open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
قادر خان

**قادر خان** يو افغان — هندی فلمي آداکار دی چي په ١٩٣٧م کال په کابل کې زیږیدلی دی. د پلار نوم یې عبدالرحمن دی چي اصلا د کندهار او مور یې اقبال بیګم د پښین وه. قادر خان درې وروڼه لرل، شمس الرحمن، فضل الرحمن او حبیب الرحمن. ښاغلۍ قادر خان په خټه کاکړ، پښتون دی. قادر خان په سینما کې د کار کولو له کبله ډیرې جایزې او ایوارډونه هم تر لاسه کړي. زیاتره جايزې یې یا په فلمونو د بهترینې کومیډۍ او یا د ښه ډیالوګ لیکلو له کبله تر لاسه کړي.

## قادر خان او هندي سینما
په خټه افغان قادرخان څو لسیزې نه یوازې د هندي فلمونو لیکوال پاتې شوی، بلکې د هندي سینما د یو مخکښ اکټر په توګه یې هم په دې سینما کې ځان ته جلا مقام او ارزښت خپل کړی.

قادر خان په هندي سینما خپل سفر له داغ فلم څخه په ۱۹۷۳ م کال کې پيل کړ. په دې فلم راجیش کنه له نوموړې سره لوبیدلی و. تر دې پيل راوروسته قادر خان په شا او خوا درې سوو هندي فلمونو کې کار کړی دی. البته هغه تر دې مخکې د لسګونو هندي فلمونو لپاره مکالمې لیکلې وې.

قادر خان او امتیاب بچن ډېر ښه دوستان دي او په ډیرو فلمونو کې شریک کار کړی، له دې ډلې، دو اور دو پنج، مقدر کا سکندر، میسټر نټورلال، سوهاګ، کولي او شاهنشاه د دواړو مشهور شریک فلمونه دي. قادرخان د کولي نمبر ۱ او نورو فلمونو مکالمې هم لیکلې دي.
## زدکړې
قادر خان د بمبيي له پوهنتون سره د تړلي اسمعیل یوسف کالج څخه فارغ شوی دی. نوموړې څه وخت د محمد حاجي سابو صادق په کالج د استاد په توګه هم تدریس کړی دی. قادر خان پر دې سربیره دیني زده کړې هم کړې، د قران پاک حافظ دی، د د یو شمیر کلتوري او دیني ټلویزوني خپرونو چلوونکی هم پاتې شوی دی.

## ناروغي او مړینه
قادر خان د کاناډا په یو روغتون کې بې هوشه او په مصنوعي تنفس پايېده. نوموړې له اوږدې مې مودې راهېسې ناروغ او د کاناډا په همهغه روغتون کي وفات سو.

## سرچینې
اسلم بلوڅ

**اسلم بلوڅ** په پاکستان کي د بلوڅو آزادی غوښتونکو یو قوماندان وو. هغه د ٢٠١٨ د ډسمبر پر ۲۵ نېټه د کندهار ښار د عینو میني په سیمه کي د یو ماین د چاودني په ترڅ کي په شهادت ورسيدی. استاد اسلم بلوڅ د شهید بالاچ مري د نژدې ملګرو څخه وو، او د څاروان څخه تر بولانه د چریکي جنګونو قومانده یې پر غاړه لرل.

## ژوندلیک
اسلم بلوچ په ۱۹۷۵ ز کال کي د "تکاری محمد اسلم" په نوم د بلوچستان په کوټه ښار کي د دهوار قبیلې په کهاله کي وزېږېدی. د نوموړي پلار رحیم داد خان نومېدی.

اسلم خپلي لومړنۍ زده‌کړي په کوټه کي د "سپېشل های سکول" څخه تر لاسه کړې، او د ۱۹۹۰ لسیزي په لومړیو کي چي لا د ځوانۍ په پړاو کي وو، د بلوڅ ملتپالو له افکارو څخه اغېزمن سو. اسلم د بلوڅانو په مشرانو کي د پیاوړي او زړې تجربې لرونکي ملتپال مشر خیر بخش مري څخه ډېر اغېزمن وو، او کله چي خیر بخش مري په ۱۹۹۴ کال کي له جلاوطنۍ راستون سو، اسلم به تل د هغه په فکري غونډو کي چي "حق تهوار" نومېدلې، ګډون کاوه.

څرنګه چي د خیر بخش مري فکري غونډي د ټولنیزو او سیاسي بحثونو پر بنسټ ولاړي وې، د اسلم بلوچ د باورونو په جوړېدو کي یې بنسټیز رول ولوباوه.

د ۱۹۹۰ لسیزي تر منځنیو پوري اسلم بلوچ خپل ځان په بشپړ ډول د بلوڅ ملتپال تحریک سره یو ځای کړ.

## سیاسي ژوند
نوموړي څو ځله په ویدیویي پيغامونو کې د پاکستان پر پوځ د بریدونو مسوولیت منلی، او د پاکستان پر حکومت او پوځ یې تور لګاوه چې بلوڅان وژني، او د هغوی وسایل لوټي. پاکستان بیا پر نوموړي تور لګاوه چي په ۲۰۱۸ کال کي یې په کراچي ښار کي د چین پر کونسلګرۍ هم برید پلان کړی وو. 

له سیاسي اړخه اسلم بلوڅ د کندهار د پخواني امنیه قومندان جنرال عبدالرازق اڅکزي وفاداره ملګری ګڼل کېدی.

## وژنه
اسلم بلوچ د ۲۰۱۸ کال د دسمبر په ۲۵مه نېټه د افغانستان د کندهار ښار اړوند د عینو میني په ښارګوټي کي د یو ځانمرګي برید په پایله کي ووژل سو. راپورونه وایي چي اسلم بلوچ او د بلوچ د خپلواکۍ لښکر (BLA) نور لوړپوړي غړي دلته د یوه ستراتیژیک مجلس لپاره راټول سوي وه، او ځانمرګي بریدګر د دوی د استوګني ځای نږدې چاودنه ترسره کړه، چي په ترڅ کي یې اسلم بلوچ سخت ژوبل سو، او روغتون ته له رسېدو وروسته د خپلو ټپونو له امله مړ سو.

په یاده چاودنه کي پنځه نور بلوڅ خپلواکي غوښتونکي هم ووژل سول، چي پکښي دوه تنه لاندي قوماندانان شامل وه.

* تاج محمد "تاجو" مري
* کریم مري (چي په رحیم بلوچ هم مشهور و)

تر چاودني څه وخت وروسته د BLA ویاند جیاند بلوچ له یوه نامعلوم ځایه په یوه اعلامیه کي د اسلم بلوچ وژل تایید کړل او ویې ویل چي هغه او د هغه ملګري د بلوڅ ملتپالني په هدف شهیدان سوي دي.

## داهم وګورئ
د بلوچستان د خپلواکۍ پوځ

## سرچينې
وېشنيزه:بلوڅان
سلطان محمد خان

**سلطان محمد خان** یو افغان ارسطو، اعلی وزیر او سرپرست و. د هغه مشر ورور دوست محمد خان سلطان محمد خان ته په طنزیه ډول د "سلطان بي بي" په نوم یاداوه، چې معنی یې "ښځه" ده. د هغه بل ورور فتح خان و، چې په ۱۸۱۸ کال کې مړ شو، د خپل ورور د واکمنۍ پر مهال د امارت د بېلابېلو سیمو مشر او والي و. هغه لومړنی مجاهد، یو توکم پښتون او د سردار پاینده خان (د بارکزیو د قوم مشر) ۱۵م زوی و، چې په ۱۷۹۹ کال کې د زمان شاه دراني له خوا ووژل شو. د سلطان محمد خان نيکه حاجي جمال خان و. د ماديزم سره د هغه ډیره مینه، لکه جامې او د سرو زرو کټري د هغه کورنۍ د دې لامل شوې چې هغه ته خپل لقب "تیلای" ورکړي، چې معنی یې طلایی دی. پایله د نورو شیانو په منځ کې، هیڅ پرمختګ او ټولنیز بې عدالتي نه وه. د واک څخه د ناوړه استفادې دغه قضيې په افغاني پاچاهۍ کې حتی د سلطان محمد خان د اولادې د مصاحبانو د واکمنۍ پر مهال هم مشهورې وې.

## سرچينې


وېشنيزه:1861 مړينې
وېشنيزه:پښتانه
د خپلواکۍ اتل

بټنوک|غازي امان الله خان د افغانستان لومړی شخص وو، چې دا مقام يې ترلاسه کړ
**د خپلواکۍ اتل** يا **د خپلواکۍ ملي اتل** هغه شخص دئ چي د هيواد د خپلواکۍ د خپلواکي ساتلو لپاره خپل ټول ژوند، مال، کورنۍ او هرڅه قرباني کولو ته ولاړ وي. دا مقام هرڅوک و هرچاته نسي ورکولای، او خپل ځان ته خو يي په هيڅ صورت نسي ورکولای. په افغانستان کې دا مقام يواځی د لويې جرګې، ولسي جرګې او ولسمشر لخوا ورکول کیدای سي.
خو دا سرليک (**مقام**) د هرچا په نصیب کي نه وي. د مثال په توګه د افغانستان په تاریخ کې د ګوتو په شمار خلکو ترلاسه کړی دی.

## د افغانستان د خپلواکۍ اتلان
***[[امير امان الله خان]]**: (*د افغانستان پاچا، او د افغانستان د آزادۍ بيرته اخيستونکی*)
** مقام ورکونه: د قومي مشرانو، ولسي جرګې او نورو لخواه
* **[[احمد شاه مسعود]]**: (* د طالبانو مخالف وسله وال ګروپ مشر*)
** مقام ورکونه: د ولسمشر حامد کرزي لخوا
* **[[جنرال عبدالرازق اڅکزی]]**: (*[[د کندهار امنیه قومندان]]، [[د سويلي حوزې اپراتيفي مشر]] او د سپين بولدک د سرحدي ځواکونو قومندان*)
** مقام ورکونه: د ولسمشر اشرف غني لخوا؛ د کندهایانو په کلکه غوښتنه

## سرچینې
وېشنيزه:افغانستان
د کندهار ښاروال

**د کندهار ښاروال** د کندهار ولایت د ټولو ولسوالیو په جوړولو او بدلولو کي تر ټولو لوی لاس لري. ښاروال ته دا ډير کله د ولسمشر لخوا ورکول کیږي.

## د کندهار د ښاروالانو لړليک
***[[غلام حيدر حميدي]]
***قاضي محمد عمر**
*** روښان ولسمل**
***محمد نسیم رضايي'''

## سرچینې
د ښار او کور جوړونې وزارت

**د ښار او کور جوړونې وزارت** دنده لکه څنګه چې هرڅوک پوهيږي چې د یوه مناسب اوسیدن ځای درلودل اساسي قوانینو، عادي قوانینو، بېلابیلو نړۍ والو سازمانونو او مدني ټولنو پرته له کوم اختلافه د ځانګړي بشري حق په دود منلی دی، او یو ځانګړی منلی نړیوال پېژاند یې هم د مناسب اوسیدن ځای په باب وړاندې کړی چې ټولې ځانګړنې په ځان کې رانغاړي.

دې پیژاند ته په پاملرنې د اوسیدن ځای حق درلودنه په څه ناڅه توپیر سره په بیلا بیلو هېوادونو کې په رسمیت پیژندل شوې، د دې هیوادونو په قوانینو کې هم تسجیل شوی او دولتونه پر دې ګمارل شوي چې خپلو اتباعو ته مناسب اوسیدن ځایونه تیار کړي.

له پخوا تر اوسه د افغانستان ښاریانو ته د مسکن په برخه کې فعالیتونه ترسره شوې دي، چې له  هغې جملې څخه (( د ښار جوړونې عمومي مدیریت)) په ۱۳۴۰ ل.ل کال د ټولګټو وزارت په چوکاټ کې جوړ  شو چې ټول ښاري او ودانیز پلانونه به دې مدیرت ترتیب او پلې کول.

 د وزیر محمد اکبر خان، خوشحال خان مېنې، خیر خانې مېنې او د سید نور محمد شاه مېنې پروژې د دې مدیریت له کړنو څخه شمېرلې کیږي.

