом є Дгака. Початочна назва про тоту теріторію была Бенґалско. З чіслом жытелїв 170 міліонів ся тота бідна розвоёва країна рядить ку найлюднатїшым країнам світа. Офіціалным языком є бенґалщіна. Векшына жытелїв вызнавать іслам.

## Референції


Банґладеш
Барбадос

**Барба́дос** () — є островный штат і тыж найвыходнїшый остров на выходній граніцї Карібіку. Лежыть во выходній части Малых Антил.

## Референції

Катеґорія:Барбадос
Катеґорія:Країны
Катеґорія:Островны штаты
Бахрейн

**Бахрейн** (), офіціално **Кралёвство Бахрейн** () – є малый островный штат в южній части Перьского заливу. Найблизшыма сусїдами суть на западї Саудьска Арабія і на юговыходї Катар.

## Референції


Катеґорія:Країны
Катеґорія:Островны штаты
Байкал

**Байкал** — озеро на югу Восточной Сибирии в Бурятии и Иркутской области России. Байкал зоз глубинов 1620 м е найглубшым озером на Земли. Плоха 31,5 тыс. км2, довжка 636 км, середна ширина 48 км. Зоз объемом 23 тыс. км3 солодкой воды обсягуе 1/5 свѣтовых засоб солодкой воды и 4/5 засоб солодкой воды России.

## Етимология назвы
Найстарше высвѣтлѣня походжѣня мена Байкал дали натуралисты  Е. Г. Лаксман (1769), И. Г. Георги (1775), а тыж А. Л. Шлёцер (1769), подля котрого туркицке *Бай Куль* означать «богаты воды»,  (аналогично Иссык-Куль — «тепле озеро», Кара-Куль — «черне озеро»). Суть еще иншы гипотезы, але не суть они научно доложены.  

## География
Природна ровина Байкала звекшена на 0,8 м напорнов преградов Иркутской водоелектрарнѣ и выносить 456 м. Котлина озера тектоничного походжѣня, в регионѣ суть часты трясѣня землѣ, зафиксованы западаня сегментох берега и дна. На Байкалѣ суть 27 островы, з них 5 од часу до часу затоплюють ся. Найвекшый остров Олхон мать плоху около 730 км2. До Байкала додають приток воды 336 рѣк, з них найвекшы суть Селенга, Баргузин, Горна Ангара и Турка. Вытѣкать з Байкала една рѣка: Ангара. Озеро замерзать в януарѣ, отворять ся в маю. Озеро сплавне, найвекшы приставы суть: Байкалск, Нижнеангарск, Усть-Баргузин, Култук.

## Екология
Вода Байкала мать высоку прозрачность (до 40 м, окрем вытока Ангары). Околична флора и фауна числить около 2600 видох, з котрых 3/4 ендемы. Наслѣдком господарѣня в екологии озера взникли глубокы нарушѣня. Жебы захранити природны ресурсы озера, были створены резерваты и хранены области: Баргузинскый резерват в сѣверной части, Байкалскый резерват в южной, Прибайкалскый народный парк в западной. Байкал и его околиця суть ориентованы на туристику и рекреацию.

В року 1996 Байкал достав статус храненого объекта UNESCO ч. 754.

## Жерела и одказы
* Трёшников А.Ф. Географический энциклопедический словарь: Географические названия. /Гл. ред. А. Ф. Трёшников. — 2-е изд., доп. — М.: Сов. энциклопедия, 1989.— 592 с. . 

## Референции

## Галерея

Baikal 1739.jpg|Байкалска вода
Озеро Байкал.JPG|Берег Байкала
Chayki v Chivyrkuyskom zalive.JPG|Чайкы в заливѣ озера
Tourist zone "Baikal harbor"-2.jpg|Маяк, туристична зона
Lakes scheme.png|Найвекшы озера свѣта

Катеґорія:Озера
Катеґорія:Озера в России
Джордж Ґордон Байрон

**Джордж Ґордон Ноел Байрон 6-тый Барон Байрон** (*George Gordon Byron, 6th Baron Byron*; 22. януара 1788 – 19. апріля 1824) — шестый барон з Ройчдейл, анґліцькый поет, філгелен і переднїй представитель романтізму. Міджі ёго найзнамішы дїла належыть Чайлд Гаролдова путь і сатірічно стишкованый роман Дон Хуан, котрый зістав недокінченый. Є признаваный за єдного з найвекшых европскых поетів.

