open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Consuelo Rodríguez

**Consuelo Rodríguez Álvarez** sutiyuq warmiqa, icha **Chelo Rodríguez** (*  paqarisqa Sober llaqtapi  - ) huk   mama llaqtayuq aranway pukllaq qarqan. 

Taytan: Serafín Rodríguez, Mamanː Leonor Álvarez. Qusanː Orlando Urdaneta. Churiː Orlando Urdaneta Rodríguez.

### TV Siryikuna
* *Corazón de madre*- Lucy (RCTV 1969)
* *[[La usurpadora (1971 telenovela)|La usurpadora]]*- Verónica (RCTV 1970)
* *[[La doña (1972 telenovela)|La doña]]*- Diana II (RCTV 1972)
* *[[La loba (telenovela venezolana)|La loba]]* (Venevisión 1972)
* *[[Bárbara]]* (RCTV 1974)
* *[[La señorita Elena]]*- Deborah La Valle (Venevisión 1975)
* *[[Rafaela (1977 telenovela)|Rafaela]]*- Rafaela Martínez (Venevisión 1977)
* *[[La Zulianita]]*- Idania Ferrán (Venevisión 1977)
* *[[Daniela]]*- Verónica (Venevisión 1978)
* *[[María del Mar (telenovela)|María del Mar]]*- María Celesta (Venevisión 1978)
* *María José, oficios del hogar* (Venevisión 1986)
* *[[Sueño contigo (telenovela)|Sueño contigo]]* (Venevisión 1987-1988)
* *[[La revancha (1989 telenovela)|La revancha]]*- Aurora (Venevisión 1989)
* *[[Mundo de fieras (1991 telenovela)|Mundo de fieras]]*-  Miriam de Palacios de Camaro (Venevisión 1991)
* *[[Mujercitas (telenovela)|Mujercitas]]*- Leonora (Venevisión 1999)
* *[[Hechizo de amor]]*- Adelaida de Sotomayor (Venevisión 2000)
* *[[Engañada]]*- (Venevisión 2003)
* *[[Sabor a ti (telenovela)|Sabor a ti]]*- (Venevisión 2004)
* *[[El amor las vuelve locas]]*- (Venevisión 2005)
* *[[¿Vieja yo?]]*- Marisol Pérez De Martínez  (Venevisión 2008)
* *[[Más allá del amor (telenovela)|Más allá del amor]]*- Concordia Martín  (RCTV Producciones 2016)
### Pilikulakuna
* *[[Bárbara (1974 pilikula)|Bárbara]]* (1974)
* *[[Compañero Augusto]]*- Yoli (1976)
* *[[Soy un delincuente (pilikula)|Soy un delincuente]]* (1976)
* *[[Fiebre]]* (1976)
* *[[Alejandra, mon amour]]*- Gilda (1979)
* *[[Mía Magdalena]]*.
## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Luis Abreu
* Raúl Amundaray
* Lupita Ferrer
* José Bardina
* Eduardo Serrano
* Reneé de Pallás
* Caridad Canelón
* Delia Fiallo
* Julio Alcázar

## Hawa t'inkikuna

* IMDb
John Forsythe

**Jacob Lincoln Freund ** sutiyuq runaqa, icha **John Forsythe** (*  paqarisqa Penns Grove llaqtapi -  wañusqa Santa Ynez, California suyupi) huk  Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq aranway pukllaq qarqan.

Taytan: Samuel Jeremiah Freund; Mama: Blanche Materson (née Blohm)Warmikuna: Parker Worthington McCormick (1939-1943) / Julie Warren
(1943-1994) / Nicole Carter (2002–2010).Churinkuna (3): Dall McCormick Forsythe (p.1941), Page Warren Forsythe (p.1950) wan Brooke Warren Forsythe (p.1954).

## Pilikulakuna
* *[[Northern Pursuit]]* (1943) ... Corporal (uncredited)
* *[[Destination Tokyo]]* (1943) ... Sparks
* *[[Arson, Inc.]]* (1949) ... Race Track Aannouncer (voice, uncredited)
* *[[The Captive City (1952 pilikula)|The Captive City]]* (1952) ... Jim Austin
* *[[It Happens Every Thursday]]* (1953) ... Bob MacAvoy
* *[[The Glass Web]]* (1953) ... Don Newell
* *[[Escape from Fort Bravo]]* (1953) ... Capt. John Marsh
* *American Harvest (Revised Edition)* (1955) (short subject) (narrator)
* *[[The Trouble with Harry]]* (1955) ... Sam Marlowe
* *[[The Ambassador's Daughter (1956 pilikula)|The Ambassador's Daughter]]* (1956) ... Sgt. Danny Sullivan
* *[[Everything but the Truth]]* (1956) ... Ernie Miller
* *[[Dubrowsky]]* (1959) ... Wladia
* *[[Kitten with a Whip]]* (1964) ... David
* *[[Madame X (1966 pilikula)|Madame X]]* (1966) ... Clay Anderson
* *[[In Cold Blood (pilikula)|In Cold Blood]]* (1967) ... Alvin Dewey
* *[[Marooned (1969 pilikula)|Marooned]]* (1969) ... Olympus / President (uncredited)
* *[[Topaz (1969 pilikula)|Topaz]]* (1969) ... Michael Nordstrom
* *[[The Happy Ending]]* (1969) ... Fred Wilson
* *[[Goodbye & Amen]]* (1978) ... The American Ambassador
* *[[...And Justice for All (pilikula)|...And Justice for All]]* (1979) ... Judge Henry T. Fleming
* *[[Scrooged]]* (1988 pilikula) ... Lew Hayward
* *[[Stan and George's New Life]]* (1992) ... Father
* *We Wish You a Merry Christmas* (1999) (direct-to-video) ... Mr. Ryan (voice)
* *[[Charlie's Angels (pilikula)|Charlie's Angels]]* (2000) ... Charles "Charlie" Townsend (voice)
* *[[Charlie's Angels: Full Throttle]]* (2003) ... Charles "Charlie" Townsend (voice) (final qillqa pilikula)
 
## Suñaykuna
* Golden Globe Suñay (1983, 1984)
* Golden Apple Suñay (1984)
* Soap Opera Digest Suñay (1984)
* TV Land Suñay (2007)
* Walk of Fame (Television—1960)

## Willay pukyukuna


## Kaypipas qhaway
* Marlon Brando
* Julie Harris
* Joan Collins
## Hawa t'inkikuna
Alberto Quintero

**Alberto Abdiel Quintero Medina** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Panamá llaqtapi -  )  huk  mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.

## Klubkuna
### Piluta hayt'aq

## Suñaykuna
### Mama llaqta Kampiunatukuna
 

### Mamallaqtapura Kampiunatukuna
### Individual suñaykuna
## Pukyumanta willaykuna

## Kaypipas qhaway
* Piluta hayt'ay (Panama)

## Hawa t'inkikuna
Bartolomé Lobo Guerrero

**Bartolomé Lobo Guerrero** sutiyuq runaqa (* 1546 paqarisqa Ronda llaqtapi - †  wañusqa Lima llaqtapi) huk  kathuliku taytakura qarqan.

1599 watamanta 1607 watakama Bogotápi Uma Hatun yaya wan 1609 watamanta 1622 watakama Limapi Uma Hatun yaya.

Taytan: Alonso Lobo Guerrero; Maman: Catalina de Góngora. 

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Santa Rosa Limamanta 
* Martin de Porres
* Juan Macías  
* Francisco Solano (santu)
 
## Hawa t'inkikuna
Gonzalo de Campo

**Gonzalo López de Campo o de Ocampo** sutiyuq runaqa (* 1572 watapi paqarisqa Madrid llaqtapi - †  wañusqa Rikuway llaqtapi) huk  kathuliku taytakura qarqan.

1625 watamanta 1626 watakama Limapi Uma Hatun yaya.

Taytan:  Fernando López de Campo; Maman: María Rojas de Santa Gadea. 

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Santa Rosa Limamanta 
* Toribio de Mogrovejo

## Hawa t'inkikuna
Felipe Hermosa

**Felipe Santiago Hermosa y Sarmiento** sutiyuq runaqa (*   paqarisqa Qusqu llaqtapi - †  wañusqa Lima llaqtapi) huk  kathuliku taytakura qarqan.

