د بیتکوین تاریخچه

بیت ‌کوین یک ارز دیجیتال است، یک دارایی دیجیتال که از رمزنگاری برای کنترول ایجاد و مدیریت خود استفاده می ‌کند، بدون اینکه به مقامات مرکزی متکی باشد. بیت ‌کوین در ابتدا به عنوان یک وسیله مبادله طراحی شده بود، اما اکنون عمدتاً به عنوان یک ذخیره ارزش شناخته می‌ شود. تاریخچه بیت ‌کوین با اختراع و اجرای آن توسط ساتوشی ناکاموتو آغاز شد، که بسیاری از نظریات موجود را از جامعه رمزنگاری ادغام کرد. بیت ‌کوین در طول تاریخ خود رشد سریعی داشته و به یک ذخیره ارزش مهم در فضای آنلاین و آفلاین تبدیل شده است. از اواسط دهه ۲۰۱۰، بعضی از کسب‌ وکارها شروع به پذیرش بیت ‌کوین علاوه بر ارزهای سنتی کردند.

بیتکوین یو ډول کریپټو اسعار ده، یو ډیجیټل شتمني چې د کریپتوګرافي له لارې د جوړولو او مدیریت کنټرول تر سره کوي او  پر مرکزي ادارو تکیه نه لري. په اصلي ډول د تبادلې د وسیلې په توګه طرحه شوی، خو اوس تر ډیره د ارزښت ذخیره ګڼل کیږي. د بیتکوین تاریخ د ساتوشي ناکاموتو له خوا په اختراع او عملي کیدو سره پیل شو، چې د کریپتوګرافي ټولنې ګڼې موجودې نظریې یې پکې شاملې کړې. بیتکوین د تاریخ په اوږدو کې، په چټکۍ سره وده وکړه، ترڅو د آنلاین او آف‌لاین ارزښت ذخیرې مهم عنصر و پېژندل شي. د ۲۰۱۰ لسیزې له نیمايي څخه، ځینو سوداګریزو شرکتونو له دودیزو اسعارو سره د بیتکوین منل هم پیل کړل

## شالید
مخکې له دې چې بیتکوین خپور شي، ګڼ **ډیجیټل نغدي تکنالوژۍ** موجودې وې، چې د**David Chaum**  او **Stefan Brands**  له خوا **د صادرونکي پراساس ecash پروتوکولونه** په کې شامل وو. **د محاسبوي معماوو د حل ارزښت** لومړی **کریپټوګرافانو Cynthia Dwork او Moni Naor** په **۱۹۹۲** کال کې مطرح کړ.

### د NSA مقاله: د ۱۹۹۵ کال د اکټوبر ۳۱مه
د بیتکوین له جوړیدو ۱۲ کاله وړاندې، د امریکا د ملي امنیت ادارې (NSA) د "How To Make A Mint: The Cryptography of Anonymous Electronic Cash" تر نوم لاندې یوه مقاله خپره کړه.

### اډم بک
دا مفکوره په مستقل ډول د**Adam Back**  له خوا بیا وموندل شوه، چې **هش‌کیش (hashcash)** یې په ۱۹۹۷ کال کې جوړ کړ، یو **د کار ثبوت (proof-of-work) میتود** چې د **سپم د کنټرول** لپاره و. **د توزیع شوې ډیجیټل کمښت پر اساس کریپټو اسعارو** لومړني وړاندیزونه **Wei Dai**  د **b-money** او **Nick Szabo**  د **bit gold**  له خوا شوي وو. **Hal Finney** د **هش‌کیش** په کارولو سره **د کار ثبوت بیا کارېدونکی سیسټم (RPOW)** جوړ کړ.

