open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Louis Joseph Gay-Lussac

**Louis Joseph Gay-Lussac, Joseph-Louis Gay-Lussac ** sutipaq runaqa (*  paqarisqa Saint-Léonard-de-Noblat (Ransiya) llaqtapi  - †  wañusqa París (Ransiya) llaqtapi) huk Ransiya mama llaqtayuq Pachaykamay wan chaqllisinchi yachaqsi karqan. Wapsikuna Kamachikunapas.

Tayta: Antoine Gay-Lussac (abugadu).

## Kuyu
* Coyac, Josiane y Fetizon, Marcel (eds.): Gay-Lussac : la carrière et l’œuvre d’un chimiste français durant la première moitié du XIXe siècle : actes du Colloque Gay-Lussac, 11-13 décembre 1978. Palaiseau: École polytechnique, 1980. ISBN 2-7302-0018-5.
* Crosland, Maurice. Gay-Lussac, Scientist and Bourgeois, Cambridge: Cambridge University Press, 1978, 333p., ISBN 0-521-21979-5.

## Kaypipas qhaway
* Jacques Charles
* ácido cianhídrico
## Hawa t'inkikuna
*
Sayaq runa

**Sayaq runa**, **Wiñay hunt'asqa**, **Puquqrusqa**, **Kuraq**, **Puriq** icha **Yuyaq** nisqaqa manaña uchuy, manaña wawa, manaña wamra kaq runam, warmipas qharipas. Sayaq runaqa kikinmi uywakun, ñukyukun. Manañam tayta mamamanta wacharikunchu. Kikinmi llamk'ayman purin, kasarakun, imakunatapas rantin, antawata purichin.

## Kaypipas qhaway

* Kawsay
* Ayllu
Miguel d'Escoto

**Miguel d'Escoto Brockmann, M.M.** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Los Angeles llaqtapi -  wañusqa Manawa llaqtapi) huk  mama llaqtayuq taripay amachaq, diplumatiku, pulitiku wan taytakura runanam.

* Taytan:  Miguel Escoto Muñoz; Maman:  Margarita Brockmann Meléndez.

* Yachay wasi:  

* Alma mater: Columbia University Graduate School of Journalism.

## Qillqasqankuna

## Pukyumanta willaykuna

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Nikarawa)
 
## Hawa t'intikuna
Irunqullu

**Irunqullu** (kastilla qillqaypi: *Ironcollo*) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi, huk llaqtam Quchapampa suyupi, Killaqullu pruwinsyapi, Killaqullu munisipyupi, Liriuni mayu patanpi.

## Kaypipas qhaway
## Pukyukuna
* www.ine.gov.bo
## Hawa t'inkikuna
* Saywitu: Killaqullu pruwinsya
Shinahuta

**Shinahuta** (kastilla qillqaypi: *Shinahota / Sinahota*) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk llaqtam, Quchapampa suyupi, T'iraqi pruwinsyapi, Shinahuta kantunpa uma llaqtanmi.

## Kaypipas qhaway
## Pukyukuna

* www.ine.gov.bo
## Hawa t'inkikuna
* Saywitu: T'iraqi pruwinsya
Halika

**Halika**, **Phalika**, **Halta**, **Pullira**, **Pullika** icha **wara**/**wali**qa (Kastilla simipi: falda, pollera, saya) chankantinpaq p'acham, mana pallqasqa, ichataq huklla p'achamanta, warmip p'achallikusqan.

## Riparanapaq
Pullira

**Pullira** *(pollera)* nisqaqa Ispañapi, Awya Yalapipas p'achallikusqa, utkumanta icha millmamanta, llimphisapa aksum.
Pawkar

**Pawkar**, **Manku** icha **Mukutulun** (**Mukutulum**) (genus *Psarocolius*) nisqaqa huk takiq pisqukunam, Awya Yalapi kawsaq.

## Rikch'aqkuna
Kaymi huk rikch'aqninkuna:
* Yana pawkar, *Psarocolius guatimozinus*
* Kastañauma pawkar, *Psarocolius wagleri*
* Wata manku / K'ichkimat'i pawkar, *Psarocolius angustifrons*
* Yanaq'umir pawkar, *Psarocolius atrovirens*
* Q'umir pawkar, *Psarocolius viridis*
* Yana manku / Titalayuq pawkar, *Psarocolius decumanus*

## Hawa t'inkikuna

## Pukyukuna
Yana manku

**Yana manku**, **Mukutulun** icha **Titalayuq pawkar** *(Psarocolius decumanus)* nisqaqa huk takiq pisqum, Urin Awya Yalapi, Antikunap antinpi Rupa-Rupa nisqa sach'a-sach'akunapi kawsaq pawkarmi.

Palamatam, qaraywatam, k'ayratam, ukuchatam, waranqachakitam, kusi-kusitam, runtutam, rurukunatam, t'ika hillitapas mikhun. Urquqa 46&nbsp;cm-kama sunim, 300&nbsp;g llaqsaqmi; chinataq 37&nbsp;cm-kama sunim, 180&nbsp;g-kama llasaqmi.

## Pukyukuna


## Hawa t'inkikuna
Sinru qillqa: Anqash suyupi urqukuna

**Sinru qillqa: Anqash suyupi urqukuna:**
## Bolognesi pruwinsya

## Kasma pruwinsya

## Qarwa pruwinsya

## Waras pruwinsya

## Waylas pruwinsya

## Yunkay pruwinsya

## Pukyukuna
* Instituto Geográfico Nacional, 21-j
* Instituto Geográfico Nacional
Maine suyu

**Mayni** icha **Maine** nisqaqa Hukllachasqa Amirika Suyukunapi huk suyum. Uma llaqtanqa Augusta llaqtam.

## Allpa saywachi
## Chiriqunuy
## Runakuna
## Hatun llaqtakuna
** Portland, 62.875 runa
** Lewiston, 35.734 runa
** Bangor, 31.473 runa
** South Portland, 23.324 runa
** Auburn, 23.690 runa

## Hawa t'inkikuna
* www.maine.gov
Garcilaso rahu

**Garcilaso rahu** (kastilla simipi: *Pirámide* / *Pirámide de Garcilaso*, Inka Garcilaso de la Vegamanta sutinmi) nisqaqa Piruwpi, Antikunapi, Yuraq Wallapi, huk rit'i urqum, Anqash suyupi, Waylas pruwinsyapi,  Qaras distritupi, Yunkay pruwinsyappas, Yanama distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.885 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Artisunrahu 
* Chawpikallki
* Parun qucha
* Parya
* Matarahu
* Qaras
* Shaprarahu 
* Santa Krus
* Shuyturahu (Allpamayu)
* Tawllirahu
* Tullparahu
* Sinru qillqa: Anqash suyupi urqukuna
* Waylas
* Waskaran mamallaqta parki

## Pukyukuna

* Saywitu: Waylas pruwinsya

## Hawa t'inkikuna
Roberto Martínez Vera-Tudela

**Roberto Joaquín Martínez Vera-Tudela** ( *  paqarisqa Lima llaqtapi, Piruw mama llaqtapi - ) sutiyuq runaqa huk Piruw mama llaqtayuq wan Universitario de Deportes piluta hayt'aqmi. Kunanqa Estudiantes-Grau Defensor Villa del Mar (Villa El Salvador distritu) klubpa umalliqninmi.

## Klubkuna

## Suñaykuna

### Mama llaqta Kampiunatukuna

## Kaypipas qhaway
* Piluta hayt'aq (Piruw)

## Hawa t'inkikuna
Woodrow Wilson

**Thomas Woodrow Wilson** sutiyuqqa (*  paqarisqa Stauton llaqtapi - †  wañusqa Washington D.C. llaqtapi) huk Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq pulitiku runas karqan, 28 kaq umalliqnin (1913 watamanta 1921 watakama), ñawpaq Demokrata Partidupi kaq umalliqsi.

 Nobel Suñay Qasikaypi chaskirqan. 1919 watapiqa chiqniq.

Tayta: Joseph Ruggles Wilson; Mama: Janet Mary Woodrow

Warmikuna:Ellen Louise Axson WilsonEdith Galt WilsonWawakuna: hters: Margaret Woodrow Wilson (1886–1944); Jessie Wilson (1887–1933); wan Eleanor R. Wilson (1889–1967).