1943 watamanta 1956 watakama Qusqupi Uma Hatun yaya.

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Santa Rosa Limamanta 
* Toribio de Mogrovejo

## Hawa t'inkikuna
Richard Daniel Alarcón Urrutia

**Richard Daniel Alarcón Urrutia** sutiyuq runaqa ( paqarisqa Lima llaqtapi -   ) huk  mama llaqtayuq kathuliku taytakuram. Kunanqa Qusqup hatun yayanmi  qarqan.

m taytakura tukurqan, taqmi Qusqup hatun yayan.

## Kaypipas qhaway

## Hawa t'inkikuna

* Exelentísimo Monseñor Richard Daniel Alarcón Urrutia, Arzobispado del Cusco
Vicente de Valverde

**Vicente de Valverde y Álvarez de Toledo O.P.** sutiyuq runaqa (* 1498 watapi  paqarisqa Urupisa llaqtapi - †  1541 watapi wañusqa Puná llaqtapi) huk  kathuliku taytakura qarqan. ( **Wisinti Llanlla ukrupitawan Tuliyupita Alwaris** Ankash qallu''')

1538 watamanta 1541 watakama Qusqupi Hatun yaya.

Taytanː Francisco de Valverde y Pizarro, Mamanː Ana Álvarez de Toledo.

Wañutsir, ñawinman achaq quri shututa wiñayarqan, niyanmi.

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Francisco Pizarro 
* Atawallpa
* Bartolomé de Las Casas

## Hawa t'inkikuna
Katharine Graham

**Katharine Meyer Graham** sutiyuq warmiqa (*  paqarisqa New York  llaqtapi -  wañusqa Sun Valley  llaqtapi), huk  Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtamanta willay kamayuq wan qillqaqmi qarqan.

Taytan: Eugene Meyer, Mamanː Agnes E. Meyer Qusanː Phil Graham (1940–1963). Churiː Donald Graham.

Alma materː Chicago Yachay Sunturnin.

## Qillqasqankuna
 
## Suñaykuna
* Library of Congress Living Legend
* Medalla Presidencial de la Libertad
* Four Freedoms Suñay - Medalla de Libertad
* Pulitzer Suñay por Biografía o Autobiografía
* Elijah Parish Lovejoy Suñay (1973)
* International Press Institute World Press Freedom Heroes (2000)
* National Women's Hall of Fame (2002)  
## Kaypipas qhaway
* Washington Post
* Richard Nixon
* Carl Bernstein
* Bob Woodward

## Hawa t'inkikuna
Persepolis F.C.

**Persepolis F.C.** (Inlish simi: Persepolis Football Club)  nisqaqa huk Iranu piluta hayt'ay klubmi.
Rikcha:Persepolis F.C. ancient crest.jpg|Persepolis logo in the 1970s
Rikcha:Persepolis 24.11.2009 11-18-45.jpg|
Rikcha:Takht Jamshid League.jpg|


= Hawa t'inkikuna - Willay pukyukuna =
Enrique Pélach

**Enrique Pèlach y Feliú ** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Anglés llaqtapi - †  wañusqa Awankay llaqtapi) huk   mama llaqtayuq kathuliku taytakura wan Hatun yaya qarqan.

1944 watamanta taytakura.Awankay Hatun yaya (1968 - 1992)

## Qillqasqankuna
* Enrique Pèlach, y Antonio Kühner: *Catecismo de la doctrina cristiana: texto nacional*, Lima: Editorial Andina, 1975
* Enrique Pèlach y Feliu y Demetrio Molloy MacDermott: *Santos Evangelios y Hechos de los Apóstoles: primera versión católica en quechua y castellano*, Abancay: Editorial Andina, 1974
* Enrique Pèlach y Feliu: "Abancay: un obispo en los Andes peruanos", Madrid, Rialp, 2005, 1ª, 173 pp.

## Kaypipas qhaway
* Kathuliku inlisya

## Hawa t'inkikuna

* Catholic hierchy
Luis Sebastiani

**Luis Abilio Sebastiani Aguirre**S.M., sutiyuq runaqa ( paqarisqa Kallaw llaqtapi -  wañusqa Limaq llaqtapi) huk  mama llaqtayuq kathuliku taytakuram. Kunanqa Wamanqap hatun yayanmi  qarqan.

manta kathuliku taytakura.

## Kaypipas qhaway
* Piruwpa kathuliku inlisyanin 
* Miguel Irízar

## Hawa t'inkikuna

* Hatun yaya (Piruw)
Mariano Holguin

**Francisco Mariano Emilio Holguín y Maldonado O.F.M. **, sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Ariqipa llaqtapi -  †  wañusqa Lima llaqtapi) huk  mama llaqtayuq kathuliku taytakura wan Hatun yaya qarqan.

Ariqipa Hatun yaya (1906-1943) wan Uma Hatun yaya (1943-1945)

Waras Hatun yaya (1904-1906).

Taytanː Manuel Holguín; Mamanː Manuela Maldonado.

## Kaypipas qhaway

## Hawa t'inkikuna

*Catholic Hierarchy
Fernando Vargas

**Fernando Vargas Ruiz de Somocurcio** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Ariqipa llaqtapi -  †  wañusqa Lima llaqtapi) huk  mama llaqtayuq kathuliku taytakura wan Hatun yaya qarqan.

Ariqipa Uma Hatun yaya (1980-1995) Piwra Hatun yaya (1978-1980). Waras Hatun yaya (1972-1978).

Taytanː  Alberto Vargas Carbajal; Mamanː Carmen Ruiz de Somocurcio.

## Kaypipas qhaway
* 

## Hawa t'inkikuna

* Catholic Hierarchy
Vilamor (kuyu walltay)

***Vilamor*** nisqaqa huk pilikulam, 2012 watapi rurasqa.
Kuyu walltay pusaqninqa Ignacio Vilar karqan.

## Hawa t'inkikuna
* Vilamor IMDb
Ruud Lubbers

**Rudolphus Franciscus Marie Lubbers** sutiyuq runaqa, icha **Ruud Lubbers** (*  paqarisqa Rotterdam llaqtapi -  wañusqa Rotterdam llaqtapi). huk  mama llaqtayuq pulitiku qarqan. 

1982 watamanta 1994 watakama Urasuyupa uma kamayuqninmi kachkan.

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Urasuyu)

## Hawa t'inkikuna

* Enlace del Primer Ministro en el Website oficial del Gobierno de los Países Bajos. (urasuyu simipi)
* Website oficial
* Biografía por Fundación CIDOB (kastilla simipi)
Daniel Peredo

**Daniel Kirino Peredo Menchola** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Chiklayu llaqtapi -  wañusqa Lima llaqtapi) huk  mama llaqtayuq Kurku kallpanchay willay kamayuq wan qillqaqmi qarqan. 

## Qillqasqankuna
**Los 500 datos más caletas de los mundiales* (2010)
**Las caletas de los mundiales* (2014)

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Pocho Rospigliosi

## Hawa t'inkikuna
Pocho Rospigliosi

**Carlos Alfonso Rospigliosi Rivarola** sutiyuq runaqa, icha **Pocho Rospigliosi** (*  paqarisqa Lima llaqtapi - †  wañusqa Lima llaqtapi) huk  mama llaqtayuq Kurku kallpanchay willay kamayuqmi qarqan. 

Warmiː Gladys Moyano. Churinkunaː José Luis, Juan Carlos (*1957-†2009), Lucy, Luis Miguel (*1965-†2009).

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Eduardo San Román
* Emilio Lafferranderie
* Carlos Enciso
* Luis Izusqui
* Ovación

## Hawa t'inkikuna
Teresa Gisbert

**Teresa Gisbert Carbonell** sutiyuq warmiqa (*   paqarisqa Chuqiyapu llaqtapi -  wañusqa  Chuqiyapu llaqtapi) huk  mama llaqtayuq wasichay kamayuq wan Wiñay kawsaypi qillqaqmi.

Taytan: ; Maman: . 
Churi: Carlos de Mesa.

