open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
د مالگینو اوبو ملخ

د مالګینو اوبو ملخ Brine shrimp د ارتېمیا نسل (genus Artemia) ده، ټول هغه واړه چنګاښونه پکې شامل دي چې د انوستراکا ډله (order Anostraca) او برانکیوپوډا کلاس (class Branchiopoda) کې ډلبندي شوي. د ټولې نړۍ په هغو اوبو کې ژوند کوي چې ډېرې مالګینې وي. په ( Great Salt Lake) کې د ارتېمیا سالینا (Artemia salina) په نامه ډول ډېر زېات ده کوم چې سوداګریز ارزښت هم لري، واړه بچیان یې په اکواریمونو (aquariums) کې د کبانو لپاره د خوړو په توګه کاریږي. د مالګینو اوبو ملخ تر ۱۵ ملي متره (۰.۶ انچه) پورې اوږده شته، سر یې لاندې لور ته تاو شوی وي او لاروال نوپلیوس (nauplius) سترګې لري. خېټه یې پاڼې ته ورته غړي لري، د خېټې شکل یې استوانی اي ده. خواړه یې اساسا شین الګی ( green algae) ده کوم چې د خپلو پښو په ذریعه له اوبو څخه فلټر کوي.
## تړلې لیکنې
ملخ
د اوبو ملخ
کوپیپوډ چنگاښ
کوپیپوډ چنگاښ

کو پېپوډ چنګاښ Copepod د کوپېپوډا فرعي کلاس (subclass Copepoda) چنګاښونه دي. ایکولوجیکي ارزښت لري، د ډېرو سوداګریزو کبانو لپاره خواړه دي، تقریبا ۱۳۰۰۰ ډولونه لري چې ډېری ازاد یا ګرځېدونکی ژوند کوي. سمندري شکلونه یې د ټولې نړۍ په سمندرونو کې پیدا کیږي. ځینې ډولونه یې په تازه اوبو کې هم شته دي. ځینې ډولونه یې پرازیتي دي لکه د اوبو ګونګټه (Water fleas) چې مایکروسکوپي کچه لري او د انسان بدن ته د اوبو د څښلو له لارې داخلیدای شي.

د ډېرو د بدن کچه له ۰.۵ تر ۲ ملي متره پورې ده، تر ټولو غټ ډول یې پېنېلا بالا اېنوپتېرا (Pennella balaenopterae) ده چې تر ۳۲ سانتي متره پورې اوږدیږي او د نهنګ پرازیت ګڼل کیږي؛ تر ټولو وړوکی ډول یې سفایرونېلوپسیس مونو تریکس (Sphaeronellopsis monothrix) ده چې د بدن اوږدوالی یې تر ۰.۱۱ ملي متره پورې وي او د سمندري اوستراکوډ (ostracod) پرازیت ګڼل کیږي.

ترکیبي سترګې نلري، کاراپاس یا کاسه (carapace) نلري. دځینې ډولونو خواړه یې مایکروسکوپي بوټي او ژوي دي، ځینې د خپلې کچې نور ژوي ښکار کوي. کوم چې پرازیتي ډولونه دي د مېزبان نسجونه زبېښي. ډېر ډولونه یې د جنسي نزدیکت له لارې د مثل تولید کوي خو ځینې ډولونه یې د پارتېنو جنسیس (parthenogenesis) له لارې د مثل تولید کوي په دې مانا چې بچیان یې له هغو هګیو پیدا کیږي چې د نر لخوا القاح شوي نه وي. په پښتو کې ورته خاکي بچیان وایي.
## تړلې لیکنې
ملخ
سیېرپېډ
سیېرپېډ

سیریپېد Cirripede ټول هغه سمندري چنګاښون دي چې په سیریپېدیا انفرا کلاس (infraclass Cirripedia) کې او په کروستاسیا فرعي فیلوم (subphylum Crustacea) کې ډلبندي شوي. تر ټولو زېات نامتو او پېژندل شوی یې برنکل صدف ده. غټ یې په سمندري بې شمزیو ژو کې پرازیت دي لکه په ستوري کب (starfish)، کوني کبر، سمندري ناوې (jellyfish) کې. تر اوسه پورې د سیریيپېد ۱۰۰۰ ډولونه مطالعه شوي.
## تړلې لیکنې
چنگاښ
برانکیوپیوډ
شین چنگاښ

نیله کوني کبر یا نیله چنګاښ
Blue crab 
د کالینکتېس نسل (genus Callinectes) ده، د چنګاښ د کورنۍ ټول هغه غړو ته وېل کیږي چې د دیکاپودا په ډله (order Decapoda) کې شامل دي او همدا ډله د فیلوم ارتروپوډا (phylum Arthropoda) په نامه هم یادیږي. دا نوم په ځانګړې توګه د کالینکتېس ساپیدوس (Callinectes sapidus) او کالینکتېس هستاتوس (Callinectes hastatus) لپاره کاریږي. د غربي اتلانتیک سمندر غاړې دخوړو وړ (edible) عام چنګاښ ګڼل کیږي. په هغو سمندر غاړو کې ژوند کول خوښوي چې لاندې خوا ته پېچومی لري، خټه لري د سیندونو یو ځای کېدو ځایونو کې هم پیدا کیږي.

پاسه برخه یې نیله رنګ، لاندې خوا یې سپین رنګ لري، د بدن اوږدوالی یې تر ۷.۵ سانتي متره (۳ انچه) پورې او سور یا بر یې له ۱۵ تر ۱۸ سانتي مترهپورې رسیږي. د بدن د غړو هره خوا یې بهر ته وتلي ازغي ډوله شکل لري، په یو اړخ بل اړخ له سترګو تر پای پورې د ازغیو شمېر ۸ ده. پنځه جوړه ډبلې شوې پښې لري چې د لامبو وهلو وړتیا ورکوي. په مردار شوو ژو ځان تغذیه کوي. لاروای بچیان یې د زویېل (zoeal) په نامه له څو لاروای مرحلو تېریږي. له لاروال دورې وروسته د شکل تغیر (metamorphosis) کوي تر څو د چنګاښ شکل ته بدل شي.
## تړلې لیکنې
برنکل صدف
برنکل صدف

رنکل صدف
Barnacle 
د سریپېد (cirripede) په نامه هم پېژندل کیږي. عمدتا له ۱۰۰۰ څخه زېات ډولونه لري، سمندري چنګاښونه دي، د سیریپېدیا فرعي ډله (subclass Cirripedia) کې ډلبندي شوي. برنکل بې حرکته ژوند لري، تقریبا ۲۶۰ ډوله یې د نورو چنګاښونو او سخت پوستو داخلي پرازیت دي.
کله چې برنکل غټ شي د کلسیم په قاب (calcareous plates) پوښل شوي وي. په سمندري بیړیو، په سمندر کې پرېښودل شو لرګیو، ډبرو او یا غټو سمندري ژو لکه نهنګ پسې ځان نښلوي. په خپلې پېچکې چې د سیري (cirri) په نامه یادیږي واړه خواړه رانیسي.

سیریپېد یا برنکل هېرما فرودیت (hermaphrodites) دي په دې مانا چې په یو وخت کې دواړه نر او ښځه د نر او ښځې د مثل د تولید غړي لري. ځینې ډولونه یې خپله کې د جنسي نزدیکت لپاره سره نښلي چې په دې ډولونو کې نر او ښځه جلا وي خو په یوازې ځان هم کله کله د مثل تولید کوي. هغو لاروای بچیانو ته چې ازاد لامبو وهونکی ژوند لري نوپ لي (nauplii) نوم اخلي. مخکې تر دې په سایپریس (cypris) شکل بدل شي شپږ نوپ لیري (naupliar stages) پړاونه یا مرحلې ترسره کوي. سایپریس (cypris) یې هم لاروال دوره ده خو په دې دوره کې خپل ځان نه تغذیه کوي او په دې دوره کې د پروتین له مادې جوړ سره نښتی صدف ډوله پوښ لري. په لمړي انتن یا ښکر (antennules) باندې سمنټ شوی مرغړی لري، په خېټه پورې نښتې پښې (cirii) لري چې د لامبو وهلو لپاره یې کاروي. په سایپریس دوره کې ممکن خپل ځان په یو څه پورې ونښلوي او یا خپل ځان په یوه مېزبان (host) کې ځای کړي.
معمولي برنکل چې د توراسیا ډله (order Thoracica) ده تقریبا ۸۰۰ ډولونه لري شپږ جوړه پښې لري، پوره یا نیم بشپړ شوی صدفي پوښ لري.
## تړلې لیکنې
امفای پوډ
مهر

## د مهر تعريف
هر هغه اندازه مال دی چې سړی يې د نکاح په وخت کې ښځې ته فوراً ورکوي يا د ورکولو وعده کوي .چې ادا کول يې دوه قسمه دی مهر مؤجل او مهر معجل ، هغه مهر چې د نکاح په وخت کې ادا کيږي هغه ته مهر معجل وايي ، او هغه مهر چې د ادا کولو وعده يې کيږي هغه مهر مؤجل وايي.
## د مهر حکم
ر خاوند باندې د ښځې د مهر ادا کول واجب دي او مهر د ښځې حق دی د هغې پلار ، ورور او بل کس ته يې اخيستل حرام دي لقوله سبحانه تعالی:[ وَآتُواْ النَّسَاء صَدُقَاتِهِنَّ نِحْلَة]يعنې : او د ښځو مهر په ښه زړه (فرض ګڼلو ) ورکړﺉ .که بې بې خپل خاوند ته په خپله خوښه مهر ور وبښي نو معاف دی لقوله سبحانه تعالی :[ فَإِن طِبْنَ لَكُمْ عَن شَيْءٍ مِّنْهُ نَفْسًا فَكُلُوهُ هَنِيئًا مَّرِيئًا] (النسآء ۴ )ژباړه :البته که هغوی په خپل زړه تاسې ته څه بخشش کړي نو تاسې هغه په خوند سره خوړلی شئ .د مهر ډولونهمهر دوه ډوله دی مهر مسمی او مهر مثل .مهر مسمی (نومول شوی مهر): هغه مهر دی چې د نکاح په مجلس دي تاکل شوی و

