open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Álvaro Mutis

**Álvaro Mutis Jaramillo ** sutiyuq runaqa  (*  paqarisqa Bogotá llaqtapi -   wañusqa Mishiku llaqtapi), huk  mama llaqtayuq qillqaqmi yachaqpas qarqan.

 2001 watapis simi kapchiypi Miguel de Cervantes Suñaytam chaskirqan.

Taytanː Santiago Mutis Dávila; Mamanː Carolina Jaramillo Ángel Warmiː Mireya Durán Solano / María Luz Montané / Carmen Miracle Feliú. Churinkunaː 

## Qillqasqankuna
### Harawi
* *La Balanza*, Talleres Prag, Bogotá, 1948 (en colaboración con Carlos Patiño Roselli)
* *Los elementos del desastre*, Losada, Buenos Aires, 1953
* *Un homenaje y siete nocturnos*, Separata revista «Mito», Bogotá, 1955; El Equilibrista, Ciudad de México, 1986
* *Reseña de los hospitales de Ultramar*, Era, Ciudad de México, 1965
* *Los trabajos perdidos*, Era, Ciudad de México, 1965; Bogotá, Universidad Nacional de Colombia, 2005
* *Caravansary*, FCE, Ciudad de México, 1981
* *Los emisarios*, FCE, Ciudad de México, 1984
* 'Crónica regia y alabanza del reino*, Ediciones Papeles Privados, México, [[1985]]

=== Munay qillqa ===
* *Diario de Lecumberri*, 1960
* *La mansión de Araucaíma*, 1973
* *La nieve del almirante*, 1986
* *Ilona llega con la lluvia*, 1988
* *La última escala del Tramp Steamer*, 1988
* *Un bel morir*, 1989
* *Amirbar*, 1990
* *Abdul Bashur, soñador de navíos*, 1990
* *Tríptico de mar y tierra*, 1993
* *Caminos y encuentros de Maqroll el Gaviero*, Editorial Áltera, [[2001]]

;Selecciones, recopilaciones, antologías
* *Summa de Maqroll el Gaviero:  poesía, 1947-1970*, Barcelona, Barral Editores, [[1973]]
* *Poesía y prosa*, Bogotá, Colcultura, 1981
* *Sesenta cuerpos*, selección de [[Jaime Jaramillo Escobar]], Medellín, [[Universidad de Antioquia]], 1985
* *Obra literaria*, Bogotá, Procultura, 1985 (2 vols. v. 1 *Poesía: (1947-1985)*; v. 2 *Prosas*)
* *La muerte del estratega: narraciones, prosas y ensayos*, 1988
* *Antología poética*, 1990, selección de [[Jaime Jaramillo Escobar]], Cali: Fica, 1990
* *Antología*, selección de [[José Balza]], Caracas, Monte Ávila, [[1992]]
* *Summa de Maqroll el Gaviero: poesía 1948-1988*, 1992
* *Empresas y tribulaciones de Maqroll el Gaviero*, Siruela, [[1993]] (2 volúmenes); Alfaguara, [[1996]] y [[2001]] (1 volumen).
* *Obra poética*, Bogotá, Arango editores, 1993
* *Antología personal: (poesía)*, Buenos Aires, Editorial Argonauta, 1995
* *De lecturas y algo del mundo: (1943-1998)*, selección de [[Santiago Mutis]], Bogotá, Seix Barral, [[1999]]
* *Antología*, selección de Enrique Turpin, Plaza y Janés, [[2000]] 
* *Summa de Maqroll el Gaviero: poesía reunida*, Bogotá, Debolsillo, 2008
* *Relatos de mar y tierra*, Bogotá, Debolsillo, 2008 
** Incluye: *Diario de Lecumberri*; *La mansión de Araucaíma*; "Cuatro relatos"; "Algunos textos periodísticos"; "Los textos de Álvar Mattos"; "Un rey mago en Pollensa"
* *Estación México : notas 1943-2000'', selección de Santiago Mutis, Bogotá, Taurus, 2011

## Suñaykuna
* 1988 - Xavier Villaurrutia Suñay
* 1997 - Príncipe de Asturias Suñay
* 1997 -  Reina Frenillo Suñay
* 2001 - Miguel de Cervantes Suñay
* 2002 - Mama llaqtapura Neustadt Suñay

## Kaypipas qhaway
* Simi kapchiy (Kulumbya)
## Hawa t'inkikuna

*
José De Obaldía

**José Domingo De Obaldía Gallegos **  sutiyuq runaqa, (*  paqarisqa  David llaqtapi -  wañusqa Panama llaqtapi).  mama llaqta  pulitiku qarqan. 

1908 watamanta 1910 watakamam ñawpaq kuti Panamapa Umalliqnin karqan.

Taytan: José De Obaldía y OrejuelaMama: Ana María Gallegos.

Ñawpaq warmi: Manuela Jované (wañusqa) / Josefa Jované. .Churinkuna:  .

Yachaywasi: 

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Panama)
 
## Hawa t'inkikuna
Marco Martos

**Marco Gerardo Martos Carrera** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Piwra llaqtapi -  Marco Martos) huk  mama llaqtayuq qillqaq runam, kastilla simipi qillqaqmi.

Taytan: Néstor Samuel Martos Garrido (1903-1973); Mama:  Rosa Clementina Carrera Ubillús de Martos (1907-1958). Warmi: Carmen CastañedaChurikuna: (3).

Alma mater: Mama Llaqtap San Markus Hatun Yachay Sunturnin.
## Qillqasqankuna
## Obras
* *Biblioteca del mar.* (Lima: Vicio Perpetuo Vicio Perfecto. 2013)
* *Vespertilio.* (Lima: Vicio Perpetuo Vicio Perfecto. 2012)
* *Vértigo.* (Lima: Vicio Perpetuo Vicio Perfecto. 2012)
* *Poemario Dante y Virgilio. Iban oscuros en la profunda noche*. (Lima: Universidad San Martín de Porres. 2008)
* *Aunque es de noche.* (Lima: Hipocampo. 2006)
* *Dondoneo.* (Lima: Universidad Nacional Mayor de San Marcos. 2004)
* *Jaque perpetuo.* (Lima: Pontificia Universidad Católica del Perú. 2003)
* *El monje de Praga.* (Lima: Hipocampo. 2003)
* *Sílabas de la música.* (Lima: LIRSUR. 2002)
* *El mar de las tinieblas.* (Lima: El Caballo Rojo-Atenea. 1999)
* *Al leve reino.* (Obra poética 1965-1996) (Lima: Peisa. 1996)
* *Cabellera de Berenice.* (Trujillo: SEA-Municipalidad Provincial de Trujillo-Casa del artista. 1991)
* *Muestra de arte rupestre.* (Lima: Instituto Nacional de Cultura. 1990)
* *Carpe diem/El silbo de los aires amorosos.* (Lima: CEPES. 1981)
* *Carpe diem.* (Lima: Haraui. 1979)
* *Donde no se ama.* (Lima: Milla Batres. 1974)
* *[[Cuaderno de quejas y contentamientos]]* (Lima: CMB. 1969)
* *[[Casa nuestra.]]* (Lima: Ediciones de la Rama Florida. 1965)
* *[[Máscaras de Roma.]]* (Lima: Grupo editorial Caja Negra. 2015
* *[[Libro de Animales.]]* (Lima: Callao. 2016

## Suñaykuna
*  2013ː Premio Nacional de Poesía.
## Kaypipas qhaway
* Simi kapchiy (Piruw)

## Hawa t'inkikuna
Carlos Antonio Mendoza

**Carlos Antonio Mendoza**  sutiyuq runaqa, (*  paqarisqa  Panama llaqta llaqtapi -  wañusqa Panama llaqtapi).  mama llaqta willay kamayuq wan pulitiku qarqan. 

1910 wata ñawpaq kuti Panamapa Umalliqnin karqan.

Taytan:  Mama:  .

Ñawpaq warmi: Rita Barsallo.Churinkuna:  Josefa María, Carlos Ernesto, Ernestina Carlota, Juan Antonio, Silvia Rosa wan María Isabel.

Yachaywasi: 

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Panama)
* Belisario Porras
* Benjamín Herrera
* Domingo Díaz

## Hawa t'inkikuna
Federico Boyd

**Federico Augusto Boyd López**  sutiyuq runaqa, (*  paqarisqa  Panama llaqta llaqtapi -  wañusqa Panama llaqtapi).  mama llaqta taripay amachaq wan pulitiku qarqan. 

