open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Alvaro Arzú

**Alvaro Enrique Arzú Irigoyen** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Watimala llaqtapi -  wañusqa Watimala llaqtapi ), huk  mama llaqtayuq ruruchiq wan pulitiku.
  
1996 watamanta 2000 watakama ñawpaq kuti Watimalapa Umalliqnin karqan.

1986 watamanta 1990 watakama wan 2004 watamanta 2018 watakama ñawpaq kuti Watimala llaqtapa Kurakanin karqan.

Taytan: Arzú;  Maman: Irigoyen Ñawpaq warmi: Patricia EscobarChurinkuna: (7): Roberto, Diego, María, María Andrée, Roberto Manuel, Alvaro wan Isabel.

Yachaywasi: 

Alma Mater: Universidad Rafael Landívar.
## Qillqaqkuna

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Watimala)
* Hector Gaitán A., Los Presidentes de Guatemala. Artemis & Edinter, Guatemala 1992, ISBN 84-89452-25-3 

## Hawa t'inkikuna
Alvaro Colom

**Alvaro Colom Caballeros** (*  paqarisqa Watimala llaqtapi -), huk  Allwya kamayuq, ruruchiq wan pulitiku qarqan.
  
2008 watamanta 2012 watakama ñawpaq kuti Watimalapa Umalliqnin karqan.

Tayta:  Antonio Colom Argueta; Mama: Yolanda Caballeros Ferraté Ñawpaq warmi: Sandra TorresChurinkuna: (?) Antonio Colom Szarata.

Yachaywasi: 

Alma Mater: Universidad San Carlos de Guatemala.

## Qillqaqkuna

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Watimala)
* Hector Gaitán A., Los Presidentes de Guatemala. Artemis & Edinter, Guatemala 1992, ISBN 84-89452-25-3 

## Hawa t'inkikuna
Nicolás Fuentes

**Domingo Nicolás Fuentes Zegarra**sutiyuq runaqa, (*  paqarisqa Mullintu llaqtapi  -  wañusqa Kallaw llaqtapi) huk  mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi qarqan.

## Klubkuna

## Suñaykuna

### Mama llaqta suñaykuna

### Mamallaqtapura suñaykuna

### Individual suñaykuna

## Kaypipas qhaway
* Piluta hayt'ay (Piruw)
* Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1970

## Pukyumanta willaykuna

## Hawa t'inkikuna
*  RSSSF
Maureen O'Hara

**Maureen O'Hara** sutiyuq warmiqa (  paqarisqa Ranelagh llaqtapi -  wañusqa Boise llaqtapi) huk  mama llaqtayuq aranway pukllaqmi qarqan.

### Pilikulakuna
* *[[Jamaica Inn (film)|Jamaica Inn]]* (1939)
* *[[The Hunchback of Notre Dame (1939 pilikula)|The Hunchback of Notre Dame]]* (1939)
* *[[How Green Was My Valley (film)|How Green Was My Valley]]* (1941)
* *[[The Black Swan (pilikula)|The Black Swan]]* (1942)
* *[[Miracle on 34th Street]]* (1947)
* *[[Rio Grande (pilikula)|Rio Grande]]* (1950)
* *[[The Quiet Man]]* (1952)
* *[[Our Man in Havana (pilikula)|Our Man in Havana]]* (1959)
* *[[The Parent Trap (1961 pilikula)|The Parent Trap]]* (1961)
* *[[McLintock!]]* (1963)

## Kaypipas qhaway
* Tyrone Power 
## Hawa t'inkikuna
Malcom Fraser

**John Malcolm Fraser**  sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Toorak llaqtapi -  wañusqa Melbourne llaqtapi), huk  mama llaqtap pulitiku qarqan. 

1975 watamanta 1983 ñawpaq kuti Awstralyapa Uma kamayuqnin karqan.

Tayta:  John Neville Fraser; Mama: Uma Wolf.  Ñawpaq warmi: Tamie BeggsWawakuna: 4 (?)).

Yachaywasi: Magdalen College, Oxford

## Qillqaqkuna

## Kaypipas qhaway
* Awstralya

## Hawa t'inkikuna

*
Ty Cobb

**Tyrus Raymond "Ty" Cobb** sutiyuq runaqa icha  *The Georgia Peach* (*  paqarisqa Narrows llaqtapi - †  wañusqa Georgia llaqtapi), huk Hukllachasqa Amirika Suyukuna kurku kallpanchaq.

Tayta: William Herschel Cobb, Mama: Amanda Chitwood Cobb.

1905 watamanta 1926 watakama Detroit Tigers.
1927 watamanta 1928 watakama Philadelphia Athletics.

## Suñaykuna

## Kaypipas qhaway
* Beisbol

## Hawa t'inkikuna

* IMDb
Simone Signoret

*Simone Henriette Charlotte Kaminker * sutiyuq warmiqa icha **Simone Signoret** (*  paqarisqa Wiesbaden llaqtapi  -  wañusqa Autheuil-Authouillet llaqtapi) huk  mama llaqtap kuyu walltaypi aranway pukllaqmi karqan. Oskar Suñaytas chaskirqan.

Tayta: André Kaminker; Mama: Georgett Qusankuna: Yves Allégret (1944-1949) / Yves Montand (1951-1985)Churinkuna: Catherine Allégret 

## Pilikulakuna
 
* *Thérèse Humbert* (1983, telefilme)
* *[[Guy de Maupassant (pilikula)|Guy de Maupassant]]* (1982)
* *[[L'Étoile du Nord]]* (1982)
* *Chère inconnue* (1980)
* *[[Madame le juge]]* (1983
* *Judith Therpauve* (1978)
* *[[L'Adolescente]]* (1978)
* *[[Madame Rosa]]* (1977)
* *[[Police Python 357]]* (1976)
* *[[La Chair de l'orchidée]]* (1975)
* *[[Rude Journée pour la reine]]* (1973)
* *[[Les Granges brûlées]]* (1973)
* *[[La Veuve Couderc]]* (1971)
* *[[Le Chat (pilikula)|Le Chat]]* (1971)
* *[[Comptes à rebours]]* (1971)
* *[[L'Aveu]]* (1970)
* *[[L'Armée des ombres]]* (1969)
* *L'Américain* (1969)
* *[[The Sea Gull]]* (1968)
* *[[¿Arde París? (pilikula)|¿Arde París?]]* (1966)
* *[[El barco de los locos]]* (1965)
* *[[Compartiment tueurs]]* (1965)
* *[[Dragées au poivre]]* (1963)
* *[[Le Jour et l'Heure]]* (1963)
* *[[Term of Trial]]* (1962)
* *[[Les Amours célèbres]]* (1961)
* *[[Les Mauvais Coups]]* (1961)
* *[[Room at the Top (pilikula)|Room at the Top]]* (1959)
* *[[Les Sorcières de Salem]]* (1957)
* *[[La mort en ce jardin]]* (1956)
* *[[Les Diaboliques]]* (1955)
* *[[Thérèse Raquin (pilikula 1953)|Thérèse Raquin]]* (1953)
* *[[Casque d'or]]* (1952)
* *[[Sans laisser d'adresse]]* (1951)
* *[[La Ronde (1950 pilikula)|La Ronde]]* (1950)
* *[[Manèges]]* (1950)
* *[[Impasse des Deux-Anges]]* (1948)
* *[[Dédée d'Anvers]]* (1948)
* *[[Macadam (pilikula)|Macadam]]* (1946)
* *[[Les Démons de l'aube]]* (1945)
* *[[Adieu Léonard]]* (1943)
* *[[Les Visiteurs du soir]]* (1942)
* *[[L'Ange de la nuit]]* (1942)


## Suñaykuna
* Oskar Suñay 1959: Mejor actriz por *[[ Room at the Top]]*
* César Suñay 1977: Mejor actriz por *[[Madame Rosa]]*

## Kaypipas qhaway
* Kuyu walltay

## Hawa t'inkikuna
Mireya Luis

**Mireya Luis** sutiyuq warmiqa (*  paqarisqa Camagüey llaqtapi - ) huk  mama llaqtap makiyasiqmi qarqan.

1992 watapiqa Ulimpiku pukllaykunapi Barcelona llaqtapi kuwanu makiyasiq warmikunawan. Ulimpiku pukllaykunapi  Atlanta 1996 wan Sydney 2000.

