ဒေါက်တာဦးစောမြအောင်

## ဒေါက်တာဦးစောမြအောင် (M.B.B.S., D.C.H., F.R.C.P)

ဆြာကြီးဒေါက်တာဦးစောမြအောင်ကို ၁၉၁၈ ခု၊ ဧပြီလ (၂၃) အင်္ဂါနိတွင် ရက္ခိုင်ပြည် မြောက်ဦးမြို့မာ အဖဦးစောလှအောင်၊ အမိ ဒေါ်ပန်းစံရို့မှ မွီးဖွားခရေ သားယောက်ျား(၆)ဦးထဲက အထွီးဆုံး သားဖြစ်ပါရေ။ 

## ပညာရီးဖြတ်သန်းမှု
မြောက်ဦးမြို့မာ အလယ်တန်းထိ ပညာသင်ကြားခပြီးကေ စစ်တွေမြို့မာ အထက်တန်းပညာ သင်ကြားခပါရေ။ အထက်တန်းပညာကို ရန်ကုန်မြို့တွင် သင်္ချာထူးချွန်(၂)ဘာသာနန့် အောင်မြင်ခသူ ဖြစ်ပါရေ။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်မှာ ဆီးကောလိပ်ကို တက်ရောက်သင်ကြားခွင့် ရပနာ ၁၉၄ရ ခုနှစ်မာ အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ ဒက်တင်ဘွဲ့ကို ရဟိခပါရေ။

၁၉၄၈ ခုနှစ်မာ ဒေါ်စောတင်နန့် စုံဖက်ပဇပ်ခပါရေ။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်မာ အင်္ဂလန်နိုင်ငံမှ သမားတော်ဘွဲ့ကိုရဟိခပြီး နိုင်ငံဝန်ထမ်းအဖြစ် ထမ်းဆောင်ခပါရေ။ ၁၉၈၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၈ ခုအထိ ရက္ခိုင်သဟာယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခပါရေ။

ဒေါက်တာစောမြအောင်စွာ ၁၉၄၇ ခုမှာ ဆရာဝန်ဘွဲ့ကို အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဘုံဘေက ရဟိခပြီး ဘွဲ့လွန်ဆီးပညာတိကို အင်္ဂလန်နိုင်ငံက ရခပါရေ။ ယင်းနောက်မာ တောင်ကြီး၊ မန္တလေး၊ ရန်ကုန်အရှိပိုင်းဆီးရုံနန့် ဟောင်ကောင်တို့မှာ ဆေးရုံအုပ်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ယူခပါရေ။ အငြိမ်းစားယူပြီးကေ ၁၉၉၈ ခု၊ အထိန်းသိမ်းမခံရခင် အချိန်ထိ ဇီဝိတဒါနဆီးရုံမှာ သမားတော်ကြီးအဖြစ် စေတနာ့ဝန်ထမ်း လုပ်ကိုင်ခပါရေ။

## နိုင်ငံရီးလောကထဲဝင်ရောက်ခြင်း
၁၉၈၈ အရီးတော်ပုံတွင် ရက္ခိုင်အမျိုးရားသမ္မဂ္ဂ(ရန်ကုန်)တွင် ပါဝင်ခပါရေ။ ရက္ခိုင်ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ကို စတင်ဖွဲ့စည်းစဉ်က ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ပီးအပ်ခြင်းခံရရား ၁၉၈၉ ခုနှစ်မာ ရက္ခိုင်ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် စစ်တွေညီလာခံ၌ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ထပ်မံတင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရပါရေ။ ကချင်၊ ကယား၊ ကရင်၊ ချင်း၊ မွန်း၊ ရက္ခိုင်၊ ရှမ်း အစဟိရေ တိုင်းရင်းသားတိစုစည်းထားရေ ပြည်ထောင်စု တိုင်းရင်းသားလူမျိုး တိ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်မာလေ့သော့ နာယကအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခပါရေ။ ၁၉၈၈ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားပြုကော်မတီ CRPP ကို ဖွဲ့စည်းရေအခါ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တင်မြှောက်ခြင်း ခံရပါရေ။ ၁၉၉၈ စင်တင်ဇာလ (၆)ရက်နိတွင် ထိန်းသိမ်းခံပြီး (၂၀၀၁) ခုနှစ်မှာ ပြန်ပနာလွတ်မြောက်လာခပါရေ။

