open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
خوجه خان بابا

خواجه خان بابا

څوک دی.
خواجه خان بابا د مرکزي بغلان ولسوالۍ ښار جنوب لور ته په څلور کیلومترۍ کې پرته سیمه ده چې د وګړو شمېر یې پنځو زرو ته رسیږي او ډیر استوګن یې په کرنه او مالدارۍ بوخت دي.
دې سیمه کې د احمدزیو،  اندړو،  میاخیلو،  یوسفزیو او علي خېلو قومونه مېشت دي چې په ۱۳۹۶ کال کې د شوې سرویې له مخې یې اتیا سلنه وګړي له سواده برخمن دي او په دې وروستیو کې یې زیاتو  وګړو لیک لوست ته مخه کړې.
یو منځنی ښوونځي د خواجه خان بابا په سیمه کې د انجونو او هلکانو د زده کړو په موخه پکې فعاله دی چې اوس مهال تر زرو زیات زده کوونکي پکې په زده کړو بوخت دي.
د خواجه خان بابا دسیمې دیرش سلنه وګړي رسمي او غیر رسمي دندې لري او یو زیات شمېر وګړي یې د مالدارۍ ترڅنګ دشولو،  کُنځلو ،  پختې ،  لوبیا ، نخودو،  غنمو ، خټکیو او هندواڼو په کرلو بوخت دي چې له دې لارې د هېواد د کرنیز محصولاتو برخه ځواکمنوي او خپلې ورځۍ چارې په تر لاسه  شوې ګټې سمبالوي.
ټوله کې ددې سیمې خلک فرهنګي پال،  هېواد پال او ولس پاله دي چې تر ډیره زیاتو برخو کې لاس ته راوړنې هم لري.
دې سیمې ته ځکه خواجه خان بابا وايي مخکې له دې چې دغلته دپښتوکورونه او مېنې جوړې شي دخواجه خان بابا په نوم همدلته یوه زیارت شتون درلود کله چې کلی جوړ سوی همدا نوم پرې پاتې او لاهم په همدې نامه یادیږي.
انجینري زدکړه Engineering education

انجینري تعلیم د انجینری مسلکي عملي کارونو ته د پوهې او قوانینو د تدریس کولو فعالیت دی پدې کې لومړنۍ زدکړه ( د لیسانس او/یا ماسټری سند) او هر پرمختللی زدکړې او تخصصونه شاملیږي.  عمومي ډول د انجینری زدکړې سره اضافي د لسانس نه لوړې درجې (postgraduate) امتحانونه او نظارت شوي روزنې مل وي لکه څنګه چې د مسلکي انجینری سند لپاره اړتیا ده، د زدکړې اوږدوالی او د مسلکي انجینر وړتیا درلودلو روزنه په عمومي ډول له ۸-۱۲ کاله دی ،د ۱۵- ۲۰ کلونه د هغه انجینر لپاره چې د غټو پروژو مسولیت په غاړه اخلي.
بنګ حبیب الله

**بنګ حبيب الله** د کندهار د پايلوچانو څخه وو

## د هغه د ژوند يو غوره خاطره
د کندهار لپاره نوی قومندان ټاکل سوی وو، کله چي کندهار ته راغلی؛ پخواني قومندان ورته وويل;
**زه ځم، ته خو راغلې دلې. مګر دلته يو څو پايلوچان سته په دغو کسانو به کار نه لرې، ځکه ما نه دي رعيت کړي.**
 

نوی قومندان يې هرات دروازې ته راوست، د يو سماوار مخ ته کرک ځړېدئ، قومندان ور ږغ کړل چي دا د چا دی!؟ په سماوار کي ناست پايلوچ ورته وويل چي زما دئ.
**زاړه قومندان، نوي ته وويل چي يو دغه دئ، په ده به کار نه لرې.**
ددې څخه وروسته صالو خان چمن ته ولاړل، هلته ئې بنګ حبيب الله وليدئ چي چلم ته ولاړ دئ، قومندان ورته وويل چي ته چرس ولي څکوې؟ بنګ ورته وويل زيات په دې پای کي، دا خو د شوقه څکوم!
بنګ يې راوستی قومندانۍ ته؛ ددې پر ځای چي دوئ ورته ووايي چي کش در کوو، ده خپله صدرۍ او کالي وکښل او پر مېز پړمخي پرېوتی. دواړو قومندانانو ورته کش کړل، ښه ټينګ ئې وخرپوئ، اخير دواړه پر ستړي سول.
بنګ سر را پورته کئ او ور ږغ ئې کړل چي نور څوک نسته چي ملا مي را وګروي!؟
## سرچینه
ه کوره د باندې په متحده ایالاتو کې زده کړه

