open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ရခိုင်လျှောက်ထုံး(၄၈)

## ပြင်မြို့ဟောင်း ဖျက်သင့်၊မဖျက်သင့် လျှောက်ထုံး

တစ်ရံရောအခါ ပဲခူးမင်းကျော်ထင်နီာ်ရထာချီလာရေဟု ကြားလတ်ကေ
ပြည့်သျှင်မင်းဖလောင်းကြီးရေ ပြင်ြုမို့ကြီးကို ကောင်းမွန်ခိုင်ခန့်အောင်ြုပုလုပ်စီရေ။
တံခါး၊ ပြအိုး၊ ကျုံး၊ မြောင်းတိကိုလည်းြုပလုပ်ရမည်ဟု အမိန့်တော်ဟိလီရေ။ လုပ်
ဆောင်ကြရေအခါ၌ လက်ဆေးကန်နန့်အိုင်ရို့အကြား ြုမို့တစ်ထပ်ဆီးကာလျက် လုပ်
ရလီရေ။ ကျောက်အုတ် မလုံမလောက်ဟိရေ။ ပြည့်သျှင်မင်းကြီးက ပန်းဈေးမြောင်း
ဖျား တောင်ဘက်၌ြုမို့နှစ်ထပ်ဟိရေမှာ ပြင်ြုမို့ရေ ရေကာလုပ်ဆောင်ထားခရေ
အရာသာဖြစ်ရေ။ ြုမို့တံတိုင်း အဝင်မဟုတ်ပြင်ြုမို့ကို ဖျက်၍ယူစီ။ အမိန့်တော်ဟိလီ
ရေ။ ထိုအခါအမတ်ကြီး မဟာကျော်လျှောက်ထုံးမူကား-

အသျှင်မင်းမြတ်။ ဘေးတော်၊ ဘိုးတော်၊ ခမည်းတော်ရို့သင့်လျှော် တင့်အပ်ရေ
အမှု၊ လုပ်ဆောင်ထားခသမျှကို မဖျက်ဆီးကောင်းပါ။ တစ်ကြောင်းတုံလည်း လူရို့၌
အသျှင်အထွတ်အထိပ်ဖြစ်ရေ မင်းဧကရာဇ်ရို့ စံတော်မူရာ ြုမို့၊ နန်း၊ ထီး၊ ဗဟိုရ်စည်၊
နာရီ၊ ထိုလေးပါးရို့ရေ စတုစက် ထွန်းရာမင်္ဂလာချည်းဖြစ်၍ အဟောင်းအနွမ်းဟူသမျှ
ကို ရှေးမင်းရို့ သုံးဆောင်ဘူးရေ့ထုံးမဟိ၊ မသုံးဆောင်သင့်ပါ။

ဥပမာကေကား- အပင်ထက်၌ပွင့်ရေပန်းရေ ထိုအပင်က ေြွကလီမူတစ်ဖန်
ထိုအပင်သို့ ထိုပန်းပွင့်မရောက်နိုင်ပြီကဲ့သို့ ရှေးသူရို့လုပ်ဆောင်ထားသမျှကို မိမိနီရာ
တွင်သာ ဟောင်းနွမ်းဆွေးမြေ့စီရာရေ။ နီာက်သားယူ၍ မင်္ဂလာမြုပုအပ်။ တစ်
ကြောင်းမူလည်း ရေမြင်းသနင်း မင်းရို့ကျင့်ရာ အဓိပတိသုံးရပ်ဟိပါရေ။

မင်းစက်တော်မူရေကျက်သရေနန်းတော်ဆောင်။

သဘင်ခံရာ ရာဇပလ္လင်ဟိ နန်းဆောင်။

ဘေရီစည်ကြီး ဗဟိုရ်ဟိရေ နန်းဆောင်။

ထိုသုံးရပ်အဓိပတိရို့ရေလည်း ပြည့်သျှင်မင်းဟိလျှက် မဆိတ်မညံအပ်ပါ။ ဒေချင့်ပိုင်
ထုံးဟောင်းသက်သေနန့် အမတ်ကြီးလျှောက်လီကေ ပြည့်သျှင်မင်းလည်း ြုကိုက်တော်မူ
၍ ထင်းမီးသမား ကုလားတစ်ရေင်းရို့ကို အဉ္စနနဒီမြစ်ဖျား၌ဟိရေ ကျောက်ရို့ကို
ဆောင်ယူစီပြီးမှ လက်ဆေးကန်နန့်အိုင်နှစ်ခုအကြား၊ ြုမို့ရိုး၊ သူရဲပြေး၊ သူရဲခို ပြအိုး၊
တံခါးဟိသမျှမကောင်း ဟောင်းနွမ်းပျက်ဆီးရေတိကိုလုပ်ဆောင်၍ သူရဲလက်နက်အ
စုံ၊ ကြည်းရေ အပြည့်စည်းကြပ်ပြီး မော်တင်ကြောင်း၌လည်း ဒါဂါစားကိုသင်္ဘောနှစ်ဆယ့်
ငါးစင်းနန့်စီာင့်ကြပ်နီစီရေ။ ညီတော်ကုလားတန်စားကိုလည်း ကိုယ်ရံတော် သူရဲ
ငါးရေင်းပီးတော်မူ၍ အမတ်ကိုယ်ရံတော်ကြီးနန့် တောင်စဉ်ချောင်းပေါက်တိုင်း၌ ပိတ်
ဆို့နီစီရေ။

## ကိုးကား
ရခိုင်လျှောက်ထုံး(၅၀)

## ဆင်ကဲကြီး သေလွန်ရာတွင် လျှောက်ထုံး

တစ်ရံရောအခါ အမတ်တော် ဆင်ကဲကြီး ဇေယျဗိုလ် ကွယ်လွန်လီရေ။ မှူးမတ်
ရို့ အကြောင်းကို ပြည့် သျှင်မင်းသိတော်မူလို၍ အမတ်တွင် သက်ဟိ၊ သက်မဲ့ဟိသမျှ ပစ္စည်း
စာရင်းယူရမည်။ အမိန့်တော်ဟိ လီရေ။ သို့နန့် စာရင်းယူကြရေ။ စာရင်းယူရေ
အခါ ကျေးကျွန်၊ ကျွဲနွား၊ လယ်ယာ ဥယျာဉ်နန့်မူးမတ် အဆောင်အရွက်တိစာရင်း။
ゞင်းပြင်ရွှေသပြာခုနှစ်ဆယ်၊ ငွေသပြာတစ်ထောင်၊ ရကြောင်း ပြည့်သျှင်မင်းကြီးထံ လျှောက်
လီကေ အမိန့်တော်ဟိရေကား ဆင်ကဲကြီး ဇေယျဗိုလ်ရေ ဘီဘိုးဆင်းသက်၍
ဆင်ကဲ အမတ်ကြီးအရာနန့်လာသူ၊ ခမည်းတော်ဘုရား လက်ထက်တော်ကရေ ဂု
တိုင်အထိအသက် ရှစ်ဆယ်ကျော်မှ သေလွန်လီရေ။ သပြာဥစ္စာမဟိရေ့ အရာမှာ
မည်သို့ အကြောင်းအရာဟိရေကို လျှောက်ထားရမည် အမိန့်တော်ဟိလီရေ။ ထို
အကြောင်းကို အမတ်ကြီး မဟာပညာကျော်လျှောက်ထုံးမူကား-

အသျှင်မင်းမြတ်။ ။ သာကီဝင်မင်း မင်းသုဓမ္မရာဇာ၊ ပညာပဏ္ဍိတောစရေ မင်း
ကောင်းရို့၌၊ လာဘောဓနံ-ရွှေငွေသပြာတိကို မတရားသဖြင့်မယူခြင်း။ နသဘာသဘင်မဟုတ် သွမ်းရေအလေ့ကို မြုပုခြင်း။ မုသာဝါဒစရေအမှုရို့ကို မဆိုခြင်း၊
ဟီနံဇာဂီ-ယုတ်ရေသဘောဟိတတ်ရေ၊ အမစ္စီာ-မှူးမတ်ရို့နန့်ထားခြင်း။ တထာဂ
တာ- အလာအလား၊ အစားအအိပ် အပြောအဆိုအနီတတ်ရေ ရာဇညော-မင်းရို့
စိုးရေနိုင်ငံရေ အလွန်သာယာဘွယ်ဟိဧ။ သူတော်ကောင်းရို့၌လည်း အပေါင်းသင့်
ရာသူတော် အချင်းချင်း၊ သူယုတ်ရို့၌လည်း သင်းပင်းသင့်စွာ သူယုတ်မာချင်း။ ယင်းဆိုခ
ပြီးရေ ရှေးပညာဟိစကား။ မင်းချစ်အပ်ရေသူ။

တစ်ကျိပ်လေးယောက်ရေ အမတ်ကောင်းရေ-

၁။မင်းအပါယ်မှလွတ်အောင်ပြောဆိုတတ်ရေသူ

၂။အကျင့်သီလပညာဟိရေသူ

၃။မင်းဧအသက်ကိုစီာင့်ရေသူ

၄။မင်းဧအကျိုးကိုဆောင်ရွက်တတ်သူ

၅။မင်း၌အမှုဟိရေအခါ အဖေါ်ရရေသူ

၆။မင်းဧရန်သူကိုအောင်တတ်ရေသူ

၇။ြုမို့ရွာကို စည်ပင်အောင်ြုပတတ်ရေသူ

၈။မင်းအကုသိုလ်၌ပျော်ပိုက်၍
ကောင်းကျိုးမေ့လျှော့ရာကောင်းစွာ လျှောက်တတ်ရေသူ

၉။တည်ကြည်သိမ်မွေ့သသူ

၁၀။အမှုကြီး ငယ်ကိုပြီးအောင်စီရင်နိုင်သသူ

၁၁။သူတစ်ပါးမလားဝံ့ရေခရီးကိုလားနိုင်ရေသူ

၁၂။သူရဲကောင်းသသူ

၁၃။အမြိန်အရသာကို ကောင်းစွာချက်တတ်ရေသူ

၁၄။တိုင်းတပါးမှာဟိသသူရို့အား၊ ရောက်အောင်သွေးဆောင်ယူနိုင်ရေသူ

ထိုသူရို့အားမင်းပြစ်မရောက်ရာ။
ရန်အောင်ရေ အကြောင်းလေးပါးမူကား

၁။ သစ္စံ - မှန်ရေစကားကိုဆိုခြင်း

၂။ ဓမ္မံ - တရားသဖြင့်ကျင့်ကြံခြင်း

၃။ ဝီရိယံ - ပညာဝီရိယဟိခြင်း

၄။ လုံ့လခေမံ - ပညာလုံ့လဟိခြင်း။

မပေါင်းအပ်ရေသူ ငါးယောက်မှာကား

၁။ အအိပ်ကြူးရေသူ

၂။ ယစ်မျိုးြုကိက်ရေသူ

၃။ မိုက်ရေသူ

၄။ အမျိုးမစီာင့်ရေသူ

၅။ စဉ်းလဲကောက်ကျစ်ရေသူ

စကားအရာ အင်္ဂါလေးချက်မူကား-၁၄၄

၁။ သူဘာသိတဝါစာ - ကောင်းရေစကားကိုဆိုတတ်ခြင်း

၂။ ပီယဝါစာ - တရားနန့်ညီရေစကားကိုနာဘွယ်ချစ်ဘွယ် ဖြစ်အောင်ဆိုတတ်ခြင်း

၃။ သစ္စဝါစာ - မှန်ရေစကားကိုသာဆိုတတ်ခြင်း

၄။ ဓမ္မဝါစာ - တရားနန့်လျှော်ရေစကားကိုသာဆိုတတ်ခြင်း။

ဂတိလေးပါးမူကား

၁။ ဆန္ဒာဂတိ - အမှားအမှန်မရွေးမူလျက် ထိုသူအလိုသို့
လိုက်တတ်ခြင်း

၂။ ဒေါသာဂတိ - အမျက်ဒေါသနီာက်သို့လိုက်တတ်ခြင်း

၃။ မောဟာဂတိ - မိမိမိုက်၍မှားခြင်း

၄။ ဘယာဂတိ - ဘေးကိုကြောက်၍ လိုက်နာခြင်းစရေ နည်းနာရို့နန့်

အညီ အမတ်တော်ဆင်ကဲကြီးရေ မူးကောင်းမတ်ကောင်း အင်္ဂါနန့် ပြည့်စုံရေသူ

ဖြစ်ပါရေ။ မတရားနည်းဖြင့် ရွှေငွေကိုမရှာမှီး ရေကြောင့် ပစ္စည်းဥစ္စာနည်းပါး
ရရေဖြစ်ပါကြောင်းနန့် လျှောက်လီကေ- ပြည့်သျှင်မင်းလည်းြုကိုက်တော်မူ၍ အမတ်
တော် ဆင်ကဲကြီးကို တိုက်တော်ကငွေထုတ်၍ သြုဂိုဟ်တော်မူလီရေ။
(ဂုခေတ်-နိုင်ငံတော်ဈာပနအဖြစ် သြုဂိုဟ်ခြင်းမျိုးပင်ဖြစ်ရေ။)

## ကိုးကား
ရခိုင်လျှောက်ထုံး(၅၂)

## မင်းနန့်စပ်ရေအဆောင်အရွက်နန့်ပတ်သက်၍ လျှောက်ထုံး

တစ်ရံရောအခါ ပြည့်သျှင်မင်းကြီးက ထီးငါးစင်းကို မေးတော်မူလီရေ။ ထိုအခါ
အမတ်ကြီး မဟာပညာကျော် လျှောက်ထုံးကေကား-
အသျှင်မင်းမြတ်။ ရှေးပညာဟိရို့ဆိုရေစကားမူကား-

*၁။ မင်းရို့ဧထီးငါးစင်းရေ မင်းစံတော်မူရေသလွန်ထက်ဝယ်ဖွင့်လျက် အမြဲစိုက်
ထားရေထီး၊ ထိုထီး၌ ရတနာခုနှစ်ပါးဖြင့် စီခြယ်ထားရာရေ။ ထိုထီးကိုမူကား ကြငှန်း
ထီးဖြူဟူရေ။
*၂။ တစ်နှစ်တစ်ကြိမ် သဘင်ခံရာ ဖွင့်ဆောင်းရေထီး၌ နဝရတ်ကိုးပါး စီခြယ်ရာရေ။
ထိုထီးကေကား ဥရုထီးဖြူဟူရေ။
*၃။ ထွက်ဝင်မပြတ် ဆောင်းရေထီးဖြူကား ရွှေရိုး၊ ငွေရိုးထွတ်နန့် တမွတ် ထီးဖြူဟူရေ။
*၄။ တစ်တိုင်းတစ်ပြည်က သံကြီး တမန်ကြီး ရောက်လတ်ကေ ဆောင်းရေ ထီးဖြူမူ
ကား အရိုးအလွတ် ရွှေခြယ်ရာရေ။ အရွက်ရို့၌ ရတနာကိုးပါးစီခြယ်၍ ထိုထီး
ကိုကေကား ကနက္ကဒန်ထီးဖြူဟူရေ။
*၅။ ဆင်ယဉ်မြင်းယဉ်ရို့၌ ဆောင်းရေထီးဖြူကိုမူကား အရိုးအလွတ် ရွှေခြယ်ရာရေ။
ထိုထီးဖြူမူကား ဘမ္မုတိထီးဖြူဟူရေ။ ဒေချင့်ပိုင်ကေ ထီးဖြူငါးစင်းရေ ရှေးထုံးစံ
အတိုင်းဖြစ်ပါရေ။ ဒေချင့်ပိုင်လျှောက်ထားပြီး အမတ်ကြီးက မင်းကောင်း၊ မင်းမြတ်၊
ဘုရားလောင်းရို့ တတ်ရာရေအကြောင်း ကျမ်းဂန်အလာနန့် လျှောက်ထားပြန်ပါရေ။

