فيسبوک پليټ فارم

د **فیسبوک پلیټ فارم** د خدماتو، وسیلو او محصولاتو ټولګه ده چې د ټولنیزې شبکې خدمت فیسبوک لخوا چمتو شوې د دریمې ډلې پراختیا کونکو لپاره د دوی خپل غوښتنلیکونه او خدمات رامنځته کوي چې په فیسبوک کې ډیټا ته لاسرسی لري. 

د فیسبوک اوسنی پلیټ فارم په۲۰۱۰کال کې پیل شو  .  پلیټ فارم د برنامه کولو مخپاڼو او وسیلو ټولګه وړاندیز کوي کوم چې پراختیا کونکو ته دا وړتیا ورکوي چې د شخصي اړیکو خلاص " ټولنیز ګراف " سره يوځای شي او نور شیان لکه سندرې ، ځایونه او فیسبوک پاڼې. په facebook.com کې غوښتنلیکونه، بهرنۍ ویب پاڼې، او وسایلو ته لاسرسی ولري.

## تاریخ
فیسبوک د 2007 کال د می په 24 مه نېټه د فیسبوک پلیټ فارم په لاره واچاوه، چې د سافټویر پراختیا کوونکو لپاره یو چوکاټ چمتو کوي ترڅو غوښتنلیکونه رامنځته کړي چې د فېسبوک اصلي ځانګړتیاوو سره اړیکه ونیسي.   د فیسبوک مارک اپ ژبه په ورته وخت کې د مارک اپ ژبه معرفي شوه؛ دا د غوښتنلیکونو "بدل او احساس" دودیز کولو لپاره کارول کیږي چې پراختیا کونکي یې رامنځته کوي. د فیسبوک له پلیټ فارم څخه مخکې، فیسبوک د فیسبوک په وېب پاڼه کې پخپله ډیری اپلیکیشنونه جوړ کړي وو، له هغې ډلې د ډالۍ يادونه کولای شو،د فيسبوک کاروونکو ته اجازه وه چې یو بل ته مجازی ډالۍ واستوي، مارکیټ پلیس ، کاروونکو ته اجازه ورکوي چې وړیا محرم اعلانونه پوسټ کړي، د فیسبوک پیښې، کاروونکو ته د دوی د خبرتیا یوه طریقه ورکړي. د راتلونکو پیښو په اړه ملګري، ویډیو ، کاروونکو ته اجازه ورکوي چې د کور جوړ شوي ویډیوګانې یو بل سره شریک کړي،   او د ټولنیزو شبکو لوبه ، چیرې چې کاروونکي کولی شي د خپلو ملګرو سره اړیکې وکاروي ترڅو د دوی په لوبو کې پرمختګ کې مرسته وکړي. د فیسبوک پلیټ فارم د بهرنی شریکانو لپاره دا ممکنه کړې چې ورته غوښتنلیکونه جوړ کړي.   ډیری مشهور لومړني ټولنیز شبکې لوبې به وړتیاوې سره یوځای کړي. د مثال په توګه ، د غوښتنلیک غوره ځای ته د رسیدو لپاره یو له لومړنیو لوبو څخه ، (لیل) ګرین پیچ ، ملګرو ته د پیښې خبرتیاو سره ګډ مجازی ډالۍ او د کازونو له لارې خیراتونو کې ونډې.

د دریمې ډلې شرکتونه د غوښتنلیک میټریک چمتو کوي، او ډیری بلاګونه د فیسبوک غوښتنلیکونو لپاره د غږ په ځواب کې راپورته شوي.  د   ۲۰۰۷ جولای په ۴مه,الټراوينچرز اعلان وکړ چې  د "الټرا يو فيسبوک پانګې اچونې شرکت" د نړۍ لومړنی او يوازېنی د فیسبوک پانګونې شرکت دی. 

د 2007 کال د اګست ۲۹ مه فیسبوک د اپلیکیشنونو د مقبولیت اندازه کولو طریقه بدله کړه، د ډېرو ښکېلو اپلیکیشنونو پاملرنه یې وکړه، تر نیوکو وروسته چې د غوښتنلیکونو درجه بندي یوازې د هغو کسانو شمېر چې دا اپلیکیشن یې نصب کړی و، خورا ډېر ویروس ته ګټه ورکوي، مګر بې ګټې دي. غوښتنلیکونه  ټیک بلاګ ویلیواګ د فیسبوک اپلیکیشنونو باندې نیوکه کړې او دوی یې د "بې ګټې کارنوکوپیا" په توګه بللي.  نورو غوښتنه کړې چې د دریمې ډلې غوښتنلیکونه محدود کړي ترڅو د فېسبوک کارونکي تجربه خرابه نشي.  

