open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ပလိပ်ရောဂါ

**ပလိပ်ရောဂါ**ရေ ယာဆင်နီယာ ပက်စ်တစ် (Yersinia pestis) ခေါ်ရေ ဘက်တီးရီးယား ကြောင့်  ဖြစ်ပွားရေ ကြောက်ဖို့ကောင်းရေ ကူးစက်ရောဂါ ဖြစ်ရေ။ ပြင်သစ်−ဆွစ်လူမျိုး ဘက်တီးရီးယား ပညာသျှင် အလက်ဇန္ဒား ယာဆင် (Alexendre Yersin)က ယင့် ပိုးကို တွိ့ဟိခရေ။ ရောဂါပိုးကို ကြွက်တိက အဓိကသယ်ဆောင်ပြီးကေ ကြွက်သန်း တိကတဆင့် ပြန့်ပွားရေ။  ကမ္ဘာ့သမိုင်းတွင် လူအသီအပျောက်အများဆုံးရောဂါအဖြစ်နာမည်ဆိုးဖြင့် ကျော်ကြားရေ။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရီးအဖွဲ့က  ကပ်ရောဂါအသွင်ကျရောက်တတ်ရေကြောင့် အဓိကစောင့်ကြည့်ရဖိုရောဂါအဖြစ် ၂၀၀၇ခုနှစ်၊ ဇွန်လအထိ သတ်မှတ်ထားရေ။ 
## နာမည်
အင်္ဂလိပ်ဘာသာ Plague ဆိုရေ စကားလုံးကို ရခိုင်နာမည်အဖြစ် မွေးစားထားရေ။
## ရောဂါဖြစ်ပွားပုံနန့် ကူးစက်ပုံ
Y. pestis ဘက်တီးရီးယားရောဂါပိုး ကူးစက်ခံထားရခြင်းမဟိသိမ်းရေ တစ်ဦးချင်းစီကို  အောက်ပါနည်းလမ်းတိက တစ်ခုခုနန့် Y. pestis ဘက်တီးရီးယားရောဂါပိုး ကူးစက်ခြင်းဖြစ်နိုင်ပါရေ။ 

ခန္ဓာကိုယ် အရည်တိက တဆင့် ကူးစက်ခြင်း - အခြားသူတစ်ဦးအပေါ်ချောင်းဆိုးခြင်း(သို့မဟုတ်)နှာချေခြင်း
ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာတိုက်ရိုက် ထိစပ်ခြင်းမှ ကူးစက်ခြင်း - ရောဂါဟိသူနန့် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အပါအဝင် ထိတွိ့ ဆက်ဆံခြင်း
သွယ်ဝိုက် ထိစပ်ခြင်းမှ ကူးစက်ခြင်း - များရေအားဖြင့် မြေကြီး (သို့မဟုတ်) ပိုးဟိရေ ညစ်ညမ်းမျက်နှာပြင်ကိုထိတွက်နန့်
လီထဲမှ တဆင့် ကူးစက်ခြင်း - ထိုပိုးမွှားတိ လီထုထဲတွင် ကြာရှည်စွာဟိနေနိုင်ကေ
ပါးစပ် ထဲမှ တဆင့် ကူးစက်ခြင်း - များရေအားဖြင့်ပိုးပါရေ အစားအစာ(သို့မဟုတ်) ရေရင်းမြစ်တိက
ပိုးမွှားတိမှတဆင့် ကူးစက်ခြင်း - အင်းဆက်ပိုးမွှားတိ သို့မဟုတ် အခြားတိရစ္ဆာန်တိကသယ်ဆောင်။

Yersinia pestis ရောဂါပိုးဟာ တိရစ္ဆာန်တိ အထူးတွက်နန့်ကြွက်တိဧ့ ခန္ဓာကိုယ်ဟိ ကပ်ပါးကောင်ရို့တွင် ပေါက်ပွားသျှင်သန်ကတ်ပနာ ပိုးကူးစက်မှုကို ဩစတြေးလျမှလွဲပနာ တိုက်ကြီးအားလုံးတွင် တွိ့ဟိရရေ။ ပလိပ်ရောဂါဖြစ်ပွားနိုင်မှုစွာ  သဘာဝအားဖြင့် အပူပိုင်းဒေသတိ၊ နွေးသမပိုင်းလတ္တီတွဒ်ဒေသတိ နန့် မျဉ်းပြိုင် 55 ဒီဂရီမြောက်နန့် 40 ဒီဂရီတောင်အကြား  ကမ္ဘာအဝှမ်း သမပိုင်း လတ္တီတွဒ်ဧ့ပူနွေးရေအစိတ်အပိုင်းတိတွင်  ကျယ်ပြန့်စွာ ဖြစ်တည်နီပါရေ။ လူအများယုံကြည်ထားပိုင် ဆင်ထွက်ပလိပ်ပြန့်ပွားခြင်း မဟုတ်ပဲ ကြွက်တိကိုတိုက်ရိုက် မစတင်ခပါ။ ပလိပ်ရောဂါစွာ  အဓိကအားဖြင့်  ကြွက်တိ ကိုယ်တိုင် ပထမဦးဆုံး သားကောင်တိအဖြစ် ကူးစက်ခံထားရရေ  ကြွက်သန်း  (Xenopsylla cheopis)တိမာ ဟိနီရေ ရောဂါဖြစ်ရေ။ ရောဂါပိုး သယ်ဆောင်ထားရေ ခွီးလေး ကူးစက်ခံထားရရေ ကြွက်ကိုကိုက်ခြင်းကြောင့် ခွီးမာ ရောဂါကူးစက်နိုင်ပြီး ထိုကူးစက်ခပြီးရေ ခွေးက လူပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးကိုကိုက်ရေအခါ ထိုလူတွင် ရောဂါကူးစက်တတ်ရေ။

## ကုသပုံ
၁၈၉၇ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဘုံဘေမြို့၌ အလုပ်လုပ်ရေ ဒေါက်တာ ဝါလ်ဒီမာ ဟပ်ဖ်ကိုင်းက ပလိပ်ရောဂါ ကာကွယ်ဆီးကို စတင်တီထွင်စမ်းသပ်ရေ။
ရောဂါအား အချိန်မီ ဖော်ထုတ်နိုင်ကေ ပဋိဇီဝဆီး ကုထုံးဖြင့် ထိရောက်စွာ ကုသနိုင်ရေ။ အသုံးပြုလီ့ဟိရေ ဆီးတိမှာ စထရက်တိုမိုင်စင် (streptomycin)၊ ကလိုရမ် ဖင်နီကော (chloramphenicol)၊ တက်ထရာ ဆိုင်ကလင်း (tetracycline)   ရို့ဖြစ်ရေ။

## ကိုးကား
ပါပူအာနယူးဂီနီနိုင်ငံ

**ပါပူအာနယူးဂီနီနိုင်ငံ** (**Papua New Guinea**; အများုကောက် **PNG**;  ; ; ဟီရီမိုတူ: *Papua Niu Gini*) ဧ တရားဝင်နာမည်မှာ **လွတ်လပ်ရေ ပါပူအာနယူးဂီနီနိုင်ငံ** (Independent State of Papua New Guinea) ဖြစ်ပြီး အိုရှန်းနီးယား တွင် ဟိရေ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်ကာ နယူးဂီနီကျွန်းဧ အရှေ့ပိုင်းတစ်ခြမ်းကို နီရာယူထားပြီး ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာအတွင်းဟိ ကျွန်းပေါင်းများစွာလည်း ပါဝင်ရေ။ (ကျွန်းဧ အနောက်ပိုင်း အခြမ်းမှာ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံပိုင် ပါပူအာဒေသ နန့် အနောက်ပါပူအာ ဒေသရို့ဖြစ်ရေ။) ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာဧ အနောက်တောင်ခြမ်းတွင် တည်ဟိပြီး ၁၉ ရာစု အစောပိုင်းက ထိုဒေသကို မီလန်နီးရှားဟု ခေါ်ကတ်ရေ။ မြို့တော်မှာ ပို့တ်မော့စဘီမြို့ ဖြစ်ရေ။

ပါပူအာနယူးဂီနီရေ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ယဉ်ကျေးမှု အမျိုးအစား ကွဲပြားမှု အများဆုံးဟိရေ နိုင်ငံဖြစ်ပြီး ဒေသသုံး ဘာသာစကား ၈၄၈ မျိုးဟိပြီး ယင်းရို့အနက် ၁၁ မျိုးကို သက်ဟိထင်ရှားပြောဆိုသူ မဟိတော့ပေ။  လူဦးရေ ၇ သန်းတွင် ရိုးရာ အဖွဲ့အစည်းတိလည်း အများအပြား ဟိရေ။ ယင့်ချင့်အပြင် ကျေးလက်ဒေသ အများပြားဆုံးရေ နိုင်ငံတိတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်ပြီး လူဦးရေဧ ၁၈ ရာခိုင်နှုန်းသာ မြို့ပြတွင် နီထိုင်ကတ်ရေ။ ယင့်ချင့်အပြင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ယဉ်ကျေးမှု နန့် ပထဝီအနေအထားအားဖြင့် အနည်းဆုံး စူးစမ်းယှာဖွီရေ ဒေသဖြစ်ပြီး မတွိ့ဟိသေးရေ အပင်တိ တိရစ္ဆာန်တိ ပါပူအာနယူးဂီနီဧ အတွင်းပိုင်းတွင် အများအပြား ဟိလိမ့်မည်ဟု ယူဆရရေ။

လူဦးရေဧ ရာခိုင်နှုန်း အတော်တိတိမှာ ရိုးရာ အဖွဲ့အစည်းတိဖြင့်သာ နီထိုင်ကတ်ပြီး တစ်ဦးချင်း တစ်မိသားစုချင်း လုံလောက်ရုံမျှ စိုက်ပျိုးရေ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရီးစနစ်ပေါ်တွင် အခြီခံ နီထိုင်ကတ်ရေ။ ထိုအဖွဲ့အစည်းတိမှာ နိုင်ငံဧ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြီခံဥပဒေ အတွင်းတွင် တသီးတသန့် နီရာရထားကတ်ရေ။ 

၁၈၈၄ ခုနှစ်မှစ၍ ပြင်ပနိုင်ငံကြီး ၃ နိုင်ငံမှ လွှမ်းမိုးအုပ်ချုပ်ခပြီးနောက် ပါပူအာ နယူးဂီနီရေ ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ဩစတေးလျမှ လွတ်လပ်ရီး ရခရေ။ ယကေလည်း ပါပူအာနယူးဂီနီရေ အဲလိဇဘက် ၂ ဘုရင်မဧ ဓနသဟာယနယ်ပယ် အတွင်းတွင် ပါဝင်လျက် ဟိကတ်ရေ။ ပြည်သူအများစုမှာ အလွန်ပင် ဆင်းရဲကတ်ပြီး သုံးပုံတစ်ပုံမျှရေ လူဦးရေမှာ တစ်နေ့ဝင်ငွေ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၂၅ ထက် မပိုရေ ငွေဖြင့် နီထိုင်ကတ်ရေ။

## ကိုးကား
ပါဖောင့်မန့် အက်

ပါဖောင့်မန့် အက် (performance art) ဆိုစော် ပရိသတ်ကိုဖျော်ဖြေရေ တင်ဆက်ရေ Entertainment မဟုတ်ပါ ။ အနုပညာရှင်တိယင့်ရင်ထဲမှ ပွင့်အန်ထွက်ကျလာရေခံစားမှုတိကို ဖော်ထုတ်တင်ဆက်ရေ အနုပညာအမျိုးအစားဖြစ်ပါရေ။ အနုပညာပစ္စည်းဆိုစော် လူချမ်း သာတိယင့်ဈေးကွက်ကစားမှု၊ အသုံးချခံမှုတိကို စက်ဆုတ်ရွံရှာပြီးကေ တော်လှန်ပြောင်းလဲထားရေ အနုပညာပုံသဏ္ဌာန် အမျိုးအစားဖြစ်ရေ။ ပါဖောင့်မန့် အနုပညာဆိုစော်၊ အနုပညာရှင်ဧခံစားမှုကို ချက်ချင်းတုံ့ပြန်ရိုက်ခတ် ခံစားလာရရေအများုင်း တင်ဆက်ခြင်းဖြစ်ပါရေ။ ပစ္စုပ္ပုန်တည့်တည့်ဖို့လုပ်ပြီးကေ၊ ချက်ချင်းပြီးကေပျောက်လားရေ အနုပညာပါ။ အရောင်းအဝယ်သဇောတရားတိလုပ်လို့ မရတော့ရေအတွက် အနုပညာသမား စစ်စစ်ဘဝကို ခံယူချင်သူတိသာ တင်ဆက်ပြသရေအနုပညာ ပုံသဏ္ဍန်ဖြစ်ပါရေ။ အနုပညာနန့့် ငွေရှာမှု ကို စက်ဆုတ်ရွံရှာသူတိ၊ မိမိဧခံစားမှုကို ရိုးရိုးသားသားနန့့် စစ်မှန်စွာတင်ပြသူတိသာ လုပ်ဆောင်ရေ အနုပညာအမျိုးအစား ဖြစ်ပါရေ။ လွတ်လပ်မှု ကိုမြတ်နိုးသူတိ၊ အဆောင်အယောင်တိကို ငြီးငွေ့လွယ်သူတိ၊ အမှန်တရားသစ်ကို ရှာဖွေသူတိသာလုပ်ဆောင်နိုင်ရေ အနုပညာအမျိုး အစား ဖြစ်ပါရေ။

ပါဖောင့်မန့် အနုပညာသမားတစ်ယောက်ဟာ ဇာတ်လမ်း (Script)၊ ယင်းချင့်ရိုက်စော် (Director) နန့့် တိတိကျကျစည်းမျဉ်း၊ စည်းကမ်းဇောင်တိနန့့် လုပ်ဆောင်ဖျော်ဖြေခြင်းမဟုတ်ဘဲ၊ အနုပညာရှင်ဘဝနန့့် သမိုင်းကြောင်းက ခံစားမှုတိကလူးလွန့်လာပြီးကေ၊ စူးစူးနစ်နစ်ခံစားပြီးကေ ပေါက်ကွဲလာ ရေခံစားမှုတိကို အနုပညာပုံသဏ္ဌာန်အသစ်နန့် တင်ဆက်လိုက်တာဖြစ်ပါရေ။ ဒေတင်ဆက်မှုတိဟာ အနုပညာနန့့်ဘဝ၊ ဘဝနန့့်သမိုင်း ကြောင်း၊ သမိုင်းကြောင်းနန့့်ပတ်ဝန်းကျင်၊ စက်ဆပ်မှုတိ ရှုပ်ထွေးစွာ ရောနှောပေါင်းစပ်လာခပါရေ။ ယင်းချင့်ကြောင့် ပါဖောင့်မန့်အနုပညာသမား တိဟာ သူနီထိုင်ရေ လူနီအဖွဲ့အစည်းယင့်မကျေနပ်မှုတိကို တင်ပြလာတာတိ့နိုင်ပါရေ။ ဥပမာ – နိုင်ငံရေး၊ လူမှုရေး၊ အရှုပ်အထွေးတိ ပေါက်ကွဲ မှုတိ၊ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး သဇောတရားတိနန့် ကိုယ်ဧပါဖောင့်မန့်အနုပညာနန့့် တင်ဆက်လေ့ ဟိပါရေ။

