open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
شغنان

شغنان، همدارنګه شګنان، شوګنان، شوغنان او خوغنان (په تاجکي ژبه: Шуғнон، په فارسي ژبه: شغنان، پښتو: شېرخان بندر، په شغني ژبه: *Xuɣ̌nůn*) يوه تاريخي سيمه ده چې نوم يې اوس مهال هم د افغانستان په غرني ختیځ کې د بدخشان ولايت يو ښار او ولسوالۍ  ته او په همدې توګه د تاجکستان د ګورنو-بدخشان د خودمختاره ولایت یوې ولسوالۍ ته هم کارول کېږي. د افغانستان اړوند د شغنان ولسوالۍ اداري مرکز قلعه برپنجه نومېږي، خو د تاجکستان د شغنان (شغنون) ولسوالۍ اداري مرکز خاروغ نومېږي. 

په افغانستان کې د روشان په نوم سیمه (روشان هم په تاجکستان کې یوه جلا ولسوالۍ ده) د شغنان ولسوالۍ تر ادارې لاندې راځي او د روشان علاقه داری (فرعی ولسوالۍ) په نوم یادېږي. د افغانستان په شغنان ولسوالۍ کې څه کم لس لوی او څو کوچني کلي پراته دي. له سوېل څخه شمال ته، په دې کلیو کې دارمرخت، ویود، ورودج، باشور، وژ-پدرود، ده شهر، شید وود او تسغنود ګډون لري. د يادونې وړ ده چې د دې کلیو نومونه د محلي ژبې له تلفظ سره سم ورکړل شوي دي. د افغانستان اوړندې ولسوالۍ نفوس نږدې ۲۴۰۰۰ وګړي دي.  دې سوېل څخه د شمال په لور، د تاجکستان اړوند د شغنان ولسوالۍ ځینې لوی کلي دارمرخت، پورشنیف، بني، سوخچارف او روشت قلعه دي.

## تاریخچه
دا سیمه په پخوانیو وختونو کې د لعلونو د کانونو له امله مشهوره وه، کوم چې د مارکو پولو په لیکنو کې یې هم یادونه شوې ده: 

دا په همدې ولایت کې دي چې د بدخشان لعلونه چې غوره او قیمتي ډبرې دي، موندل کېږي. دوی په غرونو کې په ځانګړو ډبرو کې  موندل کېږي ، د دوی په لټه کې خلک د ځمکې لاندې لوی غارونه کېندي، کټ مټ هغسې چې د سپینو زرو د کان کېندونکو له خوا  کیندل کېږي. مګر په دې ځای کې یو ځانګړی غر شته چې دوی په کې موندل کېږي، او هغه سیغینان نومېږي. 

په معاصرو وختونو کې شغنان او د هغه فرعي برخې روشان داسې سیمه ایز حکومتونه وو چې بومي واکمنانو یې، یعنې د شغنان میرانو، د لوی سکندر د نسب ادعا کوله. لرغونپوه مارک اوریل شتاین لیکلي: "د شوغنان په شمال کې روښان پروت دی، چې معمولا د شغنان د پخوانیو مشرانو د خپلوانو له خوا اداره کېده... خو د دوی د نسبي ادعاوو په اړه کوم ثبوت نشته." په ۱۸۲۹ کال کې د شغنان میران اړ شول چې د کندز مراد بیګ ته باج ورکړي. په ۱۸۷۴ کال کې شغنان له افغانستان سره ضمیمه شو، خو لا هم د ۱۸۸۳ کال تر سپتمبر پورې میرانو په دې سیمه واکمني کوله تر هغه چې د عبدالرحمن خان له خوا تر ولکې لاندې راوستل شو. نوموړې سیمه د ۱۸۹۳ کال د ډیورنډ د تړون پر بنسټ روسیې ته ورکړل شوه. په ۱۸۹۵ کال کې، د بریتانیې او روسیې تر منځ د یو تړون په اساس مسکو هوکړه وکړه چې ټولې هغه ولسوالۍ چې د پنج سیند یا پورتني آمو په چپه غاړه یې پخوا نیولې وې، د درواز د ښي اړخ د ځمکو په بدل کې بېرته افغانستان ته وسپاري. د روسیې تر کنټرول لاندې د شغنان نیمه برخه په ۱۹۲۵ کې د ګورنو-بدخشان له اداري سیمې سره ضمیمه شوه، چې په ۱۹۲۹ کې له تازه تاسیس تاجکستان سره یوځای شوه. 

د پولې په اوږدو کې،  د سرحد دواړو خواوو ته، هم  د تاجکستان او د افغانستان د شغنان په ولسوالیو کې اوسېدونکي خلک په خپله شغني ژبه خبرې کوي. 

## اقلیم
شغنان مرطوب قاره یي اقلیم لري چې وچ، معتدل اوړي او ساړه، واورین ژمي لري. د اوړي په پرتله په ژمي کې ډېر اورښت لري. کلنۍ منځنۍ تودوخه په شغنان کې ۳.۶ سانتیګراد (۳۸.۵ فارنهایت) ده. په کلني ډول شاوخوا ۷۸۲ ملي متره (۳۰.۷۹ انچه) اورښت لري. 

## جمعیت پوهنه
د شغنانیانو په څېر پامیریان د سیمې اصلي توکمي ډلې دي. پاميري ژبې په عمده توګه شغني، په دې ځای کې تکلم کېږي 

## سرچينې
ماشومانو پورنوګرافي

بټنوک|د نړۍ په هېوادونو کې د ماشومانو د فحشا حالت نقشه
**د ماشومانو پورنوګرافي** په فحش عکسونو کې د ماشوم کار کول یا مستقیم ګډون یا په حقیقت کې د ماشومانو جنسي تېري ته اشاره کوي. د ماشومانو فحش په مختلفو رسنیو کې کېدی شي په شمول د مجلې هنري کار، عکسونه، کارتونونه، نقاشي، انیمیشنونه، فلمونه، ویډیوګانې، ویډیو لوبې، او داسې نور. د ماشومانو فحشا په ډیرو هیوادونو کې غیرقانوني دي او د نړۍ په قضایي مرکزونو کې سانسور شوي.  

## اړوندې پوښتنې

* د ماشومانو لپاره لېوالتيا

## سرچينې

وېشنيزه:جنسي تېری
وېشنيزه:سيکس
وېشنيزه:انټرنېټي اصطلاحات
سره سيمه

{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:0em; padding-right:12px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;"
|-
| style="text-align:right;" | 
{| border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="float; margin:em" align="left" 
|-
[کيڼ|بټنوک|250x250px| [توکیو|د توکیو د شینجوکو-کو په **کابوکیچو** سیمه کې د شپې د ګډوډۍ انځور.کابوکیچو یوه سور ولسوالي ده او د توکیو په دې سیمه کې ډېری د شپې کلبونه، د مینې هوټلونه او د مساج مرکزونه او د جاپاني نیټینګ کافي موقعیت لري.]]

**ریډ زون** یا **ریډ لائټ زون يا سره سيمه** د ښار یوه سیمه ده چیرې چې د فحاشۍ او جنسي پورې اړوند کاروبارونه لکه د جنسي پلورنځیو او پټو کلبونو تمرکز په دې سیمه کې دی. د دې کلمې ریښه د سور څراغ څخه اخیستل شوې چې د فاحشه د سمبول په توګه کارول کیږي. د نړۍ په ډېری ښارونو کې داسې سیمې شته چې د سره څراغ ولسوالۍ يا سرو سيمو په نوم مشهوره دي. 

## سرچينې

وېشنيزه:انټرنېټي اصطلاحات
وېشنيزه:جنسي اړيکې
وېشنيزه:سيکس او قانون
جنسي اعتراض

{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:0em; padding-right:12px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;"
|-
| style="text-align:right;" | 
{| border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="float; margin:em" align="left" 
|-

بټنوک| یوه ښځه د مېز په بڼه
**جنسي اعتراض**  د یو کس څخه د جنسي خوښۍ د ترلاسه کولو لپاره د يوې وسيلې په توګه ګټه پورته کول دي. په پراخه مفهوم کې اعتراض کول د یو شخص څخه د اقتصادي اجناسو یا بل کوم شي په توګه د هغه د شخصيت يا کرامت په پام کې نيولو پرته ګټه پورته کول دي، اعتراضونه عموما د ټولنې په کچه څېړل کیږي؛ مګر ځینې وختونه دا د انفرادي چلند سره تړاو لري.
د جنسي اعتراض مفهوم، په ځانګړې توګه د ښځو جنسي اعتراض، د فیمینیزم  په فلسفي ښوونځي او د هغې څانګو کې خورا مهم او د علاقې وړ دی. ډېری ښځینه پوهان د ښځو جنسي اعتراض د افسوس وړ ګڼي او دا د جنسیتي نابرابرۍ یو مهم عامل ګڼي. په هرصورت، د ټولنیزو علومو ځینې ماهرین استدلال کوي چې په عصري نړۍ کې ځینې ښځې په عمدي توګه د هغه ځواک د ښودلو لپاره ځان اعتراض کوي چې دوی ترلاسه کړي. [سرچینې ته اړتیا لري ]

## اړوندې پوښتنې

* د جنسي تېري کلتور

## سرچينې

## نور یې ولوله

* 
*   (BBC), ISBN 0-14-021631-6, ISBN 0-14-013515-4 (pbk).
* 
*  
* 
*  Preview.
*  (conference paper)
* 
* 
* 
*  
* 
* Mario Perniola, *The Sex-appeal of the inorganic*, translated by Massimo Verdicchio, London-New York, Continuum, 2004.
* 
* 