د**Bit Gold  په وړاندیز** کې، چې د **انفلاسیون کنټرول لپاره د بازار پراساس راټولېدونکي میکانیزم** وړاندیز یې وکړ، **Nick Szabo**  ځینې **اضافي اړخونه** هم وڅیړل. هغه **د بیزانس تېروتنو زغمونکې توافق پروتوکول** مطالعه کړ، چې د **Quorum  ادرسونو** له مخې **د سلسله‌یې کاري ثبوت حل لارې** ذخیره او انتقالوي، **خو دا پروتوکول د Sybil بریدونو پر وړاندې زیانمن و. **

## د بیتکوین رامنځته کېدل
د ۲۰۰۸ کال د اګسټ په ۱۸مه د **bitcoin.org**  ډومین نوم ثبت شو. **د ۲۰۰۸ کال د اکټوبر په ۳۱مه**، یو لینک د **ساتوشي ناکاموتو** له خوا لیکل شوې مقالې *Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System* ته، د **کریپټوګرافي بریښنالیک لیست** ته واستول شو. دغې مقالې د peer-to-peer **شبکې** د کارولو میتودونه توضیح کول، ترڅو **د باور له اړتیا پرته د برېښنايي معاملو سیستم** رامنځته کړي. ** د ۲۰۰۹** کال د جنوري په ۳مه، د **بیتکوین شبکه** رامنځته شوه، چې **ساتوشي ناکاموتو** د **بیتکوین اصلي بلاک (block 0)** ماین کړ، چې **د ۵۰ بیتکوینونو جایزه** یې لرله. د جنسیس په بلاک کې دا متن حک شوی و:ټایمز ورځپاڼه، د ۲۰۰۹ کال د جنوري ۳: لومړی وزیر له بانکونو سره د دویمې مالي مرستې په درشل کېدا متن د**The Times**  ورځپاڼې د **۲۰۰۹** کال د جنوري په ۳مه خپور شوي سرلیک ته اشاره کوي. دا یادښت **د بیتکوین د ابتدا نیټې د وخت نښه** ګڼل شوی، او همداراز **د جزئي-ذخیرې بانکي نظام د بې‌ثباتۍ** په اړه **طنزیه تبصره** بلل کېږي.

د لومړۍ پرانیستي سرچینې (open source) بیتکوین کلاینت د ۲۰۰۹ کال د جنوري په ۹مه نېټه خپور شو، او په SourceForge  کې یې کوربه توب وشو.

د بیتکوین لپاره یو له **لومړیو ملاتړ کوونکو، منونکو او مرسته کوونکو**، او د **لومړۍ بیتکوین معاملې** ترلاسه کونکی، **پروگرامر Hal Finney** و. ** Finney** د بیتکوین سافټویر **په هماغه ورځ دانلود کړ** چې خپور شو. ** د ۲۰۰۹ کال د جنوري په ۱۲مه،** (block 170)  کې یې **له ساتوشي ناکاموتو څخه ۱۰ بیتکوینونه** ترلاسه کړل، چې دا **د نړۍ لومړۍ بیتکوین معامله** وه. **نور لومړني ملاتړ کوونکي** عبارت و له**Wei Dai**  (د b-money جوړونکی) او**Nick Szabo**  (د bit gold جوړونکی). **یو له لومړیو ماینرانو څخهJames Howells**  و، چې وروسته یې په **زرګونه بیتکوینونه د نیوپورټ په کثافاتو کې له لاسه ورکړل.**

په لومړیو ورځو کې، ساتوشي ناکاموتو اټکل کیږي چې شاوخوا ۱ میلیون بیتکوینونه یې ماین کړي وو. **مخکې له دې چې له بیتکوین سره اړیکه پرې کړي**، ناکاموتو ظاهراً **رهبري Gavin Andresen ته وسپارله**.  Andresen وروسته **د بیتکوین بنسټ** کې **مشر پراختیا ورکوونکی** شو، چې د **خودمختاره (anarchic) بیتکوین ټولنې** لپاره تر ټولو **نږدې رسمي استازیتوب** ګڼل کیږي.

### ساتوشي ناکاموتو
"ساتوشي ناکاموتو" اټکل کیږي چې مستعار نوم وي، د هغه شخص یا ډله لپاره چې **د بیتکوین اصلي پروتوکول** یې په **۲۰۰۷** کې طرح کړ، چې وروسته یې **سپینه پاڼه په ۲۰۰۸ کال کې خپره کړه**، او بالاخره یې **شبکه په ۲۰۰۹ کې پرانیسته**. **ناکاموتو** د **رسمی بیتکوین سافټویر اکثریت** جوړ کړ، او **د تعدیلاتو، تخنیکي معلوماتو پوسټونو** کې فعال و. د **ناکاموتو اصلي هویت** په اړه **زیات اټکلونه** شوي، چې **Wei Dai، Nick Szabo او Hal Finney** یې له مشکوک نوماندانو څخه ګڼل شوي، **خو ټولو دا شکونه رد کړي**. پر دې امکان هم بحث شوی چې **ناکاموتو د اروپایي مالي سکتور د کمپیوټرې ډلې** برخه وه.

