open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Chiapas suyu

**Chiapas suyu** (kastilla simipi: Estado Libre y Soberano de Chiapas), nisqaqa Mishikupi huk suyum. Uma llaqtanqa Tuxtla Gutiérrez llaqtam.

## Wiñay kawsay
Kamasqa 1824 watapi.
## Allpa saywachi
## Pulitiku rakiy
122 munisipyukuna

## Chiriqunuy
## Runakuna
## Hatun llaqtakuna
* Tuxtla Gutiérrez 837 102 runakuna 
* Tapachula de Córdova y Ordóñez, 602 672 runakuna 
* San Cristóbal de Las Casas, 558 027 runakuna 
* Comitán de Domínguez,  541 013 runakuna.

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Mishiku)

## Hawa t'inkikuna

* www.chiapas.gob.mx Uficial qillqa web
Chihuahua suyu

**Chihuahua suyu** (kastilla simipi: Estado Libre y Soberano de Chihuahua), nisqaqa Mishikupi huk suyum. Uma llaqtanqa Chihuahua llaqtam.

## Wiñay kawsay
Kamasqa 1824 watapi.
## Allpa saywachi
## Pulitiku rakiy

67 munisipyukuna

## Chiriqunuy
## Runakuna
## Hatun llaqtakuna
* Chihuahua, 809 232 runakuna.
* Juárez llaqta, 1 321 004 runakuna.
* Cuauhtémoc llaqta, 134 007 runakuna.
* Delicias, 118 071 runakuna.
## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Mishiku)
## Hawa t'inkikuna

* Gobierno del Estado de Chihuahua Uficial qillqa web
* Sitio de la Secretaría de Desarrollo Industrial del gobierno del estado de Chihuahua
* Enciclopedia de los Municipios de México: Chihuahua
* Ver Propuesta de Bandera de Chihuahua Animada e Himno del Estado.YouTube
Coahuila suyu

**Coahuila suyu** (kastilla simipi: Estado Libre y Soberano de Coahuila de Zaragoza), nisqaqa Mishikupi huk suyum. Uma llaqtanqa Saltillo llaqtam.

## Wiñay kawsay
Kamasqa 1824 watapi.
## Allpa saywachi
## Pulitiku rakiy
38 munisipyukuna

## Chiriqunuy
## Runakuna
## Hatun llaqtakuna
* Saltillo, 725 123 runakuna.
* Torreón,  639 629 runakuna.
* Monclova, 216 206 runakuna.
* Piedras Negras, 152 806 runakuna.
## Kaypipa qhaway
* Pulitika rakiy (Mishiku)
## Hawa t'inkikuna

* Uficial qillqa web
* Kunrisu Coahuila suyu
Colima suyu

**Colima suyu** (kastilla simipi: Estado Libre y Soberano de Colima), nisqaqa Mishikupi huk suyum. Uma llaqtanqa Colima llaqtam.

## Wiñay kawsay
Kamasqa 1856 watapi.
## Allpa saywachi
## Pulitiku rakiy

10 munisipyukuna

## Chiriqunuy
## Runakuna
## Hatun llaqtakuna
* Colima, 146 904 runakuna.
* Manzanillo, 161 420 runakuna.
* Villa de Álvarez, 119 956 runakuna.
* Tecomán, 112 726 runakuna.

## Hawa t'inkikuna

* Gobierno del Estado de Colima Uficial qillqa web
* INEGI: Estadísticas sociodemográficas del Estado de Colima
* Enciclopedia de los Municipios de México: Colima
Durango suyu

**Durango suyu** (kastilla simipi: Estado Libre y Soberano de Durango), nisqaqa Mishikupi huk suyum. Uma llaqtanqa Victoria de Durango llaqtam.

## Wiñay kawsay
Kamasqa 1563 watapi.
## Allpa saywachi
## Pulitiku rakiy

39 munisipyukuna

## Chiriqunuy
## Runakuna
## Hatun llaqtakuna
* Victoria de Durango, 582 267 runakuna.
* Gómez Palacio, 327 985 runakuna.
* Lerdo, 141 043 runakuna.

## Hawa t'inkikuna

* Gobierno del Estado de Durango Uficial qillqa web
* Enciclopedia de los Municipios de México 
* Consulado de España, Jurisdicción: Coahuila y Comarca Lagunera de Durango
Hidalgo suyu

**Hidalgo suyu** (kastilla simipi: Estado Libre y Soberano de Hidalgo), nisqaqa Mishikupi huk suyum. Uma llaqtanqa Pachuca de Soto llaqtam.

## Wiñay kawsay
Kamasqa 1869 watapi.
## Allpa saywachi
## Pulitiku rakiy

84 munisipyukuna

## Chiriqunuy
## Runakuna
## Hatun llaqtakuna
* Pachuca de Soto, 256 584 runakuna.
* Tulancingo de Bravo, 102 406 runakuna.

## Kaypipas qhaway
* Miguel Hidalgo 
## Hawa t'inkikuna

* Gobierno del Estado de Hidalgo Uficial qillqa web
* Información geográfica y de estadísticas sociodemográficas del Estado de Hidalgo-INEGI
* Turismo en Hidalgo
Jalisco suyu

**Jalisco suyu** (kastilla simipi: Estado Libre y Soberano de Jalisco), nisqaqa Mishikupi huk suyum. Uma llaqtanqa Guadalajara llaqtam.

## Wiñay kawsay
Kamasqa 1823 watapi.
## Allpa saywachi
## Pulitiku rakiy

125 munisipyukuna

## Chiriqunuy
## Runakuna
## Hatun llaqtakuna

* Guadalajara, 1 494 134 runakuna.
* Zapopan, 1 243 538 runakuna.
* Tlaquepaque, 608 187 runakuna.
* Tonalá, 478 981 runakuna.
* Tlajomulco de Zuñiga, 416 552 runakuna.
* Puerto Vallarta, 255 725 runakuna.
* Lagos de Moreno, 153 855 runakuna.

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Mishiku)

## Hawa t'inkikuna

* Gobierno del Estado de Jalisco Uficial qillqa web.
* INEGI: Información geográfica de Jalisco
* Sistema Estatal de Información Jalisco (SEIJAL)
* Cédulas Municipales de Jalisco
Michoacán suyu

**Michoacán suyu** (kastilla simipi: Estado Libre y Soberano de Michoacán de Ocampo), nisqaqa Mishikupi huk suyum. Uma llaqtanqa Morelia llaqtam.

## Wiñay kawsay
Kamasqa 1823 watapi.
## Allpa saywachi
## Pulitiku rakiy

113 munisipyukuna

## Chiriqunuy
## Runakuna
## Hatun llaqtakuna
* Morelia 597 511 runakuna.
* Uruapan del Progreso 264 439 runakuna.
* Zamora de Hidalgo 141 627 runakuna.     
## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Mishiku)
* José María Morelos

## Hawa t'inkikuna

* Gobierno del Estado de Michoacán Uficial qillqa web.
* Infodigital parte 1
* Infodigital parte 2
* La Ruta de Don Vasco en Michoacán
Morelos suyu

**Morelos suyu** (kastilla simipi: Estado Libre y Soberano de Morelos), nisqaqa Mishikupi huk suyum. Uma llaqtanqa Cuernavaca llaqtam.

## Wiñay kawsay
Kamasqa 1869 watapi.
## Allpa saywachi
## Pulitiku rakiy

33 munisipyukuna

## Chiriqunuy
## Runakuna
## Hatun llaqtakuna
* Cuernavaca 365 168 runakuna.
* Jiutepec, 196 953 runakuna. 
* Cuautla 175 207 runakuna.
* Temixco 108  126 runakuna.     
## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Mishiku)
* José María Morelos

## Hawa t'inkikuna

* Gobierno del Estado de Morelos Uficial qillqa web.
* Sitio de turismo del Estado de Morelos
* INEGI: Información geográfica del estado de Morelos
* INEGI: Estadísticas sociodemográficas del estado de Morelos
* Mapa de Morelos con información turística, municipal, cultural, arqueológica, etc.
* Portal de Turismo de Morelos con información turística, municipal, cultural, arqueológica, etc.
* Video aéreo de Tequesquitengo, Xochicalco y El Rodeo
* Morelos en México, portal de Eventos y Atractivos Turísticos, municipal, cultural, arqueológica, etc.
Nayarit suyu

**Nayarit suyu** (kastilla simipi: Estado Libre y Soberano de Nayarit), nisqaqa Mishikupi huk suyum. Uma llaqtanqa Tepic llaqtam.

