open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
لياقت علي خان

250px|بټنوک|لياقت علي خان د خپلې کورنۍ سره
**لياقت علي خان** د پاکستان لومړنی لومړی وزير و. نوموړی د هند په کرنال سيمه کې زېږېدلی او د اکسفورډ پوهنتون څخه يې د لوړو زده کړو سند ترلاسه کړ. 1922 کال کې د برېټانيې د وکيلانو په اتحادیه کې شامل شو، 1923 کې بېرته بيا هند ته راغلو. 1936 کې د مسلم ليگ گوند جنرل سيکټري جوړ شو. لياقت علي خان د محمد علي جناح يو نږدې ملگری و.

## شخصي ژوند
نواب زاده لياقت علي خان د نواب رستم خان دویم زوی و، په 2 اکتوبر کال 1896 کې کې وزېږد. د لياقت علي خان مور د هغه لپاره د قرآن او احاديثو د زده کړې غم وکړ. په کال 1918 کې يې خپله ماسټري د علي گړ پوهنتون څخه ترلاسه کړه، په 1918 کې يې د جهانگير بېگم سره نکاح وکړه، له زده کړو څخه وروسته نوموړی برېټانيې ته ولاړ او هلته يې اکسفورډ پوهنتون څخه د خپلې پاتې زده کړې ترلاسه کړی.

## مړينه

وېشنيزه:پاکستان
وېشنيزه:تاریخ
وېشنيزه:سیاست
وېشنيزه:پاکستاني سیاستوال
وېشنيزه:پاکستاني سیاستپوهان
وېشنيزه:پاکستاني تاریخ
وېشنيزه:سیاستپوهان
وېشنيزه:لومړي وزیران
وېشنيزه:وژل شوي لومړي وزیران
وېشنيزه:په ډزو ویشتل شوي
وېشنيزه:د پاکستان لومړي وزيران
مغولي ژبه

**مغولي ژبه** د مغولو ژبه ده چې ۹۰٪ ویونکي یې په مغولستان کې اوسېږي او پاتې یې په نوره نړۍ کې په پاشلي توگه اوسېږي، لکه په روسی کې کالمیک خلک او افغانستان کې هزارگان هم ددغه توکم پاتې شوني وگړي گنل کېږي.د  ۲۰۰۵م کال د اټکل مخې په مغولستان روسیه او چین کې په مغولي ژبه ۵,۲ میلیونه خلکو خبرې کولې.

## نور
* مغولي ادبیات
* مغولي الفباء

## سرچینې

Wikipedia contributors، "Mongolian language،" Wikipedia، The Free Encyclopedia، http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Mongolian_language&oldid=184018627 (accessed January ۱۷، ۲۰۰۸).

وېشنيزه:ژبه
د ژبو کورنۍ

**د ژبو کورنۍ** د ژبو هغه ټولگي دي اړوندې موجودې ټولې ژبې په اصل کې د يوې ژبې څخه نورې ژبې زېږېدلې او جوړې شوي وي، مثال په توگه پښتو، فارسي، بلوڅي، گليلکي، وغيره دا د هند-ايرانۍ کورنۍ سره تړلې ژبې دي بلخوا عربي، عبراني، آرامي او نورې سامي ژبې او اوردو، سيندي، پنجابي، مراټي، گوجراتي، راجستاني او داسې نور هند-اريایي ژبې دي.

## د ژبو بېلابېلو کورنو کې ويشل

که دا وويل شي چې د نړۍ ټولې گڼې ژبې د يوې څخه جوړې دي نو سمه خبره به وي. اصل کې په نوې ژبې د فاصلې سره په وجود کې راځي، لکه په يوه سيمه کې يوه ژبه ده خو چې څومره د هغې ژبې غړي زياتېږي هغومره د مختلفو سيمو په خبرو اترو په انداز کې او په قواعد (گرامر) کې هم بدلون راشي حال دا چې ژبه يوه وي، ددې مثال دی چې کوم پښتانه په شمال کې اوسېږي دي (لکه پېښور، مردان، دير، سوات، چارسده، جلال آباد، اسد اباد، مهترلام، او داسې نورو ځایونو کې) هغوي د "ښ" تلفظ "خ" کوي او د "ږ" تلفظ "گ" کوي خو کوم پښتانه چې په سوېلي سيمو کې مېشت دي (لکه کندهار، هلمند، نيمروز، بلوچستان، جنوبي پښتونخوا، او داسې نور) هغوی د "ښ" او  "ږ" تلفظ په خپله اصلي بڼه کوي. همدا رنگه د وخت او فاصلې سره د نړۍ بېلابېلو ژبو کې بدلون راځي، په لومړي کې خو يوه ژبه گڼل کېږي خو چې کله بدلون ډېر زيات شي نو بيا ځان ته ځان ته نوې ژبې ترې جوړې شي.

کله چې په يو څو ژبو کې مشترک (یو ډول) ځانگړتیاوې وي نو هغه په يو ټولگي کې تړل کېږي هغه خصوصيات تاريخ، د گړدود (د ویلو لهجه و انداز) يا قواعد هم کېدای شي، کله کله داسې هم کېږي چې ځینې نوې ژبې د يوې داسې ژبې څخه جوړې شي چې هغه د يوې کورنۍ سره نوي تړل شوي همدا سبب دی چې کله کله د ژبو په بېلابېلو کورنیو باندې وېشل يو گران کار جوړ شي، لاندې د ژبو د بېلابېلو کورنیو لړليک ورکړ شوی دی. دا د ايتهنولوگ سره سم دی، ياد ولرئ چې د ژبو ټولگي ددې لپاره نه جوړېږي چې تفرقات پېدا کړای شي بلکې دا ددې لپاره وي چې په اسانه سره مونږ ددې ژبو او ددې د خصوصياتو په اړه ولولو. په دې نړۍ کې داسې ژبې هم موجودې وی چې اوس بيخي ورکې شوي دي يعنی د هغه مړې ژبې اوس بيخي څوک نه وايي. ځیني ژبې ډېرې لوی هم شته چې د 4 سوه مليونو څخه زياتو خلکو مورنۍ ژبې دي او ځینې وړې ژبې هم شته چې د يو څو سوو خلکو مورنۍ ژبې دي

## لړليک
لاندې د 7,313 ژبو کورنۍ ورکړ شوي دي. دا لاندې لړليک يواځي د هغو ژبو دی چې درجه بندي چې ايتهنولوگ کړې ده، په دې کورنیو کې ورې او لویې ټولې کورنۍ شاملې دي، او په دې کورنیو کې د ژبو لس کورنۍ داسې دي چې د هغو ژبې د نړۍ 99% وگړي وايي د دغو لسو څخه علاوه دا نورې وړې کورنۍ دي
بازار توازن

د **بازار تعادل**  توازن هغه حالت ته ويل کيږي چې په هغې کې مخالف او موافق ځواکونه برابر وي او هغه عوامل چې تغير راولي هغه بې اغيز وي .پـه اقتصاد کې توازن په بازار کې د قيمت ټاکل دي قيمت هغه توازن دی چې عرضه او تقاضا سـره برابريږي د يو توکي د قيمت په ټاکلو کې عرضه اوتقاضا مرکزي رول ترسره کوي .عرضه او تقاضا دوه مخــالف ځواکونــه دي د قيمت په زياتوالي ســره تقاضا کميږي او عرضه ډيريږي د قيمت په ټيټوالي عرضـه کميږي او تقاضا ډيريږي کله چې د يو توکي عرضه او تقاضا سره برابره شي نو دبازار توازن يا د عرضې او تقاضـا توازن يې بولي د دی توازن له کبله چې کوم قيمت ټاکل کيږي د ته متوازن قيمت (Equilibrium Price) وايي .

## تړلی موارد
* تقاضا
* عرضه

## سرچینې

وېشنيزه:اقتصاد
د پولي سیاست لوی آمریت

کيڼ|250px|بټنوک|د افغانستان بانک نښان
د **[[د افغانستان بانک]]** د **پولي سیاست د لوی آمریت** مهمه موخه د کورنیو بیو او د ملي پیسو د ارزښت د ساتلو په موخه د هېواد د پولي سیاست او اسعاري سیاست طرح، تر لاس لاندې نیول او اجراء کول دي. د توکو او خدمتونو د بیو پر وړاندې د ملي پیسو د ارزښت د ثبات له تأمنیولو پرته دې موخو ته رسیدل ناشونی ده. مرکزي بانک د اسعارو پر وړاندې د افغانۍ په ارزښت کې بدلونونه په بشپړه ځیرتیا سره تر پام لاندې لري او د بیو په کچه او نورو اقتصادي شاخصونو باندې د هغه د منفي اغیزو د مخنیوۍ په موخه په بازار کې د متحول مدیریت شوي اسعاري نظام (Managed Floating Exchange Rate ) په اډانه کې لاسوهنه کوي.

## سایټ
* http://dab.gov.af/ps/page/about-the-bank/departments/11010 
## نور ولولئ
* د افغانستان بانک
* پولي سیاست

وېشنيزه:بانک
وېشنيزه:د افغانستان بانک
وېشنيزه:پولي سیاست
وېشنيزه:بانکی سیستم
د کار ویش

**د کار ويش**  په اقتصاد کې د کار له ويش څخه موخه د يو کار ويش په څو برخـو دی چـې هـر کارگر يې د کار يوه ځانگړی برخه ترسره کوي د ساري په توگـه کـه مـونږ وغـواړو چې يوه څوکۍ جوړه کړو نو يو کارگر به لرگې اره کوي، دويم به په کې ميخ وهي، دريم به څوکۍ جوړوي او څلورم به پالش ورکوي.