1910 wata ñawpaq kuti Panamapa Umalliqnin karqan.

Taytan:  Archibaldo B. Boyd  Mama: María López de Boyd.

Ñawpaq warmi:  .Churinkuna:   .

Yachaywasi: 

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Panama)
* Belisario Porras
* José Agustín Arango
* Tomás Arias

## Hawa t'inkikuna
Pablo Arosemena

**Pablo Arosemena Alba**  sutiyuq runaqa, (*  paqarisqa  Panama llaqtapi -  wañusqa Panama llaqtapi).  mama llaqta willay kamayuq, taripay amachaq wan pulitiku qarqan. 

1910 watamanta 1912 watakama ñawpaq kuti Panamapa Umalliqnin karqan.

Taytan:  Arosemena Mama: Alba.

Ñawpaq warmi: Matilde Picón Herrera /Ramona Forte Zapata .Churinkuna: (11)  .

Yachaywasi: 

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Panama)
 

## Hawa t'inkikuna
Ramón Maximiliano Valdés

**Ramón Maximiliano Valdés Arce**  sutiyuq runaqa, (*  paqarisqa  Penonomé llaqtapi -  wañusqa Panama llaqtapi).  mama llaqta qillqaq wan pulitiku qarqan. 

1916 watamanta 1918 watakama ñawpaq kuti Panamapa Umalliqnin karqan.

Taytan:  Valdés Mama: Arce.

Ñawpaq warmi: Diana Dutary Pérez.Churinkuna: (3) Elena, Diana wan Carmen Raquel.

Yachaywasi: 

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Panama)
* Carlos Antonio Mendoza
* Rodolfo Chiari 

## Hawa t'inkikuna
Richard Arce Cáceres

**Richard Arce Cáceres** sutiyuq runaqa ( paqarisqa Antawaylla llaqtapi, Apurimaq suyupi) huk piruwanu  pulitikum, inhinyirupas. 2016 watamantapacha piruwanu kunrisistam kachkan.

## Kawsaynin
Richardqa Antawayllapi *Juan Espinoza Medrano* nisqa primarya yachay wasipi, *Juan Espinoza Hedra*, *Juan Pablo II* nisqa sikundarya yachay wasikunapim yachaqarqan, chaymantataq Universidad de Lima nisqapi *Ingeniería Industrial* nisqatam, inhinyiru bachiller tukuspa. Chaymanta Kururay, Muyuriq pacha *(Desarrollo y Medio Ambiente)* nisqata Louvain Llaqtap Kathuliku Yachay Sunturninpi, *Gerencia Social, Gobernabilidad, Gerencia Política* nisqakunatataq Piruwanu Puntifisya Kathuliku Yachay Sunturpim istudyarqan. Hinaspam huk ruruchinakunapim llamk'arqan, Antawayllapi APEMIPE (2000-2001), *Centro DEA Apurímac* (2011-2013), ACDA (Piruwpa rantichaqnin, 2004, 2010), Qusqupi ARARIWA (2002, 2004) nisqakunapi.

2010 watapi Apurimaq suyupi Apurimaq Qichwa Chayaqiy Rikcharimuy *(Movimiento de Integración Kechwa Apurímac)* wankurikuspa Apurimaq suyu akllanakuykunapi suyu umallinata mañaspa manam atirqanchu, manapas Piruwpaq Huñupaq 2014 watapi atispa. Chay partidupi 2014 watamanta 2015 watakama wankurisqa karqan. 2016 watapitaq *[[Frente Amplio por Justicia, Vida y Libertad]]* nisqapaq Piruwanu Kunrisuman akllasqa karqan Apurimaq suyupi.

## Hawa t'inkikuna
* Ficha en JNE
* Voto informado

## Pukyukuna
Wilbert Rozas Beltrán

**Wilbert Rozas Beltrán** sutiyuq runaqa ( paqarisqa Qusqu llaqtapi) huk piruwanu  pulitikum, chakra kamaqpas. 2016 watamantapacha piruwanu kunrisistam kachkan.

## Kawsaynin
Wilbertqa Qusqupi *Tupaq Amaru 760* nisqa primarya yachay wasipi, *Colegio Nacional de Ciencias del Cusco* nisqa sikundarya yachay wasipim yachaqarqan., chaymantataq Mama Llaqtap San Antonio Abad Yachay Sunturninpi Chakra kamaytam. Hinaspam 

1993 watapi Runakunapaq Chakraruna Hukkay Rikch'arimuy *(Movimiento Unidad Campesina Popular)* nisqapi wankurikusqa kaspa Limatampu distritup kurakanmi akllasqa tukurqan, 1996, 1999 watakunapi Ayllu Rikch'arimuy *(Movimiento Ayllu)* nisqapaq musuqmanta akllasqa kaspa. 2003 watapitaq Ayllu Rikcharimuypaq Anta pruwinsyap kurakan akllasqa karqan. 1997 watamanta 2000 watakama *Partido Unificado Mariateguista* nisqap Sapsi Qillqakamayuqninmi *(Secretario General)*, 2008 watamanta 2009 watakamataq Piruwanu Susyalista Patridu *(Partido Socialista Peruano)* nisqap mamallaqta qatiq qillqakamayuqninmi karqan. Chay partidupaqqa 2007 musuqmanta Antap kurakanmi akllasqa karqan, 2010 watakama kaspa.

2010 watapi Allpawan Qispi kay Kachariq Rikch'arimuy *(Movimiento Independiente Tierra y Libertad)* nisqapi wankurikuspa Qusqu suyu akllanakuykunapi suyu umallinata mañaspa manam atirqanchu. 2016 watapitaq *[[Frente Amplio por Justicia, Vida y Libertad]]* nisqapaq Piruwanu Kunrisuman akllasqa karqan Qusqu suyupi.

## Hawa t'inkikuna
* JNE Hoja de Vida
* Blog Tierra y Libertad
Indira Huilca Flores

**Indira Isabel Huilca Flores** sutiyuq warmiqa ( watapi paqarisqa La Victoria distritupi, Lima pruwinsyapi) huk piruwanu  pulitiku warmim, waki yachaqmi *(socióloga)*, *[[Frente Amplio por Justicia, Vida y Libertad|Frente Amplio]]* nisqapi wankurisqa.

Indiraqa 2016 watapi *Frente Amplio por Justicia, Vida y Libertad* nisqa partidu huñupi wankurikuspa Piruwpa Kunrisunman akllasqa karqan Lima Qhapaq llaqta suyupi.

Indirap taytanqa Pedro Huilca Tecse sutiyuq sindikalistam karqan, mamantaq Martha Flores Gutiérrez sutiyuqmi.

## Hawa t'inkikuna
Wakinchaypaq Piruwanukuna

**Wakinchaypaq Piruwanukuna**, kastilla simipi **Peruanos Por el Kambio** nisqaqa huk piruwanu partidum, Pedro Pablo Kuczynski-p kamarisqan 2014 watapi. **P**eruanos **P**or el **K**ambio nisqap sutinpa pisichaninqa **PPK** **P**edro **P**ablo **K**uczynskippas pisichayninmi.

2016 watapi Pedro Pablo Kuczynski umallinapaq akllanakuykunapi yallinakurqan, iskay ñiqin muyuypi Keiko Fujimorita atipaspa Piruwpa Umalliqnin tukuspa. Rimana huñunakuypaqtaq manam chay hinata ayparqan. Kunan Piruwanu Kunrisupi lliwmanta kimsa ñiqinllam aswan kunristayuq kachkan, tukuy 130 kunrisistapura 18 PPK kunrisista. Kunrisupi huñunpa pusaqninkunaqa Carlos Bruce, Salvador Heresi Chicoma. Partidup umalliqninqa Gilbert Violeta, sapsi qillqakamayuqnintaq Salvador Heresim.
Runanaq Kallpa

**Runanaq Kallpa** (kastilla simipi: **Fuerza Popular**) nisqaqa huk piruwanu partidum, *[[Alberto Fujimori|fujimorista]]* nisqa, 2010 watapi kamarisqa.

Runanaq Kallpap pusaqninqa Alberto Fujimorip ususunmi, Keiko Fujimorim. Keikoqa iskay kutiña - 2011, 2016 watakunapi - umallinapaq rimana huñunakuypaqpas akllanakuykunapi yallinakurqan, iskay ñiqin muyuyman aypaspa, chaymantataq mana atispa. Kunan Piruwanu Kunrisupitaq lliwmanta aswan kunristayuqmi kachkan, tukuy 130 kunrisistapura 72 fujimoristam. 

