open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
အန်ချင်း

## အန်ချင်း

ရခိုင်လူမျိုးရို့ဧ့ ကဗျာ လင်္ကာ အဖွဲ့အနွဲ့တိတွင် အန်ခြင်းရေ
တစ်ခု အပါအဝင်ဖြစ်ရေ။ စပ်ဆိုဖွဲ့နွဲ့ပုံအလားတစ်မျိုးဖြင့် ဖွဲ့ဆိုထားခြင်း
ဖြစ်ရေ။ အကြောင်းအရာ ပုံသဏ္ဌာန်အရ ဖွဲ့နွဲ့စပ်ဆိုမှုကို အမည်တစ်မျိုး
မှည့်ခေါ်ခြင်းလည်း ဖြစ်လီရေ။

အန်ခြင်းကို လေးလုံးတစ်ပိုဒ် လင်္ကာစပ်အရ စပ်ဆိုထားသဖြင့်
ပုံသဏ္ဌာန်အရ လင်္ကာအခြင်းမျိုးတွင် ပါဝင်နိုင်လီရေ။ ယကေလည်းသော
ပုံသဏ္ဌာန်အမျိုးအစားအရ စပ်ဆိုမှုအလားတစ်မျိုးဖြစ်ရေအတွက်နန့် အခြင်းအရာအလိုက်
အမည်မှည့်ခေါ်မှု သီးခြားပြုခရရေ။ ယင်းချင့်ကြောင့် လင်္ကာအခြင်းပုံသဏ္ဌာန် အမျိုးမျိုးအနက် အန်ခြင်းလည်း တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်ကြောင်း သိအပ်လီရေ။

အန်ချင်း ဆိုစော်ကား --
အန်ချင်းမှာ လှေလှော်သံဟန်မျိုးနန့် စပ်ဆိုထားရေ ကဗျာဖြစ်လီရေ။
အချို့ရေကား ရြီပင်သမုဒ္ဒရာ အဏ္ဏဝါနန့် သက်ဆိုင်ရေ အကြောင်းကိုဖွဲ့ဆို ထားခြင်းဖြစ်ရေလို့ ယူဆကတ်လီရေ။ ယင်းချင့်ကြောင့် အဏ္ဏဝါခြင်း၊
အဏ်ခြင်း ဆိုပနာ ဖြစ်လာရရေ သဘောကို ပြဆိုကတ်ရေ။ ယင်းသဘောတိုင်း ဆရာတိုင်း ဧ့ မဟာမြတ်မုနိသမိုင်း ပျို့အချီတွင် အန် အကြောင်းကို
ပြဆိုထားစော်ကား-

အန်သော်တခြား၊ သဒ ́ါသွားလည်း၊ ပုဒ်ထားမဂဓ၊ အဏ္ဏဝတည့်၊

နရထိပ်မှူး၊ စောရန်ငူးတို့၊ လန့်မြူးရောင်လျှံ၊ ရောင်ဘောင်စံသော်၊ လှေသံ

ညှင်းညှင်း၊ အန်သီချင်းဖြင့်၊ ရေတွင်းကျော်ကျော်၊ ကျူသီလှော်ခဲ့ ဟူ၏။

ရေဘောင်တွင် တညံညံ လှေလှော်သီချင်းကိုပင် အန်ခြင်းဟု ဆိုလိုပါရေ။

## ကိုးကား
အန်တီမိုနီ

**အန်တီမိုနီ** (ခေါ်) ခအောက်စိမ်း စစ်စစ်ရေ သာမန်အားဖြင့် ငွေကဲ့သို့ ဖြူပြာပြာအဆင်းဟိပြီးကေ မာပနာကြွပ်ဆပ်ရေ သတ္တုတစ်မျိုးဖြစ်ရေ။ ခအောက်စိမ်း သတ္တုသန့်သန့်မှာ တိစွာအသုံးမဝင်လှပေ။ ယကေလည်းအခြားပစ္စည်းတိနန့် ရောစပ်ပနာသတ္တုစပ်ဖြစ်လာရေအခါ စက်မှုလုပ်ငန်းတိတွင် အလွန် အသုံးဝင်လာရေ။

ဒေသတ္တုဧ ထူးခြားချက်တစ်ရပ်မှာ အရည်ကျိုပနာအအီးခံလိုက်ရေအခါ ပြန့်ကားလာတတ်ခြင်း ဖြစ်ဧ။ ဒေသတ္တိဟိခြင်းကြောင့် ခအောက်စိမ်း သတ္တုစပ်ရေ ပုံနှိပ်ခဲစာလုံးတိ ပုံသွန်းရာတွင် ထင်ရှားပီသရေစာလုံးတိကို ရဟိလီရေ။ ပုံနှိပ်စာလုံးတိကို တိရေအားဖြင့် ခဲနန့် ခအောက်စိမ်း စပ်ထားရေ သတ္တုစပ်ဖြင့် ပြုလုပ်ကတ်ရေ။ တစ်ခါတစ်ရံ အထက်ပါသတ္တုစပ်တွင် သံဖြူနန့် ကြွပ်(ဘစ်စမတ်)ရို့ကိုပါ ဇကေ့ချေထည့်ပနာရောစပ်တတ်ရေ။ ထိုသတ္တုစပ်မှာ မာသည့်အတွက် ထိုသတ္တုစပ်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားရေ ခဲစာလုံးတိကို ကြာရှည်စွာ အသုံးပြုနိုင်ဧ။

တစ်ကမ္ဘာလုံးမှ ထွက်သမျှခအောက်စိမ်း သတ္တုရိုင်းတိ အနက် ရာခိုင်နှုန်း ၈ဝ ခန့်ကို တရုတ်နိုင်ငံ ဟူနန်နယ်မှ တူးဖော်ရဟိရေ။ ပြင်သစ်၊ အာရှမိုင်းနား၊ ချက်၊ ဆလို ဗားကီးယား၊ ဘိုလီးဗီးယားနန့် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံမှလည်း ထို သတ္တုရိုင်းကို တူးဖော်ရဟိရေ။ ခအောက်စိမ်းကို အထူးရေအတွက်နန့် စတစ်ဗနိုက်(ကန့်ဝင် ခအောက်စိမ်း)ခေါ် သတ္တုရိုင်းဖြစ်ရေ အန်တီမိုနီ ဆာလဖိုက်(ဒ)မှ ထုတ်ယူရဟိဧ။ ဒေ စတစ်ဗနိုက် ခေါ်  အန်တီမိုနီ သတ္တုရိုင်းအမဲကို ရှေးအခါက အမျိုးသမီးတိစွာမျက်ခုံးနန့် မျက်တောင်ဆိုးဆီး ပြုလုပ်ရာ၌ အသုံးပြုခလီရေ။ အန်တီမိုနီအနီကို နီလွင်ရေ ဆီဆီးနန့် အရောင် ဆီးတိအပြင် မီးခြစ်နန့် မီးရှူး မီးပန်းတိပြုလုပ်ရာတွင် အသုံးပြုလျက် ဟိကတ်ရေ။ စတစ်ဗနိုက်ကို ဥရောပအလယ်ပိုင်း၊ တရုတ်နန့် ဂျပန်နိုင်ငံရို့တွင် အတိအပြား တူးဖော်ရဟိ၍၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ပါဝင်ရေ အလာစကာ၊ နီးဗားဒါး နန့် ကယ်လီဖိုးနီးယား ပြည်နယ်တိတွင်လည်း ထပ်မံတွိ့ဟိရေ။ ခအောက်စိမ်း ဓာတ်ဆားတိစွာအလွန်အဆိပ်ပြင်းထန်၍၊ ထိုအဆိပ်တိစွာစိန်သတ္တု (Arsenic) ပါဝင်ရေ ဓာတ်ဆားတိဟိ အဆိပ်နန့် ဆင်တူလီရေ။

ခအောက်စိမ်းကို ကျိုက္ခမီခရိုင်၊ မော်လမြိုင် တောင်ဘက်၊ ကလယ်ကြောင်ရွာအနီး၊ သံဖြူဇရပ် အရှေ့မြောက် ဖောင်းစိန်ရွာအနီး၊ ဇင်းကျိုက်အရှေ့ ကဒိုက်အနီး၊ သာစည်ရွှေညောင် မီးရထားလမ်း လယ်ပြင်ဒေသတစ်ဝိုက်နန့် ကယားပြည်နယ်ရို့တွင် တွိ့ဟိနိုင်ရေ။ 

## ကိုးကား
အန်ဒီ ရူဘင်

**အန်ဒီ ရူဘင်** ရေ Android Inc. နန့် Danger Inc. ရို့ဧ့ ပူးတွဲတီထောင်သူ နန့် အမှုဆောင်အရာဟိချုပ်ဟောင်းတစ်ဦးလည်း ဖြစ်ရေ။ မတ်လ ၁၃ရက်နိ ၂၀၁၃ခုနှစ်တွင် လာရီ ပေ့ဂျ်ရေ အန်ဒီ ရော်ဘင်ကို အန်းဒရွိုက်ဌာနအကြီးအကဲရာထူးမှ ဖြုတ်ကာ အခြားဌာနတစ်ခုသို့ ရွှေ့လိုက်ကြောင်း သူဧ့နီရာတွင် ခရုမ်း လပ်တော့ ဌာနအကြီးအကဲ ဆန်ဒါ ပီချိုင်းကို အစားထိုး ခန့် ထားလိုက် ကြောင်း ထုတ်ပြန်ပြောကြားခရေ။ ၂၀၁၃ ဒီဇင်ဘာလတွင် ရူဘင်ရေ ဂူဂဲလ်ဧ့ စက်ရုပ်နည်းပညာဌာနကို စီမံဆောင်ရွက်ရန် တာဝန်ပီးခံခရရေ။

## ဘဝအစပိုင်း
ရော်ဘင်ရေ ၁၉၆၂ခုနှစ်တွင် နယူးယောက်မြို့၌ မွေးဖွားခရေ။

## ပညာရီး
* နယူးယောက်ဟိ ဟိုရေ့ဂရင်းလီ အထက်တန်းကျောင်းတွင် ၁၉၇၇‘၁၉၈၁. အထိ ပညာသင်ကြားခရေ။
* ယူတီကာ၊ နယူးယောက်မြို့ ဟိ ယူတီကာ ကောလိပ်မှ ၁၉၈၁‘၁၉၈၆. တွင် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံဘွဲ့ကို ရဟိခရေ။

## လုပ်ငန်းအတွေ့အကြုံတိ
* Carl Zeiss AG တွင် စက်ရုပ်အင်ဂျင်နီယာအဖြစ် ၁၉၈၆ မှ ၁၉၈၉အထိ၊ 
* Apple Inc. တွင် ကုန်ထုတ်လုပ်မှု အင်ဂျင်နီယာ အဖြစ် ၁၉၈၉ မှ ၁၉၉၂အထိ၊
* General Magic တွင် အင်ဂျင်နီယာ အဖြစ် ၁၉၉၂ မှ ၁၉၉၅ အထိ၊
* MSN TV တွင် အင်ဂျင်နီယာ အဖြစ် ၁၉၉၅ မှ ၁၉၉၉ အထိ၊
* Danger Inc. တွင် ပူးတွဲတီထောင်သူအဖြစ် ၁၉၉၉ မှ ၂၀၀၃ အထိ၊
* Android Inc. တွင် ပူးတွဲတီထောင်သူအဖြစ် ၂၀၀၃ မှ ၂၀၀၅ အထိ၊
* Google တွင် ၂၀၀၅ မှ ဂုအထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ဟိရေ။

## References

## External links

*"Designing Products Your Customers Will Love" , Andy Rubin speaks at Stanford University
*"Android on the March", Financial Post September 17, 2010
*"Android Invasion", Newsweek October 3, 2010
အန်သလီယာ

**အန်သလီယာ** (Antlia) (; ရှေးဟောင်းဂရိ *ἀντλία*) ရေ တောင်ကမ္ဘာခြမ်းကောင်းကင်ဟိ ကြယ်စုတန်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး လက်တင်ဘာသာဖြင့် လီစုတ်စက်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရရေ။ ၁၈ ရာစုနှစ်တွင် Nicolas-Louis de Lacaille ဆိုသူက မှတ်တမ်းတင်ထားခြင်းဖြစ်ရေ။ အန်သလီယာရေ မေးမှိန်ရေ ကြယ်စုတန်းဖြစ်ပြီး အတောက်ပဆုံးကြယ်ဖို့ လိမ္မော်ရောင်ကြယ်ဘီလူး Alpha Antliae ဖြစ်ရေ။ 

## ကိုးကား
အပင်

အပင်တိရေ များရေအားဖြင့် ကလိုရိုဖီခေါ် အစိမ်း 
ဓာတ်ဟိမှ မိမိရို့အလို အလျှောက်အာစာရကို ဖြစ်ထွန်းစီနိုင် 
ရေ။ အရပ်သုံးစကားနန့်ဆိုကေ မိမိရို့ဖာသာ မိမိရို့ 
အစာချက်ယူ နိုင်ရေဟု ဆိုရပါဖို့။ မှိုနန့်ကျောက်ခက်ပင် 
ရို့၌ ကလိုရိုဖီမဟိပနာ မိမိရို့ဖာသာ အစာမချက် လုပ်နိုင်ကတ်ပါ။ ယင့်အပင်မျိုးရို့ရေ အသက်သျှင်လျက်ဟိရေ အပင်နန့် 
တိရစ္ဆာန်တိမှ၎င်း၊ အသက်သေပြီး ဖြစ်ရေ အပင်နန့် 
တိရစ္ဆာန်တိမှ၎င်း၊ အစာရဟိကတ်ရေ။ သက်ဟိအပင်နန့် 
တိရစ္ဆာန်တိမှ အစာရဟိရေ အပင်မျိုးကို ပါရဆိုက်ဟုခေါ် 
ရေ။ သေပြီးအပင်နန့် တိရစ္ဆာန်တိမှ အစာရဟိရေအပင် 
မျိုးကို ဆပရိုဖိုက်ဟုခေါ်ရေ။ ဆပရိုဖိုက်ရို့ရေအင်ဇိုင်းခေါ် 
ပစ္စည်းတိကိုထုတ်ပနာ၊ သေပြီးအပင်နန့် တိရစ္ဆာန်ရို့ကို ဆွေး 
မြေ့စီရေ။ ဒေပိုင်နန့် မိမိရို့အတွက် အစာလည်းရဟိပနာ 
လူရို့အားအန္တရာယ်ဖြစ်စီမည့် ပုပ်သိုးရေ အရာတိကိုလည်း 
ပပျောက်အောင် ဆောင်ကြဉ်းပီးရေ။ ပါရဆိုက်ရို့ရေကား 
ရောဂါအမျိုးမျိုး ကျရောက်စေနိုင်အတွက်နန့် ဆပရိုဖိုက်ရို့ပိုင် 
လူရို့အား အကျိုးမဖြစ်စီနိုင်ချေ။

