open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
علي محمد منگل

**څېړنپوه علي محمد منگل** (زوکړه؟      ) د افغانستان يو پښتو ژبی ليکوال او څېړونکی دی. 

## مخينه

## چاپ شوي اثار يې
# ادم خان درخانۍ، د ۱۳۷۲ ل ل کال چاپ.  
# تيمور شاه درانى، د ۱۳۸۲ ل ل کال چاپ. 
# د سید بهلول رضایی او سید بلال نی نواز د شعر لالونه، د ۱۳۸۲ ل ل کال چاپ. 
# توريالی او فرهنگيالی احمد شاه بابا، د ۱۳۸۳ ل ل کال چاپ.   
# د اتڼ د نارو هېنداره، د ۱۳۸۳ ل ل کال چاپ.  
# سيد بهاوالدين جان او تيجه سنگـهـ، د ۱۳۸۳ ل ل کال چاپ. 
# غزنی د ادب په هنداره کې، د ۱۳۹۲ ل ل کال چاپ. 
## سرچيمې
# https://shahmbookco.com/product/%D8%AF-%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D9%87%D9%84%D9%88%D9%84-%D8%B1%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D9%88-%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D9%84%D8%A7%D9%84-%D9%86%DB%8C-%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B2-%D8%AF-%D8%B4/  
# https://archive.org/details/azu_acku_m1824_a3_ain79_1383
# http://www.nzdl.org/gsdlmod?e=d-00000-00---off-0areu--00-0--0-10-0--0-0---0prompt-10---4------4-0-1l--11-en-50-0--20-about--100-prs-1-00-0-0-11-1-0utfZz-8-00-0-1-00-0-0-11-1-0utfZz-8-10&cl=CL5.19&d=HASH1de16a0080d49e37896036&x=1
# http://www.nzdl.org/gsdlmod?e=d-00000-00---o%2E%2E%2E-8areu-00-00-0--0-10-0--0-0---0prompt-10---4------4-0-1l--11-en-50-0--20-home--100-0-1-00-0-0-11-1-0utfZz-8-00-0-1-00-0-0-11-1-0utfZz-8-00-0-0-11-10-0utfZz-8-00&a=d&c=areu&cl=CL2.297.49&d=HASH014e18d48d85565371eb5af0

وېشنيزه:پښتانه
وېشنيزه:پښتانه ليکوال
ابروتزو

**آبروتزو** په ایټالوي Abruzzo) د ایټالیا هیواد له ولایتونو څخه یو دی.
              بیرغ
دوتنه:Regione-Abruzzo-Stemma.svg

## جغرافیه
## تاریخ
سودورلند

**سویلي سیمه** () د آیسلنډ هېواد له اتو اداري سیمو څخه یوه ده چې د دې هېواد په سویل کې پرته ده. د ۲۰۲۴ کال د جنوري د لومړۍ نېټې د احصایې له مخې، د دې سیمې نفوس ۳۴،۰۷۶ تنه دی. د دې سیمې تر ټولو لوی او مرکزي ښار سیلفوس (Selfoss) نومېږي چې شاوخوا ۹،۸۱۲ تنه نفوس لري. سوډورلانډ د آیسلنډ یو له خورا مهمو زراعتي او سیاحتي سیمو څخه ده چې د خپل بې‌ساري جغرافیايي جوړښت له امله په نړیواله کچه شهرت لري.

له جغرافیايي پلوه، دا سیمه د نړۍ د ځینو خورا مشهورو طبیعي نښو کوربه ده. دلته د آیسلنډ تر ټولو لوی اورشیندي (Volcanoes) لکه "هیکلا" (Hekla) او "کټلا" (Katla) موقعیت لري. په بشري علوم او جغرافیا پوهنه کې، دا سیمه د ځمکپوهنې (Geology) د ژوندي لابراتوار په توګه پېژندل کېږي. مشهورې شرشارې لکه "سکګافوس" او "سیلجالینډسفوس" په همدې سیمه کې دي چې هر کال په زرګونو سیلانیان ځان ته راکاږي. د دې سیمې ساحلي کرښه د خپلو تورو شګو (Black Sand Beaches) له امله ځانګړې ښکلا لري.

د سوډورلانډ اقتصاد په لویه کچه پر ګرځندوی او کرنه ولاړ دی. دا سیمه د آیسلنډ د لبنیاتو او سبزیجاتو د تولید اصلي مرکز ګڼل کېږي. په ټولنپوهنه کې د دې سیمې د نفوس مطالعه ښيي چې که څه هم مساحت یې لوی دی، خو د نفوس تراکم یې خورا لږ دی (په هر کلومتر مربع کې یوازې ۱.۱ کس). په معلوماتي ټکنالوژي او زیربنایي برخو کې، دا سیمه د آیسلنډ له پلازمېنې ریکیاویک سره د حلقوي سړک (Ring Road) له لارې نښلول شوې، چې د سوداګرۍ او تګ راتګ لپاره خورا حیاتي دی.

په پای کې، د ایسلنډ سویلي سیمه د طبیعي ځواک او انساني ژوند د همغږۍ یوه ښه بېلګه ده. د دې سیمې یخچالونه او تودې اوبه (Geysers) نه یوازې د پوهانو لپاره د څېړنې موضوع ده، بلکې د انسان په روانی پلوه هم د ارامۍ او حیرت احساس رامنځته کوي. د سوډورلانډ ساتنه او د هغې د کلتوري او طبیعي میراثونو پالل د آیسلنډ د ملي هویت یوه اساسي برخه ده. دا سیمه موږ ته یادونه کوي چې ځمکه څومره متحرکه او ژوندۍ ده.

## مهم ځایونه
* **سیلفوس:** د سیمې تر ټولو لوی سوداګریز او کلتوري ښار.
* **واټناجوکول:** په اروپا کې تر ټولو لوی طبیعي یخچال.
* **ګولفوس:** د آیسلنډ یو له خورا مشهورو شرشارو څخه.
* **ویک (Vík):** د خپلو تورو ډبرینو ساحلونو لپاره مشهور کلی.

## سرچینې
* پټه خزانه: د پوهې او کلتور سرچینه
* Statistics Iceland: Population and Municipalities 2024
* South Iceland Official Tourism Website

وېشنيزه:آیسلنډ
وېشنيزه:جغرافیا
وېشنيزه:سویلي سیمه (آیسلنډ)
واله دایوستا

**واله دایوستا ولایت** په ایټالوي Aosta Valley) د ایټالیا هیواد له ولایتونو څخه یو دی.
               بیرغ
دوتنه:Flag of Valle d'Aosta.svg

## جغرافیه
## تاریخ
پولیا

**اپولیا.ولایت** (آپولیا ایټالیا) په ایټالوي Apulia) د ایټالیا په سویل ختیځ کې د ادریاتیک سمندر په غاړه پروت آیالات دی.
          بیرغ او رسمي نښان
دوتنه:Coat of Arms of Apulia.svg
دوتنه:Flag of Apulia.svg

## جغرافیه
## تاریخ
باسیلیکاتا

**باسیلیکاتا ولایت** په ایټالوي Basilicata) د ایټالیا په سویل کې پروت آیالات دی. یاد آیالات له پوتنزا او ماترا سیمو څخه جوړ شوی.

          بیرغ او رسمي نښان
دوتنه:Flag of Basilicata.svg
دوتنه:Regione-Basilicata-Stemma.svg

## جغرافیه
## تاریخ
کالابریا

**کالابریا ولایت** په ایټالوي Calabria) د ایټالیا هیواد په سویل کې پرته سیمه ده.
          بیرغ او رسمي نښان
دوتنه:Coat of arms of Calabria.svg
دوتنه:Flag of Calabria.svg

## جغرافیه
## تاریخ
کامپانیا

**کامپانیا ولایت** په ایټالوي compannania) د ایټالیا هیواد اړوند ایداري رسیمه ده.
          بیرغ او رسمي نښان
دوتنه:Regione-Campania-Stemma.svg
دوتنه:Flag of Campania.svg

## جغرافیه
## تاریخ
امیلیا-رومانیا

**امیلیا رومانیا ولایت** په ایټالوي Emilia–Romagna) د ایټالیا هیواد له شمالي مرکزي سیمو څخه یوه ده.

## تاریخ
## جغرافیه
فریولي ونتزیا جولیا

**فریولي ونتزیا جولیا ولایت** په ایټالوي Friûl–Vignesie Julie) د ایټالیا په شمال ختیځ کې پرته سیمه ده.
دوتنه:Flag of Friuli-Venezia Giulia.svg

## جغرافیه
## تاریخ
لازیو

**لازیو ولایت** په ایټالوي
Lazio) د ایټالیا هیواد له ایداري برخو څخه یوه ده.

## جغرافیه
## تاریخ
لمباردي

**لمباردي ولایت** د ایټالیا په شمال کې پرته سیمه ده.

## جغرافیه
## تاریخ
ترنتینو التو ادیجه

**ترنتینو آلتو آدیجه** په ایټالوي Trentino-Alto Adige) د ایټالیا هیواد په شمال کې نیمه خپلواکه سیمه ده.
دوتنه:Flag of Trentino-South Tyrol.svg

## جغرافیه
## تاریخ
ونتو

**ونتو ولایت** په ایټالوي  
Vèneto) د ایټالیا هیواد له ایداري برخو څخه یوه ده چې کابو ۵ میلیونه وګړي لري.

دوتنه:Flag of Veneto.svg

## جغرافیه
## تاریخ
اومبریا

**اومبریا ولایت** په ایټالوي Umbria) د ایټالیا هیړاد له مرکزي سیمو څخه یوه کوچینۍ هغه ده.

دوتنه:Flag of Umbria.svg

## جغرافیه
## تاریخ
مولیز

**مولیزه ولایت** په ایټالوي Mulise) د ایټالیا هیواد له ۲۰ ایداري سیمو څخه یوه ده.

## جغرافیه
## تاریخ
لیګوریا

ټومبل|چپه|270px|لیګوریا.

