open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Wintu munisipyu

**Wint'u munisipyu** (aymara simipi: *Wintu jisk'a t'aqa suyu*; kastilla simipi: *Municipio Vinto*) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk  munisipyum, Killaqullu pruwinsyapi, Quchapampa suyupi. Uma llaqtanqa Wintu llaqtam.
## Allpa saywachi
* **[[Buliwyapi mamallaqta parkikuna risirwakunapas|Amachasqa suyukuna]]:** Tunari mamallaqta parki
* **[[Urqu]]kuna:** Anti Pata - Chawpiluma - Japu Sayana - Jukumarini - Panti Pata; **[[Walla]]:** Tunari Walla *(Cordillera del Tunari)*
* **[[Mayu]]kuna:** Llawi mayu *(Río Llave)*
* **[[Qucha]]kuna:**

## Kantunkuna
Tawa lantunmi kan.

## Runakuna
Munisipyupiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

## Simikuna
Wint'u munisipyupiqa kastilla, qhichwa, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku. 

## Munisipyupi paqarisqa
## Kaypipas qhaway
## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
* Saywitu: Wintu munisipyu
* Wintu munisipyu: yupaykuna, saywitu
Sipi Sipi munisipyu

**Sipi Sipi** (kastilla simipi: *Sipe Sipe*) nisqaqa iskay ñiqin munisipyu Killaqullu pruwinsyapi, Quchapampa suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Sipi Sipi llaqtam.
## Allpa saywachi
* **[[Buliwyapi mamallaqta parkikuna risirwakunapas|Amachasqa suyukuna]]:** Tunari mamallaqta parki
* **[[Urqu]]kuna:**
* **[[Mayu]]kuna:** Ch'aki Mayu
* **[[Qucha]]kuna:**

## Kantunkuna
Kimsa kantunmi kan.

## Runakuna
Munisipyupiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

## Simikuna
Sipi Sipi munisipyupiqa qhichwa, kastilla, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku. 

## Musiku
* Warapu (*Guarapo*), (huk upyana)
## Pacha kuyuy
* 

## Karu puriy
* Sipi Sipi
* Inkaraqay

## Munisipyupi paqarisqa
## Kaypipas qhaway
* Killaqullu
* Wint'u
## Pukyukuna
 
## Hawa t'inkikuna
* Saywitu: Sipi Sipi munisipyu
* Sipi Sipimanta (kastilla simipi)
Chhuka

**Chhuka** icha **k'uchu** nisqaqa iskaynintin kuska siwk siq'ipura p'alltam. Tinkuyninqa (nipakutichi) k'utmu ninchik.

Hunt'a chhukaqa (hunt'a p'allta muyu hina) kimsa pachak suqta chunkayuq k'atmayuqmi (= 360°) icha chiqaluwawan kaqllam (≈ 3,1416 rad). Chiqan chhukataq isqun chunka k'atmayuqmi icha kuskan chiqaluwam.

## Chhuka layakuna
### K'awchi chhuka

 \alpha 

K'awchi chhukaqa isqun chunka k'atmamanta aswan pisim.


### Chiqan chhuka (paqta k'uchu)

 \alpha = 90^o,  \pi /2 \  rad.


### Murq'a chhuka

 90^o .


### Suni chhuka

 \alpha = 180^o,  \pi \  rad.


### P'ukru chhuka

 180^o .


### Hunt'a chhuka

 \alpha = 360^o,  2\pi \  rad.
Sika Sika munisipyu

**Sika Sika munisipyu**  (kastilla qillqaypi: *Municipio Sica Sica*) nisqaqa huk ñiqin munisipyu Jaruma pruwinsyapi, Chuqiyapu suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Sika Sika llaqtam.
## Allpa saywachi
* **[[Urqu]]kuna:** 
* **[[Mayu]]kuna:** Jaruma mayu - K'ithu mayu *(Río Kheto)*
* **[[Qucha]]kuna:**
## Kantunkuna
Chunka hukniyuq kantunmi kan.

## Runakuna
Munisipyupiqa aswanta Aymara runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

## Simikuna
Munisipyupiqa aymara, kastilla, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku.  

## Munisipyupi paqarisqa
## Kaypipas qhaway
* Manuel Isidoro Belzu

## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
* Sika Sika munisipyu: yupaykuna, saywitu
Patakamaya munisipyu

**Patakamaya munisipyu** (aymara simipi: *Patakamaya jisk'a t'aqa suyu*; kastilla simipi: *Municipio Patacamaya*) nisqaqa pichqa ñiqin munisipyu Jaruma pruwinsyapi, Chuqiyapu  suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Patakamaya llaqtam.

Kay llaqtap sutinqa aymara simim.

## Allpa saywachi
* **[[Urqu]]kuna:** Amachuma - Anchutu *(Anchuto)* - Asajtata - Ayawayq'u Apachita *(Ayawaykho Apacheta)* - Jallawaya *(Jallahuaya)* - Jaqhi Chata *(Jakke Chata)* - Lluqu Lluqu *(Llokho Llocko)* - Puna Pata - Sipi Sipi - Titiri - Wayraluma *(Huayraloma)* - Wichhu Qullu
* **[[Mayu]]kuna:** K'ithu mayu *(Río Kheto)* - Jach'a Jawira *(Jachcha Jahuira)* 
* **[[Qucha]]kuna:** Phuchu qucha *(Laguna Phuchu)*

## Kantunkuna
Chunka iskayniyuq kantunmi kan.

## Runakuna
Munisipyupiqa awanta Aymara runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

## Simikuna
Munisipyupiqa kastilla, aymara, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku.  

## Munisipyupi paqarisqa
## Kaypipas qhaway
## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
* Patakamaya munisipyu: yupaykuna, saywitu
Qalamarka munisipyu

**Qalamarka** (kastilla simipi: *Calamarca*) nisqaqa tawa ñiqin munisipyu Jaruma pruwinsyapi, Chuqiyapu  suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Qalamarka llaqtam.
## Allpa saywachi
* Urqukuna: Ari Qullu (icha Witani) - Kuntur Qullu - Pinaya - Qalamarka 
* Quchakuna: Jach'a Quta - Pinuta qucha - Quta Pata - Wari Quta - Wari Qutani - Yunkamaya qucha
* Mayukuna: Urqu Jawira - Wilaki mayu

## Kantunkuna
Qanchis kantunmi kan.

## Runakuna
Munisipyupiqa aswanta Aymara runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

## Simikuna
Munisipyupiqa aymara, kastilla, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku.  

## Munisipyupi paqarisqa
## Kaypipas qhaway
## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
* Qalamarka munisipyu: yupaykuna, saywitu
Qullqincha munisipyu

**Qullqincha munisipyu** (kastilla simipi: *Municipio Colquencha*) nisqaqa suqta ñiqin munisipyu Jaruma pruwinsyapi, Chuqiyapu  suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Qullqincha llaqtam.
## Allpa saywachi

## Kantunkuna
Pichqa kantunmi kan.

Kantun - (Uma llaqta):
* Qullqincha kantun / Colquencha kantun - (Qullqincha)
* Santiago de Llallagua kantun - (Santiago de Llallagua)
* Micaya kantun - (Micaya)
* Marquirivi kantun - (Marquirivi)
* Nueva Esperanza de Machacamarca kantun - (Machaqamarka)

## Runakuna
Munisipyupiqa aswanta Aymara runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

## Simikuna
Munisipyupiqa aymara, kastilla, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku.  

## Munisipyupi paqarisqa
## Kaypipas qhaway
## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
* Saywitu: Jaruma pruwinsya
Ixiamas munisipyu

**Ixiamas munisipyu** (kastilla simipi: *Municipio de Ixiamas*) nisqaqa huk munisipyu Abel Iturralde pruwinsyapi, Chuqiyapu suyupi, Buliwya mama llaqtapi.
## Allpa saywachi
* **[[Buliwyapi amachasqa sallqa suyukuna|Amachasqa sallqa suyukuna]]:** Madidi mamallaqta parki
* **[[Urqu]]kuna:**
* **[[Mayu]]kuna:** 
* **[[Qucha]]kuna:**

## Kantunkuna
Huk kantunmi kan: Ixiamas kantun.

## Runakuna
Munisipyupiqa aswanta mana indihina runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo
* Araona runa
## Simikuna
Munisipyupiqa kastilla, qhichwa, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku.

