open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Osvaldo Ríos

**Osvaldo Ríos Alonso** sutiyuq runaqa, (*  paqarisqa Carolina llaqtapi - ) huk  mama llaqtayuq aranway pukllaqmi qarqan.

Taytan: Osvaldo Ríos / Kenny Sánchez; Maman: Nellie Alonso. Warmi: .Churinkuna: (3) Giulano (p. 1990), Osvaldo Gabriel (p. 2001) wan Alessandro (p. 2009) .

## Pilikulakuna
### Ñawikaruy
**[[Triunfo del amor]]* (2010-2011) .... Osvaldo Sandoval
**[[Corazón salvaje (telenovela de 2009)|Corazón salvaje ]]* (2009-2010) ... Juan de Dios San Román
**[[El juramento]]* (2008) .... Santiago de Landeros
**[[El Zorro: la espada y la rosa]]* (2007) .... Alejandro de la Vega
**[[Decisiones (serie de televisión)|Decisiones]]* (2006) .... (capítulos "El regreso del soldado" y "Soltero se vive mejor")
**[[Ángel rebelde]]* (2003-2004) .... Alejandro Valderrama
**[[Gata salvaje]]* (2002) .... Silvano Santana Castro
**[[Mi conciencia y yo]]* (2002) .... Raúl Rodríguez y su conciencia
**[[Abrázame muy fuerte]]* (2000-2001) .... Diego Hernández
**[[Rauzán]]* (2000) .... Sebastián de Mendoza
*''La viuda de Blanco'' (1996-1997) .... Diego Blanco Albarracín
**[[Tres destinos]]* (1993) .... Juan Carlos
**[[Kassandra]]* (1992-1993) .... Luis David Contreras / Ignacio Contreras
*''Natalia'' (1991) ....
**[[Angélica, mi vida]]* (1988-1989) .... Dan
* *Todo el año es Navidad* (1990)
* *Los Robles* (1990)
* *Amor de Madre* (1990)
* *En aquella playa* (1988)
* *Ahora o nunca* (1988)

### Kuyu walltay
* *Gloria* (2014) .... "El Tigre" Emilio Azcárraga
* *[[Elsa & Fred (película de 2014)|Elsa & Fred]]* (2013) .... Doctor
* *La carretera* (2006)
* *Miami Special Team* (2005)
* *Más allá del límite* (2002) .... Andrés 'El Indio' Solís
* *Plaza vacante* (2002)
* *Los hijos de nadie* (2001)
* *En aquella playa* (1990)

## Suñaykuna
* 

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Delia Fiallo 
* Rudy Rodríguez
* Victoria Ruffo
* Christian Meier
* Isabel Pantoja 
* Jeannette Rodríguez
* Shakira

## Hawa t'inkikuna
* IMDb
Isabel Pantoja

**María Isabel Pantoja Martin** sutiyuq warmiqa, icha **Isabel Pantoja ** (* paqarisqa Sevilla llaqtapi - ) huk  mama llaqtayuq aranway pukllaq wan takiqmi.

Taytan: Juan Pantoja Cortés (1922-1974); Maman: Ana María Martín Villegas (p.22/5/1931).Qusankuna: Francisco Rivera "Paquirri" (1983-1984) / Julián Muñoz.Churinkuna: Francisco José Rivera Pantoja (p. 1984) wan María Isabel Pantoja Martín (p. 1995).

## Takikuna
* Sinru qillqa (kastilla simi)  
## Kaypipas qhaway
* Rocío Dúrcal
* Marco Antonio Solís
* Plácido Domingo
* Montserrat Caballé
* Juan Gabriel
* José Luis Perales
* Osvaldo Ríos

## Hawa t'inkikuna

* IMDb
Grecia Colmenares

**Grecia Dolores Colmenares Mieussens** sutiyuq warmiqa, icha **Grecia Colmenares ** (*  paqarisqa Valincia llaqtapi - ), huk  mama llaqtayuq aranway pukllaq qarqan. 

Taytan: Lisandro Ernesto Colmenares, Mamanː Grecia Mieussens.Qusankuna:	Henry Zakka (1979-1983) / Marcelo Pelegri (1986-2005).
Churinː Gianfranco Pelegri Colmenares.

## Ñawikaruy

#### Programa especial
* *El Paréntesis* (1984) | RCTV | Carmen Rosa
## Aranwa
* *Romeo & Julieta* (1976)
* *[[Chiquititas 99|Chiquititas]]* (1999), junto a todo el elenco de la serie, en el teatro Gran Rex.
* *14 millones* (2012), Teatro del Sol, Carlos Paz | Teatro Broadway, Rosario
* *Cenicienta Mía* (2016).Teatro Municipal de Valencia | Teatro Ópera Maracay

## Kaypipas qhaway
* Carlos Mata
* Víctor Cámara
* Lupita Ferrer
* Jeannette Rodríguez
* Eduardo Serrano
* Reneé de Pallás
* Caridad Canelón
* Delia Fiallo
* Elluz Peraza

## Hawa t'inkikuna

* IMDb
Violeta Bermúdez

**Violeta Bermúdez Valdivia** sutiyuq warmiqa ( paqarisqa Limaq llaqtapi - ), huk  mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitiku karqan. 

-manta Piruwpa Uma kamayuq. 

Taytan: Adrián Bermúdez Morales; Maman: Violeta Valdivia de Bermúdez.Qusan: Samuel Abad Yupanqui.

Yachaywasi: Colegio Nacional de Mujeres Rosa de Santa María (Limaq).Alma mater: Mama Llaqtap San Markus Kuraq Yachay Sunturnin.

## Kaypipas qhaway
* Piruwpa wiñay kawsaynin

## Hawa t'inkikuna
Wallpasqa ankucha llika

Antañiqiq yachaypi wakin yachaykunatapas, **Kapchisqa Ankucha Llika (KAL)** icha **Artiphisiyal Ankucha Llika** kayqa huk tiknika yachaymi kan. Paykunaqa uywanakunap, runakunap ankucha llikanhina chaykunahina mirachisqam kanku (ñuqtum aswan yupaychasqam). Chay mudiluqa makiqta ima willakuqta riqsinankupaq yachachipun.

## Kapchisqa ankucha llikakuna
* Qhawasqa yachay
* Mana qhawasqa yachay
* K'uyukuq ankucha llika
* AlexNet
Nintendo Pachantin Kupa

## Sispa
### Nekketsu High School Dodgeball Club: Soccer
Chiqakunamanta rikuchiy 8 hayñikama, mana Atsushi, Genei, Hiroyuki, Kunio, Masa, Mashiro, Susumu y Takashi wakin Samiqwanqa llamk'ankiman 13 hina willaptinqa.
### Nintendo World Cup
Veinticinco nisqa ruraq runakunaqa awqaqninkunawan maqanakusqan, kay maqasqankumanta suqta chunka runakunaqa wañukusqan. (No.1) Piruw Mamallaqtaqa Ispañamanta wata 28 p'unchaypi qispikusqa. Chaymanta Piruwanu runakunapaq anchata yupaychasqa p'unchaymi kan Piruw 1996.
* Alymanya
* Arhintina
* Australiya
* Brasil
* Chili
* Chunwa
* Kameroun
* Kulumbya
* Repwblika Kurea
* Egypto
* Ispaña
* HAS
* Ransiya
* Gruesiya
* Inglatyrra
* Italya
* Nihun
* Kenya
* Mishiku
* Mamallaqtakuna Bajos
* Piruw
* Reinw Unidw
* Unión Soviética

## Kikinmanta
* Alymanya
* Arhintina
* Australiya
* Brasil
* Chili
* Chunwa
* Kameroun
* Kulumbya
* Repwblika Kurea
* Egypto
* Ispaña
* HAS
* Ransiya
* Gruesiya
* Inglatyrra
* Italya
* Nihun
* Kenya
* Mishiku
* Mamallaqtakuna Bajos
* Piruw
* Reinw Unidw
* Unión Soviética
Akio Morita

**Akio Morita (盛田昭夫)** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Nagoya llaqtapi -  wañusqa Tokyo llaqtapi), huk  mama llaqtayuq Pachaykamay yachaq wan ruruchiqmi qarqan.

Tokyo Tsushin Kogyo Kabushiki Kaisha (Tokyo Telecommunications Engineering Corporation) nisqa llamk'aykuna llikap kamaqninmi, Sony Corporation of America (SCA) nisqa ruruchinap kamaqninmi pusaqninpas.

