open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Chuntaqullu

**Chuntaqullu** nisqaqa (kastilla simipi: *Nevado Chontacollo*) Antikunapi, Piruw llaqtapi, huk rit'i urqum Barroso wallapi, Taqna suyupi,  Tarata pruwinsyapi, Tarata distritupi. Pikchunqa mama quchamanta yaqa 5.484 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Jach'aqullu (Taqna)
* Barroso rit'i urqu

## Pukyukuna

* Saywitu: Tarata pruwinsya / Taqna pruwinsya, Piruw
* Saywitukuna: Piruwpa urin Antikunan
* Piruwpa aswan hanaq urqunkuna
21 ñiqin pachakwata

**21 ñiqin pachakwata**qa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 2001 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 2100 watapi puchukanqa.

## Ima tukusqakuna

## 21 ñiqin pachakwatap watankuna
1584

**1584** wataqa Griguryanu kalindaryukama intichawwan qallarisqa wakllanwatam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq quyllurchawwan qallarisqa wakllanwatam).

## Ima tukusqakuna
## Yurisqakuna
## Wañusqakuna

## Hawa t'inkikuna
1583

**1583** wataqa Griguryanu kalindaryukama k'uychichawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq atipachawwan qallarisqa chhasku watam).

## Ima tukusqakuna
## Yurisqakuna
## Wañusqakuna

## Hawa t'inkikuna
Hatun Pawka

**Hatun Pawka** (kastilla qillqaypi *Jatunpauca*) nisqaqa Piruwpi, Antikunapi, huk rit'i urqum, Yawyu wallapi, Lima suyupi, Yawyu pruwinsyapi, Miraflores distritupi, Tanta distritupipas. Pikchunqa mama quchamanta 5.400 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Paryaqaqa walla
## Pukyukuna

* Saywitu: Yawyu pruwinsya pdf
* Saywitukuna: Piruwpa chawpi Antikunan
Yawyu walla

**Yawyu walla** (kastilla simipi: *Cordillera de Yauyos*) nisqaqa Piruw llaqtapi, Antikunapi, huk wallam, Lima suyupi, Yawyu pruwinsyapi. Tiklla urquqa llapan urqukunamanta aswan hanaqmi (5.897 m hanaq).
## Allpa saywachi
* Quchakuna: Ch'uspiqucha - Espejococha - Pawqarqucha - Suyruqucha - Tikllaqucha - Yawarqucha
 
## Aswan hanaq urqukuna

## Iñi
* Paryaqaqa walla
* Chinchay Yawyu-Quchas risirwa 
* Kunti Walla (Piruw)
* Anti Walla (Piruw)

## Pukyukuna
* Saywitu: Yawyu pruwinsya pdf
* Saywitu: Piruwpa chawpi Antikunan 
* www.allthemountains.com / Piruwpa Antikunan

## Hawa t'inkikuna
Aqup'allqa

**Aqup'allqa** (kastilla qillqaypi *Acopalca, Acospalca*) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Antikunapi, huk rit'i urqum, Yawyu wallapi, Lima suyupi, Yawyu pruwinsyapi, Tanta distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.445 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Paryaqaqa walla
## Pukyukuna

* www.allthemountains.com/httpdocs/centmap.htm - Piruwpa chawpi Antikunan
Antashayri

**Antashayri** (kastilla qillqaypi:*Cerro Antashaire*) nisqaqa Piruwpi, Antikunapi, huk urqum, Chawpi Wallapi, Lima suyupi, Waruchiri pruwinsyapi, San Mateo distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.250 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Paryaqaqa walla
* Yawyu walla
## Pukyukuna

* Saywitu: Waruchiri pruwinsya pdf
* Saywitukuna: Piruwpa chawpi Antikunan
## Hawa t'inkikuna
Utush Mikhunan

**Utush Mikhunan** (kastilla qillqaypi *Otoshmicunan*) nisqaqa Piruwpi, Antikunapi, huk rit'i urqum, Chawpi Wallapi, Lima suyupi, Waruchiri pruwinsyapi, San Damian distritu, San Mateo distritu, Tunaq urquñiq. Pikchunqa mama quchamanta 5.228 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Paryaqaqa walla
* Yawyu walla
## Pukyukuna
1924

**1924** wataqa Griguryanu kalindaryukama atipachawwan qallarisqa wakllanwatam karqan.

## Ima tukusqakuna
## Yurisqakuna
## Wañusqakuna

## Hawa t'inkikuna
1582

**1582** wataqa Hulyanu kalindaryukama killachawwan qallarisqa chhasku watam karqan. Chay hinam karqan illapachaw kaq 4 ñiqin kantaray killapi p'unchawkama karqan. Chay p'unchawpitaq Tayta Papa Griguryu XIII Griguryanu kalindaryu nisqata kamarichiptinsi Italya, Pulunya, Purtugal, Ispaña mama llaqtakunapi, kulunyankunapipas, ahinataq Awya Yalapi, chay musuq kalindaryu llamk'ayta qallarirqan. Chayrayku chay suyukunapi 4 ñiqin kantaray killapi p'unchawtaqa 15 ñiqin kantaray killapi p'unchawsi qatirqan. Chaywansi chay 1582 wataqa 355 p'unchawllayuq karqan.

## Ima tukusqakuna
## Yurisqakuna
## Wañusqakuna

## Hawa t'inkikuna
1920

**1920** wataqa Griguryanu kalindaryukama illapachawwan qallarisqa wakllanwatam karqan.

## Ima tukusqakuna
## Yurisqakuna
## Wañusqakuna

## Hawa t'inkikuna
1925

**1925** wataqa Griguryanu kalindaryukama illapachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.

## Ima tukusqakuna
## Yurisqakuna
* Mahathir bin Mohamad

## Wañusqakuna

## Hawa t'inkikuna
2013

**2013** wataqa Griguryanu kalindaryukama atipachawwan qallarisqa chhasku watam kanqa.

## Ima tukusqakuna
## Yurisqakuna
## Wañusqakuna

## Hawa t'inkikuna
2031

**2031** wataqa Griguryanu kalindaryukama quyllurchawwan qallarisqa chhasku watam kanqa.

## Ima tukusqakuna
## Yurisqakuna
## Wañusqakuna
1534

**1534** wataqa Hulyanu kalindaryukama illapachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.

## Ima tukusqakuna
## Yurisqakuna
## Wañusqakuna
* José de Anchieta

## Hawa t'inkikuna
Griguryu XIII

**Griguryu XIII** sutiyuq runaqa, (*Gregorio XIII*, latin simipi: *Gregorius XIII*), yutisqa **Ugo Boncompagni** ( paqarisqa Bologna llaqtapi -  wañusqa Roma llaqtapi) 1572 watamanta 1585 watakama Tayta Papas karqan.

