open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Federico Richter

**Federico Richter Fernández-Prada, OFM** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Wanta llaqtapi -  wañusqa Lima llaqtapi ), huk  mama llaqtayuq kathuliku taytakura wan Hatun yaya qarqan.

1979 watamanta 1991 watakama Wamanqapi Hatun yaya qarqan.

Taytan: Richter; Maman: Fernández Prada.

## Qillqasqankuna

## Kaypipas qhaway
* Kathuliku Inlisya
* Juan Landázuri
* Leonardo Rodríguez Ballón
* Erasmo Hinojosa

## Hawa t'inkikuna
* Catholic-hierarchy (inlish simipi)
Otoniel Alcedo

**Otoniel Alcedo Culquicóndor, S.D.B.** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Ayawaka llaqtapi -  wañusqa Lima llaqtapi ), huk  mama llaqtayuq kathuliku taytakura wan Hatun yaya qarqan.

1966 watamanta 1979 watakama Wamanqapi Hatun yaya qarqan.

Taytan: Alcedo; Maman: Culquicóndor.

## Qillqasqankuna

## Kaypipas qhaway
* Kathuliku Inlisya
* Giovanni Bosco
* Florencio Coronado Romani
* Julio González
* Emilio Vallebuona

## Hawa t'inkikuna
* Catholic-hierarchy (inlish simipi)
Pedro Barreto

**Pedro Ricardo Barreto Jimeno, SJ** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Lima llaqtapi - ), huk  mama llaqtayuq kathuliku taytakura wan Hatun yaya qarqan.

2001 watamanta 2004 watakama Jaénpi Hatun yaya qarqan.

2004 watamanta  Wankayupi Uma Hatun yaya qarqan.

## Qillqasqankuna

## Kaypipas qhaway
* Kathuliku Inlisya
* Juan Landázuri
* Luis Bambarén
* José María Izuzquiza
* Rino Passigato
* Emilio Vallebuona

## Hawa t'inkikuna
* (inlish simipi)
Eduardo Picher

**Eduardo Picher Peña** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Lima llaqtapi -  wañusqa Lima llaqtapi ), huk  mama llaqtayuq kathuliku taytakura wan Hatun yaya qarqan.

1967 watamanta 1971 watakama Kallawpi Hatun yaya qarqan.

1971 watamanta 1984 watakama  Wankayupi Uma Hatun yaya qarqan.

1984 watamanta 1996 watakama Piruw Awqaq suyupi Hatun yaya qarqan.

## Qillqasqankuna
 
## Kaypipas qhaway
* Kathuliku Inlisya
* Juan Landázuri
* Fidel Tubino
* Alcides Mendoza
* José Metzinger
* Miguel Cabrejos

## Hawa t'inkikuna
* Catholic-hierarchy (inlish simipi)
Jacinto Valdivia

**Mariano Jacinto Valdivia y Ortiz** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Ariqipa llaqtapi -  wañusqa Lima llaqtapi ), huk  mama llaqtayuq kathuliku taytakura wan Hatun yaya qarqan.

1940 watamanta 1956 watakama Waraspi Hatun yaya qarqan.

1956 watamanta 1971 watakama  Wankayupi Uma Hatun yaya qarqan.

## Qillqasqankuna
* Cartas Pastorales.
* *Pórtico* (1975).
## Kaypipas qhaway
* Kathuliku Inlisya
* Juan Landázuri
* Fernando Cento
* Santiago Hermosa
* Mariano Holguín
* Emilio Vallebuona

## Hawa t'inkikuna
* (inlish simipi)
Pedro de Villagómez

**Pedro de Villagómez y Vivanco** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Castroverde de Campos llaqtapi -  wañusqa Lima llaqtapi ) huk  mama llaqtayuq taripay amachaq wan kathuliku taytakura qarqan.

Uma Hatun yaya Limapi qarqan. 

Hatun yaya Ariqipapi (1632-1640).

## Qillqasqankuna

## Kaypipas qhaway
* Kathuliku Inlisya
* Fernando de Avendaño

## Hawa t'inkikuna

* Catholic-hierarchy (inlish simipi)

]
Henrik Ibsen

**Henrik Johan Ibsen** sutiyuq runaqa,  ( paqarisqa Skien llaqtapi -  wañusqa Oslopi), huk  mama llaqtayuq qillqaqmi qarqan. 

Taytanː Knud Ibsen; Mamanː Marichen Altenburg Warmiː Suzannah Ibsen.

## Qillqasqankuna
* *Catilina* (1848-1850)
* *La tumba del guerrero* (1851)
* *La noche de San Juan* (1852)
* *La señora Inger de Ostraat* (1855)
* *La fiesta de Solhaug* (1856)
* *Olaf Liliekrans* (1857)
* *Los guerreros de Helgeland* (1858)
* *La comedia del amor* (1862)
* *Los pretendientes de la corona* (1863)
* *Brand* (1865)
* *Peer Gynt* (1867; yarawi)
* *La unión de los jóvenes* (1869)
* *Emperador y Galileo* (1873)
* *Brand* (1879) 
* *[[Peer Gynt]]* (1876; aranwa)
* *Las columnas de la sociedad* (1877)
* *[[Casa de muñecas (aranwa)|Casa de muñecas]]* (1879)
* *[[Espectros (aranwa)|Espectros]]* (1881)
* *[[Un enemigo del pueblo]]* (1882)
* *[[El pato silvestre]]* (1884)
* *[[La casa de Rosmer]]* (1886)
* *[[La dama del mar]]* (1888)
* *[[Hedda Gabler]]* (1890)
* *El maestro constructor* (1892)
* *El niño Eyolf* (1894)
* *[[Juan Gabriel Borkman]]* (1896)
* *Al despertar de nuestra muerte*(1899)

## Kaypipas qhaway
* Simi kapchiy (Nurwiga)

## Hawa t'inkikuna
Bjørnstjerne Bjørnson

**Bjørnstjerne Martinus Bjørnson** sutiyuq runaqa,  ( paqarisqa Kvikne llaqtapi -  wañusqa Paris llaqtapi), huk  mama llaqtayuq qillqaqmi qarqan.

 1903 watapis simi kapchiypi Nobel Suñaytam chaskirqan.

Taytanː Peder Bjørnson; Mamanː Elise Nordraak.Warmiː Karoline Reimers. Churinː Bjørn Bjørnson, Bergljot Ibsen, Erling Bjørnson.

## Qillqasqankuna
**Mellem Slagene*, (Between the Battles) saga drama, 1857
**Synnøve Solbakken*, peasant story, 1857
**Arne*, 1859
**En glad Gut*, (A Happy Boy) 1860
**Halte-Hulda*, (Lame Hulda) 1858
**Kong Sverre*, (King Sverre) 1861
**[[Sigurd Slembe (trilogy)|Sigurd Slembe]]*, (Sigurd the Bad) 1862
**Maria Stuart i Skotland*, (Mary Stuart in Scotland) 1863
**De Nygifte*, (The Newly Married) 1865
**Fiskerjenten*, 1868
**Arnljot Gelline*, epic cycle 1870
**Digte og Sange*, (Poems and Songs) 1880
**Brudeslåtten*, peasant story, 1872
**Sigurd Jorsalfar*, saga drama, 1872
**[[En fallit]]*, (The Bankrupt) drama, 1875
**Redaktøren*, (The Editor) drama, 1875
**Kaptejn Mansana*, (Captain Mansana) novel, 1875
**Kongen*, (The King) 1877
**Magnhild*, 1877
**Det ny system*, (The New System) 1879
**Leonarda*, 1879
**En hanske* (A Gauntlet), 1883
**Støv* (Dust), 1882
**Over ævne, første stykke*, (Beyond Human Power – I) 1883
**Det flager i byen og på havnen*, (translated as "The Heritage of the Kurts") 1884
**På guds veje*, (In God's Way) 1889
**Fred*, oratorium, 1891
**Over oevne, annet stykke*, (Beyond Human Power – II) 1895
**Paul Lange og Tora Parsberg*, 1898
**Daglannet*, 1904
**Når den ny vin blomstrer*, (When the New Wine Blooms) 1909
**Norges Vel*, kantat, 1909

## Kaypipas qhaway
* Nurwigapa simi kapchiynin

## Hawa t'inkikuna
Jonas Lie

**Ionas Lautriz Idemil Lie** sutiyuq runaqa, icha **Jonas Lie (** paqarisqa Modum llaqtapi -  wañusqa Fleskum llaqtapi), huk  mama llaqtayuq qillqaqmi qarqan. 

