open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
سلطان مراد (دریم)

**سلطان مراد دریم، دریم مراد خان** یا **مراد III** (زوکړه 4 جولای 1546 –مړینه 16 جنوري 1595) د عثماني امپراتورۍ سلطان وو چي له 1574 څخه تر 1595 پوري یې ددغه واکمنۍ چاري په لاس کي درلودې. د نوموړی په واکمنۍ کي د اروپا د هابسبورګ او د پارس له صفویانو سره خونړي جګړې ترسره سولې. همدارنګه د مراکش هیواد هم د یو څه وخت لپاره د عثماني امپراتورۍ برخه وه، خو په 1582 کي بیرته خپلواک سو. 

د مراد خان واکمني د افریقا په ختیځ ساحل کي زیاته پراختیا پیدا کړه، او تر لیري سیمو یې ځواک وغځېدی. څرنګه چي عثماني امپراتورۍ د وخت په تېرېدو سره د معاصري نړۍ د محاصرې ترڅنګ د فساد او انفلاسیون څخه هم کړېدل، نو ځکه د مراد په وخت کي د عثماني واکمنۍ اړوند د یني چري پوځ او عامو خلکو ترمنځ پراخ اختلافات رامنځ ته سول. مراد خان په بهرني سیاست کي د انګلستان سره ټینګي اړیکي ورغولې، دا ځکه چي دواړه د هسپانوي واکمنې ګډ دښمنان ګڼل کېدل. مراد پخپله واکمني کي د هنرونو یو لوی ملاتړی هم وو، او هنر ته یې زیاته پراختیا ورکړه.

## واکمني

د مرادخان پلار سلیم په 1574 کي مړ سو او د نوموړي تر مرګ وروسته مراد د خپلو پنځو کوچنیو وروڼو په لمنځه وړلو سره خپله واکمني پیل کړه.  د مراد واک د دولتی حرم او سلطاني کورنۍ د نفوذ له امله خورا کمزوری وو، په ځانګړې توګه د هغه د مور او همدارنګه د ژوند د ملګري صفیه سلطان له لوري چي ډیری وختونه یې په دولتي چارړ کي د سوکوللو محمود پاشا نفوذ ته زیان رساوه، په ځانګړې توګه د یادوني وړ دي.  د سلیم واک د کورنۍ کمزوري سره سره د ځواکمن لوی وزیر سوکوللو محمود پاشا د اغیزمن مشرتابه لخوا بیخي ښه سمبال سوی، او د 1579 په اکتوبر کي یې تر خپل مرګه پوري په زړه پوري خدمات ترسره کړل. 

د مراد د واکمنۍ پر مهال د هابسبورګ له پاچاهۍ سره د نښتو او شمالي پولو ساتنه د بوسنیا د والي حسن پریدوجیویچ لخوا سرته رسېدله. عثماني ځواکونو په دې دفاع او جګړو کي څو ځله ماته هم وخوړل. د مراد خان واکمني په عثماني تاریخ کي له کاواکه دورو څخه ګڼل کیږي چي نه یوازي یې د مراکش د لاسه ورکولو په پایله کي د افریقا په وچه کي نفوذ کمزوری سو، بلکي په ختیځ کي له صفوي واکمني او په لویدیځ کي د هابسبورګ واکمني سره جګړو او د عثماني ټولواکمني لوی پوځ سرغړونو یاد سلطنت ته لوی زیانونه واړول.

## مړینه

مراد د 1595 کال د جنورۍ په 16 د توپکاپي په ماڼۍ کي د ناروغۍ له امله مړ او د ایا صوفیا څنګ ته په یوه قبر کي ښخ کړل سو. په مقبره کي د سلطان ترڅنګ د هغه د میرمنو او ماشومانو 54 تابوتونه هم شتون لري.
د نړۍ ټيټ وګړي

دې نوملړ کې **د نړۍ ترټولو ټيټ وګړي** يا **د نړۍ ټيټ قدي وګړي** يا **د نړۍ ټيټ وګړي** چې تر ۵۴،۶ سانتي مترو پورې جګوالی لري، رايوځای شوي دي. دا نوملړ د بېلابېلو کته ګوريو له مخې ترتيب شوی چې ډېری سرچينې يې د ګینیس نړيوالو ریکارډونو څخه راخيستل شوي دي. د نړۍ تر ټولو لنډ سړی چندرا بهادر ډانګي دی، په داسې حال کې چې په ښځو کې بيا دا ریکارډ پاولین مسترز لري.
## د نړۍ ټيټه ونه لرونکي سړي

## ټيټ قد لرونکې ښځې

## د نړۍ لنډې جوړې (غبرګوني)

## د دندې له مخې تر ټولو لنډ وګړي

### ممثلين

### هنرمندان او لیکوالان

### لوبغاړي

### سياستوال

### نور

## دا هم وګورئ

* کارولین کراچامي ، شاوخوا  کس لوړ
* کوچني خلک (افسانه)
* د لوړ قد لرونکو کسانو لیست
## د نړۍ ټيټ وګړو انځورونه

دوتنه:Chandra_03.jpg| په  لرونکی سړی چندرا بهادر ډانګي ، په نيپال کې زېږېدلی او  په ۲۰۱۵ کال کې د هغه د مړینې پرمهال د نړۍ ترټولو ټيټه ونه لرونکی سړی و.
دوتنه:Khagendra Thapa Magar.jpg|خاجېندرا تاپا ماګار د نړۍ يو ټيټه ونه لرونکی سړی چې ۶۷ سانتي متره ونه لري.
دوتنه:He Pingping.JPG|هي پينګپينګ د نړۍ له ټيټه ونه لرونګو وګړو څخه چې ۷۴ سانتي متره ونه لري.
دوتنه:Jyoti amge (2).jpg|جيوتي اماګي د نړۍ ترټولو کوچنۍ، ګرځنده ژوندۍ ښځه.



## يادښتونه

## سرچينې
کاکا (لوبغاړی)

**ریکارډو ایزیکسن داس سانتوس لیټ** (زېږېدلی د اپریل ۲۲، ۱۹۸۲)، چې په ټولیزه توګه د کاکا یا ریکارډو کاکا په نوم پېژندل کیږي، د برازیل پخوانی مسلکي فوټبالر دی چې د بریدګر لوبغاړي په توګه یې لوبه کوله. هغه د سپورت په تاریخ کې یو له غوره میډفیلډرانو څخه هم شمېرل کیږي.  د کلب او هیواد دواړو لپاره د بریالیتوب سره، هغه د هغو نهو لوبغاړو څخه یو دی چې د فیفا نړیوال جام، د UEFA اتلولۍ لیګ، او د بالون ډي اور جایزه یې ګټلې ده.  

کاکا خپله مسلکي لوبه د برازیل په کلب ساو پاولو کې په ۲۰۰۱ ز کال د خپل عمر په ۱۸ کلنۍ کې پیل کړه. هغه وروسته په ۲۰۰۳ کال کې د اېټالیا کلب اې سي میلان سره یوځای شو.
## سرچينې
رابرټ بروس

**لومړی رابرټ** (۱۱ جولای ۱۲۷۴ – ۷ جون ۱۳۲۹)، چې د **رابرټ بروس** په نوم مشهور دی، د ۱۳۰۶ کال څخه تر ۱۳۲۹ کال پورې د هغه تر مړینې پورې د سکاټلینډ پاچا وو. رابرټ د انګلستان پر وړاندې د سکاټلینډ د خپلواکۍ د لومړۍ جګړې پر مهال د سکاټلینډ مشري وکړه. هغه د خپلې واکمنۍ پر مهال په بریالیتوب سره د سکاټلینډ د خپلواک سلطنت د بیرته راګرځولو لپاره مبارزه وکړه او په سکاټلینډ کې د ملي اتل په توګه ګڼل کیږي.

رابرټ د پاچا لومړی ډیویډ څلورم لمسی وو، او د هغه نیکه، رابرټ ډی بروس، د انانډیل پنځم لارډ، د " لوی لامل " په جریان کښې د سکاټلینډ تخت یو له ادعا کونکو څخه وو.

## سرچينې
عماد الدین زنګي

**منصور ابو المظفر عماد الدین زنګي بن آق سنقر الحاجب بن عبدالله** چي په لنډه توګه د عماد الدین په نامه یادیږي( زوکړه ۱۰۸۷ - مړینه ۱۱۴۶ ز)    یو پوځي مشر او مسلمان واکمن وو، چي د شام پر ځینو برخو یې د واکمني سربېره د صليبي نښتو پر مهال له صلیبیانو سره جګړې هم کولې.

د نوموړي پلار د سلطان ملک شاه سلجوق غلام وو، او په ۵۱۶ هجري کال کي عباسي خلیفه مسترشد د سلطان محمد بن ملک شاه د زوی سلطان محمود له تایید وروسته دئ د موصل مشر وټاکه. عماد الدین په ۵۲۱ هجري کال کي د سلطان محمود په ملاتړ سره حلب ونیو او (الرحبا) او (الجزیره الفراتیه) یې هم فتحه کړل. همدارنګه یې په ۵۳۹ هجري کال کي ادېسه ښار لاسته راوړ، او د (جوسلین) په مشرۍ د صلیبیانو لاسونه یې له هغه ځایه لنډ کړل.  

عمادالدین په ۵۴۱ هجري کال کي د شام د فرات سیند سره څېرمه د جابرکلا د محاصرې په ترڅ کي د یو نوکر له لوري د شپې داسي مهال ووژل سو، چي نوموړی ویده وو، او تر مرګ وروسته یې په صفین کي خاورو ته وسپاره. تر وژني وروسته یې یو زوی سیف الدین غازي په موصل کي او بل زوی نورالدین محمود په حلب او بیا دمشق کي د هغه ځای ناستي وګرځېدل. 

عماد الدین د خپلو سرتېرو او رعیت ډېر درناوی درلود، او دومره هیبت لرونکی حکومت یې پر پښو ودراوه، چي پسله څو کاله یې نه یوازي په شام کي ټیکاو او سوله راوستل، بلکي د صلیبي عیسایانو په وړاندي یې د جهاد یوه لویه جبهه هم پرانیسته، او تر ده وروسته یې اولادونو او ځایناستو دغه لاره په ټینګه تعقیب کړه. نوموړي د مرګ پر وخت ۶۴ کاله عمر درلود.

