open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ရွှေဂူတောင်အရံစေတီတော်(၁)

## တည်နီရာ
မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့ အရှေ့မြောက်ဘက် (၂) ဖာလုံကျော်ခန့်အကွာ၊ ရွှေဂူတောင်စေတီတော်ကြီးဧ့ အရှေ့ဘက် ရင်ပြင်ပေါ်တွင် တည်ဟိပါရေ။
## ကုသိုလ်သျှင်
ကောဇာသက္ကရာဇ် (၇၉၂) ခု၊ အေဒီ (၁၄၃၀) ခုနှစ်တွင် ဘုရင်မင်းစောမွန်မှ တည်ထားကိုးကွယ်ခပါရေ။
## သမိုင်းအကျဉ်း
| ရွှေဂူတောင်အရံစေတီတော် (၁) ကိုလည်း ဘုရင်မင်းစောမွန်လှ အေဒီ (၁၄၃၀) ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ဆောက် လှူဒါန်းခပြီး ခရစ်သက္ကရာဇ် (၂၀၀၅) ခုနှစ်တွင် ရှေးဟောင်းသုတေသနနန့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ မြောက်ဦးဌာနစုမှ ထပ်မံမွမ်းမံပနာ ပြုပြင်တည်ဆောက်ထားရေ စေတီတော်တစ်ဆူပင်ဖြစ်ပါရေ။ စေတီတော်လိုဏ်ဂူထဲဟိ ဆင်းတုတော်မှာ လေးမြို့ခေတ်လက်ရာ ဆင်းတုတော်တစ်ဆူဖြစ်ပြီး ဆင်းတုတော်ပလ္လင်တော်တွင် "ဆရာသံပူ ထုသေ” ဟု ကျောက်စာတစ်ကြောင်း ရေးထိုးထားရေကို တွေ့ဟိရပါရေ။ လေးမြို့ကမ်းတစ်နီရာမှ ဘုရင် မင်းစောမွန် ပြောင်းရွှေ့ ယူလာခရေ ကျောက်ဆင်းတုတော် တစ်ဆူပင်ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု ယူဆရပါရေ။
 ==ဗိသုကာလက်ရာ==
စေတီတော်ကို အုတ်၊ ကျောက်တို့ဖြင့် ရောပနာ တည်ဆောက်ထားရေကို တွေ့ဟိရပါရေ။ စေတီတော်လိုဏ်ဂူဧ့ အရှေ့၊ အနောက်အကျယ် ၇ ပေခန့်၊ တောင်၊ မြောက်အကျယ် ၄ ပေခန့်ဟိပြီး လိုဏ်ဂူတော် အမြင့် ၇ ပေခန့် ဟိပါရေ။ လိုဏ်ဂူတော်ဝင် အရှည် (၁၆) ပေ ခန့်၊ အကျယ် ၂ ပေခန့်နန့် အမြင့် ၉ ပေခန့် ဟိပါရေ။ လိုဏ်ဂူတော်ထဲမှ ဆင်းတုတော်မှာ အမြင့် ၄ ပေ ကျော်ခန့်၊ ပခုံးစွန်းနှစ်ဖက်အကျယ် ၂ ပေ ၂ လက်မခန့် ဒူးစွန်းနှစ်ဖက်အကျယ် ၃ ပေ ၃ လက်မဟိပြီး ဘူမိဖဿဆင်းတုတော်ပင်ဖြစ်ပါရေ။ ဆင်းတုတော်ဧ့ ရောင်လျှံတော်ကို ကြာဖူးသဏ္ဌာန်ဖြင့် ဖူးတွေ့ရပါရေ။

## ကိုးကား
မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးများ (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅
ရွှေဂူတောင်အရံစေတီတော်(၂)

## တည်နီရာ
မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့ အရှေ့မြောက်ဘက် (၂) ဖာလုံကျော်ခန့်အကွာ၊ ရွှေဂူတောင်စေတီတော်ကြီးဧ့ အနောက်ဘက် ရင်ပြင်ပေါ်တွင် တည်ဟိပါရေ။ 

## ကုသိုလ်သျှင်
ကောဇာသက္ကရာဇ် (၇၉၂) ခု၊ အေဒီ (၁၄၃၀) ခုနှစ်တွင် ဘုရင်မင်းစောမွန်မှ တည်ထားကိုးကွယ် ခပါရေ။ 

## သမိုင်းအကျဉ်း
ရွှေဂူတောင် အရံစေတီတော် (၂) ကို ဘုရင်မင်းစောမွန် တည်ထားလှူဒါန်းခပြီး နောက်ထပ်တည်ထား လှူဒါန်းမည့်သူမဟိဘဲ ကျောက်ပုံအတိဖြင့်သာ ပျက်စီးနီရေကို တွေ့ဟိရပါရေ။ ပျက်စီးနီသည့် စေတီတော်အောက်ခြေ အချင်း (၁၈) ပေခန့်၊ အမြင့် (၇) ပေ ကျော်ခန့်ဟိပါရေ။ 
## ဗိသုကာလက်ရာ
| ရွှေဂူတောင် အရံစေတီတော် ၂ ကို ပေ (၁၀၀) ကျော်ခန့်မြင့်သော ရွှေဂူတောင်တောင်ကုန်းပေါ်တွင် ကျောက်ဖြင့် တည်ဆောက်ထားရေကို တွေ့ဟိရပါရေ။ စေတီတော်မှာ လက်ဟိအခြေအနီ၌ ပျက်စီးနီပြီး ကျောက်ပုံအနီအထားကို လေ့လာခြင်းအားဖြင့် စေတီတော်မှာ ရှစ်မျက်နှာဖြစ်လိမ့်မည်ဟု ခန့်မှန်းရပါရေ။

## ကိုးကား
မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးများ (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅
ရွှေဂူတောင်ပိဋကတ်တိုက်

## တည်နီရာ
မြောက်ဦးနန်းတော်ကုန်းဧ့အရှေ့ဘက် (၁) ဖာလုံခန့်အကွာ၊ နန်းတော်ဦးဆောင်ဧ့အနောက်ဘက်၊ ဘီလူးကန်ဧ့အနောက်တွင် တည်ဟိရောက်ပါရေ။ ။ 
## ကုသိုလ်သျှင်
ဘုရင်မင်းစောမွန် ကောဇာ (၇၉၂) ခု၊ အေဒီ (၁၄၃၀) ခုနှစ်တွင် လှူဒါန်းခပါရေ။ ။ 
## သမိုင်းအကျဉ်း
ဘုရင်မင်းစောမွန် တည်ဆောက်လှူဒါန်းခရေ နန်းတွင်းပိဋကတ်တိုက်တစ်လုံးဖြစ်ရေဟု သိဟိရပါရေ။ မြောက်ဦးခေတ်၌ တည်ဆောက်ခရေ ပိဋကတ်တိုက်တိထဲတွင် အကြီးဆုံး ပိဋကတ်တိုက်ပင်ဖြစ်ပါရေ။ နန်းတွင်းသူ နန်းတွင်းသားတိအသုံးပြုရေ ပိဋကတ်တိုက်ဖြစ်ရေဟု သိဟိရပါရေ။ 
## ဗိသုကာလက်ရာ
ရွှေဂူတောင်ပိဋကတ်တိုက်ကို မြေညီပြင်တွင် ကျောက်၊ အုတ် တို့ဖြင့်ရောပနာ တည်ဆောက်ထားပါရေ။ အလျား၊ အနံ (၄၈) ပေစီခန့်ဟိပြီး၊ အမြင့် ၂၁ ပေခန့်သာ ကျန်ဟိပါတော့ရေ။ အဆောက်အဦကို လိုဏ်ပတ်လမ်း နှစ်ထပ်ဖြင့် တည်ဆောက်ဖွဲ့စည်းထားပါရေ။ အလယ်လိုဏ်ဂူကို အောက်ခံကျောက်ဖြင့် တည်ဆောက်ထားပြီး အပေါ်သို့ အုတ်ဖြင့် တည်ဆောက်ထားပါရေ။ အလယ်လိုဏ်ဂူတွင် အရှေ့ဘက်မှ ဝင်ပေါက် (၁) ပေါက်သာတွေ့ဟိရပြီး အနောက်ဘက်တွင်အပေါင်းလက္ခဏာသဏ္ဌာန် အလင်း(၂)ပေါက်နန့်တောင်မြောက်နံရံတိတွင် အလင်းပေါက်(၁) စီကို တွေ့ဟိရပါရေ။ ပိဋကတ်တိုက်ရှေ့မျက်နှာတွင်ဝင်ပေါက် (၃) ပေါက်ပါဟိပြီး အလယ်ပေါက်မှာ ပိုကျယ်ရေကို တွေ့ဟိရပါရေ။ တောင်၊ မြောက်၊ အနောက်ဘက်အပြင်နံရံတို့တွင် အလင်းပေါက် (၃) ပေါက် ဖောက်ထား ပြီး အလယ်ပေါက်မှာ ပိုကျယ်ရေကို တွေ့ဟိရပါရေ။ ဤပိဋကတ်တိုက်မှာ စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းရေ ပိဋကတ်တိုက်တစ်လုံးပင် ဖြစ်ပါရေ။ ယခင်ကပိဋကတ်တိုက်တစ်ခုလုံးအပေါ်ပိုင်းခေါင်မိုးနန့်နံရံတိပြိုကျထား မှုကြောင့် လိုဏ်အတွင်းဝင်၍မရအောင်ပိတ်နီပြီး၂၀၁၂-၂၀၁၃ဘဏ္ဍာရေးနှစ်တွင် ခွင့်ပြုရံပုံငွေဖြင့် အတွင်းလိုဏ်၊ အပြင်လိုဏ်တိတွင် ပိတ်နီရေပြိုကျအပိုင်းတိအား တူးဖော်ခပြီး ထွက်ပေါ်လာရေနံရံတိအား ရေရှည်တည်တံ့စေရန် ရှေးဟောင်းသုတေသန နည်းပညာတိဖြင့် ထိန်းသိမ်းခပါရေ။

## ကိုးကား
မြောက်ဦးဒေသ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးများ (ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမူဝန်ကြီးဌာန) -၂၀၁၅
ရွှေရီးပန်းချီ

## ရွှေရီးပန်းချီ
ရွှေရီးပန်ချီ၊ငွေရီးပန်ချီတိကို ရှေးခေတ်က အများအားဖြင့် ရတနာသုံးပါးအကြောင်းပြုရေ ပစ္စည်းတိနန့် မင်းထိုက်စိုးတန် တော်ဝင်ကားတိအတွက် ရီးခြယ်အသုံးပြုခကတ်ရေ။
ရတနာသုံးပါးနန့် သက်ဆိုင်ရေ ဂူ၊ ကျောင်း၊ ပြာသာဒ်၊ လိုဏ်၊ နံရံတိတွင်၎င်း၊ ပိဋကတ် စာတိုက်သေတ္တာ၊ ဗီရိုတိတွင် တိ့နိုင်ရေ။

ရွှေပန်ချီ ရီးခြယ်နည်းဖို့ သစ်စေး၊ ယပိုင်မဟုတ်ကေ-သဖန်းစေး စရေ အခြားစေးကပ်ရေ သစ်စေးအမျိုးမျိုးနန့် အလိုဟိရေ ဇာတ်ရုပ်စုံ၊ ကနုတ်တိကို ရီးဆွဲပနာ သစ်စေးခပ်ထပ်ထပ် အဟိတွင် ရွှေဆိုင်းနန့်အုပ်ပနာ ချလိုက်ရရေ။ ပြီးကေမှ ဂွမ်းနုနန့် ဖိနှိပ်ပွတ်သပ်ယူလိုက်ရရေ။ သစ်စေး လွတ်လပ်ရေနီရာမှ ရွှေတိပါလာပြီးကေ သစ်စေးနီရာတွင် ရွှေတိစွဲပနာ ကျန်ရစ်ခခြင်းအားနန့် ရုပ်ပုံတိ ပေါ်လာရေ။ ငွေပန်းချီတိလည်း ရွှေပန်းချီနည်းပိုင် ငွေဆိုင်းနန့်ချပနာ ပုံဖော်ယူခြင်းဖြစ်လေရေ။

နောက်တနည်းဖို့-ဟင်္သပြယင်းချင့်း၊ ယပိုင်မဟုတ်ကေ-သစ်စေးအနက်ခံ ပိန်းမျက်နှာပြင်တွင် မိမိအလိုဟိရေပုံကို ရီးဆွဲပြီးကေ မလိုရေနီရာတိကို မြေနီညက်ညက်ကို ရေနန့်ဖျော်ပနာ စုတ်တံနန့် ဖုံးအုပ်ထားရရေ။ မြေနီအခြီာက်တွင် မိမိရီးဆွဲထားရေ ကောက်ကြောင်းတိပေါ်သို့ သစ်စေးရည်နန့် ခပ်ထပ်ထပ်ရီးဆွဲပြီးကေ ရွှေချလိုက်ရေ။ ယင့်ချင့်နောက် သစ်စေးရွှေ အအိပ်လောက်ဟု ထင်ရေအခါ ရေဆေးချလိုက်ရေအခါ မြေနီတိ အရည်ပျော်စေပနာ ၎င်းအပေါ်ဟိ ရွှေမှုန်နန့်တကွ ဆောင်ယူလားရေအခါ ရုပ်ပုံပေါ်ပနာ ကျန်ရစ်ခပေရေ။

ရွှေပန်းချီရီးဆွဲနည်းတိဖို့ ပန်းချီရီးဆွဲနည်း ရိုးရိုးတတ်ရုံနန့် မပြီးကေသေးဘဲ ရွှေကိုင်၊ ငွေကိုင်ပါ တတ်ကျွမ်းမှသာ ဖြစ်ရေ။ မင်ကောက်ကြောင်း အရီးကောင်းပြီးကေ စုတ်ဆွဲလက် သေသူတိမှသာ နိုင်နိုင်နင်းနင်း ပြုလုပ်နိုင်ရေဟု ဆိုလေရေ။

## ကိုးကား
ရှေးရိုး ရူပဗေဒ

**ရှေးရိုး ရူပဗေဒ** ဆိုရေမှာ လူအတိစုလက်ခံနိုင်ရေ ခေတ်သစ် သီအိုရီတိကို ကြိုတင်ဟောကိန်းထုတ်သည့် ရူပဗေဒဟု ညွန်းဆိုနိုင်ရေ။ ခေတ်သစ် သီအိုရီတိရေ ရှုပ်ထွေးပြီး မလိုလားအပ်ရေ အခြီနေတိတွင် ရှေးရိုး ရူပဗေဒကို အသုံးပြုနေရဆဲဖြစ်ရေ။ ဆိုရကေ အိုင်းစတိုင်းဧ နှိုင်းရသီအိုရီဖြင့် အာကာသအချိန် အကွေးဖြစ်နီပုံအား ကမ္ဘာရေ နေအား လှည့်ပတ်နေပုံကို ဥပမာထားပနာ ပိုမိုတိကျစွာ သျှင်းပြပီးနိုင်ကေလည်း အာကာသယာဉ်တိ ပစ်လွှတ်ရာ၌ နယူတန်ဧ ဒြပ်ဆွဲအားနိယာမကို အသုံးပြုနေရဆဲဖြစ်ရေ။

