open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
اخون دروېزه

**آخون دروېزه ننگرهاری** چې اصلي نوم عبداللهو، او لقب يې آخون دروېزه دی په ۱۵۳۳ زېږديز کال په ننگرهار کې زېږېدلی، نوموړی معروف په الله داد، په خټه د پلار له خوا تاجک يا ترک او د مور له خوا پښتون، مشهور ديني او روحاني عالم و، او د پښتو ژبې د ادب په تاريخ کې د نيم عروضي نثر له موسسينو څخه گڼل شوی دی او په پښتو کې ډېر شهرت لري خو څنگه چې نيم عروضي نثر تر ده دمخه پير روښان منځ ته رايستلی؛ نو ځکه آخون دروېزه بايد د هغه سبک پيرو وبللای شي نه موسس.

د پلار نوم يې گدايي د نيکه نوم يې سعدي د ورنيکه نوم يې احمد د غورنيکه نوم يې مته معروف په درغان و چې هغه بيا د جيون زوی او د جنتی لمسی و، دی د خپل دی نيکه په باب ليکي چې «انساب او از قدما برانند که به مردم ترک باز مېگردد».
## مړينه
اخوند دروېزه د اکبرد نمسي شاه جهان تر واک پورې ژوندې و او په ۱۶۳۸ م کې ومړ. د ده مقبره د پېښور سره نږدې په “هزارخانۍ” کې دی. 
هغه د بايزيد د خير البيان په مقابله کې **مخزن الاسلام** نومې کتاب په پښتو کې وليکلو. دا دواړه د پښتو ادب په نثر کې لومړي کتابونه گڼل کېږي. 
 د اخوند دروېزه نور کتابونه:
#  تذکرته الابرار و اشرار ( فارسي)
#  ارشاد الطالبين ( فارسي) 
#  ارشاد المريدين ( فارسي) 
#  شرح قصيده اعمال ( فارسي)  
# شرح الاسما الحسناء ( فارسي)   

## سرچينې
وېشنيزه:د افغانستان نوميالي
وېشنيزه:افغاني ليکوال
وېشنيزه:پښتانه ليکوال
ګلنار بیګم

**گلنار بېگم** يو تکړه پښتنه ښځينه سندرغاړې وه. گلنار بیگم په کونړ ولايت کي زيږيدلی وه، او د پلار نوم يي حاجې روح الله شینواری وو. هغه په بنو کي د يوي بلي سندرغاړي ورور ته ور واده شوی وه، هغې یو جادوگر غږ یې درلود څرنگه چې ددوی کورنی د پښتنو يو معتبره کورنې وه نو په همدې خاطر دې هیڅ کله خپل مخ ښکاره نه کړ.

## سرچینې

وېشنيزه:پښتنې سندرغاړې
وېشنيزه:افغان سندرغاړي
سلطان علي کشتمند

**سلطان علي کشتمند** (۱۳۱۶ هـ. ل. - ) (په انگرېزي: *Sultan Ali Keshtmand*)  يو افغان کيڼ لاسی سياستپوه دی. نوموړی په ۸۰ مې لسيزې کې دوه څله د افغانستان د کمونسټ ډيموکراټيک جمهوريت د لومړي وزير دنده پر غاړه لرله، د هغه د لومړي وزيرۍ، لومړنۍ دوره له ۱۹۸۱ ز. نه تر ۱۹۸۸ ز. پورې وه او دويمه دوره يې له ۱۹۸۹ نه تر ۱۹۹۰ ز. کال پورې وه. نوموړی د خلقي او پرچمي دوه روسپالو مارکسيستي ډلو څخه د پرچم د اړخ سياسي گوند غړی و. لکه څنگه چې اوس دغه دوه سياسي اړخونه د حامد کرزي د حکومت په ملاتړ د جبه متحد په نوم يادېږي ، نوموړی هم د همدې ډلې فعال غړی دی .

## مخينه
سلطان علي کشتمند د نجف علي زوی دی. هغه په کابل کې زېږېدلی. هغه د هزاره توکم پورې تړاو لري. نوموړي خپلې زده کړې د کابل پوهنتون د اقتصاد په پوهنڅي کې سر ته رسولي او د زده کړو له مهال نه د افغانستان د خلق او پرچم د يوازيني گوند غړيتوب يې ترلاسه کړی. کله چې د پرچم په نامه گوند د خلق له گوند څخه بېل شو نو بيا دی هم د خلق له گونده بېل شو او د ببرک کارمل تر مشرۍ لاندې ېې د پرچم گوند سره واړوله .

## دندې
* له ۱۳۴۰ هـ. ل. کال نه د کانونو  د وزارت د صنايع په رياست کې دنده.
* له ۱۳۴۴ هـ. ل. کال نه د کانونو د وزارت د لاسي صنايع په رياست کې دنده.
* له ۱۳۴۵ هـ. ل. کال نه د منجمنټ مديريت د کانونو په وزارت کې
* له ۱۳۵۸ هـ. ل. کال نه د پلان وزير او د لومړي وزير مرستيال.
* له ۱۳۶۰ هـ. ل. کال نه د وزيرانو د شورای او د پلان جوړولو د کميټې مشر.
* له ۱۳۶۱ هـ. ل. کال نه تر ۱۳۶۷ هـ. ل. کال د وزيرانو د شورای مشر.
* له ۱۳۶۷ هـ. ل. کال نه د سياسي بيرو غړی او د افغانستان د خلق ديموکراتيک گوند د مرکزي کميټې منشي.
* د ۱۳۶۷ هـ. ل. کال د کب له مياشتې د وزيرانو د شورا د اجرايوي کميټې مشر.
* د ۱۳۶۹ هـ. ل. کال د غبرگولي له مياشتې تر تلې تر مياشتې د ولسمشر لومړی مرستيال.

وېشنيزه:د ۱۹۳۵ زېږېدنې
وېشنيزه:ژوندي خلک
وېشنيزه:افغان کمونستان
وېشنيزه:افغان سياستپوهان
وېشنيزه:په افغانستان کې د روس پلوې جگړې ښکېل خلک
وېشنيزه:د افغانستان د خلق ډيموکراټيک گوند سياستپوهان
وېشنيزه:د شمالي ټلوالې غړي
وېشنيزه:د افغانستان د کمونيست پرچم ډلې سياستوال
وېشنيزه:افغان کميونيسټي واکمنان
وېشنيزه:د افغانستان د پرچم ډلې سياستوال
محمد يوسف خدمتگار مزدورزوی

بټنوک|محمد يوسف خدمتگار مزدورزوی
**محمد يوسف خدمتگار مزدورزوی** د کنړونو ښکلی ولايت د نرنگ د سيمی لمټک کلي کې د ١٣٣٤ کال د مرغومی په ١١ نيټه چې د ١٩٥٥ زېږيز کال د جنورۍ لومړۍ نېټې سره سمون خوري، زېږېدلی دی. دی د محمد سيفور زوی دی او د پلارني ټبر لخوا د مزدور خان او د مورني ټبر لخوا د کيجانخان لمسی دی. مزدور خان او کيجانخان دواړه سره وروڼه او د محمد افضل خان ځامن او د محمد اکرام خان د ځوی عمر خان لمسيان وه.

## زده کړې
لومړنۍ او دوهمۍ زده کړې يې د کنړ د نرنگ په لېسه کې پای ته رسولي او د لوړو زده کړو لپاره د افغانستان جمهوريت د پوليسو اکاډمی کې ومنل شو او د له همدغه اکاډمۍ نه يې د لېسانس بری ليک ترلاسه کړ. بيا تر دې وروسته يې په ١٣٥٨ اؤ ١٣٥٩ لمريز کلونو کې د افغانستان د خلکو د موکراتيک د ټولنيزو او سياسي پوهنو انسټېټيوټ په بری سره پای ته ورساوه. په ١٣٦٢ اؤ ١٣٦٣ کلونو کی ئي د افغانستان د موکراتيک جمهوريت د څارندوی اکاډمی د کميسارانو مسلکي پوهنځی د دوهم ځل لپاره د علمي او مسلکي پوهې د لوړولو په غرض لوستلی دی. 

### کورسونه
په ١٣٥٦ کال کې د ملگرو ملتونو د سازمان UNDCP له خوا په کابل کې د مخدوره توکو د کشف او څارنې ميتوديکي کارپوهنيز کورس او په همدې توگه د ماسکو په ښار کې د جنائي جرمونو د کشف اؤ عامه امن او نظم د ټينگښت عالي کورس په برياليتوب سره سر ته رسولی او د ملگرو ملتونو له جوړو شويو درې بېلابېلو ورکشاپونو او پوهنيزو سيمينارونو کې ئي گډون کړی دی.

## دولتی دندی
دهلمند ولايت دامنی قوماندانی د مخدور موادو د کنترول د شغبی غړی مرستيال اؤ مدير - د نيمروز ولايت 
د څارندوی قوماندان - د ننگرهار ولايت د څارندوی د سياسی چاروامر - د افغانستان دموکراتيک جمهوريت د کورنيو چارو وزارت د کشف رئيس - د افغانستان جمهوريت د کورنيو چارو وزارت د مخدوره مواد اؤ قاچاقو دکنترول رئيس ٠

## چاپ شوي اثار
د نوموړی ډير شعرونه ادبی ټوټی علمی اؤ ټولنيزی مقالی د ننگرهار په ورځپانه د څارندوی په مجله اؤ د هېواد په نورو ورځپانو کی چاپ خود وخت د سياستونو سره د نه ورتوالی له کبله په ځانگړی ډول ندی چاپ شوی . دا دی دنومړی ځل لپاره ( هيلی هاندونه اؤ ارمانونه ) چی د نوموړی د ژوند قيصه د حال په ژبه بيانوی گرانو لوستونکو ته ته وړاندی اؤ په نيږدی راتلونکی کی زما قيصه په عنوان لنډی قيصی چاب اؤ گرانو وطنوالو ته وړاندی شی .

