open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Antonio Guzmán Blanco

**Antonio Guzmán Blanco** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Karakas llaqtapi - †  wañusqa París llaqtapi) huk  mama llaqtayuq taripay amachaq wan awqaq pusaqmi, kawpaqpas karqan.

Taytan: Antonio Leocadio Guzmán
Mama: Carlota Blanco. Warmi: Ana Teresa Ibarra. 

## Qillqasqankuna

## Kaypipas qhaway
* Winisuylapa wiñay kawsaynin

## Hawa t'inkikuna
### Kastilla simi

* Analítica
Connecticut suyu

**Kunniktikut** icha **Connecticut** nisqaqa Hukllachasqa Amirika Suyukunapi huk suyum. Uma llaqtanqa Hartford llaqtam.

## Allpa saywachi
## Chiriqunuy
## Runakuna
## Hatun llaqtakuna
** Bridgeport, 137.912 runa
** New Haven, 124.001 runa
** **[[Hartford (Connecticut)|Hartford]]**, 124.512 runa
** Stamford, 119.261 runa
** Waterbury, 108.000 runa

## Hawa t'inkikuna

* www.ct.gov
Luigi Einaudi

**Luigi Einaudi** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Carrú llaqtapi - †  wañusqa Roma llaqtapi) huk  mama llaqtayuq willay kamayuq wan pulitikumi, kawpaqpas karqan.

Taytan: Einaudi; Maman: .

Warmi: Ida Pellegrini

Yachay wasi: Liceo classico Cavour.

 

## Qillqasqankuna
## Suñaykuna
* 1955 Capo dell'Ordine al Merito della Repubblica Italiana
* 1951 Cavaliere di Gran Croce decorato di Gran Cordone

## Willay pukyukuna
* Anselmo Bernardino. Vita di Luigi Einaudi. Padova, CEDAM, 1954
Luigi Firpo. Bibliografia degli scritti di Luigi Einaudi (dal 1893 al 1970). Torino, Fondazione Luigi Einaudi, 1971
* Riccardo Faucci. La scienza economica in Italia, 1850-1943: da Francesco Ferrara a Luigi Einaudi. Napoli, Guida, 1982. ISBN 88-7042-186-4
* Claudio Cressati. L'unità europea nel pensiero e nell'opera di Luigi Einaudi. Torino, G. Giappichelli, 1990
* Paolo Guzzanti. I presidenti della Repubblica da De Nicola a Cossiga. Roma, Laterza, 1992
* Andrea Villani. Gli economisti, la distribuzione, la giustizia: Luigi Einaudi, Friedrich von Hayek, John Maynard Keynes, Milton Friedman. Milano, I.S.U. Università Cattolica, 2003. ISBN 88-8311-227-X
Segretariato generale della Presidenza della Repubblica. Discorsi e messaggi del Presidente della Repubblica Luigi Einaudi. Due volumi. Roma, Bulzoni, 2005
* Alberto Giordano. Il pensiero politico di Luigi Einaudi. Genova, Name, 2006. ISBN 88-87298-30-0
Stefano Poddi. Luigi Einaudi - Un uomo d'altri tempi, 1a parte Panorama Numismatico n.233 ottobre 2008, 2a parte Panorama Numismatico n.234 novembre 2008

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Italya)
* Alcide De Gasperi

## Hawa t'inkikuna

### Italya simi
* Fondazione Luigi Einaudi



o
Universitario de Deportes

**Universitario de Deportes** nisqaqa huk  mama llaqtayuq piluta hayt'ay klubmi. Kunan pacha Piruwpa Ñawpaq Diwisyunpi llamk'achkan, chaypiqa 1928 watapi Piruwpa Piluta Hayt'ay Huñup kamasqan ñawpaq kamachiy pukllaymanta pacham pukllarqan. 

Imaymana pukllaypi aypasqanraykum, chay klubqa Piruwpa piluta hayt'aypa kimsa hatun pukllaqninkunamanta hukninmi. Kunankamaqa, aswan mamallaqtap atipanakuyninkunata atipaq equipom, llapanpiqa iskay chunka suqtayuq liga tituluyuq, huk mamallaqtap kupa. 

2000 watamanta pacha, Monumental Estadio nisqapi llaqta kaynintam llamk'achirqan, chaypa dueñonmi. Nisqa cercoqa 80 093 qhawaqkuna, chayraykutaq Urin Awya Yalapi iskay ñiqin  wasim.

47 , Confederación Sudamericana de Fútbol nisqap kamarisqan oficial torneokunapi,  aswan continental copakunata pukllarqan. Klasiku awqankunaqa Alianza Lima, chaywanmi Piruw mama llaqtap hatun klasiku nisqawan ch'aqwan, Sporting Cristal, chay klubwan kunan pacha klasiku nisqawan ch'aqwan.

## Wiñay kawsay
 kamarisqa karqan.

20 ñiqin inti raymi killapi 1952 p'unchawpi Lolo Fernández pukllana wasip inaguracionnin karqan, pukllay wasikunawan, ñawpaq tribunawan (Oeste: 4000 tiyanayuq) ñawpaq Piruwpa Ñawpa Mamallaqta Estadiunpa kapuqnin.

## Suñaykuna
### Mama llaqta Atipasinakuna
* Piruwpas Huk Divisyun (28) (Piruwpas Ñawpa Rakina):
** 1929, 1934, 1939, 1941, 1945, 1946, 1949, 1959, 1960, 1964, 1966, 1967, 1969, 1971, 1974, 1982, 1985, 1987, 1990, 1992, 1993, 1998, 1999, 2000, 2009, 2013, 2020, 2024.
* Apertura (kichay) (7): 1998, 1999, 2000, 2002, 2008, 2016, 2020.
* Clausura (P'uchukay) (1): 2000.

## Piluta hayt'aq 2023
*1 José Carvallo
*2 Marco saravia
*3 Williams Riveros
*5 Matias Di Benedetto
*6 José Lujan
*7 Alexander Succar
*8 Jordan Guivin
*10 Horacio Calcaterra
*11 Luis Urruti
*12 Aamet Calderón
*14 José Bolívar
*15 Emanuel Herrera
*16 Martín Pérez Guedes
*17 José Rivera
*18 Rodrigo Ureña
*20 Alex Valera
*21 Diego Romero
*23 Jorge Murrugarra
*24 Andy Polo
*26 Hugo Ancajima
*27 Nelson Cabanillas
*28 José Zeballos
*29 Aldo Corzo
*30 Piero Guzmán
*31 Jerry Navarro
*32 José López
*33 Joseph Valladolid
*34 Alejandro Alcalá
*35 Josué Oré
*36 Piero Quispe

*Pukllaykamachiq: Jorge Fossati

## Ruyrus hayt'aqkuna

## Willay pukyukuna


## Kaypipas qhaway
* Ruyrus hayt'ay (Piruw)

## Hawa t'inkikuna

* Tukri llika tiyaynin (kastilla simipi)
* Directorio Web del Club Universitario de Deportes (kastilla simipi)
* Club Universitario de Deportes nisqamanta willaykuna ranuykunapas (inlish simipi)
Takichaq

