open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1310 watakuna

**1310 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1310 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1319 watapi puchukarqan.

***132 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1311 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1320 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
1330 watakuna

**1330 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1330 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1339 watapi puchukarqan.

***134 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1331 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1340 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
1350 watakuna

**1350 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1350 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1359 watapi puchukarqan.

***136 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1351 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1360 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
1370 watakuna

**1370 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1370 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1379 watapi puchukarqan.

***138 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1371 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1380 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
1390 watakuna

**1390 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1390 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1399 watapi puchukarqan.

***140 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1391 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1400 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
1410 watakuna

**1410 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1410 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1419 watapi puchukarqan.

***142 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1411 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1420 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
1450 watakuna

**1450 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1450 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1459 watapi puchukarqan.

***146 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1451 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1460 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
1470 watakuna

**1470 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1470 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1479 watapi puchukarqan.

***148 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1471 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1480 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
1430 watakuna

**1430 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1430 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1439 watapi puchukarqan.

***144 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1431 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1440 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
1500 watakuna

**1500 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1500 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1509 watapi puchukarqan.

***151 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1501 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1510 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
1520 watakuna

**1520 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1520 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1529 watapi puchukarqan.

***153 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1521 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1530 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
1540 watakuna

**1540 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1540 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1549 watapi puchukarqan.

***155 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1541 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1550 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
1560 watakuna

**1560 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1560 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1569 watapi puchukarqan.

***157 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1561 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1570 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
1580 watakuna

**1580 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1580 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1589 watapi puchukarqan.

***159 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1581 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1590 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
1600 watakuna

**1600 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1600 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1609 watapi puchukarqan.

***161 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1601 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1610 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
1630 watakuna

**1630 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1630 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1639 watapi puchukarqan.

***164 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1631 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1640 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
1650 watakuna

**1650 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1650 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1659 watapi puchukarqan.

***166 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1651 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1660 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
1670 watakuna

**1670 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1670 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1679 watapi puchukarqan.

***168 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1671 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1680 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
1690 watakuna

**1690 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1690 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1699 watapi puchukarqan.

***170 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1691 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1700 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
1710 watakuna

**1710 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1710 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1719 watapi puchukarqan.

***172 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1711 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1720 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
1730 watakuna

**1730 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1730 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1739 watapi puchukarqan.

***174 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1731 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1740 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
1760 watakuna

**1760 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1760 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1769 watapi puchukarqan.

***177 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1761 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1770 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
1780 watakuna

**1780 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1780 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1789 watapi puchukarqan.

***179 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1781 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1790 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
1800 watakuna

**1800 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1800 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1809 watapi puchukarqan.

***181 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1801 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1810 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
1820 watakuna

**1820 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1820 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1829 watapi puchukarqan.

***183 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1821 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1830 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
1840 watakuna

**1840 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1840 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1849 watapi puchukarqan.

***185 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1841 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1850 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
1860 watakuna

**1860 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1860 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1869 watapi puchukarqan.

***187 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1861 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1870 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
1880 watakuna

**1880 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1880 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1889 watapi puchukarqan.

***189 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1881 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1890 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
1900 watakuna

**1900 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1900 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1909 watapi puchukarqan.

***191 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1901 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1910 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
1920 watakuna

**1920 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1920 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1929 watapi puchukarqan.

***193 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1921 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1930 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
1940 watakuna

**1940 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1940 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1949 watapi puchukarqan.

***195 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1941 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1950 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
1960 watakuna

**1960 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1960 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1969 watapi puchukarqan.

***197 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1961 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1970 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
Tanranu

**Tanranu** nisqaqa Antikunapi, Piruw llaqtapi, Wankawillka suyupi, huk urqum. Pikchunqa mama quchamanta 5.431 mitrum aswan hanaq, Chunta wallap aswan hanaq urqunmi.

## Kaypipas qhaway
## Pukyukuna
* Saywitukuna: Piruwpa pruwinsyankuna
60 watakuna kñ

**60 [[Kristup ñawpan]] watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 69 kñ watapi qallarispa 60 kñ watapi puchukarqan.

***7 ñiqin Kristup ñawpan [[chunkawata]]*** nisqataq 70 kñ watapi qallarispa 61 kñ watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
70 watakuna kñ

**70 [[Kristup ñawpan]] watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 79 kñ watapi qallarispa 70 kñ watapi puchukarqan.

***8 ñiqin Kristup ñawpan [[chunkawata]]*** nisqataq 80 kñ watapi qallarispa 71 kñ watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
T'uruyuq (Wankawillka)

**T'uruyuq** (kastilla qillqaypi: *Turuyoc*) nisqaqa Antikunapi, Piruw llaqtapi, huk urqum Chunta wallapi, Wankawillka suyupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.396 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
## Pukyukuna
* Saywitukuna: Piruwpa pruwinsyankuna
80 watakuna kñ

**80 [[Kristup ñawpan]] watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 89 kñ watapi qallarispa 80 kñ watapi puchukarqan.

***9 ñiqin Kristup ñawpan [[chunkawata]]*** nisqataq 90 kñ watapi qallarispa 81 kñ watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
90 watakuna kñ

**90 [[Kristup ñawpan]] watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 99 kñ watapi qallarispa 90 kñ watapi puchukarqan.

***10 ñiqin Kristup ñawpan [[chunkawata]]*** nisqataq 100 kñ watapi qallarispa 91 kñ watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
100 watakuna kñ

**100 [[Kristup ñawpan]] watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 109 kñ watapi qallarispa 100 kñ watapi puchukarqan.

***11 ñiqin Kristup ñawpan [[chunkawata]]*** nisqataq 110 kñ watapi qallarispa 101 kñ watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
110 watakuna kñ

**110 [[Kristup ñawpan]] watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 119 kñ watapi qallarispa 110 kñ watapi puchukarqan.

***12 ñiqin Kristup ñawpan [[chunkawata]]*** nisqataq 120 kñ watapi qallarispa 111 kñ watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
120 watakuna kñ

**120 [[Kristup ñawpan]] watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 129 kñ watapi qallarispa 120 kñ watapi puchukarqan.

***13 ñiqin Kristup ñawpan [[chunkawata]]*** nisqataq 130 kñ watapi qallarispa 121 kñ watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
130 watakuna kñ

**130 [[Kristup ñawpan]] watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 139 kñ watapi qallarispa 130 kñ watapi puchukarqan.

***14 ñiqin Kristup ñawpan [[chunkawata]]*** nisqataq 140 kñ watapi qallarispa 131 kñ watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
140 watakuna kñ

**140 [[Kristup ñawpan]] watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 149 kñ watapi qallarispa 140 kñ watapi puchukarqan.