## Kaypipas qhaway
* Kurku kallpanchay (Kuba)

## Hawa t'inkikuna
* Volley Hall of Fame  (inlish simipi)
Flo Hyman

*Flora Jean Hyman* sutiyuq warmiqa icha **Flo Hyman** (*  paqarisqa Inglewood llaqtapi -  wañusqa Matsue llaqtapi, Nihun suyupi) huk  mama llaqtap makiyasiqmi qarqan.

1984 watapiqa Apuwasinyuq pukllaykunapi Los Angeles llaqtapi USA makiyasiq warmikunawan.
  
## Kaypipas qhaway
* Kurku kallpanchay (USA)
* Marfanmanta Sindrumi

## Hawa t'inkikuna
* Volley Hall of Fame  (inlish simipi)
Kukuli Qullqamar

**Kukuli Qullqamar** *(Patagioenas oenops)* nisqaqa huk urpim, Qullqamarpi qaylla kawsaq.

## Pukyukuna


## Hawa t'inkikuna
Mathieu Kérékou

**Mathieu Kérékou**  sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Kouarfa llaqtapi -  wañusqa Cotonou llaqtapi) huk  mama llaqtapi awqaq pusaq wan pulitiku karqan.

Tayta: ; Mama:  .

Warmi: Churinkuna: ?.

## Willay pukuykuna

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Binin)

## Hawa t'inkikuna

### [[Inlish simi]]pi
### [[Kastilla simi]]pi
Ana Moser

**Ana Beatriz Moser** sutiyuq warmiqa  (*  paqarisqa Blumenau llaqtapi - ) huk  mama llaqtap makiyasiqmi qarqan.

1996 watapiqa Apuwasinyuq pukllaykunapi Atlanta llaqtapi Brasil makiyasiq warmikunawan.
  
## Kaypipas qhaway
* Kurku kallpanchay (Brasil)

## Hawa t'inkikuna
* Volley Hall of Fame  (inlish simipi)
Tomáš Masaryk

**Tomáš Garrigue Masaryk** ( *  paqarisqa Hódonin llaqtapi -   wañusqa Lány llaqtapi). Huk  mamallaqap qillqaq wan pulitiku qarqan. 

1918 watamanta 1935 watakama ñawpaq Chikusluwakyapa Umalliqnin karqan.

Tayta: Jozef Maszárik; Mama: Terezie Masaryková

Ñawpaq warmi:  	Charlotte GarrigueChurinkuna: Alice Masaryková, Olga Masaryková, Herbert Masaryk wan Jan Masaryk

## Qillqasqankuna

## Suñaykuna

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Chikusluwakya)

## Hawa t'inkikuna

### [[Kastilla simi]]
Neftçi PFK

**Neftçi PFK** (Asar simi: *"Neftçi" Peşəkar Futbol Klubu*) nisqaqa huk Asarsuyu piluta hayt'ay klubmi.

## Wiñay kawsay
Kamasqa 

## Suñaykuna
## Piluta hayt'aqkuna

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Piluta hayt'ay (Asarsuyu)

## Hawa t'inkikuna

* Uficial web sitel


Neftchi - Qarabagh match, Bakcell Arena.JPG|
Forza Neftchi fan club.JPG|
Neftchi fans1.JPG|
Neftchi Baku - Inter Milan (1).jpg|
Derek Gilroy

**Derek Gilroy** sutiyuq runaqa (* 7 ñiqin tarpuy killapi, Kanatá) huk aranway pukllaqmi, Kanatáyuq.

## Pilikulankuna
* *The Matthew Shepard Story* (2002)
* *This Time Around* (2003)
* *Weirdsville* (2007)
* *Hairspray* (2007)
* *Hank and Mike* (2008)
* *Dawgs Playing Poker* (2008)
* *Tooth Fairy* (2010)
* *Bringing Ashley Home* (2011)
* *Magic Beyond Words: The J.K. Rowling Story* (2011)
* *[[Elysium (film)|Elysium]]* (2013)
* *The Guerilla Picture Show* (2013)
* *Evil Feed* (2013)
* *The Millionaires Club* (2013)
* *Cheat* (2014)
* *The Perfect Pickup* (2016)

## Pukyukuna


## Hawa t'inkikuna
La Yarada-Los Palos distritu

**La Yarada-Los Palos distritu** (kastilla simipi: *Distrito de La Yarada-Los Palos*) nisqaqa  mama llaqtapi huk distritum, Taqna suyupi, Taqna pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Los Palos llaqtam.

## Wiñay kawsay
Kamasqa pi, Ollanta Humala Umalliq.

## Allpa saywachi
* Quchakuna:
* Mayukuna: Kaplina mayu
* Urqukuna:

## Simikuna

## Hatun p'unchawkuna
* Kruskuna
* Karnawal

## Pukyukuna


## Kaypipas qhaway
* Taqna

## Hawa t'inkikuna
* Saywitu: Taqna suyu
* INEI Piruw
Joe DiMaggio

**Joseph Paul DiMaggio** sutiyuq runaqa icha **Joe DiMaggio** (*  paqarisqa Martinez llaqtapi -   wañusqa [Hollywood)] llaqtapi], huk  kurku kallpanchaq.

Tayta: Giuseppe DiMaggio(1872-1949), Mama: Rosalia Mercurio (1878-1951).

== Klubkuna ==
* New York Yankees (1936-1942, 1946-1951)
== Suñaykuna ==

== Kaypipas qhaway ==
* [Beisbol

## Hawa t'inkikuna
Jonah Lomu

**Jonah Tali Lomu** MNZM sutiyuq runaqa  (*  paqarisqa Auckland llaqtapi - †  wañusqa Auckland llaqtapi), huk  kurku kallpanchaq.

Tayta:  Lomu, Mama: .

1994 watamanta 2002 watakama Musuq Silanda Rugby quchu.

## Klubkuna
* Counties Manuaku (1994-1996)
* Auckland Blues (1996-1999)
* Chiefs (1999)
* Hurricanes (2000-2003)
* Cardiff Blues (2005-2006)
* Marseille Vitrolles (2009-2010)

## Suñaykuna

## Kaypipas qhaway
* Rugby

## Hawa t'inkikuna
Alex Rodríguez

**Alexander Emmanuel Rodríguez Navarro ** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa New York llaqtapi -  ), huk  kurku kallpanchaq.

Tayta: Rodríguez, Mama: Navarro.

## Klubkuna
* Seattle Mariners (1994-2000)
* Texas Rangers (2001-2003)
* New York Yankees (2004-)

## Suñaykuna

## Kaypipas qhaway
* Beisbol

## Hawa t'inkikuna
Mi Perú distritu

**Mi Perú distritu**; (kastilla simipi: *Distrito de Mi Perú*) nisqaqa huk distritum Qallaw pruwinsyapi, Qallaw suyupi, Piruw mama llaqtapi.

## Wiñay kawsay
Kamasqa , Ollanta Humala Umalliq.

## Allpa saywachi
Hallka k'iti kanchar 2,47 km²
* **[[Urqu]]kuna**: 
* **[[Mayu]]kuna**: 
* **[[Qucha]]kuna:**

## Llaqtakuna Ayllu llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna
Uma llaqtanqa Mi Perú llaqtam.
## Runakuna
51 522 runakuna

## Distritupi paqarisqa runakuna
### Kurakakuna
* 2016-2018: Reynaldo Encalada Tovar.

## Llaqtap amachana santun
* Hatun quchamanta Taytan
* Karmin Pallan
* La Merced Pallan
* Santa Rosa Limamanta

## Yachay tarpuy
### Yachaychiy
*Wawa wasikuna : 
*Huch'uy yachay wasikuna: 
*Chawpi yachay wasikuna: 
*Yachay sunturkuna: 

### Karu puriy
## Musiku
## Apaykachana

## Kaypipas qhaway
## Hawa t'inkikuna
* Municipalidad Distrital de Mi Perú
* Todo Callao
* INEI Piruw
Putumayu pruwinsya

**Putumayu pruwinsya** (kastilla simipi: *Provincia de Putumayo*) nisqaqa Luritu suyupi, Piruw mama llaqtapi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa San Antonio del Estrecho llaqtam.