**لیګوریا ولایت** په ایټالوي .... د ایټالیا هیواد په شمال کې پرته سیمه ده. د یاد ولایت مرکز جینوا ده.
## جغرافیه
## تاریخ
مارکه

**مارکه ولایت** د ایټالیا هیواد له مرکزي سیمو څخه یوه نیمه خپلواکه ده.

## جغرافیه
## تاریخ
ناپولي

**ناپل** (ناپولي ښار) په ایټالوي Napoli) د ایټالیا هیواد دریم لوی او مشهور ښار دی.

## جغرافیه
## تازیخ
شمالي قزاقستان ولایت

**شمالي قزاقستان** په قزاقي Солтүстік Қазақстан облысы) په انګلیسي North Kazakhstan
Region) د قزاقستان هیواد یو شمالي ولایت دی.
## تاریخ
## جغرافیه
ختیځ قزاقستان ولایت

**ختیځ قزاقستان** په قزاقي Шығыс Қазақстан облысы) په لاتیني East Kazakhstan Region) د قزاقستان هیواد ختیځ کې ولایت دی.

## جغرافیه
## تاریخ
لویدیځ قزاقستان ولایت

**لویدیځ قزاقستان** په قزاقي Батыс Қазақстан облысы) په لاتیني West Kazakhstan Region) د قزاقستان هیواد په لویدیځ کې پروت ولایت دی.

## جغرافیه

## تاریخ
الماته

**الماته ولایت** په قزاقي Алматы облысы Алматинская область)
په لاتیني Almaty Province) د قزاقستان هیواد اړوند یو ولایت دی.

## جغرافیه
## تاریخ
اقتپه

**آقتپه ولایت** په قزاقي  
Ақтөбе) په انګلیسي Aqtobe) د قزاقستان هیواد له آیالاتونو څخه یو دی.

## جغرافیه
## تاریخ
اتیراو

**آتیراو ولایت** په انګلیسي Atyrau Region) په قزاقي Атырау облысы) د قزاقستان هیواد ختیځ کې پروت آیالات دی.

## جغرافیه
## تاریخ
مین قشلاق

**مین قشلاق ولایت** په قزاقي Маңғыстау) په انګلیسي Mangystau) د قزاقستان هیواد په سویل لویدیځ کې پروت آیالات دی.

## جغرافیه

## تاریخ
سویلي قزاقستان ولایت

**سویلي قزاقستان ولایت** په قزاقي Түркістан) د قزاقستان هیواد سویلي ولایت دی.

## جغرافیه
## تاریخ
قراغند

**قراغند ولایت** په انګلیسي Karagandy) په قزاقي Қарағанды) د قزاقستان هیواد اړوند یو ولایت دی.

## جغرافیه
## تاریخ
پاولودار

**پاولودار ولایت** په انګلیسي Pavlodar Region) په قزاقي Павлодар) د قزاقستان هیواد په شمال ختیځ کې پروت ولایت دی. 

## جغرافیه
## تتریخ
قوستانه

**قوستانای ولایت** په انګلیسي Kostanay) په قزاقي Қостанай) د قزاقستان هیواد یو ولایت دی.

## جغرافیه
## تاریخ
جمبیل

**جمبیل ولایت** په انګلیسي په قزاقي د قزاقستان هیواد له ۱۴ ولایتونو څخه یو دی.
قزل اوردا

**قزل اوردا ولایت** په انګلیسي په قزاقي Қызылорда облысы) د قزاقستان هیواد په سویل کې پروت آیالات دی.

## جغرافیه
## تاریخ
کاوناس

**کاوناس** په لیتواني Kaunas) د لیتوانیا هیواد دوهم لوی ښار او د یاد هیواد پخوانې موقته پلازمینه وه.

## جغرافیه
## تاریخ
کلایپدا

**کلایپدا ولایت** په لتواني Klaipėda) د لیتوانیا هیواد په لویدیځ کې پروت ښار دی.

دوتنه:Flag of Klaipėda.svg

## جغرافیه
## تاریخ
شاولیای

**شولي ښار** (شاولیاي) په پولنډي Szawle) د لیتوانیا هیواد یو ښار دی.
         بیرغ او رسمي نښان
دوتنه:Siauliai city COA.gif
دوتنه:Flag of Šiauliai.svg

## جغرافیه
## تاریخ
پانه وژیس

**پانه وجیس ښار** په لتواني Volungė) د لیتوانیا هیواد اړوند یوه مسکوني سیمه ده. یاده سیمه کابو ۹۸ زره وګړي لري.

## بیرغ او رسمي نښان
دوتنه:Coat of Arms of Panevezys.svg
دوتنه:Flag of Panevezys.svg

## جغرافیه
## تاریخ
الیتاس

**الیتاس ښار** په انګلیسي Alytus) د لیتوانیا هیواد په الیتوس ولسوالۍ کې پرته سیمه ده.

## جغرافیه
## تاریخ
یوناوا

**یوناوا ښار** په لاتیني Junava) د لیتوانیا هیواد په کاوناس ولایت کې د ۳۴،۵۰۰ وګړو درلودلو سره پروت ښار دی.

## جغرافیه

## تاریخ
رادویلیشکیس

**رادویلیشکیس سیمه** په لاتیني Radviliškis) د لیتوانیا هیواد په اوکشتایتیا ښار کې موقیعت لري. یاده سیمه ۲۰،۳۳۰ وګړي لري.
دوتنه:Flag of Radviliškis.png

## جغرافیه
## تاریخ
دروسکینینکای

**دروسکینینکای ولایت** په بلاروسي Дру́скенікі) د لیتوانیا هیواد په الیتوس ولسوالۍ کې پرته سیمه ده.
         بیرغ او رسمي نښان 
دوتنه:Coat of arms of Druskininkai (Lithuania).png
دوتنه:Flag of Druskininkai.png

## جغرافیه
## تاریخ
پالانګا

**پالانګا** په الماني Polangen) د لیتوانیا هیواد په کلایپدا ولسوالۍ کې پرته سیمه ده. یاده سیمه ۱۷،۶۰۰ وګړي لري.
## جغرافیه
## تاریخ
اوتنا

**اوتنا** په لاتیني Utena) د لیتوانیا هیواد په اوتنا ولسوالۍ کې پرته سیمه ده. یاده سیمه کابو ۳۲ زره وګړي لري. 

## جغرافیه
## تاریخ
کداینیا

**کداینیا** په لاتین Kėdainiai) د لیتوانیا هیواد اړوند یوه سیمه ده.
دوتنه:Coat of arms of Kedainiai (Lithuania).svg

## جغرافیه
## تاریخ
ماجیکیای

**ماجیکیای ښار** په لتواني Mažeikiai) د لیتوانیا هیواد په تلشای هیواد مې پرته ولسوالۍ ده. یاده سیمه ۳۶،۲۰۰ وګړي لري.
         بیرغ او رسمي نښان
دوتنه:Coat of arms of Mazeikiai (Lithuania).png
دوتنه:Flag of Mazeikai.gif

## جغرافیه
## تاریخ
پلونگې

**پلونګه** Plunge) د لیتوانیا هیواد په تلشای ولسوالۍ کې پرته سیمه ده. یاده سیمه ۲۲،۳۰۰ وګړي لري.

## جغرافیه
## تاریخ
شیلوته

**شیلوته** Šilutė) ۲۱،۵۰۰ وګړي لري. یاده سیمه په لیتوانیا هیواد کې موقیعت لري.

## جغرافیه
## تاریخ
اوکمرګه

**اوکمرګه**  په لاتیني Ukmergė) د لیتوانیا هیواد یوه سیمه ده.
یاده سیمه کابو ۲۶ زره وګړي لري.

## جغرافیه
## تاریخ
تلشای

**تلشای** Telšiai) د لیتوانیا هیواد یوه سیمه ده.
دوتنه:Flag of Telsiai.gif

## جغرافیه
## تاریخ
وبساګیناس

**وبساګیناس**  (ویساګیناس) Visaginas) د لیتوانیا هیواد په اوتنا ولسوالۍ کې پرته سیمه ده. یاده سیمه کابو ۲۶،۸۰۰ وګړي لري.
         رسمي نښان او بیرغ
دوتنه:Flag of Visaginas.svg
دوتنه:Visaginas COA.svg

## جغرافیه
## تاریخ
ماورن

**ماورن** په الماني Mauren) د لیختن اشتاین هیواد په انترلند سیمه کې پروت ښارګوټی دی. ماورن ولایت ۷،۵ کیلومتره مربع مساحت او د ۲۰۰۵م کال د اټکل له مخی ۳۶۴۹ وګړي لري.

## وګړي
## انځورونه
بیرغ
دوتنه:Flag_of_Mauren_Liechtenstein-1.svg
شان

**شان** په الماني Schaan) د لیختن اشتاین ترټولو لوی ښار دی.
یاد ښار په ۲۰۰۰م کال کې ۵۵۱۳ وکړي او ۲۶،۸ کیلومتره مساحت لره.

## وګړي
## اقتصاد
## بیرغ او نښان
دوتنه:Flag of Schaan Liechtenstein-1.svg

دوتنه:Wappen Schaan.svg
پلانکن

**پلانکن** په الماني Planken) د لیختن اشتاین هیواد په اوبرلند سیمه کې پروت ښارګوټی دی. یاده سیمه ۵،۳ کیلومتره مساحت لري.

## وګړي
## انځورونه
دوتنه:Flag_of_Planken_Liechtenstein-1.svg
دوتنه:Wappen Planken.svg

## کلتور
تریزنبرګ

**ترینزنبرګ** په الماني Triensenberg) د لیختن اشتاین هیواد په اوبرلند سیمه کې پروت ښار دی چې ۲۹،۸ کیلومتره مساحت او د ۲۰۰۵م کال د اټمل له مخی ۲۵۴۲ وګړي لري.

## وګړي
## انځورونه
دوتنه:Flag_of_Triesenberg_Liechtenstein-1.svg

دوتنه:Wappen Triesenberg.svg
تریزن

**تریزن** په الماني Triesen) د لیختن اشتاین هیواد په اوبرلند سیمه کې پروت ښارګوتی دی جې د ۲۰۰۵م کال د اټکل له مخی ۴۶۴۳ وګړي لري. همدارنګه یاده سیمه ۲۶،۴ کیلومتره مساحت درلودونکې ده.

## وګړي
## انځورونه
دوتنه:Flag_of_Triesen_Liechtenstein-1.svg
تاوراګه

**تاوراګه** Tauragė) د لیتوانیا هیواد په تاوراګه ولسوالۍ کې پرته سیمه ده.

## جغرافیه
## تاریخ
ماریامپوله

**ماریا پوله ښار** په انګلیسيMarijampolė) د لیتوانیا هیواد یوه سیمه ده.
دوتنه:Flag of Marijampole.png

## حغرافیه
## تاریخ
بالزرس

**بالزرس** په الماني Balzers) د لیختن اشتاین هیواد یوه ایداري سیمه ده.

## وګړي
## انځورونه
دوتنه:Wappen Balzers.svg
دوتنه:Flag_of_Balzers_Liechtenstein-1.svg
شیلینبرګ

**شلنبرګ** په الماني Schellenberg) د لیختن اشتاین هیواد په اونترلتد سیمه کې پروت ښارګوټی دی. یاد ښارګوټی ۳،۵ کیلومتره  مساحت لري.