د ساتوشي ناکاموتو حقیقي هویت د New Yorker او Fast Company له خوا پلټل شوی. ** New Yorker** لږ تر لږه **دوه احتمالي نوماندان** معرفي کړل: **Michael Clear** او **Vili Lehdonvirta. Fast Company** د **چاپیریالي شواهدو** له لارې د **Neal King، Vladimir Oksman او Charles Bry** له خوا د **رمز کولو امتیاز غوښتنلیک** سره ارتباط پیدا کړ، چې **د ۲۰۰۸** کال د اګسټ په ۱۵مه کې ثبت شوی و، او **د** bitcoin.org **ډومین نوم** چې **۷۲ ساعته وروسته ثبت شوی و**. دغه **امتیاز غوښتنلیک (#20100042841)** د **شبکۍ او رمز کولو تخنیکونه** لرل، چې د **بیتکوین تکنالوژۍ سره مشابه** وو، او د متن تحلیل څرګنده کړه چې د **"... computationally impractical to reverse"**  عبارت د **امتیاز غوښتنلیک او د بیتکوین سپینې ‌پاڼې** دواړو کې موجود و. ** دواړه نوماندانو او درې سره مخترعینو** ټولو **دا احتمال رد کړی، چې هغوی دي ساتوشي ناکاموتو وي.**

د ۲۰۱۳ کال د مۍ په میاشت کې،**Ted Nelson**  ګومان وکړ چې **جاپاني ریاضي پوه Shinichi Mochizuki** ممکن **ساتوشي ناکاموتو** وي. **وروسته په ۲۰۱۳ کال کې**، اسرائیلي څیړونکو**Dorit Ron  او Adi Shamir** اشاره وکړه چې **Ross William Ulbricht، چې له Silk Road سره تړاو لري**، ممکن **د بیتکوین د پردې تر شا شخصیت وي**. دوی دا شکونه **د بیتکوین د معاملو شبکې تحلیل** پر بنسټ مطرح کړل. **دا ادعاوې د نورو له خوا رد شوې**، او**Ron  او Shamir** وروسته **خپله ادعا بېرته واخیسته.**

د ناکاموتو دخالت په بیتکوین کې داسې ښکاري چې د ۲۰۱۰ کال له نیمایي څخه وروسته دوام نه لري. **د ۲۰۱۱ کال د اپریل په میاشت** کې، ناکاموتو د **بیتکوین یوه همکار** سره اړیکه ونیوله، او ویې ویل چې **"زه نورو کارونو پسې تللی یم".**

**سویسۍ کوډجوړونکي او د بیتکوین ټولنې فعال غړي Stefan Thomas، د ناکاموتو د ۵۰۰+ فورم پوسټونو د وخت نښانې ترتیب کړې**. **چارټ** وښودله چې د **سهار له ۵ بجو بیا د غرمې تر ۱۱ بجو GMT** د پوسټونو شمیر **په شدیده توګه کم شوی و**، چې معنی لري ناکاموتو **د دې وخت په جریان کې ویده و**. دا **الګو** د **شنبې او یکشنبې په ورځو** هم **ثابت** و، چې **د شرقي معیاري وخت (EST) له نیمې شپې بیا د سهار تر ۶ بجو سره** برابر دی. **نور شواهد** دا اشاره کوي چې ناکاموتو ممکن **بریتانوي وي**، ځکه چې: هغه د **بیتکوین اصل بلاک** کې **د UK خپره شوې The Times ورځپاڼې سرلیک** ضمیمه کړی و. **د فورم پوسټونه او د کوډ تبصرې** یې د **بریتانوي انګلیسي املا، لکه "optimise" او "colour" کارولې**.

## سرچينې