## Wiñay kawsay
Kamasqa 1917 watapi.
## Allpa saywachi
## Pulitiku rakiy

20 munisipyukuna

## Chiriqunuy
## Runakuna
## Hatun llaqtakuna
* Tepic,  runakuna.
* Bahía de Banderas
* Tuxpan
* Ixtlán del Río
* Acaponeta
* Santiago Ixcuintla.

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Mishiku)
* José María Morelos

## Hawa t'inkikuna

* Gobierno del Estado de Nayarit Uficial qillqa web.
* INEGI: Geografía de Nayarit
* INEGI: Información sociodemográfica de Nayarit
* Breve Historia de Nayarit: Jean Meyer
Nuevo León suyu

**Nuevo León suyu** (kastilla simipi: Estado Libre y Soberano de Nuevo León), nisqaqa Mishikupi huk suyum. Uma llaqtanqa Monterrey llaqtam.

## Wiñay kawsay
Kamasqa 1824 watapi.
## Allpa saywachi
## Pulitiku rakiy

51 munisipyukuna

## Chiriqunuy
## Runakuna
## Hatun llaqtakuna
* Monterrey,  1 135 550 runakuna.
* Guadalupe, 678 006 runakuna.
* Ciudad Apodaca, 523 370 runakuna.
* San Nicolás de los Garza, 443 273 runakuna.
* Ciudad General Escobedo, 357 937 runakuna.
* Santa Catarina, 268 955 runakuna.
* Benito Juárez, 256 970 runakuna.

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Mishiku)

## Hawa t'inkikuna

* Gobierno del Estado de Nuevo León Uficial qillqa web.

* Portal del Desarrollo de México
* Enciclopedia de los Municipios de México: Estado de Nuevo León
* INEGI: Información geográfica de Nuevo León
* INEGI: Información sociodemográfica de Nuevo León
* Servicios de Agua y Drenaje de Monterrey, I.P.D.
* Conoce los municipio de Nuevo León en Multimedia
Guanajuato suyu

**Guanajuato suyu** (kastilla simipi: Estado Libre y Soberano de Guanajuato), nisqaqa Mishikupi huk suyum. Uma llaqtanqa Guanajuato llaqtam.

## Wiñay kawsay
Kamasqa 1823 watapi.
## Allpa saywachi
## Pulitiku rakiy

14 munisipyukuna

## Chiriqunuy
## Runakuna
## Hatun llaqtakuna
* Guanajuato, 171 623 runakuna.
* León 1 436 733 runakuna.
* Celaya 468 064 runakuna.
* Salamanca 260 759 runakuna.
* Silao 172 984 runakuna.

## Hawa t'inkikuna

* Gobierno del Estado de Guanajuato Uficial qillqa web
* Guanajuato Magazine
Guerrero suyu

**Guerrero suyu** (kastilla simipi: Estado Libre y Soberano de Guerrero), nisqaqa Mishikupi huk suyum. Uma llaqtanqa Chilpancingo de los Bravo llaqtam.

## Wiñay kawsay
Kamasqa 1849 watapi.
## Allpa saywachi
## Pulitiku rakiy

81 munisipyukuna

## Chiriqunuy
## Runakuna
## Hatun llaqtakuna
* Chilpancingo de los Bravo, 187 251 runakuna.
* Acapulco, 673 479 runakuna.
* Iguala, 140 363 runakuna.
## Kaypipas qhaway
* Vicente Guerrero Saldaña (1782-1831)
## Hawa t'inkikuna

* Gobierno del Estado de Guerrero Uficial qillqa web
* INEGI: Información geográfica del Estado de Guerrero
* INEGI: Estadísticas sociodemográficas del Estado de Guerrero
Puebla suyu

**Puebla suyu** (kastilla simipi: Estado Libre y Soberano de Puebla), nisqaqa Mishikupi huk suyum. Uma llaqtanqa Puebla de Zaragoza llaqtam.

## Wiñay kawsay
Kamasqa 1823 watapi.
## Allpa saywachi
## Pulitiku rakiy

217 munisipyukuna

## Chiriqunuy
## Runakuna
## Hatun llaqtakuna
* Puebla de Zaragoza,  1 539 859 runakuna.
* Cholula de Rivadavia.

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Mishiku)

## Hawa t'inkikuna

* Gobierno del Estado de Puebla Uficial qillqa web.
* H. Ayuntamiento de Puebla
* Distritos Judiciales del Estado de Puebla
* INEGI: Información sociodemográfica de Puebla
* INEGI: Información geográfica de Puebla
* FICP 2012 - 3er Festival Internacional de Cine Puebla
* Festival Internacional 5 de Mayo
Quintana Roo suyu

**Quintana Roo suyu** (kastilla simipi: Estado Libre y Soberano de Quintana Roo), nisqaqa Mishikupi huk suyum. Uma llaqtanqa Chetumal llaqtam.

## Wiñay kawsay
Kamasqa 1974 watapi.
## Allpa saywachi
## Pulitiku rakiy

11 munisipyukuna:
# Cozumel
# Felipe Carrillo Puerto
# Isla Mujeres
# Othón P. Blanco
# Benito Juárez
# José María Morelos
# Lázaro Cárdenas
# Solidaridad
# Tulum
# Bacalar
# Puerto Morelos

## Chiriqunuy
## Runakuna
## Hatun llaqtakuna
* Chetumal,  151 243 runakuna.
* Cancún, 628 306 runakuna. 
* Playa del Carmen
* San Miguel de Cozumel

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Mishiku)
* Andrés Quintana Roo (1787–1851)
## Hawa t'inkikuna

* Gobierno del Estado de Quintana Roo Uficial qillqa web.
Tabasco suyu

**Tabasco suyu** (kastilla simipi: Estado Libre y Soberano de Tabasco), nisqaqa Mishikupi huk suyum. Uma llaqtanqa Villahermosa llaqtam.

## Wiñay kawsay
Kamasqa 1824 watapi.
## Allpa saywachi
## Pulitiku rakiy

17 munisipyukuna

## Chiriqunuy
## Runakuna
## Hatun llaqtakuna
* Villahermosa, 715 061 runakuna.
* ,  runakuna.

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Mishiku)

## Hawa t'inkikuna

* Gobierno del Estado de Tabasco Uficial qillqa web.
* Visite Tabasco (Secretaría de Turismo del Estado de Tabasco)
* Secretaría de Salud de Tabasco
* Congreso del Estado de Tabasco
* Procuraduría General de Justicia del Estado de Tabasco
Tamauwipas Sinchawka

**Tamawlipas Sinchawka** (kastilla simipi: Estado Libre y Soberano de Tamaulipas), nisqaqa Mishikupi huk suyum. Uma llaqtanqa Victoria llaqta llaqtam.

## Wiñay kawsay
Kamasqa 1824 watapi.
## Allpa saywachi
## Pulitiku rakiy

43 munisipyukuna

## Chiriqunuy
## Runakuna
## Hatun llaqtakuna
* Victoria llaqta, 305 155 runakuna.
* Reynosa, 608 891 runakuna.
* Heroica Matamoros, 489 815 runakuna.
* Nuevo Laredo, 373 725 runakuna.
* Tampico, 305 554 runakuna.
* Ciudad Madero, 197 216 runakuna. 

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Mishiku)

## Hawa t'inkikuna

* Gobierno del Estado de Tamaulipas Uficial qillqa web.
Tlaxcala suyu

**Tlaxcala suyu** (kastilla simipi: Estado Libre y Soberano de Tlaxcala), nisqaqa Mishikupi huk suyum. Uma llaqtanqa Tlaxcala de Xicohténcatl llaqtam.

## Wiñay kawsay
Kamasqa 1856 watapi.
## Allpa saywachi
## Pulitiku rakiy

60 munisipyukuna

## Chiriqunuy
## Runakuna
## Hatun llaqtakuna
* Tlaxcala de Xicohténcatl, 89 795 runakuna.
* Vicente Guerrero, 60 001 runakuna.

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Mishiku)

## Hawa t'inkikuna

* Gobierno del Estado de Tlaxcala Uficial qillqa web.
Veracruz suyu

**Veracruz suyu** (kastilla simipi: Estado Libre y Soberano de Veracruz de Ignacio de la Llave), nisqaqa Mishikupi huk suyum. Uma llaqtanqa Xalapa-Enríquez llaqtam.