## ကိုးကား
မြို့ဟောင်းတောင်ငူမြို့

## မြို့ဟောင်းတောင်ငူမြို့(အေဒီ ၁၁၆၃-၁၂၅၀)

ဒုတိယစမ္ဘဝက်မြို့တွင် ပဉ္ဇူသင်မင်းရေ (၂)နှစ်ခန့် နန်းစံပြီးနောက် စွန့်ခွာခပြီး အေဒီ ၁၁၆၃ ခုနှစ်တွင်
မြို့ဟောင်းတောင်ငူကို တည်ထောင်ရေ။ ဤမြို့ရေ လေးမြို့မြစ်ဧ့ အရှေ့ဘက်ကမ်းနဖူးတွင် တည်ဟိရေ။
နေရဉ္ဇရာဟူလည်း ရခိုင်သမိုင်းတွင် ဖော်ပြကတ်ရေ။ လောင်းကြက်မြို့ဧ့အရှေ့ဘက်တည့်တည့် လေးမြို့မြစ်ကြီးခြား
လျှက် တည်ဟိရေ။ မြစ်ရေတိုက်စားမှုကြောင့် မြို့ရာပျောက်လုမတတ် ဖြစ်နီပေပြီ။ 

## ရခိုင်မင်းသမီးဧချင်း အပိုဒ်၂၂ တွင်

ဧပိမ့်တခြင်း၊ ထိုမြို့တွင်းဝယ် သုံးမင်းတွင်လှာ၊ ကြမ္မာကန်လတ်၊ မက်စလင်ဗိုလ်၊ ငြိုးသိုရန်ခင်း၊

ပုန်ကန်လျဉ်း၍၊ တင်းခတချက်၊ စမ္ဘဝက်၌၊ အသက်သုံးနှစ်၊ ခန ̈ာပစ်မှ၊ တိုင်းချစ်တွင်မည်၊ စိုးမင်းရေကို၊

ပြည်၌ဗိုလ်လူ၊ ကြိုက်မူသနား၊ သျှင်ရိုးသားဟု၊ မြှောက်စားစီရင်၊ ဘိသိက်တင်မှ၊ ထိုတွင်မထောင်၊ တောင်ဧ့ထုရူ၊

မြို့တောင်ငူ၌၊ တည်မူစဉ်လျက် ဆိုပနာ တွိ့ရရေ။ 

စမ္ဘဝက်ဧ့ တောင်တည့်တည့်တွင်ဟု ဆိုရေကို သတိမူရဖို့
ဖြစ်ရေ။ ဒေမြို့တွင် မဉ္ဇူသင်မှ အလောမာဖြူမင်းထိ ၁၇ ဆက်နှစ်ပေါင်း(၈၈)နှစ်ကြာမျှ အုပ်ချုပ် မင်းလုပ်ကတ်ရေ။

## ကိုးကား
မြုံထောင်

မြုံ(မ်)ရို့နီထိုင်ရာ အရပ်ဖြစ်ရေ။ မြုံပြည်ဟုလည်း တွင်ရေ။ ရခိုင်သမိုင်းမှာ ဥတ္တရာဇ်ပြည်ဟု ခေါ်ရေ။ ၎င်းပြည်မှာဧကသရောဟူရေ ခြင်္သေ့မြို့ဟိပြီး မြို့ပြကျုံးမြောင်းတိဟိရေ။

မြုံ(မ်)ထောင်ကို ဓမ္မဇေယျအမတ်ကြီးက တည်ထောင်ရေ ဟူဧ။ ဥတေပုတ်မြုံဟုလည်း သုံးရေ။

မြုံပြည်မှာမျိုးနွယ်စု(ထောင်) အတိအပြား ဟိရေ။ နွာကျာမြုံ၊ တီပရာမြုံ၊ ပေါ်ရံတိပြားမြုံ၊ ကြက်ချီးစားမြုံ၊ ပြင်ထောင်မြုံ စရေဖြင့် ဟိကတ်ရေ။

မြုံပြည်ရေ ရခိုင်အင်အား ချိနဲ့လာရေအခါတိုင်း၌ ပုန်ကန်ထကြွလိ့ ဟိခရေ။

၁၆၆၆ ခုနှစ်မှာရခိုင်ရို့က စစ်တကောင်းကို လက်လွှတ်ခံရပြီးနောက် မြုံလူမျိုးရို့နန့် ရခိုင်ရို့ဧဆက်ဆံရေးမှာ တိစွာလျော့ပါးလားလေရေ။ 
## ကိုးကား
မြေငူကျွန်း

## မြေငူကျွန်း

မြေငူကျွန်းစွာ ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်တွင်းတွင် တည်ဟိရေ ကျွန်းတစ်ခုဖြစ်ရေ။ ရက္ခိုင်ပြည်နယ်တွင် ပါဝင်ရေ ကျွန်းတစ်ခုဖြိုက်ပြီး စစ်တွေမြို့ဧ တောင်ဘက် ၅ ကီလိုမီတာအကွာတွင် တည်ဟိပနာ အရှိဖက်ရှိ ပိန္နဲချောင်းကျွန်းနန့် ၂ ကီလိုမီတာလှောက်ကျယ်ရေ ရီလက်ကြားနန့် ပိုင်းခြာထားရေ။ ကျွန်းဧ တောင်ဘက်အဆုံးအနီးတွင် ရက္ခိုင်ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်ရို့ဧ အထင်ကရ ဆံတော်ယှင်စာတီ တည်ဟိစွာကို အစွဲပြုပနာ ဆံတော်ရှင်ကျွန်းဟု လည်းတွင်ရေ။ 

## ပထဝီဝင်
‌မြေငူကျွန်းစွာ ရက္ခိုင်ပြည်မာ ဖရုံကာကျွန်းတိထဲက အနောက်ဘက် အစွန်ဆုံး ကျွန်းလည်းဖြိုက်ရေ။ မြေငူကျွန်းစွာ ၃၃ ကီလိုမီတာရှည်လျားကာ အကျယ်မှာ ၃.၈ ကီလိုမီတာလောက်ဟိရေ။ မြငူကျွန်းတွင် ရွာပေါင်း ၂၂ ရွာဟိရေ၊ ကျွန်းဧ တောင်ဘက်ပိုင်းတွင် ကုလားသိမ်ရွာနန့် မြောက်ဘက်ပိုင်းတွင် သဲခုံရွာရို့ တည်ဟိရေ။ ပြိုင်းတောင်ကျေးရွာအုပ်စု၊ပြိုင်းတောင်ကျေးရွာစွာ မြေငူကျွန်းတွင်လူဦးရီအများဆုံးနီထိုင်‌ရေ ကျေးရွာဖြိုက်ရေ။ ကျွန်းမြောက်ဖျားပိုင်း သဲခုံသောင်ထက်မာ တည်ဟိရေ။ သဲခုံရွာစွာ နှစ်စိုင် ပင်လယ်ရီ တိုက်စားမှုကြောင့် ရွာတည်နီရာ အကျယ်အဝန်းမာ တအီးအီးချင်း တိုက်စားစွာမြုတ်လာနီရေ။[၁] မြီငူကျွန်းအား အရှိနန့်အနောက်ကို တောင်တန်းမှ နီရာယူထားရေ ကျွန်းဧ တောင်ပိုင်းနန့် မြောက်ပိုင်းကို ကုန်းကြောင်းခရီးနန့် လားလာနိုင်အတွက်ငှာ တမန်းသားလမ်း ဖောက်လုပ် ဆောင်ရွက်လျက်ဟိရေ။ ကျွန်းဧအရှိဖက်တွင် ရွာချင်းစပ်ဖေါက်လုပ်ထား‌ရေတမန်းသားလမ်းမဟိ ရီကြောင် ရီလမ်းယာအသုံးပြုနီရရေ။ 
မင်းဘာဘုရင်လက်ထက် တပင်ရွှီထီး မြောက်ဦးမြို့တော်ကို ဝန်းရံလာရေအခါ ရန်သူရို့အား ပိတ်ဆို့ဖို့ ရက္ခိုင်အင်းအားတစ်ခုစီကို ဒေကျွန်းနန့် ရာမောင်ကျွန်းရို့မာ ချထားခရေ (စန္ဒ။၂း၇၁)။

## ကိုးကား
မြောက်ဦးခရိုင်

မြောက်ဦးခရိုင် ရေ ရခိုင်ပြည်နယ်ဟိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်ရေ။ မြောက်ဦးခရိုင်တွင်းဟိ လူဦးရေမှာ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၆၆၈,၆၃၄ ယောက် ဖြစ်ရေ။

## ပါဝင်ရေ မြို့နယ်တိ

မြောက်ဦးမြို့နယ်

ကျောက်တော်မြို့နယ်

မင်းပြားမြို့နယ်

မြေပုံမြို့နယ်

မြောက်ဦးခရိုင်တွင် ပါဝင်ရေ မြို့နယ်တိနန့် မြို့တိမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်ရေ။

မြောက်ဦးမြို့နယ်

*မြောက်ဦးမြို့

ကျောက်တော်မြို့နယ်

*ကျောက်တော်မြို့

မင်းပြားမြို့နယ်

*မင်းပြားမြို့

မြေပုံမြို့နယ်

*မြေပုံမြို့

*ကမ်းထောင့်ကြီးမြို့

## ကိုးကား
မြေပုံမြို့

မြေပုံမြို့ရေ မြန်မာနိုင်ငံ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ မြောက်ဦးခရိုင်တွင် ပါဝင်ရေ မြေပုံမြို့နယ်ဧ့ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်ရေ။ မြေပုံမြို့ရေ ဟန်းတား ပင်လယ်အော်ကမ်းခြီ ကျွန်းကလေး တစ်ခုပေါ်တွင် တည်ဟိရေ။ ကျောက်ဖြူမြို့မှ ရေကြောင်းနန့် ၆၅မိုင်ဝီးပနာ စစ်တွေမြို့မှ မိုင် ၆ဝ အကွာတွင် တည်ဟိရေ။ မြို့နယ်ဧ့ အကျယ်အဝန်းမှာ ၈၆၆ စတုရန်းမိုင်ဟိပနာ ကျေးရွာပေါင်း( ၅၇)ရွာ ပါဝင်ရေ။ မြေပုံမြို့နယ်တွင်နီထိုင်ရေ လူဦးရေအများစုမှာ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် တိဖြစ်ကတ်ပြီးကေ နတ်ကိုးကွယ်ရေ ချင်းလူမျိုးလည်း ပြောက်တိ ပြောက်ကျားနီထိုင်ကတ်ရေ။ ၂၀၁၈ မြောက်ဦးခရိုင် မြို့နယ်အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန အရ မြေပုံမြို့ဧ့ လူဦးရေမှာ ၁၂,၁၀၀ ယောက် ဖြစ်တေ။ မြေပုံမြို့နယ်ရေ မြေမျက်နှာပြင်အားဖြင့် တောင်ကုန်းထူထပ်ရေ။ ယင်းချင့်ကြေင့် လူနီမူကြဲရေ။ မြေပြန့်ပိုင်းတွင်မြစ်ငယ်ချောင်းငယ်တိ ပေါများပြီးကေ ရေလမ်းခရီး အဆက်အသွယ် ကောင်းမွန်ရေ။ မြေပုံမြို့နယ်တွင် လယ်ယာစိုက်ပျိုးလူတိလည်းဟိရေ။ အများစုကတော့ခါ ငါးဖမ်းခြင်းနန့် အသက်မွီးကတ်လီရေ။ 
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်ဟိမြို့တိ
မြောက်ဦးမြို့တော်မြို့တံခါးတိ

မြို့နန်းမှာနံသာ၊ တောင်နန်း၊ စည်တော်၊ မင်္ဂလာနန့် အပယ်တံခါးတိ ဟိကတ်ရေ။ မြို့ရံတိမှာမောစလိ၊ မောလိတ်၊ ငနက်ကေ၊ မောက်တော်၊ ဆင်ကျပ်၊ ကဇိပတ်၊ ဆင်ဝင်၊ မိုးလင်းဝ၊ သဇင်ကန်၊ နွံကျုံး၊ တေဇရာမ၊ ခြင်ကိုက်၊ မင်းသမီး၊ ရဲလှ၊ တစ်ပင်တိုင်၊ ဝေခင်း၊ ငမန်းဒုံ၊ မီးသမ၊ ဘုန်းကြီးဒုံ၊ ရန်နောင်၊ ပန်းဒရုံ၊ ကွမ်းဈီး၊ ဆင်ဖြူတော်၊ နတ်ပေါက်၊ လေသာ၊ ကြခတ်၊ ပေါက်ပင်၊ လက်ဆည်ကန်နန့် ကျက်ပိတ်ရို့ ဖြစ်ကတ်ရေ။ 
## ကိုးကား
ရှော့ဘား

**ရှော့ဘား** () ရေ အရွေ့စွမ်းအင်ကြောင့် ဖြစ်လာရေဆောင့်ဟိန်ကို ပြေပြစ်/လျော့ပါးအောင် ပြုလုပ်ပီးရေစက်မှုပစ္စည်း ဖြစ်ရေ။ ဆိုင်ကယ်နန့် ပြိုင်ဘီးရို့တွင် ရှော့ဘားထုတ်ရေကုမ္ပဏီကို အစွဲပြုကာ ဖောက် (Fork) ဟုလည်း ခေါ်လေ့ဟိရေ။ 

အခြား အသုံးတူ နာဖို့ကွဲရို့မှာ ဒန်ပါ (Damper) နန့် ဒက်ပေါ့ (Dashpot) ဖြစ်ရေ။

## ဖန်တီးပုံ
လေအားသုံးနန့် ဟိုက်ဒရောလစ်သုံး ရှော့ဘားရို့ကို ကူသျှင် (Cushion) နန့် စပရိန် (Spring) ရို့ဖြင့် တွဲသုံးရေ။ ကားရှော့ဘားတွင် အတွင်းဘက်ပစ္စတင် (Piston) သို့ ဆီကျွေးခြင်းကို စပရိန်တပ် အထိန်းဘား (Check valve) နန့် ထိန်းရေ။ 

## အသုံးတိ
ရှော့ဘားမျျားရေ ကား၊ ဆိုင်ကယ်ရို့ဧ ဆွဲဆိုင်းစနစ် (Suspension) တွင် အရီးပါရေ အပိုင်းဖြစ်ရေ။ လေယာဉ်ဧ အဆင်းဂီယာတွင်လည်းကောင်း၊ စက်မှုလုပ်ငန်းသုံး စက်တိတွင်လည်းကောင်း အသုံးတော်ခံရလေ့ ဟိရေ။ 

ဘေးတိုက်တပ် ရှော့ဘားကို ယောဒန်ပါ (Yaw Damper) ဟု ခေါ်ပြီး ရထားတွဲတိ အဟိန်သတ်ရန် သုံးရေ။
မြွီ

**မြွီ**(ဗမာ: **မြွေ**) ရေ တွားသွားသတ္တဝါတစ်မျိုးဖြစ်ရေ။

## ကိုးကား
မြှပ်နှံထားသော စနစ်

**မြှပ်နှံထားသော စနစ်** () ရေ အထူးရည်ရွယ်ချက် ကွန်ပျူတာစနစ် deisgned ကိုအသုံးပြုထားခြင်းဖြစ်ရေ။ သူကတော့ အထွေထွေသုံးကွန်ပျူတာ ( ဥပမာ ကိုယ်ပိုင်ကွန်ပျူတာ ) နဲ့ မတူပါ။။ သူက လိုအပ်ရေ ဟာ့ဒ်ဝဲ၊ စက်ပိုင်းဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများ တိကို ထည့်သွင်းထားပါရေ။ အဲဒါတိကို အထွေထွေသုံးကွန်ပျူတာ တိမှာ ရှာလို့မရပါ။။ ဒီဇိုင်းအင်ဂျင်နီယာများ တိက အရွယ်အစား နဲ့ ကုန်ကျစရိတ် သက်သာအောင် လုပ်ဆောင်ထားခြင်းဖြစ်ပါရေ။ သူက စီးပွားရီးအတွက် ရည်ရွယ်ပြီးထုတ်လုပ်တာပါ။

