open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ကွန်ပျူတာဂိမ်း

**ဗီဒီယိုဂိမ်း** (သို့)**ကွန်ပျူတာဂိမ်း**ရေ အသုံးပြုသူအင်တာဖေ့စ် (သို့)အသွင်းအထုတ်ကိရိယာ၊ အမြင်အာရုံတုံ့ပြန်ချက်ထုတ်ပီးရန်အတွက် Joystick၊ ထိန်းချုပ်ကိရိယာ၊ ကီးဘုဒ် (သို့)လှုပ်ရှားမှုအာရုံခံကိရိယာပိုင်ရေ-အသုံးပြုသူကြားခံကိရိယာနန့် အပြန်အလှန်တုံ့ပြန်မှုပါဝင်ရေအီလက်ထရွန်နစ်ဂိမ်းတစ်ခုဖြစ်ရေ။ ဒေအကြံပြုချက်ကို များရေအားဖြင့် TV အစုံ၊ မော်နီတာ၊ ထိတွိ့မျက်နှာပြင် (သို့)virtual reality နားကြပ်ပိုင်ရေ ဗီဒီယိုပြသစက်တွင် ပြသလေ့ဟိပါရေ။ အချို့ရေကွန်ပြူတာဂိမ်းမျျားရေ ဂရပ်ဖစ်ပြသမှုအပေါ် အမြဲမမူတည်ပါ၊ ဥပမာ စာသားစွန့်စားဂိမ်းတိနန့် ကွန်ပျူတာစစ်တုရင်တိကို ရေလီရိုက်ပရင်တာတိဖြင့် ကစားနိုင်ရေ။ ဗီဒီယိုဂိမ်းတိကို စပီကာတိ (သို့)နားကြပ်တိမှတစ်ဆင့် ပီးပို့ရေအသံတုံ့ပြန်ချက်ဖြင့် မကြာခဏ ချဲ့ထွင်လေ့ဟိပြီး တစ်ခါတစ်ရံတွင် haptic နည်းပညာ အပါအဝင် အခြားရေ တုံ့ပြန်ချက်အမျိုးအစားတိဖြင့်လည်း တိုးလာပါရေ။

## နာဖို့ကြီး ဗီဒီယိုဂိမ်းတိ

* *[[မိုင်းခရပ်ဖ်]]*
* *[[ရိုဘလော့စ်]]*
* *[[မိုဘိုင်းလက်ဂျန့်စ်:ဘန်းဘန်း|မိုဘိုင်းလဲဂျန့်- ဘန်းဘန်း]]*
* *[[ဖော့နိုက်]]*
**[[ဂျီတီအေ ၅]]*
* *[[ပက်ဂျီ]]*
ကွန်ပျူတာပရိုဂရမ်

**ကွန်ပြူတာပရိုဂရမ်** ဆိုစွာမှာ အလုပ်တစ်ခုခုကို လုပ်ဆောင်နိုင်ရန်အတွက်ညွှန်ကြား ချက်တိကိုစုစည်းထား ရေ ညွှန်ကြားချက် အစုအဝီးကို ခေါ်ဆိုရေ။ အဆိုပါညွှန်ကြားချက် အစုအဝီးတိပေါင်း စုထားရေ ပရိုဂရမ်အစုအဝီးကို ကွန်ပြူတာဆော့ဝဲဟု ခေါ်ဆိုရေ။ ကွန်ပြူတာပရိုဂရမ်တိ ဂုအချိန်ဆိုကေစတုတ္ထမျိုးဆက်သို့ ရို့င်ရောက်လာခပြီဖြစ်ရေ။ ကွန်ပြူတာ ပရိုဂရမ်တစ်ခု အခုအလုပ်လုပ်နိုင်ရန်အတွက် စက်မှ နားလည်နိုင်ရန်အတွက် ပြောင်းလဲပီးရေ ကြားခံပရိုဂရမ်တစ်ခု လိုအပ်ပြန်ပါရေ။

ပရိုဂရမ် ဆိုစွာမှာ အမိန့်စာကြောင်းတိစွာ (Instructions) ပါဝင်ရေ (သို့)ကွန်ပျူတာကို ခိုင်းစေနိုင်ရေ အမိန့်စာကြောင်းတိ ပါဝင်ရေ ကွန်ပျူတာက နားလည်နိုင်ရေ ဘာသာစကား တစ်မျိုး ဖြစ်ရေ။ ကွန်ပျူတာဧလုပ်ဆောင်မှု အားလုံးကို ထိန်းချုပ်ကိုင်တွယ် ခိုင်းစေနိုင်စွမ်းဟိရေ ဘာသာရပ် ဖြစ်ရေ။ ကွန်ပျူတာနည်းပညာတွင် ပရိုဂရမ်ဘာသာရပ် မြီာက်မြားစွာ ဟိရေ။

လူတစ်ယောက် ဧတိးခေါ်မှု ၊ စိတ်ပုံဖော်မှု တိကို ကွန်ပျူတာ နားလည်နိုင်ရေ command word (or) instruction (အမိန့်စာကြောင်း) တိနန့်ပုံဖော်ခြင်း နည်းပညာ ဖြစ်ရေ။ သင်္ချာနည်းပညာ တွက်ချက်မှုတိအား မဏ္ဍိုင်ထားပနာ လုပ်ဆောင်မှု အမျိုးမျိုး၊ တွက်ချက်မှု အမျိုးမျိုး၊ ရုပ်ပုံအမျိုးမျိုး ကို ဖန်တီးနိုင်ခြင်းတိ လုပ်ဆောင်နိုင်ရေ Language ဟုလည်း အကြမ်းအားဖြင့်သိဟိနိုင်ရေ။ Programming of Computer ကို အသုံးပြုရေနယ်ပယ်တိမှာ အမြီာက်အမြား ဟိရေ။ ဖို့ရေနယ်ပယ်တွင် အသုံးပြု ရေ ကိုတော့ အောက်တွင် ဖော်ပြထားရေ ကွန်ပျူတာ သိပ္ပံနယ်ပယ် မှ ရွေးထုတ် ဖော်ပြရဖို့ ဖြစ်ရေ။
# Theoretical computer science( သီအိုရီ ပိုင်းဆိုင်ရာ)
# Algorithms and data structures(သင်္ချာနည်းပညာတိအား ပုံစံချ ရီးဆွဲခြင်း)
# Programming methodology and languages(ပရိုဂရမ် လုပ်ရိုးလုပ်စဉ် နန့်၎င်း ရို့ဧဘာသာရပ် တိ)
# Computer elements and architecture(ကွန်ပျူတာ ဧအီလက်ထရောနစ်ဆိုင်ရာ ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံ နန့်၎င်းရို့ဧလုပ်ဆောင်ချက်တိ)
# Numerical and symbolic computation(သင်္ချာဂဏန်း နန့်သင်္ကေတတိကို အသုံးပြုပြီးကေ သိပ္ပံဘာသာရပ်တိတွင် တွက်ချက်မှုစနစ် မှတဆင့် ပုံဖော်ရီးဆွဲခြင်း
# Applications(ကွန်ပျူတာတွင် အတိပြည်သူသုံး အဖြစ် အသုံးချ ဆော့ဖ်ဝဲတိ ရီးဆွဲတည်ဆောက်ခြင်း)
အထက်ပါ နယ်ပယ်တိ အားလုံး ရေ field of Computer Science (ကွန်ပျူတာ သိပ္ပံနယ်ပယ်) ၌ ပါဝင် ပါရေ။ သို့ဖြစ်ပနာ ကွန်ပျူတာ ပရိုဂရမ်သမား တစ်ယောက်ရေ အီလက်ထရောနစ် နည်းပညာ၊ ယုတ္တိ တန်ရေ တိးခေါ်မှု ပိုင်းဆိုင်ရာ နန့်သင်္ချာနည်းပညာ ကို အခြီခံ နန့်အထက် တတ်မြီာက်ထား မှ သာကေအထစ်အငေါ့ မဟိ အဆင်ချော ဖို့သာ ဖြစ်ရေ။

လူဧစိတ်ခံစားမှု စဉ်းစားတိးခေါ်မှုတိကို ပုံဖော်ခြင်း ဖြစ်ရေအတွက် လူ့စိတ်ကဲ့ သို့ ပြောင်းလွယ် ပြင်လွယ် ဖြစ်နိုင်စွမ်း ဟိရေ။ ဆိုလိုရေမှာ ပရိုဂရမ်အား စတင်လိ့လာ လိုက်စားရေနန့်တပြိုင်နက် မိမိသင်ထားရေ အကြောင်းအရာတိကို ပုံသေ မမှတ်စေလိုခြင်း ဖြစ်ရေ။ ထပ်မံပနာ ရှင်းလင်းရကေ ဥပမာ။ ။ ပရိုဂရမ် တစ်ပုဒ် ၌ a=100; ဟု ရီးထားကေa ဧတန်ဖိုးရေ တစ်ရာ နန့်ညီရေ။ သိုကေ a ဧတန်ဖိုးရေ အမြဲတမ်း တစ်ရာ နန့်မညီကြောင်း သိဟိထားရဖို့။ a ရေ ပထမ အခြီအနီတွင် တစ်ရာ နန့်ညီထားရေလည်း ပရိုဂရမ်အရ ဒုတိယအခြီအနီတွင် တစ်ထောင် ၊တစ်ရေင်း ၊တစ်သိန်း၊ တစ် စရေ တန်ဖိုးတိအဖြစ်လည်း ရောက်ဟိလားနိုင်ရေ။ ပရိုဂရမ် ဧလိုလားချက် အရ ကိန်းရှင် ဖြစ်ရေ a ဧတန်ဖိုးကို လိုအပ်သလို လှည့်စားပြောင်းလဲတွက်ချက်နိုင် ခြင်းကို ဆိုလိုရေ။

## ရင်းမြစ်
* Myanmar Hero http://www.myanmarhero.asia/forum/viewtopic.php?f=38&t=416
ကွန်ဖြူးရှပ်ဘာသာ

ကွန်ဖြူးရှပ်ဝါဒရေ တရုတ်လူမျိုးရို့ဧ လူ့ကျင့်ဝတ်ဆိုင်ရာ နန့် အတွေးအခေါ်ဆိုင်ရာ စနစ်တစ်မျိုးဖြစ်ပြီးကေ တရုတ်အတွေးအခေါ်ပညာသျှင် ကွန်ဖြူးရှပ်ဧ အတွေးအခေါ်တိပေါ်မှာ အခြီခံပနာ တည်ဆောက်ထားရေ။ ယင်းစနစ်ရေ လူ့ကျင့်ဝတ်၊ လူမှုရီး၊ နိုင်ငံရီး၊ အတွေးအခေါ်နန့် ဘာသာရီးဆန်ဆန် ရှုပ်ထွေးရေ စနစ်တစ်မျိုး ဖြစ်ကာ အရှေ့အာရှဧ သမိုင်းတွင် လွှမ်းမိုးမှု ဟိခလေရေ။ တချို့ အရှေ့အာရှနိုင်ငံရို့ရေ ကွန်ဖြူးရှပ်ဧ အတွေးအခေါ်တိကို ဖြန့်ချိမြှင့်တင်လိ့ ဟိအတွက်နန့် ထိုဝါဒရေ အချို့ရေ အရှိအာသျှနိုင်ငံရို့ဧ နိုင်ငံတော်ဘာသာ အဖြစ်ယူဆနိုင်ရေ။

တရုတ်၊ ထိုင်ဝမ်၊ ကိုရီးယား၊ ဂျပန်နန့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံရို့ဧ ယဉ်ကျေးမှုတိမှာ ကွန်ဖြူးရှပ်ဝါဒ အကြီးအကျယ် လွှမ်းမိုးခြင်း ခံရရေ။ ယင်းချင့်အပြင် တရုတ်လူမျိုးတိအခြီချနီထိုင်လိ ဟိရေ စင်ကာပူနိုင်ငံပိုင် နိုင်ငံတိတွင်မှာလည်း ကွန်ဖြူးရှပ်ဝါဒ လွှမ်းမိုးခြင်း ခံရရေ။ ကွန်ဖြူးရှပ်ဧ ဝါဒကို လိုက်နာကျင့်သုံးရေ သူပေါင်း ၁.၅ ဘီလီယံလောက် ဟိလီဖို့ဟု ခန့်မှန်းရရေ။
ကွန်မန်ဒို ဘာသာစကား

ကွန်မန်ဒို ဆိုရေ မူရင်းဘာသာစကားမှာ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား Commando မှ ဆင်းသက်လာသည့် ဝေါဟာရဖြစ်ရေ။ ယင်းဧ အဓိပ္ပာယ်မှာ **အလစ်တွင် ရုတ်တရက် လျှပ်တစ်ပြက်ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်သည့် တပ်ဖွဲ့ငယ်တစ်ခုမှ တပ်သား**ဟူ၍ ဖြစ်ရေ။ ယကေလည်း ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး အတွင်းက ပေါ်ပေါက်လာခရေ ကွန်မန်ဒိုဟူသည့် ဝေါဟာရရေ ဂုအခါ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအသီးသီးမှ လက်ခံသုံးစွဲလာကတ်ရေ။

ကွန်မန်ဒို ဆိုရေ စကားလုံးကို စောစောပိုင်းက မြန်မာသတင်းစာတိနန့် ဂျာနယ်မဂ္ဂဇင်း၌ အသေခံတပ်သားတိဟူ၍ သုံးစွဲခကြရာမှ ဂုအခါ မူရင်းဘာသာစကား အသံထွက်အတိုင်း ကွန်မန်ဒို ဟူ၍ပင် တိုက်ရိုက်သုံးစွဲလာခကတ်ရေ။ (မြန်မာ့ရုပ်သျှင် ဇာတ်ကားတစ်ကားဧ နာမည်ကို မို⁠မိုချစ်တဲ့ ကွန်မန်ဒို ဟူ၍ သုံးစွဲလာရေအထိ ကျယ်ပြန့်လာခရေ။) မူလက ကွန်မန်ဒိုကို **အသေခံတပ်သား** ဟူ၍ မြန်မာပြန်ဆို သုံးစွဲခကြရာမှ အထက်တွင် ဖော်ပြခသည့် မူရင်းအဓိပ္ပာယ်အရ ရုတ်တရက် အလစ်တွင် လျှပ်တစ်ပြက်ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်သည့်  တပ်ဖွဲ့ငယ်တစ်ခုမှ တပ်သား ဟူ၍ နားလည်ထားခကြရာမှ ယင်းပိုင် လျှပ်တစ်ပြက် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ရာတွင် မိမိအသက်ကို ပဓာနမထားပဲ သက်စွန့်ဆံဖျား အသေခံ၍ တိုက်ခိုက်ကြရသည့်အတွက် ကွန်မန်ဒိုဆိုစော်မှာ အသေခံတပ်သားဟူ၍ အလွယ်တကူ ခေါ်ဝေါ်လာခကြခြင်း ဖြစ်ရေ။ 

