open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
تيودور درايزر

**تيودور درايزر** (زوکړه د ۱۸۷۱ زېږدي کال د اگسټ ۲۷، د انډيانا ايالت، امريکا - مړینه د ۱۹۴۵ ز کال د ډيسمبر ۲۸، د کاليفورنیا ايالت) د امريکا متحدو ايالتونو يو نامتو لیکوال او ټولنيز شخصيت وو. 

## مخينه

## ځاني [[ژوند]]

## [[پنځونه]]

## ټولنيزه کارندتيا

## ستاینې او وياړنې

## د ليکوال هغه اثار چې هنري فېلمونه ترې ډک شوي

## چاپ شوي نښيرونه يې

## اخځليک

۱- https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%B9%D0%B7%D0%B5%D1%80,_%D0%A2%D0%B5%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D1%80  

وېشنيزه:بهرني لیکوال 
وېشنيزه:امريکايي ليکوال
ګټور خواړه

په خوړو کې لاندني تغیرات،تاسو د زړه له ناروغیو ساتلی شي

۱-فایبر:

د فایبر خوړل ستاسو د بدن د کولسترول د لږوالي سبب ګرځي.

فایبر لرونکي خواړه،د انسان په کولمو کې د ګټورو میکروبونو په ساتنه او تنظیم کې ستره برخه لري. َعلمي څیړنو په ډاګه کړي دي چې پدې توګه د کولمو سالم میکروبي چاپیریال،د زړه ه د ناروغیو د را منځ ته کیدو په مخنیوي کې ګټور تمامیږي.

۲. د مشبوع غوړ ( saturated fats ) نه پرهیز وکړئ:

د مشبوع غوړخوراک کوم چې حیواني منشه لري ستاسو کولسترول زیاتوي.ددې توکي زایتوالی د زړه د ناروغیو ( ischemic heart disease ) په رامنځ ته کولو کې ستره ونډه لري.

د مشبوع غوړ سترې منابع  شیدې او د هغو مشتقات تشکیلوي.(تاسو کولی شئ چې بې غوړه شدې تر لاه کړئ).

دغه راز حیواني غوښه،کیک -کلچه،غوړ لرونکي شیرینیباب او د ناریال غوړي(coconut oil) هم د مشبوع غوړو منبع دي.

نباتي غوړي خاصتن  دزیتون،شړشم او لمرګلي غوړ،تر حیواني غړو بهتر دي.

په اونې کې اقلن یو ځل ماهیان وخورې. خو ماهي په غوړو کې مه سره کوئ.

د چرګانو،فیلمرغ او الوتونکو غوښئ،د پوټکې نه بغیر نوشجان کړئ.

د چپس،بیسکیت او ورته خوړو پر ځای وچې او تازه میوئ وخورئ.

د مالګې او بورې سره خدای پاماني وکړئ.
غلام حضرت روغمن

**غلام حضرت روغمن** (زوکړه ۱۳۱۳ لمريز لېږدي کال، د ننگرهار ولايت - مړینه د ۱۳۸۶ ل ل کال د غويي مياشتې ۲۶) د افغانستان يو پښتو ژبی ليکوال او شاعر وو. 
 
## مخينه

لیکوال او شاعر غلام حضرت روغمن د فقیر محمد زوی او د حاجي عبدالهادي لمسی، پر ۱۳۱۳ ل ل کال د ننگرهار ولایت د کوز کونړ (ښېوې) ولسوالۍ د شگې د یاسین بابا په کلي کې په یوه دینداره او روښانده کورنۍ کې وزیږید. پر ۱۳۲۸ ل ل کال يې د سید جمال الدین افغان د ښوونځی څخه فارغ شو او پر همدغه کال په کابل کې د لیلیه اقتصاد په لیسه کی شامل شو. د لیليه اقتصاد لېسه چې د عبدالجيد زابلي له خوا تمویل کېده، د وخت حکومت له خوا تجزیه شوه او د ابن سینا په منځني ښونځي بدله شوه. نوموړی د دغې تجزیې په پايله کې له کابل ښوونتون (دارالمعلمین) څخه فارغ او پر ۱۳۳۴ ل کال د ابن سینا په منځي ښوونځي کې د ښوونکي په توگه وگومارل شو. وروسته يې بیا د افغانستان په بېلابېلو ولایتونو کې دندې ترسره کړې. لکه په ۱۳۳۸ ل کال د ننگرهار ښوونتون کې د ښوونکي په توگه وگومارل شو. پر ۱۳۴۰ ل کال د ننگرهار ولایت د ښوونې او روزنې ریاست پلټونکی وو. پر ۱۳۴۳ ل ل کال د کونړ ولایت د ښوونې او روزنې مرستیال وو. پر ۱۳۵۳ ل ل د روزگان ولایت د پوهنې لوی مدیر شو او پر  ۱۳۵۱ ل ل کال نيمروز ولايت ته د پوهنې د لوی مدیر په توگه واستول شو. پر ۱۳۵۷ ل ل کال د ښوونې او روزنې وزارت د تالیف او ترجمې په ریاست کې د علمي او مسلکي غړي په توگه ومنل شو. په دغه ریاست کې یې د ۱۷ کلونو د خدمت په موده کې ۱۱۳ ټوکه پښتو درسي کتابونه د گران افغانستان بچو ته تالیف او تصحیح کړي دی. پر ۱۳۷۴ ل ل کال یې په خپله خوښه تقاعد واخیست.  

غلام حضرت روغمن پر ۱۳۸۱ ل کال د ښېوې ولسوالۍ د خلکو له خوا بیړنۍ لويې جرگې ته د استازي په توگه وټاکل شو. استاد د خپل ژوند ډېره برخه د خپل هېواد د بچیانو په روزنه کې تیره کړه. هغه پر ښونیز ډگر سربېره په ادبي ډگر کې هم کارنده برخه درلوده. 

## مدني اکر

## مړينه
ارواښاد غلام حضرت روغمن د ۱۳۸۶ ل ل کال د غويي پر ۲۶ نېټه د ورپۍښې ناروغۍ له لامله له دې فاني نړۍ سترگې پټې کړې. اروا يې ښاده او جنت يې ځای شه.  
 
## چاپ شوي نښيرونه يې
 
چاپ شوی اثار یې دادي: 

۱- روغمن ارمانونه. 

۲- د ماشوم گلونه (د ماشومانو لپاره شعري ټولگه چې مطبوعاتي جایزه یې هم گټلې ده). 

۳- تنکۍ هیلۍ (د نهو شاعرانو گډه شعري روزنیزه او ښوونیزه ټولگه، د محمد عثمان نژند په گډون). 

۴- د لمر ترانې (د څلورو شاعرانو گډه شعري ټولگه.) 

## ناچاپ نښيرونه يې

۱- نړیوالې سولې ته لویه لار (شعري ټولگه). 

۲- د ماشوم د ژوند لار (روزنیزه نثري ټولگه). 

۳- د ښوونیزو او روزنيزو مقالو نثری ټولگه. 

## اخځليک

۱- روغمن، غلام حضرت، د ماشوم گلونه، د افغانستان د ليکوالو انجمن، د ۱۳۶۷ ل ل کال چاپ. 

۲- د ښیوې ولسوالۍ د ځوانانو د تعلیمي مرکز فېسبوک پاڼه. 

وېشنيزه:پښتانه ليکوال
وېشنيزه:پښتانه شاعران 
وېشنيزه:افغاني ليکوال‎ 
وېشنيزه:پښتانه 
وېشنيزه:افغانان
اتل بهاري واجپای

**اتل بهاري واجپای** (۲۵ ډېسمبر ۱۹۲۴م-١٦ اګست ۲۰۱۸م) درې وارې د هند لومړی وزیر تېر سوی دئ. هغه لومړی ځل په ۱۹۹۶م کې د ۱۳ ورځو لپاره لومړی وزیر سو، دوهم ځل د ۱۹۹۸م کال څخه تر ۱۹۹۹م کال پورې د ۱۱ مياشتو لپاره بيا لومړی وزیر وټاکل سو. او دريم ځل د ۱۹۹۹م څخه تر ۲۰۰۴م پورې لومړی وزیر وو او دا ځل يې خپل ۴ کاله کاري دوره بشپړه کړه. هغه تر ۴۰ کاله هم زيات عومر د هند د پارلمان د وکيل په توګه تېر کړ. هغه ۱۰ ځله د هند د لوک سبھا لپاره کاميابه سو او دوه ځله د راجيه سبھا لپاره هم وټاکل سو. هغه تر ۲۰۰۹م پورې د لکھنؤ د پارلمان وکيل وو، او تر هغه وروسته يې د خپل خراب روغتیایي حالت له لاسه د سياست څخه لاس واخيست. ښاغلي اتل په دې وخت کې د جن سنګھ د بنسټ اېښودونکو څخه وو. هغه د ۱۹۶۸م نېولې بيا تر ۱۹۷۲م پوري د جن سنګھ مشرتابه پر غاړه لرله. هغه د مورار جي دېسايي په کابینه کي د د هند د بهرنیو چارو وزیر وو.
د جنتا حکومت د را پرزېدو وروسته ښاغلي اتل په ۱۹۸۰م کې د جن سنګھ بنسټ د دوهم ځل لپاره پیل کړ او دا ځل يې نوی نوم بھارتیه جنتا پارټۍ کښېښود. هغه لومړی هغه شخص وو چې د کانګرس ګوند څخه نه وو، خو بيا يې هم د لومړي وزیر په توګه خپله پنځه کلنه دوره بشپړه کړه.
د هند ولسمشر په ۲۰۱۵م کي ښاغلي اتل د هند په تر ټولو لویه جايزه چې بھارت رتن نومېږي ونازاوه. د نريندرا مودي حکومت په ۲۰۱۴م کي د اتل د زېږون نېټه (۲۵ دسمبر) د ښې ورځې په توګه د لمانځلو اعلان وکړ. هغه په ۱۶ اګست ۲۰۱۸م کي وفات سو.

## دا هم وګورئ
## سرچينې
کفري ویناوي

کفري ویناوي يا د ددين خلاف خبرې او يا هم کفر 
 يو داسې کړنې ته وايي چې انسان پکښې کوم مذهب، قومي احساس او يا يو کتاب ته سپکاوی کوي.

## د سپکاوي مفهوم
د سپکاوي مفهوم (معنا) د هر چا لپاره جلا جلا دی؛ د مسلمانانو لپاره د هغوی د ستر لارښود حضرت محمد انځور رسمونه د هغو و دين او احساس ته ستر سپکاوی دی. خو د عيسويانو لپاره بيا د هغوی د پیغمبر انځور افتخار دی.
## کفر او قانون
په ځینې ​​هیوادونو کې چيرې چې مذهبي دولت کفر بلکل اجازه نسته، که چېرې څوک داسې کومه کړنه ترسره کړي نو لوی جرم دی.