## وګړي
## انځورونه
دیکیرش

**دیکیرخ** (دیکیرچ؛ Dikrech) د لوکزامبورک له ولایتونو څخه یو دی.

## جغرافیه
## تاریخ
ګرونماخر

**ګرونماخر ولایت** Gréiwemaacher) د لوکزامبورک هیواد اړوند یو کانتون دی.

## جغرافیه
## تاریخ
د لوکزامبورګ هیواد ښارونه

د لوکزامبورګ (لوکزامبورک) هیواد د ښارونو نوملړ.
[ټومبل|چپه|250px|[لوکزامبورک (ښار)]]

[ټومبل|چپه|250px|[ویاندن]]
دیفردانژ

**دیفردانج** په لوکزابورګي Déifferdeng) د لوکزامبورک هیواد په سویل لویدیځ کې پروت ولایت دی.

## جغرافیه
## تاریخ
نجم الرحمن مواج

**نجم الرحمان مواج** (۱۳۲۵ لېږديز لمريز کال د ننگرهار ولايت-۱۳۹۷ ل ل کال مسکو) د افغانستان يو پښتو ژبی لیکوال، شاعر او ژباړونکی وو. 

## مخينه
نجم الرحمن مواج د قاضي علي احمد زوی دی، چې پر ۱۳۲۵ ل ل کال د وري پر ۱۲ مه د  ننگرهار ولایت د سره  رود ولسوالۍ  په باغواني کلي کې زیږېدلی دی. ده د پښتو، دري او عربي دیني کتابونو لوست په کور کی له خپل عالم پلار او خپل ورور عزیزالرحمان ممنون او مشرې خور وږمې څخه تر لاسه کړی او خپلې لومړنۍ زده کړې یې په استقلال لیسه کې پای ته رسولې دي. لوړې زده کړې یې د کابل پوهنتون په اقتصاد پوهنځي کې د لیسانس په درجه بشپړې کړې دي.  

نجم الرحمن مواج د یو شمېر اثارو د کښلو ترڅنگ د یو شمېر لیکوالو اثار له پښتو په دري او له دري په پښتو اړولي دي. ارواښاد مواج په یوه مرکه کې، چې په تاند ويبپاڼه کې خپره شوې، د خپلې شاعرۍ په اړه ویلي وو:

«زما لومړنی نظم چې درې بندونه یې د جناب ممنون صاحب په قلم اصلاح شوي وو، پر ۱۳۳۸ لمریز کال چاپ شو او ۵۰ افغانۍ حق الزحمه یې هم راته راکړ شوه. ما له ډیرې خوښۍ دا پنځوس گون د رحمان بابا په دیوان کې خوندي کړ او مصرف مې نه کړ، آن تر دې چې په کډوالۍ کې چیرته د رحمان بابا دیوان او پنځوس گون هم رانه ترې تم شو.» 
## مړينه
شاعر او ژباړن نجم الرحمان مواج پر ۱۳۹۷ ل ل کال د ۷۲ کلونو په عمر په مسکو کې وفات شو. 

## چاپ شوي اثار
۱- سودبه چلېاویک (لیکوال: میخاییل شولوخوف. دري ژباړه: سرنوشت یک انسان (د یوه انسان برخلیک). 
 
۲- د حکیم عمرخیام د ۲۲۳ رباعی گانو ژباړه (درې ځلي چاپ شوي ده.) 
 
۳- د امام خمیني د رباعی گانو پښتو ژباړه. 

۴- (۲۰۰۰) ورد په پښتو. 

۵- (۲۰۰۳) ورد په پښتو. 

۶- اکسېل په پښتو.  

۷- ویندوز په پښتو. 

۸- اکسس په پښتو.  

۹- لیک لیکنه (ژباړه). 
 
۱۰- د نصرالدین فکاهی گانې، پښتو انگلیسي. 

۱۱- د نړۍ له څلورو کونجونو نه (طنزونه). 

۱۲- نوی لیک لیکنه (تالیف).  

۱۳- د ښځو حقونو په برخه کې (تالیف).  

۱۴- awn د افغانستان د ښځو شبکې ته سیاسي ټولنېز لکچر نوټ لیکنه.  
 
۱۵- د اتلانو اتل، د عبدالرحمن عزام اثر پښتو ژباړه.  

۱۶- د پیغمبرانو داستانونه. 

۱۷- د حضرت ابوالمجد مجدود بن آدم سنایی څلوریزې.  

۱۸- د مولانا میرزا عبدالقادر بیدل ۱۳۵ څلوریزې (تر چاپ لاندې).  
 
۱۹- شعر پوله نه پېژني، د نهو شاعرانو د څلوریزو ژباړه. 

## ناچاپ آثار

۱- پښتو شعر (دوه ټولگې). 

۲- دری شعر، یوه ټولگه.  
 
۳- د استاد خلیل الله خلیلي د رباعي گانو ژباړه.  

۴- د جاپاني شاعرانو د ۳۸ ترانو ژباړه، چې د ښاغلي برنا کریمي پر مټ په دري ژباړل شوې دي. 

۵- د محمد فقیر فروزي پنجشیري د رباعي گانو ژباړه.  
 
۶- دستهای کثیف، اثر ژان پل سارتر از فرانسوي به دري برگردانی شده. 

۷- د رحمان بابا، خوشال خان خټک، حميد مومند او نورو گن شمیر شاعرانو د بیتونو ژباړه (په دري).  
 
۸- د هند سمندر سونامي په اړوند د افسر رهبین د ۱۹ ويرنو (مرثيو) پښتو ژباړه.  

۹- د جاپاني اوومې او لسمې پېړۍ شعرونه، چې داکتر برنا کریمي په دري راژباړلي دي. 

۱۰- د نورو گڼو شاعرانو شعرونه په پښتو. 

## سرچينې
# http://www.taand.com/archives/77770 
# https://mandegardaily.com/%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86/%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D8%B1%D9%81%D8%AA%E2%80%8C-%D9%88-%D8%A2%D9%85%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B3%D8%AA/ 
# http://www.taand.com/archives/116210 

وېشنيزه:پښتانه
وېشنيزه:افغانان 
وېشنيزه:پښتانه شاعران
وېشنيزه:پښتانه ليکوال
وېشنيزه:افغاني ليکوال
غوربند

غوربند د پروان ولایت یوه دره ده چې،کابو نیم پروان یوازې د غوربند 18 اتلسو درو او 4 څلورو ولسوالۍ پوښولی دی.

د سیاګرد ولسولۍ بازار د سېلانیانو له خولې  دافغانستان د ولسوالیو بازارونو څخه َغوره بازار دی.
اش-سور-الزت

**آش سور آلزت آیالات** په لوکزامبورګي sur-Alzette Canton) د لوکزامبورک هیواد له ولایتونو څخه یو دی.

## جغرافیه
## تاریخ
ویاندن

**ویانین** (ویاندن کانتون) په لوکزامبورګي Veianen) په لومزابورک هیواد کې پروت یو ښارګوټی دی چې ۹،۶۷ کیلومتره مربع مساحت لري.

## جغرافیه
## تاریخ
اشترناخ

**اشترناخ** په لوکزامبورګي Iechternach) د لوکزامبورک اړوند یو ښار دی.

## جغرافیه
## تاریخ
دودلانژ

**دودلانج** په لوکزامبورګي Diddeleng) د لوکزامبورک هیواد په اش-سور-الزت ولایت کې پروت ښارګوټی دی. یاده سیمه ۲۱،۳۸ کیلومتره نربع مساحت لري.

## جغرافیه
## تاریخ
اتل بروک

**اتلبرک کانتون** په لوکزامبورګي Ettelbruck) د لوکزامبورک هیواد په دیکیرش ولایت کې موفږقیعت لري.

## جغرافیه
## تاریخ
رمیش

**رمیش** په لوکزامبورګي Réimech) د لوکزامبورک هیواد په رمیش آیالات کې پروت ښارګوټی دی. یاد ښارګوټی ۵،۲۹ کیلومتره مربع مساخت لري. 

## جغرافیه
## تاریخ
مساحت

**مساحت** د لویوالي یا هم د سطحې اندازه کولو ته وایې. په بل عبارت د سطحي یاهم ځمکې اندازه کولوته مساحت ویل کیږي.

## __LEAD_SECTION__

**مساحت** پر سطحه باندي د یوې سیمې اندازه کولو ته وایي.  ساحه د یوه ورکړل سوي ضخامت سره د موادو د مقدار په توګه پیژندل کیدای سي چې د شکل د بڼي جوړولو لپاره اړین وي، یا هم د رنګ اندازه چي د یو واحد کوټ او د سطحي د پوښلو لپاره اړینه وي.   مساحت د منحنی اوږدوالی دوه اړخیز انالوګ دی یعني (یو ابعادی مفهوم) یا د جامد حجم (د درې اړخیز مفهوم).

د یوه شکل مساحت د ټاکل سوي اندازې په مربع متر کولو یا پرتله کولو سره اندازه کیدای سي.
الکټرولټ

الکټروليټ (انګليسي: electrolyte): هغه محلول دی چې له هغه څخه د برښنا جريان تېرېږي او منحله ماده په کې په ايونو تفکيک شوې وي.

