ဦးအောင်ကျော်ခိုင်

## ဦးအောင်ကျော်ခိုင်(၁၇-၁၁-၁၉၁၂) (၃-၃-၇ဝ)
ဆြာကြီးဦးအောင်ကျော်ခိုင်စွာ ရခိုင်သက္ကရာဇ် ၁၂၆၄ ခု တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ကျော် ၃ ရက် (၁၇-၁၁-၁၉၁၂) တနင်းလာနိတွင် စစ်တွေမြို့၊ ကာလုံတန်းရပ်ကွက်တွင် အဖဦးအောင်ကျော်၊ မိခင်ဒေါ် အောင်မဖြူရို့မှ မွီးဖွားသန့်စင်ခပါရေ။

ဆြာဦးအောင်ကျော်ခိုင်လို့ ဆိုလိုက်ကေ ပြည်ထောင်စုပွဲကို လားပနာ အောက်မိမိရေ။ မျက်စိထဲ မြင်ယောင်လာရေ။ ပြည်ထောင်စုပွဲ နန့် ဆြာဦးအောင်ကျော်ခိုင်၊ ဆြာဦးအောင်ကျော်ခိုင်နန့် ပြည်ထောင်စု ပွဲ။ ၁ဝ နှစ်ကျော်အတိ ပြည်ထောင်စုပွဲတွင် ကြောဖိရင်ဖိ တတ်စွမ်းသမျှ လှုပ်ရှားခရေ။ တိမ်မြုပ်ပျောက်ကွယ်နီရေ မီးကျိပြာဖုံးရခိုင်ယိုင်ကျေးမှုအနုပညာတိကို ဆရာ ဖော်ထုတ်ပနာ စင်ပေါ်တင်ခခြင်းဖြစ်တေ။ သူ၏ လှုပ်ရှားနီရေ ပုံရိပ်တိစွာ မျက်စိထဲကမထွက်။ ဂနိထက်တိုင်မြင်ယောင်နီဆဲ။ ရက္ခိုင်ရိုးရာ ရက္ခိုင်တေးခြင်းတိ နားထဲကြားယောင်လာရေ။ မျက်စိထဲ မြင်ယောင်လာရေ။

### ဗုဒ္ဓပူဇနိယယိမ်းကို ပွဲထုတ်ခြင်း
ဂနိထက်တိုင် ဆြာဦးကျော်ခိုင်ကို ရခိုင်သားတိက တသသ နန့် အောက်မိဝမ်းနဝမ်းပါးနေဆဲ။ တိမ်မြုပ်ကွယ်ပျောက်နီရေ ယိုင်ကျေးမှု အနုပညာတိကို ဘုရား၊ ပုထိုးဂူကျောင်း နံရံရှိ ရုပ်လုံးကြွတိက ကဟန်တိ ကို ပုံရိပ်ယူပနာ ဖော်ထုတ်ပြခရေ။ “မီးခွက်အက အစ ဆြာဦးကျော်ခိုင် က” ဟု ဆို၍ရရေ။ ဂုချိန်ခါ မီးခွက်အကရေ မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝှမ်း စွံ ရီပန်းစားကေလည်းဟိရေ ကကွက်ကဟန်တစ်ခုဖြစ်လျက်ရှိ ရေ။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အနုပညာ၊ ယိုင်ကျေးမှု မျက်နှာစာထဲ ထိုးဖောက်ဝင် ရောက်လျက်ဟိနီရားဖြစ်တေ။ မီးခွက်ကဟန်စွာ ၁၉၆၆ ခုနှစ် ၁၉ နှစ် မြောက်ပြည်ထောင်စုနိ ဗုဒ္ဓပူဇနိယဒုံးယိမ်းမှ ပွဲထုတ်လာခြင်း ဖြစ် ရေ။

မြောက်ဦးခေတ်မှ စွာမျက်မှောက်ခေတ်ကာလအထိ ရခိုင်ဘာ သာရီးပွဲတော်တိမာ ဒေဗုဒ္ဓပူဇနိယတေးခြင်းသံကို ရှီးဦးစွာ သီဆိုကတ်ရ ရေ။ ရှိခိုးဟန်၊ ဆွမ်း၊ ပန်း၊ ဘုရားမီးထွန်းဟန်အကတိကို တီထွင်၍က ခကတ်ရီကို ရခိုင်ရိုးရာကဟန် မုဒြာ၊ သံစဉ်တိ၊ ရခိုင်ရိုးရာတူရိယာတိ ဖြစ်ရေ ပလွီ၊ နှဲ၊ စည်ရို့နန့် သီဆိုတီးမှုတ်ကပြ တင်ဆက်သော ဘုရား၊ ပူဇော်ယိမ်းတခုကို ဆြာဦးကျော်ခိုင်က မျက်မှောက်ခေတ်ကာလသို့ ပွဲထုတ်လာခခြင်းဖြစ်တေ။

