open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jacques Derrida

**Jacques Derrida** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa El-Biar llaqtapi -  wañusqa Paris llaqtapi) huk  mama llaqtap qillqaq wan yachay wayllukuqpas  qarqan.

Warmi: Marguerite Aucouturier (1957-2004).

## Qillqasqankuna

* *La Différance*
* *La retirada de la metáfora*
* *De la gramatología* (1967)
* *[[Escritura y diferencia|La escritura y la diferencia]]* (1967)
* *La voz y el fenómeno* (1967)
* *Los fines del hombre*
* *La diseminación* (1972)
* *Márgenes - de la filosofía* (1972)
* *Espolones. Los estilos de Nietzsche* (1976)
* *Sobre un tono apocalíptico adoptado recientemente en filosofía* (1983)
* *Mémoires pour Paul de Man*:
* *La tarjeta postal: De Freud a Lacan y más allá* (1986)
* *Del espíritu. Heidegger y la pregunta* (1987)
* *Espectros de Marx* (1993)
* *Políticas de la amistad* (1994)
* *Mal de archivo* (1995)
* *Cosmopolitas de todos los países, ¡un esfuerzo más!* (cuatro. ediciones 1996)
* *El Monolingüismo del otro o la prótesis de origen* (1996)
* *Adiós a Emmanuel Lévinas* (1997):
* *No escribo sin luz artificial* (cuatro. ediciones 1999 y 2004)
* *Estados de Ánimo del Psicoanálisis* (2000):
* *Tourner les mots* (2000; con Safaa Fathy)
* *La Universidad sin condición* (2001)
* *Fichus. Discurso de Frankfurt* (2002):
* *Béliers, Le dialogue ininterrompu: entre deux infinis, le poème* (2003)
* *Cada vez única, el fin del mundo*, Valencia, Pre-Textos, 2005 (or. 2003).
* *Apprendre à vivre enfin*, Galilée, 2005. *Aprender por fin a vivir*, Amorrortu editores, 2006 (1.ª reimpr).
* *Les yeux de la langue*, L'Herne, 2005, y Galilée, 2011.
* *L'animal que donc je suis*, Galilée, 2006.
* *La Bête et le Souverain*, I, 2008, Seminario.
* *La Bête et le Souverain*, II, 2009, Seminario, años 2001-03.
* *Demeure, Athènes*, Galilée, 2009.
* *Otobiografías*, Amorrortu editores, 2009 (or., *Otobiographies. L'enseignement de Nietzsche*, 1984 y 2005).
* *Pasiones*, Amorrortu editores, 2011 (or. *Passions*, 1993.
* *Khôrá*, Amorrortu editores, 2011 (or., 1993).
* *Salvo el nombre*, Amorrortu editores, 2011 (or., *Sauf le nom*, 1993).
* *El tocar, Jean Luc-Nancy*, Amorrortu editores, 2011 (or., *Le toucher. Jean Luc-Nancy*, 2000).
* *Politique et amitié*,  Galilée, 2011.
* *Histoire du mensonge*, Galilée, 2012
* *Perdonar. Lo imperdonable y lo imprescriptible*, Avarigani, 2016
* *Limited Inc*, Santiago: Pólvora Editorial, 2018. (or., *Limited Inc*, París: Éditions Galilée, 1990)

## Kaypipas qhaway
* Louis Althusser
* Immanuel Kant
* Friedrich Nietzsche
* Emmanuel Lévinas
* Richard Rorty

## Hawa t'inkikuna
Win Suurbier

**Wilhelmus Lourens Johannes Suurbier**  sutiyuq runaqa, icha **Wim Suurbier**, (*  paqarisqa Eindhoven llaqtapi -  wañusqa Amsterdam llaqtapi ) huk  mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi qarqan.

## Klubkuna

## Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa

## Suñaykuna

### Mama llaqta kampiunatukuna

### Mama llaqtapura Kupakuna

## Kaypipas qhaway
Urasuyupa piluta hayt'aqnin

## Hawa t'inkikuna

.
Atari 2600

**Atari 2600** nisqaqa huk musuq widyu kunsulam, Hukllachasqa Amirika Suyukuna qallarikuy Atari sutiyuqpa rurasqanmi, Atari Home Pong nisqap qatiqninmi, Atari 5200 nisqap ñawpaqninmi.
Türkân Akyol

**Türkân Akyol** sutiyuq warmiqa (*  paqarisqa Istanbul llaqtapi -  wañusqa Bursa llaqtapi), huk  mama llaqtayuq pulitiku wan hampikamayuq qarqan.

Taytanː ; Mamanː. 

Alma materː Erenköy Girls High School, Ankara Yachay Sunturnin.
  
## Kaypipas qhaway
* Turkiyapa wiñay kawsaynin
* Tansu Çiller
* Nihat Erim

## Hawa t'inkikuna

* Turkyapa warminin
Orhan Pamuk

**Orhan Pamuk** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Istanbul llaqtapi - llaqtapi), huk  mama llaqtayuq qillqaq wan willay kamayuq runam qarqan.

 Nobel Suñay Simi Kapchiypi 2006 watapis simi kapchiy Nobel suñaytas chaskirqan.

Taytanː Nazım Hikmet Bey; Mamanː Ayşe  Dshalila.Warmiː  Münevver Andaç. Churinkunaː  .

Alma materː Colombia Yachay Sunturnin.

## Qillqasqankuna
### Kawsay rikch'a
* 1982 - *Cevdet Bey ve Oğulları* (*Cevdet Bey e hijos*, Mondadori, 2013). La novela, con el título de *Karanlık ve Işık* (*Oscuridad y luz*), había compartido el premio de la editorial Milliyet 3 años antes con el escritor Mehmet Eroğlu  
* 1983 - *Sessiz Ev* (*La casa del silencio*, Metáfora Ediciones, 2001)
* 1985 - *[[El castillo Blanco|Beyaz Kale]]* (*[[El castillo Blanco|El astrólogo y el sultán]]*, Edhasa, 1994; *[[El castillo Blanco]]*, Mondadori, 2007)
* 1990 - *[[El libro negro (novela de Orhan Pamuk)|Kara Kitap]]* (*El libro negro*, Alfaguara, 2001)
* 1995 - *Yeni Hayat* (*La vida nueva*, Alfaguara, 2002)
* 1998 - *[[Me llamo Rojo|Benim Adım Kırmızı]]* (*[[Me llamo Rojo]]*, Alfaguara, 2003)
* 2001 - *Kar* (Nieve*, Alfaguara, 2005)
* [[2008]] - *Masumiyet Müzesi* (*El museo de la inocencia*, Mondadori, 2009)
* [[2014]] - *Kafamda Bir Tuhaflık* (*Una sensación extraña*, Literatura Random House, 2015)
* [[2016]] - *Kirmizi Saçh Kadin* (*La mujer del pelo rojo*, Literatura Random House, 2018)

=== Yuyay ===
* [[2005]] - *İstanbul: Hatıralar ve Şehir* (*Estambul. Ciudad y recuerdos*, Mondadori, 2006)

=== Payyuyay ===
* [[1999]] - *Öteki Renkler* (*Otros colores*, Mondadori, 2008)
* [[2007]] - *Babamın Bavulu* (*La maleta de mi padre*, Mondadori, 2007)
* [[2010]] - *The Naive and Sentimental Novelist* (*El novelista ingenuo y el sentimental*, Mondadori, 2011; primero fue publicado por Harvard Press en 2010 y al año siguiente en turco *Saf ve Düşünceli Romancı'')

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Turkiyapa simi kapchiynin
* Orhan Kemal
* Ibrahim Balaban
* Nâzım Hikmet

## Hawa t'inkikuna
Constance Markievicz

**Constance Georgine Gore-Booth** sutiyuq warmiqa, **Constance Markievicz** (*  paqarisqa London llaqtapi -  wañusqa Dublin llaqtapi), huk  mama llaqtayuq pulitiku wan ankalli qarqan.

Taytanː Henry Gore-Booth; Maman: Georgina Hill. Qusan: Casimir Markiewicz. Churi: Maeve Markievicz (1901–1962)
  
## Kaypipas qhaway
* Ilandapa wiñay kawsaynin
* Cathal Brugha
* Kathleen Lynn
* Hanna Sheehy-Skeffington

## Hawa t'inkikuna

*  warminin
Cathal Brugha

**Charles William St John Burgess** sutiyuq runaqa, **Cathal Brugha** (*  paqarisqa Dublin llaqtapi -  wañusqa Dublin llaqtapi), huk  mama llaqtayuq pulitiku wan ankalli qarqan.