## ډولونه
# د مسلک پر اساس : د کار په دې ډول ويش کې کارونـه د مسلک په اساس ويشل کيږي د کار په دې ډول ويش کې يو کارگر کار له پيل څخه تر پايه تر سره کوي د مثال په توگه موچي، ترکاڼ او نور.
# د پیچلتوب پر اساس : دکار په د ويش کې يوکار د مغلقتوب له وجې کار په څو مراحلو ويشل کيږي هر کارگر د کار يوه برخه مخته وړي يا يې ترسره کوي له نورو مراحلو سره هيڅ کار نه لري د ساري په ډول د موټر جوړول چې ټايرونه يو شخص تړي، رنگ يې بل کارگر کوي، همداسې ماشين تړل او نور کارونه هر کارگر خپل کار ترسره کوي. 
# سيمه ايز ويش :ځينې سيمې په طبيعي لحاظ د يو ځانگړي توکي په توليد کې تخصص لري او د هغه په سبب مشهور وي د مثال په توگه دافغانستان غالۍ. 
## د کار د ويش گټې
* د کاري وړتيا زياتوالی: د کار په ويش کې کارگر هغه کار سرته رسوي چې د هغه لپاره ډير مناسب وي چې د کارگر کاري وړتيا ډيريږي او د کار معيـار ورسره لوړ ځي.
* په مهارت کې ډيروالی:

## سرچینی
* انگریزی ویکی (Division of labour)
* اقتصاد پېژندنه؛ ليکوال: محمد داود نيازی
* بعضی روسی کتابونه څخه ترجمه

وېشنيزه:کار
په کابل کې د هند مؤقت حکومت

**د هندوستان دی عبوري حکومت** کې یو څه نور وزارتونه هم ول، چې د ډېری وزیرانو، کارمنانو، او نورو سرتېرو اولاده اوس هم په افغانستان کې اوسېږي، که څه هم اوس هغوي ټول افغان تابعت لري، مگر په زړونو کې له هند سره مینه لري.
د ورېښین دسمال د غورځنگ پلان داسې و، چې له هرڅه مخکې د عثماني خلیفه ملاتړ ترلاسه کړای شي، ځکه چې عثماني خلیفه په ټوله نړۍ کې د مسلمانانو د خلیفه په توگه پېژندل کېدو، چې په قانوني توگه د امت د اجماع او راټولېدنې یو انځور و. 
په دویم پړاو کې افغانستان خپل منځی (مرکز) ټاکل او داسې یو پوځ تیارول چې له هندي، افغانانو، سرحدي خپلواکو قبایلو، بخارا او ترکانو څخه منځته راغلی وي.

په درېیم پړاو کې به دا پوځ د هندي انگرېز حکومت پر ضد د جگړې اعلان کوي، څرنگه چې د برېټانوي ښکېلاک پر ضد به ددې جگړې اعلان د هند جلا وطنه حکومت کوي، ددې لپاره به ددې حکومت قانوني توب پر بنسټ، د نړیوال قانون ملاتړ ترلاسه وي، او په دې لړ کې به له هغو هېوادو څخه اخلاقي ملاتړ ترلاسه کړي چې په نړیوال سیاست کې د برېټانیې دوښمنان یا مخالفان دي. ددې موخې لپاره جاپان، امریکه او د المان ملاتړ ترلاسه کړای شو. په لومړیو کې دا یواځې اخلاقي ملاتړ و، او دا هيله وه چې د خپلواکۍ جگړې پیلېدا سره به سملاسي په ښکاره توگه د سیاسي او پوځي ملاتړ بڼه غوره کړي. 
د هند د خپلواکۍ لپاره مولانا محمد میا منصور انصاری رَحِمَهُ الله په مختلفو وختونو کې د مصر له شیخ عبدالعزیز شاویش رَحِمَهُ الله او د لیبیا له شیخ احمد سنوسي رَحِمَهُ الله سره لیده کاته کړي، او د انگرېزي ښکېلاک پر ضد یې د جهاد په ملاتړ ترې شرعی فتاوی او سیاسي ملاتړ ترلاسه کړ. دا شخصیات د مصر او لېبیا د خپلواکۍ د غورځنگونو فکري لارښوونکي ول، چې په خپل وخت کې یې له هندوستانه د مرستې وعده ترلاسه کړې وه. مولانا محمد میا منصور انصاري له تورکي لارښوونکو سره هم نږدې اړیکې ټینگې کړې وی.

وېشنيزه:هند
وېشنيزه:هندوستان
وېشنيزه:هندي سیاست
وېشنيزه:سیاست
وېشنيزه:سیاستپوهنه
وېشنيزه:هندي جلا وطنه حکومت
وېشنيزه:هندي علماء
وېشنيزه:مسلمان علماء
عبید الله سېندي

عبیدالله سېندي د هند د نیمې وچې نامتو عالم، فاضل او سیاسي څېره ده چې د سېند ایالت په ... کې زېږېدلی و.

thumb|209x209px|عبیداللہ سېندي

=زوکړه=
سېندي د مارچ په 28مه، 1876ء چې د محرم الحرام له 12مې، 1289هجري سپوږمیز سره سمون خوري، د سیالکوټ په یوه سېکې کورنۍ کې سترگې وغړولی.
=اسلام منل=
1884ء کې سېندي له خپل یو ټولگيوال څخه د یوه دیني عالم چې مولانا عبیداللہ پایلي نومېده؛ د “تحفة الهند“ په نامه کتاب ترلاسه او ولوست. له هغې وروسته د شاه اسماعیل شهید “تقویة الایمان“ ولوست، او په دې توگه یې اسلام سره لېوالتیا ډېره شوه او د ۱۵ کلنې په عمر، د اگست په ۱۹مه 1887ء یې د اسلام دین ومانه.
= زده کړه=
اردو مېډل زده کړه یې د ډېره غازي خان له جامپور څخه ترلاسه کړه. بیا د اسلام له منلو وروسته په ۱۸۸۱ز کال دیوبند مدرسې ته ولاړ او زده کړې یې په کې بیل کړی. تفسیر، فقه، منطق او فلسفه یې هورې زده کړه.
= مهمې کارنامې =

* 1909ء کال د محمود الحسن (شیخ الهند) په سپارښتنه دیوبند دارالعلوم ته ورغلو او د طالبانو په “جمیعت الانصار“ تنظیم کې یې رغنده رول ولوباوه.
* د ورېښمین دستمال له فعالو کارکوونکو او لیکونکو څخه و.
* * افغانستان کې د هند ملي گانگرېس څانگې بنسټ کېښود.

=مړینه=
12 اگست 1944ء مولانا سېندي په دین پور سیمه کې ومړ او هورې خښ کړای شو.

## دا هم وگورئ

مولانا منصور انصاري

## سرچینې
دوښمن

thumb
**دوښمن** یو شخص یا ډله ده چې په زور او تهدید سره د خپلو غوښتنو د پوره کېدو هڅه کوي.د دوښمن مانا او مفهوم په عمومي ډول د خلکو او ټولنو لپاره کارول شوی دی.د "دوښمن" اصطلاح د یوی ټولنې  رول د  یو خاص بنسټ ټاکل د تهدید په توگه، چې د یوه سخت غبرگون په نتیجه کې منځته راځي.
## نور ولولئ

## سرچینې

وېشنيزه:خپلمنځي اړیکې
وېشنيزه:نړیوالې اړیکې
وېشنيزه:نړۍ
په افغانستان کې د کمونستي نظام د جنگي جنايتونو لړليک

**په افغانستان کې د کمونېستي رژیم** له خوا د لومړي هېوادمشر سردار داوود خان پر خلاف وسله وال اووښتون کولو وروسته ددې رژیم پر ضد یو لړ ولسي حساسیتونه راوپارېدل چې دا حساسیتونه د کمونستي نظام له خوا د افغان ولس د دیني، کولتوري او آن د دوي مال، ناموس او ژوند باندې لوبو کولو له وجې ول. ددې ولسي پاڅونوالو د ځپلو لپاره کمونستي نظام له هېڅ راز جنایت، رټل، ټکول او په ډله ییزه توگه وژلو لاس وانخېست. په لاندې توگه موږ د کمونستي نظام له خوا په افغان ولس د ترسره شویو جنایتونو تاریخواره یادونه کوو:

#۱۳۵۷، حوت، ۲۴مه: په هرات کې د ولسي پاڅون د ځپلو په ترڅ کې د ۲۴ زره مسلمانو هېوادوالو ډله ايزه وژنه.
#۱۳۵۸، عقرب، ۳مه: په داخله وزارت کې د ۱۲ زره وژلو شويو هېوادوالو د لست ځړول.
#۱۳۶۴، حمل، ۲۵: په لغمان قرغه یو کې د درې زره بې گناه هېوادوالو وير جن ډله ايز شهادت.
#۱۳۵۸: په پوځ کې د کودتا په تور د ۲۰۰۰ مسلمانو صاحبمنصبانو ډله ايز اعدامونه.
#۱۳۵۸، حمل، ۳۱ مه: د کنړ په کېراله کې د تر ۱۰۰۰ ډېرو هېوادوالو ډله ايز شهادت.
#۱۳۶۴، حمل، ۶ مه: په کندز کې د ۹۰۰ مسلمانو هېوادوالو ډله ايز شهادت.
#۱۳۵۹، اسد، ۲مه: په ميدان وردگو ولایت په چک او سيد اباد ولسواليو کې د تر ۸۰۰ څخه د ډېرو مسلمانو هېوادوالو ډله ايز شهادت.
#۱۳۵۸، جدي، ۲۵مه: د کندز په چهاردره کې د ۷۵۰ هېوادوالو ډله يزه وژنه.
#۱۳۵۸، دلوه، ۱۶مه: د کندز په امام صاحب کې د ۷۰۰ هېوادوالو ډله ايز شهادت.
#۱۳۵۸، سنبله، ۱۵مه: د لغمان عليشنگ په قلعه نجيل کې د ۶۵۰ هېوادوالو ډله ايزه وژنه.
#۱۳۶۴: د ميدان وردگو ولايت په نرخ او ميدان کې د درې بريدونو په اوږدو کې د ۶۰۰ هېوادوالو ډله ايزه وژنه.
#۱۳۶۳، حوت، ۲۲ مه: په قره باغ او شکردره کې د ۵۰۰ هېوادوالو ډله ايزه وژنه.
#۱۳۶۳، دلوه: په کندزو چهاردره کې د ۴۲۵ هېوادوالو ډله ايزه وژنه
#۱۳۵۸، دلوه، ۲۱مه: په دشت ارچي کې د ۲۵۰ هېوادواله ډله ايزه وژنه.
#۱۳۶۲، قوس، ۱۸مه: په غزني کې د ۲۵۰ هېوادوالو ډله ايزه وژنه.
#۱۳۵۹، جدي، ۱۹مه: په خان اباد کې د ۲۰۰ هېوادوالو ډله ايزه وژنه.
#۱۳۵۷، د روژې مياشت: په بگرام هوايي ډگر کې د ۲۰۰ صاحب منصبانو ډله ايزه وژنه.
#۱۳۵۹، جدي: پر خان اباد د هاوان فيرونو په واسطه د ۲۰۰ څخه د ډېرو هېوادوالو ټپي او شهيدانول.
#۱۳۶۳، سنبله، ۲۸مه: په بغلان کې د بمبارد له امله د ۱۵۰ ځايي اوسيدونکو شهيدانول.
#۱۳۵۸، جوزا، ۸مه: د پوهاند غلام محمد نيازي، انجنير سيف الدين نصرتيار، او استاد غلام رباني عطيش په شمول د اسلامي نهضت د ۱۳۵ غړيو ارمانجن او ويرجن شهادت.
#۱۳۵۷، حوت: د خوست په ۲۵مه فرقه کې د ۱۳۳ صاحبمنصبانو ډله ايزه وژنه.۱۳۵۸، جوزا، ۸مه: د څرخي پله په زندان کې د اسلامي نهضت د ۱۱۷ غړيو ارمانجن شهادت.
#۱۳۶۳، دلوه، ۱۰مه: په ننگرهار کې د ۸۰ مسلمانو هېوادوالو ډله ايز شهادت.
#۱۳۶۳، سنبله، ۲۱مه: په نورستان کې د ۶۷ هېوادوالو شهادت.
#۱۳۵۸، جوزا، ۱۴مه: په څرخي پله زندان کې د د غازي سيد اکبر په مشرۍ د اسلامي نهضت د ۴۵ غړيو ويرجن شهادت.
#۱۳۶۱، جدي، ۲۵مه: په هرات کې د ۴۰ هېوادوالو ډله ايز شهادت.
#۱۳۵۹، ثور، ۹مه: په کابل کې د خويندو د پاڅون په ترڅ کې د درېو خويندو هرې يوې ناهيد، وجيبه او جميله په گډون د تاريخ تر ټولو مظلومانه شهادت.

