صالح محمدوطندوست

شهید صالح محمد وطندوست د مرحوم احمد زوی، د کندهار د بالاکرز سیمې اوسېدونکی و، چې په ۱۳۱۴ هـ ش کال کې وزېږېد. د ده د ماشومتوب کلونه له ستونزو او یتیمۍ سره مل وو؛ دوه کاله وروسته یې پلار او څلور کاله وروسته یې مور له دې فاني نړۍ سترګې پټې کړې، روزنه یې عمه، بی‌بي صاحبو، چې مهربانه او مينه ناکه مېرمن وه، پر غاړه واخیسته. 

نوموړي د دیني زده کړو تر څنګ، په لنډه موده کې د لوست او لیک ابتدایي مهارتونه هم ترلاسه کړل. صالح محمد وطندوست د خپلې سیمې یو تکړه نامتو ځوان و، فولکلوري شاعر و، د ده په کلام کې د لفظونو د بهترين قالب، رديف او قافئيې، ترنم او اهنګ تر څنګ ژور معنوي رنګ هم نغښتی دی. د ده شعرونه د آهنګ، سُر او موسیقۍ له ښکلا سره یوځای، د تصوف، وعظ، نوښت، مینې، محبت او د انساني وحدت پیغامونه له ځان سره لري.

د ده خوږ او زړه راښکونکی کلام د هېواد او بهرنې معتبرو راډیوګانو له لارې کلونه وړاندې په دوامداره توګه خپرېده، او د خلکو تر منځ یې ځانګړی مقام خپل کړی. د ده کلام د ترنم په څپو کې د صالح محمد، اعظم، حبیب، نعمت الله، ګلالي، صالح پوپل او نورو وتلو هنرمندانو له خوا زمزمه شوی او عامه ذوق یې لا پسې غنی کړی دی.

د ۱۳۵۷ هـ ش کال له بدلونونو وروسته، شهید صالح محمد وطندوست د یوې توطئې په ترڅ کې د دولتي استخباراتو له لوري په نښه شو، او بیا د روسانو د حضور پر مهال، د خپل کور تر څنګ په عام محضر کې په ډېره بې‌رحمۍ سره شهید کړای شو. روح دې یې ښاد وي او یاد دې یې تلپاتې وي.

له ده څخه یوه کونډه او واړه اولادونه پاتې شول، چې د ژوند له سختو شرایطو سره مخ شول.

د نوموړي چاپي اثر «سندریز تبسم» په کتابي بڼه خپور شوی دی.

د شهید صالح محمد وطندوست مفصل ژوندلیک د کندهار مجلې په ۱۳۸۴ هـ ش کال، د څلورم کال په دوهمه ګڼه کې د شهید عبدالمجید بابي په هڅه او قلم بشپړ خپور شوی دی.

د شعر نمونې يې: 
 
(د سندریز تبسم د مجموعې څخه، صفحه نمبر ۲۴ )

....................................................

مناجات

....................................................

وئ الله تنها یم تنها یم پۀ ژړا یمه

عمل مي نسته ډېر مخ توره رو سیا یمه

وئ الله تنها یم تنها یم پۀ ژړا یمه

....................................................

رحم پر ما وکړې ودوده

چي نلرمه بل معبوده

ستا د رحمت پۀ امید زه پۀ التجا یمه

وئ الله تنها یم تنها یم پۀ ژړا یمه

....................................................

ستا پر دربار باندي قدیره

سوال کوي شاه دی که فقیره

نن دریدلئ سرتور سر زه پۀ رشتیا یمه

وئ الله تنها یم تنها یم پۀ ژړا یمه

...................................................

................
 
( د سندریز تبسم د مجموعې څخه، صفحه نمبر ٥٣ )

....................................................

غزل

....................................................

اې د څورلسم سپوږمۍ وینم دي راخېژې ته

سپین مخ بیا ځلیږي ته سپین مخ بیا ځلیږي ته

....................................................

اې د څورلسم سپوږمۍ تا ته خو عیانه ده

ته که پر پښېمانه سې ماته خو عیانه ده

زما د یار و خوا ته ځې زما تر کور تېرېږې ته

سپین مخ بیا ځلیږي ته سپین مخ بیا ځلیږي ته

....................................................

اې د څورلسم سپوږمۍ زه که نا قرار یمه

ټوله شپه د هجره سه ویښ ناست تر سهار یمه

ویړه خوله دې وینمه هره شپه تېرېږې ته

سپین مخ بیا ځلیږي ته سپین مخ بیا ځلیږي ته

....................................................

اې د څورلسم سپوږمۍ تا ته عاشقان ناست دي

یو و دوه و دري نه دي هرځای هزازان ناست دي

ته د دوئ پر حال باندي کله بیا رحمېږې ته

سپین مخ بیا ځلیږي ته سپین مخ بیا ځلیږي ته

....................................................

اې د څورلسم سپوږمۍ بیا و کوم جهان ته ځې

دا حال راته ووایه بیا و کوم ګریوان ته ځې

وایم وطندوست درته چیري وصل کیږې ته

سپین مخ بیا ځلیږي ته سپین مخ بیا ځلیږي ته
 
.........................................

( د سندریز تبسم د مجموعې څخه، صفحه نمبر ٦٨ )

....................................................

غزل

....................................................

پۀ مفته نه کیږي یاري یاري

یاري د یار د زړه یاري یاري

..................................................

د اشنای زړه ډیره ساتنه غواړي

فداکاري او سرښندنه غواړي

وکړه ګل پري یاري راسه پۀ یاري یاري

...................................................

لیلا د سپیني خولي ولور غواړي

مجنونه ورسه سیم و زر غواړي

سر باندي وشینده که سر غواړي

کچکول راواخله در پر در غواړي

...................................................

عاشقي غم لري غمخور نلري

اور یې د ځانه دی بل اور نلري

د مسافر پشان خپل کور نلري

نه لاس لیکنه سپین و تور نلري

...................................................

ګل د بلبل څخه داستان غواړي

عاشقي ټینګ عهد و پیمان غواړي

معشوقو خال پر زنخدان غواړي

پۀ تورو زلفو کي ګلان غواړي

....................................................

معشوقو خپل د ځان لایق غواړي

پۀ هر صفت سره عتیق غواړي

پۀ پاکه مینه کي صادق غواړي

وطندوست رنګه موافق غواړي

....................................................
نوټ: دغه پورته درې غزلي د راډيو تلويزون له لاري نشر سوې. 

اواز:

صالح محمد

................

موسیقي:

د استاد نذرعلی

هارون شیدایی

بلال خان

محمد طارق

.................

ساونډ انجئنر:

جاوید

................

پروګرام:

(ستوري او سازونه)

................

امان الله ناصر

اې وي ټي خیبر سهیلي پښتونخوا، ۵ جولای ۲۰۱۷

## تړلې لیکنې
کندهار ولایت
کندهار
شاعران