د عماد الدین زنګي د روزني او پالني او د اس سپرلۍ، رهبرۍ او جګړې د هنرونو د زده کړې مسؤلیت د موصل د امیر کربوقا تر سرپرستۍ لاندي سرته ورسېدل. هغه د پوځ په لیکو کي دومره پرمختګ وکړ چي په وروسته کي د واسط ښار د ځواکونو قوماندان سو. ورپسې یې جنګي وړتیا په ۵۱۷ هجري کال کي د عباسی خلیفه المسترشد بالله تر قوماندې لاندي د دوبیس بن صداقه په وړاندي په جګړه کي ډېره ښه څرګنده سوه، چي له مخي یې سلجوقي سلطان محمود نوموړی په ۵۲۱ هجري کال کي د بغداد د قوماندان په توګه وټاکه او د عطابیګ لقب یې ورکړ.
سنسکرټ ادبیات

**سنسکرټ ادبیات** ټول هغه ادبیات په ځان کي رانغاړي چي په سنسکرت ژبه لیکل سوي دي. پدې کي هغه متنونه شامل دي چي د پروټو-هندو-آریایي ژبې په لومړني نسل کي جوړ سوي دي، او د ویدیک سنسکرت په نوم پیژندل کیږي. همدارنګه په کلاسیک سنسکرت ژبه کي ټول متنونه او ددغي ژبي ځیني معیاري او غیر معیاري بڼي هم د یادي ژبي ادبیات ګڼل کیږي. د سنسکرټ ژبي تر ټولو زاړه ادبیات د ویدي عصر اړوند له ریګویدا څخه راپیليږي، چي مخینه یې شاوخوا له 1000 څخه تر 1500 مخکي تر زیږدیز کلونو پوري اټکل سوې ده.

ویدیک سنسکرت په اصل کي د ویدیک مذهب د پراخو مذهبي اثارو ژبه ده، پداسي حال کي چي کلاسیک سنسکرت بیا د ډیرو مهمو متنونو ژبه بلل سوې ده، او ددې ترڅنګ د لویو هندي مذهبونو سره هم تړاو لري، په ځانګړې توګه د هندویزم، بودیزم او جینیزم سره.

د سنسکرټ ځیني بودایي لیکني او اثار چي په دې ژبه کي شتون لري بودایي سنسکرټ ورته ویل کیږي.

د سنسکرت ادب لومړني اثار له پیړیو راهیسي د شفاهي دود له لاري نسل پر نسل لیږدول کېده، څو چي وروسته په لاسي لیک باندي خپاره سول. 

که څه هم ډیری سنسکرت متنونه په لرغوني هند کي لیکل سوي دي، خو نور یې بیا په مرکزي آسیا ، ختیځه آسیا یا سویل ختیځ آسیا کي لیکل سوي دي.

د سنسکرت ادبیات ډېر پراخ ادبیات دي، چي پکښي هندو متنونه، مذهبي کتابونه، د شعر بېلابېل ډولونه (لکه حماسي او غزل )، ډرامه او داستاني نثر شامل دي. په دې ادبیاتو کي د سیکولرو افکارو او تخنیکي علومو او هنرونو د پوښښ لپاره هم د پام وړ کارونه لیدل کیږي. د سنسکریت په مشهوره مضامینو کي قانون او دود ، ګرامر ، سیاست ، اقتصاد ، طب ، نجوم پوهنه - ستورپوهنه ، ریاضي ، هندسه ، موسیقي ، نڅا ، ډراماتیک ، جادو او فال ، او جنسیت راځي.
ملي کتابتون

**ملي کتابتون** هغه کتابتون دی چي د یو حکومت لخوا د هیواد د معلوماتو د غوره زیرمي په توګه رامنځ ته سوی وي.  د عامه کتابتونونو برعکس ملي کتابتونونه ښاریانو ته اجازه ورکوي ترڅو په کتابتون کي شته کتابونه د څه مودې لپاره د پور په ډول له ځان سره یوسي. په دې کتابتونونو کي ډېری وختونه بیخي نادر، ارزښتناک او د پام وړ اثار هم شتون لري. 

ملي کتابتون په اصل کي هغه کتابتون دی چي د هیواد دننه او بهر د یو ملت د ادبیاتو او اثارو د راټولولو او ساتني دنده په غاړه لري، دا ځکه ددې کتابتونونو ټولنه په لویه کچه ملت بلل کیږي. د ملي کتابتون یوه ښه بیلګه په لندن کي برتانوئ کتابتون دی.
## سرچينې
د پغمان ماڼۍ

**د پغمان غونډۍ کلا** چي **د پغمان ماڼۍ** په نوم هم یادیږي د افغانستان په پغمان ښارګوټي کي موقعیت لري، او د کابل ښار شمال لویدیځ لوري ته په لږ واټن کي پرته ده. دا ځای په ۲۰۱۴ کال کي د خلکو لپاره پرانستل سو او د لویو جشنونو او مېلو په ترڅ کي یې لوی شمېر سیلانیان لیدنه کوي.  

د پغمان ماڼۍ او شاوخوا سیمي ځیني وختونه د بهرنیو میلمنو د کوربه توب لپاره د ځای په توګه هم کارول کیږي.  د یادي ماڼۍ اصلي ساحه د قرغې بند شمال لویدیځ ته د 10 کیلومتره په فاصله کي موقعيت لري. 

## مخینه

### جوړول
د پغمان ماڼۍ د چمتووالي پروسه د ۲۰۱۳ کال په مارچ کي پیل سوه، چي پکښي ۷۰۰ کسان په کار بوخت وه. د چارواکو په وینا د ماڼۍ د جوړولو لپاره ټولټال ۶.۵ میلیونه ډالر د مالیې وزارت له بودیجې څخه ځانګړي سوي وه، خو د ماڼۍ او د هغې شاوخوا سیمو د جوړولو کار له ۱۵ ملیونه امریکایي ډالرو څخه ډیر لګښت درلود. کارپوهان په دې باور دي چي په پغمان کي یاده ماڼۍ په افغانستان کي د ګرځندوی لپاره یو غوره ځای کېدای سي.  

په پغمان ماڼۍ کي د ۲۰۱۴ کال د نوروز مېله د امنیتي دلایلو له امله لغوه سوه، او ټولي لمانځني په ارګ کي ترسره سولې.  د حکومت د دې حرکت دلیل دا وو چۍ د کلا کار نیمګړی دی.
د تیګرمانسو سرحدي لاره

**د تیګرمانسو لاره** یا **د تیګرمانسو سرحدي لاره** (   ) د هندوکش - پامیر غرونو د لړۍ اړوند د واخان په دهلیز کي د افغانستان او چین ترمنځ په پوله کي یوه غځېدلې غرنۍ لاره ده.  دا لاره د چین په سینکیانګ ایالت کي د کوچني پامیر او چالاچیګو درې په ختیځ پای کي د تیګرمانسو درې ترمنځ موقعیت لري، او له تاریخي پلوه د چین او واخان ترمنځ د دریو لارو څخه یوه ګڼل کیږي. 

تیګرمانسو ته څېرمه د چین په خوا کي د درې په لاندینۍ برخه کي د چین یوه سرحدي پوسته هم شتون لري.  که څه هم د افغانستان سره د تجارت په پار د کاشغر د سیمه ییز حکومت له خوا د ۱۹۹۰ لسیزي راهیسي بیا تر دا مهاله د اقتصادي موخو لپاره ددې لاري د پرانیستلو لپاره وخت پر وخت وړاندیزونه او پلانونه نیول سوي دي،   خو عملي بڼه یې تر اوسه نه ده خپله کړې.

*تیګرمن سو* په اصل کي د افغانستان په ختیځه برخه کي د سیند د یوې درې نوم دی.  د ۲۰۰۰ لسیزې په وروستیو کي دلته د بې قانونه کړنو له امله په افغانستان کي میشتو قرغزیانو د تاجکستان د غلو لخوا په کوچني پامیر کي د غلا او لوټماري راپور هم ورکړ.
بولټ (شرکت)

**بولټ** د استونیا د ګرځنده متحرک شرکت دی چې د موټر چلولو ، د کوچنیو متحرکو کرایه، د خوړو او خوراکي توکو رسولو(د بولټ فوډ ایپ له لارې)، او د موټر شریکولو خدمات وړاندې کوي. د دې شرکت منځني دفتر په تالین کې دی او د اروپا، افریقا، لویدیځې آسیا او لاتینې امریکا په ۴۵ هیوادونو کې له ۵۰۰ څخه زیاتو ښارونو کې فعالیت کوي. دا شرکت له ۱۵۰ ملیون څخه ډیر پیرودونکي او له ۳ ملیون څخه ډیر موټر چلوونکي او قاصدان شریکان لري.  شرکت په ۲۰۲۵ کال کې د لومړني ټولنیز وړاندیز لپاره پلانونه لري. 

## پېښليک

دا شرکت په ۲۰۱۳ کال کې د مارکوس ویلیګ لخوا د ټیکسي فای په نوم جوړ شو، چې هغه وخت د لیسې ۱۹ کلن زده کوونکی و. مارکوس د خپلې کورنۍ څخه د ۵۰۰۰ ایرو پور ترلاسه کولو وروسته د تالین په سړکونو کې د موټر چلوونکيو د استخدام پرمهال د اپلیکیشن پروټوټایپ جوړ کړ. 

دا خدمت د ۲۰۱۳ کال په اګست کې د اېستونیا په تالین کې پیل شو، او تر ۲۰۱۴ کال پورې، دا په بهر کې فعالیت کاوه. په اپریل ۲۰۱۷ کې، دا باکو او مالټا ته وغځول شو.  په سپتمبر ۲۰۱۷ کې، بولټ په لندن کې خپل خدمات د یوې سیمه ایزې ټیکسي شرکت په ترلاسه کولو سره پیل کړل، مګر د جواز ورکولو مسلو له امله د لندن لپاره د ترانسپورت لخوا وځنډول شو.   په فبروري ۲۰۱۸ کې، شرکت د نوي جواز غوښتنلیک وړاندې کړ  او په جون ۲۰۱۹ کې په لندن کې بیا پیل شو.  په اکتوبر ۲۰۱۷ کې، دا پاریس ته وغځول شو.  په اپریل ۲۰۱۸ کې، دا په ټوله نړۍ کې ۱۰ ملیون کاروونکو ته ورسید.  په مارچ ۲۰۱۹ کې، شرکت خپل نوم له ټیکسيفای څخه بولټ ته بدل کړ.  په اګست ۲۰۱۹ کې، شرکت په تالین کې د خوړو رسولو خدمت، بولټ فوډ پیل کړ. له هغه وخت راهیسې دا د ۲۰ هیوادونو په ۸۰ ښارونو کې پراخ شوی چې له ۳۰,۰۰۰ څخه ډیر رستورانتونه یې پلیټ فارم کاروي.  په سپتمبر ۲۰۲۱ کې، بولټ د خوراکي توکو رسولو خدمت، بولټ مارکیټ پیل کړ. 

