open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Stufu

**Stuflu** easti unã turlii di earbã multu-analtã shi cu-un singur trup corcanu, suptsãri, cu noduri tu locuri-locuri, cu frãndzãli ca neshti apali lundzi, cu lilici galbini i viniti, di-tu cari s-fãtsea, aoa sh-un chiro, meturi i citia di cãlivi.
Sârbâtoari

Unã **sãrbãtoari** (ma raru *yiurtii*) easti unã dzuã tsi easti tsãnutã tra si s-aducã aminti (si s-yiurtiseascã) numa-a un ayi (un lucru mari tsi s-featsi, etc.). Ca bunãoarã, sãrbãtori reliyioasi suntu Arusaljea, Pashtili icã Crãciunlu.

Ofitsial, unã sãrbãtoari easti dzua astãsitã di statu ca s-hibã unã dzuã pisimã, cãndu lumea nu lucreadzã (poati s-facã tsi va, s-aibã arihati, etc.).
Citii

**Citiea** icã **acopirãmintulu**, easti luguria tsi acoapirã unã casã. Aoa sh-un chiro, citia di cãlivi s-fãtsea di-tu stufu.
Arusaľi

**Arusaljea** easti unã mari sãrbãtoari crishtineascã tsi cadi tu-a tsindzãtsea dzuã (a shaptea Dumãnicã) dupã Dumãnica-a Pashtilui, cãndu crishtinãtatea yiurtiseashti dipunearea-a Duhlui Sãmtu pri apostulji.
Țercľiu

**Tsercljilu** easti mardzinea-a unui lucru gurguljitos (arucutos, stronghil) iu cati punctu (locu) a ljei s-aflã tu idyea dipãrtari di-un altu punctu (locu) di-tu mesi tsi s-acljamã chentru; forma di nelu tsi u ari un lucru arucutos (stronghil).
Cuscriľi

**Cuscriljea** (icã **Ursa Mari**) easti pareea di shapti steali (constelatsiea) tsi s-veadi noaptea n tseru, ashtirnuti ca unã soi di amaxi. Pri latinã ari numili di *Ursa Major*.
Vrapciu

**Vrapciulu** easti unu agru-puljiu njic tsi si-anvãrteashti priningã casili-a oaminjloru (cu truplu murnu chindisit cu dãmtsi lãi, cu pãntica ca di cinushi, cioclu shcurtu si coada ca tãljatã). Puljilii aestã suntu di-tu taifa ali **Passerideloru**.
Futugrâfii

**Futugrãfiea** easti vidzuta-a unui lucru (omu, fatsã di omu, etc.) loatã cu-unã hãlati shi ngrãpsitã (tipusitã) pi-unã acoalã. Atsel tsi scoati caduri (futugrãfii) cu-unã hãlati ti futugrafiari easti **futugraflu**.
Chentru

**Chentrulu**  easti loclu tsi s-aflã tu idyea dipãrtari dit unã mardzini tu-alantã a unui lucru. Vedz shi:
* Chentru geoyrathic
* Chentru di greutati
Andy Dick

**Andrew Roane** "**Andy**" **Dick** (faptu 1965) easti unu actoru i producâtoru di filmu americanu.

## Vedz și
* Ofitsial website
Amaxi

thumbnail|right|Protla amaxi, di anlu 1885
**Amaxea** (icã **automobillu**) easti, ca shi cãrutsa, unã soi di cutii mari pi-arocuti, cu cari s-minã oaminji i poartã lucri. Easti minatã cu gazu tu chirolu di-adzã, ama ari ma multi turlii di motoari trã amaxi: cu aburi, cu electricitati, cu ardeari intearnã, etc.
Grâsimi

**Grãsimea** easti unu compusu chimicu tsi ari hãrili-a umtului (a umturãljiei, a untulemnului, etc.), s-aspuni umtoasã cãndu dai di ea, alasã urmi umtoasi cãndu cadi pri chiva es shi s-aflã multimedios
 ori sum chealea-a omlui sh-a prãvdzãlor, acupirindalui mushcljilji cu un petur suptsãri.
Aburu

**Aburii** suntu chicutli (ca unã soi di negurã) ți es dit apa (dzama, grãsimea, etc.) tsi hearbi (i sta tu vimtu i la soari), cari va s-dzãcã tu stari di vapori.
Hearbiri

**Hearbirea** (icã *clucutirea*) atsea tsi s-fatsi cãndu hearbi tsiva, cari va s-dzãcã treatsirea a-unui lichidu (muljiturã) tu stari di vapori, cu ncãldzãrea multã tsi lji-u facu la focu, ca s-prifacã (s-facã) tu aburi.
Untulemnu

**Untulemnu** icã *ladiu vegetalu*, easti grãsimea tsi si scoati dit gãrnutsã di masini, misuru, simintsã di bumbacu, di ocljiul a soarilui, dit susami, trã mãcari.
Susami

**Susamea** (den. shtiintsificã *Sesamum indicum*) easti unã soi di earbã tsi creashti tu locurli caldi, cu frãndzãli mãri, piroasi shi lilici galbini, tsi fac unã soi di simintsã njits cu untulemnu nuntru. Ma easti shi simintsa datã di-aestã earbã (dit cari s-fatsi untulemnul shirlanu), bunã tu mãcari cãndu-i coaptã, pispilitã pi pãni shi dultsenji (tra s-li facã ma nostimi).
Untulemnu di masinu

**Umtulemnu di masinu** easti untulemnlu tsi si scoati dit masini. Tu Gãrtsie ari traditsii creashtirea-a masinjiloru, shi elinjii suntu cunoscuts pri loclu trã fatsirea-a untulemnlui di masinu. Di tora, untulemnlu s-fatsi ma lishoru, cu mahini.
Ion Iliescu

**Ion Iliescu** (n. 3 Martsu 1930, Oltenița) fu prezidentlu ali Romãnii tu chirolu 22 Andreu 1989-1992, 1992-1996 shi 2000-2004.
Tudor Gheorghe

**Tudor Gheorghe** easti unu cunuscutu cãntãtoru shi scotu cãnticu di muzicã romãneascã,  shi theatrinu romãnu, easte faptu 1 Avgustu 1945, Podari, judetsul Dolj, familia de huryeati.
Łobez

**Łobez** ((, ), ghirmãneashce: *Labes*) easti unu cãsãbã tu Polandia cu 10,066 di bãnãtori (2019).

## Populatsia


ImageSize = width:520 height:320
PlotArea = left:50 right:20 top:25 bottom:30
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
Colors =
  id:linegrey2 value:gray(0.9)
  id:linegrey value:gray(0.7)
  id:cobar value:rgb(0.2,0.7,0.8)
  id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:11000
ScaleMajor = unit:year increment:11000 start:0 gridcolor:linegrey
ScaleMinor = unit:year increment:1000 start:0 gridcolor:linegrey2
PlotData =
  color:cobar width:20 align:center
  bar:1680 from:0 till:800
  bar:1740 from:0 till:1191
  bar:1749 from:0 till:1339
  bar:1831 from:0 till:2443
  bar:1861 from:0 till:4756
  bar:1895 from:0 till:5187
  bar:1925 from:0 till:5994
  bar:1933 from:0 till:6947
  bar:1939 from:0 till:7310
  bar:1945 from:0 till:1710
  bar:1946 from:0 till:4144
  bar:1957 from:0 till:6026
  bar:1970 from:0 till:7355
  bar:1990 from:0 till:10953

PlotData=
  textcolor:black fontsize:S
  bar:1680 at: 800 text: 0,8 shift:(0)
  bar:1740 at: 1191 text: 1,2 shift:(0)
  bar:1749 at: 1339 text: 1,3 shift:(0)
  bar:1831 at: 2443 text: 2,4 shift:(0)
  bar:1861 at: 4756 text: 4,8 shift:(0)
  bar:1895 at: 5187 text: 5,2 shift:(0)
  bar:1925 at: 5994 text: 6 shift:(0)
  bar:1933 at: 6947 text: 7 shift:(0)
  bar:1939 at: 7310 text: 7,3 shift:(0)
  bar:1945 at: 1710 text: 1,7 shift:(0)
  bar:1946 at: 4144 text: 4,1 shift:(0)
  bar:1957 at: 6026 text: 6 shift:(0)
  bar:1970 at: 7355 text: 7,4 shift:(0)
  bar:1990 at: 10953 text:11 shift:(0)
  

