open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Haya

**Haya** (genus *Fagus*) nisqakunaqa Chincha Awya Yalapi Mishikupipas, Iwrupapi, Asyapipas wiñaq sach'akunam, yura rikch'anam chunka rikch'aqniyuq.

## Rikch'aqkuna
Kaymi rikch'aqninkuna:

*Raphisapa haya (*[[Fagus grandifolia]]*, Chincha Awya Yalapi)
*Mishiku haya (*[[Fagus mexicana]]*, Mishikupi)
*Uqi hapun haya (*[[Fagus crenata]]*, Hapunpi)
*Yana hapun haya (*[[Fagus japonica]]*, Hapunpi) 
*Chincha Chunwa haya (*[[Fagus engleriana]]*, Chunwapi)
*Taywan haya (*[[Fagus hayatae]]*, Taywan wat'api)
*Urin Chunwa haya (*[[Fagus longipetiolata]]*, Chunwapi)
**[[Fagus lucida]]* 
*Asya haya (*[[Fagus orientalis]]*, Turkiyapi, Iranpi)
*Iwrupa haya (*[[Fagus sylvatica]]*, Iwrupapi)

## Pukyukuna


## Hawa t'inkikuna
Antikuna ruwli

**Antikuna ruwli** (*Quercus humboldtii*) nisqaqa chincha Antikunapi wiñaq sacham, rikch'aq ruwlim.

## Pukyukuna


## Hawa t'inkikuna
Haya (sut'ichana)

*ima **[[hayaq]]** kaqpas
**[[Yura]]kuna**:
***[[Haya]]** sach'a (genus *Fagus*)
***[[Walli]]** sach'a (genus *Nothofagus*)
****Haya***, huk yura rikch'ana, huklla rikch'aqniyuq: ***[[Haya obovata]]*** (familia Caryophyllaceae), huk qhura, Yaman suyupi wiñaq.
****[[Myrica faya]]*** (familia Myricaceae), huk sach'a, Kanarya wat'akunapi wiñaq.

**[[Llaqta]]kuna:
* **El Haya**, [[Valdeolea]] munisupyupi, [[Kantawriya]] suyupi ([[Ispaña]]pi).
* **Haya (Veracruz)''', Veracruz suyupi (Mishikupi).
Kanaki

**Kanaki** icha **Musuq Kaliduniya** (*Kanaky* icha *Collectivité d'Outre-mer de Nouvelle-Calédonie*) nisqaqa Ransiya mama llaqtap huk kulunyanmi, Usiyanyapi wat'akunam. Pulitiku, musiku chawpinqa Numea llaqtam.
Madagaskar 3

**Madagaskar 3** (inlish simipi: **Madagascar 3: Europe's Most Wanted**, kastilla simipi: **Madagascar 3: Los Fugitivos**) nisqaqa 2012 watapi rurasqa kuyuchisqa siq'isqa pilikulam. Kuyu walltay pusaqninqa Eric Darnell, Tom McGrath, Conrad Vernonmi. DreamWorks ruruchinapaqmi rurasqa. Chay pilikulaqa Madagaskar nisqap iskay kimsa pitinmi pilikula.

## Kaypipas qhaway
* Madagaskar 2
Alcides Mendoza

**Alcides Mendoza Castro**, sutiyuq runaqa (* 14 ñiqin pawqar waray killapi 1928 paqarisqa Mariscal Cáceres llaqtapi -  † 20 ñiqin inti raymi killapi 2012 wañusqa Lima llaqtapi) huk  mama llaqtapi kathuliku taytakura wan Hatun yaya qarqan.

1951 watamanta taytakura.Awankay Hatun yaya (1962-1967)Qusqu Hatun yaya (1983-2003)

## Qillqasqankuna

## Kaypipas qhaway
* Kathuliku inlisya
* Felipe Hermosa
* Eduardo Picher

## Hawa t'inkikuna

* Sitio oficial del Arzobispado del Cusco
* Catholic hierchy
*  Entrevista a Monseñor Alcides Mendoza por los 50 años de su ordenación episcopal
Gaborone

**Gaborone**, (Kastilla simipi: Gaborone) llaqtaqa Butswana mama llaqtap uma llaqtanmi.

## Ñaña llaqtakuna
*  Burbank, Hukllachasqa Amirika Suyukuna
*  Zhejiang, Chunwa Runallaqta Republika
*  Vasteras, Suwidsuyu

## Hawa t'inkikuna

* Gaborone City Council Website
Tianjin

**Tianjin** (chun simi: 天津, pinyin: Tiānjìn, macchu: Tientsin) llaqtaqa Chunwa mama llaqtapi huk hatun llaqtam. Tianjin llaqtapiqa  runakunam kawsachkanku.

## Pulitika Rakiy
### Distritukuna
*Heping 
*Hedong 
*Hexi 
*Nankai 
*Hongqiao
*Hebei  
*Jinnan 
*Dongli 
*Xiqing 
*Beichen
*Baodi 
*Wuqing 
* Binhái Musuq aria 
## Waki
### Runakuna
* 12 938 224 runa (Han: 96,7%, Hui: 2%, Manchu: 0,6%).

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Chunwa Runallaqta Republika)

## Hawa tink'ikuna

* Tianjin (kastilla simipi)
* Uficial qillqa web
Qollanan maria

Qollanan Maria: Kaymi kan Sumaq takikuy. Ñaupaq karan uj munay jarawi
Aclla Wasipi Qollanan warmikunapaq takina. Kunanqa kanraqmi sumaq takikuy
Virgen Mariaman takinapaq.
Guangxi

**Guangxipi Zhuang Autunumu Suyu** (chun simipi: 广西壮族自治区, tradisyunal chun simipi: 廣西壯族自治區, phinyimpi: Guǎngxī Zhuàng Zú Zìzhì Qū, machu transcripsyun: Kwangsi), nisqaqa Chunwa Runallaqta Republikap huk suyunmi. Uma llaqtanqa Nanning llaqtam.

## Pulitika rakiy

## Enlaces externos
Ningxia

**Ningxiapi Hui Autunumu Suyu**  (chun simipi: 宁夏回族自治区, tradisyunal chun simipi: 寧夏回族自治區, phinyimpi: Níngxià Huí Zú Zìzhìqū, machu transcripsyun: Ningsia), nisqaqa Chunwa Runallaqta Republikap huk suyunmi. Uma llaqtanqa Yinchuan llaqtam.

## Pulitika rakiy

## Hawa t'inkikuna

* Uficial qillqa web
Mungul suyu ukhupi

**Mungul ukhupi Autunumu suyu**  (mungul simipi: Өвөр Монголын Өөртөө Засах Орон,chun simipi: 内蒙古自治区, tradisyunal chun simipi: 内蒙古自治區, phinyimpi: Nèi Měnggǔ Zìzhìqū), nisqaqa Chunwa Runallaqta Republikap huk suyunmi. Uma llaqtanqa Hohhot llaqtam.

## Pulitika rakiy
### Prifictura-llaqtakuna
* Hohhot (呼和浩特市 phinyim: Hūhéhàotè shì)
* Baotou (包头市 Bāotóu shì)
* Wuhai (乌海市 Wūhǎi shì)
* Ulanhad (赤峰市 Chìfēng shì)
* Tongliao (通辽市 Tōngliáo shì)
* Ordos (鄂尔多斯市 È'ěrduōsī shì)
* Hulun Buir (呼伦贝尔市 Hūlúnbèi'ěr shì)
* Bayannur (巴彦淖尔市 Bāyànnào'ěr shì)
* Ulanqab (乌兰察布市 Wūlánchábù shì)

### Ligakuna
* Xilin Gol (锡林郭勒盟 Xīlínguōlè méng)
* Alxa (阿拉善盟 Ālāshàn méng)
* Hinggan (兴安盟 Xīng'ān méng)

## Hawa t'inkikuna

* Uficial qillqa web ((chun simipi)
* Mapa de Mongolia Interior  (inlish simipi)
* Mongolia Interior en Travel China Guide (inlish simipi)
* Universidad de Mongolia Interior (inlish simipi)
* MongolCulture.com (inlish simipi, chun simipi, rusiya simipi wan nihun simipi)
* Partido Popular de Mongolia Interior (separatista) (inlish simipi, chun simipi wan mungul simipi)
* Southern Mongolian Human Rights Information Center (inlish simipi)
Hong Kong

**Hunj Kunj** (chun simipi: 香港) nisqaqa Chunwa Runallaqta Republika chalanpi huk hatun llaqtam.

## Pulitika rakiy
18 distritu.

# Islas
# Kwai Ting
# Norte distritu
# Sai Kung
# Sha Tin
# Tai Po
# Tsuen Wan
# Tuen Mun
# Yuen Long
# Kowloon
# Kwun Tong
# Sham Shui Po
# Wong Tai Sin
# Yau Tsim Mong
# |Central wan Oeste
# Este
# Sur
# Wan Chai

## Hawa t'inkikuna

* Portal - El Gobierno de Hong Kong
* Hong Kong and the Positive Impact of Economic Globalization
Makaw

**Makaw** (chun simipi: 澳门, tradisyunal chun simipi: 澳門, pinyin: Àomén, purtugal simipi: Macau, kastilla simipi: Macao) nisqaqa Chunwa Runallaqta Republika chalanpi huk hatun llaqtam.