په کال ۱۳۴۶ ل.ل کې د ملګرو ملیتونو د مرستو په مټ د ښار او کور جوړونې عمومي مدیرت د « ښار او کور جوړونې ریاست » ته لوړ شو چې د ښاري پلانونو د طرحې او پلې کیدنې فعالیتونه، د کابل ښار په ګډون د هېواد په ټولو لایتونو کې ور په غاړه ول.

د دې دولتي بنسټ نوم په کال ۱۳۵۵ ل.ل کې د « د ښار او کور جوړونې په عمومي ریاست » بدل شو.

د بي بي مهرو مېنې بنسټ کیښودل، د ښار او کور جوړونې وزارت د اوسني مقر(ځای ) د دوو بلاکونو جوړونه د دې ریاست له  فعالیتونو څخه دي.

په کال ۱۳۵۷ ل.ل یې د یوې انتفاعي تصدۍ په توګه د « اداري او تعمیراتي پروژو جوړولو انستیتیوت(شتپا) » په نامه خپل فعالیت ته دوام ورکړ او د کارونو بیلګه یې د تهیه مسکن پروژه ده چې د کابل په پروان کارته کې پلې شوې ده.

په کال ۱۳۶۳ل.ل یې نوم « د پروژه جوړونې مرکزي انستیتیوت(پما) »، په کال ۱۳۶۸ ل.ل « د ښارجوړونې په مرکزي اداره » او په کال ۱۳۷۱ل.ل « د ښار او کور جوړونې وزارت» په نوم یاد شو، خو په کال ۱۳۷۵ل.ل کې د طالبانو د واکمنۍ پرمهال، د ښار او کور جوړونې وزارت یو ځل بیا د پما عمومي ریاست ته د ټولګټو وزارت په چوکاټ کې تنزیل و موند.

په کال ۱۳۸۰ل.ل کې د افغانستان اسلامي لنډ مهاله حکومت له منځ ته راتګ سره د ښاري چارو د ښه مختګ، او د ښاري ستونزو د حل په موخه یې نوم یو ځل بیا د ښار او کور جوړونې په وزارت بدل شو.

 په کال ۱۳۸۵ ل.ل کې د افغانستان اسلامي جمهوري دولت د حکم پر بنسټ د ښاري پراختیا وزرات په نوم یاد شو، او په ۱۳۸۹ل.ل کال کې د ښاري چارو وزارت په نوم ونومول شو، دا نه یواځې د ښاري پراختیا د لپاره پالیسي ګانې جوړوي بلکه د پلې کولو او څېړنې چاري به یې هم پرمخ بیایي.

پر همدې بنسټ  د ښارجوړونې وزارت د فعالیتونو د اجرا او تنظیم لپاره د لومړي فصل له لومړۍ مادې سره سم، د وزیرانو شورا مصوبه، نیټه۱۹/۴/۱۳۹۱، د جلالتمآب حامد کرزي د افغاستان د اسلامي دولت جمهور ریس په تایيد، د ښاري چارو د پراختیا وزارت دا لاندې موخي تعقیبوي.

۱- په ټولو سیمو کې د ښاري نظام رامنځته کول.

۲- د متوازن او باثباته پرمختایي اصولو پر بنسټ د  ښاري اسانتیاوو درلودونکې ښارونه جوړول.

۳- د کور جوړونې د طرحو او پالیسي ګانو په وسیله د بې سرپناهۍ  د ربړې حل.

۴- د هېواد اتباعو ته د طرحو، پالیسي ګانو او پلانونو په وسیله، بنسټیزو ښاري خدمتونو ته د لاس رسي زمینه برابرول.
داکترحکمت الله سلطانی

داکترحکمت الله سلطانی دالحاج عبدالمجیدخان علیزی زوی دالحاج ادم خان لمسی اودشهیدسلطان محمدخان علیزی کړوسی دهلمندولایت دکجکی ولسوالی دزمینداوردخانانودنیچی په کلی کښی په کال ۱۳۷۲ کښی زیدږیدلی دی لمړی ذدکړی یه دپاکستان هیواد دکویټی ښارپه ساینس تقوالیسه کښی کړی اوپه کال ۱۳۹۱کښی دکندهاردظاهرشاهی عالی لیسی څخه فارغ اوپه همدی کال دکانکوردازموینی له لاری دکندهاردطب پوهنځی ته شامل چی په ۱۳۹۷کال په ښه درجه دلیسانس په کچه فارغ شوهمدارنګه نوموړی په پښتو،دری ،اردو،انګلیسی ژوبوکښی لیکل اولوستل کولای شی همدارنګه نوموړی دهیوادپه ملی اوبین المللی کانفرانسونو،ورکشاپونو،غونډواومجالسوکښی برخه اخیستی ده ،نوموړی داستادی مقدسه وظیفی ترڅنګه دUN دپروژوسره او دافغانی سری میاشتی ټولنی دسهیل لویدیځ زون دعوایدو اوګمرکاتومسئول مدیر پاته شوی دی.
ښکاپر بازار

#کندهار_دتاريخ_په_اوږدو_کي: ښکاپر بازار، نيمه پېړۍ پخوا ...
د #احمدشاهي_کندهار د څلورو بازارونو څخه ښکاپر بازار تر تر ټولو اوږد او ارزانه بازار وو، چي د عوامو په خبره [په ښکاپر بازار کي احمدشاه بابا خپل دسترخوان ټک وهلی دئ]. 
دا چي د بولان پر لار به کندهار ته له همدې ځايه د شکارپور څخه قافلې راتلې، نو د ښار دغه جنوبي دروازې ته ئې ښکاپر دروازه او بازار وايه. په دې بازار کي يو وخت د کندهار تر ټولو ښه پېرني، شريخ او فالوده خرڅېده.
په دغه پرېمانه بازار کي پخوا د احمدشاهي عصر نامتو چاوراکو سردار #یحي_خان، د  سردار #مددخان_ساګزي، #قاضي_سعدالدين خان [خان علوم/علومي کورنۍ] #تارسنګ او نورو لوړ پوړو چارواکو عصري کورونه وه چي په هغه وخت کي دا لوی وياړ وو.
دغه لرغوني بازار په کورنيو جګړو کي تر ټولو ډېر خوړين سو او اوس ئې ځای بدرنګه او له پاکستانه راوړل سوو، تېر او بېر مارکېټونه ونيو.
لاندي ويډيو ښاغلي #ګلېن_فوسټر په ۱۹۵۶ع کال کړې ده او ما لږ نوکي وچه مېوه ورسره ملګرې کړه :) .
په ويډيو کي ماته جالب په لوڅو پښو د خلګو ګرځېدل، شين کميس او لوی پرتوګونه، د خلګو په لاس کي منګي او موسيقۍ الې، په بازار کي د اسانو او خرو پراخ شتون، بازار ته د راروانو خلګو په لاسونو کي واړه وري، بوټي او نور چي ښايي سودا په اخلي، رواني اوبه او ګڼ نور...

#دافغانستان_تاريخ #Afghanistan
د کابل سرینا هوټل

**د کابل سرینا هوټل** د افغانستان يو ترټولو غوره هوټل دی، دا هوټل د ډير وخت څخه په افغانستان فعالیت کوي. خو د طالبانو په دوران کې دا هوټل بيرته بند سو. په ٢٠٠۵م کال د همهغه وخت د ولسمشر حامد کرزي او اغا خان دا هوټل بيرته پرانیسته.

## سرچینې
رابيه تبسم

**رابيه تبسم** د پښتو ژبې يوه وتلې سندرغاړې وه. ارواښادې رابيې که څه هم وخت و نه موندلی چې زياتې سندرې ووايي، خو د خپل خوږ غږ له وجې مشهوره وه. د ارواښادې يوه سندره قراره راشه ډېره مشهوره شوه. چې د پښتو په وتلو سندرو کې يې ځای موندلی دی.
## بهرنۍ تړنې
شعر دا ولې

شعر دا ولې ؟

لیکونکی محمد الله همت:

ــــــــــــــــــــــــ دا ولې؟ ــــــــــــــــــــــــ

نشته اوس یاران پکــــې ، چــې دا ولې؟
نشته اوس دوستان پکې ، چــې دا ولې؟

نشته اوس غاټول پکـــې ، چــې ولې دا؟
نشته شین بـیابان پکـــې ، چــې دا ولې؟

نشته اوس نرګس پکـــې ، چــې ولې دا؟
نشته نـــور ګــلان پکـــې ، چــې دا ولې؟

نشته اوس هوسۍ پکــې ، چــې ولې دا؟
نشته اوس زمریان پکــې ، چــې دا ولې؟

نشته اوس سیسۍ پکــې ، چــې ولې دا؟
نشته اوس بــــازان پکــې ، چـې دا ولې؟

نشته اوس سپوږمۍ پکې ، چې ولې دا؟
نشته روڼ اســـمان پکـــې ، چې دا ولې؟

نشته اوس ښـــکلا پکــــې ، چې ولې دا؟
نشته اوس بـــاران پکــــې ، چې دا ولې؟

نشته اوس چــینار پکــــې ، چې ولې دا؟
نشته اوس مرغـان پکــــې ، چې دا ولې؟

نشته اوس کیــسه پکــــې ، چې ولې دا؟
نشته اوس داستان پکـــې ، چې دا ولې؟

نشته اوس نتکــۍ پکــــې ، چې ولې دا؟
نشته اوس پېزوان پکــــې ، چې دا ولې؟

نشته اوس موسکا پکــــې ، چې ولې دا؟
نشته سـره لـــــبان پکــــې ، چې دا ولې؟

نشته هــــا کـــــاته پکــــې ، چې ولې دا؟
نشته تــور چشمان پکــــې ، چې دا ولې؟

نشته اوس ځـــــلا پکــــې ، چې ولې دا؟
نشته مـــخ تـــابان پکــــې ، چې دا ولې؟

نشته اوس شمـــله پکــــې ، چې ولې دا؟
نشته اوس خــانان پکــــې ، چې دا ولې؟

نشته اوس میـوند پکـــــې ، چې ولې دا؟
نشته یاکـــــوربان پکــــــې ، چې دا ولې؟

نشته اوس"همت" پکــــــې ، چې ولې دا؟
نشته اوس جـانان پکـــــې ، چې دا ولې؟
هېندارې

هېندارې

 

هېندارې..!!!
هئ! رېښتیا ویونکي هېندارې
زما لپاره لږ دروغ ووایه
ووایه پنځلس کلنه ښایسته او خوږه جنۍ یمه
ووایه تر اوسه زما د سر او پښو نه ، پسرلی څاڅي

ووایه زما دوې تورې سترګې
نازکې لکه باران دي
ووایه زما د و یښتانو ځنګل پرېښانه پروت دی

ته زما د کالونو هم اتاقي یې

ته هېندارې...
ته زما د خیال د انځورنو اوریدونکې یې
ماته ووایه اوس هم
کله کله خاندم

ووایه تر اوسه د لومړي ځل لیدلو وفاداره یمه
ما د نوې ځوانۍ خیال ته یوسه
هغه مهربانه او کمیابه خیال ته

که دروغ هم وي
ما بیا خوب ته یوسه
ستړې یمه ددغه زړه تنګو کالونونه
ماته پناه راکړه بیا
په بې رنګو ورځو کې
د دومره دروغو سیورو لاندې

څه کېږي

هېندارې...

ته هم لږ دروغ ووایه

#بتول مبشری
#ژباړه
نړۍ مننه

پښتو ژبي ته بايد نورې هڅېهم وشي

ترڅو نور هم پرمختګ وکړي
سيګوارټ داګسلاند

**سيګوارټ داګسلاند** (پيدايښت ١٨. اکتوبر ١٩٦٣، ستوانګر) يو ناروېجی سندرغاړی، پيانو وهونکی، کمپونيسټ، ليک ليکونکی او پلان جوړونکی دي. هغه د ميوزک ليکونکی او وهونکي (آدا کوونکی) دی . هغه ٢٠ سولو البمونه جوړ کړي او ٥٠٠٠٠٠ ډسکه يې خرص سوي.

## سرچینې
ګوګل مېپس

**ګوګل مېپس** يا **ګوګل نقشې** د ګوګل لخوا هغه نقشې دي. چې د ټولې نړۍ په اړه تفصيلي مالومات لري. په دغه کې د نړۍ هر ځای، هغه په اړه مالومات او عکسونه لري. هر څوک کولای شي مالومات ورګډ کړي. خو لومړی به يې ځان ګوګل لوکل ګاييډ جوړ کړي.