## Atractsii turistitse

File:Lobez kosciol kz.jpg| 
File:Kamienica w Łobzie (obok dworca PKP).jpg|
File:Zabytkowa Poczta w Łobzie.JPG|
File:Zabytkowy dom w Łobzie.jpg|
File:Świętoborzec - dworek.jpg|


## Politicã (Prezidentu)
Prezidentulu di Łobez easte Piotr Ćwikła.

## Spor

* MLKS „Światowid” - 5. Football League http://swiatowidlobez.pl/news.php

## Ligãturi
*  www.lobez.pl
* BIP Łobez
* Łobez - You Tube
*  Tourist Information
## Izvuri di nuntru
* Polandia
* Varshava
* Świętochłowice
Raiu

**Railu** (**araiu** icã **paradisu**) easti, tu pistea crishtinã, loclu din tseru mplinu di ghineatsã shi iftihii iu s-duc suflitli-a oaminjiloru bunji dupã moarti.
Abanozi

thumbnail|right|Arburili di abanozi, ditu cari s-faptã abanozea
**Abanozea** esti lemnlu greu, vãrtosu, sãnãtosu, sumulai, cari ari faptu a unui arburi dit locurli caldi, ditu cari s-fatsi mobilã di luxu.
Sâlcâmu

**Sãlcãmlu** (cu numãli *bagremu, acãchii, davanu* icã *craiceanu*) easti unu arburi tsi-ari alumãchi cu schinji, frãndzi mãri (adrati di frãndzã ma njits, di-unã parti sh-di-alantã di-unã ca lumãchitsã), cu arapuni di lilici albi tsi anjiurdzescu mushati (tsi pot shi si s-mãcã) shi cu fructul pãstalji tu cari sta ncljisi simintsãli njits, arucutoasi.
Acareti

[thumbnail|right|Unã acareti, Prefectura-a [Brașov|Brashovlui.]]
**Acaretea** easti *adãrãmintlu* tsi tsi s-analtsã (si scoalã) pri locu, iu s-poatã si s-adunã lumi (prãvdzã, lucri, etc.) tra si sta nuntru (s-bãneadzã, si s-apãnghiseascã, etc.). Ca bunãoarã, suntu acaretsi: casa, bisearica, spitaljiu, ahurea, etc.
Spitalu

**Spitaljiu** easti acaretea iu suntu dush lãndzitslji (pliguitslji, etc.) tra si sta shi s-hibã mutrits di yeatsrã.
Udă

**Udãlu** icã **udaea** easti mpãrtsitura ncljisã di-tu unã casã (cu ushi, stizmi, tãvani shi pãtunji).
Seațitâ

**Seatsita** icã **xera** easti chirolu cãndu nu cadi ploai, cãndu loclu armãni uscatu shi virdetsurli nu-au apa tsi lã lipseashti tra s-creascã shi s-bãneadzã.
Climâ

**Clima** easti studiulu ali fenomeneloru meteoroloyitsi di-tu atmosfearã pe unã redziuni di pri loclu, pi unu chiro multu lungu. Ca bunãoarã, di-tu categoria a fenomeneloru climatitsi suntu ploaea, neaua icã seatsita.

## Dzoni climatitsi
:**1. Dzona caldã**
* 1. Climatlu ecuatorialu
* 2. Climatlu subecuatorialu
* 3. Climatlu tropical-uscatu ( deshertu )
* 4. Climatlu tropical-umedu

:**2. Dzona temperatã **
* 1. Climatlu subtropical (clima mediteraneanã)
* 2. Climatlu temperat-maritimu
* 3. Climatlu temperat-continentalu
* 4. Clima reashi temperatã

:** 3. Zona reashi **
* 1. Climatlu subarcticu (subpolaru)
* 2. Climatlu polaru
Arhitecturâ

**Arhitectura** easti știința i arta di proectari și anâlțari di acareți. Omlu ți ari nvițatâ sculii analti di arhitecturâ ari numa di arhitectu.
Arhitectu

**Arhitectlu** easti omlu tsi s-ari dusã la sculii analti sh-ari nvitsatã mãsturiljia di-anãltsari di acaretsi (casi, biseritsi, pãlãts, puntsã, etc.)
Sculii

**Sculiea** easti loclu icã acaretea cu dascalji iu s-dutsi lumea cãndu va sã nveatsã carti (sã scrii shi sã dyivãseascã).

Tu sistemlu di educatsii ari ma multi treapti:
* Grãdinitsã
* Sculiea
* Licheulu
* Universitatea
Gramâ

**Grama** easti semnlu di-tu alfabetu tsi-aspuni unã boatsi, tsi corespundi-a unui *fonemu*.

## Vedz shi
* Alfabetu
Boați

**Boatsea** easti vrondulu naturalu tsi s-avdi cãndu omlu dishcljidi gura sh-alasã vimtulu s-treacã pritu coardili-lj tsi s-aflã tu gushi, icã vrondulu tsi s-fatsi (sh-ureaclja poati s-lu avdã) cãndu treamburã unã coardã (di-tu gusha-a omlui, di avyiulii, sh-multi alti soi di lucri). Cu boatsea omlu dzãshi zboarili, tsi ari faptã di gramati.
Avyiulii

**Avyiuliea** easti unã hãlati muzicalã tsi ari patru coardi icã teljiuri teasi pri unã soi di cutii di lemnu tsi-asunã cãndu un i ma multi teljiuri treamburã di-agudirea tsi lã si fatsi (cu dzeadzitli i cu perlji teshu pri unã soi di limnushu lungu shi suptsãri).
Hâlati muzicalâ

Unã **hãlati muzicalã** easti hãlatea cari-agiutã la fatsirea-a muzicii. Ca bunãoarã, hãlãtsi muzicali suntu chitara, avyiuliea, mandulinlu, muzichea, buzuchea, phianlu, etc.

## Vedz shi
* Coardã (muzicã)
Coardâ (muzicâ)

Tu muzicã, **coarda** icã **teljiulu** easti sirma (hoarda) di la unã hãlati muzicalã (avyiulii, chitarã, mandulinã, buzuchi, etc.) cari, cãndu sta teasã (ncurdatã) shi easti chipinatã (fricatã, aguditã, etc.) scoati unã boatsi dultsi sh-mushatã ca di cãntic.
Mandulinu

**Mandulinlu** icã **mandulina** easti unã hãlati muzicalã tsi ari optu coardi icã teljiuri (dauã cãti dauã teljiuri cu idyea boatsi deadun) teasi pri unã soi di cutii di lemnu tsi-asunã cãndu un i ma multi teljiuri treamburã di-agudirea tsi lã si fatsi cu unã cumatã njicã di plasticã i cu dzeadzitli.
Guși

**Gushea** icã **grumadzlu** easti partea di nãuntru sh-di nafoarã di-tu truplu a omlui tsi leagã caplu di cheptu (gura di stumahi shi narea di plimunji).
Phianu

**Phianlu** (anyrãsitu shi **pheanu**) easti unã hãlati muzicalã mari tsi easti ca unã soi di sinduchi mari tsi sta pri trei cicioari, cari-asunã cãndu unã aradã di coardi suntu aguditi di-unã soi di ciocuri shi treamburã tra sã scoatã muzicã.
Bambusu

**Bambuslu** easti unu arburi exoticu (di-tu locurli caldi), cu truplu suptsãri sh-limnos, golu nãuntru shi cu multi noadi (ciupoari, aroazi), ufilisit tu anãltsarea di-adãrãminti (di binadz).
Migdalu

**Migdallu** (numa shtiintsificã *Prunus dulcis*) easti unu pomu shcurtu di-tu locurli caldi (ca-atseali dit Grãtsii i Turchii) cu frãndzi uvali (ca oulu tu videari), lundzi shi strimti, cu lilici albi-trandafilii shi poami cu oasili tsi s-mãcã ca nutsli. Poama-a migdalui, icã oasa di-tu poama-a migdalui tsi s-mãcã (sh-ari un gustu ca di nucã) ari numa di *amigdalã*, *baemi* icã *bademi*.
Birâ

**Bira** easti unã biutirã cari, deadunu cu yinlu sh-arãchia easti multu vrutã di lao (cã ari sh-niheamã shpirtu tu nãsã), faptã cu hirbearea tu apã (sh-deapoea aprindearea) a gãrnutsãlor di grãni (ma multu di ordzu) fitrusiti, uscati shi mãtsinati, tu cari s-bagã shi ndauã lilici galbini-verdzã (scoasi di unã earbã ascãlnãtoari), tra s-lji da unã-anjurizmã sh-un gustu amaru.
Alcoolu

thumbnail|right|Formula di alcoolu tu chimie
Tu lao, **aloolulu** (cu numãli alternativi di *alcohol, shpirtu, tsipurishi*) easti unã muljiturã ishitã di-tu fermentarea (aprindearea) a zahariljiei di-tu dzama di-auã (di-tu fructi, di-tu grãni, etc.), tsi s-aflã amisticatã tu birã, yinu, arãchii, etc., sh-cari lu mbeatã omlu tsi bea multã di ea.