## دا هم وګورئ
#د تعلیم السلام راډیو نظر، کفر په اسلام کي
ولسوال

**ولسوال** هغه سرکاري چارواکي ته ويل کېږي چې د حکومت له لوري د يوې ولسوالۍ د ټولو چارو پازوالي (مسووليت) ورسپارل شوې او د ولسوالۍ د مشر په توگه گومارل شوی وي.
کتابتون

**کتابتون** هغه ساتنځي يا زېرمتون ته ويل کېږي چې پازوال کسان يې په هغه کې د ټولنيزې کارونې لپاره چايېدونکي کتابونه راټولوي او ځای پر ځای کوي يې.  

## د کتابتون تاريخچه

## اخځلیک
۱- https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B8%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B0
صالح محمد هوتك

مولوي **صالح محمد هوتك** (زوکړه، ۱۲۶۹ لمريز لېږدي کال، کندهار - د ۱۳۳۹ ل ل کال د وږي ۴، کابل) د افغانستان يو پښتو ژبی شاعر، ليکوال، ژورناليست ، ټولنيز او سیاسي شخصيت وو. 

## مخينه
 
مولوي صالح محمد هوتك پر ١٢٦٩ لمريز لېږدي کال په كندهار كې زيږیدلی وو. مولوي صاحب ته د كندهار د ښوونې او روزنې او مطبوعاتو د پلار لقب هم وركړل شوي دی. خدای بښلی هوتك څو اړخيز شخصيت وو، اديب، شاعر، ليكوال او سياستپوه وو. د كندهار ولايت د طلوع افغان د مهالنۍ بنسټگر او لومړنی پازوال مدير وو. 

د مولوي صالح محمد هوتك گڼ شمېر ليكنې او شعرونه په سراج الاخبار مهالنۍ كې خپرېدې. ددغې مهالنۍ پازوال مدير خدای بښلی محمود طرزي وو چې د غازي امیر امان الله خان د واکمنۍ په دوره کې هم خپريده. 

 صالح محمد هوتك د شورا(ولسي جرگې) په نهمه او لسمه دوره كي د كندهار د خلکو وكيل وو. وروسته يي ددغې شورا د ناييب چارې هم مخ ته بيولې. مولوي صيب د يو لنډ مهال لپاره د پخواني پاچا محمد ظاهر شاه د پښتو ژبې ښوونكی هم وو.  

## مړينه
مولوي صالح محمد هوتك د ١٣٣٩ ل ل كال د وږي پر ٤ په كابل كې له دې نړۍ سترگې پټې کړې. اروا يې ښاده او جنت يې ځای شه.  

## چاپ شوي نښيرونه يې
۱- د مولوي صالح محمد هوتک کلیات، ترتیب او لمنلیکونه د محمد معصوم هوتک، د ۱۳۹۷ ل ل کال چاپ. 

## اخځليک
۱- https://es-la.facebook.com/nasimzirak11/photos/%D9%BE%DA%9A%D8%AA%D9%88-%D9%85%D8%AB%D9%86%D9%88%D9%8A-%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%A7%DA%9A%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D9%88%D9%84%D9%88%D9%8A-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%87%D9%88%D8%AA%D9%83-%D9%BE%D9%87-%D9%A1%D9%A2%D9%A6%D9%A9-%D8%B4-%D9%83%D8%A7%D9%84-%DA%A9%D9%8A-%D9%BE%D9%87-%D9%83%D9%86%D8%AF%D9%87%D8%A7%D8%B1-%D9%83%D9%8A-%D8%B2%D9%8A%DA%96%DB%8C%D8%AF-%D9%84%DB%8C-%D8%AF/126154057969793/ 

۲-https://mundigak.com/2020/09/08/%D9%85%D9%88%D9%84%D9%88%DB%8C-%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%87%D9%88%D8%AA%DA%A9-%DA%85%D9%88%DA%A9-%D8%A4%D8%9F/

۳- http://m.afghandata.org:8080/xmlui/handle/azu/20876

وېشنيزه:پښتانه ليکوال
وېشنيزه:پښتانه شاعران 
وېشنيزه:افغاني ليکوال‎ 
وېشنيزه:پښتانه 
وېشنيزه:افغانان
وجود معنی

وجود معنی ترلاسه کوال لغوي معنا
او اصتطلاح کې د ذات شخصیت ژوند هستي
او مجازي کې بدن یا جسم ته هم وئیلې شي
*فګارشینواري*
خاک

خاک معنی:فارسي لفظ دې خورې ته وئیلې شي
خلکیان د خورو جوړ
(فګارشینواري)
پيرمغان معنی

پیرمغان دشرابو جوړاونکې ساقي
مغ اتش پرست مغان جمع
اومجاز کې پير لار خودونکې ته هم واي
(فګار شینواري)
شواروز

**شواروز** يا په بله وينا ۲۴ گړۍ (ساعته) د مهال هغې برخې ته ويل کېږي چې په هغې کې د ځمکې غونډاری يو ځل پر خپل چورليځ (محور) راڅرخي. يو شواروز له يوې ورځې او يوې شپې څخه جوړ دی، چې ټول مهال يې ۲۴ گړۍ کېږي.
هرشد مهتا

**هرشد مهتا** يو هندی سټاک بروکر وو. د هغه خاصه پېژندنه د هند د ١٩٩٢ امنيتي چم له امله کېږي.

## دا هم وګورئ
پښتو میاشتې

پښتو کښې میاشتو نومونه 

مګر ـ
پوو
ما 
پګڼ 
چېتر 
عیساک
اړ 
جېټ 
پشکال 
باد رو 
اسوو
کتک 
ــــــ اسلامي ـــــــ
ړمبړۍ خور
دویمه خور
دریمه خور 
زبرګه 
شبقدر
روجه 
وړوکے اختر
میانه 
لوي اختر 
ایمامان 
چوري 
دولسم 
لیک عظیم خلیل
(ناقل فګار شینواري)
دکن

**دکن** د هند سويل، د هند هغو سیمو ته وایي چې د نربداد سيند په سويل کې پرتې دي، خو په اصل کې د دکن تعبير د نربدا د سيند په سويلي او د کريشنا سيند په شمالي ځمکو پورې محدود دی. يو مهال يې د هند د ډيلي د اسلامي ټولواکمنۍ (امپراتورۍ) سويلي برخه جوړوله. دغه تعبير پر ټولې هغې مثلث ډوله لوړې سطحې باندې تطبيقېږي چې د هند لويه برخه تشکيلوي. د دکن حيدراباد هم په دغه سېمه کې پرته ده. د دکن لوړه سطحه (هغه لوړه سطحه ده چې د اسيا په سويل (هند) کې پرته ده) او خورا حاصل خېزه ځمکې او ډېر وگړي لري او بارانونه هم پکې ډېر وریږي. د هندوستان د مهاراشټرا ایالت منځنۍ او سویلي برخې، شمالي او منخنی کرناټک او د شمالي او منځنۍ اندهرا پردیش سیمې هم په دکن کې شاملې دي. 

په پخوانیو تاریخونو کې دغه ځای د دکن سلطنت یا واکمنۍ په نامه یاده شوې، چې اورنگ آباد، بیجا پور، حیدر آباد، بیدر، عثمان آباد او گلبرگه د دکن مشهورې سیمې وې. 

## اخځليک
۱- د ليکوال لطيف یاد فېسبوکپاڼه.
جمیل بیگ

**جمیل بیگ** (زوکړه؟ - مړینه ۱۱۱۶ سپوږميز کال) يا جميل خان خټک د پښتو ژبې ليکوال، د ستر، نابغه شاعر او ليکوال خوشال خان خټک سکنی او کشری ورور دی. 
   
## مخينه

جمیل بیگ د شهباز خان زوی او د پښتو ژبې د ستر شاعر خوشال بابا سکنی او کشری ورور دی. هغه د فقیر جمیل بیگ او میا جمیل په نامه سره هم مشهور دی. خوشال بابا په خپلو شعرونو کې د ده ستاینه کړې ده او په خپلې یوه بوللـه (قصیدې) کې یې، چې په ۱۰۸۰ لیږدي سپوږميز کال کې یې لیکلې ده، داسې وایي: 

یو مې سکه ورور دی چې حق لاره یې نیولې- 
دوه ورونه مې نور دي یو په غم دریم بې غمه 

د افضل خان خټک په تاریخ مرصع کې راغلي دي، کله چې د ده پلار شهباز خان شهید شو، جمیل بیگ هم ټپي شوی وو، نو له خپل ورور سره په اس سور شو، د خپل پلار د وینو بدل یې واخیست او تر هغې وروسته یې فقیري غوره کړه. 

فقیر جمیل بیگ د کاکا صاحب شیخ رحمکار مرید وو. د کاکا صاحب خاورو ته سپارلو په وخت کې خوشال بابا او فقیر جمیل بیگ د هغه جسد قبر ته ورکوز کړ او په دې وخت کې فقیر جمیل بیگ د شیخ رحمکار په اړوند لاندینۍ لنډۍ (ټپه) وویله: 

په بوی دې ټول عالم خوشبوی شو - 
اصلي چندڼه په تا پريوتل گردونه 

په هغه دره کې چې دی اوسېده، یو جومات او یوه حجره یې جوړه کړې وه او په دغه حجره کې قرآن کریم او د فقهې کتابونه هم ایښودل شوي وو. که څه هم دی د شیخ رحمکار مرید وو، نو ده خپله هم ډیر مریدان درلودل چې له مریدانو نه یې یو هم شیخ یحیی دی چې په (حضرت جي اټکي) سره مشهور دی. 

تاریخ مرصع لیکي: «جمیل بیگ به په وخت د مستۍ کې داریا او دف واهه او سندرې او سماع به یې کولې.»
عبدالقادر خان خټک د فقیر جمیل بیگ د مستۍ، شور او جذبې داسې ستاینه کړې ده: 

په خلفاوو کې یې مست فقیر جمیل و - 
صاحب حال و مستانه یې قال وقیل و 

ابراهیم غوندې خاني میري یې پریښوه - 
په اختیار یې فقیرۍ ته غاړه کیښوه 

فقیر جمیل بیگ د مستۍ او جذبې په وخت کې ځینې منظومې ټوټې هم ویلې دي چې یوه بیلگه یې قاضي میر احمد شاه په تحفة الا ولیاء کې راخیستي ده: 

په دې خوړ کې سره او سپین انبار انبار دي - 
فقیر نه اخلي او نه یې څه په کار دي 

## ليکلي نښيرونه يې

شیخ جمیل بیگ چې یو فقیر، صوفي او عرفاني شخصیت و په عرفان او تصوف کې یې ډیر کتابونه کښلي دي چې د ځینونومونه یې دادي:  

۱- تذکرة الا ولیاء 

۲- نور محمدیه 

۳- خلاصة الطالبین 

۴- شمس العارفین 

۵- اسرار العاشقین 

۶- زبدة السالکین 

۷- تحفة المقربین 

۸- قدوة العارفین 

فقیر جمیل بیگ (تذکره شیخ رحمکار) په پاړسي ژبه لیکلی دی چې خطي نسخې یې د کابل په ملي ارشیف کې شته چې په ۱۳۶۵ لمريز لېږدي کال کې په کابل کې چاپ شوې او ښاغلي اسدالله شعور پرې په پاړسي ژبه سریزه کښلې ده. 