## Wiñay kawsay
Kamasqa , Ollanta Humala Umalliq.

## Allpa saywachi
* **[[Piruwpi amachasqa sallqa suyukuna|Amachasqa suyukuna]]:**  
* **[[Qucha]]kuna:** 
* **[[Mayu]]kuna:** Amarumayu 

## Pulitika rakiy
Tawa distritunmi kan.

## Waki
### Runakuna
Putumayu pruwinsyapiqa Kukama-Kukamilla, Napurunakunam tiyanku.

## Kaypipas qhaway
* Amarumayu sach'a-sach'a suyu

## Willay pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
 
* Saywitu: Luritu suyu
Al Pacino

**Alfredo James Pacino** sutiyuq runaqa icha **Al Pacino**  (*  paqarisqa East Harlem llaqtapi New York suyupi - ) huk kuyu walltaypi aranway pukllaqmi karqan. Oskar Suñay.

Tayta: Salvatore Pacino; Mama: Rose GerardiWarmikuna: Jan Tarrant (1988-1989) / Beverly D'Angelo (1996-2003) / Lucila Polak (2009-)Churinkuna: Julie Marie Tarrant (1989), Anton James D'Angelo (2001), Olivia Rose D'Angelo (2001).

## Pilikulakuna

## Suñaykuna
### [[Oskar Suñay]]

### [[Quri Globo Suñay]]

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Kuyu walltay (Hukllachasqa Amirika Suyukuna)

## Hawa t'inkikuna
Robert De Niro

**Robert De Niro Jr.** sutiyuq runaqa icha **Robert De Niro**  (*  paqarisqa Greenwich Village llaqtapi New York suyupi - ) huk kuyu walltaypi aranway pukllaqmi karqan. Oskar Suñay.

Tayta: Robert De Niro Sr.; Mama: Virginia Holton AdmiralWarmikuna: Dihanne Abbott (1976-1988) / Toukie Smith (1990-1996) / Grace Hightower (1997-presente)Churinkuna: Drena, Raphael (1976), Julian Henry (1995), Aaron Kendrick (1995), Elliot (1998) wan Helen Grace (2011).

## Pilikulakuna
 

## Suñaykuna
### [[Oskar Suñay]]

### [[Quri Globo Suñay]]

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Kuyu walltay (Hukllachasqa Amirika Suyukuna)

## Hawa t'inkikuna

* IMDb
Natalie Cole

**Natalie Maria Cole** sutiyuq warmiqa ( paqarisqa Los Angeles llaqtapi - ) huk   mama llaqtap takiqmi. 

## Diskukuna
### Albumkuna

## Willay pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
The Return of Jafar

**The Return of Jafar** (inlish simipi: **The Return of Jafar**, kastilla simipi: **El retorno de Jafar**) nisqaqa 1994 watapi rurasqa kuyuchisqa siq'isqa pilikulam. Kuyu walltay pusaqninqa Toby Shelton, Tad Stones, Alan Zaslovemi. Disney ruruchinapaqmi rurasqa. Chay pilikulaqa Aladdin nisqap iskay ñiqin pitinmi pilikula.
Zootopia

**Zootopia** (kastilla simipi: **Zootrópolis**) nisqaqa 2016 watapi rurasqa kuyuchisqa siq'isqa pilikulam. Kuyu walltay pusaqninqa Byron Howard, Rich Mooremi. Disney ruruchinapaqmi rurasqa.

## Kaypipas qhaway
* Robin Hood (kuyuchisqa siq'isqa)
* Atuqwan Allquwan
Aladdin and the King of Thieves

**Aladdin and the King of Thieves** (inlish simipi: **Aladdin and the King of Thieves**, kastilla simipi: **Aladdín y el rey de los ladrones**, **Aladdín y los 40 ladrones**) nisqaqa 1996 watapi rurasqa kuyuchisqa siq'isqa pilikulam. Kuyu walltay pusaqninqa Tad Stonesmi. Disney ruruchinapaqmi rurasqa. Chay pilikulaqa Aladdin nisqap iskay kimsa pitinmi pilikula wan ñiqin piti pilikula The Return of Jafar.
Pocahontas II: Journey to a New World

**Pocahontas II: Journey to a New World** (inlish simipi: **Pocahontas II: Journey to a New World**, kastilla simipi: **Pocahontas 2: viaje a un nuevo mundo**) nisqaqa 1998 watapi rurasqa kuyuchisqa siq'isqa pilikulam. Kuyu walltay pusaqninqa Tom Ellery, Bradley Raymondmi. Disney ruruchinapaqmi rurasqa. Chay pilikulaqa Pocahontas nisqap iskay ñiqin pitinmi pilikula.
Despicable Me 2

**Despicable Me 2** (inlish simipi: **Despicable Me 2**, kastilla simipi: **Mi villano favorito 2**, **Gru 2: Mi villano favorito**) nisqaqa 2013 watapi rurasqa kuyuchisqa siq'isqa pilikulam. Kuyu walltay pusaqninqa Chris Renaud, Pierre Coffinmi. Universal Pictures ruruchinapaqmi rurasqa. Chay pilikulaqa Despicable Me nisqap iskay ñiqin pitinmi pilikula.
Jurassic Park

**Jurassic Park** nisqaqa 1993 watapi rurasqa pilikulam. Kuyu walltay pusaqninqa Steven Spielbergmi. Universal Pictures ruruchinapaqmi rurasqa.

## Hawa t'inkikuna

* Sitio oficial de la película 
*
Esquistosomiasis

Kay **esquistosomiasis** (**bilharziasis** kaqhina, riqsisqa **ch’urukuna khurukunamanta ruphay**, chaymanta **Katayama ruphay**) kay unquy khururayku rikurin kay *[[Esquistosoma]]* imayna kayninhina kan. Kayta unkusqa chimpachiyta hisp’anaman utaq ch’unchulaman quyta atin. Rikuchinnin kanman wisa nanay, k’ichalira, aka yawarwan, hisp’aykaqpi yawar. Maypichus unaymanta hepatitis hap’ichin, ruru nanay, infertilidad, utaq isqu unquy p’urupi quyta atikunman. Wawakunapi hap’iyta atikunman mana sumaq hatuyaq mana yuyay kanchu.

## Hap’iynin
Kay unquy chimpakun yakurayku maychus khurukuna tiyan. Kay khurukuna unqusqayakurayku rikurimunku. Kay unquy ancha wawallapipuni hatunyachasqa suyukunapi rikun maychus kanku asuwan munasqa unqusqa yaku pukllaspa. Wak qutukuna kanku tarpuq runakuna, challwa hap’iqkuna hinapis runakuna maychus hap’inku mana llimphu yakuta punchawkunapi. Kayta helmintos unqusqakuna qutupi khusqa. Kay rikuchin qallarin mask’aspa runtukunata khurupta utaq akapi khurukuna runakunapi. Hinapis anticuerpos kay yawar unquypi mask’akuyta atikunman.

## Hark’akuna hampinakuna ima
Tukuy ima chaynana tiyan hark’anapaq kay unquyta yakuta pichan chaymanta ch’urukuna yupaynin huchuyachin. Ayllukunapi maypi unquykunaqa atinkun llapa qutupaq praziquantel hampiwan khusqan sapa wata hamut’aspan. Kay ruwakun pisiyachispa yupayta unqusqa runakunata chanta mirachisqa unqusqamanta huchuyachiy. Hinapis praziquantel hampita kay unqusqapaq maychus ñin Organización Mundial de la Salud kaqrayku maychus yachanku mana sumaqta kayta.

## Epidemiología ==Kay esquistosomiasis unquy hap’in 210 (iskay junu chunkayuq)runakunapi kay k’alitun pachapi, chaymanta nikunpis 12.000 (chunka waranqa iskayuq) kaqmanta  200.000 (iskay pachaq waranqapaqa) kaqman sapa wata runakuna wañunku. Kay unquy asuwan [[Africa]] kaqpi tarisqan, hinapis [[Asia]] chaymanta [[America del Sur]]. 700.000.000 (qamchis junu) runakunapi, aswan 70 (qanchis chunkayuq) suyukunapi, tiyakunku maychus unquy riqsisqa. Esquistosomiasis chanta [[malaria]] unqusqalla kan huk parasitokuna unquy aswan hatun economico impactohina tiyan. Ñawpaq pachamanta musuq punchawkunaman 20 siglopi, kay esquistosomiasis riqsisqa sintoma kay [[hematuria|yawar hisp’api]] kasqan chayta huk [[qhari menstruación|qhari yawar menstruaciónpi]] [[Egipto]] kaqmanta hinapis rikusqa [[rito qallariypaq]] wawakunapaq t’aqakun q’uñi unquykunawan. Kayta akllasqa [[mana qhawasqa tropical unqusqa]] kaqhina kan.