Tu chimie, ari numa di alcoolu unu compusu organicu hidroxilicu, tsi ari unã grupã hidoxilu -OH ligatã di unu atomu di carbonu saturatu.
Carbonu

miniatura|Carbonu atom
**Carbonlu** (numiru atomicu 6, **C**) easti unu elementu chimicu multu maxosu tri yiatsa-a animaleloru i a plantiloru. Ari unu numiru mari di compushi organits tsi au atomi di carbonu, ca bunãoarã substantsili organitsi.
Pliumbu

**Pliumbulu** (numiru atomicu 82, **Pb**) easti unu elementu chimicu, unu metalu moali sh-greu tsi ari unã hromã sivã (sumolcã, grivã, etc.) ca cinusha di-tu cari s-fac multi lucri (ca bunãoarã, sulini, chiunghi, curshumi, etc.).
Numiru

**Numirlu** icâ **numâru** easti misura ți-aspuni câti lucri i hiinți s-aflâ tu-unâ mulțâmi, icâ cari easti *cantitatea*.

Tu armâneaști protli dzâți numiri suntu:
#Unâ
#Doauâ
#Trei / tri
#Patru
#Ținți
#Șasi
#Șapti
#Optu
#Nouâ
#Dzâți
Palto

Unu **palto** easti unu stranjiu lungu di earnã tsi s-poartã pristi alanti stranji (di-aradã pãnã sum dzinuclji), adrat dit stofã groasã, cu astari adãvgatã pi dinuntru, tra s-tsãnã cãldura shi s-lu afireascã omlu di ploai sh-neauã.
Dzinucľiu

**Dzinucljiulu** icã **dzãnucljiulu** easti partea (carni shi cheali) di deavãrliga di prinodlu (clidusea) di-tu mesea-a ciciorlui, tsi agiutã la nduplicarea-a lui.
Zichyújfalu

**Zichyújfalu** easte un hoarã tu Ungaria.

## Izvuri di nuntru
* Ungaria
* Cãsãbadzlj ali Ungaria

## Isvuri di Nafoarã

## Alti

## Biblioyrathilj
Dacian Cioloș

**Dacian Julien Cioloș** (a. 27-li di Alunaru 1969, Zalău, Românii) esti unu ingineru agronomu și omu politicu românu, prot-ministru ali Românii ahurhindalui cu 17-li di Brumaru 2015. Nâinti di aistâ, u lo tesea (funcția) di comisaru evropeanu ti agricultura tu Comisia Evropeanâ anamisa di ańľi 2010–2014.

## Protu ministru
Tu ḑuua di 10-li di Brumaru 2015 fu adrat prot-ministru ali Românii di prezidentlu Klaus Iohannis, la șasi ḑâli dupu nâpuirea, demisia, ali Victor Ponta. 15-li di Brumaru 2015 cabinetulu Cioloș fu scos tu padi. Votulu tu Parlamentu, lu lo Cioloș 17-li. Tu idhyea searâ di marț, guvernulu Cioloș s-ligâ cu giuratu nâintea prezidentlui ali Românii, Klaus Iohannis.

## Banâ privatâ
Di-tu anlu 2000, easti curunatu cu `nâ francezâ, Valérie Cioloș-Villemin. Numta s-feați Zalău, Românii. Dacian Cioloș azburaști limbâli francezâ și englezâ.
Sântul Andrei

**Sântul Andrei** (mortu 30-li di Brumaru, Patras, Gârția) eara unu apostolu alu Isa Hristo, frati cu Sântul Chetru.

## Adeturi Armâneașți
Armânjlji pistipsescu câ tu noaptea di 30-li di Brumaru, ponjilj s-apleacâ și s-facu padi di tri ori ș-di tri ori lu bașu și-lj efharistusescu tr-atsea câ li da ațelji lucri trâ banâ ș-trâ câsmete.

## Bibliografii
Sântul Chetru

**Sântul Chetru** (mortu 29-li di Cirișaru, Roma, Italia) eara unu apostolu alu Isa Hristo, frati cu Sântul Andrei.
Uniunea Națională Ucraineană

**Uniunea Națională Ucraineană**(limba ucraineanã: *Український Національний Союз*) easti unâ partid politic di tu Ucraina.
## Vedz și
*Politicâ
*Ucraina

## Noturi

## Liens externes
* Uniunea Națională Ucraineană site-ul oficial
Hagi

**Hagi** easti crishtinlu (bãrbatu i muljari) tsi ari faptã unã cali tra s-viziteadzã locurli sãmti di Ierusalimu, iu ari bãnatã sh-iu fu ãncãrfusitu Hristolu. Tut ashi, turcul tsi ari faptã unã cali tu locurli sãmti nturtseshti di Meca ari idhyea numã.

## Vedz shi
* Ierusalimu
* Meca
Tuľiu Carafoli

**Tuljiu Carafoli** (faptu 1872 — mortu 6-li di Xumedru 1936, Sãrunã) easti unu scriitoru shi profesoru Armãnescu.

Sculiea u feasi tu cãsãbãlu iu s-afla shi Litseulu di Bituli, deapoia Facultatea di Literaturã shi Filosofii di Bucureshti. Lucrã ca dhascalu la Ghimnaziulu di Ianina sh-deapoea la Litseulu di Grebini sh-tu soni la Litseulu di Sãrunã.

Ca scriitoru, angrãpsi mashi teatru, cari fu giucatu di ficiorlji la sculiili Armãneshtsã di Ianina, Grebini, Veria i Sãrunã. Ca unã carti, dauli piesi furã publicati tu revista Zborlu a Nostru di Freiburg, tu anjlji 1985-1986, a deapoia sh-ca carti di Editura Cartea Aromãnã, tu anlu 1993, sum titlulu **Piruaheana** shi **Furljii**.

## Vedz shi
* Lista a scriitorloru armãneshtsã

## Vedz nafoarã
* Ionel Zeana. [ftp://ftp.logos.md/Biblioteca/_Colectie_RO/Vulturii_Pindului.pdf Vulturii Pindului] (romanu istoricu tu cari Tuľiu Carafoli easti personagiu)

## Bibliografie
* Dina Cuvata / „*Scriitori Armaneshtsã*” (2001) : UCAM, Biblioteca Natsionalã Armãneascã. Colectsia „I. Arginteanu” Scopia, p. 16.
Comâ

**Coma** easti unã stari, unã halã di inconshtientsã tsi tsãni ma multu di shasi sihãts. Unu omu aflatu tu starea di comã, cu tuti cã easti nica yiu, procesele a lui di-nuntru negu nica, ama nu poati s-hibã dishtiptatã, nu poati s-aducheacsã lishor noima atsiloru tsi le avdi, veadi, sãmti. Nu poati s-da unã apandisi conshtientã la dureari, lunjinã i sunetu, nu poati s-ahurheascã unã actsiuni voluntarã shi ilj-lipseashtsi aroata normalã di somnu shi dishtiptari.

Zborlu yini di-tu veaclja limbã gãrtseascã, iu „κῶμα” (kõma) ari noima di „somnu adãncu”.

## Vedz shi
* Somnu
Tuone Udaina

**Tuone Udaina** (mortu 10-li di Alunaru 1898; *Antonio Udina* tu limba italianã) fu atselu di-tu soni di-tu atselji cari u stea limba dalmatã (dialectulu di pi Nisia Veglia, adzã Krk, tu Croatsia). Dupu nãsu, Matteo Bartoli adrã cartea monografie «Das Dalmatische», singurulu studiu trã aestã limbã.

Aestã limbã nu-lj eara limba di dadã, ma u anvitsã ascumtãndalui cumu grea pãrintsãlji a lui. Tuone nu u grii limba di 20 di anji tu chirolu canda Bartoli adrã aestu studiu, eara surdu, eara shtirbu shi, trã tuti aesti, nu-lji eara lishoru s-greascã.

