Шекера

**Шекера** то старе орудиє хторе ше виками хаснує за рубанє и обробок древа, як оружиє, церемониялни и гералдични символ. 

Перши шекери мали главу зоз каменя и даяку файту древеного пориска хторе було приквачене за главу шекери. Шекери з бакру, бронзи, желєза и челїку резултат розвою технолоґиї и пренаходзеня способу хаснованя одредзених материялох.

Найвекше число шекерох ма челїчни оштри бок и древене пориско, гоч широко заступени и пориска з пластики и других сучасних материялох. 

Шекера през длуги период нашла вельку применку и у войску, бо ше указала як досц ефикасне оружиє.

## История
Шекери перше були орудиє зоз каменя, наволани ручни клїнок. Хасновало ше их без пориска и мали окресани оштри бок з кременя (кварцу),  або другого каменя. Камени шекери направени з оштрим боком за копанє жеми  першираз були направени даґдзе у позним плеистоцену у Австралиї, дзе фраґменти таких шекерох датирую од пред найменєй 44.000 роками. Вони познєйше нєзависно од таких шекерох видумани у Японє коло пред 38.000 роками и їх остатки найдзени на даскелїх локацийох з позного каменого часу на островох Хоншу и Кюшу. У Европи до истого пренаходку пришло вельо познєйше, под час неопитского периоду хтори закончени медзи 4.000 и 2.000 пред нову еру. Перши прави шекери зоз пориском познаати зоз мезолитского периоду (коло 6.000 п.н.е.). Зоз того периоду пренайдзени даскельо пориска и випатра же пориска шекери утвердзени зоз клїнком.

## Шекера як предмет матерялней култури
Як предмети матерялней култури, шекери мож ураховац и ґу орудию и ґу оружию. По своєй фурми и способе виробку конструовани су так же их мож применьовац на вецей способи. Спрам потерашнїх сознаньох, основна функция шекери то обробок древа, гоч цалком можлїве же су хасновани и за иншаки наменки. 

## Шекера як оружиє
Шекера як оружиє у воєним смислу спада до нападаюцого оружия за рубанє и джобанє. Окреме є хаснована за борби перши на перши, а на векших оддалєносцох зоз руцаньом.
## Шекера як орудиє
Форма шекери як каждодньового орудия у обисцох, у зависносци од наменки, розликує ше по велькосци и чежини. Векши и масивнєйши шекери служели першенствено за валянє древох, док лєгчейши хасновани за рубанє менших стеблох и щипанїцох. Нє треба виключиц можлївосц же шекери хтори хасновани як орудиє у одредзених ситуацийох хасновани и як оружиє (цо ше и нєшка случує у насилних нападох). Медзитим, шекера хтора предвидзена за оружиє, по форми и мустрох яки направени зоз стрибла нєдвосмислово и виключно хаснована як воєна шекера, а нє як як орудиє.

Яку ма значносц шекера и при Руснацох, призначене и у шпиванки:

***Я до лєса***

*Я до лєса желєного нє пойдзем,*

*Древо рубац яворово нє будзем.*

*Древо би ме яворово забило,*

*Цо би дзивче без шугая робело?*

*Шекерочко зоз желєза, тупа ши,*

*Фраєречко премилєна, шумна ши;*

*Шекерочку зоз желєза вибрушим,* 

*Фраєречку премилєну мац мушим.*

*Шекеречку зоз желєза на плєцо,*

*Фраєречку премилєну под плєцо;*

*Шекерeчку зоз желєза до ярцу,*

*Фраєречку премилєну до танцу.*

## Вонкашнї вязи
* Country Workshops
 
* Muller-Hammerwerk Qualität durch Tradition
## Литература

*Наша писня*  - Онуфрий Тимко, *Руске слово* – Нови Сад  1989. бок 33
* W. Borkowski, Krzemionki mining complex (Warszawa 1995)
* P. Pétrequin, La hache de pierre: carrières vosgiennes et échanges de lames polies pendant le néolithique (5400 – 2100 av. J.-C.) (exposition musées d'Auxerre Musée d'Art et d'Histoire) (Paris, Ed. Errance, 1995).
* R. Bradley/M. Edmonds, Interpreting the axe trade: production and exchange in Neolithic Britain (1993).
* P. Pétrequin/A.M. Pétrequin, Écologie d'un outil: la hache de pierre en Irian Jaya (Indonésie). CNRS Éditions, Mongr. du Centre Rech. Arch. 12 (Paris 1993).
* Schulze, André(Hrsg.) Mittelalterliche Kampfesweisen. 2007. ISBN 978-3-8053-3736-6.. Band 2: Kriegshammer, Schild und Kolben. Mainz am Rhein.: Zabern.

## Референци