Adets ti numta armãneascã

= NUMTÃ  ARMÃNEASCÃ                                   =

= Armãnjlji  suntu unã  veaclji mileti pi Balcanlu, cari  sh-au limba a-lor, cultura a-lor, cum shi portu shi folclor  a lor, cari s-aledzi di folclorlu la alanti milets cari banedzã pi Balcan. =

= Numtã armãneascã eara tsiva tsi s-fãtsea la Armãnjlji mamulti dzãli. Armãnjlji avea multi adets cari li fãtsea la casa la ghrambolu ca shi la casa la ãnveasta nau. Aoatsi va li spunem cantitsili cum shi vara di adetslji cari li fãtsea shi li cãnta Armãnjlji  la unã numta  armãneascã. =

= Numta  armãneascã s- fãtsea tu casa a grambolui, la ãnveasta nau shi iara la grambolu. =

= Prota  furtatlu, un tinir gioni, cu pãgur tu mãnã, s-dutsi casã  di casã shi lji cãliseshti oaspitsljita s-yina la numtã. =

= Oaminjlji s-aduna tu casa a numtarlui, s-cljema la ghrambolu. Numtarlu lji ashteapta, s-ghinueashti cu tuts. Dunjeaua s-adunã ãncasã shi ahurhescu cu adetslji. =

=             Ahurhescu cu adetea – ãntsirnearea a farinãljei cu canticlu: =

= -         Ia ntsirnets fãrina, =

= -         Fãrina ti numta. =

= Pãnã s-cãntã canticlu, yini furtatlu cu dauli surati shi ghrambolu. Ahurhescu s-ãntsernã fãrina. Deapoia =

= ljea ta s-frimita culatslji. =

=         Tuts di anvãrliga cãntã: =

= -         S-nã frimtãm culatslji =

= -         s-cãlisim shi nunlu =

= -         s-cãlisim shi nunlu =

= -         nunlu cu furtatlu. =

= Pãnã s-cãntã canticlu, furtatlu cu suratili frimitã culatslji. =

= Dupu frimtarea, yini birbelu ta s-ãl surseascã  grambolu. =

=      Alantsã ãl cãntã cãnticlu : =

= -         Ghini nã vini birbelu, =

= -         mea s-nã surseascã shi ghrambolu =

= -         mea, ia sursea-ãl musheat, musheat, =

= -         ti la nun, ti la furtat =

= -         mea ti la nun, ti la furtat, =

= -         ti la soacra nica musheat! =

= Pãnã s-cãntã cãnticlu, birbelu lu surseashti grambolu. Dicara birbelu dipiseashti cu sursearea a ghrambolui, mãsa a ghrambolui lu  ljea grambolu. =

= Dupa aesta adeti, yini rada shi s-coasã shi hlambura. La Armanlji ari pistipseari  ca: =

= -         hlambura nu lipseashti s-toarnã ca a unlui di ghrangheadzlji va lji si facã tsiva nibunã; =

= -         dau hlamburi nu lipseashti sã stãvãrseascã ca atsea easti semnu nibun ; =

= -         fãrã vrearea a nunlui, cana altu di la numtã , nu poati s-u  ljea shi s-u giocã hlambura. =

= Hlambura u coasi araftu icã furtatlu. =

= Pãnã s-coasi hlambura, oaspitslji lu cãntã cãnticlu : =

= -         Coasi arafte hlambura, more, =

= -         coasi arafte hlambura =

= -         coasi-ãnj arafte di drac =

= -         cu hirili di bumbac. =

= Cãndu hlambura va s-hibã cusutã, furtatlu lj-u vindi a nunlui shi s-fac pãzari. =

= Pãnã lj-u vindi, s-cãlisescu tuts ta s-u meascã hlambura. Tu tãvã tuts arucã pãradz shi s-cãntã cãnticlu: =

= -         Chernam nune, chernam, =

= -         chernam tu bairachi. =

= Nunlu arucã pãrã tu tãvã shi depoaia s-ljea tuts cu cãntic pi aradã, shi arucã pãrãdz tu tãvã. Pãrãdzlji lji adunã furtatlu. Furtatlu poati s-lji ãmpartã pãradzlji shi cu suratili cari multu lji agiutarã .   =

= Aclo iu s-chirniseashti hlambura, nunlu easi tu ubor cu hlambura shi lu acatsã protlu cor. Nunlu singur sh-aleadzi cãntic, a cu atsea shi gioclu. Nu-ari aradãi cari cãntic va-l cãntã nunlu .Un di cãntitslji cari s-cãntã tora, easti shi canticlu al Cola: =

= -         Lãi, Coli, lãi , yina niheam =

= -         ãnj agãrshii cãrliglu ãndzeanã =

= -         noi shi altu cãrlig nã avem =

= -         ma ca atsel, Coli, nu nã avem =

= -         va nã adrãm di gortsu uscat… =

= Pi hlambura, Armãnlji lu bãga  Soarli, ti cari pistipsea ca eara nai ma puternic shi ca bana a lor eara ligata di Soarli. =