لکه (CH³-COOH) يا سرکې تېزاب چې په اوبو کې واچوه نو (CH³-COO) منفي ځانته کيږي او د H  مثبت ايون ځانته کيږي.
د شمالي مقدونیا ښارونه

تڼۍ|چپه|300px|نقشه شهرهای مقدونیه

** د [[شمالي مقدونیه]] هیواد د ښارونو نوملړ**' (د مقدونیا هیواد ښارونه)

## اړوند مخونه
* د شمالي مقدونیا ایداري وېش
* شمالي مقدونیه
بروفو

**بروفو ښار** په مقدونیایي Берово) د شمالي مقدونیه هیواد

## کلتور
## اقتصاد
نوزاد

په نوزاد ولسولۍ کې د بارکزيو يو شاخه چې دکندهار ارغستان څخه ورغلې دهغې څخه بيا يو شاخه په کال 1220 هجرې شمسې کندز چهاردرې ولسوالۍکې ميشت سوي
کلش آف کلنز

کلش اف کلنز(انګليسي : Clash of Clans) يوه پرليکه(آنلاین) لوبه ده چې په ۲۰۱۲ کال اګست کې انلاين شوی له شاوخوا ۱۰۰ ميليونو څخه ډېر کسان يې په نړۍ کې په فعال ډول لوبوي، د سوپرسِل په نامه کمپانۍ چې ددې لوبې جوړونکې ده هره ورځ له دې لوبې څخه تقريبا ۵ ميليونه ډالر ګټي. مرکزي دفتر يې د فينلنډ په پلازمېنه هېلسنکي کې دی.

https://commons.wikimedia.org/wiki/File:FB_IMG_%DA%A9%D9%84%D8%B4_%D8%A2%D9%81_%DA%A9%D9%84%D9%86%D8%B2.jpg
ویلتز

**ویلتڅ** په لوکزامبورګي Wolz)  د لوکزامبورک هیواد په ویلتزن (آیالات) کې یو ښارګوټی دی. 

## جغرافیه
## تاریخ
روملانژ

**روملانج** په لوکزانبورګي Rëmeleng) د لوکزامبورک هیواد په اش-سور-الزت کانتون کې پروت ښارګوټی دی. یاده سیمه ۶،۸۳ کیلومتره مربع مساحت لري.

## جغرافیه
## تاریخ
دارالعلوم کراچۍ

جامعه دارالعلوم کراچۍ د پاکستان هيواد په کراچۍ ښار کي يوه ديني مدرسه ده. د درسونو سيستم يې د ديوبند دارالعلوم په شان ده. ثانوي ښوونځي يې د هلکانو او نجونو لپاره جلا څانګي لري. د اسلامي زده کړو لوړ او معياري نصاب لري، چي د اسلامي او عصري علومو مضامين په کي شامل دي.

## پېښليک
دغه مدرسه په ۱۹۵۱ز کال کي د مفتي محمد شفیع او مولانا نور احمد لخوا جوړه شوه. مفتي محمد شفیع صاحب د دارالعلوم ديوبند د ستر مفتي په حیث دنده ترسره کړي وه. د پاکستان له جوړښت وروسته پاکستان ته لاړ. د دارالعلوم کراچۍ مشر محمد رفيع عثماني د پاکستان ستر مفتي دی.مرستيال مشر يې محمد تقي عثماني ده. چي دواړه د مؤسس زامن دي.

## څانګي

 جامعه دارالعلوم کراچۍ لاندي څانګي لري،

 ناظره قرآن

 تحفيظ القرآن

 تجويد

 اسلامي اقتصاد

 اسلامي قانون

 اسلامي فقه

 حديث

 تفسير

 انګلیسي ژبه

 سياسي علوم

 عربي ژبه

 معلوماتي تکنالوژي

## سرچينې

^ Azizur-Rahman. Introducing Darul `Uloom Karachi. Trans. Muhammad Shameem. Karachi: Public Information Department of Darul Uloom Karachi
سان ګوان

**سان ګوان** په مالتي San Ġwann)
د مالتا هیواد په شمالي هاربور سیمه کې موقیعت لري.

## جغرافیه
## تاریخ
واندا جندر

**جندر**، **جندر وانډه** د دېره اسماعيل خان ولسوالۍ یو کلی دی. په دغه کلي کې مروت پښتانه اوسېږي. دا یو ووړ کلی دی. د پوهې کچه د دغه کلي ډېره ټيټه ده. یوازې د بنیادي زدکړو دوه درې ښونځي پکې شتون لري. د دغه ځای خلک له ډېرو بنیادي هوساینو له نشتوالي سره مخ دي. د کلي په منځ کې مشهور ځای **تړه** ده. دا یوه ستره کنده ده جې باراني اوبو لپاره د ډنډ په توګه کارول کېږي. دا اوبه خلک څښلو او نورو اړتیاوو لپاره کاروي.
وېشنيزه:د ډېره اسماعيل خان ولسوالۍ کلي
بیتولا

**بیتولا** Bitola) د یونان مرز ته نږدی د شمالي مقدونیه سویلي ښار دی.

## جغرافیه
## سرچينې
ګوګل پلې

**ګوګل پلې** یا پلې سټور (**انګلیسي** : **Play Store**)  په ځیرکو مبایلانو کي د پوستغالو یا Apps یو پر لیکه بنسټ دی، چي خلکو ته د ځیرکو مبایلانو لپاره بېلابېل پروګرامونه، لوبي او نوري اسانتیاوي وړاندي کوي.

په پلې سټور کي د سمسونګ سمارټ مبایلونو له اصلي پروګرامونو رانیولې بیا تر بیخي وړو څیزونو پوري لوی شمېر اسانتیاوي شتون لري، چي د هر موبایل کار کوونکي ته اړیني یا هم سهولت جوړونکي بلل کیږي.
دبار

**دبار** په مقدونیایي Дебар) د شمالي مقدونیه هیواد سویل لویدیځ ولایت کې پروت ښار دی.

## جغرافیه
## تاریخ
دلچفو

**دلچفو ښار** په مقدونیایي Делчево) د شمالي مقدونیه هیواد په ختیځ ولایت کې پروت ښار دی.
دوتنه:Flag of Delčevo Municipality, North Macedonia.svg

### جغرافیه
## تاریخ
د میرهسار

**د میرحسار ښار** په مقدونیایي Општина Демир Хисар) د شمالي مقدونیه هیواد په  پلاګونیا ولایت کې پروت ښار دی.

دوتنه:Flag of Demir Hisar Municipality, North Macedonia.svg

## جغرافیه
## تاریخ
دارالعلوم

دارالعلوم عربي کلمه ده چي د علم کور ته وايي. دا کلمه عموما د اسلامي زده کړو مرکز لپاره کارول کېږي. مدرسې ته ورته معنی لري، که څه هم دارالعلوم د زده کړو پرمختللي مرکز ته ويل کېږي. د دارالعلوم زده کوونکي ته طالب وايي. د دارالعلوم کلمې له سوېلي اسيا څخه سرچينه اخستي، چېرته چي لومړی دارالعلوم د هندي اسلامي عالمانو لخوا جوړ شو. په دارالعلوم کي د درس نظامي نصاب تدريسېږي.
چي د سلجوقیانو د واکمنۍ پر مهال جوړ شوی وو. مګر په سوېلي اسيا کي د اسلامي علماوو لکه شاه ولي الله دهلوي په واسطه خپور شو. 
## د دارالعلومونو ليست
*دارالعلوم پوهنتون، د سعودي عربستان پوهنتون.
*دارالعلوم کراچۍ، د پاکستان په کراچۍ ښار کي اسلامي مدرسه.
*دارالعلوم ديوبند، د هند په ديوبند کي اسلامي مدرسه چېرته چي ديوبندي اسلامي مسلک پيل شو.
*د قاهرې پوهنتون دارالعلوم پوهنځی.
*دارالعلوم ندوة العلماء لکنوه، 
*دارالعلوم زکريا، لينازيا، سویلي افریقا.
*دارالعلوم بيرمنګاهم، بيرمنګاهم، انګلينډ.
*دارالعلوم لندن، لندن، بريتانيا.
*جامعه العلوم اسلاميه، کراچۍ، پاکستان.
*دارالعلوم حقانيه، اکوړه خټک، خيبر پښتونخوا، پاکستان.
*دارالعلوم المدنيه، بوپالو، نيو يارک.
*جامعه عربيه احسان العلوم، کراچۍ، پاکستان.
*جامعه دارالعلوم زاهدان، زاهدان، ايران.
*الجامعة الاهليه دارالعلوم موينول اسلام، هثذري، بنګلديش.
*دارالعلوم بولتان، بولتان، بريتانيا.
درس نظامي

درس نظامي د اسلامي مدرسو تدريسي نصاب ده چي په اتلسمه پېړۍ کي يې د هند له نيمي وچي سرچينه اخستي ده. اوس هم د سويلي افريقا په ځينو برخو، کاناډا، متحده ایالاتو او بریتانیا کي تدريسېږي. د درس نظامي موسس مولوي نظام الدين سهالوي(۱۱۶۱هجري/۱۷۴۸زېږديز) وو، چي له ده وروسته په درس نظامي ونومول شو.

 سرچينې

 ^ Van Bruinessen, M. and Allievi, S., (2013). Producing Islamic knowledge: transmission and dissemination in Western Europe. Routledge. p.99
سيد جيلاني جلان

**سید جیلاني جلان** (۱۳۶۲ ل ل کال، د پکتيا ولايت) د پښتو ژبې يو تکړه شاعر او ليکوال دی. 

## مخينه
سید جیلاني جلان پر ۱۳۶۲ لمریز لیږدیز کال د پکتیا ولایت د اریوب ځاځیو ولسوالۍ د خیرمېنې په کلي کې زېږېدلی دی. ښوونځی یې د لرې پښتونخوا په 

## چاپ شوي اثار يې

## سرچينې
# http://www.dawatmedia24.com/%D9%85%D8%B1%DA%A9%DB%90/%D9%84%D9%87-%DA%81%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%A7%D9%88-%D9%84%D9%8A%DA%A9%D9%88%D8%A7%D9%84-%D8%AC%D9%8A%D9%84%D8%A7%D9%86%D9%8A-%D8%AC%D9%84%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%B1%D9%87-%D9%85/  
# https://lomritob.tumblr.com/post/126778102988/%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D8%AC%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%86%D9%8A-%D8%AC%D9%84%D8%A7%D9%86  

وېشنيزه: پښتانه شاعران
وېشنيزه: پښتانه ليکوال
محمد صدیق رازقي نړیوال

**پوهاند محمد صديق رازقي نړيوال** (۱۳۱۹ لمريز لېږدي کال، د کونړ ولايت) د افغانستان يو پښتو ژبی ليکوال، شاعر او د هېواد تاريخ ليکونکى دی.  

## مخينه

پوهاند محمد صديق رازقي نړيوال په ١٣١٩ ل ل کال کې  په کونړ ولايت کې زيږېدلی دی. هغه خپلې زده کړې په حربي ښوونځي او حربي پوهنتون کې ترسره کړې دي.

نړيوال د هېواد  له علمي او فرهنگي شخصيتونو څخه دى چې د هېواد د فرهنگ د معرفي کولو په برخه کې يې ډېر زيار گاللى دى. دې تکړه او زيارکښ ليکوال په پښتو او دري ژبو ١٦٥ تاريخي، لرغونپوهنيز، ادبي، طبي، فرهنگي اثار ليکلي او ژباړلي، چې له هغه شمېر څخه يې ٣٦ اثار چاپ شوي دي. دلته به يې د ځينو هغو نومونه وړاندې شي. 