#هيلې هاندونه او ارمانونه - چاپکال ۱۳۷۹ ل
#هيلې يادونه او منزلونه - چاپکال ۱۳۸۰ ل
#پرهرونه تصويرونه - چاپکال ۱۳۸۳ ل
#د زمانې غږ د خلکو غږ - چاپکال ۱۳۸۵

## باندنۍ تړنې
* په ويکي شعرونه کې د محمد يوسف خدمتگار مزدورزوی شعرونه

وېشنيزه: پښتانه شاعران
وېشنيزه: پښتانه
وېشنيزه:افغانان
وېشنيزه: افغاني ليکوال
وېشنيزه: پښتانه ليکوال
جمال شاه

thumb|289px|جمال شاه
thumb|289px|جمال شاه

**جمال شاه** په افغانستان کې زيږيدلى. د هنر په بيلا بيلو برخو لکه سندرې ويل، کمپوز، د تمثيل د هنري پارچو ليکوال، ډايرکتر او لوبغاړى دى. ښاغلى جمال شاه د رسامۍ د هنر يو برلاسه نقاش دى چې په لس گونه نندارتونو نه يې د ليدونکو لپاره په بيلا بيلو وختونو کې پرانيستې دى. په تلويزيوني نندارو او فلمونو کې برلاس لري.

وېشنيزه:مسلمان لوبگران
وېشنيزه:پښتانه لوبگران
فضل محمد فضلي

thumb|فضل محمد فضلي
thumb|فضل محمد فضلي
**فضل محمد فضلي** د افغانستان د تياتر يوه پېژندل شوې څېره ده چې ډېری خلک يې د ف. فضلي په نامه پېژني. نوموړی په هنر کې د ځلاندې مخينې خاوند وه چې د افغانستان په ملي راډيو تلويزون کې يې گڼ شمېر ارزښتناک آثار، د ډرام، داستان، نندارو او تمثيلي ټوټو له ځانه پرې ايښي دي.

## مخينه

فضل محمد فضلي اصلاً د کندهار په لومړۍ ناحیه کې د ارواښاد عبدالصمد خان په کورنۍ کې زېږېدلی . کله چې لا د لوی احمدشاه بابا د ښوونځي په لسم ټولگي کې زده کونکی ؤ له تمثیل سره يې علاقه درلوده او همالته یې د تیاتر په برخه کې کار راپیل کړ . وروسته بیا کال ۱۳۳۸ل کې کابل راډیو ته راغی او د ژوند ټوله خوږه دوره یې د لوبگرۍ په برخه کې د افغانستان په راډیو کې تېر ه کړ ه.
### زده کړې
ښاغلي فضلي خپلې زده کړې په خپل پلرني ټاټوبي کندهار کې پیل کړي وې او ښايي دوديزې زده کړې يې درلودې او وروسته یې بيا د لوبگرۍ سره ډېره مینه درلوده چې لمخې يې په کندهار کې په جوړ شوي دوديز تياتر کې برخه واخیسته او بيا پلازمېنې کابل ته لاړه .

### دندې
ښاغلي فضل محمد فضلي د افغانستان په ملي راډيو ټلویزيون کې له ۱۳۳۸م لريز څخه خپلې دندې په ډېرو نندارو ، لوبگريزو ټوټو او فلمونو کې  راپیل کړې . وروسته له ۱۹۹۳م زېږدي د تنظيمي جگړو له کبله پېښور ته کډوال شو او هلته يې هم د بي بي سي روزينيزې خپرونې نوي کور نوي ژوند کې ونډه واخیسته او تر مړينې پورې په هماغه دنده چوپړ ترسره کاؤه. همداراز ښاغلی فضلي پروډيوسر ، فلمي لارښود او د لیکوال ستاينومونه هم خپل کړي ول .
## ننداريزې او فلمي ټولگې
هغه په ډېرو تیاترونو او ډرامونو کې برخې اخيستي او نور زيات شمېر کسان يې هڅوبیزو کارونو ته روزلي ؤ : د ښاغلي ځینې هنري نندارې او فلمونه دا نومېږي :
# لوی احمد شاه بابا 
# شهید جادوگر 
# دشیطان مرگ ،اشتباه
# د میوند په یاد 
# مادر وطن 
# دډبرې زړه 
# د کونډې ځوی (لومړنۍ افغاني تلويزوني ډرامه)
دغه راز په سلگونو راډیويي ډرامې ، د راډیو پرلپسې داستانونه او د نورو تفریحي پروگرامونو لوبگريزې ټوټې یې هم چمتو کړي .

## ستاينيزې
ښاغلي ف ـ فضلي د افغانستان د وخت د رسنيو او کولتور وزارت څخه ډېرې ستاينيزې ترلاسه کړي او ستاینلیکونه يې هم درلودل . همدارنگه د بي بي سي نوي کور نوي ژوند د راډيويي روزنيزې ډرامې د جبار خان په رول باندې ستايل شوی او ساینلیک يې ترلاسه کړی .
thumb|289px|فضل محمد فضلي

## مړينه
دښاغلی فضل محمد فضلي د جوت زېږون په هکله يې پرته له کورنۍ او دوستانو څخه نور څوک ندي خبر او نه هم د افغانستان په خلکو کې د زېږدکالیزې نمانځل دود ؤ ، چې له همدې لامله په افغاني رسنيو کې لکه د بي بي سي پښتو خپرونې د ښاغلي ټولټال عمر د مړينې پرمهال ۸۳ کلن ښودلی. خو د هغه نژدې ملکاري او لوبگر ښاغلي يوسف هېواد دوست بيا د ارواښاد عمر ۹۵ کالو ياد کړی . همدارنگه د آزادۍ راډيو په وېبپاڼه کې يې د ښاغلي عمر ۷۷ کلن ښودلی . خو په کال ۲۰۰۵م زېږدي کې د ورپېښې ناروغۍ له کبله پاتېدونکې نړۍ پرېښې ده . ده خپلې وروستۍ دندې د بي بي سي روزنیزې پروژې کې د راډيويي ډرامې د لارښودگر او لوبگر په توگه لرلې.

## سرچینې
#http://www.bbc.co.uk/pashto/news/story/2005/04/050417_pilwazy-ffazli-im.shtml
# http://pa.azadiradio.org/content/article/1719791.html
# له ډنمارک څخه خپرېدونکې د خپلواکۍ رسنۍ.

وېشنيزه:پښتانه لوبگران
وېشنيزه:مسلمان لوبگران
وېشنيزه:ډرامه ليکونکي
رفيع الله ستانکزى

بټنوک|289px|رفيع الله ستانکزى
**رفيع الله ستانکزى** د لوگر ولايت د محمدآغې په ولسوالۍ کې د مغل خېلو په کلي کې د انجينر محمد جميل په کور کې سترگې پرانيستې دي، چې په دغه مهال کې افغانستان پرته له جنگه بل څه نه پيژانده.
 
## زده کړې
د دوی کورنۍ هم د مهاجرينو د اوږدې لړۍ يوه کړۍ شوه او ښاغلي ستانکزي خپل ښونيز ژوند په پاکستان کې پيل کړ او په کال ۱۳۸۱ لمريز کې د پېښور د محمديې عالي لېسې څخه په ډېره ښه درجه فارغ شو، او د لوړو زده کړو لپاره يې د ژبو او ادبياتو د پوهنځی د پښتو په څانگه کې خپلې زده کړې پيل کړې، چې په ۱۳۸۵ ل. کال کې د همدغې پوهنځی څخه په لومړي درجه فارغ شو.

## پښتو ادب کې ونډه
د شعر او شاعرۍ سره له پخوا مينه لري، کابو ډېر شعرونه يې ويلي دي، خو اوس مهال يې خپله ټوله پاملرنه څېړنې ته کړې او خپلې لومړنې برياوې يې هم تر لاسه کړي دي.

دښاغلي ستانگزي کوم اثر په ځانگړې توگه نه دی چاپ شو، خو د بېلابېلو مجلو او پاڼو څخه يې خپلې ليکنې د هېواد والو سره شريکې کړي دي.

## چاپ شوي آثار
#د ژباړې فن
#قران او تخنيک
#د ذهني پياوړتيا لپاره اړينې لارښوونې

## ناچاپه آثار
#د عبدالحميد مومند ژوندليک، شاعري، سبک او د سبک پلويان يې
#د عبدالحميد مومند په اشعارو کې د ماهيت په لحاظ تشبيه
#د ملنگ جان په اشعارو کې بديعي ښکلاوې
#د خوشحال خان په اشعارو کې د ښځې انځور

او د ادبي فنونو سره د مينې لرلو له کبله يې بېلابېلې ليکنې کړي دي، چې تر اوسه د چاپ په گاڼه نه دي پسولل شوي.

د دې ترڅنگ يې په ډېرو علمي سيمينارونو کې هم گډون کړی دی، چې يو له هغو څخه د ښوونې او روزنې د پوهنتون علمي سيمينار دی، چې (په پښتو ادب کې ژباړه او اړتيا) تر سرليک لاندې يې خپل سيمينار جوړ او وړاندې کړ، چې وروسته بيا د پوهنتون او څانگې د ښوونکو له خوا د ستاينې وړ وبلل شو او د لوړو زده کړو د وزارت له خوا په ستاينليک ولمانځل شو.

د ښوونې او روزنې په پوهنتون کې د مشاعرې بنسټگر او د نورو فرهنگي کړيو سره په ادبي بنډارونو او ناستو کې هم برخه اخلي.

د ژورنالېستانو د ټولنې غړی او دم گړۍ د اکسور سروې په نامه دفتر کې دنده ترسره کوي.

## دا هم وگورئ
لوگر ولايت
## باندنۍ تړنې
[ په پښتو ادب کې ژباړه او اړتيا] - د رفيع الله ستانکزي وېبلاگ

وېشنيزه:پښتانه شاعران
وېشنيزه:پښتانه ليکوال
وېشنيزه:د لوگر ولايت
جده

thumb|250px
thumb|250px|جده

**جده** د سعودي عربستان د يو ښار نوم دی.
وېشنيزه:سعودي عربستان
د کمپيوټر اساسي برخې

د کمپيوټر زېرمه ( Hard disk ) 
د کمپيوټر په زيرمه ( Hard disk ) کې معلومات او مفروضات (Data) خوندي کېږي . د کمپيوټر يوه زېرمه ډېرې دا يروي شکله مقناطيسي تختې لري په دې دايروي شکله مقناطيسي تختو کې ډېرې زياتې دايروي کرښې شته .د کمپيوټر زېرمه ( Hard disk ) يوه له هغو ذخيرو څخه ده چې په کمپيوټر کې اېښودل شوې وي او د بدلولوحاجت يې تر هغې نه پېښېږي چې خرابه شوې نه وي

ډسکيټ او د ډسکيټ هډه : 
د ډسکيټ هډه د کمپيوټر په مخکينۍ برخه کې نصب ده ، په دې هډه کې ډسکيټ کېښودل کېږي او د هغه په مرسته له کمپيوټر څخه يو څه دې ډسکيټ ته راوړل کېږي . همدارنگه له ډسکيت څخه کولی شو چې کمپيوټر ته يو څه انتقال کړو .په هر ډسکيټ کې کولی شو چې معلومات له ځان سره خوندي وساتو . ډسکيت بايد د لمر له حرارت څخه لرې وساتل شي .

