open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
تاجيکي ژبه

**تاجکي ژبه** د تاجکستان هېواد رسمي ژبه ده. او دا آره هماغه پاړسي ژبه ده چې په شلمه پېړۍ کې د روسيي لخوا دا ژبه  د تاجکي ژبې په نوم ونومول شوه اوتر اوسه تاجکي ژبه ۶ ميليونه ويونکي لري.

وېشنيزه:ژبې
قبطيان

**قبطیان** د مصر اصلي استوگن دي ،مصر ته داسلام په راتلو سره ددې سیمې خلک په درې ډلو وویشل شول یوه یې هغه ډله چې اسلام یې قبول کړ مسلمانان شول،بله هغه ډله چې مسلمانان نه شول خوپه مصر کې دخپل مذهب په ساتلو سره پاتې شول اوبله ډله هغه خلک چې اسلام یې ونه مانه اومهاحرت یې وکړ په دې مهاجرو کې نږدې تر دېدمه په بهر نړۍ کې ۱۵میلونه قبطیان مشیت شول. د اسلام دمخه په مصر کې مسیحي مذهب عام وو،او دمصر خلکو دمیسحیت پیروي کوله دغه مسیحیان دمصر اصلي استوگن قبطي وگړي وو چې په قبطي مسیحیانو مشهور شول

وېشنيزه:قبطيان
د روسيې دولتي کتابتون

بټنوک|د روسيې دولتي کتابتون
**د روسیې دولتي کتابتون** ، په روسي ژبه کې (Российская государственная библиотека) پخوانی نوم يې د شوروي سوسياليستي جمهوريتونو اتحاد د ولاديمير ايليچ لېنین په نامه کتابتون» . د کتابتون دغه نوم د ۱۹۹۴ زېږدي کال د جنوري پر ۲۹ بدل او د روسیې د دولتي کتابتون په نامه ونومول شو . د روسیې دولتي کتابتون ددغه هېواد تر ټولو لوی کتابتون گڼل کيږي . په دغه کتابتون کې د نړۍ د ۳۶۷ ژبو بهرني لاسوندونه او کتابونه شتون لري . د کتابتون د کتابونو پر زېرمه سربېره ، په هغه کې یولک او پنځوس زره نقشې ، درې لکه پنځوس زره نوټونه او ثبت شوي غږيز لاسوندونه ، کمپېښه کتابونه ، د نوماندۍ رسالې ، ورځپاڼې او نور لاسوندونه خوندي دي . 
په دې کتابتون کې د یو شمېر کتابونو ډېرې کمپېښه نسخې خوندي دي : لکه د ۱۰۹۲ زېږدي کال انجيل ، د ۱۴ پېړۍ پای او پېنځلسمې پېړۍ په سر کې ليکل شوی انجيل او داسې نور . چاپي کتابونه پکې د ۱۶ پېړۍ له دویمې نیمايي نه راهیسې شتون لري . روسي مهالنۍ ، له هغه شمېر نه «مسکوفسکيې ويدوموستي» له ( ۱۷۵۶ ) ز کاله راهیسې خوندي دي . 
د روسیې فدراسیون د ۱۹۹۴ / ۱۲ / ۲۹ نېټې د تصویب شوي او منل شوي قانون له مخې ، په روسیه کې د هر چاپ شوي کتاب او نورو ټولو چاپ شویو توکيو یو یو ټوک او یوه یوه گڼه هرو مرو باید دغه کتابتون ته ورکړ او په هغه کې خوندي شي . 
په هغه ځای کې چې اوسمهال پکې د روسیې د دولتي کتابتون ودانۍ ولاړه ده ، د ۱۵۶۴ ز کال د اپرېل تر ۱۸ د میخاییل تېمریوکوویچ چېرکاسکي کور وو ، خو د ۱۵۶۶ ز کال په مني کې د روسیې د وخت پاچا یوان گروزني د ځان لپاره نوی مېشتځای جوړ کړ . د کتابتون نوم د پېښليک په اوږدو کې ډېر ځله بدل شوی ، چې دلته يې موږ په لنډ ډول بیانوو : 
-​ پر ۱۸۲۸ ز کال د روسیې د وخت پاچا لومړي نیکولای له خوا امر صادر شو ، چې د رومیانڅېفسکي موزیم په نامه کتابتون 
جوړ شي . 
#پر ۱۸۳۱ ز کال د دولتي شورا له خوا کتابتون ته بودیجه حواله او د هغه لپاره کارکوونکي وگومارل شول . 
#پر ۱۸۶۳ – ۱۸۶۴ ز کلونو موزیم – کتابتون له سانت پیتربورگ ښار څخه مسکو ته راولېږدول شو . 
#پر ۱۸۶۴ – ۱۹۱۳ ز کلونو د مسکو ولسي او رومیانڅېفسکي موزیم په نامه یادېده . 
#پر ۱۹۱۳ – ۱۹۱۷ د مسکو امپراتوري او رومیانڅېفسکي موزیم په نامه .
#پر ۱۹۱۷ – ۱۹۲۵ ز کلونو د رومیانڅېفسکي دولتي موزیم په نامه . 
#پر ۱۹۲۴ – ۱۹۲۵ ز کلونو د و . ای . اولیانوف ( لېنين ) په نامه د روسیې ولسي کتابتون . 
#پر ۱۹۲۵ – ۱۹۹۲ ز کلونو د و. ای . لېنين په نامه د شوروي اتحاد دولتي کتابتون . 
#له ۱۹۹۲ ز کاله راهیسې د روسیې دولتي کتابتون په نامه یاديږي . 
په کتابتون کې د خوندي شویو چاپي توکيو د زېرمو شېمر : 
#کتابونه او کتابگوټي «براشیوري» - ۶ ، ۱۷ ميليونه ټوکه . 
#مجلې - ۱۳ میلیونه ټوکه . 
#ادامه لرونکې خپرونې – ۴، ۱ ميليونه ټوکه . 
#ورځپاڼې - ۵ ، ۶۸۷ زره گڼې . 
#نوټي چاپي توکي ( دلته لکه چې موخه د موسیقۍ له نوټونو څخه ده ) - ۶ ، ۳۷۲ زره .
#کارتوگرافيکي چاپي توکي – ۳، ۱۵۱ زره . 
#په پاڼو کې چاپ شوي متنونه - ۱، ۱ میليون ، او داسې نور .
=اخځونه= 
#http://ru.wikipedia.org/wiki/Российская_государственная_библиотека
مسعود خليلي

250px|بټنوک|کيڼ|مسعود خليلي
**مسعود خليلي** د شورای نظار يو جنگيالی ژباړن او د هند لپاره د افغانستان پخوانی سفير او د سپانيا لپاره اوسنی سفير دی. نوموړی د احمد شاه مسعود د وژل کېدو په پېښه کې سخت ټپي شوی و چې وروسته بيا هند ته ولېږدول شو او هلته يې پوره درملنه وشوه. دی د خليل الله خليلي زوی هم دی.

وېشنيزه:افغان سفيران
وېشنيزه:افغان جنگسالاران
ليلا طرزي

**لیلا طرزي** د عبدالتواب خان طرزي لور د علامه محمود طرزي لمسۍ د اعلیحضرت غازي امان الله خان نږور او د پاچا زوی ډاکټر احسان الله خان ( د افغانستان ) مېرمن وه.
## مخينه
ليلا طرزي د ۱۹۳۲ ز کال د سپتمبر د میاشتې پر ۳ نیټه د ترکیې هېواد د استانبول په ښار کې دې نړۍ ته سترگې وغړولې. 
## زده کړې
لومړنۍ او منځنۍ زده کړې يې د ترکیې په پلازمېنه ، استانبول کې تر سره کړې. پر ۱۹۵۴ ز کال یې د استانبول پوهنتون د ژورنالیزم د پوهنځي څخه بریلیک تر لاسه کړ. 
## دندې
ليلا طرزي تر ۱۹۵۸ ز کاله یې د استانبول په ملي بانک کې د مامورې په توگه کار وکړ. پر همدې کال یې د احسان الله خان سره واده وکړ او دوه زامن يې د امان الله خان او رحمت الله خان په نامه وزېږېدل. نوموړې له خپل خاوند احسان الله خان سره يو ځای پر افغانستان باندې د شوروي اتحاد د یرغل پر مهال په سویس هېواد کې د افغان مجاهدینو د ټپیانو درملنه او پالنه کوله او د ناروغانو لپاره به یې په افغاني او فرانسوي ژبو ژباړنه کوله. هغې لومړی پر کال ۱۹۷۲ ز او بیا پر ۲۰۰۳ او ۲۰۰۴ ز کلونو افغانستان ته سفرونه وکړل . له دغو سفرونو څخه يې موخه د افغانستان لیدل او افغان اړمنو وگړو ته د مرستو رسول و. 
=مړينه= 
لیلا طرزي د هغی ناروغۍ له کبله چې ورته پېښه وه د ۲۰۱۳ ز کال د جون د میاشتې پر ۲۲ نېټه د ۸۱ کلنۍ په عمر له دې نړۍ سترگې پټې کړې. د ليلا طرزي جنازه د جون پر ۲۴ نېټه د سویس د جینیوا ښار په اسلامي هدیره کې خاورو ته وسپارل شوه.
کییف

**کيېف** (په اوکرايني ژبه کې Київ) د اوکراين جمهوريت پلازمېنه ده . کيېف د اوکراين تر ټولو لوی ښار دی . دغه ښار د دنېپر سيند پر غاړه پروت دی . کيېف د اوکراين يو بېل اداري واحد دی ، ددغه هېواد کولتوري ، سياسي ، ټولنيزه-اقتصادي ، ترانسپورتي ، پوهنيزه او حکومتي منځۍ ده . دغه ښار همدا راز د دولت يوه له ديني منځيو څخه هم ده . د کيېف ښار د وگړيو ډ ډېر والي له پلوه داروپا تر استانبول ، مسکو ، لندن ، سانت پيتربورگ ، برلين او مادرید وروسته اووم ځای لري.