* takana simi

## Munisipyupi paqarisqa
## Kaypipas qhaway
* Ixiamas pukara
## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
* www.enlared.org.bo Ixiamas munisipyu: Yupaykuna
San Buenaventura munisipyu

**San Buenaventura munisipyu** (kastilla simipi: *Municipio de San Buenaventura*) nisqaqa iskay ñiqin munisipyu Abel Iturralde pruwinsyapi, Chuqiyapu  suyupi, Buliwya suyupi. Uma llaqtanqa San Buenaventura llaqtam.
## Allpa saywachi
* **[[Buliwyapi amachasqa sallqa suyukuna|Amachasqa sallqa suyukuna]]:** Madidi mamallaqta parki
* **[[Urqu]]kuna:**
* **[[Mayu]]kuna:** Beni mayu
* **[[Qucha]]kuna:**

## Kantunkuna
Kimsa kantunmi kan.
* San Buenaventura kantun
* Tumupasa kantun
* San José de Chupiamonas kantun

## Runakuna
Munisipyupiqa aswanta mana indihina runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

## Simikuna
Munisipyupiqa kastilla, qhichwa, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku.  

## Munisipyupi paqarisqa
## Kaypipas qhaway
## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
* Saywitu: Abel Iturralde pruwinsya
Qullana munisipyu

**Qullana munisipyu** (kastilla simipi: *Municipio Collana*) nisqaqa qanchis ñiqin munisipyu Jaruma pruwinsyapi, Chuqiyapu  suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Qullana llaqtam.
## Allpa saywachi
* **[[Urqu]]kuna:** Llallawa - Phaltani (*Faltani*)
* **[[Mayu]]kuna:** 
* **[[Qucha]]kuna:**
## Kantunkuna
Kimsa kantunmi kan:

## Runakuna
Munisipyupiqa aswanta Aymara runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

## Simikuna
Munisipyupiqa kastilla, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku.  

## Munisipyupi paqarisqa
## Kaypipas qhaway
## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
* Qullana munisipyu: yupaykuna, saywitu (PDF; 355 kB)
Kurwa munisipyu

**Kurwa munisipyu** (kastilla simipi: *Municipio de Curva*) nisqaqa iskay ñiqin munisipyu Bautista Saavedra pruwinsyapi, Chuqiyapu suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Kurwa llaqtam (523 runa, 2001 watapi).
## Allpa saywachi
* **[[Buliwyapi amachasqa sallqa suyukuna|Amachasqa sallqa suyukuna]]:** Madidi mamallaqta parki
* **[[Urqu]]kuna:** Akhamani - Sunchulli
* **[[Mayu]]kuna:**
* **[[Qucha]]kuna:** Ch'uxña Quta - Iskillani qucha *(Laguna Isquillani)* - Janq'u Qala *(Jankho Khala)* - Katantira qucha *(Laguna Catantira)*

## Kantunkuna
Pusaq kantunmi kan.

## Runakuna
Munisipyupiqa aswanta Qhichwa, Aymara runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

* Kallawaya

## Simikuna
Munisipyupiqa qhichwa, kastilla, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku. 

## Llaqtakuna - Ayllu llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna
## Kaypipas qhaway
## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
* Saywitu: Bautista Saavedra pruwinsya
* Leonardo Nina Choque, ''El uso de plantas medicinales: Primeras experiencias de diversificación curricular en el distrito educativo Charazani-Curva'', 2004 pdf (qhichwa simi (r. iii - r. xii), kastilla simi)
Qarañawi munisipyu

**Qarañawi** icha **K'arañawi** (kastilla simipi: *Caranavi*) nisqaqa huk ñiqin munisipyu Qarañawi pruwinsyapi, Chuqiyapu suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Qarañawi llaqtam.
## Allpa saywachi
* Urqukuna:
* Mayukuna:
* Quchakuna:
## Kantunkuna
## Runakuna
Pruwinsyapiqa aswanta Aymara runakunam tiyanku. 

## Simikuna
Pruwinsyapiqa kastilla, aymara, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku.  

## Munisipyupi paqarisqa
## Kaypipas qhaway
* Hanan Beni munisipyu
* Quijarro phaqchakuna
## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
* Saywitu: Qarañawi pruwinsya
Waychu munisipyu

**Waychu** icha **Aqusta** (kastilla simipi: *Municipio Puerto Acosta / Huaycho*) nisqaqa huk ñiqin munisipyu Eliodoro Camacho pruwinsyapi, Chuqiyapu suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Waychu (Aqusta) llaqtam.
## Allpa saywachi
* Urqukuna:
* Quchakuna: Titiqaqa qucha
* Mayukuna: Waychu mayu 

## Kantunkuna
 p'unchawkama isqun kantunmi karqan. Kunanqa Umanataqa tawa ñiqin munisipyum Eliodoro Camacho pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Umanata llaqtam. Iskumaqa pichqa ñiqin munisipyum  Eliodoro Camacho pruwinsyapi.Uma llaqtanqa Iskuma llaqtam.

## Runakuna
Munisipyupiqa aswanta Aymara runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

## Simikuna
Munisipyupiqa aymara, kastilla, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku. 

## Munisipyupi paqarisqa
## Kaypipas qhaway
## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
* Waychu munisipyu: yupaykuna, saywitu (saywankuna 2009 watakama)
Apulu munisipyu

**Apulu munisipyu** (kastilla simipi: *Municipio de Apolo*) nisqaqa huk ñiqin munisipyu Franz Tamayo pruwinsyapi, Chuqiyapu suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Apulu llaqtam.
## Allpa saywachi
* **[[Buliwyapi amachasqa sallqa suyukuna|Amachasqa sallqa suyukuna]]:** Madidi mamallaqta parki
* **[[Mayu]]kuna:** Beni mayu - Qaqa mayu - Tuychi mayu
* **[[Qucha]]kuna:** Chalalan qucha - Santa Rusa qucha 

## Kantunkuna
Pichqa kantunmi kan.

## Runakuna
Munisipyupiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

## Simikuna
Munisipyupiqa qhichwa (Apulu qhichwa simi), kastilla, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku. 

