open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Salvador Elizondo

**Salvador Elizondo Alcalde** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Mishiku llaqtapi -  wañusqa Mishiku llaqta), huk  mama llaqtayuq qillqaq runam, kastilla simipi qillqaqmi.

Taytan: Salvador Elizondo Pani;  Maman: Macías.Warmikuna: Michele Alban. Paulina LavistaChurinkuna: Mariana Elizondo. Pía Elizondo.

## Qillqasqankuna
* *Poemas*, 1960, 
* *Luchino Visconti* (crítica), 1963.
* *[[Farabeuf o la crónica de un instante]]* (novela), 1965.
* *Narda o el verano* (cuentos), 1966.
* *Autobiografía*, 1966.
* *El hipogeo secreto* (novela) 1968.
* *Cuaderno de escritura* (crítica y textos), 1969.
* *El retrato de Zoe* (relatos), 1969.
* *[[El grafógrafo]]* (textos y relatos),1972.
* *Contextos* (artículos de crítica), 1973.
* *Museo poético* (antología de poesía mexicana moderna), 1974.
* *Antología personal* (textos inéditos), 1974.
* *[[Miscast]]* (lírica, comedia en tres actos), 1981.
* *Camera lucida* (textos),  México, 1983.
* *La luz que regresa* (Textos), 1984.
* ** (relato), 1988.
* *Estanquillo* (textos), 1992
* *Teoría del infierno*, 1993
* *Autobiografía precoz*, 2000
* *Pasado anterior*,   2007
* *[http://issuu.com/atalantaweb/docs/elizondo_issuu?mode=embed&layout=http%3A%2F%2Fskin.issuu.com%2Fv%2Fcolor%2Flayout.xml&backgroundColor=000000&showFlipBtn=true&autoFlip=true&autoFlipTime=6000 Mar de Iguanas]*, (extracto de *Autobiografía Precoz* editado por Ediciones Atalanta), 2010
* *La Historia según Pao Cheng*, con ilustraciones de Diego Molina (México, La Caja de Cerillos Ediciones, 2013)

## Suñaykuna
* Xavier Villaurrutia Suñay 
* Premio Nacional de Ciencias y Artes
## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Carlos Fuentes

## Hawa t'inkikuna
Tyrone Power

**Tyrone Edmund Power, Jr.** sutiyuq runaqa, icha **Tyrone Power** ( paqarisqa Cincinnati llaqtapi -  wañusqa Madrid llaqtapi), huk   mama llaqtap kuyu walltaypi aranway pukllaqmi qarqan. 

Taytanː  Tyrone Power, Sr., Mamanː Marelle YoungWarmikuna: Suzanne Georgette Charpentier "Annabella" (1939-1948) /
Linda Christian (1950-1956) / Deborah Jean Montgomery Minardos (1958-1958).Churinkunaː Anne Power (adoptada, hija de Annabella), Romina Power (1951), Taryn Power (1953), Tyrone Power, Jr. (1959).

## Pilikulakuna
* ''María Antonieta'' (1938)
* *[[Café Metropol]]*
* *[[Tierra de audaces]]* (1939)
* ''El signo del Zorro''
* *[[El hijo de la furia]]* (1942)
* *[[El capitán de Castilla|Capitán de Castilla]]* (1947)
* *[[Príncipe de los zorros]]* (1949)
* *La rosa negra* (1950)
* *[[El capitán Bengalí]]* 
* *[[Testigo de cargo]]*
* *[[Cuna de héroes]]*
* *[[El filo de la navaja]]*
* *[[Ese impulso maravilloso]]*
* *[[Un americano en la RAF]]*
* *[[Fiesta (pilikula)|Fiesta]]*
* *[[Chicago (pilikula)|Chicago]]*
* *[[Suez (pilikula)|Suez]]*
* *[[Llegaron las lluvias]]*
* *[[La última flecha]]*
* *[[Caravana hacia el sur]]*
* ''Sangre y arena''
* *[[El callejón de las almas perdidas]]*
* ''El cisne negro''
* *[[El caballero del Mississipi]]*
* *[[Johnny Apollo]]** *(1940)
* *[[Melodía inmortal]]*
* ''Tiburones de acero''.  inlish simi, ''Crash dive'' (1943)
* *Al compás de mis recuerdos*
* Casaca roja (1952)
* Testigo de cargo  (1957)
* ¡Fiesta!  (1957)
* El mar no perdona (1957)

## Kaypipas qhaway
* Kuyu walltay
* Errol Flynn
* Truman Capote
* Fidel Castro
* Howard Hughes

## Hawa t'inkikuna
Gustavo Rojo

**Gustavo Rojo Pinto**, sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Uruwayi mama llaqtapi -  wañusqa Mishiku llaqtapi) huk  mama llaqtayuq aranway pukllaq qarqan.

Tayta:    ; Mama:  Warmi: Churinkuna:  

## Pilikulakuna

## Suñaykuna

## Kaypipas qhaway

## Hawa t'inkikuna
Šiprage

**Šiprage** (Шипраге)  taqa Busna-Hirsiquwina. Šiprage  llaqtapiqa  788  runakunam kawsachkanku (2013).
*Latitudo: 44°27′56
*Longitudo: 17°33′36

## Reference

## Weblink

* http://opstinakotorvaros.com/ 
*http://www.maplandia.com/bosnia-and-herzegovina/republika-srpska/siprage/ Maplandia
*http://www.satellitecitymaps.com/europe-map/bosnia-and-herzegovina-map/federation-of-bosnia-and-herzegovina-map/%C5%A1iprage-map/
*http://www.distancesfrom.com/distance-from-Siprage-to-Banja-Luka-Bosna-i-Hercegovina/DistanceHistory/5243320.aspx
*http://www.maplandia.com/bosnia-and-herzegovina/republika-srpska/siprage/ Maplandia
*http://www.satellitecitymaps.com/europe-map/bosnia-and-herzegovina-map/federation-of-bosnia-and-herzegovina-map/%C5%A1iprage-map/
*http://www.distancesfrom.com/distance-from-Siprage-to-Banja-Luka-Bosna-i-Hercegovina/DistanceHistory/5243320.aspx
*http://www.udaljenosti.com/bosna/- Distances in B&H
Manolete

**Manuel Laureano Rodríguez Sánchez** sutiyuq runaqa, icha **Manolete** ( paqarisqa Córdoba llaqtapi –  wañusqa Linares llaqtapi), huk  mama llaqtayuq turup wañuchiq.

Taytanː Manolete; Mamanː Angustias Sánchez.

## Kaypipas qhaway
* Turu pukllay
* Juan Belmonte
* Palomo Linares

## Hawa t'inkikuna
Palomo Linares

**Sebastián Palomo Martínez** sutiyuq runaqa, icha **Palomo Linares** ( paqarisqa Linares llaqtapi –  wañusqa Madrid llaqtapi), huk  mama llaqtayuq turup wañuchiq.

Taytan:  ; Maman: Martínez. Wamikuna: Marina Danko (1977-2012) / Lilia López (2012) / Concha Azuara (2014-2017). Churinkuna:  Sebastián Palomo Danko (1977-),  Miguel Palomo Danko (1980-),  Andrés Palomo Danko  (1988-).

## Kaypipas qhaway
* Turu pukllay
* Juan Belmonte
* Manolete
* Curro Romero
* Manuel Benítez «El Cordobés»

## Hawa t'inkikuna
Manuel Benítez «El Cordobés»

**Manuel Benítez Pérez** sutiyuq runaqa, icha **El Cordobés** ( paqarisqa Palma del Río llaqtapi –  ), huk  mama llaqtayuq turup wañuchiq.

Taytan: Benítez; Maman: Pérez. Wamikuna:  María Martina Fraysse Urruty (Biarritz, 1945).Churinkuna: Manuel Díaz González, María Ángeles Benítez Raigón, María Isabel Benítez Fraysse, Manuel María Benítez Fraysse, Rafael Benítez Fraysse, Martina Benítez Fraysse wan Julio Benítez Fraysse.

## Kaypipas qhaway
* Turu pukllay
* Juan Belmonte
* Manolete
* Curro Romero
* Palomo Linares

## Hawa t'inkikuna
Manuel Antônio de Almeida

**Manuel Antônio de Almeida** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Rio de Janeiro llaqtapi -  wañusqa Macaé llaqtapi),  mama llaqtayuq qillqaq. 

Taytan: Antônio de Almeida, Maman: Josefina Maria de Almeida.

