پر اوکراین د روسیې د یرغل په بهیر کې ناسم معلومات

پر اوکراین د روسیې د یرغل د یوې برخې په توګه د روسیې دولت او د هغوی د دولت په کنټرول کې رسنیو په یوه اطلاعاتي جګړه کې ناسم معلومات خپاره کړل. اوکرایني رسنۍ او سیاسون هم د پوځي کمپاین د يوې برخې په توګه د تبلیغاتي کیسو په کارولو تورن دي، که څه هم دا ډول هڅې د روسیې د ناسمو معلوماتو د کمپاین په پرتله ډېرې محدودې وې. 

د روسیې پروپاګانډا او د جعلي خبرونو کیسو د اوکراین د موجودیت پر حق تېری کړی دی او هغه یې د یو نوي نازي دولت په توګه د روسي ژبو پر وړاندې په نسل وژنه، د بیولوژیکي او اتومي وسلو په جوړونه او شیطان پرستۍ تورن کړی. د روسیې تبلیغات همدارنګه ناټو د اوکراین د کنترول او په اوکراین کې د پوځي تاسیساتو د جوړولو له لارې د روسیې په تهدیدولو تورنوي. ځینې دغه ناسم معلومات د روسي وېب تشکیلاتو له خوا خپاره شوي. او دا په پراخ ډول د ناسمو په توګه رد شوي دي او د یرغل د توجیه لپاره او د اوکراین‌یانو پر وړاندې د نسل وژنې د اقداماتو د توجیه لپاره جوړ شوي دي. د روسیې دولت په اوکراین کې د جنګي جرمونو تر سره کول رد کړي دي او روسي رسنی په دروغو ځینې دغه جرمونه د اوکرایني پوځيانو په غاړه وراچوي. ځینې ناسم معلومات هڅه کوي چې له اوکراین څخه نړیوال ملاتړ کمزوری کړي او د اوکراین د کډوالو پر وړاندې دوښمني وپاروي.  

د جګړې د خبرونو د سانسور او د ډېری رسنیو د دولتي کنترول له امله د روسیې ناسم معلومات په‌خپله په روسیه کې پراخ او بریالي وو. د ناسمو معلوماتو د حجم د ډېروالي له امله روسي رسنۍ محدودې شوې دي او په ډېریو لویديځو او پرمختللو هېوادونو کې یې شهرت ته زیان رسېدلی. که څه هم د روسیې دولت په ډېرو پرمختللیو هېوادونو کې د خپلو نظریو په خپرولو کې ډېر بریالی و. په ځانګړي ډول د چین دولتي رسنیو تر ډېره له روسي لوري سره خواخوږي کړې ده او په مکرر ډول یې د جګړې خبرونه سانسور کړي او یا یې هم د روسیې جعلي او ناسم خبرونه بیا خپاره کړي.  

د اوکراین په ملاتړ د ناسمو معلوماتو تشرېحات د ډېرو خوشبینه تلفاتو په راپورونو تمرکز کوي او همدارنګه د کيېف د ستاینې په څېر د هېوادپاله کیسو پر دودولو تمرکز لري چې د ورپسې معلوماتو په واسطه بې باوره شوې دي. 

## روسي موضوعات/سروکي
ناسم معلومات (د افکارو د بدلون په موخه دروغ یا اغراق) د روسیې دولت، دولتي کنترول رسنیو، پروپاګندانو، روسي وېب تشکیلاتو له خوا په اوکراین کې د روسیې د یرغل د یوې برخې په توګه خپاره شوي. موخه یې د روسیې له یرغل څخه ملاتړ او له یرغل سره د مخالفت کمزوري کول دي. دا تبلیغات د اوکراین پلوه لویديځو هېوادونو تر منځ د نفاق رامنځته کولو؛ له ناټو سره مبارزې او د روسیې د جنګي جرمونو د پټولو او یا د باور وړ انکار په لټه کې دي. لاندې موضوعات له ځینې عامو ردونو سره د روسیې د ناسمو تبلیغاتو او معلوماتو عام موضوعات دي.   

### د اوکراین له ملیت او دولت څخه انکار
د روسیې تبلیغاتو د اوکراین ملیت او ملي هویت موخه ګرځولی او اوکراین‌یان د « کوچنیو روسانو» یا هم د «یو بشپړ روسي ملت د یوې برخې» په توګه ښيي. دا له اوولسمې پېړۍ راهیسې د روسیې د امپریالیستي او ملت پالو بیاناتو موضوع ده. کلونه کېږي چې د روسیې ولسمشر ولادي میر پوتین د اوکراین د خلکو هویت او مشروعیت له پوښتنې سره مخ کړی او د «روسانواو اوکراین‌یانو تاریخي یوالی» په نوم خپله مقاله کې یې چې په ۲۰۲۱ کال کې یې خپره کړې د اوکراین د ملي هویت اړوند توطئه‌ییزې نظريې د «روسي ضد پروژې» په توګه یادې کړې دي. 

