Qispiqanchi wamani

**Qispiqanchi** nisqaqa (*"[[Qispi kay|qispi]] [[Achkiy|k'anchaq]]"* nisqamantachá; aymara simipi: *Qispiqanchi jisk'a suyu*; kastilla simipi: *Quispicanchi*) Qusqu suyupi, Piruwpi, huk wamanim. Uma llaqtanqa Urqus llaqtam.
## Wiñay kawsay

## Allpa saywachi

* **[[Urqu]]kuna**: Alqamarinayuq - Amruqa - Awsanqati - Ayakachi - Chumpi - Hatun Uma - Hatunkampa - Iskupitani - Kisuq'ipina - Ninaparaqu - Qullpa Ananta - Qullqip'unqu - Sasawini - Sinaqara - Wisk'achani
* **[[Mayu]]kuna:** Sinaqara mayu
* **[[Qucha]]kuna:**: Lukri qucha - Urqus qucha - Wakarpay (Lukri distritupi)

## Yurakuna
* Runtuma yura rikch'aq ayllu (*familia Cyperaceae*)
* Qiwuña *[[Polylepis incana]]*
* Sawsi: *Salix babylonica*
* *Typha angustifolia*

## Uywakuna

Qispiqanchipiqa kay pisqukunam  kawsanku: 
* Muyusiki *Actitis macularius*
* Ch'anka *Agelaius thilius*
* *Anairetes alpinus*
* Waychu *Anairetes flavirostris*
* Puka patu *Anas cyanoptera*
* *Asthenes ottonis*
* Sutru, Qucha patu, Ch'ipta patu, Ithapatu *Anas flavirostris*
* Puna pili, Llaksa *Anas puna*
* Hatun waqar *Ardea alba*
* Anka ch'usiq *Buteo poecilochrous*
* *Cinclodes aricomae*
* Awaylla waman *Circus cinereus*
* Hakachu, Hak'akllu *Colaptes rupicola*
* Siwar q'inti *Colibri coruscans*
* Yuraq waqar *Egretta thula*
* Hatun k'illichu, Mamani *Falco femoralis*
* K'illichu *Falco sparverius*
* Chuqa: Suk'a *Fulica ardesiaca*
* Tiki *Gallinula chloropus*
* Anka *Geranoaetus melanoleucus*
* Q'illwa, Q'iwlla *Larus serranus*
* *Leptasthenura xenothorax*
* Kullkitu *Metriopelia ceciliae*
* Waqwa, Mayu sunsu, Waq-waq *Nycticorax nycticorax*
* Inchu wasqar q'inti *Oreonympha nobilis*
* Q'inti *Oreotrochilus estella*
* Q'upu *Oxyura ferruginea*
* Kukuli wampa *Patagioenas fasciata*
* Wasqar q'inti *Patagona gigas*
* Wampa *Patagioenas maculosa*
* Allqamari, Qhiqinqa, Quriqinqi *Phalcoboenus megalopterus*
* Maraq-maraq, Yanawiku *Plegades ridgwayi*
* Uywantullu, Yakuq uywantullu *Podiceps occipitalis*
* *Poospiza caesar*
* Chulla uywampullu *Rollandia rolland*
* Uchumpila *Tachuris rubigastra*
* Pikikuy *Tringa flavipes*
* Tiwtinku *Tringa melanoleuca*
* Ch'iqullu *Troglodytes aedon*
* Liqiliqi, Liq'ichu, Liqli *Vanellus resplendes*
* Waylla urpi *Zenaida auriculata*

## Llaqta pusaypaq rakiy
Chunka iskayniyuq k'itinnmi kan.

## Runakuna

Qispiqanchi pruwinsyapiqa Amarakaeri, Qhichwa runakunam tiyanku.

## Simikuna
Wamanipiqa aswanta qhichwa simitam rimanku.

 /1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata 

 /2 Pachan simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi)

 Pukyu: 

## Karu puriy

* Pikillaqta
* Rumiqullqa
* Tipun
* Kikihana llaqtapi: Inlisya (Urqus: 24&nbsp;km)
* Urupisa
* Waru: inlisya, (Antawayllacha: 4&nbsp;km), Willka wank'a musiyu (Piñipampa llaqtapi)
* Urqus
* Kaninkunka
* Qatqa llaqta
* Wakarpay qucha, Lukri distritupi.
* Antawayllachapiqa huk hatun inlisyam, San Pidru Apustul inlisya, "Amirikap Sikstina Kapillan" (Capilla Sixtina de América) nisqa.

## Raymikuna
* Quyllur rit'i
* Simana Santa
* Wilakuy Krus
* *Virgen Inmaculada Concepción*
* Sara raymi (Waru distritupi)
* Capuli raymi (Kusipata distritupi)
* Qucha raymi (Urqus distritupi)
* Pacha mama raymi (Qatqa distritupi)
* T'anta raymi (Urupisa distritupi)
* K'intu raymi (Urupisa distritupi)
## Wayk'uy
* Yuyu wawcha
* Sara lawa
* Phuspu

## Kaypipas qhaway
* Qusqu 
## Willay pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
* Qispiqanchimanta (kastilla simi)
### Pelota qaytaq warmikuna
*Churubamba - Pelota qaytaq warmikuna: Tiliwisiyun Alimanya 
*Fulbito à Churubamba/ fotokuna
*world press foto
*Las campeonas de los Andes (kastilla simi)
*En los andes las campesinas siembran goles (kastilla simi)
*Churubamba - Frauen am Ball (aliman simipi)
*Churubamba: Frauen am Ball (aliman simi)