## Qillqasqankuna
* *Memorias de un sargento de milicias*
* *Dos amores* (1861).

## Kaypipas qhaway
* Simi kapchiy (Brasil)
* José de Alencar

## Hawa t'inkikuna
Walt Whitman

**Walt Whitman** sutiyuq runaqa  (*  paqarisqa  West Hills llaqtapi -   wañusqa Camden llaqtapi),  Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq qillqaqmi qarqan.

## Qillqasqankuna
* *Franklin Evans; or The Inebriate* ("Franklin Evans, el borracho"), 1842, novela.
* *Life and adventures of Jack Engle: an auto-biography; in which the reader will find some familiar characters* (1852), novela. Hay traducción moderna: *Vida y aventuras de Jack Engle*, Madrid: Ediciones del viento, 2017. 
* *[[Hojas de hierba]]* (*[[Hojas de hierba|Leaves of Grass]]*, 1855 y sucesivas ediciones ampliadas hasta 1892)
* *Manly Health and Training* (1858)
* *Drum-Taps* (1865), poesía.
* *Democratic Vistas* ("Perspectivas democráticas"), 1871, ensayo.
* *Memoranda During the War* (1876)
* *Specimen Days* (1882)
 
## Kaypipas qhaway
* Simi kapchiy (Hukllachasqa Amirika Suyukuna)
* Rubén Darío
* Wallace Stevens
* León Felipe
* D.H. Lawrence
* T.S. Eliot
* Fernando Pessoa
* Pablo de Rokha
* Federico García Lorca
* Hart Crane
* Jorge Luis Borges
* Pablo Neruda
* Ernesto Cardenal

## Hawa t'inkikuna
Patrick Swayze

; 
**Patrick Wayne Swayze** sutiyuq runaqa,  ( paqarisqa Houston llaqtapi -  wañusqa Los Ángeles llaqtapi), huk   mama llaqtap kuyu walltaypi aranway pukllaqmi, takiq wan takichaq qarqan. 

Taytanː  Jesse Wayne Swayze, Mamanː Marelle YoungWarmikuna: Lisa Niemi (p 1975; w que2009).Churinkunaː:
## Pilikulakuna
* The Outsiders (1983) as Darrel "Darry" Curtis, the oldest Curtis brother, the war 
* Red Dawn (1984)
* Valor (1984)
* Youngblood (1986),
the romantic "coming-of-age" drama
* Dirty Dancing (1987) 
* Road House (1989)
* Ghost (1990)
* Point Break (1991)
* Thanks for Everything! Julie Newmar (1995)
* Black Dog (1998)
* Donnie Darko (2001)
* Jump! (2003)
* "11:14" (2003)

## Kaypipas qhaway
* Kuyu walltay
* Tom Cruise
* Demi Moore

## Hawa t'inkikuna
Michel Rua

**Michel Rua**, *(kastilla simipi: Miguel Rúa)* sutiyuq runaqa (*   paqarisqa Torino llaqtapi - †  wañusqa Torino llaqtapi) huk  mama llaqtayuq kathuliku taytakura, yachachiqmi qarqan. 

1972 watamanta Kathuliku Inlisya Biatu.

29 ñiqin kantaray killapi Michel Rua raymi p'unchawninmi.

Taytan: Juan Bautista Rua; Maman: Juana María Ferrero.

## Qillqasqankuna

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Kathuliku inlisya
* Salesiano
* Huwan Bawtista La Sallemanta
* Giovanni Bosco
* Domingo Savio

## Hawa t'inkikuna

* Portal oficial de los salesianos
Carlos Drummond

**Carlos Drummond de Andrade**    paqarisqa Itabira llaqtapi –  wañusqa Río de Janeiro llaqtapi), huk  mama llaqtayuq willay kamayuq, qillqaq wan pulitiku qarqan. 

Taytan Carlos de Paula Andrade; Maman Julieta Augusta Drummond. 

## Qillqasqankuna
### Harawi
* *Alguma Poesia* (1930)
* *Brejo das Almas* (1934)
* *Sentimento do mundo* (1940)
* *José* (1942)
* *A Rosa do Povo* (1945)
* *Claro Enigma* (1951)
* *Fazendeiro do ar* (1954)
* *Quadrilha* (1954)
* *Viola de Bolso* (1955)
* *Lição de Coisas* (1964)
* *Boitempo* (1968)
* *A falta que ama* (1968)
* *Nudez* (1968)
* *As Impurezas do Branco* (1973)
* *Menino Antigo* (Boitempo II) (1973)
* *A Visita* (1977)
* *Discurso de Primavera e Algumas Sombras* (1977)
* *O marginal Clorindo Gato* (1978)
* *Esquecer para Lembrar* (Boitempo III) (1979)
* *A Paixão Medida* (1980)
* *Caso do Vestido* (1983)
* *Corpo* (1984)
* *Eu, etiqueta* (1984)
* *Amar se aprende amando* (1985)
* *Poesia Errante* (1988)
* *O Amor Natural* (1992)
* *Farewell* (1996)
* *Os ombros suportam o mundo*(1935)
* *Futebol a arte * (1970)
* *Naróta do Coxordão * (1971)
* *Da utilidae dos animais*

### Antologías poéticas
* *A última pedra no meu caminho* (1950)
* *50 poemas escolhidos pelo autor* (1956)
* *Antologia Poética* (1962)
* *Antologia Poética* (1965)
* *Seleta em Prosa e Verso* (1971)
* *Amor, Amores* (1975)
* *Carmina drummondiana* (1982)
* *Boitempo I e Boitempo II* (1987)
* *Minha morte* (1987)

### Simi kapchiy (wawakuna)
* *O Elefante* (1983)
* *História de dois amores* (1985)
* *O pintinho* (1988)
*  Rick e a Girafa 

### Narrativa
* *Confissões de Minas* (1944)
* *Contos de Aprendiz* (1951)
* *Passeios na Ilha* (1952)
* *Fala, amendoeira* (1957)
* *A bolsa & a vida* (1962)
* *A minha Voda* (1964)
* *Cadeira de balanço* (1966)
* *Caminhos de João Brandão* (1970)
* *O poder ultrajovem e mais 79 textos em prosa e verso* (1972)
* *De notícias & não-notícias faz-se a crônica* (1974)
* *Os dias lindos* (1977)
* *70 historinhas* (1978)
* *Contos plausíveis* (1981)
* *Boca de luar* (1984)
* *O observador no escritório* (1985)
* *Tempo vida poesia* (1986)
* *Moça deitada na grama* (1987)
* *O avesso das coisas* (1988)
* *Auto-retrato e outras crônicas* (1989)
* *As histórias das muralhas* (1989)

### Traducciones al kastilla simi
* *La bolsa & la vida (Instantáneas de la vida brasileña)*, traducción María Rosa Oliver. Ediciones de la Flor, 1973.
* *El amor natural. O amor natural* en versión de Jesús Munárriz. Con un epílogo de Manel Graña Etcheverry. Edición bilingüe. Madrid, Ediciones Hiperión, 2004. ISBN 978-84-7517-796-0.
* *Sentimiento del mundo (Sentimento do mundo).* Traducción de Adolfo Montejo Navas. Edición bilingüe. Madrid, Ediciones Hiperión, 2005. ISBN 978-84-7517-865-3.

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Simi kapchiy (Brasil)
* Paulo Coelho

## Hawa t'inkikuna
* Carlos Drummond de Andrade (ransiya simi)
* Poemas de Carlos Drummond de Andrade (purtugal simi)
Qillqana kipu

Kaymi kipuna llapan yupata qillqanapaq, imaykata ruwanapaq:
* 0 **Tsunya**, *illaq*, *chusaq*. Zero, null.
* 1 **Huk**. One, eins.
* 2 ** Ishkay**, *iskay*. Two, zwei.
* 3 ** Kimsa**, *kinsa*, *kima*. Three, drei.
* 4 **Tawa**, *chusku*. Four, vier
* 5 **Pichqa**,*pisqa*  *pitsqa*. Five, fünf, 
* 6 **Suqta**, *huqta*. Six, sechs.
* 7 **Qanchis**. Seven, sieven.
* 8 **Puwaq**, *pusaq*. Eight, acht.
* 9 ** Isqun**. Nine, neun.
## Shuqakuna
* 23 *ishkay chunka kimsa*
* 32 *kimsa chunka ishkay*
* 234 * ishkay pachak kimsa chunka chusku*, manaqa *ishkay pachak kimsa chunka tawa*.
## Hiqarishqa
100 ** pachak**
1000 ** waranqa**
1000 000 hunu
## Pukyukuna
H.G. Wells

**Herbert George Wells** sutiyuq runaqa, icha **H. G. Wells,** (*  paqarisqa Bromley llaqtapi -  wañusqa London llaqtapi) huk  mama llaqtayuq qillqaq wan yachay wayllukuq qarqan.

