open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
تيږو ځنګل

د تيږو ځنګل يا شيلين ځنګل   د چین په سوېل لوېديځ کې د يون نان ولایت له پلازمېنې کنمینګ څخه ۹۰ کیلومتره لرې پرته يوه سيمه کې د چونې د ډبرو لړۍ ده چې په بېلابېلو جيولوژيکي دورو کې د اوبو په وسيله رامنځته شوې ده او د نړۍ يوه جيولوژيکي عجيبه ګڼل کيږي.
د شيلين ځنګل د ۳۵۰ کيلومتره مربع سيمه په بر کې نيسي چې په اوو منظره لرونکو سيمو وېشل شوې ده چې د نایګو ډبرو ځنګل (乃古石林) او سوګیی کلی (所各邑村)دواړه يې له ٢٠٠٧ کال راهيسې د جنوبي چين کارست د يوې برخې په توګه د نړيوال ميراث ځايونو نوملړ ته ورګډې شوې دي او دغه ځای د پنځه ای درجه سيلانيز ځای په توګه ډلبندي شوی دی.
## انځورتون

Shilin, Yunnan 24611.jpg
Shilin, Yunnan 24747.jpg
Shilin, Yunnan 24735.jpg
Shilin-24629 (53182222429).jpg
Shilin, Yunnan 24619.jpg
Shilin, Yunnan 24812.jpg
Shilin, Yunnan 24801.jpg
Shilin-24825 (53181440447).jpg
Shilin, Yunnan 24756.jpg
Shilin, Yunnan 24692.jpg
Shilin, Yunnan 24698.jpg

## سرچينې
د سوريې ژغورنې حکومت

د **سوریې ژغورنې حکومت** په سوریه کې یو ناپېژندل شوی نیم دولت وو چې د ۲۰۱۷ په نومبر کې د سوریې د کورنۍ جګړې پرمهال د حیات التحریر الشام (HTS) او نورو سوري اپوزیسیون ډلو لخوا رامېنځته شو.   دا د سوریې د شمال لوېديز ډېره برخه کنټرولوي، او په ۲۰۲۳ کې یې شاوخوا ۴ ميلیونه نفوس درلود   *اصلي* پلازمېنه یې ادلیب وو.

د ۲۰۲۴ کال د ډيسمبر پر ۸مه کله چې د تحریر شام ډله د بشار اسد د حکومت په رانسکولولو بريالۍ شوه، بشار اسد له سوريې وتښتېد خو د حکومت لومړی وزير يې پاتې شو او په رسمي توګه يې واک د تحرير شام ډلې ته وسپاره، د يوه کال لپاره نوی انتقالي حکومت جوړ شو چې مشري د محمد البشير پر غاړه شوه، د دوی په وینا تر يو کال پورې به د ټاکنو لپاره زمينه برابروي، د سوريې په دې انتقالي حکومت کې ټول هماغه د سوريې ژغورنې چارواکې پر خپلو دندو وګومار شول.

## شاليد
## تاريخ
## اړونده ليکنې
## سرچينې
خوشحال خان مېنه

**خوشحال خان مېنه** د افغانستان کابل ښار په لوېديځ کې د  کابل پوهنتون ته څېرمه پرته یوه تاريخي او پخوانۍ سيمه ده.  چې زياتره اوسېدونکي يې پښتانه دي.

## نوم
دغه سیمه د پښتو ژبې د نامتو شاعر او جنګیالي خوشحال خان خټک په نوم نومول شوې ده. که څه هم رسمي نوم د خوشحال خان خټک مېنه ده، خو د اوسېدونکو له خوا معمولاً د خوشحال خان په نوم يادېږي.

## سرچينې
زما نوم شبانه

***نوم مې شبانه*** (په لاتيني هندي: Naam shabana) د هند ۲۰۱۷ کال د هندۍ ژبې اکشن ټرېلر فيلم دی چې د شیوم نایر لخوا ډايرکټ شوی او د نیرج پانډې لخوا لیکل شوی.  اکشې کومار، مادوریما تولي، ایلي اورام، انوپم کیر، ډیني ډینزونګپا، مرلي شرما، طاهر شبیر او شیباني ډنډیکر د فيلم ځانګړي مرکزي لوبغاړي دي.

فيلم له خپرېدو مخکې په تاميل او ټيلوګو ژبو وژباړل شو او د هندي ژبو سينماوو ترڅنګ په يادو ژبو هم ليدونکو ته د سينما پر سترپاڼو نندارې ته وړاندې شو. 

## کيسه
شبانه خان چې سوک‌وهونکې او د پوهنتون یوه زدکړياله ده د يوه ټولګيوال چې ګاونډی يې هم دی او هرکله يې پر موټرسايکل پوهنتون ته ورسره ځي, هغه ورباندې مئين کېږي. د شبانې هم خوښ دی خو کله چې هغه د مينې اظهار ورته کوي شبانه خپل احساسات پټوي، خو په نيمه کې ورته ووايي چې دا هم مينه ورسره لري، په همدې شپه هغه ځوان د څو بدماشانو لخوا ووژل شي، شبانه وروسته له هغه له نورو زورواکانو سره يوځای کېږي هغوی يې په خپله ګټه استعمالوي، خو په بدل کې شبانې هم وکولای شول چې د هغه ځوان قاتل ووژني.

## لوبغاړي
 

## اړونده ليکنې

## سرچينې
پينټرېسټ

**پينټرېسټ** (په انګرېزي: Pinterest) د امریکا د ټولنیزو رسنیو يو بورډ دی چې د مالوماتو خپرولو او موندلو لپاره جوړ شوی دی دا شبکه انځوريزه ده  چې د بېلابېلو انځورونو استولو ځای دی لکه؛ کور، سټایل، څېرې، ښکلاوي، طبیعت، سفر او همدارنګه د نورو اينټرنيټي شبکو او سايټونو انځورونه هم په دې شبکې کې رانغاړل کېږي.  **نوموړې شبکه** د بین سلبرمن، پاول سکیارا او ایوان شارپ له خوا جوړه شوې  او مرکزي دفتر یې په سان فرانسسکو کې دی.

## تاريخ

## اړونده ليکنې

## سرچينې
مادريما تولي

**مادوریما تولي** (د ۱۹۸۶ د اګسټ پر ۱۹مه زېږېدلې) یوه هندۍ فيلمي لوبغاړې (اداکاره) او ماډله ده.   په هندي ټلوېزيونونو کې د هغې مشهورې ډرامې  کستوري, پریچا, کمکم بهګیا, چندرکانتا، قیامت کې رات او داسې نورې دي.  هغې په څو مشهورو هندي فيلمونو کې هم کار کړی لکه؛ بیبي ((2015)، هماري اودوري کياني (2015) او *[[زما نوم شبانه|شبانه]]* (2017).

## شخصي ژوند
تولي د ۱۹۸۶ کال د اګسټ په مياشتې کې د  اوډیشا سيمه کې زیږیدلې  هغه په اصل کې د دهرادون، اتراکنډ څخه ده. هغې په پوهنتون کې د «مس اتررانچل» سیالي هم ګټلې ده.  د هغې پلار د ټاټا سټیل او مور یې د یوې نادولتي موسسې لپاره کار کوي. هغه د شريکانت په نوم يو کوچینی ورور لري،   . 

تولي په ۲۰۱۷ کال کې په خپلې نندارې کې له ویشال اديتا سينګ سره وليدل، چې وروسته يې د مينې اړيکه سره جوړه کړه، وروسته له يوه کال ملتيا وروسته يې په ۲۰۱۸ کې يوبل پرېښودل  

## فيلموګرافي

### فيلمونه

### تلوېزيون

### سندريزې ويډيوګانې

## اړونده ليکنې

*
* د هندي فيلمي لوبغاړو نوملړ
* 

## سرچينې

وېشنيزه:1986 زېږېدنې
تاپسي پنو

**تاپسي پانو**  (د ۱۹۸۷ کال د اګست په لومړۍ نېټه زیږیدلې)، یوه هندي اداکاره ده چې په هندي، تیلګو او تامل فيلمونو کې کار کوي. پانو د خورا ډیرو جايزو ګټونکې ده چې مشهوره يې د «فيلم فاير» جايزې دي.

په ماډلينګ کې له څه مودې کار کولو وروسته نوموړي د لومړي ځل لپاره په ۲۰۱۰ زېږديز کې د جيمنډي نادم په نوم يوه ټولګو ژبې فيلم کې کار پيل کړ. له هغه وروسته هندي سينما ته لاړه چې د چشم بدور، بيبي، ګلابي، زما نوم شبانه او داسې ډېرو نورو فیلمونه کې کارونه وکړل چې د ښه ځلېدو لامل يې وګرځېدل.

د لوبغاړۍ سربېره پانو د څو شرکتونه مشره هم ده.. پانو د پخواني لوبغاړي ماتیس بو سره واده کړی دی.

## شخصي ژوند
تاپسي پانو د ۱۹۸۷ کال د اګسټ په لومړۍ نېټې په نوي ډیلي کې زېږېدلې ده، هغه په خټه سيکه ده.    د هغې پلار دلموهن د املاکو (رهنمايي معاملاتو) په يوه دفتر کې کار کاوه او اوس يې تقاعد ترلاسه کړی دی، مور يې د کور جوړونې انجنيره ده.    د دلموهن کورنۍ چې د ډیلي په شکتينګړ کې اوسېده د 1984 د سيکانو ضد پاڅون په ترڅ کې په نښه شوې وه، خو د خپلو هندو ګاونډیانو په کورونو کې د پناه موندلو وروسته ژوندي پاتې شوه.  هغه د شګون په نوم يوه وړه خور هم لري.  هغې خپلې لومړنۍ زده کړې د اشوک ویهار په  عمومي ښوونځي کې کړې او د هرينګړ د بهادر ټیکنالوژۍ انسټیټیوټ کې یې د کمپیوټر ساینس او انجینرۍ په برخه کې د فراغت سندونه ترلاسه کړي دي.  

د فراغت وروسته، پانو د سافټویر انجنیرې په توګه کار کاوه.   . دې هرڅه سره سره، هغې له ماډلينګ سره هم مينه درلودل  پد وخت په تېرېدو په یری چاپي او تلویزیوني اعلاناتو کې راڅرګند ه شوه تر دې چې يو وخت فيلمي نړۍ ته دننه شوه او ځان يې د باليووډ په مشهورو څېرو بدل کړ.  
کيڼ|بټنوک| پانو د ''چشمه بدور'' ، 2013 فيلم کې
بټنوک| پانو د 2018 HT سټایل جايزو په نندارتون کې
پانو د ډينمارک د بیډمنټن لوبغاړي ماتیس بو سره یوولس کاله د مينې اړیکه درلوده او له واده کولو دمخه یې نهه کاله ورسره کوژده کړې وه.  د ۲۰۲۳ کال په ډسمبر کې د محکمې له واده وروسته،  پانو د ۲۰۲۴ کال د مارچ په ۲۳ مه په اودي پور کې په دودیز مراسمو کې له بو سره واده وکړ.  