CD Rom 
يو CD Rom عبارت له يوې عادي فيتې څخه دی چې په هغې کې د کمپيوتر پروگرامونه او داسې نور مفروضات ( Data ) او معلومات ثبت يا خوندي شوي دي . د CD فيته د انگليسي Compact Disk مخفف دی . د CD فيته کېدای شي د CD Rom په هډه کې وکارول شي او گټه ترې واخيستل شي .

پروسيسور او يادښت : 
د کمپيوټر مرکزي پرزې چې د کمپيوټر په ژبه Processor Unit (CPU) Central بولي . دا په حقيقت کې د کمپيوټر ماغزه دي . يادښت په يو شمېر کلکو پلاستيکي او فلزي اوږدو وړو ټوټوکې د ننه په کمپيوټر کې ځای پر ځای شوی دی . په شخصي کمپيوټرونو کې کولای شو دوه رنگه يادښت (Memory ) وگوړو چې يو يې Rom او بل يې Ram بولي
نوی کال

**نوی کال** په بېلابېلو کلتورنو او هېوادونو کې يوه داسې پېښه ده چې د يوه کال پای او د بل نوي کال پيل لمانځل کېږي. هغه کلتورنه او هېوادونه، کوم چې د کاليزې مېچنه لري، همدا ټول نوی کال لمانځي. 

وېشنيزه:د نوي کال لمانځنې
پهلوي ژبه

**پهلوی ژبه** یا **منځني پارسي** یا پارسک (چی مانا يې د پارس د سیمې ژبه ده) د ایران د لوېدیځو ژبو څخه وه چی د ایران په سوېل لوېدېځ کی ویل کېده او د ساسانیانو د واکمنۍ په پرمهال رسمي ژبه وه. په دې وخت کی پهلوي ژبه د نږدې ختیځ په بېلابېلو سیمو کې هم خپره شوه. دغه ژبه د پهلوي لیکدود او اوېستا لیکدود په واسطه لیکل کېده. د پهلوي توری د ښی څخه کیڼ ته لیکل کیده. دغه توری د آرامی (arameinic) توری څخه جوړی شوی.  پهلوي لیکدود په ځانگړي ډول د رسمي یادښتونو لپاره کارېده او د اوېستا لیکدود د مذهبي اثرونو لپاره کارېده. د اوستا او پهلوي لیکدود (تورو) تر منځ توپېر پدې کې دی چی د اوستا په لیکنه کې غږ لرونکي توري او په پهلوي لیک کې بې غږه توری کارېږي. د ساساني مامورانو په ځانگړي ډول پهلوي اثرونه پر پاپېروس لیکپاڼې لیکل او په ډبرو کې یی حک کول(توږل).  
## سرچینې
*   Střední perština

وېشنيزه:پخوانی ژبې
وېشنيزه:پاړسي ژبه
وېشنيزه:ژبې
عبدالله خان اڅکزی

**غازي عبدالله خان اڅکزی** د حاجي سربلند خان زوی دی چې د کوټې او چمن په منځ کې د کوږک د لمنې په یوه اباد کلي کې چې قلعه عبدالله نومیږیزي ، زیږدلی دی . وروسته همدغه کلی دده په نامه یاد شوی دی او پاتې کسان همدااو د سیوري نومي کاریزه کې اوسیږی . د احمد شا بابا د غزاگانو په وخت کې له دې ټبر څخه ډیرو نومیالیو گډون کړی وو. غازي عبدالله خان اڅکزی د افغان اوانگریز په لومړۍ جگړه (۱۸۳۸-۱۸۴۲) کې ډېرې سرښندنی کړې . ده د ملي مبارزینو په هغه غونډه کې گډون کړی وو چې ډېری تاريخپوهان ېې د کابل بېړنۍ لويه جرگه بولي او د انگریزانو پر خلاف جوړه شوې وه . ملي مبارزینو په خپلو منځو کې په قرآن لوړه وکړه چې انگریزان به له خپلې خاورې شړي . غازی عبدالله خان دا سمه گڼي چې تر څو سریحه پلمه پیدا نه شي پر انگریزانو به برید نه کوي . دا په اصل کې يو تاکتيکي حرکت وو . هغه وو چې څو ورځې وروسته د غازي عبدالله خان د کور خدمه ورکه شوه او هغه د برنس په کور کې پیدا شوه . کله چې غازي عبدالله خان خبر شو ، خدمه یې د خپلو سړیو په واسطه په زور سره د برنس له کوره راوايستله او ملي مبارزین د ملي پاڅون په هڅه کې شول ، د برنس پر کور یې بريد وکړ ، د برنس د کور ساتونکي یې ټول ووژل . کله چې د کابل اوسېدونکي خبر شول ټولو خپل دوکانونه وتړل او د مجاهدینو مرستې ته یې ورودانگل . برنس یې په داسې حال کې چې په حمام کې له دریو ښځو سره وو ، له حمامه راویوست او ټوک ټوک یې کړ ، کور یې ورچور کړ ، د نورو افسرانو کورونه یې هم چور کړل ، دوی یې وژل او ځنو په تېښته عسکري چوڼیو ته ځانونه ورسول.
غازي عبدالله خان اڅکزي او امین الله خان لوگري له لس زره کسيز لښکر سره د وېليم حې مېکناټن په کلا ، بلاحصاراو بي بي مهرو په سیمه کې پر انگریزانو بريد وکړ خو جنرال سیل يې بريد په شا وتمباوه. ملي مبارزینو د بل لوی برید لپاره چمتووالی وکړ او د ۱۸۴۱ ز کال د نومبر پر دويمه (چې د روژی (۱۷) نېټه وه) سهار وختي ملي مبارزینو د کابل په خرابات کې د الکساندر برنس په کور یرغل وکړ . په دې یرغل کې د برنس او جانس کورونه وسوځېدل ، د شاه شجاع او انگریزانو ساتونکي یې په کوڅو کې راکښول. په همدغه وخت کې د ملي مبارزینو لویه کامیابي په برخه شوه . غازي عبدالله خان اڅکزي د بالاحصاراو بي بي مهرو په جگړو کې برخه واخيسته ، په همدغه جگړه کې ټپي شو ، همدغه ټپ له امله په شهادت ورسیداو د ريشخور په سره کلا کې خاورو ته وسپارل شو . 

وېشنيزه:افغانان
وېشنيزه:پښتانه
برېښنايي ټېکنالوژي

د خبرتيايي ټكنالوژۍ پېژندنه بېلابېلو پوهانو په بېلابېلو ټكيو كې كړې ده. خو د يو ټوليز او جامع تعريف لپاره يې څو بېلگې وړاندې كوم:

•پخوا به مو ليكونه، پيغامونه، خبرتياوې (معلومات) د جارچيانو، قاصدانو، كوترو او پوستې له لارې استول راستول. خو، نن د كمپيوټري شبكې (لكه انټرنېت) او مخابراتي مزيو او كېبلونو له لارې ستاسې ليكونه د نړۍ په هر گوټ كې په څو ثانيو كې بل كمپيوټر ته استول كيږي، دغه راز استونه برېښليك (برېښناليك) يا electronic mail يا په لنډيز سره Email بلل كيږي.

•پخوا به مو بل ځاى له چا سره هممهالې خبرې اترې نشوې كولې. خو نن خپلې نظريې، افكار او خبرتياوې په عين وخت كې له خپل كمپيوټره په يو ډېر ليرې پراته ځاى كې له بل كمپيوټر سره د انټرنېټ له لارې شريكولاى شئ. داسې، چې تاسې خپلې خبرې پر خپل كمپيوټر ليكئ او مخامخ لوري يې په همغه وخت كې هلته لولي، بيا هغوى ليكي او تاسې يې دلته لولئ. دې ته برېښبنډار (chatting) وايي.

•پخوا به مو د يوې موضوع، مثلا د افغانستان د تاريخ په اړه معلومات غوښتل، ډېر كتابونه او كتابتونونه پسې لټول؛ خو د خپلې اړتيا وړ مواد نه موندل يا به مو له ډېر كړاو وروسته تر لاسه كړل. او يا به د رخصتۍ ورځ وه، كتابتونونه به بند وو، نه مو شواى كولى خپله څېړنه او تحقيق وكړئ. خو نن كمپيوټر روښانوئ، انټرنېټ ته ورځئ او وېبځيونه لټوئ، هغه كتابتون ته ورځئ، چې له انټرنېټ سره تړلى وي او د خپلې اړتيا وړ مواد په ډېره لږه موده كې ترې لاسته راوړئ. دغه چار وېبپلټنه (web searching) يا وېبلټونه (web browsing) بولي.

پخوا به مو اسعار بل ځاى ته د چا په لاس استول، خو نن د بانكونو تر منځ پيسو راكړه وركړه او لېږد رالېږد د كمپيوټرونو د شبكو، انټرنېټ او مخابراتي مزيو له لارې په ډېره اسانۍ كيږي. دغه عمل برېښلېږد (electronic transfer) بلل كيږي.

پخوا به مو خپل سوداگريز توكي پخپله او د نورو هغه به خپله راوړل. خو نن د سوداگريزو مالونو پېرل، پېرودل او لېږد رالېږد د كمپيوټرونو او انټرنېټ د اسانتياوو په مرسته كوئ. دې ته برېښسوداگري (electronic business) وايي. 

پخوا به په جرگو، غونډو او ناستو كې د گډون لپاره سلگونه او زرگونه كيلو متره مزل كاوه. خو نن په يوه غونډه كې د بېلابېلا بېلو ښارونو او هېوادونو وگړي له مزله پرته برخه اخلي. د كمپيوټر، كمپيوټري شبكې او گڼوالو (digital) كامرو له لارې پېښه له انټرنېټ سره تړل كيږي او بيا د برېښنايي سيگنلونو له لارې ټولو گډونوالو ته ور رسيږي. دغه چار ته ويډيويي غونډه (video conferencing) وايي.