ရိကလင်း (Yues Klein)၊ ဂျိုးဆက်ဘွိုင် (Joseph Beuys) စရေ ပါဖောင့်မန့်အနုပညာကို ၁၉၆၀ တစ်ဝိုက်တွင် စတင်ပြုလုပ်ခရေ။ ယင်းချင့် မှ တစ်ဆင့်အနောက်ဥရောပမှ အရှေ့ဥရောပသို့ ပျံ့နှံ့လာခပါရေ။ ၁၉၆၀ ပတ်ဝန်းကျင်လောက်ဖို့ရာ ဂူထိုင်းအုပ်စုကလည်း ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အာရှဖို့ ပါဖောင့်မန့် အနုပညာကို စတင်လုပ်ဆောင်နီပြီးကေ ဖြစ်ပါရေ။ ၁၉၆၂ ဖို့တော့ ဂျပန်နိုင်ငံမှ ပါ့ဖောင့်မက်ပွဲတော် (performance festival) ကိုစတင် ကျင်းပပြုလုပ်ခပါရေ။ ထိုမှတစ်ဆင့် အာရှတိုင်းပြည်တိကို တစ်စ တစ်စ ပျံ့နှံ့လားခရေ။ ရခိုင်နိုင်ငံဖို့ ၁၉၉၆ ခုနှစ်ဖို့ အနုပညာရှင် “ပိုပို”က စတင်ပြုလုပ်ခပြီးကေ ၁၉၉၇-၂၀၀၀ ထိ အောင်မြင့်၊ ထိန်လင်း၊ ငြိမ်းချမ်းစု၊ ယင်းချင့်စော် ပြုလုပ်လာပြီးကေ ပါဖောင့် မန့်အနုပညာကို ပြန့်ပွားစေခရေ။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်ဖို့ ပါဖောင့်မန့်ပွဲတော် (performance festival) ကို စတင်ပြုလုပ်နိုင်ခရေ။

ဂုအချိန်ဖို့ဆိုကေ နိုင်ငံတကာပါဖောင့်မန့် အနုပညာရှင်တိနန့် ပူးပေါင်းကာ (Exchange program) နန့် (performance festival) တိ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ပြုလုပ်နိုင်ခပြီးကေ ဖြစ်ပါရေ။”

## ဓာတ်ပုံတိ

File:El artista Abel Azcona, retratado en el Círculo de Bellas Artes de Madrid.jpg
File:Fleeting-glimpse-bryan-zanisnik.jpg
File:China hair connection2008 01.jpg
File:Diana Burgoyne at the Museum of Vancouver as part of ISEA 2015.jpg
ပလောင်းသမ္မတနိုင်ငံ

**ပလောင်းနိုင်ငံ**ဧ တရားဝင်နာမည်မှာ ပလောင်းသမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ အတွင်းတွင် ဟိရေ ကျွန်းနိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်ရေ။ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံဧ အရှေ့ဘက် ၅၀၀မိုင် (၈၀၀ ကီလိုမီတာ) အကွာ နန့် တိုကျိုမြို့ တောင်ဘက် ၂၀၀၀မိုင် (၃၂၀၀ ကီလိုမီတာ) အကွာတွင် တည်ဟိရေ။ ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် ကုလသမဂ္ဂဧ အုပ်ချုပ်မှု အောက်တွင် ဆယ်စုနှစ် ၃ ခုမျှ ဟိနေခရာမှ မိုက်ခရိုနီးရှားနိုင်ငံ အဖြစ် ပေါင်းစည်းခြင်းတွင် မပါဝင်ဘဲ လွတ်လပ်ရေ နိုင်ငံအဖြစ် ရပ်တည်ရန် အတွက် ရွီးချယ်ခရေ။ နိုင်ငံအဖြစ် တသီးတခြား ရပ်တည်နိုင်ရီး အဆိုကို ၁၉၈၆ တွင် ခွင့်ပြုခကေလည်း ၁၉၉၃ ခုနှစ် အထိ အတည်မပြုခပေ။ နောက်တစ်နှစ်တွင်မှ အတည်ပြုခပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် အနုပျိုဆုံး နန့် အသေးငယ်ဆုံးရေ အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင်နိုင်ငံ တိထဲတွင် တစ်နိုင်ငံ အပါအဝင် ဖြစ်လာခရေ။

## ကိုးကား
ပါဒခြေတော်ရာ

## ပါဒခြီတော်ရာ(ရသေ့တောင်)

ပါဒခြီတော်ရာ ဗုဒ္ဓပူဇနိယပွဲတော် ရသေ့တောင်မြို့နယ်တွင် နှစ်စိုင်ကျင်းပပါရေ။ နတ်နဂါးတိနှစ်စိုင်လာရောက်ဖူးမြင်ရေလို့ ဒေသခံတိယုံကြည်ကြပါရေ။

ရခိုင်ပြည်နယ်ဧ့အထင်ရှားဆုံးပွဲတော်တစ်ခုဖြစ်တေ ရသေ့တောင်မြို့ နယ် မုန်စဲကျွန်းဟိ မြတ်ဗုဒ္ဓ၏ပါဒခြီတော်ရာ ဗုဒ္ဓပူဇနိယပူဇော်ပွဲကို ၁၃၇ဝပြည့်နှစ် ပြာသိုလဆန်း ၁၄ရက်မှ လပြည့်နိအထိ (၂၀၀၉ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၉ရက်မှ ၁ဝရက်ထိ)ကျင်းပခစာ အခုပွဲတော်ရက်တွင်လည်း အယင်ကနှစ်တိပိုင် နတ်နဂါးတိလာရောက်ပူဇော်ရေ ထူးခြားမှုကို ပွဲတော်လာရေလူတိ ကြုံတွိခရပါရေ။

ဒေသခံအများတိစုမှာ ထိုကဲ့သို့ပင်နှစ်တိုင်းပွဲတော်ရက်တိအတွင်း ထူးခြားမှုတိဟိရေ။ ဖြစ်ပေါ်တတ်ရေလို့ ယုံကြည်ထားခြင်းနှင့် ပတ်သက်ပြီး ``နှစ်တိုင်းဒေပိုင် နတ်နဂါးတိ လာဖူးမြော်စာကို ကြုံတွိရစာပိုင်။ ကင်းမလက်မည်းတိလာဖူးစာကိုလည်း တွိရရေ။ ဒေပိုင် မြွိဂေါင်တိမှာ ဖားတိရောက်ပနာ လာဖူးမြော်စာကိုလည်း တွိရပါရေ၊ လူတိကို တစ်ခုအန္တရာယ်လည်းမပြုပါ´´။

ပါဒခြီတော်ရာပွဲတော်တွင် ပြည်တွင်းပြည်ပသာသနာပြု အလိုတော်ပြည့် ကျောင်းတိုက်ဧ့ အဓိပတိ အလိုတော်ပြည့်ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တအရိယဝံသ ဦးစီးဆောင်ရွက်ပနာ သံဝေဇနိယလေးဌာနဖွင့်ပွဲနှင့် ဗုဒ္ဓပါဒ(ခြီတော်ရာ) ဂန္ဓကုဋိကျောင်း တော်ထက်၌ တင်လှူပူဇော်ဖို့ ရွှေထီးတော် ငှက်မြတ်နားတော် စိန်ဖူးတော်တိတင်လှူပွဲကို ကျင်းပရေ။

## ထူးဆန်းအံ့ဖွယ်တိ

၁။ သမုဒ္ဒရာပင်လယ်မှလာရေ လှိုင်းလုံးတိစာ ပြင်းထန်ရေ လီမုန်တိုင်းကြောင့် အကြီးမသန် လှိုင်းလုံးတိ တိုက်ကေလည်း ခြီတော်ထက်ကို ကျော်လားခြင်း၊

၂။ လီမုန်တိုင်း တိုက်လို့ လှိုင်းလုံးကြီးကေလည်းသော ခြီတော်ရာအနားမှာ ယင်းလှိုင်းတိစာ ရီပန်းတိပိုင် ပါဒခြီတော်ရာကို ဖူးမြော်ခြင်း၊ မကြာမကြာအဆိပ်ပြင်းထန်ရေ အနီရောင်ဟိရေ မြွေကြီးတိ ခြီတော်ရာသို့ လာရောက်ပနာ ပတ်ခြွီလို့ဟိစာကို အထင်အရှားဖူးမြင်နီစာ ကိုတွိရခြင်း၊

၃။ ပင်လယ်မှ စက်လှေတိ သင်္ဘောတိ ဖြတ်လာရေအခါ ရီတိကွဲပနာ လှိုင်းလုံးတိဖြစ်စာပိုင် ခြီတော်ရာအနားမှာ ဖြစ်လာပနာ သုံးနှစ်တစ်ကြိမ် ရီနဂါးတိ မြူးထူးပျော်ပါးစာကို တွိမြင်ရခြင်း၊

၄။ မိမိ၏ခိုင်မြဲစိတ်ကြံ အဓိဋ္ဌာန်နဲ့ယုံကြည်ချက်တစ်ခုကို အဓိဌာန်ပြုကေ အောင်မြင်ခြင်း အစဟိစာတိ ဖြစ်ပါရေ။

မုန်စဲကျွန်းပါဒခြီတော်ရာကို သင်္ဘောနဲ စစ်တွေမှ ရသေ့တောင် (၃နာရီဝန်းကျင်) ရသေ့တောင်မှတဆင့် မုန်စဲကျွန်းသို့ (သင်္ဘောနဲ တစ်နာရီကျော်) လားနိုင်ကြောင်း၊ စစ်တွေ-ရသေ့တောင်ခရီးစိုင်မှာ နိစိုင်ဟိကေလည်း ရသေ့တောင်-မုန်စဲကျွန်းသင်္ဘောမှာ စနီနှင့် တနင်္ဂနွီသာပြီးဆွဲပနာ ထိုရက်တွင် စစ်တွေမှတဆင့် နိချင်းပြန်ဖူးမြော်နိုင်ကြောင်းသိရပါရေ။

## ကိုးကား
ပါရာဂွေး သမ္မတနိုင်ငံ

**ပါရာဂွေးနိုင်ငံ**ဧ တရားဝင်နာမည်မှာ ပါရာဂွေးသမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး တောင်အမေရိကတွင် ဟိရေ ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်ရေ။ တောင်ဘက်နန့် အနောက်တောင်ဘက်တွင် အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်နန့် အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ဘရာဇီးနိုင်ငံ၊အနောက်မြောက်ဘက်တွင် ဘိုလီးဗီးယားနိုင်ငံ ရို့က ဝန်းရံထားရေ။ ပါရာဂွေးနိုင်ငံရေ ပါရာဂွေးမြစ်ဧ မြစ်ကမ်းနှစ်ဖက်စလုံးတွင် တည်ဟိပြီး ထိုမြစ်မှာ နိုင်ငံဧ အလယ်ပိုင်းတွင် မြောက်မှတောင်သို့ ဖြတ်သန်း စီးဆင်းလျက် ဟိရေ။ တောင်အမေရိကဧ အလယ်ပိုင်းတွင် ဟိရေကြောင့် တခါတရံတွင် အမေရိက ဧ နှလုံးသားဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်ကတ်ရေ။

၂၀၀၉ ခုနှစ် ခန့်မှန်းချက်အရ လူဦးရေ ၆.၃ သန်းခန့် ဟိရေ။ မြို့တော်နန့် အကြီးဆုံးမြို့မှာ အဆွန်စီယုန်းမြို့ ဖြစ်ရေ။ ရုံးသုံးဘာသာစကားတိမှာ စပိန်ဘာသာ နန့် ဂွာရာနီ ဘာသာစကားရို့ ဖြစ်ကတ်ပြီး တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် ထိုဘာသာနှစ်မျိုးစလုံးကို ကျယ်ပြန့်စွာ သုံးစွဲကတ်ရေ။ လူဦးရေ အများစုမှာ ဥရောပနန့် တိုင်းရင်းသား သွေးနှောသူတိ ဖြစ်ကတ်ရေ။

၁၆ ရာစု ဥရောပသားရို့ မရောက်မီကတည်းကပင် ဂွာရာနီရို့ရေ ပါရာဂွေးတွင် နီထိုင်လျက် ဟိကတ်ပြီး နောက်တွင် ပါရာဂွေးရေ စပိန် ကိုလိုနီအင်ပိုင်ယာဧ တစိတ်တဒေသ ဖြစ်လာရေ။ ပါရာဂွေးရေ ၁၈၁၁ ခုနှစ်တွင် စပိန်မှ လွတ်လပ်ရီး ရခရေ။

## မှတ်ချက်တိ

## ကိုးကား
ပါလက်စတိုင်းနိုင်ငံ

**ပါလက်စတိုင်းနိုင်ငံ**ရေ ၁၉၈၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၅ ရက်နိတွင် ပါလက်စတိုင်း လွတ်မြောက်ရီး အဖွဲ့ (ပီအယ်လ်အို) အမျိုးသားကောင်စီမှ ပြည်ပရောက် အုပ်ချုပ်သူတိက ပါလက်စတိုင်း လွတ်လပ်ရီး ကြေညာစာတမ်းဖြင့် ကြေညာခရေ နိုင်ငံဖြစ်ရေ။ ၁၉၈၈ ခု နိုင်ငံအဖြစ် ကြေညာခရေ အချိန်က ပီအယ်လ်အို အနေနန့် မည်သည့်နယ်မြေကိုမှ ထိန်းသိမ်းထားခြင်း မဟိဘဲ အစ္စရီးရို့ သိမ်းပိုက်ထားရေ နယ်မြေတိ အပေါ်တွင် လွတ်လပ်ရီး ကြေညာခခြင်း ဖြစ်ပြီး ဂျေရုဆလင်အား စစ်သွေးကြွအစ္စရီးရို့ ထိန်းချုပ်ထားကေလည်း ပါလက်စတိုင်းဧ မြို့တော် အဖြစ် ကြေညာခရေ။

## ကိုးကား
ပိဋကတ် သုံးပုံ

## ပိဋကတ် သုံးပုံ ရခိုင်ဘာသာပြန်

ပိဋကတ်သုံးပုံ ဆိုစွာ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား သက်ဟိထင်ရှားဟိစိုင် လေးဆယ့်ငါးဝါ ကာလအတွင်း ဟောကြားခရေ တရားတော် (ဗုဒ္ဓဝစန) ရို့ကို ဗုဒ္ဓ ပရိနိဗ္ဗာန် စံတော်မူပြီးနောက် ရီးသား မှတ်တမ်းတင်ထားရေ စာပီတိကို ခေါ်ဆိုလီရေ။ ပိဋကတ်ဆိုစွာ ဈီးပယိုင့်လို့ အနက်အဓိပ္ပာယ်ထွက်ရေ အနောက်တိုင်း ပညာသျှင်ရို့က ပိဋကတ်ဆိုရေ ပုဒ်ကို ဗုဒ္ဓ၏ တရားတော်တိ သိုလောင်ရာ ရတနာသိုက်လို့ အဓိပ္ပာယ်ကောက်ယူဖွင့်ဆိုကတ်ရေ။ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ "အ‌နေကဇာတိသံသာရံ" အစချီပနာ "ဝယဓမ္မာ သင်္ခါရာ အပ္ပမာဒေန သမ္ပာဒေထ" အဆုံး လေးဆယ့်ငါးဝါ ကာလပါတ်လုံး လှည့်လည်ဟောကြားထားရေ အဆုံးအမ တရားတော်တိကို မြတ်စွာဘုရား ခန္ဓပရိနိဗ္ဗာန်စံအပြီး သုံးလအကျော် (ခရစ်တော်မပေါ်မီ -ဘီစီ ၄၈၃) မာ တတိယသာဝက သျှင်မဟာကဿပ၊ ဝိနည်း ဧတဒဂ်ရ အသျှင်ဥပါလိနန့် သတိမမိန့်မလျော့ရေအရာ၊ ပညာနီရာမှာ ဧတဒဂ်ငါးဘွဲ့ရ ညီတော်အာနန္ဒာ အမှူးလုပ်ရေ ပဋိသမ္ပိဒါဆဠာဘိဉာ ရဟန္တာအသျှင်မြတ် အပါး ၅၀၀ က ခုနှစ်လလုံးလုံး အမျိုးအစားအလိုက်၊ အရွယ်အစားအလိုက် စနစ်တကျ စုစည်းပြီး စုပေါင်းရွတ်ဆိုပြီး မှတ်တမ်းခပြီး ယင်းနောက်ခါကစလို့ ပိဋကတ်သုံးပုံ စတင်ပေါ်ပေါက်ခပါရေ။