## لوري
د ګوګل مېپس يوه ځانګړتيا دا هم ده، چې يو ځي ته د تلګ لار ښايي. د دې په مرسته کېدای شي هر ځای لار مالومه کړئ.
تفدانۍ يا تودانۍ

تفدانۍ

تفدانۍ يو ډول لوښي ته ورته شی دئ چي پښتانه يې خورا په ناز او نخرو ￼ د اوسپني، ډبرو او هندارو څخه جوړوي. او کله چي نصوار خولې ته واچوي، بيا يې په همدې تفدانۍ کي تف کوي.
فرمان کسکر

**فرمان علي** د خېبر پښتونخوا د صوابۍ ضلعې اوسيدونکی دی، هغه په  ٢٠٠۵ کال کې نړۍ ته سترګې پرانېستي. فرمان علي په ۱۴ کلنۍ شاعري ته مخه کړه او د شاعرۍ له لارې يې په ډیر لږ وخت کې زيات شمېر مینه وال پیدا کړل.

## مشهوره شعرونه

## سرچینې
ټاک

**ټاک**، **ټانک** يا '''ټک'’'(انګليسي: Tank) د خيبر پښتونخوا يو ښار دی. همدغه ښار د ټانک ولسوالۍ پلازمېنه هم دی. دا ډېره اسماعيل خان سره په خوا کې پروت دی.
وېشنيزه:د پښتونخوا ولسوالۍ 
وېشنيزه:د پاکستان ښارونه
بي بي پښتو اکاډمي

**پښتو اکاډمي** د بي بي سي پښتو پښتو اکاډمي د بي‌بي‌سي پښتو ټلوېزیون هغه ځانګړې څانګه ده چې پکې د ژبې پوهه، تاریخي بنسټونه او لیکدودیز مهارتونه له مخاطبانو سره په منظم، کره او مسوولانه ډول شریکېږي. دا برخه د معیاري پښتو د پیاوړتیا، د تاریخي متونو د سمې لوستنې او د ژبني شعور د ژورولو لپاره کار کوي، څو لوستونکي د متن تر شا فکري او فرهنګي زمینه درک کړي.
پيلوټ محمد ظريف خان شهباز

پیلوټ محمد ظریف خان شهباز د علي خان زوی په ۱۳۳۳ لمریز کال د وردګو ولایت د چک ولسوالۍ په شهباز خېلو کلي کې په یوه دینداره او روڼ‌اندې کورنۍ کې سترګې پرانیستې دي.
پیلوټ محمد ظریف خان خپلې لومړنۍ او منځنۍ زده کړې د عربانو په ښوونځي کې پای ته رسولې دي او وروسته یې د پروان ولایت په چهاریکار ښوونځي کې خپلې زده کړې د بکلوریا تر کچې بشپړې کړې دي.
نوموړی په ۱۳۵۹ لمریز کال کې د افغانستان د هوایي پوهنتون د هوایي مدافعې پوهنځي ته بریالی شو او په لوړه درجه یې په ۱۳۶۲ لمریز کال کې د لېسانس تر کچې خپلې زده‌کړې بشپړې کړې. 
ښاغلی شهباز له لېسانس دورې وروسته په ۱۳۶۳ لمریز کال کې د لنډې مودې لپاره د جګړن په بست کې د شینډنډ د درېیم کنډک د قوماندان په توګه وګومارل شو، وروسته د ډګرمن په بست کې د شینډنډ په ۳۵۵ غونډ کې د لومړي او دویم کنډک د قوماندان په توګه وګومارل شو.  له هغه وروسته په ۱۳۶۹ لمریز کال کې د ډګروال په بست کې د شینډنډ ګارنیزیون د  ۳۳۵ غونډ د سیاسي مرستیال په توګه دندې ته دوام ورکړ. 
په ۱۳۷۵ لمریزکال کې د تورنجنرالۍ په بست کې د هوایي او مدافعې عمومي قومندانۍ د سیاسي چارو مشر  وټاکل شو او ورپسې د هوایي مدافعې په اوپراسیون کې د هوایي سوق او ادارې د آمر په توګه د ډګروالۍ په بست کې پاتې شو.
په ۱۳۸۶ لمریز کال کې د جېټ الوتکو د نه شتون له امله نوموړي خپل مسلک بدل کړ او د افغانستان د هوايي کشف او استخباراتو ریاست د هوايي معلوماتو د آمر په توګه یې د ډګرمنۍ په بست کې خپله نوې دنده پیل کړه. 
. (MIG-17) ،( CY-7) ،(CY-22-M4)، (MIG 21)  هغه موډل روسۍ الوتکې وې چې پیلوټ محمد ظریف خان شهباز په خپل ۴۰ کاله خدمت دوره کې د افغانستان له حریم پرې دفاع وکړه. 
نوموړي په مجموعي ډول ۲۱۷۸۰ ساعته پرواز درلود، چې د پروازونو ډېره برخه یې د ښوونې او روزنې، محاربې او تعلیمي برخو کې وه. نوموړي د افغانستان د وخت له ولسمشر ډاکتر نجیب الله او د هوايي ځواک له مشرتابه څخه  ۱۳ حکومتي نښانونه او مډالونه ترلاسه کړي دي. 
بهرني دولتي سفرونه: 
مکسیکو (مکسیکو ته د هوایي ځواک د کورس لپاره)، د استخباراتو کورس لپاره امریکا (د آروزینا استخباراتو کورس)، هند (د ځوانو افسرانو کورس په هند کې) او دوبۍ.
پیلوټ محمد ظریف خان شهباز هغه څوک و، چې په پوره مېړانه یې د افغانستان له ځمکنۍ بشپړتیا په دفاع کې نه ستړې کېدونکې هلې ځلې وکړې او نوم به یې د افغانستان په تاریخ کې په زرینو کرښو ثبت پاتې شي.
اَسْمآءُالْحُسْني

د الله تعالی نومونه ۹۹ دي چې په لاندې توګه یې یادونه کوو:

هُوَ َاللَّهُ الَّذِي 

لَا إِلَهَ إِلاَّ اللّهُ هُوَ

❤الرَّحْمَنُ 

❤ الرَّحِيمُ 

❤الْمَلِكُ 

❤الْقُدُّوسُ

❤ السَّلَامُ

💛 الْمُؤْمِنُ

💛الْمُهَيْمِنُ 

💛الْعَزِيزُ 

💛الْحَبَّارُ

💛 الْمُتَكَبِّرُ 

💚الْخَالِقُ 

💚الْبَارِئُ 

💚الْمُصَوِّرُ 

💚الْغَفَّار

ُ💚 الْقَهَّار ُ 

💖 الْوَهَّابُ 

💖الرَّزَّاقُ

💖الْفَتَّاحُ

💖الْعَلِيمُ

💖 الْقَابِضُ

💙 الْبَاسِطُ 

💙الْخَافِضُ 

💙الرَّافِعُ

💙 الْمُعِزُّ 

💚الْمُذِلُّ 

💜السَّمِيعُ 

💜الْبَصِيرُ 

💜الْحَكَمُ 

💜الْعَدْلُ 

💜 اللَّطِيفُ

❤الْخَبِيرُ 

❤الْحَلِيمُ

❤الْعَظِيمُ 

❤الْغَفُورُ

❤ الشَّكُورُ 

💛الْعَلِيُّ

💛الْكَبِيرُ

💛الْحَفِيظُ 

💛الْمُقِيتُ 

💛الْحَسِيب

ُ💚الْجَلِيلُ

💚الْكَرِيمُ

💚الرَّقِيبُ

💚الْمُجِيبُ 

💛الْوَاسِعُ

💖الْحَكِيمُ

💖الْوَدُودُ

💖الْمَجِيدُ

💖الْبَاعِثُ

💖الشَّهِيدُ 

💙الْحَقُّ

💙الْوَكِيلُ 

💙الْقَوِيُّ

💙الْمَتِينُ 

💜الْوَلِيُّ

💜الْحَمِيدُ

💜الْمُحْصِي

💜الْمُبْدِئُ

💚الْمُعِيدُ

❤الْمُحْيِي

❤الْمُمِيتُ

❤الْحَيُّ  

💚الْقَيُّومُ

❤ الْوَاجِد

ُ💛الْمَاجِدُ

💛الْوَاحِدُ

💚 الأحد

💛 الصَّمَدُ   

💜الْقَادِرُ 

💚الْمُقْتَدِرُ

💚الْمُقَدِّمُ 

💚الْمُؤَخِّرُ

💙الْأَوَّل  

💛الْآخِرُ 

💜الظَّاهِرُ

💖الْبَاطِنُ

💖الْوَالِي

💖الْمُتَعَالِ

💚الْبَرُّ 

💙التَّوَّابُ

💙الْمُنْتَقِمُ

💙الْعَفُوُّ

💙الرَّءُوفُ

💛مَالِكُ الْمُلْكِ ذُو الْجَلَالِ وَالْإِكْرَامِ 

💚الْمُقْسِطُ

💜الْجَامِعُ 

💚الْغَنِيُّ

❤الْمُغْنِي

❤الْمَانِعُ

💚الضَّارُّ 

💛النَّافِعُ

💛النُّورُ 

💛الْهَادِي

💛الْبَدِيعُ

💜الْبَاقِي 

💚الْوَارِثُ 

💚الرَّشِيدُ 

💚الصَّبُورُ
پلار څوک دی

د ژوند سایه د اولاد او کورنۍ یواځنی سرپرست چې د خپل اولادونو او کورنۍ لپاره هر ډول ستونزې زحمتونه ګالي.

پلار جان ته د اولاد هغه د ابا یا بابا غږ سکون ورکوي، په زړه یې خوږ لګیګي. 
غواړم د پلار جان په اړه پوره معلومات درکړم 
پلار یوه لویه هستي ده خو ددې هستۍ په ارزښت هغه څوک پوهیږي چې پلار جان یې له لاسه ورکړی وي.
په کوم شي ګناه بښل کیږي ؟

۱- اې پيغمبره ﷺ! په کوم شي ګناه بښل کيږي؟

رسول الله ﷺ:په اوښکو، عاجزۍ او ناروغۍ سره.

۲- زه غواړم چې ستر عالم شم، څه وکړم؟

رسول الله ﷺ:تقوی’ غوره کړه، عالم انسان به شې.

۳- غواړم چې شتمن شم، څه وکړم؟

رسول الله ﷺ:قناعت کوه، مالدار به شې.

۴- غواړم چې یو نېک انسان اوسم؟

رسول الله ﷺ:خلکو ته ګټه رسوه.

۵- غواړم چې عادل انسان شم؟

رسول الله ﷺ:کوم څه چې ځانته خوښوې، هغه نورو ته هم خوښوه.

۶- غواړم چې د اللهﷻ په دربار کې ځانګړی مقام ولرم؟

رسول الله ﷺ:ډېر ذکر کوه.

۷- غواړمه احسان کوونکی واوسم؟

رسول الله ﷺ:اللهﷻ ته داسې عبادت کوه، ګويا ته هغه وينې يا داسې چې هغه تا ويني.

۸- غواړم چې ايمان مې پوره اوسي، څه باید وکړم؟

رسول الله ﷺ:ښه اخلاق ولره.

۹- غواړم چې د اللهﷻ تابع داره انسان شم؟

رسول الله ﷺ:فرايض په کلکه سره ونيسه(مه يې قضا کوه).

۱۰- غواړم چې په قيامت کې په نور(رڼا) سره پاڅېږم؟

رسول الله ﷺ:پر خلکو له ظلمه ځان وساته.

۱۱- غواړم چې اللهﷻ په ما رحم وکړي؟

رسول الله ﷺ:ته پر نورو خلکو رحم کوه.

۱۲- په ګناهونو کې کمی غواړم؟

رسول الله ﷺ:په کثرت سره اِستغفار کوه.

۱۳- غواړم چې د ښه عزت څښتن شم؟

رسوالله ﷺ:خلکو ته لاس نیول پرېږده(سوال، خیرات، او طمع مه کوه).

۱۴- څنګه مې روزي پراخه کړم؟

رسول الله ﷺ:تل په اوداسه ګرځه.

۱۵- کوم شی د دوزخ اور سړوي؟

رسول الله ﷺ:روژه نيول.

