پوځ

[بټنوک|[Mil Mi-24|MI-35 د افغان ملي هوايي ځواک يوه چورلکه]]
يو **پوځ** يا يوې **پوځي ځواک** (ن.) ته د يوه هېواد د ساتنې ځواک هم وييل کېږي. پوځي ځواک د تاريخ په اوږدو کې د بېلابېلو تناسخي پړاونو نه تېر شوي. پوځونه د پېړيو پېړيو راپدېخوا په بېلابېلو سيمو او ټولنو کې وه او شته. خو په لرغوني پېر کې د پوځ جوړښت ډېر ساده وه او يواځې سرتېري په تېرو لرگيو او تيږو سمبال وه، د وخت په تېرېدو سره او د انسان د پوهنيز پرمختگ سره سم د پوځونو بڼې هم بدلې شوې، يو وخت داسې هم راغی چې پوځيان په آسونو سپاره به وه او وسپنيزې وسلې لکه تورې، نيزې او ډال به ورسره وه، د ځينو سره به غشي او لينده هم وه ورو ورو د نورو لاس ته راوړنو سره د ودانيو او د وگړو د مېشت ځايونو بڼې هم بدلې شوې، د بېلگې په توگه د ښار چارپېر به خلکو دېوالونه جوړول او د پاچا لپاره به يې ټينگې کلاگانې او دنگې ودانۍ جوړولې. د وسلو بڼې هم په بېلابېلو زمانو کې بدلې شوې او پليټکښ توپکونه او توپونه راووتل چې آن پدې نوي عصر کې د ماشين گڼو او نوي پوځي سامانو لکه ټانکونه آلوتکې او کمپيوټري جنگي آلې په پوځونږ کې نور هم انقلاب راوستی، اټکل داسې دی چې په راتلونکې کې به داسې پوځي قوتونه وي چې پوځيان او سرتېري به يې يواځې ماشينونه وي نه انسانان، خو د داسې يوې پوځې قوې شتون به د انسانانو ژوند نور هم د خطر سره مخ کړي.

که څه هم چې پوځ هرې هغې قوې ته وييل کېږي چې په وسلو سمبال وي، خو په ټولگړي مانا پوځ د کارپوه سرتېرو يا چريکي سړو هغه منظمه دايمي قوه ده چې يواځې د جنگي مسايلو او د جنگ لپاره روزل کېږي او د هغو ملېشو او داوطلبو نه چې د عامو وگړو نه جوړ او د لږې روزنې په ورکړې سره د اړتيا په وخت کې کله چې يو ملت د بشپړه جگړې په حالت کې وي او د يوه لنډمهالې قوې په توگه پکار وړل کېږي، توپير بايد ځنې وشي. د پوځ وييکه د اصلي اردو يا د يوه هېواد د ساتلو اصلي قوې ته اشاره کوي.

هغه اند چې په يوې ټولنه کې پوځ ته د لومړيتوب حق ورکوي، د ملېټريزم يا پوځي کېدنې په نامه يادېږي.

## آرپوهه
د ملېټري يا Military وييکه د لاطيني ژبې د وييکې *militarius*, ځنې اخيستل شوې چې دا بيا د *miles* يا (اضافي حالت *militis*) نه راوتلې او مانا يې "سرتېری" دی.

د پښتو ژبې وييکه پوځ خورا پخوانۍ وييکه ده چې ځينې وختونه فوځ او يا فوج هم تلفظ شوې. خو دا وروستۍ نومېدلې بڼه يې بيا اردو ژبې د پښتو نه پور کړې او اوس په اردو ژبه کې دېره رايجه ده.

## د همدې وييکې مانا

د يوه صفت په توگه د "پوځ" وييکه سرتېرو، جنگي سامان آلاتو او زغريي سامان پلو اشاره ده. دا پدې توگه هم کارېدلی شي چې موخه يې د داسې پوځي ريزرف يوون لوري ته اشاره وي چې د يوه ځانگړي امر لپاره او يا هم د ټولگړي ليد له پلوه د يوه رياست او يا هېواد هغه ريزرف سرتېري وي چې په جنگي قواو کې د دندې لپاره گومارل کېږي.

په رسمي چارو کې په برتانيوۍ انگليسي کې د , "military" يا پوځ وييکه د يوه صفت په توگه کارېږي او کله ناکله په ځانگړې توگه د جگړه ايزو زمکني قواؤ پورې اړوند وي، او د سمندري ځواک او هوايي ځواک لورې ته اشاره پکې نه وي. خو په نوې برتانيوۍ انگليسي کې همدا لغت ځانله ددې موخې لپاره هم کارول کېږي چې ټول جگړه ايزو ځواکونو لوري ته اشاره پکې وي، او دا د پوځي ځواکونو هغه ټولې څانگې په ځان کې رانغاړي.