အသျှင်မင်းမြတ်။

သုတိသမ္ဗုတိသင်္ချာစ၊ ယောဂါနီတိဝိသေသကာ၊

ဂန္ဓဗ္ဗာဂဏိကာစီဝ၊ မနူဗေဒါစ ပေါရာဏာ၊

တိကိစ ္ဆာ ဣတိဟာသဉ္စ၊ ဇောတိမာယာစဆန္ဒတိ၊

ကေတုမန္တ စသဒ္ဒါစ၊ သိပ္ပါဌာရသကာဣမေ။

ထိုသို့ကျမ်းဂန်လာဟိပါရေ။ မင်းမြောက်တန်ဆာငါးပါးကို ကျမ်းဂန်
လာရေကား-

စဂ္ဂေါစ ဆတ္တဥဏှိဿံ၊ ဖါဒုကာဠဗီဇနိ

ဣမေက ကုမဗန္ဓာနိ၊ ဘဝန္တိပဉ္စရာဇူနံ။

ဒေချင့်ပိုင်အရ အနက်မူကား-

*၁။ သန်လျက်လည်း တစ်ပါး
*၂။ ထီးဖြူလည်း တစ်ပါး
*၃။ သင်းကျစ်လည်း တစ်ပါး
*၄။ ခြေနင်းလည်း တစ်ပါး
*၅။ သားမြီး ယပ်လည်း တစ်ပါး။ ယင်းမှတစ်ဖန် ဟိပြန်သိမ်းရေ။
ပဉ္စဒူရိယာ-ငါးပါးဟူရေကား-

အာတတီ ဝိတတဉ္စေဝ၊ အာတတဝိတတိဃနံ။

သူတိရဉ္စေဝတူရိယံ၊ ပဉ္စဂီက၊ မုဒီရိတံ။

ဟူ၍ကျမ်းဝယ်ပြရေ။ အဓိပ္ပါယ်ကား-

*၁။ တစ်ဖက်ပိတ်ရေစည်။
*၂။ နှစ်ဖက်ပိတ်ရေစည်။
*၃။ အလုံပိတ်ရေစည်။
*၄။ တစ်ခဲနက်အသံဟိရေစည်။
*၅။ အခေါင်းဟိရေစည်။

တစ်ခဲနက်ရေအသံဟိရေမှာ မောင်း၊ကြေးနင်း၊လင်းကွင်း၊ ကြေးစည်။ အခေါင်း
ဟိရေကား- ခရာ၊ ဒုံမင်း၊ ခရုသင်း၊ နှဲ၊ ေြွပ၊ တံပိုး ဟူရာရေ။
ဘုရားလောင်းရို့ဖြည့်အပ်ရေ ပါရမီဆယ်ပါးကိုကျမ်းဂန် ပြပြန်ရေကား-

ဒါနံသီလဉ္စနိက္ခမံ၊ ပညာဝီရိယပဉ္စမံ။

ခန္တီသစ္စာအဓိဌာနံ၊ မေတ္တုပေက္ခာစိမေဒသ။

ဒေချင့်ပိုင် ပါရမီဆယ်ပါးတရားတော်ကို ကျမ်းဂန်အလာနန့်လျှောက်လီကေ
မင်းကြီးလည်း ြုကိုက်တော်မူလီရေ။

## ကိုးကား
ရခိုင်လျှောက်ထုံး(၅)

## မဟာသူရိယစန္တရားမင်းဧသားတော်အိမ်ရှေ့မင်း သူရိယစန္တရားအတွက်အိမ်ရှေ့မိဖုရားရွေးချယ်ရန်လျှောက်ထုံး ( ၃၀၆-၂၄၉)
သက္ကရာဇ်(၂၄၉)ခုရောက်ရေအခါခမည်းတော် သူရိယကေတု နတ်ရွာစံတော်
မူရေ။ သားတော်မဟာသူရိယစန္တရားမင်းရေ မိဖုရားသုပဘာဒေဝီနန့် ပြည်ကြီး
စည်းစိမ်ကို အုပ်စိုးတော်မူလီရေ။ ၅၇-နှစ်နန်းစံခပြီးသက္ကရာဇ် ၃၀၆-ခုတွင်
နတ်ရွာစံလီရေ။ ထိုမင်းကြီးဧသားတော်ကား သူရိယစန္တရား ဖြစ်လီရေ။ ထို
မဟာသူရိယစန္တရားမင်းကြီးရေ သားတော်အိမ်ရှေ့မင်းနန့် ပီးမြားရန် မင်းသမီးကို
မေးတော်မူလီရေ။ 

ထိုအခါ ပညာရှိအမတ် ရေင်းထီးစား ဥတ္တမသီရိကျော် လျှောက်
ရေကား အရှင်မင်းမြတ်၊ ပတ္တမြားကျောက်ကောင်းရို့တွင် ဂေါပလ္လင်စရေအနာရှိ
လျှင် မင်းမသုံးရ၊ စိန်ကျောက်ရို့တွင် ခလုတ်တောစာငယ်နာမစင်၊ တောကြောင်
မွေးမှင်စရေအပြစ်မကင်းလျှင် မင်းမသုံးထိုက်၊ မျိုးစပါးရို့မှာလည်း အရောရောပါလျှင်
အပင်အသီးမညီ၊ ရွှေ၌လည်း ကြေးနီ၊ သံ မလွတ်လျှင် အရည်အသွေးမပြောင်၊ ထို့အတူ
သာကီဝင်မင်းရို့၌လည်း နွယ်တော်သန့်စင်မှ အမျိုးသန့်စွာစဉ်လာကြီးမြင့် အကျင့်
မဖောက်စေလို၍ ရှေးဘေးလောင်းဘီတော်၊ ခမည်းတော်ထီးနန်း မင်းဆက်မောင်နှမရင်း
ချာ ပီးမြားတော်မူခကြောင်း ထုံးဟောင်းနန့်ဖြစ်ပါရေ။ သားတော်နန့်သမီးတော် စော
စန္ဒီကိုပီးမြားလျှင် သင့်မြတ်တော်မူပါရေ။ ဒေသို့လျှောက်လီကေ သူရိယစန္တရား
နန့် သမီးတော်စောစန္ဒီကို မောင်နှမရင်းချာပီးမြားတော်မူလီရေ။ ပညာရှိအမတ်ကို
ငွေအသပြာတစ်ရာ ဆုပီးသနားတော်မူရေ။ (ထိုသူရိယစန္ဒရားမင်းကြီးရေ သက္က၁၄
ရာဇ် ၃၀၆ နန်းတက်ပြီး၊ ၃၅၅ တွင်လွန်ရေ။)

## ဆွေးနွေးချက်

လျှောက်ထုံးအမှတ်(၄)၌ပြဆိုခရေသက္ကရာဇ် ၁၉၅-၂၄၉ ရေနဝ-ခ-ဆ
(ဓနဉ္စကိန်း) ၆၀၉ ဖြင့်ဖြိုရန်သက္ကရာဇ်ဖြစ်ရေ။ စန္ဒသူရိယမင်းမှ ၁၆ဆက်မြောက်
သူရိယစိတြမင်းရေ ဓနဉ္စကိန်းအရ၊ သက္ကရာဇ် (၆၀၉)ခုကိုြုဖိုခရေ။ အိန္ဒိယ
သကမင်းလည်း ゞင်းသက္ကရာဇ် (၆၀၉)ခုကို နဝခဆကိန်းဟုြုဖိုရေ။ ထို့နီာက်
စန္ဒသူရိယမင်းဧ အနွယ်တော် (၃၂)ဆက်မြောက်ဖြစ်ရေ (ဝေသာလီကျောက်လှေ
ကားြုမို့) သီရိစန္ဒြားမင်းလက်ထက် ဥတ္တမကိန်းအရ၊ သက္ကရာဇ် (၅၆၀)ကိုြုဖိုရေ။
မြန်မာပြည် ပုပ္ပါးစောရဟန်းမင်းလည်း ゞင်းသက္ကရာဇ် (၅၆၀)ကိုြုဖိုရေ။
ထို့နီာက်ဖြစ်ရေ သက္ကရာဇ်ရေ ယခုသုံးနီရေ ကောဇာသက္ကရာဇ်ဖြစ်
ရေ။
## ကိုးကား
ရခိုင်လျှောက်ထုံး(၅၇)

## ရခိုင်ပြည်၌ တရားမစီာင့်ရေမင်းတိအကြောင်းလျှောက်ထုံး

တစ်ရံရောအခါ၌ ပြည့်သျှင်မင်းကြီးမေးတော်မူရေကား-ဤရက္ခပူရ တိုင်း
ပြည်တွင် တရားမစီာင့်ရေ ဝိလုပ္ပန္နော လုယက်ဖျက်ဆီးတတ်ရေ ဇိနင်္ဂလအမျိုး
မင်းြုပဘူးခလီသလော မေးတော်မူလီရာ-အမတ်ကြီး မဟာပညာကျော် လျှောက်ထုံး
ကေကား-

အသျှင်မင်းမြတ်။ ဝေသာလီြုမို့၌ ဗြဟ္မဏရာဇာမင်းမျိုးတစ်ဆယ့် ခြောက်ဆက်
အဆုံး ဗြဟ္မသိဒ္ဓိမင်းလက်ထက်မင်းနန့် အမတ် တရားလွတ်ကြလီရေ။ ယင်းချင့်ကြောင့်
ပြည်သူရို့လည်း ရုန်းကြမ်းဆိုးသွမ်းလျက် အဓမ္မအမှုကိုသာ ြုပုကြရေတိလီရေ။
နတ်မိစ ္ဆာဆိုး၊ ယက္ခဘီလူးမျိုးရို့ ဝင်ရောက်ဖျက်ဆီးကြရေဖြစ်၍ လူအတိ သေကြေ
ပျက်စီးကြရာ၊ ြုမို့ရွာပျက်ဘူးပါရေ။

ယင်းရေ့နီာက် ဓညဝတီြုမို့တော် မာရယုမင်းအမျိုး ငါးဆယ့်လေးဆက် အ
ဆုံး မင်းငယ်ပျော်လှစည်သူလည်း အမတ်ယုတ်ရို့ဧမှားယွင်းရေ စကားကို နာယူ
လိုက်နာမိလီရေကြောင့် တရားပျက်လီ၍ တိုင်းပြည်မသာယာဟိဘူးပါရေ။
ဇိနဂ္င်္ဂလအမျိုး ဝိလုပ္ပန္နော-လုယက်ဖျက်ဆီးတတ်ရေ ဟိန္နဇာဂံ ယုတ်နွမ်းရေ
အကျင့်အကြံအြုပုအမူဟိရေ အမျိုးကိုးဆက်မင်းမူရေအခါ တိုင်းတစ်ပါးသို့လည်း
မိတ်ဆွေမဝင်၊ ရန်တင်လျက်သာြုပရေကြောင့် ထိုမင်းရို့လက်ထက် ဥတုရာသီမမှန်၊
ဓါတ်လေးပါးမညီ၍ ကောင်းကင်၌ နီလနက္ခတ် တာယာမဖြောင့်လီရာ၊ ဝသန္တဥတု
ချုပ်လီ၍ အစာရှားပါး၊ခိုးသားဓါးပြရို့ကြောင့် တိုင်းပြည်ပျက်ချေရေ။

ရေနီာက် ဘေးတော် ကံရာဇာကြီးမင်း ဆက်စိုးတော်မူရေမှ
အသျှင်မင်းမြတ် တိုင် သာကီဝင်မင်းမျိုးတစ်ဆယ့်ငါးဆက်ရို့တွင်လည်း၊ ဝိလုပ္ပန္နေ-
လုယက်ဖျက်ဆီး တတ်ရေ နိဇင်္ဂလ-အမျိုးငါးဆက် အကြား၊အကြားဝင်၍ ဖြစ်ဘူးပါရေ။
ထိုမင်း ရို့လက်ထက် သာသနာတော်ကွယ်၍ တရားမဟိမင်းနန့် အမတ်ပြည်သူရို့
ကတိလေး ပါးလိုက်စားကြ၍ သူမိုက်သူယုတ် စည်ကားဘူးပါရေ။

အသျှင်မင်းမြတ်။ ဘုရားသခင် ဆုံးမတော်မူရေ သာသနာတော်ရေ ခေါက်ရှာ
ငှက်ပျံသကဲ့သို့ ဘုန်းပညာကျက်သရေနန့် ပြည့်စုံရေမင်း လက်ထက်ဖြစ်ကေ သန့်စင်
ဆေးတော်မူ၍ အလဇ္ဇိကျင့်ရေရဟန်း၊ အလဇ္ဇိကျင့်ရေလူမဟိခြင်းကြောင့် သာသနာ
တော်ထွန်းလင်းပါရေ။ အလိမ္မာမဟိ၊တရား မသိရေမင်း၊ ရာဇသုံညလက်ထက်ဖြစ်
ကေ အလဇ္ဇိရဟန်း၊ သူသွမ်းသူမိုက် ထွန်းကားလီရာ သာသနာတော်ကွယ်ရေပင်။
အသျှင်မင်းမြတ်။ ။ ဘုရားသခင်တုံကေလည်း၊ မင်းကိုအမှီြုပုလျက်၊ သာသနာ
တော်ကိုထားရကြောင်း ထုံးဟောင်းကျမ်းဂန်ထွက်ဟိပါရေ။ ဒေချင့်ပိုင် အမတ်ကြီးလျှောက်
လီကေ ပြည့်သျှင်မင်းတရားကြီး ြုကိုက်တော်မူလီရေ။

## ကိုးကား
ရခိုင်လျှောက်ထုံး(၅၄)

## သေရေအခါ ငရဲသို့ရောက်အပ်သူကို လျှောက်ထုံး
တစ်ရံရောအခါ၌ ပြည့်သျှင်မင်းကြီးရေ အမတ်ကြီး မဟာပညာကျော်သို့ မေး
တော်မူရေ။ လူရို့ရေ သေခြင်းသို့ရောက်ပြီးရေအခါ၌ မချွတ်မလွဲ ငရဲသို့ ရောက်ရ
ရေသူကား ဇာကံထိုက်ရေသူရေ ရောက်အံ့နည်း။ မေးတော်မူလီကေ
အမတ်ကြီး မဟာပညာကျော်လျှောက်ထုံးကေကား-

အသျှင်မင်းမြတ်။ အရိယသစ္စံ-အရိယာစရေ မြတ်စွာဘုရားဧ သာသနာတော်
၌ အကျင့်ကောင်း၊ အကျင့်မြတ်ဖြင့်နီကြကုန်ရေ၊ ဘိက္ခူ- ရသေ့ရဟန်းရို့ရေ ပုနပ္ပု
နံ- ဖေါက်ပြန်လတ်၍၊ ယော- အကြင်ရဟန်းရေ၊ အလဇ္ဇိနီာ- အလဇ္ဇိအကျင့်ကို
ကျင့်ဆောင်လျက်၊ မရဏံ- သေခြင်းသို့၊ ဘဝေ- ရောက်လီအံ့။ ယော-အကြင်ရဟန်း
ရေ၊ အနိဌစာဂံ- ဆောင်ယူရေ၊ မောဟ- တရားပို့လီရာ၊ နိယယေ- ငရဲသို့၊ ဥပ္ပဇ္ဇ
တိ- ရောက်လီရာဧ။ ရဌ- အကြင်ပြည်တိုင်းကားကို အစိုးရရေရာဇာမင်းရေလည်း
ဒသပါရမီသစ္စံ- မင်းကျင့်တရားဆယ်ပါးရို့ မကျင့်မကြံ၊ ဖေါက်ပြန်လျက်၊ မိစ ္ဆါဇီဝံသူယုတ်ရို့ အလေ့အကျင့်ဟိသဖြင့်၊ မရဏံ-သေခြင်းသို့၊ ဘဝေ-ရောက်အံ့။ ယော-အကြင်
မင်းရေ၊ အနိဌစာဂံ- ဆောင်ယူရေမောဟတရားပို့သဖြင့်၊ နိရယေ-ငရဲသို့၊ ဌိတော
ဝ- မချွတ်မလွဲ၊ ဥပ္ပဇ္ဇတိ-ရောက်လီဧ။

