open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Осиф Ґаґанець

**Осиф Ґаґанець** (*10. апріля 1793, Вышній Тварожець – †22. децембра 1875, Пряшів)&nbsp;— вызначный русиньскый народный обродженецькый дїятель, будитель Русинів, єпіскоп Пряшівской ґрекокатолицькой єпархії.

## Біоґрафія
О. Ґаґанець ся народив у Вышнїм Тварожцю и быв хрещеный 10. апріля 1793. Походив з родины желїзничаря, варташа желїзничной лінії Дукля – Ґорлицї.
Учів ся в основній школї в Бардеёві (1801–1804), ґімназіалны рокы провів у піарістічнім монастырю в столічным місті Шатораяуйгей (1805–1807). Штудовав  філозофію на Великоварадиньскій академії (1811-12) і теолоґію на богословскій семінарії в Трнаві. За священика быв высвяченый в р. 1816 і за єпіскопа быв менованый папов Ґреґором XVI. другого авґуста 1842 . Высвяченый быв в цісарьскій капліцї у Відню, за участи цісарьского двора, мукачевскым єпіскопом Василём Поповічом. Старав ся о выхову священиків-патріотів, якы в часах твердой мадярізації бы доказали свому народови передавати як церьковны, так і народны традіції з ґенерації на ґенерацію. Снажив ся рішати ай соціалны проблемы в єпархії. Силно выступав проти мадярізації Русинів і підпоровав русиньскых народных дїятелїв А. Духновіча і А. Добряньского. В року 1849 го закликали до Дебреціна, де тогды мала резіденцію мадярьска влада і мусив їм пояснити своє дїйствованя. По неуспішній револуції 1848–49 брав участь на готовлїню меморанда А. Добряньского з пожадавками русиньского народа. У септембрі р. 1862 довєдна з А. Духновічом і А. Добряньскым в Пряшові сполузасновав русиньску културну орґанізацію Общество св. Іоанна Крестителя.

## Література
* 

## Жрідла
* Академія русиньской културы в СР

## Референції


Катеґорія:Русиньскы єпіскопы
Катеґорія:Русиньскы народны дїятелї
Катеґорія:Русиньскы церьковны дїятелї
Катеґорія:Грекокатолицкы епископы
Катеґорія:Пряшовска грекокатолицка архиепархия
Катеґорія:Общество св. Іоанна Крестителя
БРАТСКЛАД

**БРАТСКЛАД** () – Ян „Ya’aN” Дзямба, Андрій „AnD” Дзямба і Ярослав „JaR” Дзямба (Jan, Andrzej, Jarosław Dziamba) – є першый лемківскый Гіп-гоповый ансамбель в Польщы.

## Дiскоґрафiя
*  (Не є на што чекати)
*  (Братосфера)

## Жрідла
* MySpace.com
* Lemkowyna.net
* NIE MA NA CO CZEKAĆ - You Tube

Катеґорія:Русиньскы співаци
Катеґорія:Ансамблы
Інформачна технолоґія

**Інформачна технолоґія** (, скорочено **ІТ**) є наука, котра ся занимать способом, якым фунґують компютеры, респектіве якы способом фунґує їх гмотна часть, т.є. гардвер. Тыж є то і означіня про тоты технолоґії.

## Характерістіка
Інформачнов технолоґіов є каждый електронічный пристрой способный обробити даякы інформації (або выконовати алґорітм), т.є. прияти даякы вступны дата, самостатно з нима выконати даякы операції і выдати прислушны дата выступны (припадно часть той технолоґії). Область інформачной технолоґії глядать найефектівнїшы рїшіня, як тоты технолоґії створити, зоставити, перепоїти, здоконалити, вынаходжають новы і створюють проґрамы, котры забеспечать комунікацію з далшыма проґрамами, котры буде хосновати хоснователь пристроя (аплікаціями або софтвером).

Люде, котры роблять в области або ся інтересують о область інформачных технолоґій ся скорочено зовуть інформатіци єднако як ай люде, котры ся занимають спрацованём інформацій, што веде к перечеряням і хаосу в термінах інформатіка і інформачна технолоґія (ІТ), і кідь каждый мать інше наповнїня.

Катеґорія:Компютеры і інтернет
Катеґорія:Інформатіка
Колядкы

**Колядкы** – різдвяны співы, котры ся співають на русиньскы мелодії. Суть росшырены тыж міджі іншыма славяньскыма і неславяньскыма народами. Їх тексты прославляють народжіня Ісуса. Подля традіції колядкы співали в русиньскых селах як неодємну часть каждорічного ціклу різдвяных обрядїв віфлеємцї (яслічкарї), котры были облечены так, жебы корешпондовали з різдвяныма повіданями, ходили з хыжы до хыжы і грали віфлеємскы гры споєны з народжінём Божого сына.

Першы друкованы тексты русиньскых колядок объявили ся в зборниках русиньскых реліґїйных і духовных співів, котры зачали выходити на кінци 19. ст. Міджі першы зборникы присвячены шпеціално тому жанру і надрукованы про потребы Мукачевской ґрекокатолицькой єпархії, належали „Коляды, або пѣснѣ на Рождество Христово“ (1936, передрук 1997); першу книгу русиньскых колядок із текстами і музиков зоставив Філарет Колесса (1938). В часі комуністічной влады (1945 – 1989) верейна презентація колядок на землях, де жыли Русины, была векшинов заказана, хоць ґрекокатолицькому священикови Чеськословеньска – Штефанови Папови ся подарило выдати зборник реліґійных співів („Grekokatolicki duchovňi pisňi“, 1969), в котрім было і пару колядок. В посткомуністічнім періодї співаня колядок зась было можне, зачали ся і выдавать зборникы і музичны записы колядок.

## Поужыта література

* *Філарет Колесса*, „Старинні мелодії українських обрядових пісень (весільних і колядок) на Закарпатті“, „Науковий зборник Товариства „Просвћта“, — Ужгород 1934, — с. 121–152,
* *Петръ Линтуръ*, Угро-русскія коляды — Ужгород 1942,
* *Юрій Туряниця*, „Новорічно-різдвяні обряди і пісні Закарпаття“, „Колядки Закарпаття“ — Ужгород 1993, — с. 5–23.

Катеґорія:Русины
Катеґорія:Култура
1632

## Подѣи
* Галилео Галилей сформуловав закон паду тѣлес в порожнѣ.

## Уродили ся
* 29. авґуст — Джон Локк, анґліцькый філозоф.
* 24. октобер — Антони ван Левенгук, нидерландский натуралиста, конштруктер микроскопох, закладатель научной микроскопии.

## Умерли

## Жерела и одказы
* Хроника: 

Катеґорія:Рокы
29. авґуст

**29. авґуст** — 241. день рока (242. в переступнім роцї) в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать .

## Подѣи
* 1949 — выпробована перва совѣтска атомова бомба на Семипалатинской испытной площи. 
## Уродили ся
* 1632 — Джон Локк, анґліцькый філозоф.
* 1862 — Морис Метерлинк, белгийскый драматик, поет и филозоф, лауреат Нобела з литературы.