۱۶- کوم څيز د اللهﷻ غصه کموي؟

رسول الله ﷺ:په پټه صدقه او صله رحمي.

۱۷- تر ټولو غټ بد کار کوم دی؟

رسول الله ﷺ:ناسمه رویه او بد اخلاقي.

۱۸- تر ټولو ستره نیکي څه ده؟

رسول الله ﷺ:نېک اخلاق، عاجزي، په غم صبر او رضا بالقضی’.

۱۹- غواړم چې زما ستر او پرده وشي؟

رسول الله ﷺ:ته له نورو خلکو پرده کوه.

۲۰- له رسوايي او شرمندګۍ څخه خلاصيدل غواړم؟

رسول الله ﷺ:له زنا څخه ځان ساته.

۲۱- څه وکړم، چې دعاوي مې قبولې شي؟

رسول الله ﷺ:حرام مه خوره.

۲۲- د اللهﷻ له قهر څخه د ځان ساتل غواړم؟

رسول الله ﷺ:په خلکو باندې غصه مه کوه.

۲۳- غواړم چې په اللهﷻ او رسول الله ﷺ یې ګران شم؟

رسول الله ﷺ:کوم څه چې اللهﷻ او پيغمبر ﷺ ته یې ګران دي، هغه خپل محبوب جوړ کړه.

۲۴- غواړم چې د قیامت پر ورځ اللهﷻ ته پاکيزه ور مخکې شم؟

رسول الله ﷺ:له جنابت وروسته سم دستي غُسل کوه

لیکنه : شریف الله وکیلی
ميا سوېله

**ميا سوېله** (پيدايښت ١۶ اپریل ۲۰۰۱) يوه ناروېجی هنډ بال لوبغاړي ده، د هامار ښار د لوی هامار لوبډلې لپاره لوبې ترسره کوي.

هغه د پخواني هنډ بال لوبغاړي او  تبصره کوونکي بينت سوېله لور ده.

## سرچینې
لواطت او بچه بازی

حضرت ابوهريره (رض) له حضرت ابن عباس څخه نقل كوي، چي حضرت محمد (ص) فرمايي: چا چي له ښځي سره دشا له خوا جماع وكړه او يا يې له هلك او يا سړي سره لواطت وكړه نو دى به د قيامت په ورځ بدبويه ځاى ته دننه شي .

دلواطت (بچه بازى) په اړه د صحابه كرامو اقوال:

له حضرت عبدالله بن عباس څخه روايت دى، چي وايي كله چي لواطت كوونكى سړى مړ شي او په قبر کي کيښودل شي نو بدن يې مسخه شي او خنځير ترې جوړشي

همدارنګه له حضرت ابوهريره څخه روايت دى، چي وايي څوك چي هلك استعمال كړي، نو په تحقيق سره داسړى كافر سو. او حضرت ابن عباس فرمايي، چي د لواطت كوونكي لس خويونه دي، چي له هغوى څخه درې شهود دا دي

 لومړى دا چي دى به په نشه يي توکو لكه چرس، سګريټ، هيروئين، آپين، ترياك، شراب او داسې نورو اخته وي. 

دويم داچي دى به په مجلس کي د خپلو ګوتو ټكونه باسي

او درېيم دا چي د ده پايڅې به له بيجلكو څخه كښته څکيږي.

د لواطت كوونكي عذاب د لواطت كوونكي لپاره دوه ډوله عذابونه دي، چي يو يې دنيوي عذاب او بل يې اخروي يعنې د آخرت عذاب دى.

علامه ابن حجر (رح) فرمايي، چي خداى (ج) په قرآن كريم کي د لواطت كوونكي په اړه فرمايلي دي، چي موږ د لوط عليه السلام قوم د همدې ګناه په سبب پړمخي نسكور كړ او هغه ځمكه مو هم ورسره نسكوره كړه، چي دوى پکي اوسېدل. پر دوى باندې خداى د پخو كاڼو باران واوراوه. داسې كاڼي چي پر دوى باندې په پرله پسې توګه اورېدل او په هر كاڼي به د هر يوه لواطت كوونكي نوم ليکلى و، چي هغوى پر سر به لګېدل.

يعنې علماوو ليكلي دي، چي كه چا لواطت وكړ نو تاسې دوى ونيسئ او يوه لوړ ځاى ته يې وخېژوئ او لاندې يې راوغورځوئ، چي مړ سي. ځينو نورو بيا ليكلي دي، چي په اور کي يې وسوځوئ، ځكه لواطت تر زنا هم لويه ګناه ده.

حضرت منذر رحمة الله عليه ليكلي دي،چي لواطت كوونكي به څلور خليفه ګانو په اور کي سوځول او همدغه يې سزا وه.

يو حضرت ابوبكر صديق (رض)، دويم حضرت علي (رض) دريم حضرت عبدالله بن زبير (رض) او څلورم حضرت هشام بن عبدالملك(رض) او د صحابه وو پر دي باندي اجماع ده، چي په اور کي دې وسوځول شي. 

حضرت علامه ابن قيمپه كتاب المحبته کي فرمايي، چي حضرت ابراهيم النخعي به فرمايل كه چيرې په اسلام کي دوه ځله د رجم سزا واى نو لواطت كوونكي ته به وركول کيده.

د لواطت كوونكي د آخرت عذاب:

حضرت رسول اكرم (ص) فرمايي: څوك چي زما په امت کي مړ سي او دى د لوط عليه السلام د قوم عمل كوي، نو دى به خداى (ج) دوى ته ورنقل كړي او په آخرت کي به هم د لوط عليه السلام په قوم کي راپورته کيږي.

حضرت مجاهد (رح) فرمايي: تر ټولو ناپاك هغه سړى دى، چي هغه بچه باز وي او فرمايي كه چيرې هغه سړى، چي د لوط عليه السلام د قوم عمل كوي، د دنيا په ټولو اوبو يعنې په هر هغه څاڅكي چي په اسمان كي دي او په هر هغه څاڅكي چي په ځمكه کي دي، غسل وكړي نو د ده نجاست به ختم نه سي او دى به لا هم نجس ناست وي.
سارا علي خان

**سارا علي خان** د سيف علي خان لور ده چې په (٢٢ اګست ١٩۹۵) کي زېږېدلې ده، هغې د کيدرنات او سامبا په شان فلمونو کې کار کړی دی.

## سرچینې
چنګيز خان

چنګیز خان:
"چنګیز خان په تاریخ کی یو وحشی او بی رحمه او خونړی مغولی سوبمن (فاتح) سردار او واکمن تیر شوی دی، تاریخونو د ده اصلی نوم تموچین راوړی دی، ویل کیږي چې نوموړی د اوسني مغلستان (منګولیا)د هیواد د ګوبی د صحرا (دښتې ) په هنتی نومي سیمه کې په (۱۱۶۰ زیږدیز) کال  زیږیدلی، پلار یې (یسوګی )او نیکه یې (کبلی خان) نومیدل، په دیارلس کلنۍ کې یې پلار د تاتاریانو له خوا ووژل شو او د ده د قبیلې مشرانو دی د ده وروڼه خویندې او مور دښتو او صحراو ته تبعید کړل، ده وروسته د یوې قبیلې له سردار جاموخان سره دوستانه اړیکې ونیولې خو وروسته بیا د خپل پلار له یوه ملګري اونګ خان سره چې هغه هم د یوې قبیلې سردار ا مشر و ،د ده د دوستۍ مزي او  اړیکې ټینګې شوې، هغه د چنګیزخان هر کلی وکړ خو بیا وروسته د دغې قبیلې د سردار اونګ خان او دد ه ترمنځ اختلافونه رامنځ ته شول او اونګ خان او زوی یې سرنګون او و وژل شول. په ۱۲۰۶ ز کال دده د قوم مشرانو تموچین د سترخان او مشر په توګه وټاکه او ستر روحاني (کوکوچو) ده ته د چنګیز خان لقب ورکړ چې سخت او پیاوړي ته ویل کیږي،  چنګیز خان نهه دیرش کلن و چې د پاچاهي پرتخت کښیناست او لومړنی کار یې چې وکړ د نورو قبایلو ځواک  او قدرت یې محدود کړ، ده یو پیاوړی پوځي جوړښت رامنځ ته کړ، ده خپل پوځ له لس زریزه پوځي ډلو نه جوړ کړ چې تومان به ورته ویل کیدل او بیا یی هر تومان په زرو پوځی ډلو وویشل چې هزاره به یی ورته ویل، ده یو داسی پیاوړی او منظم پوځ جوړ کړ چې ساری یې نه درلوده، چنګیز خان په ۱۲۱۸ ز کال خپل یرغلونه پیل کړل او د نړۍ د نیولو په فکر کې شو، ده پرچین روسیې افغانستان ایران او منځنی ختیځ بریدونه وکړل ، دی به چې هر ښار ته تلو نو د خلکو کورونه عبادت ځایونه مدرسې جوماتونه او کتابتونونه به یې ورانول او سوځول او پر انسانانو څه چې پر حیواناتو او سپیو او پیشوګانو یې هم رحم نه کاوه، د چنګیز په خونړیو بریدونو کې دمنځنۍ اسیا د سمرقند بخارا او مروې ښارونه چې د اسلامي ثقافت او کلتور یوه بېلګه وه د خاورو سره برابر او د دغو ځایو سم نیمایي خلک پکښې ووژل شول، ده د افغانستان د بلخ ښار چې ام البلاد (دښارونو مور) یې ورته ویل او هرات ښار تباه کړل،  ده د ایران په نیشاپور او نورو ښارونو کې هم خونړی کارونه تر سره کړل او په بغداد کې عباسی خلافت د ده د لمسی هلاکوخان له خوا له منیځه لاړ، چنګیز خان ډیرې میرمنې درلودلې چې د خپلو دغو میرمنو نه یې ډیر اولادونه درلودل، خو په تاریخ کې د ده دغه لاندینی زامن ډیر مشهور دي، جوجی ،جغتای، او ګتای او تولی چنګیز ۲۵ کاله واکمنی وکړه او  د دری اویا کلونو په عمر مړ شو، دده تر مړینی ورسته دده زوی اوکتای د چنګیز پر ځای واکمن شو".
دحضرت لوط علیه السلام دقوم دهلاکت اسباب.!

د حضرت لوط علیه السلام د هلاک شوی قوم د هلاکت سبب شوی څلور صفتونه چی اوس هم زموږ په ځوانانو کی شته:

اول: شپیلک وهل: د لوط علیه السلام د قوم دا صفت وو چی بل به یی بد کار ته رابلو نو په خوله به یی شپیلک ورته واهه، او دا کړنه اوس زمونږ په ځوانانو کی تر بل هر وخته زیاته شوی ده، که څه هم د اوس ځوانان او خلک د شپیلک مقصد غلط کار نه وی خو ښه کار هم ندی او دا کار د خدای دیر بدی راځی. او منع کړل شوی دی.

دوهم: د لاری او چوک پر سر دریدل:

د لوط علیه السلام د قوم بله نښه دا وه چی هغوی به د تلو راتلو د لاری داسی څنډی ته به دریدل چی د راتلونکی او تلونکی پیغلو او تنکیانو مزاحمت اوکړی. چی دا کار په لوطیانو کی بیخی دیر وو، ان دا چی د الله له خوا د لوط علیه السلام کور ته د انسان په څیره کی لیږل شویو ملایکو ته یی هم مزاحمت وکړ، او د هغوی څخه یی د بد کار غوښتنه اوکړه. او نن صبا ګورو چی سړکان او لاری د ځواناو ډکی وی، او د لاری په منځ کی ولاړ وی، څو مخامخ راتلونکو جینکو ته اوګوری او هغوی ته مزاحمت اوکړی. دا کار د لوط علیه السلام د قوم بده طریقه وه. نبی کریم ص او خدای دا کار ‌‌‌‌‌‌ډیر بد ګوری او خفه کیګی ورباندی.

