open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Grand Theft Auto V

***Grand Theft Auto V*** (icha **GTA V** utaq **GTA 5**) nisqaqa 2013 watapi ruway-chinkaykachay pukllami, Rockstar Northpa wiñarichisqan, Rockstar Gamesp kacharisqan. Kayqa qanchis kaq qullana yaykuymi ''Grand Theft Auto'' sinruchapi, 2008 watapi *[[Hatun Suwakuy Auto IV|Grand Theft Auto IVta]]* qatispa, chunka pichqayuq kaq rak'in llapanpi. San Andreas llaqtap ñukña suyun ukhupi churasqa, Qulla Californiapi sayasqa, sapallan pukllaq willakuyqa kimsa pukllapi ñawpaq kaq pukllaqkunatam qatipan —huwilakusqa qullqi wasi suwa Michael De Santa, k'ikllupi waykakuq Franklin Clinton, hinallataq millachiqta ranqhaqhinaspa illapa kallpaq Trevor Philips — chaymanta suwakuykunata ruwayta munasqankutapas waqlliq kamachiqkuna kamakawsachiqpa, atiyniyuq huchasapakunap mat’ipasqan. Kicha pachap ch'antasqanqa pukllaqkunatam San Andreaspa qhispisqalla pampankunapi, Los Santos llaqtapipas, Los Angeles llaqtapi sayasqa, mana hark'asqa puriyta saqin.

## Hawa t'inkikuna

* Tukri webp'anqa
Battlefield 2042

***Battlefield 2042*** nisqaqa huk 2021 watapi ñawpaqkaq-runa illapaq, DICEpa wiñarichisqan, Electronic Artspa uyaychasqan. Chunka iskayniyuq hatun rak'inmi *[[Maqanakuy pampa (video pukllay serie) .|Battlefield]]* sincruchapi, 19 ñiqin inti raymi killa 2021 watapi kacharisqa, PlayStation 4, PlayStation 5, Windows, Xbox One, Xbox Series X/S nisqapaqpas. Mana ñawpaq pukllakunahinachu chay sinruchapi, *Battlefield 2042* nisqaqa achka pukllallam, manam huk-pukllaqllapaq kampañayuqchu. Chayqa yanapakunmi chimpa-patapatapi pukllaypaq, huk ñawpaq kaq sinruchapi. *Battlefield 2042* chaqrusqa qhawaykunata chaskirqan k'amiqkunamanta chaymanta huk mana allin chaskiyta pukllaqkunamanta allwiyasqa sasachakuyninkunarayku, mana ruwanakunayuq, chaymanta wakin waktaqyachiykuna pukllapukllaypi. Kay pukllaqa manam Electronic Artspa rantiy suyakuyninta hunt'arqanchu.

## Hawa t'inkikuna

* Tukri webp'anqa
Fortnite

***Fortnite*** *icha *'Hurnayit** **ñisqa**qa'' [[Internet kuyuq rikch'a puklla|intirnitpi wiryu puklla]], puklla pata ima [[Epic Games|Epic Gamespa]] ruwasqan, 2017 watapitaq qallarichimusqa. 

Kimsa sapaq pukllap kanankuna niraqkunapi tiyan mayqinkunachus wakhinamanta kikin sapsi pukllapukllayta chanta [[Puklla kuyuchina|puklla kuyuchinata]] qunakunku: ''[[Fortnite maqanakuy Royale nisqa|Fortnite Battle Royale]]'', huk yanqalla-pukllanapaq [[Battle royale (kuyuq rikch'a puklla)|maqanakuy qhapaq puklla]], puklla, puklla maypichus 100 pukllaqkunakama maqanakunku qhipa runa sayaq kananpaq; **', huk yanapakuq skibidi pukara hark'akuy-illapaq hinaspa kawsayana puklla maypi tawa pukllaqkama sumpi-hina kawsaqkunawan maqanakunku hinaspa imakunatapas hark'anku tuqllakunawan hinaspa pukaraykunawan ruwachayta atisqankuwan; hinaspa *[[Fortnite Creativo nisqa|Fortnite Creative]]*, chapyiri pukllaqkunaman rizq’ler kacharichiyta qunku pachakunata, maqanakuy kanchakunatapas kamanankupaq.
Escape from Tarkov

***Escape from Tarkov*** nisqaqa huk achka-pukllaqpaq taktikamanta ñawpaqkaq-runa illapaq kuyuq rikch'a pukllam, Windowspaq Battlestate Gameswan wiñarichikusqan. Kay pukllaqa Norvinsk suyupi qillqasqam, chaypim iskay sapallapaq awqapuri qhuyu ruruchikuna (Huñusqa waqaychana "USEC"wan Battle Encounter Assault Regiment "BEAR") awqanakuy ruwakuchkan. Pukllaqkuna "raidkuna: qallariy" sutiyuq atipanakuykunaman hukllawakunku, chaypi huk pukllaqkunawan punqukunawanpas llipiyrayku maqanakunku, kawsanankupaq, ayqiyta munaspa.

## Hawa t'inkikuna

* Tukri webp'anqa
PUBG: Battlegrounds

***PUBG: Battlegrounds*** (ñawpa suti: ***PlayerUnknown's Battlegrounds***) nisqaqa PUBG Studiospa wiñarichisqan, Kraftonpa mast'arisqan huk battle royale pukllam. Kay pukllaqa, Nihunmanta *[[Battle Royale (pelicula) nisqa.|Battle Royale]]* (2000) kuyuq walthamanta yuyaychasqa, ñawpaq modkunamantam (waknachay), Brendan "PlayerUnknown" Greene wak pukllakunapaq kamasqan, chaymantataqmi mast'arisqa sapallan pukllaman Greenepa kamaq pusasqan. *[[PUBG Universo nisqa|PUBG Universe]]* sinruchapi ñawpaq kaq pukllam.

## Hawa t'inkikuna

* Tukri webp'anqa
Dead by Daylight

***Dead by Daylight*** nisqaqa huk internetpi tutri achka-pukllaqpaq kawsayana manchachikuq pukllam, Kanatamanta Behavior Interactive wallpariyukhup wiñarichisqan. Huk-tawap-awqan pukllam, huk pukllaqmi Wañuchiq llamk'ayta hap'in, tawataq Kawsayaqhina pukllan; Wañuchiqqa sapa Kawsaq runatam arpay karkunakunapi k’aspichanan, Chiqa kay sutiwan riqsisqa millay munakuq kallpata thasnunanpaq, Kawsaq runakunañataqmi mana hap'isqa kananku hinaspa lluqsiy punkukunata kallpanchananku, kuska llamk'aspanku pichqa mirachiqkunata allichanankupaq. Ñawpaq runasimikunawan kuska, pukllaqa phrankisyakunamanta runasimikunata, churanakunatapas lisinsiyata qun, ahinataq *[[Elm callepi huk pesadilla (franquicia) .|A Nightmare on Elm Street]]*, *[[Titanman atacay|Attack on Titan]]*, *[[TV cripta nisqa|Crypt TV]]*, *[[Millay Wañusqa|Evil Dead]]*, *[[Halloween (franquicia) nisqa.|Halloween]]*, *[[Infierno huñuq (franquicia) .|Hellraiser]]*, *[[Iron Maiden]]*, *[[Lluq'i 4 Wañusqa (franquicia) .|Left 4 Dead]]*, *[[Oso travieso|Naughty Bear]]*, *[[Nicolas Cage]]*, *[[Resident Evil]]*, *[[The Ring (franquicia) nisqa.|Ringu]]*, *[[Saw (franquicia) .|Saw]]*, *[[Upallalla Urqu|Silent Hill]]*, *[[Slipknot (banda) nisqa.|Slipknot]]*, *[[Mana riqsisqa Cosas|Stranger Things]]*, *[[Texas llaqtapi Motosierra wañuchinakuy (franquicia) .|The Texas Chainsaw Massacre]]* ima.

