Chenggong

cenkung（’inamizukuan：Madawdaw；nginaingayngan：Sṳ̀n-kûng-chṳ́n；pinairangan：Sîng-kong-tìn）avan angata ca ceng nua i taiwan a taiduking. imaza i pasakacedas a viri tua taiwan, i viri nakidjekec tua changbin, a i tjaikacedas mavan a taipingyan, a i navalj  katua i kaledep mavan anga a ljaviljaving a gadugaduan ljaqedi katua dunghe. a i pasakaledep a viri mavan anga a i vuli, a kinalangan nua kadjunangan ladruladruq, nua i taiduking tjalja ladruqan a naljavek a ljaving. izua tu 144km² a pulingetjan nua kadjunangan. a qacavan masansimatjelj a ceng i taiwan. a pasakacedas kuljakuljay a ljaviljaving a lizuk, a pasakaledep sedjel a gadugaduan. a kai ’inamizukuan.  

lja izua maseljec a kaliusan a ljavek i taipingyan, liawliaw a kana ciqaciqavan imaza, na i kalinku kata i taidu a tjalja qacavan a papavelian ta ciqaw. sa mirazek a ciqaw a sengsengan, aza i cenkung masan tjaljaqacan a ceng i taidu. saka naseljenguwaq a kadjuanan. avan masan na i taitu a pakazuazuanan na kuluma.   

## cinalivatan
cenkung cen ka sicuayan a qivu madawdaw, au umaljen qivu singkang. kapuaming a maqaqeci, pavalitan a ngadan a “cenkung”.tucu na i pasakacedas tjalja qacavan a  sikiljaving tana kiciqaw tu mizalek. aza pakata madawdaw a ngadan kamasi sangasan liaw malji a sirukaiyan, ljakua mata a pitje vililan anga a cavilj a cinting a djiday, aicu kadjunangan na amizuku a kinaizuanan kata qaqumain. mata minku tjelu puluq sa sepatj a cavilj kapuaming a makakuang a tjaw patagilj, lja imaza i taiwan aza singkang aya izua tjelu a qinaljan a nakipungadan. ulja inika namaljaluai, au pavalitan ta malji ngadan. aza imaza natatemakesi izua punuq kata mareka kumuing a kamakama a pupaisuisu, tiamadju pakata a kinalangan nua kadjunangan pasumamaw ta anpin ikiljaving na kiciqaw tu mizalek, au pakata sinkang a mirazek kemasi i pasatjaviri a cenkungaw(成廣澳), za cenkung, cenkuang, kata sinkang mamaw zaing pinairangan, avan anga ta sinpungadan cenkung ceng.  

## kadjunangan kata kalevelevan

lja nasecevung tua djljeqiljeqi a mirarua, avan nusekuya sana kauvu a kinakadjunangan. aza i navalj katua i viri tjaljekeri tu laruq, pasacemedas nakicevung ta taipingyan, pasamaledep sedjela pucemecemelan pukasikasivan namacacaing i pasaljaviljavi tua ljavek a gadugauan, aza kadjunangan na pasacemedas a silisili, azua kadjunangan tja liaw a gadugadu kata calisi. aza paka ljavek a lizuk tjaljakeri, amin za pasamaza i cenkung tja tjaljaqaca, nase kalingku taitu a pakaljaving sinan tjeluan a djadjiqeseng nua ljavek a tjaljtjalj. aicu i demut ta cenkung a gadugaduan nase sinkang a gaduan, akana gaduan izua paisuling(白守蓮) a gadu, sinkang(新港) a gadu, ciling(麒麟) a gadu a tjaljavavavan avan za sinkang a gadu (a ljavavan1683 tadjekuacan). tauta na makaljaving ta ljavek a gadugaduan tjalja vavavan. aicu a maka cemedasan a qinaljan aitua kadjunangan pinapiliq ljaviljaving kata gadugadu a rusa qinaljan:  