## Munisipyupi paqarisqa
## Kaypipas qhaway
* Apulu qhichwa simi

## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
* Saywitu: Franz Tamayo pruwinsya
Pilichuku munisipyu

**Pilichuku munisipyu** (kastilla simipi: *Municipio de Pelechuco*) nisqaqa iskay ñiqin munisipyu Franz Tamayo pruwinsyapi, Chuqiyapu suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Pilichuku llaqtam  (936 runa, 2001 watapi). Pukina sutiyuq llaqtam chaypiqa tiyan (1.845 runa 1.944 Pukina runakunamanta 2024 watapi).
## Allpa saywachi
* **[[Buliwyapi amachasqa sallqa suyukuna|Amachasqa sallqa suyukuna]]:** Madidi mamallaqta parki
* **[[Urqu]]kuna:** Apulupampa urqukuna
* **[[Mayu]]kuna:**
* **[[Qucha]]kuna:** Suchi qucha (Suchi kantunpi); Qululuqucha - Q'illuqucha (Qupaqhawana Antakilla kantunpi)

## Kantunkuna
Tawa kantunmi kan.

## Runakuna
Munisipyupiqa aswanta Qhichwa, Aymara runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

## Simikuna
Munisipyupiqa kastilla, qhichwa, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku. 

## Munisipyupi paqarisqa
## Kaypipas qhaway
## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
* Saywitu: Franz Tamayo pruwinsya
* Apulupampa Urqukunamanta
Qarapuku Chawaya munisipyu

**Qarapuku Chawaya munisipyu** icha **Qarapuku munisipyu** (kastilla simipi: *Municipio Puerto Carabuco Chaguaya *) nisqaqa kimsa ñiqin munisipyu Eliodoro Camacho pruwinsyapi, Chuqiyapu suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Qarapuku (Carabuco) llaqtam.
## Allpa saywachi
* Urqukuna:
* Quchakuna: Titiqaqa qucha
* Mayukuna:

## Kantunkuna
Tawa kantunmi kan:
* Qarapuku kantun 
* Ampana kantun
* Chawaya kantun
* San Miguel de Yaricoa kantun

## Runakuna
Munisipyupiqa aswanta Aymara runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

## Simikuna
Munisipyupiqa aymara, kastilla, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku. 

## Munisipyupi paqarisqa
## Kaypipas qhaway
## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
* Qarapuku munisipyu: yupaykuna, saywitu
Muqu Muqu munisipyu

**Muqu Muqu munisipyu** (kastilla simipi: *Municipio Mocomoco*) nisqaqa iskay ñiqin munisipyu Eliodoro Camacho pruwinsyapi, Chuqiyapu suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Muqu Muqu llaqtam.

Saywakuna:  
* Chinchayman:  Charasani munisipyu (Bautista Saavedra pruwinsya), Piruw
* Antiman: Chuma munisipyu (Muñecas pruwinsya), Qarapuku Chawaya munisipyu (Eliodoro Camacho pruwinsya)
* Qullaman: Qarapuku munisipyu
* Kuntiman: Waychu munisipyu, Piruw

## Allpa saywachi
* **[[Urqu]]kuna:**
* **[[Mayu]]kuna:** 
* **[[Qucha]]kuna:** Irina qucha

## Kantunkuna
Pichqa kantunmi kan.

Kantun - Uma llaqta:
* Muqu Muqu kantun - Muqu Muqu
* Italaki kantun - Italaki
* Tajani kantun - Tajani
* Pakawri kantun - Pakawri
* Wilaqala kantun (icha Ococoya kantun) - Wilaqala

## Runakuna

Munisipyupiqa aswanta Aymara runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

## Simikuna
Munisipyupiqa aymara, kastilla, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku. 

## Munisipyupi paqarisqa
## Kaypipas qhaway
* Such'i mayu
* Waychu mayu
* Wilancha
## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
* Muqu Muqu munisipyu: yupaykuna, saywitu
Kurawara munisipyu

**Kurawara** (kastilla simipi: *San Pedro de Curahuara*) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk munisipyum, Gualberto Villarroel pruwinsyapi, Chuqiyapu suyupi. Uma llaqtanqa Kurawara /  San Pedro de Curahuara llaqtam.
## Allpa saywachi
* Huchusuma mayu

## Kantunkuna
Chunka hukniyuq kantunmi kan.

* Kurawara kantun / San Pedro de Curahuara kantun
* Chilawala kantun
* Puerto Capitan Castrillo kantun
* Janq'u Marka kantun
* Villa Manquiri kantun
* Pedro Domingo Murillo kantun
* Río Mulato Kari kantun
* Jalsuri kantun
* Waldo Ballivian kantun
* Qunchari kantun *(Conchari)*
* Siwayruta kantun (Sihuayruta) / German Busch kantun

## Runakuna
Munisipyupiqa aswanta Aymara runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

## Simikuna
Munisipyupiqa aymara, kastilla, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku.  

## Munisipyupi paqarisqa
## Kaypipas qhaway
## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
* Kurawara munisipyu: yupaykuna, saywitu
Papil Pampa munisipyu

**Papil Pampa** (kastilla simipi: *Papel Pampa*) nisqaqa iskay ñiqin munisipyu Gualberto Villarroel pruwinsyapi, Chuqiyapu  suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Papil Pampa llaqtam.
## Allpa saywachi
## Flora Faunapas
## Chiriqunuy
## Kantunkuna
Isqun kantunmi kan.
* Papil Pampa kantun
* Circa Cruzani kantun
* Mullipampa kantun
* Unupata kantun
* San Felipe de Challa kantun
* Kaylla Churu kantun
* Hanan Riwira kantun (*Rivera Alta*)
* Eduardo Abaroa kantun
* Paqullu kantun

## Runakuna
Munisipyupiqa aswanta Aymara runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

## Simikuna
Munisipyupiqa aymara, kastilla, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku.  

## Wiñay kawsay
## Yachay tarpuy
## Karu puriy
## Raymikuna
## Yachachiy
* Wawa wasikuna : 
* Huch'uy yachay wasikuna: 
* Chawpi yachay wasikuna: 
## Musiku
## Apaykachana
## Munisipyupi paqarisqa runakuna
## Llaqtakuna - Ayllu llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna
## Kaypipas qhaway
## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
* Saywitu: Gualberto Villarroel pruwinsya
Waki munisipyu

**Waki munisipyu** icha **Waqi munisipyu** (kastilla simipi: *Municipio Guaqui*) nisqaqa iskay ñiqin munisipyu Inkawi pruwinsyapi, Chuqiyapu suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Waki icha  Waqi *(Guaqui)* llaqtam.
## Allpa saywachi
* **[[Urqu]]kuna:** 
* **[[Qucha]]kuna:** Wiñaymarka qucha (Titiqaqa qucha)
* **[[Mayu]]kuna:** Wakira mayu

## Kantunkuna
Huk kantunmi kan: **Waki kantun**.

## Runakuna
Munisipyupiqa aswanta aymara runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

## Simikuna
Munisipyupiqa aymara, kastilla, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku. 

## Munisipyupi paqarisqa
## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
* Waki munisipyu: yupaykuna, saywitu
Inkisiwi munisipyu

**Inkisiwi munisipyu** (kastilla simipi: *Municipio Inquisivi*) nisqaqa huk ñiqin munisipyu Inkisiwi pruwinsyapi, Chuqiyapu suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Inkisiwi llaqtam.
## Allpa saywachi
* **[[Urqu]]kuna:**
* **[[Mayu]]kuna:**
* **[[Qucha]]kuna:**

## Kantunkuna
Pusaq kantunmi kan:

Kantun - (Uma llaqta): 
* Inkisiwi kantun
* Qhawari kantun icha Q'awari kantun *(Cavari)*
* Arcopongo kantun
* Kapiñata kantun *(Capiñata)*
* Escola kantun
* Siwas kantun (*Siguas*)
* Pocusco kantun
* Eduardo Abaroa kantun

## Runakuna
Munisipyupiqa aswanta Aymara runakunam, Qhichwa runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

## Simikuna
Munisipyupiqa aymara, kastilla, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku.

## Munisipyupi paqarisqa
## Kaypipas qhaway
* Kimsa Krus walla
* Wallatani qucha
## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
* Inkisiwi munisipyu: yupaykuna, saywitu
Tiwanaku munisipyu

