open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Norma Talmadge

**Mary Norma Talmadge**  sutiyuq warmiqa, icha **Norma Talmadge** (  paqarisqa Jersey llaqtapi -  wañusqa Las Vegas llaqtapi), huk  Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq aranway pukllaq qarqan.

Taytanː Fred Talmadge, Mamanː Margaret Talmadge.Qusankuna: Carvel James (1946 - 1957) / George Jessel (1934 - 1939) / Joseph M. Schenck (1916 - 1934). 

## Pilikulakuna
 
## Suñaykuna
* 

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Breta Breuill
* Kim Novak
* Joan Crawford
* Jean Harlow
* Mae West
* Charles Boyer 
* John Barrymore 
* Norman Kerry 

## Hawa t'inkikuna

*   IMDb
Silvana Mangano

**Silvana Mangano** sutiyuq warmiqa ( paqarisqa Roma llaqtapi -  wañusqa Madrid llaqtapi) huk  mama llaqtayuq aranway pukllaqmi qarqan.

Qusan: Dino De Laurentiis (1949–1988). Churinkuna: Verónica, Raffaella, Francesca wan Federico.

## Pilikulakuna

## Kaypipas qhaway
* Sophia Loren
* Gina Lollobrigida
* Marcello Mastroianni
* Vittorio Gassman
* Jeanne Moreau
* Vittorio De Sica

## Hawa t'inkikuna

* IMDb
Dino De Laurentiis

**Agostino "Dino" De Laurentiis** sutiyuq runaqa ( *  paqarisqa Torre Annunziata brllaqtapi -  wañusqa Los Angeles llaqtapi) huk  mama llaqtayuq kuyu walltay pusaq runam qarqan. 

Taytan: .Warmikuna: Silvana Mangano (1949–1988) / Martha Schumacher (1990–2010).Churinkuna: Veronica, Raffaella, Francesca, Federico, Dina wan Carolyna.

## Kaypipas qhaway
* Marcello Mastroianni
* Giuliano Gemma
* Federico Fellini
* Ugo Tognazzi
* Franco Zeffirelli
* Luchino Visconti
* Alberto Sordi
* Ornella Muti

## Hawa t'inkikuna
Ornella Muti

**Francesca Romana Rivelli ** sutiyuq warmiqa, icha **Ornella Muti ** ( paqarisqa Roma llaqtapi - ) huk  mama llaqtayuq aranway pukllaqmi qarqan.

Qusankuna: Alessio Orano (1975-1981) / Federico Facchinetti (1988-1996) / Stefano Piccolo (1998-2008) / Fabrice Kerhervé (2008-).Churinkuna: (3) Naike Rivelli, Andrea wan Carolina.

## Pilikulakuna

## Kaypipas qhaway
* Sophia Loren
* Lucia Bosè
* Alec Baldwin
* Roberto Benigni
* Penélope Cruz
* Irene Papas
* Anthony Delon

## Hawa t'inkikuna
Lucia Bosè

**Lucia Borloni ** sutiyuq warmiqa, icha **Lucia Bosè ** ( paqarisqa Milano llaqtapi -  paqarisqa Segovia llaqtapi) huk  mama llaqtayuq aranway pukllaqmi qarqan.

Qusan: Luis Miguel Dominguín (1955-1967).Churinkuna: (3) Miguel, Lucia wan Paola.

## Pilikulakuna

## Kaypipas qhaway
* Sophia Loren
* Marcello Mastroianni
* Liliana Cavani
* Roberto Benigni
* Adolfo Marsillach
* Alberto Sordi
* Laura Antonelli
* Silvana Pampanini

## Hawa t'inkikuna
Sylvester Stallone

**Michael Sylvester Gardenzio Stallone** sutiyuq runaqa icha **Sylvester Stallone**  (*  paqarisqa New York llaqtapi - ) huk  Hukllachasqa Amirika Suyukuna kuyu walltaypi aranway pukllaqmi qarqan.

Taytan: Frank Stallone, Sr.; Maman: Jackie Stallone.Warmikuna: Sasha Czack (1974-1985) / Brigitte Nielsen (1985-1987) / Jennifer Flavin (1997) / Angie Everhart Churinkuna: Sage (1976-2012), Seargeoh (1979), Sophia Rose (1996), Sistine Rose (1998) wan Scarlett Rose (2002).

## Pilikulakuna
 
### Suñaykuna
 
## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Jason Statham
* Jet Li
* Dolph Lundgren
* Mickey Rourke
* Arnold Schwarzenegger 
* Telly Savalas
* Ryan O'Neal
* Burt Reynolds
* Robert Redford

## Hawa t'inkikuna
Mario Almada

**Mario Almada Ortiz** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Huatabampo llaqtapi  -  wañusqa Cuernavaca llaqtapi ) huk  mama llaqtayuq kuyu walltaypi aranway pukllaqmi.

Churinkuna: Mario Almada, Leticia Almada, Marcos Almada wan Patricia Almada. 

## Pilikulakuna

## Suñaykuna

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Irma Serrano
* Armando Silvestre 
* Fernando Casanova
* Julio Alemán
* Valentín Trujillo
 
## Hawa t'inkikuna

* IMDb
Elsa Aguirre

**Elsa Irma Aguirre Juárez** sutiyuq warmiqa, icha **Elsa Aguirre** (*  paqarisqa Chihuahua llaqtapi  - ), huk  mama llaqtayuq kuyu walltaypi aranway pukllaqmi qarqan.

Taytan: Jesús Aguirre; Maman: Emma Juárez.Qusan: Armando Rodríguez Morado / José Bolaños / Rafael Estrada / Jorge Negrete (1943 - 1945).Churi: Hugo Rodríguez Aguirre (1966-1996). 

### Aranway
 
### Ñawikaruy
#### Ñawikaruy nuvilakuna
### Kuyu walltay
## Suñaykuna
  
## Kaypipas qhaway
* Armando Silvestre
* Emilio Tuero
* Gloria Marín
* Carmen Montejo 
* Joaquín Pardavé
* Raúl de Anda 
## Hawa t'inkikuna

* IMDb
Armando Silvestre

**Armando Silvestre Carrascosa** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Tijuana llaqtapi  - ), huk  mama llaqtayuq kuyu walltaypi aranway pukllaqmi.

Churinkuna:  
## Pilikulakuna

## Suñaykuna

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Isabela Corona 
* Irma Serrano
* Mario Almada 
* Fernando Casanova
* Julio Alemán
* Valentín Trujillo
* Elsa Aguirre

## Hawa t'inkikuna

* IMDb
Fernando Casanova

**Fernando Gutiérrez López;** sutiyuq runaqa, icha **Fernando Casanova** ( *  paqarisqa Guadalajara llaqtapi  -  paqarisqa Mishiku llaqtapi), huk  mama llaqtayuq kuyu walltaypi aranway pukllaqmi.

Churinkuna:  
## Pilikulakuna

## Suñaykuna

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* María Félix 
* Arturo de Córdova
* Pedro Armendáriz 
* Mario Almada 
* Armando Silvestre
* Julio Alemán
* Valentín Trujillo
* Elsa Aguirre

## Hawa t'inkikuna

* IMDb
Irma Serrano

** Irma Consuelo Serrano Castro** sutiyuq warmiqa icha **Irma Serrano** (*  paqarisqa Comitán llaqtapi  -   ), huk  mama llaqtayuq kuyu walltaypi aranway pukllaqmi qarqan.

Taytan: Santiago Serrano Ruiz; Maman: María Castro Domínguez.Qusan: Alejo Peralta / Gustavo Díaz Ordaz Churinkuna:  .  

### Diskukuna

## Suñaykuna
*  

## Kaypipas qhaway
* Armando Silvestre
* Isela Vega
* Emilio Fernández
* Antonio Aguilar
* Rosario Castellanos

## Hawa t'inkikuna

* IMDb
Marga López

**Catalina Margarita López Ramos** sutiyuq warmiqa, icha **Marga López** (*  paqarisqa San Miguel Tukumanmanta llaqtapi  -  wañusqa Mishiku llaqtapi) huk  mama llaqtayuq aranway pukllaqmi qarqan.

Taytan: Pedro López Sánchez; Maman: Dolores Ramos Nava.Qusankuna: Carlos Amador (1941-1961) / Arturo de Córdova (1964-1973).Churinkuna: Carlos Amador wan Manuel.