هغه غوښتنلیکونه چې په پلیټ فارم کې رامینځته شوي د شطرنج شامل دي ، کوم چې دواړه کاروونکو ته اجازه ورکوي چې له خپلو ملګرو سره لوبې وکړي.  په داسې لوبو کې، د کارونکي حرکتونه په ویب پاڼه کې خوندي شوي، د بل حرکت ته اجازه ورکوي چې د تیر حرکت څخه سمدستي وروسته په هر وخت کې ترسره شي. 

لخوا د ۲۰۰۷ کال د نومبر ۳مه په فیسبوک کې اوه زره اپلیکیشنونه جوړ شوي چې هره ورځ سل نور جوړیږي.  د دوهم کلني F8 پراختیا کونکو کنفرانس لخوا د جولای ۲۳، ۲۰۰۸ ، د غوښتنلیکونو شمیر 33,000 ته لوړ شوی ،  او د راجستر شوي پراختیا کونکو شمیر له 400,000 څخه ډېر شوی. 

د فېسبوک ادغام د Xbox 360 او Nintendo DSi لپاره اعلان شو د جون 1، 2009 په E3 کې.  پر 18 نومبر 2009 ، سوني د فیسبوک سره د یو ځای کیدو اعلان وکړ ترڅو د مختلف نوو ځانګړتیاو لومړی پړاو وړاندې کړي ترڅو د PlayStation  آنلاین ټولنیزو تجربو ته وده ورکړي. پر د ۲۰۱۰ کال د فبروري ۲ ، فیسبوک د خلاصې سرچینې پروژې په توګه د *PHP لپاره د هپ هپ* خوشې کول اعلان کړل.  مارک زوکربرګ وویل چې د هغه ټیم د فیسبوک څخه د فیسبوک لټون انجن رامینځته کوي.  "فیسبوک د خلکو پوښتنو ته د ځواب ویلو لپاره خورا ښه ځای لري. په یو وخت کې، موږ به. موږ یو ټیم لرو چې په دې کار کوي، "مارک زوکربرګ وویل. د هغه لپاره، د دودیز لټون انجنونه ډیرې پایلې بیرته راګرځوي کوم چې اړین پوښتنو ته ځواب نه ورکوي. "د لټون انجنونه واقعیا اړتیا لري چې د ځوابونو سیټ رامینځته کړي: 'زه یوه ځانګړې پوښتنه لرم، زما لپاره دې پوښتنې ته ځواب ووایاست.'

پر 10 جون 2014 ، فیسبوک اعلان وکړ Haxl، د هاسکیل کتابتون چې لیرې ډیټا ته لاسرسی اسانه کوي ، لکه ډیټابیس یا ویب میشته خدمات. 

### د وسایلو جوړونکو سره ملګرتیا
په 2007 کې پیل شوي، فیسبوک لږترلږه د 60 هینډسیټ جوړونکو سره د معلوماتو شریکولو ملګرتیا جوړه کړه، په شمول د ایپل ، ایمیزون ، بلیک بیري ، مایکروسافټ او سامسنګ .  دا جوړونکو ته د کاروونکو له رضایت پرته د فیسبوک کارونکي ډیټا چمتو شوي.  ډیری شراکتونه د 2018 پورې په خپل ځای پاتې دي، کله چې شراکتونه په لومړي ځل په عامه توګه راپور شوي. 

## د لوړې کچې پلیټ فارم اجزا

### API ګراف
د ګراف API د فیسبوک پلیټ فارم اصلي برخه ده، پراختیا کونکو ته وړتیا ورکوي چې له فیسبوک څخه ډیټا ولولي او ولیکي. د ګراف API د فیسبوک ټولنیز ګراف یو ساده، ثابت لید وړاندې کوي، په ګراف کې د شیانو استازیتوب کوي (د بیلګې په توګه، خلک، عکسونه، پیښې، او پاڼې) او د دوی تر مینځ اړیکې (د بیلګې په توګه، د ملګري اړیکې، شریک شوي منځپانګې، او د عکس ټاګونه. ). 

### تصدیق کول
د فیسبوک تصدیق د پراختیا کونکو غوښتنلیکونو ته وړتیا ورکوي چې د فیسبوک کاروونکو په استازیتوب د ګراف API سره اړیکه ونیسي، او دا په ویب، ګرځنده، او ډیسټاپ ایپسونو کې د میکانیزم یو واحد نښه چمتو کوي. 