Taytan: Joseph Wells ; Maman:  Sarah Neal.Warmikuna: Cónyuge	Isabel Mary Wells
(1891-1894) / Amy Catherine Robbins (1895-1927) / Amber Reeves Churinkuna:	Cesar Treupil George Phillip "G. P." Wells (1901-1985), Frank Richard Wells (1903-1982), Anna-Jane Blanco-White (1909-2010) wan Anthony West (1914-1987).

## Qillqasqankuna
* The Time Machine
* The Island of Doctor Moreau
* The Invisible Man
* The War of the Worlds
* When the Sleeper Wakes
* The First Men in the Moon.

## Kaypipas qhaway
* Yachay wayllukuy
* Jules Verne
* Hugo Gernsback

## Hawa t'inkikuna

**Kastilla simipi:**

**Ransiya simipi:**
Machado de Assis

**Joaquim Machado de Assis** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Rio de Janeiro llaqtapi -  wañusqa Rio de Janeiro llaqtapi), huk  mama llaqtayuq qillqaqmi qarqan. 

Taytan: Francisco José de Assis, Maman: Maria Leopoldina Machado. Warmi: Carolina Augusta Xavier de Novais.

## Qillqasqankuna
### Harawi
* *Crisálidas*, 1864 
* *Falenas*, 1870 
* *Americanas*, 1875
* *Ocidentais*, 1901 
* *Poesías completas*, 1901

### Kawsay rikch'a
* *Ressurreição*, 1872 
* *A mão e a luva*, 1874 
* *Helena*, 1876 
* *Iaiá Garcia*, 1878 
* *[[Memorias póstumas de Blas Cubas|Memórias Póstumas de Blas Cubas]]*, 1881
* *[[Quincas Borba]]*, 1891 
* *[[Don Casmurro|Dom Casmurro]]*, 1899 
* *Esaú e Jacó*, 1904 
* *Memorial de Aires*, 1908

### Willakuy
* *Contos fluminenses*, 1870 
* *Histórias da meia-noite*, 1873 
* *Papéis avulsos*, 1882 
* *O alienista*, 1882
* *Histórias sem data*, 1884 
* *Várias histórias*, 1896 
* *Páginas recolhidas*, 1899 
* *Relíquias da casa velha*, 1906

### Aranwa
* *Hoje avental, amanhã luva*, 1860 
* *Queda que as mulheres têm para os tolos*, 1861 
* *Desencantos*, 1861 
* *O caminho da porta*, 1863 
* *O protocolo*, 1863 
* *Quase ministro*, 1864 
* *Os deuses de casaca*, 1866 
* *Tu, só tu, puro amor*, 1880 
* *Não consultes médico*, 1896 
* *Lição de botânica*, 1906

## Kaypipas qhaway
* Simi kapchiy (Brasil)
* José de Alencar
* Manuel Antônio de Almeida

## Hawa t'inkikuna
Guimarães Rosa

**João Guimarães Rosa** sutiyuq runaqa    paqarisqa Cordisburgo llaqtapi –  wañusqa Río de Janeiro llaqtapi), huk  mama llaqtayuq hampikamayuq, qillqaq wan diplumatiku qarqan. 

Taytan: Florduardo Pinto Rosa ; Maman: Francisca Guimarães Rosa. 

## Qillqasqankuna
* 1929 - *Caçador de camurças*, *Chronos Kai Anagke*, *O mistério de Highmore Hall* y *Makiné*
* 1936 - *Magma* 
* 1946 - *Sagarana* 
* 1947 - *Com o Vaqueiro Mariano* 
* 1956 - *Corpo de Baile (2 vol)* 
* 1956 - *Gran Sertón: Veredas* (*Grande Sertão: Veredas*)
* 1962 - *Primeiras Estórias*
* 1967 - *Tutaméia* – *Terceiras Estórias*
* 1968 - *Em Memória de João Guimarães Rosa* (póstumo) 
* 1969/70 - *Estas Estórias* y *Ave, Palavra* (póstumos)

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Simi kapchiy (Brasil)
* Paulo Coelho
* Carlos Drummond

## Hawa t'inkikuna
Rubem Fonseca

**José Rubem Fonseca ** sutiyuq runaqa  ( paqarisqa Juiz de Fora llaqtapi –  paqarisqa Rio de Janeiror llaqtapi ), huk  mama llaqtayuq taripay amachaq wan qillqaq qarqan. 

Alma materː Universidade Federal do Rio de Janeiro (UFRJ).

## Qillqasqankuna
### Kawsay rikch'a
**O Caso Morel* (1973)
**A Grande Arte* (1983)
** Bufo & Spallanzani* (1986)
**Vastas Emoções e Pensamentos Imperfeitos* (1988)
**Agosto* (1990)
**O Selvagem da Ópera* (1994)
**Do Meio do Mundo Prostituto Só Amores Guardei ao Meu Charuto* (1997, novella)
**O doente Molière* (2000, novella)
**Diário de um Fescenino* (2003)
**Mandrake: A Bíblia e a Bengala* (2005, novella)
**O Seminarista* (2009)
**Ianka, meu amor* (2013)

### Willakuy
** Os Prisioneiros* (1963)
**A Coleira do Cão* (1965)
**Lúcia McCartney* (1967)
**Feliz Ano Novo* (1975)
**O Homem de Fevereiro ou Março* (1973)
**O Cobrador* (1979)
**Romance Negro e Outras Histórias* (1992)
**Contos Reunidos* (1994)
**O Buraco na Parede* (1995)
**Romance Negro, Feliz Ano Novo e Outras Histórias* (1996)
**Histórias de Amor* (1997)
**Confraria dos Espadas* (1998)
**Secreções, Excreções e Desatinos* (2001)
**Pequenas Criaturas* (2002)
**64 Contos de Rubem Fonseca* (2004)
**Ela e Outras Mulheres* (2006)
**Axilas e Outras Histórias Indecorosas* (2011)
* *Histórias Curtas* (2015)

## Suñaykuna
* Camões Suñay (2003)
* Kotex Mercosur a las Letras (2004) 
* Iberoamericano de Narrativa Manuel Rojas (2012)
*  Machado de Assis

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Brasilpa simi kapchiynin
* Paulo Coelho
* Carlos Drummond
* João Guimarães Rosa

## Hawa t'inkikuna
Clarice Lispector

Chaiuya Pinkhasovna Lispector, icha **Clarice Lispector** sutiyuq warmiqa (*  paqarisqa Chechelnik llaqtapi -  wañusqa Rio de Janeiro llaqtapi)  mama llaqtayuq qillqaqmi.

Taytan: Pinkhas Lispector;  Mama: Mania Lispector .  Qusan: Maury Gurgel ValenteChurinkuna: Paulo wan Pedro Gurgel.

Alma materː Federal do Rio de Janeiro Yachay Sunturnin.

## Qillqasqankuna
**Romance**
**[[Perto do coração selvagem]]* (1943)
**O lustre* (1946)
**A cidade sitiada* (1949)
**[[A maçã no escuro]]* (1961)
**[[A Paixão segundo G.H.|A paixão segundo G. H.]]* (1964)
**[[Uma Aprendizagem ou O Livro dos Prazeres|Uma aprendizagem ou o livro dos prazeres]]* (1969)
**[[Água viva (livro)|Água viva]]* (1973)
**[[Um Sopro de Vida|Um sopro de vida]]*  (1978)
**Kawsay rikch'a**
**[[A hora da estrela]]* (1977)

**Willakuy** 
**[[Laços de Família (livro)|Laços de família]]* (1960)
**[[A Legião Estrangeira|A legião estrangeira]]* (1964)
**[[Felicidade clandestina]]* (1971)
**Onde estivestes de noite?* (1974)
**A via crucis do corpo* (1974)
*O ovo e a galinha (1977)
**A bela e a fera* (1979)

**Literatura infantil**
**O mistério do coelho pensante* (1967)
**A mulher que matou os peixes* (1968)
**A vida íntima de Laura* (1974)
**Quase de verdade* (1978)
**Como nasceram as estrelas* (1987)

**Crônicas**
**Para não esquecer* (1978)
**A descoberta do mundo* (1984)

**Correspondências**

* Correspondências (2002)
* Minhas queridas (2007)

## Suñaykuna
*1943 Graça Aranha Suñay: Best First Novel, Perto do Coração Selvagem
*1961 Simi kapchiy Jabuti Suñay: Cuentos/crónicas/novelas

## Kaypipas qhaway
* Simi kapchiy (Brasil)
* Patrícia Rehder Galvão
* José de Alencar
* Rachel de Queiroz

## Hawa t'inkikuna
Patrícia Rehder Galvão

**Patrícia Rehder Galvão** sutiyuq warmiqa, icha **Pagu**  (*  paqarisqa São João da Boa Vista llaqtapi -  wañusqa Santos llaqtapi)  mama llaqtayuq willay kamayuq wan qillqaqmi.

Taytan: Thiers Galvão de França;  Mama: Adélia Rehder Galvão.  Qusan: Oswald de Andrade (1930-1935) / Geraldo Ferraz (1941-1962) Churinkuna: Rudá de Andrade (1930-2009), Geraldo Galvão Ferraz (1941, 75 wata).

Alma materː  Yachay Sunturnin.

## Qillqasqankuna
* *Parque industrial (romance proletário)*. São Paulo: Edição particular, 1933.
* *A Famosa Revista* (em colaboração com Geraldo Ferraz). Americ-Edit , 1945.
* *Verdade e Liberdade*. Edição da autora, 1950.
* *Safra Macabra*.  Editora José Olympio, 1998.
* *Croquis de Pagu* (org. Lúcia Maria Teixeira Furlani). Editora Unisanta, 2004.
* *Paixão Pagu (A autobiografia precoce de Patricia Galvão)*. AGIR, 2005, 164 págs.

## Suñaykuna
*  

## Kaypipas qhaway
* Simi kapchiy (Brasil)
* Clarice Lispector 
* José de Alencar
* Rachel de Queiroz
* Rita Lee
* Zélia Duncan
* Raul Bopp

## Hawa t'inkikuna
Qian Qichen

**Qian Qichen** sutiyuq runaqa (chinu simi:  钱其琛, pinyin: Qián Qíchēn); (*  paqarisqa Jiading llaqtapi -  wañusqa Pikkin llaqtapi ) huk  mama llaqtayuq diplumatiku wan pulitiku qarqan.

1988 watamanta 1998 watakama Chunwa Runallaqta Republikap hawa ministrunmi

## Qillqasqankuna
*

## Hawa t'intikuna

*Qichen /career Ficha biográfica (inlish simipi)
Néstor Kirchner

**Néstor Carlos Kirchner** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Río Gallegos llaqtapi -  wañusqa El Calafate llaqtapi ) huk  mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitikumi qarqan.

2003 watamanta 2007 watakama umallinamanta qarqurqan. 

Taytan: Néstor Kirchner, Maman: María Ostoić.Warmi: Cristina FernándezChurinakuna: (2) Florencia wan Máximo Kirchner.

Alma materː La Plata Mama llaqtap Yachay Sunturnin.

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Arhintina)

## Hawa t'inkikuna
René Coty

**René Coty** sutiyuq runaqa ( paqarisqa Le Havre llaqtapi -  wañusqa Le Havre llaqtapi) huk  mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitiku runam qarqan. 

1954 watamanta 1959 watakama Ransiyap hatun umalliqninmi karqan. 

Taytan: Jean Coty; Maman: Blanche Sence.  Warmi: Germaine Corblet (1907-1955). Churinkuna: Geneviève (1908–1987) wan Anne-Marie (1910–1987).

## Kaypipas qhaway
Wiñay kawsay (Ransiya)
## Hawa t'inkikuna
Juan Carlos Wasmosy

**Juan Carlos María Wasmosy Monti ** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Asunción llaqtapi -  ),  mama llaqtap ruruchiq, allwiya kamayuq wan pulitikumi qarqan.

1993 watamanta 1998 watakamaqa kuti Parawayip Umalliqninmi.

Tayta:  ; Mama:  .Warmi:  María Teresa Carrasco.Churinkuna: .

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Parawayi)

## Hawa t'inkikuna
Luis González Macchi

**Luis Ángel González Macchi** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Asunción llaqtapi -  ),  mama llaqtap taripay amachaq wan pulitikumi qarqan.

1999 watamanta 2003 watakamaqa kuti Parawayip Umalliqninmi.

Tayta:  ; Mama:  .Warmi: Susana Galli Romañach.Churinkuna: .

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Parawayi)

## Hawa t'inkikuna
Nicanor Duarte

**Óscar Nicanor Duarte Frutos ** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Asunción llaqtapi -  ),  mama llaqtap taripay amachaq, willay kamayuq wan pulitikumi qarqan.

2003 watamanta 2008 watakamaqa kuti Parawayip Umalliqninmi.

Taytan:  ; Maman:  .Warmi: Gloria María Penayo Solaeche.Churinkuna: (6).

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Parawayi)
* Julio César Franco
* Pedro Fadul

## Hawa t'inkikuna
Fernando Lugo

**Fernando Armindo Lugo Méndez** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa San Pedro del Paraná llaqtapi -  ),  mama llaqtap taytakura wan pulitikumi qarqan.

2008 watamanta 2012 watakamaqa kuti Parawayip Umalliqninmi.

Taytan: Guillermo Lugo; Maman: Maximina Méndez Fleitas.Warmi:  .Churinkuna: Guillermo Lugo Carrillo wan Ángel Lugo de la Cruz.

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Parawayi)

## Hawa t'inkikuna
Fernando de la Rúa

**Fernando de la Rúa** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Córdoba llaqtapi -  wañusqa Loma Verde llaqtapi) huk  mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitikumi qarqan.

1999 watamanta 2001 watakama umallinamanta qarqurqan. 

Taytan: Antonio de la Rúa Catani, Maman: Eleonora Felisa Bruno Boeri.Warmi: Inés Pertiné Churinkuna: Agustina, Antonio wan Fernando.

Alma materː Córdoba Yachay Sunturnin.

## Kaypipas qhaway
* Arhintinapas wiñay kawsaynin

## Hawa t'inkikuna
Eduardo Duhalde

**Eduardo Alberto Duhalde** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Lomas de Zamora llaqtapi -  ) huk  mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitikumi qarqan.

2002 watamanta 2003 watakama umallinamanta qarqurqan. 

Taytan: Tomás Duhalde Gorostegui, Maman: María Esther Maldonado Aguirre.Warmi: Hilda Beatriz González de DuhaldeChurinakuna: (5).

Alma materː Buenos Aires Yachay Sunturnin.

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Arhintina)

## Hawa t'inkikuna
Dirk Kuijt

**Dirk Kuijt**  sutiyuq runaqa **Johan Neeskens** icha, (*  paqarisqa Katwijk llaqtapi -  ) huk  mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi.

## Klubkuna

## Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa

## Suñaykuna
### Mama llaqta kampiunatukuna

### Mama llaqtapura Kupakuna
 

## Kaypipas qhaway
Piluta hayt'ay (Urasuyu)

## Hawa t'inkikuna

 
.
Feyenoord Rotterdam

**Feyenoord Rotterdam** nisqaqa huk Urasuyuniyuq piluta hayt'ay klubmi.

## Wiñay kawsay
Kamasqa  Rotterdam llaqtapi (Urasuyu).

## Suñaykuna
### Piluta hayt'aqkuna
#### Mama llaqta kampiunatukuna

### Mamallaqtapura kampiunatukuna

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Piluta hayt'ay (Urasuyu)
* Johan Cruyff
* Giovanni van Bronckhorst
* Renato Tapia
* Ronald Koeman
## Hawa t'inkikuna
Antonia Moreno

**Antonia Moreno Leyva de Cáceres** sutiyuq warmiqa (*  paqarisqa Ika llaqtapi -   wañusqa Lima llaqtapi) huk  mama llaqtayuq qhichwa ankallis qarqan.

Taytan:  Fulgencio Moreno; Maman: Antonia Leyva.Qusan: Andrés Avelino Cáceres. Churinkuna: 3 (Zoila Aurora Cáceres Moreno, Lucila Hortencia Cáceres Moreno wan Rosa Amelia Cáceres Moreno).
 
## Willay pukyukuna
* Tauro del Pino, Alberto: *Enciclopedia Ilustrada del Perú*. Tercera Edición.  Lima, PEISA, 2001. ISBN 9972-40-152-5
* Vargas Ugarte, Rubén: *Historia General del Perú*. Tomo  Tercera Edición. Lima - Perú, Editorial Milla Batres, 1981. ISBN 84-499-4818-5

## Kaypipas qhaway
* Micaela Bastidas
* Juan Antonio Álvarez de Arenales
* María Parado de Bellido

## Hawa t'inkikuna
* Adonde.com
* Sumaq
Rosa Merino

**Rosa Merino de Arenas** sutiyuq warmiqa ( paqarisqa Lima llaqtapi -   wañusqa Lima llaqtapi), huk  mama llaqtayuq supranu takiq warmis qarqan.

## Takiqkuna
 
## Willay pukyukuna


## Kaypipas qhaway
* Piruwpa llaqta takin
* José Bernardo Alcedo
* José de la Torre Ugarte

## Hawa t'inkikuna
Carmen Martín

**Carmen Martín Gaite** (*  paqarisqa Salamanca llaqtapi -  wañusqa Madrid llatapi)  mama llaqtayuq qillqaqmi qarqan. 

Taytan: José Martín López (Valladolid, 1885); Maman: María Gaite Veloso (Orense, 1894).Qusan: Rafael Sánchez Ferlosio.

## Qillqasqankuna
* Entre visillos
* El cuarto de atrás
* Nubosidad variable.

## Kaypipas qhaway
* Qillqatata (Ispaña)
* Ignacio Aldecoa
* Medardo Fraile
* Alfonso Sastre
* Mayrata O'Wisiedo
* Jesús Fernández Santos
* Rafael Sánchez Ferlosio
* Josefina Rodríguez Álvarez
* Carlos Edmundo de Ory

## Hawa t'inkikuna
Jill Abramson

**Jill Ellen Abramson**  sutiyuq warmiqa (*  paqarisqa New York llaqtapi -  ) huk  Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq qillqaq, willay kamayuq wan ruruchiq qarqan.

## Qillqasqankuna
*  

## Suñaykuna
*  
## Kaypipas qhaway
* The New York Times
* The Wall Street Journal

## Hawa t'inkikuna

* Uficial web site
Ruma yupa

**Ruma yupa** kaykunam:

I huk

W pichqa

S chunka

L pichqa chunka

P pachak

R pichqa pachak

M waranqa   

## Qhawachikuna
* IS isqun 9
* SI chunka hukyuq 11
* MMSVII Iskay waranqa chunka qanchis 2017
* Karlus W ( Carlos quinto)
* Piyu SII (Pío XII)
* MPMSSSIS (1939)
## Willana
Mikhail Glinka

**	Mikhail Glinka** (rusu simipi: **Михаил Иванович Глинка**) sutiyuq runaqa (  paqarisqa Novospásskoie llaqtapi -  wañusqa  Berlin llaqtapi)   mama llaqtayuq rumantiku musika takichaqmi karqan.

Warmiː Maria Petrovna Ivanova.

## Kaypipas qhaway
* Musika (Rusiya)
## Hawa t'inkikuna
Heinrich Heine

**Christian Johann Heinrich Heine** (*  paqarisqa Düsseldorf llaqtapi — †  wañusqa Paris llaqtapi)  mama llaqtayuq harawi qillqaq qarqan.

## Qillqasqankuna

* *Gedichte*, 1821
* *Tragödien, nebst einem lyrischen Intermezzo*, 1823
* *Reisebilder*, 1826-31
* *Die Harzreise*, 1826
* *Ideen, das Buch le Grand*, 1827
* *Englische Fragmente*, 1827
* *[[Libro de las canciones|Buch der Lieder]]*Libro de las canciones, 1827
* *Französische Zustände*, 1833
* *Zur Geschichte der neueren schönen Literatur in Deutschland*, 1833 
* *Die romantische Schule*, 1836
* *Der Salon*, 1836-40
* *Ludwig Börne: Eine Denkschrift*, 1840
* *Neue Gedichte*, 1844
* *Deutschland. Ein Wintermärchen*, 1844
* *Atta Troll. Ein Sommernachtstraum*, 1847
* *Romanzero*, 1851
* *Der Doktor Faust*, 1851
* *Les Dieux en Exil*, 1853
* *Die Harzreise*, 1853
* *Lutezia*, 1854
* *Vermischte Schriften*, 1854

## Kaypipas qhaway
* Simi kapchiy (Alimanya)

## Hawa t'inkikuna
Samuel Beckett

**Samuel Barclay Beckett** sutiyuq runaqa ( paqarisqa Dublin llaqtapi -  wañusqa París llaqtapi)  mama llaqtayuq qillqaq runam, inlish simipi qillqaqmi.

  1969 watapis simi kapchiypi Nobel Suñaytam chaskirqan.

## Qillqasqankuna
* Molloy
* Malone muere
* El innombrable
* Esperando a Godot
* Watt
* Final de partida
* La última cinta de Krapp

## Kaypipas qhaway
* Simi Kapchiy (Ilanda)
* Seamus Heaney

## Hawa t'inkikuna
Ramón Zavala

**Ramón A. Zavala Suárez**,  sutiyuq runaqa (* Pica llaqtapi, Tarapaka suyupi, Piruwpi - † 7 ñiqin inti raymi killapi 1880 wañusqa Arica llaqtapi, Piruwpi),  mama llaqtayuq Awqaq suyupi, pulitikupas. 

Taytan: Nicolas Zavala; Maman: Manuela Suárez y Carrillo.

## Kaypipas qhaway
* Piruwpa Allpa awqaq suyu
* Francisco Bolognesi
## Hawa t'inkikuna
Konstantinos Mitsotakis

**Konstantinos Mitsotakis**, grisya simipi:  Κωνσταντίνος Μητσοτάκης sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Halepa llaqtapi -  wañusqa Athina llaqtapi). huk  mama llaqtayuq pulitiku qarqan.

1990 watamanta 1993 watakama ñawpaq kuti Grisyapa Uma kamayuqnin karqan.

Taytan:  ;  Maman:  Ñawpaq warmi: Marika Giannoukou (1953–2012) Churinkuna: Kyriakos, Dora, Alexandra wan Katerina.

Yachaywasi: 

## Qillqaskankuna

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Grisya)

## Hawa t'inkikuna

* Sitio de la Fundación Venizelos
Ch'ullachaki

**Ch'ullachaki**  kay hinatam willakunku Amarumayu sach'a-sach'a suyupi.  (kastilla simiː pie desigual,  *ch'ulla* = impar, desigual, único, asimétrico, *chaki* = pie) o **Shapishico**  Wanukuː *tsulla chaki* suti ( "un solo pie"). 

## Willay pukyukuna


## Hawa t'inkikuna
Boris Karloff

William Henry Pratt icha **Boris Karloff** sutiyuq runaqa ( paqarisqa London llaqtapi -  wañusqa  Sussex llaqtapi), huk  Hukllachasqa Qhapaq Suyu mama llaqtap aranway pukllaqmi.

Taytan: Edward John Pratt Jr.; Maman: Eliza Sarah Millard, Warmikuna:	
Grace Harding (1910–1913) / Montana Laurena Williams (1920–1922) / Helene Vivian Soule (1924–1928) / Dorothy Stine
(1930–1946) / Evelyn Hope Helmore
(1946–1969). Churinkuna: Sara Karloff (1938-).

## Pilikulakuna

## Suñaykuna
*  
## Kaypipas qhaway
* Drácula
* Bela Lugosi
* Christopher Lee

## Hawa t'inkikuna
Adam West

**William West Anderson** sutiyuq runaqa, icha **Adam West** (  paqarisqa Seattle llaqtapi -  wañusqa Los Ángeles llaqtapi), huk  Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq aranway pukllaq qarqan.
### Pilikulakuna

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Kuyu walltay

## Hawa t'inkikuna

*IMDb
Lily Flores Palomino

**Lily Flores Palomino** sutiyuq warmiqa (1937 watapi paqarisqa Awankay llaqtapi, Apurimaq suyupi) piruwanu qhichwa simipi, kastilla simipipas qillqaqmi.

## Kawsaynin
Lilyqa Ariqipa llaqtapis uchuy yachay wasiman rirqan, chaymantataqsi Lima llaqtapi yachaqarqan. 1987 watapis *Quri Kantuta Suñay* nisqata chaskirqan.

## Qillqasqankuna
Qhichwapi harawikuna:
* *Troj de poema quechua castellano*. César Lanegra, Lima 1971.
* *Phawaq titi*. Editorial Perú, Lima 1985.
* *Waqalliq takin / Tañido de campanas*. CONCYTEC, Lima 1989.
* Julio Noriega Bernuy (ed.): *Pichka harawikuna* / pichqa harawi qillqaqkunamanta (Dida Aguirre García, Lily Flores Palomino, William Hurtado de Mendoza Santander, Porfirio Meneses Lazón, Eduardo Ninamango Mallqui). Americas Society, Latin Amrican Literary Review Press, 1998, pp. 27-42.

## Kaypipas qhaway
*Qhichwa simi kapchiy
Emmanuel Macron

**Imanwil Makrun** icha **Emmanuel Jean-Michel Frédéric Macron** sutiyuq runaqa ( paqarisqa Amiens llaqtapi) huk  mama llaqtayuq qullqi wasi kamachiqmi, pulitikupas. 2017 watamanta Ransiyap umalliqninmi kachkan.

## Hawa t'inkikuna
Kolinda Grabar-Kitarović

**Kolinda Grabar-Kitarović** sutiyuq warmiqa ( paqarisqa Rijeka llaqtapi, Yuguslawya mama llaqtapi) huk  mama llaqtayuq pulitiku warmim. 2015 watamanta 2020 watakama Hurwatsuyup umalliqninmi kachkan.

 akllanakuykunapi ñawpaq ñiqin akllanakuy muyupi kunkakunap 37,2%-ninta chaskirqan (Ivo Josipović 38,5%-ninta, Sinčić 16,4%-ninta, Kujundžić 6,3%-ninta),  iskay ñiqin akllanakuy muyupitaq atirqan lliw kunkakunap 50,7%-ninwan.  Hurwatsuyup umalliqninmi tukurqan.

## Hawa t'inkikuna

*Biografía de Kolinda Grabar-Kitarović por CIDOB (en español)
Pullurki

**Pullurki**, **Qhiñipa** icha **Qhisqa** nisqaqa ñawi hawapi, mat'i manyapi kaq suphunkunam.

## Hawa t'inkikuna
*

## Pukyukuna
Mormónpaj Quilkashka

El ***Mormónpaj Quilkashka: Jesucristo Cutishu Testamento *** 

* Mormónpaj Quilcashca
* Mormónpaj Quilkashka LDS.org

## Referencias

### Notas
Manuel Azaña

**Manuel Azaña Díaz**, sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Alcalá de Henares llaqtapi -   wañusqa Montauban llaqtapi) huk  mama llaqtayuq qillqaq wan pulitiku qarqan.

1936 watamanta 1939 watakama ñawpaq kuti Ispañapa Umalliqnin karqan.

Taytan: Esteban Azaña Catarinéu; Maman:  María Josefina Díaz-Gallo Muguruza. Ñawpaq warmi: María Dolores de Rivas Cherif1Churinkuna: .
	
Yachaywasi:  

Alma mater:  Zaragoza Yachay Suntur.

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Ispaña)

## Hawa t'inkikuna
Ivan Dias

**Ivan Dias** sutiyuq runaqa ( paqarisqa Mumbai llaqtapi -  wañusqa Mumbai llaqtapi), huk  mama llaqtayuq kathuliku taytakura runam, yachay wayllukuqpas karqan.

2006 watamanta 2011 watakama Kathuliku Inlisya Prefecto de la Congregación para la Evangelización de los Pueblos.

Taytan: ; Maman:.

## Kaypipas qhaway
* Kathuliku Inlisya (Indya)

## Hawa t'inkikuna
Yasujirō Ozu

**Yasujirō Ozu** sutiyuq runaqa ( *  paqarisqa Tokyo, llaqtapi -  wañusqa Tokyo llaqtapi), huk  mama llaqtayuq kuyu walltay pusaq. 

## Pilikulakuna

## Kaypipas qhaway
* Yåpa (Nihun)
* Toshiro Mifune
* Akira Kurosawa
* Kenji Mizoguchi

## Hawa t'inkikuna
Haruki Murakami

**Haruki Murakami**  (村上 春樹 Murakami Haruki?) sutiyuq runaqa ( *  paqarisqa Kyoto llaqtapi - )  mama llaqtayuq qillqaq qarqan. 

## Qillqasqanakuna

## Kaypipas qhaway
* Simi kapchiy (Nihun)
* Toshiro Mifune
* Akira Kurosawa

## Hawa t'inkikuna
Laura Antonelli

**Laura Antonelli** (Laura Antonaz) sutiyuq warmiqa; ( paqarisqa Pola llaqtapi –  wañusqa Ladispoli llaqtapi) huk  mama llaqtayuq aranway pukllaq qarqan.

## Suñaykuna
* 1973 Premio David de Donatello
* 1974 Premio del Sindicato Italiano de Periodistas Cinematográficos.
* 1981 Premio David de Donatello

## Kaypipas qhaway
* Kuyu walltay

## Hawa t'inkikuna
Huwan Bawtista

**Huwan Bawtista** sutiyuq runaqa ((grigu simipi: *Ἰωάννης ὁ βαπτιστής, Ioannēs ho baptistēs o Ἰωάννης ὁ βαπτίζων, Ioannēs ho baptizōn*; kastilla simipi: *Juan El Bautista*); ( 1 wata paqarisqa -  30 watapi wañusqa ) huk kristiyanu santu.

  (San Huwan Paqariy);   (San Huwan Runa wilancha)  San Huwan Bawtista raymi p'unchawninmi.

Taytan: Zacharie; Maman: Elisabeth.

Dyuspa Simin Qillqakamaqa Unuchachiq Huwanmi huchankunata willakuq runakunata, ichataq Hisuwtapas Hurdan mayupi unuchachin (). Huchallikuqkunataqa unuchachin kutirinankupaq, huchankunata pampachanapaqmi (, , ). Huwan hina Hisuwpa akllay qatiqninkunapas unuchachirqanku ().

Matiyuqa qillqasqanpa puchukayninpi willan, wañusqamanta sayarisqa Jesus disipulunkunaman nin, tukuy runakunata disipulukunaman tukuchispa bawtisaychik Yayap, Churip, Ch'uya Ispiritup sutinpi, nispa ().

Runa "Jesu Kristu apuymi" nispa huchankunamanta pampachanapaq mañaspa yakupi ch'ultichikun, musuq kristiyanu kawsayta, Ch'uya Ispirituta chaskinanpaq.  
## Kaypipas qhaway
Huwan Bawtista La Sallemanta

## Hawa t'inkikuna
Harry Truman

**Harry S. Truman** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Lamar - llaqtapi - †  wañusqa Kansas llaqtapi) huk   Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq pulitiku qarqan.

33 kaq umalliqnin (1945 watamanta 1953 watakama), ñawpaq Demokratikanu Partidupi kaq umalliqsi.

Taytan: John Anderson Truman ; Maman:  Martha Ellen Young Truman.Warmi: Bess Truman  .Churinkuna: Mary Margaret.

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Hukllachasqa Amirika Suyukuna)

## Hawa t'inkikuna
Luchino Visconti

**Luchino Visconti di Modrone** sutiyuq runaqa ( *  paqarisqa Milano llaqtapi -  wañusqa Roma llaqtapi) huk  mama llaqtayuq kuyu walltay pusaq runam qarqan. 

Taytan: Giuseppe Visconti de Modrone.
## Kaypipas qhaway
* Marcello Mastroianni
* Giuliano Gemma
* Kuyu walltay

## Hawa t'inkikuna
Jimmy Page

**James Patrick Page** icha **Jimmy Page ** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Middlesex llaqtapi - ) huk Hukllachasqa Qhapaq Suyu  mama llaqtayuq *[[rock]]*, heavy metal takiqmi, takina qillqaqmi, takichaqmipas qarqan.

Taytan: James Page; Maman: Elizabeth Gaffikin.Ñawpa warmi: Francesa Charlotte Martin (1970-1983)
/ Patricia Ecker (1986-1995) / Jimena Gómez-Paratcha Christina: Scarlet Lilith Page, James Patrick Page III, Zofia Jade (1997), Asen Josan (1999) wan Jana (1994), .

## Diskukuna
*
## Kaypipas qhaway
* Led Zeppelin

## Hawa t'inkikuna

* JimmyPage.com Sitio oficial en inlish simipi
Alfredo Zitarrosa

**Alfredo Zitarrosa** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Montevideo llaqtapi -  wañusqa Montevideo llaqtapi) huk  mama llaqtayuq willay kamayuq, qillqaq, takichaq wan takiq qarqan.

