بیولوجي او جنسي لېوالتیا

د بیولوجي او جنسي لېوالتیا ترمنځ اړیکې په هکله ډېرې څېړنې ترسره شوې دي. په داسې حال کې چې ساینس‌پوهانو ته لا تراوسه د جنسي لېوالتیا دقیق لامل ناڅرګنده دی، خو د ځینو تیوري‌ګانو له‌مخې وایي چې، جنسي تمایل د جنتیکي، هورموني او چاپېریالي اغېزښندنو د یوه پېچلي تعامل له‌امله رامنځ‌ته کېږي. پر جنسي لېوالتیا باندې، وروسته له زېږېدلو څخه، د ټولنیز چاپېریال اغېزښندنو په هکله فرضیې، په تېره بیا نارینه‌وو لپاره، ضعیفې دي.

ساینس‌پوهان د جنسي تمایل د لاملونو بیانولو ته اړوند بیولوجیکي تیوري‌ګانو ته ډېر لېواله دي. په دغو لاملونو کې، چې کېدای شي د جنسي لېوالتیا له زیاتېدو سره اړوند وي، جېنونه، د رحم لومړنی محیط (لکه: د امېدوارۍ د حالت هورمونونه) او د ماغزو جوړښتونه شامل دي.

## علمي څېړنې او مطالعات

### د جنین وده او هورمونونه
د جنین پر وده باندې د هورمونونو اغېز، د جنسي لېوالتیا په زیاتېدو کې تر ټولو اغېزمن علتي فرضیه ده. په ساده بیان، د جنین د ماغزو وده د «مونث» په معمولي حالت کې پیلېږي. په نارینه‌وو کې د y-کروموزوم شتون د خصیو د ودې لامل ګرځي، چې تستسترون او د لومړني اندروجن د اخېستونکي فعالوونکی هورمون ازادوي ترڅو جنین او د جنین ماغزو ته د نارینه‌وو بڼه ورکړي. د نارینه‌توب دغه اغېزه، نارینه د مذکر جنس معمولي ماغزو جوړښتونو ته رسوي او ډېري وخت، ښځینه‌وو ته لېوالتیا پیدا کوي. فرض پر دې دی چې د همجنسپاله نارینه‌وو د ماغزو په مهمو برخو کې د تستسترون کچه لږ ده یا د نارینه‌توب اغېزو د اخېستلو د وړتیا بېلابېلې کچې لري او یا په حساسو وختونو کې له ځینو بې‌ثباتیو سره مخ شوي وي. په ښځینه‌وو کې بیا فرضیه داسې ده چې په مهمو برخو کې د زیات تستسترون افرازېدل، ورته جنس ته د لېوالتیا د احتمال کچه لوړه کړي. دغې سکالو ته د سمې بڼې وربخښونکي مطالعات د ښي لاس دوه‌یمې او څلورمې ګوتې ترمنځ نسبت دی، چې مخکې تر زېږېدلو څخه د تستسترون د افرازاتو ښودونکی دی. د همجنسپاله ښځو د دوه‌یمې او څلورمې ګوتې ترمنځ نسبت، په منځنۍ توګه، نارینه‌وو ته نږدې دی او دا هغه موندنه ده چې په هڅوبي مطالعاتو کې په وار، وار سره څرګنده شوې ده. په داسې حال کې چې، د اخلاقي اړخونو له‌امله، د مستقیمو اغېزو سنجول ستونزمن برېښي، حیواني ازمایښتونه، چې ساینس‌پوهان په هغو کې د حمل دورې په اوږدو کې د جنسي هورمونونو د افرازاتو کچه په لاسي ډول تنظیم کړي، کولای شي د مذکر جنس عمري چلندونه او ځانګړتیاوې مونث جنس ته او د مونث جنس چلندونه مذکر جنس ته القا کړي.

د جنین د ودې پر مهال د میندو معافیتي غبرګونونه، په کلکه توګه، د نارینه‌وو د همجنسپالنې او دوه‌جنسپالنې لاملونو په توګه ښودل شوي دي. له ۱۹۹۰ز لسیزې راهیسې ترسره شویو څېړنو ښودلې ده چې هرڅومره د یوې ښځې د زامنو شمېر زیات وي، په ډېر احتمال سره راتلونکي زامن یې همجنسپاله دي. د حمل په اوږدو کې، نارینه حجرې د مور د وینې بهیر ته ننوځي چې د هغې د معافیتي سیسټم لپاره پردۍ دي. دې ته په غبرګون کې، مور داسې انتي‌باډي تولیدوي چې هغه خنثی کړي. وروسته بیا دغه انټي‌بادي د راتلونکي زوی پر جنین باندې اغېزه کوي او کېدای شي Y-اړوند انتي‌جنونه، چې د ماغزو په نارینه کېدلو کې ونډه لري، خنثی کړي او د ماغزو هغه برخه په خپل حال پرېږدي چې ښځو ته د جنسي لېوالتیا د رامنځ‌ته کولو دنده لري. هرڅومره چې د یوې مور د زامنو شمېر زیات شي، د دغه انټي‌بادي کچه لوړېږي او په پایله کې د ورورۍ مشاهده شوي زېږون د ترتیب اغېزه رامنځ‌ته کوي. د دغې اغېزې تاییدوونکي بیوکېمیاوي شواهد، په ۲۰۱۷ز کال کې د یوې لابراتواري مطالعې په ترڅ کې تصدیق شول او وښودل شوه چې د همجنسپالو زامنو د میندو د انټي‌بادیو کچه د NLGN4Y Y-پروټین په نسبت، د هغو میندو په پرتله کچه ده چې بل‌جنسپاله زامن لري. جان مایکل بېلي د میندو معافیتي غبرګونونه د زامنو د همجنسپالنې «علتي» لاملونو په توګه پېژني. د اټکل له‌مخې، دغه اغېزه په ۱۵ تر ۲۹ سلنه همجنسپالو نارینه‌وو کې شتون لري، په داسې حال کې چې د پاتو همجنسپالو او دوه‌جنسپالو نارینه‌وو جنسي لېوالتیا د جنتیکي او هورموني تعاملونو له‌امله انګېرل کېږي. 

