Сова

**Сова** (*лат. Strigiformes*) припада ряду птицох до хторго спадаю ище 250 файти. Члени тей ґрупи птицох, як и сокол и ястраб, жию на шицких континентох окрем Антарктику. Сови, попри сокола и ястраба, птици хватачки, алє ше од нїх розликую по тим же су найактивнєйши вноци. Найпознатши фамелиї зоз того ряду птицох то фамилия домашнїх або звичайних совох (*Tytonidae*) и прави сови (*Strigidae)*.

## Характеристики сови
Сови маю специфични випатрунок. Понеже су птици хватачки и прилагодзени ловом вноци, вони ше од других птицох хватачкох розликую по анатомских характеристикох. Цело им збите, глава, поровнуюци зоз другима птицами, обачлїво велька и округла. Джубок им барз заокруглєни з оштрим рубцом хтори им служи за тарганє плєну, пазури длугоки, скруцени и джобаци, а хасную их за хватанє плєну. Вонкашнї нохци (пазури) на ногох сова може заобрацац же би лєгчейше хвацела мали и швидки плєн, як цо то миша, а тиж так и за сиґурне злєцованє на конари, шедзенє и за пендранє по древе. Окрем того, сови маю барз добри осет слуху и виду, хтори им оможлївює и при найслабшей шветлосци през ноц ловиц плєн. Сови високи од 10-70 центи.

Сова ма вельки, округли и вистирчени очи на преднєй часци глави хтори єй оможлївюю добре преценьованє оддалєносци и швидкосци плєну. Очи нєрухоми, так же сова муши обрацац главу же би унапрямела попатрунок. Главу може обрациц и за 180 ступнї, а даєдни файти можу обрациц и до 270 ступнї.

Уха сови вертикално видлужени и длуги су скоро як и глава. Коло очох маю венчик зоз пиркох хтори унапрямую звук ґу ухом. Вєдно зоз пирйовима ухами, тот венчик коло очох служи им и за приказ розположеня и звичайно є обачлївей фарби.

Сова лєци нєчуйно, присподобено на ноцни живот. Єй пирє барз мегке, еластичне и „розчесане” и прегина ше и под найменшим прициском воздуху. Ноги тиж оброснути зоз густим и мегким пирйом, так же сова кед лєци нє сущи.

## Справованє
Векшина совох активна вноци, а през дзень одпочива на древе, мурику або стини. Нє лєгко ю обачиц прето же, у зависносци од бивальнїка, єй пирє рижних фарбох (чарне, шиве, жовте, биле...) и цифроване. Тоти фарби и цифри на пирю представяю „защитне облєчиво” бо, дзекуюци облєчиву, домашня або звичайна сова през дзень шедзи счупена на мурику и обачиц ю нє мож. Сови, наприклад, хтори пребуваю на древе, маю пирє подобне лупи того древа.

## Карменє
Сова ше карми зоз малима похребцинарами, першенствено зоз глодарами хтори ноцни животинї. 

Сова нєше од два до дванац вайца, у зависносци од файти: кажди дзень до три днї. Совчата ше нє вилєгую источашнє и можу буц розлични по велькосци. Сова нє прави гнїздо, алє себе глєда одвитуюце место на древе, будинку, шопки або у пещери.

Найменша сова чежка коло 31 ґрами, а найчежши сови вельки ухати сови и сови *Bubo plakistoni* хтори можу буц и до 76,2 центи високи, розпон кридлох вецей як 2 метери и чежки коло 4,5 кили.

## Еволуция сови
Филоґенетска позиция сови по нєшка нє ясна. Наприклад, на основи таксономиї, односно гибридизациї ДНК, сови подобнєйши ряду широкописких и єй подобним птицом (*Caprimulgiformes*) як дньовим хватачком типу сокол ( *Falconiformes*), та сова и широкописка у истей таксономней катеґориї фамилиї *Strigidae*. Тоти твердзеня нє виродостойни бо их нє прилапюю розлични кладистични  и молекуларни  виглєдованя.

Єст коло 250 файти совох, хтори на основи молекуларних виглєдованьох подзелєни до фамилийох — прави сови  (*Strigidae*) и домашнї або звичайни сови (*Tytonidae*) . 

Єст фосилни остатки совох хтори нє припадаю анї єдней зоз тих спомнутих фамилийох. Рoд вимартей сови *Ogygoptynx*  зоз периоду палеоцену (период пред 50 милиони роками) прави доказ же сови були окремна таксономна катеґория у чаше вимераня диносаурусох, та су на основи того єдна з найстарших ґрупох копнових птицох окрем ґрупи *Galloanserae* (павур, фазан, пулька, гуска, качка), алє тота „сова зоз часу креди ” (*Bradycneme*) була найвироятнєйше диносаурус *Elopteryx.*

У чаше палеоґену сови зоз ряду *Strigiformes* ше населюю и до подручох дзе населєни рижни други птици, так же при нїх, як и при шицких других, настали морфолоґийни пременки. Зоз того ряду, у вчасним неоґену, остали лєм прави сови и домашнї або звичйни сови.

## Фразеолоґия
*Бодай би ши сову жедол - гандрованє: бодай ци ище:*

*Но, цо же то тераз, кому же шпиваю?* 

*Ша тебе шпиваю, мамо моя, тебеее!* 

*Гей, га чом?* 

*Га родзени дзень ци, 80-ти родзени дзень!* 

*Бодай би ши сову жедла, га цоже ши ми нє поведла?!?*

*Було сови - було жимно (даґдзе спац и под.).*

## Галерия


Файл:Northern spotted owl (14906620073).jpg|*Strix occidentalis caurina*(заходна сиверна Америка) 
Файл:Eagle Owl IMG 9203.JPG|*Bubo bubo*(Европа, Азия)
Файл:Masked owl mask4441.jpg|*Tyto novaehollandiae* (Австралия)
Файл:Waldohreule (Asio otus) Pfahlhaltung.jpg|*Asio otus*(Европа, Азия, Сиверна Америка, Африка)
Файл:Albrecht Dürer - The Little Owl - WGA7367.jpg|*Athene noctua*(Европа, Сиверна Америка, Нови Зеланд)
Файл:Eule im Birnbaum.jpg
Файл:Owl In Deep Thoughts.jpg
Файл:Strix nebulosa (Chouette lapone) - 393.jpg|*Strix nebulosa*(Скандинавия, Сибир, Канада, сиверна часц ЗАД)


## Литература
* *Словнїк руского народного язика II*, Нови Сад 2017, б. 498.

* Calaprice, Alice & Heinrich, Bernd (1990):. Joy Street Books. 1990. ISBN 978-0-316-35456-1., Boston. ISBN 978-0-316-35456-1. 
* Duncan, James. 2003. Owls of the World. Key Porter Books, Toronto. ISBN 9781552632147.
## Вонкашня вяза
* Сова,  *sr.wikipedia*

* Sve vrste sova sveta, *www.owlpages.com*

## Референци


Катеґория:Биолоґия
Катеґория:Птици