**Takichaq** (kastilla simipi: *compositor*) nisqaqa takikunata icha huk takichaykunata ruraq runam.

## Riqsisqa takichaqkuna
"Klassiku" musika: 
* Antonín Dvořák
* Antonio Vivaldi
* Christoph Willibald Gluck
* Claude Debussy
* Domenico Scarlatti
* Felix Mendelssohn
* Franz Liszt
* Franz Schubert
* Gabriel Fauré
* Georg Philipp Telemann
* Georg Friedrich Händel
* Georges Bizet
* Giacomo Puccini
* Gioacchino Rossini
* Giuseppe Verdi
* Jean-Philippe Rameau
* Joseph Haydn
* Johannes Brahms
* Johann Sebastian Bach
* Frédéric Chopin
* Ludwig van Beethoven
* Max Bruch
* Modest Mussorgski
* Nikolai Rimsky-Korsakov
* Pyotr Ilyich Tchaikovsky
* Richard Wagner
* Robert Schumann
* Wolfgang Amadeus Mozart
Massachusetts suyu

**Massachusetts** nisqaqa Hukllachasqa Amirika Suyukunapi huk suyum. Uma llaqtanqa Boston llaqtam.

## Allpa saywachi
## Chiriqunuy
## Runakuna
## Hatun llaqtakuna
** **[[Boston (Massachusetts)|Boston]]**, 609.023 runa
** Worcester, 175.898 runa
** Springfield, 154.082 runa
** Lowell, 103.111 runa
** Cambridge, 100.771 runa

## Hawa t'inkikuna
* www.mass.gov
Lumière wawqikuna

**Auguste Lumière** (Auguste Marie Louis Nicolas Lumière,  paqarisqa Besançon llaqtapi; †  wañusqa Lyon llaqtapi), **Louis Lumière** (Louis Jean Lumière) (*  paqarisqa Besançon llaqtapi - †  wañusqa Bandol llaqtapi) sutiyuq wawqikunaqa Ransiyayuq yachaqkunas karqan, kuyu walltay wallpariqkunas. 

## Kaypipas qhaway
* Pinchikilla

## Hawa t'inkikuna

* "Arrival of a Train at La Ciotat (The Lumière Brothers, 1895)" en la página Youtube
* Primeras Películas de los Hermanos Lumiere
* Videoartworld : The Masters Series: The Lumiere Brothers. Vídeo de los Hermanos Lumiere en línea. Dominio Público.)
* Página web del Institut Lumière en la que pueden verse algunos de los «cortos» realizados por los hermanos Lumière (en francés)
* "El día en que una máquina empezó a imprimir la vida". Completo artículo que recuerda la primera proyección pública de los Lumière.
Juan Antonio Álvarez de Arenales

**Juan Antonio Álvarez de Arenales González**  sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Villa de Reinoso llaqtapi - †  wañusqa Moraya llaqtapi), huk ispañaul - arhintinu awqaq pusaq wan ankallis karqan.

Urin Awya Yala allpa pachapi Ispaña kamachiyta 1781 watapi ankallikurqan. 

Tayta: Francisco Álvarez Arenales; Mama: María González  

Warmi: María Serafina González de Hoyos Torres  Wawakuna: Florentín Antonio de Arenales Hoyos, 14 III 1797, San Antonio de Arque, Bolivia,  José Ildefonso Arenales Hoyos, 5 II 1798, San Antonio de Arque, Buliwya, María Josefa Arenales Hoyos, 1 IX 1807, Salta, Arhintina, wan Juana Antonia Arenales Hoyos.

Yachay wasikuna: 

Yachay suntur: 

## Qillqaskuna
### Kastilla simipi

## Referenciakuna

## Kaypipas qhaway
* Chuqichaka
* Quchapampa
* Salta

## Hawa t'inkikuna
* La Biografía.com (kastilla simipi)
1 ñiqin qhulla puquy killapi

**1 ñiqin [[qhulla puquy killa]]pi** p'unchawqa (**01.01.**, **01-I**, **1ñ inirupi**) Griguryanu kalindaryupi ñawpaq kaq (1ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 364 p'unchaw (wakllanwatapi 365 p'unchaw) kanayuq.

## Raymikuna
* Musuq wata p'unchaw

### Kathuliku santukuna
* Qullana Mariya

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

----
2 ñiqin qhulla puquy killapi

**2 ñiqin [[qhulla puquy killa]]pi** p'unchawqa (**02.01.**, **02-I**, **2ñ inirupi**) Griguryanu kalindaryupi iskay kaq (2ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 363 p'unchaw (wakllanwatapi 364 p'unchaw) kanayuq.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

----
5 ñiqin qhulla puquy killapi

**5 ñiqin [[qhulla puquy killa]]pi** p'unchawqa (**05.01.**, **05-I**, **5ñ inirupi**) Griguryanu kalindaryupi watap pichqa kaq (5ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 360 p'unchaw (wakllanwatapi 361 p'unchaw) kanayuq.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

----
3 ñiqin qhulla puquy killapi

**3 ñiqin [[qhulla puquy killa]]pi** p'unchawqa (**03.01.**, **03-I**, **3ñ inirupi**) Griguryanu kalindaryupi watap kimsa kaq (3ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 362 p'unchaw (wakllanwatapi 363 p'unchaw) kanayuq.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

----
4 ñiqin qhulla puquy killapi

**4 ñiqin [[qhulla puquy killa]]pi** p'unchawqa (**04.01.**, **04-I**, **4ñ inirupi**) Griguryanu kalindaryupi watap tawa kaq (4ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 361 p'unchaw (wakllanwatapi 362 p'unchaw) kanayuq.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

----
1 ñiqin pawqar waray killapi

**1 ñiqin [[pawqar waray killa]]pi** p'unchawqa (**01.03.**, **1-III**, **1ñ marsupi**) Griguryanu kalindaryupi watap suqta chunka kaq (60ñ - wakllanwatapi 61ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 305 p'unchaw kanayuq.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

----
2 ñiqin pawqar waray killapi

**2 ñiqin [[pawqar waray killa]]pi** p'unchawqa (**02.03.**, **2-III**, **2ñ marsupi**) Griguryanu kalindaryupi watap suqta chunka hukniyuq kaq (61ñ - wakllanwatapi 62ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 304 p'unchaw kanayuq.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

----
3 ñiqin pawqar waray killapi

**3 ñiqin [[pawqar waray killa]]pi** p'unchawqa (**03.03.**, **3-III**, **3ñ marsupi**) Griguryanu kalindaryupi watap suqta chunka iskayniyuq kaq (62ñ - wakllanwatapi 63ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 303 p'unchaw kanayuq.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

----
29 ñiqin hatun puquy killapi

**29 ñiqin [[hatun puquy killa]]pi** p'unchawqa (**29.02.**, **29-II**, **29ñ phiwrirupi**) Griguryanu kalindaryupi wakllanwatap suqta chunka kaq 60ñ p'unchawninmi, watap puchukayninkama 306 p'unchaw kanayuq. Wakllanwatallapim kan, wakin watakunapitaq manam kanchu.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

----
6 ñiqin qhulla puquy killapi

**6 ñiqin [[qhulla puquy killa]]pi** p'unchawqa (**06.01.**, **06-I**, **6ñ inirupi**) Griguryanu kalindaryupi watap suqta kaq (6ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 359 p'unchaw (wakllanwatapi 360 p'unchaw) kanayuq.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

----
7 ñiqin qhulla puquy killapi

**7 ñiqin [[qhulla puquy killa]]pi** p'unchawqa (**07.01.**, **07-I**, **7ñ inirupi**) Griguryanu kalindaryupi watap qanchis kaq (7ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 358 p'unchaw (wakllanwatapi 359 p'unchaw) kanayuq.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

----
8 ñiqin qhulla puquy killapi

**8 ñiqin [[qhulla puquy killa]]pi** p'unchawqa (**08.01.**, **08-I**, **8ñ inirupi**) Griguryanu kalindaryupi watap pusaq kaq (8ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 357 p'unchaw (wakllanwatapi 358 p'unchaw) kanayuq.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

----
10 ñiqin qhulla puquy killapi

**10 ñiqin [[qhulla puquy killa]]pi** p'unchawqa (**10.01.**, **10-I**, **10ñ inirupi**) Griguryanu kalindaryupi watap chunka kaq (10ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 355 p'unchaw (wakllanwatapi 356 p'unchaw) kanayuq.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

----
9 ñiqin qhulla puquy killapi

**9 ñiqin [[qhulla puquy killa]]pi** p'unchawqa (**09.01.**, **09-I**, **9ñ inirupi**) Griguryanu kalindaryupi watap isqun kaq (9ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 356 p'unchaw (wakllanwatapi 357 p'unchaw) kanayuq.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

----
Louis Braille

**Louis Braille** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Coupvray llaqtapi; †  wañusqa París llaqtapi),  Ransiyayuq yachaychiq karqan, kuyu walltay wallpariqkunas. 

