دمې او ستاتېرۍ حقونه

**د دمې او ساتېرۍ حقونه** هغه اقتصادي، ټولنیز او کلتوري حقونه دي  چې په هغې کې يو شخص د کار او نورو ټولنیزو مسوولیتونو څخه  کافي وزګار وختولري. دا د کار کولو حق او د کاري ساعتونو په اړه د قانوني محدودیتونو لپاره تاریخي حرکت سره تړاو لري. نن ورځ، د دمې او ساتيري حق د بشري حقونو په نړیواله اعلامیه ، د اقتصادي، ټولنیزو او کلتوري حقونو نړیوال میثاق ، د ماشوم د حقونو کنوانسیون ، او په ډیری سیمه ایزو متنونو لکه د افریقا د ماشوم حقوق او هوساینه کې پېژندل شوي حقونه دي.

## تاریخ
د دمې، ساتېرۍ او لوبو کولو حق لپاره مبارزه  په  19 پېړۍ کې پيل شوه چې د اته ساعته ورځني کار لپاره يې يو خوځښت پيل کړی و. د 1856 په پیل کې، د استرالیا د میلبورن په پوهنتون کې هغوی يو لاريون وکړ او خپل کاري وسايل يې په ځمکه کېښودل، ترڅو د کار نه کولو د اعتصاب له مخې د کار کولو وختونه راکم کړي،اته ساعته ورځنی کار د دې او دې ته ورته لاريونونو او حقغوښتنو يوه بېلګه ده چې د ډېرو ګارګرو په زحمتونو په نړيواله کچه پېژندل شوې ده،  چې نن ورځ يې مونږ د دمې او ساتېرۍ په توګه پېژنو. په 1856 کې د اسټرالیا سټونماسن شعار په لاندې ډول و: 

په داسې حال کې چې آسټرالیا یو له لومړنیو هیوادونو څخه و چې د نړیوال کاري ساعتونو محدودیتونو څخه خوند اخلي (د تفریح حقیقت) ، د شلمې پیړۍ په اوږدو کې ډیری نورو هیوادونو ورته قوانین تصویب کړل چې د ساعتونو ساعتونو شمیر محدودوي.

## تعریف
د دمې او ساتيري د حق عصري مفکوره د بشري حقونو د نړیوالې اعلامیې په 24 ماده کې پېژندل شوې چې وايي: 

د اقتصادي، ټولنیزو او کلتوري حقونو نړیوال میثاق په دریمه برخه کې په 7 ماده کې پیژندل شوي: 

د تفریح حق هم د ماشوم د حقونو د کنوانسیون په 31 ماده کې پیژندل شوی، او د ماشوم د حقونو او هوساینې په اړه د افریقایي منشور په 12 ماده کې، دواړه دا پیژني:  

د تفریح حق د مدني او سیاسي حق په مقابل کې اقتصادي، ټولنیز او کلتوري حق ګڼل کیږي. د استراحت او استراحت حق د کار له حق سره تړلی دی، چې د بشري حقونو د نړیوالې اعلامیې د ۲۳ مادې او د اقتصادي، ټولنیزو او کلتوري حقونو د نړیوال میثاق د ۶.۳ مادې له مخې برابر شوی دی. چیرته چې د کار حق د کار کولو حق برابروي، د استراحت او استراحت حق خلک له ډیر کار څخه ساتي.

د اقتصادي، کلتوري او ټولنیزو حقونو کمیټې د اقتصادي، ټولنیزو او کلتوري حقونو د نړیوال میثاق د ۷ مادې په اړه کومه عمومي تبصره نه ده کړې. له همدې امله، د استراحت او تفریح د حق په اړه د دولتونو د ځانګړو مکلفیتونو په اړه هیڅ نړیوال تړون شتون نلري، او "د دې شرایطو هیڅ عام مفهوم شتون نلري چې په رسمي توګه فرض شي".  په هرصورت، دولتونه لاهم د استراحت او تفریح حق په اړه مسؤلیتونه لري

## د استراحت او تفریح په حق کې د دولت مکلفیتونه
د بشري حقونو د نړیوالې اعلامیې د ۲۴مې مادې له مبهم ژبې سره سره، دولتونه د تفریح د حق په تړاو مکلفیتونه او مسوولیتونه لري. د اقتصادي، ټولنیزو او کلتوري حقونو د کمیټې لخوا د متنونو په اړه خپاره شوي متنونه دا ثابتوي چې د ټولو حقونو په اړه، د استراحت او تفریح حق په ګډون، دولتونه د درناوي، ساتنه او بشپړولو مکلفیت لري.