## سرچينې

وېشنيزه:1987 زېږېدنې
شروري

**شروري واګ** (د ۱۹۹۷ د جون پر ۱۴مه زېږېدلې)، چې په لنډه توګه د شروري په نوم پېژندل کېږي، یوه هندۍ اداکاره يا فيلمي لوبغاړې ده چې په هندي فيلمونو کې کار کوي.  هغې په ۲۰۱۵ کال کې د سنجي لیلا بنسالي لپاره د مرستيالې ډايرکټرې په توګه خپل لومړنی کار پیل کړ، وروسته يې په ۲۰۲۰ کې د «ازادي کې ليا» فيلم کې اداکاري پيل کړه.

شروري چې تر ډېره د باليووډ يوه نوې او ځوانه ستورې ده، په ۲۰۲۱ زېږديز کال کې د ايش راج فيلمونو سره څه ناڅه رابرسېره او مشهوره شوه، تر دې چې په ۲۰۲۴ کې يې د مونجيا په نوم يوه ډاروونکي فيلم کې خپل رول ولوباوه، ډېره مشهوره ښوه. د فيلمي نړۍ په اوږدو کې هغې ځينې جايزې هم ګټلي دي.

## ژوند
نوموړې د ۱۹۹۷ د جون میاشتې پر ۱۴مه په یوې مراټي کورنۍ کې زیږیدلې  د هغې پلار شیلیش واګ يو ترکاڼ او مور يې نمرتا واګ یوه انجنيره ده. هغې د ممبۍ په دادر پرسي ځوانانو مجلس عالي ښوونځي او روپریل کالج کې زده کړې کړي دي.  منوهر جوشي د مهاراشترا پخوانۍ وزیره د هغې نیکه دی. 

## سرچينې

وېشنيزه:1997 زېږېدنې
ابای ورما

**ابهای ورما** (د ۱۹۹۸ د جولای پر ۲۷مه زېږېدلی) یو هندي لوبغاړی دی چې په هندي سینما کې کار کوي. هغه د لومړي ځل لپاره د تریلر لړۍ *د کورنۍ مین* (2021) دوهم پړاو کې رول لوبولی او په خپلواک فيلم *سفید* (2023) کې یې لومړی مخکښ رول درلود. ورما د کامیډي ډارونکي فلم *مونجیا* (2024) کې د ستوري رول سره خپل بریالیتوب ترلاسه کړ، چې ستره سوداګریزه بریا وه. 

ورما د هندي سينما نوی نسل يعنې ځوان لوبغاړی دی چې خورا ډېر شهرت يې ترلاسه کړی او د هندي سينما د راتلونکي په نامه هم پېژندل کېږي.

## ژوند
ورما د پاني پت، هړیانا څخه دی.  هغه خپل ښوونځی د سینټ مریم کانوینټ ښوونځي کې بشپړ کړ، هڅه يې وکړل چې د ساينس پوهنځي ته ځان بريالی کړي مګر درې ځله له ناکامۍ سره مخ شو. هغه بیا په BBA کې نوم لیکنه وکړه مګر احساس یې وکړ چې دا د وخت ضایع کول دي. هغه د خپل مور او پلار سره ممبۍ ته راغی ترڅو په فيلمونو کې کار وکړي.  د هغه ورور، ابیشک هم یو فيلمي لوبغاړی دی. 
ښي|بټنوک| ورما په 2024 کې

## فيلموګرافي

## سرچينې

وېشنيزه:1998 زېږېدنې
ویئ لیکنه

**ویئ لیکنه، لغت لیکنه** یا د **لغت لیکني پوهه** د لغتونو مطالعه او راټولولو هنر ته ویل کیږي.  دا پوهه په دوه جلا اکاډمیکو څانګو باندي ویشل سوې ده:

* **عملي لغت لیکنه** د لغتونو د تالیف، لیکلو او بیا جوړښت هنر یا پوهنه ده.
* **تیوريکي لغت لیکنه** د یوې ژبې د لغتونو د سرچینو اړوند مانا پېژندني، ارتوګرافیک، نحوي او پاراډیمټیک ځانګړتیاوو علمي مطالعه ده. دوی د لغت د اجزاوو او جوړښتونو تیوري رامینځته کوي چي ورپسې په لغتونو کي معلومات سره نښلوي. دا ځینې وختونه د "میټا لیګزیوګرافي" په نوم یادیږي.

له علمي اړخه هغه څوک چي په لغت پوهنه کي مهارت ولري د **لیکسيګرافر** په نوم یادیږي.
موریچاق

**موریچاق** د افغانستان په شمال لویدیځ کي د بادغیس ولایت د مرغاب ولسوالۍ اړوند یو کلی دی. 

موریچاق له ترکمنستان سره پر پوله پرته سیمه ګڼل کیږي.
د وزيرستان د مکين بريد ۲۰۲۴

**د وزيرستان د مکين بريد** يو زورور بريد وو چي  د ۲۰۲۴م کال د ډيسمبر پر ۲۱مه  د ټي‌ټي‌پي‌ لخوا د سوېلي وزیرستان پر یوه پوسته باندي ترسره سو، چي ۱۶ پاکستاني سرتېري يې ووژل او ۸ نور ژوبل سول.
## دا هم وګورئ
## سرچینې
لډو (لوبه)

**لډو** د دوو څخه تر څلورو  لوبغاړو لپاره د ستراتیژۍ پر بنسټ د تختې پر مخ یوه لوبه ده، چي په ترڅ کي یې لوبه کوونکی شخص له پیل څخه تر پایه پوري د یوې مرحلې د تګلارو سره سم خپل څلور دانې لوبغاړي د سیالۍ په توګه لوبوي. د معلوماتو له مخي د نورو کراس او حلقو لوبو په څېر لډو هم د هندۍ لوبي (پچیسی) څخه سرچینه اخیستې ده.  لډو لوبه او د هغې توپیرونه په ډیرو هیوادونو کي توپیر لري، او په بیلابیلو نومونو باندي مشهوره ده.
ميوه

په نباتاتو کې، **میوه** د تخم لرونکی جوړښت دی چې په ګلانو بوټو کې (انجیوسپرم) دی چې د ګل کولو وروسته د تخمدان څخه جوړیږي

میوه هغه وسیله ده چې په واسطه یې انجیوسپرم خپل تخمونه خپروي. د خوړو وړ میوې په ځانګړې توګه د اوږدې مودې لپاره د انسانانو او نورو حيواناتو د حرکتونو په کارولو سره په سمبولیک اړیکه کې تبلیغ شوي چې د یوې ډلې لپاره د تخم د توزیع او د بلې ډلې لپاره تغذیه ده. انسانان او نور ډیر حیوانات د خوړو د سرچینې په توګه په میوو تکیه کوي. په پایله کې، میوې د نړۍ د کرهنیز محصول د پام وړ برخه جوړوي، او ځینې (لکه مڼه او انار ) پراخ هڅوبيز او سمبولیک مانا ترلاسه کړي.

په عام ژبه او د پخلنځي په کارولو سره، *میوه* په نورمال ډول د بوټو د تخم پورې تړلي غوښې جوړښت (یا تولید) معنی لري چې معمولا خواږه (یا خړوب) وي او په خام حالت کې د خوړلو وړ وي لکه مڼې، کیلې، انګور، لیمو، نارنج، او ځمکني توت د نباتاتو په کارونې کې، د *میوو* اصطلاح ډیری جوړښتونه هم شامل دي چې ډېر کله په ورځني ژبه کې ورته نه ویل کیږي، لکه مغز، لوبیا، جوار، روميان، او د غنمو دانې.
د انسان د تناسلي اندازه

**د انسان د تناسلي اندازه** په یو شمیر اقداماتو سره توپیر لري، پشمول د اوږدوالي او فریم په شمول کله چې فلج او ولاړ وي .په عموم کې د انسان د تناسلي نسجونو د طبیعي تغیر سربیره، داسې فکتورونه شتون لري چې په یو ځانګړي نارینه کې د کوچنیو بدلونونو لامل کیږي، لکه د جوش کچه، د ورځې وخت، د محیطي تودوخې کچه، د اندیښنې کچه، فزیکي فعالیت، او د جنسي فعالیت تعدد.د نورو پریمیټونو په پرتله، د لویو مثالونو په ګډون لکه ګوریلا، د انسان تناسل خورا غټ دی، دواړه په مطلق شرایطو کې او د بدن د پاتې برخې په پرتله.د انسان د تناسلي زیاتره وده په دوه مرحلو کې واقع کیږي: لومړی د ماشومتوب او پنځه کلنۍ ترمنځ؛ او بیا د بلوغت له پیل څخه شاوخوا یو کال وروسته او په وروستي کې، نږدې ۱۷ کلنۍ کې.

اندازه کول توپیر لري، د هغو مطالعاتو سره چې په ځان اندازه کولو باندې تکیه کوي د روغتیا مسلکي اندازه کولو په پرتله د پام وړ لوړ اوسط راپور ورکوي. تر ۲۰۱۵ پورې، د ۲۰ مطالعاتو منظم بیاکتنه ، تر ۱۵,۵۲۱ پورې نارینه وو، چې د ځان په پرتله د روغتیا متخصصینو لخوا اندازه شوي، دې نتیجې ته رسیدلي چې د انسان د تناسل منځنۍ اوږدوالی  دی. ، پداسې حال کې چې د انسان د تناسلي تناسلي اوسط فریم  دی. په ۱۹۹۶ کې د فلاکيډ اوږدوالي یوه مطالعه د  معنی وموندله کله چې د کارمندانو لخوا اندازه کیږي. د تناسلي اوږدوالی کله ناکله کیدای شي د عمودي اوږدوالي ضعیف وړاندوینه کونکی وي. یو بالغ تناسل چې په غیر معمولي ډول کوچنی وي مګر په نورمال ډول جوړ شوی وي په طب کې مایکروپینس ته ویل کیږي.

په څیړنه کې د تناسل د اندازې او د بدن د نورو برخو د اندازې تر مینځ د احصایې له پلوه د پام وړ اړیکه شتون نلري. د جینیات سربیره ځینې چاپیریال عوامل لکه د انډروکرین اختلالاتو شتون کولی شي د تناسل وده اغیزه وکړي.
جنس

**جنس** هغه بیولوژیکي ځانګړتیا ده چې دا ټاکي چې ایا د جنسي تولید کونکي ارګانیزم نارینه یا ښځینه ګیمیټ تولیدوي.د جنسي تکثیر په جریان کې، یو نارینه او ښځینه ګیمات د زیګوټ جوړولو لپاره فیوز کوي، کوم چې په یو اولاد کې وده کوي چې د هر والدین څخه ځانګړتیاوې په میراث کې دي.د کنوانسیون له مخې، هغه ژوندی موجودات چې کوچني، ډیر ګرځنده ګیمیټونه تولیدوي ( سپرماتوزا ، سپرم ) *نارینه* بلل کیږي، پداسې حال کې چې هغه ژوندی موجودات چې لوی، غیر ګرځنده ګیمات تولیدوي ( اووا ، ډیری وختونه د هګۍ حجرو په نوم یادیږي) *ښځینه* بلل کیږي.یو ژوندی موجود چې دواړه ډوله ګیمیټ تولیدوي هیرمافروډیټ دی.  