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Hukllachasqa Amirika Suyukunapa)

## Hawa t'inkikuna

* Nobel Suñay Qasikaypi 1919 (inlish simipi)
Witsayhanka

**Wichahanka** icha **Wichaqhanqa** (kastilla qillqaypi: *Huichajanga / Huichaganga / Huischajanga / Huichcanga / Huichganga / Huichjanca*) nisqaqa Piruwpi, Antikunapi, huk urqum, Yuraq Wallapi, Anqash suyupi, Asunsyun pruwinsyapi, Chakas distritupi, Qhanqaraqha, Wallqan rit'i urqukuna ñiqpi. Pikchunqa mama quchamanta 5.267 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Chinchiy
* Hankaraqa
* Ishinka
* Pallqarasu
* Phaqcharahu
* Ranrapallqa
* Tuqllarahu
* Urus
* Sinru qillqa: Anqash suyupi urqukuna
## Pukyukuna

* Yuraq Wallap saywitun, Yunkay-Waras
* IGN, Piruw
Ruriqucha rit'i urqu

**Ruriqucha** icha **Yanarahu** (kastilla qillqaypi: *Nevado Yanarrajo*, *Contrahierbas* icha *Contrayerba*, *Ruricocha*) nisqaqa Piruwpi, huk rit'i urqum, Yuraq Wallapi, Anqash suyupi, Asunsyun pruwinsyapi, Chakas distritupi, Qarwa pruwinsyapi, Shilla distritupi, Yunkay pruwinsyapi, Yanama distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.954 m / 6.036 mitrum aswan hanaq.
 

## Kaypipas qhaway
* Chawpikallki
* Ulta
* Waskaran
* Sinru qillqa: Anqash suyupi urqukuna
## Pukyukuna

* Saywitu: Yunkay pruwinsya
* Saywitu: Waskaran, Ulta, Contrahierbas, Chupikallki
* www.andes.org.uk / Antikunapi 6.000 m hanaq urqukuna
Yanarahu (Llankanuku)

**Yanarahu** (kastilla qillqaypi: *Yanarrajo*) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk urqum, Yuraq Wallapi, Anqash suyupi, Yunkay pruwinsyapi, Llankanuku quchakuna ñiqpi. Pikchunqa mama quchamanta +5.000 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Sinru qillqa: Anqash suyupi urqukuna
## Pukyukuna

* Saywitu: Yunkay pruwinsya (Yachay wasikuna, urqukuna)
Parun urqu

**Parun** (kastilla simipi: *Paron*) nisqaqa Piruw suyupi, Yuraq Hankapi, huk rit'i urqum, Anqash suyupi, Waylas pruwinsyapi, Santa Krus distritupi, Yunkay pruwinsyapipas, Yanama distritupi, Parun qucha ñiqpi. Pikchunqa mama quchamanta 5.600  mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Aguja
* Artisunrahu
* Garcilaso rahu
* Matarahu
* Parun qucha
* Putaqa
* Qaras rit'i urqu
* Sinru qillqa: Anqash suyupi urqukuna
## Pukyukuna

* Saywitu: La Esfinge, Paron, Waskaran, Chupikallki, Contrahierbas, Ulta, Aguja, La Esfinge
Wallunarahu

**Wallunarahu** (*Vallunaraju*) nisqaqa Piruw suyupi huk rit'i urqum, Yuraq Wallapi, Anqash suyupi, Waras pruwinsyapi. Pikchunqa mama quchamanta 5.686 m / 5.780 mitrum aswan hanaq.

## Rikchakuna

Image:Peruvian Andes 01.jpg| Wallunarahu (chawpi), kuntimanta rikusqa (Waras); chawpi-paña: Uqshapallqa, Ranrapallqa rit'i urqukuna
Image:Huarazlasoledad.jpg| Waras llaqta; paña: Wallunarahu, Uqshapallqa, Ranrapallqa, Rima Rima rit'i urqukuna
Rikcha:Nevado Huantsan.jpg| Tunshu (Wantsan) rit'i urqu Wallunarahumanta rikusqa 

## Kaypipas qhaway
* Churup
* Pamparahu (Qarwaqataq, Qupa)
* Ranrapallqa
* Uqshapallqa
* Sinru qillqa: Anqash suyupi urqukuna
## Pukyukuna

* www.allthemountains.com / Saywitu: Chinchiy, Ishinka, Qupa, Pallqarasu, Ranrapallqa, Tuqllarahu, Uqshapallqa, Wallunarahu
## Hawa t'inkikuna
* www.montanasperuanas.com/ / Wallunarahu
Uqshapallqa

**Uqshapallqa** (kastilla qillqaypi: *Ocshapalca*) nisqaqa Piruwpi, Antikunapi, huk rit'i urqum, Yuraq Hankapi, Anqash suyupi,  Waras pruwinsyapi, Independencia distritupi, Tarika distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.888 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Sinru qillqa: Anqash suyupi urqukuna
* Chinchiy
* Ishinka
* Pallqarasu
* Phaqcharahu
* Qupa
* Ranrapallqa
* Tuqllarahu
* Urus
## Pukyukuna

* www.allthemountains.com / Saywitu: Chinchiy, Ishinka, Qupa, Pallqarasu, Ranrapallqa, Tuqllarahu, Uqshapallqa, Wallunarahu
## Hawa t'inkikuna
* www.ign.gob.pe
Awharahu

**Awharahu** (ankash rimaypi) icha **Akwa rit'i urqu** (kastilla simipi: *Aguja* icha *Aguja Nevada*; *aguja*: qhichwa simipi "yawri, akwa") nisqaqa Piruw suyupi, huk rit'i urqum, Yuraq Wallapi, Anqash suyupi, Waylas pruwinsyapi, Santa Krus distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.850 mitrum aswan hanaq.

Pikchukuna:

* *Aguja Nevada Chica* 5.560 m
* *Aguja Nevada I* *(Aguja Nevada Sur)* 5.840 m
* *Aguja Nevada II* *(Aguja Nevada Norte)*: 5.886 m

## Kaypipas qhaway
* Artisunrahu 
* Chawpikallki
* Garcilaso rahu (Chuntu)
* Kitarahu
* Matarahu (Pisqu)
* Pukahirka
* Shaprarahu 
* Shuyturahu
* Tawllirahu
* Parun qucha
* Qaras
* Llankanuku quchakuna
* Sinru qillqa: Anqash suyupi urqukuna
## Pukyukuna

* Oskar E. Busch, *Peru Trekkingführer*, Bergverlag Rother, München, ISBN 3-7633-2705-3 , p. 98-100 (aliman simi)

## Hawa t'inkikuna
* Saywitu: Shuyturahu, Kitarahu, Santa Krus, Tawllirahu, Qaras, Akwa rit'i urqukuna
Putaqa (Anqash)

**Putaqa** (kastilla qillqaypi: *Putaca*) nisqaqa Piruw suyupi, Yuraq Hankapi, huk urqum, Anqash suyupi, Waylas pruwinsyapi, Qaras distritupi, Parun qhichwapi, Aguja rit'i urqu ñiqpi. Pikchunqa mama quchamanta 5.760 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Aguja
* La Esfinge (qaqa)
* Qaras
* Sinru qillqa: Anqash suyupi urqukuna
* Tullparahu (Wantuy)
* Parun qucha
## Pukyukuna

* Yuraq Wallap saywitun: Chincha Yunkay
* peakery.com/ Putaqa urqup tiyakuynin
Hankarurish

**Hankarurish** (kastilla qillqaypi: *Jankaruruish / Jancarurish*) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk rit'i urqum, Yuraq Wallapi, Anqash suyupi, Waylas pruwinsyapi, Santa Krus distritupi, Yuraqmarka distritupipas. Pikchunqa mama quchamanta 5.601 mitrum aswan hanaq. 

## Kaypipas qhaway
* Hankarurish qucha, Santa Krus distritupi
* Kitarahu
* Pukahirka
* Pukarahu
* Rinrihirka
* Shuyturahu
* Sinru qillqa: Anqash suyupi urqukuna

## Pukyukuna

* Saywitu: Waylas pruwinsya
Carlos Galván

**Carlos Alberto Galván** sutiyuq runaqa ( *  paqarisqa Pontevedra llaqtapi, Arhintina mama llaqtapi) huk Arhintina mama llaqtayuq wan Universitario de Deportes piluta hayt'aqmi.