ဝိနည်းပိဋကတ်

အဘိဓမ္မာပိဋကတ်

သုတ္တန္တပိဋကတ်  ဆိုပနာ သုံးမျိုးခွဲခြားထားရေ။

## ပိဋက

"ပိဋက" ဆိုရေအသုံးစွာ ပါဠိဝေါဟာရဖြစ်ရေ။ မူလ အဓိပ္ပာယ်မှာ "ခြင်း၊ တောင်း၊ ဇီးပယိုင့်" လို့ အဓိပ္ပာယ်ရရေ "ဗုဒ္ဓဝစန" တိကို "ပိဋက" ဆိုရေ အသုံးနန့် တွဲဖတ်ခေါ်တွင်ခြင်းနန့် ပတ်သက်ပြီးကေ အယူအဆ နှစ်မျိုးဟိရေ။

ပထမအဆိုအရ ခြင်း၊တောင်း (ပိဋက) ရို့စွာ မျိုးတူဝတ်ထုဝန်တိကို ခွဲခြားသိုလှောင်ရာ ဖြစ်သပိုင် ဗုဒ္ဓဝစနတိကို သိုလှောင်ရာဖြစ်တေလို့ မှတ်သားရရေ။
ဒုတိယအဆိုကမူ အစိုင်အဆက် ဆင်းသက်လာခြင်းသဘောကြောင့်လို့ ဆိုရေ ရှီးခေတ် အိန္ဒိယနိုင်ငံမှာ  အလုပ်သမားတိ မြီတူးသယ်ပို့ရာမှာ စနစ်တစ်ခုဟိရေ။ လူအများ တန်းစီပြီးကေ သယ်ယူဖို့ဝန်ကို ခြင်း (ပိဋက) ရို့မှာ ထည့်ပြီးကေ လက်ဆင့်ကမ်း သယ်ယူကတ်ရေ။ ယင်းအတူ ပိဋက စာပီတိကိုလည်း ဗုဒ္ဓလက်ထက်ကစပြီးကေ ခေတ်အဆက်ဆက် ဆရာမှတပည့်သို့ တဆင့်စီ လက်ဆင့်ကမ်း သင်ကြားပို့ချပီးရေ စနစ်နန့် ထိန်းသိမ်းခကတ်ရေ။ ယင်းချင့်ကြောင့်  လက်ဆင့်ကမ်းစနစ်ချင်း တူစော်ကို အစွဲလုပ်ပနာ ပိဋက နာမည်ပီးရေလို့ ဆိုကတ်ရေ။

မဟာယာနဂိုဏ်းသားရို့က ပိဋကတ်တော်ကို အာဂမ ( အဆင့်ဆင့် ဆင်းသက်ခြင်း) ဆိုရေ နာမည်နန့် ခေါ်ဆိုကက်အတွက်နန့် ဒေအယူအဆစွာလည်း ယုတ္တိတန်ရေလို့ ယူဆရရေ။

၄၅ ဝါအတွင်း ဗုဒ္ဓသျှင်တော်ဘုရား ဟောကြားတော်မှူရေ တရားစကားတော်တိကိုလည်းကောင်း ထို ၄၅ ဝါအတွင်းမာဖြစ်စီ ယပြီးနောက်မှဖြစ်စီ ဗုဒ္ဓသျှင်တော်ဘုရား၏ တပည့်သားရို့က ဗုဒ္ဓသျှင်တော်ဘုရား၏ နည်းနာနိဿယကိုယူပြီးကေ ဟောကြားတော်မူခကက်ရေ တရားစကားတော်တိကို လည်းကောင်း ပါဠိတော်(စကားတော်အစိုင်) လို့ ခေါ်ဝေါ်ကက်လီရေ။ ထိုပါဠိတော်တိကို သင်္ဂါယနာတင်မှုလုပ်တော်မှုကက်ရေ အသျှင်မြတ်ရို့က -

ဝိမုတ္တိရသအနီနန့် ၁

ဓမ္မဝိနယအနီနန့် ၂

ဝစနာအနီနန့် ၃

ပိဋကအနီနန့် ၃

နိကာယ်အနီနန့် ၅

ဓမ္မက္ခန္ဓာအနီနန့် ၈၄၀၀၀ လို့ ပိုင်းခြားခွဲဝီပြီးကေ သတ်မှတ်ထားတော်မူကတ်ရေ။

## ကိုးကား

၁။ Dr. Tin Swe,MBBS,Ph.D - Illustrated History of Buddha's Sasana (Vol.2. 1990)

၂။ ပါဠိတော်မြန်မာပြန်ကျမ်းတိ ကျမ်းဦးမှတ်ရာတိ (သာသနာရီး ဝန်ကြီးဌာန)

ကဏ္ဍ:ပိဋကတ် သုံးပုံ
ပိုကီမွန်

***ပိုကီမွန်*** () စွာ ဆာတိုဆိ တာဂျီရီ ရီးသား ရုပ်ပြဆွဲရေ အလွန်ထင်ယှာ လူသိများပနာ ကလေးတိစွာ အထူးနှစ်သက်ရေ နာမည်ကြီး ဂျပန်ကာတွန်းစာအုပ်အတွဲတစ်ခု ဖြစ်ရေ။ အဆိုပါ ဇာတ်လမ်းတွဲတိစော် ကာတွန်းအန်နီမေးရှင်းနယ်ပယ်နန့် ဖျော်ဖြေရီးကဏ္ဍတိတိုင်အောင် အောင်မြင်ခလီရေ။
ပိုက်သဂိုးရပ်

ပိုက်သဂိုးရ (ဘီစီ ၅၈၂-၅၀၀ ခန့်)

ပိုက်သဂိုးရပ်ရေ ထင်ရှားရေဂရိလူမျိုး သိပ္ပံပညာနန့် ယထာဘူတပညာသျှင်ကြီးဖြစ်ရေ။ ဆေးဆော့ကျွန်းတွင် ဖွားမြင်ခပနာ မြေထဲပင်လယ် ကမ်းရိုးတန်းဟိ နိုင်ငံတိတွင် နှစ်ပေါင်းသုံးဆယ်ခန့် လှည့်လည်နီထိုင်ခပြီးကေနောက်၊ အသက်ငါးဆယ်ကျော်အရွယ်တွင် ဣတလီပြည်တောင်ပိုင်းဟိ ကရိုတိုနာမြို့တွင် အတည်တကျနီထိုင်လီရေ။

ကရိုတိုနာမြို့၌ နီထိုင်စဉ် ပိုက်သဂိုးရပ်ရေ ဂိုဏ်းတစ်ဂိုဏ်းထောင်ကာ၊ ယင်းဧ့ယထာဘူတ သဘောတရားတိကို ဟောပြောလီရေ။ ပိုက်သဂိုးရပ်ဧ့ယုံကြည်ချက်မှာ လူသေပြီးကေနောက်၊ လူ့ဝိညာဉ်ရေ အခြားသက်ဟိ တစ်ခုအတွင်းသို့ဝင်ရေ။ လူနန့် တိရစ္ဆာန်ရေ ဆက်သွယ်လျက်ဟိယေအတွက်နန့်၊ လူကွယ်လွန်ကေ နောက်ဘဝတွင် တိရစ္ဆာန်လည်းဖြစ်နိုင်ရေ။ လူရေ အပြစ်ကင်းစင်စွာနီထိုင်ပါမှ၊ နောက်ဘဝတွင် တိရစ္ဆာန်ဖြစ်မည့် ဒုက္ခမှကင်းလွတ်နိုင်ဖို့။ ထိုကြောင့် ပိုက်သဂိုးရပ်ဂိုဏ်းဝင်တိရေ တည်ကြည်စွာနီထိုင်ပနာ ခြိုးခြံစွာ ကျင့်ကြံကြရရေ။ မကြာမီ ယင်းဂိုဏ်းဝင်တိ ပြန့်ပွားလာကေလည်း၊ နိုင်ငံရီးအငွေ့အသက်တိ ဝင်ဘာရေအခါ၌မူ၊ အစိုးရဧ့နှိပ်ကွပ်ခြင်းခံရယေအတွက်နန့်၊ တစ်ဂိုဏ်းလုံး ဖရိုဖရဲဖြစ်လားရလီရေ။

ပိုက်သဂိုးရပ်နန့် သူ့ဂိုဏ်းသားတိဧ့ ကြံဆချက်တိရေ သင်္ချာနန့် နက္ခတ္တဗေဒပညာရပ်တိကို ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာစီရေ။ သူနန့် သူ့ဂိုဏ်းဝင်ရို့က "ထောင့်မှန်တြိဂံတစ်ခုတွင် ထောင့်မှန်ခံအနားဟိ စတုဖို့းရေ ကျန်အနားနှစ်ခုဟိ စတုဖို့းတိပေါင်းကိန်းနန့် တူရေ" ဆိုပနာ သက်သေထုတ်ပြချက်ကို ပိုက်သာဂိုရ သီအိုရမ်ဟု ပင်ခေါ်ကတ်ရေ။ ပိုက်သဂိုးရပ်နန့် တပည့်တိဧ့ နက္ခတ္တဗေဒနန့် စပ်လျဉ်းရေ ထုတ်ဖော်ချက်တစ်ရပ်ကား "ကမ္ဘာမြေကြီးရေ အလုံးဖြစ်ပနာ အခြားဂြိုဟ်တိနန့်အတူ နီကို လှည့်ပတ်လျက် လားနီကတ်ရေ" ဟူရေအချက်ဖြစ်ရေ။ ယင်းအချက်မှ ကော့ပါးနီကပ်ဧ့ အဆိုမှ ပေါ်ပေါက်လာရရေဟု ဆိုဖို့ဟိရေ။ ယထာဘူတပညာသျှင်ကြီး ပလေးတိုဧ့ အတွေးအခေါ်အယူအဆတိရေ ပိုက်သဂိုးရပ်ဧ့ အယူအဆမှားဧ့ ကျေးဇူးမကင်းလှချေ။

ပိုက်သဂိုးရပ်ရေ ဘီစီ ၅၀၀ ခန့်တွင် မက်တာပွန်တန်မြို့၌ ကွယ်လွန်ရေ။

## ကျမ်းကိုး
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ ၆၊ ၁၉၆၁ခုနှစ်။

‎
ပိုင်းစသီးခြားသင်္ချာ

## ပိုင်းစသီးခြားသင်္ချာ
ပိုင်းစသီးခြားသင်္ချာ (discrete mathematics) ဆိုရေမှာ တဆက်တည်း ဟိနီရေ၊ သို့မဟုတ် တဆက်စပ်တည်း ပြောင်းလဲနီရေ ကိန်းစစ်တိကဲ့သို့ သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံတိကို လိလာခြင်းမဟုတ်ဘဲ၊ တစ်ပိုင်းတစ်စ (သို့မဟုတ်) တဆက်တည်းဟိမနီသည့် ကိန်းပြည့်တိ၊ သဘာဝကိန်းတိ၊ ဂရပ်တိ (graphs) အစဟိသည့် သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံတိကို လိလာသည့် သင်္ချာဘာသာရပ်ဟု အကြမ်းဖျဉ်း ဆိုနိုင်ရေ။ 
## ကွန်ဘိုင်နတိုးရစ်
ကွန်ဘိုင်နတိုးရစ် (combinatorics) ဆိုရေမှာ ရေတွက်၍ရရေ (countable)[မှတ်စု ၁] ပိုင်းစသီးခြားသင်္ချာဆိုင်ရာ တည်ဆောက်ပုံတိကို လိလာသည့် သင်္ချာဘာသာခွဲတစ်ခုဟု အကြမ်းအားဖြင့် ဆိုနိုင်ရေ။ 
## ကွန်ဘိုင်နတိုးရစ် ဂျီဩမေတြီ
ကွန်ဘိုင်နတိုးရစ် ဂျီဩမေတြီ (combinatorial geometry) ရေ ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ တည်ဆောက်ပုံအချို့ဧ ကွန်ဘိုင်နတိုးရစ် ဆိုင်ရာဂုဏ်သတ္တိတိ (combinatorial properties) (ဥပမာ - ဂျီဩမေတြီဝတ္ထုတိအကြား ဆုံမှတ် (intersections) အရေအတွက် မည်မျှဟိသနည်း၊ ဝတ္ထုငယ်တိသုံး၍ ဝတ္ထုကြီးတိကို မည်သို့ ဖုံးလွမ်းနိုင်သနည်း၊ အစဟိသည့် မေးခွန်းတိ) ကို လိလာသည့် သင်္ချာဘာသာရပ်ခွဲတစ်ခုဖြစ်ရေ။ ပိုင်းစသီးခြားသင်္ချာနန့် ဂျီဩမေတြီသင်္ချာရို့ဧ ဘုံဆုံမှတ်ဟု တနည်းအားဖြင့် ဆိုနိုင်ရေ။
ပါရာလစ်ပုံနိပ်တိုက်

ပါရာလစ်ပုံနိပ်တိုက်အကျိုးအမြတ်မယူသည့် စာအုပ်တိထုတ်ဝီသူ ဖြစ်ပြီး ဇင်ဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည့် Thich Nhat Hanh က တည်ထောင်ခရေ။ ဒေရေမှာ Plum Village Community of Engaged Buddhism ဧ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်တေ။ ပါရယ်လက်ဧ့ ရည်ရွယ်ချက်မှာ နောင်လာဖို့ အနာဂတ်လူသားတိအတွက် စောင့်ရှောက်ပီးရန်နန့် ဇာသူတစ်ဦးတစ်ယောက်မဆို သင်ကြားမှုတိကို ရဟိကာ နေ့စဉ်ဘဝတွင် သတိတရားနန့် ပတ်သက်ရေရောအုပ်တိကို ဖတ်ရှုကာ အသုံးချလားနိုင်ရန် ဖြစ်တေတေယင်းချင့်အပြင် ကုမ္ပဏီရေ ထိုအလုပ်တိကို လက်ဟိ လူ့လောကကြီးအား ငြိမ်းချမ်းစီရန်နန့် လူရို့ဧ့ ကြောက်ရွံ့မှုတိကို ပြေပျောက်စီရန် ရည်ရွယ်ရေ။ စာရွီးစွာတိမှာ Thich Nhat Hanh, Sister Chan Khong, Sister Annabel Laity, the 14th Dalai Lama, Joanna Macy, Brother Phap Hai, Larry Ward, Sister Dang Nghiem, Pablo d'Ors, Alberto Blanco (poet), Jaimal Yogis, and Mayumi Oda ရို့ ပါဝင်ရေ။ ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဧပြီလကပင် ပါရာလစ်ပုံနိပ်တိုက်ဧ့ စာအုပ်တိကို Penguin Random House Publisher Services နန့် ဖြန့်ဝီခရေ။