## چاپ شوي اثار
# اندېښنې (شعري ټولگه)، د ۱۳۵۶ ل ل کال چاپ.  
# د افغانستان استحکامي کلاوي، حصارونه او بالاحصارونه، د ۱۳۸۳ ل ل کال چاپ. 
# لرغونی او اوسنی کونړ، د ۱۳۸۴ ل ل کال چاپ. 
# د هېواد لرغوني ښارونه او د تاريخ پاڼې.  
# د ننگرهار لرغونې سیمې او تاریخي آثار، د ۱۳۸۹ ل ل کال چاپ. 
# ښځه کورنۍ او ټولنه، د ۱۳۹۴ ل ل کال چاپ. 
# علمي - څېړنېزې غوره مقالې، د ۱۳۹۴ ل ل کال چاپ.   
# د تاریخي کندهار لرغونې سیمې او اثار، د ۱۳۹۷ ل ل (۲۰۱۹ ز) کال چاپ. 

 

## اخځليک
# http://www.bakhtarnews.com.af/pashtu/culture/item/71215-%D9%BE%D9%88%D9%87%D8%A7%D9%86%D8%AF-%D8%B1%D8%A7%D8%B2%D9%82%D9%8A-%D9%86%DA%93%D9%8A%D9%88%D8%A7%D9%84-%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%8A%D9%84-%D8%B4%D9%88.html?tmpl=component&print=1
# https://shahmbookco.com/product/%D8%AF-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D8%AF%D9%87%D8%A7%D8%B1-%D9%84%D8%B1%D8%BA%D9%88%D9%86%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D9%85%DB%8C-%D8%A7%D9%88-%D8%A7%D8%AB%D8%A7%D8%B1/
# http://www.tolafghan.com/posts/8019  
# https://archive.org/details/azu_acku_risalah_pk6820_noon49_alif94_1356 
# https://www.ketabton.com/book/1177 
# https://shahmbookco.com/product/%D8%AF-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AD%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%8A-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%88%D9%8A%D8%8C-%D8%AD%D8%B5%D8%A7%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%A7/ 
# https://shahmbookco.com/product/%D9%84%D8%B1%D8%BA%D9%88%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D9%88-%D8%A7%D9%88%D8%B3%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D9%86%D8%B1-2/  
# http://www.bakhtarnews.com.af/pashtu/culture/item/71215-%D9%BE%D9%88%D9%87%D8%A7%D9%86%D8%AF-%D8%B1%D8%A7%D8%B2%D9%82%D9%8A-%D9%86%DA%93%D9%8A%D9%88%D8%A7%D9%84-%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%8A%D9%84-%D8%B4%D9%88.html?tmpl=component&print=1 

وېشنيزه:پښتانه
وېشنيزه:پښتانه شاعران
وېشنيزه:پښتانه ليکوال
وېشنيزه:افغاني ليکوال
وېشنيزه:افغانان
دمیر کاپیا

**د میرکاپیا ښار** په مقدوني Демир Капија) د شمالي مقدونیه هیواد په واردار ولایت کې موقیعت لري.

## جغرافیه
## تاریخ
ګفلیا

**ګفلیا ښار** په مقدوني
Гевгелија) د شمالي مقدونیه هیواد په سویل ختیځ ولایت کې موقیعت لري.

## جغرافیه
## تاریخ
دوتنه:Flag of Gevgelija Municipality, North Macedonia.svg
خویشکی.یا خیشکی پښتو قبایل

دخیشکوقبیله
خېشکي یاخویشکی په پښتنوکي یوه مشهوره قبیله ده،دوی دپښتنودسړبن په ټولنیزګروپ اوډلی پوری اړه لری اوپه همدی ټولنیزګروپ کې دځمند اولاده ده.  تاریخ حیات افغانی  کي داسی راغلي ځمند قبیله لومړی دکندهار ارغستان او پیښین کی اوسیدله اودترین قبېلی سره دجګړوله امله یو شمیریه دپروان (غوربند) درې ته اونوريې ملتان ته لاړل اویوشمیر یه هندوستان قصور ته لاړل چی اوس دلاهور ختیځ ته پروت دی اودغو خیشکو پښتنو افاغنه قصوریان یادقصور پټانان وایی دغوخیشکو تر  1807 م کال  پوری پردغي سیمي باندی  واکمنی او راج کاوه.چی جنرال شهنوار خان خیشکی چی دمغلوپه پوځ کې يوستر جنرال تیرشوی دي.
خیشکی زړور جنګیالی میلمه پال او په علم اوپوهې مین خلک دی .
دخیشکوداستوګنې سيمی.
1-دافغانستان دپروان ولایت غوربند سیمه کی.
2-په کندهار او پیښین کې اودکندهارپه ارغنداب او ارغستان  ولسوالیو کې.
3-دپښتونخواپه پیښور په ګینټه ګهر چارسده په هزاره کې ،
په خېشکی پایان او خېشکی بالا کې په بنوکی په دیره اسماعیل خان کی په کلۍ مروت اونورو سیموکې استوګنه لری.
4-په پنجاب کی :دلاهورپه قصورښار کې چی دپاکستان دبهرنیو چاروپخواني وزیر خورشید احمد خان قصوری هم  دهمدی سیمې قصوری پښتون و؛ په ملتان کی په هیروال کی په تانده کی اوسیده.
5-په هندوستان کې په خورجه کې چي دهند داتراپرادیش کی موقعیت لري.
دخیشکو ځینی قبېلی ..
جانبت خېل ۔ملی خېل ۔علم خېل ۔حیات خېل ۔شاهی خېل ۔
بهادرخان خېل ۔رسول خېل ۔عزیززی او روم خیل ۔تیخان خیل ۔کاڼه خیل ۔بغوڼډک خیل۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔
دخیشکو مشهور۔نومیالی عارفان او صوفیان ۔۔
جنرال محمودخان جنرال شاه نظرخان او شهنواز خان دمغولو په پوځ کې مشهور جنرالان تیرشوی او سلیم خان دقصورو  مشروو۔
خېشکی قصوری چشتی چی عبدی تخلص یی کاوه او د70 
شاوخوا کې کتابونه لیکلې دي چی مهم اثریی   (اخبارالاولیا من السان الاصفیا) دی همدا راز نور صوفیان یی دادی :
حاجی ګګن شوریانی خېشکی،شیخ یحي خېشکی ،مولانا احمد شیخ متو،شیخ دوراني ،مولاناعبدلواحد، او شیخ ډانګ مار اوسی نور.............................
مشهور شاعر یی ارزاني خېشکی ۔اودکابل پوهنتون استاد صابرخېشکی اونور.
 یادونه۔۔۔قبېلی یواځی دغوربند دخیشکوپوری ټړاو لری ۔
 بغیر دعزیززی او روم خیلو نه که تاسو ته یادوی راته کومنت کړی۔ 
داپوست می ځکه وکه چی کومه بل ناشناس راپيدا نشي۔
کاپی
کیچفو

**کیچفو ښار** په مقدونیایي Кичево) د شمالي مقدونیه هیواد په سویل لویدیځ ولایت کې پروت ښار دی.

## جغرافیه
## تاریخ
ګشتیفار

**ګشتیفار ښار** په مقدونیایي Гостивар) د شمالي مقدونیه هیواد په پولوګ ولایت کې موقیعت لري.

## جغرافیه
## تاریخ
کافادارچي

**کافادارچي ښار** په مقدونیایي Кавадарци) د شمالي مقدونیه هیواد په فاردار ولایت کې موقیعت لري.

## جغرافیه
## تاریخ
کریفا پلانکا

**کریفاپلانکا ښار** په مقدونیایي Крива) د شمالي مقدونیه هیواد په شمال ختیځ ولایت کې موقیعت لري.

## جغرافیه
## تاریخ
کومانوفو

**کومانوفو ښار** په مقدونیایي Куманово) د شمالي مقدونیه هیواد په شمال ختیځ ولایت کې پروت دی.
## جغرافیه
## تاریخ
مکدونسکا کامنیکا

**مکدونیکا کامنیکا ښار** په مقدونیایي Македонска Каменица) د شمالي مقدونیه په ختیځ ولایت کې موقیعت لري.

## جغرافیه
## سرچينې
مکدونسکي بورډ

**مکدونسکي بورد ښار** په مقدونیایي Македонски Брод) د شمالي مقدونیه هیواد په سویل لویدیځ ولایت کې موقیعت لري.

## جغرافیه
## تاریخ
نګوتینو

**نګوتینو ښار** په مقدونیایي Неготино) د شمالي مقدونیه هیواد په فاردار ولایت کې پروت دی.

## جغرافیه
## تاریخ
پروبیشتیف

**پروبیشتیف ښار** په مقدونیایي Пробиштип) د شمالي مقدونیه هیواد په ختیځ ولایت کې پروت دی.

## جغرافیه
## تاریخ
رادوفیس

**رادوفیس ښار** په مقدونیایي Радовиш) د شمالي مقدونیه هیواد په سویل ختیځ کې موقیعت لري.

## جغرافیه
## تاریخ
رسن

**رسن ښار** په مقدونیایي Општина) د شمالي مقدونیه په پلاګونیا ولایت کې پروت دی.

## جغرافیه
## تاریخ
استروګا

**استروکان ښار** په مقدونیایي Струга) د شمالي مقدونیه هیواد د اوهرید سیند شمال لورته پروت ښار دی.
 

## جغرافیه
## تاریخ
سفتي نیکوله

**سفتي نیکوله** په مقدونیایي  Свети Николе) د شمالي مقدونیه هیواد په ختیځ ولایت کې پروت ښار دی.

## جغرافیه
## تاریخ
اوهرید

**اوهریدو** په مقدونیایي Охрид) د شمالي مقدونیه هیواد مشهور ښار دی. د رومي واکمنې نه د پاتي تاریخي آثارو د لیدلو لپاره د نړۍ ګڼ شمیر سیلانیان یاد ښار ته مخه کړی.