## په همجنسپالو نارینه‌وو او ښځو کې بیولوجیکي توپیرونه
ځینو مطالعاتو د وګړو او د هغو جنسي لېوالتیاوو د فزیولوجي ترمنځ ځیني پیوستونونه موندلي دي؛ دغه مطالعات ځیني شواهد وړاندې کوي چې د هغو له‌مخې:

* همجنسپال نارینه او نورمالې ښځې (هغه ښځې چې یوازې نارینه ته تمایل لري)، په منځنۍ توګه، د ماغزو ورته نیمکرو لرونکي دي. د همجنسپالې ښځې او نورمال نارینه د ماغزو ښي نیمکرې، په منځنۍ توګه، لږ څه لویې دي.
* سواب او هوپفمن وموندله چې د هایپوتلاموس پورتنۍ چلیپایي هسته د ناهمجنسپالو نارینه‌وو په پرتله په همجنسپالو نارینه‌وو کې لا لویه ده؛ همدا راز، ویل کېږي چې پورتنۍ چلیپایي هسته د ښځینه‌وو په پرتله په نارینه‌وو کې لا غټه ده. 
* ویل کېږي چې، په منځنۍ توګه، د همجنسپالو نارینه‌وو تناسلي آلې د ناهمجنسپالو نارینه‌وو په پرتله لږ څه اوږدې او پنډې دي.
* د همجنسپالو نارینه‌وو په ماغزو کې د INAH 3 منځنۍ اندازه د ښځینه‌وو د INAH 3 له اندازې سره کابو یوشان ده، چې خورا کوچنۍ ده او په هغو کې د حجرو تراکم د بل‌جنسپالو نارینه‌وو د ماغزو په پرتله لا زیات دی.
* د موندنو له‌مخې، مخکېنی تړښتي بافت په همجنسپالو نارینه‌وو کې د ښځو او بل‌جنسپالو نارینه‌وو په پرتله لوی دی، خو وروستیو مطالعاتو دغه توپیر موندلی نه‌دی.
* د دنني غوږ او د اورېدلو مرکزي حس کارکړنه په همجنسپالو او دوه‌جنسپالو ښځو کې د ناهمجنسپالو ښځو په پرتله د هغو کارکړنو له ځانګړتیاوو سره زیات ورته‌والی لري چې په نارینه‌وو کې موندل کېږي (څېړونکو استدلال وکړ چې چې دغه موندنه د جنسي لېوالتیا زېږېدنې څخه دمخه هورموني تیوري سره په مطابقت کې ده).
* هېښناکه غبرګون (له لوړ غږ اېستلو وروسته د سترګو رپېدا) په همجنسپالو او دوه‌جنسپالو ښځو کې نارینه‌وو ته ورته‌والی موندلی دی.
* د همجنسپالو او ناهمجنسپالو کسانو ماغزه دوو فرضي جنسي فېرمونونو ته جلا غبرګون ښیي (AND د نارینه‌وو د تخرګونو په ترشحاتو کې او EST د ښځینه‌وو په ادرارو کې موندل شوی دی).
* امیګدالا، چې د ماغزو یوه برخه ده، له جنسي هڅوونکو موادو سره د مخامخ کېدو په صورت کې، د ناهمجنسپالو نارینه‌وو په پرتله په همجنسپالو نارینه‌وو کې لا زیات فعال دی. 
* د موندنو له‌مخې، د ګوتو د اوږدوالي نسبت د شهادت (دوه‌یمې) او د کنځې (څلورمې) ګوتې ترمنځ، په منځنۍ توګه، په ناهمجنسپالو او همجنسپالو ښځو کې سره توپیر لري. 
* ډېري همجنسپاله نارینه او ښځینه د ناهمجنسپالو نارینه او ښځینه‌وو په پرتله کیڼ‌لاسي یا دوه‌لاسي دي. 
* د یوې مطالعې له‌مخې، چې له پنځوسو زیاتو همجنسپالو نارینه‌وو باندې ترسره شوې ده، د ۲۳ سلنې کسانو د وېښتانو ګونځې د ساعت د عقربې پرخلاف وده کړې ده، په داسې حال کې چې په ټولو وګړو کې، کابو ۸ سلنه کسان ګونځې وېښتان لري.
* په همجنسپالو نارینه‌وو کې د کیڼ لاس د غټې او خیچې ګوتې د ګوتو د نښانونو کرښو تراکم زیات دی.
* د همجنسپالو نارینه‌وو د اندامونو او لاسونو اوږدوالی د هغوی د ونې په نسبت د عادي کسانو په پرتله لږ دی، خو یوازې په سپین توکمه نارینه‌وو کې.

جان مایکل بېلي ادعا وکړه چې د ماشومتوب په لومړیو کې د همجنسپالو جنسیتي ناموافقه چلند، د بیولوجیکي ښودونکو پرخلاف، د فطري صفت په توګه د همجنسپالنې لا ښه شواهد ګڼل کېږي. هغه زیاتوي چې همجنسپاله نارینه، د ماشومتوب د ناموافقو جنسیتي چلندونه له‌امله «د مکافاتو په پرتله زیات مجازات کېږي» او دغه چلند «پرته له هڅونې او له مخالفت سره، سره رامنځ‌ته کېږي» او هغه ته «د فطري اړین شرط» بڼه ورکوي.

## سرچينې