open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Islom Karimov

**Islom Abdugʻaníyevich Karimov** (rusiya simipi: Ислам Абдуганиевич Каримов, Islam Abduganíevich Karímov) sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Samarkand llaqtapi - ) huk Usbiksuyu mama llaqta allwya kamayuq wan pulitiku karqan. 

Tayta: ; Mama: .

Warmi:  Tatyana Akbarovna KarimovaChurinkuna (2): Gulnara Karimova wan Lola Karimova-Tillyaeva.

## Willay pukuykuna

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Usbiksuyu)

## Hawa t'inkikuna

### [[Kastilla simi]]pi
Saparmyrat Nyýazow

**Saparmyrat Ataýewiç Nyýazow** (rusiya simipi: Сапармура́т Атаевич Ния́зов) sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Babarab llaqtapi -  wañusqa Ashkawat llaqtapi) huk Turkminsuyu mama llaqta allway kamayuq wan pulitiku karqan. 

Tayta: ; Mama: .

Warmi: Muza Sokolova Churinkuna (?): .

## Willay pukuykuna

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Turkminsuyu)

## Hawa t'inkikuna

### [[Kastilla simi]]pi
Edward Luckhoo

**Edward Victor Luckhoo**  sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Musuq Ámsterdam llaqtapi -  wañusqa Yorkshire llaqtapi) huk Wayana mama llaqta awqaq pusaq wan pulitiku karqan. 

Tayta: ; Mama: .

Warmi:  Churinkuna (?): .

## Willay pukuykuna

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Wayana)

## Hawa t'inkikuna

### [[Kastilla simi]]pi
Milan Kučan

**Milan Kučan** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Križevci llaqtapi -  ) huk Isluwinya mama llaqta pulitiku karqan. 

Tayta: ; Mama:.

Warmi: Štefka KučanChurinkuna (?): .

## Willay pukuykuna

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Isluwinya)

## Hawa t'inkikuna

### [[Kastilla simi]]pi
Sveinn Björnsson

**Sveinn Björnsson** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa København llaqtapi -  wañusqa Reykjavik llaqtapi) huk Islandya mama llaqta taripay amachaq pulitiku karqan. 

Tayta: ; Mama:.

Warmi: Georgia BjörnssonChurinkuna (?): .

## Willay pukuykuna

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Islandya)

## Hawa t'inkikuna

### [[Kastilla simi]]pi
Vladimír Mečiar

**Vladimír Mečiar**  sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Zvolen llaqtapi - ) huk Isluwakya mama llaqtayuq taripay amachaq wan pulitiku qarqan. 

Tayta: ; Mama:  .Warmi: Margarita Mečiar. Churinkuna: 

## Suñaykuna

## Willay pukuykuna

## Kaypipas qhaway
* Isluwakyapa wiñay kawsaynin

## Hawa t'inkikuna

### [[Inlish simi]]pi
### [[Kastilla simi]]pi
Ram Baran Yadav

**Ram Baran Yadav** (nipal simipi: रामवरण यादव) sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Saphai llaqtapi - ) huk Nipal mama llaqtapi wiñay hampikama yuq wan pulitiku karqan. 

Tayta: Thani Yadav; Mama: Ram Rati Yadav.

Warmi: Julekha Yadav. Churinkuna: Chandra Mohan, Chandra Shekhar wan Anita.

## Suñaykuna

## Willay pukuykuna

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Nipal)

## Hawa t'inkikuna

### [[Inlish simi]]pi
### [[Kastilla simi]]pi
Jigme Palden Dorji

**Jigme Palden Dorji**  sutiyuq runaqa (* 1919 watapi paqarisqa  -  wañusqa) huk Butan mama llaqtapi pulitiku karqan. 

Tayta: ; Mama:  .

## Suñaykuna

## Willay pukuykuna

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Butan)

## Hawa t'inkikuna

### [[Inlish simi]]pi
### [[Kastilla simi]]pi
Yoshihiko Noda

**Yoshihiko Noda**, (Nihun simipi: 野田 佳彦 Noda Yoshihiko), sutiyuq runaqa,(*20 ñiqin aymuray killapi 1957 paqarisqa Funabashi llaqtapi - ), Nihun mama llaqtap musiku yachaq wan pulitiku karqan. 

2011 watamanta 2012 watakama ñawpaq kuti Nihunpa Uma kamayuqnin karqan.

Tayta:  ; Mama: Yoko Kishi

Ñawpaq warmi: Hitomi Noda Churinkuna (2): 

Yachaywasi: 

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Nihun)

## Hawa t'inkikuna

* (Nihun simipi):

* (Kastilla simipi):
**
François Tombalbaye

**François Tombalbaye** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Moyen-Chari llaqtapi -  wañusqa N'Djamena llaqtapi) huk Chad mama llaqta amawta wan  pulitiku karqan. 

## Willay pukuykuna

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Chad)

## Hawa t'inkikuna

### [[Kastilla simi]]pi
Ibrahim Abboud

**Ibrahim Abboud** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Sudan suyupi -  wañusqa Khartum llaqtapi) huk Sudan mama llaqta awqaq pusaq wan  pulitiku karqan. 

## Willay pukuykuna

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Sudan)

## Hawa t'inkikuna

### [[Kastilla simi]]pi
Milton Obote

**Apolo Milton Obote** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Akokoro llaqataupi -  wañusqa Yuhanisburgu llaqtapi) huk Uganda mama llaqtap pulitiku karqan. 

Tayta: , Mama: .

Warmi: Miria Obote.Churinkuna (5):

## Willay pukuykuna

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Uganda)

## Hawa t'inkikuna

### [[Kastilla simi]]pi
La Polla Records

**La Polla Records** nisqaqa huk Ispaña llaqtayuq, *[[punk rock]]* nisqa kusituymi (1979-2003).

## Diskukuna
* *[[Salve (album)|Salve]]* - 1984
* *[[Revolución (album, La Polla Records)|Revolución]]* - 1985
* *[[No somos nada]]* - 1987
* *[[Donde se habla]]* - 1988
* *[[Ellos dicen mierda, nosotros amén]]* - 1990
* *[[Los jubilados]]* - 1990
* *[[Negro (album)|Negro]]* - 1992
* *[[Hoy es el futuro]]* - 1993
* *[[Bajo presión]]* - 1994
* *[[Carne para la picadora]]* - 1996
* *[[Toda la puta vida igual]]* - 1999
* *[[Bocas (album)|Bocas]]* - 2001
* *[[El último (el) de La Polla]]* - 2003

## Kaypipas qhaway
* Rock alternativo
* Punk rock

## Hawa t'inkikuna
David Dacko

**David Dacko** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Bouchia llaqtapi -  wañusqa Yaundé llaqtapi) huk Chawpi Aphrika Republika mama llaqta yachachiq wan pulitiku karqan. 

Chawpi Aphrika Republika Uma kamayuq (1959–1960).

Tayta: , Mama: .

Warmi: BrigitteChurinkuna (11):

## Willay pukuykuna

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Chawpi Aphrika Republika)

## Hawa t'inkikuna

### [[Kastilla simi]]pi
Maaouya Ould Sid'Ahmed Taya

**Maaouya Ould Sid'Ahmed Taya** (معاوية ولد سيد أحمد الطايع‎, Ma‘āwiyah wuld Sīdi Aḥmad aṭ-Ṭāya) sutiyuq runaqa ( paqarisqa Atar llaqtapi) huk  mama llaqtayuq awqaq pusaq wan pulitiku qarqan. 

Muritanya Uma kamayuq (1981–1984 wan 1984-1992).

Taytan: , Maman: . Warmi: Churinkuna (6):

## Willay pukuykuna

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Muritanya)
* Mamadou Tandja

## Hawa t'inkikuna

### [[Kastilla simi]]pi
Hastings Banda

**Hastings Kamuzu Banda** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Kasungu suyupi -  wañusqa Urin Aphrika suyupi) huk Malawi mama llaqta hampikamayuq wan  pulitiku karqan. 

1964 watamanta 1966 watakama Malawi Uma kamayuq.

## Willay pukuykuna

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Malawi)

## Hawa t'inkikuna

### [[Kastilla simi]]pi
Mbarek Bekkay

**Mbarek Bekkay**  sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Berkane llaqtapi -  wañusqa Rabat llaqtapi) huk Maruku mama llaqtapi pulitiku karqan. 

Tayta: ; Mama:  .

