Yuli

yili cen (’inamizukuan：Posko；Ngiugˋ liˋ zhinˊ：Sṳ̀n-kûng-chṳ́n；rinipungan：玉里／たまざと Tamazato）imaza i pasanavalj a i kalingu king, a i viri nakidjekec tua ruisui gu, a i kacedas nakidjekec tua vungpin gu kata cangping gu, au a pasamaza i ledepan kidjekecan ta zusi gu, a i navalj nakicaing tua i vuli gu, masan pazangal tua i pasanavalj i kalinku king a kinateveteveljan a caucau, ka vecekadanan na kadjunangan i pasakacedasan nua taiwan. au yuli avan tjaljaqacavan ta cen pakata kadjunangan i hualien hici kata taitu hici. izua tu 252km² a pulingetjan a kadjunangan. tjaljakudrakudralan tua cen i taiwan. (tjakedrian a pagalju ta taipaq hici izua 271km² )

lja i vecekadan a kemasi kalinku a pasa valangaw a kunglu, a pasazua i kacedas izua a yucan(玉長) kunglu a kisusu a sema kacedas tua sema canbin gu, saka avan nu sinan pazangal a djalan i kalinku kata valangaw a makalizulizuk.  

a imaza i kalinku kata valangaw sevesevec a lizulizuk. nu pasakaledep mavan azua a kavecekadanan a gadu i taiwan a pasakacedas izua a ljaviljaving a mareka gadugadu, izua siukuluan(秀姑巒) a pana kata a tjaljakuljay a vungpin(豐坪) veljeluan, zu(卓) a pana, lakulaku a pana kata cinsuy(清水) a pana a cemalivat imaza.

a kai ’inamizukuan kata nginaingayngan.

## cinalivatan
yuli cen ka sicuayan pinaka “puseke”, izua a drusa a siqaivuan, masanitalj a kinasi bunun a siqaivuan, qunevuljan a imi. ayatua izua a siukuluan(秀姑巒) a pana cemalivat imaza, au nu cuayanga ika naqemudjalj, aza pana memakulji, nu venali aza qunevuljananga sakamaya na vudas. a sikamasanmusalj kemasi ’inamizukuan a “paypayke”(派派可) a kai, nu piamizuku ta siqivuan ta avan nu lukuc aya, a sinan racev imaza sa namakeljang. a sikamasantjelulj a siqaivuan, ka 1875 a caviljan, aza a taiwancen a kamakama ta sivitai a ti 吳光亮 na paka i vecekadan tua kagaduan sa djaljun imaza, qemepu ta sivitay, pacun ta qaciljay i siukuluan a pana sedjelj a vuqavuqalj, sa aicu a qaciljay ika qinemu, bulayanga nu pacunan . aza sivitay lemindjelj ta kakiyunangan a makadjalan (peniliq aza “閣” aicu vecik), saka papungadanan ta “puseke”.

kasicuayan aza i yuli sedjelja na amizuku kata bunun zuku kacalisiyan a kakacevungan. ka 1829 a caviljan, aza i huzang a makadaw zuku a caucau patjavat a sema taitu ta kazatjazatjan, ljakua pusauin nua se puyuma a binanmi(卑南覓) a qinaljan, au ka 1836 a caviljan kisusu tiamadju ta maka sinwuli(新武呂) a pana patjavat sema pasanavalj, ka vililjanga tjaljuzua i lakulaku(拉庫拉庫) a pana a namasan sipayzan tua qinaljudjan nua zaljum i pasanavalj, avananga aza pasakaledep a siukuluan a pana i canljang(長良) li a semanqinaljan, au pinaka “dazuang”. ka pitagilj a qemuma imaza, aza makadaw zuku nakemacu ta gung kata riri a semazua sa maljaljenguaq kata sebunun zuku, saka maqati uta a kipavalit ta paday, ayatua ruzaljuman ca imaza, a vilivililjan a patjavat i tua 1845 a caviljan, patjavat a sema i pasakacedas ta siukuluan a pana, mamaw a pinapungadan ta “dazuang”(mavan a situcuan i vuli gu a dungli mula), aza i canljang a dazung pavalitan ta ngadan a “djuzuang”(舊庄). au aza a pasuvilililjanga a makadaw zuku i vungsan(鳳山) gu kata valangaw, dawulung(大武壠) zuku kata silaya zuku mangetjez imaza. au sezuljuzulju lemindjelj ta qinaljan i yuli, vuli, cesan kata kuansan. ka 1879 a caviljan a pasusangas katua pasuvililj a pakata “taiwan kadjunangan penuljat a zuga” a qadupu, teveteveljin a pungadan ta aicu “puseke sepinpu a alu a qinaljan ”. aza i yuli tjatjuruvu a dawulung zuku.   