د ۲۰۲۴ کال په نومبر کې، بولټ د انګلستان د کارموندنې په محکمه کې د خپلو موټر چلوونکو د کارموندنې د وضعیت په اړه قانوني ننګونه له لاسه ورکړه. محکمې پریکړه وکړه چې د بولټ موټر چلوونکي د "کارګرانو" په توګه وړ دي نه د خپلواک قراردادیانو په توګه، لکه څنګه چې بولټ استدلال کړی و. دا طبقه بندي پدې مانا ده چې موټر چلوونکي د کار ګټو مستحق، او د لږترلږه معاش محافظت په شمول دی.  دا قضیه د شاوخوا ۱۰،۰۰۰ اوسنیو او پخوانیو موټر چلوونکو لخوا راوړل شوې وه چې د لږترلږه معاش او د کارموندنې نورو ګټو غوښتنه یې کوله. د موټر چلوونکو وکیلان اټکل کوي چې بولټ ممکن د دې پریکړې په پایله کې د ۲۰۰ ملیون پونډو څخه ډیر مالي مسؤلیت سره مخ شي. 

## سرچينې

*
ملي تاریخي نښه (امریکا)

**ملي تاریخي نښه** ( **NHL** ) یوه ودانۍ، ولسوالي، څیز، ځای، یا جوړښت دی چې په رسمي ډول د متحده ایالاتو حکومت لخوا د خپل غوره تاریخي اهمیت لپاره پیژندل شوی. د هیواد د تاریخي ځایونو په ملي راجستر (NRHP) کې د لیست شوي ۹۰,۰۰۰ څخه زیاتو ځایونو څخه یوازې شاوخوا ۲,۵۰۰، یا نږدې درې سلنه، د ملي تاریخي نښانونو په توګه پیژندل شوي.

د ملي تاریخي نښه ولسوالۍ کې ممکن ډیری ونډه لرونکي ملکیتونه شامل وي چې ودانۍ، جوړښتونه، سایټونه یا شیان دي، او دا ممکن غیر ونډه لرونکي ملکیتونه هم شامل کړي. ونډه لرونکي ملکیتونه ممکن په جلا توګه د NHLs یا NRHP په توګه لیست شي.
آرپاڼه

[کيڼ|بټنوک|300x300px| د آرپاڼې (منشور) یوه بېلګه (''[ستر منشور|مګنا کارټا*).]]
‎*'آرپاڼه** (په انګرېزۍ کښې: **Charter** او په عربۍ کښې: **منشور''') یو رسمي سند دی چې یو سازمان، اداره، یا حکومت ته حقونه او واک ورکوي. دا پدې معنی ده چې ورکوونکی په رسمي ډول د اخیستونکي صلاحیت مني، او اجازه ورکوي چې ټاکل شوي حقونه وکاروي. همدارنګه، دا هم څرګندوي چې ورکوونکی لوی ځای لري، او اخیستونکی د هغه تر واک لاندې محدود حیثیت مني.
د وينيزې پښتو ياګانې

**وينيزه** يا **ويونکې پښتو** د پښتو ژبې د ويلو يا خبرو برخې ته ويل کېږي. که څه هم پښتو ژبه په څرګنده توګه پنځه ياګانې لري، خو د ويلو له اړخه دغه ياګانې پر دوو برخو وېشل کېږي چې په دې لاندې کټګوريو کې رڼا پرې اچول کېږي.
## لهجوي توپيرونه
د پښتو ژبې په معياري ليکدود کې د پښتو پينځه ياګانې څرګندې دي خو د دې ياګانو کارېدنه د لهجو په توپيرونو سره په توپير سره کارېږي. د پښتو پينځه ياګانو توپيري کارېدنه پر دوه ډوله ده، چې اصلي يې د (ې او ي) د کېشدنې توپيرونه دي. په يو ډول کې (ې) ډېره کشېږي خو په جنوبي يا کندهاري لهجې کې د (ې) کشېدل نشته، نو د (چې او کې او ورته نورو پرځای، «کي، چي» کارېږي.
کیمي بېدینوک

**اولوکیمي اولوفونټو اډیګوکې بېدینوک** (د ۱۹۸۰ کال د جنوري په ۲مه زیږیدلی)  یو برتانوی سیاستوال دی چې د ۲۰۲۴ کال د نومبر راهیسې یې د اپوزیسیون مشر او د محافظه کار ګوند مشر په توګه دنده ترسره کړې ده. بدینوچ لومړنی تور رنګه کسه و چې دا دفترونه یې درلودل، مخکې له دې چې د لیز ټراس او ریشي سوناک په مشرۍ په کابینه کې له ۲۰۲۲ څخه تر ۲۰۲۴ پورې دنده ترسره کړې وه 

## لومړنی ژوند او زده کړه

اولوکیمي (وروسته کیمي ته لنډ شو) اولوفونتو اډیګوک د جنوري په دوهمه د ۱۹۸۰ په ویمبلډن، لندن کې زیږیدلی.  د هغې مور له نایجېریا څخه انګلستان ته د سینټ ټیریسا په شخصي روغتون کې د زیږون لپاره سفر کړی و، مخکې لدې چې د ۱۹۸۱ کال د برتانیا د ښاروندتوب قانون په انګلستان کې د زیږیدلو کسانو لپاره د زیږون حق اتوماتیک ښاروندتوب لغوه کړي، او بیا د بېدینوک له زیږیدو لږ وروسته نایجریا ته راستون شوه.   هغه د نایجیریا یوروبا والدینو ته زیږیدلې درې ماشومانو څخه یوه ده.

## سرچينې
سټاکټن-آن-ټیز

**سټاکټن-آن-ټیز** (انګرېزي: Stockton-on-Tees) د انګلستان په کاونټي ډرهم کې یو بازاري ښار دی، چې د انګلستان د ۲۰۲۱ کال د سرشمیرنې له مخې ۸۴،۸۱۵ وګړي لري.  

دا خپل نوم د سټاکټن-آن-ټیز په پراخه بورو کې ترټولو لوی میشت ځای ته ورکوي او دی. دا د تیس سایډ او د تیس درې یوه برخه ده، چې د تیس سیند په شمالي غاړه کې پراته دی.
امریکایي ادبیات

**امریکایی ادبیات** هغه ادبیات دي چي په معاصرو متحده ایالاتو او له هغه څخه مخکې په مستعمرو کي لیکل سوي یا رامنځ ته سوي وي. امریکایی ادبي دود د انګلیسي ژبې د ادبیاتو د پراخ ډګر یوه برخه ده، خو هغه ادبیات هم پکښي شامل دي چي د انګلیسي ژبې پرته په نورو ژبو کي منځ ته راغلي وي.

د متحده ایالاتو په انقلابي دوره (۱۷۷۵-۱۷۸۳) کي د بنیامین فرانکلین ، الکساندر هیملټن ، توماس پاین او توماس جیفرسن سیاسي لیکني او بېلابیلي مقالې د امریکایي ادبیاتو مهمه زېرمه ګڼل کیږي. په دې هیواد کي د ولیم هیل براون " *د خواخوږۍ ځواک"* یو له لومړنیو ناولونو څخه دی، چي په ۱۷۹۱ کال کي خپور سو. همدارنګه لیکوال او نقاد جان نیل د نولسمي پیړۍ له پیل څخه تر نیمایي پوري په امریکا کي د یو ځانګړي ادب او کلتور د پرمختګ سره زیاته مرسته وکړه، او پر پخوانیو لیکوالانو لکه واشنګټن ایروینګ باندي یې د دوی د برتانوي سیالانو څخه د تقلید کولو او د اډګر الن پو په څیر لیکوالانو څخه اغیزمنتیا باندي بېلابیلي نیوکي وکړې.   

اډګر الن پو په امریکایي ادبیاتو کي شاعري او لنډو افسانو ته په نویو لارو پرمختګ ورکړ. همدا ډول رالف والډو ایمرسن د ماوراء الطبیعت فلسفې د اغیزمن غورځنګ مخکښ ګڼل کېدی؛ چي هینري ډیویډ تورو ، د (*والډن)* اثر لیکوال، هم د یاد غورځنګ څخه اغیزمن سوی وو. د غلامۍ د له منځه وړلو په اړه بیا مشهوره لیکوالان لکه هریټ بیچر سټو او فریډریک ډګلاس په امریکایي ادبیاتو کي ډېر شهرت درلود. د نتانیل هاوتورن اثر " *سکارلیټ لیک"* (۱۸۵۰) د امریکا د تاریخ تیاره اړخ وپلټه، او ورپسې د هرمن میلویل اثر" *موبي ډیک"*(۱۸۵۱) هم پر دې موضوع ښه رڼا واچول. د تاریخ پر بنسټ مارک ټوین لومړنی ستر امریکایي لیکوال وو چي په لویدیځ کي وزېږېد. 

په متحده ایالاتو کي د لومړۍ نړیوالې جګړې وروسته عصري ادب نور د نولسمي پیړۍ بڼي او ارزښتونه له ځانه لیري کړل. د امریکا ددې عصر په شاعرانو کي بېلابېل شخصیتونه لکه والیس سټیونز ، ټی ایس ایلیټ ، رابرټ فراسټ ، ایزرا پاونډ ، او ای ای کمینګز راڅرګند سول، او معاصرو امریکایي ادبیاتو ته یې زیاته پراختیا ورکړه. ورپسې په دوهمه نړیواله جګړه کي د امریکا ښکیلتیا د نورمن میلر اثر (*د نیکډ او ډېډ*(۱۹۴۸)، د جوزف هیلر اثر (*د کیچ-۲۲* (۱۹۶۱) او د کرټ وونیګټ جونیر اثر (د *سلاټر هاوس-فایف*(۱۹۶۹) په څیر اثارو ته هم لاره هواره کړه. د دې کلونو مشهور ډرامه لیکونکي یوجین او نیل ګڼل کیږي چي دواړو یې د نوبل جایزې ګټلي وې.
د نړۍ مشهور لوبغاړي

**د نړۍ مشهور لوبغاړي** يا **د نړۍ مشهور ورزشکاران** يا **د نړۍ نوميالي لوبغاړي** نوملړ کې هغه لوبغاړي شامل دي چې د **اي اېس پي اېن مجلې **نړيوال شهرت ۱۰۰ سرليک لاندې د کلني راپور له مخې نړيوالو لوبغاړو ډلبندي د هغوی د معاش، عوايدو، مصارفو، مالياتو او په ټولنيزو رسنيو لکه فيسبوک، انسټاګرام، ټوايټر....ګوګل او نورو کې د هغوی د مينه والو او څارونکو له مخې ډلبندي شوي دي چې د هر کال په غوره لوبغاړو کې تر ټولو لومړی برازيلي فوټبالر کرېسټيانو رونالډو قرار لري.
دا نوملړ په وروستي ځل په ۲۰۱۹ کې تازه شوی دی.
## د نړۍ ۱۰۰ مشهورو لړليک
لاندې جدول کې د هرکال ۱۰ غوره لوبغاړي په ترتيب سره ډلبندي شوي دي.

