Руменєц

**Руменєц** (лат. *Matricaria chamomilla*) рошлїна з фамелиї (Asteraceae) и єдна з найпознатших лїковитих рошлїнох присутна у скоро каждим обисцу.

Найлїковитши квитки позберани до главкастих кветох. Маю у себе етерични олєй хтори им дава приємни пах, та хаснованє чаю  од тей рошлїни, окрем лїковитосци, представя и праве задовольство и ошвиженє. За индустрийски потреби ше хова, особлїво у Войводини, на жеми нїзшей катеґориї.

Постої вельке число реґистрованих препаратох чиї состойок руменєц (на тарґовищу заходней Европи коло 150).

Главна лїковитосц тей рошлїни указує ше у лїченю жалудково-черевових хоротох (ґастритис, ентеритис, надуванє, корчи, колитис), неуродепресия и хороти плоднїци). Звонка ше хаснує процив запалєньох скори и шлїжацей скорочки, за инхалацию, купанє и подобне бо ма добри антибактерийни, антивирусни и фунґицидни дїйства. 

### Характеристики
Руменєц єднорочна рошлїна хтора рошнє до висини 50 cm и ма барз приємни ароматични пах. Спада до файти коровских рошлїнох. Квитки з билима лїсточками коло громадки жовтих лїсточкох. Квитнє од початку мая до конца авґуста. 

**Опис рошлїни** – Руменєц єднорочна лїсцаста космополитска рошлїна з розконареним, вибразданим и на верху дзиравим стебелком, висини 20-50 центи, зоз двойнїсто пиркасто розрезанима лїсцами и цвеенкастима лїсточками. Чолнокаста квиткова ложа тиж дзирава, обвита з дробнима рубцовима билима квитками, док нукашнї цивкасти квитки жовтей фарби. Главкасти квитки ширя характеристични, шицким добре познати приємни пах, а период квитнуца тирва од юния по септембер. Руменєц рошнє вшадзи: на пажицох, на нєплоднєй жеми, коло драгох и нєдалєко од населєньох, часто и як коровче по польох ширцом Европи, Азиї, Сиверней Америки и Австралиї.

Квитки хемафродични, то єст маю и тлучок и прашнїк (мушки и женски орґани потребни за розмножованє).

**Применьованє** - У античним чаше ше руменєц у Єгипту хасновало за балзамованє цела покойного, док ше го у Греческей хасновало насампредз пре баготоворне дїйство за претровйованє.

Як лїковиту часц рошлїни хаснує ше зошицким розквитнути сушени квитково главки по красней и слунечней хвилї и суши на цуґу, защицени од слунка. З дестилацию ше з квиткох достава барз драги етерски олєй хтори белавей фарби, перто же у нїм єст вельке количество дериватох азулену. Окрем етерского олєю, у руменцу єст и други лїковити материї як цо полифеноли, флавоноиди (апиґенин, лутеолин, кверцетин, изорамнетин, рутин, гиперозид), фенолни квашнїни, гидрокси-кумарини (умбеллиферон, херниарин), холин, фитостероли, смоли, воски, масци, горки єдинєня, орґански квашнїни (яблукова, салицилна) и солї фосфорней квашнїни, сумпору и калциюму. За процивзапалєньске и антисептичне дїйство руменцу заслужни деривати азулену, а етерски олєй ма у найвекшим проценту хамазулен, алфа-бисаболол и спатуленол.

File:Chamomile_and_cornflowers_in_field%2C_Walsdorf.jpg

**Народна медицина -  **Лїковити прикмети руменцу познати од давна, та ше го трима як "лїк за шицки хороти", понеже його примарни лїковити прикмети антисептични и процивзапалєнски, гоч ше роби о инфекциї, гоч запалєньох на скори, шлїжацей скорочки устох и гарла або орґанох за диханє або претровйованє, гоч уро-ґениталней системи.