## Wiñay kawsay
Kamasqa 1823 watapi.
## Allpa saywachi
## Pulitiku rakiy

212 munisipyukuna

## Chiriqunuy
## Runakuna
## Hatun llaqtakuna
* Xalapa-Enríquez, 424 755 runakuna.
* Veracruz, 552 156 runakuna.
* Poza Rica, 513 308 runakuna. 
* Orizaba, 410 372 runakuna. 
* Minatitlán, 356 020 runakuna. 
* Coatzacoalcos, 347 223 runakuna. 
* Córdova, 315 996 runakuna. 

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Mishiku)

## Hawa t'inkikuna

* Gobierno del Estado de Veracruz Uficial qillqa web.
* Turismo del Gobierno del Estado de Veracruz
Zacatecas suyu

**Zacatecas suyu** (kastilla simipi: Estado Libre y Soberano de Zacatecas), nisqaqa Mishikupi huk suyum. Uma llaqtanqa Zacatecas llaqtam.

## Wiñay kawsay
Kamasqa 1588 watapi.
## Allpa saywachi
## Pulitiku rakiy

58 munisipyukuna

## Chiriqunuy
## Runakuna
## Hatun llaqtakuna
* Zacatecas, 129 011 runakuna.
* Guadalupe, 124 623 runakuna.
* Fresnillo, 120 944 runakuna.

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Mishiku)

## Hawa t'inkikuna

* Gobierno del Estado de Zacatecas Uficial qillqa web.
Sonora suyu

**Sonora suyu** (kastilla simipi: Estado Libre y Soberano de Sonora), nisqaqa Mishikupi huk suyum. Uma llaqtanqa Hermosillo llaqtam.

## Wiñay kawsay
Kamasqa 1824 watapi.
## Allpa saywachi
## Pulitiku rakiy

72 munisipyukuna

## Chiriqunuy
## Runakuna
## Hatun llaqtakuna
* Hermosillo, 715 061 runakuna.
* Obregón llaqta, 409 310 runakuna.
* Nogales, 212 533 runakuna.
* San Luis Río Colorado, 158 809 runakuna.

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Mishiku)

## Hawa t'inkikuna

* Gobierno del Estado de Sonora Uficial qillqa web.
* Comisión del Fomento al Turismo
* Secretaria de Economía
Cuernavaca

**Cuernavaca** (nawa simi *Cuauhnáhuac*) nisqaqa Mishiku mama llaqtap hatun llaqtanmi. Morelos suyu uma llaqtanmi.

## Wiñay kawsay
Hernán Cortés, kamasqa  1523 wata.

## Pulitika Rakiy
* ? coloniakuna

### Raymikuna
* Karnawal

## Ñaña llaqtakuna
* Acapulco, Guerrero, Mishiku
* Denver, Colorado
* Minoh, Nihun
* Minneapolis, Minnesota
* Laredo, Texas
## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Mishiku)

## Hawa tinkikuna

* Gobierno Municipal Cuernavaca Qillqa web
* Página del Newcomers Club de Cuernavaca, organización sin fines de lucro que agrupa a residentes angloparlantes de Cuernavaca y otras ciudades morelenses
* Guía turística de Cuernavaca, Morelos
* http://www.explorandomexico.com.mx/city/42/Cuernavaca/about/
* Página general sobre Cuernavaca y sus alrededores, directorios, mapas, etc.
Aguascalientes

**Aguascalientes** (nawa simi *Cuauhnáhuac*) nisqaqa Mishiku mama llaqtap hatun llaqtanmi. Aguascalientes suyu uma llaqtanmi.

## Wiñay kawsay
Juan de Montoro Rodríguez wan Jerónimo de Orozco, kamasqa  .

## Pulitika Rakiy
* ? coloniakuna

### Raymikuna
* Karnawal

## Ñaña llaqtakuna
*  **[[San Luis Potosí (San Luis Potosí)|San Luis Potosí]]**, San Luis Potosí
*  **[[Irapuato]]**, Guanajuato
*  **[[Monterrey]]**, Nuevo León
*  **[[Zacatecas (Zacatecas)]]**, Zacatecas
*  **[[Piedras Negras]]** Coahuila
*  **[[Temple]]**, Texas
*   **[[Fillmore (California)|Fillmore]]**, California
*   **[[Lynwood]]**, California
*   **[[Chino Valley]]**, California
*   **[[Modesto (California)|Modesto]]**, California
*   **[[Commerce]]**, California
*   **[[Pharr (Texas)]]**, Texas:
*   **[[Huntington Park (California)]]**, California:
*  **[[Yokohama]]**, Kanagawa Nihun
## Kaypipas qhaway
"Aguascalientes Mi Estado" - Ed. SEP 1982
* Pulitika rakiy (Mishiku)

## Hawa tinkikuna

* Gobierno Municipal Aguascalientes Qillqa web
* Enciclopedia de los Municipos de México: Aguascalientes
* Municipio Virtual de Aguascalientes
* Gobierno Municipal de Aguascalientes
* Códigos postales de todos los municipios y localidades de Aguascalientes
* Información sobre localidades de Aguascalientes y su población
* Inegi
Mexicali

**Mexicali** (nawa simi *Cuauhnáhuac*) nisqaqa Mishiku mama llaqtap hatun llaqtanmi. Baja California suyu uma llaqtanmi.

## Wiñay kawsay
Agustín Sanginés  kamasqa  .

## Pulitika Rakiy
* ? coloniakuna

### Raymikuna
* Karnawal

## Ñaña llaqtakuna

*  San Luis Río Colorado, Sonora, Mishiku.
*  Calexico, California suyu, USA.
*   El Centro, California suyu, USA.
*   Yuma, Arizona, USA.
*  Tecate, Baja California, Mishiku.
*  Ensenada, Baja California, Mishiku.
*   Sacramento, California, USA.
*  Adelaida , Urin Awstralya, Awstralya.
*  Nankín, Chunwa.
*  Gumi, Urin Kuriya.
*   San Bernardino, USA.
*  Vancouver, Columbia Británica, Kanada
*  Hermosillo, Sonora, Mishiku.
*  Tijuana, Baja California, Mishiku.
## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Mishiku)

## Hawa tinkikuna
La Paz (Baja California Sur)

**La Paz**  nisqaqa Mishiku mama llaqtap hatun llaqtanmi. Baja California Sur suyu uma llaqtanmi.

## Wiñay kawsay
Kamasqa  .

## Pulitika Rakiy
* ? coloniakuna

### Raymikuna
* Karnawal

## Ñaña llaqtakuna
*  Redondo Beach,California
*  Valley llaqta, North Dakota
*  Tijuana, Baja California
*  Ensenada, Baja California
*  Pusan
## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Mishiku)

## Hawa tinkikuna
San Francisco de Campeche

**San Francisco de Campeche** *KaanPeech* (maya: *Kaan*= culebra  + *Peech*= garrapata : *lugar de serpientes y garrapatas*).  nisqaqa Mishiku mama llaqtap hatun llaqtanmi. Campeche suyu uma llaqtanmi.

## Wiñay kawsay
Francisco de Montejo y León  kamasqa  .

## Pulitika Rakiy
* ? coloniakuna

### Raymikuna
* Karnawal

## Ñaña llaqtakuna
*  Cartagena de Indias
*  Matanzas
*  Halifax 
*  Lynwood
*  Sherman
*  Valencia 
*  Sevilla 
*  Chuqiyapu
*  Le Havre
*  San Juan Bautista 
*  Arezzo
*  Veracruz
*  San Cristóbal 
*  Santander
*  Reykjavík 
*  København 
*  Carcasona 
*  Dubrovnik 
*  Laredo
*  Ibiza
*  Quetzaltenango 

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Mishiku)

## Hawa tinkikuna
Tuxtla Gutiérrez

**Tuxtla Gutiérrez** (nawa simi *Tuchtlán*) nisqaqa Mishiku mama llaqtap hatun llaqtanmi. Chiapas suyu uma llaqtanmi.

## Wiñay kawsay
Fray Antonio de Pamplona  kamasqa  .

## Pulitika Rakiy
* ? coloniakuna

### Raymikuna
* Karnawal

## Ñaña llaqtakuna
*  Oaxaca de Juárez México
*  Puebla, Puebla.
*  Celaya, Guanajuato.
*  Zamora, Michoacán.
*  Pachuca, Hidalgo.
*  Amarillo, Texas.
## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Mishiku)

## Hawa tinkikuna
Mishiku suyu

**Mishiku suyu** (kastilla simipi: Estado Libre y Soberano de México), nisqaqa Mishikupi huk suyum. Uma llaqtanqa Toluca de Lerdo llaqtam.