### د ۲۰۱۶ ز کال د نړۍ لس مشهوره لوبغاړي

### د ۲۰۱۷ ز کال د نړۍ لس مشهوره لوبغاړي

### د ۲۰۱۸ ز کال د نړۍ لس مشهوره لوبغاړي

### د ۲۰۱۹ ز کال د نړۍ لس مشهوره لوبغاړي

## د نړۍ مشهور لوبغاړو انځورونه

دوتنه:Virat Kohli in PMO New Delhi.jpg|هندي کرېکټر ويرات کولي
دوتنه:Argentine - Portugal - Cristiano Ronaldo.jpg|برازيلي فوټبالر کرېسټيانو رونالډو
دوتنه:Neymar cropped image.png|مشهوره فوټبالر نيمار
دوتنه:Usain Bolt Olympics cropped.jpg|د ځغاستې نړيوال اتل يوسين بولټ
دوتنه:LeBron James (51959977144) (cropped2).jpg|مشهور باسکېټبالر لېبرون جيمز
دوتنه:Lionel-Messi-Argentina-2022-FIFA-World-Cup (cropped).jpg|مشهور فوټبالر ليونل مېسي
دوتنه:Roger Federer Australian Open 2020.jpg|مشهور استراليايي ټېنيس لوبغاړی روجر فدرر
دوتنه:Kevin Durant dunk.jpg|مشهور باسکېټبالر کېوين دورانت
دوتنه:Tiger Woods drives by Allison.jpg|د هاکي مشهور لوبغاړی ټايګر ووډز
دوتنه:James Rodriguez 2019.jpg|مشهور فوټبالر جيمز رودريګويز
دوتنه:Rafa Nadal (Spain).jpg|مشهور ټېنيس لوبغاړی رافیل نادال


## سرچينې
رېډکار

**رېډکار** (انګرېزي: Redcar)د یارکشېر سمندرغاړه کې یو ښار دی. دا د انګلستان د شمالي یارکشېر په برخو کې موقعیت لري او ۷میل (۱۱ ک.م) د میډلزبرو ختیځ خوا ته پراته دی.

د ټیسایډ د جوړ شوي سیمې د ریډکار فرعي برخې نفوس د ۲۰۱۱ کال د سرشمیرنې پر مهال ۳۷،۰۷۳ وو.
فقهي تگلار

**د فقهي تګلاري** یا **د** **فقهي اصول** له دوو واحدو کلمو (فقه او اصول) څخه جوړ سوي دي، او دا هغه "قانوني شواهد دي چي د فقهې علم پرې تکیه کوي، او د همدې تګلارو پر بنسټ دیني احکام تشرېح کوي." هغه ساینس چي د "فقهي د اصولو" په نوم یادیږي تعریف یې داسي سوی دی:

"د هغو قواعدو ټولګه ده چي د شرعي احکامو د لاسته راوړلو لپاره د تفصیلي دلایلو پر بنسټ رامنځ ته سوي وي. " 

په بل عبارت: د فقهي اصول یا تګلاري هغه پوهه ده چي د خپلو سمو شواهدو څخه د قانوني احکامو د استنباط لپاره بنسټیز قواعد رامینځته کوي. 

د فقهي د اصولو پوهي د صحابه کرامو او تابعینو په ذهنونو کي په لومړیو وختونو کي شتون درلود، خو دا چي دوی د استنباط د قواعدو پوهې ته اړتیا نه درلوده، نو ځکه یې په لیکلې بڼه څه نه دي پري ایښي. 

د اصحابو تر عصر وروسته د علومو د تدوین د دورې له راڅرګندیدو سره فقهاوو او مجتهدینو ته سمدستي دا اړتیا پېښه سوه ترڅو د شواهدو پر بنسټ د احکامو څخه د ګټي اخیستني لپاره د استخراج (را ایستلو) قوانین او تګلاري ترلاسه کړي، او د همدې موخي لپاره یې د فقهي اصول رامنځ ته  کړل.

ابن خلدون وایي چي د اصولو د رامنځ ته کولو لمړنئ شخص امام شافعي وو، چي د یوې رسالې په لیکلو یې ددې علم خپرېدو ته لاره پرانیسته او وروسته حنفي علماوو او پوهانو هم په دې برخه کي ستري چوپړتیاوي ترسره کړې. 

د اسلامي شریعت له مخي د فقهي احکامو د استخراج عمومي سرچینې قرآن ، سنت ، اجماع ، او قیاس دي، او دا هغه اساسي تګلاري ګڼل کیږي چي د فقهاوو اکثریت پرې موافقه کړې ده.
یني چري (جان نثاري)

**یني چري** یا **جان نثاري**( پښتو&#x2009;' نوی پوځ' ) د هغو غوره پیاده ځواکونو سرتیري وه چي د عثماني سلطان کورنۍ له لوري ددغه واکمنۍ د ساتني او بهرني دښمن سره د جګړو لپاره رامنځ ته سول. دوی لومړني عصري ګرځنده پوځ او پیاده ځواک وو چي په پرمختللو وسلو سمبال او د عثماني واکمن مراد II د واکمنۍ پرمهال یې کار پیل کړ.     د یني چري قول اردو د سلطان اورخان یا مراد اول  په زمانه کي جوړه او ګټي اخیستني ته وسپارل سوه، او تر څو پېړیو خدمت کولو وروسته په ۱۸۲۶ کال کي د دوهم محمود له خوا ړنګه سوه.

یني چري پوځ د عثماني واکمنانو له لوري په جګړو کي د نیول سویو ماشومانو څخه جوړ سوی وو، چي د روزني تګلاره یې *devşirme (دوشیرمه)* نومېدل، او له مخي یې اصلي اروپایی عیسوي زلمیان په ځانګړې توګه د بالکان څخه نیول سوي هلکان د اسلامي اصولو پر بنسټ زدکړو ته داخلېدل، او بیا یې تر اسلام راوړلو وروسته په عثماني پوځ کي دنده ترلاسه کول.  دوی د خپلي منظمي زدکړي او ښه تمرین له امله په عثماني سلطنت کي ټینګ امنیت راوست، او ددې ترڅنګ یې په بهرنیو فتوحاتو کي هم ښه لاسته راوړني درلودې. 

یني چري ته د عادي غلامانو پر خلاف منظم معاشونه ورکول کېدل، او تر ۴۰ کلنۍ مخکي واده کول یا په سوداګرۍ کې ښکیلیدل ددوی لپاره منع وه، ترڅو عثماني سلطان ته بشپړه وفاداري وښيي.  په اوولسمه زیږدیزه پیړۍ کي د عثماني امپراتورۍ د پوځ د اندازې د زیاتوالي له امله د یادي قول اردو په پیل کي د استخدام سخته پالیسي نرمه سوه، او دې چاري عثماني واکمني بیرته د ناتوانۍ لوري ته ټېل وهل. 

یني چري په لومړیو پیړیو کي یو پیاوړی پوځي ځواک وو، خو کله چي لویدیځي اروپا خپل پوځي سازمان او ټیکنالوژي عصري کړه، نو دوی د عصري ژوند خوښولو پر ځای په یو ارتجاعي ځواک بدل سوه، او د عثماني واکمنۍ په دننه کي یې د ټولو اصلاحاتو او بدلونونو په وړاندي مقاومت وښود. ددوی د همدغه مقاومت له امله عثماني پوځ په تدریجي ډول زوړ حالت خپل کړ، او دومره کاواکه سو چي یوشمېر اروپایي ځواکونه ژر ترې مخکي سول. 

د یني چري د پرله پسې بغاوتونو او پاڅونونو له کبله یاده قول اردو په ۱۸۲۶ کال کي د دوهم سلطان محمود لخوا د عوامو په ملاتړ د یوې خونړي جګړې په پایله کي لغوه سوه، او نژدې ۶۰۰۰ کسام یې د سلطان له لوري د دار تختې ته پورته سوه.
د بهرنيو پورونو له مخې د نړۍ هېوادونه

د بهرنيو پورونو له مخې د نړۍ هېوادونو لړليک کې ټول هغه عامه او خصوصي پورونه شامل دي چې په نړيواله کچه منل شوي او د اسعارو، توکو يا خدمتونو په بدل کې بېرته د تاديې وړ دي. دې نوملړ کې په ترتيب سره لومړی د هغه هېوادونو نومونه د پورته څخه کښته خواته ډلبندي شوي دي چې په نړيواله کچه د نورو هېوادونو، سازمانونو، شرکتونو يا وګړو څخه پوروړي دی. دې نوملړ کې په ترتيب سره امريکا متحده ايالات په لومړي، اروپايي اتحاديه په دوهم او برېتانيا په درېيم مقام کې ځای لري چې د نړۍ تر ټولو ډېر پور يې کړی دی.

## د بهرنيو پورونو له مخې د هېوادونو نوملړ
ډيپسيک

**د هانګزو ډیپسیک د مصنوعي استخباراتو د بنسټیزې ټېکنالوژۍ څېړنې شرکت، لمیټډ**, (په )  چي تر ډېره په **ډیپ‌سیک** باندې پېژندل کيږي، د چین د مصنوعي ځيرکتیا یو سافټویر جوړوونکی شرکت دی.

