انارکوکمونیزم

انارکوکمونیزم، چې د انارشیستي (انارکیستي) کمونیزم په نامه هم پېژندل کیږي، (یا په محاوره یې توګه ancom) یوه سیاسي فلسفه او یو انارشیستي فکري مکتب دی، چې د سرمایه دارۍ د دولت له منځه وړلو، کاري مزد، ټولنیزې درجه بندۍ‎ او شخصي ملکیت پلوي کوي. شخصي ملکیت سره مل اقلامو، بېلابېلو توکو، او ډله ییزو برخو اړوندو خدمتونو ته درناوی کوي. د تولید د وسایلو مشترک مالکیت،مستقیمې دیموکراسۍ او همدارنګه د کارګرانو اړوند شوراګانو افقي شبکې ملاتړ کوي، چې د دې لارښود اړوندو اصولو پراساس تولید او مصرف لري «له هر چا څخه د هغه د وړتیا له مخې، هر چا ته د هغه په اندازه یې اړتیا لري».د انارکوکمونیزم ځینې ډولونه لکه بغاوتي انارشیزم په کلکه د ځان پالنې او وګړپالنې تر اغېزې لاندې دی او انارکوکمونیزم د فردي آزادۍ د تحقق لپاره تر ټولو غوره ټولنیز سیسټم بولي. ډېری انارکو کمونیستا،ن انارکوکمونیزم د فرد او ټولنې ترمنځ د مخالفت له منځه وړو او پخلاینې لپاره د یوې لارې په توګه ګوري.

انارکوکمونیزم د فرانسې له انقلاب نه وروسته د رادیکاله سوسیالیستي بهیرونو نهجوړ شو، خو په لومړي ځل د نړیوالې ټولنې په ایټالیایي برخه کې جوړ شو. د پیتر کروپوتکین تیوریکي کار په وروسته وختونو کې ارزښت پیدا کړ، ځکه چې د تنظیم پالنې د پلوي، د تنظیم پالنې ضد او بغاوت پلوه برخو ته یې وده ورکړه. تر اوسه پورې د انارکو کمونیستي ټولنو تر ټولو غوره پیژندل شوي مثالونه (یعنې د هغو لیدلورو پر اساس چې نن ورځ موجودې دي او په تاریخي قانون کې یې د نړیوالې پوهې پاملرنه ترلاسه کړې ده) د هسپانوي انقلاب په لړ کې انارکیستي سیمې او آزادې سیمې دي. د روسیې انقلاب، چېرې چې د نستور ماخنو په څېر انارشیستان د اوکراین د انقلابي یرغلګر پوځ له لارې د انارکوکمونیزم رامنځته کولو او دفاع لپاره کار وکړ. د روسیې د کورنۍ جګړې په لړ کې انارشیستانو په اوکراین کې د سور او سپین پوځ پر ضد پاڅون وکړ، چې هغوی د خپلواک هیواد جوړول غوښتل. د انارکو کمونیزم او انارکو جمع پالنې اړوند له اصلي ایدیولوژۍ سره د پیتر کوپوتکین د آثاروپربنسټ، چې د اوکراین په ډېریو سیمو کې یې خپلواکې سیمې جوړې کړې. له ۱۹۱۸ز کال څخه تر ۱۹۲۱ز کاله پورې هغوی سور او سپین پوځ دواړه مات کړل، چې وروسته په ۱۹۲۱ز کال کې د بلشویکانو له خوا پر هغوی برید وشو. 

