open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pinar del Río pruwinsya

**Pinar del Río pruwinsya** (kastilla simipi: *Provincia de Pinar del Río*), nisqaqa huk pruwinsyam Kuba mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Pinar del Río llaqtam.

## Wiñay kawsay
Kamasqa 
## Waki
### Runakuna
591 931 runakuna

## Pulitika rakiy
### Munisipyukuna
11 munisipyukuna:

### Llaqtakuna
* Pinar del Río

## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Kuba)

## Hawa t'inkikuna
San Marcos suyu

**San Marcos suyu** (kastilla simipi: *Departamento de San Marcos*, nisqaqa huk suyum Watimala mama llaqtapi. Uma llaqtanqa San Marcos llaqtam.

## Wiñay kawsay
Kamasqa .
## Waki
### Runakuna
995 742 runakuna

## Pulitika rakiy
### Munisipyukuna
29 munisipyukuna:
# San Marcos (Watimala)
# Ayutla
# Catarina
# Comitancillo
# Concepción Tutuapa
# El Quetzal
# El Rodeo
# El Tumbador
# Ixchiguán
# La Reforma
# Malacatán
# Nuevo Progreso
# Ocós
# Pajapita
# Esquipulas Palo Gordo
# San Antonio Sacatepéquez
# San Cristóbal Cucho
# San José Ojetenam
# San Lorenzo
# San Miguel Ixtahuacán
# San Pablo
# San Pedro Sacatepéquez
# San Rafael Pie de la Cuesta
# Sibinal
# Sipacapa
# Tacaná
# Tajumulco
# Tejutla
# Río Blanco

### Llaqtakuna
* San Marcos (Watimala)

## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Watimala)

## Hawa t'inkikuna
Santa Rosa suyu

**Santa Rosa suyu** (kastilla simipi: *Departamento de Santa Rosa*, nisqaqa huk suyum Watimala mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Cuilapa llaqtam.

## Wiñay kawsay
Kamasqa .
## Waki
### Runakuna
301 370 runakuna

## Pulitika rakiy
### Munisipyukuna
14 munisipyukuna:
# Cuilapa
# Barberena
# Casillas
# Chiquimulilla
# Guazacapán
# Nueva Santa Rosa
# Oratorio
# Pueblo Nuevo Viñas
# San Juan Tecuaco
# San Rafael Las Flores
# Santa Cruz Naranjo
# Santa María Ixhuatán
# Santa Rosa de Lima
# Taxisco

### Llaqtakuna
* Cuilapa
* Santa Rosa de Lima

## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Watimala)
* Santa Rosa Limamanta
## Hawa t'inkikuna
Coritiba Foot Ball Club

**Coritiba Foot Ball Club**, kanan rikch'a aswa **Coritiba** tukuykunawan, takin "**Coxa''" p'isaq qillqan, nisqaqa huk [[brasil]]anu [[piluta hayt'ay]] [[klub]]mi. Tinayaniwi aychasqa 1909 watapiwa mink'asqa, kay kawsayniykiwa futbol tawqa kanan punchawmanta tukuy punchaw kanchikpi.

Coritiba llaqtap sutiyuq wasinpi kay 1932 watapiwa Tuku Couto Pereira, 40,000 atipunchikpi. Taytawanmi rimariykiwa kachkankunaqa Athletico Paranaense, kaymi Atletiba sutin, brasil futbolpi yaykunaqa rumi kawsakuna hukniyta tukuy. Paratiba sutim, Paraná Clube yachasqata yuyan, sutichishpachu.

Lojtarit i Brazilës në vitin 1985, duke thyer hegjemoninë e ekipeve nga Sao Paulo, Rio de Janeiro, Rio Grande do Sul dhe Minas Gerais që ka zgjatur që nga vitet 1960. Ai gjithashtu ka fituar dy tituj të Brazilian Championship Série B, në vitet 2007 dhe 2010. Klubi ka fituar kampionatin e shtetit të Paraná 39 herë - më shumë se të dy rivalët e tij kryesorë të bashkuar (Athletico Paranaense që ka 27 tituj dhe Paraná Clube 7).

Qhawarikuy killapi 2023 watapi, Treecorp Investimentos kamachinay 90% paqta [[Sociedade Anônima do Futebol|SAF]] nisqa, 1.1 bilyon reais puririn.

== Wiñay kawsay ==
[[12 ñiqin kantaray killapi]] [[1909]] watapi kamarisqa karqan.

== Couto Pereira istadyu ==
**Estádio Couto Pereira** kanchikpi Coritiba llaqtap sutiyuq wasinpi.

***Ñawin**: Estádio Mayor Antônio Couto Pereira
***Atipunchikpi**: 40,502
***Ñawpaq llaqta**: Rua Ubaldino do Amaral, 37
***Yachay wasinchisqa atipunchikpi:** (Yachay) – 70,000 ([[Papa Juan Pablo II]], 1980) [https://web.archive.org/web/20060520164517/http://www.coritiba.com.br/patrimonio.php?passo=2], (Paqarina) – Wasinpi yachay wasinchisqa tukuy futbolpaq yachachaymi 65,943 nisqan, qhawayniy 15, mayukunata 1983 kashan, Atlético-PR Llaqtayuq Flamengo (2–0).
***Wasinpi wiñayninchisqa kaypi**: 109,00m x 72,00m
***Watapi rikuchiy kayni''': 1932

## Hawa t'inkikuna
* Tukri llika tiyaynin (Purtuyis simipi)

## References
Cienfuegos pruwinsya

**Cienfuegos pruwinsya** (kastilla simipi: *Provincia de Cienfuegos*), nisqaqa huk pruwinsyam Kuba mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Cienfuegos llaqtam.

## Wiñay kawsay
Kamasqa 
## Waki
### Runakuna
677 300 runakuna

## Pulitika rakiy
### Munisipyukuna
8 munisipyukuna:
* Abreus
* Aguada de Pasajeros
* Cienfuegos
* Cruces
* Cumanayagua
* Lajas
* Palmira
* Rodas
### Llaqtakuna
* Cienfuegos

## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Kuba)

## Hawa t'inkikuna
Ciego de Ávila pruwinsya

**Ciego de Ávila pruwinsya** (kastilla simipi: *Provincia de Ciego de Ávila*), nisqaqa huk pruwinsyam Kuba mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Ciego de Ávila llaqtam.

## Wiñay kawsay
Kamasqa 1976 watapi.
## Waki
### Runakuna
422 576 runakuna

## Pulitika rakiy
### Munisipyukuna
10 munisipyukuna:
#Ciego de Ávila
#Morón
#Chambas
#Ciro Redondo
#Majagua
#Florencia
#Venezuela
#Baraguá
#Primero de Enero
#Bolivia

### Llaqtakuna
* Ciego de Ávila

## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Kuba)

## Hawa t'inkikuna
Camagüey pruwinsya

**Camagüey pruwinsya** (kastilla simipi: *Provincia de Camagüey*), nisqaqa huk pruwinsyam Kuba mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Camagüey llaqtam.

## Wiñay kawsay
Kamasqa 1976 watapi.
## Waki
### Runakuna
774 100  runakuna

## Pulitika rakiy
### Munisipyukuna
13 munisipyukuna:
# Camagüey 
# Guáimaro 
# Nuevitas 
# Céspedes 
# Jimaguayú 
# Sibanicú 
# Esmeralda 
# Minas 
# Sierra de Cubitas 
# Florida 
# Najasa 
# Vertientes
# Santa Cruz del Sur
### Llaqtakuna
* Ciego de Ávila

## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Kuba)

## Hawa t'inkikuna
Sancti Spíritus pruwinsya

**Sancti Spíritus pruwinsya** (kastilla simipi: *Provincia de Sancti Spíritus*), nisqaqa huk pruwinsyam Kuba mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Sancti Spíritus llaqtam.

