بين کارلين

فريډرک بينجمين کارلين (۲۷ جولای ۱۹۱۲ –د ۷ مارچ ۱۹۸۱) ديو استراليايي خطرمنونکی او لومړی هغه څوک و چې په وچه او اوبو چلېدونکي يو موټر کې په ټوله نړۍ راوڅرخېد. کارلين د لوېدېځې استرالیا په «نارتام» کې زېږېدلی و، په «پرت» کې د « Guildford Grammar» ښوونځي کې داخل شو او وروسته يې د کانونو په « Kalgoorlie» ښوونځي کې د کان کېندنې د انجنيرۍ زده کړې وکړې. د يو انجنير په توګه له وړتيا تر لاسه کولو وروسته، هغه د « Goldfields» لپاره کار وکړ، وروسته په ۱۹۳۹ز کال کې چين ته کډوال شو، څو د برتانيې د ډبرو سکرو په کان کې کار وکړي. د دويمې نړيوالې جګړې پر مهال، کارلين د هندوستاني پوځ د انجنيرۍ په قول اردو کې په دنده وګورمال شو، په هندوستان، ايټالېې او په ټول منځني ختيځ کې يې خدمت وکړ. په ۱۹۴۶ز کال کې له دندې څخه تر وتلو وروسته، له خپلې امريکايې مېرمنې «الينر» (چې اصلي نوم يې ارون و) سره متحده ايالاتو ته کډوال شو.

په پوځ کې د خدمت پر مهال له يو پيدا شوي فکر سره، کارلين وړانديز وکړ چې ده او مېرمنې ته دې اجازه ورکړل شي د عسل مياشتې د تېرولو لپاره په « Ford GPA» ډوله موتر (دا Ford GPA جيپ موټر و چې په اوبو او وچه دواړو کې يې سفر کولای شو) کې له اتلانيتک بحر څخه تېر شي، کوم موټر ته چې دوی « *Half-Safe*» نوم ورکړی و. دوی خپل سفر د کاناډا د کيوبيک په مونټريال کې پيل کړ، دوی له بحرونو څخه د اوښتلو خپل دا سفر په ۱۹۵۱ز کال کې له برياليو هڅو وروسته پای ته ورساوه. له دې ځايه اروپا ته ولاړل، د لنډې مودې لپاره په برمنګهم کې د پيسو تر لاسه کولو لپاره پاتې شول. په ۱۹۵۴ز کال کې يې بيا سفر پيل کړ، له منځني ختيځ څخه د ځمکې لارې واوښتل، څو کلکتې ته ورسېږي. استراليا ته د تګ لپاره د پیسو تر لاسه کولو له لنډ سفر وروسته، د کارلين مېرمن د متحده ايالاتو پر لور روانه شوه. هغه له خپلو نويو ملګرو سره بيا سفر پیل کړ، د سويل لوېديځې اسيا او لرې ختيځ له لارې ولاړل، تر څو د جاپان شمالي څوکې پورې ورسېدل او بيا الاسکا ته ورسېدل. د متحده ايالاتو او کاناډا څخه د يوې اوږدې لیدنې څخه وروسته هغه او د هغوی *Half-Safe* مونټريل ته ستانه شول، د دې لس کاله اوږد سفر پر مهال يې په سمندر کې له ۱۷۰۰۰ کيلومتره (۱۱۰۰۰ ميله) او په وچه کې له ۶۲۰۰۰ کيلو متره (۳۹۰۰۰ ميله) څخه زيات سفر کړی و. په ۱۹۸۱ز کال کې د کارلين له مړينې وروسته، *Half-Safe* د ګالډفورډ ګرامر ښوونځي واخيست، دا د هغه پخوانی ښوونځی و، چېرته چې هغه اوس هم نندارې ته ايښی.

## د ژوند لومړي کلونه او پوځي خدمت
فريډريک بينجمين کارلين د ۱۹۱۲ز کال د جولای په اوه ويشتمه نېټه د لويديځې استراليا په نارتام سيمه کې زېږېدلی و، کوم چې د ويټ بيلټ په يالت کې يو کوچنی ښارګوټی دی. مور يې پخوانۍ «چارليټ اميليا برامويل» هغه مهال مړه شوې وه، کله چې کارلين څلور کلن و او پالنه يې پلار فريډريک سيسيل کارن کړې وه، څوک چې يو برېښنايي انجنير و او د لويدېځې استراليا د حکومت د اورګاډي له ادارې سره يې کار کاوه. په لس کلنۍ کې، کارلين په پرت کې د « Guildford Grammar» ښوونځي ته واستول شو. په ۱۹۲۹ز کال کې يې ښوونځی پرېښود، او په «کالګورلي» کې د کانونو په ښوونځي کې شامل شو، چېرته هغه د کانونو د استخراج د انجنيرۍ زده کړې وکړې. کله چې د انجنير په توګه وړ وبلل شو، د ګولفيډل د سيمې په شا او خوا کې يې د يوې مودې لپاره کار وکړ. خو په ۱۹۳۹ز کال کې د چين پکين ته ولاړ چې د برتانيې د ډبرو سکرو د استخراج شرکت لپاره کار وکړي.