## Hawa t'inkikuna

* Tukri webp'anqa
Antañiqiq illawachiy

Willanakuykunapi icha antañiqiq llikachakunapi, huk llikachap **illawachiynin, kamarichiynin** icha **wakichiynin**qa sapa llamk'aqpa hukakyninkunap churasqa kayninmantam riman, imayna kayninmanhina, yupayninmanhina, hatun kayninkunamanhina. Sapa kuti, illawachiyqa sinchikaq, llamp'ukaq, takyaq llamp'ukaq, chaymanta qillqayhallch'ay akllanapaq. Wasimusikanwan kuska, antañiqiq llikachap illawachiy ruway atiyninta, allin llamk'aykachaynintapis chayan.
Fedor Yemelianenko

**Fedor Vladimirovich Yemelianenko** (Phiwthur Imilyaninku nisqa runa) (Rusya simipi: Емельяненко, Фёдор Владимирович*; <span title="Russian-language text">Yemelyanenko,</span> **Fyodor Vladimirovich*; paqarisqa 28 ñiqin Tarpuy killa 1976 watapi) huk Rusyamanta kawpaq, ñawpaq puruhisyunal chaqrusqa takanakuy kapchiykuna (MMA), sampu ruwaq, yuru ruwaq. Yemelianenkoqa PRIDE Llasaq llasa kaypa apunmi karqan 2003 watamanta 2007 watapi tantanakuypa wisq'akunankama, tawa kuti maqanakuy sampu tiksimuyuntinpi atipaq, iskay kutitaq Rusya kawsayllaqtap yuri anta wallqa hap'iq, wak atipanakuykunapi, yupaychaykunawanpas. Hinallataqmi RINGS, Strikeforce, M-1 Global, Rizin, Bellatorpipas atipanakurqan, aswan riqsisqa takanakuqhinam qhawasqa, mana hayk'appas UFC (Ultimate Fighting Championship) nisqapi atipanakuq. Yemelianenkoqa tukuy pachamanta aswan hatun MMA takanakuqkunamanta hukninmi, sapa kuti 2003 watamanta 2010 watakama llasaq llasa kay takanakuqmi karqan, 2000 watakunapi aswan allin takanakuqmi. Yemelianenkop llamk'ayninqa Rusyapi MMA pukllayta ancha riqsisqa kananpaqmi yanaparqan, Nihun, Chinchay kuriya, Hukllachasqa Amirika Mamallaqtakunapi, tiksimuyuntinpipas ancha riqsisqa kaptin.

## Pukyukuna
XDefiant

***XDefiant*** (ñawpa suti: ***Tom Clancy's XDefiant***) nisqaqa huk ñawpaqkaq-runa illapaq kuyuq rikch'a pukllam, Ubisoft San Franciscop wiñarichisqan, Ubisoftpa uyaychasqan. *XDefiant* kunan wiñarichiypi kachkan, hamuq pachapi PlayStation 4, PlayStation 5, Xbox One, Xbox Series X/S, Windowspipas kacharinanpaqmi churasqa kachkan.

## Hawa t'inkikuna

* Tukri webp'anqa
DayZ

***DayZ*** nisqaqa achka-pukllaqpaqlla kawsayana kuyuq rikch'a pukllam, Bohemia Interactivepa wiñarichisqan, kacharisqanpas. Kayqa sapallan pukllam *[[ARMA 2.|ARMA 2paq]]* kikin sutiyuq modpi sayasqa. Pichqa wata Windowspaq ñawpaq yaykuy pachata qatispa, pukllaqa 2018 watapi qhapaq raymi killa turkilla kacharirqa, chaymanta Xbox Onepaq, PlayStation 4paq ima 2019 watapi kacharirqa.

## Hawa t'inkikuna

* Tukri webk'iti
Arma 3

***Arma 3*** nisqaqa huk kicha pacha sullull kaypihanachaypi-sayasqa awqapuri qhuyu uksachisqa illapaq kuyuq rikch'a pukllam, Bohemia Interactivepa wiñarichisqan, Steam rak'iy patapatawanlla kacharisqa. ''Arma'' sinruchapi kimsa kaq hatun yaykuymi, pusaq kaq rak'inmi tukuy sinruchapi. *Arma 3* Microsoft Windowspaq 12 ñiqin tarpuy killa 2013 watapi kacharirqan, macOSpaq, Linuxpaqpas 31 ñiqin anta situwa killa 2015 watapi.

## Hawa t'inkikuna

* Tukri webp'anqa

## Pukyukuna
Phone Link

**Phone Link** icha **Telefonoman tinkiy** (ñawpa suti: **Your phone**), huk Microsoftpa wiñarichisqan ruwachina, Windows 10, Windows 11 PCkunaman ima, Android, iOS q'illaysapakunamanta ima t'inkinapaq. Huk PCman 2000 aswan qhipa lantikunaman huk t'inkisqa karurimanapi yaykuyta atikun, SMS willanakunata apachiyta, chaymanta karurimana waqyay ruwayta. Windows 10 Pawqarwara killa 2018 Kunanchay (1809) kaqmanta hukninhina, saqina Phone Companion ruwachinata t'ikrarqan. Phone Link llamk'achiyta atikunman huk Android q'illaysapa qhawanapampata lirpu ruwanapaq; ichaqa kay imayna kanan kunanqa akllasqa q'illaysapakunallapi tiyan chaymanta Windows qarana ñawpaqmanta churasqa T'inkiwan. Kay app huk chakasqa q'illaysapa kikincha chaymanta k'askachiy ruwayniyuqtaq mayqinchus ruwaqkuna kikinchasqa qillqata chaymanta rikch'akuna q'illaysapakunapura apachiyta atinku kikin kikincha chaymanta k'askachiy llalliq sapa q'illaysapapi llamk'achispa.

## Pukyukuna
KDE Connect

**KDE Connect** nisqaqa huk achka-patapatapi ruwachina KDEwan wiñarichisqa, mana yawirkayuq willanakuykunata chaymanta willakuta q'illaysapakunapura k'iti llikakunapi t'inkiyta yanapan. KDE Connect achka Linux Rak'iykunap hallch'anawasinkunapi chaymanta F-Droid, Google Play Rantinwasi Androidpaq tiyan. Sapa kuti, rak'iykuna KDE Connect KDE Plasma hamp'araq wak kaqninninkupi huñunku. KDE Connect GNOME hamp'ara muyuriq-pachapi GS Connecthina musuqmanta tarpusqa, mayqinchus Gnome Extension Storemanta tariyta atikun.

## Pukyukuna
Mortal Kombat

***Mortal Kombat*** nisqaqa huk willanakuy chawpin pharankisyam, takanakuy kuyuq rikch'a pukllakunapi chawpichasqa, ñawpaqta Midway Gamespa 1992 watapi wiñarichisqan.
League of Legends

***League of Legends*** (***LoL***) nisqaqa 2009 watapi achka-pukllaqpaq internetpi awqanakuy kancha kuyuq rikch'a pukllam, Riot Gamespa wiñarichisqan, kacharisqanpas. *[[Ñawpa runakunamanta harkakuy|Defense of the Ancientsmanta]] yuyaychasqa*, huk *[[Warcraft III: Chaos nisqap kamachiynin|Warcraft IIIpaq]]* qampallan saywiti, Riotpa kamaqninkunaqa sapallan pukllata kikin rikch'a layapi wiñachiyta munarqanku. 2009 wata Pawqarwara killapi kacharisqanmanta pacha, League of Legends*qa* yanqalla-pukllanapaqmi karqan, rantiypaq pukllanakap qampallanchayninwantaq qullqichasqa. Pukllaqa Microsoft Windowspaqmi, macOSpaqpas.

## Hawa t'inkikuna

* Tukri webp'anqa
The Elder Scrolls

***The Elder Scrolls*** nisqaqa huk willanakuy chawpin pharankisyam, ruway piruri-pukllay kuyuq rikch'akunamanta, ñawpaqta Bethesda Game Studiospa wiñarichisqan, Bethesda Softworkspa uyaychasqan. Kay sinruchaqa kicha-pachapi qhispihina-rikch'aq pukllapukllaymantam riman. *[[Kurakpa Rollos III: Morrowind|Morrowind]]*, *[[Kurakpa Rollos IV: Qunqay|Oblivion]],* *[[Kuraq Kuraq Rollokuna V: Skyrim|Skyrim]]* ima llapanku achka qhatukunamanta Game of the Year nisqa suñaykunata chaskirqanku. Kay sinruchaqa tiksimuyuntinpi 58 hunumanta aswan kikinchakunatan ranqharqanku.

## Hawa t'inkikuna

* Tukri webk'iti

## Pukyukuna
The Legend of Zelda

***The Legend of Zelda*** nisqaqa huk ruway-chinkaykachay puklla pharankisyam, Nihunmanta puklla ch'antaq Shigeru Miyamotopa, Takashi Tezukapa ima kamasqan. Ñawpaqtaqa Nintendopa wiñarichisqanmi, kacharisqanpas, wakin apaychanapaq qullqi quykuna, musuqmanta kacharisqakuna Flagship, Vanpool, Grezzokunamanpas hawaman qusqa kaptinpas. Pukllapukllayqa ruway-chinkaykachay chaymanta ruway RPG pukllakunap nipankunata churan.
Tekken 7

Tekken 7 (Nihun simipi: 鉄拳7) nisqaqa huk takanakuy pukllam, Bandai Namco Entertainmentpa wiñarichisqan, kacharisqanpas. Tekken sinruchapi qanchis kaq hatun, isqun kaq llapan qullqi quymi. Pacha puquy killa 2015 watapi Tekken 7 tilinkunapaq kacharirqa. Huk musuqchasqa tilin niraq, Tekken 7: Fated Retribution, Chakraqunakuy killa 2016 watapi kacharirqa, chaymanta mast'arisqa winanata rikuchin musuq mit'akuna, pachakuna, imakuna chaymanta pukllana kaqkuna. Wasi niraqkuna PlayStation 4, Windows, Xbox Onepaq Hawk'aykuski killa 2017 watapi kacharisqa Fated Retributionpi ruwasqa karqa.