ယကေလည်း ကွန်မန်ဒို (ဝါ) အသေခံတပ်သား ဆိုရေ ဝေါဟာရရေ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းက မထင်ရှားသေးပဲ စစ်ပြီးကာလ ၁၉၇၀-ပြည့် လွန်နှစ်တိတွင် ဖြစ်ပွားပေါ်ပေါက်ခသည့် လေယာဉ်အပိုင်စီးမှုတိ နန့် ပြန်ပီးဆွဲမှုတိကို အကြောင်းပြု၍ ပါလစတိုင်း ပြောက်ကျားတိက စတင်သုံးစွဲ လာခရာမှ ပိုပြီးကေထင်ရှားလာခရေ။ အထူးအနိန်နန့် ၁၉၇၆-ခုနှစ်က  ယူဂန်ဒါနိုင်ငံ အင်တက်ဘီ လေဆိပ်၌ ခရီးရေ ၁၀၀ကျော်ရို့အား ပြင်သစ်လေယာဉ်ကြီးနန့်အတူ ပြန်ပီးဆွဲထားခသည့် 
ပါလစတိုင်း ပြောက်ကျားတိအား အစ္စရီးကွန်မန်ဒို (အသေခံတပ်သား)တိက လျှပ်တစ်ပြက်ဝင်ရောက် စီးနင်းကယ်တင်ခကြရာမှ ကွန်မန်ဒိုဆိုရေ ဝေါဟာရရေ ပိုပြီးကေကျော်ကြား လူသိတိလာခကတ်ရေ။ 

ထိုမှတဖန် ၁၉၇၇-ခုနှစ်တွင် ဂျပန်တပ်နီတိက ဂျပန်လေယာဉ်ကြီးတစ်စင်းကို အပိုင်စီးခကြ၍၊ ဂျာမာန်မြို့ပြ ပြောက်ကျားတိကလည်း အနောက်ဂျာမန်လေယာဉ်ကြီးတစ်စင်းကို အပိုင်စီးခကတ်ပြီးနောက် ကွန်မန်ဒိုဆိုရေ ဝေါဟာရရေ (မော်တော်ကား၊ ရေဒီယို၊ တီဗွီ၊ ကက်ဆက်) စရေ အင်္ဂလိပ်စာလုံးတိကဲ့သို့ မြန်မာစာနယ်ဇင်းတိက ဖောဖောသီသီ သုံးစွဲလာကြခြင်း ဖြစ်ရေ။ ယပြီးနောက် ကွန်မန်ဒိုဆိုရေ အင်္ဂလိပ်စကားလုံးကိုပင် မသုံးစွဲကြတော့ဘဲ မူရင်းအဓိပ္ပာယ်အတိုင်း အသေခံတပ်သားဟူ၍ ပြောင်းလွဲသုံးစွဲလာခကတ်ရေမှာ ရာစုနှစ် ထက်ဝက်ကျော်မျှပင် ဟိခပြီဖြစ်ရေ။  

ယကေလည်း ကွန်မန်ဒိုဆိုရေ နာမည်ကို ပထမဆုံးစတင်သုံးစွဲခ၍ အသေခံတပ်သားအဖြစ် သက်စွန့်ဆံဖျား ဆောင်ရွက်ခသည့် ကမ္ဘာကျော် ကွန်မန်ဒိုတစ်ယောက် ၁၉၄၄-ခုနှစ်လောက်က အထင်အရှား ပေါ်ပေါက်ခဘူးရေ။ အဆိုပါ ကမ္ဘာကျော် ကွန်မန်ဒိုမှာ အခြားသူမဟုတ်၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးပြီးဆုံးလုဆဲဆဲ အချိန်တွင် ဟစ်တလာအတွက် ညာလက်ရုံးသဖွယ် အားကိုးခရ၍ အရီးကြီးသည့် စစ်ဆင်ရီးတိတွင် စွန့်လွှတ်စွန့်စားခရသည့် အော်တို စကော်ဇနီ ဆိုသူဖြစ်၍ အခြား⁠အခြားရေ ဂျာမန်စစ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးတိထက်ပင် ထင်ရှားကျော်ကြားခသူ ဖြစ်ရေ။   

## ကိုးကား
ကွမ်တမ်မက္ကင်းနစ်

**ကွမ်တမ်မက္ကင်းနစ်** (အင်္ဂလိပ်: Quantum mechanics) ကို ကွမ်တမ်ရူပဗေဒ သို့မဟုတ် ကွမ်တမ်သီအိုရီ ဟူပနာလည်း ခေါ်ဆိုကတ်ရေ။ ကွမ်တမ်စက်ကွင်းသီအိုရီ ရေလည်း ကွမ်တမ်မက္ကင်းနစ်ဧ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်ရေ။ ကွမ်တမ်မက္ကင်းနစ်ရေ ရူပဗေဒဧ အခြီခံကိုင်းခွဲတစ်ခုဖြစ်ပြီး အက်တမ်နန့် အက်တမ်အောက်အမှုန်တိဖြစ်သည့် ဖိုတွန်၊ အီလက်ထရွန် စရေရို့နန့် သက်ဆိုင်ရေ ဘာသာရပ်ဖြစ်ရေ။ ကွမ်တမ်ဖြစ်ရပ်တိရေ ပလန့်ကိန်းသေ (Plank's Constant) ဧ ဆတိုးကိန်းပြည့်တိဖြင့် ဖြစ်ပေါ်ကြောင်း လီ့လာတွိ့ဟိရရေ။ အက်တမ်အောက် အမှုန်လောကတွင် စွမ်းအင်တိ ဖလှယ်သည့်အခါ၊ ထုတ်လွှတ်သည့်အခါတိတွင် စိတ်ကြိုက်ပမာဏဖြင့် ထုတ်လွှတ်ခြင်း မဟိဘဲ ပလိန့်ကိန်းသေဧ ဆတိုးအပြည့်ကိန်းဖြစ်ရေ ပမာဏတိဖြင့်သာ ထုတ်လွှတ်ရေ။ ၎င်းရေ စွမ်းအင်ကို သတ်မှတ်ထားသည့်ပမာဏတိ(Quanta) ဖြင့်သာ ထုတ်လွှတ်ရေကြောင့် ကွမ်တမ်မက္ကင်းနစ် (Quantum mechanics) ဟု ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်ရေ။ ဒေသဘောတရားရေ ရှေးရိုးရူပဗေဒ သဘောတရားဖြင့် မည်သို့မှ သျှင်းမပြနိုင်သည့် ကိစ္စဖြစ်ရေ။

၁၉၀၀ ခုနှစ် တွင် ဝတ္တုနက်ဧရောင်ခြည်ထုတ်လွှတ်ခြင်း (Black-body radiation) ပြဿနာအပေါ် မက်စ် ပလန့် (Max Plank) ဧ ဖြေသျှင်းချက်နန့် ၁၉၀၅ ခုနှစ်တွင် အဲလ်ဘတ် အိုင်းစတိုင်းဧ အလင်းလျှပ်စစ် အကျိုး (Photoelectric effect) ကိုဖြေသျှင်းပီးသည့် ကွမ်တမ်သဘောတရား အခြီပြု သီအိုရီရို့မှ စတင်ပနာ ကွမ်တမ်မက္ကင်းနစ် ပညာရပ်ရေ တဖြည်းဖြည်း ဖွံ့ဖြိုးလာခရေ။

ကွမ်တမ်မက္ကင်းနစ် ဆိုင်ရာ သီအိုရီတိကို အသုံးပြုသည့် ထင်ရှားရေ ကိစ္စရပ်တိမှာ စူပါလျှပ်ကူးသံလိုက်၊ အလင်းလွှတ်ဒိုင်အုတ်နန့် လီဆာအလင်း၊ ထရန်စစ်စတာနန့် တပိုင်းလျှပ်ကူးပစ္စည်းတိဖြစ်သည့် မိုက်ကရိုပရောဆက်ဆာ၊ ဆေးရုံတိတွင် အသုံးပြုသည့် MRI ဓာတ်မှန်စက် စရေရို့ ဖြစ်ရေ။

## ကိုးကား
ကြောင်းကျိုးပြ ကြိယာတိ

ရခိုင်ဝေါဟာရအဘိဓါန်အတွက် ကြောင်းကျိုးပြ ကြိယာ စုစုပေါင်း (၇၇) လုံးအား စုဆောင်းဖော်ပြအပ်ပါရေ။

(စုစုပေါင်း ရခိုင် (ကြောင်းကျိုးပြကြိယာ) ဝေါဟာရစကားလုံး (၇၇) လုံးရထားပြီးဖြစ်ပါတေ။ ထပ်မံ
လှောက်ထည့်ဖြည့်စွက်ရန်လည်း တောင်းပန်အပ်သည်။)

## ကိုးကား
ရခိုင်စာပီမဂ္ဂဇိင်း၊ အမှတ်(၁)

ကဏ္ဍ:ရခိုင်သဒ္ဒါ
ခတ္တိယပုရိသစေတီတော်

## တည်နီရာ
မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့ အနောက်မြောက်ဘက် တစ်မိုင်ကျော်ခန့်အကွာတွင်တည်ဟိပြီး ကမ်းစီးပတ် (ခေါ်) ငွေတောင်ပေါက်တံတားဧ့ အရှေ့ဘက်၊ ငွေတောင်ခံတပ်ဧ့ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် ဟိပါရေ။ 
## ကုသိုလ်သျှင်
မဟာတိုင်းစခြားမင်းကြီးမှ အေဒီ (၃၂၇) ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်လှူဒါန်းခပါရေ။ 
## သမိုင်းအကျဉ်း
ဝေသာလီကျောက်လှေကားမြို့တော်ကို တည်ထောင်ခရေ ဘုရင်မဟာတိုင်းစာ်မင်းကြီးက ပထမဆုံးစတင် တည်ဆောက်လှူဒါန်းခပြီး မြောက်ဦးခေတ်တွင် ဘုရင်မင်းစောမွန်၊ ဘုရင်မင်းဒေါလျာ၊ ဘုရင်မင်းဗာကြီးတို့မှ ထပ်မံပြုပြင် လှူဒါန်းခရေဟု သိဟိရပါရေ။ ဤ ခတ္တိယပုရိသစေတီတော်မှ ဆင်းတုတော်တစ်ဆူကို ခရစ်သက္ကရာဇ် (၁၉၉၂) ခုနှစ် ဇူလိုင်လ (၂၃) ရက်နီ့တွင် အံတော်သိမ်အရံစေတီတော်သို့ ပြောင်းရွှေ့ပူဇော်ခကြပါရေ။ ထိုမှတစ်ဆင့် ယခု သျှစ်သောင်းပုထိုးတော် အာရုံခံသိမ်တော်ကြီး မုခ်ဦးမြောက်ဘက်တွင် မင်းဝတ်တန်ဆာတိဖြင့် ထုဆစ်ပူဇော်ထားရေ ဆင်းတုတော်ကြီးတစ်ဆူပင်ဖြစ်ပါရေ။ 
## ဗိသုကာလက်ရာ
ငွေတောင်ပေါက်ချောင်းအနီး ပေ (၆၀) ကျော်ခန့်မြင့်ရေ ငွေတောင်ပေါက်တောင်စွယ်တောင်ကုန်းပေါ် တွင် ကျောက်အတိဖြင့် တည်ဆောက်လှူဒါန်းခရေ စေတီတော်တစ်ဆူပင်ဖြစ်ပါရေ။ စေတီတော်မှာ လက်ဟိအခြေ အနီ၌ ပေ (၂၀) ကျော်ခန့်သာ ကျန်ဟိပါတော့ရေ။ သပိတ်မှောက်မှ အပေါ်ပိုင်းမုခ်ဦးနန့် မုခ်ဦးဘက်မျက်နှာလည်း ပျက်စီးသွားပြီး စေတီတော်ဧ့ အောက်ခြေအချင်း ပေ (၃၀) ကျော်ခန့်ကျန်ဟိပါရေ။ စေတီတော်အောက်ခြေမှာ ရှစ်မျက်နှာဖြစ်ပြီး အနားတစ်ဘက်လျှင် (၁၄) ပေခန့်ဟိပါရေ။ စေတီတော်ဧ့ ရှစ်မျက်နှာထောင့်ချိုးတိတွင် ရှေးခေတ်ရခိုင်ရိုးရာ စိတ္တလင်္ကာရ အနုလက်ရာတိဖြင့် ထုဆစ်ပူဇော်ထားပါဧ့။ စေတီတော်ကြေးဝန်းအဆင့်တိတွင်လည်းကြာပွင့်ဖတ်တိဖြင့် အလှဆင်ထုဆစ်ထားပါရေ။ စေတီတော်သင်္ကန်းစည်းနန့် သပိတ်မှောက်တိတွင်လည်း ပန်းအနုလက်ရာတိဖြင့် ထုဆစ်ထုံမွှမ်းထားပါရေ။ စေတီတော်ဝင်လမ်းမုခ်ဦးမှာ ပျက်စီးပိတ်ဆို့နီပါဧ့။ အလယ် ပင်မ လိုဏ်ဂူတော်အကျယ် (၁၀) ပေခန့်ဟိပြီး မုခ်ဦးလိုဏ်အဝင်လမ်းအရှည်မှာ ပေ (၂၀) ကျော်ခန့်ဟိပါရေ။ စေတီတော်ဧ့ အရှေ့ဘက် (၅) ပေခန့်အကွာလောက်တွင် စေတီတော်မဟာရံတံတိုင်း အပိုင်းအစတိကိုလည်း တွေ့ဟိရပါရေ။ ဤခတ္တိယပုရိသစေတီတော်မှ ပြောင်းရွှေ့ထားရေ သျှစ်သောင်းအာရုံခံသိမ်တော်ကြီးအတွင်းဟိ ဆင်းတုတော်ကြီးမှာ ဉာဏ်တော်အမြင့် (၄) ပေခန့်၊ ပခုံးစွန်းနှစ်ဖက်အကျယ် (၂ ပေ ၂ လက်မ)ခန့်၊ ဒူးစွန်းနှစ်ဖက်အကျယ် (၃ ပေ ၃ လက်မ) ခန့်ဟိပါရေ။ ဆင်းတုတော်ရေ မကိုဋ်တော်၊ စလွယ်တော်၊ မင်းဝတ်တန်ဆာတို့ဖြင့် ထုဆစ်ပူဇော်ထားရေ ဘုရားဆင်းတုတော် တစ်ဆူပင်ဖြစ်ပါရေ။ ဝေသာလီကျောက်လှေကားခေတ် ရခိုင်ရိုးရာ စိတ္တလင်္ကာရ အနုလက်ရာတိဖြင့် ထုံမွမ်းထုဆစ်ထားရေ ဆင်းတုတော်ကြီး တစ်ဆူလည်းဖြစ်ပါရေ။ ရှေးဟောင်းသုတေသပညာသျှင်တိက ရာဇဘိသေကဆင်းတုတော်ကြီးဟူပနာလည်း ခေါ်ဝေါ်ကတ်ပါရေ။