Maman: Jesusa Blanca Nieve.

## Takikuna

## Willay pukyukuna
*  Pellegrino, Guillermo (1999). Cantares del alma (1.ª edición). Montevideo: Planeta. Reeditada y ampliada en 2014.
## Kaypipas qhaway
* Soledad Bravo
* Osiris Rodríguez Castillos
* Atahualpa Yupanqui
* Aníbal Sampayo
* Rubén Lena
* Daniel Viglietti
* Numa Moraes
* Gastón Ciarlo
* Washington Benavides
* Eustaquio Sosa

## Hawa t'inkikuna

* IMDb
Laktsu

**Laktsu** (Munnozia lyrata). 

Huk hacham Piruwpi. Waatakuna mikun. 

Kikillan tunapi wiñan. 

Kastilla simipi: *lacso*.

## Pukyukuna
Próspero Gamarra.  *Estudio etnobotánico del distrito de Marca,  Recuay Ancash*. Unmsm.  Lima (2012)

## Kaypipas qhaway
* Chakra yura.
* Marka listritu.

## Rikuy

Marka listritu.
Andrés Soto

**Andrés Soto Mena** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Lima llaqtapi -  wañusqa Lima llaqtapi) huk  mama llaqtayuq folclore *[[trova]]* takiqmi, takina qillqaqmi, takichaqmipas qarqan.

Taytan: ; Maman:   .Ñawpa warmi:   Churinkuna:  

## Diskukuna
*
## Kaypipas qhaway
* Chabuca Granda
* Paco Guzmán
* Daniel (Kiri) Escobar
* Hugo Castillo

## Hawa t'inkikuna
Fritz Walter

**Friedrich Walter** sutiyuq runaqa, icha **Fritz Walter**, (*  paqarisqa Kaiserslautern llaqtapi -  wañusqa Enkenbach-Alsenborn llaqtapi) huk  mama llaqtayuq   piluta hayt'aq qarqan.

Taytan: 

## Klubkuna

## Kaypipas qhaway
* Piluta hayt'ay (Alimanya)

## Hawa t'inkikuna
Jim Hines

**James R. Hines** sutiyuq runaqa, icha **Jim Hines**  (*  paqarisqa Dumas llaqtapi - ),  Hukllachasqa Amirika Suyukunapas Kallpanay, huk karu kaq purinakunapim (100 m, 200 m,  4x100m).

Taytan:   , Maman: .

## Suñaykuna
* 

## Kaypipas qhaway
* Kallpanakuy
* Ulimpiku pukllaykuna 1968 
* Calvin Smith

## Willay pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
Lola Flores

**María Dolores Flores Ruiz** sutiyuq warmiqa icha **Lola Flores «La Faraona»** (*  paqarisqa Jerez de la Frontera llaqtapi  -  wañusqa La Moraleja, Madrid llaqtapi) huk  mama llaqtayuq takiq, tusuq, kuyu walltaypi aranway pukllaqmi qarqan.

Taytan:  ; Maman: .

Runa:  .

Churinkuna:  

## Pilikulakuna

## Kaypipas qhaway
* Kuyu walltay
* Sara Montiel
* Carmen Sevilla
* Julio Iglesias

## Hawa t'inkikuna
Paquita Rico

**Francisca Rico Martínez** sutiyuq warmiqa icha **Paquita Rico** (*  paqarisqa Triana llaqtapi -  wañusqa Sevilla llaqtapi) huk  mama llaqtayuq takiq wan kuyu walltaypi aranway pukllaqmi qarqan.

Taytan: Alberto Rico; Maman: Francisca García. Qusankuna: Juan Ordóñez Araújo (1961-1965) / Guillermo Arsenio Arocha Fernández (1968-2002)2.Churinkuna:  .  

## Pilikulakuna
* *[[El Cid cabreador]]* (1983) 
* *[[Viva/muera Don Juan Tenorio]]* (1977) 
* *[[Canciones de nuestra vida]]* (1975) 
* *[[El taxi de los conflictos]]* (1969) 
* *[[Las otoñales]]* (1964) 
* *[[Historia de una noche (1963 pilikula)|Historia de una noche]]* (1963) 
* *[[El balcón de la luna]]* (1962) 
* *[[La viudita naviera (pilikula)|La viudita naviera]]* (1962)
* *[[Tierra brutal]]* (1961) 
* *[[Ventolera]]* (1961) 
* *[[S.O.S., abuelita]]* (1959) 
* *[[La tirana (pilikula)|La tirana]]* (1958) 
* *[[¡Viva lo imposible!]]* (1958) 
* *[[¿Dónde vas, Alfonso XII?]]* (1958) 
* *[[Las lavanderas de Portugal]]* (1957) 
* *[[À la Jamaïque]]* (1957) 
* *[[Dos novias para un torero]]* (1956) 
* *[[Curra Veleta]]* (1956) 
* *[[El soltero (1955 pilikula)|El soltero]]* (1955)
* *[[Suspiros de Triana]]* (1955) 
* *[[Prisionera del pasado]]* (1954) 
* *[[Malvaloca]]* (1954) 
* *[[La moza de cántaro]]* (1954)
* *[[El duende de Jerez]]* (1953) 
* *[[La alegre caravana]]* (1953) 
* *[[Luna de sangre (pilikula)|Luna de sangre]]* (1952) 
* *[[Debla, la virgen gitana]]* (1951) 
* *[[María Morena (pilikula)|María Morena]]* (1951) 
* *[[Rumbo (pilikula)|Rumbo]]* (1949)
* *[[¡Olé torero!]]* (1948) 
* *[[Brindis a Manolete]]* (1948)

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Kuyu walltay
* Sara Montiel
* Lola Flores
* Carmen Sevilla

## Hawa t'inkikuna
Cy Young

**Denton True Young** sutiyuq runaqa icha **Cy Young** (*  paqarisqa Gilmore llaqtapi -   wañusqa Newcomerstown llaqtapi), huk  kurku kallpanchaq.

Taytan: McKinzie Young, Jr. , Maman: Nancy Mottmiller.

## Klubkuna
* Cleveland Spiders (1890 - 1898)
* St. Louis Perfectos (1899 - 1900)
* Boston American/Red Sox (1901 - 1908)
* Cleveland Naps (1909 - 1911)
* Boston Rustlers (1911)

## Suñaykuna

## Kaypipas qhaway
* Beisbol
* Joe DiMaggio

## Willay pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
Bob Hayes

**Robert Lee Hayes** sutiyuq runaqa icha **Bob Hayes** (*  paqarisqa Jacksonville llaqtapi -   wañusqa Jacksonville llaqtapi), huk  Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq kurku kallpanchaq qarqan.

Taytan:   Jr. , Maman: .

Yachaywasi: Matthew Gilbert High School.

## Klubkuna
* Dallas Cowboys (1965-1974)
* San Francisco 49ers (1975)

## Suñaykuna

## Kaypipas qhaway
* Jim Thorpe
* Joe DiMaggio

## Willay pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
Jim Thorpe

**Jacobus Franciscus Thorpe** suti **Jim Thorpe** (Kikapú simi: Wa-Tho-Huk, kastilla simi: "Un Camino Iluminado por una Gran Luz")  (*  paqarisqa Prague
llaqtapi -  wañusqa Lomita llaqtapi),  Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq  kurku kallpanchaq qarqan. 

Taytan: Hiram Thorpe, Maman: Charlotte Vieux.Warmi:  

## Kaypipas qhaway
* Kurku kallpanchay (Istadus Unidus)
* Burt Lancaster

## Hawa t'inkikuna

* Página oficial
Punsalmaagiin Ochirbat

**Punsalmaagiin Ochirbat** sutiyuq runaqa, mungul simi:  Пунсалмаагийн Очирбат;  (*  paqarisqa Zavkan llaqtapi -  ) huk  mama llaqtayuq allwiya kamayuq wan pulitiku qarqan.

1990 watamanta 1997 watakama ñawpaq kuti Mungul suyupa Umalliqnin karqan.

Taytan:  ; Maman:   . Ñawpaq warmi: Sharav TsevelmaaChurinkuna: .
	
Yachaywasi:  

Alma mater:    Yachay Suntur.

