open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
د شتون کټګوري

**کټګورۍ** د فکر لومړنی مفهوم او اساس دی.

## د لسمې برخې کټګورۍ
یوناني عالم، لومړی استاد، ارستو د مختلفو طبیعتونو عالي توکي لس کټګورۍ ګڼلي دي. او د ارغون لومړنی کتاب قاتیګوریاس د دې کټګوریو په اړه بحث کوي او په مېټافزیک کې د دې کټګوریو تفصیلي توضیحات شته.  د اشعارو یا سترو مالونو کټګورۍ یا د ټولو عام ډولونو د شتون کټګوري چې ټول مثالونه پکې شامل دي؛ او هغه په دوه ډوله دي: جوهر او پېښه

* جوهر یو ډول وجود دی چې په خپل وجود کې د بل وجود شتون ته اړتیا نلري. د بدن کټګورۍ په څیر.
* جندر یو وجود دی چې د بل وجود شتون ته اړتیا لري لکه د رنګ کټګورۍ . 

د لامبو څراغ د قسم دی : د دې زمانې ضعیف حالت د غیر فعال فعل مخفف دی چې په دې آیت کې ذکر شوی دی  
 
پخوانیو فیلسوفانو د نهو جوهرونو او نښو مجموعه بللې، کوم چې د ټولو موجوداتو تر ټولو لوی نسل دی ، د لسو کټګوریو په توګه 

## د کټګوریو شمېر
د مادې د ډولونو د شمېر او عرض په اړه د پخوانیو او وروستیو فیلسوفانو ترمنځ اختلاف موجود دی.

### مخکيني
پخوانیو فیلسوفانو د مادې ډولونه پنځه ډوله عقل ، روح ، ماده، شیطان او مخ او د نښو په صورت کې ورته نهه ډوله ګڼلي دي. ارسطو دغه شیان په خپل کتاب کې د اورګانون په نامه یاد کړي دي. سپېڅلتيا

### وروستني
وروستنۍ په دې باور دي چې دانو او مخ له ترکیب پرته په بهر کې شتون نلري، نو دوی د مادې له ډولونو څخه بهر دي، او هغه ماده چې د دواړو ترکیب دی اصلي ماده ګڼي. له بلې خوا، دوی هم د سلطنت په نړۍ باور لري، او له همدې امله دوی د دې نړۍ جوهر د جوهر په توګه پیژني، نو د نړۍ د موجوداتو له مخې، دوی هر ډول جوهر عقل ، روح او ماده ګڼي.  د علایمو په اړه دوی په دې باور دي چې لومړی دا د عرض مقدار نه دی، بلکې دا د بدن اړخ دی او بدن له کمیت پرته هیڅ مفهوم نه لري. او دوهم، د کڅوړې پرته، کوم چې ریښتینې پلنوالی دی، نور توکي موضوعي مفکورې دي او په بهرنۍ نړۍ کې شتون نلري، او دا ټول د دوو شیانو ترمنځ ( تعلقات ) دي. له همدې امله، یوازینی ریښتینی پلنوالی کڅوړه ده، او په پایله کې، د اسلامي فیلسوفانو په وینا د لسمې کټګورۍ په لاندې توکو پورې محدود دي.  

* عقل : د قدرت یا فرښتو په نړۍ کې د موجوداتو ډول. 
* بېلګه : په نړۍ کې د موجوداتو نسل سلطنت یا مثال دی
* ځان : په نړۍ کې د مخلوقاتو ډول ناسوت دی، یعنی د نباتاتو، حیواناتو، پیریانو او انسانانو روح.
* ماده: په نړۍ کې د مخلوقاتو ډول ناسوت دی، چې ماده په جامد او په ژوندیو موجوداتو کې له روح سره یوځای ده 
* کيفيت : یوازینی ریښتینی عرض او ډولونه یې دا دي: احساساتي احساس د استعداد مقدارونو ته ځانګړی شوی 

## د ارستو له مخې د کټګوریو ډولونه
ارستو په لس ډوله وېشلی دی:

* رنګ
* مقدار
* کیفیت
* نسبت
* ځای
* ځای
* وخت
* اغیز
* حالت
* عمل

### د کانټ په وینا لسمه کټګورۍ
کانټ په خپل کتاب Critique of Pure Reason کې د منطقي منطق په برخه کې د کټګوریو او فکر ترمنځ اړیکه څیړلې ده.  د کانټ دولس کټګورۍ په څلورو کټګوریو ویشل شوي دي:

* عمومي یا جزوي یا شخصي (د مقدار کټګوري)
* مثبت یا منفي یا منفي (د کیفیت کټګورۍ)
* لیږد یا مشروط یا غیر منقول (نسباتي کټګورۍ)
* شکمن یا قطعی یا مشخص (هدایت کټګوری)    

## اړوندې پوښتنې

* ارستو
* کانت
* په خالص دلیل نیوکه
* مفهوم

## سرليکونه

## حوالې

* کریټیک دی لا رایسون خالص، کانټ، فریماریون، دوهم چاپ، 2001، پاریس
* کټګورۍ، Éditions du Seuil، 2002، پاریس
* د کانت انتقادي فلسفه – کریم مجتدي – امیر کبیر مطبعې – ۱۳۷۸ – تهران
 
وېشنيزه:فلسفه
سپېڅلتيا

سپېڅلتيا يا ***Catharsis*** یوه یوناني کلمه ده چې مانا یې پاکول، تطهير او تذکيه ده، چې وروسته د څېړونکو لپاره په ساینسي اصطلاح بدله شوه. دا کلمه د یوناني کلمې *Katharine* څخه اخیستل شوې، چې د "پاکولو" مانا لري، او د خپل پرمختګ په جریان کې، دا اصطلاح د مذهب، طب او نورو یوناني علمي دودونو څخه معاصر بحثونو ته ننوتې ده. 

## د ارستو تعریف
کيڼ|بټنوک|158x158px| اوډیپس

* کاتريس يا سپېڅلتيا د لوبې د احساساتي ځواکونو "پای" دی، د بېلګې په توګه، په یوه غمجنه لوبه کې، کتارسیس د ویرې پای او د رحم ښه والی دی.  دا احساساتي قوتونه باید مخکې له دې چې په لېدونکو کې اغېزمن شي په ډرامه کې شتون ولري. او کله چې دا احساسات یا کوم احساسات چې ډرامه پخپله د ځواک په توګه لري په ډرامه کې پای ته ورسیده نو په لیدونکو کې هم پای ته ورسیده. 
* ارسطو کتارسیس د هنر له کار څخه د خوند اخیستلو یوه پایله ګڼي، او هغه یې په عمده توګه په تراژیدي کې یادوي. تراژیدي سندرغاړي د ټولنې د ښه طبقو د ژوند یوه پیښه انځوروي چې ظلم ورسره شوی او د هغه غلطۍ لپاره چې دوی یې مستحق دي ډیر پیسې ورکړي. Catharsis دلته معنی لري؛ له یوې خوا د تراژیدي لیدونکي له دې ویره لري چې د تراژیدي اتل په ورته حالت کې پاتې شي او له بلې خوا د هغه لپاره د خواخوږۍ احساس کوي. کښت یا اصالح د ډار او رحم له ترکیب څخه پیښیږي. Catharsis یوه پروسه ده چې په ترڅ کې د انسان د طبیعت څلور عناصر؛ بلغم، سوډا، صفرا او وینه چې انسان یې په خوړلو تېروتنه کوي بېرته خپل اصلي حالت ته راګرځي. ارسطو په هنر کې د دې کتارسیس لټون کوي. 
* د رینانسانس څخه تر اوسه پورې، د ارسطو د کتارسیس مفکورې مختلف تفسیرونه وړاندې شوي، چې په عمومي توګه په دوو برخو ویشل کیدی شي: یو، هغه څوک چې د یونان مفهوم په کښت، پاکولو، پاکولو، پاکولو، پاکولو او انیما کې ژباړي، او نور مفهوم. دوی دا د درملو په توګه تعبیر کړی، او نورو یې دا د رحم او ډار په ګډون د ټولو حواس د اصلاح کولو وسیله ګڼلې ده.

## د کتارسیس په اړه د بریخټ تفسیر
زموږ په اند هغه څه چې ارستو د تراژیدۍ لپاره ټاکلی هدف دی . دا *د کرنې* معنی لري، کوم چې د هغه عملونو په تقلید سره د لیدونکو ښکلا کول دي چې ویره او رحم راپاروي. دا کښت د یو ځانګړي رواني عمل پر بنسټ والړ دی: په هغو کسانو کې د لیدونکو د جذب  پر بنسټ چې چلند یې د لوبغاړو لخوا تقلید شوی. 

## د کتارسیس مفهوم
د نېتشې په وینا، کتارسیس د موسیقۍ له لارې د انسان او کائنات ترمنځ اړیکه موندل دي، کوم چې ځان ته د غفلت کولو او د انفراديت اصول هیرولو، او د خوښۍ په حالت کې څرګندیږي. غمجنه خوښي د دې ډیونیزیان په خوښۍ کې ده. د تراژیدۍ سره، جذبه او داخلي خوښۍ په عقل او اخلاقو غالب کیږي.  نيتشې د هرې خوښۍ او درد په برخه کې چې ژوند يې موږ ته وړاندې کوي، کتارسيس ناگزير جذب ګڼي، او د سولې ترڅنګ بصيرت چې د داسې ځان تسليمېدو پايله ده.