## ထုတ်ဝီမှုတိ
ပါရာလစ်ပုံနိပ်တိုက်ရေ အောက်ပါထုတ်ဝီမှုသုံးခုကို ဆောင်ရွက်လျက်ဟိရေ။

* Palm Leaves Press: Sutra commentaries and scholarly books on aspects of Buddhist history
* Parallax Press: Books on mindfulness in daily life, from taking care of emotions to peace activism
* Plum Blossom Books: Books for children of all ages

## ကိုးကား
ပိုးမွှား ဝေါဟာရတိ

## ပြင်ပလင့်ခ်တိ
ရခိုင် ဘာသာစကား လမ်းညွှန် (ဦးစက္ကိန္ဒ-ရခိုင်မြေ)
ပိုလာရီစကုတ်

အလင်းသန့် ကိရိယာ (ခေါ်) ပိုလာရီစကုတ် (Polariscope) ရေ ကျောက်မျက်ရတနာရို့ကို အမျိုးအစားခွဲခြား စစ်ဆေးရာတွင် ထိရောက်စွာ အသုံးပြုနိုင်သည့် ကိရိယာဖြစ်ရေ။ အခြီခံသဘောတရားအနိန်နန့် ကျောက်မျက်တစ်မျိုးချင်းစီတွင်ဟိသည့် မတူညီရေအလင်းယိုင်ညွှန်းကိန်းနန့်ပုံဆောင်စနစ်ရို့ကို ခွဲခြားခြင်းဖြစ်ရေ။ 

ဒေကိရိယာတွင် ပိုလာရွိုက် (ခေါ်) အလင်းသန့်ပြား နှစ်ချက်ပါဟိပြီး တစ်ချပ်နန့်တစ်ချပ် အလင်းတုန်ခါလမ်းကြောင်း ထောင့်မှန်ကျ တပ်ဆင်ထားရေ။ အတိအနိန်နန့် အောက်ခြေမှန်ချပ်ကို အသေတပ်ဆင်ထားပြီး အပေါ်မှန်ချပ်ကိုသာ လှည့်လည်နိုင်ရန် အသျှင်တပ်ဆင်ထားကတ်ရေ။ ကိရိယာအိမ်ဧ အောက်ဆုံးတွင် မီးလုံးတစ်လုံးကို တပ်ဆင်ရေ။

## အသုံးပြုပုံ
# မီးခလုတ်ကိုဖွင့်ပြီး အပေါ်စီးမှကြည့်ကေမှောင်ကျလားသည့် အခြီအနေရောက်ရေအထိ (အပေါ်)မှန်ချပ်ကို လှည့်ပါ။
# စမ်းသပ်မည့် ကျောက်မျက်ကို အောက်ခြေမှန်ချပ်ပေါ်တွင်တင်ပနာ လှည့်ပါ။
# ၃၆၀ ံ လှည့်ပြီးနောက် စမ်းသပ်နေရေကျောက်မျက်တွင် အလင်းနန့်အမှောင် တစ်လှည့်စီဖြတ်သန်းနေရေကို တွိ့ရပါဖို့။။

## ရလဒ်
ထိုသို့ စမ်းသပ်ပြီးနောက် အောက်ပါ ရလဒ်တိကို ရဟိနိုင်ရေ။
### (က) အလင်းတစ်ခုယိုင်ခြင်း
၃၆၀ ံလှည့်ရာတွင် ကျောက်ရေ လုံးဝအမှောင် (သို့) အမှောင်အစင်းတန်းတိကိုသာ တစ်ပတ်လုံးတွိ့ရဖို့။

### (ခ)အလင်းနှစ်ခုယိုင်ခြင်း
မှောင်ခြင်း နန့်လင်းခြင်းကို ၄၅ ံ အနေအထားတိုင်းတွင် တွိ့ရဖို့။

### (ဂ)ပုံဆောင်ခဲအစုအဝေး (သို့) အောင်းဝင်ကျောက်တိပြားရေကျောက်
ကျောက်ရေ ၃၆၀ ံအပြည့် လင်းနီဖို့။
ပုခက်တင်မင်္ဂလာ

ရခိုင်ရိုးရာမှာဒေမင်္ဂလာကို ဆင်းရဲချမ်းသာမရွေး ဆင်ယင်ရရေ။ မင်္ဂလာနိ၌ သံဃာတော်တိကို ပင့်ဖိတ်ကာ ဆွမ်းကပ်လှူပြီး မင်္ဂလာသုတ်တိ၊ အန္တရာယ်ကင်း ပရိတ်တော်တိကို နာယူကတ်ရေ။ ကလေးငယ်ကို နာမည်နာမပေးကတ်ရေ။

ယှေးကပုခက်ကို ဝါးနှီးဖြင့်ရက်ပြီး လူနတ်ဘီလူးစရေဖြင့် ရေတွက်ကာ နတ်အကွက်ကျအောင်နန့် တစ်ရက်တည်း အပြီးရက်ရရေ။ ပုခက်တင်ခြင်းကို ဖြား(ဒီရေ)တက်ချိန်ကို ရွေးကတ်ရေ။ ကလေးကို စတိသဘောဖြင့် အောင်မြေနင်းစေရေ။ လူဖြစ်လေပြီ၊ နီလကို ကြည့်လော့ဟုဆိုကာ နီလကို ပြရရေ။ ရေစင်ထည့်ထားရေ ငွေဖလားမှာရွှေစငွေစရို့ကို ထည့်ပြီး ရွှေရည်ငွေရည် ပြုလျက် ကလေးငယ်နန့် ပုခက်ရို့ကို သပြေခက်ဖြင့်ဖြန်းကာ ဆုတောင်းရရေ။ ပုခက်မှာဒိုး (ဂုံညင်း) တစ်လက်၊ သံမှိုတစ်ချောင်းနန့် ကျောက်ခဲငယ်တစ်လုံးရို့ကို ထည့်ထားရရေ။ အန္တရာယ်ကင်းရန်နန့် ကျန်းမာစေရန် ဖြစ်ရေ။ 
## ကိုးကား
ပုဏ္ဏက

## ပုဏ္ဏကမင်း (အေဒီ ၉၃၆-၉၆၉)
ရာဇဝင်ကျောက်ရိုး၌ လာရေကာ မင်းရင်ဖြူမှလေးဆက်မြောက်ပုဏ္ဏားမင်းလက်ထက် ပုဂံပြည်မှ သျှင်ယောင်ရို့ ရောက်လာကြ၍ မဟာမုနိသိမ်တော်ကို မီးရှို့ခကြရေ။ မီးရှို့လာရေ သျှင်ယောင်ရို့မှာ ၃၀၀၀ထိ တိခရေဟု အဓိမာသ်ကျမ်း၌ ပြဆိုထားရေ။ သျှင်ယောင်ရို့ကား သမထီးအရပ်က ဖြစ်၍ ညောင်ညိုစော ရဟန်းမင်းထက်ထက် ဖြစ်မည်ဟု ယူဆကြရေ။ ထိုအရည်းကြီးသျှင်ယောင်ရို့ကို အနော်ရထာမင်းလက်ထက်ထိ နှိမ်နင်းခရလီရေဆိုဧ။ ပုဏ္ဏကမင်းမှ လေးဆက်မြောက်မင်းနု(အေဒီ ၉၈၆-၁၀၁၄)လက်ထက်တွင် အနော်ရထာမင်း ချီရောက်လာ ရေ။ မင်းရာဇာကြီးစာတမ်းက မင်းကုလားလက်ထက်တွင်ဟုဆိုရေ။ ဗူးရွက်မညှိုးလမ်းကချီလာ၍ မဟာမုနိကို ပင့်ရန်စီစဉ်လီရေ။ မရရေကြောင့် သင်းကျပ်တော်ပွားကို ပင့်ဆောင်လီရေ။ မင်းရာဇာကြီးစာတမ်းက‘သမီးတော် မင်းထီးလှိုင်ဖြူကို ဆက်သလိုက်၍ ရန်စစ်မဟိ မိတ်ဝင်ခကြလီရေဆိုဧ။  
## ကိုးကား
ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့

ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့ ရေ စစ်တွေခရိုင်အလယ်ပိုင်းဟိ ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်ရေ။ ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်ရေ ကုလားတန်မြစ်နန့် မယူမြစ်ရို့အကြား ကျဉ်းမြောင်း ရှည်လျားရေ မြို့နယ်ဖြစ်၍ ၇၀၄ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းရေ။ ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်၏ တောင်ပိုင်းတွင် ဖြားတက်ဖြားကျဟိရေ ချောင်းငယ်တိ ပိုက်ကွန်သဖွယ် ယှက်သန်းနီရေ။ မြောက်ပိုင်းတွင်ကား တောင်ကုန်းထူထပ်ရေ။ ချောင်းမြောင်းတိ ယှက်သန်းရာ မြီနိမ့်ဒေသဟိ ကုလားတန်မြစ်ဝ၏ လက်ျာဘက်ကမ်းတွင် ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့တည်ဟိရေ။ စစ်တွေမြို့မှ ရေကြောင်းခရီးဖြင့် ၁၆ မိုင်ကွာဝီးရေ။

၁၉၀၅-ခုနှစ်တွင် မြို့ဖြစ်လာရေ။ မြို့၏ အကျယ်အဝန်းမှာ ဝ.၀၇-စတုရန်းမိုင် ဖြစ်ရေ။ ၁၈၆၈-ခုနှစ်၊ လေမုန်တိုင်းကြီးကြောင့် မူလရုံးစိုက်ရာ တန်ခိုးရွာကြီးမှ ပြောင်းရွေ့လာကာ တည်ထောင်ခြင်း ဖြစ်တေ။ မြို့ရေ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အမြင့် ၈' ဟိရေ။ မြို့အရပ်တွင် ရှီးအခါက ပုဏ္ဏားတိ နီထိုင်ခ၍ ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့ဟု အမည်တွင်ရေ။ ၁၉၅၃ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၇၈၀ ယောက် ဟိရေ။ မြို့ပေါ်နီ လူဦးရေမှာ ၁၀၆၆၆ ဦးဟိရေ။ မြို့နယ်တစ်ခုလုံး၏ လူဦးရေမှာ ၁.၃၃-သိန်းကျော်ဟိရေ။ 

မြို့သောက်သုံးရီအတွက် ဂူဝဆည်ကို တည်ထားရေ။ ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့၏ ပတ်ဝန်းကျင်ရေ မြေဩဇာ ကောင်းရေ မြေပြန့်ဒေသဖြစ်သဖြင့် ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကတ်တေ။ ယင်းမြို့၏ အဓိက ထွက်ကုန်ရေ ဆန်စပါး ဖြစ်ရေ။ စပါးစိုက် ဧရိယာ ၉၃.၅၈-စတုရန်းမိုင် ဟိကာ ပုဇွန်ကန်ပေါင်း ၄၅၃-ကန်၊ မွေးမြူရီးဧရိယာ ၇၄၈၀-ဧက ဟိရေ။ တောင်ဖျားချောင်းဆိုသည့် ဒေသမှ ငရုတ်ကောင်း အများဆုံး ထွက်တေ။

ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့၏ တန်ခိုးကြီးဘုရားမှာ ဦးရာဇ်တော်ဓာတ်စာတီ ဖြစ်တေ။ ယင်းဘုရားကို အစွဲပြု၍ ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့ကို ဦးရာဇ်တောင်မြို့ ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကတ်တေ။ ဂူဝဘုရား၊ စမြုံတော်ဓာတ်စေတီနန့် ဘဲငါးရာတောင်ရို့ ဟိရေ။ 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်ဟိမြို့တိ
ပီချောင်း

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နယ်စပ်မှ ချောင်းဖျားခံပနာ ကျောက်တော်မြို့ မြောက်ဘက်အနီးမှာကုလားတန်မြစ်အထဲသို့ အနောက်ဘက်မှ စီးဝင်ရေ ပထမဦးဆုံး ချောင်းမကြီး ဖြစ်ဧ။ မိုင် ၅၀ မျှ ရှည်ရေ။ ပီ(ပေ)တိ ထွက်ဟိပနာ နာမည်တွင်ရေ။ ပီကိုးမြို့ ဟိခရေဟူဧ။ ယှေးအခါက ပီကျွန်းဟုလည်း ခေါ်ခရေ။ ချောင်းဖျားမှာကျောက်မသာ ကျောက်ဖျာရွာနန့် ဆိတ်ခွေးမွေးတောင်လမ်းဟူပနာ ဟိခရေ။ 
## ကိုးကား
ပုလဲနားဆွဲနန့် မိမ

***ပုလဲနားဆွဲနန့် မိမ*** (Meisje met de parel) ရေ ၁၆၆၅ ခုတွင် ဒပ်ခ်ျပန်းချီဆရာ ဂျိုဟန်နက် ဗာမီယာရီးသည့် ဆီဆီးပန်းချီ ဖြစ်ရေ။ ပန်းချီကားနာမည် မတပ်ထားအတွက်နန့် နာမည်အမျိုးမျိုး ပီးခကြကေလည်း ၂၀ ရာစု နှောင်းပိုင်းတွင် ထိုမိမဝတ်ထားရေ နားဆွဲကို သညာပြုကာ ပုလဲနားဆွဲနန့် မိမဆိုရေ နာမည် တည်လာရေ။ 

Hague မြို့ဟိ မော်ရစ်ရှို့ (Mauritshuis) ပြတိုက်တွင် ၁၉၀၂ ခုကတည်းက ပြသထားရေ။ ၂၀၀၆ ခုတွင် ဒပ်ခ်ျလူထုက နယ်သာလန်နိုင်ငံဧ့ အလှဆုံးပန်းချီအဖြစ် သတ်မှတ်လိုက်ကတ်ရေ။
ပုလဲနို့လက်ဖက်ရည်

**ပုလဲနို့လက်ဖက်ရည်** (တရုတ်: 珍珠奶茶) ဆိုရေမှာ ထိုင်ဝမ်တွင် လူကြိုက်များရေ လက်ဖက်ရည်အအီးတွင် ပုလဲသီးထည့်ထားရေ ဖျော်ရည်တစ်မျိုးဖြစ်ရေ။
ပုံသွန်းခြင်း

**ပုံသွန်းခြင်း** ရေ အရည်ကိုဖြစ်စီ၊ ပုံပြောင်းနိုင်ရေ ရုပ်သတ္ထုအကြမ်းထည်ကိုဖြစ်စီ ပုံသွန်းခွက် (မို လည်းခေါ်) ဘောင်ခိုင်ခိုင်တွင်ထည့်ကာ ပုံသွန်းရေထုတ်လုပ်မှုလုပ်ငန်းစဉ်တခုဖြစ်ရေ။ ပုံသွန်းခွက်ရဟိဖို့တော့ခါ နောက်ဆုံးလိုချင်ရေပုံစံဧ မော်ဒယ် သို့ ပတ္တံမှ လုပ်ယူရေ။