خبرتيايي ټكنالوژي همدا ده. د خبرتياوو همدغه لېږد رالېږد خبرتيايي ټكنالوژي بلل كيږي او د كمپيوټرونو، كمپيوټري شبكو، انټرنېټ، مخابراتي مزيو (كېبلونو) او نورو اړوندو وسيلو له لارې د خبرتياوو دغې اسانې، ساده او لږ بيې استونې او گډونې ته خبرتيايي ټكنالوژي وايي.

## دا هم وگورۍ
* رڼايي سپڼسيزې اړيكې
* د شبکې تړونونه
* نانو ټکنالوژي
رحمت الله خوستی

**رحمت الله خوستى** په ١٣٣٨ کې دخوست مندوزيو دچندړ خيلو په کلي کې زيږيدلى دى . ترپنځم ټولگي پورې يې د څړبن ليسه لوستې ده اوپه ١٣٥٥ کې کابل ته ولاړ.
تراتمه پورې يې د شاشهيد ښوونځي ولوست اوبيا يې دکابل د استقلال ليسه پاى ته ورسوله. په ١٣٥٧ کال کې دراډيوافغانستان رسمي مامورشو او اود ممثل په توگه يې کار کاوۀ. د ١٣٥٨ کال په پاى کې دهنر اوادبياتو په څانگه کې د پښتو فلمونو دايرکتر اوممثل وو.

لومړنى فلم يې غوړه مالي وه چې استاد بيسد ليکلى وۀ. وروسته يې ليلکنې هم کولې . ١٧ پښتو فلمونه يې جوړ کړي دي. له راډيو نه په ٥٤ ١٣کال کې ووت اودکورنيو چارو زارت داخله ته ورغې. د تبليغ اوترويج په سياسي څانگه کې وو. 

په ١٣٦٥ کې بيرته راډيو افغانستان ته ورغى او هلته د کورنيو چارو د وزارت استازى شو. په ١٣٦٩ کې دصدارعضم په امر دهنرمندانو داتحاديي دهنري چارو مسئول شو. 

خوپه هيواد کې حالات خړپړ شول اوجگړې پيل شوې رحمت الله خوستى هم په ٧١ ١٣ کې له کابله ووت دپاکستان په ميرانشاه کې و.

تر ٨١ ١٣ پورې هلته وو. په ٩٠ مو کلونوکې دبي بي سي تعليمي پروژو ته ورغى او په پيل کې د مين پاکى دانجنيررول اوبيا د ملک ادم خان رول ورته وسپارل شو. تراوسه هم دنوي کور نوي ژوند په راډيويي ننداره کې دا رول لري. 

اوس په خوست کې د فلم اخستلويوه څانگه او سټوډيو هم لري.

وېشنيزه:پښتانه لوبگران
وېشنيزه:افغان لوبگران
وېشنيزه:مسلمان لوبگران
فريده هوډ سيفي

**ډاکټره فريده هوډ سيفي** (۱۳۴۸ ل. - ) *([[انگرېزي ژبه|په انگرېزي]]: Farida Hod Saifi)*  يوه افغانه خبرياله ده چې د آزادۍ راډيو سره په کار بوخته ده. د خبريالۍ د دندې سره سره شعرونه هم وايي چې تر اوسه پورې يې د پښتو شعرونو يوه ټولگه له چاپه راوتلې. 

## مخينه
فريده هوډ کابل کې زيږېدلې ده. پلار يې مير افغان كامه وال نومېږي. په اصل کې د ننگرهار د کامې ولسوالۍ ده. دوه زامن لري، دا مهال په امریکا کې ژوند کوي، تر دې مخکې د چک جمهوريت په مرکز پراگ کې اوسېدله.

### زده کړې
لومړنۍ او لوړې زده کړې يې په کابل کې بشپړې کړي دي.آغلې هوډ د خپلو زده کړو تر څنگ د ادبي کتابونو لوستل هم کول. فريده هوډ سیفي په ديارلس سوه اويايم (۱۳۷۰)لمريز کال کې د کابل د طب له پوهنتون څخه فارغه شوه او په همدې کال پاکستان ته ولاړه.

### رسمي دندې
آغلې هوډ لا د ښوونځي په اتم ټولگي کې وه چې د افغانستان په ملي راډيو ټيلویزیون کې ېې دادبي راډيويي خپرونوپه لړ کې د دیکلیماتورې په توگه برخه اخیسته. همداراز ېې د کډوالۍ پر محال په سیمه کې په بېلابېلو بهرنيؤبنسټونو پورې اړونده روغتيايي کلينیکونو او روغتونونو کې په کار پيل وکړ.دې سره يې د بي بي سي په تعليمي پروژو کې څه وخت د روغتيايي پروگرامونو د پروديوسرې په توگه هم کار کړی .د دوه زره دريم (۲۰۰۳ ز)زېږدي کال په ډیسمبر کې د چک جمهوري هېواد ته ولاړه او تر ننه پورې هم هلته د ازادۍ راډيو د روغتيايي پروگرامونو د جوړولو ترڅنگ خبرونه او راپورونه وړاندې کوي .

### کورنى ژوند
دښوونځي له اتم ټولگي يې له را ډيوافغانستان سره همکاري کوله اوپه لسم اويوولسم کې خويې بيا ان کره کتنې لوستلې. په هيواد کې دستونزواوجگړوله امله پيښورته کډه شوه. هلته يې دخپلې طبي رشتې په لړکې کارته دوام ورکړاوکتنځى يې لاره. په ټل اوهنگوکې يې ميرمنې کتنځي ته ورتلې.دهغودخاطرو په اړه ديوه کتاب دچاپ هيله هم ورسره ده .

## چاپي اثار
تر دې مهاله د ډاکټرې فريده هوډ سيفي  يوه د شعرونو ټولگه چاپ شوې چې (دشگو مزل ) نومېږي او يوه بله شعري ټولگه ېې چاپ ته چمتو ده.ددې ترڅنگه ېې د بېړنیو روغتيايي مرستو په برخه کې هم يوکتاب گوټی خپورکړی.
همدارنگه ډاکټره هوډ سیفي د ښځو په اړه خورې ورې ژباړې او خاطرې لري چې هيله منه ده په راتلونکي کې دلويديځ د بوخت ژوند برسېره ورته د ليکنوموقع په لاس ورشي او خپاره ېې کړي.

## سرچينې
# بي بي سي پښتو

## باندنۍ تړنې
*د آغلې فریده هوډ پخپل غږ کې د هغې يو شعر
* په ويکي شعرونه کې د فريده هوډ سيفي شعرونه 

وېشنيزه: پښتنې شاعرانې
وېشنيزه: پښتنې ليکوالې
کړنی سېک

[thumb|350px|'''A.''' A schematic view of an idealized action potential illustrates its various phases as the action potential passes a point on a [cell membrane. **B.** Actual recordings of action potentials are often distorted compared to the schematic view because of variations in electrophysiological techniques used to make the recording]]
**کړنی-سېک** يوه داسې برېښناييزه څپه ده چې د سلولونو پر پردې خپل مزل وهي. کړنی-سېک د حېواني ژوند يو اهم توکی دی، او د نسجونو تر مېنځ په ډېرې چټکۍ سره د مالوماتو لېږدنه رالېږدنه د همدغې څپې کار دی. کړني-سېکونه په بوټو کې هم پېښېږي. همدا څپې د بېلابېلو سلولونو لخوا جوړېږي، خو په لويه کچه د عصبي غونډال لخوا ډېر زيات د نيورانونو تر مېنځ د مواصلاتو له لارې د مالوماتو لېږلو لپاره کارېږي، ددې تر څنگ د نيورانونو نه د بدن نورو نسجونو ته لکه عضلاتي نسجونو او مرغړيو ته هم د مالوماتو د لېږد په چارو کې همدا څپې کارېږي.

په بېلابېلو سلولونو کې کړني-سېکونه ټول يوشانتې نه دي او آن په يوه سلول کې د ځانگړنو او د سلول په بېلابېلو برخو کې د کړني-سېکونو کچه يوشی نه ده. د ساري په توگه د زړه کړني-سېکونه په ښکاره توگه د ډېريو نيورانونو د کړني-سېکونو سره خورا توپير لري. دا ليکنه په ځانگړې توگه د يوه ټيپيک يا عام کړني-سېک په هکله چې په اکسونونو کې پېښېږي ليکل شوې.
هينداره

[frame|کيڼ|یوه هينداره, یوه [گلدانۍ منعکس کوي.]]

وېشنيزه:هيندارې
غازي شېر محمد خان

کيڼ|250px|بټنوک|غازي شېر محمد خان
**غازي شېر محمد خان** د محمد رسول خان زوی د بخشي صاحب لمسي چې پر (١٢٠٨) ل.ق کې د غزني ولايت د قره باغ د ولسوالۍ په يوه دينداره او متدينه کورنۍ کې زيږيدلی دی. پلاريې محمدرسول خان دځوانۍ په عمر کې له دې ًفاني دنيا څخه سترگې پټې کړې. د غازي شېرمحمدخان سرپرستي او پالنه دده پياوړي نيکه (بخشي صاحب) په ښه توگه سرته رسولې چې په نتيجه کې يې دځان په وړ يو باغيرته او دوطن په آزادۍ مين شخصيت خپلې ټولنې ته وړاندې کړ.
ښاغلی بخشي صاحب د قوم مشر او خدمتگار و ، دوطن پر آزادۍ مين، په عقل رسيدلی سړی و.
دخپل چاپيريال او خلکو روحيه او آزادي يې ډېره ښه ساتلې، وه. د وطن د دښمنانو د ښکاره او پټو دسيسو پر وړاندې يې خپل خلک ښه پوهولي وو.
دانگريز د هر ډول تجاوز د مخنيوي په هکله ډېر فعال و. انگريزان هم دده له دښمنۍ څخه په ويره کې وو کله چې انگريزانو د دوی داوسيدو دځای پته ځان ته ولگوله ډير ژر يې محاصره کړوتر څو ورځو جنگ او محاصرې وروسته جنگي تاکتيک څخه په استفادې سره يې له انگريزانو سره موقتي اوربند وکړ.vکله چې شاه شجاع پاچا شو او مېکناټن د خپلو دسېسو تارونه هرې خواته وغزول چې په نتيجه کې يې ښاغلی بخشي صاحب سره له څو ملگرو په شهادت ورساوه.
د دوی له شهادت وروسته د قوم سرپرستي او اداره ښاغلي شېر محمد خان په لاس کې واخيسته، غازي شېر محمد خان خپلې زده کړې دخپلې منطقې له علماو وڅخه وکړې داسلامي فقې او نحوې په بخش کې يې پوره معلومات در لودل.
هغه ناوړې او نادودې چې د مگناټن او ملگرو له خوا له افغانانو سره کيدې هيڅ يو با ايمانه افغان ته د تحمل وړ نوې. نو يې تصميم ونيو چې دوطن دآزادۍ لپاره له انگريزانو سره په سر او مال مبارزه په کار ده. چې دلوی خدای جل جلاله په نصرت سره په خپله مبارزه کې تل بريالی وو.
د امير شېر علي خان په دوره کې ښاغلي شېرمحمد خان د امير حضور ته وغوښتل شو، تر معرفت وروسته له دوی څخه د عسکري خدمت هيله وشوه چې د خپل تدبير او پوهې په نتيجه کې په لنډ وخت کې د کپتاني رتبې ته ورسيد ، څرنگه چې دی په جسمي لحاظ د قوي بڼې خاوند و په معنوي لحاظ هم ډېر زړور او با تدبيره شخصيت و.
دوخت په تېريدو سره د کندک مشر، لوا مشر او جنرالي رتبو ته ورسيد او د امير شېرعلي خان په فوج کې د يو زورور او با تدبيره افسر په حيث پيژندل کېده. وروسته د قلات د ولايت د مشر په توگه مقرر شو. د انگريزانو د دوهم تيري په مقابل کې د نامتو مجاهدينو لکه غازي محمد جان خان وردك او ملامشک عالم تر څنگ د دين او وطن ددښمنانو پر ضديې د جهاد ډيوې بلې وساتلې.