## Kawpay rak'iy

* Makaw
* Taipa, Coloane ima wat'akuna.

## Kaypipas qhaway

## Hawa t'inkikuna

* Uficial qillqa web (chun simipi wan purtugal simipi)
* Oficina de Turismo del Gobierno de Macao
* CIA - The World Factbook — Macau (inlish simipi)
* Porte, Jonathan. Macau, a Question of Sovereignty (inlish simipi)
Melchor de Talamantes

**Melchor de Talamantes** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Lima llaqtapi – †  paqarisqa San Juan de Ulúa llaqtapi) piruw-mishikunapas taytakura. 

Yachaywasi: San Pedro Nolasco.Yachay suntur: Mama Llaqtap San Markus Hatun Yachay Sunturnin.

## Rifirinciakuna
*  "Talamantes Salvador y Baeza, Melchor", Enciclopedia de México, vol. 13. Mexico City: 1987. (kastilla simipi)
* Romero de Valle, Emilia, Fray Melchor Talamantes, precursor y protomértir, in Historia mexicana, 1961.  (kastilla simipi) 

## Kaypipas qhaway
* Ispaña Amirika Kacharikuna Awqanakuy
* Wiñay kawsay (Mishiku)
## Hawa t'inkikuna
Xi'an

**Xi'an**  (Chinu simipi: 西安; Romanizacion: pinyim simipi: Xī'ān, macchu: Sian), Chunwa mama llaqtapi huk hatun llaqtam, Shaanxi pruwinsyap uma llaqtanmi. Xi'an llaqtapiqa 8 252 000 runakunam kawsachkanku.
## Wiñay kawsay
## Allpa saywachi
* Urqukuna: 
* Mayukuna: 
* Qutakuna: 
## Pulitika Rakiy

## Ñaña llaqtakuna

## Pukyukuna

## Hawa tinkikuna
Andrew Garfield

**Andrew Garfield** sutiyuq runaqa (20 ñiqin chakra yapuy killapi 1983 paqarisqa) huk aranway pukllaqmi, Hukllachasqa Amirika Suyukunayuq.
James Madison

**James Madison**, sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Belle Grove Plantation - Port Conway, (Virginia) llaqtapi - †  wañusqa Montpelier llaqtapi) huk Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq pulitiku runas karqan, 4 kaq umalliqnin (1809 watamanta 1817 watakama), ñawpaq Demokratiku wan Republikanu Partidupi kaq umalliqsi.

Hatun kamachi Hukllachasqa Amirika Suyukunapi Taytan. 

Tayta: James Madison SrMama:  Nelly Conway Madison Warmi: Dolley ToddChurinkuna: John

Alma mater: Princeton Yacha sunturnin (College of New Jersey)
## Qillqasqankuna
## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Hukllachasqa Amirika Suyukuna)

## Hawa t'inkikuna

* James Madison at MetaLibri
François Hollande

**François Gérard Georges Hollande** sutiyuq runaqa ( paqarisqa Rouen llaqtapi) huk  mama llaqtayuq taripay amachaqmi, pulitikupas. 2012 watamanta 2017 watakama Ransiyap umalliqninmi karqan.

1997 watamanta 2008 watakama Ransis Susyalista Partidup umalliqninmi karqan. 2012 watapitaq akllanakuypi akllasqa kaspa Ransiyap hatun umalliqninmi tukurqan. 

1988 watamanta 1993 watakama, huk kuti 1997 watamanta kunankama Correze k'itip diputawninmi. Hinallataqmi 1997 watapi Ransis Susyalista Partidup hatun pusaqninmi tukurqan. 2008 watapi chay karguta saqirqaptin, Martine Aubrymi partidup umalliqninmi tukurqan. 2011 watapi partidu runakuna payta akllakurqan 2012 watapi akllanakuykunapi Ransiyap hatun umalliqnin tukunanpaq. Chaywan 2012 watapi akllanakuykunapaq *lluq'i* nisqap hatun pusaqninmi tukurqan, *paña* nisqap hatun pusaqnintaq Nicolas Sarkozymi karqan, 2007 watamantaña kaq Ransiyap hatun umalliqinmi. Huk partidukunap pusaqninkunapas hatun umalliqman tukunatam munarqan: sinchi *lluq'i* nisqamanta Jean-Luc Mélenchon, sinchi *paña* nisqamanta Marine Le Pen, *chawpi* nisqamanta François Bayrou.

 p'unchawmanta huk pusaqkunamanta yalliq akllaykunata tantachiptinkum, François Hollande Ransiya mamallaqtap hatun umalliqninman tukurqan. Hollandeqa Jean-Marc Ayrault sutiyuq masinta uma kamayuqman tukunanpaq akllarqan. 

## Kaypipas qhaway
Wiñay kawsay (Ransiya)
## Hawa t'inkikuna
James Monroe

**James Monroe**, sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Condado Westmoreland, (Virginia) llaqtapi - †  wañusqa New York llaqtapi) huk Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq pulitiku runas karqan, 4 kaq umalliqnin (1817 watamanta 1825 watakama), ñawpaq Demokratiku wan Republikanu Partidupi kaq umalliqsi.

Tayta: Spence Monroe (1719-1774)Mama: Vannesa Jones MonroeWarmi: Elizabeth KortrightChurinkuna: Eliza (1786–1835) , James (1799–1801), wan Maria Hester (1803–1850). 

Alma mater: William and Mary College of New Jersey.

## Qillqasqankuna
## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Hukllachasqa Amirika Suyukuna)

## Hawa t'inkikuna

* James Monroe at MetaLibri
Tuqti yura rikch'aq ayllu

**Tuqti yura rikch'aq ayllu** *(familia Juglandaceae)* nisqaqa huk yurakunap rikch'aq ayllunmi, sach'akunam, 12 rikch'anayuq, 60 rikch'aqniyuq.

## Rikch'aqkuna
Kaymi huk tuqti hina yurakuna:
*tuqti (genus *Juglans*)
**inka tuqti (*Juglans neotropica*)
**buliwya tuqti (*Juglans boliviana*)

## Pukyukuna


## Hawa t'inkikuna
Klawil yura rikch'aq ayllu

**Klawil yura rikch'aq ayllu** *(familia Caryophyllaceae)* nisqaqa huk yurakunap rikch'aq ayllunmi, qurakunam, 88 rikch'anayuq, 2000-chá rikch'aqniyuq.

## Rikch'aqkuna
Kaymi huk klawil hina yurakuna:
*p'isqu sisan (genus *Arenaria*)
***Arenaria digyna*
***Arenaria lanuginosa*
**pana aqi (*Arenaria pungens*)
*klawil (genus *Dianthus*)
**kapiqantu (*Dianthus caryophyllus*)
**sunkha klawil (*Dianthus barbatus*)
*p'isqu sillun (genus *Paronychia*)
***Paronychia mandoniana*
*aqi (genus *Cerastium*)
**hanqu aqi (*Cerastium suspicatum*)
**hanch'iqlli (*Cerastium peruvianum*)
*pichaka (*Pycnophyllum glomeratum*)
*kiru pichaka (*Cardionema ramossissima*)
*pampa pichaka (*Poronychia chilensis*)
*wila qura (*Spergula arvensis*)