## Wiñay kawsay
Kamasqa 1824 watapi.
## Allpa saywachi
## Pulitiku rakiy

125 munisipyukuna

## Chiriqunuy
## Runakuna
## Hatun llaqtakuna
* Toluca de Lerdo  runakuna.
* Ecatepec de Morelos, 196 953 runakuna. 
     
## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Mishiku)

## Hawa t'inkikuna

* Gobierno del Estado de Mishiku Uficial qillqa web.
* Sitio oficial de la Secretaría de Turismo
* INEGI: Información Geográfica del Estado de México
* INEGI: Estadísticas sociodemográficas del Estado de México
* Instituto de Administración Pública del Estado de México
* Cámara Nacional de la Industria de Transformación Estado de México
* Servicios Educativos Integrados al Estado de México 
* Comisión de Derechos Humanos del Estado de México
Chavela Vargas

**María Isabel Anita Carmen de Jesús Vargas Lizano** sutiyuq warmiqa icha **Chavela Vargas** (*  paqarisqa San Joaquín llaqtapi  -  †  wañusqa  Cuernavaca llaqtapi),  Kustarika - Mishiku mama llaqtayuq takiqmi, taki qillqaqmi, kastilla simillapim qillqarqan. 

## Takikuna
* «La llorona»
* «El andariego»
* «Macorina»
* «En el último trago»
* «Un mundo raro»
* «Piensa en mi»
* «Luz de luna»
* «Las Ciudades»
* «Las simples cosas»
* «La Sandunga»
* «El preso número 9»
* «Paloma Negra»
* «No volveré»
* «María Tepozteca»
* «Que te vaya bonito»
* «Arráncame la vida»
* «No soy de aquí, ni soy de allá»

## Diskukuna
* *El corrido hablado*, 1991
* *Piensa en mí*, 1991
* *Boleros*, 1991
* Colaboró también la banda de sonido de *[[Kika]]* con «Luz de luna», 1993
* *Sentimiento de México (vol. 1)*, 1995
* *De México y del mundo*, 1995
* *Le canta a México*, 1995
* Colaboró también la banda de sonido de *[[La flor de mi secreto]]* con «En el último trago», 1995
* *Volver, volver*, 1996
* *Dos (álbum)*, 1996
* *Grandes momentos*, 1996
* *Macorina*, 1996
* Colaboró también la banda de sonido de *[[Carne trémula]]* con «Somos», 1997
* *Colección de oro*, 1999
* *Con la rondalla del amor de Saltillo*, 2000
* *Para perder la cabeza*, 2000
* *Las 15 grandes de Chavela Vargas*, 2000
* *La dama del poncho rojo*, 2001
* *Grandes éxitos*, 2002
* *Para toda la vida*, 2002
* *Discografía básica*, 2002
* *Antología*, 2004
* *Somos*, 2004
* *Chavela Vargas, [[2004]]
* *En Carnegie Hall*, [[2004]]
* *La llorona*, [[2004]]
* Colaboró también la banda de sonido de *Babel* con *Tú me acostumbraste*, [[2006]]
* *Cupaima*, [[2007]]
* *¡Por mi culpa!*, [[2010]]
* *Luna Grande'', 2012

## Suñaykuna
* 2000: Gran Cruz de Isabel la Católica.
* 2007: Grammy Latino
* Medalla de Oro Universidad Complutense de Madrid.
* Medalla al mérito de la Universidad de Alcalá de Henares.
* Huésped de Honor de Buenos Aires, Argentina.
* 2009: ciudadana distinguida de la Mishiku llaqta.
## Kaypipas qhaway
* Musika (Mishiku)
* Bolero
* Ranchera
## Hawa t'inkikuna
### Kastilla simipi
* Chavela Vargas en la Residencia de Estudiantes para Carne Cruda
Chihuahua

**Chihuahua** (Tarahumara simi *Chihuahua*) nisqaqa Mishiku mama llaqtap hatun llaqtanmi. Chihuahua suyu uma llaqtanmi.

## Wiñay kawsay
Antonio de Deza y Ulloa  kamasqa  .

## Pulitika Rakiy
* ? coloniakuna

### Raymikuna
* Karnawal

## Ñaña llaqtakuna
*  **[[Ensenada (Baja California)]]**, Baja California
*  **[[Ciudad Juárez]]**, Chihuahua
*  **[[Albuquerque]]**, Musuq Mishiku
*   **[[El Paso (Texas)|El Paso]]**, Texas
*   **[[Fresno (California)|Fresno]]**, California
*   **[[Pueblo (Colorado)|Pueblo]]**, Colorado
*  **[[Harbin]]**, Chunwa
* Boca del Río, Veracruz de Ignacio de la Llave
## Rikchakuna

Rikcha:ChihuahuaZocalo.jpg|Plaza de armas. Chihuahua, al fondo la Catedral
Rikcha:Angel_chihuahua.jpg|El ángel o arcángel de la libertad con el Palacio de Gobierno al fondo.
Rikcha:Arbol_de_la_vida.JPG|Escultura realizada por Sebastián, en la entrada norte de la ciudad. Es llamada "El Árbol de la Vida".
Rikcha:La Presidencia de Chihuahua.jpg|El ayuntamiento de la ciudad, frente a la Plaza de Armas.
Rikcha:Puertachihuahua.JPG|Obra realizada por el escultor Sebastián, ubicada en la entrada sur de la Ciudad, a un costado de la carretera Delicias-Chihuahua.


## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Mishiku)

## Hawa tinkikuna

* Chihuahua Uficial Web
* Sitio INEGI, Archivo histórico de localidades
* Enciclopedia de los Municipios de México: Chihuahua
* 630 Fotografías antiguas de la ciudad
* Base de Datos de IDH municipal
* Las 60 ciudades mas competitivas del pais
Saltillo

**Saltillo** nisqaqa Mishiku mama llaqtap hatun llaqtanmi. Coahuila suyu uma llaqtanmi.

## Wiñay kawsay
Alberto de Canto  kamasqa  .

## Pulitika Rakiy
* ? coloniakuna

### Raymikuna
* Karnawal

## Ñaña llaqtakuna
*  Guadalajara, Jalisco.
*  Monterrey, Nuevo León.
*  Austin, Texas.
*  Lansing, Míchigan.
*  Santiago, Nuevo León.
*  Torreón, Coahuila.
*  Cuahutemoc, Mishiku llaqta.
*  Coyoacán, Mishiku llaqta.
*  Tlaxcala de Xicohténcatl, Tlaxcala.
*  Watimala
*  Santo André, São Paulo.
*  Alma, Quebec.
*  Windsor, Ontario.
*  Fredericton, Nuevo Brunswick.
*  Álvaro Obregón, D.F.
*  Monclova, Coahuila

## Rikchakuna

Rikcha:Saltillo Fuente plaza de armas.jpg
Rikcha:Palacio de gobierno en saltillo, mexico.jpg

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Mishiku)
* José Raúl Vera López
* Sebastián Aguilar

## Hawa tinkikuna

* Saltillo Uficial Web
* Saltilloenfrecuencia - Quejas y Denuncias
* Diócesis de Saltillo
Victoria de Durango

**Victori de Durango** icha Durango llaqta nisqaqa Mishiku mama llaqtap hatun llaqtanmi. Durango suyu uma llaqtanmi.

## Wiñay kawsay
Francisco de Ibarra  kamasqa  .

## Pulitika Rakiy
* ? coloniakuna

### Raymikuna
* Karnawal

## Ñaña llaqtakuna
*  Gomez Palacio, Durango
*   Torreón, Coahuila
*   Mazatlán, Sinaloa
*   Zacatecas, Zacatecas
*   Chihuahua (Chihuahua), Chihuahua
*  Chicago, Illinois
*  Nanning, Chunwa
*   Mumbai, Indya
*   Laredo, Texas
*   Durango, Colorado
*  Durango, Vizcaya

## Rikchakuna

Rikcha:CatedralDg.jpg| Inlisya Kathidral
Rikcha:Museo de Arte - Victoria de Durango.jpg
Rikcha:Panoramica plaza de armas Durango.jpg

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Mishiku)

## Hawa tinkikuna

* Durango suyu Uficial Web
* Poblacion Durango
* Dirección de Turismo y Cinematografía
* INEGI
* Murango Munisipyu
* Turismo del Estado de Durango
* Instituto Municipal del arte y la cultura de Durango
* Turismo Durango
Chilpancingo de los Bravo

**Chilpancingo de los Bravo** (nawa simipi: Chilli-pan-tzingo) nisqaqa Mishiku mama llaqtap hatun llaqtanmi. Guerrero suyu uma llaqtanmi.