na semusu ta vecik ni 陳英 a “台東誌” aya , ka 1850 a caviljan, izuanga a pairang a napatjavat semamaza, au siubay kata kacalisian imaza. a kinatjamerazukan i 1875 a caviljan, masa sipacacikelan tua  batungkuan(八通關) a djalan a patagilj. ka ripung a djiday, yuli sipavecik a pitaituting puseke citing puseke cy(璞石閣區), au pavalitan a lemingedjelj ta kalinkukangting pusekeciting a kanrinri. ka 1917 a caviljan, aza a kemasi valangaw a kisiya a padjaljun patjemaza, sa sialap tua “yi” a ngadan, a vecik kemasi  “pu” pavalitan ta “yili”, neka kinapalakan a yu a qaciljay a imi. ka 1920 a caviljan lemindjelj ta yili dje(街) sipavecik a pikalinkukangting yilidjin a kipusaliman. au kapuamin a maqaqeci a 1946 a caviljan, yulidje pavalitan ta yulicen, sipavecik ta drusa puluq sa tjelu a li. ka 1971 a caviljan, sipavecik mumalj ta puluq sa lima a li patjeljatucu. 

izua ita a vuqavuqalj a qaciljay i qerengan ta siukuluan a pana, ljaki nu kaljaqudjaljan, inika siqaljudj maluqem tua zaljum, sika aza sikataqaljan semanparavac taicu a qaciljay a pasan niamadjuin  pazangazangalan a sauzayan, au ka 1970 a caviljan a puluq sa drusa qiljasan, izua cakaven a qaciljay aya. ljakua inia nacuay djameqen na kinsac a nacemakav ta qaciljay katua zua a cinakav a qaciljay, tazua sinan lalanganga nu qaciljayan, tucu piniunduziu a gaku na kukumin a yili, yilicen a puvadanqan kata a kasasavan a yuli ramaljemaljeng a umaq.         

## kamakama

## paljavak tua kadjunangan
matja 15 qinaljan i yili. matja 20 qinaljan imaza, Angcoh（安通部落）, Afih（阿飛赫部落）, Harawan（哈拉灣部落）, Lingacay（苓雅仔部落）, Ceroh（春日部落）, Patawlinan（巴島力安部落）, Makotaay（瑪谷達璦部落）, Sedeng（瑟冷部落）, Tokar（都旮薾部落）, Lohok（洛合谷部落）, Posko（璞石閣部落）, Silangkong（喜瑯宮部落）, Cihakay（吉哈蓋部落）, Cilakesay（吉拉格賽部落）, Cinemnemay（吉能能麥部落）, Takay（達蓋部落）, Satefo（下德武部落）, Namisan（拿彌散部落）, Matadim（馬太林部落）, Mangcelan（滿自然部落）. 

##### pakata hici a mirazek

###### gukusiu i yili cen
yili cen avan na masan pazangal i pasanavalj ta kalinku king, na sezua a caucau a kakicapiljan, au aicu yili a hici a sikace i yili cen sinan vecekadan. izua siubay,kicaquwan kata kakipucemelan. 

## caucau

aicu mavalidan i yili cen izua 93 93 caucua/km², avan sikamasanmusalj kemasi likuz. (amin tjaliaw ta vunglin cen)

## nasidjaravacan
pakata sipacacikelan imaza, izua kisiya a djalan, masansivalj a djalan a sipacacikel na marekazidusiya i taiwan, itaiday siva puluq sa tjelu a vinaciqan(lede kunglu) kata masansika tjelumuluq a djalanan i taiwan(yucan kunglu) cemalivat ta pasa kacedas ljaviljaving a gadugaduan, avan nu pazangal a pakazuazuanan na kuluma i pasakacedasan nua taiwan. 

## sinupuan

## kakipucemelan

## kivangavangan
thumb|right|220px|aicu a batungkuan nua djaladjalan kasicuayan.
lja neka nu namapaljiq a kakarakudan i maza, sika azua gadu, izuanga a ljimecamecaw i sicevud a zaljum kata ljimecamecaw a vali. saka tjuruvu ta caucau tjengelay semamaza a kivangavang. au aza antung ungesing namasan alu ta kakivangvangan a maitaita i kalinku king. aza kazaljuman katje kedri ta 硫磺 a sequan, a kinaliguan izua, sarenguaq a kinakadjunangnan a izua a kasikasivan a djalan, ljaqedi, au mayanga lemindjelj lungvung(龍鳳) a kivanvangan, aza sinapazangal a taiday cavilj anga kasiw pinatevelj ta riuku, izuanan aza zidingsia a djalanan sema yuli kisiya a disiaba patjelja dungli kisiya a disiaba, yuli haka sikac a umaq, puseke kacalisian siubay a umaq,      

nanan(南安) a caucau a umaq nua yusan nua kuka kakivangvangan, batungkuan nua djaladjalan kasicuayan, ceke gadu venuciar a kingtjang a siljizavan, pacuncun ta qayaqaym i ljaqedi ta siukuluan pana kata kacedasan a yu qaciljay. 

## racev
a racev a talem a sinanpazangal nua kinsic imaza. riuku mirazek tauta. pakata racev sipungadan ta paday kata yuli alju, izuanan za kingtjang, buntan kata utja sanguaq, au aza suika qaljemeqem tu liaw a qatim, avan na racev nua yili.   

## kasizuan
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料