ရဌ- တိုင်းပြည်ကိုဖျက်ဆီးတတ်ရေသူရေလည်းကောင်း၊ မံသမစီ ္ဆာသားငါးစရေ သတ္တဝါရို့ကို နှိပ်စက်သတ်ဖြတ်၊ ပစ်သတ်လေ့ဟိ ရေသူလည်းကောင်း၊
(မာတာမိတာစ- ပုတ္တဒါရသ၊ ဉာတကာနဉ္စ-မိဘဆွေမျိုး၊ လင်သားမယားစရေ
သူရို့အား သေစီမှုြုပတတ်ရေသူ လည်းကောင်း၊ ဘုရားစရေအရိယာပုဂ္ဂိုလ်မြတ်ရို့၁၅၅
အားပြစ်မှာရေသူလည်းကောင်း၊ ပါပံ-မကောင်းရေစရိုက်ဟိရေဖြစ်၍၊ ဇီဝိတိ
န္ဒြေတည်းဟူရေ- သက်ရှည်ရုပ်ကြာသမျှ ကာလပတ်လုံး၌၊ ဧကော-တစ်ယောက်ရေ၊
ပူရိရေ သံဝါရေ- ပညာဟိနန့်တွိ့ကေလည်း၊ ယောနိရေမနသိတာရော- ထို
ပညာဟိသူတော်ကောင်းရို့ဧ စကားကိုမနာယူမူလျက်၊ မရဏံ- သေခြင်းသို့၊ ဘဝေ-
ရောက်လီအံ့၊ တထာ-လာခြင်း လားခြင်း၊ အမတံ- ပြန်ခြင်း မကောင်းရေ၊ မနူဿ
ဆပတံ-အလွန်ယုတ်မာလှရေ ထိုခြောက်ယောက်ရေသူရို့ရေ၊ စတုအပါယေ-
မကောင်းလေးရွာ အပါယ်ရွာသို့၊ ဟိန္နံအနိတ္တံ-မသူတော်ရို့ နီရပ်ဖြစ်ရေ အပါယ်ဘုံသို့
ရောက်လီရဧ။ အမတ်ကြီးလျှောက်လီကေ-ပြည့်သျှင်မင်းလည်း အလွန်ြုကိုက်တော်မူ
လီရေ။

## ကိုးကား
ရခိုင်လျှောက်ထုံး(၆)

## စူဠစန္ဒရားမင်းအားရှေးထုံးမဖျက်သင့်ကြောင်း လျှောက်ထုံး

သက္ကရာဇ် (၅၆၀)ကိုြုဖိုခရေ သီရိစန္ဒရားမင်းမှသုံးဆက်မြောက်ဖြစ်ရေ
မြေးတော် စူဠစန္ဒရားမင်းရေ ကောဇာ(၉၅)ခုတွင် မိဖုရားကြီးစန္ဒာဒေဝီနန့် ဝေသာလီ
ထီးနန်းကိုဆက်ခံစိုးအုပ်တော်မူရေ။ ထိုမင်းရေ မင်းကောင်းတစ်ပါးပင်ဖြစ်ရေ။
သို့ရာတွင် ပျက်ချိန်ဆိုက်လာရေအခါ အကျင့်စရိုက်ဖောက်ပြန်လာရေ။
စူဠစန္ဒရားမင်းရေ ကုလားမင်းကဆက်ရေ ကုလားမင်းသမီး၊ ပြူမင်းက
ဆက်ရေ ပြူမင်းသမီးရို့ စကားကိုသာနားထောင်လျက် အပျော်အပါးတိလာရေ။

တောတောင်အနှံ့ လှည့်ပတ်ပျော်ရွှင်နီလေ့ရှိရေ။ ပညာမဲ့ရေသူရို့ကို အပေါင်းအ
ဖေါ်ြုပဧ။ တိုင်းပြည်ရေးရာရို့၌ ပေါ့လျှော့လီရေ။ ထိုအခြေအနီကိုြုပုပြင်နိုင်ရန်
ရှေးပညာရှိမှုးမတ်မျိုးစဉ်လာ စစ်တကောင်းြုမိ့စား ဝိဓိုရ်ရအမတ်လျှောက်ရေကား
အသျှင်မင်းမြတ်။ ရှေးဘေးတော်၊ ခမည်းတော်ရို့ထုံးကို ဖျက်သင့်ရေ
မဟုတ်ပါ၊ ရာဇသေဌ်နင်း မင်းစဉ်ဖြစ်လျက် အပျက်အချော်၊ သရော်ကြမ်းတမ်း၊ ရေ့
သွမ်းရေအမှုကို မလေ့လာရာ၊ မင်းရို့စကားအမှားထွက်ဝင် ဆိုချေလျှင်မူ ပြည်သူရိ
ပါး၊ စစ်မက်တိရေ။ အပျော်အရွှင်သဘင် ြွပမ်းကေ လူသွမ်းရေ။ အမှုတကာ
ယုတ္တာယုတ္တိ၊ မင်းမညှိလျှင် ပြည်ရိရေ။ ချောပစ်စကား၊ မင်းပါးအမတ် လျှောက်တင်
လတ်ကေ၊ ရိပွတ်တသ္တဝါ၊ ြုမို့ရွာ ကျေးကျွန်း၊ မုသားထွန်းရေ။ ဥတုရာသီ၊ မညီနီ
လ၊ အာကာသဓါတ်၊ နက္ခတ်ြုဂိဟ်လား၊ မတရားလျှင်၊ နားဖျားလည်းထူး၊ ခိုးသူနှောင့်
ယှက်၊ မိုးလည်းဖျက်ရေ။ ထိုသို့ရှေးထုံးဟောင်းနန့်အညီ လျှောက်လီကေလည်း၁၆
ထိုမင်းရေ အမျိုးအရိုးမှန်လျက် လူပျက်ရို့စကားကို နားထောင်မိလီ၍ ရေ၌
အပျော်ကျုးလွန်ကာ လှည့်ပတ်ရာအရပ်၌ ရေနစ်၍ အနိစ္စရောက်ရလီရေ။ (ထိုမင်း
အနိစ္စရောက်ရေနှစ်ကား ၁၃၁-ခုနှစ်ဖြစ်ရေ။)

## ကိုးကား
ရခိုင်လျှောက်ထုံး(၆၁)

## မင်းခမောင်းသားတော် သီရိသုဓမ္မရာဇာလက်ထက်သူငယ်ရို့ဆိုရေစကားကို အမတ်ငလက်ရုံး လျှောက်ထုံး

မင်းခမောင်းလွန်ပြီးနောက် သားတော်အိမ်ရှေ့မင်း မင်းဟရီရေမိဖုရား နတ်
သျှင်မယ်နန့် သက္ကရာဇ် ၉၈၄-ခု၊ နယုန်လဆန်း ၁၀-ရက်နီ့တွင် ပြည်ထီးနန်းကို
သိမ်းမြန်းစိုးစံတော်မူလီရေ။ နန်းတက်ရေအခါ သီရိသုဓမ္မရာဇာ အမည်ကို
ခံတော်မူရေ။ ထိုမင်းလက်ထက်တွင် အမတ်ပညာဝံသသား လေးြုမို့စား ငလက်ရုံး
လည်းတစ်ယောက်၊ လောင်းကြက်ြုမို့စား ငကုသလလည်းတစ်ယောက်ရှိရေ။
လောင်းကြက်ြုမို့စား အမတ်ငကုသလနန့် မိဖုရားနတ်သျှင်မယ်ရို့ ချစ်ြုကိုက်ကြ
ရေ။ ငကုသလရေ ယတြာအတတ်၌ အလွန်ပင်ကျွမ်းကျင်ရေ။ ထိုအတတ်ဖြင့်
ပြည့်သျှင်မင်းကိုကြံဧ့။ အင်းအိုင်မန္ဓာန်ယတြာတိ စီရင်ပြီး နှံနှိမ်ခြင်းြုပုရေ။ ထိုသို့ြုပုပြီး
မင်းကြီးထံ လျျှောက်ထားရေကား- အသျှင်မင်းကြီးဆင်ဖြူတော် ရောက်ပါလိမ့်မည်။
ဆင်စာစပါးဟိန်းစွကို ရေကန်တူးပနာ ချထားရပါမည်။ ဤသို့လျျှောက်ထားပြီး ဆင်စာ
စပါးဟိန်းစွကို ရေကန်တွင်ချထားစီပြီး သူငယ်ရို့ကို ငကုသလသင်ပနာ ဆိုစီရေကား-
ညောင်ပင်ကြီးရင်း၊ ဟိန်းစွခင်း၊ မင်းထီးရို့သျှင်၊ ဘုရင်နန်းရဖြစ်လိမ့်မည်။ ယင်းသို့
သူငယ်ရို့ဆိုရေစကားကို ပညာရှိငလက်ရုံးကြားကေ ပြည့်သျှင်မင်း သီရိဓမ္မရာဇာထံ
လျျှောက်ထားရေကား-

အသျှင်မင်းမြတ်။ ဟိန်းစွရေအင်္ဂါနံ၊ ဟီန္နဟူရေအမှုရေ ယုတ်ရေစကား
အသျှင်မင်းကြီးလည်း နံတော်အင်္ဂါသား၊ နံကိုဆင်စီးနင်းရေ။ ဗုဒ္ဓဟူးသား အမတ်၁၉၀
လောင်းကြက်စား ငကုသလဖြစ်ပါရေ။ ဆင်ကား ရောက်မည်မဟုတ်ပါ။ ဆင်နံ
ဗုဒ္ဓဟူးသား မင်းဖြစ်လိုရေကြောင့် တပေါင်ကို ငကုသလလုပ်ထားပနာ အသျှင်မင်းကြီး
ကိုယ်တော်၌ ယခုဝေဒနာ ကပ်ရောက်လျှက်ရှိပါရေ။ ခုနှစ်လနန့် အသျှင်မင်းကြီး နတ်
ရွာလွန်တော်မူမည် အမှန်ဖြစ်ရေ။ လျျှောက်လီကေ ပြည့်သျှင်မင်းကြီးမယုံပနာ ငါ့ကို
ထင်မြင်အောင်ပြရဦးမည် အမိန့်တော်ရှိလီရေ။ သို့ကြောင့် အမတ်ငလက်ရုံးရေ လူ
တစ်ယောက်ကို ြုမို့တွင်း၊ ြုမို့ပြင် တြင်းနာချေပြောပနာ စီလွှတ်လီရေ။
တြင်းနာရာကြားခရေတြင်းသံကေကား- မင်းဟရီမှောက်မှား အလားလား
ဟရီလည်းသေ၊ ပြည်လည်းကြေ ဟူရေ ပထမတြင်း။

ကျွန်နန့်မတန်၊ မင်းဖြစ်ကြံရေ၊ အမှန်တန့်တန့် ခုနှစ်လတွင် မင်းဖြစ်အံ့ ဟူ
ရေ ဒုတိယတြင်း။

ဖွတ်ကမီးချောင်းဖြစ်ကေ၊ ချောင်းမြစ်မခံသာ၊ ကျွန်ကသူကောင်း ဖြစ်ကေ
တိုင်းပြည်မစည်ရာ တတိယတြင်း၊ ယင်းသို့တြင်းသုံးရပ်အလိုကို အမတ်ပညာရှိ ငလက်
ရုံးလျျှောက်ရေကား။

အသျှင်မင်းမြတ်။ ငယ်မည်ကေကားမင်းဟရီဖြစ်ပါရေ။ အသျှင် မင်းလည်းသေ
တိုင်းပြည်လည်းကြေပါမည်။ ကျွန်ကသူကောင်းဖြစ်မည်မှာ ငကုသလ ဆင်နံမင်းဖြစ်
မည့်အကြောင်းဖြစ်ပါရေ။ ငကုသလလက်ထက် နိုင်ငံပြည်သူ သတ္တဝါရို့ မီးကဲ့သို့ ပူပါ
လိမ့်မည်။ လျျှောက်ထားလီရာ အရီးမြုပ နီလီရေ။ သီရီသုဓမ္မရာဇာ မင်းကြီးကို
မိဖုရားနတ်သျှင်မယ်က လှည့်ပတ်ဖျားယောင်းလျျှောက်ထားရေကြောင့် ယုံကြည်တော်မမူ
ရှိလီရေ။ ငကုသလအမတ်ကို မည်သို့မျှအပြစ်မြုပ၊ အရာမပျက် ချမ်းသာစွာထားလီ
ရေ။ ထို့ကြောင့် အမတ်ငလက်ရုံးရေ စိုးရိမ်ခြင်းတိစွာဖြစ်လီရေ။ ပညာနည်း
ရေ ဤမင်းထံ ဆည်းကပ်ပနာနီချေကေ နောင်အပြစ်ကြီးစွာဖြစ်ရာရေဟူပနာ မင်းထံ
ခွင့်တောင်းပြီး ရဟန်းြုပုပနာနီလီရေ။ ခုနှစ်လစီ့ရေကာလ ဝေဒနာပြင်းထန်စွာ
တိုးလတ်ပနာ မင်းကြီးလွန်တော်မူရေ။

## ကိုးကား
ရခိုင်လျှောက်ထုံး(၆၈)

## အဘယမဟာရာဇာလက်ထက် အမတ်ခန့်ထားရန်လျှောက်ထုံး

သက္ကရာဇ်၁၁၂၆-ခုရောက်ရေအခါ စန္ဒပရမရာဇာမင်းကို ယောက်ဖတော် ရမ်း
ဗြဲ သံတောင်စားလက်ဝဲမြန်အမတ် ပုန်ကန်ခြားနားလီရေ။ ထိုသက္ကရာဇ် ကဆုန်
လဆန်းတစ်ရက်နီ့တွင် လက်ဝဲမြန်အမတ်ရေ ယောက်ဖတော် စန္ဒပရမရာဇာမင်း
ကိုရလီပြီး မိဖုရားစောရွှေကြာနန့် နန်းတက်တော်မူလီရေ။ နန်းတက်တော်မူရေ
အခါ အဘယမဟာရာဇာဟူရေအမည်ကို ခံတော်မူရေ။ ထိုမင်းရေ ယောက်ဖ
တော် စန္ဒပရမရာဇာကို ရဟန်းြုပုပနာထားလီရေ။ စိတ်မချလီရေကြောင့် ယောက်ဖ
တော် နန်းကျမင်းကို ရဟန်းြုပုထားရာမှယူစီပြီး၊ မြေငူကျွန်းသို့ ပို့စီတော်မူရေ။
အပို့စီသူ စက်ကန်ကျင်ရို့ရေ ထိုနန်းကျမင်းကို မြေငူကျွန်းသို့ယူဆောင်လားကြရာ
ဆင်တုံးမော်အရပ်သို့ရောက်ရေကာလ ထိုသက္ကရာဇ် နယုန်လဆန်းတစ်ရက်နီ့တွင်
ဝမ်းကျရောဂါဖြင့် ရုတ်တရက်သေဆုံးလီရေ။

