د ۲۰۱۴ ز کال د روسیې په ملاتړ په اوکراین کې ناکراري

د ۲۰۱۴ ز کال د فبروري میاشتې له ورستیو څخه، د یورومیدان له خوځښت او د ۲۰۱۴ ز کال د اوکراین له انقلاب وروسته، د اوکراین د ختیځ او سویلي سیمو په لویو ښارونو کې د روسیې پلوه او حکومت ضد ډلو له لوري لاریونونه پیل شول. د ناکراریو په لومړي پړاو کې، چې د "روسي پسرلي" (په روسي ژبه کې: Русская весна، رومي بڼه یې: Russkaya Vesna) په نوم یادېده، د روسیې د پوځي لاسوهنې په پایله کې او په نړیواله کچه تر نیوکې لاندې (د ملګرو ملتونو د ۲۶۲/۶۸ ګڼه پریکړه لیک په بنسټ) د کریمیا د ټولپوښتنې په پایله کې د اوکراین کریمیا سیمه د روسیې فدراتیف ته ضمیمه شوه. په دونیتسک او لوهانسک ولایتونو کې، چې معمولاً د ډونباس سیمه بلل کېږي، لاریونونه په روسي پلوه وسله وال جلاغوښتونکي بغاوت واوښتل چې د اوکراین په وړاندې د روسیې فدراسیون له لوري، د همغږي سیاسي او نظامي کمپاین په توګه ملاتړ کېږي. د اوکراین دولت په سویل او ختیځ کې د کنټرول د ساتلو لپاره د "ترهګرۍ ضد عملیات" پیل کړل، چې د ناکراریو د پای لپاره یې وسله وال ځواکونه ولېږل.

## مخینه
اوکراین هغه مهال له ناکراریو سره لاس او ګرېوان شو، چې ولسمشر ویکتور یانوکوویچ د ۲۰۱۳ ز کال د نومبر په ۲۱ مه نېټه له اروپایي اتحادیې سره د یووالي د تړون له لاسلیک څخه ډډه وکړه. یو سازمان شوي سیاسي خوځښت، چې د یوروډګرپه نوم یادېږي، له اروپايي ټولنې سره د نږدې اړیکو او د یانوکوویچ د ګوښه کېدو غوښتنه وکړه. په پایله کې دا خوځښت بریالی شو، چې د ۲۰۱۴ ز کال د فبروري د میاشتې د انقلاب لامل شو او یانوکوویچ او د هغه حکومت یې را وپرځول، خو د اوکراین په ختیځ او سویلي سیمو کې یو شمېر روسي ژبې وګړو، چې د یانوکوویچ او د هغه د سیمې د ګوند لپاره د ملاتړ دودیزې اډې وې، له انقلاب سره مخالفت څرګند کړ  او له  روسیې سره د نږدې اړیکو د غوښتلو لپاره یې لاریونونه پیل کړل. په کریمیا کې له اوکراین څخه د بېلېدو او له فدراتیف روسیې سره د یوځای کېدو په پلوۍ پراخ لاریونونه ترسره شول، چې د کریمیا د ۲۰۱۴ ز کال د کړکېچ لامل شول. 

روسي پلوه فعالینو، د مارچ په لومړۍ نېټه د اوکراین په ختیځ کې په بېلابېلو ولایتونو کې د سیمه يیزو دولتي ادارو ودانۍ، د لنډ وخت لپاره اشغال کړې. د مارچ په ۱۱ مه نېټه، وروسته له هغه چې د سیمه ییزو پولیسو ډلو او د اوکراین د امنیت خدماتو ودانۍ بېرته ونیولې، ټول اشغال پای ته ورسېد. په دونیتسک کې، د مارچ د ۱۳ مې نېټې د لاریون په ګډون چې په کې یو اوکراین پلوه لاریون کوونکی په چاقو ووژل شو، لاریونونه په زیاتره حالاتو کې تاوتریخوالي ته واوښتل. په کیف کې، د مارچ په ۱۵ مه نېټه د اوکرایین وطندپرستو ډلو ملیشو د میدان ضد یو مظاهره کوونکی او یو لاروی هغه وخت ووژل، چې د میدان ضد مظاهره چیانو د ښي اړخ په مرکزي دفتر یې برید وکړ. 

په لاریون کوونکو کې د پولې له هاخوا هغه روسي اتباعو هم ګډون درلود چې په اوکراین کې د روس پلوه فعالینو د هڅو ملاتړ ته یې را دانګلي وو. د دونیتسک ولایت والي سرهي تاروتا څرګنده کړه چې: د دونیتسک په لاریونونو کې پخوانیو بندیانو او نورو هغه کسان ګډون درلود چې له کریمیا څخه وتلي وو. د مارچ له ۴ تر ۲۵ مې پورې د اوکراین پولیسو او پوله ساتو ځواکونو اوکراین ته د ۸۲۰۰ څخه د زیاتو روسانو د ننوتلو مخه نیولې وه. د ملي امنیت او دفاع د شورا منشي اندري پاروبي د مارچ په ۲۷ مه وویل چې: په ورځني ډول له ۵۰۰ څخه تر ۷۰۰ روسانو د ننوتو مخه نیول کېږي. 

د اپریل د میاشتې په ۱۷مه نېټه، د ولادیمیر پوتین له پروګرام سره د دولسمې مستقیمې اړیکې په مهال، د روسیې ولسمشر د کریمیا د دفاعي سرتېرو تر څنګ د روسیې د وسله والو ځواکونو کارول ومنل، خو د اوکراین حکومت، اروپایي اتحادیې او د متحده ایالاتو هغه تورونه یې رد کړل، چې ګواکي د اوکراین په ختیځ کې د روسیې ځانګړي ځواکونه ناکراریو ته لمن وهي. 

## سرچينې