## .مهر مثل
که د نکاح په مجلس کې په څه وجه باندې مهر نه وي ټاکل شوی نو د هغې ښځې لپاره مهر مثل دی ، مهر مثل داسې مهر دی چې د نجلی په پلارګنۍ د کومې هم ساله نجلی لپاره ټاکل شوی وي .د مهر د مال شرطونه :۱- مهر به داسې مال وي چې شرعاً مباح وي لکه : سره زر ، سپين زر ، نغدې روپۍ او يا داسې مال او جايداد چې قيمت ولري او قبض يې امکان ولري .۲- د مهر اندازه به معلومه وي مجهول او نا معلوم به نه وي .۳- د مهر په مال کې به غرر ، دوکه او پرېشانه کول نه وي ، د خوړلو د پاره به بې ځايه حېلې او بهانې نه لټوي بلکي په ښه زړه او فرض ګڼلو سره به يې ادا کوي .د مهر اندازه :د مهر کمه اندازه لس درهمه ده چه د 29.75 ګرامه سپينو زرو سره سمون خوري .د مهر د زياتی اندازې لپاره په شريعت کې څه حد مقرر نه دی خو د مهر دومره اندازه مقررول پکار دي چه خاوند يې په آسانۍ ادا کولې شي ، يعنې په مهر کې آساني کول سنت دي .جناب رسول الله صلی الله عليه وسلم ښه نکاح ، برکتي نکاح ، ښه او برکتې مهر هغه بللی دی چې په هغه کې اساني وي .قال النبي صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : خير النكاح أيسره) رواه ابن حبان ، صحيح الجامع) .وقال صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : خير الصداق أيسره ) رواه الحاكم والبيهقي و صحيح الجامع) .ژباړه : غوره نکاح او غوره مهر هغه دی چې په هغه کې آساني وي .يعنې غوره والی په لږ مهر کې دی خو زيات مهر د اسلامې شريعت لخوا نه دی ټاکل شوی . لکن په دې کې هم شک نشته چې خلکو ددې اختيار نه په غلطه طريقه کار اخلي اوس وخت کې د مهر په زياتوالي کې بې حده افراد روان دی چې دا افراد په ټولنه کې د فساد سبب ګرځي او د فساد ختمول د مسلمانانو د ولی الامر د فرائضو نه دي .د مسلمانانو شرعي امير به د مهر مناسبه اندازه اعلان کړي او د هغه خلاف کونکي ته دې سزا هم نه ورکوي (ځکه دا کوم شرعي حکم نه دی ) که کوم کس د خپل توان موافق زيات مهر مقررول غواړي هغه دی د مسلمانانو د امير نه په خصوصي ډول اجازت واخلي ، علماء کرام دې د هغه د اصلاح د پاره وعظ او تبليع وکړي .يعنې د مسلمانان شرعي امير يوازې د اصلاح د پاره داسې کولای شي زور او جبر نشي لګولی ځکه چې په شريعت کې د هغه زيات مقدار نه دی تعين شوی او دا بيا په شريعت کې مداخلت کول دي.(کفايت المفتي ج ۵ ص ۱۱۵).و الله سبحانه وتعالی اعلمآن لاين اسلامي لارښود
## دا هم ولولئ
اسلام
## تړلې لیکنې
نکاح
## سرچینې
شنی چونگښې

شنې چونګښې Green frog – رانا کلامیتان مېلانوتا فرعي ډول (subspecies Rana clamitans melanota) ده، عامې په اوبو کې ژوند کونکې (aquatic) چونګښې دي، د کورنۍ نوم یې رانیدای (family Ranidae) ده، د متحده ایالتونو په شمال کې د تازه اوبو په ډنډونو او لښتیو کې پیدا کیږي. له ۵ تر ۱۰ سانتي متره (۲ تر ۴ انچه) پورې اوږدوالی لري. د بدن رنګ یې له شین تر نصواري ته ورته پورې شته، پښې او ملا یې د بل رنګ نښانونه لري.
## تړلې لیکنې
چونگښې

## سرچینې
چونگښې

چونګښې
ټول هغه بې لکۍ ذوحیاتین یا دوه ژواکي دي چې د انورا ډلې (order Anura) کې شاملې دي. په دې ډله کې د رانیدای کورنۍ (family Ranidae) چونګښې ریښتینې چونګښې ګڼل کیږي او ډېر خلک چونګښه نوم د همدې کورنۍ غړو ته کاروي. خو د چونګښې نوم پراخه کارېدنه د چونګښو انوران ډولونه کوم چې نرم لوند پوستکی لري او ټوپ وهونکې دي له وچ، ذخه لرونکي پوستکي، ټوپ وهونکې خو د لنډو پښو لرونکو څخه جلا کوي.
په انګرېزۍ (Toad) هغې چونګښې ته وایي چې لنډې پښې لري، زخې لرونکی وچ پوستکی لري چې زهر هم ترشح کولای شي او (Frog) هغې چونګښې ته وایي چې نرم لوند پوستکی لري، وروستۍ پښې یې ډېرې اوږدې وي.
 
چونګښې بهر ته وتلې سترګې لري او بې لکۍ وي، وروستۍ پښې یې د لامبو وهلو او ټوپ وهلو وړتیا لري. زېاتې یې په اوبو کې ژوند کونکې دي خو ځینې یې په ځمکه او ونو کې ژوند کوي. ځینې یې له ۱۲ تر ۱۵ متره پورې ټوپ ته ورته الوتنه هم کولای شي. د زېاتو چونګښو د بدن پوستکی زهر تولیدونکي مرغړي لري چې له ښکار کوونکې مارانو، مرغانو او تی لرونکو پرې خپل ځان ژغوري. کوم چې د خوړو وړ دي د ځان ژغورنې لپاره له پټېدو کار اخلي.
ډېری چونګښې خپل ځان په حشرو تغذیه کوي خو ځینې یې واړه ارتروپوډ (arthropod)، چونجیان، نورې چونګښې او خاپورټ یا خزندګان (reptile) خوري.
 
په عمومي توګه د مثل تولید په تازه اوبو کې کوي. د جنسي طریقې نښلېدو یا غاړه غټۍ کېدو ته یې انګرېزۍ کې (amplexus) وایي په کومه کې چې نر ښځه له وروسته خوا رانیسي او سپرم بهر د ښځینه په هغو هګیو تویوي چې بهر ته یې غورزولې یا وېستلې وي. د هګیو اچولو طریقه یې مختلف شکلونه لري چې شمېر یې له سلګونو تر زرګونه پورې وي او په هر ډول کې توپیر لري. دا هګۍ په تار ډوله ماده، کیسه او یا کپسول کې وي چې ډېر وخت په اوبو کې بوټو، ډبرو یا نورو توکو پسې نښلوي، د ځینو ډولو په اوبو کې ډوبیږي. هګۍ یې له څو ورځو تر څو اونیو پورې په بچیانو بدلیږي او مېتاموفوز (metamorphose) یا د شکل تغیر له دوه میاشتو تر درې کلو پورې وخت نیسي.
د مېتامورفوزیس (metamorphosis) موده کې یې سږي وده کوي، د بدن غړي لکه پښې او داسې نور یې راڅرګندیږي، لکۍ یې له منځه ځي، او خوله د چونګښې خولې ته ورته والی پیدا کوي. د ګرمو سیمو ځینې چونګښې په ځمکه هګۍ اچوي او بچیان یې د شکل تغیر نکوي بلکې له هګۍ د وړې چونګښې په څېر پیدا کیږي.
## تړلې لیکنې
شنی چونگښې
عامې چونگښې
عامې چونگښې

عامې چونګښې
علمي نوم یې رانا ټېمپوراریا (Rana temporaria) ده، د رانیدای کورنۍ (family Ranidae) غړې دي، د چونګښو مختلف ډولونه دي چې په ځمکه ژوند کوي. اصلي ځای یې اروپا ده چې له انګلستان تر مرکزي روسې پورې پیدا کیږي. په انګرېزۍ کې ورته (grass frog or russet frog) نومونه هم اخلي. نرم پوستکی لري او له ۷ تر ۱۰ سانتي متره (۲.۸ تر ۳.۹ انچه) پورې یې د بدن اوږدوالی رسیږي. د بدن رنګ یې خړ، نصواري، سور، زېړ او شین وي چې په دې رنګونو کې نور نښانونه لري.
 
په سوري لرونکې لندې ځمکه کې ژوند کوي، په پسرلي کې د نسل تولید کوي. ښځه یې له ۱۰۰۰ تر ۴۰۰۰ پورې هګۍ اچوي، هګۍ یې ډېرې ژر په بچیانو بدلیږي او مېټا مورفوز (metamorphose) یا د شکل تغیر په درې میاشتو کې کوي.
(مېټا مورفوز په حشرو او ذوحیاتین کې له لاروای په غټ بدلېدونکې مرحلې ته وایي او مانا یې د شکل تغیر ده).
## تړلې لیکنې
چونگښې
اېریوپس
اېریوپس

اېریوپس
د دوه ژواکو له منځه تللی نسل ده، د پېرمیان دورې په ډبرو کې د فوسیل په توګه پیدا شوي. پیرمیان دوره (Permian period) د ۲۹۹میلیونه او ۲۵۱ میلیونه کاله وړاندې تر منځ دوره ګڼل ده. اېریوپس یو غټ ژوی وو چې اوږدوالی یې تر دوه متره (۶ فټه) پورې ده. د سر کوپړۍ یې ډبل هډوکی چې هوار نده لري، د سترګو کور یا ساکت (eye sockets) یې غټ او مخې لور ته جوړښت لري، د بدن جوړښت یې ښیي چې په ځمکه باندې له ژوند کولو سره برابرتیا لري، پوستکي یې د هډوکي غوټې لرلې چې ممکن د خپلې ساتنې لپاره به یې کارولي وي. د بدن له ځانګړنو یې ښکاري چې اېریوپس ښکاري ژوي وو او ممکن کبان یې ښکار کول او له دې پرته یې ممکن په نورو شمزي لرونکو (vertebrate) ځان تغذیه کړی وي.
## تړلې لیکنې
کاکوپس
کاکوپس