## Pukyukuna


## Hawa t'inkikuna
Kapiqantu

**Kapiqantu**  (*Dianthus caryophyllus*) nisqaqa huk quram, rikch'aq klawilmi, runap ancha chaninchasqa achala waytam. 

## Pukyukuna
 

## Hawa t'inkikuna
Klawil

**Klawil**  (genus *Dianthus*) nisqaqa huk yura rikch'anam, qurakunam, 300-chá rikch'aqniyuq. 

## Rikch'aqkuna
Kaymi huk rikch'aqninkuna:
*kapiqantu (*Dianthus caryophyllus*)
*sunkha klawil (*Dianthus barbatus*)

## Pukyukuna
 

## Hawa t'inkikuna
Sunkha klawil

**Sunkha klawil** (*Dianthus barbatus*) nisqaqa huk quram, rikch'aq klawilmi. 

## Pukyukuna
 

## Hawa t'inkikuna
Motorhead

**Motörhead** nisqaqa huk Hukllachasqa Qhapaq Suyu mama llaqtayuq *[[rock]]*.

## Diskunkuna
### Albumkuna
* *Motörhead* (1977)
* *Overkill* (1979)
* *Bomber* (1979)
* *Ace of Spades* (1980)
* *No Sleep 'til Hammersmith* (1981)
* *Iron Fist* (1982)
* *Another Perfect Day* (1983)
* *Orgasmatron* (1986)
* *Rock 'n' Roll* (1987)
* *Nö Sleep at All* (1988) 
* *1916* (1991)
* *March ör Die* (1992)
* *Bastards* (1993)
* *Sacrifice* (1995)
* *Overnight Sensation* (1996)
* *Snake Bite Love* (1998)
* *Everything Louder Than Everyone Else* (1999) 
* *We Are Motörhead* (2000)
* *Hammered* (2002)
* *Live at Brixton Academy* (2003)
* *Inferno* (2004)
* *Kiss of Death* (2006)
* *Better Motörhead Than Dead - Live at Hammersmith* (2007)
* *Motörizer* (2008)
* *The Wörld Is Yours* (2010)
* *Aftershock* (2013)
* *Bad Magic* (2015)

## Hawa t'inkikuna
* Motorhead (Inlish simipi)
Pete Sampras

**Petros Sampras**, *Pete Sampras* sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Washington llaqtapi - ), Hukllachasqa Amirika Suyukunapas kurku kallpanchaq.

Tayta: George Sammy, Mama: Sammy.

Warmi: Bridgette Wilson. Churinkuna: Christian Charles wan Ryan Nikolaos.

Yachay wasi:  High School.

## Suñaykuna
## Finales de Grand Slam: Kampiunato individual (14)

### Finalista en individuales (4)

## Título (66;64+2)
### Individual (64)

### Finalista individual (23)
* 1991: Filadelfia (pierde ante Ivan Lendl)
* 1991: Manchester (pierde ante Goran Ivanišević)
* 1991: *[[Masters de Cincinnati]]* (pierde ante Guy Forget)
* 1991: *[[Masters de París]]* (pierde ante Guy Forget)
* 1992: Atlanta (pierde ante Andre Agassi)
* 1992: **[[Abierto de los Estados Unidos|Abierto de EE.&nbsp;UU.]]** (pierde ante Stefan Edberg)
* 1993: **[[Tennis Masters Cup|Francfort Masters]]** (pierde ante Michael Stich)
* 1994: Londres/Queen's Club (pierde ante Todd Martin)
* 1994: *Grand Slam Cup (Munich)* (pierde ante Magnus Larsson)
* 1995: **[[Abierto de Australia]]** (pierde ante Andre Agassi)
* 1995: *[[Masters de Miami]]* (pierde ante Andre Agassi)
* 1995: *[[Masters de Canadá|Masters de Montreal]]* (pierde ante Andre Agassi)
* 1995: Lyon (pierde ante Wayne Ferreira)
* 1996: Masters de Stuttgart (pierde ante Boris Becker)
* 1998: San José (pierde ante Andre Agassi)
* 1998: Masters de Cincinnati (pierde ante Patrick Rafter)
* 1998: Masters de París (pierde ante Greg Rusedski)
* 2000: Londres/Queen's Club (pierde ante Lleyton Hewitt)
* 2000: **[[Abierto de los Estados Unidos|Abierto de EE.&nbsp;UU.]]** (pierde ante Marat Safin)
* 2001: Masters de Indian Wells (pierde ante Andre Agassi)
* 2001: Los Ángeles (pierde ante Andre Agassi)
* 2001: Long Island (pierde ante Tommy Haas)
* 2001: **[[Abierto de los Estados Unidos|Abierto de EE.&nbsp;UU.]]** (pierde ante Lleyton Hewitt)
* 2002: Houston (pierde ante Andy Roddick)

### Dobles (2)

### Finalista en dobles (2)
* 1989: Forest Hills (junto a Jim Courier pierden ante Rick Leach y Jim Pugh)
* 1991: Orlando (junto a Nicolás Pereira pierden ante Luke Jensen y Scott Melville)

## Resultado Tornyukuna Grand Slam wan Masters

## Kaypipas qhaway
* Ulimpiku pukllaykuna 

## Hawa t'inkikuna

* King of Swing - Pete Sampras Uficial Qillqa web (inlish simipi)
* Perfil ATP (inlish simipi)
Roger Federer

**Roger Federer** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Basel llaqtapi - ),  mama llaqtapas kurku kallpanchaq.

Tayta:  Robert Federer, Mama:  Lynette Durand.

Warmi:  Miroslava Vavrinec. Churinkuna: Myla Rose wan Charlene Riva (*).

Yachay wasi:  High School.

## Pukllaykuna

## Suñaykuna
*  Ulimpiku pukllaykuna 2008 Qori Medal - Dobles
## Kaypipas qhaway
* Novak Djokovic
* *Quest for Perfection: The Roger Federer Story* "En busca de la perfección: La historia de Roger Federer", Independent Pub Group, 2007, ISBN 0-942257-39-1 (trad. inglesa de *Das Tennis-Genie: die Roger-Federer-Story*, 2006).

## Hawa t'inkikuna
* 
* Uficial qillqa web] (inlish simipi)
* Fundación Roger Federer] (inlish simipi)
* Perfil ATP
* Perfil ITF] (inlish simipi)
* https://web.archive.org/web/20120214043950/http://www.daviscup.com/es/jugadores/jugador/perfil.aspx?playerid=10019424 Perfil Copa Davis
*  ESPN Deportes
Nipiña mayu

**Nipiña mayu** (kastilla simipi: *Río Nepeña*) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk mayum, Anqash suyupi, Santa pruwinsyapi. Pasiphiku mama quchaman rin.
Simp'a

**Simp'a**, kichwapi **Himpa** nisqaqa ñaqch'asqa chukchapas, q'aytupas, qara lasuchakunapas kimsamantapas tawamantapas q'iwispa awasqa hina allichasqam.

Antikunapi chay simpakunayuqqa warmikunallam.

## Hawa t'inkikuna
Andre Agassi

**Andre Kirk Agassi** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Las Vegas llaqtapi - ),  mama llaqtapas kurku kallpanchaq.

Tayta: Emmanuel "Mike" Aghassian, Mama: Elizabeth "Betty" Dudley.

Warmi: Brooke Shields (1997-1999), Steffi Graf (2001- ). Churinkuna: , Jaden Gil (2001- ) wan Jaz Elle (2003- ).

Yachay wasi:  High School.

## Pukllaykuna
## Torneos de Grand Slam
### Kampiun individual (8)

### Finalista en individuales (30)
* 1987: Seúl (pierde ante Jim Grabb)
* 1988: Los Ángeles (pierde ante Mikael Pernfors)
* 1989: Roma (pierde ante Alberto Mancini)
* 1990: *[[Masters de Indian Wells]]* (pierde ante Stefan Edberg)
* 1990: **Roland Garros** (pierde ante Andrés Gómez)
* 1990: **US Open** (pierde ante Pete Sampras)
* 1991: **Roland Garros** (pierde ante Jim Courier)
* 1994: *[[Masters de Miami]]* (pierde ante Pete Sampras)
* 1995: Atlanta (pierde ante Michael Chang)
* 1995: *[[Masters de Indian Wells]]* (pierde ante Pete Sampras)
* 1995: Tokyo Outdoor (pierde ante Jim Courier)
* 1995: **US Open** (pierde ante Pete Sampras)
* 1996: San José (pierde ante Pete Sampras)
* 1998: Basilea (pierde ante Tim Henman)
* 1998: **Grand Slam Cup** (Múnich) (pierde ante Marcelo Ríos)
* 1998: Indianapolis (pierde ante Álex Corretja)
* 1998: *[[Masters de Miami]]* (pierde ante Marcelo Ríos)
* 1998: München (pierde ante Thomas Enqvist)
* 1999: Los Ángeles (pierde ante Pete Sampras)
* 1999: **Singles Championshiop** (Hannover)  (pierde ante Pete Sampras)
* 1999: **Wimbledon** (pierde ante Pete Sampras)
* 2000: **Tennis Masters Cup** (Lisboa) (pierde ante Gustavo Kuerten)
* 2000: Washington (pierde ante Álex Corretja)
* 2001: San José (pierde ante Greg Rusedski)
* 2002: San José (pierde ante Lleyton Hewitt)
* 2002: **US Open** (pierde ante Pete Sampras)
* 2003: **Tennis Masters Cup** (Houston) (pierde ante Roger Federer)
* 2004: Estocolmo (pierde ante Thomas Johansson)
* 2005: *[[Masters de Canadá]]* (pierde ante Rafael Nadal)
* 2005: **US Open** (pierde ante Roger Federer)

### Clasificación en torneos del Grand Slam

### Clasificación en torneos Masters Series

### Dobles (1)

### Finalista en dobles (3)
* 1992: *[[Masters de Canadá|Montreal/Toronto TMS]]* (junto a John McEnroe pierden ante Patrick Galbraith wan Danie Visser)
* 1999: Hong Kong (junto a David Wheaton pierden ante James Greenhalgh wan Grant Silcock)
* 2000: Washington (junto a Sargis Sargsian pierden ante Alex O'Brien wan Jared Palmer)

## Suñaykuna
* Qori medal Ulimpiku pukllaykuna 1996 
## Kaypipas qhaway
* Pete Sampras

## Hawa t'inkikuna

* Perfil ATP (en inglés)
* Andre Agassi Uficial Qillqa web (inlish simipi)
* Notas Principales, El Gráfico
Alex Olmedo

**Luis Alejandro Rodríguez Olmedo** sutiyuq runaqa, icha *Alex Olmedo* (*  paqarisqa Ariqipa llaqtapi - ),   -  mama llaqtapas kurku kallpanchaq.