လက်ဝဲမြန်အမတ်ရေ အဘယမဟာရာဇာအမည်ဖြင့်နန်းတက်ပနာ မင်းဖြစ်ပြီး
ရေအခါ ငယ်ကျွန်ဖြစ်ရေ သက်လူမျိုးငရေက်ကြာနန့် ငရေက်ကြယ် ညီအကို
နှစ်ယောက်ကို သဒ္ဓါတော်မူပနာ အမတ်ကြီးခန့်တော်မူမည်ရှိလီရာ ရှေးပညာရှိအမျိုး
အတွင်းတော်မှူး စိန်တင်(စိုင်းတင်)စားအမတ် ရွှေသဲလျျှောက်ထုံးကေကား-
အသျှင်မင်းမြတ်။ ရှေးပညာရှိရို့ဆိုခရေ ရာဇာမင်းရို့လက်သုံး ထုံးဟောင်း
စာတမ်းအလာထွက်ရှိရေမှာ ရေမြေသနင်း၊ မင်းရို့ကျင့်သုံး၊ ရှေးထုံးမသုံး၊ ရာဇဂုဏ်
မြတ်၊ နဝရတ်ကိုးခိုင်၊ မဏ္ဍိုင်မပျက်၊ မင်းလက်နက်တည့်။ ဝေဝက်စိတ်ဖြာ၊ မလိမ္မာငြား၊၂၁၁
သူမိုက်သားကို၊ မှားပနာပြည့်သျှင်၊ သူကောင်းတင်လျင်၊ တိုင်းခွင်ခရိုင်၊ အပိုင်ကံကျွေး၊
မင်းခွင့်ပီးပနာ၊ မှူးရီးမတ်ရာ၊ နှင်းအပ်ပါမူ၊ ပဇာကျိုးရှိ၊ နွမ်းရိသတ္တဝါ၊ ြုမို့ရွာတုန်လှုပ်၊
မင်းကျိုးယုတ်ဧ့။ စက်ဆုန်သဖွယ်၊ ပျက်ရယ်တန္တု၊ ပြည်မှုရှုတ်ထွေး၊ တိုင်းဝီးတစ်ပါး၊
စကားမတည်၊ အရှည်မကောင်း၊ ဗူးတောင်းပမာ၊ မိစ ္ဆာငှက်ဆိုး၊ လင်ကောင်ပိုးသို့၊ ဆို
ရိုးတစ်ချက်၊ ြွကက်နန့်ေြွမတူ၊ သူ့မူမဖျောက်၊ မျောက်မှင့်မြေခွေး၊ ဆိုရီးတစ်သီး၊ ကျီး
နန့်ဝက်တူ၊ အမှုယုတ်သွမ်း၊ သူကန်းအကြံ၊ လောဘလျံရေ၊ မင်းထိန်းစပ် မသုံးအပ်။

ထိုသို့ဆိုရေ ပညာရှိစကားအရကျမ်းဂန်တွင်လည်း ဒေဝပုတ္တ- နတ်သား၊
ဗာလာနံ- သူမိုက်ရို့အား၊ အသေဝနာစ- မမှီဝဲမဆည်းကပ်၊ မပေါင်းဖေါ်ရခြင်းရေ
လည်းကောင်း၊ ပဏ္ဍိတာနံ- ပညာရှိရေသူနန့်၊ သေဝနာစ- မှီဝဲဆည်းကပ် ပေါင်းဖေါ်
ရခြင်းရေလည်းကောင်း၊ ပူဇနီယျာနံ- ပူဇော်ထိုက်ရေသူရို့အား၊ ပူဇာစ-ပူဇော်ရ
ခြင်းရေလည်းကောင်း၊ အတ္တိ-ရှိဧ့။ ဧတံ-ဤလေးပါးရေ တရားရေ၊ ဥတ္တမံ- မြတ်
ရေ၊ မင်္ဂလံ-မင်္ဂလာတရားတည်းဟူပနာ၊ တွံ-သင်ရေ၊ ဂဏှာဟိ-မှတ်ယူလီလော့။
ယင်းသို့ မြတ်စွာဘုရားဟောတော်မူရေ မင်္ဂလာတရားရှိပါရေ။

အသျှင်မင်းမြတ်။ တစ်တိုင်းတစ်ပြည်အစိုးရရေမင်းရို့ရေ သူမိုက်ကို မရှောင်
ပေါင်းဖေါ်ြုပလီငြားအံ့။ ထိုသူမိုက်ကြောင့် တိုင်းပြည်ြုငိုငြင်လျက်နန့် မင်းလည်းပျက်
လီရာရေ။ တစ်တိုင်းတစ်ပြည် မိတ်ြုပုရာ၌လည်း ထိုပြည်ဧ့ အကြောင်းကိုစုံစမ်းပြီး
မှ ဝံသူတော်ကဲ့သို့ကျင့်ရေမင်းကိုသာ ဆည်းကပ်မိတ်ဝင်ရမူ အကျိုးထွန်းလင်းနိုင်ရာ
ရေ။ ကြောင်သူတော်နန့်တူရေ မင်းဖြစ်ချေက ထိုမင်းဖျက်ပနာ ကိုယ့်ပြည်ပျက်လီ
ရာရေ။ သူမတော်ကျင့်တတ်ကေ လူအတိက ကမ္ဘာရှည်သမျှကောင်းကျိုး မကောင်း
ကျိုးကိုကေလည်း အကျိုးအပြစ်မရှိပါ။ ပညာရှိတစ်ယောက် အချီးအမွမ်းကိုသာ ြုကိုက်
တော်မူပနာ ကဲ့ရဲ့ချေကေ ကြောက်တတ်ရှက်တတ်ရပါရေ။ ထိုသို့ပညာရှိအမတ် ရွှေသဲ
လျျှောက်လီရာ အမတ်တော်သို့စားကျေးထပ်ပနာ ြုမို့သစ်ကို ပီးတော်မူလီရေ။ အ
မတ်ပညာရှိ မြို့သစ်စားမယား မိပန်းရံကိုလည်း ရှေးမင်းတိနည်း အသုံးအဆောင်
ကိုပီးတော်မူပနာ နန်းတွင်း၌ မိဖုရားမောင်းမရို့ကို နားလည်အောင် ရှေးအသုံးအဆောင်
အလားအနီ မင်းခမ်းမင်းနားစရေ အမှုတိကိုပြသဆုံးမ ထိန်းသိမ်းရမည် အပ်တော်
မူလီရေ။

ထိုမင်းကျွန်နှစ်ယောက်နန့်စပ်ရေ စကားကိုမူ နာတော်မမူ။ အစ်ကို ဖြစ်သူ
ငရေက်ကြယ်ကို လကျာ်မြန်အမတ်၊ ညီဖြစ်သူငရေက်ကြာကိုမူ ဓါးပိုင်ကြီး အမတ်
ခန့်တော်မူလီရေ။

## ကိုးကား
ရခိုင်လျှောက်ထုံး(၆၉)

## ကျွန်ရို့ကို လက်နက်အင်အားအပ်ရန်သင့်၊မသင့် လျှောက်ထုံး

တစ်ရံရေအခါ ပြည့်သျှင်မင်းအဘယမဟာရာဇာရေ အုန်းကျွန်းနီ လယ်
တော်လုပ် လမိုင်းသားမင်းတရားကျွန်ရို့ကို သူရဲအမတ်ြုပုပနာ ဓါး၊ လှံ၊ ကာ၊ ဒိုင်း၊ လွှား၊
လက်နက်အပ်ပနာ တပ်တော်ဖွဲ့မည်ရှိရာ အမတ်ပညာရှိြုမို့သစ်စား ရွှေသဲလျျှောက်ထား
ရေထုံးကေကား-

အသျှင်မင်းမြတ်။ မင်းတရားကျွန်လမိုင်းအစုသားရို့သို့ လက်နက်အပ်တော်မူ
ချေကေ မျောက်ကိုချူဆွဲရေနန့် တူပါရေ။ မျောက်ကိုသနားပနာ ချူဆွဲလီမူ အငြိမ်
မနီခုန်ပေါက်ပြေးလွှားလျက်နန့်သာ ရှိလီရာရေ။ ယင်းချင့်တိပိုင် သူမိုက်အလီ့ ကိုယ့်ဘို့
သာလုံးပမ်းပြီးကေ သူ့ကိုကေကား သနားခြင်းမရှိ။ သားငါး ပစ်ခတ်၊ ထိုးသတ်ရေက်
စား၊ အတ္တနီာမတိ၊ ကျင့်ကြံလျှက်နီလီ့ရှိရေ အမျိုးသားရို့၌ လက်နက်ရောက်
လီကေ အတိသတ္တဝါရေ အတီမှာချမ်းသာရပါအံ့နည်း။ ဝိလုပ္ပန္န-ရက်စက်
ကြမ်းတမ်းတစ်ြုမို့တစ်ရွာကို ဖျက်ဆီးလုယူ နိုင်ထက်စီးနင်း အမျိုးသားချင်း၌လည်း
ခင်မင်ရေ စာရိတ္တမမြဲ၊ ဖေါက်လွဲဖေါက်ပြန်၊ မမှန်ရေအသိဖြင့်၊ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မော
ဟ လွန်လီရာရေ။ 

ယင်းချင့်ကြောင့် ရှေးပညာရှိစကား၌ သူမိုက်ရို့မှာ၊ အင်္ဂါလေးမည်၊
စည်စည်ကားကား၊ ရမက်တိရေ ယင်းသို့အဆိုကေကား လေးပါးဟူရေမှာအိပ်ခြင်း၊ စားခြင်း၊ မေထုန်မှီဝဲခြင်း၊ ဥစ္စာရှာမီးခြင်း၊ သူမိုက်မိစ ္ဆာ၊ အင်္ဂါ ဟူလျှက် ရှေးသူ
မြတ်ရို့ ဆိုရှိပါရေ။ မင်းတရားကျွန်လမိုင်းရို့သို လက်နက်အပ်ရန် မသင့်ပါ။ နောင်
ရေအခါ လူဆိုးလူကောင်း ရောနှောလျက် စီရင်ရပါလိမ့်မည်။ လျျှောက်လီကေ၂၁၃
ပြည့်သျှင်မင်း မနာမယူ။ မင်းတရားကျွန်လမိုင်းရို့ကို လက်နက်အပ်ပနာ တပ်တော်ဖွဲ့လီ
ရေ။ တစ်နှစ်ခန့်ရှိလီရေအခါ ရမ်းဗြဲမြစ်စရေရို့၌ အလားအလာမျှ မြုပုဝံ့ကြ။ မင်း
တရားကျွန် လမိုင်းတပ်သားရို့ ဓါးပြတိုက်လုယက်လီကြရာ ပြည့်သျှင်မင်း အမျက်
တော်ဝင်ပနာ လူပေါင်းငါးရာကျော်ကို အကုန်အစင်သတ်လီပြီးမှ လက်နက်တိကို ပြန်
လည်သိမ်းတော်မူရလီရေ။

## ကိုးကား
ရခိုင်လျှောက်ထုံး(၉)

ဒသရာဇာမင်းလက်ထက်အမတ်တော်ကိုယ်ရံကြီး ဇေယျဗိုလ်စစ်ချီစဉ်
## တပ်ဦးတွင် ကြိုးကြာငှက် သားရေကိုကိုက်ချီပျံလာရာဖမ်းရရေ့အကြောင်း လျှောက်ထုံး

ဒသရာဇာမင်း သက်တော်နှစ်ဆယ်တွင် အနီာက်ဘင်္ဂလား တစ်ဆယ့်နှစ်ြုမို့ရို့
ရေ သက်နန့်ပေါင်းလျက် ရေင်းကျန်းကြလီရေ။ ထိုအခါ အမတ်ကိုယ်ရံကြီး ဇေယျ
ဗိုလ်ကို စစ်ချီတိုက်ခိုက်စေရေ။ အမတ်ဇေယျဗိုလ် စစ်ချီရေ့ကာလ တပ်ဦးတွင်
ြုကိးကြာငှက်ရေ သားရေတစ်ခုကိုကိုက်ချီလျက် ဝဲပျံလာရာ ငှက်နန့်သားရေကို ဖမ်း
ဆီးရမိလီရေ။ ထိုငှက်နန့်သားရေကို မင်းထံဆက်လာရေ။ ထိုနိမိတ်ကို အမတ်
ပညာရှိကဝိကျော် လျှောက်လီရေကား-

အရှင်မင်းမြတ်။ တပ်ဦးတွင်မြင်ရေ နိမိတ်ရေတိတ်ရအလို၊ ထိုငှက်ြုကိုးကြာ
နံမှာ ကုလား၊ မှောက်မှားရောရှက်၊ သက်ကား သားရေ၊ မိတ်ဆွြေုပလျက်၊ ခြားနားချက်
မှာ တိတ်အလာပေ၊ သားရေနန့်ငှက်၊ ပျံလျက်မလွတ်၊ ကိုင်းညွတ်တုံလာ၊ ချင်းအစာ
လည်း၊ မကွာစုံဖက်၊ ပို့ဆက်လာပြန်၊ ထိုကျွန်နှစ်ပါး၊ ကုလားနန့်သက်၊ ငှက်နန့်သားရေ၊
အနီမယွင်း၊ ချက်ချင်းမကြာ၊ အောင်မြင်ပါမည်။ ဒေသို့လျှောက်လီကေ အမတ်ကြီးသို့
ဆင်ပေါက်တစ်စီး ဆုပီးတော်မူရေ။

## ကိုးကား
ရခိုင်ဝန်

ရခိုင်ဝန်ရာထူးစွာ ဘိုးတော်ဘုရား ( ဗဒုံမင်း ) လက်ထက် မတိုင်ခင်က သီးခြားရပ်တည်ခရေ ရခိုင်ဘုရင်ထီးနန်းစိုးစံရာ ရခိုင်ဒေသနန့် ဆက်သွီလုပ်ဆောင်ရန် ခန့်အပ်ခခြင်း ဖြစ်ပါရေ။ ယကေလည်း ဗဒုံမင်းလက်ထက် ၁ ဇန်နဝါရီ ၁၇၈၅ ခုနှစ်တွင် ရခိုင်ကို သိမ်းပိုက်ပြီးရေအခါ ရခိုင်ဒေသအား ဝတီနတ်လေးရပ်အဖြစ် သတ်မှတ်အုပ်ချုပ်စီခရာ ရခိုင်ဝန်ရာထူးလည်း ခန့်ထားခြင်း မဟိလိုက်ပါရာ။

## စဉ့်ကူးမင်းလက်ထက်ရခိုင်ဝန်

စဉ့်ကူးမင်း ( ၁၇၇၆ - ၁၇၈၂ ) လက်ထက်တွင် ဘွဲ့မည်မသိရရေ ရခိုင်ဝန်တစ်ဦး ရှိခဖူးပါရေ။ ယင်းရခိုင်ဝန်စွာ ၂၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၇၇၆ ခုနှစ်တွင် လကွန်း၊ ဖာသင်းမြို့တိသို့ စစ်ချီရာ၌ လိုက်ပါ စစ်မှုထမ်းရွက်ခရရေ။

## ရခိုင်ဝန် သတိုးမင်းလှရာဇာ

မှတ်တမ်းတစ်စောင်တွင်လည်း အလောင်းမင်းတရားဧ အနွီတော် မင်းကြော့ရွှေထီးဘွဲ့ခံ ဦးစိန်ပန်းနန့် ဇနီးမယ်ပန်းရို့ဧ သမီးမယ်ရည်စွာ ရခိုင်ဝန် မင်းရဲမင်းလှရာဇာနန့် လက်ဆက်ခကြောင်း တွိ့ဟိရပါရေ။ ယင်းရခိုင်ဝန် သတိုးမင်းလှရာဇာ စွာလည်း စဉ့်ကူးမင်းလက်ထက် လကွန်းဖာသင် မြို့တိသို့ စစ်ချီခရလူ ဖြစ်ဟန်ဟိပါရေ။
ရခိုင်လျှောက်ထုံး(၈)