## Pukyukuna
Asphalt 9: Legends

**Asphalt 9: Legends** nisqaqa huk atipanakuy video pukllaymi , Gameloft nisqap rurasqan, Asphalt nisqa siq'isqa pilikulap rakin hina lluqsichisqan. 26 ñiqin pawqar waray killapi 2018 watapi iOS nisqapaq Philipinakunapi llamp'u qallariy hina lluqsirqan, 25 ñiqin inti raymi killapitaq chay wata kikin pachantinpi.

Asphalt 9: Legends nisqapiqa 200 awtukuna kanman.
## Kitikuna
* San Francisco (California) (San Francisco)
* Iskutusuyu (Scotland)
* Himalaya (Himalayas)
* Ruma (Rome)
* Shanghai (Shanghai)
* Qahira (Cairo)
* Hukllachasqa Amirika Suyukunamanta Chawpi Kunti (U. S. Midwest)
* Chawpi Awya Yalap Wat'a qutu (The Caribbean)
* Ōsaka (Osaka)
* New York (New York)
* Nevada (Nevada)
* Auckland (Auckland)
* Buenos Aires (Buenos Aires)
* Kalallitsuyu (Greenland)
* Paris (Paris)
* Toscana (Tuscany)
* Nurwikha (Norway)
* Sinqapur (Singapur)
* Chicago (Chicago)
* San Diego (California) (San Diego)
* Inriya (India)
Asphalt Street Storm

**'Asphalt Street Storm**' nisqaqa Asphalt nisqa seriepi kimsa kaq spin-off nisqa , chunka tawayuq kaq rakinmi karqan. Chayqa aguantay atipanakuypi churasqa karqan, CSR Racing serieman rikch'akuq, chaymi huk ñawpaq qullqi quykunamanta t'aqakun, Windows ruwanakuna tiendakunamanta 26 ñiqin inti raymi killapi hurqusqa karqan, chaymanta IOSmanta Androidmanta 31 ñiqin disimri killapi chay watallapi.

Asphalt Street Storm nisqa ñankunaqa kaymi:

Nueva York (16 kallpay).

Paris (20 profesional carreras).

Hong Kong (20 kallpay).

Asphalt Street Storm nisqa pukllay layakunaqa kaymi:

normal razakuna.

Sapaqchasqa irqikuna.

Sapa punchaw Carro Prueba.

ligas estacionales nisqakuna.

Ch'aqwaypi Kampeonkuna.

Asphalt Street Storm nisqapi atipanakuy ñankunaqa kaymi:

Modo Desafío (Apuestas nisqa atichisqa) .

4J carrera modo: Kay modopiqa 4 pukllaqkunam huklla carrerapi participarqaku.

Asphalt Street Storm nisqa awtukunaqa kaymi:

Subaru BRZ

Ford Fiesta ST

Dodge Dart GT

Chevrolet Nova 350 SS Coupé

Renault Clio R.S. 220 Trophy EDC
Asphalt Xtreme

**'Asphalt Xtreme**' nisqaqa Gameloft nisqap rurasqan video pukllaymi, Asphalt nisqap chunka kimsayuq rakiyninmi, chaymanta nisqa saga nisqap ñawpaq kaqninmi, natural terreno nisqapi tarikuq. 27 ñiqin inti raymi killapi 2016 watapi iOS kaqpaq, 29 ñiqin inti raymi killapi Android kaqpaq, 3 ñiqin inti raymi killapi Windows 10 kaqpaq lluqsirqan.

Pukllayqa rally carrokuna, monstruo camionkuna, rit'iyuq, allpa purina ñankunayuqmi. Pukllaypa rikuy interfaznin, k'uchuyuq kamara qhawaynin, antawakunap ruwayninpas MotorStorm video pukllay serieman sinchi rikuy rikch'aynintam apamun.

Kimsa chunka pichqayuq licenciayuq awtukuna qallariypi Asphalt Xtreme kaqpi kan, chaymanta kimsa chunka hukniyuq awtukuna yapasqa musuqyachiykunawan. Carrokunaqa pichqa clasekunapim, qanchis categoríakunapim rakisqa kachkanku, chaymantam ruwayninkuqa Rank nisqa ruwaywan tanteasqa karqa, chaytaqa "Asfalto 8" nisqamanta aparqaku. Kay antawakunaka:

Focus RS

X-18 Intimidator

Defender

U 4023

Silverado 2500HD Monster

Pukllay lluqsiptin chaypi kaq kitikunaqa karqan Gobi ch'in pampa, Phuket (Tailandia), Nilo mayu wayq'o (Egipto suyupi), Svalbard, Detroit ima. Kimsa huk kitikuna yapasqa karqan musuqyachiykunamanta huknin hina. Chaykunan Alpes (Francia), Coachella wayq'o (Californiapa urayninpi) Nepalpas.

Kunankamaqa videojuego nisqapiqa hatun lista takikunam kachkan, chaypim resaltanku qaqa hinaspa electrónico nisqa género nisqakunata.17

Asphalt Xtreme nisqap takiyninpiqa Rise Against , Eagles of Death Metal , Finger Eleven , Nothing But Thieves , The Dead Weather , Barns Courtney , Wavves , Cage the Elephant , Drenge , Battle Tapes , Ratatat , Monster Truck , DJ Tiësto , Swanky nisqa artistakunam Tunes y muchas más.
Wagner Qutu

**Wagner Qutu** (Rusya simipi: Группа Вагнера; *Gruppa Vagnera*), **PMC Wagner** tukri sutiwan riqsisqa (Rusya simipi: ЧВК «Вагнер»*; ChVK «Vagner»*;** Wagner Sapallapaqyachisqa Awqapuri Ruruchi&#x27;), huk Rusyamanta kuskan-awqapuri tantanakuymi. Huk sapallapaqyachisqa awqaqpuri ruruchihina (PMC) hamut'asqa, huk mink'asqa aruqkunap llikan hinallataq huk Yevgeny Prigozhinpa *de facto* sapallapaqyachisqa awqaqpurin, huk qhatuq runa ñawpaq Rusya umalliq Vladimir Putinwan ancha t'inkisqa. Rusyap hañasyachikuqninkunata yanapaspa llamk'an, Rusymanta Hark'anakuypa Kamachiqkuna wasinmanta llamk'a q'illaykunata chaskikun, Rusymanta Hark'anakuypa Kamachiqkuna wasinpa ukhunay tiksinkunatam yachachinapaq llamk'achirqan. Kikin Wagner Qutu mana yuyay yachaywan purichisqa kaptinpas, nipankunaqa musuq-Naziywan, karu-paña kawpaywanpas t'inkisqam karqan.

## Pukyukuna
Rocket League

***Rocket League*** nisqaqa huk antawapi papawki hayt'ay kuyuq rikch'a pukllam, Psyonixpa wiñarichisqan, uyaychasqanpas. Pukllaqa ñawpaqta PlayStation 4paq, Windowspaqpas 2015 wata Chakraqunakuy killapi kacharirqan, Xbox Onepaq chaymanta Nintendo Switchpaq apamukuna qhipaman kacharisqa. 2016 wata Chakraqunakuy killapi, 505 Gamesqa PlayStation 4paq, Xbox Onepaqpas aychapi qhatuy laya rak'iyta qallarirqan, Warner Broswan. Interactive Entertainment chay ruwaykunata hap’ispa 2017 wata tukukuykama. macOSpaq chaymanta Linuxpaq niraqkunapas 2016 watapi kacharisqa, ichaqa yanapakuyninku internetpi qaranakunankupaq 2020 watapi urmachisqa karqa. Kay pukllaqa 2020 watapi Sitwa killapi yanqalla-pukllanapaqmi rirqan.

## Hawa t'inkikuna

* Tukri webk'iti
Gustavo

*Gustavo Bueno
*Gustavo Cerati
*Gustavo Santaolalla
*Gustavo Jiménez
*Gustavo Díaz Ordaz
*Gustavo Mohme
*Gustavo Noboa
*Gustavo "Hit" Moreno
*Gustavo Rojas Pinilla
*Gustavo Rojo
*Gustavo Adolfo Bécquer
*Gustavo Gutiérrez
*Gustavo Grondona
Pitsa

**Pitsa** (Italya simipi: pizza) nisqaqa huk Italiamanta hamuq mikhunam, aswantaqa p'alta muyu, llañu tiksiyuq, p'uchquyuq tiriyu sankhumanta, chilituwan, kisuwan, achka kutitaq imaymana wak imayaykunawan (ahinataq imaymana aycha t'iqi, chuqi challwa, k'allampa, ch'uñu, uliw, verdurakuna, aycha, khichi hamun, hukkunapas), chaymantataq ancha q'uñipi yanusqa, ñawpaqmanta pacha yantamanta p'ukurupi.