په ۱۹۲۹ز کال کې انارکوکمونیزم په کوریا کې د کوریا د انارشیست فدراسیون په وسیله په مانچوریا کې (KAFM) او د کوریا د انارکو کمونیست فدراسیون (KACF) په وسیله د انارشیستي جنرال او د خپلواکۍ برخې فعال شخصیت کیم چوا چین په وسیله عملي شو او تر ۱۹۳۱ز کاله پورې یې دوام درلود. کله چې د جاپان سترواکۍ کیم وواژه او له جنوب لوري نه یې یرغل وکړ، په داسې حال کې چې چینایي ملتپالو له شمال لوري نه یرغل وکړ او په پایله کېیې هم د جاپان دسترواکۍ یو ګوډاګی حکومت یعنې مانچوکو جوړ شو. په ۱۹۳۶ز کال کې د هسپانیا د کورنۍ جګړې او د هسپانوي انقلاب په ترڅ کې د هسپانوي انارشیستانو د ډېرو هلو ځلو او نفوذ په وسیله انارکو کمونیزم د اراګون په ډیرو برخو، د پخوانی شام او اندلس په ځینو برخو کې او دغه راز د انارکیست کاتالونیا په لوی سنګر کې موجود و، مخکې له دې چې په ۱۹۳۹ز کال کې د فرانکویست (د جګړې ګټونکی رژیم) ناسیونالستانو، ملتپاله متحدین، لکه: ادولف هتلر او بنیتو موسولیني د ترکیبي ځواکونو په وسیله له منځه لاړ شي او حتی د هسپانیا د کمونست ګوند ځپلو (د شوروي اتحاد په ملاتړ سره) او دغه راز د سرمایه داره هیوادونو په وسیله اقتصادي او تسلیحاتي محاصرې څخه مخکې د هسپانیا جمهوریت په خپله د جمهوري غوښتونکو په وسیله اداره کېده. 

## تاریخچه

### لومړني مخکیني جوړښتونه
لومړنۍ عیسوي ټولنې هم د انارکوکمونیستي ځانګړتیاوو لرونکو ټولنو په توګه تشریح شوې دي.فرانک سیور بلینګز «عیسویت» د انارشیزم او کمونیزم د ترکیب په توګه تشرېح کړ.د وروسته پاتې مساوات غوښتونکو عیسوي ټولنو مثالونه په انګلستان کې حفاریان (څاه کیندونکي) دي. جرارد وینستېنلي، چې د حفاریانو د غورځنګ له ډلې و، په ۱۶۴۹ ز کال کې د عدالت نوي قانون اثر کې یې لیکلي چې: «نه به پیر او یا پلوروي، نه میلې او بازارونه وي، بلکې ځمکه به د هر انسان لپاره ګډه خزانه وي» او «هېڅوک به پر نورو بادار نه وي، بلکې هر څوک به د خپل ځان څښتن او بادار وي».

حفاریانو خپله د واکمنې طبقې او پاچایانو د ظلمونو پر وړاندې مقاومت وکړ، همدارنګه په همغږې او مشترکه توګه یې عمل وکړ، ترڅو کارونه ترسره کړي، سرچینې مدیریت کړي او اقتصادي ګټې زیاتې کړي. دا چې د حفاریانو په وسیله رامنځته شوې ګډې کروندې له شخصي ملکیت څخه خلاصې وې، له اقتصادي تبادلې سره (ټول توکي، سوداګریز اقلام او خدمات په ګډه ساتل کېدل)، د دوی ګډې کروندې لومړنۍ او فعاله کمونیستي ټولنې بللای شو، چې د انګلستان په ټولو کلیوالو ځمکو کې خپرې شوې دي. له صنعتي انقلاب نه مخکې په ټوله اروپا کې د ځمکې او شتمنیومشترکه مالکیت ډېر زیات مروج و، خو حفاریانو د سلطنتي واکمنۍ پر وړاندې د خپلې مبارزې له امله جلا شول. دوی د لومړي چارلس له سقوط وروسته د کارګرانو د ځان اداره کولو له لارې رامنځته شول. 