## Suñaykuna

## Willay pukuykuna

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Maruku)
* Mohammed V

## Hawa t'inkikuna
Herbert Blaize

**Herbert Augustus Blaize**  sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Beausejour llaqtapi -  wañusqa St. George's, Grinada llaqtapi) huk  mama llaqtayuq  pulitiku karqan. 

Tayta: ; Mama:  .

Warmi: Dame Venetia Blaize Churinkuna: Norma Blaize, Carol Jerome, Marion Fleary, Samuel Blaize, Marvin Blaize, Christopher Blaize.

## Suñaykuna

## Willay pukuykuna

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Grinada)

## Hawa t'inkikuna
Souphanouvong

**Souphanouvong** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Luang Prabang suyupi -  wañusqa Vientiane llaqtapi) huk Law suyu mama llaqta pulitiku karqan. 

## Willay pukuykuna

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Law suyu)

## Hawa t'inkikuna

### [[Kastilla simi]]pi
Jaber III

**Emir Jaber III**, **Jaber Al-Ahmad Al-Jaber Al-Sabah** (arabya simipi: جابر الأحمد الجابرالصباح ) sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Kuwait llaqtapi -  wañusqa Kuwait llaqtapi) huk Kuwait mama llaqtapi pulitiku karqan. 

Tayta: Ahmad Al-Jaber Al-Sabah; Mama:  .

Kuwait Musiku ministru (1961-1965)

## Suñaykuna

## Willay pukuykuna

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Kuwait)

## Hawa t'inkikuna
Khalifa bin Hamad al Thani

Emir ** Khalifa bin Hamad al Thani** (arabya simipi: خليفة بن حمد آل ثاني) sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Rayyan llaqtapi - ) huk Qatar mama llaqtapi pulitiku karqan. 

Tayta: Ahmad Al-Jaber Al-Sabah; Mama:  .

Qatar Yachachiy ministru (1957-1970)

## Suñaykuna

## Willay pukuykuna

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Qatar)

## Hawa t'inkikuna
Johnny Cash

**Johnny Cash** sutiyuq runaqa ( paqarisqa Kingsland llaqtapi -   wañusqa Nashville llaqtapi) huk  Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtap aranway pukllaqmi.

Warmi: Vivian Liberto (1954-1967) / June Carter Cash (1968-2003) Churinkuna: Rosanne, Kathy, Cindy, Tara, John Carter Cash.

## Kaypipas qhaway
* Outlaw country
* Luther Perkins
* Bob Marley 
* Joe Strummer
* Nick Cave
* Mick Harvey
* Bruce Springsteen
* Tom Petty 
* Jeff Lynne
* Neil Diamond
* Soundgarden
* Sheryl Crow
## Hawa t'inkikuna
Lisboa distritu

**Lisboa distritu** (kastilla simipi *Distrito de Lisboa*, nisqaqa Purtugal mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Lisboa llaqtam.

## Wiñay kawsay

## Allpa saywachi
* **[[Urqu]]kuna:** 
* **[[Mayu]]kuna:** 
* **[[Qucha]]kuna:** 

## Pulitika rakiy
16 munisipyumikan:
* Alenquer munisipyu
* Amadora munisipyu* Arruda dos Vinhos
* Azambuja munisipyu
* Cadaval munisipyu
* Cascais munisipyu
* Lisboa munisipyu
* Loures munisipyu
* Lourinhã munisipyu
* Mafra munisipyu
* Odivelas munisipyu
* Oeiras munisipyu
* Sintra munisipyu
* Sobral de Monte Agraço munisipyu
* Torres Vedras munisipyu
* Vila Franca de Xira munisipyu

## Yachay tarpuy
### Distritupi paqarisqa runakuna

#### Simi kapchiy

## Karu puriy

## Yachachiy
* Wawa wasikuna : 
* Huch'uy yachay wasikuna: 
* Chawpi yachay wasikuna: 
* Yachay sunturkuna:

## Kaypipas qhaway

## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
Aveiro distritu

**Aveiro distritu** (kastilla simipi *Distrito de Aveiro*, nisqaqa Purtugal mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Aveiro llaqtam.

## Wiñay kawsay

## Allpa saywachi
* **[[Urqu]]kuna:** 
* **[[Mayu]]kuna:**  Youga. 
* **[[Qucha]]kuna:**

## Pulitika rakiy
19 munisipyumikan:
* Águeda (Purtugal) munisipyu
* Albergaria-a-Velha munisipyu
* Anadia (Purtugal) munisipyu
* Arouca munisipyu
* Aveiro munisipyu
* Castelo de Paivav munisipyu
* Espinho munisipyu
* Estarreja munisipyu
* Ílhavo munisipyu
* Mealhada munisipyu
* Murtosa munisipyu
* Oliveira de Azeméisv munisipyu
* Oliveira do Bairrov munisipyu
* Ovar munisipyu
* Santa Maria da Feira munisipyu
* São João da Madeira munisipyu
* Sever do Vouga munisipyu
* Vagos munisipyu
* Vale de Cambra munisipyu

## Yachay tarpuy

### Distritupi paqarisqa runakuna

#### Simi kapchiy

## Karu puriy

## Yachachiy
* Wawa wasikuna : 
* Huch'uy yachay wasikuna: 
* Chawpi yachay wasikuna: 
* Yachay sunturkuna:

## Kaypipas qhaway

## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
Beja distritu

**Beja distritu** (kastilla simipi *Distrito de Beja*, nisqaqa Purtugal mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Lisboa llaqtam.

## Wiñay kawsay

## Allpa saywachi
* **[[Urqu]]kuna:** 
* **[[Mayu]]kuna:** 
* **[[Qucha]]kuna:**

## Pulitika rakiy
14 munisipyumikan:
* Aljustrel munisipyu
* Almodôvar munisipyu
* Alvito munisipyu
* Barrancos munisipyu
* Beja munisipyu
* Castro Verde munisipyu
* Cuba munisipyu
* Ferreira do Alentejo munisipyu
* Mértola munisipyu
* Moura munisipyu
* Odemira munisipyu
* Ourique munisipyu
* Serpa munisipyu
* Vidigueira munisipyu

## Yachay tarpuy
### Distritupi paqarisqa runakuna

#### Simi kapchiy

## Karu puriy

## Yachachiy
* Wawa wasikuna : 
* Huch'uy yachay wasikuna: 
* Chawpi yachay wasikuna: 
* Yachay sunturkuna:

## Kaypipas qhaway

## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
Braga distritu

**Braga distritu** (kastilla simipi *Distrito de Braga*, latin: Bracara Augusta), nisqaqa Purtugal mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Braga llaqtam.

## Wiñay kawsay

## Allpa saywachi
* **[[Urqu]]kuna:** 
* **[[Mayu]]kuna:** 
* **[[Qucha]]kuna:**

## Pulitika rakiy
14 munisipyumikan:
* Amares munisipyu
* Barcelos munisipyu
* Braga munisipyu
* Cabeceiras de Basto munisipyu
* Celorico de Basto munisipyu
* Esposende munisipyu
* Fafe munisipyu
* Guimarães munisipyu
* Póvoa de Lanhoso munisipyu
* Terras de Bouro munisipyu
* Vieira do Minho munisipyu
* Vila Nova de Famalicão munisipyu
* Vila Verde munisipyu
* Vizela munisipyu

## Yachay tarpuy
### Distritupi paqarisqa runakuna

#### Simi kapchiy

## Karu puriy

## Yachachiy
* Wawa wasikuna : 
* Huch'uy yachay wasikuna: 
* Chawpi yachay wasikuna: 
* Yachay sunturkuna:

## Kaypipas qhaway

## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
Bragança distritu

**Bragança distritu** (kastilla simipi *Distrito de Bragança*, latin: Bracara Augusta), nisqaqa Purtugal mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Bragança llaqtam.

## Wiñay kawsay

## Allpa saywachi
* **[[Urqu]]kuna:** 
* **[[Mayu]]kuna:** 
* **[[Qucha]]kuna:**

## Pulitika rakiy
14 munisipyumikan:

* Alfândega da Fé munisipyu
* Bragança munisipyu
* Carrazeda de Ansiães munisipyu
* Freixo de Espada à Cinta munisipyu
* Macedo de Cavaleiros munisipyu
* Miranda do Douro munisipyu
* Mirandela munisipyu
* Mogadouro munisipyu
* Torre de Moncorvo munisipyu
* Vila Flor munisipyu
* Vimioso munisipyu
* Vinhais munisipyu

## Yachay tarpuy
### Distritupi paqarisqa runakuna

#### Simi kapchiy

## Karu puriy

## Yachachiy
* Wawa wasikuna : 
* Huch'uy yachay wasikuna: 
* Chawpi yachay wasikuna: 
* Yachay sunturkuna:

## Kaypipas qhaway

## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
Castelo Branco distritu

**Castelo Branco distritu** (kastilla simipi *Distrito de Castelo Branco*), nisqaqa Purtugal mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Castelo Branco llaqtam.