## بهرنۍ لینک

* *د فلسفې په سټینفورډ انسایکلوپیډیا* کې د انجیلیا پاپادکي لخوا "د شیعه په اړه د فیمینیسټ لید" د مارچ 10، 2010.
* د جنسي بازارونو په اړه د فیمینستانو نظر: 1. 3 "جنسیزم" د لیري شراګ لخوا د 2007 کال د جولای په 13 نیټه *د فلسفې په سټینفورډ انسایکلوپیډیا* کې لیکل شوی.
* "په مکرر ډول پوښتل شوي پوښتنې: جنسي ځورونه څه ده؟"  *په پای کې، د مارچ په 23، 2007 کې د فیمینستانو لپاره مخامخ بلاګ* .
* "دا فطرت دی: په جنسیت باندې" د ډیویډ سټینبرګ لخوا *په سپیکټر* کې، د مارچ 5، 1993 - د جنسیت په اړه د جنسیت مثبت فیمینیسټ نظر.
* "ښځې خوښوي چې نارینه د جنسي په توګه وګوري"   کې بایگانی‌شده . پیټرونیلا وایټ د جینټ انډرسن لخوا په *[[ډېلي ټيليگراف|ډیلي ټیلیګراف]]* کې، د اکتوبر 5، 1996 سره مرکه کړې.
* "په آنلاین سوداګریزو کې جنډر: په مخالف جنس باندې د سټریوټائپس اغیزې،" د سریرام کلیانارمان، مایکل ریډینګ، او جیسن سټیل لخوا *د پنسلوانیا ایالت پوهنتون د رسنیو څیړنیز لابراتوار،* 2000.
* "زه یوه زړه راښکونکې ښځه یم، نو ما ته شیعه مه وایه!" د کیرن ایسټران لخوا د مارچ په 28، 2012 لیکل شوی.
وېشنيزه:جنسي اړيکې
وېشنيزه:سيکس او قانون
قانوني جنسي تېری

**قانوني جنسي تېری** د جنسي تېري یو ډول دی په کوم کې چې یو شخص د جنسي اړیکو لپاره د قانوني رضایت سن څخه کم عمر لري. 
يانې دا هغه حالت دی چې يو نر يا ښځه په خپله خوښه له بل چا سره اړيکې ټينګوي، خو د ده عمر له هغه حالت څخه چې قانون د بلوغيت (قانوني سن ) لپاره شرط کړی دی، کم وي، چې دا سن په ځينو هېوادونو کې اووه لس کلني، په ځينو کې اته لس کلني او په ځينو کې نولس کلنۍ سن دی.

## پايڅوړ

وېشنيزه:جنسي اړيکې
وېشنيزه:سيکس او قانون
د سیول ملي پوهنتون

**د سیول ملي پوهنتون** په انګلیسي Seoul National University} په کوریایي 서울대학교 د 1946م کال په اګوست کې د کوریایي د حکومت الخوا د لومړنی حکومتی پوهنتون په حیث ودان ورغول شو.
 250px|Seoul National University Logotype

## پوهنځي
ډله ييز جنسي تېری

{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:0em; padding-right:12px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;"
|-
| style="text-align:right;" | 
{| border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="float; margin:em" align="left" 
|-
بټنوک| د 1830 کال اړوند جاپاني هنري کار. په دې کار کې  ډله ییز جنسي تېري انځور شوی دی.
**ډله يیز جنسي تېری** هغه وخت پېښیږي کله چې یو ډله خلک د یو کس په وړاندې په جنسي تېري لاس پورې کړي. د ډله يیز جنسي تېري یوه بېلګه د څلورو کسانو له خوا په ریټي پارسن جنسي تېري پېښه ده. دا پېښه د ۲۰۱۱ کال په نومبر میاشت کې رامنځ ته شوه او جنسي تېري کوونکو د جنسي تېري د پېښې انځورونه واخیستل او په ښوونځي او ښار کې یې خپاره کړل. له هغې وروسته، ریتي په ښوونځي کې د هغې د ټولګیوالو لخوا په لفظي توګه ځورول شوې او ځینو خلکو هغې ته پیغامونه لېږلي او په انټرنیټ کې یې له هغې نه د جنسي اړيکو غوښتنه کړې وه. راټي بالاخره د ۲۰۱۳ کال د اپرېل په اوومه د ځان ځړولو سره ځان وژنه وکړه. 

## سرچينېې

وېشنيزه:جنسي اړيکې
وېشنيزه:جنسي تېری
وېشنيزه:سيکس او قانون
مينانه جنسي تېری

**مينانه جنسي تېری** د پېژندلو او د ملګرتیا څخه د ناوړه ګټې اخیستنې یو ډول جنسي تېری ده. دواړه اصطلاحات اکثرا د یو بل سره د تبادلې وړ کارول کیږي، خو دواړه بايد يو شان ونه ګڼل شي، ځکه په پېژندګلو جنسي تېري کي مينه نه وي موجوده او د هر چا په وړاندې ترسره کېدای شي، خو په مينه ناک جنسي تېري کې په مالومه نېټه د هغه چا په وړاندې جنسي تېری ترسره کيږي له چا سره چې يو شخص د مينې اړيکې لري.       

د 1980 لسیزې راهیسې، په ځینو هېوادونو کې د جنسي تېري ډېری برخه د  مينه ناکه جنسي تېري پېښو نيولې ده. دا ډول جنسي تېري په ځانګړې توګه د  پوهنتونونو او روزنتونونو په چاپېريال کې ډېر عام دي او ډېری وختونه د الکولو یا نورو مخدره توکو کارول سره مل وي.  مينانه جنسي تېري ډېری قربانيان هغه نوي ځوانان دي چې له شلو  کلونو څخه کم او له څوارلسو کلونو زيات عمر لري. 

## سرچينې
پېژندګلو جنسي تېری

**په خپلوانو، ملګرو يا پېژندګلو باندې جنسي تیری** (    ) د جنسي تیري هغه ډول دی چې تېری کوونکی پر هغه چا جنسي تېری کوي چې دوی ورسره پېژندګلوي لري،  په ملګرو د جنسي تيري په بېلګو کې،ټولګیوال، همکار، کارګر، کارفرما،  د کورنۍ غړي، مېرمن، مشاور، طبيب، مذهبي واک لرونکی ، یا ډاکټر شامل دي. په ملګرو جنسي تېري کې يوه بله کوچنۍ وېشنيزه هم شته چې هغه خلک پکې شامل دي چې د یو بل سره په مينه ناکو او جنسي اړیکو کې وي.

## سرچينې

* انګليسي ويکيپېډيا. «Acquaintance rape». در ۵ می ۲۰۱۷.
وېشنيزه:جنسي اړيکې
وېشنيزه:جنسي تېری
اصلاحي جنسي تېری

**اصلاحي جنسي تېری** (    ) یو جنایی جرم دی چې ډېری یې په سویلي افریقا کې لیدل کیږي. د دې جرمي عمل بڼه داسې ده چې ښځینه همجنسبازانې د نارینه وو لخوا هدف ګرځول کيږي او  جنسي تېری پرې کيږي  چې احتمالا د قرباني کورنۍ تر نظارت لاندې وي ، د دې کړنې اره موخه دا وي چې دا میرمنې له همجنسبازۍ راوګرځول شي.

## اړوند پوښتنې

* ټرانسفوبیا

## سرچينې

* انګليسي ويکيپېډيا. «Corrective rape».۱۲ جون ۲۰۱۵.
وېشنيزه:د ښځو پروړاندې تاوتريخوالی
وېشنيزه:سيکس او قانون
وېشنيزه:جنسي تېری
د پوهنتون په استوګنځايونو کې جنسي ځورونه

**په ليليو يا د پوهنتونونو په استوګنځايونو کې جنسي ځورونه** د زده کونکي/ زده کړيال هر ډول جنسي ځورونه ده چې په ښوونځي یا پوهنتون کې د زده کړې پرمهال ورسره مخامخ کيږي.

د دې نوم برعکس، د 40٪ څخه کم راپور شوې قضیې د پوهنتونونو په استوګنځايونو کې واقع کیږي.

عموما، نجونې له زياتې جنسي ځورونې سره مخامخ کيږي، مګر د هر جنس، نژاد او ټولنیزې طبقې خلک ممکن د هغې قربانیان وي.

## نظريات
څېړونکي په دې باور دي چې د جنسي ځورونې ډېری قضیې نه ثبتيږي. د دې لامل کېدای شي شرم او حیا وي یا د شکایت په اغېزمنتوب بې باوري يا د وارد شوې ځورونه غير جدي ګڼل وي.

## څېړنه په 2015 کې ترسره شوې
په 2015 کې ، د امریکایی پوهنتونونو ټولنې (AAU) د امریکا په 27 پوهنتونونو او 15,000 خلکو کې د جنسي ځورونې یوه پراخه سروې ترسره کړه. پدې پوهنتونونو کې شامل دي: د کالیفورنیا د ټیکنالوژۍ انسټیټیوټ ، د ټیکساس A&amp;amp;M پوهنتون ، د آیوا ایالت پوهنتون ، د ټیکساس پوهنتون، د فلوریډا پوهنتون ، د پیټسبورګ ایالت پوهنتون، د اریزونا پوهنتون، د کولمبیا پوهنتون ، کارنیل پوهنتون ، د واشنګټن پوهنتون په سینټ لوئس کې ، د اوهایو ایالت پوهنتون ، د مینیسوټا شمالي کارولینا پوهنتون د اوریګون ایالت پوهنتون، د ویرجینیا پوهنتون ، براون پوهنتون ، هارورډ پوهنتون، د میسوري پوهنتون ، د پنسلوانیا پوهنتون ، ډارټموت کالج ، د ویسکانسن پوهنتون ، ییل پوهنتون ، د سویلي کالیفورنیا پوهنتون ، او د میشیګان پوهنتون کور دی. 

د دغې څېړنې له مخې تر ۲۰ سلنه ډېرې نجونې او ۵ سلنه هلکان په یو ډول نه یو ډول د جنسي ځورونې قرباني شوي دي.