## ကိုးကား
မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးများ (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅
ခန္ဓသုတ်

## ခန္ဓသုတ်

၁။ သဗ္ဗာသီဝိသ ဇာတီနံ၊ ဒိဗ္ဗမန္တာဂဒံ ဝိယ။ယံ နာသေတိ ဝိသံ ဃောရံ၊ သေသဉ္စာပိ ပရိဿယံ။

၁။ ဒေခန္ဓသုတ် ပရိတ်တော်စွာ နတ်ဆီး နတ်မန္တရားနန့် တူ၏။ မြွီလေးမျိုးရို့၏ ပြင်းထန်ရေ အဆိပ်ကို ပျောက်ကင်းစီ၏။

၂။ အာဏာက္ခေတ္တမှိ သဗ္ဗတ္ထ၊ သဗ္ဗဒါ သဗ္ဗပါဏိနံ။ သဗ္ဗသောပိ နိဝါရေတိ၊ ပရိတ္တံ တံ ဘဏာမ ဟေ။

၂။ အာဏာခေတ်လို့ဆိုရေ စကြဝဠာ ကုဋေတသိန်း အတွင်းမှာ သတ္တဝါတိဟိကက်၏။ မြွီမှတပါး ကျန်ရေ သတ္တဝါတိ ဖီးရန်ကိုလည်း တားမြစ်နိုင်စွမ်းပီး၏။ ယင်းပရိတ်တော်ကို ဒေဂုအခါ ငရို့တိ စုပေါင်း ရွတ်ဆိုကက်ပါဖို့။

၃။ ဝိရူပက္ခေဟိ မေ မေတ္တံ၊ မေတ္တံ ဧရာပထေဟိ မေ။ ဆဗျာပုတ္တေ ဟိ မေ မေတ္တံ၊ မေတ္တံ ကဏှာ ဂေါတမ ကေဟိစ။

၃။ ဝိရူပက္ခ နဂါးမင်းရို့နန့် အတူတကွ ငရို့၏ ချစ်ခြင်းမေတ္တာစွာ ဖြစ်ပါစီ။ ဧရာပထ နဂါးမင်းရို့နန့် အတူတကွ ငရို့၏ ချစ်ခြင်းမေတ္တာစွာ ဖြစ်ပါစီ။ ဆဗျာပုတ္တ နဂါးမင်းရို့နန့် အတူတကွ ငရို့၏ ချစ်ခြင်းမေတ္တာစွာ ဖြစ်ပါစီ။ ကဏှာဂေါတမ နဂါးမင်းရို့နန့် အတူတကွ ငရို့၏ ချစ်ခြင်းမေတ္တာစွာ ဖြစ်ပါစီ။

၄။ အပါဒကေဟိ မေ မေတ္တံ၊ မေတ္တံဒွိပါ ဒကေဟိ မေ။စတုပ္ပဒေဟိ မေ မေတ္တံ၊ မေတ္တံ ဗဟုပ္ပဒေ ဟိ မေ။

၄။ ခြီမဟိရေ သတ္တဝါ၊ ခြီနှစ်ချောင်းဟိရေ သတ္တဝါ၊ ခြီလေးချောင်းဟိရေ သတ္တဝါ၊ ခြေထောက်များစွာဟိရေ သတ္တဝါ၊ ဒေသတ္တဝါအားလုံးနန့် ငရို့ဧ့ ချစ်ခြင်းမေတ္တာစွာ အတူတကွ ဖြစ်ပါစီသတည်း။

၅။ မာ မံ အပါဒကော ဟိံသိ၊ မာ မံ ဟိံသိ ဒွိပါဒကော။မာ မံ စတုပ္ပဒေါ ဟိံသိ၊ မာ မံ ဟိံသိ ဗဟုပ္ပဒေါ။

၅။ ခြီမဟိရေ သတ္တဝါတိက င့ကို မညှင်းဆဲစီသတည်း။ ခြီနှစ်ချောင်းဟိရေ သတ္တဝါက င့ကို မညှင်းဆဲစီသတည်း။ ခြီလေးချောင်းဟိရေ သတ္တဝါတိက င့ကို မညှင်းဆဲစီသတည်း။ ခြီထောက်အများကြီးဟိရေ သတ္တဝါတိက င့ကို မညှင်းဆဲစီသတည်း။

၆။ သဗ္ဗေ သတ္တာ သဗ္ဗေ ပါဏာ၊ သဗ္ဗေ ဘူတာ စ ကေဝလာ။သဗ္ဗေ ဘဒြာနိ ပဿန္တု၊ မာ ကိဉ္စိ ပါပ မာဂမာ။

၆။ အာရုံငါးပါးကို ခုံမင်တတ်ရေ သတ္တဝါအားလုံးရို့လည်းကောင်း၊ အသက်ရှူရှိုက်တတ်တေ သတ္တဝါ အားလုံးရို့လည်းကောင်း၊ ကိုယ်ကာယ အထင်အရှားဖြစ်တေ သတ္တဝါအားလုံးရို့ လည်းကောင်း၊ သတ္တဝါတိုင်း သတ္တဝါတိုင်းစွာ အကောင်းအမြတ်ရို့ကိုရာ မြင်ကက်ပါစီ။ တဖေ့ချေပင် မကောင်းမှုပသို့ မရောက်ကက်ပါစီကေ့။

၇။ အပ္ပမာဏော ဗုဒ္ဓေါ၊ အပ္ပမာဏော ဓမ္မော။အပ္ပမာဏော သံဃော၊ ပမာဏဝန္တာနိ သရီသပါနိ။အဟိ ဝိစ္ဆိကာ သတပဒီ၊ ဥဏ္ဏနာဘီ သရဗူ မူသိကာ။

၇။ (ကိလေသာစွာ နှိုင်းယှဉ်စရာ အကြောင်းပမာဏဖြစ်၏။) မြတ်စွာဘုရားစွာ ပမာဏပြုဖို့ရာ ကိလေသာမဟိ။ တရားတော်ကလေ့ ပမာဏပြုဖို့ရာ ကိလေသာမဟိ။ သံဃာတော်ကလေ့ပမာဏပြုဖို့ရာ ကိလေသာမဟိ။ ကင်း၊ သန်း၊ မြွီ၊ ကင်းမြီးကောက်၊ ကင်းခြေများ၊ ပင့်ကူ (ပင့်ကူနက်)၊ တက်တူ (အိမ်မြှောင်)၊ ကြွက်စရေ သတ္တဝါတိစွာ ပမာဏပြုဖို့ရာ ကိလေသာ ဟိကက်ကုန်၏။

၈။ ကတာ မေ ရက္ခာ ကတံ မေ ပရိတ္တံ၊ ပဋိက္ကမန္တု ဘူတာနိ။သောဟံ နမော ဘဂဝတော၊ နမော သတ္တန္နံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါနံ။

၈။ အကျွန်ရို့ အစောင့်ရှောက်ကို ပြုအပ်ပြီ။ အရံအတားကို ပြုအပ်ပြီ။ သတ္တဝါရို့ ဖယ်ရှောင်ကက်ကုန်လော့၊ အကျွန့်ရို့စွာ ဘုန်းတော်ကြီးရေ မြတ်စွာဘုရားကို ယှိခိုးပါ၏။ ဝိပဿီစရေ  ဘုရားခုနှစ်ဆူရို့ကိုလေ့ ဦးညွှတ်ယှိခိုးပါ၏။

ခန္ဓသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ

ခန္ဓသုတ် ပြီးပါဗျာလ်

=ရွတ်ဖတ်ရခြင်း အကျိုး=
မြွီဘေးကင်းနိုင်ရေ။ တခြားအဆိပ်ဟိရေ သတ္တဝါရို့ ဘေးမှလည်း လွတ်နိုင်‌ရေ။ မြွီကိုက် ကင်းကိုက် ခံရရေအခါမျိုးမှာလေ့ အကြိမ်ကြိမ်ရွတ်နိုင်ရေ။ ဘေးရန်ကို ကျော်လွန်နိုင်စီရေ။
ခရစ္စတိုဖာ ရင်း

**ခရစ္စတိုဖာ ရင်း** () (၂၀ အောက်တိုဘာ ၁၆၃၂ - ၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၂၃) ရေ အင်္ဂလိပ်လူမျိုး ရူပဗေဒပညာသျှင်၊ သင်္ချာပညာသျှင်၊ နက္ခတ္တဗေဒပညာသျှင်။
ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်

**ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်** () ဆိုရေမှာ မြင်နိုင်ရေ ခရမ်းရောင်ခြည်ထက် လှိုင်းတိုရေ မမြင်နိုင်သည့် ရောင်ခြည်မျိုးဖြစ်ရေ။ မိကျောင်းတိနန့် ငှက်ငယ်တိကဲ့သို့ တိရစ္ဆာန် အတိစုကမူ မြင်တွိ့နိုင်လီရေ။ ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်ဟု ခေါ်ရခြင်းမှာ လူရို့မြင်နိုင်ရေ ခရမ်းရောင်ထက် ကြိမ်နှုန်းနန့် လှိုင်းအလျားရို့အနိန်နန့် သာလွန်နီရေကြောင့် ဖြစ်ရေ။ ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည် ခေါ် အာထရာဗွိုင်းအိုရ်လက်  ultraviolet ကို အင်္ဂလိပ်လို အတိုကောက်အားဖြင့် ယူဗွီ **UV** ဟု ခေါ်ပြီး နည်းပညာ နယ်ပယ်တွင်သာ ခေါ်ဆိုမှုတိရေ။

အိပ်စရီးရောင်ခြည် စတင်ဖြစ်ပေါ်သည့် ရောင်ခြည်ထိလုနည်းပါး ကူးစပ်လားရေ။ နေရောင်တွင် သဘာဝအားဖြင့် ပါဝင်ပနာ ပြဒါးမီးလုံး တစ်မျိုးဖြင့်လည်း ဖန်တီးထုတ်ယူနိုင်ရေ။ မြေပြင်သို့ မရောက်မီ ထိုရောင်ခြည်ကို အိုဇုန်းလွှာက စုပ်ယူလိုက်ရေ။  ထိုရောင်ခြည် အနည်းငယ်ရေ အကျိုးပြုကေလည်း တိလွန်းကေ အန္တရာယ်ဖြစ်စေရေ။ ထိုရောင်ခြည်ရေ ပိုးမွှားကို သေစေနိုင်စွမ်း ဟိရေ။

## ခရမ်းလွန်ဓာတ်ဖြာခြင်း

ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်ရေ ကျန်းမာရီးကို ထိခိုက်စေနိုင်ရေ။ ဥပမာ − နေရောင်ခြည်တွင် ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်တိ ပါဝင်ပြီး ၎င်းရို့က နေလောင်ခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေကာ ကင်ဆာ ဖြစ်ပွားစေနိုင်ရေ အထိဖြစ်တတ်ရေ။ အိပ်စရီးစက်မှ ဖြာထွက်နိုင်ရေ လုပ်ငန်းသုံး ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်တိရေလည်း ကင်ဆာဖြစ်စေနိုင်ပြီး လူရို့ဧ မျိုးပွားနှုန်းကို ကျဆင်းစေရေ။ 

ကမ္ဘာ့လီထု အမြင့်ပိုင်းဟိ အိုဇုန်းလွှာက ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည် အတိအပြားကို စုပ်ယူထားရေ။ လူရို့ကြောင့် အတိဆုံး ပျက်စီးလားရေ အမြင့်ပိုင်းဟိ အိုဇုန်းလွှာ ပျက်စီးမှုရေ ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်တိ ကမ္ဘာမြေသို့ ကျလာခြင်းကို မတားဆီးနိုင်တော့ပေ။ ယင့်ချင့်ကြောင့် အရေပြား ကင်ဆာတိ ပိုမိုဖြစ်ပွားလာရေ။

## အခြားကြည့်ရန်
*အနီအောက်ရောင်ခြည်
*အိပ်စရီးရောင်ခြည်

## ကိုးကား
ခရမ်းသီးငါးခြောက်ချက်

ရခိုင်ပြည်တွင် ချောင်းကမ်းဝဲယာတိနန့် ကျွန်းတိပေါ်တွင် စိုက်ခင်းတိစိုက်ပျိုးကတ်ရေ။ ယင်းပိုင်စိုက်ခင်းတိစိုက်ရေကျွန်းတိကို ကိုင်း ဟုခေါ်ရေ။ ယင်း ကိုင်းတိတွင်  ငရုတ် ဖရဲ ပဲ ဖရုံ သခွား ခရမ်း အစဟိရေတိကိုနှစ်စဉ်စိုက်ပျိုးကတ်ရာ ထိုမှ ရရေ အသီးအနှံတိကို ကိုင်းသီးဟုလည်းခေါ်ကတ်ရေ။ ထိုကိုင်းတိမှရရေ ခရမ်းသီးတိကို ထက်ခြမ်းခြမ်းပြီး တဖန် အစိတ်ချေတိအဖြစ်ထပ်မံစိတ်ရေ။ အချို့ က အခြမ်းလိုက်အတိုင်း ဓားဖြင့် အစိတ်ငယ်ပြုသယောင်လုပ်ရေ။ ( ဆိုလိုစာမှာ ဟိုဖက်ကို ပြတ်လားအောင်စိတ်ခြင်းမျိုးမဟုတ်ဘဲ အခြမ်းကို ဓားဖြင့် နောက်ထပ် သုံးပုံနှစ်ပုံခန့် လှီးပီးခြင်းမျိုးဖြစ်ရေ။) ယင်းပိုင်လှီးစိတ်ထားရေ ကိုင်းခရမ်းသီးတိဖြင့် ငါးခြောက်တိကို (များသောအားဖြင့် ငါးသရွဲခြောက်၊ငါးနီတူခြောက်တိ) ငရုတ်သီးစိမ်းမညက်တညက်ထောင်း၊ ငါးပိတဖဲ့ချေနန့် ရောချက်ခြင်းဖြစ်ရေ။ အိုးချခါနီးတွင် နံနံပင် သို့မဟုတ် စမြိတ်ပင်တိထည့်ရေ။

## ကိုးကား
ခရိုမိုဆုမ်း

**ခရိုမိုဆုမ်း** () ဆိုစွာမှာ အဖိုဧ သုက်ပိုး ဇီဝကလာပ်နန့် အမမျိုးဥ ဇီဝကလာပ်ရို့တွင် တွိ့ဟိရသည့် ထိုအဖို အမရို့မှ မျိုးရိုးဆက်ခံ ပါဟိလာရေ ဗီဇပစ္စည်းတိ ဖြစ်ရေ။ သန္ဓေတည်လျက် ဟိရေ သန္ဓေဥဧ ဇီဝကလာပ်ဆဲလ်တိရေ အဆင့်ဆင့် ကွဲပွားလားရာ ဇီဝကလပ်တိုင်း၌ အမိဧ ဇီဝပစ္စည်း ၂၃-ခုနန့် အဖဧ ဇီဝပစ္စည်း ၂၃-ခု အညီအမျှစီ ပါဟိရေ။ ထိုဗီဇပစ္စည်းခေါ် ကိုယ်ပွားဗီဇတိအရ သန္ဓေသားဧ ဖိုမ ကွဲပြားမှုရေလည်း ဖြစ်လာရလီရေ။ ခရိုမိုဆုမ်းမှာ အဓိကအားဖြင့် ဒီအောက်ဇီရီ ဗိုနျူကလိုက် အက်ဆစ်နန့် ပရိုတိန်းဓာတ်ပစ္စည်းတိ ဖွဲ့စည်းထားရေကို တွိ့ရရေ။