ပုံမှန်အားဖြင့် မြှပ်နှံထားသော စနစ် ကို ဒစ်ဂျစ်တယ် နာရီတိ , mp3 mp4 ပလေယာ စတာတိမှာ အသုံးပြုကတ်ပါရေ။ ကြီးမားရေ စနစ် တိဖြစ်ရေ မီးပွိုင့်တိ ၊ အဏုမြူဓာတ်အားပေးစက်ရုံများစနစ် controlling တိမှာလည်းအသုံးပြုကတ်ပါရေ။
ယို

**ယို** () ဆိုရေမှာ အသီးနန့်သကြား ရို့ကို ရေနွေးဖြင့်ဆူပွက်စေပနာသကြားပေါက် စေးပျစ်လာအောင်ကျိုခြင်းဟု အကြမ်းအားဖြင့် သိ ထားကတ်ရေ။ ယိုပြုလုပ်ရာတွင်လည်း အသီးရို့ကို လှီးဖြတ်ချေမွပြီး ယိုဖြစ်လာရန် ရေနန့် သကြားရို့ကို ရောပနာအပူပီးမွှေပီးခြင်း ပြုလုပ်ပြီးနောက် ခွက် ထဲသို့ပေါင်းထည့်ရရေ။ အသီးရနံ့ကောင်း ကောင်း၊ ပြောင်ရေအရောင်နန့် အရည်မထွက်ဘဲ နူးနူးညံ့ညံ့ယိုသုတ်နိုင်ခြင်းကို ယိုကောင်းဟု သတ် မှတ်ဧ။ ယိုပြုလုပ်ရာတွင်လည်း သစ်သီး(သို့) ဟင်းသီးဟင်းရွက်ကို အသုံးပြုရရေအခါ အအေး ခံ၊ တာရှည်ခံဖို့ အရီးကြီးဧ။ ယိုတွင် ချိုရေ အရသာ၊ မွှေးရေရနံ့နန့် အချို့ငရုတ်ကောင်း ကြောင့် ပူစပ်အရသာဟူပနာအမျိုးအစားများစွာဟိဧ။ သစ်သီးတွင်လည်း အချဉ်ဓာတ်ပါရေအသီးတိ (Citrus Fruit) ဖြစ်ရေ လိမ္မော်၊ လီမွန်၊ သံပရာနန့် ဂရိတ်ဖရုသီးစရေရို့ဟိသကဲ့သို့ ဟင်းသီးဟင်းရွက် အသုံးအဖြစ် မုန်လာဥ၊ ကန်စွန်းဥ၊ သခွားသီး၊ ဖရုံသီး၊ ချဉ်ပေါင်သီးနန့် ခရမ်းချဉ်သီး စရေရို့ကို လည်း ယိုပြုလုပ်ရာတွင် သုံးခကတ်ရေ။

ယိုမျိုးစုံတွင် အနံ့ထွက်ရုံသာ သစ်သီးကို သကြားနန့်ပေါင်းရေယို (Conserve)၊ အပူပီးပြီး ရေနန့် အသီးတိကို မွှေနှောက်ပီး၊ ဇကာချပီး ပနာပန်းသီး၊ မက်မွန်သီး၊ စပျစ်သီးကဲ့သို့ အသီးလုံးကြီး တိကို ကျိုချက်ရရေယို (Fruit Butter)၊ အချိုပွဲ အချို့အပေါ်ဘက်တွင် သုတ်လိမ်းရရေယို (Fruit Curd)၊ သကြားမထည့်ရေယို (Fruit Spread) စရေရို့ကို ယိုပြုလုပ်နည်းနန့် အသီးအမျိုးအစား မတူညီပနာအမည်အမျိုးမျိုးပီးခကတ်ရေ။ ထို့ပြင် လုံးဝ မကျိုချက်ခြင်း (သို့) ၅ မိနစ်ထက်မပိုရေ ကျို ချက်ချင်းဖြင့်သာပြုလုပ်ရေ အအေးခံယို (Freezer Jam) ရေလည်း မြီာက်အမေရိကဟိ တချို့နီရာတိတွင် အလွန်လတ်ဆတ်ရေ အရသာပီးသည့်စားစရာအဖြစ် ရေပန်းစားခရေ။ လိမ္မော်ခွံယို (Marmalade)ရေ ဗြိတိသျှစတိုင် အဖြစ် အသီး၊ သကြားနန့် ခါးသည့် အရသာလေး ပါဝင်ဧ။ အမေရိကန်စတိုင်က မခါးဘဲချိုရေ အရသာဟိရေ (Marmalade) ယိုဖြစ်ရေ။

သစ်သီးဝလံအမျိုးစုံကိုစိုက်ပျိုးနိုင်ရေ မြန်မာနိုင်ငံတွင်သစ်သီးရို့ကို ယိုထိုးလေ့ဟိရေ။ ပျဉ်းမနားခရမ်းချဉ်သီးယို၊ ပြည်မြို့ထွက်ယိုစုံ၊ မော်လမြိုင်ဒူးရင်းယိုစရေဖြင့် မြို့အလိုက်သတင်းကြီးရေယိုမျိုးစုံရေ နိုင်ငံတစ်ဝန်းမှစားသုံးသူရို့ဧအကြိုက် မြို့ပြန်လက်ဆောင်အဖြစ်ရောင်းချနိုင်ကတ်ရေ။ ယင်းယိုစုံရို့ကို ကြာရှည်ခံစားသောက်နိုင်ရန်အတွက် ညောင်စေးကျအောင်ကျိုထားရေ သကြားရည်ရေ အရီးပါလှဧ။ ကျောက်ဖရုံသီးကဲ့သို့ အချို့သစ်သီးတိအတွက် အသီးသားတင်းမာ စားကောင်းရန်မှာ ထုံးရည်ကြည် ကိုသုံးရကေလည်း သကြားကိုမူလက်လွှတ်၍မရပေ။ သကြားရေသစ်သီးတွင်ပါဝင်ရေ ရေဓာတ်ကို လျှော့ကျစေရေ။ ရေပါဝင်မှုဟိကေ အသီးယိုတွင်မှိုတက်ခြင်း၊ ဘက်တီးရီးယားပိုးဝင်၍ပုပ်ခြင်းဖြစ်တတ်ရေ။ ယင့်ချင့်ကြောင့်ယိုတွင်သကြားပါဝင်မှုကို ရာခိုင်နှုန်းပြည့်နီးပါးဟိပါမှ မှိုမတက်ရေစားစရာအဖြစ် စိတ်ချလက်ချစားသုံးနိုင်ပါမည်။ သကြားထည့်သုံးမှုမှန်ကန်ကေ မည်သည့်ကြာရှည်ခံဓာတု ပစ္စည်းကိုမျှထည့်စရာမလိုပေ။ ယိုဧပြောင်လက်နီရေအရောင်ရေ သကြားကြောင့်ဖြစ်ပနာဆွဲဆောင်မှုဖြစ်စေရေ။ ထို့နောက်သကြားကို အပူပီးပနာလောင်ကျွမ်းမှုကြောင့် အနီရောင်သမ်းလာကေ ယိုဧအရောင်ကို လှပစေရေ။ သကြားအစားဈေးသက်သာရေဆီးသကြား (ဆက်ခရင် Saccharin)ကိုသုံးပါက သကြားကဲ့သို့ ကြာရှည်မခံရေကြောင့် မှိုတက်လွယ်ဧ။ ဒေသို့ဖြင့် ဓာတုကြာရှည်ခံပစ္စည်းတိကို အလွန်အကျွံသုံးပါက ကျန်းမာရီး ကိုထိခိုက်စေပြီး အရသာလည်းမကောင်းလှရေကြောင့် သကြားအစစ်ကိုသာ ယိုလုပ်ငန်းတွင် သုံးသင့်ရရေ။

## ကိုးကား
ယိုင်းသာချင်း

## ယိုင်းသာချင်း

ယိုင်းသည်ဒန်း၊ ပုခက်ကိုဆိုလို့၊ ပုခက်လွဲရင်း၊ ဒန်းစီးရင်းသီဆိုရေ သဘာဝ သာခြင်းကလေးတိ ဖြစ်ရေ။

ဖခင်ရင်သွီး၊ အမိမွီးကေ၊ သမီးလှယေ၊ ပုခက်သျှေမှာ၊ အိပ်ပါလင့်လေ။ 

သမီး သမီး၊ ချစ်သမီး၊ သမီးဖခင်၊ ကိုင်းလယ်ပြင်မှာ၊ လင့်စင်ကိုစီး၊ စပါးတီးလို့၊

သမီးရတနာ၊ လှဖို့ရာကို၊ ဝယ်ပျာပီးရေ၊ သမီးလှယေ၊ ဇူးဝေ ဝေ။ ဇူး---ဇူး။

အချို့အရပ်ဒေသများတွင် ကပ္ပျာ အရွဲ့ ခဗျာ စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုး ခေါ်ဆိုကတ်ရေ။
ယိုင်းသာခြင်းတိနည်းတူ ကျေးလက်တေးသံတိ ဖြစ်ကတ်ရေ။ 

ဒေတေးသံတိ သဘာဝအလျောက် ဇူးဝေဝေဇူး။ ဟူးရေရေဟူး။ ကောက်ကရီကောက်။ ဟူး--ဟူး။ သာစွလေ၊
ဟန်စွလေဟူ၍ တေးသံချတွင်ထည့်ဆိုကတ်စော်ကို တွိ့ရပါရေ။ ဇူးဝေဝေဇူးဆိုရေ စကားလုံးတိကို ကလေးချော့ရေအခါ ထည့်ဆိုကတ်ရေ။ ဟူးရေရေဟူးမှာ တောသံ၊
တောင်သံ၊ လေသံရို့ဧ့ သဘာဝကို ပြဆိုရေ။ ကောက်ကရီကောက်-ကြက်တွန်သံ၊ ငှက်တွန်
သံတို့ကို ပြဆိုရေ။ သာစွလေ၊ ဟန်စွလေမှာ သာယာခြင်းကို ပြရေ။

ဥပမာအားဖြင့်----

တောင်ကလီလာ-မြောက်လီလာကေ။ ရင်မှာဧးချမ်း၊ ချစ်တေသူကို၊ နိန့်စဉ်လွမ်းရေ။

ဟူး---ဟူး။

## ကိုးကား
ယိုးဒယားဘွဲ့

## ကျေးဇူးတင် အမျက်မပြ ယိုးဒယားအဖွဲ့

ယိုးဒယားပူရာ၊ တိုင်းကြီးအောက်ချာ၊ ဗြသာတီစံမြန်း၊ ရွှီနန်းထွက်ဝင်ခါ၊ ကျွန် မှာမှုတော်ထမ်း၊ သာသနာယေလေး၊ ရောင်ဝါ နီညိုထွန်း၊ တိုင်းပြည်လည်း အီးချမ်းစည်ပင်သာယာ၊ ပေါ့ဆစွာ၊ ပျော်ပျော်နီကြငြား စစ်မကြေညာ၊ ထိုခါလူမျိုးခြား၊ မတရားတိုက်ခိုက်လာ၊ မတ်ရှီဝန်း ကိုယ်ရံတပ်ငယ်များရေနှင့်၊ ဆီးတားခုခံကာ၊ တိုင်းပြည်တော် ရဲဘော်လူသားများကို ၊ လားလို့စုပို့ရာ၊ အားပျက်စရာ+စရာ၊ လားကွက်မသာ+မသာ၊ သည်တစ်ခါ၊ ကမ္ဘာမီး ထက်ပြင်း၊ သည်မောင်ရင်းတွင်း ပူလောင်ကာ၊ ဆွီမျိုးမပါ၊ ပြည်ရွာရပ်နှင့်ကင်း၊ မနီးသာရေလေ၊ ခွဲခွာလာရခြင်း၊ ဂနိုင်မြို့ခြီရင်း၊ ကပ်ချဉ်းမှီကာ၊ တောဝနာ၊ ဟေမာမြိုင်ခြံလမ်း၊ ညှိုးငယ်စွာယေလေ၊ မောင့်မှာပျော်လို့မှန်း၊ ရွှေဘုံရွှေနန်း၊ တမ်းတမြင်ယောင်၊ တောသာခေါင်၊ တောင်လေတိမ်လိုစူး၊ မျိုးအံ့မူး၊ တူးကဲသေလာပယိမ်းယိုင်ကာ၊ ဂန္ဓစုံ၊ ခြီလမ်း၊ တောင်မွန့်ကိုင်ဗျာလေ၊ ယိမ်းယိုင်ကျော်ဖြတ်သန်း၊ သားရောသမီးပါ၊ လှမ်းပါလို့၊ ပင်ပန်းကြီးစွာ၊ အိမ်သူကြင်ရာ၊ လှကလျာကိုလေ၊ စိတ်မှာကြံအထွေး၊ မျက်ရည်လည်းယိုမစဲ၊ ငိုမဲငေးမှိုင်၊ မကြံနိုင်ခွေယိုင်ကာနွမ်း၊ စားအစာကိုလေ၊ နောက်ပါလူရို့ထမ်း၊ ရခိုင်တောင်ရိုးတန်းကိုလ၊ ဖြတ်သန်းကာ၊ သက်ခန္ဓာ၊ ငါ့မှာကြွင်းလေပြီ၊ ကိုယ်ရံစုံနှင့်၊ ခိုလှုံဖို့ရီးကို၊ ဗျာမီးတောက်လောင်ပြီး၊ တွေးဆ-တွေးဆ၊ ကြံမိကြံမိ၊ ဆွဲရ-ဆွဲရပြန်ပြီ- ပြန်ပြီ၊ မသာမဤ ဗျာပီလီ၊ မရောက်ဖူးယေလေ၊ ကြောက်ဒူးလည်းတုန်လှပြီ။

ရက္ခပူရီ၊ တိုင်းမဌာနီ၊ ဓညဝတီ၊ သာကီပျော်စံမြန်း၊ ဝိမလခေါ်၊ ပညာကျော်၊ မှူးတော်သူ့ထံထမ်း၊ သူ၏ ဉာဏ်စွမ်း၊ အံ့မခန်းမို့ ၊ မြီစိုမှိုင်းမှောင်၊ ကောင်းအောင်သူ့ထံပါး၊ ငယ်ဆရာ၊ ပမာပုံသို့မခြား၊ စုံတရာမမှားစီရ၊ ကြိုး စားပြပြင်၊ သူချစ်ခင်၊ ဘုရင်ရှိတော်ပါး၊ ခေါ်ဆောင်ယူကာလားပါလို့၊ မင်းများစံပျော်၊ ရွှီးနန်းတော်၊ လွန်စွာရှုမဆုံး၊ နတ်မင်းအသွင်၊ ဘုရင်သာကီဘုန်း၊ နန်းလုံးအံ့မဆုံး၊ နန်းလုံးထိန်ပြောင်၊ စိမ်းမြရောင်၊ ဖက်ရောင်ပတ္တမြား၊ လင်း ပြောင်ထိန်ထိန်၊ ရွှေနန်းရွှီအိမ်၊ စည်းစိမ်ပျော်စံစား၊ ခြီတော်ဦးတိုက်ခစား၊ ကျွန့်ကိုမြင်ခါသနား၊ မေတ္တာတော်ထား၊ သားရင်းပမာ၊ နောက်ပြည်ရွာ၊ ကံသာမြို့ ငယ်ရပ်၊ စောင့်ရှောက်စေအပ်ခါမှ၊ ဖမြတ်ရာဇာ၊ မြတ်လှဆရာ၊ ဦးတင်ခါ၊ ကောင်းစွာမှုတော်ထမ်း၊ နောက်ပါကိုယ်ရံ၊ စိတ်သန်ခိုင်အားကျန်း၊ ကျွန့်မှာလေ၊ အီးချမ်းလွန်သာယာ၊ တိုင်း ကားပြည်ရွာ၊ ပြည်ရွာ၊ စားအစာစုံပြည့်ဖြိုး၊ ပရာဇာမှာလေ၊ သက်တော်ရာကျော်တိုး၊ ရွှေမိုးငိုမိုးရွာပါစီ၊ ကျေးဇူးရှင် သခင်နှစ်ပါးကို၊ အားထားခိုကာမှီ၊ အသက်ရှည်စီ-ရှည်စီ၊ ဘုန်းကြီးစီ’ကြီးစီ၊ အန္တရာယ်မျိုးကင်းစီ−ကင်းစီ၊ ဘီမျိုး ချင်းစီ၊ သျှင်းစီ၊ စောမှိုင်းမောင်အယင်ပျောက်လို့ ၊ နောက်မှ နတ်ရွာမှီတင်ပါလီ။

