Danubie

'U **Danubie** (canosciute cu varie nome jndr'à otre lènghe) jè 'nu jume de l'Europe cendre-oriendale. Cu 2.902&nbsp;km jè 'u seconne corse d'acque cchiù longhe d'u continende (nnande 'u Volga), e 'u cchiù longhe jume navigabbele de l'Aunìone europèe. Le suve fonde sonde jndr'à Foreste Gnure jndr'à Germanie, addò doje piccele jume, 'u Brigach e 'u Breg, se reauniscène a Donaueschingen. Jè accumenzanne da quiste punde ca 'u jume pigghie 'u nome de Danubie, pure ce se tende a penzà ca 'u Brigach sije a sove vôte 'nu affluende d'u Breg, accussì quiste urtme ha ddà esse già 'u Danubie. Da le sorgende scorre verse est, e attraverse varie capitale de l'Europe cendrale e oriendale (Vienne, Bratislave, Budapest e Belgrade). Ad 'a fine d'u corse suve se scette jndr'à 'u Mar Gnure attraverse 'nu granne delte sus a 'u confine 'mbrà Romanie e Ucraine. 'U delte d'u Danubie jè 'ngluse jndr'à liste d'u patrimonie mondiale de l'UNESCO. 

'U Danubie ha state pe' sèchele 'na 'mbortande vije navegabbele. Canosciute jndr'à storie cumme une de le frondiere de le 'Mbere romane, 'u jume corre longhe le confine de dice pajèsere: Germanie (7,5% d'u bacine idrografeche), Austrie (10,3%), Slovacchie (5,8%), Ungherie (11,7%), Croazie (4,5%), Serbie, Bulgarie (5,2%), Romanie (28,9%), Moldavie (1,7%) e Ucraine (3,8%). 'U suve bacine idrografeche combrende pure 'na vannde de otre nôve pajèsere: Itaglie (0,15%), Pulonie (0,09%), Svizzere (0,32%), Repubbleche Ceche (2,6%), Slovenie (2,2%), Bosnie-Erzegovine (4,8%), Mondegnure, Repubbleche de Macidonie e Albanie (0,03%).

## Etimologgije
'U nome d'u Danubie jndr'à 'u rumene jè *Dunarea*; jndr'à 'u croate jè *Dunav*; jndr'à 'u bulgare e serbe jè *Дунав/Dunav*; jndr'à l'ungherese jè *Duna*; jndr'à 'u ceche, polacche, slovacche e sorabe superiore jè *Dunaj*; jndr'à 'u russe e ucraine jè *Дунай*; jndr'à 'u tedesche jè *Donau*; jndr'à 'u bavarese jè *Doana*; jndr'à 'u slesiane jè Dōnaj; jndr'à 'u frangese e l''nglese jè *Danube*; jndr'à 'u spagnole e tagliàne jè *Danubio*; jndr'à 'u turche jè *Tuna*; jndr'à 'u latine jève *Danubius* o *Danuvius*; jndr'à 'u greche jè *Δούναβης*; jndr'à 'u romene e moldave *Dunărea*; jndr'à 'u romancie jè *Danubi*.

Se penze 
ca quiste termine avènene da 'na andìche radice indoeuropee, ce jè state requagghiate cumme *dānus* (o *dƒ-*) e segnefecave "jume"; otre 'mportande jumi europee sonde nnúmenate accumenzanne d'a stesse radice, pe' esembie 'u Donec, 'u Dnepr, 'u Dnestr, 'u Don jndr'â Russie e assaje affluende chiamate Don jndr'â Inghilterre e jndr'â Frange.

L'origgenarije radice indoeuropee ha ddà esse avenute a 'u latine tramite le lènghe celtiche, jndr'à 'u forme (requagghiate) **danu(w)-yo-* , oppure, seconne quaccheddune, attraverse le lènghe de le Scite e de le Sarmate, appartenènde a 'u ceppe iraneche (p'u quale jè documendate l'avestiche *dānu* proprije jndr'à 'u segnefecate de "jume").

jndr'à 'u greche andìche 'u Danubie tenève 'u nome de *Ἴστρος Istros*, ca se pòte acchijà pure jndr'à 'u latine jndr'â forme *Ister*.

'Ô stesse Danubie, innecate c'u nome suve tedesche *Donau*, e quàtte suve affluende *Günz*, *Mindel*, *Riss* e *Würm* sonde ausate jndr'â paleoclimatologgije pe' innecà le cinghe ere glaciale.

## Idrografije
'U Danubie jè l'uneche granne jume europee ca scorre da ovest verse est. Raggiunge 'a reggione d'u Mar Gnure nnande a 'nu viagge de cchiù de 2.850&nbsp;km, sveluppannose jndre 'nu delte de cirche 4.300&nbsp;km² 'mbrà Romanie e Ucraine. A differenze de otre jume, 'a lunghezze d'u Danubie jè reggestrate accumenzanne d'a foce 'nvece ca d'a sorgende. 'U punde *zere* ufficiale jè acchijate jndr'â cetata de Sulina ca se affacce sus a 'u Mar Gnure (addò sfocie une de le vrazze prengepále d'u delte). 'U bacine idrografeche d'u jume se spànne sus a 'na grannèzze de cchiù o mène 805.000&nbsp;km². 

D'a sorgede ad 'a foce, le prengepále affluende sonde:

* Iller cu 70&nbsp;m³/s
* Lech cu 200&nbsp;m³/s
* Naab cu 49&nbsp;m³/s
* Brigach
* Altmühl cu 22&nbsp;m³/s
* Regen (se immette a Ratisbone)
* Isar cu 174&nbsp;m³/s
* Inn cu 735&nbsp;m³/s (se immette a Passavie)
* Traun cu 150&nbsp;m³/s
* Enns cu 195&nbsp;m³/s
* Morava cu 110&nbsp;m³/s
* Rába cu 63&nbsp;m³/s
* Váh cu 161&nbsp;m³/s
* Hron cu 55&nbsp;m³/s
* Ipeľ cu 22&nbsp;m³/s
* Sió, emissarije d'u  Laghe Balaton, cu 39&nbsp;m³/s
* Drava cu 577&nbsp;m³/s (nàsce jnr'ô Ìrte Adige, Itaglie )
* Tibisco cu 794&nbsp;m³/s
* Sava cu 1.564&nbsp;m³/s (se immette a Belgrade)
* Timiş cu 47&nbsp;m³/s
* Morava (Serbie) cu 232&nbsp;m³/s
* Timok cu 31&nbsp;m³/s
* Jiu cu 86&nbsp;m³/s
* Iskar cu 54&nbsp;m³/s
* Olt cu 174&nbsp;m³/s
* Jantra cu 47&nbsp;m³/s
* Argeş cu 71&nbsp;m³/s
* Ialomiţa cu 45&nbsp;m³/s
* Siret cu 240&nbsp;m³/s
* Prut cu 110&nbsp;m³/s

## Note


## 'Ndruche pure
* Jume de l'Europe
* Jume d'a Germanie
* Jume d'a Serbie

## Otre pruggette

## Collegaminde fore a Uicchipèdie
* Mappe sàtte-sàtte d'u Danubie
*  Schede UNESCO d'u delte d'u Danubie