Yachaywasi: 

Alma mater: San Andris Hatun Yachay Sunturnin

 
## Qillqasqankuna
Wan José de Mesa
**Historia de la pintura Cuzqueña*  1962
**Holguín y la pintura vicereinal en Bolivia*  1977

Independiente
**Literatura virreinal en Bolivia* 1968
**Iconografía y mitos indíginas en el arte* 1980
**Arte textil y mundo Andino* 1987
**Manual de historia de Bolivia*  1994
**El Paraíso de los pájaros parlantes. La imagen del otro en la cultura andina* 1999

## Suñaykuna

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Wuliwiya)
* Humberto Vásquez
## Hawa t'inkikuna
Humberto Vásquez

**Humberto Vásquez Machicado** sutiyuq warmiqa (*   paqarisqa Santa Krus llaqtapi -  wañusqa Chuqiyapu llaqtapi) huk  mama llaqtayuq taripay amachaq wan Wiñay kawsaypi qillqaqmi.

Taytan: ; Maman: . Churi: .

Yachaywasi: 

Alma mater: Gabriel René Moreno Yachay Sunturnin

 
## Qillqasqankuna
* Tres ensayos históricos (1936)
* Blasfemias históricas: el Mariscal Sucre, el Doctor Olañeta y la fundación de Bolivia (1939)
* Facetas del Intelecto Boliviano (1958)
* Manual de Historia de Bolivia (1958) junto a los historiadores José de Mesa wan Teresa Gisbert

## Suñaykuna

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Wuliwiyapa wiñay kawsaynin
* Teresa Gisbert
* Belisario Salinas
* Basilio Cuéllar
* David Toro Ruilova
* San Andris Hatun Yachay Sunturnin

## Hawa t'inkikuna
Elmar Rojas

** Elmar René Rojas Azurdias**  (* 1942 watapi paqarisqa San Raymundo llaqtapi -   wañusqa Watimala llaqtapi), huk   mama llaqtayuq wasichay kamayuq, llimphiq wan pulitikusi qarqan.

1986 watamanta 1991 watakama Kawsay saphi wan Kurku kallpanchay ministrus chaskirqan.

Taytan: ,  Maman: Azurdias.

## Suñaykuna
* "Cristóbal Colón" Premio Iberoamericano, entregado por Juan Carlos de Borbón, rey de España, en Madrid. 1989.
* "Camilo Mori" de la IX Bienal de Arte, Valparaíso, Chile. 1989.
* Premio Mundial "MAAA" (Mid America Arts Alliance): "15 mejores artistas del mundo", Estados Unidos de América.
* "Premio Centroamericano" de Pintura. Certamen de Cultura San Salvador, El Salvador. 1964.
* "Premio Único". Bienal Mesoamericana. Museo de Arte Contemporáneo en la ciudad de Panamá, Panamá. 1983.

## Kaypipas qhaway
* Vinicio Cerezo

## Hawa t'inkikuna
Venancio Shinki

**Venancio Shinki Huamán** sutiyuq runaqa, (*  paqarisqa Supi llaqtapi -   wañusqa Lima llaqtapi),  mama llaqtayuq llimphiqpas qarqan.

Taytan: Kitsuke Shinki; Maman: Filomena Huamán.

## Suñaykuna
* 1966: Premio Bienal de Tecnoquímica 
* 1962: Medalla de Oro de la Promoción,  Escuela de Bellas Artes
* 1967: Premio Nacional Ignacio Merino, INC.

## Willay pukyukuna
* Tauro del Pino, Alberto: Enciclopedia Ilustrada del Perú. Tercera Edición. Tomo 16. TAB/UYU. Lima, PEISA, 2001. ISBN 9972-40-165-0
* Tord, Luis Enrique: Historia de las artes plásticas del Perú. Incluida en “Historia del Perú, Tomo IX. Procesos e instituciones”. Lima, Editorial Mejía Baca, 1980.
## Kaypipas qhaway
* Sinru qillqa:Llimphiq (Piruw)
* Tilsa Tsuchiya
* Ricardo Grau
* Carlos Quizpez Asín

## Hawa t'inkikuna

* Bellas Artes
Eduardo San Román

**Eduardo Ángel San Román Torres** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Ariqipa llaqtapi - †  wañusqa Lima llaqtapi) huk  mama llaqtayuq Kurku kallpanchay willay kamayuqmi qarqan. 

Warmiː . Churinkunaː .

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Roberto Salinas
* Pocho Rospigliosi

## Hawa t'inkikuna
Roberto Salinas

**Roberto Salinas Benavides** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Chiklayu llaqtapi - †  wañusqa Lima llaqtapi) huk  mama llaqtayuq Kurku kallpanchay willay kamayuqmi qarqan. 

Warmiː Elba Torres. Churinkunaː 4.

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Eduardo San Román
* Humberto Martínez Morosini
* Pocho Rospigliosi

## Hawa t'inkikuna
Ernesto García Calderón

**Ernesto García Calderón** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Lima llaqtapi - †  wañusqa Lima llaqtapi) huk  mama llaqtayuq hampikamayuq wan willay kamayuqmi qarqan. 

Warmiː Lina Orbe. Churinkunaː (3).

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* José Ludmir
* Eduardo San Román
* Humberto Martínez Morosini
* Iván Márquez

## Hawa t'inkikuna
Maurice Chevalier

**Maurice Auguste Chevalier** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Paris llaqtapi -  wañusqa Paris llaqtapi) huk  mama llaqtayuq aranway pukllaq wan takiqsi qarqan.

Warmikuna:  Yvonne Vallée (1927–1932) / Nita Raya (1937–1946)  Churinkuna:  .

## Pilikulakuna

## Kaypipas qhaway
* Louis de Funès
* Charles Aznavour
* Daniel Gélin
  
## Hawa t'inkikuna

* IMDb =0002001 Maurice Chevalier
David Niven

**James David Graham Niven** sutiyuq runaqa, icha **David Niven** (*  paqarisqa London llaqtapi -  wañusqa Chateau d'Oex llaqtapi) huk  mama llaqtayuq kuyu walltaypi aranway pukllaqmi qarqan.

Taytan: William Edward Graham Niven (1878–1915), Maman: Henrietta Julia Degacher.Warmikuna: Primula Rollo (1940-1946) / Hjordis Paulina Tersmeden (1948-1983). Churinkuna:  

## Pilikulakuna

*This list also includes film specific awards and nominations won by Niven, but not the career awards, which consisted of:
::* the 1959 Louella O. Parsons' Golden Apple Award for Most Cooperative Male Star
::* the Alexander Walker Special Award, won at the 1980 Evening Standard British Film Awards.

## Suñaykuna
## Kaypipas qhaway
* Alfred Hitchcock
* Charlie Chaplin
* Peter Sellers
* Vivien Leigh

## Hawa t'inkikuna

*IMDb
Janez Drnovšek

**Janez Drnovšek** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Celje llaqtapi -   wañusqa Zaplana llaqtapi ) huk  mama llaqtayuq pulitiku qarqan. 

Taytan: Viktor ; Maman: Silva. Warmi: MajdaChurinkuna (2): .

1992 watamanta 2002 watakama Isluwinya Uma kamayuq.

1989 watamanta 1990 watakama Yuguslawya Umalliq.

## Willay pukuykuna

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Isluwinya)

## Hawa t'inkikuna
Miloš Zeman

**Miloš Zeman** ( *  paqarisqa Kolin llaqtapi - ). huk  mama llaqtayuq musikuq wan pulitiku. Chiksuyu Uma kamayuq wan Umalliq. 

Taytan: Zeman; Maman:   Ñawpaq warmi:  Blanka Zemanová (1971–1978) / Ivana Zemanová (1993 watamanta) Churinkuna: (2) 

Yachaywasi:  

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Chiksuyu)

## Hawa t'inkikuna

### [[Kastilla simi]]
* Biografía - Fundación CIDOB
* [http:/www.hermanvanrompuy.be Uficial web]
Enrique Victoria

**Enrique Victoria Fernández** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Managua llaqtapi -  wañusqa Lima llaqtapi) huk   mama llaqtaq kuyu walltaypi aranway pukllaqmi karqan.

Taytan: Carlos Victoria; Maman: Lidia Fernández de Soroya. Warmi:      Churinkuna: Carlos Victoria.