=د نامه ريښه=
=پېښلیک=
=جغرافيايي-فزيکي ځانگړتياوې=
=اوبهوا=
=طبيعت=
=اداري وېش=
=د ښار ځانگړې حقوقي درجه=
=د واک اورگانونه=
=وگړي=
=توکميزه گډوله=
=يهودان=
=ژبنی حالت=
=دين=
=عبادتځايونه=
=صنعت=
=اقتصادي شاخصونه=
=ترانسپورت=
=ښارمېنې او نور ځايونه= 
=ایکالوجي=
=کولتور او استراحت=
=د فوټبال کلوبونه=
=د کيېف لوی سرداران=
=جنایت=
=ښاروالان=
=چاپي خپرونې=
=اخځونه=
#https://ru.wikipedia.org/wiki/Киев
تشيال

#**تشيال** د کايناتو هغو تشو يا خالي ځايونو ته وايي چې د اسماني اجسامو د اتوموسفير له بریدونو څخه بهر وي . 
# د تشيال دويمه مانا له فلسفي پلوه ټوله نړۍ ، ټوله پينۍ  (کاينات) دي ، يانې هغه څه چې د گډوډۍ او بې نظمۍ خلاف وي . 
# تشيال ، د فضا ، خلا او کيهان په مانا ده ، چې په انگرېزي او روسي ژبو کې یې «کوسموس» بولي . 
=اخځونه=
# http://ru.wikipedia.org/wiki/Космос
کې جي بي په افغانستان کې

**کې جي بي په افغانستان کې** د واسلي ميتروخېن يو ليکلی اثر دی چې په افغانستان کې د کې جي بي استخباراتي فعاليتونو په اړه ليکل شوی. دغه اثر په پښتو ژبه رحمت آريا ژباړلی دی.

وېشنيزه:پښتو کتابونه
طالبان او اسلامي بنسټپالنه

**طالبان او اسلامي بنسټپالنه** د پوهاند محمد حسن کاکړ يو کتاب دی.

وېشنيزه:پښتو کتابونه
غلام فاروق خان

**غلام فاروق خان** د ظاهر شاه د واکمنۍ په وخت کې د کندهار والي و.

وېشنيزه:افغان وزيران
اوكراين

**اوکراين** ، په اوکرايني ژبه (Україна) په ختيځه اروپا کې يو دولت دی . د ۲۰۰۱ ز کال د پايلو له مخې ددغه دولت د وگړیو شمېر ۴۸ اشاريه ۴ ميليونه وو . د اوکراين د دولتي احصاييوي خدماتو د ۲۰۱۳ ز کال د می د لومړۍ نېټې د مالوماتو له مخې ، په اوکراين کې ۴۵۴۹۵۳۰۰ وگړي ژوند کوي . د خاورې مساحت یې  ۶۰۳۶۲۸ کيلومتره مربع دی . اوکراين تر روسیې وروسته د اروپا تر ټولو لوی هېواد گڼل کيږي . د وگړیو د شمېر له پلوه په نړۍ کې ۳۰ او د خاورې د پراختيا له پلوه ۴۴ ځای لري . ددغه هېواد پلازمېنه د کيېف ښار دی ، دولتي او رسمي ژبه یې اوکرايني ده .   
=د نامه ريښه=
=پېښليک=
=د لرغوني روسي دولت په وختونو کې=
=د لرغوني روسي دولت ړنگېدل= 
=اوکراين د ليتوا ، پولېنډ ، ملداويا او هنگري د لویې خانۍ په تشکيل کې=
=کازاکان=
=اوکراين د روسیې او اتريش-هنگري امپراتوريو په تشکيل کې=
=د ۱۹۱۷ ز کال اوښتون او کورنۍ جگړه=
=شوروي اوکراين=
=اوکراين په دويمه نړیواله جگړه کې=
=تر جگړې وروسته پړاو=
=د شوروي اتحاد ړنگېدل او د خپلواک اوکراين جوړېدل=
=خپلواک اوکراين=
=د اوکراين دولتي نظام=
=اجراييه واک=
=قانونمند واک=
=قضايي واک=
=سياسي گوندونه=
=دولتي سمبولونه او جشنونه=
=بهرنی سياست=
=وسله وال ځواکونه=
=اداري وېش=
=جغرافيايي حالت=
=د اوکراين پولې=
=اوبهوا=
=ژوي او نباتات=
=وگړي=
=د وگړيو زياتېدل او اړوندې مسلې=
=قومي ترکیب=
=ژبې=
=ديني ترکيب=
=وټه=
=صنعت=
=کرنه او څاروی روزنه=
=خدمات=
=بانکي سکټور=
=گرزندوی=
=انرجی=
=بهرنۍ سوداگري او بهرنۍ پانگونې=
=ترانسپورت ، مخابرات او نوره شبکه=
=روغتيا=
=ښوونه او روزنه=
=هڅوب او هنر=
=رسنۍ=
=ورزش=
=سرچينې=
#http://ru.wikipedia.org/wiki/Украина 
#
عبدالجبار نادر

**عبدالجبار نادر** يو افغان ژباړن او ليکوال دی.

## مخينه
عبدالجبار نادر د نادر شاه زوی، د احمد شاه لمسی او د الف خان کړوسی دی. دئ په ۱۳۲۱ ل. کال کې د لغمان ولايت د علي خېلو په کلي کې زېږېدلی دی.

## زده کړې
لومړنۍ، منځنۍ او دويمې زده کړې يې د روښان په عالي لېسه کې بشپړې کړي او بيا کابل پوهنتون ته تللی هلته يې د ادبياتو پوهنځي د فلسفې او پښتو ادبياتو په څانگه کې تر لېسانس کچې زده کړې وکړې او په 1344 ل. کال کې يې بريليک واخيست. په 24 د چنگاښ، 1354 ل. کې امريکا ته د لوړو زده کړو لپاره واستول شو او هلته يې د جنوبي کلفورنيا له پوهنتون څخه د ژبې د مهارتونو په څانگه کې خپله ماسټري وکړه.

## دندې

## ژباړې
# افغانستان د سوبې لويه لار - چاپکال ۱۳۶۹ ل. کال

وېشنيزه:پښتانه ليکوال
رحمت ربي زيرکيار

**رحمت ربي زيرکيار** يو افغان ليکوال دی.

## مخينه

## زده کړې

## دندې

## ليکلي آثار
# د نوي سياست الجبره
حبيب الله خان طرزي

**حبيب الله خان طرزي** يو افغان ديپلومات او د جاپان لپاره د افغانستان يو پخوانی سفير و.

وېشنيزه:افغان سفيران
خان او کميسار

**خان او کميسار** د يو پښتو ناول د کتاب سرليک دی. دغه ناول پر افغانستان باندې د روسي پوځ د يرغل د وخت يوه رښتيانۍ کيسه بيانوي. د دغه کتاب ليکوال محمد انعام واک دی. دا ناول ۴۱۶ مخونه لري.

وېشنيزه:پښتو کتابونه
اوسلو

**اوسلو** چي د ناروې پلازمېنه ده، او همدارنګه د وړوکوالي سره سره بيا هم د ناروی هيواد يوه فيلکه يا ولايت دي، چي ددي هيواد تر ټولو لوي او د خلګو ډک ښار دي. ددي هيواد دا ښار چي د سمندر غاړې ته پروت دي، د ښار د ښکلا د لاسه هر کال په لکونو انسان ددي ښار د ليدو لپاره ناروی ته راځي.

## مهاجرین
د اقلیتونو شمیر (اول او دويم نسل) په اوسلو کې، د میګویزفر هیوادونو په اساس، د جنوري لومړۍ نېټه ۲۰۱۰:

## تاریخ

## بل نوم
## سرچينې

وېشنيزه:د ناروۍ ښارونه
وېشنيزه:د نړۍ ښارونه
وېشنيزه:ناروې
پښتو قاموس

**پښتو قاموس** د پښتو - دري يو سيند دی. پدې سيند کې د پښتو ژبې بېلابېل وييونه په پارسي ژبه تشريح شوي.

وېشنيزه:پښتو سيندونه
د افغانستان قومي جوړښت

**د افغانستان قومي جوړښت** د افغانستان لپاره د واک فونډېشن د شپږ کلنې پروژې راپور ،  د ساپي دپښتوڅېړنو اوپراختيا د مرکز چاپ.

وېشنيزه:پښتو کتابونه
افغانستان د ساړه جنگ په لمبو کې

**افغانستان د ساړه جنگ په لمبو کې** د  محمد گل وطنپال دياني يو ليکلی اثر دی.

وېشنيزه:پښتو کتابونه
افغانستان رښتيا پلټنه

**افغانستان رښتيا پلټنه** د بروس رېچرډسن يو سياسي اثر دی چې د رحمت آريا لخوا په پښتو ژبه ژباړل شوی.

وېشنيزه:پښتو کتابونه
افغانستان ناپېيلتوب او ستر ځواکونه

**افغانستان ناپېيلتوب او ستر ځواکونه** د محمد امين واکمن يو اثر دی.

وېشنيزه:پښتو کتابونه
عبدالجليل وجدي

بټنوک|عبدالجليل وجدي
**عبدالجليل وجدي** يو افغان ژورنالسټ، ليکوال او څېړونکی و. نوموړي د خپل عمر په اوږدو کې د پښتو ژبې د پراختيا لپاره ډېرې هلې ځلې کړي دي. هغه يو شمېر کتابونه په پښتو ژبه هم ليکلي او وروستنی کتاب يې د خبر او نظر نړی په نامه چاپ شوی دی.

## زوکړه
عبدالجليل وجدي په ۱۳۱۶ لمريزكال د وردگو د چك ولسوالۍ د سېوكې په سپېدار كلي كې وزېږيد. تر مروجو زده کړو وروسته په ۱۳۳۰ لمريز كال په پښتو ټولنه كې يې خپل لومړنى رسمي مامويت پيل كړ. په  همدغه كال کې يې د خپلې دندې تر څنگ يو مالي او اداري كورس ته هم مټې بډ وهلې، چي درې كاله وروسته يې په بريالي توب سره د نهم ټولگي برى ليك تر لا سه كړ.
## مخينه