Taytanː ; Mamanː Warmiː Thomasine Henriette Lie (1833–1907).Churinkunaː Erik Lie (1868–1943), Mons Lie wan Michael Strøm Lie.

## Qillqasqankuna
* *Little Grey* (1873, translated by Mrs. Arbuthnott).
* *[[The Pilot and His Wife]]* (1876, translated by Sara Chapman Thorp Bull; and again by G.L. Tottenham, 1877).
* *The Barque Future* (1879, translated by Sara Chapman Thorp Bull).
* *The Commodore's Daughter* (1892, translated by H.L. Brækstad and Gertrude Hughes).
* *Weird Tales from Northern Seas * (1893, translated by R. Nisbet Bain). 
* *The Visionary* (1894, translated by Jessie Muir).
* *One of Life's Slaves* (1895).
* *Niobe* (1897, translated by H.L. Brækstad).
* *Selected Stories and Poems* (1914).
* *The Family at Gilje* (1920, translated by Samuel Coffin Eastman).
* *The Seer & Other Norwegian Stories* (1990, translated by Brian Morton & Richard Trevor).

## Kaypipas qhaway
* Simi kapchiy (Nurwiga)
* Henrik Ibsen
* Bjørnstjerne Bjørnson
* Alexander Kielland

## Hawa t'inkikuna
Alexander Kielland

**Alexander Lange Kielland** sutiyuq runaqa ( paqarisqa Stavenger llaqtapi -  wañusqa Bergen llaqtapi), huk  mama llaqtayuq qillqaq wan pulitikumi qarqan. 

Taytanː Jens Zetlitz Kielland; Mamanː Warmiː .Churinkunaː

## Qillqasqankuna
### Munay qillqa
* *Novelletter*, 1879
* *Nye novelletter*, 1880. 
* *To Novelletter fra Danmark*, 1882.
* *Garman & Worse*, 1880.
* *Arbeidsfolk*, 1881. 
* *Else*, 1881.
* *Skipper Worse*, 1882.
* *Gift*, 1883.
* *Fortuna*, 1884.
* *Sne*, 1886.
* *Sankt Hans Fest*, 1887.
* *Jacob*, 1891.
* *Paa Hjemvejen*, 1878
* *Hans Majestæts Foged*, 1880
* *Det hele er Ingenting*, 1880
* *Tre par*, 1886
* *Bettys Formynder*, 1887
* *Professoren*, 1888

### Payyuyay
* *Forsvarssagen*, 1890.
* *Menneker og Dyr*, 1891.
* *Omkring Napoleon*, 1905.
## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Simi kapchiy (Nurwiga)
* Henrik Ibsen
* Bjørnstjerne Bjørnson
* Jonas Lie

## Hawa t'inkikuna
Yerba Silvestre

**Lita Velasquez Cueva** sutiyuq warmiqa, icha **Yerba Silvestre** ( paqarisqa San Markus pruwinsyapi, Kashamarka suyupi) huk  mama llaqtayuq takiq warmim.

Taytan:   ; Maman:  .Churinkuna:

## Takikuna
* 

## Kaypipas qhaway
* Martina Portocarrero
* Eusebio Grados
* Dina Páucar

## Hawa t'inkikuna

*[
Miguel Cabrejos

**Héctor Miguel Cabrejos Vidarte, OFM** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Llama distritupi - ) huk  mama llaqtayuq  kathuliku taytakura wan Uma Hatun yaya Truhillupi qarqan. 

## Qillqasqankuna

## Kaypipas qhaway
* Kathuliku Inlisya
* Juan Landázuri
* Federico Richter

## Hawa t'inkikuna

* Catholic-hierarchy (inlish simipi)

]
Faustyna Kowalska

**Maria Faustyna Kowalska**, ZMBM, (kastilla simipi *María Faustina Kowalska*),  Helena Kowalska sutiyuq warmiqa ( paqarisqa Głogowiec llaqtapi -  wañusqa Łagiewniki llaqtapi) huk  mama llaqtayuq kathuliku santas qarqan.

5 ñiqin kantaray killapi Santa Faustyna Kowlaska raymi p'unchawninmi.

Taytan: Stanislaus Kowalska; Maman: Marianna 

## Kaypipas qhaway
* Kathuliku inlisya
* Michał Sopoćko l
* Francesco d'Assisi
* Chiara d'Assisi
## Hawa t'inkikuna
Stanisław Kostka

**Stanisław Kostka**, SJ, (kastilla simipi *Estanislao Kostka*), sutiyuq runaqa ( paqarisqa Rostkowo llaqtapi -  wañusqa Roma llaqtapi) huk  mama llaqtayuq kathuliku santu qarqan.

15 ñiqin kantaray killapi Santa  raymi p'unchawninmi.

Taytan: Jan Kostka; Maman: Małgorzata de Drobniy Kryska.

## Kaypipas qhaway
* Kathuliku inlisya
* Ignacio de Loyola
* Francisco de Borja
* Faustyna Kowalska
* Michał Sopoćko l

## Hawa t'inkikuna
Maksymilian Maria Kolbe

**Maksymilian Maria Kolbe**, OFM, (kastilla simipi *Maximiliano María Kolbe*), Rajmund Kolbe sutiyuq runaqa ( paqarisqa Zduńska Wola llaqtapi -  wañusqa Aushcwitz llaqtapi) huk  mama llaqtayuq kathuliku santu qarqan.

14 ñiqin kantaray killapi Santu Maksymilian Kolbe  raymi p'unchawninmi.

Taytan: Juliusza Kolbe; Maman: Marianny Dąbrowskiej.

## Kaypipas qhaway
* Kathuliku inlisya
* Francesco d'Assisi
* Stanisław Kostka
* Faustyna Kowalska
* Michał Sopoćkol
* Catherine Labouré

## Hawa t'inkikuna
Stanisław Krakówmanta

**Stanisław Krakówmanta **, (kastilla simipi *Estanislao de Cracovia*), Stanisław Szczepanowski sutiyuq runaqa ( paqarisqa Szczepanow llaqtapi -  wañusqa Kraków llaqtapi) huk  mama llaqtayuq kathuliku santu qarqan.

11 ñiqin ayriway killapi San Stanislaw raymi p'unchawninmi.

Taytan: Jan Kostka; Maman: Małgorzata de Drobniy Kryska.

1072 watamanta 1076 watakama Kraków Hatun yaya.

## Kaypipas qhaway
* Kathuliku inlisya
* Stanisław Kostka
* Maksymilian Maria Kolbe
* Faustyna Kowalska
* Michał Sopoćko

## Hawa t'inkikuna
Ladislaw Unriyamanta I

**Ladislaw Unriyamanta I** (kastilla simipi *Ladislao I de Hungría*), László sutiyuq runaqa ( paqarisqa Lengyel Királyság llaqtapi -  wañusqa Nyitra llaqtapi) huk  mama llaqtayuq kathuliku santu qarqan.

Taytan: Béla Unriyamanta ; Maman: Richeza.

## Kaypipas qhaway
* Kathuliku inlisya
* István I Unriyamanta
* Imre Unriyamanta
* Stanisław Krakówmanta
* Szent Gellért

## Hawa t'inkikuna
Hans Christian Andersen

**Hans Christian Andersen** sutiyuq runaqa ( *  paqarisqa Odense llaqtapi -  wañusqa København llaqtapi)  mama llaqtayuq qillqaqmi qarqan.

Taytan:  Hans Andersen; Mama: Anne Marie Andersdatter. 
 
## Qillqasqankuna

* El traje nuevo del emperador
* El yesquero
* El ruiseñor
* El cofre volador
* La pequeña cerillera
* La sirenita
* Pulgarcita
* La princesa y el guisante
* El patito feo
* Las zapatillas rojas
* El soldadito de plomo
* Los cisnes salvajes 
* El alforfón
* La reina de las nieves
* El duende de la tienda
* Historia de una madre
* El ave fénix
 
## Suñaykuna

## Kaypipas qhaway
* Simi kapchiy (Dansuyu)

## Hawa t'inkikuna
Desmond Hoyte

**Hugh Desmond Hoyte**  sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Georgetown llaqtapi -  wañusqa Georgetown llaqtapi) huk  mama llaqtayuq hamapikamayuq wan pulitiku qarqan. 

