Ризи

**Ризи** то литурґийне облєчиво богослужебних особох.

Ризи хтори ше ма облєкац за служенє Служби Божей ше пририхтую на дияконикону, або на аналоґийону, у святилїщу, або на столє у захристиї — так кед ше роби о служительох священїка и диякона. А кед ше служи архиєрейска Служба Божа, вец на ананлоґийону, на облєкательним месце.

Облєканє до ризох, чи ше роби о владикови, чи о священїкови, нє за кажди богослужебни чин ше облєка исто. За Божествену Литурґию ше облєка подполно, за други богослужебни чини предвидзени або лєм епитрахиль, або епитрахиль и фелон. У даєдних богослуженьох предписане аж же у истим богослуженю буц нє исто облєчени, з чим ше сце наглашиц вяжнєйше од менєй важнєйшого у богослуженю. Наприклад: вечурня, кед є нє часц саночного, вец ше почина у епитрахилю и так ше докончує кед нєт „входу”. Кед по правилу „вход”, вец вец ше до фелону облєка пред „входом”. Кед вечурня зоз саночним, вец перше кадзенє и перши возглас у епитрахилю и фелону, по возгласу ше фелон зоблєка, заш ше го облєка за „вход” и литию. Утриня ше почина зоз епитрахильом, алє ше облєка до фелону под час „Полиєлея”, „Величания”, „Ангелского собора”, кед ше окончує вельке кадзенє самого храму итд.

## Файти ризох
:▶ Стихар – основне богослужебне облєчиво, платняна кошуля хтора прекрива цале цело. Стихар облєкаю послужителє, швичкаре, читаче, шпиваче (дзияци), поддияконє, дияконє, єреє (священїки) и архиєреє (владикове, епископи).

:▶ Орар – длуга, коло 10 центи широка пантлїка, обшита з ґалонами, зоз седем крижиками хтори вишити по длужини, односно словами „Свят, свят, свят”. 

Облєкаю го поддияконє и дияконє.

:▶ Нарукавнїки – Нарукавнїки то литурґийни предмет за облєканє, ушити зоз ризового платна, широки коло 20 центи, длугоки коло 40 центи, по рубох обшити зоз украснима пантлїчками (ґалонами). На штредку маю вишити, або з ґалону зробени крижик, а на крайнїх рубцох, по ширини, маю метални або шнурово „ушка”, хтори служа за злучованє и зацагованєтих крайох з помоцу єдней шнурочки. 

Облєкаю их поддияконє и дияконє, священїк, владика (епископ).

:▶ Епитрахиль – Епитрахиль або нашийнїк то риза хтора ма форму велькей пантлїки, з ризового платна є, широка коло 15 центи, а длугока коло 300 центи. То пантлїка хторей два поли скапчани з украснима ґомбичками, або зошити, обшити з ґалонами. 

Облєка го священїк и  владика (епископ).

:▶ Пояс – Пояс ушити зоз ризового платна, обшити є з ґалонами, на штредку ма ушити крижик, а на обидвох концох шнурки. 

Ноши го священїк и владика (епископ).

:▶ Набедренїк и полїца – Набедренїк и полїца то два облєчива хтори ше облєка после поясу при полним облєканю (после стихару, епитрахилю и поясу).

То богослужебни предмети, ушити зоз ризового платна, обшити з ґалонами. 

Набедренїк ма форму ромба, а полїца квадрата. На штирох углох пришити китайки. 

Ноши го священїк (кед є одликовани од висшей церковней власци або епископа) и владика (епископ).

:▶ Фелон – Фелон то остатня риза священїка. То облєчиво хторе покрива цале цело и шицки други облєчива. То плащ у форми копи хтори ма лєм на верху дзиру, през хтору ше надзива на главу. 

Ноши го священїк.

:▶Сакос - Сакос подобни стихару, кошуля зоз рукавами, алє кратша, шиє ше зоз ризового платна хторе ма по себе крижики. Обшити є зоз ґалонами (украснима пантлїками). На долнєй часци сакосу попришивани дзвончки, хтори з благим и умилним бренканьом нагадую науку Христову, цо єдна з найважнєйших обовязкох владики. Сакос облєка епископ.

:▶ Омофор - Вельки омофор ше шиє як пантлїку зоз билого волняного штофу, длугоку и широку коло 20 центи, обшити є зоз ґалонами и украшени зоз крижиками. Мали омофор то широка алє кратша пантлїка, тиж ушита зоз билого волняного штофу, обшита з ґалонами и украшена зоз крижиками. Омофор облєка владика (епископ).

:▶ Наперсни крест – Крест за християнох преважни предмет, то Исусов знак, на нїм ше одбула совершена жертва за понїщенє чловеческих грихох, символ є жертви за ближнїх, символ пребаченя и християнского спашеня.

Ноши го священїк (кед є одликовани од висшей церковней власци або епископа) и епископ.

:▶ Панаґия - то образ Господа нашого Исуса Христа, або його мацери Богородици Мариї, намальовани на металу, звичайно з емайл-технїку, октугло‒длуговастей форми, доокола богато украшени з филиґраном. Панаґию, хтора виши на ланцущку ноши владика на своїх першох.

:▶Митра – Митра то розкошно украшена шапка. Украшена є зоз иконами, драгоциним каменьом, вишита зоз златом и стриблом. Владическа митра ма на верху крижик, а митра митрофорних протоєрейох без крижика.

Ноши ю на глави священїк (кед є одликовани од висшей церковней власци або епископа) и владика (епископ).

:▶ Жезло - Жезло метална палїца украшена зоз драгоциним каменьом и перлами, а на врху ма двойнїсти, а дакеди обични криж владиком, иґуменом и архимандритом.

Швичкаре, читаче и дзияци облєкаю лєм стихар.

Подияконє и дияконє облєкаю стихар и орар. Можу облєчиц и нарукавнїки.

Священїк облєка перше стихар, потим епитрахиль, пояс, нарукавнїки и фелон, а кед є одликовани, вец або набедренїк, чи наперсни крест, чи митру.

Епископ (владика) понад стихар облєка: епитрахиль, пояс, нарукавнїки, небедренїк, сакос, омофор, панаґию и митру.

Священослужителє за служенє Служби Божей ше пририхтую зоз розкаяносцу, змиреносцу своєй совисци, зоз усердну молитву, з окремним литурґийним облєканьом хторе ма значиц же ше „облєка до нового чловека”, а тото облєканє ше закончує зоз умиваньом рукох, очисцени од каждого тїлесного и душевного бруду.

## Литература

* Словнїк руского народного язика II, А – Н, Нови Сад 2017, б. 396.
* *Дзвони*, християнски часопис, юний 2003. рок, протоєрей ставрофор о. Йоаким Холошняй
* *Дзвони*, християнски часопис, фебруар 2000. рок, протоєрей ставрофор о. Йоаким Холошняй
* *Руске слово*, тижньовнїк по руски, 20. юний 2025. рок, бок 12
* о. др Роман Миз, *Церковно литурґийно литурґични лексикон*, бок 258, видавателє НВУ *Руске Слово,* Нови Сад  и грекокатолїцка парохия св. Петра и Павла,Нови Сад

## Вонкашнї вязи:

*   Одежда, Википедия на сербским язику, *sr.wikipedia*
Катеґория:Релиґия
Катеґория:Облєчиво
Катеґория:Богослужебне облєчиво