ထွန်တုန်း

ရှေးကျောက်ခေတ်မှအစပြုပနာလူရို့ရေ မြီကြီးကို ထွန် 
ယက်လျက်၊ သီးနှံပင်တိကို စိုက်ပျိုးခကတ်ရေ။ သို့ရာတွင် 
လွန်ခရေ နှစ်ပေါင်းတစ်ရာအတွင်း၌သာကေ၊ လယ်ယာ 
စိုက်ပျိုးရီးလုပ်ငန်းတွင် အသုံးပြုကြသည့် ကရိယာတန်ဆာ 
ပလာတိရေ ယခင်ကထက် တိုးတက်ကောင်းမွန်လာကြ 
ရေ။ ခရစ်တော်မပေါ်မီ နှစ်ပေါင်း ၃ဝဝဝ ခန့်က အီဂျစ် 
လူမျိုးရို့ရေ သစ်သားဖြင့်ပြုလုပ်ရေ ထယ်နန့်ပေါက်ပြား 
တိကို အသုံးပြုလျက် လယ်ယာမြီကိုပြုပြင်၍၊ ဂျုံစပါးကို 
စိုက်ပျိုးခကတ်ရေ။ ၁၇ ရာစုနှစ်တိသို့တိုင်အောင် တောင်သူ 
လယ်သမားရို့ရေ သစ်သားထွန်နန့် ထယ်စရေ စိုက်ပျိုးရီး 
ကရိယာတိကိုသာ အသုံးပြုခကတ်ရေ။ ထယ်ဖြင့် လယ်ယာ 
မြီကို ထွန်ယက်ပြုပြင်ရာ၌ လူရို့ရေ ကျွဲနွားနန့်မြင်းရို့ဧ 
အကူအညီကိုယူလျက် ဆောင်ရွက်ခကတ်ရေ။ ဂနိတိုင်အောင် 
မြန်မာနိုင်ငံနန့်တကွ အခြားတိုင်းနိုင်ငံရို့၌ ကျွဲနွားနန့် မြင်းရို့ 
ဖြင့် လယ်ယာမြီတိကို ထယ်ထိုးပြုပြင်လျက်ဟိကတ်ရေ။ သို့ 
ရာတွင် ဂုခေတ်၌ သုံးစွဲလျက်ဟိကတ်ရေထယ်မှာ သစ်သား 
ချည်းသက်သက် မဟုတ်တော့ဘဲ၊ ထယ်လားနီရာတွင် ထက် 
ရေသံချွန်ကို တပ်ဆင်ထားအနိန်နန့် ယခင်ကထက် ပိုပြီးကေပနာခရီး 
ရောက်ရေ။ ဒေကဲ့သို့ ထယ်ကိုစံနစ်တကျ တီထွင်လိုက်ခြင်း 
ဖြင့်၊ လယ်မြီဧကကို တိုးချဲ့လုပ်ကိုင်နိုင်သည့်အပြင်၊ သီးနှံ 
ထွက်လည်း ပို၍ကောင်းလာရေ။ လယ်မြီကို ကျနစွာ ထွန် 
ယက်ပြုပြင်ပီးခြင်းရေ စိုက်ပျိုးရီးလုပ်ငန်း အောင်မြင်မှုဧ 
အခြီခံ အုတ်မြစ်ကြီးဖြစ်ရေ။