ပုံသွန်းခွက်ရေ ဝမ်းခေါင်းပါရေ ဘလောက်တုံးဖြစ်ပြီး ၎င်းအတွင်းသို့ ပလတ်စတစ်၊ မှန်၊ သတ္တု၊ ကြွေ စရေ ရုပ်သတ္ထုအကြမ်းထည်တိကိုဖြစ်စီ၊ အရည်ကိုဖြစ်စီ ဖြည့်ရရေ။ အရည်ရေ ပုံသွန်းခွက်အတွင်း ခဲလားပြီးကေ ဝမ်းခေါင်းဟိပုံအများ ပေါ်လာရေ။ ပုံသွန်းခွက်ရေ ရုပ်လုံးဧ ပဋိရူပဖြစ်ရေ။ အသုံးမျျားရေ ပုံသွန်းနည်းမှာ ပုံသွန်းခွက်နှစ်ပိုင်းကို ကပ်ပနာ ပုံသွန်းပြီးကေ ရုပ်လုံးပေါ်မှ ခွက်ကိုခွါကာ ထုတ်ယူခြင်းဖြစ်ရေ။

## Gallery

File:Injection molding die side A.JPG|"A" side of die for glass-filled acetal with 2 side pulls
File:Injection molding die with insert.JPG|Close up of removable insert in "A" side
File:Injection molding die B side.JPG|"B" side of die with side pull actuators
File:Injection molding die insert.JPG|Insert removed from die
ပုံတူ မျိုးပွားခြင်း

ဇီဝဗေဒ တွင် **ပုံတူ မျိုးပွားခြင်း** (cloning) ဆိုစွာမှာ ဗက်တီးရီးယား၊ အင်းဆက် သို့ အပင်တိပိုင်သဘာဝ လိင်မဲ့ မျိုးပွားခြင်းပိုင်genetically-identical ဗီဇချင်း ကိုက်ညီရေ သက်ဟိတိအား ပွားယူခြင်းကို ဆိုရေ။ ဇီဝ နည်းပညာ (biotechnology) တွင် **ပုံတူ မျိုးပွားခြင်း** ဆိုစွာမှာ ပုံတူ ဒီအန်အေ မျှင်တန်း ကူးယူခြင်း (molecular cloning), ဆဲလ် ပုံတူကူးခြင်း (cell cloning) သို့ အင်္ဂါတိ ပုံတူကူးခြင်း ကိုခေါ်ရေ။ ပိုပနာ ယေဘုယျအားဖြင် digital media သို့ software တိ ပုံတူကူးခြင်း ရို့ကိုလည်းခေါ်ရေ။

= မိုလီကျူလာ ကလုံးနီး =

မိုလီကျူလာ ကလုံးနီး (molecular cloning) ရေ သက်မှတ်ထားရေ ဒီအန်အေ စီးကွမ့် (DNA sequence) ဧ ပုံတူ အများအပြား ကူးယူခြင်း လုပ်စဉ်ကို ခေါ်ရေ။ ပုံတူ မျိုးပွားခြင်း (cloning) ဟု ဆိုလိုက်ကေ များရေအားဖြင့် ဂျီးခေါ် မျိုးဗီဇ ပါဟိရေ ဒီအန်အေ အပိုင်းအစကို မိုလီကျူလာ ကလုံးနီး နည်းဖြင့် ပွားယူခြင်းကို ဆိုလိုရေ။ ၎င်းနည်းရေ ဂျီး မဟုတ်ရေ promoter (ဂျီးတခု အနီးတွင် တည်ဟိပြီး ထိုဂျီးသင်္ကေတတိ စတင်ဖို့ရာလို့ ညွန်ပြရေ ဒီအန်အေ သင်္ကေတ)အစဟိရေ ဇာနီရာက ဒီအန်အေ အပိုင်းအစ ကိုမဆို ကူးယူနိုင်ပြီး မိုလီကျူလာ ဇီဝဗေဒ တွင် ကကောင်းအရီးပါရေ။ ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ စမ်းသပ်မှုတိ၊ လက်တွိ့အသုံးချနည်းတိဖြစ်ရေ genetic fingerprinting (လက်ဗွေရာ နှိပ်ယူသပိုင်ဗီဇအချက်အလက်တိအား မှတ်တမ်းတင်ခြင်း၊ တူညီမှု ဟိမဟိ တိုက်ယူခြင်း) မှရေ ပရိုတိန်း ထုတ်လုပ်ခြင်းတိ အထိ ဒေနည်းလမ်းကို အသုံးချကတ်ရေ။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် ကလုံးနီးဆိုရေ ဝေါဟာရအား ခရိုမိုဇုန်း တွင် ဂျီး တည်ဟိရာနီရာကို ယှာဖွီသည့် positional cloning နည်းဟု မှားယွင်းစွာ ညွှန်းဆိုတတ်ရေ။ ယကေလည်းလည်း လက်တွိ့တွင်မူ ခရိုမိုဇုန်း တွင် ဂျီး တစ်ခုဧ တည်ဟိရာနီရာကို သိဟိသည့်တိုင်  ၎င်းဂျီးကို မထုတ်ယူနိုင်ပါ။

= သိုးမလေး ဒေါ်လီ =

သိုးမလေး ဒေါ်လီ (၁၉၉၆-၂၀၀၃) ရေ သက်ဟိပုံတူမျိုးပွားခြင်းနန့် ရဟိရေ သန္ဓေဆဲလ် မဟုတ်ရေ သာမန်ဆဲလ် မှ ပေါက်ပွားသည့် ပထမဆုံး နို့တိုက် သတ္တဝါ ဖြစ်ရေ။
ပေတံ

right|thumb|250x250px|ပေတံအမျိုးမျိုး
**ပေတံ**ရေ ပေ၊ လက်မ၊ မီလီမီတာ အမှတ်အသားတိပါဟိရေ သစ်သား(သို့) ပလပ်စတစ်(သို့) သံပြားချောင်းကို ခေါ်ဆိုရေ။ မျဉ်းတံတွင် တစ်ဖြောင့်တည်းဟိရေ မျဉ်းတံနန့် ခေါက်လို့ရရေ ခေါက်မျဉ်းတံဆိုပနာ နှစ်မျိုး ကွဲပြားသီးရေ။ မျဉ်းတံတွင် ၁-လက်မတွင် ၁/၂-လက်မ၊ ၁/၄-လက်မ၊ ၁/၈-လက်မ၊ ၁/၁၆-လက်မအထိ ခွဲထားရေကို၎င်း၊ ၁/၁၀-လက်မ ခွဲစိတ်မှတ်သားရေကို၎င်း တွိဟိရလီရေ။ ၎င်းကိုအသုံးပြုပနာ လိုအပ်ရေ အတိုင်းအတာရို့ကို တိုင်းထွာနိုင်ရေ။ ခေါက်မျဉ်းတံအမျိုးအစားတွင် ၂-ပေအလျားဟိရေ ခေါက်ပေတံ၊ ၃-ပေဟိရေ ခေါက်ပေတံဟူပနာ နှစ်မျိုးဟိလီရေ။

## ကိုးကား

ကဏ္ဍ:ရခိုင်စာပီဆိုင်ရာဝေါဟာရ
ပေါင်မုန့်

ပေါင်မုန့်စာ အနောက်တိုင်းသားရို့ဧ အဓိက စားသုံးရေ အစားအစာ တစ်ခုဖြစ်ရေ။ ထမင်းပိုင် ကစီဓာတ် များရေ အစားအစာ ဖြစ်ရေ။ အရှေ့ တိုင်းသား တိကတော့ သရေစာ အဖြစ် စားသုံးကြလီရေ။ ပါမုန့် ကို အဓိကအားဖြင့် ဂျုံဖြင့် ပြုလုပ်ရေ။

## ပါဝင်ရေ ပစ္စည်းတိ

#ဂျုံ
#ကြက်ဥ
#ပွဆီးမှုန့်
#မှိုသတ်ဆီးမှုန့်
#နွားနို့  (သို့) နို့စိမ်းရည်
#ဆား
#ထောပတ်နု ( အဝါရောင် )
#ရေသန့်
#သကြား
ရို့ဖြစ်ကတ်ရေ။
ပေါင်းပင်သတ်ဆီး

ပေါင်းပင်သတ်ဆီး () ရေ (weeds) ခေါ် ပေါင်းပင်တိကို နည်းလမ်းအတိအပြားဖြင့် သျှင်းလင်းသတ်ဖြတ်ပီးရေ။ အချို့က ဖိုတိုစင်သက်စစ် (photosynthesis) အပင်တိ အစာချက်လုပ်ခြင်းကို ဟန့်တား နှောက်ယှက်ပြီး အပင်တိ အစာမရအောင် ပြုလုပ်သတ်ဖြတ်ရေ။ အခြားပေါင်းသတ်ဆီးရို့ကမူ သစ်ပင်အမြစ်နန့် အညွန့်အဖူးထိပ်ပိုင်းဟိ ကလာပ်ဆဲလ်တိကို အဆိပ်ဖြစ် သေကျေစေပြီး အပင်တိကို သတ်ဖြတ်ပီးရေ။

## ကိုးကားချက်
ပေါ်တူဂီ သမ္မတနိုင်ငံ

**ပေါ်တူဂီနိုင်ငံ** (တရားဝင် အခေါ်အားဖြင့် ပေါ်တူဂီ သမ္မတနိုင်ငံ) ရေ ဥရောပ အနောက်တောင်ပိုင်း အိုင်ဘေးရီးယန်းကျွန်းဆွယ် ပေါ်တွင် တည်ဟိရေ နိုင်ငံဖြစ်ရေ။ ပေါ်တူဂီရေ ဥရောပဧ အနောက်ဘက် အကျဆုံး နိုင်ငံဖြစ်ရေ။ အနောက်ဘက်နန့် တောက်ဘက်တွင် အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာ၊ အရှေ့ဘက်နန့် မြောက်ဘက်တွင် စပိန်နိုင်ငံ ရို့က ဝိုင်းရံထားရေ။ အတ္တလန္တိတ် ကျွန်းစုတိ ဖြစ်ရေ အာဇိုး နန့် မဒရီရာ ရို့ရေ ပေါ်တူဂီနိုင်ငံဧ တစိတ်တဒေသ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတိဖြစ်ရေ။

## ဝေါဟာရဇာစ်မြစ်
ပေါ်တူဂီ (Portugal) ဆိုရေ စကားလုံးရေ Portus Cale ဟူရေ ရောမ-ခဲလ်တစ် နီရာတစ်ခုဧနာမည်မှ ဆင်းသက်လာ၍ ထိုနီရာရေ လက်ဟိ၌ Vila Nova de Gaia မြို့တည်ဟိကာ ယင်းမြို့ရေ ပေါတူဂီနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း ဒိုရိုမြစ်ဝတွင်တည်ဟိဧ။ Portus စကားလုံးရေ လက်တင်ဘာသာစကား port သို့ harbour မှဖြစ်၍ သင်္ဘောဆိပ်ဟု အနက်ရရေ။ Cale စကားလုံးဧ ဖြစ်နိုင်ချေမှာ ကတ်စထရိုလူမျိုး ယဉ်ကျေးမှု စကားလုံးဖြစ်နိုင်ကာ ထိုလုမျိုးတိကို Callaeci, Gallaeci or Gallaecia စူ၍လည်း အသိတိကတ်ပြီး ယင်းတိုရေ အိုက်ဘေးရီးယန်းကျွန်းဆွယ် အနောက်မြောက်ပိုင်းကို သိမ်းပိုက်နီထိုင်သူတိဖြစ်ကတ်ရေ။ ဒေရေမှာ အများစုလက်ခံထားရေ ဝေါဟာရဇာစ်မြစ် သျှင်းတမ်းဖြစ်ရေ။ နောက်ထပ်ဟိနီရေ သဘောတရားတစ်ခုအရ Cala ရေ ရာသီဥတုကိုစောင့်ရှောက်ရေ ခဲလ်တစ်နတ်သမီး Cailleach ကိုရည်ညွှန်းရေလည်း ဖြစ်နိုင်လီရေ။ ပြင်သစ်ပညာသျှင်တိလက်ခံရေမှာ နိုင်ငံဧနာမည်ရေ ဂေါလ်စ် (သို့) ဆဲ့လ်တ် ဆိပ်ကမ်း (Gauls သို့ Celts)  'Portus Gallus' မှ ဆင်းလာနိုင်ချေ ဟိရေဟူ၍ ဖြစ်ရေ။

## ပထဝီဝင်

## နိုင်ငံရီးနန့်အစိုးရ

## စီးပွားရီး

ကမ္ဘာကျော်ဝိုင်အမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်တဲ့ Port ဝိုင်တွေက ပေါ်တူဂီနိုင်ငံကနေ တင်သွင်းတာဖြစ်ပါတယ်။ ပေါ်တူမြို့ Douro တောင်ကြား စပျစ်ခြံတွေကနေထွက်ဟိတဲ့ ရေစပျစ်ဝိုင်တွေကို အမေရိကန်၊ ဩစတေးလျ၊ တောင်အာဖရိကနဲ့ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွေဆီ အဓိကတင်ပို့ကြပါတယ်။ အဓိကစီးကပွားရီးကတော့ ချည်မျှင်နန့်အထည်အလိပ်၊ သစ်၊ စက္ကူ၊ ဓာတုပစ္စည်း၊ စက်မှုအစိတ်အပိုင်းပစ္စည်းတိ၊ စားရေက်ကုန်၊ ဆက်သွယ်ရီးနန့်ဆက်စပ်ပစ္စည်းတိ၊ သင်္ဘောတည်ဆောက်ရီး၊ ဆောက်လုပ်ရီးလုပ်ငန်းသုံးပစ္စည်းတိနန့် ဟိုတယ်ခရီးလားလာရီးလုပ်ငန်းတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့ဘဏ်စာရင်းတိအရ ပေါ်တူဂီနိုင်ငံသားတစ်ဦးချင်းစီရဲ့ နှစ်စဉ်ပျဉ်းမျှဝင်ငွေဟာ ကန်ဒေါ်လာ ၃၂၁၉၉ ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့အဆင့် ၃၇ ဖြစ်ပါတယ်။ ငွေကြေးစနစ်အနေနဲ့ကတော့ ဥရောပနိုင်ငံအများစုမှာသုံးတဲ့ Euro ကိုပဲသုံးပါတယ်။ 

## လူမှုပထဝီဝင်
ပေါ်တူဂီနိုင်ငံက စုစုပေါင်းလူဦးရေရဲ့ ၈၅% ဟာ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်တွေဖြစ်ပါတယ်။ ရေအထဲက ၈၁% ကတော့ ရိုမန်ကစ်သလစ်ဘာသာဝင်တွေဖြစ်ပြီး ကျန်တဲ့ ၄% ကတော့ ကျန်ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်တွေသာဖြစ်ကြပါတယ်။ ကမ္ဘာပေါ်မှာဟိသမျှ ဖော့ဆို့တွေရဲ့ တစ်ဝက်ကျော်ဟာ ပေါ်တူဂီနိုင်ငံကနေလာတာဖြစ်ပါတယ်။ ပေါ်တူဂီဟာ ဖော့ဆို့တွေဖြစ်လာစေတဲ့ Cork Oak သစ်တောပေါင်းများစွာကို ပိုင်ဆိုင်ထားတာကြောင့်ပဲဖြစ်ပါတယ်။ ကမ္ဘာ့ဖော့ဆို့တွေရဲ့ ၇၀% ဟာ ပေါ်တူဂီမှဖြစ်ပြီး ဂျာမနီ၊ ယူကေနဲ့ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွေစီအဓိကတင်သွင်းပါတယ်။  