**د ملټن نظر:** ملټن دا مفکوره د تمثیل د درملنې د اصولو پر بنسټ د یو تراژیکي تعدیل په توګه تشریح کوي.

**د ورډزورت له نظره:** ورډزورت له ډراماتيک شعر څخه انعطاف منونکي شعر او بشردوستانه تعبیر ته پاملرنه کوي، چې په دې معنی چې لوستونکي تابع وي او انساني فضایل ترلاسه کوي، له تعصب او غرور څخه پاک وي او د غرور او تکبر څخه زیږیدلی وي، ترڅو دوی ډک کړي. روحاني افقونه

## پايليکونه

## بهرنۍ لینک
د ډرامې دورې کې کتارسیس (کلاسیک - عصري)

وېشنيزه:ارستو څنګپټه
وېشنيزه:ارستو
ابن سينيزم

**ابنيسينيزم يا Avicennaism** د اسلامي فلسفې یو ښوونځی دی چې د ابن سينا بلخي لخوا رامنځته شوی و. د هینري کوربان او حسین نصر په وینا، د ایویسینیزم دوه ډوله دي: ایراني او اسلامي ایویسینیزم.   د نصر په وینا، لاتیني Avicennaism د Avicenna د لومړنیو فلسفي کارونو پر بنسټ والړ دی. دا ښوونځی د ماشا مکتب فلسفه تعقیبوي او هڅه کوي د واقعیت جوړښت د فکر منطقي سیسټم سره تشریح کړي. Avicennaism په شلمه پیړۍ کې په اروپا کې نفوذ ترلاسه کړ، په ځانګړې توګه په اکسفورډ او پاریس کې؛ او ځینې مشهور فیلسوفان لکه توماس اکیناس ، راجر بیکن او ډانس سکاټس د ایویسینا له کارونو څخه اغیزمن شوي. پداسې حال کې چې لاتیني Avicennaism د Avicennaism په پرتله کمزوری و، د ایټین ګیلسن په وینا، "د آویسینیزم اګسټینیزم " په هغه وخت کې رواج و. هینري کاربن د ایراني ایویسینیزم او لاتین ایویسینیزم ترمنځ توپیر کوي. هغه په ډاګه کوي چې موږ د Avicennaism درې مختلف ښوونځي لیدلی شو: کاربون دوی ته د اګسټینین ایویسینایزم او ایراني ایویسینیزم او لاتین Avicennaism نوم ورکوي. 

## اړوندې پوښتنې

* ایراني فلسفه
* شرقي فلسفه

## حوالې
دښت بهاري

اسلام عليکم ورحمت الله وبرکاته

Piruz Hassan zai دښت بهاري د لوکر ولایت مرکز مربوط کلي ده چي له مرکز څخه په شاوخوا 8 کلمټره ساهه کې موقعت لري او اوسيدونکي يي احمدزي دي په احمدزیو قوم کي بيا سلطان خیل دي زیاتره

واړه قومونه

لنګر خيل

خانيخيل

ننوخيل

خوجه خیل

مشهور مشران يي 

حاجی خان 

حاجي ګولک

حاجي دواجان

حاجي رزاخان

حاجي اذات خان

حاجي بډک

حاجي اوړکي
لاتيني اروپا ته د کلاسيک میراث لېږدول

په منځنۍ پېړۍ کې **[[لاتينه اروپا|لاتینې اروپا]] ته د کلاسیک میراث لېږدول** په دولسمه پېړۍ کې په لوېدیځه اروپا کې د فکري ژوند د پراختیا یو مهم عامل و.  د یوناني ژبې له متنونو سره د کلاسیک یوناني دورې لېوالتيا او ورته لاسرسی په تېرو منځنیو پېړیو کې خورا لږ و، مګر ختیځ ته د مهاجرت له پراخېدو سره، په لوېديځه اروپا کې پوهه هم زیاته شوه.

د څلورمې صلیبي جګړې له پای ته رسېدو او د قسطنطنیې د ښار له لوټلو او د لاتینې امپراتورۍ له رامنځته کېدو وروسته، له کلاسیک یوناني دورې څخه بازانتیم ته د یوناني ژبې د ارزښتناکو کتابونو او منابعو د لېږد بهیر لاتینې اروپا ته ګړندی شو او په دیارلسمه او  څوارلسمه پېړۍ کې ساینس پوهانو او پوهانو لکه ویلیم موربیکي د ساینس او فلسفې په اړه اصلي یوناني اثار او متنونه د خلکو لکه ارستو ، ارشمیدس ، د الکساندریا هیرون او پروکلوس لایسیوس په لاتیني ژبه ژباړلي چې د اروپا اصلي ژبه ده، ترڅو د ساینس او فلسفې د یونان او روم امپراتورۍ لاسته راوړنې اروپا ته ولېږدول شي. 

په راتلونکو پیړیو کې د لاسته راوړنو دا لېږد د منځنۍ اروپا په فکري او هنري نړۍ کې د بدلون لامل شو. د دې پیړیو په اوږدو کې، اروپا د تعلیمي موسسو وده او د پوهنتونونو وده لکه د پادوا پوهنتون ، د دیني فکر وده، د روم د قوانینو بیا راژوندي کول، د لرغوني یونان او رومي کلتور سره نوې علاقه، د ادبیاتو پراختیا شاهده وه. مورنۍ ژبه، او د هنري فعالیتونو له منځه وړل چې د رینسانس د زیږون لامل شو، دا په 15 پیړۍ کې په اروپا کې وه. 

## حوالې

وېشنيزه:فلسفي اندونه
وېشنيزه:فلسفي تانبې
وېشنيزه:فلسفي شکاکیت
وېشنيزه:فلسفي مالوماتبکس
وېشنيزه:فلسفي مفسرین
وېشنيزه:فلسفي ويوکي
وېشنيزه:فلسفي ويپانگه
وېشنيزه:فلسفي وگړپوهنه
جعلي ارستو

**جعلي -ارستو** د فلسفې یا طبي آثارو د لیکوالانو عمومي پېژندنه ده چې خپل کار یې یوناني فیلسوف ارستو ته منسوب کړی ، یا هغه کار چې وروسته د نورو لخوا ارستو ته منسوب شوی. دا ډول ناسم منسوب شوي اثار د جعلي ليکنو په نوم پېژندل کیږي. د ارستو ليکنې اصطلاح د ارستو مستندو او غير مستندو (چې د نورو له خوا هغه ته راجع شوي) اثارو دواړه ته شامليږي.

## تاریخ
لومړی جعلي-ارستو کارونه د ارستويي ښوونځي د غړو لخوا تولید شوي، کوم چې د ارستو لخوا تاسیس شوی. په هرصورت، ډېری نور اثار ډېر وروسته لیکل شوي، د منځنۍ پېړۍ په جریان کې.  ځکه چې ارسطو په مختلفو موضوعاتو کې ډېر اثار پنځولي دي، نو دا ممکنه وه چې په ډېرو مختلفو شرایطو کې لیکوالان - په ځانګړې توګه د منځنیو پېړیو اروپایانو ، شمالي افریقیانو او عربانو - یو څه ليکلي دي او ارستو ته یې منسوب کړي. د دې کار سره د هغه نوم یوځای کول دا د یو ټاکلي اندازې درناوي او منلو تضمین کوي، ځکه چې ارستو د عیسوي اروپا او اسلامي عربو هېوادونو د پوهانو لپاره یو له خورا مستند پخوانیو لیکوالانو څخه شمېرل کیده. دا عموما څرګنده نه ده چې د ارستو د وروستيو اثارو منسوبول د هغه د خپل لیکوال لخوا ترسره شوي یا د نورو لخوا چې د هغه د نوم په کارولو سره د داسې اثارو د مشهورولو هڅه کوي.

په منځنیو پیړیو کې، له سلو څخه زیات ارسطو ارسطو اثار په جریان کې وو. دا په دریو ډلو ویشل کیدی شي د اصلي ژبې پر بنسټ چې د کار لپاره کارول کیږي، لکه لاتیني ، یوناني یا عربي . د لاتیني کارونو کټګورۍ ترټولو کوچنۍ ده،  په داسې حال کې چې عربي کارونه خورا ډیر دي. په منځنیو پیړیو کې ډیری عربي اثار لاتین ته ژباړل شوي. د دې ډیری برخه د جادو مضامین پوښي، لکه کیمیا ، ستورپوهنه ، کیرومانسي او فزیوګنومي . نورو د یوناني فلسفي مضامینو سره چلند کاوه، ډیری وختونه د ارسطو د فکر پر ځای د افلاطون او نیوپلاتونیک ښوونځي. د عربی سیکریټم سیکریټروم تر دې دمه ترټولو مشهور جعلي-ارستو کار و او حتی د ارسطو د هر مستند اثار په پرتله خورا پراخه و. 

د جعلي-ارستو کارونو د منځنۍ پېړۍ وروسته د اوږدې مودې لپاره دوام درلود. د ارسطو ماسټر پیس یو جنسی لارښود و چې لومړی په 1684 کې خپور شو او په انګلستان کې خورا مشهور شو. دا لاهم د شلمې پیړۍ په پیل کې پلورل کیده او شاید د اتلسمې او نولسمې پیړۍ په پیل کې د طبي موضوع په اړه ترټولو پراخه بیا چاپ شوی کتاب و. 