## مړينه او ارامځای
 
د فقیر جمیل بیگ مزار د پښتونخوا د خټکو د سیمې نوښار ته نږدې دی او د ده د مزار پر ډبره لیکل شوي دي چې نوموړی په ۱۱۱۶ لېږدي سپوږميز کال کې مړ شوی دی. اروا يې ښاده او جنت يې ځای شه. 

## اخځليک
۱-خوشال خان خټک او د ده ادبي مکتب، د ډاکټر عارف عثمان تالیف د۱۳۶۴ کال چاپ، کابل. 

۲- د خوشحال خان خټک سبک او په پښتو ادب د دغه سبک اغیزې، د سر محقق واجد تالیف، ۱۳۸۳ کال، د کابل چاپ. 

۳- د خوشال بابا پیر او مرشد حضرت شیخ رحمکار (کاکا صاحب) رحمة الله علیه، ډاکټر لطیف یاد. 

۴- خوشال خان خټک، د ارواښاد دوست محمد خان کامل مومند تالیف، د ډاکټر لطیف یاد ژباړه، د پېښور چاپ. 

۵- د ليکوال ډاکتر لطيف یاد فېسبوکپاڼه.

وېشنيزه: پښتانه ليکوال 
وېشنيزه: افغاني ليکوال 
وېشنيزه: پښتانه 
وېشنيزه: افغانان
اېثار معنی

اېثار معنی/ځان ردول/
جانبازی، فداکاری، قربانی/تاثیرات
اثر

لیک فګار شینواري
ملاخېل

ملاخيل قوم په نهو خیلونو يا نهه پلرنۍ تقسيم شوی ، رضاخيل ، سيدخيل، عباس خیل ، ادين خيل ، لنګر خيل ، خوږه خيل  ، عثمان خيل ، قلندر خيل او پيروخیل .

د ملاخيلو د هستوګنې ځايونه : د ملاخيلو اصلی هستوګنځای د غزني ولايت اجرستان ولسوالۍ ده چې همدا نهه پلاره ملاخيل هلته خپل کلی او معلومه سيمه لري او په ياده ولسوالۍ کې له ملاخيل قوم پرته نور قومونه ډیر لږ يا فقط څو کورنۍ شتون لري ؛ له اجرستان ولسوالۍ پرته ملاخيل په نورو مختلفو سيمو کې هستوګن دي خو زیاتره یې په کابل ، میدان ښار ، ننګرهار ، د بلوچستان ايالت په کوئټه ، پښين ، لورلايي ، د کوزې پښتونخوا په کورمه ، پيښور او له دې پرته په نورو مختلفو سيمو کې هستوګن دي .

ملاخيلو پخوا وخت کې په اوښانو تجارت کاوو چې د تجارت توکي يې زياتره غوړي ، ټوکر ، وچه ميوه او ... وو ، اوس وخت کې هم ځينې ملاخيل تجارت کوي خو زياتره يې غريبکاره خلک دي او په خپله ولسوالۍ (اجرستان ) کې زیاتره په کښت او کرونده بوخت دي .
حلقه بګوش

حلقه بګوش معنی
مطیع فرمانبردار : غلام حلقه بگوش

لیک فګارشینواري
د افغانستان دسیندونو پیژندل

دسيندونو لنډه پيژندنه :
      دافغانستان داوبو سرچني او اوبه اخستونکي حوزي  دهندوکش لړي او دهغه لوړي  څوکي تشکيلوي په تيره بيا هغه هميشنۍ واوري چي دواخان ،پامير ،ختيځ او لويديځ هندوکش او د بابا په غره باندي کلونه کلونه يو پر بل پرتي وي .
په پسرلي او دوبي کي ويلي کيږي او په بيلا بيلو حوزو بهيدونکي اوبه منځته راوړي ، همدا اوبه او سيندونه په پسرلي او دوبي په موسم کي دومره زياني او طوفاني کيږي چي  دکافي نباتاتو د نه موجوديت له وجي دځمکي د ويجاړۍ او ښويدني سبب ګرځي  چي کرنيزي ځمکي هم له ځانه سره خرابوي .
په عمومي ډول دافغانستان  د سيندونه داوبو بهيدنه تونده ده چي داصلي سيندونه مرستيالان دلوړو څوکو څخه سر چينه اخلي  او په کږو وږو لارو  مخ په ځوړو رابهيږي او له بله پلوه دسيندونو بست (تل) په عمومي توگه کوچني او تنګي بڼه لري چي له همدي امله د ځمکو د تخريب سبب گرځي .
د مثال په توګه : داموسيند پامير او خم ياب سيمي ترمينځ دلوړتيا دتوپير له مخي چي( ٢٧٠٠ ) مترڅخه زيات دى چي په کال کي د (٢٥٠) مليونو متره مکعبو په اندازه خاوره او رسوبي مواد له ځان سره وړي (1) .
دافغانستان دروانو اوبو له جملي څخه %١١ دپاکستان خاوري ته %١٠ د ازبکستان او ترکمنستان خاوري ته %٧٩ دهيواد پولو په دننه کي ولاړو اوبو دښتو او هامونونو (جهيلونو ) ته ورتوئيږي  .
د افغانستان سيندونه داوبو لرونکو حوزو له مخي په څلورو حوزو ويشل کيږي .
لمړۍ حوزه:
د هندوکش دغرونو شمالي سيمه چي په هغه کي دامو سيند او دهغه مرستيـــــــالان د کــــــــوکچي سينـــــد د واخــــــــان او بدخشــــان سيند او دکندوسيند پکي شامـــــل دي ،چي دافغانستــــــــان  دمځـکي %١٤.٢ ساحه ئي نيولي ده.
دوهمه حوزه :
دهندوکش دغرونو جنوبي سيمي چي په هغه کي دکابل سيند او د هغه مرستيالان دکنړ ،علينګار ،پنجشير او لوګر سيندونه شامل دي چي د مځکي %٨٢ ساحه ئي نيولي ده .
دريمه حوزه:
د بابا دغره مرکزي او شمالي سيمي او دسفيد کو ه د غره شمالي او جنوبي سيمي چي په هغي کي د تاشقرغان (خلم) بلخ آب (عشق اباد) داندخوي  آب سفيد (ميرآباد) د مرغاب او هريرود سيندونه شامل  دي چي د مځکي %٢١.١ ساحه ئي نيولي ده .
څلورمه حوزه :
دبابا او سفيد کوه دغرونو جنوبي سيمي چي په هغي کي دهلمند ،ارغنداب ،خاشرود ،ادرسکن ،ګودزيره ،دچيګائي کوچني سيند او دپشين لوره سيندونه شامل دي چي د افغانستان دځمکي %٤١ ساحه ئي نيولي ده .
شاهزاده سرای

**شاهزاده سرای** د افغانستان په پلازمېنه کابل کې يو نامتو سرای دی چې پر ۱۳۳۴ ل کال جوړ شوی او د پيسو د ادلون بدلون چارې پکې سرته رسېږي.

## تاريخ
په افغانستان کې د پيسو د تبادلې او سراپۍ چارې لومړی ځل پر ۱۸۶۳ زېږدي کال د افغانستان د واکمن امير شېر علي خان د واکمنۍ په وخت کې په کندهار کې پیل شوې، خو ډېره لومړنۍ (ابتدایي) بڼه یې درلودله. 
  
د کابل د اسعارو د تبادلې، د پیسو د راکړې ورکړې او بدلولو منځۍ د شاهزاده سرای چې ځیني خلک یې د شازده سرای هم بولي، پر ۱۳۳۴ لمريز کال د احمد شاه بابا له لمسیانو څخه یوخ کس شاهزاده عبدالعزیز خان له خوا چې د کابل د اندرابیو په گذر کې اوسیده، جوړ شو، نو ځکه دغه سرای د هغه د نامه له کبله د شاهزاده سرای په نامه یادېږي. نوموړي په هماغه وخت کې د افغانستان د حکومته د ۷۰۰ زره افغانیو په بدل کې یوه ټوټه ځمکه، چې د کابل پل خشتي جومات ته څېرمه د کابل سیند پر غاړه پرته وه، رانیوله او دلته یې یو سرای پکې جوړ کړ چې نن د شاهزاده سرای په نامه یادیږي او د اسعارو د بدلولو یو مشهور مرکز گڼل کېږي. 

د شاهزاده سرای د افغانستان د پخواني پاچا محمد ظاهر شاه، شهید محمد داود خان او په نورو رژیمونو کې هم له ښه رونقه برخمن وو او د اسعارو د تبادلې یو پیاوړی او اعتباري مرکز شمیرل کېده. په پیل کې د افغانستان د پلازمېنې کابل او نورو ولایتونو د صرافانو تر څنگ یو شمېر هغه یهودیان، هندوان او سیکهان، چې په کابل کې اوسېدل، په دغه سرای کې هم د صرافۍ دوکانونه درلودل. 

د جگړو په کلونو کې په تیره بیا د مجاهدینو د حکومت او تر هغه وروسته تر ننه ددغه سرای ۲۰ تنه صرافان وژل شوي دي؛ ځینې صرافان تښتول شوي دي، د ۲۰۰ صرافي دوکانونو پیسې غلا شوې، درې ځلې دغه سرای چور او لوټ شوی دی او یو ځل ورته اور اچول شوی دی.   

د معلوماتو پر بنسټ ددې سرای 70 میلیونه ډالره په تنظیمي جګړو کي د جمعیت اسلامي کسانو د محمد قسیم فهیم په قومانده لوټ او سرای ته یې اور واچاوه.  

په دغه سرای کې د نړۍ د بېلابېلو هېوادونو اسعار تبادله کېږي. که څه هم په پخوا وختونو کې نوې ټکنالوژي او انټرنیټ نه وو، خو اوس د پیسو او حوالو راکړې ورکړې د نوې ټکنالوجۍ په برکت اسانې او بریښنایي شوې دي. 
  