## ကိုးကား
အနော်မာဘုရား

## တည်နီရာ
မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့ မြောက်ဘက် တစ်မိုင်ခန့်အကွာတွင် တည်ဟိပါရေ။ အလယ်စေတီ (ခ) မင်းပေါင်းစေတီဧ့ မြောက်ဘက်၊ ရွှေကြာသိမ်စေတီ (၂) ဧ့ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ကျရောက်ပါရေ။
## ကုသိုလ်သျှင်
အနော်ဇာမင်းသမီးမှ ကောဇာသက္ကရာဇ် (၈၆၃) ခု၊အေဒီ (၁၅၀၁) ခုနှစ်တွင် တည်ထားလှူဒါန်းခပါရေ။
## သမိုင်းအကျဉ်း
အနော်ဇာမင်းသမီးရေ ဖခမည်းတော် သိင်္ဂသူစောမွန်ဘုရင် တေဇရာမစေတီတော်ကြီးကို တည်ဆောက်လှူဒါန်း . နီစဉ်မှာပင် ဘုရားတည်လိုသော သဒ္ဓါတရား ပေါ်ပေါက်ထက်သန်လာသဖြင့် ဖခမည်းတော်နန့်အတူ ကောင်းမှုပြုအံ့ သောငှာဟူပနာ တည်ထားလှူဒါန်းခသော ဘုရားတစ်ဆူပင်ဖြစ်ပါရေ။ အနော်ဇာမင်းသမီး အပျိုစင်ဘဝမှာပင် လှူဒါန်းခသော ဘုရားတစ်ဆူဖြစ်ရေဟု သိဟိရပါရေ။ သမိုင်းတချို့တွင် သက္ကရာဇ် (၁၀၀၂) ခု၊ အေဒီ (၁၆၄၀) တွင် မယ်တော်ကြီး သျှင်ထွေးမိဖုရားကြီးနန့် သမက်တော် ဘုရင်နရပတိကြီး၊ မိဖုရားကြီးသီရိသုမြတ်စွာဒေဝီ (နတ်သျှင်မယ်)တို့ရေ အမြင့်တောင်ထိပ်ပေါ်မှ အမြင့်တောင်စေတီတော်တို့ကို တည်ဆောက်စဉ် ဤအနော်မာဘုရားကြီးကို ထပ်မံတည်ဆောက်ခရေဟုလည်း သိဟိရပါရေ။ အနော်ဇာမင်းသမီးကို အစွဲပြုပနာ အနော်မာဘုရားဟုခေါ်တွင်ခြင်း “ ဖြစ်ပါရေ။
## ဗိသုကာလက်ရာ
အနော်မာဘုရားကြီးကို တောင်ချိုင်ကြားတွင် တည်ဆောက်ထားပါရေ။ မူလကဂူတော်ကြီးဖြင့် တည်ဆောက် ထားခဟန် တူပါရေ။ ဂူတော်အောက်ခြေ အမြင့် (၃) ပေခန့် ကျန်နီပါသေးရေ။ ဂူတော်အပြင်ဘက်တွင်လည်း တံတိုင်းလိုလို ကျောက်တုံးတိ ပြန့်ကြဲနီရေကို တွေ့ဟိရပါရေ။ ဂူတော်အနီအထားမှာလည်း လေးထောင့်အနီအထား
တွေ့ဟိရသော်လည်း လေးနားညီဂူမျိုးမဟုတ်ဘဲ အောက်ခြေတောင်မြောက်အကျယ် (၂၅) ပေခန့်၊ အရှေ့အနောက်အကျယ် (၂၉) ပေခန့် ၊ မုခ်ထွက်အရှည်ကိုပါ ပေါင်းလျှင် (၃၈) ပေခန့်ဟိပါရေ။ နံရံအောက်ခြေ အနီအထားမှာ မုခ်ထွက် နံရံပို ထူနီရေကို တွေ့ဟိရပါရေ။ ဂူတော်ထဲဟိအလယ်တွင် ကျောက်ပလ္လင်တော်ကြီးဖြင့် ဆင်းတုတော်ကြီးကို ပူဇော်ထားပါရေ။ ဆင်းတုတော်ကြီးမှာ ကျောက်တစ်လုံးတည်းဖြင့် ထုဆစ်ထားပြီး (၁၀) ပေကျော်ခန့် မြင့်ပါရေ။ ပလ္လင်တော်တစ်ခုလုံးကိုလည်း ရခိုင်စိတ္တလင်္ကာရအနုလက်ရာ မြောက်တိစွာဖြင့် ထုဆစ်ဖန်တီးထားပြီး ပလ္လင်တော် အမြင့် (၅) ပေခန့်ဟိပါရေ။ ပလ္လင်တော်ကို ရှေ့တွင် ခုနစ်မျက်နှာစလုံး၌ ရုပ်လုံးရုပ်ကြွ ပန်းအနုလက်ရာတိဖြင့် ထုဆစ်ထားပြီး နောက်ကျောတွင် ကျောက်ဆစ်လက်ရာတိ မဟိပါ။ ပလ္လင်တွင် ထုဆစ်ထားသော လက်ရာတချို့မှာ နဂါးရုပ်တိ၊ မြင်းစီးဘီးလူး၊ ဟင်္သာရုပ်၊ မြင်းရုပ်၊ စည်တီးနီဟန်၊ စောင်းတီးနီဟန်၊ နို့တိုက်နီဟန်၊ ဒိုင်းကာနီဟန်၊ ဝသုနြေ ဆံရည်ညှစ်ချနီဟန်တိကို တွေ့ဟိရပါရေ။ မနုဿီဟရုပ်၊ ဂျီရုပ်၊ ကြာဖူးကိုင်နတ်သားရုပ်၊ ကလေးကိုနို့တိုက် နီသည့် အရုပ်တိကိုလည်း ထုဆစ်ထားပါရေ။ လက်ရာမှာ အလွန်မြောက်လှပြီး အနုစိတ်ထွင်းထုထားသော မြောက်ဦးခေတ် အစောပိုင်းလက်ရာ ပလ္လင်တစ်လုံးပင်ဖြစ်ပါရေ။ ဆင်းတုတော်ကြီးမှာလည်း လက်ရာမြောက်ပြီး ကြည်ညိုဖွယ်ကောင်းသော ဆင်းထုတော်ကြီး တစ်ဆူပင်ဖြစ်ပါရေ။

## ကိုးကား
မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးများ (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅
အပူဓာတုဗေဒ

**အပူဓာတုဗေဒ** (Thermochemistry) ရေ အပူစွမ်းအင်ကို လိလာရေဘာသာရပ်ဖြစ်ပြီး ယင်း၌ ဓာတုဓာတ်ပြုခြင်းတိ၊ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အသွင်ပြောင်းခြင်းတိ ပါဝင်ရေ။ ဓာတ်ပြုခြင်းတစ်ခုရေ စွမ်းအင်ကို လွှင့်ထုတ် (သို့) စုပ်ယူနိုင်ရေ။ အဆင့်ကူးပြောင်းခြင်းတစ်ခုရေလည်း အရည်ပျော်ခြင်း နန့် ဆူခြင်းတို့၌ ထိုအတိုင်းပင်ဖြစ်လေရေ။ အပူဓာတုဗေဒရေ စွမ်းအင် ပြောင်းလဲခြင်းတိအကြောင်းကို အလေးထား လိလာရာ အထူးအနိန်နန့်ပတ်ဝန်းကျင်နန့် စနစ်ရို့ဧစွမ်းအင် ကူးပြောင်းခြင်းတိတွင် ဖြစ်ရေ ။ ဒေပညာရပ်ရေ ဓာတ်ပြုမှုအတောအတွင်း ဓာတ်စမ်းပစ္စည်း၊ ရလဒ်ပစ္စည်းတိဧပမာဏကို ခန့်မှန်းရာ၌ အသုံးဝင်ရေ။ အင်ထရိုပီ တွက်ချက်ဆုံးဖြတ်ခြင်းတိနန့်အတူ ဓာတ်ပြုမှုတစ်ခုရေ သဘာဝအတိုင်း (သို့) ပြောင်းပြန်အတိုင်း ဖြစ်ပွားမှု ဟိမဟိကိုလည်း ခန့်မှန်နိုင်လီရေ။

အန်ဒိုသားမစ်ဓာတ်ပြုခြင်းတိရေ အပူကိုစုပ်ယူဧ။ တစ်ဖက်၌ အက်ဇိုသားမစ်ဓာတ်ပြုခြင်းတိရေ အပူကို လွှင့်ထုတ်ဧ။ အပူဓာတုဗေဒနန့် သာမိုဒိုင်းနမစ်ဘာသာရပ်တို့ဧအယူအဆရေ ဓာတုစည်းနှောင်မှုပုံစံအတွင်း စွမ်းအင်အယူအဆ၌ သဘောညီကတ်ရေ။ ဒေဘာသာရပ်၌ အပူစွမ်းအင်ပမာဏ (heat capacity) ၊ လောင်ကျွမ်းအပူ (heat of combustion) ၊ ဖွဲ့စည်းအပူ  (heat of formation) ၊ အင်သာပီ၊ အင်ထရိုပီ၊ သာမိုဒိုင်းနမစ်ဆိုင်ရာ လွတ်လပ်စွမ်းအင် (free energy) ၊ ကယ်လိုရီ တန်ဖိုးတိကို တွက်ချက်မှုတိပါဝင်ရေ။

## ကိုးကား
အပူချိန်

{dS}
}}

**အပူချိန်** ရေ ပူရေ အီးရေဟု တိုင်းတာရာ၌ အသုံးပြုရေ စံသတ်မှတ်ချက် တစ်ခု ဖြစ်ရေ။ ယင်းကို သာမိုမီတာနန့် တိုင်းတာရရေ။ တိုင်းတာရာ၌ စံနှုန်းအများကြီးဟိရာ အသုံးအများဆုံးမှာ ဆယ်စီးယပ်စကေး (°C)၊ ဖာရင်ဟိုက်စကေး (°F) နန့် ကယ်လ်ဗင်စကေး (K) ရို့ ဖြစ်ကာ၊ ကယ်လ်ဗင်စကေးကို သိပ္ပံပညာရပ်တိတွင် SI ယူနစ် ပြောင်းလဲခြင်းနန့် အသုံးချရေ။ ပကတိအပူချိန်ရေ အအီးဆုံး အပူချိန်ဖြစ်ပနာ ကယ်လ်ဗင်အားနန့် သုည ဖြစ်ပြီးကေ၊ ဆယ်စီးယပ်အားနန့် -၂၇၃.၁၅ °C၊ ဖာရင်ဟိုက်အားနန့် -၄၅၉.၆၇°F အသီးသီးဟိကတ်ရေ။ အပူချိန်ရေ သိပ္ပံနယ်ပယ်အားလုံးဖြစ်ရေ ရူပဗေဒ ပထဝီဝင် ဆီးပညာ ဓာတုဗေဒ ဇီဝဗေဒ စရေရို့၌ သာမက နိစဉ်ဘဝ၌ပါ ကကောင်း အရီးပါရေအရာ ဖြစ်လီရေ။ )

သီအိုရီအရ အနိမ့်ဆုံး အပူချိန်ရေ ပကတိသုည(Absolute Zero)၊ ဆိုလိုစွာကတော့ခါ ၎င်းအရာဝတ္ထုမှ ဖို့ရေ အပူမျှ မစီးထွက်လာခြင်း ဖြစ်ရေ။ စမ်းသပ်တွေ့ဟိချက်အရ၊ ပကတိသုည အဖြစ်သို့ လုံးလုံး မရောက်နိုင်၊ ကကောင်း နီးကပ်စွာသာ ရောက်နိုင်ရေ၊ သို့ဖြစ်ရာ ၎င်းကို အပူစီးကူးမှုဧ တတိယ နိယာမ (third law of thermodynamics) ဟု သတ်မှတ်ရေ။

## သက်ရောက်မှုတိ
အောက်ပါ ရုပ်ပိုင်း ဖြစ်စဉ်တိရေ အပူနန့် ဆက်နွယ်ရေ။

* အစိုင်အခဲ၊ အရည်၊ အငွေ့၊ ငွေ့ရည်၊ သိပ်ရီးဆ၊ ပျော်ဝင်ဆ၊ ငွေ့ဖိအား၊ လျှပ်ကူးခြင်း စရေ အဆင့်တိ ပါဝင်ရေ ရုပ်ဝတ္ထုဧ ရုပ်ဂုဏ်သတ္တိတိ၊
* ဓာတ်ပြုမှု ဖြစ်ပွားရေ နှုန်းနန့် အတိုင်းအတာ၊)
* ဝတ္ထု တခုဧ မျက်နှာပြင်မှ ထုတ်လွှတ်ရေ အပူဖြာခြင်း (thermal radiation) ဧ ပမာဏနန့် သတ္တိတိ၊
* ပကတိအပူချိန် ဧ နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း ဖန်သျှင်ဧ အသံအမြန်
* Temperature measurement by Thermometer

## ကိုးကား
အဘာဝါ

အို အို အို. .....

အို အို အို. ......

အဘာဝါ . .  ၊ အဘာ ဆုံခွတ်လားခယင့်။

အမင်ဝါ . . .၊ အမင် ဆုံပြောင်းလာခယင့်။

ဆုံဝါ . . ၊ ဆုံ စပါးထောင်းလီယင့်။

စပါးဝါ . . ၊ စပါး ကြက်ချေစားလီယင့်။

ကြက်ချေဝါ . . ၊ ကြက်ချေ စွန်ရဲထိုးလီယင့်။

စွန်ရဲဝါ . . ၊ စွန်ရဲ သစ်ခေါင်း၀င်လီယင့်။

သစ်ခေါင်းဝါ . . ၊ သစ်ခေါင်း မီးတိုက်ပစ်လီယင့်၊

မီးဝါ . . ၊ မီးရီဆွတ် ပစ်လီယင့်။

ရီဝါ . . ၊ ရီ ဆင်ပြောင်သောက်လီယင့်။

ဆင်ပြောင်ကြီးဝါ.  .၊ ဆင်ပြောင်ကြီး တောင်စဉ်ယောင်လီယင့်။

တောင်စဉ်၀ါ. .၊ တောင်စဉ် နနွင်းစိုက်လီယင့်။

နနွင်းဝါ . . ၊ နနွင်း သင်းကန်းဆိုးလီယင့်။

သင်းကန်းဝါ . . ၊ သင်းကန် မောင်သျှင်၀တ်လီယင့်။

မောင်သျှင်ဝါ . . ၊ မောင်သျှင် ပန်းဆွတ်လားခယင့်။}}

ပန်းဝါ . . ၊ ပန်း ဘုရားတင်လီယင့်။

ဘုရားဝါ . . ၊ ဘုရား နိဗ္ဗာန်ကူးလီယင့်လေ - ကူးလီယင့်။

(သားချော့တေးခြင်း ကဗျာ)
အမေဇုန် ကင်ဒယ်

**အမေဇုန် ကင်ဒယ်** ရေ
အီလက်ထရောနစ်မင် စနစ်ကိုအသုံးပြုထားရေ စာဖတ်ကိရိယာဖြစ်ရေ။
၎င်းကိရိယာရေ မီးလင်းရေ နောက်ခံမျက်နှာပြင်မဟုတ်ရေကြောင့် (ဥပမာ-နာရီ) မျက်စိကိုသက်သာစေပြီးကေ ကြာရှည်စာဖတ်နိုင်ရေ။ အလင်းပြန်မှု အလွန်နည်းရေကြောင့် တောက်ပရေနီရောင်တွင်ပင် ကောင်းစွာဖတ်နိုင်ရေ။ ဘက်ထရီ သက်တမ်းမှာ သုံးပတ်ခန့် သုံးနိုင်ရေ။ သိုလှောင်နိုင်ရေ ပမာဏမှာ 4GB ဟိရေ။ ၆ လက်မ နန့်၉.၇ လက်မ နှစ်မျိုးဟိရေ။ ၆ လက်မ မော်ဒယ်တွင် ဝိုင်ယာလက်ကိုသာအသုံးပြုရေ ကိရိယာနန့်ဝိုင်ယာလက်+3G ကိုသုံးရေ ကိရိယာဆိုပနာ နှစ်မျိုးဟိရေ။ ၉.၇ လက်မ မော်ဒယ်တွင်မူ ဝိုင်ယာလက်+3G ကိုသုံးရေ ကိရိယာကိုသာ ရနိုင်ရေ။