Kunrisupi huñunpa pusaqninkunaqaː Aguilar Montenegro Wilmer, Albrecht Rodríguez Víctor Augusto,
Alcalá Mateo Percy Eloy, Alcorta Suero María Lourdes Pía Luisa, Ananculi Gómez Betty Gladys, Andrade Salguero de Álvarez Gladys Griselda, Aramayo Gaona Alejandra, Arimborgo Guerra Tamar, Ávila Rojas Lucio, Bartra Barriga Rosa María, Becerril Rodríguez Héctor Virgilio, Beteta Rubín Karina Juliza, Bocangel Weydert Guillermo Augusto, Bustos Espinoza Estelita Sonia, Castro Grández Miguel Antonio, Chacón De Vettori Cecilia Isabel, Chihuán Ramos Leyla Felícita, Cuadros Candia Nelly Lady, Del Águila Cárdenas Juan Carlos, Dipas Huamán Joaquín, Domínguez Herrera Carlos Alberto, Donayre Pasquel Patricia Elizabeth, Echevarría Huamán Sonia Rosario, Elías Ávalos Miguel Ángel, Figueroa Minaya Modesto, Fujimori Higuchi Kenji Gerardo, Galarreta Velarde Luis Fernando, Galván Vento Clayton Flavio, García Jiménez Maritza Matilde, Gonzales Ardiles Juan Carlos Eugenio, Herrera Arévalo Marita, Lazo Julca Israel Tito, Letona Pereyra María Úrsula Ingrid, Lizana Santos Mártires, López Vilela Luis Humberto, Mamani Colquehuanca Moíses, Mantilla Medina Mario Fidel, Martorell Sobero Guillermo Hernán, Melgar Valdez Elard Galo, Melgarejo Páucar María Cristina, Miyashiro Arashiro Marco Enrique, Monterola Abregu Wuilian Alfonso, Noceda Chiang Paloma Rosa, Palma Mendoza José Marvín, Palomino Ortiz Dalmiro Feliciano, Pariona Galindo Federico, Petrozzi Franco Francisco Enrique Hugo, Ponce Villarreal de Vargas Yesenia, Ramírez Gamarra Osías, Ramírez Tandazo Bienvenido, Reátegui Flores Rolando, Robles Uribe Lizbeth Hilda, Saavedra Vela Esther, Salaverry Villa Daniel Enrique, Salazar De La Torre Milagros Emperatriz, Salazar Miranda Octavio Edilberto, Salgado Rubianes Luz Filomena, Sarmiento Betancourt Freddy Fernando, Schaefer Cuculiza Karla Melissa, Segura Izquierdo César Antonio, Takayama Jiménez Milagros, Tapia Bernal Segundo Leocadio, Ticlla Rafael Carlos Humberto, Torres Morales Miguel Ángel, Trujillo Zegarra Gilmer, Tubino Arias Schreiber Carlos Mario Del Carmen, Ushñahua Huasanga Glider Agustín, Ventura Angel Roy Ernesto, Vergara Pinto Edwin, Villavicencio Cárdenas Francisco Javier, Yika García Luis Alberto, Yuyes Meza Juan Carlo.

## Kaypipas qhaway
Wiñay kawsay (Piruw)
Marisa Glave Remy

**Marisa Glave Remy** sutiyuq warmiqa ( watapi paqarisqa La Victoria distritupi, Lima pruwinsyapi) huk piruwanu  pulitiku warmim, waki yachaqmi *(socióloga)*, *[[Allpawan Qispi kay Rikch'arimuy|Tierra y Libertad]]* nisqa partidupi, *[[Frente Amplio por Justicia, Vida y Libertad|Frente Amplio]]* nisqapipas wankurisqa.

## Kawsaynin
Marisqa Limapi *[[Colegio Sagrados Corazones Recoleta]]* nisqapi yachaqarqan, chaymantataq *[[Pontificia Universidad Católica del Perú]]* nisqapi waki yachayta istudyarqan, bachiller tukuspa. Hinaspam Limapi *Universidad Continental de Ciencias e Ingeniería* yachaqarqa magistra tukuspa, chaymanta *Universidad Autónoma de Barcelona* nisqapi.

2007 watapi Piruwanu Nasyunalista Partidupi wankurikuspa Lima Qhapaq llaqta suyupi llaqta kunaq akllasqa karqan. 2010 watapi *Tierra y Libertad* nisqapi wankurikurqan. Chaypacha musuqmanta llaqta kunaq akllasqa karqan, chaypi 2013 watakama kakusqa. 2013 watapi Lima runakuna tukuy Lima kunaqkunata qarquna akllanakuywan kunaymanta qarqurqan, paypura Marisatapas, manataq Susana Villarán sutiyuq kurakatachu.

Marisaqa 2016 watapi *Frente Amplio por Justicia, Vida y Libertad* nisqa partidu huñupi wankurikuspa Piruwpa Kunrisunman akllasqa karqan Lima Qhapaq llaqta suyupi. Kunanqa kunrisupi *Frente Amplio* nisqap huñunpa pusaqninmi kachkan.

## Ayllun
Marisap taytanqa Luis Miguel Glave Testino, mamanqa María Isabel Remy Simatovicmi.

## Hawa t'inkikuna
* JNE Hoja de vida
Ban Ki-moon

**Ban Ki-moon** (Hangul: 반기문; hanja: 潘基文) sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Eumseong-gunpi -   ), huk  mama llaqtayuq pulitikumi wan diplumatiqu qarqan.

2004 watamanta 2006 watakama Tayhan Republika Hawa ministru. 

2007 watamanta 2016 watakama Huñusqa Nasyunkunap huk Sapsi Qillqakamayuqninmi karqan.

Warmi: Yoo Soon-taekChurinkuna: (3) Seon-yong (1972), Woo-hyun (1974) wan Hyun-hee (1976).

Alma materː Mama Llaqtap Siul Yachay Sunturnin.

## Kaypipas qhaway
* Huñusqa Nasyunkuna 

## Hawa t'inkikuna

* Sapsi Sikritaryuninmi Ban Ki-moon- Runa llahtah wawankunamanta rimarin
Mohamed ElBaradei

**Mohamed Mustafa ElBaradei ([[arabya simi]]: محمد مصطفى البرادعى‎‎)**   sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Qahira llaqtapi -   ), huk  mama llaqtayuq taripay amachaq, diplumatikuq wan pulitiku qarqan.

 Nobel Suñay Qasikaypi chaskirqan. 2005 watapiqa chiqniq.

Alma mater: Qahira Yachay Sunturnin.

Taytan: Mostafa ElBaradei; Maman:  Warmi: Aida El-KachefChurinkuna: (2) Laila wan Mostafa.
 
## Qillqasqankuna
* El Baradei, Mohamed. The Age of Deception: Nuclear Diplomacy in Treacherous Times. New York: Metropolitan Books/Henry Holt and Co, 2011. ISBN 9780805093506  
* El Baradei, Mohamed, E. I. Nwogugu, and John M. Rames., editors. The International Law of Nuclear Energy: Basic Documents. Dordrecht: M. Nijhoff, 1993.2 v.ISBN 9780792317470
* El Baradei, Mohamed. Atoms for Peace: A Pictorial History of the International Atomic Energy Agency, 1957-2007. Vienna: International Atomic Energy Agency, 2007. ISBN 9789201038074

## Suñaykuna
*  Suñay
## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Ihiptu) 
* Adly Mansour 
## Hawa t'inkikuna
Al Gore

**Albert Arnold Gore, Jr.** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Washington llaqtapi -   ), huk USA Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitiku qarqan.

 Nobel Suñay Qasikaypi chaskirqan. 2007 watapiqa chiqniq.

Taytanː Albert Gore, Sr.; Mamanː Pauline LaFon Gore Warmi: Mary Elizabeth Tipper GoreChurinkuna: Karenna (1973), Kristin (1977), Sarah (1979) wan Albert III (1982)..

Alma mater: Harvard Yachay Sunturnin.

1993 watamanta 2001 watakama Hukllachasqa Amirika Suyukuna Umalliq rantip.

## Kaypipas qhaway
* Hukllachasqa Amirika Suyukunapa wiñay kawsanin 
* Bill Clinton
 
## Hawa t'inkikuna
Muhammad Yunus

**Muhammad Yunus** (banla simiː মুহাম্মদ ইউনুস) sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Chittagong llaqtapi -   ), huk  mama llaqtayuq ruruchiq, musikuq, qullqi wasi runaq wan pulitiku qarqan.