Taytanː Thomas St John; Maman: Maryanne Flynn. Earmi: Caitlín Kingston. Churinkuna: (6)
  
## Kaypipas qhaway
* Ilandapa wiñay kawsaynin
* Constance Markievicz
* Arthur Griffith
* Sinn Féin

## Hawa t'inkikuna

*  warminin
Luis Arias Graziani

**Luis Alfonso Arias Graziani** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Yunkay llaqtapi, Piruwpi - †  wañusqa Limaq llaqtapi), huk  mama llaqtayuq Phawaq awqaq suyupa militarpas. 

Tayta:  Arias;  Mama: Graziani.Warmi: Nelly Rose.

## Kaypipas qhaway
* Piruwpa Phawaq awqaq suyu
* Juan Velasco Alvarado
* Francisco Morales Bermúdez 
* Rafael Hoyos Rubio

## Hawa t'inkikuna

* Fuerza Aérea del Perú
Rafael Hoyos Rubio

**Rafael Hoyos Rubio** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Kashamarka llaqtapi - †  wañusqa), huk  mama llaqtayuq awqaq pusaqpa. 

Taytan: Orestes Hoyos Rocha;  Maman: Victoria Rubio Villacorta.Warmi: Nelly De Vinatea.Churinkuna: (6) Rafael, María Victoria, Raúl, Luis, Nelly wan Carmen. 

## Kaypipas qhaway
* Piruwpa awqaq suyunin
* Juan Velasco Alvarado
* Francisco Morales Bermúdez 
* Andrés Avelino Cáceres

## Hawa t'inkikuna

*Hoja de vida
Juan Antonio Samaranch

**Juan Antonio Samaranch Torelló ** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Barcelona llaqtapi -   wañusqa Barcelona llaqtapi), huk  mama llaqtayuq ruruchiq, willay kamayuq wan pulitiku qarqan.

1980 watamanta 2001 watakama Apuwasinyuq pukllaykuna Mamallaqtapura Umalliqmi chaskirqan. 

Taytanː Samaranch; Mamanː Torelló. Warmi: María Teresa Salisachs (1931-2000). Churinkuna: Juan Antonio Jr wan María Teresa. 

## Suñaykuna
* 1988  Asturiaspa awki Kurku kallpanchaynin Suñay
* 2001 Orden del Mérito FIFA

## Kaypipas qhaway
* Apuwasinyuq pukllaykuna 
  
## Hawa t'inkikuna

* IMDb
Punku p'anqa: Nuna yachay

__NOTOC__

Nuna yachay

**Nuna yachay** icha **Sikhuluhiya** (grigu simimanta: ψυχολογία *[psychología]*) nisqaqa runap kawllayninmanta, musyayninmanta, llakllayninmanta, purtakuy nisqa ima hinatapas rurayninmanta, runap nunanmanta yachaymi.

****

** **









* Artículo destacado* 




 *...* 




* ¿Sabías que...* 






 *Cosas que puedes hacer* 
### [[Wiru yura rikch'aq ayllu]]
Kaymi huk Wiru yurakuna:
*lliwa *(Bromus catharticus)*
*chillwar, pumachu *(Calamagrostis sp.)*
*kila *(Chusquea quila)*
*k'urkur *(Chusquea scandens)*
*suru *(Chusquea sp.)*
*taqsa niwa *(Cortaderia rudiuscula)*
*niwa, siq'impa, wantar *(Cortaderia rudiuscula, Cortaderia quila)*
*siqsin *(Cortaderia selloana)*
*irwaluysa *(Cymbopogon citratus)*
*q'uya *(Festuca sp.)*
**chilliwa, ch'illiwa *(Festuca dolichophylla)*
**iru, iru ichhu *(Festuca orthophylla)*
**walla q'uya *(Festuca fiebrigii)*
*ichhu-ichhu *(Festuca orthophylla (Boliviapi), Festuca sp., Stipa sp. et al. gen.)*
*pintuq *(Gynerium sagittatum, Chusquea scandens)*
*siwara *(Hordeum vulgare)*
*siku pinkuyllu *(Olyra latifolia)*
*arrus *(Oryza sativa)*
*wayra china p'anqa *(Pariana herbacea)*
*kikuyu *(Pennisetum clandestinum)*
*suqus, sukcha *(Phragmites communis)*
*wiru, misk'i wiru *(Saccharum officinarum)*
*sintinu *(Secale cereale)*
*ichhu, puna ichhu *(Stipa ichu)*
*tisña *(Stipa obtusa)*
*triw *(Triticum aestivum)*
*sara *(Zea mays)*




** 




* Wikiproyectos* 






*Otros portales*
Juan Castro Nalli

**Juan Carlos Castro Nalli** sutiyuq runaqa ( paqarisqa Limaq llaqtapi - ) huk  mama llaqtayuq yatana qallwa waqachiq wan takichaqmi karqan.

## Kaypipas qhaway
* Sinru qillqa: Ancha riqsisqa yatana qallwa waqachiq
* Edgar Valcárcel
* Rosa Mercedes Ayarza
* Chabuca Granda

## Hawa t'inkikuna
Jorge Madueño

**Jorge Madueño Romero ** sutiyuq runaqa ( paqarisqa Limaq llaqtapi - llaqtapi), huk  mama llaqtayuq Yatawaki pusaq wan takichaqmi qarqan.

Warmi: María Vizurraga, Churinkuna: Jorge, José Luis, Antonio, Rocío wan Claudia. 

## Musika

## Kaypipas qhaway
* Piruwpa musikanin
* Chabuca Granda 
* Rubén Flórez 
* Jean Pier Magnet
* Olivier Messiaen 
* Wojciech Jerzy Has

## Hawa t'inkikuna
Alhaji Momodo Njle

**Alhaji Momodo Ngoos Njie** sutiyuq runaqa, icha **Biri-Biri** (*  paqarisqa Banjul llaqtapi -  wañusqa Dakar llaqtapi), huk  mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.

## Klubkuna

## Suñaykuna

### Mama llaqta kampiunatukuna

### Mamallaqtapura kampiunatukuna

### Individual suñaykuna

## Kaypipas qhaway

* Gambyapa piluta hayt'aynin

## Hawa t'inkikuna

* BDfutbol
Isaac Stern

**Isaac Stern** sutiyuq runaqa ( paqarisqa Kremenets llaqtapi -  wañusqa New York llaqtapi, huk  mama llaqtayuq wiyulin waqachiq, Yatawaki diriktur wan qillqaqmi karqan.

Warmi: Nora Kaye (1948-1949).

## Kaypipas qhaway
* Sinru qillqa: Ancha riqsisqa wiyulin waqachiq 
* Ígor Stravinski
* Alexander Zakin
* Yo-Yo Ma
* Itzhak Perlman 
* Pinchas Zukerman

## Hawa t'inkikuna
Alexander Zakin

** Alexander Zakin** sutiyuq runaqa ( paqarisqa Tobolsk llaqtapi -  wañusqa New York llaqtapi, huk  mama llaqtayuq wiyulin waqachiqmi karqan.

Warmi:   Zakin (1948-1949).

## Kaypipas qhaway
* Sinru qillqa: Ancha riqsisqa yatana qallwa waqachiq 
* Ígor Stravinski
* Johannes Brahms
* Isaac Stern
* Aleksander Michałowski
* Leonid Nikolayev 
* Paul Godwin

## Hawa t'inkikuna
Ang Lee

**Ang Lee** (chun simi: 李安; pinyin, Lǐ Ān) sutiyuq runaqa, (*  paqarisqa Pingtun llaqtapi - ) huk  mama llaqtayuq kuyu walltay pusaqmi wan aranway pukllaqmi qarqan.

Taytan: Lee Zheng; Maman: .Warmi:   Jane Lin (1983 watamanta).Churinkuna: Haan Lee (1984) wan Mason Lee (1990).

Yachaywasi:  .

Alma mater:  National Taiwan University of Arts.

## Pilikulakuna
### Kuyu walltay
* *The Hire (BMW Short Movie) - Chosen* (2002)
* *[[Manos pujantes]]* (1992)
* *[[El banquete de bodas]]* (1993)
* *[[Comer, beber, amar]]* (1994)
* *[[Sense and Sensibility (película)|Sense and Sensibility]]* (1995)
* *[[La tormenta de hielo]]* (1997)
* *[[Cabalga con el diablo]]* (1999)
* *[[Wò hǔ cáng lóng]]* (2000)
* *[[Hulk (película)|Hulk]]* (2003)
* *[[Brokeback Mountain]]* (2005)
* *[[Lust, Caution]]* (2007)
* *[[Taking woodstock]]* (2009)
* *[[Life of Pi (pilikula)|La vida de Pi]]* (2012)
**[[Billy Lynn's Long Halftime Walk]]* (2016)
**[[Gemini Man]]* (2019)

### Ñawikaruy
*
## Suñaykuna
### [[Oskar Suñay]]
* Kuyu walltay pusaq
** 2012 Life of Pi
** 2005 Brokeback Mountain
* Piiikula - inlish simi-
** 2000 Wò hǔ cáng lóng
## Kaypipas qhaway
* Constance Wu 
* Zhang Yimou 
* Zhang Junzhao
* Gong Li  
* Zhang Ziyi 
* Matt Damon

## Hawa t'inkikuna

* IMDb
Jorge Ramírez Cardozo

**Jorge Nelson Ramírez Cardozo** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Iñapari llaqtapi -  )  huk  mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.