کاکوپس د دوه ژواکو له منځه تللی نسل ده، چې د پېرمیان او سیسورالین دورو په ډبرو کې د فوسیل په توګه په شمالي امریکا کې موندل شوي. پېرمیان دوره (Permian Period) چې د سیسورالین وخت (Cisuralian Epoch) په نامه هم یادیږي د ۲۹۹ میلیونه او ۲۷۱ میلیونه کاله وړاندې تر منځ وخت ده. د کاکوپس د بدن اوږدوالی تر ۴۰ سانتي (۱۶ انچه) پورې رسېده، د سر کوپړۍ یې ځواکمنه وه، اورېدیزه برخه (otic notch) یې ځواکمنه وه د سر کوپړۍ کې هغه برخه چې د اورېدو سیستم پکې وي. ډبلې لنډې لکۍ یې لرلې، ملا یې قاب یا د هډوکي پوښ لره او ګمان کیږي چې ممکن دا قاب یې د ځان ساتنې لپاره کاروه.
## تړلې لیکنې
انورا
امفای پوډ

امفای پوډ
Amphipod 
ټول هغه بې شمزي یا غېرې فقاریه (invertebrate) چې د امفیوپودا ډله (order Amphipoda) او کروستاسیا په کلاس (class Crustacea) کې شامل دي، د سمندرونو په ټولو برخو کې، سیندونو، بندونو او د ځمکې لاندې برخه اوبو کې ژوند کوي. سمندري امفای پوډ چنګاښ د سمندر په ۹۱۰۰ متره (۳۰۰۰۰ فټه) ژوروالي کې پیدا کیږي. کوم چې په تازه اوبو او سمندر کې ژوند کوي په انګرېزۍ کې د سکډ (scuds) نوم هم ورته اخلي، او کوم چې د شګې لرونکو ساحلونو کې پیدا کیږي د شګې حشره یا د شګې ګونګټه (sand hoppers, or sand fleas) نومونه ورته اخلي. تر اوسه د امفای پوډ چنګاښ ۶۰۰۰ ډوله مطالعه شوي. تر ټولو سیمو د ډبریزو سمندر غاړو سره پرېمانه پیدا کیږي (په یو متر مربع ځای کې ۱۰۰۰۰ چنګاښ یا په یو فټ مربع کې ۱۰۰۰ چنګاښه شته وي). ډېر وخت یې ځینې خلک له اوبلن یا د اوبو ملخ (shrimp) سره توپیر نکوي ځکه چې یو بل ته ورته دي. امفای پوډ چنګاښ د کبانو، بې شمزیو (invertebrates)، د پنګوین مرغانو (penguins)، د سمندر غاړو د مرغانو یا د سیتاسیېن کبانو لکه ډولفین، نهنګ او داسې نور (cetaceans) لپاره اړین خواړه دي.

د امفای پوډ چنګاښ د بدن کچه له ۱ تر ۱۴۰ ملي متره (۰.۰۴ تر ۵.۵ انچه) پورې رسیږي. رونښانه رنګونه لري لکه ګلابي، سور، زېړ، شین او نیله. په خیټه کې درې جوړه ضمیمې لري چې امفای پوډ ته د چټکې لامبو وهلو وړتیا ورکوي. تر ټولو ښه ټوپ وهونکي یې د شګې ګونګټې (sand fleas) دي.

انتنونه یا ښکرونه (antennae) اوږده او وېښته لرونکي دي. سر او پای یې ډېر وخت لاندې خوا ته پای ته رسېدلي وي یا لاندې خوا ته تاو شوي وي. په انګرېزۍ کې یې د بدن جوړښت ته سیسیل (sessile) وایي (سیسیل بې خوځښته چنګاښ ته وایي چې ځای پر ځای ناست وي). د ځینو ډولونو خوله یې پنسونه او د خولې لګونې برخې لري, د هغو سمندري ژو پر سطحه پیدا کیږي چې بې شمزي دي او حرکت نکوي لکه سینیداریان (cnidarians). د سمندري ډول د یوې کورنۍ چېلوریدای (Cheluridae) غړي یې لرګي زدویي او تل له ایزوپود سره نښتي پیدا کیږي. د امفای پوډ چنګاښ برانشونه (gills) په یو ډول کاسې پوښل شوي وي چې د (coxae) په نامه یادیږي کوکسي (coxae) د حشرو د ورانه یا پتون پوښ یا هډوکي ته وایي.

د نر او ښځې د بدن جوړښت یې له یو بل سره توپیر لري: د نر د خېټې په دویمه برخه کې یې پښې اوږدې دي، د پښو دې جوړې ته په انګرېزۍ کې (gnathopods) وایي. نر یې خپل سپرم یا د سپرم توپونه (spermatophores) بهر ته پرېدي تر څو هغه هګۍ القاح کړي چې ښځې اچولې وي ( دښځې اچول شوې هګۍ او سپرم د دواړو له بدن څخه بهر القاح کیږي).

د هګیو شمېر یې له ۱ تر ۲۵۰ پورې وي، هګۍ یې له ۲ تر ۵۲ ورځو پورې په بچیانو بدلیږي او پیدا شوي بچیان یې له ۲ تر ۳۵ ورځو پورې د هګیو په کیسه کې پاتې کیږي. بچیان یې له یوې تر څلورو میاشتو مودې کې جنسي بلوغ ته رسېدای شي. د ځینې سړو اوبو ډولونه یې تر یوکال پورې ژوند کوي. د امفای پوډ چنګاښ جنیتیکي توپیر د ګرمو اوبو په پرتله په سړو اوبو کې زېات ده، له ۲۹۰ ډولونو څخه زېات یوازې د سایبریا په بایکال جهیل کې شته دي. فوسیلي امفای پوډ ډېر کم پیدا شوي تر اوسه یې ۶ فوسیلي نسلونه پېژندل شوي چې د ایوسېن وخت امفاپوډ دي (له ۴۸.۶ میلیونه تر ۵۵.۸ میلیونه کاله وړاندې تر منځ) فوسیلي نسلونه یې د اوسني کرنګونېکس (genus Crangonyx) نسل ته ورته والی لري.
## تړلې لیکنې
ښاپېرۍ ملخه
## دا هم وگورئ
شنشوبی
انورا

Anura – انورا ډلې ته د (Salientia) نوم هم اخلي، د امفیبیا کلاس (class Amphibia) یوه تر ټولو لویه ډله ده چې د نرم پوستکي او د زیږه پوستکي چونګښې پکې شاملې دي. په انګرېزۍ کې فراګ نوم (frog) هغو چونګښو ته کاریږي چې اوږدې پښې نرم په بلغم ډوله ماده پوښلی پوستکی ولري خو ټاډ (toad) نوم هغو مختلف ډوله چونګښو ته کاریږي چې لنډې پښې او زیږ پوستکي لري. د بوفونیدای کورنۍ (family Bufonidae) چونګښې ریښتیني ټاډ (true toads) ګڼل کیږي.
 
تر اوسه تقریبا ۵۴۰۰ د انوران ډولونه پېژندل شوي. واړه لاروای بچیانو ته یې (tadpole) نوم اخلي. د نړۍ په ځینو برخو کې د چونګښو پښې خوړل کیږي او ځینې چونګښې د حشرو د کنټرول کولو لپاره کاریږي. د ځینو چونګښو پوستکی زهر ترشح کوي او د امریکا هندیان یې دغه زهر د غشي او نیزې په سره کې کاروي. ځینې ساینسپوهانو یې د زهرو مطالعه پېل کړې تر څو په دې وپوهیږي چې په درملو کې هم کارېدلای شي او کنه.
## تړلې لیکنې
دوه ژواکي
دوه ژواکي

mphibian – دوه ژواکي یا ذوحیاتین
د امفیبیا کلاس (class Amphibia) ده، ټول هغه ګروپونه پکې شامل دي چې په ځمکه او اوبو کې د ژوند کولو وړتیا لري. د امفیبین (Amphibian) کلیمه د یونانۍ ژبې له (amphibios) څخه اخیستل شوې او مانا یې “دوه ژونده کول” ده. خو په دوه ژواکو کې ځینې ډولونه په بشپړ توګه په اوبو کې ژوند کونکي (aquatic) دي او ځینې بیا په بشپړ توګه په ځمکه ژوند کوونکي (terrestrial) دي.
 
تر اوسه ۶۵۰۰ څخه زېات د دوه ژواکو ډولونه مطالعه شوي. ګمان کیږي چې دوه ژواکي تقریبا ۳۴۰ میلیونه کاله وړاندې د میسيسیپین وخت (Mississippian Epoch) په منځ کې راڅرګند شوي. د دې وخت موندل شوي پلرونه یې له تکامل څخه مخکې په اوبو کې اوسېدل چې له تکامل وروسته یې شکل بدل شو او دا وړتیا یې پیدا کړه چې په وچه کې هم ژوند وکړای شي. په اوسني وخت کې دوه ژواکي چونګښو او د زیږه پوستکي چونګښو ته وایي چې د انورا ډله (order Anura) جوړوي، نیوټ او لټکو ته وایي چې د کواداتا ډله (order Caudata) جوړوي، سیسیلینونو ته وایي چې د جیمنوفیونا ډله (order Gymnophiona) تشکیلوي. ګمان کیږي چې د درېواړو ډلو له یوه ډول څخه سرچینه اخیستې یا په دې مانا چې پلرونه یې سره یو وو. دا ژوي د ګروپ په توګه د لیسامفیبیا په نامه یو فرعي کلاس (subclass Lissamphibia) جوړوي. په اوسنیو ډلو کې هېڅ یو د دې خزندو پلار نه ګڼل کیږي.
 
اوسني دوه ژواکي خپلمنځ کې ځینې شریکې ځانګړنې لري لکه: لوند پوستکی لري او ډېری یې د پوستکي له لارې ساه (cutaneous respiration) اخلي. د اورېدو سیستم یې دوه کانالیزه (double-channeled hearing system) ده، د سترګو په شبکيه یا رتینونو (retinas) کې سور راډ لري چې د رنګونو توپیر پرې کوي، ساقه لرونکي (pedicellate) غاښونه لري. ممکن د یادو شو ځانګړنو یو څو په هغو دوه ژواکو کې هم وې چې اوسمهال یې نسلونه له منځه تللي.
 
د پورته یادو شوو درې ډلو ډولونه د شکل له مخې له یو بل سره توپیر لري: چونګښې بې لکۍ دي، وروستۍ پښې یې ځواکمنې دي د کومو په ذریعه چې ټوپ وهلی شي. د سیسیلینونو (caecilians) بدن بې غړو ده (پښې او لکې یا نور غړي نلري) او د بدن شکل یې په غارونو کې د ژوند کولو سره برابرتیا لري. لټکې او نیوټ دوه جوړه د برابرې کچې پښې لري، لکۍ لري.
 
