Солфедьо

**Солфедьо** (ит. *solfeggio*) то музична дисциплина хтора розвива чувствительне музичне ухо, 
интонацию и ритем. Солфедьо унапрямени на розвой музичного слуха уключуюци и такв. нукашнї слух: препознаванє, паметанє мелодиї (музична мемория). То система активносци шпиваня нотох зоз солмизацийнима складами: до, ре, ми, фа, итд. у одредзеним часовим тирваню, анализи слуханя музики и записованє диктатох. Обєдинює теориї музики и музичну праксу.

## Походзенє
У Италиї у 11. вику, теоретичар музики Ґвидо зоз Ареца видумал систем нотациї хторому шейсц ноти хексакорда наволал спрам першого складу у каждим шоре гимни (на латинским язику) "*Ut queant laxis*" односно, „*Гимна Св. Йоанови Хрестительови*“; то склади ут, ре, ми, фа, сол, ла.   Кажди шор хтори шлїдзи у гимни (теди ше так наволовала кажда писня-гимна) почина на шлїдуюцим ступню скали, так же мено каждей ноти бул склад хтори ше шпивал на одредзеней висини у гимни.   На тот способ була поставена початна основа солмизациї, тиж початок єдней музичней дисциплини, хтора ше през вельо вики розвивала и „вирастала” до науки  солфедя.

## Цо то солфедьо
Солфедьо то система препознаваня и паметня мелодиї (музична мемория) у одредзеним часовим тирваню. Мож одшпивац вельо вежби и мелодийски приклади a ґу нїм потребно приступиц на адекватни, правилни способ. Теди годзини шпиваня и годзини солфедя допринєшу и помогню правилнєйше виучованє и спатранє музики вообще. 

Робота и едукация у настави солфедя применює рижни системи, методични способи хтори през велї епохи створели познати музични теоретичаре и педаґоґове зоз обласци настави музики. По нєшкайши днї солфедьо як музична дисциплина ше барз усовершела.

За основу и початну роботу солфедя хасную ше звичайно єдногласови, док познєйше поступно ше уводза дво и вецейгласови мелодийски вежби хтори ше музично „читаю” зоз шпиваньом на розлични солмизацийни склади. Шпивац мож и на нєутрални склад (такв. на, ма, та, ти...) Циль настави солфедя же би оспособела школярох пречитац з лєгкосцу и чечно  такв.* ,,*'з места**"''  (ит. ''prima vista'') нотни текст.  

Солфедьо у системи музичного образованя уключени у велїх державох та и у Сербиї як єден зоз главних и обовязних предметох. Його виучованє и едукованє ше найбаржей базує прейґ практичних и очиглядних способох ученя. Зоз порядним вежбаньом мелодийских и ритмичних вежбох, ученьом [[Теория музики|теориї музики]] и єй велїх елементох, солфедьо допомогнє фундаменталному виучованю  музики и у инструменталней настави.

== Задатки солфедя ==
Потребно же би змист солфедя, бул фокусовани нє лєм на  форму ученя репродуковац початни нотни материял, алє и на активне ученє як препознац правила музичного язика през  идентификацию и имплементацию. Поготов ше треба намагац розвиц творчи потенциял дзецка, розвивац його [[музикалносц]] и талант; то значи розвиванє музичних вредносцох. Универзални способ окремного музичного розвою школяра то директне порушованє творчей активносци. Прето єден зоз приоритетних задаткох предмета солфедьо то креативно-дизайнировани-обдумани програми хтори обрацаю повагу на формиранє „**Homo musicalis**”'' – людзох хтори творя музику ''!

== Характеристики ==
Вежбанє солфедя хасновите за [[музичар]]ох-початнїкох а помага им же би ше упознали зоз партитуру, нотами, интонираньом мелодйских прикладох, рижнороднима теорийнима правилами, и вообще зоз ритмичнима подзелєнями, зоз окремну повагу на нєзвичайни ритмични фиґури як цо то синкопа, двойнїста (дупла) [[синкопа]], пунктирани [[Нота|ноти]], нєправилни ритми, артикулацийни знаки у музики, [[Абревиятура (музика)|абревиятури]] итд. Ритмични час ше найчастейше мера и предствя зоз рушаньом руки лєбо ноги, а тиж ше у такей настави применює и музична справа [[метроном]].

Мож заключиц же основни задаток музичного предмета - солфедьо то здобуванє музичней писменосци. Попри музичного описменьованя, настава солфедя ма ище єден значни циль а то розвивац музични схопносци.

== Системи солмизациї ==
У пракси солфедя нєшка ше хасную два основни системи солмизациї:

* **Апсолутна солмизация (фиксни До):** У тей системи, кажди солмизацийни склад моцно вязани за апсолутну висину [[Тон|тона]], односно за одредзене слово склада тона нотного систему. Без огляду на тоналитет у хторим ше мелодия находзи, склад **До** вше означує тон C, **Ре** вше тон D, **Ми** вше тон E, итд. Тот систем   доминує у романских жемох (Италия, Французка, Шпания), славянских жемох (уключуюци и Србию) и у других часцох швета. Предносц того систему то директна вяза медзи складом и апсолутней висини тона, а то олєгчує розвиванє апсолутного слуха и знаходзенє у [[Атонална музика|атоналней музики]]. 

