ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်း

ရက္ခိုင်ကမ်းရိုးတန်း (Arakan Coast) ကို အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ မြောက်ဖက်ဟိ ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော် နန့် အနောက် ဖက်မာ၎င်း၊ ရက္ခိုင်ရိုးမနန့်အယှိဖက်မာ၎င်းထိတွိ့နီကတ်ရေ။  

ဘူမီရုပ်သွင်အနေအ ထားအရဆို ကေ မြောက်ဖက်မာ ဂိန်ချ် မြစ်ဝကျွန်းပေါ် (Gange delta) နန့် ဧရာဝတီ မြစ်ဝကျွန်းပေါ် (Ayerawaddy delta) ကြားမာဟိရေ။
ရက္ခိုင်ကမ်းရိုးတန်း ဆိုရာမှာ စစ်တကောင်းတောင်ဖက်ဟိ ခေါင်းတုံးဈေး (cox bazar) မှ ဧရာဝတီတိုင်း၊ မော်တင်စွန်း (Mawtinzone, Ayerawaddy Division) ထိဖြစ်ပြီးကေ၊ နတ်မြစ်မှစပြီးကေ မြန်မာနိုင်ငံဧ့ပိုင်ဆိုင် ရေဒေသဖြစ်တေ။

ကမ်းရိုးတမ်းဒေသစွာ တောင်တန်းတိ၊ မြစ်ချောင်းတိ၊ ရီကန်တိ၊ ကမ်းခြီတိ၊ ပင်လယ်ကွေ့တိ၊ ကျွန်းတိ နန့် အခြားရီပထဝီဆိုင်ရာအမှတ်အသားတိစွာ ပင်လယ်၊ သမုဒ္ဒရာ နန့် ဆက်စပ်ဖွဲ့စီးဖြစ်ပေါ် တည်ဟိနီကတ်ရေ။ ကမ်းရိုးတမ်းဒေသ နန့် ပင်လယ်၊ သမုဒ္ဒရာ အဖွဲ့အစီးစွာ မြီပေါ်မြီအောက် ၊ရီပေါ်ရီအောက် သယံဇာတတိ ပေါကြွယ်လှရေ။
ကမ်းရိုးတမ်း ပုံသဏ္ဌာန်ဖြစ်တည်နီမှုစွာမြီအောက်ကျောက်လွှာတိနန့် ယင်းရို့ဧ့ အနီအထားတိ၊ နန့်ပစ္စုပ္ပန်ကာလဧ့ ကုန်းမြီမြင့်တက်နိမ့်ဆင်းခြင်းနန့် တိုက်စား၊ သယ်ဆောင်၊ ပို့ချခြင်း၊ ရို့ဧ့ မျှခြီတခု ထက်မာဟိနိန်ရေ။ ရက္ခိုင်ကမ်းရိုးတမ်းကို နှစ်ပိုင်းခွဲခြားနိုင်ရေ။ မြောက်ဘက်ပိုင်း မာ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသနန့် တောင်ဘက်ပိုင်းမာ ကမ်းခြီနန့် ပင်လယ်အော်ဒေသရို့ဖြစ်တေ။
ရက္ခိုင်ကမ်းရိုးတမ်းစွာ ဂင်္ဂါမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ နန့်ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသရို့ကိုဆက်စပ်ပီးထားရေ ကမ်းရိုးတမ်းဒေသတခုဖြစ်နီခြင်းစွာ၊ ပထဝီနိုင်ငံရီး နန့်သယံဇာတဆိုင်ရာအ ချက်အလက်တိ ဟိနီခြင်းကြောင့် ကကောင်းအရီးပါရေ ဒေသတခုဖြစ်လှာနီရေ။