## ကိုးကား
ခမောင်းဆိပ်မြို့

ခမောင်းဆိပ်မြို့ သည် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ မောင်တောခရိုင်၊ မောင်တောမြို့နယ်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်ရေ ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၏ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၉၉/၂၀၁၆ ဖြင့် ခမောင်းဆိပ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင်းဟိ အရှေ့ခမောင်းဆိပ်ရွာ၊ အနောက်ခမောင်းဆိပ်ရွာ၊ အစံကျော်ရွာ၊ မီးကျောင်းချောင်းရွာ၊ ရဲဘောက်ကျာရွာ နှင့် တိုင်းဘင်္ဂါရွာတို့ကို စုပေါင်း၍ မြို့ပေါ်ရပ်ကွက် ၅ ခုဖြင့် ခမောင်းဆိပ်မြို့အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့ရေ။

## အကျယ်အဝန်း
ခမောင်းဆိပ်မြို့၏ မြို့ဧရိယာမှာ ၈.၂၀ စတုရန်းမိုင် (၂၁.၂ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) ဟိရေ

## ကိုးကား
၁.↑ Jump up to:၁.၀ ၁.၁ မောင်တောမြို့နယ် ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ (PDF)။ မောင်တောမြို့နယ် အထွေထွေ အုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန။ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၇။
ခရီတေးရှတ်ယုဂ်

**ခရီတေးရှတ်ယုဂ်** သို့မဟုတ် **မြေဖြူယုဂ်** (  )  ရေ လွန်ခရေနှစ်ပေါင်း ၁၄၅ မှ ၆၆သန်းခန့်ဟိ ဘူမိဗေဒခေတ် ဖြစ်ရေ။ ၎င်းရေ သက်လယ်ကပ် ဧ တတိယနန့်နောက်ဆုံးကာလဖြစ်ပြီး အရှည်ဆုံးဖြစ်ရေ။ နှစ် ၇၉သန်းဝန်းကျင်တွင်၊ ၎င်းရေ ဖန်နာရိုဇိုးဝစ် မဟာကပ် တစ်ခုလုံးဧ ဘူမိဗေဒဆိုင်ရာ အရှည်ဆုံးရေကာလအပိုင်းအခြားဖြစ်ရေ။ ထိုအမည်ရေ လက်တင်ဘာသာ , "chalk" မှဆင်းသက်လာပြီး ခေတ်ဧ နောက်ဆုံးတစ်ဝက်တွင်ပေါတိရေ။ ၎င်းကို တိရေအနိန်နန့် အတိုကောက် **K**၊ ၎င်းဧ ဂျာမန်ဘာသာပြန် *Kreide* အတွက် ဖြစ်ရေ။

ခရီတေးရှတ်ယုဂ်ရေ နွေးထွေးရေရာသီဥတု ဟိရေကာလဖြစ်ပြီး မြင့်မားရေeustatic ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်တိ ဖြစ်ပေါ်ကာ ကုန်းတွင်းပိုင်း ပင်လယ်ရေ တိမ်ပိုင်းတိစွာကို ဖန်တီးပီးရေ။ ဒိုင်နိုဆော တိရေ ကုန်းမြေပေါ်တွင် ဆက်လက်လွှမ်းမိုးနေချိန်တွင် ဒေသမုဒ္ဒရာတိနန့်ပင်လယ်တိတွင် မျိုးသုဉ်း လားရေရေနေတွားလားသတ္တဝါတိ ၊ အ မိုနိုက် တိ၊ ကမ္ဘာကြီးရေ ရေခဲတိ ကင်းစင်ပြီး သစ်တောတိရေ တောင်ရိုးစွန်းတိအထိ ကျယ်ပြန့်လာခရေ။ ထိုအချိန်တွင် နို့တိုက်သတ္တဝါတိ နန့်ငှက် အုပ်စုအသစ်တိ ပေါ်လာရေ။ Cretaceous အစောပိုင်းကာလတွင် ပန်းပွင့်အပင်တိ ပေါ်လာပြီး မြန်ဆန်စွာ ကွဲပြားလားကာ ခရီ‌တေးရှတ်ယုဂ် နှောင်းပိုင်းတွင် ကမ္ဘာတဝှမ်းတွင် အထင်ရှားဆုံး အပင်အုပ်စုဖြစ်လာကာ၊ အရင်က ပျံ့နှံ့နေရေgymnosperm အုပ်စုတိ ကျဆင်းခြင်းနန့်မျိုးသုဉ်းလားခြင်းရို့နန့်တိုက်ဆိုင်ပါရေ။

ခရီတေးရှတ်ယုဂ် (သက်လယ်ကပ်နန့်အတူ) ရေ ခရီတေးရှတ် –ပေလီယိုဂျင်း(Cretaceous–Paleogene) မျိုးသုဉ်းခြင်းဖြစ်ရပ် ၊ ငှက်မဟုတ်ရေဒိုင်နိုဆောတိ၊ pterosaurs နန့်ရေနေတွားလားသတ္တဝါကြီးတိ အပါအဝင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် မျိုးသုဉ်းလားခြင်းနန့်အတူ အဆုံးသတ်ခရေ။ ခရီတေးရှတ်ယုဂ်ဧ အဆုံးကို သက်လယ်ကပ်နန့်Cenozoic Eras တိကြားတွင်ဟိရေအစုလိုက်အပြုံလိုက်မျိုးသုဉ်းခြင်းနန့်ဆက်စပ်နေရေဘူမိဗေဒလက္ခဏာဖြစ်ရေရုတ်ခြည်း Cretaceous–Paleogene နယ်နိမိတ်က သတ်မှတ်ရေ။

## ဗျုပ္ပတ်နန့်သမိုင်း
သီးခြားယုဂ်အဖြစ် ခရီတေးရှတ် 1822 ခုနှစ်တွင် ဘယ်လ်ဂျီယံဘူမိဗေဒပညာသျှင် Jean d'Omalius d'Halloy မှ *Terrain Crétacé* ၊  ပါရီမြစ်ဝှမ်း  တွင် strata ကိုအသုံးပြုပနာ ကျယ်ပြန့်ရေမြေဖြူခဲ အိပ်ရာတိအတွက် အမည်ပေးခရေ။ အဏ္ဏဝါ ကျောရိုးမဲ့ သတ္တဝါ တိဧ အခွံတိဖြင့်၊ အဓိကအနိန်နန့် coccoliths ) ကို အနောက်ဥရောပဧ အထက်ပိုင်း Cretaceous တွင် တွိ့ဟိရရေ။ Cretaceous ဟူရေအမည်ရေ လက်တင်ဘာသာ *creta* မှဆင်းသက်လာပြီး *မြေဖြူ* ဟု အဓိပ္ပာယ်ရရေ။  Cretaceous ဧနှစ်ပိုင်းခွဲဝေမှုကို Conybeare နန့်Phillips ရို့က 1822 ခုနှစ်တွင်အကောင်အထည်ဖော်ခရေ။ 1840 တွင် Alcide d'Orbigny ရေ French Cretaceous ကို အဆင့်ငါးဆင့် (အဆင့်) ခွဲထားရေ - Neocomian *၊* Aptian၊ Albian၊ Turonian နန့်Senonian ၊ နောက်ပိုင်းတွင် *Urgonian* နန့်Neocomian နန့်Aptian နန့်Albian နန့်Turonian ကြား Cenomanian ရို့ကို ထည့်သွင်းခရေ။ 

## ကိုးကား

Cretaceous
ခရီးအကွာအဝီး ဝေါဟာရတိ

## ပြင်ပလင့်ခ်တိ
ရခိုင် ဘာသာစကား လမ်းညွှန် (ဦးစက္ကိန္ဒ-ရခိုင်မြေ)
ခရုသင်း (တူရိယာ)

ရက္ခဝံလက် ရက္ခိုင့်မင်္ဂလာစည်တော်ဝိုင်း´´က အသေးစိတ်ရှင်းလင်းတင်ပြမျှဝေခြင်းဖြိုက်ရေ။

ခရုသင်း(တူရိယာ)ကို ရခိုင့်နိုင်ငံတော်(Arakan Kingdom)မာ ရခိုင်ဘုရင်တိအဆက်ဆက် လက်ထက် ပွဲတော်အခမ်းအနားတိမာ ရခိုင်စည်တော်ကြီးတိနန့်တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ပနာ အသုံးပြုရရေ တူရိယာတစ်တခု ဖြစ်ပနာ အေခုအချိန်ထိ ရခိုင်လူမျိုး၊ရခိုင့်ရိုးရာ နယ်ပယ်တိမာ အသုံးပြုလျက်ဟိပါရေ။
ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ

အင်္ဂလိပ်ဘာသာအရ "abstract algebra" ဟုလည်းကောင်း၊ တခါတရံတွင် "modern algebra" ဟုလည်းကောင်း၊ ခေါ်ဆိုလိဟိသည့် **စိတ္တဇ အက္ခရာသင်္ချာ**၊ သို့မဟုတ် **ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ** စိတ္တဇ အက္ခရာသင်္ချာဟူရေ အသုံးအနှုန်းမှာ မူရင်းအဓိပ္ပာယ်နန့် ပိုမိုနီးစပ်ကေလည်း၊ မြန်မာနားတွင် စိမ်းနီနိုင်သည့်အပြင် စိတ်ဝေဒနာ ရောဂါဆိုင်ရာ နာမဝိသေသနနန့် အဓိပ္ပာယ်ကောက် လွဲမှားနိုင်ရေ။ ထို့ကြောင့် ခေတ်သစ်အက္ခရာ သင်္ချာဟုလည်း ခေါ်ကတ်ရေ။ ယကေလည်း ဒေဘာသာမှာ ၁၉ ရာစု နှောင်းပိုင်းကတည်းက စတင်ပေါ်ပေါက်လာခရေဖြစ်ရာ ခေတ်သစ် ဟူရေ နာမဝိသေသနမှာ ကာလကြာမြင့်လီ၊ မသင့်လျော်လီ ဖြစ်နီရေ။ ရေ ရှေးခေတ် အက္ခရာသင်္ချာ အပေါ် မှီတည်ချဲ့ထွင်၍ တိုးတက်ပြောင်းလဲလာသည့် သင်္ချာဘာသာရပ်ခွဲတစ်ခု ဖြစ်ရေ။ တန်းမြင့် သင်္ချာနယ်ပယ်တွင်မူ ဒေ ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာကို အက္ခသင်္ချာ တန်းမြင့်သင်္ချာတွင် အက္ခရာသင်္ချာ ဆိုပါက ပိုမိုကျယ်ပြန့်ရေ၊ ယေဘုယျကျရေ ဒေခေတ်သစ် အက္ခရာသင်္ချာကိုသာ ဆိုလိုရေ။ အကြောင်းမှာ ရှေးအက္ခရာသင်္ချာအားလုံးရေ ဒေ ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာဧ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုသာ ဖြစ်ရေကြောင့်ပင်။ သာဓကအားဖြင့် အပိုင်းကိန်းတိဟု အသိတိသည့် ရာသျှင်နယ်ကိန်းစုရေ ဖီး (field) ဟုခေါ်သည့် သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံတစ်ခုသာ ဖြစ်ရေ။ ရာသျှင်နယ်ကိန်းစု မဟုတ်သည့် အခြားဖီးတိ အနန္တဟိလီရေ။ ဟုသာ ခေါ်ရေ။ ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာဟူရေ အမည်အရ ကဲကုလပ်မတိုင်မီ သင်ကြားရလိဟိသည့် အက္ခရာသင်္ချာမျိုးကို နည်းလမ်းအသစ်တိဖြင့် လုပ်ဆောင်ရသည့် ဘာသာရပ်ဟု ထင်စရာဟိကေလည်း အမှန်စင်စစ်တွင် ၎င်းထက် ပိုမို ကျယ်ပြန့် နက်ရှိုင်းလီရေ။ 

ဒေဘာသာရပ်တွင် သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံတိဖြစ်သည့် အုပ်စုတိ (groups)၊ ကွင်းတိ (rings)၊ ဖီးတိ (fields)၊ မော်ဂျူးတိ (modules)၊ ဗက်တာရပ်ဝန်းတိ (vector spaces) နန့် အက္ခရာသင်္ချာစနစ်တိ (algebras) အစဟိရေရို့ကို လိလာရေ။ သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံတိကို လိလာရာတွင် တည်ဆောက်ပုံတစ်ခုနန့်တစ်ခု တူညီရေတိ၊ ကွဲပြားရေတိကို ထင်ရှားစေရန်၊ ဒေပိုင်လိလာမှုတိကို ပုံစံတကျ ဖြစ်စေရန် ကတ်တဂိုရီသီအိုရီကို အသုံးပြုလိဟိရေ။သာဓကအားဖြင့် အုပ်စုတိ (groups) အားလုံးနန့် ၎င်းရို့ဧ အုပ်စုမြားတိ (group homomorphisms) အားလုံးကို စုပေါင်း၍ အုပ်စုကတ်တဂိုရီ (category of groups) ဖွဲ့၍ လိလာနိုင်ရေ။ ထို့အတူ ကွင်းကတ်တဂိုရီ၊ မော်ဂျူးကတ်တဂိုရီ စရေဖြင့် အသီးသီးဟိလီရေ။
ခေတ်သစ် ရူပဗေဒ

**ခေတ်သစ် ရူပဗေဒ** ဆိုရေမှာ နယူတန်ခေတ်ဧ ရူပဗေဒအတွေးအခေါ်တိပင်ဖြစ်ရေ။ ကွမ်တမ်မက္ကင်းနစ်နန့် နှိုင်းရသီအိုရီရို့ကို ပေါင်းစပ်ပနာ ရှေးရိုးစွဲ ရူပဗေဒဧ အားနည်းချက်တိကို ဖာထေးပီးသည့် ရူပဗေဒ ဘာသာရပ်ခွဲတစ်ခုဟုဆိုနိုင်ရေ။ ယေဘုယျအားဖြင့် ၂၀ ရာစုအစောပိုင်းနန့် ယင်းနောက်ပိုင်းတွင် လွှမ်းမိုးခရေ ရူပဗေဒ အတွေးအခေါ်တိကို ခေတ်သစ်ရူပဗေဒဟု ညွန်းဆိုရေ။ သေးငယ်ရေ အဟိန်တိနန့် ကြီးမားရေအကွာအဝီးတိရေ သာမန်အားဖြင့် ရှေးရိုးစွဲရူပဗေဒဧ နယ်ပယ်ဖြစ်ရေ။ ယကေလည်း ခေတ်သစ်ရူပဗေဒတွင်မူ အက်တမ်အောက်သေးငယ်ရေ ကွမ်တမ်အကျိုးသက်ရောက်မှုတိ၊ အလင်းအလျင်နီးပါး ရွေ့လျားသည့်အမှုန်တိ စရေဖြင့် ပါဝင်လာရေ။

