Anti yachay tarpuy

**Anti yachay tarpuy** (Kastilla simipi *Cultura andina*) ( Deutsch: *Anden Kultur*) (English: *Andean culture*) nisqa tiyan suqta llaqta hunupi: Arhintinapi, Buliwyapi, Chilipi, Ikwadurpi,Kulumwyapi, Piruwpi. Suqta waranqa watana kan. Siminkuna kunanqa arusimi, runasimiwan.Yachaqkuna ninku Tiyawanaku, Wari kasqa, Tawantinsuyu karqaniku rakin Anti yachay tarpuypa.

## Ñawpakamay
# **Mana mituyuq m'ita**  (preceramic period). Yurapa qaranta awarqan. Utku tarpuyta qallarirqan.
# **Mituyuq m'ita** (ceramic period).Mitupa pakipinta tarirqan Qutushpi, Wanunuku suyupi, Piruw llaqtahuñupi. Qirupa patmankuna, Sichin urqupi.
# **Qallarinan karukay** (initial horizon). Wantar Chawpin usnu, aswan makwakaq.Rurarqan Pukara Chawpinta.Pallarirqan musuq Willka wasita.Ushakayta qallarirqan Chawpin yachay tarpuy.
# **Qallarinan Chawpi m'ita** ( initial intermediate period).Kawachi lluqsirqa Naska kasqapa uma llaqtan.Icha Muchi llaqtapi rurarqan Inti pikchuta, Killa pikchuta.
# **Chawpi karukay** (middle horizon). Tiyawanaku llaqtapa,  kasqanpawan allin astawan m'itan. Wiñarqan yachay tarpuy Wari kasqanwan. Chaymanta qalarirqan huchuyta Tiyawanaku kasqa Wari kasqawan.
# **Qipasa Chawpi m'ita** (late middle period). Sikan kaspapa alli astawan m'itan.Paqarisqa Chanchan llaqta.Chimuw kasqapa allin astawan m'itan.Inka awqaqkuna atiyaran  Chanchan uma pusaqnin, *Minchankaman*ta.
# **Qipasa karukay** (late horizon). Icha Manqu Qhapaqwan qallarirqan Inka kasqa. Pachakutiqpa kamachikuqnin. Ataw wallpata Pisarru wañuchirqa, Chaymanta huchuran Tawantinsuyu. Tulidu wañuchirqa Ñawpaq Tupaq Amaruta. Kastilla apullikuna kay pachata harusqan kimsa pachak watantin.   

## Kaqninkuna
# Salqa yurakunata tarpuy  salqa uywakunata wataywan qallariy 
# Kaway ayllupi ( aynikuy)
# Simi paqtan kay pachawam
# Patakuna huntachiy
# Aknana kutichinakuywan
# Ruwanakuna 

## Maypi wiñan
Anti yachay tarpuy kan maypis, hatun uma llaqtakunapi: 
### Limaq llaqtapi
8hunu 700waranqa  runakuna takuyan Limaq llaqtapi .Iskay hunu hamutan qechwata. Pisillan riman. Machar raymipi rimayan.

Inti punchaw huñuyanku rayminkuna sumachiq; kanchakunapi ruranku atipanata, aswan ruyrus haytanata. Kanku haymakuna, kitikunapa, k'itikunapa, wamanikunapa. Suyukunapa: hayma suntur, kikinpa wasichanayuq. Chaypi mikun kikinpa mikuyninta. Haka pichu, kuchi aycha kankasa. Imanaman aqha. Wiyanku waynuta,chaywan tusunku; harawi takitapas; takinku pachan runakuna, chaqrusa runakuna, aswan Kastilla simipa. Kanku chimaychipas, chimaychapas. Ruwanku nanipurita, riyanku Limaq qhapaq patayaq, tusur, takir, wanyachir tinyata , pinkulluta.

### Chuqiyapu llaqtapi
Kay uma llaqtapi rimayan arusimita, runasimita. Aswan pacahn runakuna tiyan. Kikinpa hawkakayninta sumachinku. Buliwya kamachikuq kallpan iskaysimi yachachita.

### Kitu llaqtapi
Pachan runakuna sinchikunku. Qarquyasa askha Ikwadur uma pusaqta. Sinchinku iskay simi yachachiyta. Wakin runakuna purinku kikinpa pachanwan (llatpanwan). Hawkakayninta kawsanku. Aswan pachan simita rimanku.

### Suyukunapa umallaqtanpi
### Uchuk llaqtakunapi kitikunawan

## Imawan
### Tusukuna
### Takikuna
### Raymikuna
### Hawkakaykuna
### Pukllakuna

### Willay ruwakuna
#### Wayrasimipi
#### Karuñawipi
#### Qatiqatiq llikapa

#### Qillqa raphikuna
### Yachachiy
### Hanpikamay
### Simi kapchiy

## Pukyukuna
 

## Ñawiriy kaykunata
# *Diversidad cultural*  de Carlos Iván Degregori ISBN 9972-752-08-9
# *Tradición oral, culturas peruanas* de Gonzalo Espino Relucé (compilador) 9972-46-239-0
# *Voces de la tierra* de Rodrigo Montoya Rojas ( coordinador) ISBN 9972-46-388-4

## Hawa t'inkikuna

*
* 
*