 
## ရက္ခိုင်ကမ်းရိုးတန်းဧ့ရွံ့နဂါးတောင်တိ
 
ရက္ခိုင်ကမ်းရိုးတန်းစွာ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ၊ ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်ဧ့ အဟိဖက် ကမ်းရိုးတန်း တခုဖြစ်တေ။ အနောက်မြောက်မှအဟိတောင်အတိုင်းတူရတန်းလျှက်ဟိရေ။ ရက္ခိုင်ကမ်းရိုးတန်းဟု ဆိုရာမှာဘဂ်လာဒေ့င်္ချနိုင်ငံ၊ စစ်တကောင်းမြို့မှမော်တင်စွန်း၊ဧရာဝတီတိုင်း အထိပါဝင်ရေ။
 
ဘူမိဗေဒအနိန်အထားအရ၊ ရက္ခိုင်ကမ်းရိုးတန်းကို နှစ်သန်း ၆၅ သန်းမှ နှစ်သန်း ၁ သန်းထိ အ သက်ဟိရေ တာချရီ (65 to 1 million year of Tertiary rocks ) သက်တမ်းဟိကျောက်လွှာတိနန့် ဖွဲစီးထားရေ။ ကမ္ဘာမြီထုချပ်လှုပ်ယှားမှု (plate tectonics) အဆိုအရ၊ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာမြီထုချပ် (india oceanic plate) စွာယူရီးရှားကုန်းမြီ၊မြီထုချပ် (Eurasia continental plate) ထဲကို ရ ခိုင်ကမ်းရိုးတန်းဧ့အနောက်ဘက်၊ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်ရီအောက်ကြမ်းပြင်မာကမ်းရိုးတမ်းနန့် အ ပြိုင်ထိတွိ့စိုက်ဝင်နိန်ရေဟုသိရရေ။ ထိတွိ့စိုက်ဝင်နီရေ လက်ကြားရေ အဟိမြောက် မြောက် (North North East) အရပ်သို့တိုးဝင်တွန်းတိုက်နီမှုကြောင့်ကမ်းရိုးတန်းဟိကျောက်လွှာတိ တွန့်ခေါက်ခြင်း(လွှာတွန့်ခုံးနှင်လွှာတွန့်ချိုင့်)နန့်ပြတ်ရွေ့ (ကတ်လားတန်ပြတ်ရွှိ့ရေလေးမြို့မြစ်အတိုင်း) တိဖြစ်ပေါ်ပြီး၊ငကေတိ ဖြစ်ပေါ်လျှက်ဟိရေ။ ထိတွိ့စိုက်ဝင်နီစွာကိုတောင်ဘက်ပိုင်းမာ အင်ဒို နီးရှားမော်အထိဟိနီရား၊ ဆောင်းဒါးထိတွေစိုက်ဝင်ဇုံ (Sunda megathrust or trough or subduction zone) ဟုခေါ်ဆိုရေ။
 
ဘူမိရုပ်သွင်အရ၊ ရက္ခိုင်ကမ်းရိုးတန်းကိုဒေသနှစ်ခုပိုင်းခြားပြီးလိ့လာနိုင်ရေ။ ၎င်းမှာ(၁) မြစ်၀ ကျွန်းပေါ်ဒေသ (dealtic region) မောင်တောမှတောင်ကုတ်သို့မဟုတ် ရမ်းဗြဲကျွန်း/မာန်အောင်ကျွန်း အဆုံးထိဖြစ်ပြီးကေ၊နန့် (၂) ကမ်းခြီနန့် ပင်လယ်အော်ဒေသ (beach and bay region) စွာတောင် ကုတ်မှမော်တင်စွန်းထိ ဟိဗျာယ်း၊ ရို့အဖြစ်တည်ဟိနီကတ်ရေ(ပုံ ၁)။
ရက္ခိုင်ကမ်းရိုးတန်းမာရွံ့နဂါးတောင်တိနန့် ယင်းရို့ဧ့လှုပ်ယှားမှီငြမ်းပနာတွိ့ဟိရေ။အရပ်အခေါ် “နဂါး ဗွက်“ ဟုခေါ်ရေရ့ွံနဂါးတောင်ဆိုစွာမာတောင်ပို့တခုပိုင်ဖြစ်ပြီးကေ၊မြီအောက်ထဲကမှတိုးတွက်လာ ရေရွံ့တိနန့်ဖွဲ့စီးထားရေ။ နဂါးတောင်အ၀ (crater)စွာကြိမ်ဖန်တရာပေါက်ထွက်မှု ဖြစ်ပေါ် ရေ။ဆက်တိုက်ရွံ့ရည်တိပေါက်ထွက်နိန်ကေ၊ ကတော့ချွန် (cone) ပုံတွိရယား၊ သဘာဝမှတိုက်စား ခြင်းကိုခံရလွယ်နေခြင်းကြောင့်ပုံပျက်လားယား၊မူလအတိုင်းမတွိ့ရတော့ပါ။
 
