ဝီလီယံဘီလ်ဂိတ်

## William Henry Gates III
William Henry Gates III (အောက်တိုဘာ 28၊ 1955 တွင်မွီးဖွားစွာ) စွာအမေရိကန်စီးပွားရီးသမားနန့်ပရဟိတသမားဖြစ်တေ။ 1970 နန့် 1980 ခုနှစ်တိအတွင်းမာ မိုက်ခရိုကွန်ပြူတာတော်လှန်ရီး၏ ရှေ့ဆောင်တဦးဖြစ်ပြီးကေ ၎င်းစွာ ယင်း၏ငယ်သူငယ်ချင်း Paul Allen နန့် 1975 ခုနှစ်မာ ဆော့ဖ်ဝဲကုမ္ပဏီ Microsoft ကို တည်ထောင်ခရေ။ မိုက်ခရိုဆော့ဖ်၏ 1986 ကနဦးအတိပြည်သူကိုကမ်းလှမ်းပြီးကေ Gates စွာ 1987 တွင်အသက် 31 နှစ်မာကမ္ဘာ့အသက်အသျှေဆုံးဘီလီယံနာဖြစ်လှာခရေ။ Forbes မဂ္ဂဇင်းကသူ့ကိုကမ္ဘာ့အချမ်းသာဆုံးပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် 1995 နန့် 2017 အကြား 18 နှစ်မာအဆင့်သတ်မှတ်ခယား 13 နှစ်ဆက်တိုက် Gates စွာ 2095 မှ 1095% အထိကမ္ဘာ့အချမ်းသာဆုံးပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်လှာခရေ။ ၁၉၉၉ ခုနှစ်မာ သူ၏ အသားတင်ပိုင်ဆိုင်မှုစွာ အမင်ရိကန်ဒေါ်လာ ဘီလီယံ ၁၀၀ ကျော်လားခရေ။ Forbes ၏ အဆိုအရ 2025 ခုနှစ် မေလတွင် သူ၏ အသားတင် ပိုင်ဆိုင်မှုစွာ US$ 115.1 billion ဟိရား သူ့ကို ကမ္ဘာထက်မာ ဆယ့်သုံးခုမြောက် အချမ်းသာဆုံး ပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်လှာစီရေ။

Seattle, Washington တွင် မွီးဖွားကြီးပြင်းခယား Gates စွာ Lakeside School တွင် သီးသန့် ပညာသင်ကြားခပြီး Allen နန့် မိတ်ဖွဲ့ပြီးကေ သူ၏ ကွန်ပြူတာမျက်စိကျမှီငြမ်းပနာ ဖော်ထုတ်ခရေ။ ၁၉၇၃ ခုနှစ်မာ ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်တွင် သင်္ချာ ၅၅ နန့် ဘွဲ့လွန်ကွန်ပြူတာသိပ္ပံသင်တန်းတိ တက်ရောက်ခယား Microsoft ကို ပူးတွဲရှာဖွီပြီး ဦးဆောင်ရန် ၁၉၇၅ ခုနှစ်မာ ထွက်ခရေ။ ၎င်းစွာ ယင်း၏ CEO အဖြစ် 25 နှစ်ကြာ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခယား ကုမ္ပဏီကို 1981 ခုနှစ်မာ စတင်ဖွဲ့စည်းရေအခါ ဘုတ်အဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌလည်း ဖြစ်လှာခရေ။ 2000 ခုနှစ်မာ Steve Ballmer မှ CEO အဖြစ် အောင်မြင်ခယား 2008 ခုနှစ်အထိ ဆော့ဖ်ဝဲလ်ဗိသုကာချုပ်ရာထူးသို့ ကူးပြောင်းခရေ။ သူစွာ 2014 ခုနှစ်မာ တခြားသောဘုတ်အဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြိုက်ခါမ နုတ်ထွက်ခယား Satella တွင် Microsoft ၏ နည်းပညာဆိုင်ရာ အကြံပီးအရာဟိတိနန့် CEO တိအဖြစ် တာဝန်ယူခရေ။ သူစွာ 2020 ခုနှစ်မာဘုတ်အဖွဲ့မှနှုတ်ထွက်ခရေ။