**Tiwanaku** (aymara simipi: *Tiwanaku jisk'a taqa suyu*; kastilla simipi: *Municipio de Tiahuanaco*) nisqaqa kimsa ñiqin munisipyu Buliwya mama llaqtapi, Chuqiyapu  suyupi, Inkawi pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Tiwanaku llaqtam.   .
## Allpa saywachi
* Urqukuna: Kimsa Chata
* Qucha: Titiqaqa qucha
* Mayukuna: Wakira mayu

## Kantunkuna
Tiwanaku munisipyupiqa kimsa kantunmi.

## Runakuna
Munisipyupiqa aswanta aymara runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

## Simikuna
Munisipyupiqa aymara, kastilla, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku.  

## Munisipyupi paqarisqa
## Kaypipas qhaway
* Tiwanaku

## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
* Tiwanaku munisipyu: yupaykuna, saywitu
Kaqwata munisipyu

**Kaqwata munisipyu** (kastilla simipi: *Municipio Cajuata*) nisqaqa kimsa ñiqin munisipyu Inkisiwi pruwinsyapi, Chuqiyapu  suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Kaqwata (Cajuata)  llaqtam (875 llaqtayuq, 2001 watapi). 
## Allpa saywachi
* **[[Urqu]]kuna:**
* **[[Mayu]]kuna:**
* **[[Qucha]]kuna:**
## Kantunkuna
Tawa kantunmi kan.

Kantun - (Uma llaqta): 
* Kaqwata kantun
* Suri kantun
* Circuata kantun
* Waritulu kantun

## Runakuna
Munisipyupiqa astawan Aymara runakunam, Qhichwa runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

## Simikuna
Munisipyupiqa kastilla, aymara, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku.  

## Munisipyupi paqarisqa
## Kaypipas qhaway
* Kimsa Krus walla
## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
* Kaqwata munisipyu: yupaykuna, saywitu
Ichuqa munisipyu

**Ichuqa munisipyu** (kastilla simipi: *Municipio Ichoca*) nisqaqa pichqa ñiqin munisipyu Inkisiwi pruwinsyapi, Chuqiyapu suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Ichuqa llaqtam.
## Allpa saywachi
* **[[Urqu]]kuna:**
* **[[Mayu]]kuna:**
* **[[Qucha]]kuna:** Wana quta (*Huana Kkota*) (Ichuqa kantunpi)
## Kantunkuna
Qanchis kantunmi kan.

Kantun - (Uma llaqta): 
* Ichuqa kantun
* Franz Tamayo kantun
* General Camacho kantun
* Gualberto Villarroel kantun 
* Pacollo kantun / German Busch kantun
* Villa San Antonio Sirarani kantun
* Luruwata kantun

## Runakuna
Munisipyupiqa aswanta Aymara runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

## Simikuna
Munisipyupiqa aymara, kastilla, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku.

## Munisipyupi paqarisqa
## Kaypipas qhaway
* Kimsa Krus walla
## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
* Ichuqa munisipyu: yupaykuna, saywitu
Q'imi munisipyu

**Q'imi munisipyu** (kastilla simipi: *Municipio de Quime*) nisqaqa iskay ñiqin munisipyu Inkisiwi pruwinsyapi, Chuqiyapu  suyupi, Buliwya mama llaqtapi, Kimsa Krus wallapi. Uma llaqtanqa Q'imi (*Quime*) llaqtam (2.439 llaqtayuq, 2001 watapi) .

## Allpa saywachi
* **[[Urqu]]kuna:** Jach'a Ninaqullu - Wayna Ninaqullu - San Enrique (Chuqitanka kantunpi) - San Lurinsu - San Philipi (Chuqitanka kantunpi) - Turini (Chuqitanka kantunpi, saywapi Loayza pruwinsyawan) 
* **[[Mayu]]kuna:**
* **[[Qucha]]kuna:** Chalamarka qucha (Chuqitanka kantunpi) - Wayllani qucha - Wallatani qucha

## Kantunkuna
Tawa kantunmi kan:

* Q'imi kantun - 4.583 runa (2001 watapi)
* Chuqitanka kantun (*Choquetanga*) - 2.537 runa
* Waña Quta kantun - 69 runa
* Figueroa  kantun - 149 runa

## Runakuna
Munisipyupiqa aswanta Aymara runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

## Simikuna
Munisipyupiqa kastilla, aymara, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku.  

## Munisipyupi paqarisqa
## Kaypipas qhaway
## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
* Q'imi munisipyu: yupaykuna, saywitu
Santiago de Machaca munisipyu

**Santiago de Machaca** (kastilla simipi: *Santiago de Machaca*) nisqaqa huk ñiqin munisipyu José Manuel Pando pruwinsyapi, Chuqiyapu  suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Santiago de Machaca llaqtam.

Machaqaqa aymara simim: *machaqa* = musuq.
## Allpa saywachi
* Urqukuna: 
* Quchakuna: 
* Mayukuna:
## Kantunkuna
Suqta kantunmi kan.
* Santiago de Machaca kantun
* Bautista Saavedra kantun
* Berenguela kantun
* Exaltacion kantun 
* General José Ballivian kantun
* Santiago de Huari Pujio kantun

## Runakuna
Munisipyupiqa aswanta Aymara runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

## Simikuna
Munisipyupiqa aymara, kastilla, simikunatam lliwmanta astawan rimanku.  

## Munisipyupi paqarisqa
## Kaypipas qhaway
## Puykukuna

## Hawa t'inkikuna
* Machaqa munisipyu: yupaykuna, saywitu
Surat'a munisipyu

**Surat'a munisipyu** (kastilla simipi: *Municipio de Sorata*) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk munisipyum, Lariqaqa pruwinsyapi, Chuqiyapu  suyupi. Uma llaqtanqa Surata llaqtam.
## Allpa saywachi
* **[[Urqu]]kuna:** Janq'u Uma 6.425 m - Illampu 6.421 
* **[[Mayu]]kuna:** Challa suyu mayu - San Cristobal mayu
* **[[Qucha]]kuna:** Chilata qucha - Illampu chullunku qucha

## Kantunkuna
Qanchis kantunmi kan:

## Runakuna
Munisipyupiqa aswanta Aymara runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

## Simikuna
Surata munisipyupiqa aymara, kastilla, qhichwa, simikunatam lliwmanta astawan rimanku.  

## Karu puriy
* Purani Churikimpaya 
* Chilata qucha
* Titiqaqa qucha: 25 km

## Munisipyupi paqarisqa
## Kaypipas qhaway
## Pukyukuna


## Hawa t'inkikuna
* Surat'a sapsi: yupaykuna, saywitu (PDF: 898 kB)
Qumpaya munisipyu

**Qumpaya munisipyu** (kastilla simipi: *Municipio de Combaya*) nisqaqa pichqa ñiqin munisipyu Lariqaqa pruwinsyapi, Chuqiyapu suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Qumpaya llaqtam.
## Allpa saywachi
* **[[Urqu]]kuna:** 
* **[[Mayu]]kuna:** 
* **[[Qucha]]kuna:** 

## Kantunkuna
Iskay kantunmi kan:
* Qumpaya kantun
* Surijaya kantun

## Runakuna
Munisipyupiqa aswanta Aymara runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

## Simikuna
Qumpaya munisipyupiqa aymara, kastilla simikunatam lliwmanta astawan rimanku. 

## Munisipyupi paqarisqa
## Kaypipas qhaway
## Pukyukuna
* www.ine.gov.bo


## Hawa t'inkikuna
* Qumpaya munisipyu: yupaykuna, saywitu
Wanay munisipyu

**Wanay munisipyu** (kastilla simipi: *Municipio de Guanay*) nisqaqa iskay ñiqin munisipyu Lariqaqa pruwinsyapi, Chuqiyapu suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Wanay llaqtam.
## Allpa saywachi
* **[[Urqu]]kuna:** 
* **[[Mayu]]kuna:** 
* **[[Qucha]]kuna:** 