Avea lucratã ca birberu shi avea prãnoama di *Burbur* («birberu» pi dalmatã). Chiru vãtãmatu di unã bombã alu unu anarhistu 10-li di Alunaru 1898 shi, ashi cara, limba dalmatã chiru shi nãsã cu elu.

## Ligãturi di nuntru
* Matteo Bartoli
* Limba dalmatã
* Croatsia
Lista a câsâbadzloru di-tu Republica Machidhunia

Aestã easti unã **listã a [[câsâbă|cãsãbadzloru]] di-tu [[Republica Machedonia]]**. Tu aestu cratu ari 34 di cãsãbadz, di-tu cari tsints au unã populatsie ma mari di 50 di njii shi doaosprãdzatsi cãsãbadz cu populatsie ma njicã di 10 njii di bãnãtori. Capitala, Scopia, easti casã ti un cirecu di bãnãtorli di-tu tutu cratlu. Tu anlu 2002, 59.5% di-tu bãnãtori sh-avea casili tu zonili urbani.

## Cãsãbadz
### Tu data a cratlui

### Tu data a njeadza-noptsãlji

### Regiunea Pelagonia

### [[Polog Statistical Region|Polog Region]]

### Regiunea Scopia

### Sudlu a Datâľei

### [[Southwestern Statistical Region|Southwestern Region]]

### [[Vardar Statistical Region|Vardar Region]]

## Statistici

### Mãrli cãsãbadz
Nai ma mãrli tsints cãsãbadz di-tu Machidonia suntu:

### Njitsli cãsãbadz

Ma njitsli tsints cãsãbadz tu aestu cratu suntu:

Doaosprãdzatsi cãsãbadz au sum 10,000 di bãnãtori: Demir Hisar (2,593), Pehčevo (3,237), Demir Kapija (3,275), Makedonski Brod (3,740), Valandovo (4,402), Makedonska Kamenica (5,147), Kruševo (5,330), Bogdanci (6,011), Kratovo (6,924), Berovo (7,002), Probištip (8,714) and Resen (8,748).

Tu Machidonia ari mashi 5 cãsãbadz cu ma multu di 50,000 bãnãtori: Skopje (506,926), Bitola (74,550), Kumanovo (70,842), Prilep (66,246) and Tetovo (52,915). Aesti suntu nai ma mãrle cãsãbadz di-tu aestu cratu.

Shaptisprãdzatsi au bãnãtori anamisa di 10,000 shi 50,000: Veles (43,716),  Štip (43,652), Ohrid (42,033), Gostivar (35,847), Strumica (35,311), Kavadarci (29,188), Kočani (28,330), Kičevo (27,067), Struga (16,559), Radoviš (16,223), Gevgelija (15,685), Debar (14,561), Kriva Palanka (14,558), Sveti Nikole (13,746), Negotino (13,284), Delčevo (11,500) and Vinica (10,863).

### Demograficã

:**Izvurlu easti**: Numirarea a bãnãtorloru di-tu 2002

## Referintsi

## Vedz shi
* Republica Machedonia
*Evropa
Gicã Coadã

**Gicã Coadã**  (faptu 15 Brumaru 1961, Tulcea, Dobrogea) easti unu cãntãtoru di-tu Romãnia, cu zãrtsini armãneshtsã.

Ira faptu pi 15 Brumaru 1961 tu comuna Beidaud, Giudets Tulcea di pãrintsã Armãnji, Dumitru shi Tana Coadã. Easte defterlu ficior a taifãljei, pi ningã daole surãri a lui Zoitsa shi Tsuca. Sã-nsurã tu anlu 1991 cu Mirela Cocea, cu cai au dao fumelji: Tania-Cãtãlina shi Dimitrie.

Tu anlu 1973 fudzi s-bãneadzã Bucureshlji, sh-dupu 3 anji ira debitant cã solistu vocal di muzicã-armãneascã. S-fãtsea cunuscut cu grupa a lui "Grailu Armãnescu". Ma nãpoi, pãnã la ahurhita a anjljor naodzãtsi, ira parte di grupa "Gramostea".

Ljea-parte pi tutile evenimente armãneshci - numtsã, pãtãgiune sh.a. tu Rumãnie sh-nãfoarã. Protlu turne di contserte nãfoarã di Rumãnie ira tu anlu 1987 tu URSS, Moscova shi Leningrad. Di Mailu anlu 1990 nica cãntã ti publica armãneascã tu Statile Unite ali Americhie - New York, Los Angeles, tu Ispania, Italia, Gãrtsia, Ghirmania, Republica Machedonia sh.a.

Pi ninga-atsea tsi cãntã ca solistu, poate shi s-gioacã pi instrumente muzicale, ca harmonica shi ghitara.

Tu presa romãneascã easte cãnãscut shi cã "Cãntãtorlu tsi nai ma ãlji ariseashce al Gheorghe Hagi".

## Referentsã
Adrian Papahagi

**Adrian Papahagi** (a. 20-li di Martsu 1976, Cluj-Napoca, Romãnii) esti unu profesoru shi omu politicu romãnu, cu zãrtsini armãneshtsã.
Zahu Panâ

**Zahu Panã** (Zaharia Panã) (20 Avgustu 1921, Beala Disuprã, ninga Ohrid - muri tu 11 di Aprir, 2001, Yonkers, New York) fu unu scriitor armãnescu shi romãnescu.
Nicolae Caratanã

**Nicolae (Cola) Caratanã** (23 di Yinar 1914, faptu tu Horopan, Gãrtsii, muri 19 di Brumar 1992, Custantsa) ira poet armãn.

## Puizii
* *Cadru vekiu*, *Plãnguti ti Voshopole*, *Ti tini vãrnã oarã nu bãnashi*, *Cãndu vas creapã topa Avlona*, *Bots*, *Cãntic di vreari*, *Muntili*, *Fãrshirotslj*.

## Izvuri di Nuntru
* Poezia armãneascã
Nepal

**Nepal** easte un stat tu Asia. Cãsãbãlu capital easte Kathmandu.

Nepal ira loclu iu muri Tenzing Norgay.


Kathmandu-Hanuman Dhoka-Nasal Chowk-20-013-gje.jpg|Kathmandu
Swayambhunath-Hauptstupa-18-Buddha-Gesicht-2007-gje.jpg|Swayambhunath
Patan-Vishwanath-18-Bhimsen-hinter Manidhara-2015-gje.jpg|Patan
Bhaktapur-Palastplatz 31-abends-2013-gje.jpg|Bhaktapur
Cho La-32-Steine-2007-gje.jpg|Himalaya
Chhukung to Imja Tse Camp-60-Ebene-2007-gje.jpg|Himalaya
Thikedhunga-04-Shankar Guest House-Muli-2013-gje.jpg|Kaski District
Mustang-Dhakmar-94-rote Wand-2015-gje.jpg|Mustang
Mustang-Samar-02-2015-gje.jpg|Mustang


## Izvuri di Nuntru
* Everest
* Asia
Kathmandu

**Kathmandu** easte nai ma mare cãsãbã shi cãsãbãlu capital ali Nepal.

## Izvuri di nuntru
* Nepal

## Izvuri di Nafoara


Kathmandu-Maju Dega-02-Kamadev-Narayana-2007-gje.jpg
Kathmandu-Gorakhnath Shrine-04-im Baum vor Taleju-2013-gje.jpg
Kathmandu-Hanuman Dhoka-Nasal Chowk-20-013-gje.jpg
Kathmandu-Hanuman Dhoka-Nasal Chowk-38-Tuer-2013-gje.jpg
Kathmandu-Laden-52-Eisen und Aluminium-2014-gje.jpg
Kathmandu-Menschen-64-alter Mann vor Tempel-2014-gje.jpg
Kathmandu-Strassenhandel-44-Garkueche-2013-gje.jpg
Kathmandu-Garden of Dreams-30-Palazzo-2013-gje.jpg
Nicolae Dică

**Nicolae Dică**, amitat tu 9 mai 1980 tu hoara Pitești, easte tricut giucãtor di futbol di tu Romãnia shi tora easte trainer. Nicuchira-a lui easte **Corina**. Cu nãsã are 1 fumelji **Marco**.