## Wiñay kawsay
Kamasqa 1976 watapi.
## Waki
### Runakuna
833 424 runakuna

## Pulitika rakiy
### Munisipyukuna
8 munisipyukuna:
* Sancti Spíritus
* Trinidad
* Cabaiguán
* Yaguajay
* Jatibonico
* Taguasco
* Fomento
* La Sierpe

### Llaqtakuna
* Sancti Spíritus

## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Kuba)

## Hawa t'inkikuna
Santiago de Cuba pruwinsya

**Santiago de Cuba pruwinsya** (kastilla simipi: *Provincia de Santiago de Cuba*), nisqaqa huk pruwinsyam Kuba mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Santiago de Cuba llaqtam.

## Wiñay kawsay
Kamasqa 1976 watapi.
## Waki
### Runakuna
1 045 337 runakuna

## Pulitika rakiy
### Munisipyukuna
9 munisipyukuna:

### Llaqtakuna
* Santiago de Cuba

## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Kuba)

## Hawa t'inkikuna
Villa Clara pruwinsya

**Villa Clara pruwinsya** (kastilla simipi: *Provincia de Villa Clara*), nisqaqa huk pruwinsyam Kuba mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Santa Clara llaqtam.

## Wiñay kawsay
Kamasqa 
## Waki
### Runakuna
833 424 runakuna

## Pulitika rakiy
### Munisipyukuna
8 munisipyukuna:
* Caibarién
* Camajuaní
* Cifuentes
* Corralillo
* Encrucijada
* Manicaragua
* Placetas
* Quemado de Güines
* Ranchuelo
* Remedios
* Sagua la Grande
* Santa Clara
* Santo Domingo

### Llaqtakuna
* Villa Clara

## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Kuba)
* Chiara d'Assisi

## Hawa t'inkikuna
Chūbu suyu

**Chūbu suyu** (kastilla simipi: *Región de Chūbu* nihun simipi: 中部地方; Hepburn simipi: Chūbu-chihō, Kunrei-shiki simipi: Tyûbu-tihô, nisqaqa huk suyum Nihun mama llaqtapi.

## Wiñay kawsay
Kamasqa 
## Waki
### Runakuna
23 575 736 runakuna

## Pulitika rakiy
### Llaqta kamachiykuna
9 llaqta kamachiykuna (*ken*):
# Aichi
# Fukui
# Gifu
# Ishikawa
# Nagano
# Niigata
# Shizuoka
# Toyama
# Yamanashi

### Llaqtakuna
* Nagoya
* Niigata
* Nagano.
 
## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Nihun)

## Hawa t'inkikuna
Chūgoku suyu

**Chūgoku suyu** (kastilla simipi: *Región de Chūgoku* nihun simipi: 中国地方, Hepburn simipi: Chūgoku-chihō), nisqaqa huk suyum Nihun mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Hiroshima llaqtam.

## Wiñay kawsay
Kamasqa 
## Waki
### Runakuna
7 563 428 runakuna

## Pulitika rakiy
### Llaqta kamachiykuna
4 llaqta kamachiykuna (*ken*):
* Hiroshima
* Yamaguchi
* Shimane
* Tottori

### Llaqtakuna
* Hiroshima
* Okayama
* Matsue.

## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Nihun)

## Hawa t'inkikuna
Kantō suyu

**Kantō suyu** (kastilla simipi: *Región de Kantō* nihun simipi: 関東地方, Hepburn simipi: Kantō-chihō), nisqaqa huk suyum Nihun mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Tokyo llaqtam.

## Wiñay kawsay
Kamasqa 
## Waki
### Runakuna
7 563 428 runakuna

## Pulitika rakiy
### Llaqta kamachiykuna
7 llaqta kamachiykuna (*ken*):
* Gunma
* Tochigi
* Ibaraki
* Saitama
* Chiba
* Kanagawa 
* Tokyo.
### Llaqtakuna
* Tokyo
* Yokohama
* Gunma.

## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Nihun)

## Hawa t'inkikuna
Hokkaidō suyu

**Hokkaidō suyu** (kastilla simipi: *Región de Hokkaidō* nihun simipi: 北海道, Hepburn simipi: Hokkaidō-chihō), nisqaqa huk suyum Nihun mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Sapporo llaqtam.

## Wiñay kawsay
Kamasqa 
## Mayukuna
* Ishikari mayu 
* Toyohira mayu
* Uryū mayu
* Teshio mayu 
* Tokachi mayu
## Waki
### Runakuna
5 507 456 runakuna

## Pulitika rakiy
### Llaqta kamachiykuna
1 llaqta kamachiykuna (*ken*):
* Hokkaidō

### Llaqtakuna
* Sapporo
* Hakodate
* Asahikawa.

## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Nihun)

## Hawa t'inkikuna
Shikoku suyu

**Shikoku suyu** (kastilla simipi: *Región de Shikoku* nihun simipi: 九州地方, Hepburn simipi: Shikoku-chihō), nisqaqa huk suyum Nihun mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Matsuyama llaqtam.

## Wiñay kawsay
Kamasqa 
## Mayukuna

## Waki
### Runakuna
4 141 955 runakuna

## Pulitika rakiy
### Llaqta kamachiykuna
4 llaqta kamachiykuna (*ken*):
* Ehime
* Kagawa
* Kōchi
* Tokushima

### Llaqtakuna
* Imabari
* Kōchi
* Matsuyama
* Saijō
* Takamatsu
* Tokushima

## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Nihun)

## Hawa t'inkikuna
Tōhoku suyu

**Tōhoku suyu** (kastilla simipi: *Región de Tōhoku* nihun simipi: 東北地方, Hepburn simipi: Tōhoku-chihō), nisqaqa huk suyum Nihun mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Tōhoku llaqtam.

## Wiñay kawsay
Kamasqa 
## Mayukuna

## Waki
### Runakuna
9 335 636 runakuna

## Pulitika rakiy
### Llaqta kamachiykuna
6 llaqta kamachiykuna (*ken*):
* Akita
* Aomori
* Fukushima
* Iwate
* Miyagi 
* Yamagata.
### Llaqtakuna
* Aizu 
* Akita
* Aomori
* Fukushima 
* Hachinohe 
* Hiraizumi
* Hirosaki 
* Iwaki
* Kakunodate
* Koriyama
* Misawa
* Morioka
* Sendai
* Shingo llaqta
* Yamagata

## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Nihun)

## Hawa t'inkikuna
Kansai suyu

**Kansai suyu** (kastilla simipi: *Región de Kansai* *Región de Kinki* , nihun simipi: 関西地方,, Hepburn simipi: Kansai-chihō), nisqaqa huk suyum Nihun mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Osaka llaqtam.

## Wiñay kawsay
Kamasqa 
## Mayukuna

## Waki
### Runakuna
22 757 897 runakuna

## Pulitika rakiy
### Llaqta kamachiykuna
7 llaqta kamachiykuna (*ken*):
* Hyogo
* Kyoto
* Mie
* Nara
* Osaka
* Shiga 
* Wakayam.

### Llaqtakuna
* Osaka 
* Kobe
* Kyoto

## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Nihun)

## Hawa t'inkikuna
Hiroshima

**Hiroshima** (nihun simipi: 広島市, Hepburn: Hiroshima-shi?), Nihun hatun llaqta, Uma llaqtam Hiroshima llaqta kamachiy llaqtam, Chūgoku suyu hatun llaqta.  905,01 km2

## Wiñay kawsay
## Waki
### Runakuna
1 159 391 runakuna.

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Nihun)

## Hawa t'inkikuna
Nagoya

**Nagoya** (nihun simipi: 名古屋市, Hepburn: Nagoya-shi?), Nihun hatun llaqta, Uma llaqtam Aichi llaqta kamachiy llaqtam, Chūbu suyu hatun llaqta.  326,45 km2

## Wiñay kawsay
Kamasqa . 
## Waki
### Runakuna
2 266 693  runakuna.

## Ñaña llaqtakuna
*  Los Ángeles. 
*  Namkin.
*  Sidney.
*  Torino.
*  Mishiku llaqta.

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Nihun)

## Hawa t'inkikuna
Yokohama

**Yokohama** (nihun simipi: 横浜市, Hepburn: Yokohama-shi?), Nihun hatun llaqta, Uma llaqtam Kanagawa llaqta kamachiy llaqtam, Kantō suyu hatun llaqta.  437 km2

## Wiñay kawsay
Kamasqa . 
## Waki
### Runakuna
3 519 103 runakuna.

## Ñaña llaqtakuna
* , Mumbai.
* , Constanza.
* , Lyon.
* , Manila.
* , Odessa.
* , San Diego.
* , Shanghai.
* , Aguascalientes.
*  Vancouver. 

## Pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Nihun)

## Hawa t'inkikuna
Sapporo

**Sapporo** (nihun simipi: 札幌市, Hepburn: Sapporo-shi?), Nihun hatun llaqta, Uma llaqtam Hokkaidō llaqta kamachiy llaqtam, Hokkaidō suyu hatun llaqta.  

1 121,12  km2

## Wiñay kawsay
Kamasqa . 
## Waki
### Runakuna
1 888 367 runakuna.
## Pulitika rakiy
### Distritukuna
* Chūō-ku
* Kita-ku
* Higashi-ku
* Shiroishi-ku
* Toyohira-ku
* Minami-ku
* Nishi-ku
* Atsubetsu-ku
* Teine-ku
* Kiyota-ku
## Ñaña llaqtakuna
*  Portland, 1959.
*  Múnich, 1972.
*  Shenyang, 1980.
*  Novosibirsk, 1990.
*  Ulan Bator, Mungulya.
## Pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Nihun)

## Hawa t'inkikuna

* Uficial qillqa web
* Universia Sapporo
Tokushima

**Tokushima** (nihun simipi: 徳島市, Hepburn: Tokushima-shi?), Nihun hatun llaqta, Uma llaqtam Tokushima llaqta kamachiy llaqtam, Shikoku suyu hatun llaqta.  191,23 km2

## Wiñay kawsay
Kamasqa . 
## Waki
### Runakuna
267 343 runakuna.

## Ñaña llaqtakuna
*  Saginaw. 
*  Dandong.
*  Leiria.

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Nihun)

## Hawa t'inkikuna

* Uficial qillqa web Tokushima (inlish simi)
Ōsaka

**Ōsaka** (nihun simipi: 大阪市, Hepburn: Ōsaka-shi?), Nihun hatun llaqta, Uma llaqtam Ōsaka llaqta kamachiy llaqtam, Kansai suyu hatun llaqta.  222,30 km2

## Wiñay kawsay
Naniwa (浪速).  
## Waki
### Runakuna
2 669 000 runakuna.

## Ñaña llaqtakuna




## Pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Nihun)

## Hawa t'inkikuna
Kyūshū suyu

**Kyūshū suyu** (kastilla simipi: *Región de Kyūshū* nihun simipi: 九州地方, Hepburn simipi: Kyūshū-chihō), nisqaqa huk suyum Nihun mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Fukuoka llaqtam.

## Wiñay kawsay
Kamasqa 
## Mayukuna

## Waki
### Runakuna
13 231 995 runakuna

## Pulitika rakiy
### Llaqta kamachiykuna
7 llaqta kamachiykuna (*ken*):
* Fukuoka
* Kagoshima
* Kumamoto
* Miyazaki
* Nagasaki
* Oita
* Saga
* Okinawa
### Llaqtakuna
* Fukuoka
* Hakata
* Kitakyūshū
* Ōmuta
* Nagasaki
* Naha (Naafa) 
* Nanjō (Nanjoo) 
* Okinawa (Uchinaa) (Koza) 

## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Nihun)

## Hawa t'inkikuna
Sendai

**Sendai** (nihun simipi: 仙台市, Hepburn: Sendai-shi?), Nihun hatun llaqta, Uma llaqtam Miyagi llaqta kamachiy llaqtam, Tōhoku suyu hatun llaqta.  

788,09 km2

## Wiñay kawsay
Kamasqa 1600 watapi. 
## Waki
### Runakuna
1 028 214 runakuna.

## Pulitika rakiy
### Distritukuna
# Aoba-ku (青葉区) 
# Izumi-ku (泉区)
# Miyagino-ku (宮城野区)
# Taihaku-ku (太白区)
# Wakabayashi-ku (若林区)

## Ñaña llaqtakuna
*  Riverside, (1957)
*  Rennes, (1967)
*  Acapulco, (1973)
*  Minsk, (1973)
*  Changchun, (1980)
*  Dallas, (1997)
*  Gwangju,  (2002)
*  Oulu, (2005)
*  Tainan, (2006)

## Pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Nihun)

## Hawa t'inkikuna

*  Sendai Uficial qillqa web (kastilla simi)
Kōbe

**Kōbe** (nihun simipi: 神戸市, Hepburn: Kōbe-shi?), Nihun hatun llaqta, Uma llaqtam Hyōgo llaqta kamachiy llaqtam, Kansai suyu hatun llaqta.  551,40 km2

## Wiñay kawsay
Kamasqa . 
## Waki
### Runakuna
1 529 116 runakuna.

## Ñaña llaqtakuna
*  Seattle,  (1957) 
*  Marseille, (1961)
*  Rio de Janeiro, (1969)
*  Cauquenes,  (1955)
*  Riga                                                    
*  Valverde
*  Maracay 
*  Brisbane, (1985)
*  Barcelona, (1993)
*  Faisalabad, (2000)
*  Bam, Irán (2008)
*  Pisqu, (2007)
*  Haifa, (2004)
*  Johannesburg, (2007)
## Pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Nihun)

## Hawa t'inkikuna

* Uficial qillqa web Tokushima (inlish simi)
Fukuoka

**Fukuoka** (nihun simipi: 福岡市, Hepburn: Fukuoka-shi?), Nihun mama llaqtapi huk hatun llaqtam. Uma llaqtam Kanagawa llaqta kamachiy llaqtam, Kyūshū suyu hatun llaqta.  340,03 km2

## Wiñay kawsay
Kamasqa 663 watapi.
## Waki
### Runakuna
1 409 535 runakuna.
## Pulitika rakiy

## Ñaña llaqtakuna
*  Atlanta, Georgia
*  Auckland
*  Bordeaux, (1982)
*  Busán
*  Guangzhou, (1979)
*  Ipoh
*  Oakland

## Pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Nihun)

## Hawa t'inkikuna
Kawasaki (Kanagawa)

**Kawasaki** (nihun simipi: 川崎市, Hepburn: Kawasaki-shi?), Nihun mama llaqtapi huk hatun llaqtam. Uma llaqtam Kawasaki llaqta kamachiy llaqtam, Kantō suyu hatun llaqta.  144,35 km2

## Wiñay kawsay
Kamasqa .
## Waki
### Runakuna
1 385 003 runakuna.
## Pulitika rakiy

## Ñaña llaqtakuna
*  Bucheon

## Pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Nihun)

## Hawa t'inkikuna

* Kawasaki uficial qillqa web
José Cardona

**José Enrique ''«Indio»'' Cardona Gutiérrez** (*   paqarisqa El Higuerito llaqtapi —   wañusqa San Pedru Sulapi), Unduras mama llaqtape piluta hayt'aq 

Tayta: José de la Cruz Cardona; Mama: Petrona Gutiérrez 

Warmi: .
## Klubkuna
*  Club Deportivo Hibueras
*  Real Club Deportivo España
*  Lusitano (1957-1958)
*  Elche Club de Fútbol (1959-1964)
*  Atlético de Madrid (1964-1970)
## Suñaykuna
### Mama llaqta kampiunatukuna
* Ispaña (1965/66)
* Riy Kupa (1965)

## Kaypipas qhaway
* Piluta hayt'ay (Unduras)

## Hawa t'inkikuna

* Cardona recuerda su pase al fútbol de Portugal y España
Atlántida (Unduras) suyu

**Atlántida suyu** (kastilla simipi: *Departamento de Atlántida *), nisqaqa huk suyum Unduras mama llaqtapi. Uma llaqtanqa La Ceibam.

4,251 km2

## Wiñay kawsay
Kamasqa 
## Waki
### Runakuna
344 069 runakuna

## Pulitika rakiy
### Munisipyukuna
8 munisipyukuna:



### Llaqtakuna
* La Ceiba

## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Unduras)

## Hawa t'inkikuna
Choluteca suyu

**Choluteca suyu** (kastilla simipi: *Departamento de Choluteca*), nisqaqa huk suyum Unduras mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Cholutecam.