Yachaywasi: Colegio Nacional Dean Valdivia. Alma mater: Kathuliku Santa María Yachay Sunturnin. 

Taytan: Nelson Cardozo Panduro (1929-2013); Maman: Olga Cardozo S. (1933-2018). 
Churinkuna: Jorge Javier wan Nilson Edu Ramírez Pacheco. 

Panay: Wilson Ramírez Cardozo.
## Klubkuna
### Piluta hayt'aq

## Suñaykuna
### Mama llaqta Kampiunatukuna
 

### Mamallaqtapura Kampiunatukuna

### Individual suñaykuna
## Pukyumanta willaykuna

## Kaypipas qhaway
* Piruwpa piluta hayt'aynin
* Fredy Ternero
* Samuel Eugenio
* Benigno Pérez
* Genaro Neyra
* Walter Bustamante
* Raúl Obando
* Angel Gutiérrez 
## Hawa t'inkikuna
Lee Byung Hun

**Lee Byung Hun** sutiyuq runaqa, (Kuryu simi: 이병헌) (*  paqarisqa Seongnam llaqtapi - ) huk  mama llaqtayuq aranway pukllaqmi qarqan.

## Pilikulakuna
### Kuyu walltay
* 2020 Declaration of Emergency
* 2019 Ashfall
* 2017 Single Rider
* 2016 The Magnificent Seven
* 2015 Terminator Génesis
* 2015 Inside Men
* 2013 Red 2
* 2013 G.I. Joe: Retaliation
* 2010 Encontré al diablo
* 2009 G.I. Joe: The Rise of Cobra
* 2009 I Come with the Rain
* 2008 The Good, the Bad, the Weird
* 2007 Hero
* 2006 Once in a Summer
* 2005 A Bittersweet Life
* 2004 Three Extremes - segment "Cut"
* 2004 Everybody Has Secrets
* 2002 Addicted
* 2001 Bungee Jumping of Their Own
* 2000 Joint Security Area
* 1999 The Harmonium in My Memory
* 1997 Elegy of the Earth
* 1996 Kill the Love
* 1995 Runaway
* 1995 Who Drives Me Mad?

### Ñawikaruy
*
## Suñaykuna

## Kaypipas qhaway
* Choi Ji Woo
* Chu Sang Mi 
* Kim Hyo Jin
* Song Hye Kyo  
* Park Yong-ha 

## Hawa t'inkikuna

* Ufisyal Qillqaq Web 
* IMDb
Dobby Dobson

**Highland Dobson** sutiyuq runaqa, icha **Dobby Dobson**,  (*  paqarisqa Kingston llaqtapi -  wañusqa Florida suyupi) huk  mama llaqtayuq *[[Reggae]]* takiqmi karqan.

Yachaywasi: Kingston Central Branch School.
 
## Diskukuna
**Wonderful Sound* (1977) - Success
**Sweet Dreams* (1978) - Federal
**Dobby Dobson* (1978) - Gorgon
**Oh God, Are You Satisfied* (1978) - United Artists
**Sweet Christmas* (197?) - Top Ranking (featuring Ringo)
**Lovers Roots* (198?), Success - split with Rupie Edwards
**History For Lovers* (1990) - Shelley
**Through The Years* (1991) - Studio One
**At Last* (1994) - Angella
**Best of Dobby Dobson* (1997) - Super Power
**If I Only Had Time* (1997) - Angella
**The Vintage Series* (2000) - VP
**Greatest Hits* - Sonic Sounds
**Lovers Prayer* (2005)
**Hide Under The Bed* - Innerbeat
**Those Days are Gone*
**He Knows My Heart* (2007)

## Kaypipas qhaway
* Reggae
* Bob Marley
* 2019 Kurunawirus unquy

## Hawa t'inkikuna
 
* Ufisyal Qillqa Web
Christian Nodal

**Christian Jesús González Nodal** (  paqarisqa Caborca llaqtapi, Sonora - ) huk umuririmbyi akaba n'umwanditsi w'indirimbo. 

## Hawa t'inkikuna
Benjamin Mkapa

**Benjamin William Mkapa **, sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Mtwara llaqtapi -  wañusqa Dar es Salaam llaqtapi), huk  mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitikumi qarqan. 

1977 watamanta 1980 watakama wan 1984 watamanta 1990 watakama kuti Tansanyapa Hawa ministrunin qarqan.

Taytan:  ; Maman:  .Ñawpaq warmi: Anna .Churinkuna: (3). 

Alma mater: Makerere Yachay Sunturnin. 

## Suñaykuna
*  

## Kaypipas qhaway
* Tansanyapa wiñay kawsaynin
* Omar Ali Juma
* Ali Mohamed Shein
* Frederick Sumaye

## Hawa t'inkikuna
Xu Zheng

**Xu Zheng** sutiyuq runaqa, (chin simi: 徐 崢) (*  paqarisqa Shanghai llaqtapi - ) huk  mama llaqtayuq kuyu walltay pusaqmi wan aranway pukllaqmi qarqan.

Taytan: ; Maman:  .Warmi: Tao Hong (2002 watamanta) .Churinkuna:.

Yachaywasi:  .

Alma mater: Shanghai Theatre Academy. 

## Pilikulakuna
### Kuyu walltay
* One Night in Supermarket (2009)
* Lost in Thailand (2012) 
* No Man's Land (2014)
* Lost in Hong Kong (2015)
* Dying to Sur vive (2018)

### Ñawikaruy
*
## Suñaykuna

## Kaypipas qhaway
* Wei Zhao 
* Zhu Bajie 
* Wang Baoqiang
* Huang Bo  
* Zhang Ziyi 

## Hawa t'inkikuna

* IMDb
Hugh Grant

**Hugh John Mungo Grant​ ** sutiyuq runaqa, icha **Hugh Grant** (*  paqarisqa London llaqtapi - ) huk  mama llaqtayuq kuyu walltaypi aranway pukllaqmi qarqan, 

Taytan: James Murray Grant; Maman: Fyvola Susan MacLean.Warmikuna: Anna Elisabet Eberstein / Elizabeth Hurley (1987-2000).Churinkuna:  (2) Tabitha Grant-Hong
(2011), John Mungo Grant-Eberstein
(2012), Felix Grant-Hong (2013), Grant-Eberstein (2015), Grant-Eberstein
(2018) . 

## Pilikulakuna
* Cuatro bodas y un funeral (1994).
* Mickey ojos azules (1999)
* Notting Hill (1999).
* El diario de Bridget Jones (2001)
* Un niño grande (2002)
* American Dreamz (2006)
* Did You Hear About the Morgans? (2009) 
* El atlas de las nubes (2012).

## Suñaykuna
## Willay pukyukuna
 
## Kaypipas qhaway
* Inlatirrapa Kuyuq wankillinin
* Julia Roberts
* Renée Zellweger
* Drew Barrymore

## Hawa t'inkikuna

*IMDb
Montgomery Clift

**Edward Montgomery Clift** sutiyuq runaqa, icha **Montgomery Clift ** (*  paqarisqa Omaha llaqtapi -   wañusqa New York llaqtapi) huk  Hukllachasqa Amirika Suyukuna kuyu walltaypi aranway pukllaqmi qarqan.

Taytan: William Brooks Clift ; Maman: Ethel Anderson Fogg.

Yachaywasi:  .

