بیټ کوین او سیاست

بیټ کوین او سیاست په څو لارو یو پر بل اغېزه کوي. د څو هېوادونو حکومتونه بیټ کوین په بېلابېلو بڼو کاروي، او ځینې سیاستوال بیټ کوین د خپلو انتخاباتي پروګرامونو برخه ګرځوي.

د اېکنامسټ انټلیجنس یونټ له مخې، په ۲۰۲۴ کال کې کریپټوکرنسي د لومړي ځل لپاره د سیاسي کمپاین لوی موضوع شوه، چې د کریپټوکرنسي صنعت د امریکا د ولسمشریزو ټاکنو پر مهال نږدې نیمایي د ټولو شرکتونو مرسته ورکړه.

## د حکومتونو له خوا د بیټ کوین کارونه

### بیټ کوین د قانوني اسعارو په توګه
د ۲۰۲۱ کال د جون په میاشت کې د السلوادور د مقننه جرګې بیټ کوین د امریکا د ډالر ترڅنګ د قانوني اسعارو په توګه د منلو لپاره په قانوني توګه تصویب کړ. دا قانون د سپتمبر په ۷ نېټه نافذ شو، چې السلوادور یې لومړی هېواد کړ چې بیټ کوین یې د قانوني اسعارو په توګه ومنلو. د قانون پلي کېدل له لاریونونو سره مخامخ شو او غوښتنې وشوې چې دا اسعار اختیاري شي، نه اجباري. د مرکزي امریکا پوهنتون د یوې سروې له مخې، د السلوادور ډېری وګړي له بیټ کوین څخه د قانوني اسعارو په توګه کارولو سره موافق نه وو، او د دیموکراتیکو مطالعاتو مرکز (CEC) یوې سروې وښودله چې ۹۱٪ وګړي ډالر د بیټ کوین پر ځای غوره ګڼي. د ۲۰۲۱ کال د اکتوبر تر میاشتې پورې، د هېواد حکومت د جیوتحرمي ځواک په وسیله د بیټ کوین مایننګ او د بیټ کوین پورې تړلو بانډونو د صادرولو څېړنه کوله. د مرکزي امریکا پوهنتون د یوې سروې له مخې چې د بیټ کوین قانون له نافذېدو ۱۰۰ ورځې وروسته ترسره شوه: ۳۴.۸٪ وګړي په بیټ کوین هېڅ باور نه لري، ۳۵.۳٪ لږ باور لري، ۱۳.۲٪ یو څه باور لري، او ۱۴.۱٪ ډېر باور لري. ۵۶.۶٪ ګډونوالو د حکومت بیټ کوین والټ ډاونلوډ کړی؛ له هغوی څخه ۶۲.۹٪ هېڅکله نه دی کارولی یا یوازې یو ځل یې کارولی، په داسې حال کې چې ۳۶.۳٪ لږ تر لږه په میاشت کې یو ځل بیټ کوین کاروي. په ۲۰۲۲ کال کې، وروسته له دې چې بیټ کوین په دوو میاشتو کې نیمایي ارزښت له لاسه ورکړ نو نړیوال مالي صندوق (IMF) السلوادور ته مشوره ورکړه چې خپله پرېکړه بېرته واخلي. IMF هم خبرداری ورکړ چې له دې ادارې څخه د پور ترلاسه کول به ستونزمن وي. د ۲۰۲۲ کال د یوه راپور له مخې، ۸۰٪ کاروبارونه د بیټ کوین له منلو ډډه وکړه سره له دې چې قانوناً اړ وو.

د ۲۰۲۲ کال د اپریل میاشت کې د مرکزي افریقا جمهوریت (CAR) بیټ کوین د CFA فرانک ترڅنګ د قانوني اسعارو په توګه ومنلو. له السلوادور وروسته، CAR  دویم هېواد شو چې دا کار یې وکړ. د ۲۰۲۳ کال په اپریل کې، CAR  د بیټ کوین د قانوني اسعارو د منلو پرېکړه بېرته واخیسته.