## اړونده ليکنې

* The Hunt - د امریکایی کالج کیمپسونو کې د جنسي ځورونې په اړه مستند فلم

## سرچينې

وېشنيزه:جنسي ځورونه
وېشنيزه:سيکس او قانون
وېشنيزه:جنسي تېری
پر نرانو جنسي تېری

بټنوک| پر نرانو د جنسي تېري يو انځور
**پر نرانو جنسي تېری** د جنسي تېري یو ډول دی چې قرباني یې نارینه وي. د ټولنې له نظره په عمومي ډول د ښځو پر وړاندې جنسي تېری جرم ګڼل کیږي، خو په دې وروستیو کې د نارینه وو پر وړاندې د جنسي تېري لوړه کچه د ټولنیزو بحثونو موضوع ګرځیدلې ده.  جنسي تېری کوونکی کېدای شي نارینه یا ښځینه وي. اکثره نارینه چې جنسي تېري پرې کیږي دا پټوي ځکه چې که چېرې د یو سړي لخوا جنسي تېري وشي، نو د ټولنې لخوا پرې ملنډې وهل کیږي او د همجنسبازانو په توګه نښه کیږي  او که چېرې جنسي تېری کوونکې ښځينه وي، نو د شکایت په صورت کې نارینه قرباني کیږي. جنسي تیری کوونکی د بریالیتوب لږ چانس لري.

## څیړنې او احصایې

### په ټولیز ډول
پر نرانو د جنسي تېري په اړه څېړنې یوازې په تېرو 31 کلونو کې پیل شوي او ډېری یې د هلکانو جنسي تېري ته وقف شوي دي. ډېری سرچینې یوازې د ښځو په جنسي تېري تمرکز کوي او نارینه قربانیان له پامه غورځوي. 

### نر په نر جنسي تېري
کله چې یو سړی د بل سړي لخوا تر جنسي تېري لاندې نيول کيږي. په اسلام کې دې عمل ته لواط ویل کیږي.

د ارواپوه ډاکټر سارا کرم د څېړنې له مخې، د نارینه وو څخه د جنسي تېري پېښې له لسمې برخې څخه کمې راپور شوي. هغه نارینه چې جنسي تېري پرې کیږي په ندرت سره محافظت ترلاسه کوي، او د عدلي سیسټم دومره اغېزمن نه دی چې د دوی ساتنه وکړي.  د بشري حقونو د څار سازمان په وینا، د امریکا په زندانونو کې له 100,000 څخه تر 140,000 پورې نارینه باندې د جنسي تېري پیښې رامنځ ته کیږي، په داسې حال کې چې د امریکا د فدرالي پولیسو د شمېرو له مخې، په متحده ایالاتو کې   پر ښځو جنسي تېري شمېر شاوخوا 90,000 دی.  په همدې ډول نارينه هم د جګړې پرمهال د جنسي تېري قربانيان دي. 

### ښځه په نر جنسي تېری
د نارینه وو په وړاندې د ښځو جنسي تېري د جنسي تېري د نورو قضیو په پرتله لږ څیړل شوي.  د دې ډول جنسي تیري په اړه احصایې مختلف دي. هغه نارینه چې د ښځو لخوا جنسي تیري کیږي  معمولا د ټولنې، سیاست او قانون له خولی پالیسي سره مخ دي.  د جنسي تیري قربانیان په محکمه کې د ګټلو لږ چانس لري که دوی دعوی وکړي. د بیلګې په توګه، دیبرا لافا یوه ښځینه ښوونکې وه چې د خپل زوی زده کونکي یې جنسي تیری کړی. محکمې په پای کې د هغه په ګټه پریکړه وکړه. د غیر رسمي شمېرو له مخې له ۲۰۱۱ څخه تر ۲۰۱۸ پورې په کالیفورنیا ایالت کې پر ۲۳۰۰۰ نجونو جنسي تېری شوی دی.  ډیری داسې پیښې لیدل شوي چې کله ښځه په یو سړي جنسي تیري وکړي او ښځه حامله شي، نارینه د فطر په ورکولو مکلف دی، او دا پیښې حتی د نارینه قربانیانو سره چې د قانوني عمر څخه کم وي.   

## اړوندې پوښتنې

* مذکریت
* د نارینه وو په وړاندې تاوتریخوالی
* پوځي خدمت
* جنسیتي تبعیض
* د نارینه حقونو غورځنګ
* د جنسي تېري کلتور
* اصلاحي جنسي تېری

## سرچينې

وېشنيزه:سيکس او قانون
وېشنيزه:جنسي تېری
وېشنيزه:جنسي ځورونه
خړ جنسي تېری

**خړ جنسي تېري** 

هغه جنسي تېری دی چې رضایت یې روښانه نه وي  . دا اصطلاح د لورا سیشنز سټیپ لخوا په 2007 کې وروسته له هغه مشهوره شوه چې هغې په کاسموپولیټان مجله کې "د جنسي تېري یو نوی ډول" په نوم مقاله لیکلې وه. آغلې سیشنز سټېپ په دې مقاله کې د خړ جنسي تېري په اړه لیکي: "دا د رضایت یا نه غوښتلو تر منځ وي، او ځینې وختونه دا د جنسي تېري په پرتله خورا پېچلې وي ځکه چې هیڅ اړخ نه پوهیږي چې دوی له بل څخه څه غواړي"  .

## اصطلاحات
دا مفکوره په لومړي ځل په 1994 کې د کیتي ریف لخوا په «راتلونکی سهار: جنسي اړيکې ، وېره او فیمینیزم په انګړ کې» کتاب کې په لاندې جمله کې روښانه شوې وه: "یو خړه سيمه شته، چېرته چې د یو سړي جنسي تېری ممکن د بل لپاره يوه بده شپه وي."  خړ جنسي تېری د هغه جنسي تېري تشریح کولو لپاره کارول کېده چې په 1996 کې د براون پوهنتون کې د ادم لاک او سارا کلین په نومونو دوه زده کونکو ترمینځ ترسره شو.

## حوالې
ايران کې جنسي تېری او د هغې مجازات

د ایران د اسلامي جمهوریت په قانون کې د اسلامي جزا د قانون په ۲۲۴ ماده کې د جنسي تېري سزا **مرګ (اعدام)** دی. جنسي تېري کوونکي معمولا یوازې د عیني شاهدانو په شهادت نه محکومیږي، نو ثابت شواهد باید له نورو او عدلي طب څخه ترلاسه شي. د ننوتلو (دخول) شواهد، د جنسي تېري پېژندنه او دا حقیقت چې د مېرمنې له رضایت پرته جنسي تېری شوی وي؛ د تهران ولايت د جنايي محکمې قاضي ولي الله حسيني د جنسي تېري د قانوني دريځ په اړه وويل: د دغه جرم  حکم يا برائت او يا اعدام دی، هيڅ منځنی (وسطي) بله سزا نه لري. »

## د حکومتي چوکاټ دننه جنسي ځورونې او جنسي تېري
په ایران کې د بندیانو د جنسي تېري یا جنسي ځورونې اصلي مقاله

په ایران کې د 1401 پاڅون د مظاهره کوونکو د جنسي ځورونې اصلي مقاله

## پايليکونه
د رضايت قانوني سن

alt=Map of the world's countries, with countries colored by age of consent|بټنوک| د رضایت قانوني سن<br />

**د رضایت عمر** یا **د جنسي اړیکو قانوني عمر** هغه عمر دی چې یو کس په قانوني توګه اجازه لري چې په خپله خوښه جنسي اړیکه ونيسي. د دې قانون په پایله کې، یو بالغ چې د یو کوچني سره جنسي اړیکه لري ادعا نه شي کولی چې د هغه جنسي فعالیت د هغه شخص په رضایت باندې ولاړ وي، او دا ډول جنسي فعالیت د ماشوم جنسي تیري یا قانوني جنسي تیري ګڼل کیدی شي. د لږ تر لږه عمر لرونکی کس د قرباني په توګه ګڼل کیږي، او زوړ جنسي ملګري د مرتکب په توګه ګڼل کیږي، پرته لدې چې دواړه کم عمره وي. د رضايت د عمر د ټاکلو موخه د کوچنيانو ساتنه ده.

*د رضایت عمر* اصطلاح په ندرت سره په قانوني قوانینو کې کارول کیږي. 

## سرچينې
ټیم فورټرس ۲

***ټیم فورټرس ۲***  یو ۲۰۰۷ ملټي پلیر لومړی کس شوټر ګېم دی چې د والو کارپوریشن لخوا رامینځته شوې او خپره شوې. دا د زلزلې لپاره د ۱۹۹۶ *ټیم فورټرس* موډ او د دې ۱۹۹۹ ریمیک ، *ټیم فورټرس* کلاسیک سیکویل دی. دا لوبه په اکتوبر ۲۰۰۷ کې د وېنډوز او ایکس باکس ۳۶۰ لپاره د نارنج بکس برخې په توګه خپره شوه، او د ډسمبر په ۲۰۰۷ کې د پلی سټیشن ۳ ته پورټ شوه. دا د اپریل په ۲۰۰۸ کې د وېنډوز لپاره د سټنډرډ لوبې په توګه خپور شو، او د ۲۰۱۰ په جون کې د Mac OS X او په فبروري ۲۰۱۳ کې لینکس د مالتړ لپاره تازه شو. دا آنلاین د والو ډیجیټل پرچون پلورونکي ستیم له لارې توزیع شوی، د الیکترونیکي هنرونو سره د پرچون او کنسول نسخې اداره کوي.

لوبغاړي له دوه ټیمونو څخه یو سره یوځای کیږي — سور یا نیلي — او د لوبې کولو لپاره د نهو کرکټر ټولګیو څخه یو غوره کوي ، د لوبې حالتونو سره په شمول د بیرغ نیول او د غونډۍ پاچا. پراختیا د جان کوک او رابین واکر لخوا رهبري شوې ، د اصلي ټیم فورټریس موډ پراختیا کونکي. په پیل کې، لوبې ډیر ریښتیني، نظامي لیدونه او د لوبې لوبې درلودې، مګر دا د نهو کلونو پراختیا په اوږدو کې بدل شو. وروسته له دې چې والو د شپږو کلونو لپاره هیڅ معلومات خپاره کړل، ټیم فورټرس ۲ په منظمه توګه د نورو ننوتلو په مینځ کې د وائرډ نیوز کلني بخاریو لیست کې ښودل شوی. په نهایت کې په ۲۰۰۷ کې د سرچینې لوبې انجن کې خپور شو ، ټیم فورټرس ۲ به د خپلو مخکینو اصلي ټولګي پراساس ډیری لوبې خوندي کړي پداسې حال کې چې د جي. سي. لیینډیکر، ډین کارنویل، او نارمن راکویل د کارونو لخوا اغیزمن شوي د کارتون په څیر بصري سټایل وړاندې کوي. د دې د لوبو وړ ټولګیو بصري او لفظي ځانګړتیاوو باندې د زیات تمرکز سربیره او هغه څه چې پراختیا کونکو د ۱۹۶۰ جاسوس فلم جمالیات په توګه تشریح کړي.