## Tinjie
* cu **[[Steaua Bucharest]]**:
** Campionatlu di Futbol Romãnescu: 2005, 2006
** Cuplu romãnescu: 2011
* cu '''CFR Cluj:
** Campionatlu di Futbol Romãnescu: 2010
** Cuplu romãnescu: 2010

## Izvuri di Nafoarã
Nicolae Ceaushescu

**Nicolae Ceaushescu** fu biringi prezidentlu ali Romãnii tu chirolu 1974 - 1989 shi secretaru general al Partidulii Comunist Romãn 1965-1989. Estã apokiu politica Romãnia di S.U.A., Libia shi Coreea di Nord. Nveastã lui fu Elena Ceaushescu.
Roznov, Neamț

Roznov easti unu câsâbă tu Românie di județul Neamț

## Personalități născute aici
* Gheorghe Ruset Roznovanu (1834 - 1904), ofițer politician și filantrop, care a fondat prima școală din oraș (pe atunci sat), linia ferată Bacău - Piatra Neamț și a gara din Roznov.
* Grigore Cugler (1903 - 1972), artist
Ciprian Porumbescu

**Ciprian Porumbescu** fu unu compozitoru maxusu di-tu Romãnia. El a compus "Pe-al nostru steag e scris unire" cari patu imnul Arbinishiei.
Județul Dolj

Judetsu Dolj easti unu judetsu di-tu Romãnie. Easti i unu raion tu Oltenia. Cãsãbãlu capital di-tu judets easte Craiova. 

Populatsia: 618.335 (2011)
Inver Hogea

**Inver Hogea** i **Inver Hogia** (amintat 16 sumedru 1908, Ljurocastru, Arbinishie – muriri 11 apriru 1985, Tirana) fu cãpii ali Arbinishii tu chirolu 1944 - 1985.
Dobrogea

**Dobrogea** easte raion tu Peninsula Balcanicã, Romãnia shi Vurgaria.

## Cãsãbã

Romãnia: Custantsa, Eforie, Mangalia, Tulcea, 

Vurgaria: Cavarna, Dulovo, Silistra 

 
Rãzgã numelui Dobrogea provine de la cãpilu Dobrota (Dobrotici) cari a thimiljiusitu un stat bãligat horyea de Amirãria Romanã ditu Apiritã.
Alchibiad Diamandi

**Alchibiadi Diamandi** (faptu 13 Avgustu 1893 - muri 9 Alunar 1948) fu un lider tu Printsipat di la Pind.
Limba ghermãnescã

**Ghermãnescã** (pi ghermãneshte: Deutsch) easte  unã limbã indo-europeanã shi limba ofitsialã tu Ghermãnia, Austria, Shwaitsã, Luxemburg, Belghia shi Liechtenstein.

## bunãoarãde cuvende

scutidhi = dunkel

frutã = Obst

sartsinã = Aufgabe

ghintanã = Schnabel

cãpruljiu = Hirsch
2016 clown sightings

**2016 clown sightings** ferwiist nei ynsidinten wêrby't sabeare sightings fan minsken klaaide as in kwea clown yn incongruous ynstellings, lykas by bosken en skoallen. De ynsidinten waarden rapportearre yn de Feriene Steaten en dêrnei yn oare westerske lannen út augustus 2016.
Limbili asburãti pi Terra

**Limbili asburãti pi Terra**

*Limba romãneascã
**Limba moldovãneascã 
*Limba armãneascã

*Limba anglicheascã

*Limba cekcã

*Limba sileseascã

*Limba ghermãnescã

*Limba ispanjolã

*Limba italichescã
*Limba arabã
Brumado

**Brumado** është një qytet brazilian në Bahia, rajonin verilindje të Brazilit, pikërisht në rajonin e mesme të shtetit Jug-Qendrore, në të njëjtin emër mikro-rajonit, 555 kilometra nga kryeqyteti i shtetit, Salvador. Zona e saj e tokës është 2 207,612 kilometra katrorë, selia zonë pushtuese 2174 kilometra katrorë dhe lartësi prej 454 metra. Sipas Institutit Brazilian i Gjeografisë dhe Statistikave (IBGE), në vitin 2016 popullsia e saj është vlerësuar në 69,473 njerëz. Indeksi i Zhvillimit Njerëzor (HDI) është 0,656 (mesatare).

Qyteti është i njohur si "Ore Kapital" duke pasur në bodrumin tënd një shumë të mineraleve, e cila është baza e ekonomisë së saj dhe të presë kompanitë e mëdha minerare që mbajnë aktivitetet e tyre nxjerrëse në Sierra de Mares, nga rruga, gjithashtu ajo është një nga pamjet e qytetit, për të formuar peizazh malor.
Paramiri aromâneaști

* Tinjia la muljiari – mushuteatsa atsea ma mari.
* Adarã di hiru funii.
* Cu darea trets amarea.   
* Na pãrãlu shi dãnji cãvgãlu.
* Adratã shi nibãsheatã.  
* Lucredz tu giunaticu shi ti tindzã tu aushaticu. 
* Nu chiari nã pãduri fidãnjili anda cresc.
* Tihea omlui s-toarnã ca a moarãljei vulvura. 
* Di-mbitatu s-asparu shi zurljii.
* S-arcuti tiyãnicea shi aflã cãpachia.
* Iu-i vrerari easti shi Dumnidzã tu mesi.
* Acats un oaspi nãu, vecljilu s-nu lu agãrshestsã.
* La pãndza minutã nu va acu grosu. 
* Lu voi ca neaua-n sinu.
Tachi Caciona

**Tachi Caciona** (24 Andreu 1885, Avdhela, Gãrtsia – d. 27 Shcurtu 1971, Bucureshci, Romãnia) fu unu poet shi scriitor armãnescu.
Gogu Puiu

**Gogu Puiu** ira alumtãtoru contra al Comunismulu ãn Romãnia. Haiducii Dobrogei cãrshilãtisiriu tu Securitate a sud di  Dobrogea. Muri tu alunaru 1949, s-utcidi pi el cu ghiule.
Nisii

**Nisii** icâ **nisie** easte unu loc anvãrligat di tuti pãrtsãli di apâ (namisa di-amari, lac i arâu); (fig: nisii = lucri di-unã singurã soi, anvãrligati di tuti pãrtsãli di lucri di-altã soi).
Sirma Guci

**Sirma Guci** (n. 11 Maiu 1960, Beiaud, Tulcea) easti unâ cântâtoari armânâ di-tu România, cari bânează tu Gârția.
## Izvuri di Nafoarâ
* (AUDIO+FOTO) Sirma Guci la Primăvara aromânilor
Theodor Capidan

197px|dreapta
**Theodor Capidan** (n. 28 Aprir 1879, Prilep, Macedonia - d. 1 Yizmãciunu 1953, Bucureshti) fu unu lingvist romãnu, cu zãrtsini armãneshtsã.

## Operi
*Meglenoromânii*, Bucureshti, 925-1935
* I. *Istoria şi graiul lor*, Ed. Cultura Naţională, Bucureshti, 1925;
* II. *Literatura populară la meglenoromâni*;
* III. *Dicţionar meglenoromân*, Academia Română.

*[http://documente.bcucluj.ro/web/bibdigit/periodice/dacoromania/pdf/BCUCLUJ_FP_279430_1929-1930_006.pdf Fărșeroții]: studiu lingvistic asupra românilor din Albania*, Cluj, 1930;

*Aromânii: dialectul aromân*, studiu lingvistic, Bucureshti, 1932.

## Izvuri
Natalia Koroleva

**Natalia Korileva** (*Наталия Владимировна Порывай*) ira un cãntareatsã tu Arusia.
10 Yinar

## Fapturi
* 1493: s-aflã Nicola Olahus (m. 1568);
* 1926: s-aflã Tiberiu Cunia (m. 2016).

## Muriri

## Evenimente
Luiz Inácio Lula da Silva

**Luiz Inácio Lula da Silva** (Caetés, 27 Xumedru 1945) easte prezidentlu ali Brazilia tu chirolu 2003-2010.
Jean Cocteau

**Jean Maurice Eugène Clément Cocteau** (5 Alunaru 1889 tu Maisons-Laffitte –  11 Sumedru 1963 tu Milly-la-Forêt) fu unu director di filmu, dramaturg, pictor şi scriitoru frânțescu.
Georges Pompidou

**Georges Jean Raymond Pompidou** (5 Alunaru 1911 – 2 Apriiru 1974) easte prezidentlu ali Frânție tu chirolu 1969-1974.
Siligo

Siligo
**Siligo** easte nai comunã di tu Sardinia in Italia.