### '''''د IMF مخالفت'''''
د کینیزینیزم (Keynesianism) د لارښود اصل په توګه کارولو سره، نړیوال مالي صندوق (IMF) په کلکه د بیټ کوین د قانوني اسعارو په توګه د منلو مخالفت کوي، او کله چې له هغو هېوادونو سره د پورونو په اړه خبرې کوي چې ښايي له IMF  څخه پور ته اړتیا ولري، کلک ضد-کریپټو سیاسي لارښودونه وضع کوي. IMF په ښکاره توګه د مرکزي افریقا جمهوریت کې د بیټ کوین پر منلو نیوکه وکړه، او السلوادور یې اړ کړ چې د ۱.۴ میلیارد ډالرو پور په بدل کې د بیټ کوین منل کم کړي.

په ۲۰۲۳ کال کې، IMF  اعلان وکړ چې د مرکزي بانک ډیجیټل اسعارو (CBDCs) لپاره په یوه پلاتفورم کار کوي. د IMF  اجرائیه رییسې کریستالینا جورجیوا وویل که مرکزي بانکونه په یوه ګډ پلاتفورم موافقه ونه کړي، نو کریپټوکرنسي به رامنځته شوی تش ځای ډک کړي.

### نور کاروونکي
اوکراین د روسیې د یرغل پر وړاندې د مقاومت د تمویل لپاره د بیټ کوین په ګډون د کریپټوکرنسۍ مرسته ومنله. د چارواکو له مخې، د اوکراین د پوځ ۴۰٪ عرضه کوونکي چمتو دي چې کریپټوکرنسي ومني پرته له دې چې هغه په یورو یا ډالر بدله کړي. د ۲۰۲۲ کال په مارچ کې، اوکراین یو قانون تصویب کړ چې په هېواد کې د کریپټوکرنسۍ صنعت لپاره قانوني چوکاټ جوړوي، له هغې ډلې د مجازي شتمنیو د مالکیت د حق قضایي ساتنه. په همدې میاشت کې، یوه د کریپټوکرنسي تبادله د اوکراین د برېښنایي-حکومتولۍ دDiia  خدمت سره یوځای شوه.

تر ۲۰۲۴ کال پورې، بوټان د هېواد د حاکمتي پانګونې له لارې د هېواد له بډایه هایدروالیک سرچینو څخه په استفادې سره د بیټ کوین په پراخه کچه مایننګ عملیات پرمخ وړي. دې کار بوټان ته اجازه ورکړه چې ۷۵۰ میلیونه ډالر په بیټ کوین کې وساتي، چې د دې کوچني هېواد د ناخالص کورني تولید (GDP) ۲۸٪ استازیتوب کوي.

ایران د هغو مقرراتو اعلان وکړ چې له مخې به د ایران بیټ کوین ماینران اړ وي چې بیټ کوین د ایران مرکزي بانک باندې وپلوري، او مرکزي بانک به هغه د وارداتو لپاره وکاروي. د ۲۰۲۰ کال تر اکتوبر پورې، ایران له ۱۰۰۰ څخه زیات د بیټ کوین مایننګ جوازونه صادر کړي وو. د ایران حکومت په پیل کې د کریپټوکرنسۍ پر وړاندې دریځ درلود، خو وروسته یې هغه بدل کړ کله چې یې ولیدل چې ډیجیټل اسعار د بندیزونو د شاوخوا تېرېدو لپاره کارېدلی شي. د امریکا د بهرنیو شتمنیو د کنټرول دفتر (OFAC) د ۲۰۱۸ کال د اتلانتا سایبري برید په تړاو چې تاوان یې په بیټ کوین ورکړل شوی و دوه ایراني وګړي او د هغوی د بیټ کوین پته د ځانګړو ټاکل شویو اتباعو او بند شویو کسانو په لېست کې شامل کړل.***'

ځینې ایالتي واحدونه د مالیې تادیات په بیټ کوین کې مني، له هغې ډلې کولورادو (امریکا) او زوګ (سویس).

د بیټ کوین نه بدلېدونکی لیجر کله ناکله د ټاکنو پایلو د خوندي کولو لپاره کارول کېږي، لکه په ۲۰۲۴ کال کې په Screven County، جورجیا (امریکا) کې.

د ۲۰۲۴ کال د جولای په ۲۷، د هغه مهال ولسمشریزو ټاکنو نوماند ډونالډ ټرمپ د نیشویل، ټینیسي کې د کلني Bitcoin 2024  کنفرانس په ترڅ کې وینا وکړه—چې لومړی ځل و—او اعلان یې وکړ چې د ولسمشر په توګه به د "ملي ستراتیژیک بیټ کوین زېرمه" رامنځته کړي. د ۲۰۲۵ کال د جنورۍ په میاشت کې د ولسمشر په توګه هغه د دې امکان د ارزونې لپاره اجرائیوي فرمان صادر کړ.