## جغرافیه
## تاریخ
پهچفو

**پهچفو ښار** په مقدونیایي د شمالي مقدونیه هیواد په ختیخ ولایت کې موقیعت لري.

## جغرافیه
## تاریخ
ویلس

**فیلس ښار** په مقدونیایي Велес) د شمالي مقدونیه په ویلس مونیکیپلیتي سیمه کې موقیعت لري.

## جغرافیه
## تاریخ
فالاندوفو

**فالاندوفو ښار** په مقدونیایي Валандово) د شمالي مقدونیه هیواد په سویل ختیځ ولایت کې پروت دی.

## جغرافیه
## تاریخ
اشترومیکا

**اشترومیکا ښار** په مقدونیایي Струмица) د شمالي مقدونیه هیواد په سویل ختیځ ښار کې موقیعت لري.

## جغرافیه
## تاریخ
اشتیپ

**اشتیپ ښار** په مقدونیایي Штип) د شمالي مقدونیه هیواد په ختیځ ولایت کې موقیعت لري.

## جغرافیه
## تاریخ
تتوفو

**تتوفو ښار** په مقدونیایي Тетово) د شمالي مقدونیه هیواد په پولوګ ولایت کې پروت دی.

## جغرافیه
## تاریخ
ویکتوریا (مالتا)

**ویکتوریا مالتا** په مالتي
Victoria) د مالتا هیواد په ګوزو او کومینو سیمه کې پروت ښار دی.

## جغرافیه
## تاریخ
مرکزي مالتا

**مالتا مرکزي سیمه** Reġjun Ċentrali) د مالتا هیواد له پنځو سیمو څخه یوه ده. د یادې سیمې مرکز سان ګوان دی.

## جغرافیه
## تاریخ
سان پال ایلبهار

**سانپال ایلبهار** په مالتي St. Paul's Bay) د مالتا هیواد په شمالي مالتا سیمه کې پروت ښار دی.

## جغرافیه
## تاریخ
ترزین

**ترزین ښار** په مالتایي Tarxien) د نالتا هیواد په سویلي هاربور سیمه کې پروت ښار دی.

## جغرافیه
## تاریخ
شمالي مالتا

**د مالتا شمالي سیمه** د مالتا له پنځو برخو څخه یوه ده. د یادې سیمې مرکز سان پال ایلبهار ښار دی. 

## جغرافیه

## کلتور
بیرکیرکارا

**بیر کیرکارا** په مالتایي Birkirkara)
د مالتا هیواد په شمالي هاربور سیمه کې پروت ښار دی.
 
## جغرافیه
## وګړي
د مالتا هیواد سیمې

**مالتا** هیواد په ټوله کې په پنځه ایدازي سیمو ویشل شوې ده.

د مالتا هیواد بیرغ 
دوتنه:Flag of Malta.svg
* مرکزي مالتا مرکز سان ګوان
* ګوزو سیمه مرکز ویکتوریا (مالتا)
* شمالي مالتا مرکز سان پال ایلبهار
* سویل ختیځه مالتا مرکز ترزین
* سویلي مالتا مرمز کورمي
د مالتا هیواد د ښارونو نوملړ

**د مالتا هیواد ښارونه** په دې لینکنه کې د مالتا هیواد د پنځو مشهوره ښارونو نومونه ښودل شوي.

دوتنه:Malta - Birzebbuga (Triq il-Qajjenza) 02 ies.jpg
* سان ګوان
* ویکتوریا (مالتا)
* سان پال ایلبهار
* ترزین
* کورمي
ترانسنیستریا

**ترانس نیستریا** په انګلیسي Transnistria) په مولداویا هیواد کې پرته نیمه خپلواکه سیمه ده. یاده سیمه د نیستر سیند په غاړه د مولداویا او اوکراین ترمنځ پرته ده.

## جغرافیه
## تاریخ
## اقتصاد
تیراسپول

**تیراسپول** Tiraspol) د ترانسنیستریا نیمه خپلواک هیواد پلازمینه او په غیر رسني ډول د مولداویا هیواد دوهم لوی ښار دی.

## جغرافیه
## وکړي
سویلي مالتا

**سویلي مالتا سیمه** Southern Malta Region) د مالتا هیواد له پنځو سیمو څخه یوه ده. د یادې سیمې مرکز کورمي ده. 

## جغرافیه
## تاریخ
سویل ختیځه مالتا

**سویل ختیځه مالتا** South EasternRegion) د مالتا هیواد له پنځه سیمو څخه یوه ده. د یادې سیمې مرکز ترزین ښار دی.

## جغرافیه
## کلتور
بالتي

**بالتي** په مولداوي Bălţi) د مولداویا هیواد له ښارونو څخه یو دی.

## تاریخ
## وګړي
د مولداویا بندر

**د مولداویا بندر** Bender Moldova) د مولداویا هیواد یو ښار دی.

## جغرافیه
## تاریخ
کومرات

**کومرات** Comrat) د مولداویا هیواد په ګاګوزیا نیمه خپلواکه آیالات کې پروت ښار دی.

## جغرافیه
## تاریخ
ګاګوزیا

**ګاګایوزیا** Gagauzia) په مولداویا هیواد کې یوه خپلواکه سیمه ده. د ګاګوزیا بنسټ په ۲۳ د ډسمبر ۱۹۹۴م کال کې کیښودل شو. یاده ولسمشریزه ۱،۸۲۳ کیلومتره مساخت او د ۲۰۱۱م کال د اټمل له مخی ۱۶۰،۷۰۰ وګړي لري.

## جغرافیه
## تاریخ
د موناکو هیواد ایداري وېش

دوتنه:LocationMonaco.svg
**[[موناکو]]** چې د نړۍ له کوچینیو هیوادونو څخه یو دی په ټوله کې په څلور ایداري برخو ویشل شوې ده.

* موناکو سیټي
* موناکو ویل
* مونت کارلو
* ۴
مونت کارلو

**مونت کارلو** Monte Carlo) د موناکو ښاري هیواد یو ولایت (برخه) ده.

## وکړي
## جغرافیه
بیجلو پولیه

**بیجلو پولیه**  Бијело Поље) د مونتینګرو له ښارونو څخه یو دی.

## جغرافیه
## تاریخ
پلیفلیا

**پلیفلیا** په روسي د مونتینګرو هیواد اړوند یو ولایت دی.

## جغرافیه
## تاریخ
هرتسګ نووي

**هرتسګ نوي** په روسي Херцег Нови) په مونتینګرو هیواد کې پروت ښار دی.

## جغرافیه
## تاریخ
درنته

**درنته** په هالنډي Drenthe) د هالنډ هیواد شمال ختیځ کې پروت ښار دی.

## جغرافیه
## تاریخ
فلیوولاند

**فلیولنډ** په هالنډي Flevoland) د هالنډ هیواد ترټولو نوی جوړ شوی ولایت دی.

## جغرافیه
## تاریخ
فریس لنډ

**فریسلند** په هالنډي Friesland) د هالنډ هیواد له ۱۲ ولایتونو څخه یو دی. یاد ولایت د هالنډ په شمال لویدیځ کې پروت دی. په فریسي ژبه Fryslân) .

## جغرافیه
## تاریخ
فريزي ژبې

**د فریسي ژبو کورنۍ**( Fräisk) د هالنډ په شمال لویدیځ او د المان هیواد په شمالي برخو کې ویونکې ژبه ده.
د فريزي ژبو کورنۍ يا فريزي ژبډله د اندو اروپايي ژبو د کورنۍ د لوېديځو جرمني ژبو څانګې يوه ژبه ده ، دا ژبه د نورو ژبو په پرتله انګليسي ته ډېره نږدې او ورته ده.
دا ژبه د هالينډ په فريزلينډ ايالت او د المان د  اشلسويګ هولشتاين ايالت او ساترلينډ ښاروالۍ وګړو له خوا کارول کيږي، او ترڅنګ يې په هالينډ کې له دوو رسمي ژبو يوه ګڼل کيږي، چې کابو د نيم مېليون (۵۰۰,۰۰) وګړو مورنۍ ژبه ده. 
## سرچينې
خلدرلنډ

**ګیلدرلنډ** (خلدرلند) په هالنډي Gelderland) د هالنډ هیواد په مرکز او ختیځ کې پروت ولایت دی. د خلدرلنډ ولایت مرکز ارنهم ښار دی.
 

## جغرافیه
## تاریخ
خرونینګن

**ګرونینګن** (خرونینګن ولایت) په هالنډي Groningen) د هالنډ هیواد شمال ختیځ ولایت دی.

## جغرافیه
## تاریخ
لیمبورخ

**لیمبورګ** (لیمبورخ ولایت) په هالنډي Provincie Limburg) د هالنډ هیواد سویلي ولایت دی.

## جغرافیه
## تاریخ
شمالي برابانټ

**شمالي برابانت** په هالنډي
Provincie Noord-Brabant) د هالنډ هیواد له ۱۲ ولایتونو څخه یو دی چې د یاد هیواد په سویل کې موقیعت لري.

## جغرافیه
## تاریخ
افریسل

**افریسل** په هالنډي Overijssel) د هالنډ هیواد له ۱۲ ولایتونو څخه یو دی.

## جغرافیه
## تاریخ
عبدالخالق زیار

** ډاکتر عبدالخالق زیار** (د ۱۹۵۶ ز کال د نوامبر ۱۳ -د ۲۰۱۶ ز کال د ډيسمبر ۲۶)، د پښتو ژبی شاعر، ليکوال او ژباړن وو. 

## مخينه
ډاکټر عبدالخالق زیار په ۱۹۵۶ ز کال کې د ملکنډ ايجنسۍ درگۍ تحصيل د سيدرا جوړ کې د سعد ملک خان کره زیږېدلی وو. هغه تر رسمي زده کړو وروسته له کابله د ډاکټرۍ سند تر لاسه کړو او د درگۍ په سرکاري روغتون کې يې خپله دنده ترسره کوله. 

ارواښاد زيار په شل کلنۍ کې په شاعرۍ پيل کړى وو، خو په دې وروستيو کې يې د نثر او ژباړې په برخه کې هم کار کړى دى، چې تر اوسه يې د شعرونو د مجموعې په شمول څو د نثر کتابونه او ژباړلي آثار هم خپاره شوي دي. 

د ډاکټر زيار شاعري ډېره روانه، ساده او د رزم و بزم دواړو رنگونه پکې موجود دي. د ده يو گڼ شمېر شعرونه سندرغاړو له موسيقۍ سره هم زمزمه کړي، چې په ولس کې ډېر شهرت لري.

د ډاکټر خالق زیار ملگري او د پښتو نامتو شاعر رحمت شاه سایل مشال راډیو ته وویل چې «نوموړی د پښتنو یو لوی مبارز وو او د قامي وحدت لپاره به يې په تقریرونو او د شعر او نثر په ژبه هم پوهه خوروله.»  