## ကိုးကား
အမ်ပီသရီး

ဂု မီဒီယာခေတ်တွင် စီဒီချပ်တိကို အလွန် အသုံးတိကတ်ရေ။ ပုံမှန် စီဒီတစ်ချပ်ရေ တစ်မိနစ်ကေအချက်အလက်ပေါင်း ၁ဝသန်း (10 million bytes) နှုန်းနန့်သိုလှောင်သိမ်းဆည်းပါရေ။ ယင့်ချင့်ကြောင့် သုံးမိနစ်စာ သီချင်း တစ်ပုဒ်ရေ 30megabytes ဆိုပါစို့။ အဆိုပါ သုံးမိနစ်ဆိုရေ အချိန်ရေ အင်တာနက်တွင် ဒေါင်းလုပ် ပြုလုပ်ရန် အချိန် ကြာမြင့်တတ်ရေ။

သို့ဖြစ်ပနာ ဗီဒီယိုဆိုင်ရာ အချက်အလက်တိကို အရွယ်ချုံ့ရန် MPEG မှ နည်းလမ်းတိ တီထွင်ဆောင်ရွက်ခရေ။ ယင်းပိုင်ချုံ့ရာတွင် တေးသီချင်းတိ၊ ဒီဗီဒီ ရုပ်ရှင်ဇာတ်လမ်းတိ၊ HDTV ထုတ်လွှင့် ချက်တိနန့်ဒီအက်စ်အက်စ် ဂြိုဟ်တု စနစ်တိလည်းပါဝင်ရေ။ ချုံ့ထားရေ တေးဂီတဖိုင်တိကိုလည်း MPEG Audio Layer-3 ဟု ခေါ်ကြပနာ ဂု အကျွန်ရို့ သိထားကတ်ရေ အမ်ပီသရီး ဖိုင်တိဖြစ်ရေ။
အဆိုပါ ချုံ့လိုက်ရေ နည်းပညာအရ တေးသီချင်း တစ်ပုဒ်ကို အဆ ၁ဝ မှ ၁၂ ဆအထိ ငယ်အောင်ချုံ့ပီးနိုင်ရေ။ သို့ဖြစ်ပနာ 30 megabytes ဖိုင်တစ်ဖိုင်ရေ 3 megabytes သာဟိတော့ရေ။ အသံ အရည်အသွေးလည်း သိသိသာသာ ကျဆင်းမလားပါ။ ၎င်းကို နားထောင်ရရေမှာ စိတ်တွင် ကျေနပ်မှုမဟိပါက မူရင်းဖိုင်အရွယ်အစားသို့ပြန်ပြောင်းနိုင်ရေ။

## ကိုးကား
အမ်ပဲဒါကလီးဇ်

**အမ်ပဲဒါကလီးဇ်** (Empedocles,Ἐμπεδοκλῆς,empedoklɛ̂, *Empedoklēs*; (444–443 BC) ရေ ဆိုကရေးတီး မတိုင်မီ ဂရိအတွေးခေါ်ဆရာတစ်ဦးဖြစ်၍ စစ္စလီကျွန်းဟိအကရာဂါ့စ်မြို့သားတစ်ဦးဖြစ်ရေ။ အမ်ပဲဒါကလီးဇ်ဧ အတွေးခေါ်တိရေ ဓာတ်ကြီးလေးပါးဆိုင်ရာ စကြဝဠာဧ ဇာစ်မြစ်သဘောတရားတိ စတင်ဖော်ထုတ်ခခြင်းကြောင့် လူသိအတိဆုံးဖြစ်ရေ။ ၎င်းက ချစ်ခြင်းတရားနန့် ပဋိပက္ခတရားနှစ်ခုရို့ရေ ဓာတ်တိကို ရောနှောစေရေ၊ ကွဲကွာစေရေဟု အဆိုပြုခလီရေ။

ပိုက်သာဂိုးရပ်စ်ဧ ဩဇာသက်ရောက်မှုဟိကာ ပိုက်သာဂိုးရပ်စ်ဝါဒီဖြစ်ရေ အမ်ပဲဒါကလီးဇ်ရေ တိရစ္ဆာန်ယစ်ပူဇော်မှုဓလေ့၊ အစားအစာအတွက် တိရစ္ဆာန်သတ်ခြင်းတိကို စိန်ခေါ်ခပြီး ထင်ရှားခရေ ပြန်လည်ဝင်စားခြင်းဆိုင်ရာ အယူဝါဒကို ဖွံ့ဖြိုးစေခသူလည်းဖြစ်ဧ ။ ၎င်းဧ စိတ်ကူးအယူအဆတိကို စကားပြေဖြင့် မှတ်တမ်းတင်ခရေ နောက်ဆုံးဂရိဒဿနပညာသျှင်ဟု ယေဘုယျအနီဖြင့် ယူဆကတ်လီရေ။ ၎င်းဧ လက်ရာအချို့သျှင်သန်ကျန်ရစ်ရာ ဆိုကရေးတီးမတိုင်မီ အခြားရေသူတိဧ လက်ရာတိထက် ပိုတိကြောင်းတွိ့ရရေ။ အမ်ပဲဒါကလီးဇ်ဧ သေဆုံးခြင်းကိုပင် ရှေးခေတ်စာရီးဆရာတိက ဒဏ္ဍာရီသဖွယ် တင်စားခကတ်ပြီး တိစွာရေ စာပီလက်ရာတိဧ အကြောင်းအရာတစ်ရပ်လည်းဖြစ်လာခလီရေ။

## အတွေးအကြံ
အရာရာကို ဓာတ်လေးပါးဖြင့်ဖွဲ့ရေ။ မြေ၊ ရေ၊ လီ၊ မီးရို့ဖြစ်ရေ။
ပြောင်းလဲမှုနန့် ရွေ့လျားမှုရို့ရေ အထည်ဒြပ်၊ ချစ်ခြင်းတရား၊(အဖရိုဒိုက်တီ)နန့် ပဋိပက္ခတရားရို့ကြောင့် ဖြစ်ရေ။

## ကိုးကား
အပေါ်ရဲကျွန်း

အပေါ်ရဲကျွန်းရေ မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိရေ ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်ရေ။

## ပထဝီဝင်သွင်ပြင်

ဒေကျွန်းရေ ကမ်းနဖူးမတ်စောက်ရေ ကျွန်းဖြစ်ပြီးကေ အရှည် ၁.၄ ကီလိုမီတာ (၁မိုင်)၊ အကျယ်မှာ ဝ.၄ ကီလိုမီတာ ရှိရေ။

ကျွန်းရေ သစ်တောတိထူထပ်ပြီးကေ သစ်ပင်တိရေ ၉၀ မီတာ (၂၉၅ ပေ) မြင့်မားစွာ တည်ဟိရေ။ ကျွန်းဧ့ အနောက်တောင်နန့် အနောက်ဘက် ၂ ကီလိုမီတာခန့်တွင် ရွှံ့နွံထူရေ မီးတောင်တိ ဟိရေ။

## ကိုးကား
အဘယမဟာရာဇာ

အဘယမဟာရာဇာ (ရခိုင်သက္ကရာဇ် ၁၁၂၆-၁၁၃၅)(ခရစ်နှစ် ၁၇၆၄-၁၇၇၃) ရေ ရခိုင်ဘုရင်တိ ကိုယ့်ထီးကိုယ့်နန်း အုပ်စိုးစိုင်ကာလက  ရခိုင်ဘုရင်တစ်ပါးဖြစ်ပါရေ။ 

စန္ဒပရမရာဇာမင်းလွန်ကေ ယောက်ဖတော် သံတောင်စားရေ သက္ကရာဇ် (၁၁၂၆)ခုတွင် အဘယမဟာရာဇာ
အမည်ဖြင့် ထီးနန်းကို ဆက်ခံခရေ။ ဤမင်းရေ သီတင်းသီလကို စောင့်၏။ အမျိုးလေးပါးကို မြှောက်စား၏။ ငယ်ကျွန်တိ
ဖြစ်ရေ သက်လူမျိုးညီအစ်ကိုနှစ်ယောက်တွင် အစ်ကိုဖြစ်သူအား လကျာ်မြန်အမတ်ခန့်၍ ညီဖြစ်သူ င/သောက်ကြာအား
ဓားပိုင်ကြီးခန့်ထားရေ။ ရွှေနန်းသခင် အဘယမဟာရာဇာဟု စာတမ်းထိုးထားရေ ရွှေဒင်္ဂါးနန့် ငွေဒင်္ဂါးတိကို ထုတ်ဝီခ
ရေ။ နန်းစံ(၉)နှစ် သက္ကရာဇ် (၁၁၃၅)ခုနှစ်တွင် ဓားပိုင်ကြီး င/သောက်ကြာလုပ်ကြံ၍ နတ်ရွာစံရေ။

## ကိုးကား
အမ်းခရိုင်

အမ်းခရိုင် (အင်္ဂလိပ်: Ann District) ရေ ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် ပါဝင်ရေ ခရိုင်ဖြစ်ရေ။ ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ အမ်းမြို့ဖြစ်ရေ။

## ပါဝင်သောမြို့နယ်တိ

အမ်းမြို့နယ်

အမ်းခရိုင်တွင် ပါဝင်ရေ မြို့နယ်တိနန့် မြို့တိမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်ရေ။

အမ်းမြို့နယ်

*အမ်းမြို့

*တပ်တောင်မြို့

## သမိုင်းကြောင်း
၂၀၂၂ခုနှစ် ဧပြီလ (၃၀) ရက်နိတွင် နိုင်ငံအနှံ့ ခရိုင်အသစ်တိ တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခရေ။ ကျောက်ဖြူခရိုင်မှ အမ်းမြို့နယ်ကို ခရိုင်အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ခရေ။ 

## ကိုးကား
အမှားနန့်အမှန်

## တေးဆို

## တေးရီး

## ပါဝင်သခြင်းတိ

## အချက်အလက်တိ
Guitar ( )

Music( )

Studio ( )

ဖြန့်ချီရေး( )

ခုနှစ်

## ကိုးကား
ဝီလီယံ ဟာရှယ်

**ဝီလီယံ ဟာရှယ်** ()(၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၇၃၈ – ၂၅ ဩဂုတ် ၁၈၂၂) ရေ အင်္ဂလိပ်လူမျိုး ရူပဗေဒပညာသျှင်၊ သင်္ချာပညာသျှင်၊ နက္ခတ္တဗေဒပညာသျှင်။

## ကိုးကား
ဝီလျံတင်းဒါးလ

ဝီလျံတင်းဒါးလရေ ပရိတက်စတန့် ခရစ်ယာန်သာသနာ 
အ‌ရီးပုံတွင် အင်္ဂလန်ပြည်၌ ထင်ယှား‌ရေ ‌ခေါင်း‌ဆောင်တစ်ဦး 
ဖြစ်ရေ။ တင်းဒါးလရေ သမ္မာကျမ်းစာကို ဂရိဘာသာမှ 
အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုခရေ။ သူပြန်ဆို‌ရေ ကျမ်းရို့မှာ 
ဓမ္မသတ်ကျမ်းနန့် ‌ယောနဝတ္ထုဖြစ်ရေ။ ခရစ် ၁၅၂၆ ခုနှစ် 
တွင် ထိုကျမ်းရို့ကို ပုံနှိပ်ထုတ်‌ဝေရေ။

တင်းဒါးလရေ ‌ဝေလနယ်စပ် ဂ‌လော့စတာနယ်တွင် ဖွား 
မြင်၍၊ ကြီးပြင်းလတ်‌ကေ ‌အောက်စဖို့နန့် ကိန်းဘရစ် 
တက္ကသိုလ်ရို့တွင် ပညာသင်ကြားပြီးကေ ခရစ်ယာန် 
ရဟန်း‌ဘောင်သို့ ဝင်‌လီရေ။ ထို‌နောက် ဂ‌လော့စတာ 
နယ်၌ပင် တရား‌ဟောဆရာအဖြစ်နန့် ‌ဆောင်ရွက်‌နီရာမှ 
မာတင်လူသာနန့် အဆက်အသွယ်ဟိခရေ။ 

သာသနာ၌ သန့်သျှင်း‌စေလို‌ရေ စိတ်ဓာတ်ဖြင့် 
အင်္ဂလန်ပြည်ဘုရင် အဋ္ဌမ ဟင်နရီအား ကက်သရင်းမိဖုရားနန့် 
ကွာသျှင်းသည့်အတွက် ပြစ်တင်‌ရီးသား ပုံနှိပ်ထုတ်‌ဝေရေ။ 
ဒေအချက်‌ကြောင့် ၁၅၃၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၆ ရက်‌နေ့တွင် 
တင်းဒါးလရေ အသျှင်လတ်လတ် မီးရှို့ကွပ်မျက်ခြင်း ခံရ 
ရေ။ 

## ကိုးကား
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၅)
ဝုဘိ

Wubi (Windows-based Ubuntu Installer) ဆိုတာကတော့ Ubuntu အတွက် Windows-base Free software installer ဖြစ်ပြီး GPL licensed အောက်မှာ ထားဟိပါရေ။ Wubi ဟာ 7.04 နန့် 7.10 မှ စတင်ပေါက်ဖွားလာပြီ ထုတ်ဝီခြင်းမဟိသိမ်းပါ။။ ယကေလည်းရေလည်းပဲ 8.04 မှာပါဝင်လာခပြီး 8.04 alpha5 ကတည်းက ပေါင်းထည့်ထားခပါရေ။ Wubi ဟာ Ubuntu Live CD ထဲမှာလည်း တွိ့နိုင်ပါရေ။ နောက်ပြီး Ubuntu 7.10 Gusty Gibbon ထုတ်ဝီမှုအသစ်တိမှာလည်း တွိ့ဟိနိုင်ပါရေ။ အဓိကရည်ရွယ်ချက်ကတော့ Windows user တိအနေနဲ့ Ubuntu Linux အမျိုးအစားကို လွယ်လွယ်ကူကူ သုံးစွဲစေချင်ပြီး Disk formatting လုပ်ရတာ ဒါမှမဟုတ် Disk partitioning ခွဲရတာတိကို သက်သာစေချင်လို့ပါ။ Wubi ဟာ Windows ရဲ့ Add or Remove Program ကနေ ပြန်ပြီးတော့လည်းuninstall လုပ်နိုင်ပါသိမ်းရေ။ ဒါဟာ Virutal machine လည်းမဟုတ်ပါ။။ ယကေလည်းရေလည်းပဲ သူဟာ stand-alone installtaion ဖြစ်ပြီး လူသိမျျားရေ disk image လို့ခေါ်ရေ loopmounted device ဖန်တီးထားလိုက်ပါရေ။ Topologilinux နဲ့ဆင်ပါရေ။ ယကေလည်းရေလည်းပဲ wubi ဟာ Linux distribution အတွက်မဟုတ်ပဲ Ubuntu အတွက်သာ ဖြစ်ပါရေ။

## အလားတူ ပရောဂျက်တိ
* andLinux: uses coLinux to run on Windows.
* Topologilinux: uses coLinux to run on Windows.
* Instlux, included on openSUSE since the 10.3 release.
* Win32-Loader.
* UNetbootin.