## ကိုးကား
ကောင်းစံဟိဏ်း

**ရခိုင်အဆိုတော်တိထဲတစ် တစ်ဦးပါဝင်ရေ ကောင်းစံဟိဏ်းအကြောင်း**

ရခိုင်အဆိုတော် ကောင်းစံဟိဏ်းစွာ ရခိုင်ဂီတ အနုပညာ လောကထဲကို ၂၀၂၂ ခုနှစ်မှာ တေးရွီး ရွှေလူး ရွီးစပ်ထားရေ သမိုင်းသက်သီ တေးခြင်းနန့် ရခိုင်ဂီတ အနုပညာလောကထဲကို ဝင်ရောက်လာသူ ဖြစ်ပါရေ။

**ထုတ်လုပ်ထားရေ တေးခြင်းတိ**

# သမိုင်းသက်သီ 
# **[https://www.youtube.com/watch?v=NZg01OjLXw8&list=RDNZg01OjLXw8&start_radio=1 ဂန္တဝင်တိုင်းပြည်]**
# နောက်ဆုံးမျက်ရည်
# **[https://www.youtube.com/watch?v=p82GmrgnXXI မြီခြားအလွမ်း]**
# မြို့ကြီးသား
# **[https://www.youtube.com/watch?v=drtS9BBperQ&list=RDdrtS9BBperQ&start_radio=1 အဝီးရောက်အမျိုးတိ သင်္ကြန်]**
# အလင်း၏တန်ဖိုး
# **[https://www.youtube.com/watch?v=UzkIUfiIhPU&list=RDUzkIUfiIhPU&start_radio=1 အရက်ဖြတ်ကပ်မေ]** 
# လိုရာဆန္ဒပြည်ဝကတ်ပါစီ
# **လေးတောင်နယ် က ချစ်သူသျှေ**

**မွီးသက္ကရစ်**

၅.၃.၁၉၈၉ ခုနှစ်

နီရပ် - မလေးရှားနိုင်ငံ မာလကာမြို့

မွီးရပ် - ရခိုင်ပြည် ရမ်းဗြဲမြို့

## ကိုးကား
https://www.facebook.com/KaungSanHei/

ကဏ္ဍ:ရခိုင်အနုပညာသျှင်တိ
စနဲမြို့

**စနဲမြို့စွာ** အာရက္ခပြည်၊ ကျောက်ဖြူခရိုင်၊ ကျောက်ဖြူမြို့နယ်က မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်ပါရေ။ ကျောက်ဖြူမြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက် ၂၈-မိုင်အကွာက ရပ်ကြီးရွာကြီး ဖြစ်ပြီးကေ။ ရမ်းဗြဲ စနဲလို့လည်း လူတိက ခေါ်ဖြစ်ကတ်ပါရေ။

ကျောက်ဖြူ-ရန်ကုန် ကားလမ်းစွာ စနဲမြို့အနီးနားက ခိုမင်းဓာတ်စေတီနန့် အပါးချေက ဖြတ်လို့ လားရပါရေ။ စနဲမြို့မှာ စည်ပင်သာယာမြို့မဈီး၊ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းတစ်ကျောင်း၊ မူလတန်းကျောင်း(၄)ကျောင်း၊ ရဲစခန်းနန့် ပြည်သူ့ဆီးရုံ တစ်ရုံ ဟိမ့်ပါရေ။ မြို့ထက်က ရပ်ကွက်တိမှာ ကံပြင်ရပ်ကွက်၊ တောင်ငူစုရပ်ကွက်၊ အလယ်ပိုင်းရပ်ကွက်၊ ရွှေဟင်္သာရပ်ကွက်နန့် ထိန်ဒွေရပ်ကွက် ဆိုပြီးကေ မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်(၅)ခုဟိမ့်ပါရေ။

### စီးပွားရေး

စနဲမြို့မှာ TRM အတိုခေါက်နာမေနန့် ရီသန့်စက်ရုံ တစ်ရုံ ဟိမ့်ပါရေ။ စနဲမြို့မှာနီထိုင်ရေ လူတိစွာ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်း၊ မွေးမြူရေးလုပ်ငန်း၊ ဈီးရောင်းချခြင်းနန့် အစိုးရဝန်ထမ်တိ ဖြစ်ကတ်ပါရေ။

### ပညာရီး

စနဲမြို့မာ အထက်တန်ကျောင်း တစ်ကျောင်းယာ ဟိမ့်ပါရေ

### ကျန်းမာရေး

တိုက်နယ်ပြည်သူဆီးရုံ၊ 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြို့
ရခိုင်ဝီကီးပီးဒီးယား

ရခိုင်ဝီကီးပီးဒီးယား စွာ ဝီကီးပီးဒီးယား ၏ ရခိုင်ဘာသာ အင်တာနက် စွယ်စုံကျမ်းတစ်ခု ဖြစ်ပါရေ။ ရခိုင်ဝီကီးပီးဒီးယား ကို ရခိုင်စာပီနန့် ရခိုင်ယဉ်ကျေးမူဝါသနာပါရေ ဝါသနာသျှင်တိက ရခိုင်ဝီကီးပီးဒီးယား ကို ဝီကီပီးဒီးယားမှာ စတင်ခပါရေ။ ယူနီကုတ်ဖောင့် ၅.၂ နန့် ဆောင်းပါးပေါင်း  စောင်ကို (  အထိ) ထည့်သွင်းထားပြီးသား ဖြစ်ပါရေ။

စမ်းသတ်ရခိုင်ဝီကီးပီးဒီးယားမာ

* စာမျက်နှာ ၂၉၁၈ (အမျိုးအစား, တမ်းပလက်, ဆွီးနွီးချက်, အပြောင်းအရွိ့)
* တည်းဖြတ်သူ ၇၄
* တည်းဖြတ်အကြိမ်- ၉၇၂၁

နန့် ရွှင့်တင် နိုင်ခပါရေ။

=သမိုင်းကြောင်း=
### ရက်စွဲမှတ်တမ်း
*၄-၁၀-၂၀၂၂ မာ ဝီကီးပီးဒီးယားကို ရခိုင်ဝီးဒီးယား လုပ်လိုကြောင်း လျှောက်ထားခပါရေ
*၁၅-၁၀-၂၀၂၂ မာ ရခိုင်ဝီးဒီးယား လျှောက်ထားမူလက်ခံကြောင်း အတည်ပြုပါရေ
*၂၃-၄-၂၀၂၅- မာ ရခိုင်ဝီကီးပီးဒီယားကို ဝီးကီးဒီးယားက လက်ခံကြောင်း အတည်ပြုပါရေ၊
*၂၉-၈-၂၀၂၅ မာ ရခိုင်ဝီကီးပီးဒီးယားကို အောင်မြင်စွာ ရွှင့်တင်လိုက်ပါရေ။

## လုပ်ဆောင်မူမှတ်တမ်း
***၁၁-၁၁-၂၀၂၂** - ရခိုင်ဝီးကီးပီးဒီးယား လျှောက်ထားမူအပြီးမာ YaThaWinTha ဦးဆောင်ပြီးကေ စိတ်ပါဝင်စားရေ လူတိနန့် ပထမအကြိမ် Workshop ကို ထိုင်းနိုင်းငံ၊ အယုဒ္ဒယမာ ပြုလုပ်ခပါရေ၊ စိတ်ဝင်စားလူနှစ်ဆယ်လောက် တက်ရောက်ခပါရေ။ ဝီကီးပီးဒီးယားဆိုစွာဇာလေ့ နန့် ရခိုင်ဝီးကီးပီးဒီးကို ဇာကြောင့် လိုအပ်လဲဆိုစွာကို အဓိက ဆွီးနွီးခတ်ကတ်ပါရေ။

***၁၈-၁၀-၂၀၂၂** - ဒုတိယအကြိမ် Workshop ကို YaThaWinTha ဦးဆောင်ပြီးကေ စိတ်ပါဝင်စားရေ လူတိနန့်  ထိုင်းနိုင်းငံ၊ အယုဒ္ဒယမာ ပြုလုပ်ခပါရေ၊ စိတ်ဝင်စားလူသုံးဆယ် လောက် တက်ရောက်ခပါရေ။ စမ်းသတ်ရခိုင်ဝီးကီးပီးဒီးယား အောင်မြင်အောင် ဇာပိုင်ပါဝင် ရီးသားရဖို့ အကြောင်းနန့် စမ်းသတ်ရခိုင်ဝီးကီးပီးဒီး အောင်မြင်ဖို့အတွက် လိုအပ်ရေ အချက်အလက်တိကို ဦးတည်ဆွီးနွီးခကတ်ပါရေ။ 

***၂-၂-၂၀၂၅**- တတိယအကြိမ် Workshop ကို ထိုင်းနိုင်းငံ၊ အယုဒ္ဒယမာမြို့မာ ပြုလုပ်ကျင်းပ ခပါရေ၊ ဒေအကြိမ်မာ ရခိုင်ဝီးကီးပီးဒီးယားနန့် ဆက်နွီနီရေ ရခိုင်ဘာသာစကားနန့် ခေတ်သစ်နည်းပညာတိအကြောင်းကို ဆွီးနွိးခကတ်ပါရေ၊
*#ဦးလှမြင့် (ရခိုင်သားကြီးစာပေ) က "*ရခိုင်စာပီဖြတ်သန်းမူခရီး"*
*#ဒေါက်တာယသဓမ္မ က "*ရခိုင်ဘာသာစကားကို linguistics ကတင်ပြခြင်း"*
*#YaThaWinTha က "*နည်းပညာနယ်ထဲက ရခိုင်ဘာသာ"*  

***၂၃-၅-၂၀၂၅** - ဝီကီးမီဒီယာ ဖောင်ဒေးသျှင်းက ဗီလပိုင်နိုင်ငံမာ ကျင့်ပပြုလုပ်ရေ  ကို   ကိုယ်စား ရခိုင်ဝီကီးပီးဒီးယား ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တက်ရောက်ခပါရေ၊()
***၂၁-၁၀-၂၀၂၅** စတုတ္ထအကြိမ် Workshop ကို ထိုင်းနိုင်းငံ၊ အယုဒ္ဒယမာမြို့မာ ပြုလုပ်ကျင်းပ ခပါရေ၊ ဒေအကြိမ်မာ ရခိုင်ဝီးကီးပီးဒီးယားနန့် ဆက်နွီနီရေ ရခိုင်ဘာသာစကားနန့် ရခိုင်ဝီကီးပီးဒီးယား User တိုးလာရီးကို အကြောင်းကို ဆွီးနွိးခကတ်ပါရေ။
*#ဒေါက်တာယသဓမ္မ - *"ရခိုင်ဘာသာဗေဒအမြင်နန့် သုတေသနစာ‌တန်း အ‌ခြေနေများကို ဆွေးနွေးတင်ပြခြင်း"* 
*#YaThaWinTha- *"ရခိုင်ဝီကီးပီးဒီးယားကို လမ်းလျောက်သင်ပီးခြင်း"*
*#ဦးလှမြင့် (ရခိုင်သားကြီးစာပေ) - *"ကျွန်တော့ဘဝနန့် သားကြီးဘားသို့ ပီးစာတိ"*
*#ဥက္ကာမင်းညို - *"ရခိုင်ကဗျာ စာပီကို ခြီရာခံခြင်း"*
*#ရက္ခဘေရီ - *"တြိပူရသို့ ရှိဟောင်းစာပီရှာဖွီရီး"*

## ဆိုရှယ်မီဒီယာ
*၄-၁၂-၂၀၂၂ မာ ရခိုင်ဝီကီးပီးဒီးယား 	Facebook Page  ကို တည်ဆောက်ခပါရေ
*၂၄-၂-၂၀၂၅ မာ ရခိုင်ဝီကီးပီးဒီးယား Telegram Group  ကို တည်ဆောက်ခပါရေ

## Wikimedia Projects of Languages Spoken in Arakan Language

= ရခိုင်ဝီကီးပီးဒီးယား အဆက်ဆက် Administrator တိ=

**ရခိုင်ဝီကီးပီးဒီးယား** မာ အောက်ပါအသုံးပြုသူတိစွာ
Administrator (Admin) အဖြစ် အဆက်ဆက် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခကတ်‌ရေ။

## Administrator History

### ကိုးကား

ကဏ္ဍ:ရခိုင်ဝီကီးပီးဒီးယား
ဆီးခန်း

**အာရက္ခ အခလွတ် ဆီးခန်း**

အာရက္ခပြည်အတွင်းမှာ ပထမဦးဆုံး စေတနာ အာရက္ခပြည်သူ အကျိုးပြု ဆီးခန်းလို့ နာမေရရေ အခလွတ် ဆီးခန်းကို ရက္ခိုင်အဆိုတော် R Gree နန့် အာရက္ခဇင်မျိုးရို့ က စတင်လို့ ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့ တစ်နီရာမှာ ၂၀၂၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၂ ရက်နိမှာ ဖွင့်ဖြစ်ခပါရေ။

နောက်ပြီးကေ ကျောက်ဖြူမြို့နယ်ဖက်မှာ ထပ်ပြီးကေ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၅ ရက်နိမှာ အခလွတ် စေတနာ အာရက္ခ ပြည်သူအကျိုးပြု ဆေးခန်း (၂) ကို  အောင်မြင်စွာ ဖွင့်လှစ်နိုင်ခပါရေ။

**ရည်ရွယ်ချက်**

ဆီးခန်းကို အာရက္ခပြည်အတွင်းမှာ စစ်ကောင်စီနန့် အာရက္ခတပ်တော် (AA) နှက်ဖက်တိုက်ပွဲတိကြောင့် အပြစ်မဟိမ့်ရေ ပြည်သူတိ ကြားက ဒုက္ခရောက်ကတ်ရေအချိန်မှာ စားနပ်ရိက္ခာတိ၊ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုတိ အများကြီး လိုအပ်နီရေအချိန်မှာ အထောက်အကူဖြစ်စီဖို့ ရည်ရွယ်ချက်နန့် ရက္ခိုင်အဆိုတော် အာကြီးက မြောင်ချောင်းလူငယ် ပရဟိတအသင်းက မတည်ရေ ဖေသာနန့် ဖွင့်ဖြစ်ခစွာ ဖြစ်ပါရေ။

ဆီးခန်းစွာ အာရက္ခပြည်အတွင်းက စစ်ဘေးရှောင် ပြည်သူတိနန့် ဒေသခံ ပြည်သူတိအတွက် အားထားရေရေ ဆီးခန်းတစ်ခု ဖြစ်ပါရေ။