زېات دوه ژواکي په ولاړو اوبو کې هګۍ کوي. کله یې چې هګۍ په لاوای بچیانو بدلې شي دا بچیان ازاد خپل سری ژوند کوي په دې مانا چې له ښکاري ژو خپله تېښته کوي، خپل خواړه پخپله ځانته پیدا کوي؛ د ژوند هر فعالیت په یوازې ځان ترسره کوي. کله چې واړه لاروای بچیان خپل لاروال دوره بشپړ کړي د غټو شکل ته بدلیږي کوم شکل چې له اوبو وچې ته د وتلو وړتیا ورکوي.
## تړلې لیکنې
ځیږ څرمنې چونگښې
ځیږ څرمنې چونگښې

د زیږ پوستکي لنډ پښۍ چونګښې
څورب، بې لکۍ د انورا ډلې (order Anura) ذوحیاتین (amphibian) دي په ځانګړې توګه دا نوم بوفونیدای کورنۍ (family Bufonidae) چونګښو ته کاریږي. ریښتینې د وچ پوستکي لنډ پښیو چونګښو ۳۰۰ ډولونه بوفو (Bufo) پرته له استرالیا په ټوله نړۍ کې شته دي. استرالیا او د ارام سمندر ځینې ټاپوګانو ته یې نسل انتقال شوی.
## تړلې لیکنې
کرېکېټ چونگښه
کريکېټ چونګښه

کريکېټ چونګښه   دوه ډوله وړې چونګښې دي چې د شمالي امریکا د ونې چونګښې  اکریس نسل (genus Acris) جوړوي او د هیلیدای کورنۍ (family Hylidae) غړې دي. کلېک ته ورته غږ کوي. د متحده ایالتونو په مرکزي او شرقي سیمو کې پیدا کیږي. د لښتیو، کمو اوبو سیمو سره نږدې ژوند کوي. د یو ډول علمي نوم یې اکریس کرېپیتانس (Acris crepitans) او د بل ډول اکریس ګریلوس (Acris gryllus) ده. اوږدوالی یې تر ۳.۸ سانتي متره (۱.۵ انچه) پورې رسیږي. پوستکی یې کمه اندازه وچ ده او شین رنګ لري, په دې رنګ کې سور، سپین یا خړ نښانونه لیدل کیږي.

## تړلې لیکنې
## سرچينې
سیسیلیین

سیسیلین یا جیمنوفیونا – Caecilians – Gymnophiona
په انګرېزۍ کې ورته اپودا (Apoda) نوم هم اخلي. د  دوه ژواکو اوسمهال ژوندی درې لویې ډلې دي چې غړو ته یې سیسیلین (caecilians) نوم اخلي. سیسیلین له لاتیني سیکوس (caecus) کلیمې څخه اخیستل شوی او مانا یې ړوند یا نابینا ده. بې غړو بدن (limbless body) لري، د ټولې نړۍ په ګرمو سیمو په لنده ځمکه کې د ځمکې لاندې ژوند کوي. د پټ ژوند له امله یې ډېر غیر مسلکي خلک (layperson) نه پېژني.
د جنوبي امریکا نسل کایسیلیا (Caecilia) یې تر یو متر پورې (۳.۳ فټه) اوږده پیدا کیږي. تر ټولو غټ ډول یې سیسیلین تومپسوني (caecilian thompsoni) ده چې تر ۱۵۲ سانتي متره (۶۰ انچه) پورې اوږده شته دي. تر ټولو واړه یې ایدیوکرانیم روسیلي (Idiocranium russeli) ډول ده چې په لوېدیځه افریقا کې پیدا کیږي او اوږدوالی یې تر ۱۰۴ ملي متره پورې رسیږي.
 
دا درې ډلې په لسو کورنیو کې سره وېشل شوي چې پنځه کورنۍ یې امریکا، دوه کورنۍ په افریقا او درې کورنۍ یې په اسیا کې پیدا کیږي. په سریلانکا، فلپاین، اندونیزیا او سیشل کې هم شته دي. یوازې په سیشل ټاپو کې درې نسلونه لري. په مداګاسکار کې تر اوسه تقریبا ۱۸۰ ډوله مطالعه شوي. پنځه ډوله یې د امزون په باراني ځنګلونو کې هم شته دي.
 
د مثل د تولید په اړه یې کلني مالومات محدود دي. د اسیا یو ډول (ichthyophiids) د کال په یو ځانګړې موده کې او کله کله د کال په هر وخت کې د مثل تولید کوي. د سریلانکا (Ichthyophis glutinossus) ډول په باراني موسم کې جنسي نزدیکت کوي. د وي وي پاروس (viviparous) ډول د مثل د تولید دوه کلنه دوره لري. په ګواتمالا کې وي وي پاروس ډیمورفیس (viviparous Dermophis) ډول د باراني موسم په پېل کې جنسي نزدیکت کوي.
 
ټول سیسیلین داخلي القاح (internal fertilization) کوي. دوه کورنۍ (Ichthyophiidae and Rhinatrematidae) هګۍ په هغه غارونو او خټه کې کوي چې اوبو ته نږدې وي, ښځه د دې هګیو ساتنه کوي چې شمېر یې تر ۵۴ هګیو پورې وي. کله چې هګۍ لاروای بچیان شي نو له دې غارونو ویالو، لښتیو او ډنډونو ته ځي تر څو هلته خپل کور جوړ کړي. ځینې ډولونه خپلې هګی د ځمکې پر سطحه کوي او په مختلفو ډولونو کې یا ترې لاروای بچیان پیدا کیږي او یا یې بدن غټو سیسیلین ته ورته وي. درې کورنۍ یې وي وي پاروس (viviparous) ډول لري؛ په دې کورنیو کې تر دوه یا درې بچیانو زېات نه پیدا کیږي.
 
د ځمکې د سیسیلین خواړه د ځمکې چونجیان او نور د نرم بدن لرونکي ژوي دي. د ځمکې له پاسه او داخل دواړو کې ځان تغذیه کوي. په سر کې دوه حس لرونکي ښاخونه یا ښکرونه (chemosensory tentacle) لري د کوم په ذریعه چې خپل ښکار پیدا کوي. په خپلو ځواکمنو غاښونو خپل ښکار رانیسي او له نیولو وروسته شخوند پرې وهي (masticate). په اوبو کې ژوند کونکي سیسیلین (Aquatic caecilians) په کبانو، مار کب یا مار ماهي (eels) او په هغو شمزی نه لرونکو یا غېرې فقاریه (invertebrate) باندې ځان تغذیه کوي چې اوبو کې ژوند کوي.
 
سیسیلین اوږد بې غړو بدن (limbless body) لري، د بدن شکل یې استوانه اي ده چې په کلواېکا یا لکۍ (cloaca) باندې ختمیږي. بدن یې ګرد شکل پوښلی دې ګرد شکل ته انګرېزۍ کې (Annuli) وایي کوم چې لمړۍ کرښې (primary grooves) لري او بدن یې په برخو ویشي. سیسیلین بې څوکې پڅ سر (blunt head) لري، د سر کوپړۍ یې هډوکی لري چې په څو برخو وېشل شوی هډوکی ده, غاښونه یې د زامې په هډوکي کې دي.
## تړلې لیکنې
لټکی
لېیوپلما

eiopelma – ليیو پېلما د نیوزلنډ د وړو چونګښو نسل ده، د لییو پېلماتیدای کورنۍ (family Leiopelmatidae) غړې دي او د انورا په ډله (Anura) کې شاملې دي. په دې نسل کې تر اوسه درې ډوله پېژندل شوې او مطالعه شوې دي چې ټول ډولونه یې له ۳۰ تر ۴۰ ملي متره (۱.۲ تر ۱.۶ انچه) پورې اوږدوالی لري.
 
د دې چونګښو اصلي ځای نیوزلنډ ده او په نیوز لنډ کې هم یوازې د څو ځنګلونو له څو لښتیو او ډنډونو سره نږدې پیدا کیږي. د غږ کولو کیسه یا غږیزه کیسه (vocal sac) نلري، نر یې ښځې پسې ډېر نرم غږ کوي، ښځه یې په لندو ځایونو کې هګۍ کوي او نر د دې هګیو ساتنه کوي.
## تړلې لیکنې
لټکی
کوچلاغ

**کوچلاغ**، **کچلاغ** يا** کوچلاک** يا **کچلاک** د بلوچستان ايالت یو ښارګی دی چي  کوټې ته نږدې موقيعت دی.  پر ۴۰۰۰۰۰ لکه نفوس ودان ښار کچلاغ چي د کوټي څخه غالبًا پر ۲۴ کلوميترۍ باندې د ختیځ په خوا کې پروت دی.کچلاغ د تاریخ په لحاظ لرغوني تاریخ لري چي د تورکانو په وخت کې دا نوم د کچلاک د لنډمهال وخت د اوسېدو په مانا دی) .
پښتو ادبي څېړنیز پاڅون د پښتو د خدمت او پر مختگ لپاره د غوښتني په چوکاټ کې په ۲۰۱۵ز د جنورۍ پر ۲۱م تاریخ را منځ ته شوه چې تر دا مهاله یې شا خوا ۲۸ لیکوالانو او شاعرانو ته غړیتوب ورکړی دی.او د څېړنو لړۍ دوامدارې پایلې لري او په پر له پسې خپلې اوونیزې غونډې یا ناستې تر سره کوي.د سیمي ځوان کهول په جدي توګه برخه پکې اخلي او خپلې علمي او څېړنیزې زدکړې تر سره کوي او لاهم دا لړۍ دوام لري.فضل اشنا يي مشري په غاړه لري.

## طالبانو شتون
په ۲۰۱۹ ز کال د اگست مياشتې د ځينو راپورونو د ادعا له مخې کوچلاغ د طالبانو د راغونډېدو ځای، طبي مرکز او له جگړې وروسته دمه‌ځی دی. د خيرالمدارس جومات په دې ښار کې په ۲۰۱۹ ز کال کې بمبار شو، چې د طالبانو د راغونډېدو اصلي ځای بلل کېده.