## Wiñay kawsay
Kamasqa  .

## Pulitika Rakiy
* ? coloniakuna

### Raymikuna
* Karnawal

## Ñaña llaqtakuna
*  Cuautla de Morelos, Morelos.
*  Apatzingán de la Constitución, Michoacán.
*  Taxco de Alarcón, Guerrero.
*  Zupango del Río, Guerrero.
*  Boca del Río, Veracruz.
*  Huajuapán de León, Guerrero.
*  Tixtla de Guerrero, Guerrero.
*  Pleasant Hill, California.

## Rikchakuna

Rikcha:Chilpancingo - Desde la Autopista del Sol.JPG
Rikcha:Palo Blanco en Chilpancingo de los Bravo, México.JPG

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Mishiku)

## Hawa tinkikuna

* Chilpancingo de los Bravo Uficial Web
Adolfo Ibáñez Yachay Suntur

**Adolfo Ibáñez Yachay Suntur** (kastilla simipi: *Universidad Adolfo Ibáñez*) nisqaqa Chili mama llaqtapi huk yachay sunturmi.

## Wiñay kawsay
Adolfo Ibáñez Yachay Suntur, 1988 watapi kamarisqa karqan.

## Kaypipas qhaway
* Yachay suntur
* 
* Chili

## Hawa tinkikuna
* Adolfo Ibáñez Yachay Suntur (kastilla simipi)
Morelia

**Morelia** nisqaqa Mishiku mama llaqtap hatun llaqtanmi. Michoacán suyu uma llaqtanmi.

## Wiñay kawsay
Juan de Alvarado, Juan de Villaseñor wan Luis de León Romano  kamasqa  .

## Pulitika Rakiy
* ? coloniakuna

### Raymikuna
* Karnawal

## Ñaña llaqtakuna
*  Córdoba
*  Linares
*  Valladolid
*  Burgos
*  Tepic, Nayarit
*  Guanajuato, Guanajuato
*  Atlacomulco, Mishiku
*  Tijuana, Baja California
*  Zihuatanejo, Guerrero
*  Cuautla, Morelos
*  Dolores Hidalgo, Guanajuato
*  Guadalupe (Zacatecas), Zacatecas
*  Yakima, Washington
*  Monterey Park (California)
*  Fullerton, California.
*  Kansas City, Missouri.
*  La Habana Vieja
*  La Habana
*  Tecomán, Colima.
*  Huajuapan de León, Oaxaca
*  Ecatepec (Mexico)

## Rikchakuna

Rikcha:Edificio tipico de morelia.JPG
Rikcha:Morelia Cathedral DSC 0546 AD.JPG
Rikcha:Morelia - Plaza Morelos.jpg
Rikcha:Catedral of morelia.JPG

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Mishiku)
* José María Morelos (1765-1815)

## Hawa tinkikuna

* Morelia Uficial Web
* Enciclopedia de los Municipios de México.
* Morelia en la Ruta de Don Vasco
* Portal de Morelia Michoacan
Tepic

**Tepic** nisqaqa Mishiku mama llaqtap hatun llaqtanmi. Nayarit suyu wan Tepic munisipyu uma llaqtanmi.

## Wiñay kawsay
Nuño de Guzmán kamasqa  , *Villa del Espíritu Santo de la Mayor España*.

## Pulitika Rakiy
* ? coloniakuna

### Raymikuna
* Karnawal

## Ñaña llaqtakuna
*  **[[Paramount (California)|Paramount]]** 
*  **[[La Habana Vieja]]**
*  ** [[Compostela de Indias (Nayarit)|Compostela]]**
*  **[[Morelia]]
*  **Tijuana
*  **[[Xalisco (Nayarit)|Xalisco]]
*  **Mascota
*  **[[Sydney]]
*  **Guadalajara
*  **[[Los Ángeles (California)|Los Ángeles]]
*  **Caborca,''' Sonora

## Rikchakuna

Rikcha:Primer Nodo Vial - Av. Mexico y Av. de los Insurgentes (cfrausto).jpg
Rikcha:Catedral de Tepic, Nayarit, MEXICO.jpg
Rikcha:Parque Juan Escutia y Teatro del Pueblo.JPG
Rikcha:Our Lady of Guadalupe Shrine, Barranca del Pichon, Tepic, Nayarit, Mexico (3).jpg
Rikcha:Fuentes Tepic.jpg

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Mishiku)

## Hawa tinkikuna

* Tepic Uficial Web
* Instituto Tecnológico de Tepic
* Universidad Autónoma de Nayarit
* Mapa Tepic llaqta
* Mapa de satélite de Tepic de la plaza principal
* Secretaria de turismo
* Nayarit Mishiku info
Monterrey

**Monterrey** nisqaqa Mishiku mama llaqtap hatun llaqtanmi. Nuevo León suyu uma llaqtanmi.

## Wiñay kawsay
Diego de Montemayor  kamasqa  .

## Pulitika Rakiy
* ? coloniakuna

### Raymikuna
* Karnawal

## Ñaña llaqtakuna
*  Monterrey (Orense), Galicia
*  Guadalajara, Jalisco 
*  Puerto Vallarta
*  Arica
*  Mishiku llaqta 
*  Barcelona
*  München
*  Rusaryu
*  Barquisimeto
*  Chicago
*  Concepción
*  Dallas, Estados Unidos
*  San Antonio
*  Hamilton
*  Orlando (2001)
*  Corpus Christi
*  Iași (distrito)
*  Marikina
*  Juchitan de Zaragoza, Oaxaca 
*  Shenyang
*  San Pedro Sula
*  Truhillu
*  Saltillo
*  Lille]
*  Houston
*  Dublín
*  Medellín
*   Riohacha
*  Valledupar
*   Aguascalientes 
*  Bethlehem, Palistina kamachikuy
*  Lansing, Míchigan.
*  General Santos
*  Shawinigan
*  Dubái
*  Sofía 
*  Bagdad
*  París

## Rikchakuna


Rikcha:CatedralMTY.JPG
Rikcha:Explanada de los Heroes.jpg
Rikcha:Macroplaza, Edificio Latino, Tribunal de Justicia de Nuevo León.jpg
Rikcha:ITESM Entrada principal.JPG


## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Mishiku)

## Hawa tinkikuna

* Monterrey Uficial Web
Puebla de Zaragoza

**Puebla de Zaragoza** ( nawa *Cuetlaxcōāpan )* nisqaqa Mishiku mama llaqtap hatun llaqtanmi. Puebla suyu uma llaqtanmi.

## Wiñay kawsay
Fray Julián Garcés wan Juan Salmerón kamasqa  .

## Pulitika Rakiy
* ? coloniakuna

### Raymikuna
* Karnawal

## Ñaña llaqtakuna
*  Cancún, México.
*  Oaxaca de Juárez
*  Tuxtla Gutiérrez
*  Xalapa
*  Oklahoma llaqta.
*  Pueblo
*  Talavera de la Reina
*  Fitero
*  Benavente
*  Lyun
*  Wŏnsan
*  Cuenca
*  Manizales.
*  Rodas
*  Ariqipa
*  Qusqu
*  Antigua
*  San José
*  Asunción
*  Łódź
*  Firenze
*  Guanajuato, 
*  El Burgo de Osma

## Rikchakuna

Rikcha:Palacio de Gobierno en la ciudad de PUebla de Zaragoza.jpg
Rikcha:CatedraldePuebla.JPG
Rikcha:Zocalo de Puebla.JPG
Rikcha:Centro de Convenciones de Puebla 2.JPG
Rikcha:ITESM Campus Puebla.jpg


## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Mishiku)

## Hawa tinkikuna

* Puebla Uficial Web
* Imágenes de la ciudad de Puebla
* Página de Turismo del municipio de Puebla
* Página sobre Puebla en el Centro Virtual Cervantes
Guanajuato

