PHP

**PHP** ဆိုရေမှာ reflective programming language ဖြစ်ပြီး dynamic web pages တွက် design လုပ်ကာ ထုတ်လုပ်လိုက်ခြင်းဖြစ်ရေ။ PHP ဆိုရေမှာ Hypertext Preprocessor ဖြစ်ရေ။  PHP ကို အဓိကအားဖြင့် အောက်ပါ နယ်ပယ် (၃)ခုတွင် အသုံးပြုကတ်ရေ။
* Server-side scripting - PHP ဧ အဓိက field ဖြစ်ရေ။  Scripts တိကို CGI (သို့) server module၊ web server နန့် web browser ရို့အား အသုံးပြု၍ run ခြင်းဖြစ်ရေ။
* Command line scripting - PHP script ကို server နန့် browser အသုံးမပြုဘဲ PHP parser(CGI) တစ်ခုသာ သုံး၍ run ခြင်းဖြစ်ရေ။
* Writing desktop application - PHP ဧ အဆင့်မြင့် features တိကို အသုံးပြုပြီး client-side applications တိကို ဖန်တီးနိုင်ရေ။ ဥပမာ - PHP-GTK ကဲ့သို့ရေ extension ကို သုံးပြီး client-side အပြင် cross-platform application  တိကိုပါ ရီးသားနိုင်ရေ။ ယကေလည်း PHP-GTK ရေ PHP  ဧ main distribution တွင်မပါဝင်သဖြင့် အသုံးပြုရန်လိုအပ်ကေ သီးခြား ထည့်သွင်းရမည် ဖြစ်ရေ။

PHP ကို အဓိက Operating System တိဖြစ်ကတ်ရေ မိုက်ခရိုဆော့ဖ် ဝင်းဒိုးစ်၊ Linux နန့် Unix အမျိုးအစား Platform တိ Mac OS X နန့် တခြားရေ RISC OS ရို့တွင် အသုံးပြုနိုင်ရေ။ PHP ရေ လက်ဟိတွင် Apache နန့် IIS ရို့အပါအဝင် web server တိစွာကို ထောက်ပံ့ပီးနီပြီး ဖြစ်ရေ။ တကယ်တမ်းအားဖြင့် PHP ရေ ၎င်းဧ lighthttpd, nginx  စသည့် FastCGI binary ကို အသုံးပြုထားရေ မည်သည့် web server ကို မဆို support လုပ်ရေ။

PHP ကို သုံးပြီး HTML output တိ၊ pdf file တိ၊ ရုပ်ပုံတိ၊ flash movies တိကို ထုတ်လုပ်ပီးနိုင်ရေ။ ထို့အပြင် text file တိဖြစ်ကတ်ရေ XHTML နန့် XML ဖိုင်တိကိုလည်း auto generate လုပ်ပီးနိုင်ရေ။

ထို့အပြင် PHP ရေ Database အမျိုးမျိုးကို support လုပ်ပီးနိုင်ရေ။ MySQL extension နန့် ပေါင်းစပ်ပြီး database-enable web page တိကိုလည်း ဖန်တီးနိုင်ရေ။

PHP ရေ HTTP, POP3, SNMP, IMAP, NNTP, LDAP စသည့် protocols တိကို အသုံးပြုထားရေ services တိနန့်လည်း communicate လုပ်နိုင်ရေ။

PHP Group ရေ PHP ကိုအဓိက implementation လုပ်ကာ PHP License ဖြင့် ထုတ်လုပ်ထားရေ။ နောက်ဆုံး version မှာ PHP  5.6.8 ဖြစ်ပြီး 16 April 2015 တွင်ထုတ်ခရေ။

## သမိုင်း

PHP ကို Common Gateway Interface (CGI) အဖြစ် C programming Language ကို အသုံးပြုပြီး Danish/Greenlandic programmer Rasmus Lerdorf က 1994 မှာ ရီးသားခပြီး သူ့ရဲ့ personal homepage တွင် Perl scripts နီရာအား အစားထိုးကာ အသုံးပြုခရေ။ Lerdorf က data တိကို စုစည်းရန်နန့် သူဧ page ဧ traffic ကို လက်ခံရန်အတွက် PHP ကိုအသုံးပြုကာ ပြသခရေ။ Personal Home Page Tools အဖြစ် 8 June 1995 က ထုတ်လုပ်ခပြီး နောက်ပိုင်းတွင် Lerdorf က သူရဲ့ ကိုယ်ပိုင် Form Interperter ကို ဖန်တီးကာ PHP/FI (PHP version 2 ဖြစ်ရေ) ကို ပြုလုပ်ခရေ။