## د پام وړ کارونه

* *د ارسطو شاهکار* (۱۶۸۴)
* *De Proprietatibus Elementorum* (نهمه یا لسمه پیړۍ)
* *لیبر دی کازیس*
* *په زړه پورې شیان اوریدلي*
* *په کائنات کې* ( *د مونډو* ، څلورم یا دریمه پیړۍ BC)
* *الکساندر ته وینا*
* *د راز راز راز راز*
* *د ارسطو الهیات*
* *فزیوګنومونکس* (د 300 BCE شاوخوا)
* *په میلیسس، زینوفانس او ګورګیاس کې*

## سرچينې

## سرچینې
 

## بهرنۍ اړیکې

* Works by Pseudo-Aristotle at LibriVox (public domain audiobooks) 

وېشنيزه:فلسفي اندونه
وېشنيزه:فلسفي تانبې
وېشنيزه:فلسفي شکاکیت
وېشنيزه:فلسفي مفسرین
وېشنيزه:ارستو
Ajuda:Guia de edição/Como começar uma página

پریم راج پی د هند یو مشهور بیولوژیست ، مدیر ، جینیاتیک انجنیر ، فیلسوف ، چاپیریال پوه او اقتصاد پوه ، او د ټیکنالوژۍ ملي انسټیټیوټ ، کالیکټ (NITC) ، کوزیکوډ ، کیراله ، هند کې د بایو ټیکنالوژۍ پروفیسور دی. د هغه تخصص په فزیولوژي کې دی.پریم راج ، د ارناکولم اوسیدونکی. هغه په ​​هند کې د مختلف پوهنتونونو د مطالعاتو بورډ غړی دی.

## ژوندلیک
ډاکټر پریم راج په 1995 کې د مهاتما ګاندي پوهنتون څخه په ژولوژي کې لیسانس او ​​په 1997 کې د کوچین ساینس او ​​ټیکنالوژۍ پوهنتون څخه په بایو ټیکنالوژۍ کې د ماسټرۍ سند لري. هغه په ​​in کال کې د دهلي له همدرد پوهنتون څخه د TB واکسین په برخه کې خپله دوکتورا ترلاسه کړه. هغه په ​​متحده ایالاتو کې د هارورډ پوهنتون او په سعودي عربستان کې د پاچا سعود پوهنتون کې تدریس کړی.

## جایزې او ویاړونه
ډاکټر پریم راجپو په خپله او نورو لیکوالانو سره ډیری ساینسي مقالې لیکلي دي. په 2009 کې ، د بایو ټیکنالوژۍ واحد په NITC کې تاسیس شو.
په NITC کې د هغه د کار سربیره ، ډاکټر. پریم راجپو په اکاډمیک څیړنیزه ټولنه کې فعال دی ، د تحقیقاتي جینومیک ژورنال (JIIG) ژورنال اسوسیټ ایډیټر په توګه دنده ترسره کړې او د سکایټبل پروژې لپاره د پوهنځي مشاور و ، د طبیعت خپرولو ګروپ آنلاین ساینسي تعلیم پروژه.

## غوره شوی کتابتون
* 
* 
* 
* 
* 

## بهرنۍ اړیکې
Author of the article published in journal, 'Gastroenterology', "Vitamin D positively regulates intestinal alkaline phosphatase expression"
*https://publons.com/researcher/396483/prof-prem-raj-pushpakaran

Editor of the journal, Austin Journal of Nanomedicine & Nanotechnology, Austin Publications LLC (USA)
*https://austinpublishinggroup.com/nanomedicine-nanotechnology/editorialboard.php 

Editor of the journal, International Journal of Biological Chemistry, Science Alert Publication (USA)
*http://scialert.net/eboardlivedna.php?issn=1819-155x&id=91.1166 

Editor of the journal, Research Journal of Microbiology, Science Alert Publication (USA)
*http://scialert.net/eboardlivedna.php?issn=1816-4935&id=91.1166 

Editor of the journal, American Biochemistry and Molecular Biology, Science Alert Publication (USA)
*http://scialert.net/eboardlivedna.php?issn=1816-4935&id=91.1166 

Editor of the journal, Current Research in Bacteriology, Science Alert Publication (USA)
*http://scialert.net/eboardlivedna.php?issn=1994-5426&id=91.1166 

Champion, The Economist Quiz (UK)
*http://economistsquares.economist.com/Game/
نیکولاس پراتس

**نیکولاس پراتس بیټینکورټ پیریز** () د برازیل د تلویزیون او فلم لوبغاړی.

هغه په ۱۰ کلنۍ کې خپل اداکاری پیل کړه. په 	۱۳ کلنۍ کې یې په ریو دي جینیرو کې په تیاتر کې کوچني رولونه لوبول. هغه په لاس انجلس، کلیفورنیا کې د نیویارک فلم اکاډمۍ کې هم زده کړې کړې.

## کاري ژوند

## شخصي ژوند

وېشنيزه:1997 زېږېدنې
وجود او ماهيت

کله چې د یو څیز سره مخ کیږي، له هغې څخه دوه مانا اخیستل کېدی شي: يوه دا چې دا يو څيز دی او بله دا چې دا څه څيز دی. په اسلامي فلسفه کې په لومړۍمانا کې **وجود** او په دویمه مانا کې **ماهيت** بلل کیږي. دا توپیرد  ارستو په *[[تحلیلات ثانی|دویم تحلیل]]* کې موندل کيږي، خو ابن سینا د لومړي ځل لپاره په ښکاره توګه د دې يادونه وکړه. په بل عبارت، وجود د موجوداتو عام اړخ ګڼل کیږي ځکه چې دوی شتون لري. ماهيت د دوی ځانګړی اړخ ګڼل کیږي ځکه چې د هرې کټګورۍ مخلوقات خپل طبیعت لري (د مثال په توګه، د آس طبیعت (ماهيت) د انسان له طبیعت (ماهيت) سره توپیر لري). 

## اصلي وجود یا طبیعت
په اسلامي فلسفه کې په وروستیو کې دا مسله راپورته شوې چې د یو څیز موجودیت اصل دی یا د هغه طبیعت. په بل عبارت، هغه شی چې بهرنۍ نړۍ ډکوي او د تاثیر سرچینه ده، وجود یا طبیعت دی. میرداد د لومړي ځل لپاره دا موضوع راپورته کړه، خو ځینو خلکو د بهر د طبیعي نړۍ د موجودیت پر سر شخړه خپله لومړنۍ بڼه ګڼلې ده. میرداماد پخپله د طبیعت په اصليت باور درلود، خو ملا صدرا او د هغه تابعین د وجود په اصل باور درلود. 

## سرچينې
فياض، غلام رضا (۲۰۰۸). *وجود او هغه څه چې په صدرای ښوونځي کې دي* . قم: د پوهنتون او ولسوالۍ د څیړنې انسټیټیوټ.

ابودیت، عبدالرسول (۲۰۰۸). *د حکمت صدري سیسټم عاید* . لومړی حجم. تهران: اړخ.

## پايليکونه


وېشنيزه:فلسفه
ابو عبيد جوزجاني

**ابو عبیدالله عبدالواحد بن محمد جوزجاني** (۹۸۰ – ۱۰۴۷م) د ابن سینا د اثارو لیکوال ، شاګرد او مبصر و. په 403 هجري قمري کال کښې په جوزجان کښې وزېږېد او د خپل بادار د ژوند تر اخره پورې يې په خدمت کښې ژوند وکړ. د شمس الدوله په خدمت کې د بوعلي د وزارت په وخت کې، هغه له بوعلي څخه وغوښتل چې د ارستو کتابونه تشریح کړي. جوزجاني د نجات ریاضي په برخه کې او د علائي د درسي کتاب د ریاضیاتو او موسیقۍ برخه کې د کتاب خپل طرز اضافه کړی دی. د هغه مړینه د پورسینا له مړینې لس کاله وروسته او په ۴۳۸ هجري کې شوې ده.

## سرچينې

* ستایشگر، مهدی (۱۳۷۶)، نام نامهٔ موسیقی ایران زمین جلد سوّم، تهران: اطلاعات، شابک ۹۶۴-۴۲۳-۳۷۷-۸.mw-parser-output cite.citation{font-style:inherit}.mw-parser-output q{quotes:"\"""\"""'""'"}.mw-parser-output code.cs1-code{color:inherit;background:inherit;border:inherit;padding:inherit}.mw-parser-output .cs1-lock-free a{background:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/65/Lock-green.svg/9px-Lock-green.svg.png")no-repeat;background-position:right .1em center;padding-right:1em;padding-left:0}.mw-parser-output .cs1-lock-limited a,.mw-parser-output .cs1-lock-registration a{background:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d6/Lock-gray-alt-2.svg/9px-Lock-gray-alt-2.svg.png")no-repeat;background-position:right .1em center;padding-right:1em;padding-left:0}.mw-parser-output .cs1-lock-subscription a{background:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/aa/Lock-red-alt-2.svg/9px-Lock-red-alt-2.svg.png")no-repeat;background-position:right .1em center;padding-right:1em;padding-left:0}.mw-parser-output div[dir=ltr] .cs1-lock-free a,.mw-parser-output div[dir=ltr] .cs1-lock-subscription a,.mw-parser-output div[dir=ltr] .cs1-lock-limited a,.mw-parser-output div[dir=ltr] .cs1-lock-registration a{background-position:left .1em center;padding-left:1em;padding-right:0}.mw-parser-output .cs1-subscription,.mw-parser-output .cs1-registration{color:#555}.mw-parser-output .cs1-subscription span,.mw-parser-output .cs1-registration span{border-bottom:1px dotted;cursor:help}.mw-parser-output .cs1-hidden-error{display:none;font-size:100%}.mw-parser-output .cs1-visible-error{font-size:100%}.mw-parser-output .cs1-subscription,.mw-parser-output .cs1-registration,.mw-parser-output .cs1-format{font-size:95%}.mw-parser-output .cs1-kern-left,.mw-parser-output .cs1-kern-wl-left{padding-left:0.2em}.mw-parser-output .cs1-kern-right,.mw-parser-output .cs1-kern-wl-right{padding-right:0.2em}
وېشنيزه:جوز
وېشنيزه:فلسفي شکاکیت
د ابن سینا د يادګارونو نوملړ

دا مقاله د ابن سینا د یادګارونو نوملړ دی. په نړۍ کې په زرګونو سړکونه، چوکونه، ښوونځي او نور شیان د ابن سینا په نوم نومول شوي دي.

