open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Alejandro Sanz

**Alejandro Sánchez Pizarro** sutiyuq runaqa icha **Alejandro Sanz** (*  paqarisqa Madrid llaqtapi -  ), huk  mama llaqtayuq takiqsi wan takichaq qarqan. 

Taytan: Jesús Sánchez Madero; Maman: María Pizarro Medina.Warmikuna: Jaydy Michel (1999-2005) / Raquel Perera (2019).Churinkuna: (4).
## Diskukuna
* 1989: *[[Los chulos son pa' cuidarlos]]*
* 1991: *[[Viviendo deprisa]]*
* 1993: *[[Si tú me miras]]*
* 1995: *[[Alejandro Sanz 3|3]]
* [[1997]]: *Más*
* [[2000]]: *El alma al aire*
* [[2003]]: *No es lo mismo*
* [[2006]]: *El tren de los momentos*
* [[2009]]: *Paraíso Express*
* [[2012]]: *La música no se toca*
* [[2015]]: *Sirope*
* [[2019]]: *#El Disco''

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Joan Manuel Serrat
* Joaquín Sabina
* Laura Pausini
* Juanes
* Ricky Martin
* Miguel Ríos
* José Carlos Plaza
* Daniela Romo

## Hawa t'inkikuna
Daniela Romo

**Teresa Presmanes Corona ** sutiyuq warmiqa, icha **Daniela Romo** ( paqarisqa Mishiku llaqtapi - ), huk  mama llaqtayuq aranway pukllaqmi wan takiqmi.

Maman: Teresa Corona. 

## Pilikulakuna
* 

## Takikuna
* Yo no te pido la luna

## Willay pukyumanta


## Kaypipas qhaway
* Ernesto Alonso
* Rocío Dúrcal
* César Évora 
* Omar Fierro

## Hawa t'inkikuna
Raúl Dreyfus

** Raúl Dreyfus Arévalo** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Santa pruwinsyapi - †  wañusqa Limaq llaqtapi) huk  mama llaqtayuq Piluta hayt'aq wan kurku kallpanchay willay kamayuqmi qarqan. 

Warmiː . Churinkunaː .

## Klubkuna
* Universitario de Deportes (1947 - 1951)

## Suñaykina
*  Atipaq, Universitario de Deportes (1949)

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Roberto Salinas
* Pocho Rospigliosi
* Teodoro Fernández

## Hawa t'inkikuna
Alan Alda

** Alphonso Joseph D'Abruzzo**  sutiyuq runaqa, icha **Alan Alda** ( paqarisqa New York llaqtapi - ) huk  Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq kuyu walltay pusaq wan aranway pukllaq runam.

Taytan:  Robert Alda ; Maman: Joan Browne. Warmi: Arlene Alda (1957-). Churinkuna: Eve Alda (1958), Elizabeth Alda (1960) wan Beatrice Alda (1961).

## Pilikulakuna
* El infierno del whisky (1970)
* The Mephisto Waltz (1971)
* El año próximo, a la misma hora (1978)
* California Suite (1978)
* Escalada al poder (1979)
* Crimes and Misdemeanors (1989)
* Misterioso asesinato en Manhattan (1993)
* Everyone Says I Love You (1996)
* Murder at 1600 (Asesinato en la Casa Blanca) (1997).

## Suñaykuna
* Quri Globo: 1975, 1976, 1980, 1981, 1982, 1983 M*A*S*H

## Kaypipas qhaway
* Woody Allen
* Warren Beatty
* Walt Disney
* Clint Eastwood
* George Lucas
* Steven Spielberg
* Francis Ford Coppola

## Hawa t'inkikuna

* IMDb
* Ufisyal web
Yu Jim-yuen

**Yu Jim-yuen** sutiyuq runaqa, (Chun simi: 于占元; pinyin: Yú Zhānyuán; Jyutping: jyu zim jyun) (*  paqarisqa Pikkin llaqtapi -   wañusqa Los Angeles llaqtapi) huk  aranway pukllaqmi qarqan. Pikkinpa taki aranway taytanin. 

Warmi: . Churinkuna: (2) Yu So Chow wan Yu Chee Yan. 

## Suñaykuna

## Kaypipas qhaway
* Bruce Lee 
* Jackie Chan
* Sammo Hung 
* Yuen Biao 
* Yuen Qiu
* Yuen Wah
* Corey Yuen

## Hawa t'inkikuna
Yu So Chow

**Yu So-chow  ** sutiyuq warmiqa, (Chun simi: 于素秋; pinyin: Yú Sù Qiū; Cantonese Yale: yū sou chāu) (*  paqarisqa Pikkin llaqtapi -   wañusqa Los Angeles llaqtapi) huk  aranway pukllaqmi qarqan. Pikkinpa taki aranway taytanin. 

Taytan: Yu Jim-yuen. Qusan: Mak Bing-wing (1966-1984).Churinkuna: (3). 

## Pilikulakuna
* Burning of the Red Lotus Monastery (火燒紅蓮寺), 1950.
*The Golden Hairpin (碧血金釵), 1963. 
* Buddha’s Palm (如來神掌), 1964. 
* Burning of Pingyang City (火燒平陽城), 1965.

## Kaypipas qhaway
* Bruce Lee 
* Jackie Chan
* Sammo Hung 
* Yuen Biao 
* Yuen Qiu
* Yuen Wah
* Corey Yuen

## Hawa t'inkikuna
Patti Smith

**Patricia Lee Smith** sutiyuq warmiqa, icha **Patti Smith** ( paqarisqa Chicago llaqtapi - ) huk  Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq qillqaq wan takiq runam. 

Taytan: Grant Smith; Maman: Beverly Smith.Qusan: Fred "Sonic" Smith.

## Kaypipas qhaway
* Sam Shepard
* Reneé Simonot 
## Hawa t'inkikuna

* IMDb
Kyōko Kagawa

**Kyōko Kagawa Machiko Kyō** (香川 京子, Kagawa Kyōko)  sutiyuq warmiqa ( *  paqarisqa Tokyo llaqtapi - ) huk  mama llaqtayuq aranway pukllaq qarqan.

## Pilikulakuna
* Tokyo Story
* Sansho the Bailiff
* Mothra
* High and Low

## Kaypipas qhaway
* Toshiro Mifune
* Akira Kurosawa
* Machiko Kyō

## Hawa t'inkikuna
Lai Man-Wai

**Lai Man-Wai ** (Chun simi:  黎民偉; pinyin: Li Minwei) sutiyuq runaqa,  icha Lay Min Wei / M.W. Ray (*  paqarisqa Nihun suyupi -   wañusqa Hong Kong llaqtapi) huk  mama llaqtayuq aranway pukllaqmi wan kuyu walltay pusaq karqan. 

Warmikuna: Yan Xianxian / Lim Cho Cho. Churinkuna: Lai Hang (1928-1965) wan Lai Suen (p.1931).

## Pilikulakuna
* *[[Zhuangzi Tests His Wife]]* (1913)
* *[[Romance of the Western Chamber (1927 pilikula)|Romance of the Western Chamber]]* (1927) &Hou Yao
* *A Page of History* (1941). 
## Suñaykuna

## Kaypipas qhaway
* Bruce Lee 
* Jackie Chan
* Yu Jim-yuen 
* Yuen Biao 
* Yuen Qiu
* Yuen Wah
* Ruan Lingyu

## Hawa t'inkikuna
Frédéric Mistral

**Frédéric Mistral** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Maillane llaqtapi -   wañusqa Marseille llaqtapi), huk   mama llaqtayuq qillqaq runam, uqsitan simipi qillqaqmi.

 1904 watapis simi kapchiypi Nobel Suñaytam chaskirqan.

*[[Mirelha]]ta*, *[[Calendau]]* nisqata qillqarqa.

*[[Lo Tresaur dau Felibritge]]* nisqa (jatun uqsitan simi qullqatam qillqarqa.

Felibritge nisqa uqsitan simi jatun yachay wasitam tijsirka.

Taytan: François Mistral; Maman: Adélaide Poulinet; Warmi: Marie.Churinkuna: .