## Умерли
* 1749 — Матей Бел, ученый, енциклопедиста, историк, филозоф, просвѣтитель, закладатель модерной педагогикы.
1704

## Подїї
## Народили ся
## Вмерли
* 28. октобер - Джон Локк - анґліцькый філозоф.

Катеґорія:Рокы
Ї

**Ї** є буква кіріліцї, котра ся хоснує в русиньскім (пятнадцята буква) і україньскім (тринадцята буква) алфавітах.
Старославяньскый язык

**Старославяньскый язык** (самоназва ) — є мертвый южнославяньскый язык; входить в індоевропску языкову родину, приналежный до славяньской языковой ґрупы. 

Найстаршый славяньскый книжный язык є хоснованый Кірілом і Мефодіём у IX. віці. Старославяньскый язык ся вывинул в днешнї булгарьскый, македоньскый и церьковнославяньскый языкы.

## Алфавіт
Первый славяньскый алфавіт є глаголіця, але з X. віка ся хоснує кіріліця.

## Екстерны одказы
* Старославяньска Вікіпедія

Катеґорія:Южнославяньскы языкы
4. юн

**4. юн** — 155. день рока (156. в переступнім роцї) в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать .

## Подѣи
* 1920 — подписаный Трианонскый мирный договор

## Уродили ся
* 1821 — Аполлон Майков, русскый поет

## Умерли
Славяньскы языкы

**Славяньскы языкы** суть ґрупа близкородинных языкôв індоевропской родины. Славяньскыма языками говорять дас 400-500 міліонôв людей головно в Европі і Азії.   

## Дїлїня
Славяньскы языкы традіційно дїлять на три конарї по ґеоґрафічнôм шырїню:
 
даколи ся тримле за діалект

Троякоє дїлїня славяньскых языкôв ся не творить на бісїдны діалекты каждого языка. Приміром, розрыв межи западо- і выходославяньскыма языками є заповненый переходныма словеньско-русиньскыма діалектами. Кайкавскый діалект хорватьского языка є ближчый ід словіньскому як ід літературному хорватьскому языкови.  

Хоць славяньскы языкы ся майпôздно оддїлили од общого праязыка, роздїл межи вшелиякыма славяньскыма языками і діалектами є доста великый, жебы обтяжыти комунікацію межи носителями розличных славяньскых языкôв. Удну окремых славяньскых языкôв годна быти невелика варіабілность, як у російскôм, ці намного бôлша, як у словіньскôм.

## Історія
Зо вшыткых індоевропскых языкôв ід славяньскым суть найближы балтіцькы. Якраз прото векшына научникôв мерькує же в минулости быв даякый балтіцько-славяньскый праязык. На основі фактôв археолоґії і ґлотохронолоґії шацують, же балтіцькый і славяньскый конарї ся розышли дас сперед 3500-3000 рокôв.

До 8-9. стороча славяне ся помалы всїли в Централнôй і Выходнôй Европі ай на Балканах. По приятю славянами хрістіанства браты Кіріл і Мефодій вытворили славяньскоє писмо про переложіня літурґічных текстôв з ґрецького языка. Были дві славяньскых писма: кіріліця і глаголіця. Майдавны всокочены славяньскы тексты суть з 10. стороча. Теперїшнї славяньскы языкы хоснують алфавіты на основі латинікы і кіріліцї. Глаголіця ся хоснує в католицькôм богослужіню в Чорнôй Горї і дакôлькох районах Хорватії.

## Общі знакы
* значна флектівна морфолоґія — векшына славяньскых языкôв має 6 ці 7 падôв
* подїл часослов на завершены і незавершены (лексікалный аспект)
* притомность фематічной палаталізації (знамой як мнягшаня)
* комплікованы єдноченя согласных, утвореных по падїню редукованых (русин. *пструг*, пол. *bezwzględny*, рос. *встреча*)
Славяньскы языкы мають нелем дуже подобну ґраматіку, айбо і вказують таку ж подобность в лексіцї прото же їх послїднїй общій предок екзістовав доста недавно.

## См. тыж
* Список Сводеша

## Референції


Катеґорія:Індоевропскы языкы
Юн

**Юн** — шестый місяць рока в ґреґоріаньскім календарю, він має 30 днїв.

## Назва

## Хрістіаньскы свята в юні

## Свята і памятны днї

## Планеты в юні

## Позерай тыж


Катеґорія:Місяцї
Катеґорія:Фенолоґія
Юл

**Юл** — семый місяць рока в ґреґоріаньскім календарю, він має 31 днїв.

## Назва

## Хрістіаньскы свята в юлі

## Свята і памятны днї

## Планеты в юлі

## Посмотьте тыж


Катеґорія:Місяцї
Катеґорія:Фенолоґія
Фебруар

**Фебруар** — другый місяць рока в ґреґоріаньскім календарю, він має 29 днїв в високосні і 28 в звичайні роцї.

## Назыв

## Христіаньскы сята у фебруарї

## Сята ай памятны дни

## Планеты у фебруарї

## Побзерайте тыж


Катеґорія:Місяцї
Катеґорія:Фенолоґія
Май

**Май** — пятый місяць рока в ґреґоріаньскім календарю, він має 31 день.

## Назва

## Хрістіаньскы свята у маю

## Свята і памятны днї
* друга недѣля — День матери в США

## Планеты у маю

## Посмотьте тыж


Катеґорія:Місяцї
Катеґорія:Фенолоґія
Апріль

**Апрѣль** — четвертый мѣсяць рока в григорианском календарю, обсягуе 30 днѣ.

## Характерность
В апрѣлю звыкла быти хвѣля выразно нестала и перемѣнчива; одты кедь и в иншых добах року настане така хвѣля, кажуть за тото: апрѣлова хвѣля. У старовѣкых Римлян апрѣль быв засвяченый богыни Венерѣ.

Про земледѣлця апрѣль — мѣсяць ярьованя, еден з найзатяженых мѣсяцьох.

## Назва
Назва мѣсяця **апрѣль** походить од  *aperio* *отворяти*, або, подля иншой верзии, *apricus* *сонѣчный, теплый*, зато бо в том часѣ отворяла ся ярь. Латинска назва мѣсяця  *aprilis* перебрана до векшины европскых языкох, цѣлком незмѣнна перешла и до мадярского языка.

Чешска назва мѣсяця *duben* етимологично ся пояснять як «мѣсяць, коли ся роспущають дубы». 

Польска назва мѣсяця *kwiecień* походить од праславянского *kwiat* (цвѣт). Праславянске *kw* захранило ся в западных славянскых языках, а в церковнославянском перемѣнило ся *kw→cw*. Украинска назва мѣсяця *квітень* перебрана од Полякох в XVI. сторочу.

## Христанскы святкы в апрѣлю
На тот мѣсяць найчастѣйше припадать Великдень. У англосасох тот мѣсяць ся называв *eastermenadh*, циже великодный мѣсяць.

Окрем Великодня етнограф Юрий Калман Жаткович (1855–1920) зазначать в апрѣлю два свята: *Юря* (24. апрѣля) и *Марков день* (25. апрѣля). На Юря звыкли череду гнати первый раз на поле. З Юрьом звязаны велѣ вѣщованя. Кедь на Юря дождь паде, не буде сна. Кедь на Юря рано велика роса упаде, овес ся не уродить, но кедь мороз або снѣг упаде, много буде овса, гречкы и проса. На Марков день перестають морозы быти, и зато до сього дне ни овцѣ не стрыжуть, ни крыхкы речи, напримѣр, пасулю, дынѣ, огуркы, не садять. З тым звязана и приповѣдка: «Ачей и на Марков день у холошнях будеш ходити». Вѣщують, же кедь на Марка вдень ясно, а вночи звѣздяно, добрый рок буде.