Taytan: Kyuzaemon. Ñawpaq warmi: Yoshiko Kamei. Churinkuna: 3.

Alma mater: Osaka Yachay Sunturnin. 

## Kaypipas qhaway
* Masaru Ibuka
* Bill Gates

## Hawa t'inkukuna
Jaime Yzaga

**Jaime Yzaga Tori** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Limaq llaqtapi - ) huk  mama llaqtayuq tennis pukllaq.

Taytan: Miguel Yzaga Castañeda, Maman: Hilda Tori Guerrero.Warmi: Claudia Vásquez de Velasco Presa (p.1972). 

## Kaypipas qhaway
* Piruwpa kurku kallpanchaynin
* Pete Sampras
* Luis Horna
* Iván Miranda
* Matías Silva

## Hawa t'inkikuna
Pablo Cuevas

** Pablo Gabriel Cuevas Urroz** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Concordia llaqtapi - ) huk  mama llaqtayuq tennis pukllaq.

Taytan: Cuevas, Maman: Urroz.Warmi:  .Churinkuna: .

## Kaypipas qhaway
* Uruwayipa kurku kallpanchaynin
* Diego Pérez
* Marcelo Filippini
* Luis Horna
* Martín Cuevas

## Hawa t'inkikuna
 * [http://www.atpworldtour.com/es/players/eswiki/C882/overview ATP}
David Nalbandian

** David Pablo Nalbandian** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Unquillo llaqtapi - ) huk  mama llaqtayuq tennis pukllaq.

Taytan: David Nalbandian, Maman: .Warmi:  .Churinkuna: .

## Kaypipas qhaway
* Arhintinapa kurku kallpanchaynin
* Guillermo Vilas
* José Luis Clerc
* Gaston Gaudio
* Juan Martín Del Potro
* Guillermo Coria

## Hawa t'inkikuna
 * [http://www.atptennis.com/3/en/players/playerprofiles/?playernumber=N301 ATP}
Juan Martín Del Potro

**Juan Martín Del Potro** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Tandil llaqtapi - ) huk  mama llaqtayuq tennis pukllaq.

Taytan: Daniel Del Potro, Maman: .Warmi:  .Churinkuna: .

## Kaypipas qhaway
* Arhintinapa kurku kallpanchaynin
* Guillermo Vilas
* David Nalbandian
* José Luis Clerc
* Gastón Gaudio
* Guillermo Coria
* Gabriela Sabatini

## Hawa t'inkikuna
 * ITF
Andrés Gimeno

**Andrés Gimeno Tolaguera ** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Barcelona llaqtapi -  wañusqa Barcelona llaqtapi), huk  mama llaqtayuq kurku kallpanchaq tennis pukllaq.

Taytan: Gimeno, Maman: Tolaguera.

Yachay wasi:  High School.

## Pukllaykuna

## Suñaykuna
* 

## Kaypipas qhaway
* Rafael Nadal
* José Luis Arilla
* Pancho Gonzáles
* Manuel Orantes
* Carlos Moyà
* Carlos Costa (tennis)
* Roland Garros Turnyu

## Willay pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
* 
* ATP
Pau Gasol

**Pau Gasol Sáez** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Barcelona llaqtapi -  ), huk  mama llaqtayuq  isanka rump'u pukllaq runa qarqan.

Taytan: Agustí Gasol, Maman: Marisa Sáez.Ñawpa warmi: Catherine McDonnell.Churinkuna: Elisabet Gianna. 

Alma mater: California Yachay Sunturnin. 

## Klubkuna
* FC Barcelona (1999-2001)
* Memphis Grizzlies (2001-2008)
* Los Angeles Lakers (2008-2014)
* Chicago Bulls (2014-2016)
* San Antonio Spurs (2016-2019)
* Milwaukee Bucks (2019)

## Suñaykuna
* 

## Kaypipas qhaway
* Apuwasinyuq pukllaykuna 1964
* Fernando Martín
* Joan Montes
* Yao Ming
* Kevin Garnett
* Kareem Abdul-Jabbar 
* Tim Duncan 
* Kevin Garnett

## Willay pukyukuna

## Hawa t'inkikuna

* Qillqa web
Ignacio Solozábal

**Ignacio Solozábal Igartua** sutiyuq runaqa, icha “Nacho” (*  paqarisqa Barcelona llaqtapi - ), huk  mama llaqtayuq isanka rump'uq pukllaq qarqan.
 
Warmiː  . Churiː  .

## Klubkuna
* FC Barcelona (1975-1992).

## Suñaykuna
* Qullqi medalla - Los Angeles Apuwasinyuq pukllaykuna 1984

## Kaypipas qhaway
* Juan Antonio Corbalán
* Dražen Petrović 
* Juan Antonio San Epifanio
* Fernando Martín
* Fernando Romay
* Audie Norris

## Hawa t'inkikuna
Gene Kelly

**Eugene Curran Kelly** sutiyuq runaqa, icha **Gene Kelly** (*  paqarisqa Pittsburgh llaqtapi -  wañusqa Beverly Hills llaqtapi) huk  Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq takiq, tusuyuq wan kuyu walltaypi aranway pukllaqmi karqan. Oskar Suñaytas chaskirqan.

Taytan: James Patrick Joseph Kelly, Maman: Harriet Catherine Curran.
Warmikuna: Betsy Blair (1941-1957) / 
Jeanne Coyne (1960-1973) / Patricia Ward (1990-†1996).Churinkuna : Kerry (con Betsy), Tim wan Bridget (con Jeanne).

## Pilikulakuna
* 1942: *[[Por mi chica y por mí]]*
* 1943: *[[Miles de aplausos]]*
* 1943: *[[Du Barry Was a Lady]]*
* 1944: *[[Las modelos (1944 pilikula)|Las modelos]]* (*Cover Girl*)
* 1945: *[[Levando anclas]]*
* 1946: *[[Ziegfeld Follies (película)|Ziegfeld Follies]]*
* 1948: *[[The Pirate|El pirata]]*
* 1948: *[[Los tres mosqueteros (1948 pilikula)|Los tres mosqueteros]]*
* 1949: *[[Un día en Nueva York]]*
* 1949: *[[Llévame a ver el partido]]* (*Take Me Out to the Ball Game*)
* 1950: *[[Repertorio de verano]]*
* 1951: *[[Un americano en París]]*
* 1952: *[[Cantando bajo la lluvia]]*
* 1954: *[[Brigadoon]]*
* 1955: *[[Siempre hace buen tiempo]]*
* 1956: *[[Invitación a la danza]]*
* 1957: *[[Las Girls]]* (*Les Girls*)
* 1957: *[[El camino feliz]]* (*the happy road*)
* 1960: *[[Inherit the Wind (1960 pilikula)|Inherit the Wind]]*
* 1964: *[[Ella y sus maridos]]* (*What a Way to Go!*) de J. Lee Thompson. 
* 1966: *[[Las señoritas de Rochefort]]* (*Les demoiselles de Rochefort*)
* 1967': *[[Jack y las habichuelas mágicas]]* (*Jack and the Beanstalk*)
* 1973: *[[Cuarenta quilates]]*
* 1974: *Érase una vez en Hollywood* (*That's Entertainment!*)
* 1976: *[[Hollywood, Hollywood]]* (*That's Entertainment, Part II*)
* 1980: *[[Xanadu (pilikula)|Xanadú]]*
* 1985: *[[Esto sí es bailar]]*
* 1994: *[[That's Entertainment! III]]*
 
## Suñaykuna
* Oskar 1952 (Oskar Hunurifiku)

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Kuyu walltay (Hukllachasqa Amirika Suyukuna)
* Debbie Reynolds
* David O. Selznick

## Hawa t'inkikuna

* ImDb: Gene Kelly
José Francisco Cevallos

**José Francisco Cevallos Villavicencio**  sutiyuq runaqa, icha **Las Manos del Ecuador, "Pepe Pancho" **  (*  paqarisqa Ancón llaqtapi - ),  huk  mama llaqtayuq piluta hayt'aq wan pulitiku karqan.

Warmi: Rosa Enríquez.Churinkuna: Jose Francisco Cevallos Jr. (p. 1995) wan Gabriel Cevallos (p. 1998).

2017 watamanta 2018 watakama Wayaspa Marka kamachiqnin.