په اوسني وخت کې په شاهزاده سرای کې د پیسو تبادله په څلورو برخو کې ترسره کېږي، چې هغه د پیسو تبادله (صرافي)، د حوالو ترسره کول (پولي خدمتونه)، بهرنۍ حوالې او کورنۍ حوالې دي. 

په اوسني وخت کې په شاهزاده سرای کې د صرافانو ۴۰۰ دوکانونه شته او ۲۰۰۰ تنه خلک د صرافۍ او پیسو د تبادلې په کار و بار بوخت دي. هغه کسان چې په دغه سرای کې د صرافۍ کار کوي باید د افغانستان بانک د صرافۍ د جواز سند ولري. 

## اخځليک
۱- د لیکوال لطيف ياد فېسبوک پاڼه.
پهلو

درد وفغان/ شور فریاد

معصوم کنار/ پاکه غویږه 

نور / رڼا

میژګان/ تور باڼه

جوهر. حقیقی متضاد یې عرضي

نفس/ ساه لمها

مرآت/ اینه 

چشمان/ سترګې

غونچې/ ګل غوټې

پهلو /اړخ. سيډ بلخت

بستر /بستره 

خارستان/ ازغي

برګه/فصل ونې 

آب/اوبه 

چرخ/ اسمان

همت علو/ یعنې وچت همت

کهکشان/ ستورو ټولګې

/یثرب/مدینې زاړه نامه. 

جارو / ګونډي 

پاک استان /پاکه زمکه

فګاره شینواري
په ملاخيلو کې د لالا د زامنو يا د حاجي ميرزا کورنۍ

د لالا د زامنو  يا د حاجي ميرزا کورنۍ چې په را وروسته کې د ملاروزي خان په کورنۍ ياديږي : د حاجي ميرزا کورنۍ د ملاخيل قوم په رضاخيل پلرنۍ کې د شريف خيل په پښه پورې تړلې ده ؛ په مجموع کې یوه دينداره علمي او ميلمه پاله کورنۍ ده ، له انقلابونو دمخه يې د غزني له نورالمدارس مدرسې او د دې مدرسې له باني کورنۍ سرې زيات تعلق وو او د مدرسې په برخه کې يې پوره همکاري يې ورسره کوله ، له سره انقلاب وروسته يې هغه تعلقات کم شول خو د جهاد او مجاهدينو له صف سره يې قدم په قدم پل اخستی . حاجي ميرزا درې وروڼه لرل چې (، غلام نبي ، لعلی او حاجي ضبطی )نوميدل. له حاجي ميرزا وروسته غلام نبي زیات شهرت او رسوخ لرلو او تراوسه د دواړو اولادونه په خپلو کې د خیښۍ او دوستۍ له امله په یوه کورنۍ ياديږي . د دوی د نسب لړۍ په دې توګه ده: حاجي میرزا او وروڼه يې د لالا زامن ، لالا د لطيف زوی ، لطیف د نادرشاه زوی ، هغه د شريف زوی ، هغه د رضا زوی هغه د ملابابا زوی . اوس چې کوم ملاخیل دي دا د همدې ملابابا اولاد ده ؛ اکثره خلک د ملابابا خپل نوم ملاعثمان يادوي. حاجي ميرزا : حاجي ميرزا دروند او سنګين مشر ؤ ، د کلي او قوم د جرګو او مرکو یو نامتو سړی وو؛  کسب او کار يې زياتره تجارتي کاروبار وو چې تجارتي قافله به یې په هيواد کې دننه او بهر (له بخارا څخه نيولې بیا تر ملتان او اصفهان او آن کربلا پورې ) مختلفو سیمو ته تلله، د تجارت زیاته برخه يې رخت، غوړي او وچه میوه وه او لمسيانو ته یې تراوسه د رخت او ټوکر کاروبار د خوارۍ او مزدورۍ په توګه په ميراث پاته ده . حاجي ميرزا پنځه زامن لرل (عظيم خان ، جلات خان ، آدم خان ، روزي خان او دفتانی آکا ) . غلام نبي: غلام نبي خاکساره، دروند او سخي سړی وو، الله جل جلاله دده په لاس کې بې شانه برکت ايښی وو،ټول وخت به د خپلې ځمکې په کښت او کرونده کې مصروف وو.  غلام نبي په انډيوالي او دوستپالنه کې ډير تکړه او مشهور وو چې په نږدې هزاره ګانو کې يې هم زیات خانان او نوابان کلک ملګري وو او د هغوى په منځ کې په نبی زوار سره مشهور وو. غلام نبي څلور زامن درلودل (محمداياز ، مالي خان ، چې دا دواړه په زلميتوب کې وفات شوي ، حاجي عبدالواحد او حاجي ملامحمداسماعيل). لعلی : لعلی د حاجي ميرزا دريم ورور ده ، د لعلي نور اولاد ونه پاييده فقط دوې لورانې يې درلودې چې مشره لور یې (بي بي عمرزۍ) په خپله منطقه کې يوې سليمان خیلې کورنۍ ته واده شوه او اوس يې زامن (برات خان ...) سپين ږيري دي؛ دويمه لور يې (بي بي اشرفۍ ) خپل وراره روزي خان لالا ته واده شوه چې هيڅ نارينه او زنانه اولاد يې ونه پاييده . حاجي ضبطی : حاجي ضبطی د حاجي ميرزا څلورم ورور وو ، بيداره او ځيرک سړی وو ، له وروڼو څخه بيل په کلي کې مېشت شو او درې زامن (عبدالقادر ، غلام رسول او مستوخان ) يې درلودل .
ښه دوستان

**ګوډ فلاز** په انګلیسي  Goodfellas په یوه واقیعی قیصه د لیکل شوی کتاب نه اخیستل شوی جوړ فیلم دی چې له ۱۹۶۰تر ۱۹۸۹ کلونو ترمنځ پیښه شوې. د فیلم مرکزی لوبغاړی مارتین سکورسیزی دی چې د هنری هیل د ژوند قیصه وړاندی کوی. هنری هیل په ماشومتوب لویه هیله دا وه چې ترڅو د مافیا غړی شي همدا وه چې خپل کور ته نږدی له یوه رستورانتی سره آشناشو

## اصلي قیصه
## د فیلم لوبغاړي
قمره اڅکزۍ وکيلي

**قمره اڅکزۍ وکيلي**  د مېرمنو او بشري حقونو فعاله او د پښتو ژبي ليکواله وه. هغه په ۱۹۴۸ ميلادي کال د کندهار ښار د دهخواجې په سیمه کي د غلام دستګير خان اڅکزي په کور کي زيږېدلې وه او د ۲۰۱۹ ميلادي کال د نوامبر په ۸مه نېټه يې د آلمان د کسل ښار په روغتون کي د ورپيښي ناروغۍ له کبله ساه ورکړه. قمره اڅکزۍ د پښتو ژبي د ليکوال محمد سرور وکيلي سره واده وه او ورڅخه يوه لور او يو زوی لري.

## زده کړې
قمرې اڅکزۍ وکيلي خپلي لومړنۍ زده کړي د کندهار په زرغونه انا ليسه کي وکړې. هغه وروسته د لوړو زدکړو لپاره کابل ته ولاړه او هلته يې د کابل په پوهنتون کي د ښووني او روزني په پوهنځي کي خپلي زدکړي بشپړه کړې. نوموړې د هغه وخت په کندهار کي یوه له لومړيو نجونو څخه وه چي د لوړو زدکړو له پاره کابل ته ولاړه.

## دندې

آغلې وکيلي د کندهار د زرغونې انا په ليسه کي دوه کاله د سرښوونکي په توګه دنده ترسره کړه. وروسته يې د هغه وخت په اطلاعاتو او کلتور مديريت کي د طلوع افغان ورځپاڼي د مسلکي مرستیالي په توګه دنده درلوده. هغې د طلوع افغان ورځپاڼي لپاره د ښځو د حقونو، د بيان ازادۍ او ټولنيزو مسايلو اړوند مقالې هم ليکلې. د دغې ليکوالې ليکنې په هم مهاله توګه د طلوع افغان څخه علاوه په انیس او اصلاح ورځپاڼو کي هم چاپېدلې.

قمرې اڅکزۍ وکيلي په کندهار کي د مېرمنو د ټولنې مشري په غاړه درلوده. هغې په ۱۹۷۴ د افغان ليکوال محمد سرور وکيلي سره واده وکړ. په افغانستان کي د حالاتو د خرابېدو سره سم يې کورنۍ په ۱۹۸۱ ميلادي کال کي لومړی پاکستان او وروسته په ۱۹۸۲ کال کي جرمني ته مهاجره سوه.

کله چي په افغانستان کي د طالبانو واکمني پای ته ورسېده او د حامد کرزي په دوره کي نوی حکومت ایجاد سو نو آغلې وکيلي افغانستان ته ستنه سوه او هلته يې د کار او ټولنیزو چارو وزارت د مرستیالي په توګه درې کاله دنده تر سره کړه.

## آثار

د رسمي دندې تر څنګ او بيا وروسته هم مېرمنې وکيلي د ژوند تر اخرنيو ورځو شپو پوري د افغانستان د مشهورو ورځپانو لپاره علمي مقالې لیکلې. هغې په آلمان کي د ځانګړې کلتوري ټولنې د کار په چوکاټ کي د افغان مېرمنو د ژوند د بهتره کولو په خاطر هڅي کړي او هم يې د کوچنيانو لپاره د الماني ژبي څخه پښتو ته کتابونه ژباړلي دي.

د قمرې اڅکزۍ وکيلي په آثارو کي د «غوره کيسې» په نوم د ماشومانو لپاره د داستانونو کتاب هم راځي. هغې په دغه کتاب کي له آلماني او نورو ژبو څخه و پښتو ته د ماشومانو نکلونه ژباړلي دي. دغه کتاب په کندهار کي چاپ سوی دی.