## دا هم وګورئ
## سرچینې
ياشا ساګر

**ياشا ساګر** يا **يېشا ساګر**  يوه کاناډايي ماډله، اداکاره او ويانده ده چې د ۱۹۹۶ ز کال د دېسمبر په ۱۴ نېټه د هند ، پنجاب ايالت په لوديانه کې زېږېدلې او لويه شوې ده، د لېسانس سند تر پوره کولو وروسته په ۲۰۱۵ ز کال د کاناډا تورانتو ته د نورو زده کړو لپاره ولاړه، چې د زده کړو پرمهال يې هلته په يوه رستورانت کې کار کاوه.
هغې د پنجابي، هندي او تېلوګو ژبې له دېرشو زياتو سندريزو ويډيوګانو کې د اداکارې او ماډلې په توګه کار کړی دی او د دې ترڅنګ په يوه دوه ژبيز فيلم کې د مور رول لوبولی دی.
## سرچينې
هستوي درملتون

**هستوي درملتون** چي **د راډیو فارمسي** په نوم هم پیژندل کیږي، د ناروغانو د ادارې لپاره د راډیو اکټیو موادو چمتو کولو دنده مخته وړي، چي په هستوي درملو کي د ځانګړو ناروغیو تشخیص او درملني لپاره کارول کیږي. راډیو فارماسیوټیکلز په عمومي توګه د درملني د اغیزي لپاره نه دي ډیزاین سوي، مګر د کارمندانو لپاره د وړانګو سره د اړیکي نیولو او ناروغانو لپاره د تولید په جریان کي د احتمالي ککړتیا ګواښ پکښي شتون لري.  د تشخیصي اټومي درملو ډیری څېړني د ټیکنیټیم-99m په کارولو سره ترسره کیږي.
عبدالکریم خان

**عبدالکریم خان** (زوکړه ۱۸۹۷- مړینه ۱۹۲۷) یو افغان امیر وو، چي د ۱۹۲۴ کال د جولای څخه تر ۱۹۲۵ کال پوري یې یوازي په جنوبي ولایت کي واکمني ترسره کړه.

## مخینه

عبدالکریم په ۱۸۹۷ زیږدیز کال کي وزېږېد.  نوموړي د افغان واکمن محمد یعقوب خان تر ټولو کشر زوی وو،   او مور یې له هرات ولایت سره یې تړاو درلود.  عبدالکریم له سلطانت نومي مېرمني سره واده وکړ،  او په ۱۹۲۲ کال کي یې یو ماشوم  (ابو رزاق) پیدا سو.  د ۱۹۱۷ کال د مارچ په ۴مه نوموړی له دهرادون څخه قبایلي سیمي ته ولاړ، خو لږ وروسته د برتانویانو لخوا ژوندی ونیول سو. 

## واکمني
په ۱۹۲۴ کال کي عبدالکریم ته خبر ورکړل سو چي د افغانستان په سویل کي د خوست بغاوت روان دی، او د قبایلو یو شمېر خلک چي دده ملاتړي وه خبر یې ورکړ، چي دا ستاسو لپاره یو ښه فرصت دی ترڅو هغه هېواد بیرته ترلاسه کړی چي ستاسو پلار بایللی وو. 

تر پورتنۍ خبرتیا وروسته عبدالکریم په جولای میاشت کي د برتانوي هند څخه افغانستان ته ولاړ، او تر د دوو ورځو تګ وروسته یې د قبایلي خلکو سره د ناواکوت په نوم په یوه کلي کي ولیدل. عبدالکریم په دې ځای کي د ځدران قبیلې له مشر برلند خان سره لیدنه ترسره کړه، او د سیمي ټولو خلکو ورته درناوی وړاندي کړ. دوی دده د ملاتړ لپاره یو اعلان په فارسي ژبه خپور او عبدالکریم یې پکښي د نوي امیر په توګه اعلان کړ. عبدالکریم دوی ته وویل چي دی به د ۴۰ عالمانو د شورا سره په عدلي توګه حکومت وکړي، او په دې توګه یې د افغان حکومت په وړاندي د یو ستر بغاوت مشري په غاړه واخیسته.

حبیب الله کلکاني چي د عبدالکریم د پورتني بغاوت په وخت کي د امان الله د پوځ یوه سرتیري وو، وایي: 

"هغه (عبدالکریم) هیله درلوده چي هغه نوم چي دده نیکه درلود، هیواد ته به په راګرځولو کي ورسره زیاته مرسته وکړي، او دئ به د اصلاحاتو د مخنیوي لپاره نجات ورکوونکی وبلل سي، خو نوموړی غلط وو. ځکه هېڅوک ددې مینه وال نه وه. او عبدالکریم تر یو فرد زیات څه نه وو."

د ۱۹۲۵ کال په جنورۍ میاشت کي د افغان حکومت له لوري د عبدالکریم د بغاوت تر ماتولو وروسته نوموړی برتانوي هند ته تښتېد، او هلته په لاهور او بیا بنارس کي بندي سو.

## مړینه
عبدالکریم په ۱۹۲۷ کال کي په برطانوي برما کي د رانګون په ښار کي وفات سو. د لوئس ډوپري په وینا نوموړی احتمالاً د یوه افغان جاسوس لخوا وژل سوی وو، خو ځیني بیا د هغه قاتل یو افغان ملت پالونکی ګڼي.

د ریها ټالي سټیوارد په وینا عبدالکریم د فبرورۍ پر ۱۸ خپله ځان وژلی وو.

## سرچینې
چکډیم

چکډ‌یمونه هغه کوچني او لنډمهاله ساختمانونه دي چې په فرعي درو او ناوو (Catchment Area ) کې د فصلي اوبو د جریان په مقابل کې جوړیږي .

د چکډیمونو موخي په لاندي ډول دي:

1. د اوبو ساتنه یا ذخیره کول: اوبه د باراني موسم په جریان کې په چکډ‌یمونو کې ساتل کیږي چې د ځمکې لاندې اوبو په بیا چارجولو کې مرسته کوي. اوله ذخیره شویو اوبو څخه په ورځنیو چارو کې هم استفاده کېدلای سي.

2. دځمکې د تخریب مخنیوی : د چکډ‌یمونو پورتنۍ برخه (Up Stream)د خاورې د تخریب  څخه مخنیوی کوي، ګړندی حرکت کولی شي د خاورې پورتنۍ طبقه تخریب کړي، پداسې حال کې چې چکډ‌یمونه سرعت کنټرولوي، او اوبو ته اجازه ورکوي چې ځمکې ته ننوځي.

3. د سیلابونو څخه مخنیوی: په هغه حالتونو کې چې سیلابونه واقع کیږی چکډ‌یمونه د اوبو د سرعت او حجم کمولو لپاره کار کوي، په ممکنه توګه په لاندې سیمو کې د سیلاب مخه ونیسي.

4.  د ځمکې لاندې اوبو بیا چارج کول: چکډ‌یمونه اوبو ته اجازه ورکوي چې ذخیره شوې اوبه ځمکې ته ننوځي او د ځمکې لاندې اوبو کچه لوړوي. 

5. دځمکی میل قابو کول: کله چی دچیکډمونو کاسه له رسوباتو ډکه شي نو د ځمکې میل هم کمیږي.

چکډ‌یمونه د ساختماني موادو په اساس طبقه بندي کیږي.

چکډ‌یمونه عموماً د محلي موادو لکه خاورین، ډبرین، کانکریټي، ګبیوني او لرګیو څخه جوړیږي چی په سیمه کي شته موادو ته په کتو د ساختماني موادو ډول ټاکل کیږی.

چکډیمونه د نوي ټیکنالوژۍ برخه نه دي؛ بلکي دا یو لرغونی تخنیک دی چي د دوهمې پیړۍ راهیسي مخینه لري.
جي ميل

**جي ميل **يا **جي مايل **() چې په ساده اصطلاح ورته موږ **برېښليک **وايو، د برېښنايي پيغام لېږلو (برېښليک) يو وړيا پروګرام دی چې د ګوګل کمپنۍ له خوا د ۲۰۰۴ ز کال د اپرېل په لومړۍ نېټه کاروونکو ته وړاندې کړای شو.دا په نړۍ کې لومړنی پروګرام وو، چې خپلو کارنانو ته يې په کافي اندازه وړيا اېنټرنېټي خونديځ ورکاوه، ترڅو هغوی پکې خپل مالومات خوندي کړي.

## لړسرچينې
د سيمې له مخې د هېوادونو او تړلو سيمو نوملړ

په لاندې جدول کې د سيمې له مخې د هېوادونو او انحصاري سيمو (تړلو سيمو) نوملړ دی چې د پراخوالي پربنسټ ليکل شوی دی.
## د سيمې له مخې د نړۍ هېوادونه او تړلې سيمې
نايټ کلب

بټنوک| د ایبیزا ټاپو کې يو نايټ کلب - ۲۰۱۵

نايټ کلب يو ځانګړی ځای وي چې د شپې پرمهال پرانيستی وي. څښل، ډانسينګ (رخسونه) او نور کارونه پکې ترسره کېږي. نايټ کلب د ډيسکو په نوم يو ځانګړی ځای هم لري چې په ځانګړي ډول د لايف او ډي-جې سندرو پروګرامونه پکې جوړېږي او د دريځ لاندې خلک ورته ډانس کوي. نايټ کلب د تفريحي او ساتېري ځای په توګه پېژندل کېږي.

نايټ کلبونه عموماً پر ډېر يا لږ عمر، جامو او شخصي شیانو ځينې محدوديتونه لګولي، ځکه خو هرڅوک نشي کولای هلته وردننه شي . نايټ کلبونه هغه کسان نه پرېږديچې غیر رسمي، غیر اخلاقي، توهینونکي، یا د يوې ځانګړي ډلې پورې اړوند جامې اغوندي.

په نايټ کلبونو کې ترټولو ډېرې ګڼه ګوڼې لرونکي شپې د جمعې او شنبې شپې دي. په ډېريو نايټ کلبونو کې نشه يي مشروباتو څښلو ته هم اجازه شته. 