Tayta:  Simon-René Braille;   Mama: 

Yachay wasi: 

## Suñaykuna
*

## Kaypipas qhaway
* Braille

## Hawa t'inkikuna

### Inlish simipi
* Proceedings of “Braille 1809-2009: Writing with six dots and its future”, international conference held at the Headquarters of UNESCO (Paris) from 5 to 8 January 2009
* Celebrating 200 Years of Braille
* Louis Braille Online Museum - American Foundation for the Blind
* Louis Braille Biography for Kids - Braille Bug
* Louis Braille - Royal National Institute of Blind People
* Biography of Louis Braille
* Louis Braille : Text of his system (1839 original, Pransya simipi)
* A braille alphabet card
* Pamela Lorimer (1996), *[http://www.braille.org/papers/lorimer/chap2.html Historical analysis and critical evaluation of braille]* 
* Article on Louis Braille at Encyclopedia Britannica
11 ñiqin qhulla puquy killapi

**11 ñiqin [[qhulla puquy killa]]pi** p'unchawqa (**11.01.**, **11-I**, **11ñ inirupi**) Griguryanu kalindaryupi watap chunka hukniyuq kaq (11ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 354 p'unchaw (wakllanwatapi 355 p'unchaw) kanayuq.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

----
12 ñiqin qhulla puquy killapi

**12 ñiqin [[qhulla puquy killa]]pi** p'unchawqa (**12.01.**, **12-I**, **12ñ inirupi**) Griguryanu kalindaryupi watap chunka iskayniyuq kaq (12ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 353 p'unchaw (wakllanwatapi 354 p'unchaw) kanayuq.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

----
13 ñiqin qhulla puquy killapi

**13 ñiqin [[qhulla puquy killa]]pi** p'unchawqa (**13.01.**, **13-I**, **13ñ inirupi**) Griguryanu kalindaryupi watap chunka kimsayuq kaq (13ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 352 p'unchaw (wakllanwatapi 353 p'unchaw) kanayuq.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

----
14 ñiqin qhulla puquy killapi

**14 ñiqin [[qhulla puquy killa]]pi** p'unchawqa (**14.01.**, **14-I**, **14ñ inirupi**) Griguryanu kalindaryupi watap chunka tawayuq kaq (14ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 351 p'unchaw (wakllanwatapi 352 p'unchaw) kanayuq.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

----
15 ñiqin qhulla puquy killapi

**15 ñiqin [[qhulla puquy killa]]pi** p'unchawqa (**15.01.**, **15-I**, **15ñ inirupi**) Griguryanu kalindaryupi watap chunka pichqayuq kaq (15ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 350 p'unchaw (wakllanwatapi 351 p'unchaw) kanayuq.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

----
16 ñiqin qhulla puquy killapi

**16 ñiqin [[qhulla puquy killa]]pi** p'unchawqa (**16.01.**, **16-I**, **16ñ inirupi**) Griguryanu kalindaryupi watap chunka suqtayuq kaq (16ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 349 p'unchaw (wakllanwatapi 350 p'unchaw) kanayuq.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

----
17 ñiqin qhulla puquy killapi

**17 ñiqin [[qhulla puquy killa]]pi** p'unchawqa (**17.01.**, **17-I**, **17ñ inirupi**) Griguryanu kalindaryupi watap chunka qanchisniyuq kaq (17ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 348 p'unchaw (wakllanwatapi 349 p'unchaw) kanayuq.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

----
18 ñiqin qhulla puquy killapi

**18 ñiqin [[qhulla puquy killa]]pi** p'unchawqa (**18.01.**, **18-I**, **18ñ inirupi**) Griguryanu kalindaryupi watap chunka pusaqniyuq kaq (18ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 347 p'unchaw (wakllanwatapi 348 p'unchaw) kanayuq.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna
* 1911 - José María Arguedas, Piruw mama llaqtayuq qillqaq (w. 1969).

## Wañusqakuna

----
Uyarikuq

**Uyarikuq**, **awriw/awriyu** icha **uryu**qa uyana, waqay, chhan, t'uqya icha ruqyami, unanchapi kachasqa kasqanrayku. Kaymantapis rimakunmanmi:

## Ruqya

* Uyarikuq unancha, ruqyapa illarimantawan rikuchiynin
* Uyariy frecuencia, uyarina espectro nisqapi huk frecuencia
* Ruk'asqa uyari, t'uqyaypa rikuchiynin huk rikch'aypi llamk'achisqa chaymanta/utaq waqaychasqa computadorakuna utaq digital electrónica kaqwan
* Uyariy, uyarinapaq contenido (media) uyarinapaq ruwaypi, lluqsichiypipas
* Semántico uyarina, uyarinamanta siñalkunata icha significadota hurquy
* Audio estereofónico, t'uqyay mirachiy ñan, achka ñanniyuq uyarinapaq qhawaypa ilusión nisqa paqarichiq
* Uyarinapaq q'illaysapakuna

## Antañiqichay

* , huk HTML nipa, HTML5 uyarikuqta qhaway
Lech Wałęsa

**Lech Wałęsa** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Popowo (Pulunya) llaqtapi - ). Pulunyapi Pinchikilla llamk'aq wan pulitiku.
 Nobel Suñay Qasikaypi chaskirqan. 1983 watapiqa chiqniq.  

1986 watamanta 1990 watakama 
ñawpaq kuti Pulunyapa Umalliqnin karqan.

Tayta:  Mama: 
 
Ñawpaq warmi: Danuta Gołoś
Wawakuna: (8)

Yachaywasi: 

## Qillqaqkuna

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Pulunya)
* Solidarność

## Hawa t'inkikuna

* Biografía de Lech Wałęsa
* Biografía de Lech Wałęsa en la Fundación Nobel (inlish simipi)
* Perfil de Lech Wałęsa en la CNN ((inlish simipi)
* Lech Wałęsa en la Britannica (inlish simipi)
* Entrevisa a Lech Wałęsa en la revista del Comité Internacional de la Cruz Roja
* Fundación Lech Wałęsa  (polski simipi)
* Aeropuerto Gdansk Lech Walesa
Rhode Island suyu

**Rhode Island** nisqaqa Hukllachasqa Amirika Suyukunapi huk suyum. Uma llaqtanqa Providence llaqtam.

## Allpa saywachi
## Chiriqunuy
## Runakuna
## Hatun llaqtakuna
** **[[Providence (Rhode Island)|Providence]]**, 171.557 runa
** Warwick, 87.233 runa
** Cranston, 79.269 runa
** Pawtucket, 73.742 runa
** East Providence, 49.515 runa

## Hawa t'inkikuna
* www.ri.gov
19 ñiqin qhulla puquy killapi

**19 ñiqin [[qhulla puquy killa]]pi** p'unchawqa (**19.01.**, **19-I**, **19ñ inirupi**) Griguryanu kalindaryupi watap chunka pusaqniyuq kaq (19ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 346 p'unchaw (wakllanwatapi 347 p'unchaw) kanayuq.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

----
Ernesto Cardenal

**Ernesto Cardenal Martínez** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Granada llaqtapi -   wañusqa Managua llaqtapi llaqtapi), huk  mama llaqtayuq taytakura, Dyusmanta yachachiq kaspa, pulitikupas qillqaqpas runam, kastilla simipi qillqaqmi.