Катеґорія:Поеты
Катеґорія:Лондонске кральовске общество
Баґдад

**Баґдад** (арабскы: بغداد) є головне місто Іраку і провінції Баґдад. По Тегеранї є то друге найвекше місто югозападной Азії. В року 2003 ся чісло ёго жытелїв одгадовало на 5 772 000 і в сучасности є реалне чісло жытелїв цілого Баґдаду (провінції) дас 9 500 000 (к 2008).


001126-AlMutanabbi-Baghdad-IMG 8168-2.jpg|Улична торговля в Баґдаді, 2002
 فندق بغداد روتانا.jpg|Выгляд на Баґдад, 2017
صورة لمدينة بغداد.jpg |Набережа рікы Тіґріс

Катеґорія:Населены пункты Ирака
Катеґорія:Головны міста
Катеґорія:Населены пункты подля алфавиту
Катеґорія:Міста в Іраку
Беліз

**Беліз** () — є маленькый штат на выходнім побережу Середнёй Америкы. На северозападї сусїдить з Мексіком і на западї і на югу з Ґуатемалов. Выходне побереже Белиза омывается Карибским 

морем.

Катеґорія:Країны
Белґія

**Белґія** (*Belgique*, *België*, *Belgien*, офіціално **Белґіцьке кралёвство**, *Koninkrijk België*, *Royaume de Belgique*, *Königreich Belgien*) — федератівна конштітучна монархія лежача в западній Европі. Белґія гранічіть з Франціёв (620 км) на югу, з Луксембурьском (148 км) і Нїмецьком (167 км) на выходї і з Голандіёв (450 км) на севері. Зо северозападу обмывать Белґію Северне море (66 км). В початку рока 2019 штат має 11 413 203 обывателїв. Белґія є членом Европской унії од року 1957. В Белґії є офіціална мена Евро. Густота залюднїня — 372/км². Головне місто є Брусел, а тыж не офіціално головне місто Европской унії.

БелҐія
Катеґорія:Белґія
Катеґорія:Країны
Катеґорія:Европска унія
Бенін

**Бенін**, офіціално Беніньска републіка, є штат в Западнїй Африцї лежачій в Ґуінейскім заливі, котрый быв до року 1975 знамый під назвов Дагоме.

## Названя

Катеґорія:Країны
Бенґальскый язык

**Бенґальскый язык** () є індоарійскый язык росшыреный в Южній Азії, офіціалный язык Банґладеша. Є єден з наслїдників санскріту, палійщіны і пракріту. Зато є найвыходнїшым языком індоевропской языковой родины, ку котрій індоіраньскій ветви є заряджована вєдно з асамчінов.

Катеґорія:Языкы
Берлін

**Берлін** () є містом і тыж сполковов землёв Сполковой републікы Нїмецько. Головным містом Нїмецька ся став року 1991 і од зъєдночіня Нїмецька (і тым обидвох частей міста) належыть Берлін ку найвекшым містам в Европі.

## Референції


Катеґорія:Міста Нїмецька
Катеґорія:Населены пункты Германии
Бермуды

**Бермудьскы островы** суть заморьсков теріторіёв Споєного кралёвства в Атлантіку у юговыходного побережа США в середнїй части Североамерицькой панвы.

## Галерея

Image:Bermuda-Harbour and Town of St George.jpg|Гавань міста Сент-Джордж
Image:St_George_Bermuda.jpg|Сент-Джордж
Image:Bermuda Causeway.jpg|Віадук
Image:Bermuda_South.jpg|Южне побережя Бермуд (Затока Сінкі)
Image:Bermuda_beach.jpg|Затока Хорсшуа, один із публічних пляжів Бермуд
Image:Bermuda_beach2.jpg|Затока Варвік
Image:Gibbs_light.jpg|Маяк Гіббс Хіл
Image:Bermuda-Flatts_Village_02.jpg|селище Флеттс, Бермуды


Катеґорія:Ґеоґрафія
Бетон

**Бетон** (од фр. *béton*) — композітный ставебный матеріал составленый із споїва і повнива. Кідь споїво затугне взникне певный умелый злїплянець. Найчастїшым другом берону є ціментовый бетон, де є споївом цімент і повнивом камениво; далшым матеріал про выробу є вода. Другым часто хоснованым другом бетону є асфалтовый бетон, котрый ся хоснує про будованя асфалтовых дорог.