## Святкы и памятны днѣ
* 1. апрѣль — Дурный апрѣль, день фигльох и труфалок.
* 8. апрѣль — Меджинародный день Ромох
* 12. апрѣль — День козмонавтикы

## Интересны факты
* Мѣсяць апрѣль мать в сучасности 30 днѣ, але при Юлийови Цезарю мав 29.
* Апрѣль ся зачинать все в такый день тыждня як и юл, а в переступных роках тыж як и януар. 

## Жерела и одказы
* **Aleksander Brückner**: SŁOWNIK etymologiczny języka polskiego. Wiedza Powszechna, Warszawa 1985  https://www.twirpx.com/file/310042/ 
* **Ottův slovník naučný**. Illustrovaná encyklopaedie obecných vědomostí. Díl 1–28. Vyd. J. Otto. V Praze, 1888–1909.
* **Jiří Rejzek**: Český etymologický slovník. Leda, 2009. — 794 s. —  https://www.twirpx.com/file/457624/ 
* **Дворецкий И. Х.** Латинско-русский словарь. Изд. второе. М: «Русский язык», 1976.
* **Юрий Жаткович**: Етнографический очерк Угро-Русских (1896) //Олег Мазурок: Юрій Жаткович як історик та етнограф. Ужгород: УжНУ, 2001. 
* Апрель //**Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона**,  т.&nbsp;Ia (1890): Алтай — Арагвай, с.&nbsp;931. https://ru.wikisource.org/wiki/ЭСБЕ/Апрель

## Референции


Катеґорія:Місяцї
Катеґорія:Фенолоґія
Новембер

**Новембер** — єденадцятый місяць рока в ґреґоріаньскім календарю, він має 30 днїв.

## Назва

## Хрістіаньскы свята у новембрї

## Свята і памятны днї
* Послѣдный четверьток — День подякованя в США

## Планеты у новембрї

## Посмотьте тыж


Катеґорія:Місяцї
Катеґорія:Фенолоґія
Абсінт

**Абсінт** (; з латиньского *absinthium* і ґрецького *ἀψίνθιον* апсінтгіон, паліна) є твердый алкоголічный напой, котрый ся выраблять з паліны, аніза і фенікла. Часто ся хоснують про вылїпшіня смака і далшы былины. Абсінт має характерістічну природну зелену фарбу, але може быти і без фарбы.

Катеґорія:Алкоголічны напої
Гий Славляне

**Гий Славляне**,

Гий Славляне, ищи жиє

дух нашых дідôв !

Кой за нарôд сирцё биє

йих вірных сынôв !

Живи, живи дух Славлянськый

живи лем вікамы !

Нам нестрашны бездны адськы

прокляты бісамы !

Нич ся трафит кой над намы

ся буря рознесе,

Стіна пукне, дуб ся зломит

зимля ся розтресе

Стойиме сьме, постояны

гикой йсі скалины !

Проклят буде, уддаватиль

своєй утцюзнины !

## [[Музика]]

Катеґорія:Музика
Катеґорія:Народны гимны
7. януар

**7. януар** — 7. день рока в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать  ( в переступнім роцї).

## Свята и памятны днѣ
*  Рождество Христово — в Церквах, хоснуючых Юлианскый календарь

## Подѣи
* 1984 — Бруней ся став членом Асоціації штатів Южновыходной Азії.

## Уродили ся
* 1831 — Гайнрих фон Штефан, реформатор пошты, закладатель ''Свѣтовой поштовой унии''.
* 1880 — Яков Медвецкый, грекокатолицкый священик, доктор теологии, администратор Апостолской Администрации Лемковины.

## Умерли
* 1943 — Никола Тесла, вынаходник в електротехницѣ
* 1984 — Алфред Кастлер, французькый фізік, лавреат Нобелівской премії (нар. 1902)
* 2005  — Степан Жупанин, педагог и поет.
Ґ

**Ґ** є буква кіріліцї, котра ся хоснує (пята буква) в русиньскім, україньскім і урумскім алфавітах.
Є

**Є** є буква кіріліцї, котра ся хоснує (восьма буква) в русиньскім і україньскім алфавітах.

Катеґорія:Кіріліця
Мадярьско

**Мадя́рьско, Мадя́рщина, Уго́рщина** () — сучасна держава з републикансков формов влады в середньой Европѣ. Мадярьско — член Европской унии и НАТО од року 2004. Официална валута — форинт. Головне мѣсто Мадярьска — Будапешт. Мадярьско граничить зоз Словакиев на сѣверѣ, Украинов на сѣверовыходѣ, Румыниев на юговыходѣ, Сербиев ай Хорватиев на югу, Словениев на югозападѣ, Австриев на западѣ. Обывательство — 9 689 010 особ (2022).

До 1. януара 2012 официална назва державы была *Мадярска Република*,  *Magyar Köztársaság*. Хоснована е тыж неофициална назва *Третя мадярска република*.

## История

Мадярщина як держава пише свою историю на теперѣшном мѣстѣ в Европѣ од 9. стороча. Она екзистовала в розличных формах и под розличныма назвами:
* 895 – 1000 Мадярске княжество  Magyar Fejedelemség
* 1000 – 1918 Мадярске кральовство  Magyar Királyság
* 1918 – 1919 Мадярска Людова Република (1918-1919)  Magyar Népköztársaság
* 1919 марец – август Мадярска Совѣтска Република  Magyarországi Tanácsköztársaság
* 1919 август – 1920 фебруар  Мадярска република  Magyar Köztársaság
* 1920 – 1946 Мадярске кральовство  Magyar Királyság
* 1946 – 1949 Друга мадярска република  Magyar Köztársaság
* 1949 – 1989 Мадярска Людова Република (1949-1989)  Magyar Népköztársaság
* 1989 – доднесь Третя мадярска република  Magyar Köztársaság (до 2012) и Мадярщина  Magyarország (од 2012)

## Административне дѣлѣня

Мадярщина подѣлена на 19 жуп, и также на 7 регионох. Головне мѣсто Будапешт е муниципитом з тым же статусом як и провинции.

## Обывательство
Жерело информации: штатистика KSH. 

## Економика
Економика Мадярьска подля ГДП во вышцѣ 261949 млн. доларох в року 2016 была на 58 позиции в свѣтѣ.

## Одказы
* Свѣтовый банк: ГДП держав свѣта подля ПНС в року 2016 (.pdf)

## Референции

Катеґорія:Мадярьско
Катеґорія:Европска унія
Катеґорія:Країны Европы
Завадка (окрес Ґелніца)

**Завадка** є село на Словеньску в окресї Ґелніца. Лежыть у вышцї 823 м. над морём.

## Обывательство

## Референції
Гелцманівцї

**Гелцманівцї** (по ) суть село на Словеньску в окресї Ґелніца.

Гелцманівцї лежать у долинї творенов Воловськыма верьхами. Єдным з шумным кутів є ґрекокатолицькый храм із 16. стор. засвяченый св.&nbsp;Михалови. Церьков є по внутрїшнїй реконштрукції. Далше шумне місце є гасіцька збройниця добровольного гасіцького збора, будова сільского уряду і місцёвого културного дому.