aza pakata naljavek a ljaving izua rukurukung, tequtequng, ljaviljaving, dangangay, izuanan tjaljitjali, beruberung, namibuhu a djiljeqi kata tjagulj a napakisumalji nua kadjunangan a temalimuzav, imaza qinaljan tjalja maligu a sansintay kata a alang mamaw taljinay a qaciljay. a pakata gaduan, aita kinaqipuan, za itua pakaljaviljaving a namacacevung tjavavavan a gadu, sedjelj a ljavavaw tu caleqilj ca i tulang gadugaduing, pasa cemedas a tjagulj avan za tja kudremel a siniqaljdj samadjumulj a maljetimalji a kana qaciljay, masan tjateku a gadugaduan. 

aicu a cenkung a kalevelevan semezan tu kemaledeledev. semezam tu liaw a qudjalj, liaw a pana ljakua rikitj tu djaljaw a siqaljudjan, aza djaljum ika namakeljan，kemasai maledep a ljaving a gaduan seqaljutj a pasa cemedas ljitalatj a mataipinyan. a ita cavilj a qudjaljan 2100 kungli(公釐), a ta caviljan a sezaman 23.8°C, sinan pazangal a racev izua tjanes kata ginitegit a drinasi a ciqaw.

## paljavak tua kadjunangan
matja 8 qinaljan i cenkung. matja 14 qinaljan imaza, ciliksay（麒麟部落）, torik（都歷部落）, sa'aniwan（宜灣部落）, kalahaay（民豐部落）, kahciday（和平部落）, madawdaw（麻荖漏部落）, dadowacen（玉水橋部落）, folalacay（小港部落）, cirarokohay（芝田部落）, tomiyac（重安部落）, piyoxo（小馬部落）, mararo’ong（美山部落）, pisirian（比西里岸部落）, paongaongan（八嗡嗡部落）.

### qinaljan : cenkungaw kata sinkang

#### cenkungaw
cenkungaw i sangas ta 1920 a cavilj na imaza pakata sividay a kaizuanan, kailikuz ta 1920 a cavilj aza na vecekadan nua sincen kata siupay patjavaten a pasa sinkang, au za cenkungaw tja keri tua sinkang, avan nuizua a ngadan siawkang aya.

cenkungaw izua tjalja seljenguwaq rukurukung a ljaving nualjave, katjaiqayaw a cavilj na i kalingku, binan (tucu a taitu) rusa sikiljaving, tjalja pazangalan a sikiljaving na varukur. imaza ta amizuku kata pepu zuku a tideq. izua naseljenguwaq a kisansiupay kadjunangan. a pairang sema maza a seman umaq sa marepaveli ta racev.  masan na i taqinaljan na pairangan a kakaizuanan.

kamangetjez a ciuku a sema cemedas a qemulic ta kadjunangan kata kanri na kacalisian a sikudanan. cenkungaw masan kalingu kata taitu sevesevec a lizulizuk a i vecekadan papirazek sikaizuanan. izua kana siubay anga, sividay kata kinapangaljan a paljavak maliawliaw. 

kamangetjez a ciuku a sema cemedas a qemulic ta kadjunangan kata kanri na kacalisian a sikudanan. cenkungaw masan kalingu kata taitu sevesevec a lizulizuk a i vecekadan papirazek sikaizuanan. izua kana siubay anga, sividay kata kinapangaljan a paljavak maliawliaw. ka 1889 a cavilj aza lemingdjelj “kuangsiang” a sincentji, avan za cenkungaw a sinan vecekadan, ka ripun a djiday anga, izua cucansu(出張所) kata citing(支廳) mareka liningdjelj a sincen(行政) a ngadan, cenkungaw avananan tu  vecekadan nua sincen sakamaya, mata 1921 a cavilj aza citing sekaumalj i sinkang, au ka 1931 a cavilj sualapen sapavaliten masan cenkungaw a qinaljan, aza cenkungaw a sincen puamin sa qeljevi. pakata remacevan a sengesengan, kemasi 1912 a cavilj mata 1919 a cavilj, aza cenkungaw na matjatjavililj a lemindjelj ta “qinepu i taidu na miradjek racevan ”, “kuansiang qunepu remacevan a sengesengan gaisha” kata “taiwan seman drakeskabushiki gaisha cucansu”, icu nua cenkungaw pajata remacevan a sengesengan a paljazuwa vecik.   