په غیر هیرمافروډیټیک ډولونو کې ، د یو فرد جنس د څو بیولوژیکي جنس ټاکلو سیسټمونو څخه یو له لارې ټاکل کیږي. ډیری تی لرونکي ډولونه د XY جنس ټاکلو سیسټم لري، چیرې چې نارینه معمولا یو X او یو Y کروموزوم (XY) لري، او ښځینه معمولا دوه X کروموزوم (XX) لري. په حیواناتو کې د کروموزوم د جنسیت ټاکلو نور سیسټمونه په مرغیو کې د ZW سیسټم ، او په ځینو حشراتو کې د XO سیسټم شامل دي. په مختلفو چاپیریالي سیسټمونو کې د تودوخې پورې تړلي جنس تعیین په ریښتیني او کرسټاسین کې شامل دي.

د یو ډول نر او ښځه ممکن په فزیکي لحاظ سره یو شان وي (جنسي مونومورفیزم) یا فزیکي توپیر ولري ( جنسي ډیمورفیزم ). په جنسی ډول ډیمورفیک ډولونو کې، د ډیری مرغیو او تی لرونکو حیواناتو په شمول، د یو فرد جنسیت معمولا د هغه فرد د جنسي ځانګړتیاوو د کتنې له لارې پیژندل کیږي. د جنسیت انتخاب یا د ملګری انتخاب کولی شي د جنسونو ترمنځ د توپیرونو تکامل ګړندی کړي.

د *نارینه* او *ښځینه* اصطلاحات عموما د جنسیت له پلوه په بې توپیره ډولونو کې نه پلي کیږي په کوم کې چې افراد isomorphic وي (ورته ورته ښکاري) او ګیمیټونه isogamous دي (په اندازې او شکل کې د توپیر وړ ندي) ، لکه شنه الګا *Ulva lactuca* . د افرادو تر منځ ځینې ډولونه فعال توپیرونه لکه په فنګسي کې، کیدای شي د ملن ډولونو ته راجع شي.
دارلینګټن

**دارلینګټن** د انګلستان په کاونټي درهم کې بازار او صنعتي ښارګوټی دی. دا د دارلینګټن بورو د واحد واک اصلي اداري مرکز دی. بورو د تیس ویلی سیمې د منحل شوې برخې غړی دی.

د سکرن سیند ، د تیس سیند یوه برخه ده ، د ښار څخه تیریږي. دا د یارکشیر ډیلس ملي پارک ته نږدې موقعیت لري ،  د ریچمنډ ښار ته نږدې د پارک له پولې څخه. دارلینګټن د ۲۰۲۱ په سرشمیرنه کې ۱۰۷,۸۰۰ نفوس درلود، چې دا د "لوی ښار" په توګه طبقه بندي کوي.

په ۱۹ پیړۍ کې ، د سټاکټون او دارلینګټن اورګاډي تاسیس کول (د نړۍ لومړی دایمي بھاپ لوکوموټیو ځواک لرونکي مسافر اوسپنې پټلۍ) د دې لامل شو چې ښار صنعتي او تولیدي اقتصاد ولري.
دارلینګټن (د انګلستان د پارلمان انتخاباتي حوزې)

**دارلینګټن** د انګلستان په شمال ختیځ کې د کاونټي درهم کې د بازاري بازار ښارګوټي لپاره پارلماني حوزه ده. دا اوس مهال د انګلستان د پارلمان په هاوس آف کامنز کې د کارګر ګوند د لولا مک ایوی لخوا استازیتوب کیږي، چې په لومړي ځل په ۲۰۲۴ کې وټاکل شو.

ټاکنیزه حوزه د ۱۸۶۸ ټاکنو لپاره جوړه شوې وه.
ویکفیلډ

**ویکفیلډ** د انګلستان په لویدیځ یارکشیر کې د کاتډرل ښار دی او د کالډر سیند پر غاړه موقعیت لري. ښار د ۲۰۲۱ په سرشمیرنه کې ۱۰۹,۷۶۶ نفوس درلود، چې د ۲۰۱۱ په سرشمیرنه کې د ۹۹,۲۵۱ څخه ډیر و. دا د لویدیځ یارکشیر جوړ شوي ساحې او یارکشیر او همبر سیمه برخه ده.

په ۱۸۸۸ کې، دې د خپل کاتډرل له امله د ښار حیثیت ترلاسه کړ. ښار د ښارګوټي تالار لري او د کاونټي تالار کور دی ، کوم چې د ښار د کاونټي بورو او میټروپولیټان بورو پخوانی اداري مرکز و او همدارنګه د یارکشیر لویدیز رایډینګ لپاره کاونټي ښار و.

د ویکفیلډ جګړه د ګلابونو په جنګونو کې ترسره شوه، او ښار په کورنۍ جګړه کې د شاهيستان مرکز و. ویکفیلډ د وړیو لپاره د بازار یو مهم ښار او مرکز شو ، د بحر وړ سیند کالډر کې د خپل موقعیت څخه ګټه پورته کول ترڅو یو داخلي بندر شي. په ۱۸ کې&nbsp;پیړۍ، ویکفیلډ د جوار، ډبرو سکرو او ټوکرونو تجارت کاوه.
برسات (د ۱۹۹۵ فيلم)

***برسات*** (پښتو ژباړه؛ باران) د ۱۹۹۵ کال د هند د هندۍ ژبې يو رومانټيک اکشن فيلم دی، مرکزي ستوري يې بابي ډېول او ټوینکل کنها ده. ويل کېږي چې بابي ډېول او ټوينکل کنا د لومړي ځل لپاره په همدې فيلم کې د ستوري په توګه راڅرګند شوي دي. دا فيلم د راجکمار سنتوشي لخوا ډايرکټ شوی وو.

ډېول او کنها دواړو د غوره پیل کولو کټګوریو کې د «فيلم فاير» جایزه وګټله. د یادولو وړ ده چې ډېول له دې فيلم لس کلونه وروسته په ۲۰۰۵ کې يوځل بيا په دې نوم فيلم جوړ کړ.

## کيسه
بادل (بابي ډېول) یو کليوال خو هوښیار ځوان دی چې له یوه کوچيني کلي څخه لوی ښار ته په پوهنتون کې د زده کړې لپاره راځي. هغه د ښار ژوند ته د خپل پخواني کلیوال ډمرو (هاریش پټیل) لخوا هڅول شوی. په پوهنځي کې د هغه له ښکلې او مغرورې ټینا اوبرای (ټوینکل کنها) سره لیدل کېږي او د یو څو غلط فهمیو او غلطو کارونو وروسته، دوی په مینه کې سره ښکېلېږي. او په مېنځ کې...

## لوبغاړي

* بابي ډېول د بادل په توګه
* ټوینکل کنها د ټینا اوبرای په توګه
* راج ببر د دنیش اوبیري په توګه
* موکیش کنها د بهیرون په توګه، د بادل پلار
* هریش پټېل د ډمرو "ډیني" په توګه
* انجان سریواستو د مولا رام په توګه
* بهارت کپور د آر کې مهرا په توګه
* اشوین کوشل د بهوشي په توګه
* وجې کشیپ د کپورچند په توګه
* ویجو کوټ د ټام ټام په توګه
* شهزاد خان د خان ورور په توګه
* سریش بهګاوت د رییس په توګه
* ډیني ډینزونګپا د ACP نیګي په توګه
* کرن جونیجا د ټینا مړې شوي مور په توګه

## توليد
په پیل کې شیکر کپور د دې فلم ډایرکټرۍ لپاره ټاکل شوی وو او له ډېول سره یې یوه صحنه ډکه کړې وه.  خو وروسته د يوه دليل له امله راج کمار سنتوشي د ډایرکټر په توګه وټاکل شو او دنده يې ترسره کړه.

په لندن کې د یوې صحنې د ډکولو پر مهال ډېول په پښه ټپي شو او د یو کال لپاره یې لکړې کارولې. هغه د خپلې ټپي پښې سره *د ګپت: پټ حقیقت* فلم شوټینګ ته دوام ورکړ.   

## سندرې

## د فيلم جايزې

* غوره نارینه لومړی فلم - بابي ډېول **(ګټونکی)** 
* غوره ښځینه لوباغاړې - ټوینکل کنها **(ګټونکې)**  
* غوره سینماګرافر - سنتوش سیوان **(ګټونکی)**
* غوره غږ - راکیش رنجن **(ګټونکی)**
* په منفي رول کې غوره فعالیت - *ډیني ډینزونګپا ( نوماند)*

## اړونده ليکنې

* د 1995 کال د بالیووډ فلمونو لیست

## سرچينې
شټیکبورن

**شټیکبورن** په سویس کې د تورګاو په کانټون کې د فراونفیلډ ولسوالۍ ښاروالۍ ده.

دا د کانسټانس جھیل په سویل لویدیز اړخ کې موقعیت لري چې په آلمان کې د انټرسي ("ښکته جهيل") په نوم پیژندل کیږي.
میر سمېر

**میر سمېر غر** چې **د میر سمیر** په نامه هم یادیږي د افغانستان په هندوکش کې یو غر دی. انګلیسي مسافر ایریک نیوبي او ډیپلومات هیو کارلیس په ۱۹۶۵ کې د میر سمېر د ختلو هڅه وکړه، مګر دوی ونه توانیدل چې اصلي څوکۍ ته ورسیږي، لکه څنګه چې *د هندو کش په* کتاب کې تشریح شوي. لومړی بریالی پورته کیدل په ۱۹۵۹ کال کې د سیمه ایز دود سره سره چې د پورته کیدو وړ نه و. (دا د بحث وړ ده. هیڅ داسې شواهد نشته چې دا څوکۍ کله هم پورته شوې وي. ځايي خلک لا هم پر دې څوکې د ختلو خبره ردوي او وايي چې د ختلو امکان نشته.)
نوکغوڅی

**نوک نيوک** يا  **نوکغوڅی** یا هم نوکتراش، ،  يوه وسيله ده چې خلک يې د لاسونو او پښو د ګوتو د نوکانو پرې کولو، پاکولو او تېره کولو لپاره کاروي.