ထယ်အမျိုးအစားပေါင်း များစွာဟိရေ။ ရိုးရိုးထယ်မျိုးမှာ 
ရှေ့ကနေ၍၊ ကျွဲနွားမြင်းစရေ တိရစ္ဆာန်ရို့ ရုန်းရရေ ထယ် 
မျိုးဖြစ်ရာ၊ ထယ်ထိုးသူရေ လက်ကိုင်ကိုကိုင်လျက် နောက်မှ 
လမ်းလျှောက်လိုက်ရရေ။ အခြားတစ်မျိုးမှာ ဘီးတိတပ်ဆင် 
ထားရေ ထယ်ဖြစ်ပနာထယ်ထိုးသူရေ ထိုင်ခုံပေါ်မှ လိုက်ရ 
ရေ။ ကျန်တစ်မျိုးမှာ မြင်းဖြင့်ဆွဲ၍ကေလည်းကောင်း၊ လယ်ထွန် 
စက်ဖြင့် ဆွဲ၍ကေလည်းကောင်း၊ အသုံးပြုရရေ ထယ်မျိုးဖြစ်ရေ။ 
ဒေထယ်မျိုးတွင် ထယ်လားများစွာ တပ်ဆင်ထားအနိန်နန့်၊ 
တစ်ကြိမ်တည်းနန့် ထယ်ကြောင်းများစွာ ပြုလုပ်နိုင်ရေ။ 
ထယ်ကိုစံနစ်တကျ တီထွင်ထားခြင်းအားဖြင့် မြီကြီးကို ကျန 
စွာ ပြုပြင်ပီးနိုင်ကတ်ရေ။ ထယ်လားဖြင့် မြီကြီးကိုဖော် 
ထုတ်နိုင်ဧ။ ထယ်လားအထက်တွင် စောင်းရွှေရွှေဟိရေ ထယ် 
လားနှာယောင်ဖြင့် မြီစာကို ဘေးသို့ဖယ်ထုတ်လိုက်ရေ။

ထယ်ရီးခဲဆွဲဖြင့် ထယ်လားကိုထိန်းထားရေ။ အချို့ထယ် 
ရို့တွင် ထယ်လားနှာယောင်ရှေ့၌ သံလားတစုံကို တပ်ဆင် 
ထား၍၊ မြီစာကို ခုတ်ထွင်ပီးရေ။ အချို့ထယ်တိ၌မူ 
ထယ်လားအစား လည်နိုင်ရေသံပြားဝိုင်းတိကို မြီပြင်နန့် 
ခပ်စောင်းစောင်းတပ်ဆင်ထားပနာမြီကြီးကို တူးဆွကတ်ရေ။

ရှေးအခါကပင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ ထယ်လားအမျိုးမျိုးကို အသုံး 
ပြုခကတ်ရေ။ ယင်းရို့အနက် စုတ်ချွန်း၊ အာလောင်၊ စက၊ 
ဘဲ၊ ကျေးနန့် ကိုင်းဟုခေါ်ရေ ထယ်တိမှာ အထင်ရှားဆုံး 
ဖြစ်ရေ။ စုတ်ချွန်းထယ်လားရေ အဖျားချွန်လျက် 
နားရွက်ကြီးရေ။ ထိုထယ်လားကို မြီမာ၊ မြီစေးတွင် အသုံး 
ပြုရေ။ အာလောင် ထယ်လားရေ အပြားဝိုင်း၍၊ နားရွက် 
အနေတော်ဟိရေ။ ထိုထယ်လားကို မြီပျော့၊ မြီနုတွင် အသုံး 
ပြုရေ။ စကထယ်ရေ မြီပျော့လည်းမဟုတ် မြီမာလည်း 
မဟုတ်ရေ စကမြီ၌သုံးရေ ထယ်မျိုးဖြစ်ရေ။ ဘဲ၊ ကျေး 
နန့် ကိုင်းထယ်လားတိရေ မြီအောက်ကိုလှန်ရေ ထယ် 
လားတိဖြစ်အနိန်နန့် ယင်းရို့၌ နားရွက်ငယ်ငယ်ဟိကြဧ။

မြန်မာနိုင်ငံ၌ အသုံးတိရေထယ်ရို့ရေ အရပ်ဒေသနန့် 
မြီအမျိုးအစားကိုလိုက်ပနာအကြီး၊ အလတ်၊ အငယ်ဟူပနာသုံး 
မျိုးဟိရေ။ ထယ်တစ်မျိုးကို တစ်ပင်တိုင်ထယ်ဟုခေါ်ရေ။ 
ထိုထယ်ကိုပြုလုပ်ရာ၌ သဘာဝအလျောက် ကောက်နီရေ 
သစ်ကိုင်းကိုခုတ်ရွေ၍၊ ထယ်လားပုံကျအောင် ပြုပြင်ယူရေ။ 

