အေးမောင်

**ဒေါက်တာအေးမောင်** စွာ ရက္ခိုင်လူမျိုး နိုင်ငံရီးသမား တဦး ဖြစ်ပြီးကေ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်တဦး ဖြစ်တေ။ ယင်းအပြင် ရက္ခိုင်နိုင်ငံတော် အချုပ်အခြာအာဏာကျဆုံးခြင်း ၂၃၃ နှစ်မြောက် ဝမ်းနည်းဖွယ် အထိမ်းအမှတ် စာပီဟောပြောပွဲ၌ ဟောပြောချက်တိကြောင့်  နိုင်ငံတော်အား အကြည်ညိုပျက်စီမှုနန့် နိုင်ငံတော်ပုန်ကန်မှုရို့နန့် တရားစွဲဆိုခံရယား ထောင်ဒဏ်အနှစ် ၂၀ ချမှတ်ခြင်းခံခရကာ ၂၀၂၁ ဖေဖဝါရီ ၁၂ မာ ပြန်ပနာလွတ်မြောက်ပါလတ်တေ။

## အစောပိုင်းဘဝ
ဒေါက်တာအေးမောင်ကို ၁၉၅၇ ခုနှစ် နိုဗန်ဘာလ ၁ ရက်နိမာ အဖ ဦးမောင်လှစိန် အမိ ဒေါ်သွင်ညိုဖြူရို့မှ ရသေ့တောင်မြို့နယ် အောင်ဆိပ်ကျေးရွာမာ မွီးဖွားခရေ။ မွီးချင်းသုံးဦးအနက် အကြီးဆုံးဖြစ်တေ။ ရက္ခိုင်လူမျိုး ဖြစ်တေ။ အခြခံပညာကို ရသေ့တောင်မြို့နယ် အထက (၅) နန့် စစ်တွေမြို့ အထက (၂) ရို့တွင် သင်ကြားခရေ။ ၁၉၇၅ ခုနှစ်မာ စစ်တွေ အထက (၂) မှ ဂုဏ်ထူး ၃ ဘာသာနန့် ၁ဝ တန်းအောင်ရေ။ ရန်ကုန် အင်းစိန်ဟိ တိရစ္ဆာန်မွေးမြူရီးနန့် ဆီးကုဇရး တက္ကသိုလ်မှ ၁၉၈၁ ခုနှစ်မာ ဘွဲ့ရဟိခရေ။ ၁၉၈၁ ခုနှစ်မှစပြီးကေ ၁၉၈၄ ခုနှစ်အထိ မွေးမြူရီးလုပ်ငန်း ကော်ပိုရီးယှင်းမာ လုပ်ကိုင်ခရေ။ ၁၉၈၄ ခုနှစ်မှစတင်ပနာ တိရစ္ဆာန် မွေးမြူရီးနန့် ဆီးကုဇရးဦးစီးဌာနမာ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခရေ။

၁၉၈၆ ခုနှစ်မာ ဒေါ်မြမြသက် (လက်ဟိ အငြိမ်းစား ကျောင်းဆြာမ) နန့် အိမ်ထောင်ကျပြီး သား ၂ ဦး ထွန်းကားရေ။ ရက္ခိုင်တိုင်းရင်းသားတိ စာပီနန့် ယိုင်ကျေးမှု (တက္ကသိုလ်တိ၊ ရန်ကုန်) အဖွဲ့မာ ဗဟို အလုပ်အမှုဆောင်ဝင် ဖြစ်ခရေ။ ၁၉၈၁ ခုနှစ်မာ တည်ထောင်ခရေ ရက္ခိုင်မောင်မေ အလှည်းခပ်ဂါရီအသင်းဧ့ ကနဦးတည်ထောင်သူထဲမာ တဦးအဖြစ် ပါဝင်ခရေ။

## နိုင်ငံရီး လုပ်ကိုင်ခြင်း
၂ဝဝ၉ ခုနှစ်မာ ဆီးပင်စင်နန့် ပင်စင်ယူခပြီးကေ ၂ဝ၁ဝ မာ နိုင်ငံရီးလောကသို့ ဝင်ရောက်လှာခြင်း ဖြစ်တေ။ ၂၀၁၀ အထွေထွေ ရွီးကောက်ပွဲအတွက် ရက္ခိုင်ပြည်နယ်မာ ဝင်ရောက်နိူင်းပြိုင်ရန် ရက္ခိုင်တိုင်းရင်းသားတိ တိုးတက်ရီး ပါတီကို တည်ထောင်ခရေမှ စတင်ခရေ။ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နန့် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ဟိ ကိုယ်စားလှယ်နီရာတိ အားလုံးကို ဒေါက်တာအေးမောင်ဧ့ ပါတီက ဝင်ရောက်နိူင်းပြိုင်ခပြီး ယင်းရွီးကောက်ပွဲမာ နီရာ ၄၄ နီရာအနက် ၃၅ နီရာတွင် အနိုင်ရဟိခရေ။ ဒေါက်တာအေးမောင်စွာလေ့ အမျိုးရားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် အနိုင်ရဟိခပြီးကေ ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဖေဖဝါရီ ၁ ရက်နိမှ စတင်ကာ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခရေ။