**له کوره د باندې په متحده ایالاتو کې زده کړه **د ګرځنده نړیوالې زده کړې او د خپلمنځي فرهنګونو د پوهاوی جوړولو لپاره ښه فرصتونه دي. زده کړه په متحده ایالاتو کې د ملي امنیت او بهرنی پالیسی د سیاسي منطقونو په واسطه وپېژندل شوه.د هغه شمیر زده کړیالانو چې په بهر کې زده کړې کوي ،د ټولو هغو زده کړیالانو چې په متحده ایالاتو کې يې د لوړو زده کړو په موسّسو کې داخله اخیستې یواځې یو(۱) سلنه برخه جوړوي 

پداسې حال کې چې ډېری هغه زده کړیالان څوک چې په متحده ایالاتوکې زده کړې کوي یو بشپړه درجه تعقیبوي،ډېری متحده ایالاتو بهر ته تلونکي زده کړیالان د يوې یا دوې تعلیمي دورې لپاره په بهر کې زده کړې کوي. د Institute of International Education Open Doors رپورټ په اساس د متحده ایالاتواکثریت زده کړیالان اوس په بهر کې د لنډې دورې د زده کړو کړنلارې (پروګرامونه) ټاکي.د ۲۰۰۸ -۲۰۰۹ په جریان کې ټولټال دمتحده ایالاتو زده کړیالانو شمېره ۲۶۰،۳۲۷ وه، چې د تېر کال د ۲۶۲،۴۱۶ شمېر په پرتله یې ۰.۸ سلنه کموالی راغلی
پي. جي. ووډ هاوس

alt=middle-aged man in overcoat and trilby hat smiling cheerfully towards the camera|بټنوک|ووډ هاوس په ۱۹۳۰ کې ، ۴۸ کلن
**استاد پېلهام ګرېنوېل ووډ هاوس** (۱۵ اکتوبر ۱۸۸۱- ۱۴ فیبروري ۱۹۷۵)یو انګیسی لیکوال وو او د ۲۰ پېړۍ یو د پراخو ټوکو ویونکو څخه وو ، په ګولډفورډ کې زېږېدلی وو،د هانګ کانګ اړوند د یو برتانیوي حاکم زوی وو،ووډ هاوس خپل د ځوانی کالونه په ډولویچ پوهنتون کې تېر کړل کوم پوهنتون ته چې ده خپل ټول عمر وقف کړی وو.د ښوونځي د پرېښودلو وروسته دی د بانک لخوا کارکوونکی وګمارل شو لیکن دده دا کار نه خوښېده او په خپل اضافي وخت کې لیکوالی ته راوګرځېدو. د هغه اولني ناولونه زیاتره د ښوونځي کیسې وې،لیکن په وروسته کې کوميډي داستانونو ته راوګرځېدو،د څو کریکټرونو په ترسره کولو سره دی د کلونو په موده کې د ولس تر منځ مشهور شو.
وېشنيزه:1881 زېږېدنې
وېشنيزه:1975 مړينې
د کندهار ولایت ماڼۍ برید

**د کندهار ولایت ماڼۍ کې برید** د ٢٠٠١ څخه تر ٢٠١٨ کال پورې په کندهار کې يو له تر ټولو مهمو امنیتي پېښو وه، چې د یوه ولایت نژدې ټول مشران یا لیډرشیپ پکښې له منځه یوړل سو. دا پېښه په کندهار ولايت مقام کي ترسره سوه.