## ټرمينالوژي
په ځینو هیوادونو کې نایټ کلبونه د "ډیسکو" یا "ډیسکوتیک" په نوم هم یادېږي.

## تاريخ

#### اروپا
کيڼ|بټنوک| "کاکاډو" (۱۹۱۹-۱۹۳۷) د برلین په ښار کې د دوهمې نړیوالې جګړې څخه مخکې یو نایټ کلب وو،  چې پکې سندرې، ډانسينګ او ورته نور کارونه پکې ترسره کېدل.
بټنوک|
بټنوک|210x210px| په یوه نایټ کلب کې د فیټېش سټايل نڅاګره
بټنوک|200x200px| په یوه نایټ کلب کې د بوتلونو پورته کول

## سرچينې
قره بولاق

**قره بولاق** یا **قره بلاق** د افغانستان په شمال ختیځ کي د بدخشان ولایت د واخان ولسوالۍ په لوی پامیر کي یوه کوچنۍ سیمه ده.  دا سیمه د زورکول جهيل په ختيځه څنډه کي د سمندر له کچي څخه د ۴،۱۳۹ مترو په لوړوالي پرته ده، چي د تاجکستان سره د افغانستان او چین پولو او ددې ترڅنګ ډیورنډ کرښي ته نژدې موقعيت لري.
د سندرې ويډيو

د سندرې ويډيو هغې ويډيو ويل کېږي چې د يوې سندرې لپاره جوړه شوې وي. سندرې زياتره له ويډيو پرته د سندرو په ځانګړو سټوډيوګانو کې ويل کېږي او بيا وروسته دغې سندرې ته ويډيو جوړوي او ورباندې تنظيموي يې. په ويډيو کې ښايي ډانس يا نور څه شامل وي چې د سندرو جوړونکو په شخصي غوښتنو او د سندرې په ماډل پورې اړه لري.

که څه هم په ۱۹۲۰ لسیزه کې د تیاتر فيلمونو نندارې ته د ثبت شوي غږ معرفي کېدو سره سم د سندرو لنډې ويډيوګانې مشهوره شوې، خو د موسیقۍ ویډیو په ۱۹۸۰ لسیزه کې هغه وخت شهرت وموند کله چې د امریکا يوه تلویزیون چېنل MTV دا ډول سندرې خپرولی چې پر ويډيوګانو تنظيم شوي وې‌.

## تاريخ او پرمختيا
په ۱۸۹۴ کال کې د شېټ موزيک په نوم د سندرو يو پروګرام پرمخ وړونکيو اډوارډ بي مارکس او جو سټرېن څو تنه کارکوونکي په دې موخه وګومارل چې د دوی جوړه شوې سندره (ورک شوی ماشوم) خلکو ته معرفي کړي او د خرڅلاو بازار ورته جوړ کړي. د لايف پروګرام پرمهال چې دا سندره خلکو ته پېژندل کېده نو پر پاڼه د دې سندرې ورته يو انځور لګېدلی وو. دا نو په تاریخ کې د سندرې ويډيو عامېدو لپاره لومړی ګام وو.

## سرچينې
افغانستان بېړنی مرستندويه صندوق

د ملګرو ملتونو د بشري چارو د همغږۍ دفتر په وینا، **د افغانستان د بېړني وجهي صندوق** د ۱۹۸۸ کال د جون په میاشت کې د سرمنشي لخوا جوړ شو. د افغانستان د بېړني وجهي صندوق په ۲۰۰۹ کال کې خپل مالي فعالیتونه ودرول. دې په افغانستان کې د بشري فعالیتونو لپاره د بسپنه ورکوونکو څخه ترلاسه شوي فنډونه لیږدول. دې صندوق په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د مرستندویه پلاوي لپاره د عمومي منشي د مرستیال ځانګړي استازي دفتر ملاتړ وکړ، غیر دولتي سازمانونو ته یې مرستې برابرې کړې چې د بیارغونې اړتیاوو ته د رسیدو لپاره کار کوي، او د بشري او اقتصادي پراختیا فعالیتونو ملاتړ کوي.

تر ۲۰۱۱ کال پورې، دا د خپلو عملیاتو د بندولو په حالت کې و.
د افغانستان د نارینه وو د باسکېټبال ملي لوبډله

**د افغانستان د نارینه وو د باسکېټبال ملي لوبډله** د افغانستان د ملي باسکېټبال فدراسیون لخوا کنټرول کیږي.     افغانستان په ۱۹۶۸ کال کې د FIBA سره یوځای شو او د FIBA آسیا غړی شو. افغانستان د ۲۰۱۰ کال د سوېلي اسیا لوبې وګټلې، او د هیواد په تاریخ کې یې د سرو زرو مډال ګټلو لپاره د سپورټ لومړۍ لوبډله شوه.
د افغانستان د هوا پېژندنې اداره

**د افغانستان د هوا پېژندنې اداره** ( انګليسي : Afghanistan Meteorological Authority) په کابل ، افغانستان کې موقعیت لري. دا اداره د افغانستان د ملکي هوايي چلند ادارې لاندې فعالیت کوي او د عبدالقدیر په مشرۍ ترسره کیږي.
د افغانستان سفارت، لندن

په لندن کې **د افغانستان سفارت** د انګلستان لپاره د افغانستان د اسلامي جمهوریت لومړنی ډیپلوماتیک ماموریت و. هغه ودانۍ چې پخوا د سفارت لخوا نیول شوې وه د لندن د سوېلي کنزنګټن ولسوالۍ په ۳۱م د پرنسس ګیټ کې موقعیت لري. 

دا ودانۍ د ۱۸۵۰ لسیزې په وروستیو کې د چارلس جیمز فریک لخوا جوړه شوې وه. 

افغانستان دا ودانۍ په ۱۹۲۵ کال کې واخیسته. 

سفارت د ۲۰۲۴ کال د سپتمبر په ۲۷ مه د برتانوي حکومت لخوا وتړل شو.
د افغانستان سفارت، برلین

**په [[برلين|برلین]] کې د [[افغانستان]] سفارت** په جرمني کې د افغانستان د اسلامي جمهوریت ډیپلوماتیک ماموریت دی. یما یاري د ۲۰۲۱ کال د فبروري له ۳مې راهیسې استازي دی. 

سفارت د برلین د ګرونیوالډ ولسوالۍ د شارلټنبرګ-ویلمرډورف ولسوالۍ په ټاؤنسټراس ۳م کې په یوه کلي کور کې موقعیت لري. د سفارت ځای د کرونبرګر سټراس ۵ په کونځ کې دی. د سفارت اړوند قونسلګري په دې پته کې موقعیت لري. افغانستان همدارنګه په بن او ګرونوالډ کې دوه قونسلګرۍ لري چې د مونیخ سره نږدې دي، دوی د سفارت له پخوانۍ څوکۍ څخه راپورته شوي وو.
لوی پامیر

**لوی پامیر** یا **ستر** **پامیر** ( واخی : پاسټ *پامیر* ؛ قرغیز : *چونګ پامیر*) د افغانستان په شمال ختیځ کي د واخان په ختیځه برخه او د تاجکستان په ګاونډ کي د پامیر غرونو په اوږدو کي یوه پراخه U-شکل لرونکې او زرغونه دره ده. د زورکول جهيل د همدې پامیر په شمالي څنډه کي پروت دی.

د لوی پامیر دره ۶۰ کیلومتره اوږدوالی لري،  او شمال ته یې د جنوبي الیچور لړۍ او جنوب ته یې د نیکولاس لړۍ او واخان لړۍ سره تړلي دي.

لوی پامیر سیمه د واخي او قرغز توکمونو اړوند شپانه د دوبي د څړځایونو لپاره کاروي.  د یادي درې شاوخوا د مارکو پولو پسونو ، د واوري پړانګانو ، ایبکس او نصواري رنګه ییږانو له امله خورا مشهوره ده.  په تیرو وختونو د لوی پامیر دره د واخان د سلطنت یوه برخه وه. 

## د لوی پامیر ځنګلي اړخ
لوی پامیر په افغانستان کي د وحشي ژوو زېرمه او د لوړو غرونو یوه لړۍ لري، چي دننه یې د اباخان، منجولک، سرګز او تولیبای سیندونو درې د پامیر سیند سره څېرمه بهیږي. ددې ځای په جنوب کي د واخان سیند اړوند پراخه دره پرته ده. د وحشي او ځنګلي ژوو یاده زېرمه د خپل شهرت له امله د برډ لایف انټرنیشنل لخوا د مرغیو د مهمې سیمې (IBA) په توګه نومول سوې ده.
## دا هم وګورئ
کوشنی پامير
## سرچینې
د افغانستان سفارت، واشنګټن ډي سي

په واشنگټن ډي سي کې **د افغانستان د اسلامي جمهوریت سفارت** د امریکا متحده ایالاتو لپاره د افغانستان د اسلامي جمهوریت لومړنی ډیپلوماتیک ماموریت و. دا ودانۍ د واشنګټن ډي سي د کلوراما په ګاونډ کې د ۲۳۴۱ وایومینګ ایونیو شمال لویدیځ کې موقعیت لري.  دا دفتر د استعماري بیا رغونې په سټایل کې جوړ شوی دی.
پلاستيکي جراحي

**پلاستيکي جراحي** د جراحي یوه ځانګړتیا ده چې د انسان د بدن بیارغونه یا بدلون پکې شامل دی. دا په دوو اصلي څانګو ویشل کیدی شي: **د بیارغونې جراحي** او **د ښکلا جراحي** . د بیا رغونې جراحي د ځانګړتیاوو پراخه لړۍ پوښي، پشمول د کرینیو فاشیل جراحي ، د لاس جراحي ، مایکرو سرجري، او د سوځیدنې درملنه. د جراحۍ دا څانګه د بدن د یوې برخې په بیا رغولو یا د هغې د فعالیت ښه کولو تمرکز کوي. برعکس، د ښکلا (یا جمالیاتي) جراحي یوازې د بدن د فزیکي بڼه ښه کولو باندې تمرکز کوي.   د پلاستيکي جراحۍ جامع تعریف هیڅکله نه دی رامینځته شوی، ځکه چې دا کوم ځانګړی اناتوميکي شی نلري او له همدې امله په عملي توګه د نورو ټولو جراحي ځانګړتیاو سره یوځای کیږي. د پلاستيکي جراحۍ یوه مهمه ځانګړتیا دا ده چې دا د هغو شرایطو درملنه کوي چې د نسجونو د ځای پر ځای کولو مهارتونو ته اړتیا لري یا ممکن اړتیا ولري.
داخله ډاکټري