## تړلې لیکنې
*کوټه
*بلوچېستان
## سرچينې
برانکیوپیوډ

رانکیو پوډ Branchiopod برانکیوپوډ نوم د براکیوپوډا کلاس (class Branchiopoda) ټولو ۸۰۰ ډولونو ته کاریږي. همدا کلاس د کروستاسیا فرعي فیلوم (subphylum Crustacea) او د ارتروپوډا فیلوم (phylum Arthropoda) هم ګڼل کیږي. په اوبو کې ژوند کونکي ژوي (aquatic) دي چې د مالګینو اوبو د اوبو ملخ (brine shrimp)، ښاپیرۍ د اوبو ملخه (fairy shrimp)، د چونګښې بچیانو ته ورته د اوبو ملخ (tadpole shrimp)، د اوبو ګونګټې (water fleas) او نور واړه د تازه اوبو شکلونه پکې شامل دي.

ګمان کیږي چې برانکیوپوډ لومړني چنګاښونه دي. د ډې وونین مودې (Devonian period) فوسیلي جسدونه یې هم موندل شوي (له ۳۵۹.۲ میلیونه تر ۴۱۶ میلیونه کاله وړاندې ترمنځ). د برانکیو پوډ ښاپېرۍ د اوبو ملخه (fairy shrimp) چې د انوستراکا انفرا ډله (infraorder Anostraca) ده په موقتي ډنډونو کې پیدا کیږي. انفرا ډله په طبقه بندۍ کې له فرعي ډلې لاندې ډلې ته وایي.

تر ټولو واړه یې په امنوپوډ (anomopods) کې پیدا کیږي کوم چې تر ۰.۲۵ ملي متره (۰.۰۱ انچ) پورې اوږدوالی لري. تر ټولو غټ یې برانکینېکتا ګیګاس (Branchinecta gigas) یا ښاپیرۍ ډوله د اوبو ملخان دي چې اوږدوالی یې تر ۱۰ سانتي متره (۳.۹ انچه) پورې رسیږي. په فوسیلي ډله کې کازاکارترا ډله (order Kazacharthra) تر ۱۰ ساتني متره (۳.۹ انچه پورې) وو.

برانکیوپوډا په لسو ډلو کې سره وېشل شوي چې دوه ډلې یې له منځه تللي او یوازې په فوسیلي یادون یا ریکارډ کې موجودې دي. له یو بل سره یې شکلونه خورا زېات توپیر لري: د بېلګې په توګه په لایوي کوداتا (Laevicaudata) کې د تنې یا بدن برخې ثابتې پاتې کیږي، د ښځې په تنه کې یې ۱۲ جوړې پښې او د نر په تنه کې یې ۱۰ جوړې پښې موجودې وي. په سپیني کوداتا (Spinicaudata) کې د تنې برخې توپیر لري. همداسې په سي تېنو پوډا او انوموپوډا انفرا ډلو (Ctenopoda and Anomopoda) کې کاراپاس یا کاسه موجوده وي خو کاسه یې یوازې تنه پوښلی شي. په اوني کوپوډا او هپلوپوډا انفرا ډلو (infraorders Onychopoda and Haplopoda) کې کاراپاس یا کاسه تنه نه وي پوښلې بلکې یوازې په ملا کې د کیسې شکل جوړوي. همداسې انوستراکان (anostracans) یې کاراپاس یا کاسه نلري او سترګې یې په سر کې واقع وي. دوه فوسیلي ډلې یې هم له یو بل سره ډېر توپیر لري: لیپوستراکا فوسیلي ډلې (order Lipostraca) کاراپاس نه درلود خو د بدن ۱۳ جوړه غړي او یوه جوړه انتنونه یا ښکرونه (antennae) یې لرل کوم یې چې ممکن د لامبو وهلو لپاره کارولي وي. کازاکارترا فوسیلي ډلې (Kazacharthra) بشپړ وده کونکی کاراپاس یا د ساتنې کاسه (carapace) لرله او په خېټه پورې نښتي شپږ جوړه د بدن غړي لرل.

برانکیوپوډ خپل ژوند د نوپلیوس (nauplius) په توګه پېل کوي (د ژوند د یوې مرحلې یا پړاو نوم ده) کوم چې نا وېشل شوی مثلثي بدن لري، درې جوړه ضمیمې لري: لمړي انتنونه (antennules)، انتنونه (antennae) او د ژامې برخه (mandibles). خپل انتنونه یا ښکرونه د لامبو وهلو لپاره کاروي. خواړه خوري او وده کوي او په تدریجي توګه د غټ شکل ته بدلیږي په دې مانا چې بدن یې په برخو وېشل کیږي او بدن کې یې اضافي غړي وده کوي.
## تړلې لیکنې
شین چنگاښ
عبدالحنان منيب

**عبدالحنان منيب** د حاجي عبدالقادر زوی او د محمدحسن لمسی دی؛ چي په (۱۳۵۹ هـ.ق) کال کي د کندهار په ارغنداب ولسوالۍ کي په يوه لويه کورنۍ کي زېږېدلی دی. نوموړۍ د کندهار ولایت سرپرست والي تېر سوی دی.
د هغه کورنۍ دامهال د کندهار ښار په دوهمه ناحيه کي استوګن دی.

د ښاغلي مرستيال او سرپرست والي عبدالحنان منيب په وينا: 

## تعلیم او دندې
ښاغلي منيب د ليسانس تر کچي عصري زده کړي حاصلي کړي او د خپلي مورنۍ ژبي پښتو ترڅنګ په دري او انګلېسي ژبو هم خبري کولای سي .
مرستيال والي عبدالحنان منيب د ( ۱۳۸۰ هـ.ل ) کال راهيسي د ولايت مقام په بېلابېلو برخو کي دنده اجراء کړې ( آرشيف مديريت، تدارکاتو مديريت، خدماتو آمر، مالي او اداري رئيس ) نوموړی دا مهال د اداري او مالي برخي د مرستيال والي په توګه دنده مخته وړي .

### مرستيال والي
*په ١٨ اکتوبر، ٢٠١٨ کي کله چې ستر پاسوال عبدالرازق اڅکزی په شهادت ورسيدۍ، نو والي زلمی ویسا هم زخمي سو. د همهغه نيټې څخه تر ٢٧ فبروري، ٢٠١٩ پورې د کندهار د والي ټولي چاري دده پر غاړه وې.

## انعامونه او تقديرنامې
**نېټه : ۱۷ / ۰۹ / ۱۳۹۷:** د سیمه ایزو ارګانونو خپلواکي ادارې په وړاندیز  د افغانستان د اسلامي جمهوريت جمهور رئیس مرستيال او سرپرست والي عبدالحنان منیب ته د ښه خدمت کولو په پايله کي تقدير نامه ورکول سوه .
عبدالحنان منيب د سیمه ایزو ارګانونو د خپلواکي ادارې له رئيس عبدالمتين بيګ سره وليدل او د کندهار ولايت اړوند يې پر روانو چارو، او ولایتی اداری پر ضرورتونو ګډ بحث وکړ.
ښاغلي متين بېګ دمنیب د زيار او هڅو قدر دانی وکړ او د دغه ادارې په وړاندیز یي هغه ته د ښه خدمت‎ په پايله کي د افغانستان د اسلامي جمهوريت تقدير نامه ور کړه.

## د [[کندهاریان|کندهاريانو]] لپاره لاسته راوړنې
## سرچینې
وېشنيزه:د ارغنداب خلگ
لټکی

alamander – لټکې  تقریبا ۴۱۰ ډولونه لري، د کواداتا ډله (order Caudata) کې ډلبندي شوي، ذوحیاتین یا دوه ژواکي ژوي (amphibian) دي. په کواداتا ډله کې لس کورنۍ شاملې دي. اساسا د شمالي نیمې کرې د معتدلو سیمو د ځنګلونو په ډنډونو، تازه اوبو او سیندونو کې پیدا کیږي.
لټکې څلور پښې، لوند پوستکی، لنډ بدن، ځینې یې برګ روښانه رنګونه لري خو ځینې بیا تېز تور، خړ یا نصواري رنګ لري. د دې ډلې تر ټولو غټ ډول چینایي غټه لټکه (Chinese giant salamander) ده د ډول علمي نوم یې اندریاس داویدیانوس (Andrias davidianus) ده کومه چې تر ۱۸۰ سانتي متره (۵.۹ فټه) پورې اوږدوالی لري. له دې دوېمه غټه لټکه جاپانۍ غټه لټکه ( Japanese giant salamander) ده، د ډول علمي نوم یې اندریاس جاپونیکوس (Andrias japonicus) ده کومه چې تر ۱۷۰ سانتي متره (۵.۶ فټه) پورې اوږدوالی لري.
 
لټکې لاروال دوره لري چې په هر ډول کې یې موده توپیر کوي. د لاروال دوره یې له څو ورځو تر څو کلونو پورې ده. په لاروال شکل (Larval form) کې بهرني برانشونه (gills)، په دواړو زامو یا ژامو کې غاښونه لري او د سترګو سترغلي (eyelid) نلري چې دا شکل یې له بشپړ ودې کولو سره ممکن توپیر وکړي خو ځینې لټکې یې د بلوغیت دوره کې هم د لاروال دورې ځینې ځانګړنې په ځان کې لري.
 
