يزيديان

**یزیدیان** یا **ایزیدیان** د بين النهرين  د کردانو مذهبي لږکیو ډله او د شمالي بين النهرين اصلي خلک دي چې د خپلمنځي ودونو سخت مخالف دي. د دوی مذهب،  ، د نورو توحیدی مذهبونو، **زردشتیزم** ، اسلام ، عیسویت او یهودیت ګډون دی.     كه يو يزدي له يو غير يزيد سره واده وكړي، هغه له دين څخه وتلى دى او هغه سړى هم اجازه نه لري چې ځان ته يزيد ووايي.   دوی په عمده توګه د عراق په شمال کې د نینوا په ولایت کې میشت وو، کوم چې د لرغوني آشور واکمنۍ یوه برخه وه. په ارمنستان ، ګرجستان او سوریه کې د یزیدیانو ټولنه د 1990 لسیزې راهیسې د پام وړ کمه شوې ده، ځکه چې دوی اروپا ، په ځانګړې توګه آلمان ته مهاجر شوي دي. 

د عراق د موصل ښار په لوېديځ کې د يزيديانو په مرکزي سيمه سنجر غره کې د يزيديانو پر ضد عمليات روان دي. د دوی په اړه ځینې غلط نظرونه شته. د داعش افراطیان په دې باور دي چې دا ټولنه له بنو امیه سره تړاو لري، په داسې حال کې چې نور یې د خورا ناخوښه واکمن یزید بن معاویه سره تړلي ګڼي . عصري څېړنې ښیي چې دا فرقه د یزید بن معاویه یا د ایران د یزد ښار سره هیڅ تړاوه نلري. په هرصورت، د عصري فارسي کلمې **izad** څخه، د خدای په مانا دی. د **یزیدیانو** د نوم عمومي مانا د خدای عبادت کوونکي دي او یزیدیان خپله فرقه په ورته ډول بیانوي.

## عقیدې او نظریات
د دې مذهب خلک خدای ته یزدان وايي او هغه دومره لوړ ګڼل کیږي چې په مستقیم ډول یې عبادت نشي کولی. یزدان د متحرک قدرت خاوند ګڼل کیږي او د ځمکې ساتونکی نه بلکې خالق دی. او له دې څخه اوه لوی روحاني قوتونه راوتلي، چې یو یې ملک طاؤس دی ، د مور پرېښته چې د خدای حکمونه پلي کوي. ملک طاؤس د خدای د تره زوی ګڼل کیږي. یزیدیان په ورځ کې پنځه ځله د ملک طاؤس عبادت کوي. د یزیدیانو په اند د ملک طاؤس بل نوم شیطان دی چې په عربي کې ابلیس ورته وایي او له همدې امله یزیدیانو ته د **شیطان** عبادت کوونکي ویل کیږي.

یزیدیان قرآن او انجیل ته درناوی لري، مګر د دوی خپل دودونه زباني دي. د محرمیت له امله د یزیدي فرقې په اړه هم غلط فهمونه شتون لري چې دا فرقه هم د پارسي مذهب سره تړاو لري چې دوی د رڼا او تیارو سربیره د لمر عبادت کوي. د یزیدي عقیدې له مخې، روح له یو بدن څخه بل بدن ته لېږدول کیږي او د تکرار زېږون روح پاکوي. د اوسنیو څېړنو له مخې، که څه هم د دوی زیارتونه د لمر په عکسونو سینګار شوي او د دوی قبرونه ختیځ ته د لمر لوېدو ته مخامخ دي، د دوی عقیده د اسلام او عیسویت ډېری عناصر لري. 

## رسمونه
د واده په مراسمو کې یزیدي راهب ډوډۍ په دوو برخو ویشي او یوه برخه ناوې ته او یوه برخه ناوې ته ورکوي. ناوې د واده په مراسمو کې سرې جامې اغوندي. په دسمبر کې، یزیدیان د یوه راهب څخه د سرو شراب څښلو وروسته درې ورځې روژه نیسي. د دسمبر له 15 څخه تر 20 پورې، دوی د موصل په شمال کې په وادي لالش کې د **شیخ عدي بن** مصفر زیارت ته ورځي او په سیند کې مذهبي مراسم ترسره کوي، په شمول د څارویو قرباني . تر ټولو بده سزا چې هر یزیدي ورسره مخامخ کېدای شي له ټولنې څخه ایستل دی، چې د روح د پاکوالي بهیر په ټپه دریږي. له همدې امله، د یزیدیانو د بل مذهب د منلو پوښتنه نشته.

## انځورونه

دوتنه:فائل:Yezidischld.JPG|د نولسمې پېړۍ په بين النهرین کې د یزیدي مشرانو غونډه
دوتنه:فائل:Yazidism08.jpg|یزیدیان
دوتنه:فائل:Yezidismardino.JPG|یزیدي، ۱۹ پیړۍ
دوتنه:فائل:Yezidi Man-2.png|یزیدیان په دودیزو جامو کې
دوتنه:فائل:Yezidi Woman-2.png|یزیدي ښځه په دودیزو جامو کې
دوتنه:فائل:Dergehê perestgeha Lalishê 1 2012.JPG|د یزیدیانو عبادتځای
دوتنه:فائل:Lalish.jpg|په لالش کې د شیخ عدی بن مسافر زیارت 
دوتنه:فائل:YezidiTemple.JPG|**چرمیرا** (څلوېښت سړي) د سنجار په غره کې، د یزیدیانو زیارت
دوتنه:فائل:USSHER(1865) p454 GATE OF YEZEEDI TEMPLE SHEIKH ADI.jpg|د شیخ عدی بن مسافر د زیارت دروازه


## بېروني تړونه

* یزیدیان څوک دي؟ بي بي سي اردو
* "څوک، څه، ولې: یزیدیان څوک دي؟" د بي بي سي خبري مجله مانیټر، ۷ اګست ۲۰۱۴
* د فرانسې یزیدیان 
* د مرکب متضاداتو یوه بیلګه
* *[http://www.sacred-texts.com/asia/rty/index.htm د یزیدیانو د مذهبي اصولو په اړه د]* جورج پرسي بیجر لخوا یوه څیړنه (۱۸۵۲).
* *[http://www.sacred-texts.com/asia/sby/index.htm د شیطان عبادت: د یزیدیانو سپیڅلي کتابونه او دودونه د]* عیسی جوزف لخوا (1919).
* *[https://web.archive.org/web/20050110091415/http://www.mellenpress.com/emp/mellenpress.cfm?bookid=1585&pc=9 یزیدیت: د هغې شالید، رسمونه او متني دود]* د فیلیپ جی کرینبروک لخوا (1995). ISBN 0-7734-9004-3 .
* *د [http://www.pen-kurd.org/englizi/zorab/zorab-SheikhAdi-Sufizm.html شیخ عدی تصوف او کردانو] آرکائیو شدہ (تاریخ ورک شوی)*   د ډاکټر زوراب علویان لخوا.
* " یزیدي کېدل "
* په ژباړه کې ورک شوی ، د مایکل یون لخوا د یزیدیانو سره مرکه (د جون 6، 2005).
* د کائنات پیل  آرکائیو شدہ (تاریخ ورک شوی)  
* ارمنستان: د یزیدیانو هویت جګړه .
* یزیدي او یزداني  آرکائیو شدہ (تاریخ ورک شوی)  
* یزیدي ویب
* د بدیل مذهبونو پروفایل
* 

## سرچينې

وېشنيزه:يزيديان
وېشنيزه:يزدانيان