Ґерманьскы языкы

**Ґерманьскы языкы** — конарь індоевропской родины. Общій предок вшыткых языкôв того конаря — праґерманьскый (общоґерманьскый) язык, котрым говорили приближно в серединї 1. тісячроча п.н.е. в Севернôй Европі. Праґерманьскый язык і ёго потомкы ся характерізують істыма унікатныма языковыма знаками, як то зміна согласных, знама як закон Ґрімма. Майпошырены ґерманьскы языкы суть анґліцькый і нїмецькый — материньскы языкы 300—400 і веце як 100 міліонôв людей в тôм порядку. Иншы росшырены языкы ґрупы суть голандчіна з 23 міліонами і афріканчіна з веце як 6 міліонами родженых говорцьôв; северогерманьскы языкы, враховано норчіны, данчіны, шведчіны, ісландчіны і фаєрчіны, котры вєдно мають приближно 20 міліонôв родженых говорцьôв.

## Класіфікація ґерманьскых языкôв і діалектôв

Ґерманьскы языкы ся дїлять на три ґрупы: северну, западну і выходну.
### [[Западоґерманьскы языкы]]
'''Анґло-фрізькы''' языкы:
Анґліцька ґрупа:
* Давноанґліцькый язык
** Середнёанґліцькый язык
*** Анґліцькый язык
*** Шкотьскый язык
*** Йола (язык) 
Фрізька ґрупа:
* Давнофрізькый язык
** Середнёфрізькый язык
*** Фрізькы языкы
*** Выходнофризькый язык
*** Западнофризькый язык
'''Нижнёфранконьскы''' языкы:
* Давнофраньскый язык
** Давноголандьскый язык
*** Середнёголандьскый язык
**** Голандьскый язык і ёго діалекты
**** Афріканчіна
'''Нижнёнїмецькы''' языкы:
* Давносаськый язык
** Середнёнижнёнїмецькый язык
*** Нижнёнїмецькый язык
'''Верхнёнїмецькы''' языкы:
* Давноверхнёнїмецькый язык
** Середнёверхнёнїмецькый язык
*** Середнёнїмецькы діалекты
**** Нїмецькый язык
**** Луксембурзькый язык
**** Їдіш
**** Віламовіцькый язык
*** Южнонїмецькы діалекты:
**** Алеманьскы діалекты (враховано швейцарьской нїмчіны)
**** Ракуско-баварьскы діалекты
* Ломбардьскый язык*
 діскутована класіфікація, поз. *[[Ломбардьскый язык]]*. 
### [[Североґерманьскы языкы]]
* Давносеверный язык
** **Западна ґрупа**:
*** Давноісландьскый язык
**** Ісландськый язык
*** Давнонорвезькый язык
**** Норьскый язык
**** Фаєрьскый язык
**** Норньскый язык
*** Ґроньскый северный язык
** **Выходна ґрупа**:
*** Давноданьскый язык
**** Даньскый язык
*** Давношведьскый язык
**** Шведскый язык
*** Давноґотландьскый язык
**** Ґотландьскый язык

### [[Выходоґерманьскы языкы]]
* Ґотьскый язык
## Писмо
Найстаршы свідчіня ґерманьскых языкôв — ґерманьскы імена, записаны в 1. сторочу Тацітом. Найстарша памнятка ґерманьского писма — напис на Неґовскôй гелмі (2. стороча пне.). Приближно в 2. сторочу ся обявив старшый футарк, рання форма рунічного алфавіту. Ґотьскый язык ся записовав ґотьскым алфавітом, створеным єпіскопом Вулфілов про переложіня Біблії в 4. сторочу. Пак, хрістіанскы священикы і монахы, котры окрем ґерманьскых языкôв говорили і писали латинчінов, зачали писати по ґерманьскы управеныма латиньскыма буквамы. Окрем штандартного латиньского алфавіту, много ґерманьскых языкôв хоснують буквы з діакрітіков (Å, Ä, Ö, Ü), модіфікованы буквы (ß, Ĳ, Ø, Æ, Ð), латинізованы руны (Þ).
## Історія

Вшыткы ґерманьскы языкы повстали з праґерманьского языка, обєдиненых звуковыма змінами як то закон Ґрімма ці закон Вернера. Законы зачали дїяти приближно в 500. роцї пне., окрем того екзістовали иншы общі іновації, подля котрых праґерманьска языкова сполочность іщі была єдинов у бронзову добу. 

Іщі з першых свідчінь ся ґерманьскы языкы дїлять на три ґрупы: западну, выходну і северну. Їх одношіня тяжко ся дає зістити протоже рунічны памняткы суть малоінформатівны, а ґерманьскы языкы міґрачного періода суть дуже подобны. Наприклад, ломбардьскый язык 6. стороча годен быв быти поводом северо- ці выходоґерманьскым языком перед тим, як быв асімілованый западныма ґерманцями, кідь ся Ломбарды всїли на Лабе. 

Найстаршый звязаный ґерманьскый текст є ґотьскоє переложіня Нового Завіту з 4. стороча. Екзістують ранны тексты по давнофраньскы (5. стороча), давноверхнёнїмецькы (слова і речіня з 6. стороча, звязаны тексты з 9. стороча і давноанґліцькы (звязаны тексты з 10. стороча).

Довшы рунічны написы суть захованы з 8. і 9. стороч, довшы тексты латиніков — з 12. стороча (напр. Книга о Ісландянах), а дакотра скалдічна поезія — аж з 9. стороча.

До конця міґрачного періоду (~7. стороча) выходоґерманьскы языкы выгынули. Бурґундцї, Ґоты і Вандалы ся асіміловали межи їх сусїдами. Приближно до 10. стороча ґерманьскы языкы вже были доста далекыма, жебы їх носителї ся тяжко межи собов розуміли. 

В Середовіку западоґерманьскы языкы были силно роздїлены. Островный анґліцькый язык ся розвивав одокремлено. З другого боку, контіненталны ґерманьскы языкы были роздїлены верхнёнїмецькым пересуваням согласных. Доднесь роздїл став омного бівшым — од найвысшоалеманьского конаря на югу до северонижнёсаського діалекту на северї. Хоць обидва суть поважованы за варіанты нїмчіны, їх дуже тяжко назвати взаємнозрозумілыма. З другого боку, североґерманьскы языкы ся лишили май єдиныма — контіненталны североґерманьскы языкы суть взаємнозрозумілы і доднеська.

## Знакы
* дінамічный притиск на першôм (корїнёвôм) складї;
* редукція безпритисковых складôв;
* асімілачноє варіованя гласных;
* общоґерманьскоє пересуваня согласных;
* шырокоє хоснованя аблаута;
* творїня слабого претеріта з помочов денталного суфікса;
* 2 тіпа склонёваня придавникôв: силный і слабый.
## Поровнованя словника
Дакотры з слов в тôй таблічцї змїнили своє історічноє значіня. Наприклад, анґліцьке слово *starve* значіть «голодовати», а ёго вшыткы коґнаты (покровны слова), наприклад, нїм. *sterben* значать «мерти». 



Катеґорія:Ґерманьскы языкы