## ပြင်ပလင့်ခ်တိ
* Wubi official website
* WubiGuide in the official Ubuntu Wiki
* Metalinks 
* Official Wubi forum
* Lubi/LVPM/UNetbootin project website
## ကိုးကား
ဝေသာလီခေတ် ဗုဒ္ဓပူဇနိယ တေးသံ

## ဝေသာလီခေတ် ဗုဒ္ဓပူဇနိယ တေးသံ

**ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ 

ဓမ္မံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ 

သံဃံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ** 

ဆိုရေ ဗုဒ္ဓတေးသံရေ ဝေသာလီတွင် လွှမ်းမိုးခရေဟု သိရရေ။ ဒေ တေးသံကို စည်ခြင်းဖော်ပနာ စည်ဖြင့်တီးရရေ။ ရှီးခေတ်က ပုဂ္ဂိုလ်တိရေ ဘုရားတိ၌ ဆီမီးပူဇော်ရေ ပွဲလမ်းသဘင်တိ၊ အခင်းအကျင်းတိကို ပြုလုပ်လိ့ ဟိခလီရေ။ ပူဇာခွက် တိကို ကြေး၊ မြေတိနန့် ပုံအမျိုးမျိုးသွန်းကာ ပြုလုပ်ခကတ်စွာကို ရှီးဟောင်း ပစ္စည်းတိနန့် ကျောက်ရုပ်ကြီးတိက သက်သေခံလျက်ဟိလီရေ။ ယင်းချင့်ကြောင့် ဗုဒ္ဓပူဇနိယ တေးသံတိ၊ အကတိ၊ ယိမ်းတိပေါ်ထွန်းလာခလီရေ။

၁၉၆၆-ခု၊ ပြည်ထောင်စုနိ့တွင် ရခိုင်ယဉ်ကျေးမှု ထုတ်ဖော်ရီးအဖွဲ့မှ တင်ဆက် ကပြခရေဟု ဆိုနိုင်ပါရေ။ အသုံးပြုခရေ အဓိက တူရိယာမှာ ရခိုင်စည်နန့် ရခိုင် ပလွေ(ပြီ)ရို့ဖြိုက်ကတ်ရေ။ အကကိုတော့ခါ ရခိုင်ဆီမီးခွက်အက လို့ခေါ်ကတ်ပါရေ။ ဗုဒ္ဓပူဇနိယ ယိမ်းဧ့ သီချင်းကိုလေ့လာနိုင်ရန် ဖော်ပြလိုက်ပါရေ။ 

ဝိုင်းမှဆို 

(အို----မုနိဘဂဝါ)၃
 

ဗုဒ္ဓံသရဏံ ဂစ္ဆာမိ၊ ဓမ္မံသရဏံ ဂစ္ဆာမိ၊ သံဃံသရဏံ ဂစ္ဆာမိ။

* (၁) အင်္ဂီရသံ ဘွဲ့ထူးခံ ငါးမာန်အောင်ရ၊ ကိုးပါးဂုဏ် စုံပြည့်ဝကေ၊ မြတ်ဗုဒ္ဓလေ မြတ်ဗုဒ္ဓ၊ ကာယဝစီ မနောချီ အဉ္စလီသ၊ ကျွန်ပူဇော် ဂုဏ်တော်မြတ်ကို ဦးညွတ်ခလေ ဦးညွှတ်ခ။ (ဗုဒ္ဓံ မယံ ပူဇေမိ)၃ 
* (၂) ဒေသနာဉာဏ်နီရောင်လျှံ ခြောက်တန်ဂုဏ၊ မပျက်မှန် စုံပြည့်ဝကေ မြတ်ဓမ္မလေ မြတ်ဓမ္မ၊ ကာယဝစီ မနောချီ အဉ္စလီသ၊ ကျွန်ပူဇော် ဂုဏ်တော်မြတ်ကို ဦးညွှတ်ခလေ ဦးညွှတ်ခ။ (ဓမ္မံ မယံ ပူဇေမိ)၃ 
* (၃) ဘုရားသားမွန် သံဃာမွန် ရှစ်တန်အရိယ၊ နဝဂုဏ် စုံပြည့်ဝကေ မြတ်သံဃလေ မြတ်သံဃ၊ ကာယဝစီ မနောချီ အဉ္စလီသ၊ ကျွန်ပူဇော် ဂုဏ်တော်မြတ်ကို ဦးညွှတ်ခလေ ဦးညွှတ်ခ။ (သံဃံ မယံ ပူဇေမိ)၃ 
* (၄) ဗုဒ္ဓ ဓမ္မာ မြတ်သံဃာ သုံးဖြာဂုဏ၊ လက်ဆယ်ဖြာ ပဏ္ဏာသဘိ ဝန္ဒာမိလေ ဝန္ဒာမိ၊ ရှိခိုးကော်ရော် ကျွန်ပူဇော် အဟော်ဝတ၊ သုခမှန် နိဗ္ဗာန်နန်းကို မြန်းရစီလေ မြန်းရစီ၊ ဗုဒ္ဓံ မယံ ပူဇေမိ။ ဓမ္မံ မယံ ပူဇေမိ။ သံဃံ မယံ ပူဇေမိ။ 
* (၅) မာတာပီတာ မြတ်ဆရာ ချမ်းသာသုခ၊ စုံပြည့်ဝရန် ဆုပန်သဘိ နမာမိလေ နမာမိ၊ ပုညာဘာဂံ အဘို့မွန် အကျွန်ပြုရ၊ မြတ်ကုသိုလ် ထိုဒါနကို အမျှဝီလေ အမျှဝီ။ 
(သဗ္ဗေသာနံ ဒဒါမိ)၃ 

## ကိုးကား
သက္ကုမင်္ဂလာစေတီတော်

## တည်နီရာ
မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့ အနောက်မြောက်ဘက်နှစ်မိုင်ခန့်အကွာတွင် တည်ဟိပြီး ရတနာစေတီတော်ဧ့အနောက်ဘက်၊ သဇင်တန်တောင်တန်းဧ့ မြောက်ဘက်တောင်ခြေတွင် ဟိပါရေ။

## ကုသိုလ်သျှင်
ဘုရင်မင်းစောလှရေ ကောဇာသက္ကရာဇ် (၉၁၇) ခု၊အေဒီ (၁၅၅၅) ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်လှူဒါန်းခပါရေ။
## သမိုင်းအကျဉ်း
ဘုရင်မင်းစောလှရေ သက္ကူမင်္ဂလာစေတီတော်ကိုတည်ဆောက်လှူဒါန်းခပြီးနောက် မြောက်ဦးခေတ် | ပျက်သုဉ်းရေအထိ ထပ်မံလှူဒါန်းသူ မတွေ့ဟိရပါ။ မြောက်ဦးခေတ်ပျက်သုဉ်းပြီးနောက်ပိုင်းတွင် သိုက်ဆရာတိဖောက်ထွင်းလိုက်ပနာ စေတီတော်မှာ ပြိုကျပျက်စီးခကာ ခရစ်သက္ကရာဇ် (၂၀၀၈) ခု၊ အောက်တိုဘာလတွင် မြောက်ဦး အလက(၃) ကျောင်းအုပ်ဆရာကြီး ဦးစိန်မောင်၊ ဇနီးဒေါ်ခင်ဝင်းရွှေ (ကျောက်ဖြူ) 'တို့က သွပ်မိုးပနာ ထပ်မံပြုပြင်လှူဒါန်းခပါရေ။ စေတီတော်တစ်ဆူလုံး ပြီးမြောက်အောင်မလှူဒါန်းနိုင်ခပါ။
## ဗိသုကာလက်ရာ
သမင်္ဂလာစေတီတော်ကို ကျောက်အတိဖြင့် တည်ဆောက်ထားပါရေ။ စေတီတော်မပျက်စီးဘဲ ကျန်ဟိနီသည့် အနီအထားမှာ အမြင့် (၄) ပေကျော်ခန့်သာဟိပါတော့ရေ။ ထိုစေတီတော်အစိတ်အပိုင်းပေါ်တွင် ပလ္လင်ပျက်နန့် (၃)ပေကျော်ခန့်ဟိရေ ကျောက်ဆင်းတုတော်တစ်ဆူကို ဖူးတွေ့ရပါရေ။ စေတီတော်မှာ (၈) မျက်နှာဖြစ်ပြီး စေတီတော်အောက်ခြေအချင်းမှာ (၁၈) ပေခန့်ဟိပါရေ။ အနားတစ်ဖက် (၇) ပေခန့်ဟိပါဧ့။ စေတီတော်မှာ လိုဏ်ဂူတော်ပါဟိရေ်လည်း မုခ်ထွက်အရှည်မပါဟိပါ။ မုခ်ဦးနန့် ဝင်လမ်းသာတွေ့ဟိရပါရေ။ ပစ္စယံအဆင့်မှ ကြာပွင့်ဖတ်လက်ရာတိကိုလည်း တွေ့ဟိရပါဧ့။ စေတီတော်အောက်ခြေအစိတ်အပိုင်းမှာ ရတနာ စေတီတော်နန့် ပုံစံချင်းခပ်ဆင်ဆင်တူရေကို တွေ့ဟိရပါရေ။

## ကိုးကား
မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးများ (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅
သက္ကျမာရ်အောင်စေတီတော်

## တည်နီရာ
- မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့ အရှေ့ဘက် မိုင်ဝက်ခန့်အကွာတွင် တည်ဟိပါရေ။ ရတနာမာရ်အောင်စေတီတော်ဧ့ တောင်ဘက်၊ ရွှေဂူတောင်စေတီတော်ဧ့ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ဟိပါရေ။ 

## ကုသိုလ်သျှင်
ဘုရင်သီရိသုဓမ္မရာဇာရေ ကောဇာ (၉၉၁) ခုဒီ (၁၆၂၉) ခုနှစ်တွင် တည်ထားလှူဒါန်းခပါရေ။
## သမိုင်းအကျဉ်း
သက္ကူမာရ်အောင်စေတီတော်ကို ဘုရင်သီရိသုဓမ္မရာဇာရေ မာရ်အပေါင်းကို အောင်မြင်တော်မူပြီး မိမိဧ့ မဟာအမျိုးအနွယ်ဖြစ်သည့် သက္ကူသာကီဝင်အမျိုးမှ ဆင်းသက်လာရေ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားအား ရည်မှန်းပနာ အတိသူငါ နောင်လာနောင်သားတိ သိစေခြင်းငှာ ကောဇာသက္ကရာဇ် (၉၉၁) ခု၊ အေဒီ ၁၆၂၉-ခုနှစ်တွင် တည်ထားလှူဒါန်းခပါရေ။ တချို့သမိုင်းတိက သက္ကူမာရ်အောင်စေတီတော်ကြီးဧ့ ဘွဲ့တော်ကို သတ္တုမဉ္ဇူဟူပနာလည်း ခေါ်တွင်ကြောင်းလည်း သိဟိရပါရေ။ မဟာရံတံတိုင်းအတွင်း စေတီတော်တည်ထားရေ ကုန်းတော်တစ်ခုလုံးကို သန့်ပြန့်ရေ မဟာအောင်မြေ၊ မဟာသိမ်တော်ကြီးအဖြစ် သမုတ်ထားရေကိုလည်း သိဟိရပါရေ။ စေတီတော်ဧ့ အရှေ့မျက်နှာစာ အာရုံခံသိမ်ထဲမှ ဆင်းတုတော်ကြီးမှာလည်း ပြည်စိုးကြီးဘုရားမှ အေဒီ (၁၉၁၅) ခုနှစ်တွင်ပြောင်းရွှေ့ပင့်ဆောင်ပူဇော်ထားရေ ဘုရားတစ်ဆူပင်ဖြစ်ပါရေ။ အာရုံခံသိမ်ထဲတွင် ခြေတော်ရာဟောင်းတစ်ခုကိုလည်း ပူဇော်ထားရေကို ဖူးတွေ့ရပါရေ။
## ဗိသုကာလက်ရာ
သက္ကူမာန်အောင်စေတီတော်ကြီးကို မဟာရံတံတိုင်းတော်ကြီးနှစ်ထပ်နန့် အရံစေတီ (၁၂) ဆူဖြင့် တည်ဆောက်ထားပါရေ။ သက္ကူမာန်အောင်စေတီတော်ကြီးကို အပေါ်မှကြည့်လျှင် အောက်ခံပန္နက်ကြာပွင့် အာနီပုံ ဖိနပ်တော်မှ ထုချွန်စေတီကို တည်ထားသဖြင့် “နွံတည်းဟူရေ လောကီဘုံမှ ဗုဒ္ဓတည်းဟူရေကြာပွင့်” ပွင့်လာဟန်ကို သရုပ်ဖော်ထားခြင်းဖြစ်ပါရေ။ စေတီတော်ဧ့ လုံးပတ်မှာ (၂၄၀) ခန့်ဟိပြီး ဉာဏ်တော်အမြင့် (၁၁၄) ခန့်ဟိပါရေ။ စေတီတော်ကြီး ထီးတော်ကို မူလက ကျောက်ထီးတော် တင်လှူခရေဟု သိဟိရပါရေ။ စေတီတော်သပိတ်မှောက်တွင် ပန်းဆွဲတိဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားပါရေ။ ခေါင်းလောင်းမှောက်အောက်ခြေတိတွင်လည်း
ကြာပွင့်ဖတ်ကလေးတိဖြင့် အဆင့်ဆင့် အလှဆင်ထားပါရေ။ ပစ္စယံအဆင့်တိတွင်လည်း လေးမျက်နှာစလုံး၌ မုခ်တံကဲတိပါဟိပါရေ။ မုခ်တံကဲတိကို ရခိုင်ရိုးရာ စိတ္တလင်္ကာရ အနုလက်ရာပန်းတိဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားပြီး စေတီတော်ကို ခိုနန်းချိုး စိန်တောင်တိဖြင့်လည်း ထုဆစ်ထားရေကို တွေ့ဟိရပါရေ။ စေတီတော်ဧ့ အနောက်ဘက်ဝင်လမ်း လက်ဝဲလက်ယာတွင် ဝိသကြုံနတ်နန့် ပဉ္စသိင်္ခနတ်သားတို့အပြင် တာနောယက္ခ၊ ပီဠိယက္ခ ဘီလူးကြီးတို့က စေတီတော်ကြီးကို ပူဇော်နီဟန်၊ စောင့်ရှောက်နီဟန်တိ ထုဆစ်ထားပါရေ။ စေတီတော်ကြီးမှာ အနုစိတ်လက်ရာမြောက်ပနာ မြောက်ဦးခေတ်လယ် စံထားထိုက်ရေ လက်ရာကောင်း စေတီတော်တစ်ဆူပင် ဖြစ်ပါရေ။

## ကိုးကား
မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးများ (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅
သက်လယ်ကပ်

**သက်လယ်ကပ်** သို့မဟုတ် **ဆီနိုဇိုးအီက် မဟာယုဂ်** (  ; ) ရေ ကမ္ဘာဧ လက်ဟိဘူမိဗေဒ ခေတ် ဖြစ်ပြီး နောက်ဆုံး နှစ် ၆၆ သန်း ကိုကိုယ်စားပြုရေ။ ၎င်းရေ နို့တိုက်သတ္တဝါတိ ၊ ငှက်တိ နန့်ပန်းပွင့်အပင်တိ ၊ အအီးနန့်ခြောက်သွိ့ရေရာသီဥတု နန့်တိုက်ကြီးတိဧ လက်ဟိဖွဲ့စည်းပုံတိဖြင့် ထင်ရှားရေ။ ၎င်းရေ သက်လယ်ကပ် နန့်သက်ဦးကပ် ရို့ဧ ရှေ့တွင် ရူပ်ထွီးရေသက်ဟိတိ ဖြစ်ထွန်းလာ ပြီးနောက် ဘူမိဗေဒခေတ်သုံးခေတ်ဧ နောက်ဆုံးဖြစ်ရေ။ ငှက်မဟုတ်ရေဒိုင်နိုဆောတိ အပါအဝင် မျိုးစိတ်အတိအပြားရေ ဂြိုဟ်သိမ်ဂြိုဟ်မွှား သို့မဟုတ် အခြားရေကောင်းကင်ကိုယ်ခန္ဓာဧ သက်ရောက်မှုကြောင့် မျိုးသုဉ်းခဲရေဟု ကျွမ်းကျင်သူအတိစုမှ သတ် မှတ်ထားရေဖြစ်ရပ်တစ်ခုဖြစ်ရေCretaceous –Paleogene မျိုးသုဉ်းခြင်းဖြစ်စဉ်၌ပါဝင်ရေ။