### Aranway
 
### Ñawikaruy
#### Ñawikaruy nuvilakuna
### Kuyu walltay
## Suñaykuna
* Ariel Suñay

## Kaypipas qhaway
* Ignacio López Tarso
* Rita Macedo
* Ernesto Alonso
* Pedro Infante
* Luis Aguilar
* Tin Tan
* Amparo Rivelles
* Gloria Marín
## Hawa t'inkikuna

* IMDb
Vicente Fernández

**Vicente Fernández Gómez** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Guadalajara llaqtapi  - 2021) huk   mama llaqtayuq aranway pukllaq, Ranchera takiqsi qarqan, runaqa  takiqmi,  simi kastilla qarqan.

Taytan:   Ramón Fernández Barba; Maman: Paula Gómez.Warmi: María del Refugio Abarca Villaseñor (1963 watamanta)Churinkuna: Vicente Fernández Jr., Gerardo Fernández wan Alejandro Fernández.

## Pilikulakuna
 

### Diskukuna
 
## Kaypipas qhaway
* Sara García
* Pedro Infante
* Javier Solís
* Miguel Aceves Mejía
* Jorge Negrete
* Chavela Vargas
* Lola Beltrán

## Hawa t'inkikuna
Luis Villarán

** Luis Felipe Villarán Angulo** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Limaq llaqtapi -  wañusqa Limaq llaqtapi), huk  mama llaqtayuq taripay amachaq qarqan.

1905 watamanta 1913 watakamapim  Mama Llaqtap San Markus Kuraq Yachay Sunturnin Rikturnin. 

Taytan: Matías Villarán Gonzáles, Maman: Carmen Angulo Jiménez. Warmi: Rosalía Godoy y Godoy.Churi:   Manuel Vicente Villarán Godoy.

Alma mater: Convictorio de San Carlos.  

## Kaypipas qhaway
* Piruw suyup Rimana Wasin 

## Hawa t'inkikuna
Nicol Williamson

**Tomás Nicol Williamson** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Hamilton llaqtapi -  wañusqa Amsterdam llaqtapi), huk  mama llaqtayuq kuyu walltaypi aranway pukllaqmi.

Warmi: Jill Townsend (1971-1977). Churi:  Luke. 

## Pilikulakuna

## Suñaykuna

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Sean Connery 
* Ewan McGregor
* Marlon Brando 
* John Osborne
* Helen Mirren
* Anthony Hopkins
* Marianne Faithfull

## Hawa t'inkikuna

* IMDb
* Ufisyal qillqa web
Marcelo Quiroga

**Marcelo Quiroga Santa Cruz** sutiyuq warmiqa (*   paqarisqa Quchapanpa llaqtapi -  wañusqa Chuqiyapu llaqtapi) huk  mama llaqtayuq qillqaq wan pulitikumi.

Taytan: José Antonio Quiroga; Maman: Elena Santa Cruz. Warmi: María Cristina Trigo Viaña (1954)
Churinkuna: Maria Soledad Quiroga Trigo (1957) wan Pablo Rodrigo Quiroga Trigo (1959).

Yachaywasi: 

Alma mater: Chili Yachay Sunturnin wan San Andris Hatun Yachay Sunturnin.

 
## Qillqasqankuna
* Los deshabitados

## Suñaykuna
* Faulkner 1962

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Wuliwiyapa wiñay kawsaynin
* Enrique Arnal
* Teresa Gisbert
* Belisario Salinas
* Basilio Cuéllar
* Alfredo Ovando Candía

## Hawa t'inkikuna
Manolis Glezos

**Manolis Glezos** ( grisya simiː Μανώλης Γλέζος) sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Apiranthos llaqtapi -  wañusqa Athina llaqtapi), huk  mama llaqtayuq willay kamayuqmi, qillqaq wan pulitiku runam qarqan.

Taytanː ; Mamanː .Warmiː  . Churinkunaː  .

Alma materː   Yachay Sunturnin.

## Qillqasqankuna
* La historia del libro («Η ιστορία του βιβλίου», 1974).
* De la dictadura a la democracia («Από τη Δικτατορία στη Δημοκρατία», 1974).
* El fenómeno de la alienación en la lengua («Το φαινόμενο της αλλοτρίωσης στη γλώσσα», 1977).
* La conciencia de la tierra rocosa, («Η συνείδηση της πετραίας γης», 1997).
* Hydor, Aura, Nero, («Ύδωρ, Αύρα, Νερό», 2001).
* Resistencia Nacional 1940-1945, («Εθνική Αντίσταση 1940-1945», 2006).
## Willay pukyukuna

 
## Kaypipas qhaway
* Grisyapa simi kapchiynin
* Mikis Theodorakis

## Hawa t'inkikuna
Bernardo Guimarães

**Bernardo Joaquim da Silva Guimarães** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Ouro Preto llaqtapi -  wañusqa Ouro Preto llaqtapi)  mama llaqtayuq qillqaqpas runam, purtuyis simipi qillqaqmi.

Taytan: João Joaquim da Silva Guimarães;  Maman: Constança Beatriz de Oliveira Guimarães.Warmi: Teresa Maria Gomes Guimarães. Churinkuna: (8) João Nabor (1868-1873), Horário (1870-1959), Constança (1871-1888), Isabel (1873-1915), Affonso (1876-1955), José (1882-1919), Bernardo (1832-1955) wan Pedro (1884-1948).. 

Alma mater: .

## Qillqasqankuna
* Cantos da Solidão (1852)
* Inspirações da Tarde (1858)
* O Ermitão de Muquém (1858)
* A Voz do Pajé (drama – 1860)
* Poesías Diversas (1865)
* Evocações (1865)
* Poesías (volumen que reúne las cuatro obras poéticas anteriormente publicadas y el poema *A Baia de Botafogo* – 1865)
* Lendas e Romances (contos – 1871)
* O Garimpeiro (romance – 1872)
* História e Tradições da Província de Minas Gerais (crónicas e novelas – 1872)
* O Seminarista (romance – 1872)
* O Índio Afonso (romance – 1872)
* A Escrava Isaura (romance – 1875)
* Novas Poesías (1876)
* Maurício ou Os Paulistas em São João del-Rei (romance – 1877)
* A Ilha Maldita ou a Filha das Ondas (romance – 1879)
* o Pão de Ouro (cuento – 1879)
* Folhas de Outono (poesías – 1883)
* Rosaura
* a Enjeitada (romance – 1883)
* O Bandido do Rio das Mortes (romance 1905).
* Os Inconfidentes (drama – 1865)
* Os dois Recrutas (drama – cerca de 1870)
* As Nereidas de Vila Rica ou as Fadas da Liberdade (drama – cerca de 1870)
* A Catita Isaura (drama – 1876).

### Romances
* O Ermitão do Muquém (1869)
* O Garimpeiro (1872)
* O Seminarista (1872)
* O Índio Afonso (1873)
* A Escrava Isaura (1875)
* Maurício ou Os paulistas em São João Del Rei (1877)
* A Ilha Maldita (1879)
* Rosaura, a Enjeitada (1883)
* O Bandido do Rio das Mortes (1905 )
### Aranwa
* A Voz do Pajé (1858-1860)
* A Cativa Isaura (1876)
* Os Inconfidentes (1876)

## Suñaykuna

## Kaypipas qhaway
* Brasilpa simi kapchiynin
* José Mauro de Vasconcelos

## Hawa t'inkikuna
Ferreira Gullar

**José Ribamar Ferreira** sutiyuq runaqa, icha **Ferreira Gullar** (*  paqarisqa São Luís llaqtapi -  wañusqa Rio de Janeiro llaqtapi), huk  mama llaqtayuq qillqaqpas runam, purtuyis simipi qillqaqmi.

Taytan: Newton Ferreira;  Maman:  Alzira Ribeiro Goulart. 

Alma mater: .