ဂုချိန်ခါ မီးခွက်အကရေ မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝှမ်း စွံ ၍ ရီပန်းစားကေလည်းဟိရေ မီးခွက်ကဟန်ကကွက်စွာ အတိပြည်သူ က ဂုဏ်ယူလျက်ဟိနိန်ရေ မြန်မာယိုင်ကျေးမှုနယ်ပယ်ထဲ ထိုးဖောက်ဝင် ရောက်လျက်ဟိနီရားဖြစ်တေ။ ၁၉၇ဝ ခုနှစ် ၂၃ ကြိမ်မြောက် ပြည်ထောင် စုပွဲကို ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံမြို့တွင် ကျင်းပခရေ ရက္ခိုင်ပြည်နယ် စစ်တွေ မြို့နယ်မှ တင်ဆက်ကပြခရေ ရွှီပန်းတူ၊ ငွီပန်းပြောက်ဒုံးယိမ်းနန့် တေးခြင်းစွာ ဂနိထက်တိုင် အတိပြည်သူ၏ မျက်စိထဲမာ မြင်ယောင် နီဆဲ တေးခြင်းသံတိမာ ကြားယောင်နီဆဲ။

ဆြာဦးအောင်ကျော်ခိုင်စွာ ၁၇ နှစ်အရွယ်ကပင် မူလတန်း ဆြာအချေအဖြစ် တိုင်းပြည်တာဝန်ထမ်းရွက်ခရေ။ ဆြာအသက် ၁၅ နှစ်အရွယ်တွင် မိခင်ကွယ်လွန်ပြီး ၂၅ နှစ်အရွယ်တွင် ဘာဘာကွယ်လွန် ခကေလေ့ မူလတန်းဆြာလုပ်ကေး အပတ်တကုတ်ကြိုးစားလာရာ၉ တန်းကို မြန်မာစာဂုဏ်ထူးနန့် အောင်မြင်ပြီး·၁၀ တန်းကို သင်္ချာဂုဏ်ထူး နန့် အောင်မြင်ခလီရေ။

ဂျပန်ခေတ်ပြီးကေ - အင်္ဂလိပ်အစိုးရ ပြန်လာရေအခါ အလယ်တန်းပြဆရာအဖြစ် စစ်တွေအထက်တန်းကျောင်းတွင် ဝင်ရောက် တာဝန်ယူရေ။ လွတ်လပ်ရီးရရားကေ အထက်တန်းကျောင်းဆြာ ဖြစ်လှာရေ။ ၁၉၆၁ ခုနှစ် ပင်စင်ယူဖိကေ မိမိဝသီဖြစ်ရေ ဂီတသုခုမအနုပညာနန့် အသက်ကြီးရင့်လာမှုကြောင့် တရားဘက်တို- ကိုင်းညွတ်မှုရို့အကြား သဟဇာတကျအောင် လှုပ်ယှားနီခလီရေ။

၁၉၆၅ ခုနှစ်အထိ စာသင်သားပွဲတော်တိ၊ ဘုန်ကြီးပျံတိစွာ ဆြာ၏ အနုပညာလှုပ်ယှားမှုတိ ကျက်စားရာ အကွက်အကွင်းတိပင် ဖြစ်ခရလီရေ။ ဆြာ၏ အနုပညာစွမ်းပကားတိစွာ ဒေသန္တရ၏ နယ်ပယ်အတွင်းမာမာသာ နှစ်မျောနေခရလီရေ။. ၁၉၆၅ ခုမှစွာ ၁၉၇၁ ခု ပြည်ထောင်စုနိပွဲတော်ရက်တိကာ ဆြာ၏ အရည် လီကြောရှည် ပေါ်လွင်ထင်ယှားစီသော ရက်တိဖြစ်လီရေ။ ၁၉၆၅ ခု ပြည်ထောင်စုနိ ဘားအံမှအပြန် ဆြာရေ လူမျိုးတိ၏ သွီးစည်းညီ ညွတ်ရီးကို သူ၏အနုပညာရပ်ဖြင့် မြှင့်တင်နိုင်လိမ့်မေဟု ယုံကြေလာခ ရေ။ ထိုအချိန်ကစပြီးကေ ဦးကျော်ခိုင်စွာ ချတောက်လက်ခတ်ကြိုးစားခရေ။ စုပေါင်းဂေါင်းဆောင်မှု၏တန်ဖိုးကို ကကောင်းနားလည်ပနာ ဆြာရေ အခင်စော၊ ဒေါ်ကြာဇံ၊ တယောဆြာကြီး ဦးကျော်ညွန့်၊ ဆြာ၏ တပည့် တဦးဖြစ်ရေ ပဂျီဆြာဦးအောင်စံရွှေအပြင် အခြားတပည့်တပန်း အပေါင်းအသင်းရောင်းရင်းတိနန့် ရခိုင်၏ တိမ်မြှုပ်နီရေ အနုပညာ အဆိုအကတိကို သုတေသနပြုဖော်ထုတ်လာရေ။