## سرچینې

وېشنيزه:د افغانستان کمونستي نظام
وېشنيزه:په افغانستان کې جنگي جرمونه
آلتنبورگ

بټنوک|کیڼ|245px|د المان آلتنبورگ ښار موقعیت
**آلتنبورگ** په انگریزي(Altenburg) د المان هېواد، د تورینگن ایالت یو ښار دی. دا ښار د لایپزیگ په ۴۵ کیلو مترۍ کې واقع دی.

## پېښلیک
دا ښار په لومړي ځل لپاره په ۹۷۶ز کال، د زایټز عیسوي اسقف په قباله کې ذکر شوی. د اشلوسبرگ په غرونو د ... پاتې شونو څخه داسې معلومېږي چې دا ښار اسلاویانو جوړ کړی وي. (اشلوسبرگ په الماني ژبه د کلا غره په مانا ده (Schloßberg).

ددې ښار موقعیت د شاهي لارې او هاله و چب (Cheb) ترمنځ چې په بوهم سره نږدی ده، ددې ښار د اقتصادي پرمختیا په تېره بیا د مالگې په سوداگرۍ کې لامل گرځېدلی.

## تړلې لیکنې
* د المان د ښارونو لړلیک

## سچینې

انگلیسي ویکیپېډیا،

وېشنيزه:ښارونه
وېشنيزه:د المان ښارونه
وېشنيزه:د نړۍ ښارونه
وېشنيزه:آلتنبورگ
وېشنيزه:اتنبرگر لند
وېشنيزه:د تورینگن ښارگي
وېشنيزه:د تورینگن ښارونه
آخ (ښار)

**آخ (ښار)** د جرمني هېواد له ښارونو یو ښار دی. دا ښار د جرمني په ... کې پروت دی او ... تنه وگړي لري.

## سرچینې
* https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_cities_and_towns_in_Germany

وېشنيزه:د جرمني ښارونه
وېشنيزه:جرمني
عضوي کیمیا

**عضوي کیمیا** د کيميا هغه څانگه ده چې د هايډروکابونونو د جوړښت، خواصو، او د سینتېز د مېتودونو او د هايډروکاربونونو د اشتقاقونو څېړنه کوي. یا په بله وينا عضوي کیمیا هغه پوهنه ده چې د کاربون (کاربن) او د هغه پر مشتقاتو ويېنه (بحث) کوي. 

د عضوي نومونه هغه مهال منځ ته راغله، کله چې عضوي کیمیا په لومړيو مرحلو کې وه او په هغه وخت کې داسې گروهه (عقيده) وه چې عضوي مرکبونه له ژوندويو موجوداتو څخه منځ ته راځي. سويډني کيمياپوه برزيلوس پر ۱۸۰۷ زېږدي کال داسې ويلي وو چې عضوي مرکبونه په ژونديو موجوداتو کې د يوه ځانگړي ځواک په مټ وسیله چې ( Vital force ) یا د ژوندي ځواکونه په نامه يادېږي، جوړېږي. دا الواک (نظريه) د وهلر له خوا رد شو او نوموړي د لومړي ځل لپاره له يوه غیرعضوي توکي څخه عضوي توکی په ازمېښتون (لابراتوار) کې په لاس راوړ چې امونیم سیانېټ يو غيرعضوي مرکب، چې برېښنايي اړيکه لري، يو عضوي مرکب امونيم ايزوسیانېټ چې اشتراکي اړیکه لري په لاس راوړه چې د يوريا په نوم هم يادېږي.
 
عضوي مرکبونه په طب، کرنه او رغاوه (صنعت) کې ډير کارول کېږي. د عضوي او غیرعضوي مرکبونو ترمنخ توپير:  
 
۱- ټول عضوي مرکبونه د کاربون C او هايډروجن H درلودونکي وي. څينې يې بیا I, Br, Cl, F, S, P ,O ,N لري، خو غیرعضوي مرکبونه کاربن ډير لږ او یا هيڅ نه لري. 
 
۲- عضوي مرکبونه په اوبو کې نه جلېږي، خو غیرعضوي مرکبونه په اوبو کې جليږي. 

۳- عضوي مرکبونه د اشتراکي اړيکو په مټ جوړېږي، خو غيرعضوي مرکبونه د ايونيکي یا برېښنايي اړيکو په مټ  جوړيږي. 
 
۴- غضوي مرکبونه د پوليمير څانگړنه لري، خو غیرعضوي مرکبونه يي نه لري. 
 
۵- د عضوي مرکبونو شمير زښت ډېر دی چې نږدې ۲۷ ميلیونو ته رسېږي، خو د غیرعضوي مرکبونو شمير بيا لږ دی چې يوه ميلیون ته رسېږي. 
 
۶- عضوي مرکبونه د ايزومير څانگړنه لري، خو غیرعضوي مرکبونه يې نه لري. 

۷- عضوي مرکبونه سوځي، خو غیرعضوي مرکبونه نه سوځي. 
 
۸- عضوي مرکبونه د اېشېدو او ويلي کېدو د تودوخې ټيټ ټکي لري، خو غيرعضوي مرکبونه د اېشېدو او ويلي کيدو لوړ ټکي لري. 
 
۹- عضوي مرکبونه د مونومير خاصيت نه لري، خو غیرعضوي مرکبونه يې لري. 
 
۱۰- د عضوي مرکبونو ماليکوالي وزن ډېر دي، خو د غيرعضوي مرکبونو ماليکوالي وزن لږ دی. 
 
۱۱- عضوي مرکبونه تودوخه نه تيروي، خو غیرعضوي مرکبونه تودوخه تيروي. 
 
۱۲- عضوي مرکبونه برېښنا نه تيروي، خو غیرعضوي مرکبونه بيا برېښنا تيروي. 

## اخځليک
۱- https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9E%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D1%85%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F 

۲-https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9E%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D0%B2%D0%B5%D1%89%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B0  

 

وېشنيزه:پوهنه
وېشنيزه:کیمیا
وېشنيزه:عضوي کیمیا
آبن‌برگ

**ابن برگ** د جرمني هېواد له مشهورو ښارونو څخه گڼل کېږي چې ددې هېواد په ... کې موقعیت لري.

## پېښلیک
## اقتصاد
## سیاست
## تړلې لیکنې
## سرچینې
آخن

بټنوک|آخن  (2021)
**آخن** (اخن) په الماني Aachen) د فرانسې او بلجیم پولې ته څیرمه د المان په کلن ولایت کې پروت ښار دی. یاد ښار ۱۶۰,۸۵ کیلومتره مربع مساحت او په ۳۱ د ډسمبر د ۲۰۱۹م کال ۲۴۸,۹۶۰ وګړي لرل.

## پېښلیک
## اقتصاد
## سیاست
## تړلې لیکنې
## سرچینې
درسدن

دوتنه:Dresden montage.JPG

**درسډن** (درزدن/درز دن) د المان هېواد له مشهورو ښارونو څخه ګڼل کېږي چې ددې هېواد په زاکسن آیالات کې موقعیت لري. درزدن ښار ۳۲۸ کیلومتره مربع مساحت او د ۲۰۱۵م کال د اټکل له مخی ۵۴۴ زره وګړي لرل.

## پېښلیک
## اقتصاد
## سیاست
## تړلې لیکنې
#برلېن
#بوخوم
#بون
## سرچینې

وېشنيزه:ښارونه
وېشنيزه:د المان ښارونه
وېشنيزه:ښارگي
وېشنيزه:د نړۍ ښارونه
وېشنيزه:د اروپا ښارونه
د جورجيا اداري وېش

**[[جورجيا]]'' په دوه خپلواکو رياستونو (, ''avtonomiuri respublika'') او نهو سيمو (, ''mkhare'') وېشل شوی دی. ددې هېواد د پلازمېنې نوم **تبليسي''' دی.