4,360 km²

## Wiñay kawsay
Kamasqa 
## Waki
### Runakuna
459 124 runakuna

## Pulitika rakiy
### Munisipyukuna
16 munisipyukuna:
# Apacilagua
# Choluteca
# Duyure
# El Corpus
# El Triunfo
# Marcovia
# Morolica
# Namasigüe
# Orocuina
# Pespire
# San Antonio Flores
# San Isidro
# San José
# San Marcos Colón
# Santa Ana Yusguare

### Llaqtakuna
* Choluteca

## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Unduras)

## Hawa t'inkikuna
Copán suyu

**Copán suyu** (kastilla simipi: *Departamento de Copán*), nisqaqa huk suyum Unduras mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Santa Rosa Copán.

3,242 km²

## Wiñay kawsay
Kamasqa 

## Waki
### Runakuna
226 000 runakuna

## Pulitika rakiy
### Munisipyukuna
23 munisipyukuna:
# Cabañas
# Concepción
# Copán Ruinas 
# Corquín
# Cucuyagua
# Dolores
# Dulce Nombre
# El Paraíso
# Florida
# La Jigua
# La Unión
# Nueva Arcadia
# San Agustín
# San Antonio 
# San Jerónimo
# San José
# San Juan de Opoa
# San Nicolás
# San Pedro
# Santa Rita 
# Santa Rosa de Copán
# Trinidad de Copán
# Veracruz
### Llaqtakuna
* Santa Rosa Copán

## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Unduras)
* Santa Rosa Limamanta

## Hawa t'inkikuna
Cortés (Unduras) suyu

**Cortés suyu** (kastilla simipi: *Departamento de Cortés*), nisqaqa huk suyum Unduras mama llaqtapi. Uma llaqtanqa San Pedro Sula.

3 923 km²

## Wiñay kawsay
Kamasqa 

## Waki
### Runakuna
2 120 497  runakuna

## Pulitika rakiy
### Munisipyukuna
12 munisipyukuna:

### Llaqtakuna
* San Pedro Sula

## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Unduras)
* Hernán Cortés
* San Pedro

## Hawa t'inkikuna
El Paraíso suyu

**El Paraíso suyu** (kastilla simipi: *Departamento de El Paraíso*), nisqaqa huk suyum Unduras mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Yuscarán.

7 489 km²

## Wiñay kawsay
Kamasqa 

## Waki
### Runakuna
427 232  runakuna

## Pulitika rakiy
### Munisipyukuna
19 munisipyukuna:
# Alauca
# Danlí
# El Paraíso
# Güinope
# Jacaleapa
# Liure
# Morocelí
# Oropolí
# Potrerillos
# San Antonio de Flores
# San Lucas
# San Matías
# Soledad
# Teupasenti
# Texiguat
# Trojes
# Vado Ancho
# Yauyupe
# Yuscarán
### Llaqtakuna
* Yuscarán

## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Unduras)

## Hawa t'inkikuna
Francisco Morazán suyu

**Francisco Morazán suyu** (kastilla simipi: *Departamento de Francisco Morazán*), nisqaqa huk suyum Unduras mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Chawpi Distritu.

8 619 km²

## Wiñay kawsay
Kamasqa 

## Waki
### Runakuna
1 691 056  runakuna

## Pulitika rakiy
### Munisipyukuna
28 munisipyukuna:

# Alubarén
# Cantarranas
# Cedros
# Curarén
# Chawpi Distritu
# El Porvenir
# Guaimaca 
# La Libertad
# La Venta
# Lepaterique
# Maraita
# Marale
# Nueva Armenia
# Ojojona
# Orica
# Reitoca
# Sabanagrande
# San Antonio de Oriente
# San Buenaventura
# San Ignacio
# San Juan de Flores
# San Miguelito
# Santa Ana
# Santa Lucía
# Talanga
# Tatumbla
# Valle de Ángeles
# Vallecillo
# Villa de San Francisco

### Llaqtakuna
* Chawpi Distritu

## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Unduras)
* Francisco Morazán
## Hawa t'inkikuna
Gracias a Dios (Unduras) suyu

**Gracias a Dios suyu** (kastilla simipi: *Departamento de Gracias a Dios*), nisqaqa huk suyum Unduras mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Puerto Lempira.

16 997 km²

## Wiñay kawsay
Kamasqa 

## Waki
### Runakuna
88 314 runakuna

## Pulitika rakiy
### Munisipyukuna
6 munisipyukuna:

### Llaqtakuna
* Puerto Lempira

## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Unduras)

## Hawa t'inkikuna
Comayagua suyu

**Comayagua suyu** (kastilla simipi: *Departamento de Comayagua*), nisqaqa huk suyum Unduras mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Comayaguam.

5,196 km²

## Wiñay kawsay
Kamasqa 

## Waki
### Runakuna
390 643 runakuna

## Pulitika rakiy
### Munisipyukuna
18 munisipyukuna:
# Ajuterique
# Comayagua
# El Rosario
# Esquías
# Humuya
# La Libertad
# Lamaní
# Las Lajas
# La Trinidad
# Lejamaní
# Meámbar
# Minas de Oro
# Ojos de Agua
# San Jerónimo
# San José Comayagua
# San José Potrero
# San Luis
# San Sebastián
# Siguatepeque
# Taulabé
# Villa de San Antonio
### Llaqtakuna
* Comayagua

## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Unduras)

## Hawa t'inkikuna
Colón (Unduras) suyu

**Colón suyu** (kastilla simipi: *Departamento de Colón*), nisqaqa huk suyum Unduras mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Trujillom.

8,8750 km²

## Wiñay kawsay
Kamasqa 

## Waki
### Runakuna
304 603 runakuna

## Pulitika rakiy
### Munisipyukuna
10 munisipyukuna:
# Balfate
# Bonito Oriental
# Iriona
# Limón
# Sabá
# Santa Fe
# Santa Rosa Aguán
# Sonaguera
# Tocoa
# Trujillo

### Llaqtakuna
* Trujillo

## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Unduras)

## Hawa t'inkikuna
Intibucá suyu

**Intibucá suyu** (kastilla simipi: *Departamento de Intibucá*), nisqaqa huk suyum Unduras mama llaqtapi. Uma llaqtanqa La Esperanzam.

3 123 km²

## Wiñay kawsay
Kamasqa 

## Waki
### Runakuna
232 509 runakuna

## Pulitika rakiy
### Munisipyukuna
17 munisipyukuna:
# La Esperanza
# Camasca
# Colomoncagua
# Concepción
# Dolores
# Intibucá
# Jesús Otoro
# Magdalena
# Masaguara
# San Antonio 
# San Isidro
# San Juan
# San Marcos de la Sierra
# San Miguel Guancapla
# Santa Lucía
# Yamaranguila
# San Francisco Opalaca

### Llaqtakuna
* La Esperanza

## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Unduras)

## Hawa t'inkikuna
La Paz (Unduras) suyu

**La Paz suyu** (kastilla simipi: *Departamento de La Paz*), nisqaqa huk suyum Unduras mama llaqtapi. Uma llaqtanqa La Paz.

2 525 km²

## Wiñay kawsay
Kamasqa 

## Waki
### Runakuna
196 322 runakuna

## Pulitika rakiy
### Munisipyukuna
19 munisipyukuna:
# La Paz
# Aguanqueterique
# Cabañas
# Cane 
# Chinacla
# Guajiquiro
# Lauterique
# Marcala 
# Mercedes de Oriente
# Opatoro
# San Antonio del Norte
# San José 
# San Juan
# San Pedro de Tutule
# Santa Ana
# Santa Elena
# Santa María 
# Santiago Puringla
# Yarula
### Llaqtakuna
* La Paz

## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Unduras)

## Hawa t'inkikuna
Islas de la Bahía suyu

**Islas de la Bahía suyu** (kastilla simipi: *Departamento de Islas de la Bahía*), nisqaqa huk suyum Unduras mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Roatán.