## سرچينې
مايا دين

**مایا مذهب يا مايا دين يا د مايا وګړو ګروهه** د لرغونې کولمبيا  د مایا خلکو د مذهبي عقايدو ټولګې ته وايي کوم چې د مرکزي امریکا د لرغوني مذهب یوه څانګه ګڼل کېده. د مرکزي امریکا هنديانو لږ عام مذهب او افسانه درلوده، او د دوی عقیدې تقریبا د ورته اصل څخه وې. د کریسټوفر کولمبس لخوا د نوي براعظم په کشف او د کاتولیک مشنریانو په راتګ سره، دا مذهب تقریبا له منځه لاړ او په ځینو لیرې پرتو سیمو کې محدود شو. نن ورځ د ځینو ملتپالو مایایانو په منځ کې افسانوي او لرغوني دین ته تمایل د یرغلګرو د دین په وړاندې جوړ شوی دی. د مایان مذهب لوی خدای اتزامانه بلل کیږي. د مایا مذهب کائنات دوه ابعاد لري، انساني اړخ او خدايي اړخ، چې په درېوو برخو وېشل شوي: آسمان، ځمکه او تر ځمکې لاندې. د ځمکې لاندې نړۍ د زیبالبا په نوم یادیږي. د مایايي خدایانو عموما نر او ښځه لري مطلب جوړه يي وي. د مایا ډېری پخوانۍ عقیدې د پاپول وو په کتاب کې ليکل شوي دي.

## سرچینې
هوکوب

alt=Structure II|بټنوک| دوهم جوړښت
بټنوک|250x250px| <small>هوکوب پلان.</small>
**هوچوب يا هوکوب** د مایا کلتور يو لرغونځی دی چې د مکسیکو په کامېچې ایالت د زیبالچین ښار څخه شاوخوا ۱۰ دقیقې لرې د چېنېز په نوم سیمه کې موقعیت لري.  دا  لرغونځی د لومړي ځل لپاره څېړونکي او سپړونکي تیوبرټ میلر په ۱۸۸۷ کال ومونده، او په ۱۸۹۵ کال کې یې د ګلوبس په مجله کې ځینې انځورونه خپاره کړل.

دا لرغونځی د يوې طبیعي غونډۍ دپاسه د شاوخوا ۳۰ متره لوړوالي سره جوړ شوی و، چې پورتنۍ برخه یې هواره شوې وه، ترڅو د ودانیو یوازېنۍ اډې په توګه وکارول شوي. د دې لرغونځی ابعاد له ختیځ څخه تر لوېدیځ پورې شاوخوا ۲۰۰ متره او له شمال څخه تر سوېل پورې ۵۰ متره پراخوالی لري.

په ټوليزه توګه د ودانیو مخبڼه په ځانګړي"چېنېزه" بڼه په ډېره ښکلې بڼه جوړې شوي او د لويو او وړو ډبربلاکونو پراساس په بشپړ ډول تنظیم شوي ترڅو د خدای ایتزمانا احساساتي مخبپوښونه(ماسکونه) رامینځته کړي ، چې ګواښونکې خلاصې ژامې د هغه ودانیو ننوتلو لار راښيي چېرته چې معبدونه او  پادريانو لپاره کوچنۍ خونې جوړې شوې دي. 

د مکسیکو ښار د انتروپولوژي ملي میوزیم کې د دې لرغونځی د اصلي مخبڼې انځور شته.

## نومپېژندنه
د هوچوب يا هوکوب نوم د مایا ژبې لغات دی چې د " جوارو دانې" يا جوارو په مانا دی.

## تاریخ
که څه هم په بشپړ ډول يقيني او دقيق تاریخ نشته، خو بيا هم په اټکلي ډول د هوک اشغالېدو نېته د ۸۰۰ ز کال په شاوخوا کې د نوې کلاسیک دورې جريان کې ګڼلی شو.

## اصلي جوړښتونه
دا لرغونځی د جوړښتونو له یوې ټولګې څخه جوړ شوی چې په درېوو پلازو ویشل شوي.. 

## داهم وګورئ

* بیکن
* کالاکمول
* کیمپېچ
* مایا تمدن
* دزیبلنوکاک
* اېډزنا
* هرمیګویرو

## سرچينې
مايا (هندوييزم)

بټنوک| مایا د خیالونو انځور دی
**مایا** سانسکريت ژبه: māyā  یوه کلمه ده چې لفظي مانا یې فرېب یا جادو دی،  او دا په هندي فلسفه کې د شرایطو سره سم هر ځای بېلابېله مانا لري.

په پخوانیو ویدیک لیکنو کې د مایا کلمه د فوق العاده ځواک او حکمت مانا لري.   په وروستیو ویدیک متنونو کې، مایا د جادو نندارې مانا لري، یو نندارتون چې د هغه شیانو د شتون تصور رامینځته کوي چې په واقعیت کې هيڅ نشته.

په همدې ډول مايا يو داسې څيز ګڼل کيږي چې بڼ او شکل يې تل بدلېدونکی وي.

## داهم ولولئ

* هندي فلسفه

## سرچينې
مایا تمدن

د **مایا تمدن** (  ) د میسوامریکن اړوند یو تمدن وو چي له لرغونې دورې څخه تر عصري دورې پوري یې شتون درلود. دا تمدن د خپلو لرغونو معبدونو او ګرافونو (لیکنو) پر بنسټ پېژندل کیږي. د مایا سکریپټ یا لیک د کولمبیا څخه مخکې په امریکا کي ترټولو پیچلې او خورا پرمختللې د لیکلو تګلاره ګڼل کیږي. یاد تمدن د خپل هنر، معمارۍ، ریاضیاتو، تقویم او ستورپوهنې سیسټم له کبله هم ډېر مشهوره دی.

د مایا تمدن د مایا په سیمه کې پرمختګ کړی دی، هغه سیمه چې نن د مکسیکو په سوېل ختیځ او د هندوراس او ال سلواډور په لوېدیځ کې پرته ده. پدې کې د یوکاتان ټاپووزمې شمالي ټیټې سیمې، سیرا ماډرې چې د ګواتیمالا لوړې ځمکې بلل کیږی ، د مکسیکو ایالت چیاپاس، سوېلي ګواتیمالا، ال سلواډور او د آرام سمندر د ساحل سوېلي ټیټې سیمې راځي. د مایا نسل چې اوس وخت په ټولیزه توګه د مایا په نوم پېژندل کیږي شمېر یې د ۶ ميلیون څخه پورته دی، له ۲۸ څخه په ډېرو ژوندیو پاتې سویو مایا ژبو باندې خبرې کوي او په شته سیمه کې د دوی د پلرونو په څېر ژوند کوي.

د مایا د لرغونتوب دوره د ۲۰۰۰ مخزېږديز څخه مخکي د کرنې او لومړنیو کلیو په برخه کي لیدل سوې ده. تر کلاسیکي دورې وړاندي ( شاوخوا ۲۰۰۰ مخکي تر زیږد ) د مایا په سیمه کي د لومړنیو پیچلو ټولنو رامینځته کېدل پیل سوه، او بېلابېل محصولات یې ټولني ته وړاندي کړل. د مایا لومړنیو ښارونو شاوخوا ۷۵۰ مخکي تر زیږد وده وکړه، او د ۵۰۰ مخکي تر زیږذ په اوږدو کي دا ښارونو د پام وړ معمارۍ درلودې، چي د لویو معبدونو په شمول بېلابېل ځایونه پکښي راتلل. هیروګلیفیک لیکنه د مایا په سیمه کي د دریمې پیړۍ مخکي تر زیږد پوري کارول کیدی. تر کلاسیک وړاندي دورې په وروستیو کي په پیټین بیسن کي یو شمیر لویو ښارونه وده وکړه، او د کامینالجیو ښار د ګواتیمالا په لوړو کي د شهرت پوړو ته ورسید. د ۲۵۰ زیږدیز په شاواخوا کي کلاسیکي دورې په پراخه کچه شتون درلود. پدې دوره کې د مایا تمدن د ډېرو ښارګوټو هیوادونو خاوند سو چي د یوې پیچلي سوداګرۍ شبکې لخوا کنټرول کېدی. د مایا په ټیټو ټاپوګانو کې دوه لوی سیالان د تکال او کالاکمول ښارونه پیاوړي او پراخه سول. په نهمه پیړۍ کي د مرکزي مایا په سیمه کي پراخه سیاسي سقوط رامنځ ته سو چي په پایله کي یې کورنۍ جګړې، د ښارونو خالی کېدل او د نفوس شمال ته تګ پیل سو. په ۱۶ پېړۍ کې اسپانوي امپراتورۍ د میسوامریکن سیمه مستعمره کړه، او د جګړو اوږدې لړۍ په ۱۶۹۷ کي د مایا وروستی ښار نوجپین هم وپرځاوه.

د تاریخونو پر اساس مایا اشرافیانو ښه سواد درلود، او د هیروګلیفیک لیکلو پیچلي سیسټم یې رامینځته کړ. دوی د کولمبیا دمخه امریکا کي د لیکلو خورا پرمختللی سیسټم کاراوه. مایا خپل تاریخ او رسمي پیښي په سکرین فولډ کتابونو کي ثبت کړې، چې یوازې درې بې ساري بیلګي یې پاتي دي، او نور د هسپانويانو لخوا ویجاړي سولې. برسېره پردې، د مایا متنونو ډیری مثالونه په سټیلا او سیرامیکونو کي هم موندل سوي دي. مایا د یو بل سره تړلو رسمی تقویمونو یوه خورا پیچلې لړۍ رامینځته کړې وه، او ریاضیات یې په کار واچول چي د بشر په تاریخ کي د څرګند صفر ترټولو دمخه پېژندل سوي مثالونه پکې راځي.
## سرچينې
کیلین مرفي

**کیلین مرفي** ( د ۲۵ د می ۱۹۷۶ زیږیدلی ) یو آیرلینډی اداکار دی. د هغه کارونه دواړه مرحلې او سکرین پوښي، او د هغه په ستاینه کې د اکاډمۍ جایزه ، د برتانیا اکاډمۍ فلم جایزه او د ګولډن ګلوب جایزه شامله ده.

هغه خپله مسلکي پیل د انډا والش په ۱۹۹۶ کې په *ډسکو پیګز* ډرامه کې وکړ، هغه رول چې وروسته یې د ۲۰۰۱ په سکرین موافقت کې تکرار کړ. د هغه لومړني فلم کریډیټ کې ډارونکی فلم *۲۸ ورځې وروسته* (۲۰۰۲)، د تیاره کامیډي *انټرمیشن* (۲۰۰۳)، تریلر *ریډ آی* (۲۰۰۵)، د آیرلینډ جنګ ډرامه *The Wind that Shakes the Barley* (۲۰۰۶)، او د ساینسي افسانې تریلر شامل دي. *لمر* (۲۰۰۷). هغه *په پلوټو (۲۰۰۵) کې د کامیډي ډرامې بریکفاسټ* کې د یوې ټرانسجینڈر آیرلینډۍ میرمنې رول لوبولی ، کوم چې هغه ته یې د لومړي ځل لپاره د ګولډن ګلوب جایزه نوملیکنه ورکړه.