## د پوځ تاريخ

د پوځ تاريخ يوازې د يوه ځانگړي پوځي ځواک تاريخ نه بلکه اکثراً د کړکېچونو او د اختلافونو د تاريخ سره يوځای گڼل کېږي. د پوځ تاريخ څه نا څه د جگړې له تاريخ سره توپير لري، د پوځ تاريخ پر خلکو او پر جگړه ايزو روزنځايونو باندې متمرکزه وي، خو د جگړې تاريخ بيا د جگړې په اوښتون، او د حکومتونو د تخنيک، او جغرافيې د بدلون انځور جوړوي.

بټنوک|کيڼ|upright|د دوراني پېر پاچايي پوځي سرتېري.

Military history has a number of purposes. One main purpose is to learn from past accomplishments and mistakes so as to more effectively wage war in the future. Another is to create a sense of tradition which is used to create cohesive military forces. Still another may be to learn to prevent wars more effectively.

## پوځي تنظيمونه

Armed forces may be organized as *standing forces* (e.g. regular army), which describes a professional army that is engaged in no other profession than preparing for and engaging in warfare.  In contrast, there is the *citizen army*.  A citizen army (also known as a militia or reserve army) is only mobilized as needed.  Its advantage lies in the fact that it is dramatically less expensive (in terms of wealth, manpower, and opportunity cost) for the organizing society to support.  The disadvantage is that such a "citizen's army" is less well trained and organized.    

A compromise between the two has a small cadre of professional NCOs (non-commissioned officers) and officers who act as a skeleton for a much larger force.  When war comes, this skeleton is filled out with conscripts or reservists (former full-time soldiers who volunteer for a small stipend to occasionally train with the cadre to keep their military skills intact), who form the wartime unit.  This balances the pros and cons of each basic organization, and allows the formation of huge armies (in terms of millions of combatants), necessary in modern large scale warfare.  

*See Also: [[Military reserve]]*

## پوځي پوهه

پوځي پوهه د زده کړې هغه ډگر دې چې پوځي سرتېري يې په گڼ شمېر تخنيکي، ساپوهنيز او د عملي زده کړو له لارې ترلاسه کوي، په دې کې د جگړايزو درنو او سپکو وسلو د کارولو او جوړولو زده کړه او جگړې وړتيا هم شامله ده. ددې پوهې پېژندنه داسې کېږي، د پوهې هغه ارت ډگر چې د هر ډول وسلې والې نښتې پر مهال په ځان کې د بېلابېلو ساينسي غونډالونو د نغښتلو او سمو کارولو سره، يوه پوځي لښکر ته بری ور په برخه کوي او د بري د ترلاسه کولو په موخه کارېږي، د پوځي پوهې په نامه يادېږي.

## پوځي اند
:*Main article: [[Militarism]]

== د "پوځ" نور کارونه ==
=== Military procurement ===
Military procurement refers to common regulations and requirements for a ship or a detached unit to requisistion and draw on a base's facilies (housing, pay, and rations for detached personnel), supplies (most commonly food stocks or materials, and vehicles) by the service running a primary base; e.g. Army units detached to or staging through an [[air base]], a [[vessel]] calling at a port near an army or air base, an army unit drawing supplies from a naval base.

=== پوځي لېږدرالېږد ===
Military transport would pertain to an equipment trans-shipped via a sister service, or an individual detached for a technical school operated by a sister service, or the travel orders and authorization of such an individual to proceed via a sister services vehicles, as well as the drawing (loan of) transportation assets ([[staff car]]s, [[High Mobility Multipurpose Wheeled Vehicle|Hum-Vees]], [[military truck]]s) operating from the primary base command.

=== پوځي عدل ===
[[Military law|Military Justice]], as in the [[Uniform Code of Military Justice]]. Most nations have a separate [[code of law]] which regulates both certain activities allowed only in war, as well as provides a code of law applicable only to a [[soldier]] in war (or 'in [[uniform]]' during peacetime).

For example, in the [[United States]], the [[statutory law]]s set down by  [[United States Congress|Congress]] to apply to the *individual conduct* within any *military force* of the [[United States]] are known as the [[Uniform Code of Military Justice]].  The code includes specific articles under which a soldier or sailor would be tried for infractions ranging from minor ([[Late Return]], [[petty theft]]) to severe ([[Rape]], [[Murder]]); this code is usually referred to by the [[acronym]] [[UCMJ]].