Tayta: Rodríguez, Mama: Olmedo.

Warmi: .

Yachay wasi: High School.

Alma mater: Southern California Yachay sunturnin.

## Grand Slam Pukllaykuna
### Kampiun individual (2)

### Finalista individual (1)

### Campeón dobles (1)

### Finalista dobles (1)

### Finalista dobles mixtos (1)

## Suñaykuna
* Laureles del Deporte - Piruw.
* 1987: Salón de la Fama (Tennis).
## Kaypipas qhaway
* Kurku kallpanchay (Piruw)

## Hawa t'inkikuna

* Salón de la Fama
* Alex Olmedo en la Copa Davis 1958 y 1959
* Alex Olmedo en el Wimbledon 1959
Universidad Mayor (Chili)

**Universidad Mayor** nisqaqa Chili mama llaqtapi huk yachay sunturmi.

## Wiñay kawsay
Universidad Mayor, 1988 watapi kamarisqa karqan.

## Kaypipas qhaway
* Yachay suntur
* 
* Chili

## Hawa tinkikuna
* Universidad Mayor (kastilla simipi)
Wamashrahu

**Wamashrahu** (*Huamashraju*) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Antikunapi, huk rit'i urqum, Yuraq Wallapi,  Anqash suyupi, Waras pruwinsyapi, Waras distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.350 mitrum aswan hanaq.


Rikcha:Plaza de armas de Huaraz.jpg| Waras llaqta,  Ranrapallqa (karupi), Rima Rima, Churup (chawpi-lluq'i), Qullapaqu *(Collapaco)*, Wamashrahu urqukunawan
Rikcha:Río Quilcay.jpg|Qillqay mayu, Waras, Wamashrahu rit'i urquwan


## Kaypipas qhaway
* Qullapaqu
* Rima Rima
* Waras
* Kashan
## Pukyukuna
Harold Wilson

**James Harold Wilson, Baron Wilson of Rievaulx** su tiyuq runaqa (*  paqarisqa Huddesfield llaqtapi -  †   wañusqa London llaqtapi) huk  mama llaqtayuq pulitikumi qarqan.

Britaniku kawpaq runas qillqaqpas karqan, Hukllachasqa Qhapaq Suyup ñawpaq ministrunsi iskay kuti qarqan.

## Kaypipas qhaway
* Elisabeth II
* Hukllachasqa Qhapaq Suyupa wiñay kawsaynin

## Hawa t'inkikuna
Chilip llaqta takin

Chilip llaqta takin, kastilla simipi.

* Musika: Ramón Carnicer
* Kastilla simipi simikuna: Eusebio Lillo



:**Dulce Patria, recibe los votos**
:**con que Chile en tus aras juró**
:**que o la tumba serás de los libres** 
:**o el asilo contra la opresión.**

I 
:Ha cesado la lucha sangrienta;
:ya es hermano el que ayer invasor; 
:de tres siglos lavamos la afrenta 
:combatiendo en el campo de honor. 
:El que ayer doblegábase esclavo 
:hoy ya libre y triunfante se ve; 
:libertad es la herencia del bravo, 
:la Victoria se humilla a su pie.

II 
:Alza, Chile, sin mancha la frente; 
:conquistaste tu nombre en la lid; 
:siempre noble, constante y valiente 
:te encontraron los hijos del Cid. 
:Que tus libres tranquilos coronen 
:a las artes, la industria y la paz, 
:y de triunfos cantares entonen 
:que amedrenten al déspota audaz. 

III 
:Vuestros nombres, valientes soldados, 
:que habéis sido de Chile el sostén, 
:nuestros pechos los llevan grabados; 
:los sabrán nuestros hijos también. 
:Sean ellos el grito de muerte 
:que lancemos marchando a lidiar, 
:y sonando en la boca del fuerte 
:hagan siempre al tirano temblar. 

IV 
:Si pretende el cañón extranjero 
:nuestros pueblos, osado, invadir; 
:desnudemos al punto el acero 
:y sepamos vencer o morir. 
:Con su sangre el altivo araucano 
:nos legó, por herencia, el valor; 
:y no tiembla la espada en la mano 
:defendiendo, de Chile, el honor. 

**V**
:**Puro, Chile, es tu cielo azulado,**
:**puras brisas te cruzan también,**
:**y tu campo de flores bordado**
:**es la copia feliz del Edén.**
:**Majestuosa es la blanca montaña**
:**que te dio por baluarte el Señor,**
:**y ese mar que tranquilo te baña**
:**te promete futuro esplendor.**

VI 
:Esas galas, ¡oh, Patria!, esas flores 
:que tapizan tu suelo feraz, 
:no las pisen jamás invasores; 
:con su sombra las cubra la paz. 
:Nuestros pechos serán tu baluarte, 
:con tu nombre sabremos vencer, 
:o tu noble, glorioso estandarte, 
:nos verá, combatiendo, caer. 


## Kaypipas qhaway
* Chili

## Hawa t'inkikuna
*  (MIDI)
Novak Djokovic

**Novak Djokovic** (Sirbya simipi *Novak Đoković*/*Новак Ђоковић*) sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Beograd llaqtapi - ),  mama llaqtapas kurku kallpanchaq.

Taytan:  Srdjan Djokovic, Maman:  Dijana Djokovic.

Warmi:  Jelena Ristic.

Yachay wasi:  High School.

## Pukllaykuna
## Torneos de Grand Slam
### Kampiun individual (7)

### Finalista en individuales (7)

### Clasificación en torneos del Grand Slam

### Clasificación en torneos Masters Series

## Suñaykuna
*  Apuwasinyuq pukllaykuna 2008 Bronze Medal - Singles

## Kaypipas qhaway
* Roger Federer

## Hawa t'inkikuna
* 
* Uficial qillqa web (inlish simipi)
* Perfil ATP
* Perfil ITF (inlish simipi)
* Perfil Copa Davis (inlish simipi)
Puyu Puyu qucha

**Puyu Puyu qucha** *(Puyo Puyo)* nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk qucham, Chuqiyapu suyupi, Franz Tamayo pruwinsyapi, Pilichuku munisipyupi, Qupaqhawana Antakilla kantunpi.

Kay quchap sutinqa aymara simim: *puyu* pukyu, "Puyku Pukyu".

## Kaypipas qhaway
* Jisk'a K'uchu
* Qululu qucha

## Puykukuna

* wikimapia.org

## Hawa t'inkikuna
* Saywitu: Pilichuku munisipyu ("Puyo Puno" nisqa)
John Atta Mills

**John Evans Fifii Atta Mills** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Tarkwa llaqtapi -   wañusqa Accra llaqtapi). Gana mama llaqtayuq taripay amachaq, pulitiku wan Umalliq. 

2009 watamanta 2012 watakama kuti Ganapa umalliqnin karqan.

Warmi: Ernestina Naadu Mills;   Churinkuna (1) : Sam Kofi Atta Mills
## Hawa t'inkikuna
Ixiamas pukara

**Ixiamas pukara** nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk mawk'a llaqtam, Chuqiyapu suyupi, Abel Iturralde pruwinsyapi, Ixiamas munisipyup antinpi, Tequeje qhichwapi (Beni mayuñiq.

## Hawa t'inkikuna
* El enigma de la fortaleza megalítica de Ixiamas
* Ixiamas munisipyu: yupaykuna, saywitu
Trinchira pukara

**Trinchira pukara** (kastilla simipi: *Fortaleza de Trinchera*) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk mawk'a llaqtam, Punu suyupi, Sandia pruwinsyapi, Patampuku distritupi.