## Willakuykuna
Neymar

**Neymar da Silva Santos Júnior ** icha **Neymar Jr.** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Mogi das Cruzes llaqtapi -  ) huk  mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi qarqan.

Taytan: Neymar da Silva Santos,  Maman: Nadine Santos. Churiː Davi Lucca da Silva Santos

## Klubkuna

## Suñaykuna
### Mama llaqta kampiunatukuna

### Mamallaqtapura kupakuna

### Individual suñaykuna

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Piluta Hayt'ay (Brasil)
* Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2014

## Hawa t'inkikuna

* Uficial qillqa web
Charles Perrault

**Charles Perrault**sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Paris llaqtapi paqarisqa - †  wañusqa Paris llaqtapi),  mama llaqta qillqaqmi karqan.

## Qillqasqankuna
* 1653 : *Les Murs de Troie ou l’origine du Burlesque*
* 1659 : *Portrait d’Iris*
* 1660 : *Ode sur la paix*
* 1663 : *Ode sur le mariage du Roi*
* 1668 : *Dialogue de l’amour et de l’amitié*, *Discours sur l’acquisition de Dunkerque par le Roi*
* 1669 : *Le Parnasse poussé à bout*
* 1674 : *Courses de têtes et de blagues faites par le Roi et par les Princes et Seigneurs*, *Critique de l’Opéra*
* 1679 : *Harangue faite au roi après la prise de Cambrai*
* 1683 : *Épître chrétienne sur la pénitence*
* 1685 : *Ode aux nouveaux convertis"
* 1686 : *Saint-Paulin, évêque de Nole* 
* 1687 : *Le Siècle de Louis le Grand*
* 1688 : *Ode de le Dauphin sur la prise de Philisbourg*, *Parallèle des Anciens et des Modernes en ce qui regarde les Arts et la Science*
* 1691 : *Au Roi, sur la prise de Mons*
* 1692 : *La Création du Monde*
* 1693 : *Ode du Roi*, *Dialogue d’Hector et d’Andromaque*
* 1694 : *L’Apologie des Femmes*, *Le Triomphe de sainte Geneviève*, *L’idylle à Monsieur de la Quintinie*
* De 1696 à 1700 : *Les Hommes illustres qui ont paru en France…*
* 1697 : *Histoires ou contes du temps passé* (o Les Contes de ma mère l’Oye), *Adam ou la création de l’homme*
* 1698 : *Portrait de Bossuet*
* 1699 : Traduction des *Fables de Faërne*
* 1701 : *Ode au Roi Philippe V, allant en Espagne*
* 1702 : *Ode pour le roi de Suède*
* 1703 : *Le Faux Bel Esprit*
* 1755 : *Mémoire de ma vie* (posthume)
* 1868 : *L’Oublieux* (posthume), *Les Fontanges'' (póstumo)}}

## Kaypipas qhaway
* Grimm wawqikuna
* Hans Christian Andersen
* Jean de la Fontaine
* Giambattista Basile
## Hawa t'inkikuna
Hernán Rengifo

**Hernán Rengifo Trigoso** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Chachapuyas llaqtapi)  huk  mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.

## Klubkuna
### Piluta hayt'aq

## Suñaykuna
### Mama llaqta Kampiunatukuna

### Mamallaqtapura Kampiunatukuna
### Individual suñaykuna
## Pukyumanta willaykuna

## Kaypipas qhaway
* Piluta hayt'ay (Piruw)

## Hawa t'inkikuna
A Goofy Movie

**A Goofy Movie** (inlish simipi: **A Goofy Movie**, kastilla simipi: **Goofy, la película**, **Goofy e hijo**) nisqaqa 1995 watapi rurasqa kuyuchisqa siq'isqa pilikulam. Kuyu walltay pusaqninqa Kevin Limami. Disney ruruchinapaqmi rurasqa.
KKS Lech Poznań

**Kolejowy Klub Sportowy Lech Poznań** icha *Lech Poznań* nisqaqa huk  piluta hayt'ay klubmi.

## Wiñay kawsay
Kamasqa 

## Suñaykuna
## Piluta hayt'aqkuna

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Piluta hayt'ay (Pulunya)
* Pulunya Warszawa SA
* Hieronim Barczak
* Teodor Anioła
* Franciszek Smuda
## Hawa t'inkikuna

* Uficial web sitel
Kazimierz Deyna

**Kazimierz Deyna** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Starogard Gdański llaqtapi -  wañusqa San Diego llaqtapi) huk  mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi wan pukllaykamachiq karqan.

## Klubkuna

## Suñaykuna

### Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa participasyunkuna

## Pukyumanta willaykuna

## Kaypipas qhaway
* Piluta hayt'ay (Pulunya)
* Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa

## Hawa t'inkikuna
Nicolás de Ribera

**Nicolás de Ribera y Laredo, El Viejo ** sutiyuq runaqa  (* 1487 watapi paqarisqa Olvera llaqtapi -  1563 watapi  wañusqa Lima llaqtapi) Tawantinsuyup ispañul atipaqninsi (*[[Qichukuq]]* nisqa) karqan. 

Lima kurakan (1535, 1546 wan 1554]

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Piruw)
* Wirrinatu Piruw
## Hawa t'inkikuna
David Edward Hughes

**David Edward Hughes** sutiyuq runaqa ( paqarisqa London llaqtapi -  wañusqa London llaqtapi)  huk Hukllachasqa Qhapaq Suyumanta, pachaykamaymantapas yachaqsi, rimay allinchina kamayuqsi.
## Kaypipas qhaway
* J.J. Thomson 
* Hans Geiger
* Alexander Graham Bell
* Stephen Hawking 
* Enrique Fermi 

## Hawa t'inkikuna
Pablo Casas

**Pablo Casas Padilla** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Lima llaqtapi  -   wañusqa  Lima llaqtapi),   mama llaqtayuq takichaqmi, takiqmi, taki qillqaqmi, kastilla simillapim qillqarqan. 

Tayta: Casas ; Mama: Padilla.

Warmikunaː Griselda Nieva Estrella / Ana Arroyo / Luz Eloisa Navarro Gonzales.

## Takikuna
* Desengaño - vals (1929)
* Digna - vals
* Dos contra el mundo - vals
* Humillado - vals
* Mal proceder - vals
* Natalia - vals
* Optimo - vals
* Teresita - vals
* Tiempos pasados - vals
* Vida - vals
* Anita - vals (1936)
* Olga - vals
* Juanita - vals
* Humanidad -vals
* Un nuevo amor - vals
* Luz - vals
* Al maestro
* Ternura - vals
* Disputada Mujer - vals

## Willay pukyukuna
* Tauro del Pino, Alberto. Enciclopedia ilustrada del Perú. -- Lima: PEISA, 2001. T. 01

## Kaypipas qhaway
* Lima
* Piruwanu vals
* Los Morochucos
* Felipe Pinglo Alva
## Hawa t'inkikuna
### Kastilla simipi
Iskander Mirza

**Syed Iskander Ali Mirza **, bengali simi: ইস্কান্দার মীর্জা;urdu simipi:  اسکندر مرزا , (*   paqarisqa Murshidabad llaqtapi -   wañusqa London llaptapi), huk   mama llaqtap Awqaq pusaq wan pulitiku qarqan. 

1956 watamanta 1958 ñawpaq kuti Pakistanpa Umalliqnin karqan.

Tayta:  Sahibzada Sayyid Muhammad Fateh Ali Mirza;  Mama: Dilshad Begum
 Ñawpaq warmi: Rifaat Begum (1922-1967) / Naheed Amirteymour (1954-1969).
Churinkuna: 6.

Yachaywasi: 

## Qillqasqankuna

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Pakistan)

## Hawa t'inkikuna

*
Recep Tayyip Erdoğan

**Irtuqan** icha **Recep Tayyip Erdoğan**, sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Istanbul llaqtapi - ), huk  mama llaqtap musikuq wan pulitiku karqan. 

2014 watamanta kuti Turkiyapa Umalliqnin karqan.

2003 watamanta 2014 watakama  kuti Turkiyapa Uma kamayuqnin karqan.

1994 watamanta 1998 watakama kuti Istanbulpa Kurakanin karqan.