## မြောက်ဦးထီးနန်းကို ချီးကျူးဆိုသော ယိုးဒယာဘွဲ့

လေးရပ်ဝတီ၊ ရာဇဌာနီ၊ သာကီပျော်စံမြန်း၊ အံ့မခန်းနတ်နန်းဝေယျာ၊ ပုံပမာစုံစွာမှန်ထား၊ စိန်သားလည်းမြသား- ဂေါမုတ္တာ၊ ဥဿဘယာ၊ နီလာကြောင်မျက်ရွဲ၊ လှမျိုးစုံစုံ၊ နန်းဘုံလွန်ထူးကဲ၊ မြင်သူမြိုင်ငေး၊ အံ့ထဲနတ်တို့ကူညီဖန်၊ တက်ဖျားမိုးစွန်၊ ရောင်လျှံထိန်ထိနည်း၊ တိုင်းပြည်တော်ကြီး တိုးတက်စည်ပင်သော၊ လူများစွာ နတ်ရွာနတ်ဘုံအ လား၊ ပျော်ပါပလွှား၊ ဝတ်စားဆင်ယင်ခါ၊ မြို့ရောတောပါ၊ ဇာခါပျင်းဖို့လဲ၊ နတ်မဟူ-လူမက၊ နောက်စ ခလန်လန်၊ ဦးရိတ်ဆံ-ထုံးပြင်-ပျိုဖြူများ၊ ယောက်ျားလူပျိုသေ့၊ တောင်နှစ်ဆယ်၊ ခါးဝတ်ဝတ်ဆင်ထား၊ နှစ်ပါးလည်းမေပျို+ မောင်ပျို၊ လှကြပါယင့်၊ ရပ်ရွာထိုထို၊ နှစ်ပါးလည်း မေပျို မောင်ပျို ခေါ်ကြပါယင့်၊ ရပ်ရွာထိုထို၊ မိဖဖိုးအို၊ ထို ထိုကျောင်းကန် ဘုရားမှာ၊ တရားကျင့်လို့သာ၊ တိုင်းကားပြည်ရွာ၊ ပြည်ရွာမင်း၏ ဘုန်းတော်-ဘုန်းတော်၊ မိန်းမ ယောက်ျား တပျော်ပျော်၊ မကြားမမြင်ဘူးယောင်၊ မကြာမမြင်ဘူးယောင်၊ ထူးလည်းထူးရေ ထူးရေနိုင်ငံတော်..။

## ကိုးကား

ရခိုင်စာဆိုတော်များ (ထွန်းရွှေခိုင်-မဟာဝိဇ္ဇာ)
မှိုသတ်ဆီး

**မှိုသတ်ဆီး** () ရေ ဇင့်၊ မဂ္ဂနီးစ်နဲ့ ကော့ပါးရို့ ပါဝင်ရေ အော်ဂဲနစ် ဓာတုပစ္စည်းတိ ဖြစ်ကတ်ရေ။ လယ်သမားတိ၊ စိုက်ပျိုးရီးသမားတိရေ မှိုသတ်ဆီးတိကို ကောက်ပဲသီးနှံတိ အပေါ် ဆီးဖြန်းခြင်း၊ မြီတွင်း ထည့်သွင်းပီးခြင်း စသည့်နည်းဖြင့် အသုံးပြုကတ်ရေ။ ဒေနည်းဖြင့် ကောက်ပင်တိ၌ ပျံနှံ့ဖျက်စီးတတ်ရေ မှို တိကို နှိမ်နင်းနိုင်ရေ။

## ကိုးကားချက်
ယူဇနာ

**ယူဇနာ**အသုံးအနှုန်းရေ “ယောဇန” ဆိုရေ ပါဠိမှ ဆင်းသက်ခေါ်ဝေါ်ရေ အသုံးအနှုန်းဖြစ်ရေ။ 
ယူဇနာဧအကွာအဝီးကို ရှေးဆရာရို့က တစ်ယူဇနာတွင် တစ်ဆယ့်နှစ်မိုင်ဟိဧ။ တစ်ဆယ့်သုံးမိုင်ဟိ၏ စရေနန့် အမျိုးမျိုးပြဆို ရီးသားခဖူးပါရေ။

“ဗြဟ္မဇာလသုတ် အဋ္ဌကထာ၌ နာလန္ဒာနန့် ရာဇဂြိုဟ် တစ်ယူဇနာ ဝီးကွာ၏။” ဟု အဆိုဟိခရေအတိုင်း ခုမီးရထားလမ်းမိုင်တိုင် အမှတ်အသားတိလည်း ရှစ်မိုင်အတိအကျ ဟိနီရေကြောင့် တစ်ယူဇနာမှာ ရှစ်မိုင် ဟိဖို့ဟု ဗုဒ္ဓသာသနိက ပထဝီဝင်ကျမ်းတွင် ကိုယ်တွေ့လေ့လာရီးသားထားရေကို တွေ့ရရေ။

သီတဂူဆရာတော် အသျှင်ဉာဏိဿရက ပိဋကတ်ကျမ်းလာ မြို့အကွာအဝီးအတိုင်း အိန္ဒိယတွင်ရောက်ဟိစဉ် ခန့်မှန်းတွက်ချက်ရာ အငြင်းပွားဖွယ် အဆိုပြုချက်သစ်တိ ထွက်ပေါ်ခရေ။

## အတိုင်းအတာ ဝေါဟာရ ၁၂-မျိုးလင်္ကာ
လက်သစ်တောင်တာ  ယူဇနာတိုင်အောင်ရေ မြန်မာရို့ဧအတိုင်းအတာနည်းလင်္ကာ
# ၁၀-ဆံခြည်မျှင် တစ်နှမ်း၊
# ၆-နှမ်း တစ်မုယော၊
# ၄-မုယော တစ်လက်သစ်၊
# ၈ လက်သစ် တစ်မိုက်၊
# ၃-မိုက် တစ်တောင်၊
# ၄-တောင် တစ်လံ၊
# ၇-တောင် တစ်တာ၊
# ၂၀-တာ တစ်ဥသဘ၊
# ၂၀-ဥသဘ တစ်ကောသ၊
# ၄-ကောသ တစ်ဂါဝုတ်၊
# ၄-ဂါဝုတ် တစ်ယူဇနာ၊
# တာ(၁၀၀၀)တစ်ထောင် တစ်တိုင်။
ယူကလစ်

**ယူကလစ်** ( ; ) ရေ အခြား ပညာလိုလားသူတိနန့်အတူ အက်သင်းမြို့ဟိ ပလေးတိုဧ တပည့်တိထံ၌ ပညာရပ်တိကို ဆည်းပူးခဖူးသူ ဖြစ်ရေ။ အီဂျစ်နိုင်ငံဧ ပထမ တော်လမီဘုရင်(ဘီစီအီး ၃ဝ၆-၂၈၃) လက်ထက်တွင် အလက်ဇန္ဒရီးယားမြို့ရေ ကမ္ဘာ့ပညာသျှင်ကြီးတိ စုဝီးရာဌာန တစ်ခု ဖြစ်ခလီရေ။ ထင်ရှားသည့် ဆရာအမြောက်အမြား ထိုမြို့သို့ ကျောင်းတိ တည်ထောင်ရန် လားရောက်ကတ်ရာတွင် ဂရိလူမျိုး ယူကလစ် အမည်ဟိ ပုဂ္ဂိုလ်လည်း ပါဝင်ရေ။ ဒေပိုင် ယူကလစ်ရေ ဂရိလူမျိုးဖြစ်၍ အယ်လက်ဇန္ဒြီးယား တွင် နီထိုင် စာပေ သင်ကြားပို့ချခရေ ဟူရေရို့က လွဲ၍ သူဧအကြောင်းကို မည်မည်ရရ မသိခကတ်ပေ။

ယူကလစ်ရေ ထိုခေတ် ပညာတတ်တိကဲ့သို့ပင် ဂီတ၊ အနုပညာ၊ မြင်မှုပညာနန့် အခြားပညာရပ်တိတွင် ကျွမ်းကျင်လီရေ။ ယကေလည်းသော သူစိတ်အဝင်စားဆုံး ပညာရပ်မှာ သင်္ချာဖြစ်ရေ။ သူဧ တပည့်တိအား ကြမ်းပြင်ပေါ်၌ သဲတိကိုဖြူးကာ တုတ်တစ်ချောင်းဖြင့် ဂျီဩမေတြီပုံတိကို ဆွဲ၍ အဆိုမှန်တိနန့် သက်သေပြချက်တိကို သျှင်းပြလီဟိရေ။ ယူကလစ်နန့် ဂျီဩမေတြီကို ခွဲခြား၍ မဖြစ်နိုင်ချေ။ သူရီးသားခသော စာအုပ်တိအနက် လူသိ အတိဆုံးဖြစ်သော ယူကလစ်ဧ *အခြေခံတိ* ဟု ဘာသာပြန်ဆိုနိုင်မည့် အဲလီးမင့်ကျမ်း (Elements) ကို နှစ်ပေါင်း ၂ဝဝဝ ကျော် တိုင်အောင် ကျောင်းသုံးစာအုပ်အဖြစ် အသုံးပြုခကတ်ရေ။ ထိုအဲလီးမင့်ကျမ်းရေ ၁၃ တွဲဟိရာ၊ ပထမ ၄တွဲနန့် ဆဋ္ဌတွဲ လောက်ကိုသာ လီလာသူတိရေ။ ထိုအဲလီးမင့်ကျမ်းကို ဘာသာ အမြောက်အမြားသို့ ပြန်ဆိုထားကတ်ရေ။ 

တစ်ခါတွင် အီဂျစ်ဘုရင်က ယူကလစ်အား ဂျီဩမေတြီ ဘာသာရပ်ကို သင်ကြားရာ၌ အဲလီးမင့်ကို လီလာရရေထက် ပို၍ လွယ်ကူသောနည်း မဟိသလော ဟုမေးရာ ဂျီဩမေတြီသို့လားရန် မင်းလမ်းမကြီး မဟိပါဟု ပြန်လည်ဖြေကြားရေဟု ဆိုရေ။ တစ်ခါတွင်လည်း ဂျီဩမေတြီတွင် ပထမဆုံးဖြစ်သည့် အဆိုကို သင်ကြား၍ အပြီးတွင် တပည့်တစ်ဦးက ထ၍ ဒေကိစ္စတိကို သင်ကြားခြင်းဖြင့် မည်ကဲ့သို့ အကျိုးထူးတိကို ရဟိနိုင်ပါမည်နည်းဟု မေးလိုက်ရာ၊ ယူကလစ်က သူဧ အစေခံအား ခေါ်၍ သင်ကြားမှုအတွက် အကျိုးအမြတ်ကို ခံစားလိုလှတဲ့ ဒီလူကို သုံးပဲနိပီးလိုက်စမ်းဟု ပြောဖူးရေဟု ဆိုလေရေ။

မျက်မှောက်ခေတ် ဂျီဩမေတြီစာအုပ်တိရေ ယူကလစ်နန့် အသေးအဖွဲ အချက်အလက် ချေတိတွင်သာ ကွဲလွဲပြီး ကေ သူဧတွိ့ဟိချက်တိပေါ်တွင် အဓိကအားဖြင့် မူတည်ထားရေကို တွိ့ရလေရေ။ အမှန်မှာ ထိုစာအုပ်တိရေ အဲလီးမင့်ကို တစ်မျိုးတစ်ဖုံ စီစဉ်ထားခြင်းမျှသာ ဖြစ်ရေ။ 

ယူကလစ်ရေ ဂျီဩမေတြီနန့် စပ်လျဉ်းသော စာအုပ် အမြောက်အမြားကိုလည်း ရီးထားခသေးရေ။ ထို့ပြင် မြင်မှု ဆိုင်ရာ ကျမ်းစာအုပ်နန့် ဂီတပညာဆိုင်ရာကျမ်းတိကိုလည်း ရီးသားခသေးရေ။ ယကေလည်းသော သူရီးသားခသော စာအုပ် စာတမ်း အမြောက်အမြားပင် ပျောက်ကွယ် ဆုံးရှုံး ကုန်ခလေရေ။

## ကိုးကား
ယူရိုရိုက်လေယာဉ် ရိုင်ဖွန်း

**ယူရိုရို့က်လေယာဉ် ရို့င်ဖွန်း** () ရေ အင်ဂျင်နှစ်လုံးတပ် ဘက်စုံသုံး ရို့က်လေယာဉ်ဖြစ်ရေ။ ဒေရို့က်လေယာဉ်ကို ကွဲပြားရေ ကုမ္ပဏီ (၃) ခု ဖြစ်ရေ Alenia Aeronautica ၊ BAE Systems နန့်EADS ရို့ အကျိုးတူ ပူးပေါင်းပနာ တည်ဆောက်ထားခြင်း ဖြစ်ရေ။ လက်ဟိအနိန်နန့်ဗြိတိသျှ တော်ဝင် လေတပ် ၊ ဂျာမန်လေတပ် ၊ အီတလီ လေတပ် ၊ စပိန် ၊ ဩစတြီးယားနန့်ဆော်ဒီအာရေဗျ လေတပ်ရို့တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက် ဟိကတ်ရေ။

## ကိုးကား
ယူနိုမော်တော်ဆိုင်ကယ်

**ယူနိုမော်တော်ဆိုင်ကယ်** (Uno vehicle) ဆိုစွာမှာ နောက်ဆုံးပေါ် မော်တော်ဆိုင်ကယ် ဒီဇိုင်းဖြစ်ရေ။ ဘီး ၂ လုံးကို ဘေးချင်းယှဉ်ပြီးကေ တည်ဆောက်ထားသနန့်ဆိုင်ကယ်ဧကိုယ်ထည် တဝက်သာ ဟိကာ ဆိုင်ကယ်ကို အိမ်တွင်းတွင် ထည့်သိမ်းနိုင်လောက်အောင် သေးငယ်ပေ့ါပါး ဝန်ကျဉ်း စီရေ။ တည်ငြိမ်မှုကို ပိုရစေသနန့်တိမ်းမှောက်မှု နည်းပါးစီရေ။ ဆိုင်ကယ်ရပ်နား နီရာ သက်သာစီရေအပြင် လမ်းပိတ်မှု လျော့ပါးစေနိုင်ရေ။ ဆိုင်ကယ်ရေ ၃၆ ဗို့အား လျှပ်စစ်ဓာတ်နန့်မောင်းနှင်နိုင်သနန့်လောင်စာဆီ ကြောင့်ဖြစ်ရေ အခိုးငွေ့ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ် ဓာတ်ငွေ့လျော့ပါးစီရေ။ သိုကေ ၂၄ ဗို့အားသာသုံးကြောင်း တိ့ဟိရရေ။