## Qillqasqankuna
* *[[Mirèio]]* (Mireya) (1859)
* *Calendau* (1867)
* *Lis isclo d’or* (La isla de oro) (1875)
* *Nerto* (1884), relato
* *La reino Jano* (La reina Juana) (1890),
* *Lou pouemo dou rose* (1897)
* *Moun espelido, Memori e Raconte* (1906)
* *Discours e dicho* (1906)
* *La genesi, traducho en prouvençau* (1910)
* *Lis oulivado* (1912)
* *Lou tresor dou felibrige* (1878-1886)
* *Proso d’Armana*, 1926-1927-1930

## Suñaykuna
* 1904 - Nobel Suñay.

## Kaypipas qhaway
* Ransiyapa simi kapchiynin
* Joseph Roumanille
* José Echegaray

## Hawa t'inkikuna
José Echegaray

**José Echegaray y Eizaguirre ** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Madrid llaqtapi -   wañusqa Madrid llaqtapi), huk   mama llaqtayuq Yupay yachaq, allwiya kamayuq, qillqaq wan pulitiku runam, Kastilla simipi qillqaqmi.

 1904 watapis simi kapchiypi Nobel Suñaytam chaskirqan.

Taytan: ; Maman:  ; Warmi: .Churinkuna: .

## Qillqasqankuna
### Aranwa
* *El libro talonario* (1874)
* *La esposa del vengador* (1874)
* *La última noche* (1875)
* *En el puño de la espada* (1875)
* *Un sol que nace y un sol que muere* (1876)
* *Cómo empieza y cómo acaba* (1876)
* *El gladiador de Revens* (1876)
* *Locura o santidad* (1876).
* *O locura o santidad* (1877)
* *Iris de paz* (1877)
* *Para tal culpa, tal pena* (1877)
* *Lo que no puede decirse* (1877)
* *En el pilar y en la cruz* (1878)
* *Correr en pos de un ideal* (1878)
* *Algunas veces aquí* (1878)
* *Morir por no despertar* (1879)
* *En el seno de la muerte* (1879)
* *Bodas trágicas* (1879) 
* *Mar sin orillas* (1879)
* *La muerte en los labios* (1880)
* *[[El gran galeoto]]* (1881)
* *Haroldo el normando* (1881)
* *Los dos curiosos impertinentes* (1881)
* *Conflicto entre dos deberes* (1882)
* *Un milagro en Egipto* (1884)
* *Piensa mal ¿y acertarás?* (1884)
* *Manantial que no se agota* (1889)
* *Los rígidos* (1889)
* *Siempre en ridículo* (1890)
* *El prólogo de un drama* (1890)
* *Comedia sin desenlace* (1891)
* *[[Mariana (obra de teatro)|Mariana]]* (1891)
* *[[El hijo de Don Juan]]* (1892)
* *El poder de la impotencia* (1893)
* *A la orilla del mar* (1893)
* *La rencorosa* (1894)
* *[[Mancha que limpia]]* (1895)
* *El estigma* (1895)
* *Amor salvaje* (1896)
* *[[La calumnia por castigo]]* (1897)
* *El hombre negro* (1898)
* *Silencio de muerte* (1898)
* *El loco de Dios* (1900).
* *Lances entre caballeros* (Madrid, Sucesores de Rivadeneyra, s.a.)
* *A fuerza de arrastrarse* (Farsa cómica en prosa, prólogo y tres actos) (1905).

## Suñaykuna
* 1904 - Nobel Suñay.

## Kaypipas qhaway
* Ispañapa simi kapchiynin
* Joseph Roumanille
* Frédéric Mistral

## Hawa t'inkikuna
Theodor Mommsen

**Christian Matthias Theodor Mommsen** sutiyuq runaqa,  ( paqarisqa Garding llaqtapi -  wañusqa Charlottenburg llaqtapi), huk  mama llaqtayuq taripay amachaq, willay kamayuq, pulitiku wan qillqaqmi qarqan.

 1902 watapis simi kapchiypi Nobel Suñaytam chaskirqan.

## Qillqasqankuna
*''
## Kaypipas qhaway
* Alimanyapa simi kapchiynin
* Mark Twain
* Theodor Storm

## Hawa t'inkikuna
Henryk Sienkiewicz

**Henryk Adam Aleksander Pius Sienkiewicz** sutiyuq runaqa, icha **Litwos** (*  paqarisqa Wola Okrzejska llaqtapi -   wañusqa Vevey llaqtapi), huk  mama llaqtayuq willay kamayuq wan qillqaq runam. 

 1905 watapis simi kapchiypi Nobel Suñaytam chaskirqan.

Taytan: Józef Sienkiewicz (1813–96); Maman: Stefania Cieciszowska (1820–73).Warmi: Maria Szetkiewicz.Churinkuna: (2) Henryk Józef (1882–1959) wan Jadwiga Maria (1883–1969).

## Qillqasqankuna
* Quo Vadis

## Suñaykuna
* 1905 - Nobel Suñay.

## Kaypipas qhaway
* Pulunyapa simi kapchiynin
* Joseph Roumanille
* Jeremiah Curtin

## Hawa t'inkikuna
Giosuè Carducci

**Giosuè Alessandro Giuseppe Carducci**
sutiyuq runaqa, (*  paqarisqa Valdicastello llaqtapi -   wañusqa Bologna llaqtapi), huk  mama llaqtayuq willay kamayuq, harawi qillqaq wan pulitiku runam. 

 1906 watapis simi kapchiypi Nobel Suñaytam chaskirqan.

## Qillqasqankuna
* Juvenilia (1856–1860)
* Levia Gravia (1861–1871)
* Giambi ed epodi (1867–1879)
* Rime nuove (1871)
* Odi barbare (1877–1889)
* Rime e ritmi (1890–1897)
* Intermezzo (1874–1886)
* La canzone di Legnano (1879)
* Ça ira (1883)
* Primizie e reliquie, postumamente 1928.

## Suñaykuna
* 1906 - Nobel Suñay.

## Kaypipas qhaway
* Italyapa simi kapchiynin
* Joseph Roumanille
* José Jurado de la Parra

## Hawa t'inkikuna
Rudolf Eucken

**Rudolf Christoph Eucken** sutiyuq runaqa,  ( paqarisqa Aurich llaqtapi -  wañusqa Jena llaqtapi), huk  mama llaqtayuq yachay wayllukuq wan qillqaqmi qarqan.

 1908 watapis simi kapchiypi Nobel Suñaytam chaskirqan.

Taytan: Ammo Becker Eucken (1792–1851); Maman: María Gittermann (1814–1872).

## Qillqasqankuna
* *Die Methode der Aristotelischen Forschung* (1872) (El método de la investigación aristotélica) 
* *Die Lebensanschauungen der grosser Denker* (1890) (El problema de la vida humana visto por los grandes pensadores)
* *Der Kampf um einen geistigen Lebensinhalt* (1896) (Lucha por el contenido espiritual de la vida)
* *Der Wahrheitsgehalt der Religion* (1901) (La verdad de la religión) 
* *Grundlinien einer neuen Lebensanschauung* (1907) (Líneas fundamentales de una nueva concepción de la vida) 
* *Der Sinn und Wert des Lebens* (1908) (Sentido y valor de la vida)
* *Geistesleben* (1909) (La vida del espíritu)
* *Können wir noch Christen sein?* (1911) (¿Podemos ser cristianos todavía?).
* *Present Day Ethics in their Relation to the Spiritual Life* (1913) (La ética actual en relación con la vida espiritual)
* *Der Sozialismus und seine Lebensgestaltung* (1920) (Socialismo: un análisis)

## Kaypipas qhaway
* Alimanyapa simi kapchiynin
* Max Scheler
* Theodor Mommsen
* Hermann Lotze
* William James 
*  Henri Bergson 
## Hawa t'inkikuna
Apartheid

**Apartheid**qa (Urin Aprika Inlishpi: /əˈpɑːrteɪd/; Afrikans: [aˈpartɦɛit], segregation; lit. "aparthood") huk razamanta waq-hinakunmi kan, 1948 kama 1990 manta kachkanraqmi. Urin Aphrikapi yuraq runa aswan allin riqsisqa karqan, hinaptin paykunaqa qullqiyuqmi, kamachikuqmi, hinaspataq waq yana runakunaman sinchitata sarunchakusqaku. Nelson Mandela- manta aswan allinmi kutirqan
Gerhart Hauptmann

**Gerhart Johann Robert Hauptmann** sutiyuq runaqa, icha **Gerhart Hauptmann**  ( paqarisqa Obersalzbrunn llaqtapi -  wañusqa Agnieszków llaqtapi), huk  mama llaqtayuq qillqaqmi qarqan.

 1912 watapis simi kapchiypi Nobel Suñaytam chaskirqan.

Taytan:   Robert; Maman: Marie .Warmi: Georgette Leblanc.