دریم: پرانستی ګریوان ګرځیدل:

د لوطیانو پټوان چی پر ځان به یی اچولی وه، لکه زموږ او ستاسو کرتی قمیصونه چی اوس باب دی، دوۍ به خپل ګریوانونه خلاص کړی وه، څو خلګ یی غاړی او غاړی لاندی عورت ته اوګوری، او دا کار به یی د جانب مقابل د توجو لپاره کاوه، او نن صبا خو موږ او تاسو ګورو چی ځوانانو تر نامه پوری خپل ګریوانونه خلاص کړی یې، څو خلک یی دا پراخ ځیګرونه او ورباندی شنه ویښتان ننداره کړی، دا کار هم د الله ‌‌‌‌‌‌ډیر بدی راځی او همیشه منع کړل شوی دی.

څلورم: د پرتاګه یا پتلون دیر لاندی تړل:

دا صفت د لوط علیه السلام د قوم په یوه خاصه طبقه کی موجود وه، هغه طبقه چی خلکو به بد کار یا لواطت ورسره کاوه، او دا یی د پیژندلو یو ډول نښه وه، نن صبا دا عادت په ځوانانو کی بیخی دیر شوی دی، چی خپل پتلون د حاصری د لګن هدوکی ته څیرمه تړی، او متاسفانه نپوهیګی چی د داسی کار او عمل سرچینه څه ده.دا کار هم د لویدیځ څخه راوارد شوی او د اروپا همجنس باز(ازیا) اروپای پلان کړی او ایجاد کړی یی دی، چی د بد کارانو هلکانو او پیغلو نښه بلل کیګی.

نو مسلمانانو ورونو او خویندو دا هغه څلور نښی وی چی و لوط علیه السلام په قوم کی موجودی وی، او دا اعمال د لوط علیه السلام د قوم د هلاکت سبب شوی. او دا هغه اعمال دی چی خدای پری ډیر خفه کیګی، او زموږ ځوانان تری ناخبره دی، نو راځی هر څوک خپله ونډه واخلی او دا موضوع او خبر نورو ته هم ورسوی تر څو نور پری هم خبر شی او د داسی اعمالو نه ځانونه اوساتی.

لیکنه : شریف الله وکیلی
د احادیثومشهور کتابونه

۱: صحیح البخاري
دا د محمد بن اسماعیل البخاري کتاب دی چی په ( الجامع الصحیح ) شهرت لری 
له قرانکریم څخه ورورسته تر ټولو معتبر او صحیح کتاب، دا لومړنی کتاب دی چی یوازی پکی د رسول الله صل الله علیه وسلم متصل  السند احادیث راجمع کړی شوی دی.
د احادیثو شمیره یې له تکرار سره (۷۳۹۷) او له تکرار څخه پرته (۲۷۶۱) دی.
صحیح البخاری خورا زیاتې شرحی لری چی مشهوری شرحی یې فتح الباری د امام ابن حجر عسقلاني او عمدة القاري د بدر الدين عيني دي 

۲: صحیح مسلم 
د دې کتاب لیکوال ابو الحسین مسلم بن حجاج نیشاپوری قشیری دی. چی د امام بخاری له تکړه شاګردانو څخه وو.
صحیح مسلم د امام بخاری له کتاب څخه ورورسته دویم کره کتاب دی.
د احادیثو شمیره یی له تکرار سره (۷۷۴۸) او بی له تکراره (۳۰۳۳) دی.
صحیح مسلم هم زیاتی شرحې لری، لکه د الاکمال قاضی عیاض (ح)، المفهم د امام قرطبي (ح) او مشهوره یی المنهاج د امام نووي (ح) شرحه ده.

۳: سنن ابی داود 
مولف ېې سلیمان بن اشعت سجستانی دی.
د دی کتاب مولف د پنځو لکو حدیثونو له جملی څخه رابیل کړی دی. امام ابو داود (ح) د خپل کتاب په اړه داسی وایی ( ما په دی کتاب کی یوازی صحیح احادیث یا هغه چی صحیحو احادیثو ته ورته والی لری ذکر کړي دي. که چیری په کوم ځای کی کومه کمزوری لیدل کیږی هغه می په ګوته کړی ده.د کومو احاديثو په باره کی که که چوپ پاتی شوی یم هغه هم د عمل وړ دی.)
په دی کتاب کی زیاتره هغه احاديث راوړل شوی چی په فرعی او فقهی مسایلو پوری تړاو لری. ټول پکې (۵۲۷۴) حدیثونه راټول شوی دی. دا کتاب هم ډیری شرحی او حاشيي لری چی مشهوره ېې معالم السنن د امام خطابي (ح) شرحه ده.

۴- جامع الترمذی 
ددې کتاب لیکوال امام ابو عیسی محمد بن عیسی بن سوره الترمذي دي. 
مؤلف په خپل کتاب کی صحیح، حسین او ځینې ضعیف احادیث ذکر کړي او هر یو حدیث درجه ېې بیان کړې ده، او د دې ترڅنګ ېې د صحابه وو، او تابعینو مذاهب هم بیان کړي دي. امام ترمذي (ح) دخپل کتاب په اړه وايي:( کله مې چې دا کتاب ولیکه نو د حجاز، عراق او خراسان علماوو ته مې وړاندې کړ چې ټولو خوښ کړ.
د هر چا په کور کې، چې دا کتاب پروت وي لکه چې پیغمبر ( ص ) په ځپله د ده په کور کې شته او خبری کوي.)
په جامع الترمذي ټول (۳۹۵۶) حدیثونه دي. جامع الترمذي زیاتې شرحې او حاشيي لري، لکه: عارضة الاحوذي د امام ابن العربي (ح) شرحه تحفة الاحوذي د علامه مبارکپوري شرحه.

۵ - سنن نسائي 
دا کتاب د امام ابو عبدالرحمن احمد بن شعیب النسائي لیکنه ده.
زیاتره احاديث ېې صحیح دي، آن تر دې چې ځینو علماوو دا کتاب په سنن ابي داود او سنن
ترمذي هم غوره بللی. ټول په د
تکرار سره (۵۷۶۱) حدیثونه رغلي دي 

۶ – سنن ابن ماجه 
لیکونکی ېې ابو عبداللّه محمد بن یزید ابن ماجه قزویني دی.
ددې کتاب مرتبه د ذکر شوو کتابونو په پرتله ټیټه ده.
د احادیثو مجموعه ېې (۴۳۴۱) ده، هغه احادیث چې يوازې ده
ذکر کړي دي او نورو پنځو پورتنیو کتابونو نه دي ذکر کړي (۱۳۳۹) حدیثونه دي.

 Edited bye: Abdulaziz Hamid
کيلي بروک

**کيلي بروک** (پيدايښت ٢٣ نومبر ١٩٧٩) يوه برطانوۍ موډل، لوبګره او تلویزیوني خپرونو وړاندي کونکې ده. د کيلي بروک پېژندنه په برطانیه کې د هغې موډلي لپاره کيږي، او په امریکا کې بيا د هغه د رولونو لپاره چي په ن ب س  کي يي تر سره کړي دي پيژندل کيږي. هغې د NBC په سيريز *[[ون بيګ هپي]]* او داسې نورو کي کار کړی دی. کيلي وسمهال په برطانیه کي د لندن زړه خپرونه پر مخ وړي.

هغې ته د بدني ښکلا سمبول ويل کېږي او
 دې ته په ٢٠٠۵م کال کې د دنړۍ د تر ټولو سکسي ښځې نوم ورکړل سو بيا وروسته په ٢٠١۵م کال کې د د ٢٠مي د ١٠٠ ترټولو ښايسته ښځو په لسټ کي هم راغله.

## سرچینې
د کندهار ولایت مقام

د کندهار ولايت مقام د کندهار ولايت د والي د کار ځای دی. دا ځای د احمدشاه بابا په وخت کي جوړ سو؛ او د امیر عبدالرحمان خان په وخت کي بيا ورغول سو. د کندهار ولایت مقام اوس وخت ددغه ښار په مرکز کي موقعيت لري، چي شمال ته یې عیدګاه جاده، سویل ته یې شاه بازار، لویدیځ ته یې خرقه شریفه او د احمد شاه بابا مزار او ختیځ ته یې حضرت جي بابا سیمي، پرتي دي. یاد مقام د ولسمشر اشرف غني په جمهوریت کي د وخت د والي همایون عزیزی د ولایت پر مهال د بيا ځلې لپاره نوی کړل سو.

## تاریخ
د کندهار ښار په منځ کي د اوسني ولایت مقام پر ځای پخوا د ارګ غونډه ماڼۍ وه، چي د احمدشاه بابا د زمانې سره یې تړاو درلود، او د ده اداري شاهي مرکز وو. یاد مرکز مخي ته څلور چمنونه درلودل، او له جغرافيايي اړخه دغه ماڼۍ د احمدشاهي کندهار شمال ته پرته وه، چي د نولسمي مېلادي پېړۍ تر پايه پوري لا په هماغه لومړني شکل ولاړه وه، خو د ارګ اوسنۍ ودانۍ د سراجي عصر له ودانيو څخه شمېرل کیږي، چي د سراج الملة والدين امير حبيب الله خان په حکم د سردار محمدعثمان خان والي په وخت کي جوړه سول. پخوا په دې ودانۍ کي د ولايت مقام سربېره د کندهار زياتره دولتي ادارې هم واقع وې، او د ودانۍ شمالي او جنوبي لور ته تعميرونه پکښي جوړ سوي وه، چي په منځ کي يې لوى غولۍ وو.

## سرچينې
*پر ولایت مقام بريد
ارمان لوڼی

**ارمان لوڼی** (پیدايښت ۱۹۸۳، سنځاوۍ) د پښتون ژغورنې غورځنګ د مرکزي کمېټې غړی، او د همدې غورځنګ د وتلې غړې وړانګې لوڼۍ ورور وو. د ارمان لوڼي نوم محمد ابراهیم و، خو د شاعرۍ پیلولو سره یې ځان ارمان لوڼی کړ. نوموړی دا مهال په کالج کې د پښتو ادبیاتو استاد هم و.

## د وژنې دوسيه او نور څه
**ابراهیم ارمان لوڼی** د یکشنبې په ماسخوتن (٣ فبروري ٢٠١٩) په کلاسیف الله کې خاورو ته وسپارل سو. نوموړی د شنبې په ورځ (٢ فبروري ٢٠١٩) په لورلایي سیمه کې له پاکستاني پولیسو سره د اخ و ډب پر وخت پر سر د ضربې له کبله ووژل سو.

د هغه په جنازه کې د پښتون ژغورنې غورځنګ مشران لکه منظور پښتین، محسن دوړ او علي وزیر د غورځنګ د وژل سوي غړي ارمان لوڼي په جنازه کې د ګډون لپاره کلا سیف الله ته تللي وو. ددې سره سره په زرګونه نور کسان هم په جنازې کې د ګډون لپاره هلته راټول سوي وو.

د پښتون ژغورنې غورځنګ مشر منظور پښتین د جنازې ګډونوالو ته په ٣ فبروري ٢٠١٩ کي وویل، سبا دوشنبه (۴ فبروري ٢٠١٩) به په ټوله نړۍ کې د ارمان لوڼي غیبي جنازه او د سه شنبې پر ورځ (۵ فبروري ٢٠١٩) به د هغه د وژنې پر ضد نړیوال احتجاج کېږي.

نوموړي ژمنه وکړه چې په راتلونکو درېیو ورځو کې (۴-۵-۶ فبروري ٢٠١٩) به د دې پېښې په اړه د خپل راتلونکی پلان او تګلاره اعلان کړي.

له سیمې رپوټونه وويل، د ارمان لوڼي خور وړانګې لوڼۍ هم د خپل ورور په جنازه کې ګډون وکړ، او د جنازې ګډونوالو ته یې وینا هم وکړه.
له دې سره سره د بلوچستان صوبې په ژوب سیمه کې هغو خلکو د امنیتي ځواکونو له پوستو سره د حکومت ضد احتجاج وکړ چې د ارمان لوڼي جنازې ته نه پرېښودل کېدل.

امنیتي سرتېرو د دوی د مخنیوي لپاره د ژوب او کوټې لویه لار د ټولو موټرو په مخ تړلې وه.

*د پېښې یو شمېر عیني شاهدان ويلي وو: *پاکستاني پولیس هلته د یو بل فعال د نیول لپاره ورغلي وو،‌ او د دواړو خواو ترمنځ د اخ و ډب پر وخت ارمان لوڼي پر سر ضربه وخوړه او ووژل سو.* 

*د پښتون ژغورنې غورځنګ مشر منظور پښتین پر پولیسو تور پور کړی، چې ارمان لوڼی یې د تشدد له لارې وژلی دی.