## مالومات

## سرچينې

وېشنيزه:د جورجيا اداري وېش
وېشنيزه:د هېوادونو لومړۍ درجې وېش لړليک
په افغانستان کې د جهادي نظام د جنایونو لړليک

په افغانستان کې د جهادي حکومت پيل په ۱۹۹۲ عيسيوي کال کې وشو. دا هغه وخت و چې په پاکستان او ايران کې د بېلابېلو جهادي تنظيمونو د گاونډيو هېوادونو د استخباراتي شبکو په منځگړتوب يو اېتلاف جوړ کړ او په دې اېتلاف کې يې ژمنه وکړه چې کابل کې به د موقت حکومت پر جوړولو سره د بېلابېلو جهادي تنظيمونو ټولو مشرانو ته په نوبت سره د ولسمشرئ چانس ورکوي. کله چې د صبغت الله مجددي په مشرۍ په افغانستان کې جهادي حکومت پيل شو نو د جهادي تنظيمونو د خپلمنځي جگړو او مخالفتونو په نتيجه کې په کابل جگړه پيل شوه او په دې جگړه کې له ۷۰۰۰۰ ډېر ولسي وگړي ووژل شول. همداراز د مجاهدينو په نامه د بېلابېلو تنظيمونو جنگياليو د کابل پر ښځو تجاوزونو سره سره، غلاوې، چور او مالکيتونه غضبول پيل کړل. دا موده د افغانستان د کورنۍ جگړې په نوم هم يادېږي. په دې موده کې گڼ شمېر جنايتونه شوي چې هغه ټول د بېلابېلو فعالينو، د ملگرو ملتونو د اورگانونو او د غيردولتي موسسو لخوا ثبت شوي. 

## سرچينې

وېشنيزه:په افغانستان کې جنگي جنايتونه
وېشنيزه:د مجاهدينو جنگي جنايتونه
په افغانستان کې د طالبانو د جنگي جنايتونو لړليک

په افغانستان کې د نورو بېلابېلو دولتي نظامونو په څېر طالبانو هم جنگي جنايتونه ترسره کړي. په دې مخ کې به د طالبانو د جنگي جنايتونو لړليک خپور شي. 

وېشنيزه:په افغانستان کې جنگي جنايتونه
په افغانستان کې د ناټو او امريکا د جنگي جنايتونو لړليک

په افغانستان کې د ناټو او امريکا د جنگي جنايتونو لړليک به دلته خپرېږي.

وېشنيزه:د افغانستان پېښليک
په افغانستان کې حزب وحدت گوند د جنگي جنايتونو لړليک

په افغانستان کې حزب وحدت هم په جنگي جرمونو کې ښکېل و او يو شمېر جنگي جنايتونه يې کړي. دلته به د حزب وحدت د گوند جنگي جنايتونه خپرېږي.

وېشنيزه:د افغانستان پېښليک
په افغانستان کې د جنبش ملي گوند د جنگي جنايتونو لړليک

په افغانستان کې د جنبش ملي گوند، د عبدالرشيد دوستم په مشرۍ يو لړ جنگي جنايتونه ترسره کړي چې لړليک به يې دلته خپرېږي.

وېشنيزه:د افغانستان پېښليک
وېشنيزه:افغانستان کې جنایتونه
قزلباشان

**قزلباشان** يا قزلباش د يوې توکمډلې نوم دی. د دې توکمډلې وگړي په افغانستان، ايران، پاکستان، تاجيکستان او د منځنۍ آسيا په يو شمېر نورو هېوادونو کې مېشت دي.
وېشنيزه:قزلباشان
وېشنيزه:د آسيا توکمونه
ژوره

**ژورې** (په لاتين:*Hirudinea* ) د حلقوي چينجيانو څخه دي چې په ځانگړي ډول په اوبو کې په گرمو سیمو کې ژوند کوي. نوموړي ژوي طفيلي ژوي دي چې د شمزۍ لرونکو ژويو وينه څښي، (۷۵٪) يا بې شمزۍ ژوي ښکاروي (۲۵٪). ددې ژوې تر اوسه پورې ۳۰۰ ډوله پېژندل شوي دي. اوږدوالی یې ۱ – ۳۰ سانتيمتره دی. بدن یې بیضوی شکل لري چې پر مخکيني او وروستنۍ برخو باندې ځانگړې ودونكې آلې لري. مخکینۍ آله د هضمي سیستم یوه برخه ده چې د ژامې او حلق څخه جوړېږي. ژوره په خوله کې ځانگړي مرغړی لري چې هيروډين توکه تولید کوي. هیروډين د انزايمونو څخه دی چې د وینو پرڼتوب بندوي. ژورې نرښځي ژوې دي.

وېشنيزه:حلقوي چينجي
وېشنيزه:ژورې
د منگلور بودایي ډبرین بوتان

په منگلوره کې بودایي ډبرتوگي بوتان
منگلور یا منگلَوَر له مینگورې څخه ۹ کیلو متره شمال ختیځ اړخ ته پرته دره ده، چې په ورتگ سره هرڅوک ددې ځای سوق الجیشي ارزښت باندې پوهېږي. په دې دره کې د شاخورای بودا ډبرتوگي مجسمې د غره په بدنه باندې توگل شوي.

### جهان اباد-

**د ډبرینې تختې اندازه:** 155 x 237&nbsp;cm
H. 153 x W. 110 x D. 09&nbsp;cm
مواد:        آهکي ډبرې
سرچینه:       خپاره شوې
سمت: مخ پر شمال
Map ref. Topographic sheet. 43 B/5 (8948)

This rock relief is situated on the east of Jahan Abad-1, lies in the middle of orchard of apple. It reveals a Avalokiteśvara in lalitasana in pensive mood of a high seat. His right hand rests on his right, while his left one on his right, while his left one his thigh holding a lotus flower (full-blown). He wears a prominent head-dress and a necklace. The rock has thick layer of patina, which made the much of the details illegible.

### شالدره-i

د ډبرینې تختې اندازه: 
370 x 260&nbsp;cm
H. 185 x W. 100 x D. 12&nbsp;cm
**مواد:**     Amphibal mica schist 
**سرچینه:**    نا خپره شوې (REF) 
**سمت:** مخ پر شمال
Map ref. Topographic sheet. 43 B/5 (8744)

## دا هم وگورئ

* منگلور
* محمد پرویش شاهین

## بهرنۍ تړن
* http://www.suvastu.thewalt.org/12.html 
* http://archives.dailynews.lk/2004/09/01/fea07.html
* Manglawar Stupa, Swat (Category on Wikimedia)
* Antiquities of India: An Account of the History and Culture of Ancient Hindustan, Google Books

## سرچینې

وېشنيزه:د خیبر پښتونخوا لرغونې ودانۍ
وېشنيزه:د خیبر پښتونخوا لرغوني سیمې
وېشنيزه:منگلور
وېشنيزه:سوات ولسوالۍ
قبطي ژبه

قبطي ژبه یوه د پخوانيو ژبو څخه ده چې ۲۰۰ میلادي څخه تر  ۱۱۰۰ ز کال پورې په مصر کې ویل کېده.

## نوم

## مخینه
left|thumb
left|thumb
thumb
left|thumb|300x300px

## سرچینې

## باندنۍ تړنې
وېشنيزه:پخوانی ژبې
درمنه

**درمنه** (علمي نوم: *Artemisia cina*) يو درملي بوټي دي چې د تريز ډوله بوټي په کورنۍ او د تريز بوټي په جنس پورې اړه لري. نوموړي بوټي په ځانگړي ډول په منځنۍ آسیا کې شنه کېږي. دغه بوټي درملي طبیعي توکه *سانټونین* لري چې پر چخکو یا اسکاريس لومبريکويډېس باندي وژونکي آغېزه لري. 

وېشنيزه:شفا بښونکي نباتات
وېشنيزه:تريز ډوله بوټي
مستياره

**مستياره** (علمي نوم: *Artemísia absínthium*) څو کلن درملي بوټی دی چې په اروپا او اسيا کې راشنه کېږي. نوموړی بوټی له درملنې پرته په خوړو او څښاک کې د خوند ښه والي لپاره کارول کېږي.

وېشنيزه:شفا بښونکي نباتات
وېشنيزه:تريز ډوله بوټي
افغانستان کې لېږد رالېږد

**افغانستان کې لېږد رالېږد** تر ډېره بریده د موټرو، څارویو او هوایي الوتکو په وسیله ترسره کېږي. په دې وروستیو کې د رېل پټلیو ته یو څه پراختیا ورکړ شوې ده چې د هېواد شمالي بلخ ولایت د هیرتانو له لارې له گاونډي شمالي هېواد سره نښلول شی دی. د ملي بس (ټاټا بس) ملي تصدي، اریانا افغان هوایي شرکت، صافی هوایي شرکت، پامیر هوایي شرکت او باختر هوایي شرکتونه په افغانستان کې د هوا له لارې مساپر او سوداگریز اموال لېږدوي.

## تړلې لیکنې
## سرچینې

وېشنيزه:لېږد رالېږد
وېشنيزه:د افغانستان ټرانسپورټ
وېشنيزه:هوایي چلن
وېشنيزه:هوایي شرکتونه
وېشنيزه:رېل
وېشنيزه:ملي بس
د افغانستان کابينه

**د افغانستان کابینه** (دري:کابینه افغانستان)، چې د «وزیرانو شورا» په نوم هم پیژندل کیږي. دا د افغانستان حکومت اجرايي قوه دی، چې د اسلامي امارت د افغانستان امیرالمؤمنین لخوا ټاکل شوي ورځني حکومتدارۍ او پالیسیو پلي کولو مسؤلیت لري. دا اداره په ۱۹۱۹ کال کې د امان الله خان د واکمنۍ له پیل راهیسې په خپل عصري بڼه کې شتون لري.

کابینه د لومړي وزیر په مشرۍ ترسره کیږي، چې د حکومت د مشر په توګه دنده ترسره کوي، او د هغه له مرستیالانو څخه جوړه ده، او د حکومت د وزارتونو مشران او مرستیالان پکې شامل دي.

## اسلامي امارت (۲۰۲۱-اوسنۍ)
### د محمد حسن اخوند کابینه (۲۰۲۱-اوسنۍ)

د ۲۰۲۱ کال د سپتمبر په ۷مه، د هيبت الله اخوندزاده لخوا د ټولو نارینه وو "لنډمهاله کابینه" وټاکل شوه، چې مشري یې محمد حسن اخوند کوله او د لومړي وزیر په توګه وټاکل شو. د ښځو چارو وزارت منحل شو. له دې وروسته د ۲۰۲۱ کال د سپتمبر په ۲۱ او د نومبر په ۲۳مه درې نورې مهمې ټاکنې وشوې. پدې کې د مرستیال وزیرانو په توګه د طالبانو د دوو پخوانیو غړو نومول شامل وو.