## Wiñay kawsay

## Allpa saywachi
* **[[Urqu]]kuna:** 
* **[[Mayu]]kuna:** 
* **[[Qucha]]kuna:**

## Pulitika rakiy
14 munisipyumikan:

* Castelo Branco munisipyu
* Belmonte (Purtugal) munisipyu
* Covilhã munisipyu
* Fundão munisipyu
* Idanha-a-Nova munisipyu
* Oleiros (Purtugal) munisipyu
* Penamacor munisipyu
* Proença-a-Nova munisipyu
* Sertã munisipyu
* Vila de Rei munisipyu
* Vila Velha de Ródão munisipyu

## Yachay tarpuy
### Distritupi paqarisqa runakuna

#### Simi kapchiy

## Karu puriy

## Yachachiy
* Wawa wasikuna : 
* Huch'uy yachay wasikuna: 
* Chawpi yachay wasikuna: 
* Yachay sunturkuna:

## Kaypipas qhaway

## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
Évora distritu

**Évora distritu** (kastilla simipi *Distrito de Évora*), nisqaqa Purtugal mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Évora llaqtam.

## Wiñay kawsay

## Allpa saywachi
* **[[Urqu]]kuna:** 
* **[[Mayu]]kuna:** 
* **[[Qucha]]kuna:**

## Pulitika rakiy
17 munisipyumikan:
* Alandroal munisipyu
* Arraiolos munisipyu
* Borba (Purtugal) munisipyu
* Estremoz munisipyu
* Évora munisipyu
* Montemor-o-Novo munisipyu
* Mora (Purtugal) munisipyu
* Mourão munisipyu
* Portel munisipyu
* Redondo (Purtugal) munisipyu
* Reguengos de Monsaraz munisipyu
* Vendas Novas munisipyu
* Viana do Alentejo munisipyu
* Vila Viçosa munisipyu

## Yachay tarpuy
### Distritupi paqarisqa runakuna

#### Simi kapchiy

## Karu puriy

## Yachachiy
* Wawa wasikuna : 
* Huch'uy yachay wasikuna: 
* Chawpi yachay wasikuna: 
* Yachay sunturkuna:

## Kaypipas qhaway

## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
Faro distritu

**Faro distritu** (kastilla simipi *Distrito de Faro*), nisqaqa Purtugal mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Faro llaqtam.

## Wiñay kawsay

## Allpa saywachi
* **[[Urqu]]kuna:** 
* **[[Mayu]]kuna:** 
* **[[Qucha]]kuna:**

## Pulitika rakiy
16 munisipyumikan:
* Albufeira munisipyu
* Alcoutim munisipyu
* Aljezur munisipyu
* Castro Marim munisipyu
* Faro munisipyu
* Lagoa (Algarve) munisipyu
* Lagos (Purtugal) munisipyu
* Loulé munisipyu
* Monchique munisipyu
* Olhão munisipyu
* Portimão munisipyu
* São Brás de Alportel munisipyu
* Silves munisipyu
* Tavira munisipyu
* Vila do Bispo munisipyu
* Vila Real de Santo António munisipyu

## Yachay tarpuy
### Distritupi paqarisqa runakuna

#### Simi kapchiy

## Karu puriy

## Yachachiy
* Wawa wasikuna : 
* Huch'uy yachay wasikuna: 
* Chawpi yachay wasikuna: 
* Yachay sunturkuna:

## Kaypipas qhaway

## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
Guarda distritu

**Guarda distritu** (kastilla simipi *Distrito de Guarda*), nisqaqa Purtugal mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Guarda llaqtam.

## Wiñay kawsay

## Allpa saywachi
* **[[Urqu]]kuna:** 
* **[[Mayu]]kuna:** 
* **[[Qucha]]kuna:**

## Pulitika rakiy
14 munisipyumikan:
* Aguiar da Beira munisipyu
* Almeida (Purtugal) munisipyu
* Celorico da Beira munisipyu
* Figueira de Castelo Rodrigo munisipyu
* Fornos de Algodres munisipyu
* Gouveia munisipyu
* Guarda (Purtugal) munisipyu
* Manteigas munisipyu
* Meda munisipyu
* Pinhel munisipyu
* Sabugal munisipyu
* Seia munisipyu
* Trancoso munisipyu
* Foz Côa munisipyu

## Yachay tarpuy
### Distritupi paqarisqa runakuna

#### Simi kapchiy

## Karu puriy

## Yachachiy
* Wawa wasikuna : 
* Huch'uy yachay wasikuna: 
* Chawpi yachay wasikuna: 
* Yachay sunturkuna:

## Kaypipas qhaway

## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna

* Trancoso 
* Condomínio Terravista Trancoso 
* Taxi Aeroporto Porto Seguro Trancoso
Leiria distritu

**Leiria distritu** (kastilla simipi *Distrito de Leiria*), nisqaqa Purtugal mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Leiria llaqtam.

## Wiñay kawsay

## Allpa saywachi
* **[[Urqu]]kuna:** 
* **[[Mayu]]kuna:** 
* **[[Qucha]]kuna:** 

## Pulitika rakiy
16 munisipyumikan:
* Alcobaça munisipyu
* Alvaiázere munisipyu
* Ansião munisipyu
* Batalha munisipyu
* Bombarral munisipyu
* Caldas da Rainha munisipyu
* Castanheira de Pêra munisipyu
* Figueiró dos Vinhos munisipyu
* Leiria munisipyu
* Marinha Grande munisipyu
* Nazaré munisipyu
* Óbidos munisipyu
* Pedrógão Grande munisipyu
* Peniche munisipyu
* Pombal munisipyu
* Porto de Mós munisipyu

## Yachay tarpuy
### Distritupi paqarisqa runakuna

#### Simi kapchiy

## Karu puriy

## Yachachiy
* Wawa wasikuna : 
* Huch'uy yachay wasikuna: 
* Chawpi yachay wasikuna: 
* Yachay sunturkuna:

## Kaypipas qhaway

## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
Santarém distritu

**Santarém distritu** (kastilla simipi *Distrito de Santarém*), nisqaqa Purtugal mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Santarém llaqtam.

## Wiñay kawsay

## Allpa saywachi
* **[[Urqu]]kuna:** 
* **[[Mayu]]kuna:** 
* **[[Qucha]]kuna:** 

## Pulitika rakiy
21 munisipyumikan:
* Abrantes munisipyu
* Alcanena munisipyu
* Almeirim munisipyu
* Alpiarça munisipyu
* Benavente (Purtugal) munisipyu
* Cartaxo munisipyu
* Chamusca munisipyu
* Constância munisipyu
* Coruche munisipyu
* Entroncamento munisipyu
* Ferreira do Zêzere munisipyu
* Golegã munisipyu
* Mação munisipyu
* Ourém munisipyu
* Rio Maior munisipyu
* Salvaterra de Magos munisipyu
* Santarém munisipyu
* Sardoal munisipyu
* Tomar munisipyu
* Torres Novas munisipyu
* Vila Nova da Barquinha munisipyu
## Yachay tarpuy
### Distritupi paqarisqa runakuna

#### Simi kapchiy

## Karu puriy

## Yachachiy
* Wawa wasikuna : 
* Huch'uy yachay wasikuna: 
* Chawpi yachay wasikuna: 
* Yachay sunturkuna:

## Kaypipas qhaway

## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
Setúbal distritu

**Setúbal distritu** (kastilla simipi *Distrito de Setúbal*), nisqaqa Purtugal mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Setúbal llaqtam.

## Wiñay kawsay

## Allpa saywachi
* **[[Urqu]]kuna:** 
* **[[Mayu]]kuna:** 
* **[[Qucha]]kuna:** 

## Pulitika rakiy
13 munisipyumikan:
* Alcácer do Sal munisipyu
* Alcochete munisipyu
* Almada munisipyu
* Barreiro munisipyu
* Grândola munisipyu
* Moita munisipyu
* Montijo (Purtugal) munisipyu
* Palmela munisipyu
* Santiago do Cacém munisipyu
* Seixal munisipyu
* Sesimbra munisipyu
* Setúbal munisipyu
* Sines munisipyu
## Yachay tarpuy
### Distritupi paqarisqa runakuna

#### Simi kapchiy

## Karu puriy

## Yachachiy
* Wawa wasikuna : 
* Huch'uy yachay wasikuna: 
* Chawpi yachay wasikuna: 
* Yachay sunturkuna:

## Kaypipas qhaway

## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
Viana do Castelo distritu

**Viana do Castelo distritu** (kastilla simipi *Distrito de Viana do Castelo*, nisqaqa Purtugal mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Viana do Castelo llaqtam.

## Wiñay kawsay

## Allpa saywachi
* **[[Urqu]]kuna:** 
* **[[Mayu]]kuna:** 
* **[[Qucha]]kuna:** 

## Pulitika rakiy
10 munisipyumikan:
* Arcos de Valdevez munisipyu
* Caminha munisipyu
* Melgaço munisipyu
* Monção munisipyu
* Paredes de Coura munisipyu
* Ponte da Barca munisipyu
* Ponte de Lima munisipyu
* Valença (Purtugal) munisipyu
* Viana do Castelo munisipyu
* Vila Nova de Cerveira munisipyu

## Yachay tarpuy
### Distritupi paqarisqa runakuna

#### Simi kapchiy

## Karu puriy

## Yachachiy
* Wawa wasikuna : 
* Huch'uy yachay wasikuna: 
* Chawpi yachay wasikuna: 
* Yachay sunturkuna:

## Kaypipas qhaway

## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
Vila Real distritu

**Vila Real distritu** (kastilla simipi *Distrito de Vila Real*), nisqaqa Purtugal mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Vila Real llaqtam.

## Wiñay kawsay

## Allpa saywachi
* **[[Urqu]]kuna:** 
* **[[Mayu]]kuna:** 
* **[[Qucha]]kuna:** 

## Pulitika rakiy
14 munisipyumikan:
* Alijó munisipyu
* Boticas munisipyu
* Chaves (Purtugal) munisipyu
* Mesão Frio munisipyu
* Mondim de Basto munisipyu
* Montalegre munisipyu
* Murça munisipyu
* Peso da Régua munisipyu
* Ribeira de Pena munisipyu
* Sabrosa munisipyu
* Santa Marta de Penaguião munisipyu
* Valpaços munisipyu
* Vila Pouca de Aguiar munisipyu
* Vila Real munisipyu
## Yachay tarpuy
### Distritupi paqarisqa runakuna

#### Simi kapchiy

## Karu puriy

## Yachachiy
* Wawa wasikuna : 
* Huch'uy yachay wasikuna: 
* Chawpi yachay wasikuna: 
* Yachay sunturkuna:

## Kaypipas qhaway

## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
Viseu distritu

**Viseu distritu** (kastilla simipi *Distrito de Viseu*), nisqaqa Purtugal mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Viseu llaqtam.

## Wiñay kawsay

## Allpa saywachi
* **[[Urqu]]kuna:** 
* **[[Mayu]]kuna:** 
* **[[Qucha]]kuna:** 

## Pulitika rakiy
24 munisipyumikan:
* Armamar munisipyu
* Carregal do Sal munisipyu
* Castro Daire munisipyu
* Cinfães munisipyu
* Lamego munisipyu
* Mangualde munisipyu
* Moimenta da Beira munisipyu
* Mortágua munisipyu
* Nelas munisipyu
* Oliveira de Frades munisipyu
* Penalva do Castelo munisipyu
* Penedono munisipyu
* Resende munisipyu
* Santa Comba Dão munisipyu
* São João da Pesqueira munisipyu
* São Pedro do Sul (Portugal) munisipyu
* Sátão munisipyu
* Sernancelhe munisipyu
* Tabuaço munisipyu
* Tarouca munisipyu
* Tondela munisipyu
* Vila Nova de Paiva munisipyu
* Viseu munisipyu
* Vouzela munisipyu

## Yachay tarpuy
### Distritupi paqarisqa runakuna

#### Simi kapchiy

## Karu puriy

## Yachachiy
* Wawa wasikuna : 
* Huch'uy yachay wasikuna: 
* Chawpi yachay wasikuna: 
* Yachay sunturkuna:

## Kaypipas qhaway

## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
Porto

**Porto** (kastilla simipi: Oporto) llaqtaqa Purtugal mama llaqtap, Porto distritu uma llaqtanmi. Porto 237 559 runakunam kawsachkanku (2001).

## Yachachiy
* Yachay sunturkuna:
** Porto Yachay Sunturnin

## Rikchakuna

Cais da Ribeira, Oporto, Portugal, 2012-05-09, DD 29.JPG|
Metro do Porto Flexity Outlook Eurotram Trindade.jpg
Chafariz da Rua Escura, Oporto, Portugal, 2012-05-09, DD 01.JPG
Edificio Montepio Geral, Avenida dos Aliados, Oporto, Portugal, 2012-05-09, DD 01.JPG
Edificio en Avenida dos Aliados, Oporto, Portugal, 2012-05-09, DD 01.JPG
Encosta dos Guindais, Oporto, Portugal, 2012-05-09, DD 04.JPG
Encosta dos Guindais, Oporto, Portugal, 2012-05-09, DD 05.JPG


## Kaypipas qhaway
* San Huwan

## Hawa t'inkikuna
* Porto Câmara Municipal (purtuyis simi)
Portalegre distritu

**Portalegre distritu** (kastilla simipi *Distrito de Portalegre*), nisqaqa Purtugal mama llaqtapi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Portalegre llaqtam.

## Wiñay kawsay

## Allpa saywachi
* **[[Urqu]]kuna:** 
* **[[Mayu]]kuna:** 
* **[[Qucha]]kuna:** 

## Pulitika rakiy
18 munisipyumikan:
* Amarante munisipyu
* Baião munisipyu
* Felgueiras munisipyu
* Gondomar (Purtugal) munisipyu
* Lousada munisipyu
* Maia munisipyu
* Marco de Canaveses munisipyu
* Matosinhos munisipyu
* Paços de Ferreira munisipyu
* Paredes (Pourtugal) munisipyu
* Penafiel munisipyu
* Porto munisipyu
* Póvoa de Varzim munisipyu
* Santo Tirso munisipyu
* Trofa munisipyu
* Valongo munisipyu
* Vila do Conde munisipyu
* Vila Nova de Gaia munisipyu

## Yachay tarpuy
### Distritupi paqarisqa runakuna

#### Simi kapchiy

## Karu puriy

## Yachachiy
* Wawa wasikuna : 
* Huch'uy yachay wasikuna: 
* Chawpi yachay wasikuna: 
* Yachay sunturkuna:

## Kaypipas qhaway

## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna
Christian Michelsen

**Peter Christian Hersleb Kjerschow Michelsen** ( *  paqarisqa Bergen llaqtapi -  wañusqa Fjøsanger llaqtapi), huk Nurwiga mama llaqtap taripay amachaq, pulitiku wan Uma kamayuq. 

11 ñiqin pawqar waray killapi 1905 watamanta 28 ñiqin kantaray killapi 1907 watakama ñawpaq kuti Nurwigapa Uma kamayuqnin karqan.

Tayta:  ; Mama:  
 Ñawpaq warmi:  Churinkuna: 

Yachaywasi:  

## Qillqasqankuna

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Nurwiga)
* Haakon VII

## Hawa t'inkikuna

### [[Kastilla simi]]
* Biografía - Fundación CIDOB
József Antall

**József Antall** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Budapest llaqtapi -  Budapest llaqtayuq huk Unriya mama llaqtayuq wiñay kawsaymi wan pulitiku kawpaqpas karqan.

Tayta: ; Mama: 

Warmi: Klára Fülepp.Churinkuna: (2) György Antall wan Péter Antall.

## Qillqasqankuna

## Willay pukyukuna
* 

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Unriya)

## Hawa t'inkikuna
### Kastilla simi
Yun Bo-seon

**Yun Bo-seon**, (Korianu simipi: 윤보선, hanja simipi: 尹潽善), (*  paqarisqa Ahsan - Uralan Chungcheong (Uralan Hansuyu) llaqtapi - †  wañusqa Siul llaqtapi). 1960 watamanta 1962 watakama ñawpaq kuti Uralan Hansuyupa Umalliqnin karqan. 1948 watamanta 1949 watakama Mayor of Seoul, 1949 watamanta 1951 watakama Secretary of Commerce.

Tayta:  ; Mama: 
Ñawpaq warmi: Lady Min
Wawakuna: 2 daugther
Ñawpaq warmi: Kong Deok-qui
Wawakuna: 2 son

## Qillqaqkuna
Kastilla simipi:

Inlish simipi:

## Kaypipas qhaway
* Uralan Hansuyu

## Hawa t'inkikuna
* 해평윤씨 홈페이지 (Uralan Hansuyu)
* 해위 윤보선 (Uralan Hansuyu)
Yun Chi-ho

**Yun Chi-ho**, (Kuriya simipi: 윤치호, hanja simipi: 尹致昊), (*  paqarisqa Ahsan - Uralan Chungcheong (Uralan Hansuyu) llaqtapi - †  wañusqa Kaesong llaqtapi), huk Uralan Hansuyupa  pulitiku.

Uralan Hansuyu mama llaqtapi Nihun kamachiyta 1910 watapi ankallikurqan.

Tayta: Yun Ung-ryeul; mama: Lee Jung-mu (이정무). 
## Qillqaqkuna
Kastilla simipi:
* Diario de Yun Chi-ho(윤치호일기, 尹致昊日記)
* Carta de Yun Chi-ho(윤치호서한집, 尹致昊書翰集)

Inlish simipi:

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Uralan Hansuyu)
* Yun Bo-seon.

## Hawa t'inkikuna
* Yun Chi-ho (Uralan Hansuyu)
* Emory University, Yun Ch'i-ho papers, 1883-1943
* The collected letters of Yun Tchi Ho
* Yun Ch‘i-ho papers, 1883-1943 Emory University
* Yun Chi-ho {(Uralan Hansuyu)
Sam Nujoma

**Samuel Daniel Shafiishuna "Sam" Nujoma ** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Etunda llaqtapi -  ) huk Namiwya mama llaqta pulitiku karqan. 

Tayta: Daniel Uutoni Nujoma; mama: Helvi Mpingana Kondombolo (1898-2008).

## Willay pukuykuna

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Namiwya)

## Hawa t'inkikuna

### [[Kastilla simi]]pi
Hage Geingob

** Hage Geingob**  sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Grootfontein llaqtapi - ) huk Namiwya mama llaqtapi pulitiku karqan. 

Tayta: ; Mama:  .Warmi: Loini Kandume (1993-2008)Churinkuna (2)

Namiwya Makipura wan Ruraychaqa ministru (2008-2012)

## Suñaykuna

## Willay pukuykuna

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Namiwya)

## Hawa t'inkikuna
Leonid Kučma

**Leonid Kučma** (ukranya simipi: *Леонід Кучма*) sutiyuq runaqa ( paqarisqa Chaikine llaqtapi - ) huk Ukranya mama llaqta allwya kamayuq wan pulitiku qarqan.

1994 watapi marsu killamanta 2005 watapi disimri killakama Ukranyap umalliqnin 

Tayta: ; Mama:  
Ñawpaq warmi: Ludmila TalalayevaChurinkuna (1): Elena Pinchuk.

Yachaywasi: 

## Qillqaqkuna

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Ukranya)

## Hawa t'inkikuna
Rufino Tamayo

**Rufino Arellanes Tamayo** sutiyuq runaqa, (*  paqarisqa Tlaxiaco llaqtapi - †  wañusqa Mishiku llaqtapi), Mishiku mama llaqtap llimphiqpas karqan.

Tayta: Manuel Arellanes; Mama: Florentina Tamayo.

Warmi: Olga Flores Zárate. 

## Llimphykuna

## Suñaykuna

## Kaypipas qhaway

## Hawa t'inkikuna
Hassan Gouled Aptidon

**Hassan Gouled Aptidon** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Lughaya llaqtapi -  wañusqa Yiwuti llaqtapi) huk Yiwuti mama llaqta pulitiku karqan. 

Tayta:  ; mama:  .

Warmi: Aicha Bogoreh.

## Willay pukuykuna

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Yiwuti)

## Hawa t'inkikuna

### [[Kastilla simi]]pi
Sylvanus Olympio

**Sylvanus Epiphanio Olympio** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Lomé llaqtapi -  wañusqa Lomé llaqtapi) huk Tugu mama llaqta pulitiku karqan. 

Tayta: ; mama:  .

Warmi: Dina GrunitzkyChurinkuna: Gilchrist Olympio.

## Willay pukuykuna

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Tugu)

## Hawa t'inkikuna

### [[Kastilla simi]]pi
Sheikh Hasina

**Sheikh Hasina Wazed** (bengali simipi: শেখ হাসিনা ওয়াজেদ  Shekh Hasina Oajed) sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Gopalganj llaqtapi - ) huk Banladish mama llaqtapi pulitiku karqan. 

Tayta: Sheikh Mujibur Rahman; Mama:  .Warmi: Churinkuna (?)

## Qillqaskankuna

* ওরা টোকাই কেন? *Ora ţokai kêno?* (Porqué existen los niños de la calle?) 1987
* বাংলাদেশে স্বৈরতন্ত্রের জন্ম *Bangladeshe shoirotôntrer jônmo* (El nacimiento de la autocracia en Bangladesh), 1993
* দারিদ্র বিমোচন, কিছু ভাবনা *Daridro bimochon, kichhu bhabna* (Reflexiones sobre la erradicación de la pobreza), 1993
* আমার স্বপ্ন, আমার সংগ্রাম *Amar shôpno, amar shônggram* (Mi visión, mi lucha), 1996
* *Pueblo y democracia*,1997
* আমরা জনগণের কথা বলতে এসেছি *Amra jônogoner kôtha bolte eshechhi* (Queremos hablar en nombre del pueblo), 1998
* বৃহৎ জনগোষ্ঠীর জন্য উন্নয়ন *Brihot jônogoshţhir jonno unnôeon* (Desarrollo para las grandes masas), 1999
* *Desarrollo de las masas*, 1999
* সামরিক তন্ত্র বনাম গণতন্ত্র *Shamorik tôntro bônam gônotôntro* (Regímenes militares y democracia), 1999
* আন্তর্জাতিক সম্পর্ক উন্নয়ন *Antorjatik shômporko unnôeon* (Mejora de las relaciones internacionales), 2001
* বিপন্ন গণতন্ত্র, লাঞ্ছিত মানবতা *Bipônno gônotôntro, lanchhito manobota* (ver siguiente entrada para nombre en español), 2002
* *La democracia en distress, demeaned humanity*, 2003
* *Sohena manobotar abomanona* (Contra la degradación de la humanidad), 21 de febrero de 2003
* *Viviendo con lágrimas*, 2004

## Suñaykuna

## Willay pukuykuna

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Banladish)

## Hawa t'inkikuna

* * Biografía extensa en español por Fundación CIDOB
Antenor Samaniego

**Antenor Samaniego Samaniego** sutiyuq runaqa (*   paqarisqa Sikaya distritupi -  wañusqa Lima llaqtapi) Piruw mama llaqtayuq qillqaq runam, kastilla simipi qillqaqmi.

Tayta:  Carlos Agustín Samaniego Maraví; Mama: Felicia Samaniego Cangalaya.Ñawpaq warmi:  Ruth Ramos Delgado; Churinkuna: Silvia wan Doris.

Yachaywasi: Colegio Santa Isabel.

Alma mater: Mama Llaqtap San Markus Hatun Yachay Sunturnin

 
## Qillqasqankuna
### Harawikuna

* *América nuestra* (1942) **Mulanpinchik**
* *Rótulo de la esfinge*, **Pumawarmita shutitsaq** (1943) y *Bahía del dolor*, **Llakiypa qucha yaykuynin** (1943),  Sebastián Salazar Bondy wan yanapanakur. 
* *Sinfonía del alma* (1944), **Haynipa hukllatsaypan**
* *Cántaro* (1944) **Puyñu**
* *El país inefable* (1948). **Pakaraq yaku allpashqa**
* *Yaraví* (1951), **Hawarillay**
* *Oración y blasfemia* (1955), **Mañakuy piñatsikuywan**
* *La odisea de Angamos* (1956), **Anqaamuspa purikachaynin**
* *Rumor de la palabra desgarrada* (1960), **Rachisqa shimipa wawyaynin**
* *Canciones jubilares* (1963) **Kushi yarpaypa qutsunkuna**
* *Imágenes florales* (1963) **Waytaraq rikaynikuna**
* *El fuego lacerante*, 1970, **Nanatsikuq nina**

## Suñaykuna

## Kaypipas qhaway
* Sebastián Salazar
* Simi kapchiy (Piruw)
## Hawa t'inkikuna

* Sánchez, Luis Alberto: *La literatura peruana*. Derrotero para una historia cultural del Perú. Tomo V. Cuarta edición y definitiva. Lima, P. L. Villanueva Editor, 1975.
* Tauro del Pino, Alberto: *Enciclopedia Ilustrada del Perú*. Tercera Edición. Tomo 15. SAL/SZY. Lima, PEISA, 2001. ISBN 9972-40-164-1
Seamus Heaney

**Seamus Heaney** sutiyuq runaqa ( paqarisqa Derry kundadupi -  wañusqa Dublín llaqtapi) Ilanda mama llaqtayuq harawi qillqaq runam, inlish simipi qillqaqmi.

1995 watapis simi kapchiypi Nobel Suñaytam chaskirqan.

 
## Qillqasqankuna
### Kawsay rikch'a

## Kaypipas qhaway
* Simi Kapchiy (Ilanda)

## Hawa t'inkikuna
Philibert Tsiranana

**Philibert Tsiranana** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Ambarikorano llaqtapi -  wañusqa Antananarivo llaqtapi) huk Madagaskar mama llaqta pulitiku karqan. 

Tayta: ; mama:  .

Warmi: Churinkuna: ?.

## Willay pukuykuna

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Madagaskar)

## Hawa t'inkikuna

### [[Kastilla simi]]pi
Gilmar

**Gylmar dos Santos Neves**, sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Santos llaqtapi -  wañusqa São Paulo llaqtapi) huk Brasil mama llaqtayuq piluta hayt'aqmi karqan.

## Klubkuna

## Suñaykuna
### Mama llaqta Kupakuna

### Mama llaqtapura kupakuna

## Kaypipas qhaway
* Piluta Hayt'ay Pachantin Kupa

## Hawa t'inkikuna
Kiro Gligorov

**Kiro Gligorov** (makidunya simipi: Киро Глигоров)  sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Štip, llaqtapi -  wañusqa Skopie llaqtapi) huk Makidunya mama llaqta taripay amachaq wan pulitiku karqan. 

Tayta: ; mama:  .

Warmi: Churinkuna: ?.

## Willay pukuykuna

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Makidunya)

## Hawa t'inkikuna

### [[Kastilla simi]]pi
Frank Lloyd Wright

**Frank Lincoln Wright** sutiyuq runaqa ( paqarisqa Richland Center llaqtapi -  wañusqa Phoenix llaqtapi) huk  Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq Wasichay kamayuqmi qarqan.

Taytan: William Carey Wright; Maman: Anna Lloyd Jones. Warmikunaː Catherine "Kitty" (Tobin) Wright (1871-1959) / Maude "Miriam" (Noel) Wright (1869-1930) / Olga Ivanovna "Olgivanna" (Lazovich Milanoff) Lloyd Wright (1897-1985). Churinkunaː Frank Lloyd Wright Jr. wan John Wright.

## Kaypipas qhaway
* Ayn Rand
* Lousi Sullivan

## Hawa t'inkikuna
Makhosini Dlamini

**Makhosini Dlamini**  sutiyuq runaqa (* 1914 watapi paqarisqa  -  wañusqa) huk Swasisuyu mama llaqtapi pulitiku karqan. 

1968 watamanta 1970 watakama Swasisuyu Hawa ministru.

Tayta: ; Mama:  .

## Suñaykuna

## Willay pukuykuna

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Swasisuyu)

## Hawa t'inkikuna
Tübingen

**Tübingen** llaqtaqa Huk Alimanyapi llaqtam. Tübingen llaqtapiqa 83.248 runakunam kawsachkanku (2011 watapi).

## Kaypipas qhaway
* Tübingen Yachay Suntur

## Hawa tinkikuna
Isayas Afewerki

**Isayas Afewerki**  (Tigrinya simipi: ኢሳይያስ ኣፈወርቅ) sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Asmara llaqtapi -  ) huk Iritriya mama llaqta awqaq pusaq wan pulitiku karqan. 

Tayta: Afewerki Abraha; mama: Adanesh Berhe.

Warmi: Saba Haile Churinkuna (3):

## Suñaykuna

## Willay pukuykuna

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Iritriya)

## Hawa t'inkikuna

### [[Kastilla simi]]pi
Lynden Pindling

**Lynden Pindling**  sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Nassau llaqtapi -  wañusqa Nassau llaqtapi) huk Bahamakuna mama llaqtapi pulitiku karqan. 

1973 watamanta 1992 watakama Bahamakuna Uma kamayuq.

Tayta: Arnold Pindling; Mama: Viola.

Warmi: Marguerite McKenzie.
## Suñaykuna

## Willay pukuykuna

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Bahamakuna)

## Hawa t'inkikuna
Mohammed Sahir Shah

**Mohammed Sahir Shah** (pastu simi:pi محمد ظاهرشاه ) sutiyuq runaqa (*15 ñiqin kantaray killapi 1914 paqarisqa Kawul llaqtapi - 23 ñiqin anta situwa killapi 2007 wañusqa Kawul llaqtapi),  mama llaqtayuq pulitiku wan Qhapaq. 

1933 watamanta ñawpaq kuti Aqanisuyupa Qhapaqnin karqan.

Taytan: Mohammed Nadir Shah; Maman: Mah Parwar Shah Warmikuna: Humaira Bergum.Churinkuna: 8 (Bilqis Begum, Muhammed Akbar Khan, Awki Ahmad Shah Khan, Maryam Begum, Muhammed Nadir Khan, Shah Mahmoud Khan, Muhammed Daoud Pashtunyar Khan wan Mir Wais Khan.
 
Yachaywasi: 

## Kaypipas qhaway
* Aqanisuyupa wiñay kawsaynin

## Hawa t'inkikuna

### [[Inlish simi]]
Askar Akayev

**Askar Akayevich Akayev** (rusiya simipi: Аскар Акаевич Акаев)  sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Kyzyl-Bairak llaqtapi -  ) huk Kirkisuyu mama llaqta allwya kamayuq wan pulitiku karqan. 

Tayta: ; mama:  .

Warmi: Mairam AkáyevaChurinkuna: 4.

## Suñaykuna
* 2012: Quri Medalla Kondrátiev - Fundación Internacional N. D. Kondratieff wan Academia Rusa de Ciencias Naturales (RAEN).

## Willay pukuykuna

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Kirkisuyu)

## Hawa t'inkikuna

### [[Kastilla simi]]pi
Carlos de Céspedes

**Carlos Manuel Perfecto del Carmen de Céspedes y López del Castillo** sutiyuq runaqa (* 18 ñiqin ayriway killapi 1819 watapi paqarisqa Bayarmo llaqtapi -  wañusqa San Lorenzo llaptapi) huk Kuba mama llaqtap pulitiku runam wan Kubap umalliqnin tukurqan.

Tayta:  Jesús María Céspedes y Luque; Mama: Francisca de Borja López del Castillo y Ramírez de Aguilar

Warmi: María del Carmen Céspedes y del Castillo. Churinkuna: María del Carmen, Carlos Manuel wan Oscar. 

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Kuba)

## Hawa t'inkikuna
Ramón Betances

**Ramón Emeterio Betances y Alacán **  sutiyuq runaqa (* 8 ñiqin ayriway killapi 1827 watapi paqarisqa Cabo Rojo llaqtapi - † 16 ñiqin tarpuy killapi 1898 watapi wañusqa Neully-sur-Seine llaqtapi) huk Burikin mama llaqtap hampikamayuq, qillqaq wan pulitiku.  

Tayta: Felipe Betances PonceMama: María del Carmen Alacán de Montalvo.

Warmi:  Simplicia Jiménez CarloChurinkuna: ?.

Alma mater:  Paris Yachay Sunturnin.