*په خواله رسنیو کې د خپرو سویو ویډیوو له مخې، د پښتون ژغورنې غورځنګ مشران جنازې ته پر لاره درول سوي وو او مخکې تلو ته نه پرېښودل کېدل. وروسته دوی له موټره ښکته سول او پر پښو روان سول.
په ویډیو کې مشران او نور ملګري یې په پښو روانېږي او ګاډي پسې له شا ځي. امنیتي ځواکونو یې د مخنیوي هڅه کول او ویډیو کې غږ کېږي چې په ګاډو ډزې وکړه
**یو دې وواژه بل هم ووژنه**

*د ارمان لوڼي جنازې ته له ژوب او نورو سیمو خلک هم ورتلل، خو پولیسو یې مخه نیولې وه او دوی ته يې د مخته تلو اجازه نه ورکوله. د امنیتي کسانو د دې عمل پر ضد سیمه کې مظاهره هم وسوه. مظاهره چیانو دا شعارونه ور کول: **ارمانه ستا په وینه انقلاب راولو- لر او بر یو افغان- کومه ترهګري چې ده د پوځ یې تر شا لاس دی**.

*بلوچستان ته د پښتون ژغورنې غورځنګ د مشر منظور پښتین، علي وزیر او محسن داوړ پر تګ هم بندیز لګېدلی دی، خو دوی بیا هم هلته ځانونه ورسول. او تر دې ١ مياشت مخکې په  منظور له کراچۍ په الوتکه کې کوټې ته ورسېد، خو هلته له هوايي ډګر بېرته کراچۍ ته ستون کړل سو.
منظور غوښتل د ورکو بلوڅانو د مېرمنو په مظاهره کې ګډون وکړي.
*د هغه خور وړانګې لوڼۍ په یوه ویډیويي پیغام کې له خلکو غوښتنه کړې، چې د عدم تشدد پر لاره کلک او منظم پاتې سي.
## سرچينې
حیات الله حیات

**حیات الله حیات** يو افغانی سیاستوال او د کورنیو چارو پخوانی وزیر دی چې په ۱۹۷۳ زېږديز کال د ننگرهار ولايت د خوږياڼو ولسوالۍ  په **وزيرو ټټنگ** کې زېږېدلی دی. نوموړی مخکې د وردگو، هلمند، ننگرهار او کندهار ولایتونو د والي په توگه دنده ترسره کړې او همدارنگه د کلیو د بیارغونې او پراختیا وزیر په توګه دنده ترسره کړې ده. حیات د ۲۰۲۱ کال په مارچ کې د مسعود اندرابی پر ځای د کورنیو چارو د وزیر په توگه وټاکل شو. نوموړی د ۲۰۲۱ کال د جون تر ۱۹مې نېټې پورې د کورنیو چارو د وزیر په توګه دنده ترسره کوله.
## سرچینې

وېشنيزه:ننگرهاريان
رغون ښوونيز کانال

رغون ښوونيز کال

رغون یو ښوونیز کانال دی چې مونږ یې د یوه مسلکي ټیم له لوري پرمخ وړو، زمونږ سره پدې ټیم کې د ارواپوهنې، ژبو او ادبیاتو او فلسفې پوهنځي فارغ شوي ځوانان په ګډه کار کوو. دغه چینل د یوه ستر فکرې انقلاب پیلامه ده، په راتلونکي کې به مو هڅې  نورې هم پراخې شي او لدې چینل څخه مو موخه د اوسني پېر اپډېټ علوم پخپله خوږه مورنۍ پښتو ژبه باندې خپرول دي، تر څو د پښتون نسل انګېرنې، ګروهې او پېژند ساتل شوی او ورسره ورسره په نوي او عصري فکر هم سنبال اوسي .
راجېش اروړآ

thumb|راجېش اروړآ عمومن ددې شکل خاوند وي 
**راجېش اروړآ** يو کردار دی چي د کپل شرما لخوا په د کپیل شرما شو کي چي پر سوني ټي وي خپريږي ترسره کيږي.

## سرچینې
سيدجمال الدين افغاني پوهنتون (كنرپوهنتون)

د سيدجمال الدين افغاني پوهنتون دافغانستان په كنر ولايت اسداباد كي يو دولتي پوهنتون دي.
سيدجمال الدين افغاني پوهنتون اوس مهال ٥ پوهنحي لري؛
١)اقتصاد (ملي اوBBA)
٢)كمپيوترساينس
٣)زراعت
٤)شرعيات
٥)تعليم او تربيه
Said Jamal Uddin-e-Afghani University
سيد جمال الدين افغاني پوهنتون
تاسيس كال      ٢٠١٠م
عمومي ريس        ميراحمدحامد
محصلين       ٥٠٠٠
لسانس ٥٠٠٠

, Kunar, Afghanistan
امازون

**امازون**  د امريکا متحده ایالاتو يوه برېښنايي سوداګريزه کمپنۍ ده چې دامریکا ترڅنګ دنړۍ لوی شمېر هېوادونه او وګړي ترې دخپلي سوداګرۍ او نورو تجارتي کارونو لپاره ګټه اخلي. ددې کمپنۍ اصلي کارځای د متحده ایالاتو په واشینګټن کي موقیعیت لري . د دې وېبپاڼې نوم د امازون سيند په نوم ايښودل شوی دی.
امازون دمګړی (په ۲۰۲۳ کال کې) ۳۱۰ میلیونه فعاله کارنان لري او د متحده ایالاتو ترڅنګ په جرمني، انګلستان، سعودی عربستان، متحده عرب امارات، هندوستان او یو شمېر نورو هېوادونو کې په پراخه کچه دوګړو ترمنځ دبرېښنایي سوداګرۍ کارونه مخته وړي . یاده کمپنۍ د خپلو سوداګریزو چوپړتیاوو په مرسته دنړۍ له شتمنو کمپنیو څخه ګڼل کیږي اودامهال تر ۵۰۰ میلیارده امریکایي ډالره ډېره شتمني پخپل واک کي لري . دامازون کمپنۍ مشر او بنسټګر جیف بیزوس دنړۍ له لسو شتمنو کسانو څخه ګڼل کیږي.، جیف بیزوس، بلک راک او وانګارډ ګروپ د امازون کمپنۍ څښتنان ګڼل کيږي.

## مخینه
امازون کمپنی په 1994 زیږدیزکال کي دجولای پر5 نېټه دجیف بیزوس له لوري دمتحده ایالاتو په واشینګټن کي رامنځ ته سول اوهغه وخت یې یوازي دیو دوکان بڼه درلوده خو وروسته دالکترونیکي نړۍ په پراختیا سره دغه کمپنی خپل بریښناییزي برخي ته وده ورکړه او اوس وخت دخپلو چوپړتیاوو 66 سلنه په متحده ایالاتو کي ترسره کوي .

## سوداګري
دامازون نړیواله سوداګریزه ساحه ډېره پراخه ده اود امریکایي او اروپایي هیوادونو سربېره یې دنړۍ نور اوسېدونکي هم دخپل تجارت دپراختیا لپاره استعمالوي . ددغه ویبپاڼي څخه په 2009 زیږدیز کال کي یوازي 615 میلیونه کسانو لیدنه کړې وه خوپه 2022 کال کي یاده شمېره دمیاشتي 2 میلیارده کسانو ته ورسېدل چي داد امازون لپاره ډېرستر پرمختګ وو . دنړۍ مشهوره سوداګریزي کمپنی لکه Nike, Dc comics, Brothers group اوځیني نور دخپلو اجناسو لپاره ښه بازار دامازون ویبپاڼه ګڼي . امازون په متحده ایالاتو کي دخپلو اجناسو لپاره 100 فعاله مرکزونه لري اوددې ترڅنګ په ټوله نړۍ کي نژدې 185 نور مرکزونه هم لري .
## سرچينې
علي خېل

علي خېل يوه پښتني قبيله ده ددوى مشر نيکه علي د سليمان ورور وو. علي د ايزب زوى د برهان لمسى او د غلجي کړوسى وو. علي څلور زامن لرل چي د اکا، عبدالرحيم، وش او باړي په نومونو يادېدل. اوس دده د زامنو په نوم يو شمېر خيلونه لکه: اکا خېل، عبدالرحيم خېل، وشخېل او باړي خېل شهرت لري.
اکا خېل هم په څو پښو ويشل شوي لكه : مموزي، مشخېل يوسف خېل، مندوزي او نور. عبدالرحيم هم په بيلا بېلو خيلونو ويشل شوي چي جلال خېل، متى خېل، خواجه خېل او ميرخان خېل د بيلګي په توګه يادولى شو.
علي خېل ډېر شمېر په زرمله(زرمت)، پکتيا او غزني کي استوګن دي . له دې پرته علي خېل په خوست، پکتيا، ښرنه او خال خال د هيواد په نورو سيمو کي مېشت دي.
حاجي سيد جان خاکرېزوال

**حاجي سيد جان خاکرېزوال** د حاجي عبدالغفار زوى دى، چې په ١٣٤١ لمريز کال کې د کندهار په خاکرېز ولسوالۍ کې زېږېدلى. نوموړي تر ١٠ ټولګي پورې زده کړې کړې  او د کندهار د ولايتي شورا رييس دى. خاکرېزوال په کومې سياسي ډلې پورې تړاو نه لري.

## سرچینې
وېشنيزه:کندهاریان
مايل خان منګل

ښاغلی پوهنیار ډاکټر مائیل خان (منګل) دایوب خان زوی  په ۱۳۶۸ لمریز لیږدیز کال کې د پکتیا ولایت، میرزاکې ولسوالۍ، انډوام کلي کې زیږیدلی دی.ښاغلي مـــــــــــــنګل لومړنۍ او ثانوي زده کړې دعبدالحی ګردیزي عالي لیسه کې ترسره کړې او په اعلی درجه یې د نوموړې لیسې څخه  په کال ۱۳۸۵ل .ل د بکلوریا سند تر لاسه کړ. په  ۱۳۸۶ لمریز کال دکانکور ازموینې  له لارې دشیخ زاید پوهنتون د طب پوهنځۍ ته بریالی او په کال ۱۳۹۱ لمریز کال کې د نوموړې پوهنځي څخه فارغ او دستاژ(عملي کار) یوکلنه دوره یې په کال۱۳۹۲کې د لوړو زده کړو اړوند روغتونو کې بشپړه کړه او دMDډیپلوم ورکړل شو او په کال ۱۳۹۳کې دپکتیا ولایت  ملکي ولایتي روغتون کې دداخله کوچنیانو ډاکټر په توګه په دنده وګمارل شواو دوه کاله یې په خورا ایمانداري  سره  دنده  ترسره کړه   او په کال ۱۳۹۴ لمریز کال کې د پکتیا پوهنتون د طب پوهنځۍ د کوچنیانود داخلي څانګي کې دنوماند پوهیالي  استاذ په توګه په دنده وګمارل شو. په کال۲۷/۶/ ۱۳۹۵ل.ل کې د پوهیالي علمي رتبه واخیسته او په کال ۱۳۹۵/۸/۹نیټه دپکتیا پوهنتون دریاست په غوښتنه دطب پوهنځي دمرستیال  په توګه وګمارل شو.یو کال یی دپوهنځی د مرستیال په توګه دنده ترسره کړه او له هغه وروسته په کال ‍۱۳۹۶/۶/۲۸ نیټه  دپوهنځي د علمي شوری له پریکړی سره سم د طب پوهنځي د سرپرست رئیس په توګه وټاکل شو چی اوسمهال د همدي پوهنځي د رئیس په توګه دنده ترسره کوي
ناصر

ناصر يوه پښتني قبيله ده، دوى هم د نورو پښتنو په څېر کوچيان وو. چي د موسم په بدلون به له يوه ځايه بل ځاى ته کوچېدل په پاى کي ورو ورو ځايي شول، چي اوس ځيني ناصر د هيواد په ځينو سيمو کي دايمي استوګن دي، خو يو شمېر يې لاتراوسه هم رمې څروي.
ناصر هم غلجي پښتانه دي چي په متوزو ګډېږي.
ټغر