وېشنيزه:د افغانستان نوميالي
وېشنيزه:غازيان
عبدالخالق عزيز

**عبدالخالق عزیز** یو نامتو افغان سندر غاړۍ دی.
## دا هم وګورئ
## سرچینې
وېشنيزه:پښتانه سندرغاړي
وېشنيزه:سندرغاړي
وېشنيزه:کندهاریان
شعر

**شعر** (په انگرېزي: Poem) هغه کلام ته وائی چې بحر،وزن،ردیف او قافیه ولری . ځنی نور بیا د شعر لپاره دغه شرط نه گنی او د شعر تعریف داسی کوی چې انسان د خپلو احساساتو جذباتو او عواطفو اظهار په داسی ادبی رنگ کې وکړی چې د اور یدونکی یا لوستونکی احساسات هم په هغه شان راوپاروی لکه څنگه چې د شاعر را لړزیدلی وی. که داسی کلام د بحر،وزن،ردیف او قافی د قید دننه وی هم شعر دی او که ددی څخه ازاد وی هم شعر دی .

شعر د یو ځانگړي ذهني او عارفانه حالت زیږنده دی چې دهغه په نتیجه کې شاعر دچاپیریال دشیانو او انسانانو سره یو ډول روحي اوذهني اړیکه پیداکوي چې دغه اړیکه د احساس او فکر دتحریک سبب گرځي اوشاعر خپله پنځونه پدې انفعالي حالت ( الهام )کې وړاندې کوي . شعر په موزون بیان د خیال او فکر عاطفي تړون دی .

د پښتو ژبې ستر ليکوال، شاعر، ژبپوه پوهاند دوکتور مجاور احمد زيار بيا د شعر پېژند داسې کوي: «شعر په کره کېښکلې او اهنگينه ژبه د اند و واند يا خيال او فکر ولوليز يا عاطفي تړاو ته وايي. په بله وينا: شعر د احساس، واقعيت او تخيل ښکلې او زړه راکښونکې غوټه ده چې آهنگ (وزن) لري او لوستونکی او اورېدونکی ترې خوند اخلي.» 

«شعر د هنر د خورا لوړ ډول په توگه واقعيت په هنري انځورونو يا خيالي ايماژونو څرگندوي، تر
دې چې تر بل هر ژبني هنر، يا په بله وينا ادبي ژانر له هنري انځورونو سره ډېر سر و کار لري. که
موږ د بديعي (ادبي) اثر وييونه او توکونه له مرغلرو سره ورته وښيو، نو وبه وايو چې نثر د دغو
مرغلرو د يوه صندوق مثال لري چې د هرې مرغلرې لپاره يې ځانگړى ځاى ټاکل اړين نه دى، خو
شعر داسې مرغلين هار ته ورته دى چې ټولې مرغلرې يې په داسې مزي کې پېيل شوې چې د هرې دانې لپاره خپل انډول او تناسب ټاکل شوى دى، په دې توگه د شعر ژبه د نثر د ژبې په انډول ځانگړې ښکلا لري...» 

## د شعر ډولونه

۱- غزل او ډولونه یې. 

۲- ازاد شعر او ډولونه یې. 

۳- اډانه (انځور یا ادبي طرحه). 

۴- ازاده منظومه. 

۵- قطعه. 

۶- بوللـه (قصیده). 

۷- مستزاد. 

۸- ترجیع بند.  

۹- ترکیب بند. 

۱۰- ټول قافیز. 

۱۱- یوئیز (تک بیتونه). 

۱۲- دویزه (مثنوي). 

۱۳- دریز (مثلث). 

۱۴- څلوریزه (مربع). 

۱۵- پینځه ییزه (مخمس). 

۱۶- شپږیزه (مسدس). 

۱۷- اوه یز (مسبع). 

۱۸- اته یز (مثمن). 

۱۹ لسیز (معشر)ږ 

۲۰- ځلوريزه(رباعي). 
  
## ولسي نظمونه
# مقام
# بگتۍ
# چاربیته
# لوبه
# بدله
# داستان
# سروکی (نیمکۍ)
# لنډۍ
# ټپيزه
# د نکلونو غږونه
# کاکړۍ غاړې
# د آتڼ نارې
# بابولالې
# د وړو مشاعرې
# منظوم فالونه
# انکۍ (چغیان)
# کیسۍ (شبې)
# تاریخي نارې
# د مروتو کسرونه
# منظوم نکلونه
# د ښادۍ سندرې او۱۲ډوله نور

### دشعر شکل
د یو ادبی اثر وړاندی کول په ځانگړ ي فورم یا قالب کې د هماغه اثر یا شعر شکل گڼل کېږی لکه :  غزل ، بگتۍ او داستان .   

### دشعر مضمون
ټول بیلا بیل ټولنیز،اقتصادي ، کلتوري ،عناصر،مفاهیم،مفکورې،واقعیتونه ،احساسات اوخاطرې که په عشقي،حماسي یاپه  بله هره بڼه ؤاوسي دپنځول شوي اثرمضمون بلل کېږي  

### دشعر ردیف
هغه کلمه یاجملې چې په یو مقفي  شعر کې وروسته له ټولو قافیه والو مسرو په یوه شکل او یوه معنا تکرار راځي رديف بلل کېږي .

## اخځليک
۱- زيار، پوهاند مجاور احمد، پښتو بدلمېچ، پښتو شعر څنگه جوړېږي؟، ۷۶، ۹۳ مخونه.    

وېشنيزه:ادبپوهنه
وېشنيزه:ادبيات

وېشنيزه:پښتو ادبیات
وېشنيزه:د شعر ډولونه
*
عبدالاحمد محمديار

**عبدالاحمد محمديار** *([[انگرېزي ژبه|په انگرېزي]]: Abdul Ahmad Mohammadyaar)* ځوان ليکوال او شاعر دى، چې د افغانستان په فرهنگي ډگر کې يې زياتې هڅې کړې دي. دا مهال په کندهار کې ژوند کوي او د بېنوا فرهنگي ټولنې مشري يې ورترغاړې ده.

## مخينه
د ارواښاد محمد حسين زوى پر 1356ل كال د شنه ارغنداو په چارباغ سيمه كې زېږېدلى دى، يو كلن و چې د گوزڼ(فلج) كرغېړنې ناروغۍ يې له سترگو څخه رڼا او له تنكيو پښو څخه د خوځښت زور واخيست.
محمديار د ژوندانه تر دې شېبې پورې يوازې پر خپلو دوو ژمنو ملگرو (لكړو) د خپل ژوند درانه پېټې لېږدولي او له هغوى سره يې د تلپاتي يووالي ژمنه كړې ده.
څه له پاسه اووه كلنه شاعري يې دې حد ته رسولې ده، چې په كندهار ادبي ټولنه كې يې د ادبي بنډار ټول ملگري تر بلې مياشتنۍ مشاعرې پورې د شعر اورېدو ته په تمه وي. ځينې خواره واره نثرونه او شعرونه يې په طلوع افغان ورځپاڼې، خلافت، هيلې، گندهارا، كندهار او نورو مجلو كې خپاره شوي دي.
د محمديار د ذهن يوه برخه حماسې او يو ډول جوش ته ځانگړې شوې چې ځيږه ژبه يې بيا ددې اغېز نور هم ډېروي، تغزل يې ښايسته او له بغاوت څخه ډك دى، هېڅوخت يې د خپل شعر(واعظ او زاهد) ته ددوستۍ لاس نه دى وركړى، بلكې دى ورته هره شېبه گواښېږي او نادودې يې په زغرده غندي.هېڅوخت له ژونده نهيلى شوى نه دى، هغه د صبر لوى غر دى چې يوازې ديوې وركې رڼا په تمه شپې سبا كوي او هر څه زغمي. كله چې قلم اوچتوي نو د الهام په مست سمندركې ډوبېږي او خيال يې دومره اوچت الوت كوي چې"د اسمان لور"(سپوږمۍ) يې پر لمن باندې را رغړي.

## زده کړې
عبدالاحمد محمديار خپلې زده کړې تر دوولسم پورې په کندهار کې بشپړې کړي. دا مهال په کندهار پوهنتون کې د ادبياتو پوهنځي د لومړي کال محصل دى.

## باندنۍ تړنې
په ويکي شعرونو کې د عبدالاحمد محمديار شعرونه 

## سرچينې
د ارغند د څپو ژبه

وېشنيزه:پښتانه شاعران
عبدالباري حيرت

ښاغلى **عبدالباري حيرت** د حيات الله كاكړ زوى پر ۱۳۵۶ ل كال د زابل ولايت په "دارې" كلي كې زېږېدلى دى.

