افغانستان د 2004 په اولمپيک لوبو کې

افغانستان د يونان په اتنز ښار کې د 2004ز کال د دوبي اولمپکس لوبو کې د ګډون په موخه يو پلاوی استولی و، کومې لوبې چې د 2004ز کال د اګست د مياشتې له ديارلسمې تر نهه ويشتمې نېټې تر سره کېدې. دا د اولمپيک په لوبو کې د افغانستان يوولسم ځل او د طالبانو له خوا د ښځو په وړاندې د توپيري چلند او په سپورټ کې د لوبېدو سره د ښځو د مخالفت له امله د څلور کاله بنديز څخه وروسته، په 2003ز کال کې د اولمپيک نړيوالې کمېټې ته د افغانستان له داخلېدو وروسته په اولمپيک کې د افغانستان دا لومړی ګډون و. دا پلاوی له پنځو ورزشکارانو جوړ و: د لنډ واټن منډې سيالۍ ګډونوال مسعود عزيزي او روبينه مقيميار، سوک وهونکی بشرمل سلطاني، د جوډو لوبغاړې فريبا رضايي او غېږ نيونکی (پهلوان) بشير احمد رحمتي. په دې پلاوي کې د مقيميار او رضايي ګډون لومړی ځل و چې افغانستان اولمپيک لوبو ته ښځینه لوبغاړې واستولې. پنځه واړه ونه توانيدل چې په خپلو لوبو کې د ابتدايي پړاونو څخه مخکې ولاړ شي، او په دې لوبو کې د افغانستان تر ټولو ښه فعاليت د مقيميار و، چا چې د سيالۍ په خپل پړاو کې د ښځو د سل متره منډې نوی ملي ريکارډ جوړ کړ.

## مخينه
افغانستان په لومړي ځل خپل پلاوی په اولمپيک کې د سياليو لپاره په 1936ز کال کې د برلين لوبو ته استولی و. له هغې وروسته له 1936ز څخه تر 2004ز کال پورې يوازې له پنځو پړاونو پرته، افغانستان د دوبي په هر المپيک کې ګډون کړی. دا کلونه 1952، 1976، 1984، 1992 او 2000ز کلونه وو. د 1999ز کال د اکتوبر په مياشت کې د المپيک نړيوالې کميټې (IOC) له خوا د افغانستان ګډون ځنډول شوی و، او له هغې وروسته په 2000ز کال کې د سډني اولمپيک کې پر افغانستان بنديز ولګېد، لامل يې د طالبانو تر واکمنۍ لاندې افغانستان کې د ښځو په وړاندې توپيري چلند او له سپورټ څخه د ښځو منع کول وو. په 2001ز کال کې د طالبانو له سقوط وروسته، IOC له سيمه ييزو چارواکو سره مرسته وکړه، تر څو د اولمپيک یوه نوې ملي کميټه جوړه کړي. د دې هڅو په پايله کې IOC د 2003ز کال د جون د مياشتې په نهه ويشتمه نېټه، د چيک جمهوریت په پلازمېنه پراګ کې په خپله 115مه ناسته کې افغانستان ته بيا ځای ورکړ، او ورته یې روښانه کړه چې د راتلونکي لپاره په اولمپيک کې ګډون د افغانستان په پلاوي کې د ښځو تر شتون پورې مشروط دی.

د 2004ز کال د اتنز د دوبي لوبې، د 2004ز کال د اګست له ديارلسمې تر نهه ويشتمې نېټې تر سره شوې وې، په اولمپيک لوبو کې دا د افغانستان یوولسم ځل ګډون و. افغانستان د اولمپيک دې لوبو ته پنځه لوبغاړي واستول: د لنډ واټن ځغاستې سيالۍ لپاره مسعود عزيزي او روبينه مقيميار، سوک وهونکی بشرمل سلطاني، د جوډو لوبغاړې فريبا رضايي او غېږ نيونکی بشير احمد رحمتي. په دې پلاوي کې د مقيميار او رضايي ګډون لومړی ځل و چې افغانستان د اولمپيک لوبو ته ښځینه لوبغاړې واستولې. پنځه واړه لوبغاړي په افغانستان کې روزل شوي وو، او د یونان «Thessalonki» ته په لوبو کې د سيالیو لپاره تر سفر مخکې يې په تهران کې د ايراني روزونکو څخه روزنه لېدلې وه. د افغان چارواکو له خوا د پانګې د محدوديت له امله دې ډلې محدوده بوديجه درلوده، او په رسنيو کې عمومي نظر دا و چې دوی به په لوبو کې کوم مډال ونه ګټي. د افغانستان د ټيم يوه رزونکې «Neema Surgatar» د پرانیستې په مراسمو کې بېرغ لېږدونکې وه، او يوې بلې روزونکې «Kosia Akashi» بيا د پای په مراسمو کې بېرغ ولېږدولو.