د وجدي صاحب د رسمي زده كړې يو بل پړاو د ژورناليزم د زده كړې يوه بله دوره وه، چې د كا بل پوهنتون د مطرحو استادانو له خوا يې تدريس كېده. كله يې، چې لومړنى رسمي ماموريت په پښتو ټولنه كې پيل شو، له هغه ځايه بيا وروسته د اصلاح ورځپاڼې مسلكي غړى شو. په ۱۳۴۱ لمريز كال کې د اطلا عاتو او كلتو ر وزارت له خوا په ميمنه كې د مطبوعاتو د مدير او د ستوري ورځپا ڼې د چلوونكي په توگه وگمارل شو او څه له پاسه دوه كاله وروسته يې بيا په همدغه چوكۍ او دندې په ننگرهار كې په كار پيل وكړ. پوره يو كال يې ننگرهار ورځپاڼه وچلوله. بيا په كا بل کې د پيا م حق ديني مجلې مسوول مدير وټا كل شو، وروسته د فلكلور په مديريت كې يې هم خورا په زړه پورې برياوې لاسته راوړې.
وجدي ته د داود خان د جمهوريت په موده كې د هيواد ورځپاڼې رياست وروسپارل شو، يو كال يې دغه دنده په خورا مينه پر مخ يوړه، بيا د اطلاعاتو او كلتور وزارت د پښتو د پرمختيا او پراختيا امريت ور وسپارل شو. په دغه موده كې يې د پښتو مجلې (پلوشې ) بنسټ كيښود او ورسره يې په وروستيو دوو پيړيو كې د پښتو د چاپي اثارو د نړيوال سيمينار د جوړولو اړوند اداري چارې پرمخ بوتلې.
وجدي له پښتو او دري سربېره په انگرزي باندې هم ډېرې ليكنې كړې دي. خپل هېواد، خلك او كلتور يې نړيوالو ته ور پېژندلى دى. د غوايي له كودتا وروسته وجدي څه موده وزگار شو بيا وروسته يې د هيواد په ورځپاڼه كې، چې ده يې د رياست چارې پر مخ بېولې د يو عادي خبريال په توگه مقرر شو، بيا د وخت چارواكو وردگو ولايت ته د روغې جوړې په جرگه كې واستاوه، خو دا پخلاينه ممكنه نه وه او هملته په وردگو كې له خلكو سره پاتې شو.  بیا له هغه ځایه كوټې ته لاړ او هلته يې په نړ يوالو مرستندويه موسسو كې د ژباړن په توگه دنده سرته رسوله. د ژوند په وروستيو کلونو كې كاناډا ته كډه شوى و او غوښتل يې هيواد ته راستون شي، ځكه ډ اكټرانو ورته ويلي وو، چې نور يې روغتيا ښه ده او كولاى شي، چې په سفر لاړ شي. د ۲۰۰۵ كال د مې په ۱۵ نيټه د خپل ټاټوبي په لور د خوځېدو په بندوبست کې و، چې د همدې مياشتې په ۴ نيټه يې له دې فاني نړۍ نه سترگې پټې كړې.

## ليکلي  اثار
### چاپ شوي
وجدي په لسگونه كتابونه ليكلي دي او همدارنگه يې په پښتو، انگريزي او دري ژبو په سلگونه ليكنې چاپ شوې دي، ځانگړي ا ثار يې په لاندې ډول دي.

#ړنگې كنډوالې.
#د روښا نيانو روښانه ملي لار .
#د افغانانو ملي كر كټر.
#ملي لار.
#د افغا نستا ن د عنعنوي جرگو نن او پرون.
#د افغا نستان د لويې لوبې سټيج چې دغه كتاب يې د سميع الله له خوا تازه دري ته ژباړ ل شوى هم دى>
#د زړونو او دماغونو ماينونه
#د كوچنيانو لپاره لنډې كيسې.
#د لنډو كيسو مجموعه، چې  ناچاپه ده.

## زده کړې

## دندې

وېشنيزه:پښتانه ليکوال
بغ

**بغان** (په لاتين: *Ardeidae*)د پليکان ډوله مرغانو یوه کورنۍ ده.
وېشنيزه:پليکان ډوله مرغان
وېشنيزه:الوتونکی مرغان
انتوان دي سينت اکسيوپيري

بټنوک|انتوان دي سينت اکسيوپيري
**انتوان دي سينت اکسيوپيري** يو فرانسوی ليکوال، شاعر او يو مخکښ هواباز و.

وېشنيزه:فرانسوي ليکوال
افسر خان شينواری

بټنوک|ډاکټر افسر خان شينواری
ډاکټر افسر خان شينواری (۲۰ د جنوري، ۱۹۴۸ ز. - ) يو افغان ژباړن او ډاکټر دی. 

## مخينه
ډاکټر افسر خان شينواری د سرور خان شينواري زوی دی. 

## زده کړې
لومړنۍ زده  کړې يې د شينوارو په غني خېل ښوونځي کې بشپړې کړي. په ۱۹۶۲ کال کې د کابل ښار په نادريه عالي لېسه کې داخل شوی او تر دوولسم ټولگي يې زده کړې بشپړې کړي. په ۱۹۶۹ کال کې د کانکور  آزموينې وروسته د کابل پوهنتون د طب پوهنځي ته کامياب شوی. د جراحي په څانگه کې يې نورې زده کړې د ننگرهار پوهنتون په طبي پوهنځي کې سر ته رسولي.

## دندې

## ژباړې او ليکلي آثار
# پرېشانۍ او غمونه پرېږده خوشحاله اوسېدل زده کړه د ډېل کارنېگي اثر

## سرچينې
گل شريف هڅاند

**گل شريف هڅاند** (۱۳۳۴ لېږديز لمريز کال، افغانستان د خوست ولايت)، د پښتو ژبې یو ليکوال او ژباړن دی. 
## مخينه
گل شریف هڅاند د عبدالله خان زوی پر ۱۳۳۴ لمريز کال د خوست ولايت د مرکز متون په يوه بېوزله کورنۍ کې زېږېدلی دی. دی پر ۱۳۴۲ لمريز کال د غرغښت په لېسه کې شامل شو او خپلې منځنۍ زده کړې یې په ښاري ښوونځي او گوربزو په منځني ښوونځي کې سرته ورسولې. پر ۱۳۵۷ لمريز کال د حربي ښوونځي له دولسم ټولگي څخه فارغ او د لوړو زده کړو لپاره د ژورناليزم په څانگه کې د شوروي اتحاد د اوکراین جمهوريت د لووف ښار پوځي، سیاسي پوهنتون ته واستول شو. له دغه پوهنتون څخه د ماسټرۍ  په پوهنيزې درجې سره فارغ شو. 
## دندې
گل شریف هڅاند د پوهنتون تر پای ته رسولو وروسته د افغانستان د دفاع وزارت د وخت د «حقيقت سرباز» ورځپاڼه کې دنده ترسره کوله. د يو څه مهال لپاره د اردو د راډیو او ټلويزيون پازه هم ور په غاړه وه. د رسمي دندې په وروستيو وختو کې د اردو مجلې د پازوال چلوونکي د مرستيال په توگه پر کار بوخت وو.  

پر ۱۳۷۵ ل ل کال د هېواد د حالاتو د بې بريده خړپړتيا له لامله د رسمي دندې پرې ښودو ته اړوت. د ناامنۍ او کمزوري اقتصادي حالت له لامله يې ډېر کلونه د گران هېواد او پلرني ټاټوبي څخه په بهر کې ژوند کاوه. 
          
## چاپ شوي اثار
#طلايي متلونه، (ژباړه او راټولونه)، د ۱۳۸۵ لمريز کال، د کابل د پوهنې مطبعې چاپ.
#د ټوکو گوډی، (ژباړه او راټولونه)، د ۱۳۸۶ لمريز کال د پوهنې مطبعې چاپ. 
## اخځونه
#گل شريف، طلايي متلونه.  
#گل شريف، د ټوکو گوډی. 

وېشنيزه:پښتانه 
وېشنيزه:پښتانه ليکوال
اکليل احمد حکيمي

بټنوک|اکليل احمد حکيمي د امريکا د متحده ايالاتو لپاره د افغانستان سفير
**اکليل احمد حکيمي** يو افغان ديپلومات او د جاپان او چين هېوادونو لپاره يو پخوانی سفير او د امريکا متحده ايالتونو لپاره د افغانستان اوسنی سفير دی.

وېشنيزه:افغان سفيران
سرې لښکرې په افغانستان کې

**سرې لښکرې په افغانستان کې** د ب. گروموف يو اثر دی چې داود جنبش پښتو ته اړولی دی.

وېشنيزه:پښتو کتابونه
عبدالرحيم خټک

**عبدالرحيم خټک** د پښتو ژبې يو شاعر دی . 
## مخينه
عبدالرحيم خټک د پښتو ژبې يو شاعر تېر شوی دی . دی د شعرونو یو ديوان لري چې تر اوسه لا نه دی چاپ شوی او په ټوله نړۍ کې يې يوازې درې قلمي نسخې شتون لري . ددغه ديوان يوه قلمي نسخه د روسیې فدراسيون د ختيځ پېژندنې انستيتوت په واک کې ده . دده د ديوان دغه قلمي نسخه روسي متنپوه او ايرانپوه کارل گېرمانوويچ زالېمان (۱۸۴۹-۱۹۱۶) پر ۱۹۰۸ زېږدي کال له بخارا څخه راوړې وه . 
عبدالرحيم خټک په زلميتوب کې د کندهار او تهران له لارې د روحاني استاد او پير په لټه کې بخارا ته تللی وو . نوموړی په بخارا کې د شيخ او صوفي شاعر ملا محمدي شاگرد شو او څه د پاسه پنځوس کاله یې په بخارا کې ژوند وکړ . په دې اړه پخپله خټک هم په خپلو شعرونو کې ليکلي دي . 
د عبدالرحيم خټک د ديوان قلمي نسخه دده تر مړينې پېنځه کاله وروسته ليکل شوې ده او کېدای شي چې د وخت په تېرېدو سره د څېړونکيو او چاپوونکیو د لېوالتيا وړ وگرزي . 
دده په اړه د افغانستان او ايران په برخه کې روسي ژبپوه ولاديمير واسيلېويچ کوشېف (۱۹۲۷ -۲۰۰۱) پر ۱۹۶۸ ز کال يوه ليکنه کړې وه . همدا رانگه د کابل مجلې په ۵۸۵ گڼه کې هم د ده په اړه يوه ليکنه چاپ کړې وه ، چې له هغې نه وروسته بيا په کندهار مجله کې هم چاپ شوه . 
## اخځونه
#ليکوال : و . و . کوشيف ، د روسيې د پوهنو اکاډمۍ د ختيځ پېژندنې انستيتوت له زېرمې څخه د پښتو ژبې د قلمي نسخو د کلکسيون راټولونه او څېړنه ، ژباړن محمد طاهر کاڼی ، لېمه (مجله) ، اتمه گڼه ، ۲۴ ، ۲۶ ، ۲۷ مخونه ، د ۱۳۷۷ (۱۹۹۸) ز کال مسکو چاپ .
#http://ru.wikipedia.org/wiki/Залеман,_Карл_Германович
#http://www.orientalstudies.ru/rus/index.php?option=com_personalities&Itemid=74&person=136
علي اکبر اورکزی