Tayta: Ahmet Erdoğan; Mama: Tenzile Erdoğan Ñawpaq warmi: Emine Erdoğaɳ Churinkunaː Ahmet Burak, Bilal, Esra, Sümeyye.

Alma mater: Marmara Yachay Suntur 
## Qillqasqankuna

## Suñaykuna

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Turkiya)

## Hawa t'inkikuna

* Turkiya Umalliq Ufisyal Website  (inlish simipi)
* Erdoğan's personal Website  (inlish simipi)
José Escajadillo

**José Eloy Escajadillo Farro** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Etén distritupi  -   ),   mama llaqtayuq takichaqmi, takiqmi, taki qillqaqmi, kastilla simillapim qillqarqan. 

Tayta: Pedro Escajadillo Medianero; Mama:  Yolanda Farro Poggi.

Warmiː Nancy Garibaldi Muchotrigo.

Churinkunaː Nancy Patricia Escajadillo Garibaldi wan Giulianna Valeria Escajadillo Garibaldi.

## Takikuna
* El artista
* Jamás impedirás
* El viejo y el mar
* Huellas
* Que somos amantes
* Yo perdí el corazón

## Willay pukyukuna
* Tauro del Pino, Alberto. Enciclopedia ilustrada del Perú. -- Lima: PEISA, 2001. T. 01

## Kaypipas qhaway
* Lima
* Piruwanu vals
* Juan Mosto
* Pedro Pacheco
* Rubén Techera

## Hawa t'inkikuna
### Kastilla simipi
Bartosz Kurek

**Bartosz Kamil Kurek** sutiyuq warmiqa (* 1988 Polonia) un jugador de voleibol de Polonia.

## Hawa t'inkikuna
* FIVB pro
Charlotte Rampling

**Tessa Charlotte Rampling** (5 ñiqin hatun puquy killapi 1946 watapi paqarisqa Sturmer llaqtapi -   ), huk  Hukllachasqa Qhapaq Suyu mama llaqtap aranway pukllaqmi, 

Taytan: Godfrey Rampling, mama: Anne Isabelle Gurteen (1918-2001)
Qusankuna: Bryan Southcombe (1972–1976) / Jean Michel Jarre (1978–1998) / Jean-Noël Tassez
 

## Hawa t'inkikuna

[www.charlotterampling.net Ufisyal web site].
Rubén Techera

**Rubén Héctor Techera González** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Montevideo llaqtapi - ) huk  mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.

### Klubkuna

## Suñaykuna
### Mama llaqta Kampiunatukuna

## Kaypipas qhaway
* Piluta hayt'ay (Uruwayi)
* José Escajadillo
## Hawa t'inkikuna
Flóra Kádár

**Flóra Kádár**, **Flóra Anna Kádár** chiqap sutiyuq warmiqa (  paqarisqa Budapest, Unriya -  wañusqa Budapest llaqtapi) huk Unriya mama llaqtayuq aranway pukllaqsi karqan.

## Pilikulakuna
**Mrs. Dery Where Are You?* (1975)
**Örökbefogadás* (1975) *Adopción*
**Nobody's Daughter* (1976)
**[[Jób lázadása]]* (1983) *[[La rebelión de Job]]*
**[[Colonel Redl]]* (1985) *[[Coronel Redl]]*
**Maigret* (1992/1993) (serie de televisión)
**[[Mesmer (kuyu walltay)|Mesmer]]* (1994)
**[[All Men Are Mortal]]* (1995)
**Sunshine* (1999) *Sunshine, el amanecer de un siglo*

## Hawa t'inkikuna

* Flóra Kádár en IMDb - Internet Movie Database (inlish simipi)
* Filmografía en Film Affinity
Jeonbuk Hyundai Motors

**Jeonbuk Hyundai Motors** nisqaqa huk Tayhan Republikapasanu Sinku hayt'ay klubmi.

## Piluta hayt'aqkuna
***K League Classic/K League 1**: 2009, 2011, 2014, 2015, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021, 2025
***Tayhan Republika FA Kupa**: 2000, 2003, 2005, 2020, 2022
***Tayhan Republika Superkupa**: 2004
***AFC Kampiunkuna Liga**: 2006, 2016

## Wiñay kawsay
 kamarisqa karqan.

## Hawa t'inkikuna
* Tukri llika tiyaynin (Coreano simipi)
* Tukri llika tiyaynin (Inlish simipi)
Gustavo Adolfo Bécquer

Gustavo Adolfo Claudio Domínguez Bastida sutiyuq runaqa icha **Gustavo Adolfo Bécquer**,   (*  paqarisqa Sevilla llaqtapi -  Madrid wañusqa llaqta ñiqpi), huk  mama llaqtamanta qillqaqmi yachaqpas karqan.

Tayta:  José Domínguez Insausti; Mama: Joaquina Bastida Vargas.  

Warmi:  

## Qillqasqankuna

## Kaypipas qhaway
* Simi kapchiy (Ispaña)
* José Zorrilla

## Hawa t'inkikuna

̟̈* IMDb
Julio Guzmán

**Julio Armando Guzmán Cáceres** (31.07 1970, Limaq, Piruw) piruwki raki llaqta pusaq, wasi rikaqpas;  Piruwpaq llapanchikpa ñawpaqnin.

## Kawsay

Limaqpi paqarisqa 31.07. 1970; chunkay iskay warmakunamanta sulkap ñawpan. Yayan, wasi kamariq, Qosqo runa. Maman Kantamanta; payqa Silinyin runap warman.

Rikulita Wilkaq Sunqu Runayay Wasipi, Limaqpi, qatiran hawakaq yachakuyta 

Piruwpa Katuliku Suntur Yacha Wasi man yaykuran; chaypi qairan wasi wataqpaq. Qipanman yachakuran George Town Yachay Suntur Wasipi; Oxford Yachay Suntur Wasipipas.

## Yachay rurana kawpaywan
Georgetownwan Maryland Yachay Suntur Wasipa Runapaq Kawpay Yachay Wasipi  qilli yachachiq karqan.

Wiñay Mulanpi ruri Qillay wasipi, chunka watantin rurarqan. Piruwki pushakapa, Mype makima rurapa hanchaq yanapi qatiq. 2012 watapi Pushaq yanapi huñupa umalliqkaypa,  ñawpaq pushallaq karqan; 2013 witikurqan.

Qipatana Piruwpipas, "Deloitte"pi qillin, Hikutay Pushaka hanchaqnin karqan.

 
### 2016 Akllay puriri
Se embarcó en la contienda electoral para las elecciones presidenciales en julio de 2015, con el partido político Todos por el Perú (anteriormente Coordinadora Nacional de Independientes), y fue elegido presidente de este en octubre de 2015.

Durante los tres últimos meses del 2015, escaló en las preferencias electorales, desde un 2&nbsp;% hasta ubicarse, en enero, en el segundo lugar con 10&nbsp;%.

Se le ha criticado por las contradicciones que ha tenido en su discurso. Entre ellas, se encuentran su credo, su posición sobre la ley de consulta previa, recaudación tributaria y su actitud hacia la naturaleza de las campañas políticas. Con respecto a estos temas, él se pronunció corrigiendo y/o negando la existencia dichas contradicciones. «Mi vida no es una contradicción. Pregúntenles a las personas que me conocen si mi vida ha sido una contradicción. Las palabras se las lleva el viento; las acciones, jamás. Las contradicciones no vienen de las palabras, las contradicciones vienen de los comportamientos».

## Kikinpa kawaynin
Watakarqan Himina Kasiris Pustumanta, 2003 watapi; iskay warmi warmankuna: Imilya Klarawan. Rakikasa 2009 watapi.

2001 watapi, Michelle Ertischek, chinchay mulanpi akllaqwan watakarqan. Mariela warmankunapa sutin.
,

## Qarpuyasqa
 Limaq JEE
 JNE
 Imashka: 08.03.2016

## Pukyu nisqakuna
Carlos Andrés Pérez

**Carlos Andrés Pérez Rodríguez** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Rubio llaqtapi - †  wañusqa Miami llaqtapi) huk  mama llaqtap pulitikumi, kawpaqpas karqan.

Tayta: Antonio Pérez Lemus; Mama: Julia Rodríguez.
Warmikuna:  Blanca Rodríguez (1948-2010)Churinkuna: sonia, Thais, Martha, Carlos Manuel, María de Los Ángeles, Carolina, María Francia wan Cecilia Victoria

Yachay wasi:  .

