Hepatitis A

**Hepatitis A**&nbsp;(aswan riqsisqa&nbsp;** hepatitis infeccioso**) kaqhina kan huk ancha sinchi&nbsp;infecciosa unquy&nbsp;kay&nbsp;q’iwicha&nbsp;kaqmanta kay hepatitis A virus huchanrayku(HAV).&nbsp;Aswan casos kaqkunaqa hukchhika mana chay mana sintomas kaqniyuqchu kanku aswantataq kay wayna runakunapi.&nbsp;Pachaqa kay infeccion kaqmanta sintomas kaqman, mayqinkunapichus rikhurin chay, kan iskaymanta suqta semana kaqmanhina.&nbsp;Sichus tiyan chay kay pusaq semana kaqpi chay hamunkuman kaykunawan: ñat’iwan, q’ipnawan, q’ichalirawan,&nbsp;q’illu qara, q’ajawan, chanta wiksa nanaywan ima.&nbsp;Kay 10-15% kaqhina runakunamanta sintinku huk qhipan qhipan sintomas kaqkunata suqta killa thaskisqanmantaña kay infeccion qallariyninmanta.&nbsp;Ancha sinchi q’iwicha insuficiencia&nbsp;Ichapas mayniqpihina rikhurinman kay qallariywan aswantataq hatun machu runapi.

Aswan riqsisqakunapiqa chimpachikun mikhuspapas upyaspapas mikhunata mana chay ch’ichi yakuta infectasqa akakunawan.&nbsp;Mariscos&nbsp;kaqkuna mayqinkunachus mana allin chayachisqa karqanku chaykuna aswan riqsisqa ñan kanku.&nbsp;Chantapas chinpachikunman huk infectasqa runaman k’askaspa.&nbsp;Wawakuna infectasqa kachkanku kaqkupiqa mana ancha síntomas kaqkuna rikhurinchu ichaqa infectay atinku waqkunataqa.&nbsp;Huk infección hap’ikuq qhipantaqa huk runamanqa manaña hap’inqachu watiqmanta tukuy puchuq kawsaynipiqa.&nbsp;Diagnostico kaqqa yawar pruebas kaqkunata mañan imaraykuchus síntomas kaqkunaqa kikin kanku waq imaymana unquykuna kaqhina.&nbsp;Kayqa kan huk kay phichqa riqsisqakunamanta&nbsp;hepatitis&nbsp;viruses: A,&nbsp;B,&nbsp;C,&nbsp;D, chanta&nbsp;Eima.

Kay&nbsp;hepatitis A t’uqsina&nbsp;kaqqa allin hark’akuypaq.&nbsp;Wakin suyukunaqa allin willakunku sapa kuti kayta wawakunapaq chanta kay mayqinkunachus hasa hap’ichikunku chaykunapaq ima sichus manaraq ñawpaqta t’uqsichikurqanku kaqkunapaq. &nbsp;Kay allinman rich’akun kawsaypaq.&nbsp;Waq hark’akuy ñanqa yupan maki mayllakuy&nbsp;chanta allin chayasqa mikhuna ima.&nbsp;Mana huk akllasqa hampikuynin tiyanchu, samaykunawan chanta hampikunawan ima kay&nbsp;ñat’i&nbsp;kaqpaq mana chay&nbsp;q’ichalira&nbsp;kaqpaq sumaq willasqa munakuyninmanhina.&nbsp;Kay infecciones kaqkunaqa q’alitu chinkapuy yachanku mana q’iwicha unquywan thaskispa.&nbsp;Hampikuyninqa kay ancha sinchi q’iwicha insuficiencia kaqmantaqa, sichus kan chay, kan q’iwicha transplantekaq.

Tukuy pachapi huk 1.5 hunuhina kay casos sintomaticos kaqkuna sapa wata rikhurinku &nbsp;huk chunkakuna hunukunamanta kay infecciones kaqkunayuq tukuypi.&nbsp;Aswan rikhurin kay ayllukunapi tukuy pachamanta mayqinkunapichus pisi llimphuchayuq chanta mana achkha allin yakuyuq.&nbsp;Kayllamk’asqa pacha&nbsp;kaqpi huk 90% kaqhina wawakunamanta infectasqa karqanku chunka watankupi chayraykutaq mana chimpachikuq kanku machu runapi kaqtinkuqa.&nbsp;Kayqa aswan rikhurin kay mana allin llamk’asqa suyukunapi maypichus wawakuna mana rikuchikunkuchu wayna kaqtinku chanta mana tukuy imapaq t’uqsina tiyanchu.&nbsp;Kay 2010 kaqpi, ancha sinchi hepatitis A kaqqa saqin 102,000 wañusqakunapi.&nbsp;Hepatitis tukuy pacha wata hunt’aynin&nbsp;sapa wata ruwakun kay Julio 28 kaqta sumaq umallichinapaq  kayhepatitis viralkaqmanta.

## References