## Klubkuna

## Suñaykuna
### Mama llaqta kampiunatukuna

## Kaypipas qhaway
* Danny Romero
* Ulises de la Cruz
* Agustín Delgado
* Alex Aguinaga
* Jorge Guagua
* Iván Hurtado

## Hawa t'inkikuna

* Barcelona SC
Eduardo Chaparro

**Eduardo Chaparro** sutiyuq runaqa, icha **El Mono Chaparro** ( 1949 watapi paqarisqa -  wañusqa Limaq llaqtapi), huk  mama llaqtayuq rock takichaq, takiq wan ruruchiq mi.

Churinkuna: Joaquín wan Connie Chaparro.

## Kaypipas qhaway
* Dr. Wheat 
* Hnos. brothers
* Sargento Pimienta

## Hawa t'inkikuna
Q'illu t'ika (Nuñuwamanta)

**Q'illu t'ika [[Nuñuwa]]manta** nisqaqa huk k'ipa t'ikan. Hanan sayakunapi paq'ariran, hinallataqpis wak llaqtakunapi wiñallantaq.

## T'iktuqa
Kay t'ikaqa wiñan 20cm utaqchu 30 cm chutarikuyta. Kay q'illu tikaqa wiñan Nuñuwa suyupi. Kaymi kusa kashan imaymana unquykunapak, ch'ulli, hump'iypaq. Hinallataq kayqa p'achata tullpunapakpis kusan. 

## Imapakmi Kusa

* Kay t'ikataqa lumakunapin pallarkuwak.
* Chaymanta, p'anqankunata chakichinki intipi.
* Q'illu t'ikataqa unu timpuchama churaykuwaq, hinaqa uhupajmi kusa.
* Q'illu t'ika kusa fiebre unquypaq
* Kaytapis makchikunaykipak

## Llamk'achiy

* Wallqanata ruwaykuwaq
John Macdonald

**John Alexander Macdonald** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Glasgow llaqtapi  -  wañusqa Ottawa, llaqtapi), huk  mama llaqtayuq pulitiku. 

Kanatá Uma kamayuq (1867-1873; 1878-1891).

Taytan: Hugh Macdonald; Maman: Helen Shaw.Warmikuna: Isabella Clark
Agnes Macdonald / Susan Agnes Bernard (1836-1920). Churi: Hugh John Macdonald.

## Kaypipas qhaway
* Kanatá wiñay kawsaynin
* Victoria (quya)
* William Henry Draper 
* George-Étienne Cartier
* George Brown

## Hawa t'inkikuna
George-Etienne Cartier

**George-Etienne Cartier** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Saint-Antoine-sur-Richelieu llaqtapi -  wañusqa London llaqtapi), huk   mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitiku karqan. 

Kanatá Uma kamayuq (1867-1873; 1878-1891).

Taytan: Cartier; Maman: .Warmi: Hortense Fabre. Churi: .

## Kaypipas qhaway
* Kanatápa wiñay kawsaynin
* Victoria (quya)
* William Henry Draper 
* John Macdonald
* George Brown

## Hawa t'inkikuna
Kim Campbell

**Avril Phaedra Douglas Campbell** sutiyuq warmiqa, icha **Kim Campbell**   (*  paqarisqa Port Alberni llaqtapi - ), huk  mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitiku qarqan. 

manta kama ñawpaq kuti Kanatápa Uma kamayuqnin qarqan.

Taytan: George Thomas Campbell (1920–2002);  Maman: Phyllis "Lissa" Margaret Cook (1923–2013). Ñawpaq warmikuna: Nathan Divinsky / Howard Eddy / Hershey FelderChurinkuna: ().

Yachaywasi:

Alma mater: Peter A. Allard School of Law / London School of Economics. 

## Kaypipas qhaway
* Kanatápa wiñay kawsaynin
* Elisabeth II
* Doug Lewis

## Hawa t'inkikuna

*
Alexander Mackenzie

**Alexander Mackenzie ** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Logierait llaqtapi  -  wañusqa Toronto llaqtapi), huk  mama llaqtayuq wasikamayuq wan pulitiku. 

Kanatá Uma kamayuq (1873-1878).

Taytan: Alexander Mackenzie; Maman: Marie Stewart Fleming.Warmikuna: Helen Neil Mackenzie / Jane Sym Mackenzie  Churi: (3).

## Kaypipas qhaway
* Kanatá wiñay kawsaynin
* Victoria (quya)
* William Henry Draper 
* George-Étienne Cartier
* George Brown

## Hawa t'inkikuna
Rafael Risco

**Luis Rafael Risco Alván** sutiyuq runaqa, icha **Calidad Risco** (*  paqarisqa Limaq llaqtapi -  wañusqa Limaq llaqtapi)  huk  mama llaqtayuq piluta hayt'aq qarqan.

## Klubkuna

### Mama llaqtapura participasyunkuna

## Suñaykuna

### Mamallaqta Kampiunatukuna

### Mamallaqtapura kupakuna

### Pirsunal Suñaykuna

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Orlando de la Torre
* Nicolás Fuentes
* Eloy Campos
* Juan José Muñante

## Hawa t'inkikuna

* Footballdatabase
Bobby Capó

**Félix Roberto Manuel Rodríguez Capó ** sutiyuq runaqa icha **Bobby Capó** (*  paqarisqa Coamo llaqtapi -   wañusqa New York llaqtapi), huk  mama llaqtapas takiqsi karqan. 

Taytan: Celso Quiterio Rodríguez Rivera. Maman: Arsenia Capó Canevaro.Warmi: Irma Nydia Vázquez Churinkunaː .

## Diskukuna
### Albumkuna
* 1958 - *Bobby Capó Sings* 
* 1958 - *Yo Canto Para Ti*
* 1964 - *Love Songs of Rafael Hernandez* 
* 1968 - *Invitación Al Amor*
* 1970 - *Despierte Borincano*
* 1973 - *La música de Puerto Rico*
* 1976 - *Simplemente... Amor*
* 1980 - *Luna de Miel en Puerto Rico*
* 1986 50 aniversario Goya
* 1998 - *Con La Sonora Matancera*

## Suñaykuna

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Fania Records
* La Sonora Matancera
* Willie Colón
* Nelson Pinedo
* Roberto Blades
* Gilberto Santa Rosa
* Frankie Ruiz
* Ray Barreto
* Héctor Lavoe
* Xavier Cugat

## Hawa t'inkikuna

*
Peter Ustinov

**Peter Ustinov** ( paqarisqa London llaqtapi -  wañusqa Genolier llaqtapi) huk  mama llaqtayuq aranway pukllaq wan qillqaq runam karqan. 

## Pilikulakuna

## Qillqasqankuna

## Suñaykuna

## Kaypipas qhaway
* Paul Newman
* Melvyn Douglas 

## Hawa t'inkikuna
José de la Puente Radbill

**José Carlos de la Puente Radbill** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Limaq llaqtapi - ) huk  mama llaqtayuq taripay amachaq, diplumatiku, pulitiku wan qillqa runanam.

1976 watamanta 1979 watakamapi Piruwpa Hawa ministruninmi karqan.

Warmi: Teresa Salinas Abril (1922-1996).Churinkuna: Teresa del Rosario de la Puente Salinas, José Carlos de la Puente Salinas, Amalia Julia Teresa de la Puente Salinas. 

## Qillqasqankuna

## Suñaykuna

## Kaypipas qhaway
* Francisco Morales Bermúdez
 
## Hawa t'intikuna
José Mariano Luna

**José Mariano Luna**  sutiyuq runaqa (1775 watapichá paqarisqa Aqumayu llaqtapi - 1845 watapi wañusqa Qusqu llaqtapi) huk  mama llaqtayuq willay kamayuq, taripay amachaq wan pulitiku karqan.

Warmmi: Manuela Araníbar. 
Churinkuna:	Federico Luna Aranibar, José Emilio Luna Valderrama wan Mauricio Luna Valderrama.

Punu suyupa pulitikunin.

## Willay pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
Carlos Chacón

**Carlos Chacón Galindo** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Qusqu llaqtapi - †  wañusqa Limaq llaqtapi) huk  mama llaqtayuq allwiya kamayuqmi wan pulitikupas karqan.

Qusqupi Mama llaqta San Antonio Abad Yachay Sunturpim yachaqarqan. 

1967 watamanta 1969 watakama wan 1987 watamanta 1989 watakamapim Qusqup kurakan akllasqa tukurqan. 