مرفي په ۲۰۰۵ کې د فلم جوړونکي کریسټوفر نولان سره خپله همکاري پیل کړه، *د ډارک نایټ* تریولوژي (۲۰۰۵ـ۲۰۱۲) کې د سکیکرو لوبولو او همدارنګه په *Inception* (۲۰۱۰) او *Dunkirk* (۲۰۱۷) کې راڅرګند شو. هغه د بي بي سي دورې ډرامې لړۍ *پیکي بلینډرز* (۲۰۱۳–۲۰۲۲) کې د ټامي شیلبي په توګه د خپل رول لپاره او د ویرونکي سیکویل *A Quiet Place Part II* (۲۰۲۰) کې د ستوري کولو لپاره خورا شهرت ترلاسه کړ. مرفي د نولان په *اوپین هایمر* (۲۰۲۳) کې د J. رابرټ اوپین هایمر انځور کړ، د کوم لپاره چې هغه د غوره اداکار لپاره د اکاډمۍ جایزه وګټله.

په ۲۰۱۱ کې، مرفي د یو سړي لوبې *میسټرمین* لپاره د غوره سولو فعالیت لپاره د ډرامې میز جایزه وګټله. په ۲۰۲۰ کې، *آیرش ټایمز* هغه د هر وخت ترټولو لوی آیرلینډي فلمي لوبغاړو څخه نومولی.
د اوسپنې پټلۍ لېږد رالېږد

**د اوسپنې پټلۍ لېږد رالېږد** (**د اورګاډی لېږد رالېږد** په نوم هم پیژندل کیږي) د لېږد رالېږد وسیله ده چې د څرخي موټرو په کارولو سره په پټلیو کې تیریږي، کوم چې معمولا د دوه موازي فولادو پټلیو څخه جوړ وي. د اورګاډي لېږد رالېږد د ځمکني لېږد رالېږد له دوو لومړنیو وسیلو څخه یو دی، د سړک لېږد رالېږد ته نږدې. دا د نړۍ په کچه د شاوخوا ۸٪ مسافرینو او بار وړلو لېږد رالېږد لپاره کارول کیږي، دې د انرژي کړند او احتمالي لوړ چټکتيا څخه مننه.

په ریلونو کې رولینګ سټاک عموما د ربړ ټایر شوي سړک موټرو په پرتله د ټیټ مقاومت سره مخ کیږي، د ریل موټرو ته اجازه ورکوي چې په اوږده اورګاډو کې یوځای شي. بریښنا معمولا د ډیزل یا بریښنایی لوکوموټیو لخوا چمتو کیږي. په داسې حال کې چې د اورګاډي ترانسپورت پانګونی ده او د سړک ترانسپورت په پرتله لږ انعطاف منونکی دی، دا کولی شي د لوی انرژی موثریت او خوندیتوب سره د مسافرینو او کارګو ډیر بار لیږدوي.

د انسان یا حیواني ځواک لخوا پرمخ وړل شوي ریل پټلۍ د لرغونو وختونو راهیسې شتون لري، مګر د عصري ریل لېږد رالېږد د ۱۹ پیړۍ په پیل کې په انګلستان کې د بھاپ لوکوموټیو په ایجاد سره پیل شو. لومړی مسافر وړونکی اورګاډی، د سټاکټن او دارلینګټن اورګاډی، په ۱۸۲۵ کې پرانستل شو. په ټوله اروپا او شمالي امریکا کې د ریل پټلۍ چټک خپریدل، په ۱۸۳۰ کې په انګلستان کې د لومړي انټرسټي پیوستون له پرانستلو وروسته، د صنعتي پاڅون کلیدي برخه وه. د ریل لېږد رالېږد اختیار د اوبو لېږد رالېږد په پرتله د بار وړلو لګښتونه کم کړل، چې د "ولسي بازارونو" لامل کیږي چې په هغه کې بیې له ښار څخه بل ښار ته لږ توپیر لري.

په ۱۸۸۰ کې، د ریل پټلۍ بریښنا کول د ټرامو او چټک ټرانزیټ سیسټمونو سره پیل شول. د ۱۹۴۰ لسیزې په پیل کې، د بھاپ لوکوموټیو د ډیزلو لوکوموټیو لخوا بدل شو. لومړی د تیز رفتار ریل سیسټم په جاپان کې په ۱۹۶۴ کې معرفي شو، او د تیز رفتار ریل لیکې اوس د اروپا ، ختیځ آسیا ، او ختیځ متحده ایالاتو ډیری ښارونه سره نښلوي. د موټرو او الوتکو څخه د سیالۍ له امله د یو څه کمښت وروسته، د پټلۍ لېږد رالېږد په وروستیو لسیزو کې د سړکونو د ګڼې ګوڼې او د تیلو د بیو د لوړیدو له امله یو ځل بیا را ژوندی شوی، او همدارنګه حکومتونه د <sub>CO2</sub> اخراج کمولو په توګه په ریل کې پانګونه کوي .
انګلیسي چینل

**انګلیسي چینل**، چې **د چینل** په نوم هم پیژندل کیږي، د اتلانتیک سمندر یوه برخه ده چې سویلي انګلستان له شمالي فرانسې څخه جلا کوي. دا د شمال ختیځ پای کې د ډوور تنګي لخوا د شمالي سمندرګي سویلي برخې سره نښلوي. دا په نړۍ کې د بار وړلو ترټولو بوخت سیمه ده.

دا تقریبا  اوږد دی او په عرض کې له  څخه توپیر لري. په پراخه کچه تر  پورې د ډوور په تنګي کې ترټولو تنګ دی. دا د اروپا د لویه وچه په شاوخوا کې تر ټولو کوچنی سمندر دی، چې شاوخوا  مساحت لري.

چینل د انګلستان سره د سمندري ځواک په جوړولو کې مرسته وکړه، د طبیعي دفاع په توګه یې د هڅو د بریدونو مخه ونیوله، لکه د ناپولین جنګونو او دویمې نړیوالې جګړې کې.

د چینل شمالي، انګلیسي سمندرغاړې د سویلي، فرانسوي سمندرغاړې په پرتله ډیر نفوس لري. په دې سیمه کې خبرې شوي لویې ژبې انګلیسي او فرانسوي دي.
پیکي بلینډرز

**پیکی بلینډرز** د انګلستان په برمینګهم کې میشته د سړکونو یوه ډله وه چې له ۱۸۸۰ څخه تر ۱۹۲۰ پورې یې فعالیت کاوه. په دې ډله کې په لویه کچه د ځوانو مجرمینو څخه نیولې تر ټيټ پوړ پورې کارګري طبقې شاملې وې. دوی په غلا، تاوتریخوالي، غلا، غیرقانوني کتاب جوړونې، او د جواري کنټرول کې ښکیل وو. غړو مشخصه جامې اغوستې چې په ټولیزه ډول ګنډل شوي جاکټونه، لپیل شوي اوورکوټونه، تڼۍ شوي واسکټونه، د ورېښمو غاړپټیو، د بیل لاندې پتلون، د چرم بوټان، او پیت خولیو شامل وو. د همدې نوم د ټلویزیوني لړۍ په مقابل کې، دا امکان نلري چې دوی په دې خولیو کې د استرا تیغونه ګنډلي وي، د دې پر ځای چې دوی د ټوپۍ په ټیکولو سره خپل نوم ترلاسه کړي، نو دا چې څوکې یې یوه سترګې پټوي.

د بلینډرز واکمني د سیالانو له وهلو څخه رامینځته شوې، پشمول د "سلاګرز" په شمول، "د هغه چا لپاره یو مکار اصطلاح چې کولی شي په حلقه کې سخت ګوزار وکړي"، چې دوی په برمینګهم او شاوخوا ولسوالیو کې د سیمې لپاره جنګیدل. دوی تر ۱۹۲۰ پورې د ۳۰ کلونو لپاره "کنټرول" درلود، کله چې یوه لویه ډله، د برمینګهم هلکانو، چې مشري یې بیلی کیمبر کوله، دوی ونیول. که څه هم دوی د ۱۹۲۰ لسیزې پورې ورک شوي وو، د "پیکي بلینډرز" نوم په برمینګهم کې د هرې کوڅې ډلې لپاره مترادف سلینګ شو.

په ۲۰۱۳ کې، دا نوم د بي بي سي ټلویزیوني لړۍ لپاره *د پیکی بلینډرز* لپاره بیا وکارول شو. دا لړۍ، چې کیلین مرفي، پاول انډرسن، سیم نیل، هیلین مککروري او جو کول یې ستوري دي، د یوې افسانوي جرمي کورنۍ په اړه د جرم کیسه ده چې په برمینګهم کې د لومړي نړیوالې جګړې وروسته فعالیت کوي.&nbsp;
ډېر ليدل کېدونکو ځايونو او يادګارونو نوملړ

دا د ترټولو ډېر لیدل شوي ملي یادګارونو نوملړ دی، چې  محلونه، تاریخي اثار او تاریخي ځایونه پکې شامل دي. په دې کې کلیساګانې، جوماتونه، مندرونه او نور مذهبي زیارتونه  نه دي شامل،   دا نوملړ  په انګلستان کې د مخکښ لیدونکو جذبونو ټولنې (ALVA) کلنۍ سروې پر اساس ترتيب شوی دی؛ د متحده ایالاتو د ملي پارک خدمت د ملي یادګارونو لېست، د اسپانیا پاتریمونیو ناسیونال ، او د اېټالیا، فرانسې او روسیې د کلتور وزارتونه د رسمي شمېرنو څخه هم  د سرچينې په توګه کار اخيستل شوی دی.
[کيڼ|بټنوک|200x200px| منع شوی ښار ، [بیجنګ|بیجینګ ، چین. په آسیا او همدارنګه په نړۍ کې ترټولو زيات لیدل کېدونکی یادگار دی.]]
کيڼ|بټنوک|200x200px| سینټ پیټر باسیلیکا ، واتیکان ښار.
کيڼ|بټنوک|200x200px| وېرسايلېس ماڼۍ ، وېرسايلېس فرانسه.
[کيڼ|بټنوک|200x200px| د لينکولن یادگار ، [واشنګټن ډي سي|واشنگټن ډي سي ، امریکا]]
[کيڼ|بټنوک|200x200px| کولوسیوم ، [روم ، اېټالیا.]]
[کيڼ|بټنوک|200x200px| [بارثنون|پارتېنون ، اتن ، یونان]]
[بټنوک|333x333px| [ایفل ټاور ، پاریس ، فرانسه]]
[کيڼ|بټنوک|200x200px| [تاج محل ، اګره ، هند]]
[کيڼ|بټنوک|200x200px| پیټر هوف ماڼۍ ، [سینټ پیټرزبورګ ، روسیه]]