260 km²

## Wiñay kawsay
Kamasqa 

## Waki
### Runakuna
232 509 runakuna

## Pulitika rakiy
### Munisipyukuna
4 munisipyukuna:
# Roatán
# José Santos Guardiola
# Guanaja
# Utila

### Llaqtakuna
* Roatán

## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Unduras)

## Hawa t'inkikuna
Lempira (Unduras) suyu

**Lempira suyu** (kastilla simipi: *Departamento de Lempira*), nisqaqa huk suyum Unduras mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Gracias.

4 228 km²

## Wiñay kawsay
Kamasqa 

## Waki
### Runakuna
315 565 runakuna

## Pulitika rakiy
### Munisipyukuna
28 munisipyukuna:
# Belén
# Candelaria
# Cololaca
# Erandique
# Gracias
# Gualcince
# Guarita
# La Campa
# La Iguala
# Las Flores
# La Unión
# La Virtud
# Lepaera
# Mapulaca
# Piraera
# San Andrés
# San Francisco
# San Juan Guarita
# San Manuel Colohete
# San Marcos Caiquín
# San Rafael
# San Sebastián
# Santa Cruz
# Talgua
# Tambla
# Tomalá
# Valladolid
# Virginia
### Llaqtakuna
* Gracias

## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Unduras)

## Hawa t'inkikuna
Santa Bárbara (Unduras) suyu

**Santa Bárbara suyu** (kastilla simipi: *Departamento de Santa Bárbara*), nisqaqa huk suyum Unduras mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Santa Bárbara.

5 024 km²

## Wiñay kawsay
Kamasqa 

## Waki
### Runakuna
400 367 runakuna

## Pulitika rakiy
### Munisipyukuna
28 munisipyukuna:
# Arada
# Atima
# Azacualpa
# Ceguaca
# Chinda
# Concepción del Norte
# Concepción del Sur
# El Nispero
# Gualala
# Ilama
# Las Vegas
# Macuelizo
# Naranjito
# Nueva Frontera
# Nuevo Celilac
# Petoa
# Protección
# Quimistán
# San Francisco de Ojuera
# San José de Colinas
# San Luis
# San Marcos
# San Nicolás
# San Pedro Zacapa
# Santa Bárbara
# Santa Rita
# San Vicente Centenario
# Trinidad

### Llaqtakuna
* Santa Bárbara

## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Unduras)

## Hawa t'inkikuna
Valle (Unduras) suyu

**Valle suyu** (kastilla simipi: *Departamento de Valle*), nisqaqa huk suyum Unduras mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Nacaome.

1 665 km²

## Wiñay kawsay
Kamasqa 

## Waki
### Runakuna
171 613 runakuna

## Pulitika rakiy
### Munisipyukuna
9 munisipyukuna:
# Alianza
# Amapala
# Aramecina
# Caridad
# Goascorán
# Langue
# Nacaome
# San Francisco Coray
# San Lorenzo

### Llaqtakuna
* Nacaome

## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Unduras)

## Hawa t'inkikuna
Yoro suyu

**Yoro suyu** (kastilla simipi: *Departamento de Yoro*), nisqaqa huk suyum Unduras mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Yoro.

1 665 km²

## Wiñay kawsay
Kamasqa 

## Waki
### Runakuna
552 100 runakuna

## Pulitika rakiy
### Munisipyukuna
11 munisipyukuna:
# Yoro (Yoro)
# Arenal (Yoro)
# El Negrito (Yoro), 
# El Progreso (Yoro)
# Jocon (Yoro)
# Morazan
# Olanchito
# Santa Rita (Yoro)
# Sulaco (Yoro)
# Victoria (Yoro)
# Yorito (Yoro)

### Llaqtakuna
* Yoro

## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Unduras)

## Hawa t'inkikuna
Ocotepeque suyu

**Ocotepeque suyu** (kastilla simipi: *Departamento de Ocotepeque*), nisqaqa huk suyum Unduras mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Ocotepeque.

1 680 km²

## Wiñay kawsay
Kamasqa 

## Waki
### Runakuna
101 761 runakuna

## Pulitika rakiy
### Munisipyukuna
16 munisipyukuna:
# Ocotepeque
# Belén Gualcho
# Concepción
# Dolores Merendón
# Fraternidad
# La Encarnación
# La Labor
# Lucerna
# Mercedes
# San Fernando
# San Francisco del Valle
# San Jorge
# San Marcos
# Santa Fe
# Sensenti
# Sinuapa
### Llaqtakuna
* Ocotepeque

## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Unduras)

## Hawa t'inkikuna
Cerro Largo suyu

**Cerro Largo suyu** (kastilla simipi: *Departamento de Cerro Largo*), nisqaqa huk suyum Uruwayi mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Melomi.

13 648 km²

## Wiñay kawsay
Kamasqa 
## Waki
### Runakuna
86 564 runakuna

## Pulitika rakiy
### Munisipyukuna
2 munisipyukuna:
* Fraile Muerto 
* Río Branco

### Llaqtakuna
* Melo
* Río Branco
## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Uruwayi)

## Hawa t'inkikuna

* Web site Cerro Largo suyu.
Colonia suyu

**Colonia suyu** (kastilla simipi: *Departamento de Colonia*), nisqaqa huk suyum Uruwayi mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Colonia del Sacramentomi.

6 106 km²

## Wiñay kawsay
Kamasqa 
## Waki
### Runakuna
123 203 runakuna

## Pulitika rakiy
### Munisipyukuna
6 munisipyukuna:
# Carmelo
# Juan Lacaze
# Nueva Helvecia
# Rosario
# Nueva Palmira
# Tarariras

### Llaqtakuna
* Colonia del Sacramento
* Carmelo
## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Uruwayi)

## Hawa t'inkikuna

* Web site Colonia suyu.
Durazno suyu

**Durazno suyu** (kastilla simipi: *Departamento de Durazno*), nisqaqa huk suyum Uruwayi mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Duraznomi.

11 643 km²

## Wiñay kawsay
Kamasqa 
## Waki
### Runakuna
58 859 runakuna

## Pulitika rakiy
### Munisipyukuna
2 munisipyukuna:
# Sarandí del Yí
# Villa del Carmen

### Llaqtakuna
* Durazno
* Sarandí del Yi
## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Uruwayi)

## Hawa t'inkikuna

* Web site Durazno suyu.
Flores suyu

**Flores suyu** (kastilla simipi: *Departamento de Flores*), nisqaqa huk suyum Uruwayi mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Trinidadmi.

5 144 km²

## Wiñay kawsay
Kamasqa 

## Waki
### Runakuna
25 726 runakuna

## Pulitika rakiy
### Munisipyukuna
1 munisipyu:
# Ismael Cortinas

### Llaqtakuna
* Trinidad
* Ismael Cortinas
## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Uruwayi)
* Venancio Flores
* Máximo Santos

## Hawa t'inkikuna

* Web site Flores suyu.
Chittagong

**Chittagong** llaqtaqa Banladish mama llaqtapi huk hatun llaqtam. Chittagong llaqtapiqa 5.680.000 runakunam kawsachkanku.
## Allpa saywachi
## Chiriqunuy
## Wiñay kawsay
## Pulitika Rakiy
## Yachay tarpuy
## Karu puriy
## Yachay
## Musiku
## Apaykachana
## Llaqtapi paqarisqa runakuna
## Ñaña llaqtakuna
## Kaypipas qhaway
## Hawa tinkikuna
Florida (Uruwayi) suyu

**Florida suyu** (kastilla simipi: *Departamento de Florida*), nisqaqa huk suyum Uruwayi mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Floridami.

10 417 km²

## Wiñay kawsay
Kamasqa 
## Waki
### Runakuna
67 048 runakuna

## Pulitika rakiy
### Munisipyukuna
2 munisipyukuna:
# Sarandí Grande
# Casupá

### Llaqtakuna
* Florida
* Ismael Cortinas
## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Uruwayi)
* Wilson Ferreira Aldunate 
## Hawa t'inkikuna

* Web site Florida suyu.
Canelones suyu

**Canelones suyu** (kastilla simipi: *Departamento de Canelones*), nisqaqa huk suyum Uruwayi mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Canelonesmi.