## ځایونه

### ځایونه

#### هدیرې

* د ابو علي سینا څلی
* د بو علي سینا میوزیم

#### پوهنتونونه

* د بو علی سینا پوهنتون
* ابن سینا میډیکل کالج
* د تاجکستان دولتي طبي پوهنتون
* ابن سینا نړیوال کالج
* په بنګله دېش کې د ابن سينا طبي ښوونځي 
* د ابن سينا څېړنیز انستیتیوت
* د بو علي سینا علمي او کلتوري بنسټ
* د ابن سينا ښوونځی
* ابن سینا عالي لېسه
* د ابن سینا لومړنی ښوونځی

#### روغتونونه

* د ابن سینا بوبیني روغتون (پاریس)
* د سینا روغتون
* د ابن سینا روغتون، شیراز
* د ابن سینا روغتون، مشهد
* ابن سینا روغتون (بغداد)
* د ابن سینا روغتون (استانبول) 
* ابن سینا روغتون (کوېټ)
* د ابن سینا روغتون (عربستان) 

#### نور

* د ابن سینا میټرو سټیشن
* بو علی سینا پیټرو کیمیکل
* ابن سینا خپرونه (تهران)
* ابن سینا کتاب ښار (تهران)
* د ابن سینا خیاطۍ ښوونځی (اردبیل)

### څلورلاري او کوڅې

* د ابن سینا کوڅه (رشت)
* ابن سینا چوک (تهران)
* د بو علي سینا چوک (شهرکورد)

### طبیعي پیچلتیاوې

* ابن سينا (خوله)
* د ابن سینا لوړوالی
* د ابن سینا خلیج

## نور

### هنري کار

*  (ټلویزیون لړۍ)
*  (ناول)
*  (د ۲۰۱۳ فلم)
* چارتاغي، یو ایرانی ساینس پوه

### خپرونکي

* د ابن سینا د زوکړې ۱۰۰۰ کلیزه (تمبر)

### پېښې

* د ډاکټر ورځ
* د ابن سینا د زریزې لمانځنه

### جایزې

* د ابن سینا جایزه
* د ابن سینا نښان

### پروګرامونه

* en: Avicenna Directories

## سرچينې

وېشنيزه:ابن سينا
وېشنيزه:ابن سينيزم
سيد جلال الدين اشتياني

**سيد جلال الدين مري آشتياني** (۱۳۰۴، آشتیان – ۳ اپریل ۲۰۰۴، مشهد ) چې په *سيد جلال الدین آشتياني* مشهور و، د وجودي صداقت یو صوفي او فیلسوف و چې په اسلامی فلسفه او تصوف کې یې کار کړی او په دې وتوانید چې *د البورز بنسټ* د غوره جایزه وګټی. په ۱۳۵۵ کال کې ساینس پوه شو هغه په فلسفه کې د تل پاتې شخصیتونو کنفرانس ګټونکو څخه هم دی.  همدارنګه په ۲۰۱۶ کال کې د مرکزي ولایت د ایلیټ بنسټ له خوا د هېواد د یو شمېر علمي او فرهنګي شخصیتونو، د هغه د شاګردانو او غوره استعدادونو په حضور کې د هغه د درناوي مراسم ترسره شول.

## زده کړې
د دیني زده کړو په برخه کې یې د میرزا حسن موسوي بجنوردي د خارجي فقهې او اصولو په کورس کې ګډون وکړ او کلونه یې د ابوالحسن رفیع قزویني ، سید روح الله خمیني او سید محمد حسین طیبي په حضور کې فکري او نظري علوم زده کړل.

## کړنې
محمد مالکي *د علامه آشتياني په علمي کتاب* (۱۳۹۳) کې د اشتياني د اثارو تفصيلي فهرست وړاندې کړی دی. 

د هغه په اثارو کې موږ یادونه کولی شو: هستی د فلسفې او تصوف له نظره، د سورة فاتحه الکتاب تفسیر. 

### ژباړې
د مدراس زینوزي د انور جلیا کتاب ژباړه د ده یو له نورو اثارو څخه دی، چې څو ځله د امیر کبیر مطبعې له خوا چاپ شوی دی.

د نظري تصوف په برخه کې هم کولای شو د قیصاري د خطبو تعلیق او تصحیح او سریزه (د محمد رضا قمشای له حاشیو سره)، د ابن عربی د فوس الحکم په باب د جندی د تفسیر تصحیح او تعلیق هم ذکر کړو. 

## اړوندې پوښتنې

* عبدالله انور
* حسن لاهوتي

## سرچينې

## بهرنۍ لینک

وېشنيزه:مسلمان فيلسوفان
د خبرتيا تخته

بټنوک|د میساچوسټس ټېکنالوژي انسټیټیوټ کې د خبرتیا تخته
خبرتیا تختې د معلوماتو د شریکولو او پیغامونو د خپرولو لپاره یوه ساده، خو اغېزمنه وسیله ده. دا تختې د خلکو د پاملرنې جلبولو لپاره ډیزاین شوې دي او په بېلابېلو ځایونو کې د عمومي خبرتیاوو، اعلانونو او معلوماتو د خپرولو لپاره کارېږي. د دې تختو جوړښت معمولاً د پنبه لرګي، فلز، یا پلیکس ګلاس په څېر موادو څخه دی چې د اوږدمهال کارونې لپاره مناسب دي. د خبرتیا تختې په پوهنتونونو، ښوونځیو، خدماتي مرکزونو، سوداګریزو ځایونو او د ټولنیزو غونډو کې موندل کېږي، چیرې چې خلک کولی شي خپلې اړینې خبرتیاوې په ګړندۍ او اسانې بڼه خپرې کړي.

د ټکنالوژۍ په پرمختګ سره، د خبرتیا تختې اوس ډیجیټل بڼه هم لري. ډیجیټل خبرتیا تختې د ویب پاڼو په بڼه شتون لري، چې په چټکۍ سره د پیغامونو تازه کولو او خپرولو توان لري. د دې تختو ګټه دا ده چې د عکسونو او ویډیوګانو له لارې د خلکو پام جلبوي. د خبرتیا تختې، که په فزیکي بڼه وي یا ډیجیټل، د معلوماتو د شریکولو لپاره د ټولنیزو، سوداګریزو او تعلیمي اړیکو یوه حیاتي برخه ده. دا تختې نه یوازې د خلکو ترمنځ د اړیکو د اسانتیا سبب کېږي، بلکې د پیغامونو په چټکتیا او اقتصادي ډول خپرولو کې هم مرسته کوي. په دې توګه، خبرتیا تختې د یوې اغېزمنې وسیلې په توګه د معلوماتو په تبادله کې مهم رول لوبوي.بټنوک|د پنبې لرګي د خبرتیا تختو په جوړولو کې یو عام مواد دی
يوکليپتوس (لاچي ونه)

{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:0em; padding-right:12px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;"
|-
| style="text-align:right;" | 
{| border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="float; margin:em" align="left" 
|-
**لاچي يا**   (انګليسي: **Bidboye یا Pasheh Ram**  ) د میرتاسی کورنۍ د ګلانو ونو او بوټو کورنۍ ده او له 700 څخه ډېر ډولونه پکې شامل دي.  بلېټس عموما د آسټرالیا اصلي بوټی دي او د دې هېواد شاوخوا 75٪ ځنګلونه د دې کورنۍ له نوعو څخه جوړ شوي دي. د دې کورنۍ لږ شمېر بوټي د آسټرالیا او نورو هېوادونو شمالي ټاپوګانو کې دي.. لاچي په چټکۍ سره وده کوي او د نړۍ په مختلفو سیمو کې کرل کیږي. دا بوټي د لرګیو ، کاغذ او اسانس په صنعت کې کارول کیږي، د اړتیا وړ تېلو او یوکلیپتوس تیلو تولید، د کانونو سپړنه  او د شاتو ، سرې ، مالوچ او رنګ په تولید کې کارول کیږي.   
frameless
## ځانګړنې

### اندازه
لاچي په دواړو ډولونو، خزاني او تل زرغون بڼو کې شتون لري. دا بوټي مختلف اندازې لري او په کې یو ډډ یا څو ډډ لرونکي ونې یا بوټي شامل دي. د یوکلیپتوس ځینې بوټي له یو متر څخه کم وده کوي، او  ریګنان تر 114 مترو پورې وده کوي او په ځمکه کې ترټولو لوړ ګل لرونکي بوټي دي. 

بلېټس يا لاچي عموما د اندازې له مخې په څلورو ګروپونو ویشل کیږي:

لنډ: تر 10 مترو پورې

منځنی: له 10 څخه تر 30 مترو پورې

لوړ: له 30 څخه تر 60 مترو پورې

### پاڼي
نږدې ټول یوکلیپتوس تل زرغون دي، مګر ځینې استوایی ډولونه د وچ موسم په پای کې خپلې پاڼې له لاسه ورکوي. د لاچي پاڼي د کورنۍ د نورو نباتاتو په څیر قضیې ، سره د تیلو غدې پوښل شوي دي. په پراخه کچه تولید شوي غوړ د دې نسل یو له مهمو ځانګړتیاوو څخه دی. که څه هم د لاچي ونې پاخه او په بشپړه توګه پاڼي لرونکي وي، د دوی سیوري پیچلي وي ځکه چې پاڼي معمولا ښکته ځي.

## خپرېدل
د یوکلیپتوس له 700 څخه ډیر ډولونه شتون لري او ډیری یې د آسټرالیا اصلي دي. په نږدې سیمو لکه نیو ګینا او اندونیزیا کې ډیر لږ پیژندل شوي او یو ډول په فیلیپین کې هم پیژندل شوی.  د استرالیا څخه بهر موندل شوي 15 ډولونو څخه، یوازې 9 په ځانګړې توګه غیر اسټرالیا دي. د بلېټس يا لاچي ډولونه په پراخه توګه په استوایی او معتدله نړۍ کې کرل کیږي، پشمول د امریکا ، اروپا ، افریقا ، مدیترانې ، منځني ختیځ ، چین او د هند برصغیر کې .