## لوبغاړي
د اتلس کلنۍ په عمر کې په لومړي ځل د اولمپيک په لوبو کې برخه اخيستونکی مسعود عزٍيزي يوازينی نارینه لوبغاړی و، چې د افغانستان لپاره يې په ځغاسته کې سيالي کوله. نوموړی له هغې وروسته د اتنز په لوبو کې د ګډون وړ وبلل شو، کله چې فوق العاده کارت ورکړل شو، ځکه چې د نارينه و د سل متره واټن ځغاستې لپاره د تمرین پر مهال د 11.16 ثانيې تر ټولو غوره حالت (B)، اولمپيک ته د وړتيا تر لاسه کولو له معيار څخه 0.08 ثانيې کم و. له لوبو مخکې په يوه مرکه کې عزيزي وويل، «ياړم چې د نړۍ د نورو اتلانو سره يم. زه دوی به ته خپل ځان معرفي کړم»، او «زه خپل ټول کوښښ کوم چې خپل هېواد ته څه ورکړم. هر څوک د مډال تر لاسه کول غواړی، خو که دوی يې تر  لاسه هم نه کړي، دا د ګټې يا بايلات خبره نه ده. مهم يې ګډون دی». نوموړی د اګست په يو ويشتمه نېټه د اتو نورو ځغلېدونکو سره په څلورمه ډله کې د سيالۍ لپاره چمتو شوی و. عزيزي په 11.66 ثانيو کې اتم او تر ټولو وروستی ځغلېدونکی شو؛ له هرې ډلې څخه يوازې درې تر ټولو لومړي او له ټولو لسو ډلو څخه تر ټولو مخکې لس چټک په ټوليز ډول مخکې تګ کې بريالي شول، او نوموړی له سياليو وايستل شو. عزيزي په 2008ز او 2012ز کلونو اولمپيک لوبو کې هم دوه ځلې د افغانستان استازولي وکړه.

اتلس کلنه روبينه مقیميار د ځغاستې په سيالۍ کې يوازينۍ ښځينه لوبغاړې وه چې د 2004ز کال اولمپيک کې يې د افغانستان استازولي کوله. نوموړې هغه مهال د اولمپيک لپاره وړ وبلل شوه، کله چې IOC نوموړې ته فوق العاده کارت ورکړ، ځکه چې د هغې 13.76 ثانيو تر ټولو غوره وخت د اولمپيک (B) لپاره وړ ګرځېدو د معيار څخه 1.74 سانيې کم و، کوم معيار چې د ښځو د سل متره لپاره ټاکل شوی دی. د نوموړې کورنۍ د اتنز په سيالیو کې د هغې له ګډون سره موافقه کړې وه. د جوډو (Stig Traavik) مقيميار وليدله چې په اونۍ کې يې دوه ځلې په غازي سټيډيوم کې د منډې وهلو په خرابېدونکې لاره روزنه پيل کړې وه، کله کله به پښې لوڅې وه، خو د ځورېدو او بريد له وېرې به تل له نارينه وو څخه لېرې وه. له لوبو مخکې، نومړې د بي بي سي نړيوال سروس ته وويل چې غواړي د افغان مېرمنو لپاره يوه بېلګه وګرځي. د 2004ز کال د اګست په شلمه نېټه، مقيميار په اومه ډله کې برخه واخيسته، د 14.14 ملي ريکارډ وخت په درلودلو سره، په اتو برخه والو کې په اوم شمېره وه. نوموړې له سياليو وايستل شوه، ځکه چې له هرې ډلې څخه يوازې لومړي درې او له ټولو لسو ډلو څخه لس تر ټولو چټک په ټوليز ډول راتلونکې پړاو ته ورسېدل. له هغې وروسته مقيميار وويل «ما يو څه وېره احساس کړه، ځکه ټولې نړۍ ماته کتل. خو د تمرين پر مهال نورو لوبغاړو ماته وويل، دوی له هغو سختيو خبر دي چې دې ته د رارسېدو په لار کې زه ورسره مخ شوې يم، او زه يې وهڅولم. په لوبغالي کې، ما د هڅونې ډېرې چغې واورېدې "روبينه! روبينه!" او همدې ما ته ښه احساس راکړ». نوموړې يو ځل بيا د 2008ز کال د بيجينګ په لوبو کې د افغانستان استازولي وکړه.

**نارینه** 

**ښځې**

## سوک وهنه (بوکسنګ)
بشرمل سلطاني د اتنز د لوبو پر مهال نولس کلن و، او يوازې د اولمپيک په لوبو کې يې ګډون کاوه. د کم او منځنۍ کچې وزن د کټګورۍ اسيايي وړتيا پړاونو کې د درېيم مقام په تر لاسه کولو سره په خپله د وړتيا ځای تر لاسه کولو کې له ناکامۍ وروسته نوموړي ته IOC په لوبو کې د ګډون کولو لپاره د فوق العاده کارت بلنه ورکړه. سلطاني د اګست په پنځلسمه نېټه د پيرسټري اولمپيک سوک وهنې په تالار کې په دوه دېرشم پړاو کې د مصر محمد هيکل مقابلې ته ووت. نوموړي په 12/40 نومرو کې لوبه وبايلله، او له همدې امله يې سيالي پای ته ورسېده. که څه هم له ماتې سره مخ شو، د سيالبينو يوې کوچنۍ ډلې سلطاني ته چکې ووهلې، او د (The Atlanta Journal-Constitution) ته يې د اولمپيک په لوبو کې د خپل ګډون په اړه وويل «دا زما په ژوند کې يوه غوره شيبه وه، او د نورو لوبغاړو لپاره به هم همداسې وي، کله چې هغوی سيالۍ ته راځي». 

## سرچينې