## Qillqasqankuna
## Obras

* *Antes del amanecer* (Vor Sonnenaufgang, 1889)
* Des Friedensfest (1890)
* Einsame Menschen (1891)
* *Los tejedores* (Die Weber, 1892)
* Kollege Crampton (1892)
* *La piel de castor* (Der Biberpelz, 1893)
* Der rote Hahn (1901)
* Hannele (1893)
* Florian Geyer (1895)
* Fuhrmann Henschel (1898)
* Rose Berndt (1903)
* *La campana sumergida* (Die versunkene Glocke, 1897)
* ¡Y Pipa baila! (Und Pippa tanzt, 1905)
* *El loco en Cristo Emanuel Quint* (Der Naer in Christo Emanuel Quint, 1910)
* *Las Ratas* (Die Ratten, 1911) 
* *El hereje de Soana* (Der Ketzer von Soana, 1918)
* *La isla de la Gran Madre* (Die Insel der grossen Mutter, 1921)

## Kaypipas qhaway
* Alimanyapa simi kapchiynin
* Arno Holz
* Johannes Schlaf
* Justus W. Schottelius
* Henrik Ibsen 
* Thomas Mann

## Hawa t'inkikuna
Romain Rolland

**Romain Rolland** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Clamecy llaqtapi -   wañusqa Vézelay llaqtapi), huk   mama llaqtayuq qillqaq runam, uqsitan simipi qillqaqmi.

 1915 watapis simi kapchiypi Nobel Suñaytam chaskirqan.

Taytan: Émile Rolland ; Maman: ; Warmi: Marie Romain Rolland.Churinkuna: .

## Qillqasqankuna
* *Aërt*, 1897
* *Los lobos*, 1897 (Caso Dreyfus)
* *El triunfo de la razón*, 1899
* *Danton*, 1901
* *El catorce de julio*, 1902
* *La Montespan*, 1904
* *Beethoven*, 1903
* *Miguel Ángel*, 1907
* *Haendel*, 1910
* *Tolstói*, 1911
* *Mahatma Gandhi*, 1923
* *Vida de Ramakrishna*, 1929
* *Vida de Vivekananda*, 1930
* *[[Goethe y Beethoven]]*, 1930
* *Péguy*, 1944
* *[[Jean-Christophe]]* (1904-1912)
* *Colas Breugnon* (1919)
* *El alma encantada* (1922-1934), serie de novelas políticas.
* *Clérambault, Historia de una conciencia libre durante la guerra* (1920)
* *Por encima del conflicto*, 1915
* *A los pueblos asesinados*, 1917
* *Los precursores* 1923

## Suñaykuna
* 1915 - Nobel Suñay.

## Kaypipas qhaway
* Ransiyapa simi kapchiynin
* Lev Tolstoy
* Malwida von Meysenbug

## Hawa t'inkikuna
Verner von Heidenstam

**Carl Gustaf Verner von Heidenstam** sutiyuq runaqa, icha **Verner von Heidenstam**  ( paqarisqa Olshammar llaqtapi -  wañusqa Övralid llaqtapi), huk  mama llaqtayuq qillqaqmi qarqan.

 1916 watapis simi kapchiypi Nobel Suñaytam chaskirqan.

Taytan:  Gustaf von Heidenstam; Maman: .Warmikuna: Kate Bang / Ellen Belfrage.

## Qillqasqankuna
* *Vallfart och vandringsar* (*Años de peregrinaje y vagabundeo*, 1888)
* *Hans Alienus* (1892, novela alegórica)
* *Dikter* (*Poemas*, 1895) 
* *Karolinerna* (*Los soldados de Carlos*, 2 vols., 1897-1898)
* *Nya Dikter* (*Nuevos poemas*, 1915)'') 

## Kaypipas qhaway
* Suwidsuyupa simi kapchaynin 

## Hawa t'inkikuna
Karl Adolph Gjellerup

**Karl Adolph Gjellerup** sutiyuq runaqa,  ( paqarisqa Roholte llaqtapi -  wañusqa Klotzsche llaqtapi), huk  mama llaqtayuq qillqaqmi qarqan.

 1917 watapis simi kapchiypi Nobel Suñaytam chaskirqan.

## Qillqasqankuna
* 1878: *En idealist*
* 1879: *Ung Dansk*
* 1879: *Det unge Danmark*
* 1880: *Antigonos*
* 1882: *Germanernes loerling*
* 1884: *Brynhild*
* 1886: *St. Just*
* 1887: *Thamyris*
* 1889: *Minna*
* 1891: *Herman Vandel*
* 1893: *Wuthorn*
* 1896: *Møllen*
* 1906: *Pilgrimmen Kamanita*

## Kaypipas qhaway
* Dansuyupa simi kapchaynin 
* Georg Brandes 
* Johannes Fibiger 
* Henrik Pontoppidan 

## Hawa t'inkikuna
Javier Alva

**Javier Alva Orlandini** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Kashamarka llaqtapi - †  wañusqa Limaq llaqtapi) huk  mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitiku runam qarqan.

Taytan: José Felipe Alva y Alva; Maman: Blanca Orlandini.Warmiː Celia Guerrero Baca. Churinkuna: Blanca Alva Guerrero; Javier Alva Guerrero; Liliana Alva Guerrero; María del Carmen Alva Guerrero; wan María Soledad Alva Guerrero.

Yachaywasi: Colegio Seminario San Carlos y San Marcelo (Truhillu).

Alma mater: Mama Llaqtap San Markus Kuraq Yachay Sunturnin. 

## Qillqasqankuna
**Respuesta a la dictadura* (1978)
**Yo Ministro* (1993)
**Ayer, hoy y mañana* (1993)
**Círculo vicioso* (1993)
**Palabra de honor* (1994)
**Sí Juro* (1994)
**La acción de inconstitucionalidad en el Perú* (2004)
**Memoria del Presidente del Tribunal Constitucional, 2002-2004* (2004)
**Memoria del Presidente del Tribunal Constitucional, 2004-2005* (2005)
**Una voz en las tinieblas* (2007)
**Procesos Constitucionales: Los diez fundamentos* (2011). 

## Suñaykuna

## Kaypipas qhaway
* Piruwpa wiñay kawsaynin
* Fernando Belaúnde
* Fernando Schwalb

## Hawa t'intikuna
Oscar Trelles

**Julio Oscar Trelles Montes** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Antawaylla llaqtapi - †  wañusqa Limaq llaqtapi) huk  mama llaqtayuq  hampikamayuq wan pulitiku karqan.

Taytan: Juan Antonio Trelles; Maman: Maria Antonia Montes.Warmi: 1.º María Montero Muelle / 2.º Stella Orihuela Loredo.Churinkuna: Jorge Trelles.

Yachay wasi: San Luis (Barranco distritu) 

Alma_mater: Mama Llaqtap San Markus Kuraq Yachay Sunturnin. 

## Qillqasqankuna
*  López

## Suñaykuna
* Orden del Sol del Perú - Gran Oficial. 

## Kaypipas qhaway
* Fernando Belaúnde
* Javier Alva
* [[Javier Arias Stella

## Hawa t'inkikuna
Paul von Heyse

**Paul Johann Ludwig von Heyse** sutiyuq runaqa,  ( paqarisqa Berlin llaqtapi -  wañusqa München llaqtapi), huk  mama llaqtayuq yachay wayllukuq wan qillqaqmi qarqan.

 1910 watapis simi kapchiypi Nobel Suñaytam chaskirqan.

Taytan: Karl Wilhelm Ludwig Heyse; Maman:  .

## Qillqasqankuna
* *L'Arrabbiata*.
* *La muchacha de Treppi* 1858. Relato
* *Andrea Delfín* 1859. Novela corta
* *Hijos del mundo* 1873. Kawsay rikcha

## Kaypipas qhaway
* Alimanyapa simi kapchiynin
* Max Scheler
* Theodor Mommsen
* Hermann Lotze
* Johann Wolfgang von Goethe 
* HenriBergson 
## Hawa t'inkikuna
Maurice Maeterlinck

**Maurice Polydore Marie Bernard Maeterlinck** sutiyuq runaqa, icha **Maurice Maeterlinck**  ( paqarisqa Gand llaqtapi -  wañusqa Nice llaqtapi), huk  mama llaqtayuq qillqaqmi qarqan.

 1911 watapis simi kapchiypi Nobel Suñaytam chaskirqan.

Taytan:  Polydore Maeterlinck; Maman: Mathilde Colette Françoise Van den Bossche.Warmi: Georgette Leblanc.

## Qillqasqankuna
* El tesoro de los humildes (Le trésor des humbles) 1896
* La vida de las abejas (La vie des abeilles) 1901
* La inteligencia de las flores (L’intelligence des fleurs), 1907
* La vida de las termitas (La vie des termites) 1927
* La vida de las hormigas (La vie des fourmis) 1930.