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Mungul suyu)

## Hawa t'inkikuna

* Biografía - Infosystem Mongolei (alimanya simi)
Luis de Góngora

**Luis de Góngora y Argote (Luis de Argote y Góngora) **icha *Luwis Kunkura Arkuti* sutiyuq runaqa, (*  Córdoba paqarisqa llaqtapi  - †  Córdoba wañusqa llaqtapi), huk  mama llaqtayuq qillqaqmi qarqan.

Taytan: Francisco de Argote; Maman: Leonor de Góngora.

## Qillqasqankuna

## Harawi
* Soledades. **Hapallankaykuna**.

## Aranwa
**[[Las firmezas de Isabela]]* (1613) **Chapipa Sinchikaynin**
* *[[Comedia venatoria]]*  **Chakuypaq asina qillqa**
**[[El doctor Carlino]]*  **Amawta Karlucha**

## Kaypipas qhaway
* Simi kapchiy (Ispaña)
* Sinru qillqa: Qillqaqkuna (Ispaña)

## Hawa t'inkikuna

* Portal consagrado a Gongora en la Biblioteca Virtual Cervantes
Ismael Rivera

**Ismael Rivera** sutiyuq runaqa icha **Maelo** (*  paqarisqa San Mateo de Cangrejos llaqtapi -  wañusqa Santurce llaqtapi) huk  mama llaqtayuq takiqsi qarqan. 

Taytan: Luis Rivera Esquilíne. Maman: Margarita Rivera García.Warmi: Virginia Fuentes.

## Diskukuna

## Suñaykuna

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Rafael Cortijo
* Héctor Lavoe
* Willie Colón

## Hawa t'inkikuna
Harrison Ford

**Harrison Ford** sutiyuq runaqa, ( paqarisqa Chicago llaqtapi - ) huk  Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq kuyu walltay pusaq wan aranway pukllaq runam. Oskar Suñaytas chaskirqan.

Taytan: Christopher Ford; Maman: Dorothy Nidelman Revere.Warmikuna: 	Mary Marquardt (1964-1979) / Melissa Mathison (1983-2004) / Calista Flockhart (2010- ) Churinkuna: Benjamin (1967), Willard (1969), Malcolm (1987), Georgia (1990), 
Liam Flockhart (2001).

Alma mater: Ripon College.

## Pilikulakuna
### Kuyu walltay




## Suñaykuna
*  
**  .

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Kuyu walltay
* Gerard Butler
* Aaron Eckhart
* Mark Hamill
* Michael Douglas
* Robert De Niro
* Tom Cruise
* Carrie Fisher

## Hawa t'inkikuna

* IMDb Harrison Ford
Liu Xiaobo

**Liu Xiaobo** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Changchun llaqtapi -  wañusqa Shenyang llaqtapi)  mama llaqtayuq  pulitikum qarqan. 

 Nobel Suñay Qasikaypi chaskirqan. 2010 watapiqa chiqniq. 

## Kaypipas qhaway
* Nobel Suñay
## Hawa t'inkikuna
Rafael Nadal

**Rafael Nadal Parera** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Manacor llaqtapi - ), huk  mama llaqtayuq kurku kallpanchaq.

Taytan: Sebastián Nadal, Maman: Ana María Parera.

Yachay wasi:  High School.

## Pukllaykuna

## Suñaykuna
* 

## Kaypipas qhaway
* Roger Federer
* Novak Djokovic
* Guillermo Coria
* Michael Chang
* Carlos Moyà
* Carlos Costa (tennis)

## Willay pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
*
Jimmy Connors

**James Scott Connors**, icha **Jimmy Connorss** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa East St. Louis llaqtapi - ), huk   Hukllachasqa Amirika Suyukunapas kurku kallpanchaq.

Taytan: , Maman: .Warmi: .Churinkuna: .

Yachay wasi:  High School.

## Suñaykuna

## Kaypipas qhaway
* Ulimpiku pukllaykuna 
* Pancho Gonzales
* Pancho Segura

## Willay pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
Anna Netrebko

**Anna Netrebko**, (* paqarisqa Krasnodar llaqtapi) huk - mama llaqtayuq taki aranway takiqmi.

Qusankuna: Erwin Schrott / Yusif EyvázovChurin: Tiago Arua.

## Hawa t'inkikuna
*IMDb
Geoffrey Chaucer

**Geoffrey Chaucer** sutiyuq runaqa (* 1343 wata paqarisqa London llaqtapi -  wañusqa London llaqtapi) huk  mama llaqtayuq qillqaqsi, yarawi qillqarqan.

## Qillqasqankuna
*
*  
### 

## Kaypipas qhaway
* John Chaucer
* Petrarca

## Hawa t'inkikuna
Wilindoro Cacique

**José Wilindoro Cacique Flores** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Pukallpa llaqtapi  -  wañusqa Pukallpa llaqtapi), huk  mama llaqtayuq takiqmi.

Taytan: José Cacique Ríos; Maman: Amalia Flores Babilonia.Warmi: Tomasa Romaina.

## Diskukuna
### Sencillukuna
* «Juaneco Combo»
* «Mujer hilandera»
* «Linda hena»
* «A la fiesta de San Juan»
* «Me robaron mi runa mula»
* «El Brujo»
* «La cumbia de mi pueblo»
* «Ya se ha muerto mi abuelo»
* «Ritmo alegre»
* «El llanto del Ayaymama»
* «Vacilando con ayahuasca»
* «Un Shipibo en España»
* «Anaconda», ganador del Maguare de Oro (FICA), 1984
* «El Curandero»
### Albumkuna
* *[[Juaneco y Su Combo (álbum)]]* ‎(Imsa Records, 1969)
* *[[El Gran Cacique]]* (Infopesa, 1970)
* *[[Recordando al Brujo Fachín]]*
* *[[La cumbia de mi Pueblo]]* (Infopesa, 1980)
* *[[Parranda selvática]]* (Infopesa, 1984)
* *[[Dale! Juaneco]]* (Infopesa, 1973)
* *[[Viajando por la selva]]*  (Infopesa, 1982)
* *[[Aquí están... los reyes de la selva]]* (INS ,1978)
* *[[Masters of Chicha Vol. 1]]* (Barbès Records, 2008)

Nota: Wilindoro Cacique era un cantautor y miembro de Juaneco y su Combo por lo cual sus creaciones eran compartidas en dicho grupo.
 
## Suñaykuna
*  
## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Juan Wong Popolizio
* Juaneco y su Combo
* Bareto
* Piruwanu cumbia

## Hawa t'inkikuna
Pranab Mukherjee

**Pranab Mukherjee** (hindi simipi: প্রণব মুখোপাধ্যায় sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Mirati  llaqtapi -  wañusqa Musuq Delhi llaqtapi) huk  mama llaqtayuq qillqaq wan pulitiku qarqan. 

2012 watamanta 2017 watakama ñawpaq kuti Indyapa Umalliqnin karqan.

Tayta:  ;  Mama:  Ñawpaq runa: Suvra MukherjeeChurinkuna: Sharmistha, Abhijit, Indrajit.

Yachaywasi: 

## Qillqasqankuna

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Indya)

## Hawa t'inkikuna

* Biografía en Fundación CIDOB (kastilla simipi)
Jackie Chan

**Fong Si-lung** sutiyuq runaqa (chinu simi: 陳港生, chinu simplificado: 陈港生, pinyin: Chén Gǎng Shēng;  icha **Jackie Chan** (chinu simi: 成龍, chinu simplificado: 成龙, pinyin: Chéng Lóng (*  paqarisqa Hong Kong llaqtapi - ) huk  mama llaqtayuq kuyu walltaypi aranway pukllaqmi .

Taytan: Charles Chan; Maman: Lee-Lee Chan.Warmi: Lin Feng-jiao (1982– ).Churinkuna: Jaycee Chan (1982).

## Pilikulakuna

## Kaypipas qhaway
* Kuyu walltay
* Bruce Lee

## Hawa t'inkikuna

*IMDb
Nicolás Arriola

**José Nicolás Arriola** (1793 watapi paqarisqa Corrientes llaqtapi -  -  wañusqa Corrientes llaqtapi), huk  mama llaqtayuq awqaq pusaq wan ruruchiq.

Urin Awya Yala wan Comandancia General de Maynas  Ispañamanta qispichiqnin Ispaña Amirika Kacharikuna Awqanakuypi, kamarikuspa kunan kachkaq mama llaqtakunapaq awqarqan.

## Kaypipas qhaway
* Ispaña Amirika Kacharikuna Awqanakuy

## Hawa t'inkikuna