Янко Олеяр

**Янко Олеяр** (*10. януар 1928—†11. януар 1994), учитель, културни дїяч, режисер и ґлумец–аматер.

## Биоґрафия
Янко  Олеяр ше народзел 10. януара 1928. року у Дюрдьове, у фамелиї Осифа и Ани  Олеярових. Янко мал и брата Михала. У Дюрдьове Янко  Олеяр закончел основну школу. Учительску школу закончел у Сримских Карловцох 1948. року и истого року почал робиц як учитель у Дюрдьове.

У тедишнїм чаше у Дюрдьове бул значно розвити културно–просвитни живот Руснацох. По културних активносцох Дюрдьов теди бул скоро ровни Керестуру. Зоз приходом младих и сцелих учительох на роботу до дюрдьовскей рускей школи и Културно–просвитне дружтво Тарас Шевченко вельо достало. Медзи тима младима учителями бул и Янко  Олеяр котри, вєдно зоз своїм колеґом Владимиром Копчанским почал робиц и на драмским полю. Уж у половки януара 1949. року вони двоме як режисере и ґлумци, вєдно з другима аматерами, премиєрно виведли Нушичов театрални фалат *Подозрива особа*. Робели вони и зоз школярами на пририхтованю драмских сличкох, алє о тим нє остали писани шлїди, лєм остало у паметаню їх тедишнїх школярох.

Перши писани шлїд походзи зоз 1946. року и реґиструє Янка  Олеяра як ґлумца у театралним фалаце М.В. Ґоґоля *Женїдба*, виведзеним у Дюрдьове.  Олеяр теди бул ище школяр учительскей школи, алє под час ферийох участвовал у пририхтованю и виводзеню театралних представох у своїм валалє.

У 1952. року Янко  Олеяр бул як учитель на служби у Вербаше. И ту вон активно робел зоз школярами и у тедишнїм руским КПД А. С. Пушкин, дзе уж на початку спомнутого року, як корежисер зоз Владимиром Паланчанином, поставел Нушичов фалат *Так мушело буц*, у котрим витворел зоз замеркованим успихом и улогу Несторовича.

Янко  Олеяр ше оженєл зоз Ирину родз. Гайдук, учительку з Руского Керестура. У малженстве мали сина Ромка. 

Од 1955.  Олеяр службовал у Руским Керестуре. У перших рокох вон векшу увагу пошвецовал музичним активносцом школярох и пошвидко основал школярски тамбурови оркестер. Медзитим, уж 1958. року ше пошвецел режиї у театре и зоз школскима дзецми порихтал и виведол театрални фалат *Били єлень* Владимира Назора. 

Од 15. фебруара 1961. року Скупштина општини Кула меновала Янка  Олеяра за першого директора новооснованого Дома култури у Руским Керестуре. По даскельорочней прерви знова бул меновани на тоту длужносц. Од того часу вон ше пошвецел у цалосци двом найвекшим културним манифестацийом у култури Руснацох и Українцох у тедишнєй Югославиї – Фестивалу Червена ружа и Драмскому мемориялу Петра Ризнича Дядї.

Янко Олеяр бул член та и предсидатель найвисших орґанох Фестивала култури Червена ружа (Управного и Вевершного одбору) а активно участвовал у орґанизованю вецей манифестацийох, окреме давал увагу Науковому совитованю на Фестивалу. Пририхтуюци свойо викладаня на рижни теми за Наукове совитованє Янко Олеяр детальнєйше позберал податки о обичайох Руснацох у Войводини. З тих материялох вон формовал идеї и правел синопсиси за ТВ емисиї та ше зявел як автор емисийох на ТВ Нови Сад о швету Дзуря, о Русадльох, о Кирбайох, о забивачкох швиньох. Вон ше интересовал за историю Руснацох, призберовал материяли з тей обласци и формовал тематски фельтони хтори обявйовал у новинох *Руске слово*.

За свою роботу  на дружтвеним и културним планє Янко Олеяр достал вецей припознаня медзи хторима Октоберска награда општини Кула, Награда ОК ССРНВ Кула за розвой култури, просвити и спорта, Златна значка Културно-просвитней заєднїци Сербиї.

После пензионованя 1988. року поцагнул ше зоз явного живота, смуткуюци за сином–єдинцом котрому ше страцел шлїд у войни после 1991. року. 

Умар 11. януара, а поховани є 12. януара 1994. року на теметове у Руским Керестуре.

## Режирал тоти театрални  фалати

## Ґлумел у тих театралних фалатох

## Литература

* Дюра Латяк: „Янко Олеяр – учитель, културни дїяч, режисер и ґлумец–аматерˮ - *50 роки Драмского меморияла Петра Ризнича Дядї,* Завод за културу войводянских Руснацох, НВУ Руске слово и Дом култури Руски Керестур, Нови Сад, 2018, бок 168-169.
* Тамаш, др Юлиян, „Просвитни роботнїки 1944-1991. року ˮ, *Руски Керестур, лїтопис и история (1745-1991)*, Месна заєднїца Руски Керестур, 1992,  б. 414. 
* Тамаш, др Юлиян, „Дом култури ˮ, *Руски Керестур, лїтопис и история (1745-1991)*, Месна заєднїца Руски Керестур, 1992,  б. 418.

* P. R. Magocsi, „Olieiar, Ianko. See Historiography: Vojvodinaˮ, P. R. Magocsi and Ivan Pop: Encyclopedia of Rusyn History and Culture, University of Toronto, 2005, ISBN 0-8020-3556-3, p. 360

## Вонкашнї вязи

* ''Яр зиходзи на жем (1)'' - Народни обичаї Войводини, по идеї Янка  Олеяра, ТВ Нови Сад, 1989. рок, Makovcanj, www.youtube.com, 4. februar 2017.

* ''Яр зиходзи на жем (2)'' - - Народни обичаї Войводини, по идеї Янка  Олеяра, ТВ Нови Сад, 1989. рок, Makovcanj, www.youtube.com, 4. februar 2017.

* ''Яр зиходзи на жем (3)'' - - Народни обичаї Войводини, по идеї Янка  Олеяра, ТВ Нови Сад, 1989. рок, Makovcanj, www.youtube.com, 4. februar 2017.

* ''Забивачки швиньох - Обичаї з традициї Руснацох у Войводини (1. часц),'' по идеї Янка  Олеяра, ТВ Нови Сад, 1984. рок,  Makovcanj, www.youtube.com, 11. december 2009.
 
* ''Забивачки швиньох - Обичаї з традициї Руснацох у Войводини (2. часц)'', по идеї Янка  Олеяра, ТВ Нови Сад, 1984. рок, Makovcanj, www.youtube.com, 11. december 2009.
 
* ''Забивачки швиньох - Обичаї з традициї Руснацох у Войводини (3. часц),'' по идеї Янка  Олеяра, ТВ Нови Сад, 1984. рок, Makovcanj, www.youtube.com, 11. december 2009.

Катеґория:Руснаци у Сербиї
Катеґория:Дюрдьовчанє
Катеґория:Ґлумци аматере
Катеґория:Дїяче у култури
Катеґория:Учителє
Катеґория:Народзени 1928
Катеґория:11 януар
Катеґория:Умарли 1994
Катеґория:10. януар