### Aranway
* 300 comedias
* 35 zarzuelas
* 25 operetas (*castellano e italiano*)
* 12 obras de teatro clásico (*griego, español, italiano, alemán e inglés*)
* 120 dramas
### Ñawikaruy
* *[[Kiatary...buscando la luna]]* (1988)
* *[[Rosa de invierno]]* (1988)
* *[[La Perricholi|#La Perricholi en la literatura, ópera, cine y televisión]]* (1992)
* *[[Tatán]]* (1993)
* *[[Mala mujer]]* (2000)
* *[[El Bien Esquivo]]* (2001)

* *[[La Comedia de los Sábados]]*
* *[[Supermarket Show]]*
* *[[Festejos con Cartavio]]*
 
### Kuyu walltay
* *[[Mercado Negro]]* (1952-1953)
* *[[Yo la quería patita]]* (1961)
* *[[La muralla verde]]* (1970)
* *[[Alias "La gringa"]]* (1991)
* *[[El Pescador de los Siete Mares]]* (1992)
* *[[Asia, el Culo del Mundo]]* (1992)
* *[[Imposible amor]]* (2000)
* *[[El Acuarelista]]* (2008)
* *[[Viaje a Tombuctú]]* (2014)
* *[[Viejos amigos]]* (2014)

## Suñaykuna
* Palmas Artísticas del Ministerio de Educación del Perú (2005)
* X Festival El Cine de Lima
* Reconocimiento a su trayectoria artística por municipalidad distrital de Magdalena del Mar (2012)

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Ricardo Blume
* Carlos Gassols
* Pold Gastello
* Bruno Odar
* Ramón García
* Alberto Ísola
* Osvaldo Cattone

## Hawa t'inkikuna
* IMDb (Kastilla simipi)
María Rubio

**María de Jesús Rubio Tejero** sutiyuq warmiqa icha **María Rubio** (*  paqarisqa Tijuana llaqtapi  -  wañusqa Mishiku llaqtapi ) huk  mama llaqtayuq kuyu walltaypi aranway pukllaqmi karqan.

Taytan: Olayo Rubio; Maman: María Tejero. Qusan: Luis Reyes de la Maza. Churinkuna: (2) Claudio wan Adriana Reyes Rubio.

### Kuyu walltay

### Ñawikaruy

### Aranwa
* *[[Las Arpías]]* (2010)

**[[El Huevo de Pascua]]* (2006)

**[[La casa de Bernarda Alba]]* (2002)

## Suñaykuna
## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Kuyu walltay
* Ernesto Alonso
* Ofelia Medina

## Hawa t'inkikuna
### Kastilla simipi

* IMDb 748359
Davide Astori

**Davide Astori ** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa San Giovanni Bianco llaqtapi -  wañusqa Udine llaqtapi),  huk  mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.

Taytan:  ; Maman:  . Warmi:  ; Churi (2) :  .

## Klubkuna

## Pukyumanta willaykuna

## Kaypipas qhaway
* Piluta hayt'ay (Italya)
## Hawa t'inkikuna
Pedro Urraca

Fray **Pedro de la Santísima Trinidad Urraca García** sutiyuq runaqa, icha **Padre Urraca** (* 1583 watapi paqarisqa Jadraque llaqtapi - †  wañusqa Lima) huk   mama llaqtayuq kathuliku taytakuram.

## Willay pukyukuna
 
## Kaypipa qhaway
* Iñiy (Piruw)
* La Merced Pallan

## Hawa t'inkikuna
Camillo Benso, conte di Cavour

**Camillo Paolo Filippo Giulio Benso** sutiyup runaqa, icha conte di Cavour (*  paqarisqa Torino llaqtapi  -  Torino llaqtapi), huk  mama llaqtayuq pulitiku, uma kamayuqninmi kachkan.

Taytan: Michele Benso di Cavour;  Maman: Adélaïde de Sellon.

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Italya)

## Hawa t'inkikuna
Giuseppe Mazzini

**Giuseppe Mazzini** sutiyuq runaqa  (*  paqarisqa Genova llaqtapi  -  wañusqa Pisa llaqtapi), huk  mama llaqtayuq pulitiku wan willay  kamayuqninmi qarqan.
 
Taytan: Giacomo Mazzini;  Maman: Maria Drago.

## Qillqasqankuna
* Italia republicana y unitaria (1831)
* Una nación libre (1851).

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Italya)

## Hawa t'inkikuna
Gonzalo Vega

**Gonzalo Agustín Vega González ** sutiyuq runaqa, icha **Gonzalo Vega Guer**  (*  paqarisqa Mishiku llaqtapi -  wañusqa Mishiku llaqtapi) huk  mama llaqtayuq aranway pukllaqmi qarqan.

Taytan: Agustín Amador Vega; Maman: Raquel González Medina.Warmi:  Maribel Robles. Churinkina: Zuria Vega wan Marimar Vega.

## Pilikulakuna
### Kuyu walltay

### Ñawikuray
* *[[Tengo todo excepto a ti]]* (2008)
* *[[La heredera (telenovela de 2004)|La heredera]]* (2004)
* *[[La vida en el espejo]]* (1999)
* *[[Alondra (telenovela)|Alondra]]* (1995)
* *[[Tenías que ser tú (telenovela)|Tenías que ser tú]]* (1992-1993)
* *[[En carne propia]]* (1990-1991)
* *[[Las grandes aguas]]* (1989)
* *[[Cuna de lobos]]* (1986-1987)
* *[[Muchachita]]* (1985-1986)
* *[[La traición (telenovela mexicana)|La traición]]* (1984-1985)
* *[[Mañana es primavera]]* (1982-1983)
* *[[Toda una vida]]* (1981)
* *[[La divina Sarah]]* (1980)
* *[[Cumbres Borrascosas (telenovela de 1979)|Cumbres Borrascosas]]* (1979)
* *[[Pecado de amor (telenovela de 1978)|Pecado de amor]]* (1978-1979)
* *[[Donde termina el camino]]* (1978)
* *[[Sublime redención]]* (1971)

## Kaypipas qhaway
* Luis Felipe Tovar
* Ernesto Alonso
* María Rubio
* Rogelio Guerra
* Diana Bracho

## Hawa t'inkikuna

*IMDb
Dhogs

***Dhogs*** nisqaqa huk pilikulam, 2017 watapi rurasqa.
Kuyu walltay pusaqninqa Andrés Goteira karqan.

## Hawa t'inkikuna
* Dhogs IMDb
Yupa ruwana

Wari yupakunawan kaymi ruwakuna kayan:

## Yapay
31 + 23 = 54; kimsa chunka huk, ishkay chunka kimsa**wan**, pitsqa chunka chusku.

: 31, *yapana*; 23, yapana.

: 54, *yapaskishqa*.
:  +, *wan*
:  = , *paqtan*

## Qichuy
54 - 23 = 31; pitsqa chunka chusku, ishkay chunka kimsa**nni**,  kimsa chunka huk. // 7 - 2 = 5; qanchis, ishkayninni, pitsqa
: 54, *qichuna*.
: 23, *pishitsiq*
: 31 *putsu*
: - *nni*, *ninni*

## Miray
8 × 9 = 72; pusaq, isqun **kuti**, qanchis chunka ishkay.
: 8 *miratsiq*; 9 *miratsiq*.
: 72, *miraynin*
: x, *kuti*
; Ima nin
: 8 × 9 = 8+8+8+8+8+8+8+8+8; huk yapanallata 8; tsayta isqun kuti yapantsik.

## Putsunnaq rakiy
72 ÷ 8 = 9; qanchis chunka ishkay, pusaq**man**', isqun.
: 72, *rakina*
: 8, *rakiq*
: 9, *rakishqa*
: ÷, *man*
## Putsuyuq rakiy
75 ÷ 8 = 9, p= 3;  qanchis chunka pitsqa, pusaq**man**, isqun; *putsu* = 3.

: 72, *rakina*
: 8, *rakiq*
: 9, *rakishqa*
: 3, *putsu*
: ÷, *man*

## Wayutsiy
: Qillqay ......43 = 64

: Nin........... chusku, **kimsa umashqa**, suqta chunka chusku

:................ 4×4×4 = 64

:................Chusku, kimsa kuti kutipashqa: suqta chunka chusku

;  Shutinkuna
:: 4, *taakuna*  
:: 3,  *umashqa* ( urku); 
::64,  *wayun* ( kallpa)
## Hawa ashiq
: Qillqay.......  \sqrt[3]{216} = 6

: Ñawirintsik: ........ishkay pachak suqtapa **kimsakaq hawan**: suqta 

: Tsaypitaqa.............suqta, kimsa umashqa, ishkay pachak suqta. Kaynawpis  \sqrt[3]{216} = 6  216 = 6^3 

; Shutinkuna
: 3, *patak*
: 216, *yupa hawa*
: 6, *hawa*
## Hawa ashiq ( putsuyuq)
: Qillqay.......  \sqrt{87} = 9 *putsun*, 6.

