open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Georg Wilhelm Friedrich Hegel

**Georg Wilhelm Friedrich Hegel** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Stuttgart llaqtapi -  wañusqa Berlín llaqtapi) huk  mama llaqtayuq yachay wayllukuqpas karqan.

Taytan: Georg Ludwig Hegel. Warmi: Marie von Tucher (1811 watamanta).Churi: Karl von Hegel. 

## Kaypipas qhaway
* Alimanyapa yachay wayllukuynin
* Friedrich Schelling 
* Adam Smith
* Emmanuel Kant
* Karl Marx 
## Hawa t'inkikuna
Urmaq karu kaqnin

**Urmaq-karu-kaqnin**qa huk Allpa saywachiymanta yachaymi kan. Kayqa, karu-kaqnintap  intiraksyunkunamanta yachaykunanta sutinchakun**.**  Kay urmaq-karu-kaqninqa kayta ninta munan: iskay kitikunap karu-kaqninta wiñaptin, chayman intiraksyunninta wañukun. Iskay kitikunap llamk'aynin karunchakuptin, chayman interaksyunkunan wañurikukun
Urmaq-karu-kaqninqa llinkuwan rikch'ahina sutichayta atikun. Chay x ejepi karu-kaqninta wiñaptin, chayman kay llinkuta concavo-hina urmarichin.Urmaq-karu-kaqninqa yupay-yachayllapi kutirisqa tawak'uchup teorema-nhina sutichayta atikun. Kayhinawan riqsichinakun:

I = const. \times d^{-2} 

icha

I \propto 1/d^2,

"I" interaksyunmi, "d" karu-kaqninmi. Negativo exponential-hina kutikuyta atikun, hina:

I \propto e^{-d}

Urmaq-karu-kaqninqa huch'uy llaqtakunapi, hatun llaqtakunapipas atiqlla riqsinanpaqmi. Kay yachayqa "llaqtap musikuq chawpin" (Central Business District) -manta achka imankunamanpas ninta, willanta atinraqku.

* runakunap trafico-npaq densidad-manta
* ñankuna allin-kaqninmanta
* tienda-kunap allin-kaqninmanta
* wasikunap sayayninmanta
* allp'ap chaninmanta

## Kaypipas qhaway

* Musiku

## Willay pukyukuna

* 
* Fellman, Getis, and Getis. *Human Geography, eighth edition*, pp.&nbsp;68–69.
Chadwick Boseman

**Chadwick Boseman** (*  paqarisqa Anderson llaqtapi -  wañusqa Los Angeles llaqtapi), huk  Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq aranway pukllaqmi karqan.

Taytan: Leroy Boseman; Maman: Carolyn.
Warmi: Taylor Simone Ledward.

## Pilikulakuna

## Suñaykuna

## Qori Globo Suñaykuna

## Sindicatu suñaykuna

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Hukllachasqa Amirika Kuyu walltaynin
* Robert Downey Jr.
* Chris Evans
* Michael B. Jordan
* Lupita Nyong'o
* Danai Gurira

## Hawa t'inkikuna

* Ufisyal Web Site
* IMDb
Desi Arnaz

**Desiderio Alberto Arnaz y de Acha III** icha **Desi Arnaz** sutiyuq runaqa, (*  paqarisqa Santiago Kuwamanta llaqtapi -  wañusqa Del Mar llaqtapi) huk  mama llaqtayuq takiq wan aranway pukllaq qarqan. 

Taytan: Desiderio Alberto Arnaz y de Alberni II; Maman: Dolores de Acha.Warmikuna: Lucille Ball (1940-1960) / Edith Mack Hirsch (1963-1985).Churinkuna: Lucie Arnaz (p.1951) wan Desi Arnaz Jr. (p.1953).

## Pilikulakuna
* I love Luc
## Kaypipas qhaway
* Cate Blanchett
* Xavier Cugat

## Hawa t'inkikuna

* IMDb
Mamacha Qucharqa Raymi

**Mamacha Qucharqa Raymi**

8 ñiqin tarpuy killapi Qullana Mariya Qucharqa distritu  mama llaqtayuqpa rayminin. 

¡Chuyay-chuya Mamallay Qucharqas, Diospa Maman, llapa runakunapa Maman; sonqoykupas, almaykupas qamtam yupaychasunki!
Qanmi kanki ñoqaykupa mañapuqniyku, amparaqniykupas.
Ñoqaykupa tukuy wakcha kayniykuta, ñakariyniykutapas qawaykuy; hinaqtinga, hampinkuta tarinqaku;
ñoqaykupa huchaykumata nanayniykuta qawaykuy, hinaqtinga, pampachayta tarinqakum;
ñoqaykupa peligropi kasqaykuta qawaykuy, hinaqtinga salvakusaqkum;
kuyapayakuq ñawikikunawa qawaykuwayku, hinaptinqa kusisamiyuq kasaqku; hanaqpacha kusi samakiman yaykunaykukama; chaypichá, Qam Mamayku kanki, ñoqaykuñataq wawaykikuna kasaqkum, wiñay pachakama. Hinataq kachun.

## Kaypipas qhaway
* Mamacha Qucharqa

## Hawa t'inkikuna
Palermo FC

**Palermo** (italya simipi: Palermo Football Club) nisqaqa huk italyanu piluta hayt'ay klubmi.

## Wiñay kawsay

Kamasqa 1900

## Suñaykuna
## Piluta hayt'aqkuna
### Mama llaqta kampiunatukuna

* **[[Siryi B (Italya)|Siryi B]] (5)**: 1931-1932, 1947-1948, 1967-1968, 2003-2004, 2013-2014

## Willay pukyukuna
## Kaypipas qhaway
## Hawa t'inkikuna
Eddie Murphy

** Edward Regan Murphy,** sutiyuq runaqa **Eddie Murphy** ( paqarisqa New York llaqtapi - ) huk  Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq aranway pukllaqmi karqan. 

Taytan: Charles Edward Murphy (1940-1969); Maman: Lilian​ Laney.Warmikuna: Nicole Mitchell Murphy / Tracey Edmonds (2006-2008) / Paige Butcher ( 2008 watamanta).Churinkuna: (10).

## Llamk'aykuna
*  48 horas
* Beverly Hills Cop series
* Trading Places
* The Nutty Professor . 
* Dreamgirls. 

## Kaypipas qhaway
* Richard Pryor
* Peter Sellers
* Bill Cosby 
* Redd Foxx
* Robin William
* Russell Brand 
* Dave Chappelle
* Chris Rock
* Morgan Freeman
* Charlie Murphy

## Willay pukyukuna

## Hawa t'inkikuna

* IMDb
Abdullah Abdullah

**Abdullah Abdullah ** (Pharsi simipi:  عبدالله  عبدالله ) sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Kawul llaqtapi -  ) huk  mama llaqtayuq hampikamayuq pulitiku qarqan.

Taytan: ; Maman: .Warmi: Fakhria Abdullah (1993-) Churinkuna: 4 
## Kaypipas qhaway
* Aqanisuyupa wiñay kawsaynin
* Ashraf Ghani
* Hamid Karzay

## Hawa t'inkikuna
Florentino Ameghino

** Florentino Ameghino**  (*  paqarisqa Moneglia llaqtapi -  paqarisqa La Plata llaqtapi ), huk  mama llaqtayuq suwuluhiyami, runa yachaq, kastilla simipi qillqaqsi qarqan.

Alma mater: Universidad Nacional de La Plata.

## Qillqasqankuna
* Filogenia (1884)
* Contribución al conocimiento de los mamíferos fósiles de la República Argentina. (1885)
* Las secas y las inundaciones en la Provincia de Buenos Aires. 
* Formaciones sedimentarias del Cretáceo Superior y del Terciario de Patagonia (1906).

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Arhintinapa wiñay kawsaynin

## Hawa t'inkikuna
Aleš Hrdlička

**Alois Ferdinand Hrdlička** sutiyuq runaqa, icha **Aleš Hrdlička**  (*  paqarisqa Humpolec llaqtapi -  paqarisqa Washington DC llaqtapi ), huk  mama llaqtayuq suwuluhiyami, runa yachaq. 

Taytan: Maxmilian Hrdlička, Maman: Karolina Hrdličková.Warlikuna: Marie Stickler /   
Wilhelmina "Mina" Mansfield. 

Alma mater: Eclectic Medical College New York. 

## Qillqasqankuna
* *La Fase [[Neanderthal]] del Hombre* (Neanderthal Phase of Man), (1927)
**Los restos óseos del hombre temprano* (The Skeletal Remains of Early Man), 1930
**La cuestión de hombre antiguo en América* (The Question of Ancient Man in America), 1937 

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Paul Rivet 
* Mendes Correia
* Florentino Ameghino

## Hawa t'inkikuna
Antonio Canova

**Antonio Canova** sutiyuq runaqa, (*  paqarisqa Possagno llaqtapi - †  wañusqa Venezia llaqtapi), huk  mama llaqtayuq ch'iquq wan llimphiqmi.

Taytan: Pietro Canova; Maman: Maria Angela Zardo Fantolini. 

## Kaypipas qhaway
* Italyapas llimphiy
* Giuseppe Bernardi
* Christoffer Wilhelm Eckersberg
* Bertel Thorvaldsen

## Hawa t'inkikuna
Damià Campeny

**Damià Campeny i Estrany** sutiyuq runaqa, (*  paqarisqa (Mataró llaqtapi - †  wañusqa Sant Gervasi de Cassoles llaqtapi), huk  mama llaqtayuq ch'iquqmi.

Taytan: Andreu Campeny i Muntarell; Maman: Casilda Campeny i Estrany.

## Kaypipas qhaway
* Ispañapa llimphiynin
* Salvador Gurri
* Nicolau Travé
* Giuseppe Bernardi
* Christoffer Wilhelm Eckersberg
* Bertel Thorvaldsen
 
## Hawa t'inkikuna
Antonio Solá

**  Antonio Solá i Llansas** (katalan simi: Antoni Solà i Llansas) sutiyuq runaqa, (*  paqarisqa Barcelona llaqtapi - †  wañusqa Roma llaqtapi), huk  mama llaqtayuq ch'iquqmi.

Taytan: Antonio Solá; Maman: Francesca Llansas.

## Kaypipas qhaway
* Ispañapa llimphiynin
* Salvador Gurri
* Nicolau Travé
* Giuseppe Bernardi
* Christoffer Wilhelm Eckersberg
* Bertel Thorvaldsen
* Damià Campeny

Katiguriya 
## Hawa t'inkikuna
Annie Cordy

**Léonie Cooreman** sutiyuq warmiqa, icha ** Annie Cordy** (*  paqarisqa Laeken llaqtapi -  wañusqa Vallauris llaqtapi), huk  mama llaqtayuq aranway pukllaq wan takiqmi qarqan. 

Taytan: Jan Cornelius Cooreman, Maman: María de Leew.Qusankuna: .Churi: . 

## Diskukuna
* 1978 : *Hello Dolly*
* 1988 : *L'Arbre à chansons*
* 1997 : *Les trois bandits de Napoli*
* 1998 : *Annie Cordy chante Broadway*
* 2012 : *Ça me plait... Pourvu que ça vous plaise*
* 2014 : *Annie Cordy chante Noël*

## Ñawikaruy
## Aranway

## Kaypipas qhaway
* Louis de Funes 
* Denise Grey 
* Maurice Biraudola
* Édith Piaf
* Jean Marais
* Orson Welles
* Fernando Rey
* Francis Blanche
* Jacques Higelin 

## Hawa t'inkikuna

*  IMDb
Kawul

**Kawul** *([[pharsi simi]]: کابل‎, Kābəl [[kastilla simi]]pi: Kabul) * llaqtaqa  mama llaqtap uma llaqtanmi.

4 273 156 runakuna - 275 km².

## Hawa t'inkikuna
Kandahar

**Kandahar** *([[pharsi simi]]: کندهار‎ [[kastilla simi]]pi: Kandahar) * llaqtaqa  mama llaqtayuq llaqtapa Kandahar pruwinsyanin.

614 118 runakuna - 273,37 km².
## Kuraka

## Kaypipas qhaway
* Kawul 
## Hawa t'inkikuna
Anne Coesens

**Anne Coesens** sutiyuq warmiqa, (*  paqarisqa Brussel llaqtapi -), huk  mama llaqtayuq aranway pukllaq qarqan.

## Pilikulakuna
* 1997 : *[[Ma vie en rose]]* 
* 1997 : *Alliance cherche doigt*
* 1998 : *Pure Fiction*
* 2000 : *Le Secret*
* 2003 : *Quand tu descendras du ciel*
* 2003 : *[[Tomorrow We Move]]*
* 2004 : *L'ennemi naturel*
* 2006 : *Cages*
* 2006 : *Darling*
* 2008 : *[[Private Lessons (2008 film)|Private Lessons]]*
* 2008 : *9mm*
* 2009 : *[[Diamant 13]]*
* 2010 : *[[Illegal (2010 film)|Illegal]]*
* 2012 : *Little Lion*
* 2012 : *Goodbye Morocco*
* 2014 : *[[Not My Type]]*
* 2014 : *Next Year*
* 2014 : *[[All Cats Are Grey]]*
* 2015 : *[[April and the Twisted World]]*
* 2015 : *[[Jailbirds (2015 film)|Jailbirds]]*
* 2017 : *[[Above the Law (2017 film)|Above the Law]]*
* 2019: *[[Never Grow Old (2019 film)|Never Grow Old]]*
* 2019: *[[Mothers' Instinct]]*

## Kaypipas qhaway
* Pauline Étienne
* Alexandre Gontcharov
* Christelle Cornil
* Shirley Rumierk 
* Frédéric Frenay
* Émilie Dequenne
* Amira Casar

## Hawa t'inkikuna
Bactrocera cucurbitae

***Bactrocera cucurbitae*** nisqaqa huk palamam (Insecta). *[[Bactrocera]] [[rikch'ana]]*manta, Tephritidae rikch'aq ayllumanta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqimantam kan.

## Wiñay kawsay
Fue descrita para la hamut'ay en el wata 1899 por Coquillett.

## Pukyukuna
Robert Urich

**Robert Michael Urich** sutiyuq runaqa (  paqarisqa Toronto llaqtapi -  wañusqa Thousand Oaks llaqtapi), huk  Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq aranway pukllaq qarqan.

Taytan: John Paul Urich, Maman: Cecilia Monica .Warmikuna: Barbara Rucker (1968-1974) / Heather Menzies (1975-2002).Churinkuna: ( )

## Pilikulakuna

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Burt Reynolds
* Clint Eastwood 
* Lisa Hartman 
* Faye Dunaway 
* Steve Forrest

## Hawa t'inkikuna

* IMDb
Robert Duvall

**Robert Duvall** sutiyuq runaqa ( paqarisqa San Diego llaqtapi - ) huk  Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq aranway pukllaq runam. 

Taytan: William Howard Duvall; Maman: 
Mildred Hart.Warmikuna: Barbara Benjamin (1964-1975) / Gail Youngs (1982-1986) / Sharon Brophy (1991-1996) / Luciana Pedraza (2004 watamanta).

Alma mater: 

## Pilikulakuna
* To Kill a Mockingbird (1962)
* Captain Newman, M.D. (1963)
* The Twilight Zone (1963)
* The Outer Limits (1964)
* Bullitt (1968)
* True Grit (1969)
* MASH (1970)
* THX 1138 (1971) 
* Joe Kidd (1972)
* Tomorrow (1972)
* The Godfather (1972)
* The Godfather Part II (1974)
* The Conversation (1974)
* Network (1976)
* Apocalypse Now (1979)
* The Great Santini (1979)
* Tender Mercies (1983)
* The Natural (1984)
* Lonesome Dove (1989)
* The Handmaid's Tale (1990)
* Days of Thunder (1990)
* Rambling Rose (1991)
* Falling Down (1993)
* Secondhand Lions (2003).

## Suñaykuna
### [[Oskar Suñay]]
* Mejor aranway pukllaq
** 1984 • Tender Mercies.

## Kaypipas qhaway
* Faye Dunaway 
* Rick Schroder
* Meryl Streep
* Dustin Hoffman 
* Barbra Streisand
* Debra Winger
* Daryl Hannah
* Robert Redford
* Robert De Niro 
* Al Pacino

## Hawa t'inkikuna

* IMDb
Debra Winger

**Mary Debra Winger** sutiyuq warmiqa, ( paqarisqa Cleveland Heights llaqtapi - ) huk  Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq aranway pukllaqmi qarqan. 

Taytan: Robert Winger, Maman: Ruth Felder.Qusankuna: Timothy Hutton (1986–1990) / Arliss Howard (1996 watamanta) Churinkuna: Noah Hutton, Gideon Babe, Ruth Howard).

## Pilikulakuna

## Suñaykuna
### [[Oskar Suñay]]
*

## Kaypipas qhaway
* John Voight
* Anne Hathaway
* Angie Dickinson
* Robert Redford
* Ava Gardner
* William Holden
* Deborah Kerr
* Vanessa Redgrave

## Willaypukyukuna

## Hawa t'inkikuna
Bactrocera emittens

***Bactrocera abdoangusta*** nisqaqa huk palamam (Insecta). *[[Bactrocera]] [[rikch'ana]]*manta, Tephritidae rikch'aq ayllumanta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqimantam kan.

## Wiñay kawsay
1860 watapi, tayta Walker-pa describisqanmanta, imaymana yachaykunata runakunaman riqsichipusqan.

## Pukyukuna
Colin Firth

**Colin Andrew Firth** sutiyuq runaqa ( paqarisqa Grayshott llaqtapi - ) huk  mama llaqtayuq aranway pukllaq runam. 

Taytan: David Norman Lewis Firth; Maman: Shirley Jean Rolles.Warmikuna: Livia Giuggioli (1997-2019) / Meg Tilly (1989-1994).Churinkuna: (3) Con Meg Tilly: William Firth. Con Livia Giuggioli: Matteo Firth-Giuggioli, Luca Firth-Giuggioli  

Alma mater: Royal Conservatoire of Scotland.

## Pilikulakuna

## Suñaykuna
### [[Oskar Suñay]]
* Mejor aranway pukllaq
** 2010 El discurso del rey / The King's Speech.
## Willay pukyukuna
 
## Kaypipas qhaway
* Gwyneth Paltrow 
* Scarlett Johansson
* Renée Zellweger
* Meryl Streep 
* Geoffrey Rush
* Debra Winger
* Helena Bonham Carter
* Robert Redford
* Michael Gambon 
* Jennifer Ehle

## Hawa t'inkikuna

* IMDb
Universidade Federal de Goiás

**Goiás Yachay Suntur** (purtuyis simipi: *Universidade Federal de Goiás*) nisqaqa Brasil mama llaqtapi huk yachay sunturmi.

## Kaypipas qhaway
* Brasil
* Yachay suntur

## Hawa tinkikuna
* Universidade Federal de Goiás (purtuyis simipi)
Geoffrey Rush

**Geoffrey Roy Rush**  sutiyuq runaqa, icha **Geoffrey Rush** ( paqarisqa Toowoomba llaqtapi - 
) huk  mama llaqtayuq aranway pukllaq runam.

1996 Oskar Suñaytas chaskirqan.

Taytan: Roy Baden Rush; Maman: Kiehne. Warmi: Jane Menelaus (1988 watamanta) 
 Churinkuna: (2) Angélica (p. 1992) wan James (p. 1995).

## Pilikulakuna
* Esperando a Godot (1979)
* Shine 
* Shakespeare in Love
* Quills
* El sastre de Panamá
* Elizabeth
* Los miserables
* El discurso del rey
* El sastre de Panamá (2001)
* Frida (2002)
* Intolerable Cruelty (2003) 
* Llámame Peter (2004), 
* House on Haunted Hill (1999),
* Piratas del Caribe (2003, 2006, 2007) 

## Suñaykuna
* 1996 Oskar suñay
** Shine

## Kaypipas qhaway
* Colin Firth
* Helena Bonham Carter
* Susan Sarandon
* Noah Taylor
* Armin Mueller-Stahl 

## Hawa t'inkikuna

* IMDb
José Ferrer

**José Tomas Ferrer Machuca y Cintrón** sutiyuq runaqa ( paqarisqa San Juan llaqtapi -  paqarisqa Miami) huk  mama llaqtayuq aranway pukllaq runam. 

Taytan: Rafael Ferrer; Maman: María Cintrón Providencia.Warmikuna: Uta Hagen (1938–1948) / Phyllis Hill (1948–1953) / Rosemary Clooney (1953–1961)-(1964–1967) / Stella Magee (1977–1992).Churi: Miguel Ferrer. 

Alma mater: Princeton Yachay Sunturnin.

## Pilikulakuna
* *Juana de Arco* (1948)
* *Crisis* (1950)
* *[[Cyrano de Bergerac (1950 pilikula)|Cyrano de Bergerac]]* (1950)
* *[[Moulin Rouge]]* (1952)
* *[[El motín del Caine]]* (1954)
* *[[Lawrence de Arabia (pilikula)|Lawrence de Arabia]]* (1962)
* *El viaje de los malditos* (1976)
* *El centinela* (1977)
* *Fedora* (1978)
* *Zoltán, el mastín de Drácula* (1978)
* *Placer y juego* (1980)
* *La comedia sexual en una noche de verano* (1982)
* *Soy o no soy* (1983)
* *[[Dune (pilikula)|Dune]]* (1984)
* *Seducción* (1985)
* *La confesión de un homicida* (1989)
* *Condenado* (1990)

## Suñaykuna
### [[Oskar Suñay]]
* Mejor aranway pukllaq
** 1950 • Cyrano de Bergerac

## Kaypipas qhaway
* George Clooney 
* Ruth Gordon 
* Helen Hayes
* Paul Muni
* Dustin Hoffman 
* Paul Robeson
* Debra Winger
* Daryl Hannah
* Robert Redford
* Robert De Niro 
* Al Pacino

## Hawa t'inkikuna

* IMDb
Bactrocera frauenfeldi

***Bactrocera frauenfeldi*** nisqaqa huk palamam (Insecta). *[[Bactrocera]] [[rikch'ana]]*manta, Tephritidae rikch'aq ayllumanta, Iskaylla rapra (Diptera) rikch'aq ñiqimantam kan.

## Wiñay kawsay
Fue descrita para la hamut'ay en el wata 1868 por Schiner.

## Pukyukuna
Félix Martínez

**José Félix Martínez Romero** sutiyuq runaqa, icha * El chévere del ritmo* (*  paqarisqa Ika llaqtapi  - ), huk  mama llaqtayuq takiqmi karqan. 

Banda Sonora de New York wan Banda Sonora La Cheverísima. 

## Takikuna
* Primavera triste. 
* Elsa
* Y sin embargo, te quiero
* Moliendo cafe
* 
## Suñaykuna
* 2017 Medalla de la cultura (Ika)

## Kaypipas qhaway
* Los Destellos
* Los Rumbaney
* Los Girasoles 
* Piruwanu cumbia
* Enrique Delgado Montes
* Marino Valencia

## Hawa t'inkikuna
### Kastilla simipi
Guillermo Dávila

**Guillermo José Dávila Ruiz** icha ** Guillermo Dávila** sutiyuq runaqa ( paqarisqa Caracas llaqtapi - ), huk  mama llaqtayuq  takiq wan aranway pukllaqmi qarqan.

Warmikuna: Chiquinquirá Delgado (1991-1999)
Laura Echevarría (2007-). Churinkunaː	Daniela Dávila, Marielena Dávila, Guillermo Dávila wan Vasco Madueño.

## Ñawikuray

## Diskukuna
* 1982 - Guillermo Dávila - Sono-Rodven
* 1983 - Un poco de amor - Sono-Rodven
* 1984 - Definitivamente - Sono-Rodven
* 1985 - Cantaré para ti - Sono-Rodven
* 1988 - Guillermo Dávila V - Sono-Rodven
* 1990 - Tuyo - Sono-Rodven
* 1993 - Por amarte tanto - TH-Rodven
* 1998 - Días de pasión - Sony Discos

Compilaciones
* 1994 - Platino - TH-Rodven/Universal
* 1996 - Éxitos - TH-Rodven
* 1996 - Dulce Enemiga y Otros Éxitos - Polygram/TH Rodven
* 1997 - Serie 32 Grandes Éxitos - Polygram/Rodven
* 1999 - Serie Millennium 21 - Universal Latino
* 2013 - Mi Vida- COBI MUSIC

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Carlos Cámara
* Franco de Vita
* Ricardo Montaner
* Natalia Jiménez
* Jeannette Rodríguez
* Mirla Castellanos
* Ilan Chester

## Hawa t'inkikuna

* Ufisyal web
Quino

**Joaquín Salvador Lavado Tejón, ** sutiyuq runaqa, icha **Quino**  (*  paqarisqa Mendoza llaqtapi -  wañusqa Mendoza llaqtapi), huk  mama llaqtayuq comic siq'inchaq karqan.

Warmi: Alicia Colombo .

## Kaypipas qhaway
* Arhintinapa siq'iynin
* Siq'iy
* Mafalda
* Monos y Monadas
* Rikch'a kapchiy
* Nicolás Yerovi

## Hawa t'inkikuna
Yolande Moreau

**Yolande Moreau** sutiyuq warmiqa, (*  paqarisqa Brussel llaqtapi - ), huk  mama llaqtayuq aranway pukllaq karqan.

Churinkuna: Héloïse wan Nils. 

## Pilikulakuna
* 1985:  « Sin techo ni ley », (Sans toit ni loi)
* 2001: Amélie «El fabuloso destino de Amélie Poulain», (Amélie, Le fabuleux destin d'Amélie Poulain).
* 2008: Séraphine. 
* 2010: « Gainsbourg, una vida heroica » (Serge Gainsbourg, vie héroïque).
* 2015: « Journey Through China » (Voyage en Chine). 
* 2019: Cleo. 

## Kaypipas qhaway
* Anne Coesens
* Alexandre Gontcharov
* Christelle Cornil
* Shirley Rumierk 
* Frédéric Frenay
* Émilie Dequenne
* Amira Casar

## Hawa t'inkikuna

* IMDb
Van Halen

**Van Halen** (*Mammoth*) nisqaqa huk *[[hard rock]]* kusituymi, Pasadena llaqtayuq  Hukllachasqa Amirika Suyukunapi). 1972 watapim rakinakurqan.

## Takiqkuna
* Alex Van Halen 
* Eddie Van Halen †
* Mark Stone 
* David Lee Roth
* Michael Anthony  †

## Albumkuna
* *[[Van Halen (álbum)|Van Halen]]* (1978).
* *[[Van Halen II]]* (1979).
* *[[Women and Children First]]* (1980)
* *[[Fair Warning]]* (1981).
* *[[Diver Down]]* (1982).
* *[[1984 (álbum de Van Halen)|1984]]* (1984).
* *[[5150 (álbum)|5150]]* (1986).
* *[[OU812]]* (1988).
* *[[For Unlawful Carnal Knowledge]]* (1991).
* *[[Balance (álbum de Van Halen)|Balance]]* (1995)
* *[[Van Halen III]]* (1998).
* *[[A Different Kind of Truth]]* (2012).

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Billboard

## Hawa t'inkikuna

* Ufisyal qillqa web
Juan Eduardo Hohberg

**Juan Eduardo Hohberg ** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Alejo Ledesma llaqtapi - †  wañusqa Limaq llaqtapi) huk   mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi wan pukllaykamachiq karqan.

## Klubkuna

## Suñaykuna
### Piluta hayt'aq
* Piluta hayt'ay Uruwayi Kampiuonatu: 7 
** CA Peñarol (1949, 1951, 1953, 1954, 1958, 1959 wan 1960).
 
### Pukllaykamachiq
* Piluta hayt'ay Piruw Kampiuonatu: 3
** Universitario de Deportes (1974)
** Alianza Lima (1977, 1978)

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa 1970
* Roberto Scarone
* Sándor Kocsis

## Hawa t'inkikuna
Pasadena

** Pasadena** nisqa llaqtaqa, Californiapi, Hukllachasqa Amirika Suyukunapi huk hatun llaqtam Los Angeles kundadupi.

## Wiñay kawsay
Kamasqa .

## Allpa saywachi
60,0 km² 

137 122 runa kuna (2010).

## Pulitika rakiy
## Kawpaq runa
* Kuraka: Terry Tornek. 
## Llaqtapi paqarisqa runakuna

## Ñaña llaqtakuna

## Kaypipas qhaway
* Sally Field
* Van Halen
## Willay pukyukuna

## Hawa t'inkikuna

*
Dési Bouterse

**Desiré Delano Bouterse** sutiyuq runaqa, icha **Dési Bouterse** (*  paqarisqa Domburg llaqtapi - ) huk  mama llaqtayuq awqaq pusaq wan pulitikupas runam qarqan.

2010 watamanta 2020 watakama watakama Surinam umalliq. 

Taytan; Maman:  . Warmi: Ingrid Figueira Bouterse.Churi: Dino Bouterse. 

Yachaywasi: 
 
## Kaypipas qhaway
* Surinampa wiñay kawsaynin
* Robert Ameerali
* Ashwin Adhin

## Willay pukyukuna
* 
## Hawa t'inkikuna
Zoltán Czibor

** Zoltán Czibor Suhai** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Kaposvár llaqtapi -  wañusqa Budapest llaqtapi), huk  mama llaqtayuq Unriya piluta hayt'aqmi wan pukllaykamachiqninmi kachkan.

## Klubkuna

## Suñaykuna

### Mama llaqta kampiunatukuna

### Mamallaqtapura kampiunatukuna

### Individual suñaykuna

## Kaypipas qhaway
* Ferenc Puskás
* Sándor Kocsis

## Hawa t'inkikuna
Juho Kusti Paasikivi

**Johan Gustaf Hellstén** sutiyuq runaqa, icha **Juho Kusti Paasikivi** (*  paqarisqa Hämeenkoski llaqtapi -   wañusqa Helsinki llaqtapi ) huk  mama llaqtayuq  pulitikupi karqan.

Taytan:  ; Maman:.Warmi: Alli Paasikivi Ahtisaari.Churin: Annikki Paasikivi.

Yachaywasi:   Lyseo

## Qillqasqankuna
* 
## Suñaykuna
*

## Kaypipas qhaway
* Phinsuyupa wiñay kawsaynin

## Hawa t'inkikuna

### [[Inlish simi]]pi

### [[Kastilla simi]]pi
* Biografía Fundación CIDOB
Chunwa Aylluchaq Pusana Raki

**Chunwa Aylluchaq Pusana Raki** (***ChAPR***) ( kastilla simipi: *Partido Comunista de China* (*PCCh*)) nisqaqa huk chunwamanta kumunista partidum, 1921 watapi Chen Duxiu-p kamarisqan.
Chuya suyu

**Chuya suyu** (kastilla simipi: Departamento Choya) nisqaqa **[[Arhintina]]** suyupi, **[[Santiago del Estero wamani|Santiago del Estero wamanipi]]** huk suyum. Uma llaqtanqa Frías llaqtam.
Irma Alvarez Ccoscco

**Irma Alvarez Ccoscco** (**Irma Alwaris Qusqu**) sutiyuq warmiqa (paqarisqa Hakira llaqtapi, Kutapampa pruwinsyapi, Apurimaq suyupi) piruwanu qhichwa simipi kastilla simipipas qillqaqmi, sumaq qillqay yachaqpas.

Llamp'u kaqpi unay simikunata kallpachananpaq, Alwaris Qusqup aktivismunqa ancha yupaychasqam; Llamp'u kaq kipu-qillqaqkunawan llamk’aspan, akademiku-sibiku kamariqkunapi haykuchinanpaq

Irma Alwaris Qusquqa qhichwa simipi llamp'u kaqtam qillqan. Piruw mamallaqtapi, Hukllachasqa Amirika Suyukunapipas ankichiypi qhichwa simi, huk ayllu runa rimaykunapipas wakichiykunatam qallarirqan, chaypi kulunyalismu nisqap puchukaynin kananpaq.

2014 watamantapacha Irmaqa Washington DC llaqtapi *[[National Museum of the American Indian]]* nisqapim llamk'arqan. 

2018 watapi “Runasimpi Qillqaspa” -sutiyuq wamaq film-ta riqsirichisqanmi, Antikunapi Qichwa rimaqkunaman likanachinanpaq llamk’ayninmanta
Chaymantaraq, Piruwpi, Hukllachasqa Amirika Suyukuna-pi Qichwa simimanta proyektukunapi Inbolukrasqa kasqa, Wayrasimipaq, llamp’u-kaqpaqpas

## Qillqasqankuna
* *Runasimipi Qillqaspa* (Smithsonian Institution, 2019) 

## Hawa t'inkikuna
* Widyu: Qhichwa Qillqay Tuta: Pablo Landeo Muñoz, Irma Álvarez Ccoscco, Américo Mendoza Mori: *Kelly Writers House* nisqapi, University of Pennsylvania: *[https://www.youtube.com/watch?v=vVATlX60Tlc Irma Alvarez-Ccoscco and Pablo Landeo Muñoz, with Américo Mendoza-Mori]*

## Kaypipas qhaway
*Qhichwa simi kapchiy

## Pukyukuna
Elva Ambía

**Elva Ambía** (**Ilwa Ampiya**) sutiyuq warmiqa (1941 watapi paqarisqa Wankawillka suyupi) piruwanu qhichwa simipi kastilla simipipas qillqaqmi, sumaq qillqay yachaqpas.

Elva Ambía, Wankawillka suyupi paqarirqaspapas, Apurimaq suyupi Chinchiru llaqtapis wiñarqan. Sipas kachkasparaq, Lima llaqtatas rirqan llamk'anapaq, chaymantataq, 22 watayuq kachkaspa, Hukllachasqa Amirika Suyukunaman. New York llaqtapi p'acha phawrikapis llamk'arqan, waki yanapay wasikunapipas, yachay wasikunapipas. Ñawiriy wasikunapi qhichwa simipi liwrukunata maskaspa, mana imatapas tarirqan. Chaymantapacha chay qhichwa simita New York llaqtapi mast'arinapaq llamk'arqan. 2012 watapi huk piruwanu runakunawan *Quechua Collective of New York* nisqatam t'iksirqan. Chay runakunawan kuskaqa New York llaqtapi rimay llamk'ana wasikunatam, kawsaysaphi tukuriykunatam, yachay wakichiykunatapas ruran.

2015 watapi rurasqa *Viviendo con el Quechua/Living Quechua* nisqa pilikulam Elva Ambíap rurayninkunamanta willan. 2018 watapi Elva Ambía Qhichwa Huñunakuy nisqap *Qhichwa Suñaynintam* chaskirqan. 2017 watapi Elvaqa *Qoricha* nisqa liwruchatam uyaycharqan, wawakunapaq, kimsa rimaykunapi: qhichwa, kastillanu, inlis.

## Qillqasqankuna
* *Qoricha* (Smithsonian Institution, 2019) 

## Pukyukuna


## Kaypipas qhaway
*Qhichwa simi kapchiy
Qhichwa Huñunakuy

**Qhichwa Huñunakuy**, inlish simipi **Quechua Alliance** nisqaqa Antikuna nisqamanta hamuq, qhichwa simi rimaq runakunap tantanakuyninmi, Hukllachasqa Amirika Suyukunapim.

## Wiñay kawsaynin
Qhichwa Huñunakuy nisqataqa 2015 watapim kamarirqanku Philadelphia llaqtapim, Hukllachasqa Amirika Suyukunapi kawsachkaq yachaqaqkuna, llak'aqkuna, yachakunam. Chaymantapacha llapa watapim huñunakunku. Llapa kuti pachakchá runakuna hamun, tukuy Hukllachasqa Amirika Suykunamantam. 

2015, 2016, 2018 watakunapiqa University of Pennsylvania nisqapim huñunakurqan, 2017 watapitaq New York University nisqapim, 2019 watapi Ohio State University nisqapim, Columbus llaqtapim.

## Qhichwa Suñay
Qhichwa Huñunakuy nisqaqa llaqa wata Qhichwa Suñay nisqatam qun. Kay runakunam chay Qhichwa Suñay nisqataqa chaskirqan:
* Clodoaldo Soto Ruiz (2015)
* Julia García (2016)
* Kichwa Hatari (2017)
* Elva Ambía (2018)
* Luis Morato (2019).

## Hawa t'inkikuna
* https://thequechua.org/ (llika tiyaynin)

## Pukyukuna
Joe Morgan

**Joe Leonard Morgan** sutiyuq runaqa icha **Little Joe** (*  paqarisqa Bonham llaqtapi -   wañusqa Danville llaqtapi], huk  mama llaqtayuq kurku kallpanchaq.

Tayta: Giuseppe DiMaggio (1872-1949), Mama: Rosalia Mercurio (1878-1951).

## Klubkuna
* Hhouston Colt.45's / Astros (1963-1971)
* Cincinnati Reds (1972-1979)
* Houston Astros (1980)
* San Francisco Giants (1981-1982)
* Philadelphia Phillies (1983)
* Oakland Athletics (1984))

## Suñaykuna

## Kaypipas qhaway
* Beisbol

## Hawa t'inkikuna
Kichwa Hatari

**Kichwa Hatari** nisqaqa huk ankichiy wasim, kichwa simipi rimaykuspa kachaykuq, Hukllachasqa Amirika Suyukunapim.

## Wiñay kawsaynin
Kichwa Hatari nisqataqa 2014 watapim kamarirqanku New York llaqtapim. Llamk'aqninkunaqa Charlie Uruchima, Segundo Angamarca, Fabian Muenala sutiyuq runakunam, Ikwadur mamallaqtamanta hamuq.

Wakichinkunaqa internet nisqapim, Radio El Tambo Stereo nisqapipas.

2017 nisqapi Kichwa Hatariqa Qhichwa Huñunakuy nisqap *Qhichwa Suñaynintam* chaskirqan.

## Hawa t'inkikuna
* https://kichwahatari.org/ (llika tiyaynin)

## Pukyukuna
Federico García Hurtado

**Federico García Hurtado de Mendoza** sutiyuq runaqa, icha **Fico García** ( *  paqarisqa Qusqu llaqtapi - †  wañusqa Limaq llaqtapi) huk   mama llaqtayuq qillqaq wan kuyu walltay pusaq runam qarqan. 

Warmi: Pilar Roca. Churinkuna: Federico wan Silvia. 

## Qillqasqankuna
* El paraíso del diablo. 
* Piel de fuego

## Pilikulakuna
* Kuntur Wachana (1977)
* Laulico (1980)
* La leyenda de Melgar (1981)
* Tupac Amaru (1984)
* La lengua de los zorros (1992)
* La yunta brava (2000)
* El forastero (2002)

## Kaypipas qhaway
* Reynaldo Arenas
* Zully Azurín
* Carlos Cano

## Hawa t'inkikuna
* IMDb
Cano Estremera

**Carlos Enrique Estremera Colón** sutiyuq runaqa icha **Cano Estremera** (*  paqarisqa Santurce llaqtapi -  wañusqa San Huwan llaqtapi), huk  mama llaqtayuq takiqsi karqan. 

Taytan: Aquilino Estremera. Maman: Juanita Colón. Warmi: Yamira Arce.Churinkunaː 

## Diskukuna
**Opera Ecuajey Vol. 1* (2002)
**Diferente* (1999)
**Punto y Aparte* (1996)
**Cambio de Sentido* (1994)
**Éxitos del Dueño del Soneo* (1991)
**Dueño del Soneo, Vol.2* (1990)
**Dueño del Soneo, Vol.1* (1989)
**Salvaje '88* (1988)
**El Niño de Oro* (1986)

### Con [[Bobby Valentin]]
**Encuentro Histórico (Recopilación)* (1998)
**En Acción* (1984)
**Brujería* (Como corista)(1983)
**Presenta a el Cano Estremera* (1982)
**Siempre en Forma* (1981)
**El Gato* (1980)
**La Espinita* (1979)
**La Boda de Ella* (1978)

## Suñaykuna

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Marvin Santiago
* Andy Montañez
* Ossie Ocasio
* Gilberto Santa Rosa
* Tommy Olivencia
* Héctor Lavoe
* Héctor Tricoche
* Eddie Santiago
* Bobby Valentín

## Hawa t'inkikuna

*
Qom

**Qom** (Pharsi simipi: قم) ' hatun llaqtaqa  Iran mama llaqtap, Qom pruwynsyapi uma llaqtami.

## Wiñay kawsay

## Allpa saywachi
34º66' N  50º88' E

1 084 036 runakuna. (2011)

* Mayukuna: Qomrud mayu

## Pulitika Rakiy

## Yachachiy

* Yachay sunturkuna:

## Ñaña llaqtakuna

## Kaypipas qhaway

* Pulitika rakiy (Iran)

## Hawa t'inkikuna

* Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: **[[c:Qom|Qom]]**.
* Uficial web site
Carmen Escalante Gutiérrez

**Carmen Escalante Gutiérrez** sutiyuq warmiqa Piruw mama llaqtayuq qillqaqmi, runa yachaqpas.

## Kawsay qillqa
Carmen Escalante Gutiérrezqa Lima llaqtapi Piruwanu Puntifisya Kathuliku Yachay Suntur (PUCP) nisqapi dukturyaspa runa yachaq (antropóloga) tukurqan. Qusqu llaqtapi Mama Llaqtap San Antonio Abad Yachay Sunturnin (UNSAAC) nisqapi yachachirqan.  Pablo de Olavide Yachay Suntur *(Universidad Pablo de Olavide)* nisqapi Sevilla llatqapi, Ispaña mama llaqtapi qhichwa simipi rimaspa duktur qillqasqantas amacharqan, allillan chaninchasqa kaspa.

## Ayllun
Carmen Escalante Gutiérrezqa Ricardo Valderrama Fernándezwanmi (1945–2020) kasarakusqa karqan, kuskan kimsa churiyuqmi.

## Qillqasqankuna
* Ricardo Valderrama Fernández, Carmen Escalante Gutiérrez: *Gregorio Condori Mamani, una biografía.* Centro de Estudios Rurales Andinos "Bartolomé de las Casas", Qusqu 1977 (Gregorio Condori Mamani-p Asunta Quispe Huamán-papas kawsasqamanta willasqan, Ricardop Carmenpapas uyaychasqan 1977 watapi).
* Ricardo Valderrama Fernández, Carmen Escalante Gutiérrez: *Nosotros los humanos* – *Ñuqanchik runakuna* – *Testimonio de los quechuas del siglo XX.* Centro de Estudios Regionales Andinos "Bartolomé de Las Casas", Qusqu 1992.
* Ricardo Valderrama Fernández, Carmen Escalante Gutiérrez: *La doncella sacrificada. Mitos del Valle del Colca*. Universidad Nacional de San Agustín, Instituto Francés de Estudios Andinos, Ariqipa/Lima 1997.
* Carmen Escalante Gutiérrez: *Rugido alzado en armas. Los descendientes de Incas y la independencia del Perú. Las rebeliones de José Gabriel Thupa Amaru, los hermanos Angulo y Mateo Pumacahua, a partir de la documentación inédita de los Tupa Guamanrimachi Ynga. Cusco, 1776-1825”*. Tesis doctoral, Universidad Pablo de Olavide, Sevilla (Ispaña), 2017 watapi.

## Pukyukuna
Jimmie Johnson

**Jimmie Kenneth Johnson** (*  paqarisqa El Cajon, California llaqtapi) USA awtu yallinakuy.

Tayta: Gary Ernest Johnson; Mama: Catherine Ellen "Cathy".

## Hawa t'inkikuna

* Sitio oficial
Ana Lilian de la Macorra

**Ana Lilian de la Macorra Apellániz** (* iqin ayamarq'a killapi, 1957 watapi paqarisqa Mihiku llaqta - ) huk  ni mtayarishaji na mwigizaji wa zamani wa Mexico, ambaye alifanya kazi kwenye programu El Chavo del Ocho, El Chapulín Colorado na Chespirito; kati ya 1975-1980, kupata jukumu la kudumu la Paty mnamo 1978 huko El Chavo del Ocho.

= Kaypipas qhaway =
Warallay

**warallay** icha **wara** nisqaqa sinchi p'achamanta nisqaqa chankantinpaq p'achallinam, iskay chaki p'achayuq.
Mama Llaqtap Altiplanu Yachay Sunturnin

**Mama Llaqtap Altiplanu Yachay Sunturnin Yachay Sunturnin** (kastilla simipi: *Universidad Nacional del Altiplano*, **UNAP**) nisqaqa Piruwpi qhapaq Yachay sunturmi, Punu llaqtapi.
Ricardo Valderrama Fernández

**Ricardo Valderrama Fernández** sutiyuq runaqa ( paqarisqa Suqsu Awkaylli [Sucso Aucaylle de San Jerónimo] llaqtapi, Qusqu pruwinsyapi;  wañusqa Qusqu llaqtapi) Piruw mama llaqtayuq qillqaq, runa yachaqpas karqan. 2019 watamanta wañuyninkama Qusqu llaqtap kurakanmi karqan.

## Kawsay qillqa
Ricardoqa San Jerónimo distritu paqarirqan 1945 watapi. 1970 watakunapi runa yachayta yachaqarqan Qusqu llaqtapi Mama Llaqtap San Antonio Abad Yachay Sunturnin (UNSAAC) nisqapi, lisinsiyadu runa yachaq tukuspa 1976 watapi. 1990 watamantapacha chay yachay sunturpi hatun yachaq kaspa yachachirqan.

Tawantinsuyu Suyu Rikch'arimuy nisqapi wankurisqa kaspa, 2018 watapi Qusqu pruwinsyapi akllanakuypi Víctor Boluarte Medinawan mañakuq karqan, Victorqa kuraka kanapaq, Ricardotaq rihidur kanapaq. Akllanakuypi atispa Víctor Boluarte kuraka tukurqan, Ricardotaq rihidurmi.  Víctor Boluarte qarqusqa kaptin 2008, 2009 watakunapi Taripakuq Yachay Wasi mana allinkunata rurasqankunarayku, Ricardo Qusqu llaqtap kurakanmi tukurqan .

 Ricardo Valderramapi 2019 Kurunawirus unquyta tarirqaptinmi, rihidur Romi Infantas Sotom Qusqup musuq kurakanmi tukurqan. Ricardotaq  wañurqanmi kurunawirusrayku.

## Ayllun
Ricardo Valderrama Fernándezqa Carmen Escalante Gutiérrezwanmi kasarakusqa karqan, kuskan kimsa churiyuq karqan.

## Qillqasqankuna
* Ricardo Valderrama Fernández, Carmen Escalante Gutiérrez: *Gregorio Condori Mamani, una biografía.* Centro de Estudios Rurales Andinos "Bartolomé de las Casas", Qusqu 1977 (Gregorio Condori Mamani-p Asunta Quispe Huamán-papas kawsasqamanta willasqan, Ricardop Carmenpapas uyaychasqan 1977 watapi).
* Ricardo Valderrama Fernández, Carmen Escalante Gutiérrez: *Nosotros los humanos* – *Ñuqanchik runakuna* – *Testimonio de los quechuas del siglo XX.* Centro de Estudios Regionales Andinos "Bartolomé de Las Casas", Qusqu 1992.
* Ricardo Valderrama Fernández, Carmen Escalante Gutiérrez: *La doncella sacrificada. Mitos del Valle del Colca*. Universidad Nacional de San Agustín, Instituto Francés de Estudios Andinos, Ariqipa/Lima 1997.

## Hawa tinkikuna
Manuel Merino

**Manuel Arturo Merino de Lama** ( paqarisqa Tumpis llaqtapi -  ), huk  mama llaqtayuq pulitiku karqan, kay punchawpi  peru suyuq umallinmi.

## Kaypipas qhaway
* Piruwpa wiñay kawsaynin

## Hawa t'inkikuna
Ántero Flores-Aráoz

**Antiru Wayta-Araus Isparsa** sutiyuq runaqa ( paqarisqa Limaq llaqtapi - ), huk  mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitiku karqan. 

Mana pinqayniyuq runam, buskabida runam, warmisapa runam, mana allin kawsay runam, llullasapam, mana sunquyniyuq runam, suwa runam, sillusapam, asnasikim, yanabolapas, ay kachusapa runam, chupachichipas kay awichucha. 

Baguapim 2009 watapi pay awarunakunata wampisrunakunatapas kichwarunakunatapas wañuchiyta munarqan. 

Chaymantam, kay millay machu iskay pirwanu qarita wañuchirqan. Kay wira misim nakaq. 

Wañusqas paypa runtunta hapispa.

## Kaypipas qhaway
* Piruwpa wiñay kawsaynin

## Hawa t'inkikuna
Pedro Miguel Huamanchumo

**Pedro Miguel Huamanchumo Caramutti** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Truhillu llaqtapi  -  †  wañusqa  Limaq llaqtapi), huk  mama llaqtayuq takichaqmi, takiqmi, taki qillqaqmi, kitara waqachiqmi karqan, kastilla simillapim qillqarqan. 

## Takikuna
* Descarga Maracaibo
* Guajirando
* Mi rumba es rumba
* Oye mi montuno
* Sanguito
* Son con boogaloo

## Kaypipas qhaway
* Pedro Miguel y sus Maracaibos
* Piruwanu cumbia

## Hawa t'inkikuna
### Kastilla simipi
Francisco Sagasti

**Francisco Rafael Sagasti Hochhausler** sutiyuq runaqa ( paqarisqa Limaq llaqtapi) huk  mama llaqtayuq allwiya kamayuqmi, pulitiku runam.  p'unchawmanta  p'unchawkama Piruwpa Umalliqninmi karqan, *Presidente del Congreso de la República del Perú* nisqam karqanpas.

Warmi: Silvia Charpantier. Churinkuna: 7

## Kaypipas qhaway
* Piruwpa wiñay kawsaynin

## Hawa t'inkikuna
Juan Domingo Roldán

**Juan Domingo Roldán** sutiyuq runaqa, icha **Martillo** (*  paqarisqa Freyre llaqtapi - †  wañusqa San Francisco llaqtapi), huk  mama llaqtayuq saqmanakuyuq qarqan. 

## Suñaykuna

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Kurku kallpanchay (Arhintina)
* Arhintinapa saqmanakuynin
* Ringo Bonavena
* Nicolino Locche
* Amilcar Oreste Brusa 

## Hawa t'inkikuna
Nicolino Locche

** Nicolino Felipe Locche** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Tunuyán llaqtapi - †  wañusqa Las Heras llaqtapi), huk  mama llaqtayuq saqmanakuyuq qarqan. 

## Suñaykuna

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Arhintinapa kurku kallpanchaynin
* Arhintinapa saqmanakuynin
* Carlos Monzón
* Ringo Bonavena
* Juan Domingo Roldán
* Víctor Galíndez 

## Hawa t'inkikuna
Gianluca Lapadula

**Gianluca Lapadula Vargas** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Torino llaqtapi -  ), huk  mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi qarqan.

## Klubkuna
### Piluta hayt'aq

## Suñaykuna
### Mama llaqta Kampiunatukuna
 

### Mamallaqtapura Kampiunatukuna
### Individual suñaykuna
 
## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Piruwpa piluta hayt'aynin

## Hawa t'inkikuna
* Footballdatabase
Alben W. Barkley

** Alben William Barkley** sutiyuq runaqa ( paqarisqa Graves County llaqtapi -  wañusqa Lexington llaqtapi), huk  Hukllachasqa Amirika Suyukuna taripay amachaq wan pulitiku runam. 

Taytan: Francis Anthony Nixon; Maman: Hannah Milhous.Warmi: Jane Hadley.Churinkuna:  (3). 

Alma mater: Emory Yachay Sunturnin.

## Kaypipas qhaway
* Hukllachasqa Amirika Suyukunapa wiñay kawsaynin
* Dwight Eisenhower
* Spiro Agnew

## Hawa t'inkikuna
Ruth Shady

**Ruth Martha Shady Solís**, (*  paqarisqa Kallaw llaqtapi, Limaq suyupi; Piruw mama llaqtayuq qillqaq, runakunap kawsayninmanta achkata willaspa qillqarqan.
Dwayne Johnson

**Dwayne Douglas Johnson** sutiyuq runaqa, icha **The Rock** (*  paqarisqa Hayward llaqtapi  - ) huk   Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq Kurku kallpanchaq  wan kuyu walltaypipas aranway pukllaqmi karqan.

Taytan: Rocky Johnson; Maman: Ata. Warmikuna: Dany García (1997-2007) /
Lauren Hashian (2019 watamanta). Churinkuna: 3.

## Pilikulakuna
* El rey Escorpión
* Fast Five
* Moana
* The Fast and the Furious 6
* Furious 7 

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Hukllachasqa Amirika Suyukunapa kurku kallpanchaynin

## Hawa t'inkikuna

* IMDb
Debbie Harry

**Deborah Ann Harry** sutiyuq warmiqa, icha **Debbie Harry** (*  paqarisqa Miami llaqtapi - ) huk  Hukllachasqa Amirika Suyukuna  mama llaqtayuq takichaq, takiqmi, tusuqmi, aranway pukllaqpas.

## Diskukuna
### Álbumkuna
* KooKoo (1981)
* Rockbird (1986)
* Def, Dumb & Blonde (1989)
* Debravation (1993)
* Necessary Evil (2007)

## Pilikulakuna
*1975: *Deadly Hero*
*1976: *Unmade Beds*
*1976: *The Blank Generation* (documental)
*1978: *The Foreigner*
*1980: *Union City*
*1980: *Roadie	Herself*
*1981:	*Downtown 81*
*1982:  *A New Face of Debbie Harry* (Cortometraje)
*1983:  *Wild Style*
*1983:	*[[Videodrome]]*
*1983:	*Rock & Rule*
*1987:	*Forever, Lulu*
*1988:	*Satisfaction*
*1988:	*[[Hairspray (1988 pilikula)|Hairspray]]*	
*1989:	*[[New York Stories]]*
*1990:	*[[Tales from the Darkside: The Movie]]*
*1990:	*Mother Goose Rock 'n' Rhyme*	
*1991:	*Intimate Stranger*
*1991:	*The Real Story of O Christmas Tree*
*1993:	*[[Bolsa de cadáveres|Body Bags]]*
*1994:	*Rakthavira* (cortometraje)
*1994:	*Dead Beat*
*1995:	*Heavy*
*1995:  *Wigstock: The Movie* (documental)
*1995:	*Sandman* (cortometraje)
*1996:	*Drop Dead Rock*	
*1997:	*L.A. Johns* (TV pilikula)
*1997:	*[[Cop Land]]*
*1997:	*Six Ways to Sunday*
*1998:  *Who Is Harry Smith?* (documental)
*1998:	*Joe's Day*
*1999:	*Zoo*
*2000:	*Red Lipstick*	
*2001:	*The Fluffer*
*2002:	*Deuces Wild*
*2002:	*Spun*	
*2002:	*All I Want*
*2003:	*[[Mi vida sin mí]]*
*2003:	*A Good Night to Die*
*2003: *End of the Century: The Story of the Ramones* (documental)
*2003: *[[Las maletas de Tulse Luper|The Tulse Luper Suitcases Part 1: The Moab Story]]*
*2004: *Ramones: Raw* (documental)
*2004: *Picture This: Blondie and Debbie Harry* (documental)
*2005: *Honey Trap* (cortometraje)
*2005: *Patch* (cortometraje)
*2005: *I Remember You Now...* (cortometraje)
*2006: *Full Grown Me*
*2007: *[[Anamorph]]*	
*2008:	*Elegy*	
*2009:	*The Mystery of Claywoman* (cortometraje)
*2011:	*Pipe Dreams* (cortometraje)
*2012:	*Believe the Magic* (cortometraje)
*2014:	*River of Fundament*

## Kaypipas qhaway
* Blondie
* The Wind in The Willows
* The Stilettos
* The Jazz Passengers
* Chris Stein
* Giorgio Moroder
* Joan Jett
* Chris Stein
* Gary Valentine

## Hawa t'inkikuna

* Uficial Qillqa
* IMDb
Blondie

**Blondie** nisqaqa huk *new wave* wan pop rock kusituymi, New York llaqtayuq  Hukllachasqa Amirika Suyukunapi). 1974 watapim rakinakurqan.

## Takiqkuna
* Debbie Harry 
* Chris Stein 
* Matt Katz-Bohen
* Clem Burke 
* Leigh Foxx
* Tommy Kesler 

## Albumkuna
* *[[Blondie (álbum)|Blondie]]* (1976)
* *[[Plastic Letters]]* (1977)
* *[[Parallel Lines]]* (1978)
* *[[Eat to the Beat]]* (1979)
* *[[Autoamerican]]* (1980)
* *[[The Hunter (álbum de Blondie)|The Hunter]]* (1982)
* *[[No Exit (álbum de Blondie)|No Exit]]* (1999)
* *[[The Curse of Blondie]]* (2003)
* *[[Panic Of Girls|Panic of Girls]]* (2011)
* *[[Ghosts of Download]]* (2014)
* *[[Pollinator]]* (2017)

## Willay pukyukuna

## Hawa t'inkikuna

* Ufisyal site
Chris Stein

**Christopher Stein** sutiyuq runaqa, icha **Chris Stein (** (*  paqarisqa New York llaqtapi - ) huk  Hukllachasqa Amirika Suyukuna  mama llaqtayuq takichaq, takiqmi, tintawku waqachiqmi, aranway pukllaqpas.

Warmi: Barbara Sicuranza, Churinkuna : Akira  wan Valentina (2). 

## Takikuna
* "Heart of Glass"
* "Dreaming"
* "Island of Lost Souls"
* "Rapture"
* "Rip Her to Shreds".

## Kaypipas qhaway
* Blondie
* The Wind in The Willows
* The Stilettos
* The Jazz Passengers
* Debbie Harry Stein
* Giorgio Moroder
* Joan Jett
* Debbie Harry
* Gary Valentine

## Hawa t'inkikuna

* Uficial Qillqa
Robert Downey Jr.