1984 watamanta 1985 watakama Wayana Uma kamayuq. 

Taytan: ; Maman: .

Warmi:  Churinkuna (): .

## Willay pukuykuna

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Wayana)

## Hawa t'inkikuna
Henrik Pontoppidan

**Henrik Pontoppidan** sutiyuq runaqa ( *  paqarisqa Fredericia llaqtapi -  wañusqa København llaqtapi)  mama llaqtayuq qillqaqmi qarqan.

 Nobel Suñay Simi Kapchiypi 1917 watapis simi kapchiy Nobel suñaytas chaskirqan.
 
## Qillqasqankuna
* *Det forjættede Land* (I-III 1891–95, English translation of vol. I-II *The Promised Land* 1896).
* The partly autobiographical *Lykke-Per* (1898–1904) (*[[Lucky Per]]*),
* The bitter *De dødes Rige* (1912–16, "The Realm of the Dead") .

## Suñaykuna

## Kaypipas qhaway
* Simi kapchiy (Dansuyu)
* SKarl Adolph Gjellerup
## Hawa t'inkikuna
Forbes Burnham

**Forbes Burnham**  sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Kitty llaqtapi -  wañusqa Georgetown llaqtapi) huk  mama llaqtayuq pulitiku qarqan. 

Tayta: ; Mama: .

Warmi:  Bernice Lataste / Viola BurnhamChurinkuna (6): Roxana, Annabella, Francesca, Melanie, Ulele, Kamana..

## Willay pukuykuna

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Wayana)

## Hawa t'inkikuna
Qosqo yupaychana taki

## Letra del himno

; qhochu

Qosqo qosqo willkasqan sutiyki

inka pacha tayta intinhina

teqsimuyun qhasqonpi apasunki

haylli taki unanchanta hina.

Mana llaliy sanaykiq pukaran

llaqtakunan much'aiykusunki

suyutaqmi ayllukiwan samisqa

mat'iykiman pilluta churan.

; yarayma

Wiñay qosqo intiq qorimanyankuna

illaykikunata llank'arqan

haylliykikunatan pacha llaqllarqan

wankiykitataq kusi pacha.

Llapan suyukuna sayarichun

ch'aska takinkuta wach'ichispa

lliu pachataq yupay chasunkiku

unanchanta k'umuy kachispa.

## Véase también

* Himno Nacional del Perú

http://es.wikipedia.org/wiki/Himno_al_Cuzco
Witold Lutosławski

**Witold Roman Lutosławski** sutiyuq runaqa ( paqarisqa Warszawa llaqtapi - †  wañusqa Warszawa llaqtapi ), huk  mama llaqtayuq rumantiku musika takichaqmi aarqan.

Taytanː Jósef Lutoslawski; mamanː Maria Olszewska.

## Kaypipas qhaway
* Frédéric Chopin

## Hawa t'inkikuna
Theodoros Zagorakis

**  Theodoros Zagorakis ** (grisya simi: Θεόδωρος Ζαγοράκης; ) sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Kavala llaqtapi -  ) huk   mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi wan pulitiku qarqan.

## Klubkuna

## Suñaykuna
#### Mama llaqta kampiunatukuna

#### Mamallaqtapura kampiunatukuna (6)

#### Individual suñaykuna

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Piluta Hayt'ay (Grisya)
* Vassilios Tsiartas
* Giorgos Karagounis
* Angelos Charisteas
* Angelos Basinas

## Hawa t'inkikuna
Teorias sobre el origen del quechua

Muchos autores plantean hipotesis diversas sobre el origen del quechua, estas son:

## Alberto Torero Fernandes de Cordoba
Apoyandose en los estudios de Gari Parker, sostiene que el quechua tuvo su origen en la costa central en los departamentos de Lima, Ica y concretamente en Chincha surgio el llamado "quechua chinchano", este quechua tuvo dos vertientes el **yungay** que se dirigio a la costa norte y luego a la sierra norte; y el quechua **chinchay** se dirigio a la costa, sierra sur llegando a Cusco.

## Gari Parker
Lingüista Norteamericano plantea que el quechua es de origen preinca, surgio en la costa central del Perú, ademas en el ecuador ya se hablaba el quechua a la llegada de los incas. Tanto Torero como Parker clasifican el quechua en dos grupos diferentes. 

## Manuel Gonzales de la Rosa
Erudito peruano, en su libro "Origen costeño del quechua" publicado en 1911, afirma que el quechua parte de la costa en los tiempos pre-incaicos, de la zona de Lima y no de Cusco, hubo alli en esos tiempos una capital como hoy, que podria ser la vecina pachacamaq que atraia peregrinos de 300 lenguas a la redonda.

## Ibico Rojas
Plantea que el quechua tuvo sus origenes en el adoratorio de pachacamaq, que se encuentra en el valle de lurin (Lima)

## Clemet Markham
Hiatoriador ingles afirma que el quechua tuvo como cuna los distritos aledaños de la antigua ciudad del Cusco, su uso se expandio y abarco desde Quito en Ecuador, en Colombia por el norte y por el sur hasta los confines Tucuman y Chile.

## Inca Garcilazo de la Vega
Sostiene que el quechua fue creacion cusqueña, los incas utilizaban la lengua secreta a nivel de la elite gobernante en cambio el pueblo utilizaba la lengua general.

## Cieza de Leon
Cronista español afirma que en el tawantinsuyo habria gran variedad de lenguas y seria imposible contar con interpretes y poder entender a cada cual, por eso los incas obligaron su pena de castigo que todos los naturales del imperio entendiesen y supiesen el quechua cusqueño
Sociedade Esportiva Palmeiras

**Sociedade Esportiva Palmeiras** nisqaqa huk brasilanu piluta hayt'ay klubmi.

## Hawa t'inkikuna
* Tukri llika tiyaynin (Purtuyis simipi)
Benjamin Rush

**Benjamin Rush**, sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Byberry llaqtapi - †  wañusqa Philadelphia llaqtapi) huk  Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq hampikamayuq, Chaqllisinchi yachachiq, qillqaq wan pulitikumi qarqan.

Hukllachasqa Amirika Suyukunapi Llaqtayuq Maqanakuypi Kunfidirasqa Amirika Suyukunata llallispas Hukllachasqa Amirika Suyukunata musuqta hukllachaspas isklaw kaytas puchukachirqan.

Taytan: John Rush; Maman:  Susanna Hall.Warmi: Julia Stockton (1759–1848).Churinkuna: 13

Alma mater: College of New Jersey  (Princeton Yachay suntur)

## Qillqasqankuna
* 
* 
* 
* 
*  1989 reprint: Syracuse University Press, 
* 
* Rush, Benjamin (1812) *Medical Inquiries And Observations Upon The Diseases Of The Mind*, 2006 reprint: Kessinger Publishing, . Free digital copies of original published in 1812 at http://deila.dickinson.edu/theirownwords/title/0034. or https://web.archive.org/web/20121024024628/http://collections.nlm.nih.gov/muradora/objectView.action?pid=nlm%3Anlmuid-2569036R-bk
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* *The Spur of Fame: Dialogues of John Adams and Benjamin Rush, 1805–1813* (2001), Liberty Fund, 
*
* 

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Thomas Jefferson
* Joseph Black

## Hawa t'inkikuna
Rossy War

**Rosa Aurelia Guerra Morales** sutiyuq warmiqa, icha **Rossy War** ( paqarisqa Valencia quchapi, Amaru suyupi) huk  mama llaqtayuq takiq wan takichaq. Reina de la Tecnocumbia

Taytan: Carlos Víctor Guerra; Maman: Lili Morales.Qusan: Alberto MauriChurinkuna: Tony wan Katya.