### ټولنیز پلگ ان
ټولنیز پلگ ان - په شمول د تڼۍ په څیر ، وړاندیزونه، او د فعالیت فیډ - پراختیا کونکو ته وړتیا ورکوي چې د HTML یو څو لینونو سره خپلو کاروونکو ته ټولنیزې تجربې چمتو کړي. ټول ټولنیز پلگ انونه د فیسبوک توسیعونه دي او ډیزاین شوي ترڅو د کارونکي هیڅ معلومات د هغه سایټونو سره شریک نشي چې دوی پکې ښکاري.  له بلې خوا، ټولنیز پلگ انونه فیسبوک ته اجازه ورکوي چې د خپلو کاروونکو د لټون کولو عادتونه د هر هغه سایټ له لارې تعقیب کړي چې پلگ انونه لري.

### د ګراف پروتوکول خلاص کړئ
بټنوک|120x120px| د ګراف پروتوکول لوګو خلاص کړئ
د خلاص ګراف پروتوکول پراختیا کونکو ته دا وړتیا ورکوي چې خپلې پاڼې د فیسبوک نړیوال نقشه / تعقیب وسیلې ټولنیز ګراف کې مدغم کړي. دا پاڼې د نورو ګرافیک څیزونو فعالیت ترلاسه کوي پشمول د پروفایل لینکونه او د وصل شوي کاروونکو لپاره د جریان تازه معلومات.  په HTML5 کې د OpenGraph ټګونه ممکن داسې ښکاري:
```xml
<meta property="og:title" content="Example title of article">
<meta property="og:site_name" content="example.com website">
<meta property="og:type" content="article">
<meta property="og:url" content="http://example.com/example-title-of-article">
<meta property="og:image" content="http://example.com/article_thumbnail.jpg">
<meta property="og:image" content="http://example.com/website_logo.png">
<meta property="og:description" content="This example article is an example of OpenGraph protocol.">
```


### iframes
فیسبوک افرامونه کاروي ترڅو د دریمې ډلې پراختیا کونکو ته اجازه ورکړي چې هغه غوښتنلیکونه رامینځته کړي چې له فیسبوک څخه جلا کوربه شوي ، مګر د فېسبوک ناستې کې فعالیت کوي او د کارونکي پروفایل له لارې لاسرسی کیږي. څرنګه چې iframes په بنسټیز ډول د فیسبوک په ناسته کې خپلواک ویب پاڼې جوړوي، د دوی مینځپانګه د فیسبوک فارمیټینګ څخه توپیر لري.

فیسبوک په اصل کې د فیسبوک مارک اپ ژبه (FBML) کارولې ترڅو د فیسبوک اپلیکیشن جوړونکو ته اجازه ورکړي چې د دوی غوښتنلیکونو "شخص او احساس" تر یوې محدودې اندازې پورې دودیز کړي. FBML د منځپانګې د کوډ کولو د څرنګوالي یوه ځانګړتیا ده چې د فیسبوک سرورونه کولی شي لوستل او خپاره کړي، کوم چې د فیسبوک په ځانګړي فیډ کې اړین دی ترڅو د فیسبوک سیسټم په سمه توګه محتويات پارس او خپاره کړي لکه څنګه چې مشخص شوي.  د هر غوښتنلیک لخوا ترتیب شوی FBML د فیسبوک لخوا زیرمه کیږي تر هغه چې یو بل API کال یې ځای په ځای کړي. فیسبوک یو ځانګړی فیسبوک جاوا سکریپټ (FBJS) کتابتون هم وړاندې کوي. 

فیسبوک د نوي FBML غوښتنلیکونه منل بند کړل د ۲۰۱۱ کال د مارچ ۱۸مه ،  مګر د موجوده FBML ټبونو او غوښتنلیکونو ملاتړ ته دوام ورکوي. له هغه وخته د ۲۰۱۲ کال د جنورۍ لومړۍ نېټه FBML نور ملاتړ نه و، او FBML نور کار نه کوي د ۲۰۱۲ کال د جون ۱ . 

### د فیسبوک نښلول
**Facebook Connect** ،  **چې د فیسبوک سره د ننوتلو په** نوم هم یادیږي، لکه OpenID ، د فیسبوک د تصدیق کولو APIs یوه ټولګه ده چې پراختیا کونکي کولی شي د خپلو کاروونکو سره د دې ډول کاروونکو د فیسبوک ملګرو سره په اړیکه کې او شریکولو کې مرسته وکړي (د فیسبوک دننه او بهر) او ښکیلتیا زیاته کړي. د دوی ویب پاڼې یا غوښتنلیک لپاره. کله چې دا کارول کیږي، د فیسبوک غړي کولی شي د دریمې ډلې ویب پاڼو، اپلیکیشنونو، ګرځنده وسیلو او د لوبې کولو سیسټمونو ته د خپل فیسبوک پیژندنې سره لاګ ان شي او د ننوتلو په وخت کې کولی شي د دې میډیا له لارې له ملګرو سره اړیکه ونیسي او د دوی د فیسبوک پروفایل کې معلومات او تازه معلومات پوسټ کړي.