## تړلې لیکنې
* کابينه

## سرچینې
د کروز توغندیو دفاعي سيستم

**د کروز توغندیو د برید مخ را گرځونې سېسټم**  دا د کروز توغندیو د مخ گرځونې سسټم دی چې د یو رادار لرونکی وي او د دوښمن د احتمالي بریدونو لپاره طراحي شوی دی.. دا سېسټم په هوا کې د یو بالون چې د خپل مرکز (بحري ځواکونو یا نورو ځمکني ځواکونو) سره وصل دی؛ کار کوي او نږدې ۴۰۰ کیلو مټره ساحه تر پوشش لاندې راولي.
## په افغانستان کې دا سیستم
د امریکی او نورو نړیوالو ځواکونو له خوا هم دا سېسټم د ۳ میلیاردو ډالرو په ارزښت نصب شوی. د افغانستان په اکثرو ولایتونو کې دا سېسټم فعاله شوی دی؛ آن د کابل ښار په منځ کې هم یو لړ پوځي مرکزونو پر سر نسب ښکاري.‌ډېری افغانان فکر کوي چې دا بالونونه د دوي د امنیت لپاره دي او ښارونو ته د ترهگرو د مخنیوي لپاره نصب شوي دي، خو حقیقت دا دی چې دا بالونونه روسیې او چین د کروز توغندیو د مخ گرځونوې لپاره نصب شوي دي.دا دفاعی سیسټم صرف ددفاع لپاره هم نه دی، دا د خکو په کورونو او او ځایونو کی دننه د کتلو توانایی هم لری، دا سېسټم د امریکا د اساسی قانون له پلوه اجازه نه لری چی د امریکا د ښارونو او یا د خلگو د اوسیدنی د سیمو په شاوخوا کی ودرول سی،  او د افغانستان د اساسی قانون او یا د اسلامی نظره  ددی اجازه هم نسته چی د چا د کور دننه بغیر له اجازی وهم ګوری، خو د افغانستان د هغه مشرانو له وجهی کوم چی پر لویو ځایونو يا چوکیانو ناست هغو د خلکو په خوله دا خبره ورکړی چی بلکی دا سیسټم یوازی زموږ د امنیت لپاره دی، امریکایی ځواکونو یا ناټو ددی له لاری د افغانستان د خلکو د کورونو شخصی فلمونه او **انځورونه** ا خیستی، کوم چی د افغانستان د قانون خلاف کار او یو لوی جرم دی

## سرچینې

وېشنيزه:پوځي سېسټمونه
وېشنيزه:کروز مېزاییل
وېشنيزه:بالونونه
وېشنيزه:تخنیک
لرستان ولايت

**لورستان ولايت** (په فارسي: *استان لرستان*) د ایران هېواد یو ولایت دی. دا ولایت ۲۸٫۲۹۴ کیلو متر مربع مساحت او له ۱۷۵۴،۰۰۰ تنه وگړي لري. دا ولایت د گڼمېشت اوسېدونکو له مخې د ایران ۱۳م ولایت گنل کېږي. خرم اباد ددې ولایت مرکز دی. د ۱۳۸۵ل کال د اټکل له مخې، خرم‌آباد د ایران هېواد ۲۰م ستر ښار گنل شوی.
## سرچینې

وېشنيزه:د ایران ولایتونه
ملي بس

د **ملي بس** تصدي د افغانستان د ټرانسپورټ یوه مهه تصدي ده چې د کابل ښار او ځینو ولایتونو کې څانگې لري. ددې تصدۍ بسونه د کابل ښاریانو او نورو ولایتونو هېوادوالو په لېږد رالېږد کې مهمه ونډه ترسره کوي. ددې بسونو کرایه نسبت نورو شخصي هغو ته ډېره زیاته لږه وي.

## نورې لیکنې

## سرچینې

وېشنيزه:لېږد رالېږد
وېشنيزه:ملي بس
وېشنيزه:ټاټا بسونه
وېشنيزه:د افغانستان ټرانسپورټ
د لېږد رالېږد او هوايي چلن وزارت (افغانستان)

د ټرانسپورټ او هوایي چلن وزارت د افغانستان له مهمو وزارتونو څخه دی چې ددې هېواد ټول ټرانسپورټي خدمتونه تر څارنې او پوښښ لاندې راولي.

## سرچینې

وېشنيزه:هوایي چلن 
وېشنيزه:لېږد رالېږد 
وېشنيزه:د افغانستان وزارتونه 
وېشنيزه:وزارتونه
د پښتو شاعران

دا د پښتو ژبې د شاعرانو لړليک دی

## پخواني
* ملا زعفران ترکی

## 16مه سلنی
* بايزيد انصاري (1525–1585)

## 17مه سلنۍ
* خوشحال خان خټک  (1613–1689)
* نازو توخۍ, شاعره،د  ميرويس هوتک (1651–1717) مور
* عبدالرحمان بابا (1653–1711)
* حميد مومند, شاعر (?–c.1732)
* شاه حسين هوتک, شاعر او پاچا (?–1738)

## 18مه سلنۍ
* افضل خان خټک (?–c.1770) د خوشحال خان خټک لمسی
* احمد شاه دراني, شاعر،پاچا او د  افغانستان جوړونکی (1723–1773)
* مرزا عبدالحنان بارکزی (؟, ؟)

## 20مه سلنۍ
*خاطر اپريدی 
*عبدالباري جهاني
*پير محمد کاروان
*حفيظ الله خالد
*غني خان
*اجمل خټک
*پرېشان خټک
*سلېمان لايق
*عبدالغفار بريالی
*قلندر مومند
*رحمت شاه سائل
*امان الله سېلاب ساپی
*امير حمزه شينواری 
*ډاکتر کبير ستوری
*شېر زمان طايزي

* محمد هاشم زماني

*عزت الله زواب
*انام وزیری

پښتو ژبه
وېشنيزه:پښتانه شاعران
گوړه

بټنوک|د گوړې چنگوړي
**گوړه** یوه خوږه ماده ده چې د گنیو د شربت باندې له یو لړ چارو ترسره کولو وروسته لاسته راځي. د گوړې جوړښت د گنیو له شربت څخه منځ ته راځي.
دا شربت د گاڼۍ په وسیله له گنیو څخه راوباسي او بیا یې په سترو تشتونو کې جوشوي. تردې حده چې اړوند شربت ټولې اوبه تبخیرېږي او ټینگ شربت چې سانچق یې بولي پاتې کېږي. اړوند سانق بیا د لاسونو په وسیله غونډاری غونډاری کوي او گوړه ترې جوړوي. گوړه د افغانستان په ننگرهار ولایت کې جوړېږي. ددې د گوړولو لپاره د گاڼیو اړتیا وي چې له گنیو شربت راوکاږي.په نړيواله کچه  گوړه په هند،بنگلادېش،پاکستان،نيپال او سريلانکا کې جوړېږي.
## تړلې لیکنې
* گنی

## سرچینې

وېشنيزه:گنی
وېشنيزه:شربت
وېشنيزه:ننگرهار ولایت
وېشنيزه:گاڼۍ
عبدالرووف کندهاری

**عبدالرووف کندهاری** *([[انگرېزي ژبه|په انگرېزي]]: Abdul Rauf Kandahari)* د پښتو د موسقي وتلي ستوري دی.

## ژوندلیک

## باندني تړونوه

* 
* 
وېشنيزه:پښتانه سندرغاړي
قلای ملخ

**قلای ملخ** د ننگرهار ولایت، د بهسودو ولسوالۍ له مشهورو کلیو څخه گڼل کېږي چې ددې ولسوالۍ په ... کې واقع دی. دا کلی له ............. کلیو سره پولې لري، چې ټولیز مساحت یې ( ) او د وگړو شمېره یې (  )تنه اټکل شوی دی. په دې کلي کې د ..... په نامه لومړنی ښوونځی، ...... په نامه یوه لېسه او یو روغتیایي مرکز لري.

### زیارتونه او دیني ځایونه
### تاریخي سیمې
### د لیدو وړ ځایونه

## تړلې لیکنې== [[جلالکوټ]]
ننگرهار
لغمان
کونړ
بنغر
قلعه علي
میران
قلعه غولا
قلعه سرگینک
ولایتي
قلعه جانان خان
قاسم اباد

وېشنيزه:کلي
وېشنيزه:د افغانستان کلي
وېشنيزه:د ننگرهار کلي
وېشنيزه:د نړۍ کلي
وېشنيزه:د کلیو پراختیا
وېشنيزه:کلیوالې سیمې
وېشنيزه:Wy/ps
اخون بابا

اخون بابا دہ اخونکلی سوات یو مشر بزرگ تیر شوے دے۔پہ سوات کے ددہ مزار دا تحصیل کبل پہ یو کلی "اخون کلے" کے دے۔اخون بابا خپل نوم اسم وو۔ ددہ اولاد تہ میاگان وائی او ھم پہ دے کلی کے دیرہ دی۔ دا میاگان پہ اصل کے دہ افغانستان دہ سیمے "پاپن" نہ راغلی دی۔ دہ اخون بابا پلار نیکہ ددغے پاپن اوسیدونکی وو۔ کلہ چے دوی سوات تہ راغلو نو د سیادت پہ وجہ ددے زے خلقو دوی تہ د خپلو علاقو سیرئی پرے خودے۔ او پہ دے سیرو کے دا میاگان دیرہ شو۔ میاگان اوس ھم موجود دی او ڈیر خہ پہچان لری۔ انشاء اللہ کہ چرے موقع میلاو شوہ نو پہ دے تاریخ بہ ڈیر خی مواد وکی پیڈیا پختو تہ حوالہ کوم
صلاح الدین سوات
03422702536
کینډۍ:لورستان ولایت

لرستان
وېشنيزه:د ایران کینډۍ
وېشنيزه:کینډۍ
وېشنيزه:لورستان
وېشنيزه:ولایتونه
د محمدي صاحبزاده عالي لېسه

**محمدي صاحبزاده لېسه** د ننگرهار ولایت، د بهسودو ولسولۍ له لومړنیو لېسو څخه ده چې د همدې ولسوالۍ په بنغرو بازار کې یې د لومړي ځل لپاره په یوه مسجد کې د بنسټ ډبره کېښودل شوه. ددې لېسې چې په لومړي پړاوو کې د درېیم ټولگي پورې زده کوونکي منل؛ زده کړه د لومړي ځل لپاره د همدې بنغرو په مسجد کې پیل او د نورو پړاوونو په وهلو سره په لېسه بدله شوه.