ရွံ့နဂါးတောင်ဖြစ်ပေါ်မှီငြမ်းပနာထိမ်းချုပ်ထားရေအချက်အလက်တိမာ
(၁) လက်ဟိဖြစ်ပေါ်နီရေ မြီထုချပ်ကကောင်းတိုပ်ယှားမှုရပ်ဝန်း (ငကေဇုံတိ) (recent tectonic activities)၊ 
(၂)ဆက်တိုက်ဖြစ်ပေါ် လှုပ်ရှားနီရေရီနံနန့်သဘာဝဓာတ်ငွီ့ဖြစ်ပေါ်ရဟိနှိုင်ရေဒေသတိ (continuous active hydrocarbon generation)၊
(၃) ထူထဲရေ၊ ပျော့ပြောင်းပြီး၊ ညွှတ်ပြောင်းနှိုင်ရေ ရွံ့ရို့စွာ မြေ အောက်ထဲကဟိကျောက်လွှာတိအမားမာမာထူထဲစွာဟိနီခြင်း (existence of thick, fine-grained, soft plastic sediments deep in the sedimentary succession) ရို့ဖြစ်ကတ်တေ။ 
ယကေလေ့၊ ရွံ့ ရည်တိစွာမြီအောက်က တဆင့်ပြတ်ရွိ့ကြောင်းတိ (faults)၊အက်ကွဲကြောင်းတိ (fractures) နန့် လွှာတွန့်ခုံးနန့် လွှာတွန့်ချိုင့်ဧ့ထိပ်ပိုင်းတိ (crests of anticline and syncline) အတိုင်းကမ္ဘာမြီပြင် ထက်ရို့ပေါက်ထွက်ပနာ၊ တောင်ပို့ပုံသဏ္ဌာန်အဖြစ်ဖွဲ့စီးဖြစ်ပေါ်နီစွာကို တွိ့ရရေ။ အထက်ပါ၊ ရွံ့မီး တောင် ဖြစ်ပေါ်မှုအချက်အလက်တိမာ ရက္ခိုင်ကမ်းရိုးတန်းမာ ရွံ့နဂါးတောင်တိဖြစ်ပေါ်မှု နန့်ကိုက်ညီရေ အချက်အလက်တိဖြစ်တေ။
ရက္ခိုင်ကမ်းရိုးတန်းမာ ရွံ့နဂါးတောင်တိ အဓိကတွိ့ဟိရရေနီရာတိမာ-
# အနောက်ဖရုံကာကျွန်း
# ရမ်းဗြဲကျွန်း(ဆိုင်ချုံ၊ ရောက်ချောင်း၊ ဇင်ချောင်း)
# မာန်အောင်ကျွန်း
# ရဲကျွန်း
#တိုက်ကျွန်း
# စကုကျွန်း
# နံ့သာကျွန်း
ရို့ဖြစ်ကတ်တေ။