## Kaypipas qhaway
* Bilhikapa simi kapchiynin
* Stéphane Mallarmé
* Villiers De L'Isle-Adam
* Octave Mirbeau
* Henrik Ibsen 
* Federico García Lorca

## Hawa t'inkikuna
Carl Spitteler

**Carl Friedrich Georg Spitteler** sutiyuq runaqa,  ( paqarisqa Klotzsche llaqtapi -  wañusqa Luzern llaqtapi), huk  mama llaqtayuq qillqaqmi qarqan.

 1919 watapis simi kapchiypi Nobel Suñaytam chaskirqan.

## Qillqasqankuna
**Prometheus und Epimetheus* (1881)
**Extramundana * (1883, seven cosmic myths)
**Schmetterlinge* ("Butterflies", 1889)
**Der Parlamentär* (1889)
**Literarische Gleichnisse *("Literary Parables”, 1892)
**Gustav* (1892)
**Balladen *(1896)
**Conrad der Leutnant *(1898)
**Lachende Wahrheiten *(1898, essays)
**Der olympische Frühling* (1900–1905, revised 1910)
**Glockenlieder *("Grass and Bell Songs", 1906)
**[[Imago (novel)|Imago]]* (1906, novel)
**Die Mädchenfeinde *(*Two Little Misogynists*, 1907)
**Meine frühesten Erlebnisse *("My Earliest Experiences", 1914, biographical)
**Prometheus der Dulder* ("Prometheus the Suffering”, 1924)

## Kaypipas qhaway
* Suwisapa simi kapchaynin 
* Wilhelm Wackernagel 
* Jakob Burckhardt 
* Verner von Heidenstam 

## Hawa t'inkikuna
Knut Hamsun

**Knud Pedersen** sutiyuq runaqa, icha **Knut Hamsun**, (*  paqarisqa Lom llaqtapi -   wañusqa Nørholm llaqtapi), huk   mama llaqtayuq qillqaq runam, uqsitan simipi qillqaqmi.

 1920 watapis simi kapchiypi Nobel Suñaytam chaskirqan.

Taytan: Peder Pedersen; Maman: Tora Olsdatter.Warmikuna: Bergljot Göpfert Bech (1898-1906) / Marie Hamsun (1909-1952).Churinkuna: (5).

## Qillqasqankuna
*1889 Lars Oftedal. Udkast (Draft) (11 articles, previously printed in Dagbladet)
*1889 Fra det moderne Amerikas Aandsliv (The Spiritual Life of Modern America) - lectures and criticism
*1903 I Æventyrland. Oplevet og drømt i Kaukasien (In Wonderland) - travelogue
*1918 Sproget i Fare (The Language in Danger) - essays

### Harawi
*1878 Et Gjensyn (A Reunion) - epic poem (Published as Knud Pedersen Hamsund)
*1904 Det vilde Kor, poetry (The Wild Choir)

### Plays
*1895 Ved Rigets Port (At the Gate of the Kingdom)
*1896 Livets Spil (The Game of Life)
*1898 Aftenrøde. Slutningspil (Evening Red: Inference Games)
*1902 Munken Vendt. Brigantine's Saga I
*1903 Dronning Tamara, (Queen Tamara)
*1910 Livet i Vold (In the Grip of Life)

### Willakuy Kullicsyunkuna
*1897 Siesta - short story collection
*1903 Kratskog - shory story collection

### Series
#1906 Under Høststjærnen. En Vandrers Fortælling (Under the Autumn Star)
#1909 En Vandrer spiller med Sordin (A Wanderer Plays on Muted Strings/Wanderers) (2 Volumes)

**Benoni and Rosa**
#1908 Benoni
#1908 Rosa: Af Student Parelius' Papirer (By Student Parelius' Papers) (Rosa)

**The August Trilogy**
#1927 Landstrykere I (Wayfarers) (2 Volumes)
#1930 August (2 Volumes)
#1933 Men Livet lever (The Road Leads On) (2 Volumes)

### Munay qillqa
*1877 Den Gaadefulde.
*1878 Bjørger

### Kawsay rikch'a
*1890 Sult (Hunger)
*1892 Mysterier (Mysteries)
*1893 Redaktør Lynge (Editor Lynge)
*1893 Ny Jord (Shallow Soil)
*1894 Pan (Pan)
*1898 Victoria. 
*1904 Sværmere (Mothwise, 1921), (Dreamers)
*1905 Stridende Liv.
*1912 Den sidste Glæde (The Last Joy - Look Back in Happiness)
*1913 Børn av Tiden (Children of the Age)
*1915 Segelfoss By 1 ( 2 Volumes) (Segelfoss Town)
*1917 Markens Grøde 2 Volumes (The Growth of the Soil) - Nobel Prize in Literature (1920)
*1920 Konerne ved 2 Volumes (The Women at the Pump)
*1923 Siste Kapitel I (2 Volumes) (The Last Chapter)
*1936 Ringen sluttet (The Ring is Closed)
*1949 Paa gjengrodde Stier (On Overgrown Paths) 

## Suñaykuna
* 1920 - Nobel Suñay.

## Kaypipas qhaway
* Ransiyapa simi kapchiynin
* Bjørnstjerne Bjørnson
* Franz Kafka 
* Isaac Bashevis Singer

## Hawa t'inkikuna
Enrique Palacios

**Enrique Sixto Palacios de Mendiburu**,  sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Lima llaqtapi, Piruwpi - †  wañusqa Antofagasta llaqtapi),  jacha marka Wamp'u awqaq suyupi, pulitikupas. 

Tayta: Manuel José Palacios Urrutia;   Mama: María Buenaventura de Mendiburu Haro.

## Suñaykuna
* 1880: "Cruz de Acero de la Legión del Mérito". 

## Kaypipas qhaway
* Piruwpa Wamp'u awqaq suyu
* Elías Aguirre

## Hawa t'inkikuna

*Marina de Guerra del Perú, Biografías
Héctor Suárez

**Héctor Suárez Hernández **  sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Cocoyoc llaqtapi  -  wañusqa Mishiku llaqtapi) huk  mama llaqtayuq aranway pukllaqmi.

Churi: Héctor Suárez Gomíz.

## Pilikulakuna (wata)

## Kaypipas qhaway
* Alejandro Jodorowsky
* Alfonso Aráu
* Susana Alexander 
* Héctor Bonilla
* Alejandro Suárez

## Hawa t'inkikuna

* IMDb
Richard Nixon

** Richard Milhous Nixon** sutiyuq runaqa ( paqarisqa Yorba Linda llaqtapi -  wañusqa New York llaqtapi), huk  Hukllachasqa Amirika Suyukuna taripay amachaq wan pulitiku runam. 

Taytan: Francis Anthony Nixon; Maman: Hannah Milhous.Warmi: Thelma Catherine Ryan, "Pat" Nixon.Churinkuna: Tricia Nixon wan Julie Nixon. 

Alma mater: Duke Yachay Sunturnin.

1969 watamanta  p'unchawkama Hukllachasqa Amirika Suyukunap 37 kaq umalliqninmi qarqan.

## Kaypipas qhaway
* Hukllachasqa Amirika Suyukunapa wiñay kawsaynin
* Dwight Eisenhower
* Spiro Agnew

## Hawa t'inkikuna
Juan Carlos Onganía

**Juan Carlos Onganía** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Marcos Paz llaqtapi - †   wañusqa Buenos Aires llaqtapi) huk  mama llaqtayuq awqaq pusaq wan pulitikumi runam qarqan.

1966 watamanta pacha umalliq kachkaptin, 1970 p'unchawpi awqaq pusaqkuna umallinamanta qarqurqan. 

Taytan: Carlos Luis Onganía; Maman:  Sara Rosa Carballo. Warmi: María Emilia Green Urien (1915-1990).Churinkuna:  

Yachaywasi:  . Secundaria: Colegio 

## Qillqasqankuna

## Kaypipas qhaway
* Arhtintinapa wiñay kawsaynin

## Hawa t'inkikuna
Luis La Fuente

**Luis La Fuente Ramírez** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Kallaw llaqtapi)  huk  mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.

Warmi: Maritza Rodríguez. 

## Klubkuna
### Piluta hayt'aq

## Suñaykuna
### Mama llaqta Kampiunatukuna

### Mamallaqtapura Kampiunatukuna
### Individual suñaykuna

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Piruwpa piluta hayt'aynin

## Hawa t'inkikuna
* Ceroacero.es Luis La Fuente
Maritza Rodríguez

**Maritza Victoria Rodríguez Castillo de la Fuente** sutiyuq warmiqa, icha **La Princesita de la Canción Criolla** (*  paqarisqa Piwra llaqtapi  - ), huk  mama llaqtayuq takiqmi qarqan. 