***15 ñiqin Kristup ñawpan [[chunkawata]]*** nisqataq 150 kñ watapi qallarispa 141 kñ watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
150 watakuna kñ

**150 [[Kristup ñawpan]] watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 159 kñ watapi qallarispa 150 kñ watapi puchukarqan.

***16 ñiqin Kristup ñawpan [[chunkawata]]*** nisqataq 160 kñ watapi qallarispa 151 kñ watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
160 watakuna kñ

**160 [[Kristup ñawpan]] watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 169 kñ watapi qallarispa 160 kñ watapi puchukarqan.

***17 ñiqin Kristup ñawpan [[chunkawata]]*** nisqataq 170 kñ watapi qallarispa 161 kñ watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
170 watakuna kñ

**170 [[Kristup ñawpan]] watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 179 kñ watapi qallarispa 170 kñ watapi puchukarqan.

***18 ñiqin Kristup ñawpan [[chunkawata]]*** nisqataq 180 kñ watapi qallarispa 171 kñ watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
180 watakuna kñ

**180 [[Kristup ñawpan]] watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 189 kñ watapi qallarispa 180 kñ watapi puchukarqan.

***19 ñiqin Kristup ñawpan [[chunkawata]]*** nisqataq 190 kñ watapi qallarispa 181 kñ watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
190 watakuna kñ

**190 [[Kristup ñawpan]] watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 199 kñ watapi qallarispa 190 kñ watapi puchukarqan.

***20 ñiqin Kristup ñawpan [[chunkawata]]*** nisqataq 200 kñ watapi qallarispa 191 kñ watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
200 watakuna kñ

**200 [[Kristup ñawpan]] watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 209 kñ watapi qallarispa 200 kñ watapi puchukarqan.

***21 ñiqin Kristup ñawpan [[chunkawata]]*** nisqataq 210 kñ watapi qallarispa 201 kñ watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
210 watakuna kñ

**210 [[Kristup ñawpan]] watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 219 kñ watapi qallarispa 210 kñ watapi puchukarqan.

***22 ñiqin Kristup ñawpan [[chunkawata]]*** nisqataq 220 kñ watapi qallarispa 211 kñ watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
220 watakuna kñ

**220 [[Kristup ñawpan]] watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 229 kñ watapi qallarispa 220 kñ watapi puchukarqan.

***23 ñiqin Kristup ñawpan [[chunkawata]]*** nisqataq 230 kñ watapi qallarispa 221 kñ watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
230 watakuna kñ

**230 [[Kristup ñawpan]] watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 239 kñ watapi qallarispa 230 kñ watapi puchukarqan.

***24 ñiqin Kristup ñawpan [[chunkawata]]*** nisqataq 240 kñ watapi qallarispa 231 kñ watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
240 watakuna kñ

**240 [[Kristup ñawpan]] watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 249 kñ watapi qallarispa 240 kñ watapi puchukarqan.

***25 ñiqin Kristup ñawpan [[chunkawata]]*** nisqataq 250 kñ watapi qallarispa 241 kñ watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
250 watakuna kñ

**250 [[Kristup ñawpan]] watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 259 kñ watapi qallarispa 250 kñ watapi puchukarqan.

***26 ñiqin Kristup ñawpan [[chunkawata]]*** nisqataq 260 kñ watapi qallarispa 251 kñ watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
260 watakuna kñ

**260 [[Kristup ñawpan]] watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 269 kñ watapi qallarispa 260 kñ watapi puchukarqan.

***27 ñiqin Kristup ñawpan [[chunkawata]]*** nisqataq 270 kñ watapi qallarispa 261 kñ watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
270 watakuna kñ

**270 [[Kristup ñawpan]] watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 279 kñ watapi qallarispa 270 kñ watapi puchukarqan.

***28 ñiqin Kristup ñawpan [[chunkawata]]*** nisqataq 280 kñ watapi qallarispa 271 kñ watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
280 watakuna kñ

**280 [[Kristup ñawpan]] watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 289 kñ watapi qallarispa 280 kñ watapi puchukarqan.

***29 ñiqin Kristup ñawpan [[chunkawata]]*** nisqataq 290 kñ watapi qallarispa 281 kñ watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
300 watakuna kñ

**300 [[Kristup ñawpan]] watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 309 kñ watapi qallarispa 300 kñ watapi puchukarqan.

***31 ñiqin Kristup ñawpan [[chunkawata]]*** nisqataq 310 kñ watapi qallarispa 301 kñ watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
310 watakuna kñ

**310 [[Kristup ñawpan]] watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 319 kñ watapi qallarispa 310 kñ watapi puchukarqan.

***32 ñiqin Kristup ñawpan [[chunkawata]]*** nisqataq 320 kñ watapi qallarispa 311 kñ watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
320 watakuna kñ

**320 [[Kristup ñawpan]] watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 329 kñ watapi qallarispa 320 kñ watapi puchukarqan.

***33 ñiqin Kristup ñawpan [[chunkawata]]*** nisqataq 330 kñ watapi qallarispa 321 kñ watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
330 watakuna kñ

**330 [[Kristup ñawpan]] watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 339 kñ watapi qallarispa 330 kñ watapi puchukarqan.

***34 ñiqin Kristup ñawpan [[chunkawata]]*** nisqataq 340 kñ watapi qallarispa 331 kñ watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
340 watakuna kñ

**340 [[Kristup ñawpan]] watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 349 kñ watapi qallarispa 340 kñ watapi puchukarqan.

***35 ñiqin Kristup ñawpan [[chunkawata]]*** nisqataq 350 kñ watapi qallarispa 341 kñ watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
350 watakuna kñ

**350 [[Kristup ñawpan]] watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 359 kñ watapi qallarispa 350 kñ watapi puchukarqan.

***36 ñiqin Kristup ñawpan [[chunkawata]]*** nisqataq 360 kñ watapi qallarispa 351 kñ watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
360 watakuna kñ

**360 [[Kristup ñawpan]] watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 369 kñ watapi qallarispa 360 kñ watapi puchukarqan.

***37 ñiqin Kristup ñawpan [[chunkawata]]*** nisqataq 370 kñ watapi qallarispa 361 kñ watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
370 watakuna kñ

**370 [[Kristup ñawpan]] watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 379 kñ watapi qallarispa 370 kñ watapi puchukarqan.

***38 ñiqin Kristup ñawpan [[chunkawata]]*** nisqataq 380 kñ watapi qallarispa 371 kñ watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
380 watakuna kñ

**380 [[Kristup ñawpan]] watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 389 kñ watapi qallarispa 380 kñ watapi puchukarqan.