4 536 km²

## Wiñay kawsay
Kamasqa 
## Waki
### Runakuna
531 770 runakuna

## Pulitika rakiy
### Munisipyukuna
29 munisipyukuna:

# Aguas Corrientes
# Atlántida
# Barros Blancos
# Canelones
# Ciudad de la Costa
# Colonia Nicolich
# Empalme Olmos
# Joaquín Suárez
# La Floresta
# La Paz
# Las Piedras
# Los Cerrillos
# Migues
# Montes
# Pando
# Parque del Plata
# Paso Carrasco
# Progreso
# Salinas
# San Antonio
# San Bautista
# San Jacinto
# San Ramón
# Santa Lucía
# Santa Rosa
# Sauce
# Soca
# Tala 
# Toledo

### Llaqtakuna
* Canelones
* Ciudad de la Costa

## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Uruwayi)

## Hawa t'inkikuna

* Web site Canelones suyu.
*Enciclopedia Geográfica del Uruguay - Canelones
Artigas suyu

**Artigas suyu** (kastilla simipi: *Departamento de Artigas*), nisqaqa huk suyum Uruwayi mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Artigasmi.

11 928 km²

## Wiñay kawsay
Kamasqa 
## Waki
### Runakuna
73 378 runakuna

## Pulitika rakiy
### Munisipyukuna
3 munisipyukuna:
* Bella Unión
* Tomás Gomensoro
* Baltasar Brum

### Llaqtakuna
* Artigas

## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Uruwayi)

## Hawa t'inkikuna

* Web site Artigas suyu.
Lavalleja suyu

**Lavalleja suyu** (kastilla simipi: *Departamento de Lavalleja*), nisqaqa huk suyum Uruwayi mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Minasmi.

10 016 km²

## Wiñay kawsay
Kamasqa 
## Waki
### Runakuna
60 925 runakuna

## Pulitika rakiy
### Munisipyukuna
2 munisipyukuna:
* José Pedro Varela
* Solís de Mataojo

### Llaqtakuna
* Minas
* José Pedro Varela
## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Uruwayi)
* Juan Antonio Lavalleja
## Hawa t'inkikuna

* Web site Lavalleja suyu.
Rivera suyu

**Rivera suyu** (kastilla simipi: *Departamento de Rivera*), nisqaqa huk suyum Uruwayi mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Riverami.

9 370 km²

## Wiñay kawsay
Kamasqa 
## Waki
### Runakuna
104 921 runakuna

## Pulitika rakiy
### Munisipyukuna
3 munisipyukuna:
* Tranqueras
* Vichadero
* Minas de Corrales

### Llaqtakuna
* Rivera

## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Uruwayi)
* Fructuoso Rivera.

## Hawa t'inkikuna

* Web site Rivera suyu.
Rocha suyu

**Rocha suyu** (kastilla simipi: *Departamento de Rocha*), nisqaqa huk suyum Uruwayi mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Rochami.

9 370 km²

## Wiñay kawsay
Kamasqa 

## Waki
### Runakuna
69& 937 runakuna

## Pulitika rakiy
### Munisipyukuna
4 munisipyukuna:
* Chuy
* Castillos
* Lascano
* La Paloma

### Llaqtakuna
* Rocha

## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Uruwayi)

## Hawa t'inkikuna

* Web site Rocha suyu.
Salto suyu

**Salto suyu** (kastilla simipi: *Departamento de Salto*), nisqaqa huk suyum Uruwayi mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Saltomi.

14 163 km²

## Wiñay kawsay
Kamasqa 

## Waki
### Runakuna
124 878 runakuna

## Pulitika rakiy
### Munisipyukuna
4 munisipyukuna:

# Villa Constitución
# Belén
# Rincón de Valentín
# Colonia Lavalleja
# San Antonio
# Mataojo

### Llaqtakuna
* Salto
* Constitución
* Belén
## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Uruwayi)

## Hawa t'inkikuna

* Web site Salto suyu.
Antañiqiq añaw

**Antañiqiq añaw** nisqaqa antañiqiqkunata waqlliq millay wakichim, huk antañiqiqpi añaw hina kikinta miraykuchiq huk antañiqiqkunata ratachinapaq. Willay apana (apana phiruru, ñit'isqa phiruru) nisqakunapi, internet llikapi e-chaskiwanpas apaykachakunmi. Chay antañiqiq añawkunataqa antañiqiq añaw qulluchina nisqa wakichikunawanmi qulluchinchik.

## Hawa t'inkikuna
Montevideo suyu

**Montevideo suyu** (kastilla simipi: *Departamento de Montevideo*), nisqaqa huk suyum Uruwayi mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Montevideomi.

525 540 km²

## Wiñay kawsay
Kamasqa 
## Waki
### Runakuna
1 319 108 runakuna

## Pulitika rakiy
### Munisipyukuna
8 munisipyukuna:
:Munisipyukuna (Montevideo) wan barriokuna

* Munisipyu A: Belvedere, La Teja, Nuevo París, Paso Molino, Prado (Norte), Pueblo Victoria, Sayago (Oeste), Tres Ombúes, Villa Teresa.
* Munisipyu B: Aguada (Suroeste), Barrio Sur, Centro, Ciudad Vieja.
* Munisipyu C: Aguada (Noreste), Barrio Artigas (Larrañaga), Brazo Oriental, Goes, Jacinto Vera, Krüger, La Comercial (Norte), La Figurita, Larrañaga (Norte), Reducto, Simón Bolívar, Villa Muñoz.
* Munisipyu CH: Buceo (Noroeste), La Blanqueada (Oeste), Larrañaga (Sur), Parque Batlle (Norte), Tres Cruces.
* Munisipyu D: Barrio Cirilo, Barrio Franco, Boizo Lanza, Bola de Nieve, Buenos Aires, La Selva, Manga, Piedras Blancas (Oeste), Plus Ultra, Toledo Chico, Trasatlántico.
* Munisipyu E: La Blanqueada (Este), La Unión, Malvín Norte.
* Munisipyu F: Bañados de Carrasco, Bella Italia, Curva de Maroñas, Flor de Maroñas, Ideal, Industrial, Ituzaingó, Jardines del Hipódromo, La Cruz de Carrasco (Norte), Las Canteras (Norte), Málaga, Km. 16 Cno. Maldonado, Manga Rural (Este), Parque Guaraní, Piedras Blancas (Este), Punta de Rieles, Villa Española (Noreste), Villa García.
* Munisipyu G: Abayubá, Colón, Cuchilla Pereyra, Lezica, Melilla, San Bartolo.

### Llaqtakuna
* Montevideo

## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Uruwayi)

## Hawa t'inkikuna

* Web site Montevideo suyu.
Mirachiy

**Miray** icha **Mirachiy** nisqawanqa imapas mirakunmi, icha imatapas mirachinchikmi.

Kayta qhaway:
* Miray (kutinchay: yupa miray)
* Miraykuy (kawsaqkunap miraynin)
* Rikcha mirachiy (rikcha iskaychay)
* Willañiqi iskaychay
Tacuarembó suyu

**Tacuarembó suyu** (kastilla simipi: *Departamento de Tacuarembó*), nisqaqa huk suyum Uruwayi mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Tacuarembó
mi.

15 438 km²

## Wiñay kawsay
Kamasqa 

## Waki
### Runakuna
90 489  runakuna

## Pulitika rakiy
### Munisipyukuna
2 munisipyukuna:
# Paso de los Toros
# San Gregorio de Polanco

### Llaqtakuna
* Tacuarembó
* Paso de los Toros
* San Gregorio de Polanco
## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Uruwayi)
* Mario Benedetti.
## Hawa t'inkikuna

* Web site Tacuarembó suyu.
Treinta y Tres suyu

**Treinta y Tres suyu** (kastilla simipi: *Departamento de Treinta y Tres*), nisqaqa huk suyum Uruwayi mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Treinta y Tresmi.