په ۲۰۱۴ کال کې د اوکراین تر انقلاب وروسته روسي بیاناتو د اوکراین دولتونه ناقانونه ښودل او هغوی یې د «کیېف رژیم» یا د «نازي/فاشیستي جونټا (حکومت)» په نوم یادول. پوتین وويل «د هغوی مشري د مخدره توکو د روږدو د یوې ډلې او نیو نازیانو په لاس کې وه.» او ادعا یې وکړه چې اوکراین د لویدیځ یا متحده ایالاتو په خارجي کنترول کې دی. 

ویل کېږي چې له یو ملیت څخه دغه ډول انکار کول د روسي چارواکو په‌واسطه د نسل وژنې د راپارونې د کمپاین یوه برخه ده.  

### د نازیزم تورونه
پوتین په دروغو ادعا وکړه چې د اوکراین دولت نیو-نازي دی او «له اوکراین څخه د نازي لرې کول» یې یو له خپلو موخو څخه وباله. د پوتین ادعاوې د ملګرو ملتونو سازمان د بشري حقونو په شورا کې د روسیې بهرنیو چارو وزیر سرګئ لاوروف په‌واسطه تکرار شوې. ډېری ډيپلوماتان د دغې موضوع په اعتراض ووتل. دا ادعاوې په روسي رسنیو کې د جګړې د توجیه کولو لپاره تکرار شوې. د ۲۰۲۲ کال په اپرېل کې د روسیې دولتي خبري آژانس ریانووستي «روسیه باید له اوکراین سره څه وکړي» له سرلیک سره د تیموفي سرګیتسف په قلم لیکل شوې مقاله خپره کړه، په ترڅ کې يې داسې استدلال کړی و چې اوکراین او د اوکراین ملي هویت باید له‌منځه لاړ شي، ځکه هغه ادعا وکړه چې زیاتره اوکراین‌یان «حداقل غیر فعال» نازیان دي. د مې په میاشت کې په روسي رسنیو کې په اوکراین کې د نازي لرې کولو ارجاعاتو په پيکه کېدو پيل وکړ، په دې توګه دغه تبلیغات د روسیې خلکو پام‌وړ نه وو. 

د نازیزم دغه ادعاوې په پراخ ډول د ناسمو او د یرغل د توجیه لپاره د روسیې ناسمو اطلاعاتو د کمپاین د یوې برخې په توګه ردیږي او ډېری داسې ادعا کوي چې د اوکراین ولسمشر ولادمیر زلنسکي یو یهودی دی او خپلوان یې په هلوکاسټ (د یهودو ټولوژنه) کې قرباني شوي دي. د نړۍ ځینې مخکښو تاریخ پوهانو د پوتین د ادعاګانو له ردولو سره د نازیزم او هلوکاسټ په اړه یوه بیانیه خپره کړه چې په یاده برخه کې د سلګونه نورو څېړونکو او تاریخ پوهانو له خوا لاسلیک شوه. چې وايي: «موږ له نازي دولت سره د اوکراین د دولت په اړه د روسیې د دولت معادله د هغې د بې دلیله بریدونو د توجیه لپاره په کلکه توګه ردوو. په حقیقت کې دا بیان ناسم، له اخلاقي پلوه ناوړه او د نازیزم میلیونونه قربانیانو او هغو کسانو ته ژور سپکاوی دی چې د هغوی پر وړاندې يې جګړه کړې ده.» لیکوالان وايي چې اوکراین هم د بل هر هېواد په څېر «ښې اړخه افراط پالان او تاوتریخجنې زینوفوبیک ډلې» لري، خو «هېڅ یوه هم د روسیې تېری او د اوکراین ناسم تعبیر نه توجیه کوي.» د اشویتس-برکناو دولتي موزیم د پوتین ادعاوې وغندلې او ویې ویل: «یو ځل بیا بې‌ګناه خلک یوازې د کاذب امپریالیزم د ځان ښکارونې لپاره وژل کېږي.» د متحده ایالاتو د هلوکاسټ د یاد څلي موزیم او ید وېشم بنسټ د هلوکاسټ له تاریخ څخه د پوتین ناسمه ګټه اخیستنه وغندله. د اوکراین یهودیانو هم دا ادعاوې رد کړې چې پر بنسټ يې د اوکراین دولت یو نوی نازي دولت دی. 

د نازیزم پر بنسټ د اوکراین پر وړاندې د کرملین ادعاوې تر یوه حده د دغه هېواد د ښاریانو تر منځ د جګړې د اور راپورته کولو لپاره هڅه ده. د روسیې تبلیغات یې د نازي المان پر وړاندې د شوروي اتحاد «د وطنپالنې د سترې جګړې» دوام بولي، که څه هم روسیه په ټوله اروپا کې له ښې اړخو افراطي ډلو څخه هم ملاتړ کوي. د واشنګټن پوست لپاره د میریام برګر په وینا، «د فاشیزم پر وړاندې د مبارزې بیانیه» په روسیه کې په ژوره توګه پژواک کوي، هغه روسیه چې له نازي المان سره په جګړه کې له لویو زیانونو سره مخ شوې وه. د دغه تبلیغاتو د یوې برخې په توګه د روسیې او اوکراین د جګړې په بهیر د شوروي له شکلونو یا مجسمو څخه کار اخیستل و، چې په اوکراین کې د روسیې تر اشغال لاندې سیمو کې د اوکراین د بیرغ پر ځای د بریا بیرغ ځای پر ځای کوي.  

## سرچينې