## ကိုးကား
သက်တော်ရစေတီ

## တည်နီရာ
မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့ အနောက်မြောက်ဘက် မိုင်ဝက်ခန့်အကွာတွင် တည်ဟိပြီး သက်တော်ရှည်စေတီ တော်ဧ့ အရှေ့ဘက်၊ သက်တော်စေ့ဘုရားဧ့ မြောက်ဘက်တွင် တည်ဟိပါရေ။ 
## ကုသိုလ်သျှင်
ဘုရင်မင်းခေါင်ရာဇာရေ ကောဇာသက္ကရာဇ် (၈၈၇) ခု၊အေဒီ (၁၅၂၅) ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်လှူဒါန်းခ ပါရေ။ 
## သမိုင်းအကျဉ်း
သက်တော်ရစေတီတော်ကို ဘုရင်မင်းခေါင်ရာဇာမှ စတင်တည်ဆောက်လှူဒါန်းခပြီးနောက် ဘုရင်စန္ဒဝိဇယျရာဇာ မှ ကောဇာသက္ကရာဇ် (၁၀၃၈) ခု၊ အေဒီ (၁၆၇၆) ခုနှစ်တွင် ထပ်မံပြုပြင်လှူဒါန်းခပါရေ။ ဘုရင်စန္ဒဝိဇယျရာဇာ ရေးထိုးခရေ တရင်းနဝင်း (ခေါ်) သက်တော်ရစေတီတော်နန့် ပတ်သက်သည့် ကျောက်စာ (၂) ချပ်ကိုလည်းတွေ့ဟိ ရပါရေ။ ယခုအခါ မြောက်ဦးရှေးဟောင်းသုတေသနပြတိုက်တွင် ထိန်းသိမ်းပြသလျက်ဟိပါရေ။ 
## ဗိသုကာလက်ရာ
သက်တော်စေတီတော်ကို မြေညီပြင်တွင် ကျောက်အတိဖြင့် တည်ဆောက်ထားပါရေ။ စေတီတော် ပုံသဏ္ဌာန်မှာ ဂူစေတီတော်ပုံသဏ္ဌာန်ဖြင့် တည်ဆောက်ထားပြီး ဂူအပေါ်တွင် စေတီ (၅) ဆူတည်ဆောက်ထားပါရေ။ ပိဋကတ် တိုက်ပုံစံတိနန့်တူပါဧ့။ စေတီတော်မှာ လေးထောင့်ဖြစ်ပြီး အရှေ့အနောက် (၂၅) ပေကျော်ခန့်၊ တောင်မြောက် (၁၉) ပေခန့်ဟိပါရေ။ အလယ်လိုဏ်ဂူတော်တွင် ကျောက်ပလ္လင်တော်ဖြင့် ကျောက်ဆင်းတုတော်ကြီး တစ်ဆူပူဇော် ထားပါဧ့။ စေတီတော်အပြင်နံရံလေးဖက်စလုံးတွင် ရှေးခေတ်ရခိုင်စိတ္တလင်္ကာရ အနုကျောက်ဆစ်လက်ရာတိဖြင့် ထုဆစ်အလှဆင်ထားပါရေ။ ဤစေတီတော်အရှေ့ဘက်မှ အမြင့် (၂) ပေ ခန့်စီမြင့်ရေ ဘုရင်စန္ဒဝိဇယျကျောက်ဆစ် ရုပ်တုနန့် မိဖုရားကျောက်ဆစ်ရုပ်တု (၂) ခုတို့ကိုလည်း တွေ့ဟိရပါရေ။ အဆိုပါ ကျောက်ဆစ်ရုပ်တုတိကို မြောက်ဦး ရှေးဟောင်းသုတေသနပြတိုက်တွင် ထိန်းသိမ်းပြသထားဟိပါရေ။

## ကိုးကား
မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးများ (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅
ဝေသာလီမင်းဆက် စာရင်း

မှတ်ချက်။ ။ သီရိစန္ဒရားမင်းလက်ထက်တွင် သက္ကရာဇ် ၅၆၀ ကို ဖြိုခွင်းခဲ့သဖြင့် သက္ကရာဇ် ပြန်လည်စတင်သည်ကို သတိပြုရန်။

## ကိုးကား

* ရခိုင်ရာဇဝင်သစ်ကျမ်း
* ဓညဝတီရာဇဝင်သစ်ကျမ်း
* အင်းစောက်ရာဇဝင်
*ရှေးအတိတ်ကာလ ဓညဝတီရခိုင်ပြည် နန်းဆက်မင်းဆက်ရာဇဝင်
*ပီပြင်သောရခိုင်ဘုရင်များ PDF
သက်သူဇာ အလှဘွဲ့

(၁) ကျော်ဆန်းပြား၍၊ ဘုရင်ရှင်ပင့်၊ ဘုန်းတော်ပွင့်သည်း၊ နောက်ခွင်မစိြွမ၊ ဒေသစိုးဆောင်၊ မင်းခေါင်ရောင်လျှင်၊
ပြည်ထောင်ရှည်လျား၊ အိုလတ်ငြား၍၊ သားသြရသ၊ တလသောကျူ၊ မင်းမူသောခါ၊ ကျင့်ရာမသင့်လင့်၍ပြည်သူ၊ လူ
တို့တညီ၊ နှရောင်စီနှင့်၊ တူပြီစစ်မက်၊ ပုန်ကန်ဖျက်၍၊ ပြေးထွက်သွားရာ၊ သက်သူဇာလည်း၊ နောက်ပါတညီ၊
နှရောင်စီနှင့်၊ တူပြီမကွာ၊ ရဲဗိုလ်ပါနှင့်၊ မတ်ရာခမ်းနား၊ သားမယားတို့၊ ပြေးသွားဝင်မြောက်၊ ကျွန်ခံရောက်သည်၊
လျှံတော်စက် ရွှေတော်ဝယ်သော်ဝ်။ ။

(၂) စက်ရွှေတော်ရောင်၊ ထွန်းလျှံပြောင်သား၊ ပြည်ထောင်နောက်မှ ပဆာထိုမင်း၊ ဝင်လာလျှင်းသော်၊ ဖြည့်တင်းသိမ်း
မြန်း၊ ရာနန်းတည်ဆောက်၊ ဝမ်းမြောက်ကြည်ဖြူကြင်တော်မူ၍၊ ရန်သူမမှတ်၊ ပညတ်လေငြား၊ သိမ်းမြန်းထားသည်။
ဘုရားဆုယူမျှော်ရွှေသော်ဝ်။ ။(၃) ဘုရာဆုံယူ၊ မျှော်တော်မူ၍၊ သက်သူဇာသွေး၊ အထွေးအကြီး၊ မင်းသမီးကို ထံနီးမကွာ၊ စေပါတော်ထား၊
မိဿံများနှင့်၊ မျက်ဝါးစီမဲ၊ မြတ်ထွေထွေ၊ ရွှေ၊ ငွေဒင်္ဂါး၊ ရေသော်များ၏၊ တိုင်းသားပြည်သူ၊ လူရဟန်းအား
သနားတော်မူ၊ တို့ဘုန်းတူ၏၊ မြစ်လူဝေချာ၊ စကြာပြောင်ရွှန်း၊ တင့်ထူဆန်းသည်။ ။ ရန်ဝန်းဘော်များ ရွှေ
လှည့်သော်ဝ်။ ။

(၄) ရံဝန်းတော်ရွှေ၊ ပျော်စံနေ၍၊ တင့်ထွေလှစွာ၊ သိင်္ဂါရောင်ရွှန်း လွန်ထူဆန်းသည်၊ ရွှေနန်းဉကင်၊ သပလ္လာထက်၊ နေ
သွင်ရှေ့တူ၊ ထွက်တော်မူက၊ လျှံလူပြောင်ဝင်း ရာမင်းဗျာဒိတ်၊ ထိုတံဆိပ်၏၊ ဘုန်းရိပ်တော်သည်၊ လွန်ချမ်းကြည်သား၊
နောက်ပြည်လွန်ကျော်၊ ရာဇာမော်ခါ၊ ဒါဂါပြည်ထောင်၊ တဘောင်သူရတန်၊ မင်းပတန်တို့၊ ရွှင်လွန်ကြော်စွာ၊
သိုက်မှာနိဒါန်း၊ ကျိန်းခန်းသို့လျှောက်၊ ကျွန်ခံရောက်သား၊ ဤကြောင်းလျှားကို၊ ရွှေနားလျှောက်တင်၊ မော်ကွန်း
ဆင်သည်။ ။ ဝန်းကျင်ကျော် ဆန်းပြားလှည့်သော်။ ။

(၅) ပလျှမ်းထင်၍၊့၊ ထိပ်ပြင်ဉီးစွန်း၊ လရောင်းထွန်းသို့။ တို့ကျွန်အားလုံး၊ ကိုယ်ရောင်းဖုံးသည်၊ တင့်ဆုံးဝင်းပြောင်
လှထွက်ခေါင်မူ၊ ဖြူရောင်ပြာထွား၊ ရွှေအသားနှင့်၊ မြလားစိန်သွယ်၊ လကိုယ်နှယ်သို့။ ကြင်ဖွယ်လှတင့်။
ခြောက်ပြစ်လွင့်၍၊ လှခြင့်အရည်၊ ခြောက်ထပ်ပြည်လည်း။ ရှိမည်မထင်၊ မြင်လျှင်ကိုယ်လုံး၊ သက်ဆုံးတိမ်းမတ်၊
ခနြွာပြတ်လိမ့်၊ နတ် လည်းမတူ၊ လူလည်းမက၊ ဘယ်ဒါနကြောင့်။ ။ အလှသို့စင်လွန်သနည်း။ ။

(၆) ညဉ့်မောင်ထင်၌၊ အပြင်ဆဲ့လေး၊ ဝင်းရောင်ပြေးသား၊ ငယ်သွေးရှိမ်းရှိမ်း၊ ဆင်းမြစိမ်းကို၊ ခပ်သိမ်းရှင်လူ၊ နှလုံးမူ
လိမ့်၊ မဉူပန်းမြတ် ပွင်ရောင်လွှတ်သို့၊ မိမြတ်ပြာစင်၊ သက်လုံးကြင်မျှ၊ ဉကုံရု၊ တွင်မူသညာ မြဂေါယာနှင့်၊ ပြုစွာရပ်
ဘောင်၊ တောင်ညာဇမ္ဗူ၊ ကျွန်းလေးဆူတွင်၊ ရှင်လူပြိုင်ဖက်၊ ရမည်ခက်၏၊ ပြိုးပြက်ရောင်သွယ်၊ သေဝိဘာနှယ်သို့၊
နှိုင်းဆွယ်မလျော်၊ အစုပေါ်တွင စက္ကော်ဒေဝ၊ နှုတ်ကပြတ်ပြတ်၊ သံချီလွှတ်သည်။ ။ ဘယ်နတ်သင့်ကို ဖန်သ
နည်း။

(၇) လှစံတင့်၍၊ ကေသျှင့်မြတ်နှစ်၊ ထုံးကျစ်လျစ်နှင့်၊ ရေသစ်မွန်းဖျင်း မြူတေဝင်းမျှ၊ အဆင်းရွှေရောင်၊ ခန်းလုံးပြောင်
သား၊ တန်ဆောင်အတူ၊ ထွားပြာဖြူလျှင်၊ မိုးသူနတ်±ုပ်နှိုင်းမစပ်တည့်၊ ခြောက်ထပ်တံခွန် လှတင့်ဟန်နှင့် ယူဂန်ထိပ်
ဖျား၊ ဘယ်သိကြားသည်၊ မှတ်သားောနင်တို့ရန်သနည်း။
သက်ဦးကပ်

**ပါလီအိုဇိုးအီက် မဟာယုဂ်** (သို့မဟုတ်) **သက်ဦးကပ်** ရေ  ဘူမိဗေဒကပ် သုံးကပ်ဧ အစောဆုံးဖြစ်ရေ။ ၎င်းရေ ၅၃၈.၈ မှ ၂၅၁.၉၀၂ထိတည်တံ့ပနာ  အရှည်ကြာဆုံး Phanerozoic ခေတ်ဖြစ်ကာ ဘူမိဗေဒခေတ် ခြောက်ခု (အကြီးဆုံးမှအငယ်ဆုံးအထိ)- ကမ်ဘရီအန်ယုဂ်၊ ဩဒိုဗီရှန်ယုဂ်၊ ဆီလူရီအန်၊ ဒေဗိုနီအန်၊ ကာဗိုနီဖားရတ် နန့်ပါမီအန်ဟူပနာ ပိုင်းခြားထားရေ။ သက်ဦးခေတ်ရေ Proterozoic Eon ဧ Neoproterozoic Era ပြီးနောက် ဖြစ်ပေါ်လာပြီး သက်လယ်ကပ်ဧနောက်တွင် ပါဝင်ရေ။
သကျသီဟဘုရား

## တည်နီရာ
မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့အရှေ့ဘက် (၂) ဖာလုံကျော်ခန့် အကွာ၊ နန်းတော်ဦးဆောင်ဧ့အရှေ့ဘက်၊ ထင်တော်မူစေတီဧ့တောင်ဘက်၊ သမာရ်အောင်စေတီတော်ဧ့အနောက်ဘက်တွင် တည်ဟိပါရေ။ 
## ကုသိုလ်သျှင်
ကောဇာ (၁၀၀၃) ခု၊ အေဒီ (၁၆၄၁) ခုနှစ်တွင် ဘုရင်နရပတိကြီးမှ တည်ဆောက်လှူဒါန်းခပါ ရေ။ 
## သမိုင်းအကျဉ်း
တတိယမြောက်ဦးခေတ်တွင် ဘုရင်နရပတိကြီး လှူဒါန်းခရေ ဆင်းတုတော်တစ်ဆူဖြစ်ပြီး ခရစ်သက္ကရာဇ် (၂၀၀၇) ခုနှစ်တွင် ထားဝယ်မြို့မှ ဦးငွေဝင် ဇနီးဒေါ်မြသိန်းတို့ မိသားစုမှ ထပ်မံမွမ်းမံခရေ ဆင်းတုတော်တစ်ဆူပင် ဖြစ်ပါရေ။
## ဗိသုကာလက်ရာ
ဆင်းတုတော်မှာ ဓမ္မခဏ်နန့်တစ်ဆက်တည်း ကျောက်တစ်လုံးတည်းဖြင့် ထုဆစ်ထားရေ ဆင်းတုတော်တစ်ဆူ ပင်ဖြစ်ပါရေ။ ဆင်းတုတော်မှာ အလွန်သပ္ပာယ်ပြီး ကြည်ညိုဖွယ်ကောင်းရေ ဆင်းတုတော်ကြီးတစ်ဆူပင် ဖြစ်ပါရေ။ ဆင်းတုတော်ဧ့ဉာဏ်တော်အမြင့်မှာ (၁၀) ပေခန့်၊ ပခုံးစွန်းနှစ်ဖက်အကျယ် (၅) ပေခန့်၊ ဒူးစွန်းနှစ်ဖက်အကျယ် ၈ ပေ ခန့်ဟိပါရေ။ ဦးငွေဝင် ဇနီးဒေါ်မြသိန်း မိသားစုတို့မှာ အလျား ၂၃ ပေခန့်၊ အနံ ၁၆ ပေခန့်ဟိရေ အုတ်ကာ၊ သွပ်မိုး၊ ကျောင်းဆောင်တစ်ဆောင်ဖြင့် ထိန်းသိမ်းလှူဒါန်းထားပါရေ။

## ကိုးကား
မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးများ (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅
သကြားလုံး

သကြားလုံးရေ ဂုအခါ ယဉ်ကျေးရေနိုင်ငံတိုင်း၌ ကြီးငယ် မရွေး 
သုံးဆောင်ရေ စားစရာတစ်မျိုးဖြစ်ရေ။ မြန်မာဝေါဟာရဖြင့် 
သကြားလုံးဟု သိမ်းကျုံးခေါ်ကေလည်း အမှန်အားဖြင့် 
သကြားလုံးတိုင်းရေ အလုံးကလေးတိချည်းမဟုတ်ချေ။ အလုံး၊ 
လေးထောင့်၊ အပြား၊ အဝိုင်း စရေဖြင့်စိတ်ကူးရမိသည့် 
သဏ္ဌာန်အမျိုးမျိုးပြုလုပ်ထားလီရေ။ သို့ရာတွင် 
သကြားပါ၍ချိုရဲရေအရသာဟိခြင်းကား သကြားလုံးတိဧ ယေဘုယျ 
သဘောပင်ဖြစ်လီရေ။