### သျှိန်ဒိုင်ယိမ်း
၁၉၆၆ ခုနှစ် သျှမ်းပြည်နယ်တောင်ကြီးမြို့တွင် ကျင်းပသော ပြည် ထောင်စုနေ့ပွဲတွင် “သျှိန်ဒိုင်ယိမ်း အကကိုလေ့သော့၊ ၁၉၆၈ ခုနှစ် ရန်ကုန်တွင် ကျင်းပသော ပြည်ထောင်စုပွဲတွင် “အဇိမ်ဇိမ်ကေယိမ်း အက ကိုလေ့သော့၊ ၁၉၇ဝ ခု ပြည်ထောင်စုပွဲတွင် ရွှီပန်းတူ၊ ဗွီပန်းပြောက် ယိမ်း အကကိုလေ့သော့၊ ပြည်သူတိအား ပြောင်မြောက်စွာ ဦးဆောင် ဖြေဖျော်နိုင်ခလီရေ။ ဦးအောင်ကျော်ခိုင် ငယ်စဉ်ကပင် သိုမှီးစုဆောင်း လာခရရေအနုပညာဉာဏ်ရည်တိစွာ အသက်ကြီးရင့်လာစွာနန့် အမျှ မြင့်တက်ပါလတ်တေ။ ထိုကတဆင့် ယင်းအရည်အသွီးတိကို ပြည်ထောင်စုနိတိက အထွတ်အထိပ်သို့ ပို့ပီးနှိုင်ခရေ။ မြန်မာပြည် နှစ်သိုက်လုံးရှိ လုပ်သားပြည်သူတိက ရောင်စုံမြူးသော ပြည်ထောင်စု နေ့တွင် ချီးကျူးသြဘာပေးခြင်းလို့ဆိုရေ ဆုထူးကို ဆြာနန့်အဖွဲ့အား ပီးလှာရေ။ ထိုစဉ်အခါတိက ဆြာ့မျက်နှာစွာ ပြုံးပန်းတိနန့်ပွင့်လန်းနိန်ရေ။ “ရို့ပွဲအဇာပိုင်လည်းချင့် ဆြာက မိန်းရေ။ “အားနူံးက ချီးကျူးကတ်ပါရေဆြာ ဟု ဖြေခကတ်ရေ။ တိုင်းရင့်ကျက်လှရာဖြစ် သော ဆြာရေ ဟန်မဆောင်နှိုင်ပါ။ ပြည့်ပြည့်အချေ ပြုံးပါရေ။ အမျိုးရားအနုပညာအပြည့်ပါသော ပုံသဏ္ဌာန်ရို့ကို ကောင်းဘီယက်နည်း ဖြင့် ဆြာကဖော်စပ်ပေးနှိုင်ခပါရေ။ ခေတ်အဆက်ဆက်က မိမိဒေသ အချေတွင် ငုပ်နိန်ခရရေ ဆြာ၏ အရည်အချင်းစွာ ဂုတော့ခါ တိုင်းပြည်သို့တင်ပြ၍ အမျိုး၏ဂုဏ်ကို ထွန်းပြောင်စီခရေ။  