## Klubkuna

## Suñaykuna

### Mama llaqta Kampiunatukuna

## Kaypipas qhaway
* Piluta hayt'aq (Piruw)

## Hawa t'inkikuna
Paul Samuelson

**Paul Anthony Samuelson**, sutiqpa runaqa, (*  paqarisqa Gary llaqtapi -  wañusqa Belmont llaqtapi), Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqta musiku yachaqpas karqan, musiku yachaypa kamaqninsi.

 Nobel Suñay Musikupi chaskirqan. 1970 watapiqa chiqniq.  

Tayta: Frank Samuelson, Hampiqhatuq; Mama: Ella Lipton. 

Yachaywasi: 

Alma mater: Harvard Yachay sunturnin (Ph.D.), Chicago Yachay sunturnin (B.A.)
## Qillqasqankuna
* Foundations of Economic Analysis, Harvard University Press (1947, Enlarged ed. 1983)
* Economics: An Introductory Analysis (1948) McGraw–Hill, ISBN 0-07-074741-5 ; with William D. Nordhaus (since 1985), McGraw–Hill (18th ed., 2004) ISBN 0-07-287205-5
* Linear Programming and Economic Analysis (1958) with Robert Dorfman and Robert M. Solow, McGraw–Hill
* The Collected Scientific Papers of Paul A. Samuelson, MIT Press
** I, 1937–mid-1964 (1966).
** II, 1937–mid-1964 (1966).
** III, mid-1964–1970 (1970).
** IV, 1971–76 (1977).
** V, 1977–1985 (1986).
** VI and VIII, 1986– (in preparation)
* Inside the Economist's Mind: Conversations with Eminent Economists (2007) with William A. Barnett, Blackwell Publishing, ISBN 1-4051-5917-0

## Suñaykuna
* 1970: Nobel Suñay
* 1947: John Bates Clark Medalla

## Kaypipas qhaway
* Musiku

## Hawa t'inkikuna

* Great Minds in Economics: Paul Samuelson - una entrevista por el Yale Economic Review
* Biografía en el Nobel e-Museum
* 1970 Nota de prensa, Premio Nobel de Economía
* A History of Economic Thought biography
* Perfil, incluye una lista de sus trabajos más importantes.
* El trabajo científico por el cual desarrolló la teoría de la estática y dinámica económica y contribuyó activamente a aumentar el nivel de análisis en la ciencia económica.
* Bibliografía Yale Honorand
* Los cinco errores de Samuelson, por Adrián O. Ravier
Millu urqu

**Millu** (*Millo*) nisqaqa Antikunapi, Piruwpi, huk urqum Willkanuta wallapi, Qusqu suyupi, Qanchi pruwinsyapi, Chiqakupi distritupi.  Pikchunqa mama quchamanta 5.500 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Jarupata (5.400 m) 
* Pumanuta (5.500 m)
* Qilma (5.400 m)
* Qillqaya Rit'ipampa 
* Quyllurpuñuna (5.743 m)
* Raya q'asa
* Raya Urqukuna
## Pukyukuna
* Saywitu: Qanchi pruwinsya
* www.allthemountains.com
## Hawa t'inkikuna
* Saywitu: Jarupata urqu, Pumanuta urqu, Qillqaya Rit'ipampa, Qilma urqu, Qunurana, Quyllurpuñuna rit'i urqu.
Amayani qucha

**Amayani qucha** icha **Jasjana qucha** nisqaqa Piruw llaqtapi, Willkanuta wallapi, huk qucham, Qusqu suyupi, Qanchi pruwinsyapi, Pitumarka distritupi, Siwinaquchañiq.

## Kaypipas qhaway
* Yayamari
* Wila Aqhi (5.900 m)
## Pukyukuna
* Saywitu: Qanchi pruwinsya
* www.allthemountains.com/ Saywitu
Kalihun

**Kalijun** (kastilla qillqaypi: *Calijón* (**mana** = Kallihun urqu (*Callejón*) Putina pruwinsyapi, Ananiya distritupi)) nisqaqa Piruwpi, Antikunapi, huk urqum, Apulupampa wallapi, Punu suyupi, Sandia pruwinsyapi, Kiyaqa distritupi. Pikchunqa mama quchamanta  5.350 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Ananiya
* Chawpi Urqu
* Hatun Palumani
* Kallihun urqu
## Pukyukuna
* Saywitu: Sandia pruwinsya / Putina pruwinsya
* www.andes.org.uk / Antikunapi 6.000 m hanaq urqukuna
## Hawa t'inkikuna
Qhunakunka

**Qhunakunka** (kastilla qillqaypi *Gunacunca*) nisqaqa Antikunapi, Apulupampa wallapi, huk rit'i urqum, Piruwpi, Punu suyupi, Putina pruwinsyapi, Ananiya distritupi hinallataq Sina distritupi, Kawalluni rit'i urquñiq. Pikchunqa mama quchamanta 5.650 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Ananiya
* Ch'aphi
* Iskay Krus Rit'i
* Rit'i Urmasqa
* Such'i qucha

## Pukyukuna
Rit'i Urmasqa

**Rit'i Urmasqa** (kastilla qillqaypi *Riti Urmasca, Ritiurcamasca*) nisqaqa Antikunapi, Apulupampa wallapi, huk rit'i urqum, Piruwpi, Punu suyupi, Putina pruwinsyapi, Ananiya distritupi, Sina distritupipas, Kawalluni, Qhunakunka rit'i urqukunañiq. Pikchunqa mama quchamanta +5.200 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Such'i qucha

## Pukyukuna
Surapata

**Surapata** (*Sorapata*) nisqaqa Antikunapi, Apulupampa wallapi, huk rit'i urqum, Piruwpi, Punu suyupi, Putina pruwinsyapi, Sina distritupi, Wisk'achani, Kawalluni, Rit'i Urmasqa rit'i urqukunañiq. Pikchunqa mama quchamanta 5.324 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Chawpi Urqu
* Such'i qucha

## Pukyukuna

* Saywitu: Putina pruwinsya, Punu
Rit'ipata

**Rit'ipata** (kastilla qillqaypi: *Nevado Ritipata*) nisqaqa Antikunapi, Apulupampa wallapi, huk rit'i urqum, Piruwpi, Punu suyupi, Putina pruwinsyapi, Ananiya distritupi, Sandia pruwinsyapipas, Kiyaqa distritupi, Ananiya, Chapi, Kalihun, Kallihunpas rit'i urqukunañiq. Pikchunqa mama quchamanta 5.350 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Wayllatani qucha

## Pukyukuna
* Saywitu: Putina pruwinsya, Punu

## Hawa t'inkikuna

{{Suyukuna (Piruw)]]
Sinkrinaqucha

**Sinkrinaqucha** (kastilla qillqaypi: *Singrinacocha*) nisqaqa Piruw llaqtapi, huk qucham, Qusqu suyupi, Qispiqanchi pruwinsyapi, Uqunqati distritupi.

## Kaypipas qhaway
* Siwinaqucha
* Sallqantay
* Sinkrina mayu

## Pukyukuna
* Saywitu: Qispiqanchi pruwinsya
Miami (Florida)

**Miami** nisqa llaqtaqa, Florida suyup, Hukllachasqa Amirika Suyukunapi huk hatun llaqtam. Miami llaqtapiqa 362 470 runakuna (2005) tiyachkan.

## Allpa saywachi

## Chiriqunuy

## Yachachiy
## Ñaña llaqtakuna

## Hawa t'inkikuna
 
* www.ci.miami.fl.us
Ch'uxña Quta rit'i urqu

**Ch'uxña Quta** (aymara simi *ch'uxña* q'umir, *quta* qucha, "q'umir qucha", kastilla qillqaypi *Chocñacota*) nisqaqa Antikunapi, Apulupampa wallapi, huk rit'i urqum, Piruw mama llaqtapi, Punu suyupi, Putina pruwinsyapi, Ananiya distritupi, Hatun Palumani  rit'i urqup kuntinpi. Pikchunqa mama quchamanta 5.630 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Ch'uxña Quta (qucha)
* Hatun Palumani
* Such'i qucha

## Pukyukuna

* Saywitu: Putina pruwinsya, Punu
Yanaqaqa (sut'ichana)

**

=== Piruwpi ===
* **Yanaqaqa urqu (Punu):** [[Piruw]]pi, [[Punu suyu]]pi, huk urqu
* **Yanaqaqa rit'i urqu''': Piruwpi, Qusqu suyupi, Qanchi pruwinsyapi, Pitumarka distritupi, Qispiqanchi pruwinsyapipas, Uqunqati distritupi, huk urqu
Lusuqucha rit'i urqu