**علي اکبر اورکزی** په اتلسمه زېږدي پېړۍ کې د پښتو ژبې يو شاعر وو. 
## مخینه
علي اکبر اورکزی د قاسم خان اورکزي زوی وو چې په اتلسمه زېږدي پېړۍ کې یې ژوند کړی دی . د علي اکبر اورکزي د شعرونو د ديوان يوازينۍ قلمي نسخه د ارمنستان په پلازمېنه ېرېوان کې د «ماتيناداران» «ماشتودا» په نامه د لرغونيو قلمي نسخو انستيتوت په ختيځه زېرمه کې خوندي ده . په دغه يوه ديوان کې د علي اکبر اورکزي پر پښتو شعرونو سربېره د ده د پارسي ژبې نظمي او نثري اثار هم راغلي دي . ددغه شاعر په اړه مالومات يوازې د همدغې ېرېوان له قلمي نسخې څخه تر لاسه کېدای شي .
د افغانستان او ایران په برخه کې روسي ختيځپوه او ژبپوه ولاديمير واسيلېويچ کوشېف پر ۱۹۸۹ ز کال د «درانيانو په امپراتورۍ کې د افغان شاعر علي اکبر اورکزي د مساپريو په اړه» تر سرليک لاندې يوه ليکنه ليکلې او چاپ کړې وه .
علي اکبر اورکزی د خپلې زېږېدنې د پېر په اړه په خپل يوه شعر کې داسې لیکي :


زه چې راغلم په دنيا کښې

له وجوده په اظهر

بادشاهى د نادرشاه وه

په عالم کښې لکه لمر  
 

د شاعر له دغې څلوريزې موږ دومره مالومات تر لاسه کولای شو چې دی به د نادر شاه افشار د واکمنۍ پر مهال زېږېدلی وي . مانا دا چې دی به د ۱۷۳۶ او ۱۷۴۷ زېږدي کلونو په منځ کې زېږېدلی وي . کوشېف هم خپله ليکنه دده په اړه داسې نومولې ، چې ده د درانيانو د امپراتورۍ په زمانه کې ددغې امپراتورۍ بېلابېلو برخو ته سفرونه کړي دي . په هره توگه بيا هم په دې اړه کره مالومات يوازې هغه مهال تر لاسه کېدای شي ، چې د ېرېوان له قلمي نسخې څخه کار واخيستل شي .

## اخځونه
#http://orientalstudies.ru/rus/index.php?option=com_publications&Itemid=75&pub=1632    
#http://kitabtoon.com/zhwandlikona/pakhwani/item/115-ali-akbar-orakzai
غلام جيلاني جلالي

بټنوک|غلام جيلاني جلاليبټنوک|غلام جيلاني جلالي 

**غلام جيلاني جلالي** (زوکړه ۱۳۱۴ لېږدي سپوږميز کال، د غزني ولايت - مړینه ۱۴۰۰ لېږدي سپوږميز کال) يو افغان پښتو ژبی او پاړسي ژبی ليکوال، شاعر او رسنوال وو. 

## مخينه
غلام جيلاني جلالي د افغانستان د غزني ولايت د واغظ ولسوالۍ د ميرزيو انډړو په يوه پوهنيزه کورنې کې زېږېدلی دی. پلار يې عبدالستار نومېد. هغه په پښتو او دري ژبو کې شعرونه ويلي، نثر یې هم ليکلی، په ادبي او نورو ټولنيزو مسلو کې يې هم قلم چلولی دی. د نوموړي په شعر کې بوللې په ځانگړې ډول نامتو وې.

## دندې
غلام جيلانـي د کابل د ادبي انجمن غړيتوب درلود. پر ۱۳۲۵ لمريز کال د کابل پوهنتون په ادبياتو پوهنځي او منځني دارالمعلمین کې د پښتو او دري ژبو استاد پاتې شوی دی.  

## د شعر بېلگې يې
 
## مړينه

## مدني اکر او کورنۍ
له غلام جيلاني جلالي څخه پېنځه زامن او اوه لوڼې پاتې دي. د ده د پېنځو زامنو نومونه دادي: ليکوال، ژباړن او رسنوال محمد نادر جلالي، د راډيو افغانستان پخوانی رئيس ډاکتر عبدالطيف جلالي، د قران کريم حافظ او څه موده د کابل پوهنتون استاد احمد شاه جلالي، د افغانستان د کورنيو چارو پخوانی وزير علي احمد جلالي، د کابل پوهنتون استاد او د راډيو ټلويزيون پخوانی ويندوی ډاکتر عبدالسلام جلالي. 

## ځينې چاپ شوي او ناچاپ نښيرونه يې
غلام جيلاني جلالي د خپلو نښيرونو ډېره برخه په پاړسي ژبه ليکلې، خو په پښتو ژبه کې يې هم د يادونې وړ نښيرونه کښليٍ، چې دلته يې د ځينو يادونه کوو:  

۱- د مصر مختصر تاريخ له ۵۰۰ ق . م څخه تر اوسه، د کابل کالنۍ په ۳ گڼه کې چاپ شوی دی. 
 
۲- د اولې اعدادې تاريخ (ناچاپ). 
 
۳- د افغانستان د طبېعي جغرافيې په باب يوه رساله، د ۱۳۱۳ لمريز کال د کابل کالنۍ چاپ. 
 
۴- د پېنځم ټولگي حساب، د پوهنې وزارت له خوا چاپ شوی دی. 
  
۵- د پښتو ادبياتو اجمالي تاريخ، ۳ ټوک (دايره المعارف) کې پر ۱۳۳۷ ل کال چاپ شوی دی. 
 
۶- د پښتو ځانتنی ادب او موسيقي، پر ۱۳۶۰ ل کال چاپ شوی دی. 
 
۷- د اندلس مدنيت، د پوهنې وزارت له خوا چاپ شوی دی. 
 
۸- د پښتو ملي ادب او موسيقي، ناچاب. 
 
۹- د علم صورت رساله، په کابل مجله کې خپره شوې ده.  

## اخځونه
۱- سرڅېړونکی زلمی هېوادمل، زيارکښ لیکوال، ژباړن او ژورناليست محمد نادر جلالي، ليمه مجله، ۱۵ گڼه، د ۱۳۷۹ لمریز (۲۰۰۰) ز کال مسکو چاپ، ۱۸ مخ. 
 
۲- د محمد نادر جلالي د کورنۍ د غړیو څرگندونې. 

۳- محمد اسماعيل يون، پښتو کتابښود، د ۱۳۸۷ ل کال دويم چاپ، ۳۱-۳۲ مخونه. 

۴- http://puka.cs.waikato.ac.nz/cgi-bin/library?e=d-00000-00---off-0areu--00-0--0-10-0---0---0prompt-10---4-------0-1l--11-en-50---20-about---00-0-1-00-0-0-11-1-0utfZz-8-00&a=d&c=areu&cl=CL5.19&d=HASH010f9fe1415237899bca98e9&l=prs&nl=1  

۵- جلالي، غلام جيلاني، د پښتو ځانتنی ادب او موسیقي، د افغانستان د علومو اکاډيمۍ د ۱۳۶۰ ل ل کال چاپ، ۴ مخ.  

وېشنيزه:پښتانه ليکوال
وېشنيزه:پښتانه شاعران 
وېشنيزه:افغاني ليکوال‎ 
وېشنيزه:پښتانه 
وېشنيزه:افغانان
ېرېوان

**ېرېوان** په ارمني ژبه کې (Երևան, МФА (арм.): [jɛɾɛˈvɑn ) دارمنستان پلازمېنه ده چې د وگړيو او مساحت له پلوه ددغه هېواد تر ټولو لوی ښار دی . د ۲۰۱۳ ز کال د شمارنو له مخې په دغه ښار کې يو اشاريه صفر اوه شپېته (يانې څه د پاسه يوميلیون) وگړي ژوند کوي .  
## جغرافيايي موقعيت
## اوبهوا
## پېښليک
## منځنۍ پېړۍ
## ېرېوان د عثماني امپراتورۍ او پارس په زمانه کې
## ېرېوان د روسیې د واکمنۍ په پېر کې
## شوروي ېېر
## ېرېوان د ارمنستان جمهوريت پلازمېنه
## رسمي سمبول
## وگړي
## گرزندوی
## صنعت
## سوداگري
## ترانسپورت
## هوايي ډگرونه
## د ېرېوان ميترو
## پوهنه
## بېلابېل توکمونه
## ښوونه او روزنه
## اخځونه
#http://ru.wikipedia.org/wiki/Ереван
برهان الدين کشککي

250px|بټنوک|برهان الدين کشککي يو افغان رسنوال او ليکوال
**برهان الدين کشککي** يو افغان رسنوال او ليکوال و.
محمد نور اکبري

بټنوک|محمد نور اکبري
**محمد نور اکبري** يو افغان ديپلومات او چارواکی دی.
ولاديمير واسيلېويچ کوشېف

بټنوک|ولاديمير واسيلېويچ کوشېف 
**ولاديمير واسيلېويچ کوشېف** (د ۱۹۲۷ د نوامبر ۳۰ - د ۲۰۰۱ د جولای ۲۷ ) يو روسی ختيځپوه ، د افغانستان اوايران په برخه کې یو ژبپوه او ليکوال وو .
## مخينه
ولادیمير واسيلېويچ کوشېف د ۱۹۲۷ ز کال د نومبر پر ۳۰ د يوه حکومتي کارمند په کورنۍ کې زېږېدلی دی . ده پر ۱۹۵۰ ز کال د لېنينگراد پوهنتون ختيځ پوهنځ ی پای ته ورساوه . 
## دندې
کوشېف له ۱۹۵۳ ز کاله تر ۱۹۵۷ کاله د سالتيکوف شېدرین په نامه کتابتون کې کار کاوه . تر دې وروسته د شوروي سوسياليستي جمهوريتونو اتحاد د پوهنو اکاډمۍ د ختيځو قلمي نسخو د لېنينگراد په څانگه کې د کار کولو لپاره ور وبلل شو او په دغه څانگه کې يې څه د پاسه څلوېښت کاله کار وکړ . له ۱۹۸۲ زېږدي کاله راهيسې د شوروي اتحاد د پوهّنو اکاډمۍ د ختيځ پېژندنې انستيتوت د لېنينگراد په څانگه کې پوهنيز کارکوونکی وو ، بيا ورپسې لوړ پوهنيز کارکوونکی شو . 
د پارسي ، دري ، پښتو ، او ځينو نورو ژبو په برخه کې پوهنيزې څېړنې ، پر خطي نسخو کار ، د کتلاکونو جوړول ، د منځني ختيځ د ولسونو د ادبي میراث څېړنې ، له پېښليک ، دين ، هڅوب سره تړلی کار د کوشېف پوهنيزې کارندتيا رانغښتی وو .  
          