## Hawa t'inkikuna
Chuya (mawk'a llaqta)

**Chuya** nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk mawk'a llaqtam, Lima suyupi, Waruchiri pruwinsyapi, Chaqlla distritupi.

## Hawa t'inkikuna

* La antigua ciudadela de Chuya, herencia de la cultura Huanca (+ Video) (kastilla simi)
Robert FitzRoy

**Robert Fitzroy** (* 5 ñiqin anta situwa killapi - 1805 watapi paqarisqa Suffolk llaqtapi - † 30 ñiqin ayriway killapi - 1865 watapi wañusqa Surrey llaqtapi ). Hukllachasqa Qhapaq Suyuyuq wamp'uykachaqsi, suyu tariqsi, saywitu qillqaqpas karqan.
Miraflores (mawk'a llaqta)

**Miraflores** nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk mawk'a llaqtam, Qusqu suyupi, Khallka pruwinsyapi, Yanatili distritup antinpi. Miraflores urqupiqa tiyan, Chunchus mayuñiq *(Río Chunchusmayo)*.

## Kaypipas qhaway
* P'isaq

## Hawa t'inkikuna

* Descubren ciudadela en las selvas del Perú (kastilla simi)
* Expedición a la cordillera de Paucartambo: el enigma de las ruinas de Miraflores (+ Videos)
Aramu Muru Punku

**Aramu Muru Punku** icha **Hayumarka** (kastilla simipi: *Portal de Aramu Muru / Hayumarca*) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk mawk'a llaqtam, Punu suyupi, Qullaw pruwinsyapi, Jilawi distritupi, Chulli llaqtañiq.

## Hawa t'inkikuna

* Mitología andina: el portal de Aramu Muru y el disco solar de oro del Coricancha (+ Video)
Pusharu

**Pusharu** (*Pusharo*) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk mawk'a llaqtam, Mayutata suyupi, Manu pruwinsyapi,  Manu distritupi, Manu mamallaqta parkipi, Palatoa mayup kuntinpi.

## Hawa t'inkikuna
* The Petroglyphs of Pusharo (inlish simi)
Killaqa qaqa siq'ikuna

**Killaqa qaqa siq'ikuna** (kastilla simipi: *Petroglifos de Quiaca*) nisqaqa Piruw mama llaqtapi huk mawk'a llaqtam, Punu suyupi, Sandia pruwinsyapi, Killaqa distritupi, Killaqa mayuñiq.

## Hawa t'inkikuna

* El misterio de los petroglifos de Quiaca (+ Videos) (kastilla simi)
Rima Rima urqu (Anqash)

**Rima Rima** nisqaqa Piruw mama llaqtapi, Antikunapi, huk urqum, Yuraq Wallapi, Anqash suyupi, Waras pruwinsyapi, Independencia distritupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.254 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Wamanripa (Churup)
* Churup qucha
* Qullapaqu
* Waras
* Wamashrahu
## Pukyukuna
Qulu Qulu (mawk'a llaqta)

**Qulu Qulu** (*Colo Colo*) nisqaqa Piruw mama llaqtapi, huk  mawk'a llaqtam, chullpakunayuqmi, Punu suyupi, Sandia pruwinsyapi, Patampuku distritupi, Patampuku mayuñiq.

## Hawa t'inkikuna

*  El cementerio indígena de Colo Colo, herencia de la cultura Lupaca (+ Video)
Lluchk'ana

**Lluchk'ana** (**llusk'ana**) nisqaqa wawakunap hawamanta urayman lluchk'ananpaq pukllanam, q'illay icha huk imaykanamantapas rurasqa lluchk'ana ñanmi.

## Pukyukuna


## Hawa t'inkikuna
Phutikuy

**Phutikuy** nisqaqa runap icha uywap huk tiksi kawllayninmi (llakusinmi), tiksi kawllayninmanta anchata manchaykuynin.
Fuzhou

**Fuzhou** ( chun simipi: 福州, phinyimpi: Fúzhōu, macchu: Foochow), Chunwa llaqtap, Fujian pruwinsya uma llaqtanmi.
## Wiñay kawsay
## Allpa saywachi
* Urqukuna: 
* Mayukuna:
 
## Pulitika Rakyi

5 distritukuna, 2 munisipyu-llaqta wan 6 kundadukuna:
* Gulou (鼓楼区)
* Taijiang (台江区)
* Cangshan (仓山区)
* Mawei (马尾区)
* Jin'an (晋安区)
* Changle (长乐市) 
* Fuqing (福清市) 
* Minhou (闽侯县)
* Lianjiang (连江县)
* Luoyuan (罗源县)
* Minqing (闽清县)
* Yongtai (永泰县)
* Pingtan (平潭县)
## Karu puriy
* Xiaoyao Jin

## Yachachiy
* Yachay sunturkuna:

## Ñaña llaqtakuna

## Kaypipas qhaway

## Hawa t'inkikuna

* Fuzhou (inlish simipi)
Hefei

**Hefei** ( chun simipi: 合肥市, phinyimpi: Héféi), Chunwa llaqtap, Anhui pruwinsya uma llaqtanmi.
## Wiñay kawsay
## Allpa saywachi
* Urqukuna: 
* Mayukuna:
 
## Pulitika Rakyi
4 distritukuna wan 3 kundadukuna:
* Yaohai (瑶海区)
* Luyang (庐阳区)
* Shushan (蜀山区)
* Baohe (包河区)
* Changfeng (长丰县)
* Feidong (肥东县)
* Feixi (肥西县)
## Karu puriy
* Xiaoyao Jin

## Yachachiy
* Yachay sunturkuna:

## Ñaña llaqtakuna

## Kaypipas qhaway

## Hawa t'inkikuna

* Hefei (inlish simipi)
Lanzhou

**Lanzhou** ( chun simipi: 兰州, phinyimpi: Lánzhōu, machu: Lanchow), Chunwa llaqtap, Gansu pruwinsya uma llaqtanmi.
## Wiñay kawsay
## Allpa saywachi
* Urqukuna: 
* Mayukuna: Q'illu
 
## Pulitika Rakyi

5 distritukuna wan 3 cundadukuna:|
# Chengguan (城关区 )
# Qilihe (七里河区 )
# Xigu  (西固区)
# Anning (安宁区)
# Honggu 红古区)
# Yongdeng (永登县 )
# Gaolan (皋兰县)
# Yushong (榆中县)
## Karu puriy
* Q'illu mayu

## Yachachiy
* Yachay sunturkuna:

## Ñaña llaqtakuna

## Kaypipas qhaway

## Hawa t'inkikuna

* Lanzhou (inlish simipi)
Guiyang

**Guiyang** ( chun simipi: 贵阳, machu chun simipi: 貴陽, phinyimpi: Guìyáng, machu: Kweiyang), Chunwa llaqtap, Guizhou pruwinsya uma llaqtanmi.
## Wiñay kawsay
## Allpa saywachi
* Urqukuna: 
* Mayukuna: Q'illu
 
## Pulitika Rakyi

6 distritukuna, 1 munisipyu-llaqta, 3 cundadukuna wan 1 musuq distritu:|
# Wudang (乌当区)
# Nanming (南明区)
# Yunyan (云岩区)
# Huaxi (花溪区)
# Baiyun (白云区)
# Xiaohe (小河区)
# Qingzhen (清镇市) 
# Kaiyang (开阳县)
# Xiuwen (修文县)
# Xifeng (息烽县)
# Jinyang (金阳新区)

## Karu puriy
* Q'illu mayu

## Yachachiy
* Yachay sunturkuna:

## Ñaña llaqtakuna

## Kaypipas qhaway

## Hawa t'inkikuna

* Guiyang (inlish simipi)
Haikou

**Haikou** ( chun simipi: 海口市, phinyimpi: Hǎikǒu shì), Chunwa llaqtap, Hainan pruwinsya uma llaqtanmi.
## Wiñay kawsay
## Allpa saywachi
* Urqukuna: 
* Mayukuna:
 
## Pulitika Rakyi

4 distritukuna:
* Xiuying (秀英区)
* Longhua (龙华区 )
* Qiongshan (琼山区)
* Meilan (美兰区)

## Karu puriy
*

## Yachachiy
* Yachay sunturkuna:

## Ñaña llaqtakuna

## Kaypipas qhaway

## Hawa t'inkikuna

* Haikou (inlish simipi)
Abel Salinas

**Abel Hernán Salinas Izaguirre** sutiyuq runaqa  (*  paqarisqa Lima llaqtapi -  wañusqa Lima llaqtapi), huk piruwanu pulitiku wan yachachiqmi.