## نوملړ

## دا هم وګورئ

* د ډېر لیدل شوي نندارځيونو  نوملړ
* د ډېر لیدل شوي هنري نندارځايونو نوملړ
* د سیمې له مخې د ډېر لیدل شوي نندارځيونو نوملړ

## یادښتونه
 Statistics refer to the fiscal year ending 30 June 2017.

## سرچينې
په پاکستان کې توکمیزي ډلې

پاکستان د توکمیز اوژبني پلوه يو متنوع هېواد دی.
په پاکستان کې ګڼ شمېر قومونه ژوند کوي چې په بېلابېلو ژبو خبرو کوي چې له هغې ډلې مشهورې توکميزې ډلې يې
پنجابیان، پښتانه، سندیان، سرائیکي، مهاجر، بلوڅ، هندوکوان/هزاره وال، براهوي، او کوهستانیان شامل دي چې د پام وړ شمېر یې شینا ، بالتي ، کشمیریان ، پړسان، پهاري او توروالي دي. بروشو، واخي وګړي ، کالاشيان، سديان، نورستانیان ، پامیریان او نور نور کوچني لږکیان دی.
ډیني ډینزونګپا

**ډیني ډینزونګپا** (د ۱۹۴۸ فيبرورۍ پر ۲۹مه زېږېدلی) یو هندي لوبغاړی، پلی بیک سندرغاړی او د فيلم ډایرکټر دی چې په عمده ډول په هندي او کله ناکله په بنګالي، نیپالي او تامل فيلمونو کې کار کوي. په پنځو لسیزو کې د ۱۹۷۱ کال راهیسې يې په ۱۹۰ فيلمونو کې کار کړی دی. په 2003 کې، ډینزونګپا ته د پدم شري، د هند څلورم لوړ ملکي اعزاز ورکړل شو. 

## ژوند

## سرچينې

وېشنيزه:1948 زېږېدنې
لاسټ (د تلویزیون لړۍ)

***لاسټ*** (ورک شوی) د امریکایی ساینس فکشن ساہسک ډرامه ټلویزیوني لړۍ ده چې د جیفري لیبر ، جې جې ابرامز ، او ډیمون لینډلوف لخوا رامینځته شوې چې په ABC کې د سپټمبر ۲۲ ، ۲۰۰۴ څخه تر می ۲۳ ، ۲۰۱۰ پورې په شپږو فصلونو کې د ۱۲۱ برخو سره خپره شوې. دا د فوق العاده افسانې عناصر لري، او د یوې سوداګریزې جیټ الوتکې ژوندي پاتې شوي تعقیبوي چې د سیډني او لاس انجلس ترمنځ الوتنه کوي، وروسته له دې چې الوتکه د سوېلي آرام سمندر په یوه پراسرار ټاپو کې ولویده. برخو په عموم ډول په ټاپو کې د لومړنۍ کیسې وړاندې کوي، د فلش بیک یا فلش فارورډ ترتیبونو لخوا وده شوې چې د ښکیلو کرکټرونو زیاتي لیدو چمتو کوي.

لیندیلوف او کارلټن کیوز د نندارتونونو په توګه دنده ترسره کړې او د ابرامز او براین برک سره اجرایوي تولید کونکي دي. د ۲۰۰۰ فلم *[[غورځولی|کاسټ ایو]]* څخه الهام اخیستل شوی، ننداره په ډیر سریالیز ډول ویل کیږي. د دې لوی مجموعې کاسټ او په اصل کې په اوهو، هاوایی کې موقعیت کې د فلم کولو لګښت له امله، دا لړۍ په تلویزیون کې یو له خورا قیمتي څخه و، یوازې پیلوټ یې له 14 ملیون ډالرو ډیر لګښت درلود. افسانوي کاینات او د *ورک شوي* افسانه د یو شمیر اړوندو رسنیو لخوا پراخه شوې - تر ټولو مهم د مینی برخو لړۍ چې *د ورک شوي ټوټې په نوم یادیږي؛* او یو 12 دقیقه ایپیلوګ ، " نوی سړی په چارج کې ".

*لاسټ* په منظم ډول د منتقدینو لخوا د هر وخت ترټولو لوی تلویزیوني لړۍ په توګه درجه بندي شوې. لومړی فصل په اوسط ډول په ABC کې په هره قسط کې ۱۶ ملیون لیدونکي درلودل. د شپږم او وروستي فصل په جریان کې، خپرونې په اوسط ډول په هره برخه کې له ۱۱ ملیون څخه ډیر لیدونکي درلودل. *لاسټ* د خپلې دورې په اوږدو کې د سلګونو صنعت جایزې نومونې ترلاسه کونکی و او د دې جایزو څخه ډیری یې وګټل ، پشمول په ۲۰۰۵ کې د غوره ډرامې لړۍ لپاره د پرائمټ ایمي جایزه ، په ۲۰۰۵ کې د برتانیا اکاډمۍ ټلویزیون ایوارډونو کې غوره امریکایی واردات، د ګولډن ګلوب د غوره ټلویزیوني لړۍ لپاره جایزه - په ۲۰۰۶ کې ډرامه ، او د سکرین اداکارانو ګیلډ جایزه د دې لپاره د ډرامې په لړۍ کې د یوې ډلې لخوا غوره فعالیت.
راج بابړ

**راج بابړ** (د ۱۹۵۲ کال د جون مياشتې پر ۲۳مې نېټې زېږېدلی) د هندي او پنجابي ژبو فيلمونو لوبغاړی او سیاستوال دی چې د هند ملي کانګرس په برخه کې يې فعاليتونه ترسره کړي دي. هغه درې ځله د لوک سبا غړی او دوه ځله د راجیه سبا غړی تېر شوی دی. همدرانګه نوموړی د اتراپردیش کانګرس کمیټې رییس هم تېر شوی. 

## ژوند او زدکړې
بابړ د ۱۹۵۲ کال د جون مياشتې پر ۲۳مې نېټې د اترپردیش په توندلا کې په یوه پنجابي ژبې سيکه  کورنۍ کې زیږیدلی دی. د هغه کورنۍ د هند وېش له وخت راهیسې د فیروز آباد ولسوالۍ په توندلا کې مېشته ده.  د دوی د پلرونو ریښې په جلالپور جټان پورې اړه لري، هغه سيمه چې اوس په اوسني پاکستان کې د پنجاب په ګجرات ولسوالۍ کې پروت دی. 

کيڼ|بټنوک| راج له مېرمنې نادره سره، د ۲۰۱۲ کال جولای

## فيلموګرافي

## سرچينې

وېشنيزه:1952 زېږېدنې
فک

**فک** (***Fuck***) په انګلیسي ژبه کې بې ځایه کلمه ده چې ډیری وختونه د جنسي اړیکو عمل ته اشاره کوي، مګر معمولا د شدید کولو یا د نفرت څرګندولو لپاره هم کارول کیږي. په داسې حال کې چې د هغې اصلیت ناڅرګند دی، دا معمولا د ۱۴۷۵ په شاوخوا کې د لومړي ځل لپاره تصدیق کیږي. په عصري کارونې کې، د *fuck* اصطلاح او د هغې مشتقات (لکه *fucker* او *fucking* ) د اسم ، فعل ، صفت ، مداخله یا فعل په توګه کارول کیږي. ډیری عام جملې شتون لري چې کلمه کاروي او همدارنګه مرکبات چې دا پکې شامل دي، لکه *motherfucker* او **.
وريجې

**وریجې** د غلې دانې دي او په کورني شکل کې د نړۍ د نیمایي نفوس اصلي خواړه دي، په ځانګړې توګه په آسیا او افریقا کې. وریجې د واښو نوعې تخم دی چې *اوریزا سیټیوا* (اسیایي وریجې) - یا ډیر لږ ټولیز ، *اوریزا ګلابریما* (افریقی وریجې). آسيايي وريجې څه د پاسه ۱۳،۵۰۰ تر ۸،۲۰۰ کاله وړاندې په چين کې پالل شوې وې. افریقی وریجی شاوخوا ۳,۰۰۰ کاله دمخه په افریقا کې کورنی شوي. وریجې د نړۍ په ډیرو هڅوبونو کې ټولیزه شوي دي. په ۲۰۲۱ کې، ۷۸۷ ملیون ټنه تولید شوي، چې دا د ګني، جوارو او غنمو وروسته څلورم ځای لري. د وریجو یوازې ۸٪ په نړیواله کچه سوداګري کیږي. چین، هند او اندونیزیا د وريجو ستر مصرف کوونکي دي. په مخ پر ودې هیوادونو کې د تولید شوي وریجو د پام وړ اندازه د حاصلاتو وروسته د فکتورونو لکه ضعیف لېږد رالېږد او ګودام کولو له لارې ضایع کیږي. د وریجو حاصلات د آفتونو په شمول د حشراتو ، موږکانو او مرغیو ، همدارنګه د زیان رسوونکو واښو او ناروغیو لکه د وريجو د چاودنې په واسطه کم کیدی شي. د وريجو دوديز پوليکلچرونه لکه د وريجو د مرغانو کرنه ، او د آفتونو عصري مدغم مديريت په دوامدار ډول د آفتونو د زيانونو د کنټرول په لټه کې دي. 

د وریجو ډیری ډولونه د حاصلاتو کیفیت او تولید ښه کولو لپاره نسل شوي دي. بایو ټیکنالوژي شین پاڅون وریجې رامینځته کړي چې د نایټروجن سرې سره چمتو شوي او په کلکه اداره کولو سره د لوړ حاصلاتو تولید کولی شي. نور محصولات وريجې دي چې د درملو کارولو لپاره د انسان پروټین څرګندولو توان لري؛ د سېل مقاومت یا د ژورو اوبو وریجې ؛ او وچکالي او مالګه مقاومت لرونکي ډولونه. وریجې په بیولوژي کې د ماډل ارګانیزم په توګه کارول کیږي.

د وچو وریجو دانه د بهرنيو طبقو د لیرې کولو لپاره مل کیږي؛ په دې پورې اړه لري چې څومره لرې شوي دي، محصولات د بور وريجو څخه تر وریجو او سپینو وريجو پورې اړه لري. ځینې یې د پخولو لپاره د هوسا کولو لپاره غوړ شوي دي. وریجې هیڅ ګلوټېن نلري؛ دا پروټین چمتو کوي مګر ټول اړین امینو اسیدونه د ښه روغتیا لپاره اړین ندي. په ټوله نړۍ کې بېلابېلو ډولونو وريجې خوړل کیږي. اوږده دانې وریجې په پخلي کې پاتې کیږي؛ متوسطه غلې دانې وریجې کلکې دي، او د خوږو خواړو لپاره او په ایټالیا کې د ریزوټو لپاره کارول کیږي؛ او په جاپاني سوشي کې چپکشي لنډ دانې وریجې کارول کیږي ځکه چې دا د پخلي پرمهال خپل شکل ساتي. سپینې وريجې کله چې پخیږي، ۲۹٪ کاربوهایډریټ او ۲٪ پروتین لري، او یو څه منګنیز لري. زرین وريجې یو ډول دی چې د جنتیک انجینرۍ لخوا تولید شوي ترڅو ویټامین A ولري.