Taytan: Cardenal;  Maman: Martínez.

Alma mater: .
## Qillqasqankuna

### Harawi
* *Gethsemani Ky*
* *Hora 0*
* *Epigramas*
* *Salmos* 
* *Oración Por Marilyn Monroe*
* *El estrecho dudoso*
* *Los ovnis de oro* 
* *Homenaje a los indios americanos*
* *Oráculo sobre Managua* 
* *Con Walker en Nicaragua* 
* *Cántico Cósmico* 
* *El telescopio en la noche oscura* 
* *Vuelos de la Victoria*
* *Pasajero de tránsito*

### Memoriakuna
* *[[Vida Perdida]], Editorial [[Seix Barral]], 1999
* *Las ínsulas extrañas, Editorial Trotta, 2002 
* *[[La revolución perdida]], [[Editorial Trotta]], 2004

=== Iñiy ===
* *Vida en el amor, Editorial Claret, 1970

## Suñaykuna
* 1980 Friedenspreis des Deutschen Buchhandels
* 2009 Harawi Ispaña Amirika Kacharikuna Awqanakuy Suñay Pablo Neruda
* 2012 Harawi Ispaña Amirika Kacharikuna Awqanakuy Suñay Grisyap Sofía Quya
* 2014 Mamallaqtapura Suñay Pedro Henriquez Ureña

## Kaypipas qhaway
* Nikarawapa simi kapchiynin

## Hawa t'inkikuna

* Página Oficial
* Reseña biográfica y poemas
* Poema "Al perderte yo a ti" musicalizado
* Extractos del documental Solentiname, (Ediciones Pentagrama), sobre el poeta nicaragüense, realizado en 2007, por Modesto López.
Grimm wawqikuna

**Grimm** sutiyuq wawqikunaqa, **Jacob**, **Wilhelm** sutiyuq, iskaynintin aliman simi yachaqsi, runallaqta willakuy pallaqpas karqan, Grimm willakuykuna *(Grimms Märchen)* nisqap pallaqninsi. Karl Lachmann, Georg Friedrich Benecke sutiyuq runakuna hina, Aliman simi yachay *(Germanistik)* nisqap kamariqninkunas nisqa.

Indu iwrupiyu rimaykunap kururayninmantas hamut'arqan, iskaynintin kunkalla wakinyay nisqamanta k'uskiykuspa - germanu, hanan aliman wakinyaymantas.

Grimm wawqikunaqa kay waqintinsi karqan: 
* Jacob Grimm ( paqarisqa Hanau llaqtapi,  wañusqa Berlin llaqtapi),
* Wilhelm Grimm ( paqarisqa Hanau llaqtapi,  wañusqa Berlin llaqtapi).

Kaymi Grimm wawqikunap huk pallasqan willakuykuna:
* K'ayra Qhapaqmanta *(Der Froschkönig)*
* Puka Kapirusitamanta *(Rotkäppchen)*
* Hanselwan Gretelmanta *(Hänsel und Gretel)*
* Rit'i Yuraqchamanta *(Sneewittchen)*
* Uchpachamanta *(Aschenputtel)*
* Kichkarusachamanta *(Dornröschen)*
* hukkunapas

## Qillqasqankuna
;kuskan
* *[[Kinder- und Hausmärchen]].* 1. Auflage: 2 Bände 1812, 1815
* *[[Deutsche Sagen]].* 2 Bände 1816, 1818
* *[[Irische Elfenmärchen]].* Leipzig, 1826
* *[[Deutsche Mythologie (Grimm)|Deutsche Mythologie]]*, 1. Auflage 1835
* *[[Deutsches Wörterbuch]]*, 1. Band 1854, 33. Band 1960
* *Kinder- und Hausmärchen, gesammelt durch die Brüder Grimm*, Rob Riemann (Hrsg.), mit 446 Illustrationen von Otto Ubbelohde. 3 Bände, Turm-Verlag, Leipzig 1906
;Jacob Grimm
* *[[Deutsche Grammatik (Grimm)|Deutsche Grammatik]]*, 1. Auflage: 4 Bände 1819-1837

## Pirwupi liwruchasqa
* Willakuykuna runaq wayqikuna (Grimm wawqikunap pallasqan tawa willakuykuna qhichwa simiman t'ikrasqa). Deutsche Botschaft in Lima, 2009
Anwar Sadat

**Muḥammad Anuar as-Sādāt**, Anuar el-Sadat , Anuar Sadat sutiyuq runaqa arabya simipi: محمد أنور السادات,r (*  paqarisqa Mit Abu I-Kum llaqtapi -  wañusqa Qahira llaqtapi), huk  mama llaqtayuq awqaq pusaq wan pulitiku qarqan.

 Nobel Suñay Qasikaypi chaskirqan. 1978 watapiqa chiqniq.  

1970 watamanta 1981 ñawpaq kuti Ihiptupa Umalliqnin karqan.

Tayta: Mohammed Sadati;  Maman:  Sitt-Al-Barrein .Ñawpaq warmikuna: 
* Ehsan MadiChurinkuna: Camelia
* Jehan Raouf (Jehan Sadat)Churinkuna: Gamal, Lobna, Noha wan Jehan 

Yachaywasi: 

## Qillqaqkuna

## Kaypipas qhaway
* Ihiptu wiñay kawsaynin

## Hawa t'inkikuna

* Pagina oficial de Anwar Sadat  (arabya simipi)
* Anwar Sadat at The Internet Name Database
*  El-Sadat.info  (inlish simipi)
28 ñiqin qhulla puquy killapi

**28 ñiqin [[qhulla puquy killa]]pi** p'unchawqa (**28.01.**, **28-I**, **28ñ inirupi**) Griguryanu kalindaryupi watap chunka pusaqniyuq kaq (28ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 337 p'unchaw (wakllanwatapi 338 p'unchaw) kanayuq.

## Raymikuna
* Santo Tomás de Aquino.
* Tirso (santu)San Tirso.
* San Julián de Cuenca.

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna
* 1225: Tommaso d'Aquino, kathuliku santu
## Wañusqakuna

----
30 ñiqin qhulla puquy killapi

**30 ñiqin [[qhulla puquy killa]]pi** p'unchawqa (**30.01.**, **30-I**, **30ñ inirupi**) Griguryanu kalindaryupi watap chunka pusaqniyuq kaq (30ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 335 p'unchaw (wakllanwatapi 336 p'unchaw) kanayuq.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna
* 1930: Gene Hackman

## Wañusqakuna

----
1 ñiqin hatun puquy killapi

**1 ñiqin [[hatun puquy killa]]pi** p'unchawqa (**01.02.**, **01-II**, **1ñ phiwrirupi**) Griguryanu kalindaryupi ñawpaq kaq (32ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 333 p'unchaw (wakllanwatapi 334 p'unchaw) kanayuq.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

----
2 ñiqin hatun puquy killapi

**2 ñiqin [[hatun puquy killa]]pi** p'unchawqa (**02.02.**, **02-II**, **2ñ phiwrirupi**) Griguryanu kalindaryupi ñawpaq kaq (33ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 332 p'unchaw (wakllanwatapi 333 p'unchaw) kanayuq.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

----
3 ñiqin hatun puquy killapi

**3 ñiqin [[hatun puquy killa]]pi** p'unchawqa (**03.02.**, **03-II**, **3ñ phiwrirupi**) Griguryanu kalindaryupi ñawpaq kaq (34ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 331 p'unchaw (wakllanwatapi 332 p'unchaw) kanayuq.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

----
Ahmed Nazif

**Ahmed Nazif**, arabya simipi, **أحمد نظيفر Ŷamāl ʿAbd an-Nāṣir** (*  paqarisqa Alexandria (Ihiptu) llaqtapi - ), huk Ihiptu mama llaqta allwiya kamayuq wan pulitikupas karqan. 