**په پيښه کې مهم مړي او ټپيان:**
#امنیه قومندان جنرال عبدالرازق (مړ)
#د امنیت امر مومن حسین (مړ)
#والي زلمي ویسا (ټپي)

## مهم پړاو
دغه برید د څو اړخونو له کبله ډېر اهمیت لري.
برید د یوې مهمې امنیتي غونډې په وخت کې شوی چې په افغانستان کې د ناټو او امریکايي ځواکونو مشر قومندان جنرال آسټین میلر هم پکې و. دا له ۲۰۰۱ کال راهیسې، چې امریکايي ځواکونه افغانستان ته تللی، لومړی ځل دی چې د ناټو او امریکايي ځواکونو مشر قومندان په یوه دغه ډول پېښه کې ښکېل و. د بهرنیو ځواکونو قومندانۍ ویلي، چې جنرال میلر روغ دی، خو زیاتوي چې پېښه کې درې امریکایان ټپیان شوي دي. له دې کبله ښايي دغه پېښه د افغانستان جګړې ته د امریکايي ولسمشر ډونلډ ټرمپ د ډېر پام اوښتو سبب دي. داسې ښکاري چې برید له پخوا پلان سوی و او بریدګر په دې لټه او انتظار کې و چې تر غونډې وروسته مهم کسان بهر ووځي او دی برید وکړي. دغه برید د شنبې ورځې تر ټاکنو دوې ورځې مخکې یو مهم ګوزار دی، ځکه طالبانو له مخکې ویلي و چې دغه ټاکنې به ګډوډوي. پر مورال او له رواني پلوه هم د دغه برید اغېز مهم دی، ځکه برید د ولایت ماڼۍ کې دننه سوی، چې په هېواد کې تر ټولو خوندي ځای بلل کېږي.دغه برید پر داسې مهال سوی چې د سولې خبرو لپاره هلې ځلې ډېرې سوې دي. داسې ښکاري چې دواړه لوري د جګړې په ډګر کې د برلاسي د تر لاسه کولو هڅه کوي، چې داسې د خبرو پر میز ډېر امتیاز تر لاسه کړي. خپله جنرال رازق اندېښنه درلوده چې کېدای سي د سولې د پروسې قرباني سي. 
## سرچینې
وېشنيزه:د کندهار پېښې
کوردستان ولايت

**کوردستان ولايت** (په پارسی: **استان کردستان**) د ایران د ولایتونو څخه یو ولایت دی . مساحت یې 29,137 کيلوميټره مربع (11,250 مربع ميل) ده او تقریبا 1,603,011 نفوس لري. د کوردستان ولايت د ولایت پلازمينه د سنندج ښار دی. په دې ولايت کې که د گڼې گوڼې خبره وکړی شي نو 55 تنه په يو مربع کيلوميټر کې (140 تنه په يو مربع ميل کې) اوسيږي.په دې ولايت کې ټول 10 ولسوالۍ (کومو ته چې په سيمه ايزه توگه  شهرستان ويلی کېږي) دي.

## نور ولولئ
* د ايران اداري وېش

وېشنيزه:د ایران ولایتونه
شفيق ګګيانى

**شفيق ګګيانى**(انګرېزي: **Shafeeq Gigyani**)، په ​​پیښور، خیبر پښتونخواه کې د ټولنيز، تعليمي او سياسي کارګر دے. هغه د "دي انلائټ لېب (The Enlight Lab)" اجرایوي رییس دی، دا بنسټ د پښتنو لپاره د ښوونې فرصتونو د رامنځته کولو لپاره جوړ شوے دے. 

## وختي ژوند او زدکړه
ګیګیاني د پېښور پوهنتون څخه دعامه ادارې (Public Administration) ماسټر سند ترلاسه کړے دے.

## باندنۍ تړنې

وېشنيزه:پښتانه
هزارمیښی

احمدزی پښتانه دي چې د لغمان د ګمبیري ،عزیزخان کڅ ، تبی کونج بادپښ او علیشنګ ولسوالیو کې  د لوګر په ازره محمداغې او خروار ولسوالیو کې ژوند کوي

هزارمېښي زړور میلمه پاله او هیوادپاله خلک دي
ګټار

**ګټار** د وړیا وړ موسیقي وسیله ده چې معمولا شپږ سایټونه لري.
صوفی راک

**صوفي راک** د سپوږمکۍ موسیقۍ فرعي جریان دی چې د کلاسیک اسلامي صوفي موسیقي رواجونو سره یوځای راټولیږي.
بخت زادہ دانش

**بخت زادہ دانش** د پښتو ژبې شاعر دے. کوم چې په تېرو کلونو کې په ځوان نسل کې ډېر شهرت لري. دانش د ایم فل درجې دي چې په انګریزي ادبياتو او شہید بینظیر بھټو پوهنتون, شیرينګل کې د لوړو زده کړو لپاره په کار ګمارل شوي دي. په زړه پورې، دودی د سلګونو اوږد او اوږده شعر یادونه کوي، او د کډوالو مختلفو ویب پاڼو کې لسګونه مقالې او ویډیو شتون لري، کوم چې کاروونکو خورا ګټو او بریالیتوب موندلی او لیدل کیږي.