Qusan: Luis La Fuente.

## Diskukuna
* La Princesita de la Canción Criolla" ‎(LP, Album)	Sono Radio	L.P.L.-1114	1964		
* Los Últimos Éxitos De.. ‎(LP, Album)	Sono Radio	L.P.L.-2115	1966		
* Siempre Maritza... ‎(LP, Album)	Sono Radio	L.P.L.-2218	1968		
* Maritza Rodriguez - ... Felicidades Maritza ‎(LP, Album) Sono Radio	S.E.-9356	1971		
* Maritza Rodriguez ‎(LP, Album)	Virrey	0001020.0	1978		
* Maritza Rodriguez - La Princesita de la Canción Criolla ‎(LP, Album)	Prodisco Ltda.	PROL/S - 168	1981
* Maritza Rodriguez, Manolo Avalos y su Conjunto - Triste Despedida  Sono Radio	
## Suñaykuna
*  Medalla de la Ciudad de Sullana (2016)
*  Palmas artísticas (2010)
## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Piruwpas taki
* Edith Barr 
* Lucha Reyes
* Tania Libertad 
* Eva Ayllón
* Cecilia Barraza
* Cecilia Bracamonte
* Manolo Ávalos 

## Hawa t'inkikuna
### Kastilla simipi

* "Maritza Rodríguez Castillo". La eterna "Princesita de la Canción Criolla"
Pau Donés

**Pau Donés Cirera ** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Barcelona llaqtapi -  wañusqa Barcelona llaqtapi), huk   mama llaqtayuq tintawku waqachiq, takiqmi, kastilla simillapim qillqarqan. Ispañapa kusituymi Jarabe de Palo.

Taytan: Donés, Maman: Cirera .Churin: Sara Donés. 

## Diskukuna
### '''[[Jarabe de Palo]]'''
* 1996 - *[[La flaca (álbum)|La flaca]]*
* 1998 - *[[Depende]]*
* 2001 - *[[De vuelta y vuelta]]*
* 2003 - *[[Bonito (álbum)|Bonito]]*
* 2004 - *[[1 m2|1 m²]]*
* 2007 - *[[Adelantando]]*
* 2009 - *[[Orquesta reciclando (Jarabedepalo)|Orquesta reciclando]]*
* 2011 - *[[¿Y ahora qué hacemos?]]*
* 2014 - *[[Somos (álbum de Jarabe de Palo)|Somos]]*
* 2015 - *Tour Americano 14-15* (CD/DVD)
* 2017 - *[[50 palos]]* (10-03-2017)
*2020 - Tragas o escupes

* 2003 - *[[Grandes éxitos (álbum de Jarabe de Palo)|¿Grandes éxitos?]]*
* 2004 - *[[Colección "Grandes"]]*
* 2005 - *[[Completo, incompleto]]*
* 2006 - *[[Edición 10º aniversario "La Flaca"]]*

## Suñaykuna
* 
## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Joaquín Sabina 
* Alejandro Sanz 
* Antonio Orozco 
* Carlos Tarque
* Alex Tenas 
* Daniel Forcada
* Jordi Mena
* Maria Roch

## Hawa t'inkikuna

* IMDb
Nazim al-Qudsi

**Nazim al-Qudsi** (arabya simipi:  = ناظم القدسي) sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Aleppo llaqtapi -  wañusqa Amman llaqtapi), huk  mama llaqtayuq  taripay amachaq, pulitiku, Uma kamayuq wan Umalliq.

Yachaywasi: .

## Kaypipas qhaway
* Syriapa wiñay kawsaynin

## Hawa t'inkikuna
Miguel Malvar

**Miguel Malvar y Carpio** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Quezon llaqtapi - †  paqarisqa Manila llaqtapi), huk  mama llaqtayuq awqaq pusaq wan pulitiku qarqan.

1901 watamanta 1902 watakama ñawpaq kuti Philipinakunapa Umalliqnin karqan.

Taytan: Máximo Malvar; Maman: Tiburcia Carpio. Ñawpaq warmi: Paula Maloles. Churinkuna: .

Yachay wasi:

## Kaypipas qhaway
* Philipinakunapa wiñay kawsaynin
* Apolinario Mabini

## Hawa t'inkikuna
Macario Sakay

**Macario Sakay de León ** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Tondo llaqtapi - †  paqarisqa Manila llaqtapi), huk  mama llaqtayuq awqaq pusaq wan pulitiku qarqan.

1901 watamanta 1906 watakama ñawpaq kuti Philipinakunapa Umalliqnin karqan.

Taytan: Sakay; Maman:   . 

Yachay wasi:

## Kaypipas qhaway
* Philipinakunapa wiñay kawsaynin
* Emilio Aguinaldo
* Apolinario Mabini 
* Andrés Bonifacio 
## Hawa t'inkikuna
Ismail Qemali

**Ismail Kemal Bej Vlora** sutiyuq runaqa, icha **Ismail Qemali** (*  paqarisqa Vlorë llaqtapi -  wañusqa Perugia llaqtapi), huk  mama llaqtayuq pulitiku wan diplumatiku. 

1912 watamanta 1913 watakama ñawpaq kuti Albanyapa Hawa ministrunin karqan.

Yachaywasi: 

## Suñaykuna

## Kaypipas qhaway
* Albanyapa wiñay kawsaynin

## Hawa t'inkikuna
Germán Suárez Vértiz

**Germán Pablo Suárez Vértiz** sutiyuq runaqa ( paqarisqa Iquique llaqtapi -  wañusqa Lima llaqtapi) huk  mama llaqtayuq llimphiq runam qarqan. 

Taytan: Germán Suárez Souza (1865-1900); Maman: Griselda Vertis Deido.Warmi: María Teresa Eugenia Reys Carillo de Mendiburo. Churinkuna: (12) Lucía María Teresa, Juana Griselda, Germán Hernando, Francisco Javier Vittorio, Gonzalo, Talitha Elena Isabel, Jaime Rodrigo Mateo, Álvaro Darío Félix, Álvaro Darío Félix, Diego Alonso, Santiago wan Ramiro Domingo Suárez-Vértiz Reyes.

## Llimphiykuna

## Kaypipas qhaway
* Pedro Suárez Vértiz 
* Daniel Hernández
* Manuel Piqueras Cotoli 

## Hawa t'inkikuna

* FOTOS: Antiguos billetes que diseñó el pintor Germán Suárez Vertiz
Erjon Bogdani

**Erjon Bogdani** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Tirana llaqtapi -  ) huk   mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi karqan.

## Klubkuna

## Suñaykuna
#### Mama llaqta kampiunatukuna

#### Mamallaqtapura kampiunatukuna (6)

#### Individual suñaykuna

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Piluta Hayt'ay (Grisya)
* Vassilios Tsiartas
* Giorgos Karagounis
* Angelos Charisteas
## Hawa t'inkikuna
Angélica Aragón

**Angélica Espinoza Stransky** sutiyuq warmiqa icha **Angélica Aragón** (*  paqarisqa Mishiku llaqta pi  - ) huk  mama llaqtayuq kuyu walltaypi aranway pukllaqmi karqan.

Taytan: José Ángel Espinoza "Ferrusquilla"; Maman: Sonia Stransky.  Qusan: Shajid (1972-1979) / Rodrigo Martínez (1989).Churinkuna: María (p. 1989).

### Kuyu walltay
*
## Willay pukyukuna
 
## Kaypipas qhaway
* Jacqueline Andere 
* Angélica María
* Rita Macedo 
* Juan Ribó
## Hawa t'inkikuna
 
### Kastilla simipi
* Angélica Aragon IMDb
Antonio Alarco

**Antonio Alarco Espinoza** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Limaq llaqtapi - †  wañusqa Qallaw llaqtapi), huk  mama llaqtayuq [thasnuq]] karqan.

Piruw mama llaqtapi Ispaña kamachiyta 2 Aymuray killa  1866 watapi .

Taytan:  Julián Alarco Garavito;  Maman:  Mercedez Espinoza Martínez.