## Pukyukuna
Lemmy (llamp'ukaq)

**Lemmy**qa yanqalla, kicha-pukyu ima software sapallanmanta-qurpachasqa qutukawsay willaykuna huñusqata chaymanta rimanakuy huñunakuywasikunata purichinapaq.

## Hawa t'inkikuna

* Tukri webp'anqa

## Pukyukuna
Asphalt Nitro

Asphalt Nitro nisqaqa Asphalt saga nisqap chunka iskayniyuq rakinmi, Gameloft nisqap rurasqan, rakisqan atipanakuy pukllaymi. Chayqa Asphalt seriemanta huk spin-off nisqa, 2013 watapi hatun lluqsisqa Asphalt 8: Airborne nisqamanta. Androidpaq sapalla, Asphalt Nitro oficialmente lluqsirqa 13 ñiqin qhulla puquy killapi 2015 watapi, Beta hamut'ay 15MB llasan, ñawpaq hamut'ay 25MB, musuq hamut'ay 35MB. Asphalt Nitro hatun allichayta ruwarqa noviembre killapi 2015 watapi, chaymanta huk mana qullqiyuq Play Store lluqsichiy, VIP sistemakuna yapasqa, chaymanta huk clasepi awtukunap hatun limitekuna qanchisman yapasqa. Imaynan iskay carrokuna Asphalt 8wan Asphalt Nitrowan cambiasqa karqan hina: Ford Shelby GT500 pukllaypi llamk'achisqa kunan 2013 watapi llamk'achisqa 2010 watapi llamk'achisqa Jaguar F-Type R pukllaypi llamk'achisqa AWD coupe modelo nisqap rantinpi modelo convertible nisqa.

Huk rikchaq carrokunam kan akllanapaq. Kay lista rakisqa kachkan clase D, C, B, A, S. Manam kichayqa necesariochu (excepto Lykan HyperSport chaymanta McLaren F1) chiqap qullqiwan rantinapaq, llapanpi 53 carrokunata quspa, wakinqa kanku rantisqa créditos kaqwan chaymanta Sapa atipanakuywan atipanki, wakinkuna chips kaqwanlla utaq chiqa qullqiwan internet tinkiywanlla, chaymanta rantisqa kankuman paquetes kaqwan claseman rakisqalla.

Carrokunaqa rankiman hina, claseman hinan t’aqasqa kashan.

Mini Cooper S Roadster

Alfa Romeo MiTo GTA

Renault CLIO R.S. 200 EDC

Renault DeZir

Chevrolet Camaro GS
Marco Misciagna

**Marco Misciagna** sutiyuq runaqa ( paqarisqa Bari llaqtapi) huk  mama llaqtayuq wiyulin wan wiyula waqachiqkuna.

Payqa Tambov llaqtapi S.Rachmaninov Estado Conservatorio nisqapi Honorario Profesormi, Vladivostok (Rusya) llaqtapi Lejano Oriente Estado Academia de Arte nisqapi, *Institut Supérieur de Musique de Sousse* (Sousse Universidad, Tunisya) nisqapi, Santiago de Kuba llaqtap *Estaban Salas Conservatorio*, *Pettman National Junior Academy of Music* (Auckland, Musuq Silantha), *Komitas State Conservatory of [[Yerevan]]* (Hayasuyu). 2018 watapi Ukranya mama llaqtap umalliqninpa yanapaqninmanta Quri midyatam chaskirqan, Kiyiw ópera wasip 150 wata hunt'akuyninta yuyarinapaq.

## Kaypipas qhaway
* Llikilliki
* Wiyula
* Musika

## Hawa t'inkukuna

* Misciagna punchaqnin
Kulumpia

**Kulunsuyu** icha **Kulumya**qa (Kulumpiya, Kastilla simipi: *[[:es:Colombia|Colombia]]*) Urin Apya Yalapi llaqtam. Uma llaqtanqa Bogotá llaqtam. Kulumbiyaqa sapan llaqtam, umalliqniyuq, Qurinaka nisqaniyuqpas. Wichay larumanta Panama llaqtawan, Atlantiku mama qucha llaqtawan tinkuna, inti lluqsiy larumantataq Winisuyla llaqtawan Brasil llaqtawan tinkuna, uray larumantataq Piruw  llaqtawan Ikwadur , inti chinkay larumantataq Sanp'a mama quchawan tinkusqa.

Suyu hina hatunkamachiyllana chawanasqa llaqtanchik, hallp'antaq 1 141 748 km² chhikanmi.

## Wiñay kawsay

## Allpa saywachi
Kulumbya llaqtaqa atun riqsisqa llaqtakunaqa kaykunan: Bogotá, Medellín, Cali, Barranquilla chaymanta Cúcuta llaqtawan.

### Urqukuna
* Sierra Nevada de Santa Marta (5.775 m)
* Pico Cristóbal Colón (5.775 m)
* Pico Simón Bolívar (5.775 m)
* Galeras urqu
* Nevado del Huila (5.750 m)
* Nevado del Ruiz (5.400 m)
* Puracé
* Nevado del Tolima (5.215 m) 
* Santa Isabel (4.965 m)

### Quchakuna
* Guatavita qucha
* Tota qucha
* Iguaque qucha
### Mayukuna
* Cauca mayu
* Putumayu
* Yapura mayu
* Meta mayu
* Guaviare mayu
### Wat'akuna
* San Andrés wat'a
* Providencia wat'a
* Santa Catalina wat'a

Allpa saywachi riqyunkuna nisqa 
* *Antikuna*
* *Caribe hatun qucha suyu*
* *Orinoco mayu sach'a-sach'a suyu*
* *Amarumayu sach'a-sach'a suyu*
* *Sanp'a mama qucha suyu*
* *Wat'akuna*

## Hatun llaqtakuna

## Llaqta pusanapaq rakiy

Kulumbya llaqtapiqa kanmi suyukuna, wamanikuna, 1092 k'itikunapas (*municipios*).

## Waki
### Iñiy
* Catedral de las Lajas

### Rimaykuna
* Kastilla: 39 000 000 rimaq
* Wayuwu simi 300 000 rimaq
* Nasa simi: 120 000 rimaq
* Embera simi: 50 000 rimaq
* Kichwa (inga kichwa): 28 000 rimaq
* Wahibo simi: 20 000 rimaq
* Awapit simi: 20 000 rimaq
* Wambyanu simi: 15 000 rimaq
* hukkunapas

## Rikchakuna

Rikcha:Bolivar Monument Boyaca Bridge.JPG|Simón Bolívar munumintu, Puente de Boyacá, Kulumbya
Rikcha:Mapa de Colombia (regiones naturales).svg|Kulumbyapi sallqa pachap riqyunkuna
Rikcha:Laguna de la Cocha 010407 007.jpg|Laguna de la Cocha
Rikcha:Nevado del Ruiz 1985.jpg|Nevado del Ruiz nina urqu, 1985 watapi
Rikcha:Río Cauca.JPG|Cauca mayu
Rikcha:Colwachspalme01.jpg|Mapa chunta, Kindiyu suyupi, Kulumbya mama llaqtap sach'an nisqa
Rikcha:ShakiraRipoll_cropped_2.jpg|Shakira (takiq)
Rikcha:Juan Manuel Santos 59 Presidente de Colombia.jpg|Juan Manuel Santos, 59º Kulumbyapa umalliqnin (2010-2018)
Rikcha:Kolumbianischer Präsident Alvaro Uribe 2004.jpg|Álvaro Uribe, 58º Kulumbyapa umalliqnin (2002-2010)


## Kaypipas qhaway
* Simón Bolívar
* Antonio Nariño
* Juan Pablo Montoya 
## Willay pukyukuna
 
## Hawa t'inkukuna
Threads

**Threads** nisqaqa huk llikapi qutukawsay chawpin, qutukawsay llikay qaranam, Hukllachasqa Amirika Mamallaqtakunamanta allwiyakama ruruchi Meta Platformspa kapuyninmi. Kay qutukawsay llika qallarisqanmanta 24 phanillapin 30 hunu qillqayukusqa ruwaqkunaman chayaran. Kay appqa Twitterhina llamk'an, chaymanta Threadsqa huk "Twitter wañuchiq" nispa sutichasqa. Threadspiqa, ruwaqqa qillqata, rikch'akunata, kuyuq-rikch'akunata ima churanku, wakkunap qillqasqankunaman kutichinku, chaymanta qillqakunata munakusankuta riqsichinku. Kay appqa iOSpi, Androidpipas kanmi.