1582 watapi Griguryanu kalindaryu nisqatas kamarirqan, chaykama kasqa Hulyanu kalindaryuta puchukachispa.

## Qillqasqankuna

## Kaypipas qhaway
* Kathuliku inlisya

## Hawa t'inkikuna
Grigurianu kalintariu

**Grigurianu kalintariu** nisqaqa 1582 watapi Griguryu XIII sutiyuq Tayta Papap kamarichisqan kalindaryum. Kunan pachaqa Tiksimuyuntinpi yaqa tukuy mama llaqtakunapim walichkan.

Grigurianu kalintariukamaqa wata chunka iskayniyuq killayuqmi. Chhasku wataqa kimsa pachak suqta chunka pichqayuq (365) p'unchawniyuqmi, wakllanwatataq kimsa pachak suqta chunka suqtayuq (366) p'unchawniyuqmi. Hulyanu kalindaryupi hinaqa, llapa tawa kaq, tawawan rakinalla wataqa wakllanwatam, ichataq wakin kaqniyuq:
:Tawa pachakwan p'akinalla watakunaqa wakllanwatam, wakin pachakwan p'akinalla watakunataq manam wakllanwatachu.
Hulyanu kalindaryupi hina griguryanu kalindaryupipas wakllanwatakuna kaymi:
:1904, 1908, 1912, 1916, 1920, ...
Hinallataqmi griguryanu kalindaryupi wakllanwatakuna kaymi:
:1600, 2000, 2400, 2800, 3200, ...
Manataqmi griguryanu kalindaryupi wakllanwatakunachu kay watakuna:
:1700, 1800, 1900, 2100, 2200, 2300, 2500, ...
Hulyanu kalindaryu

**Hulyanu kalindaryu** nisqaqa 45 kñ watapi Gaius Iulius Caesar sutiyuq Romanukunap impiraturninpa kamarichisqan kalindaryum.

1582 watap qatiqnin watakunapi waliyta puchukarqan, Griguryanu kalindaryuta kamarichiptinmi. Huk mama llaqtakunapi - Rusiyapi 1918 watakama - aswan pachata walirqan.

Griguryanu kalindaryukamaqa wata chunka iskayniyuq killayuqmi. Chhasku wataqa kimsa pachak suqta chunka pichqayuq (365) p'unchawniyuqmi, wakllanwatataq kimsa pachak suqta chunka suqtayuq (366) p'unchawniyuqmi. Llapa tawa kaq, tawawan rakinalla wataqa wakllanwatam, ahinataq:
:1500, 1504, 1508, 1512, 1516, 1520, ...
1008

**1008** wataqa Hulyanu kalindaryukama illapachawwan qallarisqa wakllanwatam karqan.

## Ima tukusqakuna
## Yurisqakuna
## Wañusqakuna

## Hawa t'inkikuna
1012

**1012** wataqa Hulyanu kalindaryukama atipachawwan qallarisqa wakllanwatam karqan.

## Ima tukusqakuna
## Yurisqakuna
## Wañusqakuna

## Hawa t'inkikuna
Minneapolis (Minnesota)

** Minneapolis ** nisqa llaqtaqa, Seattle suyup, Hukllachasqa Amirika Suyukunapi huk hatun llaqtam. Minneapolis llaqtapiqa 390.131 runakuna (2009) tiyachkan.

## Allpa saywachi

## Chiriqunuy

## Yachachiy

## Hawa t'inkikuna
 
* / www.minneapolismn.gov
Darling mayu

**Darling mayu** nisqaqa (inlish simipi: *Darling river*) Awstralya mama llaqtayuq, Usyanyapi 2 450 km suni mayum.

## Llaqtakuna
* Bourke
* Louth
* Tilpa
* Wilcannia
* Menindee
* Pooncarie
* Wentworth

## Qillqasqankuna
* Gottmann, Jean, A Geography of Europe, New York, 1969, Holt, Rinehart & Winston Edit., 4th edition

## Kaypipas qhaway
* Ralph Darling
## Hawa t'inkikuna

* A river runs through it (inlish simipi)
Kikash

**Kikash** (kastilla qillqaypi: *Cerro Quicash*) nisqaqa Piruw llaqtapi, Antikunapi, huk urqum, Anqash suyupi, Bolognesi pruwinsyapi, Akya distritupi.
Kisilluhanka

**Kisilluhanka** (kastilla qillqaypi: *Quesillojanca*) nisqaqa Antikunapi, Piruw llaqtapi, huk urqum, Rawra wallapi, Lima suyupi, Uyun pruwinsyapi, Uyun distritupi, Qaqatampu pruwinsyapipas, Qaqatampu distritupi, Wanuku suyupipas, Lawriqucha pruwinsyapi, Kawri distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.320 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Waywash walla
## Pukyukuna

* www.allthemountains.com
## Hawa t'inkikuna
Umiñaturri

**Umiñaturri** (kastilla simipi: *Torre de Cristal* icha *Flor de Luto*) nisqaqa Antikunapi, Piruw llaqtapi, huk urqum, Rawra wallapi, Wanuku suyupi, Lawriqucha pruwinsyapi, Kawri distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.529 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Waywash walla
## Pukyukuna

* www.allthemountains.com
* *American Alpine Journal* 1973, p. 367
## Hawa t'inkikuna
Liyun Waqanan

**Liyun Waqanan** (*León Huacanan / León Huaccanan*) nisqaqa Antikunapi, Piruw mama llaqtapi, huk rit'i urqum, Rawra wallapi, Lima suyupi, Uyun pruwinsyapi, Uyun distritupi, Qaqatampu pruwinsyapipas, Qaqatampu distritupi, Wanuku suyupipas, Lawriqucha pruwinsyapi, Hisus distritupi, Kawri distritupipas. Pikchunqa mama quchamanta 5.420 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Waywash walla
## Pukyukuna

* www.allthemountains.com
Quyllurchawwan qallarisqa chhasku wata

Kayqa **[[quyllurchaw]]**wan qallarisqa **[[chhasku wata]]**paq kalindaryum, ahinataq 2003 icha 2014.

(Chhasku wataqa 365 p'unchawniyuqmi — manam wakllanwatachu.)



