د ډبرو وروستۍ دوره

**د ډبرو وروستۍ دوره**( **LSA** ) د افریقا د مخکیني تاریخ یوه دوره ده چې د منځنۍ ډبرې دوره تعقیبوي.

وروسته د تيږو دور په افريقا کې د عصري انسان چلند له راتګ سره تړاو لري، که څه هم دا موضوع لا تر ناندريو لاندې ده. داسې انګېرل کیږي چې د منځنۍ ډبرې دورې څخه د تیږو دورې ته لیږد لومړی ځل د 50,000 او 39,000 کلونو ترمنځ په ختیځ افریقا کې پیښ شوی. دا هم فکر کیږي چې وروسته د ډبرې د دور خلک او / یا د دوی ټیکنالوژي په راتلونکو څو زره کلونو کې له افريقا څخه خپره شوې. 

د افریقا د لرغون پېژندنې په شرایطو کې د "لومړنۍ ډبرې دورې"، "منځنۍ ډبرې دوره" او "وروسته ډبرې دوره" اصطلاحات باید د ټیټ پیلولیتیک ، منځني پیلولیتیک ، او پورتنۍ پیلولیتیک اصطلاحاتو سره مغشوش نه شي. دوی په 1920 لسیزه کې معرفي شوي، ځکه چې دا څرګنده شوه چې د پورتنۍ، منځني، او ښکته پیلولوژیک موجوده تاریخي سیسټم په افریقا کې د تاریخي تیرو وختونو سره مناسب تړاو نه و. په هرصورت، ځینې پوهان دا دوه تاریخونو ته د موازي په توګه ګوري، استدلال کوي چې دوی دواړه د چلند عصري پرمختګ استازیتوب کوي. 

## اصل او ريښه
په اصل کې د ډبرو وروستۍ دورې ډېری د ډبرو صنعتونو او/یا کلتورونو په توګه تعریف شوی و چې د انساني فعالیتونو نور شواهد پکې شامل وو، لکه د شتر مرغ د هګیو مرۍ او د هډوکي کاروونکي وسایل، او د منځنۍ ډبرې دورې د ډبرې وسیلې شتون نلري پرته له دې چې بیا سایکل شوي او بیا کار شوي. د ډبرو د وروستۍ دورې خلک په مستقیم ډول د بیولوژیکي او چلند له پلوه د ښکار / راټولونکو عصري نفوس سره تړاو لري، ځيې يې نېغ په نېغه د "بوشمین" په توګه پیژندل شوي. دا تعریف د هغې له رامینځته کیدو راهیسې د شتر مرغ د هګیو د مچیو او د هډوکو هارپونونو موندلو سره په شرایطو کې بدلون موندلی کوم چې په لسګونو زره کاله دمخه د د ډبرو د وروستۍ دورې وړاندوینه کوي.  وروستنۍ د ډبرې دوره هم د پخوانۍ منځنۍ ډبرې دورې څخه د هغه وخت په توګه توپیر درلود چې په افریقا کې عصري انساني چلند وده کړې. دا تعریف ډیر کمزوری شوی ځکه چې د داسې عصري انساني چلندونو شواهد په سایټونو کې موندل کیږي کوم چې د پام وړ د ډبرو د وروستۍ دورې وړاندې کوي.

## د ډبرو د منځنۍ دورې څخه لېږد
د ډبرو د وروستۍ دورې د منځنۍ ډبرې دوره تعقیبوي او شاوخوا 50,000 کاله وړاندې پیل کیږي. د ډبرو د وروستۍ دورې د پخوانۍ د ډبرو د منځنۍ دورې په پرتله د ډبرو په هنري اثارو کې د پراخه ډول لخوا مشخص شوی. دا اثار د وخت او موقعیت سره توپیر لري، د منځنۍ ډبرې دورې ټیکنالوژۍ سره توپیر لري چې داسې ښکاري چې د څو سلګونو زرو کلونو لپاره نسبتا بدل شوی نه وي. د د ډبرو د وروستۍ دورې ټیکنالوژي هم د هډوکي وسیلو په کارولو سره ځانګړتیا لري. د ډبرو د وروستۍ دورې د عصري انساني چلند سره تړاو درلود،  مګر دا نظر د د ډبرو منځنۍ دورې سایټونو لکه بلومبوس غار او پنیکل پوائنټ کې له کشف وروسته بدل شو.