**ကိုးကား**

___________

စေတနာ အာရက္ခပြည်သူ အကျိုးပြု ဆီးခန်း

အာရက္ခဇင်မျိုး

ရက္ခိုင်အဆိုတော် R Gree
ကယ်ဆီး

## အဓိပ္ပါယ်

* ကယ်ဆီး ဆိုစွာ အစာမာ စားနိုင်ရေ gelatin shell ထဲမာ ဆီမှုန့် (powder) သို့မဟုတ် အရည် (liquid) ဖြည့်ထားရေ ဆီးမျိုးဖြစ်ပါရေ။
* အစာနန့် အတူ သို့မဟုတ် အချိန်ညှိပြီးကေ သောက်လို့ရပါရေ။

## ပုံစံ

* Hard capsule – ဆီးမှုန့်ဖြည့်ထားပြီး, ခေါက်ခေါက် shell ၂ ခုပေါင်းထားရေ capsule
* Soft capsule – အရည် / အဆီမျိုးဖြည့်ထားပြီး, အပေါ့ပေါ့ shell တစ်ခုဖြင့် သံမဏိလိုပေါင်းထားသော capsule

## အသုံးပြုမှု

* အခြားပုံစံတိ (Tablet / Pill) ထက် အစာအိမ်ထဲ စုပ်ယူရလွယ်ကူပါရေ။
* အချို့ capsule က delayed release / extended release ဖြစ်ပြီးကေ ဆီးကို သတ်မှတ်ထားရေ အချိန်အတွင်း gradually ဖြန့်ဝီပါရေ။
* ဆီး အချို့ကို capsule ထဲထားခြင်းက အရသာ/အနံ့တိကို ချုပ်နိုင်ခြင်း ဖြစ်ပါရေ။

## ဥပမာ

Paracetamol capsule – အပူချိန်နိမ့်ခြင်း၊ နာကျင်မှု လျော့နည်းစီဖို့

Vitamin C capsule – ကိုယ်ခံစွမ်းအားတိုးစီဖို့

Antibiotic capsule (Clarithromycin, Amoxicillin, etc.) – bacterial infection ကုသဖို့

## မှတ်ချက်

Capsule vs Tablet – Capsule ပိုပြီး အစာအိမ်တွင်းအရည်ကျစွာ စုပ်ယူရလွယ်ပါရေ

Tablet ပိုပြီး ရီတွင်းထဲ စိမ့်ပြီး gradually ဖြန့်ဝီ
ကဏ္ဍ:ဆီးဖက်ဆိုင်ရာဝေါဟာရတိ
ဆရာတော်ဦးဥတ္တမအထိမ်းအမှတ်ရုပ်တုတိ

## စစ်တွေ
*စစ်တွေမြို့တွင် ဦးဥတ္တမအသင်းနန့် ဦးဥတ္တမပန်းခြံရို့ကို တည်ဆောက်ထား ခကတ်ရေ။ စစ်တွေမြို့ဟိ ဦးဥတ္တမပန်းခြံမာ ၁၉၆၃ ဂျန်နဝါရီလ (၁၀) ရက် ကြာသပတီးနိမာ ဆြာတော် ဦးဥတ္တမ ကြေးရုပ်တုကို သွန်းလုပ် စိုက်ထူခလီရေ။

*ရက္ခိုင်ပြည်နယ် စစ်တွေမြို့ ရွှေစာတီကျောင်းတွင် ဆြာတော် ဦးဥတ္တမပြတိုက် တစ်ခု ဆောက်လုပ်ဖို့ ရန်ပုံငွီယှာဖွီရေး အနိန်နန့် ဆြာတော် ဦးဥတ္တမအတ္ထုပတ္တိ သမိုင်း ဗွီစီဒီခွေကို ၂၀၁၃ ဇွန် ၂၀က စတင်ပြီးကေ ရောင်းချခကတ်ရေ။

*၂၀၂၁ စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်မာ ဆရာတော်ဦးဥတ္တမပြတိုက်တည်ဆောက်နီရေ ရခိုင်ပြည်နယ် စစ်တွေမြို့၊ ရွှေစေတီဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းမာ ဆရာတော့်ကြေးသွန်းရုပ်တုထားဟိနိုင်ဖို့ မြန်မာ့အိမ်ရာဖွံ့ဖြိုးရေးကုမ္ပဏီလီမိတက်က ငွေကျပ်သိန်း ၁၀၀ လှူဒါန်း ခရေ။

## မြောက်ဦး
*မြောက်ဦးမြို့ အနော်မာ ပန်းခြံမာထားဖို့ ကြေးပိဿာချိန် ၃၀၀ ခန့် အသုံးပြုပြီးကေ သွန်းလုပ်နီရေ ဆြာတော် ဦးဥတ္တမ ရုပ်တုတော်မှာ ဂုချိန်ခါ ပြီးစီးလှားရာ ဖြစ်ရေ။ ကြေးရုပ်တုကို မြောက်ဦးမြို့နယ်တခုလုံးက စေတနာရှင်တိဧ့ စုပေါင်းအလှူ ထည့်ဝင်မှုနန့် မောက်ဦးမြို့ကြေးသွန်းဆြာကြီး ဦးကျော်သာညွန့်မှ ၆ လခန့် အချိန်ယူ သွန်းလုပ်ခခြင်း ဖြစ်ရေ၊
*ဆရာတော်ဦးဥတ္တမကြေးသွန်းရုပ်တု ဉာဏ်တော်အမြင့် ၇ ပေ ၁ လက်မခွဲ ဟိပြီးကေ ကြေးသွန်းရုပ်တု ပြုလုပ်အချိန် ၄ လ ကျော် ကြာမြင့်ပါရေ။ ကြေးသွန်းလုပ်မှု ကုန်ကျငွေ သိန်း ၁၀၀ ကုန်ကျခပါရေ။ 
## အမ်း
*အမ်းမြို့နယ်အဝင် ဦးဥတ္တမပန်းခြံမာ ဆရာတော်ဉီးဉတ္တမရုပ်တုကို အင်္ဂတေနန့် ထုလုပ်ထားပါရေ။

## ပေါက်တော
*သြဂုတ်လ ၆ ရက် နိ ၂၀၁၆ ဦးဥတ္တမ ကြေးရုပ်တု စိုက်ထူ ဂုဏ်ပြု ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနား ပေါက်တောမြို့မာ ပြုလုပ်ခပါရေ၊ ပေါက်တောမြို့မာ ဆရာတော် ဦးဥတ္တမရုပ်တု တစ်ခု ထားဟိ ပူဇော်နိုင်ရီး အတွက် ပေါက်တောမြို့နယ် တက္ကသိုလ် ကျောင်းသား ကျောင်းသူများ သာရီးနာရီး အသင်းက ဦးဆောင်ခပါရေ။ ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားကို မြို့မိမြို့ဖတိ၊ လူမှုအဖွဲ့အစည်းတိ၊ တက္ကသိုလ်ကျောင်းသား လူငယ်အဖွဲ့တိ၊ တက္ကသိုလ်ကျောင်းမှ ဆရာဆရာမတိနန့် မြို့သူမြို့သားတိ  စုစုပေါင်း လူ ၃၀၀ လောက် တက်ရောက်ခရေ၊ ဆရာတော် ဦးဥတ္တမ ကြေးရုပ်ထုသွန်းလုပ်ရာမာ စုစုပေါင်း ကျပ်သိန်း ၁၄၀ ကျော်ခန့် ကုန်ကျပါရေ။

## ကျောက်ဖြူ
*၂၀၁၇ မာ ဆရာတော်ဦးဥတ္တမကြေးသွန်းရုပ်တုကို သွန်းလုပ်ပြီးစီးပြီ ဖြစ်အတွက်နန့် ကျောက်ဖြူမြို့၊ အရာရှိရပ်ကွက် ပင်လယ်ကမ်းခြီမာဟိရေ ဦးဥတ္တမပန်းခြံမာ တည်ထားကိုး ကွယ်ပူဇော်ထားရေ။ 
*ကျောက်ဖြူမြို့ဟိ နဒီသောင်ယံပန်းခြံအား ဦးဥတ္တမပန်းခြံအဖြစ် ပြန်ပနာ သတ်မှတ်နိုင်ရီး ၂၀၁၅ စက်တင်ဘာ ၄ ရက် မွန်းတည့် ၂ နာရီက ကျောက်ဖြူမြို့ သာသနာ့ဗိမာန်မာ ဆရာတော် ၂၅ ပါးအပါအဝင် မြို့ခံ ၁၀၀ လောက် တက်ရောက်ခရေ အစည်းအဝေးဆုံးဖြတ်ချက်အရ နဒီသောင်ယံပန်းခြံအား ဦးဥတ္တမပန်းခြံအဖြစ်သတ်လိုက်ရေ။ ကျောက်ဖြူမြို့ဟိ *ဦးဥတ္တမပန်းခြံအား ၁၉၈၈ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း မုန်တိုင်းကြောင့် ဆိုင်းဘုတ်ပြိုလဲလားပြီးနောက် နဒီသောင်ယံပန်းခြံလို့ နာမည်ပီးခြင်းဖြစ်ပါရေ၊

## ကျောက်တော်
*ရုပ်တုတော်ကို မြောက်ဦးမြို့မာ သွန်းလုပ်ခခြင်းဖြစ်ပြီးကေ ၂၀၁၇ မေလ ၁၀ ရက်နိက သွန်းလုပ်မှု ပြီးစီလားရာဖြစ်အတွက်နန့် ဆရာတော်၏ ရုပ်တုတော်ကို ကျောက်တော်မြို့ သင်္ဘောဆိပ်အနီးဟိ ပန်းခြံမာ နေရာချပူဇော်ထားပါရေ

## ရန်ကုန်
*ရန်ကုန်မြို့၊ ရွှေတိဂုံဘုရားလမ်း တောင်ဘက်ခြီရင်းဟိ ကန်တော်မင်ပန်းခြံကို နိုင်ငံတော်အစိုးရက ဆြာတော်အား ဂုဏ်ပြုရေတွက်နန့် ဦးဥတ္တမပန်းခြံဟု မှည့်ခေါ်ခရေ။

## ကိုးကား

ကဏ္ဍ:ဆြာတော်ဦးဥတ္တမ
ဆရာတော်ဦးဥတ္တမအကြောင်းရီးသားထားစာအုပ်တိ

ကဏ္ဍ:ရခိုင်စာအုပ်တိ
ကဏ္ဍ:ဆြာတော်ဦးဥတ္တမ
ရခိုင်ပြည်နယ် အမျိုးသားအင်အားစုပါတီ

**ရက္ခိုင်ပြည်နယ် အမျိုးသားအင်အားစုပါတီ** (, အတိုကောက် RSNUP) စွာ ၂၀၁၀ ခုနှစ်မာ စတင်တည်ထောင်ထားရေ နိုင်ငံရီးပါတီ တစ်ခုဖြစ်ရေ။ ပါတီဥက္ကဋ္ဌစွာ ဦးအေးကြိုင် ဖြစ်ရေ။ 

## သမိုင်းကြောင်း
၂၀၁၀ ခုနှစ် မေလမာ ပါတီကို စတင်တည်ထောင်ခရေ။ ၂၀၁၀ ရွီးကောက်ပွဲတွင် ရက္ခိုင်ပြည်နယ် မဲဆန္ဒနယ် ခြောက်ခုမှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခရေ။

## ပါတီမှတ်ပုံတင်ခြင်း

### ၂၀၂၃
အသစ်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်ရေ ဥပဒေအရ ပြန်ပနာမှတ်ပုံတင်ကတ်ရန် စကစ ရွီးကောက်ပွဲကော်မယှင်က ကြေညာခပြီးနောက် ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုင်ငံရီးပါတီတိ မှတ်ပုံတင်ခြင်းနည်းဥပဒေအရ ပြည်ထောင်စုရွီးကောက်ပွဲကော်မယှင်သို့ မှတ်ပုံတင်ခရေ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မေလ ၂ ရက်နိတွင် မှတ်ပုံတင်အမှတ် (၉) ဖြင့် ခွင့်ပြုခရေ။ 

ရက္ခိုင်ပြည်နယ်၊ သံတွဲမြို့နယ်၊ (၈)ရပ်ကွက်၊ (၅)လမ်း၊ အမှတ် (၂၅၄) တွင် ပါတီရုံးချုပ် ဖွင့်လှစ်ထားရေ။ 

## ရွီးကောက်ပွဲ ဝင်ပြိုင်မှုတိ

### ၂၀၂၀
ရက္ခိုင်ပြည်နယ်အမျိုးသားအင်အားစုပါတီစွာ ၂၀၂၀ ရွီးကောက်ပွဲတွင် ရက္ခိုင်ပြည်နယ်တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော် (၂) နီရာ၊ အမျိုးရားလွှတ်တော် (၁) နီရာ၊ ပြည်နယ်လွှတ်တော် (၃) နီရာမှာ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခရေ။ 

## ကိုးကား

ကဏ္ဍ:ရခိုင်နိုင်ငံရီးပါတီတိ
ကမန် အမျိုးသား တိုးတက်ရေးပါတီ

**ကမန်အမျိုးသားလက်တက်ရီးပါတီ** (၊ အတိုကောက် **KNPP**) ကို ရန်ကုန်တွင် ရောက်ဟိနိန်ရေ ကမန်လူမျိုးတိနန့် ၂၀၁၀ ခုနှစ် မာ့ခ်ျလအတွင်းမာ ဖွဲ့စည်းခပြီးကေ မေလ ၂၅ ရက်နိမာ ပြည်ထောင်စု ရွီးကောက်ပွဲ ကော်မယှင် UEC ထံမာ ပါတီတည်ထောင်ခွင့် လျှောက်ထားခရေ။ ရွီးကောက်ပွဲ ကော်မယှင်က မှတ်ပုံတင်အမှတ် ၃၆ နန့် ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဂျူလိုင် ၅ ရက်နိမာ မှတ်ပုံတင်ခွင့်ပြုခရေ။ ၂၀၁၀ ရွီးကောက်ပွဲတွင် မဲဆန္ဒနယ် ခြောက်ခုမှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခရေ။

ရက္ခိုင်ပြည်နယ်အတွင်းမာ ကမန် အမျိုးသားတိုးတက်ရီးပါတီ အပါအဝင် ပါတီပေါင်း ၆ ခု ၂၀၁၀ ရွီးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်နိူင်းပြိုင်ရန် မှတ်ပုံတင်ခွင့်ပြုချက် လျှောက်ထားခကေလေ့ ၅ ခုရာ မှတ်ပုံတင်ခွင့် ခွင့်ပြုချက် ရဟိခရေ။ လက်ဟိတွင် KNPP စွာ ရက္ခိုင်ပြည်နယ်ဟိ ကမန်လူမျိုးတိအတွက် ရွီးကောက်ပွဲ ဝင်ပြိုင်ရေ တခုတည်းသော ပါတီဖြစ်ရေ။