## Qillqasqankuna
### Harawi
**Muitas vozes* (1999)
**O formigueiro* (1991)
**Barulhos* (1987)
**Crime na flora ou Ordem e progresso* (1986)
**Na vertigem do dia* (1980)
**Poema sujo* (1976) 
**Dentro da noite veloz* (1975)
**Por você por mim* (1968)
**História de um valente* (1966)
**A luta corporal e novos poemas* (1966)
**Quem matou Aparecida?* (1962)
**João Boa-Morte, cabra marcado para morrer* (1962)
**Poemas* (1958)
**A luta corporal* (1954)
**Um pouco acima do chão* (1949)

### Willakuy
**Resmungos* (2007)
**O menino e o arco-íris* (2001)
**Cidades inventadas* (1997)
**Gamação* (1996)
**A estranha vida banal* (1989)

### Aranwa
**Um rubi no umbigo* (1979)

### Payyuyay
**Relâmpagos* (2003)
**Rembrandt* (2002)
**Cultura posta em questão/Vanguarda e subdesenvolvimento* (2002)
**O Grupo Frente e a reação neoconcreta* (1998)
**Argumentação contra a morte da arte* (1993)
**Indagações de hoje* (1989)
**Etapas da arte contemporânea: do cubismo à arte neoconcreta* (1985)
**Sobre arte* (1983)
**Uma luz no chão* (1978)
**Tentativa de compreensão: arte concreta, arte neoconcreta - Uma contribuição brasileira* (1977)
**Augusto do Anjos ou Vida e morte nordestina* (1977)
**Vanguarda e subdesenvolvimento* (1969)
**Cultura posta em questão* (1965)
**Teoria do não-objeto* (1959)

## Suñaykuna

## Kaypipas qhaway
* Brasilpa simi kapchiynin
* José Mauro de Vasconcelos
* Mauricio Vaitsman
* Bandeira Tribuzi
* Lucy Teixeira
* Lago Burnett

## Hawa t'inkikuna
Xbox Series X

**Xbox Series X** nisqaqa huk musuq widyu kunsulam, Hukllachasqa Amirika Suyukuna qallarikuy Microsoft sutiyuqpa rurasqanmi, Xbox One nisqap qatiqninmi.
Chow Yun-fat

**Chow Yun-fat** sutiyuq runaqa (chinu simi: 周潤發) (*  paqarisqa Hong Kong llaqtapi - ) huk  mama llaqtayuq kuyu walltaypi aranway pukllaqmi .

Taytan: Chow Yung-wan; Maman: Chan Lai-fong.Warmikuna: Candice Yu (1983) /
Jasmine Chow (1987- ).Churinkuna: ).

## Pilikulakuna

## Kaypipas qhaway
* Kuyu walltay
* Bruce Lee
* Jackie Chan
* Tony Leung
* Michelle Yeoh

## Hawa t'inkikuna

*IMDb
Lília Cabral

**Lília Cabral Bertolli Figueiredo** sutiyuq warmiqa, icha **Lília Cabral**  (*  paqarisqa São Paulo llaqtapi -  ) huk  mama llaqtayuq aranway pukllaq.

Taytan: Gino Bertolli, Maman: Almedina Cabral.Qusan: Iwan Figueiredo (1994 watamanta).Churi: Giulia

## Kaypipas qhaway
* Hebe Camargo
* Regina Duarte 
## Hawa t'inkikuna
* IMDb.com
PlayStation 5

**PlayStation 5** (**PS5**) nisqaqa (inlish simi "pukllana tiyana"; nihun simipi: プレイステーション5) huk musuq widyu kunsulam, Nihun qallarikuy Sony sutiyuqpa rurasqanmi, PlayStation 4 nisqap qatiqninmi.
Manuel Varas

**Manuel Adolfo Varas Varas** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Wayakil llaqtapi -  wañusqa Wayakil llaqtapi) huk  mama llaqtayuq Kurku kallpanchay willay kamayuq wan taripay amachaqmi qarqan. 

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Mario Canessa
* Mayra Bayas

## Hawa t'inkikuna
Jean Carlo Simancas

**Rafael Ignacio Briceño Simancas** sutiyuq runaqa, icha **Jean Carlo Simancas**   (*  paqarisqa Marakaypu llaqtapi  -   ) huk  mama llaqtayuq aranway pukllaq qarqan. 

Taytan:  , Mamanː .Warmiː Maye Brandt.Churiː   .

### TV Siryikuna
### Pilikulakuna
### Aranwa

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* José Luis Rodríguez
* Mayra Alejandra
* Lupita Ferrer
* Mimí Lazo
* Eduardo Serrano
* Jeanette Rodríguez
* Caridad Canelón
* Orlando Urdaneta
* María Conchita Alonso

## Hawa t'inkikuna

* IMDb
Hilda Carrero

**Hilda Elvira Carrero de Abreu** sutiyuq warmiqa, icha **Hilda Carrero** (*  paqarisqa Karakas llaqtapi -  wañusqa Karakas llaqtapi), huk  mama llaqtayuq aranway pukllaq qarqan. 

Taytan: Carrero, Mamanː . Qusanː Juan Fernandes. Churinkunaː Joao wan Johana Fátima.

### Ñawikaruy
* 

## Kaypipas qhaway
* Luis Abreu
* Raúl Amundaray
* Lupita Ferrer
* Alberto Marín
* Eduardo Serrano
* Reneé de Pallás
* Caridad Canelón
* Delia Fiallo
* Elluz Peraza

## Hawa t'inkikuna

* IMDb
Eva Blanco

**Cristina Blanco Rodríguez** sutiyuq warmiqa, icha **Eva Blanco** (*  paqarisqa Karakas llaqtapi - ), huk  mama llaqtayuq aranway pukllaq qarqan. 

### Ñawikaruy
* 

## Kaypipas qhaway
* Doris Wells
* Raúl Amundaray
* Lupita Ferrer
* José Bardina
* Eduardo Serrano
* José Luis Rodríguez (takiq)
* Caridad Canelón
* Delia Fiallo
* Guillermo González
* Daniel Lugo 

## Hawa t'inkikuna

* Venevision
Juan Carlos Mesa

**Diego Isidro Mesa** sutiyuq runaqa, icha **Juan Carlos Mesa**   (*  paqarisqa Córdoba llaqtapi  -   wañusqa Buenos Aires llaqtapi) huk  mama llaqtayuq aranway pukllaq qarqan. 

Taytan:  , Mamanː .Warmiː Edith Avalos de Mesa (1954-2015).Churinkunaː Jorge Daniel Mesa, Gabriel Alejandro Mesa, Juan Carlos Mesa wan Juan Martín Mesa.

### TV Siryikuna
### Pilikulakuna
### Suñaykuna
* Martin Fierro 1998
## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Jorge Porcel
* Jorge Basurto
* Carlos Garaycochea
* Pepe Biondi
* Carlos Balá
* Alberto Olmedo
* Gianni Lunadei
* Guillermo Francella
* Gladys Florimonte

## Hawa t'inkikuna

* IMDb
Alberto Anchart

**Juan Alberto Anchart** sutiyuq runaqa  (*  paqarisqa Buenos Aires llaqtapi  -   wañusqa Buenos Aires llaqtapi) huk  mama llaqtayuq aranway pukllaq qarqan. 

Taytan: Alberto Anchart , Mamanː .Warmiː Betty Flores (1961-2009).Churinkunaː Patricia Cristina (1959-2010), Oscar Alberto (p. 1960) wan Florencia (p. 1973)

### TV Siryikuna
### Pilikulakuna
### Suñaykuna
* Martin Fierro
* Estrella de Mar
## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Jorge Porcel
* Jorge Basurto
* Carlos Garaycochea
* Pepe Biondi
* Carlos Balá
* Alberto Olmedo
* Gianni Lunadei
* Enrique Muiño
* Palito Ortega

## Hawa t'inkikuna

* IMDb
 
{{DEFAULTSORT:Anchart Alberto}
Andrei Sakharov

**Andrei Dmitrievich Sakharov** (rusu simipi: *Андре́й Дми́триевич Са́харов*) sutiyuq runaqa ( paqarisqa Moskwa llaqtapi -  wañusqa Moskwa llaqtapi), huk  mama llaqtayuq pachaykamay yachaq qillqaq wan pulitikum. 

 1975 watapiqa Nobel Suñay Qasikaypim chaskirqan.

Taytanː Dmitri Ivánovich Sájarov; Mamanː Ekaterina Alekséyevna Sájarova. Warmikunaː Klavdia Alekseyevna Vikhireva / Yelena Bónner.

## Suñaykuna
* Stalin Suñay (1953)
* Lenin Suñay (1956) 
## Hawa t'inkikuna
René Cassin

**René Samuel Cassin**  sutiyuq runaqa icha **René Cassin** (*  paqarisqa Bayonne llaqtapi - †  wañusqa Paris llaqtapi), huk  mama llaqtayuq Taripay amachaq qarqan.

 Nobel Suñay Qasikaypi chaskirqan. 1968 watapiqa chiqniq.

Alma materː Aix-Marseille Yachay Sunturnin. 

Taytanː Azaria Cassin; Mamanː Gabrielle Dreyfus.Warmi: Ghislaine Bru (1913-2002). 

## Qillqasqankuna
*  

## Suñaykuna
*  1968 Nobel Suñay

## Kaypipas qhaway
* Ransiyapa wiñay kawsaynin 

## Hawa t'inkikuna

* Nobel prize (inlish simipi)
Walter Mondale

**Walter Frederick Mondale** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Ceylon llaqtapi - 2021), huk USA Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitiku qarqan.