2004 watamanta ñawpaq kuti Ihiptupa Uma kamayuqnin karqan.

Tayta: Nazif;  Mama:  
 
Ñawpaq warmi: 
Wawakuna: 

Yachaywasi: El Nasr Boys' School (EBS) yachay wasi.

Alma mater: Qahira Yachay suntur.

## Qillqaqkuna

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Ihiptu)

## Hawa t'inkikuna

* Pagina oficial de Gamal Abdel Nasser  (arabya simipi)
Walla

**Walla**, **Wallanka** icha **Urqu wallqa** (kastilla simipi: *Cordillera*) nisqaqa siq'i kaq urqukunam, urqu wallqam.
Jiang Qing

**Jiang Qing**,  (Chinu simipi: 江青; , pinyin: Jiāng Qīng;; Wade.Giles: Chiang Ch'ing), Lǐ Shūméng, Madam Mao sutiyuq warmiqa, (*  paqarisqa Zuncheng (Shandong) llaqtapi -  wañusqa Beijing llaqtapi). Chunwa Runallaqta Republika mama llaqta kumunista pulitikupas.

*Lan Ping* qayay sutiyuq aranway pukllaqsi.
1954 watamanta  1959 watakamam ñawpaq kuti Chunwa Runallaqta Republikapa Uma warminin karqan.

Tawantin runa tantanakuy: Jiang Qing, Zhang Chunqiao, Yao Wenyuan, Wang Hongwen.

## Willay pukyukuna
* Ross Terrill, The White-Boned Demon: A Biography of Madame Mao Zedong (New York: Morrow, 1984). ISBN 0-671-74484-4
* Roxane Witke, Comrade Chiang Ch'ing (Boston: Little Brown, 1977). ISBN 0-316-94900-0
* Jung Chang, Wild Swans: Three Daughters of China (London, 1990) ISBN 0-671-68546-5
* Li Zhisui,The Private Life of Chairman Mao (London: Random House, 1996) ISBN 0-09-964881-4

## Kaypipas qhaway
* Runallaqta Republika China
* Tawa tantanakuy
## Hawa t'inkikuna

* Biografía de Jiang Qing o Chiang Ching
* Un artículo sobre Jiang Quing por el Museo internacional de mujeres.
4 ñiqin hatun puquy killapi

**4 ñiqin [[hatun puquy killa]]pi** p'unchawqa (**04.02.**, **04-II**, **4ñ phiwrirupi**) Griguryanu kalindaryupi ñawpaq kaq (35ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 330 p'unchaw (wakllanwatapi 331 p'unchaw) kanayuq.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

----
6 ñiqin hatun puquy killapi

**6 ñiqin [[hatun puquy killa]]pi** p'unchawqa (**06.02.**, **06-II**, **6ñ phiwrirupi**) Griguryanu kalindaryupi ñawpaq kaq (37ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 328 p'unchaw (wakllanwatapi 329 p'unchaw) kanayuq.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

----
5 ñiqin hatun puquy killapi

**5 ñiqin [[hatun puquy killa]]pi** p'unchawqa (**05.02.**, **05-II**, **5ñ phiwrirupi**) Griguryanu kalindaryupi ñawpaq kaq (36ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 329 p'unchaw (wakllanwatapi 330 p'unchaw) kanayuq.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

----
7 ñiqin hatun puquy killapi

**7 ñiqin [[hatun puquy killa]]pi** p'unchawqa (**07.02.**, **07-II**, **7ñ phiwrirupi**) Griguryanu kalindaryupi ñawpaq kaq (38ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 327 p'unchaw (wakllanwatapi 328 p'unchaw) kanayuq.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna
* 2006: Alberto Terry, Piruw mama llaqtap piluta hayt'aq (p. 1929).
----
8 ñiqin hatun puquy killapi

**8 ñiqin [[hatun puquy killa]]pi** p'unchawqa (**08.02.**, **08-II**, **8ñ phiwrirupi**) Griguryanu kalindaryupi ñawpaq kaq (39ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 326 p'unchaw (wakllanwatapi 327 p'unchaw) kanayuq.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

----
9 ñiqin hatun puquy killapi

**9 ñiqin [[hatun puquy killa]]pi** p'unchawqa (**09.02.**, **09-II**, **9ñ phiwrirupi**) Griguryanu kalindaryupi ñawpaq kaq (40ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 325 p'unchaw (wakllanwatapi 326 p'unchaw) kanayuq.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

----
10 ñiqin hatun puquy killapi

**10 ñiqin [[hatun puquy killa]]pi** p'unchawqa (**10.02.**, **10-II**, **10ñ phiwrirupi**) Griguryanu kalindaryupi ñawpaq kaq (41ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 324 p'unchaw (wakllanwatapi 325 p'unchaw) kanayuq.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

----
11 ñiqin hatun puquy killapi

**11 ñiqin [[hatun puquy killa]]pi** p'unchawqa (**11.02.**, **11-II**, **11ñ phiwrirupi**) Griguryanu kalindaryupi ñawpaq kaq (42ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 323 p'unchaw (wakllanwatapi 324 p'unchaw) kanayuq.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

----
12 ñiqin hatun puquy killapi

**12 ñiqin [[hatun puquy killa]]pi** p'unchawqa (**12.02.**, **12-II**, **12ñ phiwrirupi**) Griguryanu kalindaryupi ñawpaq kaq (43ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 322 p'unchaw (wakllanwatapi 323 p'unchaw) kanayuq.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

----
13 ñiqin hatun puquy killapi

**13 ñiqin [[hatun puquy killa]]pi** p'unchawqa (**13.02.**, **13-II**, **13ñ phiwrirupi**) Griguryanu kalindaryupi ñawpaq kaq (44ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 321 p'unchaw (wakllanwatapi 322 p'unchaw) kanayuq.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

----
14 ñiqin hatun puquy killapi

**14 ñiqin [[hatun puquy killa]]pi** p'unchawqa (**14.02.**, **14-II**, **14ñ phiwrirupi**) Griguryanu kalindaryupi ñawpaq kaq (45ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 320 p'unchaw (wakllanwatapi 321 p'unchaw) kanayuq.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

----
16 ñiqin hatun puquy killapi

**16 ñiqin [[hatun puquy killa]]pi** p'unchawqa (**16.02.**, **16-II**, **16ñ phiwrirupi**) Griguryanu kalindaryupi ñawpaq kaq (47ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 318 p'unchaw (wakllanwatapi 319 p'unchaw) kanayuq.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

----
15 ñiqin hatun puquy killapi

**15 ñiqin [[hatun puquy killa]]pi** p'unchawqa (**15.02.**, **15-II**, **15ñ phiwrirupi**) Griguryanu kalindaryupi ñawpaq kaq (46ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 319 p'unchaw (wakllanwatapi 320 p'unchaw) kanayuq.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

----
Andrés Reyes

**Josef Andrés Corsino de los Reyes y Buitrón** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Chankay llaqtapi,  - †  wañusqa Lima llaqtapi), huk piruwanu chakra runas pulitikupas karqan.