### Huk quyllurchawwan qallarisqa chhasku watakuna


Waranqawata
Pachakwata
Wata

**[[2 ñiqin waranqawata]]**:
**[[19 ñiqin pachakwata]]**:
1800
1806
1817
1823
1834
1845
1851
1862
1873
1879
1890


**[[2 ñiqin waranqawata]]**:
**[[20 ñiqin pachakwata]]**:
1902
1913
1919
1930
1941
1947
1958
1969
1975
1986
1997
 

**[[3 ñiqin waranqawata]]**:
**[[21 ñiqin pachakwata]]**:
2003
2014
2025
2031
2042
2053
2059
2070
2081
2087
2098


**[[3 ñiqin waranqawata]]**:
**[[22 ñiqin pachakwata]]**:
2110
2121
2127
2138
2149
2155
2166
2177
2183
2194
Chhasku wata

**Chhasku wata** nisqaqa kalindaryupi 365 p'unchawniyuq watam, manam wakllanwatachu.

Huk trupiku wataqa 365,2422 p'unchawniyuqmi, chayqa yaqa 365 p'unchaw 6 urayuqmi. Chayrayku lliwmanta aswan watakunaqa chhaskum, ichataq yaqa llapa tawa ñiqin wataqa wakllanwatam.
Killachawwan qallarisqa chhasku wata

Kayqa **[[killachaw]]**wan qallarisqa **[[chhasku wata]]**paq kalindaryum, ahinataq 2007 icha 2018.

(Chhasku wataqa 365 p'unchawniyuqmi — manam wakllanwatachu.)



### Huk killachawwan qallarisqa chhasku watakuna


Waranqawata
Pachakwata
Wata

**[[2 ñiqin waranqawata]]**:
**[[19 ñiqin pachakwata]]**:
1810
1821
1827
1838
1849
1855
1866
1877
1883
1894


**[[2 ñiqin waranqawata]]**:
**[[20 ñiqin pachakwata]]**:
1900
1906
1917
1923
1934
1945
1951
1962
1973
1979
1990
 

**[[3 ñiqin waranqawata]]**:
**[[21 ñiqin pachakwata]]**:
2001
2007
2018
2029
2035
2046
2057
2063
2074
2085
2091


**[[3 ñiqin waranqawata]]**:
**[[22 ñiqin pachakwata]]**:
2103
2114
2125
2131
2142
2153
2159
2170
2181
2187
2198
Illapachawwan qallarisqa chhasku wata

Kayqa **[[illapachaw]]**wan qallarisqa **[[chhasku wata]]**paq kalindaryum, ahinataq 2009 icha 2015.

(Chhasku wataqa 365 p'unchawniyuqmi — manam wakllanwatachu.)



### Huk illapachawwan qallarisqa chhasku watakuna


Waranqawata
Pachakwata
Wata

**[[2 ñiqin waranqawata]]**:
**[[19 ñiqin pachakwata]]**:
1801
1807
1818
1829
1835
1846
1857
1863
1874
1885
1891


**[[2 ñiqin waranqawata]]**:
**[[20 ñiqin pachakwata]]**:
1903
1914
1925
1931
1942
1953
1959
1970
1981
1987
1998
 

**[[3 ñiqin waranqawata]]**:
**[[21 ñiqin pachakwata]]**:
2009
2015
2026
2037
2043
2054
2065
2071
2082
2093
2099


**[[3 ñiqin waranqawata]]**:
**[[22 ñiqin pachakwata]]**:
2105
2111
2122
2133
2139
2150
2161
2167
2178
2189
2195
Atipachawwan qallarisqa chhasku wata

Kayqa **[[atipachaw]]**wan qallarisqa **[[chhasku wata]]**paq kalindaryum, ahinataq 2002 icha 2013.

(Chhasku wataqa 365 p'unchawniyuqmi — manam wakllanwatachu.)



### Huk atipachawwan qallarisqa chhasku watakuna
Ch'askachawwan qallarisqa chhasku wata

Kayqa **[[ch'askachaw]]**wan qallarisqa **[[chhasku wata]]**paq kalindaryum, ahinataq 2010 2021 icha 2027.

(Chhasku wataqa 365 p'unchawniyuqmi — manam wakllanwatachu.)



### Huk ch'askachawwan qallarisqa chhasku watakuna


Waranqawata
Pachakwata
Wata

**[[2 ñiqin waranqawata]]**:
**[[19 ñiqin pachakwata]]**:
1802
1813
1819
1830
1841
1847
1858
1869
1875
1886
1897


**[[2 ñiqin waranqawata]]**:
**[[20 ñiqin pachakwata]]**:
1909
1915
1926
1937
1943
1954
1965
1971
1982
1993
1999
 

**[[3 ñiqin waranqawata]]**:
**[[21 ñiqin pachakwata]]**:
2010
2021
2027
2038
2049
2055
2066
2077
2083
2094


**[[3 ñiqin waranqawata]]**:
**[[22 ñiqin pachakwata]]**:
2100
2106
2117
2123
2134
2145
2151
2162
2173
2179
2190
Intichawwan qallarisqa chhasku wata

Kayqa **[[intichaw]]**wan qallarisqa **[[chhasku wata]]**paq kalindaryum, ahinataq 2006 icha 2017.

(Chhasku wataqa 365 p'unchawniyuqmi — manam wakllanwatachu.)



### Huk intichawwan qallarisqa chhasku watakuna


Waranqawata
Pachakwata
Wata

**[[2 ñiqin waranqawata]]**:
**[[19 ñiqin pachakwata]]**:
1809
1815
1826
1837
1843
1854
1865
1871
1882
1893
1899


**[[2 ñiqin waranqawata]]**:
**[[20 ñiqin pachakwata]]**:
1905
1911
1922
1933
1939
1950
1961
1967
1978
1989
1995
 

**[[3 ñiqin waranqawata]]**:
**[[21 ñiqin pachakwata]]**:
2006
2017
2023
2034
2045
2051
2062
2073
2079
2090


**[[3 ñiqin waranqawata]]**:
**[[22 ñiqin pachakwata]]**:
2102
2113
2119
2130
2141
2147
2158
2169
2175
2186
2197
Atipachawwan qallarisqa wakllanwata

Kayqa **[[atipachaw]]**wan qallarisqa **[[wakllanwata]]**paq kalindaryum, ahinataq 2008 icha 2036.

(Wakllanwataqa 366 p'unchawniyuqmi.)



### Huk atipachawwan qallarisqa wakllanwatakuna


Waranqawata
Pachakwata
Wata

**[[2 ñiqin waranqawata]]**:
**[[19 ñiqin pachakwata]]**:
1828
1856
1884


**[[2 ñiqin waranqawata]]**:
**[[20 ñiqin pachakwata]]**:
1924
1952
1980
 

**[[3 ñiqin waranqawata]]**:
**[[21 ñiqin pachakwata]]**:
2008
2036
2064
2092


**[[3 ñiqin waranqawata]]**:
**[[22 ñiqin pachakwata]]**:
2104
2132
2160
2188
Quyllurchawwan qallarisqa wakllanwata

Kayqa **[[quyllurchaw]]**wan qallarisqa **[[wakllanwata]]**paq kalindaryum, ahinataq 1992 icha 2020.