ရက္ခိုင်ကမ်းရိုးတမ်းမာရွံ့နဂါးတောင်တိ ဟိနီခြင်းနန့် လှုပ်ယှားမှုဟိနီခြင်းရို့ကြောင့် ဇာအချိန်အခါမဆို ပေါက်ကွဲမှု ဖြစ်နိုင်ရေ။ ပေါက်ကွဲမှုပြင်းအား ပေါ်မာမူတည်ပြီးကေ၊ သက်ဟိသတ္တဝါတိကို သီကြီပျက်စီးစီခြင်း၊ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ပျက်စီး စီခြင်းစသော အန္တရာယ်တိ ကျရောက်နိုင်ရေ။ လက်ဟိဖြစ်ပေါ်နီရေ မြီထုချပ်တိလှုပ်ယှားမှု ရပ်ဝန်း(ငလျင်ဇုံတိ)နန့်ဆက် စပ် တည်ဟိနိန်ရေဒေသ တခုဖြစ် နေကေလေ့၊ တချို့ နဂါးတောင်တိ ပေါက်ထွက်ခြင်းစွာ ငလျင်ဖြစ် ပေါ်မှုနန့် ဆက်စပ်မှုမဟိပဲ၊ မြေတွင်းအား လှုပ်ယှားမှုကြောင့် ဖြစ်နိုင်ရေဟု ယူဆရေ။

ယကေလေ့ လူသားတိအတွက် အသုံးပြုပြီးကေ အကျိုးအမြတ်ရစီခြင်းငှာ၊ ရွံ့နဂါးတောင်တိ ဟိရာဒေသကို ခရီးလားလုပ်ငန်းတိ တိုးချဲ့ပြီး၊ နဂါးတောင်လိလာရီးခရီးစိုင်တိ (မာန်အောင်ကျွန်း နန့် ရမ်းဗြဲ ကျွန်း ရို့ကိုဦးတည်ပြီး) နန့် အခြားသော စိတ်ဝင်စားနှိုင်ရေခရီးစိုင်တိ နန့်အတူပူးတွဲ ဆောင်ရွက်နိုင်ရေ။ အထက်တန်း ကျောင်းသားတိအတွက် သင်ကြားရီးဆိုင်ရာအထူးလိလာရီးခရီးစိုင်တိ ကိုလေ့ ပြုလုပ်နိုင်ရေ။ ရွိ့နဂါးတောင် နန့် အတူရေပူစမ်းတိ ထွက်ပေါ်တည်ဟိနေခြင်းကြောင့် ခရီးလားလုပ်ငန်းတိနန့် အခြားရီလုပ်ငန်းတိကို အထောက်အကူ ဖြစ်စီပါရေ။ ယင်းချင့်အပြင်၊ ကမ္ဘာမြီအောက် ရေပူထုတ်လုပ်ခြင်းက လောင်စာ စွမ်းအင်အဖြစ် ပြောင်းလဲပြုလုပ်ခြင်း(Geothermal energy)ဟုခေါ်ရေ ပြန်ပနာအစားထိုးစွမ်းအားဖြည့်လောင်စာ (Renewable Energy)ကိုရဟိနှိုင်ဖို့အတွက် သုတေသနလုပ်ငန်းတိ ဆက်ပနာဆောင်ရွက်ဖို့လိုအပ်နီဖို့ဖြစ်တေ။ 

ကမ္ဘာပေါ်ဟိ ရွံနဂါးတောင် ဟိရေနီရာဒေသရို့စွာ ရီနံနန့်သဘာဝဓာတ်ငွီ့ တည်ဟိနီမှုစွာ ဆက်စပ်၊ တွဲဖက်တွိ့ဟိနီရမှုကြောင့်၊ ရက္ခိုင်ကမ်းရိုးတန်း ကုန်းတွင်းပိုင်းနန့် ပင်လယ်အောက် ရီနံမြီအသစ် နီရာတိ ရှာဖွီဖေါ်ထုတ်နိုင်ရီးစွာလေ့ အနာဂတ်အတွက်ကြီးစွာသော စိန်ခေါ်မူဖြစ်ရေ။ 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပထဝီဝင်