Nvidia

**Nvidia Corporation**qa Hukllachasqa Amirika Llaqtakunamanta tiknulukya kumpaniyam, Delaware llaqtapi kamasqa, Santa Clara, California suyupi kuraqwasiyuq. Kayqa huk llamp'ukkaq chaymanta fabless imprisa kaqmanta ruwan mayqinchus qillqa thatkichiy hukkaykuna (GPUkuna), wakichi kamachina qillqay chawpi-uya (APIs) kaqmanta willakuy hamut'ay kaqpaq chaymanta kusa-llamk'aq antañiqiq kaqpaq chaymanta sistima huk chippi kaqpi (SoCkuna) apaychana antañiqiy kaqpaq chaymanta automovilismo qhatupaq. Nvidia huk tiksimuyuntinpi umalliqmi kapchisqa yachay sinch'i-llump'ukaqpi. Paypa GPUkunap profesional siq'i llamk'ana sayanankunapi llamk'achisqa kanku ruwanakunapaq kayhina llamk'anakunapi kayhina arkhitiktura, inhiniyiriya chaymanta wasichay, willay mast'ariy chaymanta kusirichiykuna, automovil, hamut'aq mask'ay, chaymanta ruway sikwi.

GPU ruwaymanta yapasqa, Nvidia huk API CUDA sutiyuq qun chaymanta hatun lawlawpi wakichikuna ruwayta saqin mayqinkunachus GPUkuna llamk'achinku. Chaykunaqa pachantinpi allin-allin antañiqiq nisqa sitiyukunapin churasqa kashan. Astawan kunanllaraqmi, apaychana antañiqiy qhatuman astakun, chaypin Tegra apaychana thatkichiqkunata ruwan yachayniqyuq karurimanakunapaq, uñahamp'arakunapaqpis hinallataq antawakuna purinapaq hinallataq kusirikuy sistimakunatapis. AMDmanta aswanta, atipanakuqninkunaqa Intel,  Qualcomm,  kapchisqa yachay-usqhaylla ruwaq imprisakuna Graphcorehina.

Nvidiaqta GPUnkunaqa kantumanta phuyukama llamk'achisqam, hatun llamk'anakunapaqpis. Nvidia phukllay industriyapi kayninta mast'arirqan makiwan phukllajna kunsulakunawan Shield Portable, Shield uñahamp'ara, Shield TV nisqawan chaymanta phuyu phukllay qunawan GeForce Now nisqawan.

Nvidia willakurqa plankunata 13 ñiqin tarpuy killapi 2020 watapi, Arm SoftBank kaqmanta rantinanpaq, kamachiy aprobacionta suyaspa, huk chanin US$40 waranqa hunumanta stock kaqpi chaymanta qullqi kaqpi, mayqinchus kunankama aswan hatun chawpi-purichiq rantiy kanman. SoftBank Group Nvidiapi 10% qullqi quyninmanta pisillata rantinqa, Armtaq Cambridge llaqtapi umalliq wasinta waqaychanqa.   

7 ñiqin pawqar waray killapi 2022 watapi, yapasqa kamachiy hark'akunawan tupaspa, Nvidia Arm rantiyninta saqisqanmanta unancharqan. Chay rimanakuyqa, chip sikturpi astawan hatun kanman karqan, thuñikusqan pachaqa $66 waranqa hunu dularkunan chaninchasqa karqan.

## Willarina

Nvidia nisqaqa 5 ñiqin ayriway killapi 1993 watapi kamasqa,   Jensen Huang (CEOhina 2022 watapi), huk Taywan-Amirika inhiniyiru iliktriku, ñawpaqta CoreWare nisqap kamachiqnin karqan LSI Logic nisqapi, AMD nisqapitaq mikru-thatkichiq nisqap ruwaqnin karqan; Chris Malachowsky, Sun Microsystems nisqapi llamk'aq inhiniyiru; hinaspa Curtis Priem, ñawpaqtaqa IBM nisqapi, Sun Microsystems nisqapipas hatun llamk'aq ingeniero, chip qillqa nisqa ruwaqmi karqan. 

## Qullqimanta

## Ruru ayllukuna

Nvidia aylluqa siq'ikuna, mana alamriyuq willakuy, PC ruwaqkuna chaymanta automovil sinch'ikaq/llamp'ukaq kaqwan kanku.

Wakin ayllukunaqa kay urapim kachkan:

* GeForce, rantiqman hina siq'ikuna ruwana rurukuna
* Nvidia RTX, profesional rikuy computadora siq'ikuna ruwana rurukuna (Quadro rantinpi)
* NVS, achka rikuchiyniyuq negocio siq'ikuna allichay
* Tegra, huk chip seriepi huk sistema kuyuchina apaykachanakunapaq
* Tesla, dedicado general-propósito GPU alto-gama siq'i mirachiy ruwanakuna profesional chaymanta cientifico campokunapi
* nForce, huk mama placa chipset Nvidia nisqap rurasqan Intel (Celeron, Pentium wan Core 2) wan AMD (Athlon wan Duron) microprocesadorkunapaq
* Nvidia GRID, huk huñu hardware kaqmanta chaymanta yanapakuykunamanta Nvidia kaqmanta siq'ikuna virtualización kaqpaq
* Nvidia Shield, huk lliw pukllay hardware kaqmanta Shield Portable kaqmanta, Shield Tablet kaqmanta chaymanta, aswan qhipa kaq, Shield Android TV kaqmanta
* Nvidia Drive automovil solucionkuna, huk lliw hardware chaymanta software rurukuna ruwaqkunapaq chaymanta autonomo antawakuna ruwaqkunapaq. Drive PX-serie nisqaqa huk hatun llamk'ayniyuq computadora plataformam, ukhu yachaywan autónomo purichiyman,  Driveworks mana purichiq awtukunapaq llamk'ana llikam . 
* Nvidia BlueField, huk lliw Unidades de Procesamiento de Datos, qallariypiqa Mellanox Technologies rantisqankumanta herenciata chaskirqanku  
* Nvidia Datacenter/Server clase CPU, chiqap sutiyuq Nvidia Grace, 2023 watapi hamuq  

## Kicha pukyu qillqa llamp'ukaq yanapakuy
23 ñiqin tarpuy killapi 2013 p'unchawkama, Nvidia mana ima qillqatapas ñawpaq llamk'ayninpaq lluqsichirqanchu,  niyta munan, kamachina qillqaqkuna mana rantina, kicha pukyu qillqayuq llamk'ana purichiqta qillqayta atirqankuchu rurunkunapaq mana (llimphu wasi ukhu) killay kaqman recurrispa.

Aswanpis, Nvidia kikin iskayimayuq GeForce siq'ikuna purichiqkunata qun X.Org kaqpaq chaymanta huk kicha pkuyu-qillqa ñawirina wasi kaqwan mayqinchus Linux, FreeBSD utaq Solaris k'itikunawan chaymanta propiedad siq'i llamp'ukaq kaqwan tinkin. Nvidiapis qusqa ichaqa saqirqa yanapayta huk ch'uya kicha pukyu qillqa purichiqta iskay pacha sinch'ikaq usqaylla yanapakuqlla chaymanta X.Org rakiywan apachisqa.

## Ukhu yachay
Nvidia GPUs ukhu yachaypi llamk'achkanku, chaymanta utqaylla t'aqwiy Nvidia kaqpa API CUDA kaqrayku mayqinchus programaqkunata aswan yupayniyuq núcleos GPUs kaqpi kaqta llamk'achiyta saqin BLAS ruwanakuna paralelizanankupaq mayqinkunachus makiwan yachay algoritmos kaqpi anchata llamk'achkanku. Paykunaqa achka Tesla antawakunapi churasqa karqanku manaraq Elon Musk Tesla Autonomía P'unchawpi 2019 watapi willachkaptin, chay imprisaqa kunan SoC nisqatapas hunt'asqa paymantalla pusachiq antañiqiqtapis ruwarqan, chaymantataqmi Nvidia llamp'ukaqqa antawakunapaq llamk'achiyta saqinqa.   Kay GPUkuna maskaqkuna, hamut'ay wasikuna, allwiya kamay imprisakuna chaymanta imprisa imprisakuna llamk'achinku. 2009 watapi, Nvidia nisqaqa ukhu yachaypa "hatun t'uqyaynin" nisqapi llamk'arqan, "ukhu yachay ankucha llikakuna Nvidia siq'i qillqa thatkichiy hukkaykunawan (GPUs) tinkisqa kaptin". Chay watapi, Google Brain Nvidia GPUs nisqawan llamk'achirqan, makinawan yachay atiq Ukhu Ankuha Llikakuna nisqakunata ruwananpaq, maypichus Andrew Ng nisqa GPU nisqakuna ukhu yachay sistimakunap usqaylla puriyninta yaqa pachak kutita yapayta atisqankuta yuyaykurqan.

## Pacha-p’akikuy
2025 wata qhawariynin sustenibilidad nisqanpi, DitchCarbon nisqaqa qhawan: Nvidiaqa llamk’anpaq hinallataq apachikuq llamk'ayninmanta hukninpiqa 6,925,529,000 kg CO₂e hina aswan hatun q'axu chiqninmi willaykuchkan, chaymi hinam 12,952,000 kg CO₂e (Scope 1), 228,378,000 kg CO₂e (Scope 2) hinallataq 6,912,577,000 kg CO₂e (Scope 3), chaykunapi aswan achka Scope 3 q'axu chiqninmi rantiq allinmanpas llamk'aykunamanta paqarin. Nvidiaqa warmi-yachaypi yuyayniyuq pacha-kawsaypa tantachiyta churasaq, chaywanmi 50 % nisqa qhuchuyta ruwachkan Scope 1 hinallataq Scope 2 q'axu chiqninpi FY2030 wataman, FY2023 base-ninmanta; 25 % nisqa qhuchuyta ruwachkan Scope 1 hinallataq Scope 2 tukuy q'axu chiqninpi FY2019-FY2025 huk watakunapi; hinallataq 100 % qollana pukyu willayninta llamk'aykuna hinallataq data center-kunapipas FY2025 qhipaman ruwasqaqa munasqanmi.  

## Unanchana


## Pukyukuna