=== پوځي سېک ===
Military strength is a term that describes a [[quantification]] or reference to a nation's standing military forces or the capacity for fulfillment of that military's role. For example, the military strength of a given country could be interpreted as the number of individuals in its [[armed forces]], the destructive potential of its [[arsenal]], or both. For example, while [[People's Liberation Army|China]] and [[Military of India|India]] maintain the largest armed forces in the world, the [[U.S. Military]] is considered to be one of the world's strongest, although the certainty of such a claim cannot be ascertained without a detailed analysis of opposing military forces in relation to one another as well as taking into account the field(s) of [[battle]] and [[military tactics|tactics]] used in such a conflict. The [[UK]] and in some regards [[Israel]] have also been described as the best trained and operating militaries in the world.

=== پوځي ځواک ===
پوځي ځواک يو داسې ويی ده چې يو ځانگړي يونټ او يا قطعې  او يا هم په وسلو سمبال بېړۍ چې په يوه سيمه کې د څار لپاره گومارل شوې وي، او يا د همدې ډول ځواکونو يو ټولي ته هم وايي. (د ساري په توگه د خليج په جگړه کې د امريکا د متحده ايالاتو مرکزي قومانداني، چې د ټولو پوځي ځواکونو واک يې په لاس کې وه).

=== Military brat ===
[[Military Brat]] (or simply Brat) refers to a child with at least one parent who served full-time in the [[armed forces]]. It implies that such an upbringing is different in important ways from that experienced by those in the community at large.  The term *brat*, when used in this context, is neither subjective nor derogatory.

== ځانگړي پوځونه ==
*' د هېوادونو له مخې د پوځونو لړليک وگورۍ**

=== پوځي اتحاد ===
* [[ناټو]]
* [[انزوس]]
* [[د وارسا تړون]] (اوس نه پلي کېږي)

== دا هم وگورۍ ==

* [[د افغانستان پوځ]]
* [[د افغانستان هوايي ځواک]]
* [[Jane's Information Group]] provides contemporary info on [[Trade]] in Military Equipment. 
* [[Martial art]]
* [[Militaria]]
* [[Military rule]]
* [[List of countries by number of active troops]]
* [[List of countries by size of armed forces]]
* [[List of countries without an army]]
* [[List of militaries by country]]

== باندنۍ تړنې ==
* [http://www.globalsecurity.org نړېوال امن]
* [http://www.fas.org/ د امريکايي ساينسپوهانو فېډراسيون]
* [http://www.military.com/ پوځ]

== سرچينې ==
Major books for understanding the role of the military, and the civilian leadership of the military.

# [[Why the Allies Won]] ([[World War II|WWII]]) by [[Richard Overy]] ISBN 0-393-03925-0
## Many books about [[World War II|WWII]], and other wars, focus on the military battles and campaigns. This one focuses on support roles that gave the [[Allies]] the edge when the [[Axis Powers|Axis]] seemed to be ahead in so many senses.
## [[Russia]] relocated their industry far from the front.
## There was a structure of [[Scientific Management]] in the U.S.A., unheard of in the [[Axis Powers]].
## [[Axis Powers|Axis]] nations military, particularly in [[Japan]], had an adversarial relationship that was more important to them than the best interests of their nations.
## [[Allied]] interception of coded radio signals, and strict secrecy of what they learned from this.
## [[Allied]] sophisticated deception.
### Misleading [[Germany]] about the [[Normandy]] invasion.
### Commando raids were exceptionally successful, such as in figuring out how [[German Radar]] functioned, so as to get the correct dimensions for [[Chaff]] to [[Forgery|Spoof]] it, but they were trumpeted as failures so as not to tip off [[German Military Intelligence]] about the purpose of the raids.
## In [[Nazi Germany]] scientific and military technologies developed by Jews where not trusted by Nazi government officials. This is one reason why the Nazis did not pursue development of the [[Atomic Bomb]].
# [[The Complete Idiot's Guide to the Pentagon]] by [["Jeff Cateau"]] and [[Michael Levin]]. An entertaining explanation of the U.S. military and how it is run.
# **Get Yamamoto''' by Burke Davis, Published by Random House in 1969. During WW II, the U.S.A. intercepted top secret communications about a tour of forward bases to be conducted by Admiral Yamamoto, commander of the Japanese Navy. This led to a successful mission to intercept his flight and kill him, the theory being that the Japanese would be handicapped without his leadership.

### مهالنۍ
* Aviation Week and Space Technology
* Defense News
* Jane's Defence Weekly

وېشنيزه:پوځ