## Kaypipas qhaway
* Qusqupa wiñay kawsaynin
* Daniel Estrada 
## Hawa t'inkikuna
Bobby Valentin

** Roberto Valentín Fred ** sutiyuq runaqa icha **Bobby Valentin** (*  paqarisqa Orocovis llaqtapi -  ), huk  mama llaqtapas salsa qillqaq pinchikilla tintawku waqichaq karqan. "El Rey del Bajo" (King of the Bass). 

Taytan:  Valentín. Maman: Fred.Warmi:  Churinkunaː .

## Diskukuna
* *Ritmo Pa' Goza* (1965)
* *Young Man with a Horn* (1966)
* *Bad Breath* (1967)
* *Let's Turn On / Arrebatarnos* (1968)
* *Se la Comió* (1969)
* *Algo Nuevo* (1970)
* *Rompecabezas* (1971)
* *Soy Boricua* (1972)
* *Rey del Bajo* (1974)
* *In Motion* (1974)
* *Va a la Cárcel Vol. 1* (1975)
* *Va a la Cárcel Vol. 2* (1975)
* *Afuera* (1976)
* *Musical Seduction* (1978)
* *La Boda de Ella* (1978)
* *El Gato* (1980)
* *La Espinita* (1980)
* *Bobby Valentín y Marvin Santiago* (1980)
* *Siempre en Forma* (1981)
* *Presenta al Cano Estremera* (1982)
* *Brujería* (1983)
* *En la Lejanía* (1983)
* *En Acción* (1984)
* *Algo Excepcional* (1985)
* *Part Time Lover* (1986)
* *Bobby Valentín y Vicentico Valdés* (1986)
* *Gigoló* (1988)
* *Más Amor* (1989)
* *Como Nunca* (1990)
* *Clásicos* (1996)
* *Donde lo Dejamos* (1997)
* *Symbol of Prestige* (1997)
* *La Gran Reunión* (2000)
* *Evolution* (2007)
* *Mi Ritmo Es Bueno* (2015)
* *Mind of a Master* (2018)

## Suñaykuna

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Fania Records
* Cano Estremera
* Willie Colón
* Johnny Pacheco
* Roberto Blades
* Willie Rosario
* Tito Rodriguez
* Ray Barreto
* Héctor Lavoe
* Joe Quijano

## Hawa t'inkikuna
Chuck Connors

**Kevin Joseph Aloysius Connors ** sutiyuq runaqa, icha **Chuck Connors**  (*  paqarisqa Brooklyn llaqtapi -  wañusqa Los Angeles llaqtapi) huk  Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq isanka rump'uq, baseball pukllaq wan kuyu walltaypi aranway pukllaqmi qarqan.

Taytan: Alban Francis "Allan" Connors; Maman: Marcella Londrigan.Warmikuna: Elizabeth "Betty" Riddell, Kamala Devi, Faith Quabius.Churinkuna: (4) 

## Pilikulakuna
* *[[Pat and Mike (La impetuosa)]]* (1952) ...9 capitán de policía
* *South Sea Woman* (*Huracán de emociones*) (1953) ... David White
* *Good Morning, Miss Dove* (*La terrible Miss Dove*) (1955) ... William 'Bill' Holloway
* *Old Yeller* (*Fiel amigo*) (1957) ... Burn Sanderson
* *[[Designing Woman]]* (*[[Mi desconfiada esposa]]*) (1957)... Johnny O
* *[[Horizontes de grandeza]]* (1958) .... Buck Hannassey
* *[[Geronimo (1962 pilikula)|Geronimo]]* (1962) ... Gerónimo
* *Move Over, Darling* (*Apártate, cariño*) (1963) .... Adam
* *Flipper* (1963) ... el padre de Sandy
* *Branded* (1965-1966) Serie de televisión. 
* *Ride Beyond Vengeance* (1966)... Jonas
* *Dark Shadows* (1966) 
* *Cowboy in Africa* (1967) ... Jim Sinclair 
* *[[Mátalos y vuelve]]* (1968) ... Clyde
* *Support Your Local Gunfighter* (1971) ... "Swiftie" Morgan (no acreditado)     
* *The Horror at 37,000 Feet* (1973) ... capitán Ernie Slade
* *[[Cuando el destino nos alcance]]* (1973) ... Tab Fielding
* *The Mad Bomber* (1973)  ... William Dorn
* *Dei Mari de Il Lupo* (*La leyenda del lobo del mar*) (Italia, 1975) ... Lobo Larsen
* *[[Raíces (miniserie)|Raíces]]* (1977) ... Tom Moore
* *[[Tourist Trap]]* (1979) ... Mr. Slausen
* *Airplane II: The Sequel* (1982) ... el sargento
* *Sakura Killers* (1987) ... el coronel
* *[[Werewolf (ñawikaruy serie)|Werewolf]]* (1987) ... Janos Skorzeny
* *[[Terror Squad (pilikula)|Terror Squad]]* (1987) ... jefe Rawlings
* * Once Upon A Texas Train* (1988)
* *Trained to Kill* (1988)
* *The Gambler Returns: Luck of the Draw* (1991) ... Lucas McCain 
* *Salmonberries* (1991) ... Bingo Chuck

## Suñaykuna

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Hukllachasqa Amirika Suyukunapa kuyu walltaynin
* Charlton Heston
* Marlene Dietrich
* Deborah Kerr
* Gina Lollobrigida
* Ingrid Bergman

## Hawa t'inkikuna

* IMDb
Armando Guebuza

**Armando Emilio Guebuza ** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Murrupula llaqtapi - ) huk Musambik mama llaqtayuq pulitiku karqan. 

Warmi: Marcelina Rafael Chissano.Churinkuna:  (5).

## Willay pukuykuna

## Kaypipas qhaway
* Musambikpas wiñay kawsaynin
* "Luisa Diogo
* Aires Ali 
* Alberto Vaquina
## Hawa t'inkikuna
mm

{|  align=left width=65%
|-
|width="30%" align="center"|Ñawpaqnin kaq:**[[Joaquim Chissano]]**
|width="30%" align="center"| **[[Musambik Umalliq]]**Presidente de Moçambique  2005 - 2015 
|width="30%" align="center"|Qhipaqnin kaq:**[[Filipe Ny\usi]]**
|
Kazuyoshi Miura

**Kazuyoshi Miura** (nihun simipi:  三浦知良 Miura Kazuyoshi?) sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Shizuoka) llaqtapi -  ), huk  mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.

## Klubkuna

### Mama llaqta kampiunatukuna

### Individual suñaykuna

## Kaypipas qhaway
* Kunishige Kamamoto

## Hawa t'inkikuna
Shropshire

**Shropshire** nisqaqa huk suyum Inlatirrapi, Hukllachasqa Qhapaq Suyupi. Uma llaqtanqa Shrewsbury llaqtam.

## Allpa saywachi
## Chiriqunuy
## Flora Faunapas
## Wiñay kawsay
## Pulitika Rakiy
2 distritu
:

		Shropshire
		Telford and Wrekin	


## Llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna
* Acton Burnell, Albrighton
* Bayston Hill, Bishop's Castle, Bridgnorth, Broseley
* Church Stretton, Cleobury Mortimer, Clun, Craven Arms
* Dawley
* Ellesmere
* Knighton
* Llanymynech, Ludlow
* Madeley, Market Drayton, Much Wenlock
* Newport
* Oswestry
* Pontesbury, Prees
* Ruyton-XI-Towns
* Shawbury, Shifnal, Shrewsbury
* Telford
* Wellington, Wem, Whitchurch
* Yorton

## Yachay tarpuy
## Karu puriy
* Ironbridge Gorge
* Haughmond Hill
* Shrewsbury Castle
* Offa's Dyke
* Shropshire Hills
* Long Mynd
* Ditherington Flax Mill
* Shrewsbury Abbey
## Rikchakuna
## Yachay
## Musiku
## Apaykachana
## Shropshire suyupi paqarisqa runakuna

## Kaypipas qhaway
## Hawa t'inkikuna
Swansea

**Swansea** (kamri simipi: *Abertawe*) nisqaqa Kamri suyupi, Hukllachasqa Qhapaq Suyupi, huk hatun llaqtam.

## Hawa tinkikuna
Newport (Kamri)

**Newport** (kamri simipi: *Casnewydd*) nisqaqa Kamri suyupi, Hukllachasqa Qhapaq Suyupi, huk hatun llaqtam.

## Hawa tinkikuna
Penzance

**Penzance** (Cornualles simipi: *Pennsans*) llaqtaqa  mama llaqtapi Cornwall k'itipi huk llaqtam.

## Hawa tinkikuna
Somerset

**Somerset** nisqaqa huk suyum Inlatirrapi, Hukllachasqa Qhapaq Suyupi. Uma llaqtanqa Taunton llaqtam.

## Allpa saywachi
## Chiriqunuy
## Flora Faunapas
## Wiñay kawsay
## Pulitika Rakiy
6 distritu
:

		Bath and North East Somerset
		Mendip
		North Somerset
		Sedgemoor
		Somerset West and Taunton
		South Somerset


## Llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna
* Bath, Bishop's Lydeard, Bridgwater, Burnham-on-Sea
* Chard, Cheddar, Clevedon
* Dunster
* Frome
* Glastonbury
* Highbridge
* Ilchester
* Keynsham
* Nailsea
* Midsomer Norton, Minehead
* Portishead
* Radstock
* Shepton Mallet, Street
* Taunton
* Watchet, Wellington, Wells, Weston-super-Mare
* Yeovil

## Yachay tarpuy
## Karu puriy
* Butlin's Minehead
* Cheddar Gorge
* Dunster Hills
* Exmoor
* Glastonbury Festival
* Glastonbury Tor
* Quantock Hills
* Wells Cathedral
* Weston-super-Mare Pier

## Rikchakuna
## Yachay
## Musiku
## Apaykachana
## Somerset suyupi paqarisqa runakuna
## Kaypipas qhaway
## Hawa t'inkikuna
Taunton

**Taunton** llaqtaqa  suyupi, Hukllachasqa Qhapaq Suyupi.

## Allpa saywachi
* 
### Runakuna
2011 watapi runa yupaykamaqa 60 479 hab runayuqmi kachkan.

## Hawa tinkikuna
Staffordshire

**Staffordshire** nisqaqa huk suyum Inlatirrapi, Hukllachasqa Qhapaq Suyupi. Uma llaqtanqa Stafford llaqtam.

## Allpa saywachi
## Chiriqunuy
## Flora Faunapas
## Wiñay kawsay
## Pulitika Rakiy
9 distritu
:

		Cannock Chase District
		East Staffordshire
		Lichfield
		Newcastle-under-Lyme
		South Staffordshire
		Stafford
		Staffordshire Moorlands
		Stoke-on-Trent
		Tamworth


## Llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna
* Biddulph, Bilbrook, Blythe Bridge, Burntwood, Burslem, Burton upon Trent
* Cannock, Cheadle, Codsall
* Eccleshall
* Fenton
* Great Wyrley
* Hanley, Hednesford
* Kidsgrove
* Leek, Lichfield, Longton
* Newcastle-under-Lyme, Norton Canes
* Penkridge, Perton
* Rugeley
* Stafford, Stoke-on-Trent, Stoke-upon-Trent, Stone
* Tamworth, Tunstall
* Uttoxeter
* Wombourne

## Yachay tarpuy
## Karu puriy
* Alton Towers
* Cannock Chase
* Drayton Manor
* Lichfield katidral
* National Brewery Centre
* Staffordshire Moorlands
* Tamworth Castle
## Rikchakuna
## Yachay
## Musiku
## Apaykachana
## Staffordshire suyupi paqarisqa runakuna
## Kaypipas qhaway
## Hawa t'inkikuna
Derry

**Londonderry** icha **Derry** (Ilanda simipi: *Doire* icha *Doire Cholmcille*; Iskusya simipi: *Derrie* icha *Lunnonderrie*) nisqaqa Chinchay Ilanda suyupi, Hukllachasqa Qhapaq Suyupi huk llaqtam, County Londonderry suyupi.

## Yachachiy
## Hawa t'inkikuna
Papo Lucca

**Enrique Arsenio Lucca Quiñones** sutiyuq runaqa icha **Papo Lucca  Palmieri** (*  paqarisqa Ponce llaqtapi - ), huk  mama llaqtayuq "yatana qallwa waqachiq wan takichaqsi qarqan. 

Taytan: Enrique "Quique" Lucca Caraballo. Maman:   Quiñones.Warmi: MirriamChurinkuna: .  

## Diskukuna
* '' 
## Suñaykuna

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Celia Cruz
* Héctor Lavoe
* Eddie Palmieri
* Gilberto Santa Rosa
* Tommy Olivencia
* Tony Vega
* Héctor Tricoche
* Oscar D'León 
* Santos Colón
* Fania All-Stars
* Tito Puente

## Hawa t'inkikuna
Milan Bandić

**Milan Bandić**  sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Grude llaqtapi -  wañusqa Zagreb llaqtapi) huk  mama llaqtayuq pulitiku karqan. 

Taytan: Jozo Bandić, Maman: Blagica Tomić. Warmi: Vesna Bandić. Churinkuna: (1) Ana-Marija.

## Willay pukuykuna

## Kaypipas qhaway
* Hurwatsuyupa wiñay kawsaynin

## Hawa t'inkikuna
Johnny Orosco

**Jorge Carlos Orosco Torres  ** sutiyuq runaqa, icha **El Johnny Orosco** ( paqarisqa Limaq llaqtapi -  wañusqa Buenos Aires llaqtapi), huk  mama llaqtayuq cumbia takichaq, takiq wan ruruchiq mi.

Maman: Dina Torres. Warmi: Eva Atanacio. Churinkuna: Deyvis Orosco wan Piero.

## Kaypipas qhaway
* Grupo Néctar 
* Ricardo Hinostroza 
* Enrique Orosco 
* Juan Carlos Marchand
* Christian Domínguez
* Erick Elera

## Hawa t'inkikuna
Ivo Josipović

**Ivo Josipović**  sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Zagreb llaqtapi -  ) huk  mama llaqtapi taripay amachaq wan pulitiku karqan. 

Taytan: Ante Josipović, Maman:
Milica Josipović. Warmi: 	Tatjana Josipović. Churinkuna: (1).

Alma mater: Zagreb Yachay Sunturnin.

## Willay pukuykuna

## Kaypipas qhaway
* Hurwatsuyupa wiñay kawsaynin

## Hawa t'inkikuna
Vergílio Ferreira

**Vergílio António Ferreira** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Melo llaqtapi -   wañusqa Lisboa llaqtapi), huk  mama llaqtayuq qillqaq runam qarqan, purtugal simipi qillqaqsi qarqan.

Taytan: António Augusto Ferreira, Maman: Josefa Ferreira.Warmi:  Regina Kasprzykowsky.
 
## Qillqasqankuna
### Harawi

## Suñaykuna
* Camões Suñay

## Kaypipas qhaway
* Purtugalpa simi kapchiynin

## Hawa t'inkikuna
Rafael Escalona

**Rafael Calixto Escalona Martínez** sutiyuq runaqa, ( paqarisqa Valledupar llaqtapi -  wañusqa Bogotá llaqtapi) huk  mama llaqtayuq  takichaqmi qarqan. 

Taytan: Clemente Escalona Labarcés, Maman: Margarita Martínez Celedón, Warmikuna:. Churinkuna: (20).
 
## Takikuna
## Pilikulakuna
## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Taki (Kulumbya)
* Guillermo Buitrago y sus acompañantes.
* Ängel Fontanilla
* Efraín Torres 
* Carlos "El Mocho Rubio" 
* Julio Bovea (Bovea y su Vallenatos)
* Diomedes Díaz 
* El Binomio de Oro Rafael Orozco wan Israel Romero 
* Jorge Oñate 
* Poncho y Emilianito Zuleta
* Iván Villazón 
* Carlos Vives 

## Hawa t'inkikuna
Jacobo Majluta

**Jacobo Majluta Azar** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Santo Domingo llaqtapi -  wañusqa Tampa llaqtapi), huk  mama llaqtayuq ruruchiq wan pulitiku karqan.

Taytan: Jacobo Majluta ; Maman: Elena Azar.Warmi: Ana Elisa Villanueva
Churinkuna:	Consuelo Elena Majluta Villanueva.

## Kaypipas qhaway
* Duminikanapa wiñay kawsaynin

## Hawa t'inkikuna
Antonio Guzmán

**Silvestre Antonio Guzmán Fernández** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa La Vega llaqtapi -  wañusqa Santo Domingo llaqtapi), huk  mama llaqtayuq ruruchiq wan pulitiku karqan.

Taytan:  Silvestre Guzmán Pérez; Maman: Jimena Fernández de Castro.Warmi: Renée Klang Avelino.
Churinkuna:	(2). 

