Qhichwaman Biblia t'ikrasqakuna

Kunan pachaqa achka **Qhichwaman Biblia t'ikrasqakuna** kachkañam, ichataq ñawpaq kaq t'ikrasqaqa 1981 watallapim hunt'asqa karqan.

Kathuliku Inlisya Kastilla Atiywanmi kristiyanu iñiyta Antikunapi runakunaman apamuyta munaspapas, runakunata Dyuspa Simin Qillqata ñawiriyta manam saqillankuchu. Chayrayku Kastilal Kamachina pachapiqa Bibliata manam t'ikrarqankuchu.

Iskusyamanta hamuq bawtista pastur James Thompson Piruwpa Qispikuy Maqanakuy nisqapiñam Dyuspa Simin Qillqata Qhichwa, Aymara simikunaman t'ikrayta munarqan. Tawa masintinkunawanmi Musuq Rimanakuyta 1822 watamanta 1824 watakama t'ikraspa hunt'arqan, ichataq qillqasqan maqanakuypim chinkarqan. 1880 watallapim Huwanpa Qillqasqantam uyaycharqanku, Gybbon-Spilsburyp t'ikrasqanta.

Qusqumanta hamuq Buenos Airespi kawsaq qillqaq Clorinda Matto sutiyuqqa (1852–1909) tawantin Iwanhilyutam, Apustulkunap Rurasqankunatam, Romanukunapaq qillqatapas kastilla simimanta Qusqu qhichwa simiman t'ikrarqan, 1901 watamanta 1904 watakama Buenos Aires llaqtapi uyaychasqa. Tukuy Musuq Rimanakuytataq 1922 watallapim uyaycharqanku Buliwyapaq Qullasuyu qhichwa simipi. 

1923 watapi ñawpaq kuti Waywash rimaypim – Wallaqa rimaypi – tawantin iwanhilyukuna uyaychasqa karqan. Ayakuchu suyupitaq Prisbitiriyanu Qhichwa pastur, haylli taki qillqaq Florencio Segura Gutiérrez sutiyuqmi Huwanpa Qillqasqanta t'ikrarqan, 1954 watapi Chanka runasimipi uyaychasqa. Chay kikin watapiqa hinallataq Chanka runasimipi Lukaspa qillqasqanmi paqarirqan, presbitiriyanu pastur Homer Emerson, hukin qillqaqkunap t'ikrasqan. Piruwpiqa Qhichwaman ñawpaq t'ikrasqa Musuq Rimanakuytataq 1947 watapim uyaycharqanku Qusqu qhichwa simipim, 1958 watapi Chanka runasimipim, 1977 watapi Qullasuyu qhichwa simipi, 1981 watapi Chanka runasimipi, 1986 watapi Qusqu qhichwa simipi.

Tukuy Ñawpaq Rimanakuy Musuq Rimanakuyniyuq Dyuspa Simin Qillqantin iwriyu, grigu simikunamanta Qhichwa simiman t'ikrasqataqa 1986 watapim uyaycharqanku Qullasuyu qhichwa simipim. Ayakuchu suyupitaq iwanhiliku qhichwa pastur Rómulo Sauñe Quicañam Chuya Qillqata Chanka runasimimanmi t'ikrarqan, 1987 uyaychasqa. Rómulo Sauñetaqa K'anchaq Ñanpa ankallinkunam 1992 watapi sipirqan. 1988 watapi Qusqu qhichwa simiman t'ikraqa llapantin Dyuspa Simi Qillqatam uyaycharqanku. Ikwadurpi kimsa kichwa k'iti rimayman t'ikrasqakunam uyaychasqam 1989 watapi Chimpurasu, 1994 watapi Impapura, 2010 watapi Kañari k'iti rimaypim. 1996 watapi ñawra inlisyakunamanta hamuq runakuna Qullasuyu qhichwa simipi musuqchasqa t'ikrasqatam uyaycharqanku, 2004 , diwtirukanuniku nisqa liwrukunayuqpas musuqchasqatam. Ñawpaq Waywash rimayman ñawpaq kaq t'ikrasqatataq SIL Internationalmanta kaq David Webermi rurarqan, Wallaqa rimaypim 2010 watapi uyaychasqa.

Kathuliku Inlisyapi runakunapas tukuynintin Bibliata qhichwa simiman t'ikrarqanmi, Kichwa simiman Urin qhichwa simimanpas. 1973 watapi Ikwadurpi Latakunka llaqtapi Bernarda Ortiz (Coronita) sutiyuq misyunaryu warmim salesiano Antonio Brescuani, Jesuita Miguel, Francisco Ramos, ñawra k'itikunamanta hamuq indihina taytakurakunapas Bibliata kichwa simiman t'ikrayta qallarirqan. Chay t'ikrasqataqa 1997 watapi kichwa, kastilla rimaykunapim uyaycharqanku. Piruwpitaq Wankawillka llaqtapi Florencio Coronado Romaní, Dermott Molloy sutiyuq hatun yayap yanapayninwan Bibliata urin qhichwa simimanmi t'ikrarqan, qhichwa, kastilla rimaykunapi 2002 watapi uyaychasqa. Chay Dermott Molloy sutiyuqqa tawantin Iwanhilyuta Apustulkunap Rurasqankunatapas 1974 watapiñam uyaycharqan. Chay liwrukunataqa Musuq Vulgata nisqamantam t'ikrasqa. Tawantin iwanhilyukunatataq Congregación de los Sagrados Corazones (provincia del Perú) nisqap Hilario Huanca Mamani, Hermann Wendling sutiyuq taytakurankunam Punu Qhichwa simiman t'ikrarqan 2007 watapi.

2012 watamantapacham achka qhichwa Bibliakunatañam internet nisqapi ñawiriyta atinchik Biblia hatun punku nisqakunapi, Chanka, Wallaqa rimaykunapi Bibliakunata, wakin k'iti rimaykunapi Wycliffe T'ikraqkunap rurasqan Musuq Rimanakuy t'ikrasqankunata PDF rikch'akuypipas.

Kay t'ikrasqakunaqa ñawra qillqaykunapim qillqasqam, kastilla qillqaypim, QSHKSpa qillqayninpi icha Urin runasimi nisqa allin qillqaypim.

Chaymantapacha huk musuqchasqakunatañam ruraqankum, 2004 watapi Qusqu qhichwa simipi, 2012 watapi Chanka runasimipim. 2014 watapi Qullasuyu qhichwa simipim musuqchasqata hunt'ayta munanku. Chay musuqchaywanqa kastilla simimanta hamuq rimakunata allin qhichwa rimakunawanmi rantichayta munanku, ahinataq achka yupaypaq -s nisqata -kuna nisqawan.

Qhichwa simiman tukuynintin Biblia t'ikrasqakunaqa kaymi:
* Qullasuyu qhichwa simi 1986, diwtirukanuniku nisqawanpas 2004 (MR 1922), SBB/SBU
* Chanka runasimi 1987, musuqchasqa 2012 (MR 1958), SBP/SBU
* Qusqu qhichwa simi 1988, musuqchasqa 2005 (MR 1947), SBP/SBU
* Chimpurasu kichwa 1989, musuqchasqa 2010 (MR 1954), SBE/SBU
* Impapura kichwa 1994 (MR 1976), SBE/SBU
* Kañari kichwa 2011, SBE/SBU
* Ikwadur kichwa 1997, diwtirukanuniku nisqawanpas, Salesianos (kat.)
* Urin qhichwa simi 2002, diwtirukanuniku nisqawanpas, Wankawillka diyusisis, Piruw (kat.)

## Pukyukuna