***39 ñiqin Kristup ñawpan [[chunkawata]]*** nisqataq 390 kñ watapi qallarispa 381 kñ watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
390 watakuna kñ

**390 [[Kristup ñawpan]] watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 399 kñ watapi qallarispa 390 kñ watapi puchukarqan.

***40 ñiqin Kristup ñawpan [[chunkawata]]*** nisqataq 400 kñ watapi qallarispa 391 kñ watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
Palumu

**Palumu** (kastilla simipi: *Palomo*) nisqaqa Antikunapi, Piruw llaqtapi, huk urqum Chunta wallapi, Wankawillka suyupi, Chuqlluqucha pruwinsyapi, Santa Ana distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.308 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
## Pukyukuna
* *American Alpine Journal* 1973, p. 378
* Saywitukuna: Piruwpa pruwinsyankuna
Sitaq

**Sitaq** (kastilla simipi: *Nevado Citac*) nisqaqa Antikunapi, Piruw llaqtapi, huk rit'i urqum Chunta wallapi, Wankawillka suyupi, Wankawillka pruwinsyapi, Aqupampilla distritupi, Musuq Uquru distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.328 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
## Pukyukuna
* Saywitukuna: Piruwpa pruwinsyankuna
Qarwarasu (Wankawillka)

**Qarwarasu** (kastilla qillqaypi *Carhuarazo*) nisqaqa Antikunapi, Piruw mama llaqtapi, huk rit'i urqum,  Chunta wallapi, Wankawillka suyupi, Chuqlluqucha pruwinsyapi, Santa Ana distritupi, Wankawillka pruwinsyapipas, Wankawillka distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.169 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
## Pukyukuna

* Saywitukuna: Piruwpa pruwinsyankuna
Pinqullu (Wankawillka)

**Pinqullu** (aymara simim, kastilla qillqaypi *Pincullo*) nisqaqa Antikunapi, Piruw llaqtapi, huk urqum Chunta wallapi, Wankawillka suyupi, Wankawillka pruwinsyapi, Ascensión distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.096 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
## Pukyukuna
* Saywitukuna: Piruwpa pruwinsyankuna
Puyi Puyi rit'i urqu (Ariqipa)

**Puyi Puyi** (kastilla simipi: *Nevado Puye Puye*) nisqaqa Antikunapi, Piruw llaqtapi, huk rit'i urqum Hamp'atu wallapi, Ariqipa suyupi, Kaylluma pruwinsyapi, Qhawanakunti distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.200+ mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
## Pukyukuna
* Saywitukuna: Piruwpa pruwinsyankuna
Lipayuq

**Lipayuq** nisqaqa (*Lipayoc*) Antikunapi, Piruw mama llaqtapi, huk rit'i urqum, Hamp'atu wallapi, Ariqipa suyupi, Kaylluma pruwinsyapi, Qhawanakunti distritupi, Sawanqaya urqup chinchay-kuntinpi. Pikchunqa mama quchamanta 5.168 m / 5.191 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Hamp'atu
* Sawanqaya
* Wallqa Wallqa
## Pukyukuna

* Saywitukuna: Piruwpa pruwinsyankuna
Wayna Qhapaq rit'i urqu

**Wayna Qhapaq** (kastilla qillqaypi: *Huaynacapac, Huayna Capac*) nisqaqa Antikunapi, Piruw mama llaqtapi, huk urqum, Kallawaya wallapi, Punu suyupi, Kallawaya pruwinsyapi, Makusani distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.600 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Allin Qhapaq
* Chichi Qhapaq
## Pukyukuna

* Saywitukuna: Piruwpa pruwinsyankuna
Qarwaqucha urqu (Anqash)

**Qarwaqucha**, **Flery Punta** icha **Flerypunta** (kastilla simipi: *Carhuacocha / Flery Punta / Flerypunta*) nisqaqa Antikunapi, Piruw llaqtapi, huk urqum Yana Wallapi, Anqash suyupi, Santa pruwinsyapi, Cáceres del Perú distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.070 mitrum aswan hanaq.

## Rikchakuna

Rikcha:Pintadacocha cropped.jpg|Pintataqucha *(Pintadacocha)*
Rikcha:Cuenca río Nepeña.jpg|Nipiña mayu Qarwaqucha urqumanta rikusqa


## Kaypipas qhaway
* Nipiña mayu
* Quñuqranra
## Pukyukuna
* Saywitukuna: Piruwpa pruwinsyankuna
Ruqarri

**Ruqarri** (kastilla simipi: *Rocarre*) nisqaqa Antikunapi, Piruw llaqtapi, huk urqum Yana Wallapi, Anqash suyupi, Waylas pruwinsyapi, Matu distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.187 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Quñuqranra
## Pukyukuna
* Saywitukuna: Piruwpa pruwinsyankuna
Kankawa urqu

**Kankawa** (kastilla qillqaypi: *Cancahua*) nisqaqa Antikunapi, Piruw llaqtapi huk urqum, Yana Wallapi, Anqash suyupi, Santa pruwinsyapi, Cáceres del Perú distritupi, Waylas pruwinsyapipas, Santo Toribio distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.102 mitrum aswan hanaq.  

## Kaypipas qhaway
* Quñuqranra
## Pukyukuna

* Saywitukuna: Piruwpa pruwinsyankuna
Wank'ap'iti

**Wank'ap'iti** (kastilla qillqaypi *Huancapeti, Huancapete*) nisqaqa Antikunapi, Piruw mamallaqtapi, huk urqum, Yana Wallapi, Anqash suyupi, Ayha pruwinsyapi, Ayha distritupi, Rikuway pruwinsyapipas, Tikapampa distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 4.976 mitrum aswan hanaq.   

## Kaypipas qhaway
* Wank'ap'iti q'asa
* Quñuqranra
## Pukyukuna
Wankapiti q'asa

**Wankapiti q'asa** (kastilla qillqaypi: *Abra de Huancapeti*) nisqaqa Antikunapi, Piruw llaqtapi, huk q'asam Yana Wallapi, Anqash suyupi, Ayha pruwinsyapi, Ayha distritupi, Rikuway pruwinsyapipas. Pikchunqa mama quchamanta 4.680 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Wankapiti

## Pukyukuna
* Saywitukuna: Piruwpa pruwinsyankuna
Pachakwata

**Pachakwata** *(saeculum, siglo)* nisqaqa pachaknintin watakunam.

Kristup paqarisqanmanta pachakwatakunaqa kay hinatam yupanchik: Ñawpaq ñiqin pachakwataqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1 watapi qallarisqam, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 100 watapitaq puchukasqam. Kay hinatam qati-qatilla kunankama.