## Takikuna
* 
## Diskukuna
;**Álbumes de estudio**
* 1993: *Como la flor*
* 1996: *Cositas del amor*  
* 1997: *Como un dulce poema*
* 1998: *Las huellas de tu amor*
* 1999: *Me engañaste*
* 1999: *Secreto de amor*
;**Sencillos**
* «Como la flor»
* «Vuela mariposa»
* «Que te perdone Dios»
* «Nunca pensé llorar»
* «Como un dulce poema»
* «Amor prohibido»
* «Las huellas de tu amor»
* «Me engañaste»
* «Carta de adiós»
* «Hacer el amor con otro»
* «Lo peor» 
* «Maldigo tu traición»
* «Mi corazón te seguirá»

## Kaypipas qhaway
* Ana Gabriel
* Ana Kohler
* Ada Chura
* Ruth Karina

## Hawa t'inkikuna

*[
Ruth Karina

**Ruth Karina Armas Ríos** sutiyuq warmiqa, icha **Ruth Karina** ( paqarisqa Pukallpa llaqtayuq - ) huk  mama llaqtayuq takiqmi qarqan. Tecnocumbia

"Cantores de la Amazonía"

Maman: Delicia Ríos Linares.Qusan: 
Churinkuna: (1) Jonathan Osambela Armas (1990) 

## Takikuna
* 
## Diskukuna
;**Álbumes de estudio**
* 2000: *Baila conmigo*
* 2002: *Sigue mi Ritmo*
* 2004: *Grandes Exitos*
* 2006: *Ayer, Hoy y Siempre*

## Kaypipas qhaway
* Euforia
* Ana Kohler
* Ada Chura
* Rossy War
* Carlos Alvarado

## Hawa t'inkikuna

*Perusoloperu
Ana Kohler

**Ana Kohler** sutiyuq warmiqa, ( paqarisqa Flor de Punga llaqtapi (Kapilu distritupi) - ) huk  mama llaqtayuq takiqmi qarqan. Tecnocumbia

Yachaywasi: Rosa Agustina Donaye de Morey

Taytan:  ; Maman: .Qusan: Kevin BordaChurinkuna: (2)  

## Takikuna
* "Siqui Siqui”
* “Bum Bum”
* "Mueve, mueve"

## Diskukuna
;**Álbumkuna **
* 2017: *Fusión*
* [== Kaypipas qhaway ==
* [Euforia
* Ada Chura
* Rossy War
* Ruth Karina

## Hawa t'inkikuna

*Ufisysal Web
Ada Chura

**Ada Chura** sutiyuq warmiqa, ( paqarisqa Taqna llaqtapi - ) huk  mama llaqtayuq takiqmi qarqan. Tecnocumbia kusituy: Ada y Los Apasionados.

Yachaywasi: Bolognesi

Taytan:  ;Maman: .Qusan: Churinkuna:  

## Takikuna
* "Te arrepentiras”
* “Llorando tu partida”
* "No me arrepiento de este amor"
* "Arrepentido volverás"

## Diskukuna
;**Álbumkuna **
* Ada y La Nueva Pasión: *Lo nuevo y lo mejor*
* Ada y La Nueva Pasión: *En concierto* 
* Ada y La Nueva Pasión: *La romántica de la Tropicumbia*
* Ada y La Nueva Pasión: *¡Vete al… diablo!*
## Kaypipas qhaway
* Ana Gabriel
* Ana Kohler
* Rossy War
* Ruth Karina

## Hawa t'inkikuna

* Ufisysal Web
* Ada y Los Apasionados
Miloš Forman

**Jan Tomáš Forman** sutiyuq runaqa icha **Miloš Forman **( paqarisqa Čáslav llaqtapi -  wañusqa Danbury llaqtapi) huk   mama llaqtayuq kuyu walltay pusaq qarqan.

Taytan: Otto Kohn.Warmi: Jana Brejchová (1958–1962) / Věra Křesadlová-Formanová (1964–1999) / Martina Zbořilová-Forman
(1999–2018).Churinkuna: Matěj (1964)
Petr (1964), Andrew (1999), James (1999).

## Suñaykuna
* Oskar Suñay (2): 
** 1975 - One Flew Over the Cuckoo's Nest
** 1984 - Amadeus

## Kaypipas qhaway
* Kuyu walltay
 
## Hawa t'inkikuna

* IMDb.com
Jiddu Krishnamurti

**Jiddu Krishnamurti** sutiyuq runaqa (జిడ్డు కృష్ణమూర్తి, (  paqarisqa Madanapalle llaqtapi -  wañusqa California llaqtapi), huk   mama llaqtayuq qillqaq, yachay wayllukuqpas qarqan.

Taytan: Juddu Narianiah ; Maman: Sanjeevamma.

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Indya)
* Mohandas Gandhi
## Hawa t'inkikuna
Deepak Chopra

**Deepak Chopra ** sutiyuq runaqa (hindi: दीपक चोपड़ा Dīpak Copṛā) , (  paqarisqa Musuq Dilhi llaqtapi - ), huk   mama llaqtayuq qillqaq wan hampikamayuqpas qarqan.

Taytan: Krishan Lal Chopra (1919–2001), Maman:  Pushpa Chopra.Warmi: Rita.Churinkuna: Mallika wan Gotham.

## Qillqasqankuna
* (1987) 
* (1989) 
* (1991) 
* (1991) 
* (1993) 
* (1994) 
* (1995) 
* (1995) 
* (1996) 
* (2000) with David Simon, 
* (2004) 
* (2008) 
* (2008) 
* (2009) 
* (2011) with Leonard Mlodinow, 
* (2011) with Gotham Chopra, 
* (2012) 
* (2012) with Rudolph E. Tanzi, 
* (2013) with Sanjiv Chopra, 
* (2013) 
* (2015) with Rudolph Tanzi, 
* (2017) with Menas Kafatos, 
## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Indya)
* Jiddu Krishnamurti
* Mohandas Gandhi
## Hawa t'inkikuna
Vicente Guerrero

**Vicente Ramón Guerrero Salda̪ña** sutiyuq runaqa, (*  paqarisqa Tixtla  llaqtapi - †  wañusqa  Cuilápam). huk  mama llaqtayuq awqaq pusaq wan pulitiku qarqan.

1829 ñawpaq kuti Mishikupa Umalliqnin qarqan.  1833 watamanta Miihiku Benemérito de la Patria.

Taytan: Pedro Guerrero;  Maman: María de Guadalupe Saldaña. Ñawpaq warmi: María de Guadalupe Hernández.Churinkuna: Maía de los Dolores Guerrero Hernández.

## Willay pukyukuna
* Mussachio, Humberto (1989). Diccionario Enciclopédico de México. Andrés León, editor. ISBN 968-6290-35-4 e ISBN 968-6290-39-7.

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Mishiku)
* Agustín de Iturbide
* Guerrero suyu
## Hawa t'inkikuna

*
Suphi Bereket

**Subhi Bey Barakat al-Khalidi** icha **Suphi Bereket ** (Arabya simipi: صبحي بك بركات الخالدي) sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Antiokia llaqtapi -  wañusqa Antakya llaqtapi), huk  mama llaqtayuq  pulitiku, Uma kamayuq wan Umalliq. 

1922 watamanta 1925 watakama ñawpaq kuti Siryapa Umalliqnin qarqan.

Tayta: ;  Mama:  Ñawpaq warmi: HalideChurinkuna: .

Yachaywasi: .

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Syria)
* Ibrahim Hananu

## Hawa t'inkikuna
Nicolás Bravo

**Nicolás Bravo Rueda** sutiyuq runaqa, (*  paqarisqa Chichihualco  llaqtapi - †  wañusqa  Chichihualco llaqtapi), huk  mama llaqtayuq awqaq pusaq wan pulitiku qarqan.

1839, 1842-1843 wab 1846 ñawpaq kuti Mishikupa Umalliqnin qarqan.  

Taytan: Leonardo Bravo;  Maman: Gertrudis Rueda de Bravo. Ñawpaq warmi: María Antonieta Guevara y Muñiz.Churinkuna:  .

## Willay pukyukuna
* Mussachio, Humberto (1989). Diccionario Enciclopédico de México. Andrés León, editor. ISBN 968-6290-35-4 e ISBN 968-6290-39-7.

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Mishiku)
* Agustín de Iturbide
* Vicente Guerrero
* Hermenegildo Galeana

## Hawa t'inkikuna

*
Agustín de Iturbide

**Agustín Cosme Damián de Iturbide y Arámburu** sutiyuq runaqa, icha **Agustín de Iturbide** (*  paqarisqa Valladolid (Morelia) llaqtapi - †  wañusqa  Padilla llaqtapi), huk  mama llaqtayuq awqaq pusaq wan pulitiku qarqan.

