عمر وادیلو

**شیخ عمر وادیلو** یا **شیخ عمر ابراهیم وادیلو** (Shaykh Umar Vadillo)  د سرو زرو دینار (نوی طلایی دینار) د بیا را ژوندي کولو له فعالینو څخه دی.د ده د هڅې او هاند له وجې د لومړي ځل لپاره په کال ۲۰۱۰ د مالزي هیواد د کلانتان په ښار کې د سرو زرو دینار (نوی طلایی دینار) ضرب شو او عملاً  هغه یې د راکړې او ورکړې د اسعارو په حیث وکاروه.وادیلو د مرابطون نړیوال غورځنگ (Murabitun World Movement) یو فعال غړی دی. دی یو وتلی اقتصاد پوه او د نړیوال اقتصاد پوهانو د ټولنې غړی دی.
او د نړیوال اسلامي سوداگرۍ موسسې (World Islamic Trade organization) موسس هم دی چې د نوموړې موسسې له دندو څخه یوه یې څارنه پر ټولو ملې او نړیوال سوداگریزو معاملو د اسلامي شریعت او قانون پر بنسټ ده.
او د نړیوال اسلامی ضراب خونې (World Islamic mint)  موسس هم دی،د دې ټولنې عمده دنده سرو زرو (دینار) او سپینو زرو (درهم) ته په نړیوال سطحه معیار جوړونه ده.

او د نوی طلایی دینار د انتقال لپاره له یوه بانک څخه بل بانک ته یې د ای- دینار (e-dinar)  سیستم معرفی کړ.
د وادیلو په زیار د سرو زرو دینار او سپینو رزو درهم د مالزی د کلانتان په ښار کې په رسمیت وپیژندل شو.

## بیوګرافی

عمر واډیلو په 1964 کې د هسپانیه په وټوری ښار کې زیږیدلی و. هغه د ښوونځي زده کړې پای ته رسیدو وروسته اګستین کالج ته داخل شو. هغه وروسته د هسپانیې په مادرید پوهنتون کې شامل شو. له کوم څخه چې تاسو د کرنې په برخه کې د ماسټرۍ سند ترلاسه کړی. هغه په 1985 کال کې د مارابټون نړیوال غورځنګ له بنسټګر ، عبدالقادر ال صوفي سره له کتنې وروسته اسلام قبول کړ.

## د سرو زرو دینار بیا معرفي کول

د سکې کارپوه په توګه ستاسو د هڅو او تخنیکي مرستې سره ، د مالیزیا ایالت کیلانتان د  2010 کال په اګست کې د زرو طلا او د سپینو زرو دیرم په لاره واچاو. او دې ته د قانوني ټنډر حیثیت ورکړل شوی و او همدارنګه د مالیزیا حلقه. ټول دولتي شرکتونه اوس په کیلنټن کې د سرو زرو دینارونه مني ، چیرې چې دوی کولی شي د اوبو ، بریښنا او نور ټولو خدماتو لپاره په درهم او دینار کې پیسې ورکړي. زه د ټولو دولتي کارمندانو 25٪ معاشونه په زرو دینارونو کې لاسته راوړم. او د دولت مجلس غړي د دوی معاشونه  په زرو دینارونو کې ترلاسه کوي. په کلانټان کې  1،500 دوکانونه (هټۍ) د سرو زرو دینار او د سپینو زرو درهم مني. په 2000  کال کې ، هغه د مالیزیا پخوانی ولسمشر ډاکټر مهاتیر محمد راضي کړ چې د زرو دینارونو صادرولو ملاتړ وکړي. له هغې ورځې راهیسې ، ښاغلي مهاتیر د طلایی دینار خوځښت فعال غړی شو. هغه وویل چې مسلمان هیوادونه باید تیل د کاغذ لپاره (امریکایی ډالر) ونه پلوري ځکه چې دا یوازې د کاغذ یوه ټوټه ده.

## د آزاد بازار (سوق) بیا جوړول

عمر وډیلو د آزاد بازار (سوق) بیا معرفي کوي. چیرې چې د سرو زرو دینار او د سپینو زرو درهم کارول کیدل. د هغه په ​​وینا ، دا به د عصري بانکداري سیسټم رول کم کړي.
 
## د سود ، کاغذونو اسعارو او مدرن بانکداري سیستم انتقاد

ښاغلی عمر د سود پر بنسټ د پانګوالي اقتصادي نظام سخت انتقاد کونکی دی. د هغه په ​​وینا ، د سود پر بنسټ اقتصادي سیستم د بډایه او بیوزلو ترمنځ واټن نور هم پراخه کړی دی. له همدې امله ، مسلمانان باید نړیوال پانګوال نظام پریږدي او اسلامي اقتصادي سیستم ته راستون شي. [14] هغه د کاغذ او بریښنایی پیسو سخت انتقاد کونکی هم دی. له دې سره سره ، اسعارو باید طلا او سره زر وي. د کاغذ د اسعارو په اړه په فتوا کې هغه په ​​دې هڅه کې دی چې د کاغذ د اسعارو کارول په اسلام کې حرام دي او مسلمانان باید د زرو دینار ته راستانه شي ، چې شرعي اسعار ده. هغه زیاتوي چې مرکزي بانک د عامه پوهاوي پرته د کاغذ پیسې ډیرې چاپوي ، کوم چې اسعار ارزښت لري. هغه ادعا وکړه چې د هغه اقرار د شکنجې په زور اخیستل شوی وو ، او دا چې د هغه اقرار د شکنجې په زور اخیستل شوی دی.
سربیره پردې ، هغه د مدرن بانکداري سیسټم سخت انتقاد کونکی دی. دا د حرام میتودونه کاروي لکه سود ، کاغذي پیسې ، د ملکیت د خوندیتوب جزوي سیسټم ، درغلي ، شرط ورکول او قمار ورکول. په خپل کتاب کې د بانکداري سیسټم په مقابل کې فتوا لري ، هغه هڅه کوي دا ثابته کړي چې حتی اوسني اسلامي بانکداري په اسلام کې منع ده ، ځکه چې دا د شرعي اصولو سره سمون نه لري. دا د کاغذي پیسو او د شتمنیو ساتنې جزوي سیسټم کاروي ، کوم چې په اسلام کې منع دي. 

## لیکنه

### کتابونه

تاسو د څو کتابونو لیکوال هم یاست. ځینې ​​یې په لاندې ډول دي.
*د اقتصاد پای 
*د کاغذ پر پیسو فتوی (1992) 
*د زرو دینار بیرته راوړل (1999) 
*د اسلامي سوداګرۍ لارښود (2001)
*په اسلام کې سپړنه انحراف (2003) 
*په بانکدارۍ کې فتوا قانون وکړئ (2007)

### د څیړنې مقالې

د کتابونو سربیره ، ستاسو ډیری څیړنیزې مقالې خپرې شوې دي.
*سونا دینار: د دې پلي کولو سړک نقشه 
*د دینار او درهم په کارولو سره د زکات ادا کولو فتوا 
*د اسلامي بانکداري دروغ 
*فولس ، لومړۍ برخه 
*په ګلډونو کې د لوړ کیفیت سکې او لوی تولید لپاره اړتیا

## سرچینې