## Історія

## Ґеоґрафія

## Обывательство

## Вызначны родаци і жытелї

## Жрідла

## Референції


## Екстерны одказы
* Helcmanovce - Oficiálne stránky obce
Койшов

**Койшов**, *Kojšov* — село в Словакии в окресѣ Гелница  Кошицкого краю. В XIX. сторочу ся докус пословачило.

## История
В историчных документах ся Койшов споминать найскорше под роком 1368, а наступно аж о сто рокы, коли припадав панству Спишского граду, котрый належав роду Запольскых, а пак Турзовцьох. Обывателе ся занимали земледѣлством, ховом быдла и лѣсовыма роботами (рубаня дерева, палѣня деревного угля, тесарство, выроба корыт, мисок, ложок). Жены ткали полотна, покровцѣ и сукна. Од XVI. стороча в Койшовѣ были и желѣзны гамры, де ся спрацовавала тутешня руда. Традична выроба перетырвала аж до половкы XX. стороча.

## Обывательство

В року 1851 Fényes Elek так писав о Койшовѣ.

 
Зложѣня обывательства подля народности в року 2011 радикално иншаке.:

## Вызначны родаци
* Юрай Якубиско (* 1938 – † 2023), филмовый режисер ай сценариста.

## Екстерны одказы
* Kojšov - Oficiálne stránky obce 
* 

## Референции

Катеґорія:Населены пункты подля алфавиту
Катеґорія:Населены пункты Словакии
Валентівцї

**Валенті́вцї** () — село на Словеньску в окресї Міджілабірцї.

## Історія
Давноёє лемкӯвськоє село. Село первый раз ся споминать у 1808 році.

## Ґеоґрафія

## Обывательство

## Вызначны родаци і жытелї

## Жрідла

## Референції
Вырава

**Вырава**,  *Výrava* — село в Словакии в окресѣ Меджилаборце, в историчном регионѣ Земплин.

## Полога
Лежить над потоком Вырава, недалеко () од польской границѣ, од окресного центра Меджилаборцѣ оддалена о  на юговыход. 

## История
Перва документална споминка датована роком 1557, в том часѣ Вырава мала лем 5 порт и належала Гуменскому панству. В року 1715 уже мала млин, а в року 1772 — мытницю и карантинну станицю. Обывателе жили зо земледѣлства, скотарства, ткацтва и рубаня лѣса. В року 1780 поставлена грекокатолицка церква св. Архангела Михаила. При списованю 1921 заевидовали 75 хыж, 382 обывательох, з того 327 Русины, 20 Евреи, 19 Чехы и Словаци, 16 чужинцѣ; подля вѣры: 341 грекокатолици, 24 израелиты, 17 римокатолици. В року 1950 заложили земледѣлске дружство, котре в року 1953 розпало ся, а в року 1957 было обновлене. В року 1965 поставили школу, торговый центер, медицинску амбуланту, в далшых роках село достало електрику и асфалтку. Часточно люде ходять за роботов до Меджилаборець, Гуменного и Кошиць. 

## Военскый теметов
При селѣ Вырава в марцу 1915 вела бои царска российска армада, жебы зломити оборону австро-мадярскых войск меджи Выравов и Светлицами. Велике число загиблых воякох обох сторон в року 1916 было перенесене на военскый теметов, котрый умѣстили под груньом Кудровець. Теметов мать 21 братскый гроб ай 14 индивидуалных. Векшина падлых лежать во трьох громадных братскых гробах в числѣ 2654 воякох. 

## Обывательство

## Народностно-конфесийне зложѣня
Подля списованя року 2001 Вырава мала 144 обывателе (75 жены, 69 мужѣ).

## Вызнамны родаци
* Михаил Врабель (1886–1923), русинскый педагог, новинарь, фолклориста, выдаватель.

## Жерела и одказы
* 
* 
* 
* **Іван Лукач**: Вирава – Výrava // 

## Референции
Воліця

**Воліця** (по ) є село на северовыходї Словеньска в окресї Міджілабірцї.

## Історія
Перша змінка о селї є з року 1405

## Ґеоґрафія

## Обывательство

## Вызначны родаци і жытелї

## Жрідла

## Референції
Габура

**Габура** (по ) є село в окресї Міджілабірцї в Пряшівскім краю на северовыходї Словеньска.
## Обывательство

Зложіня обывательства подля народности (2011 р.):
*Русины - 316 (67,1%)
*Словаци - 110 (23,4%)
*Українцї - 23 (4,9%)
*Чехы - 4
*Поляци - 1
*Росіяне - 1
*Остатнї - 2
*Нестановлены - 14 (3,0%)

Русиньскый язык за материньскый означіли 376 жытелїв (79,8%).

## Вызначны родаци і жытелї
*Василь Бенько Петровай - русиньскый учітель, писатель, журналіста
*Василь Турок-Гетеш - найвызначнїшый представитель русиньского руху на Словеньску, драматурґ, режісер, герець
## Референції
Польскый язык

**Польскый язык** () - є западославяньскый язык, котрым ся бісїдує передовшыткым у Польску. Бісїдує ним приближно 44 міліонів людей на цілім світї.  

Катеґорія:Западославяньскы языкы
Катеґорія:Языкы
Окрес Стропків

**Окрес Стропков** () є окрес на Словеньску у Пряшівскім краю. Мать розлогу 389 км² і 20 859 жытелів (2007).

## Обывательство

## Референції



Катеґорія:Окресы на Словеньску
Катеґорія:Пряшівскый край
Букова Гірка (монастырь)

**Букова Гірка** - ґрекокатолицькый монастырь піля села Буковець, Вільшавка і Ґрибів. Лежыть на гірцї з тов самов назвов. Леґенда говорить, што зроджіня монастыря є споєне із провіджінём єдного сліпця на тій горі. Як дар і память выздравлїня, ёго родина і селяне Буківце поставили на Буковій Гірцї каплічку, потім монастырь. Колишнїй културный і науковый центер де ся учіли канторы і новы монахы. По другій світовій войнї ся заховав лем Храм Вознесения Святого Креста і каплічка Преображения Господа, остаткы по монастырю дали комуністы зрівнати із землёв. Послїднї монахы там жыли у роцї 1945. Каждый рік ся там одбывають одпусты.

## Жрідла
* http://www.zoe.sk/?spravy&id=722
* https://web.archive.org/web/20160304235525/http://rusyn-rusnak.szm.com/files/historia/bukova_hora.htm

Катеґорія:Церковны будовы
Катеґорія:Монастырѣ
1905

## Подѣи
* 24. августа отворили граничну польско-мадярску желѣзничну штацию Сянкы. 

## Уродили ся
* 29. януар - Іван Гарайда - лінґвіста, педаґоґ, тлумач, выдаватель, русиньскый освітитель.
* 24. май — Михаил Шолохов, русскый писатель, нобелов лавреат за литературу (1965)
* 21. юн - Жан-Пол Сартр - французькый філозоф, писатель і драматік, єден з найвызначнїшых екзістенціалістів. 
## Умерли
1893

## Подѣи
* 11. фебруар — Янош Чонка и Донат Банки запатентовали карбуратор.
* 25. апрѣля — остаткы поета Николоза Бараташвили перевезли з Ганджи в Азербайджанѣ до Тифлиса и святочно погребли при великой зглотѣ народа.