آسټرالیا د 92,000,000 هکتاره د لاچي ځنګل پوښل شوی، چې د هیواد د اصلي ځنګل ساحه درې پر څلورمه برخه لري. د آسټرالیا په سویل ختیځ کې نیلي غرونه د بلېټس يا لاچي تنوع اصلي مرکز و.  

## څېړنې
د اسټرالیا د څیړونکو یوې ډلې د نیچر په ساینسي مجله کې "د یوکلیپټوس په پاڼو کې د سرو زرو طبیعي ذرات او د ځمکې لاندې د سرو زرو د زیرمو له کشف سره د هغې اړیکه" تر سرلیک لاندې یوه مقاله خپره کړې او ادعا کوي چې د اوکلیپټوس ونه کولی شي د ځمکې په ژورو کې سره زر جذب کړي او انتقال کړي. د ځمکې سطحې ته ورو ورو او په دې توګه، د کانونو اکتشاف په دې توګه ممکنه کړي. 

## انځورونه

## اړوندې پوښتنې

* د بوټو چای
* رینبو یوکلیپتوس

## حوالې

* فرهنګ معین (عامه سیمه) د محمد معین لیکنه، خپرندویه ټولنه، ۱۳۰ مخ
وېشنيزه:ونه
وېشنيزه:بوټي
وېشنيزه:ونې
ګورمکي ليکدود

**ګورمکي ليکدود يا ګورمکي الفبا** (    ) د ابوګیدا ليکدود یو ډول دی چې د لینډا تورو څخه رامینځته شوی او په 16 پېړۍ کې د دوهم سيک گرو ، گرو اینګاد لخوا  معیاري شوی.

ګورمکي ليکدود چې د ابوګيدا ليکدود يو ډول دی تر ډېره په پنجابي، ډوګري،هندي، سندي، سانسکريت ژبو کې کارول کيږي.

## تلفظونه
ښي|بټنوک| ګورمکي الفبا

## غږونه

## سرچينې

* انګليسي ويکيپېډيا «Gurmukhī alphabet».  سپټمبر۱، ۲۰۱۶.

## بهرنۍ لینک

وېشنيزه:ليکدودونه
وېشنيزه:براهمي ليکدود
وېشنيزه:ژبه
وېشنيزه:ګورم
وېشنيزه:ژبې
وېشنيزه:ابوګيدا ليکدود
شاردا

{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:0em; padding-right:12px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;"
|-
| style="text-align:right;" | 
{| border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="float; margin:em" align="left" 
|-

**شاردا** يو ګڼ مانيز نوم دی، کېدای شي په بېلابېلو ځايونو کې په لاندې ماناوو سره وکارول شي:

* شاردا (۱۹۵۷ فلم)
* شاردا (ليکدود)
* شاردا ( اداکاره )
وېشنيزه:ليکدودونه
وېشنيزه:ابوګيدا
وېشنيزه:سيريليک ليکدود
ګوجراتي ليکدود

ګوجراتي ليکدود يا ګوجراتي الفبا (به  په  کې  ) د ابو ګیدا  له لیکو څخه و چې د ناګري لیکلو سیسټم تعقیب کړ. دا الفبا د ګجراتي او کاچي ژبو لپاره کارول کیږي. ګجراتي په اصل کې د دیوانګري رسم الخط یو ډول دی چې د دې سکریپټ افقی ځانګړتیاو کمولو سره رامینځته شوی. ګجرات خپل د شمیرنې سیسټم لري.
## اصل
ګجراتي یو له هغو لیکدودونو څخه دی چې له براهمي ليکدود څخه اخیستل شوي او د براهمي کورنۍ برخه ګڼل کیږي. ګجراتي د دیوناگري رسم الخط د بدلون څخه راڅرګند شو چې په اصل کې د ګجراتي ژبې لیکلو لپاره کارول کیده. ګجراتي ژبه او رسم الخط د لسمې څخه تر 15مې، 15مې تر 17مې او له 17مې څخه تر 19مې پېړۍ پورې وده کړې وه. لومړنۍ تشکیلاتي دوره د پراکریت او اپبرمیش او د دوی ډولونو لکه پیساچي ، شورسني ، مګنديهي او مهاترشتری په کارولو سره لیدل کیږي. دوهم تشکیلاتي دوره، لرغونی ګجراتي رسم الخط په پراخه کچه د 1591-92 AD څخه کارول کیده. په زاړه ګجراتي رسم الخط کې تر ټولو لومړني پیژندل شوي اسناد *د اډی پاروا* نسخه ده، چې د 1591-92 کلونو پورې اړه لري، او لومړنۍ چاپ شوي کاپي په 1797 کې په اعلاناتو کې ښکاري. دریمه تشکیلاتي دوره د چټک لیکلو او اسانه لیکلو لپاره ده. د *شیرریکه* کارول *،* په ځانګړې توګه په سنسکرت لیکنه کې، پریښودل شوي. تر نولسمې پېړۍ پورې دا طریقه د احصایې او مقالو د پلټنې لپاره کارول کېده، ځکه چې مدنغري رسم الخط د علمي او ادبي لیکنو لپاره کارول کیده. دا کرښې د *"شارفي"* (د پیسو بدلونکي)، *"وانیاشي"* (سوداګر) یا *"مهاجني"* (سوداګر) په نومونو پیژندل شوي. نن ورځ، دا درې کرښې د عصري ګجراتي رسم الخط بنسټونه دي.  

## عمومي کتنه
د ګجرات د لیکلو سیسټم ابو ګیدا دی، چیرې چې هر توری د اساسی سر سره یو [ə] دی. د نورو وروسته کنسوننټل سرونو لپاره، عربیزم کارول کیده، په داسې حال کې چې د غیر وروسته کنسوننټال سرونو لپاره (ابتدايي او وروسته پوستونه) دوی بشپړ توري لري .

### د اوستايي کارول
د هند زردشتیانو ، چې په ټوله نړۍ کې یې د زردشتیانو ټولنه د ډیرو کلونو لپاره ژوندۍ ساتلې ده، اوستا د اویستا له الفبا څخه په برهمي کرښو کې ژباړلې ده. لومړنۍ ژباړې او دا غوره ده چې ووایو نقلونه د شلمې پیړۍ په شاوخوا کې ترسره شوي. دا نقلونه زیاتره په هغه وخت کې د پارسي سنسکریت پوهانو او نیریوسنګ دهوال لخوا لیکل شوي وو. نن ورځ، د هند د زردشتیانو په منځ کې، اوستا اکثره په ګجراتي رسم الخط لیکل کیږي. ځكه چې په ګجراتي كې د آوستان ځينې توريونه سم برابر نه دي، زردشتيانو مركز حروف جوړ كړي دي، د بېلګې په توګه، له دې امله چې په ګجراتي كې فونيم /z/ (لكه *zaraθuštra* ) نشته، نو دوى د حروف Phoneme/ له ترکیب څخه حروف جوړ كړى دى. j/ لاندې د یوې نقطې سره.

## په ګجراتي رسم الخط کې الفبا او عددونه
 
### غږونه
په خپل دودیز ترتیب کې سرونه ( *سوار* ) په دوه کټګوریو ویشل شوي دي: "لنډ" ( *هراسوا* ) او "اوږد" ( *ډیره* )، په بیله بیا "رڼا" ( *لغو* ) او "درنه" ( *ګورو* ) تلفظونه چې په کې ذکر شوي دي. دودیز شعرونه [5] تاریخي اوږده واولونه ii *(ii)* او ū *(u)* دي. [6]

r *r*, j *j j* او h *h* د ru *ru*, ji *jī* او hr *Hṛ* غیر منظم شکلونه جوړوي.

## سرچينې

وېشنيزه:سرچينې
وېشنيزه:ليکنه with short description
آی سو ۱۵۹۲۴

{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:0em; padding-right:12px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;"
|-
| style="text-align:right;" | 
{| border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="float; margin:em" align="left" 
|-
**ISO 15924**  يا ای سومعیار  هغه کوډونه دي چې د لیکل شوي لیکونو ښودلو لپاره کارول کیږي او په دوه برخو کې مشخص شوي. هر لیکل شوی لیک په لومړۍ برخه کې لنډیزونه او په دویمه برخه کې شمېرې لري، او د لیکونو او شمېرو  ټولګه د دې سکریپټ استازیتوب کوي. 

## سکریپټ
د کرکټر ګرافیک ګروپونه د سکریپټ په توګه ګڼل کیږي چې په یوه یا ډیرو ژبو کې د لیکلو لپاره کارول کیږي.  د سکریپټ لپاره معیاري کوډ په پیل کې د ISO 639-2 څخه ایستل شوی، او که په دې معیار کې نه وي، د دې ژبې لاتیني نوم کارول کیږي، د بیلګې په توګه، د ګوجراتي ژبې لپاره، ISO 639 guj، ISO 15924 ګوجر کوډ کارول کیږي. 

## د سکریپټ کوډ

### د شمېرو سلسله

* 000-099 هیروګلیفیک او کینیفورم سکریپټونه
* 100-199 الفبا توري له ښیې څخه کیڼ ته
* د 200-299 الفبا توري له کیڼ څخه ښیې ته
* 300-399 الفاسیلیبیک سکریپټونه
* 400-499 سیلاب سکریپټونه
* 500-599 ایډیوګرافیک سکریپټونه
* 600-699 ناڅرګند سکریپټونه
* 700-799 لنډ لاسونه او نور یادښتونه
* 800-899 (ناڅرګند)
* 900-999 شخصي استعمال، لنډیزونه، ځانګړي کوډونه

## سرچينې

وېشنيزه:آی سو
تهانا ليکدود

**تهانا** یا **تانا** يا **تيهانا** ( **ที่่งไทย)** د دیوهي ژبې تر ټولو عصري ليکدود دی، چې په مالدیپ کې یوه عامه ژبه ده.

بټنوک| تهانا ليکنښې
## د ژبې یونیکوډ جدول
تهانا په سپتمبر 1999 کې د یونیکوډ 3.0 نسخه کې اضافه شوه.