## سرچينې
د لالا د زامنو يا د حاجي میرزا قلا (قلعه )

دا کلا د لالا شريف خیل زامنو (حاجي میرزا ، غلام نبي ، لعلي او حاجي ضبطي ) جوړه کړې وه چې اوس فی الحال خالي ده او څوک نه پکې اوسيږي .
سندهی فرهنګی ورځ

**د سنده کلتوري ورځ** په پراخه کچه د دودیز لیوالتیا سره لمانځل کیږي ترڅو د سند پیړۍ زوړ بډایه کلتور روښانه کړي. دغه ورځ په ټوله سنده او د نړۍ په کچه د سندهي خلکو په منځ کې لمانځل کیږي. کلتوري ورځ د سنده کلتور نمانځنه او نمانځنه ده. خلک دا ورځ لمانځي ترڅو خپل هویت څرګند کړي او د نړۍ بډایه میراث او فرهنګ ته پاملرنه ترلاسه کړي. پدې خوشبختۍ کې خلک د سند په ټولو لوی ښارونو کې پریس کلبونو ، او نورو ځایونو کې راټول کیږي او د ادبي غونډو مختلف فعالیتونه تنظیموي ، په یو ځای کې راټول کیږي او په یوه دایره کې ناست وي او په مرکز کې د لرګیو اورونه ، میوزیک کنسرتونه ، سیمینارونه ، د لکچر برنامې او لاریونونه دا د پخواني سیند وادي تمدن سمبول هم دی.
بیټ لاکر

فلش ته د پټنوم (پاسورډ) ورکول!

په فلش کي مهم مالومات لرئ او نه غواړئ چې د ورکېدو په صورت کې د بل چا لاس ته ورشي نو فلش ته مو پټنوم پاسورډ ورکړئ،او ځان ډاډمن کړئ.

ډېر ساده او اسانه دا کار(فلش ته شفر ورکول) کولای شو،لاندي لارښووني یو په یو عملي کړئ څو فلش مو پاسورډ لرونکی شي:

۱-فلش مو له کمپیوټر سره وصل کړئ.

۲- د پیل (start) مینو کلیک کړئ او په لټون ځای کې bitlocker  ولیکئ او بیاbitlocker drive encryption  کیلک کړئ.

۳-په وروسته مرحله کې د ټاکلي ډرایو یا فلش پر turn on bitlocker کلیک وکړئ.

۴. خپل پټنوم ولیکئ او پر next کلیک وکړئ.

۵-اوس تاسو ته دوه اپشنونه یا انتخابونه مخته راځي په لومړي اپشن recovery key سره کولای سئ پاسورډ د یو فایل په ډول ثبت کړئ څو د هیري په وخت کې ورڅخه استفاده وکړئ او دوهم ايشن د همدې پټنوم فایل درته چاپوي.(که پرینټر نصب وي)

۷-بیا پر next کلیک وکړئ.

۸-خپل مخکینی پټنوم د تایید لپاره بیا ولیکئ او پر start encrypting کلیک وکړئ.(ځیني کمپیوټرونو کې بیا پټنوم لیکل نه غواړي)

۹-اوس ستاسو فلش پاسورد لرونکی شو،او هدف ته ورسېدلی(ځیني وخت کله چي فلش د data ډک وي نو پاسورډ اخیستل وخت نیسي.)

اوس د دې لپاره چې وګورئ چي ایا فلش مو پټنوم لرونکی شوی دی او که نه؟ د دې تشویش د رفع کولو لپاره مو فلش د بل کمپیوټر سره وصل کړئ او وګورئ چي فلش مو پاسورډ لرونکی شوی دی،اوس نو فلش ته د ننوتو لپاره همدا پټنوم کاروئ او د ورکېدو په صورت کي د بل کس د کارولو څخه ډاډه اوسئ.

له فلش څخه د پټنوم بیرته لیري کول:

۱-فلش له کمپیوټر سره وصل کړئ

۲-پر start مینو کلیک وکړئ،په لټون ځای کې bitlocker ولیکئ،bitlocker کلیک کړئ او بیا پر bitlocker drive encryption کلیک وکړئ.

۳-اوس پرturn off bitlocker کلیک وکړئ او وروسته decrypt drive کلیک کړئ،تر اخیرني کلیک وروسته مو فلش بلکل له پټنوم خلاص او د مخکې په ډول سو.

یادونه: پورته د شفر ورکولو کړنلاره یواځي فلش ته د شفر ورکولو لپاره نه بلکي ډرایو،باندیني هارډیسک او نورو ذخیروي الاتو (storage devices) لپاره هم کارولی شو.
په ۲۰۲۰ م. کال کې تر ټولو ارزښتناکه برانډونه

په 2020م کال کې د نړۍ تر ټولو ارزښتناکه برانډونه!!

1- ايپل : ۲۴۱.۲ ملیارده ډالر

2- ګوګل : ۲۰۷.۵ ملیارده ډالر

3- مایکرو سافټ : ۱۶۲.۹ ملیارده ډالر
میرحسن خان اتل

**میرحسن خان اتل** د سهېلي پښتونخوا د تاريخي ښار ږوب اوسېدونکی او دلته د کال ۱۹۷۶ م  د نومبر د میاشتې پر ۶مه نېټه زيږېدلی دی، د پلار نوم ئې حاجي خان محمد او په خټه بابړ دی

## ''''' زدکړې'''''
ښاغلي میرحسن خان اتل لومړۍ او منځنۍ زدکړې د ږوب ښار په بېلابېلو دولتي ښوونځیو کې سر ته رسولې دي، د څوارلسم ټولګي امتحان یې له "ګورنمنټ ډګري کالج ږوب" پاس کړی دی، ايم اې پښتو ادبيات او د ايم فل (Mphil)ډګړۍ یې له بلوچستان پوهنتون کوټې څخه اخستې دي، له یاد پوهنتون څخه یې د نړیوالو اړیکو (IR) په شعبه کې هم تر ماسټرۍ پوې زدکړې بشپړې کړې.نن سبا له پېښور پوهنتون څخه په دکتوره (Phd) بوخت دی

## '''''دندې'''''
میرحسن خان اتل لومړی د کالج (دولتي پوهنځيو) په څانګه کې د پښتو ادبيات استاد او اوس مهال د سهېلي پښتونخوا (بلوچستان) د نصابیاتو په اداره "بلوچستان ټیکسټ بک بورډ کوټه " کې د مرستیال سیکتور په حیث دنده تر سره کوي.

## '''''علمي او ادبي خدمات'''''
میرحسن خان اتل د پښتو اکېډمۍ کوټې د ګورننګ باډۍ فعال غړی او تر اوسه یې په حېث د يوه ليکوال، کيسه ليکونکي، محقق او ژباړن يو شمېر علمي او ادبي خدمتونه ترسره کړي، ۹ کتابونه یې چاپ او يو شمېر د چاپ لارې څارې، له دې پرته یې د پښتو ژبې په بېلابېلو مجلو په خصوص د پښتو اکېډمۍ کوټې په درې میاشتنۍ مجله " لیکني" کې تر دېرشو زیات تحقيقي، تنقیدي او تخليقي مضامين او مقالې چاپ شوې دي.

## '''''چاپ اثار'''''
(۱). د پښتو ادب هنداره(نصابي کتاب)
(۲). دا وګړي ډېر کړې خدایه( ادبي تذکره)
(۳).  د شاپېریو ناوه( د کېلاش یونلیک)
(۴). د " پښتو" نومې مجلې تحقیقي او تنقیدي څېړنه ( تحقیق و نتقيد)
(۵). لرغونی ږوب (ژباړه)
(۶). د ختیځ اروپا (د ایران یونلیک)
(۷).  ګلګوټه ساحه(ناول)
(۸). شنه اسمان (ژباړه) (۹) د ږوب یرغل (ژباړ) (۱۰) لرغونې سیوۍ

## '''''ناچاپ اثار'''''
(۱)حدودالعالم (ژباړه)
(۲) د سهېلي پښتونخوا د پښتو ډرامې تحقيقي او تنقيدي جايزه (اېم فل مقاله)
(۳). د غرنو لور (د لنډو کيسو ټولګه)
د نړۍ نابغه

يو نابغه چې نړۍ به یې بيا ژر ساری پيدا نکړي

د کېم پيکKim Peek په نامه شخص چې يو ميګا نابغه mega-savant و،  شاوخوا ۱۲۰۰۰ کتابونه یې ټکي په ټکي ياد کړي و او په عين حال کې یې د يوه کتاب دواړه مخه په ښۍ او چپه سترګه په عين وخت کې لوستل او لس مخه مطالعه یې په يوه دقيقه کې په ۹۸ فيصده ټکي په ټکي يادولو سره کوله ، نوموړي فوټوګرافيکه حافظه لرله یانې لکه د يوه متن ،نقشې يا يوه لېست عکس چې واخلې داسې یې په ذهن کې ثبتول، د امریکا د ټولو ښارونو کوڅه په کوڅه نومونه ورته ياد و او پستي کوډونه یې پېژندل.

هر کتاب، هر متن، هرغږ او هره موسيقي به یې چې اورېده په ذهن کې به یې سم له واره کاپي کوله.

د نوموړي په دماغو باندې ډاکټرانو ډېرې څېړنې وکړې او مغزي سکېنونه یې وکړل خو يوازې د مغزو په منځ کې یې يوه کوچنۍ  او تياره خاليګاه لرله او د مغزو د ښۍ او چپې خوا مغزو یې په خپل منځ کې عصبي رشتې هم نه وې سره وصل شوې .

ډېری هغه څېړونکي چې دده په مغزو یې څېړنې کولې ویل یې چې نوموړي په بېخي حيرانونکي ډول د خپلو مغزو په ښۍ خوا باندې کنترول درلود.

کېم يو دايره المعارف (پوهنغونډ) و، د هرڅه او هر شي په اړه یې چې لوستي و پوهېده، له شاوخوا ۲ ميليونه کسانو سره یې کتلي و ځکه هغوی د کېم د خارق العاده ذهن په اړه اورېدلي وو.

او لکه ګوګل چا به چې پوښتنه ورڅخه وکړه د هغو ۱۲ زره کتابونو څخه به یې د جلد او مخ حواله ورکوله چې کېم لوستي وو.د real rain man په نامه فلم هم په نوموړي جوړ شوی دی.

نوموړی په ۱۹۵۱ زېږدي کال کې په جسمي لحاظ يو معلول زېږېدلی و او سر یې هم له عادي ماشومانو ۳ چنده غټ و او په ۲۰۰۹ کال کې د زړه د حملې له امله مړ شو.

اينسټګرام ته راشئ👇

NoorAhmadAail
د حیات آباد خصوصي ښوونځي پرانیست غونډه

دحیات آباد خصوصي ښوونځی پرانیست غونډه د قاري نوید همدرد لخوا د قرانکریم د مبارکو آیتونو په تلاوت سره پیل شوه ،
 په پیل کښې انجنیر نصرت الله دولت زي د غونډې ګډونوالو ته د ښه راغلاست تر څنګ د حیات آباد خصوصي ښوونځي په اړه هر اړخیزه وینا وکړه.

نوموړي وویل ؛ حیات آباد خصوصي ښوونځی یو مسلکې ښوونځی دی چې دحیات خان د نوم د چتر لاندې د خلکو د غوښتني سره سم يې په لومړي ځل په ختیځ زون کښې د #تعلیم_د_ټولو_لپاره د شعار سره په فعالیت پیل کړی دی، چې هدف مو هر کور ته د تعلیم رسول او د نوي کهول په تمامه معنی د علم په ګاڼه سمبالول دي.