## Wiñaykawsay
Pawqarwara killa, 2022 watapi Elon Musk Twitterta rantirqa chaymanta sasachakuyniyuq ch’aqwayuq waktaqyachiykunata winana kamachiy kawpachaninkunaman ruwaytawan willarqa. Kay waktaqyachiykunaqa achka ruwaqkunata wak Mastodon, Tumblr, Hive Social imahinata t'una-blogging qaranakunata mask'anankupaq thanqarqan, kimsantinkuqa usqhaylla ruwaq wiñayta rikurqanku. Qhapaq raymi killa, 2022 watapi, Metapi-llamk'aqkuna yuyaymanarqaku imayna kay llamk’ay k’uchita apuruwichanankupaq musuq Twitter mit'anakuqta kamaspa. Paykunaqa Instagram Notes—huk hamuq qillqapi-ruwasqap imayna kanan Instagrampaq ch'antasqa—huk sapaq appman t'ikraymanta rimarqanku.  

## Hawa t'inkikuna

* Tukri webp'anqa

## Khipukamay

### Aswan qatipasqa [[Ruwaq (antañiqiy)|yupanakuna]]
6 ñiqin inti raymi killa, 2023 watapi chunka aswan qatisqa yupanaqa kayhinam:


## Pukyukuna
Yoruba runa

Yoruba runakunaqa Niqirya suyupi kawsaq runakunam. Paykunaqa kay suyupi iskay kaj kanku. 

Paykunaqa Istato uj llajtamanta kanku, chaytaj chay suyuman mana allinkunata ruwan. Paykunaqa mana inglés parlankuchu chayman chayaspa. Wawayta llakipi urmanku.
Huaycán Cultural

**Huaycán Cultural** mana qullqipaq ayllu kawsaq cultura tantanakuymi, Huaycán llaqtamanta, Ati listritu ima voluntariokunamanta ruwasqa. 

Perú suyupi Ministerio Kultura nisqamanta aprobasqa. Derechos cultural nisqamanta ruwaykunata ruwaspa. Huaycán de Pariachi nisqa sitiota riqsichispa. 

Huaycán Cultural 2020 watapi telescopio nisqawanmi atiparqan.

## Gallery

Huaycan de pariachi wlm21 01.jpg|Huaycán Cultural
Huaycán de Pariachi.jpg|Huaycán de Pariachi
Huaycan de pariachi wlm21 169.jpg|Huaycán Cultural


## Kaypipas qhaway
* Huaycán
* Puruchuku

## Pukyukuna
Huaycán de Pariachi

**Huaycán de Pariachi** (kastilla simipi: *Zona Arqueológica Monumental Huaycán de Pariachi*) Piruw mama llaqtapi huk arqueología nisqa sitiom. Huaycán llaqtapi tarikun, Ati listritu, Limaq. Rimaq mayupa uralanpi tarikun.

Ichma, Tawantinsuyu culturapa hukninmi karqa.

## Gallery

Huaycán de Pariachi.jpg|Huaycán de Pariachi
Huaycan de pariachi wlm21 32.jpg|Huaycán de Pariachi
Huaycan de pariachi wlm21 105.jpg|Huaycán de Pariachi


## Kaypipas qhaway
* Huaycán
* Puruchuku

## Pukyukuna
Kuyuq rikch'a puklla aswan achka pukllarqanku

**Kuyuq rikch'a puklla aswan achka pukllarqanku** nisqaqa llapan pukllaqninkunaman hina kamachisqa listam, cuentakuna registrado nisqapaqpas, suscripcionkuna.

#  1 hunu hunu
# CrossFire 1 hunu hunu cuentakuna
# Dungeon Fighter Online 700 hunu
# QQ Speed / GKART / Speed Drifters	700 hunu
# Minecraft 600 hunu
# Pac-Man Doodle 505 hunu usuariokuna
# Among Us 500 hunu
# Candy Crush Saga 500 hunu
# Tetris 500 hunu
# Solitario Microsoft 400 hunu 
# Crazyracing Kartrider 380 hunu cuentakuna
# Fortnite 350 hunu cuentakuna
# Fantasy Westward Journey 310 hunu cuentakuna
# Audition Online 300 hunu cuentakuna
# Animal Jam 301 hunu
# RuneScape 282 hunu cuentakuna
# Rules of Survival 280 hunu
# Roblox 202 hunu

## Pukyukuna
PCLinuxOS

**PCLinuxOS**, aswan kutipiqa **PCLOS**hinallata qillqakun, huk kuyuriqlla kachariy Linux rak'ichiymi x86-64 antañiqiqkunapaq, KDE Plasmawan, MATEwan, XFCEwan ima ñawpaqmanta churasqa hamun ruwaqpa chawpin uyankunahina. Ñawpaqtaqa FOSS llamk'achiy llikacham, sapallap antañiqiqkunapaq, mana sasa llamk'anapaq.

## Hawa t'inkikuna

* Tukri webk'iti
Gutiérrez

*Andrés Alencastre Gutiérrez
*Florencio Segura Gutiérrez
*Lucio Gutiérrez
*Miguel Gutiérrez
*Carmen Escalante Gutiérrez
*Miguel Gutiérrez La Rosa
*Alfredo Gutiérrez
*Antonio Gutiérrez
*Gonzalo Gutiérrez Reinel
*Sérvulo Gutiérrez
*Gustavo Gutiérrez
*Eulalio Gutiérrez
*Jonás Gutiérrez
*Tomás Monje Gutiérrez
*José Gutiérrez Guerra
Jiménez

*Arturo Jiménez
*Esperanza Jiménez
*José Antonio Pavón y Jiménez
*Juan Ramón Jiménez
*José Mariano Jiménez
*Juan Jiménez Mayor
*Gustavo Jiménez
*Raúl Jiménez
*Nicario Jiménez Quispe
*José Alfredo Jiménez
*Panchito Jiménez
Arturo

*Arturo Durant
*Arturo Jiménez
*Arturo Toscanini
*Arturo Puig
*Arturo Corcuera
*Arturo Salazar
*Arturo Uslar Pietri
*Arturo de Córdova
*Arturo Michelena
*Arturo Fernández Rodríguez
*Arturo Frondizi
*Arturo Fernández
*Arturo Illia
*Arturo Cavero
*Arturo Pinto Cárdenas
Raúl

*Raúl Ferrero Rebagliati
*Raúl Romero
*Raúl Taibo
*Raúl Dreyfus
*Raúl Acha
*Raúl Ruidíaz
*Raúl Párraga
*Raúl Amundaray
*Raúl González
*Raúl García Zárate
*Raúl Gorriti
*Raúl Leoni
*Raúl Porras Barrenechea
*Raúl Alfonsín
*Raúl Acha
*Raúl Fernández
*Raúl Jiménez
*Raúl Castro
*Raúl Duarte
X86-64

**x86-64** (**x64**, **x86_64**, **AMD64**, **Intel 64**hina ima riqsisqa) kayqa huk 64 bitkuna niraq x86 kamachina llumpamanta, ñawpaq kuti 1999 watapi kacharimusqa. Iskay musuq llamk'ana ñankunata riqsichirqa, 64-bit kaqnin chaymanta kuskallamk'ay atiy kaqnin, musuq 4-pata yuyay uyawyay kaqninwan kuska.
Bactrocera laterum

***Bactrocera laterum*** nisqaqa huk palamam (Insecta). *[[Bactrocera]] [[rikch'ana]]*manta, Tephritidae rikch'aq ayllumanta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqimantam kan.

## Wiñay kawsay
Describisqanmanta tayta Wang, 1988.

## Pukyukuna
Slackware

**Slackware**qa huk Linux rak'ichiymi, Patrick Volkerdingpa 1993 watapi kamasqan. Qallariypiqa Softlanding Linux Systempi sayasqa (SLS), Slackwareqa achka wak Linux rak'ichiykunapaq tiksin karqan, aswan riqsisqa SUSE Linux rak'ichiykunap ñawpaq layakuna, chaymanta aswan ñawpaq rak'ichiymi kunankamapas waqaychasqa.

## Hawa t'inkikuna
* Tikri webk'iti
## Pukyukuna
Idi Amin

**Idi Amin Dada Oumee**qa (1925 watamanta – 16 ñiqin Anta Situwa killa, 2003 watakama) huk Uqantha mama llaqtap awqapuri pusaqnin, kawpaq ima karqan, 1971 watamanta 1979 watakama Uqanthap kimsa ñiqin umalliqninmi karqan. Payqa huk awqapuri llut'antahina kamachirqan, kunan pacha pachantin wiñaykawsaypi aswan millay suq'alliqkunamanta hukninmi.