 Nobel Suñay Qasikaypi chaskirqan. 2006 watapiqa chiqniq.

Taytanː Hazi Dula Mia Shoudagar; Mamanː Sufia KhatunWarmi: Vera Forostenko / Afrozi YunusChurinkuna: Monica Forostenko Yunus wan Deena Afroz Yunus.
 
## Qillqasqankuna
* Tres Granjeros de Jobra; Departamento de Economía, Universidad de Chittagong; 1974
* Planeando en Bangladesh: Formato, Técnica y Prioridad, y otros ensayos; Proyecto de Estudios Rurales, Departamento de Economía de la Universidad de Chittagong; 1976
* Jorimon y Otros: Caras de la Pobreza (co-autoría: Saiyada Manajurula Isalama, Arifa Rahman); Banco Grammen, 1991
* Banco Grameen, como Yo lo veo; Banco Grameen; 1994
* Banquero de los Pobres: Micro-Préstamos y la Batalla En contra la Pobreza Mundial; Public Affairs; 2003; ISBN 978-1-58648-198-8
* Creando un Mundo Sin Pobreza: Negocios Sociales y el Futuro del Capitalismo; Public Affairs; 2008; ISBN 978-1-58648-493-4
* Construyendo Negocios Sociales: La Nueva Forma de Capitalismo que Sirve a las Necesidades Más Importantes de La Humanidad";132 Public Affairs; 2010; ISBN 978-1-58648-824-6

## Suñaykuna
* 1984 Ramon Magsaysay Suñay
## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Banladish) 
  
## Hawa t'inkikuna
Shirin Ebadi

**Shirin Ebadi ([[pharsi simi]]: شيرين عبادى‎‎ Širin Ebādi‎)**   sutiyuq warmiqa (*  paqarisqa Hamadan llaqtapi -   ), huk  mama llaqtayuq taripay amachaq wan taripakuq qarqan.

 Nobel Suñay Qasikaypi chaskirqan. 2003 watapiqa chiqniq.

Alma mater: Tehran Yachay Sunturnin.

Taytan: Mohammad Ali Ebadi; Maman:  Qusan:  Churinkuna: ( )  .
 
## Qillqasqankuna
*  One Woman's Journey to Reclaim Her Life and Country (2007) ISBN 978-0-676-97802-5
*  Refugee Rights in Iran (2008) ISBN 978-0-86356-678-3
*  The Golden Cage: Three brothers, Three choices, One destiny (2011) ISBN 978-0-9798456-4-2
*  Until We Are Free (2016) ISBN 9780812998870

## Suñaykuna
*  2001 Rafto Suñay
## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Iran) 

## Hawa t'inkikuna
Joseph Rotblat

**Joseph Rotblat**  sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Warszawa llaqtapi -   wañusqa London llaqtapi  ), huk  mama llaqtayuq pachaykamay, yachaq wan pulitiku qarqan.

 Nobel Suñay Qasikaypi chaskirqan. 1995 watapiqa chiqniq.

Taytanː Zygmunt Rotblat; Mamanː  Warmi: Tola Gryn Churinkuna:  .
 
## Qillqasqankuna
*  

## Suñaykuna
*  1998 KCMG Suñay
*  1995 Nobel Suñay
*  1992 Albert Einstein Suñay

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Pulunya) 
  
## Hawa t'inkikuna
Ernesto Teodoro Moneta

**Ernesto Teodoro Moneta**  sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Milano llaqtapi -   wañusqa Milano llaqtapi), huk  mama llaqtayuq willay kamayuq qarqan.

 Nobel Suñay Qasikaypi chaskirqan. 1907 watapiqa chiqniq.

Taytanː  Moneta; Mamanː  Warmi:  Churinkuna:  .
 
## Qillqasqankuna
*  

## Suñaykuna
*  1907 Nobel Suñay

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Italya) 
  
## Hawa t'inkikuna
Georges Pire

**Georges Charles Ghislain Clement Pire**  sutiyuq runaqa icha **Dominique Pire** (*  paqarisqa Dinant llaqtapi - †  wañusqa Leuven llaqtapi), huk  mama llaqtayuq taytakura duminikanu, Dyusmanta yachachiq qarqan.

 Nobel Suñay Qasikaypi chaskirqan. 1958 watapiqa chiqniq.

Alma materː Santu Tommaso d'Aquino Yachay Sunturnin wan Lovein Kathuliku Yachay Sunturnin.

Taytanː Georges Pire; Mamanː Berthe Ravet.  

## Qillqasqankuna
*  

## Suñaykuna
*  1958 Nobel Suñay

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Bilhika) 

## Hawa t'inkikuna

* Nobel prize (inlish simipi)
Philip J. Noel-Baker

**Philip John Noel-Baker**  sutiyuq runaqa (*  paqarisqa London llaqtapi - †  wañusqa Westminster llaqtapi), huk  mama llaqtayuq diplumatiku, kallpanakuyuq wan pulitiku qarqan.

 Nobel Suñay Qasikaypi chaskirqan. 1959 watapiqa chiqniq.

Taytanː  Joseph Allen Baker; Mamanː  Elizabeth Balmer MoscripWarmi:  Churinkuna:  .
 
## Qillqasqankuna
*  

## Suñaykuna
*  1959 Nobel Suñay

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Hukllachasqa Qhapaq Suyu) 
  
## Hawa t'inkikuna
Albert John Lutuli

**Albert John Lutuli**  sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Bulawayo llaqtapi - †  wañusqa Stanger llaqtapi), huk  mama llaqtayuq yachachiq wan pulitiku qarqan.

 Nobel Suñay Qasikaypi chaskirqan. 1960 watapiqa chiqniq.

Taytanː  John Bunyan Lutuli; Mamanː Mtonya Gumede  Warmi: Nokukhanya Bhengu Churinkuna:  .
 
## Qillqasqankuna
*  

## Suñaykuna
*  1960 Nobel Suñay

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Urin Aphrika) 
  
## Hawa t'inkikuna
Donald Trump

**Runal Taram** icha **Donald John Trump** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Musuq York llaqtapi, Musuq York suyupi, Hukllachasqa Amirika Mamallaqtakunapi) huk manta qhatuq, kawpaq ima runam. 2016 watapi Hukllachasqa Amirika Mamallaqtakunap 45 kaq umalliqninman akllasqa karqan, 2017 watamanta 2021 watakama umalliq kananpaq, Hillary Clintonta atipaspa.

## Hawa t'inkikuna
Pacha k'allampa

**Pacha k'allampa** icha **Yana wiksa-wiksa** (*Morchella elata*) nisqaqa huk rikch'aq k'allampam, mikhunallam, rikch'aq wiksa-wiksam. Wayaqacha k'allampakunamanmi kapun.

## Pukyukuna


## Hawa t'inkikuna
Wiksa-wiksa

**Wiksa-wiksa** (genus *Morchella*) nisqaqa huk rikch'ana k'allampakunam, mikhunallam. Wayaqacha k'allampakunamanmi kapun.

## Huk rikch'aqkuna
* Pacha k'allampa icha Yana wiksa-wiksa (*Morchella elata*)
* Paqu wiksa-wiksa (*Morchella esculenta*)

## Pukyukuna


## Hawa t'inkikuna
Chuychuka

**Chuychuka** icha **Wila-wila** (*Coprinus comatus*) nisqaqa huk tiksicha k'allampam, wayllakunapi wiñaq. Mikhuna k'allampam.

## Hawa t'inkikuna

## Pukyukuna
Chuchuqa

**Chuchuqa** (*Infundibulicybe gibba* syn. *Clitocybe gibba*) nisqaqa huk tiksicha k'allampam, qhichwa suyupi sach'a-sach'akunapi wiñaq. Mikhuna k'allampam.

## Hawa t'inkikuna

## Pukyukuna
Inka quncha

**Inka quncha** (*Leucopaxillus giganteus* syn. *Clitocybe gigantea*) nisqaqa huk tiksicha k'allampam, wayllakunapi wiñaq. Mikhuna k'allampam.

## Hawa t'inkikuna

## Pukyukuna
Llanka quncha

**Llanka quncha** icha **Quncha** (**Q'uncha**) chaylla (*Pleurocollybia cibaria*) nisqaqa huk rikch'aq k'allampam, mikhunallam. Tiksicha k'allampakunamanmi kapun.