سایل وايي «هغه یو ډېر لوی سړی وو، ډېر لوی کار يې کړی دی؛ ډېر خدمت يې کړی او کتابوته يې ژباړلي دي، شاعري يې کړې ده او ډېر عالم فاضل سړی وو؛ ټولنیز سړی وو.»   

د نیازک خان په وینا: «ډاکټر صېب په پښتون قام مئین وو، تل به يې د پښتنو په قامي ستونزو خبرې کولې او ویل به یې پښتنو له نور مذمت نه، بلکې مزاحمت پکار دی.»  

ډاکټر خالق زيار په پښتو ژبه کې شاعري کوله او څلور کتابونه یې ليکلي دي. نوموړي د خليل جبران مشهور انگريزي ناول بروکن وينگز د مات څانگونه په نوم پښتو ژبې ته ژباړلی دی...هغه په پښتو ژبه سربېره په اردو، انگليسي او فارسي هم پوهېده.   

ډاکټر خالق زيار په مالاکنډ سيمه کې د پښتو ژبې او ادب د ودې لپاره له اوږدې مودې راهيسې هلې ځلې کولې او هلته يې څه موده د «مالاکنډ ادبي جرګې» مشري هم په غاړه لرله. نوموړي په فلسفه او مارکسيزم کې هم ژوره مطالعه لرله، د دې تر څنګ د پښتنو له تاريخ او سياسته هم ښه خبر وو او په اوس وخت کې يې د پښتنو د حقوقو لپاره په سياسي ميدان کې هم فعال رول تر سره کاوه.  

ارواښاد ډاکټر خالق زيار دوه زامن اتل خان (اېم بي بي اېس ډاکټر) کامل خان (الېکټرانک انجینئر) او یوه يې لور لري. 
## مړينه
ډاکټر خالق زيار د ۲۰۱۶ ز کال د ډيسمبر پر ٢٦ مه د زړه د ناڅاپي درېدو له امله د ۶۰ کلنۍ په عمر له دې نړۍ سترگې پټې کړې. د هغه چنازه د هغه په پلرنۍ سيمه مالاکنډ کې خاورو ته وسپارل شوه. اروا دې يې ښاده وي.  
 
## چاپ شوي اثار
# دا خاوره دا خلک (ژباړه). 
# په سوېل لوېديځ هند کې د پښتنو بغاوتونه (ژباړه).  
# مات څانگونه (د جبران خليل د ناول ژباړه). 
# تلوسې (شعري ټولگه).  
## ناچاپ اثار يې
# خپل رباب خپله نغمه (شعري ټولگه).  
# مړاوې منجرې (شعري ټولگه).   

## سرچينې
# https://www.mashaalradio.com/a/28197439.html
# https://www.bbc.com/pashto/pakhtunkhwa-38455001
# http://www.taand.com/archives/82985 
# https://www.voadeewanews.com/a/3650815.html 

وېشنيزه:پښتانه 
وېشنيزه:پښتانه ليکوال
وېشنيزه:پښتانه شاعران
سيد محي الدين هاشمي

**سيد محي الدين هاشمي** (د ۱۳۳۷ ل کال، د ننگرهار ولايت) د افغانستان يو پښتو ژبی ليکوال، څېړونکی او ژباړن دی.  

## مخينه
سرڅېړونکی دوکتور سيد محي الدين هاشمي په ۱۳۳۷ ل کال کې د ننگرهار ولايت د کوز کونړ ولسوالۍ د بريالي کلي په يوه روحاني کورنۍ کې زېږېدلی دی. لومړنۍ او منځنۍ زده کړې يې د نور درې په لېسه کې سرته رسولې دي. په ۱۳۵۶ لمريز کال کې د کانکور په ازموينه کې تر بري وروسته د کابل پوهنتون د ژبو او ادبياتو پوهنځي په پښتو څانگه کې شامل شوی او لوړې زده کړې يې هلته سرته رسولې دي. د لوړو زده کړو تر پای ته رسولو وروسته د همدغه پوهنڅي په کدر کې د استاد په توگه پاتې شوی او تر ۱۳۶۳ کاله پورې همدلته او بيا يې په ننگرهار پوهنتون استادي کړې ده. په هېواد کې د نامساعدو سياسي آړونو (شرايطو) له لامله د ۱۳۶۳ ل کال په کب مياشت کې پښتونخوا ته کډوال شو. لکه څنگه چې د هغه د ماسترۍ زده کړې په کابل پوهنتون کې نیمگړې پاتې وې، نو کله چې پښتونخوا ته کډوال شو هلته يې د ماسترۍ زده کړې بشپړې کړې. بيا يې د ازاد افغانستان په ليکوالو ټولنه او تعليمي نصابونو کې دنده درلوده او تر دې وروسته يې د دعوت او جهاد په پوهنتون کې د پښتو ادبياتو د استاد په توگه دنده ترسره کوله. 

ليکوال سيد محي الدين هاشمي په ۱۳۸۰ ل کال کې خپل هېواد افغانستان ته راستون شو. په کابل کې د افغانستان په پوهنو اکاډمۍ کې د څېړونکي په پوهنيزه رتبه ومنل شو. نوموړي په پوهنو اکاډمۍ کې په څېړونو پيل وکړ، د پوهنو اکاډمۍ په بېلابېلو څانگو کې يې دندې ترسره کړې، لکه د پښتو څېړنو په نړیوال مرکز، د اریانا دايرت المعارف په مرکز او د ژبو او ادبياتو په مرکز کې. اوسمهال (۱۳۹۸ ل کال) د ژبو او ادبياتو په مرکز کې پوهنيز مرستيال دی.  
  

هاشمي په ۱۳۹۰ ل کال کې دکتورا واخيسته. تر اوسه د هغه ټول نږدې ۹۲ اثار چاپ شوي دي. له دغه شمېره يې له ۳۰ تر ۳۵ اثارو څېړنې دي.    

## چاپ شوي اثار يې
۱- د لوی احمد شاه بابا ياد، د ۱۳۸۲ ل کال د علومو اکاډمۍ چاپ. 

۲- د نثري ادب ډولونه، د ۱۳۹۴ ل ل کال چاپ.  

۳- د ادبپوهني څانگې، د ۱۳۹۶ ل ل کال چاپ. 
 
۴- د گل پاچا الفت د هنري نثرونو معناییزه او بڼه ییزه څېړنه، د ۱۳۹۷ ل ل کال چاپ. 

۵- د بایزید روښان یاد.  

۶- 

## سرچينې
# https://shahmbookco.com/product/%D8%AF-%D9%84%D9%88%DB%8C-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B4%D8%A7%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%A8%D8%A7-%DB%8C%D8%A7%D8%AF/?wmc_current_currency=AFN&add_to_wishlist=4506  
# https://shahmbookco.com/product/%D8%AF-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%D9%BE%D9%88%D9%87%D9%86%D9%8A-%DA%85%D8%A7%D9%86%DA%AF%D9%8A/  
# http://www.taand.com/archives/115715  
# https://shahmbookco.com/product/%D8%AF-%D9%86%D8%AB%D8%B1%D9%8A-%D8%A7%D8%AF%D8%A8-%DA%89%D9%88%D9%84%D9%88%D9%86%D9%87/ 
# https://pa.azadiradio.com/a/30431999.html  

 
وېشنيزه:پښتانه ليکوال
وېشنيزه:افغاني ليکوال 
وېشنيزه:پښتانه 
وېشنيزه:افغانان
وېشنيزه:ننگرهاريان
نیکشیچ

**نیکشیچ** په روسي Никшић) د مونتینګرو هیواد یو ښار دی. یاده ښار څلورمه میلادی پیړۍ مخکی له میلاده د ښار په توګه پیژندل شوی وو.

## جغرافیه
## تاریخ
شمالي هالنډ

**شمالي هالنډ ولایت** په هالنډي province Noord Holland) د هالنډ هیواد شمال لویدیځ کې پروت ولایت دی.

## جغرافیه
## تاریخ
کنډا فروټ

**کنډا فروټ ** (*Kanda Fruit*) د لندې ميوې د پروسيس او بسته بندۍ توليدي کمپنۍ ده، چې په سوېلي اسيا، عربي اماراتو، سعودي عربستان او دبۍ کې فعالیت ترسره کوي.

## دا هم وګورئ

## سرچينې
فکري زده کړه

عبدالکریم خرم په خپل کتاب "څلوېښت کاله په طوفان کې" لیکي:

د ۲۰۱۱ کال د اپریل میاشتې یوه ورځ د ځانګړې قطعې یو تن ماته راغی او د زړه خواله یې وکړل، نوموړي وویل:
چې ځانګړې قطعې په تېره یوه اونۍ کې د هېواد په بېلابېلو برخو کې ۵۴ ځله عملیات ترسره کړي دي.

ده وویل: چې زما دنده د مازیګر د څلورو بجو څخه د سهار تر څلورو بجو پورې وي او تل د امریکایي ځانګړو ځواکونو سره عملیات ترسره کوم، هغه وویل؛ چې په دې دلیل چې ددې ځانګړو عملیاتو په بهیر کې څه تیریږي زغم یې هر افغان ته ګران دی، تر دې مهاله ۱۸۰ تنو د ځانګړو ځواکونو له قطعې څخه تېښته کړې ده او ښایي د طالبانو له لیکو سره یو ځای شوي وي.

نوموړي د "بلو ټېم" په نامه د یوه ګروف یادونه وکړه، چې غړیو یې اوږدې ږیرې او بريتونه پرېښي دي او د سختو دندو مسؤولیت یې پر اوږو دی.
نوموړي وویل: په کومه ورځ کې ددې ګروف کسانو څوک نه وي وژلي ډېر ناآرامه وي او آن له ډوډۍ خوړلو ډډه کوي.
كولتورپوهنه

**کولتورپوهنه** يا د هڅوب په اړه پوهنه، له ټولنيزو پوهنو څخه يوه پوهنه ده چې د بېلابېلو هڅوبونو په اړه څېړنه، شننه، د هغوی پر تاريخ او پېژندنه باندې بحث کوي. په بله وينا کولتورپوهنه هغې پوهنې ته ويل کېږي، چې د هڅوب يا کولتور په اړه هر اړخيزه څېړنه کوي. 

د کولتور نومونه له آره د لرغونې یوناني ژیې له (cultura) څخه اخيستل شوې، چې د ځمکې د ابادولو، کرنې، او روزنې مانا لري.  