Alma mater:  

## Pilikulakuna
### Kuyu walltay
* *[[Río Rojo (pilikula)|Río Rojo]]* (*Red River*, 1948), de Howard Hawks 
* *[[Los ángeles perdidos]]* (*The Search*, 1948), de F. Zinnemann
* *[[La heredera (pilikula)|La heredera]]* (*The Heiress*, 1949), de William Wyler
* *[[Sitiados]]* (*The Big Lift*, 1950), de George Seaton
* *[[A Place in the Sun|Un lugar en el sol]]* (*A Place in the Sun*, 1951), de G. Stevens
* *[[I Confess]]*, 1953, de A. Hitchcock
* *[[Estación Termini]]* (*Stazione Termini*, 1953), de  Vittorio De Sica
* *[[De aquí a la eternidad]]*, (*From Here to Eternity*, 1953), de Fred Zinnemann
* *[[El árbol de la vida]]* (*Raintree County*, 1957), de Edward Dmytryk
* *Corazones solitarios* (*Lonelyhearts* o *Miss Lonelyhearts*, 1958)
* *[[The Young Lions|El baile de los malditos]]* (*The Young Lions*, 1958), Edward Dmytryk
* *[[De repente, el último verano]]* (*Suddenly Last Summer*, 1959), de Joseph L. Mankiewicz
* *[[Río salvaje (1960 pilikula)|Río salvaje]]* (*Wild River*, 1960)
* *[[The Misfits (pilikula)|Vidas rebeldes]]* (*The Misfits*, 1960), de John Huston
* *[[Judgment at Nuremberg|¿Vencedores o vencidos?]]* (*Judgment at Nuremberg*, 1961) de S. Kramer
* *[[Freud, pasión secreta]]* (*Freud*, 1962), de John Huston
* *[[El desertor (pilikula)|El desertor]]* (*The Defector*, 1966), de Raoul Lévy*

== Suñaykuna ==

== Kaypipas qhaway ==
* [[John Wayne]] 
* [[Elizabeth Taylor]] 
* [[Marlon Brando]] 
* [[Lee Remick]] 
* [[Henry Fonda]]
* [[Clark Gable]] 

== Hawa t'inkikuna ==

* *MONTY CLIFT
*:IMDb
Victor Millan

**Joseph Brown** sutiyuq runaqa, icha **Victor Millan ** (*  paqarisqa Los Angeles llaqtapi -   wañusqa Santa Monica llaqtapi) huk  Hukllachasqa Amirika Suyukuna kuyu walltaypi aranway pukllaqmi qarqan.

Alma mater: University of California, Los Angeles

## Pilikulakuna
### Kuyu walltay

 
## Suñaykuna

## Kaypipas qhaway
* Sterling Hayden 
* Nedrick Young 
* Frank Ferguson 
* Sebastian Cabot 
* Henry Fonda
* Joseph Lewis 

## Hawa t'inkikuna

*:IMDb
Robert Ryan

**Robert Bushnell Ryan** sutiyuq runaqa, icha **Robert Ryan ** (*  paqarisqa Chicago llaqtapi -  wañusqa New York llaqtapi) huk  Hukllachasqa Amirika Suyukuna kuyu walltaypi aranway pukllaqmi qarqan.

Taytan: Timothy Aloysius Ryan; Maman: Mable Arbutus (Bushnell) Warmi: Mable Arbutus BushnelsChurinkuna: Timothy p. 1946); Cheyney (p. 1948)

Alma mater: Dartmouth College.

## Pilikulakuna
### Kuyu walltay
* Too Many Husbands (1939)
* Golden Gloves (1940)
* Ghost Breakers (1940) 
* Queen of the Mob (1940)
* North West Mounted Police (1941) 
* Texas Rangers Ride Again (1941). Then

## Suñaykuna

## Kaypipas qhaway
* Western 
* Martin Luther King 
* Bill Cosby 
* Clark Gable 
* Henry Fonda
* Joseph mLewis 

## Hawa t'inkikuna

*:IMDb
Zhang Ziyi

**Zhang Ziyi** sutiyuq warmiqa, (chin simi: 章子怡) (*  paqarisqa Pikkin llaqtapi - ) huk  mama llaqtayuq modelmi wan aranway pukllaqmi qarqan.

Taytan: Zhang Yuanxiao; Maman: Li Zhousheng .Warmi: Wang Feng (2015 watamanta) .Churinkuna: (2).

Yachaywasi:  .

Alma mater: Central Academy of Drama. 

## Pilikulakuna
### Kuyu walltay
* The Road Home (1999)
* Crouching Tiger, Hidden Dragon (2000)
* Rush Hour 2 (2001)
* Hero (2002)
* House of Flying Daggers (2004)
* The Grandmaster (2013) 
* The Cloverfield Paradox (2018)
* Godzilla: King of the Monsters (2019) 

### Ñawikaruy
*
## Suñaykuna

## Kaypipas qhaway
* Wei Zhao 
* Zhang Yimou 
* Zhao Wei 
* Zhou Xun 
* Xu Jingle
* Huang Bo  
* Xu Zheng
* Takeshi Kaneshiro
* Andy Lau 

## Hawa t'inkikuna

* IMDb
John Saxon

**Carmine Orrico** sutiyuq runaqa, icha **John Saxon ** (*  paqarisqa New York llaqtapi -   wañusqa Murfreesboro llaqtapi) huk  Hukllachasqa Amirika Suyukuna kuyu walltaypi aranway pukllaqmi qarqan.

Taytan: Víctor Orrico; Maman: Anne Protettore.Warmi: (1936 watamanta).Churinkuna: 1

Yachaywasi:  .

Alma mater:  

## Pilikulakuna
### Kuyu walltay
* Rock, Pretty Baby (1956)
* Portrait in Black (1961)
* Death of a Gunfighter (1969)
* Joe Kidd (1972)
* Operación dragón (1973)
* Black Christmas (1974)
* Raid on Entebbe (1977)
* El jinete eléctrico (1979)
* Tenebrae de Dario Argento (1982)
* A Nightmare on Elm Street (1984).
* New Nightmare (1994) 
* From Dusk Till Dawn (1996).
## Suñaykuna

## Kaypipas qhaway
* Bruce Lee 
* Shih Kien 
* Bolo Yeung 
* Jim Kelly 
* Robert Redford
* Jane Fonda 

## Hawa t'inkikuna
Jigorō Kanō

**Jigorō Kanō ** (nihun simi:  嘉納 治五郎 Kano Jigoro) sutiyuq runaqa, (*  paqarisqa Mikage llaqtapi - wañusqa Hikawa Marupi), huk  mama llaqtayuq Jiu-jitsu wan judo yachachiq wan kurku kallpanchaq. 

Warmi: Sumako Takezoe. Churinkuna: (9).

Alma mater: Tokyo Yachay Sunturnin.

## Qillqasqankuna
* Kanō, Jigorō. (1898 – 1903). *Kokushi*.
* Lindsay, Thomas and Kanō, Jigorō. (1889, 1915 reprint). "The Old Samurai Art of Fighting without Weapons", *Transactions of the Asiatic Society of Japan*, XVI, Pt II, pp.&nbsp;202–217.
* Kanō, Jigorō. (1915 – 1918). *Jūdō.*
* Kanō, Jigorō. (1922). "Jiudo: The Japanese Art of Self Defence", *Living Age*, 314, pp.&nbsp;724–731.
* Kanō, Jigorō. (1932). "The Contribution of Judo to Education", Journal of Health and Physical Education, 3, pp.&nbsp;37–40, 58 (originally a lecture given at the University of Southern California on the occasion of the Xth Olympiad).
* Kanō, Jigorō. (1934). "Principles of Judo and Their Applications to All Phases of Human Activity", unpublished lecture given at the Parnassus Society, Athina, Grisya,  5. VI.1934, reprinted as "Principles of Judo" in *Budokwai Quarterly Bulletin*, 1948, pp.&nbsp;37–42.
* Kanō, Jigorō. (1936). "Olympic Games and Japan", *Dai Nippon*, pp.&nbsp;197–199. In Thomas A. Green and Joseph R. Svinth, eds., *Martial Arts in the Modern World*. Westport, Connecticut: Greenwood, 2003, pp.&nbsp;167–172.
* Kanō, Jigorō. (1937). *Judo (jujutsu) by Prof. Jigorō Kanō.* Tokyo: Board of Tourist Industry, Japanese Government Railways.
* Kanō, Jigorō. (1937). "Jujutsu and Judo; What Are They?" Tokyo: Kodokwan.
* Kanō, Jigorō. (manan punchaw). ''Jujutsu Becomes Judo.''
* Kanō, Jigorō. (1972). *Kanō Jigorō, watakushi no shōgai to jūdō.* Tokyo: Shin Jinbutsu Oraisha. ISBN 978-4820542414
* Kanō, Jigorō. (1983). *Kanō Jigorō chosakushū.* Tokyo: Gogatsu Shobo. ISBN 978-4772700214
* Kanō, Jigorō. (1986). *Kodokan judo/Jigorō Kanō; edited under the supervision of the Kodokan Editorial Committee*. Tokyo wan New York: Kodansha International.
* Kanō, Jigorō. (1995). *Kanō Jigorō taikei/kanshū Kōdōkan.* Tokyo: Hon no Tomosha.
* Kanō, Jigorō. (2013). *Mind over muscle - writings from the founder of judo* Kodansha USA, Inlish simi from nihun anthology 2005 ISBN 978-1568364971
 
## Kaypipas qhaway
* Nihunpa kurku kallpanchaynin
* Keiko Fukuda
* Kyūzō Mifune 
* Mitsuyo Maeda 
* Teruyuki Okazaki
* Kenji Tomiki 
* Gunji Koizumi 
* Hidetaka Nishiyama 
* Matsugoro Okuda 
* Gichin Funakoshi
* Mitsusuke Harada
* Sanshiro Sugata
* Apuwasinyuq pukllaykuna 1964

## Hawa t'inkikuna

* Jigoro Kano
Owen Arthur

**Owen Seymour Arthur**, sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Bridgetown llaqtapi -  wañusqa Bridgetown llaqtapi), huk  mama llaqtayuq musikuq wan pulitikumi qarqan. 