(Wakllanwataqa 366 p'unchawniyuqmi.)



### Huk quyllurchawwan qallarisqa wakllanwatakuna


Waranqawata
Pachakwata
Wata

**[[2 ñiqin waranqawata]]**:
**[[19 ñiqin pachakwata]]**:
1812
1840
1868


**[[2 ñiqin waranqawata]]**:
**[[20 ñiqin pachakwata]]**:
1908
1936
1964
1992
 

**[[3 ñiqin waranqawata]]**:
**[[21 ñiqin pachakwata]]**:
2020
2048
2076


**[[3 ñiqin waranqawata]]**:
**[[22 ñiqin pachakwata]]**:
2116
2144
2172
Illapachawwan qallarisqa wakllanwata

Kayqa **[[illapachaw]]**wan qallarisqa **[[wakllanwata]]**paq kalindaryum, ahinataq 2004 icha 2032.

(Wakllanwataqa 366 p'unchawniyuqmi.)



### Huk illapachawwan qallarisqa wakllanwatakuna


Waranqawata
Pachakwata
Wata

**[[2 ñiqin waranqawata]]**:
**[[19 ñiqin pachakwata]]**:
1824
1852
1880


**[[2 ñiqin waranqawata]]**:
**[[20 ñiqin pachakwata]]**:
1920
1948
1976
 

**[[3 ñiqin waranqawata]]**:
**[[21 ñiqin pachakwata]]**:
2004
2032
2060
2088


**[[3 ñiqin waranqawata]]**:
**[[22 ñiqin pachakwata]]**:
2128
2156
2184
Killachawwan qallarisqa wakllanwata

Kayqa **[[killachaw]]**wan qallarisqa **[[wakllanwata]]**paq kalindaryum, ahinataq 1996 icha 2024.

(Wakllanwataqa 366 p'unchawniyuqmi.)



### Huk killachawwan qallarisqa wakllanwatakuna


Waranqawata
Pachakwata
Wata

**[[2 ñiqin waranqawata]]**:
**[[19 ñiqin pachakwata]]**:
1816
1844
1872


**[[2 ñiqin waranqawata]]**:
**[[20 ñiqin pachakwata]]**:
1912
1940
1968
1996
 

**[[3 ñiqin waranqawata]]**:
**[[21 ñiqin pachakwata]]**:
2024
2052
2080


**[[3 ñiqin waranqawata]]**:
**[[22 ñiqin pachakwata]]**:
2120
2148
2176
K'uychichawwan qallarisqa chhasku wata

Kayqa **[[k'uychichaw]]**wan qallarisqa **[[chhasku wata]]**paq kalindaryum, ahinataq 2005 icha 2011.

(Chhasku wataqa 365 p'unchawniyuqmi — manam wakllanwatachu.)



### Huk k'uychichawwan qallarisqa chhasku watakuna


Waranqawata
Pachakwata
Wata

**[[2 ñiqin waranqawata]]**:
**[[19 ñiqin pachakwata]]**:
1803
1814
1825
1831
1842
1853
1859
1870
1881
1887
1898


**[[2 ñiqin waranqawata]]**:
**[[20 ñiqin pachakwata]]**:
1910
1921
1927
1938
1949
1955
1966
1977
1983
1994
 

**[[3 ñiqin waranqawata]]**:
**[[21 ñiqin pachakwata]]**:
2005
2011
2022
2033
2039
2050
2061
2067
2078
2089
2095


**[[3 ñiqin waranqawata]]**:
**[[22 ñiqin pachakwata]]**:
2101
2107
2118
2129
2135
2146
2157
2163
2174
2185
2191
Ch'askachawwan qallarisqa wakllanwata

Kayqa **[[ch'askachaw]]**wan qallarisqa **[[wakllanwata]]**paq kalindaryum, ahinataq 1988 icha 2016.

(Wakllanwataqa 366 p'unchawniyuqmi.)



### Huk ch'askachawwan qallarisqa wakllanwatakuna


Waranqawata
Pachakwata
Wata

**[[2 ñiqin waranqawata]]**:
**[[19 ñiqin pachakwata]]**:
1808
1836
1864
1892


**[[2 ñiqin waranqawata]]**:
**[[20 ñiqin pachakwata]]**:
1904
1932
1960
1988
 

**[[3 ñiqin waranqawata]]**:
**[[21 ñiqin pachakwata]]**:
2016
2044
2072


**[[3 ñiqin waranqawata]]**:
**[[22 ñiqin pachakwata]]**:
2112
2140
2168
2196
K'uychichawwan qallarisqa wakllanwata

Kayqa **[[k'uychichaw]]**wan qallarisqa **[[wakllanwata]]**paq kalindaryum, ahinataq 2000 icha 2028.

(Wakllanwataqa 366 p'unchawniyuqmi.)



### Huk k'uychichawwan qallarisqa wakllanwatakuna


Waranqawata
Pachakwata
Wata

**[[2 ñiqin waranqawata]]**:
**[[19 ñiqin pachakwata]]**:
1820
1848
1876


**[[2 ñiqin waranqawata]]**:
**[[20 ñiqin pachakwata]]**:
1916
1944
1972
2000
 

**[[3 ñiqin waranqawata]]**:
**[[21 ñiqin pachakwata]]**:
2028
2056
2084


**[[3 ñiqin waranqawata]]**:
**[[22 ñiqin pachakwata]]**:
2124
2152
2180
Intichawwan qallarisqa wakllanwata

Kayqa **[[intichaw]]**wan qallarisqa **[[wakllanwata]]**paq kalindaryum, ahinataq 1984 icha 2012.

(Wakllanwataqa 366 p'unchawniyuqmi.)