Zeev Suraski နန့် Andi Gutmas ဆိုရေ Technion IIT မှ Israeli develpoer နှစ်ယောက်ရေ 1997 တွင် parser ကိုပြန်လည်ရီးသားကာ PHP 3 ကို ပြုလုပ်ခရေ။ ထို Language ကို PHP: Hypertext Preprocessor ဟုခေါ်ဆိုခရေ။ Development team ဟာ PHP/FI2 ကို November 1997 တွင် beta အနီနဲ့ စမ်းသပ်ခရေ။ PHP3 Public testing ကိုတော့ June 1998 မှ official launch လုပ်ခရေ။ Suraski နန့် Gutmas ရေ စတင်ပြီး PHP ရဲ့ core ကို ပြန်လည်ရီးသားကာ Zend Engine ကို 1999 တွင်ထုတ်လုပ်နိုင်ခရေ။ သူရို့ဟာ Zend Technologies ကို Ramat Gan , Israel တွင် စတင်ပြီး လုပ်ဆောင်ခပြီး PHP ကို development တိကို တစိုက်မတ်မတ်လုပ်ခရေ။

May 2000 တွင် PHP4 ကို Zend Engine 1.0 စွမ်းအားဖြင့် released လုပ်ခရေ။ PHP Group ရေ အစိတ်အပိုင်းတော်တော်တိတိကို PHP အဟောင်းကနီ update လုပ်ခပြီး version 4 အနီနဲ့ branch တိကို ထုတ်လုပ်ခကာ October 2007 တွင် 4.4.7 အထိ ဆောင်ရွက်နိုင်ခရေ။ PHP4 ဟာ security update တိကို 8 August, 2008 အထိဆောင်ရွက်ပီးပါရေ။ 13 July ,2004 တွင် PHP 5 ကို Zend Engine II စွမ်းအားဖြင့် ထုတ်ခရေ။ PHP 5 တွင် လုပ်ဆောင်ချက်အသစ်တိစွာ ပါဝင်ခရေ။ အချို့မှာက
* object-oriented programming ကို တိုးတက်လုပ်ဆောင်နိုင်ခြင်း
* PHP Data Objects extension နန့် ပေါ့ပါးမြန်ဆန်ရေ interface တိဖြင့် လွယ်လွယ်ကူကူ database တိကို ချိတ်ဆက်အသုံးပြုနိုင်ခြင်း
* လုပ်ဆောင်ချက်တိုးမြှင့်လုပ်ဆောင်ထားခြင်း
* MySQL နန့် MSSQL ရို့ကို ပိုမိုကောင်းမွန်စွာ support လုပ်ထားခြင်း
* SQLite ကို ထည့်သွင်း support လုပ်ခြင်း
* SOAP ကိုပါ integrated လုပ်ကာ support လုပ်ခြင်း
* Data iterators
* Error handling via exceptions
တိပါဝင်ခရေ။ ယခုအခါ PHP ကို 5.x နန့် 4.4.x ရို့ကို developed လုပ်နီပါရေ။ 13 July,2007 တွင် PHP group ရေ PHP 4 ကို December 31,2007 အထိသာ development လုပ်တော့မည် ဖြစ်ကြောင်း ကြော်ငြာပြောကြားခရေ။ ယကေလည်းလည်းပဲ 8 August,2008 အထိ အရီးပေါ် security update တိကို ထောက်ပံ့လားမည်ဖြစ်ကြောင်းပါ ပြောကြားခရေ။ PHP 6 ကိုထုပ်လုပ်ခြင်းမဟိပဲ  PHP 7.0.0 Released: ကို 03 Dec 2015 တွင်ထုပ်လုပ်လိုက်ပါရေ။ 

## ကိုးကား

https://web.archive.org/web/20180816222802/http://php.net/manual/en/intro-whatcando.php