وېشنيزه:پښتانه
وېشنيزه:شاعران
وېشنيزه:پښتانه شاعران
تادین خان

**تادين خان** د جنرال عبدلراﺯق وﺭوﺭ او د اپريل تر ۱۰مې کال ۲۰۲۱ پوﺭې کندهار ولايت امنيه قومندان وو. د ځينو په وينا تادين د امنيه قومندان کېدو تر مخه يو مشهور سوداګر هم وو. تادين خان ٣۴-٣۵ کلن دی، او د کندهار په تاریخ کې تر جنرال رازق وروسته تر ټولو کشر شخصیت دی چې د کندهار د امنيه قومندان په توګه وټاکل سو. ده په ځينو کارونو کې د جنرال رازق د همکار په توګه هم دنده ترسره کړې ده. مطلب د ځينو په وينا دی د جنرال رازق سلاکار هم وو. 

## واک ته رسيدنه
ښاغلی تادين د پخواني امنیه قومندان ستر جنرال لوی پاسوال عبدالرازق اڅکزی ورور دی، چې د هغه د مړیني په پنځمه ورځ چي د ٢٢ اکتوبر سره سمون خوري، د کندهار د يو شمېر قومي مشرانو لخوا د اشرف غني تر لاسليک وروسته د جنرال رازق ځایناستی يا (د کندهار قومندان امنیه) وټاکل سو. د کندهار ولایت لوی شمېر خلک او په جمهوري نظام کي یو شمېر کسان که څه هم چي په دغه ټاکنه نه وه خوښ، خو په سیمه کي د حامد کرزي د وروڼو بې حده زورواکي ددې سبب سول ترڅو اشرف غني زړه نا زړه یادي ټاکني ته تسلیم سي. 
### پوړ (Rank)، مقام يا درجه
تادين خان ته د واکمنۍ پر مهال د تورن جنرال درجه ورکړل سول، خو د وخت په تېرېدو سره ۱۶۰ ورځې وروسته د ٢٠١٩ کال د اپریل د میاشتي په لومړۍ نېټه باندې ورته د مل پاسوال رتبه هم ورکړل سول.

**مقام:**
*تورن جنرال (٢٢ اکتوبر ٢٠١٨ — ١ اپریل ٢٠١٩)
*مل پاسوال (١ اپریل ٢٠١٩ — تراوسه)

*

## پر عدلي او قضایي نظام نیوکې
**ښاغلي تادين خان شمشاد راډیو ته په خپله وینا کې داسي وویل:**  عدلي او قضایي نظام هم د فساد او هم د ډار له وجې طالب جنګیالي په سمه سزا نه محکوموي.
د ده په وینا د دغو جنګیالیو ژر خوشې کیدو هغوی ته مورال ورکړي. د عدلي او قضایي ادارو داسې چلند د نظام ملا ماتوي.
هغه وويل له خپله اړخه د دغو ادارو مسولینو ته ډاډ ورکوي، چې امنیت به یې ساتي، خو دوی دې طالب جنګیالي په اعدام محکوم کړي.

دی دا هم وایي، چې له دې اخوا که دا مسولین په خوب کې ډاریږي، د ده ډاډګیرنه به ورته ګټه ونه کړي.