کولتورپوهنې ته په انگرېزي ژبه کې کولتورولوجي (Culturology) وايي. دا نومونه لومړی ځل امريکايي وگړپوه لېسلي اېلوين اوايټ د يوې نوې پوهنڅانگې (دسپلين)، يانې کولتورپوهنې لپاره، لکه د ټولنيزو پوهنو له شمېر څخه، د یوې خپلواکې پوهنې د نامه په توگه وړانديز کړې وه.   

## اخځونه
# https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D1%83%D0%BB%D1%8C%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F
# https://en.wikipedia.org/wiki/Culturology 
# https://en.wikipedia.org/wiki/Leslie_White 

وېشنيزه:هڅوب 
وېشنيزه:ټولنيزې پوهنې
شارق پوهنتون

**شارق پوهنتون** (انګرېزي: Sharq University) یا **شارق د لوړو زده کړو انستیتوت** (انګرېزي: Sharq Institute of Higher Education) په کابل افغانستان کې یو پوهنتون دے۔ چی په ۲۰۱۲ کې تاسیس شوی دہ۔

## مخینه
د افغانستان د مرستو همغږي یو افغان ، خپلواک ، غیر سیاسي ، غیر فرقه ای ، غیر انتفاعي سازمان دی چې په 1989 کې په بیلابیلو سکتورونو کې افغانانو ته د بشردوستانه مرستو اړتیاو ته ځواب ووایی. په 2010 کې ،(د مدني ټولنې ځواکمنې شبکې- د انجو ګانو یوه ګروپ) د ISDT په نوم یوه اداره رامینځته کړه چې د پوهنې وزارت سره ثبت شوی ، کوم چې د سوداګرۍ ادارې ، کمپیوټر ساینس په برخه کې دوه کلن برنامې وړاندیز کوي ، ځکه چې داسې نه وه هغه ډیر اغیزمن برنامه. په 2012 کې (د مدني ټولنې ځواکمنې شبکې پریکړه وکړه چې برنامه یې د لیسانس کچې ته پراخه کړي نو دوی د شارق د لوړو زده کړو انسټیټیوټ پیل کړ. شارق د لوړو زده کړو انستیتوت په رسمي ډول د افغانستان د لوړو زده کړو وزارت سره ثبت شوی دی. شارق د لوړو زده کړو انستیتوت په ثبتول شمیره 65 کې د لوړو زده کړو وزارت سره په 2012 کې تاسیس شوی. دې په دوه برخو ، ساینس او ​​اقتصاد کې فعالیت پیل کړ.

## ښوونه
* د اقتصاد پوهنځی
** د سوداګرۍ لیسانس
* د ساینس پوهنځی
** د کمپیوټر ساینس کې لیسانس
** د ناورین مدیریت کې لیسانس

## [[کتابتون]]
یو کتابتون چې په بیلابیلو څانګو کې پراخه بیلابیل کتابونه لري د زده کونکو لپاره شتون لري. کتابتون په ځایی او نړیوالو کتابونو سمبال دی. سربیره پردې ، د شارق د لوړو زده کړو انستیتیوت (د کابل پوهنتون د افغانستان مرکز) سره د تفاهم یادداشت لاسلیک کړ. د کابل پوهنتون د افغانستان مرکز د کابل پوهنتون یو ډیجیټل کتابتون دی چې شاوخوا 30 30 کتابونه ، ورځپاه او مقالې چمتو کوي. څرنګه چې د شارق د لوړو زده کړو انستیتیوت د د کابل پوهنتون د افغانستان مرکز سره تړاو لري ، د شارق زده کونکي د د کابل پوهنتون د افغانستان مرکز له لارې معلوماتو ته لاسرسی لري, په ځانګړي توګه د ناورین مدیریت کې لیسانس زده کونکي د کتابتون خورا ګټې ترلاسه کوي.

## باندنۍ تړنې

## بهرنۍ اړیکې
*د شارق پوهنتون ويبپاڼه 

وېشنيزه:د افغانستان پوهنتونونه
وېشنيزه:افغانستان
وېشنيزه:زده كړه په افغانستان كې
د پانی پت جګړه

په انګلیسي کې (battle of panipat) په کال ۱۷۶۰م کښې احمد شاه بابا د پاني پت ستره غزا وکړه چي د افغانانو د تاریخ په وینا د احمدشاه بابا د پوځ شمیر پنځوس زره (۵۰۰۰۰) او د مرهټیانو د پوځ شمیر لس (۱۰۰۰۰۰۰)لکه ؤ او د ځینو نورو تاریخونو په وینا د افغانانو شمیر شپیته زره(۶۰۰۰۰) او د مرهټیانو شمیر دری لکه(۳۰۰۰۰۰) ؤ خو په هر صورت جګړه وشوه چي په نتیجه کښی یې سوبه د احمدشاه بابا په برخه شوه.
په دی جګړه کښې دوه لکه(۲۰۰۰۰۰) مرهټیان مړه او دوویشت زره (۲۲۰۰۰)یې بندیان شول.
د افغانستان د لوړو زده کړو وزارت

د **افغانستان د لوړو زده کړو وزارت** د دولت وزارت دی . دا د ښوونکو روزنې او د ملي لوړو زده کړو ملي نصاب رامینځته کولو ، د ځانګړي زده کړې برنامو ، خدمت کې روزنې ، او د پوهنتون پوهنځیو غړو لپاره د لا زیاتو زده کړو هڅولو مسؤلیت لري. دا د نړیوالو پوهنتونونو سره ملګرتیا هم رامینځته کوي ، سیمینارونه او کنفرانسونه تنظیم کوي ، دا تضمینوي چې د محصلینو او پوهنتونونو ښوونکو لپاره د استوګنې ځای شتون لري او د محاسبې او مدیریت پروسیجرونو او کمپیوټر سواد زده کړې کې تخصص او روزنه چمتو کوي.

## وزیران

## هم وګوره
په افغانستان کې لوړې زده کړې

## باندنۍ تړنې

## بهرنۍ اړیکې
*د لوړو زده کړو وزارت رسمي ويبپاڼه 

وېشنيزه:د افغانستان پوهنتونونه
وېشنيزه:افغانستان
وېشنيزه:زده كړه په افغانستان كې
دسپټمبر ۱۱ او پر افغانستان یې اغېز

پیښه ۲۰۰۱ کال  سپټمبر ۱۱ تاریخ د سه شنبه ورځ دامریکا په نیویارک ښار پرنړیوال تجارتي شرکت باندې وشوه

دوه الوتکۍ پر ۸ : ۴۸ پر نړیوال تجارتی شرکت باندی وجنګیدلی یوه پر شمال برج او دوهمه بیا ک۱۸ دقیقی ورسنته پر جنوبی برج جنګیدله.

دریمه الوتکه بیا پر پنټاګون باندی وجنګیدله

څلورمه الوتکه بیا پر پنسلوانیا کی  وپرځول شوه ، موخه یې واشنګټن دی سی وه

د وژل شو تعداد:

۱ نړیوال تجارتی شرکت کی ۳۷۴۸  

۲ پنټاګون کی ۱۸۹ شمول دی ۷۷ سيرلی

۳ پنسلوانیا ۴۴ تنه مړه وه

دپيښی ترشا څوک ول؟

ځینی شنونکی په دې  باورچې امریکا ۱۵٪ په دي پېښه کې دخیل بولی  چې دا دې امریکا خپل پلان وه هدف یې دافغانستان نیول ول .

اواسرایل ۷ ٪ ځکه دخیل بولی چې موساد له پېښې مخکې خبر وه

اواسامه بن لادن القاعده ځکه ۴۷ ٪ دخیل بولي چې په یو ویډیوکې په خپله اقرار کوي .

پرافغانستان یی منفي تاثیر!

امریکا ۲۰۰۱ د اکتوبر ۷ ماښام ۸  : ۲۰ لومړی هوایی عملیات یی پرجلال اباد او کابل وکړل چې پر اوله شپه یې لس ګونه بې ګنا افغانان ووژل ،

دامریکا نه بښلي جنایتونه په افغانستان کې:

۱ دمنع شو اسلحو استعمال

امریکا د هغه وسلو څخه استفاده وکړه چې پر ټوله نړۍ کی استعمال منع وه

لکه: هغه بم چې ۱۵ ټنه وزن لری  موشکونو استعمال دخوشه یی بم چې دغه بم په خپل منځ کې ۲۰۲ واړه بمونه لری چې پر ۳۰۰ ټوټو بدلیږی پر افغانستان یې استعمال کړل

۲ په ډلیزه توګه د جنګی بندبانو وژل

۳ د انساني کرامت تحقیرونکي جیلونه

لکه : ګوانتانامو زندان کیوبا کې ده   بګرام زندان پروان کې   قندهار زندان

غیری انساني کړنو ترسره کول .

۴ دملکی خلکو وژنه

مثال: دیو امریکایی پوهنتون استاد دڅیړنی له مخی ۳۷۶۷ تنه  په دوو میاشتو کی وژلي

۵ دینی او مذهبی  بنسټنونو ته سپکاوی

مثال : دقران کریم سوزاول ، مسجدونه پرسپو تلاشی کول ..............

۶ د امریکایی دیموکراسی پلی کول

۷ قومی توپیرونه رامنځته کول

۸ سیکولریزم ته قانونی بڼه نورکول

مثال : ۲ ماده د اساسی قانون ۲ فقره نور ادیان دخپل دینی مراسیمو په ترسره کولو ازاد دی چی داخپله نصرانیت ته ازادی ورکول دی.

یو شمیر شنونکي په دې باوردي چې  د سپټمبر ۱۱ پیښه مثبته ده!

افغانستان د کورنیو چارو وزارت او د افغانستان د وزیرانو د دارالانشاء ویاند، ازادۍ رادیو ته په یوه بیان کې وویل چې په افغانستان کې د سپتمبر د 11 پیښې مثبت دي

۱ لوی مثبت پایله د طالبانو رژیم ړنګول

۲ په افغانستان کې د نن ورځې حکومت،

۳ د افغان حکومت مشروع بنسټ جوړیدل د دیموکراتیک اساس سره.

۴  اساسي قانون، د نړیوالې ټولنې شتون او په افغانستان کې د نړیوالو ځواکونو لخو د هیواد د امنیت ډاډمن کولو .

هغه پرمختګونه دي چې د سپتامبر د 11 څخه وروسته ترسره شوي.

ملک وسیع الله(اسماعیل خیل)