ထိုနောက် ထယ်လားတပ်ပနာအသုံးပြုရေ။ ထိုထယ်ဧ 
လက်ကိုင်၌ အောက်ခြီမှ ၉ လက်မမှ ၁၂ လက်မအကွာ 
လောက်တွင် အပေါက်ဖောက်ပနာထယ်သန်လျှိုထားရေ။ 
ထယ်သန်ကျွတ်မထွက်နိုင်အောင် ထယ်သန်ဧအဖျားတွင် ပရစ် 
သပ်ကလေးတစ်ခုကို ကန့်လန့်ဖောက်ပနာလျှိုသွင်းထားရေ။ 
ထယ်စူးသည့် အတိမ်အနက်ကို ချိန်ဆနိုင်ရန် ထယ်သန်ကို 
စရွေးပေါက်၌ အထက်အောင်သပ် ၂ ခုည|ပ်ပနာထိန်းပီးရေ။ 
ထိုတယ်ကို မြီအမျိုးအစားလိုက်ပနာအပေါ့အလေး ပြုလုပ်ရ 
ရေ။

ဒုတိယထယ်မျိုးရေ တစ်ပင်တိုင်ထယ်ကို ပြုပြင်ချဲ့ထွင် 
ထားရေ ထယ်မျိုးဖြစ်ရေ။ ထိုထယ်ကို ထယ်ကောက် 
သို့မဟုတ် ထယ်ဒူးကောက်ဟုခေါ်ရေ။ ထိုထယ်၌ ထယ်လျှာ 
တိုင်ပါပနာယင်းဧတစ်ဘက်စွန်းကို ထယ်လားဧ နားရွက် 
နောက်မှ ထယ်အုံး၌ဟိရေ အပေါက်ထဲသို့ ထည့်သွင်း၍၎င်း၊ 
အခြားတစ်ဘက်စွန်းသို့ ထယ်သန်တွင်ဖောက်ထားရေ 
အပေါက်ကို လျှိုသွင်း၍၎င်း တပ်ဆင်ထားရေ။

တတိယထယ်မျိုးရေ လွှတိုက်သစ်သားဖြင့် ပြုလုပ်ရေ 
ထယ်ဖြစ်ရေ။ ထိုတယ်ကို တုံးလုံးထယ်ဟုခေါ်ရေ။ ထို 
ထယ်ဧလက်ကိုင်တိုင်နန့် မုတ်တိုင်ရို့ဟိ စရွေးပေါက်တိတွင် 
ထယ်သန်လျှိုသွင်းထားရေ။ လက်ကိုင်တိုင် တစ်ဘက်သို့ 
စွန်းထွက်နီရေ ထယ်သန်အဖျားကို ပရစ်တံဖြင့် ထိန်းထား 
ရေ။ မုတ်တိုင်၌လည်း ထယ်အစူးအရှဧ အတိမ်အနက်ကို 
ပြုပြင်ပီးရန် ပရစ်တံတစ်ခု တပ်ထားရေ။ ထယ်ကို ကန့် 
လန့်တပ်ဆင် နိုင်ရန် ထယ်သန်ဧအဖျားတွင် ထိပ်စွန်းမှ ၂ 
ပေခန့်အကွာ၌ အပေါက်ကလေး ၃ ပေါက်ခန့်ကို ၅ လက်မစီ 
ခြားလျက် ဖောက်ထားရေ။ အထက်ပါထယ်တိရေ မြီထဲ 
သို့စူးဝင်ရာ၌ ရင်တိုက်စူးဝင်လျက် ထယ်စာ ထယ်ခဲတိကို 
ရှေ့သို့ပြန်ကျစေရေ။ ထိုကြောင့် ယင်းရို့ကို ရင်တိုက်ထယ် 
ဟု ခေါ်ကတ်ရေ။ ထိုထယ်ရို့ဧ ချွတ်ယွင်းချက်တိမှာ နှာ 
ယောင်မပါပနာဆွဲရာ၌ လေးလံခြင်း၊ ရွက်လိမ်မပါအနိန်နန့် ထယ် 
စာထယ်ခဲတိ ကောင်းစွာမလန်ခြင်း၊ ညီညာရေထယ်ကြောင်း 
မရနိုင်ရေကြောင့် ထယ်ကြောင်းချင်းစပ်ရန် ခဲယဉ်းပြီးကေ 
မြီရိုး သို့မဟုတ် ခုံတိကျန်နေတတ်ခြင်း စရေရို့ 
ဖြစ်လီရေ။