## Izvuri di nuntru
* Italia

## Alti

## Biblioyrafilj
Afinu

miniatura|dreapta|Poami di afinu
**Afinu** (*Vaccinium myrtillus*) easti unã soi di agru-plantã njicã, arburicu shcurtu shi stufosu tsi creashti ma multu tu locurli di munti (ma poati s-hibã criscutã sh-imirã tu grãdinj di omu), cu frãndzã lundzi, lilici di ma multi buei, sh-cu poami njits, arucutoasi, njirli-lãi, buni trã mãcari.
Coslodui

**Coslodui** (vãryãreashti: *Козлодуй*) easti unu cãsãbã di-tu regiunea Vratsa, Vãryãrie.
Estimarea trã anlu 2011 fu cã Coslodui ari 14.630 bãnãtori.
Turtucaia

miniatura|Turtucaia
**Turtucaia** (vãryãreashti: *Тутракан*) easti unu cãsãbã di-tu regiunea Silistra, Vãryãrie.

Estimarea trã anlu 2011 fu cã Turtucaia ari 8.641 bãnãtori.
Jair Bolsonaro

**Jair Messias Bolsonaro** (n. 21 Marțu 1955, Glicério) easte prezidentlu ali Brazilia tu chirolu 2019-.
Limba miglinitã

miniatura
miniatura
Limba miglinitã easti unã limbã latinicã di Not-Datlu, cari s-zburashce tu Gãrtsia, Romãnia shi Machedonia di Nord.

Aestã limbã easti unã limbã-sorã a limbãljei armãneashce. 

Bunãoarã, ari multi zborur omnjea:

ṷa=aua

apir=apir
miniatura
aură=avrã

căloari=cãroare

căstǫń=cãstãnju

mes=mes

Ama suntu niscãndi zborur alepti, cari limba armãneascã nu li ari (ma tu romãneashti shi jeiãneascã suntu):

altar, ạntsiľăg, bitǫrn, scand, utsid, etc.
Nida Boga

**Nida Boga** (f. 12 di Ianar 1886, Veles, azã Machedonia di Nord - m. 1974, Vаslui, Romãnia) fu unu scriitor shi istoric romãnu shi armãnescu.
Japonia

**Japonia** easti unu statu tu Asia.
Nai mai marli cãsãbã shi capitala easti Tokyo.

## Statu
* Suprafatsã: 377,915 km2
* Populatsie: 126,330,302 bã. (2018)
* Densitati: 334 bã./km2
* Capitala: Tokyo
* Impãrat : Naruhito
Colombia

**Colombia**, easti un stat tu America. Nai mai marli cãsãbã shi capitala easti Bogotá.

## Stat
* loc 1,141,748 km²
* populatsia 49,996,445 (2018)
* Cãsãbãlu capital: Bogotá
## Relighia
## Culturã
## Isturia

## Resursi
## Icunumia

## Referinți

## Vedz shi
Bogotá

**Bogotá** (ispanicheascã: *Ciudad de Bogotá*) easte cãsãbãlu capital di Colombia.

* Populatsia: 7 150 000 bãn. (2018)

* Rufosã: 4531,05 bãn./km²
* Fatsa-a loclui: 1775 km²

## Vedz shi
Medellín

**Medellín** easte un cãsãbã tu  Colombia.

* Populatsia: 2,441,123 bãn. (2018) 
* Rufosã: 6,413 bãn./km²
* Fatsa-a loclui: 380.64 km²

## Vedz shi
Monte Águila, Cile

[dreapta|miniatura|350x350px| Monte Águila: http://tools.wikimedia.de/~magnus/geo/geohack.php?language=en&params=37_4_49_S_72_26_24_W 37° 4' 49" S 72° 26' 24" W]
**Monte Águila** easte un cãsãbã tu Cile.

* Populatsia: 6.090 bãn. (2002)

## Galerie

Fișier:Inauguracion Nueva Plaza de Monte Aguila 2017 (12).jpg
Fișier:Bomberos monte aguila.jpg
Fișier:Img-estadio.jpg
Fișier:Entrada x yumbel.jpg
Fișier:Premiacion O.V.V. 2017 (4).jpg
Fișier:Inauguracion Nueva Plaza de Monte Aguila 2017 (103).jpg
Fișier:Inauguracion Nueva Plaza de Monte Aguila 2017 (14).jpg
Fișier:Carros abandonados mte aguila.jpg


## Vedz shi

### Izvuri di nuntru

* Cãsãbadzlj ali Cile

### Isvuri di Nafoarã

* https://web.archive.org/web/20170615091429/http://www.monteaguila.cl/ (pi ispanicheasce)
Wikționar

**Wiktsionar**ul easte un proectu internatsional cai va s-facã un dictsiunar online cu colaboratsia-a cathi unãljei individua. Contsãnire ali Wiktsionarelor easte scriatã sum GNU Free Documentation License, tsi va s-dzãcã cã easte dip liber.
Basshunter

**Basshunter**, **Jonas Erik Altberg** (22 Andreu 1984, Halmstad) easte un cãntãtor și DJ di tu Suidia.

## Discografie
* *[[The Bassmachine]]* (2004)
* *[[LOL (^^,)|LOL <(^^,)>]]* (2006)
* *[[Now You're Gone – The Album]]* (2008)
* *[[Bass Generation]]* (2009)
* *[[Calling Time]]* (2013)

## Vezi shi

* basshunter.se
Siegfried & Roy

**Siegfried & Roy** au fost un duo de magicieni și animatori germano-americani, mai cunoscuți pentru aparițiile lor cu lei albi și tigri albi.

## Vezi shi
* Ofitsial website
SpongeBob SquarePants

**SpongeBob SquarePants** easti una serial ca animație plâsatu în anul 1999 ca Stephen Hillenburg.

## Referentsã
George W Bush

**George Walker Bush** ( 4 di Alunar 1946), easte prezidentlu ali Statili Uniti ali America tu chirolu 2001-2009.
Yoshihide Suga

**Yoshihide Suga**(菅義偉,natã 6 dechemvriu 1948 - ) sh' fu Politicienu Japonia .

## Izvuri di nafoarã
* Official website
Alfabetu armãnescu

**Alfabetu armãnescu** esti alfabetu ali limbi armãnescã. Alfabetu armãnescu si scirã cu yrami latini. Aist version esti fapt ofitsial la Simpoziumu di Bitule tu anu 1997.

## Alfabetu

Yramili Q shi W sãnt prezenti golã tu zbori  xiani.

## Isturia

Protu alfabet esti scirat tu Vienã di Mihail Boiagi tu anu 1813.
Total SA

**Total SA** iasti naima marea companilj ditu lumi (adara activiteti tu dumenea petrolui),  tsi tu anlu 2019 avu turnari limbidi di 200 miliardi dolars.
Taiwan

**Taiwan** (**臺灣**) easti unu statu tu Asia. Nai mai marli cãsãbã shi capitala easti Taipei.

## Ligãturi

## Relighia
## Culturã
## Isturia
## Resursi
## Icunumia
## Alti
## Izvuri di Nuntru

## Izvuri di Nafoarã
* Taiwan
* Taiwan 
* Taiwan country profile
* Background Note: Taiwan 
* Taiwan's 400 years of history 
* Key Development Forecasts for Taiwan 
* Chinese Taipei 
* 

## Biblioyrathilj
Hongkong

**Hongkong** (**香港**) easti unu statu tu Asia. 

## Ligãturi

## Relighia
## Culturã
## Isturia
## Resursi
## Icunumia
## Alti
## Izvuri di Nuntru

## Izvuri di Nafoarã
* Hong Kong. 
* Hong Kong 
* Key Development Forecasts for Hong Kong
* GovHK 
* Discover Hong Kong Official site of the Tourism Board
* World Bank Summary Trade Statistics Hong Kong

## Biblioyrathilj
Meksiko

Mexico easti unu statu (di turlia republicã constitutsionalã federalã)
miniatura|alt=Flambura a Meksiko |Flambura a Mexico

## Geografie

* pimintu ari 9 984 670 km²
* populatsia fu di 33,082,500 (tu soni 2007)