= LA ÃNVEASTA NAU =

= La casa ali ãnveasta nau, ãnveasta  easti tu un uda (udai), cu soatsãli a-ljei, shi nu easi tu migdani pãnã nu s-duc socur-su shi soacãr-sa ta s-u veadã. =

= Di la partea a grambolui, cuscãrlji ãnchisescu cu cãntari, shi trag ti cãtã  la ãnveasta (la casa a featiljei) cu cãnticlu: =

= -         Shapti gionji, tuts na turlii =

= -         fug noaptea tu hãrãghii =

= -         fug noaptea tu hãrãghii =

= -         s-nu-ãlj ducheascã tu ciãrshii =

= -         di lã ljea tinjii. =

= La casa a featiljei, di partea a cuscãrlji, ninti agiungu pãrintsalji a ghrambolui. Mã-sa shi fen-su a featiljei lji ashteaptã cuscãrlji shi s-ghinuescu, sh-oarã un cu alantu, sh-fac crutsea cã tora s-facu a-lor, sh-oarã ti ambãrilji a nauljei preaclji (nauljei casã). Depoaia u scot shi ãnveasta nau, dininti a socur-sui shi a soacãr-sai. =

= Ãnveasta, s-anclinã, lã bashi mãnã shi ei u mescu. Fen-su cu mã-sa a featiljei, lu ashteaptã ghrambolu shi lu bashi cã sh-al facu a-lor. =

= Tu idghea oarã agiungu shi cuscãrlji tuts. Aclo iu s-meastic tuts cuscãri, lji cãntã a ãnveastiljei ta s-easã s-u veadã tuts shi s-u ljea cu ei. Atumtsea lu cãntã cãnticlu: =

=  Di la partea a grambolui; =

= -         Eshi lunã, ca tsã greashti gionli =

= -         moi, lunã =

=   Di alantã parti (di partea a ãnveastiljei) toarnã idghea cu cãntic: =

= -         Ãnj am a fendi, nu-ãnj mi da =

= -         ãnj am shi dadã, nu-ãnj mi da =

= -         ãnj am shi fratslji, nu-ãnj mi da. =

= Tora s-fatsi shi hirtisirea cu atsea tsi ãlj cãntã shi a grambolui: =

= -         Ia, nãpoi, nãpoi, =

= -         s-veadã paplu dzinirli =

= -         mea, va-ãlj ljea hari =

= -         nu va-ãlj ljea, =

= -         mea, ãlj lo hari shi s-bitisi… =

= Shi ashi s-cãntã shi ti baba shi ti tuts din casã, pi aradã. =

= Di cara s-dipisescu shi atseali adets, s-tindi un cor cu canticlu ti Doljani. =

= -         Doljani, hoarã armãneascã =

= -         nu sh-vrea sculia gãrtseascã =

= -         s-nu agãrshea limba armãneascã. =

= -         Doljani, hoarã cu bãhceadz =

= -         nu lã-i fricã di bãtãcceadz. =

= -         Doljani, hoarã cu tãtunji, =

= -         nu lã-i fricã di cãrãulji. =

= Ãn cor giocã shi ãnveasta shi cu atsea cuscãrlji u ljea shi u duc la casa a ghrambolui. =

= La casa a grambolui s-fatsi durusearea. Ãnveasta da doarã a cuscri-lor. Cuscãrlji, cu nunlu ãn cap, ahurhescu corlu a doarãlor shi a ãnveastiljei.  Ãnveasta giocã iarã , cu ghrambolu deadun, cu cãnticlu: =

= -         Narga, narga, corulu, hilj di domnu =

= -         Nu-ãnj scoalã pulbiri =

= -         s-nu ãnj ãncãrtsã shamurli… =

= -         nu-ãnj strindzi mãnjli, hilj di domnu =

= -         cã s-nu ãnj frãndzã nealili… =

= Dupã atsea ãnveasta u duc ãntre-apã, deadun cu ghrambolu, cu suratili shi furtatlu shi dupã ei cuscãrlji shi numtãrlji tuts. Aclo iu s-duc, numtarlji cãntã. =

= La shopat, ãnveasta umpli apã shi ghrambolu vearsã, depoaia, ghrambolu umpli apã, ãnveasta vearsã.   =

= Ashi di trei ori, cu cãnticlu : =

= -         Umpli-ãnj frate, taornã-ãnj soro! =

= -         Umpli-ãnj soro, tornã-ãnj frate! =

= Cãndu s-bitiseashti shi cu aestã aradã, atselji di anvãrliga, cari cãnta, ãnsar shi ãlj li arichescu mearili a nunlui di pi hlamburã. =

=            Armãnjlji pistipsea cã atseali meari adutsea tihi shi ti niansuratslji, ca shi ti featili nimãrtati, ca vrea s-maritã shi s-ãnsoarã. Soacra, chifliticã cum easti, arucã bãmboani shi alti dultsenji, ta s-lã hibã dultsi treaca, a ghrangheadzlor. Iara s-acatsã cor iu giocã tuts. =