## အားကစားနန့် ယဉ်ကျေးမှု

ပေါ်တူဂီနိုင်ငံရဲ့အဓိက အားကစားကတော့ ဘောလုံးဖြစ်ပြီး ပေါ်တူဂီဘောလုံးအသင်းဟာ ဥရောပချန်ပီယံအသင်းဖြစ်ပြီး ၁၉၆၆ မှာ ကမ္ဘာ့ဖလား တတိယဆု၊ ၂၀၁၆ မှာတော့ ကမ္ဘာ့ဖလား စတုထ္ထဆုတွေ အသီးသီးပိုင်ဆိုင်ထားတာပဲဖြစ်ပါတယ်။ ပေါ်တူဂီမှာ ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ပေါင်း ၁၅ နီရာတောင်ဟိပါတယ်။ ရေနီရာမှာ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်ပေါင်း ၁၄ခုဟိပြီး သဘာဝအမွေအနှစ် Madeira ကျွန်း ၁ ခုဟိပါတယ်။ 

## မှတ်စု

## ရည်ညွှန်းချက်တိ

## ပြင်ပလင့်ခ်တိ
ပျမ်းမျှအဟိန်

အရာဝတ္တုတစ်ခုဧ အလျင်ရေ တဖြည်းဖြည်း တိုးလာရေအခါ ယင်းအား အဟိန်မြှင့်လာရေဟု ခေါ်ဆိုရေ။ ဥပမာအားဖြင့် ကားတစ်စီးက ရပ်ထားရာမှ သူရဲ့အလျင်က တဖြည်း⁠ဖြည်းချင်းမြှင့်တက်လာရာ ၅ စက္ကန့်အတွင်းမှာ ၁၀ မီတာ/စက္ကန့်ကို ရောက်လားရေဟု ဆိုပါစို့။ ကနဦးအလျင်မှာ သုည ဖြစ်ရာ ၅ စက္ကန့်အတွင်း တိုးပွားလားရေ အလျင်ရေ (၁၀ -ဝ) = ၁၀ မီတာ/စက္ကန့် ဖြစ်ရေ။ ဆိုလိုစွာမှာ အလျင်ရေ  (10ms-1/5s) = 2ms-2 နှုန်းအတိုင်းပြောင်းလဲလားရေဟု ဆိုလိုရေ။ ထို 2ms-2  ကို ကားဧ အဟိန်ဟု ဆိုနိုင်ရေ။ ထိုကြောင့်** အဟိန်ဆိုရေမှာ အချိန်နန့်အမျှ ပြောင်းလဲလားရေ အလျင်ဧနှုန်း**ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်နိုင်ရေ။

:Acceleration=  \frac{Change inVelocity}{time}

## ပျမ်းမျှအဟိန်

ပျမ်းမျှအဟိန် (Average acceleration) ဆိုရေမှာ ပြောင်းလဲလားရေ အလျင် (Δ*v*) ကို အချိန်အပိုင်းအခြား (Δ*t*) စားခြင်းကို ဆိုလိုရေ။ 

:\boldsymbol = \frac{\Delta\boldsymbol{v}}{\Delta\mathit{t}} = \frac{\boldsymbol{v_f - v_i}}{\mathit{t_f - t_i}}

## တမဟုတ်ခြင်းအဟိန်
တမဟုတ်ခြင်းအဟိန် (Instantaneous acceleration)  ဆိုရေမှာ ပျမ်းမျှအလျင်ကို တိုတောင်းရေ အချိန်အပိုင်းအခြားဖြင့် စားရေ လစ်မစ်(limit) ကို ဆိုလိုရေ။ ကဲကုလပ် တွင် ထို limit ကို x မှ t သို့ ဆက်စပ်နီရေ ဒစ်ရီဗေတစ် (Derivative) ဟုခေါ်ရေ။

:\mathbf{a} = \lim_{dt^2}

ဟုလည်းဆိုနိုင်ရေ။

## ယူနစ်
အဟိန်ဆိုရေမှာ ပြောင်းလဲလားရေအလျင်ကို ထို အဖြစ်အပျက်ဖြစ်ပွားခရေ အချိန်နန့်စားခြင်းကို ဆိုရေဟုဆိုခပြီးဖြစ်ရေ။ အလျင်ဧယူနစ်ရေ (L/T) ဖြစ်ရေ။ ထိုကြောင့် အလျင်ကို အချိန်နန့်စားခြင်းဖြစ်ရေကြောင့် အဟိန်ဧယူနစ်မှာ (L/T2) ဖြစ်ရေ။ ထိုကြောင့် SI ယူနစ်စနစ်အတွက် အဟိန်ဧယူနစ်မှာ (meter per second squared(ms-2)) ဖြစ်ရေ။

အဟိန်နန့် အလျင်ရို့ဧ ဦးတည်ချက် လက္ခဏာရေ အမြဲတူနီဖို့ဟုပြောပနာမရပေ။ လက္ခဏာတူနီရေအချိန်၌ အရာဝတ္တုဧ လားနှုန်းက မြှင့်ပနာ၊ လက္ခဏာ မတူရေအချိန်၌ နှေးလားမည် ဖြစ်ရေ။

## အထူးပုံစံတိ
### တသမတ်တည်းအဟိန်
အရာဝတ္တု တစ်ခုဧအလျင်က တူညီတဲ့နှုန်းအတိုင်းတိုးလားနီရေအခါ၊ အဟိန်က တူညီနေရေဟုဆိုနိုင်ရေ။ အရာဝတ္တုတစ်ခုက မျဉ်းဖြောင့်အတိုင်းလားနီဖို့၊ ယင်းဧဦးတည်ချက်က လည်းပြောင်းမလား၊ တူညီသည့်အချိန်ပိုင်းတိုင်းမှာလည်း ယင်းဧအလျင်ရေ တူညီစွာတိုးနီဖို့ဆိုပါက၊ ယင်းအရာဝတ္တုမှာ တသမတ်တည်းအဟိန် (Uniform accelration)  ဟိရေဟုဆိုနိုင်ရေ။ 

ယင်းပိုင် အဟိန် တသမတ်တည်းမပြောင်းလဲရေအချိန်တွင် တွက်ပနာရရေ ပုံသေနည်းတချို့ကို ဖော်ပြထားရေ။

: v_f = v_i + a t 

: x = v_i t+ \frac{1}{2} at^2 = \frac{v_i+v}{2}t 

: |v_f|^2= |v_i|^2 + 2 \, a \cdot x 

where

:x = displacement

:v_i = initial velocity

:v_f = final velocity

:a = uniform acceleration

:t = time.

## ကိုးကား
ပြင်သစ်ဘာသာစကား

**ပြင်သစ်ဘာသာစကား**ရေ ရောမဘာသာစကား တစ်မျိုး ဖြစ်ရေ။ ပြင်သစ်နိုင်ငံ၊ ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ ရိုမန်ဒီဒေသ၊ ဘယ်လ်ဂျီယမ်နိုင်ငံ ဝေါလိုနီးယား နန့် ဘရပ်ဆဲလ်ဒေသ၊ မိုနာကိုနိုင်ငံ၊ ကနေဒါနိုင်ငံ ကွိဘက်ဒေသ နန့် အကာဒီးယားဒေသရို့တွင် အဓိက ဘာသာစကားဖြင့် သုံးစွဲကတ်ပြီး အဓိက ဘာသာစကားဖြင့် သုံးစွဲရေ အခြားဒေသတိလည်း ဟိသေးရေ။ ပြင်သစ်ဘာသာစကားကို ဒုတိယဘာသာစကား အဖြစ် အသုံးပြုကတ်ရေ သူတိ တကမ္ဘာလုံး နီရာအနှံ့တွင် ဟိပြီး ပြင်သစ်စကားပြော အာဖရိကဒေသတွင် အများဆုံး ဖြစ်ရေ။ အာဖရိကတွင် ပြင်သစ်ဘာသာ တတ်ကျွမ်းသူတိမှာ ဂါဘွန်နိုင်ငံတွင် ၈၀ %၊ မောရစ်ရှနိုင်ငံတွင် ၇၈ %၊ အယ်လ်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံတွင် ၇၅%၊ ဆီနီဂေါနိုင်ငံ နန့် ကို့ဒီဗွားနိုင်ငံ တွင် ၇၀ % အသီးသီး ဟိကတ်ရေ။ မိခင်ဘာသာစကား အဖြစ်သုံးစွဲသူ သန်း ၇၀မှ သန်း ၁၁၀ အတွင်း ဟိမည်ဟု ခန့်မှန်းရပြီး ဒုတိယဘာသာစကား အဖြစ် သုံးစွဲသူ သန်း ၁၉၀ ခန့် ဟိမည်ဟု ခန့်မှန်းရရေ။ ပြင်သစ် ဘာသာစကားရေ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား ပြီးကေ ဒုတိယမြောက် သင်ယူသူ အများဆုံး ဘာသာစကား ဖြစ်ရေ။
ပြည်လုံးချမ်းသာစေတီ

## တည်နီရာ
မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့ အနောက်မြောက်ဘက် တစ်မိုင်ခန့်အကွာ မင်းသားကျွန်းအရပ်တွင် တည်ဟိပြီး ကောလိယသကျမုနိစေတီတော်ဧ့ တောင်ဘက်၊ ပန်းရုံးမြောင်းချောင်းဧ့ အနောက်ဘက်တွင် ဟိပါရေ။ 
## ကုသိုလ်သျှင်
ဘုရင်မင်းဗာကြီးရေ ကောဇာသက္ကရာဇ် (၈၉၈) ခု၊ အေဒီ (၁၅၃၆) ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်လှူဒါန်းခပါရေ။
## သမိုင်းအကျဉ်း
မင်းဗာဘုရင်ရေ ပေါ်တူဂီနှင့် ဘင်္ဂါ (၁၂) မြို့ကို စစ်အောင်နိုင်သည့် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ရန်အောင်ဇေယျ (ခေါ်) သျှစ်ရေင်းပုထိုးတော်ကြီးကို တည်ဆောက်လှူဒါန်းပြီး နောက်တစ်နှစ်တွင် တစ်ပြည်လုံးချမ်းသာစေရမည်ဟူရေ အဓိဋ္ဌာန်ဖြင့် ပြည်လုံးချမ်းသာဘုရားကြီးဟု အမည်ပေးကာတည်ဆောက်လှူဒါန်းခရေ စေတီတော်တစ်ဆူပင်ဖြစ်ပါရေ။ လက်ဟိအခြေအနီတွင် စေတီတော်ကုန်း မဟာရံတံတိုင်းနှင့် ဆင်းတုတော်ကြီး ပလ္လင်တော်သာကျန်ဟိပါတော့ရေ။ ခရစ်သက္ကရာဇ် (၁၉၉၀) ပတ်ဝန်းကျင်ခန့်တွင် စေတီတော်တစ်ဝက်လောက် ကျန်ဟိနီသိစာကို တွေ့ဟိလိုက်ရပါ သိရေ။ 
## ဗိသုကာလက်ရာ
ပြည်လုံးချမ်းသာစေတီတော်နှင့် ဆင်းတုတော်တို့ကို ပန်းပျိုးမြောင်းချောင်းကမ်းနံဘေး တောင်စွယ်ကုန်းမြင့်ပေါ်တွင် ကျောက်အတိဖြင့် တည်ဆောက်ထားပါရေ။ စေတီတော်မဟာရံတံတိုင်း အရှေ့အနောက်အကျယ် (၉၀) ပေခန့်၊ တောင်မြောက်အကျယ် (၆၀) ပေခန့်နှင့် တံတိုင်းထုအထူ (၅) ပေခန့်ဟိပါရေ။ မဟာရံတံတိုင်းထဲဟိ စေတီတော်မှာ အောက်ခြေ အရှေ့အနောက်အကျယ် (၄၀) ပေခန့်၊ တောင်မြောက်အကျယ် (၂၅) ပေခန့်ဟိပါရေ။ စေတီတော်ကို လိုဏ်ဂူတော်နှစ်ဆင့်နှင့် တွေ့ဟိပါရေ။ ထီးတော်အညွှန့်အပိုင်းအစလည်း နှစ်မျိုးတွေ့ဟိရပါဧ့။ ဒုတိယလိုဏ်ဂူတော်အတွင်း နံရံတွင် နံရံကပ်မုခ်တိထွင်းထားပြီး ဆင်းတုတော်ငယ်တိ ပူဇော်ထားခပါရေ။ ပထမပင်မလိုဏ်ဂူတော်ထဲဟိ ဆင်းတုတော်ကြီးမှာ ဉာဏ်တော်အမြင့် (၆) ပေခန့်ဟိပြီး ကျောက်တစ်လုံးတည်းဖြင့် ထုဆစ်ထားရေ ဆင်းတု တော်ကြီးတစ်ဆူပင်ဖြစ်ပါရေ။ ပလ္လင်တော်မှာ(၈) ပေခန့်ကျယ်ပြီး(၃) ပေခန့်မြင့်ပါရေ။ ပလ္လင်တော်အထက်အောက်တို့တွင်
ကျောက်ဆစ်လက်ရာတိ အနုစိတ်ထွင်းထုထားပါရေ။ စေတီတော် ကျောက်ပုံဘေးပတ်ဝန်းကျင်တွင် မူလကျောက်ဆစ်လက်ရာ ရုပ်လုံးရုပ်ကြွတိ ပြန့်ကြဲနီရေကိုတွေ့ဟိရပါရေ။ ။

အချို့ အနည်းငယ် ကျောက်ဆစ်အနုလက်ရာတိကို မြောက်ဦးရှေးဟောင်းသုတေသနပြတိုက်တွင် ထိန်းသိမ်း ပြသလျက်ဟိပါရေ။ မင်းဗာဘုရင်လှူဒါန်းခစဉ်က ကုန်းဧ့မဟာရံတံတိုင်းထဲတွင် စဉ့်ကြမ်းခင်းပြားတိ ခင်းခပြီး ဒေခုအခါ စဉ်ပြားအပိုင်းအစအနည်းငယ်တွေ့ဟိရပါရေ။

## ကိုးကား
မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးများ (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅
ပဲ

ပဲ ရေ Fabaceae နွယ်ဝင် အပင်ကြီးမျိုး (Leguminosae ဟုလည်း ခေါ်ရေ) ၏ အစိ ဖြစ်တေ။ လူနန့် တိရစ္ဆာန်ရို့အတွက် အစာအဖြစ် အသုံးပြုလေ့ ဟိရေ။

### အမျိုးအစားတိ
* ပဲကြီး
* ပဲလွန်း
* ပဲတီစိမ်း
*ပဲပုပ်
* ပဲနီသျှေ
*ပဲတီစိမ်း
*မတ်ပဲ
*ပဲစင်းငုံ
*ကုလားပဲ
*မြီထောက်ပဲ
*ပဲလွမ်း
*ထောပတ်ပဲ
*စွန်တာနီ/စွန်တာပြာ
*ပဲကြီး
*ပဲရာဇာ
*စားတော်ပဲ
*ဘိုကိတ်ပဲ
*မြီပဲ
*မြင်းစားပဲ
*ပဲတောင့်ရှည်
ပြန်ရည်ကျိတ် ကင်ဆာ