### Huk intichawwan qallarisqa wakllanwatakuna


Waranqawata
Pachakwata
Wata

**[[2 ñiqin waranqawata]]**:
**[[19 ñiqin pachakwata]]**:
1804
1832
1860
1888


**[[2 ñiqin waranqawata]]**:
**[[20 ñiqin pachakwata]]**:
1928
1956
1984
 

**[[3 ñiqin waranqawata]]**:
**[[21 ñiqin pachakwata]]**:
2012
2040
2068
2096


**[[3 ñiqin waranqawata]]**:
**[[22 ñiqin pachakwata]]**:
2108
2136
2164
2192
977

**977** wataqa Hulyanu kalindaryukama killachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.

## Ima tukusqakuna
## Yurisqakuna
## Wañusqakuna
980

**980** wataqa Hulyanu kalindaryukama illapachawwan qallarisqa wakllanwatam karqan.

## Ima tukusqakuna
## Yurisqakuna
## Wañusqakuna
Jitpa walla

**Jitpa walla** icha **La Viuda walla** (kastilla simipi: *Cordillera La Viuda*) nisqaqa Antikunapi, Piruwpi llaqtapi, huk wallam, Hunin suyupi, Yawli pruwinsyapi, Lima suyupipas, Kanta pruwinsyapi, Waruchiri pruwinsyapipas.
## Allpa saywachi
* Quchakuna: Antaquta (Quriway) - Markapumaqucha - Markaqucha - Sapikancha - Yantaq
* Mayukuna: Chillun mayu

## Aswan hanaq urqukuna

## Iñi
* Chawpi Walla (Piruw) 
* Paryaqaqa walla
* Rawra walla
* Kunti Walla (Piruw)
* Anti Walla (Piruw)

## Pukyukuna

* Saywitukuna: Piruwpa chawpi Antikunan

## Hawa t'inkikuna
Kallas

**Kallas** (kastilla qillqaypi: (*Nevado Callas*) nisqaqa Antikunapi, Piruw llaqtapi, huk rit'i urqum, Jitpa wallapi, Hunin suyupi, Yawli pruwinsyapi, Markapumaqucha distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.200 mitrum aswan hanaq.

## Ini
* Chawpi Walla
* Paryaqaqa walla
* Kunti Walla

## Pukyukuna

* Saywitu: Yawli pruwinsya / Kanta pruwinsya
* www.allthemountains.com

## Hawa t'inkikuna
Phullpuy (Hunin)

**Phullpuy** (kastilla qillqaypi *Puypuy*) nisqaqa Antikunapi, Piruw mama llaqtapi, huk rit'i urqum, Hunin suyupi, Yawli pruwinsyapi, Muruqucha distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.250 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Chawpi Walla (Piruw)
* Jitpa walla
* Paryaqaqa walla
* Kunti Walla

## Pukyukuna

* Saywitu: Yawli pruwinsya / Kanta pruwinsya
* www.allthemountains.com

## Hawa t'inkikuna
Markaqucha

**Markaqucha** (kastilla qillqaypi: *Marcacocha*) nisqaqa Piruw llaqtapi, huk qucham Hunin suyupi, Yawli pruwinsyapi, Markapumaqucha distritupi, Markapumaqucha ñiqpi.

## Kaypipas qhaway
* Antaquta (icha *Quriway*)
* Markapumaqucha
* Mishipañawin rit'i urqu

## Pukyukuna

* Saywitu: Yawli pruwinsya pdf

## Hawa t'inkikuna
Allqay

**Allqay** (kastilla qillqaypi *Alcay* icha *Alcoy*) nisqaqa Antikunapi, Piruw mama llaqtapi, huk rit'i urqum, Jitpa wallapi, Hunin suyupi, Yawli pruwinsyapi, Qarwaqayan distritupi, Lima suyupipas, Waral pruwinsyapi, Atavillos Alto distritupi, . Pikchunqa mama quchamanta 5.359 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Chawpi Walla
* Paryaqaqa walla
* Kunti Walla

## Pukyukuna

* www.allthemountains.com
Mishipa Ñawin

**Mishipa Ñawin** icha **Mishipañawin** *([[misi]]pa [[ñawi]]n,* kastilla qillqaypi *Mishipañahuin, Mishipañahui)* nisqaqa Antikunapi, Piruw mama llaqtapi, huk rit'i urqum, Jitpa wallapi, Hunin suyupi, Yawli pruwinsyapi, Markapumaqucha distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.208 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Jitpa walla

## Pukyukuna

* Saywitu: Yawli pruwinsya / Kanta pruwinsya
* www.allthemountains.com
Waytapallana walla

**Waytapallana walla** (kastilla simipi: *Cordillera del Huaytapallana*) nisqaqa Antikunapi, Piruwpi llaqtapi, huk wallam, Hunin suyupi, Kunsipsyun pruwinsyapi, Wankayu pruwinsyapipas.
## Allpa saywachi
* Quchakuna: Anqasqucha (*Azulcocha*) - Ch'uspiqucha - Lazuhuntay / Lasuntay - Qarwaqucha - Cochagrande.

## Aswan hanaq urqukuna

## Iñi
* Paryaqaqa walla
* Jitpa walla
* Chawpi Walla (Piruw) 
* Kunti Walla (Piruw)
* Anti Walla (Piruw)

## Pukyukuna

* Saywitu: Wankayu pruwinsya / Kunsipsyun pruwinsya
* Saywitukuna: Piruwpa chawpi Antikunan
* pubs.usgs.gov

## Hawa t'inkikuna
* Waytapallana
* wiki.sumaqperu.com
Quchas rasu

**Quchas** (kastilla simipi: *Nevado Cochas*) nisqaqa Piruwpi, Antikunapi, huk rit'i urqum, Waytapallana wallapi, Hunin suyupi, Wankayu pruwinsyapi, Paryawanka distritupi, Wankayu distritupipas. Pikchunqa mama quchamanta 5.315 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Paryaqaqa walla
* Chawpi Walla (Piruw)
## Pukyukuna

* Saywitu: Wankayu pruwinsya / Kunsipsyun pruwinsya
* Saywitukuna: Piruwpa chawpi Antikunan
## Hawa t'inkikuna
Qalla Qhata

**Qalla Qhata** (kastilla qillqaypi *Jallacata*) nisqaqa Piruwpi, Antikunapi, huk urqum, Waytapallana wallapi, Hunin suyupi, Wankayu pruwinsyapi, Wankayu distritupipas. Pikchunqa mama quchamanta yaqa 5.200 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Waytapallana

## Pukyukuna

* Saywitukuna: Piruwpa chawpi Antikunan
T'illu

**T'illu** (kastilla qillqaypi *Tello, Tillo*) nisqaqa Piruwpi, Antikunapi, huk rit'i urqum, Waytapallana wallapi, Hunin suyupi, Kunsipsyun pruwinsyapi, Qumas distritupi. Pikchunqa mama quchamanta yaqa 5.050 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Waytapallana
* Paryaqaqa walla
* Chawpi Walla (Piruw)
## Pukyukuna

* Saywitu: Wankayu pruwinsya / Kunsipsyun pruwinsya
* www.allthemountains.com/httpdocs/centmap.htm (Saywitukuna: Piruwpa chawpi Antikunan)
Wansu walla

**Wansu walla** (kastilla simipi: *Cordillera del Huanzo*) nisqaqa Antikunapi, Piruwpi llaqtapi, huk wallam, Apurimaq suyupi, Antapampa pruwinsyapi, Ariqipa suyupipas, Aplaw pruwinsyapi, Unyun pruwinsyapi, Kuntisuyus pruwinsyapipas, Qusqu suyupipas, Chumpiwillka pruwinsyapi. Chankuwaña urquqa llapan urqukunamanta aswan hatunmi (5.494 m hanaq).