## Kaypipas qhaway
* Duminikanapa wiñay kawsaynin
* Héctor García Godoy 
## Hawa t'inkikuna
Peter Tosh

**Winston Hubert McIntosh** sutiyuq runaqa, icha ** Peter Tosh**, (*  paqarisqa Westmoreland llaqtapi -   wañusqa Kingston llaqtapi), huk  mama llaqtayuq  Tintawku waqachiq  wan *[[Reggae]]* takiqsi karqan.

Taytan: ; Maman:  .Warmi:  .Churinkuna:

## Diskukuna
### Istudyu albumkuna

### Kawsa albumkuna
* *Captured Live* (1984)
* *Live at the One Love Peace Concert* (JAD) (2000) 
* *Live & Dangerous: Boston 1976* (2001)
* *Live at the Jamaica World Music Festival 1982* (JAD) (2002) 
* *Complete Captured Live* (2002)
* *Live at My Father's Place 1978* (2014)

### Kumpilationkuna
Listed are compilations containing material previously unreleased outside of Jamaica.
* *[[The Toughest]]* (Heartbeat) (1996)
* *Honorary Citizen* (1997)
* *Scrolls of the Prophet: The Best of Peter Tosh* (1999)
* *Arise Black Man*  (1999)
* *Black Dignity (Early Works of the Stepping Razor)* (2001)
* *I Am That I Am* (JAD) (2001) 
* *The Best of Peter Tosh 1977–1987* (2003)
* *[[Can't Blame the Youth]]* (JAD) (2004) 
* *Black Dignity* (2004)
* *Talking Revolution* (2005)
* *The Ultimate Peter Tosh Experience* (2009)

## Kaypipas qhaway
* Rastafari
* The Wailers
* Bob Marley
* Bunny Wailer
* Mick Jagger

## Hawa t'inkikuna
Rafael Bonnelly

**Rafael Filiberto Bonnelly Fondeur** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Santiago de los Caballeros llaqtapi -  wañusqa Santo Domingo llaqtapi), huk  mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitiku karqan.

Taytan: Carlos Sully Bonnelly Arnaud, Maman: María Luisa Fondeur Fernández. Warmi: Aída Mercedes Batlle Morell.Churinkuna: (4) Luisa Amelia, Rafael Francisco, Juan Sully wan Aída María.

## Kaypipas qhaway
* Duminikanapa wiñay kawsaynin
* Héctor García Godoy

## Hawa t'inkikuna
Lorena Rojas

**  Seydi Lorena Rojas González** sutiyuq warmiqa, icha ** Lorena Rojas** (*  paqarisqa Mishiku llaqtapi  -  wañusqa Miami llaqtapi) huk  mama llaqtayuq aranway pukllaqmi runam.

Maman: 
Qusankuna: Armando Araiza (2013-2015) / Jorge Monje (2015). 

### Diskukuna
* 

## Kaypipas qhaway
* Bárbara Mori 
* Mauricio Ochmann 
* Eduardo Capetillo
* Ana de la Reguera 
* Humberto Zurita
* Manolo Cardona
* Mauricio Islas
* Mario Cimarro 
* Aarón Díaz

## Hawa t'inkikuna
Bunny Wailer

**Neville O'Riley Livingston** sutiyuq runaqa, icha **Bunny Wailer**, Jah B (*  paqarisqa Kingston llaqtapi -   wañusqa Saint Andrew Parish llaqtapi), huk  mama llaqtayuq  Takana waqachinaq, takichaq  wan *[[Reggae]]* takiqsi karqan.

Taytan: Thaddeus "Thaddy Shut" Livingston; Maman:  .Warmi:  .Churinkuna:

## Diskukuna
* 1976, Blackheart Man
* Dubd'sco
* Hall of Fame: A Tribute to Bob Marley
* Sings the Wailers
* Communication
* Crucial Roots Classics
* Retrospective
* Dance Massive
* Roots Radics Rockers Reggae
* Time Will Tell: A Tribute to Bob Marley
* Rule Dance Hall
* Just be Nice
* 1987, Rootsman Skanking 
* 1989, Liberation 
* Gumption
* Protest
* Marketplace
* Rock and Groove

## Kaypipas qhaway
* Reggae
* The Wailers
* Bob Marley
* Peter Tosh

## Hawa t'inkikuna
Jorge Marticorena

**Jorge Juan Marticorena Cuba**  sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Tantara llaqtapi - †  wañusqa Limaq llaqtapi), huk  mama llaqtayuq pulitikupas karqan.

2019 watapim Lurín distritu pa kurakan akllasqa tukurqan. 

Taytan: Jorge Marticorena Salvatierra, Maman: Sebastiana Cuba Violeta.Warmi: Sonia Inés Pérez Lacca

## Kaypipas qhaway
* Limaq
* Claudio Marcatoma 
* Luis Chauca 

## Willay pukyukuna

## Hawa t'inkikuna

* Limaqpas Kuraq wasi
Pierre Cuypers

**Petrus Josephus Hubertus Cuypers** sutiyuq runaqa, icha **Pierre Cuypers** ( paqarisqa Roermond llaqtapi -  wañusqa Roermond llaqtapi) huk   mama llaqtayuq wasichay kamayuqmi qarqan.

Taytan: Johannes Hubertus Cuypers ; Maman: . Warmiː . Churinkunaː ().

## Rikchakuna

Rikcha:Mainzer Dom Ostfassade.jpg|Catedral de Maguncia vista desde el este. La torre central es obra de Cuypers en 1875.
Rikcha:Amsrerdam central entree.JPG|Estación Central de Ámsterdam
Rikcha:Rijksmuseum Amsterdam ca 1895.jpg|Rijksmuseum, Ámsterdam
Rikcha:Interieur, overzicht van altaar - Veghel - 20424478 - RCE.jpg|Iglesia de San Lambert en Veghel
Rikcha:Catharinakerk Eindhoven.jpg|Iglesia de Santa Catalina en Eindhoven
Rikcha:Brusselantoniuskerk.jpg|Monasterio de San Antonio de Padua (Bruselas), (Bélgica)
Rikcha:Vondelk1.jpg|Vondelkerk, Amsterdam (1870-1880)
Rikcha:Kasteel de Haar met slotgracht, juli 2003.JPG|Castillo de Haar, Haarzuilens
Rikcha:Roermondmunster.jpg|Munster inlisya, Roermond
Rikcha:Groningen, Sint Jozefkathedraal RM18869 2012-09-01 09.35.jpg|Katidral de San José, Groninga (1885-1887)
Rikcha:De Arnhemsche reukwater-fontein op de wereldtentoonstelling in Philadelphia.jpg|Fuente de perfume para la contribución holandesa a la  Centennial Exposition 1876

 
## Kaypipas qhaway
* John Soane
* H.P. Berlage 
* Michel de Klerk 
* George Basevi
* Edward Middleton Barry
* Frank Lloyd Wright 
* Eugène Viollet-le-Duc

## Hawa t'inkikuna
Luis Chauca

**Luis Pascual Chauca Navarro**  sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Pukusana llaqtapi - †  wañusqa Limaq llaqtapi), huk  mama llaqtayuq pulitikupas karqan.

2019 watapim Pukusana distritu pa kurakan akllasqa tukurqan. 

Taytan: Manuel Natividad Chauca Valcazar, Maman: Margarita Navarro de Chauca.Warmi: Marianela Liliana Costa Villena. 

Yachaywasi: GUE Melitón Carvajal. 

## Kaypipas qhaway
* Limaq
* Claudio Marcatoma 
* Jorge Marticorena 

## Willay pukyukuna

## Hawa t'inkikuna

* Limaqpas Kuraq wasi
Robert Smith (takiq)

**Robert James Smith** sutiyuq runaqa icha **Robert Smith** (*  paqarisqa Blackpool llaqtapi - ) huk  mama llaqtayuq *[[rock]]* takiqmi, yatana qallwa wan tintawku waqachiq, takina qillqaqmi, takichaqmipas karqan. The Curepa takiqnin.

Taytan: James Alexander Smith; Maman:  Rita Mary Emmott.Warmi: Mary Poole.Churinkuna:  

## Diskukuna
### Albumkuna
*  
## Suñaykuna

## Kaypipas qhaway
* Laurence Tolhurst 
* Michael Dempsey
* Siouxsie and the Banshees

## Hawa t'inkikuna

* Uficial site (inlish simipi)
Tony Ramos

** Antonio de Carvalho Barbosa Ramos** sutiyuq runaqa, icha ** Tony Ramos** (*  paqarisqa Arapongas llaqtapi - ) huk  mama llaqtayuq qillqaq, aranway pukllaq wan ruruchiq karqan.