TaytanːTheodore Sigvaard Mondale; Mamanː Claribel Cowan.Warmi: Joan AdamsChurinkuna: (3) Ted, Eleonor.

Alma mater: Minnesota Yachay Sunturnin.

1977 watamanta 1981 watakama Hukllachasqa Amirika Suyukuna Umalliq rantip.

## Kaypipas qhaway
* Hukllachasqa Amirika Suyukunapa wiñay kawsanin 
* Jimmy Carter
* Bill Clinton
 
## Hawa t'inkikuna
Dan Quayle

**James Danforth Quayle** sutiyuq runaqa, icha **Dan Quayle** (*  paqarisqa Indianapolis llaqtapi -   ), huk USA Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitiku qarqan.

TaytanːJames Cline Quayle; Mamanː Martha Corinne Pulliam.Warmi: Marilyn Tucker.Churinkuna: (3) Ben.

Alma mater: DePauw Yachay Sunturnin.

1989 watamanta 1993 watakama Hukllachasqa Amirika Suyukuna Umalliq rantip.

## Kaypipas qhaway
* Hukllachasqa Amirika Suyukunapa wiñay kawsanin 
* Ronald Reagan
* Eugene C. Pulliam
 
## Hawa t'inkikuna
Dick Cheney

**Richard Bruce Cheney** sutiyuq runaqa, icha **Dick Cheney** (*  paqarisqa Lincoln llaqtapi -   ), huk USA Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq ruruchiq wan pulitiku qarqan.

Taytanː Richard Herbert Cheney; Mamanː Marjorie Lorraine Dickey.Warmi: Marilyn Tucker.Churinkuna: (2) Liz wan Mary.

Alma mater: Yale Yachay Sunturnin.

2001 watamanta 2009 watakama Hukllachasqa Amirika Suyukuna Umalliq rantip.

## Kaypipas qhaway
* Hukllachasqa Amirika Suyukunapa wiñay kawsanin 
* Ronald Reagan
* George W. Bush
* Dan Quayle
## Hawa t'inkikuna
Joe Biden

**Chhuw Payrun** icha **Joseph Robinette Biden Jr.** sutiyuq runaqa, icha **Joe Biden** (*  paqarisqa Scranton llaqtapi -   ), huk USA Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq taripay amachaq, Kawpaq ima qarqan.

TaytanːJoseph Robinette Biden Sr. (13 XI 1915 – 2 IX 2002); Mamanː Catherine Eugenia  Finnegan (7 VII 1917 –  8 I 2010).Warmi: Neilia Hunter
(1966-1972) / Jill Jacobs (1977)Churinkuna: (4) Beau, Hunter, Naomi ichapas Ashley.

Alma mater: Delaware Yachay Sunturnin.

2009 watamanta 2017 watakama Hukllachasqa Amirika Suyukuna Umalliq rantip.

## Kaypipas qhaway
* Hukllachasqa Amirika Suyukunapa wiñay kawsanin
* Barack Obama
* Jimmy Carter
* Bill Clinton
 
## Hawa t'inkikuna
Mikhail Fradkov

**Mikhail Yefimovich Fradkov ([[rusu simi]]: Михаи́л Ефи́мович Фрадко́в)** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Samara llaqtapi - ) huk  mama llaqtayuq pulitiku runam.

Warmi: Elena Ludenko-Fradkova.Churinkuna: Peter wan Pavel.

2004 watamanta 2007 watakamapacha Rusiyap Uma kamayuqnmi.

## Kaypipas qhaway
* Rusiyapa wiñay kawsaynin
* Vladimir Putin

## Hawa t'intikuna
Karl Carstens

**Karl Carstens** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Bremen llaqtapi -   wañusqa Meckenheim llaqtapi), huk  mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitku qarqan.

1979 watamanta 1984 watakama ñawpaq kuti Alimanya llaqtapa Umalliqnin karqan.

Taytan:  ; Maman:  . Ñawpaq warmi: Marianne von KretschmannChurinkuna:

Yachaywasi: School ( Alimanya)

## Kaypipas qhaway
* Alimanyapa wiñay kawsaynin
* Helmut Schmidt
* Helmut Kohl

## Hawa t'inkikuna
Horacio Cartes

**Horacio Manuel Cartes Jara** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Asunción llaqtapi -  ),  mama llaqtap ruruchiq wan pulitikumi qarqan.  

2013 watamanta 2018 watakamaqa kuti Parawayip Umalliqninmi.

Taytan: Ramón Telmo Cartes; Maman: Elva Jara Lafuente.Warmi:  .Churinkuna:  Juan Pablo, Mónica Sofía wan María Sol. 

## Kaypipas qhaway
* Parawayipa wiñay kawsaynin

## Hawa t'inkikuna
Gerald Ford

**Leslie Lynch King, Jr.** sutiyuq runaqa, icha **Gerald Ford** ( paqarisqa Omaha llaqtapi -  wañusqa Rancho Mirage llaqtapi), huk  Hukllachasqa Amirika Suyukuna pulitiku runam. 

Taytan: Leslie Lynch King, Sr; Maman: Dorothy Ayer Gardner.Warmi: Elizabeth Anne "Betty" Bloomer Warren Ford.Churinkuna: Michael Gerald, John Gardner, Steven Meigs wan Susan Elizabeth

Alma mater: Michigan Yachay Sunturnin wan Yale Yachay Sunturnin.

1974 watamanta  p'unchawkama Hukllachasqa Amirika Suyukunap 38 kaq umalliqninmi qarqan.

## Kaypipas qhaway
* Hukllachasqa Amirika Suyukunapa wiñay kawsaynin 
* Ronald Reagan

## Hawa t'inkikuna
Gustav Heinemann

**Gustav Walter Heinemann** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa  llaqtapi -   wañusqa Eseen llaqtapi), huk  mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitku qarqan.

1969 watamanta 1974 watakama ñawpaq kuti Kunti Alimanya llaqtapa Umalliqnin qarqan.

Taytan: Otto Heinemann; Maman:  . Ñawpaq warmi: Hilda (1896-1978).Churinkuna: Uta Ranke-Heinemann

Yachaywasi: School ( Alimanya)

## Kaypipas qhaway
* Alimanyapa wiñay kawsaynin
* Konrad Adenauer
* Helmut Schmidt
* Helmut Kohl
* Willy Brandt

## Hawa t'inkikuna
Abdou Diouf

**Abdou Diouf** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Louga llaqtapi - ) huk  mama llaqtayuq pulitiku qarqan. 

Warmi: Elizabeth Diouf Churinkuna (): .

## Willay pukuykuna

## Kaypipas qhaway
* Sinigalpa wiñay kawsaynin

## Hawa t'inkikuna
Abdoulaye Wade

**Abdoulaye Wade** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Kébémer llaqtapi - ) huk  mama llaqtayuq taripay amachaq, musikuq wan pulitiku qarqan. 

Warmi: Vivian Wade.Churinkuna (2): Karim wan Sindjely.

## Willay pukuykuna

## Kaypipas qhaway
* Sinigalpa wiñay kawsaynin
* Moustapha Niasse
* Mame Madior Boye
* Idrissa Seck
* Cheikh Hadjibou Soumaré
* Souleymane Ndéné Ndiaye

## Hawa t'inkikuna
Macky Sall

**Macky Sall** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Fatick llaqtapi - ) huk  mama llaqtayuq allwiya kamayuq wan pulitiku qarqan. 

Warmi: Mareme Faye. Churinkuna (): .

Fatick Kurakanin (2002-2008 wan 2009-2012).
## Willay pukuykuna

## Kaypipas qhaway
* Sinigalpa wiñay kawsaynin
* Abdoul Mbaye
* Aminata Touré
* Mohamed Dionne

## Hawa t'inkikuna
Modibo Keïta

**Modibo Keïta** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Bamako Coura llaqtapi -  wañusqa Bamako llaqtapi) huk  mama llaqtayuq yachachiq wan pulitiku qarqan. 

Warmi: Mariam Travélé.
## Willay pukuykuna

## Kaypipas qhaway
* Malipa wiñay kawsaynin

## Hawa t'inkikuna
Moussa Traoré

**Moussa Traoré** (ߡߎߛߊ߫ ߕߙߊߥߟߋ߫) sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Kayes llaqtapi -  ) huk  mama llaqtayuq awqaq pusaq wan pulitiku qarqan. 

Warmi: Mariam Sissoko.

## Willay pukuykuna

## Kaypipas qhaway
* Malipa wiñay kawsaynin
* Yoro Diakité
* Mamadou Dembélé
* Tiécoro Bagayoko

## Hawa t'inkikuna
Amadou Touré

**Amadou Toumani Touré** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Mopti llaqtapi -  ) huk  mama llaqtayuq awqaq pusaq wan pulitiku qarqan. 