## سرچينې
انګلیسي ویکیپیډیا

وېشنيزه:ليکدودونه
وېشنيزه:ژبې
وېشنيزه:مالديف
جاوايي ليکدود

**جاوه يي الفبا** ( ꦲꦤꦕꦫꦏ ، یا ꦕꦫꦏꦤ꧀ ، یا ꦕꦕꦫꦏꦤ꧀ ) هغه الفبا ده چې د جاوه يي ژبې لیکلو لپاره کارول کیږي.
عصري جاواني او بالیني الفبا د لرغونی کاوي الفبا له ډلې دي.
اوس مهال په دې ليکدود کومه چاپي رسنۍ نه خپرېږي.
د دې ليکدود ISO 15924 کوډ `Java` دی.
بټنوک|ښي|د جاوه يي ليکدود يوه جمله

بټنوک|ښي|400x400px| جاویاني الفبا او د هغې ځانګړي حروف

; سرونه

; تلفظونه

; ځانګړي کرکټرونه

په دې ليکدود کې عربي یا مالایي پورونه د ځانګړو حروفو سره لیکل شوي.

د غیر جاوی کنسوننټونو لیکلو لپاره پنځه ځانګړي حروف هم شتون لري (/x/، /dʒ/، /f/، /ɣ/، او /z/):
ښي|بټنوک|300x300px

; ارقام

0 *نول* 1 *سیجی* 2 *لورو* 3 *تیلو* 4 *پاپت* 5 *لیما* 6 *اینیم* 7 *پیټو* 8 *وولو* 9 *سانګا*

; د بالي سره پرتله کول

; یونیکوډ

جاویاني الفبا د اکتوبر په 2009 کې په 5 نسخه کې. 2 په یونیکوډ کې اضافه شو.

## ګالری

دوتنه:Javanese_script_example.jpg
دوتنه:Javanese_script01.jpg
دوتنه:Raden_Segara_(Madurese_in_Javanese_script-published_in_1890)_(cropped).jpg
دوتنه:Ratan_Gajah_Mada.jpg
دوتنه:Coat_of_arms_of_Yogyakarta.svg
دوتنه:Prasasti_Masjid_Sholihin01.jpg


## حوالې

* Wikipedia contributors, "Javanese alphabet," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Javanese_alphabet&oldid=466664784 (accessed January 8, 2012).

## بهرنۍ لینک

* Hanacaraka فونټ او سرچینې (په اندونیزیا کې)
* په Omniglot.com کې جاویاني ته ننوتل -- د لیکلو سیسټمونو لارښود
* https://web.archive.org/web/20180319103109/http://javanese-script.com/
* د جاوی یونیکوډ فونټ د SIL Graphite سمارټ فونټ ټیکنالوژۍ سره
* پالوا :: جاویاني سکریپټ سافټویر 
* JavaTeX :: د لیټیکس پر بنسټ جاوینیز سکریپټ ژباړونکی  بایگانی‌شده   کې

* Tuladha Jejeg، د جاویاني سکریپټ یونیکوډ فونټ  تاسو کولی شئ دا فونټ او کیبورډ ډاونلوډ او نصب کړئ. د دې هڅه کولو لپاره، په وینډوز کې Ms Word وکاروئ، د لاتین الفبا او جاویاني ژبو ترمنځ فونټ بدلولو لپاره، لومړی د خپلې ژبې آیکون "IN" (اندونیزیا) د ژبې په بار کې د کمپیوټر سکرین په چپه کې فعال کړئ. د خپل اوسني کیبورډ لیدلو لپاره، د سټارټ مینو تڼۍ باندې کلیک وکړئ، د "چلولو" ډول "آن د سکرین کیبورډ" یا "osk" غوره کړئ او بیا سم.
* رسمي ویب پاڼه HANACARAKA v.1.0  بایگانی‌شده   کې http://jupa-haphap.blogspot.com/2012/11/aplikasi-hanacaraka-v10-belajar-menulis.html ډاونلوډ کړئ
* دانلود HANACARAKA v.1.0 لاتیني او جاوینیز کنورټر دانلود FONT aksar jawa
* لاتین ته جاوینیز کنورټر آنلاین
* https://symbl.cc/en/unicode/blocks/javanese-alphabet/
د

د" دال" 
د پښتو ژبي د الفبا ديارلسم توري دی. او د دې توري استعمال په عربي، فارسي، او داسې نورو ژبو کې هم کيږي.
ګندهاري ژبه

{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:0em; padding-right:12px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;"
|-
| style="text-align:right;" | 
{| border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="float; margin:em" align="left" 
|-

**ګندهاري ژبه** د پراکرت د شمال لوېدیزې څانګې څخه یوه ژبه ده چې یو وخت یې په ګندهارا کې ويل کېده. دا ژبه باید د ویدیک سنسکرت څخه اخیستل شوې وي یا دې ته نږدې ژبه وي. خروشتي ليکدود د ګندهاري لیکلو لپاره کارول کېده.

څېړونکي په دې باور دي چې ګندهاري د نااريايي وګړو مورنۍ ژبه وه. د لرغون پېژندنې په استخراج کې، په ګندهاري ژبه کې د بودایزم اړوند څو نسخې موندل شوي دي. د مهایانا بودایي متنونه د کوشان د سلطنت پر مهال ژباړل شوي او چین ته لېږل شوي، له دغو متنونو څخه یو یې ختن ته نږدې د برچ پوټکي په طومار کې وموندل شو.

## سرچينې
د ويکيپېډيا مرسته کوونکي، "ګاندهاري ژبه،" ويکيپېډيا، وړيا پوهنغونډ، http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Gāndhārī_language&oldid=506103962 (د سپتمبر 14، 2012 ته رسېدلی).

وېشنيزه:ژبې
وېشنيزه:لر
وېشنيزه:اريانا
وېشنيزه:افغانستان
ډ

" ډال" 
د پښتو ژبي د الفبا څوارلسم  توری دی. او د دې توري استعمال يوازې په پښتو ژبه کې کيږي مطلب دا د پښتو ژبې د الفبا خپل ازاد توری دی کوم چي په هيڅ يو بلې ژبې پورې اړه نلري. البته په اردو ژبه کې هم دې ته ورته يو غږ موجود دی چې د ڈ په توګه ليکل کيږي.
غږيز توري

**غږيز توري يا غږونه يا څپې چې په انګليسي ژبه کې ورته (Vowel) وايي** یو ګروپ یا يو ډول توري يا غږونه دي چې د هغې په کارولو سره د نور ساکن توري په حرکت راځي او غږ پيدا کوي او  په غږ کې بدلون راځي کله چي دا د نورو حروفونو سره یوځای کیږي. په انګلیسي ژبه کي موږ واول داسي تعریف کولای سو چي د ادایني په وخت کي یې ږغ له بندښت سره نه مخ کیږي. 

## کومکي غږونه په پښتو کې پر دوه ډوله دي
يو ډول يې خوځندې (حرکتونه) او بل ډول يې توري دي. موږ ټول اصلي توري د دغو غږونو په کومک او مرسته وايو، ولې چې اصلي يا چوپ توري بې د کومکي غږونو له مرستې نه ويل کيږي. پښتو ژبه کې لاندې غږونه يا خوځندې شته چې مونږ يې د اسانتيا په پار په دوه برخو وېشو:

# لنډ غږونه:زور، غړوندی، خج
# اوږده غږونه:ا، و، ه، ی (ی، ي، ې، ۍ، ئ)

## سرچينې
https://sites.google.com/site/wrazpanna/pashto-alphabetic#h.p_ID_96
وېشنيزه:کوشنۍ ليکنې
مورا (ژبه پوهنه)

{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:0em; padding-right:12px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;"
|-
| style="text-align:right;" | 
{| border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="float; margin:em" align="left" 
|-

**مورا** په غږپوهنه کې یو واحد دی چې د حرف وزن ټاکي. په ځینو ژبو کې د حرف وزن کولی شي د ټینګار ځای په ګوته کړي. مورا یو سلیبیک جوړښت دی چې د سیلیبیک پرت او فونولوژیکي طبقې ترمنځ اړیکه ده. هغه واحدونه چې فونولوژیکي وزن لري په فونولوژیکي طبقه کې مورا سره وصل کيږي. له همدې امله مورا دوه روله لري: د فونولوژیکي وزن رول او د فونولوژیکي موقف رول.

## د فونولوژیکي وزن رول
په صوتي لحاظ یو سپک نحو یوه مورا لري او درنه نحو دوه مورا لري. د وزن دغه تفاوت سربېره پر دې چې په نظم، شعر او نثر کې هم کارول کېږي، د تاکید د ټاکلو لپاره هم کارول کېږي، پرته له دې چې یوه ژبه یو ثابت تاکید ولري.

## د فونولوژیکي موقعیت رول
د فونولوژیکي موقعیت رول د تشنج ښودلو لپاره کارول کیږي لکه څنګه چې د کنسوننټ - واول او ایکس تیوري کې. مورا وړاندوینه کوي چې اوږد واول هیڅکله د فونولوژیکي پلوه روښانه نه دی. لومړنی واحد، چې له فونولوژیکي پلوه بې وزن دی، د سلیبل وزن او فشار په ټاکلو کې هیڅ رول نلري. په پایله کې، دا ډول واحد په مستقیم ډول د سیلیبل نوډ سره وصل دی.