## Kantunkuna
Suqta kantunmi kan:
* Wanay kantun
* San Juan de Challana kantun
* Santa Rusa kantun
* Mariapu kantun
* Pajonal Vilaque kantun
* Sapucuni kantun

## Runakuna
Munisipyupiqa kay runa llaqtakunam tiyanku:

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

## Simikuna
Wanay munisipyupiqa kastilla, aymara, qhichwa, simikunatam lliwmanta astawan rimanku. 

## Munisipyupi paqarisqa
## Kaypipas qhaway
## Pukyukuna


## Hawa t'inkikuna
* [www.ine.gob.bo/publicaciones/visorPdf.aspx?Codigo=020602&tipo=1 Wanay munisipyu: yupaykuna, saywitu]
Saqaqa munisipyu

**Saqaqa munisipyu** (kastilla qillqaypi *Municipio de Sacaca*) nisqaqa huk ñiqin munisipyu Alonso de Ibáñez pruwinsyapi, P'utuqsi suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Saqaqa llaqtam.
## Allpa saywachi
* Urqukuna:
* Quchakuna:
* Mayukuna:
## Kantunkuna
Kimsa kantunmi kan.

## Runakuna
Munisipyupiqa awanta Qhichwa runakunam, Aymara runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

## Simikuna
Sakaka munisipyupiqa qhichwa, aymara, kastilla simikunatam lliwmanta astawan rimanku.  

## Munisipyupi paqarisqa
## Kaypipas qhaway
## Pukyukuna
Uyuni munisipyu

**Uyuni munisipyu** icha **T'ula Pampa munisipyu** (kastilla simipi: *Municipio de Uyuni* icha *Municipio de Thola Pampa* ) nisqaqa huk ñiqin munisipyu Antonio Quijarro pruwinsyapi, P'utuqsi suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Uyuni llaqtam.
## Allpa saywachi
* **[[Urqu]]kuna:** Chichas walla
* **[[Qucha]]kuna:** Chira Quta *(Chira Kkota)* - Parqu Quta *(Parco Kkota)* - Uyuni kachi qucha - Wila Quta *(Wila Kkota)*
* **[[Mayu]]kuna:** Marquez mayu *(Río Marquez)*

## Kantunkuna
Pichqa kantunmi kan.

Wanchaka kantunpi pisi runalla tiyanku (qhipa runayupayman 2001 watapi: 11 runa).

## Runakuna
Munisipyupiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

## Simikuna
Uyuni munisipyupiqa kastilla, qhichwa, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku.

## Karu puriy
* Uyuni kachi qucha

## Munisipyupi paqarisqa
## Kaypipas qhaway
## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
* Uyuni munisipyu: yupaykuna, saywitu
Tumawi munisipyu

**Tumawi munisipyu** nisqaqa (kastilla simipi: *Municipio de Tomave*) iskay ñiqin munisipyu Antonio Quijarro pruwinsyapi, P'utuqsi suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Tumawi llaqtam.
## Allpa saywachi
* Urqukuna: Paquni
* Quchakuna:
* Mayukuna:

## Kantunkuna
12 kantunmi kan:

## Runakuna
Munisipyupiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

## Simikuna
Tumawi munisipyupiqa qhichwa, kastilla, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku.  

## Munisipyupi paqarisqa
## Kaypipas qhaway
* Chichas walla
* Uyuni kachi qucha
## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
* Saywitu: Antonio Quijarro pruwinsya
* bvirtual.proeibandes.org / Alex Eleuterio Cuiza Romano: Conocimientos de crianza de animales en la educación ... (''tésis'')
Purqu munisipyu

**Purqu munisipyu** (kastilla simipi: *Municipio de Porco*) nisqaqa Buliwya suyupi huk munisipyum, Antonio Quijarro pruwinsyapi, P'utuqsi suyupi. Uma llaqtanqa Purqu llaqtam.
## Allpa saywachi
* Urqukuna:
* Mayukuna: 
* Quchakuna: Wara Wara qucha

## Kantunkuna
Pichqa kantunmi kan.

## Runakuna
Munisipyupiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

## Simikuna
Purqu munisipyupiqa kastilla, qhichwa, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku.  

## Munisipyupi paqarisqa
## Kaypipas qhaway
* Chichas walla
* Uyuni kachi qucha

## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
* Purqu munisipyu: yupaykuna, saywitu
Akasyu munisipyu

**Akasyu** (kastilla simipi: *Acasio*) nisqaqa iskay ñiqin munisipyu Bernardino Bilbao pruwinsyapi, P'utuqsi suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Akasyu llaqtam (552 runa, 2001 watapi).
## Allpa saywachi
## Flora Faunapas
## Chiriqunuy
## Pulitika rakiy
Iskay kantunmi kan.

## Runakuna
Munisipyupiqa astawan Qhichwa runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

## Simikuna
Munisipyupiqa qhichwa, kastilla, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku.  

## Wiñay kawsay
## Musiku
## Yachay tarpuy
## Karu puriy
## Yachachiy
* Wawa wasikuna : 
* Huch'uy yachay wasikuna: 
* Chawpi yachay wasikuna: ''
## Munisipyupi paqarisqa runakuna
## Llaqtakuna - Ayllu llaqtakuna - Uchuy llaqtakuna
## Apaykachana
## Kaypipas qhaway
## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
* Saywitu: Bernardino Bilbao pruwinsya
San Pedro de Buena Vista munisipyu

**San Pedro de Buena Vista** (kastilla simipi: *San Pedro de Buena Vista*) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi huk munisipyum, Charkas pruwinsyapi, P'utuqsi suyupi. Uma llaqtanqa San Pedro de Buena Vista llaqtam.
## Allpa saywachi
* **[[Urqu]]kuna:**
* **[[Qucha]]kuna:**
* **[[Mayu]]kuna:** San Pidru mayu

## Pulitika rakiy
Suqta kantunmi kan:

## Runakuna
Munisipyupiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

## Simikuna

Munisipyupiqa qhichwa, kastilla, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku.  

## Munisipyupi paqarisqa
## Kaypipas qhaway
* T'uru T'uru mamallaqta parki
## Pukyukuna

* www.ine.gov.bo
## Hawa t'inkikuna
* San Pedro de Buena Vista munisipyu: yupaykuna, saywitu
T'uru T'uru munisipyu

**T'uru T'uru munisipyu** (kastilla simipi: *Municipio de Toro Toro / Torotoro*) nisqaqa iskay ñiqin munisipyu Charkas pruwinsyapi, P'utuqsi suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa T'uru T'uru llaqtam (676 llaqtayuq, 2001 watapi).
## Allpa saywachi
* **[[Buliwyapi mamallaqta parkikuna risirwakunapas|Amachasqa suyukuna]]:** T'uru T'uru mamallaqta parki
* **[[Urqu]]kuna:**
* **[[Mayu]]kuna:**
* **[[Qucha]]kuna:**

## Pulitika rakiy
Suqta kantunmi kan.

## Runakuna
Munisipyupiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

## Simikuna
Munisipyupiqa qhichwa, kastilla, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku.  

## Munisipyupi paqarisqa
## Kaypipas qhaway
## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
* Saywitu: Charkas pruwinsya
Ravelo munisipyu

**Ravelo munisipyu** icha **Muru Muru munisipyu** (kastilla simipi: *Municipio de Ravelo*, Agustín Ravelomantam sutichasqa, 1913 watakama *Moro Moro*  ) nisqaqa iskay ñiqin munisipyu Chayanta pruwinsyapi, P'utuqsi suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Ravelo llaqtam.
## Allpa saywachi
* Urqukuna:
* Quchakuna:
* Mayukuna:
## Pulitika rakiy
Suqta kantunmi kan.