د لټکو خواړه حشرې، چونجیان، حلزون او ځینې چنګاښونه دي ځینې یې د خپل ډول واړه بچیان هم خوري. لکه د نورو دوه ژواکو په څېر پوستکی یې اوبه جذب کوي او لوند ځای کې ژوند کوي. په هغو سیمو کې چې ساړه زېات وي په ژمي کې د ژمي خوب کوي (hibernate).
د لټکو ډېر ډولونه د ورځې لخوا پټیږي او د شپې لخوا د خوړو پیدا کولو لپاره راوځي. ځینې یې د مثل تولید تر مودې پورې پټ وي. ځینې ډولونه یې په ځانګړې توګه د پلېتو دونتیدای کورنۍ (family Plethodontidae) غړې له اوبو کلکه ډډه کوي او ډنډونو یا سیندونو کې ژوند نکوي. د کواداتا ډله په فرعي ډلې کریپتوبرانکوایدیا (suborder Cryptobranchoidea) وېشل شوې, په دې فرعي ډلې کې شاملې لټکې د القاح بهرنۍ سیستم لري. له دې پرته نورې ټولې لټکې د القاح داخلي سیستم لري. ټولې لټکې په اوبو کې د مثل تولید کوي خو د سلاماندریدای کورنۍ (Salamandridae) او پلېتو دونتیدای کورنۍ (Plethodontidae) ځینې غړې په ځمکه د مثل تولید کوي.
## تړلې لیکنې
لېیوپلما
مانجه

**مانجه** يو ډول نازک پلاسټيکي تار دی، چي د پتنګ (کاغذباز) الوځولو، اپريشن، جالی جوړولو او داسې نورو ډېرو کارونو لپاره کارول کېږي. مانجه تر ډېره په هند، افغانستان او پاکستان کې کارول کېږي.
ديپلومات

**ديپلومات** هر هغه چا ته ويل کېږي، چې د يوي لويې نړیوالي ادارې يا کوم هيواد لخوا ددې موخې لپاره ټاکل سوی، چې په نورو هيوادونو کې ددوی د ګټو او ارزښتونو څخه دفاع وکړي. او په هره هغه غونډه چې ددوی د ګټو لپاره جوړيږی ګډون وکړي، خو که غونډه يا کوم پلان ددوی خلاف وي نو باید خپل هيواد يا ادارې ته خبر ورکړي.
## د ديپلومات دندې
## افغان ديپلوماتان
*زلمی خليلزاد

## سرچینې
د اهل سنتو په نړیواله غونډه

د (اسلامی سنتونو د پیروانو پیژاندل) نومی په دغه غونډه کښې چې د چیچنیا په پلازمینې ګروزنی کښې ترسره شوه، د روسیې، سوریې، لبنان، اردن، ترکیې، هند، انګلستان، جنوبی آفریقا او مصر په شمول له بیلا بیلو هیوادونو د اهل سنتو تر سلو زیاتو مفتیانو او پوهانو ګډون درلود.

د مصر د الازهر د جمعې خطیب احمد محمدالطیب هم پدغه کنفرانس کښې وویل: ترهګر او اورپکی له اسلام سره هیڅ تړاؤ نلری او د خپلو ګټورو موخو لپاره له مذهبه ناوړه استفاده کوی.

هغه زیاته کړه: د اورپکو موخه چې د اسلامی شعارونو شاته پټه وی، د مسلمانانو تر مینځ تفرقه رامینځته کوی څو په نړۍ کښې د اسلام شان او مرتبه تخریب کړی.

## دا هم وگورئ
* اشاعره
* ماتريديه
* تصوف

## سرچينې
* د اهل سنتو په نړیواله غونډه کښې تکفیری ترهګری په سخته وغندلې شوه

## باندنۍ تړنې
* رسمی ویبسایټ

وېشنيزه:سني اسلام
خواجه محمد بنکښ

**خواجه محمد بنگښ** (زوکړه؟ - مړینه؟) د روښانیانو د دورې د پښتو ژبې يو نوميال شاعر دی. 

## مخينه
خواجه محمد بنگښ د بنگښو دويم پښتو ژبی شاعر دی. د هغه د پلار د نامه او ځاى ځايگي، ټاټوبي په اړه مالومات نه دي ترلاسه شوي، خو له شاعرۍ يې دا رامالومېږي چې هغه د ۱۱ سپوږميزې لېږدي (هـ ق) (١١٠٠) پېړۍ د وروستي پېر شاعر دی. کلام يې د تصوف په رنگ کې رنگ دی. د پېښور د اکبر پورې د شېخ عبدالرحيم مريد وو. شاعري يې په فنى لوازماتو پسوللې ده. ژبه يې خوږه، پسته او روانه ده، خو د بنگښو د ځانگړي گړدود (لهجې) نښې نښانې پکې په نظر راځي. داسې ښکاري چې د هغه ټول عمر له بنگښو بهر د پېښور په شاوخوا کې تېر شوی وي. کلام يې موږ ته دا حال هم وايي چې هغه د اورنگزېب پاچا زمانه ليدلې او لکه د نورو پښتنو په څېر دی هم د مغولي سرکار نه خوشال نه وو، ځکه خو يې ويلي دي:

د اورنگ په باچايي کې مې نياو نه شي - 
زه خواجه محمد به اوځم و بل لور ته 

د ادب د استاذانو دا خيال دی چې خواجه محمد بنگښ ډېر زور پر تصوف کړی دی. د عرفان او د سلوک مرحلې يې په گوته کړې دي. په تصوف کې د وحدت الوجود پلوى دی. مزاج يې شاعرۍ ته ډېر زيات ورته وو. که چيرې يې د شعر پر ځينو نورو اړخونو هم پام کړی وای، نو نن به يې شمېر د پښتنو شاعرانو پر لومړۍ ليکه کېده.

دا خبره بالکل سمه ښکاري. د خواجه محمد بنگښ د ديوان له لوسته دا رامالومېږي چې هغه ډېر ښه شاعر دی. د تورو جادوگر دی او شعر يې دا ځواک لري چې بل اغېزمن کړي. ځنې شعرونه خو يې دومره د اوچتې کچې دي چې سړی يې فني پوخوالي او نزاکت ته هېښ شي او بې اختياره يې له خولې نه واه واه ووځي، لکه چې وايي:

گوتې تورې کړې په ما يې کړې راپورې - 
زه حېران يم ستا د سپينو گوتو تور ته

لنډه دا چې خواجه محمد بنگښ چې څه موږ ته د شاعرۍ په جوله کې پرېښي دي، ايا هغه يوازې د تصوف باريکۍ دي او که نور څه. هو له دې دا په ښه توگه رامالومېږي چې هغه يو استاد شاعر دی او د پښتو په کلاسيک ادب کې ځان ته یو ځانگړی ځای لري. د هغه د شعرونو ديوان پښتو اکېډمۍ پېښور پوهنتون چاپ کړی دی. 

## د شعر بېلگې یې
 
چې بادشاه يې د جمله وو ښايسته وو - 
خبر واخله د عاجزو خوار خسته وو 

زړونه مه ماتوه لال د بدخشان دي - 
مشکل کار دى رغول د شکسته وو 

زړه مې ستا په محبت سره تړلی - 
نظر وکړه په دا خپلو دل بسته وو 

د چمن گلونه واړه پرې تازه شو - 
شمال راغی ستا د مخ د گلدسته وو 

چې يې قد و قامت ستا په سترگو وليد - 
ملا شوه ټيټه د همه وو اراسته وو 

زما سر به تر اووم اسمانه تېر شي - 
که مې کړې د خپل مجلس تر نشسته وو 

سر و مال به همگي ځنې قربان کړم - 
زه خواجه محمد مريد يم د ښايسته وو 

+++

که دې ما غوندې غريب پرېوځي و اور ته - 
ستا سنگين خاطر به نه شي ښکته پورته

د عاشق له آه سرده نه ويرېږې - 
ته هرگوره ډېر غره يې و خپل زور ته 

يا وفا دې هيڅ زده کړې چرته نه ده - 
يا خو نه گورې له کبره و سرتور ته 

ستا په عشق کې هسې چارې په ما وشوې - 
چې له شرمه کتی نه شم کلي کور ته

گوتې تورې کړې په ما يې کړې راپورې - 
زه حېران يم ستا د سپينو گوتو تور ته

نور عالم مې همگي لېونی بولي - 
دواړه غوږ مې دي نيولى و پېغور ته

د اورنگ په بادشاهۍ کې مې نياو نه شي 
زه خواجه محمد به اوځم و بل لور ته

## مړينه

## چاپ شوي نښيرونه يې

## اخځليک
۱- https://tolafghan.com/articles/18065

۲- د ليکوال ډاکتر لطيف ياد فېسبوک پاڼه. 

وېشنيزه:پښتانه شاعران 
وېشنيزه:پښتانه
وېشنيزه:افغانان
د چابهار ځانمرګی برید، ۲۰۱۸

په ۶ ډسمبر ٢٠١٨ باندې د ايران په سيستان بلوچستان ولايت کي د سمندر لوري ته نږدي ښار چابهار کي و قومندانۍ ته نږدي چاودنه وسوه په دي بريد کې ۴ پوليس او ۴۸ ملکيان ووژل سول

د ايران رسنئ وايي دا بريد انصار الفرقان ترسره کړی دی. وروسته بيا انصار الفرقان دا کړنه وهم منل. 

د دې ځانمرګي برید کونکي په اړه ویل کیږي چې هغه لومړۍ د امام حسین په نوم یو جومات ته چې پکې د امام حسین د شهادت له امله یې د عزاداري مراسم جوړ کړي و ور ننوځي او بیا ځان چوي. 

د چابهار والي ایراني رسنیو ته ویلي دي چې ځانمرګي بریدکونکي دوه تنه و چې یو تن یې تر نیول کیدو وړاندې په دې بریالی شو چې ځان وچوی.

هغه زیاته کړه چې د دې چاودنې تر شاه د یو تن لاس دی چې د پولیسو لخوا نیول شوی او په توقیف ځای کې دی. 

په لومړي سرکې ویل شوي و چې دوه بریدونه شوي دي خو وروسته بیا وویل شو چې ځانمرګی برید کونکی یو تن و.
## دا هم وګورۍ
## سرچینې
د کندهار واليان

د کندهار واليان هغه خلګ دي چې په کندهار ولایت کي يي د والي په توګه دنده اجرا کړي وي وي.
## نور ولولئ
*د کندهار والي
محمد عزيز خان

He was born in about 1877 .Mohammad Aziz Khan was an elder-half brother of Nadir Shah. He was the son of Yusuf Khan
د معدی سرطان

**د معدى سرطان** چى د ګيډى په سرطان سره هم شهرت لرى ،د معدى په پاسنى برخه کى رامنځته کيژى .
د معدى سرطان هغه وخت منځ ته راځى چى کله سرطانى حجرى د معدى په ننى برخه کى په عادى ډول په وده پيل وکړى، چى دا حجرى بيا په معده کى غده منځ ته راوړى چى وروسته له څو کالو د معدى په سرطان بدليږى.

دا ناروغى يو له مهمو ناروغيو چخه ده چى تقريبا په کال کى يو ميليون وګړى د معدى د سرطان له کبله خپل ژوند له لاسه ورکوى.

دمعدى سرطان علايم په ناروغ کى:

1 – ستړيا ،بدون له کوم فزيکى فعاليت څخه.