#### sinkang
aicu sinkang hici tjalja mirazek ka 1920 isangas kata ivililj a cavilj, izua a tjaljaqaca varukur nakiljaving, qemacuvung tua pasa taidu a djalang, ka 1921 a cavilj aza citing patjavaten pasa sinkang, au 1922 a cavilj sema gisuy, pakadjuanan na zaljum, kipuvarung ta sema djaljanglemindje, sinkang chiting a kanricy(管理局) aicu tjautagiljen a sikasengesengan, za i sinkang masan pakatua imaza a ljaviljavian nua ljavek a qinaljan sincen kata siubay. pakacukulu tua cenkung minatuta tja djaljaw a mirazek za i sinkang, aza siubay kata qinepu a remacevan a sengesengan mapacung tu tjameliaw. kapuaming a makakuang za i sinkang hici tja pasaseljangen kata 1922 a cavilj a sini kipuvarung a vecik, aza izuanga ta a hici kata malalaw a qinaljan na matevelj anga, a kanasubay avan izuata sinan kaizuanan a djalang, aicu a djalan a cunhua na imaza tjalja nanguaqan a sikiljemilj tua kana sangasangasan  kata mulipaisu, za na maudraqa kata djalan a cunhua izuangata kungluci a disiaba, avan nu sika mirazek kasicuayan. au za djalan a cunsan kata djalan a tatung avan za kasiuljayan a riukan kata kakanan, sanan kakivangvangan a siubay.

### cenkung a hichi a sikace
cenkung a hici(市區) a sikace izua taituking canping, cenkung kata dunghe qinaljan. aicu cengkung a hici a sikace i sinkang sinan vecekadan. aza sinkang hichi a tjalja nangawaqan tjakaizuanan a hichi tucu imaza tjelu a qinaljan, saka utauta na mareka sihu a kikang(機關) a liningdje imaza ta qinaljan, izua kakipucemelan a taidu i cengkung nua wyvupu, na nangawaqan sikace tjanakuya ta i valangaw pagalju. 

kinapangaljan a paljavak ka 1946 a cavilj aza ngadan ta taiduking sinkangci (新港區) sinkangsiang (新港鄉), tazua a i taiduking amin nu ita kinapangaljan a paljavak aza ceng(鎮), ljakua aza kuansan (關山) kata singkang(新港) avan kinapangaljan a paljavak aza qinaljan(鄉), ika sa mirazek , au pavalitan tua ceng(鎮). ljakua nu pavalitan ta maitucu a ngadan mamaw kata i canwa(彰化) kata tjayi(嘉義), au za singkang sikivalid tua cenkung (成功) a ngadan, avan anga cengkung cen aya. aza penuljat a qinaljan izua buai(博愛), cungsiaw(忠孝), sansian(三仙), sanmin(三民), cungze(忠智), cungren(忠仁), heping(和平), sinyi(信義) aicu a alu a mula au izua itaiday sa alu puluq sa pitju a talingan.

## caucau
izua tu ita kudrav sa tjelu a kuzulj sa unem a taiday a caucau imaza, ta ljavan a caucau daisanmi tja kedri ta i valangaw katua binan. malua a caucau imaza, 95 a caucau /km². avan nangata aicu a pakata ceng i taiwan. tjaliaw ta i kalinku a vunglin katua ily.   

## kamakama na cenkung

## nasidjaravacan

## sinupuan

## kakipucemelan

## hasisiw katua semevuc ta sapuycy

## kivangavangan

## paravacan a racev

## namakeljang a caucau

## kasizuan
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料