1994 watamanta 2008 watakama kuti Barbatuspa Musikupa ministrunin qarqan.

Taytan: Frank Leroy Arthur; Maman:  Iretha “Doll” Arthur.Ñawpaq warmi: Julie Ann Price; .Churinkuna: (2) Leah wan Sabrina. 

Alma mater:   Yachay Sunturnin. 

## Suñaykuna
*  

## Kaypipas qhaway
* Barbatuspa wiñay kawsaynin
* Freundel Stuart
* Nita Barrow
* Denys Williams

## Hawa t'inkikuna

* Barbatuspa Uma kamayuqnin
Konstantinos I Grisyamanta

** Konstantinos I Grisyamanta** ** Konstantinos Huk Ñiqin Grisyamanta** (kastilla simi: *Constantino I de Grecia*, grisya simi: Κωνσταντίνος A') sutiyuq runaqa,   paqarisqa Athina llaqtapi -  wañusqa Palermo llaqtapi) huk  mama llaqtayuq Riy.

* **[[Grisya]]p [[Riy]]:** 18-III-1913 - 12.VI.1917 / 19.XII.1920 - 27.IX.1922
* **[[Warachikuy]]:** 
* **[[Suti]]:**  
* **[[Warmi]]:** Sophia Prussiamanta
* **[[Awki]]:**  Georgius II Grisyamanta
* **[[Riypa Wasin]]:** Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg
* **[[Tayta]]n:** Georgius I Grisyamanta
* **[[Mama]]n:** Olga Konstantínovna Románova.
* **[[Aklla]]kuna:** 

## Rikchakuna
 
Rikcha: 


## Kaypipas qhaway
* Grisyapa wiñay kawsaynin
* Eleftherios Venizelos

## Hawa t'inkikuna
Giorgos Seferis

**Georgios Seferiades** (Γεώργιος Σεφεριάδης sutiyuq runaqa; icha **Giorgos Seferis** ( grisya simipi: Γιώργος Σεφέρης) (*  paqarisqa Urla llaqtapi - †  wañusqa Athina llaqtapi), huk  mama llaqtayuq yachachiq wan qillqaq runam, grisya simipi qillqaqmi.

 1963 watapi simi kapchiypi Nobel Suñaytam chaskirqan.

Taytan: Stelios Seferiadis.Warmi: Maria Zann.
## Qillqasqankuna
### Harawi
* *[[Strofi (literature)|Strofi]]* *Στροφή* (Strophe, 1931)
* *[[Sterna (work)|Sterna]]* *Στέρνα* (The Cistern, 1932)
* *[[Mythistorima]]* *Μυθιστόρημα* (Mythical narrative, 1935)
* *[[Tetradio Gymnasmaton]]* *Τετράδιο Γυμνασμάτων* (Book of Exercises, 1940)
* *[[Imerologio Katastromatos I]]* *Ημερολόγιο Καταστρώματος Ι* ([Ship's] Log Book I, 1940)
* *[[Imerologio Katastromatos II]]* *Ημερολόγιο Καταστρώματος ΙΙ* (Log Book II, 1944)
* *[[Kichli]]* *Κίχλη* (The Thrush, 1947)
* *[[Imerologio Katastromatos III]]* *Ημερολόγιο Καταστρώματος ΙΙΙ* (Log Book III, 1955)
* *[[Tria Kryfa Poiimata]]* *Τρία Κρυφά Ποιήματα* (Three Secret Poems, 1966)
* *[[Tetradio Gymnasmaton II]]* *Τετράδιο Γυμνασμάτων II* (Book of Exercises ΙΙ, 1976)

### Munay qillqa
* *Dokimes* (*Essays*) 3 vols. (vols 1–2, 3rd ed. (ed. G.P. Savidis) 1974, vol 3 (ed. Dimitri Daskalopoulos) 1992)
* *Antigrafes* (*Translations*) (1965)
* *Meres* (*Days*–diaries) (9 vols., published posthumously, 1975–2019)
* *Exi nyxtes stin Akropoli* (*Six Nights on the Acropolis*) (published posthumously, 1974)
* *Varnavas Kalostefanos. Ta sxediasmata* (*Varnavas Kalostefanos. The drafts.*) (published posthumously, 2007)

## Suñaykuna
* 1963 Nobel Suñay
 
## Kaypipas qhaway
* Grisyapa simi kapchiynin
* Mikis Theodorakis 
* Constantino Cavafis 

## Hawa t'inkikuna

* Nobel suñay
Sérgio Mendes

**Sérgio Santos Mendes** sutiyuq runaqa ( paqarisqa Niterói llaqtapi - ) huk  mama llaqtayuq yatana qallwa waqachiq wan bossa nova takichaq karqan.

## Diskukuna
* *Dance moderno* (1961) LP/CD 
* *Quiet nights* (1963) LP 
* *Você ainda não ouviu nada* Sérgio Mendes & Bossa Rio (1963) LP/CD 
* *The Swinger from Rio* (1964) LP/CD 
* *Bossa Nova York* Sérgio Mendes Trio (1964) LP/CD 
* *Cannonbal's bossa nova with Bossa Rio* (1964) LP/CD 
* *In person at El Matador-Sérgio Mendes & Brasil '65* (1964) LP/CD 
* *Brasil '65 Wanda de Sah Featuring The Sérgio Mendes Trio* (1965) LP/CD 
* *The Great Arrival* (1966) LP/CD 
* *Herb Alpert Presents Sérgio Mendes & Brazil '66* (1966) LP/CD 
* *Equinox - Sergio Mendes & Brasil '66* (1967) LP/CD 
* *The Beat of Brazil* (1967) LP/CD 
* *Sérgio Mendes Favorite Things* (1968) LP/CD 
* *Look Around* - Sérgio Mendes & Brasil '66 (1968) LP/CD 
* *The Fool on The Hill* -Sérgio Mendes & Brasil '66 (1968) LP/CD 
* *Crystal Illusions* - Sérgio Mendes & Brasil '66 (1969) LP/CD 
* *Greatest Hits - Sérgio Mendes & Brasil '66 - (1970)* LP
* *Ye-me-lê* - Sérgio Mendes & Brasil '66 (1970) LP/CD 
* *Live at Expo' 70* - Sérgio Mendes & Brasil '66 (1970) LP/CD 
* *Stillness* - Sérgio Mendes & Brasil '66, 1971) LP/CD 
* *País tropical* - Sergio Mendes & Brasil '77 (1971, LP/CD 
* *Primal Roots (AKA Raíces)* - Sérgio Mendes & Brasil '77 (1972) LP/CD 
* *Love Music* - Sérgio Mendes & Brasil '77 (1973) LP/CD 
* *In Concert* - Sérgio Mendes & Brasil' 77 (1973) LP 
* *Vintage 74* - Sérgio Mendes & Brasil' 77 (1974) LP/CD 
* *Sérgio Mendes* - (1975) LP/CD 
* *Homecooking* - Sérgio Mendes & Brasil '77 (1976) LP/CD 
* *Sérgio Mendes & And the New Brasil '77* - (1977) LP/CD 
* *Brasil '78*- (1978) LP/CD 
* *Pelé* - (Original Soundtrack) (1978) LP/CD 
* *Magic Lady* (1979) LP/CD 
* *Horizonte Aberto* - (1979) LP/CD 
* *Alegria - (1980)* LP/CD
* *Picardía - (1982)* LP/CD
* *Sérgio Mendes* - (1983) LP/CD 
* *Confetti* - (1984) LP/CD 
* *Brasil '86* - (1986) LP/CD 
* *Arara* - (1989) LP/CD 
* *Brasileiro* - (1992) CD 
* *Océano* - (1996) CD 
* *Timeless* - (2006) CD
* *Encanto* - (2008) CD
* *Bon Tempo (2010)* CD
* *Tristeza de nos dois* - Sergio Medes & Joao Gilberto (2012) CD
* *Magic* - Sergio Medes (2014) CD

## Kaypipas qhaway
* Sinru qillqa: Ancha riqsisqa yatana qallwa waqachiq

## Hawa t'inkikuna
Yen Chia-kan

**Yen Chia-kan** (chun simipi: 嚴家淦, musuq chun simpi: 严家淦; pinyin: Yán Jiāgàn; Wade-Giles: Yen Chia-kan; Pe̍h-ōe-jī: Giâm Ka-kà) sutiyuq runaqa, icha **C. K. Yen** (*  paqarisqa Suzhou llaqtapi -  wañusqa T'aypik llaqtapi), huk  mama llaqtayuq chaqllisinchi yachaq wan pulitiku karqan. 