**Robert John Downey Jr.** sutiyuq runaqa, icha **Robert Downey Jr.** (*  paqarisqa New York llaqtapi  - ) huk   Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq kuyu walltaypipas aranway pukllaqmi karqan.

Taytan: Robert Downey Sr.; Maman:  Elsie Ann.Warmikuna: Deborah Falconer (1992-2004) / Susan Levin (2005 watamanta). Churinkuna: 3.

## Pilikulakuna
* Iron Man (2008)
* Sherlock Holmes (2009)
* Sherlock Holmes: juego de sombras (2011).
* Iron Man 2 (2010)
* The Avengers (2012)
* Iron Man 3 (2013) 
* Avengers: Age of Ultron (2015)
* Capitán América: Civil War (2016)
* Avengers: Infinity War (2018)
* Avengers: Endgame (2019),

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Hukllachasqa Amirika Suyukunapa kurku kallpanchaynin
* Chadwick Bosseman
* Mel Gibson

## Hawa t'inkikuna

* Ufisyal web site 
* IMDb
Mel Gibson

**Mel Columcille Gerard Gibson** sutiyuq runaqa, icha **Mel Gibson.** (*  paqarisqa Peekskill llaqtapi  - ) huk     mama llaqtayuq kuyu walltaypipas aranway pukllaqmi karqan.

Taytan: Hutton Gibson; Maman: Anne Reilly.Warmikuna: Robyn Moore (1980-2011) / Oksana Grigorieva (2009-2010) / Rosalind Ross (2014 watamanta). Churinkuna: 9.
Hannah (1980), gemelos Edward y Christian (1982), Willie (1985), Louis (1988), Milo (1990) wan Tommy (1999).
## Pilikulakuna
* Mad Max
* Lethal Weapon
* Braveheart (Corazón Valiente)

## Willay pukyukuna
### Oskar Suñay

## Kaypipas qhaway
* Hukllachasqa Amirika Suyukunapa kuyu walltaynin
* Michael Moore
* Kevin Costner
* Clint Eastwood 

## Hawa t'inkikuna

* Ufisyal web site 
* IMDb
Jeannette Rodríguez

**Jeannette Josefina Rodríguez Delgado** sutiyuq warmiqa, (*  paqarisqa Karakas llaqtapi - ), huk  mama llaqtayuq aranway pukllaq qarqan. 

Taytan: Rodríguez, Mamanː Delgado.Qusanː . Churinkunaː  .

### Ñawikaruy
**[[Todo por tu amor (telenovela de 1997)|Todo por tu amor]]* (1997) .... Marina Rangel
**[[Micaela (telenovela)|Micaela]] (1992).... Micaela
**Pobre diabla* (1990)... Marcela Morelli
**Amándote*  (1988) .... Carolina Belloso
**La dama de rosa* (1986-87) .... Gabriela Suárez / Emperatriz Ferrer
**Cristal* (1985-86) .... Cristina Expósito
**Topacio* (1984-85) .... Yolanda Sandoval
**Rebeca* (1985) .... Geraldine
**Leonela* (1983-84) .... Patty
**Días de infamia* (1983) .... Natacha
**Marisela* (1983)
**La familia González* (1983) .... La Monona
**Pobrecito el Payaso* (1983)
**Cara a cara* (1982) .... Zanahoria
**Kapricho S.A.'' (1982) .... María Luisa

## Kaypipas qhaway
* Carlos Mata
* Víctor Cámara
* Lupita Ferrer
* Grecia Colmenares
* Eduardo Serrano
* Reneé de Pallás
* Caridad Canelón
* Delia Fiallo
* Elluz Peraza

## Hawa t'inkikuna

* IMDb
Víctor Cámara

**Víctor Manuel Cámara Parejo** sutiyuq runaqa  (*  paqarisqa Karakas llaqtapi  - ) huk  mama llaqtayuq aranway pukllaq qarqan. 

Taytan: Carlos Cámara, Mamanː Elisa Parejo.Warmiː Yvette Gazzaneo.Churiː Samantha Marina. 

## Ñawikaruy
* *[[Escándalos (serie de televisión)|Escándalos]]* (2016) - Leonardo Aristizábal
* *[[Voltea pa' que te enamores (telenovela estadounidense)|Voltea pa' que te enamores]]* (2015) - Juan Ramón Amezcua
* *[[Guerreras y Centauros]]* (2015) - José Antonio Páez
* *[[El talismán (telenovela)|El talismán]]* (2012) - Manuel Bermúdez
* *[[Natalia del mar]]* (2011) - Adolfo Uzcátegui
* *[[Perro amor (telenovela estadounidense)|Perro amor]]* (2010) - Pedro Brando
* *[[En nombre del amor]]* (2008-2009) - Orlando Ferrer
* *[[Bajo las riendas del amor]]* (2007) - Antonio Linares
* *[[El amor no tiene precio]]* (2005) - Nelson Cisneros
* *[[Soñar no cuesta nada (telenovela)|Soñar no cuesta nada]]* (2005) - Arturo Hernández
* *[[Rebeca (telenovela)|Rebeca]]* (2003) - Sergio Montalbán
* *[[Las González]]* (2002) - Rómulo Trigo
* *[[Guerra de mujeres]]* (2001) - Armando
* *[[Hechizo de amor]]* (2000) - Jorge Luis Larrios
* *[[Toda Mujer (telenovela)|Toda mujer]]* (1999) - Ricardo Tariffi
* *[[El país de las mujeres (telenovela de 1998)|El país de las mujeres]]* (1998) - Camilo Reyes
* *[[Pecado de amor (telenovela de 1995)|Pecado de amor]]* (1996) - Alejandro
* *[[Peligrosa (telenovela)|Peligrosa]]* (1994) - Luis Fernando
* *[[Rosangélica (telenovela)|Rosangélica]]* (1993) - Óscar Eduardo Gel de la Rosa / Argenis
* *[[Bellísima (telenovela)|Bellísima]]* (1991) - Ricardo Linares
* *[[Inés Duarte, secretaria]]* (1991) - Andrés Marthán
* *Muñeca* (1990)
* *[[Paraíso (telenovela de 1989)|Paraíso]]* (1989) - Adrián Arturo
* *La millonaria* (1988)
* *[[Pobre señorita Limantour]]* (1987) - Julio Adrián
* *[[La intrusa (telenovela de 1986)|La intrusa]]* (1986) - Luis Antonio Rossi
* *[[Topacio (telenovela)|Topacio]]* (1984-1985) - Jorge Luis Sandoval
* *[[Rebeca (telenovela de 1985)|Rebeca]]* (1984-1985)
* *[[Marisela]]* (1984) - Alexander Andrade
* *[[Chao Cristina (telenovela)|Chao Cristina]]* (1983)
* *[[Mosquita muerta (telenovela)|Mosquita muerta]]* (1983)
* *[[Bienvenida Esperanza]]* (1983) - Gerardo Aparicio
* *[[Jugando a vivir]]* (1982) - Máximo Leal
* *[[¿Qué pasó con Jacqueline?]]* (1982)
* *[[Amada mía]]* (1981-1982)
* *[[Luisana mía]]* (1981) - Alfredo
* *[[Elizabeth (telenovela)|Elizabeth]]* (1980)
* *[[La comadre]]* (1979)

### Telefilm
* *[[Derrota Final]]* (1983)

### Kuyu walltay
* *[[Locos y Peligrosos]]* (2016)
* *[[El talismán (telenovela)|El talismán]]* (2013) - Bruno
* The Celibacy (2013) - Javier
* Escena de Bocaranda Films (2013) - Ex Sacerdote
* *La mujer del coronel* (2010)
* *El secreto de Jimena* (2009) - Adam
* *[[13 segundos]]* (2007) - Dr. Eduardo Valladares
* *[[Una rosa de Francia]]*https://www.youtube.com/watch?v=bBMV98TnrbI (1995) - Roberto
* *Confía en mí*

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Grecia Colmenares 
* Carlos Mata
* Ofelia Cano
* Ursula Prats
* Sonya Smith
* Lupita Ferrer
* Jeannette Rodríguez
* Amanda Gutiérrez
* Emma Rabbe
* Raúl Amundaray

## Hawa t'inkikuna

* IMDb