2 – له لږ خوراک وروسته د اشتها له منځه تلل.

3 – اوږد مهاله سوزش په معده کى.

4 – د معدى د هاضمى نشتوالى.

5 – د معدى درد.

6 – د وزن له لاسه ورکول بدون له کوم دليله.

7 – په استفراغ يا کانګو کى وينه.

8 – د وينى لږوالى.

9 – له خوړو سره د باد احساس.

10 – د پوستګى ژيړيدل.

د معدى د سرطان تشخيص او علاج:

لمړى قدم کى داکتر ستا فزيکى حالت ته ګورى ،وروسته ستا د فاميل په اړوند پوښتنه کوى چى ايا ستا له فاميل څخه خو پخوا څوک د معدى په سرطان اخته نه وو.او ستاسى څخه د وﺯن د کموالى په هکله پوښتنه کيږى.

1 – د وينى ازموينه Blood test.

2 – د CT Scan يا X- Ray.
## تړلې لیکنې
## سرچینې
لیکوال: داکترمصطفى کمال سالارزى
روحاني صیب

روحاني صیب زيارت؛

روحاني زيارت د پکتيا ولايت په زرمت ولسوالۍ
کې  شتون لري!
او په دې ولسوالۍ کې خښ دی.

اړونده زيار سلګونو کلونو راهيسي په دې ولايت کې شتون لري ، قدامت يې تر ۵۰۰ کالو ته رسېږي

په دې سيمه کې تر ډېره پښتانه میشت او بیا ځدارڼ قبیله میشته ده.
کاريزکی

**کاريزکی** د پکتيا ولايت ګرده څېړۍ ولسوالۍ کې 
د يو کلي نوم دی ! کاريزکي کلي کې‌ د نفوسو احوالو شمېرني لمخې اوس هم پوره اټکل نه دی مالوم.
خو تقريبا (۳۰۰۰) درې زره کسان میشت دي .
په دې سيمه کې يوازې پښتانه ژوند کوي.
نرې سر غر

**ترې سر غر**  موقعيت پکتيا ولايت زرمت ګرده څېړۍ کاريزکي کلي کې قرار لري.

دا غر تر ډېره د څنګل په شکل دی.

او پکې‌ مېوه. جلغوزه/ نختر لمنځي / څېړۍ ا
پښۍ/ مرخېړی/ترخکی.

اوبه ياد غر په خپله خېټه کې چينې لري.
کټي سر

کټي سر :

کټي سر : بام / د کور چت / د کور چټ / هغه ځای ته ويل کېږي ، د يو کور يا يو خوني پر سر له خټو او له سيمټ څخه جوړ شوی وي.
پامير زيارمل

**پامير زيارمل** د کندهار ولايت يو تکړه او احساساتي ځوان دی، هغه د پښتو ژبې د پرمختګ لپاره په لسګونو د لغاتو کتابونه ژباړلي دي، خو ده د ګوګل و سيسټم ته پښتو ژبه ورګډه کړه او دا يي ترټولو مشهوره کړنه ده، هغه ويلي وو چې له دې لارې نړیوال پښتو ژبې ته لاسرسى پيدا او زده کړای سي. پښتو بريښنايي لټون د ګوګول هغه بديل دى چې له لارې يې پښتو ژبې ته وده ورکول کيداى سي او نړیوال کولاى سي چې له دې لارې پښتو ژبه زده‌کړي.  
## نور
سید احمد سېلاب

حاجي **سید احمد سېلاب** د کندهار ولایت اوسېدونکی دی، ښاغلي سيلاب تر ډيسمبر ٢٠١٨ پورې د کندهار د ولايتي شورا غړي وو، او وروسته بيا د ولسي جرګې غړی سو.

## کړنې
### د ښوونکو او سرتېرو د تنخاوو د لوړولو موضوع
سید احمد سېلاب پر خپل فېسبوک پاڼه ليکلي وه:

## سرچینې
* بي بي سي پښتو 
* بي بي سي پښتو
سوېلي افغانستان

**سوېلي افغانستان** د افغانستان يوه برخه ده چي کندهار، هلمند،  نیمروز، اروزګان او زابل ولايتونه پکښې موجود دي.

## سرچینې
ضیالدین شیرزاد

ضیاء الدین  شيرزاد د ګل محي لدين ځوي او د محمد الدين نمسي د قيام الدين کړوسي ، نوموړي په کال ۱۳۷۵/۸/۱۵ يا ۱۹۹۶/۱۱/۵ ميلادي کال د افغانستان ننګرهار ولايت جلال اباد ښار په عامه روغتون کي د ماسپخين وروسته دي نړي ته سترږي پرانيستلي ، نومړي خپلي لومړني زدکړي د اتمي ويالي په اپتيدايه ښونځي کي پيل کړي ، او په ۱۳۷۶ ـ ۲۰۰۸ ميلادي کال کي د کم عمر لرلو سره سره د افغانستان ملي راډيو تلويزيون کي دنده پيل کړه ، دي خپل ټول فکر د ځوانانو برخي ته کړ او نوموي د ځوانانو او ماشومان د روزني او ښه عيندي او د بدو عامالو نه د لري کيدو په برخي کي خورا ډير کارونه او خپروني جوړي کړي چي د حمدي لپاره دي د مرکزي دفتر او د ماشومانو د خونديتوپ يا ( Save the Children ) دفتر لخوا څو زلي وستايل شو ، په ۱۳۷۸ - ۲۰۰۰ ميلادي کال کي د ايتيلافي ځواکونو سره د خبر جوړولو وروسته د دولت له مخاليفينو له لوري د بريد لاندي راغي ، نومړي د سرسري ټپونو په لرلو سره د بريد نه روغ رمټ راووت ، نوموړي په همدغه کال کي هيواد پريښود او بلجيم هيواد  نامن نومي ښار کي ميشت شو حاغلي شيرزاد د يو څه مودي لپار د Canal C په نوم بلجيمي تلويزيون سره هم کار وکړ او په خوا کي د ساختماني معماري انستيتيوت نه فارغ او د همدي ښار په UNamur په نوم پوهنتون کي يي د جهاني روابيطو په څانګه کي زدکړي پيل کړي ، يو څه وخت وروسته د نامعلوم عذر لرلو سره سره دي اوغوختل چي د Media له نړي ځان لري او د تيرو پلونو د پاکولو پسي کار په لاس شو ، شيرزاد په يو رسمي ليک کي د هغه ټولو تلويزيونو نه غوښتنه وکړه چي د نوموړي ټولي ويډو د YouTube, Facebook او داسي نورو انټرنيټي سايټونو نه پاکي کړي اما د  يو څه مودي وروسته نوموړي د سياست نړي ته ودانګل ، او  د No Deurand يا د نه ډيورنډ کرښي په نوم يو سياسي پالټي لخوا په بلجيم هيواد کي د وياند او مطبوعاتي مسول په توږه وګومارل شو
خت

خت :

په خوست پکتيا پکتيکا ولايتونو کې د نارينه جامو ته ويل کېږي، یانې کميس : د بېلګې په توګه 
زما خت راوړه / زما کميس راوړه.
ملا سيد محمد اخوند

**حاجي ملا سيد محمد اخند** د ملا داد محمد اخند زوی په ۱۳۳۹ کال کې د کندهار ولایت په ډنډ ولسوالۍ کې زېږېدلی او زده کړې یې تر بکلوریا پای ته رسولي دي. نوموړي کلونه مخکې د اسلامي انقلاب د حرکت ګوند د جهادي قوماندان په توګه دنده ترسره کوله او د ولسي جرګې په مخکنۍ او اوسنۍ دوره کې د ننګرهار د خلکو استازی دی.
## سرچینې
وېشنيزه:کندهاریان
عبدالخالق بالاکرزي

**حاجي عبدالخالق بالاکرزى** د حاجي عبدالخالق زوی په ۱۳۳۴ لمریز کال کې په ډنډ ولسوالۍ کې زېږېدلی او زده کړې یې د کابل په حربي پوهنتون کې پای ته رسولي. نوموړي په بېلابېلو برخو کې لکه پوځي، دیني، پوهنې او لوړو زده کړو کې دنده ترسره کړې ده.
## سرچینې
وېشنيزه:کندهاریان
عطاالله جان

**عطاءالله جان حبيب** د حاجي حبیب الله زوی په ۱۳۶۲ لمریز کال کې د کندهار ولایت په ژېړۍ ولسوالۍ کې زېږېدلی دی. نوموړي خپلې لومړنۍ زده کړې د کندهار په احمدشاه بابا لېسه کې پای ته رسولي او لوړې زده کړې یې د کندهار پوهنتون کې د لېسانس درجې پورې کړي دي. هغه د سوداګرۍ تر څنګ په بېلابېلو ادارو کې لکه DDR، BD او USPI ادارو کې دندې ترسره کړې دي.
## سرچینې
وېشنيزه:کندهاریان
عبدالرحيم ايوبي

**عبدالرحيم ايوبي** په ۱۳۶۰ لمریز کال کې د ارغنداب ولسوالۍ په ملک ایوبي کلي کې زېږېدلی دی  . نوموړي خپلې ثانوي زده کړې د کندهار ښار د میرویس بابا په لېسه کې پای ته رسولي دي. هغه په کورنیو چارو وزارت کې له دندې سربېره د غزني، زابل او کندهار د پولیسو قوماندان په توګه دنده ترسره کړې ده. په ۱۳۸۸ لمریز کال کې یې د کاکر لوجستیکي او ساختماني شرکت تاسیس کړ او اوس مهال د SLC د کمپنۍ مرستیال دی.