د شهيد حاجي عیسی خیل د جومات ملا امام او خطیب مولوي محمد يونس وینا وکړه او د دینې او دنیوې علمونو په زده کړه يې رڼا واچوله، نوموړي زده کړه د ژوند ارزښت وباله او له خلکو یې وغوښتل چې د خپلو اولادونو په سالمه روزنه کښې پوره ونډه واخلې.

همدارنګه د قومي مشرانو په نماینده ګۍ محمد کریم وینا وکړه او ددغه مکتب پرانیستل یې یوه لویه لاسته راوړنه وبلله ،نوموړي په خپلو خبرو کښې د هر راز مرستې او همکارۍ ډاډ ورکړ او له خلکو یې وغوښتل چې خپل اولادونه په ښه او مسلکې علم سمبال کړي.

په ترتیب سره؛ ګران مشر او مخور محمد حضرت تورک ، د پوهني آمریت د نظارت غړی غنم ګل دولت زي او معلم شیرین آغا دولت زي ویناوي وکړي ،نوموړو په خپلو خبرو کښې خلک تعلیم ته وهڅول او په  مسلکې زده کړو يې ټینګار وکړ او وې ویل ؛ مسلکي زده کړي د نن ورځې غوښتنه ده او په کار ده چې سر له وخته خپل اولاد ته د هغوۍ په خوښه مسلک وټاکۍ.

همدارنګه ددې ښوونځي مدیر انجینر پردیس الفت وینا وکړه او د مکتب د اداري پرسونل او د فیس په اړه يې لنډه معلومات وړاندي کړل ،
په اخره کښې یې د راغلو میلمنو قومي مشرانو او ټولو ګډونوالو د راتګ څخه نړۍ نړۍ مننه وکړه او غونډه د پټۍ په پري کولو او د زنګ په وهلو پای ته ورسیده.

د لا زیاتو معلوماتو لپاره په لاندې شمېرو د ادارې سره په تماس کې شئ

۰۷۶۶۱۰۰۶۶۰ ــــــــ ۰۷۸۸۱۰۰۶۶۰

نوټ : د بي وزله او یتیمانو لپاره ځانګړی تخفیف په نظر کښي نیول شوی دی.

پته: دولت آباد فامیلۍ ، یوولسم بلاک ،دپارلمان دپخواني غړي حاجی امیرجان کورته نږدې ، حیات آباد خصوصي ښوونځی
زمونږ سره په فیس بوک یو ځای شئ

تعلیم_د_ټولو_لپاره
د‌ نړۍ ترټولو ستر اوبتل

ديميتري دونسکوی Dmitriy Donskoy په نړۍ کې تر ټولو ستر اوبتل يا هغه ماشين دی چې د سمندر په اوبو کې لاندې ګرڅي ، ۱۷۲ متره آوږد، او د ۱۹۲ اتومي سرګلولو د وړلو زورلري ، له دې اوبتل څخه له ۱۹۸۰کال راپه دې خوا روسي پوځيان کار اخلي ، ۱۶۰ کسان کارمندان پکې يوازې کار کوي، کولای شي ۴۸۰۰۰ ټنه سامان له يوه ځايه بل ځای ته په يو وار انتقال کړي او ۳ مياشتې بې له دې چې د اوبو سر ته راشي د اوبو لاندې خپل کار ته دوام ورکړي.
ژوند یو خوب دی

بټنوک|250x250px| ''د نایټ خوب'' یا ''ژوند یو خوب دی'' ، د بارکو پینټر انټونیو ډی پیریدا لخوا انځور شوی د اکاډیمیا ډی ایس فرناندو ، میډریډ کې نندارې ته وړاندې شو.
کيڼ|بټنوک|250x250px| ''ژوند یو خوب دی'' . د برونز راحت ، په میډریډ کې پلازا ډی سانټا انا کې کلاډیرن ته د یادگار تفصیل (د جي. فګیراس کار ، 1878 ).
**ژوند یو خوب دی** (*La vida es sueño*) د پیډرو کالډیرن ډی لا بارکا د تیاتر کار دی چې په 1635 کې خپور شوی او د بارکو ادبي غورځنګ پورې تړاو لري. مرکزي موضوع د انسان ازادي ده چې خپل ژوند تنظیم کړي ، پرته لدې چې د یوه تقدیر له مخې تیر شي

د یو خوب په توګه د ژوند مفهوم خورا زوړ دی ، په هندو فکر ، فارسي تصوف ، بودایی اخلاقو ، جودو - عیسوي دود او یوناني فلسفه کې مراجع شتون لري. له همدې امله دا حتی ادبي موضوع ګ hasل شوې.

د افلاطون د کار له مخې انسان د خوبونو ، تیارو او په غار کې د اسیر په نړۍ کې ژوند کوي چې له هغه څخه یوازې د ښه کار کولو له لارې ځان خلاصولی شي ؛ یوازې هغه مهال به انسان له مینځه ویسي او روښانه شي

په کار کې د دې افلاطون مفهوم نفوذ څرګند دی: سیګسمند په پیل کې د جیل ، یو غار دننه ژوند کوي چیرې چې هغه د ځان د ناپوهۍ له امله ترټولو بشپړ تیاره کې پاتې کیږي؛ یوازې کله چې هغه د دې وړ وي چې پوه شي هغه څوک دی ، ایا هغه بریا ترلاسه کوي ، ر lightا. کالدرن په بشپړ ډول د فلسفې ډرامې ب adoptedه خپله کړه چې په دې تمرکز او دې ادبي موضوع کې د لوی شمیر اختلافي موضوعاتو په ګوته کولو لپاره

* د مذهبي ډرامې په توګه ، دا د زوال یا اصلي ګناه او کفاره مسلو په ګوته کوي.
* د فلسفي شعر په توګه ، دا د انسان سرنوشت او د پوهې سرچینه او د خپلواکۍ او وړاندوینې اړوند ستونزې حلوي .
* د باریک او د انسداد اصلاح پروړاندې د اخلاقي درسونو په څیر ، دا د دې نړۍ د فریباتو او بیوزلو په اړه ناراض دی.
* د یوې تعلیمي او شاعرانه ډرامې په توګه ، دا په هغه څه باندې لارښوونه کوي چې سړی د تعلیم له ماتې پرته شتون لري.
* د یو انقلابي لاریون په توګه ، دا د ساتل شوي حکم بې اساسه او جاجوردک اصول تر برید لاندې نیسي چې د خپلو ستړیاوو مخنیوي پلمه د خپلواکۍ ساه اخلي.
* د سیاسي درس په توګه "ځکه چې په داسې جګړو کې / هغه څوک چې ګټونکي وفادار دي / هغه څوک چې ماتې ویني ، غداران" ، دا خلکو ته درس ورکوي چې د آزادي او کورنۍ جګړو غلطه ګټه اخیستنه څه لامل کیږي .
* دا د ستورپوهنې او قضاوت جنون سره هم جنګيږي.
* دا هغه پرمختګ بیانوي چې انسان او انسانیت د نا امیدیو او غوښتنو ترمینځ رامینځته کوي.
* دا ثابتوي چې د حوصله له طبعي یو خوا asceticism نه د آزادو، خو اړ، سره د ټولو انفجار د نور د زیات ځواک پلو .
* له یو psychoanalytic معیار، دا د برلاسي او يا څرګندوي sublimation د د oedipal شخړو .
* دا د سولییزم فلسفه هڅوي چې بهرنۍ نړۍ ته واقعیت رد کړي. . . دا ټول او نور ډیر څه ، که تاسو نور یې معاینه کړئ ، ایا *ژوند یو خوب دی* .
لوپ دي ويگا

بټنوک| ''د نامتو شاعر لوپ دی ویګا کارپیو د'' ټوکونو پوښ ، د برنارډو ګراسا لخوا 1602 جوړ شوی.
**لوپ دی ویګا کارپیو**   (میډریډ ، د نومبر 25 ، 1562 - *ابیډم* ، د اګست 27 ، 1635)  د هسپانیا د طلایی *زمانې* یو له خورا مهم شاعرانو او ډرامه لیکونکو څخه و او د غزولو سره د هغه کار ، د نړۍ په ادب کې یو له خورا مشهور لیکوالانو څخه دی.

د تش په نامه *Fénix de los ingenios*  او *Monstruo de naturaleza* (له خوا Miguel de Cervante ) په داسې وخت کې د تياتر شو پيل يوه ډله فرهنګي پدیده وي د هسپانوي تياتر د فارمولې په نوې کړه. د هسپانیا بارکو تیاتر لوی نندارچي ، تیرسو دي مولینا او کالدرېن لا بارکا سره په ګډه ، د هغه اثار نن ترسره کیږي او د هسپانوي ادب او هنرونو ته رسیدلې لوړې کچې څخه جوړ شوی. هغه د هسپانوي ژبې یو له لوی غزلپوه او په نثر او آیت کې د څو ناولونو او اوږد داستاني کارونو لیکوال هم و.
زورباران

**فرانسسکو دی زربرن** (فوینټ دی کانتوس ، بدجوز ، د نومبر 7 ، 1598 - میډریډ ، د اګست 27 ، 1664) د هسپانیا د طلایی دور انځورګر و

معاصر او د ویلزکوز ملګری ، زربارن په مذهبي نقاشۍ کې مهارت درلود ، په کوم کې چې د هغه هنر لوی لید ځواک او ژور تصوف څرګندوي. هغه د اصلاحاتو په وړاندې د مبارزې استازی و . د کارواګیو لخوا د هغه په لومړیو ورځو کې نفوذ شوی ، د هغه انداز نږدې اټالوي مینیرست ماسټرانو ته وده ورکړه. د هغه نمایندګي د ویلزکوز له حقیقت څخه لرې دي او د هغه کمپوز د نورو اسید ټونونو سره د چیروسورو ماډلینګ لخوا مشخص شوی

فرانسسکو دي زربرن د نوامبر په 7 ، 1598 کې په فوینټ دی کانتوس ( بدجاز ) کې زیږیدلی و. د هغه والدین لوئس دی زرباران وو ، د باسکو یو شتمن سوداګر دی چه 1582 راهیسې په ایکسټریډورا کې تاسیس شوی ،  او اسابیل مرکیز ، چې په جنوري 10 ، 1588 کې یې په ګاونډ ښار مانسټریو کې واده کړی و. د طلایی دور دوه نور مهم انځورګران لږ وروسته پیدا شول: ویلزکوز ( 1599 - 1660 ) او الونسو کینو ( 1601 - 1667 ).
ميڭيل دي سيرڤانطيس