## Уродили ся
* 25. май — Иван Мондок, учитель, новинарь, политичный дѣятель Подкарпатской Руси.
* 8. юн — Мария Пуйманова, чешска писателька и новинарька.
*13. юн — Дороті Лі Сеєрс, анґліцька писательниця, перекладчик, лінґвішта
* 19. юл — Владимир Маяковскый, ведучый русскый поет револуции 1917 и первого пореволучного периода, футуриста.
* 16. септембер — Алберт Сент-Дьердьи, мадярскый дохтор и биохемик, Нобелов лавреат
* 26. децембер — Мао Цзедун, лидер Китайской Народной Републикы.

## Умерли
* 13. юн — Владимир Хыляк, русинскый писатель, етнограф, грекокатолицкый священик.
* 6. новембер - Петро Ілліч Чайковскый, російскый музичный складатель.
Ціґелька

**Ціґелька** () — село на Словеньску в окресї Бардеёв.

## Обывательство

Зложіня обывательства подля народности (2011 р.):
*Русины - 34 (6,5%)
*Словаци - 444 (84,6%)
*Ромы - 18 (3,4%)
*Українцї - 4
*Чехы - 4
*Поляци - 1
*Нестановлены - 20 (3,8%)

Русиньскый язык за материньскый означіли 67 жытелїв (12,8%).

## Референції


Катеґорія:Населены пункты Словакии
Білоруськый язык

**Білору́ськый язы́к** () — є выходославяньскый язык, котрым говорять головно білорусины і іншы народы Выходной Европы. Білоруськый язык входить в Індоевропску языкову родину, приналежный до Славяньской языковой ґрупы.

## Діалекты

Має четыри головны діалекты. Окрем того суть два штандарты: офіціалный (академічный) і тарашкевіца («класічный»). У Білорусї є білоруськый язык од року 1990 штатным языком і од референда в роцї 1995, респ. од року 1998, коли была подля резултатів референда змінена конштітуція, здїлять тот статус з російскым языком. 

## Хоснованя
Резултатом є домінантне хоснованя російского языка у вшыткых сферах сполоченьского жывота з вынятком народной літературы, часточно музикы і народной културы вобще; обмежено го хоснують і штатны орґаны і повинно ся учіть на школах, у меншынї школ є ужываный як язык выучованя, переважує але російскый язык. Но білоруськый язык є дуже росшыреный міджі білоруськов політічнов опозіціёв і на інтернетї.

## Екстерны одказы
* Ethnologue report for Belarusian
* Калита И. В. Современная Беларусь: языки и национальная идентичность. Ústí nad Labem, ISBN 978-80-7414-324-3, 2010, 300 s. s. 112-190.

Катеґорія:Языкы
Катеґорія:Выходославяньскы языкы
1770

## Подїї

## Народили ся
* Людвіґ ван Бетховен, нїмецькый музичный складатель.
* Иван Орлай — дохтор, педагог, историк

## Вмерли

Катеґорія:Рокы
1827

## Подїї

## Народили ся

## Вмерли
* Людвіґ ван Бетховен, нїмецькый музичный складатель.

Катеґорія:Рокы
1791

## Подѣи
* 3. май — Сойм Рѣчи Посполитой прияв Уставу владну (Ustawa rządowa), котра стала ся другов найстаршов во свѣтѣ конштитуциев (по США, 1787).

## Уродили ся
* 26. януар — Йоанн Чургович, угро-руськый педагог, церковный, школно-просвѣтителный администратор, доктор богословия. 

## Умерли
* 5. децембер — Вольфґанґ Амадей Моцарт, австрійскый музичный складатель.

Катеґорія:Рокы
7. май

**7. май** — 127. день рока (128. в переступнім роцї) в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать .

## Подѣи
* 1915 — нѣмецка субмарина торпедовала английску пасажерску шифу Лузитания, спричинивши ей затоплѣня и 1200 людскых жертв. 

## Уродили ся
* 1833 — Йоганнес Брамс, нїмецькый музичный складатель, клавіріста і діріґент з часів романтізму.
* 1840 — Петро Ілліч Чайковскый, російскый музичный складатель.
* 1861 — Рабіндранат Таґор, бенґалскый поет, прозаік, драматік, композітор.
* 1892 — Йосип Броз Тито, комунистичный дѣятель, военскый везирь, президент югославского штату (1953–1980).

## Умерли
* 1909 — Алексий Товт, православный мисионер в США.
* 2017 — Василь Молнар, русинскый педагог и прозаик.
1840

## Уродили ся
* 7. май - Петро Ілліч Чайковскый, російскый музичный складатель.
* 14. май — Юрий Игнатков, педагог и новинарь русофилской и русинофилской ориентации, языко- и литературознатель.
* 21. децембер —  Намык Кемал, турецкый писатель и сполоченскый дѣятель.

## Умерли
1685

## Подїї

## Народили ся
* Йоганн Себастьян Бах, нїмецькый музичный складатель.
* Ґеорґ Фрідріх Гендел, нїмецькый музичный складатель.

## Вмерли

Катеґорія:Рокы
1750

## Подїї

## Народили ся

## Вмерли
* Йоганн Себастьян Бах, нїмецькый музичный складатель.

Катеґорія:Рокы
1756

## Подїї

## Народили ся
* 27. януар - Вольфґанґ Амадей Моцарт, австрійскый музичный складатель.

## Вмерли

Катеґорія:Рокы
9. януар

**9. януар** — 9. день рока в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать  ( в переступнім роцї).

## Подѣи
* 1919 на сходѣ обывательох Ясѣня выголосили Гуцулску републику и выбрали за премьера влады Степана Клочурака.

## Уродили ся
* 1890 — родив ся Карел Чапек, вызначный чешскый писатель.

## Умерли
5. януар

**5. януар** — 5. день рока в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать  ( в переступнім роцї).

## Подѣи
* 1769 — Джеймс Ватт достав патент на парову машину.
* 1942 — в Бузулуку зачали формовати Первый чехословацкый окремый баталион (подполковник Лудвик Свобода).

## Уродили ся
* 1921 — Фридрих Дюрренматт, нѣмецкоязычный драматик и прозаик.
* 1932 — Умберто Еко,  талианскый семиолог, писатель, литературознатель, медиевиста и филозоф.
*1943 — Ференц Медвідь, пӯдкарпатськый фотбаліста. 

## Умерли
* 1951 — Андрей Платонов — русскый совѣтскый писатель, драматик, поет, публициста.

## Жерела и одказы
* 

## Референции
10. януар

**10. януар** — 10. день рока в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать  ( в переступнім роцї).

## Подѣи
* 1422 — Гусіты у Нїмецького Броду поразили другый хрестоносецькый поход.
* 1920 — взникла Лига Народох, попередник ОЗН.
* 1984 — США і Ватікан зачали повноцїнны діпломатічны одношіня.

## Уродили ся
* 1821 — Янко Матушка, словацкый поет романтизма, писатель, новинарь, автор текста словацкой гимны
* 1903 — Олга Ри́шави, нѣмецка писателька Подкарпатской Руси.

## Умерли
* 1917 — Баффало Билл, америцкый войсковый розвѣдач, ловець бизонох, гонець експрес-пошты, найвецей познатый як свѣтовой славы циркусовый шоумен, продуцент представ о фактох и духу Дикого Запада.
* 1960 - Іван Русенко - народный лемківскый поет і малярь.

* 2023 — Конштантін II., послїднїй краль Ґреції (1964—1974).
14. януар

**14. януар** — 14. день рока в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать  ( в переступнім роцї).

## Подѣи
* 1923 — в будинку уряду вицегубернатора Подкарпатской Руси Петра Еренфелда быв учиненый могутный выбух; терористы были найдены аж по тому, як во фебруарѣ учинили еще два выбухы.
* 1940 — во Львовѣ окупачна совѣтска влада ликвидовала Научне товаришство Шевченка.