Катеґорія:Ставебны материалы
Обложеня Ціндао

**Обложеня Ціндао** — была битва з первой свѣтовой войны, в котрій озброєны сілы Нїмецького цісарьства і Австрії-Угорьска неуспішно боронили Нїмецьком контролёваный пристав Ціндао проти силам Японьского цісарьства і Брітаньской імперії.

Катеґорія:Битвы первой свѣтовой войны
Катеґорія:Перва свѣтова война
Блуз

**Блуз** (**блюз**) — штіл музикы, котрый взникнув в афроамерицькій рабскій комунітї в 19. сторочу в США. Блуз є світьска музика, выходяча з реліґійных ґоспелів і шпірітуалів і є дуже овпливнена африцьков музиков автохтонных народів. На роздїл од шпірітуалів была в оріґіналнім блуз кладжена вага на соловый спів. Часто было хоснованя моделу кликаня-одповідь. Соловый голос быв пізнїше допроваджаный музичным інштрументом, барз часто ґітаров.

Слово блуз в анґлічтїнї выражать депресівный статус, што характерізує і много блузовых складб. Часто ся але обявують і складбы з веселым, фіґлярьскым ці сексуалным обсягом.

Блуз дало пряму основу джезу, реґтайму, кантрі(кантрі музику блуз в 19. сторочу лем овпливнив бо она выникла в 18. сторочу), рокенролу, року і далшым штілам западоевропской популарной музикы і овпливнило і много композіторів класічной музикы, і непряму основу про Гіпгоп, Поп мюзік.

## Форма
Найчастїшов і основнов формов блуз є дванадцятьтактова все докола повторяна слючка зо слїдуючім складом:

Прикладом простого блузового допроваджаня є наслїдня поступность акордовых значок:
*  | E^7 | E^7 | E^7 | E^7 | A^7 | A^7 | E^7 | E^7 | H^7 | A^7 | E^7 | H^7 | \,\!

## Мелодія
мелодіка выходить з блузовой пентатонікы, котра є обычайно росшырёвана до дакотрых вецеґрадовых блузовых шкал. Тіпічна є неточность міджі дуровым і моловым характером складбы - хоснованя великой і малой терції і великой і малой септімы (окремо часте є дурове допроводжаня в комбінації з моловов мелодічнов лініов). Далшым характерістічным тоном (єдным з тзв. *blue notes*) є зменшана квінта.

## Рітм
Про блуз є тіпічне штиртактове членїня такту, де є але кажда четвертина дале дїлена на дванадцятины - їднать ся о тріоловый рітм з одлегченов (або цілком вышмаренов) другов дванадцятинов у каждій тріолї. Тым выникать характерістічный „колысавый рітм“, котрый годен приближыти наприклад як повторяня слабік „дуба-дуба-дуба-дуба“.

В мелодії є з облюбов выужывано сінкоп і нароком неточного фразованя, котре ся „не змістить“ до основного рітму - тым є окрем гармонічного напнутя досягнуте і рітмічне напнутя міджі допроводжанём і соловов (співнов) лінков.

## Представителї

* Ерік Клептон
* Роберт Джонсон
* Чарлі Паттон
* Лідбеллі
* Блайнд Лемон Джефферсон
* Лоні Джонсон
* Біссі Сміт
* Біґ Білл Брунзі
* Муді Вотерс
* Гожлін Волф
* Сонні Бой Віліамсон
* Джон Лі Гукер
* Лузъяна Ред
* Баді Ґай
* Отіс Раш
* Фреді Кінґ
* Алберт Кінґ
* Б. Б. Кінґ
* Айк Тарнер
* Рей Чарлз
* Петер Ґрін
* Стіві Вей Вауґган

Катеґорія:Музичны штилы
Боріс I.