Познати по своїм антиспозмодичним дїйствованю, руменєц перши народни лїк за ублажованє больох и корчох, горучки и реуматски болї. Тиж так, руменцова тея ефикасне средство за ублажованє жалудкових проблемох як цо гиперацидитет, запалєнє жалудковей шлїжацей скорочки, вред на жалудку або надутосц и риганє. Тота тея дїлотворна и при вреду, на дванацпальцовим череве, при катару черевовей шлїжацей скорочки и преганячки, док заднутосц тиж мож реґуловац з клистиром у хторим руменцова тея. Болї и корчи при хоротох жовчового мещка и мочового мехира тиж мож ефикасно ублажиц з тоту тею, цо важи и за боляци менструациї хтори провадза корчи. У тих случайох помага и локалне применьованє цеплих облогох з руменцу.

Виплокованє з руменцову тею пошвидшує зарастанє ранох, змирює запалєньски и загноєни процеси на скори и доприноши поцагованю екцемох, а препоручує ше и за ублажованє псориястичних пременкох. Моцна руменцова тея, прецадзена през вату и ґазу, дїлотворна и при кон'юнктивитису и запалєню уха, а тиж змирює запалєнє шлїжацей скорочки и може помогнуц кед болї зуб. Хаснує ше ю як антисептик, за ваґинални виплокованя, и у форми шедзацих купкох за ублажованє гемороїдох.

Цепли шедзаци купки доприноша олєгчаню проблемох и при запалєню мочового мехира и боляцих корчох плоднїци.

Руменєц тиж и преверене традиционалне средство за ублажованє нервози и раздражлївосци, велькей чувствительносци, нємиру, нєспаня и психичней вистатосци, як и неуралґичних больох. 

Руменцов квиток тиж традиционалне средство хторе ше у народзе хаснує за купки при змоцнєним зноєню и одстраньованю нєприємних тїлесних запахох, як и за умиванє, при чувствительней скори, як и за виплокованє барнастих власох после змиваня, же би власи мали красну фарбу и блїщацосц.

**Сучасни виглєдованя** – Руменєц ше находзи медзи найпреучованшима лїковитима рошлїнами. Маюци у оглядзе богате искуство народней медицини у його применьованю, вше було пориви за велї науково студиї, гоч ше роби о изолованю активних єдинєньох, оптималних методох екстракциї, можлївосцох применьованя, гоч о винаходзеню оптималних технолоґийних ришеньох за його плантажне пестованє и експлоатацию. 

Лабораторийни студиї потвердзели антисептичне дїйство водово-алкоголного ектракту руменцу на Bacillus megatherium и Leptospira icterohaemorrhagiae, як и ингибуюце дїйствованє на роснуце и розмножованє Staphylococcus aureus, Streptococcus mutans, Stretococcus Б-ґрупи и Streptococcus salivarius. Тиж потвердзени и процивзапалєньски дїйстваа хамазулену през ингибицию формованя леукотриену Б4.

Клинїчни студиї тиж указали анксиолитичне дїйство руменцового екстракату при особох хторих трапя лєгчейши и умерени форми анксиозносци.

У виглєдованьох хтори запровадзени на лабораторийних животиньох указане антидиябетичне дїйство руменцового екстракату, як и ефект на знїженє уровня голестеролу у креви, док “in vitro” студиї указали антикоаґулантни ефекти екстракатох.

File:Matricaria_chamomilla_flower_%2818%29.jpg

File:Germancamomileflowersmemorial.jpg 

File:Camomile_%2810437772116%29.jpg 

File:Matricaria_chamomilla_stem_%2801%29.jpg

## Ґалерия

## Литература
* Vasa Pelagić, Pelagićev Narodni Učitelj, 1888

* Dr. Enes Hasanagić, *Ljekovito bilje i jetra* б.199. Svjetlost, Sarajevo, 1984.

* Нємецка Комисия E: The Complete German Comission E Monographs,1988 (Америцке виданє)

* Alma R. Hutchens. Indian Herbology of North America, Shambhala Publications, 1973.

* Оксана Тимко Дїтко, *Назви рошлїнох и животиньох у руским язику*, Вуковар 2016, б. 32, 61, 62

* *Словнїк руского народного язика II, О - Я*, Нови Сад 2017, б.

## Вонкашнї вязи

*  PFAF database Matricaria recutita

* Bolesti jetre i kamilica

* Камилица, Википедија на српском језику, sr.wikipedia.org

* Zora Dražić, KAMILICA (Matricaria chamomilla L.), vebsajt mocbilja.rs, 7. jun 2022.

## Референци

Катеґория:Рошлїни