اټکل کیږي چې د وریجو تولید به په ۲۰۲۲ کې د نړۍ د شنو کوریزو ګازونو ۱٪ څخه ډیر اخراج لامل شي. وړاندوینې چې د وریجو حاصلات به څنګه د اقلیم د بدلون له امله اغیزمن شي په جغرافیه او ټولنیز اقتصادي شرایطو کې توپیر لري. په انساني هڅوب کې، وريجې په بېلابېلو مذهبونو او دودونو کې رول لوبوي، لکه په ودونو کې.
خپلواک دولت

یو **خپلواک دولت** هغه دولت دی چې د یوې خاورې په اړه خورا لوی حاکمیت یا حتمي واک لري. کله چې یو ځانګړي سیاست ته اشاره کیږي، د " هیواد " اصطلاح کیدای شي یو اساسي هیواد یا یو انحصاري سیمې ته هم اشاره وکړي.  

یو خپلواک دولت معمولا اړتیا لري چې دایمي نفوس ولري، ټاکل شوې خاوره ولري، یو حکومت د بل لاندې نه وي، او د نورو خپلواکو دولتونو سره د اړیکو وړتیا ولري. په واقعیت کې، د نورو دولتونو لخوا پیژندل یا نه پیژندل د یو هیواد د دریځ په ټاکلو کې مهم رول لوبوي. ناپیژندل شوي هیوادونه اکثرا د نورو خپلواکو هیوادونو سره په ډیپلوماتیکو اړیکو کې دخیل وي.
کیېر سټارمر

**سر** **کیېر روډني سټارمر** (د ۲ سپتمبر ۱۹۶۲ زیږیدلی) یو برتانوی سیاستوال دی چې له ۲۰۲۴ راهیسې د انګلستان د لومړي وزیر او له ۲۰۲۰ راهیسې د کارګر ګوند د مشر په توګه دنده ترسره کړې. هغه دمخه د ۲۰۲۰ څخه تر ۲۰۲۴ پورې د اپوزیسیون مشر په توګه دنده ترسره کړې. هغه له ۲۰۲۵ راهیسې د هولبورن او سینټ پینکراس لپاره د پارلمان (MP) غړی و او له ۲۰۰۸ څخه تر ۲۰۱۳ پورې د عامه څارنوالۍ رییس و. 

په لندن کې زیږیدلی او په سوري کې لوی شوی، سټارمر د ریګیټ ګرامر ښوونځي کې برخه اخیستې. هغه د ځوانۍ په توګه په سیاسي توګه فعال و، او په ۱۹۸۵ کې د لیډز پوهنتون څخه د حقوقو د لیسانس سند ترلاسه کړ او د اکسفورډ پوهنتون څخه یې د مدني حقوقو په برخه کې د فراغت سند ترلاسه کړ چیرې چې هغه په ۱۹۸۶ کې د سینټ اډمونډ هال کې زده کوونکی و. وروسته له هغه چې بار ته وبلل شو، سټارمر په عمده توګه د جنایي دفاع په کارونو کې تمرین وکړ، په بشري حقونو کې تخصص درلود. هغه د شمالي آیرلینډ د پولیسو بورډ کې د بشري حقونو د سلاکار په توګه دنده ترسره کړې، په ۲۰۰۲ کې یې د ملکې د وکیل په توګه ورېښم واخیست . د عامه څارنوالۍ رییس او د ولیعهد څارنوالۍ خدماتو رییس په توګه د هغه د دندې پرمهال هغه د سټیفن لارنس د وژنې قضیه په ګډون یو شمیر لوی قضیو سره معامله وکړه. د ۲۰۱۴ نوي کال په ویاړونو کې، هغه د "قانون او جنایي عدالت ته د خدماتو" لپاره د بت د امر (KCB) د نایټ قوماندان وټاکل شو.

په شمالي آیرلینډ کې د سټارمر د پولیسو دندې هغه د سیاسي دنده تعقیبولو لپاره اغیزمن کړ، او هغه د ۲۰۱۵ په عمومي ټاکنو کې د ولسي جرګې لپاره وټاکل شو. هغه د ۲۰۱۶ د اروپایی اتحادیې د غړیتوب ټولپوښتنه کې د پاتې کیدو کمپاین ملاتړ وکړ او د بریکسیت په اړه یې د دوهم وړاندیز شوي ټولپوښتنې ملاتړ وکړ. هغه د جیریمي کوربین په سیوري کابینه کې د بریکسیټ سکرتر په توګه دنده ترسره کړې ، او د ۲۰۱۹ ټولیزه ټاکنو کې د کارګر له ماتې وروسته د کوربین استعفا وروسته ، سټارمر د ۲۰۲۰ مشرتابه ټاکنو په ګټلو سره د هغه ځای ناستی شو. د اپوزیسیون د مشر په توګه هغه کارګر ګوند د سیاسي مرکز په لور وخوځاوه او په ګوند کې یې د دښمنۍ په له منځه وړلو ټینګار وکړ، او د هغه ګوند د ۲۰۲۳ او ۲۰۲۴ په محلي ټاکنو کې د پام وړ لاسته راوړنې ترلاسه کړې.

سټارمر کارګر د ۲۰۲۴ په ټولیزه ټاکنو کې د پام وړ بریا ته لاره هواره کړه، د محافظه کار ګوند څوارلس کلنه واکمني پای ته ورسوله، په داسې حال کې چې په ۱۸۳۰ کې د مشهور رایو ریکارډ ساتل پیل شوي راهیسې د هر اکثریت حکومت ترټولو کوچنۍ ټاکنیزې رایې ونډې سره. د سټارمر د صدراعظمۍ لاندې حکومت د شاوخوا ۱۰ ملیون خلکو لپاره د ژمي د سونګ ځانګړي تادیات پای ته رسولي، د زرګونو بندیانو لپاره د ژر خوشې کولو طرح پلي کړی ترڅو په زندان کې د ګڼې ګوڼې کمولو لپاره، او د عامه سکتور یو شمیر اعتصابونه حل کړي. سټارمر د ۲۰۲۴ کال د یاغیانو په ځواب کې د روانډا د پناه غوښتنې پلان او د ملي تاوتریخوالی ګډوډي پروګرام په ځای کې د سرحدي امنیت قومانده اعلان کړه، او همدارنګه د کارګرانو حقونو کې اصلاحات. په بهرنۍ پالیسۍ کې، هغه د روسیې او اوکراین په جګړه کې د اوکراین او د اسراییل او حماس په جګړه کې د اسراییلو ملاتړ کړی ، پداسې حال کې چې د اوربند غوښتنه کوي.
راضیه بارکزۍ

**راضیه بارکزۍ** (په ۱۹۹۵ زېږدیز کال کې زېږېدلې) د افغان ښځو د حقونو فعاله ده. نوموړې د ۲۰۲۱ زېږدېز کال د اګست په میاشت کې د طالبانو پر ضد د ښځو د لومړنیو لاریونونو د رهبري کولو په خاطر په ۲۰۲۱ کال کې د بي بي سي له ۱۰۰ ښځو څخه یوه نومول شوې وه،  وروسته له هغې چې د اګست په مياشت کې طالبانو د افغانستان واګې په لاس کې ونيولې. 

## لومړنی ژوند او زده کړه

بارکزۍ په فراه ولايت کې زېږېدلې ده. هغه یوازینی ماشوم و چې د خپلو پښتنو والدینو څخه زیږیدلی و. مور یې د کور مېرمن وه، په داسې حال کې چې پلار یې د افغان امنیتي ځواکونو قومندان و.

هغې د هرات پوهنتون کې زده کړې وکړې، هلته یې د سیاسي علومو زده کړې وکړې او د کابل پوهنتون څخه یې د ماسټرۍ سند ترلاسه کړ.

## مسلک

د ۲۰۱۰ لسیزې په وروستیو کې بارکزۍ د خپلې کورنۍ یوازینۍ  نفقه برابروونکې( ګټيالۍ) وه.

هغې په کابل کې د پوهنتون د استادې په توګه او د افغانستان د ټاکنو د خپلواک کمیسیون لپاره په ولسمشرۍ ماڼۍ کې کار کړی دی. له کمیسیون سره د خبرو پر مهال د هغې پنځه وړاندیز شوې پروژې منظورې شوې چې په هغو کې په هرات او ننګرهار ولایتونو کې د امن پارکونو وړاندیزونه او د انلاین سیستم جوړول چې له دې لارې کاروونکي وکولای شي شکایتونه او غوښتنې حکومت ته وسپاري. په ولسمشرۍ ماڼۍ کې د هغې د کار وروستۍ ورځ د ۲۰۲۱ کال د اګست ۱۵ وه، چې له ټولو کارکوونکو غوښتل شوي وو چې د خپل ځان د خوندیتوب لپاره ووځي؛ طالبانو له هغې ورځې وروسته دغه ودانۍ ونیوله.

## فعالیت

د ۲۰۲۱ کال د اګست په ۱۶ مه، د طالبانو له خوا د افغانستان واک تر لاسه کولو وروسته، بارکزۍ او دوو نورو ښځو د ولسمشرۍ ماڼۍ ته څېرمه د زنبق په څلورلارې کې د نوي حکومت پر ضد د ښځو د لومړي لاریون مشري وکړه. په پایله کې، هغه ونیول شوه او وهل شو. بارکزۍ د انلاین هشتګ #AfghanWomenExist پیل کړ چې لاندې یې په شخصي توګه لاریون تنظیم کړي. هغې د ۲۰۲۱ په سپتمبر کې په لاریونونو کې برخه اخیستو ته دوام ورکړ، د بیانونو په ځواب کې چې وړاندیز یې وکړ چې ښځې به په نوي حکومت کې پوستونه ونه لري. هغې د دغو لاریونونو په ترڅ کې د طالبانو له خوا د سر په ګولیو د وهلو خبر ورکړ او د لاریون کوونکو په وړاندې د اوښلن ګاز او مرچ سپرې څخه کار واخیستل شو. 

بارکزۍ او نورو آنلاین تنظیم کونکو د اکتوبر ۱۰، ۲۰۲۱ د افغان میرمنو سره د ښځو د پیوستون نړیواله ورځ اعلان کړه. د ۲۰۲۱ کال په ډسمبر کې بارکزۍ د ښځو د کار او مطالعې د حقونو او د مالي مرستو د اړتیا په اړه په لاریونونو کې ګډون وکړ.