## چاپ شوي اثار

## مړینه

## اخځونه

#http://www.orientalstudies.ru/rus/index.php?option=com_personalities&Itemid=74&person=136 

وېشنيزه: روسي ختيځپوهان
کرک

**کرک** (Karak) د پاکستان خیبر پښتونخوا ایالت (صوبې) یوه سوېلي اولسوالي (ضلع) ده. کرک د کواټ اولسولۍ په سوېل او د بنو او لکي مروت اولسولیو په شمال کې پروت دی. د پیښور او کراچۍ لویه لاره انډس هاي وې د کرک په اولسولۍ تیریږي. 
د کرک خلک پښتو وايې چې گړدود يې د وزیرستان او د بنو پښتو ته ورته دې. ځايي خلک خپلې ژبې ته د خټکې نوم اخلي چې اوسیدونکي يې اکثره خټک پښتانه دي. د کرک ځمکه پخوا نه د مالگې زیرمې لري خو وروستیو څو کالو کې د غازو او تیلو لوی زیرمې هم ورکې موندل شوي دي.
د شومه دم انگازې (کتاب)

**د شومه دم انگازې** د پښتو شعرونو د يوې ټولگې نوم دی. د دې ټولگې شاعر محمد انعام واک دی.

وېشنيزه:پښتو کتابونه
د لستوڼي مار

**د لستوڼي مار** د بروس رېچرډسن د ليکلي کتاب پښتو ژباړه ده. دا کتاب د نثار احمد صمد لخوا پښتو ژبې ته او د سيد خليل الله هاشميان لخوا دري ژبې ته ژباړل شوی.

وېشنيزه:پښتو کتابونه
محمد گل وطنپال ديانی

**محمد گل وطنپال ديانی** يو افغان ليکوال دی.

## مخينه

## زده کړې

## دندې

## چاپ شوي آثار
# افغانستان د ساړه جنگ په لمبو کې

## سرچينې

## باندنۍ تړنې
په افغانستان کې رښتيا څه تېرېدل؟

**په افغانستان کې رښتيا څه تېرېدل؟** د يوه تاريخي اثر سرليک دی. د دې کتاب ليکوال الېکساندر مايوروف او پښتو ژباړن يې داود جنبش دی.

وېشنيزه:پښتو کتابونه
ملي مسلې

**ملي مسلې** د انوار الحق احدي د يو ليکلي اثر نوم دی.

وېشنيزه:پښتو کتابونه
د افغان مېړانه او غميزه

**د افغان مېړانه او غميزه** د لياخوفسکي يو اثر دی چې محب الرحمن، پښتو ژبې ته اړولی دی.

وېشنيزه:پښتو کتابونه
د افغانستان ملي نهضتونه

**د افغانستان ملي نهضتونه** د دوکتور محمد امين واکمن يو اثر دی.

وېشنيزه:پښتو کتابونه
د پېريانو جگړې

**د پېريانو جگړې** د سټيو کول د يوه تاريخي اثر د پښتو ژباړې سرليک دی. دا کتاب د غلام محمد زرملوال لخوا پښتو ژبې ته ژباړل شوی.

وېشنيزه:پښتو کتابونه
د زړونو او دماغونو ماينونه

**د زړونو او دماغونو ماينونه** د عبدالجليل وجدي يو اثر دی.

وېشنيزه:پښتو کتابونه
زما د ژوند سياسي يون

**زما د ژوند سياسي يون** د محمد امين واکمن يو ليکلی اثر دی. دا کتاب د ليکوال سياسي هلې ځلې او ژوندپېښې په ليکلې بڼه انځوروي.

وېشنيزه:پښتو کتابونه
د نوي سياست الجبره

**
د نوي سياست الجبره** د دوکتور رحمت ربي زيرکيار يو ليکلی اثر دی.

وېشنيزه:پښتو کتابونه
سرور خان گويا

بټنوک|سرور خان گويا د کابل د ادبي انجمن او د پښتو ټولنې غړی

**سرور خان گويا اعتمادي** يو افغان ليکوال او رسنوال و. هغه د کابل د ادبي انجمن او د پښتو ټولنې غړی هم پاتې شوی و.
سنگين

بټنوک|د سنگين ښارگوټي يو منظر
**سنگين** د افغانستان د هلمند ولايت د سنگين ولسوالۍ يو ښارگوټی دی. د دې ښارگوټي د وگړو شمېر نژدې   14,000 دی. دا ښارگوټی د هلمند رود پر غاړه په يوه دره کې چې د سمندر له هوارې ۸۸۸ متره لوړوالی لري او د لشکرگاه شمال-ختيځ لور په ۹۵ کيلومترۍ کې پروت دی. سنگين د افغانستان په سوېل کې د اپيمو د کر تر ټولو لويه سيمه ده او دا هغه ښارگوټی دی چې په دوديزه توگه خلک يې د طالبانو ملاتړي دي. برتانيوۍ ورځپاڼې دي گارډين دا سيمه په ټول افغانستان کې تر ټولو مرگونې سيمه بللې. سنگين ښارگوټی د سنگين ولسوالۍ مرکز او اهم بازارونه يې هم همدغه ښارگوټي کې دي. د افغانستان ۶۱۱ واټ هم د همدغه ښارگوټي څخه تېرېږي.

## سرچينې

وېشنيزه:د افغانستان ولسوالۍ
وېشنيزه:د هلمند ولايت
وېشنيزه:د هلمند ولسوالۍ
شېر محمد خان

بټنوک|شېر محمد خان د قطغن او بدخشان والي
**شېر محمد خان** د محمد نادر شاه او د محمد ظاهر شاه د واکمنۍ په وخت کې د قطغن او بدخشان ولايت والي و.

وېشنيزه:افغان واليان
مرزا محمد خان

بټنوک|مرزا محمد خان
**مرزا محمد خان** د افغانستان د سوداگرۍ پخوانی وزير و.

وېشنيزه:افغان وزيران
امان الله ساهو

بټنوک|امان الله ساهو
**امان الله ساهو** (۱۳۳۶ لمريز لېږدي کال کوندوز ولايت، چاردره ولسوالۍ - د ۱۳۷۷ ل ل کال د چنگاښ ۲۳، کوزه پښتونخوا، سوات)، د افغانستان يو پښتو ژبی شاعر او ليکوال دی.
## مخينه
امان الله ساهو پر ۱۳۳۶ لمريز کال د کوندوز ولايت په چهادرې ولسوالۍ کې زېږېدلی دی. لومړنۍ زده کړې يې هماغلته بشپړې کړې او تر منځنيو زده کړو وروسته د کابل پوهنتون په ساينس پوهنځي کې شامل شو . په پوهنځي کې تر زده کړو وروسته ، هماغه مهال کله چې پر هېواد د شوروي اتحاد د سرو لښکرو د يرغل شپې ورځې وې ، پېښور ته پردېس شو او د مقاومت په ليکو کې یې قلم او ټوپک دواړه وکارول . خو لکه څنگه چې دی د قلم پر ارزښت پوهېده ، نو د جهاد په ليکو کې یې د قلم ونډه درنه وه.  
         
## دندې
امان الله ساهو يو مهال د پيکين راډیو د پښتو خپرونې په څانگه کې کار کړی دی او د سپېدې مجلې د ليکوالو د کتونکيو په ډله کې هم فعال غړی وو.  

## کورنۍ
امان الله ساهو واده کړی وو، د «مينه» په نامه لور او د «حمزه» په نامه زوی لري. ساهو د پښتو ژبې د نامتو شاعر محمد صديق پسرلي زوی او د عصمت څاروان، ايمل پسرلي، اجمل پسرلي او اسد الله غضنفر ورور دی. 

## مړينه

امان الله ساهو د ۱۳۷۷ لمريز کال د چنگاښ پر ۲۳ د کوزې پښتونخوا په سوات کې د ۴۱ کلو په عمر د زړه د درېدو لامله ومړ. اروا يې ښاده او جنت يې ځای شه.  
    
## چاپ شوي اثار

## د شعر بېلگه
 

## اخځونه
۱- لېمه (مجله)، اتمه گڼه، د ۱۳۷۷ ل ل کال وږی، د ۱۹۹۸ زېږدي کال سيپټمبر، مسکو چاپ. 

۲- محمد صديق پسرلی، پښتو برېښنايي پوهنغونډ.   

وېشنيزه:پښتانه ليکوال
وېشنيزه:پښتانه شاعران 
وېشنيزه:افغاني ليکوال‎ 
وېشنيزه:پښتانه 
وېشنيزه:افغانان
سردار احمد علی خان سراج

بټنوک|سردار احمد علي خان
**سردار احمد علي خان سراج** د امير حبيب الله خان زوی او د امير عبدالرحمن خان لمسی و. هغه د کابل د ادبي انجمن غړی او مشر هم پاتې شوی.
آريانا افغانستان تلويزيون

**آريانا افغانستان تلويزون** چې لنډون يې AATV دی، د امريکا د کاليفورنيا ايالت په اېروين ښار کې بنسټ شوی، يو افغاني تلويزوني چينل دی چې د سپوږمکۍ له لارې خپلې خپرونۍ په نړېواله توگه خپروي. د دغه تلويزوني چينل نورې څانگې د المان د هامبورگ په ښار او د افغانستان په کابل ښار کې فعاليتونه کوي.

## مخينه
د دې تلويزوني چينل مشر نبيل غمين مسکينيار دی. دغه افغاني تلويزوني چينل په لومړي ځل په ۲۰۰۶ ز. کال کې په کار پيل کړی. دغه افغاني تلويزون خپلې خبري خپرونې نه لري او د انگرېزي، پښتو او پارسي ژبو خبرونه د امريکا غږ د اشنا تلويزون څخه خپروي.

وېشنيزه:افغاني رسنۍ
فيض محمد خان

بټنوک|فيض محمد خان
**فيض محمد خان** د وروستني پاچا محمد ظاهر شاه د واکمنۍ په وخت کې د افغانستان د باندنيو چارو وزير و.

وېشنيزه:افغان وزيران
طلوع افغان

**طلوع افغان** په افغانستان کې د پښتو ژبې لومړنۍ ورځپاڼه وه. دا ورځپاڼه لومړی ځل په کندهار کې خپرونې پيل کړې او په پيل کې دا ورځپاڼه په اونۍ کې يو وار چاپېده. د دې ورځپاڼې بنسټگر صالح محمد خان هوتک دی. 