## Qillqasqankuna
 

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Winisuyla)

## Hawa t'inkikuna
### Kastilla simi
Rafael Caldera

**Rafael Antonio Caldera Rodríguez** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa San Felipe llaqtapi - †  wañusqa Caracas llaqtapi) huk Winisuylanu taripay amachaq wan pulitikumi, kawpaqpas karqan.

Tayta: Caldera; Mama:  Rodríguez.
Mama: 

Warmikuna:  

Yachay wasi: Liceo Andrès Bello.

## Qillqasqankuna
 

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Winisuyla)

## Hawa t'inkikuna
### Kastilla simi

* Fundación Internacional José Guillermo Carrillo
Kiku Huhimuri

**Keiko Sofía Fujimori Higuchi** ( icha *Kiiku Suqya Huhimuri Hiyuchi*) sutiyuq warmiqa  paqarisqa Lima llatapi) huk  mama llaqtap pusaq warmim.

Keiko Fujimori Higuchiqa Alberto Fujimorip ususinmi. Mark Vito Villanellawanmi kasarakusqa kachkan, iskay wawayuqmi.

Hukllachasqa Amirika Suyukunapim istudyarqan musikuy kamachinata, Musuq York llaqtapi *[[Stony Brook University]]* nisqapi, Boston llaqtapi *[[Boston University]]* nisqapipas.

*[[Fuerza Popular]]* nisqa partidupi wankurisqa kaspa, 2006 watapi Piruwpa Apu kamaq wasiman akllasqa karqan.

2011 watapi  sharichirqan *Shamuqpaq Intuy* raki pusanatam , umalliq tukunapaq purikachayta qallarirqan. 5 ñiqin inti raymi killapi 2011 watapi p'unchawpi umallinapaq akllanakuypi Ollanta Humala -wan hayu kaspa lliw akllaykunap 47-%-ninwan mana atispa chinkarqan.

2016 watapi umallina akllanakuykunapi musuqmantam aynirqan.  akllanakuykunapi iskay ñiqin akllanakuy muyupi Pedro Pablo Kuczynskitaqmi Keiko Fujimorita atirqan, Keiko lliw kunkakunap 49.88-%-ninta aypaptinmi.

2021 watapi umallina akllanakuykunapitaq musuqmantam atipasqa karqan. Qispi Piruw nisqap pusaqnin Pedro Castillo sutiyuq  Piruw akllanakuykunapim Piruwpa umalliqnin kananpaq tukuy akllaykunamanta 18,92%-ninta chaskirqan, tukuy mañakuqkunamanta aswan achka akllaykunata chaskisqa.  Piruwpa umalliqnin kanapaq akllanakuykunapi iskay muyuriypim umalliqman akllasqa kaspa Keiko Fujimoritam atiparqan, tukuy akllaykunamanta 50,12%-ninta chaskispa, Keiko 49,88%-ninta chaskiptin. Achka p'unchawtaq akllanakuypi atipaqqa manam riqsisqachu karqan,  p'unchawllapim rimarisqa karqan. Keikotaqmi nirqan, manam allintachu rurasqa karqan, ñuqam kani chiqap atipaq, nispa.

## Pukyukuna


## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Piruw)

## Hawa t'inkikuna
My Chemical Romance

**My Chemical Romance** nisqaqa huk Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq *[[alternative rock]]*, *[[post-hardcore]]* & *[[Pop punk]]*.

## Diskunkuna
### Albumkuna
* *[[I brought you my bullets, you brought me your love]]* (2002)
* *[[Three cheers for sweet revenge]]* (2004)
* *[[The Black Parade]]* (2006)
* *[[Danger days: the true lives of the Fabulous Killjoys]]* (2010)

## Kaypipas qhaway
* Rock alternativo
* Post-hardcore
* Pop punk

## Hawa t'inkikuna
*  My Chemical Romance (Inlish simipi)
Kusillakuy

**Kusillakuy** niyan shumaq huk runa kaptin; mana unqguyyuq; mana huchayq, mana chiki. ( Felicity, felicidad)
Berta Cáceres

**Berta Isabel Cáceres Flores**, sutiyuq warmiqa ( paqarisqa Unduras suyupi -  wañusqa La Esperanza llaqtapi) huk   pulitiku warmim karqan.

Tayta: Cáceres; Mama: María Austraberta Flores López. Churinkuna: Olivia Marcela, Berta Isabel, Laura, Salvador

## Suñaykuna
* Goldman Suñay
* Shalom Suñay
## Kaypipas qhaway
* Ismael Moreno Coto  “Padre Melo”
* Fausto Milla
 
## Hawa t'inkikuna

* Intervenciones de Berta Cáceres. Recopilación de vídeos. El Diario. 6 de marzo de 2016
* Berta Cáceres Flores, semilla de libertad feminista y nuestroamericana
Michael Douglas

**Michael Kirk Danilovich** sutiyuq runaqa icha **Michael Douglas** ( paqarisqa New Brunswick, New Jersey suyupi -  ) , huk  kuyu walltaypi aranway pukllaqmi karqan. Oskar Suñay.

Tayta: Kirk Douglas; Mama: Diana Dill
Warmikunaː Diandra Luker (1977-2000) / Catherine Zeta-Jones (2000-)Churinkunaː  Cameron (1978), Dylan Michael (2000) wan Carys Zeta (2003)

Alma materː California University at Santa Barbara / Choate Rosemary Hall

## Pilikulakuna

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Kuyu walltay (Hukllachasqa Amirika Suyukuna)

## Hawa t'inkikuna

* IMDb
Jason Bateman

**Jason Bateman** sutiyuq runaqa (14 ñiqin qhulla puquy killapi 1969 paqarisqa) huk aranway pukllaqmi, Hukllachasqa Amirika Suyukunayuq.
Felipe González

**Felipe González Márquez**, sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Sevilla llaqtapi - ), huk  mama llaqtap taripay amachaq wan pulitiku qarqan. 

1982 watamanta 1996 watakama ñawpaq kuti Ispañapa Uma kamayuqnin karqan.

Tayta: Felipe González Helguera; Mamaː Juana Márquez Domínguez Ñawpaq warmi:  Carmen Romero López (1969-2008) / Mar García Vaquero (2012 watamanta)Churinkuna: 3 ( Pablo González Romero, David González Romero wan María González Romero ).

Yachaywasi: 

Alma mater: Sevilla Yachay Suntur.

## Qillqasqankuna
* Un discurso ético (1982).
* El Socialismo (1997).
* El futuro no es lo que era (coautor junto con Juan Luis Cebrián; 2001).
* Memorias del futuro (2003).
* Mi idea de Europa (2011).
* En busca de respuestas (2013).
## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Ispaña)

## Hawa t'inkikuna

* Biografía de Felipe González (Fundación CIDOB).
Bill Cosby

**William Henry Bill Cosby Jr.** sutiyuq runaqa icha **Bill Cosby**  (*  paqarisqa Philadelphia llaqtapi  -  ) huk Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtap Ñawikaruypi aranway pukllaqmi karqan.

Taytaː James Henry Lancaster; Mamaː Elizabeth RobertsWarmi: Camille Olivia Hanks (1964-) Churinkuna: Erika Ranee (1965), Erinn Charlene (1966), Ennis William (1969-(†) 1997), Ensa Camille (1973) wan Evin Harrah (1976).
## Pilikulakuna

## Suñaykuna
* Spingarn Medal
* Medalla Presidencial de la Libertad
* Marian Anderson Suñay
## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Ñawikuray (Hukllachasqa Amirika Suyukuna)

## Hawa t'inkikuna

* IMDb
John Cale

**John Davies Cale** sutiyuq runaqa icha **John Cale** (*  paqarisqa Garnant llaqtapi -  ) huk   (Hukllachasqa Qhapaq Suyu) mama llaqtap *[[rock]]* takiqmi, viola, piano wan qitara waqachiq, takina qillqaqmi, takichaqmipas karqan.

Tayta: William Arthur George Cale, Mama: Margaret Davies.Warmikuna: (3) Betsey Johnson / Cynthia "Cindy" Wells /  Risé IrushalmiChurinkuna: Eden Myfanwy Cale.