## د جبراني فشار قانون
د جبراني تشنج قاعده وايي چې د حرف په پای کې د آزاد غږ واحد چې د فونیم پرت کې له کوم عنصر سره نه وصل شوی، د جبراني تشنج د پروسې په پایله کې د فونیم پرت کې له یو عنصر سره وصل دی. د ژبې ځانګړو قواعدو او د نښلولو اصولو ته.

## لاسوندونه

* انګلیسي ویکیپیډیا
* گلناز مدرسی قوامی، سهند الهامی خراسانی. د غوره والی د تیورۍ په چوکاټ کې د پارسي کنسوننټ کلسترونو کې د ورته والی مخنیوی او وروستی خنډ ړنګول . 
وېشنيزه:غږپوهنه
کینډۍ:بېرغ نښه/لاسوند

دا کينډۍ د هېوادونو د بيرغونو د ښودلو لپاره کارول کيږي.

**کړنلاره**
توری

توری، **نحوه**  یا **برخه** یا **سېلاب** ( په انګلیسي کې: Syllable ) د وینا غږونو لپاره تنظیم کوونکی واحد دی. یو نحو (برخه) د ابتدايي او وروستیو څنډو (عموما کنسوننټونو ) سره د نیوکلیوس (اکثره یو واول) څخه جوړه ده.

توري په عمومي ډول د لیکونو د "ودانۍ بلاک" غږونو په نوم پېژندل کیږي. دوی کولی شي د ژبې تال، شاعرانه قواعد، د تاکید نمونې او نور وي. . . بدل یې کړه

## پس منظر
سلیبیک لیکنه د لومړنیو لیکو څخه زرګونه کاله دمخه پیل شوه. د نحو ترټولو زوړ سند په تختو لیکل شوی چې نږدې 2800 BC پورې تاریخ لري. دا د سومیریا په اور ښار کې وموندل شو. د انځورګرۍ څخه تر نحو پورې دا کودتا د "د لیکلو په تاریخ کې ترټولو لوی پرمختګ" په توګه پیژندل کیږي.

## يو څپيز یا څو څپيزه کلمې
هغه کلمه چې د یو واحد حرف څخه جوړه وي (لکه فارس یا پارس)، د مونوسیلبل په نوم یادیږي (لکه یوه کلمه چې یوه برخه وي)؛ په داسې حال کې چې یوه کلمه چې له دوه برخو څخه جوړه وي (لکه بلی) دوه حرفونه (د دوه برخو کلمې ته ورته) ویل کیږي. هغه کلمه چې له دریو حروفو څخه جوړه وي (لکه *لیکل شوې* کلمه) د درې حرفو کلمه (د دریو برخو کلمې ته ورته) ویل کیږي. هغه کلمه چې له دریو څخه ډیر توري ولري پولی سلیبیک (لکه *نندارتون* ) بلل کیږي. همدارنګه، دا اصطالح معمولا د هغو کلمو تشریح کولو لپاره کارول کیږي چې له دوو څخه زیات حرفونه لري.  معنی لرونکي یو حرف (یوه برخه) کلمې په اعظمي توګه څلور غږونه لري، چې دوه یې باید د پراخولو وړ وي.

*

## پايڅوړ

وېشنيزه:غږپوهنه
يوناني الفبا

د یوناني ژبې ابیڅي یا الفاء په پورته جدول کې ترتیب شوي چې ټولې څه باندې .... ابیڅي دي. ... یې بې غږه او پاتې یې غږ لرونکي دي.

## منابع
* 
* U0370.pdf (انگلیسی)
* واو، یگما  (انگلیسی)
* استیگما  (انگلیسی)
* هتا  (انگلیسی)
* سان  (انگلیسی)
* شو  (انگلیسی)
* کاپا  (انگلیسی)
* سمپی، یسیگما  (انگلیسی)
خيالي انځوريز ليکدود

{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:0em; padding-right:12px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;"
|-
| style="text-align:right;" | 
{| border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="float; margin:em" align="left" 
|-
[بټنوک| "هیڅ سپي ته اجازه نشته" په [اسپانیا کې د خبرداری اعلان. د سپي انځور په ګرافیک لیکلو کې یو سره کړۍ او د افقي کرښې مفهوم ګرافیک لیکنه چې "نه" یا "منع" استازیتوب کوي.]]

[بټنوک| د تصور وړ انځور مقاله [زیارت گرجا گھر|د زیارت کلیسا ، بیت المقدس]]
**ايډيوګرام** يا **ايډيوګراف** ( د يوناني  څخه *idéa* "خیال" او  *gráphō* "د لیکلو لپاره") انځوریز سمبولونه دي چې د یوې مفکورې یا فکري بیان څرګندلو لپاره کاريږي، د یوې ځانګړې ژبې خپلواک او ځانګړې کلمې یا جملې ځینې بصري متنونه د مخکینۍ پوهې سره تړاو لري؛ د دې په نورو ډولونو کې انځوريز ليکدود شامل دي.

يانې په دې ليکدود کې ځينې شکلونه او کلمې د يو پيغام د لېږدولو لپاره کارول کيږي چې په ډېرې اسانۍ سره د يو انځور او يوې ګرافيکي کرښې په مرسته د ليدونکي خيال او ذهن ته يو پيغام وړاندې کوي او هغه پوهوي.

## سرچينې
 

## بهرنۍ اړیکې

* د ډیفرانسیس له کتاب څخه د ایډیوګرافیک افسانه استخراج.
* د امریکایی میراث قاموس تعریف
* میرریم ویبسټر آنلاین تعریف
وېشنيزه:ليکدودونه
ويوکي ليکدود

{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:0em; padding-right:12px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;"
|-
| style="text-align:right;" | 
{| border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="float; margin:em" align="left" 
|-

**د کلمې نقشه** یا **لوګوګرام**   کې   یو واحده نښه يا پته ده چې د یوې کلمې استازیتوب کوي. په بل عبارت، لغت یو داسې کرکټر دی چې یوه بشپړه او پراخه کارول شوې کلمه په ګوته کوي. دا لغتونه په ډېرو ژبو کې شته. یو عصري مثال يې هغه سمبولونه دي چې موږ یې کاروو، لکه $ د ډالرو لپاره.

يانې په لنډه توګه ويلای شو چې ويوکي ليکدود هغه ليکدود دی چې په هغې د يو ځانګړي لغت لپاره يوه خاصه نښه موجوده وي چې د ټول لغت مانا ورکوي.

دا د لیکلو سیسټمونه معمولا په پخوانیو وختونو کې رامینځته شوي، او د نورو لیکلو سیسټمونو په مقابل کې ولاړ دي چې نحوي ، الفبا او ابجد دي، په کوم کې چې هر لیک په اصل کې د یو واحد غږ یا د غږونو ترکیب استازیتوب کوي.

قاموسونه په عام ډول د فکر نقشې یا هیروګلیفونو په نوم پیژندل کیږي. که موږ غواړو د دې کلمې دقیق معنی ومومئ، مفکرین د تورو او فونیمونو پر ځای د نظرونو استازیتوب کوي.  په عمل کې، د لیکلو موجوده سیسټمونو څخه هیڅ یو (د جعلي لیکلو سیسټمونو پرته) په بشپړه توګه لیکونکي ندي. د لیکسي لیکلو سیسټمونو په مینځ کې ، یوې کټګورۍ ته د کنسونینټ نقشه ویل کیدی شي ، لکه مصري هیروګلیفونه ، چیرې چې یو حرف د کنسوننټ نمایندګي کوي ، او بله کټګوري نحوي ده ، لکه کیونیفورم ( د سومیرین ، اکاډین ، او هیټایټ ژبو لیکلو لپاره) او چینایي حروف . ( د چینایي ، جاپاني ، کوریايي ، او ویتنامی ژبو لیکلو لپاره کارول کیږي)، او نور. په دې کټګورۍ کې، د حروفونو شمیر معمولا لوی وي، او هر کرکټر یو مورفیم او یو حرف ټاکي. پهلوي رسم الخط کې ( د منځني فارسي او پارتیایي ژبو د لیکلو لپاره) د کلمو د نقشې یوه ځانګړې بېلګه لیدل کېږي. پهلوي رسم الخط د ابجد رسم الخط دی، خو ځینې کلمې یې په آرامي معادل لیکل شوي دي.

په حقیقت کې، د لوګوګرامونو یو له غوره تاریخي مثالونو څخه شاوخوا پنځه زره کاله دمخه د سمیرین لیکلو میتود کې موندل کیدی شي. د دې ډول لیکلو په بڼه کارول کیږي، دا ډیری وختونه د کینیفورم په نوم پیژندل کیږي. په دې ډول لیکلو کې، سومریانو د نرمو خاورو په سطحه د ځانګړو ډیزاینونو جوړولو لپاره یو تیز او د کیل په څیر وسیله کارولې.

## پايڅوړ

## سرچينې

* ګور، البرتين (ګور، البرتين); د کرښې تاریخ / د البرټین والي؛ ژباړن عباس مخبر، کورش صفوي؛ د چاپ جزیات: تهران: مرکز، ۱۳۶۷. د ملي کتابتون شمیره: M67-659

وېشنيزه:ليکدودونه
لیکلوتاريخ

{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:0em; padding-right:12px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;"
|-
| style="text-align:right;" | 
{| border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="float; margin:em" align="left" 
|-
 
[بټنوک|300x300px| په [لرغونې پاړسي|لرغوني پارسي کینیفورم کې د سرو زرو يوه تخته چې په ميخي خط پرې ليکل شوي دي، د سنسناټي هنر میوزیم]]
**د لیکلو نېټه** یا **[[ليک|د لیکلو]] تاريخ** د لیکونو یا نورو نښو په کارولو سره د ژبې د ثبتولو او د دې پرمختګونو معاینه کولو په لاره کې لومړني پرمختګونه په ګوته کوي. دلته، کرښه د لیکلو لومړنی سیسټم نه دی، بلکې د سمبولونو مجموعه ده چې په هغې کې کلمې، ګرامري څرګندونې او کلمې جلا کېدی شي. د لیکلو یو له لومړنیو مثالونو څخه  ميخي ليکدود دی.