: Ñawirintsik: ........ puwaq chunka qanchispa  **ishkaykaq hawan**: isqun; *putsun*, suqta.

: Tsaypitaqa.............isqun, ishkay umashqa, suqtawan: puwaq chunka qanchis. Kaynawpis  \sqrt{87} = 9 ;\ resto, \ 6 ←→ 87 =9^2 + 6  

; Shutinkuna
: 2, *patak*, mana qillqashqa
: 87, *yupa hawa*
: 9, *hawa*
: 6, *putsu*
Patricia Highsmith

**Mary Patricia Plangman** sutiyuq warmiqa icha **Patricia Highsmith** (*  paqarisqa Fort Worth  llaqtapi - wañusqa Locarno llaqtapi), huk  Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq qillqaqmi qarqan.

Yachaywasi: Julia Richman High School,  Alma materː Barnard College.

Taytanː Jay Bernard Plangman (1889–1975), Mamanː Mary Coates (1895–1991)

## Qillqasqankuna
### Kawsay rikch'a
**[[Strangers on a Train (novel)|Strangers on a Train]]* (1950)
**[[The Price of Salt]]* (1952) (as Claire Morgan) (republished as *Carol* in 1990 under Highsmith's name)
**[[The Blunderer]]* (1954)
**[[Deep Water (Highsmith novel)|Deep Water]]* (1957)
**[[A Game for the Living]]* (1958)
**[[This Sweet Sickness]]* (1960)
**[[The Cry of the Owl]]* (1962)
**[[The Two Faces of January]]* (1964)
**[[The Glass Cell (novel)|The Glass Cell]]* (1964)
**[[A Suspension of Mercy]]* (1965) (published as *The Story-Teller* in the U.S.)
**[[Those Who Walk Away]]* (1967)
**[[The Tremor of Forgery]]* (1969)
**[[A Dog's Ransom]]* (1972)
**[[Edith's Diary]]* (1977)
**[[People Who Knock on the Door]]* (1983)
**[[Found in the Street]]* (1986)
**[[Small g: a Summer Idyll]]* (1995)

#### The "Ripliad"
**[[The Talented Mr. Ripley]]* (1955)
**[[Ripley Under Ground]]* (1970)
**[[Ripley's Game]]* (1974)
**[[The Boy Who Followed Ripley]]* (1980)
**[[Ripley Under Water]]* (1991)

### Willakuy kulicsyunkuna
**Eleven* (1970) (Foreword by Graham Greene) (published as *The Snail-Watcher and Other Stories* in U.S.A.) 
**[[Little Tales of Misogyny]]* (1975) (published first as *Kleine Geschichtgen für Weiberfeinde* in Switzerland)
**The Animal Lover's Book of Beastly Murder* (1975)
**Slowly, Slowly in the Wind* (1979)
**[[The Black House]]* (1981)
**[[Mermaids on the Golf Course]]* (1985)
**Tales of Natural and Unnatural Catastrophes* (1987)
**Chillers* (1990)
**Nothing That Meets the Eye: The Uncollected Stories* (2002) (published posthumously)

### Munay qillqasqankuna
**Miranda the Panda is on the Veranda* (1958) with Doris Sanders (children's book of verse and illustrations)
**Plotting and Writing Suspense Fiction* (1966) (enlarged and revised edition, 1981)

### Payyuyay wan articlekuna
*"Not-Thinking with the Dishes" (1982), *Whodunit? A Guide to Crime, Suspense and Spy Fiction*, pg. 92. By H. R. F. Keating, Windward, 
*"Scene of the Crime" (1989), *[[Granta]]*, Issue No. 29, Winter

### Miscellaneous
*"Introduction" (1977), *The World of Raymond Chandler*. Ed. Miriam Gross, Weidenfeld and Nicolson, 
*"Foreword" (1987), *Crime and Mystery: The 100 Best Books*. By H. R. F. Keating, Xanadu, 

### Collected works
**Mystery Cats III: More Feline Felonies* (1995) (Signet Books, ) (anthology includes Patricia Highsmith)
**The Selected Stories of Patricia Highsmith* (2001) (W. W. Norton & Company, )
**Patricia Highsmith: Selected Novels and Short Stories* (2011) (W. W. Norton & Company, )

## Suñaykuna
* Pulitzer Suñay
## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Simi kapchiy (Hukllachasqa Amirika Suyukuna)
* Harper Lee

## Hawa t'inkikuna
Niccolo Machiavelli

**Niccolo di Bernardo dei Machiavelli ** sutiyuq runaqa, kastilla simi: Nicolás Maquiavelo, (*  paqarisqa Firenze llaqtapi -  wañusqa Firenze llaqtapi) huk  mama llaqtayuq yachay wayllukuq, pulitiku, qillqaqmi qarqan.

## Qillqasqankuna
* *[[Discorso fatto al magistrato de' Dieci sopra le cose di Pisa]]* (1499)
* *[[Parole da dirle sopra la provvisione del danaio]]* (1503)
* *[[Descrizione del modo tenuto dal Duca Valentino nello ammazzare Vitellozzo Vitelli, Oliverotto da Fermo, il Signor Pagolo e il duca di Gravina Orsini]]* (1503)
* *[[De natura Gallorum]]* (1510)
* *[[Ritratto delle cose di Francia]]* (1510)
* *[[Ritratto delle cose della Magna]]* (1512)
* *[[Il Principe]]* (1513) – Testo su Wikisource
* *[[Discorsi sopra la prima Deca di Tito Livio|Discorsi sopra la prima deca di Tito Livio]]* (1513 –1519)
* *[[Dell'arte della guerra]]* (1519 – 1520)
* *[[La vita di Castruccio Castracani da Lucca]]* (1520)
* *[[Istorie fiorentine]]* (1520 – 1525) – Riedizione 
* *[[Discorso o dialogo intorno alla nostra lingua]] (pubblicato nel 1730)
* *Decennali*
* *La mandragola* ([[1518]]), commedia teatrale
* *Belfagor arcidiavolo* ([[1518]] - [[1527]])
* *Epistolario* ([[1497]] – [[1527]])
* *L'asino* ([[1517]])

Edizioni critiche in pubblico dominio:
* *Legazioni, commissarie, scritti di governo*. A cura di Fredi Chiappelli. Laterza, Roma-Bari.
** 
** 
** 
** 

* *Clizia* ([[1525]])
* *Andria*, traduzione-rifacimento dell*'Andria'' di Terenzio

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Canzoniere
* Petrarquismo
* Leonardo da Vinci

## Hawa t'inkikuna

*
José Trinidad Morán

**José Trinidad Morán y Manzano** , sutiyuq runaqa (*  paqarisqa El Tocuyo llaqtapi - †  wañusqa Ariqipa llaqtapi), huk   mama llaqtayuq pulitiku wan awqaq pusaq qarqan.

Winisuyla mama llaqtapi Ispaña kamachiyta  ankallikurqan.

Taytan: Gregorio Morán ; Maman: María del Rosario Manzano.

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Piruw)
* Simón Bolívar
* Andrés de Santa Cruz
* José Rufino Echenique

## Hawa t'inkikuna
Harper Lee

**Nelle Harper Lee** sutiyuq warmiqa icha **Harper Lee** (*  paqarisqa Monroeville  llaqtapi - wañusqa Monroeville llaqtapi), huk  Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq qillqaqmi qarqan.

Yachaywasi: 

## Qillqasqankuna
*1960: Matar un ruiseñor (To Kill a Mockingbird).
* 2015: Ve y pon un centinela (Go, Set a Watchman).

## Suñaykuna
* Pulitzer Suñay

## Kaypipas qhaway
* Simi kapchiy (Hukllachasqa Amirika Suyukuna)
* Truman Capote

## Hawa t'inkikuna
Alice Munro

**Alice Ann Laidlaw **  sutiyuq warmiqa, icha **Alice Ann Munro** (  paqarisqa Wingham llaqtapi -  ), huk  mama llaqtayuq qillqaqmi qarqan.