**میګیوال ډی سروینټیس ساویډرا** (الکالی دی هنریس ،  سپتمبر 29 ، 1547 - میډریډ ، اپریل 22  ، 1616) هسپانوي ناول لیکونکی ، شاعر ، ډرامه لیکونکی او سرتیری و

هغه په هسپانوي ادب کې ترټولو لوی شخصیت *ګ consideredل* کیږي او په نړیواله کچه پیژندل شوی *د انجنینس هیډالګو ډون کوجیوټ دی لا مانچا* (یو ناول چې په عموم کې د *ډان کویکسوټ په* نامه پیژندل شوی) لیکلی ، کوم چې ډیری نقادانو د لومړي مدرن ناول او یو غوره کار په توګه شرح کړی. نړیوال ادبیات ، په تاریخ کې دوهم تر ټولو ډیر خپور شوی او ژباړل شوی کتاب سربیره ، یوازې د انجیل څخه وروسته .  هغه ته "د وټس شهزاده" نوم ورکړل شوی دی.
بټنوک| د اسپانیا په ملي کتابتون کې په میډریډ کې د میګیویل ډی سروینټیس مجسمه.
سوالبرد

thumbnail|د سوالبرد نقشه
**سوالبرد** یا **سوالبارد** (په )، (په روسۍ ژبه: **Шпицберген**)؛ د ١٩٢۵ څخه تر مخه د **Spitsbergen** يا **Spitzbergen** په نامه هم پېژندل کېده، چې معنا يې تیزه څوکه ده. سوالبرد د اروپا د شمالي برخې په شمالي قطبي سمندر کي پروت دی. دا ولایت د يو څو ټاپوګانو څخه جوړ سوئ دئ، چي د ناروې اور شمالي قطب په منځ کې وجود لري. او د ناروې شمالي سیمه ګڼل کېږي.

دا امکان لري چې وائکنګ یا روسانو په ١٢مه پیړۍ کې سوالبرد وموند. ځکه چې په دوديزو نارويجي کيسو کې د سوالبارو (Svalbarð) په نامه سېمې ذکر موندل کېږي. د سوالبارد معنا "سړه څنډه" ده. 
مګر دا سيمه په ١٥٥٦م کال کې د لومړي ځل لپاره د هالنډ د بېړۍ چلوونکي او يون کوونکي ویلیام بارینټس لخوا وموندل سو؛ خو ددې نظر سره ډېر تاريخ ليکونکي مخالفت لري.
سوالبرد د افغانستان تر هلمند ولایت يواځې ۲۴۳۸ کيلومتره٢ غټ دی.

## سرچينې

وېشنيزه:د سوالبرد اړوند
د کمپیوټر ځانګړتیاوي

## چټک سرعت
کمپیوټر يوه محاسبه او ياهم کوم بل کار ډېر ژر او په چټکه توګه حلوي. که موږ فکر وکړو د يوه 
انسان د يوې میاشتي کار، په کمپیوټر کي د څو شېبو په ترڅ کي اجراء کېدای شي.
## د ډاډ وړتیا
هر هغه محاسبه چي کمپیوټر کي ترسره کېږي د ډاډ وړ او بېله کومي غلطۍ څخه وي، البته که کومه 
غلطه پايله د کمپیوټر پر مخ ښکاره کړي، هغه به د کمپیوټر تیروتنه نه وي، بلکي د هغه چا غلطي به وي چي 
و کمپیوټر ته يې ناسم معلومات داخل کړي.
ديادونې وړده چي کمپیوټر ته که سم معلومات داخل سي، پايلي به يې په سمه توګه تاسو ته څرګندي شي، او که سم معلومات ور داخل نه سي، نو پايلي به يې هم نا سمي وي.
## د ذخیره کولو دپاره حافظه
د کمپیوټر يوه بله ګټه داده، چي ډېر اطلاعات په لږ ه فضا کي خوندي کوي، البته د يادوني وړ ده، چي د کمپیوټر فضا د هغه د هارډيسک په ظرفیت پوري اړه لري. اوسني هارډيسکونو کي فضاخورا ډېره وي.
## لږ لګښت
د کمپیوټر په وسیله د يو کار سرته رسول ارزانه تمامیږي.
جسونت سینګ

جګړن جسونت سینګ جاسوال (:د جنوري 3 ، 1938 - سپتمبر 27 ، 2020) د هندي کابینې کې د هند د اردو افسر او وزیر و. هغه د بهارتيه جنتا ګوند (بي جي پي) بنسټ ايښودونکی غړی و ، او په هندوستان کې د پارلمان ترټولو اوږد خدمت کوونکی غړی و ، او له 2014 1980  2014 څخه تر  پورې د لوک سبا يا راجيه سباې منظم غړی و. هغه په  2012.  کې د NDA مرستيال و. د هند د ولسمشرۍ ټاکنو کې د ولسمشرۍ نوماندان. سینګ د راجستان یوازینی غړی و چې د بهرنیو ، مالیې او دفاع وزیرانو په توګه یې دنده ترسره کوله.

## سرچینې
د ریکا قوم

**دریکا یا(رکا)دقوم په اړه لنډ معلومات**
----
ډاکټر لطیف یاد

دکابل په زاړه  ښار دلاهورۍ دروازې ترڅنګ یوه محله یا کوڅه شته چې دریکا خانې یارکا خانې په نامه یادیږي اودریکا دقوم خلک پکې استوګنه لري .دریکا دقوم په اړه مې چې کومه څیړنه وکړه دې پایلې ته ورسیدلم  چې دوی دکردانو دقوم یوه څانګه ده چې دفارس یا اوسني ایران په شمال کې او یوه موده هم دبجنورد دسیند پر غاړې اوسیدل او یو شمیر خلکو یې په هغه وخت کې چې ایرانی نا دشاه افشار پر ایران واکمن و او هم دصفوي واکمنانو دمذهبي ظلمونو په وجه افغانستان ته راغلل ،ځکه دوی سني مذهبه ول اودصفوي متعصبه شیعه مذهبه واکمنانو له خوا ځوریدل.ددغو کردانو یوه بله څانګه هم وه چې موکرای نومیدله چې دهغو یوشمیر هم له ریکا قوم سره یوځای  کابل ته راغلل.
ویل کیږي چې ددې قوم شمیر په پیل کې (۸۰۰۰) تنه واو ددوی مشر سر فرازخان ریکا باشي نومید اودکابل په ختیزه برخه کې دسرفرازخان په نامه یوه کلا هم وه چې  دده له نامه له کبله دسرفرازخان دکلا په نامه یا دیدله.
دافغانستان تاریخپوه ارواښادغزیزالدین وکیلي پو پلزی په خپل کتاب ( فر هنګ کابل باستان) کې هم  افغانستان ته د ریکا قوم راتګ پورتني عوامل بولي چې ما تر دې دمخه ترې یادونه وکړه.
ارواښاد استاد پوپلزی دا هم زیاتوي چې: دراني امپراتورۍ دریکا دقوم دغه خلک  دلویدیز افغانستان نه دافغانستان پلازمیینې کابل ته راولیږدول او  په پوځ اونظامي برخه کې یې  دوی وګومارل اودوی ته دا اجاز ه هم ورکړل شوه چې خپل کورونه او باغونه  جوړ کړي اوځمکي ولري .پو پلزي دریکا دقوم په اړه زیاتوي : کله چې درانی احمد شاه بابا  په ۱۱۶۱ هجري کال دهند او پنجاب له سفره کابل ته ستون شو او دلاهورۍ پر دروازې یې نوم کیښود نو یوه محله یې دریکا قوم داستوګنې لپاره جوړه کړه.
 ایراني تاریخپوه سیدمهدي فرخ په خپل کتاب (تاریخ سیا سي افغانستان ) کې لیکي
چې :
د ریکا قوم له ایرانه افغانستان ته رالیږدیدلي دي اوپه کابل کې دلاهورۍ په دروازه کې دریکا خانې په کوڅه کې میشته شوي دي .
 ارواښاد عثمان  په خپل کتاب (کوچه‌ها و گذرهای تاریخی کابل )کې لیکلی 
دي  : 
چې دریکا قوم خلک هغه وخت چې نادرشاه افشار دفارس دپوځ سره پرهند  برید کاوه نو دخپل  پوځ یوه ډله یې  چې ریکا نومیده همدلته مېشته کړه نو ځکه دغه ځای دریکا خانې په نامه سره یادیږي .پخوا به دوی په کردي زبه غږیدل خو اوس دوی په دري ژبه خبرې کوي . دریکا دقوم خلک اوس په کابل کې ځانته دانسجام یوه شورا هم لري . باید وویل شي چې دافغانستان نامتو لیکوال او دکابل پو هنتون پخوانی مشر او بیا دافغانستان دعلومو اکاډیمي علمي غړي ارواښاد  اکادمیسین پوهاند  عبد ا لاحمد جاوید هم همد ې درکا قوم ته منسوب و.
 داو دریکا ( رکا ) دقوم په اړوند لنډ معلومات چې ګرانو لوستونکو ته وړاندې شول.
----
***ما خذونه*** :

۱- حیات افغاني ، دپیښور چاپ ،۴۸۱ مخ. 

۲-فرهنگ کابل باستان ۲۰۷ مخ ، دارواښاد عریرالدین وکیلي پوپلزي لیکنه.

۳- تاریخ سیاسی افغانستان  ۸۲ مخ ،د سید مهدی فرخ تالیف.

۴-کوچه‌ها و گذرهای تاریخی کابل،دارواښاد عثماني تالیف .
 !
درې ياران هغه هم لېونيان

**درې ياران هغه هم لېونيان** د ٢٠١٢ کال يو مسخراچي فيلم وو، د فلم بشپړ انګرېزي نوم او د مشهوره کېدو نوم يې ***The Three Stooges: The Movie*** وو.

## سرچينې

وېشنيزه:امریکایی فلمونه
د احمد شاه بابا زيارت

**د احمد شاه بابا زيارت** په کندهار ښاﺭ کي موجود دي. دا ﺯياﺭت د افغانستان د مشهوﺭو ﺯياﺭتونو په نوملړ کي ﺭاځي. ځکه چي خرقه شريفه يې هم بغل ته پرته ده.
## دا هم وګوﺭئ
عبدالنافع همت

**عبدالنافع همت** (زوکړه د ۱۳۴۷ لمريز لېږدي کال د لیندۍ ۱۴، د کندهار ولايت) د افغانستان يو پښتو ژبی لیکوال او طنز ليکونکی دی. 
  