**داخلي ډاکټري** (په انګرېزي: Internal medicine) د روغتيايي درملنې یو تخصص دی چې د مخنيوي، رنځ پېژندنې، او لويانو د ناروغيو درملنې پکې شاملېږي. داخله ډاکټران د بستر شویو او آمبولانسي ناروغانو پاملرنه کوي، او همداراز په عمومي توګه د ټولو داخله ناروغيو درملنې ترسره کوي.
## د رنځپېژندنې برخې
د امريکا روغتيايي سازمان له وينا په داخلي روغتيا کې لاندې برخې شاملې دي: 
* زړه‌پوهنه (Cardiology)، د زړه اړوند ناروغیو درملنه
* دننپوهنه (Endocrinology)، د بدن دنننۍ هورموني برخه 
* معده او کولمې پوهنه (Gastroenterology)، د معدې او کولمو برخه 
* د وينې پېژندنه (Hematology)، د وينې اړوند درملنې
* عفوني ناروغۍ (Infectious disease)، ویروس، هوا او لکه باکتريا ډوله نورې ناروغۍ 
* سرطان‌ پوهنه (Oncology)، د کيميايي درملنې له اړخه د سرطان درملنې
* د پښتورګو پېژندنه (Nephrology)، د پښتورګو اړونده درملنې
* اینه پوهنه (Hepatology)، د اينې اړوند ناروغیو درملنې
* سږې پوهنه (Pulmonology)، د سږو او ساه اخيستنې اړونده درملنې
* روماتولوجي (Rheumatology)، د روماټيزمي ستونزو درملنې
* د ځوانانو روغتيا (Adolescent medicine)
* د زړه الکټروپيزیولوجي (Cardiac electrophysiology)
* د ځانګړې پاملرنې روغتيا  (Critical care medicine)
* جېريتريکس (Geriatrics)
* دنننۍ زړه پوهنه (Interventional cardiology)
* د روغتون روغتيايي برخه (Hospital medicine)
* د خوب روغتيا (Sleep medicine)
* د سپورټ روغتيا (Sports medicine)

داخله ډاکټران د الرجۍ په برخه کې هم تخصص اخيستلای شي.
## سرچينې
کندهار ۲۰۲۳

***کندهار ***، سرلیک‌ډوله نوم؛ ***میشن کندهار*** این کاناډا، د ۲۰۲۳م کال د جاسوسۍ اړوند فلم دی چي د ریک رومن واګ لخوا ډایرکټ او د میچل لافرچون لخوا لیکل سوی دی. په دې فلم کي د نورو ستورو تر څنګ د هندي فلمونو لوبګر علي افضل هم کار کړۍ دۍ.

## دا هم وګورئ
## سرچینې
کارنان چې په انسټګرام کې زيات څاروونکي لري

هغه مشهورې ټولنيزې څېرې چې پر انسټاګرام زيات څارونکي او مينه وال لري، په لاندې ډول دي  چې تر ټولو زيات مشهوره څېره يې پورتګالي فوټبالر کريسټيانو رونالډو دی چې ډېر زيات مينه وال او څارونکي لري.

## نوملړ

## دا هم وګورئ
* زياتې څارل کېدونکې فيسبوکپاڼې

## سرچينې
د دښتي ليلي نسلوژنه

**د دښت لیلي عام‌وژنه** د ۲۰۰۱ کال پر افغانستان د امريکا د اشغال سره هم‌مهاله پیل سوه. د جنګ پر مهال د کندوز سیمه د طالبانو د لاسه ووتل، ډېر شمېر طالبان د امریکا په ملاتړ د جنرال دوستم وفادارو ملېشه‌وو  په لاس ورغله.

د دوستم ملېشه‌وو طالب اسيران د کندوز څخه و جوزجان ولایت ته د لېږد لپاره په کانټېنرانو کي واچول، خو د لیږدولو پرمهال یې د ۲۵۰ څخه نېولې تر شاوخوا ۳۰۰۰ پورې طالب بندیان په کانټینرونو کې په ډزو ووژل، او ډېرو نورو بیا په کانټېنرانو کي د نفس‌تنګۍ له امله خپل ژوند له لاسه ورکړ.

## دا هم وګورئ
*د مزارشريف سقوط (2001)
*ملي جُنبش

## سرچينې
د يورانيم توليد له مخې د نړۍ هېوادونو نوملړ

دا په نړۍ کې **د يورانيمو د توليد له مخې د هېوادونو نوملړ** دی چې لومړي دوه جدولونه د نړيوالې اتومي انرژۍ ټولنې له خوا د کاني زېرمو په اندازې سره او درېيم جدول د ټريډټېچ مشورتي کمپنۍ چې د اتومي سونتوکو برخه کې خدمات وړاندې کوي، ترتيب شوی جدل دی چې په کې د نړۍ د هېوادونو د يورانيم غني کولو مقدرا ښودل شوی دی. 

## په ۲۰۲۴ ز کال کې د نړۍ ډېر يورانيم توليدوونکو هېوادونو نوملړ
دا نوملړ په ۲۰۲۴ ز کال کې د نړۍ ډېر يورانيم توليدوونکو هېوادونو ترتيبي جدول دی چې د اتومي انرژۍ نړيوالې ټولنې له خوا خپور شوی دی چې په لاندې ډول دی:

## په ۲۰۱۸ ز کال کې د نړۍ ډېر يورانيم توليدوونکو هېوادونو نوملړ

## ټريډټېچ


## دا هم وګورئ

## لړسرچينې
البین کورتي

**البین کورتي** (د ۱۹۷۵ کال د مارچ ۲۴مه زیږیدلی) د کوسوو یو سیاستوال دی چې له ۲۰۲۱ کال راهیسې د کوسوو د لومړي وزیر په توګه دنده ترسره کوي، چې مخکې یې د ۲۰۲۰ کال د فبروري څخه تر جون پورې دا دنده ترسره کړې وه. هغه په ۱۹۹۷ کال کې د پریسټینا پوهنتون د زده کونکو د اتحادیې د مرستیال او د ۱۹۹۷ او ۱۹۹۸ کلونو د غیر تشدد زده کونکو د مظاهرو د اصلي تنظیم کونکي په توګه شهرت ته ورسید. کورتي بیا د ادیم ډیمچي په دفتر کې کار کاوه کله چې وروستی د کوسوو د خپلواکۍ پوځ (KLA) سیاسي استازی شو.  کورتي له ۲۰۱۰ کال راهیسې په څلورمه ورځ په مقننه قوو کې د کوسوو جمهوریت د اسمبلۍ غړی دی.
ایماق

**ایماق، ایماقان**  یا **چهار ایماق** چي د **ایماغ** او **ایماک** په نومونو هم یادیږي، د سني مسلمانانو اړوند د پښتو او فارسي ژبو  کوچیانو او قبیلوي خلکو یو توکم دی.  دا توکم په عمومي توګه د افغانستان په مرکزي او لویدیځو لوړو سیمو کي ژوند کوي، او په غور او بادغیس کي په زیات شمېر استوګن دي. ایماق په اصل کي *د چهار ایماق* ("څلورو ایماقانو") لکه جمشیدي ، ایماق هزاره ، فیروزکوهي ، او تیماني په نومونو باندي هم پېژندل کيږي.  تیموري چي ددغه توکم څخه یوه جلا قبیله ده، هم د یو شمېر سرچینو پر بنسټ د ایماقانو په ډله کي راځي. 

ایماق د فارسي ژبې د ایماق څانګي څو فرعي لهجې وايي، خو په دوی کي تیماني، فیروزکوهي او په شمال ختیځ کي تیموري ایماقانو د افغانستان ملي ژبه پښتو ځان ته غوره کړې، او خبري ورباندي کوي.

## توکمیز اصلیت

ایماق توکم د خپل قبیلوي شالید پر بنسټ بېلابیلي ادعاوي لري. په دوی کي ځیني وایي چي د چنګیز خان د ځواکونو د پاتي شونو څخه دي،   خو تیماني او فیروزکوهي بیا د افغانستان له ستر توکم پښتنو سره د تړاو دعوه کوي.

## سرچینې
https://www.encyclopedia.com/humanities/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/aimaq
کولډ پلی

**کولډ پلی** یو برتانوي راک بانډ دی چې په ۱۹۹۷ کال کې په لندن کې جوړ شو. دوی د سندرغاړي او پیانو غږونکي کریس مارټین ، ګیتاریسټ جوني بکلینډ ، باس غږونکی ګای بیریمن ، ډرمر او تال غږونکی ویل چیمپین ، او مدیر فیل هاروي څخه جوړ دي.

د بانډ غړي په پیل کې د لندن په پوهنتون کالج کې سره ولیدل، ځانونه یې د "بګ فټ شور" په نوم یادول او د "سټار فش" په نوم یې بدل کړل، مخکې له دې چې په اوسني نوم موافقه وکړي. په خپلواکه توګه *د سیفټي* (۱۹۹۸) له خپرولو وروسته، کولډ پلې په ۱۹۹۹ کال کې د پارلوفون سره لاسلیک وکړ او خپل لومړنی البوم یې، *پاراشوټس* (۲۰۰۰) خپور کړ، چې پکې د " یلو " بریالی سندره شامله وه. دې د کال د برتانوي البوم لپاره د برتانیا جایزه او د غوره بدیل میوزیک البوم لپاره د ګرامي جایزه ترلاسه کړه. د ډلې تعقیبي فلم، *د سر په لور د وینې رش* (۲۰۰۲)، ورته جایزې وګټلې. *X&Y* (۲۰۰۵) هغه څه بشپړ کړل چې دوی یې درې ګونی ګڼل او د ګرامي جایزو کې د غوره راک البوم لپاره لنډ لیست شوی و. د هغې ځای ناستی، *ویوا لا ویدا یا مرګ او د هغه ټول ملګري* (۲۰۰۸)، په دې کټګورۍ کې بریالی شو. دواړه خپرونې د خپلو اړوندو کلونو غوره پلورونکي وې، چې په ۳۰ څخه زیاتو هیوادونو کې یې د چارټونو په سر کې ځای درلود.  *ویوا لا ویدا* د سرلیک سندره د برتانوي سندرې لومړۍ سندره وه چې په ۲۱ پیړۍ کې په ورته وخت کې د *بلبورډ* هاټ ۱۰۰ او انګلستان د سنگلز چارټ مشري وکړه.

د دې ډلې په اضافي هڅو کې خیریه چارې، سیاست او فعالیت شامل دي، د ګڼ شمېر بشري پروژو ملاتړ کوي او د خپلې ګټې ۱۰٪ خیریه موسسو ته ورکوي. 