## Allpa saywachi
* Quchakuna: Wansuqucha

## Aswan hanaq urqukuna

## Kaypipas qhaway
* Chila walla
* Hamp'atu walla
* Kunti Walla (Piruw)
* Chawpi Walla (Piruw) 
* Anti Walla (Piruw)

## Pukyukuna

* Saywitukuna: Piruwpa pruwinsyankuna 
* https://archive.today/20121205060656/http://www.allthemountains.com/httpdocs/mountains.htm Piruwpa aswan hanaq urqunkuna
* Saywitukuna: Piruwpa urin Antikunan
* pubs.usgs.gov
Hatunqullpa

**Hatunqullpa** (kastilla simipi: *Cerro Atuncollpa*) nisqaqa Antikunapi, Piruw llaqtapi, huk urqum Wansu wallapi, Apurimaq suyupi, Antapampa pruwinsyapi, Urupisa distritupi, Qusqu suyupipas, Chumpiwillka pruwinsyapi, Santu Tumas distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.200+ mitrum aswan hanaq.

## Pukyukuna
* Saywitukuna: Piruwpa urin Antikunan
Qullpa K'uchu

**Qullpa K'uchu** (kastilla qillqaypi *Cullpacucho*) nisqaqa Antikunapi, Piruw mama llaqtapi, huk urqum Wansu wallapi, Qusqu suyupi, Chumpiwillka pruwinsyapi, Santu Tumas distritupi. Pikchunqa mama quchamanta yaqa 5.200 mitrum aswan hanaq.

## Pukyukuna

* Saywitukuna: Piruwpa urin Antikunan
* Saywitukuna: Piruwpa pruwinsyankuna
Waqrawiri

**Waqrawiri** (kastilla simipi: *Nevado Huajrahuire*) nisqaqa Antikunapi, Piruw llaqtapi, huk rit'i urqum Wansu wallapi, Ariqipa suyupi, Aplaw pruwinsyapi, Urqupampa distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.425 mitrum aswan hanaq.

## Pukyukuna
* Saywitukuna: Piruwpa urin Antikunan
* Saywitukuna: Piruwpa pruwinsyankuna
Wiska Waqi

**Wiska Waqi** (aymara simim, kastilla qillqaypi *Huiscahuaque*) nisqaqa Antikunapi, Piruw mama llaqtapi, huk urqum, Wansu wallapi, Qusqu suyupi, Chumpiwillka pruwinsyapi, Santu Tumas distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.291 mitrum aswan hanaq.

## Pukyukuna
* https://web.archive.org/web/20080922075138/http://www.allthemountains.com/httpdocs/southmap.htm,  Piruwpa urin Antikunan
* http://escale.minedu.gob.pe/ Saywitu: Chumpiwillka pruwinsya
Wayanay rumi sach'a sach'a

**Wayanay** (kastilla simipi: *Bosque de piedras Huayanay*) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, huk rumi sach'a sach'am, Wankawillka suyupi, Aqupampa pruwinsyapi, Anta distritupi, Wayanay llaqtañiq.
Waych'awi

**Waych'awi** (aymara simim) icha **Hatun Waych'awi** (*Huaychahui / Jatun Huaychahui*) nisqaqa Antikunapi, Piruw llaqtapi, huk urqum, Wansu wallapi, Ariqipa suyupi, Kuntisuyus pruwinsyapi, Qayarani distritupi, Unyun pruwinsyapipas, Puyka distritupi, Qusqu suyupipas, Chumpiwillka pruwinsyapi, Santu Tumas distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.445 mitrum aswan hanaq.

## Pukyukuna
* Saywitukuna: Piruwpa urin Antikunan
* Saywitukuna: Piruwpa pruwinsyankuna
3 kñ

**3 [[Kristup ñawpan]]** wataqa (**3 kñ**) Hulyanu kalindaryukama atipachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna
5 kñ

**5 [[Kristup ñawpan]]** wataqa (**5 kñ**) Hulyanu kalindaryukama k'uychichawwan qallarisqa wakllanwatam karqan.

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna
Sacramento (California)

**Sacramento** (inlish simipi) llaqtaqa Hukllachasqa Amirika Suyukunapi huk hatun llaqtam, California suyup uma llaqtanmi. Sacramento llaqtapiqa 620.535 runa (2008) tiyachkan.

## Hawa t'inkikuna
* www.cityofsacramento.org
13 kñ

**13 [[Kristup ñawpan]]** wataqa (**13 kñ**) Hulyanu kalindaryukama quyllurchawwan qallarisqa wakllanwatam karqan.

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna
21 kñ

**21 [[Kristup ñawpan]]** wataqa (**21 kñ**) Hulyanu kalindaryukama intichawwan qallarisqa wakllanwatam karqan.

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna
46 kñ

**46 [[Kristup ñawpan]]** wataqa (**46 kñ**) manaraq Hulyanu kalindaryuyuq watam karqan, ichataq Romanu kalindaryuyuq.

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna
18 ñiqin pachakwata

**18 ñiqin [[pachakwata]]**qa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1701 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1800 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna

## 18 ñiqin pachakwatap watankuna
Kiwicha urqu

**Kiwicha** (kastilla qillqaypi *Quehuicha, Quehuisha, Queshihua*) nisqaqa  Piruw mama llaqtapi, Chila wallapi, huk rit'i urqum, Ariqipa suyupi, Kaylluma pruwinsyapi, Lari distritupi, Mismi urqup kuntinpi. Pikchunqa mama quchamanta 5.514 m (huk pukyu: 5.170 m)aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Chila 5.654 m
* Minaspata 5.555 m 
* Mismi 5.597 m
* Suriwiri 5.506 m 
* Hatunpila 5.450 m
* Qullqa mayu
* Qullqa qhichwa