*ټیم فورټرس ۲* په بشپړ ډول ملټي پلیر ګېم کې د خپل هنر لارښود ، ګېم پلی ، طنز او د کرکټر کارولو لپاره انتقادي ستاینه ترلاسه کړې ، او د هغې له خپریدو راهیسې د رامینځته شوي ترټولو لوی ویډیو لوبو څخه شمیرل کیږي.

## سرچینې


## بهرنۍ اړیکې

*
جنسي تماشا

**جنسي تماشا يا بربنډ ليدنې لېوالتيا** (په فرانسوي کې: voyeurisme or scopophilia= نظري شهوت) د مجبورۍ احساس دی چې نورو ته په پټه ګوري - معمولا ناپېژانده دي. د فرانسوي کلمه voyeur د ليدونکي په مانا ده. یو سړی چې د نظري شهوت لري د کړکیو یا دروازو له لارې ، عامه تشنابونو ، پارکونو یا ساحلونو کې نورو ته د کتلو لپاره نه هېرېدونکي او تکراري اړتیا لري ، او  د نورو د جنسي اړيکو لیدلو نه خورا خوند اخلي.

هغه خلک چې د جنسي تماشا سره مخ دي د حرام جنسي عمل ترسره کولو څخه رضایت ترلاسه کوي. همدارنګه، یو جنسی څارونکی چې د ښځو د عورت ليدلو لېوالتيا لري معمولا بې ضرره وي او د ليدلو پرمهال ژر له هغه ځايه تښتي. په هرصورت، په ځینو حاالتو کې، معمولا وروسته له دې چې جنسي ليدونکی کله په ځان کې د شدید جوش احساس وکړي خپل ځان ښيي او معمولاً خپله خپل ځانغودی کوي. په ځينو قضيو کې بيا جنسي ليدونکی هڅه کوي چې مقابل لوری د جنسي اړیکو لپاره مجبور کړي، مګر دا ډول قضیې خورا لږې دي.

د بربنډليدنې لېوالتيا په ماشومتوب کې پیلیږي او معمولا د اوږدې مودې لپاره دوام لري. ۵۰ سلنه هغه کسان چې د جنسیت د لیدلو په تور نیول کیږي، بیا ورته عملونه کوي. په هغه حالتونو کې چې د جنسیت لیدل د ژوند له فشار سره تړاو لري، کله چې رواني فشار له منځه لاړ شي، د دې کار کولو مکلفیت هم کمیږي. که څه هم د شدید ذهني اختلالاتو نښې په ندرت سره په جنسي لیدونکو کې لیدل کیږي، د متضاد اړیکو اړیکې معمولا د قناعت وړ ندي. 

## اړوندې پوښتنې

* جنسي اختلالات

## سرچينې

وېشنيزه:شهوت
وېشنيزه:جنسي ځورونه
وېشنيزه:جنسي اړیکې
وېشنيزه:جنسي تېری
وېشنيزه:سيکس او قانون
دلال

{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:0em; padding-right:12px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;"
|-
| style="text-align:right;" | 
{| border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="float; margin:em" align="left" 
|-
[کيڼ|بټنوک|273x273px| ''قواد'' ، [یوهانس ورمیر|د جوهانس ورمیر  1656 زیږدیز کال د يوه اثر نوم دی. دا کار اوس د ګمالده ګالري ملکیت دی.]]
**دلال** هغه **څوک** **دی** چې د پیسو ګټلو په بدل کې جنسي اړیکه چمتو کوي او جنسي اړيکې لپاره لاره برابروي. دلال د ځانپلورې سره د جنسي اړيکې ټينګوونکي د مخامخولو يا د جنسي اړيکې لپاره ځای چمتو کوي. په عامه کلتور کې، يو چاته "قواد" يا "دلال" ويل د هغی سپکاوی کول ګڼل کيږي.

## د دلالۍ تاریخ
په انګلستان کې، د فیوډالي واکمنۍ په دوره کې، یو تړون شتون درلود چې پر بنسټ یې یو سړی د مالک ملکیت په کرایه کولو او د هغه د خوښۍ لپاره به يې د ځوانو مېرمنو په وړاندې کولو سره د هغې کرايه ورکوله. دغو کسانو ته (دلال) ویل کېدل.  البته دا کلمه له ۱۶۰۰ کاله پخوا څخه د هغو کسانو لپاره کارول شوې چې د فاحشو لپاره مراجعین لټوي  او نن ورځ هم د «دلال» په مانا کارول کیږي.

## جرم
په ډېرو کلتورونو او مذهبونو کې، دلالي کول یو ناوړه عمل ګڼل کیږي، او دا په ډېری جزایي قوانینو کې جرم ګڼل کیږي. د ایران د اسلامي جزا قانون له ۱۳۵ څخه تر ۱۳۸ مادو کې دغه موضوع مطرح کړې ده او ویلي یې دي؛ "د سړي لپاره د دلالۍ کولو حد ٧٥ دُرې او له هغه ځايه د دريو مياشتو نه تر يو کال پورې شړل دي او د ښځې لپاره يوازې ٧٥ دُرې دي. » 

په 2004 کې، د امریکا د جورجیا یوې محکمې دوه دلال مجرم وپېژندل او د استیناف محکمې دا سزا تایید کړه 

په ایټالیا کې، د جزا قانون له 531 څخه تر 536 پورې مادې او د پارلمان دوه نور پریکړه لیکونه چې د فبرورۍ په 20، 1958 او د اګست په 3، 1998 کې د غلا کولو جرم سره معامله کوي 

## په ادبیاتو کې ړلتلي
د دلال ژوند د ځینو ادبي اثارو د جوړولو بنسټ دی. دلته ځینې هغه اثار دي چې په کې د دلال اصلي کرکټر و.

* ناول *د کولرا کلونو مینه* د ګابریل ګارسیا مارکیز لخوا 
* د برنارډ مالامود لنډه کیسه *[[بشکه جادویی|جادو بیرل]]* 

## ورته کلمې

* "قرمساق" هغه سړی دی چې د پیسو ترلاسه کولو لپاره خپله ښځه زنا ته مجبوروي. 
* ديوث هغه سړی دی چې بې غیرت یا هغه سړی دی چې ښځه یې زنا کوي.
* د ایران د کردستان سیمې او د عراق د کردستان په کرد ادب کې د (ګواد) کلمه د قرمساغ په مانا کارول شوې ده.   

## اړوندې پوښتنې

* ځانپلورنه
* ديوث

## پايليکونه

## بهرنۍ لینک

* جاکش انتروپولوژي
* د متحده ایالاتو DOJ لارښود د کوڅو فاحشه
* په دلال او فاحشه کې ازموینه

وېشنيزه:جنسي اړيکې
وېشنيزه:جنسي تېری
وېشنيزه:جنسي ځورونه
وېشنيزه:سيکس او قانون
ديوث

{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:0em; padding-right:12px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;"
|-
| style="text-align:right;" | 
{| border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="float; margin:em" align="left" 
|-
کيڼ|بټنوک| د نیویارک په میټروپولیټین میوزیم کې د کلیلا او دامنه له عربي نسخې څخه "د درودګر او د هغه د غدارې میرمنې کیسه"
**بې غيرت** یا **ديوث** کې   یوه مشهوره او توهینونکې اصطلاح ده چې معمولا د هغه سړي لپاره کارول کیږي چې ښځه یې له نورو سره جنسي اړیکه لري او هغه سړی پدې کې کومه ستونزه نلري. 

## په ناموس او محارمو غيرت
*غيرت* ( عربي ژبه : غيرة) یوه عربي کلمه ده چې د عربي کلتوري ریښو سره *د محافظه کار حسد* یا *د توجیه وړ حسد* معنی لري. د اسلام له نظره د يو سړي له خوا د خپلې مور ، خور ، مېرمنې او لوڼو په شمول له خپلو ښځينه خپلوانو سره حسد کول د غيرت ښه بڼه ده.  په دې کلتور کې، هغه څوک چې د هغه په زړه پورې حسد نه کوي *د ديوث* په نوم یادیږي.

### قوانينو کې
په ځینو هیوادونو کې داسې قوانین شتون لري چې د ناموسي وژنې اجازه ورکوي:

په ایران کې د اسلامي جزا د قانون د ۶۳۰ مادې له مخې، هر کله چې یو سړی خپله ښځه له یوه اجنبی سره زنا کوي او پوه شي چې ښځه تابع ده، په هماغه وخت کې کولای شي هغه ووژني او که ښځه مکره وي، یوازې په ایران کې. دا کولی شي یو سړی ووژني. په دې حالت کې، د برید پریکړه د قتل په څیر ده. د دې شرعي اصل اساس د شیعه فقهاوو فتوا ده چې په دې برخه کې د روایاتو پر بنسټ ولاړه ده. البته ، په دې حالت کې، که څه هم هغه کس جرم نه دی کړی، هغه باید په محکمه کې پیښه ثابت کړي. همدارنګه د لږکیو فقهاوو لکه ابو القاسم خوی په منځ کې هم مخالف نظر راپیدا شوی دی چې د دې حکم په اړه احادیث باطل یا د دفاع په حالت پورې اړه لري. 

## فقهی غوښتنلیک
په اسلامي فقه کې دې عمل ته *دیت* په نوم یادیږي.   د شهادتونو او حدودو په اړه د هغې د احکامو په اړه ذکر شوی دی.

د عثماني امپراتورۍ په دوره کې، د کوک لپاره سزا د هغه د تندی سوځول وو. 