تر ۲۰۲۳ کال پورې، د امریکا متحده ایالاتو ۲ میلیارد ډالر په بیټ کوین کې ضبط کړي وو، چې ډېری یې د عدلیې وزارت د لوړ پروفایل قضیو څخه راغلي وو، لکه د ۲۰۲۰ کال د نومبر ۵ د Silk Road ناقانونه بازار تړل، چې د Forbes له مخې امریکا یې د نړۍ له لویو بیټ کوین لرونکو څخه کړ.***'

د ۲۰۲۵ کال د مارچ په ۲، ټرمپ په Truth Social کې د ډیجیټل شتمنیو نومونه اعلان کړل چې تمه لري په ستراتیژیک زېرمه کې شامل شي: بیټ کوین، اېتر، XRP، سولانا او کارډانو. د CNBC د مارچ ۲ مقالې له مخې، دا لومړی ځل و چې ټرمپ د "زېرمه" اصطلاح وکاروله، نه "ذخیره".

## بیټ کوین د سیاسي موضوع په توګه
په السلوادور کې، نایب بوکیله د ملي یووالي د ستر ائتلاف ګوند ولسمشریز نوماند و. له دې وروسته چې هغه د ولسمشر په توګه وټاکل شو، هېواد بیټ کوین د قانوني اسعارو په توګه ومنلو.

د ۲۰۲۴ کال د امریکا د ولسمشریزو ټاکنو دوه نوماندان، رابرت ایف. کینیډي جونیور (ډیموکرات) او رون ډیسانتیس (ریپبلیکن)، د بیټ کوین ملاتړ څرګند کړ. په پخوانیو ولسمشریزو ټاکنو کې، اندریو یانګ د ډیموکرات ګوند نوماند و چې په کلکه یې د بیټ کوین ملاتړ کاوه.

د څو هېوادونو مشرانو د بیټ کوین په اړه خپل دریځونه څرګند کړي دي. اولاف شولز (SPD)، جو بایډن (ډیموکرات) او ډونالډ ټرمپ (ریپبلیکن) د بیټ کوین مخالفت څرګند کړی و. ټرمپ وروسته خپل نظر بدل کړ او ژمنه یې وکړه چې په امریکا کې به د "ملي ستراتیژیک بیټ کوین زېرمه" رامنځته کړي. د ټرمپ د مرستیال ولسمشر نوماند، JD Vance، لومړی پېژندل شوی د بیټ کوین مالک دی چې د مرستیال ولسمشرۍ لپاره نوماند شوی.

په امریکا کې، د ۲۰۱۴ کال راهیسې د فدرالي ټاکنو لپاره د سیاسي کمپاینونو لپاره د کریپټوکرنسۍ مرستې ته اجازه ورکوي. سربېره پر دې، څو ایالتونه په ښکاره توګه د ایالتي کچې ټاکنو لپاره داسې مرستو ته اجازه ورکوي یا یې منع کوي. د کولورادو د والي جیرډ پولیس (ډیموکرات) د ۲۰۲۲ کال د بیا ټاکنو کمپاین په رسمي ډول بیټ کوین او نورې کریپټوکرنسۍ منلې وې.

د ۲۰۲۴ کال د جیمیني د یوې سروې له مخې، له پنځمې برخې څخه زیات امریکایان کریپټوکرنسي لري، او ۷۳٪ یې پلان لري چې د ټاکنو پر مهال د نوماند د کریپټو په اړه دریځ په پام کې ونیسي. د ۲۰۲۴ کال د امریکا د ټاکنو په بهیر کې، د کریپټوکرنسۍ شرکتونو د سوپر PACs یا سیاسي عمل کمیټو ته د ټولو مستقیمو شرکتونو مرستو درېیمه برخه ورکړه؛ د کریپټوکرنسي صنعت له خوا ملاتړ شوو ۸۵٪ کانګریس نوماندان خپلې ټاکنې وګټلې، چې پکې هم ریپبلیکنان او هم ډیموکراتان شامل وو. ۲۵۳ پرو-کریپټو نوماندان د استازو جرګې ته وټاکل شول، په داسې حال کې چې ۱۱۵ انټي-کریپټو نوماندان وټاکل شول. په سنا کې، ۱۶ پرو-کریپټو نوماندان او ۱۲ انټي-کریپټو نوماندان وټاکل شول.