د دويمې نړيوالې جګړې په پيل کېدو سره، کارلين د هندوستان په پوځ کې په دنده وګومارل شو. هندوستان ته له تګ مخکې، نوموړي له «ګرترود پلاتا» سره واده وکړ، څوک چې يوه المانۍ وه او په چين کې له خپلې ترور او اکا سره اوېده. دوی دواړو د ۱۹۴۰ز کال د اپريل په شلمه نېټه په «تينټسين» کې واده وکړ، خو د جګړې له پای ته رسېدو مخکې سره جلا شول. په اصل کې په شانګهای کې په دنده ګومارل شوی و، کارلين وروسته د هندوستان د پوځ د انجنيرۍ په قول اردو کې د هندوستان د مدراس سيپرز ته واستول شو. د ۱۹۴۱ز کال د اګست په مياشت کې، هغه ته د دويم بريدمن رتبه ورکړل شوه چې دا د شخړې په پيل کېدو سره د جوړو شويو ګڼو بېړنيو کميسيونونو يوه برخه وه. د جګړې پر مهال کارلين په هندوستان، عراق، پارس، فلسطين، سوريې او اټاليې کې کار وکړ او د جګړې په پای ته رسېدو سره د تورن پوځي رتبه ورکړل شوه. د جګړې د پای ته رسېدو پر لور، نوموړی د امريکايي سره صليب د يوې رنځورپالې «الينر ارون» سره وکتل، څوک چې په اصل کې د بوسټن اوسېدونکې وه. په ۱۹۴۶ز کال کې د دندې په پای ته رسېدو سره دې دواړو ميري لينډ ته کوچ وکړ، چېرته چې دوی د ۱۹۴۸ز کال د جون په مياشت کې واده وکړ.

## له نړۍ ګردچاپېره سفر

### هالف سيف او لومړي چمتوالي
د ټولې جګړې په اوږدو کې، متحدو ځواکونو يو شمېر مختلف ډوله په وچه او اوبو کې سفر کونکې موټرې وکارولې. يو تر ټولو عام تر استعمال لاندې موټر يې د « Ford GPA» په نوم و، کوم چې د Ford GPA يو ترميم شوي جېپ بڼه وه (د Seep په نوم هم پېژندل کېږي). په هندوستان کې د جګړې د پای ته رسېدو پر لور، کارلين د پوځ د موترو په يو تم ځای کې يو  GPA ډوله موټر ولېد. د خپلو ملګرو انجنيرانو سره د ملنډو په توګه، هغه وړانديز وکړ چې دا موټر کولای شي هغه په ټوله دنيا وګرځوي، هغه د اټکل په کولو سره وويل: «د يو څه هڅونې سره، ته کولای شې د دې شيانو څخه د يو په مرسته ټولې نړۍ ته ولاړ شې». دا نظر له واده وروسته هم له کارلين سره پاتې شو او خپلې مېرمنې ته يې وړانديز وکړ چې دوی دواړه د عسلو مياشتې تېرولو لپاره له اتلانتيک سمندر څخه ها خوا په يو ترميم شوي GPA کې ولاړ شي. د يو لړ ستونزو څخه وروسته، کارلين بالاخره وتوانيد چې د واشنګټن ډي سي په يوه دولتي نيلامۍ کې د ۱۹۴۲ Ford GPA (چې پرله پسې شمېره يې ۱۲۳۹ وه) راونيسي او د دې لپار يې ۹۰۱ امريکايي ډالره (په ۲۰۲۱ز کال کې  له ۱۰۹۳۴ سره برابر نرخ) ورکړل. په اصل کې دا موټر د ميشيګن د روج سمندر په فورډ کارخونه کې جوړ شوی و، کوم چې د جګړې پر مهال د ۱۲۷۷۸ جوړ شويو له منځه يو و. هغه په پيل کې هڅه وکړه چې فورډ قانع کړي، څو د هغه د وړانديز شوي سفر لګښت په غاړه واخلي، خو دې شرکت يې په دې باور وړانديز رد کړ چې دا موټر دومره اوږد سفر ونه شي کولای. دې موټر يو لړ ترميمونو ته اړتيا لرله چې سمندري سفر وړتيا پيدا کړي، په دې ترميمونو کې د کښتۍ ډوله نورو کمانونو، د ګرځولو او تاوولو يوه اله، يوه ستره خونه او دوه د سون توکو نورې زېرمې شاملې وې – چې يوه بايد د کمان پر سر او بله يې د دې موټر د خېټې لاندې په سخته برخه کې وي. د خونې په داخل کې يې يو کټ جوړ کړای شو او د چلولو د مديريت برخه يې هم ترميم شوه چې د الوتکې وسايل او تر څنګ يې د دوه لوريو راډيو هم پکې وه (په دې راډیو کې ۱۹-سيټه ټراسميټر او يو ريسيور هم نصب شول). په ټوله کې د دې ماکو اوږدوالی درې فوټه زيات او اتلس فوټه (۵۰۵ متره) ته لوړ کړای شو او د سون توکو اصلي وړتيا يې چې دولس ګيلنه (۴۵ ليتره) وه دوه سوه ګيلنو ته (۷۶۰ ليتره) ته لوړه کړای شو. د خېټې لاندې د ټانکۍ په جوړېدو سره له دې ماکو سره مرسته وشوه چې د خالې کېدو پر مهال هغه لرې کړي، په دې سره د هغې بشپړ وزن درې ټنه کم شي (چې ۶۷۲۰ پونډ يا ۳۰۴۸ کيلو ګرامه و). دې ماکو ته د *Half-Safe* نوم ورکړل شو، دا نوم د يو اريډ له نوم څخه اخيستل شوی و، چې د بوی لرې کونکو مايعو يو شعار و - «نيم خوندي مه اوسه – د ډاډ لپاره اريډ وکاروه».

## سرچينې