## ဖွဲ့စည်းပုံ
KNPP တွင် ဌာနဆိုင်ရာမှ အငြိမ်းစားဝန်ထမ်းတချို့နန့် ကိုယ်ပိုင်စီးပွားရီးလုပ်ငန်းရှင် ၁၆ ဦးနန့် ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင် ကော်မတီ ဖွဲ့စည်းထားရေ။ ပါတီဖွဲ့စည်းပုံမှာ ကျေးရွာ၊ ရပ်ကွက်၊ ခရိုင်၊ မြို့နယ်နန့် ပြည်နယ် အဆင့်ဆင့် ဖြစ်ရေ။ ၉ဝ ခုနှစ် ရွီးကောက်ပွဲမာ ကမန်အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်နာမည်ဟိ ပါတီတခု ပေါ်ပေါက်လာကာ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်တဦး ရွီးချယ်ခံခရရေ။ အငြိမ်းစား တရားရီးဝန်ထမ်း တဦးဖြိုက်ရေ ဦးဇော်ဝင်းက ပါတီဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ယူထားရေ။

### ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင် ၁၆ ဦး
# ဦးဇော်ဝင်း (ဥက္ကဋ္ဌ)
# ဦးလှတိုး (ဒု ဥက္ကဋ္ဌ ၂)
# ဦးထွန်းငွေ (ဒု ဥက္ကဋ္ဌ ၃)
# ဦးတင်လှိုင်ဝင်း (အတွင်းမာရီးမှူး)
# ဦးကျော်ငြိမ်း (တွဲဘက် အတွင်းမာရီးမှူး ၁)
# ဦးသိန်းရွှေ (တွဲဘက် အတွင်းမာရီးမှူး ၂)
# ဦးဆန်းရွှေ (တွဲဘက် ပြန်ကြားရီးမှူး)
# ဒေါ်နွဲ့နွဲ့အေး (ဘဏ္ဍာရီးမှူး ၁)
# ဒေါ်စုစုခိုင် (ဘဏ္ဍရီးမှူး ၂)
# ဒေါ်မြင့်သိန်း (စာကေးစစ် ၁)
# ဦးကျော်စိုးမိုး (အဖွဲ့ဝင်)
# ဦးအောင်မျိုးသိန်း (အဖွဲ့ဝင်)
# ဦးကြည်ထွန်း (အဖွဲ့ဝင်)
# ဦးမောင်ထွန်း (အဖွဲ့ဝင်)
# ဦးလှရွှေ (အဖွဲ့ဝင်)
# ဦးသက်ထွန်း (အဖွဲ့ဝင်)

## ပါတီမူဝါဒ
ပါတီဧ့မူဝါဒမှာ ပြည်ထောင်စုမပြိုကွဲရီး၊ တိုင်းရင်းသားစည်းလုံး ညီညွတ်မှုမပြိုကွဲရီး၊ အချုပ်အခြာအာဏာ တည်တံ့ခိုင်မြဲရီး နန့် လောကပါလတရားတိကို အခြီခံကာ အခြီခံလူ့အခွင့်အရီးတိကို လေးစားလိုက်နာရေ ပြည်ထောင်စုဖွား ပြည်သူပြည်သားတိ၊ ပါတီတိနန့် လက်တွဲပြီးကေ အနာဂတ်တွင် ခေတ်မီဖွံ့ဖြိုးလက်တက်ရေ ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံတော်သစ်ဖြစ်ပေါ်လှာစီရန် စကုန်ကြိုးပမ်းလားရီး၊ အကြမ်းဖက်ဝါဒနန့် အခြား အစွန်းရောက်ရေ ဇာဝါဒမျိုးကို မဆို ဆန့်ကျင်လားရီး၊ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံတိအပါအဝင် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတိ နန့် ဖြောင့်မတ်ရေ ဘက်မလိုက် မူဝါဒကို အခြီခံရေ ချစ်ကြည်နှီးမှု  ပါဝင်ကူညီရီး၊ နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးတွင် ဘက်စုံဖွံ့ဖြိုးလက်တက်လှာယောင် ဆောင်ရွက်ရီး၊ မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် အကျိုးမပြုရေ အတွေးအခေါ်အယူအဆတိ ပပျောက်ချုပ်ငြိမ်းလားယောင် ပညာပီးစည်းရုံးရီး ရို့ဖြစ်ရေ။

## ပယ်ဖျက်ခြင်း
ဒေပါတီကို ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုင်ငံရီးပါတီတိ မှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၂၅ အရ သတ်မှတ်ကာလအတွင်းမာ လျှောက်ထားခြင်းမဟိခအတွက်နန့် ၂၀၂၃ ခုနှစ် မာ့ခ်ျလ ၂၉ ရက်နိမှစပြီးကေ နိုင်ငံရီးပါတီအဖြိုက်နန့် မှတ်ပုံတင်ထားခြင်းက  ပြည်ထောင်စုရွီးကောက်ပွဲကော်မယှင်က ပယ်ဖျက်ခရေ။

## ကိုးကား

ကဏ္ဍ:ရခိုင်နိုင်ငံရီးပါတီတိ
ရခိုင်ရှီးဟောင်းစက္ကူလုပ်နည်း

စက္ကူကို ရခိုင်တိမှာ သစ်ခေါက်တိနန့် အများလုပ်ကတ်တေ။ သစ်ခေါက်မှာ ညောင်ခေါက်၊ ညောင်ကြွပ်ခေါက်ကို သုံးရေ။ ညောင်ကြွပ် စရေ အခေါက်တိကို ထုထောင်း၊ ပေါင်း၊ ပြုတ် လုပ်နည်းအတိုင်း လုပ်ပြီး ဆန်မှုန့်တီးဆန်ခါပိုင် လိုရေအတိုင်း ရက်လို့ ပေါင်းဖတ်(ပြုတ်ဖတ်)ကို ရီနန့် ဖျော်ပနာ အမှုန့်အသား သန့်အောင်လုပ်တေ။ အမှုန့်အသား သန့်လားကေ ရီထဲ ဆန်ခါချ ယင်းအထက် ပေါင်းပြုတ်ဖတ်ကို ဖျော်ရေ။ အမှုန့်ညီလား ထိုင်လားကေ ဆန်ခါကို အသာချေ မလှုပ်ယောင် ဖေါ်ယူရ ပါရေ။ ယင်းပြီးမှ စင်မှာတင် လှန်းထားရေ။ ခြောက်ကေခွါပြီးမှ စက္ကူ စာရွက် ‘တရွား’ ဖြစ်လာပါရေ။ အဖြူ၊ အဝါ၊ အနက် စရေ အရောင်တိ ထည့်ချင်ကေလေ့ ထည့်လို့ရပါရေ။
ကဏ္ဍ:ရခိုင်လက်မှုပညာ
ကုလားဗျိုင်းဇီ၊ နွားဗျိုင်းဇီ

ကုလားဗျိုင်းဇီ၊ နွားဗျိုင်းဇီ ဆိုစွာ ရခိုင်စကားတခု ဖြစ်ပါရေ၊
## ရှင်းလင်းချက်
ပြောမရ ဆိုမရ ထိန်းကျောင်းရ ခက်ရေ လူတိကို ပြောဆို သုံးနံုးရေ အခါ ခုိင်းနိှုင်းရေ စကားပုံ တစ်ခု ဖြစ်ပါရေ၊
## အခြားအသုံးအနှုန်း
ကလားပဇီ နွားပဇီ လို့လေ့ သုံးကတ်ပါသိမ့်ရေ။
## ကျမ်းကိုး

ကဏ္ဍ:ရခိုင်စကားပုံတိ
ပုရပုတ်

သစ်ခေါက်တိကို ထုထောင်း၊ ပေါင်း၊ ပြုတ် လုပ်နည်းအတိုင်း လုပ်လို့ရလာရေ ရခိုင်လက်လုပ်စက္ကူကို လိုပိုင် ပိုင်းခေါက်လို့ ချုပ်တွဲကေ “ဂေါင်းတွဲ ပုရပုတ်” “ဂေါင်းတွဲဘွဲ့” ဖြစ်လာပါရေ။ အချပ်လိုက် အချပ်လိုက် (တစ်ရွက်ချင်း) တစ်ရွှာစီ ထားကေ “တစ်ရွှာပုရပုတ်” ဖြစ်ပြီး ထပ်ခေါက် ထပ်ခေါက်လားကေ‘ပြောင်းပြန်ထပ်ခေါက်ပုရပုတ်” ဖြစ်တေ။ မြုံပြည်မှာ ပုရပိုက်ကို 'ပရပုတ်' လို့ ခေါ်စွာ တွိရပါရေ။

“ပုရပိုက်ကေ တစ်ဆူ၊ နံဒေါင်းကြားမှာ၊ ကျပ်လို့ယူ ” လို့ အယင်ကစာတိ ဟိခရေ။ ယင်းပုရပိုက်တိမှာ အဖြူ၊ အဝါ၊ အမဲ အရောင် တိ ဟိပါရေ။ အဖြူ၊ အဝါတိကို ကိုယ်လုပ် ရခိုင်မှင်နန့် ရွီးပြီးကေ အမဲ ပုရပိုက်ကို ကန့်ဂေါ်တန်နန့် ရွီးကတ်ရပါရေ။
ကန့်ဂေါ်တန်

ကန့်ဂေါ်တန်ဆိုစွာ ကျောက်တစ်မျိုးပါ။ (ဗမာမှာ ကန့်ကူဆန်လို့ ခေါ် ရေ၊) ယင်းကန့်ဂေါ်တန်မှာလေ့ အဖြူ၊ အနီ၊ ကြက်သွီး၊ အစိမ်းနန့် အမဲ အရင့်ရောင်တိ ဟိပါရေ။ ၄င်းနန့် စာရွီးကေ အဖြူရောင် စာလုံး ပေါ်လာပြီးကေ ဖျက်လို့ စာမပြေပါယာ။ ကျောက်တန်နန့် ဆင်ကေလေ့ ကျောက်တန်က ပုရပိုက်စက္ကူမှာ ရွီးလို့မပေါ်ပါ။ ကန့်ဂေါ်တန်က အမဲ ပုရပိုက်တိမှာ ရွီးလို့ ပေါ်ပါရေ။
ကဏ္ဍ:ရခိုင်လက်မှုပညာ
ရခိုင်မှင်

ရခိုင်ကိုယ်လုပ်မှင်စွာ ကကောင်းခိုင်မာပါရေ။ အဝတ်၊ သစ်သား၊ ထရံ၊ စက္ကူ၊ စာရွက်၊ ပုရပိုက်တိမှာ ရွီးထားကေ ရီကျကြာလာလို့ အထည်သားတိ ဆွီးကျလား၊ ပျက်လားကေလေ့ ရခိုင်မှင်က မပျက်ပါ။
ကဏ္ဍ:ရခိုင်လက်မှုပညာ
ရခိုင်မှင်လုပ်နည်း

ရခိုင်မှင်လုပ်တေခါ သပြီပင်၊ ချချားပင်၊ ကဇုပင် စရေ သစ်ပင်က သစ်ခေါက်တိကို အစိမ်းခွါယူပြီး ရီနန့်စိမ်ထားရပါရေ။ ယင်းမှာ ကဇုသီး၊ ချချားသီးရို့ကိုလေ့ ထောင်းထုလို့ ထည့်ရပါရေ။ သံတို၊ သံစတိကိုလေ့ ထည့်ရပါရေ။ သင့်တော်ရေ အချိန်ထိ (တပတ်-လခွဲခန့်) စိမ်ထားရရေ။ ယင်းကို အထပ် အထပ် စစ်လို့ အဖတ်တိကို ဆယ်ပြီး ရီနံမှိုင်း၊ သဲခြံမှိုင်းရို့ကို ထည့်ပသာ အကြိုင်က အနစ်နီးပါး စာရွီး ရယောင်ထိ မီးအီးအီးနန့် တဆတ်ဆတ် ချက်ရပါရေ။ မင်စက်ချကြည့်လို့ မင်ထင်းရာ ‘တက်ယာ” ဆိုကေ မီးကချလို့ ရပါယာ။ တာရှည် ထိန်းသိမ်း ထားပါဖိ။ ကလောင်နန့် အသုံးပြု စာရွီးလို့ ရပါယာ။

ကဏ္ဍ:ရခိုင်လက်မှုပညာ
ရခိုင်ကလောင်လုပ်နည်း

ကလောင်ကို “ကောင်လောင်၊ ကူလောင်' လို့လေ့ အယင်က ခေါ်ကတ်ပါရေ။ အယင်က ရခိုင်တိရေ စက္ကူ၊ မင်၊ ကလောင်ရို့ကို ကိုယ်တိုင်လုပ်ပြီး အသုံးပြုခပါရေ။ ကလောင်(တန်) ပြုလုပ်ဖို့ အတွက် ဝါး(မဒဲဝါး၊ တရဂူဝါး၊ ကသောင်းဝါးတိ)အရင်းပိုင်းက အလယ်ပိုင်းထိကို အဆစ်မပါယောင် ဖြတ်လို့ လက်တစ်လုံး (၁. ၅)စင်တီလောက်စီ ခြမ်းထားရပါရေ။ အအူကို စကေခြစ်ထား ခွါထားရပါရေ။ ယင်းဝါးခြမ်းကို ချက်ပြုတ်တေ စဖိုအထက်က ကြပ်စင်မှာ တင်ထားလို့ အခြောက်ခံ ကြပ်တိုက်ထားရပါရေ။ လိုရေခါ တစ်ထွာလောက် အပိုင်းအနားဇောင်း သတ်လို့ အကိုင်တန် ပြုလုပ်ရပါရေ။ အဖျားနသွီးကို တြိဂံပုံစံဖြစ်ယောင် ၂ ဖက် အနားက ချွန်ရပါရေ။ အခေါက်ဖက်ကို အထက်က ထား အသားဖက်ကို အောက်ဖက်က ထိန်းလို့ လက်ကိုင်နိုင်ယောင် လုပ်ထားရပါရေ။ နသွီးအောက်ဖက်က အသား(အဖျား)ကို စကေချူးချူး မှင်တို့လို့ ရွီးရယောင်ထိ ပြုလုပ်ပြီးကေ အဖျားမှာ ၂ ခြမ်း ဖြစ်ယောင် လက်တစ်ဆစ် (၂. ၅)စင်တီမီတာလောက် ခွဲထားရပါရေ။ အဖျားကို စာလုံးပုံ ကြီးငယ်လိုရေပိုင် ချွန်ထားရပါရေ။ ယေပြီးခါမှ စာရွက်၊ ပုရပိုက် ထက်၊ အောက်၊ ဝဲယာ အနားကျန် ချန်ထားရပါရေ။ အလယ်ဂေါင်မှာ တခါတရီ ၁ ခု၊ တခါတရီ ၂ ခု လက်မခွဲလောက် အဝိုင်းနှစ်ထပ် မှင်နန့် လုပ်ရပါရေ။ ယင်းကို အချက်၊ အလယ်ချက်၊ ‘ချက်’ လို့ ခေါ်ကတ်ပါရေ။ စာရွက်မှာ ‘မျိုင်း’ လိုရေပိုင် သတ်မှတ်ပြီး ယင်းလုပ်ထားရေ ရခိုင်ဝါးကလောင်နန့် မင်တို့လို့ တို့လို့စီ စာလုံးကို ရွီးကတ်ရပါရေ။ စာလုံး၏ မှင်ခရာကို ကြည့်လို့ ကိုယ်လုပ်မှင်/ ကိုယ်လုပ်ကလောင်ကို သိနိုင်ပါရေ။