په ۱۷۰۳ ز کال کې لویس ارماند، بارون دو لاهونتان شمالي امریکا ته د نویو سفرونو ناول ولیکه، چې په دې ناول کې یې د شمالي امریکا لویې وچې د اصلي ټولنو د همغږۍ او تنظیمولو څرنګوالی تشریح کړ. لیکوال په دې ناول کې موندلي، چې د شمالي امریکا له استعمار څخه مخکې ټولنې او کرهنیزې ټولنې هم د اقتصادي جوړښت له مخې او هم د دولت د نشتوالي له مخې د اروپا له سلطنتي او نابرابره دولتونو سره هیڅ ډول مشابهت نه لري. هغه لیکلي چې: داصلي اوسیدونکو ژوند «انارشي» و، دا موردله ګډوډۍ پرته د بل څه په معنا د دې اصطلاح لومړنۍ کارونه وه. هغه لیکي چې هیڅ یو کشیش(دیني مشر)، محکمه، قانون، پولیس، د دولت وزیران او د اموالو په برخه کې هیڅ ډول توپیر نه شته، د شتمنو او نیستمنو تر منځ د توپیر لپاره هیڅ لاره نه شته، ځکه چې ټول یې مساوي دي او په ګډه سره وده کوي.

د فرانسې د انقلاب په لړ کې، سلوین مارشال د مساواتو اړوند خپل منشور کې (۱۷۹۶ز کال)، د «ځمکې له میوو څخه د ټولیز خوند اخیستنې» غوښتنه وکړه او په ډېرې لېوالتیا سره د «شتمن او نیستمن، لوی او کوچني، بادارانو او نوکرانو، حاکم او رعیت ترمنځ» دبغاوتګر توپیر د ورکیدو په تمه و.

### ژوزف دېژاک او د ۱۸۴۸ز کال انقلابونه
ژوزف دېژاک، د پرودون پر خلاف داسې استدلال کاوه، چې «یوازې د کارګر د کار محصول هغه څه نه دي، چې کارګر پرې حق لري؛ بلکې هومره حق لري چې اړتیاوې یې پوره شي، که په هره اندازه وي»د انارشیستي تاریخپوه میکس نیتلاو په وینا: د لیبرتارین کمونیزم اصطلاح په لومړي ځل د ۱۸۸۰ز کال په نومبر میاشت کې وکارول شوه، یعنې کله چې د فرانسوي انارشیستیوې کنګرې په روښانه توګه د خپلو نظریاتو پېژندنې لپاره له دې اصطلاح نه کار واخیست. فرانسوي انارشیست ژورنالیست سباستین فوور، چې وروسته بیا د څلور ټوکهانارشیستي دایرة‌المعارف بنسټ ایښودونکی او مدیر شو، په ۱۸۹۵ز کال کې یې د لیبرټایر (آزادي غوښتونکي) اونیزه پیل کړه. 

### د کارګرانو نړیواله ټولنه
انارکو کمونیزم، د یوې همغږې او عصري اقتصادي-سیاسي فلسفې په توګه لومړی د کارلو کافیرو، ایمیلیو کوویلي، ایریکو مالاتیستا، اندریا کوسټا او نورو پخوانیو مازیني جمهوریت غوښتونکو په وسیله د نړیوالې ټولنې د ایټالیا په لومړۍ برخه کې جوړ شو. اجتماعي انارشيستانو د کار د ډول او مقدار پر بنسټ، د «هر چاته د اعمالو په اساس یې» اصل په رعایت کولو سره د حق الزحمې پلوي کوله، خو له انقلاب څخه وروسته دورې ته د ګرځېدو امکان له امله د اړتیا پر بنسټ د وېش کمونیستي سیستم یې مطرح کړ. لکه څنګه چې د میخایل باکونین ملګري جیمز ګیوم په خپله مقاله «د ټولنیز سازمان نظریات (۱۸۷۶ز کال)» کې وايي: «کله چې (...) تولید له مصرف نه زیات او مخکې کېږي (...)، هرڅوک به د اجناسو له پراخو ټولنیزو زیرمو نه هغه څه اخلي، چې اړتیا ورته لري، پرته له دې چې د خالي کېدو وېره یې ولري؛ او هغه اخلاقي احساسات چې د ازادو او مساوي کارګرانو په منځ کې به ډیره وده وکړي، هغه به د ناوړه ګټه اخیستنې او ضایع کیدو مخه ونیسي یا دا چې تر ډېره حده به یې کم کړي».

## سرچينې