Warmi: Lobbo Traoré.

## Willay pukuykuna

## Kaypipas qhaway
* Malipa wiñay kawsaynin
* Ahmed Mohamed ag Hamani
* Cissé Mariam Kaïdama Sidibé
* Ousmane Issoufi Maïga
* Modibo Sidibé

## Hawa t'inkikuna
Mirtha Patiño

**Adriana Mirtha Raquel Patiño Carrillo** sutiyuq warmiqa, icha **Mirtha Patiño** (*  paqarisqa Limaq llaqtapi - †  wañusqa Limaq llaqtapi) huk  mama llaqtayuq wawa takiqmi wan kitara waqachiq qarqan. 

Taytan: Eduardo Patiño Barrios. Qusan: Mario. Churinkunaː (4) Rodrigo Sánchez Patiño. 

## Willay pukyukuna

## Ñawikaruy
* Cataplín-Cataplán
* En esta parte del camino 
* Villa Juguete
* Jardín
* Chiquiticosas

## Kaypipas qhaway
* Johnny Salim
* Yola Polastry
* Almendra Gomelsky
* María Pía Copello
* Cachirulo

## Hawa t'inkikuna
Yola Polastry

**Yolanda Piedad Polastri Giribaldi** sutiyuq warmiqa, icha **Yola Polastry ** (*  paqarisqa Limaq llaqtapi - ) huk  mama llaqtayuq aranway pukllaq, wawa takiqmi wan taki qillqaqmi qarqan. 

Taytan: Eugenio Polastri; Maman: Piedad Giribaldi (1920-2020).

## Takikuna
* 
## Ñawikaruy
* El Mundo de los Niños
* Los Niños y su Mundo
* Hola Yola
* Yola Rockers

## Willay pukyukuna
 
## Kaypipas qhaway
* Tío Johnny
* Mirtha Patiño
* Almendra Gomelsky
* María Pía Copello
* Cachirulo
* Yuly Maiocchi

## Hawa t'inkikuna

* IMDb
John Major

**John Major** sutiyuq runaqa, (*  paqarisqa Carshalton llaqtapi - ), huk  mama llaqtayuq ruruchiq wan pulitiku, uma kamayuqninmi kachkan.

1990 watamanta 1997 watakama  Hukllachasqa Qhapaq Suyu Uma kamayuq

Taytan: Tom Major-Ball; Maman: Gwendolyn Minny .Warmi: Norma Wagstaff (1951-2003).Churinkuna: James wan Elizabeth.

## Kaypipas qhaway
Hukllachasqa Qhapaq Suyupa wiñay kawsaynin
## Hawa t'inkikuna

' Ufisyal qillqa web
James Callaghan

**Leonard James Callaghan** sutiyuq runaqa, (*  paqarisqa Portsmouth llaqtapi -  wañusqa Ringmer llaqtapi), huk  mama llaqtayuq musikuq wan pulitiku, uma kamayuqninmi kachkan.

1976 watamanta 1979 watakama  Hukllachasqa Qhapaq Suyu Uma kamayuq

Taytan: James Callaghan; Maman: Charlotte Gertrude Cundy .Warmi: Audrey Elizabeth Moulton.Churinkuna: (3) Margaret. 

## Kaypipas qhaway
Hukllachasqa Qhapaq Suyupa wiñay kawsaynin
## Hawa t'inkikuna

' Ufisyal qillqa web
Luis Eduardo Aute

**Luis Eduardo Aute Gutiérrez** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Manila llaqtapi  -   wañusqa Madrid llaqtapi),  huk  mama llaqtayuq *[[qillqaq]]* takichaq, takiq, llimphiqmi karqan, kastilla simillapim qillqarqan. 

Taytan:  Gurmesindo Aute Junquera, Maman: Amparo Gutiérrez-Répide CarpiWarmi:María del Carmen Rosado.Churinkuna: Miguel Leonardo, Laura Julita wan Pabla Antonio. 
 
## Diskukuna

## Suñaykuna
## Kaypipas qhaway
* Jacques Brel
* Georges Brassens
* Antonio Machado
* Silvio Rodríguez 
* Miguel Hernández
* Federico García Lorca
* Joaquín Sabina
* Joan Manuel Serrat
 
## Hawa t'inkikuna
Roberto Suazo

** Roberto Suazo Córdova** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa La Paz llaqtapi -   wañusqa Tegucigalpa llaqtapi) huk  mama llaqtayuq hampikamayuq wan pulitiku runam qarqan.

1982 watamanta 1986 watakama Unduras Umalliq. 

## Kaypipas qhaway
* Unduraspa wiñay kawsaynin
* Céleo Arias Moncada 
* Marcelino Ponce Martínez 
* Arturo Rendón Pineda ]]
* José Azcona

## Hawa t'inkikuna
José Azcona

** José Simón Azcona del Hoyo** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa La Ceiba llaqtapi -   wañusqa Tegucigalpa llaqtapi) huk  mama llaqtayuq allwiya kamayuq, ruruchiq wan pulitiku runam qarqan.

1986 watamanta 1990 watakama Unduras Umalliq. 

## Kaypipas qhaway
* Unduraspa wiñay kawsaynin
* José Pineda Gómez 
* Jaime Rosenthal 
* Alfredo Frontín Inestroza
* Rafael Callejas

## Hawa t'inkikuna
Rafael Callejas

** Rafael Leonardo Callejas Romero** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Tegucigalpa llaqtapi -   wañusqa Atlanta llaqtapi) huk  mama llaqtayuq 
musikuq wan pulitiku runam qarqan.

1990 watamanta 1994 watakama Unduras Umalliq. 

## Kaypipas qhaway
* Unduraspa wiñay kawsaynin
* CONCACAF 
* Jaime Rosenthal 
* Alfredo Frontín Inestroza
* Carlos Reina

## Hawa t'inkikuna
Carlos Reina

** Carlos Roberto Reina Idiáquez** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Comayagüela llaqtapi -   wañusqa Tegucigalpa llaqtapi) huk  mama llaqtayuq 
taripay amachaq wan pulitiku runam qarqan.

1994 watamanta 1998 watakama Unduras Umalliq. 

Warmi: Bessy Watson.Churinkuna: Karla Marina Reina Watson, Roberto Antonio Reina Watson, Lolita Reina Watson wanFlorencia Reina Watson. 

## Kaypipas qhaway
* Unduraspa wiñay kawsaynin
* Walter López Reyes 
* Juan de la Cruz Leiva 
* Guadalupe Jerezano Mejía 
* Carlos Flores Facussé

## Hawa t'inkikuna
Carlos Flores Facussé

** Carlos Roberto Flores Facussé** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Tegucigalpa llaqtapi -) huk  mama llaqtayuq ruruchiq, allwiya kamayuq wan pulitiku runam qarqan.

1998 watamanta 2002 watakama Unduras Umalliq. 

## Kaypipas qhaway
* Unduraspa wiñay kawsaynin
* Willian Handal Raudales 
* Gladys Caballero de Arévalo 
* Héctor Vidal Cerrato Hernández
* Ricardo Maduro
* José Azcona 

## Hawa t'inkikuna
Ricardo Maduro

** Ricardo Rodolfo Maduro Joest** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Panama llaqtapi -) huk  mama llaqtayuq ruruchiq, musikuq wan pulitiku runam qarqan.

2002 watamanta 2006 watakama Unduras Umalliq. 

## Kaypipas qhaway
* Unduraspa wiñay kawsaynin
* Vicente Williams Agasse 
* Armida Villela de López Contreras 
* José Alberto Díaz Lobo
* Manuel Zelaya 

## Hawa t'inkikuna
Manuel Zelaya

** José Manuel Zelaya Rosales** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Catacamas llaqtapi -) huk  mama llaqtayuq ruruchiq wan pulitiku runam qarqan.

2006 watamanta 2009 watakama Unduras Umalliq. 

## Kaypipas qhaway
* Unduraspa wiñay kawsaynin
* Elvin Ernesto Santos 
* Porfirio Lobo
* Roberto Micheletti 

## Hawa t'inkikuna
Gamebuino

**Gamebuino** nisqaqa huk musuq widyu kunsulam, Ransiya qallarikuy Aurélien Rodot sutiyuqpa rurasqanmi, Gamebuino META nisqap ñawpaqninmi.
IGame Family

**iGame Family** nisqaqa huk musuq widyu kunsulam, Hukllachasqa Qhapaq Suyu qallarikuy Elonex sutiyuqpa rurasqanmi.
Salvador Sánchez

**Salvador Sánchez Cerén ** sutiyuq runaqa ( paqarisqa Quezaltepeque llaqtapi - ) huk  mama llaqtayuq  yachachiq wan pulitikupas. 

manta kama Salwadurpa umalliqninmi kachkan.