**Боріс I.**, покрещеный на Михаила, называный тыж *Святым Царём Борісом*, († 907) — булгарьскый хан і князь, котрый пановав в роках 852 аж 889. За ёго панованя было державнов реліґіов учінено хрістіанство, а Булгарія славянізована. 

Боріс на зачатку хотїв прияти западне хрістіанство, але в яри року 864 под напором Візанції вєдно зо своїма вельможами и цїлов родинов ся дав покрестити і прияв тітул князя и хрістіаньске мено Михаил. Під час шырїня хрістіанства в Булгарії дішло ку звадї міджі рімсков куріёв і конштантінопольскым патріархатом о тото, під чію юрісдікцію будуть булгарьскы країны припадати. В року 866 мусїв тыж перемочи одпор тых вельмож, котры повстали за то, жебы зостати при поганстві. По різных періпетіях наконець прияло ся выходне хрістіанство з Візанції и стало ся масове покрещіня Болгарів.  Пробы Святой Столицї навернути Булгарію тягли ся до року 882, але не мали успіх. 

В року 886 Боріс дав притулок наступникам Кирила і Мефодія, славяньскых віроучителїв, котры были выгнаны з Великоморавского княжества. Будовали ся церквы и монастырї, зачала ся славянізація.

В року 889 Боріс одышов до монастыря і зохабив князьскый столець свому сынові Володимирові (889–893). Тот але указав ся противником славянства, а ку тому іщі спробовав навернути країну зась на поганьску віру. В тім моментї засягнув Боріс, котрый вышов з монастыря, з помочов вірного му войска зосадив Володимира и ослїпив го, жебы не быв способный владнути, а на князьскый столець дав наймолодшого сына Сімеона (896–927), якый продовжив политику вітця. Боріс потім, што на булгарьскый трон сїв Сімеон, знову одышов до устраня монастыря, де року 907 умер.

## Жрідла
* 
* 

## Референції

Катеґорія:История Болгарии
Катеґорія:Пановници
Боґота

**Боґота** є головне і найвекше місто Колумбії. Має приближно 6 800 000 жытелїв (дата з року 2003) і є так 5. найлюднатїшым містом Америкы. Місто ся находить в горах Анды (творять выходну граніцю міста) в вышцї згруба 2 600 м н. н. В 90. роках было знаме высоков міров злочіности, але про великы інвестіції до безпечности ся сітуація злїпшыла. Ёго центрум творять як історічны будовы, так і модерны офісовы мракодрапы і вызначны многотоковы дорогы з естакадами.

## Жерела и одказы
* 
* 

## Референции

Катеґорія:Населены пункты Колумбии
Катеґорія:Головны міста
Бразілія

**Бразілія** (*Brasil*, офіціалнов назвов **Бразільска федератівна републіка**, *República Federativa do Brasil*) — федератівна републіка, найвекшый і найлюднатїшый штат Южной Америкы. На севері сусїдить з Французьсков Ґваянов, Сурінамом, Ґваянов, Венезуелов і Колумбіов, на западї з Перу, Болівіов і Параґваём, на югу з Арґентінов і Уруґваём.


Катеґорія:Южна Америка
Катеґорія:Країны
Бронзова доба

**Бронзова доба** — исторична епоха правѣку, про котру характерне доминантне хоснованя бронзу — злятины мѣди и цину про выробу важных потреб (бронз ростопили и лляли до дводѣлных форем). 

## Датованя
Бронзова доба пришла на змѣну камяной добѣ и зачала ся в конци 4. тысячроча до н. е., а закончила ся в зачатку 1. тысячроча до н. е. За бронзовов добов настала доба желѣзна. Тото датованя не е точне, а в розличных регионах научили ся робити з бронзов скорше або позднѣйше. Зачатком бронзовой добы была доба мѣдяна, котра тырвала около тысячроча.

## Новоты брозовой добы
В бронзовой добѣ появило ся кочове скотарство и орошоване земледѣлство, писмо, рабовластницкый уклад. Дале ся вызначуе скоршов социалнов диференциациев як в попередных епохах: розвой штатох на Середньом Выходѣ, або взник князьовской верствы в середньой Европѣ.

## Жерела и одказы
* ***Большой энциклопедический словарь.*** Главный редактор А. М. Прохоров — Москва: Советская энциклопедия, 1993. — 1630 с.  