## زده کړې
د جگړو تور ښامار كډوالۍ ته اړويست، په كډوالۍ كې يې تر اتم ټولگي پورې د لورلايي په "زنگيواله" كې زده كړه وكړه.
پر1376ل. له "گورنمنټ ډگري كالج" څخه ددوولسم ټولگي په برياليو زده كوونكو كې و،پر همدې كال د كانكور تر ازموينې وروستهد  كندهار  پوهنتون  ته  بريالى شو او اوس د كندهار پوهنتون د طب پوهنځي ددرېيم كال محصل دى.

## ادبي ژوند
له پنځو كلونو راپه د ېخوا شعرونه ليكي. حيرت د خپل شعري پر مخيون په بري كې د"پښتو ادبي جرگې " مشر خير محمد عارف ډېرې هڅونې ستايي، چې دده په اند ډېر څه يې ترې زده كړي دي.
شعري بيان يې ساده او عاطفي دى، كه يې ډېر څه ولوستل د راتلونكي لپاره دډېرو ښو هنري پنځونو لپاره به د پياوړي مگټ څښتن شي، كه د وزن او څپو په برخه كې يې هم له لږ څه غور څخه كار واخيست شعري بيان به يې لا ښكلى شي، د نويو غورو شعري ټولگو لوستل هم په دې كار كې ورسره مرسته كولاى شي. د كندهار پوهنتون فرهنگي څانگې په مياشتنيو غونډو كې هم گډون كوي، همدا راز كله كله كندهار ادبي ټولنې ته هم ورځي او خپله ادبي تنده په كې ماتوي، د پوهنتون د درسونو تر څنگ ادبي او فرهنگي هڅې روانې ساتي.

## باندنۍ تړنې

وېشنيزه: پښتانه شاعران
عبدالبصير عبرت

**ارواښاد عبدالبصير عبرت** پر ١٣٥٢ل كال د زابل ولايت، ناوې والسوالۍ په بلبلي كلي كې زېږېدلى دى. له اره د وردگو ولايت د سيداباد ولسوالۍ اوسېدونكى دى، چې پلار او نيكونه يې ډېر كلونه پخوا زابل ولايت ته راكډه شوي او هملته يې استوگنه غوره كړې ده.
په څوارلس كلنۍ كې يې د پاكستان په يوه ديني مدرسه كې خپلې لومړنۍ زده كړې پيل كړې او بيا يې د همدې هېواد د بېلابېلو سيمو په ديني مدرسو كې درسونه وويل.
تر څه مودې وروسته بېرته خپل هېواد ته راستون شو؛ يو كال يې تېر كړى نه و چې بېرته پاكستان ته لاړ او يو ځل بيا يې پر ديني زده كړو پيل وكړ، د يوه كال په بهير كې يې قران كريم په بشپړ ډول حفظ كړ.
نوموړي په خپل ژوند كې گڼ شمېر فرهنگي او ادبي كارونه ترسره كړي، د هرات او كندهار ولايتونو په اطلاعاتو او كلتور رياستونو كې يې ډېره موده د يوه ژمن او هوډمن ليكوال او ادبپال په توگه دنده ترسره كړې ده.
نوموړي پر دې بوختتياوو سربېره شاعري هم كوله چې د شعرونو ټولگه يې د ده تر شهادت وروسته د كندهار اطلاعاتو او كلتور رياست له خوا پر ١٣٧٨ل كال خپره شوه، په دې ټولگه كې د عبرت هغه شعرونه راغلي چې له ١٣٧١_١٣٧٠ل كال راوروسته شعرونه راغلي دي. كېدى شي دا ټولگه بشپړه نه وي او ډېر نور شعرونه يې له چاپه پاتې وي، ددې ټولگې ډېر شعرونه حماسي او رزمي بڼه لري، ورسره ځينې داسې بېلگې هم لولو چې د هنريت له مخې ډېر لوړ او ارزښتمن دي.
د عبرت شاعري دده د عمر په پرتله ډېره اوچته ښكاري كه چېرې ژوند ورسره وفا كړې واى نو عبرت به خپلې ټولنې ته داسې هنري بېلگې وړاندې كړي واى چې په ښو او معياري بېلگو كې وشمېرل شي، له بده مرغه نوموړى پر ١٣٧٦ل كال په بادغيس ولايت كې په شهادت ورسېد. او هنري ژوند يې هم نيمگړى شو

وېشنيزه: پښتانه شاعران
رقم جوړؤنکي وسایل

رقم جوړؤنکي وسایل
د:رقم جوړونکې وسايل(   Digitizing the Real World   )

کمپيوټر مخکې له دې چې په لاس ليکل شوی او يا چاپ شوی متن يوله بله وپيژني هماغه متن بايد په رقمي ډول بدل کړي تر څو د کمپيوټر په حافظه کې وساتل شي.
څرنگه چې معلو مات په بيلا بيلو بڼو سره دي نو د هغوی د رقمي جوړولو لپاره بايد له بيلا بيلو وسايلو څخه کار واخيستل شي ددې وسايلو ځيني ډولونه په لاندې ډول دي:

1:سکنر(Scanner ):
سکنر د معلوماتو د ننه کولو يوه وسيله ده چې کولای شي د گرافيکي بڼو او د متنونو رقمي ښودنه برابره کړي.
سکنر په بيلا بيلو  بڼو سره موندل کېږي د بڼو د نه په پام کې نيولو سره سکنر کولای شي چې فوتو گراف،رسامي،چارت،او دچاپ شوو معلوماتو نور ډولونه د Bit په ډولونو بدل کړي تر څو د گرافيکي پروگرامونو په مرسته کمپيوټر وکولای شي چې هغه ذخيره او پراسس کړي.

2:ديجيتل کمره(Digital Camera):
ديجيتل کمره د يوه رقمي انځور په بڼه د حقيقي بڼو د سملاسي انځور اخيستلو لپاره په کار وړل کېږي.
د پاڼې پر مخ د چاپي  بڼو پورې محدوده نه ده بلکې هر هغه څيز چې عادي کمره يې اخيستلای شي هغه ثبتوي .ديجيتل کمره کولای شي چې دډيسک د معلوماتو د ساتنې د وسايلو لکه د فلش حافظه،د بيټي (Bit) بڼو ډولونه ذخيره کړي.ديجيتل کمره له کمپيوټر سره د USB پورټ له لارې نښليدای شي.

ويديويي رقم جوړؤنکی (    Video Digitizer    ):
دا دسرکتونوهغه مجموعه ده چې کولای شي له ويديويي کمرې ،تلفاز او يا نورې ويديويي سرچېنو څخه ورودي واخلي او هغه رقمي سگنالونو ته واړوي.
له هغې وروسته کولای شي چې  رقم شوي سگنالونه د کمپيوټر په ساتنځي کې وساتي او په سکرين يې وښيي.
څرنگه چې ديجيتل ويديويي کمره اشکال  په رقمي بڼه اخلي نو کولای شو چې ويديويي سگنالونه په مستقيمه توگه او له ويديويي رقم جوړؤنکي پرته  کمپيوټر ته وليږدوي.

4:د غږ رقم جوړؤنکي(      Sound Digitizer  ):
د غږ رقم جوړؤنکي د يوه داسې سرکت لرونکي دي چې کولای شي د مايکروفون او نورو غږيزو وسايلو غږ رقمي کړي.
د غږ ورودي ذکي پروگرامونو ته اړتيا لري تر څو وکولای شي چې دا غږونه کمپيوټر ته په سمه توگه تفسير کړي.
غږونه په هوا کې د څپو په بڼه خوځيږي،مايکروفون دا څپې د انالوگ په اليکتريکي سگنالونو  بدلوي له هغې وروسته د ADCپه مرسته انالوگ سگنالونه باينري بڼي ته اوړي.ADC معمولاً د غږ دکارت د پاسه ځای لري.

5:حس کوونکي(       Sensor     ):
له حس کوونکو څخه د تودوخې،رطوبت،فشاراو نورو فزيکي مقاديرو د اندازه کولو لپاره گټه اخيستل کېږي.
له دې وسايلو څخه د روبوت په جوړولو ،د جوي حالاتو وړاندويېنه ،پوهنيزو څيړنو او نورو سلگونو برخواو تطبيقاتو کې ترې کار اخيستل کېږي.تردې پورې چې زموږ او ستاسو  د خوښۍ او خندا احساس هم حس کوونکي کولای شي ،تقليد کړي.

ژباړن:ب.بهیر وردگ
آر دړه

[بټنوک|کيڼ|450px| د يوه [ورونپاسی|ورونپاسي سولگر آر دړه (ښی)]]
**آر دړه** چې د مادر بورډ (Mother board) او سيستم بورډ (System Board) په نامه هم ياديږي، دسيستم د برخې په دننه کې ځای په ځای شوې ده. پراسسر،اصلي حافظه، بسونه،پراختيايي درزونه (Expansion Slots )او پراختيايې کارتونه(Expansion Cards) د اصلي دړې د پاسه ځای لري.

درايوونه (Drives) او د کمپيوټر اړخيز وسايل لکه ليکمن (Keyboard) ،موږک (Mouse)،د چاپگر (Printer) او مانيتور (Monitor) هم له دې دړې سره وصل دي .
ټول هغه وسايل چې له دې دړې سره وصل شوي په حقيقت کې يو له بله اړيکې لري.

اصلي دړه د کمپيوټر د سيستم مهمه برخه ده.که څه هم د کمپيوټر په سيستم کې نورې مهمې برخې هم شته ،کوم چې له دې برخو پرته د کمپيوټر سيستم نشي کولای چې کار وکړي، مگر اصلي دړه دا ټولې برخې يو له بله سره يوځای کړې.

په ټوليزه توگه نوې اصلي دړې د شنه ځانگړيتوب لرونکې دي.شين خاصيت هغه خاصيت دی چې د هغه پر بنسټ اصلي دړه کولای شي چې کله له کمپيوټره څخه کار نه اخلو او کمپيوټر روښانه وي د ډيرو مصرف کوونکو وسايلو لکه مانيتور،کلک ډيسک،او CPU د بريښنا مصرف لږوي.

نو که چېرې کارن (User) له يوه ټاکلي وخت وروسته ،چې هغه هم د کارن User پواسطه ټاکل کېږي ،له ليکمن (Keyboard) او موږک (Mouse) څخه کار وانخلي نو اصلي دړه د تصوير سگنالونه غوڅوي د کلک ډيسک (Hard Disk) ماشين له کاره غورځوي او همدارنگه CPUته د ننه ايستلو د گړۍ تپيدا قطع کوي او کمپيوټر په نيمه فعال حالت بدليږي.مگر د ليکمن (Keyboard) د يوې کلۍ په فشار ورکولو سره ټول څيزونه خپل عادي حالت ته راگرځي او کمپيوټر بيرته خپل فعال حالت نیسي.