2014 wata akllanakuypi Frente Farabundo Martí para la Liberación Nacional nisqapaqmi atirqan.

## Kaypipas qhaway
* Salwadurpa wiñay kawsaynin
* Oscar Ortiz
* Nayib Bukele 
* Mauricio Funes

## Hawa t'inkikuna

* Casa Presidencial de El Salvador.
Nayib Bukele

**Nayib Armando Bukele Ortez** sutiyuq runaqa ( paqarisqa San Salvador llaqtapi - ) huk  mama llaqtayuq  ruruchiq wan pulitikupas. 

 punchaw manta Salwadurpa umalliqninmi kachkan.

## Kaypipas qhaway
* Salwadurpa wiñay kawsaynin
* Félix Ulloa
* Salvador Sánchez
* Mauricio Funes

## Hawa t'inkikuna

*Casa Presidencial de El Salvador.
Rodrigo Carazo

**Rodrigo José Ramón Francisco de Jesús Carazo Odio** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Cartago -   wañusqa San José llaqtapi), huk  mama llaqtayuq musikuq wan pulitiku runa qarqan.
 
1978 watamanta 1982 watakama ñawpaq kuti Kustarikapa Umalliqnin karqan

## Kaypipas qhaway
* Kustarikapa wiñay kawsaynin
*  Rodrigo Altmann Ortiz 
* José Miguel Alfaro

## Hawa t'inkikuna
Luis Alberto Monge

**Luis Alberto Monge Álvarez** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Palmares -   wañusqa San José llaqtapi), huk  mama llaqtayuq musikuq wan pulitiku runa qarqan.
 
1982 watamanta 1986 watakama ñawpaq kuti Kustarikapa Umalliqnin karqan

## Kaypipas qhaway
* Kustarikapa wiñay kawsaynin
* Alberto Fait Lizano 
* Armando Aráuz Aguilar

## Hawa t'inkikuna
Laura Chinchilla

** Laura Chinchilla Miranda** sutiyuq warmiqa (*  paqarisqa Carmen -  llaqtapi), huk  mama llaqtayuq pulitiku runa qarqan.
 
2010 watamanta 2014 watakama ñawpaq kuti Kustarikapa Umalliqnin karqan

## Kaypipas qhaway
* Kustarikapa wiñay kawsaynin
* Alfio Piva Mesén 
* Luis Liberman Ginsburg

## Hawa t'inkikuna
Şükrü Saracoğlu

**Mehmet Şükrü Saracoğlu**, sutipaq runaqa (*  paqarisqa Ödemiş llaqtapi -  wañusqa Istanbul llaqtapi), huk  mama llaqtayuq pulitiku karqan. 

1942 watamanta 1946 watakama kuti Turkiyapa Uma kamayuqnin karqan.

1927 watamanta 1930 watakama Turkiyapa Musiku ministrunin.

Yachaywasi: 
## Qillqasqankuna

## Suñaykuna

## Kaypipas qhaway
* Turkiyapa wiñay kawsaynin
* Ismet Inönü
* Fenerbahçe SK 

## Hawa t'inkikuna
Recep Peker

**Mehmet Recep Peker**, sutipaq runaqa (*  paqarisqa Constantinus llaqtapi -  wañusqa Istanbul llaqtapi), huk  mama llaqtayuq awqaq pusaq wan pulitiku karqan. 

1946 watamanta 1947 watakama kuti Turkiyapa Uma kamayuqnin karqan.

1929 watamanta Turkiyapa Yachaychi ministrunin.

Yachaywasi: 
## Qillqasqankuna

## Suñaykuna

## Kaypipas qhaway
* Turkiyapa wiñay kawsaynin
* Ismet Inönü

## Hawa t'inkikuna
Guillermo Endara

** Guillermo David Endara Galimany**  sutiyuq runaqa, (*  paqarisqa  Panama llaqtapi - †  wañusqa Panama llaqtapi), huk  mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitiku qarqan. 

1989 watamanta 1994 watakamam ñawpaq kuti Panamapa Umalliqnin karqan.

Yachaywasi: 
## Qillqaqkuna

## Kaypipas qhaway
* Panamapa wiñay kawsaynin
* Ricardo Arias Calderón
* Guillermo Ford Boyd

## Hawa t'inkikuna
Ernesto Pérez

**Ernesto Pérez Balladares González-Revilla** sutiyuq runaqa, (*  paqarisqa  Panama llaqtapi - ), huk  mama llaqtayuq  pulitiku qarqan. 

1994 watamanta 1999 watakamam ñawpaq kuti Panamapa Umalliqnin karqan.

Taytan: Ernesto Pérez Balladares, Maman: María Enriqueta González Revilla Delgado. 

Yachaywasi: 

## Kaypipas qhaway
* Panamapa wiñay kawsaynin
* Tomás Altamirano Duque
* Felipe Alejandro Virzi López

## Hawa t'inkikuna
OMNI Entertainment System

**OMNI Entertainment System** nisqaqa huk musuq widyu kunsulam, Hukllachasqa Amirika Suyukuna qallarikuy Milton Bradley Company sutiyuqpa rurasqanmi.
Mariano Ospina

**Luis Mariano Ospina Pérez** sutiyuq runaqa ( paqarisqa Medellín llaqtapi -  wañusqa Bogotá llaqtapi) huk  mama llaqtayuq allwiya kamayuq wan pulitikumi qarqan.

1946 watamanta 1950 watakama Kulumbya Umalliqmi qarqan.

Taytan:	Tulio Ospina; Maman: Rosa Clara Pérez.Warmi: Berta Hernández Fernández.Churinkuna: Mariano Ospina Hernández, Rodrigo Ospina Hernández, Fernando Ospina Hernández, Gonzalo Rafael Ospina Hernández, 
María Clara Ospina Hernández. 

Alma máter: Universidad de Antioquía

## Kaypipas qhaway
* Mariano Ospina Rodríguez
* Carlos Augusto Valderrama 
* Belisario Betancur
* Miguel Abadía 
* Álvaro Gómez 

## Hawa t'inkikuna

Medellín
Laureano Gómez

**Laureano Eleuterio Gómez Castro ** sutiyuq runaqa ( paqarisqa Bogotá llaqtapi -  wañusqa Bogotá llaqtapi) huk  mama llaqtayuq willay kamayuq, allwiya kamayuq wan pulitikumi qarqan. 

We 1950 watamanta 1951 watakama Kulumbya Umalliqmi qarqan.

Bogotá Kurakanin (1925).
Taytan:	José Laureano; Maman: Dolorez.Warmi: María Hurtado Cajiao. Churinkuna: Cecilia, Rafael, Enrique wan Álvaro Gómez Hurtado.

Alma máter: Universidad de Antioquía

## Kaypipas qhaway
* Pedro Nel Ospina
* Carlos Augusto Valderrama 
* Belisario Betancur
* Miguel Abadía 
* Álvaro Gómez 
* María Hurtado Cajiao

## Hawa t'inkikuna

 

]
Roberto Urdaneta

**Roberto Urdaneta Arbeláez** sutiyuq runaqa ( paqarisqa Bogotá llaqtapi -  wañusqa Bogotá llaqtapi) huk  mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitikumi qarqan.

1951 watamanta 1953 watakama Kulumbya Umalliqmi qarqan.

Taytan:	Roberto Urdaneta; Maman: Mercedes Arbeláez.Warmi: Clemencia Holguín y Caro.Churinkuna: Clemencia, Enrique, Rafael, María Consuelo, Carlos wan Roberto Urdaneta Holguín. 

Alma máter: Deusto Yachay Sunturnin. 

## Kaypipas qhaway
* Juan Uribe Holguin
* Carlos Augusto Valderrama 
* Belisario Betancur
* Miguel Abadía 
* Álvaro Gómez 

## Hawa t'inkikuna
Alberto Lleras

**Alberto Lleras Camargo** sutiyuq runaqa ( paqarisqa Bogotá llaqtapi -  wañusqa Bogotá llaqtapi) huk  mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitikumi qarqan.

1945-1946 wan 1958 watamanta 1962 watakama wan Kulumbya Umalliqmi qarqan.

Taytan:	Felipe Lleras; Maman: Sofía Camargo.Warmi: Bertha Puga.Churinkuna: Consuelo, Alberto, Ximena wan Marcela Lleras Puga

Alma máter: Rosario Yachay Sunturnin. 