အချိန်ကြာလာရေနန့်တတူ၊ Gates နန့် သူ၏ဇနီး Melinda French Gates ရို့ ပူးတွဲဥက္ကဌအဖြစ် 2000 ခုနှစ်မှ 2024 ခုနှစ်အထိ ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံးပုဂ္ဂလိကပရဟိတအဖွဲ့အစည်းဖြစ်ရေ Bill & Melinda Gates ဖောင်ဒေးရှင်းနန့် ပရဟိတလုပ်ငန်းတိကိုအာရုံစိုက်ရန် Microsoft တွင် ယင်း၏အခန်းကဏ္ဍကို လျှော့ချခရေ။ မာရီး၊ ပညာရီးနန့် ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုလျှော့ချရီးအပါအဝင် နယ်ပယ်တိကို အာရုံစိုက်ကာ Gates စွာ သနရုပ်အဖြစ် လူသိတိလာခရေ။ ငှက်ဖျားလိုက်၊ ပိုလီယို။ ကွာယှင်းပြတ်စဲပြီးကေ ပြင်သစ်ဂိတ်စ်စွာ ပူးတွဲဥက္ကဋ္ဌအဖြိုက်ခါမ နုတ်ထွက်ရားနောက် ဖောင်ဒေးရှင်းကို Gates Foundation ဟု နာမည်ပြောင်းခယား Gates ၏ တဦးတည်းသောဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ပြောင်းလဲခရေ။

Gates စွာ BEN၊ Cascade Investment၊ TerraPower၊ Gates Ventures နန့် Breakthrough Energy အပါအဝင် တခြားသော ကုမ္ပဏီတိစွာ၏ တည်ထောင်သူနန့် ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်တေ။ 2010 ခုနှစ်မာ သူနန့် Warren Buffett ရို့စွာ Giving Pledge ကို တည်ထောင်ခယား ၎င်းရို့နန့် အခြားဘီလျံနာတိစွာ ယင်းရို့၏ ကြွယ်ဝမှုထက်ဝက်ကို ပရဟိတလုပ်ငန်းတိအတွက် ပေးဖို့လို့ ကတိပြုခကတ်ရေ။ 1999 တွင် Time မဂ္ဂဇင်းမှ 20 ရာစု၏ သြဇာအဟိဆုံးလူ 100 ထဲက တဦးအဖြစ် နာမည်ပေးခံရယား 2016 ခုနှစ်မာ သူနန့် French Gates ရို့ ပူးပေါင်းချီးမြှင့်သော Presidential Medal of Freedom အပါအဝင် တခြားသော ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့တိနန့် ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့တိ ရဟိခရေ။ မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်တိစွာ၏ ဘာသာရပ်ဖြစ်ရေ သူစွာ စီစိုင်ထားသော ကိုယ်ရီးအတ္ထုပ္ပတ္တိ သုံးခုထဲကမှ ပထမဆုံးသော Source Code: My Beginnings ကို 2025 ခုနှစ်မာ ထုတ်ဝီခရေ။

## အချေဘဝနန့် ပညာရီး
William H. Gates III (1925-2020) နန့် သူ၏ပထမဇနီး Mary Maxwell Gates (1929-1994) ရို့၏ တဦးတည်းသောသားအဖြစ် အောက်တိုဘာ ၂၈၊ ၁၉၅၅ ခုနှစ်၊ Seattle, Washington မာ မွီးဖွားခရေ။[5] သူ၏မျိုးရိုးတွင် အင်္ဂလိပ်၊ ဂျာမန်နန့် အိုင်ယာလန်/စံဂိုး့-အိုင်ယာလန်ရို့ ပါဝင်ရေ။ သူ၏ဘာဘာစွာ ထင်ယှားသောရှိနိန်တဦးဖြစ်ပြီးကေ ယင်း၏မိခင်စွာ First Interstate BancSystem နန့် United Way of America ၏ ဒါရိုက်တာဘုတ်အဖွဲ့တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခရေ။ Gates ၏ မိခင် ဝါကြီးဖြစ်သူ J. W. Maxwell စွာ နိုင်ငံတော် ဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌ တဦးဖြစ်တေ။ Gates တွင် အစ်မကြီး Kristi (Kristianne) နန့် ညီမငယ် Libby လည်း ဟိရေ။ ၎င်းစွာ ယင်း၏မိသားစုတွင် ယင်း၏ စတုတ္ထမြောက်နာမည်ဖြစ်ရေ်လည်း William Gates III သို့မဟုတ် "Trey" (ဆိုလိုရီမာ၊ သုံး) ဟုလူသိတိရီကြောင့် ယင်း၏ဘာဘာတွင် "II" ၏နောက်ဆက်တွဲပါဟိရေ။[7][8] မိသားစုစွာ Seattle ၏ Sand Point ဧရိယာတွင် Gates 7 နှစ်သားအရွယ်တွင် ယှားပါးလီဆင်နှာမောင်းကြောင့် ပျက်စီးလားသောအိမ်တွင် နီထိုင်ခကတ်ရေ။