## Уродили ся

## Умерли

## Референции
12. януар

**12. януар** — 12. день рока в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать  ( в переступнім роцї).

## Празднины

## Подїї

### XX. стороча

#### Чесько

### XXI. стороча

#### Чесько

## Уродили ся

## Умерли
* 2025 — Федака Сергѣй, историк, крайознатель, писатель
19. януар

**19. януар** — 19. день рока в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать  ( в переступнім роцї).

## Свята и памятны днѣ
* Водохреща (юлианскый календарь)

## Подѣи
* 1994 — объявлена планетка (8103) Ферми.

## Уродили ся
* 1890 — Иван Русенко, лемковскый поет

## Умерли
20. януар

**20. януар** — 20. день рока в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать  ( в переступнім роцї).

## Подѣи
* 1990 — наслѣдком паду комунистичного режиму в Пряшовѣ закончив чинность КСУТ и створеный СРУСР.

## Уродили ся
* 1888 — Йоанн Полянскый, лемковскый народный активиста, священник Грекокатолицкой Церкви, поет, историк и мемуариста.  

## Умерли
21. януар

**21. януар** — 21. день рока в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать  ( в переступнім роцї).

## Подѣи
* 1919 — в Хустѣ одбыли ся *Всенародны зборы угорскых Русинох*, котры прияли рѣшѣня, о потребѣ прилучѣня ку Украинѣ.

## Родили ся
* 1741 — Иван Пастелий, русинскый церковный и културный дѣятель, педагог, каноник, историк, поет.

## Умерли
*  1793 —  краль Людвик XVI. в току Великой французской револуции скончив живот на гилотинѣ.
* 1862 — Божена Ньемцова, чешска писателька.
* 1835 — Юрай Палкович, римокатолицкый каноник, религийный писатель и перекладатель, подпорователь первого варианта словацкого литературного языка (бернолаковчины).
* 1924 — «вождь свѣтового пролетариата» Ленин.
* 1947 — Розалия Самойловна Землячка,  российска революционарька, совѣтска партийна и державна функционарька, организаторка червеного терора.
* 1988 — Силвестер Саламон, священик и поет з войводинскых Русинох.

## Референции
11. януар

**11. януар** — 11. день рока в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать  ( в переступнім роцї).

## Подѣи

## Уродили ся
* 1807 — Езра Корнелл, америцкый бизнисмен, вынаходник, меценаш.

## Умерли
* 1877 — Янко Матушка, словацкый поет романтизма, писатель, новинарь, автор текста словацкой гимны
* 2008 — Едмунд Гиллари, алпиниста, выгледователь и меценаш.
* 2009 — Милан Руфус, вызнамный словацкый поет, есеиста, литературознатель, товмач.
* 2020 — Ян Пловайко — полковник чешского войска, ветеран Другой свѣтовой войны, носитель найвысшой награды Чешской републикы, Ордена Бѣлого лева.
25. януар

**25. януар** — 25. день рока в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать  ( в переступнім роцї).

## Подѣи
* 1960 — в СССР росказом МВД СССР №&nbsp;020 ликвидованый ГУЛАГ.

## Уродили ся
* 1932 — Йоаким Холошняй, священик, писатель, музикант, културный активиста войводянскых Руснакох
* 1984 — Робінё, бразільскый фотбаліста

## Умерли
26. януар

**26. януар** — 26. день рока в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать  ( в переступнім роцї).

## Подѣи
* 1924 — Петроград переименованый на Ленинград.
* 1941 — створене Подкарпатское Общество Наук, успѣшна научно-културна организация Русинох, ликвидована в року 1944 комунистичным режимом.
* 2013 — Александр Лукашенко наступив до функции Предсѣдника Найвысшой Рады Союза России и Бѣлоруси.

## Уродили ся
* 1791 — Йоанн Чургович, угро-руськый педагог, церковный, школно-просвѣтителный администратор, доктор богословия.
* 1826 — Иван Наумович, галичско-рускый писатель, сполоченскый дѣятель, священик, выдаватель.
* 1873 — Иван Гендер-Суходольскый, писатель, педагог,  русинскый сполоченскый дѣятель.
* 1945 — Пол Роберт Магочи, америцкый историк русинско-мадярского походжѣня

## Умерли
27. януар

**27. януар** — 27. день рока в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать  ( в переступнім роцї).

## Подѣи

## Уродили ся
* 1918 — Антонин Мркос, чешскый астроном.

## Умерли
* 1916 — Мигаль Финцицкый — русиньскый фолклориста, товмач, довгорочный мер Ужгорода.
* 1941 — Яков Медвецкый, грекокатолицкый священик, доктор теологии, администратор Апостолской Администрации Лемковины.
* 2010 — Джером Дейвид Селинджер, америцкый писатель, автор романа-бестселера *[[Охранця в жытѣ]]* (1951).
30. януар

**30. януар** — 30. день рока в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать  ( в переступнім роцї).

## Подѣи
* 861 — миссионер Константин Филозоф на Крымѣ в Херсонѣ нашов гроб Святого Климента, мученика, четвертого Папы римского.

## Уродили ся
* 1882 — Франклін Рузвелт, америцькый політік, 32. презідент США.
* 1932 — Иван Кривскый, физик, русинскый сполоченскый активиста.
* 1947 — Генрик Фонтаньски, польскый филолог, лингвист, универзитный професор

## Умерли
* 1948 — Магатма Ґанді, індійскый політік.
* 1982 — Виктор Глушков, математик, кибернетик, пионер информатикы и кибернетикы, академик УССР и СССР.
31. януар

**31. януар** — 31. день рока в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать  ( в переступнім роцї).

## Подѣи
* 1736 — Франц Штефан Лотарингскый официално пожадав о руку 19-рочну Марию Терезию

## Уродили ся
* 1797 — Франц Шуберт, австрійскый композітор.
* 1886 — Максим Горлицкый (Сандович), православный священик лемковского походжѣня, святый великомученик.
* 1957 — Петер Шворц, словацкый историк, универзитный професор.

## Умерли
17. януар

**17. януар** — 17. день рока в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать  ( в переступнім роцї).

## Свята и памятны днѣ
* День Русинох в Сербии

## Подѣи
* 1751 — Франц Йозеф де Редл, совѣтник царицѣ Марии Терезии и администратор Бачванского дистрикту подписав первый контракт о заселѣню 200 рускых грекокатолицкых фамилий на тогдышню пустару Велькый Керестур: зато тот датум выбраный за националне свято Русинох в Сербии.
* 1984 — у Штокголму ся зачала конференція о роззброїню за участи 35 штатів.

## Уродили ся
* 1897 — Александер Хира, епископ Мукачовскый, Папскый прелат. ректор Ужгородской духовной семинарии.
* 1987 — Усик Олександр Олександрович, українськый професійный боксер. Чемпіон світа в першуй тяжкуй вазї.

## Умерли
* 1961 — Томас Белл, америцкый романописець русинского походжѣня.
Гардвер

**Гардвер** ( із значінём „желїзны річі“ або тыж „інштрументы“, компютеровый гардвер є пак „computer hardware“) означує вшыткы єствуючі технічны забезпечіня компютера на роздїл од дат і проґрамів (означованых як софтвер). Гардвер суть части компютера без котрых не є годен працовати.