## سرچینې
وېشنيزه:کندهاریان
ډاکټر محمود خان

**ډاکټر محمودخان** د حاجي یارمحمدخان زوی په ۱۳۵۹ لمریز کال کې د ډنډ ولسوالۍ په رامباسي کلي کې زېږېدلی دی. نوموړي د کندهار له البیروني لېسې څخه فارغ شوی او د کابل پوهنتون له طب پوهنتون څخه فارغ شوی دی. نوموړي د ملګرو ملتونو ادارې په UNDP د سلاکار په توګه او په میرویس روغتون کې د ډاکټر په توګه دنده تر سره کړې ده.
## دا هم وګورئ
وېشنيزه:کندهاریان
محمد نعيم حميدزی لالی

**محمد نعيم لالى حمیدزی** د انارګل زوی په ۱۳۵۶ لمریز کال کې د کندهار ولایت په سپین بولدک ولسوالۍ کې زېږېدلی او تر دولسم ټولګي یې زده کړې کړي دي. هغه پخوا د ګل اغا شېرزي قوماندان، د کندهار په امنیه قوماندانۍ کې د نشه یي توکو سره د مبارزې مدیر او د ۴۰۴ سرحدي زون د ارکانو د مشر په توګه دنده ترسره کړې ده.
نوموړي په ولسي جرګه کې دکندهاردخلکو استازى هم پاته سوى دى

## سرچینې
وېشنيزه:کندهاریان
صبغت الله ځمند

صبغت الله ځمند  د حاجي خيرالله خان زوي د حاجي غلام نبي خان ځمند لمسی او د فتح محمد شاه خان ځمند کړوسی٫ د کندهار ښار باميزو کوڅه کي په کال ۱۹۹۴ کي د اګسټ پر ۱۶ دي نړۍ ته سترګي پرانيستی . د لمړنۍ اسلامی زدکړي يې تر وړې دوري پوري د خپل مشر ورور مولوي رحمت الله څخه کړي او د لويي دوري زدکړي يې د مولوي محمد علي څخه کړي په ۲۰۰۱ کال کي د عصري زدکړو لپاره په  ظاهرشاهی عالي لیسه کي زدکړي شروع کړي د ښوونځي تر فراغت ورسته يي په بينوا خصوصي پوهنتون کي د کمپيوټر ساينس پوهنځي  په اعلي درجه وويل په ۲۰۱۰ کال کي يي په شيرزي سنټر کي د انګليسي او کمپيوټر زدکړي پيل کړې  په ۲۰۱۳ کال کي د انګليسي ٫ کمپيوټر او ځانګړو کورسونو لکه نیټورک٫ Management ٫ CCNA , Business Communication سرټيفکيټونه واخيستل او بيا ئې په ۲۰۱۳ کال په همدې سنټر کي د انګليسي او کمپيوټر د استاد په حيث دنده پيل کړه او تر ۲۰۱۸ کال پوري يې څلور دوري چي شمير يې سلګونو ته رسيږي فارغه کړل . د غوره استاد په حيث يي د پوهني رياست څخه ستاينليک تر لاسه کړ . لاسته راوړني: ۱: د شیرزی سنتر د ټول عمر ډير فارغ کونکی استاد ۲: د کندهار د پوهني رياست ستاينليک  ۳ : د جنت انسټیټیوټ ستاينليک ۴: ۲۶ سرټیفیکټونه  د مختليفو کورسونو ۵:د ګوګل پښتو ترجمه کی د ټاپ لسو کسانو کي   د ظاهرشاهی لیسی فارغ د کمپیوټر او انګلیسی  استاد،  فټبالر، باډی بلډر لیکوال او ژباړن 
د کمپیوټر ساینس فارغ بینوا پوهنتون 
د شیرزی سنتر د ټول عمر غوره فارغ کونکی استاد 
دشیرزی انسټیټوټ ستاینلیک درلودونکی 
د فټبال ټیم درلودونکی
نوموړی ۲۶ سرټیفیکټونه او دوه ستاینلیکونو لری 
لیکنی یی په مختلیفو خپرونو او ویب سایټونو کی خپرې سوی دی 
د ګوګل پښتو ترجمه کی د ټاپ لسو کسانو څخه دی  
 پخوانی تخلص صمیمي 
کورنی تخلص ځمند 
د زیږیدنی ځای: کندهار ښار څلورمه ناحیه بامیزو کوڅه 
پلرنی ټاټوبی:  بامیزو کوڅه کندهار ښار 
عمر ۲۶ کاله 

ولایت: کندهار 

مسلک : انګلیسی،  کمپیوټر پروګرامینګ،  ګرافیکس او ډیزاینینګ
راب شنایډر

**رابرټ مایکل شنایډر**   پيدايښت (٣١ اکتوبر ١٩۶۳)، يو امريکايي لوبګر، مسخراچي، ډائريکټر او سکرين ليکونکی دی. هغه په خاصه توګه يو سټانډ-اپ مسخراچي دی، چي شمير فلمونه يي جوړ کړي دي او بیګ ستان يي يو د ډیرو مشهورو فلمونو څخه دئ.
## سرچینې
حاجي محمد عمر ننګيالی

**محمد عمر ننګيالى** د حاجي عبدالواحد زوی په ۱۳۴۶ لمریز کال کې په کندهار ښار کې زېږېدلی دی. هغه تر بکلوریا پورې زده کړې کړي دي. نوموړي له وکالت څخه مخکې د ښوونکې او په بېلابېلو ادارو لکه CWS او ARLDF کې د کارکوونکې په توګه دنده ترسره کړې ده

## سرچینې
وېشنيزه:کندهاریان
نیاز محمد مجاهد

**نیاز محمد مجاهد** د کندهار ولایت په ارغنداب ولسوالۍ کې زېږېدلی او هلته لوي سوي دی. هغه د کندهار ولايت د تکړه قومي مشر او پخواني امنیه قومندان خان محمد مجاهد ورور، او د ارغنداب ولسوالۍ اوسنی امنيه قومندان دی.

## واکمن کېدنه

هغه پخپله د ارغنداب ولسوالۍ اوسېدونکي دی، او د پلار او نيکه د وختونو څخه يي د ارغنداب مشري ورپر غاړه وه. خو نياز محمد مجاهد هغه وخت نور هم واکمن سو، کله چې د ارغنداب او ژړۍ ولسوالۍ تکړه مشر عبدالحکيم جان ووژل سو. د عبدالحکيم جان تر وژل کېدو وروسته نياز محمد مجاهد تر  بابا صاحب، کوهک او بستانزو پسې ورتير سو، او د ناګهان او دېسوزي د پوستو مشري هم ورپاته سوه.

## ځای پر ځای پاته کيدنه
هغوی چې نياز محمد مجاهد پېژني وايي چې ښاغلی نياز محمد ډير تکړه او احساساتي شخص دی، نو کيدای سي همدا لامل وي چي تراوسه پورې پرخپله وظيفه پاته دی. يوه بله مهمه خبره دا ده چې کله جنرال عبدالرازق اڅکزی واک ته ورسیدئ نو ده هم د هغه تر شهادته پورې ډيره ښه رابطه ورسره وساتله. جنرال عبدالرازق اڅکزي به د سياسيونو په پرتله د خپلو همسنګرو يا ملګرو طرفداري ډيره کوله.

## سرچینې
وېشنيزه:کندهاریان
وېشنيزه:د ارغنداب خلگ
خاجر اپ

**خاجر اپ په افغانستان کې د ټکنالوژۍ په برخه کې انډرويډ او آی او اس لپاره اړين کاریالونه  وړاندې کوي.

خاجر اپ په کال ۱۳۹۰لمريز کې د خاجر ډلې له  خوا  جوړ او په کار یې پېل وکړ .
تراوسه یې کابو ۱۱۲کاريالونه خپل مينه والو ته وړاندې کړي.

امين اللّٰه خاجر هاشمي د خاجر اپ رئیس دی.

خاجر هاشمي د افغانستان پروان ولايت اوسيدونکی د او د کمپيوټر ساينس اسناد یې له ایران مخکښو ښونيزو مرکزونو څخه په لوړه شمېرو تر لاسه کړي.
دیګی

ديګی : پښتو لغت

ديګی هغه وسيله چې پکې د انسانانو يا اړوند 
خواړه پکې پخول کېږي.
ديګی پښتو ژبې لغت . ديګي ته په ځينو ولایتونو کې ديکلی هم وايي.
ستنه.

ستنه پښتو لغت Stana
په ستنه باندې جامي ګنډل کېږي.

ستن د جامو ګنډلو ماشينونو کې هم کارول کېږي.
سته نرۍ څوکه لري .او پر یې هم د‌ تار اچولو نرې سوری وي.
ایوین زندان

**ايوين زندان** يو زندان دی چې د ايران په ايوين سيمه کې موقعیت لري، دا سيمه د تهران همسایه ده. دا په دې وجه ډير مهم دی چي يو لوی شمير مهم خلګ پکښې بنديان سوي، او يا هم په دار (ايدام) سوي دي.

## سرچینې
نوتن

**نوتن** (؛  – ۲۱ فبروري ۱۹۹۱ (۵۵ کلنه)) يو هندي فلم لوبګره وه. هغې د ۱۹۵۰ تر ۱۹۹۱ میلادی کاله پورې فعالیت کاوه. 

په فلمونو يا خپرونو کې چې هغې برخه اخيستې ده ډير دي، خو کولای سو چي و میلن او اناړي ته اشاره وکړو.

هغې د فیلم‌فیر ښه جائزه د ښځو لپاره پنځه ځله ترلاسه کړې ده.

## فلموګرافي

## سرچینې
ګنج اباد کلی

ګنج اباد کلی:

ګنج اباد په فراه ولایت کې د يو کلي نوم دی اصلي موقيعت يې  په بالابلوک ولسوالۍ کي دی د دې کلي اکثریت  پښتانه دي 
 په دې کلي کې یو مشهور زیارت د ملاعثمان نیکه نامه شتون لري، چې خلک ورته د لېري ولایتونو څخه هم راځي ،  د کلي خلک اکثریت په کرهنه بوخت دي  د کلي کې ډېره مشهوره عالي لیسه د ملاعثمانیکه ده چې په کال 1947زېږدیز کي تاسیس سوېده او یو وخت د فراه په سطحه دوهمه عالي لیسه وه چې د هېواد په سطحه یې وزیران ، والیان او لوړ رتبه اشخاص روزلي کړي دي ،
دې  کلي کې زیات وکم لس زره اوسېدونکي لري چي ډېری یې اوس ښارونو ته کډه سویدي ، کلي کې غنم ، اوربشي ، جوار ، معاش ، لوبیا ، اوداسي نور حبوبات کرل کېږي بادرنګ ، رومیان ، بهنډۍ( لېړو ) سبزيجات هندوانې ، انګور، اعناف ، انار ، مڼې ، زردالو هم سته ـ
 دا کلی  د شېوان او ګراني د ښکلو کلو ترمنځ پروت دی ـ
#پاڅون اڅکزی