## Diskukuna

## Suñaykuna

## Kaypipas qhaway
* David Bowie
* Lou Reed
* Nico
* La Monte Young
* John Cage
* Elton John

## Hawa t'inkikuna

* Uficial site (inlish simipi)
Joan Fontaine

**Joan de Beauvoir de Havilland** sutiyuq warmiqa, icha **Joan Fontaine** ( paqarisqa Tokyo llaqtapi -  wañusqa Carmel-by-the-Sea llaqtapi, California suyupi) huk Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtap kuyu walltaypi aranway pukllaqmi karqan. 1941 Oskar Suñay.

Taytaː Walter Augustus de Havilland, Mamaː Lilian Augusta Ruse (Lilian FontaineQusankunaː Brian Aherne (1939-1945) / William Dozier (1946-1951) / Collier Young (1952-1961) / Alfred Wright, Jr. (1964-1969)Churinkunaː Debbie Dozier (1948).
## Pilikulakuna

;Kuyu walltay pukllaq

;Ñawikuray

## Suñaykuna
### [[Oskar Suñay]]
* Oskar 1941 Suspicion (Sospecha) 

## Kaypipas qhaway
* Kuyu walltay (Hukllachasqa Amirika Suyukuna)
* Olivia de Havilland
* Orson Welles
* Billy Wilder
* George Cukor
* Anthony Mann
* Fritz Lang
## Hawa t'inkikuna

* Web qillqa. (inlish simipi)
Carlos Oquendo de Amat

**Carlos Augusto Luis Humberto Nicolás Oquendo Amat** sutiyuq runaqa ( paqarisqa Punu llaqtapi -   wañusqa Madrid llaqtapi) huk   mama llaqtap qillqaqsi karqan, awangardistas ñawpaqkachayta qatiran.

Taytaː Carlos Belisario Oquendo Álvarez; Mamaː Zoraida Amat Machicao.

## Qillqasqankuna
* 5 metros de poemas
 
## Willay pukyukuna
*Cornejo Polar, Antonio: Historia de la literatura del Perú republicano. Incluida en “Historia del Perú, Tomo VIII. Perú Republicano”. Lima, Editorial Mejía Baca, 1980.
*Sánchez, Luis Alberto: La literatura peruana. Derrotero para una historia cultural del Perú, tomo V, págs. 1524 A 1526. Cuarta edición y definitiva. Lima, P. L. Villanueva Editor, 1975.
*Tauro del Pino, Alberto: Enciclopedia Ilustrada del Perú. Tercera Edición. Tomo 1. AAA/ANG. Lima, PEISA, 2001. ISBN 9972-40-150-2
*Toro Montalvo, César: Historia de la Literatura Peruana. Tomo X. Siglo XX. Poesía - Teatro (1900-1995). Lima, A.F.A. Editores, 1996. Primera Edición.
## Kaypipas qhaway
* César Vallejo
* Martín Adán
* Emilio Westphalen
* César Moro
* Xavier Abril
* José María Eguren

## Hawa t'inkikuna
Luis Echeverría

**Luis Echeverría Álvarez** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Mishiku llaqtapi –  ), huk  mama llaqtap taripay amachaq wan pulitiku qarqan. 

1970 watamanta 1976 watakama Mishiku mama llaqta Umalliq.

1963 watamanta 1969 watakama Mishiku Kamachiq runa.

Tayta:  Echeverría; Mama: Álvarez.

Warmi:  María Esther ZunoChurinkuna: 

Alma materː

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Mishiku)
## Hawa t'inkikuna
Andriy Gromyko

**Andriy Andreyevich Gromyko** sutiyuq runaqa (rusiya simiː Андре́й Андре́евич Громы́к, bilurusu simipiː Андрэй Андрэевіч Грамыка) (*  paqarisqa Gómel llaqtapi -  wañusqa Moskwa llaqtapi) huk  mama llaqtami Musikuq wan pulitiku runam.

1957 watamantapacha 1985 watakama Susyalista Suwit Republikakunap Huñun hawa ministrunmi, (Министры иностранных дел России) kachkan.

Taytaː Andriy Matveyevich; Mamaː Olga Yevgenyevna.

## Kaypipas qhaway
*

## Hawa t'intikuna

* Reseña biográfica en la Web Oficial del Ministerio de Asuntos Exteriores (inlish simipi)
Mama Anhillika

** Rita Antoinette Rizzo** sutiyuq warmiqa, icha * Mama Anhilika* (Mother Mary Angelica of the Annunciation) (*  paqarisqa Canton llaqtapi -  †  wañusqa Hanceville llaqtapi), huk Kathuliku  mama mistica karqan.

Tayta: John Rizzo, Mama: Mae Helen Gianfransisco.

Yachaywasi:

## Suñaykuna
* Pro Ecclesia et Pontifice
## Kaypipas qhaway
* Kathuliku Inlisya
* EWTN  Global Catholic Network

## Hawa t'inkikuna
Kutaisi

**Kutaisi** *([[Kartul simi]]: ქუთაისი, [[kastilla simi]]pi: Kutaisi) * llaqtaqa 
mama llaqtap. Imeretia suyu uma llaqtanmi, Rioni mayu (რიონი).

147 635 runakuna (2014) - 70 km².

## Hawa t'inkikuna
Batumi

**Patumi** icha **Batumi** *([[Kartul simi]]:  ბათუმი, [[kastilla simi]]pi: Batumi) * llaqtaqa 
mama llaqtap. Adjara suyu uma llaqtanmi, Yana hatun qucha.

41°38′45″N 41°38′30″E

152 839 runakuna (2014) - 64,9 km².

## Hawa t'inkikuna
Otar Chiladze

**Otar Chiladze** (kartul simi: ოთარ ჭილაძე, kastilla simipi: Otar Chiladze)  sutiyuq runaqa (  paqarisqa Signagi llaqtapi  -  wañusqa Tbilisi llaqtapi), huk  mama llaqtaq qillqaqmi karqan.

Tayta: ;  Mama: 

Warmi:  Churinkuna: 

## Qillqasqankuna
### Kawsay r'ikcha
* *[[Caminaba un hombre]]* (*გზაზე ერთი კაცი მიდიოდა*, 1973)
* *Todos los que me hallare* (1976)
* *El Teatro de Hierro* (1981)
* *El Gallo de marzo* (1991)
* *Avelum* (1995)
* *La canasta* (2003)
## Suñaykuna
*  Suñay

## Kaypipas qhaway
* Simi kapchiy (Kartulsuyu)
* Shota Rustaveli
* Guram Dochanashvili 
## Hawa t'inkikuna
Shota Rustaveli

**Shota Rustaveli** (kartul simi: შოთა რუსთაველი, kastilla simipi: Shota Rustaveli)  sutiyuq runaqa ( 1172 watapi paqarisqa - 1216 watapi wañusqa ), huk  mama llaqtaq qillqaqmi karqan.

Tayta: ;  Mama: 

Warmi:  Churinkuna: 

## Qillqasqankuna
### Harawi
*  El caballero envuelto en la piel de tigre (kartul simi: ვეფხისტყაოსანი o transliterado Vepkhistkaosani)

## Suñaykuna
*  Suñay

## Kaypipas qhaway
* Simi kapchiy (Kartulsuyu)
* Otar Chiladze
* Guram Dochanashvili 
## Hawa t'inkikuna
Imre Kertész

**Imre Kertész**  sutiyuq runaqa (  paqarisqa Budapest llaqtapi -  wañusqa Budapest llaqtapi ), huk  mama llaqtaq qillqaqmi karqan.

 2002 watapis simi kapchiypi Nobel Suñaytam chaskirqan.
 
Tayta: László Kertész;  Mama: Aranka Jakab.