## Pukyukuna
Tuquri

Tuquriqa huk Qullaw Puliwyamanta ñawpaqmanta pacha upyana, sara api willkaparumanta ruwasqa, huk Puliwya sara niraqmanta, huch'uy rak'i q'ara t'unasqa.

## Pukyukuna
Google Fuchsia

**Fuchsia**qa huk kicha-pukyu atiyniyuq llamk'achiy llikacham, Googlepa wiñarichisqan. Google Linux-pi ruwasqa llamk'achiy llikachakuna ChromeOS, Androidhina ima, Fuchsia huk qampallachasqa kirnilipi ruwasqa Zircon sutiyuq. Lliwpa qayllanpi kikinmanta-qurpachasqa git hallch'anawasihina qallarirqan Chawawarki killa, 2016 watapi mana ima tukri ruruchi willayniyuq. Watakuna wiñarichiymanta, tukri rurukuna qallariynin ñawpaq miray Google Nest Hubpi karqa, qallariq Linuxpi-ruwasqa Cast OSninta wakwan ruwasspa.
Odnoklassniki

**Odnoklassniki** (Rusya simipi: Одноклассники 'Yachaymasikuna'), **OK**hina pisichasqa icha **OK.ru**, huk qutukawsay llika qaranam aswantaq Rusyapi ñawpaq Suwyitmanta Ripuwlikakunapi llamk'achisqa. Kay k'itiqa 4 ñiqin Ayamarq'a killa, 2006 watapi Albert Popkovqa qallarisqanmi karqan, kunantaq VKpa kapuyninmi.

## Pukyukuna
Kurthusuyu

**Kurthusuyu** (Kurthisuyu simipi: کوردستان 'Kurthimanta runakunap hallp'an'), icha **Hatun Kurthusuyu**, kayqa Chawpi Antipi yaqa sut'inchasqa kawsay saphi saywichi suyum maypichus kurthimantakunaqa ancha riqsisqa achka runakunam kurthisuyu kawsay spahin, simikuna, mama llaqtap pim kayninpis wiñaykawsaypi tiksisqa kanku. Hallp'a saywachipi, Kurthisuyuqa yaqa Zagros chichay-antipi, Tauro urqukuna anti waqtapi ima hap'in.

## Pukyukuna
KaiOS

**KaiOS**qa huk apaychana Linux rak'ichiymi yatana tiksi karurimanakunapaq Firefox OS kicha-pukyu yuyay-wakichipi sayasqa. KaiOS Technologies (Hong Kong) Limitedpa wiñarichisqanmi; Hong Kong llaqtapi tiyaq ruruchin, aswan hatun haywanakunayuqninqa Chunsuyupi illari ch'unkukuqnin TCL Corporation.** KaiOSqa pisi-kallpayuq sinchikaqwan, pisi kallpayuq llamk'aywan ima ruwasqa tiksi karurimanakunapi  purichkan (hinallataq chayrayku unay kallpa h'allchaq kawsayniyuq). KaiOSqa kunan pacha t'inkinakuy allwiyakamakunawan hamun, chay 4G LTE E, VoLTE, GPS, Wi-Fihinta ima. Whatsapp, Facebook, YouTube, wak Googlepa ruwachina wakichinkunawan ima chaqnasqaña hamunku.   

## Pukyukuna
Apaychana llamk'achiy llikacha

**Apaychana llamk'achiy llikacha**qa huk llamk'achiy llikacham, yuyaysapa karurimanakuna, uñahamp'arakuna, yuyaysapa intiwakuna, yuyaysapa qhawana qhispillukuna icha wak mana miqllapata kaq sapallap apaychana antañiqiqkunapaq.
Asphalt 8: Airborne

***Asphalt 8: Airborne*** nisqaqa Gameloft nisqap rurasqan, rakisqan atipanakuy pukllaymi , ***Asphalt*** nisqap chunka kaq pukllayninmi. 22 ñiqin anta situwa killapi ***2013*** watapi iOS kaqpaq Android kaqpaqpas,2 13 ñiqin inti raymi killapi Windows Phone kaqpaq,3 Windows 84 kaqpaq 10 kaqpaqpas, 15 ñiqin tarpuy killapi ***201***4 watapi ***Blackberry*** 10.5 kaqpaq lluqsisqa, kunan pacha pukllayqa 300 aswan awtukunayuq, motocicletakunayuq, chaymanta 75 masnin pistakuna 21 kitikunamanta, chaykuna yapasqa kanku musuqyachiykunawan.6 Tapa carroqa qallariypiqa ***Lamborghini Veneno*** karqa, ichaqa kunan pacha ***Lamborghini Centenario***. Ñawpaq kaqninkunawan tupachisqa, Asphalt 8 aswan allin ruwasqa karqa chaymanta qhatuypaq, achka willay mast'ariqkuna yuyanku kayqa wiñasqa yapakusqanrayku kay movil qhatupi chaymanta redes sociales llamk'achisqanrayku.

***Moto Blitz*** nisqa
Willakuy: Huk mana qullqiyuq DLC karqan huk musuqyachiypi ***2017***. Kay modoqa kikinmi Story modowan, ichaqa motocicletakunawan. Karrerakunapiqa pichqa cascokunatam gananki (modo Story nisqapi quyllurkuna hina), ñawpaq carrerapiqa ñawpaqta hamunayki (kimsa casco), iskay kaq (iskay casco) utaq kimsa kaq (huk casco). Sichus 4 kaqpi, 5 kaqpi utaq 6 kaqpi tukunki chayqa, mana ima cascotapas chaskinkichu, ichaqa allinmi kanman ñawpaqta chayanayki kimsantin cascota chaskinaykipaq chaymanta iskay misionkunatapas kicharinki (iskay casco).
Tiempokuna: Chunka tawayuq pachakunam kan, sapakamam wakin motocicletakunata necesitanku.
Pukllay modokuna: Kanmi Modo Clásico, Umamanta Umaman (versus), Eliminación, Sprints (sección huk parte mapamanta) chaymanta Final (sapa pacha qhipa carrera, chaypi gananki huk gratis yapay huk cierta motocicleta chaymanta Tokens) .

Antawakuna
Qallariypiqa 47 antawakunam akllanapaq karqan, chaywanpas kunankamaqa 300-manta aswan antawakunam (motocicletakuna, antawakuna) imaymana pukllay musuqyachiykunamanta hurqusqa. Tablaqa manam kanchu kay pukllaypaq achka antawakuna lluqsisqanrayku. Mana hinachu franquiciapa ñawpaq titulukuna carro pachakunapi rakisqa, kayqa D, C, B, A, S clasekunapi rakisqa.

Wakin patakunaqa antawakuna específico nisqakunatam munanku, wakinñataqmi kikin marcayuq utaq clase nisqa antawakunallata mañanku, utaq wakinpiqa, antawakuna electricidad nisqallapim.
Laacher Qucha

**Laacher See**qa huk ariqpa ruwasqan qucham, 2 raqtayuq *[[Rheinland-Pfalz]]*, Alimanyapi, yaqa 24 waranqa-thatki (15 kimsa chiqta tupu) Koblenz llaqtap chinchay-qunti waqtanpi, 37 waranqa-thatki  (23 kimsa chiqta tupu) Bonn llaqtap urinninpi, hinaspa 8 waranqa-thatki (5.0 kimsa chiqta tupu) Andernach llaqtap quntinpi. Eifel urqukunap llikanpim kachkan, aswan hatun Ariqpa ruwasqan Eifelpa ukhunpitaq Anti Eifel ariqpa ruwasqan pampap hukninmi. Kay quchaqa yaqa 13.000 wata BPpi Pilinyup pacha t'uqyaywanmi kamasqa karqan, 6 kaq Ariq T'uqyaynin Rikurpuwan (VEI), 1991 watapi Pinatubo pacha t'uqyaywan kaqlla tupu ñiqipi.

## Hawa tinkikuna

## Pukyukuna
LLaMA

**LLaMA**qa (**Large Language Model Meta AI**) huk hatun simi wallpamakuna ayllum (HSWkuna), Meta AIpa kacharimusqan Pawqar waray killa, 2023 watapi qallarispa.

LLaMap ñawpaq kaq niraqpaqmi, tawa wallpama sayayninkuna yachaqachisqa karqanku: 7, 13, 33 hinaspa 65 waranqa hunu kuskanachina-tupukuna.LLaMA wiñarichiqkunaqa chay 13 waranqa hunu kuskanachina tupup alllin-llamk'aynin aswan PST benchmarkkunapi aswan hatun GPT-3manta (175 waranqa hunu kuskanachina-tupuwan) chaymanta aswan hatun wallpamaqa atipanakuq karqa kapchiy kana wallpamakunawan, PaLM, Chinchillahinamanta ima willarqanku. Maypichus aswan atiyniyuq LLMkuna sapsilla saywasqa APIkunallawan yaykuyta atikunku (kanman kanqa chayqa), Meta LLaMAp wallpama llasayninkunata mask'aykachay aylluman mana qhatuypaq lisinsiyayuq kacharichimurqa. LLaMA kacharimusqanmanta huk simanallapi, llasayninkunam 4chanpi BitTorrentwan tukuy runakunaman lluptichikamurqa. 