## لومړی چاپ:
طلوع افغان په لومړي ځل په کال ۱۳۰۰ هجري یعني په ۱۹۲۱ میلادي کال په کندهار کې چاپ شوه.

## د طلوع افغان بنسټ اېښوددنکی:
صالح محمد خان هوتک وو.

## د طلوع افغان بندېدل:
د سقاویانو او وروسته بیا د مجاهدینو په دوره کې د طلوع افغان خپرېدل وځنډول شو.
وېشنيزه:افغاني رسنۍ
قاري عبدالله خان

بټنوک|قاري عبدالله خانبټنوک|قاري عبدالله خانبټنوک|قاري عبدالله خان
**قاري عبدالله خان** (۱۲۸۸ ل. - ۱۳۵۸ ل.) يو افغان شاعر، ليکوال، خطاط، رسنوال او د کابل د پښتو ټولنې او ادبي انجمن يو غړی و.

## مخينه
هغه په ۱۲۸۸ لمريز کال کې زېږېدلی و. د ختيځ ادب علوم يې له نامتو استادانو څخه زده کړي و. بيا پخپله د همدغو علومو په ښوونه يې پيل وکړ او د افغانستان په بېلابېلو ښوونځيو او مدرسو کې د ښوونکي په توگه دنده ترسره کړې وه. 

## ليکلي آثار
# د فارسي ادبياتو مختصر تاريخ
# يو شمېر لوست ليکي
# د شعرونو ديوان - چاپکال ۱۳۰۲ ل. - مطبعه اسلامي لاهور

## سرچينې

وېشنيزه:افغان شاعران
لېمه (مجله)

بټنوک|لېمه مجله
**لېمه** يوه ادبي ، فرهگني درې مياشتنۍ پښتو مجله وه ، چې د ۱۳۷۵ او ۱۳۷۹ لمريزو (۱۹۹۶ - ۲۰۰۰) زېږدي کلونو ترمنځ له مسکوه خپرېدله . 
## مخينه
د لېمې ادبي فرهنگي درې مياشتنۍ مجلې بنسټ پر ۱۳۷۵ لمريز کال د روسيې په پلازمېنه مسکو کې د يو شمېر مېشتو افغان کډوالو فرهنگيانو عارف خزان ، محمد افضل ټکور ، عبدالمالک پيغام ، غلام محمد کامه وال او يوسف هېواد دوست له خوا کېښودل شو چې کتونکې ډله یې هم همدغه کسان ول. د مجلې لومړۍ گڼه د ۱۳۷۵ لمريز کال په لړم (۱۹۹۶ ز کال په نوامبر) کې له چاپه راووته . د مجلې پازوال چلوونکی نظيف الله تکل وو. د مجلې د درېيمې گڼې تر چاپ وروسته پازوال چلوونکی نظيف الله تکل له روسیې څخه د لوېديځو هېوادو په لور وکوچېد ، او ممتاز ارمان د مجلې پازوال چلوونکی شو . د مجلې د اتمې گڼې تر چاپ وروسته ارمان هم د لوېدیځو هېوادو په لور کډوال شو او د پازوالۍ چارې عارف خزان ته وسپارل شوې . دا هغه مهال وو چې د مجلې د کتونکې ډلې نږدې ټول غړي له روسیې څخه لوېديځو هېوادو ته کوچېدلي ول . 
د لېمې مجلې د پازوال چلوونکي نوم له اره سمبوليکه بڼه درلوده او د مجلې د چارو ډېر بوج د عارف خزان ، محمد طاهر کاڼي او د يو شمېر نورو قلمي همکارانو پر غاړه وو . 
د لېمې مجلې وروستنۍ يانې ۱۵ گڼه د ۱۳۷۹ لمريز کال د غبرگولي (۲۰۰۰ ز کال پر جون) له چاپه راووته او مجله د یو شمېر ستونزو لامله په ټپه ودرېده .

## اخځونه
#لېمه مجله ، لومړۍ گڼه ، د ۱۳۷۵ لمريز کال لړم ، مسکو چاپ . 
#لېمه مجله ، څلورمه گڼه ، د ۱۳۷۶ لمريز کال وږی (۱۹۹۷ ز کال سيپټمبر) ، مسکو چاپ . 
#لېمه مجله ، نهمه گڼه ، د ۱۳۷۷ لمريز کال ليندۍ ، (د ۱۹۹۸ ز کال ډيسمبر) ، مسکو چاپ . 
#لېمه مجله ، پېنځلسمه گڼه ، د ۱۳۷۹ لمريز کال غبرگولی ، (د ۲۰۰۰ ز کال جون) ، مسکو چاپ .

وېشنيزه:پښتو چاپي رسنۍ
احمد علي خان دراني

بټنوک|احمد علي خان دراني
**احمد علي خان دراني** يو افغان ليکوال، رسنوال، د کابل ادبي انجمن او د پښتو ټولنې پخوانی غړی و.

وېشنيزه:پښتانه ليکوال
محمد انور بسمل

بټنوک|محمد انور بسمل
**محمد انور بسمل** يو افغان ليکوال، رسنوال او د کابل د ادبي انجمن پخوانی غړی و.

## مخينه

## زده کړې

## دندې

## ليکلي آثار
# قراﺉت فارسي د څلورم او پينځم ټولگي لپاره - 

## سرچينې

## باندنۍ تړنې
سکندر مرزا

بټنوک|سکندر مرزا
ستر جنرال سکندر مرزا د پاکستان يو پخوانی ولسمشر و.
کونستانتين اېدواردوويچ تسيولکوفسکي

بټنوک|کونستانتين اېدواردوويچ تسيولکوفسکيبټنوک|کونستانتين اېدواردوويچ تسيولکوفسکي
**کونستانتين اېدواردوويچ تسيولکوفسکي** (17 سېپتمبر، 1857 – 19 سېپتمبر، 1935) *(په روسي: Константи́н Эдуа́рдович Циолко́вский )* يو روسی ساينسپوه او ستورپوه و.
مارتيروس گريگورېويچ اسلانوف

**مارتيروس گريگورېويچ اسلانوف** (1897 ز. –1977 ز.) *(په روسي:Асланов Мартирос Григорьевич)* يو روسی ژبپوه، ختيځپوه او سيندکښونکی وه. هغه د مسکو د ختيځپوهنې په پوهنځي کې له ۱۹۴۳ ز. کال څخه د پښتو ژبې ښوونکی پاتې شوی و چې په همدې نومېدلي پوهنځي کې دی د پښتو ژبې لومړنی ښوونکی او په مسکو کې د پښتو ژبې د لومړني انستيتيوت بنسټگر هم و او گڼ شمېر زده کوونکو ته يې پښتو ژبه ورزده کوله. د ده د لومړۍ دورې د زده کوونکو له ډلې د پښتو ژبې نوموتی ژبپوه او سيندکښونکی کونستانتين الېکساندرويچ لېبېدېف او دووريانکوف د يادولو وړ کسان دي. هغه د پښتو ژبې او پښتنو په باب گڼې څېړنې او موندنې کړي.

## مخينه
اسلانوف د روستوف سيمې د مياسنيکوفسکي ولسوالۍ په کريميا کلي کې په يوه بزگره کورنۍ کې زېږېدلی و. په ۱۹۴۲ ز. کال کې د مسکو پوهنتون د ختيځپوهنې څانگې څخه فارغ شوی و.

## زده کړې

## دندې
# ۶ د جون، ۱۹۴۵ ز. کال کې د ژبپوهنې څانگې د کانديد سرڅېړونکي دنده. 
# ۲۷ د مۍ، ۱۹۴۸ ز. کال کې د سرڅېړونکي دنده. 
# له ۱۹۳۰ ز. تر ۱۹۳۹ ز. کال پورې په کابل کې د شوروي اتحاد په سفارت کې دنده. 
# په ۱۹۳۹ ز. کال کې يې د مسکو دولتي پوهنتون د ختيځپوهنې پوهنځي کې د پښتو ژبې د زده کړې د مرکز بنسټ کېښوده. 
# په ۱۹۴۲ ز. کال کې د پوځ د باندنيو ژبو د انستيتيوت مشر چې تر ۱۹۴۷ ز. کال پورې په همدې دنده پاتې شو.  
# په ۱۹۴۶ ز. کال کې د ژبو د انستيتيوت مل ښوونکی هم و چې تر ۱۹۵۰ ز. کال پورې يې تدريس ورکاوه. 
# په ۱۹۵۰ ز. کال کې بېرته د ختيځپوهنې پوهنځي ته ورغی او هلته تر ۱۹۵۸ ز. کال په دنده بوخت و. 
# په ۱۹۵۸ ز. کال کې د توکمپوهنې انستيتيوت کې يې په کار پيل وکړ او تر ۱۹۶۷ ز. کال پورې په دنده بوخت و. 
# هېره دې نه وي چې اسلانوف د شوروي د سوسياليستي اتحاديې د علومو د اکاډمۍ يو فعال غړی هم پاتې شوی.

## ليکلي آثار
# پښتو روسي سيند - يو جامع سيند چې ۵۰۰۰۰ زره پښتو وييونه او اصطلاحگانې لري.
# پښتني فولکلور (افسانې، متلونه، سندرې) - مسکو ۱۹۴۵ ز. د دوکتورا تيزس
# پښتو روسي درسي قاموس - چاپکال ۱۹۳۸ ز.
# پښتو درسي کتاب - لومړۍ برخه - د فونېټيک ابتدايي کورس - مسکو ۱۹۴۲ ز.
# افغان کتابپوهنه - لومړی ټوک - مسکو ۱۹۴۵ ز.
# افغان فولکلور او په شوروي اتحاد کې يې څېړنه - ۱۹۴۷ ز. 
# په پښتو ژبه کې د تورکي ژبو پور وييونه - مسکو د ختيځپوهنې د زده کړو پوهنځی - ۱۹۴۷ ز.
# له ۱۹۴۷ ز. تر ۱۹۴۹ ز. پورې د افغاني ليکوالو طرحې او کيسې  - ۱۹۵۲ ز.
# د خلکو غورځنگ روښان او په افغاني ادبياتو کې يې انځور - د ختيځپوهنې پوهنځی - ۱۹۵۵ ز.
# افغانان د آسيا خلک - ۱۹۵۷ ز.
# د افغانستان د ملي ژبې جوړښت په اړه - په نژدې ختيځو هېوادونو کې د وگړو توکميز بهيرونه او جوړښتونه - مسکو ۱۹۶۳ ز.
# پښتانه د سوېلي آسيا خلک - ۱۹۶۳ ز.