; اوسنۍ فقه

# زنا یو له لویو ګناهونو څخه دی او د زناکار او زنکارې شاهدي نه منل کیږي. 
# په یو روایت کې راغلي دي چې یو ديوث هم د جنت بوی نه بوی کوي. 
# بل ته د ديوثيت لقب راجع کول لکه هغه ته ديوث ويل که د هغه محتوا د رواج له نظره وي نو د قذف حد ثابتوي او که نه نو دا د تعزیر دلیل دی.  

په اسلامي فقه کې که یو څوک په ښکاره د زنا یا زنا په تور تورن شي، د بیلګې په توګه: "زناکار" ورته " قزف " ویل کیږي او سزا یې 80 دره ده. خو که د زنا او فسق اړيکه ښکاره نه وي، د بېلګې په توګه که «بدمعاش» او يا «ککول» ووايي، تر ۷۴ دورو سزا ورکول کېږي. 

*

## په غربي ادبیاتو کې بې حسي
په انګلیسي ادب کې "Cuckolding" ته "cuckolding" ویل کیږي، چې د کوکو مرغۍ له نوم څخه اخیستل شوی چې د نورو مرغانو په ځنځیرونو کې هګۍ اچوي. په حقیقت کې، دا کلمه یو نیمګړی استعاره ده چې د "اوول او نایټینګیل" له شعر څخه اخیستل شوې ده (په 12 یا 13 پیړۍ کې په انګلستان کې د نامعلوم شاعر لخوا جوړه شوې). 

## اړوندې پوښتنې

* قذف
* دلال
* غيرت

## حوالې

وېشنيزه:جنسي اړيکې
وېشنيزه:سيکس او قانون
خور

بټنوک| ميرابل خويندې
**خور**   د کورنۍ غړو څخه یوه ده او ښځینه شخص ته اشاره کوي (د خپل ځان پرته) چې د مور او پلار اولاد وي. خور د کورنۍ يوه ښځینه غړې ده چې لږ ترلږه ستاسې له پلار يا مور څخه پيدا شوې وي.

## د خور تعریف
بټنوک| دوه خویندې د ویلیم اډولف بوګوریو اثر
په افغانستان کې د خورولۍ لپاره د یو پلار  او مور درلودل شرط دي، چې دې ډول خور ته سکه خور ويل کيږي، خو که يوه نجلۍ ستاسې د پلار لور وي، خو ستاسې د مور لور نه وي، بيا هم ستاسې خور ګڼل کيږي، خو دې خور ته بيا ميرنۍ خور ويل کيږي. خو البته هغه خور چې ستاسې له  مور څخه زېږېدلې وي، خو پلار يې ستاسې پلار نه وي، هغې ته پلرنۍ يا ناسکه خور ويل کيږي.

البته يو ډول خورولي بله هم موجوده ده چې د هغې رشته داسې وي چې کله دوه کوچنيان له يوې مېرمنې نه د طفوليت پرمهال شيدې وڅښي چې په دې سره رضاعت ثابتيږي، دا ډول خويندو ته رضاعي خويندې وايي.

په ایران کې، د یو پلار او دوو میندو اولادونه هم د ناتني په نوم یادیږي. په ایران کې خور ته ابجي هم ویل کیږي.

د هند په څېر ټولنو کې د تره لور ، عمه لور ،  د دايي لور او د ښاله لور ته هم خور ویل کیږي.

= مترادف نومونه =
په ایران کې په عامه فارسي کې د خور کلمې لپاره نور نومونه د مترادف په توګه کارول کیږي:

* همشيره
* آبجي

ابجي یوه ترکي کلمه ده او ساده کلمه اغاباجي ده  . اغا او اغا په آذربایجان کې د مشر مانا لري او باجي په ترکیه کې خور ده. دا کلمه د ابلا د کلمې سره مترادف ده، چې د ترکیې په استانبول کې د لوی خور معنی لري.

## له خور سره واده
د هیروډوټس په وینا، کمبوجیا II د کوروش II زوی او د اتوسا او روکسانا سره د دویم اکامینید پاچا، چې د هغه خویندې وې؛ هغه پخپله وکړه.  خوویدوده په زردشتي مذهب کې یو مفهوم دی چې یو ډول ښه او غوره واده ته اشاره کوي.

## ګالري

دوتنه:Pierre-Auguste_Renoir_-_Two_Sisters_(On_the_Terrace)_-_Google_Art_Project.jpg|alt=| دوه خویندې د پییر-اګسټ رینویر انځورګري


## اړوندې پوښتنې

* د خپلوانو ترمنځ اړیکې
* ابجي (فلم)
* د برونټ خویندې
* د فرانسیسکن شفاهي راهبانو
* بنبیکیرا خویندو
* Tolmachova خویندو
* د ساسوکی خویندې
* پوینټر خویندو
* وراره او وراره
* خویندې ( نقاشي )
* ښینه

## سرچينې
ملا شيرين اخوند

**ملا شيرين اخوند** (*اصلي نوم*؛ **ملا محمد علي حنفي**) يو افغان سیاستوال او د افغانستان د اوسني حکومت يو له تر ټولو لوړپوړۍ چارواکو څخه دی. هغه د افغانستان د امیرالمؤمنین مولوی هیبت‌الله اخوندزاده د باوري کسانو څخه دۍ. ملا شیرین اخوند د طالبانو د حکومت په تېره دوره کې د ملا محمد عمر اخوند ؒ او د هغه د کورنۍ د امنیت مسئول وو. ښاغلی شيرين اخوند د ۲۰۲۳م کال د مې د ۴مې نېټې راهیسې د کندهار د والي په حیث وټاکل سو.
نوموړی تر دې وړاندي د کابل والي وو، چي د کندهار د والي حاجي وفا پر ځای د کندهار والي وټاکل سو. هغه د طالبانو په حکومت کي د دفاع وزارت د استخباراتو او تګلاري د برخي مشر هم دی.

د ملا شيرين اخوند ژوند د کندهار څخه پیل سو، وروسته بیا پاکستان ته ولاړ، او ډېر وخت هلته وو. تر هغه وروسته نوموړۍ د خپلې کورنۍ سره قطر ته ولاړ، او د کورنۍ ډېری غړي یې تر ننه هم هلته دي.

## د افغانستان مهم سياستوال
نوموړی د ا فغانستان و امیرالمؤمنین  ته نږدې کس دی او د طالبانو په رهبرۍ او مهمو چارو کې د ښکېلتیا په خاطر مهم شخص دی. 
د جنوري پر اوله نوموړې د افغانستان د استازي  په حيث پاکستان ته سفر وکړ
د افغان رسنیو د راپورونو پر اساس، اسلام اباد ته د ملا شیرین اخوند د سفر اجنډا له پاکستانیو پوځي او ملکي چارواکو سره پر تحریک طالبان پاکستان او د افغانستان او پاکستان او تر منځ د اړیکو عادي کول بحث دی.
پاکستانۍ رسنۍ اکسپرېس ټربیون لیکلي وو، چې پاکستاني چارواکي د ملا شیرین اخوند سفر ته خوښ نه دي، ځکه په وینا يې هغه به له اسلام اباد وغواړي چې ټي ټي پي سره مذاکرات پیل کړي؛ په داسې حال کې چې پاکستان له وړاندې د ټي ټي پي سره مذاکرات رد کړي دي.

## دا هم وګورئ
*طالب مشران

## سرچينې
د ګوی او ایسټوپا سفرونه

**د ګوی او ایسټوپا سفرونه** () یو برازیلی فلش انیمیشن تلویزیون سلسله دی چې د انیمیټر او لیکوال ماریانا کالټابیانو لخوا رامینځته شوې. دا سلسله د ۲۰۰۹ او ۲۰۱۷ ترمنځ د کارتون نېټورک لخوا ښودل شوې.

دا سلسله په لاتينه امريکا کې د بومیرنګ او ټونکاسټ چینل لخوا هم خپریږي.

## قیصه
ګوی یو تخلیقی او انرژی لرونکی ګوډاګی دی، د لوی انسان ترټولو ښه ملګری د خوږ غاښ ایسټوپا سره. هغه د کروکټ سره مینه لري، یو ډیر ښکلی کاکر، مګر هغه تقریبا هیڅکله دا نه ښیي او د ځورونکي پیټیبورو او نجلۍ ففیویلینها څخه ویره لري.

## سرچینې


## بهرنۍ اړیکې

* 
* 

وېشنيزه:کارتونونه
بهشار

بهشار د شغنان ولسوالۍ یو له کلیو څخه دی، چې په ۱۳۶۶ کال کې د دغې ولسوالۍ له جوړېدو سره د مرکز په توګه ونومول شو. 

## جغرافيه
د بهشار کلي مساحت ۳۳۱.۴۹۳ مربع کیلومتره دی  دا کلی له ختیځ څخه د امو سیند سره نښلول شوی او د تاجکستان له هیواد سره یوځای شوی دی له لوېديځ څخه تر خنج او دولت شاهي پورې 
له سویل ختیځ څخه د مارغان کلي ته له جنوب څخه د ویر کلي تهدا له سویل لویدیز څخه د غرجوین پوسټیو کلي او له شمال څخه د سرچشمه کلي سره محاصره ده.

## خلک
د دې کلي اوسېدونکي شغنانیان دي چې په  شغاني ژبه خبرې کوي او د بهشار خلک هم له فارسي ژبې سره بلد دي. په دې کلي کې تر څلورو سوو زياتې کورنۍ ژوند کوي او په دې کلي کې زياتره  اسماعيليان خلک دي. د شیعه اوسیدونکو یوازې دوه کورنۍ دولس امامان او یوه سني کورنۍ ژوند کوي.

## سیمې
بهشار کلي څوارلس ناحیه لري چې په کې شامل دي هغه د روم باغ، سبدیج، لچید، پرویز، رداج، بهر پنچ قلعه، بزخ، ریگستیک، بوور، خاور، دشت، اندیز او یزګم دي.