د د ډبرو د وروستۍ دورېسایټونه هم په افریقا کې د د ډبرو د منځنۍ دورې سایټونو څخه خورا ډېر دي، یو داسې رجحان چې کولی شي د نفوس شمیر زیاتوالی په ګوته کړي. د د ډبرو د وروستۍ دورې سایټونو ډیر شمیر هم د ځوانو سایټونو د ښه ساتنې په لور د تعصب پایله کیدی شي کوم چې د ویجاړیدو لږ چانس لري. 

## ډبرينه ټیکنالوژي
د ډبرې وسیلې ټیکنالوژیو کې توپیرونه اکثرا د مینځنۍ ډبرې دورې او وروستي ډبرې دورې ترمینځ توپیر لپاره کارول کیږي. د مینځنۍ ډبرې دورې لوی چمتو شوي پلیټ فارم فلیک میشته ډبرې وسیلې صنعتونه ، لکه لیوالوس په زیاتیدونکي ډول د صنعتونو سره ځای په ځای شوي چې د ساده پلیټ فارمونو سره په کور کې د بلیډونو او بلیډیلټونو تولید باندې تمرکز کوي.  د افریقی ډبرو وسیلې ټیکنالوژي په 1969 کې د ګراهام کلارک لخوا وړاندیز شوي او په لاندې ډول د لارنس بارهام او پیټر میچل لخوا په ګوته شوي ماډلونو ویشل شوي: 

* 1 حالت: د اولډوان وسیلې صنعتونه چې د ډبرو اوزار صنعت په نوم هم پیژندل کیږي
* حالت 2: هغه وسیلې چې د دوه اړخیز کمولو له لارې رامینځته شوي د لوی فلیکس یا کور څخه تولید شوي
* 3 حالت: د تیار شوي کور څخه د فلیک اوزار
* موډ 4: د پنچ سټریک بلیډونه چې په مختلف مختلف وسیلو کې تطابق شوي
* 5 حالت: د مرکبو وسیلو مایکرولیت برخې چې ممکن لرګي یا هډوکي پکې شامل وي، ډیری وختونه په ناڅاپي توګه بیا رغول شوي یا شاته شوي

د وروستي ډبرې دورې ډبرينه ټیکنالوژي اکثرا په 4 او 5 موډونو کې راځي. دوی نور په د ډبرو د وروستۍ دورې کې په څلورو مرحلو ویشل شوي دي. 

# مایکرولیتیک صنعتونه چې د ca. 40,000 او ca. 19,000 BP د ابتدايي د ډبرو د وروستۍ دورې (ELSA) لیبل شوی، یا د ناوخته د ډبرو منځنۍ دورې په توګه، یا د MSA/LSA لېږد یا مخبڼې په توګه
# Nonmicrolithic، bladelet بې وزله صنعتونه چې د CA ترمنځ نیټې لري. 40,000 BP او ca. 19,000 BP
# Microlithic صنعتونه د bladelets سره د ca. 18,000 او ca. 12,000 BP
# غیر مایکرولیتیک، بلیډیلټ - بې وزله صنعتونه چې د 12000 او 8000 BP ترمنځ تاریخ لري

## احتمالي ستونزې
د وروستي ډبرې دورې پای هغه وخت رامینځته شو کله چې ډلو د تیږو وسیلو کارولو ځای نیولو لپاره ټیکنالوژي لکه فلزات غوره کړل. دا پروسه په ټوله وچه کې په مختلفو نرخونو کې پیښ شوه، او دا د یادونې وړ ده چې د "د ډبرو د وروستۍ دورې" اصطلاح په عمومي توګه د لرغونپوهانو لخوا نن ورځ کارول کیږي چې په ابتدايي توګه په سویلي افریقا کې د تیږو وسیلو څخه کار اخیستونکي ښکار / راټولونکي نفوس ته راجع کړي.  د ډبرو د وروستۍ دورې " *بشري انقلاب* " ماډل نور د ډیری لرغونپوهانو لخوا په افریقا کې د کار کولو له امله خوښ نه دی ځکه چې د 40,000-50,000 کلونو دمخه د عصري انساني چلند د پراختیا لپاره د زیاتیدونکي شواهدو له امله.

## دا هم وګوره

* د ډبرو وروستنۍ لرغونې دوره
* د ډبرو منځنۍ دوره
* Enkapune Ya Muto
* د ممبا غار
* د ممبوا غار
* ناصره راکشیلټر
* پانګ یا سیدي

## پايليکونه

## مخ پر وړاندی لوستل

* 
* The Stone Age of southern Tanzania

وېشنيزه:د ډبرې دور
وېشنيزه:د ډبرې دوره
وېشنيزه:د ډبرې زمانه
وېشنيزه:انساني دورو درې ګونی وېش