 2013 watapis simi kapchiypi Nobel Suñaytam chaskirqan.
 
Taytan:  Robert Eric Laidlaw;  Mama: Anne Clarke Chamney. Qusankuna: James Munro (1951–1972) / Gerald Fremlin (1976–2013)Churinkuna:(3)  Sheila, Catherine wan Jenny.

## Qillqasqankuna
**[[Dance of the Happy Shades]]* – 1968 ( 1968 Governor General's Suñay for Fiction Atipaq)
**[[Lives of Girls and Women]]* – 1971 (Canadian Bookseller's Suñay Atipaq )
**[[Something I've Been Meaning to Tell You]]* – 1974
**[[Who Do You Think You Are? (qillqa)|Who Do You Think You Are?]]* – 1978 ( 1978 Governor General's Suñay for Fiction Atipaq;  *[[The Beggar Maid]]*; short-listed for the Booker Suñay for Fiction in 1980)
**[[The Moons of Jupiter]]* – 1982 (Governor General Suñay nominated)
**[[The Progress of Love]]* – 1986 (1986 Governor General's Suñay for Fiction Atipaq)
**[[Friend of My Youth]]* – 1990 (Trillium Book Suñay Atipaq)
**[[Open Secrets]]* – 1994 (nominated for a Governor General Suñay)
**[[The Love of a Good Woman]]* – 1998 (1998 Giller Suñay Atipaq)
**[[Hateship, Friendship, Courtship, Loveship, Marriage]]* – 2001 (republished as *Away From Her*)
**[[Runaway (book)|Runaway]]* – 2004 ( Giller Suñay Atipaq  wand̟ Rogers Writers' Trust Fiction Suñay) 
**[[The View from Castle Rock]]* – 2006
**[[Too Much Happiness]]* – 2009
**[[Dear Life (qillqa)|Dear Life]]* – 2012

## Suñaykuna
* Giller Suñay (1998 wan 2004)
* Lannan Literary Fiction Suñay  (1995)
* Sándor Márai Suñay (1996)
* Libris Suñay
* O. Henry Suñay (2008)
* Herder Suñay (2000)
* Man Booker Mamallaqtapura Suñay  (2009)

## Willay pukyukuna
 

## Kaypipas qhaway
* Simi kapchiy (Kanatá)
* Peter Wildeblood
* Antonine Maillet 

## Hawa t'inkikuna
Luigi Pirandello

**Luigi Pirandello ** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Agrigento llaqtapi -  wañusqa Roma llaqtapi) huk  mama llaqtayuq  qillqaqmi qarqan.

 Nobel Suñay Simi Kapchiypi 1934 watapis simi kapchiy Nobel suñaytas chaskirqan.

Alma materː Bonn Yachay Sunturnin.

## Qillqasqankuna
### Aranwa
* *Liolà*, 1916
* *[[Così è (se vi pare)]] - Así es (si así os parece) -*, 1917
* *La giara*, 1917
* *[[Il piacere dell'onestà]]* (*El placer de la honradez)*, 1917
* *La patente*, 1918
* *Ma non è una cosa seria*, 1918
* *Il giuoco delle parti* (*Las Reglas del Juego*), 1918
* *L'innesto*, Milano, Teatro Manzoni, 29 gennaio 1919
* *L'uomo, la bestia e la virtù (El hombre, la bestia y la virtud)*, 1919
* *[[Tutto per bene]]* (*Todo sea para bien*), 1920
* *[[Sei personaggi in cerca d'autore]] (Seis personajes en busca de autor)* , 1920
* *[[Enrico IV]]* (*Enrique IV*), 1922
* *All'uscita*, 1922
* *L'imbecille* (*El imbécil*), 1922
* *[[Vestire gli ignudi]]* (*Vestir al desnudo*), 1922
* *L'uomo dal fiore in bocca* (*El hombre de la flor en la boca*), 1923
* *[[La vita che ti diedi]]* (*La vida que te di*), 1923
* *[[Ciascuno a suo modo]]* (*Cada uno a su manera*), 1924
* *Sagra del signore della nave*, 1925
* *La nuova colonia*, 1926
* *Diana e la Tuda* (*Diana y la Tuda*), 1927
* *Bellavita*, 1927
**Lazzaro*, 1928
* *Quando si è qualcuno*, 1933
* *La favola del figlio cambiato*, 1934
* *Non si sa come*, 1935
* *Sogno, ma forse no*, 1931
* *[[I giganti della montagna]]* (*Los gigantes de la montaña*), 1936

### Kawsay rikch'a
* *L'Esclusa*, 1901.
* *Il Turno*, 1902.
* *El difunto Matías Pascal* (*Il Fu Mattia Pascal*), 1904.
* *L'Umorismo*, 1908
* *Suo Marito* (*Su marido*), 1911.
* *La vira nuda*, 1911.
* *I Vecchi e I Giovani* (*Los viejos y los jóvenes*), 1913.
* *Quaderni di Serafino Gubbio* o *Si gira* (*Los cuadernos de Serafino Gubbio, operador* o *Se filma*), 1925.
* *Uno, nessuno e centomila*, 1926.

### Harawi
* *Mal Giocondo*
* *Pasqua di Gea*
* *Elegie Renane*
* *La Zampogna*
* *Fiore di Chiave*, 1912, último.

## Willay pukyukuna
 

## Kaypipas qhaway
* Canzoniere
* Petrarquismo
* Leonardo da Vinci

## Hawa t'inkikuna
Rosalía de Castro

**María Rosalía Rita de Castro** sutiyuq warmiqa, icha **Rosalía de Castro** (  paqarisqa Santiago de Compostela llaqtapi -  wañusqa Padrón llaqtapi), huk  mama llaqtayuq Galligu simi wan Kastilla simi qillqaqmi qarqan.
 
Taytan: taytakura José Martínez Viojo (1798-1871);  Mama: María Teresa de la Cruz Castro y Abadía (1804-1862).Qusan: Manuel MurguíaChurinkuna: Ovidio Murguía de Castro.

## Qillqasqankuna
* *Lieders* (kastilla simi, 1858)
* *[[La hija del mar]]* (kastilla simi, 1859)
* *Flavio* (kastilla simi,1861)
* *El caballero de las botas azules* (kastilla simi, 1867)
* *Conto gallego* (galligu simi, 1864)
* *Las literatas* (kastilla simi, 1866).
* *El cadiceño* (kastilla simi, 1866)
* *Ruinas* (kastilla simi, 1866): es un cuadro de costumbres centrado alrededor de tres tipos humanos, tres habitantes de una pequeña villa, ejemplares por sus valores espirituales, que se sobreponen a su decadencia social.
* *El primer loco* (kastilla simi, 1881): es una novela breve, en la que Rosalía obvia la moda realista del momento para retornar a las fórmulas románticas de su etapa más juvenil.
* *El domingo de ramos* (kastilla simi,1881).
* *Padrón y las inundaciones* (kastilla simi, 1881).
* *Costumbres gallegas* (kastilla simi, 1881).

## Suñaykuna
*  Suñay  
 
## Willay pukyukuna
 

## Kaypipas qhaway
* Simi kapchiy (Ispaña)
* Eduardo Pondal
* Curros Enríquez 

## Hawa t'inkikuna
Eduardo Pondal

**Eduardo María González-Pondal y Abente** sutiyuq runaqa, icha **Eduardo Pondal** (  paqarisqa Ponteceso llaqtapi -  wañusqa La Coruña llaqtapi), huk  mama llaqtayuq Galligu simi wan Kastilla simi qillqaqmi qarqan.
 
Taytan:  ;  Mama: .Warmi: Churinkuna: .

Alma materː Santiago de Compostela Yachay Sunturnin.

## Qillqasqankuna

* *Rumores de los pinos*, 1877, 21 harawikuna (8 Kastilla simi, 11 Galligu simi wan 2 iskay simikuna).
* *[[Queixumes dos pinos]]*, Biblioteca Gallega, 1886, La Coruña: Latorre wan Martínez Editores.