**Lusuqucha** (*Losojocha / Losoccocha*) nisqaqa Antikunapi, Apulupampa wallapi, huk rit'i urqum, Piruw mama llaqtapi, Punu suyupi, Putina pruwinsyapi, Sina distritupi, Surapata,  Wisk'achani (Chawpi Urqu) rit'i urqup chinchayninpi, saywapi Buliwya mama llaqtawan. Pikchunqa mama quchamanta yaqa 5.100 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Chawpi Urqu
* Such'i qucha

## Pukyukuna

* Rikcha

## Hawa t'inkikuna
* Saywitu
Ñakariya

**Ñakariya** (*Ñacaria*) nisqaqa Antikunapi, Apulupampa wallapi, huk rit'i urqum, Piruwpi, Punu suyupi, Putina pruwinsyapi, Ananiya distritupi, Sandia pruwinsyapipas, Kiyaqa distritupi, Kuyu Kuyu distritupipas,  Jurwari rit'i urquñiq. Pikchunqa mama quchamanta 5.360 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Ananiya
* Rinkunara qucha *(Lago / Laguna Rinconada)*
* Wilaquta rit'i urqu

## Pukyukuna

* Saywitu: Putina pruwinsya, Punu
Chapi rit'i urqu

**Chapi** (qhichwa simi) icha **Ch'api** (aymara simi: kichka) nisqaqa Antikunapi, Apulupampa wallapi, huk rit'i urqum, Piruw mama llaqtapi, Punu suyupi, Putina pruwinsyapi, Ananiya distritupi, Sina distritupipas, Ananiya, Rit'ipata rit'i urqukunañiq. Pikchunqa mama quchamanta 5.400 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Ananiya
* Wayllatani qucha

## Pukyukuna

* Saywitu: Putina pruwinsya, Punu
* www.muniputina.gob.pe
Wila Quta urqu (Sandia)

**Wila Quta** (aymara simi *wila* puka icha yawar, *quta* qucha   "puka qucha" icha "yawar qucha", kastilla qillqaypi *Vilacota*) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Antikunapi, huk urqum, Apulupampa wallapi, Punu suyupi, Sandia pruwinsyapi, Kiyaqa distritupi, Kuyu Kuyu distritupipas, Ananiya rit'i urquñiq, Rinkunara quchap chinchay-antinpi. Pikchunqa mama quchamanta 5.179 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Ananiya
* Rinkunara qucha

## Pukyukuna
 
* Saywitu: Putina pruwinsya, Punu
Wila Quta

## Qucha
*Wila Quta (Taqna)

## Urqu
*Wila Quta rit'i urqu (Kallawaya)
*Wila Quta rit'i urqu (Qusqu)
*Wila Quta urqu (Sandia)
Piero Alva

**Piero Fernando Alva Niezen**; "Ciego" sutipaq runaqa (*  paqarisqa Lima llaqtapi - ) huk Piruw mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.

## Klubkuna
### Piluta hayt'aq

## Suñaykuna

### Piluta hayt'aq

#### Copas internacionales

## Kaypipas qhaway
* Piluta hayt'ay (Piruw)

## Hawa t'inkikuna
### [[Kastilla simi]]pi
* Sitio web oficial
* Perfil en bdfa.com.ar
Tukarway

**Tukarway** (kastilla qillqaypi *Tucarhuay*) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk rit'i urqum, Qusqu suyupi, Anta pruwinsyapi, Mullipata distritupi, Killapampa pruwinsyapipas, Santa Teresa distritupi, Sallqantay rit'i urquñiq. Pikchunqa mama quchamanta 5.928 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Humantay
* Sallqantay
* Tukarway mayu
## Pukyukuna

* Saywitu: Urupampa pruwinsya
* Saywitu: Santa Teresa llaqta, Aguas Calientes, Machu Pikchu, Willkamayu, Apurimaq mayu, Sallqantay rit'i urqu, Humantay, Tukarway rit'i urqu, Padreyoc rit'i urqu.
Muyuq

**Muyuq** (kastilla qillqaypi: *Nevado Moyoc*) nisqaqa Piruwpi, Willkapampa wallapi, huk rit'i urqum Qusqu suyupi, Anta pruwinsyapi, Limatampu distritupi, Warukuntu distritupipas, Urupampa pruwinsyapi, Ullantaytampu distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.209 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Uqupampa
* Wayanay
* Sallqantay

## Pukyukuna
* Saywitu: Urupampa pruwinsya
* Saywitu: Willkapampa walla, Muyuq, Wayanay, Uqupampa rit'i urqu
Wisk'achani urqu (Punu)

**Wisk'achani** (kastilla qillqaypi: *Cerro Viscachani*) nisqaqa Piruw llaqtapi, Titiqaqa qucha ñiqpi,  Winiwi qucha (Puinhui qucha) ñiqpi, huk  urqum, Punu suyupi, Wankani pruwinsyapi, Wankani distritupi. Pikchunqa mama quchamanta +4.000 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Wankani

## Pukyukuna
* Saywitu: Wankani pruwinsya pdf

## Hawa t'inkikuna
Salluyu

**Salluyu** (icha Jorge Chávez?) (kastilla simipi: *Nevado Salluyo*) nisqaqa Apulupampa wallapi, Antikunapi, huk rit'i urqum,  Buliwya suyupi, Chuqiyapu suyupi, Franz Tamayo pruwinsyapi, Pilichuku munisipyupi, Piruw llaqtapipas, Punu suyupi, Putina pruwinsyapi, Sina distritupi, Hatun Palumani urquñiq. Pikchunqa mama quchamanta 5.808 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Chawpi Urqu
## Pukyukuna

* John Biggar, *Los Andes - Una Guía para Escaladores*, p. 130: Saywitu
* Saywitu: Putina pruwinsya pdf
Patricio Escobar

**Patricio Escobar Cáceres** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa San Josè de los Arroyos llaqtapi - †  wañusqa Asunción llaqtapi) huk Parawayianu awqaq pusaqmi, kawpaqpas karqan.

1886 watamanta 1890 watakama Parawayi Umalliqkarkan.

Tayta: CJosé Escobar Mama: Ana Bella Cáceres

Warmi: Ignacia Garcete / Estalación E.Wawakuna:
## Qillqasqankuna

## Referenciakuna
*
## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Parawayi)

## Hawa t'inkikuna
### Kastilla simi
*
Benjamin Disraeli

**Benjamin Disraeli** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa London llaqtapi, Inlatirrapi -  †   wañusqa London llaqtapi) huk britaniku kawpaq runas qillqaqpas karqan, Hukllachasqa Qhapaq Suyup ñawpaq ministrunsi iskay kuti karqan. Glasgow Yachay sunturnin Rector (1871-1877).

## Kaypipas qhaway
* Victoria (quya)

## Hawa t'inkikuna

*Benjamin Disraeli (1804-1881) (inlish simipi)
Percy Rojas

**Percy Rojas Montero** sutiyuq runaqa, icha "Trucha" (*  paqarisqa Lima llaqtapi - )  huk  mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi qarqan.

Tayta: Lorenzo Rojas; Mama: Juana Montero.

Warmi: María Enriqueta Rojas,  Wawakuna: 3 Belissa, Ariana wan Belén.
## Klubkuna
### Piluta hayt'aq

## Suñaykuna
### Piluta hayt'aq
#### Mama llaqta kampiuonatukuna

#### Mamallaqtapura kampiuonatukuna

* Subkampiun Awya Yala Libertadores Kupa:  Universitario de Deportes - 1972

## Kaypipas qhaway
* Piluta hayt'ay (Piruw)

## Hawa t'inkikuna
### [[Inlish simi]]pi
* RSSSF References
* National Football teams
Wayanay rit'i urqu

**Wayanay** (kastilla qillqaypi *Huayanay*) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Willkapampa wallapi, huk rit'i urqum Qusqu suyupi,Urupampa pruwinsyapi, Ullantaytampu distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.464 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Humantay
* Sallqantay
* Muyuq

## Pukyukuna

* Saywitu: Urupampa pruwinsya
* Saywitu: Willkapampa walla, Wayanay
Luis Cruzado

**Luis Fernando Cruzado Sánchez** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Lima llaqtapi -  wañusqa Lima llaqtapi ) huk  mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.

Taytan: Arcadio Cruzado. Warmi: Margarita Navarrete.

