Силвестер Ерделї

**Силвестер Ерделї** (*8. юний 1930—†19. авґуст 1996), поета-селян, инициятор снованя етноґрафскей збирки у Петровцох, културно-просвитни дїяч.

## Биоґрафия
Силвестер Ерделї народзени 8. юния 1930. року у Петровцох нєшка Република Горватска. Оцец Михал и мац Веруна родз. Дудаш (Семанова). Мал брата Якима хтори погинул 1942. як домобран. До основней школи (6 класи як теди було) Силвестер ходзел у Петровцох. После Другей шветовей войни вон закончел школу-курс за муляра. По законченю тей школи, пар роки по одход до войски (1950), робел як муляр на рижних повойнових вибудовох. После врацаня з войски робел и як муляр алє тиж так и обрабял жем як параст вєдно з родичами. Обидва роботи Силво, як го у валалє волали, робел покля му здравє допущовало, до 1991. року. 

Силво Ерделї бул оженєти зоз Андєлку родз. Рац (Мишкову) зоз Андрияшевцох. Винчали ше  1956. року. У малженстве мали двох синох Йоакима (1959.)  и Звонимира (1963.).

## Потримовка културним активносцом у Петровцох

У културним живоце Петровцох Силво Ерделї бул присутни од вчасней младосци такой после Другей шветовей войни. Бул активни у КУД  *Яким Гарди*, як член управи и даєдних одборох, коло орґанизованя културного живота, помагал у орґанизациї програмох. Єден час, 50-тих рокох, грал у оркестру на беґешу. Силво Ерделї  дзечнє участвовал у шицких литературних збуваньох у валалє. З активносцу у КУД *Яким Гарди* престал початком осемдзешатих рокох.

На вецей заводи Силво Ерделї орґанизовал и водзел валалску читальню. Штредком 60-тих рокох пар роки бул предсидтель Месней заєднїци. 70-тих рокох бул инициятор и  соорґанизатор снованя етноґрафскей збирки (музею, як го наволовали) у Петровцох, вєдно з др. Томиславом Миширом и Силвом Кетелешом. Даскельо роки пред тим вони по валалє глєдали и зазберовали руски етнолоґийни културни скарб. Музей основали з фахову допомогу Городского музею Вуковар. Силво Ерделї добродзечнє робел як водитель нащивительох по етноґрафскей збирки и до того укладал цалого себе. Медзитим, на початку 80-тих рокох партийски валалски структури, вєдно зоз тедишнїм руководством Союзу Русинох и Українцох СРГ, зменєли го з тей добродзечней роботи  и поставяли нєпририхтани особи за длужносц водительох и тот валалски музей почал заоставац. Таке одношенє го досц потрафело и охабело шлїду на його културну и творчу роботу. 

Бул Силво Ерделї и на сновательней схадзки Союзу Русинох и Українцох СРГ, алє ше у його далєшей роботи нє анґажовал бо ше нє складал з проукраїнску политику хтора пановала у Союзу. Силво Ерделї бул цалого живота правдиви Руснак и тримал ше своїх руских кореньох.

Силво Ерделї  од початку участвовал у орґанизациї културней манифестациї *Петровски дзвон* алє бул и активни учаснїк у програми як поета. Вон написал и "гимну" Петровскому дзвону, хтора ше по нєшка виводзи на початку главней програми.
 
## Поета з народу

Медзи звичайнима людзми Силво Ерделї бул познати и як поета-селян. Обявйовал свойо писнї под власним меном або под псевдонимом *Лєсови*. Силво любел Петровци, предїли коло нїх, упознал прешлосц свойого народу и його културне нашлїдство зоз хторого черпал инспирациї. Вон писал писнї так як вони у нїм дозревали у роботи за плугом, при косидби, на валалскей свадзби... писал их и обявйовал.  

Вон бул оподобенє народного поета хтори нє лєм пестовал нашлїдзени елементи народного поетичного скарбу, алє вон тот скарб и творчо збогацовал. Праве така поетика, так вишпивани стихи з його шерца представяли першу ґарадичу медзи  нашу народну шпиванку и уметнїцку поезию. У поровнаню зоз другима поетами литератури на рубу фолклору обачлїве же Силво Ерделї добре будовал звуковне пасмо писньох. Озда прето вецей композиторе похасновали тексти його писньох и музично их обробели односно  компоновали музику на нїх, а напознатша то  композиция Якима Сивча *У лєшику при валалє* хтору Руснаци так прилапели же ше ю уж трима за народну. 

НВП Руске слово видало кнїжку його поезиї под насловом *У лєшику при валалє* 1977. року. Постхумно 2005.  року видата кнїжка дзецинскей поезиї *Наспак швета*. Видаватель КУД *Яким Гарди* з допомогу Совиту за национални меншини РГ и Союзу РиУ РГ. Силвова поезия заступена и у кнїжки *Поезия и проза Русинох и Українцох у Горватскей* (Союз, 2000.). 

Велї роки Силво Ерделї бул дописователь новинох *Руске слово* и Рускей редакциї Радио Нового Саду. 

Силвестер Ерделї умар 19. авґуста 1996. року у Петровцох. Поховани є на грекокатолїцким теметове у Петровцох.

## Композициї на слова писньох Силвестера Ерделя

## Литература
Штефан Гудак, „У лєшику при валалєˮ, *Руски календар 1997*, НВУ Руске слово, Нови Сад, 1996, б. 161.

## Вонкашнї вязи

* ''Силво Ерделї, 90 роки од народзеня'', Венчик ч. 93, 2020. б. 4.

## Референци


 
Катеґория:Руснаци у Горватскей
Катеґория:Петровчанє
Катеґория:Поета
Катеґория:Писателє за дзеци
Катеґория:Дїяче у култури
Катеґория:Дїяче у просвити
Катеґория:8. юний
Катеґория:Народзени 1930
Катеґория:19. авґуст
Катеґория:Умарли 1996