Taytan: Paulo Moreira Barbosa, Maman:  Maria Antônia de Carvalho;Warmi: Lidiane Barbosa.Churinkuna: Rodrigo wan Andrea.

Alma mater: Universidade de São Paulo. 

## Pilikulakuna
*  Avenida Brasil

## Kaypipas qhaway
* Antônio Joaquim Pereira de Magalhães
* Sônia Braga
* Mauro Mendonça
* Fernanda Montenegro
* Mariana Ximenes 
* Reynaldo Gianecchini 
* Carolina Dieckmann 
* Rodrigo Lombardi 
* Marcello Antony 
* Aracy Balabanian

## Hawa t'inkikuna

* IMDb.com
Susana Vieira

** Sônia Maria Vieira Gonçalves** sutiyuq warmiqa, icha **Susana Vieira**  (*  paqarisqa São Paulo llaqtapi -  ) huk  mama llaqtayuq aranway pukllaq.

Taytan: Marius Gonçalves, Maman: Maria da Conceição Vieira Gonçalves.Qusankuna: Régis Cardoso (1961–72) / Marcelo Silva (2006–08) / Sandro Pedroso (2010–13).Churi: Rodrigo Otávio Vieira Cardoso (p. 1964).

## Kaypipas qhaway
* Hebe Camargo
* Regina Duarte 
* Lília Cabral
* Osmar Prado 
* Edwin Luisi 
* Marcos Oliveira

## Hawa t'inkikuna
* IMDb.com
Cássio Gabus Mendes

** Cássio Gabus Mendes** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa São Paulo llaqtapi - ) huk  mama llaqtayuq aranway pukllaq karqan.

Taytan: Cassiano Gabus Mendes. Warmi: Lydia Brondi.Churinkuna: . 

## Pilikulakuna
*  Vale Tudo

## Kaypipas qhaway
* Sônia Braga
* José Wilker
* Regina Duarte
* Antônio Fagundes
* Glória Pires
* Carlos Alberto Riccelli 
* Beatriz Segall
* Renata Sorrah
* Reginaldo Faria

## Hawa t'inkikuna
* IMDb.com
Glória Pires

** Glória Maria Cláudia Pires de Moraes,** sutiyuq warmiqa, icha **Glória Pires**  (*  paqarisqa São Paulo llaqtapi -  ) huk  mama llaqtayuq aranway pukllaq.

Taytan: Marius Gonçalves, Maman: Maria da Conceição Vieira Gonçalves.Qusankuna: Fábio Júnior (1979–1983) / Orlando Morais (1987-).Churi: Cléo Pires (p.1982).

## Pilikulakuna
### Ñawikaruy
* Dancin' Days
* Cabocla
* Vale todo
* Mujeres de arena
* El rey del ganado 
* Suave Veneno

## Kaypipas qhaway
* Sônia Braga
* José Wilker
* Regina Duarte
* Antônio Fagundes
* Cássio Gabus Mendes
* Carlos Alberto Riccelli 
* Beatriz Segall
* Renata Sorrah
* Reginaldo Faria
* Hebe Camargo
* Lília Cabral

## Hawa t'inkikuna
* IMDb.com
Miguel Miranda

**Miguel Eduardo Miranda Campos ** sutiyuq runaqa, (*  paqarisqa Limaq llaqtapi -  wañusqa Chiklayu llaqtapi)  huk  mama llaqtayuq piluta hayt'aq qarqan.

## Klubkuna

## Suñaykuna

### Mamallaqta Kampiunatukuna

### Mamallaqtapura kupakuna

### Pirsunal Suñaykuna

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Otorino Sartor
* Oscar Ibañez
* Rubén Correa
* Eusebio Acasuzo
* Juan Carlos Oblitas

## Hawa t'inkikuna

* Kawsay qillqa
* RSSSF
Pedro Novoa

** Pedro Félix Novoa Castillo** sutiyuq runaqa ** Pedro Novoa** ( paqarisqa Wachu llaqtapi -   wañusqa Limaq llaqtapi) huk   mama llaqtayuq qillqaq karqan. 

Taytaː  Novoa ; Mamaː Castillo.

## Qillqasqankuna
**Seis metros de soga* (novela), Ediciones Altazor, Lima, 2010 ISBN 978-612-4122-31-6
**Maestra vida* (novela), Alfaguara, Lima, 2012 ISBN 978-6123090685
**Amor de ogro* (cuentario infantil), Ediciones Altazor, Lima, 2012 ISBN 978-612-4122-99-6
**Cacería de espejismos* (cuentario), Fondo Editorial de la Universidad César Vallejo, Lima, 2013 ISBN 978-612-4158-12-4. 
**Tu mitad animal* (novela), Fondo Editorial de la Universidad César Vallejo, Lima, 2014 ISBN 978-612-4158-25-4.
**El aleteo azul de la mariposa* (poemario), Fondo Editorial de la Universidad César Vallejo, Lima, 2015 ISBN 978-612-4158-13-1
**El fantástico susurro de los cuentos* (cuentario), Editorial Apogeo, Lima, 2016 ISBN 978-612-47201-1-6..  
**Inmersión* (cuentario), Editorial Trascender, Lima, 2017 ISBN 978-612-4316-36-4
**La sinfonía de la destrucción*  (novela), Editorial Planeta, Lima, 2017 ISBN 978-612-319-171-9.

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* César Vallejo
* Martín Adán
* Julio Ramón Ribeyro
* Carlos Oquendo de Amat
* Xavier Abril
* José María Eguren

## Hawa t'inkikuna
Marcello Motta

**Marcello Gustavo Motta Velarde** sutiyuq runaqa, icha **Marcello Motta** ( paqarisqa Limaq llaqtapi -  ), huk  mama llaqtayuq rock takichaq, takiq wan tintawku waqachiqmi.

Taytan:  Motta, Maman: Velarde.

## Kaypipas qhaway
* Amen 
* Renán Díaz 
* Steve Suárez
* Gian Marco 
* Pelo Madueño 
* Joaquín Mariátegui 
* Daniel F

## Hawa t'inkikuna
Robert Johnson

**Robert Leroy Johnson** sutiyuq runaqa, icha **Robert Johnson** ( paqarisqa Hazlehurst llaqtapi -   wañusqa Greenwood llaqtapi) huk  Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq Blues takiq, takichaq wan tintawku waqachiqmi.

Taytan: Noah Johnson; Maman: Julie Ann Majors (Julie Dodds).Warmi: Virginia Travis (1929-1930) / Caletta Craft (1931-1938)   Churin: Claud.

## Kaypipas qhaway
* Johnny Cash
* John Fogerty
* Chuck Berry
* Brian Jones
* Johnny Winter
* Johnnie Johnson
* Jimi Hendrix 
* Muddy Waters
* Neil Diamond
* Eric Clapton
* Sheryl Crow

## Hawa t'inkikuna

* IMDb
Maureen O'Sullivan

**Maureen Paula O'Sullivan** sutiyuq warmiqa, icha **Maureen O'Sullivan**  (*  paqarisqa Boyle llaqtapi -  wañusqa Scottsdale llaqtapi), huk  Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq. kuyu walltaypi aranway pukllaqmi qarqan.

Taytan: Charles O'Sullivan; Maman: 
Mary Frazer. Qusankuna:	John Farrow (1936-1963) / James Cushing (1983-1998).Churinkuna:  Michael, Patrick, Mia, John Charles, Prudence, Tisa wan Stephanie. 

## Pilikulakuna
* Tarzan de los monos 
* Tarzan and his Mate (Tarzán y su compañera (1934)
* La fuga de Tarzán (1936)
* Tarzan Finds a Son! (1939)
* Tarzan's Secret Treasure (El tesoro de Tarzán) (1941) 
* Tarzan's New York Adventure (Tarzán en Nueva York) (1942).  

## Kaypipas qhaway
* Johnny Weissmuller

## Hawa t'inkikuna
Juan Germán Roscio

**Juan Germán Roscio Nieves** sutiyuq runaqa ( paqarisqa San Francisco de Tiznados llaqtapi -  wañusqa Cúcuta llaqtapi), huk  mama llaqtayuq willay kamayuq, taripay amachaq, qillqaq wan pulitikumi qarqan.

Taytan: José Cristóbal Roscio, Maman:
Paula María Nieves.Warmi: María Dolores Cuevas.Churi: Carmen Roscio Cuevas. 