**Guanajuato**  nisqaqa Mishiku mama llaqtap hatun llaqtanmi. Guanajuato suyu uma llaqtanmi.

## Wiñay kawsay
Antonio de Mendoza  kamasqa  1546 watapi.

## Pulitika Rakiy
* ? coloniakuna

### Raymikuna
* Karnawal
## Guanajuato llaqtapi paqarisqa
* Diego Rivera, llimphiq

## Ñaña llaqtakuna
*** [[Puebla de Zaragoza]], [[Puebla suyu|Puebla]]**
*** [[Morelia]], [[Michoacán suyu|Michoacán]]**
*** [[Zacatecas]]**
*** [[Tepatitlan de Morelos]], [[Jalisco suyu|Jalisco]]**
*** [[Ariqipa]]**
*** [[Alcalá de Henares]]**
*** [[Ashland (Oregón)]]**
*** [[Aviñon]]**
*** [[Mishuku llaqta]]**
*** [[Tumipampa]]**
*** [[La Habana Vieja]]**
*** [[Morgantown (Virginia Occidental)]]**
*** [[Oaxaca de Juárez]]**
*** [[San Miguel de Allende]]**
*** [[Spoleto]]**
*** [[Toledo]]**
*** [[Acapulco]]**

## Rikchakuna

Rikcha:Guanajuato 09.jpg
Rikcha:Guanajuato1 guanajuato.jpg
Rikcha:Guanajuato 001.JPG

## Willay puqyukuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Mishiku)

## Hawa t'inkikuna

* Guanajuato Uficial Web
* Enciclopedia de los Municipios de México: Guanajuato
* Página del Ayuntamiento de Guanajuato
* Información y eventos de la Ciudad de Guanajuato
Chetumal

**Chetumal** (maya simipi: Ch'aak Temal "donde crecen los árboles rojos") nisqaqa Mishiku mama llaqtap hatun llaqtanmi. Quintana Roo suyu wan Othón P. Blanco munisipyu uma llaqtanmi.

## Wiñay kawsay
Othón P. Blanco  kamasqa  .

## Pulitika Rakiy
* ? coloniakuna

### Raymikuna
* Karnawal

## Ñaña llaqtakuna
*  Reynosa

## Rikchakuna

Rikcha:Pontonchetumal.jpg
Rikcha:Chetumal Cathedral.JPG
Rikcha:Chetumal-2.JPG
Rikcha:Instituto tecnologico de chetumal.jpg

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Mishiku)
* Andrés Quintana Roo

## Hawa tinkikuna

* Chetumal Uficial Web
* Othón P. Blanco Munisipyu
* Universidad de Quintana Roo
* Instituto Tecnológico de Chetumal
* Noticias de Chetumal
* Centro de Bachillerato Tecnológico, Industrial y de Servicios 253
Santiago de Querétaro

**Santiago de Querétaro** nisqaqa Mishiku mama llaqtap hatun llaqtanmi. Querétaro suyu uma llaqtanmi.

## Wiñay kawsay
Fernando de Tapia kamasqa  .

## Pulitika Rakiy
* ? coloniakuna

### Raymikuna
* Karnawal

## Ñaña llaqtakuna
*  Santiago de Chile
*  Santiago de Cali
*  Santiago de Compostela
*  Santiago de León de Caracas
*  Santiago de Cuba
*  Xalapa, Veracruz
*  Santiago, Misiones
*  Orange
*  Holland
*  Bakersfield
*  Yeosu
*  Orlando

## Rikchakuna

Rikcha:Statue der Corregidora in Queretaro (fcm).jpg
Rikcha:Iglesiacentro.jpg
Rikcha:Querétaro Plaza de armas 1.JPG
Rikcha:Acueducto de Noche y tormenta.jpg
Rikcha:ITESM Campus Queretaro.jpg

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Mishiku)

## Hawa tinkikuna

* Munisipyu
* Secretaria de Turismo del Estado de Querétaro
* Parque Joya La Barreta
* Directorio del Estado de Queretaro
San Luis Potosí

**San Luis Potosí** nisqaqa Mishiku mama llaqtap hatun llaqtanmi. San Luis Potosí suyu wan San Luis Potosí munisipyu uma llaqtanmi.

## Wiñay kawsay
Kamasqa  .

## Pulitika Rakiy
* ? coloniakuna

### Raymikuna
* Karnawal

## Ñaña llaqtakuna
*  Bucaramanga
*  Manizales, Caldas
*  Santander
*  San Juan de las Abadesas
*  Almadén
*  Idrija
*  Potosí
*  Victoria llaqta
*   Guadalupe Zacatecas
*  Zacatecas
*  Ciudad Guzmán
*  Aguascalientes
*  Caborca, Sonora
*  Guadalajara
*  San Luis, Misuri
*  Pico Rivera, California
*  Pharr (Texas)
*  Tulsa
## Rikchakuna

Rikcha:Plaza del Carmen noche.jpg
Rikcha:Catedral de San Luis Potosi.jpg
Rikcha:Torre SRE..JPG
Rikcha:Edificio Central UASLP. .jpg

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Mishiku)

## Hawa tinkikuna

* San Luis Potosí Uficial Web
* San Luis Potosí Gubiyrnu
* Fotos Skyscrapercity
* Templos e iglesias en San Luis Potosí
Culiacán

Culiacán Rosales icha **Culiacán** (azteca simipi: **Colhuacán** o **Culhuacán**) nisqaqa Mishiku mama llaqtap hatun llaqtanmi. Sinaloa suyu wan Culiacán munisipyu uma llaqtanmi.

## Wiñay kawsay
Kamasqa 1531 watapi.

## Pulitika Rakiy
* ? coloniakuna

### Raymikuna
* Karnawal

## Ñaña llaqtakuna
*  Saint Paul, Minnesota
*  Manhattan Beach, California
*  Zhongshan
*   Guadalajara, Jalisco
*   Caborca, Sonora.
*  Hermosillo, Sonora.

## Rikchakuna

Rikcha:Parque las riveras.JPG
Rikcha:Catedral de culiacan.JPG



## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Mishiku)

## Hawa tinkikuna

* CCuliacán Uficial Web
* Instituto Municipal de la Juventud (Culiacán) — sitio web oficial sobre la juventud de la ciudad.
* Mapa de Culiacán — principales atractivos de la ciudad.
Hermosillo

**Hermosillo** nisqaqa Mishiku mama llaqtap hatun llaqtanmi. Sonora suyu wan Hermosillo munisipyu uma llaqtanmi.

## Wiñay kawsay
Juan Bautista Escalante  kamasqa  .

## Pulitika Rakiy
* ? coloniakuna

### Raymikuna
* Karnawal

## Ñaña llaqtakuna
*  Phoenix, Arizona
*  Riad
*  Tucsón
## Rikchakuna

Rikcha:Centro de Hermosillo.jpg
Rikcha:Catedral Hermosillo.jpg
Rikcha:Plaza Bicentenario in Hermosillo, SON.jpg
Rikcha:Hmotwr.png
Rikcha:Unisonmain.jpg

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Mishiku)

## Hawa tinkikuna

* Hermosillo Uficial Web
* Instituto Sonorense de Cultura
* Página oficial del gobierno municipal de Hermosillo
* Página oficial del Instituto Nacional de Estadística e Informática de México
* Aeropuerto de Hermosillo
* The Arizona Bilingual Magazine. Información de Sonora y Arizona (en inglés)
* Sistema de Información Cultural
* Unidad Municipal de Protección Civil y Bomberos de Hermosillo
Villahermosa

**Villahermosa** nisqaqa Mishiku mama llaqtap hatun llaqtanmi. Tabasco suyu wan Centro (Tabasco) munisipyu uma llaqtanmi.

## Wiñay kawsay
Diego de Quijada  kamasqa  .

## Pulitika Rakiy
* ? coloniakuna

### Raymikuna
* Karnawal

## Ñaña llaqtakuna
*  **[[Coatzacoalcos]]**, Veracruz
*  **[[San Bernardino (California)|San Bernardino]]** California 
*  **[[Corpus Christi (Texas)|Corpus Christi]]**, Texas
*  **[[Iskandariya]]**
*  **[[Melbourne]]**
*  **[[Montreal]]** 
*  **[[Tampico]]** Tamaulipas 
*  **[[Tapachula]]** Chiapas

## Rikchakuna

Rikcha:Villahermosa Palacio Municipal.jpg
Rikcha:Villahermosa Centro histórico 1.jpg
Rikcha:Catedral de Villahermosa 1.JPG
Rikcha:Monumento a Tabscoob.jpg
Rikcha:Villahermosa. Pirámide de Pemex.jpg

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Mishiku)

## Hawa tinkikuna

* Uficial web
* Atracciones de Villahermosa
* Turismo Villahermosa
* Planeador de transporte publico de Villahermosa
Victoria llaqta

**Victoria llaqta** (kastilla simipi: Ciudad Victoria) nisqaqa Mishiku mama llaqtap hatun llaqtanmi. Tamaulipas suyu wan Victoria munisipyu uma llaqtanmi.