## تړلې لیکنې
جلالکوټ
ننگرهار
لغمان
کونړ
بنغر
قلعه علي
میران
قلعه غولا
قلعه سرگینک
ولایتي
قلعه جانان خان
قاسم اباد

وېشنيزه:ښوونځي
وېشنيزه:د افغانستان ښوونځي
وېشنيزه:د ننگرهار ښوونځي
وېشنيزه:د نړۍ ښوونځي
وېشنيزه:د افغانستان لېسې
وېشنيزه:د ننگرهار لېسې
د پوهاند صدیق الله رښتین عالي لېسه

**د پوهاند صدیق الله رښتین عالي لېسه** د ننگرهار ولایت، د جلال اباد ښار شمال لور، د ټولگټو ریاست ترڅنگ واقع دی. دا لېسه په .... کال کې د دولت په چوکاټ کې په رسمي ډول جوړه او د زده کوونکو پرمخ پرانېستل شوه.

## تړلې لیکنې== [[جلالکوټ]]
ننگرهار
لغمان
کونړ
بنغر
قلعه علي
میران
قلعه غولا
قلعه سرگینک
ولایتي
قلعه جانان خان
قاسم اباد

وېشنيزه:ښوونځي
وېشنيزه:د افغانستان ښوونځي
وېشنيزه:د ننگرهار ښوونځي
وېشنيزه:د نړۍ ښوونځي
وېشنيزه:د افغانستان لېسې
وېشنيزه:د ننگرهار لېسې
د ننگرهار ولايت تجربوي عالي لېسه

**د ننگرهار ولايت تجربوي عالي لېسه** د ننگرهار له لومړینو ښوونځیو څخه گڼل کېږي چې د بنسټ ډبره یې د ظاهرشاهۍ په پېر کې اېښودل شوې ده. ددې لېسې لومړنی پړاوو له لومړني ښوونځي څخه پیل، بیا منځني ښوونځي او اوس لېسې ته لوړ کړای شوی دی.

## تړلې لیکنې
د ننگرهار عالي لېسه
̇̆جلالکوټ
د ننگرهار د کرنې عالي لېسه
## سرچینې
وېشنيزه:ښوونځي 
وېشنيزه:د افغانستان ښوونځي 
وېشنيزه:د ننگرهار ښوونځي 
وېشنيزه:د نړۍ ښوونځي 
وېشنيزه:د افغانستان لېسې
وېشنيزه:د ننگرهار لېسې
تريز ډوله بوټي

**تريز ډوله بوټي** (علمي نوم: *Asterales*) د Rosopsida
څخه دي چې په ۱۱ کورنیو وېشل کېږي. د هغو بوټو څخه تریز، لمرگلی، مريم څڅ او ترخه تر ټولو مشهور دي.
* Alseuosmiaceae
* Argophyllaceae
* Asteraceae - د تریز بوټي
* Calyceraceae
* Campanulaceae - پياله ډوله گلان
* Goodeniaceae - گوډېنيا ډوله بوټي
* Menyanthaceae
* Pentaphragmaceae
* Phellinaceae
* Rousseaceae
* Stylidiaceae

## انځورتون

Image:Wittsteinia vaccinacea.JPG|Wittsteinia vacciniacea
Image:Corokia buddleioides 01.jpg|Corokia buddleioides
Image:Aster alpinus 002.JPG|Aster alpinus
Image:Calycera crassifolia 1.jpg|Calycera crassifolia
Image:Canarina canariensis BotGardBln1105c.jpg|Canarina canariensis
Image:Goodenia ovata.jpg|Goodenia ovata


وېشنيزه:بوټي
وېشنيزه:گلان
وېشنيزه:زینتي بوټي
وېشنيزه:تريز ډوله بوټي
وېشنيزه:کرنه
تریز

**تریز** يا **معمولي تريز** (علمي نوم: *Cichorium intybus*) د څو کلن یو درملي بوټي دي چې د تريز ډوله بوټي په کورنۍ او د تريز په جنس پورې اړه لري او د نړۍ په بېلا بېلو سيمو کې په ځنگلونو او لارو ته نژدې شنه کېږي. اوږدوالي یې ۱ متره دي او د جولای څخه تر اکتوبر پورې گل کوي.

وېشنيزه:شفا بښونکي نباتات
وېشنيزه:تريز ډوله بوټي
طلايي امسا

**طلايي امسا** (علمي نوم:*Solidago*) د څو کلن بوټو یو جنس دي چې د تریز ډوله بوټي په کورنۍ اړه لري. او په اروپا او امريکا کې شنه کېږي. د دي بوټي ټول جنس ۱۵۰ ډوله لري. د هغو ډولو څخه اروپایي طلایي امسا او کاناډائي طلایي امسا تر ټولو مشهوره ده.

وېشنيزه:شفا بښونکي نباتات
وېشنيزه:تريز ډوله بوټي
اروپایي طلایي امسا

**اروپایي طلایي امسا** (علمي نوم: *Solidago virgaurea L*)د څو کلن یو درملي بوټي دي چې په اروپا، آسيا او شمالي امريکا کې راشنه کېږي. نوموړي بوټي د جولای څخه تر اکتوبر پورې گل کوي او ۸ - ۱۲ ژيړه گله لري. اروپایي طلایي امسا  یو شمېر طبیعي توکې لکه سپونينونه، اسانسونه، فلافونويدونه لري او د متيازو رنځونو د علاج لپاره کارېږي. 

وېشنيزه:شفا بښونکي نباتات
وېشنيزه:تريز ډوله بوټي
ویشتنه

**ویشتنه** *([[انگرېزي ژبه|په انگرېزۍ]]: Extrusion)* یو د بڼې ورکونې تخنیک دی چې هر رنک بڼه او فورم اوبړنو توکونو ته ورکوي. جوړ شوي توکونه کېدای شي په منځ ډک او یا تش وي.
مېتود څه د پخواني د کوفتې جوړونې لاسي ماشین څخه رااخیستل شوی دی او بهیر یې هم څه هغه ته ورته دی. ماشین ته غوښه وراچول کېږي، لاستی یې تاوېږي او رخنه لرونکی میل تاووي او غوښه غوڅوي او اړ باسي یې چې مخ ته لاړه شي او تر جالۍ یې لکه کوفته رابهرته کوي. 
دلته هم ماشین له اومه توکونو څخه ډکېږي. توکونه د زور سره اوبړن کېږي. د رخنه لرونکی وسپنې په مرسته توکونه د میل خولې ته ورکښېکاږل کېږي، په خوله کې د غالب څخه تېر وځي، د غالب بڼه اخلي او بهر ته ویشتل (اړباسل) کېږي. بیا په کښولو نېغېږي (سمېږي) او د اوبو او یا سړې هوا سره سړېږي.

په دوم ډول کې اومه توکونه مخ له مخې اوبړن شوي وي نو بیا یې یوازې غالب ته ورکښېکاږي او نور چار یې د لومړۍ کړنلارې په ډول مخ ته وړل کېږي.  لومړنۍ کړنلاره په ځانگړې توگه د پلاستیک د توکونو د جوړونې په پار او دوهمه د وسپنې، المونیم، کوټو او داسو نورو په پار کاروي. د یادونې وړ ده چې ویشتنه نه یوازې د پلاستیک او فلزاتو د جوړونې په موخه کارېږي خو د کار ساحه یې ډېره غټه ده.


## کارونځ
د ویشتنې کړنلارې په دغو برخو کې کارېږي: 
* د ترموپلاستیکي شیانو په جوړونه کې. لکه: د پلاستیک د کړکۍ - ورونو او د هغوی چوکاتونه، د اوبو بېلابېل نلونه، د برېښنا کانالونه چې سیمونه په کې پټوي او په داسو نورو کې.
* وسپنیز شیان. لکه: کړکۍ او د هغوی چوکاټونه، هر ډول سیخونه او میلې.
* د خوړلو شیان. د ساری په دول: کوفتې، د اوړو شیان لکه مکروني، 
* د نورو شیانو په جوړونه کې لکه سابون.

## سرچینې
* کړکۍ په ودانۍ کې (ودانیز کتاب)
* د ویکي پاڼې


وېشنيزه:د ودانۍ توکونه
ادیان په اسيا کې

**اسیا** د نړۍ له لویو وچو څخه یوه گڼمېشتې ستره او پراخه لویه وچه ده چې د نړۍ ۶۰٪ وگړي همدې لویه وچه کې ژوند کوي؛ په دې ستره او ارته لویه وچه کې مختلف ادیان چې هر یو یې په ځانگړو سیمو کې لویې شمېر معتقد وگړي لري.

د هېواد له مخې دین
بټنوک|د اسیا لویه وچه د نړۍ ۶۰٪ وگړي ځان کې رانغاړلي دي|300px

## په اسیا کې د ادیانو ډولونه
د اسیا د وگړو ادیان په دوه ډلبندیو وېشل شوي دي چې یو یې ابراهیمي ادیان او غیر ابراهیمي ادیانو په نامه یادېږي.

ابراهیمي ادیانو کې د اسلام، عیسویت او یهودیت شامل گنل کېږي چې د ټولې نړۍ څخه یې ډېرې لارویان په اسیا لویه وچه کې مېشت دي.

[بټنوک|[قبةالصخره د سپېڅلې ډبرې گنبذې په معنی، چې په بیت المقدس کې د مسلمانانو سپېڅلی مسجد گڼل کېږي. دا مسجد د درې اسماني ادیانو (اسلام، عیسویت، یهودیت) د لارویانو لپاره یو سپېڅلی مقام گڼل کېږي. |300px]]

## سرچینې

وېشنیزه:دین په اسیا کې
دین د امريکې متحده ايالتونو کې

بټنوک|کیڼ|د امریکې متحده ایالتونو کې د یهودیانو مېشت ځایونه.
که څه هم یهودیان په امریکې کې لږ دي، مگر په ټولییزه توگه دوي د پام وړ شتون دې هېواد کې لري. د مثال په توگه د هغو امریکایي وگړو چې د نوبل جایزه یې ترلاسه کړې؛ ۲۷٪ یې د همدې ۲٪ لږکي توکم څخه دي.
امریکا په رسمي توگه یو سېکیولر هېواد دی. په امریکې کې ددغه هېواد د اساسي قانون د لومړي بند پر نبسټ هېڅ دین ددې هېواد رسمي دین نشي گنل کېدای؛ په ورته وخت کې همدې متمم د ټولو ادیانو خپلواکۍ تضمین کړې ده. په همدې توگه ښځې کولای شي په دولتي دوایرو، ښوونځیو او پوهنتونونو کې له حجاب سره خپل شتون په گوته کړي.