1988 ñawpaq kuti Piruwpa Musikun Ministrunin karqan.

Tayta: Salinas;  Mama: Izaguirre
 Ñawpaq warmi: Churinkuna:  

Yachaywasi:

Alma mater:

## Qillqaqkuna

## Kaypipas qhaway
* Amirika Mamallaqtap Pachakutinapaq Huñunakuynin

## Hawa t'inkikuna
Shijiazhuang

**Shijiazhuang** ( chun simipi: 贵阳, machu chun simipi: 貴陽, phinyimpi: Guìyáng, machu: Kweiyang), Chunwa llaqtap, Hebei pruwinsya uma llaqtanmi.
## Wiñay kawsay
## Allpa saywachi
* Urqukuna: 
* Mayukuna:
 
## Pulitika Rakyi

6 distritukuna, 1 munisipyu-llaqta, 3 cundadukuna wan 1 musuq distritu:|
# Chang'an (长安区)
# Qiaodong (桥东区)
# Qiaoxi (桥西区)
# Xinhua (新华区)
# Yuhua (裕华区)
# Jingxing Mining (井陉矿区)
# Xinji (辛集市)
# Gaocheng (藁城市)
# Jinzhou (晋州市)
# Xinle (新乐市)
# Luquan (鹿泉市)
# Jingxing (井陉县)
# Zhengding (正定县)
# Luancheng (栾城县)
# Xingtang (行唐县)
# Lingshou (灵寿县) 
# Gaoyi (高邑县)
# Shenze (深泽县)
# [Zanhuang (赞皇县)
# [Wuji kundadu|Wuji (无极县)
# Pingshan (平山县)
# Yuanshi (元氏县)
# Zhao (赵县 ) 

## Karu puriy
* 

## Yachachiy
* Yachay sunturkuna:

## Ñaña llaqtakuna

## Kaypipas qhaway

## Hawa t'inkikuna

* Shijiazhuang (inlish simipi)
Truman Capote

**Truman Streckfus Persons** sutiyuq runaqa icha Truman Capote (* 30 ñiqin tarpuy killapi 1924 watapi New Orleans paqarisqa llaqtapi - 25 ñiqin chakra yapuy killapi 1984 watapi Los Angeles wañusqa llaqtapi), Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtamanta Willay kamayuq wan qillqaqmi karqan.

Yachaywasi: 

## Qillqasqankuna
*1945: "Miriam" 
*1948: Other Voices, Other Rooms.
* 1949 A Tree of Night and Other Stories 
* 1949 Summer Crossing 
* 1950 "House of Flowers"  
* 1950 Local Color Book 
* 1951 The Grass Harp  
* 1953 Beat the Devil  
* 1954 House of Flowers Broadway musical 
*1955 Carmen Therezinha Solbiati 
* 1956 The Muses Are Heard
* 1956 "A Christmas Memory"
* 1957 "The Duke in His Domain" Portrait of Marlon Brando
* 1958 Breakfast at Tiffany's Novella 
* 1959 Observations
* 1960 The Innocents
* 1963 Selected Writings of Truman Capote Midcareer retrospective anthology 
* 1964  A short story appeared in Seventeen magazine 
*1965 In Cold Blood "Nonfiction novel"; Capote's second Edgar Award (1966), for Best Fact Crime book 
*1968 "The Thanksgiving Visitor" 
* 1973 The Dogs Bark 
*1975 "Mojave" wan "La Cote Basque, 1965" 
* 1976 "Unspoiled Monsters" wan "Kate McCloud" 
* 1980 Music for Chameleons
* 1983 One Christmas
* 1986 Answered Prayers: The Unfinished Nove
* 2004 The Complete Stories of Truman Capote Anthology of twenty short stories 
* 2004 Too Brief a Treat: The Letters of Truman Capote Edited by Capote biographer Gerald Clarke 
* 2007 Portraits and Observations: The Essays of Truman Capote 

## Suñaykuna

## Kaypipas qhaway
* Simi kapchiy (Hukllachasqa Amirika Suyukuna)
## Hawa t'inkikuna
Otto von Bismarck

**Otto Eduard Leopold von Bismarck-Schönhausen** sutiyuq runaqa icha Otto von Bismarck ( paqarisqa Schönhausen llaqtapi;  wañusqa Friedrichsruh llaqtapi) Alimanya mamallaqtayuq awqaq pusaqmi, pulitikupas karqan.

1871 watapi Prusya, huk aliman mama llaqtakunapas Aliman Ransis Maqanakuy nisqapi (1870 watamanta 1871 watakama) Ransiyata atipaptin Bismarck musuq Aliman Impiryuta kamarirqan.
1871 watamanta 1890 watakama Aliman Impiryup kansillirninmi karqan. 

## Hawa t'inkikuna

*  Artículo sobre la unificación alemana
*  Blog sobre Bismarck
* La unificación de Alemania
Paul von Hindenburg

**Paul Ludwig Hans Anton von Beneckendorff und von Hindenburg** sutiyuq runaqa icha Paul von Hindenburg (*  paqarisqa Poznań  llaqtapi - †  wañusqa Neudeck llaqtapi) Alimanya mamallaqtaq awqaq pusaq wan pulitiku karqan. Mariskal.

1925 watamanta 1934 watakama Weimar mama llaqtap umalliqninmi kachkan. 

Mama: Luisa Guillermina Schwickart (1807-1893), Tayta:  Robert von Beneckendorff von Hindenburg (1816-1902).

Ñawpa warmi: Gertrud von SperlingChurinkuna: Pauline (1880), Oskar (1883) wan Annemaria (1891).

## Kaypipas qhaway
* Prusya

## Hawa t'inkikuna

* Colección de imágenes
Zhengzhou

**Zhengzhou** ( chun simipi: 郑州, machu chun simipi: 鄭州市, phinyimpi: Zhèngzhōu, machu: Chengchow), Chunwa llaqtap, Hebei pruwinsya uma llaqtanmi.
## Wiñay kawsay
## Allpa saywachi
* Urqukuna: 
* Mayukuna:
 
## Pulitika Rakyi

6 distritukuna, 5 munisipyu-llaqta wan 1 cundadu:

## Karu puriy
*

## Yachachiy
* Yachay sunturkuna:

## Ñaña llaqtakuna

## Kaypipas qhaway

## Hawa t'inkikuna

* Zhengzhou (inlish simipi)
* Guía de turismo
* Mapa de Zhengzhou
* Zhengzhou Technology Markets
* Zhengzhou INTLR Tech
* Search for Zhengzhou bus lines 
* Zhengzhou Conexiones
Jinan

**Jinan** ( chun simipi: 济南市, machu chun simipi: 濟南, phinyimpi: Jǐnán, machu: Tsinan), Chunwa llaqtap, Shandong pruwinsya uma llaqtanmi.
## Wiñay kawsay
## Allpa saywachi
* Urqukuna: 
* Mayukuna:
* Qutakuna: 
 
## Pulitika Rakyi

6 distritukuna, 1 munisipyu-llaqta wan 3 cundadukuna:

## Karu puriy
*

## Yachachiy
* Yachay sunturkuna:

## Ñaña llaqtakuna

## Kaypipas qhaway

## Hawa t'inkikuna

* Jinan (inlish simipi)
* Plano de Jinan (chun simipi)
Taiyuan

**Tayyuwan** (*Taiyuan*, Kastilla simipi) ( chun simipi: 太原, phinyimpi: Tàiyuán, machu: Jinyang), Chunwa llaqtap, Shanxi pruwinsya uma llaqtanmi.
## Wiñay kawsay
## Allpa saywachi
* Urqukuna: 
* Mayukuna:
* Qutakuna: 
 
## Llaqta pusana rakiy

suqta (6) listritukuna, huk(1) munisipyu-llaqta wan kimsa(3) kunyayukuna:

## Karu puriy
* 

## Yachachiy
* Yachay sunturkuna:

## Ñaña llaqtakuna

## Kaypipas qhaway

## Hawa t'inkikuna

* Taiyuan (inlish simipi)
Chengdu

**Chengdu** ( chun simipi: 成都, phinyimpi: Chéngdū, machu: Chengtu), Chunwa llaqtap, Sichuan pruwinsya uma llaqtanmi.
## Wiñay kawsay
## Allpa saywachi
* Urqukuna: 
* Mayukuna:
* Qutakuna: 
 
## Pulitika Rakyi

9 distritukuna, 4 munisipyu-llaqta wan 6 cundadukuna:

## Karu puriy
*

## Yachachiy
* Yachay sunturkuna:

## Ñaña llaqtakuna
*  Baku, Azerbaijan 
* Montpellier, Ransya
* Ljubljana, Sluvinya 
* Linz, Austirya 
* Kofu, Japan 
* Knoxville, Tennessee, United States 
* Phoenix, United States 
* Winnipeg, Kanada 
* Mechelen, Bilhika 
* Volgograd, Rusiya 
* Saint Petersburg, Rusiya 
* Palermo, Italya
* Gimcheon, South Korea 
* Medan, Indunisya 
* Dalarna, Sweden 
* Bonn, Alimanya
* Honolulu, Hawaii, USA 
* Maastricht, Netherlands

## Kaypipas qhaway
* Chiang Kai-shek

## Hawa t'inkikuna

* Chengdu (inlish simipi)
San José pruwinsya

**San José**,  Kustarika mama llaqtap pruwinsya #1. San José pruwinsya 1 633 282 runakunam kawsachkanku (2005).
## Wiñay kawsay
## Pulitiku rakiy
20 kantunkuna:
# San José 
# Escazú 
# Desamparados 
# Puriscal
# Tarrazú 
# Aserrí 
# Mora
# Goicochea
# Santa Ana
# Alajuelita
# Vásquez de Coronado
# Acosta 
# Tibás 
# Moravia
# Montes de Oca
# Turrubares
# Dota 
# Curridabat
# Pérez Zeledón
# León Cortés   
 
## Yachachiy
* Yachay sunturkuna:
** San José Yachay sunturnin

## Rikchakuna

Rikcha:4- Vue San Jose.jpg|San José


## Hawa t'inkikuna

* Municipalidad de San José de Kustarika
* Sitio dedicado a la provincia
* San José phutukuna
* Wiñay kawsay (San José)
Heredia pruwinsya

**Heredia**,  Kustarika mama llaqtap pruwinsya # 4. Heredia pruwinsya 449 257 runakunam kawsachkanku (2010).
## Wiñay kawsay
## Pulitiku rakiy
10 kantunkuna:
# Heredia 
# Barva 
# Santo Domingo 
# Santa Bárbara
# San Rafael 
# San Isidro 
# Belén
# Flores
# San Pablo
# Sarapiquí
  
 
## Yachachiy
* Yachay sunturkuna:
** Mama llaqta Kustarika (Heredia) yachay sunturnin

## Rikchakuna

Rikcha:IglesiaSanIsidro.JPG|Kathuliku inlisya. San Isidro kantun
Rikcha:IglesiaBarva.JPG|Kathuliku inlisya. Barva kantun
Rikcha:SanRafael.JPG|Kathuliku inlisya. San Rafael kantun
Rikcha:SanAntonioBelén.JPG|Kathuliku inlisya. Belén kantun
Rikcha:IglesiaSantoDomingo.JPG|Kathuliku inlisya. Santo Domingo kantun
Rikcha:IglesiaSanJoaquínFlores.JPG|Kathuliku inlisya. Flores kantun
Rikcha:IglesiaSanPablo.JPG|Kathuliku inlisya. San Pablo kantun
Rikcha:IglesiaSantaBárbara.JPG|Kathuliku inlisya. Santa Bárbara kantun

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Kustarika

## Hawa t'inkikuna

* Uficial web Heredia
* Club Sport Herediano
* INBioparque
Cartago pruwinsya

**Cartago**,  Kustarika mama llaqtap pruwinsya # 2. Cartago pruwinsya 510 727 runakunam kawsachkanku (2010).
## Wiñay kawsay
## Pulitiku rakiy
8 kantunkuna:
# Cartago 
# Paraíso 
# La Unión 
# Jiménez
# Turrialba 
# Alvarado 
# Oreamuno
# El Guarco  
 
## Yachachiy
* Yachay sunturkuna:
** Kustarika Instituto Tecnológico de Costa Rica 
** Colegio Universitario de Cartago.
** Cartago Florencio del Castillo Yachay sunturnin.

## Rikchakuna

Rikcha:Basilica de los Angeles.jpg| Los Angeles Basilika
Rikcha:Represa Angostura, Turrialba, Cartago.jpg| Represa Angostura, Turrialba
Rikcha:RepresaCachí.jpg| Represa Cachí, Cartago
Rikcha:Tapanti.jpg| Parque Nacional Tapantí


## Hawa t'inkikuna

* Uficial web Cartago
* Periódico de Cartago
* Centro de información de la provincia
* Radio Cartago
* Escudo oficial cartaginés
Hangzhou

**Hangzhou** ( chun simipi: 杭州, phinyimpi: Hángzhōu, machu: Hangchow), Chunwa llaqtap, Zhejiang pruwinsya uma llaqtanmi.
## Wiñay kawsay
## Allpa saywachi
* Urqukuna: 
* Mayukuna:
* Qutakuna: 
 
## Pulitika Rakyi

8 distritukuna, 3 munisipyu-llaqta wan 2 cundadukuna:

## Karu puriy
*

## Yachachiy
* Yachay sunturkuna:

## Ñaña llaqtakuna
* Boston, USA 
* Oviedo, Ispaña
* Alajuela, Kustarica
 
## Kaypipas qhaway

## Hawa t'inkikuna

* Hangzhou (inlish simipi)
* para Viajes Hangzhou
Pablo Amaringo

**Pablo César Amaringo Shuña** sutipaq runaqa, (* 1938 paqarisqa Puerto Libertad, Piruwpi - †  wañusqa Piruw), huk  mama llaqtayuq llimphiqmi qarqan.

Taytan: Amaringo; Maman:  Shuña.Warmi: .
## Llimphykuna
*
*
*

## Suñaykuna

## Kaypipas qhaway
* Supay chakra

## Hawa t'inkikuna

* Web oficial (inglish simipi) 
* Discusión por Pablo Amaringo: Mi vida como un Chamán y Artista (en inglés) 
* Entrevista a Pablo Amaringo
Limón pruwinsya

**Limón**,  Kustarika mama llaqtap pruwinsya # 5. Cartago pruwinsya 444 884 runakunam kawsachkanku (2010).
## Wiñay kawsay
## Pulitiku rakiy
6 kantunkuna:
# Limón 
# Pococí 
# Siquirres 
# Talamanca
# Matina 
# Guácimo
 
## Yachachiy
* Yachay sunturkuna:
** 

## Rikchakuna

Rikcha:Puerto Limon.JPG| Puerto Limón
Rikcha:DSC02131, Limon, Costa Rica.jpg| Limon, Costa Rica. 
Rikcha:DSC02141, Limon, Costa Rica.jpg| Limon, Costa Rica.
Rikcha:DSC02146, Limon, Costa Rica.jpg| Limon, Costa Rica.

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Kustarika)
## Hawa t'inkikuna
Guanacaste pruwinsya

**Guanacaste**,  Kustarika mama llaqtap pruwinsya # 3. Guanacaste pruwinsya 280 488 runakunam kawsachkanku (2010).
## Wiñay kawsay
## Pulitiku rakiy
11 kantunkuna:
# Liberia 
# Nicoya 
# Santa Cruz 
# Bagaces
# Carrillo 
# Cañas 
# Abangares 
# Tilarán 
# Nandayure
# La Cruz
# Hojancha
 
## Yachachiy
* Yachay sunturkuna:
**

## Rikchakuna

Rikcha:Campanario antiguo Santa Cruz, Guanacaste, Costa Rica.JPG| Inlisya Guanacaste
Rikcha:Flamingo beach CRC 12.JPG| Playa Flamingo, Costa Rica, Guanacaste.
Rikcha:Junquillal beach reflection 01.jpg| Playa Junquillal 
Rikcha:Guanacaste National Park.jpg| Guanacaste Mama llaqtaq Parki


## Hawa t'inkikuna

* Asociación de Apoyo Comunal Liberiana
* Área de Conservación de Guanacaste
*Algunos ejemplos de la flora y fauna típica de Guanacaste 
*Esfuerzos de conservación y trabajo científico en Guanacaste del biólogo Daniel H. Hanzen
* Abundante información turística, cultural y medioambiental sobre Guanacaste
* Información General, turística y comercial  Guanacaste pruwinsya
* Liberia Kustarika
* Kantunkuna (Guanacaste)
Alajuela suyu

**Alajuela**,  Kustarika mama llaqtap pruwinsya # 2. Alajuela pruwinsya 847 660 runakunam kawsachkanku (2010).
## Wiñay kawsay
## Pulitiku rakiy
15 kantunkuna:
# Alajuela 
# San Román 
# Grecia 
# San Mateo
# Atenas 
# Naranjo
# Palmares
# Poás
# Orotina
# San Carlos
# Zarcero
# Valverde Vega
# Upata
# Los Chiles
# Guatuso

## Yachachiy
* Yachay sunturkuna:
** 

## Rikchakuna

Rikcha:Alajuela plane.jpg| Vista de Alajuela 

Rikcha:Teatro Municipal Alajuela 2011.jpg| Teatro Municipal Alajuela, Costa Rica.