## لاسته راونې
مارتيروس گريگورېويچ اسلانوف د خپلو اکادميکو کارونو، څېړنو او چوپړونو په خاطر د شوروي اتحاد يو شمېر مډالونه او جايزې گټلي.

وېشنيزه:روسي ليکوال
غلام جيلاني اعظمي

بټنوک|غلام جيلاني خان اعظمي د پښتو ټولنې يو غړی و
**غلام جيلاني اعظمي** د پښتو ټولنې يو غړی، افغان ليکوال او رسنوال و.

## مخينه

## زده کړې

## دندې

## ليکلي آثار
# اخلاق عسکري - دوه ټوکه 
# تاريخ ادبيات افغانستان
# تذکرة مشاهير افغانستان

## سرچينې

## باندنۍ تړنې
نصر الله خان نصر

بټنوک|نصر الله خان نصر
**نصر الله خان نصر**د پښتونخوا يو پښتون ليکوال او شاعر وو.

## مخينه

## د شعر بېلگې يې

زما شعر كې دلبره څلور څيزه رونما دي - 
پند، ادب او تصوف دى، بله مينه د مجاز 

## مړينه

## اخځليک

۱- https://www.nunn.asia/25546/%D8%A7%D9%90%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D8%B3%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%BA%D8%B6%D9%86%D9%81%D8%B1/

وېشنيزه:پښتانه ليکوال
وېشنيزه:پښتانه شاعران 
وېشنيزه:افغاني ليکوال‎ 
وېشنيزه:پښتانه 
وېشنيزه:افغانان
د وزو روزنه

بزه (اوزه) چې علمی نوم يې(Capra aegagrus) دی. د لومړي ځل لپاره په سوېل ـ لوېديځې آسیا او ختيځې ـ اروپا کې اهلی شوی دی. د بزو تقریبا ۳۰۰ نوع پیژندل شوی دی. د نړۍ یو د زړو اهلي شویو څارويو له ‍ډلې څخه ده او د شیدو، غوښی، غوژنو او پوست لپاره د ډیر پخوا تر نننه استفاده تری کیږی.
په انگریزی که ښځینه بزی ته Does ، نارینه ته یی bucks او چوچی ته یی kid وایی.

## د نوم آر
د معاصری انگریزی کلمه یعنی goat چی د بزی ل‍پاره استعمالیږی د زړی انگریزی د gāt  د کلمی څخه اخستل شوی چه هغه په خپل وار څخه د Proto-Germanic د *gaitaz کلمی څخه اخستل شوی ده چی په دواړو حالتونو کی د ځوانی بزی معنی ورکوی.

## پېښلیک
بزی یو د هغه حیواناتو څخه دی چی د په ډیر ابتدا کی د انسانانو لخوا اهلی شوی دی. داسی ویل کیږی چی هغه بزی چی په ابتدا کی اهلی شوی وی کابو ۱۰۰۰۰ کاله پخوا په ایران که دا کار شوی وو.

## ماخذونه

## بهرنۍ تړنې

* Goat breeds from the Department of Animal Science, Oklahoma State University
* The American Dairy Goat Association
* British Goat Society
* Goat-Link
* Pygmy Goat Club (United Kingdom)
* International Goat Association
* International Livestock Research Institute
* North American Packgoats Association
* Food and Animal Organization of the United Nations
* Cyclopedia of American Agriculture, Volume III, Animals (1907) 

وېشنيزه:بزې
محمد صادق ژړک

**محمد صادق ژړک** د پښتو ژبې يو شاعر او ليکوال دی . 
## مخينه
محمد صادق ژړک د پښتو ژبې یو شاعر او لیکوال دی . دی د کوزې سویلي پښتونخوا په کوټه کې اوسي او هلته فرهنگي فعاليتونه کوي . 
## دندې
د محمد صادق ژړک په مشرۍ پر ۲۰۰۲ ز کال د جنوري پر شلمه په کوټه کې د پښتو ادبي غورځنگ په نامه د يو فرهنگي او ادبي بهیر بنسټ کېښودل شو . دغه غورځنگ د خپلو فرهنگي چارو په ترځ کې تر اوسه ۳۵ عنوانه پښتو کتابونه چاپ کړي دي . غورځنگ ادبي غونډې ، سمینارونه او مشاعرې هم جوړوي . ددې غورځنگ له خوا د «لمبه» په نامه دوه مياشتنۍ مجله هم خپريږي .  
## د ژړک چاپ شوي اثار
#کاکړۍ غاړې ( څېړنيز اثر) 
#نه وې ستاښايستې سترگې (شعري ټولگه) 
#مجبوري (د لنډو کیسو ټولگه) 
## اخځونه
#http://pa.azadiradio.org/audio/audio/304837.html
#http://www.mahipar.com/index.php/culture/3424-سندرې-په-سویو-واټونو-کې،-ډېر-ژر.html 
#
عبدالرحيم هاتف

**عبدالرحيم هاتف** (۱۹۲۷ - ۲۰۱۳ ز کال د اگسټ ۱۹) (۱۳۰۶ لمريز کال کندهار ، دويمه ناحيه-د ۱۳۹۲ ل ل کال د زمري ۲۸ هالنډ) د افغانستان ټولنيز ، سياسي شخصیت ، او ليکوال وو . دی دډاکتر نجيب الله ولسمشرۍ پر وخت د لويې جرگې مشر او دده د واکمنۍ په وروستۍ موده کې مرستيال ولسمشر او بيا چې کله ډاکټر نجيب د ۱۹۹۲ ز. کال اپرېل کې استعفا ورکړه، هاتف يې پر ځای شاوخوا دوه اوونۍ ولسمشر پاتې شو.    
## مخينه
عبدالرحیم هاتف د مولوي محمد ويس کاکړ زوی د ۱۳۰۶ ل ل کال د کندهار په دويمه ناحيه کې زېږېدلی دی . د ده د پلار او مور له خوا ډېری نيکونه پوهان او شاعران تېر شوي دي . د ده د پلار مولوي محمد ويس کاکړ په اړه عبدالروف بېنوا په اوسني ليکول کې هم یادونه کړې او دده یو نظم یې راوړی دی .

## زده کړې
عبدالرحيم هاتف لومړنۍ زده کړې په کندهار کې وکړې او بيا په حبيبيه لېسه کې له زده کړو وروسته د ادبياتو پوهنځي کې زده کړې کړې وې.
## دندې
ښاغلی هاتف د پاچا ظاهر شاه واکمنۍ لسيزې پر مهال په افغان ولسي جرگه کې له کندهاره استازی غوره شوی وو.
نوموړی څه موده په کندهار کې د ميرويس نيکه په لېسه کې مرستيال مدير وو، وروسته يې بيا د احمد شاه بابا په لېسه کې د ښوونکي دنده درلوده ، تر دې وروسته يې د پوهنې وزارت څخه بهر اداري کارونه ترسره کول .     
عبدالرحيم هاتف په څلورو ژبو پوهېده ، پر هغو یې ليکل او له يوې څخه بلې ته ژباړه هم کولی شوای .

## له هېواده کډوالېدل
## چاپ شوي اثار
#د حمید ماشوخېل احوال او اشعار (څېړنيز اثر)
#ابن سینا بین الدین والفلسفه (له عربي څخه پارسي ته ژباړه) 
#تنقید شعرالعجم (له اردو څخه فارسي ته ژباړه) 
#
## ناچاپه اثار
#
## مړينه
عبدالرحیم هاتف د ۱۳۹۲ لمريز کال د زمري مياشتې پر ۲۸ د ۸۶ کلو په عمر په هالېنډ کې ومړ .
## سرچينې
http://www.bbc.co.uk/pashto/multimedia/2013/08/130825_aa-pilwazai-a-hatef-art.shtml
#http://www.taand.com/?p=7564
محمد قدير خان تره کی

**محمد قدير خان تره کی** د پښتو ټولنې پخوانی غړی، يو افغان ليکوال او رسنوال و.
مستوره شال

**مستوره شال** (۱۳۰۹ ل. - د وږي ۹  مه، ۱۳۷۷ ل.) *(په انگرېزي: Mastura Shal)* يوه افغانه ليکواله شاعره او د افغان نندارې له لومړنيو لوبگرانو څخه وه.

## مخينه
مېرمن مستوره شال د سيد عبدالرزاق پاچا (مشهور په شال پاچا) لور وه. پلرنی ټاټوبی يې د کونړ د اسمار ولسوالۍ د شال کلی دی. 

## زده کړې
په شپږ کلنۍ کې يې ليک لوست پيل کړی او د هماغه وخت دودې زده کړې يې زده کړي. 

## چاپ شوي آثار
# پړونی - د پښتو شعرونو ټولگه 

## سرچينې
ساحر اپريدی

**ساحر اپريدی** (زوکړه ۱۹۴۳ زېږدي کال - مړینه د ۲۰۱۱ زېږدي کال اکتوبر) د پښتو ژبې يو نامتو شاعر او ليکوال وو.

## مخينه
د پښتو ژبې نامتو شاعر او ډرامه ليکونکی زینت ساحر اپریدی پر ۱۹۴۳ زېږدی کال د خبیر ایجنسۍ د جمرود د کوکي خیلو قبیله په سیمه کې زېږېدلی وو. هغه د ایم اۍ پښتو ایم اۍ انگریزي پولیټیکل ساينس په څانگه کې بری ليک ترلاسه کړی وو. د نوموړي شپږ کتابونه چاپ شوي، چې په هغو کې (پانزیب) د خلکو ډیر زیات خوښ شوی دی. هغه ډرامې، افسانې او ناولونه هم لیکلي دي چې د ریډیو پاکستان پېښور او پاکستان لروينون (ټیلي ویژن) نه یې یو شمیر د پښتو ډرامې خپرې شوې دي. 

د ساحر اپرېدي د فن او شخصیت په اړه لیکوال او څېړونکي پروفیسر اسلم تاثیر مشال ریډیو ته وویل: « ساحر اپرېدی ډېر رومانوي شاعر وو، او لازواله غزلې يې لیکلې دي، او د پښتو د نظم سره سره یې نثر ته هم ډیره پام لرنه کړې وه، او د خپل چاپیرچل، او د دود دستور یې پوره پوره ترجماني کړې ده.» 

د خیبر یو بل شاعر او لیکوال فضل ربي قیس د ساحر اپرېدي په باب وایي: «نوموړي د سندریزي کیسې په نوم یو نوی تخلیق هم کړی وو.»  