ټغر د افغانستان يو قوم ده، دغه پښتني قبيله په لويه پښه کي سليمان خېل دي اړ ځانونه د ښالي خېلو احمدزيو يوه څانګه ګڼي.
اصلي د استوګنې ولايتونه پکتيا او لوګر دي او د موسم په بدلون له يوه ځايه بل ځاى ته کوچېږي. په اوس مهال کابل، پکتیا، لوګر، غزني او نورو سيمو کي اوسېږي.
هضم

هضم د غټو ماليکولونو ټوټه کېدل په کوچنيو او اوبو کي منحلو ماليکولونو باندي ترڅو د ويني پلازما ته جذب شي .  په ځينو ژونديو موجوداتو کي ، دغه کوچني ماليکولونه د کوچنيو کولمو په واسطه د ويني جريان ته جذبېږي. هضم د کټابوليزم د عمليې يو شكل ده  چي د غذا د ټوټه کېدو پر اساس پر دوو برخو وېشل شوى ده، ميخانيکي او کيمياوي. د غټو برخو ټوټه کېدل پر کوچنيو ټوټو کوم باندي چي هضمي انزايمونه اغېز وکړاى شي  ميخانيکي هضم  وايي. په کيمياوي هضم کي غذا د انزايمونو په واسطه پر کوچنيو برخو وېشل کېږي ترڅو د بدن د استفادې وړ وګرځي.
د انسان په هضمي سستم کي، خوراک خولې ته داخلېږي او د ژوولو په واسطه ميخانيکي هضم پيلېږي. او د لاړو په واسطه غذا لندېږي. لاړي يو ډول مايع ده چي د لعابيه غدواتو په واسطه افرازېږي، چي د خولې د امايلېز په نوم انزايم لري کوم چي د نشايستې هضم پيلوي. لاړي همدارنګه مخاط هم لري چي د غذا لندولو دنده لري، لاړي هايدروجن کاربونيټ لري چي د امايلېز انزايم لپاره مناسب في ايچ برابروي. د ژوولو او د نشايستې له هضم نه وروسته غذا د کوچنيو سريښناکه ټوټو په شکل لمړى مرۍ ته ځي او بيا د مرۍ د دوراني حرکاتو په واسطه معدې ته ښکته کېږي. د معدې جوس په معده کي د پروټينونو هضم پيلوي. د معدې جوس په خپل تركيب کي هاىدرو کلوريک اسيد او پيپسين لري، خو په ماشومانو کي رينين هم لري. څرنګه چي لمړني دوه شايد د معدې ديوال ته زيان ورسوي، نو ددې لپاره د معدې ديوال مخاط افرازوي تر څو د کيمياوي موادو په وړاندي يوه لزوجه محافظوي طبقه جوړه کړي. په عين حال کي چي د پروټينو هضم پيلېږي، د پريسټالسيس حرکاتو په واسطه د خوړو ميخانيکي مخلوط کېدل صورت نيسي . کوم چي د عضلاتي حرکاتو څپې دي چي د معدې په ديوال حرکت کوي. دا حرکات ددې لامل کېږي چي خواړه له هضمي انزايمونو سره لاډېر ګډ شي. 
له يو څه وخت وروسته (معمولا په انسانانو کي له يو نه تر دوه ساعته) خواړه په يوه غليظه مايع باندي بدلېږي چي د چيم په نوم ياديږي. کله چي پيلوريک سپينکټر خوله خلاصه وي، نو خواړه اثنا عشر ته داخلېږي چېرته چي د پانکراس له هضمي انزايمونو او د ځيګر له صفرا سره ګډېږي. او بيا وړو کولمو ته ځي. په وړو کولمو کي هم هضم دوام لري. کله چي خواړه مکمل هضم شي نو د ويني جريان ته جذبېږي. 95% جذبېږي. غذايي مواد په وړو کولمو کي
اوبه او منرالونه په غټو کولمو کي جذبېږي.  فاضله مواد د مقعد له لاري خارجېږي.
هضمي سيستم 
هضمي سيسټم مختلف شکلونه لري. چي په اساسي ډول په دوه شکله وېشل شوى دى. داخلي او بهرنى هضم. بهرنى هضم په ځينو فنجيو کي ليدل كېږي. په دغه پروسه کي انزايمونه د ژوندي موجود بهر ته افرازېږي، چي هلته غذا ټوټه کوي او يوه برخه يې د وجود داخل ته جذبېږي.  ژوي يو تيوب لري چي په هغه کي داخلي هضم صورت نيسي . کوم چي زيات اغېزمن ده ځكه چي زياتره ټوټه شوي مواد جذبېدلاى شي . 
ځيني ژوندي موجودات چي نږدې ټولي غڼي په کي شاملي دي، خارج الحجروي محيط ته توکسين او انرايمونه افرازوي. ترڅو غذا بلع کړي.  په نورو کي چي غذايي مواد د بدن په داخل کي وي، هضم په کڅوړي ته ورته جوړښت کي ترسره کېږي. د ځينو ځانګړو غړو په واسطه دا عمليه پر مخ ځي.
اسېن (لوبگره)

**اسېن** یو هندۍ فلم ستورې ده، هغې د ٢٠٠١- ٢٠١٥ کاله پورې په هندي او تر ډېره په مراټي ژبي فلمونو کې کار وکړ. اسېن او اکشی کمار په کیلاړي ۷۸۶ فلم کي د یو بل سره کار وکړ، نوموړی فلم د کال د کامیابو فلمونو په لړلیک کی مهم او ډېر لوړ ځای درلود.

## سرچینې
عبدالحکیم اخنذاده

**عبدالحکیم اخنذاده** د کاپیسا ولایت ،تګاب ولسوالۍ پخوانی ولسوال او سیمه ییز قومندان دی. نوموړی اوس له افغان امنیتي ځواکونو سره په ګډه د امنیت په برخه کې همکاري کوي.
محمد نسیم رضايي

**محمد نسیم رضايي** په ١٩۶۵ کال کې په کندهار ولایت کي زېږېدلی دی. هغه پخوا د کندهار د ښاروال مرستیال وو، او اوسمهال د کندهار د والي په توګه دنده ترسره کوي.

## تعلیم او نور
په (۱۳۵۸) ل کال کي له البيروني ليسې څخه، په (۱۳۶۸) ل کال کي د عالي دارالمعلمين د رياضي له څانګي څخه او په (۱۳۹۵)ل کال کي د ميوند ولسوالۍ د مسلکي زراعتي انستيتيوت له عمومي څانګي څخه فارغه سوی دی، همدارنګه يې خپلي زده کړي د ليسانس تر کچي رسولي چي په انګلېسي او کمپيوټر باندي هم پوره بلدتيا لري. 
### کاري تجربه
***۱۶کاله**: له ۱۳۸۱ څخه تر دامهاله د ښاروالۍ په چوکاټ کي بېلابېلي رسمي او غير رسمي دندي چي اوس مهال هم سرپرست ښاروال دی.

## سرچینې
وېشنيزه:کندهاریان
هسټايډين

هستايډين يو ضروري امينواسيد ده چي د نوموړي جوړېدنه د انسان په بدن کي صورت نه نيسي او د ژونديو حيواناتو د انساجو د پروټينو په جوړښت کي ونډه لري. کارنوسين او انسيرين چي دواړه ډاى پيپټايډ دي او په عضلاتو کي شتون لري په خپل جوړښت کي هستايډين لري. هستايډين يو د هغو لسو امينو اسيدونو څخه ده چي شيدې خوړونکي  ماشومان ورته اړتيا لري. هسټايډين د ځينو ناروغيو په درملنه کي مرسته کوي.
خال