## اړوند ایډیالوژۍ
ساتوشي ناکاموتو په هغه مقاله کې چې د بیټ کوین کوډ سره مل وه، ویلي و: «*د دودیزو اسعارو اصلي ستونزه هغه باور دی چې د کار کولو لپاره یې اړتیا ده. مرکزي بانک باندې باید باور وشي چې اسعار به نه بې‌ارزښته کوي، خو د فیات اسعارو تاریخ د دې باور له ماتیدو څخه ډک ده».*

### د اتریشي اقتصاد ریښې
د اروپایي مرکزي بانک له مخې، هغه غیرمتمرکز مالي سیستم چې بیټ کوین یې وړاندې کوي، په نظریاتي توګه د اتریشي اقتصاد د مکتب ریښې لري، په ځانګړي ډول د فریدریش فون هایک په کتاب: *Denationalisation of Money The Argument Refined* کې، چې هایک پکې د پیسو د تولید، وېش او مدیریت په برخه کې د بشپړ ازاد بازار ملاتړ کوي څو د مرکزي بانکونو انحصار پای ته ورسوي.

ژورنالیستان پاول ویګنا او مایکل کیسي په خپل ۲۰۱۵ کتاب *The Age of Cryptocurrency*  کې د بیټ کوین د لیبرټارین لیدلوري تشریح کړې، چې د فلزپالنې (Metallism) اقتصادي فلسفې ته نږدې دی—هغه فلسفه چې پیسې د یوه توکي په توګه ګڼي. هغوی وړاندوینه وکړه چې پر بیټ کوین به تر ټولو لوی اغېز د دې کارونې څخه راشي چې د تادیاتو ګډوډوونکی سیستم شي، کوم چې هغوی یې له چارټالیزم (Chartalism) سره برابر ګڼي.

### انارشیزم او لیبرټارینیزم
د نیویارک ټایمز له مخې، لیبرټارینان او انارشستان د بیټ کوین تر شا فلسفي مفکورې ته جذب شوي وو. د بیټ کوین لومړنی ملاتړی راجر ور وویل: «په *پیل کې، نږدې هر څوک چې ښکېل شو، د فلسفي دلایلو له مخې یې دا کار وکړ. موږ بیټ کوین ته د یوې سترې مفکورې په توګه کتل، د یوې داسې لارې په توګه چې پیسې له دولت څخه جلا کړي."* اکانامسټ بیټ کوین داسې تشریح کوي: «یو *ټېکنو-انارشستي پروژه چې د نغدو پیسو انلاین بڼه رامنځته کړي، یوه لاره چې خلک پرته له دې چې له بد نیت لرونکو حکومتونو یا بانکونو څخه پرې مداخله وشي، راکړه ورکړه وکړي."*

نایجل ډاډ په خپل کتاب *The Social Life of Bitcoin* کې استدلال کوي چې د بیټ کوین د ایډیالوژۍ جوهر دا دی چې پیسې له ټولنیز او حکومتي کنټرول څخه لرې کړي. ډاډ د یو یوټیوب ویډیو یادونه کوي چې پکې راجر ور، جېف برک، چارلي شریم، اندریاس انتونوپولوس، ګېون وود، ټریس مایر او نور د بیټ کوین ملاتړي د *د بیټ کوین د خپلواکۍ اعلامیه* لولي. دغه اعلامیه د کریپټو-انارشیزم پیغام لري په دې ټکو سره: «*بیټ کوین په خپل ذات کې سیستم ضد، دولت ضد او موسسه ضد دی. بیټ کوین حکومتونه کمزوري کوي او بنسټونه ګډوډوي ځکه چې بیټ کوین په بنسټیز ډول انسان‌ پال دی."*

سټیو بانون، چې په بیټ کوین کې "ښه برخه" لري، هغه د * ګډوډوونکي پوپولیزم* په توګه ګڼي. هغه وایي: «دا *واک له مرکزي چارواکو څخه بېرته اخلي. دا انقلابي دی."*

## سرچينې