## ဘဝနိဂုံး
၅-၁-၂၀၀၉ နေ့တွင် ကွယ်လွန်လားခပါရေ။ ဆြာကြီးရေ ကွယ်လွန်လားရေထိ ရက္ခိုင်ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ဗဟိုဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်လားခပါရေ။ ကွယ်လွန်ခချိန်မှာ အိမ်သျှင်မ ဒေါ်စောတင်နန့် သားသမီးလေးယောက် ကျန်ခရေလို့ သိရပါရေ။

## ဒေါက်တာအတွက် အမှတ်တရစကား
“သူက နိုင်ငံရီးသမားတယောက် မဟုတ်။ ဒီမိုကရေစီရီး၊ တန်းတူရီးနန့် ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့် ရဟိရီးဆိုရေ ကြွီးကြော်သံအောက်မာ သူ စိုက်လိုက်ရပ်စောက် လုပ်ခပါရေ။ အထိန်းသိမ်းခံရရား ပြန်လွတ်လာဖိခါ ငါ သီရေအထိ နိုင်ငံရီး လုပ်ဖို့လို့ ပြောရေ။” ဒေါက်တာစောမြအောင်ဟာ ဒက်တင်ကောင်းတဦးဖြစ်ပိုင် လူမှုရီးတာဝန်ကျီသူတဦးလေ့ ဖြစ်တေလို့ ဦးသာဘန်းက ဆက်ပြောပြပါရေ။

“၁၉၅၆ ခုနှစ်လောက်က မန္တလေးမှာ ဆီးရုံအုပ်ကြီး လုပ်ရေအချိန်မာ ရက္ခိုင်အမျိုးသားရီး လူမှုရီးလုပ်ငန်းတိကို ကကောင်း လုပ်ခပါရေ။ နောက် သူ တောင်ကြီးကို ပြောင်းလားခါ တောင်ကြီး စဝ်စံထွန်းဆီးရုံမှာ တာဝန်ထမ်းဆောင်ရေအချိန်မာလေ့သော့ ရက္ခိုင်ရိုးရာသင်္ကြန်ရို့၊ ရက္ခိုင်ယိုင်ကျေးမှုရို့ကို သူ အားကြိုးမာန်တက် လုပ်ခပါရေ။ ရန်ကုန်ကို ၁၉၆၀-၆၁ ခုနှစ်လောက် ပြောင်းလှာပနာ အရှိပိုင်းဆီးရုံအုပ်ကြီးဖြစ်ရေအချိန်မာလည်း ၆၄ ခု နောက်ပိုင်းပါ့ယေ၊ ရက္ခိုင်သဟာယအသင်း ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ၈၈ ခုနှစ်ထိ လုပ်ခပါရေ။

## ဒေါက်တာစောမြအောင်ဖောင်ဒေးရှန်း
ဒေါက်တာစောမြအောင်ဖောင်ဒေးရှန်းစွာ ရခိုင်ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (ALD) ကို တည်ထောင်သူလည်းဖြစ်၊ သမားတော်ကြီးတစ်ဦးလည်းဖြစ်တေ ဒေါက်တာစောမြအောင်ကို ဂုဏ်ပြုရေအနိန်နန့် ၂၀၁၆ ခုနှစ်ကစတင်ဖွဲ့စည်းခရေလို့ သိရပါရေ။

ဒေါက်တာစောမြအောင်ဖောင်ဒေးရှင်းရေ ရခိုင်ပြည်က အလုပ်လက်မဲ့ မမသျှေတိ ကိုယ့်ခြီထောက်ပေါ် ကိုယ်ရပ်တည်ပနာ ဝင်ငွီရဟိနိုင်ရေးအတွက် ရည်ရွယ်ကာ စက်ခြုပ်သင်တန်းတိကို ၂၀၁၇ ခုနှစ်က စတင်ပြီးကေ မင်းပြားနှင့်မြောက်ဦးမြို့နယ်များတွင် အလကား ဖွင့်လှစ် သင်ကြားပီးခကြောင်း သိရပါရေ။

ဒေါက်တာစောမြအောင်ဖောင်ဒေးရှင်း၏ စက်ခြုပ်သင်တန်းအမှတ်စဉ်(၈)ကို တောင်ကုတ်မြို့နယ်၊ ကုလားရောင်ကျေးရွာမာ ယနေ့ စက်တင်ဘာလ ၂၂ ရက်မာ ဖွင့်လှစ်ခပါရေ။ အဆိုပါဖောင်ဒေးရှင်းက တောင်ကုတ်မြို့နယ်မာ ပထမဆုံးအကြိမ်ဖွင့်လှစ်တေသင်တန်းဖြစ်ကြောင်း သိရပါရေ။