1822 watamanta 1823 ñawpaq kuti Miihikupa Hatun Qhapaqnin qarqan.

Taytan: José Joaquín de Iturbide y Arreguí ;  Maman: María Josefa de Arámburu y Carrillo de Figueroa  Ñawpaq warmi: Ana María HuarteChurinkuna: 

## Willay pukyukuna
* Mussachio, Humberto (1989). Diccionario Enciclopédico de México. Andrés León, editor. ISBN 968-6290-35-4 e ISBN 968-6290-39-7.

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Mishiku)
* Vicente Guerrero
* Antonio López de Santa Anna

## Hawa t'inkikuna

*
Shukri al-Kuwatli

**Subhi Bey Barakat al-Khalidi** icha **Shukri al-Kuwatli** (Arabya simipi: شكري القوتلي) sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Damasku llaqtapi -  wañusqa Beyrut llaqtapi), huk  mama llaqtayuq  pulitiku wan Umalliq. 

1943 watamanta 1949 watakama wan 1955 watamanta 1958 watakama ñawpaq kuti Siryapa Umalliqnin qarqan.

Tayta: ;  Mama:  Ñawpaq warmi:  Bahira al-Dalati (w.1989).Churinkuna: (5) Hassan (p.1935), Mahmud, Huda, Hana wan Hala.  

Yachaywasi: .

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Syria)
* Ibrahim Hananu

## Hawa t'inkikuna
Guglielmo Marconi

**Guglielmo Marconi ** (kastilla simiː Guillermo Marconi) sutiyuq runaqa ( paqarisqa Bologna llaqtapi -  wañusqa Roma llaqtapi) huk  mama llaqtayuq ruruchiq, allwiya kamayuq wan wallpariqmi qarqan.

 1909 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Pachaykamaypi).

Taytan: Giuseppe Marconi; Maman: Annie Jameson.Ñawpa warmi: Maria Cristina Bezzi Scali
(1927-1937). Churinkuna: Maria Elettra.

Alma mater:  

## Suñaykuna
*

## Kaypipas qhaway
* Ankichiy
* Karu qillqay
* Luigi Galvani
* Alessandro Volta
* Carl Ferdinand Braun
* Nikola Tesla

## Hawa t'inkikuna
Carl Ferdinand Braun

**Carl Ferdinand Braun **  sutiyuq runaqa ( paqarisqa Fulda llaqtapi -  wañusqa New York llaqtapi) huk  mama llaqtayuq Pachaykamay yachaq wan wallpariqmi qarqan.

 1909 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Pachaykamaypi).

Taytan: Konrad Braun; Maman: .Ñawpa warmi: .Churinkuna:.

Alma mater: Marburg Yachay Sunturnin.

## Qillqasqankuna
* *Drahtlose Telegraphie durch Wasser und Luft*. Severus, Hamburg 2010, ISBN 978-3-942382-02-1 (reimpreso del original de 1901)
* *Geheimnisse der Zahl und Wunder der Rechenkunst*, con introducción de Hans-Erhard Lessing, rororo 60808, Reinbek, Hamburgo 2000, ISBN 3-499-60808-1

## Suñaykuna
*

## Kaypipas qhaway
* Ankichiy
* Karu qillqay
* Luigi Galvani
* Alessandro Volta
* Guglielmo Marconi
* Nikola Tesla

## Hawa t'inkikuna
Joseph John Thomson

**Joseph John Thomson** sutiyuq runaqa (*  watapi paqarisqa Manchester llaqtapi - †  watapi wañusqa Cambridge (Inlatirra) llaqtapi); huk  mama llaqtayuq Pachaykamay yachaqmi qarqan. 

1906 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Pachaykamaypi Yachaytaqpi).

Taytan: Joseph James Thomson, Maman: Emma Swindells. Warmiː Rose Elisabeth Paget. Churinkunaː George Paget Thomson wan Joan Paget Thomson.

Alma mater:  Owens College in Manchester (Manchester Yachay Sunturnin) wan Trinity College, Cambridge (Cambridge Yachay Sunturnin).

## Kaypipas qhaway
* Michael Faraday
* Ernest Rutherford
* Niels Bohr
* Otto Hahn
* Frederick Soddy

## Hawa t'inkikuna
* Página web del Instituto Nobel, Premio Nobel de Física 1906

* [http://www.biografiasyvidas.com/biografia/r/rutherford.htm
William Henry Bragg

**William Henry Bragg**  sutiyuq runaqa ( paqarisqa Cumberland llaqtapi -  wañusqa London llaqtapi) huk  mama llaqtayuq  Pachaykamay yachaqq mi qarqan.

 1915 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Pachaykamaypi).

Taytan: Robert John Bragg; Maman:  Mary Wood.Ñawpa warmi: .Churinkuna: (?) William Lawrence Bragg.

Alma mater: King William's College wan Trinity College Cambridge Yachay Sunturnin.

## Qillqasqankuna
 

## Suñaykuna
*

## Kaypipas qhaway
* Robert Millikan
* Ernest Rutherford
* Joseph John Thomson
* Niels Bohr

## Hawa t'inkikuna
James Chadwick

**James Chadwick** sutiyuq runaqa (  paqarisqa Bollington llaqtapi -  wañusqa Cambridge llaqtapi) huk   mama llaqtayuq pachaykamay yachaqsi qarqan.

 1935 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Pachaykamaypi).

Niwtrun  (1932 James Chadwick-p wallparisqan)

Taytan: , Maman: .Ñawpa warmi:  .

Alma mater: Cambridge Yachay Sunturnin wan Manchester Yachay Sunturnin. 

## Suñaykuna
* Max Planck Medal 1933.
## Kaypipas qhaway
* Paul Dirac
* Iñuku
* Niels Bohr
* Erwin Schrödinger

## Hawa t'inkikuna
R. Lee Ermey

**Ronald Lee Ermey** sutiyuq runaqa, icha **R. Lee Ermey** (*  paqarisqa Emporia llaqtapi –  wañusqa Santa Monica llaqtapi) huk Ñawikaruy wan kuyu walltaypi aranway pukllaqmi karqan, Hukllachasqa Amirika Suyukunayuq.

## Pilikulakuna

## Suñaykuna

## Qori Globo Suñaykuna

## Sindicatu suñaykuna

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Kuyu walltay (Hukllachasqa Amirika Suyukuna)

## Hawa t'inkikuna

* Ufisyal Web Site
* IMDb: R. Lee Ermey
Alfonso López Trujillo

**Alfonso López Trujillo** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Villahermosa llaqtapi -  †  wañusqa Roma llaqtapi) huk  mama llaqtayuq kathuliku taytakura wan Hatun yaya qarqan.

Medellínpi Uma Hatun yaya (1979-1991)

Taytanː Aníbal López; Mamanː Ester Trujillo.

## Qillqasqankuna

## Kaypipas qhaway
* Kathuliku Inlisya

## Hawa t'inkikuna
* Catholic-hierarchy (inlish simipi)
Dilbert Aguilar

**Dilbert Aguilar** sutiyuq runaqa, ( paqarisqa Jaén llaqtapi - ) huk  mama llaqtayuq takiqmi qarqan. Cumbia piruwpi.

Yachaywasi:  
Taytan:  ; Maman: .Qusan:Churinkuna: (3)  Julia Fernanda

## Takikuna
* Vuela palomita
* Agonía de amor
* Dos corazones
* Ay amor
* Lástima 
* Yo te amo  
* 17 años

## Diskukuna
;**Álbumkuna **
* 2013: *El amor más grande del planeta *

## Kusituy
* "Agua Dulce"
* "Los Chicos Dulce"
* "La Tribu"

## Kaypipas qhaway
* Claudia Portocarrero
* Iván Cruz
* Rossy War
* Ruth Karina

## Hawa t'inkikuna

*Ufisysal Web
* Biografías
Iván Cruz

**Víctor Francisco De La Cruz Dávila** sutiyuq runaqa, icha **Iván Cruz** ( paqarisqa Kallaw llaqtapi - 2023) huk  mama llaqtayuq takiqmi qarqan. Bolero Riy.