**ပြန်ရည်ကျိတ် ကင်ဆာ** () ရေ ဆီးသီး၊ သရက်ရွက်၊ ဂလင်း၊ ရိုးတွင်းခြင်ဆီနန့် ရိုးတွင်းခြင်ဆီနန့် ဆက်နွှယ်နေသည့် lymph node တိ သို့မဟုတ် အင်္ဂါတိတွင် ဖြစ်ပွားသည့် ကင်ဆာဖြစ်ရေ။ စနစ်ဧလုပ်ဆောင်ချက်မှာ ခန္ဓာကိုယ်ဧ ခုခံအားကို ပီးစွမ်းနိုင်ရေ ကူးစက်ရောဂါတိ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်ရေ။ Lymphocytes ရေ ယင်းဧအဓိကအစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ရေကြောင့် ၎င်းဧလုပ်ဆောင်မှု သို့မဟုတ် lymphatic စနစ်ဧလုပ်ဆောင်ချက်ကို ထိခိုက်ပြီး ပုံမှန်မဟုတ်ပါက lymphoma သို့ ဦးတည်လားနိုင်ရေ။ ၎င်းရေ lymph node တိ သို့မဟုတ် အခြားရေ ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါတိ ကျယ်လာစေပြီး ကိုယ်ခံအား ချို့ယွင်းမှုကြောင့် လူနာတိ ရောဂါပိုး ကူးစက်ခံရနိုင်ခြေ ပိုဟိလာနိုင်ရေ။ Lymphoma ရေ အရီ၊ ဦးနှောက်နန့် အစာအိမ်ပိုင်ရေ lymph node တိအပြင် အခြားအင်္ဂါတိတွင် တွိ့ဟိနိုင်ရေ။

Lymphoma ရေ ရောဂါဗေဒနန့် ရောင်စုံဆိုးဆီးအသုံးပြုခြင်းဖြင့် အမျိုးအစားနှစ်မျိုးခွဲနိုင်ရေ။ Lymphoma အမျိုးအစားကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ခြင်းရေ ကုသမှုအစီအစဉ်ရီးဆွဲခြင်းဧ အရီကြီးရေ ကဏ္ဍတစ်ခုဖြစ်ရေ။

Non-Hodgkin's lymphoma - B-cell သို့မဟုတ် T-cell အဖြစ်ခွဲခြားနိုင်ရေ lymphatic system တွင်ဖြစ်ပွားရေကင်ဆာ၊ ဂနိတွင်အမျိုးအစား 30 ခွဲခြားနိုင်ရေ။ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် အဖြစ်အများဆုံး Non-Hodgkin's lymphoma မှာ Diffuse large B cell lymphoma ဖြစ်ရေ။ ၎င်းကို indolent lymphoma သို့မဟုတ် aggressive lymphoma အဖြစ် ထပ်မံသတ်မှတ်နိုင်ရေ၊ ယင်းနှစ်ခုလုံးရေ ကုသမှုအတွက် မတူညီရေချဉ်းကပ်မှုတိဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားရေ။

Hodgkin's lymphoma ရေ Non-Hodgkin's lymphoma တွင် အဖြစ်နည်းပြီး လည်ပင်း သို့မဟုတ် ရင်ဘတ်တွင် မကြာမကြာတွိ့ရရေ။ Reed-Sternberg ဆဲလ်တိဟိနေခြင်းကို စောင့်ကြည့်ခြင်းဖြင့် ရောဂါယှာဖွီတွိ့ဟိနိုင်ပြီး ငယ်ရွယ်ရေလူနာတိတွင် အဖြစ်တိရေ။

## ကိုးကား
ပြိုင်လောင်းသံချပ်ကြီး

## ပြိုင်လောင်းသံချပ်ကြီး

မောင်ရိုး မောင်ရိုး၊ လေးလေး- လေးလေး

ကိုးစိတ်ကိုးလံ၊ ကိုးပင်ကန်၊ ကျင်သန်တိရာ၊ တက်ပျာစီးလို့၊

မဟာလောင်းကြီးထွက်လို့လာ၊ ဇမ္ဗူဒီပါ၊ လကျာ်ကျွန်းမှာ၊ ထွန်းရေနီလ၊ ပုံပမာ၊

သတင်းကြေညာ၊ နာမည်ကြီးလို့၊ ပြိုင်လောင်းဦးစီး၊ ဆရာအောင်၊ သူကရှိဆောင်၊

လမ်း ညွှန်ပြလို့၊ ပြိုင်လောင်းဝမ်းမ၊ ပင်းကန်မှာ၊ ရှိနောက်ဘယ်ညာ၊ နီရာစိအောင်၊

လူစိတက်စိ၊ ထိုင်ပြီးကေ၊ ဦးစီးဆရာ၊ ချရေတက်နှင့်၊ မပျက်မကွက်၊ ညီညီညာ၊

ရီပန်းဖွာအောင်၊ တက်ကိုဆွဲလို့၊ တဟုန်တေးနှင့်၊ ထွက်လီခါ၊ ပြိုင်လောင်းပွဲမှာ၊

ဆရာထွန်းက၊ ရပ်စောက် ထလို့၊ ရှိကိုမျှော် သူ့လက်စွဲတော်၊ ထိုတက်မကို၊

မြာဒင်ထက်က၊ နနောင်းကိုင်၊ မယိမ်း မယိုင်၊ လှီမစောင်းအောင်၊ ဖြဖြောင့်တတန်း၊

ကိုင်လို့လာ၊ ဇာသူတစ်ခါ၊ ပြိုင်ဝံ့ဖို့လဲ၊ အပွဲပွဲနွှဲလို့လာ၊ ရှုံးရေဆိုစွာ၊ ငါရို့မသိ၊

နိုင်ဖို့ဘက်က၊ သေအချာ၊ အလံယူကာ ပြန်ဖို့ ပြိုင်လောင်း၊ မောင်ရိုး---မောင်ရိုး

(လေးလေး)၂ မောင်ရိုးလေး---ဝါး။

## ကိုးကား
ပြောင်းပြန် Osmosis

"ပြောင်းပြန် osmosis ရေ သန့်စင်ရေရေကိုသာ ဖြတ်သန်းနိုင်ပြီး ပိုကြီးရေ မော်လီကျူးတိ သို့မဟုတ် အညစ်အကြေးတိကို စစ်ထုတ်နိုင်ရေ semi-permeable၊ porous membrane ကိုအသုံးပြုသည့် အထူးစစ်ထုတ်ခြင်းအမျိုးအစားဖြစ်ရေ။"

ပြောင်းပြန် osmosis ရေ အပူချိန် အတိုင်းအတာတစ်ခုနန့် ဓာတုဗေဒဆိုင်ရာ ခြားနားချက်တစ်ခုမှ ညွှန်ကြားသည့် colligative property နန့် osmotic pressure ကို ကျော်လွှားရန် ဖိအားသက်ရောက်သည့် လုပ်ငန်းစဉ်ဖြစ်ရေ။

ဒေအပလီကေးသျှင်းကို ရေစက်ရုံတိနန့် စက်မှုလုပ်ငန်းတိတွင် ရေက်သုံးနိုင်ရေရေတိ ထုတ်လုပ်ရာတွင် အဓိကအားဖြင့် အသုံးချပါရေ။ အဆုံးရလဒ်ရေ အဖြေဖြစ်လိမ့်မည်။ သန့်စင်ရေပျော်ရည်ကို အမြှေးပါးဧတစ်ဖက်စွန်းသို့ လိုက်ခွင့်ပြုလိုက်ရေအခါတွင် ယင်းရေ အမြှေးပါးတစ်ခုဧခွင့်ပြုနိုင်ရေ တစ်ဖက်ခြမ်းတွင် ပျော်ဝင်နီရေပျော်ဝင်မှုကို ထိန်းသိမ်းနိုင်စီရေ။ ပြောင်းပြန် osmosis ရေ ဘက်တီးရီးယားတိ အပါအဝင် ရေတွင် ပျော်ဝင်နီရေ မျိုးစိတ်တိကို ဖယ်ရှားပီးရေ ။

###### Reverse Osmosis Principle
Reverse osmosis ရေ osmosis ဧနိယာမကိုပြောင်းပြန်ဖြင့်အလုပ်လုပ်ရေ။ ဆားရည်ရေ ဖိအားကို ခံပြီး semi-permeable membrane ကို ဖိထားရေ။ ဒေတွင်၊ အသုံးချဖိအားရေ osmotic ဖိအားထက် ပိုကြီးရေ။ ယင်းချင့်ကြောင့် မော်လီကျူးတိရေ အလွန်စုစည်းထားရေ အဖြေမှ စုစည်းမှုနည်းရေ အဖြေတစ်ခုသို့ ရွေ့လျားရေ။

###### Reverse Osmosis လုပ်ဆောင်ခြင်း။
Diffusion  ဆိုရေမှာ မော်လီကျူးတိရေ အာရုံစူးစိုက်မှု မြင့်မားရေ ဒေသမှ အာရုံစူးစိုက်မှု နိမ့်ရာသို့ ရွေ့လျားသည့် ဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်ရေ။ ဆန့်ကျင်ဘက်သို့ ဦးတည်ရေထက် မော်လီကျူးတိ ရွေ့လျားနီသည့် ပိုက်ကွန်လှုပ်ရှားမှုတစ်ခု ဟိရေ။

osmosis တွင်၊ ရေမော်လီကျူးတိနန့် အာရုံစူးစိုက်မှု gradient ရေ ရေဝင်ရောက်မှုကို ခွင့်ပြုပီးပြီး ဆိုဒီယမ်၊ ကလိုရင်း၊ ဘက်တီးရီးယား၊ ဂလူးကို့စ်စသည့် အိုင်းယွန်းတိဧ ဖြတ်သန်းမှုကို ပိတ်ဆို့စီသည့် semipermeable membrane ပေါ်တွင် ဖြစ်ပေါ်ရေ။

Reverse osmosis ရေ ရေက်သုံးရေမှ အိုင်းယွန်းတိ၊ ဓာတ်သတ္တု ဓာတုပစ္စည်းတိနန့် အခြား အညစ်အကြေးတိကို ဖယ်ရှားရန် အသုံးပြုသည့် လုပ်ငန်းစဉ် သို့မဟုတ် နည်းပညာဖြစ်ရေ။ ဒေလုပ်ငန်းစဉ်တွင်၊ သဘာဝ osmosis နန့်ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်ရေ semipermeable အမြှေးပါးမှတဆင့် ရေအား ဖိအားပိုပြီးကေသက်ရောက်စီရေ။

Reverse Osmosis ရေ osmosis ပိုင် တူညီရေ နိယာမပေါ်တွင် အလုပ်လုပ်ကေလည်း ပြောင်းပြန်ဦးတည်ချက်တွင် အလုပ်လုပ်ရေ။ ဒေလုပ်ငန်းစဉ်တွင် ဖိအားကြီးရေ ဖိအားကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ရေစီးဆင်းမှု လမ်းကြောင်းကို ပြောင်းပြန်ဖြစ်ရေ။

ဥပမာအားဖြင့်၊ ရေချိုနန့် စုစည်းထားရေ aqueous solution အကြားတွင် semipermeable membrane ကို စဉ်းစားပါ။ သဘာဝ osmosis တွင်၊ ရေချိုရေ semipermeable အမြှေးပါးကို ဖြတ်ကျော်ပြီး စုစည်းထားရေ အဖြေကို ပျော့လားစီရေ။ ပြောင်းပြန် osmosis တွင်၊ စုစည်းထားရေ aqueous ဖြေသျှင်းချက်ဆီသို့ ဖိအားသက်ရောက်ပြီး ရေမော်လီကျူးတိရေ အမြှေးပါးကို ရေချိုဆီသို့ ဖြတ်ကျော်ရန် တွန်းအားပီးရေ။

###### ရေမှ Reverse Osmosis ဖြင့် ညစ်ညမ်းမှုကို ဖယ်ရှားရေ။
Reverse osmosis ရေ ပျော်ဝင်နီရေ ဆားမှုန်တိ၊ ကော်လွိုက်တိ၊ ဘက်တီးရီးယားတိ၊ pyrogens တိကို အစာကျွေးရေမှ 99% ဖယ်ရှားပီးပါရေ။ အညစ်အကြေးတိကို အရွယ်အစားနန့် အားသွင်းမှုအပေါ် အခြီခံ၍ RO အမြှေးပါးဖြင့် ပိုင်းခြားထားရေ။ ညစ်ညမ်းမှုဧသိမ်းငယ်လေ၊ ၎င်းရေ RO အမြှေးပါးမှတဆင့်ဖြတ်သန်းရန်အခွင့်အလမ်းပိုတိလေဖြစ်ရေ။ ဥပမာအားဖြင့်၊ ဆိုဒီယမ်နန့် ကယ်လ်စီယမ်ရေ မိုနိုဗယ်လီနန့် ကွဲပြားရေ။ ၎င်းရို့ဧ သိမ်းငယ်ရေ စွဲချက်ကြောင့် ၎င်းရို့ရေ အမြှေးပါးကို အလွယ်တကူ ဖြတ်သန်းနိုင်ရေ။ အလားတူ၊ RO ရေ အိုင်ယွန်ဓာတ်လွန်ကဲစွာ မပါဝင်ရေကြောင့် ရေထဲမှ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်ပိုင်ရေ ဓာတ်ငွေ့တိကို မဖယ်ရှားနိုင်ပါ။
ဖက်ရှင်

ဖက်ရှင်ဆိုစွာ လူတိကြိက် နီရေ စတိုင်လ် ယပိုင်မဟုတ်ကေ အလေ့အထ တိနန့် ပတ်သက်ရေ ယေဘုယျ အသုံးအနှုန်း တစ်ခု ဖြစ်ပြီးကေ အထူးအနီန်နန့် အဝတ်အထည်၊ ဖိနပ်နန့် အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းတိ အတွက် အသုံးပြုလေ့ ဟိရေ။ လူတစ်ယောက်ဧ သွင်ပြင်နန့် ဝတ်စားဆင်ယင်မှုနန့် ဆိုင်ရေ လက်ဟိ ရေပန်းစားနီရေ အရာအားလုံးကို ရည်ညွှန်းကိုးကားခြင်းပင် ဖြစ်ရေ။