د ۲۰۲۱ کال په وروستیو کې بارکزۍ د طالبانو له خوا د هغې پر وړاندې د مرګ د ګواښونو له امله له افغانستانه وتښتېده. هغې لومړی د ایران مشهد ته سفر وکړ، خو وروسته له دې چې پوه شو چې تر څارنې لاندې وه، ځای پر ځای شوه. هغې د ځای بدلولو ته ادامه ورکړه ځکه چې هغې ته د مرګ ګواښونه ورکول کیدل.

د ۲۰۲۲ کال د نوامبر په لومړیو کې بارکزۍ د ملګرو ملتونو د امنیت شورا په هدف د لیک لیکلو کمپاین په تنظیمولو کې مرسته وکړه او له دغه سازمان څخه یې وغوښتل چې د افغان ښځو سره د مرستې لپاره اقدام وکړي. هغې د ملګرو ملتونو د سرمنشي پر مرستیالې آمنه محمد او د افغان ښځو، نجونو او بشري حقونو لپاره د امریکا پر ځانګړې استازې رینا امیري د طالبانو له چارواکو سره د لیدنې او یا طالبانو ته د افغانستان د مشروع حکومت په توګه د تاییدولو په خاطر نیوکه کړې ده. 

د ۲۰۲۳ کال تر جولای پورې بارکزۍ په پاکستان کې له خپلوانو سره اوسېده. هغې په افغانستان کې له فعالانو سره اړیکې ساتلي او د طالبانو د تګلارو، لکه د ښځو سينګارتونونو د تړلو پر ضد یې خبرو ته دوام ورکړی.
## سرچينې
اورلګيت

بټنوک| اورلګيت د سوځېدو پرمهال
**اورلګيت**  د اور بلولو  وسیله ده. عموما، اورلګيت د کوچنیو لرګیو  یا  کاغذ څخه جوړيږي چې يو سر  يې په  داسې موادو سره پوښل شوی وي چې د مناسبې سطحې په مقابل کې موښلو سره اور اخلي.  د لرګین اورلګيت اورلګيت ډبۍ کې ساتل کيږي او  کاغذي اورلګيت بيا په جزوي توګه په قطارونو کې پرې شوي او اورليګټ ډبيو کې ځای پرځای کيږي.

## تاریخ

### لومړنی اورلګيت
*د چو کینګ لو* په متن کې یو یادښت چې په ۱۳۶۶ کې لیکل شوی، د ګوګړ اورلګيت تشريح کوي،  ګوګړ سره د انناس کوچني لرګي چې په چین کې د "بې وزله مېرمنو د محاکمې" لخوا په ۵۷۷ مېلادي کال کې د شمالي کیو د فتحې پرمهال کارول شوي.  د پنځمې واکمنې کورنۍ تر لسمې شاهي کورنۍ (مخزېږديز ۹۰۷-۹۶۰) په جریان کې، یو کتاب چې  *د غیر نړۍ او عجیبو ریکارډونو* کتاب نومیږي د چینایي لیکوال تاو ګو لخوا په ۹۵۰کې لیکل شوی:که چیرې د شپې بېړني حالت رامینځته شي نو دا ممکن یو څه وخت ونیسي ترڅو د څراغ روښانه کولو لپاره رڼا برابره کړئ. خو یو هوښیار سړي داسې سیسټم جوړ کړ چې د انارو د لرګیو کوچني لرګي د ګوګړ په مرسته اور توليدوي. دا لرګي د ګوګړ په مرسته د مښلو سره سم په لږ سپرغي سره په اوربدليږي. یو څوک د جوار د غوږ په څیر یو کوچنی اور اخلي. دا په زړه پورې شی ته پخوا د "رڼا راوړي غلام" ویل کېده، مګر وروسته کله چې دا د سوداګرۍ یوه برخه شوه نو نوم یې په "انچ اوربلک" بدل شو. یو بل متن، *وو لین چیو شی* ، چې د ۱۲۷۰ز  کال تاریخ دی، د ګوګړ اورلګيت د هغه څه په توګه يادوي چې د مارکو پولو د سفر په وخت کې د هانګ جو په بازارونو کې پلورل کېده. دا اورلګيت *د فا چو* یا *شیو ایر* په نوم پېژندل کېده. 

## داهم وګورئ
 
* اوربلک

## سرچينې
بادل (د ۲۰۰۰ فيلم)

***بادل*** (پښتو ژباړه: وريځ) د ۲۰۰۰ کال د هند د هندۍ ژبې يو ایکشن ټرېلر فيلم دی  چې لارښود یې راج کنور دی. په فيلم کې مرکزي لوبغاړي امریش پوري، بابي ډېول او راني مکرجي دي. دا په سوداګريزه توګه يو بريالی فيلم وو.

## کيسه
بادل په څېره يو معصوم ځوان دی چې پلار يې په ماشومتوب کې د خيانت کاره پولیسو لخوا وژل شوی وو، نوموړی د خپل پلار بدل اخيستو لپاره د پوليسو څخه کرکه کوي او د ترهګرو سره يو کېږي. دی د پوليسو يوه کومندان وژلو لپاره بل ښار ته ځي هلته يوې نجلۍ سره په مينه کې ښکېلېږي او...

## لوبغاړي
 

## سرچينې
اپوستوليک ماڼۍ

حوارۍ ماڼۍ يا رسولي ماڼۍ (په لاتيني ژبه: Palatium Apostolicum ؛ اېتاليايي ژبه:Palazzo Apostolico) د کاتوليک کليسا د پاپ رسمي استوګنځی دی، چې په واتيکان ښار کې موقعيت لري، دا ماڼۍ د **پاپ ماڼۍ** او **واتيکان ماڼۍ** په نوم هم ياديږي. په واتيکان کې دا ماڼۍ د **پنځم سيکتوس ماڼۍ** په نوم ياديږي ځکه چې د دې ماڼۍ دېرې برخې د **پنځم سيکتوس** پاپ په وخت کې جوړې شوې دي. 
دا ماڼۍ له دولتي استازو سره د پاپ د مېلمستون په توګه کارول کيږي چې له زرو خونو جوړه ماڼۍ ده چې ترټولو مشهوره خونه پکې د رافيل خونه ده چې پکې د مشهوره هنرمند رافايلو سانزيو انځورګري اېښودل شوې ده.
## انځورونه

File:Palais apostolique et aile de Constantin.JPG
File:Apostolic Palace.jpg
File:Apostolic Palace (Lanciani).jpg
File:Roma Vatican Scala Regia c1835.jpg


## سرچينې
ممنوعه ښار

ممنوعه يا تړلی ښار په (چينايي ژبه紫禁城) دچين پلازمېنه پيکينګ کې يو لرغونی ،پخوانی او تاريخي ښار دی چې د چين او نړۍ تر ټولو زيات ليدونکي ورته هرکال راځي.
ممنوعه يا تړلی ښار په نړۍ کې د لرګينې معمارۍ يوه پراخه او بشپړه بېلګه ګڼل کيږي.
د ممنوعه ښار د جوړولو چارې په ۱۴۰۶  زېږديز کال د مينګ سترواکۍ د دريم سترواک يونګلې په امر پيل شوې او بالاخره په ۱۴۲۰ زېږديز کال په ۱۴ کلونو وروسته بشپړ شو. 
ممنوعه ښار ۵۰۰ کاله تر ۱۹۱۱ د چينګ کورنۍ تر زواله  د مينګ سترواکۍ او چينګ کورنۍ د ۲۴ واکمنو پلازمېنه، سياسي مرکز او د پاچاهانو د ژمي ماڼۍ او استوګنځی وو.
ياد ښار د ۱۹۲۵ راهيسې د يو موزيم په توګه اعلان شوی دی چې د مينګ سترواکۍ او چينګ سترواکۍ د دورې ډېری تاريخي، هنري او کلتوري اثار پکې خوندي دي.
منع شوی ښار په ۱۹۸۷ زېږديز کال د نړيوال ميراثځي په توګه ثبت شو. 
دا ښار په مستطيلي بڼه په ۷۲ هکتاره ځکه کې په ډېر ښکلي انداز کې جوړ شوی دی. چې۹۶۱ متره اوږدوالی له شمال څخه جنوب ته او ۷۵۳ متره لنډوالی د ختيځ نه لوېديځ ته لري.۱۰ متره جګ دېوالونه او پنځوس متره ګيرچاپېره خندق لري.د دېوال هره څنډه کې يوه دروازه ده.
## ليدونکو شمېر

## انځورونه

File:Exhibition of architecture of the Forbidden City 2015 December.jpg|
File:Meridian Gate (Forbidden City) West wing interior 2015 December.jpg|

## سرچينې
ګوپت (د ۱۹۹۷ فيلم)

***ګوپټ: پټ حقیقت*** (پښتو ژباړه. راز) د 1997 د هند د هندي ژبې ایکشن ټرېلر فيلم دی چې د راجیو رای لخوا ډايرکټ شوی چې بابي دیول، کاجول او منیشا کویرالا پکې لوبیږي. د تریمورتي فلمز تر بینر لاندې خپور شوی،  په ياد فيلم کې راج ببر، اوم پوری، کلبوشن خربندا، پریش راول، دلیپ تاهیل، پریم چوپړا ، سداشیو امراپورکر، شرت سکسینا، مکیش ریشي او پریا ټنډولکر هم رول لوبولی دی. د فلم غږیز سندره ویجو شاه جوړه کړې وه.   دا د هندي سینما یو له غوره ټریلر فیلمونو څخه شمېرل کیږي.   

## کيسه
والي جیسینګ سینا د نفوذ لرونکي صنعتکار میګناد چوهدري، د سوسیالیست اتحادیې مشر ویلاس راو، وزیر "منتریجي" سدانند بوس او نورو سره د هنډ اقتصاد او پراختيا په اړه خبرې اترې کوي.

د سينا کشر زوی ساحل یو ځيرک ځوان دی، چې له خپلې مور سره د واده کولو له امله له سینا ناراضه دی. د سينا شخصي معاون ایشور دیوان لور ایشا د ساحل ملګرې ده. دوی په دې وروستیو کې د ماشومتوب وروسته سره یوځای شول کله چې ایشا د بورډینګ ښوونځي ته لیږل شوې وه.

يوه شپه سينا د ساحل پلار وژل کېږي خو تور يې پر ساحل يې لګول کېږي او نوموړی زنداني کېږي، چې وروسته د زندان د تېښتې په هڅه کې ځان بريالی کوي.

## لوبغاړي

## سرچينې
همراز (د ۲۰۰۲ فيلم)

***همراز*** د ۲۰۰۲ کال د هند د هندي ژبې ټرېلر فلم دی  چې د عباس مستان لخوا ډايرکټ شوی. په دې فيلم کې بابي دیول، اکشې کنا او امیشا پاټېل لوبېدلي. 

## کيسه

## لوبغاړي
 

## سرچينې