Gates အချေခါက သူ့မိဘတိက သူ့ကို ဥပဒေနန့် အသက်မွီးဝမ်းကြောင်းပြုစီချင်ရေ။ သူ၏ငယ်စဉ်အချေဘဝမာ၊ သူ၏မိသားစုစွာ ပရိုတက်စတင့်ပြုပျင်ပြောင်းလဲထားသောဂိုဏ်းခွဲဖြစ်ရေ Congregational Christian Churches ၏ဘုရားကျောင်းကို ပုံမှန်တက်ရောက်ခရေ။

Gates စွာ သူ့အသက်အရွယ်အရ ငယ်သိမ့်ပြီးကေ ငယ်စဉ်ကပင် အနိုင်ကျင့်ခံခရရေ။ မိသားစုက ပြိုင်ပွဲကို အားပီးရေ။ အာဂန္တုတဦးက "ဒေချင့်စွာ နှလုံးကားရေဖြစ်ဖြစ် ချဉ်ကန်စွာပါရာဖြစ်ဖြစ် ရီကူးစွာပါရာဖြစ်ဖြစ်၊ သင်္ဘောကျင်းမှာ ရီကူးစွာပါရာဖြစ်ဖြစ်၊ အနိုင်ရဖို့အတွက် ဆုလာဘ်က အမြဲတမ်းရှိနီပြီး ရှုံးဖို့ ပင်နယ်တီလည်း အမြဲဟိနီပါရေ" ဟု အာဂန္တုတဦးမှ ပြောကတ်ားခပါရေ။

Lakeside ကျောင်း၊ 1970 ရှိ Teletype Model 33 ASR terminals တွင် Paul Allen နန့်အတူ Gates (ညာဘက်)
အသက် 13 နှစ်မာ Gates စွာ Private Lakeside Prep School တွင် စာကေးသွင်းခရေ။[15][16] အဋ္ဌမတန်းရောက်ရေအခါ ကျောင်းရှိ Mothers' Club စွာ Teletype Model 33 ASR terminal နန့် စာသင်သားတိအတွက် General Electric (GE) ကွန်ပြူတာတွင် ကွန်ပျူတာအချိန်တုံးတစ်တုံးကို ဝယ်ယူဖို့အတွက် Lakeside School ၏ rummage ရောင်းခြင်းက ရဟိသောငွေတိကို အသုံးပြုခရေ။ Gates စွာ BASIC တွင် GE စနစ်ကို ပရိုဂရမ်ရီးရန် မျက်စိကျခယား သူမျက်စိကျမှီငြမ်းပနာ ဆက်ပနာလုပ်ဆောင်ရန် သင်္ချာအတန်းတိက လွတ်ငြိမ်းခွင့်ကို ခံခရရေ။ သူစွာ အသုံးပြုသူတိကို ကွန်ပျူတာနန့် ဂိမ်းကစပ်ခွင့်ပီးရေ tic-tac-toe ကို အကောင်အထည်ဖော်ရေ ဒေစက်တွင် ယင်း၏ ပထမဆုံး ကွန်ပျူတာပရိုဂရမ်ကို ရီးရားခရေ။ Gates စွာ စက်ကို စွဲလန်းပြီး ၎င်းစွာ ဆော့ဖ်ဝဲကုဒ်ကို အမြဲတမ်း မှတ်လို့ လုပ်ဆောင်နိုင်ပုံကို သဘောကျခရေ။ Mothers Club လှူဒါန်းမှု ကုန်ဆုံးပြီးကေ၊ Gates နန့် အခြားစာသင်သားတိစွာ DEC PDP မီနီကွန်ပြူစွာတိအပါအဝင် စနစ်တိအတွက် အချိန်ကို ရှာဖွီခဲ့ကတ်ရေ။ ဒေစနစ်တိထဲကတစ်ခုစွာ ကွန်ပျူတာစင်စွာကော်ပိုရီးယှင်း (CCC) မှ PDP-10 ဖြစ်ရေ Gates၊ Paul Allen၊ Ric Weiland နန့် Gates ၏ကောင်းဘီယက်သူငယ်ချင်းနန့် ပထမဆုံးစီးပွားရီးလုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် Kent Evans ရို့ကို နွီရာသီတွင် တားမြစ်ပိတ်ပင်ထားရေ လိုင်ပတ်မှုစနစ်တွင် ချို့ယွင်းချက်တိကို အသုံးချပြီးကေ ၎င်းရို့အား ကွန်ပျူတာအချိန်တိရယူရန် ပိတ်ပင်ထားရေ။