Chayrayku kunan pachakwataqa 21 ñiqin pachakwatam: 1 ñiqin qhulla puquy killapi 2001 watapim qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 2100 watapitaqmi puchukanqa.

## Kaypipas qhaway
* Pachakwatakuna
Waranqawata

**Waranqawata** *(millennium)* nisqaqa waranqantin watakunam.

Kristup paqarisqanmanta waranqawatakunaqa kay hinatam yupanchik: Ñawpaq ñiqin waranqawataqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1 watapi qallarisqam, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1000 watapitaq puchukasqam. Kay hinatam qati-qatilla kunankama.

Chayrayku kunan waranqawataqa 3 ñiqin waranqawatam: 1 ñiqin qhulla puquy killapi 2001 watapim qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 3000 watapitaqmi puchukanqa.
Hunuwata

**Hunuwata** nisqaqa hununtin *(1.000.000)* watakunam.

Kristup paqarisqanmanta hunuwatakunaqa kay hinatam yupanchik: Ñawpaq ñiqin hunuwataqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1 watapi qallarisqam, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1.000.000 watapitaq puchukanqam. Kay hinatam qati-qatilla.
Llunawata

**Llunawata** nisqaqa llunantin *(1.000.000.000)* watakunam.

Kristup paqarisqanmanta llunawatakunaqa kay hinatam yupanchik: Ñawpaq ñiqin llunawataqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1 watapi qallarisqam, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1.000.000.000 watapitaq puchukanqam. Kay hinatam qati-qatilla.
Chunkawata

**Chunkawata** nisqaqa chunkantin watakunam.

Kristup paqarisqanmanta chunkawatakunaqa kay hinatam yupanchik: Ñawpaq ñiqin chunkawataqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1 watapi qallarisqam, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 10 watapitaq puchukasqam. Kay hinatam qati-qatilla kunankama.

Chayrayku kunan chunkawataqa 201 ñiqin chunkawatam: 1 ñiqin qhulla puquy killapi 2001 watapim qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 2010 watapitaqmi puchukanqa.
Wallanka rit'i urqu

**Wallanka** icha **Burru** (kastilla simipi: *Nevado Huallanca / Burro*) nisqaqa Antikunapi, Piruw mama llaqtapi, huk rit'i urqum Wallanka wallapi, Anqash suyupi, Bolognesi pruwinsyapi, Akya distritupi, Wallanka distritupipas. Pikchunqa mama quchamanta 5.470 m mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Sinru qillqa: Anqash suyupi urqukuna

## Pukyukuna
* Saywitukuna: Piruwpa pruwinsyankuna 
* American Alpine Journal, p. 366
Ch'uspi (Wallanka walla)

**Ch'uspi** icha **Ch'uspiq** (kastilla simipi: *Cerro Chuspi / Chuspic*) nisqaqa Antikunapi, Piruw suyupi, huk urqum Wallanka wallapi, Anqash suyupi, Bolognesi pruwinsyapi, Akya distritupi, Wallanka distritupipas. 

## Kaypipas qhaway
* Wallanka rit'i urqu
* Waywash walla
* Sinru qillqa: Anqash suyupi urqukuna
## Pukyukuna
* Saywitukuna: Piruwpa pruwinsyankuna
Pukarahu (Wallanka walla)

**Pukarahu** (kastilla qillqaypi *Pucarajo, Pucarraju*) nisqaqa Antikunapi, Piruw mama llaqtapi, huk urqum, Wallanka wallapi, Anqash suyupi, Bolognesi pruwinsyapi, Wallanka distritupi, Wari pruwinsyapipas, San Markus distritupi, Yanashallash q'asap chinchayninpi tiyaq. 

## Kaypipas qhaway
* Wallanka rit'i urqu
* Waywash walla
* Sinru qillqa: Anqash suyupi urqukuna
## Pukyukuna
Yanashallash

|}
**Yanashallash**, **Yanashalla** icha **Yanashayash** nisqaqa Antikunapi, Piruw mama llaqtapi, huk urqum, Wallanka wallapi, Anqash suyupi, Bolognesi pruwinsyapi, Akya distritupi, Wallanka distritupipas, Yanashallash q'asap kuntinpi tiyaq. Pikchunqa mama quchamanta yaqa 4.600 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Wallanka rit'i urqu
* Waywash walla

## Pukyukuna

* huallancaperu.com
Chawpi Hanka

**Chawpi Hanka** (kastilla qillqaypi *Chaupijanca*) nisqaqa Antikunapi, Piruw suyupi, huk urqum, Wallanka wallapi, Anqash suyupi, Bolognesi pruwinsyapi, Wallanka distritupi, Wasta distritupipas. Pikchunqa mama quchamanta 5.283 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Wallanka rit'i urqu
* Waywash walla
* Sinru qillqa: Anqash suyupi urqukuna

## Pukyukuna
* Saywitukuna: Piruwpa pruwinsyankuna
Aqchi urqu

**Aqchi** (kastilla simipi: *Acchi*) nisqaqa Antikunapi, Piruw llaqtapi, huk urqum Chunta wallapi. Pikchunqa mama quchamanta 5.281 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
## Pukyukuna
* American Alpine Journal 1973, p. 378
* Saywitukuna: Piruwpa pruwinsyankuna
Rumiwayin

**Rumiwayin**, **Chikchi** icha **Matador** (kastilla simipi: *Rumihuayín / Checchi / Matador*) nisqaqa Antikunapi, Piruw llaqtapi, huk urqum Rawra wallapi. Pikchunqa mama quchamanta 5.500 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
## Pukyukuna
* Saywitukuna: Piruwpa pruwinsyankuna 
* *American Alpine Journal* 1973, p. 367
Kwirnunpunta

**Kwirnunpunta** (kastilla simipi: *Cuernunpunta*) nisqaqa Antikunapi, Piruw llaqtapi, huk urqum Wallanka wallapi, Anqash suyupi, Bolognesi pruwinsyapi. 