### Klubkuna

## Suñaykuna
### Mama llaqta Kampiunatukuna

## Kaypipas qhaway
* Piruwpa piluta hayt'aynin

## Hawa t'inkikuna

* Juego cruzado
Real Madrid

**Real Madrid Club de Fútbol** nisqaqa huk ispañul piluta hayt'ay klubmi.

## Wiñay kawsay
 kamarisqa karqan.
## Suñaykuna
### Mama llaqta Kampiunatukuna

### Torneos regionales

* **[[Campeonato Regional Centro]] (18):** 1903/04, 1904/05, 1905/06, 1906/07, 1907/08, 1912/13, 1915/16, 1916/17, 1917/18, 1919/20, 1921/22, 1922/23, 1923/24, 1925/26, 1926/27, 1928/29, 1929/30, y 1930/31
* **Trofeos Mancomunados (5):** 1931, 1932, 1933, 1934, y 1935

### Torneos nacionales

* **[[Primera División de España|Liga Española]] (31):** 1931/32, 1932/33, 1953/54, 1954/55, 1956/57, 1957/58, 1960/61, 1961/62, 1962/63, 1963/64, 1964/65, 1966/67, 1967/68, 1968/69, 1971/72, 1974/75, 1975/76, 1977/78, 1978/79, 1979/80, 1985/86, 1986/87, 1987/88, 1988/89, 1989/90, 1994/95, 1996/97, 2000/01,  2002/03,  2006/07,  2007/08.
::Posee 5 trofeos de la Liga ganados en propiedad por haberla ganado 3 veces consecutivas o bien por 5 alternas.
::Es el equipo que más títulos de Liga ha obtenido hasta el momento.
* **[[Copa del Rey de Fútbol]] (17):** 1905, 1906, 1907, 1908, 1917, 1933/34, 1935/36, 1945/46, 1946/47, 1961/62, 1969/70, 1973/74, 1974/75, 1979/80, 1981/82, 1988/89, 1992/93.
* **[[Supercopa de España de Fútbol|Supercopa de España]] (8):** 1988, 1989, 1990, 1993, 1997, 2001, 2003, 2008.
* **[[Copa de la Liga (España)|Copa de la Liga]] (1):** 1984/85.
* **[[Copa Eva Duarte]] (1):** 1947

### Torneos internacionales

* **[[Copa Intercontinental]] (3):** 1960, 1998, 2002.
* **[[Liga de Campeones de la UEFA]] (9):** 1955-56, 1956-57, 1957-58, 1958-59, 1959-60,  1965-66, 1997-98, 1999-00, 2001-02.
::Tras haberla ganado 5 veces consecutivas (1955-56/1956-57/1957-58/1958-59/1959-60), posee la Copa de Europa en propiedad y el derecho a llevar en la manga izquierda de su uniforme un parche azul o "insignia de campeón múltiple". Es el equipo que más Copas de Europa ha obtenido hasta el momento.
* **[[Copa de la UEFA]] (2):** , .
* **[[Supercopa de Europa]] (1):** 2002.

#### Otros torneos internacionales
* **[[Copa Iberoamericana]] (1):** 1994.
* **[[Copa Latina]] (2):** 1955, 1957.

## Piluta hayt'aqkuna

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Piluta hayt'ay (Ispaña)

## Hawa t'inkikuna
* Tukri llika tiyaynin (kastilla simipi)
* Club Real Madrid nisqamanta willaykuna ranuykunapas (inlish simipi)
* * Directorio web de '''google''' sobre el Real Madrid
* Video del himno cantado por José Mercé
* Documental "El Nuevo Siglo Blanco (La Historia del Real Madrid)"
* El peso mediático de la marca Real Madrid, según ESIrg (informes fútbol) (kastilla simipi)
Uqhupampa rit'i urqu

**Uqhupampa** (kastilla qillqaypi *Ocobamba*) nisqaqa Piruwpi, Willkapampa wallapi, huk rit'i urqum, Qusqu suyupi, Anta pruwinsyapi, Limatampu distritupi, Urupampa pruwinsyapipas, Ullantaytampu distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.126 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Muyuq
* Sallqantay
* Wayanay

## Pukyukuna

* Saywitu: Willkapampa walla (rakin)
Boston (Massachusetts)

**Boston** (inlish simipi) llaqtaqa Hukllachasqa Amirika Suyukuna (USA) mama llaqtap aswan hatun llaqtanmi, Massachusetts suyup uma llaqtan. Boston llaqtapiqa 620.535 runakuna (2008) tiyachkan.

## Allpa saywachi

## Chiriqunuy

## Yachachiy

## Hawa t'inkikuna
 
* www.cityofboston.gov
Chorro del Carmen

**Chorro del Carmen** (kastilla simipi: *Chorro del Carmen*) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, Asway markapi,  huk llaqtam.
Girón phaqcha

**Girón phaqcha** (kastilla simipi: *Chorro de Girón*) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi huk phaqcham, Asway markapi, Girón kitipi.
Parkuluma

**Parkuluma** (kastilla simipi: Parcoloma) nisqaqa Ikwadur mama llaqtapi, huk llaqtam Asway markapi, Tumipampa kitipi, Tarki kitillipi.

## Hawa t'inkikuna
Carlos García-Bedoya

**Carlos García-Bedoya Zapata** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Limaq llaqtapi - †  wañusqa Limaq llaqtapi) huk  mama llaqtayuq taripay amachaq, diplumatiku, pulitiku wan qillqa runanam.

1979 watapi Piruwpa Hawa ministruninmi u7karqan.

## Qillqasqankuna
* *Política Exterior Peruana. Teoría y Práctica* **Piruwki waqta llaqta pushay**

## Suñaykuna

## Kaypipas qhaway
* Francisco Morales Bermúdez
 
## Hawa t'intikuna

* XXV Aniversario del deceso del Embajador Carlos García
* Veinte años de ausencia del Embajador Carlos García Bedoya
Leonardo Boff

**Leonardo Boff**, sutiyuq runaqa ( paqarisqa Concórdia, Santa Catarina llaqtapi) huk Brasil mama llaqtayuq kathuliku Dyusmanta yachachiqmi, yachay wayllukuqmi, qillqaqmi, amawtapas, Qispichiy yaya yachay nisqamanta yachaqmi.

## Qillqasqankuna
**Evangelio del Cristo cósmico*. 2009. ISBN 978-84-9879-087-0 
**El águila y la gallina. Una metáfora de la condición humana*. Cuarta edición 2006. ISBN 978-84-8164-514-9 
**Ecología: grito de la Tierra, grito de los pobres*. Cuarta edición 2006. ISBN 978-84-8164-104-2 
**Femenino y masculino. Una nueva conciencia para el encuentro de las diferencias*. 2004. ISBN 978-84-8164-689-4 
**La voz del arco iris*. 2003. ISBN 978-84-8164-589-7 
**El cuidado esencial. Ética de lo humano, compasión por la Tierra*. 2002. ISBN 978-84-8164-517-0 
**Mística y espiritualidad*, junto a Frei Betto. Tercera edición 2002. ISBN 978-84-8164-102-8
**Ética planetaria desde el Gran Sur*. 2001. ISBN 978-84-8164-412-8
**Gracia y experiencia humana*. 2001. ISBN 978-84-8164-498-2
**El despertar del águila*. 2000. ISBN 978-84-8164-409-8 
**La dignidad de la Tierra. Ecología, mundialización, espiritualidad*. 2000. ISBN 978-84-8164-363-3
## Suñaykuna
* Doctor Honoris Causa en Política  Universidad de Turín (Italia) wan Teología por la Universidad de Lund (Suwidsuyu).

## Iñi
* Iñiy (Piruw)

## Hawa t'inkikuna

*La columna semanal de Leonardo Boff
*leonardoboff.com
*Leonardo Boff - Brazil (en inglés)
*Leonardo Boff (Brazil) (en inglés)
*Entrevista con Leonardo Boff sobre medio ambiente y religión
*Entrevista en "Señales de Humo"
Tommaso d'Aquino

**Tommaso d'Aquino** Tomás Aquinomanta sutiyuq runaqa, (kastilla simipi: **Santo Tomás de Aquino**, latín simipi: *Sanctus Thomas Aquinas*; grisya simipi: Θωμάς Ακινάτης) (*  paqarisqa Rocasecca llaqtapi - †  wañusqa Lacio llaqtapi), huk  mama llaqtayuq taytakura, Hatun yaya, Dyusmanta yachachiq kaspa, Munqhipas, qillqaqpas runam, latin simipi qillqaqmi.