သကြားလုံးကို သကြားတစ်မျိုးတည်းဖြင့်သာ ပြုလုပ်ရေမဟုတ်ဘဲ 
အခြားချိုဆိမ့်ရေ အရသာဟိသည့် ပစ္စည်းတိပါထည့်သွင်းပြုလုပ်ရေ။ 
ထို့ပြင် အနံ့မွှေးကြိုင်စီရန်အတွက် ဗနီလာရနံ့ထည့်သွင်းပနာ
လှပတင့်တယ်စားချင်စဖွယ်ဖြစ်စီရန် ဆီးရောင်အမျိုးမျိုးတင်ပီးလီရေ။
သကြားလုံးတိရေ ပထမပေါ်စက လူတိုင်းဝယ်ယူသုံးဆောင် 
နိုင်ရေစားစရာမဟုတ်ဘဲ ငွေကြေးချမ်းသာသူတိရာ စားသုံးနိုင်ရေ ဇိမ် 
ခံအစားအစာဖြစ်ခရေ။ သို့ရာတွင် တစ်ဖြည်းဖြည်း လူကြိုက်တိလာသ 
ဖြင့် ဆင်းရဲချမ်းသာမရွေး စားသုံးနိုင်အောင် စီမံပြုလုပ်ကြလီရေ။ ယင်း 
သို့ အတိသုံးအတွက်ပြုလုပ်လာကတ်ရေအခါ အမျိုးအစားညံ့၍ဖြူနီကြောင် 
ကြား ဆီးဆိုးထားရေ အပေါစားသကြားလုံးတိ အမြီာက်အမြားထွက် 
ပေါ်လာလီရေ။ ထိုမှတစ်ဆင့် အမျိုးအစား အသင့်အတင့်ကောင်းမွန်ပနာ
ဈေးလည်း မကြီးလှရေသကြားလုံးတိကို တိုးတက်ချဲ့ထွင်လုပ်ကိုင်လာကြ 
ရေ။ ဂုအခါတွင်ကား သကြားလုံးလုပ်ငန်းမှာ ကြီးကျယ်လာပြီးကေ 
ကမ္ဘာအနှံ့အပြား လူတန်းစားမရွေး ဝယ်ယူသုံးဆောင်နိုင်ရေ အဖိုးနှုန်းထား 
ဖြင့် အတိအပြားရောင်းချနိုင်လေပြီ။ သကြားလုံးတိကိုလည်း တစ်နေ့တစ် 
ခြား ဆန်းသစ်လှပရေ ပုံသဏ္ဌာန်အမျိုးမျိုးဖြင့် ထူးခြား၍အရသာဟိလာ 
အောင်တီထွင်ပြုလုပ်ကြလီရေ။

သကြားလုံးပြုလုပ်ပုံပြုလုပ်နည်းမှာ အမျိုးမျိုးဖြစ်လီရေ။ တိ 
ရေအားဖြင့် သကြားလုံးပြုလုပ်ရာတွင် သကြားနွားနို့၊ အမွှေးရည်နန့် 
အရောင်တင်ဆီးတိကိုထည့်သွင်းအသုံးပြုရရေ။ အချို့ရေသကြားလုံး 
မျိုးတွင်ကား ချိုဆိမ့်ရေသစ်သီးဆန်တိ ပါဟိတတ်ရေ။ အအီပြေစားသုံး 
ရန် ခပ်ချဉ်ချဉ်ပြုလုပ်ထားရေသကြားလုံးမျိုးလည်းဟိလီရေ။
သကြားလုံးတိ ပြုလုပ်ရာတွင်တိရေအားဖြင့် ကြွေရည်သုတ် 
ခွက်တိကိုသာအသုံးပြုရရေ။ နွားနို့၊ သကြားစရေရို့ကို ထိုခွက်ကြီး 
တိတွင်ထည့်ကျိုပနာတဖဲ့ချေပျစ်ခဲလာရေအခါ အုန်းသီးဆန်၊ ဗာဒံစေ့ 
စရေ အဆာတိနန့်အမွှေးအကြိုင်တိထည့်ပီးရရေ။ ထို့နောက် ကျို 
ထားရေအရည်ကို လက်ဖြင့်ပုံသွင်းပြီးနောက် ခဲလားနိုင်မည့်အနေတွင် 
ဖိုပေါ်မှချပြီးကေ ထောပတ်သုတ်ထားရေ ကြွေရည်သတ်ခွက်တိထဲသို့ 
လောင်းချရရေ။ ထိုအခါမှ ကျိုထားရေအရာတိအေးပနာခဲမလားမီ အလို 
ဟိရာ သကြားလုံးပုံအမျိုးမျိုးကို ပုံစံခွက်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဓားဖြင့် ခွဲစိတ်ပနာ
လည်းကောင်း ပြုလုပ်ပီးရလီရေ။

သကြားလုံးပြုလုပ်ပုံ အခြီခံမှာ အထက်ပါအတိုင်းဖြစ်ကေလည်း 
မိမိရို့နှစ်သာက်ရာ အမျိုးအစားမျိုးရဟိအောင် အမယ်တိထည့်ပနာပြုလုပ်နိုင် 
လီရေ။ အမယ်တိထည့်ရရေအမယ်မှာ သကြားဖြစ်ပနာနွားနို့ကောင်း 
မရနိုင်ကေ နို့ဆီ၊ နို့စိမ်းတိကိုအသုံးပြုနိုင်လီရေ။ 
သကြားလုံးတိရေ မပုပ်မသိုးနိုင်ဘဲ တာရှည်ထားပနာစားသုံး 
နိုင်ရေ စားစရာမျိုးဖြစ်ရေ။ ပြုလုပ်ရာတွင်လည်းခဲခဲယဉ်းယဉ်း မဟိလှဘဲ 
အားလပ်သည့်နေ့ရက်တိတွင် အိမ်၌အပျင်းပြေ လုပ်ကိုင်စားသောက်နိုင် 
ရေ။

## ကိုးကား
သခေါင်

**သခေါင်**ရေ နိတစ်နိကနိန် နိတစ်နိသို့ အကူးအပြောင်းကာလ ဖြစ်ရေ။ နာရီအချိန်အရဆိုပါကေ သခေါင်အချိန်ရေ မွန်းတည့်အချိန်နန့် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်ရေ။ မွန်းတည့်အချိန်မှ ၁၂ နာရီ ကြာမြင့်ရေ အချိန်ကို သခေါင်ဟု ခေါ်ရေ။

## နိတစ်နိဧ အစနန့် အဆုံး
သခေါင်အချိန်ကိုနိတစ်နိဧ အစနန့် နိတစ်နိဧ အဆုံးအဖြစ် မှတ်သားကတ်ရေ။

မွန်းတည့် (သို့) သခေါင်အချိန်ကို ပြောဆိုဖို့ဆိုကာ a.m နန့် p.m ကို အသုံးပြုကာ ပြောဆိုခြင်းရေ မှားယွင်းရေ။

## ကိုးကား
သင်္ချာအခြီခံသီအိုရီတိ

## သက်သေပြချက်သီအိုရီ
သင်္ချာဆိုင်ရာ သက်သေပြချက်တိ (mathematical proofs) နန့် သင်္ချာဆိုင်ရာ သက်သေပြနိုင်မှု/မပြနိုင်မှု (mathematical provability) စသည့် သဘောတရားတိကို လိလာသည့် ဘာသာကို သက်သေပြချက် သီအိုရီ (proof theory) ဟု ခေါ်ရေ။

## မိုဒယ်သီအိုရီ
သင်္ချာ (အထူးသဖြင့် သင်္ချာသန့်သန့်) ဘာသာရပ်ဟိ တည်ဆောက်ပုံ (structure) တိကို ယုတ္တိဗေဒ (logic) သုံးကာ လိလာသည့် ဘာသာရပ်ကို မိုဒယ်သီအိုရီ (model theory) ဟုခေါ်ရေ။[၁] မိုဒယ်သီအိုရီအမျိုးမျိုးအနက် ပထမအဆင့် ဘာသာစကားတိ (first-order languages) ကို အသုံးပြု ရီးသားထားချက်တိနန့် ၎င်းရီးသားထားချက်တိနန့် ကိုက်ညီသည့် တည်ဆောက်ပုံရို့အကြား ဆက်နွယ်မှုကို လိလာသည့် ဘာသာရပ်ကို ဂန္ထဝင် (သို့) ရှေးရိုးကျ မိုဒယ်သီအိုရီ၊ ပထမအဆင့် မိုဒယ်သီအိုရီ (first-order model theory) စရေဖြင့် ခေါ်ကတ်ရေ။

## တွက်ချက်နိုင်စွမ်းသီအိုရီ
တွက်ချက်နိုင်စွမ်း သီအိုရီ (computability theory) (သို့မဟုတ်) ထပ်ပြန်ကျော့ သီအိုရီ (recursion theory) ဆိုရေမှာ သင်္ချာ၊ သဘောတရားဆိုင်ရာ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ (theoretical computer science) စသည့် ဘာသာရပ်တိဧ ဘာသာခွဲတစ်ခု ဖြစ်ရေ။ တွက်ချက်နိုင်ရေ (computable) ဖန်သျှင် (function) တစ်ခု၊ သို့မဟုတ် အစု (set) တစ်ခု ဆိုရေမှာ ဇာနည်း၊ ၎င်းရို့ဧ တွက်ချက်နိုင်စွမ်းအပေါ်မူတည်၍ မည်သို့ အဆင့် ခွဲခြားနိုင်သနည်း ဆိုသည့် မေးခွန်းတိကို လိလာသည့် ဘာသာရပ်ဖြစ်ရေ။ 

## တိုပိုသီအိုရီ

သင်္ချာဘာသာရပ်တွင်၊ တိုပေါ်လော်ဂျစ်ကယ် ဟင်းလင်း (topological space) တစ်ခုပေါ်ဟိ အစု ကောက်လှိုင်းစည်းတိ (sheaves of sets) ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် ကတ်တဂိုရီ (category) ကဲ့သို့ ပြုမူသည့် ကတ်တဂိုရီ အမျိုးအစားတစ်ခုကို တိုပို (အင်္ဂလိပ်: topos, /ˈtoʊpoʊs/၊ /ˈtoʊpɒs/ သို့ /ˈtɒpɒs/; ဗဟုဝုစ် topoi, /ˈtoʊpɔɪ/၊ /ˈtɒpɔɪ/၊ သို့ toposes) ဟုခေါ်ရေ။ တိုပိုတိရေ အစုကတ်တဂိုရီ (category of sets) နန့် တိစွာဆင်တူပြီး၊ ပိုင်းခြေဖန်တီးခြင်း (localization) ဟူသည့် သဘောတစ်ရပ်လည်း ပိုင်ဆိုင်ရေ။ တစ်နည်းဆိုရကေ တိုပိုတိရေ အစက်-အစု တိုပေါ်လော်ဂျီ (point-set topology) ကို ယေဘုယျပြုထားခြင်း ဖြစ်ရေ။[၁] ဂရိုသန်ဒိခ် တိုပိုတိ (Grothendieck topoi) ကို အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျ ဂျီဩမေတြီ (algebraic geometry) တွင် အသုံးပြုပြီး၊ ပို၍ ယေဘုယျကျသည့် အခြေခံ တိုပိုတိ (elementary topoi) ကို သင်္ချာယုတ္တိဗေဒတွင် အသုံးပြုရေ။

(အောက်ပါတိလည်းကြေ့ပါ)
*ဂူဒယ်ဧ မပြည့်စုံခြင်းသီအိုရမ်တိ
*အစုသီအိုရီ
*ရိုးရိုးအစုသီအိုရီ
သင်္ချီတောင် စေတီ

## တည်နီရာ
မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့အနောက်မြောက်ဘက် မိုင်ဝက်ခန့်အကွာ သျှစ်သောင်းပုထိုးတော်ကြီးဧ့အနောက်တောင်ဘက်၊ ထုက္ကန်သိမ်ဧ့တောင်ဘက်တွင် တည်ဟိပါရေ။

## ကုသိုလ်သျှင်
- သောကြာစန္ဒသုမနဘုရင်ရေ ကောဇာသက္ကရာဇ် (၁၁၃၉) ခု၊ အေဒီ (၁၇၇၇) ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်လှူဒါန်းခ ပါရေ။ ။ 
## သမိုင်းအကျဉ်း
သချီတောင်စေတီတော်ရေ သောကြာစန္ဒသုမနဘုရင် မတည်ဆောက် မလှူဒါန်းမီကပင် တည်ဟိနီရေ စေတီတော်တစ်ဆူပင်ဖြစ်ရေဟု သိဟိရပါရေ။ မြောက်ဦးခေတ် နှောင်းပိုင်းရောက်မှသာ သောကြာစန္ဒသုမနဘုရင် ထပ်မံလှူဒါန်းခခြင်းဖြစ်ပါရေ။ 
## ဗိသုကာလက်ရာ
သချီတောင်စေတီတော်ရေ ပေ (၁၅၀) ခန့်မြင့်ရေ တောင်ကုန်းပေါ်တွင် ကျောက်၊ အုတ်ရောပနာ တည်ဆောက်လှူဒါန်းထားရေ စေတီတော်တစ်ဆူပင်ဖြစ်ပါရေ။ စေတီတော်မှာ လေးမျက်နှာဖြစ်ပြီး အနားတစ်ဖက် လျှင်ပေ (၃၀) ခန့်ဟိပါရေ။ ဉာဏ်တော်အမြင့်လည်း ပေ (၃၀) ကျော်ခန့်ဟိပါရေ။ စေတီတော်အောက်ခြေ ဖိနပ်မှာ လေးမျက်နှာ၊ ပစ္စယံသုံးဆင့်အား ခိုနန်းချိုး ပစ္စယံနန့်ခေါင်းလောင်းမှောက်မှ အပေါ်ပိုင်းကို အဝန်းပုံစံဖြင့် တည်ဆောက်ထားပါရေ။ စေတီတော်အရှေ့ဘက်တွင် မုခ်ဦးဖွင့်ထားပါ၏။ မုခ်ဦးလိုဏ်ထဲတွင် (၃) ပေခန့်မြင့်ရေ ပလ္လင်တော်ပေါ်၌ အမြင့် (၃) ပေခန့်ဟိရေ ဆင်းတုတော်တစ်ဆူကို ပူဇော်ထားပါရေ။ သချီတောင်စေတီတော်မှာ ခန့်ညားထည်ဝါမှုဟိရေ စေတီတော်တစ်ဆူပင်ဖြစ်ပါရေ။

## ကိုးကား
မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးများ (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅
သစ်ပင်ဝါးပင် ဝေါဟာရတိ

## ပြင်ပလင့်ခ်တိ
ရခိုင် ဘာသာစကား လမ်းညွှန် (ဦးစက္ကိန္ဒ-ရခိုင်မြေ)
သစ်ပိုး

သစ်ပိုးဟုခေါ်ရေ ပိုးတစ်မျိုးကို ဥယျာဉ်ခြံ တိထဲတွင် တွိ့မြင်ရတတ်ရေ။ ထိုသစ်ပိုးမျိုးရေ ပိုးမွှားငယ်တိ၊ ပိုးနသံကောင်တိနန့်  ခပ်ဆင်ဆင်တူကေလည်း အမှန်စင်စစ် ကရပ်စတေးဆီး မျိုးပေါင်းတွင် အပါအဝင် ဖြစ်ရေ။