Cãsãbãlu capitalu easti Meksiko (cãsãbã).
Flamburã

**Flamburã** (flám-bu-rã) sf flamburi/flambure (flám-bu-ri) – cumatã di pãndzã (mitasi, carti, etc.), acãtsatã di un shcop, cari ari di-aradã ma multi buei sh-cari pãrãstiseashti (ca semnu ahoryea) un stat (unã sutsatã, unã hoarã, unã cumpanii, etc.); cumatã di pãndzã acãtsatã di un shcop, purtatã di armãnj la numtsã; flamurã, banderã, panderã, bãirachi, bairacã, bãryeachi
Cacauã

**Cacauã** (ca-cá-ŭã) sm fãrã pl – arburi dit locurli caldi, tsi da unã simintsã dit cari s-adarã unã soi di pulbiri (cacaua), multu ufilisitã tu adrarea ciuculatãljei i a unor biuturi; simintsa datã di arburli di cacauã; pulbirea adratã dit simintsãli-a arburilui di cacauã; biuturli adrati cu-aestã pulbiri
Putsã

**Putsã** (pú-tsã) sf putsã (pú-tsã) – mãdularlu tsi s-aflã tu partea di nafoarã, di nghios sh-di nãinti a truplui di om (pravdã) tsi lu-aleadzi bãrbatlu di muljari (sh-prit cari bãrbatlu arucã simintsa tu truplu-a muljariljei tra si s-facã njitslji); pulã, coadã, mandal, nanciu, hãlati, noaci, noadã, ciulicã, sochi
Zapopan

**Zapopan** easte un cãsãbã tu Meksiko cu unâ populație di 1 476 491 bânâtori (2020) https://www.zapopan.gob.mx/v3/
Populatsia

**Populatsia** reprezintã termenul generic ce exprimã numãrul locuitorilor ãntr-o anumitã arie geograficã.
Eascã

**Eascã** (ĭás-cã) sf eschi (ĭés-chi) – numã datã la ndauã planti dit fumealja-a buretslor, tsi crescu pri truplu-a arburlor shi s-hrãnescu (ca hãrãmgeadz) dit dzama (seva) a lor, tsi sh-u-aduc niheamã cu petala di cal shi, cãndu suntu uscati ghini, acatsã foc multu lishor (sh-tr-atsea, tu chirolu veclju s-ufilisea la aprindearea-a foclui, cu mãnearlu sh-cu sturnarea);
François Hollande

miniatura|Francois Hollande - 2015
François Hollande (1954) easte prezidentlu ali Frânție tu chirolu 2012-2017.
Torsten Haß

**Torsten Haß** alias **Kim Godal** (21 Brumar 1970 tu Neumünster, Schleswig-Holstein) easti unu scriitoru shi poetu ghirmanu. Elu easti cunuscutu trã opera a lui, *Bibliotheken für Dummies*.

## Biografie
Torsten Haß easti faptu pi protlu di Brumar 1970. Pãrinti-a lui furã Bernd Haß (1942–1996), shi Adelheid Haß (1942–20xx).

## Anyrãpseri
### Prozã
* *Das Kartenhaus : ein Betrugs-Roman* (2002)
* *Der König des Schreckens :  ein Vatikan-Krimi*  (2013)
* *Männchensache : Rechtsfälle zur Vorbereitung im Geschlechterkampf – Roman* (2009)
* *Morddeich : und andere Kurzprosa* (2021)
* *Die Schwarze Zeit : ein Mittelalter-Roman* (2006)
* *Die Schwarze Zeit II : Aphrodites Puppen – Roman* (2007)
* *Die Schwarze Zeit III : Metathronos – Roman* (2008)
* *Die Schwarze Zeit IV : Agonie – Roman* (2009)
* *Die Schwarze Zeit V : Staub – Roman* (2010)
* *Die Schwarze Zeit VI : Terra re-mota – Roman* (2011)
* *Totenmelodie : ein Kurpfalz-Krimi* (2017)
* *Totenquintett : ein Kurpfalz-Krimi* (2018)
* *Totentraum : ein Kurpfalz-Krimi* (2019)

### Drame
* *En Nuit : Dramolett* (2021)
* *Omega oder Das Hochzeitsmahl : Drama* (2020)
* *Die Staatsschuld – In a State of Bonds : Drama* (2003)
### Poeme
* *Das Christkind taumelt betrunken im Wald, der Weihnachtsmann torkelt nicht minder : Winter- und Weihnachtsgedichte* (2020)
* *Es wiehert der Gaul, es graset das Pferd. Es machte auch nichts, wär’s mal umgekehrt : Liebesgedichte und andere* (2020)

## Izvuri di nafoarã


## Ligãturi nafoarã
* KVK (Germãnia, Austria, Shvaitsã, WorldCat): Rezultatili câftăriľei Torsten Haß
* KVK (Germãnia, Austria, Shvaitsã, WorldCat): Rezultatili cãftãriljei Kim Godal
Dacia Logan

**Dacia Logan** easti unã aftuchinã adratã shi vindutã di firma mucãneascã Dacia ma ditu anlu 2004, ca dhiadhohu ali Dacia 1310 shi Dacia Solenza.
SpongeBob SquarePants (personaj)

**SpongeBob SquarePants** i unu personaj din serialu ca animație cu același nume creat de Stephen Hillenburg. Voce personaj este interpretată Tom Kenny.
Dacia Sandero

**Dacia Sandero** easti unã aftuchinã adratã shi vindutã di firma mucãneascã Dacia ma ditu anlu 2008.
20 Xumedru

20 di Xumedru easte dzuã al 293 icã 294 tu anlu dupu calindarlu gregorianescu, pãnã tu sone-a anlui are nica 72 di dzãle.

## Evenimente

### 1601 - 1901
1827 - Polimlu gãrtsescu ti independentsã: Tu bãtearea di Navarino, puterlji ali Britanie, Galie shi Arusie anichisirã pi flota a Turtsãlor deadun cu Eghipteanjlji tu bãtearea dit sone adratã cu cãravi di lemnu.

## S-aflarã
1875 - Dimo Hagi Dimov

1946 - Elfride Ielinec

## Murirã
1992 - Cocea Popovici

2011 - Muamer Gadafi
Rafael Orozco Maestre

**Rafael José Orozco Maestre** (24 Martsu, 1954) easte un muzician shi cãntãtor di tu Columbia.

## Discografie

* 1975：**Adelante**
* 1975：**Con emoción**

* 1977 - **Binomio de oro**
* 1977 - **Por lo alto**
* 1978 - **Enamorado como siempre**
* 1978 - **Los Elegidos**
* 1979 - **Súper vallenato**
* 1980 - **Clase aparte**
* 1980 - **De caché**
* 1981 - **5 años de oro**
* 1982 - **Festival vallenato**
* 1982 - **Fuera de serie**
* 1983 - **Mucha calidad**
* 1984 - **Somos vallenato**
* 1985 - **Superior**
* 1986 - **Binomio de oro**
* 1987 - **En concierto**
* 1988 - **Internacional**
* 1989 - **De Exportación**
* 1990 - **De fiesta con binomio de oro**
* 1991 - **De américa**
* 1991 - **Por siempre**

## Vezi shi

* Discogs
* MusicBrainz
* Allmusic
Vlãhia Mare

miniatura|300x300px|Mapa di ''Atlaslu di isturie'' al William Robert Shepherd, iu s-veade Balcanlu tu tsirca anlu 1265, iu Thesalia easte tu njirla, cu inscriptsia "P. of Wallachian Thessaly"
**Vlãhia Mare** icã **Valahia Mare** (armãneashce: Vlãhia Mari; gãrtseashce: Μεγάλη Βλαχία, cu yrame latine: Megálē Vlachía), idhyia-ashi cunuscutã ca **Vlachia** (armãneashce: Vlãhia; gãrtseashce: Βλαχία, cu yrame latine: Vlachía), ira unã provintsia shi reghion tu Tesalia tu bitisita a secului daosprã shi s-uthilizea ti reghionlu tut ali Tesalie tu seculile treisprã shi pasprã. Numa yine di Armãnjlji (gãrts. Vlahi) cai bãna piste nai ma mare parte di teritoria ali Vlahii.