## حوالې

alt=ناحیه بهر پنجه قلعه|بټنوک| د بهار پنجې کلا سیمه
alt=ناحیه یازگام|بټنوک| د یازګام ولسوالی
alt=ناحیه لاچید ، رداج و قسمتی از دشت|بټنوک| Lachid، Redaj او د میدان یوه برخه
بازارک

بازارک د افغانستان د شمال ختیځ پنجشېر ولایت مرکز دی. دا یو کوچنی ښار دی چې د ۲۰۱۵ کال د شمېرو پر بنسټ یې ټول نفوس ۲۴۷۲۳ تنه اټکل سوی دی، او یوازې دری اداري ولسوالۍ (ناحیې) لري. د بازارک ښار ټول مساحت ۹۱۲۲ هکتاره دی او په دې  ښار کې ۲۷۴۷ ودانۍ اړ شپږ کلي شتون لري، چې خانز، جنګلک، ملسپه، پارنده او رحمان خېل نومیږي. 

## تاریخ
له ۱۹۹۶ څخه تر ۲۰۰۱ کال پورې په افغانستان کې د طالبانو د واکمنۍ پر مهال ، بازارک او د پنجشېر دره د طالبانو ضد د شمالي ټلوالې د پخوانیو مجاهدینو اصلي مرکز و چې مشري یې مشهوره جنګسالار احمدشاه مسعود کوله.

په افغانستان کي د اسلامي جمهوریت د شل کلني دورې پر مهال بازارک د پنجشېر ولایت د مرکز په توګه سياسي او جغرافیایي رول ترسره کاوه، او په ۲۰۲۱ کال کي کله چي طالبانو د دویم ځل لپاره افغانستان ونیوی، بازارک د پنجشېر د مرکز په توګه د پخوانیو جنګسالارانو او شمالي ټلوالي مرکز وګرځېدی. طالبانو ددې ولایت د نیولو لپاره په لمړیو ورځو کي له خبرو کار واخیست، خو کله چي یې پایله ورنکړه، د یو برید په پایله کي یې ولایت سقوط او جنګسالاران یې تیښتي ته اړ ایستل.

## اقلیم
بازارک د ښاري سیمې په توګه طبقه بندي کېږي. ددې ځای آباده ځمکه لکه کورونه، بنسټونه او کرنیزه ځمکه د پنجشېر سیند په اوږدو کې پرته ده، او بنسټونه یې د آبادې خاورې نږدې ۳۰٪ برخه جوړوي، خو د ټولې خاورې لویه برخه (۸۴ سلنه) بی ثمره ده.  

د کوپن د اقلیمي طبقه بندی د سیسټم پر بنسټ، بازارک مرطوب براعظمي اقلیم لري چې ګرم او وچ اوړي، ساړه او واورین ژمي لري. د اورښت کلنۍ کچه زیاتره په ژمي کې را منځ ته کېږي او د کلنۍ تودوخې منځنۍ درجه ۵.۶ سانتیګراد (۴۲ فارانهایت) ده.  

## سرچينې
نارينتوب

{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:0em; padding-right:12px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;"
|-
| style="text-align:right;" | 
{| border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="float; margin:em" align="left" 
|-

بټنوک
**نارينتوب** یا **سړیتوب** (په انګلیسي کې: Virility) د ځانګړتیاوو، چلندونو او رولونو یوه ټولګه ده چې عموماً د هلکانو او نارينه وو سره تړاو لري. د سړيتوب مفهوم د فکتورونو له دواړو ډلو څخه جوړ شوی چې د ټولنې او بیولوژیکي فکتورونو لخوا تعریف شوي. په دې توګه، نارینه د نارینه اناتومي څخه توپیر لري، او نارینه او ښځینه دواړه کولی شي چې نارینه چلند او ځانګړتیاوې نندارې ته وړاندې کړي. هغه خلک چې د نارینه او ښځینه ځانګړتیاوو دواړه ګروپونه ښیې انډروجن بلل کیږي. هغه خصلتونه چې په دودیز ډول مذکر بلل کیږي زړورتیا، خپلواکي او د ځان څرګندونه شامل دي، که څه هم د سړيتوب ځانګړتیاوې په ځای او خبرو پورې اړه لري او د مختلفو ټولنیزو او کلتوري عواملو تر اغېز لاندې توپیر لري. په ځینو غیر انګلیسي ژبو کلتورونو کې، بې ځانه مفکورې او شيان هم نارينه يا ښځينه ګڼل کيږي. 

## اړوندې پوښتنې

* فعالیت
* احتجاج
* نارینګي

## حوالې
نيايي خپلوي

**نيکه يي خپلوي يا نيايي خپلوي** ، په پښتو ژبه کې د تره، ترور، ماما، خاله، لوګانو او زامنو ترمنځ د خپلوۍ اړيکې ته وايي چې له يوه مشترکه نيا يا نيکه څخه رامنځته شوې وي او د هغوی د اولادونو تر منځ اړیکې، د خپلوۍ یو ډول دی چې د خلکو تر منځ د یو مشترک پلار یا نیکه په توګه شتون لري. په انګلیسي کې د تره، ترور، ماما، خاله زوی ته Cousin وایي.

د دې پښتو او فارسي معادل **همنيا** یا **بوله** ده، چې اوس په ایران کې هېر شوی، خو په افغانستان او تاجکستان کې اوس هم کارول کیږي او په پښتو ژبه کې مونږ اوس هم د پلار يا مور مور ته نيا وايو چې د نمسي او نمسۍ او نيکه ويوکي ټول د همدې يوې ريښې سره تړاو لري. 

## سرچينې

* انګلیسي ویکیپیډیا
وېشنيزه:کورنۍ
يار

**يار يا لونډه**   يوه ګڼ مانيزه ويوکی دی چې په عاميانه ډول هغه ملګري يا ملګرې ته راجع کيږي چې يو شخص له هغې سره پرته له ازدواجه نامشروعې اړيکې يا جنسي تمایل ولري. د دې جملې فارسي معادل "مخاطب خاص" دی.

## اړوندې پوښتنې

* مدني ټولنه
* قانوني همغږي
* کوژدن

## سرچينې

انګلسي ويکيپېډيا «Significant other». ۲۰۱۸-۱۱-۲۲.
وېشنيزه:خپل مېنځی روابط
چنغله

بټنوک| دوه مینه وال - اوټو مولر
کيڼ|بټنوک| یو هلک له خپلې ملګرې سره
**چنغله** هغه لقب دی چې یوې نجلۍ یا ښځې ته ورکول کیږي، او په تعریف کې، دا يوه ملګرې او انډيواله ده چې د یو چا سره په دوه اړخیزه توګه مينه ناکه یا عاشقانه جنسي اړیکه جوړوي؛ په هرصورت، دا سرلیک هغو ښځو او نجونو لپاره هم کارول کیږي چې د همجنسبازۍ له امله په عاشقانه-جنسي اړیکو کې ښکېل دي. 

د "چنغلې" لقب پراخ او مختلف استعمالونه لري، نو په دې برخه کې ډېری بحثونه او اختلافونه شتون لري. په لوېدیځو ټولنو کې هغه نجلۍ چې د خپل نارینه غوره ملګري سره نږدې اړیکې لري د "ملګرې يا چنغلې" په نوم یادیږي او دا اړیکه تر ډېره د ملاقات، تلیفون کولو، بهر تګ او داسې نورو سره تړاو لري. د هلکانو لپاره، د ملګرتیا او دوستۍ لپاره د نجلۍ هڅول په ځوانۍ او نو ځوانۍ کې یو مهم پړاو دی.
ځينې پښتانه خپلې کوژدنې ته هم چنغله وايي.
## اړوندې پوښتنې

* ناسته ترتیب کړئ - نیټه ولرئ
* د مخالف جنس سره ملګرتیا
* چنغول

## پايليکونه
تطبيقي انسان پېژندنه

**تطبیق شوې انتروپولوژي يا تطبيقي انسان پېژندنه** د انسان پېژندنې تیورۍ او مېتود کارولو ته اشاره کوي ترڅو د کاري ستونزو تحلیل او حل راپيدا کړي. انتروپولوژیسټان د هغه تخنیکونو او مفکورو سره چې دوی یې زده کوي رامخې ته کيږي او هڅه کوي چې د هغه مفکورو او په ریښتینې نړۍ کې د بدلونونو ترمنځ اړیکه رامینځته کړي او د هغې په جوړولو کې مرسته وکړي. انتروپولوژي مختلف تمایلات لري، او تطبیق شوې انتروپولوژي، د خپلې ژمنې او مکلفیت سره د خپلې اکادمیک زده کړې سره، د نړۍ بدلونونو او قواعدو ته نږدې ده.

## سرچينېې
اقتصادي انسان پېژندنه

**اقتصادي انتروپولوژي يا اقتصادي انسان پېژندنه** (    ) د انسانپېژندنې یوه څانګه ده چې هڅه کوي د انسان اقتصادي چلند په پراخه تاریخي، جغرافیایي او کلتوري ساحه کې تشریح کړي. دا پروسه د انتروپولوژېستانو لخوا ترسره کیږي او د اقتصاد له ساحې سره پیچلې او انتقادي اړیکه لري. اقتصادي انسان پېژندنه د لومړي ځل لپاره د انتروپولوژي د ساحې په توګه د برانسلاو مالینووسکي او مارسیل ماوس لخوا د بازار د تبادلې د بدیل په توګه وړاندیز شوې وه. د ډیری برخې لپاره، د اقتصادي انتروپولوژي مطالعات په سوداګرۍ تمرکز کوي.

## اړوندې پوښتنې

* خیریه چارې
* پیسې

## حوالې

* انګليسي ويکيپېډيا «Economic anthropology» ۱۳ می ۲۰۱۸.

## بهرنۍ لینک

وېشنيزه:اقتصادپوهنه
وېشنيزه:انساني سکليټ
وېشنيزه:انسان پېژندنه
چاپېريالي انسان پېژندنه

**ایکولوژیکي انتروپولوژي** يا چاپېريالي انسان پېژندنه د انسان پېژندنې يوه فرعي څانګه ده او د  "چاپېریال سره د کلتوري تطبیق مطالعه" په توګه تعریف شوې.  فرعي ساحه د "انسانانو او د دوی د بایو فزیک چاپیریال د منځګړیتوب اړیکو مطالعې" په توګه هم تعریف شوې.  څیړنه پدې تمرکز کوي چې "څنګه کلتوري عقیدې او کړنې د انسان نفوس سره د دوی چاپیریال سره تطابق کې مرسته کوي او څنګه خلک خپل کلتوري عناصر د خپل ایکوسیستم ساتلو لپاره کاروي." ايکولوژيکي انتروپولوژي د کلتوري ايکولوژي تګلارې څخه وده کړې او د کلتوري ايکولوژي تګلارې په پرتله د علمي څېړنو لپاره يو مناسب مفهوم چوکاټ چمتو کړی. د دې تګلارې لاندې تعقیب شوي څیړنې موخه د چاپیریال ستونزو په اړه د بشري غبرګونونو پراخه لړۍ مطالعه کول دي. 