စာသင်သားသျှေဦးစွာ ဖေ့သာယှာရန် Lakeside Programmers Club ကို ဖွဲ့စည်းခရေ။ ပိတ်ပင်မှုအဆုံးတွင်၊ ၎င်းရို့စွာ CCC ၏ဆော့ဖ်ဝဲလ်တွင် အမှားအယွင်းတိကို ရှာဖွီရန် ကမ်းလှမ်းခယား အပိုကွန်ပြူတာအချိန်အတွက် ဖပေးခရေ။ Teletype ကတဆင့် စနစ်ကို အဝီးမှ အသုံးပြုခြင်းထက်၊ Gates စွာ CCC ၏ ရုံးခန်းတိသို့ လားရောက်ယား Fortran၊ Lisp နန့် စက်ဘာသာစကား အပါအဝင် စနစ်ပေါ်ရှိ ပရိုဂရမ်အမျိုးမျိုးအတွက် အရင်းအမြစ်ကုဒ်ကို လိ့လာခရေ။ CCC နန့် ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်မှုစွာ 1970 ခုနှစ်အထိ ကုမ္ပဏီမှ လုပ်ငန်းရပ်ဆိုင်းသွားခရေ။ နောက်တစ်နှစ်မာ၊ Lakeside ဆြာတဦးစွာ ကျောင်း၏အတန်းချိန်ဇယားစနစ်အား လိုပိုင်လုပ်ဆောင်ရန် Gates နန့် Evans ရို့ကို စာကေးသွင်းခယား ၎င်းရို့အား ကွန်ပျူတာအချိန်နန့် အခကြေးငွေတိ ပြန်ပနာပီးအပ်ခရေ။ နှစ်ယောက်သား စီနီယာနှစ်အတွက် ပရိုဂရမ်ကို အဆင်သင့်ဖြစ်စီရေန် လုံ့လစိုက်ထုတ်ခဲ့ကတ်ရေ။ အသျှေတန်းနှစ်ကုန်ခါနီးတွင် အီဗန်စွာ တောင်တက်မတော်တဆမှုတစ်ခုတွင် သီဆုံးလားခယား Gates စွာ သူ့ဘဝ၏ဝမ်းနည်းစရာကောင်းဘီယက်နိတိထဲကတစ်ခုဟု သတ်မှတ်ခရေ။ ယပြီးကေ Lakeside အတွက် စနစ်ကို ကြက်စာကောက်ရန် ကူညီပီးသော Allen ထံ လှည့်သွားခရေ။

အသက် 17 နှစ်မာ Gates စွာ Intel 8008 ပရိုဆက်ဆာကိုအခြီခံ၍ Traf-O-Data ဟုခေါ်သော Allen နန့် အကျိုးတူပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခရေ။ 1972 ခုနှစ်မာ သူစွာ အောက်လွှတ်တော်တွင် ကွန်ဂရက်လွှတ်တော် စာမျက်နှာတစ်ခုအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခရေ။[21][22] သူစွာ 1973 ခုနှစ်မာ Lakeside ကျောင်းမှဘွဲ့ရရေအခါအမျိုးရားကုသိုလ်ပညာသျှင်ဖြစ်ခရေ။ Scholastic Aptitude Tests (SAT) တွင် 1600 တွင် 1590 ရမှတ်ရယား 1973 ခုနှစ် ဆောင်းဦးပေါက်တွင် Harvard တက္ကသိုလ်တွင် စာကေးသွင်းခရေ။