## Qillqasqankuna
* Toussaint L'ouverture, los dos indios (1852)
* Un premio de Luis XIV (1853)
* Las cortesanas en París (1853)
* La Vierge de Borinquén (1859)
* La botijuela (1863)
* Washington Haitiano (ensayo sobre Alexander Petion, 1871)
* Los viajes de Scaldado (1890)
*  La nueva época de san juan bautista(1891)

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Burinkin)
## Hawa t'inkikuna
José Bonifácio

**José Bonifácio de Andrada e Silva** sutiyuq runaqa (* 13 ñiqin inti raymi killapi 1783 watapi paqarisqa Santos llaqtapi - 6 ñiqin ayriway killapi 1838 watapi wañusqa Niterói llaqtapi) huk Brasil mama llaqtayuq yachaq, qillqaq wan pulitiku runam karqan. 

Tayta: Bonifácio José Ribeiro de Andrada, Mama: María Bárbara da Silva.
Warmi: Churinkuna (3): Carlota Emília, Gabriela Frederica wan Narcisa Cândida.

## Suñaykuna

## Kaypipas qhaway
* Yachay

## Hawa t'inkikuna

### Kastilla simipi
Ojo de Culebra

***Ojo de Culebra*** nisqaqa (inlish simipi: "**Shake Away**") huk Ñit'isqa phirurum mishikupi takiq Lila Downs 2008 watapi rurasqa, kuyu walltay pusaqninqa Paul Cohen, Aneiro Taño, Brian Lynch karqan.

## Rimay taki
José Matías Delgado

**José Matías Delgado y de León** sutiyuq runaqa (* 24 ñiqin hatun puquy killapi 1767 watapi paqarisqa San Salvador llaqtapi - 12 ñiqin ayamarq'a killapi 1832 watapi wañusqa San Salvador llaqtapi) huk Salwadur mama llaqtayuq taytakura, qillqaq wan pulitiku runam karqan. 

Tayta: Pedro Delgado Matamoros, Mama: Mariana de León Mejía.

Alma mater: Real y Pontificia Universidad de San Carlos.

## Suñaykuna

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Salwadur)

## Hawa t'inkikuna

### Kastilla simipi
Dionisio Herrera

**José Dionisio de la Trinidad de Herrera y Díaz del Valle ** sutiyuq runaqa (* 9 ñiqin kantaray killapi 1781 watapi paqarisqa Choluteca llaqtapi - 13 ñiqin inti raymi killapi 1850 watapi wañusqa San Salvador llaqtapi) huk Unduras mama llaqtayuq taripay amachaq, qillqaq wan pulitiku runam karqan. 

Tayta: Pedro Delgado Matamoros, Mama: Mariana de León Mejía.Warmi: Micael Quezada Borjas.

Alma mater: San Carlos Borromeo (Watimala) Yachay Sunturnin.

## Suñaykuna

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Unduras)

## Hawa t'inkikuna

### Kastilla simipi
Otto Sander

**Otto Sander** sutiyuq runaqa (June 30, 1941 &ndash; September 12 2013) huk aranway pukllaqmi, Germanyyuq.

## Kaypipas qhaway

## Hawa t'inkikuna
Los Rodríguez

**Los Rodríguez** nisqaqa huk Ispaña i Arhintina llaqtayuq, *[[rock & roll]]*, *[[rock latino]]* i *[[blues rock]]* nisqa kusituymi (1991-1997).

## Diskukuna
**Buena suerte* (1991)
**Disco pirata* (1992)
**Sin documentos* (1993)
**Palabras más, palabras menos* (1995)
**Hasta luego* (1996)
**Para no olvidar* (2002)

## Kaypipas qhaway
* Rock & roll
* Rock latino
* Blues rock

## Hawa t'inkikuna
Robert Schuman

**Jean-Baptiste Nicolas Robert Schuman** sutiyuq runaqa ( (*  paqarisqa Clausen llaqtapi -  wañusqa Scy-Chazelles llaqtapi) Ransiya mama llaqtap taripay amachaq wan pulitiku qarqan.

1948 watamanta 1953 watakama Ransiya mama llaqtap Hawa ministruninmi kachkan.

Alma mater: Strasburg Yachay Sunturnin.

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Iwrupa)
## Hawa t'inkikuna
Paul-Henri Spaak

**Paul-Henri Spaak** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Schaerbeek llaqtapi -  wañusqa Braine-l'Alledu llaqtapi), Bilhika mama llaqta taripay amachaq, pulitiku wan Uma kamayuq. 

Tayta: Paul Spaak; Mama: Marie Janson Ñawpaq warmi: Marguerite Malevez 
Churinkuna: (2) Antoinette Spaak wan Fernand Spaak  

Yachaywasi: 

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Bilhika)

## Hawa t'inkikuna

### [[Kastilla simi]]
Altiero Spinelli

**Altiero Spinelli** sutiyuq runaqa (*  paqarisqa Roma llaqtapi -  wañusqa Roma llaqtapi) huk  mama llaqtayuq pulitiku karqan.

Tayta:;  Mama:  Warmi:Ursula Hirschmann (1945-1986)Ñaña: Barbara Spinelli. 

## Kaypipas qhaway
* Iwrupapa wiñay kawsaynin

## Hawa t'inkikuna
Walter Hallstein

**Walter Hallstein ** sutiyup runaqa (*  paqarisqa Mainz llaqtapi -  wañusqa Stuttgart llaqtapi) Alimanya mama llaqtap pulitiku kachkan.

Tayta:;  Mama:  
## Kaypipas qhaway
* Iwrupa

## Hawa t'inkikuna
Abdul Rahman

**Tunku Abdul Rahman ** *Putra Al-Haj ibni Almarhum Sultan Abdul Hamid Halim Shah* sutiyuq runaqa, (* paqarisqa Istana Pelamin  llaqtapi -  wañusqa Kuala Lumpur llaqtapi). Malasya mama llaqta taripay amachaq, pulitiku wan Uma kamayuq. 

1957 watamanta 1970 ñawpaq kuti Malasyapa Uma  kamayuqnin karqan.

Tayta: Sultán Abdul Hamid Halim Shah;  Mama: Cik Menyelara. Ñawpaq warmi:  Meriam Chong, Sharifah Rodziah Syed Alwi Barakbah wan Bibi ChongChurinkuna: Tunku Khadijah wan Tunku Ahmad Nerang; Sulaiman, Mariam, Sharifah Hanizah wan Faridah; Tunku Noor Hayati wan Tunku Mastura. 

Yachaywasi: Bukit Mertajam High School 

## Qillqaqkuna

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Malasya)

## Hawa t'inkikuna
Jorge Pedreros

**Jorge Pedreros** sutiyuq runaqa (August 8, 1941 &ndash; September 14, 2013) huk aranway pukllaqmi, Chileyuq.

## Kaypipas qhaway

## Hawa t'inkikuna
Délfor Dicásolo

**Délfor Amaranth Dicásolo** sutiyuq runaqa (April 25, 1920 &ndash; September 13, 2013) huk aranway pukllaqmi, Arhintinayuq.

## Kaypipas qhaway

## Hawa t'inkikuna
Donald Dewar

**Donald Campbell Dewar**  (*  paqarisqa Glasgow llaqtapi -  wañusqa Edinburgh llaqtapi) Iskusya mama llaqtap pulitiku wan Qhapaq ministruninmi kachkan.

1999 watamanta  200 watakama Iskusya Qhapaq ministru.

Tayta:  Alisdair Dewar, Mama: Mary Bennet.Warmi: Alison Mary McNairChurinkuna: Mairo wan Ian.

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Iskusya)

## Hawa t'inkikuna
Bersuit Vergarabat

**Bersuit Vergarabat** nisqaqa huk Arhintina llaqtayuq, *[[rock latino]]* nisqa kusituymi.

## Diskukuna
* 1992 - *Y punto*
* 1993 - *Asquerosa alegría*
* 1996 - *Don Leopardo*
* 1998 - *Libertinaje*
* 2000 - *[Hijos del culo*
* 2002 - *De la cabeza con Bersuit Vergarabat*
* 2004 - *La Argentinidad al palo*
* 2005 - *Testosterona*
* 2007 - *?*
* 2012 - *La Revuelta*
* 2012 - *El baile interior*
## Kaypipas qhaway
* Rock
* Rock alternativo
* Tango
* Cumbia
* Chacarera
* Murga
* Candombe

## Hawa t'inkikuna
Juan Pablo Duarte

**Juan Pablo Duarte Díez** sutiyuq runaqq (*  paqarisqa Colonial llaqtapi -  wañuisqa Caracas llaqtapi ). Kustarika mama llaqtap awqaq pusaq wan pulitiku runa karqan.