* **Релативна солмизация (рухоми До):** У тим систему, склад **До** вше означує основни тон (тонику) дурскей скали у хторей ше мелодия находзи. Други склади (Ре, Ми, Фа, Со...) означую одвитуюци ступнї з нука тей скали. Кед придзе до модулациї (пременка тоналитета), склад  'До' ше меня и достава нову тонику. Тот систем розпространєни у ґерманских и анґлосаксонских жемох и часто ше  повязує зоз Кодальову методу музичкого образованя. Предносц того систему наглашованє функцийох и одношеня медзи тонами з нука тоналитета.

== Типи солфедя у настави ==

* солфедьо ''парлато'', бешедни солфедьо, ноти ше читаю зоз їх солмизацийнима менами, у одредзеним провадзацим [[Темпо (музика)|темпу]] и правилних тирваньох нотох; алє ше нє интоную (нє шпиваю ше). 

* ''шпивани'' солфедю у хторим тиж ноти ускладзени, шпиваю ше (интоную) у одредзеней висини и зоз солмизацийнима складами (со, ми, ре, ла, фа,сол...итд.), у одредзеним темпу и правилним ритмом, найчастейше зоз тактированьом.

== Циль и значенє ==
Солфедьо фундаментални и основни предмет музичного образованя прето же розвива ключни способносци нєопходни каждому [[Музичар|музичарови]]:

* **Интонацийна прецизносц:** Способносц чистого шпиваня лєбо граня тонох.

* **Розвива музичнi слух:** Способносц препознаваня и розликованє висини тонох интервалох, акордох и [[Музична скала|скалох]].

* **Нукашнї слух (Аудияция):** Способносц „слуханя" музики у думкох, без вонкашнього звучного жридла.

* **Читанє нотного текста:** Швидка и точна  интерпретация нотного записа.

* **Музична мемория:** Способносц паментаня мелодийох и ритмох.

* **Чувство за ритем и метрику.**

* **Порозуменє музичней структури:** Похопйованє одношеня  медзи тонами з нука скали и тоналитета.

Розвиванє солфедя як схопносц представя основу за успишне занїманє и корелацию зоз шицкима другима музичнима дисциплинами – граньом на [[Подзелєнє музичних инструментох|инструментох]], шпиваньом, дириґованьом, [[Композитор|компонованьом]], музичну анализу и теорию музики.

== Културни референци == 

Склади солфедя постали часц ширшей култури, найбаржей у филмскей и телевизийней уметносци:

] * ''Мойо писнї, мойо сни'' **(*The Sound of Music*):** У тим познатим филмским мюзиклу зоз 1965. року, писня "Дo-Рe-Mи" централна/главна точка. Главна юнакиня Мария хаснує тот мелодийни мотив же би научела дзеци фамелиї фон Трап основу шпиваня у дурскей скали. 

* ''Найроби трио***:*' У телевизийскей емисиї америчкого комичара Ерния Ковача настал популарани скеч познати як Найроби трио. Три особи у длугоких капутох, зоз полуцилиндрами и масками ґорилох, виводзели пантомиму зоз писню  *Solfeggio* Роберта Максвела, чий текст бул составени виключно зоз солфедьо складох.

* *Солресол***:** У 19. вику, солфедьо склади послужели як основа за творенє медзнародного помоцного язика зоз меном *Солресол*.

## Литература
* Guido M. Gatti e Alberto Basso (a cura di), La musica. Enciclopedia storica, IV, Torino, UTET, 1966, p. 804 (на италиянским язику)
* Morris, Robert (2009). „Architectonic Composition in South Indian Classical Music: The "Navaragamalika Varnam"”. Ур.: Tenzer, Michael. Analytical Studies in World Music. Oxford: Oxford University Press. стр. 309. „The svara sections are sung in sargam (Indian solfege), using the Indian note names, sa, ri, ga, ma, pa, dha, ni (which correspond to the Western do, re, mi, fa, sol, la, ti).”
* Miller, Samuel D. (Autumn 1973), "Guido d'Arezzo: Medieval Musician and Educator", Journal of Research in Music Education, 21 (3), MENC_ The National Association for Music Education: 239–45, doi:10.2307/3345093, JSTOR 3345093, S2CID 143833782

## Вонкашня вяза
*  Корелация клавир. солфедьо, шпиванє, *umetnickaskola.com*
*  Солмизация, Википедия на сербским язику
* Карасёва, М. В. Сольфеджио — психотехника развития музыкального слуха М., 1999 (2-ге вид. — М., 2002, 3-це вид. — 2009).2033652  monsconsv.ru
* Солфедьо цикави предмет, *backapalankacesti.com*
* Тренинґ за слух, *play.google.com*

## Референци
Катеґория:Музика

Катеґория:Музичне образованє
Катеґория:Музични термини
Катеґория:Теория музики