ဒေါက်တာစောမြအောင် ဖောင်ဒေးရှန်းမှ ရခိုင်ပြည်နယ် မြောက်ဦးမြို့ သွေးလှူရှင်အသင်းသို့ မချ်လ ၂၇ ရက်နေ့ နံနက်က လူနာတင်ယာဉ်နှစ်စီး လှူဒါန်းခပါရေ။ ဒေါက်တာစောမြအောင် ဖောင်ဒေးရှန်းသည် ရခိုင်ပြည်မာ ပညာရီးကျန်းမာရီး ကဏ္ဍတိမာ အကူညီပီးနိန်ရေ လူမှုရေး အဖွဲ့အစည်း တခု ဖြစ်ပါရေ။

ယင်းအပြင် မြောက်ဦးမြို့ကို ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုအမွီအနှစ် စာရင်းဝင်နိုင်ရေးအတွက် မြောက်ဦး ပြည်သူတိကို အသိပညာပီးခြင်း လုပ်ငန်းများကို ကူညီ လုပ်ကိုင်လျက်ရှိပြီး၊ မြို့သစ်စီမံကိန်းနှင့် ရှီးဟောင်းဘုရားများကို ထိန်းသိမ်းပြုပြင်ခြင်း လုပ်ငန်းတိလေ့ တရုတ်၊ အီတလီနိုင်ငံရို့နန့် ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်နိန်ကြောင်း သိရပါရေ။

ဒေါက်တာ စောမြအောင် ဖောင်ဒေးရှန်း အနိန်နန့် ရခိုင်ပြည် အနှံ့အပြားမာ ရီကန် ၅၂ ကန်လှူဒါန်းခပြီးဖြစ်တေ။ ယပြီးကေ နောက်ထပ် ရီကန်တိကိုလေ့ လှူဒါန်းလားဖို့လို့ သိဟိရရေ။

## ကြေးမုံသတင်းစာပါ နာရီးကြော်ညာ
ဒေါက်တာဦးစောမြအောင် (၉၁)နှစ်၊ (မြောက်ဦး)

ရန်ကုန်မြို့၊ အမှတ်(၁၃၅/S) သံလွင်လမ်း၊ ကမာရွတ်မြို့နယ်နီ (ဦးစောလှအောင်-ဒေါ်ပန်းစံ)ရို့၏သားထွီး၊ (ဦးစောဦး-ဒေါ်သိန်းတင်)ရို့၏သားသမက်၊ ဒေါ်စောတင်၏ခင်ပွန်း၊ ဒေါက်တာဦးတင်ထွန်းအောင်-ဒေါ်မီမီခိုင်၊ ဒေါက်တာ ဦးအောင်ကြီး-ဒေါက်တာတင်မူအောင်၊ (ဒေါက်တာ ဦးတင်လေးအောင်)၊ ဦးတိုး ဘရှမ်း-ဒေါ်တင်မေအောင်၊ ဒေါက်တာဒေါ်တင်မာအောင်ရို့၏ ဘာဘာ၊ မြေး ခုနစ် ယောက်၊ မြစ်တစ်ယောက် ရို့၏ အဘိုးစွာ ၅-၁-၂၀၀၉ (တနင်းလာနိ)တွင် အမှတ်(၁၃၅/၆)၊ သံလွင်လမ်း၊ ကမာရွတ်မြို့နယ်နီအိမ်၌ ဆုံးပါးလားရေအတွက် ကွယ်လွန်သူ၏ဆန္ဒအရ ၆-၁-၂ဝဝ၉ရက် မိုးထ ၁၁ နာရီတွင် ရေဝေးသုသာန်၌ မီးသင်္ဂြိုဟ်မည်ဖြစ်ကြောင်း ဆွီမျိုးမိတ်သင်္ဂဟအပေါင်းအား အသိပီးအပ်ပါရေ။ (နီအိမ်ကကားတိ မိုးထ ၁ဝ နာရီတွင်ထွက်ပါဖို့။) ကျန်ရစ်သူမိသားစု

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရခိုင်နိုင်ငံရီးဂေါင်းဆောင်တိ