ဆိုင်ကယ်တွင် အပိတ်အဖွင့် ခလုတ်သာ ပါဟိပြီးကေ အမြန်မောင်းလို ပါက မောင်းသူဧကိုယ်ခန္ဓာကို အရှေ့သို့ကိုင်းပြီးကေ အမြန်နုန်းလျှော့လို ပါက ကိုယ်ခန္ဓာကို မတ်မတ်ထား မောင်းရပါဖို့။ 

ပထမဆုံး ထွင်ရေ နမူနာ ဒီဇိုင်းဆိုင်ကယ်ရေ တနာရီ ၂၅ မိုင်မှ ၆ဝ မိုင်နှုန်း မောင်းနိုင်ပြီးကေ ၂.၅ နာရီခန့် ကြာကြာမောင်းနိုင်ရေ။ 

တီထွင်ရေ သိပ္ပံပညာရှင်မှာ အသက် ၁၈ နှစ်သာ ဟိရေ ကနေဒါနိုင်ငံ၊ Ontario မြို့တွင် နေထိုင်သူ Ben Gulak ဖြစ်ရေ။ အထက်တန်းမှ စတင်ပြီးကေ ပညာထူးချွန်ဆုတိနန့်စကော်လားရှစ်ရဟိခ သူဖြစ်ရေ။ ၂၀၀၆ နှစ်တခုတည်းတွင် Intel International Science and Engineering Fair Grand ပြိုင်ပွဲတွင် တတိယဆု. Intel International Science and Engineering Fair တွင် ပထမဆု၊ Herbert Hoover Young Engineer Award 2006 ဆု၊ Yale Science and Engineering Award ဆု၊ Hillfield STrathallan College McMaster University Award for Industrial Design Technology ၂၀၀၄ မှ ၂၀၀၆ထိ ဆက်ရို့က် ဆုရခရေ။ McMaster's LEAP Robotics Program ပြိုင်ပွဲတွင် သူခေါင်းဆောင်ရေ အသင်းရေ ပထမရခပြီးကေ အသင်းသားအားလုံး ကနေဒါငွေ၃ထောင် စကော်လာရှစ်ရဟိခ ကတ်ရေ။ သူရေ Waterloo's Rim Robotic's Challenge တွင် အသင်းခေါင်းဆောင်လည်း ဖြစ်ရေ။ 

အဖိုးဧအကူညီနန့်ကလေးဘဝမှစတင်ပြီးကေ ရထား၊ ကားလေးတိ ကိုယ်ရို့င် တီထွင်ခရေ။ သူငယ်စဉ်အခါတွင် သူဧအဖိုး အင်ဂျင်နီယာ Werner ဧစက်ပစည်း တီထွင်မှုတွင် စိတ်ဝင်စားစွာ ဝင်ရောက် တည်ဆောက်ခရေ။ ယင့်ချင့်ကြောင့် စက်ပစည်း သံထည် မက်ကင်းနီကယ် တည်ဆောက်မှုတွင် ကလေးဘဝမှစပနာ ရင်းနှီးခပေရေ။ သူဧအဖိုး ၂၀၀၄ တွင် ကွယ်လွန်ရေအခါ အဖိုးဧဝပ်ရှော့ ကလေးကို အပိုင်ရသနန့်အဖိုး ပျိုးထောင် ပီးခရေ အမွေအနှစ်တိနန့်အောင်မြင် ရကြောင်း သိဟိရရေ။ 

ယူနိုဆိုင်ကယ်ကို တီထွင်ရခြင်းမှာ ၂၀၀၆ တွင် တရုတ်ပြည်သို့ အလည်လားရာမှ ဆိုင်ကယ်တိဧဆိုးကျိုးတိနန့်မီးခိုးထွက်ခြင်းတိကြောင့် ပုံစံသစ် ထွင်လိုရေစိတ်တိပေါ်ခလေရေ။ ဝန်ကျဉ်းပြီးကေ စရိတ်သက်သာကာ သိမ်းဆည်းလွယ်ရေ ဆိုင်ကယ်ကို တီထွင်ခကြောင်းသိဟိရရေ။ 

## ကိုးကား


## ပြင်ပလင့်ခ်တိ
* www.scitechontario.org
* www.innovationcanada.ca
* www.scitechontario.org
ယှေးခေတ် ဖီလိုဆိုဖီ

ယှေးခေတ် ဖီလိုဆိုဖီ ခေတ်ရေ ဆိုကရေးတီး ခေတ်မရိုင်မီ ရှေ့တွင် တက်ကြွရေ ဂရိ ဒဿနပညာသျှင် တိ သို့မဟုတ် အစောပိုင်းအသိပညာကို ဟောပြောခရေ ခေတ်ကို ရည်ညွှန်းရေ ။ ယင်းချင့်ကြောင့် ဆိုကရေးတီမတိုင်မီခေတ် ဟုလည်းခေါ်ရေ။

၎င်းရို့တွင် အောက်ပါ ဖီလိုဆိုဖာကြီးတိ ပါဝင်ရေ ။
*Thales of Miletos(မီလီတပ်စ် မှ သေးလ်စ်) (c. 624 - 546 BC )ဂရိနိုင်ငံသားဖြစ်ရေ။
*Anaximander(အနက်ဇီမန်းဒါ) (c. 610 - 546 BC )ဂရိနိုင်ငံသားဖြစ်ရေ။
*Anaximenes(အနက်ဇီမင်းနီးစ်) (c. 585 - 525 BC )ဂရိနိုင်ငံသားဖြစ်ရေ။
*Pythagoras(ပိုက်သဂိုးရပ်) (c. 570 - 490 BC )ဂရိနိုင်ငံသားဖြစ်ရေ။
*Heraclitus(ဟားရက်ကလိတပ်စ်) ( BC 455-35 )ဂရိနိုင်ငံသားဖြစ်ရေ။
*Parmenides of Elea (အယ်လီနာမှ ပါမီနိဒက်စ်)(c. 515 - 450 BC )ဂရိနိုင်ငံသားဖြစ်ရေ။
*Anaxagoras(အနက်ဆာဂေါရပ်စ်) (c. 500 - 428 BC )ဂရိနိုင်ငံသားဖြစ်ရေ။
*Empedocles(အင်ပိဒေါကလိစ်) (c. 490 - 430 BC )ဂရိနိုင်ငံသားဖြစ်ရေ။
*Zeno of Elea(အယ်လီယာမှ ဇီနို) (c. 490 - 430 BC )ဂရိနိုင်ငံသားဖြစ်ရေ။
*Protagoras(ပရိုတာဂေါရပ်စ်) (c. 490 - 420 BC )ဂရိနိုင်ငံသားဖြစ်ရေ။
*Gorgias(ဂေါရပ်စ်) ( BC 3 767 - 767 )ဂရိနိုင်ငံသားဖြစ်ရေ။
*Democritus(ဒီမိုကရိုက်တပ်စ်) (c. 460 - 370 BC )ဂရိနိုင်ငံသားဖြစ်ရေ။

ယေဘူယျအားဖြင့် ပြောရကေ ၎င်းရို့ဧ လက်ရာတိ ကြွင်းကျန်သမျှရေ စာသားအပိုင်းအစ အနည်းငယ်ရို့ရေ နောက်ပိုင်း ဖီလိုဆိုဖာတိနန့် သမိုင်းပညာသျှင်တိဧ ကိုးကားချက်တိဖြစ်ရေ။

ဆိုကရေးတစ်ခေတ် ဖီလိုဆိုဖာ တိရေ ၎င်းရို့ပတ်ဝန်းကျင်တွင် မြင်တွိ့ခရသည့် ဖြစ်စဉ်တိအတွက် ရိုးရာဒဏ္ဍာရီဆန်ဆန် သျှင်းပြချက်တိကို ပယ်ချခရေ ။ 

အရာအားလုံးက ဇာကလာတာလဲ၊ 

ဇာကြောင့် ဒီလိုမျိုးမျိုးတွေဟိလဲ၊ 

သဘာဝကို သင်္ချာနည်းနန့် ဇာပိုင်ဖော်ပြနိုင်ဖိုလဲဆိုရေ မေးခွန်းေ့တွ မေး လာကတ်ရေ။ 

သဘာဝတရားတစ်ခုလုံးကို သျှင်းပြရန် စကြဝဠာအခြေခံမူတိကို ရှာဖွေခကတ်ရေ ။ သူရို့တွေ့ခရေ အဖြေထက် သူရို့မေးရေမေးခွန်းတွေအတွက် ပိုအရီးကြီးပေမယ့်၊ သူရို့ဖော်ထုတ်ခရေ ပြဿနာတွေနန့် ဝိရောဓိတိဟာ နောက်ပိုင်းမှာ သင်္ချာ၊ သိပ္ပံပညာနန့် ဖီလိုဆိုဖီလိလာမှုအတွက် အခြေခံဖြစ်လာရေ။

ခေတ်ကာလဧ အရီးကြီးရေ လှုပ်ရှားမှုတိတွင် Milesian School  ၊ Eletic School ၊ Ephesian School ၊ Pluralism ၊ Pythagoreanism ၊ Sophism နန့် Atomism ရို့ပါဝင်နီသိမ်းရေ။
## ကိုးကား
ရက္ခိုင့်အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်

**ရက္ခိုင့်အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်** (United League of Arakan; အတိုကောက် **ယူအယ်လ်အေ**) စွာ ရက္ခိုင့်တပ်တော်ဧ နိုင်ငံရီးပါတီတစ်ခုဖြစ်ရေ။ ရက္ခိုင့်အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ဧ ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ကို ရက္ခိုင့်တပ်တော် စစ်ဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းမြတ်နိုင် မှ တာဝန်ယူပြီး အတွင်းရီးမှူး တာဝန်ကို ဒေါက်တာညိုထွန်းအောင် မှ တာဝန်ယူရေ။

၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် မတ်လ ၂၃ ရက်နိတွင် United League of Arakan (ULA)/AA  လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အား  အကြမ်းဖက်အုပ်စုနန့် မတရားအသင်းအဖြစ် အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရီးဗဟိုအဖွဲနန့် ပြည်ထဲရီးဝန်ကြီးဌာနရို့က အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၁/၂၀၂၀ နန့် ကြေညာခရေ။

## သမိုင်းကြောင်း
ရက္ခိုင့်အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်အား ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၆ ရက်မှ ၂၁ရက်အထိ ပထမအကြိမ် မျက်နှာစုံညီ အစည်းအဝေးအား နယ်စပ်တစ်နီရာတွင် ပြုလုပ်ပြီး ထူထောင်ခရေ။ ရက္ခိုင့်အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်အား ဥက္ကဋ္ဌ၊ အထွေထွေအတွင်းရီးမှူး၊ အတွင်းရီးမှူး ၁၊ ၂ ၊ ၃ အပါအဝင် ဗဟိုကော်မတီဝင် ၂၁ ဦးနန့် ဖွဲ့စည်းခရေ။

## ပြင်ပလင့်ခ်တိ
*www.ulaparty.com  
*|date=30 November 2020 
*(1)United League of Arakan's Old Website
*(2)United League of Arakan's Old Website
## ကိုးကား
ရက္ခိုင်ပြည်ကျောင်းသားသမဂ္ဂ

ရက္ခိုင်ပြည်ကျောင်းသားသမဂ္ဂသည် ကျောင်းသားနိုင်ငံရီးအဖွဲ့အစည်းဖြစ်ပါရေ။
ရက္ခိုင်ပြည်ကျောင်းသားသမဂ္ဂကို ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ရက္ခိုင်ကျောင်းသားတိက စတင်ပနာတည်ထောင်ခပါရေ။ ရက္ခိုင်ပြည်ကျောင်းသားသမဂ္ဂသည် ၂၀၁၅ အမျိုးသားပညာရီး သပိတ်တွင် ထဲထဲဝင်ဝင် ပါဝင်လှုပ်ယှားခပါရေ။ စစ်တွေ ရီချမ်းပြင်တွင်ဟိမ့်ရေ GTC  ကျောင်းကနီပနာ ကျောင်းသား ကျောင်းသူ ၂၀၀၀၀ ကျော်နန့် သပိတ်စစ်ကြောင်း စတင်ထွက်ဟိမ့်လာပြီး စစစ်တွေမြို့ထဲတွင် ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ် ၊ စစ်တွေတက္ကသိုလ် ကျောင်းသားတိနန့်  ပူပေါင်းပနာ အမျိုးသားပညာရီးစနစ် ကို သပိတ်တိုက်ပွဲ ဆင်နွဲခကတ်ပါရေ။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်မှာ တက္ကသိုလ်အသီးသီးမှာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂတိစတင်ဖွဲ့စည်းခကတ်ပါရေ။ မိခင်အဖွဲ့အစည်းမှာ ရက္ခိုင်ပြည်ကျောင်းသားသမဂ္ဂဖြစ်ပါရေ။ ၂၀၁၆ _၂၀၁၇ ခုနှစ်အတွင် ရက္ခိုင်ပြည်ရှိ ကောလိပ်တိ၊ တက္ကသိုလ်တိ ၊သက်မွေးဝမ်းကျောင်းကျောင်းတိမှာ သမဂ္ဂ အသီးသီး ပေါ်ထွန်းလာကတ်ပါရေ။ ၎င်းရို့တိမှာ
၁။ ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်ကျောင်းသားသမဂ္ဂ(စစ်တွေ)
၂။စစ်တွေတက္ကသိုလ်ကျောင်းသားသမဂ္ဂ
၃။ နည်းပညာတက္ကသိုလ်ကျောင်းသားသမဂ္ဂ(စစ်တွေ)
၄။ သံတွဲ GTI (အဂု GTC)
၅။ ကျောက်ဖြူ GTC
၆။ ကျောက်ဖြူပညာရီးဒီကရီကောလိပ်
၇။တောင်ကုတ်တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများသမဂ္ဂ
၈။ အခြေခံပညာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂ (စစ်တွေမြို့နယ်)
ရို့ဖြိုက်ကတ်ပါရေ။
၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ရက္ခိုင်ပြည်ကျောင်းသားသမဂ္ဂ၏ ပထမဆုံးညီလာခံကို တောင်ကုတ်မြို့ဟိမ့် တောင်ကုတ်တက္ကသိုလ်တွင် ကျင်းပခကတ်ပါရေ။ မဟာမိတ်ကျောင်းသားသမဂ္ဂ ကိုယ်စားလှယ်တိလေ့ တက်ရောက်ခကတ်ပါရေ။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်မှာ ရက္ခိုင်ပြည်ကျောင်းသားသမဂ္ဂ၏ ဒုတိယကြိမ်မြောက် ညီလာခံကို သံတွဲမြို့ သံတွဲ(GTC) တွင်ကျင့်ပခဲ့ပါသည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ် အတွင်း စစ်ဘေးရှောင် ကယ်ဆယ်ရီး လုပ်ငန်းတိကိုလက်ဆောင်ခပါရေ။ ယင်းအပြင် ကျောင်းသားနိုင်ငံရီးလှုပ်ရှားမှုများအပါအဝင် ကျောင်းတွင်းလိုအပ်ချက်တိကို ဆန္ဒဖော်ထုတ်တောင်းဆိုခပါရေ။ ၂၀၂၀ ခုနှစ်မှာ မြန်မာတပ်မတော်က ရခိုင်ပြည်သူများကို အကြမ်းဖက်ဖမ်းဆီး လုပ်ဆောင်နီစွာကို ဆန္ဒပြခကတ်ပါရေ။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ရက္ခိုင်ပြည်တွင်း အင်တာနက်ဖြတ်တောက်မှုတိကို ရက္ခိုင်ပြည်ကျောင်းသားသမဂ္ဂ ဆန္ဒထုတ်ဖော်ခကတ်ပါရေ။ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် စစ်ဆန့်ကျင့်ရီးလှုပ်ရှားမှုတိကို ဆန္ဒပြကတ်တေအတွက်နန့် ရက္ခိုင်ပြည်ကျောင်းသားသမဂ္ဂ ရဲဖော်တိဖြိုက်တေ ကိုဦးသန်းနိုင်၊ ကိုတိုးတိုးအောင်၊ ကိုကျော်နိုင်ဌေး၊ ကိုကောင်းထွန်း၊ ကိုမြတ်စိုးဝင်းရို့ အဖမ်းခံကတ်ရပနာ ထောင်ဒဏ်ချမှတ်ခံရပါရေ။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် မိုခါဆိုင်ကလုန်းမုန်တိုင်း တိုက်ခတ်မှု တိကြောင့် အရေးပေါ်ကယ်ဆယ်ရီး ကော်မတီဖွဲ့စည်းကာ ကယ်ဆယ်ရီး လုပ်ငန်းတိကို ဆောင်ရွက်ခကတ်ပါရေ။ ၂၀၂၃ ဩဂုတ်(၁၃) ဆန်ပြဿနာနိန့် အခမ်းအနားပြုလုပ်ကျင်းပသောကြောင့် ရက္ခိုင်ပြည်ကျောင်းသားသမဂ္ဂခေါင်းဆောင်များ လွတ်မြောက်နီ‌မြီသို့ ရှောင်တိမ်းခဲ့ရပါသည်။ ရက္ခိုင်ပြည်ကျောင်းသားသမဂ္ဂအနီဖြင့် လွတ်မြောက်နီမြီတွင် ရက္ခိုင်ပြည်သူအကျိုးပြုလုပ်ငန်းတိ၊ ကျောင်းသားထုအခွင့်အရီးကာကွယ်ရီးတာဝန်တိ၊ အမျိုးသားရီးတာဝဝန်တိကို လုပ်ဆောင်နီလျှက်ဟိပါရေ။