## ဒသရာဇာမင်းလက်ထက်ပလင်တော်၌ ပျားစွဲရေ့အကြောင်း လျှောက်ထုံး

ဒသရာဇာမင်းရေ ရှေးမင်းဘေးတော်၊ ခမည်းတော်ရို့နည်းအတိုင်း
ဘိက်သိက်ပွဲသဘင်ကို ခမ်းနားပြည့်စုံစွာ ခင်းကျင်းခံယူတော်မူရေ။ ထိုသို့ ဘိက်သိက်
ခံပြီး၍ငါးလရှိရေအခါ ပျားကြီးတစ်အုံရေ အနီာက်အရပ်ကပျံလာ၍ ရာဇပလ္လင်၌
မြောက်ဘက်နားက စွဲလီရေ။ ထိုပျားအရည် ရင့်လတ်ကေအရည်ကို စုထားခလျက်
မြောက်သို့ပျံလီရေ။ ထိုနိမိတ်ကို အမတ် မောက်သူဇာြုမို့စား ကဝိကျော်လျှောက်
ထုံးြုပရေကား-

အရှင်မင်းမြတ်။ ဘေးတော်စန္ဒသူရိယမင်းလက်ထက်ဘုရား မြတ်စွာမဇ္ဈိမဒေသ
ကြွကလာတော်မူ၍ မဟာမုနိရုပ်ရှင်တော်ကို သွန်းလုပ်ပါရေ။ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၄၆၅-
တွင် ပုဂံပြည်မင်းအလောင်းစည်သူက ဘီတော်မင်းနန်ကို နန်းတင်လာပါရေ။ နန်း
တင်ရာပါရေ ပျုတလိုင်းရို့ပင့်ဆောင်၍မရကေ ဖိုကျင်ထိုးလီရာ ရုပ်ရှင်တော်ကွယ်
ခလီရေ။ မင်းငါးဆက်မြောက် ကွယ်ပျောက်လျက်ရှိပါရေ။ ယခုအရှင်မင်းမြတ်၊
ဘုန်းပညာကျက်သရေ၊ တရားသီလဂုဏ်တော်ကြောင့်ပျားရို့ရေ ပန်းဝတ်၌ရှိရေ
အချိုအရသာမြတ်ကို ဆောင်ယူဆက်သ၍ မြောက်သို့ထိုပျားပျံလီရေမှာ ပျားညွှန်ရာ
အရပ်သို့ ရုပ်ရှင်တော်မဟာမြတ်မုနိရှိရေ အမှန်ဖြစ်ပါရေ။ ဒေသို့လျှောက်လီ
ကေပြည့်ရှင်က အမတ်ကြီးဆင်ကဲနန့် ဒါးပိုင်ကြီး နှစ်ယောက်ကိုစေတော်မူ၍ ရှာစေ
ရေ။ ရုပ်ရှင်တော်ကို မြောက်အရပ်၌ပင်တွိ့လီ၍ ပင့်ဆောင်ယူခပြီးလျှင်အထက်၊
သူရိယမင်း ကိုးကွယ်တော်မူခရင်း အရပ်ကတညုတတောင်တွင်ကောင်းမွန်စွာ ရတနာ၂၆
ခုနှစ်ပါးဖြင့်ခြယ်၍ သိမ်တော်ဆောက်လုပ်ပြီး၊ နဝရတ်ကိုးပါးဖြင့်စီခြယ်ရေ ပလ္လင်တော်
၌တင်၍ ကိုးကွယ်တော်မူရေ။ အရံကျောင်းတစ်ရာ ဆောက်လုပ်တော်မူရေ။ ခေါင်း
ဆေးတော်ကန်၊ လက်ဆေးတော်ကန်၊ မဟာရံတံတိုင်းသုံးထပ်၊ တံခါးလေးရပ်၊ အစောင့်
အနီ၊ ဆွမ်းတင်စည်တီး၊ မျက်နှာတော်သုတ်တံခွန်ဆွဲ၊ တံမြက်ခတ်၊ ကျီးနှင်စာခြောက်၊
ပျူတစ်ထောင်၊ တလိုင်းငါးရာ၊ ကမ်းယံငါးရာ၊ ကုလားတစ်ထောင်၊ ြုမုံငါးရာ၊ ချင်းငါးရာ၊
လူပေါင်းလေးထောင်ကို အသီးသီးစား မြေနီမြေပီးချတော်မူ၍ မော်ကွန်းကျောက်စာ
ထိုးလျှက် ရွှေကရားနန့် ရေစက်သွန်းချတော်မူရေ။

## ကိုးကား
ရခိုင်သာခြင်း

ရခိုင်သာခြင်းတိကို သက္ကရာဇ် (၈၀ဝ)ကျော်လောက်ကပင် ရခိုင်ဘုရင်မင်းဗားကြီးလက်ထက် စာဆိုတော်ပညာရှိကြီး ဝိမလက စတင်ရီးသားရေဟု ကျောက်စာဝန်
ဟောင်း ကွယ်လွန်သူ ဦးစံရွှေဘုက ရီးသားထားခလီရေ။ အချို့အချို့ရေ ရခိုင်သုတေသီတိကတော့ခါ ဒေရခိုင်သာခြင်းတိစော် အလွန်ရှေးကျရေ ခေတ်ကပင် ပေါ်ထွန်း
ခရေလို့ ယူဆလီရေ။ သတ္တထာနုနန့် ကော်ကာနု သာခြင်းတိကို စာဆိုတော် ဝိမလက
ရီးသားဖွဲ့နွဲ့ခရေဟု ဦးစံရွှေဘုက ဖော်ပြထားလီရေ။ သတ္တထာနု၊ ကော်ကာနု၊ ဓမ္မဝိဇယ၊ ကြိုးကြာ၊ ရွှေမာလာ အစဟိရေ သာခြင်းတိမှာ ရခိုင်စာပီတွင် အထူးထင်ရှား
လျက်ဟိခပါရေ။ ရခိုင်သာခြင်းတိစပ်ဆိုပုံ၊ စပ်ဆိုနည်းနန့် သီဆိုပုံရို့မှ ဗမာသာခြင်းတိနန့် ကွဲလွဲလီရေ။ 

ရခိုင်သာခြင်းအမျိုးမျိုးဟိပါရေ။ သာခြင်းရှည်၊ သာခြင်းတို၊ တိုက်သာခြင်း၊
ယိုင်းသာခြင်းစသဖြင့် ဟိကတ်ပါရေ။ သာခြင်းကို ရခိုင်တောင်သူလယ်သမားတိဧ့
တေးသံဟု ခေါ်ဆိုနိုင်ပါရေ။ သာခြင်းတတ်ရို့စော်လည်း သာခြင်းတေးသံဖြင့် အရပ်သူ
အရပ်သား၊ တောင်သူလယ်သမားတိကို ဖြေဖျော်ကတ်ရပါရေ။ သာခြင်းဆိုရေအခါ များရေ အားဖြင့် ရခိုင်တရောကို ထိုးကတ်ရေ။ လုံးချင်းဆိုပြီးကေ ကိုယ်တိုင်တရောနန့် လိုက်ခြင်း
ဖြစ်ရေ။
သာချင်းတိတွင် ပြည်ဖွဲ့၊ မြို့ဖွဲ့တိကို တစ်မျိုး၊ သဘာဝအဖွဲ့တိကိုတစ်မျိုး၊
အလွမ်းအဖွဲ့တိကိုတစ်နည်း၊ အသံကိုဆွဲပနာ သီဆိုရပါရေ။ သဘာဝရှုမြင်ခြင်းနန့်လွမ်းဆွတ်တမ်းတပုံကို ဓမ္မဝိဇယသာခြင်း၌ အောက်ပါအတိုင်း ဖွဲ့ဆိုထားပါရေ။

ဂနိုင်ဆိုကေ၊ မြိုင်ညိုအောက်ကို၊ တစ်ယောက်တည်းသာ၊ ရောက်လီပါကေ၊ ဟေမာ
ကုန်ရှောင်း၊ နွီရာသီမှာ၊ ဂိမ္မံပြောင်းကေ၊ တပေါင်းချီးကျူး၊ ရွက်ဟောင်းညှာြွကီ၊ ရွက်သစ်
နုလို့၊ ညွန့်ဖူးစီကေ၊ နွီရတုမှာ၊ ပျိုနုသာယာ၊ ဟေမဝါတွင်၊ ဝီဆာခက်လက်၊ စိမ်းမြညိုကေ၊
ပင်ပျိုထက်မှာ၊ သီးယှက်ပွင့်ခိုင်၊ တကြိုင်ကြိုင်နှင့်၊ ဂနိုင်ကြက်သရေ၊ ဘော်ကွဲသူရို့၊
စိတ်ပူကျွမ်းကေ၊ လွမ်းစဘွေလေ။ ။
_ _ _
တောင်မြောက်ဝဲယာ၊ ရှုကြည့်မျှော်သော်၊ သီဒါတရိုး၊ လီအဟုံကြောင့်၊ ဗလုံထိုးလို့၊
မြူခိုးမှိုင်းမှုံ၊ လှိုင်းကြက်ခုန်ကေ၊ ယက်ဖြူဖွီးဖွီး၊ ပရဗွက်ဆံ၊ ဂယက်သံလေ၊ ညံမစဲဘဲ၊ ဝဲဩဃဟံ၊
ခနောင်းဆံကေ၊ ပြောင်းပြန်အောက်ထက်၊ တြွပက်ြွပက်နှင့်၊ ကျွက်ကျွက်လည်းညံ၊ သမုဒ်
ကျယ်ကေ၊ ပင်လယ်မကို၊ မြင်ရပြန်သော်၊ ပူပန်ညှိုးခြောက်၊ အသက်ဝိÓဏ်၊ ပျက်စီးရန်ကို၊
အလွန်ကြောက်လို့၊ စီးလျှောက်မျက်ရည်၊ အသဲညိုလေ၊ ပြိုမတတ်အောင်၊ ငိုလတ်တေလေ။
လင်ယောကျာ်းခရီးထွက်သွားသဖြင့် ရာသီအလိုက် အိမ်သူဇနီးက လွမ်းဆွတ်တမ်း
တသော သာခြင်းမှာဆိုလျှင်-
]]ဆီးနှင်းစွတ်စို၊ မယ်မှာငိုကေ၊ ပြာသိုလဲပွဲ၊ တပို့တွဲမှာ၊ မီးမယေသဘင်၊ ရထားငင်
ကေ၊ ပျော်ရွှင်သောင်းသဲ၊ ရွာရှေ့ပြင်ကေ၊ မယ်လျှင်စိတ်မှာ၊ ပူကြီးဆွေးလို့၊ မကွဲမကွာ၊
လူတကာမှာ၊ ချစ်ဖော်စုံမက်၊ သည်ကိုမြင်ကေ၊ မယ်လျှင်စိတ်မှာ၊ စိတ်ကြီးပျက်လို့၊ အသက်
ကိုပင်၊ မရှူချင်ကေ၊ မယ်လျှင် ဝမ်းနည်း၊ မိုးရာသီမှာ၊ လီထက်သဲလို့----။
_ _ _

တိုက်သာချင်းဟူ၍ တစ်မျိုးဟိပါသိမ်းရေ။ ယောကျာ်းနန့်မိန်းမ အပြန်အလှန်
အတိုက်အဆိုင်၊ အချေအတင် ပြောဆိုစော်ကို ဖွဲ့နွဲ့ထားခြင်းဖြစ်ရေ။

ဥပမာ---

ယောကျာ်းဆို ။ ။ ဓနြွေကးငွေ၊ ရချင်ပေ၍၊ ပြည်ကိုလှည့်ပတ်၊ ညိုးမသုံကေ၊ ဂုဏ်
သတင်းနှင့်၊ သာခြင်းတတ်ဟု၊ ရပ်အဖြာဖြာ၊ အရွာရွာမှာ၊ ကျော်ပါ
တုံလတ်၊ တုပြိုင် သူကေ၊ ပြူမထွက်လေ၊ တစ်ဖက်သားကို၊ စကား
ဆိုသော်၊ ဇာကိုပင်မောက်၊ အတင်းခံကေ၊ ငါ့ထံရောက်က၊ ပျောက်ရ
မည်သာ။

မိန်းမဆို ။ ။ပြည့်စုံလက္ခဏာ၊ ဤသည်ရွာ၌၊ တစ်ခါတစ်ခေါက်၊ ဖိတ်မံခေါ်ကေ၊
လာကာရောက်က၊ ဝမ်းမြောက်ပျော်ရွှင်၊ ပွဲမှာဝင်ကေ၊ စိတ်လျှင်လှဲမြူး၊
ဥဩတွန်ယောင်၊ လွမ်းသံကျူးမည်၊ မှတ်တုံပေ၍၊ သာကြေချိမော၊
ငါဆိုသံကို၊ တရံကြားက၊ ကြက်ဖကိုလွန်၊ ကြက်မတွန်ယောင်၊
အသံကျပ်ကျပ်၊ စကားဆင်ခြီ၊ အင်မညီကေ၊ မပီပြတ်ဘဲ၊ ဖားကြတ်
မြည်ဟန်၊ ဝါဝင်းသံကို၊ ကြားလိုက်ပြန်ကေ။