Yachaywasi:  
Taytan:  ; Maman: .Warmi:Churinkuna: ()

## Takikuna
* Ajena
* Me dices que te vas
* Vagabundo
* Yo le Doy Gracias a Dios

## Diskukuna
;**Álbumkuna **
* 2015: *El Disco de Oro *

## Kaypipas qhaway
* Ramón Avil̟és
* Johnny Farfán
* Pedro Otiniano
* Anamelba
* Gaby Zevallos
* Los Morunos 

## Hawa t'inkikuna

*Ufisysal Web
Juan Luis Guerra

**Juan Luis Guerra Seijas** sutiyuq runaqa,   (*  paqarisqa Santo Domingo llaqtapi -  ) huk  mama llaqtayuq *[[bachata]]* takiqsi, taki qillqaq, takichaqpas qarqan. 

Taytan: Gilberto Guerra Pacheco; Maman: Olga Seijas Herrero.Warmi: Nora Clementina Altagracia.Churinkuna: Jean Gabriel wan Paulina Guerra.

## Diskukuna

**Álbumes compilatorios**

**Álbumes en vivo**

### Sencillu

### Kulaburasyiunkuna

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Johnny Pacheco
* Daniel Santos
* Celia Cruz
* Willie Colón

## Hawa t'inkikuna
Georges Delerue

**Georges Delerue** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Roubaix llaqtapi - †  wañusqa Los Angeles llaqtapi)  mama llaqtayuq takichaqmi qarqan.

## Rurasqankuna
* .

## Suñaykuna
* Oskar Suñay: *Un pequeño romance* (1979).
## Kaypipas qhaway
* François Truffaut

## Hawa t'inkikuna

* IMDb
James Dean

**James Byron Deann** sutiyuq runaqa ( paqarisqa Marion llaqtapi -  wañusqa Cholame llaqtapi) huk  Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq aranway pukllaqmi qarqan.

Taytan:  Winton Dean; Maman: Mildred Winslow.

## Pilikulakuna

## Suñaykuna

## Aranwa
### Broadway
* *[[See the Jaguar]]* (1953)
* *[[The Immoralist]]* (1954) — basado en André Gide kawsay rikch'a mi.

### Off-Broadway
* *[[The Metamorphosis]]* (1952) — basado en  Franz Kafka kawsay rikch'ami.
* *[[The Scarecrow (aranwa)|The Scarecrow]]* (1954).
* *[[Women of Trachis]]* (1954) — traducido por Ezra Pound.

## Kaypipas qhaway
* Kuyuq wankilli

## Hawa t'inkikuna

* IMDb
Moscow State University

* Moscow State University
* Pictures of Lomonosov Moscow State University
* Moscow State University campus on Google Maps
Arlington National Cemetery

## Hawa t'inkikuna
* Old Potting House, Arlington National Cemetery, Arlington, Arlington County, VA at the Historic American Buildings Survey (HABS)
* Arlington National Cemetery, Old Amphitheater, Arlington, Arlington County, VA at HABS
* Arlington National Cemetery, Sheridan Gate (Center Gateway) (HABS) at arlingtoncemetery.net
* Arlington National Cemetery, Ord-Weitzel Gate, Arlington, Arlington County, VA at HABS
* Arlington National Cemetery at OoO
* Arlington National Cemetery, USS Maine Memorial, Arlington, Arlington County, VA at HABS
* Arlington National Cemetery, Columns & Gates, Arlington, Arlington County, VA at HABS
* Arlington National Cemetery Documentary produced by WETA-TV
* CWGC: Arlington National Cemetery
Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2034

**Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 2034**   (inlish simipi: *FIFA World Cup 2034*, kastilla simipi: *Copa Mundial de Fútbol de 2034*) nisqaqa 2034 watapi  XXV ñiqin Piluta Hayt'ay Pachantin Kupam.

* Atipaq: 
** Piluta hayt'aq: 
** Pukllaykamachiq:  
* Iskay ñiqin: 
* Kimsa ñiqin: 
* Tawa ñiqin:
## Quchukuna
|200px|
## Hawa t'inkikuna
Federico Fellini

**Federico Fellini** sutiyuq runaqa (  paqarisqa Rimini llaqtapi -  wañusqa Roma llaqtapi) huk   Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq kuyu walltay pusaqmi qarqan. 

Taytanː Urbano Fellini; Mamaː Ida Barbiani. Warmiː Giulietta Masina (1943-1993).Churinː Pier Federico -.

## Suñaykuna
* Oskar Suñay 
** 1986 Honorífico Premio en Memoria de Irving Thalberg 
** 1993 *Schindler's List*
** 1998 *Saving Private Ryan*

## Kaypipas qhaway
* Kuyuq wankilli
* El jeque blanco a almas sin conciencia pasa
* Los inútiles (I vitelloni, 1953)
* La strada
* Las noches de Cabiria
* La dolce vita, Julieta de los espíritus
* El Satiricón, Casanova y Amarcord

## Hawa t'inkikuna
* IMDb
* Ufisyal web
Anamelba

**Melba Annie Pinzás Salazar** sutiyuq warmiqa, icha **Anamelba** ( paqarisqa Wanuku llaqtapi -  paqarisqa Paterson llaqtapi) huk  mama llaqtayuq takiqmi qarqan. Bolero nuwya.

Yachaywasi:  
Taytan:  ; Maman: .Qusan: Julio JaramilloChurinkuna: (2) Anamelba del Rocío Jaramillo Pinzás wan Iriana Yelda Quiroz Pinzás.  

## Takikuna
* Aceptaré
* Albricias
* Amor Incomparable
* Está bien

## Diskukuna

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Ramón Avil̟és
* Johnny Farfán
* Pedro Otiniano
* Lucho Barrios
* Gaby Zevallos
* Alci Acosta 

## Hawa t'inkikuna

*Ufisysal Web
Gregorio Casal

**José de Jesús Casillas Rábago ** sutiyuq runaqa, icha **Gregorio Casal**  (*  paqarisqa San Miguel el Alto llaqtapi -  wañusqa Tepatitlán de Morelos llaqtapi) huk  mama llaqtayuq aranway pukllaqmi qarqan.

Taytan:   ; Maman: Warmi:  Maribel Robles. Churinkina: 

## Pilikulakuna
### Kuyu walltay
* *[[Pa' morir nacimos]]* (2002).
* *[[Siete millones]]* (1999).
* *[[El profeta]]* (1999).
* *[[El gatillero de la mafia]]* (1995).
* *[[Me llaman violencia]]* (1989).
* *[[Venganza policiaca]]* (1987).
* *[[Cicatrices del alma]]* (1986).
* *[[Vivir un poco]]* (1985). (TV)
* *[[Principessa]]* (1984).
* *[[Amalia Batista]]* (1983).
* *[[Déjame vivir]]* (1982)
* *[[La pachanga (película)|La Pachanga]]* (1980).
* *[[Pobre Clara]]* (1975).
* *[[El llanto de la tortuga]]* (1975).
* *[[La lucha con la pantera]]* (1974).
* *[[La señora joven]]* (1972).
* *[[Chanoc contra el tigre y el vampiro]]* (1972).
* *[[Tu camino y el mío]]*  (1971).
* *[[Chanoc en las garras de las fieras]]* (1970).
* *[[Muera Zapata... Viva Zapata]]* (1970).
* *[[De turno con la angustia]]* (1969).
* *[[Los Caudillos]]* (1968).
* *[[Por mis pistolas]]* (1968).

### Ñawikaruy rikcha kawsay
 
### Minisiryikuna
 
### Aranwa
 
## Kaypipas qhaway
* Luis Felipe Tovar
* Verónica Castro
* Cantinflas
* Lucía Méndez

## Hawa t'inkikuna

*IMDb
Costa-Gavras

**Konstantinos Gavras** (grisya simipi: Κώστας Γαβράς) sutiyuq runaqa, icha **Costa-Gavras**  ( paqarisqa Athina llaqtapi -  ) huk    mama llaqtayuq kuyu walltay pusaqmi qarqan. 

Taytanː  ; Mamaː . Warmiː Michèle Ray-Gavras (1968-watamanta).Churinkunaː Julie Gavras wan Romain Gavras.