## Pukyukuna


## Hawa t'inkikuna
Paku

*huk k'allampakunap sutin:
****[[Kulli paku]]** (*Calvatia cyathiformis*);
****[[Hatun paku]]** (*Calvatia gigantea*);
****[[Waylla quncha]]** (*Agaricus campestris*)
****[[Wantuna paku]]** (*Conocybe cyanopus*);
***[[Paku wik'uña]]**, paquchapawam wik'uñap uñan;
***[[Paqucha]]**;
***[[P'aqu]]** llimphi (kichwa rimaypi)
Rikch'aq kawsanakuy

**Rikch'aq kawsanakuy** (*simbiosis*, συμβίωσις) nisqapiqa iskay rikch'aqman kapuq kawsaqkuna kawsanakunmi, llapanmi chitakuspan, hawmakuspan. Mana atamchaypi hinam, manam mayqinpas huktapas waqllichinchu, yanapanakullankum.

Rikch'aq kawsanakuqkunaqa uywakunam, yurakunam, k'allampakunam, añakikunapas, ahinataq kusma qarapi kawsanakuq k'allampapas laqupas icha k'allampa saphi nisqapi kawsanakuq k'allampapas yurapas.

## Hawa t'inkikuna
K'allampa saphi

**K'allampa saphi** (*mykorriza*, μυκόρριζα) nisqapiqa k'allampa sach'awan icha huk yurawan  kawsanakunmi. K'allampa q'aytukunam wiñan yurap saphinpi. Llapan kawsanakuqmi chitanakun, hawmakuspan: K'allampaqa yurata yanapan allpamanta iyunkunata (wanuchanakunata: phusphuru, qullpachaq, isku (kalsyu), kalyu) hurquywan, yurataq inti wayllaywan rurasqa k'illimsayakukunatam k'allampaman quykun. Huk k'allampakunam, yurakunapas mana k'allampa saphiwan kaptinqa manam kawsayta atinmanchu - kamachi kawsanakuqmi.

## Layakuna
Hawa k'allampa saphi: K'allampa q'aytukunaqa yurap kawsaykuqkunap chawpillanpi wiñan, manataqmi kawsaykuqkuanp ukhunpichu. Ahinataq awidul (*Betula*) nisqawan *[[Amanita muscaria]]*, pinu (*Pinus*) nisqawan *[[Lactarius deliciosus]]*.

Ukhu k'allampa saphi: K'allampa q'aytukunaqa yurap kawsaykuqkunap ukhunpipas wiñan. Ahinataq arsi (*Acer*) nisqawan t'inki k'allampakuna, kawallu kastaña (*Aesculus*) nisqawan t'inki k'allampakuna.

K'allmaykuq k'allampa saphi: K'allampa q'aytukunaqa yurap kawsaykuqkunap ukhunpi wiñaspa k'allmacha-k'allmachakunatam ruraykun. Ahinataq triyupi huk riwikunapi, qachu yura (*Poaeceae*) nisqapi wiñaq k'allmaykuq saphi k'allampakuna (*Glomeromycetes*).

## Hawa t'inkikuna
K'allmaykuq saphi k'allampa

**K'allmaykuq saphi k'allampa** *(Glomeromycota, Glomeromycetes)* nisqakunaqa k'allmaykuq k'allampa saphi nisqallapi kawsanakuq k'allampakunam. K'allampa q'aytunkunaqa yurap kawsaykuqkunap ukhullanpi wiñaspa k'allmacha-k'allmachakunatam ruraykun, ahinataq triyupi huk riwikunapi, qachu yura (*Poaceae*) nisqapi.

## Hawa t'inkikuna

## Pukyukuna
Mankacha k'allampa

**Mankacha k'allampa** *(Chytridiomycota)* nisqakunaqa k'allampakunam. "Mankacha" nisqa muruchachaqninkunapi iskay asutichayuq, kuyuq muruchakunatam ruraykun. Achka rikch'aqninkunaqa ancha ch'iñichalla kaspa mana rikullam, achkakunaqa mana k'allampa puquyniyuq k'allampakunam.

## Hawa t'inkikuna

## Pukyukuna
K'allampa q'aytu

**K'allampa q'aytu**, **hipha** icha **ipha** (υφή) nisqaqa k'allampap tiksi kurku yawrinmi. Hiphaqa ancha ñañullam, watu hinapi qati-qatiqlla kawsaykuqkunam, rakinakuq ukhu pirqakunayuq icha mana ukhu pirqayuq, ancha karuman wiñaq. K'allampa q'aytukunap llikanqa k'allampa llikam ninchik.

## Hawa t'inkikuna
K'allampa llika

**K'allampa llika** *(misilyu, micelio)* nisqaqa k'allampap achka k'allampa q'aytunkunam, k'allampa kurkunmi.

## Hawa t'inkikuna
Muruchachaq

**Muruchachaq** (latin simipi: *sporangium*, grigu simimanta: *σπόρος [spóros]* "murucha" + *αγγείον [angeíon]* "manka") nisqapiqa yurakuna, k'allampakuna muruchankunatam paqarichin.

## Hawa t'inkikuna
Guillermo Vilas

**Guillermo Vilas** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Buenos Aires llaqtapi - ), huk  mama llaqtap kurku kallpanchaq.

Tayta:José Roque Vilas, Mama:  Maruxa. Warmi: Phiangphathu Khumueang (2005-)Churinkuna: Andanin (2003), Intila (2010) wan Lalindao (2011). 

Yachay wasi:  .

## Suñaykuna
* Konex Suñay
* Olimpia Suñay
## Kaypipas qhaway
* José Luis Clerc
* Jimmy Connors
* Ivan Lendl
* John McEnroe
* Roger Federer
* Pete Sampras
* Björn Borg
* Ashley Cooper
* Ilie Năstase
## Willay pukyukuna

## Hawa t'inkikuna

*  Uficial Qillqa web (inlish simipi)
* Perfil ATP (inlish simipi)
Albertus Magnus

**Albertus Magnus Santu, OP** (kastilla simipi: San Alberto Magno, OP),  sutiyuq runaqa (* 1193 watapi paqarisqa Lauingen llaqtapi - †  wañusqa Köln llaqtapi) huk Yachay wayllukuyuq, Dyusmanta yachachiq, Allpa saywachi yachaq, kathuliku taytakura, Hatun yaya wan Santu karqan.

15 ñiqin ayamarq'a  killapi San Albertus Magnus raymi p'unchawninmi.

Alma mater Padova Yachay Sunturnin.

Tayta:  ; Mama:.

## Kaypipas qhaway
* Kathuliku inlisya
* Arsiniku
* Tommaso d'Aquino
* Domingo de Guzmán

## Hawa t'inkikuna

* *[http://www.dominicos.org/grandes-figuras/santos/san-alberto-magno Albertus Magnus]* — Dominicos.org
* Albertus Magnus en la Biblioteca Upasika
* ''Virtue of Herbs, Stones'' (piedras preciosas) ''and Certain Beasts'' — Albertus Magnus qillqanmi, publicado en Inlatirra, 1604
* Audiencia general del Papa Benedicto XVI, del 24 de marzo de 2010, donde presenta a San Alberto Magno, el científico y el santo
* Artículo de D. Chenu sobre Alberto Magno en ''Gran Enciclopedia Rialp''.
*Obras de Alberto Magno en el Somni en su colección del duque de Calabria.
**Alberti Magni De laudibus beate Mariae Virginis, códice italiano de 1476 digitalizado que transcribe íntegramente su obra *Liber de laudibus gloriosissime Dei genitricis Marie*. 
**Albertus Magnus De mirabili scientia Dei, códice italiano de 1484 digitalizado que transcribe la primera parte de la *Summa Theologicae*  Albertus Magnus.
Ransisku Salesmanta

**Ransisku Salesmanta** santu, (ransiya simipi François de Sales; kastilla simipi: Francisco de Satles)  sutiyuq runaqa, (*  paqarisqa Sales llaqtapi - †  wañusqa Lyon llaqtapi) huk  mama llaqtayuq Dyusmanta yachachiq, kathuliku taytakura, Hatun yaya wan Santu karqan.

 Santu Ransisku Salesmanta raymi p'unchawninmi.

Taytan: François de Sales de Boisy; Maman: Françoise de Sionnaz.