## د امریکې مشهورې کلیساگانې
*د واشېنگټن کلیسا
*د استقلال معبد
*د مننې میدان
*د جان سنټ کلیسا
*سنت جان (ناکسویل) کلیسا
*کریستال کلیسا

## تړلې لیکنې
امریکا
د امریکې متحده ایالتونو کې اسلام
* بې دیني د امریکې متحده ایالتونو کې

## سرچینې
املۍ

**املۍ** يا **هندي املۍ** (علمي نوم: *Tamarindus indica*) يوه درملي ونه ده چې په افريقا او آسیا کې په گرمو سیمو کې شنه کېږي. 
## توصيف
هندي املۍ یوه ونه ده چې د Fabaceae په کورنۍ او د Tamarindus په جنس پورې اړه لري. اوږدوالي یې ۱۰ - ۲۵ متره دي. پاڼې او مېوې يو شمير طبيعي توکې لکه orientin, vitexin, iso-orientin a iso-vitexin لري چې د وینې فشار کم کوي او د سرطان او شكرى ناروغى پر ضد آغېزه هم لري.

وېشنيزه:شفا بښونکي نباتات
جمعي تعامل

**جمعي تعامل** ته جمعي تړنگ *([[انگرېزي ژبه|په انگرېزۍ]]: Addition reaction)* هم وایي. دغه تړنک کې د دوو توکونو یو یو مالیکول یون سره کوي او یو داسې مالیکول جوړوي چې ځانگړنې یې تر لومړنیو توپیر ولري.


300px|none
بېلگه: د کلور او ایتلین جمعي تړنگ .

## سرچینې
* کړکۍ په ودانۍ کې (ودانیز کتاب) 
* د ښوونې او روزنې د کیمیا کتاب
د تریز بوټي

**د تریز بوټي** (علمي نوم: *Asteraceae*)د تريز ډوله بوټو څخه تر ټولو لویه کورنۍ ده چې د نړۍ په بېلا بېلو سیمو کې راشنه کېږي. ټوله کورنۍ ۲۰،۰۰۰ ډوله بوټي لري چې په ۱۳۰۰ جنسو وېشل کېږي. د دي بوټو مخصوصیتونه مختلف دي. نوموړي کورنۍ یو کلن، دوه کلن، یا څو کلن بوټي، درملي بوټي، زينتي بوټي او ونې لري. 

وېشنيزه:تريز ډوله بوټي
نعنا ډوله بوټي

**نعنا ډوله بوټي** (علمي نوم: *Lamiales*) د Rosopsida څخه یوه طايفه (ډله) چې د نړۍ په بېلا بېلو سيمو کې راشنه کېږي. نعنا ډوله بوټي ۲۴ زره ډوله لري چې په ۲۰ کورنيو وېشل کېږي. دغه طايفه د  بوټو، ونو، غوښه خورونکو بوټو او طفيلي بوټو څخه جوړېږي.

*Acanthaceae
*Bignoniaceae
*Byblidaceae
*Calceolariaceae
*Carlemanniaceae
*Gesneriaceae
*Lamiaceae - د نعنا بوټي
*Lentibulariaceae
*Linderniaceae
*Martyniaceae
*Oleaceae
*Orobanchaceae
*Paulowniaceae
*Pedaliacae
*Phrymaceae
*Plantaginaceae
*Plocospermataceae
*Schlegeliaceae
*Scrophulariaceae
*Stilbaceae
*Tetrachondraceae
*Thomandersiaceae
*Verbenaceae

وېشنيزه:نعنا ډوله بوټي
کړکېچ

**کړکېچ** ( په یوناني ژبه کي:κρίσις - krisis) هر هغه وضیعت ته ویل کېږي چې یو شخص د پایداره حالت څخه ناپایدار حالت ته را کاږي.

## دا هم وگورئ

## سرچینې

وېشنيزه:نړیوالې اړیکې
د هېوادونو له مخې دين

**د دین له مخې د هېوادونو لړلیک** () دا لړلیک په نړۍ کې د مروجه دینونو او مذهبونو ښوونه کوي.

بټنوک|منځ||450px|نړیوال ادیان
بټنوک|center|400px|د نړۍ په هېوادونو کې د دین د نبسپ اهمیت نقشه
بټنوک|منځ|400px|د نړۍ د اصلي دینونو وېش

## د دین له مخې د نړۍ هېوادونو لړلیک، کال ۲۰۱۰

## جستارهای وابسته
* دین
* ایمان
* حاکمیت دینی
* جغرافیای آیین بودا
* فهرست کشورها بر پایه جمعیت مسلمان
* فهرست جمعیت‌های دینی
* اهمیت دین بر پایه کشور
* بی‌دینی بر پایه کشور
* دین رسمی

## سرچینې

* 

رده:فهرست‌ها بر پایه کشور
رده:فهرست‌های مرتبط با دین
رده:مذهب بر پایه کشور
گوډېنيا ډوله بوټي

**گوډېنيا ډوله بوټي** (علمي نوم: *Goodeniaceae*)د Rosopsida یوه کورنۍ ده چې ۴۰۰ ډوله بوټي لري او په ۱۲ جنسو وېشل کېږي. نوموړي بوټي په گرمو سیمو کې راشنه کېږي.

وېشنيزه:تريز ډوله بوټي
د نعنا بوټي

**د نعنا بوټي** (علمي نوم: *Lamiaceae*) د نعنا ډوله بوټو یوه کورنۍ ده. ټوله کورنۍ ۷۲۰۰ ډوله بوټي لري چې په ۲۳۶ جنسو وېشل کېږي او د نړۍ په بېلا بېلو سیمو کې راشنه کېږي. په دي کورنۍ کې نباتونه او ونې (سگوان) شته چې ابتدایی یا مرکبې پاڼې درلودلای شي. د نعنا بوټي په ځانگړي ډول په گرمو سیمو کې سیندونو ته نژدې یا په غرونو کې شنه کېږي.
نوموړي بوټي یو شمېر طبیعې توکې لکه گلیکوزیډونه، ایریډويډونه، القلويدونه، فلافونويډونه او د کافئیک اسید اسټرونه لري. 

وېشنيزه:نعنا ډوله بوټي
نیوهورایزنز

د **نیوهورایزنز**     د ناسا دا تشیالبېړۍ (فضايي بېړۍ) د ۲۰۰۶ د جنوري پر ۱۹مه له ځمکې څخه وتوغول شوه او لس کاله وروسته د ۲۰۱۵ د جولایي پر ۱۴مه پلوټو ته ورسېده, په داسې حال کې چې سرعت یې په یوه ساعت کې ۵۸۵۰۰ کیلو مټره ته رسېدلی وو.

د نیوهورایزنز  په نامه د ناسا تشیالبېړۍ د جولایي پر ۱۴مه پلوټو ته ورسېده، او له هغه ځایه څخه یې د پلوټو (Pluto) دا انځور را لېږلی وو. په دې رنگین انځور کې تاسې د پلوټو غرنۍ او کنگلنۍ سیمې وینئ. ناسا (NASA) وايي چې دا انځور به له ساینس‌پوهانو سره د پلوټو په ځمکپېژندنې (geology) کې ډېره مرسته وکړي.
يوه خبره په یاد لرئ!

وېشنيزه:تشیالبېړۍ
۱ جنوري

جنوري د عيسوي کليز لومړۍ ورځ ده

## تاريخ
## پېښې
## زوکړې
## مړينې
## نور ولولئ
2 جنوري

2 جنوري د عيسوي کليز دوېمه ورځ ده

## تاريخ
## پېښې
## زوکړې
## مړينې
## نور ولولئ
مظفر آباد ولسوالۍ

**مظفرآباد** د پاکستاني آزاد کشمير يوه ولسوالۍ ده او همدا ولسوالۍ د ټول آزاد کشمير ولايتي پلازمېنه هم ده، ددې ځمکه 6117  مربع کيلوميټر ده او په 1998 کې ددې ځای د وگړو شمېر 725،000  و. دا په مشرق کې د هند نيولي کشمير  سره تړلی شوي ده او په مغرب کې د پاکستان د خيبر پښتونخوا ولايت سره تړلې ده

## نور ولولئ
* آزاد کشمير

وېشنيزه:د آزاد کشمير ولسوالۍ
وېشنيزه:د پاکستان ولسوالۍ
ایستر

**ایستر** او یا ایسترونه عضوي مالگې دي چې ټولیز فارمول یې R’COOR یا ’RCOOR دی. ایسترونه د الکولو او د عضوي او غیر عضوي تېزابو د تعامل (تړنگ) په پایله کې جوړېږي. 

## سرچینې
* د ښوونې او روزنې کیمیا

کیمیا
فضایي کیمیا

[355px|بټنوک|کیڼ|د فضایي کیمیا ډېره کارونه د خپلکارو مالیکولونو کې ده. (په انځور کې: د مالیکول فضایي شکل [اکستازی)]]
**فضایي کیمیا**  د کیمیا علم یوه څانگه ده چې موخه یې د مالیکول د تشکیل لپاره د اتوم فضایي سینگارونه او ارزونه تر څېړنې لاندې نیسي. 
فضایي کیمیا د درې ضلعي کیمیا یا  په نامه هم یادېږي.