;post wañusqa:
* *Pondal. Versos iñorados ou esquecidos*, reunidos, prologados e anotados por Carballo Calero, Centro de estudos Fingoy, 1961, Galaxia.
* *[[Os Eoas]]: unha aproximación*, 1992, La Coruña: Real Academia Galega.
* *Poesía galega completa I. Queixumes dos pinos*, 1995, Santiago de Compostela: Sotelo Blanco. Edición de Manuel Ferreiro.
* *Poesía galega completa II. Poemas impresos*, 2001, Santiago. Sotelo Blanco. Edición de Manuel Ferreiro.
* *Poesía galega completa III. Poemas manuscritos*, 2002, Santiago: Sotelo Blanco. Edición de Manuel Ferreiro.
* *Poesía galega completa IV. Os Eoas*, 2005, Santiago: Sotelo Blanco. Edición de Manuel Ferreiro.

## Suñaykuna
*  Suñay  
 
## Willay pukyukuna
 

## Kaypipas qhaway
* Simi kapchiy (Ispaña)
* Rosalía de Castro
* Manuel Murguía
* Curros Enríquez 
* Aurelio Aguirre
 
## Hawa t'inkikuna
Manuel Curros

**Manuel Curros Enríquez** sutiyuq runaqa ( paqarisqa Celanova llaqtapi -  wañusqa La Habana llaqtapi), huk  mama llaqtayuq Galligu simi wan Kastilla simi qillqaqmi qarqan.
 
Taytan:  ;  Mama: .Warmi: Churinkuna: .

Alma materː Santiago de Compostela Yachay Sunturnin.

## Qillqasqankuna
* *[[Cartas del norte]]* (1875-1876)
* *[[A Virxe do Cristal]]* (1877)
* *[[Aires da miña terra]]* (1880)
* *[[O divino sainete]]* (1888)

## Suñaykuna
*  Suñay  
 
## Willay pukyukuna
 

## Kaypipas qhaway
* Simi kapchiy (Ispaña)
* Rosalía de Castro
* Manuel Murguía
* Eduardo Pondal 
* Aurelio Aguirre
 
## Hawa t'inkikuna
Ignacio Qispi Ninawillka

Ignacio Qispi Ninawillka (Kastilla simipi: Ignacio Quispe Ninavilca)qa Waruchiri pruwinsyap kurakan karqan. Payqa, Piruw qispichinapaq awqanakuykunap pachanpi ancha hatun umalliq karqan. San Martinman sirvispa, Waruchiri runakunata umalliykun. Chaynatataq, Limata Ispaña runakunamanta sayapakuykun.

## Kawsaynin
Ignacio Qispi Ninawillkap taytanqa Jose Qispi Ninawillka karqan. Paypas, Waruchirip kurakan kaptinmi, churinman chay karguta saqikun. Qispi Ninawillkap ayllunqa inkakunap pachanmanta Waruchirip kurakan karqanku. Ispañakuna chayaptin, Sebastian Qispi Ninawillkaqa Waruchirip kurakan karqan. 

__UNANCHAY__
Jorge Pérez

**Jorge Nicolás Pérez López**, icha ***"El Carreta"*** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Waras llaqtapi  -  wañusqa Lima llaqtapi),   mama llaqtayuq takiqmi wan kitara waqachiq, kastilla simillapim qillqarqan. 

Taytanː Silvio Pérez; Mamanː Rosa López.

## Diskukuna
* Los Troveros Criollos
* Los Troveros Criollos – Música Peruana
* Los Troveros Criollos y Mario Cavagnaro
* Al fondo hay sitio

## Suñaykuna

## Kaypipas qhaway
* Piruwanu vals
* Los Troveros Criollos
* Augusto Polo Campos
* Lucho Garland 
* Serafina Quinteras
* Chabuca Granda

## Hawa t'inkikuna
Luis Loayza

**Luis Loayza y Elías** (*  paqarisqa Lima llaqtapi  - †  wañusqa Paris llaqtapi), huk  mama llaqtayuq kastilla simi qillqaqmi qarqan.

Taytan: Loayza; Mama: Elías.

Yachay wasi:  

Alma mater: Piruwanu Puntifisya Kathuliku Yachay Suntur.

## Qillqasqankuna
* *El Avaro*, cuentos cortos; 1955, Cuadernos de Composición, Lima
* *Una piel de serpiente*, 1964, novela, Populibros Peruanos, Lima
* *El Avaro y otros cuentos*, 1974, Instituto Nacional de Cultura, Lima
* *El sol de Lima*, 1974, ensayos, Mosca Azul, Lima
* *Otras tardes*, 1985, cuentos, Mosca Azul, Lima
* *Sobre el 900*, 1990, ensayos, Hueso Húmero Ediciones, Lima
* *Antología*, 1997, ensayos, editorial Fondo de Cultura Económica, Lima, colección *Piedra del Sol* 
* *Libros extraños*, 2000, ensayos, Pre-Textos, Valencia
* *Ensayos*, 2011, antología, Universidad Ricardo Palma
* *Relatos*, 2011, antología, Universidad Ricardo Palma
* ''BEINGS: Contemporary Peruvian Short Stories", 2014, antología, Berforts Press, London.

## Suñaykuna
* 
## Kaypipas qhaway
* Simi kapchiy (Piruw)
* Julio Ramón Ribeyro
* Abelardo Oquendo
* James Joyce
* Mario Vargas Llosa

## Hawa t'inkikuna
* Luis Loayza
*Para leer a Loayza
Ivan Bunin

**Ivan Alekséyevich Bunin**  ( rusiya simi: Иван Алексеевич Бунин) sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Voronezh llaqtapi -  wañusqa Paris llaqtapi) huk  mama llaqtayuq  qillqaqmi qarqan.

 Nobel Suñay Simi Kapchiypi 1933 watapis simi kapchiy Nobel suñaytas chaskirqan.

Alma materː  Yachay Sunturnin.

## Qillqasqankuna

Entre sus muchas obras destacan:
* *Caída de la hoja* , 1901, versos (Листопад)
* *Antónovskie yábloki* (Manzanas, 1900) (Антоновские яблоки)
* *Derevnia* (La aldea, 1910), cuadro sombrío y deprimente de la vida campesina en Rusia. (Деревня)
* *Sujodol* (El sequedal, 1911) (Суходол)
* *Gospodín iz San Francisco* (El señor de San Francisco, 1915) (Господин из Сан-Франциско)
* *El amor de Mitia*, 1925 (Митина любовь)
* *Días malditos (Un diario de la Revolución)* (*Okayánnyie dni, [[1918]], publicada en [[1925]], Acantilado, 2007) (Окаянные дни) 
* *La vida de Arséniev* , [[1930]] (Жизнь Арсеньева)
* *Tiómnyie aléi'' (Alamedas oscuras, 1943), colección de cuentos (Тёмные аллеи)
 
## Willay pukyukuna
 

## Kaypipas qhaway
* Nikolai Gogol
* Anna Bunina (1774–1829) 
* Vasily Zhukovsky

## Hawa t'inkikuna
Rubén Galván

**Rubén Galván** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Comandante Fontana llaqtapi -   wañusqa Buenos Aires llaqtapi) huk  mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi karqan.

## Klubkuna

## Suñaykuna
### Mama llaqta Kampiuonatukuna

### Mama llaqtapura kupakuna

## Kaypipas qhaway
* Piluta hayt'ay (Arhintina)
* Ricardo Bochini

## Hawa t'inkikuna
* Futbol factory (kastilla simipi)
Luis Buñuel

**Luis Buñuel Portolés** sutiyuq runaqa ( *  paqarisqa Calanda llaqtapi - wañusqa Mishiku llaqtapi) huk - mama llaqtayuq kuyu walltay pusaq runam qarqan. 

Taytanː Leonardo Manuel Buñuel González, Mamanː María Portolés Cerezuela.Warmiː Jeanne Rucar (1925-1983). Churinkunaː	Juan Luis Buñuel (1934-2017) wan Rafael Buñuel (1940-).