## Kaypipas qhaway
* Kulumbyapa wiñay kawsaynin
* Alfonso López Michelsen 
* Belisario Betancur
* Carlos Lleras Restrepo 
* Álvaro Gómez 

## Hawa t'inkikuna
Guillermo León Valencia

**Guillermo León Valencia Muñoz** sutiyuq runaqa ( paqarisqa Popayán llaqtapi -  wañusqa New York llaqtapi) huk  mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitikumi qarqan.

1962 watamanta 1966 watakama Kulumbya Umalliqmi qarqan.

Taytan:	Guillermo Valencia; Maman: Josefina Muñoz.Warmi: Susana López Navia .Churinkuna: Pedro Felipe, Alma, Ignacio wan Diana Valencia López . 

Alma máter:  Cauca Yachay Sunturnin. 

## Kaypipas qhaway
* Juan Uribe Holguin
* Carlos Augusto Valderrama 
* Belisario Betancur
* Miguel Abadía 
* Fernando Gómez Martínez 

## Hawa t'inkikuna
Gustavo Rojas Pinilla

**Gustavo Rojas Pinilla** sutiyuq runaqa ( paqarisqa Tunja llaqtapi -  wañusqa Melgar llaqtapi) huk  mama llaqtayuq awqaq pusaq, allwiya kamayuq wan pulitikumi qarqan.

1953 watamanta 1957 watakama Kulumbya Umalliqmi qarqan.

Taytan:	Julio Rojas Jiménez; Maman: Hermencia Pinilla Suárez.Warmi: Carola Correa Londoño.Churinkuna: Gustavo Rojas Correa, María Eugenia Rojas Correa wan Carlos Rojas Correa.

## Kaypipas qhaway
* Kulumbyapa wiñay kawsaynin
* Deogracias Fonseca 
* Rafael Navas Pardo
* Rubén Piedrahíta 
* Luis Ernesto Ordónez 

## Hawa t'inkikuna
Gabriel París

**Gabriel París Gordillo ** sutiyuq runaqa ( paqarisqa Ibagué llaqtapi -  wañusqa Girardot llaqtapi) huk  mama llaqtayuq awqaq pusaq wan pulitikumi qarqan.

1955 wan 1957 watamanta 1958 watakama Kulumbya Umalliqmi qarqan.

Taytan:	Alberto París Montalvo; Maman: Isabel Gordillo Díaz.Warmi: María Felisa Quevedo París.Churinkuna:  

## Kaypipas qhaway
* Kulumbyapa wiñay kawsaynin
* Deogracias Fonseca 
* Rafael Navas Pardo
* Rubén Piedrahíta 
* Luis Ernesto Ordónez 

## Hawa t'inkikuna
Andrés Pastrana

**Andrés Pastrana Arango ** sutiyuq runaqa ( paqarisqa Bogotá llaqtapi - ) huk  mama llaqtayuq willay kamayuq, ruruchiq, taripay amachaq wan pulitikumi qarqan.

1998 watamanta 2002 watakama Kulumbya Umalliqmi qarqan.
1988 watamanta 1990 watakama Bogotápa kurakanin.

Taytan:	Misael Pastrana; Maman: María Cristina Arango.Warmi: Nohra Puyana Bickenbach.Churinkuna: Santiago Pastrana Puyana, Laura Pastrana Puyana wan
Valentina Pastrana Puyana. 

## Kaypipas qhaway
* Kulumbyapa wiñay kawsaynin
* Deogracias Fonseca 
* Rafael Navas Pardo
* Rubén Piedrahíta 
* Luis  Ordónez 

## Hawa t'inkikuna
Boris Spassky

**Boris Vasilievich Spassky** (rusu simi: Бори́с Васи́льевич Спа́сский) sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Sankt Peterburg llaqtapi - 27.02 2025), huk  mama llaqtayuq qhapaq chunkana pukllaqmi karqan. Achka kutiqa kay pachap kampiyunninmi karqan (1969 watamanta 1972 watakama).

## Kaypipas qhaway
* Qhapaq chunkana
* Anatoli Karpov 
* Mikhail Tal
* Mikhail Botvinnik

## Hawa t'inkikuna
Mikhail Botvinnik

** Mikhail  Moiseyevich Botvínnik  ** (rusu simi: Михаи́л Моисе́евич Ботви́нник) sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Repino llaqtapi -  wañusqa Moskwa llaqtapi), huk  mama llaqtayuq qhapaq chunkana pukllaqmi karqan. Achka kutiqa kay pachap kampiyunninmi karqan (1969 - 1962).

## Kaypipas qhaway
* Qhapaq chunkana
* Anatoli Karpov 
* Mikhail Tal
* Boris Spassky

## Hawa t'inkikuna
Buzz Aldrin

** Edwin Eugene Aldrin, Jr.; ** sutiyuq runaqa, icha **Buzz Aldrin** (*  paqarisqa Glen Ridg llaqtapi - ) huk  Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq Phawaq awqaq pusaq wan allwiya kamayuq (inhiñiru) runam karqan. 

Taytan: Edwin Eugene Aldrin Sr.; Maman:  Marion Moon. Warmi:  

Yachay wasi: Montclair High School. Alma mater: West Point. 

## Suñaykuna
* Presidential Medal of Freedom
* Congressional Space Medal of Honor
* Robert H. Goddard Memorial Trophy
* Sylvanus Thayer Award
* Collier Trophy (National Aeronautics Association)

## Kaypipas qhaway
* Apollo 11
* NASA
* Andriyan Nikolayev
* Vitaly Sevastyanov
* Phawaq awqaq suyu 

## Hawa t'inkikuna

*Qillqa web NASA
Tigran Petrosian

**Tigran Vartanovich Petrosian ** (arminya simi: Бори́с Васи́льевич Спа́сский, rusu simi: Тигра́н Варта́нович Петрося́н) sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Tbilisi llaqtapi -  wañusqa Moskwa llaqtapi), huk  mama llaqtayuq qhapaq chunkana pukllaqmi karqan. Achka kutiqa kay pachap kampiyunninmi karqan (1963 watamanta 1969 watakama).

## Kaypipas qhaway
* Qhapaq chunkana
* Anatoli Karpov 
* Mikhail Tal

## Hawa t'inkikuna
Bradford Dillman

**Bradford Dillman**  sutiyuq runaqa, ic ( paqarisqa San Francisco llaqtapi -  wañusqa Santa Bárbara llaqtapi), huk  Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq  aranway pukllaq qarqan.

Taytan: Dean Dillman, Maman: Josephine Moore.Warmikuna: Frieda Harding McIntosh (1956-1962) / Suzy Parker
(1963-†2003)

## Pilikulakuna
* Francis of Assisi (1961)

## Suñaykuna
*  

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Fredric March
* Florence Eldridge
* Jason Robards
* Dean Stockwell 
* Orson Welles
* Yves Montand 
* Lee Rem
* Dolores Hart
* Russell Napier

## Hawa t'inkikuna

* IMDb
Bohemya

** Bohemya ** (Chiku simipi: *Morava*, Aliman simipi: *Mähren*, Kastilla simipi: *Bohemia*) nisqaqa Chiksuyu Ripuwlikap huk suyunmi, chinchayninpi. Uma llaqtanqa Praha llaqtam.
## Wiñay kawsay

## Allpa saywachi
* 52 768  km²
* 6 250 607 runakuna (2016)
### Mayuku a
* Elba mayu
## Kaypipas qhaway
* Murawya
* Chiku Silisya

## Hawa t'inkikuna
Chawpi Bohemya suyu

**Chawpi Bohemya ** suyu (Chiku simipi: *Středočeský kraj*, Aliman simipi: *Mittelböhmische Region*, Kastilla simipi: *Bohemia Central*) nisqaqa  huk  Ripuwlikap mama llaqtayuq suyunin. Uma llaqtanqa Praha llaqtam.
## Wiñay kawsay

## Allpa saywachi
* 11 014,97 km2
* 1 369 332 runakuna (2016)

### Mayuku a
* Elba mayu
## Kaypipas qhaway
* Murawya
* Bohemya

## Hawa t'inkikuna
Chiku Silisya

** Chiku Silisya ** (Chiku simipi: *České Slezsko*, Aliman simipi: *Tschechisch-Schlesien*, Kastilla simipi: *Silesia checa*) nisqaqa Chiksuyu Ripuwlikap huk suyunmi, chinchayninpi. Uma llaqtanqa Ustrawa llaqtam.
## Wiñay kawsay

## Allpa saywachi
* 4 459  km²
* 1 200 007 runakuna (2016)
### Mayuku a
* Elba mayu
## Kaypipas qhaway
* Murawya
* Bohemya