کولډ پلې د نړۍ په کچه د ۱۰۰ ملیون څخه زیاتو البومونو پلورلو سره، د هر وخت ترټولو غوره پلورل شوي موسیقي عملونو څخه دی. فیوز دوی د ډیرو جایزو لرونکو هنرمندانو په ډله کې شامل کړل، چې پکې د یوې بانډ لخوا د ډیرو بریټ ایوارډونو ګټلو ریکارډ ساتل شامل دي. په انګلستان کې، دوی د ۵۰ غوره پلورل شویو البومونو څخه درې لري، چې د انګلستان د البومونو په چارټ کې تر ټولو مخکښان دي پرته له دې چې غوره (۱۰) له لاسه ورکړي،  او د ۲۱ پیړۍ د هیواد ترټولو ډیر غږیدونکي ګروپ په توګه درجه بندي شوي. په ۲۰۲۱ کال کې، " زما یونیورس " د برتانوي ډلې لومړۍ سندره وه چې د *بلبورډ* هاټ ۱۰۰ کې په لومړي نمبر کې داخله شوه.
اسلام په سریلانکا کې

د سریلانکا خلک مختلف رسمونه لري. د 2011 د سرشمیرنې له مخې، د سری لنکا 70.1٪ تروډا بودایان، 12.6٪ هندوان، 9.9٪ مسلمانان (اکثره سنیان)، 6.2٪ رومن کاتولیکان، او 1.4٪ نور. بودیزم د سریلانکا رسمي دین ګڼل کیږي [2] او د سریلانکا په اساسي قانون کې د بودایانو لپاره ځانګړي امتیازات شامل دي. په هرصورت، اساسي قانون د مذهب د ازادۍ او د ټولو اتباعو ترمنځ د برابرۍ حق هم وړاندې کوي. په 2008 کې، د ګالپ د نظرپوښتنې له مخې، سریلانکا په نړۍ کې دریم ترټولو مذهبي هیواد و، د سری لنکا 99٪ خلکو ویل چې مذهب د ژوند مهمه برخه ده. 
تڼۍ|د  سریلانکانقشه، د ۲۰۱۱م کال د سر شمېرنې له مخېد سریلانکا وګړي.
سپېلني

***سپېلني*** **بسباسه** يا **سپانده**  سپېلنی او یا هم سپانځه یو څو کلن واښه لرونکی درمليز بوټی دی چې د ځمکې لاندې لرګینې ریښې لري، دا د Nitrariaceae کورنۍ څخه دی او معمولا په معتدله سارايي او مدېترانې اقلیم لرونکو سیمو کې په مالګینه خاورو کې وده کوي. له همدې کبله دا بوټی د څارويو لپاره زهري دی او ممکمن په څارويو کې ناروغي پيدا کړي او د مرګ سبب يې وګرځي، د دې بوټي  دا په یو شمېر هېوادونو کې یو زیان رسوونکی واښه ګڼل کیږي. دا نبات په منځني ختیځ، منځنۍ آسيا او شمالي افریقا کې په ولسي طبابت کې مشهور او کارېدونکی بوټی دی.
سپېلني معمولاً په افغانستان کې د بدو سترګو څخه دخلاصو په موخه دوديږي.

## د سپېلني بېلابېل انځورونه


دوتنه:Peganum harmala MHNT.BOT.2015.34.29.jpg|بسباسه يا سپېلني پخې دانې
دوتنه:Peganum harmala1.jpg|د سپاندې يا سپېلني ګل
دوتنه:Peganum harmala absnd (1).jpg|سپېلني بوټی
دوتنه:Peganum harmala absnd (2).jpg|سپاندې بوټی
دوتنه:Peganum harmala0.jpg|د **سپېلني** ناپخې شوې دانې (تخم)


## سرچينې
د علي مسجد جګړه

**د علي مسجد جګړه** چي د ۱۸۷۸ کال د نومبر په ۲۱ مه ترسره سوه، د دوهمې افغان-انګرېز جګړې لومړنۍ نښته وه چي د غلام حیدر خان په مشرۍ د افغان ځواکونو او جنرال سیمویل جیمز براون په مشرۍ د برتانوي ځواکونو ترمنځ پېښه سول.

یاده نښته هغه مهال رامنځ ته سوه کله چي یو افغان جنرال د برتانوي هند استازي ته افغانستان ته د ننوتلو اجازه ورنکړه، او برتانوي لښکر یې په ځواب کي د علي مسجد پر کلا باندي یرغل پیل کړ.  په داسي حال کي چي برتانوي پوځ په دې برید کي پراخ تلفات واوښتل، خو افغانانو د مهماتو د نشتون له امله سیمه خالي پرېښودل، او برتانویان وتوانېدل ترڅو کلا لاندي کړي.
ټام کروز

**ټوماس کروز ماپوتور څلورم** (د جولای په ۳مه، ۱۹۶۲ زیږیدلی) یو امریکایی لوبغاړی او تولید کوونکی دی. هغه د هالیوډ د یو مشهور شخصیت په توګه پیژندل شوی،    او بېلابېلو ستاینلیکونه ترلاسه کړي دي، په شمول د افتخاري پام ډي اور او درې ګولډن ګلوب جایزې، د څلورو اکاډمۍ جایزو لپاره نومونې سربیره. د هغه فلمونو په ټوله نړۍ کې ډیر عاید ترلاسه کړی،  چې هغه یې د ټولو وختونو ترټولو لوړ عاید لرونکو لوبغاړو په ډله کې ځای په ځای کړی دی.  د هالیوډ یو له خورا مالي ستورو څخه، هغه په دوامداره توګه د نړۍ یو له لوړ معاش لرونکو لوبغاړو څخه دی. 

کروز د ۱۹۸۰ لسیزې په لومړیو کې اداکاري پیل کړه او په *ریسکي بزنس* (۱۹۸۳) او *ټاپ ګن* (۱۹۸۶) کې یې د مخکښو رولونو سره خپل پرمختګ وکړ. د هغه د ډرامو *"د پیسو رنګ"* (۱۹۸۶)، *"باران سړی"* (۱۹۸۸)، او *"د جولای په څلورمه نیټه زیږیدلی"* (۱۹۸۹) کې د هغه د رولونو له امله انتقادي ستاینه وشوه. په وروستي فلم کې د رون کوویچ د رول لوبولو لپاره، هغه د ګولډن ګلوب جایزه وګټله او د غوره اداکار لپاره د اکاډمۍ جایزې لپاره نوم لیکنه یې ترلاسه کړه. په ۱۹۹۰ لسیزه کې د هالیوډ د مخکښ ستوري په توګه، هغه په سوداګریزو بریالیو فلمونو کې کار وکړ، چې پکې ډرامه *"A Few Good Men"* (۱۹۹۲)، تریلر *"The Firm"* (۱۹۹۳)، ډارونکی فلم " *Interview with the Vampire"* (۱۹۹۴)، او رومانس *"Jerry Maguire"* (۱۹۹۶) شامل دي. د وروستي لپاره، هغه د غوره اداکار لپاره د ګولډن ګلوب جایزه وګټله. د کروز د ډرامې *"مګنولیا"* (۱۹۹۹) کې فعالیت هغه ته د ګولډن ګلوب یو بل جایزه او د غوره ملاتړي لوبغاړي لپاره د اکاډمۍ جایزې لپاره نوم لیکنه ورکړه.

کروز وروسته ځان د ساینسي افسانې او ایکشن فلمونو د ستوري په توګه رامینځته کړ، ډیری وختونه یې خپل خطرناک سټنټونه ترسره کول. هغه له ۱۹۹۶ کال راهیسې د *"مشن: امپاسیبل"* فلم لړۍ کې د خیالي اجنټ ایتان هنټ رول لوبولی دی. د هغه په دې ژانر کې نور فلمونه *وینیلا اسکای* (۲۰۰۱)، *اقلیتي راپور* (۲۰۰۲)، *وروستی سامورای* (۲۰۰۳)، *کولیټرل* (۲۰۰۴)، *جنګ آف دی ورلډز* (۲۰۰۵)، *نایټ اینډ ډی* (۲۰۱۰)، *جیک ریچر* (۲۰۱۲)، *اوبلیوین* (۲۰۱۳)، *ایج آف ټومارو* (۲۰۱۴)، او *ټاپ ګن: ماوریک* (۲۰۲۲) شامل دي.

کروز د *ګینس نړیوال ریکارډ* لري چې په پرله پسې ډول یې  په ارزښت فلمونه ګټلي دي، دا یوه لاسته راوړنه ده چې د ۲۰۱۲ څخه تر ۲۰۱۸ پورې په جریان کې ترلاسه شوه  په دسمبر ۲۰۲۴ کې، هغه ته د متحده ایالاتو د سمندري ځواکونو تر ټولو لوړ ملکي اعزاز، د عامه خدماتو جایزه ، د پوځ لپاره د هغه د "غوره ونډو" په اعتراف کې، د هغه د سکرین رولونو سره ورکړل شوه.  *[[فوربېز|فوربس]]* هغه په ۲۰۰۶ کال کې د نړۍ تر ټولو ځواکمن شخصیت وباله  هغه په ۱۹۹۰ کال کې *د خلکو تر* ټولو سیکسی ژوندی سړی ونومول شو،  او په ۱۹۹۷ کال کې یې د "تر ټولو ښکلي خلکو" لوړ ویاړ ترلاسه کړ.  د خپل فلمي کیریر څخه بهر، کروز د ساینسولوژي د کلیسا لپاره یو څرګند مدافع و. هغه د هوايي چلند مینه وال دی، او له ۱۹۹۴ کال راهیسې د پیلوټ جواز لري
کارنان چې په فيسبوک زيات څاروونکي لري

دا ليکنه **کارنان چې په فيسبوک زيات څاروونکي لري** په فيسبوک باندې د ۵۰ تر ټولو ډېر څارل کېدونکو ګڼونونو نوملړ دی  چې په سر کې يې د فيسبوک اپ پاڼه د ۱۸۸ ميليونه څارونکو په لرلو سره قرار لري او په دوهمه درجه کې پورتګالي فوټبالر کريسټيانو رونالډو دی چې د ۲۰۲۴ ز کال د مارچ مياشتې پورې  په فيسبوک کې ۱۷۰ ميليونه څارونکي لري.

## ۲۰۲۴ ز کال کې کارنان چې په فيسبوک زيات څاروونکي لري

لاندې نوملړ د هغه فيسبوک پاڼو دی چې پر فيسبوک د ، تر ټولو ډېر څارونکي لري چې د څارونکو شمېر يې ميليونونو ته رسيږي.

## دا هم وګورئ
* کارنان چې په انسټګرام کې زيات څارونکي لري
* کارنان چې په يوټيوب زيات څارونکي لري

## سرچينې