## Wiñay kawsay
José Escandón y Helguera  kamasqa  .

## Pulitika Rakiy
* ? coloniakuna

### Raymikuna
* Karnawal

## Ñaña llaqtakuna
*  San Luis Potosí
*  Monterrey
*  Matamoros
*  Reynosa
*  Tampico
*  Nuevo Laredo

## Rikchakuna

Rikcha:Básilica y plaza.jpg
Rikcha:Torre Gubernamental.jpg
Rikcha:Sports hall, Autonomous University of Tamaulipas.JPG


## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Mishiku)

## Hawa tinkikuna

* Victoria llaqta Uficial Web
Tlaxcala de Xicohténcatl

**Tlaxcala** (nawa simipi: Tlaxcallān "t'anta llaqta") nisqaqa Mishiku mama llaqtapi huk hatun llaqtam. Tlaxcala suyup, Tlaxcala munisipyuppas uma llaqtanmi.

## Wiñay kawsay
* Kastilla Atiy pachapi Tlaxkala runakuna kastillamanta atipaqkunatam yanaparqan Mishiku, Watimala suyukunata atinanpaq.

### Raymikuna
* Karnawal

## Ñaña llaqtakuna
*  Salé
*  Villa de Álvarez, Colima.
*  Guadalajara, Jalisco.
*  Levante, Valencia.
*  Saltillo, Coahuila.

## Rikchakuna

Rikcha:Tlaxcala - Palacio Municipal - Fassade.jpg
Rikcha:TowerSanFranCathedralTlax.JPG
Rikcha:LegPalaceTlaxcala.JPG
Rikcha:MMemoria Tlax.jpg

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Mishiku)

## Hawa tinkikuna

* Tlaxcala Uficial Web
Xalapa-Enríquez

**Xalapa-Enríquez** icha Xalapa "Jalapa" (tolteca simipi: Xalla-a-pan “agua en el arenal") nisqaqa Mishiku mama llaqtap hatun llaqtanmi. Veracruz suyu wan Xalapa munisipyu uma llaqtanmi.

## Wiñay kawsay
Totonacos kamasqa 1313 watapi.

## Pulitika Rakiy
* ? coloniakuna

### Raymikuna
* Karnawal

## Ñaña llaqtakuna
*  Cotija de la Paz, Michoacán.
*  Omaha, Nebraska
*  Antigua
*  Ampato
*  Paraná
*  Toluca

## Rikchakuna

Rikcha:Callejondiamante.jpg
Rikcha:Xalapa catedral.JPG
Rikcha:Parque Juarez.JPG
Rikcha:91's 1000v.jpg

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Mishiku)

## Hawa tinkikuna

* Xalapa Uficial Web
* Historia Antigua y Moderna de Xalapa de Manuel Rivera Cambas (1869 U.V.)
* Turismo Xalapa
* Gobierno del Estado de Veracruz
Mérida (Mishiku)

**Mérida** nisqaqa Mishiku mama llaqtap hatun llaqtanmi. Yucatán suyu wan Mérida munisipyu uma llaqtanmi.

## Wiñay kawsay
Francisco de Montejo y León  kamasqa  .

## Pulitika Rakiy
* ? coloniakuna

### Raymikuna
* Karnawal

## Ñaña llaqtakuna
*  Reynosa
*  Glendora California
*  Erie Pensilvania
*  Musuq Orleans Luisiana
*  Mérida
*  Mérida
*  Chiquinquirá Boyacá
*  Manzanares Caldas
*  Camagüey Camagüey
*  Panama llaqta Florida
*  Incheon
*  Texcoco Mishiku
*  Sarasota Florida

## Rikchakuna

Rikcha:Gob-palace-mda-dr.JPG
Rikcha:Catedral de Merida 2.jpg
Rikcha:Monumento a la patria.JPG
Rikcha:Instituto tecnologico de chetumal.jpg

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Mishiku)

## Hawa tinkikuna
Zacatecas

**Zacatecas** ( "Real de Minas de Nuestra Señora de los Zacatecas") nisqaqa Mishiku mama llaqtap hatun llaqtanmi. Zacatecas suyu wan Zacatecas munisipyu uma llaqtanmi.

## Wiñay kawsay
Juan de Tolosa, Cristóbal de Oñate wan Diego de Ibarra kamasqa .

## Pulitika Rakiy
* ? coloniakuna

### Raymikuna
* Karnawal

## Ñaña llaqtakuna
*  Guadalupe, Zacatecas
*  Guanajuato, Guanajuato
*  La Habana
*  Málaga, Andalusiya
*  San Luis Potosí, San Luis Potosí
*  Oaxaca de Juárez Oaxaca
*  West Kanpur
*  Santa Fe Musuq Mishiku suyu
*  Azusa California
*  El Paso Texas
*  Victoria de Durango, Durango

## Rikchakuna

Rikcha:ZacatecasView.JPG
Rikcha:Catedral Zacatecas.jpg
Rikcha:PanchoVillaLaBufa.jpg
Rikcha:FranciscoVilla-Interior.jpg

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Mishiku)

## Hawa tinkikuna

* Zacatecas Uficial web
* Presidencia Municipal de Zacatecas
Toluca de Lerdo

Toluca de Lerdo icha **Toluca** (nawa simipi:  Tōllocān, "lugar donde habita el dios Tōlloh") nisqaqa Mishiku mama llaqtap hatun llaqtanmi. Mishiku suyu wan Toluca munisipyu uma llaqtanmi.

## Wiñay kawsay
  kamasqa  .

## Pulitika Rakiy
* ? coloniakuna

### Raymikuna
* Karnawal

## Ñaña llaqtakuna
*  **[[West Covina (California)|West Covina]]**
*  **[[Cartago (Costa Rica)|Cartago]]**
*  **[[Brescia]]**
*  **[[Saitama]]** 浦和市 (Urawa-shi)
*  **[[Kozani]]**
*  **[[Fort Worth]]**
*  **[[Suwon]]**
*  **[[Galveston]]**
*  **[[La Plata]]**
*  **[[Lima]]**
*  **[[Reggio Emilia]]**
*  Concepción de la Vega
*  Xalapa, Veracruz
*  Tecomán, Colima
*  Boca del Río, Veracruz 

## Rikchakuna

Rikcha:Zocalo Toluca.jpg
Rikcha:CatTolucaMexSt.JPG
Rikcha:ITESM Campus Toluca (Gym).jpg
Rikcha:BomboneraToluca.JPG

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Mishiku)

## Hawa tinkikuna

* Toluca Uficial Web
Veracruz

**|Veracruz** nisqaqa Mishiku mama llaqtap wamp'urani wan hatun llaqtanmi. Veracruz suyu wan Veracruz munisipyu llaqtanmi.

## Wiñay kawsay
Hernán Cortés  kamasqa  .

## Pulitika Rakiy
* ? coloniakuna

### Raymikuna
* Karnawal

## Ñaña llaqtakuna
*  San Francisco de Campeche, Campeche.
*  Xalapa-Enríquez, Veracruz.
*  Ensenada, Baja California.
*  Tijuana, Baja California.
*  Honolulu, Hawaii.
*  Condado de Miami-Dade, Florida.
*  San José, California.
*  Corpus Christi, Texas.
*  Mobile, Alabama.
*  Galveston, Texas.
*  Laredo, Texas.
*  Valencia.
*  Almería.
*  Oviedo.
*  Cádiz
*  Bratislava.
*  Valparaíso.
*  La Habana.
*  Cartagena de Indias, Bolívar.
*  Bristol, Condado de Bristol, Inglaterra.

## Rikchakuna

Rikcha:CasaPrincipalVeracruz.JPG
Rikcha:FacadeCathedralVeracruz2.JPG
Rikcha:Ver-Pal Mpal.jpg
Rikcha:Veracruz Plaza de la Concordia.jpeg
Rikcha:PortVeracruz2.JPG
Rikcha:BenitoJuarezLighthouseVeracruz.JPG
Rikcha:Puerto Veracruz Link.jpg
Rikcha:Mexico.Ver.Veracruz.01.jpg

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Mishiku)

## Hawa tinkikuna

* Veracruz Uficial Web
* La mejor información detallada sobre Veracruz
* Datos Generales actualizados de Veracruz
* Museo de la ciudad de Veracruz
* La Villa Rica de la Veracruz
* Don Domingo Bureau
Uxi (mawk'a llaqta)

**Uxi** *(Ojje)* nisqaqa Buliwya mamallaqtapi huk mawk'a llaqtam, Chuqiyapu suyupi, Manqu Qhapaq pruwinsyapi, San Pidru Tikina munisipyupi, Uxi kantunpi. 