## Numa
Numa yine dit Armãnjlji, grupa etnicã tsi bãneadzã pi muntsãlji a Balcanlui, tsi yin di populatsiile cai zburarã limba latinã tsi s-misticã cu populatsiile di invaziile barbaritse di tu bitisita a anticvitatiljei . Shi fãntãnile gãrtseshtsã shi di ascapitatã di bitisita a Evlui mediu - ca verziile frantsuzeshtsã, italicheshtsã shi aragonicheshtsã di *Cronica di Morea*, icã cronicearlji Ramon Muntaner shi Marino Sanudo Torsello - uthilizea zborlu "Vlãhia" icã nume alante (Blaquie, Blaquia, Val[l]achia) ta s-zburascã ti Tesalia tutã, dit muntsãlji Pindu tu ascapitatã pãnã la Amarea Eghea pi datã, sh-di teritoria a muntiljei Elimbu shi Servia pi aratsile pãnã la cãsãbadzlji Zetouni (Lamia)  shi Neopatras (Ypati) la notlu.

## Vedz shi

## Referentsi

## Fãntãne

* Fine, John V. A. Jr. (1991) [1983]. The Early Medieval Balkans: A Critical Survey from the Sixth to the Late Twelfth Century. Ann Arbor: University of Michigan Press. ISBN 0-472-08149-7.
* Fine, John Van Antwerp (1994) [1987]. The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest. Ann Arbor, Michigan: University of Michigan Press. ISBN 0-472-08260-4.
* Kazhdan, Alexander, ed. (1991). The Oxford Dictionary of Byzantium. Oxford and New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-504652-8.
* Nicol, D. M. (1962). "The Greeks and the Union of the Churches the Report of Ogerius, Protonotarius of Michael VIII Palaiologos, in 1280". Proceedings of the Royal Irish Academy, Section C. 63: 1–16. JSTOR 25505111.
* Osswald, Brendan (2007). "The Ethnic Composition of Medieval Epirus". In Ellis, Steven G.; Klusáková, Lud'a (eds.). Imagining Frontiers, Contesting Identities. Pisa: Edizioni Plus – Pisa University Press. pp. 125–154. ISBN 88-8492-466-9.
* Soulis, George C. (1953). "Βλαχία-Μεγάλη Βλαχία-Ἡ ἐν Ἑλλάδι Βλαχία. Συμβολὴ εἰς τὴν ἱστορικὴν γεωγραφίαν τῆς μεσαιωνικῆς Θεσσαλίας" [Vlachia—Great Vlachia—Vlachia in Hellas. Contribution to the historical geography of medieval Thessaly]. Γέρας Αντωνίου Κεραμοπούλου. Athens. pp. 489–497.
* Soulis, George C. (1963). "Thessalian Vlachia". Zbornik Radova Vizantološkog Instituta. 8 (1): 271–273.
* Stavridou-Zafraka, Alkmini (2000). "Μεγάλη και Μικρή Βλαχία". Τρικαλινά. 20: 171–179.

## Linkuri di nãfoarã

* Koukoudis, Asterios - Great Wallachia and the Byzantine commonwealth (Η Μεγάλη Βλαχία κι η βυζαντινή κοινοπολιτεία) (pi gãrtseashce)
Uma

miniatura|Uma
**Uma** icâ **Huma** — hoar tu Comuna Gjevgjeli, tu area Vlahomeglen apropea di casabãlu Gjevgjelia.

## Geografia shi arãspãndire
Hoara s-aflã tu atari Vlahomeglen tu partea di ascapitata di teritoria di Comuna Gevgjelia. Hoara este timta pi valea di muntile Kozhuf. Este una hoara di munte bãgata pi analtsime di 850 di metre. Di cãsãbãlu Gjevgjelia este diparatata yinghits kilometre.

Atarea tuta are  42,3 km.
Armãnj di Machedonia

**Armãnj Machedonj** - minuritati pricãnascuta di Constitutsia ali Republica Machedonia di Nord. Alor numir iasti

9.695 persoani, scljamã 0.48% di tuta mileti di Machedonia di Nord.

**[[Armãnji]]** suntu un popul di origina Romanã cari zburãscu  pi limba alor. Tu Machedonija shi pi Balcan suntu cãnãscuts  sum mamulti numi, ca *Aromãnj*, *Cincari*, *Kucovlasi.* Pi limba  romana , tuts Armãnji di sudlu di Balcan suntu cãnãscuts ca Machedonj.

Ti alor originã ari mamultu teorii cari spun ca Armãnji suntu vechljea mileti pi Balcan cari s -trapsi tu muntsai cãndu vinirã Slovenji shi alanti milets.

Naima cãnãscuti suntu teorili  cari spun ca Armãnji suntu unã mileti cari tradzi zãrcinj di Imperia Romana, Imperia Vizantica, naimamultu ca limba alor iasti apropaea di limba di atsel chiro. Altsã spun ca Armãnji trag zãrcinj di Machedonia Antica.
Partia Armãnljior dit Machidunie

*Partia Armãnjilor ditu Machidunie, PAM ( [[:mk:Македонски_јазик|Machiduneashti]]: Партија на Власите од Македонија ПАМ, [[:en:English_language|Anglicheashti:]] Party of the Vlachs of Macedonia  PVM)*
Mãhãlã Armãnescu

miniatura|Riviera Dimitar Vlahov, si una parte di Mãhãlãlu Armãnescu
***Mãhãlã armãnescu*** termin tsi s-ufliseashte ti mãhãlã tu casãbãdzlji si hoarile iu baneadzã Armãnji tu turlii chivernisi. Ca un popul homogenic, tu anchisita Armãnli nu para sã mistica cu alantsãlj milets, ashitsi estu termin era sustsanut.
Toshe Proeschi

**Todor "Toshe" Proesci** (Pãrlep, yanar 1981 - Não Gradishka, sumedru 2007) ira cunuscut macedonesche cãntãtor shi unã di naimarile stare tu scena di muzicie pi Balcan, iucido easte cunuscut ca om tsi u vrea multu Macedonie. Cariera tu musicie u ahurhi pi festivalu "Melfest" anlu di 1997 tu Pãrlep, iu amintã cu cãnticlu "Yesterday" di Bitãlsi. Cale di sucses u ahurhi cu cãntitslji "Pushti me" (1997) shi "Ostani do kraj" (1998). Avea cooperatsie cu Dzef Beck, Grigor Coprov, Zeljko Joksimovikj, Leontina Vukmanovikj, Marina Tucakovikj, Bora Gjorgjevikj, Miro Buljan, Antonija Shola, Toni Cetinski, Phoebus, Anja Rupell shi mare numero di alte cunuscuts tu musicie pi Balcan shi iucido. Naimabunlu ciro di cariera tu musicie u ahurhi dupu cãntare di cãnticlu "Tvoite baknezhi na moite beli koshuli" pi festivalu tu Scopia, avril anlu di 1999. Avea parte tu casã ti productsie "Avalon", iu ira pãn anlu di 2002. Tu anlu di 2004, ira Ambasador di UNICEF. Alui cunuscut zbor ira "Vã voi tuts".
Shterio Nacov

## Dit bana
**Shterio Nacov** (faptu la anlu 1948, Shtip) - economistu machidunescu shi biznismen cu originã armãneascã. 

Pãrintsãlji al Shterio Nacov dupu origina suntu di Criva Palanca, Cãlinghi. Tu chirolu di la anlu 1973 pãnã la anlu 1983 lucra tu Machedonschi jeleznitsi, prota ca conducator a Sectorlui ti lucri comertsiali shi ma amãnat ca director a bancãljei internã ãn cadur ali Machedonschi jeleznitsi. La anlu 1983 eara aleptu ti director gheneral shi prezidentu a Comitetlui di condutsiri a companiljei ti shpeditsii Fershped S.A-Scopia, cãndu grupatsia Fershpedagiumsi mari suxes shi developari, cu diverzificari a activitatiljei economicã shi tu sfera a turizmolui shi hospitalitati, productsii di yin shi ashi ma ãnclo.

Membru tu numiroasi biznis asotsiatsii. Ti agiumtili rezultati, la anlu 1993 eara aleptu ti biznismen a anlui. Tu Machidunii s-lugurseashti ca easti a doilu nai ma avut om tu statlu ti anlu 2012 shi 2014. Tu anlu 2008 u amintã analta Pricunushteari di arada a Ayisitãljei crutsi machiduneascã.  

## Companii

* Fershped SA (1995)
* Hotel "Alexandar Palas“
* Resort Metropol - Ohrid (2004) (h.Metropol, h.Belvi shi h.Turist)
* Hotel "Fershped" - Mavrovo
* Fershped Brocher

## Ex-companii

* Televizia Alfa (2008-2012)
* CB Rabotnicichi (2000-2009)
* Yinarii Scovin (2001-2019)