## Kaypipas qhaway
* Wallanka rit'i urqu
* Waywash walla
* Sinru qillqa: Anqash suyupi urqukuna
## Pukyukuna
* huallancaperu.com
## Hawa t'inkikuna
* Saywitukuna: Piruwpa pruwinsyankuna
Puywanqucha urqu

**Puywanqucha** (kastilla simipi: *Cerro Puyhuanccocha*) nisqaqa Antikunapi, Piruw llaqtapi, huk urqum Rawra wallapi, Pasqu suyupi, Daniel Alcides Carrión pruwinsyapi, Yanawanka distritupi, Wanuku suyupipas, Lawriqucha pruwinsyapi, Kawri distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.200+ mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
## Pukyukuna
* Saywitukuna: Piruwpa pruwinsyankuna
Kuntursinqa

**Kuntursinqa** (kastilla qillqaypi: *Condorsenja / Condorcenja*) nisqaqa Antikunapi, Piruw llaqtapi, huk urqum Rawra wallapi, Lima suyupi, Uyun pruwinsyapi, Uyun distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.320 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
## Pukyukuna
* Saywitukuna: Piruwpa pruwinsyankuna 
* *American Alpine Journal* 1973, p. 368
Qhapaq Walla (Ikwadur)

**Qhapaq Walla**, **Chawpi Walla** icha **Anti Walla** (kastilla simipi: *Cordillera Real / Cordillera Central / Cordillera Oriental (Ecuador)*) nisqaqa Antikunapi,Ikwadurpi, huk wallam. Kutupaksi urquqa llapan urqukunamanta aswan hanaqmi (5.897 m hanaq) .

## Aswan hanaq urqukuna

## Kaypipas qharway
* Kunti Walla (Ikwadur)
* Kuntur walla

## Pukyukuna

* www.summitpost.org
## Hawa t'inkikuna
Hatun Gigante

**Hatun Gigante** icha **Gigante** (kastilla simipi: *Gigante Grande / Gigante*) nisqaqa Antikunapi, huk urqum Buliwya suyupi, Kimsa Krus wallapi (Saywa: Inkisiwi pruwinsya / José Ramón Loayza pruwinsya), Chuqiyapu suyupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.748 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Kunti Walla (Buliwya)
* Apulupampa walla
## Puykukuna

* www.andes.org.uk / Antikunapi 6.000 m urqukuna

## Hawa t'inkikuna
* www.quimsacruz.com / Kimsa Krus Walla (kastilla simi)
* www.enjoybolivia.com Cordillera Real
* Bolivia – A Climbing Guide (inlish simi)
* www.quimsacruz.com
* *The American Alpine Journal* 1988, p. 166
San Luwis urqu (Kimsa Krus walla)

**San Luwis**  (kastilla simipi: *San Luis*) nisqaqa Antikunapi, huk urqum Buliwya suyupi, Kimsa Krus wallapi (saywa: Inkisiwi pruwinsya / Loayza pruwinsya), Chuqiyapu suyupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.620 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Jacha Khunuqullu
* Wayna Khunuqullu 
* Kunti Walla (Buliwya)
* Apulupampa walla

## Puykukuna

* Bolivia: A Climbing Guide p. 186 (inlish simi)
## Hawa t'inkikuna
Wisk'achani urqu (Kimsa Krus walla)

**Wisk'achani**  (kastilla simipi: *Viscachani*) nisqaqa Antikunapi, huk urqum Buliwya suyupi, Kimsa Krus wallapi, Chuqiyapu suyupi, Inkisiwi pruwinsyapi, Loayza pruwinsyapipas, Yaku munisipyupi, Qaqata kantunpi. 

## Kaypipas qhaway
* Kunti Walla (Buliwya)
* Apulupampa walla
## Puykukuna

## Hawa t'inkikuna
Puywan

*hatun uywap **[[sunqu]]n**;
*hatun uywap **[[surq'an]]**;
***[[Puywan urqu]]**, Piruwpi (Hunin suyupi) huk urqu.
Jach'a Khunuqullu

**Jach'a Khunuqullu**, **Jach'a Khunu Qullu**, **Jach'akhunuqullu** icha **Jach'a Qullu** (kastilla qillqaypi: *Jachacunocollo / Jacha Collo / Jacha Cuno Collo*) nisqaqa Antikunapi, huk urqum Buliwya suyupi, Kimsa Krus wallapi (saywa: Inkisiwi pruwinsya / Loayza pruwinsya), Chuqiyapu suyupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.800 mitrum aswan hanaq.

Kay urqup sutinqa aymara simim: *jach'a* hatun, *khunu* rit'i, *qullu* urqu, "Hatun rit'i urqu".

## Kaypipas qhaway
* Wayna Khunuqullu
* San Luwis urqu
* Kunti Walla (Buliwya)
* Apulupampa walla

## Puykukuna

## Hawa t'inkikuna
* Bolivia: A Climbing Guide (inlish simi)
Quri Ch'uma

**Quri Ch'uma** (kastilla qillqaypi: *Nevado Korichuma / Corri Chuma / Khori Chuma / Inmaculado*) nisqaqa Antikunapi huk urqum, Buliwya suyupi, Kimsa Krus wallapi, Chuqiyapu suyupi, Loayza pruwinsyapi (saywapi Malla munisipyu, Malla kantun - K'ayruma munisipyu, Tienda Pata katun). Pikchunqa mama quchamanta 5.312 m / 5.500 mitrum aswan hanaq.

Kay urqup sutinqa aymara simim.

## Kaypipas qhaway
* Kunti Walla (Buliwya)
* Apulupampa walla
## Puykukuna

* Bolivia: A Climbing Guide], p. 177 (inlish simi)

## Hawa t'inkikuna
* Malla munisipyu: yupaykuna, saywitu
Wallatani qucha

**Wallatani qucha** (kastilla qillqaypi: *Huayatani* / *Huallatani*) nisqaqa Buliwya suyupi, huk qucham Kimsa Krus wallapi, Chuqiyapu suyupi, Inkisiwi pruwinsya, Q'imi munisipyupi, Wañaquta kantunpi, saywapi José Ramón Loayza pruwinsyawan (Malla munisipyu, Rodeo kantun).
Waña Quta kantun (Chuqiyapu)

**Waña Quta kantun** (kastilla qillqaypi: *Canton Huaña Cota*) nisqaqa Buliwya suyupi, huk kantunmi Kimsa Krus wallapi, Chuqiyapu suyupi, Inkisiwi pruwinsyapi, Q'imi munisipyupi. Uma llaqtanqa Waña Quta llaqtam.
Milwaukee (Wisconsin)

**Milwaukee** nisqa llaqtaqa, Wisconsin suyup, Hukllachasqa Amirika Suyukunapi huk hatun llaqtam. Milwaukee llaqtapiqa 604.477 runakuna (2008) tiyachkan.

## Allpa saywachi

## Chiriqunuy

## Yachachiy

## Hawa t'inkikuna
 
* www.city.milwaukee.gov
Daniel Defoe

**Daniel Defoe** (*  paqarisqa Cripplegate llaqtapi - †  wañusqa Moorfields llaqtapi) huk Hukllachasqa Qhapaq Suyu mama llaqtayuq qillqaq wan willay kamayuq runam karqan. 