မျိုးစဉ်မှာ အိုင်ဆိုပိုဒါဖြစ်ရေ။ အလျား လက်မဝက်ခန့် ဟိပနာ ခြောက်ခြောက် အခွံမာဖုံးအုပ် လျက် ဟိရေ။ သစ်ပိုးတိကို ကျောက်တုံးကျောက်ခဲတိ၊ သို့မဟုတ် သစ်ဆွီးအောက်တိတွင်၎င်း၊ သစ်ပုတ် 
သစ်ဆွီးရို့အထဲတွင်၎င်း တွိ့နိုင်ရေ။ အခြား အိုက်ဆိုပိုဒါ တိ ဖြစ်ရေ အကောင်ရို့နန့် မတူရေ အချက်မှာ ထိုသစ်ပိုးမျိုးရေ ကုန်းပေါ်၌နေနိုင်ပနာ လီကိုရှှုနိုင်ခြင်းဖြစ်ရေ။ ထိုသစ်ပိုးမျိုးတွင် ခြီအစုံ 
ခုနစ်စုံပါဟိပနာ အားလုံးမှာ တညီတညွတ်တည်း ဖြစ်ကတ်ရေ။ 
ခြီထောက်တိကို အမှတ်မဲ့ ကြည့်ကေ ကိုယ်နံဘေးမှ ထွက်နီရေဟု ထင်ရကေလည်း အမှန်စင်စစ် ရင်ဘတ်ဆီမှ ဖြာထွက်နီကတ်ခြင်းသာ ဖြစ်ရေ။ခြီထောက်တိအပြင် 
ခေါင်း၌ အမ္မွေးအမှင်တိလည်းဟိပြီးကေ အမြင်သန်ရေ မျက်စိတစ်စုံလည်း ဟိရေ။ ဝမ်းပိုက်အာက်တွင် အပြားချပ်ကလေးတိပိုင်ဖြစ်နီရေ အဂ‡ါရို့ ဟိရေ။ 
ထိုအဂ‡ါရို့ဖြင့် အသက်သျှင်နေနိုင်ရန် လေကိုရှှုကတ်ရေ။ 

သစ်ပိုးအမရို့ရေ ဥတိကို အခြားနီရာတိတွင် ဇာအခါမျှ အုမချဘဲ ရင်ပတ် အောက်၌ဟိရေ 
အိတ်ထောင့်ငယ်ထဲသို့သာ ဥထည့်ကတ်ရေ။ ဥမှ ပေါက်လာ 
သည့် သစ်ပိုးအကောင် ငယ်လေးတိရေ အကောင်ကြီးတိ 
နန့် နောက်ဆုံး ခြီအစုံတစ်စုံမပါသည့် အချက်မှလွဲပနာ 
သဏ္ဌာန် ချင်း တထေရာတည်းပင် တူကတ်ရေ။ 
ထိုအကောင်ချေရို့တွင် ပထမဆုံးအကြိမ် အရီလဲပြီးမှ 
ခြီထောက် ခုနစ်စုံ ပြည့်လာရေ။ 

သစ်ပိုးကောင်ချေတိ ကြီးထွားလာပုံမှာ ကကောင်း 
လျင်မြန် လှဧ။ယင့်ချင့်ကြောင့် ဥယျာဉ်အတွင်းဟိ သစ်ပင်ရို့မှ 
အဆီအနှစ်တိကို မမြန်ဆဆန် စားသုံးတတ်ကြအတွက်နန့် 
ထိုသစ်ပိုးရို့အား အထူးဂရုစိုက်ပနာ သုတ်သင်ပစ်ရန် 
လိုအပ်လီရေ။ သစ်ပိုးရေ နီရောင်မကြိုက် အတွက်နန့် 
ညဉ့်အချိန်တိ၌သာ ထွက်လေ့ဟိရေ။

ရိုးရိုးသစ်ပိုးအပြင် အခြား သစ်ပိုးတစ်မျိုးလည်း 
ဟိသေးဧ။ ထိုအမျိုးရေ ပိုးနသံကောင်ပိုင်သူရို့အား 
ထိလိုက်ကေ ခွေလိပ် လားတတ်ကတ်ရေ။ ယကေလည်း 
သူရို့ကား ပိုးနသံကောင်တိ မဟုတ် ကြချေ။

## ကိုးကား
သစ်သီးဝလံ ဝေါဟာရတိ

တခြားသော သရက်သီး၊ ပိန္နဲသီး၊ သြဇာသီး၊ လိမ္မော်သီး၊ သံပုရာသီး၊ ရွှေဖရုံသီး၊ ခဝဲသီး၊ ဖရဲသီး၊ သခွားသီး၊ မရမ်းသီး၊ သလဲသီး၊ ထန်းသီး၊ အုန်းသီး၊ ကွမ်းသီးရို့မှာ အခေါ်တူသည်။
## ပြင်ပလင့်ခ်တိ
ရခိုင် ဘာသာစကား လမ်းညွှန် (ဦးစက္ကိန္ဒ-ရခိုင်မြေ)
သဇာတ

သဇာတ/အလီလျှာ (ရခိုင်သက္ကရာဇ် ၈၇၇-၈၈၃)(ခရစ်နှစ် ၁၅၁၅-၁၅၂၁)ရေ ရခိုင်ဘုရင်တိ ကိုယ့်ထီးကိုယ့်နန်း အုပ်စိုးစိုင်ကာလက  ရခိုင်ဘုရင်တစ်ပါး ဖြစ်ပါရေ။ 

မင်းစောအို လွန်လီကေ မူးမတ်ပြည်သူရို့ရေ ဆင်ဖြူသျှင် မင်းဒေါလျှာ၏သားတော် သဇာတကို သက္ကရာဇ် ၈၇၇
ခုနှစ်တွင် နန်းတင်ကတ်တေ။ အလိသျှာဟု ကုလားစာတမ်းထိုးထားရေ ငွီဒင်္ဂါးတိကို ထုတ်ဝီခရေ။ ဧမင်းရေ၊
သက်တော်ရှည်၊ သက်တော်ရဘုရားတိကို တည်ထားခရေ။ နန်းစံ(၆)နှစ်၊ သက္ကရာဇ် ၈၈၃ တွင် နတ်ရွာစံရေ။

## ကိုးကား
သတိုးမင်းတရား

သတိုးမင်းတရား (ရခိုင်သက္ကရာဇ် ၁၀ဝ၇-၁၀၁၄)(ခရစ်နှစ် ၁၆၄၅-၁၆၅၂)ရေ ရခိုင်ဘုရင်တိ ကိုယ့်ထီးကိုယ့်နန်း အုပ်စိုးစိုင်ကာလက  ရခိုင်ဘုရင်တစ်ပါးဖြစ်ပါရေ။ 

နရပတိကြီးမင်းလွန်ကေ သာတော် သတိုးမင်းတရားရေ သက္ကရာဇ် ၁၀ဝ၇ ခုနှစ်တွင် ထီးနန်းကို ဆက်ခံခရေ။
ဤမင်းရေ ကနက္ကဒဏ်ထီးကိုဖွင့်၍ ပွင့်သဖြင့် အနားပတ်လည်တွင် ဗိန္ဒု အစက်တိ ဖော်၍ ဆင်နီသခင် ဆင်ဖြူသခင်
သတိုးမင်းတရားဟု စာတမ်းထိုးထားရေ ငွေဒင်္ဂါးတိကို ထုတ်ဝေခရေ။ နန်းစံ(၇)နှစ်၊ သက္ကရာဇ် ၁၀၁၄ ခုတွင်
နတ်ရွာစံရေ။

## ကိုးကား
သတ္တဗေဒ

**သတ္တဗေဒ** (ပါဏဗေဒ‎) ဆိုရေမှာ သတ္တဝါတိအကြောင်းကို လိလာသည့် ပညာတရပ်ဖြစ်ပြီး ဇီဝဗေဒမှ ခွဲထွက်လာသည့် ဘာသာ တစ်မျိုးဖြစ်ပါရေ။ သတ္တဗေဒမှာ သတ္တဝါဧ ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံ၊ အသုံးဝင်ပုံ၊ ပြုမူနီထိုင်ပုံနန့် ဆင့်ကဲပြောင်းလဲပုံတိအား အဓိကထားလိလာသုံးသပ်သည့် သက်ဟိဆိုင်ရာ သိပ္ပံပညာတစ်ရပ်ပင် ဖြစ်ရေ။

## သမိုင်း
### ရှေးခေတ်မှ ဒါဝင်ခေတ်ကာလအထိ

အဓိကဆောင်းပါး သတ္တဗေဒသမိုင်း (၁၈၅၉ ခုနှစ်)

သတ္တဗေဒဧသမိုင်းရေ ရှေးခေတ်မှ ဂနိခေတ်အထိ တိရစ္ဆာန်နယ်ပယ် လိလာခြင်းပညာရပ်ဧ ဖြစ်ပေါ်တိုးတက်လာခမှုအကြောင်းကို ဖော်ပြရေ။ တစ်ခုတည်းရေ ကြောင်းကျိုးညီညွတ်သည့် နယ်ပယ်တစ်ရပ်အဖြစ် သတ္တဗေဒ အယူအဆရေ နှောင်းကာလတိစွာ၌ ပေါ်ပေါက်ခကေလည်း ရှေးဟောင်း ဂရိ - ရောမယဉ်ကျေးမှုခေတ်မှ အရစ္စတိုတယ်နန့် ဂေးလန်ရို့ဧ ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ လက်ရာတိမှ အစပြုဖြစ်ပေါ်လာရေ (သက်ဟိတိအကြောင်းစူးစမ်းလိလာသည့်ပညာရပ်) သဘာဝသမိုင်းမှ သတ္တဗေဒနန့်ဆိုင်ရေ လောကဓာတ်ပညာရပ်တိ ပေါ်ထွန်းလာခရေ။ ဒေရှေးဟောင်းလက်ရာကို အလယ်ခေတ်ကာလတိ၌ ပို၍ ချဲ့ထွင်တိုးတက်စေသူတိမှာ *အယ်လ်ဘာတပ်စ် မဲဂ်နပ်စ်* ကဲ့သို့ရေ ပညာသျှင်တိနန့် မွတ်စလင်သမားတော်တိဖြစ်ကတ်ရေ။ ရီနေဆန်းခေတ်နန့် ခေတ်သစ်အစောပိုင်းကာလတိ အတွင်း၌ပင် သတ္တဗေဒဆိုင်ရာ အတွေးအခေါ်တိရေ ဥရောပ၌ လက်တွိ့မျက်မြင်သဘောတရားနန့် ဆန်းသစ်ရေသက်ဟိတိကို ရှာဖွေတွိ့ဟိခြင်းအားဖြင့် တော်လှန်ပြောင်းလဲခရေ။ ဒီလှုပ်ရှားမှု၌ ထင်ရှားရေသူရို့မှာ အန်းဒရိယ ဗီဆေးလိယပ် နန့် ဝီလျံ ဟာဗေးရို့ဖြစ်ကတ်ရေ။ ၎င်းရို့ရေ  ဇီဝကမ္မဗေဒ၌ စမ်းသပ်ချက်တိနန့် အထူးပြုလိလာခြင်းတိကို လုပ်ဆောင်ခကတ်ရေ။   သက်ဟိ(အပင်၍ တိရစ္ဆာန်)တိလိလာသူပညာသျှင်တိ Carl Linnaeus၊ Jean-Baptiste Lamarck နန့် Buffon ရို့ရေ သက်ဟိတိဧ မျိုးကွဲတိ၊ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်း မှတ်တမ်းတိ၊ သက်ဟိတိဧ အပြုအမူနန့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာခြင်း စရေရို့ကို စနစ်တကျခွဲခြားခကတ်ရေ။ အဏုကြည့်မှန်ပြောင်းအသုံးချခြင်းရေ ယခင်ကမသိရေသေးငယ်ရေဇီဝသက်ဟိတိဧ ကမ္ဘာကြီးကိုဖော်ထုတ်ခပြီး ဆဲလ်သီအိုရီအတွက် အခြေခံဖြစ်ရေ။ စက်မှုအတွေးအခေါ်ဧ မြင့်တက်မှုကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း တုံ့ပြန်မှုအဖြစ် (ကြောင်းကျိုး၊ သဘာဝအတွိ့အကြုံကို အခြေခံရေ လောကဖန်တီးသျှင် ဟိ/မဟိ) သဘာဝဘာသာရီးစနစ်ဧ ကြီးထွားလာရေအရီးပါမှုရေ (သက်ဟိတိအကြောင်းစူးစမ်းလိလာရေ) သဘာဝသမိုင်း ကြီးထွားမှုကိုအားပီးခရေ (ယကေလည်းရေ သဘာဝသမိုင်းပညာရပ်ရေ လောကဖန်တီးသျှင် ဟိ/မဟိ အခြေတင်အငြင်းပွားမှုကို တည်ဆောက်အမြစ်တွယ်စေခရေ။)

၁၈၊ ၁၉၊ ၂၀ ရာစုနှစ်တိတွင် သတ္တဗေဒရေ ပညာရပ်ဆန်သည့် သိပ္ပံနည်းကျဘာသာရပ်တစ်ခု ဖြစ်လာရေ။ အလက်ဇန္ဒားဗွန်ဟမ်ဘော့လ်ကဲ့သို့ရေ သဘာဝသမိုင်း စူးစမ်းလိလာသူ တိရေ သက်ဟိတိနန့် ၎င်းရို့ဧပတ်ဝန်းကျင်အကြား အပြန်အလှန်အကျိုးသက်ရောက်မှုကိုစုံစမ်းစစ်ဆေးခရေ။ ဒေဆက်နွယ်မှုရေပထဝီဝင်အနီအထားပေါ်တွင်မူတည်ရေ။

## ပြင်ပလင့်ခ်တိ
* Books on Zoology at Project Gutenberg
* *[http://en.wikibooks.org/wiki/Invertebrate_Zoology ကျောရိုးမဲ့ သတ္တဝါတိ လိလာရီး လမ်းညွှန်]* at *Wikibooks*
* *[http://digitalcommons.unl.edu/onlinedictinvertzoology/ ကျော်ရိုးမဲ့ သတ္တဝါဆိုင်ရာ အွန်လိုင်း အဘိဓာန်]*
* *[http://www.digitalzoology.com သတ္တဝါတိဧ အွန်လိုင်း ခန္ဓာဗေဒ ပုံဖော်ကားချပ်တိ]*
* *[http://dictionary.reference.com/browse/ Dictionary.com's သတ္တဗေဒ ဝေါဟာရ အသံထွက် ဆွေးနွေးမှု]*
သတ္တဝါ

သတ္တဝါဆိုရေ အသက်ဟိရေ အရာအားလုံးကို ခေါ်ဆိုရေ

## အပင်နန့် သတ္တဝါ ခွဲခြားပုံ
လှုပ်ရှားလားလာနိုင်ပြီး အစာကို ပါးစပ်ဖြင့် စားရေက်တတ်ရေ သက်ဟိမှန်သမျှကို Animal (ခေါ်) သတ္တဝါ ဟု အပင်ရို့နန့် ကွဲပြားစေရန် ခွဲခြားအဓိပ္ပာယ် သတ်မှတ်ပါရေ။

သတ္တဝါ တိကို မျိုးတူရာ အုပ်စုခွဲ လိုက်ကေ အောက်ပါအတိုင်း ခုနှစ်မျိုး ခွဲခြားနိုင်ရေ။

## နို့တိုက် သတ္တဝါတိ(Mammals)
သားငယ်ကို မိခင်နို့တိုက်ကျွေးသည့် အလေ့အထဟိရေ အဆင့်မြင့် ကျောရိုးဟိ သွေးနွေးသတ္တဝါတိ ဖြစ်ကတ်ရေ။ လူအပါအဝင် မျိုးစိတ်ပေါင်း ၄၀၀၀ ခန့်ဟိရေ။
(မျောက်၊ ခွေး၊ ကျွဲ၊ နွား၊ ကျား၊ ဆင်၊ လင်းပိုင်၊ ဝေလငါး၊ ဖျံ စရေ)