Tayta:  Juan José Duarte Rodríguez; Mama: Manuela Díez Jiménez 
Ñawpaq warmi:  Churinkuna:  .

Yachaywasi: 

Alma mater: .
## Qillqaqkuna

## Kaypipas qhaway
* Wiñay kawsay (Kustarika)
* Matías Ramón Mella
* Francisco del Rosario Sánchez
 
## Hawa t'inkikuna
Sinru qillqa: Qillqaqkuna (Asarsuyu)

**Sinru qillqa: Qillqaqkuna ([[Asarsuyu]])**

## A
* Chingiz Abdullayev
* Ilyas Afandiyev
* Mirza Fatali Akhundov
* Suleyman Sani Akhundov
* Ashig Alasgar

## B
* Vidadi Babanli
* Abbasgulu Bakikhanov
* Banine

## C
* Yusif Vazir Chamanzaminli

## E
* Elchin Efendiyev

## F
* Fuzûlî

## H
* Mehdi Huseyn

## I
* Hamlet Isakhanli
* Mirza Ibrahimov

## J
* Jafar Jabbarly
* Huseyn Javid
* Ahmad Javad

## K
* Ali Karim
* Firidun bey Kocharli

## M
* Afag Masud
* Jalil Mammadguluzadeh
* Mikayil Mushfig

## N
* Nariman Narimanov
* Imadaddin Nasimi
* Khurshidbanu Natavan
* Mir Mohsun Navvab

## O
* Mammed Said Ordubadi

## P
* Mir Jalal Pashayev

## R
* Nigar Rafibeyli
* Natig Rasulzadeh
* Suleyman Rustam
* Rasul Rza
* Anar Rzayev

## S
* Mirza Alakbar Sabir
* Abbas Sahhat
* Abdulla Shaig
* Seyid Azim Shirvani
* Ismayil Shykhly
* Manaf Suleymanov

## T
* Saib Tabrizi

## V
* Molla Panah Vagif
* Bakhtiyar Vahabzadeh
* Aliagha Vahid
* Suleyman Valiyev
* Mirza Shafi Vazeh
* Hashim bey Vazirov
* Najaf bey Vazirov
* Molla Vali Vidadi
* Samad Vurgun
Tübingen Yachay Suntur

**Tübingen Yachay Suntur** (aliman simipi: *Universität Tübingen*) nisqaqa Alimanya mama llaqtapi huk yachay sunturmi, Tübingen llaqtapim.

## Wiñay kawsay
Tübingen Yachay Suntur, 1477 watapi kamarisqa karqan.

## Yachay suntur hatun runakuna
* Georg Wilhelm Friedrich Hegel 
* Friedrich Hölderlin
* Johannes Kepler 
* Philipp Melanchton
* Johannes Reuchlin
* Friedrich Schelling 

## Hawa tinkikuna
* Tukri llika tiyaynin (aliman simipi)
Rabona

**Rabona** nisqakunaqa maqanakuypi awqaqkunata riysiq warmikunam. Chay *rabona* nisqakunaqa 19 ñiqin pachakwatapi awqaqkunawan rispa yanuq, sallankunapas hina kawsanakuq karqan. Q'aqalu wawankunaqa awqaqkunam tukurqanku.
Wachuy

**Wachuy** icha **Wawsay** nisqaqa wakipi mana saqillasqa yuquymi.

Ñawpa pacha q'uma karqaspa, kunan acha lliwmanta aswan mama llaqtakunapi wachuy manañam q'uma kanchu.

Chay wachuyqa kaymi kanman:
*mana kasarakusqa kaspa yuquy
*qusanta, warminta wasanchay, wakinpa warminwan, qusanwan yuqunakuy
*q'itayay, warichakunaman riy
*uywakunawan yuqunakuy
*paninwan, turinwan yuqunakuy (muquy, qarqacha)
*chinaku, qharinchu kay
*wawsakuy
Wasanchay

**Wasanchay** nisqata ruraspaqa huk qhari kasarakusqa kaspa mana kikinpa warmin kaq warmiwan icha wakinpa warminwan yuqunakunmi, icha warmi kasarakusqa kaspa mana kikinpa qusan kaq qhariwan icha wakinpa qusanwan yuqunakunmi.

Ñawpa pacha wasanchayqa q'umam karqan, wachuy nisqam, chaywanpas kunan pacha lliwmanta aswan mama llaqtakunapi manañam q'uma kanchu.

## Hawa t'inkikuna
Chitkin

**Chitkin** (*Tapera naevia*) nisqaqa huk pisqum, Chawpi, Urin Awya Yalapi kawsaq .

## Hawa t'inkikuna

## Pukyukuna
Muquy

**Muquy** icha **Qarqacha** nisqata ruraqqa paninwan, turinwan yuqunakunmi. Liiwmanta aswan wakikunapi chay muquytaqa wachuymi ninku.
Qachu-qachu

**Qachu-qachu** nisqaqa achka qachu yurakunawan qatasqa allpam, waylla hinam, lliw yurakunamanta aswantaq qachu yurakunam (*Gramineae* icha *Poaceae* nisqa). Inkill nisqakunapas qachu-qachum.

## Hawa t'inkikuna
Millay qura

**Millay qura** nispaqa runakuna mana munasqan yurakunatam, qurakunatam ninku. Chay millay qurakunaqa chakra yura chawpipim waqllispa wiñan.

Achka millay qurakuna miyusapa kaspa runatam icha uywankunatam unquchispa waqllin.

Kaymi huk millay qurakunam:
*Llawlli (*Barnadesia horrida*)
*Puka qura (*Rumex acetosella*)
*Wila qura (*Spergula arvensis*)
*Ch'iki qachu (*Elymus repens*)
*Chipika (*Cynodon dactylon*)
*Pana qachu (*Pennisetum clandestinum*)
*Khipa qachu (*Lolium temulentum*)

## Hawa t'inkikuna
Molotov

**Molotov** nisqaqa huk  mama llaqtayuq *[[rock alternativo]]* wan *[[hip hop]]* nisqa kusituymi.

## Hawa t'inkikuna
José Ingenieros

**José Ingenieros**  (*  paqarisqa Palermo llaqtapi -  paqarisqa Buenos Aires llaqtapi ), huk   mama llaqtayuq hampikamayuq, yachay wayllukuqmi, waki yachaq, qillqaq runam qarqan, kastilla simipi qillqaqsi qarqan.

Tayta: Salvatore Ingegnieri; Mama: Mariana Tagliavia.

## Qillqasqankuna
* La psicopatología en el arte, Buenos Aires, 1902
* La simulación en la lucha por la vida, Buenos Aires, 1902
* Simulación de la locura, Buenos Aires, 1903
* Histeria y sugestión, Buenos Aires, 1904
* Patología del lenguaje musical, París, 1906
* Crónicas de viaje, Buenos Aires, 1906
* La locura en la Argentina, Buenos Aires, 1907

* Principios de psicología, Buenos Aires, 1911
* El hombre mediocre (libro), Madrid, 1913
* Hacia una moral sin dogmas, Buenos Aires, 1917
* Ciencia y filosofía, Madrid, 1917
* Sociología Argentina, Buenos Aires, 1918
* Proposiciones relativas al porvenir de la filosofía, Buenos Aires, 1918
* Evolución de las ideas Argentinas, Buenos Aires, 1918
* Las Doctrinas de Ameghino, Buenos Aires, 1919
* Los tiempos nuevos, Buenos Aires, 1921
* Emilio Boutroux y la filosofía francesa, Buenos Aires, 1922
* La cultura filosófica en España, Buenos Aires, 1922
* Las fuerzas morales, obra póstuma
* Tratado del amor, obra póstuma

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway
* Simi kapchiy (Arhintina)

## Hawa t'inkikuna
Banda de Música del Estado de Oaxaca

**Banda de Música del Estado de Oaxaca** (runa simipi: *Kusituymi Taki kapchiy Suyu Oaxaka*) nisqaqa huk mishikupi kusituymi, 1871 watapi paqarisqa ukhupampa llaqtapi. tawantinsuyu takikunatam ruranku kastilla simi. 

## Kaypipas qhaway
*Pasatono
*Lorena y Los Alebrijes
*Lila Downs
*Kjarkas
*Susana Harp

## Hawa t'inkikuna
* Banda de Música de Oaxaca tukri llika tiyaynin