Taytan: Patricio;  Maman: Mónica.

## Qillqasqankuna

## Kaypipas qhaway
* Summa Theologica

## Hawa t'inkikuna

* Biografía, semblanza espiritual de Tomás de Aquino y Suma Teológica online Dominicos.org.
* Obra de Tomás de Aquino (kastilla simi)
* ''Suma Teológica'' en hipertexto
* StatVeritas Summa Teológica (completa), Credo, Padre Nuestro, Ave María y Mandamientos comentados por Santo Tomás de Aquino .pdf y .doc
* Bibliotheca Thomistica IntraText: texto, concordancias y lista de frecuencia
* Luventicus Las Cinco Vías de Santo Tomás
* Corpus Thomisticum Obras completas en latín
* Pérez de Laborda, M., ''Tomismo Analítico'', en Fernández Labastida, F. – Mercado, J. A. (editores), Philosophica: Enciclopedia filosófica on line
* Universidad Santo Tomás de Aquino
* Consejo Internacional de Universidades de Santo Tomás de Aquino (IC-USTA)
Sergey Brin

**Sergey Brin** (rusiya simipi: Сергей Михайлович Брин) sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Moskwa llaqtapi -  ), Rusiya-Hukllachasqa Amirika Suyukunapi mama llaqtap Yupay yachaq, Google nisqa ruruchinap kamaqninmi pusaqninpas. 
## Kaypipas qhaway
* Google
* Larry Page
## Hawa t'inkikuna
* Google.com
Larry Page

**Lawrence Edward "Larry" Page** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa East Lansing llaqtapi, Michigan suyupi  -  ), Hukllachasqa Amirika Suyukunapi mama llaqtap  Yupay yachaq, Google nisqa ruruchinap kamaqninmi pusaqninpas. 

Yachay wasi: Okemos Montessori School (punchaw Radmoor Montessori) Okemos, Michigan (1975-1979),  East Lansing High School (1991).
Alma mater: Mama llaqta Michigan Yachay sunturnin.

Warmi: Lucinda Southworth.

## Kaypipas qhaway
* Google
* Sergey Brin
## Hawa t'inkikuna
* Google.com
* Larry Page - International Who's Who
Henry John Heinz

**Henry John Heinz** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Pittsburgh llaqtapi -  wañusqa ), Hukllachasqa Amirika Suyukunapi mama llaqtap wallpariqmi wan ruruchiqmi, F & J Heinz nisqa ruruchinap kamaqninmi pusaqninpas. 
John Henry Heinz-pa churinmi karqan.

## Pukyukuna
* Alberts, Robert C. (1973). The Good Provider: H. J. Heinz and His 57 Varieties. Boston: Houghton Lindsey Mifflin Company. ISBN 0-395-17126-1. 
* Henry Heinz and Brand Creation in the Late Nineteenth Century: Making Markets for Processed Food by Nancy F. Koehn. The Business History Review, Vol. 73 (Autumn, 1999), pp. 349–393.

## Kaypipas qhaway
* Ketchup

## Hawa t'inkikuna
* Heinz.com
Oscar Ibañez

**Oscar Manuel Ibañez Holzmann** sutiyuq runaqa  (*  paqarisqa Chaku wamani, Arhintina mama llaqtapi - ) huk   mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.

Taytan:  Ibañez; Maman: Holzmann.Warmi: Maria Esther Illinchita. Churinkuna: 2 (Pilar wan Martín) 

Yachay wasi: 

## Chunkay wasikuna

## Suñaykuna

### Mama llaqta kampiunatukuna

### Mamallaqtapura kupakuna

### Individual suñaykuna

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Piluta hayt'ay (Piruw)

## Hawa t'inkikuna
 
* Perfil en bdfa.com.ar
* Perfil en peru.com
* Estadísticas en los Clubes
* Estadísticas en la Selección Peruana
* Escuela de fútbol Oscar Ibañez
Federico Barreto

**Federico Barreto Bustíos** sutiyuq runaqa, *El cantor del cautiverio* (*  paqarisqa Taqna llaqtapi - †  wañusqa Marsella llaqtapi ) huk   mama llaqtayuq qillqaq runam, kastilla simipi qillqaqmi.

Taytan: Federico María Barreto; Maman: Bustíos .

Yachaywasi: 

Sinchiq mama: 

## Qillqasqankuna
* **Kikipa imalla**. Algo mío (1912)
* ** Warmi q'apay**. Aroma de mujer (1927)
* **Hawarikuna ** ( Qipa p'anqachana). Poesías (1964) (Edición póstuma)

## Kaypipas qhaway
* Simi kapchiy (Piruw)
* Rubén Darío
* Clemente Palma
* José Enrique Rodó
* José Santos Chocano

## Hawa t'inkikuna

* Obra de Federico Barreto (kastilla simipi)
Jacksonville (Florida)

**Jacksonville** nisqa llaqtaqa, Florida suyup, Hukllachasqa Amirika Suyukunapi huk hatun llaqtam. Jacksonville llaqtapiqa 807.815 runakuna (2008) tiyachkan.

## Allpa saywachi

## Chiriqunuy

## Yachachiy

## Hawa t'inkikuna
 
* www.coj.net
Dallas

**Dallas** nisqa llaqtaqa, Texas suyup, Hukllachasqa Amirika Suyukunapi huk hatun llaqtam. Dallas llaqtapiqa 1 254 236 runakuna (2005) tiyachkan.

## Allpa saywachi

## Chiriqunuy

## Yachachiy
31 Yachay sunturninkuna:

## Ñaña llaqtakuna
*  Ciudad Juárez (Mishiku) 
*  Palencia (Ispaña)
*  Dijon (Ransiya)
*  Truhillu (Piruw) 
*  Sendai (Nihun)
*  Kirkuk (Iraq)
*  Taipei (Republika China)
*  Tianjin (Republika China)
*  Monterrey (Mishiku) 
*  Brno (Chiksuyu)
*  Riga (Litunya)
*  Sarátov (Rusiya)
*  Mérida (Winisuyla)
## Kaypipas qhaway
* John Kennedy
## Hawa t'inkikuna

* Dallas llaqta Qillqa web
* Departamento de Parques y Recreación de Dallas
* Colegios Comunitarios del Condado de Dallas
* Bibloteca Pública de Dallas
* Transporte Rápido del Area de Dallas (DART)
* Lugares de Interés en Dallas Texas
Houston

**Houston** nisqa llaqtaqa, Texas suyup, Hukllachasqa Amirika Suyukunapi huk hatun llaqtam. Houston llaqtapiqa 2 242 193 runakuna (2007) tiyachkan.

## Allpa saywachi

## Chiriqunuy

## Yachachiy
* Yachay sunturninkuna:

## Ñaña llaqtakuna
*  Bakú (Asarsuyu)
*  Taipei (Republika China)
*  Huelva (Ispaña)
*  Chiba (Nihun)
*  Niza (Ransiya)
*  Aberdeen (Iskusya)
*  Stavanger (Nurwiga)
*  Perth (Awstralya)
*  Istambul (Turkiya)
*  Shenzhen (Chunwa)
*  Wayakil (Ikwadur)
*  Leipzig (Alimanya)
*  Tyumen (Rusiya)
*  Abu Dabi (Hukllachasqa Arab Imiratukuna)
*  Luanda (Angola)
*  Irapuato (Mishiku) 
*  Karachi (Pakistan) 
*  Tampico (Mishiku)
*  Cancún (Mishiku) 
*  Campeche (Mishiku)
*  Bogotá (Kulumbya)

## Kaypipas qhaway
* Patrick Swayze
* Beyoncé Knowles

## Hawa t'inkikuna

* Uficial qillqa web Houston llaqta (kastilla simipi)
* Uficial qillqa web Houston llaqta (inlish simipi)
* Guía centro de Houston
* Houston Texas
Fort Worth

**Fort Worth** nisqa llaqtaqa, Texas suyup, Hukllachasqa Amirika Suyukunapi huk hatun llaqtam. Fort Worth llaqtapiqa 681 818 runakuna (2007) tiyachkan.