## တွားလား သတ္တဝါတိ(Reptiles)
အကြေးအခွံပါရေ ကျောရိုးဟိ သွေးအေးသတ္တဝါတိဖြစ်ကတ်ပြီး အတိစုမှာ ကုန်းပေါ်တွင် မွေးဖွားကတ်ရေ။ မျိုးစိတ် ၆၀၀၀ ကျော်ဟိရေ။
(မြွေ၊ လိပ်၊ ဖွတ်၊ ပုတ်သင်ညို စရေ)

## ရေနီကုန်းနီ သတ္တဝါတိ(Amphibians)
ကျောရိုးဟိ သွေးအေး သတ္တဝါတိဖြစ်ကတ်ပြီး ရေတွင်ပေါက်ဖွားကာ ကုန်းပေါ်တွင် အရွယ်ရောက်ကတ်ရေ။ မျိုးစိတ် ၃၀၀၀ ခန့်ဟိရေ။
(ဖား၊ ဆယ်လ်မင်ဒါ စရေ)

## ငှက်တိ(Birds)
အခွံမာရေ ဥမှပေါက်ဖွားပြီး အရွယ်ရောက်ကေ အမွှေးအတောင်တိဟိရေ အတိစု ပျံသန်းနိုင်သည့် ကျောရိုးဟိ သွေးနွေးသတ္တဝါတိကို ငှက်ဟုခေါ်ရေ။ မျိုးစိတ် ၈၀၀၀ ခန့်ဟိရေ။
(ကျီး၊ ဇီးကွက်၊ သိမ်းငှက်၊ ငှက်ကုလားအုပ်၊ ပင်ဂွင်း စရေ)

## ငါးတိ(Fish)
ရေတွင် ပါးဟပ်ဖြင့် အသက်ရှုကာ ဆူးတောင်ရေယက်တိဖြင့် ကူးခတ်တတ်ပြီး အကြေးခွံဟိရေ ကျောရိုးဟိ သွေးအေး သတ္တဝါတိဖြစ်သည့် ငါးမျိုးစိတ်ပေါင်း ၂၁၀၀၀ ခန့်ဟိရေ။
(ငါးမန်း၊ ရေနဂါး၊ ဆယ်လမွန်၊ ထရောက် စရေ)

## ခြီဆစ်တိ သတ္တဝါတိ(Arthropods)
အဆစ်အပိုင်းတိဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသည့် ခြီထောက်သုံးစုံထက်မနည်းဟိကာ ကျောရိုးမပါပဲ မာကျောရေအခွံကို အရိုးအနီဖြင့် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားသည့် အကြီးမားဆုံးရေ အုပ်စုဖြစ်ရေ။ မျိုးစိတ်ပေါင်း ၈၀၀၀၀၀ ကျော်ဟိကာ အင်းဆက်တိရေလည်း ထိုအုပ်စုတွင် အပါအဝင်ဖြစ်ရေ။
(ပုရွက်၊ နှံကောင်၊ ချေးပိုးထိုး၊ ပင့်ကူ၊ ကဏန်း၊ ပုဇွန် စရေ)

## ကျိချွဲ သတ္တဝါတိ([[Mollusc's)
အရိုးလုံးဝမပါပဲ ကျိချွဲပျော့တွဲရေ ကိုယ်ဟိပြီး ပွတ်တိုက်ရွေ့လျားလားလာတတ်သည့် အုပ်စုဖြစ်ရေ။ အချို့မျိုးစိတ်တိတွင် ပျော့တွဲရေကိုယ်ကို အခွံမာတစ်ခုဖြင့် ကာကွယ်ထားတတ်ကတ်ရေ။
(ခရု၊ ပက်ကျိ၊ မျှော့၊ ရေဘဝဲ၊ ကင်းမွန်၊ ယောက်လား၊ ကမာ၊ ကြယ်ငါး စရေရို့)
သန္တာကျောက်တန်း

**သန္တာကျောက်တန်း** ဆိုစွာမှာ သန္တာကောင်ချေတိနန့် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားရေ ကျောက်ဆောင် ကျောက်တန်းပိုင်သွင်ပြင်လက္ခဏာဟိနီရေ ရေအောက် ဂေဟစနစ်တစ်ခုပင်ဖြစ်ရေ။ သန္တာကျောက်တန်းတိရေ ကယ်လ်စီယမ်ကာဗွန်နိတ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားရေ သန္တာကောင် အသိုက်အုံတိစွာဧ ဖွဲ့စည်းဖြစ်တည်နီမှုပင် ဖြစ်ရေ။ သန္တာကျောက်တန်းအများစုရေ ကျောက်သား သန္တာမျိုးဧ အကောင်ငယ်လေးတိ အုပ်စုလိုက် စုပုံကြခြင်းဖြင့် ဖွဲ့စည်းဖြစ်တည်နီခြင်းဖြစ်ရေ။

သန္တာရေ ပင်လယ် အနီမိုနီနန့် ပင်လယ်ရေခူတိနန့်အတူ  မျိုးပေါင်းစု Cnidaria ထဲ၌ ပါဝင်ရေ မျိုးပေါင်း Anthozoa နန့်သက်ဆိုင်သည့် သတ္တဝါတစ်မျိုးဖြစ်ရေ။ ပင်လယ် အနီမိုနီတိနန့်မတူဘဲ သန္တာကောင်တိရေ သန္တာကျောက်တန်းတိကို ထောက်ပံ့ကာကွယ်ရန် မာကျောရေ ကာဗွန်နိတ် ပြင်ပအခွံမာတိ ထုတ်ပီးနိုင်စွမ်းဟိကြဧ။ သန္တာကျောက်တန်းအများစုရေ ပူနွေးပနာ ရေတိမ်ကာ ကြည်လင်ပြီး နီရောင်တဖိတ်ဖိတ် ရောင်ပြန်ဟပ်နီရေ ရေတွင် အကောင်းဆုံး ပေါက်ဖွားသျှင်သန်ကတ်ရေ။ သန္တာကျောက်တန်းတိရေ လွန်ခရေနှစ်ပေါင်း ၄၈၅ သန်းခန့်က စတင်ပေါ်ပေါက်လာပြီး ကန်ဘရီရံ(Cambrian) ဧ အဏုဇီဝပိုးမွှားတိနန့် ရေမြှုပ် သန္တာကျောက်တန်းတိ နီရာသို့ အစားထိုးဝင်ရောက်မှုဖြစ်ခသည့် Ordovician စတင်ချိန်ကာလမှ ရုပ်ကြွင်းတိ၌ အစောဆုံးသက်တမ်းအနိန်နန့် တွိ့ဟိရရေ။

 

## ကိုးကား

Category:ဂေဟဗေဒ‎]]
သပိတ်တောင်မြို့

## သပိတ်တောင်မြို့

မြောက်ဦးမြို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက် ခံရရေအခါ ပဲဖြူမင်းရေ မိဖုရားမောင်းမမိဿံ မှူးမတ်ပြည်သူရို့ကို
ခေါ်၍ ရိုးမချောင်းဖျားတွင် သပိတ်တောင်မြို့ကို တည်ခရေ။ ဤမြို့မှာ ယာယီမြို့သာဖြစ်၍ ခိုင်ခန့်စွာ တည်ထောင်ရေ မြို့တော်မဟုတ်ချေ။

## ကိုးကား
သဘာဝဆိုင်ရာ ဝေါဟာရတိ

## ပြင်ပလင့်ခ်တိ
ရခိုင် ဘာသာစကား လမ်းညွှန် (ဦးစက္ကိန္ဒ-ရခိုင်မြေ)
သဗ္ဗဇေယျစေတိတော်

## တည်နီရာ
“မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့ မြောက်ဘက်တစ်မိုင်ကျော်ခန့်အကွာတွင်တည်နီပြီး နန်းဦးဘုရားကြီးဧ့ အနောက်တောင်ဘက် ကပ်လျက်တောင်ပေါ်တွင် နီပါရေ။ ကုသိုလ်သျှင်
ဘုရင်မင်းခရီ(နရနု)ရေ ကောဇာသက္ကရာဇ် (၇၉၇) ခု၊အေဒီ (၁၄၃၅) ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်လှူဒါန်းခပါရေ။ 
## သမိုင်းအကျဉ်း
သဗ္ဗဇေယျစေတီတော်ကို ပထမမြောက်ဦးခေတ်အစောပိုင်း ဘုရင်မင်းခရီနရနု)နန့် မိဖုရားကြီး ခမောက်မေတို့ တည်ဆောက်လှူဒါန်းခဲ့ပြီးနောက် ဘုရင်မင်းဖလောင်းလက်ထက်၊ ဘုရင်မင်းရာဇာကြီးလက်ထက်တို့တွင်လည်း ထပ်မံ တည်ဆောက်လှူဒါန်းခဲ့ရေဟု သိနီရပါရေ။ မြောက်ဦးခေတ်ပျက်သုဉ်းပြီးနောက် ဤစေတီတော်ကို ထပ်မံလှူဒါန်းခဲ့သူ မနီဘဲ နီနီခဲ့ရာ (၄-၁၂-၂၀၀၇) ရက်နီ့တွင် မြောက်ဦးအထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေး ဦးစီးဌာန၊ ဒု-ဦးစီးမှူး ဦးစိုးမင်းအောင်ဇနီး ဒေါ်တင်ထွေးရီတို့ မိသားစုမှ ဆင်းတုတော်၊ ပလ္လင်တော်၊ ဂူနံရံတို့ကို ပြုပြင်လှူဒါန်းခဲ့ပြီး ၂၀၀၈-ခုနှစ်တွင်လည်း ယာယီသွပ်မိုးပနာထိန်းသိမ်းခဲ့ပါရေ။ 
## ဗိသုကာလက်ရာ
သဗ္ဗဇေယျစေတီတော်ကြီးရေ ပန်းဆိုးမြောင်းချောင်းအနီးတွင် တပင်တိုင်တောင်တန်းကြီးမှ အနောက်ဘက်သို့ ထိုးထွက်နီရေ တောင်စွယ်အလယ်လောက်တွင် ကျောက်အတိဖြင့် တည်ဆောက်ထားရေ စေတီတော်ကြီးတစ်ဆူပင်ဖြစ်ပါ ရေ။ လက်နီကျန်နီနီသေးရေ စေတီတော်ကျောက်ပုံအမြင့်မှာ (၁၀) ပေ ပတ်ဝန်းကျင်ခန့်သာ ကျန်နီပါတော့ရေ။ စေတီတော်အောက်ခြေမှ ငှက်ပျောဖူးထိရှစ်မျက်နှာဖြစ်ပါရေ။ စေတီတော်ခြေရင်းတွင် တွေ့နီရရေ ကြာဆုံနန့် ငှက်ပျောဖူးရေလည်း ရှစ်မျက်နှာပင်ဖြစ်ပါရေ။ ယခု မြောက်ဦးရှေးဟောင်းသုတေသနပြတိုက်တွင် ထိန်းသိမ်းပြသလျက် နီပါရေ။ စေတီတော် အောက်ခြေအချင်းမှာ (၃၄) ပေခန့်နီပြီး အနားတစ်ဖက်လျှင် (၁၄) ပေခန့်နီပါရေ။ စေတီတော် အလယ်လိုဏ်ဂူတော်အောက်ခြေ တောင်မြောက်အကျယ် (၉) ပေခန့်နန့် အရှေ့အနောက်အကျယ် (၁၁) ပေခန့် အသီးသီးနီပါရေ။ သဗ္ဗဇေယျစေတီတော်ထဲမှ သဗ္ဗဇေယျဆင်းတုတော်ကြီးမှာ ဉာဏ်တော်အမြင့် (၆) ပေခန့်နီပြီး ပခုံးစွန်းနှစ်ဖက်အကျယ် (၃) ပေကျော်ခန့်၊ ဒူးစွန်းနှစ်ဖက်အကျယ် (၅) ပေကျော်ခန့်နီပါရေ။ ဆင်းတုတော်ကြီး စံပ္ပါယ်လျက်နီရေ ပလ္လင်တော်အမြင့်မှာလည်း (၃) ပေခန့်နီပြီး အကျယ် (၉) ပေခန့်နီပါရေ။ စေတီတော်မုခ်ဦးအရှေ့ဘက်သို့အထွက်မှာ (၅)ပေကျော်ခန့်နီပါရေ။ မပြုပြင်မီ ဆင်းတုတော်ကြီးမှာ နောက်စေ့ ကွဲအက်နီပြီး အင်းကွက်တိလည်း တွေ့နီရပါရေ။ ဆင်းတုတော်ကြီးဦးတော်မှာ ရိုးရိုးရှင်းရှင်းသာ ဖူးတွေ့ရပါရေ။ ဆင်းတုတော်မှာ ပဇင်္ဂမုဒြာဆင်းတုတော် အမျိုးအစားပင်ဖြစ်ပါရေ။ ပလ္လင်တော်မှာ အနုလက်ရာမြောက်ပြီး ကြာပွင့်ဖတ်ရုပ်ကြွတိနန့် ထုဆစ်အလှဆင်ထားပါရေ။ စေတီတော်အောက်ခြေပတ်ဝန်းကျင်တွင် ထီးတော် အပိုင်းအစတိ၊ ငှက်ပျောဖူး၊ ကြာဆုံနန့် ပစ္စယံအဆင့်မှ ကြာဖတ်လက်ရာတိ၊ မုခ်ဦးတိုင်နန့် ဗျာလ်ရုပ် မုခ်ဦးမျက်နှာပြင်မှ ပန်းလက်ရာအပိုင်းအစတိကို တွေ့နီရခြင်းအားဖြင့် ဤသဗ္ဗဇေယျစေတီတော်ကြီးကိုလည်း ရှေးခေတ်ရခိုင်ရိုးရာ စိတ္တလင်္ကာရ အနုကျောက်ဆစ်လက်ရာတိဖြင့် ထုဆစ်အလှဆင်ထားကြောင်းကိုလည်း သိနီရပါရေ။

## ကိုးကား
မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးများ (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅
သဘာဝကိန်းတိ

လူရို့ နိစ္စဓူဝ ထိတွိ့ရင်းနှီးမှု အတိဆုံး ကိန်းအမျိုးအစားမှာ သဘာဝကိန်းတိ ဖြစ်ရေ။  **သဘာဝကိန်းတိကို** ရေတွက်ကိန်းတိ ဟုလည်း ခေါ်ကတ်ရေ။ ဂဏန်း ၁၊ ၂၊ ၃၊ ၄၊ ... စရေရို့မှာ သဘာဝကိန်းတိ ဖြစ်ကတ်ရေ။ အချို့သင်္ချာသမားနန့် စာအုပ်စာတမ်းတိ (သာဓက၊ ဘိုဘာကီ ၁၉၆၈ နန့် ဟဲမော့ ၁၉၇၄) တွင် သုညကို သဘာဝကိန်းဟု သတ်မှတ်ပြီး ကျန်အချို့က သုညကို သဘာဝကိန်းအဖြစ် မသတ်မှတ်ပါ။ မည်သို့ဖြစ်စေ သဘာဝကိန်းစုဧ အသုံးတိရေသင်္ကေတမှာ  \mathbb{N}  ဖြစ်ရေ။ သုညကို သဘာဝကိန်းအဖြစ် သတ်မှတ်/မသတ်မှတ် ရှင်းလင်းစေချင်ရေအခါတွင် သင်္ကေတ \mathbb{N}_0 နန့် \mathbb{Z}_{\geqslant 0} ရို့ကို သုညပါရေ သဘာဝကိန်းစုအတွက်လည်းကောင်း၊  သင်္ကေတ \mathbb{N}_1 နန့် \mathbb{Z}_{>0} ရို့ကို သုညမပါရေ သဘာဝကိန်းစုအတွက်လည်းကောင်း သုံးကတ်ရေ။

## ကိုးကား