## Runakuna
Munisipyupiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

## Simikuna
Munisipyupiqa qhichwa, kastilla simikunatam lliwmanta astawan rimanku.  

## Munisipyupi paqarisqa
## Kaypipas qhaway
## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
* Saywitu: Chayanta pruwinsya
Betanzos munisipyu

**Betanzos munisipyu** (kastilla simipi: *Municipio de Betanzos*) nisqaqa huk ñiqin munisipyu Cornelio Saavedra pruwinsyapi, P'utuqsi suyupi, Buliwya mama llaqtapi.

## Pulitika rakiy
Chunka kantunmi kan:

## Runakuna
Munisipyupiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

## Simikuna
Munisipyupiqa qhichwa, kastilla, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku.

## Apaykachana

## Munisipyupi paqarisqa
* Cornelio Saavedra (1759 - 1829)

## Kaypipas qhaway
## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
*Saywitu: Cornelio Saavedra pruwinsya
Thaqupampa munisipyu

**Thaqupampa munisipyu** (kastilla simipi: *Municipio de Tacobamba*) nisqaqa kimsa  ñiqin munisipyu Cornelio Saavedra pruwinsyapi, P'utuqsi suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Thaqupampa llaqtam (183 llaqtayuq, 2001 watapi).
## Allpa saywachi
* **[[Urqu]]kuna:**
* **[[Mayu]]kuna:** Thaqupampa mayu
* **[[Qucha]]kuna:** Urqu Qucha
## Kantunkuna
Suqta kantunmi kan:

## Runakuna
Munisipyupiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

## Simikuna
Munisipyupiqa qhichwa, kastilla simikunatam lliwmanta astawan rimanku.  

## Munisipyupi paqarisqa
## Kaypipas qhaway
* Cornelio Saavedra
## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
* Thaqupampa munisipyu: yupaykuna, saywitu
Puna munisipyu

**Puna munisipyu** icha **Talawira munisipyu** (kastilla simipi: *Municipio de Puna / Villa Talavera*) nisqaqa huk ñiqin munisipyu José María Linares pruwinsyapi, P'utuqsi suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Puna llaqtam.
## Allpa saywachi
* **[[Urqu]]kuna:**
* **[[Mayu]]kuna:**
* **[[Qucha]]kuna:**
## Pulitika rakiy
Isqun kantunmi kan (2001 watapi: 12 kantun):

**/1:** Quchas munisipyuqa s kamasqa karqan    Chaypiqa kunan kay katunkunam: Turuchipa kantun, Lurasnu kantun, Esquiri kantun. Quchas munisipyup uma llaqtanqa Quchas (*Ckochas*) llaqtam. 

## Runakuna
Munisipyupiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

## Simikuna
Munisipyupiqa qhichwa, kastilla, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku.  

## Munisipyupi paqarisqa
## Kaypipas qhaway
* Pilkumayu
## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
*Saywitu: José María Linares pruwinsya
Qaysa "D" munisipyu

**Qaysa "D" munisipyu** (kastilla simipi: *Municipio de Caiza "D" *) nisqaqa iskay ñiqin munisipyu José María Linares pruwinsyapi, P'utuqsi suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Qaysa "D" llaqtam.
## Allpa saywachi
* **[[Urqu]]kuna:**
* **[[Mayu]]kuna:**
* **[[Qucha]]kuna:**
## Pulitika rakiy
Pichqa kantunmi kan.

Kantun - (Uma llaqta):
* Qaysa "D" kantun - (Qaysa "D" / Caiza "D")
* Cucho Ingenio kantun - (Cucho Ingenio)
* La Lava kantun - (La Lava)
* Pancoche kantun - (Pancoche)
* Tuctapari kantun - (Tuctapari)

## Runakuna
Munisipyupiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

## Simikuna
Munisipyupiqa qhichwa, kastilla, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku. 

## Munisipyupi paqarisqa
## Kaypipas qhaway
## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
* Saywitu: José María Linares pruwinsya
Qutaqayta munisipyu

**Qutaqayta munisipyu** (kastilla simipi: *Municipio de Cotagaita*) nisqaqa huk ñiqin munisipyu Chinchay Chichas pruwinsyapi, P'utuqsi suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Qutaqayta llaqtam.
## Allpa saywachi
* **[[Urqu]]kuna:** Churulki (5.520 m); Chichas walla
* **[[Mayu]]kuna:**
* **[[Qucha]]kuna:**

## Pulitika rakiy
Chunka isqunniyuq kantunmi kan:

## Runakuna
Munisipyupiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

## Simikuna
Munisipyupiqa qhichwa, kastilla, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku.  

## Munisipyupi paqarisqa
## Kaypipas qhaway
* Chichas walla
## Pukyukuna

* www.ine.gov.bo
## Hawa t'inkikuna
* Saywitu: Chinchay Chichas pruwinsya
Witichi munisipyu

**Witichi munisipyu** (kastilla simipi: *Municipio de Vitichi*) nisqaqa iskay ñiqin munisipyu Chinchay Chichas pruwinsyapi, P'utuqsi suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Witichi llaqtam.
## Allpa saywachi
* **[[Urqu]]kuna:** Chachakumaniyuq - Chinchilla - Hatun Lluq'iyuq (*Jatun Llokheyoj*) - Hermita Blanco - K'iska Urqu - Kunturiri
* **[[Mayu]]kuna:** Witichi mayu
* **[[Qucha]]kuna:**

## Pulitika rakiy
Tawa kantunmi kan:

## Runakuna
Munisipyupiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

## Simikuna
Munisipyupiqa qhichwa, kastilla simikunatam lliwmanta astawan rimanku.  

## Munisipyupi paqarisqa
## Kaypipas qhaway
* Chichas walla
## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
* Witichi munisipyu: Yupaykuna; saywitu
Qulcha "K" munisipyu

**Qulcha "K" munisipyu** icha **Villa Martín munisipyu** (kastilla simipi: *Municipio de Colcha "K" / Municipio de Villa Martín*) nisqaqa huk ñiqin munisipyu Chinchay Lipis pruwinsyapi, Buliwya mama llaqtapi, P'utuqsi suyupi. Uma llaqtanqa Qulcha "K" (icha Villa Martín) llaqtam.
## Allpa saywachi
* **[[Mayu]]kuna:** Puka Mayu
* **[[Qucha]]kuna:** Chiwana kachi qucha - Hatun Wayllaqucha - K'ara qucha - Kañapa qucha - Ukhuqucha

### Aswan hanaq urqukuna

## Pulitika rakiy
Chunka kimsayuq kantunmi kan.

## Runakuna
Munisipyupiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

## Simikuna
Qulcha "K"  munisipyupiqa kastilla, qhichwa, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku.

## Karu puriy

* Kañapa qucha

## Munisipyupi paqarisqa
## Kaypipas qhaway
* Asnaq qucha
* Buliwyap Kunti Wallan
* Lipis walla

## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
*Saywitu: Chinchay Lipis pruwinsya
Llika munisipyu