1824 watamanta La Costa suyup Prifiktunsi, Sinatorsi, Sinatu umalliqsi, Piruwpa umalliqninpas karqan.

## Willay pukyukuna
* Basadre, Jorge: Historia de la República del Perú. 1822 - 1933, Octava Edición, corregida y aumentada. Tomo 2. Editada por el Diario "La República" de Lima y la Universidad "Ricardo Palma". Impreso en Santiago de Chile, 1998.
* Tauro del Pino, Alberto: Enciclopedia Ilustrada del Perú. Tercera Edición. Tomo 14, QUI-SAL. Lima, PEISA, 2001. ISBN 9972-40-163-3

## Kaypipas qhaway
* Piruwpa Kunrisun

## Hawa t'inkikuna
* presidentesdelperu.blogspot.com
Walla (sut'ichana)

***[[Walla q'uya]]** *(Festuca fiebrigii)*, huk q'uya; 
***[[Wallawisa]]** (awqaq);
***[[Walla]]** (urqu wallqa);
***[[Wallallu]]** (urqu chullunku).
Awqankilcha

**Awqankilcha** (kastilla qillqaypi: *Aucanquilcha*) nisqaqa Chilipi, Antofagasta suyupi, huk nina urqum, Hanan Loa mama llaqta risirwapi. 

## Kaypipas qhaway
## Hawa t'inkikuna
San Pedro (nina urqu)

**San Pedro** (kastilla simipi: *San Pedro*) nisqaqa Chilipi, Atakama ch'in pachapi, huk nina urqum. 

## Kaypipas qhaway
* San Pablo (nina urqu)
## Hawa t'inkikuna
San Pablo (nina urqu)

**San Pablo** (kastilla simipi: *San Pablo*) nisqaqa Chilipi huk nina urqum, Atakama ch'in pachapi, Antofagasta suyupi, El Loa pruwinsyapi, San Pedro nina urquñiq. 

## Kaypipas qhaway
* San Pedro (nina urqu)
Magallanes k'ikllu

**Magallanes k'ikllu** nisqaqa Uralan Awya Yalap uralan manyanpi kaq yaku k'ikllum, Ninasuyuta allpa pachamanta rakiq, Arhintinaman Chilimanpas kapuq.


File:NaoVictoria.JPG
File:Commerson's_dolphins_(Cephalorhynchus_commersonii)_in_the_Strait_of_Magellan.jpg
File:US_Navy_040621-N-6536T-066_The_Nimitz-class_aircraft_carrier_USS_Ronald_Reagan_(CVN_76)_cruises_through_the_Straits_of_Magellan.jpg
File:Ferry_magallanes.jpg
Albert Camus

**Albert Camus**  (*  paqarisqa Mondovi llaqtapi Alhiryapi -   Le Petit Villeblevin llaqtapi Ransiyapi), huk Ransiya mama llaqtayuq Yachay wayllukuqmi, qillqaq runam karqan, phransya simipi qillqaqsi karqan.

Nobel Suñay Simi Kapchiypi 1957 watapis simi kapchiy Nobel suñaytas chaskirqan.
 
## Qillqasqankuna
### Kawsay rikch'akuna
* *Bodas* (*Noces*) (1939)
* *[[El extranjero]]* (*L'étranger*) (1942)
* *[[La peste]]* (*La peste*) (1947)
* *[[La caída (novela)|La caída]]* (*La chute*) (1956)
* *[[El exilio y el reino]]* (*L'exil et le royaume*) (1957)

### Aranwa qillqasqankuna
* *Calígula* (*Caligula*) (1944)
* *El malentendido* (*Le malentendu*) (1944)
* *[[Estado de sitio (novela)|Estado de sitio]]* (*L'état de siège*) (1948)
* *[[Los justos]]* (*Les justes*) (1950)
### Ensayos
* *[[El mito de Sísifo]]* (*Le mythe de Sisyphe*) (1942)
* *[[Cartas a un amigo alemán]]* (*Lettres à un ami allemand*) (1948)
* *[[El hombre rebelde]]* (*L'homme révolté*) (1951)

### Munay qillqasqankuna
* *[[El revés y el derecho]]* (*L'envers et l'endroit*) (1937)
* *[[El Verano]]* (*L'été*) (1954)
* *[[El primer hombre]]* (*Le premier homme*) (inconcluso, publicado por su hija, 1994)
* *[[La muerte feliz]]* (*La mort heureuse*) (inconcluso, publicado por Gallimard, 1971)
* *[[Albert Camus, Maria Casarès. Correspondance inédite (1944-1959)]]*. Édition de Béatrice Vaillant. Avant-propos de Catherine Camus. Collection Blanche, Gallimard. Parution : 09-11-2017.

## Willay pukyukuna

* Fresán, Javier. *Pensando sobre los escombros: las Cartas a un amigo alemán de Albert Camus*. Hesperya, nº 5, noviembre de 2007.
* Mumma, Howard. *El existencialista hastiado: conversaciones con Albert Camus*. Voz de papel. ISBN 978-84-96471-15-3.

## Kaypipas qhaway
* Simi kapchiy (Ransiya)

## Hawa t'inkikuna

* Albert Camus
* Palabras de Camus a propósito del Premio Nobel ( inlish simipi)
* Simi kapchiy Nobel Suñay 1957.
* Camus:  Discurso de aceptación del Premio Nobel de Literatura 
* Fonds Albert Camus - Cité du livre d'Aix en Provence
* Société des Études Camusiennes
* The Albert Camus Society
17 ñiqin hatun puquy killapi

**17 ñiqin [[hatun puquy killa]]pi** p'unchawqa (**17.02.**, **17-II**, **17ñ phiwrirupi**) Griguryanu kalindaryupi ñawpaq kaq (48ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 317 p'unchaw (wakllanwatapi 318 p'unchaw) kanayuq.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

----
18 ñiqin hatun puquy killapi

**18 ñiqin [[hatun puquy killa]]pi** p'unchawqa (**18.02.**, **18-II**, **18ñ phiwrirupi**) Griguryanu kalindaryupi ñawpaq kaq (49ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 316 p'unchaw (wakllanwatapi 317 p'unchaw) kanayuq.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

----
19 ñiqin hatun puquy killapi

**19 ñiqin [[hatun puquy killa]]pi** p'unchawqa (**19.02.**, **19-II**, **19ñ phiwrirupi**) Griguryanu kalindaryupi ñawpaq kaq (50ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 315 p'unchaw (wakllanwatapi 316 p'unchaw) kanayuq.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

----
20 ñiqin hatun puquy killapi

**20 ñiqin [[hatun puquy killa]]pi** p'unchawqa (**20.02.**, **20-II**, **20ñ phiwrirupi**) Griguryanu kalindaryupi ñawpaq kaq (51ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 314 p'unchaw (wakllanwatapi 315 p'unchaw) kanayuq.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

----
21 ñiqin hatun puquy killapi

**21 ñiqin [[hatun puquy killa]]pi** p'unchawqa (**21.02.**, **21-II**, **21ñ phiwrirupi**) Griguryanu kalindaryupi ñawpaq kaq (52ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 313 p'unchaw (wakllanwatapi 314 p'unchaw) kanayuq.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna
* 1989 - Corbin Bleu
## Wañusqakuna