9 529 km²

## Wiñay kawsay
Kamasqa 

## Waki
### Runakuna
48 134 runakuna

## Pulitika rakiy
### Munisipyukuna
2 munisipyukuna:
# Vergara
# Santa Clara de Olimar

### Llaqtakuna
* Treinta y Tres
* Ejido de Treinta y Tres
* Vergara

## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Uruwayi)
* José Sasía

## Hawa t'inkikuna

* Web site Treinta y Tres suyu.
Anamura

**Anamura** icha **Wayruru sach'a** (genus *Ormosia*) nisqakunaqa Awya Yalapi sach'a-sach'akunapi wiñaq chaqallu rikch'anam, thansa icha sach'akunam, *[[wayruru]]* nisqa puka yana muruyuq.

## Rikch'aqkuna
Kaymi huk rikch'aqninkuna:
*Wayruru sach'a, Llanqa wayruru (*Ormosia coccinea*)
*China wayruru (*Ormosia nobilis*)
*Urqu wayruru icha Urqu chuqu (*Ormosia amazonica*)
*Akillasapa wayruru, kaypi urqupas chaypi chinapas nisqa wayruru (*Ormosia macrocalyx*)
*Uchuy anamura, Uchuy wayruru icha Kawrañawi (*Ormosia minor*), Brasilpi

## Pukyukuna


## Hawa t'inkikuna
Chawpi suyu (Parawayi)

**Chawpi suyu** (kastilla simipi: *Departamento Central*), nisqaqa huk suyum Parawayi mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Areguá
mi.

2 465 km²

## Wiñay kawsay
Kamasqa 

## Waki
### Runakuna
2 383 099  runakuna

## Pulitika rakiy
### Distritukuna
19 distritukuna:

### Llaqtakuna
* Araguá
* San Lorenzo

## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Parawayi)

## Hawa t'inkikuna

*  Web site Chawpi suyu.
Soriano suyu

**Soriano suyu** (kastilla simipi: *Departamento de Soriano*), nisqaqa huk suyum Uruwayi mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Mercedes
mi.

9 008 km²

## Wiñay kawsay
Kamasqa 

## Waki
### Runakuna
84 563  runakuna

## Pulitika rakiy
### Munisipyukuna
2 munisipyukuna:
# Dolores
# Cardona

### Llaqtakuna
* Mercedes
* Dolores
* Cardona

## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Uruwayi)

## Hawa t'inkikuna

* Web site Soriano suyu.
San José suyu

**San José suyu** (kastilla simipi: *Departamento de San José*), nisqaqa huk suyum Uruwayi mama llaqtapi. Uma llaqtanqa San José Mayo
mi.

4 992 km²

## Wiñay kawsay
Kamasqa 

## Waki
### Runakuna
103 104  runakuna

## Pulitika rakiy
### Munisipyukuna
2 munisipyukuna:
* Ciudad del Plata
* Libertad

### Llaqtakuna
* San José Mayo
* Libertad
* Libertad

## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Uruwayi)

## Hawa t'inkikuna

* Web site San gosé lto suyu.
San Pedro (Parawayi) suyu

**San Pedro suyu** (kastilla simipi: *Departamento de San Pedro*), nisqaqa huk suyum Parawayi mama llaqtapi. Uma llaqtanqa San Pedro Ycuamandiyúmi.

11 474 km²

## Wiñay kawsay
Kamasqa 

## Waki
### Runakuna
478 612 runakuna

## Pulitika rakiy
### Distritukuna
20 distritukuna:

# Antequera
# Capiibary
# Choré	
# General Elizardo Aquino
# General Isidoro Resquín
# Guayaibí
# Itacurubí del Rosario
# Liberación
# Lima	
# Nueva Germania
# San Estanislao
# San Pablo
# San Pedro	
# Santa Rosa Aguaray
# Tacuatí
# Unión
# 25 de Diciembre
# Villa del Rosario
# Yataity del Norte
# Yrybucuá

### Llaqtakuna
* San Pedro Ycuamandiyú 
* Antequera

## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Parawayi)

## Hawa t'inkikuna

* Web site San Pedro suyu.
Concepción (Parawayi) suyu

**Concepción suyu** (kastilla simipi: *Departamento de Concepción*), nisqaqa huk suyum Parawayi mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Concepciónmi.

8 705 km²

## Wiñay kawsay
Kamasqa 

## Waki
### Runakuna
239 050 runakuna

## Pulitika rakiy
### Distritukuna
9 distritukuna:

### Llaqtakuna
* Concepción 
* Horqueta

## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Parawayi)

## Hawa t'inkikuna

* Web site Concepción suyu.
Guairá suyu

**Guairá suyu** (kastilla simipi: *Departamento de Guairá*), nisqaqa huk suyum Parawayi mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Villarricami.

3 846 km²

## Wiñay kawsay
Kamasqa 

## Waki
### Runakuna
196 130 runakuna

## Pulitika rakiy
### Distritukuna
18 distritukuna:

### Llaqtakuna
* Villarrica 
* San Salvador

## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Parawayi)
* Augusto Roa Bastos
## Hawa t'inkikuna

* Web site Guairá suyu.
Cordillera suyu

**Cordillera suyu** (kastilla simipi: *Departamento de Cordillera*), nisqaqa huk suyum Parawayi mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Caacupémi.

4 948 km²

## Wiñay kawsay
Caraguatay suyu 1906. Kamasqa 

## Waki
### Runakuna
284 658 runakuna

## Pulitika rakiy
### Distritukuna
21 distritukuna:

### Llaqtakuna
* Caacupé 
* Antequera

## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Parawayi)

## Hawa t'inkikuna

* Web site Cordillera suyu.
Ullu k'aspiyay

**Ullu k'aspiyay** icha **Ullu sayariy** (Latin simipi: *erectio*) nisqawanqa samp'araq ullu punkispa k'aspiyaspa wiñaspa sayarin.

Qhari yuqunayaspallam ullunta k'aspichikun, chayri samp'allam kakun. K'aspiyasqa ullullatam warmip rakhanman sat'iyta atin. Chayrayku yuqunayachkallaspam warmiwan yuqunakuyta atin.

## Hawa t'inkikuna

__UNANCHAY__
__VINCULARANUEVASECCION__
Yuma hich'ay

**Yuma hich'ay** (Latin simipi: *eiaculatio*) nisqawanqa k'aspiyasqa ullu yumata hawanmi hich'an, yuquypi aypaspa qhari yuqunakuptin icha wawsakuptin.

## Hawa t'inkikuna
Wawsakuy

**Wawsakuy** (Latin simipi: *masturbatio*) nisqawanqa qhari icha warmi mana yananwan yuqunakuspa ullunta, rakha k'akaranta hawispa yuqunayayninta kikillanmi samikuspa kusiyta aypanmi.

## Hawa t'inkikuna
Yuquypi aypay

**Yuquypi aypay** (Latin simipi: *orgasmus*, grigu simimanta: οργασμός) nisqaqa yuquypi lliwmanta aswan kusiymi, aswan q'uñikuymi. Chay kusikuyta yuqunakuywan icha wawsakuywanpas aypanmi. Qhari yuquypi aypaywanqa k'aspiyasqa ullunmanta yumanta hich'anmi.

## Hawa t'inkikuna
Caazapá suyu

**Caazapá suyu** waraní simi ka´avy jahasapá, significa «más allá del bosque (kastilla simipi: *Departamento de Caazapá*), nisqaqa huk suyum Parawayi mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Caazapámi.

9 496 km²

## Wiñay kawsay
Kamasqa 

## Waki
### Runakuna
150 910 runakuna

## Pulitika rakiy
### Distritukuna
11 distritukuna:
# Abaí
# Buena Vista
# Caazapá
# Doctor Moisés S. Bertoni
# Fulgencio Yegros
# General Higinio Morínigo
# Maciel
# San Juan Nepomuceno
# Tavaí
# Yuty
# 3 de Mayo

### Llaqtakuna
* Caazapá 
* Abaí

## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Parawayi)

## Hawa t'inkikuna

* Web site Caazapá suyu.
Amambay suyu

**Amambay suyu** (kastilla simipi: *Departamento de Amambay*), nisqaqa huk suyum Parawayi mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Pedro Juan Caballeromi.