## Qillqasqankuna
### Kawsay rikch'a
* Captain Singleton
* Robinson Crusoe
* The Farther Adventures of Robinson Crusoe
* A Journal of the Plague Year
* Memoirs of a Cavalier
* Moll Flanders
* Roxana: The Fortunate Mistress
* Atalantis Major
* The Family Instructor
* The Pirate Gow
* The Storm
* The King of Pirates
* Colonel Jack

### Insayukuna
* Conjugal Lewdness
* Serious Reflections of Robinson Crusoe
* The Complete English Tradesman
* An Essay Upon Projects – first book he published.
* An Essay Upon Literature – 1726
* Mere Nature Delineated – 1726

### Harawikuna
* The True-Born Englishman: A Satyr
## Hawa t'inkikuna

* Ficción de Daniel Defoe en La Red de Literatura
* Obras de Daniel Defoe en versión e-book
* Daniel Defoe fiction Literature Network
* Full online versions of various copies of Defoe's Robinson Crusoe and the Robinsonades
* The Journeys of Daniel Defoe around Britain (Vision of Britain)
Kiristup ukhun raymi

**Kiristup ukhun** icha **Ristup ukhun**, latin simipi **Corpus Christi** nisqaqa kathuliku raymim, Kimsantin Dyus raymita qatiq illapachawpim, Paskwamantataq suqta chunka ñiqin p'unchawpim. Kristup Ukhun raymipiqa Siñurpa Sinanpi t'anta Kristup ukhunman tukukuymantam yuyaykuspa phistakunku.

## Hawa t'inkikuna
San Pidru urqu

**San Pidru** (kastilla simipi: *San Pedro*) nisqaqa Antikunapi, huk urqum Buliwya suyupi, Kimsa Krus wallapi (Saywa: Inkisiwi pruwinsya / José Ramón Loayza pruwinsya), Chuqiyapu suyupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.590 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Kunti Walla (Buliwya)
* Apulupampa walla
## Puykukuna

## Hawa t'inkikuna
* www.quimsacruz.com / Kimsa Krus Walla (kastilla simi)
* www.enjoybolivia.com Cordillera Real
* Bolivia – A Climbing Guide (inlish simi)
* www.quimsacruz.com
* *The American Alpine Journal* 1988, p. 166
Kimsantin Dyus raymi

**Kimsantin Dyus raymi** icha **Trinidad raymi** (latin simipi *Trinitatis dies*) nisqaqa kathuliku raymim, Pintikustista qatiq intichawpim, Kimsantin Dyusta yuyaykuna phistam.
Kunturiri (sut'ichana)

**

* **Kunturiri (Paqaqi):** [[Buliwya]]pi, [[Chuqiyapu suyu]]pi, [[Paqaqi pruwinsya]]pi, [[Q'alaq'utu munisipyu]]pi, huk urqu (saywa: Buliwya - [[Chili]])
* **Kunturiri (Chuqiyapu suyu)** : Buliwyapi, Chuqiyapu suyupi, [[Ch'iyarquta]] ñiqpi, huk urqu
***Kunturiri (Loayza)**: Buliwyapi, Chuqiyapu suyupi, Loayza pruwinsyapi, Malla munisipyupi, huk urqu
* **Jach'a Kunturiri (Chuqiyapu):** Buliwyapi, Chuqiyapu suyupi, Loayza pruwinsyapi, K'ayruma munisipyupi, Araka kantunpi, huk urqu
* **Kunturiri (Uru Uru):''' Buliwyapi, Uru Uru suyupi, Sajama pruwinsyapi, huk urqu
Claudia Llosa

**Claudia Llosa** sutiyuqqa ( paqarisqa Lima llaqtapi, Piruwpi) huk piruwanu pilikula diriktur warmim. 

2006 watapi Madeinusa nisqa ñawpaq pilikulantam rurakurqan, Wanta llaqtayuq Magaly Solier sutiyuq pukllaq warmiwan qhapaq runa hinapaq.

Iskay ñiqin pilikulanqa Mancharisqa Ñuñum *(La teta asustada)*. Chaypipas Magali Soliermi pukllan, *Fausta* sutiyuq warmitam. Chay pilikulawanqa 2009 watapi Berlin llaqtapi Quri Ukumari Suñayta *(Goldener Bär)* chaskirqan.

## Hawa t'inkikuna
*
Huraw qucha

**Huraw qucha** (kastilla qillqaypi: *Lago Jurau*) nisqaqa Antikunapi, Piruw llaqtapi, huk qucham  Waywash wallapi, Lima suyupi, Qaqatampu pruwinsyapi, Qaqatampu distritupi, Yantauri rit'i urqup hayt'ananpi .

## Kaypipas qhaway
* Huraw rit'i urqu
* Sarapuqucha
* Hatun Siwla rit'i urqu
* Sarapu rit'i urqu
## Pukyukuna

* Saywitu: Qaqatampu pruwinsya / Lawriqucha pruwinsya
Hawaqucha

**Hawaqucha** (kastilla qillqaypi: *Lago Jahuacocha*) nisqaqa Antikunapi, Piruw mama llaqtapi, huk qucham,  Waywash wallapi, Anqash suyupi, Bolognesi pruwinsyapi, Paqllun distritupi, Sultiraqucha ñiqpi .

## Kaypipas qhaway
* Huraw qucha 
* Sarapuqucha
* Hatun Siwla rit'i urqu
* Sarapu rit'i urqu
## Pukyukuna

* Saywitu: Qaqatampu pruwinsya / Lawriqucha pruwinsya
Siwlaqucha

**Siwlaqucha** icha **Anqasqucha** (kastilla qillqaypi: *Lago Ciulá / Siulacocha / Azulcocha*) nisqaqa Antikunapi, Piruw llaqtapi, huk qucham  Waywash wallapi, Wanuku suyupi, Lawriqucha pruwinsyapi, Hisus distritupi, Hatun Siwla rit'i urqu ñiqpi .

## Kaypipas qhaway
* Waywash walla risirwa suyu
* Yerupaja
* Kisilluqucha
* Qarwaqucha
* Hawaqucha
* Huraw qucha 
* Sarapuqucha
* Hatun Siwla rit'i urqu
* Sarapu rit'i urqu

## Pukyukuna

* Saywitu: Qaqatampu pruwinsya / Lawriqucha pruwinsya
Mariyas distritu

**Mariyas distritu** (kastilla simipi: *Distrito de Marías*) nisqaqa Piruw suyupi, huk distritum Wanuku suyupi, Mayukillap Iskaynin pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Mariyas llaqtam.