## ကိုးကား

ရ
ရခိုင်သံချပ်ကြီး

မောရပဗ္ဗာတာ သေလာကျောက် ဘဂဝါဇိနရောက်သောအခါ

ဗြဟ္မာနတ်လူ ပူဇော်ကပ်လို့ မြတ်စွာဗုဒြွပြုံးတော်မူ

စွယ်တော်လေးဆူ သွားတော်ပေါင်းမှ

နီမောင်းညိုမြ ရောင်ခြောက်သွယ် တိုင်းမြတ်အလယ် ပြည်ဓညမှာ

ထိန် လင်း တောက်ပကူးယှက်လှာ ရာဇသူရိယာစန္ဒာမင်းမှာ

သဒြွါပြင်းစွမီတိဟု လက်တော်စုံထိပ်မှာမိုးလို့

ရှိခိုး ဝန္ဒာန လျှောက်လီခါ ဗုဒြွမြတ်စွာဗျာဒိတ်ပန်းကို

ဆင်းမြန်းစုံမက်ဉီးတင်ချီ ဓညတီဋ္ဌာနတိုင်းဟု သမိုင်းနာမ

ဗျာဒိတ်ဟာ မျိုးရက္ခာ စဉ်လာထွန်း

ကြငှန်းတည်ဆောင်ကစိုးစံလာ ပြည်ဓညာတေဇာထူး

မြောက်ဉီးရွှီးနန်းရောက်သောအခါ မင်းမြတ်ရာဇာ ကျော်သတင်းနန့်

မင်းဗာမင်းမြတ်စိုးတော်မူ ထီးအဆူဆူပိုင်ကာချုပ်

ချွန်းနျယ်အုပ်လို့ကတုတ်ခံ ဉာဏ်မြတ်အပွန် ပညာဟိသည်

တဝိနာမမြတ်ဆရာ ဉီးမြဝါ ညွှန်ကာပြလို့ ဋ္ဌာနသီရိဘုမ္မိမြီ

များဗိုလ်ခြီ လျာ်လူအပေါင်းနှင့် ကောင်းမှု ဒါနပြုသောအခါ

ရန်အောင်ဇေယျဘွဲ့မည်ပီး ပိုထိုးတော်မြတ်မွီကျော်

သျှစ်သောင်းတော်ကျော်သတင်း ဇမ္ဗူသောင်းတွင်းထွဋ်မဏ္ဍိုင်

မယိမ်းမယိုင်တည်ကာဟိ ဗုဒြွာဓိပတိငါတို့ပြည် ခြောက်ပါးရောင်ခြည်

òဖးºကယ်တောက် ထက်အောက်နန္တစက္ကဝါ ဘီးမျိုးရှင်ကွာကင်းစင်ဘိ

မုနိဗုဒြွအရဟံ သကျဇ့နံဉဒိဿကို ပူဇော်ရဟထီးတော်လှူ

တိုင်းသားပြည်သူသျှင်လူပေါင်းတို့ သောင်းသောင်းသာစုဟစ်အော်ကာ

ပူဇပူဇာဂါဝရ ဝန္ဒနာ နာမဉီးထက်တင် ဗုဒြွအသျှင်ကိုယ်တော်မြတ်

ထီးတော်ကပ်လို့လွန်သပ္ပယ် တိုင်းမြတ်အလယ် ပြည်ဓညမှာ

သဂါရဝကိုသိုလဟုံ ပွားများပြည့်စုံကာလောင်း အန္တရာယ်ပေါင်းကင်းဝီးကွာ

ကိုးဆယ့်ခြောက်ဖြာနာမဟိ နတ်ရွာအတိလွန်စည်ပင်

ရဟန်းလူရှင်ဝေနေယျ များစွာ သတ္တအီးချမ်းစီ

လေးရပ်ဝတီမာစီးကြောင်းကို ကျမ်းဟောင်း မော်ကွန်းစာအဆို

မူလနဂိုပိုမသွင်း များလူခပင်းသိလီအောင် ရက္ခတိုင်းဘောင်

ဓညာထွန်းက စာညွန်းစီကုံးပီးလိုက်တေ

များဗိုလ်ခြေသျှင်လူအပေါင်း

သောင်းသောင်းသာ ဓုခေါ်ကတ်လီ

သာဓု...သာဓု ခေါ်ကတ်လီ

သာဓု ... သာဓု။
ရခိုင်သူမြတ်

ရခိုင်သူမြတ်စော် မင်းထီးဘုရင်လက်ထက် (အေဒီ-၁၂၈၃) ဗမာသက္ကရာဇ် (၆၄၅) တွင် ထင်းရှားရေ ရဟန်းပညာဟိတစ်ဦး ဖြစ်ရေ။ သက္ကရာဇ် (၆၈၈) ခုနှစ်တွင် မင်းလျင်စောရေ မစ္ဆဂီရိသရက်မြို့ ကိုတည်ပြီးကေ နီရေ။ သက်လူမျိုးရို့ အုပ်စိုးရေတွက်ကြောင့် သက်မင်းလျင်စောဟု တွင်ရေ။ ၎င်းတွင် စောပုံ၊ စောဖြူ၊ စောတူဆိုပနာ သားတော်သုံးပါးဟိရေ။ သက်ရို့ရေ အင်အားကောင်းလာ ရေအခါ ရခိုင်ရိုးမတောင်စဉ် တောင်တန်းဟိကျေးရွာတိကို လားရောက်တိုက်ခိုက်လီရာ ရခိုင်ဘုရင်မင်းထီးရေ အမတ်ကြီးရာဇစည်သူ သင်္ကြန်ကို စေလွှတ်ပနာ သရက်မြို့ ကို သိမ်းခိုင်းရေ။

သက္ကရာဇ် (၆၉၅)ခုတွင် အမတ်ကြီးရေ စစ်ရေဗိုလ်ပါအတိနန့် ရခိုင်ရိုးမကိုကျော်ဖြတ်၍ သက်မင်း လျှင်စောအား သတော်သမီးတော်၊ မိဖုရား မောင်းမနန့်တကွ ရခိုင်သို့ ခေါ်ဆောင်ခလီရေ။ ရခိုင်ဘုရင်မင်းထီး ရေလည်း သက်မင်းလျှင်စောအား ကောင်းစွာ ချီးမြှင့်မြှောက်စားထားရေ ယင်းခါ မင်းလျှင်စောရေ သူဧ့ သားတော်တိအား ပိဋကတ်ဗေဒင်အရာ ကျွမ်းကျင်တတ်မြောက်ရေ ရခိုင်သူမြတ် “ဆရာတော်ထံ” အပ်နှံ သင်ကြားစီလီရေ။
မင်းသုံးပါးလုံးလည်း ပိဋကတ်၊ ဗေဒင် သင်လို့တတ်လီကေ ဆရာသူမြတ်ရေ ဒေပိုင် အိပ်မက်မြင်မက် ရေ။ နောင်တော်ကြီးစောစုံရေ စမုန်မြစ်ရေကို သောက်လို့ကုန်ရေဟုမက်ရေ။ ညီလတ်စောဖြူရေ ပိုး ဦးမော်ရေကိုလည်းကောင်း၊ ညီတော်အငယ်စောတူရေ အဝမြစ်ရေကို သောက်လို့ကုန်ရေဟုလည်းကောင်း မြင်မက်ရေ။ ဆရာသူမြတ်လည်း မင်းသုံးပါးကိုခေါ်ပြီးကေ အမောင်ရို့စစ်ကိုင်း ပင်းယသို့လားပြီးကေ နီကတ်ကေ၊ မင်းချည်းဖြစ်ကတ်လိမ့်မေ ဟုမိန့်ရေ။ ညီနောင်သုံးပါးရို့လည်း သက္ကရာဇ် (၇၀၅)ခုတွင် အရှေ့ပြည်သို့ လားကတ် လေရေ။ စစ်ကိုင်းပင်းယသို့ရောက်ကေ စောစုံရေ မြင်းစိုင်းမြို့ ကို စားရဧ့။ 

စောဖြူရေပြည်မြို့ ကိုစားရ ရေ။ စောတူရေ အမြင့်မြို့ ကို တရဖျားစောကဲအမည့်နန့် စားရရေ။ နောင်အခါ အမြင့်စား တရဖျားစောကဲရေ အင်းဝမြို့ တွင် “မင်းကြီးစွာ စောကဲ” အမည်နန့် မင်းဖြစ်လီရေ။ မင်းဖြစ်ပြီးလို့ တစ်ဆယ့် ခြောက်နှစ် ကြာမြင့်ရေအခါ မင်းကြီးရေ မိမိငယ်ဆရာ ရခိုင်သူမြတ်အား သတိရပနာ နေပြည်တော်သို့ ပင်ဆောင်ပြီးကေ “မဟာသင်္ဃရာဇာ” ဆိုရေ ဘွဲ့ တံဆိပ် ကပ်လှူပူဇော်ပြီး ကိုးကွယ်တော်မူလီရေ။
ထိုမဟာသင်္ဃရာဇာ တံဆိပ်နာမံကို ခံယူတော်သူရေ ရခိုင်သူမြတ်ရေ မင်းသုံးပါးကိုစောပေပို ချစဉ်အ ခါက လောကသာရပျို့ ကို စီကုံးကာမင်းသားရို့အား သင်းကြားပီးလီရေ။
လောကသာရပျို့ မှာ အမျိုးလေးပါးကိုဆုံးမရေ အခန်းတိပါဟိပြီးကေ ငယ်ရွယ်သူတိအား ဗလငါးတန် ပြည့်ဝ စေရီးအတွက် ဆိုဆုံးမရန်လွန်စွာ အဖိုးတန်လီရေ။ နိုင်ငံတော်အစိုးရက ကျောင်းသင်ဘာသာရပ်အဖြစ် ပြ ဋ္ဌာန်းခွင့်ပြုထားရာ ပေါပေါများများ တွိ့ ရအတွက်နန့် အထူးဖော်ပြရန် လိုမည်မဟုတ်ပေ။

ဂုဖော်ပြလိုရေ လောကသာရပျို့ မှာ ရခိုင်ပြည်မြောက်ပိုင်း လားလာရီးခက်ခရေ ဒေသတိတွင် အစဉ်အဆက်နှစ် ပရိစ္ဆေဒကြာမြင့်စွာ သိမ်းဆည်းခလာကတ်ရေ ပေပရပိုက်တိတွင် မှတ်တမ်းတင် ထးသည့် လောကသာရပျို့ ပင်ဖြစ်ရေ။ ရှေးရိုးရခိုင်စဉ်ဆက် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းတွင် သင်အံခရရေ ပျို့ ကဗျာဖြစ် ရေ။ ရခိုင်ကျောက်စာအရီးအသား ဒင်္ဂါးစာအရီးအသားဖြစ်ရေ ရက္ခဝဏ္ဏအက္ခရာဖြင့် ရီးသားထား ရေ။ “ပရပုတ်” ဟုခေါ်ဆိုသည့် ဤစာမူကို ၄င်ဧ့လက်သုံးစာမူဖြစ်ရေဟု ပိုင်သျှင်ကျောင်းဒကာကြီးက ရေ။ “လောကသာရပျား”ဟုအဖုံးတွင်ရေသားထားရေ။ “က” အချပ်ပျောက်ဆုံးနီ၍ “ကာ”မှ အားလုံး (၁၃) မျက်နှာပါဟိရေ။ အဖုံးတွင်ပါဟိသည့် “လောကသာရအဖျားဟုဆိုရေ ” မှာ လောကသာရ “ပထမပိုင်းဧ့အဆုံး” ကို ဆိုလိဟန်တူပါရေ။ ရခိုင်ရှေ့ဟောင်းကျမ်းတို့တွင် ပထမပိုင်းစာအစကို “အရင်း”ဟု ခေါ်၍ အဆုံးကို “အဖျား” ဟုခေါ်ရေ။ အမျိုးလေးပါးကို ဆုံးမရေ အခန်းလေးပါး သာပါဟိရေ။ ဝေါဟာရ တိစီးစစ်လေ့လာခြင်း မပြုရသေးပါ။ “က” “အချပ်တွင် “ကြားပိမ့်သူမြတ်” အစ ချီအပိုဒ်နန့် “အသက်ရှည်စွာ” အစအပိုဒ်တို့ပျောက်ဆုံးနီပါရေ။ ဒုတိယအပိုဒ်မှ အဆုံးစာကြောင်း တစ် ကြောင်း “ကာ” ချပ်ထိပ်တွင် တွိ့ ရရေ။

## ကိုးကား

ရခိုင်စာဆိုတော်များ (ထွန်းရွှေခိုင်-မဟာဝိဇ္ဇာ)
ရခိုင်အမျိုးသား ကွန်ဂရက်

၁၉၄၀ ပြည့် နှစ် ဝန်းကျင်တွင် ပေါ်ပေါက်ခပြီးကေ တို့ဗမာအစည်းအရုံး နန့်ဆက်သွယ်ပနာ ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ပေါက်တော ၌ ညီလာခံ ကျင်းပခရေ။ ညီလာခံတွင် လွတ်လပ်ရီး ကိစ္စတိကို ဆွီးနွီးညှိနှိုင်းခကတ်သဖြင့်  ဗြိတိသျှ အစိုးရက **ရခိုင်ကွန်ဂရက်** နောက်ကို နောက်ယောင်ခံစုံစမ်းမှုတိလုပ်ပနာ ထင်ယှားရေ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်ရေ ဦးကျော်ဦးအပါအဝင်  ခေါင်းဆောင်တိကို တစ်ဦးပြီးကေ တစ်ဦး ဖမ်းဆီးပြီးကေ အိန္ဒိယအကျဉ်းထောင်တိသို့  ပို့ပစ်ခကတ်ရေ။ ယပိုင်နည်းနန့် ရခိုင်အမျိုးသားကွန်ဂရက်စွာ ဖက်ဆစ်ဂျပန် ဆန့်ကျင်ရီး လှုပ်ရှားမှု ခေတ်မတိုင်ခင် အထိရာ လှုပ်ယှားနိုင်ခကေလည်း ရခိုင်အမျိုးသားရီးအတွက် ယှေးဦးစွာ ပေါ်ထွန်းခရေ နိုင်ငံရီး အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု အဖြစ်မှတ်တမ်း တင်ထားကတ်ရရေ။

## ကိုးကား
ရခိုင်အောင်လံတော်လင်္ကာ

၁။ ကြားပိမ့်ဗိုလ်လူ၊ အံ့ချီးမူလော့၊ သောင်းယူဇနာ၊ မြေမျက်နှာထက်၊ မြောက်မှာအာသံ၊ တောင်ရံသီဟိုဠ်၊
နောက်ကိုလှည့်လည်၊ မရွံ ပြည်နှင့် ဉီးတည်ပိုင်းခြင်း၊ ပင်လယ်ဆင်းအောင်၊ စိုးမင်းတကာ၊ ဉီးညတ်ရာသည်၊ သာယာ
ရွက်ဆောင်၊ ရန်ထိုင်းအောင်သည်၊ ဘုန်းခေါင်ဓမ္မရာဇာ၊ ဉက္ကမုမျိုး၊ သမုတ်ရိုးလျှင်၊ စံစိုးသောအခါ ရက္ခပူရ၊ ဓညမြို့
ကြီး၊ တိုင်းလုံးထီးကို၊ ပြီးစီးခန့်ရှည်၊ ရွှေနန်းတည်၍၊ အောင်စည်ညံညံ၊ ဘသိက်ခံက၊ ကျော်သံသတင်း၊ သောင်းလုံး
ချင်းမျှ။

၂။ မြင်းလည်းသိန္ဒာ၊ နာဂဆန္ဒန်၊ ရန်မာန်ပယ်လှည့်၊ ခြင်္သေ့ကေသရီ၊ အောင်နီအောင်ဖြူ၊ ပဉ္စဂူကို၊ ကြည်ဖြူ
နှစ်သက် နတ်တို့ဆက်က၊ ဘုန်းကြက်သရေ၊ မိုးနှယ်စွေ၏၊ ရွှေငွေရတနာ၊ ပဒေသာသီး၊ ပြီးစီးစေတတ်၊ နတ်သမတ၊
စောင့်သီလနှင့်၊ ဣန္ဒဝဇီရာ၊ အလင်္ကာရ။

၃။ အစဖြန့်ချိ၊ သီရိဓဇ၊ ချိုမြသာယာ၊ နောက်ပိတ်မှာလည်း၊ မဟာသုဓမ္မ၊ ရာဇဂုရု၊ ရဲးတာစု၍၊ မျက်±ှုခတ်နှိပ်၊
ရွှေတံဆိပ်ကို စိမ့်စိမ့်ကြည်နူး၊ ရွှေနန်းဉီး၌၊ ရွှင်မြူးကြည်ဖြူ၊ လှူတော်မူက၊ နတ်လူတကာ၊ ကောင်းခြီးညာလျက်၊ သာ
ယာမြတ်နိုး၊ မေတ္တာòဖး၍၊ ရေမိုးမှန်စွာ၊ မြေသြဇာလည်း၊ ရသာပြည့်နှက်။ အောင်ဆုဆတ်၍၊ ရာသက်တည်းကြောင်း
၊ မျိုးသစ်လောင်းသည်၊ ရိုက်ညောင်းပဲ့တင် ငြိမ့်ငြိမ့်တည်း။
ရခိုင်ဧခြင်း

## ရခိုင်ဧခြင်း

ရခိုင်ရိုးရာ တေးကဗျာတိကိုခွဲခြားပြီးကေ လိ့လာနိုင်ရန် အနည်းငယ်တင်ပြလိုပါရေ။ ရခိုင်ရိုးရာ သီချင်း
အနေနန့် ဧခြင်းကို အောက်ပါအတိုင်းဖော်ပြလိုပါရေ။ ဧခြင်းဆိုပုံ ဆိုနည်းတိမှာလည်း ဧ-ဧ လူလူ ဆွဲငင်ပြီးကေ သာယာပျော့ပျောင်းစွာ သီဆိုရင့်ကျူးရပါရေ။
ဥပမာ ပြရဖို့ဆိုကေ-

ဧးယင်ယင်ဧး။ ။ ဧးလျက်ပံ့ပျူး၊ ရိုက်ကာကျူးပိမ့်၊ ပေါ်ဦးကမ္ဘာ၊ အစစွာက၊
ငါးကြာပွင့်လိုက်၊ ရောင်မြိုက်Óဏ်ဖြူ၊ ငါးဆူရှင်နည်း၊ ပွင့်မည်ချည်းတွင်၊ မိတ္တည်းမရောက်၊
လေးပါးနောက်ဝယ်၊ ငါးထောက်ထောင်တာ၊ သာသနာတွင်း ငါးစင်းအမြတ်၊ နဝတတ်ရီကျ၊
ငါးရာရသား၊ ကစ္ဆပနဒီ၊ ဤသည်ညာမွန်၊ ယဉ်တန်တစ်ဖက်၊ ပင်လယ် ထွက်မှ၊ နှစ်ဖက်ကမ်းပြီ၊
ဖြားရီမှီဝယ်၊ ရှိဆီပြုဗ္ဗာ၊ အာကာမှီခိုင်း၊ တောင်ပြိုင်းပြိုင်းနှင့်၊ ဆိုင်းဆိုင်းမဏ္ဍိုင်၊ ရက္ခိုင်ညွန့်ဖူး၊
မွန်ကြယ်မြူးသို့၊ မြောက်ဦးရွှီနန်း၊ တည်လတ်ထွန်းသည်။ ။