Kay llaqtap sutinqa aymara simim: machapu.

## Kaypipas qhaway
* Chilliqa wat'a
* Killawat'a
* Pachataka
* Pajchiri
* Qhunqhu Wankani
* Sampaya
* Tikina yaku k'ikllu
* Titiqaqa qucha
* Tiwanaku
* Wiñaymarka qucha

## Pukyukuna


## Hawa t'inkikuna
* San Pidru Tikina munisipyu: yupaykuna, saywitu
Ontario pruwinsya

**Ontario**,  Kanada mama llaqtap pruwinsya. Ontario pruwinsya 12 792 619 runakunam kawsachkanku (2010). Uma llaqta: Toronto

## Wiñay kawsay
Kamasqa 

## Pulitiku rakiy
447 munisipyunkuna wan 8 suyuxa munisipyukuna.

### Llaqtakuna
* Toronto
* Ottawa
* Sudbury 
* Hamilton.

## Yachachiy
* Yachay sunturkuna:
** 

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Kanada)

## Rikchakuna

Rikcha:Ontario legislative building.JPG| Ontario legislative wasi
Rikcha:Ottawa guards.jpg| Ottawa guards 
Rikcha:Niagara Falls and Maid of the Mist 2005.JPG| Niágara Wamp'u.
Rikcha:Kawartha Highlands PP.JPG| Kawartha Highlands PP.


## Hawa t'inkikuna

* Uficial web Ontario
* Ministerio de turismo de Ontario
* Portal de turismo oficial de Ontario
* Puentes históricos de Ontario.
* Mapa
* Ontario MPP Contact Information
* Fotos de la naturaleza de Ontario
* CBC Digital Archives - Ontario Elections: Twenty Tumultuous Years
Nova Scotia pruwinsya

**Musuq Iskutya**
 **Nova Scotia** (ransis simipi: Nouvelle-Écosse), Kanada mama llaqtap pruwinsya. Nova Scotia pruwinsya 913 462 runakunam kawsachkanku (2010). Uma llaqta: Halifax

## Wiñay kawsay
Kamasqa 

## Pulitiku rakiy
18 kundadukuna.

### Llaqtakuna
* Halifax
* Baddeck
* Yarnouth 
* Kentville.

## Yachachiy
* Yachay sunturkuna:
** 

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Kanada)

## Rikchakuna

Rikcha:Province House (Nova Scotia).jpg| Nova Scotia pruwinsya wasipi
Rikcha:St. George's Church (Halifax).jpg| St. George's Inlisya (Halifax)
Rikcha:Baddeck Provincial Building.JPG| Baddeck .
Rikcha:IMG 8531 Yarnouth morning.jpg| Yarnouth
Rikcha:Inverness NS Canada.jpg| Inverness


## Hawa t'inkikuna

* Nova Scotia Uficial web
* Web oficial turística de Nueva Escocia en inglés
* Nueva Escocia (kastilla simipi) se promociona al "estilo 2.0"
New Brunswick pruwinsya

**New Brunswick ** (ransis simipi: Nouveau-Brunswick)  Kanada mama llaqtap pruwinsya. New Brunswick pruwinsya 750 851 runakunam kawsachkanku (2010). Uma llaqta: Fredericton

## Wiñay kawsay
Kamasqa 

## Pulitiku rakiy
15 kundadukuna.

*Albert
*Carleton
*Charlotte
*Gloucester
*Kent
*Kings
*Northumberland
*Queens
*Restigouche
*Dalhousie
*Saint John
*Sunbury
*Victoria
*Westmorland
*York

### Llaqtakuna
* Fredericton, 46 507 runakuna. 
* Sain John, 72 494 runakuna. 
* Moncton 59 313 runakuna. 
* Miramichi, 19 241 runakuna. 
* Edmundston,  17 876 runakuna. 
* Riverview, 16 684 runakuna. 

## Yachachiy
* Yachay sunturkuna:
** 

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Kanada)

## Rikchakuna

Rikcha:Downtown Fredericton.jpg| Fredericton
Rikcha:Christ Church Cathedral, Fredericton, New Brunswick (2005).jpg| Kathidral Fredericton
Rikcha:Saint John, NB, skyline at dusk8.jpg| Saint John
Rikcha:View Of Campbellton.jpeg| Campbellton mayu.
Rikcha:DowntownMoncton.jpg| Moncton.
Rikcha:StAndrewsNBSkyline.jpg| StAndrews.
Rikcha:Église de l'Ascension Beaver Brook Station.jpg| Miramichi. 


## Hawa t'inkikuna

* New Brunswick Uficial web
* Turismo New Brunswick
Quebec pruwinsya

**Qiwik** (ransis simipi: Québec),  Kanada mama llaqtap pruwinsya. Quebec pruwinsya 12 792 619 runakunam kawsachkanku (2010). Uma llaqta: Qiwik

## Wiñay kawsay
Kamasqa 

## Pulitiku rakiy
17 suyuxa munisipyukuna:

* Abitibi-Témiscamingue
* Bas-Saint-Laurent
* Capitale-Nationale
* Centre-du-Québec
* Chaudière-Appalaches
* Côte-Nord
* Estrie
* Gaspésie–Îles-de-la-Madeleine
* Lanaudière
* Laurentides
* Laval
* Mauricie
* Montérégie
* Montreal
* Nord-du-Québec
* Outaouais
* Saguenay–Lac-Saint-Jean

### Llaqtakuna
* Quebec, 710 800 runakuna. 
* Montreal (aswan hatun llaqta)
* Sherbrooke, 172 300 runakuna. 
* Saguenay, 154 200 runakuna. 
* Trois-Rivières, 141 200 runakuna. 
* Gatineau, 277 700 runakuna. 

## Yachachiy
* Yachay sunturkuna:
** 

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Kanada)

## Rikchakuna

Rikcha:Québec - Hôtel du Parlement 3.jpg| Quebec legislative wasi
Rikcha:Church in snow.jpg| Inlisya
Rikcha:Basilique Notre Dame de Québec, Quebec city.jpg| Basílika Katidral kathulika, Quebec llaqta.
Rikcha:Québec - Citadelle de Québec - je me souviens 1.jpg| "Je me souviens" 
Rikcha:VuedeMontreal.jpg| Montreal
Rikcha:Chutes à Michel.jpg| Saint-Félicien, Quebec
Rikcha:Gatineau.JPG| Gatineau, Quebec.
Rikcha:Montmorency Falls 01.jpg| Montmorency wamp'u.


## Hawa t'inkikuna

*  Quebec Uficial web
* Sitio turístico oficial del Gobierno de Quebec
* Agora: Enciclopedia de expresión francesa basada en Quebec (ransis simipi)
* Enciclopedia de Quebec (ransis simipi)
* Quebec History: enciclopedia producida por la preparatoria Marianapolis College (inlish simipi)
* Servicio de Inmigración del Gobierno de Quebec
British Columbia pruwinsya

**British Columbia**,  Kanada mama llaqtap pruwinsya. British Columbia pruwinsya 4 000 000 runakunam kawsachkanku (2010). Uma llaqta: Victoria

## Wiñay kawsay
Kamasqa 

## Pulitiku rakiy
28 distritukuna.

### Llaqtakuna
* Victoria
* Vancouver
* Surrey
* Burnaby
* Coquitlam
* Richmond
* Delta 
* New Westminster 
* Abbotsford 
* Langley 
* Nanaimo

## Yachachiy
* Yachay sunturkuna:
**

## Rikchakuna

Rikcha:The Empress Hotel.JPG| Victoria
Rikcha:Vancouver-westend.jpg| Vancouver 
Rikcha:Kelowna.jpg| Kelowna
Rikcha:Okanagan.jpg| Okanagan qucha.


## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Kanada)

## Hawa t'inkikuna

* British Columbia Uficial web
* Web oficial de turismo de Colombia Británica
* Travel.bc.ca Información turística y de viajes
* Centro de Informaciones de Vancouver 
* Fotos de Colombia Británica
* Archivos provinciales
* BC Govt online map archive
* BC Ferries
* The Royal BC Museum
* Fotos de Colombia Británica y de Vancouver
* Economía política de las selvas de Colombia Británica