وېشنيزه:آر دړه
وېشنيزه:سولگر
ولسي لاره

**ولسي لاره** *(په پارسي: ملي سرود، په انگرېزي: National Anthum)* د الفاظو يوه مجموعه وي، د كليمو يوه سلسله وي. د جملو يو تركيب وي او د نظم يوه ټوټه وي، خو دا بېله ځانگړنه نه ده، بلكې هر نظم او شعر خصوصيت لري. له دې كبله د ملي سرود سپېڅلى او د درناوي وړ مقام هغه الفاظ، كليمې، جملې او نظم ترلاسه كوي، چې د شكل له مخې يـې الفاظ ښكلي، شمېرلي او د الماسو او لالونو غوندې راڼه او توږلي وي او د مانا له لحاظه د يوه ملت ملي روح په كې خوندي شوى وي. د يوه ملت ملي وياړونه يـې ځلولي وي، د يوه ملت د پرون، نن او سبا د هندارې بڼه ولري او د يوه ملت د اوسېدونكو د پرمختگ او ترقۍ راتلونكې موخه په نښه كړي.

همدا سبب دى چې ملتونه او ملي حكومتونه د ملي سرود د رامنځته كولو لپاره د خپل هېواد لوى، لوى شاعران مسابقې ته رابولي، ټول د خپل، خپل فكر له مخې شعرونه جوړوي. مسئول مقام ته يـې سپاري او بيا يو جگپوړى هياْت ورته ټاكي چې هم يـې له ادابي او فكري او هم يـې له ملي اړخه ارزيابي كوي او په نتيجه كې هغه شعري ټوټه د ملي سرود لوړ او سپېڅلى مقام ترلاسه كوي، چې د شكل او محتوى له نظره په تول برابره او د يوه ملت د خصلت او جوهر ښكارندويه او څرگندويه وي. د شكل له نظره په لنډيز او د مانا له نظره په وجيزتوب ولاړه وي.

د ملي سرود بل شرط دا هم دى چې هغه به د اړوند هېواد په ملي او د اكثريت په ژبه ويل شوى او پېيل شوى وي او دا د ملي ژبې د يو شمېر نورو حقونو په څنـگ چې يو منل شوى او نړيوال حق دى. چې د امتياز او تفوق طلبۍ هېڅ تور نه پرې نښلي.

د منل شوي ملي سرود بله مرحله هغه ته د يوه موزون او پاخه كمپوز جوړولو مرحله ده، چې دا هم يا د مسابقې له لارې او يا هم د موسيقۍ د يوه پاخه استاد په وسيله جوړېږي او په درېيمه مرحله كې د هغه د ويلو لپاره د خوږغږو هنرمندانو يوه ډله ټاكل كېږي، چې په خاص شور، ځوږ، احساساتو او پرتم يـې ووايي.

ددې مرحلو تر ترسره كېدو وروسته ملي سرود په ملت او ټولنه كې خپل سپېڅلى او لوړ مقام ترلاسه كوي؛ د رسمي غونډو، مېلمستياوو او مجلسونو په پرانيستلو كې اورول كېږي؛ د عسكري قطعو، ښوونځيو، پوهنتونونو او نورو تعليمي او اساسي مركزونو درسي ورځې او محفلونه پرې پيلېږي. د ملي راډيو ټلوېزيون خپرونې پرې پيل او پايته رسېږي او په ټولو ملي او رسمي مراسمو كې يـې سپېڅلى غږ پورته كېږي او د داسې درناوي مقام ته رسېږي، چې له اميره تر فقيره، له رئيس جمهوره تر مزدوره ټول مجبور او مكلف دي، چې د ملي سرود د غږېدلو پر وخت له ځايه ولاړ شي او احترام يـې وكړي.

د ملي سرود نوم دا ټول خصوصيات او ځانگړنې لري او كه دا ملي روحيه په كې ساتل شوې نه وي، نو بيا نه د ملي سرود مقام ترلاسه كولاى شي او نه د درناوي او احترام.

وېشنيزه:ولسي لاره
سردار علي ټکر

**سردار علي ټكر** د كوزې پښتونخوا يو تكړه سندرغاړې دى، چې دده كوډگر غږ په لر او بر څه چې په ټوله نړۍ كې ډېر زيات مېنان لري.

دې په ۱۹۵۶ز كال د ټكر په كلي كې زېږېدلې دى. 

تراوسه پورې د ټكر سلگونه البومه د پښتو ژبې سندريزه مينه والو ته وړاندې كړې دي. 

## مخينه او زده کړې
سردار علي ټکر په 1956ز. کال کې د مردان د تخت بايي سيمې د ټکر په کلي کې سترگې نړۍ ته پرانيستي دي. نوموړی تر لسم ټولگي خپلې لومړنۍ زده کړې په خپل کلي کې سر ته رسولي او بيا يې د مردان په دولتي پوهنڅي کې په ساينسي مضامينو کې د څوارلسم ټولگي بريليک ترلاسه کړی. تر دې وروسته د پېښور پوهنتون د انجنيرۍ پوهنځی ته ولاړ او هلته يې د ماشيني تخنيک په ځانگه کې انجنيري کړې. کله چې له انجنيري يې په برياليتوب سره سر ته ورسوله نو بيا يې د برتانيې او کاناډا هېوادونو کې څينې ځانگړي کورسونه بشپړ کړل.

## د هنر ډگر
کله چې سردار علي ټکر په پوهنتون کې زده کړيال وه نو په هماغه وخت کې ورته د خپل د پټ استعداد د څرگندولو موقعه برابره شوه. په لومړيو ورڅو کې يې خپل استعداد د خپلو دوستانو په ډله کې محدوده ساتلی وه او د پوهنتون او ملگرو د موسيقۍ په بېلابېلو غونډو او لمانڅنو کې يې گډون کاوه. خو کله چې په ۱۹۸۲ ز. کال کې د پېښور د اېډورډ پوهنڅي د تاريخ د ځانگې يو پروفيسر، يار محمد مغموم د پښتو ژبې فلسفي شاعر غني خان لپاره يې يو محفل جوړ کړی وه او په هماغه مهال نوموړی پروفيسر د يوه داسې سندرغاړي په لټه وه چې د غني خان شعرونه په سندرو او موسيقۍ لا نور ښکلي کړي، نو په همدې وخت کې سردار علي ټکر په دې خبر شو او د څان سره يې دا پرېکړه وکړه چې دی به په دغه غونډه کې سندرې وايي. دا هماغه غونډه وه چې سردار علي ټکر يې د لومړي څل لپاره د گڼو خلکو په مخ کې خپل فن او هنر ښکاره کړ چې ډېرو خلکو د هغه د سندرو کسټونه ثبت کړل او ډېر لږ وخت وروسته همدا ټيپي کسټونه په بازار کې مينوال وموندل او سردار علي ټکر نوم او شهرت پيدا کړ. تر دې وروسته د لومړي څل لپاره سردار علي ټکر د پېښور راډيو په يوه خپرونه کې چې د زلمي کول په نامه يادېده، دوه غزلې وويلې. په راډيو کې د سندرو ويلو وروسته يې د پاکستان ټلويزون پي ټي وي ته لار وموندله او هلته يې هم سندرې ثبت کړې. په ۱۹۸۴ کال کې سردار علي ټکر افغانستان ته ولاړ او افغانستان ته سفر کولو سره يې د هغو شاعرانو د شعرونو ويلو چانس ترلاسه کړ، کوم چې پاکستان کې ورباندې بنديز لگېدلی وه. په افغانستان کې پاتې کېدل او هلته په ټلويزون کې سندرې وييل نور هم د سردار علي ټکر په شهرت کې زياتونه وکړه.

د پښتو موسيقۍ په ډگر کې د نه هېرېدونکو خدمتونو په پايله کې سردار علي ټکر گڼ شمېر لاسته راوړنې لري. نوموړي ته د پاکستان د حکومت لخوا د پرايډ آف پرفارمنس يا د وړاندې کولو وياړ جايزه ورکړل شوه. 

وېشنيزه:پښتانه سندرغاړي
وېشنيزه:افغان سندرغاړي
محمد اعظم دادفر

ډاکټر **محمد اعظم دادفر** (۶ د دېسمبر، ۱۹۴۶ ز. -) د کډوالو د چارو او د لوړو زده کړو پخوانی وزير دی. 

## مخينه
هغه په ۱۲/۶/ ۱۹۴۶ کال کي د اندخوي په ولسوالي کي دونيا ته سترگي غړولي دي، 

## زده کړې
وروسته د ابتدائي دوري د بشپړ کولوڅخه د کابل پوهنتون دطب په رشته کي تحصيل ته ادامه ورکړه، او په ۱۹۷۳ کال کي پوهنتون بشپړ او فارغ شو. 

## دندې
هغه د ۱۹۷۴ کال څخه تر ۱۹۷۸ کال پوري دطب په پوهنځي کي د استاد په حيث وظيفه اجرا کړه. اود ۱۹۷۶ کال څخه تر ۱۹۹۲ کال پوري په پاکستان کي دافغان مهاجرو دصحي مرکز رئيس وو او په ۱۹۹۲ کال کي په جېنيوا کې دسرې مياشتې د سلاکار په توگه او د ۱۹۹۵ کال څخه تر ۱۹۹۶ کال پورې په هامبورگ کې د افغانستان د پوهانو او د بياجوړونې دکوميټې غړی او د ۱۹۹۹ کال څخه تر ۲۰۰۲ کال پورې دافغانستان په شمالي صفحاتو کې د طبي څانگې همغږی کوونکي او د ۲۰۰۴ کال د جولای د مياشتې څخه تر ۲۰۰۴ کال د دسمبر پورې دافغانستان دبشري حقونو د کميسيون سره همکار وو او د ۲۰۰۴ کال د اپريل د ۶ نيټې څخه تر ۲۰۰۴ کال د دسمبر پورې د مهاجرينو او بيرته راستنېدونکو د وزارت د وزير په حيث او د ۲۰۰۶ کال د مي مياشتي څخه را وروسته تراوسه پوري دافغانستان دلوړو زده کړو دوزير په حيث اوپه دي حاضر وخت کي په جرمني کي دافغان مهاجرو د طبيبانو د  دټولني [انجمن] غړي دي اوفعلاْ دکومکونو او همکاريو يوه جرمني مؤسسه چي په افغانستان کي د افغاني ښوونځيو ملاتړ کوي غړي دي.