## Pilikulakuna
*1965 : *[[Los raíles de la muerte]]* con Simone Signoret wan Yves Montand
*1967 : *[[Un homme de trop]]* con Charles Vanel wan Bruno Cremer
*1969 : *[[Z (pilikula)|Z]]* con Yves Montand wan Jean-Louis Trintignant
*1971 : *[[La confesión]]* con Yves Montand wan Simone Signoret
*1973 : *[[Estado de sitio (pilikula)|Estado de sitio]]* con Yves Montand wan Renato Salvatori
*1975 : *[[Sección especial]]* con Michael Lonsdale wan Louis Seigner
*1979 : *[[Clair de femme]]* con Romy Schneider wan Yves Montand
*1981 : *[[Desaparecido (pilikula)|Desaparecido]]* con Jack Lemmon wan Sissy Spacek
*1983 : *[[Hanna K]]* con Jill Clayburgh wan Jean Yanne
*1985 : *[[Consejo de familia]]* con Fanny Ardant wan Remi Martin
*1987 : *[[El sendero de la traición]]* con Debra Winger wan Tom Berenger
*1989 : *[[La caja de música]]* con Jessica Lange wan Armin Mueller-Stahl
*1991 : 
** *[[Pour Kim Song-Man]]* con MC Solaar, Sai Sai
** *[[Contre l'oubli]]* codirigido con Chantal Akerman, René Allio
*1993 : *[[Un pequeño apocalipsis]]* con Pierre Arditi, André Dussollier
*1995 : 
** *[[Lumière y compañía]]* codirigido con Lasse Hallström, Abbas Kiarostami
** *[[À propos de Nice, la suite]]* codirigido con Catherine Breillat
*1997 : *[[Mad City]]* con Dustin Hoffman wan John Travolta
*2001 : *[[Amen.]]* con Ulrich Tukur wan Mathieu Kassovitz
*2004 : *[[Arcadia (pilikula)|Arcadia]]* con José Garcia
*2009 : *[[Edén al Oeste]]* con Riccardo Scamarcio
*2012 : *[[El capital (2012 pilikula)|El capital]]* con Gabriel Byrne

## Suñaykuna
* Oskar Suñay 
** Mejor película de habla no inglesaː 1969 *Z*
** Mejor guion adaptadoː 1982 *Missing*

## Kaypipas qhaway
* Kuyuq wankilli

## Hawa t'inkikuna
* IMDb
* Ufisyal web
Juninho Paulista

**Oswaldo Giroldo Júnior** sutiyuq runaqa, icha **Juninho Paulista** ( paqarisqa São Paulo.  - ) huk  mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi qarqan.

## Klubkuna

## Kaypipas qhaway
* Piluta Hayt'ay (Brasil)
* Luís Pereira
## Hawa t'inkikuna
Paterson (New Jersey)

**Paterson** nisqa llaqtaqa, New Jersey suyup, Hukllachasqa Amirika Suyukunapi huk hatun llaqtam. 

## Wiñay kawsay
 -manta kamasqa.
## Allpa saywachi

## Chiriqunuy

## Yachachiy

## Paterson llaqtapi paqarisqa
* Just Blaze,  taki productor
* Rubin Carter, boxeador
* Lou Costello, aranway pukllaq
* Victor Cruz, Piluta USA hayt'ay
* Allen Ginsberg, harawi qillqaq
* John Pizzarelli, jazz kitara
* Frederick Reines,  Nobel suñay
* Frankie Ruiz, salsa takiq
* Mindy Sterling, aranway pukllaq
* Tim Thomas,  isanka rump'uq
* Fetty Wap, Rap taki wan takichaq
* Darryl Watkins, isanka rump'uq

## Hawa t'inkikuna

*  Web site
Peter Shilton

**Peter Leslie Shilton ** sutiyuq runaqa, icha **Peter Shilton**,  (*  paqarisqa Leicester llaqtapi - † ), huk  mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi wan pukllaykamachiq qarqan.

## Klubkuna
## Clubes

## Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa partisipasyunkuna
* 1982
* 1986
* 1990
## Suñaykuna
* 

## Kaypipas qhaway
* Piluta hayt'aq (Inlatirra)
* Bobby Charlton
* Bobby Moore
* Norman Hunter
## Hawa t'inkikuna

* National football teams (inlish simipi)
Terry McDermott

**Terence McDermott** sutiyuq runaqa, icha **Terry McDermott**,  (*  paqarisqa Kirby, Liverpool llaqtapi - † ), huk  mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi wan pukllaykamachiq qarqan.

Churinkunaː Neale, Rachel wan Greg.

## Klubkuna

 
## Suñaykuna
* 

## Kaypipas qhaway
* Piluta hayt'aq (Inlatirra)
* Bobby Charlton
* Bobby Moore
* Norman Hunter
* Peter Shilton

## Hawa t'inkikuna

* Livepool web site (inlish simipi)
Liam Brady

**Liam Brady** sutiyuq runaqa, icha **Chippy**,  (*  paqarisqa Dublin llaqtapi - † ), huk  mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi wan pukllaykamachiq qarqan.

## Klubkuna
### Piluta hayt'aq

 
## Suñaykuna
* 

## Kaypipas qhaway
* Piluta hayt'ay (Ilanda)
*  

## Hawa t'inkikuna

* Arsenal web site (inlish simipi)
Freestyle Script

**Freestyle Script** llaqtaqa font, 1981 runapaqjina Martin Wait. Wakicherqanku yanasapa Freestyle Script kay 1986 runapaqjina. Adobe, ITC, Letraset, publicadores Freestyle Script. Freestyle Script ari 4 wakicherqanku: Regular, Bold, SH Reg Alt, SB Reg Alt.

## Pukyukuna
Cecilia Barraza

**Cecilia Augusta Barraza Hora** sutiyuq warmiqa (*  paqarisqa Lima llaqtapi  - ),  huk  mama llaqtayuq takiqmi.

Taytan: Barraza; Maman: Julia Hora († 2019) 
Aylluy: Carlos Barraza (tura) wan Miguel Barraza (tura).

## Diskukuna
* *Cecilia Barraza* (1971)
* *Cecilia Barraza Ahora*
* *Cecilia Barraza Vol. II*
* *Cecilia Barraza Vol. III* (1977)
* *Yo, Cecilia Barraza* (1981)
* *Alborotando* (1997)
* *Canta y Encanta* (2000)
* *Con Candela* (2001) * y más

## Suñaykuna
* 
## Kaypipas qhaway
* Piruwanu vals
* Augusto Polo Campos
* Oscar Avilés 
* Cecilia Bracamonte
* Edith Barr
* Arturo Cavero
* Tania Libertad
* Eva Ayllón
* Susana Baca
* Betty Missiego
* Armando Manzanero

## Hawa t'inkikuna
Isadora Duncan

Angela **Isadora Duncan**   sutiyuq warmiqa (*  paqarisqa San Francisco llaqtapi -  wañusqa Nice llaqtapi) huk  Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq tusuq qarqan. 

Qusan: Serguéi Yesenin; Jules Grandjouan, André Caplet, Paris Singer, Edward Gordon Craig, Mercedes de Acosta.​Churinkuna: Deirdre Beatrice Craig (1906-1913) wan Patrick Augustus Singer (1910-1913).

## Suñaykuna
* 

## Kaypipas qhaway
* Vanessa Redgrave

## Hawa t'inkikuna

* Web oficial
Benito Pérez Galdós

**Benito María de los DolorePérez Galdós** sutiyuq runaqa  (*  paqarisqa Las Palmas de Gran Canaria llaqtapi -  Madrid wañusqa llaqtapi), huk  mama llaqtayuq qillqaqmi qarqan.

Taytan:  Sebastián Pérez; Maman: Dolores Galdós.

Warmikuna: Lorenza Cobián / Emilia Pardo Bazán. Churinkuna: 
## Qillqasqankuna

## Suñaykuna
 
## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Sinru qillqa: Qillqaqkuna (Ispaña)
## Hawa t'inkikuna
Bono (U2)

**Paul David Hewson**, KBE, sutiyuq runaqa, icha  **Bono**  (*  paqarisqa Dublin llaqtapi - ) huk  mama llaqtayuq *[[U2]]* takiqmi, takina qillqaqmi, takichaqmipas aarqan.

Tayta: Brendan Robert «Bobby» Hewson, Mama: Iris Rankin Hewson. Warmi: Alison Stewart (1982-)Churi: Jordan Joy Hewson (), Memphis Eve Hewson (), Elijah 'Eli' Bob Patricius Guggi Q Hewson () wan John Abraham Hewson ().. 

Yachaywasi:  .