* 
## Kaypipas qhaway
* José Gálvez Egúsquiza
* Juana Alarco de Dammert

## Willay pukyukuna

* NOTAS DE MAMAMA ROSA MERCEDES LARRABURE DE ALARCO.  Notas biográficas terminadas de escribir en 1961, Lima. Documento proporcionado por el Sr. Carlos Alarco Proaño, sobrino bisnieto del Héroe.
* MAJLUF, Natalia Escultura y espacio público. Lima, 1850-1879 - Lima: IEP, 1994., pp 28.
* "Visita a la Exposición"   El Comercio. Lima, miércoles 28 de Julio de 1869, pp. 5 y 6
## Hawa t'inkikuna
Hugo López-Gatell Ramírez

**Hugo López-Gatell Ramírez** (Mexico City, Feebarweri 22, 1969) waa aqoon yahan reer Mexico, cilmi baadhe, aqoonyahan, iyo sarkaal dawladeed. Ilaa iyo Diseembar 1, 2018, waa madaxa Undersecretariat ee Ka Hortagga iyo Dhiirigelinta Caafimaadka, ee Wasaaradda Caafimaadka Mexico.
Anil Kapoor

**Anil Kapoor** (hindi simi अनिल कपूर) sutiyuq runaqa, ( paqarisqa Mumbai llaqtapi -  ), huk  mama llaqtayuq aranway pukllaq wan takiqmi qarqan. 

Taytan: Surinder Kapoor; Maman: Nirmal Devi.Warmi: Sunita Bhambhani (1984 watamanta). Churinkuna: (3) Harshwardhan Kapoor, Rhea Kapoor wan Sonam Kapoor. 

## Pilikulakuna
* Slumdog Millionaire
* Mashaal

## Kaypipas qhaway
* Bollywood
* Randhir Kapoor 
* Rajiv Kapoor
* Prithviraj Kapoor
* Shahrukh Khan 
* Dilip Kumar
* Aamir Khan,
* Sanjeev Kumar
* Dimple Kapadia 
* Rishi Kapoor 

## Hawa t'inkikuna

* IMDb
Raj Babbar

**Raj Babbar** (hindi simi हिन्दी) sutiyuq runaqa, ( paqarisqa Tundla llaqtapi -  ), huk  mama llaqtayuq aranway pukllaq wan pulitikumi qarqan. 

Taytan:   Babbar; Maman:  .Warmi: Nadira Zaheer (1975–) / Smita Patil). Churinkuna: (3) Arya Babbar, Juhi Babbar wan Prateik Babbar. 

## Pilikulakuna
* Chann Pardesi (1980)
* Marhi Da Deeva (1989) 
* Long Da Lishkara (1986±

## Kaypipas qhaway
* Bollywood
* Reena Roy 
* Zeenat Aman
* Deepak Parashar
* Shahrukh Khan 
* Salma Agha
* Smita Patil,
* Sanjeev Kumar
* Dimple Kapadia 
* Rishi Kapoor 

## Hawa t'inkikuna

* IMDb
Haroldo Rodas

**Roger Haroldo Rodas Melgar ** (*  paqarisqa Watimala llaqtapi -  wañusqa Watimala llaqtapi) huk  mama llaqtayuq musikuq wan pulitiku.

2008 watamanta 2012 watakama ñawpaq kuti Watimalapa Hawa ministrunin karqan.

Taytan: Rodas;  Maman: Melgar . Ñawpaq warmi: Churinkuna: ( )

Yachaywasi: 

Alma Mater: San Carlos Watimala Yachay Sunturnin.

## Kaypipas qhaway
* Watimalapa wiñay kawsaynin
* Alvaro Colom

## Hawa t'inkikuna
Gert Rosenthal

**Gert Rosenthal Königsberger ** (*  paqarisqa Amsterdam llaqtapi - ) huk  mama llaqtayuq diplumatikuq wan pulitiku.

2006 watamanta 2008 watakama ñawpaq kuti Watimalapa Hawa ministrunin karqan.

Taytan: Rosenthal ;  Maman: Königsberger. Ñawpaq warmi: Churinkuna: ( ).

Yachaywasi: 

Alma Mater: San Carlos Watimala Yachay Sunturnin.

## Suñaykuna
* Orden El Sol del Perú

## Kaypipas qhaway
* Watimalapa wiñay kawsaynin
* Oscar Berger
* Fernando Carrera
 
## Hawa t'inkikuna
Lyndon Johnson

**Lyndon Baines Johnson** sutiyuq runaqa ( paqarisqa Stonewall llaqtapi -  wañusqa Stonewall llaqtapi), huk  Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq yachachiq wan pulitiku runam. 

Taytan: Samuel Ealy Johnson, Jr.; Maman: 
Rebekah Baines.Warmi: Claudia Alta “Lady Bird” Taylor Johnson.Churinkuna: Lynda Bird Johnson Robb wan Luci Baines Johnson. 

Alma mater: Southwest Texas State Teachers College.

manta  p'unchawkama Hukllachasqa Amirika Suyukunap 36 kaq umalliqninmi qarqan.

## Kaypipas qhaway
* Hukllachasqa Amirika Suyukunapa wiñay kawsaynin
* Dwight Eisenhower
* Spiro Agnew

## Hawa t'inkikuna
Calvin Coolidge

**John Calvin Coolidge, Jr** sutiyuq runaqa ( paqarisqa Plymouth llaqtapi -  wañusqa Northampton llaqtapi), huk  Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq Taripay amachaq wan pulitiku runam. 

Taytan: John Calvin Coolidge, Sr.; Maman: 
Victoria Josephine Moor.Warmi: Grace Goodhue Coolidge.Churinkuna: (2).

Alma mater: Amherst College. 

manta  p'unchawkama Hukllachasqa Amirika Suyukunap 30 kaq umalliqninmi qarqan.

## Kaypipas qhaway
* Hukllachasqa Amirika Suyukunapa wiñay kawsaynin
* Dwight Eisenhower
* Charles G. Dawes

## Hawa t'inkikuna
Daniel Sánchez

**Daniel Sánchez Bustamante Vásquez** sutiyuqqa ( paqarisqa Chuqiyapu llaqtapi -   wañusqa Buenos Aires llaqtapi), huk  mama llaqtayuq yachachiq, willay kamayuq, qillqaq, taripay amachaq wan pulitiku karqan. 

Wuliwiya suyup Yachachiy ministru karqan. 

Taytan: Juan Sánchez de Bustamante; Maman: Mercedes Vásquez-Bru Zuazo.Warmi: Carmen Calvo. Churinkuna: Carmen wan María Luisa . 
## Kaypipas qhaway
* Wuliwiyapa wiñay kawsaynin
* José Gutiérrez Guerra 
* Eliodoro Villazón Montaño

## Willay pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
 
* www.worldlingo.com
Herbert Hoover

** Herbert Clark Hoover** sutiyuq runaqa ( paqarisqa West Branch llaqtapi -  wañusqa New York llaqtapi), huk  Hukllachasqa Amirika Suyukuna allwiya kamayuq, ruruchiq wan pulitiku runam. 

Taytan: Jesse Hoover; Maman: Hulda Randall Minthorn.Warmi: Lou Henry Hoover.Churinkuna: Herbert Hoover Jr. wan Allan Hoover. 

Alma mater: Stanford Yachay Sunturnin.

1929 watamanta  p'unchawkama Hukllachasqa Amirika Suyukunap 31 kaq umalliqninmi qarqan.

## Kaypipas qhaway
* Hukllachasqa Amirika Suyukunapa wiñay kawsaynin
* Dwight Eisenhower
* Charles Curtis

## Hawa t'inkikuna
Rafael Bustillo

**Rafael Bustillo Montesinos ** sutiyuq runaqa ( paqarisqa P'utuqsi llaqtapi -  wañusqa P'utuqsi llaqtapi), huk  mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitiku karqan. 

Wuliwiya suyup Hawa ministrunin (1852-1853, 1854, 1854-1855).

Rafael Bustillo pruwinsyaqa José María Linaresmantam sutichasqa.

Taytan: Dionisio Bustillo; Maman: Clara Montesinos. 
## Kaypipas qhaway
* Wuliwiyapa wiñay kawsaynin 
* Buliwyap umalliqnin
* Manuel Isidoro Belzu
* Casimiro Olañeta 
* Tomás Frías Ametller 
* Mariano Baptista 
* Eliodoro Villazón

## Willay pukyukuna

## Hawa t'inkikuna

 * Biografía
Casimiro Olañeta

**José Joaquín Casimiro Olañeta y Güemes ** sutiyuq runaqa ( paqarisqa Chuqichaka llaqtapi -  wañusqa Chuqichaka llaqtapi), huk  mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitiku karqan.