----
22 ñiqin hatun puquy killapi

**22 ñiqin [[hatun puquy killa]]pi** p'unchawqa (**22.02.**, **22-II**, **22ñ phiwrirupi**) Griguryanu kalindaryupi ñawpaq kaq (53ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 312 p'unchaw (wakllanwatapi 313 p'unchaw) kanayuq.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

----
23 ñiqin hatun puquy killapi

**23 ñiqin [[hatun puquy killa]]pi** p'unchawqa (**23.02.**, **23-II**, **23ñ phiwrirupi**) Griguryanu kalindaryupi ñawpaq kaq (54ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 311 p'unchaw (wakllanwatapi 312 p'unchaw) kanayuq.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

----
24 ñiqin hatun puquy killapi

**24 ñiqin [[hatun puquy killa]]pi** p'unchawqa (**24.02.**, **24-II**, **24ñ phiwrirupi**) Griguryanu kalindaryupi ñawpaq kaq (55ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 310 p'unchaw (wakllanwatapi 311 p'unchaw) kanayuq.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

----
25 ñiqin hatun puquy killapi

**25 ñiqin [[hatun puquy killa]]pi** p'unchawqa (**25.02.**, **25-II**, **25ñ phiwrirupi**) Griguryanu kalindaryupi ñawpaq kaq (56ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 309 p'unchaw (wakllanwatapi 310 p'unchaw) kanayuq.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

----
26 ñiqin hatun puquy killapi

**26 ñiqin [[hatun puquy killa]]pi** p'unchawqa (**26.02.**, **26-II**, **26ñ phiwrirupi**) Griguryanu kalindaryupi ñawpaq kaq (57ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 308 p'unchaw (wakllanwatapi 309 p'unchaw) kanayuq.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

----
27 ñiqin hatun puquy killapi

**27 ñiqin [[hatun puquy killa]]pi** p'unchawqa (**27.02.**, **27-II**, **27ñ phiwrirupi**) Griguryanu kalindaryupi ñawpaq kaq (58ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 307 p'unchaw (wakllanwatapi 308 p'unchaw) kanayuq.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

----
28 ñiqin hatun puquy killapi

**28 ñiqin [[hatun puquy killa]]pi** p'unchawqa (**28.02.**, **28-II**, **28ñ phiwrirupi**) Griguryanu kalindaryupi ñawpaq kaq (59ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 306 p'unchaw (wakllanwatapi 307 p'unchaw) kanayuq.

## Raymikuna
* Ispaña: Andalusiya punchaw
### Kathuliku santukuna
* San Román, abad.
## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna
* 1829: Antonio Guzmán Blanco, Winisuyla pulitiku wan umalliq († 1899).
## Wañusqakuna
* 1525: Cuauhtémoc, Mishika hatun qhapaq.
* 1986: Olof Palme, Suwidsuyu uma kamayuq.
----
4 ñiqin pawqar waray killapi

**4 ñiqin [[pawqar waray killa]]pi** p'unchawqa (**04.03.**, **4-III**, **4ñ marsupi**) Griguryanu kalindaryupi watap suqta chunka iskayniyuq kaq (63ñ - wakllanwatapi 64ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 302 p'unchaw kanayuq.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

----
Vermont suyu

**Vermont** nisqaqa Hukllachasqa Amirika Suyukunap huk suyunmi. Uma llaqtanqa Montpelier llaqtam.

## Allpa saywachi

## Chiriqunuy

## Runakuna

## Hatun llaqtakuna

** Burlington, 38.889 runa
** Rutland, 17.080 runa
** South Burlington, 16.460 runa
** Barre, 9.141 runa
** Essex Junction, 8.829 runa

## Hawa t'inkikuna

* www.vermont.gov
Jean-Bertrand Aristide

**Jean-Bertrand Aristide** sutiyuq runaqa *"Titide" o "Titid"*(*  paqarisqa Port Salut llaqtapi - ). Ayti mama llaqtayuq taytakuram, Yachay wayllukuqmi, Dyusmanta yachachiqmi, pulitikupas. 

1991 watamanta ñawpaq kuti Aytipa Umalliqnin karqan.

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Ayti)

## Hawa t'inkikuna
Griguryu I

**Griguryu I**, **San Griguryu** sutiyuq runaqa, (kastilla simipi: **San Gregorio I Magno** o **San Gregorio**, latín simipi: *Gregorius I (Magnus)*; grisya simipi: רגוריוס הראשון)  ( paqarisqa Roma llaqtapi -  wañusqa Roma llaqtapi) Italya mama llaqtayuq taytakura, Hatun yaya, Tayta Papa, Dyusmanta yachachiq kaspa, munqhipas, qillqaqpas runam, latin simipi qillqaqmi.

 LXIV kaq Kathuliku Tayta Papa tukukurqan.

## Qillqasqankuna
* *Regula pastoralis*
* *Regestum* 

## Kaypipas qhaway
* Kathuliku inlisya
* Silvia (santa)

## Hawa t'inkikuna

* Benedicto XVI presenta al Papa san Gregorio Magno
* Benedicto XVI: San Gregorio, Papa Magno, "siervo de los siervos de Dios"
* San Gregorio Magno: ''Cristo, el buen pastor''
Liyun XII

**Liyun XII** icha **Liyun iskay chunka ñiqin** (latin simipi: *Leo PP. XII*, Italya simipi: *Papa Leone XII*) sutiyuq runaqa (* 22 ñiqin chakra yapuy killapi 1760 watapi paqarisqa Genga, Roma llaqtapi, Italyapi - †  10 ñiqin hatun puquy killapi 1829 watapi wañusqa Watikanu mama llaqtapi) 252 ñiqin Tayta Papam karqan.

## Qillqasqankuna
### Insiklikakuna
* *Charitate Christi* 

## Rikchakuna

Rikcha:LeoXII.jpg
Rikcha:Papst Leo XIII 1898.jpg
Rikcha:Leo XII.jpg


## Hawa tinkikuna

* León XII - Vatican.va
* Papa Pecci - Catholic Hierarchy
Liyun XIII

**Liyun XII** icha **Liyun kimsa chunka ñiqin** (latin simipi: *Leo PP. XIII*, Italya simipi: *Papa Leone XIII*) sutiyuq runaqa ( paqarisqa Carpineto Romano nisqapi, Roma llaqtapi;  wañusqa Watikanu mama llaqtapi) huk Tayta Papas karqan.

## Rikchakuna

Rikcha:El Papa Leon XIII 003.JPG
Rikcha:Papst Leo XIII 1898.jpg
Rikcha:Papa Leone XIII (1898).jpg


## Hawa tinkikuna

* León XIII - Vatican.va
* Papa Pecci - Catholic Hierarchy
Libertad Lamarque

**Libertad Lamarque Bouza** sutiyuq warmiqa (*  paqarisqa Rusaryu llaqtapi  -  wañusqa Mishiku llaqtapi),  Arhintina mama llaqtayuq aranway pukllaqsi wan takiqsi,  kastilla simillapim qillqarqan. 

Tayta: Gaudencio Lamarque; Mama: Josefa Bouza.

Ñaqha runa: Emilio Romero / Alfredo Malerba

Wawakuna: Mirta De Luca.

Yachaywasi: Colegio Juan Blanco (Rusaryu).