Катеґорія:Гардвер
1935

## Подѣи
### [[Януар]]
### [[Фебруар]]
### [[Марец]]
* 22. марец — Персия достала нову назву: Иран.
### [[Апріль]]
### [[Май]]
### [[Юн]]
### [[Юл]]
### [[Авґуст]]
### [[Септембер]]
### [[Октобер]]
### [[Новембер]]
### [[Децембер]]

## Уродили ся

### [[Януар]]
* 8. януар — Елвіс Преслі, америцькый співак і актор.
### [[Фебруар]]
### [[Марец]]
* 25. марец — Юрій Чорі, русиньскый писатель, етноґраф, фолклоріста.
### [[Апріль]]
* 9. апрѣль — Володимир Бѣланин, организатор промыслу, русинскый активиста, меценаш русинской културы.
### [[Май]]
### [[Юн]]
### [[Юл]]
### [[Авґуст]]
### [[Септембер]]
### [[Октобер]]
### [[Новембер]]
* 8. новембер — Ален Делон, французькый актор.
### [[Децембер]]

## Умерли

### [[Януар]]
### [[Фебруар]]
### [[Марец]]
* 12. марец — Михайло Пупин, америцкый физик сербского походжѣня.
### [[Апріль]]
### [[Май]]
### [[Юн]]
### [[Юл]]
### [[Авґуст]]
### [[Септембер]]
### [[Октобер]]
### [[Новембер]]
### [[Децембер]]
Дата

**Дата** є выраз про інформації, хоснованы про описаня даякого яву або властности слїдованого обєкту.
1. фебруар

**1. фебруар** — 32. день рока в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать  ( в переступнім роцї).

## Подѣи

## Уродили ся
* 1919 — Олена Рудловчакова, историк русинской литературы и културы, педагог, сполоченско-културна працовничка в Словакии.
* 1931 — Володимир Микита, народный малярь Украины (1991), продовжатель класикы закарпатской малярськой школы.

## Умерли
* 2020 — Миколай Ксеняк, педагог, русинскый писатель.
Алґорітм

**Алґорітм** - точный навод ці поступ, котрым ся дасть вырїшыти дана задача. Термін алґорітму ся найчастїше обявує в проґрамованю, коли ся тым думать теоретічный поступ рїшіня проблему (опроти точному записаню в конкретнім языку проґрамованя). Обще ся але алґорітм може обявити у хоцьякій науковій области. Як даякый тіп алґорітму ся може розуміти і наприклад рецепт на варїня. В узшім змыслї слова ся словом алґорітм розумить лем такый поступ, котрый сповнює дакотры силнїшы пожадавкы.

Катеґорія:Алґорітмы
Катеґорія:Проґрамованя
3. фебруар

**3. фебруар** — 34. день рока в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать  ( в переступнім роцї).

## Подѣи
* 1970 — Марта Кубишова доставать заказ выступованя, и з тым трио Golden Kids закончило свою историю. 
* 1984 — одштартованя америцького ракетоплану Челенджер (вернув ся на Землю 11. фебруара).

## Уродили ся
* 1818 — Богуш Носак Незабудов, евангелицкый священик, романтичный поет, новинарь, перекладатель, нотарь, активный участник словацкого народностного руху.

## Умерли
* 1924 —  Вудро Вилсон, 28-й Президент США.
* 1984 — Юрко Колинчак, русинскый спѣванкарь, приповѣдкарь, збератель фолклора.
1813

## Подѣи
* 1. януар — французске войско выгнане з России.

## Уродили ся
* 10. октобер — Джузеппе Верді, італскый музичный складатель.
* 22. май — Ріхард Ваґнер, нїмецькый музичный складатель.

## Умерли
* 15. януар — Антон Бернолак,  словацкый языкознатель, католицкый священик, автор первой кодификации словацкого языка.
5. фебруар

**5. фебруар** — 36. день рока в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать  ( в переступнім роцї).

## Подѣи

## Уродили ся

* 1922 — Ян Пловайко — полковник чешского войска, ветеран Другой свѣтовой войны, носитель найвысшой награды Чешской републикы, Ордена Бѣлого лева.
* 1984 — Карлос Тевез, арґентіньскый фотбаліста.

## Умерли
* 1959 — Георгий Геровскый, карпаторуськый лингвиста, етнограф, педагог, внук Адолфа Добрянского.
6. фебруар

**6. фебруар** — 37. день рока в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать  ( в переступнім роцї).

## Подѣи
* 1788 — Массачузетс прилучив ся до США яко шестый штат.
* 2023 — землетрясїня в Турецька тай в Сірії

## Уродили ся

## Умерли
* 2020 — Василь Скакандий, народный умѣлець Украины.
8. фебруар

**8. фебруар** — 39. день рока в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать  ( в переступнім роцї).

## Подѣи
* 1865 — Грегор Мендел опубликовав свои одкрытя в генетицѣ, але научный свѣт на них зареаговав аж через 35 рокы, по смерти ученого.
* 1984 — зачали ся XIV. Зимны Олімпійскы гры в Сараєві (Югославія, до 19. фебруара).

## Уродили ся
* 1866 — Мозес Гомберг, америцкый хемик-органик, отець хемии радикалох

## Умерли
* 1725 — Петро Великый, царь ай император России.
* 1962 — Митро Надь, руснацкый поет и културно-просвѣтный дѣятель меджи дольноземскыма Руснаками
* 1980 — Степан Клочурак, политичный дѣятель, украинофил прочехословацкой ориентации.
* 1988 — Микола Сегеди, учитель, новинарь, писатель-гумориста меджи Русинами Сербии.

## Референции
10. фебруар

**10. фебруар** — 41. день рока в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать  ( в переступнім роцї).

## Подѣи
* 1962 — зострѣленый над СССР америцкый шпион Френсис Гери Пауерс вымѣняный за совѣтского шпиона.Рудолфа Абела, арештованого в США.

## Уродили ся

## Умерли
* 1837 — Александер Серґеєвіч Пушкін, російскый поет, прозаік і драматік.
* 1914 — Кирил Сабов, русинскый педагог, выдаватель, народный дѣятель.
14. фебруар

**14. фебруар** — 45. день рока в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать  ( в переступнім роцї).

## Подѣи

## Уродили ся
* 1732 — Йоанн Брадач, первый епископ самостойной Мукачовской грекокатолицкой епархии.
* 1919 — Мирослав Зикмунд, чешскый писатель вандровник, филмарь, фотограф, новинарь.
* 1966 — Звонимир Няради, дольноземскый русинскый поет

## Умерли
* 869 — Святый Кирил, званый Славянскым Апостолом, Константином Филозофом, христианскый миссионер, перекладатель Святого Письма з грецкого языка на славянскый.
* 1779 — Джеймс Кук, британскый мореплавець и объявитель, забитый домородцями острова Гавай.
13. фебруар

**13. фебруар** — 44. день рока в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать  ( в переступнім роцї).

## Подѣи
* 1984 — по смерти Юрія Андропова новым ґенералным секретарём ЦК КПСС ся став Константин Черненко.

## Уродили ся
* 1871 — Леся Украинка, найпознатѣйша украинска поетка, драматичка, прозаичка.
* 1923 — Гавриил Мирошай,  диригент и хормайстер Старославянского грекокатолицкого катедралного хору св.&nbsp;Йоанна Хрестителя в Пряшовѣ.
* 1979 — Андерс Брейвік, норьскый ултраправый неонацістьскый тероріста.