## Qillqasqankuna
 
## Kaypipas qhaway
* Winisuylapa wiñay kawsaynin 
* José Cortés de Madariaga 
* Juan Pablo Ayala 
* Juan Paz del Castillo 
* Francisco Isnardi 
* José Mires 
* Manuel Ruiz 
* Juan Baraona
* Simón Bolívar 

## Hawa t'inkikuna
Juan Paz del Castillo

**Juan Paz del Castillo y Díaz Padrón** sutiyuq runaqa ( paqarisqa Karakas llaqtapi -  wañusqa Kulumbyapi), huk  mama llaqtayuq awqaq pusaq qarqan.

Taytan: Blas Francisco Paz del Castillo, Maman: Juana Isabel Díaz Padrón y Hernández Caraballo de Acosta.

## Qillqasqankuna
 
## Kaypipas qhaway
* Winisuylapa wiñay kawsaynin 
* Francisco de Miranda
* Antonio José de Sucre
* Juan Germán Roscio 
* José Cortés de Madariaga 
* Juan Pablo Ayala 
* Francisco Isnardi
* José Mires 
* Manuel Ruiz 
* Juan Baraona
 
## Hawa t'inkikuna

*
Abdirashid Ali Shermarke

** Abdirashid Ali Shermarke** (sumalya simi: Cabdirashiid Cali Sharmaarke, arabya simipi: عبد الرشيد علي شارماركي)  sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Harardhere llaqtapi -  wañusqa Las Anod llaqtapi) huk  mama llaqtayuq pulitiku karqan.

Warmi:  Churinkuna (?): Omar Abdirashid Ali Sharmarke.

## Willay pukuykuna

## Kaypipas qhaway
* Sumalyapa wiñay kawsaynin

## Hawa t'inkikuna

### [[Kastilla simi]]pi
Mohamed Siyad Barre

** Mohamed Siyad Barre** (sumalya simi: Maxamed Siyaad Barre, arabya simipi:  محمد سياد بري‎;)  sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Gedo llaqtapi -  wañusqa Lagos llaqtapi) huk  mama llaqtayuq awqaq pusaq wan pulitiku karqan.

Warmikuna: Khadija Maalin / Dalayad Haji Hashi / Fadumo Aw Muse / Falhado Gura / Maryan Hassan Churinkuna (29): . 

## Willay pukuykuna

## Kaypipas qhaway
* Sumalyapa wiñay kawsaynin

## Hawa t'inkikuna

### [[Kastilla simi]]pi
Ali Mahdi Mohamed

** Ali Mahdi Mohamed** (sumalya simi: Cali Mahdi Maxamed, arabya simipi: علي مهدي محمد‎)  sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Villaggio Duca degli Abruzzi llaqtapi -  wañusqa Nairobi llaqtapi) huk  mama llaqtayuq ruruchiq wan pulitiku karqan.

Warmi:  Churinkuna (): . 

## Willay pukuykuna

## Kaypipas qhaway
* Sumalyapa wiñay kawsaynin

## Hawa t'inkikuna

### [[Kastilla simi]]pi
La India (takiq)

**Linda Bell Viera Caballero** sutiyuq warmiqa icha **La India** (*  paqarisqa Río Piedras llaqtapi -  ), huk  mama llaqtapas takiqsi karqan. 

Tayta:  . Mama: Caballero. Qusan Andrés Hurtado Grados (2019 watamanta).

## Diskukuna
;Istudyu albumkuna
* 1990: * Breaking Night *
* 1992: * Llegó La India vía Eddie Palmieri *
* 1994: * Dicen Que Soy *
* 1996: * Jazzin' *
* 1997: * Sobre el Fuego *
* 1999: * Sola *
* 2002: * Latin Song Bird: Mi Alma y Corazón *
* 2006: * Soy Diferente *
* 2010: * Única *
* 2015: * Intensamente con Canciones de Juan Gabriel *
;Recopilaturyu albumkuna
* 1993: * Love and Happiness EP *
* 1997: * India Megamix *
* 2004: * The Best of India *
* 2004: * Grandes Éxitos *
* 2015: * Pura Salsa *
* 2016:  *La Mejor Pareja*

## Suñaykuna

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Eddie Palmieri
* Richie Ray
* Willie Colón
* Celia Cruz
* Roberto Blades
* Gilberto Santa Rosa
* Frankie Ruiz
* Ray Barreto
* Héctor Lavoe
* Marc Anthony

## Hawa t'inkikuna

*
Marc Anthony

**Marco Antonio Muñiz Rivera** sutiyuq runaqa, icha **Marc Anthony** (*  paqarisqa New York llaqtapi -   llaqtapi), huk  Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq takiq wan aranway pukllaqmi qarqan.

Taytan:  Felipe Muñiz, Maman: Guillermina Rivera.Warmikuna:  Dayanara Torres (2000-2003) / Jennifer Lopez (2004- 2011) / Shannon De Lima (2014-2017).Churinkuna: (5). 

## Diskukuna

## Suñaykuna

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* La India (takiq)
* Tommy Olivencia
* Lalo Rodríguez
* Gilberto Santa Rosa
* Frankie Ruiz
* Alejandro Fernández
* Héctor Tricoche
* Juan Gabriel

## Hawa t'inkikuna
Marvin Hagler

**Marvin Nathaniel Hagler** sutiyuq ruunaqa, (*  paqarisqa Newark llaqtapi-  paqarisqa Bartlett llaqtapi), huk  Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq saqmanakuyuq  qarqan. 

## Kaypipas qhaway
* Kurku kallpanchay (Hukllachasqa Amirika Suyukuna)
* Muhammad Ali 
* Alan Minter 
* Vito Antuofermo 
* Fulgencio Obelmejías
* Thomas Hearns 
* Joe Fraser 
* Sugar Ray Leonard 
* Roberto Durán 
* George Foreman
* Sugar Ray Robinson
* Henry Armstrong

## Hawa t'inkikuna
Thomas Hearns

**Thomas Hearns** sutiyuq runaqa, icha **Motor City Cobra** (*  paqarisqa Memphis llaqtapi- ), huk  Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq saqmanakuyuq  qarqan. 

## Kaypipas qhaway
* Kurku kallpanchay (Hukllachasqa Amirika Suyukuna)
* Muhammad Ali 
* Alan Minter 
* Vito Antuofermo 
* Fulgencio Obelmejías
* Sugar Ray Leonard 
* Joe Fraser 
* Marvin Hagler 
* Roberto Durán 
* Wilfred Benítez
* Sugar Ray Robinson

## Hawa t'inkikuna
Ernesto Ráez

**Ernesto Ráez Mendiola** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Limaq llaqtapi -  wañusqa Limaq llaqtapi) huk  mama llaqtaq qillqaq wan aranway pusaqmi karqan.

Taytan:   ; Maman: .

### Aranway

## Suñaykuna

## Kaypipas qhaway
* Escuela Nacional Superior de Arte Dramático
* Aranway 

## Hawa t'inkikuna

'''
Gilberto Santa Rosa

**Gilberto Santa Rosa Cortés** sutiyuq runaqa,  (*  paqarisqa Santurce llaqtapi - ), huk  mama llaqtayuq takiq qarqan.

Taytan:  Santa Rosa. Mamá: Cortés. 

## Diskukuna

## Suñaykuna

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Marvin Santiago
* Tommy Olivencia
* Andy Montañez
* Willie Rosario
* Frankie Ruiz
* Simón Pérez
* Cheíto González
* Chucho Avellanet

## Hawa t'inkikuna
Willie Rosario

**Fernando Luis Rosario Marín** sutiyuq runaqa, icha **Willie Rosario**  paqarisqa Coama llaqtapi - ), huk  mama llaqtayuq takichaq wan yatawaki diriktur qarqan.

Taytan:  Rosario. Mamá: Marín. 

## Takikuna
* "De Barrio Obrero a la Quince"
* "El Timbal de Carlitos"
* "Mi Amigo el Payaso (My friend the Clown)con letra de Luis Antonio Ruiz" ' "El Revendon"
* "Lluvia" (Rain)
* "Cuando No Hay Cariño" (When there's no Love).

## Suñaykuna

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Marvin Santiago
* Tony Vega
* Andy Montañez
* Gilberto Santa Rosa
* Frankie Ruiz
* Papo Lucca
* Bobby Valentin
* Chucho Avellanet

## Hawa t'inkikuna