## حوالې
پراختيايي انسان پېژندنه

**د پرمختګ انتروپولوژي** ( انګليسي:**Anthropology of development)** یوه اصطلاح **ده** چې د انتروپولوژیکي مطالعاتو د یوې برخې لپاره کارول کیږي چې *پرمختګ له انتقادي لید څخه انسان پېژندنې ته ګوري* . د مسلو ډول او په عمومي ډول کارول شوي چلند اغېزې د ګاو (1996) لخوا راپورته شويو پوښتنو لېست کې لیدل کیدی شي. دا پوښتنې د انتروپولوژیسټانو پوښتنې کوي چې که د پرمختګ اصلي هدف د بې وزلۍ کمول وي، ایا فقر زیاتیږي؟ ولې د پروګرامونو او پایلو ترمنځ دومره واټن شتون لري؟ ولې هغه څوک چې پرمختګ کوي د تاریخ او هغه درسونو څخه سترګې پټول غواړي چې دوی ترې زده کولی شي؟ ولې پرمختګ د داخلي بنسټ پر ځای دومره بهرنی دی؟ په لنډه توګه، ولې دومره پلان شوی پرمختګ ناکام دی؟

## د کرنې پراختیا: "شنه انقلاب"
د "شنه انقلاب" اصطلاح د لومړي ځل لپاره په 1968 کې د متحده ایالاتو د نړیوالې پراختیا ادارې (USAID) پخواني رییس ویلیم ګډ لخوا د نوي ټیکنالوژیو خپریدو ته د اشارې لپاره وکارول شوه:"دا ډول پرمختګ او د کرنې په برخه کې نور پرمختګونه د نوي انقلاب د رامینځته کولو په معنی دي. دا نه د شوروی اتحاد په شان له تشدده ډک سور انقلاب دی او نه هم د ایران د شاه په شان سپین انقلاب دی. زه دې ته شنه انقلاب وایم. » 

## اړوندې پوښتنې

* د بشری علومو پراختیا
* د پرمختګ انتقاد
* پرمختیایي مطالعات

## حوالې
طبي انسان پوهنه

**طبي انتروپولوژي ياطبي انساپوهنه يا طبي انسان پېژندنه** د کلتوري انتروپولوژي یوه څانګه ده چې د کلتوري لید څخه د ناروغیو ، روغتیا ، مړینې او د انسان بدن پورې اړوند ټولې مسلې څیړي. د پوهاوي ډیری توپیرونو ته په پام سره او په بیلابیلو کلتورونو کې د دې مسلو په اړه د خلکو فزیکي او ذهني غبرګون ته په پام سره، دا اړینه ده چې د ناروغیو تشخیص، درملنه او مخنیوی وشي، د دوی ناوړه اغیزې کمې کړي، او همدارنګه د واکسین کولو او عامه روغتیا پروګرامونو، کلتوري پوهاوي پروګرامونو ته وده ورکړي. ټولنه باید جوړه شي او دا پروګرامونه باید د دې پوهې پر بنسټ تنظيم شي. 

د "طبي انتروپولوژي" اصطلاح له 1963 راهیسې د ټولنیزو پروسو او د روغتیا ، ناروغۍ ، او اړوندو نرسنګ / پاملرنې کړنو کلتوري نمایندګیو په اړه د بشری پوهانو لخوا د تجربې څیړنې او تيوريکي توليد لپاره د يوې نښ په توګه کارول کيږي .

برسېره پردې، په اروپا کې، د "طبي انتروپولوژي"، "روغتیا انتروپولوژي" او "ناروغۍ انتروپولوژي" اصطلاحات هم کارول شوي، او "طبي انتروپولوژي" د 19 پیړۍ د هالنډي اصطلاح "medische anthropologie" ژباړه وه. اصطلاح د 1940 لسیزې په اوږدو کې د ځینو لیکوالانو لخوا د روغتیا او ناروغیو فلسفي مطالعاتو ته راجع کولو لپاره غوره شوې وه.

## سرچينې

وېشنيزه:انسان پېژنده
وېشنيزه:طبيعت
وېشنيزه:طبي انسان پېژندنه
د کورنیو چارو وزارت

**د افغانستان** **د کورنیو چارو وزارت** د افغان حکومت یو له مهمو وزارتونو څخه دی چې د قانون پلي کولو، ملکي نظم او له جرمونو سره د مبارزې مسوولیت لري. د افغانستان د اسلامي جمهوریت ترمشرۍ لاندې وزارت په افغانستان کې د ملي پولیسو د ساتنې، د پولیسو د خاصو قطعاتو عمومي قومانداني او د زندانونو او توقیف ځایونو عمومي ادارې مسوولیت په غاړه درلود.  

د افغانستان د اسلامي امارت اوسنی وزیر سراج الدین حقاني دی چې د FBI لخوا مطلوب او د امریکا د بهرنیو چارو وزارت د هغه د ځای په اړه د معلوماتو ورکولو لپاره د 10 ملیون ډالرو انعام ټاکلی دی. 

## د وزیرانو لیست

## د پولیسو ځواکونه

* افغان ملي پولیس
** افغان پولیس [14]
** د عامه امنیت پولیس [14]
** د افغانستان سرحدي پولیس [14]
** د استخباراتو او د جرمونو سره د مبارزې عمومي ریاست (پخوا د افغانستان د جرمونو ضد پولیس) [14]
** د افغانستان د عامه ساتنې ځواک [14]
** د افغان پولیسو له مخدره موادو سره مبارزه [14]
** افغان محلي پولیس [14]
* د پولیسو د ځانګړو قطعاتو عمومي قومانداني [14] 
** افغان ملي اردو 
** د بحران د غبرګون واحد 
** کومانډو ځواک  [14]
** ځانګړي ولایتي واحدونه  [14]

## د طالبانو د حکومت پر مهال
د طالبان په دوره کې د کورنیو چارو د پخواني مرستیال محمد خاکسار وضعیت ځکه د پام وړ دی چې هغه د طالبانو پر ضد جاسوسي کوله. خاکسار د ۲۰۰۶ کال د جنورۍ په ۱۴ مه د طالبانو له خوا ووژل شو. 

عبدالصمد خاکسار د کورنیو چارو یو بل پخوانی وزیر دی چې طالبانو رد کړی دی. 

*د ګوانتانامو د ګډ کاري ځواک* شنونکي خیرالله خیرخواه د طالبانو د کورنیو چارو پخوانی وزیر بولي.    په هرصورت، هغه *د اداري بیاکتنې بورډ* د دویمې کلنۍ اوریدنې په ترڅ کې دا تور رد کړ.

## اړوندې پوښتنې

* د بهرنیو چارو وزارت
* د افغانستان د استخباراتو اداره
* افغان ملي پولیس

## بهرنۍ لینک

* د کورنیو چارو وزارت رسمي سایټ

## حوالې

وېشنيزه:د افغانستان د حکومت وزارتونه
بيولوژيکي کلتوري انسان پېژندنه

**بایوکلچرل انتروپولوژي يا بيولوژيکي کلتوري انسان پېژندنه**    په څو لارو تعریف کېدی شي. دا د انساني بیولوژي او انساني کلتور ترمنځ د اړیکو ساینسي سپړنه ده.  د انساني چلند د بنسټیزو بیولوژیکي ریښو په لټه کې کولو پر ځای، بایو کلتوري انتروپولوژي هڅه کوي پوه شي چې کلتور زموږ پر بیولوژیکي وړتیاوو او محدودیتونو څنګه اغېزه کوي. » 

## اړوندې پوښتنې

* کلتوري عصبي علوم
* بیولوژی

## حوالې
عمران شاه

عمران شاه د ۱۹۹۶ کال د اپرېل پر ۱۵ د پاکستان د بلوچستان په کوټه کې زېږېدلی دی. هغه یو لیکوال دی او د هغه د کار لپاره پیژندل شوی TryLife (2012), Tanha Yadon Ke Shehar Mein (2014) and Killing Europe (2017).

عمران په پراخه کچه د اهدافو ترتیب، تولید، ځان ته وده، او شخصي پرمختګ په اړه لیکلي دي.  د هغه د لیکلو او ویناو مصروفیتونو له لارې، هغه خلک هڅوي چې لوی خوبونه وګوري، عمل وکړي، او د ځان غوره نسخه شي.

هغه د مختلفو فعالینو او مسلمانو سازمانونو سره کار کړی، چې د بنسټیزو فعالیتونو او کمپاین ستراتیژۍ کې تخصص لري.
عطلري

دوتنه:IMG_6633.jpg
**عطلري** (عطر پلورنځی) د سینګاریزو دوکانونو له ډلې شمیرل کېږي چیرته چې عطر په پیریدونکو پلورل کیږي.

## د عطرو تاریخ
عطر

تڼۍ|۳۵۰px|د عطرو تولید کوزه لرغونی مصر کې.

**عطر** د معطره (مایعه شیمایی) موادو څخه جوړ مایعه خوشبو ده, چې ترډیره د انسان , لباس, خواړه او نورو ګڼ شمیر شیانو لپاره کارول کېږي.