## مخينه

عبدالنافع همت د حاجي عبدالکريم خان زوی د ١٣۴۷ لمريز لېږدي کال د ليندۍ د مياشتي پر ۱۴ نېټه د کندهار ولايت د ارغنداب ولسوالۍ د ناگان په کلي کې زېږېدلی دی. تر دوولسم ټولگي پورې په کندهار کې زده کړې  کړې دي. 

## اخځليک

۱- https://lomritob.tumblr.com/post/122621161333/%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A7%D9%81%D8%B9-%D9%87%D9%85%D8%AA/amp 

۲-

وېشنيزه: پښتانه ليکوال 
وېشنيزه: افغاني ليکوال 
وېشنيزه: پښتانه 
وېشنيزه: افغانان
روح الله خانزاده

**روح الله خانزاده** په ۱۹۷۱ کال کې د کندهار په ډنډ ولسوالۍ کې نړۍ ته سترګې پرانېستې. 
ښاغلي خانزاده خپلې زده کړې د سياسي علومو په برخه کې د طلوع آفتاب پوهنتون څخه ترسره کړي دي. او اوسمهال په افغان پارلمان کې د کندهار د خلکو استازی دی. هغه ته د ٢٠٢٠م کال د اګست پر ٢٠مه د افغان ولسمشر لخوا افغان کرېکټ بورډ غړيتوب هم ورکړل سو. روح الله خانزاده د ٢٠٢١ کال د جنوري د مياشتي پر ٢مه نېټه د کندهار ولایت والي هم وټاکل سو. 
د روح الله خانزاده د والي کيدو اوازه ٢ ورځې وروسته له هغه رامنځ ته سوه، چې د کندهار پخواني والي حیات الله حیات د اريانا تلويزيون سره په يو مرکې وویل چې "د کندهار د پولیسو اویا په سلو کې سرتېرو له دندو سره مخه ښه کړې".  . د حیات ددې وینا سره د کندهار ولایت امنیه قومندان تادین خان هم مخالفت کړی وو. 

## د ۲۰۱۸ کال پارلماني ټاکنې او د کريکټ بورډ غړيتوب
[thumbnail|روح الله خانزاده په [د کندهار ولایت مقام|کندهار ولایت مقام کي]] 
روح الله خانزاده پارلمان ته له راتګ څخه وړاندې په سوداګرۍ بوخت؛ خو د ۲۰۱۸ کال په پارلماني ټاکنو کي يې د لومړي ځل لپاره د کندهار ولایت د خلکو په استازيتوب سره ۶،۴۷۱ رايو په لاس ته راوړلو سره د افغانستان و پارلمان ته لاره وموندله، او تر اوسه د کوم سیاسي ګوند ښکاره غړیتوب نلري؛ خو د اشرف غني په حکومت کې د افغان کرېکټ بورډ غړی هم سو.

## د والي په توګه د کندهار لپاره کړنې
## د وکيل په توګه د کندهار لپاره کړنې
## سرچينې
سيد فضل واحد

سيد فضل واحد (د ترنگزو حاجي صاحب) (زوکړه ۱۸۵۸ زېږدي کال، پېښور، چارسده - مړینه د ۱۹۳۷ ز کال د ډيسمبر ۱۴) يو ديني شخصيت او د افغانستان د خپلواکۍ د لارې يو لوی مبارز وو.  
 
## مخينه

سید فضل واحد چې وروسته په ترنگزو حاجي صاحب اوڅار شو، پر ۱۸۵۸ زېږدي کال د پېښور د چارسدې د ترنگزیو د سیمې په «نوي کلي» کې زیږیدلې وو. د دیني زده کړو تر پای ته رسولو وروسته خپل کلي ته ستون شو او د ریاضت په څنگ کې یې په کرکیله پیل وکړ. هغه د آزاد سرحد په سیمه کې د انگریزانو پر وړاندې د جنگیدونکو غازیانو له مشرانو سره پېژندگلوي وکړه او په دې ترځ کې یې د کونړ، مومندو او باجوړ د غازیانو د ډلو له مشرانو سره لیدنې کتنې وکړې. همدا راز نوموړي د هډې ملا صاحب نجم الدين اخوندزاده سره هم له نژدې وکتل او د هغوی د برکته (فيضه) یې برخه واخیسته. 

يوې بلې سرچينې بیا د سید فضل واحد د زوکړې کال ۱۸۵۶ ښوولی دی: د ديارلسمې ه‍ پېړۍ په منځنيو کلو کې يو سړی له کندهاره د پېښور سيمي ته ولېږدېد او د چارسدې په ترنگزو کې مېشت شو. دغه کورنۍ په خټه تارڼ پښتنه وه. تارڼان په پښتنو کې ستانه او بزرگوار دي، ځکه د خپلي بزرگوارۍ له کبله په سيدانو مشهور شوي دي. د دغې کورنۍ يو عارف او مجاهد غړی حاجي فضل واحد په قوم (تارڼ) ستانه وو چې په کال ( ۱۲۳۵-۱۸۵۶ ه‍ ) زېږېدلی او څنگه چې د پېښور د چارسدې نژدې کلي (ترنگزو) کې اوسيده، نو د ترنگزو په حاجي صاحب مشهور شو. حاجي صاحب خپل لومړني تحصيلات د هډې ابوبکر اخوند زاده او په لوړ تهکال کې پای ته رسولي؛ د حج فريضه يې ادا کړې وه او د ملا نجم الدين اخوندزاده اندړ لاس نيوی يې کړی وو.

د ترنگزو حاجي صاحب د لومړۍ نړیوالې جگړې تر پیلېدو وروسته، کله چې انگریزان هم په جگړه کې شامل شول، او د خلافت غورځنگ او د شمال لوېديځ ایالت د اوسیدونکو ازادي غوښتونکو مبارزو شدت وموند، نو انگریزانو د ترنگزو حاجي صاحب د نیولو امر وکړ. د انگریزانو له لوري د حاجي صاحب د نیولو خبر هغه ته ورسید. هغه وو چې له خپلو دریو زامنو او یو شمیر ملگريو سره د مومندو سیمې ته ولاړ. د مومندو «سور کمر» سره نژدې د حاجي صاحب د اوسیدو سیمه د انگریزانو پر حلاف د مجاهدینو په یوه مرکز بدله او د «غازي اباد» په نامه مشهوره شوه. د ترنگزو حاجي صاحب له انگرېزانو سره د افغانانو په درېیمه جگړه کې هم د شبقدر او ډکې په سیمو کې برخه درلوده. 

## مړينه

سید فضل واحد (د ترنگزو حاجي صاحب) د ۱۹۳۷ ز کال د ډيسبر پر ۱۴ نېټه له دې فاني نړۍ سترگې پټې کړې او د غازي اباد د جومات په انگړ کې خاورو ته وسپارل شو. اروا يې ښاده او جنت يې ځای شه.   

## اخځليک
۱- http://www.afghan-german.net/upload/Tahlilha_PDF/zamani_ar_pa_azad_sarhadke_13.pdf 

۲-https://afghanexpress.wordpress.com/2016/12/17/%D8%AF-%D8%AA%D8%B1%D9%86%DA%AB%D8%B2%D9%88-%D8%AD%D8%A7%D8%AC%D9%8A-%D8%B5%D9%8A%D8%A8/
باي بايهه

*بای بای هه* (په چينايي ژبه؛ 白百何 زېږېدنه ۱ مارچ ۱۹۸۴) یو چینایی لوبګره/اداکاره ده. هغه په ​​چین کې د تر ټولو د ګران بيه فلمي اداکارانو څخه وه.. 

هغه د هغې د نقشونو/رولونو له امله چي 
په *[[Love is Not Blind|مينه ړنده نده]]*، *[[Personal Tailor|شخصي خياطه ورځه پر خپله لاره]]*، *[[Monster Hunt|د بلا ښکار]]* او *[[Go Away Mr. Tumor|ښاغلي ټومره ورځه پر خپله لاره]]* کي يې ترسره کړي دي، خورا زيات شهرت وموند.

## سرچينې
معرفة الافغانې

معرفة الافغاني دپیرمحمد کاکړ پښتو ګرامر ته ځانګړى سوى کتاب دى، چي په (۱۱۶۸ هـ.ق) کال کي  ئې دشهزاده سلېمان دواکمنۍ پرمهال دپاچا حضورته وړاندي کړ، دغه اثر دکتاب په بڼه  لومړی ځل دکندهار دکتابو د تاجرانو ملا جان محمد او ملا بسم الله اخند په (۱۳۴۱ هـ ق) کال کي د دري  ژباړي سره په لاهور کي چاپ کړ، دا چي چاپي بڼي يې ځيني نمګړتياوي درلودې نو دوهم  ځل د پښتو ادبیاتو محقیق (حبیب الله رفیع) دیوې مفصلي او ارزښتناکي سریزي سره سم په ( ۱۳۵۶ هـ ق) کال د ننګرهار مجلې له خوا په دوو ورستیو پېړیو کي دپښتو دچاپ شویو اثارو دسمینار په ویاړ چاپ کړ.

لوی استاد علامه حبیبي صاحب د دې کتاب په اړه وايي: دا کتاب په خپل وخت کي د ژبي د زدکولو لپاره مفید ؤ او باید د اوسنیو تجربه سوو متونو سره پرتله نه سي، خو دنمونې په توګه دهغه وخت د مفکورې نمايندګي کوي او دا کتاب دپښتو دتعلیمي کتابو دسلسلې لومړۍ بېلګه بللاى سو.

د معرفة الا فغاني محتوا لس بابه لري:

په لومړي باب کي ئې حمد، په دوهم باب کي ئې نعت، په درېیم باب کي ئې داصحابو ذکر، په څلورم باب کي ئې د وخت دپاچا مدح راغلي، چي دا څلور بابه ئې دنظم برخه  او په پنځم باب کي ئې چي اصلي موضوع پیل کيږي هغه خبري راغلي چي پاچاهان او حاکمان ئې وایي، په شپږم باب کي ئې د عامو خلګو خبري راغلي، په اووم باب کي ئې د خوارک، څښاک او پوښاک خبري راوړي، په اتم باب کي ئې دکلیوالو او مالدرانو خبري راوړې، په نهم باب کي ئې دښکار خبري را وړي، چي له دې باب سره ئې دجملو برخه هم ختمېږي او په لسم باب کي ئې لغاتونه راوړي دي، چي شپږ فصله لري.  دا برخه دکابل مجلې د(۱۳۶۰ ) کال په ( ۷۳۳ ) پر له پسي ګڼه کي روهي صاحب د موضوعي قاموس په نامه هم یاده کړې، چي دبېلا بيلو موضوعاتو نومونه پکښي راغلي دي.  

سيف لودين 

١٣٩٧-غويي-١٣ پنجشنبه