## Allpa saywachi

## Chiriqunuy

## Yachachiy
* Yachay sunturninkuna:

## Ñaña llaqtakuna
*  Reggio Emilia (Italya)
*  Nagaoka (Nihun)
*  Trier (Alimanya)
*  Bandung (Indunisya)
*  Budapest (Unriya)
*  Toluca (Mishiku)
*  Mbabane (Swasisuyu)

## Kaypipas qhaway
* Larry Hagman
* Bill Paxton

## Hawa t'inkikuna

* Uficial qillqa web Fort Worth llaqta (inlish simipi)
* Musiyu Art Moderne de Fort Worth (inlish simipi)
* Musiyu d'Art Kimbell (inlish simipi)
* Musiyu Amon Carter (inlish simipi)
* Tourisme de Fort Worth (inlish simipi)
Suyruqucha

***[[Suyruqucha (Anqash)]]**, Piruwpi, Anqash suyupi, huk qucha
***[[Suyruqucha (Qaqatampu)]]**, Piruwpi, Lima suyupi, Qaqatampu pruwinsyapi, huk qucha
***[[Suyruqucha (Yawyu)]]**, Piruwpi, Lima suyupi, Yawyu pruwinsyapi, huk qucha
***[[Suyruqucha rahu]]**, Piruwpi, Anqash suyupi, Bolognesi pruwinsyapi huk rit'i urqu
***[[Suyruqucha rit'i urqu (Paryaqaqa)]]**, Piruwpi Paryaqaqa wallapi huk rit'i urqu
***[[Suyruqucha rit'i urqu (Waruchiri)]]**, Piruwpi Chawpi Wallapi huk rit'i urqu
Thierry Henry

**Thierry Daniel Henry** (*  paqarisqa Les Ulis llaqtapi, Ransiya mama llaqtapi) huk Ransiya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi karqan.

## Klubkuna

*(*) No incluye los datos acumulados en AS Monaco wan Juventus FC.*

## Suñaykuna
### Mama llaqta Kampiunatukuna

### Mamallaqtapura kupakuna

(*) Incluyendo quchu

### Individual suñaykuna

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Piluta hayt'ay (Ransiya)
## Hawa t'inkikuna

* Ficha de Henry - Web Oficial FC Barcelona
* Thierry Henry website (es, fr)
P'urukiñwa

**P'urukiñwa**, **Parukiñwa**, **P'urukinwa** icha **Parukinwa** (kastilla qillqaypi *Poroquingua* icha *Paroquingua*)nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Yuraq Wallapi, huk rit'i urqum, Anqash suyupi, Asunsyun pruwinsyapi, Chakas distritupi, Qarwa pruwinsyapipas, Shilla distritupi, Ulta rit'i urqu ñiqpi, Qhanqaraqa qucha ñiqpipas, Yanarahi rit'i urqup kuntinpi.Pikchunqa mama quchamanta +5.300 mitrum aswan hanaq. Ankash qallupi: **Parush qinwa** 

## Kaypipas qhaway
* Chiqllarahu
* Qhanqaraqa
* Wallqan
* Waskaran
* Yanarahu
## Pukyukuna


## Hawa t'inkikuna
* therockface.hostei.com Saywitu
* Saywitu: Yuraq Walla
Chiqllarahu

**Chiqllarahu** (kastilla qillqaypi: *Chequiarajo*) nisqaqa Piruw suyupi, huk rit'i urqum, Yuraq Wallapi,  Anqash suyupi, Qarwa pruwinsyapi, Shilla distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.183 m / 5.286 mitrum  aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Awkisqucha / Awkishqucha 
* Chaqllaku
* Chiqllaqucha
* Ulta rit'i urqu
* Wallqan
* Waskaran
* Yanarrahu rit'i urqu

## Pukyukuna

* Saywitu: Qarwa pruwinsya pdf
Yawina

**Yawina** (kastilla qillqaypi: *Nevado Yahuina*) nisqaqa Piruw suyupi, Yuraq Wallapi, huk rit'i urqum,  Anqash suyupi, Asunsyun pruwinsyapi, Chakas distritupi, Pamparahu Wallqan rit'i urqukuna chawpipi. Pikchunqa mama quchamanta 5.717 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Pamparahu rit'i urqu (Qupa)
* Wallqan
## Pukyukuna

* Saywitu: Qarwa pruwinsya
Paqtsaruri

**Paqtsaruri** icha **Wikus** (kastilla qillqaypi: *Nevado Vicos / Paccharuri*) nisqaqa Piruwpi, Yuraq Wallapi, huk rit'i urqum, Anqash suyupi, Qarwa pruwinsyapi, Markara distritupi, Pamparahu rit'i urquñiq (Qupa rahu). Pikchunqa mama quchamanta 5.315 m / 5.325 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Ishinka
* Paqtsaruri qucha
* Pamparahu rit'i urqu (Qupa rahu)
* Tuqllarahu
* Yawina rit'i urqu
## Pukyukuna

* Saywitu: Qarwa pruwinsya
* www.allthemountains.com
* www.montanasperuanas.com
Akillpu rit'i urqu

**Akillpu** (kastilla qillqaypi: *Nevado Aquilpo / Aquillpo*) nisqaqa Piruwpi, Yuraq Wallapi, huk rit'i urqum,  Anqash suyupi, Qarwa pruwinsyapi, San Miyil Aqu distritupi. Pikchunqa mama quchamanta ~ 5.500 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Akillpu qucha 
* Chinchiy
* Qaqapampa mayu
* Ranrapallqa
* Pallqarasu
* Pirlilla
* Pumapampa 
* Pamparahu (Qupa)
* Qaqapampa
* Tarushkancha
* Tarush Wachanan
* Tuqllarahu
* Yanarahu rit'i urqu (Qarwa pruwinsya / Waras pruwinsya)
## Pukyukuna

* IGN, Piruw
* Saywitu: Qarwa pruwinsya
* www.allthemountains.com
Yanarahu rit'i urqu

**Yanarahu** (kastilla qillqaypi *Yanaraju*) icha **Urus** nisqaqa Piruwpi, Yuraq Wallapi, huk rit'i urqum, Anqash suyupi, Qarwa pruwinsyapi, San Miyil Aqu distritupi, Waras pruwinsyapipas, Tarika distritupi, Akillpu qucha ñiqpi. Pikchunqa mama quchamanta 5.423 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Akillpu rit'i urqu

## Pukyukuna

* escale.minedu.gob.pe - UGEL saywitu Waras pruwinsya (Anqash suyu)
Just Fontaine

**Just "Justo" Fontaine** (*  paqarisqa Marrakech llaqtapi, Morocco mama llaqtapi -  ) huk Ransiya mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi karqan.

## Klubkuna
### Piluta hayt'aq

### Pukllaykamachiq
* 1967 : Ransiya
* 1973-1976 : Paris SG (Ransiya)
* 1978-1979 : Toulouse FC (Ransiya)
* 1979-1981 : Maroc (Morocco)

## Suñaykuna
### Mama llaqta Kampiunatukuna

### Internacional Kupakuna

### Individual suñaykuna

## Referenciakuna

## Kaypipas qhaway
* Piluta hayt'ay (Ransiya)
## Hawa t'inkikuna

* Fontaine en la Web oficial - Federación Francesa de Fútbol
Munsun (Ispaña)

**Munsun** (kastilla simipi: *Monzón*) llaqtaqa Ispañapi huk hatun llaqtam, Aragun suyup, 17 115 tiyaq runakunayuq.
Sheloñ

=Shelóñ=
**Shelóñ** nisqaqa Pskov suyupi Novgorod suyupipas mayum 248 km suni kaq. Paypa patankunapi Porhov, Soltsy, Dédovichi Shimskpas llaqtakunaqa tiyanku.
Zlatan Ibrahimović

**Zlatan Ibrahimović** (*  paqarisqa Malmö llaqtapi -  ) huk  mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi qarqan.

Warmi: Helena Seger; Churinkuna (2): Maximilian Ibrahimović () wan Vincent Ibrahimović ( ).

## Klubkuna

## Suñaykuna
### Mama llaqta kampiunatukuna

Con la Juventus FC ganó las ligas italianas de 2004-05 y 2005-06, pero tras el juicio por manipulación de partidos consecuencia del Moggigate, la primera liga quedó desierta, y la segunda se otorgó al Inter de Milán.

### Internacional  kampiunatukuna

### Individual suñaykuna

## Pukyumanta willaykuna

## Kaypipas qhaway
* Piluta hayt'ay (Suwidsuyu)
* Anders Svensson

## Hawa t'inkikuna
* Estadísticas de Zlatan Ibrahimović ESPNsoccernet
* Noticias de Zlatan Ibrahimović Goal.com
* 09-10/estadistiques/jugadors/Ibrahimovic/fitxa.html Estadísticas 2009/10 de Zlatan Ibrahimović FCBarcelona
Tukumach'ay

**Tukumach'ay** (kastilla qillqaypi: *Cerro Tucumachay*) nisqaqa Piruw llaqtapi, Paryaqaqa wallapi, huk urqum Hunin suyupi, Shawsha pruwinsyapi, Kanchayllu distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.350 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Antachayri rit'i urqu
* Nurma rit'i urqu (*Norma*)
* Panchakutu rit'i urqu (*Panchacoto*)
* Paka rit'i urqu (*Paca*)
* Phaqhcha rit'i urqu (*Paccha*)
* Sullkun
* Tunshu (Hunin)
* Wayllakancha rit'i urqu (*Huayllacancha*)
## Pukyukuna

* Saywitu: Yawli pruwinsya

## Hawa t'inkikuna
* www.allthemountains.com / Saywitu
Phaqcha rit'i urqu

**Phaqcha** (kastilla qillqaypi: *Nevado Paccha*) nisqaqa Piruw llaqtapi, Paryaqaqa wallapi, huk rit'i urqum Lima suyupi, Waruchiri pruwinsyapi, San Mateo distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.538 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Antachayri rit'i urqu
* Nurma rit'i urqu 
* Panchakutu rit'i urqu 
* Paka rit'i urqu 
* Sullkun
* Tunshu (Hunin)
* Tukumach'ay
* Wayllakancha rit'i urqu 
## Pukyukuna

* Saywitu: Yawli pruwinsya / Waruchiri pruwinsya pdf
* Saywitu: Paryaqaqa walla
## Hawa t'inkikuna
Johan Fano

**Johan Javier Fano Espinoza** sutiyuq runaqa; "Gavilán" "Cholo" qayay suti (*  paqarisqa Wanuku llaqtapi - ) huk  mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.

## Klubkuna
### Piluta hayt'aq

## Suñaykuna
### Piluta hayt'aq

### Individual suñaykuna

## Kaypipas qhaway
* Piruwpa Piluta hayt'aynin

## Hawa t'inkikuna
### [[Kastilla simi]]pi
* Sitio web oficial
*Ficha en BDFA
Suyruqucha (Yawyu)

**Suyruqucha** nisqaqa Piruw llaqtapi, huk qucham, Lima suyupi, Yawyu pruwinsyapi, Tanta distritupi.

## Kaypipas qhaway
## Pukyukuna
* Saywitu: Yawyu pruwinsya pdf
## Hawa t'inkikuna
Pumaqucha (Hunin)

**Pumaqucha** (kastilla qillqaypi: *Pomacocha*) nisqaqa Piruw llaqtapi, huk qucham Hunin suyupi, Yawli pruwinsyapi, Yawli distritupi.

## Kaypipas qhaway
## Pukyukuna

* Saywitu: Yawli pruwinsya / Waruchiri pruwinsya pdf
Paulo Coelho

**Paulo Coelho** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Rio de Janeiro - ), Brasil mama llaqtayuq qillqaq, kastilla simipi qillqaqsi karqan.

Warmi: Christina Oiticica.

## Qillqasqankuna
* El teatro en la Educación - 1974
* El Manifiesto de Krig-há - 1974
* Archivos del Infierno- 1982 (única edición)
* Manual Práctico del Vampirismo publicado en 1986, retirado en 1987
* El diario de un mago (O diário de um mago) - 1987
* El Peregrino de Compostela - 1987
* El Alquimista (O Alquimista) - 1988
* Brida - 1990
* El don supremo (de Henry Drummond) - 1991
* Las Valkirias - 1992
* Maktub - 1994
* A orillas del río Piedra me senté y lloré - 1994
* La Quinta Montaña - 1996
* Cartas de Amor del Profeta (de Khalil Gibran) - 1997
* El Manual del Guerrero de la Luz - 1997
* Verónika decide morir - 1998 - se ha hecho película con Sarah Michelle Gellar
* El Demonio y la Señorita Prym - 2000
* Once Minutos - 2003
* El Zahir - 2005
* La Bruja de Portobello - 2007
* Como el río que fluye  - 2008
* El vencedor está solo  - 2008
* El camino del arco  - 2009
* Guerrero de la luz  - 2009
* Historias para padres, hijos y nietos  - 2009

## Suñaykuna

* Distinction of Honour from the City of Odense (Hans Christian Andersen Award) (Dinamarca 2007)
* Las Pérgolas Prize 2006 by the Association of Mexican Booksellers (ALMAC) (México 2006)
* “I Premio Álava en el Corazón" (España, 2006)
* “Wilbur Award” (Estados Unidos, 2006)
* Premio Kiklop por El Zahir en la categoría “Hit of the Year” (Croacia, 2006)
* Premio “DirectGroup Inrternational Author” (Alemania, 2005)
* “Goldene Feder Award” (Alemania, 2005)
* “The Budapest Prize” (Hungría, 2005)
* “Order of Honour of Ukraine” (Ucrania, 2004)
* "Order of St. Sophia" (Ucrania, 2004)
* “Nielsen Gold Book Award" por El Alquimista (Inglaterra, 2004)
* Premio “Ex Libris Award” por el libro Once Minutos (Serbia, 2004)
* Premio “Golden Bestseller Prize” del periódico "Večernje Novosti" (Serbia, 2004)
* Oficial de Artes y Letras (Francia, 2003)
* Premio Bambi de Personalidad Cultural del Año (Alemania, 2001)
* Premio Fregene de Literatura (Italia, 2001)
* Crystal Mirror Award" (Polonia, 2000)
* "Chevalier de L'Ordre National de la Legion d'Honneur" (Francia, 2000)
* “Golden Medal of Galicia” (España, 1999)
* "Crystal Award" World Economic Forum (1999)
* "Comendador de Ordem do Rio Branco" (Brasil, 1998)
* Finalista del "International IMPAC Literary Award" (Irlanda, 1997)
* "Golden Book" (Yugoslavia 1995, 1996, 1997 y 1998)
* “Super Grinzane Cavour Book Award” (Italia, 1996)
* "Flaiano International Award" (Italia, 1996)
* "Knight of Arts and Letters" (Francia, 1996)
* "Grand Prix Litteraire Elle" (Francia, 1995)
* "Hijo predilecto de Burgohondo (España, 2009)

## Kaypipas qhaway
* Simi kapchiy (Brasil)
## Hawa t'inkikuna

* Uficial qillqa web
* Página oficial de su útimo libro
* Blog de Paulo Coelho
* Entrevista video, 1988
* La alquimia editorial de Paulo Coelho
Antaquta

**Antaquta** icha **Quriway** (kastilla qillqaypi: *Antacota* icha *Curihuay*) nisqaqa Piruw llaqtapi, huk qucham Hunin suyupi, Yawli pruwinsyapi, Markapumaqucha distritupi.

## Kaypipas qhaway
* Markapumaqucha
## Pukyukuna

* Saywitu: Yawli pruwinsya pdf

## Hawa t'inkikuna
Juan Alberto Schiaffino

**Juan Alberto Schiaffino Villano** sutiyup runaqa, "*Pepe*" qayay suti (*  paqarisqa Montevideo llaqtapi, Uruwayi mama llaqtapi - †  wañusqa Montevideo llaqtapi) huk Uruwayi mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi karqan.

## Klubkuna

## Suñaykuna
### Mama llaqta kampiunatukuna

### Internacional kampiunatukuna

### Personal suñay
* Mejor Jugador del Campeonato Uruguayo de Fútbol en 1945.

## Kaypipas qhaway
* Piluta hayt'ay (Uruwayi)

## Hawa t'inkikuna
* Juan Alberto Schiaffino en el sitio de la RSSSF (inlish simipi)
* Biografía
* Ases del Mundo: Schiaffino
P'allqay urqu

**P'allqay** (kastilla qillqaypi *Palcay, Paljay*) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Antikunapi, Willkapampa wallapi, huk rit'i urqum, Qusqu suyupi, Urupampa pruwinsyapi, Machu Pikchu distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.422 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Kiswar (5.771 m)
* Sallqantay (6.271 m)
* Tukarway (5.928 m)  
* Wamantay
* Machu Pikchu
* Willkamayu
* Apurimaq mayu
## Pukyukuna

* muniollantaytambo.gob.pe
* Saywitu: P'allqay, Wayanay, Muyuq