## د شعر بېلگې يې

سوزم په انگار له لرې لرې يې نه - 
خاندي راته يار له لرې لرې نه

زار دې د اقرار له بې لوظۍ نه شم - 
وكړې چې انكار له لرې لرې نه 

تېر مې شو نظر ورته نږدې نږدې - 
ومې كړو ديدار له لرې لرې نه 

ناز كوي، ادا، مسته نخرې كوي - 
اخلي مې ازار له لرې لرې نه 

ستورو كتل ماته او ما لارې ته - 
تاته انتظار له لرې لرې نه 

باغ ته د اميد ساحره رانغلو - 
تېر شولو بهار له لرې لرې نه  

## مړينه
ساحر اپریدی پنځه کاله وړاندي (۲۰۰۶ ز کال) کې د گورڼ (فلج) په ناورغۍ اخته شو چې په دی وروستيو کې یی  مالي حالت ډېر خراب وو. بیا وروسته ورسره د خبیر پښتونخوا وزیر اعلی امیر حیدر خان هوتي د درملنې  لپاره د درو سوو زرو روپو مرسته وکړه. نوموړي د ۲۰۱۱ ز کال په اکتوبر کې له دې فاني نړۍ سترگې پټې کړې. د ساحر اپریدي په جنازه کې زرگونو خلکو برخه واخسته، د ارواښاد جم کې خپله پلارنۍ هدیره کې خاورو ته وسپارل شوه. اروا يې ښاده او جنت يې ځای شه.  

## چاپ شوي نښيرونه يې

## اخځليک
۱- https://www.nunn.asia/1864/2011-10-11-16-06-08/ 

۲-https://www.tolafghan.com/articles/4839 

۳- https://www.mashaalradio.com/a/24355144.html

وېشنيزه:پښتانه شاعران
وېشنيزه:پښتانه ليکوال
وېشنيزه:افغاني ليکوال
وېشنيزه:پښتانه
وېشنيزه:افغانان
کابل ادبي انجمن

**کابل ادبي انجمن** د افغان ليکوالو له لومړنيو ټولنو څخه يوه وه.
سيدال شاه پولاد

**سيدال شاه پولاد** يو افغان ژباړن، ليکوال او د افغانستان د علومو اکاډمۍ پخوانی غړی وو.
زي نړیواله جگړه (فلم)

بټنوک|300px|کیڼ|
**د زي نړیواله جگړه** (انگریزي: *World War Z*) یو ساینسي خیالي فلم دی چې په ۲۰۱۳ زېږديز کال کې جوړ شوی دی. د دې فلم ډایرکټر ښاغلی مارک فوسټر دی او د فلم کیسه ښاغلي ماتیو مایکل لیکلې ده. د دغه فلم کیسه د یوه ناول نه را اخیستل شوې ده چې هغه ناول هم په همدا نوم یعنې "د زي نړیواله جگړه" چاپ شوی دی.

د دې فلم لوبغاړی براډ پیټ دی.
وېشنيزه:امریکایی فلمونه
ليکبڼه

لیکبڼه چې په انگریزي کې ور ته Font وايي، د ټاپلو او یا ټایپ کولو یو مشخص شکل دی چې مشخصه اندازه او مشخصه بڼه لري. د کمپیوټر لیکبڼې مختلفې اندازې او مختلف رنگونه او مخونه لري.

مختلفو شرکتونو مختلفې لیکبڼې جوړې کړې دي چې ډېری یې د انگریزي ژبې لپاره جوړ شوي دي.

د پښتو لیکبڼو مختلف ډولونه د ۱۹۹۱ کال راهیسي جوړ شوي دي، خو په دې وروستیو کې ښاغلي دوکتور عبدالحمید بهیج یو پنډ لیکبڼې جوړې کړې دي چې په پښتو معیار برابرې دي او هر څوک یې په وړیا توگه د دې لاندې لینکونو څخه را ښکته کولای شي.

http://sourceforge.net/projects/pashtostandardf/
چنای ایکسپریس

**چنای ایکسپریس** (Chennai Express) یو عشقي، جنگي او کمېدي هندي فلم دی چې په ۲۰۱۳ کال کې جوړ شوی دی. د دې فلم ډایرکټر ښاغلي روهیت شیټي دی او تولیدوونکې یې ښاغلې گوري خان ده. دا د هندي سینما د وتلي ستوري شاه رخ خان فلم دی چې په ۲۰۱۳ کال کې یې د ټولو پخوانیو هندي فلمونو ریکارډونه مات کړل. دا فلم د شاه رخ خان د فلم جوړولو شرکت " رډ چیلیس انټرټینمینټ" له خوا خپور شوی دی.

د دې فلم لوبغاړي دي: شاه رخ خان، ديپیکا پاډکون، کامېني کوشل، ستیا راج او نیکیتن دهیر.

وېشنيزه:هندي فلمونه
عبدالجليل ځلاند

**عبدالجليل ځلاند** (۱۳۰۹ ل. - ۱۳۸۸ ل. ) يو  افغان سندرغاړی، شاعر او کمپوزيتور وو.
جهان آرا بېگم

جهان آرا بېگم د مغولي پاچا شاه جهان لور او د مغولي کورنۍ يوه دري ژبې شاعره وه
چې په ۲ اپريل ۱۶۱۴ کې زېږېدلې ده. 

## سرچينې
جيپور

**جيپور** د هند يو تاريخي ښار دی. د تاريخي مخينې له مخې د هند د نورو ښارونو په څېر د مذهبي او هنري آثارو، صومعو او عبادتځايونو د شتون له امله يو بډای ښار دی. دا ښار د هند د ټورېستي ښارونو په کتار کې راځي. 

Jaipur-Palast der Winde-12-2018-gje.jpg|Hawa Mahal
Jaipur-Stadtpalast-12-18-gje.jpg|City palace 2018
Jaipur-534-Palast des Maharadscha-Innenhof-1976-gje.jpg|City palace 1976
Jaipur-Jantar Mantar-04-2018-gje.jpg|Jantar Mantar
Jaipur-40-Rikschafahrt-2018-gje.jpg|Riksha tour
Jaipur-Fort Amber-54-2018-gje.jpg|Fort Amber
Jaipur-Fort Amber-42-Elefant-2018-gje.jpg|Fort Amber
Jaipur-Edelsteinschleiferei-14-Stempel-2018-gje.jpg|Gemstone grinding  

## پېښليک
جيپور په ۱۷۲۸ ز. کال کې د دويم ماهراجا سېنگ له خوا جوړ شو.
ولاديمير الېکساندروويچ کريوچکوف

بټنوک|ولاديمير الېکساندروويچ کريوچکوف
**ولاديمير الېکساندروويچ کريوچکوف** يو روسی سياستوال، دولتي چارواکی او له ۱۹۸۸ ز. څخه تر ۱۹۹۱ ز. کال پورې د کې جي بي استخباراتي ادارې مشر و.
څېړۍ

بټنوک|د څېړۍ ونې پاڼې او زڼي
**څېړۍ** *(په انگرېزي: Oak)* يوه ونه ده چې د کرکوس په جنس کې شمېرل کېږي. دا ډول ونې د خپلو کلکو او څرمن ډوله پاڼو له امله د سکورو فيل ټولگي په ونو کې شمېرل کېږي. ښوون هم په همدې ډله کې راځي. دغه ونې له تل شنو ستن پاڼو ونو سره توپير لري. د څېړۍ لپاره غوره آب و هوا مديتراني سيمې دي.

وېشنيزه:ونې
شپې ليد سترگۍ

[بټنوک|کيڼ|A [د امریکا اردو یو امریکايي سرتېری له شپې ليد سترگيو څخه کار اخلي.]][بټنوک|کيڼ|A [German Army یو جرمنی سرتېری له خپلو شپې ليد سترگيو سره.]]بټنوک|کيڼ|د شپې لید سترگيو نوی نسل.

**د شپې لر لیدونکی** * یا *'شپې لیدونکې عینکې*' ([[انگرېزي ژبه|په انگرېزي]]: night-vision goggles)* د لیدلو یو ډول وسیله ده چې انځورونه په تیاره کې ښکاره کوي. دا ډول سترگۍ عموماً د نظامي او امنیتي اورگانونو لخوا استعمالېږي، خو په دې وروستیو کې په لوېدیځو هېوادونو کې د ملکي خلکو لخوا هم استعمالېږي.

وېشنيزه:بصری پوهنه
نړیواله پېغله

**نړیواله پېغله** (په انگلیسي: Miss World) د ښایست یوه لویه نړیواله ننداره ده چې د ډېر وخت را هیسې هر کال د نړي د پېغلو لخوا تر سره کېږي. دا ننداره د ښاغلي ایريک مورلي لخوا په ۱۹۵۱ زېږديز کال کې، په انگلیستان کې پیل شوه. کله چې ښاغلي ایريک مورلي په کال ۲۰۰۰ زېږدیز کې مړ شو، نو دا ننداره د هغه د مېرمنې لخوا چې جولیا مورلي نومېږي، جوړيږي.

د دې نندارې سره په رقابت کې دوه نورې د ښایست نندارې هم شته چې یوه یې د کهکشان پېغله نومېږي او بله ننداره یې د ځمکې پېغله نومېږي.
مسلمانه نړیواله پېغله

**مسلمانه نړیواله پېغله** (په انگلیسي: Miss World Muslimah)د ښایست یوه ننداره ده چې یوازې مسلمانې نجونې پکې برخه اخلي. دا ننداره د نړیوالې پېغلې او نورو غربي ښایست نندارو پر ضد جوړه شوې ده چې مسلمانو نجونو ته هم دا موقع ورکړې چې په داسې یوه ننداره کې گډون وکړي. په دې ننداره کې د ښایست پر ځای د نجونو پر تقوا، پرهېزگارۍ او ښه اسلامي لباس او حجاب ته کتل کېږي او د هماغې له مخې ټاکل کېږي.

** د انځورونو گالري**


File:Miss World Muslimah 2013.jpg|**Miss World Muslimah 2013**Obabiyi Aishah Ajibola, Nigeria
File:Miss World Muslimah 2012.jpg|**Miss World Muslimah 2012**Nina Septiani, Indonesia
File:Miss World Muslimah 2011.jpg|**Miss World Muslimah 2011**Dika Restiyani, Indonesia
تيمورشاهي فوټوکاپي

بسم الله الرحمن الرحيم
تيمورشاهي فوټوکاپي په کندهارتاريخي ښار کي د 1383 کال راهيسي فعاليت کوي چي ډير خدمت يي د کندهار پوهنتون و درنو محصلينو ته کړي او اوس هم بوخت دي دوي هميشه په ښه کفيت او ارزانه قيمت سره چاپ کوي. چي تر دا مهاله پوري ډير محصلين تري نه خوشاله دي.