### ကွယ်လွန်ခြင်း
၁၉၇၀ ခုနှစ်က ရန်ကုန်တွင် ပြည်ထောင်စုနိကျင်းပပြီးပနာ ဆြာ ရို့အဖွဲ့စစ်တွေသို့ ပြန်ခါနီးဖြစ်ပါရေ။ ဆြာ့မျက်နှာစွာ သိပ်မလှပါ။ အိုလျက်ဟိရေ။ ရောင်းသီရောင်းဖတ်နိုင်လှ၍ စိတ်သွားတိုင်းကိုယ်ပါပုံမရပါ။ ဆြာ့ ကိုကြည့်ရစွာမှာ ညောင်းညာနီပုံရပါရေ။ ဆြာရေ ပြည်သူအား ဟာသရွှင်ဆေးတိုက်ကျွေးရရေ ပညာပီးရရေ အနုပညာဝန်ထုတ်ဝန် ပိုးကြီးကို သယ်လာခရစွာမှာ အမှန်တော့ခါ ဆြာအသက်နန့်တော့ မျှပုံ မပေါ်ပါ။ ယကေလေ့ ဆြာ့ကိုယ်ကို ဆြာအားမရပုံပေါ်နိန်ရေ။ မောရ ပန်းရကောင်းမှန်းမသိ ဆြာကြိုးစားခရေ။ အလုပ်ဒဏ်ပိခရေလို့ စာရီးတတ် သတင်းစာဆြာ(နိုင်ငံခြားသတင်းထောက်) ဦးအောင်ရွှေဦး က သူ့မောင်းချေစားဂုဏ်ပြုပနာ ရီးသားခရေ ဆောင်းပါးတွင် ဖော်ပြခ ရေ။ ပြည်ထောင်စုပွဲမှအပြန် စစ်တွေမြို့ ရောက်ပနာမကြာခင် ၁၃၃၁ တပိုတွဲလဆုတ် ၁၀.ရက် အင်္ဂါနိ (၃-၃-၁၉၇၀) တွင် ဆြာကြီးရေ. သူချစ်သောမိသားစု၊ သူချစ်သောရခိုင်လူမျိုး၊ ရခိုင်ယိုင်ကျေးမှုအားနူံးကို ကျောခိုင်း၍ ခရီးရှည်ထွက်ခွာလားခပါရေ။ သူကွယ်လွန်စဉ် ဇနီးစွာ ဒေါ်သိန်းယဉ် (မူလတန်းကျောင်းအုပ်ဆြာမ)နန့် သားဦးလှသိန်းအောင် ရို့ ကျန်ရစ်ခရေ။

ဆြာရေ ၆၇ နှစ်ခန့် လူ့လောကတွင် နီထိုင်သွားစဉ်အတွင်းမာ လူငယ်တိအား ပညာသင်ပီးခြင်းနန့် မိမိ၏ဘဝကို ကျောင်းရင်းစစ်တွေ မြို့ရှိ စာသင်သားနိတိ၊ ဘုန်းကြီးပျံတိနန့်အခြားပျော်ရွှင်ပွဲတိအတွက် တေးခြင်းရီးခြင်း၊ အကသင်ပီးခြင်းတိကို အစိုင်တစိုက်လုပ်ခရေ။ နောက်ပိုင်းတွင် ဆြာ၏အနုပညာဖြင့် ကျေပြန့်လှသော မြန်မာလူ့ဘောင် ပြည်သူတိကို ပါရမီပြည့်ခွင့်ရခယင့်အတွက် ဆြာ့ကိုယ်စားဂုဏ်ယူခ ရပါရေ။

ရန်ကုန်မြို့ ရှိ ရက်ကြီးနိကြီးတိတွင် ကျင်းပသော ရပ်ကွက်ပွဲ တိဆိုကေ ရခိုင်အကတိကို ထည့်သွင်းလာကတ်စွာကို တွိ့ဟိရရေအခါ ပိုပြီးကေ ကြီနူးမိရေ။ ဆြာ ရန်ကုန်သို့လာနှိုင်ဖို့မဟုတ်တော့ပါ။ ယကေလေ့ ဆြာက ကျွန်တော်ရို့အတွက် ထားရစ်ခရေ အနုပညာ၏ အမွီအနှစ် ကို ဆြာတပည့်နန့် စာသင်သားတိက ပိုပြီးကေတိုးတက်ကောင်းမွန်အောင် တီထွင်ဖန်တီးပြီး တစ်နှစ်ထက်တစ်နှစ်ပွားတိ ဖြည့်ဆည်းနိုင် ဆန်းသစ် နှိုင်ဖို့ဆိုခကေ ဆြာတစ်ယောက်စွာ ရောက်ရာအရပ်မှနိန်ပနာ သာဓု ခေါ်နှိုင်ဖို့သာဖြစ်ပါရေ။

ဆြာမြတ်နိုးသော လူမျိုးတိ စည်းလုံးညီညွတ်ရီးနန့် ဆြာ ခုံမင်တွယ်တာသော အနုပညာ၏အလံကို ကျွန်တော်ရို့က လက်ဆင့် ကမ်းယူဖိ ပိုပြီးကေ ကြီးမြင့်သော အောင်ပွဲတိပါးသို့ ချီတက်ခြင်းနန့် ဆြာ့ ကျေးဇူးကို စောင့်သိကတ်ရလိမ့်မေဖြစ်ပါသတည်း။

### ကိုးကား

ကဏ္ဍ:ရခိုင်အနုပညာသျှင်တိ