## Hawa t'inkikuna
Urin Bohemya suyu

**Urin Bohemya ** suyu (Chiku simipi: *Jihočeský kraj*, Aliman simipi: * Südböhmische Region*, Kastilla simipi: *Bohemia Meridional*) nisqaqa  huk  Ripuwlikap mama llaqtayuq suyunin. Uma llaqtanqa České Budějovice llaqtam.
## Wiñay kawsay

## Allpa saywachi
* 10 056,59 km2
* 642 133 runakuna (2016)

### Mayukuna
* Wultawa mayu

## Kaypipas qhaway
* Murawya
* Bohemya

## Hawa t'inkikuna
Elba mayu

**Elba mayu**  (Chiku simi: Labe; aliman simi: Elbe, kastilla simi: río Elba), nisqaqa Iwrupapi huk 1 165 km suni mayum.
Ústí nad Labem suyu

**Ústí nad Labem suyu** (Chiku simipi: *Ústecký kraj*, Aliman simipi: *Aussig Region*, Kastilla simipi: * Región de Ústí nad Labem*) nisqaqa  huk  Ripuwlikap mama llaqtayuq suyunin. Uma llaqtanqa Ústí nad Labem llaqtam.
## Wiñay kawsay

## Allpa saywachi
* 5 334,52 km2
* 820 789 runakuna (2016)

### Mayuku a
* Elba mayu

## Kaypipas qhaway
* Murawya
* Bohemya

## Hawa t'inkikuna
Murawya-Silisyan suyu

**Murawya-Silisyan suyu** (Chiku simipi: *Moravskoslezský kraj*, Aliman simipi: *Mährisch-Schlesische Region*, Kastilla simipi: * Región de Moravia-Silesia*) nisqaqa  huk  Ripuwlikap mama llaqtayuq suyunin. Uma llaqtanqa Ustrawa llaqtam.
## Wiñay kawsay

## Allpa saywachi
* 5 426,83 km2
* 1 203 299 runakuna (2016)

### Mayukuna
* Elba mayu

## Kaypipas qhaway
* Murawya
* Bohemya

## Hawa t'inkikuna
Trnava suyu

**Trnava suyu** (Isluwakya simipi: *Trnavský kraj*, Aliman simipi: *Tyrnauer Landschaftsverband*, Kastilla simipi: * Región de Trnava*) nisqaqa  huk  Ripuwlikap mama llaqtayuq suyunin. Uma llaqtanqa Trnava llaqtam.
## Wiñay kawsay

## Allpa saywachi
*  km2
* runakuna (2016)

### Mayuku a
* Elba mayu

## Kaypipas qhaway
* Bratislava

## Hawa t'inkikuna
Runakunap astaynin

**Runakunap astaynin** runakunap kuyuchininmanta huk lanthimanta waq lanthikama prusisuta kan, paykunap llaqtan, paqarinantin wiñaypaq ichaqa llaqa wiñaypaq tikran. May ñinpi huk runallaqa sapallan purin, payqa waq runakunawan huñusqata huk hatun astaypa kuyuchiynin  ruwan. Runakunaqa runakunap paqariyninmanta waq lanthikama astarichkasqan, Aphrikamanta huk paqarinamanta, runakunaqa lluqsimusqa, chaymantari lliw allpa pachakama, lliw k'uchukama purichisqan. Hinallataqmi, llapan runakuna astaq, icha astaqpa churinta kanku.

Hatun runakunap astaynin yaraqayraykuta, manan-llamk'ay-kaq-raykuta, maqanakuyraykuta imanaykuta kapusqan 


## Pukyukuna
Runakunap paqariynin

**Runakunap paqariynin**, ichaqa **antropogenesis**, runakunap maymantaqa lluqsisqanta taqwichin. Iñiymanta, kawsay yachaymanta achka thiyuriyakuna kachkan.
Antique

**Antique** nisqaqa huk Suwidsuyu Grisya mama llaqtayuq laïko eurodance nisqaqa kusituymi karqan. 

Iskaynintin takiqkunam: Helena Paparizou & Nikos Panagiotidis.

## Hawa t'inkikuna
Jonida Maliqi

**Jonida Maliqi** (26 ñiqin pawqar waray killapi 1983 watapi paqarisqa Tirana llaqtapi) huk Albanya mama llaqtayuq takiqmi. 2009 Iwrupisyun Taki Atipanakuy Albanyapaq karqanmi, Ktheju tokësmi takirqan.
## Taki
* Ktheju tokës
Tayhanpa Yachaynin Suntur

**Tayhanpa Yachaynin Suntur** (한국학중앙연구원, AKS) Tayhan Republikapi huk sunturmi kan, paykunaqa Tayhan yachayninmanta  allin taqwichayta munan,  Tayhanpa Kawsay Saphiynin allinchatapas t'aqwichiyta munan.  1978 watapi, Inti Raymi Killapi 22 p'uchaypi *Ministry of Education & Science Technology*-manta (교육과학기술부) paqarichisqan.

## Tayhanpa Yachaynin
**Puwlikasqa**

* *Korea Journal*
* *Review of Korean Studies*
* *Korean Studies Quarterly*



* Waqkuna

## Aswan qhaway
* Tayhan Mamallaqta

## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
* The official site in Korean
* The official site in English
* (Kuriya simipi) Introducing research institutes at the Korean HIstory On-line (한국역사정보통합시스템)
Marsheaux

**Marsheaux** nisqaqa huk Grisya mama llaqtayuq kusituymi karqan. 

Iskaynintin takiqkunam: Sophie Sarigiannidou & Marianthi Melitsi.

## Hawa t'inkikuna
Bratislava suyu

**Bratislava suyu** (isluwakya simipi: *Bratislavský kraj*, aliman simipi: *Pressburger/Bratislavaer Landschaftsverband*, kastilla simipi: * Región de Bratislava*) nisqaqa  huk  Ripuwlikap mama llaqtayuq suyunin. Uma llaqtanqa Bratislava llaqtam.

## Wiñay kawsay
1923 watamanta. 
## Allpa saywachi
*  2053 km²	
* 669 592 runakuna.

### Mayuku a
* Elba mayu

## Kaypipas qhaway
* Chiksuyu

## Hawa t'inkikuna
Chinchay Chungcheong pruwinsya

**Chinchay Chungcheong pruwinsya** (kuryu simipi: 충청북도;  hanja: 忠清北道, kastilla simipi: *Provincia de Chungcheong del Norte*) nisqaqa  huk  Ripuwlikap mama llaqtayuq suyunin. 

## Wiñay kawsay
1896 kamasqa wata. 

## Allpa saywachi
*  km2
* runakuna. 

### Mayukuna
### Llaqtakuna
Uma llaqtanqa Cheongju llaqtam
## Kaypipas qhaway
* Siyul

## Hawa t'inkikuna
CA Colón

**CA Colón (Club Atlético Colón)**, icha **Colón de Santa Fe icha** **Colón**, nisqaqa huk Arhintinapa piluta hayt'ay klubmi.
Pancho Saavedra

**Francisco Javier Saavedra Guerra** (Kurikú, 25 ñiqin ayamarqa killapi 1977), icha **«Pancho» Saavedra**, huk Chili mama llaqtayuq ñawikaruy rikuriq.

Lugares que hablanpi kan.
Daejeon

**Daejeon** (대전광역시?, Daejeon-gwangyeoksi, Taejŏn-gwangyŏkshi)  Republika mama llaqtayuq llaqtam. 

## Wiñay kawsay
Kamasqa 
## Allpa saywachi
* 

## Karu puriy
* 
## Yachachiy
* Yachay sunturkuna:

## Ñaña llaqtakuna
*
## Kaypipas qhaway
* Siyul

## Hawa tinkikuna
Elitsa Todorova

**Elitsa Todorova** (2 ñiqin tarpuy killapi 1977 watapi paqarisqa Varna llaqtapi) huk  mama llaqtayuq takiqmi. 2009 2013 Iwrupisyun Taki Atipanakuy Bulgaryapaq Stoyan Yankoulovwan karqanmi. Water 2009pi, Samo shampioni 2013pi takirqan.

## Hawa t'inkikuna
Giovanni Leone

**Giovanni Leone ** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Napoli llaqtapi - †  wañusqa Roma llaqtapi) huk  mama llaqtayuq taripay amachaq, willay kamayuq wan pulitikumi, kawpaqpas karqan.

Taytan: Mauro, Maman: María Gioffredi.

Yachay wasi:

## Suñaykuna
* 

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Italyapa wiñay kawsaynin

## Hawa t'inkikuna