ﭘښﺘﺎﻧﻪ ﺧﻂ ﻭ ﺧﺎﻝ ﺩﻭﻣﺮﻩ ﻣﻬﻢ ګڼﻲ، ﭼﯥ ﺳﺨﺖ ﺩﺭﯾځﻪ
ﻣﺬﻫﺒﯿﺎﻥ ﯾﯥ ﺣﺘﺎ ﺩ ﻣﯿﻨﯥ ﺍړﻭﻧﺪﻩ ﺷﺎﻋﺮﻱ ﺩ ﺧﻂ ﻭ ﺧﺎﻝ ﺷﺎﻋﺮﻱ
ﯾﺎﺩﻭﻱ .
ﺧﺎﻟﻮﻧﻪ ﯾﯥ ټﻮﻝ ﺩ ﻣﺦ ﺧﺎﻟﻮﻧﻪ
ﺩ ﺯﻧﯥ ﺧﺎﻝ ﯾﯥ ﻣﺮﻭﺭ ﭘﺨﻼ ﮐﻮﯾﻨﻪ
ﺩ ﭘښﺘﻮ ﻭﻟﺴﻲ ﺷﺎﻋﺮﻱ ﻫﻢ ﺩ ﺧﺎﻝ ﭘﻪ ﺍړﻩ ﭘﺮﯾﻤﺎﻧﻪ ﺳﺘﺎﯾﻨﯥ،
ګﯿﻠﯥ ﺍﻭ ﻧﻮﺭﯤ ﺧﺒﺮﯤ ﻟﺮﻱ.
ﯾﻮﺍﺯﯤ ﻣﻮږ ﻧﻪ؛ ﭼﯿﻨﺎﯾﺎﻥ ﺍﻭ ﻫﻨﺪﯾﺎﻥ ﯾﺎ ﮐﯿﺪﺍﯼ ﺷﻲ ﻭﻭﺍﯾﻮ ﭘﻪ
ټﻮﻟﻪ ﺍﺳﯿﺎ ﮐﯥ ﺧﺎﻝ ﺩ ښﺎﯾﺴﺖ ﯾﻮ ﻣﻬﻢ ﺍﺻﻞ ګڼﻞ ﮐﯿږﻱ .
ﺧﺎﻟﻮﻧﻪ ﺑﯿﺎ ﺗﺮﺧﺎﻟﻮﻧﻮ ﺩﻱ، ډﯦﺮﯤ ﻧﺠﻮﻧﯥ ﯾﯥ ﭘﻪ ﭘښﺘﻨﻲ ټﻮﻟﻨﻪ
ﮐﯥ ﺩ ښﺎﺩۍ ﺍﻭ ﺧﻮښﯿﻮ ﭘﺮ ﻭﺧﺖ ﭘﺮ ﺯﻧﻪ ﺍﻭ ﺗﻨﺪﻱ ږﺩﻱ؛ ﺧﻮ
ټﻮﻟﻮ ﻧﻪ ﻏﻮﺭﻩ ﺍﻭ ﻟﻪ ښﺎﯾﺴﺘﻪ ډﮎ ﺧﺎﻟﻮﻧﻪ ﻃﺒﯿﻌﻲ ﺧﺎﻟﻮﻧﻪ ﺩﻱ.
ﺧﺎﻟﻮﻧﻪ ﺩ ﻭﺟﻮﺩ ﭘﺮ ﻣﺨﺘﻠﻔﻮ ﺑﺮﺧﻮ ﻭﻱ ﺍﻭ ﻟﯿﺪﻝ ﺷﻮﻱ .
ﺧﺎﻟﻮﻧﻪ ﺍﻭ ﺷﺨﺼﯿﺖ ﭘﯧﮋﻧﺪﻧﻪ
ﺯﻣﻮږ ﭘﻪ ټﻮﻟﻨﻪ ﮐﯥ ﺧﺎﻟﻮﻧﻪ ﺩ ښﺎﯾﺴﺖ ﯾﻮ ﻣﻌﯿﺎﺭ ﺩﯼ؛ ﺧﻮ
ﭼﯿﻨﺎﯾﺎﻥ ﺍﻭ ﻫﻨﺪﯾﺎﻥ ﯾﯥ ﺩ ﺧﻠﮑﻮ ﭘﻪ ﺷﺨﺼﯿﺖ ﭘﯧﮋﻧﺪﻟﻮ ﮐﯥ ﻫﻢ ﺩ
ﯾﻮﻩ ﺍﺻﻞ ﭘﻪ ﺗﻮګﻪ ﮐﺎﺭﻭﻱ .
ﻟﮑﻪ ﭼﯥ ﻭﻭﯾﻞ ﺷﻮﻝ، ﺧﺎﻟﻮﻧﻪ ﭘﺮ ﻣﺦ ﺳﺮﺑﯧﺮﻩ ﺩ ﻭﺟﻮﺩ ﭘﺮ ﻧﻮﺭﻭ
ﺑﺮﺧﻮ ﻫﻢ ﺷﺘﻪ .
ﻣټﯥ، ﭘښﯥ، ﺩ ﻻﺱ ﻭﺭﻏﻮﻱ ﺍﻭ ﺣﺘﺎ ﺩ ﺳﯿﻨﯥ ﭘﺮ ﺳﺮ ﺩ
ﻃﺒﯿﻌﻲ ﺧﺎﻟﻮﻧﻮ ﻟﺮﻝ ﭘﻪ ﺍﻧﺴﺎﻧﺎﻧﻮ ﮐﯥ ﻟﯿﺪﻝ ﺷﻮﻱ .
ﺧﺎﻟﻮﻧﻪ ﺍﻭ ﺗﻌﺒﯿﺮﻭﻧﻪ
ﺩ ﺧﺎﻟﻮﻧﻮ ﺭﻧګﻮﻧﻪ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺩﻱ؛ ﻫﻢ ﺭﻭښﺎﻧﻪ ﺩﻱ، ﻫﻢ
ﺳﻮﺭﺑﺨﻨﻪ، ﻫﻢ ﺩ ﺷﺎﺗﻮ ﻫﻢ ﺭﻧګﻪ ، ﻫﻢ ﺗﻮﺭﺑﺨﻨﻪ ﺍﻭ ﻫﻢ ﺷﯿﻦ
ﺑﺨﻨﻪ .
ﺩ ﺧﺎﻟﻮﻧﻮ ﭘﻪ ﺍړﻩ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﻌﺒﯿﺮﻭﻧﻪ ﻣﻮﺟﻮﺩ ﺩﻱ.
ﺩﻟﺘﻪ ﭼﯥ ﮐﻮﻡ ﺗﻌﺒﯿﺮﻭﻧﻪ ﺩﺭﺳﺮﻩ ﺷﺮﯾﮑﻴږﻱ، ډﯦﺮ ﻋﻠﻤﻲ ﺑﻨﺴﺖ
ﻧﻪ ﻟﺮﻱ، ﺧﻮ ﻟﻪ ﻋﺎﻣﻮ ﺑﺎﻭﺭﻭﻧﻮ ﺳﺮﭼﯿﻨﻪ ﺍﺧﻠﻲ .
ﺩ ﺗﻨﺪﻱ ﺩ ﻣﺦ ﺧﺎﻟﻮﻧﻪ
ﺩ ﻋﺎﻣﻮ ﺗﻌﺒﯿﺮﻭﻧﻮ ﻟﻪ ﻣﺨﯥ ﭘﺮ ﺗﻨﺪﻱ ﺧﺎﻝ ﺩﺍ ﻣﺎﻧﺎ ﻟﺮﻱ، ﭼﯥ ﺩ
ﺧﺎﻝ ﺧﺎﻭﻧﺪ / ﺧﺎﻭﻧﺪﻩ ﻫﻮښﯿﺎﺭ / ﻫﻮښﯿﺎﺭﻩ ﺩﻩ ﺍﻭ ﺍﺭﺍﻣﻪ ﻣﺰﺍﺝ
ﻟﺮﻱ .
ﺗﻌﺒﯿﺮ ﺩﺍ ﺩﯼ، ﭼﯥ ﮐﻪ ﭘﺮﺗﻨﺪﻱ ﺧﺎﻝ ﭘﻪ ښﻲ ﺍړﺥ ﻭﻱ، ﺧﺎﻭﻧﺪ /
ﺧﺎﻭﻧﺪﻩ ﺑﻪ ﯾﯥ ﺯﯾﺎﺗﻪ ﺷﺘﻤﻨﻲ ﭘﯿﺪﺍ ﮐړﻱ .
ﺩ ﺗﻨﺪﻱ ﺩ ﮐﯿڼ ﺍړﺥ ﭘﻪ ﺍړﻩ ﻭړﺍﻧﺪﻭﯾﻨﻪ ښﻪ ﻧﻪ ﺩﻩ؛ ﻫﻐﻮﯼ ﭼﯥ
ﺩﺍﺳﯥ ﺧﺎﻟﻮﻧﻪ ﻟﺮﻱ، ﺑﺪﭼﺎﻧﺴﻪ ﺍﻭ ځﺎﻥ ﻏﻮښﺘﻮﻧﮑﻲ ﺩﻱ.
ﺩ ﺗﻨﺪﻱ ﺩ ﻣﻨځ ﺧﺎﻝ ﺩﺍ ﻣﺎﻧﺎ ﻟﺮﻱ، ﭼﯥ ﺧﺎﻭﻧﺪﻩ / ﺧﺎﻭﻧﺪ ﯾﯥ
ﺁﺭﺍﻣﻪ ﺍﻭ ﺳﻮﮐﺎﻟﻪ ﺧﻠﮏ ﺩﻱ .
ﺩ ﻭﺭﻭځﻮ ﺧﺎﻟﻮﻧﻪ
ﺩ ﻭﺭﻭځﻮ ﭘﻪ ﻣﻨځ ﮐﯥ ﺧﺎﻝ ﻟﺮﻭﻧﮑﻲ ﺩ ﺭﻫﺒﺮۍ، ﺷﻬﺮﺕ ﺍﻭ
ﺑﺮﯾﺎﻟﯿﺘﻮﺏ ﻭړﺗﯿﺎﻭﯤ ﻟﺮﻱ .
ﺩ ﻭﺭﻭځﻮ ﮐﯿڼ ﺍړﺥ ﺗﻪ ﺧﺎﻝ ﺩ ﻭﯦﺮﯤ ﻧښﻪ ﺩﻩ . ﺧﺎﻭﻧﺪ / ﺧﺎﻭﻧﺪﻩ
ﯾﯥ ﺩ ﮊﻭﻧﺪ ﭘﻪ ﺍﺩﺍﺭﻩ ﮐﻮﻟﻮ ﮐﯥ ډﯦﺮ ﺑﺮﯾﺎﻟﻲ ﻧﻪ ﺩﻱ .
ﺩ ښﻲ ﺍړﺥ ﺧﺎﻝ ﯾﯥ ﺩ ﺧﺎﻝ ﻟﺮﻭﻧﮑﻲ / ﺧﺎﻝ ﻟﺮﻭﻧﮑﯥ ﺩ ښﻮ
ﺍﻭﻻﺩﻭﻧﻮ ﺩ ﻟﺮﻟﻮ ﺯﯦﺮﯼ ﮐﻮﻱ .
ﺩ ﺳﺘﺮګﻮ ﺧﺎﻟﻮﻧﻪ
– ﭘﻪ ښﻲ ﺍړﺥ ﯾﯥ ﺩﺍ ﻣﺎﻧﺎ ﻟﺮﻱ، ﭼﯥ ﺧﺎﻭﻧﺪﻩ / ﺧﺎﻭﻧﺪ ﯾﯥ
ﺻﺎﺩﻗﻪ، ﻫڅﺎﻧﺪﻩ ﺍﻭ ﺩ ﺑﺎﻭﺭ ﻭړ ﺩﻩ.
– ﭼﭗ ﺍړﺥ ﺗﻪ ﺧﺎﻝ ﻟﺮﻭﻧﮑﯽ ﻣﺘﮑﺒﺮ ﺍﻭ ﺑﺪﺑﯿﻨﻪ ګڼﻞ ﮐﯿږﻱ.
ﭘﺮ ﭘﻮﺯﯤ ﺧﺎﻟﻮﻧﻪ
– ﺩ ﭘﻮﺯﯤ ﭘﻪ ﻧﻮﮐﻪ ﮐﯥ ﺧﺎﻝ ﻟﺮﻝ ﺩ ﺑﯥ ﺍﺭﺍﺩﻩ ګۍ ﺍﻭ ﺑﯥ
ﻓﮑﺮﻩ ﭘﺮﯾﮑړﻭ ﻧښﻪ ﺩﻩ .
ښﻲ ﺍړﺥ ﺗﻪ ﯾﯥ ﺧﺎﻝ ﭘﻪ ﺩﯤ ﻣﺎﻧﺎ ﭼﯥ ﺧﺎﻝ ﻟﺮﻭﻧﮑﯽ ﺑﻪ ﭘﻪ ﻟږﻭ
ﻫڅﻮ ﺯﯾﺎﺗﯥ ﭘﯿﺴﯥ ﻭګټﻲ .
ﮐﯿڼ ﺍړﺥ ﺗﻪ ﺧﺎﻝ ﭘﻪ ﺩﯤ ﻣﺎﻧﺎ ﭼﯥ ﺧﺎﻭﻧﺪ ﯾﯥ ﻧﻪ ﺗﺴﻠﯿﻤﯿﺪﻭﻧﮑﯽ
ﺩﯼ.
ﺗﺮﭘﻮﺯﯤ ﻻﻧﺪﯤ ﺧﺎﻝ ﭘﻪ ﺩﯤ ﻣﺎﻧﺎ ﭼﯥ ﺧﺎﻭﻧﺪ ﯾﯥ ﺧﭙﻞ ﺣﺲ
ﺑﺎﯾﻠﻲ ﺍﻭ ﺩ ﻣﺨﺎﻟﻒ ﺟﻨﺲ ﺣﺲ ﭘﻪ ﺍﺳﺎﻧﻪ ﺟﺬﺑﻮﻱ.
ﺩ ﻣﺦ ﺧﺎﻟﻮﻧﻪ
– ﮐﯿڼ ﺍړﺥ ﺗﻪ ﺧﺎﻝ ﺩﺍ ﻣﺎﻧﺎ ﭼﯥ څښﺘﻦ ﯾﯥ ﻧﻮښﺘګﺮ ﺍﻭ ﻧﯧﮏ
ﺧﻮﯾﻪ ﺩﯼ .
– ښﻲ ﺍړﺥ ﺗﻪ ﭘﻪ ﺩﯤ ﻣﺎﻧﺎ ﺩﻩ، ﭼﯥ څښﺘﻦ ﯾﯥ ﻗﻮﻱ
ﺷﺨﺼﯿﺖ ﺍﻭ ﻣﻨﻄﻘﻲ ﺫﻫﻦ ﻟﺮﻱ . ﭘﻪ ښﻪ ﻋﺎﯾﺪ ﻟﺮﻟﻮ ﭘﻮﻫﯿږﻱ .
ﺩ ﻏﻮږ ﺧﺎﻟﻮﻧﻪ
– ﺩ ﻏﻮږ ﭘﺮ څﻨډﯤ ﯾﺎ ﭘﻮﺭﺗﻨۍ ﺑﺮﺧﯥ ﺧﺎﻝ ﻟﺮﻝ ﺩﺍ ښﯿﻲ ﭼﯥ
څښﺘﻨﻪ ﯾﺎ څښﺘﻦ ﯾﯥ ډﯦﺮ ﺭﻭڼ ﺍﻧﺪﯼ ﺩﯼ .
ﺩ ﺷﻮﻧډﻭ ﺧﺎﻟﻮﻧﻪ
– ﺩﺍ ﺧﺎﻝ ﻟﺮﻭﻧﮑﻲ ﭘﻪ ﻋﺎﻡ ډﻭﻝ ﺩ ﭼﺎﻏﻮﺍﻟﻲ ﺧﻄﺮ ﺳﺮﻩ ﺯﯾﺎﺕ
ﻣﺦ ﮐﯿږﻱ، ﺑﺎﯾﺪ ﻣﺤﺘﺎﻁ ﻭﻱ .
– ﭘﺮ ﻻﻧﺪﯾﻨۍ ﺷﻮﻧډﯤ ﺧﺎﻝ ﺩ ښﯥ ﺳﻠﯿﻘﯥ ﻟﺮﻟﻮ ﻣﺎﻧﺎ ﻟﺮﻱ
زيد بن عمر

زيد بن عمر بن خطاب العدوي القريشي د اسلام ددوهم خليفه حضرت عمر رض او ام کلثوم بنت علي رض زوى او د حضرت علي رض لمسى وو. او د حضرت محمد ص کړوسى وو. او د حضرت عبدالله بن عمر او حضرت حفصه رض ناسکه ورور ده. په23  هجري کال وزېږېد. هغه له خپلي مور سره يو ځاى په کال د 26 کالو په عمر د معاويه رض د خلافت پر مهال   هغه وخت شهيد شو چي غوښتل يې د بنو عدي قبيلې ترمنځ سوله راولي.