## Pukyukuna


## Hawa t'inkikuna
* www.allthemountains.com / Saywitu: Chila walla (Mismi qutu)
Qullunquya

**Qullunquya** (kastilla simipi: *Nevado Culluncuya*) nisqaqa Piruwpi, huk rit'i urqum Ariqipa suyupi, Kaylluma pruwinsyapi, Lari distritupi, Madrigal distritupipas. Pikchunqa mama quchamanta 5.370 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Chila 5.654 m
* Minaspata 5.555 m 
* Suriwiri 5.506 m 
* Hatunpila 5.450 m
* Qullqa qhichwa
* Apurimaq
* Amarumayu
## Pukyukuna

* Saywitukuna: Piruwpa pruwinsyankuna
* www.allthemountains.com / Saywitu: Chila walla (Mismi qutu)
## Hawa t'inkikuna
Wamaq

*imatapas ñawpaq kuti ruraq, maypipas ñawpaq kuti kaq;
*ima ñawpaqta mana riqsisqa kasqapas;
*ima sapsi hina kaqman mana rikch'akuqpas;
*mana kay llaqtayuq runa, karu puriq, karu runa, qhaway **[[wamaq runa]]** *(extranjero);*
*ima sapsi kamachinaman huklla icha aslla kaspa mana kapuqpas, qhaway **[[wamaq kaq]]** *(excepción).*
Yuraqq'asa urqu

**Yuraqq'asa** (kastilla simipi: *Cerro Yuraccacsa*) nisqaqa Piruw llaqtapi, huk urqum Ariqipa suyupi, Aplaw pruwinsyapi, Chachas distritupi, Chuqu distritupipas. Pikchunqa mama quchamanta 5.400+ mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Chila 5.654 m
* Minaspata 5.555 m 
* Suriwiri 5.506 m 
* Hatunpila 5.450 m
* Qullqa qhichwa
* Apurimaq
* Amarumayu
## Pukyukuna

* Saywitukuna: Piruwpa pruwinsyankuna
* / Piruwpa aswan hanaq urqunkuna
## Hawa t'inkikuna
Kichkapampa

*k'ichka yurasapa pampa.
Kay llaqtakunam chay sutiyuq:
*Kichkapampa (Apurimaq), Piruwpi huk llaqta;
*Kichkapampa (Anqash), Piruwpi huk llaqta;
*Kiskapampa urqu, Piruwpi huk urqu;
Matu

**Matu** (kastilla simipi: *Villa Sucre* / *Mato*) nisqaqa Piruw llaqtapi, huk llaqtam Anqash suyupi, Waylas pruwinsyapi,  Matu distritup uma llaqtanmi, Santa mayu patani tiyaq. 

## Hawa t'inkikuna
* Saywitu: Anqash suyu
* munimato.gob.pe
Quriri

**Quriri** (kastilla qillqaypi: *Corire*) nisqaqa Piruw llaqtapi, huk llaqtam Aplaw pruwinsyapi, Ariqipa suyupi, Uraka distritup uma llaqtanmi.

## Llaqtapi paqarisqa
## Kaypipas qhaway
* Hatun Qillqapampa
* Mahis mayu
* Qurupuna

## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
* Saywitu: Ariqipa suyu
Wapi

**Wapi** (kastilla simipi: *Nevado Huapi*) nisqaqa Antikunapi, Piruw suyupi, huk rit'i urqum, Yuraq Wallapi, Anqash suyupi, Waras pruwinsyapi, Independencia distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.400+ mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Ishinka
* Pallqarasu
* Phaqcharahu
* Qupa
* Ranrapallqa
* Tuqllarahu
* Uqshapallqa
* Urus
* Wallunarahu
## Pukyukuna

* Saywitu: Waras pruwinsya
* IGN, Piruw

## Hawa t'inkikuna
* www.allthemountains.com / Saywitu: Chinchiy, Ishinka, Qupa, Pallqarasu, Ranrapallqa, Tuqllarahu, Uqshapallqa, Wallunarahu
2000 watakuna

**2000 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 2000 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 2009 watapi puchukarqan.

***201 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 2001 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 2010 watapi puchukanqa.

## Ima tukusqakuna
2010 watakuna

**2010 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 2010 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 2019 watapi puchukanqa.

***202 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 2011 watapi qallarinqa. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 2020 watapi puchukanqa.

## Ima tukusqakuna
1990 watakuna

**1990 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1990 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1999 watapi puchukarqan.

***200 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1991 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 2000 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
1980 watakuna

**1980 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1980 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1989 watapi puchukarqan.

***199 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1981 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1990 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
0 watakuna

**0 watakuna** nisqa isqunnintin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 9 watapi puchukarqan.

***1 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 10 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
1 ñiqin pachakwata kñ

**1 ñiqin [[Kristup ñawpan]] [[pachakwata]]**qa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 100 kñ watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1 kñ watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna

## 1 ñiqin Kristup ñawpan pachakwatap watankuna
4 ñiqin pachakwata kñ

**4 ñiqin [[Kristup ñawpan]] [[pachakwata]]**qa 400 kñ watapi qallarirqan. 301 kñ watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
10 ñiqin pachakwata kñ

**10 ñiqin [[Kristup ñawpan]] [[pachakwata]]**qa 1000 kñ watapi qallarirqan. 901 kñ watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
11 ñiqin pachakwata kñ

**11 ñiqin [[Kristup ñawpan]] [[pachakwata]]**qa 1100 kñ watapi qallarirqan. 1001 kñ watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
17 ñiqin pachakwata kñ

**17 ñiqin [[Kristup ñawpan]] [[pachakwata]]**qa 1700 kñ watapi qallarirqan. 1601 kñ watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna

+9+98+95FT+9D59NG5+GFH9+DFGN+95M+9VG5M+CFH5+ 9C5 B5BG+N DF+95HE56+YU5356+93U5+ERY5N+Y +E46+E5+E95+56E9+ 5+9E55 +EY84 TY+ N4ETY+ J5EY+9JU55+Y5TR+5ND +5TY+ 85+YE95+ERY 5E+YJ5JERY+5TY+5TY+9TY5+J95
Saint Paul (Minnesota)

** Saint Paul** (inlish simipi) llaqtaqa Hukllachasqa Amirika Suyukuna (USA) mama llaqtap aswan hatun llaqtanmi, Minnesota suyup uma llaqtan. Saint Paul llaqtapiqa 287 151 runakuna (2000) tiyachkan.

## Allpa saywachi

## Chiriqunuy

## Yachachiy

## Hawa t'inkikuna
 
* / www.stpaul.gov
Chunta walla

**Chunta walla** (kastilla simipi: *Cordillera de Chonta*) nisqaqa Antikunapi, Piruw mama llaqtapi, huk wallam, Wankawillka suyupi, Chuqlluqucha pruwinsyapi, Wankawillka pruwinsyapipas. Tanranu urquqa llapan urqukunamanta aswan hatunmi (5.431 m hanaq).