## Diskukuna
### Álbumkuna

## Pilikulakuna

## Suñaykuna

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* The Edge
* Adam Clayton
* Larry Mullen

## Hawa t'inkikuna

* (inlish simipi)
Liam Gallagher

**William John Paul Gallagher ** sutiyuq runaqa, icha  ** "Liam" Gallagher**  (*  paqarisqa Manchester llaqtapi - ) huk  mama llaqtayuq *[[Oasis (kusituy)|Oasis]]* takiqmi, takina qillqaqmi, takichaqmipas aarqan.

Taytan:  Tommy, Maman: Peggy . Warmi: Patsy Kensit (1997-2000) / Nicole Appleton (2008-2013) Churi: 	Molly, Lennon, Gene wan Gemma Gallagher. 

Yachaywasi:  .

## Diskukuna
### Álbumkuna

 
## Suñaykuna

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Beady Eye
* The Rain
* Noel Gallagher

## Hawa t'inkikuna

* Ufisyal web (inlish simipi)
Richard Feynman

**Richard Phillips Feynman** sutiyuq runaqa ( paqarisqa Manhattan llaqtapi -   wañusqa Los Angeles llaqtapi) huk  Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq pachaykamay yachaqmi qarqan.

 1965 llaqtapi Nobel suñaytas chaskirqan (Nobel Suñay Pachaykamaypi). Julian Schwinger wan Sin-Itiro Tomonaga.

Tayta: Arthur Melville Feynman, Mama: Lucille Phillips.Warmikuna: Arline Greenbaum (1942-1945) / Mary Louise Bell (1952-1956)1 / Gweneth Howarth (1960-1988).Churinkuna:	Carl wan Michelle.

Alma mater: MIT 

## Kaypipas qhaway
* Nobel Suñay
* Albert Einstein
* Burton Richter 
* Baruch Samuel Blumberg

## Hawa t'inkikuna
Pat Jennings

**Pat Jennings** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Newry llaqtapi -  ) huk  mama llaqtayuq  piluta hayt'aqmi qarqan.

## Klubkuna

## Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa parisipasynkuna
* Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1986

## Suñaykuna
### Mama llaqta kampiunatukuna

### Mamallaqtapura kampiunatukuna

### Individual suñaykuna
 
## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Piluta hayt'ay (Chinchay Ilanda)
* George Best

## Hawa t'inkikuna
* [
Silvio Piola

**Silvio Piola** (*  paqarisqa Robbio llaqtapi -   paqarisqa Gattinara llaqtapi) huk  mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi qarqan.

## Klubkuna
### Como futbolista

## Suñaykuna
### Mama llaqta Kampiunatukuna

### Mamallaqtapura kupakuna

## Kaypipas qhaway
* Piluta hayt'aq (Italya)

## Hawa t'inkikuna
* Estadísticas Silvio Piola RSSSF
Pedro Claver

**San Pedro Claver **,   Pere Claver Corberó sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Verdú llaqtapi - †  wañusqa Cartagena llaqtapi) huk   mama llaqtayuq kathuliku santu qarqan.

9 ñiqin tarpuy killapi San Pedro Claver raymi p'unchawninmi.

Taytan: Pedro Claver y Mingüella; Maman: Ana Corberó. 

## Kaypipas qhaway
* Kathuliku inlisya
* Laura Montoya

## Hawa t'inkikuna
Roberto Moll

**Roberto Moll Cárdenas** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Lima llaqtapi  -  ) huk  mama llaqtayuq kuyu walltaypi aranway pukllaqmi qarqan.

Taytan:  Moll; Maman: Cárdenas.Warmi: Carmen Padrón, Churi: Natasha Moll.

### Aranway
* *Bolívar* (1985) como Simon Bolívar  
* *[[El Rey Lear]]* (2001) - Teatro Municipal de Lima
* *Bolívar: La gloria de un general* (2009) como Simon Bolívar
* *Allende* (2011-2012) como Salvador Allende - Teatro Municipal de Valencia
* *[[Drácula]]* (2012) como Van Helsing - Teatro La Plaza

### Ñawikaruy
* *Carmín* (1984) como Mariano Tovar
* *[[Cristal (telenovela)|Cristal]]* (1985) como Darío Valmore
* *Zana* (1986)
* *[[Selva María]]* (1988) como Andrés
* *[[Señora (telenovela venezolana)|Señora]]* (1988) como Arturo
* *[[Abigaíl (telenovela)|Abigaíl]]* (1988) como Álvaro
* *Alondra* (1989)
* *[[El desprecio (telenovela de 1991)|El desprecio]]* (1991)
* *[[Por estas calles]]* (1992) como Mauro Sarria Vélez
* *[[Kassandra]]* (1992) como Manrique Alonso
* *[[El desafío (telenovela)|El desafío]]* (1995) como Aquiles Hurtado
* *[[Obsesión (telenovela de 1996)|Obsesión]]* (1996) como Elías Ventura-Miller.
* *La noche* (1996) como Alejandro Molina
* *[[Leonela, muriendo de amor]]* (1997) como Joaquín Machado
* *[[Reina de corazones (telenovela venezolana)|Reina de corazones]]* (1998) como Odilo Santos
* *[[María Emilia, querida]]* (1999) como Esteban Briceño
* *[[Hay amores que matan (telenovela)|Hay amores que matan]]* (2000) como Pancho Tejedor
* *[[Mis 3 hermanas]]* (2000) como Jacinto Estrada / Jaime Contreras 
* *[[La soberana (telenovela)|La soberana]]* (2001) como Don Víctor Quintana
* *[[La mujer de Judas (telenovela venezolana)|La mujer de Judas]]* (2002) como Buenaventura Briceño
* *[[Amor descarado]]* (2003) como Camilo Fuentemayor
* *[[¡Anita, no te rajes!]]* (2005) como Abelardo Reyes
* *[[El cuerpo del deseo]]* (2005) como Walter Franco
* *[[Te tengo en salsa]]* (2006) como Salvatore Perroni
* *[[El clon (telenovela de 2010)|El clon]]* (2010) como Augusto Albieri
* *El enano* (2010) como "Papá Pitufo"
* *[[Al fondo hay sitio]]* (2014-2016) como Alejandro Flores
* *[[Cumbia pop (serie peruana)|Cumbia pop]]* (2017-18) como Lucío Santana
* *[[Lazos de amor (telenovela peruana)|Lazos de amor]]* (2017-18) como Aníceto

### Kuyu walltay
* *Luna llena* (1991) como Pedro.
* *Dragones: destino de fuego* (2006)
* *Por un polvo* (2008) como Ray.
* *[[Cielo oscuro]]* (2012)  
* *[[La planta insolente]]* (2017) como Cipriano Castro

## Suñaykuna
*  
## Kaypipas qhaway
* Rosa Wunder
* Martha Figueroa
* Edgar Guillén

## Hawa t'inkikuna
* IMDb (Kastilla simipi)
Edgard Guillén

**Edgar Maximiliano Guillén Mendoza** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Ariqipa llaqtapi - ) huk  mama llaqtaq aranway pukllaqmi qarqan.

Taytan:  Guillén ; Maman: Mendoza.

### Aranway
*  Carné de identidad"
* "Chejov"
* "Verano y Williams"
* "Emily"
* "La voz humana"
* "La locura de la señora Bright"
* "Ricardo III"
* "Fausto".

## Suñaykuna

## Kaypipas qhaway
* Ricardo Blume
* Rosa Wunder
* Roberto Moll
* Martha Figueroa
* Luis Álvarez Torres

## Hawa t'inkikuna
* Teatro en casa (Kastilla simipi)
Rosa Wunder

**Rosa Victoria Wunder Peralta** sutiyuq warmiqa (*  paqarisqa Kallaw llaqtapi -  wañusqa Lima llaqtapi) huk  mama llaqtayuq aranway pukllaqmi qarqan.

Taytan:  Wunder ; Maman: Peralta. 

Qusankuna:  .Churin: Gustavo Bueno

### Aranway
*  

### Ñawikaruy
*La Fábrica (1972)
* *Estación de amor* (1974)
* *Cosas del amor* (1998)
* *Milagros* (2001)

## Suñaykuna

## Kaypipas qhaway
* Ricardo Blume
* Luis Álvarez Torres
* Martha Figueroa
* Edgar Guillén
* Hernán Romero
* Enrique Victoria

## Hawa t'inkikuna
*