## Allpa saywachi
* Urqukuna: Tikti Punta (+4.800 m)
* Quchakuna: Lapsaqucha - Mulatanan qucha - Natinqucha - Quchaway - Waskaqucha
* Mayukuna: Marañun mayu - Pumachaka mayu

## Simikuna
Distritupiqa aswanta qhichwa simitam rimanku.

 /1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata 

 /2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)

 Pukyu:  

## Distritupi paqarisqa
## Kaypipas qhaway
* Wanuku Pampa
* Tinku Mariya mamallaqta parki
## Pukyukuna

## Hawa t’inkikuna
* Saywitu: Wanuku suyu
Ripan distritu

**Ripan distritu** (kastilla simipi: *Distrito de Ripán*) nisqaqa Piruw suyupi, huk distritum Wanuku suyupi, Mayukillap Iskaynin pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Ripan llaqtam.

***[[Urqu]]kuna:** Liryupampa
***[[Mayu]]kuna:** Urqumayu 1946-2004

## Simikuna
Distritupiqa kastilla simita, qhichwa simita rimanku.

 /1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata 

 /2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)

 Pukyu:  

## Yachachiy
* Wawa wasikuna : 
* Huch'uy yachay wasikuna: 
* Chawpi yachay wasikuna: 
## Distritupi paqarisqa runakuna
## Apaykachana
## Kaypipas qhaway
* Wanuku Pampa
* Tinku Mariya mamallaqta parki
## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
* Saywitu: Mayukillap Iskaynin pruwinsya (pdf)
* Saywitu: Wanuku suyu
Magaly Solier

**Magaly Solier Romero** sutiyuqqa ( paqarisqa Wanta llaqtapi, Ayakuchu suyupi) huk Pirúw warmi yachapayaq warmim, takiqpas.

Magalyqa Palmayuq llaqtapi (Wanta distritupi, Wanta pruwinsyapi) wiñarqan. Chunka watayuq kaspas Lima llaqtata rirqan chaypi qhapaq runap wasinpi llamk'ananpaq. Aslla p'unchawmantataqsi anchata llakisqa Palmayuqman kutimurqan. Chaymantataqsi Wantapi yachay wasiman rirqan. 2006 watapi Wanta llaqtapi hatun plasapi mikhunata qhatuchkaptin, Claudia Llosa sutiyuq kuyu walltay pusaqsi pilikulapi pukllanapaq mink'achirqan. Chaymanta Claudiap Madeinusa sutiyuq pilikulanpim pukllarqan. 

Mancharisqa Ñuñu *(La teta asustada)* sutiyuq pilikulapim *Fausta* sutiyuq warmita pukllarqan, 2009 watapi Berlin llaqtapi Quri Ukumari Suñayta *(Goldener Bär)* chaskispa.

Magalyqa takinmi, takikunatapas kamarin, lliwninmanta aswan qhichwa simipi, hukkunatataq kastilla simipim. Ñawpaq diskunqa *Warmi* sutiyuqmi.

## Diskunkuna
* 2009: *Warmi*
* 2015: *Coca Quintucha*

## Hawa t'inkikuna
* Magaly Solier: “Allpaqa kawsayniymi” (Jorge Alejandro Vargas Pradowan rimanakuspa), Noqanchis – lliwpaq revistanchis, Yupay 03/ Wata 02 / Qosqo 2012, p. 12–13.
* “Qichwatam riki yachanayki, Roberto”. Magaly Solier, Sociedad Bíblica Peruana nisqap wasinpi, Santa Beatriz, Lima llaqtapi, Roberto Miranda (SBP-pa umalliqnin), Ricardo Cahuana, Germán Zañudo (Chuya Qillqa t'ikraqkuna) imawan rimanakuspa
* Citaray, Jayna (Qayna), Ripu Ripusaqmi, Para Para, Magaly Solierpa takisqan, youtube nisqapi
* Quri Ukumari Suñay (Berlin, Alimanya, 2009 watapi): Magaly Solier riman takinpas qhichwa simipi (youtube)
Charles Dickens

**Charles John Huffam Dickens** sutiyuq runaqa *Boz* nisqapas (*  paqarisqa Portsmouth llaqtapi - †  paqarisqa Higham llaqtapi) huk Hukllachasqa Qhapaq Suyu  mama llaqtayuq qillqaq wan willay kamayuq runam qarqan. 

Taytan: Dickens (1786-1851), Maman: Elizabeth Barrow (1789-1863).

## Qillqasqankuna
### Kawsay rikch'a
* The Pickwick Papers 	Monthly serial, April 1836 to November 1837	
* The Adventures of Oliver Twist
* The Life and Adventures of Nicholas Nickleby 	
* The Old Curiosity Shop
* Barnaby Rudge: A Tale of the Riots of 'Eighty
* A Christmas Carol
* The Chimes
* The Cricket on the Hearth
* The Battle of Life
* The Haunted Man and the Ghost's Bargain
* The Life and Adventures of Martin Chuzzlewit
* Dombey and Son
* David Copperfield
* Bleak House
* Hard Times: For These Times
* Little Dorrit
* A Tale of Two Cities
* Great Expectations
* Our Mutual Friend
* The Mystery of Edwin Drood

## Kaypipas qhaway
* Simi kapchiy (Inlatirra)

## Hawa t'inkikuna

* Obras de Charles Dickens: texto, concordancias y lista de frecuencia
* Biografía de Charles Dickens en MundoLiteratura
* «Influjos cervantinos en el ''Pickwick'' de Dickens»: artículo publicado en Anales Cervantinos
* [Henry James, "Our Mutual Friend", ''The Nation'', [21 ñiqin qhapaq raymi killapi]  1865]
Ch'aki Mayu urqu

**Ch'aki Mayu** (kastilla qillqaypi: *Chaqui Mayu*) nisqaqa Antikunapi, Buliwya mama llaqtapi, juk urqum, Los Frailes wallapi, Chuqichaka suyupi, Oropeza pruwinsyapi, Chuqichaka munisipyupi, Kila Kila kantunpi, Marawa kantunpipas. Pikchunqa mama quchamanta 3.654 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Asanaki walla
* Chichas walla
* Buliwyap Antikunan
## Pukyukuna

* www.indexmundi.com
Chatakila urqu

**Chatakila** (kastilla qillqaypi: *Chataquila*) nisqaqa Antikunapi, Buliwyapi, huk urqum Los Frailes wallapi, Chuqichaka suyupi, Oropeza pruwinsyapi, Chuqichaka munisipyupi, Marawa kantunpi. Pikchunqa mama quchamanta 3.726 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Asanaki walla
* Chichas walla
* Buliwyap Antikunan
## Pukyukuna
* Saywitu: Oropeza pruwinsya
## Hawa t'inkikuna
* www.indexmundi.com
Gracias a Diós urqu