ကဏ္ဍ:အဖွဲ့အစည်းတိ
ရက်ကန်းလုပ်ငန်းနန့် စပ်ဆိုင်ရာ ဝေါဟာရတိ

## ပြင်ပလင့်ခ်တိ
ရခိုင် ဘာသာစကား လမ်းညွှန် (ဦးစက္ကိန္ဒ-ရခိုင်မြေ)
ရက်ကန်းစင်

၁၉ ရာစု ဆန်းစလောက်အထိ လူရို့ရေ ရိုးရိုးအဆင်တိ 
ကို ရက်ကန်းစင်တိနန့်ရာ ရက်လုပ် နိုင်ခကတ်ရေ။ အဆင် 
ဆန်းတိကို ရက်လိုရေအခါ ရက်ကန်းစင် တစ်စင်ကေ လူ 
၃ ယောက်ကျစီ အလုပ်လုပ်ကတ်ရရေ။ ဒေ ၃ ယောက်တွင် 
ပထမလူရေ အဆင်ပုံစံကို ကြည့်ပနာ ဒုတိယလူအား ဇာပိုင် 
နှတ်ကို နင်းပီးရဖို့ကို၎င်း၊ တတိယလူအား လိုရေအရောင် 
ရဟိအောင် ဇာပိုင်လွန်းကို အသုံးပြုရဖို့ကို၎င်း ရက်ပြတ် 
ညွှန်ကြားပီးနီရလီရေ။
ခရစ် ၁၈ဝ၄ ခုနှစ်တွင် ဂျိုးဇက်မာရီဂျက္ကတ်ဆိုသူ ပြင်သစ် 
ရက်ကန်းသမားတစ်ဦးရေ ရက်ကန်းတစ်မျိုးကို တီထွင်လိုက် 
ရေ။ ထိုရက်ကန်းစင်မှာ ဂျက္ကတ်ရက်ကန်းစင်ဟုတွင်ပနာ များစွာ 
တိုးတက်လာခရေ။ ယပိုင် ရက်ကန်းစင်မျိုးနန့် အဆင်ဆန်း 
တိကို လူတစ်ယောက်တည်းနန့် ရက်လုပ်နိုင်ရေ။ ဂျက္ကတ် 
လက်ထက်မတိုင်ခင်က အခြားပြင်သစ်လူမျိုးတစ်ဦး ဖြစ်သူ 
ဇက်ဒါဗိုကန်ဆန်ရေလည်း လိုသည့်အဆင်မျိုးရအောင် ဒလိမ့် 
တုံး၌ အပေါက်ငယ်တိ စီတန်းပနာ ဖောက်လုပ်ထားသည့် 
အထိန်းကရိယာတစ်မျိုးကို တီထွင်ခရေ။ ဗိုကန်ဆန်ရေ 
တိုင်ခြည်တိုင်း၌ ယင်းရို့ကို မြှင့်တင်ပီးရန် (မြှင့်ကြိုး) 
တစ်ပင်စီ ချည်ပနာ ထိုကြိုးစတိကို ဘောင်တစ်ခုသို့ ဆက် 
ထားရေ။ ဘောင်တွင် ဒလိမ့်တုံး မျက်နှာပြင်ပေါ်သို့ စပရင် 
နန့် ဖိပီးသည့်အပ်တိ တပ်ဆင်ထားရေ။ ဒလိမ့်တုံးပတ် 
လည်၌ အဆင်ပုံစံအလိုက် ပေါက်ဖောက်ထားရေ စက္ကူ 
ကပ်ပြားတစ်ခု ဟိလီရေ။ အပ်များရေ စက္ကူကပ်ပြားဟိ 
အပေါက်တိကနိန်တဆင့် ဒလိမ်တုံးဟိ ဆိုင်ရာ အပေါက်တိထဲသို့ 
ဝင်လားရေ။ ယင့်ချင့်ခါ မြှင့်ကြိုးက တိုင်ခြည်ကို အထက်သို့ 
ဆွဲတင်ပီးရေ။
ဗိုကန်ဆန်ဧ့ကရိယာရေ ဂျက္ကတ်ရက်ကန်းစင် ဖြစ်မြောက် 
အောင်မြင်ရန် လမ်းခင်းပီးခရေ။ ဗိုကန်ဆန်ဧ့ ကရိယာကို 
အသုံးပြုရာတွင် ရက်လုပ်ရေ ဒီဇိုင်းပုံတစ်ခုလုံးကကို ဒလိမ့် 
တုံးပေါ်ဟိ ကပ်ပြား၌ ဖော်ပီးရန်လိုရေ။ ယပိုင်လိုရေ
ကရိယာနန့် အထည်ငယ်တိကိုရာ ရက်လုပ် နိုင်ရေ။ ယင်းချင့်အပြင် ဒလိမ့်တုံးကိုလည်း စက်မှု အခက်အခဲတိ
ကြောင့် ကြီးကြီးမားမား မပြုလုပ်နိုင်လီခ။ ဂျက္ကတ်ရေ ဗိုကန် 
ဆန်ဧ့ ကရိယာကို အတုယူပနာ တစ်မျိုးတစ်ဖုံ တိုးချဲ့ပြုပြင် 
လိုက်ရေ။ သူပြုလုပ်ရေ ကရိယာတွင် ဒလိမ့်တုံး လုံးဝ 
မပါရာ။ ဂျက္ကတ်ရက်ကန်းစင်တွင် ဒလိမ့်တုံး အစား 
အပေါက်ဖောက်ထားရေ လေးထောင့်ကပ်ပြားတိကိုရာ 
အသုံးပြုထားလီရေ။

ဂျက္ကတ်ရက်ကန်းစင်ရေ ပုံဖော်ရက်ကန်းအတတ်ကို 
တစ်ခါတည်း ခေတ်မီပြောင်းလဲလားစီရေ။ နောင်ကေ 
အပေါက်ဖောက်ထားရေ ကပ်ပြားနန့် အလိုအလျောက် 
ထိန်းပီးရေ ကရိယာမျိုးကို ခေတ်မီရက်ကန်းစင်တိတွင် 
သာမက ဂဏန်းတွက်စက်၊ စန္ဒရား၊ ဇာထိုးစက် အစဟိရေ 
စက်တိတွင်လည်း အနှံ့အပြား တပ်ဆင်အသုံးပြုလာကတ်ရေ။ 

## ကိုးကား
ရခိုင့်ဇာနည် ဦးမြဝါ ဒုံးချင်း

“ရခိုင့်ဇာနည် ဉီးမြဝါ ဒုံးချင်း”

ရက္ခအောင်ချာမဏ္ဍလမှာ၊ မြို့ရာချမှတ် ထီးနန်းတည်၊ မြောက်ဉီးရွီပြည် အ့နီမြတ်က၊ မော်ကွန်းတင်မှတ်ဉီး မြဝါ၊ များလူတကာ နီရာနှံ့အောင်၊ နိညမပြတ် နာမည်ပြောင်၊ ရက္ခိုင်ပြည်ဘောင် လွန်ထင်ရှားရေ။ (ဉီးမြဝါဇာ
နည်စင်စစ်) (ဇာနည်စင်စစ် ဉီးမြဝါ) သက္ကရာဇ်ကောဇာ သျှစ်ရာငါးဆယ်။ စွန်းထံလေးခု လဝါဆို၊ ပြည့်ပုဏ္ဏမီ ထိုသည်ခိုက် တွင်၊ မီးရှူးသန့်စင်၊ ဘွားမြင်လတ်ပြီ ဌာနဘုမ္မိရခိုင်မြီ (မြတ်အမြုတည် ရတနာခဲ) (ငယ်မည်နာမ
မောင်မြဝါ) မဟာပညာကျော် မြတ်သာထွန်းနန့် ရာဇာမင်းဗာစောသီရိတို့ ငယ်ဆီရောင်းရင်း မှတ်တမ်းတင်၊ ပညာနို့ချိုစလို့စို့ရာ အဂွစိန္ဒေယျာ ဆရာမြတ်ထံ သုံးဆွီသက်နှံ၊ ခြောက်ဆယ်နှစ်ထိ (ကိုးမှတဆင့်မြင့်ပညာ)
တက်လှမ်းခါ ဆည်းပူးအောင် ဗာရာဏသီ၊ ဘုမ္မိချက်ဝယ် ယောဂီကဝိတစ်ဆူဉာဏ် စိတ်နုမန္တာန် ငင်အတတ်ကို စံစီမွှီနှောက် ကျီလတ်လျှင် ကိုယ့်ပြည်ရပ်ခွင် ရွှီရခိုင်ဘက်သို့ မက်မက်မောမော ပြန်လတ်တေ ကဝိစိတ်ကျေ ဉီးမြဝါဟေ့ စံနန်းကွန့်မြူး မြို့မြောက်ဉီးမှာ ထွေီထူးမွှီဉာဏ် ဝိဇ၏ာဉာဏ် စိတ်မန္တာကျမ်းပြုပြီးစား ရက္ခသာ စည်မျိုးလေးပါးရို့ ထင်ရှားအီးချမ်းသာ ကြောင်းရည် ရက်ရောသာကြည် သက်ကိုစွန့်ကာ အဒွန်ရှည်ကြာ မျိုးပြည် ထွန်းအောင်၊ ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီ ..။
ရခိုင့်ဦးဆောင်ပါတီ

**ရခိုင့်ဦးဆောင်ပါတီ** (Arakan Front Party;  အတိုကောက် **AFP**) စော် မြန်မာနိုင်ငံဟိ နိုင်ငံရီးပါတီ တစ်ခုဖြစ်ရေ။

၂၀၂၀ ရွီးကောက်ပွဲတွင် ရခိုင်ပြည်နယ်ဟိ အမျိုးသားလွှတ်တော်နေရာ ခြောက်နေရာ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်နေရာ ၁၀ နေရာခန့်နန့် ပြည်နယ်လွှတ်တော်နေရာ ၂၀ ကျော်တို့တွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခပြီး ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် တစ်နေရာနန့် ရခိုင်ပြည်နယ်လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် ၂ နေရာ အနိုင်ရဟိခရေ။

## သမိုင်းကြောင်း
၂၀၂၀ ရွီးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ရန်အတွက် ဒေါက်တာအေးမောင်စွာ ၎င်း၏လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်တိ အတူ ရခိုင့်ဦးဆောင်ပါတီကို ၂၀၁၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် တည်ထောင်ခရေ။

ယခင်က အဖရခိုင်ပါတီအမည်ဖြင့် ပြည်ထောင်စု ရွီးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်သို့ တင်ပြခရာ ကော်မရှင်က ခွင့်မပြုခဘဲ ရခိုင့်ဦးဆောင်ပါတီ အမည်သစ်ဖြင့် လျှောက်ခရာမှ ပါတီတည်ထောင်ခွင့် ရဟိခရေ။

## ကိုးကား

## ပြင်ပလင့်ခ်တိ
* Arakan Front Party Blog
ရခိုင်-မဂိုစစ်ပွဲ

မြောက်ဦးခေတ် ၁ရရာစုမှာရခိုင်နန့် မဂို(မောင်းကွတ်) ရို့ဧ ဘင်္ဂလားဒေသမှာစစ်ရေးအားပြိုင်မှု ဖြစ်ရေ။

မဂိုရို့ရေ ၁၆၂၁ခုနှစ်မှာဘင်္ဂလားကို သိမ်းယူခရေ။ စစ်တကောင်းကို သိမ်းယူရန် ချီလာရေအခါ ရခိုင်ရို့က ခြေမှုန်းနိုင်ခရေ။ အောင်နိုင်သူ ရခိုင်ဘုရင်မင်းခမောင်းကို ဘင်္ဂလားသမိုင်းသုတေသီရို့က ရဲစွမ်းသတ္တိ အဟိဆုံးမင်း၊ တိုက်ရည်ခိုက်ရည် အကောင်းဆုံးမင်းဟု ချီးကျူးကတ်ရေ။ ၎င်းလွန်ပြီးနောက် နှစ်ဦးနှစ်ဖက်က သူ့နယ်မြေကို လိုချင်ခကတ်ရေ။

ရခိုင်ပိုင် စစ်တကောင်းဟိ ပေါတူဂီရို့ရေ အရှေ့ဘင်္ဂလားမှာစိတ်ကြိုက် ထကြွနီခကတ်ရေ။ မူဟိဒါဘတ်အထိ နယ်ကျော်ပနာ ကျွန်ဖမ်းခြင်း၊ လုယက်ခြင်းတိကြောင့် မဂိုရို့ရေ အနောက်ဘင်္ဂလား လုံခြုံရေးအတွက် အရေးကြီးလာသလို စစ်တကောင်းကိုလည်းလိုချင်ခရေ။

၁၆၆၆ ခုမှာမဂိုရို့ရေ စစ်တကောင်းကို ၃၆နာရီကြာ ပိတ်ဆို့တိုက်ခိုက်ကာ သိမ်းပိုက်ခကတ်ရေ။ 
## ကိုးကား
ရခိုင် တေးခြင်းAlbumတိ