## Референции

Катеґорія:Бронзова доба
Брусел

**Брусе́л(ь)** вадь **варош Брусел(ь)** (, , , вал. Brussele) є майвелика комуна тай історичный центер Бруселського історичного реґіона, а щи столиця Французької громады Белґії, Фламандського реґіона (уд котрого є удокремлена) тай Белґії. Варош є де факто адміністративным центром Европської унії, бо обсягує шор головных інституцій ЕУ тай Европськый квартал, айбо не є формално означеный як столиця ЕУ. Зато ся пораз Брусел у публіцистичному стилі хоснує ги синонім до подакотрых інституцій ЕУ.

Брусел має читавоє іміґрантськоє населеня: як міґранты з ЕУ, так и міґранты з неевропськых крайин переважувут у числі місных белґійцюв; на 2023.&nbsp;рук 55.84% населеня вароша має неевропськоє походжіня (головно мароканськоє, індійськоє, конґолезькоє), 27.21%&nbsp;— европськоє кроме белґійського (головно французькоє, румынськоє, таліянськоє, іспанськоє, польськоє), а исто белґійськоє мавут 16.94%. Як и у трафунках из сосідньыми Ікселом, Еттербеком и Схарбеком, велика часть населеня Брусела ся чинит мусулманами, головно сіверноафриканського походжіня.

## Історія
Історично варош Брусел быв просто дефінованый як територія удну „другых стін Брусела“, сучасної „Малої карікы“&nbsp;— малого кругового пути. По мірі того, як ся варош розростав, росли и довколашні села, што ся з часом перечинило у єден варош, хоть місні уряды всокотили контроль над свойими удповідными територіями.

У 1830.&nbsp;році бігом Белґійської револуції держава дустала независлость, и члены новых белґійськых высшых ешелонув захотіли вчинити новый престижный бывалный район у столици. Так быв вытвореный офіційный план Леополдового квартала, што стало першым читавым розшыріньом восточної части Брусела по передачи великого фраґмента території комуны Сен-Джос-тен-Ноде.

Пак у 1844 быв предложеный план проспекта Луїзы (, , названого на честь двох єднойменных правительок), обгороженого ґестинями, котрый мав позволити легку транспортацію из центра вароша у популарный рекреаційный реґіон Буа де ла Шамбр. Проєкт узвав опур з боку варощикув Сен-Жіле и Іксел, крузі котрі мав проходити проспект и котрі як были, так и сут окремыми комунами и мавут окремі уряды. По роках безрезултатных переговорув, у апрільови 1864 власті Брусела анексовали узкый дарабчик землі, котрый потребовали про проспект, и сам Буа де ла Камбр. Тото рішеня спричинило днешню чудну форму вароша Брусел и розділеня Іксела на дві розкапчані території.

У 1853.&nbsp;році по збанкрутованю адміністрації Сен-Джоса, бруселська власть купила половину тої комуны; ныні тота земля&nbsp;— Квартал площ (, ). У 1880 ид варошови были прикапчані даколишні воєнні поліґоны на території Еттербека, котрі стали Юбілейным парком (, )&nbsp;— простором, удзначувучым 50.&nbsp;ручницю независимости.

У 1921 пара сосідньых комун на сівері были золляті из столичным реґіоном Брусела: Гарен, Лакен, Недер-Овер-Гембек. Часть золбоського кампуса Слобудного бруселського університета на юговостоці тоже є територійов вароша Брусел.

## Референції

Катеґорія:Міста Белґії
Катеґорія:Головны міста
Катеґорія:Міста Европы
Бодруджал

**Бодруджал** (по ) є село на Словеньску в окресї Свідник.
## Обывательство

Зложіня обывательства подля народности (2011 р.):
*Русины - 12 (20,3%)
*Словаци - 29 (49,2%)
*Нестановлены - 18 (30,5%)

Русиньскый язык за материньскый означіли 25 жытелїв (42,4%).

## Памяткы
Церьков святого Миколая з року 1658 (НКП) (Список ЮНЕСКО)
## Референції
Бог

**Бог** (в хрістіанстві і юдаїзмі) — надприродна, верховна, духовна субстанція або єство, творець і керовник Всесвіту, начало, першопричіна вшыткого бытя, вшыткых речей, їх дїяня тай рушачой силы. Іншы найважливішы ёго назвы — Всевышнїй, Сущый, Істина, Жытя.