ထိုချွတ်ယွင်းချက်တိမဟိစီရန် မြန်မာနိုင်ငံတော် စိုက်ပျိုး 
ရီးဌာနတွင် ထယ်တစ်မျိုး တီထွင်ထားရေ။ ထိုထယ်ကို 
သိပ္ပံထယ်ဟုခေါ်ရေ။ သိပ္ပံထယ်လားတွင် အနောက်နိုင်ငံ 
တိ၌လုပ်ရေ ထယ်လားမျိုးရို့ဧ ကောင်းမွန်ရေ အချက် 
အလက်တိပါဟိရေ။ ထိုထယ်လားကို မြန်မာတောင်သူလယ် 
သမားတိ သုံးရင်းစွဲဖြစ်ရေ ထယ်ဒူးထယ်တုံးတိတွင် လွယ် 
လင့်တကူ တပ်ဆင်၍ရရေ။ ထို့ပြင် သိပ္ပံထယ်လားရေ 
အနောက်နိုင်ငံထယ်လားတိလောက် အလေးချိန်မစီးအနိန်နန့် 
အစိုစိုက်ခြင်း၊ အခြောက်စိုက်ခြင်း နှစ်မျိုးစလုံးအတွက် အသုံး 
ပြုနိုင်ရေ။

သိပ္ပံထယ်လား အမှတ် ၁၊ ၂၊ ၃၊ ၄ ဟူပနာလေးမျိုးဟိ 
ရေ။ အမှတ် ၁ သိပ္ပံထယ်လားရေ ထယ်လား အလတ်စား 
သို့မဟုတ် စကထယ်လားမျိုးဖြစ်ရေ။ အလေးချိန် ၃ ပိဿာ 
နန့် ၈၈ ကျပ်သားခန့်ဟိရေ။ ထယ်ကြောင်းအနက် ၄ လက်မ 
မှ ၆ လက်မအထိ၊ အကျယ် ၆ လက်မမှ ၈ လက်မအထိ ထိုး 
နိုင်ရေ။ ထိုထယ်လားမျိုးကို မြီနုမြီလတ်တိတွင် အသုံးပြု 
ကတ်ရေ။

အမှတ် ၂ သိပ္ပံထယ်လားရေ ထယ်လား အငယ်စားမျိုး 
ဖြစ်ရေ။ အလေးချိန် ၃ ပိဿာနန့် ၅ ကျပ်သားခန့်ဟိရေ။ 
ထယ်ကြောင်းအနက် ၃ လက်မမှ ၅ လက်မအထိ၊ အကျယ် ၄ 
လက်မမှ ၇ လက်မ အထိထိုးနိုင်ရေ။ ထိုထယ်မျိုးကို 
မြီစေး၊ မြီမာတိ၌ သုံးရန်သင့်လျော်ရေ။ အမှတ် ၃ သိပ္ပံ 
ထယ်လားရေ အကြီးဆုံးဖြစ်ပနာအလေးချိန် ၅ ပိဿာ ၅၅ 
ကျပ်သားခန့်ဟိရေ။ ထယ်ကြောင်းအနက် ၃ လက်မမှ ၆ 
လက်မအထိ၊ အကျယ် ၆ လက်မမှ ၉ လက်မအထိ ထိုးနိုင် 
ရေ။ မြီထဲ အမြစ်နက်နက် ဆင်းရေအပင်တိ စိုက်ပျိုး 
ရာ၌ ထိုထယ်ကြီးတိကို အသုံးပြုလေ့ဟိရေ။ အမှတ် ၄ 
သို့မဟုတ် ဝ (သုည) သိပ္ပံ ထယ်လားရေ အသေးဆုံးဖြစ် 
ရေ။ အလေးချိန် ၂ ပိဿာခွဲဟိရေ။ ထယ်ကြောင်းအနက် ၃ 
လက်မမှ ၅ လက်မအထိ၊ အကျယ် ၄ လက်မမှ ၇ လက်မ 
အထိ ထိုးနိုင်ရေ။ ထိုထယ်လားမျိုးကို မြီနု၊ နုံးမြီတိတွင် 
အသုံးပြုကတ်ရေ။