* ၄၃
## S
* Six
## က
* ကကြိုး
* ကျွန်းတွင်ဇမ္ဗူ လူတွင်ရခိုင်
* ကြယ်စုံညဉ့်
## ခ
* ချစ်ကံကောင်း
* ချစ်ခြင်းဖွဲ့အင်္လကာ
* ချစ်ကြိုးရစ်ခွီ
* ခေတ်သစ်
## င
* ငယ်မျက်နှာ
## စ
* စရိုက် – Remix
* စားပြီးနားမလည် မလုပ်နိန်ကေ့
## ဆ
* ဆိုက်ဘေးရီးယား
## တ
* တော်ဝင်သဇင်
* တော်ဝင်ရက္ခ
## ထ
* ထိုးစစ်
## န
* နှစ်ဦးကဗျာ
* နှလုံးသားလှိုင်းသံ
## ပ
* ပစ္ဆိမကဗျာ
* ပဉ္စလက်ရာ
* ပင်လယ်နားကလူ
* ပြုစားလီသူ
* ပိတောက်ဖူးချိန်
*ပုခက်ထဲက အိပ်မက်များ
*ပုဝါပါးသျှေ ရှက်လီဖို့ပုဝါပါးသျှေ ရှက်လီဖို့
## ဘ
* ဘူးသီးခရမ်းသီး အခင်ကြီး
## မ
* မောင်ကြီးသျှင်ပြောမယ် – Vol-1
* မောင်ကြီးသျှင်ပြောမယ် – Vol-2
* မျက်ဝန်းညို
## ယ
* ယုံယင့်လား
## ရ
* ရက္ခိတရို့ရင်ခုန်ည – ၁
* ရက္ခိတရို့ရင်ခုန်ည – ၂
*ရက္ခိတဟုခေါ်သည်
* ရင်ခွင်ဦးကဗျာ
* ရင်ခုန်သံ REMIX
* ရင်ထဲမှာသာရေလ
*ရာစုသစ်အလင်္ကာ
* ရာဇဝင်
*ရာဇဝင်တွင်ရေအရှုံးသမား
## လ
* လှိုင်းလုံးချေ
* လွမ်းရကိုယ့်အိမ်
## သ
*သင်းကွဲကြယ်
*သင်္ကြန်ပိတောက်
* သံစဉ်ချိုမြ လေးတောင်ည
* သဇင်လက်ဆောင်
* သာလီစွ
* သာယာလီစွ သာလီစွမြေ
* သူနန့်ရာလောင်းချင်ရေ
* သူ့အကြောင်း
* သိင်္ဂီစိုမြရက္ခိတ
## အ
* အကောင်းဆုံးသခြင်းများ – ခိုင်ကျော်လင်း
* အဉ္စနလီညှင်း
* အပျံစား
*အမွီ
* အမှားနန့်အမှန်
* အရောက်လာမေ
* အလင်းအိမ်
* အချစ်တစ်ခုသာ
* အဘိုးအို၏ဆန္ဒမွန်
* အာရက္ခမြေ
* အာရိယန်နွယ်

## ဥ
* ဦးမောင်သိန်း လက်ရွီးစင်(၁)
ရခိုင် ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်

**ရခိုင် ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်**  (Arakan League for Democracy; အတိုကောက် **ALD**) စွာ မြန်မာနိုင်ငံ ရခိုင်ပြည်နယ်အခြီစိုက် နိုင်ငံရီးပါတီ တစ်ခုဖြစ်ရေ။ ပါတီကို ၁၉၈၈ခုနှစ် 

အောက်တိုဘာရက်၁၂ရက်နိရန်ကုန်မြို့တွင် စတင်တည်ထောင်ခပြီးကေ ရွီးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်မာ မှတ်ပုံတင်ခရေ။ ၁၉၉၀ ရွီးကောက်ပွဲတွင် ရခိုင်ပြည်နယ်အမတ်၂၇ဟိ ‌ေ

ထဲကအမတ်နီရာ ၁၁ နီရာ အနိုင်ရဟိခရေ။

နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရီးကောင်စီ လက်ထက်မာ ALDပါတီကို၆-၃-၁၉၉၂မာ ဖျက်သိမ်းခရေ။

ဒုတိယအကြိမ် အဖြစ် ၃၀-၅-၂၀၁၂ ခုနှစ် တွင် ပြည်ထောင်စု ရွီးကောက်ပွဲ ကော်မသျှင်မှ ပါတီကို မှတ်ပုံတင်ခွင့်ပြုခရေ။ 

၂၀၁၃ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၇ ရက်နိတွင် ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများ တိုးတက်ရေး ပါတီ နန့် ရခိုင်ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် ရို့စွာ ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ နာမည်နန့် သဘောတူညီချက်ကို လက်မှတ်ရီးထိုးခကတ်ရေ။
၂၀၁၃ မေလမှ စတင်ခရေ ပါတီနှစ်ခု ပေါင်းစည်းရီးသည် ရှစ်လကျော်ကြာမြင့်ခပြီးကေ နှစ်ဦးနှစ်ဖက် ဆွီးနွီးမှုတိ ပြုလုပ်ခကတ်ရေ။

## ကိုးကား

ကဏ္ဍ:ရခိုင်နိုင်ငံရီးပါတီတိ
ရခိုင် မင်္ဂလာပွဲပြုလုပ်နည်း

မင်္ဂလာမြှောက်ရန်အတွက် မင်္ဂလာထမင်းပွဲကို စီရင်ရရေ။ ပြုလုပ်ရာ၌ နှမ်းမဖြူးရရေ ကောက်ညှင်း တစ်ပေါင်း၊ ကန်စွန်းမြောက်ဥ၊ ဂရင်ငှက်ပျောသီးနှစ်လုံး၊ ဘဲဥနှစ်လုံး၊ အကြေးခွံမခွာရေ အကောင်လိုက် ငါးကန်သား ကောင်ကျိုးနှစ်ကောင်၊ ပုစွန်တုတ်အကောင်လိုက် နှစ်ကောင်တိကို အားလုံးချက်ပြုတ် ကြော် လှော်ပြီးသား ဖြစ်ရရေ။ ယင်းချင့်တိကို မင်္ဂလာထမင်းပွဲ မနောလင်ပန်းတွင် ထည့်ရရေ။ ထမင်းပွဲဧ့ လက်ယာ ဘက်တွင် မြောက်ညွန့်၊ သပြေညွန့်၊ အုန်းညွန့်၊ နှစ်ညွန့်စီပါရေ ရေစင်အိုးနှစ်လုံး၊ လက်ဝဲဘက်မှာ ရွှေဖရုံ သီးနှစ်ပွဲ၊ ပုစွန်နှစ်ကောင် နှစ်ပွဲ၊ ငါးနှစ်ကောင် သို့မဟုတ် ကြက်သားအူစုံ ရေးစုံချက်ရေ ပွဲတစ်ပွဲ၊ စုစု ပေါင်း ဟင်းငါးခွက်ပါရေ ဟင်းရံပွဲတစ်မျိုး ထားရရေ။

မင်္ဂလာထမင်းပွဲကို မင်္ဂလာစားပွဲခုံ (ရှေးကဆိုလျှင် ဒေါင်းလှန်) ရခိုင်အခေါ် ပွဲတင်ထက်တွင် သံရှင်စပါးတိ ဖြန့်ခင်းပနာ ငွေသားအစစ် ဒင်္ဂါးတစ်ကျပ်ကို အထက်ကတင်ထားရေ။ တချို့မှာ နင်းတားစရာ သံတိုသံစ သံ ပိုင်းတိလည်း ချထားပါဟိပါရေ။ မင်္ဂလာပွဲနန့် ဟင်းလျာတိကို နီထားတကျ စီစဉ်ချပီးကတ်ရရေ။ အ ကြောင်းမှာ ပြင်ဆင်ထားပြီးရေ မင်္ဂလာပွဲကို နီရာရွေ့ခြင်း၊ ပြောင်းလဲခြင်း မပြုရတော့ချေ။ ချက်ပြုတ် ကတ်ရသူတိမှာလည်း အမျိုးသမီး အပျိုတိချည်းသာ ဖြစ်ကတ်ရရေ။ မင်္ဂလာမြှောက်စဉ် လူပျိုရံတိက ဝဲယာ သင့်ရာက ခြံရံပနာ၊ ပရိတ်ကြိုးဝိုင်းပတ်ကာရံထားရေ စည်းတွင်းက ဟိနီရေ။ ဝဲယာထားရာ၌ ရှင် လောင်း တနင်္ဂနွေသားဖြစ်လျှင် ဓါတ်ဖက်တူ နံ(စနီ)သားကို လက်ယာရံထားရရေ။ မိတ်ဖက်တူရေ နံ (ကြသပတေး)သားကို လက်ဝဲရံထားရရေ။ ပရိတ်ရွတ် မင်္ဂလာမြှောက် ဘိသိက်ရေ ပက်ဖျန်းပြီးလျှင် ပွဲရံမှ ထမင်းဟင်းငါးတိကို အနည်းဆုံး ခုနစ်လုတ်စီလည်းကောင်း စားသောက်ကတ်ရပါရေ။ လက်ဆေး ရန်နန့် စားကြွင်းပစ်ရန် ထွေးအိုးအဖြစ် အသုံးပြုစရာ မြေအိုးသစ်တိလည်း ထားဟိပီးရလေရေ။ ထို နောက် မိဘတိက ဦးစွာလက်ဖွဲ့လေသဖြင့် ဦးချပနာ ခံယူရပါရေ။
ရခိုင် အမျိုးသား စာရွီးဆရာတိ

## က
* ကထိကဦးကျော်ရင်(သံတွဲ)
* ကျိန်းကျွန်းသား
* ကျော်ဇံသာ
* ကျော်ဝင်းဦး
## ခ
* ခင်မောင်ညွန့်
* ခိုင်မျိုးစောင့်
* ခိုင်မြတ်ဝါ
* ခိုင်လင်း(မေဃဝတီ)
* ခိုင်ကျော်(ဥပဒေ)
## ဂ
* ဂေါယာမြေစောဝင်း
## င
* ငမည်
## စ
* စံကျော်ထွန်း
* စည်သူဂါမဏိင်္ကြံ
* စောထွီးသျှင်(ရခိုင်မြို့)
* စစ်တွေညိုသန့်
## ဆ
* ဆရာ ဦးအောင်ထွန်း
* ဆရာကြီးလင်း
* ဆရာဦးအောင်မင်း
## ဇ
* ဇေယျကျော်ထင်
## တ
* တက္ကသိုလ်ကျော်လင်းခိုင်
* တက်ထွန်းနီ(မြောက်ဦး)
* တန်ခိုးဆရာထွန်း
## ထ
* ထွန်းမြင့်(မာန်အောင်)
* ထွန်းရွှေခိုင်(မဟာဝိဇ္ဇာ)
* ထွန်းအောင်ကျော်
## ဒ
* ဒေဝန်းအောင်ကျော်ရွှီ
* ဒေဝန်ကြီး
* ဒေါက်တာစိုးထွန်းအောင်
* ဒေါက်တာအေးချမ်း
* ဒေါက်တာအေးကျော်
* ဒေါက်တာကျော်မင်းထင်
## ဓ
* ဓညဝတီဦးအောင်ဇေယျ
## န
* နန္ဒာထွန်း
## ပ
* ပံသုခင်(ရခိုင်ပြည်)
* ပန်းချီထူးလှ(သုတေသီ)
* ပိုးလှအောင်
## ဖ
* ဖိုးကျော့
## ဘ
* ဘဒူမင်းညို
## မ
* မင်းပြားမင်းသိန်းဇံ
* မင်းရှိန်အောင်
* မနဿဘစိန်
* မိုးစည်ကျွန်း(ဓညဝတီပြည်)
* များအောင်
* မြင့်သိန်း
* မြထွန်းအောင်
* မောင်းမိုးယံ
* မောင်ကံထူး
* မောင်ခိုင်အောင်
* မောင်စံဖော်
* မောင်ထင်
* မောင်ပုံ
* မောင်ဗသိန်း
* မောင်ပြူး(သံတွဲ)
* မောင်ဦးရှင်
* မောင်တောက်ပြောင်
* မောင်ရွှေဖြူ(မအီ)
## ရ
* ရခိုင်ချစ်
* ရခိုင်လှမြင့်
* ရိုးမလူ
* ရက္ခဘေရီ
* ရွှေခိုင်ကျော်(မြောက်ဦး)
* ရွှေသာခိုင်

## လ
* လမုချောင်းဆရာကျော်မဲ
## ဝ
* ဝါးကျောင်းငမဲဦးစံတင်
* ဝေဟင်အောင်
## သ
* သာလှဦး
* သာကျော်(ဘုံပေါက်)
* သိန်းထွန်းအောင်(သုတေသန)
* သီဟဆွေ
* သူမြတ်(မဟာအောင်မြေ)
## အ
* အေးချမ်း
* အေးသာအောင်
* အေးသိန်း
* အောင်လှသိန်း
* အောင်သာဦး
* အောင်သူရကျော်
* အောင်သူရကျော်(ရက္ခိုင်)
* အောင်ကျော်သိန်း
## ဦး
* ဦးစံထွန်းအောင်(မဟာဝိဇ္ဇာ)
* ဦးစံသာအောင်
* ဦးစံရွှေဘု
* ဦးစန်းမောင်
* ဦးစိန်ရွှေအောင်
* ဦးထွန်းရွှေ
* ဦးထွန်းအောင်ကျော်
* ဦးဒိုးဝေ
* ဦးမင်းခန့်ရှင်း
* ဦးမဲအောင်
* ဦးလှထွန်းဖြူ
* ဦးလှဒင်
* ဦးသာထွန်းအောင်
* ဦးဦးသာထွန်း
* ဦးကျော်ဇံ(သုတေသီ)
* ဦးကျော်ကျော်လှ
* ဦးမောင်စံလှ
* ဦးမောင်ထွန်းအောင်
* ဦးမောင်မောင်အေး(စစ်တွေ)
* ဦးရွှေဇံ
* ဦးရွှေသွေး
* ဦးအောင်ချစ်
* ဦးအောင်ဇံဝေ
ရခိုင် အဆိုတော်တိ

## ရခိုင်အဆိုတော်တိ
## A
*AUSSAR
*Arakkha Zin Myo

## L
* Lကိုလင်း
## M
* Min Min(Sarcoma)
## S
* SHINE
## T
* T Zeth
## R
* Rဂြီး

## က
* ကိုကိုနိုင်
* ကိုခိုင်ဇော်
* ကိုနေ
* ကိုမျိုးအောင်
* ကိုလှကြည်
* ကိုသန်းဆွေ
* ကိုသန်းရွှေ
* ကိုထွန်းအေး(သားရခိုင်)
* ကိုဝင်းအောင်
* ကိုဆန်းဝင်း
* ကိုညီညီစိုး
* ကိုကြီး
* ကံထွန်းကြည်
* ကျော်ကြီးအောင်
* ကျော်ခင်
* ကျော်စွာဝင်း
* ကျော်သန်းမွှီး
* ကောင်းထက်စံ
* ကိုခင်မောင်မြင့်
* ကိုမောင်ခင်မြင့်
* ကောင်းစံဟိဏ်း
* ကိုအာရီခိုင်

## ခ
* ခိုင်ကျော်လင်း
* ခိုင်ခိုင်
* ခိုင်မင်းဆက်
* ခိုင်မင်းသွိး
* ခိုင်မင်းဟိန်း
* ခိုင်မိုး
* ခိုင်မြတ်မင်း
* ခိုင်မင်းစိုး
* ခိုင်ဇော်မင်း
* ခိုင်ထွန်းမင်း
* ခင်မောင်ဌေး
* ခင်သက်စု
* ခိုင်စိုးစံ
* ချိုချို
* ခိုင်ပြည်ကျော်

## ဂ
* ဂျေမင်း
* ဂျူးထက်ထက်အောင်
* ဂျော်ဂျီ

## င
* ငြိမ်းစန္ဒာ
## စ
* စစ်ငြိမ်းနိုင်
* စစ်ငြိမ်း
* စစ်တွေညိုသန့်
* စစ်နိုင်
* စန္ဒာကူး
* စန္ဒာသန်း
* စန္ဒာအောင်
* စန်းမြင့်ထွန်း
* စိမ်းလဲ့လဲ့
* စိုးစိုးအေး(ဝတီစိုးမိုး)
* စိုးလေး
* စိုးမိုးကျော်
* စုဝေ
* စောကြီး
* စောနှင်းနွယ်
* စောဝေဇံ
* စောသန္တာနု
* စံမော်သိန်း
* စောမင်းသိန်း
* စေရာဇ်
* စံမဒီ