## Diskukuna

## Pilikulakuna
Argentina: 21, Mishiku: 47 wan Ispaña: 1
### Mishiku
* La loca de los milagros - 1973
* Negro es un bello color - 1973
* Hoy he soñado con Dios - 1971
* Rosas blancas para mi hermana negra - 1969
* El hijo pródigo - 1968
* Arrullo de Dios - 1966
* Los hijos que yo soñé - 1964
* Canta mi corazón - 1964
* Canción del alma - 1963
* El cielo y la tierra - 1962
* El pecado de una madre - 1960
* Amor en la sombra - 1959
* Yo pecador - 1959
* La cigüeña dijo si - 1958
* Sabrás que te quiero - 1958
* Mis padres se divorcian - 1957
* Cuatro copas - 1957
* La mujer que no tuvo infancia - 1957
* Bambalinas - 1956
* Bodas de oro - 1955
* Música de siempre - 1955
* Historia de un amor (Dimelo al oído) - 1955
* Escuela de música  - 1955
* La mujer X - 1954
* Si volvieras a mi - 1953
* Cuando me vaya - 1953
* La Infame - 1953
* Reportaje - 1953
* Ansiedad - 1952
* Nunca es tarde para amar - 1952
* Acuerdate de vivir - 1952
* Rostros olvidados - 1952
* Te sigo esperando - 1951
* La loca - 1951
* La mujer sin lágrimas - 1951
* La marquesa del barrio - 1950
* Huellas del pasado - 1950
* Otra primavera - 1949
* La Dama del Velo - 1948
* Soledad - 1947
* Gran Casino - 1946

### Arhintina
* La mamá de la novia - 1978
* La sonrisa de mamá - 1972
* Creo en tí - 1960
* Romance musical - 1946
* La cabalgata del circo - 1945
* El fin de la noche - 1944
* Eclipse de sol - 1942
* En el viejo Buenos Aires - 1942
* Yo conocí a esa mujer - 1942
* Una vez en la vida - 1941
* Cita en la frontera - 1940
* La casa del recuerdo - 1939
* Caminito de gloria - 1939
* Puerta cerrada - 1938
* Madreselva - 1938
* La ley que olvidaron - 1937
* Besos brujos - 1937
* Ayúdame a vivir - 1936
* El alma del bandoneón - 1935
* Tango! - 1933
* Adiós Argentina - 1930

### Ispaña pilikulakuna
* Bello recuerdo/Así era mi madre - 1961

## Telenovelakuna

* Esmeralda - 1972 - (Venezuela)
* Mamá - 1975 - (Venezuela)
* Soledad - 1980 (México)
* Amada - 1983 - (Argentina)
* La usurpadora - 1998 - (México)
* María Teresa - 1999 - (México)
* Carita de ángel - 2000 - (México)

## Suñaykuna
* 

## Rikchakuna

Rikcha:Ayudameavivir.jpg
Rikcha:LibertadLamarque.jpg
Rikcha:Libertadlamarque.jpg

## Kaypipas qhaway
* Musika (Arhintina)
 
## Hawa t'inkikuna
* Un Siglo de Libertad 
* Libertad Lamarque - Cinenacional.com
* Libertad a TodoTango
Chiang Kai-shek

**Chiang Kai-shek** Jiang Jieshi (Chinu simipi: 蒋中正 / 蒋介石, chinu tradisyuonal:蔣中正 / 蔣介石, pinyin: Jiǎng Jièshí, Wade-Giles: **Chiang Chieh-shih**) sutiyuq runaqa (* )  paqarisqa Xikou llaqtapi - ) wañusqa T'aypik llaqtapi). Chunwa mama llaqtayuq Awqaq pusaqsi wan pulitikusi karqan.

1948 watamanta 1975 watakamam ñawpaq kuti Chunwa Republikapa umalliqnin karqan.

Ñawpaq warmi: Soong May-ling Wawakuna: Chiang Ching-kuo wan Chiang Wei-kuo

## Qillqaqkuna
Kastilla simipi:

Inlish simipi:

## Kuyu
* Fenby, Jonathan. Chiang Kai-shek. China's Generalissimo and the Nation he Lost. Carroll & Graf Publishers, Nueva York, 2004.

## Kaypipas qhaway
* Chunwa Republika
* Sinru qillqa: Qillqaqkuna (Chunwa)
* Chunwa Nasyunalista Partidu (Kuomintang)

## Hawa t'inkikuna

* Obituary, NY Times, 6 April 1975, ''The Life of Chiang Kai-shek: A Leader Who Was Thrust Aside by Revolution''
* ROC Government Biography
* ''Time'' magazine's "Man and Wife of the Year", 1937
* The National Chiang Kai-shek Memorial Hall Official Site
* The Chungcheng Cultural and Educational Foundation
* Generalissimo Chiang Kai-shek Association Hong Kong
* Order of Generalissimo Chiang Kai-shek supplementing the Act of Surrender—by Japan on 9 September 1945
* Family tree of his descendants (in Simplified Chinese)
* 1966 GIO Biographical video
* "The Memorial Song of Late President Chiang Kai-shek" (Ministry of National Defence of ROC)
* Chiang Kai-shek Biography—From Spartacus Educational
* ''The Collected Wartime Messages Of Generalissimo Chiang Kai Shek'' at archive.org
* The National Chiang Kai-shek Cultural Center Official Site
* Chiang Kai-shek Diaries at the Hoover Institution Archives
Robert Boyle

**Robert Boyle ** sutipaq runaqa (*  paqarisqa Waterford (Ilanda) llaqtapi - †  wañusqa London (Hukllachasqa Qhapaq Suyu) llaqtapi) huk Hukllachasqa Qhapaq Suyu mama llaqtayuq Pachaykamay wan chaqllisinchi yachaqsi karqan. Wapsikuna Kamachikunapas.

Tayta: Boyle.

Yachay wasi: Eton college.

## Qillqasqankuna
* 1661 - *The Sceptical Chymist*
* 1664 - *Experimental History of Colours*

## Kaypipas qhaway
* Louis Joseph Gay-Lussac
* Phusphuru
## Hawa t'inkikuna

* Biblioteca Electrónica de la revista Azogue reproduce las ediciones originales de los libros de Robert Boyle.
Jacques Charles

**Jacques Alexandre César Charles** sutipaq runaqa (*  paqarisqa Loiret llaqtapi (Orléanais)  - †  wañusqa París llaqtapi) huk Ransiya mama llaqtayuq wallpariqsi, Yupay yachay, Pachaykamay wan chaqllisinchi yachaqsi karqan. 1787 Charles Wapsikuna Kamachikunapas.

Warminqa Julie Bouchaud des Hérettes sutiyuqmi karqan.

1793 *Académie des Sciences* nisqapi yachaqayninkunatam tukurqan.

## Kaypipas qhaway
*Louis Joseph Gay-Lussac
*Jean-François Pilâtre de Rozier
*François Laurent d'Arlandes

## Hawa t'inkikuna
New Hampshire suyu

**New Hampshire** nisqaqa Hukllachasqa Amirika Suyukunapi huk suyum. Uma llaqtanqa Concord llaqtam.

## Allpa saywachi
## Chiriqunuy
## Runakuna
## Hatun llaqtakuna
** Manchester, 108.874 runa
** Nashua, 86.605 runa
** **[[Concord (New Hampshire)|Concord]]**, 40.687 runa
** Rochester, 28.461 runa
** Dover, 28.216 runa

## Hawa t'inkikuna
* www.nh.gov
Manuel Villavicencio

**Manuel Antonio Villavicencio Freyre**,  sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Lima llaqtapi - † wañusqa Lima llaqtapi), Piruwpas Wamp'u awqaq suyupi, pulitikupas. 

Tayta:  Manuel Villavicencio;   Mama: Juana Freyre.

## Suñaykuna
* 

## Kaypipas qhaway
* Piruwpa Wamp'u awqaq suyu

## Hawa t'inkikuna

*Marina de Guerra del Perú, Biografías