Warmi:  Albina Vas (w.1995) / Magda Ambrus (w.2016)Churinkuna: 

## Qillqasqankuna

* Füst Milán-díj (1983)
* Forintos-díj (1986)
* Artisjus Irodalmi díj (1988)
* Aszu-díj (1989)
* József Attila-díj (1989)
* Déry Tibor-díj (1989)
* Örley-díj (1990)
* Az Év Könyve jutalom (1990)
* Soros-életműdíj (1992)
* Brandenburgi Irodalmi Díj (1995)
* Márai Sándor-díj (1996)
* Kossuth-díj (1997)
* A lipcsei könyvvásár nagydíja, elsősorban a *Sorstalanság*ért (1997)
* Friedrich Gundolf-díj a német kultúra külföldi terjesztéséért (1997)
* Herder-díj (2000)
* A *[[Die Welt]]* irodalmi díja (2000)
* Pour le Mérite rendjel; művészeknek adható legmagasabb németországi elismerés (2001)
* Irodalmi Nobel-díj (2002)
* Hans Sahl-díj (2002)
* YIVO életműdíj (2002)
* Budapest díszpolgára (2002)
* A Magyar Köztársasági Érdemrend nagykeresztje (2003)
* Corine-díj (2004)
* Goethe-érem (2004)
* Jean Améry-díj (2009)
* Párizs városának nagy aranyozott ezüst érme  (2011)
* Magyar Szent István-rend (2014)
* Francia Köztársaság Művészeti és Irodalmi Rendjének parancsnoki fokozata (2015)
* A marosvásárhelyi Petru Maior Egyetem díszdoktora (2015)

## Suñaykuna
* Medalla Ernst Reuter  (1983)
* Tibor Déry Suñay (1989)
* Literaturpreis der Stadt Bremen  (1995)
* Sándor Márai Suñay (1996)
* Kossuth Suñay (1997)
* Friedrich Gundolf Suñay (1997)
* Herder Suñay (2000)
* Orden del Mérito de las Ciencias y las Artes  (2001)
## Willay pukyukuna
̺
## Kaypipas qhaway
* Simi kapchiy (Unriya)
* György Konrád
* Magda Szabó 
## Hawa t'inkikuna
Trần Đại Quang

**Tran Dai Quang** sutiyuq runaqa, witnam simipi **Trần Đại Quang**, ( paqarisqa Ninh Bình pruwinsyapi -  paqarisqa Hanoi llaqtapi), huk  mama llaqtap Yupay yachaq wan pulitikum,  kumunista pusaqmi karqan. 

2016 watamanta 2018 watakama Witnampa umalliqninmi qarqan.

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Witnam)

## Hawa t'inkikuna

*
Santiago Antúnez de Mayolo Rynning

**Santiago Antúnez de Mayolo Rynning** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Ayha distritupi - †  wañusqa Lima llaqtapi) huk  mama llaqtaq taripay amachaq, yachaq wan pulitiku qarqan. 

Tayta: Santiago Antúnez de Mayolo; Mama: Lucie Rynninɡ. Warmiː Susana Maurer Carriquiry.Churinkunaː 4

Yachaywasi: Waras wan Lima llaqta Yachaywasi.

Alma_mater: Mama Llaqtap San Markus Hatun Yachay Sunturnin 

1939 watamanta 1945 watakama Apulliq Piruw suyup Rimana Wasin

## Qillqasqankuna
* Nutrición en el antiguo Perú.
* Manuscrito de Juan Betanzos.

## Suñaykuna
* 1995: Orden de las Palmas Magisteriales - Grado de Maestro - Ministerio de Educación del Perú.
* 2000: Mamallaqtapura Suñayː La Kiwicha de Oro.
* 2006: Medalla Maestro Universitario - Asamblea Nacional de Rectores del Perú.
* 2009: ADEX Suñay.
* Doctor Honoris Causa - Ricardo Palma Yachay Sunturnin.

## Kaypipas qhaway
*  
## Hawa t'inkikuna

*
Selma Lagerlöf

**Selma Ottilia Lovisa Lagerlöf**  sutiyuq warmiqa (  paqarisqa Mårbacka llaqtapi -  wañusqa Mårbacka llaqtapi), huk  mama llaqtaq qillqaqmi karqan.

 1909 watapis simi kapchiypi Nobel Suñaytam chaskirqan.

Tayta: Erik Gustaf Lagerlöf;  Mama: Elisabet Lovisa Lagerlöf.

Qusan:  Churinkuna: 

Alma materː Upsala Yachay Suntur.

## Qillqasqankuna
* *Segismundo*, El Aleph Editores, 1987.
* *Fiesta familiar*, El Aleph Editores, 1998.
* *Música fúnebre para masones*, Versal, 1988.
* *Olor a lana*, El Aleph Editores, 1988.
* *El Sr. Gustafsson en persona*, El Aleph Editores, 1988.
* *El tercer enroque de Bernard Foy*, Versal, 1988.
* *El extraño animal del norte*, Anaya y Mario Muchnik, 1992.
* *La tarde de un solador*, Anaya y Mario Muchnik, 1996.
* *Windy habla: de su vida, de los que han desaparecido y de los que aún están aquí*, Akal, 2003.
* *Muerte de un apicultor*, Nórdica Libros, 2006.

## Suñaykuna
 
## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Simi kapchiy (Suwidsuyu)
* August Strindberg

## Hawa t'inkikuna
Robert Catesby

**Robert Catesby** sutiyuq runaqa (* 1573 paqarisqa Elderslie llaqtapi - † wañusqa Staffordshire llaqtapi), huk  mama llaqtayuq pulitiku ankallis karqan.

Taytaː William Catesby; Mamaː Anne Throckmorton Warmiː
Catherine Leigh Churinkunaː William wan Robert.

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Inlatirra)
* James VI wan I
* Thomas Wintour
* John Wright
* Thomas Percy
* Guy Fawkes
* Thomas Bates. 

## Hawa t'inkikuna
Henry Bradley

**Henry Bradley Unzueta** sutiyuq runaqa (* 1940 watapi paqarisqa Lima llaqtapi -  wañusqa Lima llaqtapi), huk  mama llaqtap awtu yallinakuyuq qarqan. 

Tayta: Henry Bradley Barnett, Mama: Unzueta.

## Suñaykuna
* Caminos del Inca Suñay  (1968, 1970, 1979, 1980 wan 1988). 
* Presidente de la República Hatun Suñay  (1976, 1978 wan 1982). 

## Kaypipas qhaway
* Arnaldo Alvarado
* Eduardo Dibós Chappuis

## Hawa t'inkikuna
Arnaldo Alvarado

**Arnaldo Alvarado Degregori** sutiyuq runaqa (*   paqarisqa Pukyu distritupi -  wañusqa Lima llaqtapi), huk  mama llaqtap awtu yallinakuyuq qarqan. 

Tayta: José Alfredo Alvarado Rivera, Mama: María Luisa Degregori Quispe de Alvarado Unzueta. Warmiː Inés Contreras Alvarado Churinkunaː Luis Alvarado Contreras.

## Suñaykuna
* Caminos del Inca Suñay  (1967). 
* Presidente de la República Hatun Suñay  (1950, 1951, 1955 wan 1956). 

## Kaypipas qhaway
* Henry Bradley
* Eduardo Dibós Chappuis

## Hawa t'inkikuna
Urbanu VI

**Urbanu VI**,  **Urbanu suqta ñiqin** (latin simipi: ***Urbanus PP. VI***, Italya simipi: **Papa Urbano VI**) sutiyuq runaqa (* 1318 watapi paqarisqa Itri llaqtapi - †  wañusqa Roma llaqtapi) huk  mama llaqtap kathuliku Dyusmanta yachay karqan.

1378 watamanta 1389 watakama 202º Tayta Papam

## Kaypipas qhaway
* Kathuliku Inlisya
## Hawa t'inkikuna

* Urbanu VI - Vatican.va
* Catholic Hierarchy
Urbanu I

**Urbanu I**,   **Urbanu huk ñiqin** (latin simipi: ***Urbanus PP. I***, Italya simipi: **Papa Urbano I**) sutiyuq runaqa icha San Urbanu, (* ? watapi paqarisqa Teano llaqtapi - †  wañusqa Roma llaqtapi) huk  mama llaqtap kathuliku santu karqan.

222 watamanta 230 watakama 17º Tayta Papam

## Kaypipas qhaway
* Kathuliku Inlisya
## Hawa t'inkikuna

* Urbanu I - Vatican.va
* Catholic Hierarchy
August Strindberg

**Johan August Strindberg**  sutiyuq runaqa (  paqarisqa Stockholm llaqtapi -  wañusqa Stockholm llaqtapi ), huk  mama llaqtaq qillqaqmi karqan.

Tayta: Carl Oscar Strindberg;  Mama: Ulrika Eleanora Norling.

Warmi:  Siri von Essen (1877–1891) / Frida Uhl (1893–1895) / Harriet Bosse (1901–1902)Churinkuna: 

Alma materː Upsala Yachay Suntur.

## Qillqasqankuna
## Bibliografía principal

## Suñaykuna
 
## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Simi kapchiy (Suwidsuyu)
* Lars Gustafsson

## Hawa t'inkikuna