## ဆ
* ဆုမြတ်ထက်
* ဆူးသျှားသဇင်
* ဆြာစံ

## ဇ
* ဇင်မာထွန်း
* ဇီးရိုး
* ဇော်မင်းထွန်း
* ဇင်မျိုး - AK
* ဇေယျာ
## ည
* ညိုစိမ့်
* ညီမင်းခိုင်
* ညီအေး
* ညှာစိမ်းခိုင်
* ညီညီ
* ညီညီနိုင်

## တ
* တင်အောင်
* တူတူ
* တနင်္ဂနွီ
* တိုနီသစ်လွင်
## ထ
* ထွန်းအောင်သာ
* ထွန်းဝင်း(ငယ်ချစ်ဦး)
* ထူးထူး

## ဒ
* ဒိုးကလေး
* ဒိုးအ်ရီ
## ဓ
* ဓညဝတီလှသိန်း
## န
* နေဇင်သွီး
* နှင်းနှင်းနွယ်
* နှင်းသက်စု
* နှင်းအိအိကျော် (ကျောက်ဖြူ)
* နိုင်လင်းကျော်
* နှင်းဣန္ဒာ
* နေသူရ
* နေလင်းအောင်

## ပ
* ပါးဘူ
* ပိုင်စိုး
* ပိုးဝါဖြူ
* ပန်းခက်ရွှေစင်
* ပေါက်ကျိုင်း

## ဖ
* ဖိုးလုံး
* ဖြိုးမောင်ကြီး
* ဖြူဖြူအောင်
* ဖြူလှ
* ဖြူနှင်းဝေ
* ဖြိုးမောင်ကြီး

## ဘ
* ဘိုဘို
* ဘိုဘိုနိုင်
* ဘုန်းလျှံ
## မ
* မင်းခိုင်
* မင်းညီ
* မင်းမင်း
* မင်းသွေး
* မလတ်
* မဥမ္မာ
* မစန္ဒာ
* မိချော
* မိုင်
* မေသဇင်ထွန်း
* မောင်ကိုကို
* မောင်သူ
* မဲလုံး
* မျိုးဆက်နွယ်
* မျိုးမင်းလေး
* မျိုးရခိုင်
* မျိုးဆက်ထွန်း
* မျိုးမြတ်ခိုင်
* မြတ်ကျော်သူ
* မြတ်ခိုင်ကျော်
* မြတ်ထွန်းခိုင်
* မြတ်ထွန်းသိန်း
* မတ်မင်း
* မြတ်မင်းဇင်
* မြတ်လင်း
* မြင့်မိုရ်
* မိုးမိုးရှိန်
* မိုးဇော်
* မိုးမိုးအောင်
* မင်းဆက်ခိုင်

## ယ
* ယုယုလှိုင်
## ရ
* ရတနာမိူင်
* ရခိုင်ထွီး
* ရမ္မာဝတီစံဝင်း
* ရိုးမနီဝန်းမောင်
* ရီလှိုင်းပြာ
* ရဲလင်းအောင်
* ရွှေဘော်သိန်း
* ရဲရင့်

## လ
* လင်းလင်း
* လပြည့်အောင်
* လွမ်းဝေ
* လှလှရွှေ
## ဝ
* ဝင်းကိုခိုင်
* ဝတီစိုးမိုး
* ဝသံမိုး

## သ
* သက်အိမ်စံ
* သဇင်သင်း
* သန်းမောင်
* သန်းသန်းဆင့်
* သန်းသန်းဌေး
* သားငယ်
* သားသား(Fokker)
* သားဆိုး
* သိန်းစံ
* သိန်းဇံ
* သိန်းထိုက်ဇော်
* သူဇာချေ
* သျှင်ထွီး
* သျှတ္တရ
## ဟ
* ဟဲဗီး
* ဟက်ပီး
## အ
* အမိုး
* အာကာ
* အောင်ကျော်ညွန့်
* အောင်ကျော်သာ
* အောင်နိုင်ဆန်း
* အေးအေးစံ
* အောင်သန်းဦး
* အောင်မြင့်
* အောင်ဂျမ်း
* အေးမောင်စိန်
* အောင်ကျော်လင်း
* အာရက္ခဇင်မျိုး
* အာဂြီး (အာကြီး)
## ဥ
* ဥမ္မာသန်း
* ဦးကျော်လှ
* ဦးမောင်သိန်း
* ဦးထွန်းဝေ
* ဦးသာစိန်(မြေစာရင်း)

## ကိုးကား
https://www.arakanmusic.art 
https://web.archive.org/web/20221029210116/https://www.hooligansgroup.com/

https://web.archive.org/web/20221105103032/https://rakhine.net/channel/popular-artists
ရခိုင်စကား အသံနီ အသံထားတိ

## ရခိုင်မြန်မာ ကာရံကိုက်ကွဲရေ စကားသံရို့မှာ--

မြန်မာ အု၊ အာ ကာရံကို   ရခိုင် အ ကာရံ

မြန်မာ အေ ကာရံကို ရခိုင် အီ ကာရံ

မြန်မာ အည် ကာရံကို ရခိုင် အိုင် ကာရံ

မြန်မာ အစ် ကာရံကို ရခိုင် အိုက် ကာရံ

မြန်မာ ယပင့်သံကို ရခိုင် ရရစ်သံနန့် ပြောဆိုကတ်ပါရေ

## အု၊ အာ ကာရံ ဥပမာတိ

စကားတိ ယှဉ်တွဲသုံးရေ အခါတိမှာလည်း  ရှေ့စကားသံကို “အ” ကာရံသံနန့် ပြောပါရေ..။

စသည်ဖြင့် ပြောဆိုကြပါသည်။

## အေကာရံ ဥပမာတိ

## အည် ကာရံ ဥပမာတိ

## အစ် ကာရံ ဥပမာတိ

## ယပင့် ဥပမာတိ

တခြား အသံနီ အသံထားတိကို ဆက်ပနာတွေးကတ်ပါလေ။ တစ်နည်းမှတ်သားရန်မှာ

အ သရသံကို ရခိုင်က အီ သရသံသို့ ပြောင်းပြောသည်။

- စ် သံကို အိက် သံသို့ ပြောင်းပြောသည်။

မြန်မာ အေ၊ အေ့၊ အေး ကို ရခိုင် အိ- အီ- အီး ထွက်သည်။

အယ်၊ အယ့်၊ အဲ့ အသံကို အေ- အေ့ - အေး ဟုထွက်သည်။

## ပြင်ပလင့်ခ်တိ
ရခိုင် ဘာသာစကား လမ်းညွှန် (ဦးစက္ကိန္ဒ-ရခိုင်မြေ)
ရခိုင်ကျောက်သင်ပုန်း

## ရခိုင်ကျောက်သင်ပုန်း
(က) ကိုမူကား ကတောင်းရီခွက် ဥက္ခောင်းထက်မှာ တင်ကာသော်လည်း ဟန်စွလေ။

(ခ) ကိုမူကား ခရင်းတောင်းကို ရက်ကာသော်လည်း ဟန်စွလေ။

(ဂ) ကိုမူကား ဂဏန်းသင်္ချာ တွက်ကာသော်လည်း ဟန်စွလေ။

(င) ကိုမူကား ငရံ့ကိုယ်လုံး ရုန်းကာသော်လည်း ဟန်စွလေ။

(စ) ကိုမူကား စပါးတောင်ယာ စိုက်ကာသော်လည်း ဟန်စွလေ။

(ဆ) ကိုမူကား ဆရာမိဘ ရိုသေရလည်း ဟန်စွလေ။

(ဇ) ကိုမူကား ဇရပ်သာယာ ရွာဦးကျောင်းမှာ ဟိပါသော်လည်း ဟန်စွလေ။

(ဈ ) ကိုမူကား ဈီးပြုလားကာ လားကာသော်လည်း ဟန်စွလေ။

(ည) ကိုမူကား ညဇာသားခါ လပယာလည်း ဟန်စွလေ။

(တ) ကိုမူကား တရားနာကာ နာကာသော်လည်း ဟန်စွလေ။

(ထ) ကိုမူကား ထမင်းဆီဆမ်း ရွီှလောင်ပွန်းနှင့် စားကာသော်လည်း ဟန်စွလေ။

(ဒ) ကိူမူကား ဒယွားပန်းဖော် ဝတ်ကာသော်လည်း ဟန်စွလေ။

(ဓ) ကိုမူကား ဓပြုတ်သီးကို ပြုတ်ကာသော်လည်း ဟန်စွလေ။

(န) ကိုမူကား နဂါးအမောက် ကောက်ကာသော်လည်း ဟန်စွလေ။

(ပ) ကိုမူကား ပိတောက်ဂေါင်းမှာ ပန်ကာသော်လည်း ဟန်စွလေ။

(ဖ) ကိူမူကား ဖရဲသီးကို ခွဲကာသော်လည်း ဟန်စွလေ။

(ဗ) ကိုမူကား ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ ကြွလာသော်လည်း ဟန်စွလေ။

(ဘ) ကိုမူကား ဘုရားမြတ်စွာ သာသနာကို စောင့်ကာသော်လည်း ဟန်စွလေ။

(မ) ကိုမူကား မင်းထီးမင်းဗာ စိုးပါသော်လည်း ဟန်စွလေ။

(ရ) ကိုမူကား ရထားစီးကာ လားကာသော်လည်း ဟန်စွလေး။

(ယ) ကိုမူကား ယမုံနာ မြစ်ရီချိုးကာ ချိုးကာသော်လည်း ဟန်စွလေ။

(လ) ကိုမူကား လမုတောမှာ ချောင်းနားမှာလည်း ဟန်စွလေ။

(ဝ) ကိုမူကား ဝရံတာ အိမ်တန်းပျင်းမှာ ထိုင်ကာသော်လည်း ဟန်စွလေ။

(သ) ကိုမူကား သရက်ချိုအီး မွှီးပါသော်လည်း ဟန်စွလေ။

(ဟ) ကိုမူကား ဟင်္သာငှက်များ နားကာသော်လည်း ဟန်စွလေ။

(အ) ကိုမူကား အသံကြားသော် နာသာသော်လည်း ဟန်စွလေ။
## ကိုးကား
ရခိုင်စာပီမဂ္ဂဇိင်း၊ အမှတ်(၁)
ရခိုင်ခုနှစ်ရက်သတ္တတပါတ်

တလင်္ဂုနီ တလင်္လာ

နိမြတ်ရက်ရာဇာ --။

င်္အဂါ ဗုဒ္ဓူး

ရွှီမြို့မြောက်ဦး အောင်သံကျူး --။

ကြသားပတီး သောက်ကြာ

စည်တော်လည်းတီး မင်္ဂလာ --။

စနီ နဂါးမောက်

အခေါင်မိုးသို့ရောက် --။

## ကိုးကား
ရခိုင်စာပီမဂ္ဂဇိင်း၊ အမှတ်(၁)
ရခိုင်စာဆိုတော်တိ

*ကဝိကျော်
*စောယဉ်မိ
*ငစေချင်း
*နရပတိကြီး
*ဘဒူမင်းညို
*ဘွန်စောမှိုင်း ယိုးဒယားဘွဲ့
*မဟာပညာကျော်
*မိညို
*မိပန်းရံ
*ရခိုင် ဒုံးချင်း
*ရခိုင်ရာဇဝင်ဘွဲ့
*ရခိုင်သူမြတ်
*ရှင်ထွေးနှောင်း
*ဝိဇယစစ်အောင်ပွဲ
*ဝိမလအမတ်ကြီး
*သီရိပါဒတောင်တော်ဘွဲ့
*သုဝဏ္ဏဒေဝီ စောပြည့်ညို
*အမတ်ကြီး ဓမ္မဇေယျ
*ဥက္ကာပျံ
ရခိုင်စောင်းတူရိယာ

## ရခိုင်စောင်းတူရိယာ
ရခိုင်စောင်းတူရိယာကို မြောက်ဦးခေတ်၌ အသုံးပြုကတ်စော်ကို တွိ့ရပါရေ။
မိုးပန်းဝေ သာချင်း၌ ဒေပိုင် ဖွဲ့ဆိုထားစော်ကို တွိ့ရပြန်ပါရေ။

ဆရာမောင်ထွီး၊ လက်ကောက်ဈီးမှား၊ ထွင်းလုပ်ပါသည်၊ လှရာစိတ်ကြိုက်၊
ပြားနံနှစ်ကို၊ ထုလုပ်သည်ကား၊ ဝိÓဏ်ဝင်ပျာ၊ အရှင်တွားသို့၊ ပိုးသားတပင်၊
ခြည်လျှင်တမျိုး၊ အနောက်ပါသည်၊ ကြိုးဝါကြိုးနှင့်၊ လှမိုးငယ်ကြင်၊ ရင်ခွင် တင်ကေ၊
ညီကျင်သည်ပ၊ ဟတ္တာလကျာ်၊ လက်ညှိုးမှာကို၊ စီကာခတ်မြဲ၊ လက်ဝဲကိုသိတ်၊
ခလုတ်ခေါ်ရာ၊ စောင်းစီမှာလျှင်၊ ကြွကာနှိပ်ကေ 

## ကိုးကား
ရခိုင်ဆင်ယင်ထုံးဖွဲ့မှု

ယှေးအခါက ရခိုင်အမျိုးသားတိမှာ  ဒယောအရှည် (တောင်ရှည်ပုဆိုး)၊ ခေါင်းပေါင်း (ပေါင်းတော်)၊ ပြင်ခံ (တိုက်ပုံ)၊ ပုဝါရှည်ပုဆိုးပိုင်းတိကို ဆင်ယင်ကတ်တေ။

အမျိုးသမီးတိမှာ ရင်ကန့်၊ ပုဆိုးပိုင်းပုဝါရှည်၊ နောက်စထမိန်၊ ဘာဇူအင်းကျီ၊ ခါးကြိုး၊ ရေ့ကြိုး စရေအရာတိ ဆင်မြန်းရရေ။ ဘုရားကျောင်းကန်သို့လားကေကေင်ကပ် ခေါ် ရင်ဘတ်မှဒူးအထိရစ်ကာ လုံအောင်ဖုံးရရေ အဝတ်စကို ဝတ်ရရေ။

ရခိုင်ဆင်ယင်ထုံးဖွဲ့မှုနန့် ပတ်သက်ပနာ ယှေးအခါက “ဘောင်းတော်လေးဆယ်၊ စလွယ်ကိုးပါး၊ ခါးကြိုးငါးရပ်၊ လက်စွပ်ရှစ်ဆယ်တစ်၊ လည်ရစ်ကိုးခွေ၊ နဘေကိုးဆင့်၊ ကြယ်ပွင့် တစ်ဆယ့်ခြောက်၊ လက်ကောက်နှစ်ဆယ်၊ ပန်းသွယ်ငါးမျိုး၊ ဆံထိုးရှစ်ခု၊ ပန်းပုရှစ်ချပ်၊ ခြေစွပ်ခုနစ်ပါး၊ ကိုယ်လွှားငါးမျိုး၊ ဆံထုံးငါးဆယ်ငါး” စရေအားဖြင့် ဟိခရေ။ အဆင့်တန်းအလိုက် စည်းကမ်းတကျ ဝတ်ရခြင်း ဖြစ်ရေ။ 
## ကိုးကား