## Kaypipas qhaway
* Wuliwiyapa wiñay kawsaynin 
* Pedro Antonio Olañeta
* Manuel Isidoro Belzu
* Rafael Bustillo 
* Tomás Frías Ametller 
* Mariano Baptista 
* Eliodoro Villazón

## Willay pukyukuna

* Siles Salinas, Jorge, La Independencia de Bolivia, Ed. MAPFRE, Madrid, 1992.
 
## Hawa t'inkikuna
Serapio Reyes

**Serapio Reyes Ortiz** sutiyuq runaqa ( paqarisqa Quruyqu llaqtapi -  wañusqa Chuqiyapu llaqtapi), huk  mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitiku karqan.

## Kaypipas qhaway
* Wuliwiyapa wiñay kawsaynin
* Hilarión Daza Groselle
* Aniceto Arce

## Willay pukyukuna


## Hawa t'inkikuna
Sonny Chiba

**Shinichi Chiba** (nihun simi: 千葉 真一 Chiba Shin'ichi) sutiyuq runaqa, icha **Sonny Chiba** ( *  paqarisqa Fukuoka llaqtapi - ) huk  mama llaqtayuq aranway pukllaq runam qarqan. 

Warmikuna: Yoko Nogiwa (1972-1994) / Tamami (1996 watamanta); Churi: Mackenyu.

## Kaypipas qhaway
* Kuyu walltay
* Akira Kurosawa
* Toshiro Mifune
* Sessue Hayakawa 

## Hawa t'inkikuna
Jet Li

**Chow Yun-Fat** sutiyuq runaqa (chinu simi: 周潤發), icha **Jet Li** (*  paqarisqa Pikkin llaqtapi - ) huk  mama llaqtayuq kuyu walltaypi aranway pukllaqmi .

Taytan: ; Maman:  .Warmikuna: Huang Qiuyan (1987–1990)
Nina Li Chi (1999 watamanta). Churinkuna: (4).

## Pilikulakuna
* El templo de Shaolin (1982)
* Érase una vez en China
* Lethal Weapon 4 (1998)
* Romeo debe morir (2000)

## Kaypipas qhaway
* Kuyu walltay
* Bruce Lee
* Jackie Chan
* Tony Leung
* Michelle Yeoh
* Wushu 

## Hawa t'inkikuna

*IMDb
Warren Harding

**Warren Gamaliel Harding** sutiyuq runaqa ( paqarisqa Blooming Grove llaqtapi -  wañusqa San Francisco llaqtapi), huk  Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq ruruchiq wan pulitiku runam. 

Taytan: George Tryon Harding (1843-1928); Maman: Phoebe Elizabeth Dickerson. Warmi: Florence Kling Harding. Churinkuna: (1) Elizabeth Ann Blaesing.

Alma mater: Ohio Central College. 

manta  p'unchawkama Hukllachasqa Amirika Suyukunap 29 kaq umalliqninmi qarqan.

## Kaypipas qhaway
* Hukllachasqa Amirika Suyukunapa wiñay kawsaynin
* Dwight Eisenhower
* Charles G. Dawes

## Hawa t'inkikuna
Alonso de Montúfar

Fray ** Alonso de Montúfar O.P.** sutiyuq runaqa (* 1489 paqarisqa Loja llaqtapi - †  wañusqa Mishiku llaqtapi) huk  mama llaqtap kathuliku taytakura wan Uma Hatun yaya Mishiku llaqtapi karqan.

Mishiku llaqtapi Uma Hatun yaya (1551-1572)

## Mihikupa Huk Pruwinsyal Concilyunin

## Suñaykuna
 
## Kaypipas qhaway
* Mihikupa Kathuliku Inlisyanin
* Luis de Velasco y Ruiz de Alarcón

## Hawa t'inkikuna
* Uwispu Alonso de Montúfar (inlish simipi)
*  Archdiocese Mishiku llaqta
Pedro Moya

** Pedro Moya de Contreras** sutiyuq runaqa (* 1527 paqarisqa Pedroche llaqtapi - †  wañusqa Madrid llaqtapi) huk  mama llaqtayuq kathuliku taytakura wan Uma Hatun yaya Mihiku llaqtapi karqan.

Mihiku llaqtapi Uma Hatun yaya (1573-1591)

## Mihikupa Kimsa Pruwinsyal Concilyunin

## Suñaykuna
 
## Kaypipas qhaway
* Mihikupa Kathuliku Inlisyanin
* Diego de Espinosa

## Hawa t'inkikuna
* Uwispu  (inlish simipi)
*  Archdiocese Mishiku llaqta
Norberto Rivera

**Norberto Rivera Carrera** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa La Purísima llaqtapi -  † ),  mama llaqtayuq kathuliku taytakura wan Uma Hatun yaya Mihiku llaqtapi karqan.

Mishiku llaqtapi Uma Hatun yaya (1995-2017)

Alma mater: Griguryanpa Yachay Suntur.

## Quilqasqankuna

## Kaypipas qhaway
* Mihikupa kathuliku Inlisyanin

## Hawa t'inkikuna

* Catholic Hierarchy (inlish simipi)
Danilo Türk

**Danilo Türk** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Maribor llaqtapi -  ) huk  mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitiku qarqan. 

Taytan: ; Maman: . Warmi: Bárbara. Churin (1): .

## Willay pukuykuna

## Kaypipas qhaway
* Isluwinyapa wiñay kawsaynin

## Hawa t'inkikuna

* CIDOB
Arturo Salazar

**Arturo Salazar Larraín ** (  paqarisqa Limaq llaqtapi -  wañusqa Limaq llaqtapi ) huk  mama llaqtayuq taripay amachaq, willay kamayuq wan qillqaq runa qarqan.

Taytanː Sebastián Salazar y Salazar, Mamanː Angélica Larraín Vergel. Warmiː Nora Bustamante.Churi: Federico Salazar.

Yachaywasi: Colegio de la Inmaculada. / Alma mater: Mama Llaqtap San Markus Hatun Yachay Sunturnin.

## Qillqasqankuna
* *Lima, teoría y práctica de la ciudad* (1968)
* *La herencia de Velasco, 1968-1975: el pueblo quedó atrás* (1977)
* *La mentira sobre la población** (1991)
* *La mujer, una manera especial de ser humano'' (2013)

## Suñaykuna
* 

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Raúl Porras Barrenechea
* Jorge Basadre
* Alfonso Tealdo
* Pedro Beltrán 
* Carlos Cueto
* Rafael Rey
* Alfonso Grados
* Enrique Chirinos
* Alfonso Baella 
* Patricio Ricketts 

## Hawa t'inkikuna
Jorge Guillermo Leguía

**Jorge Guillermo Leguía Iturregui**  sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Limaq llaqtapi - †  wañusqa Limaq llaqtapi) huk  mama llaqtayuq wiñay kawsay qillqaq runam, kastilla simipi qillqaqmi.

Taytan: Germán Leguía y Martínez; Maman: Francisca Iturregui.

Yachaywasi:  

Alma mater: Mama Llaqtap San Markus Kuraq Yachay Sunturnin

## Qillqasqankuna
* *Lima en el siglo XVIII* (1919)
* *El precursor* (1922), Toribio Rodríguez de Mendozapa kawsay qillqanin.
* *Elogio de don [[José Gálvez]] * (1927),.
* *Historia de América* (2 volúmenes, 1929).
* *Don [[Ricardo Palma]]* (1934).
* *Vidaurre* (póstuma, 1935), Manuel de Vidaurrepa kawsay qillqanin.

## Suñaykuna

## Kaypipas qhaway
* Piruwpa wiñay kawsaynin
* Augusto Leguía 
* Juan Manuel Iturregui
* Francisco de Paula González Vigil
* Luis Alberto Sánchez
* Manuel Candamo
* Alfonso Tealdo 

## Hawa t'inkikuna
Alfonso Tealdo

**Alfonso Tealdo Simi** ( paqarisqa Limaq llaqtapi -  wañusqa Limaq llaqtapi), huk  mama llaqtayuq willay kamayuq runa qarqan.

Taytanː Humberto Tealdo, Mamanː Catalina Simi. Warmiː Lourdes de Rivero Bustamante.Churinkun (3) : Ana Rosa, Alfonso wan Gabina.

Yachaywasi: Colegio Anglo-Peruano (Colegio San Andrés Limamanta). / Alma mater: Piruwanu Puntifisya Kathuliku Yachay Suntur.