## Qillqasqankuna
* *Controversias*, que son los folletos que San Francisco repartía casa por casa en Chablais, folletos que el celoso misionero distribuía entre los habitantes del Chablais, tratando principalmente de refutar las ideas calvinistas, y resaltando la defensa de la primacía de Simón Pedro.
* *Defensa del estandarte de la Cruz*.
* *Introducción a la vida devota* (1604).
* *Tratado del amor de Dios*.
* *Conferencias espirituales*, una colección que las *Hermanas de la Visitación* conservaron cuando el santo iba a visitarlas y a conversar con ellas.
* *Colección de sermones*.
* *Colección de cartas*.
* *Colección de tratados y opúsculos*.

## Kaypipas qhaway
* Kathuliku inlisya
* Felix Valoismanta
* Huwan Bawtista Kunsipsyunmanta
* Jean-Marie Vianney
* Giovanni Bosco

## Hawa t'inkikuna

* [ ] - Uficial web.  (ransiya simipi)
Ignacio Ellacuría

**Ignacio Ellacuría Beascoechea S.J.** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Portugalete llaqtapi - †  wañusqa San Salvador llaqtapi) huk  mama llaqtap qillqaq, yachay wayllukuq, kathuliku taytakura, Dyusmanta yachachiq wan  Qispichiy yaya yachay nisqamanta yachaqmi..

José Simeón Cañas Yachay Sunturninpi Rector

1989 Ignacio Ellacuría illapachkanku

Taytan: Ellacuría; Maman: Beascochea. 

## Qilqasqankuna
* Filosofía y Política, 1972.
* Universidad y Política, 1980.
* El objeto de la Filosofía, 1981.
* Función Liberadora de la Filosofía, 1985.
* Centroamérica como problema, 1986.
* «A sus ordenes, mi capital», en Veinte años de historia en El Salvador (1969-1989), tomo I, UCA Editores, San Salvador, 1991.
## Suñaykuna

 
## Kaypipas qhaway
* Kathuliku Inlisya

## Hawa t'inkikuna
Luis Chávez y González

**Luis Chávez y González** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa El Rosario llaqtapi - †  wañusqa Mejicanos llaqtapi) huk  mama llaqtap kathuliku taytakura wan Uma Hatun yaya San Salvadorpi karqan.

San Salvadorpi Uma Hatun yaya (1938-1977)

Taytan: Chávez; Maman: González. 

## Qilqasqankuna
## Suñaykuna
 
 
## Kaypipas qhaway
* Kathuliku Inlisya

## Hawa t'inkikuna
* Ficha episcopal (en inglés)
* Proceso de canonización de monseñor Chávez
Miguel Miranda y Gómez

**Miguel Darío Miranda y Gómez** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa León llaqtapi -  †  wañusqa Mishiku llaqtapi) huk  mama llaqtayuq kathuliku taytakura wan Uma Hatun yaya Miihiku llaqtapi karqan.

Miihiku llaqtapi Uma Hatun yaya (1956-1977)

Taytan: Cipriano Miranda, maman: María de las Nieves Gómez.

## Quilqasqankuna

## Kaypipas qhaway
* Kathuliku Inlisya
* Watikanu II Kunsilyu

## Hawa t'inkikuna

* Catholic-hierarchy (inlish simipi)
José Garibi

**José Garibi Rivera** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Guadalajara llaqtapi -  †  wañusqa Guadalajara llaqtapi) huk  mama llaqtayuq kathuliku taytakura wan Uma Hatun yaya Mishiku llaqtapi karqan.

Guadalajarapi Uma Hatun yaya (1936-1969)

Taytan:   Garibi  , maman: Rivera.

## Quilqasqankuna

## Kaypipas qhaway
* Kathuliku Inlisya
* Watikanu II Kunsilyu

## Hawa t'inkikuna

* Catholic-hierarchy (inlish simipi)
Paulo Evaristo Arns

**Paulo Evaristo Arns O.F.M.** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Forquilhinha llaqtapi - wañusqa São Paulo llaqtapi) huk  mama llaqtayuq kathuliku taytakura wan Uma Hatun yaya São Paulo llaqtapi karqan. Qispichiy yaya yachay nisqamanta yachaqmi.

São Paulopi Uma Hatun yaya (1956-1977)

Taytan: Gabriel Arns, maman: Helana Arns.

## Qilqasqankuna

## Kaypipas qhaway
* Kathuliku Inlisya
* Watikanu II Kunsilyu

## Hawa t'inkikuna

* Catholic-hierarchy (inlish simipi)
Aloísio Lorscheider

**Aloísio Leo Arlindo Lorscheider  O.F.M.** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Estrela Urin Hatunmayu suyupi -  wañusqa Porto Alegre llaqtapi ) huk  mama llaqtayuq kathuliku taytakura wan Uma Hatun yaya Aparecida llaqtapi karqan. Qispichiy yaya yachay nisqamanta yachaqmi.

Aparecidapi Uma Hatun yaya (1995-2004)

Taytan:  , maman:  .

## Qilqasqankuna

## Kaypipas qhaway
* Kathuliku Inlisya
* Watikanu II Kunsilyu

## Hawa t'inkikuna

* Catholic-hierarchy (inlish simipi)
Sixto Durán

**Sixto Alfonso Durán Ballén Cordovez** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Boston llaqtapi -  wañusqa Kitu llaqtapi), huk  mama llaqtayuq wasikamayuq wan pulitiku runam. 

1970 watamanta 1978 watakama Kitupa Kurakan.

1992 watamanta 1996 watakama Ikwayurpa umalliqninmi *([[Mamallaktata Pushak]] nisqa)* kachkan, Rodrigo Borjata qatispa.

Taytan: Sixto Enrique Durán Ballén Romero, Maman: María Eugenia Cordovez CaicedoWarmi: Josefina Villalobos Churinkuna: Jorge, Alicia, Susana, Isabel, Cristina, Josefina, Sixto wan Antonio.

## Kaypipas qhaway
* Ikwayurpa wiñay kawsaynin

## Hawa t'inkikuna

*  pushak
Michael Somare

**Michael Somare** sutipaq runaqa (*  paqarisqa Rabaul llaqtapi -  wañusqa Pot Mosbi llaqtapi), huk  mama llaqtayuq pulitiku wan Umalliq. 

1975 watamanta 1980 watakama kuti Papwa Ñukinipa Uma kamayuqnin karqan.

Taytan:  Ludwig Somare Sana; Maman:  Kambe Somare Warmiː Veronica Somare.

Yachaywasi: 

## Kaypipas qhaway
* Papwa Ñukini wiñay kawsaynin

## Hawa t'inkikuna
Antonio Pérez

**Antonio Adolfo Pérez y Aguilar** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa San Salvador llaqtapi - †  wañusqa San Salvador llaqtapi) huk  mama llaqtap kathuliku taytakura wan Uma Hatun yaya San Salvadorpi karqan.

San Salvadorpi Uma Hatun yaya (1913-1926)

Taytan: Pérez; Maman: Aguilar. 

## Qilqasqankuna
## Suñaykuna
 
 
## Kaypipas qhaway
* Kathuliku Inlisya

## Hawa t'inkikuna
* Catholic Hierarchy - Uwispu Antonio Pérez(inlish simipi)
* Catholic Hierarchy - Archdiocese San Salvador
Juan de Zumárraga

**Juan de Zumárraga O.F.M.** sutiyuq runaqa (* 1468 paqarisqa Durango llaqtapi - †  wañusqa Mishiku llaqtapi) huk  mama llaqtap kathuliku taytakura wan Uma Hatun yaya Mishiku llaqtapi karqan.

Mishiku llaqtapi Uma Hatun yaya (1546-1548)

Taytan: Zumárraga; Maman:  . 

## Qilqasqankuna
## Suñaykuna
 
 
## Kaypipas qhaway
* Kathuliku Inlisya

## Hawa t'inkikuna
* Catholic Hierarchy - Uwispu Juan de Zumárraga (inlish simipi)
*  Archdiocese Mishiku llaqta
Alexander Bustamante

Sir **William Alexander Clarke Bustamante ** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Hanover kitipi -  wañusqa [ [Kingston] ] llaqtapi  ). huk  mama llaqtap pulitiku wan Umalliq. 

1962 watamanta 1967 watakama kuti Shamaykapa Uma kamayuqnin karqan.

Tayta:  Bustamante; Mama:   Warmiː Gladys Longbridge (1962–1977).

Yachaywasi: 

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Shamayka)
* Hugh Foot

## Hawa t'inkikuna
Joko Widodo

**Joko Widodo** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Surakarta llaqtapi - ), huk  mama llaqtap allwiya kamayuq  wan pulitiku karqan. 