### ရက္ခိုင်အမျိုးရားပါတီမှ နုတ်ထွက်ခြင်း
ပါတီအတွင်းမာ သဘောထား ကွဲလွဲမှုတိကြောင့် ၂၀၁၇ ခုနှစ် နိုဗန်ဘာလ ၂၇ ရက်နိမာ ဒေါက်တာအေးမောင်စွာ ရက္ခိုင်အမျိုးရားပါတီဧ့ ဥက္ကဋ္ဌနန့် ပါတီဝင်အဖြစ်မှ နုတ်ထွက်စာ တင်ခရေ။ ယကေလေ့သော့ နုတ်ထွက်စာတင်ထားရေကိစ္စနန့် ပတ်သက်ပြီးကေ ရက္ခိုင်အမျိုးရားပါတီ ဂေါင်းဆောင်တိ ဆွီးနွီးလျက်ဟိဗျာယ်း ဆုံးဖြတ်ချက် မချရနှိုင်သိမ့်ဟု ဆိုရေ။

### ရခိုင့်ဦးဆောင်ပါတီ တည်ထောင်ခြင်း
၂၀၂၀ ရွီးကောက်ပွဲမာ ပါဝင်နိူင်းပြိုင်ဖို့အတွက် ဒေါက်တာအေးမောင်စွာ သားဖြစ်သူ ဦးတင်မောင်ဝင်းနန့် အတူ ရခိုင့်ဦးဆောင်ပါတီကို ၂၀၁၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလမာ တည်ထောင်ခရေ။

## ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံရခြင်း
၂၀၁၈ ခုနှစ် ဂျန်နဝါရီလ ၁၅ ရက်နိမာ ရသေ့တောင်မြို့နယ်၊ တောင်ခြီရင်းတိုင်းရပ်ကွက်၊ စာတီယင်္ဂဏကျောင်းတိုက်ဓမ္မာရုံမာ ပြုလုပ်ရေ ရက္ခိုင်နိုင်ငံတော် အချုပ်အခြာအာဏာကျဆုံးခြင်း ၂၃၃ နှစ်မြောက် ဝမ်းနည်းဖွယ် အထိမ်းအမှတ် စာပီဟောပြောပွဲမာ ဒေါက်တာအေးမောင်ဧ့ ဟောပြောချက်တိနန့် ပတ်သက်ပြီး နိုင်ငံတော် သစ္စာဖောက်ဖျက် ပုန်ကန်မှု၊ နိုင်ငံတော် အကြည်ညိုပျက်စီမှု၊ မတရားအသင်း အက်ဥပဒေရို့နန့် ဒေါက်တာအေးမောင်အား တရားစွဲဆိုကေ ရက္ခိုင်ပြည်နယ် အစိုးရက ဆုံးဖြတ်ကြောင်း ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဂျန်နဝါရီလ ၁၇ ရက်နိ ညစာဖက်မာ ပြန်ကြားရီးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်ခရေ။ ဂျန်နဝါရီလ ၁၈ ရက်နိ မွန်းဇောင်းပိုင်း1:15မိနစ်မာ စစ်တွေမြို့နယ် ရဲတပ်ဖွဲ့က ဒေါက်တာအေးမောင်အား စစ်တွေမြို့ဟိ နီအိမ်မာ ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခရေ။

ယင်းနောက် ရုံးချိန်းပေါင်း ၄၀ ခန့်နန့် ကြားနာစစ်ဆီးပြီး ၂၀၁၉ ခုနှစ် မတ် ၁၉ ရက်မာ နိုင်ငံတော်ပုန်ကန်မှု ပုဒ်မ ၁၂၂၊ နိုင်ငံတော် အကြည်ညိုပျက်စီမှု ပုဒ်မ ၅၀၅ (ခ) ရို့နန့် ထောင်ဒဏ်အနှစ် ၂၀ ချမှတ်ခရေ။ ယင်းနောက် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ရေနိမှစပြီးကေ ပြည်သူ့လွှတ်တောက်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဆက်ပနာရပ်တည်ခွင့်မဟိတော့ကြောင်းနန့် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွီးကောက်တင်မြှောက်ခံထားရခြင်းက ပယ်ဖျက်ကြောင်းကြေညာခရေ။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မေလ ၁၈ရက်နိမာ ကိုယ်ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ်မှ ပယ်ဖျက်လိုက်ယား နောင်ရွီးကောက်ပွဲတိမာ ဝင်ပြိုင်ခွင့်မဟိကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံပြည်ထောင်စုရွီးကောက်ပွဲကော်မသျှင်မှ ကြေညာခရေ။ ထိုကြေညာချက်ကို ရက္ခိုင်နိုင်ငံရီးအသိုင်းအဝိုင်းမှ တရားမျှတခြင်းမဟိကြောင်း နန့် ယင်းကြောင့် နိုင်ငံရီးအရ မလိုလားအပ်ရေ ပြဿနာတိ ကြီးထွားလာနှိုင်ကြောင်း သုံးသပ်ပြောဆိုခကတ်ရေ။

### လွတ်မြောက်ခြင်း
ယကေလေ့ နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရီးကောင်စီဧ့ ၁၂ရက် ဖေဖဝါရီ ၂၀၂၁မာ ထုတ်ပြန်ရေ ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်နန့် ဒေါက်တာအေးမောင်စွာ ပြန်ပနာလွတ်မြောက်ပါလတ်တေ။

၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ စတ်တင်ဘာလ (၁၁) ရက်နိမာ အမျိုးရားကာကွယ်ရီးနန့် လုံခြုံရီးကောင်စီ အမိန့်အမှတ် (၇/၂၀၂၅) နန့် ဒေါက်တာအေးမောင်ကို ရွီးကောက်ပွဲဝင်နိုင်ရီးအတွက် ၎င်းအပေါ် ပြစ်မှုထင်ယှားစီရင်ထားရေ ပြစ်မှုနန့် ပြစ်ဒဏ်တိအား လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ပြုလိုက်ရေ။​

## ကိုးကား