داسې انګېرل کیږي چې د لیکلو سیسټمونه په دوه ځایونو کې په خپلواکه توګه رامینځته شوي: بين النهرين (په 3200 مخزېږديز کې سومریان ) او مرکزي امریکا (600 مخزېږديز). ډېری ميسو امريکا نسبونه پېژندل شوي، چې ترټولو زوړ یې په مکسیکو کې اولمېک او ساپوتيک دي. د دې تر څنګ د لرغونو چينايانو او لرغونو مصري ليکونو د خپلواکۍ د تحول په اړه هم د نظر اختلاف شته. د دغو دوو څخه، چینایي کرکټرونه په خپلواکه توګه اختراع شوي، ځکه چې د لرغوني چین او بين النهرين ترمنځ هیڅ اړیکه نه وه.

## اړوندې پوښتنې

* غږ پېژندنه
* شفاهي ادب
* الفبا
* د هنر تاریخ
* ميخي لیکدود
* ډبرليکونه
* ډبرپېژندنه

## سرچينې
د ويکيپېډيا مرسته کوونکي، "د ليکلو تاريخ،" ويکيپېډيا، وړيا پوهنغونډ، https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=History_of_writing&oldid=705135628 (د فبروري 22، 2016 ته رسېدلی).

## بهرنۍ لینک

;Cuneiform
* cdli:wiki: Assyriological tools for specialists in cuneiform studies
;General
* History of Writing. historian.net
*Alphabet & protoalphabet the manifest of astrologic doctrine?
* Denise Schmandt-Besserat  HomePage
*The Ethiopic Alphabet ''By Dr. Aberra Molla''
*Children of the Code: A Brief History of Writing – Online Video
* 
;Broadcasts
*Cracking the Maya Code. NOVA,  Public Broadcasting Service . (Timeline (flash))
*BBC on tortoise shells discovered in China
*Fragments of pottery discovered in modern Pakistan
*Egyptian hieroglyphs c. 3000 BC
د ليکدود جوړو شوو بڼو نوملړ

{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:0em; padding-right:12px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;"
|-
| style="text-align:right;" | 
{| border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="float; margin:em" align="left" 
|-
د جوړ شوي ليکدودونو نوملړ په لاندې ډول دی. ISO 15924 کوډونه چمتو شوي چېرې چې ټاکل شوي. په دې لیست کې نه د شارټ هینډ سیسټمونه او نه هم د موجوده سکریپټونو سایفر شامل دي.

 په روان پرمختګ کې سکریپټ.

## دا هم وګوره

* جوړ شوی سکریپټ
* د لیکلو سیسټمونو لیست
* د کانسکریپټ یونیکوډ ثبت

## تړنې

* په omniglot.com کې سکریپټونه او ژبې جوړې شوې

## حوالې
ایموجي

{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:0em; padding-right:12px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;"
|-
| style="text-align:right;" | 
{| border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="float; margin:em" align="left" 
|-
بټنوک|200x200px| یو نمونه ایموجي چې د نوټو پروژې لخوا رامینځته شوی
**ایموجي** په پراخه کچه په آنلاین چیټ، برېښنالیک او پیغامونو کې کارول کیږي  دا په حقیقت کې یوه هڅه ده چې زموږ خبره په لنډه او ساده انځوریزه بڼه وړاندې کړو. د دې لپاره، ځینې احساسات یا حالت د انساني انځور پر ځای په سمبولیک ډول کارول کیږي. 😃, 🧘🏻‍♂️, 🌍, 🍞, 🚗, 📞, 🎉, ♥️ او 🏁 د دې سمبولونو مثالونه دي. د دوی هر یو يوه ځانګړې مانا لري. د مثال په توګه، 😃 موسکا ته اشاره کوي. 🚗 د موټر اشاره ده. ♥️ د زړه یا مینې سمبول دی.

د خندا، خپګان یا نورو حرکتونو، احساساتو یا د عام استعمال شیانو دا سمبولونه د عادي ژوندیو انځورونو څخه خورا توپیر لري.  دوی په اسانۍ سره د پیغامونو، احساساتو او احتمالي شیانو په نښه کولو لپاره کارول کیدی شي.

## په واټساپ کې ایموجي
د ایموجي کارولو لپاره ، په ساده ډول د ایموجي انتخاب مینو خلاصولو لپاره په روښانه شوي ایموجي آیکون باندې کلیک وکړئ. خلک کولی شي ورته آیکون ټایپ کړي ترڅو بیرته خپل کیبورډ ته لاړ شي. ځینې ایموجیز په مختلفو رنګونو کې راځي. که څوک په بل رنګ کې ایموجي غواړي، دوی کولی شي خپل غوره شوي ایموجي باندې ټایپ او ونیسي او د خپلې خوښې رنګ غوره کړي. 

## نور وګوره

* انټرنېټ

## سرچينې

وېشنيزه:برېښنايي ليک
لييت

**لييت** : **Leet** یا ايليت **eleet** : **eleet** (په لیټ ژبه کې: l337, 3l337 یا l33t, 3l33t)، چې **د لیټ سپیک** په نوم هم یادیږي، یو الفبا ده چې د انګلیسي لیکلو لپاره کارول کیږي، په ځانګړې توګه په انټرنیټ کې. په دې الفبا کې، مختلف سکي حروف د لاتیني تورو بدلولو لپاره کارول کیږي. دا اصطلاح **د اشراف** له کلمې څخه اخیستل شوې او يو ځانګړې ډول سمبولیکه ليکنه بيانوي.

## الفبا

## سرچينې


* http://en.wikipedia.org/wiki/Leet
وېشنيزه:انټرنېټي اصطلاحات
د جدي شپږمه:

	جدي شپږمه؛ هغه ورځ ده چې پخواني شوروي اتحاد په خپل یو دوست! حکومت، یو سرلوړي هیواد او یو باشهامته ملت، وحشي یرغل راوړ.شوروي دولت لومړی دا جګړه د امپریالیزم څخه د افغانستان د ژغورلو جګړه وبلله، خو وروسته شوروي مشر ګورباچوف (خونړی ټپ) وګاڼه او جنرالانو یې اعتراف وکړ چې پر افغانستان شوروي یرغل یو داسې بم و چې دغه زبرځواک یې له داخله وپاشه. خو اصلي تاوان یې دلته موږ ته واړوه. د یو مظلوم او بې وزلي ملت یونیم میلیون بې ګناه انسانان یې ووژل، پنڅه میلیونه یې مهاجر کړل، درې میلیونه یې معلول کړل، اتیا سلنه کلي یې وران کړل او له څلورو تر شپږ سوه بیلیونه ډالرو تاوان یې ورواړوه. تر ټولو بد اغیز یې دا دی چې د یو واحد مسلمان ملت په منځ کې یې د نفاق تخم وکاره او نورو بدخواهانو ته یې د افغانستان د لا ورانۍ زمینه برابره کړه.د دې یرغل د زمینې جوړولو عوامل زیات دي، خو عمده عوامل یې د لوی پتر له وخته د هند سمندر ته د روسانو د پرمختګ ارمان، د سردار محمد داود له خوا د افغانستان د عنعنوي بې طرفۍ پریښودل، په شوروي زیاته تکیه کول او بیا ترې په افراطي ډول لیرې کیدل، پر شوروي اتحاد او کمونستي عقیده د بې تجربه خلقیانو او پرچمیانو ړوند باور او له خپلو خلکو او نورې نړۍ جدا کیدل، د خپلو ګټو لپاره د ګاونډیانو او غرب له خوا د سولې او روغې جوړې مخنیوی او د مجاهدینو بې اتفاقي دي. خو ملت خپله دنده سمه تر سره کړه: زور او تکبر ته تسلیم نه شول او خپل او د هیواد او ملت عزت یې وساته؛ هر څه یې قربان کړل خو د ویاړ کېسې یې وګټلې!د دې جګړې تر ټولو زیاته ګټه د امریکا متحده ایالاتو ته ورسیده چې د نړۍ بې رقیبه زبرځواک شو او حریف یې د افغانانو په وینو مات شو، دویمه درجه ګټه پاکستان وکړه چې د اتومي ځواک خاوند شو. یو څه تاوان شوروي اتحاد وکړ چې له زبرځواکۍ راوغورځید، اقتصاد یې تباه شو، نوم یې بد شو او (شوروي اتحاد بیرته روسیه شوه) خو تر ټولو زیات تاوان افغانستان او افغانانو وکړ چې له دغو پورته قربانیو سره سره دوستانو په نیمه لار کې پریښود او دښمنانو یې د ټپي بدن لا ټپي کولو ته تر اوسه دوام ورکړی دی.نوي نسل ته له دغو کرښو درس دا دی چې په هیڅ هیواد په هیڅ نوم دومره باور ونه کړي چې بیا دغسې ظلم ورسره وکړي، او له خپلو خلکو هیڅکله دومره لیرې نه شي چې بیا پرې بهرني یرغل کړی وي او ولس یې غیږه کې نه پریږدي. پخپلو کې هم دومره یو له بله لیرې نه شي چې بیا بې د بهرنیانو له مداخلې د ورورۍ روغه هم نه شي کولی. دا خو څرګنده ده چې بهرنیان په هر څه کې خپلې ګټې لټوي، نه زموږ.
## سرچينې
ابراهيم شينواری