2014 watamanta ñawpaq kuti Indunisyapa Umalliqnin karqan.

2012 watamanta 2014 watakama ñawpaq kuti Jakartapa Kamachiq runan karqan. 

2005 watamanta 2012 watakama ñawpaq kuti Surakartapa Kurakan karqan.

Tayta:  ;  Mama: . Ñawpaq warmi: Iriana WidodoChurinkuna: Gibran Rakabuming Raka, Kahiyang Ayu wan Kaesang Pangarep.

Yachaywasi:  State Primary School 111, Tirtoyoso

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Indunisya)

## Hawa t'inkikuna

### [[Inlish simi]]
* http://www.presidenri.go.id
João da Cruz e Sousa

**João da Cruz e Sousa** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Florianópolis llaqtapi -   wañusqa Antônio Carlos llaqtapi) huk  mama llaqtayuq harawi purtugal simipi qillqaqsi karqan.

## Qillqasqankuna
* *Tropos e Fantasias* (1885, poemas en prosa, a Virgílio Várzea)
* *Broquéis* (1893)
* *Missal* (1893, poemas en prosa)
* *Últimos Sonetos* (poemas, 1905)
* *Evocações* (1898, poemas en prosa)
* *Faróis* (1900, poemas)
* *Outras evocações* (1961, poema en prosa)
* *O livro Derradeiro* (1961, poemas)
* *Dispersos* (1961, poemas en prosa)
## Kaypipas qhaway
* 
## Hawa t'inkikuna
Konstantinos Stefanopoulos

**Konstantinos Stefanopoulos** (grisya simipi: Κωνσταντίνος Στεφανόπουλος) sutiyuq runaqa, icha "Kostis" (*  paqarisqa Patras llaqtapi -  wañusqa Athina llaqtapi), huk  mama llaqtap taripay amachaq wan pulitiku qarqan. 

1995 watamanta 2005 watakama ñawpaq kuti Grisyapa Umalliqnin karqan.

Tayta: Stephanopoulos Dimitrios;  Mama:  Briseida FilopoulouÑawpaq warmi: Churinkuna: 

Yachaywasi: 

## Kaypipas qhaway
* Andreas Papandreou
* Costas Simitis
* Kostas Karamanlis
* Apuwasinyuq pukllaykuna 2004

## Hawa t'inkikuna
Michael Manley

**Norman Michael Manley** sutiyuq runaqa ( paqarisqa Kingston  lllaqtapi —  wañusqa Kingston llaqtapi) huk  musiku wan pulitiku qarqan.

1972 watamanta 1980 watakama wan 1989 watamanta 1992 watakama Shamayka Uma kamayuq.

## Hawa t'inkikuna
Raúl Castro

**Raúl Modesto Castro Ruz** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Birán llaqtapi - ) huk  mama llaqtayuq awqaq pusaq wan pulitiku runam.

Taytan: Ángel Castro Argiz; Maman: Lina Ruz GonzálezWarmi: Churinkuna:

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Kuba)

## Hawa t'inkikuna

*
Osvaldo Dorticós

**Osvaldo Dorticós Torrado** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Cienfuegos llaqtapi —  wañusqa La Habana llaqtapi) huk  mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitiku qarqan.

Taytan: ; Maman:Warmi: Churinkuna:
## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Kuba)

## Hawa t'inkikuna

*
Percival Patterson

** Percival James Patterson** sutiyuq runaqa ( paqarisqa Kingston  llaqtapi — ) huk  taripay amachaq wan pulitiku qarqan.

1992 watamanta  2006 watakama Shamayka Uma kamayuq.

## Hawa t'inkikuna
Piruwpi pacha kuyuy (1746)

**[[Piruw]]pi [[pacha kuyuy]] (1746)** nisqaqa 28 ñiqin kantaray killapi 1746, 22:40 pachapi qallarirqan, 3-4 minutu pachata kuyuchispa, 9.0 graduyuq. Qallariy chawpinqa Piruwpa chalanpi karqan. José Antonio Manso de Velasco Piruwpa Wirriynin.

* Tinkurachina siwikuna: 11°21'0″S 77°17′3″O

* Wañusqakuna: 18 000 runakuna.

## Llaqtakuna
* Lima suyupi: Kañiti, Chankay, Wawra, Barranca wan Patiwillka.
* Kallaw
* Lima
Juan Belmonte

**Juan Belmonte García** sutiyuq runaqa, icha **Pasmo de Triana**, ( paqarisqa Sevilla llaqtapi –  wañusqa Utrera llaqtapi), huk  turup wañuchiq.

## Kaypipas qhaway
* Turu pukllay
* Manolete 
* José Gómez Ortega

## Hawa t'inkikuna
Konstantinos Simitis

**Konstantinos Simitis** (grisya simipi: Κωνσταντίνος Γ. Σημίτης) sutiyuq runaqa ( 1936-2025), huk  mama llaqtap taripay amachaq, musiku wan pulitiku qarqan. 

1996 watamanta 2004 watakama 1995 ñawpaq kuti Grisyapa Uma kamayuqnin karqan.

Taytan: Georgios Simitis;  Maman:   Ñawpaq warmi: Daphni ArkadiouChurinkuna: Fiona wan Marilena.

Yachaywasi: 

## Qillqaskankuna

## Kaypipas qhaway
* Konstantinos Stefanopoulos

## Hawa t'inkikuna
José Gómez Ortega

**José Gómez Ortega** sutiyuq runaqa icha  *Joselito* ( paqarisqa Gelves llaqtapi –  wañusqa Talavera de la Reina llaqtapi), huk  turup wañuchiq.

## Kaypipas qhaway
* Turu pukllay
* Juan Belmonte
* Rodolfo Gaona

## Hawa t'inkikuna
Rodolfo Gaona

**Rodolfo Bernal Gaona** sutiyuq runaqa icha  *El Califa de León* ( paqarisqa León llaqtapi –  wañusqa Mishiku llaqtapi), huk  turup wañuchiq.

## Kaypipas qhaway
* Turu pukllay
* Juan Belmonte
* José Gómez Ortega
* Ignacio Sánchez Mejías
* Marcial Lalande
## Hawa t'inkikuna
The Beach Boys

**The Beach Boys** nisqaqa huk Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq *[[Rock]]* kusituymi, 1961 watapi Brian Wilson-pa, Mike Love-pa, Al Jardine-pa, David Marks-pa, Bruce Johnston-pa paqarichisqan.
## Diskukuna
* 
* 
*
Christian Cueva

**Cueva ctmr** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Truhillu llaqtapi)  huk  mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.

## Klubkuna
### Piluta hayt'aq

## Suñaykuna
### Mama llaqta Kampiunatukuna
 
### Mamallaqtapura Kampiunatukuna
### Individual suñaykuna
## Pukyumanta willaykuna

## Kaypipas qhaway
* Piluta hayt'ay (Piruw)

## Hawa t'inkikuna
Luis Monge

**Luis Alberto Monge Álvarez** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Alajuela -   wañusqa San José llaqtapi), huk  mama llaqtayuq diplumatikuq wan pulitiku runa qarqan.
 
1982 watamanta 1986 watakama ñawpaq kuti Kustarikapa Umalliqnin karqan.

Taytan: Gerardo Monge Quesada, Maman: Elisa Álvarez Vargas Ñawpaq warmi: Doris YankelewitzChurinkuna: (3) Guido Alberto, Lena, Luis.

Yachaywasi: 

## Qillqaqkuna

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Kustarika)

## Hawa t'inkikuna
Daniel Oduber

**Daniel Oduber Quirós** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa San José -   wañusqa Escazú llaqtapi), huk  mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitiku runa qarqan.
 
1974 watamanta 1978 watakama ñawpaq kuti Kustarikapa Umalliqnin karqan.

Taytan: Porfirio Oduber Soto, Maman: Ana María Quirós  Ñawpaq warmi: Marjorie Elliott SypherChurinkuna: (2) Luis Adrián wan Ana María Oduber Elliott.

Yachaywasi: 

## Qillqaqkuna

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Kustarika)

## Hawa t'inkikuna
Iródotos

**Iródotos Alikarnasumanta** (grigu simipi: Ἡρόδοτος Ἁλικαρνᾱσσεύς,  Hēródotos Halikarnāsseús;  icha **Heródoto** (pusaq kaq Kristup ñawpan pachakatapis kawsasqa) huk grigu wiñay kawsay qillqaqsi runa karqan.
## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay
* Mawk'a Grisya
## Hawa t'inkikuna
Leonid Brezhnev

**Leonid Ilyich Brežněv** (rusu simipi: **Леони́д Ильи́ч Бре́жнев**) **Leonid Brezhnev ** sutiyuq runaqa ( paqarisqa Dniprodzerzhinsk llaqtapi -  wañusqa Moskwa llaqtapi), huk  mama llaqtayuq pulitiku qarqan.