**Llika munisipyu** (kastilla simipi: *Municipio de Llica*) nisqaqa huk munisipyu Daniel Campos pruwinsyapi, P'utuqsi suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Llikam (553 llaqtayuq, 2001 watapi). 
## Allpa saywachi
### Aswan hanaq urqukuna

## Pulitika rakiy
Qanchis kantunmi kan.

## Runakuna
Munisipyupiqa astawan Aymara runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

## Simikuna
Munisipyupiqa kastilla, aymara, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku.  

## Munisipyupi paqarisqa
## Kaypipas qhaway
* Challwawat'a
## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
*Saywitu: Daniel Campos pruwinsya
Tawa munisipyu

**Tawa munisipyu** (kastilla simipi: *Municipio Tahua*) nisqaqa huk munisipyu Daniel Campos pruwinsyapi, P'utuqsi suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Tawa llaqtam.
## Allpa saywachi
* Urqukuna:
* Quchakuna: Uyuni kachi qucha
* Mayukuna:

## Pulitika rakiy
Suqta kantunnmi kan:

## Runakuna
Munisipyupiqa aswanta Aymara runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

## Simikuna
Munisipyupiqa kastilla, aymara, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku.  

## Karu puriy
* Uyuni kachi qucha
* Tunupa urqu
* Coqueza, chullpakuna

## Munisipyupi paqarisqa
## Rikchakuna

Rikcha:Tahua vista general.jpg|Tawa llaqta Uyuni kachi quchawan

## Kaypipas qhaway
## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
*Tawa munisipyu: yupaykuna, saywitu
Qimis munisipyu

**Qimis munisipyu** (kastilla simipi: *Municipio de San Pedro de Quemes*) nisqaqa iskay ñiqin munisipyu Chinchay Lipis pruwinsyapi, P'utuqsi suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Qimis (San Pedro de Quemes) llaqtam.
## Allpa saywachi
* **[[Mayu]]kuna:**
* **[[Qucha]]kuna:** Chiwana kachi qucha

### Aswan hanan urqukuna

## Pulitika rakiy
Pichqa kantunmi kan.

## Runakuna
Munisipyupiqa aswanta mama indihina runakunam, 45,0 % Qhichwa runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

## Simikuna
Qimis munisipyupiqa kastilla, qhichwa, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku.

## Munisipyupi paqarisqa
## Kaypipas qhaway
* Asnaq qucha
* Buliwyap Kunti Wallan
* Lipis walla
## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
*Qimis munisipyu: yupaykuna, saywitu
Unsiya munisipyu

**Unsiya** (kastilla simipi: *Uncía*) nisqaqa huk ñiqin munisipyu Rafael Bustillo pruwinsyapi, P'utuqsi suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Unsiya llaqtam.
## Allpa saywachi
* **[[Urqu]]kuna:**
* **[[Qucha]]kuna:**
* **[[Mayu]]kuna:**

## Pulitika rakiy
Iskay kantunmi kan:

Kunanqa Chuquihuta kantun Rafael Bustillo pruwinsyap tawa ñiqin munisipyunmi.
## Runakuna
Munisipyupiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

## Simikuna
Munisipyupiqa qhichwa, kastilla, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku.  

## Musiku

* Qhuya

## Munisipyupi paqarisqa
## Kaypipas qhaway
* Llallawa
* Luzmila Carpio
* Siglo XX
* Unsiya
## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
*Saywitu: Rafael Bustillo pruwinsya
Atucha munisipyu

**Atucha munisipyu** (kastilla simipi: *Municipio de Atocha*) nisqaqa iskay ñiqin munisipyu Urin Chichas pruwinsyapi, P'utuqsi suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Atucha llaqtam.

## Allpa saywachi
* **[[Urqu]]kuna:** Churulki
* **[[Mayu]]kuna:** Atucha mayu
* **[[Qucha]]kuna:**

## Pulitika rakiy
Pusaq kantunmi kan. 

## Runakuna
Munisipyupiqa astawan Qhichwa runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

## Simikuna
Atucha munisipyupiqa kastilla, qhichwa, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku.  

## Rikchakuna

Rikcha:Vista Panoramica Atocha.jpg| Atucha
File:El hielito.jpg|Khasacha (*El hielito*)
File:Huevo - La botella.jpg|"Runtu humiwapas" (*El Huevo y la Botella*)
File:La Dama.jpg|"Sumaq puñuq" (*La Bella Durmiente*)
File:La Leona Chorolque.jpg|"Liyun", Churulki
File:El Camello Atocha.jpg|"Kamillu"


## Munisipyupi paqarisqa

## Kaypipas qhaway
* Chichas walla
## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna

*Atucha munisipyu: yupaykuna, saywitu
San Pawlu Lipis munisipyu

**San Pawlu Lipis munisipyu** nisqaqa (kastilla simipi: *Municipio de San Pablo de Lípez*) huk ñiqin munisipyu Urin Lipis pruwinsyapi, P'utuqsi suyupi, Buliwya mama llaqtapi.
## Allpa saywachi
* **[[Qucha]]kuna:** Asnaq qucha - Pukaqucha - Q'umirqucha - Challwiri q'umir qucha - Challwiri kachi qucha  - Qurutu qucha - Qhusi qucha - Ukhuqucha - Hura Sukha qucha - Kalina qucha (icha Busch qucha)

### Urqukuna

## Kantunkuna

San Pawlu Lipis munisipyupiqa kimsa kantunmi.

## Runakuna
Munisipyupiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

## Simikuna
San Pawlu Lipis munisipyupiqa kastilla, qhichwa simikunatam lliwmanta astawan rimanku.  

## Karu puriy
* Hatun Qitina kantunpiqa akcha qucham .
* Paqariy Inti (Hatun Qitina kantunpi)
* Pukaqucha


Rikcha:Laguna Colorada 1.jpg| Pukaqucha, Hatun Qitina kantun


## Munisipyupi paqarisqa
## Kaypipas qhaway
* Buliwyap Kunti Wallan
* Lipis walla
## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
* Saywitu: Urin Lipis pruwinsya
Ismuruku munisipyu

**Ismuruku munisipyu** (kastilla simipi: *Municipio de San Antonio de Esmoruco*) nisqaqa Buliwya mama llaqtapi   juk munisipyum, P'utuqsi suyupi, Urin Lipis pruwinsyapi. Uma llaqtanqa Ismuruku llaqtam.
## Allpa saywachi
* Urqukuna: Colorado - Laqiyta - Panisu - Siwiñal - Witunal‎
* Mayukuna: Ismuruku mayu
* Quchakuna: Khunchu qucha - Arenal qucha

## Pulitika rakiy
Ismuruku munisipyupiqa iskay kantunmi.

## Runakuna
Munisipyupiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

## Simikuna
Ismuruku munisipyupiqa qhichwa, kastilla simikunatam lliwmanta astawan rimanku.

## Munisipyupi paqarisqa
## Kaypipas qhaway
* Buliwyap Kunti Wallan
* Lipis walla
## Pukyukuna


## Hawa t'inkikuna
* Ismuruku munisipyu: yupaykuna, saywitu (PDF; 734 kB)
Chayanta munisipyu

**Chayanta** (kastilla simipi: *Chayanta*) nisqaqa iskay ñiqin munisipyu Rafael Bustillo pruwinsyapi, P'utuqsi suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Chayanta llaqtam.
## Allpa saywachi
* **[[Urqu]]kuna:** Lawqi Q'asa (4.364 m) - Llachusaya (4.294 m) - Lichusaya (4.254) - Apillpiña (4.236 m) - Qutani (4.126 m) - Suritinisa (4.100 m) - Apachita (4.023 m) - Jirapampa (4.005 m) - Chisi Raya (3.970 m) - Marka Qullu (3.943 m) - Uyu Jisk'a Qala (3.885 m)
* **[[Qucha]]kuna:** 
* **[[Mayu]]kuna:** Chayanta mayu
## Pulitika rakiy
Isqun kantunmi kan:

## Runakuna
Munisipyupiqa astawan Qhichwa runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

## Simikuna
Munisipyupiqa qhichwa, kastilla, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku.  

## Munisipyupi paqarisqa
## Kaypipas qhaway
## Pukyukuna

* apemin.eu Chayanta munisipyumanta
## Hawa t'inkikuna
* Chayanta munisipyu: yupaykuna, saywitu (PDF; 479 kB)
Tupisa munisipyu

**Tupisa munisipyu** nisqaqa (kastilla simipi: *Municipio de Tupiza*) huk ñiqin munisipyu Urin Chichas pruwinsyapi, P'utuqsi suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Tupisa llaqtam.
## Allpa saywachi
* **[[Urqu]]kuna:** Walla: Chichas walla
* **[[Mayu]]kuna:**
* **[[Qucha]]kuna:** 

## Pulitika rakiy
Chunka iskayniyuq kantunmi kan:

## Runakuna
Munisipyupiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

## Simikuna
Tupisa munisipyupiqa kastilla, qhichwa, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku.  

## Munisipyupi paqarisqa
## Kaypipas qhaway
* Chichas walla
* Inka Wayq'u
* Killa Qhichwa
* Qhari Wayq'u
## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
*Saywitu: Urin Chichas pruwinsya
* Marcelino Vidaurre Cazón (tesis): Pachakamay yanapaq p'anqakunap Tupiza qhichua ayllupi apaykachaynin (qhichwa simi, kastilla simi)
Tinkipaya munisipyu

**T’inkipaya munisipyu** (kastilla simipi: *Municipio Tinguipaya*) nisqaqa juk ñiqin munisipyu Tomás Frías pruwinsyapi, P'utuqsi suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa T’inkipaya llaqtam.
## Allpa saywachi
* **[[Qucha]]kuna:** 
* **[[Mayu]]kuna:** Jatun Mayu - Pillku Mayu

### Urqukuna
Malmisa urquqa aswan hanaq urqum. Juk urqukuna kanmi:

## Pulitika rakiy
Iskay kantunmi kan.

Kantun - (Uma llaqta):
* Anthura kantun - (Anthura)
* Tinkipaya kantun - (Tinkipaya)

## Runakuna
Munisipyupiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

## Simikuna
Tinkipaya munisipyupiqa qhichwa, kastilla, aymara, waraniyi simikunatam lliwmanta astawan rimanku.  

## Munisipyupi paqarisqa
## Kaypipas qhaway
* Los Frailes walla
* Pillku Mayu
## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
* T'inkipaya munisipyu: yupaykuna, saywitu
Yuqalla munisipyu

**Yuqalla** (kastilla simipi: *Yocalla*) nisqaqa iskay ñiqin munisipyu Tomás Frías pruwinsyapi, P'utuqsi suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Yuqalla llaqtam.
## Allpa saywachi
* **[[Urqu]]kuna:** Kuntur Nasa - Pari Chata; **[[Walla]]**: Los Frailes walla
* **[[Qucha]]kuna:** Warawara qucha
* **[[Mayu]]kuna:** Pillku Mayu
## Kantunkuna
Kimsa kantunmi kan.

Kantun - (Uma llaqta):
* Yuqalla kantun - (Yuqalla)
* Yuraq Q'asa kantun / Yuqalla kachi-kachi kantun 
* Santa Lusiya kantun - (Santa Lusiya)

## Runakuna
Munisipyupiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

## Simikuna
Munisipyupiqa qhichwa, kastilla, aymara, waraniyi simikunatam lliwmanta astawan rimanku.  

## Munisipyupi paqarisqa
## Kaypipas qhaway
## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
* Yuqalla munisipyu: yupaykuna, saywitu
P'utuqsi munisipyu

**P'utuqsi** (kastilla simipi: *Potosí*) nisqaqa huk munisipyu Tomás Frías pruwinsyapi, P'utuqsi suyupi, Wuliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa P'utuqsillaqtam.

## Allpa saywachi
* **[[Urqu]]kuna:** P'utuqsi urqu
* **[[Qucha]]kuna:** Kari Kari quchakuna
* **[[Mayu]]kuna:**

## Kantunkuna
Tawa kantunmi kan:

## Runakuna
Munisipyupiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

## Simikuna
P'utuqsi munisipyupiqa kastilla, qhichwa, aymara, waraniyi simikunatam lliwmanta astawan rimanku.  

## Munisipyupi paqarisqa
## Kaypipas qhaway
## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
* Saywitu: Tomás Frías pruwinsya
Chayanta pruwinsya

**Chayanta pruwinsya** (aymara simipi: *Chayanta jisk'a suyu*; kastilla simipi: *Provincia de Chayanta*) nisqaqa Buliwyapi, P'utuqsi suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Qullqichaka llaqtam.

## Allpa saywachi
* **[[Urqu]]kuna:**
* **[[Mayu]]kuna:**
* **[[Qucha]]kuna:** 

## Pulitika Rakiy
Tawa munisipyunmi kan:

## Runakuna
Pruwinsyapiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

## Simikuna
Chayanta pruwinsyapiqa qhichwa, kastilla, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku.  

## Pruwinsyapi paqarisqa

## Kaypipas qhaway
## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
* Saywitu: Chayanta pruwinsya
Muhiniti munisipyu

**Muhiniti** (kastilla simipi: *Mojinete*) nisqaqa huk munisipyu Urin Lipis pruwinsyapi, P'utuqsi suyupi, Buliwya mama llaqtapi. Uma llaqtanqa Muhiniti llaqtam (271 llaqtayuq, 2001 watapi).
## Allpa saywachi
* **[[Urqu]]kuna:** Bonete
* **[[Mayu]]kuna:**
* **[[Qucha]]kuna:**

## Pulitika rakiy
Muhiniti munisipyupiqa tawa kantunmi.

## Runakuna
Munisipyupiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

## Simikuna
Muhiniti munisipyupiqa qhichwa, kastilla simikunatam lliwmanta astawan rimanku.

## Munisipyupi paqarisqa
## Kaypipas qhaway
* Buliwyap Kunti Wallan
* Lipis walla
## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
Chinchay Lipis pruwinsya

**Chinchay Lipis pruwinsya** (kastilla simipi: *Provincia de Nor Lípez*) nisqaqa Buliwyapi, P'utuqsi suyupi, huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Qulcha "K" llaqtam.

## Allpa saywachi
* **[[Mayu]]kuna:** Puka Mayu
* **[[Qucha]]kuna:** Asnaq qucha - Chiwana kachi qucha - Hatun Wayllaqucha - K'ara qucha - Kañapa qucha

### Aswan hanaq urqukuna

## Pulitika Rakiy
Iskay munisipyunmi kan.

## Runakuna
Pruwinsyapiqa aswanta Qhichwa runakunam tiyanku.

Pukyu: obd.descentralizacion.gov.bo

## Simikuna
Chinchay Lipis pruwinsyapiqa kastilla, qhichwa, aymara simikunatam lliwmanta astawan rimanku.  

## Pruwinsyapi paqarisqa
## Kaypipas qhaway
* Lipis walla
* Kunti Walla
* Laqaya
## Pukyukuna

* www.indexmundi.com
## Hawa t'inkikuna
*Saywitu: Chinchay Lipis pruwinsya