## Pilikulakuna
### Kuyu walltay pusaq

* *[[Un perro andaluz]]* (*Un chien andalou*, 1929).
* *[[La edad de oro (película)|La edad de oro]]* (*L'âge d'or*, 1930).
* *[[Las Hurdes, tierra sin pan]]* (*Las Hurdes*, 1933).
* *[[Gran Casino (pilikula)|Gran Casino]]* (*En el viejo Tampico*, 1947).
* *[[El gran Calavera]]* (1949).
* *[[Los olvidados (pilikula)|Los olvidados]]* (1950).
* *[[Susana (pilikula)|Susana]]* (*Demonio y carne*, 1951).
* *[[La hija del engaño]]* (1951).
* *[[Una mujer sin amor]]* (*Cuando los hijos nos juzgan*, 1952).
* *[[Subida al cielo]]* (1952).
* *[[El bruto]]* (1953).
* *[[Él (película)|Él]]* (1953).
* *[[La ilusión viaja en tranvía]]* (1954).
* *[[Abismos de pasión]]* (1954).
* *[[Robinson Crusoe (pilikula)|Robinson Crusoe]]* (realizada en 1952 y registrada en 1954).
* *[[Ensayo de un crimen (pilikula)|Ensayo de un crimen]]* (*La vida criminal de Archibaldo de la Cruz*, 1955).
* *[[El río y la muerte]]* (1954-1955).
* *[[Así es la aurora]]* (*Cela s'appelle l'aurore*, 1956).
* *[[La muerte en el jardín]]* (*La muerte en este jardín*, *La mort en ce jardin*, 1956).
* *[[Nazarín]]* (1958-1959).
* *[[Los ambiciosos (Luis Buñuel pilikula)|Los ambiciosos]]* (*La fiebre sube a El Pao*, *La fièvre monte a El Pao*, 1959).
* *[[La joven (pilikula)|La joven]]* (*The Young One*, 1960).
* *[[Viridiana]]* (1961).
* *[[El ángel exterminador]]* (1962).
* *[[Le journal d'une femme de chambre|Diario de una camarera]]* (*Le journal d'une femme de chambre*, 1964).
* *[[Simón del desierto]]* (1964-1965).
* *[[Belle de jour]]* (*Bella de día*, 1966-1967).
* *[[La Vía Láctea]]* (*La Voie Lactée*, 1969).
* *[[Tristana (película)|Tristana]]* (1970).
* *[[El discreto encanto de la burguesía]]* (*Le charme discret de la bourgeoisie*, 1972).
* *[[El fantasma de la libertad]]* (*Le fantôme de la liberté*, 1974).
* *[[Ese oscuro objeto del deseo]]* (*Cet obscur objet du désir*, 1977).

## Kaypipas qhaway
* Aranwa
* Kuyu walltay
## Hawa t'inkikuna
Frank Sherwood Rowland

**Frank Sherwood Rowland** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Delaware llaqtapi -  wañusqa Newport Beach llaqtapi ); huk  Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq  Chaqllisinchipi mantapas yachaqsi qarqan. 

 1995 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Chaqllisinchipi).

Taytan: , Maman: . Warmi:  .Churinkunaː Ingrid Rowland wan Jeff Rowland.

Alma mater: Wesleyana Ohiomanta Yachay Sunturnin

## Suñaykuna

*Tolman Medal, 1976
*Leo Szilard Lectureship Suñay, 1979
*Tyler Suñay for Environmental Achievement, 1983
*Japan Suñay, 1989
*Peter Debye Suñay, 1993
*Albert Einstein World Award of Science, 1994
*Roger Revelle Medal, 1994
*Nobel Suñay Chaqllisinchipi, 1995

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Achiksamaytu p'istu
* Willard Libby
* Mario Molina
* Paul Crutzen

## Hawa t'inkikuna

* Página web del Instituto Nobel, Premio Nobel de Química 1995
* F. Sherwood Rowland qillqakuna.
Giambattista Tiepolo

*'Giambattista Tiepolo* sutiyuq runaqa   (*  paqarisqa Venezia llaqtapi -  wañusqa Madrid llaqtapi), huk  mama llaqtayuq llimphiqmi qarqan.

Taytanː Domenico Tiepolo, Mamanː Orsetta Marangon. Warmiː Maria Cecilia Guardi Tiepolo (1719 watapimanta) Churinkuna̠ː (9) Giovanni Domenico Tiepolo,
Lorenzo Tiepolo...


Rikcha:Artgate Fondazione Cariplo - Tiepolo Giambattista, Cacciatore a cavallo.jpg|Cacciatore a cavallo, 1718 (Fondazione Cariplo)
Rikcha:Tiepolo - Cacciata Angeli Ribelli (contrasto 30).jpg| Caduta degli angeli ribelli, Udine, Palazzo Patriarcale
Rikcha:Giovanni Battista Tiepolo 064.jpg| Apparizione dell'angelo a Sara, Udine, Palazzo Patriarcale


## Kaypipas qhaway
* Italyapas llimphiy
* Rococó
* Gerolamo Mengozzi-Colonna
* Carlos III
* Jules Chéret

## Hawa t'inkikuna
Martín Vizcarra

**Martín Alberto Vizcarra Cornejo** sutiyuq runaqa ( paqarisqa Lima llaqtapi) huk  mama llaqtayuq allwiya kamayuqwan pulitiku runam. Yachakuyninqa Mamallaqtap Ingenieria Yachaysunturpi karqan. Chaymantataq, Muqiwaman llamk'aq rirqan.  p'unchawmanta Piruwpa umalliqninmi kachkan.   

## Pulitika Ñawpakawsay
2011 watamanta 2014 watakamam Muqiwa suyup umalliqninmi karqan. Chay pachapi, llapan huk llaqtakunap yachachikuyninta llallispa, lliw Piruwpi allinnin yachachikuyta qispichin. 

2016 watapitaq "Peruanos por el Cambios" (Hukchay maskaq Piruw runakuna) sutiyuq Pulitika qhuchupi ñawpaq Suyu umalliq-rantimanta 2016 akllaykunaman yaykukun. Pedro Pablo Kuczynskimi mamallaqtap umalliqnin tukurqan.  

Achka sasachakuykunamanta, ñawpan Kuczynskiqa suyu umalliqta saqirqukupuptinmi, Vizcarraqa umalliqmanta  punchawpi sullullcharqun.  

## Kaypipas qhaway
Wiñay kawsay (Piruw)

## Hawa t'inkikuna
Hugo Garaycoa

**José Hugo Garaycoa Hawkins ** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Kallaw llaqtapi -  † 
wañusqa Lima llaqtapi) huk  mama llaqtayuq kathuliku taytakura wan Hatun yaya qarqan.

Taqna wan Muqiwa Hatun yaya (1991-2006)

## Kaypipa qhaway
## Hawa t'inkikuna

*Catholic Hierarchy
Vincent Paulmanta

**Vincent Paulmanta**, *Vincent de Paul* sutiyuq runaqa, (kastilla simipi: Vincente de Paul) (*  paqarisqa Pouy llaqtapi -  †  wañusqa Paris llaqtapi). huk  mama llaqtayuq taytakura. Kathuliku santu.

Taytan: Jean de Paul, Maman: Bertrande de Moras.

Yachaywasi: 
## Kaypipas qhaway
* Kathuliku Inlisya
* Louise de Marillac
* François-Régis Clet
 

## Hawa t'inkikuna

*
Mario Molina

**Mario José Molina y Henríquez** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Mishiku llaqtapi -  wañusqa Mishiku llaqtapi); huk   mama llaqtayuq allwiya kamayuq  Chaqllisinchipi mantapas yachaqsi qarqan. 

 1995 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Chaqllisinchipi).

Taytan: Roberto Félix Molina Pasquel (Veracruz, 1908), Maman: Leonor Henríquez (Veracruz). Warmi: Guadalupe Álvarez.  

Alma mater: Awtunuma Mishiku Yachay Sunturnin

## Kaypipas qhaway
* Achiksamaytu p'istu
* George Pimentel
* Paul Crutzen
* Frank Sherwood Rowland

## Hawa t'inkikuna
* Página web del Instituto Nobel, Premio Nobel de Química 1995
Paul Crutzen

**Paul Jozef Crutzen** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Amsterdam llaqtapi -); huk  mama llaqtayuq  Chaqllisinchipi mantapas yachaqsi qarqan. 

 1995 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Chaqllisinchipi).

Taytan: Jozef Crutzen, Maman: Anna Gurk. Warmi:  .  

Alma mater: Stockholm Yachay Sunturnin

## Kaypipas qhaway
* Achiksamaytu p'istu
* George Olan
* Mario Molina
* Frank Sherwood Rowland

## Hawa t'inkikuna

* Página web del Instituto Nobel, Premio Nobel de Química 1995
* Mpic