1975 watamanta 1978 watakama ñawpaq kuti Chunwa Republikapa Umalliqnin karqan.

Taytan:  ;  Maman: . Ñawpaq warmi: Liu Chi-chun.Churinkuna:  . 

Alma mater: Shangai Saint John Yachay Sunturnin. 

## Kaypipas qhaway
* Taywanpa wiñay kawsaynin
* Kuomintang

## Hawa t'inkikuna

* Chunwa Republika Umalliq
Alexandros Koumoundouros

**Alexandros Koumoundouros** (grisya simipi: Αλέξανδρος Κουμουνδούρος) sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Mani llaqtapi -  wañusqa Athina llaqtapi), huk  mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitiku karqan. 

1865 watamanta 1882 watakama ñawpaq kuti Grisyapa Uma kamayuqnin karqan.

Taytan: Spiridonas-Galanis Koumoundouros;  Maman: . Ñawpaq warmi: Aikaterini Konstantinou G. Mavromichali
Efthimia Georgiou Perotti.Churinkuna: Konstantinos, Maria, Spyridonas, Olga. 

Yachaywasi: 

## Qillqaskankuna

## Kaypipas qhaway
* Grisyapa wiñay kawsaynin
* Konstantinos I Grisyamanta

## Hawa t'inkikuna
Juan Ramón

**Ellery Guy Rech** sutiyuq runaqa, icha **Juan Ramón** ( paqarisqa Cañada de Gómez llaqtapi -  ( wañusqa Buenos Aires llaqtapi), huk  mama llaqtayuq takiqmi wan aranway pukllaq qarqan.

Taytan: Juan Rech; Maman: Magdalena Peretto.Warmikuna: Mónica Beatriz Kobau (1966-1977) / Isabel (1978-2020). Churinkuna: . 

## Diskukuna
;Álbumkuna
* Entre campeonas... Un Campeón (1961)
* Juan Ramón con la juventud (1962)
* Jóvenes... jóvenes... (1963)
* Siempre con la juventud (1963)
* Aniversario (1964)
* Juan Ramón solo!!! (1964)
* Con nosotros!! (1965)
* Más Corazón que nunca! (1965)
* Si no te tuviera más (1966)
* Venecia sin ti - Muñeca de cera (1966)
* Juan Ramón en Benidorm (1967)
* Juan Ramón (1967)
* Juan Ramón en Roma (en italiano, 1967)
* El máximo (1968)
* A todo ritmo (1968)
* Juan Ramón (1969)
* Otra vez Juan Ramón (1970)
* De amor ya no se muere (1974)
* Más y más!!! Juan Ramón hoy (1983)
* Juan Ramón 84 (1984)
* Otra vez Nº 1 (1984)
* El fenómeno (1985)
* Los inéditos de Juan Ramón (1985) 
* El ídolo (1986)
* Voz de pueblo voz de Dios (1986)
* Firme junto al pueblo (1987)
* Internacional (1987)
* ¡Super bailable! (1988)
* El suceso del año!! (1988) - junto a Heraldo Bosio
* Juan Ramón en Roma (kastilla simi) (1988)
* Amor en Budapest (1989)
* ¡La fiesta de Juan! - 29 Éxitos Enganchados (1989)
* El suceso del año Vol.2 (1990) - junto a Heraldo Bosio
* Show '90 (1990)
* Pasito tun tun (1991)
* Sacala a bailar (1992)
* Reencuentro (1997)
* Lo Mejor de Juan Ramón (1997)
* Grandes Éxitos - Serie Argentinísima (1998)
* Serie 20 Éxitos (1999)
* El corazón que canta (2001)
* 20 Secretos de Amor (2004)
* El ídolo eterno (2005)
* Como no creer en Dios (2009)
* Bachatas... y algo más! (2012)
* Infiel (2013)
* Juan Ramón y sus amigos (2015). 

## Pilikulakuna
* 1964 - *[[El desastrólogo]]* 
* 1965 - *[[Nacidos para cantar]]*
* 1965 - *[[Viaje de una noche de verano]]*
* 1965 - *[[Muchachos impacientes]]*
* 1966 - *[[Una ventana al éxito]]*
* 1966 - *[[El galleguito de la cara sucia]]*
* 1969 - *[[La culpa (1969 pilikula)|La culpa]]*
* 1969 - *[[El bulín]]*
* 1970 - *[[El sátiro]]*
* 1974 - *[[Operación Guante Verde]]* 
* 1976 - *[[Chao amor]]*
* 1986 - *[[En busca del brillante perdido]]*

## Kaypipas qhaway
* Leo Dan 
* Hugo More
* Luis Aguilé 

## Hawa t'inkikuna

* IMDb
Chiang Ching-kuo

**Chiang Ching-kuo** (chun simipi: 蔣經國, musuq chun simpi: 蒋经国; pinyin: Jiǎng Jīngguó) sutiyuq runaqa, icha **Jiànfēng ** (*  paqarisqa Fenghua llaqtapi -  wañusqa T'aypik llaqtapi), huk  mama llaqtayuq pulitiku karqan. 

1978 watamanta 1988 watakama ñawpaq kuti Chunwa Republikapa Umalliqnin karqan.

Taytan: Chiang Kai-shek;  Maman: Mao Fumei.Ñawpaq warmikuna: Faina Vakhreva / Chang Ya‑juo.Churinkuna: (6). 

Alma mater: Sun Yat-sen Yachay Sunturnin. 

## Kaypipas qhaway
* Taywanpa wiñay kawsaynin
* Kuomintang
* Hsieh Tung-min

## Hawa t'inkikuna

* Chunwa Republika Umalliq
Lee Teng-hui

**Lee Teng-hui** (chun simipi: 李登輝; musuq chun simpi: 李登辉; pinyin: Lī Dēnghuī) sutiyuq runaqa, icha *Llaqta kallpay Taytan* (*  paqarisqa Sanzhi llaqtapi -  wañusqa T'aypik llaqtapi), huk  mama llaqtayuq pulitiku karqan. 

1988 watamanta 2020 watakama ñawpaq kuti Chunwa Republikapa Umalliqnin karqan.

Taytan: Lee Ching-long;  Maman: .Ñawpaq warmi: Tseng Wen-hui. Churinkuna: (?). 

Alma mater: Kyoto Imperial Yachay Sunturnin wan Taywan Mama llaqtaq Yachay Sunturnin.

## Kaypipas qhaway
* Chunwa Republikapa wiñay kawsaynin
* Kuomintang
* Yu Kuo-hwa
* Lee Huan
* Hau Pei-tsun
* Lien Chan 
* Vincent Siew 

## Hawa t'inkikuna

* Chunwa Republika Umalliq
Makuko Gallardo

**Alberto Silverio Gallardo Juárez ** sutiyuq runaqa, icha **Makuko Gallardo** ( paqarisqa Piwra llaqtapi -  paqarisqa Paris llaqtapi), huk  mama llaqtayuq takiqmi qarqan.

Taytan: Wuin Gallardo, Maman: María Eugenia ‘Maruja’ Juárez Panta.Warmi:. Churinkuna: Alan.

## Takikuna
* Ladrón de amor
* Solo estoy tomando
* Luna del río
* El chinchorro
* Nunca más
* Esa pareja
* Café con ron
* El cervecero
* El chancho de mi vecina
* Paloma del alma mía
* No me vuelvo a enamorar
* Llorarás
* ¡Ay, penar penar!
* El Casorio

## Willay pukyukuna
 

## Kaypipas qhaway
* Piruwpa cumbia
* Makuko y la Orquesta América 
* Amonía 10 
* El Chinchorro
* Walter Lozada 
* Percy Chapoñay 
* César Saavedra 
* Carlos "Telly" Pazos
* José María Yzazaga Quispe 

## Hawa t'inkikuna
Dillion Harper

**Dillion Harper**-qa (Auburndale, Florida; 1991 wata Tarpuy-killa 27 p'unchay), huk Hukllachasqa Amirika suyukunap porno aranway-pukllaqmi kan.

## Biografía
Iskay chunka watayuqmi kaptin, porno pilikulakunapi qallarirqan, , wakin tantanakuykunawan pilikulakunata ruwarirqa. Bang Bros-paq, Mofos-paq, Evil Angel-paq, Reality Kings-paq, Brazzers-paqpas llamk'asqapun, Johnny Sins-wanpas llamk'akurqa. Kunan p'unchaykama 440 pilikulakuna ruwakusqa.

## Willay pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
*
Alberto Juantorena

** Alberto Juantorena Danger** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Santiyayu Kuwamanta llaqtapi - ), huk  mama llaqtayuq musikuq, pulitiku wan kallpanayuq, huk karu kaq purinakunapim ( 400 m,  800m ).