Suwit Huñup pusaqnin karqan 1954 watamanta Nikita Kruschevta qatispa 1964 watapi wañuyninkama, Suwit Huñup Kumunista Partidunpa sapsi qillqaqninpas 1971 watamanta 1982 watakama.

Taytan: Ilya Yákovlevich Brezhnev; Maman: Natalia Denisovna.

## Hawa t'inkikuna
Nikita Kruschev

**Nikita Sergeevič Hruščëv** (rusu simipi: **Ники́та Серге́евич Хрущёв**) **Nikita Kruschev ** sutiyuq runaqa ( paqarisqa Kalínovka llaqtapi -  wañusqa Moskwa llaqtapi), huk  mama llaqtayuq pulitiku qarqan.

Suwit Huñup pusaqnin karqan 1954 watamanta Stalinta qatispa 1964 watapi wañuyninkama, Suwit Huñup Kumunista Partidunpa sapsi qillqaqninpas 1956 watamanta 1964 watakama.

## Hawa t'inkikuna
Carlos Oneto

**Carlos Alberto Oneto Villavicencio** sutiyuq runaqa icha *Pantuflas* (*  paqarisqa Lima llaqtapi  -  wañusqa Lima llaqtapi) huk  kuyu walltaypi aranway pukllaqmi qarqan.

Taytan:    ; Maman:   . Warmi:Churinkuna: Carlos wan Bettina,

### Aranway
*
### Ñawikaruy

### Kuyu walltay
* 

## Suñaykuna
* 
## Kaypipas qhaway
* El Tornillo
* Cantinflas
## Hawa t'inkikuna
*
Paavo Lipponen

**Paavo Tapio Lipponen**, (*  paqarisqa Pello llaqtapi -  ) huk  mama llaqtayuq pulitiku qarqan.

Taytan: Orvo Lipponen ; Maman: Hilkka Iisalo.  Warmi: Päivi LipponenChurinkuna: 3 

Alma mater: Dartmouth College / Helsinki Yachay Sunturnin.

## Qillqasqankuna
* 
## Suñaykuna
 
## Kaypipas qhaway
* Martti Ahtisaari
* Tarja Halonen

## Hawa t'inkikuna

### [[Inlish simi]]pi

### [[Kastilla simi]]pi
*
Salvador del Solar

**Salvador Alejandro Jorge del Solar Labarthe ** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Lima llaqtapi  -  ) huk  taripay amachaq, kuyu walltaypi aranway pukllaq wan pulitikumi qarqan.

Taytan:  Salvador del Solar Figuerola; Maman: Elvira Labarthe Flores.Warmi: Ximena Bellido Denegri.Churinkuna: Manuela.

### Aranway
*
### Ñawikaruy

### Kuyu walltay
* 

## Suñaykuna
* 
## Kaypipas qhaway
* Angie Cepeda
* Pantaleón y las visitadoras

## Hawa t'inkikuna
*
Jaime Saavedra

**Jaime Saavedra Chanduví** sutiyuq runaqa  (*  paqarisqa Limaq llaqtapi -  ), huk  mama llaqtayuq  musikuq wan pulitiku qarqan.

2013 watamanta 2016 watakama ñawpaq kuti Piruwpa Yachachiy Ministrunin karqan.

Taytan:   Saavedra;  Maman:  Chanduví . Ñawpaq warmi: Churinkuna: 

Yachaywasi: Santa María Marianistas.

Alma mater: Piruwanu Puntifisya Kathuliku Yachay Suntur

## Suñaykuna
* 

## Kaypipas qhaway
* Piruwpa Yachachiynin

## Hawa t'inkikuna
Augusto Tamayo

**Augusto Tamayo Vargas** sutiyuq runaqa  (*  paqarisqa Lima llaqtapi -  wañusqa Lima llaqtapi huk  mama llaqtayuq  qillqaqmi qarqan.

Tayta:  Augusto E. Tamayo Mooller;  Mama:  Berta Vargas Moller . Ñawpaq warmi: Churinkuna: 

Yachaywasi: La Inmaculada Yachay wasi.

Alma mater: Mama Llaqtap San Markus Hatun Yachay Sunturnin

## Qillqasqankuna

## Suñaykuna
* 

## Kaypipas qhaway
* Yachachiy
* Simi kapchiy

## Hawa t'inkikuna
Marcos Calderón

**Marcos Calderón Medrano** sutiyuq runaqa  (*  paqarisqa Lima llaqtapi - †  wañusqa Kallaw llaqtapi), huk  mama llaqtayuq piluta hayt'aq wan pukllaykamachiqmi qarqan.

## Klubkuna
### Piluta hayt'aq
* Carlos Concha (194? - 1951)
* Sport Boys (1951 - 1956)

## Pukllaykamachiq

## Suñaykuna
### Piluta hayt'aq
#### Mama llaqta kampiuonatukuna

### Pukllaykamachiq
#### Mamallaqtapura Kupakuna

## Hawa t'inkikuna
* Universitario de Deportes

 .
Daniel arap Moi

**Daniel Toroitich arap Moi** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Sacho (Kinya) llaqtapi -   ), huk  mama llaqtayuq yachachiqmi wan pulitiku qarqan.  

1978 watamanta 2002 watakama Kinya Umalliq.

Taytan: , Maman: Ñawpaq runa: Churinkuna: 8

## Suñaykuna
* 

## Kaypipas qhaway
* Muyuriq pacha

## Hawa t'inkikuna

*
Lucila Campos

**Clara Lucila Campos Marcial** ( paqarisqa Lima llaqtapi -  wañusqa Lima llaqtapi), huk  mama llaqtayuq takiqmi qarqan, icha " Morena Espectáculo" wan "Reina de las Polladas".

## Diskukuna
*Toro Mata (Virrey, 1973)
* Perú Negro: Gran Premio del Festival Hispanoamericano de la Danza y la Canción (Virrey, 1973)
* La Jarana es con Lucila Campos (Virrey, 1974)
*    Conjunto Perú Negro: Son de los Diablos (Virrey, 1974)
*   Ritmo Negro: Con el conjunto de chocolate y su Eleggua (Virrey, 1975)
*   ¡¡¡ Que Tal... Trio !!! (Iempsa, 1980)
*   Valseando Festejos (Iempsa, 1981)
*   Seguimos Valseando Festejos (Iempsa, 1982)
*   El Sabor de Lucila Campos (Iempsa, 1984)
*   Quimba, Lisura y Sabor (Virrey, 1985)
*   Sabor...y más Sabor (Virrey, 1988)

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Piruwanu vals
* Augusto Polo Campos
* Óscar Avilés
* Arturo Cavero
* Susana Baca
* Ronaldo Campos
* Perú Negro
* Alicia Maguiña
* Nicomedes Santa Cruz

## Hawa t'inkikuna

* [ IMDb]
Peter O'Neill

**Peter Charles Paire O'Neill** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Ialibu-Pangia distritu pi -  ), huk  mama llaqtap pulitiku wan Uma kamayuq. 

2011 watamanta Papwa Ñukinipa Uma kamayuqnin karqan.

Tayta: Brian O'Neill; Mama: Awambo YariWarmiː Lynda May Babao.

Yachaywasi: 

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Papwa Ñukini)
* Michael Ogio

## Hawa t'inkikuna
Gerard Depardieu

**Gérard Xavier Marcel Depardieu Ver y modificar los datos en Wikidata** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Châteauroux llaqtapi - ) huk  mama llaqtayuq kuyu walltaypi aranway pukllaqmi karqan.

Taytan: René Depardieu, Maman: Anne Depardieu Warmi: Élisabeth Guignot (1971-1996), Karine Sylla (1992), Carole Bouquet (1997–2005), Clémentine Igou (2005-) Churinkuna:	Guillaume (1971–† 2008), Julie (1973), Roxanne (1992) wan Jean (2006)

## Pilikulakuna
* 

## Suñaykuna
* 

## Kaypipas qhaway
* Kuyu walltay

## Hawa t'inkikuna

*Gerard Depardieu - Uficial Qillqa (Inlish simipi)
*