ဤကျွန်းဇမ္ဗူ။ ထူးတည့်လေ။ ။ ထူးထည့်မောက်တော်၊ ဟုတ်တည်ဪသာ်၊
ကျော်သည်တစ်ဆူ၊ ဇမ္ဗူဒီပ၊ ကျွန်းလုံးခသည်၊ မင်းတရားကြီးရင်သွီး၊ မောက်တော်ထွီး။ ။
ဧးယင်ယင်ဧး။ ။ 

## ကိုးကား
ရင်ခွင်သိပ်ကေ အိပ်ပါမေ

အသူသိပ်ကေ အိပ်ပါမေ၊ အီးယေသိပ်ကေ အိပ်ပါမေ။

အီးယေရင်ခွင်၊ နို့သက်ငင်၊ နို့သျှင်သားပု၊ မိမျက်ရှု။

ပုလုပုလွေ၊ အိပ်လတ်တေ၊ ဘားဘာရောက်ကေ မုန့်ပါမေ။

အပုချေ ရင်ခွင်အိပ်ကေ မေသိပ်မေလေ၊ မေသိပ်မေ။

(သားချော့တေး ကဗျာ)
ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ

**ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ** (Rakhine National Party;  သို့မဟုတ် **Arakan National Party**) စွာ မြန်မာနိုင်ငံဟိ နိုင်ငံရီးပါတီ တစ်ခုဖြစ်ပြီးကေ ရခိုင်ပြည်နယ်နန့်ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးဟိ ရခိုင်လူမျိုးတိ ကိုယ်စားပြု ပါတီဖြစ်ရေ။ ပါတီဧ နိုင်ငံရီး သဘောတရားမှာ ရခိုင်လူမျိုး အခွင့်အရီးနန့်  ကွန်ဆာဗေးတစ် ဝါဒ ဖြစ်ရေ။ ပါတီဧ နိုင်ငံရီး ရပ်တည်ချက်မှာ လက်ယာ ဖြစ်ရေ။  

ပါတီကို ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၃ ရက်နိတွင် တည်ထောင်ခပြီးကေ ၂၀၁၄ ခုနှစ် မတ်လ ၆ ရက်နိတွင် ပြည်ထောင်စု ရွီးကောက်ပွဲ ကော်မသျှင် ထံတွင် မှတ်ပုံတင်ခရေ။ ၂၀၁၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်က ရခိုင်ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ဂွမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် (၂) မှ ရွီးကောက်ခံ ပြည်နယ်အမတ် ဦးညီပုကို ရခိုင်ပြည်နယ် လွှတ်တော်တွင် အဆိုပြုတင်သွင်းလိုက်ရေအတွက် လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌနန့် ဒုဥက္ကဋ္ဌမှလွဲပနာ ကျန်ရခိုင်အမျိုးသားပါတီမှ လွှတ်တော်အမတ်အားလုံး လွှတ်တော်ကို သပိတ်မှောက်ကာ လွှတ်တော် မပြီးခင် ထွက်ခွာလားခကတ်ရေ။

## သမိုင်းကြောင်း
၂၀၁၃ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၇ ရက်နိတွင် ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများ တိုးတက်ရေး ပါတီ နန့် ရခိုင်ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် ရို့စွာ ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ အမည်နန့် သဘောတူညီချက်ကို လက်မှတ်ရီးထိုးခကတ်ရေ။
၂၀၁၃ မေလမှ စတင်ခရေ ပါတီနှစ်ခု ပေါင်းစည်းရီးစွာ ရှစ်လကျော်ကြာမြင့်ခပြီးကေ နှစ်ဦးနှစ်ဖက် ဆွီးနွီးမှုတိ ပြုလုပ်ခကတ်ရေ။

## ကိုးကား
ရတနာစံရွေးစေတီတော်

## တည်နီရာ
မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့ အရှေ့မြောက်ဘက် မိုင်ဝက်ကျော်ကျော်ခန့်အကွာတွင် တည်ဟိပါရေ။ ရတနာ မှန်ကင်းစေတီဧ့ အနောက်ဘက်၊ ရတနာစံဦးစေတီဧ့ မြောက်ဘက်တွင်ကျရောက်ပါရေ။ 
## ကုသိုလ်သျှင်
ဘုရင်ဘစောဖြူမင်းက ကောဇာသက္ကရာဇ် (၈၃၂) ခု၊ အေဒီ (၁၄၇၀) ခုနှစ်တွင်တည်ထားလှူဒါန်းခပါရေ။ 
## သမိုင်းအကျဉ်း
ရတနာစံရွေးစေတီတော်ကို မြောက်ဦးခေတ်၊ ခေတ်ဦးတွင် ဘုရင်ဘစောဖြူ တည်ထားလှူဒါန်းခပြီး နောက် မြောက်ဦးခေတ် ပျက်သုဉ်းရေအထိ စေတီတော်မှာ ပျက်စီးနီခရာ (၉-၉-၂၀၀၀) ခုနှစ်တွင် မဟာဂန္ထဝါစက ပဏ္ဍိတ မဟာသဒမ္မဇောတိကဓဇ ဒေါက်တာဘဒ္ဒအရိယဝံသ အလိုတော်ပြည့် ဆရာတော်နန့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးခင်ညွန့်တို့ကို ဦးထိပ်ထားလျက် သားဗိုလ်မှူးဇော်နိုင်ဦး၊ ဇနီးဒေါက်တာခင်သန္တာမြင့်တို့မှ ထပ်မံတည်ဆောက်လှူဒါန်းခပါရေ။ ရတနာသုံးပါးတွင် ဘုရားရတနာကို စံအဖြစ်ရွေးချယ်သတ်မှတ်ရည်စူးပနာ လှူဒါန်းခရေကြောင့် ရတနာစံ ရွေးစေတီဟု ခေါ်တွင်ခြင်းဖြစ်ပါရေ။ မင်းခရီ (ခ) အလီခင်မင်းလွန်လေလျှင် သားဖြစ်သူဘစောဖြူ (ခ) ကလီမာယျာ ကောဇာ (၈၂၁-၈၄၄)/အေဒီ (၁၄၅၉-၁၄၈၂)ရေ မဟာနွယ်တို့ဧ့ ဓမ္မတာတော်အတိုင်း မြောက်ဦးခေတ်တတိယမြောက်ဘုရင်အဖြစ် နန်းတက်တော်မူလေရေ။ ၄င်းတည်ထားလှူဒါန်းခရေ အဆိုပါ စေတီတော်ဧ့ပုံစံမှာ ဗောဓိရွှေဂူစေတီပုံစံနန့် ဆင်တူရေ။ ဤမင်းရေ လေးအတတ်၌ အလွန်ကျွမ်းကျင်ပြီး ခွန်အားအစွမ်းနန့်လည်း ပြည့်စုံကာ ကျွန်ကောင်း၊ အမတ်ကောင်းတိစွာဟိလေရေ။ သီဟိုဠ် (သီရိလင်္ကာ) မှ ပိဋကတ်သုံးပုံ အစုံဆက်လာပြီး စစ်တကောင်းမြို့ ကိုလည်း ပြန်လည်တိုက်လို့သိမ်းယူခရေ။
 ==ဗိသုကာလက်ရာ==
တောင်ကုန်းပေါ်တွင် ကျောက်အတိဖြင့် တည်ဆောက်ထားရေ စေတီတော်ဖြစ်ပြီး စေတီတော်အောက်ခြေပန္နက်မှာ အဝိုင်းပုံဖြစ်ပါရေ။ အချင်း (၃၄) ပေခန့်ဟိပြီး အမြင့်လည်း (၃၄) ပေခန့်ဟိပါရေ။ လိုဏ်ဂူတော်တွင် ဆင်းတုတော် ကြီးတစ်ဆူ ပူဇော်ထားပြီး ဆင်းတုတော်ကြီးအား အရှေ့ဘက်သို့ မုခ်ဦးဖွင့်ပနာ တည်ဆောက်ထားပါရေ။ စေတီတော် တည်ဆောက်မှုမှာ ခန့်ညားထည်ဝါလှရေ စေတီတော်ကြီးတစ်ဆူပင်ဖြစ်ပါရေ။

## ကိုးကား
မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးများ (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅
ရတနာစံဦးစေတီတော်

## တည်နီရာ
မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့ အရှေ့မြောက်ဘက် မိုင်ဝက်ကျော်ကျော်ခန့်အကွာ ၊ လောကမဉ္ဇူစေတီတော်ဧ့ အနောက်ဘက်၊ ရတနာစံရွေးစေတီတော်ဧ့ တောင်ဘက်တွင် တည်ဟိပါရေ။ 
## ကုသိုလ်သျှင်
ဘုရင်နရနုဧ့သားတော် ဘစောဖြူမင်းက ကောဇာသက္ကရာဇ် (၈၁၀)ခု၊ အေဒီ (၁၄၄၈) ခုနှစ်တွင်တည် ၊ လှူဒါန်းခပါရေ။
## သမိုင်းအကျဉ်း
ရတနာစံဦးစေတီတော်ကို မြောက်ဦးခေတ် အစောပိုင်းတွင် ဘုရင်ဘစောဖြူ တည်ထားလှူဒါန်းခရေ။ မြောက်ဦးခေတ် ပျက်သုဉ်းပြီးနောက် စေတီတော်ကို ပြုပြင်မွမ်းမံမည့်သူမဟိဘဲ ပျက်စီးနီခရာ ကောဇာသက္ကရာဇ် (၁၃၇၃)ခု၊ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်နီ့၊ ခရစ်သက္ကရာဇ် (၂၀၁၁)ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ(၁၀)ရက်နီ့မှသာ မြောက်ဦးဆရာတော် ဝနဝါသီ ဘဒ္ဓတဝါယာမိန္ဒ ဆရာတော်အားဦးထိပ်ထားပနာ ဒေါက်တာသိန်းထွန်း၊ ဇနီးဒေါ်စန်းစန်းရီ မိသားစုတို့မှ ထပ်မံလှူဒါန်းတည်ဆောက်ခပါရေ။ ရတနာသုံးပါးတွင် ဘုရားရတနာ အဦးအမြတ်ကို ရည်စူးပနာ တည်ဆောက်လှူဒါန်း ခရေကြောင့် ရတနာစံဦးစေတီဟု ခေါ်တွင်ခြင်းဖြစ်ပါရေ။ 
## ဗိသုကာလက်ရာ
ရတနာစံဦးစေတီတော်မှာ တောင်ကုန်းပေါ်တွင် ကျောက်ဖြင့်တည်ဆောက်ထားခရေ စေတီတော်တစ်ဆူပင် ဖြစ်ပါရေ။ စေတီတော်ဧ့ အောက်ခြေပန္နက်မှာ အဝိုင်းပုံဖြစ်ပြီး အချင်း (၃၈)ပေ ခန့်ဟိပြီး အမြင့်မှာလည်း (၃၈) ပေခန့်ဟိပါရေ။ စေတီတော်ဧ့ အလယ်လိုဏ်ဂူတော်တွင် ဆင်းတုတော်ကြီးတစ်ဆူကို ကျောက်ဆစ်လက်ရာ ပလ္လင်တော်ဖြင့် ထုဆစ်ထားပါရေ။ စေတီတော်ဧ့ လိုဏ်ဂူအတွင်း တောင်နန့် မြောက်နံရံတို့တွင်လည်း မုခ်ထွင်းပြီး ဆင်းတုတော်ငယ် (၁)ဆူစီ ပူဇော်ထားပါရေ။ ဆင်းတုတော်ကြီးအား အရှေ့ဘက်တွင် မုခ်ဦးဖွင့်ထားပါရေ။ မုခ်ဦးကို ရခိုင်စိတ္တလင်္ကာရအနုလက်ရာ ဗျာလ်၊ ဘီလူးပန်းကိုက်စရေပန်းလက်ရာတိဖြင့် ထုဆစ်တန်ဆာဆင်ထားပါရေ။ စေတီတော်ကို ကျောက်ထီးတော်တင်လှူပူဇော်ထားပြီး သပိတ်မှောက်၊ သင်္ကန်းစည်းတိတွင်လည်း ရခိုင်စိတ္တလင်္ကာရ အနုလက်ရာပန်းဒီဇိုင်းတိဖြင့် ထုဆစ်ပူဇော်ထားပါရေ။ စေတီတော်ခေါင်းလောင်းမှောက်အောက်တွင်လည်း ကြာပွင့်ဖတ်ကလေးတိဖြင့် ပတ်လည်ထုဆစ်ပူဇော်ထားပါရေ။ စေတီတော်အောက်ပိုင်းတွင် ပစ္စယံသုံးဆင့်ဖြင့် တည်ဆောက်ထားပြီး မုခ်ဦးအပြင်ဘက် တောင်မြောက်နံရံနှစ်ဘက်တွင်လည်း ကြာမှောက်၊ ကြာလန်ပွင့်ဖတ်ကလေးတိဖြင့် အလှဆင်ထားပါရေ။ ရတနာစံဦးစေတီတော်မှာ ခန့်ငြားထည်ဝါလှပြီး ရှေးခေတ်ရခိုင်စိတ္တလင်္ကာရအနုလက်ရာ ပန်းတိဖြင့် ထုံမွှမ်းထားရေ စေတီတော်တစ်ဆူပင်ဖြစ်ပါရေ။

## ကိုးကား
မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးများ (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅
ရတနာပုံစေတီ

## တည်နီရာ

အံတော်သိမ်ပုထိုးတော်ဧ့ မြောက်ဘက်အနီး

မြောက်လတ္တီတွဒ် - ၂ဝ ဒီဂရီ ၅၁ မိနစ်နန့် အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် - ၉၃ ဒီဂရီ ၀၃ မိနစ်တွင် တည်ဟိရေ။ 

## ကုသိုလ်ရှင်

ဘုရင်မင်းခမောင်းနန့် မိဖုရားကြီးရှင်ထွေးတိမှ ကောဇာ - ၉၇၄ အေဒီ - ၁၆၁၂ ခုနှစ်တွင် တည်ထားခရေ။ 

## သမိုင်းအကျဉ်း

ရတနာသုံးပါးကို ရည်စူးပနာလည်းကောင်း၊ ဘုရင်နန့် မိဖုရားတို့ပိုင်ဆိုင်သည့် ရွှေငွေရတနာတိကို ပုံအောပြီးပနာလည်းကောင်း တည်ထားကိုးကွယ်ခသဖြင့် ရတနာပုံစေတီဟု ခေါ်တွင်ခြင်းဖြစ်ရေ။ 