## Умерли
* 1795 — Георгий Конисскый, православный просвѣтитель Российской империи, ученый, филозоф, мыслитель, писатель, казатель, професор и ректор Могылянской Академии, архиепископ.
* 1883 — Ріхард Ваґнер, нїмецькый музичный композітор, выразный представитель музичного романтізму.
* 1904 — Иван Силвай, грекокатолицкый священик, русинскый писатель, етнограф, културный дѣятель на Угорской Руси.
* 1918 — Калман Демко - педаґоґ, историк, редактор русинской новинкы *Недѣля*, посланець угорского парламента.
* 1997 — Ернев Рубик,  мадярскый авиаконштруктер, вынаходник, пилот.
15. фебруар

**15. фебруар** — 46. день рока в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать  ( в переступнім роцї).

## Свята
*  Стрѣтение Господне

## Подѣи
* 1921 — одбыло ся списованя обывательства Чехословакии; Подкарпатска Русь мала .
## Уродили ся

## Умерли
* 1948 — Методий Трохановскый, лемковскый учитель и сполоченскый дѣятель.
* 2003 — Йиржи Ганзелка, чешскый путователь, писатель, новинарь, сценариста и филмарь.
* 2016 — Андрѣй Гай, русинскый малярь и педагог.

## Жерела и одказы
* **Закарпаття 1919–2009 років**: історія, політика, культура / україномовний варіант українсько-угорського видання / Під ред.   — Ужгород: Видавництво «Ліра», 2010.—   

## Референции
17. фебруар

**17. фебруар** — 48. день рока в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать  ( в переступнім роцї).

## Подѣи
* 2008 — Република Косово еднобочно выголосила независлость од Сербии а доднесь зоставать лем часточно вызнана.

## Уродили ся
* 1921 — Йосип Дзендзелѣвскый, украинскый лингвиста, автор книг и статей о русинском языку, истории и културѣ († 2008).
* 1949 — Анна Кузмякова, русинска народностна дѣятелька, новинарька.

## Умерли
* 1673 — Мольер, французскый драматик и актер, добы класицизму.
19. фебруар

**19. фебруар** — 50. день рока в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать  ( в переступнім роцї).

## Подѣи
* 1861 — зрушѣня подданства в России.

## Уродили ся
* 1473 — Миколай Коперник, астроном, математик, правник, стратег и доктор, римокатолицкый священик и творця гелиоцентричной теории.
* 1896 — Андре Бретон, французскый писатель и поет, закладатель надреализма.
* 1931 — Мирон Будински, познатый писатель и професор меджи Русинами Войводины.

## Умерли
* 1997 — Ден Сяопин, глава Китая, «архитектор китайскых реформ».
20. фебруар

**20. фебруар** — 51. день рока в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать  ( в переступнім роцї).

## Подѣи

## Уродили ся
* 1886 — Бейла Кун, мадярскый комунистичный револуционарь и политик
* 1920 — Йосиф Архий, педагог, подкарпатскый поет
* 1923 — Анна Галгашова, людова писателька, фолклористка
* 1936 — Микола Мушинка, словеньскый фолклоріста і українознавець русиньского походжіня.

## Умерли
21. фебруар

**21. фебруар** — 52. день рока в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать  ( в переступнім роцї).

## Подѣи
* 1848 — в Лондонѣ Карл Маркс и Фридрих Енгелс выдали Манифест комунистичной партии.

## Уродили ся
* 1919 — Емил Балецкый, лингвиста, педагог, поет, перекладатель, писатель 

## Умерли
* 1883 — Йоанн Дулишкович, священик, историк, автор четыритомной истории *Историческія черты Угро-Русскихъ* (1874–1877).
* 1984 — Михаил Шолохов, російскый писатель, лавреат Нобелівской премії (нар. 1905)
23. фебруар

**23. фебруар** — 54. день рока в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать  ( в переступнім роцї).

## Подѣи
* 1455 — Йоганн Гутенберг зачав масове печатаня первой Библии.

## Уродили ся
* 1685 — Ґеорґ Фрідріх Гендел, нїмецькый музичный складатель.
* 1960 — Наругито, 126-й император Японии.

## Умерли
* 1978 — Степан Добош, педагог, литературознатель, первый ректор Ужгородской универзиты.
* 2015 — Джеймс Олдридж, австралийскый писатель и новинарь.
24. фебруар

**24. фебруар** — 55. день рока в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать  ( в переступнім роцї.

## Подѣи

## Уродили ся
* 1921 — Антон Кашшай, малярь подкарпатской школы малярства, носитель честного титула «Народний художник України»
* 1952 — Осиф Кудзей, русиньскый поет.
* 1984 — Філіп Шебо, словеньскый фотбаліста.

## Умерли
* 1994 — Ладислав Мнячко, словацкый писатель, новинарь, публициста.
* 2023 — Юрай Якубіско, філмовый режісер, сценаріста і камераман русиньского походжіня.
25. фебруар

**25. фебруар** — 56. день рока в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать  ( в переступнім роцї).

## Подѣи
* 1993 — в России створена акционерна сполочность *РАО [[Газпром]].* 

## Уродили ся
* 1922 — Йовген Кочиш, русинскый скулптор и малярь в Сербии.
* 1927 — Владимир Бильня, писатель, историк меджи войводинскыма Руснаками.
* 1943 — Джордж Гаррісон, анґліцькый рок-музикант, ґітаріста ґрупы «The Beatles».

## Умерли
* 1964 — Александер Архипенко, украинскый  и америцкый скулптор, малярь, график, педагог, еден зо закладательох кубизма в скулптурѣ.
26. фебруар

**26. фебруар** — 57. день рока в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать  ( в переступнім роцї).

## Подѣи
* 1920 — схвалена Конштитучна листина Чехословацкой републикы, в котрой была и клаузула о автономии Подкарпатской Руси.
* 1984 — наморна піхота США одышла з Бейрута (Лібанон).
* 1998 — объявлена планетка (33158) Руфус.

## Уродили ся
* 1846 — Баффало Билл, америцкый войсковый розвѣдач, ловець бизонох, гонець експрес-пошты, найвецей познатый як свѣтовой славы циркусовый шоумен, продуцент представ о фактох и духу Дикого Запада.
* 1984 — Емануел Адебайор, тожскый фотбаліста

## Умерли
27. фебруар

**27. фебруар** — 58. день рока в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать  ( в переступнім роцї).

## Подѣи

## Уродили ся
* 1769 — Юрай Палкович, словацкый  поет, професор, писатель, драматик, новинарь, народный будитель Словакох
* 1895 — Степан Клочурак, политичный дѣятель, украинофил прочехословацкой ориентации.

## Умерли
28. фебруар

**28. фебруар** — 59. день рока в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать  ( в переступнім роцї).

## Празднины

## Подїї

## Народили ся

## Вмерли
29. фебруар

**29. фебруар** — 60. день переступного рока в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать .

## Подѣи
* 1920 — парламент Чехословакии схвалив конштитуцию, до котрой были записаны уставны параграфы о Подкарпатской Руси.
* 1984 — премєр-міністер Канады Пєр Трюдо оголосив свій одход з посту.

## Уродили ся

## Умерли