په اصل کې د فیسبوک د پراختیا کونکي کنفرانس په جریان کې پرانستل شو، F8، in جولای ۲۰۰۸ د فیسبوک سره ننوتنه یا سایه ډسمبر ۲۰۰۸ . د نیویارک ټایمز د یوې مقالې په وینا، "ځینې وايي چې خدمتونه په سیلیکون ویلی کې د حیرانتیا نوي فکر استازي دي. د دې پر ځای چې د خپلو کاروونکو په اړه د معلوماتو ذخیره کولو هڅه وکړي، انټرنیټ شرکتونه (د فیسبوک، ګوګل، مای سپیس او ټویټر په شمول) ټول لږ تر لږه د دې ډیټا ځینې برخې شریکوي ترڅو خلک په مختلفو سایټونو کې د ورته پیژندلو معلومات بیا بیا داخل کړي." 

د فیسبوک سره لاګ ان په هغه ځایونو کې د کاروونکو لخوا نشي کارول کیدی چې فیسبوک ته لاسرسی نلري، حتی که د دریمې ډلې سایټ بل ډول د دې ځای څخه د لاسرسي وړ وي. 

### مایکروفارمات
په فبروري ۲۰۱۱ فیسبوک د پیښو په نښه کولو لپاره د hCalendar مایکرو فارمیټ کارول پیل کړل، او د پیښو ځایونو لپاره hCard ، د کاروونکو خپل کیلنڈر یا نقشه کولو غوښتنلیکونو کې د توضیحاتو استخراج فعالول. 

### د ګرځنده پلیټ فارم
د ګرځنده ویب پاڼې لپاره د UI چوکاټ د Xhp ، Javelin Javascript کتابتون، او WURFL پر بنسټ والړ دی.  د ګرځنده پلیټ فارم د پیل راهیسې په ډراماتیک ډول په شهرت کې وده کړې. په دسمبر ۲۰۱۲ د ګرځنده وسیلو څخه سایټ ته د ننوتلو کاروونکو شمیر د لومړي ځل لپاره د ویب پر بنسټ ننوتلو څخه ډیر شوی. 

## هرکلی
د فیسبوک ډیری اپلیکیشن جوړونکو هڅه کړې چې ویروس غوښتنلیکونه رامینځته کړي. د سټینفورډ پوهنتون حتی د مني په موسم کې یو ټولګی وړاندیز وکړ ۲۰۰۷ د کمپیوټر ساینس (CS) 377W عنوان دی: "په فیسبوک کې د میټریکونو او زده کړې په کارولو سره ښکیل ویب غوښتنلیکونه رامینځته کړئ". د ټولګي لخوا رامینځته شوي ډیری غوښتنلیکونه خورا بریالي وو، او د فیسبوک د غوره غوښتنلیکونو په مینځ کې درجه بندي شوي، ځینې یې په میاشت کې له 3.5 ملیون څخه ډیر کاروونکي ترلاسه کړي. 

په 2011 کې، *[[گارډيان|ګارډین]]* اندیښنه څرګنده کړه چې هغه کارونکي چې د دریمې ډلې چمتو کونکي له لارې مینځپانګې خپروي د دوی د ویب موقعیت له لاسه ورکولو سره مخ کیږي که چیرې د دوی خدمت لیرې شي؛ او خلاص ګراف کولی شي د ویب شتون شتون د فیسبوک ټولنیزو خدماتو سره وصل کړي حتی د هغه خلکو لپاره چې د دوی خپل نشراتي چینلونه کاروي.  د 2018 په جون کې، *نیویارک ټایمز* د وسیلو جوړونکو سره د فیسبوک په ملګرتیا نیوکه وکړه، لیکلي یې وو چې دې تولید کونکو ته موجود معلومات "د شرکت د محرمیت ساتنې او د فدرالي سوداګرۍ کمیسیون سره د 2011 رضایت فرمان سره موافقت په اړه اندیښنې راپورته کوي." 

## دا هم وګوره

* د فیسبوک ځانګړتیاوې
* د ټولنیزو شبکو سافټویر او پروتوکولونه توزیع شوي

## سرچينې

## بهرنۍ تړنې

وېشنيزه:ټولنيزې رسنۍ
وېشنيزه:رسنۍ
وېشنيزه:فيسبوک
وېشنيزه:ټوايټر
وېشنيزه:انسټګرام
وېشنيزه:کمپيوټر
وېشنيزه:پوستغالی
وېشنيزه:Pages with unreviewed translations