Gates စွာ ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်တွင် အာရုံစူးစိုက်မှုရွီးချယ်ရန် အချိန်အကြာကြီးမနီခဘဲ သင်္ချာ (သင်္ချာ 55 အပါအဝင်) နန့် ဘွဲ့လွန်အဆင့် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံသင်တန်းတိကို သင်ယူခရေ။ ဟားဗတ်မှာရှိစဉ်က သူစွာ စာသင်သားချင်းနန့် Microsoft ၏ CEO Steve Ballmer နန့် တွိဆုံခရေ။ Gates စွာ Ballmer တွင်နီထိုင်ရား နှစ်နှစ်အကြာမှာ ဟားဗတ်မှ ထွက်ခွာခရေ။ နှစ်တိကြာရားနောက်၊ Ballmer စွာ Gates ကို Microsoft ၏ CEO အဖြစ် ဆက်ခံခယား 2000 မှ 2014 တွင် နုတ်ထွက်စွာအထိ ထိုရာထူးကို ဆက်ပနာထိန်းသိမ်းခရေ။

Gates စွာ ပရော်ဖက်ဆာ Harry Lewis မှ မဖြီယှင်းနှိုင်ရေ ပြဿနာတိထဲက တခုကို ဖြီယှင်းဖို့အတွက် ပန်ကိတ်ခွဲခြင်းအတွက် algorithm တခုကို တီထွင်ခရေ[29] ယင်း၏ဖြီယှင်းချက်စွာ နှစ်ပေါင်း 30 ကျော်အတွင်းမာ အပြင်းဆုံးဗားရှင်းအဖြစ် စံချိန်တင်ခယား ယင်း၏ဆက်ခံသူစွာ 2% သာ ပိုပြီးကေမြန်ဆန်ရေ။[30] သူ၏ဖြီယှင်းချက်ကို ဟားဗတ်ကွန်ပျူတာသိပ္ပံပညာသျှင် Christos Papadimitriou နန့် ပူးပေါင်းကာ တရားဝင်ထုတ်ပြန်ခရေ။

Gates စွာ Paul Allen နန့်အဆက်အသွီရှိခယား 1974 နွီရာသီတွင် Honeywell တွင်ပါဝင်ခရေ။ 1975 ခုနှစ်မာ MITS Altair 8800 စွာ Intel 8080 CPU ကိုအခြီခံ၍ ထုတ်ဝီခယား Gates နန့် Allen ရို့စွာ ယင်းရို့၏ကိုယ်ပိုင်ကွန်ပျူတာဆော့ဖ်ဝဲကုမ္ပဏီကို စတင်ရန်အခွင့်အရီးကို မြင်ခကတ်ရေ။ ဂိတ်စ်စွာ ထိုနှစ်မာ ဟားဗတ်မှ ထွက်ခရေ။ သူ့မိဘတိက သူ့ကုမ္ပဏီကို သူဇာလောက်စလုပ်ချင်လဲဆိုစွာကို သိပျားကေ သူ့ကို ပံ့ပိုးပေးခရေ။ ဟားဗတ်မှ ထွက်ခွာရန် ယင်း၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ယှင်းပြခရေ- "ကိစ္စတိ မကိုက်ပါက ကျောင်းပြန်တက်နှိုင်ပါဖို့။ တရားဝင် ထွက်ခွာခွင့် ဟိပါရေ။"
ကဏ္ဍ:ကမ္ဘာကျော် လုပ်ငန်းသျှင်တိ
ကဏ္ဍ:ကမ္ဘာ့ဩဇာအကြီးမားဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်(၁၀၀)
ကဏ္ဍ:ကွန်ပျူတာနည်းပညာ
ကဏ္ဍ:နည်းပညာဆိုင်ရာ စာရီးဆရာတိ