Катеґорія:Реліґія
Будгізм

**Будгізм** є реліґійно-філозофічна сістема, котрой базу створив Ґаутама Будга правдоподобно в 5. сторочу п.н.е. в северовыходнїй Індії. Є то єдна з найросшыренїшых світовых реліґій, котру признавать приближно 230 - 500 міліонів людей.

Катеґорія:Реліґія
Буенос Аірес

**Буенос Аірес** () є головне місто Арґентины. Ёго розлога чінить 202 км², жыє в нім 3 034 161 жытелїв (2008).

Катеґорія:Міста Арґентины
Катеґорія:Головны міста
Буковець (окрес Стропков)

**Букóвець** або **Букíвцї** () — є село в окресї Стропков в Пряшівскім краю на северовыходї Словеньска. Днешнє село взникло злучінём Малого і Великого Буківця в року 1964.

## Історія
В історічных зазнамах є село Великый Буковець першый раз спомянуте в року 1379 коли належало родинї феодалів Цударівцям. В XV. сторочу было частёв Маковицького панства, од року 1569 належало Стропковскому панству. Малый Буковець ся першыраз споминать в 1652 як часть Маковицького панства. В року 1742 збудовали монастырь василінанів, котрый ся в року 1782 став маєтком Мукачовской єпархії. Од року 1767 належало родинї Сірмаї. На кінцї 19. стороча была масова еміґрація Буківянів за океан до США. 

В часї першой світовой войны было село на фронтовій лінії. Населїня ся занимало головно польногосподарьством і выпалёванём деревяного угля. В року 1929 зачала працовати лїсна пилка "Шаламун Розенберґ". В другій світовій войнї было село значно пошкоджене. Старша будова школы поставлена в 1891, нова школа выбудована в 1957-60. Село было електріфіковане в року 1958, в 1964 у Великых і Малых Буківцях одбыло ся злучіня, в 1972 быв зробленый водовод, 1972-74 быв поставленый културный дім, в 1993 проведена ґазіфікація.
 
## Ґеоґрафія
Село лежыть во вышцї 239 метрів над морём на плосї 11 км². Буківцї лежать приближно за девять кілометрів на северовыходї од Стропкова в долины рікы Хотчанка, лївой притокы Ондавы. Теріторія около Буковця приналежна до Ондавской высочіны, котра формує югозападну часть Низкых Бескідів і ся зливати з Лаборьской высочінов на выходї. Мать около 549 жытелїв. 

## Обывательство

## Етніціта
Подля списованя людей в року 2001, 52.6% мать словеньскый материньскый язык і 47.4% русиньскый. Но у селї жыє тыж чіслена циґаньска меншына котра ся пише міджі Словаків.

## Реліґія
Подля списованя людей в року 2001, 92.1% суть ґрекокатолицькой, 5.3% православной і 2.6% римокатолицькой віры.

## Памяткы

Файл:Bukovce, Gréckokatolícky chrám.jpg|Ґрекокатолицька церьков

* Василіаньскый монастырь Букова Гірка (захована церьков і капліця)
* Храм святого Димитрія поставленый в року 1891 в необароковім штілі.
* Йозефінка (технічна памятка - дорога котра споёвала Земплін з Польском)
* Воєньскый цінтерь з першой світовой войны (находить ся у верьхнїй части цівільного цінтеря, похованых там 9 австрійскый і 11 російскых вояків)

## Вызначны родаци і жытелї
* Арсеній Коцак
* Андрій Поливка
* Іван Поливка
* Андрій Шлепецькый (церьковный дїятель)
* Іван Шлепецькый
* Андрій Шлепецькый (высокошкольскый педаґоґ і публіціста)
* Павло Маскалик

## Жрідла
* Колектів авторів: Краєзнавчий словник Русинів-Українцив Пряшівщина,Союз русинів-українців Словацької Республіки; Перше выданя (1999), 
* https://web.archive.org/web/20071116010355/http://www.statistics.sk/mosmis/eng/run.html

## Референції