او په ضمن کي نوموړی په ۱۹۹۹ کال کي دافغان مهاجرو او د کابل خلکو دصحي مشکلاتو په اړه رسالي ليکلي دي.

## دا هم وګورئ
په افغانستان کې لوړې زده کړې

د افغانستان د لوړو زده کړو وزارت

## سرچينې

وېشنيزه:ژوندي خلک
وېشنيزه:د لوړو زده کړو وزیران (افغانستان)
وېشنيزه:افغان وزيران
وېشنيزه:افغان سياستوال
وېشنيزه:د شمالي ټلوالې غړي
مسلکونه

**مسلک** کېداې شي نغوته وي دا لاندې شيانو ته:
*دنده, a regular activity performed for payment, that occupies one's time
**گومارنه, a person under service of another by hire
**شغل, a course through life
**مسلک, a vocation founded upon specialized training
**حرفه, an occupation to which a person is specially drawn
** A category in the Standard Occupational Classification System
* Occupying a space, either through force, by fiat, or by agreement: 
**Military occupation, the martial control of a territory
**Occupation (protest), a political demonstration 
**Occupancy, use of a building
* Television series that use this word in their titles:
**"Occupation" (''Battlestar Galactica''), an episode of the science fiction television series
**''Occupation'' (TV serial), a drama about the Iraq War

وېشنيزه:مسلکونه
تريخی

**تريخی** (او يا هم چې په انگليسي ژبه **cholecyst** يا کله ناکله **gall bladder** بلل کېږي.) د انسان په بدن کې يو ناک-وزمه غړی دی چې د ځيگر د شاه نه مخ په ښکته زوړند دی او نژدې 50 ml صفرا يا ترخه چې په انگليسي يې bile (يا "gall") بولي، تر هغه مهاله پورې ساتي ترڅو چې بدن ته د خواړو د هاضمې په مهال پکار راځي.

## اناتومي
thumb|75px|right|Biliary tract
په کړیولرونکوخیواناتو کې تریخه یوې وړوکې کڅوړې ته ورته جوړښت لري چې دصفرا(ژیړو) پنوم مواد چې دینې په واسطه تولیدیږي ذخیره کوي دډوډی خوړلو څخه مخکې تریخه دیوه وړوکي ناک په شان وي خو له ډوډی وروسته کله چې ځان کوچنیو کولمو ته وڅڅوي دیوه خالي شوي بالون په شان تش اوهموار شکل ځان ته نیسي .

دصفرا کڅوړه یو منځ خالي عړی دی چې دینې ښي لوب لاندې موقیعت لري په بالغو (لویانو )کې دصفرکڅوړه ۸سانتي متره چې له ۳.۱انچ سره سمون خوري اوږدوالی او ۴سانتي متره چې ۱.۶انچه کیږي قطر لري دژیړوکڅوړې ټول ظرفیت ۱۰۰ملي لیترو ته رسیږي او په متواسط  ډول سرله ۳۰ څخه تر۵۰ ملي لیترو پوري ځایوالی شي .

ژیړو کڅوړه له دری برخو څخه جوړه ده 

۱)fundus  

2)body

3)neak

## مايکروسکوپي اناتومي

## کړنې

## په ناروغيو کې د تريخي رول

## سرچينې :استاد نصرتي اناتومي دوهم ټوک،انګلسي ټولغونډ،.


وېشنيزه:تریخی
سکندر خان خټک

**سکندر خان خټک** (زوکړه ۱۰۶۸ سپوږميز کال - مړینه اټکلي ۱۱۱۶ سپوږميز کال) د پښتو ژبې تکړه شاعر، لیکوال او د ستر شاعر خوشال خان خټک زوی دی. 

## مخينه
د سکندر خان خټک د زېږېدو کال او نېټه نه ده مالومه، خو پوهانو چې کومې څېړنې کړې له هغو داسې راجوتېږي چې هغه پر ۱۰۶۸ سپوږميز کال زېږېدلی او تر ۱۱۱۶ پورې یې ژوند يقيني دی. سکندر خان خټک هم یو تکړه شاعر او په شعر کې یې د خپل پلار پیروي کړې ده. د شعر بېلگه یې دا ده:

 

## کورنۍ او مدني اکر

د سکندر خان خټک د زامنو له شمېره د انور خان او منور خان په نومونو دوه زامن درلودل چې منور خان يې د (منگل) په نامه هم ياد کړى دی. تر دې مهاله نور داسې مالومات لاس ته نه دي راغلي چې د پښتو ژبې دغه ډېر ښه شاعر به په ټوله کې څو زامن درلودل. 
  

## ليکلي او چاپ شوي نښيرونه يې

۱- د سکندر خان خټک دېوان. 
 
۲- مهر شدی دیوان. 

۳- د لیلی او مجنون مثنوی. 

۴- دلی او شهۍ. 

۵- شمايلنامه او پندنامه. 

## اخځليک
۱- http://hotakonline.com/uploads/Maqalay/Top/New/da.sikandar.khan.khatak.da.zamano.pa.ara.pdf  

۲- https://rohi.af/news/35   

وېشنيزه: پښتانه شاعران
وېشنيزه: پښتانه ليکوال 
وېشنيزه: افغاني ليکوال 
وېشنيزه: پښتانه 
وېشنيزه: افغانان
پخلی

**پخلی** د خوړلو لپاره د خواړو د چمتو کولو يا پخولو کړنې ته وايي. همدا ويی د خواړو پخولو ټولې طريقې په ځان کې رانغاړي. پدې کې ډېرې داسې گڼ شمېر طريقې، د بېلابېلو شيانو او اوزارو گډون چې د خواړو خوند او يا هاضمې کې مرسته کوي دا ټول راځي. دا د خوړلو لپاره د وړ خوړنتوکو د ټاکلو، د خوړنتوکو د تللو او د هيلمنو پايلو په موخه، د خوړنتوکو د يوځای کولو يوه باترتيبه پروسه گڼل کېږي. هغه څه چې په پای کې لاس ته راغلي پاخه شوي خواړه اغېزمن کوي، هغه د بېلابېلو خوړنتوکو شتون، 

وېشنيزه:پخلی
هايکو

**هايکو** (俳句 haikai verse?) د جاپاني شاعرۍ يوه بڼه ده چې ۱۷ موراس (يا په)، د ۵، ۷ درې ميتريکي عبارتونو او ۵ موراس لري.

وېشنيزه:د شعر ډولونه
ملا دادالله اخوند

**ملا دادالله رهبر** (وژنه؛ ۱۳ مې، ۲۰۰۷) يو طالب / مجاهد پوځي (قومندان) و. په ۲۰۰۱ کال کې د اسلامي امارت د واکمنۍ له راپرزېدا وروسته نوموړی تر خپلي وژني پورې د افغانستان په سوېلي ولايت هلمند کې د اسلامي امارت پوځي بولندوی و.

## مخينه
داد الله د افغانستان په سويلي سیمه روزگان ولايت، او د ځينو په وينا بيا په کندهار کې زيږيدلی وو . جهادی مخېنه یې د شوروي زبرځواک پوځ پرضد پېلېږي، او په همدې لار کې يې خپله يوه پښه هم په ۱۹۸۰ لسیزه کې کې له لاسه ورکړه. ملا داد الله د طالبانو د لس کسيزې شورا يو مهم غړى و او په پینځو کلونو کې يې د ناټو اړ افغان ځواکونو په وړاندې د طالبانو د بريدونو مشري کوله.  

د راپورونو له مخې هغه د ملا محمد عمر اخوند د نژدې کسانو څخه و. نوموړي د طالبانو لخوا د سيمو د نيولو په زياتره عملياتو کې وڼده درلوده، خو څرنگه چې په پيښور کې د نيوز د ورځپاڼې چلوونکى او د بي بي سي خبريال رحيم الله يوسفزى وايي ملادادالله وروسته له هغه سخت مشهور شو چي کله د طالبانو لومړي تحریک وکولى شول چې دده په مشرۍ د شمال ډيرى ولايتونو ونيسي . 

دده په لاس د سيمو د کېوتو لامل په دې کې ليدل کيږي چې دى يو پرېکنده قوماندان و چې په شمال کې د پاټک سالارانو او ملیشو د ورکولو او ځپلو لپاره ډېر کافي  و. د اسلامي امارت د نسکوريدو پر مهال ، د اسلامي امارت د لوى درستيز ملا فاضل اخوند سره ملادادالله هم د کندوز په ولايت کې د اسلامي امارت د پوځي چارو مسوليت په غاړه لاره. ملافاضل اخوند د زرگونو نورو طالبانوسره جنرال دوستم ته تسليم شو خو د دوستم د غدر او خیانت له امله امریکایانو اشغالګرو له لوري په گوانتنامو کې بندى سو، خو ملا دادالله په امریکايي اشغالګرو او د دوستم په ملیشو باور ورنکړ او ده وکولى شول چې له کندوزه  تر کندهاره ځان او ملګري په ډېر مهارت سره ورسوي.

ملا داد الله وروسته د حامد کرزي د حکومت پر مهال په هلمند ولایت کي د امریکایانو سره په جګړه کي ووژل سو.

## سرچینې



وېشنيزه:کندهار
وېشنيزه:کندهاریان
وېشنيزه:افغان طالبان
وېشنيزه:د القاعده غړي
قانوني لاسوندونه

*د افغانستان اساسي قانون
*د ټوليزو رسنيو قانون
*د ډيورنډ کرښې تړونليک
*بن د كنفرانس د پريكړه ليك

وېشنيزه:قانوني لاسوندونه
ca:Document legal
انځوراخيستنه

[کيڼ|د يوې سترې [انځورۍ وړنگی او نور د لگولو اوزار|بټنوک]]

وېشنيزه:خبرونه
وېشنيزه:عکاسي
وېشنيزه:د عکاسي پېښلیک
سرشمېرنه

**سرشمېرنه** د وکړو د هر یوه غړي په هکله د مالوماتو د راغونډولو بهیر ته وایی (دا اړینه نه ده چې دا وکړي دې یوازې انسانان وي).

وېشنيزه:سرشمېرنه