12 933 km²

## Wiñay kawsay
Kamasqa 

## Waki
### Runakuna
156 248 runakuna

## Pulitika rakiy
### Distritukuna
4 distritukuna:

### Llaqtakuna
* Pedro Juan Caballero
* Bella Vista

## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Parawayi)

## Hawa t'inkikuna

* Web site Amambay suyu.
Misiones suyu

**Misiones suyu** (kastilla simipi: *Departamento de Misiones*), nisqaqa huk suyum Parawayi mama llaqtapi. Uma llaqtanqa San Juan Bautistami.

9 556 km²

## Wiñay kawsay
San Ignacio suyu. Kamasqa 

## Waki
### Runakuna
141 851 runakuna

## Pulitika rakiy
### Distritukuna
10 distritukuna:

### Llaqtakuna
* San Juan Bautista
* Santa Rosa

## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Parawayi)

## Hawa t'inkikuna

* Web site Misiones suyu.
Presidente Hayes suyu

**Presidente Hayes suyu** (kastilla simipi: *Departamento de Presidente Hayes*), nisqaqa huk suyum Parawayi mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Villa Hayesmi.

72 907 km²

## Wiñay kawsay
Kamasqa 

## Waki
### Runakuna
103 658 runakuna

## Pulitika rakiy
### Distritukuna
8 distritukuna:

### Llaqtakuna
* Villa Hayes
* Pozo Colorado

## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Parawayi)
* Rutherford B. Hayes

## Hawa t'inkikuna

* Web site Presidente Hayes suyu.
Ñeembucú suyu

**Ñeembucú suyu** (kastilla simipi: *Departamento de Ñeembucú*), nisqaqa huk suyum Parawayi mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Pilarmi.

12 147 km²

## Wiñay kawsay
Pilar suyu (1906). Kamasqa 

## Waki
### Runakuna
83 504 runakuna

## Pulitika rakiy
### Distritukuna
16 distritukuna:

### Llaqtakuna

* Pilar
* Ñeembucú

## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Parawayi)

## Hawa t'inkikuna

* Web site Ñeembucú suyu.
Q'itayay

**Q'itayay** icha **Warichayay** nisqawan warmi (icha qharipas) yuqunakuytam huk runakunaman qhatuykun. Chay q'itayaqtaqa q'ita icha waricha ninchikmi.

Ña ancha ñawpa pachamantam warmikuna q'itayanmi, wakinpi kawsayninta mana tarispa. Chaytaqa kallipi suyaspa kikinpa wasinpi icha q'ita wasipi ruranku. Q'itayachiq runakunataq huk warmikunata munay mana munaymi q'itayachinmi. Maqanakuypitaq achka awqaqkuna kaspa qullqipaq yuqunata mañakuptinmi achka warmikuna q'itayanmi.

## Pukyukuna


## Hawa t'inkikuna
Waricha

**Waricha** icha **Q'ita warmi** nisqaqa warichayaq (q'itayaq) warmim. Kañinapaqmi watukuq qharikunaqan yuqunakun.

Waricha warmikunapaqqa achka sutichaykunam kan. Ahinataq ninku *aricha*, *paytu*, *pampa warmi*, *tuqlla warmi*, *map'a warmi*, *q'anra warmi*, *qhilipi puriq warmi*, *chuchumika warmi*, *[[phisu]] warmi* icha *[[rabona]] warmi*.

## Pukyukuna


## Hawa t'inkikuna
Artigas (Uruwayi)

**Artigas** Uruwayi mama llaqtap hatun llaqtanmi. Artigas suyun Uma llaqtam. Artigas llaqtapiqa 40 658 runakunam kawsachkanku

?  km2

## Wiñay kawsay
Kamasqa . 
## Waki
### Runakuna
40 658 runakuna.
## Pulitika rakiy
### Distritukuna

## Ñaña llaqtakuna
*  Quaraí
*  Paraná
*  Arica
## Pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Uruwayi)
*  José Gervasio Artigas

## Hawa t'inkikuna

* Uficial qillqa web
Panama pruwinsya

**Panama pruwinsya** (kastilla simipi: *Provincia de Panama*), nisqaqa huk pruwinsyam Panama mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Panama llaqtam. 11 670,92 km2.

## Wiñay kawsay
Kamasqa 
## Waki
### Runakuna
1 663 913 runakuna

## Pulitika rakiy
### Munisipyukuna
11 munisipyukuna:

### Llaqtakuna
* Cienfuegos

## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Panama)

## Hawa t'inkikuna
Bocas del Toro pruwinsya

**Bocas del Toro pruwinsya** (kastilla simipi: *Provincia de Bocas del Toro*), nisqaqa huk pruwinsyam Panama mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Bocas del Torom. 4 643,9 km2.

## Wiñay kawsay
Kamasqa 
## Waki
### Runakuna
125 461 runakuna

## Pulitika rakiy
3 distritukuna wan 23 kurregimyentukuna.
### Distritukuna

### Llaqtakuna
* Bocas del Toro

## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Panama)

## Hawa t'inkikuna
Chiriquí pruwinsya

**Chiriquí pruwinsya** (kastilla simipi: *Provincia de Chiriquí*), nisqaqa huk pruwinsyam Panama mama llaqtapi. Uma llaqtanqa San José de Davidmi. 6 548 km2.

## Wiñay kawsay
Kamasqa 
## Waki
### Runakuna
409 821 runakuna

## Pulitika rakiy
13 distritukuna wan 94 kurregimyentukuna.
### Distritukuna

### Llaqtakuna
* San José de David
* Dolega
* La Concepción

## Pukyumantakuna

## Kaypipas qhaway
* Pulitika rakiy (Panama)

## Hawa t'inkikuna
Uqi Uqini

**Uqi Uqini**  (Aymara simi *uqi* uqi, *uqi uqi* juk laya yura, *-ni* k'askaq, "uqi uqiyuq", kastilla qillqaypi *Oke Okeni*) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi juk ariqmi, Uru Uru suyupi, Sajama pruwinsyapi, Turku munisipyupi, Chili mama llaqtapipas, Arika Parinaqutapas suyupi. Pikchunqa mama quchamanta 5.490 mitrum aswan hanaq.

## Kaypipas qhaway
* Anallaqsi 
* Jach'a Kunturiri
* K'isi K'isini 
* Kunturiri
* Laram Q'awa (Paqaqi)
* Laram Q'awa (Uru Uru)
* Parinaquta 
* Pumirapi  
* Sajama
* Sura K'uchu

## Pukyukuna
Sura K'uchu

**Sura K'uchu**  (Aymara simi, kastilla qillqaypi *Sora Khucho*) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi juk pampam, Uru Uru suyupi, Sajama pruwinsyapi, Turku munisipyupi.

## Kaypipas qhaway
* Anallaxchi 
* Chunkara–Ruphasqa Tampu q'asa
* Jach'a Kunturiri
* K'isi K'isini 
* Kunturiri
* Laram Q'awa (Paqaqi)
* Laram Q'awa (Uru Uru)
* Parinaquta 
* Pumirapi  
* Sajama
* Uqi Uqini

## Pukyukuna
Ch'iyar Jaqhi

**Ch'iyar Jaqhi** (aymara simi *ch'iyara* yana, *jaqhi* qaqa pirqa, "yana qaqa pirqa", kastilla qillqaypi *Chiar Jakke*) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi, Asanaki wallapi,  juk urqum, Uru Uru suyupi, Sebastián Pagador pruwinsyapi (Santiago Wari munisipyu). Pikchunqa mama quchamanta 4.937 mitrum aswan hanaq.

## Pukyukuna
Kimsa Chata (Qaranqa)

**Kimsa Chata**  (aymara simi, qhichwa simipas kimsa, pukina simi *chata* urqu, "kimsa urqu", kastilla qillqaypi *Quimsa Chata, Quimsachata, Quinsa Chata*) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi juk urqum, Uru Uru suyupi, Waylla Marka wallapi, saywapi Qaranqa pruwinsya-Sawkari pruwinsya. Pikchunqa mama quchamanta 4.648 mitrum aswan hanaq.

## Pukyukuna