### درناوی، ساتنه او پوره کول
د درناوي، ساتنه او بشپړولو اصول د اقتصادي، کلتوري او ټولنیزو حقونو په اړه د دولت اساسي مکلفیت دی، په شمول د تفریح حق: 

د درناوي د تعریف پر بنسټ د اقتصادي، ټولنیزو او کلتوري حقونو کمیټې عمومي تبصره 14،  د درناوي مکلفیت له دولتونو څخه غواړي چې په مستقیم یا غیر مستقیم ډول د مداخلې څخه ډډه وکړي. د استراحت حق. د ساتنې مکلفیت له دولتونو څخه غواړي چې داسې اقدامات وکړي چې د دریمې ډلې د تفریح حق کې د مداخلې مخه ونیسي. په نهایت کې، د پوره کولو مکلفیت له دولتونو څخه غواړي چې د تفریح حق د ترلاسه کولو او خوند اخیستو لپاره مناسب مقننه، اداري، بودیجه، قضایي، پرمختیایي او نور اقدامات وکړي.

له همدې امله، دولتونه باید نه یوازې د ډیرو کارونو څخه د افرادو درناوی او ساتنه وکړي، بلکه باید حق هم پوره کړي، او ډاډ ترلاسه کړي چې افراد د دې وړتیا لري چې په مثبت ډول د تفریح حق څخه خوند واخلي، نه یوازې د ډیر کار په نشتوالي کې.

## نيوکه
د استراحت او تفریح حق، لکه د ډیرو اقتصادي، ټولنیزو او کلتوري حقونو (ESCR) په څیر، ډیری وختونه د مدني او سیاسي حقونو په پرتله لږ مهم یا بنسټیز ګڼل کیږي. د اقتصادي، ټولنیزو او کلتوري حقونو انتقادونه لکه موریس کرینسټن او آریه نییر ، یا د ویلیم ټالبوټ *کوم حقونه باید نړیوال وي* ،  ډیری وختونه استدلال کوي چې ESCR د انساني کرامت لپاره غیر ضروري دي، د مدني او سیاسي حقونو په پرتله لږ بنسټیز دي، ډیر دي. ګران او غیر عملي، او دا چې د انسانانو ځینې حوزې د ESCR مستحق نه دي. 

په هرصورت، د بشري حقونو پوهان په زیاتیدونکې توګه د نه جلا کیدو مفهوم مني او دا مني چې ټول بشري حقونه بنسټیز دي.  د استراحت او استراحت حق مدافعین ادعا کوي چې دا د هوساینې لپاره بنسټیز اهمیت دی کله چې اساسي امنیت تضمین شي، او دا تفریح "د وخت ضایع کول یا یوازې د کار څخه غیر حاضري نه ده، بلکه، د کار لپاره اړین دی. د عزت ژوند" 

د استراحت او تفریح حق یو راپورته کیدونکی بشري حق دی او د هغې د اهمیت او پلي کیدو په اړه بحثونه ممکن روان وي.

## دا هم وګوره
 * کلنی رخصت
* کاري نيوکې
* څلور ورځنۍ اونۍ
* د کار حقونه
* فرصت
* زیات کار
* د تادیې وخت
* ساتېری
* شپږ ساعته ورځ
* د کار او ژوند توازن

## سرچينې

وېشنيزه:حقوقي څنګپټې
وېشنيزه:حقوق
وېشنيزه:Pages with unreviewed translations