Стана Дюрич-Клайн

**Стана Дюрич-Клайн** (*5. май 1905 – †18. фебруар 1986), перша жена музиколоґ у Сербиї.

## Биоґрафия
Стана Дюрич родзена у Беоґрадзе 5. мая 1905. року. Перше була одата за Владислава Рибникара, власнїка дньових новинох „Политика”. У малженстве мали два дзивчата и сина Слободана Рибникара (1929—2008, хемичар). У своїм другим малженстве Стана була одата за психолоґа и режисера Хуґа Клайна. У другим малженстве ше родзел син Иван Клайн, познати професор литератури и линґвиста.

## Професийна музична драга
У Београдзе закончела ґимназию, нїзшу и штредню музичну школу. Студирала паралелно на Филозофским факултету кнїжовносц и историю музики (проф. Милоє Милоєвич) У Паризу ше усовершовала на Сорбони оддїл клавир, у класи професора Лазара Левия, тиж на Сорбони закончела *Курс зоз францускей цивилизациї* (франц. *Cours de Civilisation francaise*).

Од 1929. по 1941. року наступала як пиянисткиня у Беоґрадзе, Заґребе и других варошох бувшей Югославиї. Перша у нашим штредку хтора грала  *Концерт за клавир и [[оркестер]]*  у G-Дуру  Мориса Равела,  *Ноци у шпанских заградкох* Мануела де Фаля, *Клавирски концерт* Иґнация Яна Педеревского и други композициї. Року 1932. постала член Организацийного одбору Народного  универзитету Коларац. Участвовала, як виводзач и преподавач, у роботи познатих *Музичних годзинох* у тей установи.

Ушорйовала музични часописе *Звук* (од 1932. по 1936. и ознова од 1955. року) и *Музични глашнїк*. Звук основани 1932. року у Беоґрадзе зоз цильом же би упознал тедишню явносц зоз найвисшима професионалнима тенденциями и досягами у обласци музичней творчосци. Основни концепт и програмску ориєнтацию *Звука* установела праве Стана Рибникар, тедишня редакторка часопису.

Була професор у Музичней школи Станкович од 1937. по 1945. рок. Од 1950. по 1971. була доцент, затим професор Историї югославянскей музики на Музичней академиї у Беоґрадзе. Паралелно, од 1949. по 1974. року була активна у Музиколоґийним институту САНУ як секретар, затим наукови сотруднїк а од 1962. по 1974. року була його директор.

Обявела вельке число студийох, розправи  и статї. У своїх студийох и статьох занїма ше углавним, зоз виглєдованьом жридлох историї сербскей музики (Перши сербски либрето, Вук Караджич и сербска музика, Йованка Стойкович – забути сербски музичар, велї статї о Корнелийови Станковичови и други).

Роботи хтори обявює визначую ше по ясно виложеним материялу, зоз озбильну документацию и писани зоз „швижим” стилом. Тиж писала, музични критики и сотрудзовала у домашнїх и страних енциклопедийох общого и фахового характеру.

## Музиколоґийна робота
Єй животне дїло то *Розвой музичней уметносци у Србиї.* То перша история сербскей музики. Вона руша од найстарших познатих податкох и памятнїкох, и сцигує по сучасну епоху. Други дїла то: *Музика и музичаре*  (вибрани статї и студиї); преподаваня на медзинародних музиколоґийних конґресох у Бечу: *Gesellschaftsformen und Musikentwicklung, I951.* и *Ivan-Mane Jarnović, contemporain de Mozart*, 1956. Обидва преподаваня обявени у конґресних зборнїкох; редакция и уводни слова за *Кнїжку о музики* Петра Коньовича, *Прилоги биоґрафскому словнїку сербских музичарох* Владимира Дьордєвича, *Вибор есейох* Воїслава. Вучковича...

За перше виданє библиотеки *Сербска кнїжовносц зоз сто кнїжками* (Српска књижевност у сто књига), пририхтала першу, по нєшка єдину антолоґию сербскей музики есеїсткинї.

Участвовала як музиколоґ, на вельочислених наукових сходох у жеми и иножемстве. Єдна є зоз найзначнєйших сербских и югославянских музичних лексикоґрафох; текстох о сербскей музики и музичарох, сотрудзовала у найугляднєйших шветових музичних и других енциклопедийох: *Die Musik in Geschichte und Gegenwa*rt, анґл. *The New Grove Dictionary of Music and Musicians*, рус. *Болъшая советская энциклопедия*, ит. *Enciclopedia della musica* итд.  Була редактор за сербску музику у обидвох виданьох Музичней енциклопедиї Югославянского лексикоґрафского заводу у Заґребе и у Енциклопедиї Югославиї истого видавателя. Почим була сотруднїк и директор Музиколоґийного института САНУ формовала архивски зборнїк аутоґрафох, преписох, старих и ридких виданьох сербскей музики, єдну зоз найбогатших у нашей жеми. Зоз музичну критику почала ше занїмац пред  Другу шветову войну (*Музични глашнїк*, *Правда*). Помедзи 1955. и 1980. була оперски и балетски критичар беоґрадских новинох Политика. Тиж була и прекладатель  музиколоґийней литератури зоз французкого, нємецкого, руского и словенского язика.

Стана Дюрич-Клайн добитнїца Октоберскей награди Беоґрада (1974), Ордена за заслуги за народ зоз златну гвизду (1978), Седмоюлску награду за животне дїло (1982) и други припознаня.

У Сербиї почасово установена Награда „Стана Дюрич-Клайн”. спред НИУ *ПОЛИТИКА*, младим професором за ориґиналне доприношенє у обласци сербскей музиколоґиї: за резултати зоз обласци применєней музиколоґиї (защита сербского музичного нашлїдства, музиколоґийни прилоги виданьох и критикох, нотних и звучних записох, музиколиґийних обробкох нових одкритох нотних лєбо текстуалних рукописох и инших текстуалних нашлїдствох…)

Стана Дюрич-Клайн умарла 18. фебруара 1986. року у Беоґрадзе, дзе є  и похована.

## Литература
* Muzika i muzicari. — Beograd, 1956. (сербогорв.)
* Д. А. Агренев-Славянский и его роль в музыкальной культуре Югославии // Из прошлого югославской музыки, пер. с серб. — М., 197
* Реjovic R., Muzikoloska delatnost Stane Đurić-Klajn (Povodom 60-godisnjice rodenja), „Zvuk”, 1968, No 85-86, s. 288-93.
* *Stana Đurić-Klajn i srpska muzikologija povodom stogodišnjice rođenja Stane Đurić-Klajn (1908-1986)* Stana Đurić-Klajn und die serbische Musikwissenschaft, aus Anlass des hundertsten Geburtstages von Stana Đurić-Klajn), 2010,  (Informationen zu diesem Buch in englischer Sprache; PDF; 187 kB) 

## Вонкашня вяза
* Мина Божанић: Заоставштина Стане Ђурић Клајн у Музиколошком институту САНУ (Зборник Матице српске за сценске уметности и музику, 55, 2016. године, стр. 91-106) (на анґлийским язику)
* Енциклопедија српског народног позоришта, *www.snp.org.rs*
* THE RIBNIKAR FAMILY HISTORY, *www.fondribnikar.com*

## Референци


Катеґория:Пиянисти у Сербиї
Катеґория:Музичаре
Катеґория:Музиколоґове
Катеґория:Професоре
Катеґория:Редакторе
Катеґория:Народзени 1905
Катеґория:5. май
Катеґория:18. фебруар
Катеґория:Умарли 1986