**Gracias a Diós urqu** (kastilla simipi: *Cerro Gracias a Diós*) nisqaqa Antikunapi, Buliwya suyupi, huk urqum,  Los Frailes wallapi, P'utuqsi suyupi, Tomás Frías pruwinsyapi, Urmiri munisipyupi, Urmiri kantunpi, Keucha urqup antinpi. Pikchunqa mama quchamanta 4.620 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Asanaki walla
* Chichas walla
* Buliwyap Antikunan
## Pukyukuna

* mapcarta.com
## Hawa t'inkikuna
* www.indexmundi.com
Michaga

**Michaga** nisqaqa Antikunapi, Buliwya mama llaqtapi, huk urqum,  Los Frailes wallapi, P'utuqsi suyupi, Antonio Quijarro pruwinsyapi. Pikchunqa mama quchamanta 4.811 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Uyuni kachi qucha

## Pukyukuna
Santa Juana urqu

**Santa Juana** (kastilla simipi: *Cerro Santa Juana*) nisqaqa Antikunapi, Buliwya mama llaqtapi, huk urqum, Los Frailes wallapi, P'utuqsi suyupi. Pikchunqa mama quchamanta 4.456 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Michaga

## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
* www.indexmundi.com
Janka Parka

**Janka Parka** (kastilla simipi: *Cerro Jankha Parca*) nisqaqa Antikunapi, Buliwyapi, huk urqum Asanaki wallapi, Uru Uru suyupi, Puwpu pruwinsyapi, Puwpu munisipyupi, Puwpu kantunpi. 

## Kaypipas qhaway
* Asanaki walla
* Chichas walla
* Los Frailes walla
* Lipis walla
* Buliwyap Antikunan
* Uru Uru qucha
* Huchusuma mayu
## Pukyukuna

* Saywitu: Puwpu pruwinsya
## Hawa t'inkikuna
* www.indexmundi.com
Wila Ch'ankha

**Wila Ch'ankha** (*Wila Chanca*) nisqaqa Antikunapi, Buliwyapi, huk urqum, Asanaki wallap kunti saywanpi, Uru Uru suyupi, Puwpu pruwinsyapi, Puwpu munisipyupi, Puwpu kantunpi, Puwpu llaqtañiq. Pikchunqa mama quchamanta 4.700 / 4.701 mitrum aswan hanaq.

Kay urqup sutinqa aymara simim, *wila* puka icha yawar, *ch'ankha* waska,  "Puka Waska".
## Kaypipas qhaway
* Buliwyap Antikunan
* Puwpu qucha
* Uru Uru qucha
* Huchusuma mayu
## Pukyukuna

* Puwpu munisispyu: yupaykuna, saywitu
## Hawa t'inkikuna
* www.indexmundi.com
Jach'a Ch'ankha

**Jach'a Ch'ankha** (*Jachcha Chankha*) nisqaqa Antikunapi, Buliwyapi, huk urqum, Asanaki wallap chinchay-kunti saywanpi, Uru Uru suyupi, Uru Uru pruwinsyapi, Surakachi munisipyupi, Parya kantunpi, Uru Uru qucha ñiqpi (Irsuma llaqta). Pikchunqa mama quchamanta 4.345 mitrum aswan hanaq.

Kay urqup sutinqa aymara simim, *jach'a* hatun, *ch'ankha* waska,  "Hatun Waska".

## Kaypipas qhaway
* Chichas walla
* Los Frailes walla
* Lipis walla
* Buliwyap Antikunan
* Uru Uru qucha
* Huchusuma mayu
## Pukyukuna

* Saywitu: Uru Uru pruwinsya
## Hawa t'inkikuna
* www.indexmundi.com
Ian Fleming

**Ian Lancaster Fleming** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa London llaqtapi - †  paqarisqa Canterbury llaqtapi) huk Hukllachasqa Qhapaq Suyu  mama llaqtayuq qillqaq wan willay kamayuq runam qarqan. 

Warmi: Ann Charteris (1913 – 1981).

Yachay wasi: Eton College wan Sandhurst Royal Army Academy.

## Qillqasqankuna
### James Bond Kawsay rikch'akuna
* Casino Royale - 1953	
* Live and Let Die - 1954
* Moonraker - 1955 	
* Diamonds Are Forever - 1956
* From Russia, with Love - 1957
* Dr. No - 1958
* Goldfinger - 1959
* For your eyes only - 1960
* Thunderball - 1961
* The Spy Who Loved Me - 1962
* On Her Majesty's Secret Service - 1963
* You Only Live Twice - 1964
* The Man with the Golden Gun - 1965
* Octopussy and The Living Daylights - 1966

### Wawakuna willay
* Chitty Chitty Bang Bang (1964) 

## Kaypipas qhaway
* Simi kapchiy (Inlatirra)

## Hawa t'inkikuna

### Inlish simipi
*Sitio web oficial
* De periodista en Reuters a espia británico y popularizador de los servicios de inteligencia
### Kastilla simipi
*Biografía de Ian Fleming en archivo007.com
Supay Qullu

**Supay Qullu** (kastilla qillqaypi: *Supaicollo*) nisqaqa Antikunapi, Buliwya mama llaqtapi, juk urqum Asanaki wallapi, Uru Uru suyupi. Pikchunqa mama quchamanta 3.879 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Chichas walla
* Los Frailes walla
* Lipis walla
* Uru Uru qucha
* Huchusuma mayu
## Pukyukuna


## Hawa t'inkikuna
* www.indexmundi.com
Kuntur Chukuña (Antonio Quijarro)

**Kuntur Chukuña** (kastilla qillqaypi *Condor Chucuña*) nisqaqa Antikunapi, Buliwya mama llaqtapi, juk urqum, P'utuqsi suyupi, Antonio Quijarro pruwinsyapi, Tumawi munisipyupi, Tumawi kantunpi. Pikchunqa mama quchamanta 5.290 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Chichas walla
* Jatun Mundo Quri Warani

## Pukyukuna
Sirk'i Qullu

**Sirk'i Qullu** (*Serkhe Kkollu, Serque Qollu*; Aymara simi: *sirk'i*: tikti; *qullu*: urqu;  "Tikti urqu") nisqaqa Antikunapi, Qhapaq Wallapi Buliwya suyupi, huk urqum, Chuqiyapu suyupi, Pedro Domingo Murillo pruwinsyapi, Chuqiyapu munisipyupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.546 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Chuqiyapu mayu
* Inkachaka qucha
* Wayna P'utuqsi
## Pukyukuna
 
* www.andes.org.uk / Antikunapi 6.000 m urqukuna
## Hawa t'inkikuna
* Chuqiyapu munisipyu: yupaykuna, saywitu