Taytan:  , Maman:  .Churi: 

Yachay wasi: .

## Suñaykuna
*  

## Willay kukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Ivo Van Damme
* Rick Wolhutter
* Viktor Markin 
* Vincent Matthews
* Roger Soler
* Bert Cameron 
* Apuwasinyuq pukllaykuna

## Hawa t'inkikuna
Michael Larrabee

**Michael Denny Larrabee** sutiyuq runaqa icha **"Mike" Larrabee** (*  paqarisqa Hollywood llaqtapi -  wañusqa Santa Maria), huk  Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq kallpanayuq, huk karu kaq purinakunapim ( 400 m,  4x400m ).

Taytan:  , Maman:  .Churi: 

Yachay wasi: .

## Suñaykuna
*  

## Willay kukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Wendell Mottley
* Andrzej Badenski
* Viktor Markin 
* Vincent Matthews
* Roger Soler
* Alberto Juantorena 
* Apuwasinyuq pukllaykuna

## Hawa t'inkikuna
Santa María (California)

**Santa María** nisqa llaqtaqa, Californiapi, Hukllachasqa Amirika Suyukunapi huk hatun llaqtam Santa Bárbara kundadupi.
## Wiñay kawsay
## Allpa saywachi
## Pulitika rakiy
2684 km²

99 553  runa kuna. 

## Kawpaq runa
* Kuraka: Larry Lavignino. 
## Llaqtapi paqarisqa runakuna

## Ñaña llaqtakuna

## Kaypipas qhaway

## Referencias

## Hawa t'inkikuna

*
Santa Bárbara (California)

**Santa Bárbara** nisqa llaqtaqa, Californiapi, Hukllachasqa Amirika Suyukunapi huk hatun llaqtam Santa Bárbara kundadupi.
## Wiñay kawsay
Fray Junípero Serra, kamasqa .

## Allpa saywachi
108,75 km²

88 410  runa kuna. 

## Pulitika rakiy
## Kawpaq runa
* Kuraka: Cathy Murillo. 
## Llaqtapi paqarisqa runakuna

## Ñaña llaqtakuna

## Kaypipas qhaway

## Willay pukyukuna

## Hawa t'inkikuna

*
Jorge Vargas Ramírez

**Jorge Francisco Vargas Ramírez** sutiyuq runaqa, icha **Jorge Vargas** (*  paqarisqa Aguascalientes llaqtapi  -  paqarisqa Mishiku llaqtapi) huk    mama llaqtayuq aranway pukllaq wan takiq qarqan. 

Taytan: Vargas, Mamanː Ramírez. Warmikunaː Lupita D'Alessio (1971 -1979) /  Mary González (1982 - 2007).  Churinkunaː  Jorge Francisco (†), Jorge y Ernesto, Vanessa wan Valeria .

### TV siryikuna
* La cruz de Marisa Cruces
* El chofer
* Mañana será otro día,+
* Pasiones encendidas
* La traición
* La sonrisa del Diablo
* María Isabel
* La otra, 
## Pilikulakuna
* Me he de comer esa tuna
* La silla vacía
* Ciudad sin ley
* El rey de los coleaderos
* Esclavo y amo

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Ernesto Alonso
* Angélica Rivera 
* Eduardo Yáñez
* Nuria Bages
* Caridad Bravo
* Malena Doria
* Guillermo Murray
* Jacqueline Andere
* Julián Pastor 

## Hawa t'inkikuna
### Kastilla simipi

*  IMDb
Alan Parker

**Alan William Parker** sutiyuq runaqa (  paqarisqa Islington, London llaqtapi -  wañusqa London llaqtapi) huk  mama llaqtayuq kuyu walltay pusaq runam qarqan.

Taytan: William Leslie Parker, Maman: Elsie Ellen.Warmikuna: Annie Inglis (1966-1992) / Lisa Moran (199?-2020).Churinkuna: (5).

## Pilikulakuna
* Bugsy Malone, el nieto de Al Capone (1976)
* El expreso de Medianoche (1978)
* Fama (1980)
* Pink Floyd The Wall (1982)
* Arde Mississippi (1988)
* The Commitments (1991)
* Evita (1996) 
* Las cenizas de Ángela (1999)
* La vida de David Gale (2003)

## Kaypipas qhaway
* David Puttnam

## Hawa t'inkikuna
Vigdís Finnbogadóttir

**Vigdís Finnbogadóttir ** sutiyuq warmiqa (*  paqarisqa Reykjavík llaqtapi - llaqtapi) huk  mama llaqta yachachiq wan pulitiku karqan. 

Taytan: Finnbogi Rútur Þorvaldsson; Maman: Sigríður Eiríksdóttir.Churin (1): .

## Willay pukuykuna

## Kaypipas qhaway
* Islandyapa wiñay kawsaynin
* Kristján X
* Gunnar Thoroddsen
* Steingrímur Hermannsson
* Þorsteinn Pálsson
* Davíð Oddsson
* Ólafur Jóhannesson
* Geir Hallgrímsson
* Ólafur Jóhannesson 

## Hawa t'inkikuna
Davíð Oddsson

**Davíð Oddsson** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Reykjavík llaqtapi - llaqtapi) huk  mama llaqta taripay amachaq wan pulitiku karqan. 

Taytan:  ; Maman: .Warmi: Ástríður Thorarensen.Churin (1): Þorsteinn.

## Willay pukuykuna

## Kaypipas qhaway
* Islandyapa wiñay kawsaynin
* Vigdís Finnbogadóttir
* Ólafur Ragnar Grímsson
* Ólafur Thors
* Bjarni Benediktsson
* Ólafur Thors
* Bjarni Benediktsson 

## Hawa t'inkikuna
Ásgeir Ásgeirsson

**Ásgeir Ásgeirsson** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Kóranesi á Mýrum llaqtapi -  wañusqa Reykjavík llaqtapi) huk  mama llaqta yachachiq wan pulitiku karqan. 

Taytan: Ásgeir Eyþórsson ; Maman: Jensína Björg Mathíasdóttir.Warmi: Dóra Þórhallsdóttir.Churinkuna (?): .

## Willay pukuykuna

## Kaypipas qhaway
* Islandyapa wiñay kawsaynin
* Kristján X
* Emil Jónsson
* Ólafur Thors
* Bjarni Benediktsson
* Ólafur Thors
* Bjarni Benediktsson 

## Hawa t'inkikuna
Kristján Eldjárn

**Kristján Eldjárn** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Tjörn í Svarfaðardal llaqtapi -  wañusqa Reykjavík llaqtapi) huk  mama llaqta yachachiq wan pulitiku karqan. 

Taytan: Þórarinn Kr. Edjárn ; Maman: Sigrún Sigurhjartadóttir.Warmi: Halldóra Eldjárn.Churinkuna (4): .

## Willay pukuykuna

## Kaypipas qhaway
* Islandyapa wiñay kawsaynin
* Kristján X
* Bjarni Benediktsson
* Benedikt Gröndal
* Gunnar Thoroddsen
* Jóhann Hafstein
* Ólafur Jóhannesson
* Geir Hallgrímsson
* Ólafur Jóhannesson 

## Hawa t'inkikuna
Chen Shui-bian

**Chen Shui-bian** (chun simipi: 陳水扁; musuq chun simipi: 陈水扁,; pinyin: Chén Shuǐbiǎn, Tongyong pinyin: Chén Shuǐ-biǎn, Urin Minin: Tân Chúi-píⁿ) sutiyuq runaqa, icha **A-bian** (阿扁, Ābiǎn), (*  paqarisqa Taynan llaqtapi -  ), huk  mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitiku karqan. 

2000 watamanta 2008 watakama ñawpaq kuti Chunwa Republikapa Umalliqnin karqan.

Taytan: ;  Maman: .Ñawpaq warmi: Wu Shu-chen. Churinkuna: (?). 

Alma mater: Taywan Mama llaqtaq Yachay Sunturnin. 

## Kaypipas qhaway
* Chunwa Republikapa wiñay kawsaynin
* Kuomintang
* Annette Lu
* Tang Fei
* Chang Chun-hsiung
* Yu Shyi-kun 
* Frank Hsieh 

## Hawa t'inkikuna

* Chunwa Republika Umalliq
Ricardo Belmont

**Ricardo Belmont Cassinelli** sutiyuq runaqa  (*  paqarisqa Limaq llaqtapi - ) huk  mama llaqtayuq willay kamayuq, ruruchiq wan pulitikupas.

Huk kuti Piruw suyup Rimana Wasinpi apulliqmi karqan (2009-2011 watakunapi), Obras partidupi wankurisqa kaspa.