## تاریخ
## اوسمهال
والدين

{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:0em; padding-right:12px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;"
|-
| style="text-align:right;" | 
{| border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="float; margin:em" align="left" 
|-
[alt=عکس از کودکی به همراه مادرش در فروشگاه دبی مال|بټنوک|330x330px| یو ماشوم د دوبۍ په يوه پلورنځي کې د [مور|خپلې مور سره]]
**والدين د مور او** **پلار** مانا لري.    په همدې ډول والدین د ماشوم یا ماشومانو سرپرستانو ته هم راجع کیږي يانې هغه چاته هم راجع کېدای شي چې د ماشوم پالنه ورپه غاړه وي. يانې والدين کېدای شي د ماشوم بیولوژیکي (طبیعي) مور او پلار وي یا پالونکي مور او پلار وي.

## په تاریخ کې
په تاریخ کې، والدین یو مهم بنسټ ګڼل کیږي. والدین کولی شي خپلو ماشومانو ته پالنه او روزنه ورکړي. د مور او پلار اهمیت په تاریخ کې څو ځله یاد شوی دی. د بېلابېلو ټولنو تر منځ اړیکې مختلفې دي او د بېلابېلو چلندونو څخه جوړیږي.

په متحده ایالاتو کې، سټیسي سپیون دولس کاله د هغې د مور او پلار لخوا جنسي تیری شوی و او دا موضوع یې خپل پلار ته د امیندوارۍ وروسته افشا کړه. 

## سرچينې

وېشنيزه:مور او پلار
وېشنيزه:پلار
وېشنيزه:مور
وېشنيزه:والدين
وېشنيزه:کورنۍ
نيکونه

{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:0em; padding-right:12px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;"
|-
| style="text-align:right;" | 
{| border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="float; margin:em" align="left" 
|-

بټنوک| د تاهمانا نيکونه د پاول ګوګین لخوا
**نيکونه** یا **اجداد** د " والدین " یا "د پلرونو پلرونه" (د بېلګې په توګه نیکه، غورنیکه، سترنیکه، او داسې نور) دي. 

**د نیکه** مانا د "پلار پلار" د مور پلار ته هم نيکه ويل کيږي خو ځينې خلک ورته بابا هم وايي.  همدارنګه د پلار مور ته نيا ويل کيږي. 

## له دې ويوکي اخيستل شوي نور ويوکي
نورې کلمې چې د "نیکه" د لفظ سره تړاو لري عبارت دي له:

نيا: د پلار مور ته نيا وايي او ځينې خلک د مور مور ته هم نيا وايي.

نمسی/نمسۍ:نمسی نارينه ويوکی دی چې د زوی زوی ته وايي او نمسۍ ښځينه ويوکی دی چې د زوی لور ته وايي په همدې ډول د لور زوی ته هم نمسی ويل کيږي او د لور لور ته نمسۍ ويل کيږي. 

## اړوندې پوښتنې

* کټګورۍ لید

## پايليکونه

## سرچينې

* دهخوده، علي اکبر، دهخوده لغت، تهران.
 
وېشنيزه:کورنۍ کينډۍ
وېشنيزه:کورنۍ
نيا او نيکه

***نيا او نيکه*** د يو شخص د مور او پلار مور او د مور او پلار پلار ته وايي يانې د يو شخص د مور او پلار پلارونو ته نيکه او د مور او پلار  ميندو ته نيا وايي. هر یو چې د جنسي اړیکو له لارې زېیږیدلی وي څلور نیکونه لري. اته مور او پلار نيکه او نيکه لري، شپاړس نيکه او نيکه، نيکه او نيکه او نور لري. که څه هم، د نسبیت له مخې، شمیر لږ کیږي.

بټنوک| ( ''سوګلي'' ) نیکه او د هغه لمسی په 1890 کې
کيڼ|بټنوک|275x275px| یو نیکه خپل نمسي ته د سکوټر کارول زده کوي
بټنوک| یوه نيا (انا) له خپل نمسي سره لوبې کوي.
په عصري بشري تاریخ کې، شاوخوا 30,000 کاله دمخه، د نوي خلکو شمیر چې د نیکونو په توګه ژوند کوي د پام وړ زیاتوالی موندلی. دا ممکنه نه ده چې په یقین سره ووایو چې د عمر د زیاتوالي لامل څه و، مګر داسې انګیرل کیږي چې د دریو نسلونو د یوځای ژوند کولو یوه مهمه پایله د معلوماتو ذخیره کول وو چې که نه نو ورک شوي. د دې مهم معلوماتو یوه بیلګه کیدای شي د وچکالۍ پرمهال د اوبو موندلو څرنګوالی وي.  

په داسې حالاتو کې چې مور او پلار نه غواړي د خپلو ماشومانو په سمه توګه پالنه وکړي (د مثال په توګه، د مور او پلار مړینه یا ناروغي ) ، نیکونه اکثرا د لومړني ملاتړي رول لوبوي. حتی که کومه ستونزه نه وي، او په ځانګړې توګه په دودیزو کلتورونو کې، دادا اکثرا د ماشومانو په پالنه، پالنه او پالنه کې مستقیم او شفاف رول لري. له مور او پلار وروسته، نیکه او انا د دویمې درجې خپلوان دي او د دوی 25٪ جینونه د ماشومانو سره شریک شوي.

ناڅاپه پلرونه مور او پلار دي یا د ناڅاپه والدینو مور او پالر یا ناڅاپه مور او پلار د نیکه او نیکه مور پلار دي. د وخت په تیریدو سره، د زړو خلکو د ویلو لپاره مختلف کلمې کارول کیدی شي، او ډیری کورنۍ مختلف نومونه کاروي چې دوی یې جوړوي.

## لوی پلار
د نیکه یا د مور پلار مور او پلار، د نیکه په نوم ورته نومونه ویل کیږي، د هر نسل لپاره د نیکه په اضافه کولو سره چې اضافه کیږي.

کله چې د جینالوژی په اړه خبرې کوئ، تاسو کولی شئ عادي شمیره وکاروئ ترڅو د کلمې لوی کیدو څخه مخنیوی وشي، نو لوی - نیکه د دویم لوی نیک او د لوی نیک پلار دریم، او داسې نور. ځینې سایټونه لکه جینالوژی چې د جینالوژی په اړه خبرې کوي دا طریقه کاروي.

هغه خلک چې ورته پلرونه لري او مستقیم وروڼه یا ترور، تره، تره او د تره زوی نه دي. لمسيان د نيکه او نيکه وروڼه دي.

## د کلمې د کارولو نیټه
د "لوی" کلمې کارولو تاریخ د 13 پیړۍ په پیل کې دی او د انګلیس - فرانسوي ژبې "ګرانډ" څخه اخیستل شوی، دا کلمه د لاتیني کلمې "مګنوس" د ژباړې په توګه کارول شوې. مخفف (لوی) په انګلیسي کې د کلمې (میګنس) مستقیم ژباړه ده. په زاړه انګلیسي کې، مخابرات ealde) old) او لوی) ieldra) کارول شوي.

## اړوندې پوښتنې

* کورنۍ اړیکې

## حوالې

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Grandparent». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۱۴ مارس ۲۰۱۵.

## بهرنۍ لینک

* پرونده‌های رسانه‌ای مربوط به Grandparents در ویکی‌انبار  

وېشنيزه:کورنۍ
کنډ

**کنډ** (کڼ) د ونو د بدنو څخه پاتې شونی یاهم په طبیعي ډول تولیدونکې سریش لرونکې ماده ده, چې په تیر کې ترې ترډیره د طبابت او همدارنګه د ښځو د ویښتانو د سینګار په ډول کار اخیستل کیده.
انتقالي انسان پوهنه

**انتقالي انسان پوهنه** د کلتوري انسان پوهنې او ټرانسپرسنل مطالعاتو فرعي ډسپلین دی. دا څېړنه د شعور او کلتور د بدل شوي حالتونو ترمنځ اړیکه معاینه کوي.

د ویلچ او وان په وینا، چا چې د 1990 لسیزې په لومړیو کې د میټاپرسنال ساحې يا انتقالي انسان پوهنې ډېری تعریفونه وړاندیز کړل، میټاپرسنال انټروپولوژي د میټاپرسنال پیښې او د شعور او کلتور ترمنځ د اړیکو کراس کلتوري مطالعه ده. چارلس لافلین، د میټاپرسنال انترپولوژي د ساحې یو بنسټ ایښودونکی، ډسپلین د میټاپرسنال تجربو د کراس کلتوري مطالعې په توګه تعریف کړی، په شمول د میټاپرسنال تجربو ټولنیز کلتوري تحرک، د دوی تفسیر، ګټورتیا، او د ټولنیزو رولونو تعریف کې د دوی ونډه.

لکه څنګه چې د میټاپرسنال ارواپوهنې سره، ساحه د شعور د بدل شوي حالتونو (ASC) او میټاپرسنل تجربې سره ډیره اندیښنه لري. په هرصورت، دا ساحه د کلتوري مسلو په اړه د ډیرې علاقې په اخیستلو کې د میټاپرسنال ارواپوهنې عمومي رجحان څخه توپیر لري؛ د مثال په توګه، د افسانې، رسم، غذا، او متنونو رول، د غیر معمولي تجربو په هڅولو او تشریح کولو کې.

## په اکاډميکه تيورۍ کې ونډه
په دې برخه کې د انتروپولوژیست ډینس ګفین نظرونه هم شامل دي، چې کار یې په انتروپولوژیکي شرایطو کې د پرېښته پېژندنې- او په پرېښتو باور له اړخه د انسان پېژندنه ده.  

## سرچينې

وېشنيزه:انسان پوهنه
وېشنيزه:انسان پېژندنه
تیک توک

**تیک تاک** ټیک ټاک) په انګلیسي Tik Tok) یو چینایي ټولنیز وړیا کاریال (آپ) دی، چې ترډیره پکې ټولنیز مسایل د خلکو ترمنځ شریکیږي.

## تاریخ
## اوسمهال
رواني انسان پوهنه

**رواني انتروپولوژي** يا رواني انسان پوهنه د انتروپولوژي یو کثيرالرشتوي څانګه ده چې کلتوري او رواني تعاملات څېړي. په دې برخه کې، د ځانګړو دودونو، ژبې او تاریخ سره د یوې ډلې دننه د خلکو کلتوري کول او په ادراکي، احساساتي، او هڅونکو پروسو باندې د هغې اغېز مطالعه کیږي. 

## پايليکونه