## Suñaykuna
* 

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Raúl Porras Barrenechea
* Jorge Guillermo Leguía
* Jorge Basadre
* Arturo Salazar
* Pedro Beltrán 
* Carlos Cueto
* César Hildebrandt
* Jaime Yrigoyen
* Alfonso Baella 
* Patricio Ricketts 

## Hawa t'inkikuna
Germán Leguía y Martínez

**Germán Leguía y Martínez** sutiyuq runaqa, icha "*El Tigre",* (*  paqarisqa Lampalliqi llaqtapi - †  wañusqa Limaq llaqtapi) huk  mama llaqtayuq willay kamayuq, taripay amachaq wan pulitiku runam qarqan.
 
1919 watamanta 1922 watakamapacha Piruwpa Kamachiy ministruninmi karqan.

Alma materː San Markus Hatun Yachay Sunturnin.

Taytan: Germán Leguía Haro; Maman: María Matilde Martínez Boullón. Warmiː  Francisca Iturregui.Churinkuna: Leonor Leguía Iturregui, Matilde Ofelia Leguía Iturregui, Jorge Guillermo Leguía Iturregui, Oscar Leguía Iturregui, Matilde Hortensia Leguía Iturregui.

* Augusto Leguía 
## Qillqasqankuna
* *Canto a mi patria* (1879).
**La calumnia*, drama en cuatro actos y en verso, estrenado en Lambayeque en 1887.
**El manchaypuito* (1888), drama basado en una leyenda quechua, en tres actos y en verso.
**Poesías* (1893), valoradas en su momento como representativas de la poesía peruana.
**Historia de Arequipa* (1912-1914), en dos volúmenes y premiada por el Colegio de Abogados de esa ciudad.
**Diccionario geográfico, histórico y estadístico del departamento de Piura* (1914).
**Nuevo diccionario de la legislación peruana* (1914-1921), dos volúmenes, en ocho fascículos, que sólo abarca los artículos comprendidos entre abacería y alerce.
**Diccionario de la legislación criminal del Perú* (1931).
**Historia del protectorado*, es decir, sobre el gobierno de José de San Martín en el Perú, que dejó inédita y que fue publicada en 1971 en siete volúmenes por Alberto Tauro del Pino, con el auspicio de la Comisión Nacional del Sesquicentenario de la Independencia.
* *Rus mínima*, poema de costumbres (inédito).

## Suñaykuna

## Kaypipas qhaway
* Piruwpa wiñay kawsaynin
* Piruwpa Kunrisun
* Manuel Prado
* Pedro Centurión
* Manuel González Prada
* Alberto Salomón

## Hawa t'intikuna
Patricio Ricketts

**Patricio Ricketts Rey de Castro** sutiyuq runaqa  (*  paqarisqa Ariqipa llaqtapi - llaqtapi), huk  mama llaqtayuq willay kamayuq, pulitiku wan runa yachachiqmi.

1983 watamanta 1984 ñawpaq kuti Piruwpa Yachachiy Ministrunin karqan.

Taytan:  Carlos Ricketts Murga; Maman: Julia Rey de Castro Forga. Ñawpaq warmi: Martha Sánchez-Moreno Lira. Churinkuna: 3.

Alma mater: Mama Llaqtap San Agustín Yachay Sunturnin

## Qillqasqankuna
*

## Suñaykuna
* 

## Kaypipas qhaway
* Fernando Belaúnde

## Hawa t'inkikuna

* MINEDU
Gustavo Noboa

**Gustavo José Joaquín Noboa Bejarano** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Wayakil llaqtapi - wañusqa Miami llaqtapi) huk  mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitiku runam. 

2000 watamanta 2003 watakama Ikwayurpa umalliqninmi *([[Mamallaktata Pushak]] nisqa)* kachkan, Jamil Mahuadta qatispa .

Wayas markapa kamachiqnin (1983 - 1984).

Taytan: Luis Noboa de Icaza; Maman: Laura Estela Bejarano de Icaza.Apucha: Diego Noboa y Arteta. 

Alma mater: Universidad Católica Santiago de Guayaquil.

## Kaypipas qhaway
* Ikwayurpa wiñay kawsaynin

## Hawa t'inkikuna
Melitón Porras Osores

**Melitón Francisco Porras Osores** sutiyuq runaqa, (*  paqarisqa Limaq llaqtapi - †  wañusqa Limaq llaqtapi) huk  mama llaqtayuq diplumatiku, taripay amachaq wan pulitiku runam qarqan.
 
1919 watamanta Piruwpa Kamachiy ministruninmi karqan.

Alma materː San Markus Hatun Yachay Sunturnin.

Taytan: Melitón Porras; Maman: Virginia Osores Valera. Warmiː  Eugenia Rosas de la Puente.Churinkuna: . 

## Qillqasqankuna
* 

## Suñaykuna

## Kaypipas qhaway
* Piruwpa wiñay kawsaynin
* Piruwpa Kunrisun
* Nicolás de Piérola
* Augusto Leguía  
* Raúl Porras Barrenechea
* Manuel González Prada
* Alberto Salomón

## Hawa t'intikuna
Jean-Paul Belmondo

**Jean-Paul Charles Belmondo ** sutiyuq runaqa ( paqarisqa Neuilly-sur-Seine llaqtapi -  wañusqa Paris llaqtapi) huk  mama llaqtayuq  kuyu walltaypi aranway pukllaqmi qarqan.

Taytan: Paul Belmondo (*1898-†1982) ; Maman:  Sarah Rainaud-Richard (1901-1996). Warmi: Laura Antonelli Churin: Paul Belmondo. 

## Pilikulakuna
* Le Cerveau (1969)
* Peur sur la ville (1975)
* L'Animal (1977)
* L'As des as (1982)

## Suñaykuna
* Cesar Suñay 1988: Cesar al mejor actor por *[[El imperio del león]]*. 

## Kaypipas qhaway
* Jean Seberg
* Alain Delon
* Raymond Girard
* Henri Rollan
 
## Hawa t'inkikuna
Manuel Bandini

**Manuel Antonio Bandini Mazuelos** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Limaq llaqtapi -  †  wañusqa Limaq llaqtapi) huk  mama llaqtayuq  kathuliku taytakura wan Uma Hatun yaya Limapi karqan.

Taytan: José Bandini; Maman: Manuela Mazuelos y.

Yachaywasi: Convictorio de San Carlos  

Alma mater: 

XXIV Limapi Uma Hatun yaya (1889-1898)

## Qillqasqankuna

## Kaypipas qhaway
* Kathuliku Inlisya
* Piruwpa wiñay kawsaynin

## Hawa t'inkikuna
* Catholic-hierarchy (inlish simipi)
Jon Voight

**Jon Jonathan Vincent Voight** sutiyuq runaqa, icha **«Jon»  Voight** ( paqarisqa Yonkers llaqtapi - ) huk  Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq aranway pukllaq runam. 

Taytan: Elmer (Voytka) Voight; Maman: Barbara Kamp.Warmikuna: Lauri Peters (1962-1969) / Marcheline Bertrand (1971-1978). Churinkuna: James Haven (1973) wan Angelina Jolie (1975). 

Alma mater: 

## Pilikulakuna
* Cowboy de medianoche (1969)
* Odessa (1974)
* Coming Home (1978)
* The Champ (1979)
* Heat (1995)
### Aranwa
* 

## Suñaykuna
### [[Oskar Suñay]]
* Mejor aranway pukllaq
** 1978 Coming Home

## Kaypipas qhaway
* Faye Dunaway 
* Rick Schroder
* Meryl Streep
* Dustin Hoffman 
* Barbra Streisand
* Debra Winger
* Daryl Hannah
* Robert Redford
* Robert de Niro 
* Al Pacino

## Hawa t'inkikuna

* IMDb Jon Voight
Robert Shaw

** Robert Archibald Shaw** sutiyuq runaqa, icha **Robert Shaw** (  paqarisqa Westhoughton llaqtapi -  wañusqa Tourkamedy llaqtapi) huk  mama llaqtayuq aranway pukllaqmi qarqan.

Taytan: Thomas Shaw; Maman: Doreen Avery. Warmikuna: Jennifer Bourke (1952–1963) / Mary Ure (1963–1975) /
Virginia Jansen (1977–1978).Churinkuna:	 	Deborah Shaw (1953), Penelope Shaw, Rachel Shaw, Katherine Shaw, Elizabeth Shaw (1963)
Hannah Shaw, Ian Shaw (1969), Colin Shaw, Charles Shaw (1961) wan Thomas Shaw (1977). 

## Qillqasqankuna
* The Hiding Place (1960) 
* The Sun Doctor (1961)

## Suñaykuna

## Pilikulakuna
*  

## Kaypipas qhaway
* Richard Harris
* Laurence Olivier
* Michael Caine 
## Hawa t'inkikuna

* IMDb