ကဏ္ဍ:ရခိုင်လက်မှုပညာ
ရွီးပုံတတ်

ရခိုင်စာ(ပီ၊ ဝါး၊ ပုရပိုက်) တိမှာ စာရွီးရေခါ ရွီးပုံတတ်၊ စာရွီးတတ်လို့ နှစ်မျိုးဟိပါရေ။ ရွီးပုံတတ်ဆိုစွာ ပီးလိုက်၊ ခိုင်းလိုက်တေ စာမှာ ပါကေပါရေအတိုင်း တသဝေမတိမ်း တစ်ခုမကျန် ရွီးကူးရေလူကို ခေါ်ပါရေ။ သူက စာလုံးဝ မတတ်ပါ။ ပုံချ(ပုံဆွဲ၊ ပန်းချီဆွဲ) ရေပိုင် စာနဂိုဟိရေအတိုင်း ရွီးဆွဲရေ လူကို ခေါ်ပါရေ။

### ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရခိုင်စာပီဆိုင်ရာဝေါဟာရ
စာရွီးတတ်

စာရွီးတတ်ဆိုရေ ဆရာကတော့ခါ စာတတ်ပါရေ။ ကိုယ်တိုင်ရွီး ဘွဲ့အုပ်(စာအုပ်)က ကူးရွီးရေ ဆရာ၊ မူပွားရေ ဆရာကို ‘စာရွီးတတ်’လို့ ခေါ်ပါရေ။အားလုံး အားလုံး ဂနိထိ ဟိနီ၊ ကျင့်သုံးနီကတ်ပါသိမ့်ရေ။ သိချင်ကေ (mog-tv) လိုင်း (သို့) fb မှာ ဖွင့်လို့ အမြဲ လိလာကြည့်ပါ။ မြုံပြည်(တြိပူရ) က ရခိုင်စာပီပညာသျှင်တိ ဂနိထိ လုပ်နီ၊ ကျင့်သုံး နီကတ်စွာကို တွိရပါလိမ့်မေ။

### ကိုးကား

ကဏ္ဍ:ရခိုင်စာပီဆိုင်ရာဝေါဟာရ
ခုနှစ်တိ စာရင်း

## [[၃ ထောင်စုနှစ်]]
### [[၂၁ ရာစုနှစ်]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

## [[၂ ထောင်စုနှစ်]]
### [[၂၀ ရာစုနှစ်]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[၁၉ ရာစုနှစ်]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[၁၈ ရာစုနှစ်]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[၁၇ ရာစုနှစ်]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[၁၆ ရာစုနှစ်]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[၁၅ ရာစုနှစ်]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[၁၄ ရာစုနှစ်]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[၁၃ ရာစုနှစ်]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[၁၂ ရာစုနှစ်]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[၁၁ ရာစုနှစ်]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

## [[၁ ထောင်စုနှစ်]]
### [[၁၀ ရာစုနှစ်]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[၉ ရာစုနှစ်]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[၈ ရာစုနှစ်]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[၇ ရာစုနှစ်]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[၆ ရာစုနှစ်]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[၅ ရာစုနှစ်]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[၄ ရာစုနှစ်]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[၃ ရာစုနှစ်]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[၂ ရာစုနှစ်]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[၁ ရာစုနှစ်]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

## [[ဘီစီ ၁ ထောင်စုနှစ်]]
### [[ဘီစီ ၁ ရာစုနှစ်]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[ဘီစီ ၂ ရာစုနှစ်]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[ဘီစီ ၃ ရာစုနှစ်]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[ဘီစီ ၄ ရာစုနှစ်]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[ဘီစီ ၅ ရာစုနှစ်]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[ဘီစီ ၆ ရာစုနှစ်]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[ဘီစီ ၇ ရာစုနှစ်]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[ဘီစီ ၈ ရာစုနှစ်]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[ဘီစီ ၉ ရာစုနှစ်]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

ကဏ္ဍ:ခုနှစ်အလိုက်ဖြစ်စဉ်
ကဏ္ဍ:ခုနှစ်ဆိုင်ရာ စာရင်းဇယားတိ
ဦးလှမြင့်

ဦးလှမြင့်ကို ၁၉၆၀ခု မတ်လ ၂၄ ရက်‌နိ့  ရခိုင်ပြည် စစ်တွေမြိုမာ မွီးဖွါးခပါရေ။ မိဘများမှာ ဦးမောင်သာကျော်ခေါ် ဦးထွန်း အမိ   ဒေါ်မသာနုရို့ဖြစ်ပါရေ။ ညီအကိုမောင်နှမ(၈) ထဲက အကြီးဆုံးသားဖြစ်ပါရေ။
## တက်ရောက် စာသင်ခဖူးရေကျောင်းတိ
# လက်စွမ်းပြ မူလတန်းကျောင်း ကျောက်ဖြူမြို့။
# နန်းတောပြင် မူလတန်းကျောင်းဗောဓိကုန်း သံတွဲ။
# မူလတန်းကျောင် ဂူတာရပ်ကွက် တောင်ကုတ်မြို့။
# မူလတန်းကျောင်း နာဇီရွာ စစ်တွေမြို့။
# အထက(၁) မြောက်ဦးမြို့။
# အထက(၁) စစ်တွေမြို့။
# အထက ပုဏ္ဏာကျွန်းမှ (၁၀)တန်းအောင်ပါရေ။
# စစ်တွေကောလိပ် စစ်တွေမြို့။
# စာပေးစာယူ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်
ရို့ပင်ဖြစ်ပါရေ။

## အနုပညာလှုပ်ယှားမှု
၁၉၈၉ခုတွင် 

ရခိုင်ဒီကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီက  

စီစိုင်ထုတ်ဝီရေ လိူင်းသံစာစောင်မာ  

လစ်လျူရူ့ခံရသော ရခိုင်ပြည်  

ဆောင်းပါရွီးပနာ
ရခိုင်စာပီနယ်ထဲသို့  

ဝင်ရောက်ဗျာယ် ဆောင်းပါး ရသစာပေအက်ဆေး ကဗျာရို့ကိုရွီးသားခပါရေ။
 
ရခိုင်တေးသီခြင်းတိကို နောင်ခိုင်နာမေနန့်ရွီးဖွဲ့ဗြီးကေ ဘဝသျှင်ဒိုင် ၊ဆိုက်ဘေးရီးယား၊ ဇကုန်ပျံလီတေးသီခြင်းတိကို လူသိများထင်ရှားခဖူးပါရေ။
 
ရခိုင်အဆိုရှင် ဦးသန်းမောင်၊ မြတ်ခိုင်ကျော်၊ဦးအောင်ကျော်သာ၊ဦးမောင်သိန်း၊ ဝင်းကိုခိုင်၊ ခိုင်ကျော်လင်း၊ လပြည့်အောင် ၊ရမ္မာဝတီစံဝင်း၊ ခိုင်မိုး၊ မြတ်ထွန်းခိုင် ကိုလှရွှ 

နှင်းက္ကန္ဒြာ၊ရို့ကို စင်တင်ပီးဗျာယ် စီးရီး ‌ခွေထုတ်ဝီပီးခပါရေ။ 
                      

‎
Baskin-Robbins

**Baskin Robbins** သည် နိုင်ငံပေါင်း 30 ကျော်တွင် franchises များရှိသည့် ကမ္ဘာ့ရေခဲမုန့်ဆိုင်၏ ဆိုင်ခွဲတစ်ခုဖြစ်သည်။ တည်နေရာ 5800 တွင် 2800 သည် United States တွင်အခြေစိုက်သည်။ Burt Baskin နှင့် Irv Robbins တို့၏ ညီရင်းအစ်ကိုများဖြစ်သော ရေခဲမုန့်လုပ်ငန်းနှစ်ခုကို ပေါင်းစည်းခြင်းဖြင့် ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ပေါင်းစည်းခြင်းမပြုမီတွင် သီးခြားရေခဲမုန့်လုပ်ငန်းနှစ်ခုကို Burt's Ice Cream Shop နှင့် Snowbird Ice Cream ဟုခေါ်သည်။ Snowbird ရေခဲမုန့်သည် ထိုအချိန်က အရသာ 21 မျိုးရှိပြီး ဆန်းသစ်ပြီး လတ်ဆတ်သည်ဟု ချီးကျူးခံရသည်။

## ပြင်ပလင့်များ
*Baskin-Robbins တရားဝင်ဝက်ဘ်ဆိုက်
Ben & Jerry's

**Ben & Jerry's Homemade Holdings Inc.** ၊ **Ben & Jerry's** ဟု အများအားဖြင့် လူသိများသော ရောင်းဝယ်ရေးသည် ရေခဲမုန့်၊ အေးခဲထားသော ဒိန်ချဉ် နှင့် sorbet တို့ကို ထုတ်လုပ်သည့် အမေရိကန် ကုမ္ပဏီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ Burlington, Vermont တွင် 1978 ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ကုမ္ပဏီသည် တစ်ခုတည်းသော ရေခဲမုန့်ဆိုင်မှ ဆယ်စုနှစ်အနည်းငယ်အတွင်း နိုင်ငံစုံအမှတ်တံဆိပ်တစ်ခုသို့ ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်။ ကုမ္ပဏီကို 2000 ခုနှစ်တွင် ဗြိတိန်နိုင်ငံစုံ conglomerate Unilever သို့ ရောင်းချခဲ့သော်လည်း သီးခြားလုပ်ငန်းခွဲတစ်ခုအဖြစ် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၎င်း၏လက်ရှိရုံးချုပ်သည် Waterbury, Vermont တွင်၎င်း၏စက်ရုံနှင့်အတူ South Burlington, Vermont တွင်တည်ရှိသည်။
ပီကျွန်း

#### ပီကျွန်း

ပီကျွန်းစွာ ကုလားတန်လွင်ပြင်တွင် အနောက်‌မြောက်ဘက် အဆုံးမာရှိရေ အရပ်ဖြစ်ရေ။ ကုလားတန်မြစ်ဧ လက်ဝဲလက်တက် ပီချောင်း(ပေချောင်း) ပင်ဖြစ်ရေ။ ပီအရပ်တွင် ပီကိုးမြို့ဟိခကြောင်းအဆိုဟိရေ။

မြောက်ဦးခေတ်ဦးကာလ မင်းခရီလက်ထက် မြို့တော်ကိုလာတိုက်ရေ သျှမ်းတိက လက်ရ ဖမ်းရသူတိကို ဒေအရပ်၌ ချထားခရေ(စန္ဒ။၂း၂၇)။ မင်းဘာယှင့်လက်ထက် အနောက်ကိုစစ်ချီရာမှာ သားတော် သံတွဲစား ဥပရာဇာ၏ တပ်စွာ ဒေချောင်းဖျားမှ ကျော်ကာ ကျောက်ကုလား၊ကျောက်ဖျာမြို့က ခွီးမွီးတောင် စိုင်တမော်လမ်းအတိုင်း ချီတက်ခလီရေ(စန္ဒ။၂း၆ဝ)။ မင်းရာဇာကြီး ဟံသာဝတီမှ အပြန် ရှစ်တပ်အစုဖွဲ့ရာမှာ ဒေအရပ်၌ မိုင်းတပ်ကို ထားဟိခရေ(စန္ဒ။၂း၁၄၉)။ မှိုင်းချောင်း အရပ်ပင်ဖြစ်ရေ။ မှိုင်းချောင်းစွာ ပီကျွန်းဝင်အရပ်ဖြိုက်‌ကြောင်း ထင်ယှားရေ။

ပီကျွန်းစွာ ရက္ခိုင်လက်ဝဲကိုးဆယ့်ကိုးမြို့ဝင် တစ်ခုဖြိုက်ခရေ။

မင်းမတည်ပြည်မရပ်ကာလတွင် ပီအတန့်ရေ ပုန်ကန်ရာ အရပ်တစ်ခု ဖြိုက်ခရေ(စန္ဒ။၂း၂၃၇)။ ဓမ္မရာဇ်ရာဇာမင်းလက်ထက် ၁၇၄၂-ခုနှစ်မာ အရှိပြည်မှ ခိုဝင်လှာသူ ငစံဦး၊ သင်္ဘောထိုးလှော်၊ ငပုညိုရို့ကို ဒေချောင်းအရပ် တွင် ချေတိကျော့အစို့အဖြိုက် ဖွိ့ပီးခရေ။ ငပုညိုကို လေးခက်ထောင်စားအဖြိုက်နန့် ခန့် ထားခရေ။ ဒေအရပ် ပြိုင်းချောင်းတွင် ရွာတည်ချထားရေ သက်မြန်မာလူမျိုး စံရွှေကျော်ရို့စွာ ၁၇၇၇-ခုနှစ်မာ လောင်းစီးထွက်ဗြီးပြီး တောင်စဉ်ကမာလမ်းကတဆင့် အင်းဝသို့ ဗြီးလခကတ်ရေ။ (စန္ဒ။၂:၂၈၅၊၂၈၆၊၃၁၂၊၃၂၃)။ ၁၇၈၀-ပြည့်နှစ်တပို့တွဲလတွင် ကုလားသင်္ဘောထိုးစာနန့် ခေါင်းမဲသွယ် ရို့စွာ ဒေအရပ်ချောင်းဝက တပ်တည်ကာ ပုန်ကန်ခကတ်စွာကို တပေါင်းလတွင် ဓမ္မရာဇ်ရာဇာက ချီတက်တိုက်ခိုက်ခပြီးကေ ယင်းတပ်ကို မီးတိုက်ခလီရေ(စန္ဒ။၂း၂၉၃)။

အင်္ဂလိပ်ခေတ်အစတွင် ပီကျွန်းအုပ်မှာ အောင်ကျော်ဇံဖြိုက်လီရေ။ နောင်တွင် မြို့သူကြီး အောင်ကျော်ဇံ အဖြိုက်နန့်ထင်ယှားခသူ ဖြစ်ရေ။ အောင်ကျော်ဇံစွာ လေးမြို့ဝန်ခေတ်တွင် ပြည်စိုးကြီးကျွန်း အုပ်ဖြစ်ရေ။ ပီကျွန်းမှာ ပြည်စိုးကြီးကျွန်းထက် အခွန်ကောက်ကောင်းကြောင်းထင်ယှားရေ။

## ကိုးကား