## ဗိသုကာလက်ရာ

ပင်မစေတီကြီးတစ်ဆူလုံးကို သဲကျောက်တိဖြင့် တည်ဆောက်ထားပြီး အဝိုင်းပုံသဏ္ဍာန် ပုအိုင့်အိုင့်ဟိရေ သပိတ်မှောက်ပုံကို ပစ္စယံသုံးဆင့်ထက်တွင် တင်ထားရေ။ အဝန်းမှာ (၃၄၄)ပေဟိပြီး ညဏ်တော်အမြင့်မှာ (၁၀၀) ပေဟိရေ။ ရင်ပြင်တော်မှာ အဌဂံပုံစံမျိုးဖြစ်ပြီး ရင်ပြင်မှရေတိကိုထုတ်ရန် ဆင်နှာမောင်းသဏ္ဍာန် ရေပြွန်တိအား တံတိုင်းတိတွင် တပ်ဆင်ထားရေ။ ယခင်က အာရုံခံရင်ပြင်ဧ့ အရှေ့ဘက်သိမ်တော်ရာတွင် ကြွေရည်သုတ်ကျောက်ချပ်တိကို ခင်းထားခရေ။ မြောက်ဦးခေတ်တွင်တည်ထားခရေ ထူပါ စေတီတိထဲတွင် အကြီးဆုံးစေတီဖြစ်ရေ။ အိန္ဒိယဟိဆန်ချီထူပါ နန့် စစ်ကိုင်းကောင်းမှုတော်ထူပါတို့နန့် ပုံစံတူရေ။ စေတီကြီးဧ့ ပတ်လည်တွင် အရံအုတ်စေတီငယ် (၂၄) လုံးတည်ဟိပါရေ။ ယခင်က သပတ်မှောက်ဧ့အပေါ်ပိုင်းတစ်ခုလုံးမှာ ပြိုကျပြီးခရေ ကြီးမားသည့်ကျောက် တုံးအရာအချိုင့်ကြီးတိတည်ဟိရေကြောင့် ဖြစ်ရေ။ အဆိုပါအပေါ်ပိုင်းပြိုကျပျက်စီးနီရေမှာ နှစ်ပေါင်းတိစွာ ဟိပါရေ။ စေတီတော်ကြီးရေရှည်တည်တံ့စေရန် သပိတ်မှောက်ဧ့အပေါ်ပိုင်းအား ရှေးဟောင်းသုတေသနနန့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာနက ၁၉၉၉-၂၀၀၀ဘဏ္ဍာရေးနှစ်၊ ၂၀၀၀-၂၀၀၁ဘဏ္ဍာရေးနှစ်၊ ၂၀၀၁-၂၀၀၂ဘဏ္ဍာ ရေးနှစ်တိတွင် ထိန်းသိမ်းခပါရေ။ ရတနာပုံစေတီမဟာရံတံတိုင်းအား ၂၀၀၃-၂၀၀၄ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်တွင် ထိန်းသိမ်းခပါရေ။

## ကိုးကား
မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးများ (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅
ရတနာမာရ်အောင်စေတီတော်

## တည်နီရာ
မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့ အရှေ့မြောက်ဘက် မိုင်ဝက်ကျော်ကျော်ခန့်၊ လေးခင်းပြင်ဧ့ အနောက်ဘက်၊ ဇုနှုတ်လက်ယာပျံချီစေတီတော်ဧ့ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင်တည်ဟိပါရေ။

## ကုသိုလ်သျှင်
ဘုရင်စန္ဒသုဓမ္မရာဇာရေ ကောဇာ (၁၀၁၄)ခု၊ အေဒီ (၁၆၅၂) ခုနှစ်တွင် တည်ထားလှူဒါန်းခပါရေ။

## သမိုင်းအကျဉ်း

ရတနာမာရ်အောင်စေတီတော်ကို ဘုရင်စန္ဒသုဓမ္မရာဇာရေ ဇိနမာရ်အောင်၊ လောကမာရ်အောင်တို့နန့်အတူ တပြိုင်တည်း တည်ထားလှူဒါန်းခရေ စေတီတော်ကြီးတစ်ဆူပင်ဖြစ်ပါရေ။ မာရ်အပေါင်းကို အောင်မြင်တော်မူသည့် အမြတ်ဆုံး ရတနာဖြစ်ရေ မြတ်စွာဘုရားသျှင်အား ရည်စူးပနာတည်ထားကိုးကွယ်ခသဖြင့် ရတနာမာရ်အောင်ဟုခေါ်တွင် ပါရေ။ စေတီတော်ကြီးကို တည်စဉ်ကာလတွင် စေတီတော် မပြီးမချင်း နတ်ကောင်းနတ်မြတ်တိက ကုသိုလ် ပါဝင်လှူဒါန်းနီကြရေ အသံတိကို ညစဉ်ညတိုင်း အထက်ကောင်းကင်မှ သာယာနာပျော်ဖွယ်ရေ တူရိယာသံစုံ တို့နန့် သာဓုခေါ်သံတို့ကို ကြားနီကြရပါရေ။ မိုးလင်းလျှင်လည်း စေတီတော်ကြီးဧ့ ရင်ပြင်တွင် လက်သီးဆုတ်ခန့် ပမာဏဟိရေ ရွှေပွင့်တို့ကို ပွင့်အာလှူဒါန်းထားရေကို တွေ့ဟိရရေဟု သိဟိရပါရေ။

## ဗိသုကာလက်ရာ
ရတနာမာရ်အောင်စေတီတော်ကို တောင်တိအကြား မြေညီပြင်တွင် မဟာရံတံတိုင်းဝန်းနှစ်ထပ်ကာရံပြီး ကျောက်တုံးတိဖြင့် ရှစ်မြှောင့်ထုလုံးချွန်ပုံ တည်ထားပါရေ။ စေတီတော်ကို ပန်းတင်ခုံတစ်ဆင့် ပစ္စယံ (၇) ဆင့်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းတည်ထားရေကို တွေ့ဟိရပါရေ။ စေတီတော်ကြီးလုံးပတ်မှာ (၃၈၄) ခန့်ဟိပြီး ဉာဏ်တော်အမြင့်မှာ (၁၈၀)ခန့်ဟိပါရေ။ မူလက အရပ်ရှစ်မျက်နှာသို့ မျက်နှာမူနီဟန် ကျောက်ဆစ်ပူးရုပ်တိ ထုဆစ်ခပါရေ။ ယခုရင်ပြင်တော်ထက်တွင် ပူးရုပ်အပိုင်းအစတိ ပြန့်ကြဲနီရေကိုတွေ့ဟိရပါရေ။ လက်ဟိတွင် ပူးရုပ်တိနီရာ၌ ဂြိုလ်စဉ်ရုပ်တိကို အစားထိုးထားရေကို တွေ့ဟိရပါရေ။ ဂြိုလ်စဉ်ရုပ်တိမှာ ရှေးမူလက်ရာတိမဟုတ်ပေ။ ရခိုင်၌ ရှေးဟောင်းဘုရားပုထိုးတိတွင် ဂြိုလ်စဉ်ရုပ်တိထားလေ့ထားထမဟိပေ။ စေတီတော်ကြီးဧ့ မူလထီးတော်မှာလည်း ကျောက်ထီးတော်ဖြစ်ပါရေ။ စေတီတော်ရင်ပြင်အရှေ့တောင်ဘက်တွင် မူလကျောက်ထီးတော် အပိုင်းအစတိကို ယခုထိ တွေ့ဟိနိုင်ပါရေ။ စေတီတော်သပိတ်မှောက်တွင်လည်း ရခိုင်စိတ္တလင်္ကာရအနုပန်းလက်ရာတိဖြင့် တန်ဆာဆင်ထား ပါရေ။ ခေါင်းလောင်းမှောက်အောက်ဆင့်တိတွင်လည်း ကြာပွင့်ဖတ်ကလေးတိဖြင့် ပတ်လည်တန်ဆာဆင်ထားပါရေ။ စေတီတော်ကြီးမြောက်ဘက်တွင် ဘုရင့်ဥပုသ်တော်ဆောင်တစ်ဆောင် ဟိပါရေ။ ဂူဖြူဟုလည်း ခေါ်ကြပါဧ့။ စေတီတော် အရှေ့ဘက်တွင် အာရုံခံကျောင်းဆောင်တစ်ခုဟိပါရေ။ ကျောင်းဆောင်ကိုလည်း ကျောက်အတိဖြင့် တည်ဆောက် ထားပါရေ။ ကျောင်းဆောင်တွင်လည်း အရံစေတီကလေးတိဖြင့် ဟိပါရေ။ စေတီတော်ကြီးဧ့ မဟာရံတံတိုင်းအပြင် အရှေ့ဘက်တွင် ဆင်ခင်းသဘင်၊ မြင်းခင်းသဘင်၊ လေးခင်းသဘင်နန့် ဘွဲ့ထူး၊ ဂုဏ်ထူးတိ နှစ်စဉ်ပေးအပ်ကျင်းပရေ ကွင်းပြင်နန့် ပွဲကြည့်စင်အဆင့်ဆင့်ကို ဂနီ့ထိတိုင် တွေ့မြင်နိုင်ပါသေးရေ။ မြောက်ဘက်တွင် ရတနာစံဦးကျောင်းတော်ဟောင်းနီရာ၊ ကျောက်တံတိုင်းတိ၊ ကျန်ဟိနီပါသေးရေ။ ယခုရတနာ မာရ်အောင်တောရ ဓမ္မရိပ်သာထဲတွင် ကျရောက်နီပါရေ။ ရတနာမာရ်အောင်စေတီတော်ကြီးမှာ ကျောက်ဆစ်လက်ရာပြောင်မြောက်ပြီး ခန့်ထည်အချိုးကျလှရေ စေတီတော်ကြီးတစ်ဆူဖြစ်ပါရေ။

## ကိုးကား
မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးများ (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅
ရတနာမိုင်

**ရတနာမိုင်** (၁၉၈၉ ဩဂုတ် ၁၇ မွီးဖွား) စွာ ရခိုင်လူမျိုးဖြစ်ပြီးကေ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရုပ်ရှင်မင်းသမီးနန့်အဆိုတော်တဦး ဖြစ်တေ။  

## အစောပိုင်းဘဝနန့် ပညာရီး
ရတနာမိုင်ကို ရခိုင်ပြည်နယ်၊ သံတွဲမြို့မာ ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၇ ရက်နိ မွီးဖွားခရေ။ သူမစွာ တစ်ချိန်က ကျော်ကြားခရေ အမျိုးသမီးအဆိုတော် မိုင် ၏ သမီးဖြစ်တေ။ သူမစွာ လသာ (၂) မှ ထူးချွန်နန့် ဒဂုံ (၁) သို့ ပြောင်းခရေ။

## အနုပညာလှုပ်ရှားမှုတိ
၂၀၀၆ ခုနှစ် စီးတီးအက်ဖ်အမ် ၆ နှစ်ပြည့် အထိမ်းအမှတ်ပွဲမာ မိခင်ဖြစ်သူ မိုင်နန့် သီချင်းအတူဆိုပနာ အနုပညာလောကသို့ ဝင်ရောက်လာခရေ။ သူမစွာ တေးစီးရီး ငါးခု ဖြန့်ချိခပြီးကေ "အလွမ်းသင့်ပန်းချီ"၊ "Good Night"၊ "သူသိစေ"၊ "ပြောသားပဲ"၊ "မမေးပါနဲ့ ရိုးရိုးလေး"၊ "လိုရာသုံး" သီချင်းတိမှာ ထင်ရှားရေ။ ဒါရိုက်တာ ကြည်ဖြူသျှင် ရိုက်ကူးခရေ အနာဂတ်ရဲ့ ကြယ်ပွင့်လေးများ အမည်ဟိ ရုပ်ရှင်တွင်လည်း ကျောင်းသူ ရတနာမိုင်အဖြစ် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခရေ။ 

## တေးအယ်လ်ဘမ်တိ
*မရှိလို့မဖြစ်
*ပ ဖ ဗ ဘ မ
*Good Night, Lover
*သူသိစေ
*ပြောသားပဲ
*Who are you

## ရရှိသော ဆုတံဆိပ်တိ
*Female Singer Award of Most Requested Song (ရွှေအက်ဖ်အမ် 7th Anniversary)
*Female Singer Award of Most Popular Requested Song (စီးတီးအက်ဖ်အမ် 16th Anniversary)

## ကိုးကား


ကဏ္ဍ:ရခိုင်အမျိုးသမီးသရုပ်ဆောင်တိ
ကဏ္ဍ:ရခိုင်အနုပညာသျှင်တိ
ရတနာမိူင်

## ကိုယ်ရေးအကျဉ်း
## အလုပ်အကိုင်
## ဂီတလမ်းကြောင်း
## အယ်လ်ဘမ်တိ
## Single သီချင်းတိ
## ပါဝင်သီဆိုဖူးရေ သီချင်းတိ
## ကိုးကား
## ပြင်ပလင့်
ရတနာမှန်ကင်းစေတီတော်

## တည်နီရာ
မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့အရှေ့မြောက်ဘက် မိုင်ဝက်ကျော်ကျော်ခန့်အကွာတွင်တည်ဟိပါရေ။ ရတနာစံရွေး စေတီတော်ဧ့အရှေ့ဘက်၊ လောကမစေတီတော်ဧ့မြောက်ဘက်တွင် ကျရောက်ပါရေ။ 

## ကုသိုလ်သျှင်
ဘုရင်ဘစောညိုမင်းက ကောဇာသက္ကရာဇ် (၈၅၄)ခု၊ အေဒီ (၁၄၉၂) ခုနှစ်တွင် တည်ထားလှူဒါန်းခ ပါရေ။

## သမိုင်းအကျဉ်း
မြောက်ဦးခေတ်စောပိုင်းတွင် ဘုရင်ဘစောညို တည်ဆောက်လှူဒါန်းခပါရေ။ မြောက်ဦးခေတ်ပျက်သုန်း ပြီးနောက်ပိုင်းတွင် စေတီတော်လည်းပျက်စီးပနာပြုပြင်သူကင်းမဲ့ကာ ၂၀၀၄ခုနှစ်ရောက်မှ အလိုတော်ပြည့်ဆရာတော်နန့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးခင်ညွှန်တို့ကိုဦးထိပ်ထားလျက် သားဗိုလ်မှူးဇော်နိုင်ဦး+ဒေါက်တာခင်သန္တာမြင့်နန့် သူငယ်ချင်းတစ်စုမှ ထပ်တည်ဆောက်လှူဒန်းခပါရေ။ ရတနာသုံးပါးတွင် ဘုရားရတနာကို အထွဋ်မှန်ကင်းအဖြစ် ရည်စူးပနာ လှူဒါန်းခရေကြောင့် ရတနာမှန်ကင်းစေတီဟု ခေါ်တွင်ခြင်းဖြစ်ပါရေ။

## ဗိသုကာလက်ရာ
စေတီတော်ကို တောင်ကုန်းပေါ်တွင် ကျောက်အတိဖြင့် တည်ဆောက်ထားပါရေ။ အောက်ခြေပန္နက်မှာ အဝိုင်းဖြစ်ပြီး အချင်း (၃၈) ပေခန့်ဟိပါရေ။ အမြင့်လည်း (၃၈) ပေခန့်ဟိပါ၏။ အလယ်တွင် လိုဏ်ဂူတော်ထဲ၌ကျောက်ဆင်းတုတော်ကြီးတစ်ဆူအား ပန်းနွယ်ပန်းခက်တိနန့် အရုပ်တိကို ရခိုင်စိတ္တလင်္ကာရ အနုကျောက်ဆစ်လက်ရာ တိဖြင့်ဖန်တီးထားရေ ပလ္လင်တော်ကြီး၌ ပူဇော်ထားပါရေ။ ဆင်းတုတော်အားအရှေ့ဘက်ကို မုခ်ဦးဖွင့်ပြီး မုခ်ဦးနှစ်ဆင့် တင်ထားပါရေ။ မြောက်ဦးခေတ်က ရင်ပြင်တော်တွင် ကနုတ်ပန်းစဉ့်ရည်သုတ်အုတ်ပြားတိ | ခင်းထားပါရေ။ မုခ်ဦးထိပ်တိကိုလည်း ရှေးခေတ် ရခိုင်စိတ္တလင်္ကာရ အနုလက်ရာပန်းဒီဇိုင်းတိ ထုဆစ်ထားပါရေ။
စေတီတော်မှာ ခန့်ငြားထည်ဝါမှုဟိလှရေ စေတီတော်ကြီးတစ်ဆူပင်ဖြစ်ပါရေ။

## ကိုးကား
မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးများ (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