## LlaMA 2

## Hawa t'inkikuna

* Rimakuypunqu

## Pukyukuna
Universidad Indígena Quechua Casimiro Huanca

La **Universidad Indígena Boliviana Comunitaria Productiva Intercultural Quechua “Casimiro Huanca”** (**UNIBOL Quechua**) UNIBOL nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk hatun yachay wasim. 

UNIBOL nisqa runa simi simipi clasekunata qun, Sumaq Kawsayta paqarichinanpaq misión nisqayuqmi, mana quechuasllapaqchu, aswanpas llapan Estado Plurinacional de Boliviapi ​​tiyaqkunapaq.

## Hawa t'inkikuna

* Ministerio de Educación de Bolivia: «Las Universidades Indígenas se consolidan». Comunidad - Publicación mensual del Ministerio de Educación, p. 10-12. La Paz 2010.
Flow (web wamp'uq)

**Flow**qa huk web wamp'uqmi, huk kapuqniyuq wamp'uq kuyuchinayuq, "ancha allinchasqa rikch’a-yallichiy allin-llamk'ayninta" nin. JavaScript kuyuchinanqa Firefoxpa SpiderMonkeypa nipayanmi.

Flowqa Ekioh ruruchip wiñarichisqanmi, aswan sillp'an wamp'uqkunata set-top boxkunapaq, wak churasqa hamuq llikachakunapaqpas.

Flowqa chayllaraq wamp'uq qhatuman yaykuqmi. Ñawpaq kaq beta karqan Qhapaq raymi killa, 2020 watapi. Ekiohqa churasqa hamuq llikachakunapi llamk'aynintam churachkan, chaymanta huk beta niraq Raspberry Pipaq.

## Pukyukuna
Willaycha

**Willaycha, kunancha willay, willaykacha, willaykuna** icha **willakuy**qa kunanlla kasqamanta icha ruwasqamanta willam. Kayqa achka imaymana chawpinkunawanmi qusqa kanman: simimanta simiman, mayt'u ch'ipachina, chaski llikacha, ankachiy, illari willanakuy, utaq qhawaqkunap, imapas ruwakusqanmanta ima uyanchaqkunap kawsay willayninwan. Willaychata wakin kutipiqa "**sinchi willaycha**" nispa sutichanku llamp'u chawpin mast'ariqkunamanta hukniray kananpaq.
TeamViewer

**TeamViewer**qa huk Alimanyamanta karumnata yaykuy, karumanta kamachiy ima antañiqiq llamp'ukaq, antañiqiqkunata, wak q'illaysapakunatapis uywarichiyta saqin.

## Pukyukuna
RSS

**RSS**qa (**[[Resource Description Framework|RDF]] Site Summary** icha **Really Simple Syndication,** Qhichwa simipi «ancha sillp'a sinrikatuy») huk web qaramuy, ruwaqkunata chaymanta ruwachinakunata web k'itikunaman kunanchaykunata yaykuyta saqin huk takyusqa, antañiqiq-ñawirikuq rikch'ayninpi. 

RSS qaramuykunaman qillqayukuyqa huk ruwaqta achka imaymana web kit'ikuna huk willaycha huñurikuqpi qhawayta atin, mayqinkunachus sapa kuti k'itikunata musuq willaykunata qhawanku, ruwaqpa makiwan qhawayta munayninta hurquspa. Willaycha huñurikuqkuna (utaq "RSS ñawiriqkuna") huk wamp'uqpi ruwasqa kanman, huk hamp'ara antañiqiqpi churasqa, utaq huk apaychana q'illaysapapi churasqa.

Web k'itikuna RSS qaramuykunata sapa kuti kunanchasqa willata lluqsichinapaq llamk'achinku, ahinataq blog qillqakuna, willakuy umalliqkuna, uyari yaykuq yapakuna chaymanta kuyuq rikch'a sinruchakuna, utaq podcastkuna rak'inapaq. RSS qillqa willari ("qaramuy", "web qaramuy", icha "larq'a" sutiyuq) hunt'asqa icha pisichasqa qillqasqata, willakuwillakuqkunatapas, lluqsichiy p'unchaw hinallataq qillqaqpa sutinhina. RSS rikch'ayninkuna huk sapsilla XML willañiqita llamk'achispa nisqa.

## Pukyukuna
Este es el Hogar de los Valientes

***Dā də bātorāno kor*** (, "Kaymi Valorpa Wasin") suyu taki Islam Emirato Afganistan. Chayqa acapella (nasheed) takiymi, wakin islam ulema nisqakunap musiku instrumentukunata hark'asqankurayku (utaq haram).

Emirato Islámico nisqapiqa manam formal kamachiykuna kanchu, chaypiqa simbulunkunatam willan, banderatapas takitapas. Kay nasheedqa tukuypaqmi *Da Shariat Zhagh* (Sharia nisqap kunkan) nisqap, [Talibán] nisqap radio oficialninpa, 1990 wata tukukuyninmanta pacha, chay qutuqa yaqa llapan allpata kamachirqan Afganistán suyumanta, hinallataq Comisión de Asuntos Culturales nisqapa lluqsichisqan videokunapipas. Hinallataqmi oficial ceremoniakunapipas chayta utilizaqku. 2013 watapi emirato [Doha, Qatar llaqtapi oficinanta kichariptin, kay takiqa bandera hoqariypi tocasqa karqan. Chayraykum taliban huñup, kamachiyninpa *[[de facto]]* mama llaqta takiynin hina qhawasqa.

Kay takipaq sapa kuti llamk'achisqa grabacionqa 2011 watapi internetman churasqa karqan, chaymantataq mullah Faqir Muhammad Darwesh, ancha riqsisqa *munshid* (nasheed takiq) kunkanta rikuchin.
Cydia

**Cydia**qa huk iOSpaq APTpa (Advanced Package Tool) t'iktuta ruwaq chawpin uyanmi. Huk ruwaqman atichin software mana Apple kamachisqata tariyta chaymanta churayta jailbreakyasqa iPhonekunapi, iPadkunapi, iPod Touch q'illaysapakunapi ima. Chantapas ruk'asqa rak'ichiy patapata iOSpi Cydia softwarenintakama yaykusqamanta softwarepaq riman. Yaqa llapan software mayt'ukuna Cydianintakama mana qullqipaq kanku, wakin rantiyta munanku chaypas.

Cydiaqa Jay Freemanpa wiñarichisqanmi ("saurik" sutichasqa), SaurikIT ruruchin. "Cydia" sutiqa Inlis simipiqa thuta *[[Cydia (pulla) .|Cydia]]* rikch'anamantam, aswantaq Codling Moth (*Cydia pomonella*) nisqamanta.

## Hawa t'inkikuna

* Tukri webuyaw

## Pukuna
Floorp

**Ablaze Floorp**qa huk Windowspaq, macOSpaq, Linuxpaq ima Mozilla Firefox patapi ruwasqa kicha pukyu web wamp'uqmi.

## Qullanasqa qhawana
Ablaze Floorpqa Mozilla Firefoxpi ruwasqa karqan chaymanta imayna kanankunata yapasqa karqan, sayanpa tikllakuna, aswan kusa waqtatikata, qampaqllachasqa CSShinata ima.

Kaytaqa Ablaze Nihunmanta yachakuqkunap ayllu llaqtanpa ruwasqanmi, qhawasqanpas.

Qallariyninpiqa Chromiumpi ruwasqa karqan, mana Firefoxpichu.

## Hawa t'inkikuna

* Tukri webuyaw
* Floorp yuyay wakichip githubnin

## Pukyukuna
Rufus

**Rufus**qa (The **R**eliable **U**SB **F**ormatting **U**tility, with **S**ource) huk yanqalla, kicha-pukyu ima llamp'ukaq apaychanaq ruwachina Microsoft Windowspaq chaymanta rikch'anchanapaq, qallarichiypaq USB yuyay hallch'akunata utaq Live USBkunata kamanapaq ima.

## Hawa t'inkikuna

* Tukri webk'iti

## Pukyukuna
Baku Yachay Sunturnin

**Baku Yachay Sunturnin** (Asar simi: *Bakı Dövlət Universiteti*, *BDU*), nisqaqa Asarsuyu mama llaqtapi huk yachay sunturmi, Baku llaqtapim.