## Aswan hanaq urqukuna

## Kaypipas qhaway
* Kunti Walla (Piruw)
* Chawpi Walla (Piruw) 
* Anti Walla (Piruw)

## Pukyukuna

* Saywitukuna: Piruwpa pruwinsyankuna 
* pubs.usgs.gov
* John Biggar: The Andes. A Guide for Climbers. p. 108
* American Alpine Journal 1973, p. 378
Chuqlluqucha llaqta (Santa Ana distritu)

**Chuqlluqucha** (kastilla qillqaypi: *Choclococha*) nisqaqa Piruw llaqtapi huk uchuy llaqtam, Wankawillka suyupi, Chuqlluqucha pruwinsyapi, Santa Ana distritupi.
Altar

***[[usun]]**: wilanchanapaq, q'uwanapaq apu yupaychana rumi icha hamp'ara; 
*huk urqukuna:
****[[Qhapaq Urqu]]**, kichwapi **Kapak Urku**, Ikwadurpi;
****[[Altar (Chunta walla)]]**, Piruwpi.
0 watakuna kñ

**0 [[Kristup ñawpan]] watakuna** nisqa isqunnintin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 9 kñ watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1 kñ watapi puchukarqan.

***1 ñiqin Kristup ñawpan [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 10 kñ watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1 kñ watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
10 watakuna

**10 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 10 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 19 watapi puchukarqan.

***2 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 11 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 20 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
20 watakuna kñ

**20 [[Kristup ñawpan]] watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 29 kñ watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 20 kñ watapi puchukarqan.

***3 ñiqin Kristup ñawpan [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 30 kñ watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 21 kñ watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
50 watakuna kñ

**50 [[Kristup ñawpan]] watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 59 kñ watapi qallarispa 50 kñ watapi puchukarqan.

***6 ñiqin Kristup ñawpan [[chunkawata]]*** nisqataq 60 kñ watapi qallarispa 51 kñ watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
40 watakuna kñ

**40 [[Kristup ñawpan]] watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa ñawpaq ñiqin p'unchawpi 49 kñ watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 40 kñ watapi puchukarqan.

***5 ñiqin Kristup ñawpan [[chunkawata]]*** nisqataq ñawpaq ñiqin p'unchawpi 50 kñ watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 41 kñ watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
520 watakuna

**520 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 520 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 529 watapi puchukarqan.

***53 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 521 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 530 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
540 watakuna

**540 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 540 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 549 watapi puchukarqan.

***55 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 541 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 550 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
560 watakuna

**560 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 560 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 569 watapi puchukarqan.

***57 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 561 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 570 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
500 watakuna

**500 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 500 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 509 watapi puchukarqan.

***51 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 501 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 510 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
580 watakuna

**580 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 580 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 589 watapi puchukarqan.

***59 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 581 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 590 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
600 watakuna

**600 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 600 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 609 watapi puchukarqan.

***61 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 601 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 610 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
620 watakuna

**620 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 620 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 629 watapi puchukarqan.

***63 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 621 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 630 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
650 watakuna

**650 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 650 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 659 watapi puchukarqan.

***66 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 651 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 660 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
670 watakuna

**670 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 670 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 679 watapi puchukarqan.

***68 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 671 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 680 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
690 watakuna

**690 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 690 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 699 watapi puchukarqan.

***70 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 691 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 700 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
710 watakuna

**710 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 710 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 719 watapi puchukarqan.

***72 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 711 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 720 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
730 watakuna

**730 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 730 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 739 watapi puchukarqan.

***74 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 731 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 740 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
750 watakuna

**750 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 750 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 759 watapi puchukarqan.

***76 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 751 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 760 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
770 watakuna

**770 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 770 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 779 watapi puchukarqan.

***78 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 771 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 780 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
790 watakuna

**790 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 790 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 799 watapi puchukarqan.

***80 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 791 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 800 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
820 watakuna

**820 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 820 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 829 watapi puchukarqan.

***83 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 821 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 830 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
840 watakuna

**840 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 840 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 849 watapi puchukarqan.

***85 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 841 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 850 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
860 watakuna

**860 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 860 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 869 watapi puchukarqan.

***87 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 861 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 870 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
880 watakuna

**880 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 880 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 889 watapi puchukarqan.

***89 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 881 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 890 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
900 watakuna

**900 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 900 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 909 watapi puchukarqan.

***91 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 901 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 910 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
920 watakuna

**920 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 920 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 929 watapi puchukarqan.

***93 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 921 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 930 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
940 watakuna

**940 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 940 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 949 watapi puchukarqan.

***95 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 941 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 950 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
960 watakuna

**960 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 960 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 969 watapi puchukarqan.

***97 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 961 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 970 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
980 watakuna

**980 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 980 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 989 watapi puchukarqan.

***99 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 981 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 990 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
1000 watakuna

**1000 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1000 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1009 watapi puchukarqan.

***101 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1001 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1010 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
1020 watakuna

**1020 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1020 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1029 watapi puchukarqan.

***103 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1021 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1030 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
1050 watakuna

**1050 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1050 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1059 watapi puchukarqan.

***106 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1051 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1060 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
1070 watakuna

**1070 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1070 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1079 watapi puchukarqan.

***108 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1071 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1080 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
1090 watakuna

**1090 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1090 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1099 watapi puchukarqan.

***110 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1091 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1100 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
1110 watakuna

**1110 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1110 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1119 watapi puchukarqan.

***112 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1111 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1120 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
1130 watakuna

**1130 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1130 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1139 watapi puchukarqan.

***114 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1131 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1140 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
1150 watakuna

**1150 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1150 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1159 watapi puchukarqan.

***116 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1151 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1160 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
1180 watakuna

**1180 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1180 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1189 watapi puchukarqan.

***119 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1181 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1190 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
1200 watakuna

**1200 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1200 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1209 watapi puchukarqan.

***121 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1201 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1210 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
1220 watakuna

**1220 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1220 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1229 watapi puchukarqan.

***123 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1221 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1230 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
1240 watakuna

**1240 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1240 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1249 watapi puchukarqan.

***125 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1241 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1250 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
1260 watakuna

**1260 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1260 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1269 watapi puchukarqan.

***127 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1261 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1270 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
1280 watakuna

**1280 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1280 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1289 watapi puchukarqan.

***129 ñiqin [[chunkawata]]*** nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1281 watapi qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 1290 watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna