Jarani pruwinsya

**Jarani pruwinsya** icha **Arani pruwinsya** (aymara simipi: *Jarani jisk'a suyu*; kastilla simipi: *Provincia de Arani*, *jarani* icha *jallmani* nisqamanta sutinchasqa) nisqaqa Buliwya suyupi, Quchapampa suyupi, huk pruwinsyam, jinallataq uj ñiqin munisipyu. Quchapampa llaqtamanta 55 km karum. Uma llaqtanqa Jarani llaqtam.

## Allpa saywachi

* **[[Urqu]]kuna:** Kuntur Puñuna, Khurupampa, P'allqaluma, Juch'uy Llallawa, Quturipunta.
* **[[Phaqcha]]kuna:** Turu Wayq'u phaqcha  
* **[[Mayu]]kuna:** Phaqcha, Challwa Mayu, Jatun Mayu 
* **[[Qucha]]kuna:** Parqu Qucha, Asiru Qucha, Junt'utuyu, Pilawit'u, Qullpa Qucha, Yanatama

## Chiriqunuy
## Flora

Wak'as munisipyupi tiyan Chukiqayarakuna (Titanka (*Puya raimondii*)), mayqinkunachus sapa pachaq wataslla t'ikanku, chantapis Jarani pruwinsya ukhupiqa Wak'asllapi tiyanku.

Tiyallantaq kay waq alikuna:
* Alisu (*Alnus acuminata*)
* Anrreswaylla / Andreswaylla / Andres waylla  (*Cestrum Parqui L’Herit*, *Cestrum mathewsi*) 
* Ch'illka / t'ula (*Baccharis*)
* Ichhu (*Stipa ichu*)
* Kalistu (*genus Eucalyptus*) 
* Kishwara / Kiswar (*Buddleja*)
* Mat'ara / t'utura
* Mulli / Kullash (*schinus molle*)
* Kichka muqu-muqu (*Sulcorebutia steinbachii*) 
* Qayara (*Puya...*)
* Qiwiña / Qiwuña (*Polylepis*)
* Ulala  (*Cactus flagelliformis*, *Eriocereus tephracanthus*)
* Waqaq Sawsi (*genus Salix*)

## Fauna
Quchakunapi tiyan ashkha uywakuna: challwakuna, wallatakuna (*Chloephaga melanoptera*), suq'a, panama, chullunpa.

Chaymanta kallankutaj waq uywakuna: wisk'acha, atuq, añathuya (*Mephitidae*) , k'itaquwi, ch'usiqa, wamani, p'isaqa, yuthu, katari.

## Pulitika Rakiy
Iskay munisipyunmi kan.

## Runakuna
Jarani pruwinsyapiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

## Simikuna

Pruwinsyapiqa qhichwa, kastilla simikunatam lliwmanta astawan rimanku.

## Musiku
* Allpa llamk'ay: Sara, Papa
## Ñawpa kawsay
## Raymikuna

Jarani munisipyupi:
* 24 ñiqin chakra yapuy killapi: K'acha Llump'aq (*Virgen la Bella*), Jarani llaqtapi.

Wak'as munisipyupi:
* 18 ñiqin hatun puquy killapi: Jatun Yachay Wasi ''Instituto Normal Superior Ismael Montespa'' p'unchaynin, Challwamayupi.
* Phuqllay, takipayanaku
* Ayriway killapi: Jatun qhatu puquykunamanta challwakunamantawan (*Feria del Pejerrey, la Papa y la Artesanía*), Wak'aspi
* 4 ñiqin aymuray killapi: Santa wila krus tatala, Wak'aspi Parirunpi ima.
* 14 ñiqin aymuray killapi: Tata Isiku (*San Isidro*), Misuk'anipi Parirunpi ima.
* *[[Corpus Christi]]*, Wak'aspi
* 29 ñiqin inti raymi killapi: *San Pedro*, Wak'aspi.
* 16 ñiqin anta situwa killapi: *Virgen del Carmen*, Wak'aspi.
* 2 ñiqin chakra yapuy killapi: Kanpu runaq p'unchaynin, Challwamayupi.
* 3 ñiqin chakra yapuy killapi: *[[Qupaqhawanap Pallan|Virgen de Copacabana]]*, Challwamayupi.
* 2 ñiqin ayamarq'a killapi: Ayakunaq p'unchaynin, mast'akus, wayllunk'as.
* 4 ñiqin qhapaq raymi killapi (puquy killapi): *[[Bárbara (santa)|Santa Bárbara]]*, **Wak'aspa jatun raymichakuynin**.

## Karu puriy
  
Rikcha:Vista de la población de Vacas.JPG|Wak'as
Rikcha:Vacas, Plaza 4 de diciembre.JPG| Wak'as, *Plaza 4 de diciembre*
Rikcha:Vacas, Guardería Sagrado Corazón de Jesús.JPG| Wak'as, Wawa Wasi *Sagrado Corazón de Jesús*
Rikcha:Vacas, Laguna Parquqhucha.JPG|Parququcha
Rikcha:Vacas, Laguna Pilawit'u.JPG|Pilawit'u
Rikcha:Vacas, Laguna Qullpaqucha.JPG|Qullpaqucha
Rikcha:Turu Warkhu Phaqcha, Vacas 3.JPG|Turu Warkhu phaqcha


## Yachachiy
* Wawa wasikuna : 
* Huch'uy yachay wasikuna: 
* Chawpi yachay wasikuna: 
* Yachay sunturkuna: Ismael Montes Jatun Yachay Wasi Yachachiqkunaq Wakichikunankupaq (Wak'as munisipyupi)
## Pruwinsyapi paqarisqa runakuna
Takirikuna:
* Pablo Fernández. Paqarimurqa 29 p'unchay inti raymi killapi 1.954 watapi, Wak'as llaqtapi.

Ñawra takiqkuna / Waqachiqkuna:
* Ronald Rodríguez Clavijo. Paqarimurqa 10 p'unchay tarpuy killapi 1.959 watapi, Wak'as llaqtapi.
* Freddy Veizaga Siles. Paqarimurqa Wak'as llaqtapi.

Takiqkuna:
* Juan Carlos Rodriguez Clavijo. Paqarimurqa 22 p'unchay qhapaq raymi killapi 1.963 watapi, Wak'as llaqtapi. Payqa kay qutukunapi karqa: Inkallajta, *[[Siembra]]*, Kharkas, *[[Proyección]]*, waqkunapi ima.
* Natividad Betty Veizaga Siles. Paqarimurqa 25 p'unchay qhapaq raymi killapi 1.957 watapi, Wak'as llaqtapi. Payqa Pukaq Wayra Qutumanta (1.977).

## Kaypipas qhaway
## Pukyukuna
 
## Hawa t'inkikuna
* Mawk'a saywitu: Jarani pruwinsya
* Fiesta de Santa Bárbara en Vacas (kastilla simi)
* Radio Chiwalaki (kastilla simi)
* Instituto Normal Superior «Ismael Montes» (kastilla simi)
* La Puya Raimondi en Vacas (kastilla simi)
* www.cdi.gob.mx/ ''BOLIVIA: Características Sociodemográficas de la Población Indígena'' (kastilla simi)
* www.ine.gov.bo (Censo 2001) (kastilla simi)