## Pukyukuna


## Hawa t'inkikuna

* Uficial qillqaq web (Asar simi) (Inlis simi) (Rusu simi)
Pop! OS

**Pop!** **_OS**qa huk yanqalla, kicha-pukyu ima Linux rak'ichiymi, Ubuntupi tiksichasqa, chaymanta huk sapallapaqhinachasqa GNOME hamp'ara muyuriq pachayuq, chaytaq COSMIC sutiwan riqsisqa. Kay rak'ichiyqa Hukllachasqa Amirika Mamallaqtamanta Linux antañiqiq makikamaq System76pa wiñarichisqanmi. Pop! _OSqa qullananpiqa ch'antasqa kachkan System76 hatarichisqa antañiqiqkunawan huñusqa kananpaq, ichaqa yaqa tukuy antañiqiqkunapipas uraykachiyta, ukhunayta ima atikun.

## Hawa t'inkikuna

* Tukri webuyaw

## Riqsichiqninkuna
Palantilla:Willap'uktaki

|}}
| titleclass = summary
| labelstyle = white-space: nowrap;

| imageclass = logo
| imagestyle =
| image      = 
| caption    = }
| image2     = 
| caption2   = }

| label1     = Other names
| data1      = }
| label2     = Original author(s)
| data2      = }
| label3     = Developer(s)
| data3      = }
| label4     = Initial release
| data4      = }
| rowstyle5  = display: none;
| data5      = 
  |}}
  |}}
  }}
 |
  |}}
  |}}
  |}}
  }}
 }}
| label6     = Repository
| data6      = 
| label7     = Written in
| data7      = }}
| label8     = Middleware
| data8      = }
| label10    = Engine
| data10     = 
| label11    = Operating system
| data11     = }}
| label12    = Platform
| data12     = }
| label13    = Included with
| data13     = }
| label14    = Predecessor
| data14     = }
| label15    = Successor
| data15     = }
| label16    = Service name
| data16     = }
| label17    = Size
| data17     = }
| label18    = Standard(s)
| data18     = }
| label19    = Available in
| data19     = }}
| data20     = 
| label21    = Type
| data21     = }
| label22    = License
| data22     = }
| label23    = Licence 
| data23     = }
| label25    = Website
| data25     = 
| label26    = As of
| data26     = }

}} }} }} ||}}}}
FreeBSD

**FreeBSD**qa huk yanqalla, kicha-pukyu ima Unixhina llamk'achiy llikacham, Berkeley Software Distribution (BSD) nisqamanta uraykamusqa. FreeBSDpa ñawpaq kaqninqa 1993 watapi kacharirqan. 2005 watapi, FreeBSD aswan riqsisqa kicha-pukyu BSD llamk'achiy llikacha karqan, kimsa kuskanpa kuskanninmanta aswan llapa ukhunasqa chaymanta saqiqlla lisinsiyayuq BSD llikachakunamanta. 

## Pukyukuna
Red Star OS

**Red Star OS**qa (Kurya simipi: 붉은별) huk Chinchay Kuriyap Linux raki'chiyninmi, ñawpaq kuti 1998 watapi Kurya Antañiqiy Sunturpi (KAS) wiñarichiyta qallarisqa. Manaraq kacharichkaptin, Chinchay Kuryapi Antañiqiqkuna Red Hat Linuxwan llamk'achirqanku, qhipamantaq Microsoft Windowspa hukchasqa niraqkunaman t'ikrarqanku, Chinchay Kurya simi mayt'ukuna churasqawan.

## Pukyukuna
Tupaq Shakur

: *Ama [[Tupaq Amaru|Tupaq Amaruwan]] nitaq [[Tupaq Amaru iskay ñiqin|Iskay kaq Tupaq Amaruwan]] pantanachu.*

**Tupaq Amaru Shakur** (**Lesane Parish Crooks**, 16 ñiqin Qhapaq raymi killa, 1971 watapi paqarisqa – 13 ñiqin Tarpuy killa, 1996 watakama), Inlis simipiqa **Tupac Shakur**, **2Pac,** **Makaveli** ruwanapata sutikunawanpas riqsisqa, huk Hukllachasqa Amirika Mamallaqtakunamanta rapyaq karqanmi. Payqa tukuy pachamanta aswan atiyniyuq, aswan allin rapyaqkunamanta hukninmi. 

Shakurqa yalliq-ranqhasqa taki takiykamayuqkunamanta hukninmi, 75 hunumanta aswan phururukunatam tukuy tiksimuyuntinpi ranqharqan. Shakurpa achka takiyninkunaqa riqsisqam karqan kunan pacha kawsaymanta sasachakuykunata allichasqanrayku, chaykunam ukhu llaqtakunata ñakarichirqa, chaymi mana kaqlla kaypa awqanpi yuyay k'uchiypa unanchanhinata riqsisqa. 

## Pukyukuna
GhostBSD

**GhostBSD**qa Unixhina llamk'achiy llikacham, FreeBSDpi tikischasqa, MATEwanmi ñawpaqmanta churasqa hamuq hamp'ara muyuriq pachanhina (GNOMEqa ñawpaq hamp'ara muyuriq pacham karqan) Xfce-hamp'arayuq ayllu llaqtapi sayasqa niraqwan. Kayqa munan mana sasa churanapaq, llamk’anapaq wakichisqa, mana sasa llamk’anapaq ima. Yuyay wakichip chayananqa waqaychana, sapanchana, takyay, llamk'achikuy, kicha kay, qhispi kay chaymanta mana qullqipaq kananpaq hukllanapaqmi.

## Pukyukuna
Peppermint OS

**Peppermint OS**qa Linux rak'ichiymi, Debian, Devuan Stablepi tiksichasqa, ñawpaqtaq Ubuntupi tikischasqa. Xfce hamp'ara muyuriq pachanta llamk'achin. Linuxman musuq hamuqkunapaq riqsisqa muyuriq pachata quyta munan, mayqinchus aswan pisi hardware charinakunata munan purichinapaq.

## Pukyukuna
Linux Lite

**Linux Lite**qa Debian, Ubuntu patanpi ruwasqa Linux rak'ichiymi, Jerry Bezenconpa pusasqan wikichiq huñup ruwasqan. 2012 watapi kamasqa, huk Xfcemanta sapallapaqchasqa churayta llamk'achin hamp'ara muyuriq pachanhina, chaymanta qullana Linux siqpi purin.

## Pukyukuna
Bodhi Linux

**Bodhi Linux**qa Ubuntupi tiksichasqa chhalla-sayaq kay Linux rak'ichiymi, Enlightenment DR17pi tiksichasqa p'allqa Moksha sutiyuq llamk'achin. Rak'ichiypaq hamawt'ayninqa huk pisi tiksi llikacha quypaq chaymanta ruwaqkuna munasqanku software ukhunayta atinku. Kutiyninpi, rak'ichiyqa aswan ruwaqkunapaq ancha chaniyuq softwarellata churan, ahinataq huk willañiqi kamachiq (PCManFM), huk terminal emulador (Tirminal yachay), chaymanta huk web wamp'uq. Yapa software churanapaq, Bodhi Linux wiñarichiqkuna huk wamp'uqpi ruwasqa app qhatuta uywakunku mayqinchus apturl llamk'achin wakichikuna churanapaq.

## Hawa t'inkikuna

* Tukri webuyaw

## Pukyukuna
Alpine Linux

**Alpine Linux**qa huk Linux rak'ichiymi, huch'uy, sillp'a, waqaychakusqa kananpaq ch'antasqa. Aswan llamk'achisqakunaqa glibc, GNU Core Utilities, systemd ima kanku, Alpine Linuxtaq musl, BusyBox, OpenRCta llamk'achin.

## Hawa t'inkikuna

* Tukri webuyaw

## Pukyukuna
Llamp'ukaq waqaychanawasi

**Llamp'ukaq waqaychanawasi**, supwir waqaychanawasi icha pisi rimayllapi **repo**, llamk'ana p'anqakunapaq waqaychasqa kitim. Sapa kuti huk tabla de contenido nisqapas waqaychasqam, metadatos nisqawan kuska. Huk llamkana waqaychanaqa aswanta pukyuta utaq laya kamachiywan, utaq waqaychasqa kamachiqkunawan kamachisqa. Mayt'u kamachiqkuna kikinmanta waqaychasqakunata churayta chaymanta musuqchayta saqin, wakin kuti "mayt'ukuna" sutiyuq.
Puppy Linux

**Puppy Linux**qa huk antañiqiqkunapaq llamk'achiy llikacham. GNU/Linuxpi sayasqa kachkan chaymanta tukuyninpi yanqalla, kicha pukyu software kaq. Puppy Linuxtaqa wakin kutiqa huk ch'ila rak'ichiyhinata sutichanku kaytaqri sayayninrayku (yaqa 100MB) chay Ubuntuhina wak GNU/Linux llamk'achiy llikachakunawan tinkunachisqa kan chayqa.

## Hawa t'inkikuna

* Tukri webuyaw

## Pukyukuna