## سرچینه

* [//کتاب شیمی آلی، تالیف دکتر عبدالرضا حاجی پور، دکتر هیربد کریمی]
* [//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Stereochemistry&oldid=603311732 انگلیسي ویکیپېډیا]

وېشنیزه:کیمیا
وېشنیزه:فضایي کیمیا
وېشنیزه:کیمیاوي غبرگونونه
د افغانستان لرغونپوهنه

## انځورخونه


دوتنه:Kaunakes Bactria Louvre AO31917.jpg|د  «باختري شاه لور» مجسمه چې د کاوناکِس (Kaunakes)، ملبس ترلاسه شوې ده، د بلخ له لرغوني توکو څخه ترلاسه شوې ده(BMAC) یا «د امو سیندلرغونې سیمې»، د افغانستان په شمال کې د باختر لرغونې سیمې، له زېږده مخکې دویمه زریزه، په پاریس کې د لوور موزیم
دوتنه:CapitalSharp.jpg|سرستون کریتني، د آی خانم لرغونې سیمه در ولایت تخار، سدۀ دوم پیش از میلاد، موزیم ملی افغانستان
دوتنه:TilliaTepeCrown2.jpg|زرین تاج چې د یوې ښځې شپږم قبر اړوند ده، د طلاتپې لرغونې سیمه چې د جوزجان ولایت کې موندل شوی، له میلاده مخکې لومړنۍ پېړۍ،  او له میلاده ورورسته لومړۍ پېړۍ اړونده ده، د افغانستان ملي موزیم
دوتنه:BegramGladiator.JPG|د یوناني-رومي د یوه گلاډیېټر  انځور چې په یوه ښیښه یي لوښي کیندل شوی،  د بگرام لرغونې سیمه پروان- د میلاد دویمه پېړۍ، د افغانستان ملي موزیم
دوتنه:RabatakInscription.jpg|د رباطک ډبرلیک چې په باختري او ژبو کښل شوی، د کوشاني پېر مقدر واکمن کانیشکااړونده ده چې په دې ډبرلیک کې کارېدلې ژبه د «اریایي ژبې» (ariao) په نامه یادې شوي، د سرخ کوتل لرغونې سیمه چې بغلان ولایت کې شتون لري، د میلاد دویمه پېړۍ، د افغانستان ملي موزیم
دوتنه:BamyanBuddha Smaller 1.jpg|د کوشني بودا مجسمه (۳۸ متر) په ۱۹۷۷ز کال کې (مخکې له دې چې د طالبانو په وسیله په ۲۰۰۱ کې وېجاړه شي)، له میلاده وروسته دویمه پېړۍ، بامیان، مرکزي افغانستان
دوتنه:HaddaTypes.JPG|چند څېره کښنه (Portrait)، د تپه کلان معبد څخه لاسته راغلې، د هډې لرغونې سیمه چې د ننگرهار ولایت کې موندل شوې، درېیمه میلادي پېړۍ، گیمه موزیم-پاریس
دوتنه:Bodhisattva Ghorband Musée Guimet 2418.jpg|د بوداسف  مجسمه چې د فندقستان لمانځنځای چې دپروان څخه ترلاسه شوې، دا مجسمه اوومې زېږدې پېړۍ اړونده ده چې د پاریس په گیمهموزیم کې ساتل کېږي




## تړلې لیکنې
* د افغانستان د اطلاعاتو و کولتور وزارت
* کابل موزیم
* په افغانستان کې د فرانسې لرغونپوهنې هیئت
* لوییس دوپري
* ویکتور ساریانیدی
* د افغانستان تاریخي اثار
* د افغانستان تاریخ

## سرچینې
# ↑ د ایرانیکا دایرة المعارف "IRANIAN IDENTITY ii. PRE-ISLAMIC PERIOD"، د گِراردو گنولی لیکنه (GHERARDO GNOLI)

وېشنيزه:د افغانستان پېښليک
وېشنيزه:افغاني هڅوب
فضایي الوت

[بټنوک|کیڼ|د[پروتون توغندی|یو توغندی چې په ۲۰۰۰ز کال کې یې د نړیوال فضایي تمځي ته د زیوزډا د انتقال په حال کې دی.]]

**فضایي الوت** د ځمکې له مداره بهر یا دننه یو الوت دی چې د یوه فضا ته توغېدونکي توغندي چې د لېږدوونکو وړ اوسي یا نه؛ په وسیله ترسره شي. د مثال په توگه د روسيې سایوز فضایي پروگرام امریکې له شتل فضایي پروگرام سره یو ځای پروگرام فضا ته د انسانانو وړونکی توغندي فضایي الوت گنل کېږي. 
بې چلوونکي فضایي الوت بیا د مصنوعي سپوږمکیو یا فضایي پروازونو څخه گڼل کېږي چې د فضایي هڅاند په وسیله د ځمکې څخه پورته او د ځمکې په مدار راوڅرخي، چې ددې الوت کنټرولونه د خود مختاره روبوټ په وسیله ترسره کېږي.

## تړلې لیکنې
* ناسا

## سرچینې
*انگلیسي ویکيپېډي

وېشنیزه:تشیال
د هېوادونو نوملړ د خالص صادراتو په اساس

## [[WTO]] data
This table shows the biggest net exporter country and net importer country in nominal U.S. dollars based on the World Trade Organization's trade balance data.

## CIA World Factbook data
This is a **list of countries by [[net exports]] **according to the CIA World Factbook. This list includes some non-sovereign entities, but only sovereign territories are ranked.

## سرچینې

## نور ولولئ
منگلور

**منگلور ** د سوات ولسوالۍ د يوه کلې نوم چې د يونين کونسل يا وارډ هم دی. دا کلی پهتحصيل بابوزی کې شتون لري چې په د پاکستان هېواد په خيبرپښتونخوا ایالت يوه برخه ده۔


## ختیځ منگلور
ختیځ منگلور چې د ۱ نمبر منگلور یا اکا ماروف په نامه هم یادېږي؛ یوه کلیوالي شورا ده.  دا د منگلور په ختیځ کې موقعیت لري. ختیځ منگلور د اکا معروف پښتنو اوسېدنځای دی چې دا هم د بابوزي توکم ټبر گنل کېږي. **ختیځ منگلور**، **اکا معروف** کې **حقدادخېل**، **مازیدخېل**، **ملکانان**، **میاگان**، **ملایان** او نور توکمونه اوسېږي.

# Shingrai ()
# Salanda ()
# Said Abad ()
# Murad Abad ()
# Gul Mayera ()
# Azgharai ()
# Enzartangai ()
# Dewangai ()
# Batra ()
# Shakhorai ()
# Tekai ()
# Kuz Mazid Khel ()
# Mazid Khel Bala ()
# Mohalla BakhtMand Khan ()
# Gudyan ()
# Mohalla Madi Khel ()
# Mohalla Saidan ()

### لویدیځ منگلور

لویدیځ منگلور چې د **دویم نمبر منگلور** په نوم یا **بامیخېل**  کلیوالي شورا په نامه هم یادېږي؛ د منگلور په لویدیځ اړخ کې موقعیت لري.
د لویدیځ منگلور اوسیدونکي بامیخېل پښتانه دي چې دا ډله د بابوزي پښتنو یو کوشنی ټبر گنل کېږي. په دې کلي کې  **موسی خېل**، **برهان**، **میرخېل**، **عثمانخېل**، **لنگرخېل**، **بېبال خېل**، **فتېح خان خېل**، **دولتخېل**، **عیسی خېل**، **میاگان**، **مولایان** او نور ټبرونه شامل دي.

: لویدیځ منگلور بیا په ځایي سیمو وېشل چې په لاندې توگه دي:

# Ali Khan Khel ()
# Fateh Khan Khel ()
# Bibal Khel ()
# Rahat Abad (Gharib Abad) ()
# Kara ()
# Kalkata ()
# Zanagram ()
# Miangan ()
# Mohalla Esa Khel ()
# Garai Kalay ()
# Manglawar Pul ()
# Malak Nagar ()
# Dawlat Khel ()
# Tawheed Abad ()
# Shaheed Abad ()
# Gulshan Colony Maira ()
# Cheel ()
# Mohalla Bakht Pur Khan ()
# Bhatai ()
# Shakaray ()
# Shaldara ()
یورو آسیا ګمرکي ټولنه

**یورو اسیا گومرکي اتحادیه** (**EACU**) دا یوه  گومرکي اتحادیه ده چې  د یورواسیا د هېوادونو  له خوا جوړه شوې ده. دا اتحادیه د ۲۰۱۰ کال د جنورۍ په لومړۍ نیټه را منځته شوه چې جوړونکي هېوادونه یې بیلاروس, قزاقستان او روسیه ول.

د یورو اسیا اتحادیه د یو شمېر کارپوهانو په اذهانو کې د پخواني شوري اتحاد دوره راژوندۍ کوي خو ځیني یې بیا د اروپا د اقتصادي اتحادیې په څیر یو تړون بولي. دا تړون به له قانوني مراحلو تر تیریدو وروسته د ۲۰۱۵م کال د جنورۍ د میاشتې له لومړۍ نیټې څخه عملي بڼه غوره کړي چې په اړه یې د پنجشنبې په ورځ (د مۍ میاشتې ۲۹مه) د قزاقستان په پلازمینې استانا کې د روسیې، قزاقستان او سپینې روسیې ولسمشرانو پریکړه وکړه.
## نظر سنجونه
د 2012 کال په لومړیو کې  ,  یورو اسیا پرمختیایي بانک د (قزاقستان او روسیې له خوا جوړ شو) چې دغه نظرسنجونه د غړیو هېوادونه لخوا په منظمه توگه انتخاب شوی دی او اصلي هدف یې د یورو اسیا د هېوادونو یوالی او پرمختگ دی.  لاندیني سوال د منتخبو هېوادونو د اوسېدونکو څخه پوښتل شوی و، د روسي ژبي د ترجمی څخه  ددوي مورنۍ ژبې ته:

*"Беларусь, Казахстан и Россия объединились в Таможенный союз, который освободил торговлю между тремя странами от пошлин, и создали Единое экономическое пространство (по сути - единый рынок трех стран). Как Вы относитесь к этому решению?"

*پښتو ژبې ته اړول: "بیلاروسیه, قزاقستان, او روسیه  د گومرکي اتحادیې په بڼه کې سره یوځای شوي دي، کوم چې تجارت په دغو درېیو هېوادونو کې آزاد, کړای شوي دي. د مالیاتو څخه او یوه مشترکه اقتصادي فضا رامنځته شوي دي  ( لیدلوری-  د مشترک بازار په بڼه ). تاسې ددې موضوع په اړه څه فکر کوئ؟"

د پوښتنو د ځوابونو نتایج  "گټور" او "ډیر گټور" په شین رنگ کې ښودل شوي دي:

## سرچینې

وېشنيزه:گمرکي اتحادیه
وېشنيزه:د ارواسیا