## အဝတ်အစား ဖက်ရှင်

ရှေးဦးကာလက အနောက်တိုင်းမှနီပနာ ပါရှား၊ တူရကီ နန့် တရုတ်ပြည်ဖက်သို့ လားရောက်ကတ်ရေ ခရီးလားတိရေ ထိုဒေသတိဟိ ဖက်ရှင် အပြောင်းအလဲ မဟိခြင်းကို ပြောဆိုလေ့ ဟိကတ်ပြီးကေ အခြားဒေသမှ လူတိက အနောက်တိုင်းဟိ ဖက်ရှင် အပြောင်းအလဲ မဟိခြင်းနန့် ပတ်သက်ပနာ အနောက်တိုင်း ယဉ်ကျေးမှုရေ တည်ငြိမ်မှု မဟိ ပရမ်းပတာ ဖြစ်နီရေလို့ ဝေဖန် ပြောဆိုလေ့ ဟိကတ်ရေ။ ဂျပန်မှ ရှိုးဂန်းရို့ဧ အကြီးအကဲ တစ်ဦးရေ ၁၆၀၉ ခုနှစ်တွင် စပိန်လူမျိုး ခရီးရေ တစ်ဦးအား ဂျပန်ရို့ဧ ဝတ်စားဆင်ယင်မှု ပုံစံရေ နှစ်တစ်ထောင် အတွင်း အပြောင်းအလဲ မဟိခကြောင်း ဂုဏ်ယူဝင့်ကြွားစွာ ပြောဆိုခဖူးရေ။ ယကေလေ့သော  မင်းဆက်ခေတ် တရုတ်ပြည်တွင်မူ တရုတ်ရို့ဧ အဝတ်အထည် ပုံသဏ္ဌာန်ရေ မြန်မြန်ဆန်ဆန်နန့် ပြောင်းလဲတတ်ကြောင်း အထောက်အထား တိစွာ ဟိရေ။ ပုံမှန်အားနန့် ဝတ်စားဆင်ယင်မှု အပြောင်းအလဲရေ စီးပွားရေး ပြောင်းလဲမှုနန့် လူမှုရေး ပြောင်းလဲမှု ဖြစ်ပေါ်ရေ အချိန်မှာဖြစ်ပွားလေ့ ဟိရေ။ ယင့်ချင့်နောက် အချိန်ကြာလာခါ မပြောင်းလဲဘဲ ယင်အတိုင်းဆက်လားလေ့ ဟိရေ။
ဖပ်ဇီလောဂျစ်

ဖပ်ဇီလောဂျစ် (Fuzzy logic) ဆိုစွာမှာ တန်ဖိုးအတိအပြားကို ရည်ညွှန်း ဖော်ပြရေ လောဂျစ် အမျိုးအစား တစ်မျိုးဖြစ်ရေ။ တန်ဖိုးအသေထားခြင်း နန့်အတိအကျ မဟုတ်ဘဲ ခန့်မှန်းတန်ဖိုးနန့်သုံးသပ်ရရေ နီရာတိတွင် ဖပ်ဇီ လောဂျစ်ကို အသုံးပြုကတ်ရေ။ ပုံမှန် အသုံးပြုနီကတ်ရေ ဘိုင်နရီ လောဂျစ် ပိုင့်ရေ အမှား နန့်အမှန် သို့ သုည နန့်တစ် တန်ဖိုး နှစ်ခုတည်းသာ ဟိရေ လောဂျစ်တိမှ ကွဲပြားခြားနားစွာပင် ဖပ်ဇီလောဂျစ် တွင် သုည နန့်တစ် ကြားတွင် တန်ဖိုး အမျိုးမျိုး ဟိနိုင်ရေ ကိန်းရှင်တိ ဟိရေ။ ဖပ်ဇီ လောဂျစ်ကို တဝက်တပျက် သာမှန်ပြီးကေ တန်ဖိုးမှာ လုံးဝ မှန်ခြင်း နန့်လုံးဝမှားခြင်း ကြားတွင် ဟိရေ လောဂျစ်တိကို ကိုယ်တွယ်ဖြေရှင်းနိုင်ရန် အတွက် အသုံးချရန် လိုအပ်ရေ။ 

ဖပ်ဇီလောဂျစ်ကို ၁၉၆၅ တွင် လော့တ်ဖီ ဇေဒါ (Lotfi Zadeh) မှ ဖပ်ဇီ ဆက် သီအိုရီ (fuzzy set theory) ကို အဆိုပြုရာမှ အစပြုခရေ။ ဖပ်ဇီလောဂျစ်ကို ထိန်းချုပ်မောင်းနှင်မှု ဆိုင်ရာ သီအိုရီ မှ အစပြုပနာ ဉာဏ်တု အထိ နယ်ပယ် အမျိုးမျိုးတွင် အသုံးပြုလျက် ဟိကေလည်း အငြင်းပွားစရာ ကိစ္စတစ်ခု ဖြစ်နေသေးရေ။
ထင်တော်မူစေတီ

## တည်နီရာ
မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်း၏ အရှိဘက် (၃) ဖာလုံခန့်အကွာတွင် တည်ဟိပါရေ။ သကျမာရ်အောင်စေတီတော်၏ အနောက်တောင်ဘက်၊ ချင်းပျံတွင်းဂျိုင်၏ အရှိဘက်တွင် ကျရောက်ပါရေ။
## ကုသိုလ်သျှင်
ကောဇာသက္ကရာဇ် (၁၀၀၃) ခု၊ အေဒီ (၁၆၄၁) ခုနှစ်တွင် ဘုရင်နရပတိကြီးက တည်ထားလှူဒါန်းခပါရေ။ 
## သမိုင်းအကျဉ်း
ဘုရင်မင်းဗာကြီး တည်ထားလှူဒါန်းခရေ နံရိုးတော်၊ ရင်ရိုးတော်ဓာတ်စေတီတော် (၂) ဆူရေ လက်ဆည်ကန်အနီး လူနီအိမ်ကြားတွင် ကျရောက်နီသဖြင့် ဘုရင်နရပတိကြီးက သံဃာတော်တိနန့် ဆွေးနွေး တိုင်ပင်ကာ နန်းတော်ဦးအရှိဘက် တောင်ကုန်းတိထက်တွင် ဘုရင်နရပတိကြီး၏ နန်းတက်စာတီတိအဖြစ်ပြောင်းရွိလှူဒါန်း တည်ဆောက်ခပါရေ။ အမတ်ဘဝက ငါရေမလွဲဧကန် နောင်အချိန်တွင် မင်းဖြစ်အံ့ဟု ထင်မြင်ခပြီး မင်းအဖြစ်သို့ ရောက်လီရေ ထင်မြင်သည့်အတိုင်း မှန်ကန်သဖြင့် ထင်တော်မူစေတီကို တည်ထားခရာ ထင်တော်မူစေတီဟု ခေါ်တွင်ပါရေ။ နံရိုးတော်ဓာတ်မှာ အဂု ထင်တော်မူစေတီတော်ဖြစ်ပြီး (၁၀-၅-၂၀၀၇) ရက်နိတွင် ဝန်ကြီးချုပ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စိုးဝင်းမိသားစုမှ ထပ်မံပြုပျင် တည်ထားလှူဒါန်းခပါရေ။ 
## ဗိသုကာလက်ရာ
ထင်တော်မူစာတီမှာ ပေ (၁၅၀) ကျော်ခန့်မြင့်ရေ တောင်ကုန်းပေါ်တွင် အုတ်ဖြင့်တည်ဆောက်ထားရေ စာတီတော်တစ်ဆူပင်ဖြစ်ပါရေ။ အောက်ခြီ လေးမျက်နှာဖြစ်ပြီး အနားတစ်မျက်နှာ (၃၆) ပေခန့်ဟိပါရေ။ စာတီအမြင့်လည်း (၃၉) ပေခန့်ဟိပါရေ။ အရှိဘက်တွင် မုခ်ဦးဖွင့်ထားပါရေ။ စာတီတော်လိုဏ်ဂူတော်ထဲတွင် ပလ္လင်တော်ဖြင့် ကျောက်ဆင်းတုတော်တစ်ဆူပူဇော်ထားပါရေ။ စာတီတော်ကို လေးမျက်နှာ၊ ရှစ်မျက်နှာ၊ အဝန်းပုံစံသုံးမျိုးဖြင့် ဆင့်ပနာ တည်ဆောက်ထားပါရေ။

## ကိုးကား
မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးများ (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅
ထမင်းထောင် ပန်းထောင်ပွဲ

ကောက်သစ်ဆန်အား ဗုဒ္ဓသျှင်တော် ကို ဦးဦးဖျားဖျား ပူဇော် ကန်တော့ရရေ ရွာလုံးကျွတ်ပွဲ ဖြစ်ရေ။ ဝါကျွတ် -လပြည့်နိ၊ တန်ဆောင်မုန်း လပြည့်နိရို့တွင် ကျင်းပ ကတ်ရေ။ သင်ပုန်းတင်ပွဲ ဟုလည်း တွင်ရေ။ သင်ပုန်းဆွမ်းကို စေတီပုံ ပြုလုပ်၍ လှူရရေ။ နှီးစေတီပုံတွင် ထမင်းကို လိမ်းကျံ ၍လည်း ကပ်လှူကတ်ရေ။ ပန်းထောင် ပြုလုပ်ပုံမှာ ပန်းကို တုတ်စေတီပုံ ပေါ်အောင် စိုက်ထူကတ်ရေ။ အချို့က နှီးစေတီကြီးတွင် ပန်းပွင့်ရို့ကို စိုက်ပီးကတ်ရေ။ စပါးနှံရို့ကိုလည်း စေတီပုံ ပေါ် အောင် စိုက်ထူ လှူဒါန်းလေ့ ဟိကတ်ရေ။
## ကိုးကား
ထရိုပီဇင်း

**ထရိုပီဇင်း** ()ဆိုစာမှာ အပင် သို့မဟုတ် တိရစ္ဆာန်ရို့ဧ ကြီးထွားမှု၌၎င်း အနီအထား၌ ၎င်းဘာသာအလျောက် ပြောင်းလဲလားစီရန် ပတ်ဝန်းကျင်က ပြုပြင်စေ့ဆော်ပီးခြင်းကို ခေါ်ရေ။ ထိုပြုပြင်မှုတိကို အပူကဖြစ်စီ၊ မြေဆွဲအားကဖြစ်စီ၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်ကဖြစ်စီ၊ အလင်းကဖြစ်စီ၊ ရီကဖြစ်စီ၊ ဓာတ်ပစ္စည်းတိကဖြစ်စီ၊ သို့မဟုတ် အခြားအားတိကဖြစ်စီ ဖန်တီးပီးရေ။ 

အပူဧပြုပြင်မှုကို သာမိုထရိုပီဇင်းဟုလည်းကောင်း၊ မြေဆွဲအားဧ ပြုပြင်မှုကို ဂျီအိုထရိုပီဇင်းဟုလည်းကောင်း၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်ဧပြုပြင်မှုကို ဂယ်လဗာနို ထရိုပီဇင်းဟုလည်းကောင်း၊ အလင်းဧပြုပြင်မှုကို ဖိုတိုထရိုပီဇင်းဟုလည်းကောင်း၊ နီရောင်ဧပြုပြင်မှုကို ဟီလီယို ထရိုပီဇင်းဟူပနာလည်းကောင်း၊ ဓာတ်ဧပြုပြင်မှုကို ကင်မိုထရိုပီဇင်းဟုလည်းကောင်း၊ အသီးသီးခေါ်လီရေ။ မှတ်သားစရာအချက်မှာ သာမိုထရိုပီဇင်းတွင်အပင် သို့မဟုတ် တိရစ္ဆာန်ရေ လျှပ်စစ်ဓာတ်ဟိရာသို့ လားတတ်ခြင်း (ဝါ) လျှပ်စစ်ဓာတ်ဟိရာမှ ဖဲကြဉ်တတ်ခြင်းကို ပြုတတ်ရေ။ ဖိုတိုထရိုပီဇင်း၊ ဟီလီယို ထရိုပီဇင်း၊ ကင်မို ထရိုပီဇင်း စရေရို့တွင်လည်း ဒေကဲ့သို့ပင်ဖြစ်လီရေ။

## ကိုးကား
ထိန မိဒ္ဓ ဖျောက်နည်း

## ထိန မိဒ္ဓ ဖျောက်နည်းတိ

တရားအားထုတ်နီရေလူတိအတွက် ထိန မိဒ္ဓ ဖျောက်နည်း၏

ထိန မိဒ္ဓ ဖျောက်နည်း (၇)မျိုး
=======================

၁။ အိပ်ချင်ကြောင်းဖြစ်တေ အမှတ်သညာကို ပယ်ဖျောက်ခြင်း။

၂။ တရားတော်တိကို ဆင်ခြင်ခြင်း။

၃။ တရားတော်ကို ရွတ်ဖတ်ပူဇော်ခြင်း။

၄။ နားရွက်တိကို ဆွဲခြင်း၊ ကိုယ်ကို လက်နက် ပွတ်ခြင်း။

၅။ မျက်နှာသစ်ပနာ အရပ်မျက်နှာ၊ ကြယ်တာရာတိကို မိုကြည့်ခြင်း။

၆။ အရောင်အလင်းကို နှလုံးသွင်းခြင်း။

၇။ လမ်းလျှောက်ခြင်း။

(အံ၊၂၊၄၆၁ (ပစလာယမာနသုတ်၊ သတ္တကနိပါတ်)

ထိန မိဒ္ဓ ဖျောက်နည်း (၆) မျိုး
=======================

၁။ အာဟာရကို လျော့စားခြင်း။

၂။ ဣရိယာပုတ်ကို ပြောင်းပီးခြင်း။

၃။ အလင်းရောင် နှလုံးသွင်းခြင်း။

၄။ လွင်ပြင်မှာနီခြင်း။

၅။ ထိန မိဒ္ဓ နိုင်ထားရေ မိတ်ဆွေကောင်းနဲ့ နီခြင်း။

၆။ ဝီရိယအားပီးရေ စကားတိကိုရာပြောခြင်း။

(သံ၊ဋ္ဌ၊၃၂၈၉၊ ပစလာယမာနသုတ် (အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ သတ္တကနိပါတ်)

## ကိုးကား
ဖန်သျှင်ဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ

**ဖန်သျှင်ဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ** (functional analysis) ဆိုရေမှာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာဧ ဘာသာရပ်ခွဲတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဖန်သျှင်တိကို လိလာသည့်ဘာသာရပ်ဟု အကြမ်းအားဖြင့် ဆိုနိုင်ရေ။ ဖန်သျှင်တိကို y=f(x) ပုံစံဖြင့်ရီးနိုင်ရာ ဒေ ဖန်သျှင်ဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ ဘာသာရပ်တွင် လိလာသည့် ဖန်သျှင်တိမှာ သာမန် ဖန်သျှင်တိမဟုတ်ဘဲ အသွင်း (input) x နန့် အထုတ် (output) y နှစ်ခုအနက် အနည်းဆုံးတစ်ခုရေ အနန္တ ဒိုင်မန်းရှင်းဟိသည့် ရပ်ဝန်းတိ (infinite-dimensional spaces) မှ လာသည့် အရာဝတ္ထုတိ ဖြစ်ကတ်ရေ။y=f(x) ဟု ရီးရာ၌ အကယ်၍ x ရေ အနန္တဒိုင်မန်းရှင်းဟိပြီး၊ y ရေ ဒိုင်မန်းရှင်းတစ်ခုတည်းသာ ဟိပါက (ဥပမာ y \in \mathbb{R}) ထိုကဲ့သို့ရေ ဖန်သျှင် f ကို *ဖန်သျှင်နယ် (functional)* တစ်ခုဟုခေါ်ဆိုပြီး ဖန်သျှင်ဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာဧ အင်္ဂလိပ်ဘာသာအမည် *functional* analysis ဟိ *functional* ဆိုရေ စကားရပ်မှာ ဒေဖန်သျှင်နယ်တိကို ဆိုလိုခြင်းဖြစ်ရေ။

## ကိုးကား