## Hawa t'inkikuna

* Alajuela photokuna
* Fotografías Alajuela pruwinsya
Puntarenas pruwinsya

**Puntarenas**,  Kustarika mama llaqtap pruwinsya # 6. Puntarenas pruwinsya 368 827 runakunam kawsachkanku (2010).
## Wiñay kawsay
## Pulitiku rakiy
11 kantunkuna:
# Puntarenas
# Esparza
# Buenos Aires
# Montes de Oro
# Osa
# Aguirre
# Golfito
# Coto Brus kantun
# Parrita
# Corredores
# Garabito
 
## Yachachiy
* Yachay sunturkuna:
** 

## Rikchakuna

Rikcha:Muelle de Puntarenas.jpg| Muelle Puntarenas, Kustarika. 
Rikcha:Waterfall near Montezuma, Costa Rica.jpg| Montezuma, Puntarenas, Kustarika.
Rikcha:Costa Rica Puntarenas Niños jugando en la calle.jpg| Wawakuna, Kustarika.
Rikcha:Ferri Tambor.JPG| Ferry  Puntarenas, Kustarika


## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Kustarika)
## Hawa t'inkikuna

* Puntarenas: Noticias, Anuncios Clasificados Gratis y más
* Red Social de Puntarenas
* Sitio Oficial Comercial de Puntarenas
* Museo Histórico Marino Puntarenas
* Universidad Técnica Nacional sede del Pacífico
* Parque Nacional Corcovado
* Directorio Comercial de Puntarenas
* Puntarenas en Fotos
* Fotos de Punta Leona
* Fotografías de la Provincia de Puntarenas
Héctor Cornejo Chávez

**Héctor Cornejo Chávez** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Ariqipa llaqtapi - †  Lima llaqtapi) Piruw mama llaqtayuq taripay amachaq, willay kamayuq, qillqaq wan pulitiku runam, kastilla simipi qillqaqmi.

Piruwpas Kunrisun Apulliq.

Tayta: Héctor Cornejo Gilt;  Mama: Laura Chávez Quesada de Cornejo.

Warmi: Favetta Fava (†)Churinkuna: María Teresa, Cecilia, Héctor Enrique wan Lucía.

Yachaywasikuna: Colegio San Francisku AriqipaYachay suntur: Mama Llaqtap San Agustín Yachay Sunturnin
## Qillqasqankuna
* Derecho Familiar Peruano. 2 Tomos. Lima, Studium Ediciones, 1985 

## Suñaykuna
* Medalla de Honor - Piruwpa Kunrisun - Grado de Gran Cruz (2004) 
* Profesor Emérito - Departamento de Derecho, Piruwanu Puntifisya Kathuliku Yachay Suntur 
## Kaypipas qhaway
* Piruwpa Kunrisun

## Hawa t'inkikuna
* Datos sobre Héctor Cornejo Chávez (kastilla simipi)
Apuwasinyuq pukllaykuna 2012

**Ulimpiku pukllaykuna 2012** nisqaqa 2012 watapi London llaqtapi (Hukllachasqa Qhapaq Suyu mama llaqtapi) XXX ñiqin Musuq pacha Ulimpiku pukllaykunam.

## Kaypipas qhaway
* Michael Phelps
## Hawa t'inkikuna

* Sitio web oficial de '''Londres 2012''' (inglish simipi)
* '''Gamesbids.com''': Información sobre las candidaturas (inglish simipi)
* Sitio de informacion al turista '''Londres 2012''' (kastilla simipi)
* Juegos Olímpicos Londres 2012 (kastilla simipi)
Michael Phelps

**Michael Fred Phelps** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Towson, Maryland llaqtapi - ), Hukllachasqa Amirika Suyukunapas Kurkukallpanchaq. Mamallaqtapura Wayt'ay kampiun.

Tayta: Fred Phelps, Mama: Deborah Sue “Debbie” Davisson Phelps.

Ñawpaq warmi: Churinkuna

Alma mater: Indiana Yachay suntur.

## Suñaykuna
* Apuwasinyuq pukllaykuna 2012 London (5 qori medallakuna wan 2 1 qullqi medallakuna) 
** London 2012, Wayt'ay 100m mariposa
** London 2012, Wayt'ay 200m estilos
** London 2012, Wayt'ay relevos 4x100m combinados
** London 2012, Wayt'ay relevos 4x200m libres
** London 2012, Wayt'ay 200m mariposa
** London 2012, Wayt'ay Relevos 4x100m libres

* Apuwasinyuq pukllaykuna 2008 Pikkin (8 qori medallakuna) 
**  Pikkin 2008, Wayt'ay 100m mariposa
** Pikkin 2008, Wayt'ay 200m mariposa
** Pikkin 2008, Wayt'ay 200m combinados
** Pikkin 2008, Wayt'ay 400m combinados
** Pikkin 2008, Wayt'ay 200m libres
** Pikkin 2008, Wayt'ay Relevos 4x100 libre
** Pikkin 2008, Wayt'ay Relevos 4x200 libre
**  Pikkin 2008, Wayt'ay Relevos 4x100 combinados

* Apuwasinyuq pukllaykuna 2004 Athina (6 qori medallakuna wan 2 champi medallakuna) 
** Athina 2004, Wayt'ay 100m mariposa
** Athina 2004, Wayt'ay 200m mariposa
** Athina 2004, Wayt'ay 200m combinados
** Athina 2004, Wayt'ay 400m estilos
** Athina 2004, Wayt'ay Relevos 4x200 libre
** Athina 2004, Wayt'ay Relevos 4x100 combinados
** Athina 2004, Wayt'ay 200m libre
** Athina 2004, Wayt'ay Relevos 4x100m libre
### Recordkuna

## Kaypipas qhaway
* Apuwasinyuq pukllaykuna 

## Hawa t'inkikuna

* Uficial qillqa web
* Ficha oficial london2012.com
* Técnica de nado de Phelps
Aguascalientes suyu

**Aguascalientes** nisqaqa Mishikupi huk suyum. Uma llaqtanqa Aguascalientes llaqtam.

## Wiñay kawsay
Kamasqa 1857 watapi.
## Allpa saywachi
## Pulitiku rakiy
11 munisipyukuna

## Chiriqunuy
## Runakuna
## Hatun llaqtakuna
* Aguascalientes.
* Jesús María.
* San Francisco de los Romo.
## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Mishiku) 

## Hawa t'inkikuna

* www.aguascalientes.gob.mx
* Información del Conteo de población de 2005
* Información del Censo Agropecuario 2007
* El último atardecer de Hollywood en Aguascalientes https://web.archive.org/web/20120414151018/http://crisolplural.com/2009/09/07/el-ultimo-atardecer-de-hollywood-en-aguascalientes/
* Mapas históricos de Aguascalientes en la Mapoteca Manuel Orozco y Berra https://web.archive.org/web/20120629165335/http://cvidali.comule.com/Aguascalientes.htm
Baja California suyu

**Baja California** nisqaqa Mishikupi huk suyum. Uma llaqtanqa Mexicali llaqtam.

## Wiñay kawsay
Kamasqa 1952 watapi.
## Allpa saywachi
## Pulitiku rakiy
5 munisipyukuna

## Chiriqunuy
## Runakuna
## Hatun llaqtakuna
* Mexicali
* Tijuana
## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Mishiku)
## Hawa t'inkikuna

* www.bajacalifornia.gob.mx Uficial qillqa web
* Sitio de la Secretaria de Turismo de Baja California
Campeche suyu

**Campeche suyu** (ksatilla simipi: Estado Libre y Soberano de Campeche), nisqaqa Mishikupi huk suyum. Uma llaqtanqa San Francisco de Campeche llaqtam.

## Wiñay kawsay
Kamasqa 1863 watapi.
## Allpa saywachi
## Pulitiku rakiy
11 munisipyukuna

## Chiriqunuy
## Runakuna
## Hatun llaqtakuna
* San Francisco de Campeche
* Karmin llaqta
* Champotón
## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Mishiku)
## Hawa t'inkikuna

* www.campeche.gob.mx Uficial qillqa web
* Breve historia de Campeche
* Campeche: El destino consentido
* Campeche Playa Golf Marina & SPA Resort
* Catálogo Promocional de Campeche
* Historia de Campeche 
* INEGI - Información por entidad - Campeche
* La hora de Campeche
* México competitivo - Campeche
* Programa Regional de Desarrollo Turístico
* ProMéxico - Campeche
* ''Relación de las cosas de Yucatán'', Diego de Landa
* Un nuevo destino para el mundo: Campeche
* Instituto de Cultura de Campeche