Taytan: Augusto Belmont Bar, Maman: Cristina Cassinelli Inurritegui.
Warmi: María Mercedes Bazalar Pérez de Belmont. Churinkuna: Lucienne Belmont Vallarino, Ricardo Belmont Vallarino, Omar Belmont Vallarino, Augusto Ricardo Belmont Bazalar, Kristen Belmont Bazalar.

## Kaypipas qhaway
* RBC Televisión

## Hawa t'inkikuna
Wuliwiyapa wiñay kawsaynin

**[[Wuliwiya]]pa wiñay kawsaynin**

## Antikunapi ñawpa machukuna

## Ispaña qhapaq pacha

## Ispañamanta qispikusqa

## Republika pacha
* Republika pacha: 1825 watamanta kunankama
* Wuliwiyap Umalliqnin

## Kaypipas qhaway

## Hawa t'inkikuna
Granma (mit'awa)

**Granma**, huk  mama llaqtayuq mit'awa. 

## Wiñay kawsay
La Habana llaqtapi kamasqa . Isidoro Malmierca.

## Kaypipas qhaway
* Yailin Orta Rivera

## Hawa t'inkikuna

* Ufisyal web
El Diario (Wuliwiya)

**El Diario**,  huk  mama llaqtayuq mit'awa. 

## Wiñay kawsay
Chuqiyapu llaqtapi kamasqa . José Carrasco Torrico diriktur.

Diriktur: Antonio Carrasco.

## Kaypipas qhaway
* Benigno Lara
* Franz Tamayo 
* Alberto Ostria Gutiérrez 
* Oscar Cerruto
* Mario Rolón Anaya

## Hawa t'inkikuna

* Ufisyal qillqa web
Los Tiempos (Wuliwiya)

**Los Tiempos**,  huk  mama llaqtayuq mit'awa. 

## Wiñay kawsay
Quchapampa llaqtapi kamasqa . Demetrio Canelas diriktur.

Diriktur: Luis René Baptista Canedo .

## Kaypipas qhaway
* Alfonso Canelas
* Carlos Canelas
* Javier Mauricio Fuentelsaz Oviedo

## Hawa t'inkikuna

* Ufisyal qillqa web
El Comercio (Ikwayur)

**El Comercio**,  huk  mama llaqtayuq mit'awa. 

## Wiñay kawsay
Kitu llaqtapi kamasqa .  César Mantilla Jácome wan Carlos Mantilla Jácome.

## Kaypipas qhaway
* Carlos Mantilla Batlle 
* Últimas Noticias
* Jorge Vivanco
* José María Velasco Ibarra

## Hawa t'inkikuna

* Grupo El  Comercio
José María Velasco Ibarra

**José María Velasco Ibarra ** sutiyuq runaqa (*   paqarisqa Kitu llaqtapi  -  †  wañusqa Kitu llaqtapi) huk  mama llaqtayuq pulitiku karqan.

Taytan: Juan Alejandrino Velasco Sardá; Maman: Delia Ibarra Soberón. Warmikuna: Esther Silva Burbano / Corina del Parral Durán. 

## Kaypipas qhaway
* Ikwayurpa wiñay kawsaynin
* Alfredo Chiriboga
* Jorge Zavala
* Víctor Emilio Estrada

## Hawa t'inkikuna
 
* PUCE
Osvaldo Hurtado

**Luis Oswaldo Hurtado Larrea Hurtado  ** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Champu llaqtapi - ) huk  mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitiku runam. 

1981 watamanta 1984 watakama Ikwayurpa umalliqninmi *([[Mamallaktata Pushak]] nisqa)* kachkan°¡. 

Taytan: Jóse Agustín Hurtado; Maman: Eliana Larrea Vásquez.Warmi: Margarita Pérez Pallares. 

## Kaypipas qhaway
* Ikwayur wiñay kawsaynin 
## Hawa t'inkikuna

* Osvaldo Hurtado pushak
Raphy Leavitt

** Rafael Ángel Leavitt Rey** sutiyuq runaqa icha **Raphy Leavitt** (*  paqarisqa San Huwan llaqtapi - †  wañusqa Miami llaqtapi), huk  mama llaqtayuq yatana qallwa waqachiq, salsa takiq wan takichaq karqan. La Selecta Yatawaki .

Taytan:  Leavitt. Maman: Rey. 

Yachaywasi: Colegio San Agustín. 

## Diskukuna
* 1971: *Payaso*
* 1972: *Mi Barrio*
* 1973: *Jíbaro Soy*
* 1974: *Herido*
* 1975: *A Recorded Inferno...*
* 1976: *De Frente a la Vida*
* 1977: *Con Sabor a Tierra Adentro*
* 1978: *Cosquillita*
* 1979: *Soledad*
* 1981: *Raphy Leavitt y la Selecta*
* 1982: *10 Años Sembrando Semillas en el Alma del Pueblo*
* 1983: *Siempre Alegre*
* 1986: *Somos el Son*
* 1988: *Orquesta la Selecta*
* 1990: *¡Provócame!*
* 1992: *20 Años Después*

## Suñaykuna
* Rafael Hernández Marín Suñay

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Marvin Santiago
* Paquito Guzmán
* Lalo Rodríguez
* Gilberto Santa Rosa
* Frankie Ruiz
* Simón Pérez
* Héctor Tricoche
* Bobby Valentín

## Hawa t'inkikuna
Sabú (takiq)

** Héctor Jorge Ruiz** sutiyuq runaqa icha **Sabú** (*  paqarisqa Buenos Aires llaqtapi -  wañusqa Mishiku llaqtapi), huk  mama llaqtayuq takiq, takichaq wan kuyu walltay aranway pukllaq karqan.

Taytan: Héctor Ruiz, Maman: Susana Elsa Saccomano. Warmikuna: Lupita D’alessio (1983-1985) / Josefina Gil.

## Takikuna
* *Bésame*
* *Con quién vas a pasar esta noche*
* *Él o yo* (primer éxito como autor).
* *Es el amor de verdad*
* *Es mi amor*
* *Esta noche vas a tener que ser mía*
* *Fiebre de ti*
* *Fugitiva*
* *He tratado de olvidarte*
* *Rosas a Sandra*
* *Mon amour, mi bien, ma femme*
* *Navegando*
* *No puedo morir por dentro*
* *O tú o nada*
* *Oh, cuánto te amo*
* *Pequeña y frágil* («tan pequeña es, tan frágil es»).
* *Quiero morir por tu amor*
* *Quizás sí, quizás no*
* *Señora*
* *Sonríe*
* *Vuelvo a vivir, vuelvo a cantar*
* *El mundo que inventamos*
* *Olvidar*

## Diskukuna
* 1971: "El mundo que inventamos" - MUSIC HALL
* 1971: "Sabu" - MUSIC HALL
* 1974: "Mon Amour..." - MUSIC HALL
* ????: "Vuelvo a vivir... Vuelvo a cantar" - MUSIC HALL
* 1976: "Por siempre Sabu" - MICROFON ARGENTINA S.A.
* 1977: "Canción de amor" - RCA
* 1981: "Sabú" - RCA
* 1982: "Sus grandes éxitos" - MUSIC HALL
* 1982: "Compañera mía" - MICROFON ARGENTINA S.A.
* 1991: "Después de ti"

## Pilikulakuna
* 1971: Vuelvo a vivir... vuelvo a cantar.
* 1973: El mundo que inventamos.
* 1975: La aventura de vivir (ñawikaruy). 
 
## Suñaykuna

## Kaypipas qhaway
* Roberto Carlos
* Arturo Puig
* Marta González

## Willay pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
Huilo Ruales

**Huilo Ruales Hualca** sutiyuq runaqa ( paqarisqa Ibarra llaqtapi - ), huk  mama llaqtayuq qillqaq karqan.

Yachaywasi: Colegio San Gabriel (Kitu).

## Qillqaskankuna
**Willakuy**
* *Y todo este rollo también a mí me jode*, 1984
* *Nuaycielo comuel dekito*, 1985
* *Loca para loca la loca (cuentos para despeinarse la cara)*, 1989
* *Fetiche y fantoche*, 1994
* *Esmog: 100 grageas para morir de pie*, 2006
* *Paquetecuento*, 2010
* *Lo que el polvo se llevó*, 2013

**Kawsay rikch'a**
* *Maldeojo*, 1998
* *Qué risa, todos lloraban*, 2009
* *Edén y Eva*, 2012

**Harawi**
* *El ángel de la gasolina*, 1999
* *Pabellón B*, 2006
* *Grupa de cebra sin rayas*, 2012

**Otros**
* *Añicos* (aranwa), 1991
* *El alero de las palomas sucias: crónicas de mi guerra crónica* (crónica), 2013
 
## Kaypipas qhaway
* Ikwayurpa simi kapchiynin
* Miguel Donoso
* Pablo Palacio.

## Hawa t'inkikuna