***د خبرداري باوجود مرکه**
کله چي د کورنیو چارو وزارت د سرپرست په توګه مخکیني وزیر امرالله صالح له ټاکل کیدو سره پولیس چارواکو ته امر وسو، چې له رسنیو سره مرکې او سیاسي موضع ګیرۍ نه سي کولای. 
خو **له هغې وروسته تادین خان لومړنی امنیه قومندان وو، چې له دې امره يې سرغړونه وکړل.**

## د هغه او رسنیو ترمنځ خبرې آترې
هغه په لومړي ځل په (۱۴ نومبر ٢٠١٨) کي و رسنيو ته وويل چې د کندهار د امنيت لپاره به نور کار هم کوي. او د جنرال عبدالرازق اڅکزي قاتلان به نيسي.
***پر يوټيوب د ويډيو کتنه:** 
*

## سرچینې
سکاټ میلر

**سکاټ میلر**  يو امريکايي چارواکی دی،
هغه د افغانستان د ناټو اوسنئ مشر دی. پر ده باندې د لوی پاسوال جنرال عبدالرازق اڅکزي د وژنې تور هم دی.

## سرچینې
لائق زادہ لائق

**لائق زادہ لائق** (انګرېزي: **Laiq Zada Laiq**)، د پښتو ژبې شاعر دی.

وېشنيزه:پښتانه
وېشنيزه:شاعران
وېشنيزه:پښتانه شاعران
يوسف جان اتمانزئ

**يوسف جان اتمانزئ**  (انګرېزي: **Yousaf Jan Utmanzai**)،هغه د پاکستان پښتون خبريال دی. هغه د خپل تلویزیون د خپرونې "خیبر واچ" له خوا مشهور دی.

وېشنيزه:پښتانه
وېشنيزه:پاکستاني خبريالان
د ژبو مړینه

ژبه ولې مړه کیږي ؟
تاسې به څرنګه احساس کوی چې که اخري کس په نړۍ کې ته اوسې چې خپله ژبه وایې ؟ داسې احساس چې له ما وروسته دا ژبه نه وېل کیږي او نوره به مړه شي ؟ همداسې هغه خلک چې په نړۍ کې یې میلیونونه خلک ژبه وایي برعکس فکر کوي. خو ځینې وخت یې پاېله برعکس وي. په انساني تاریخ کې تر اوسه ډېرې ژبې ژوندی شوي او مړې شوې دي او همداسې د ژبې ژوندي کېدل او مړه کېدل اوس هم دوام لري. اوسمهال ژبپوهان وایي چې په نړۍ کې ۶۹۰۰ ژوندی ژبې موجودې دي او داسې اټکل کوي چې د ۲۱ پېړۍ تر پایه به د دې ژبو ۵۰% مړې شوې وي.

ځینې وخت ژبه ډېره ژر مړه کیږي او د ژر مړه کېدو لامل یې د وړو ټولنو په جګړه یا هم طبیعي پېښو کې له منځه تلل دي. د برازیل په سلوادور کې ځایي هندیانو قیام وکړ او د قیام د مخنیوي لپاره د سلوادور پوځ په کال ۱۹۳۲ کې د بزګرو هندیانو ټول وژنه پېل کړه او په ډېر کم وخت کې یې لسګونه زره هندیا مړه کړل. هندیانو له وېرې خپله ژبه وېل بس کړل تر څو د پوځ لخوا ونه پېژندل شي.

د ژبې مړه کېدو دوېم لامل په یوه سیمه کې په دوه ژبو خبرې کول دي او د یوې ټولنې خلک چې په دوه ژبو خبرې پېل کړي کومه ژبه چې پرې غالبه وي نو مغلوبه ژبه د وخت په تېرېدو سره افهام او تفهیم لپاره نا کافي شي او په تدریجي ډول علم، مسلک او ورځنۍ کارېدونکې کلیمې یې دبلې ژبې کلیمې ځای ونیسي لکه په افغانستان کې پښتو چې له سیستم، کتاب، پوهنتون، ادارې او عریضې څخه په ورکېدو ده د اړتیا لپاره پښتانه اردو او ایراني کتابونه او پاڼې ګوري.

ولې خلک په یوه ټولنه کې په دوه ژبو خبرې پېل کوي ؟ د دې دوه لاملونه دي د تعصب مخه نیول او دوېم لامل یې په خپله ژبه کې د کافي علم نشتوالی او داسې خلک دې ته اړ شي چې معتبره ژبې زده کړي او یا په ټولنه کې غالبه ژبه زده کړي تر څو اقتصادي او ټولنیزې اړتیاوې پرې پوره کړي لکه په پښتونخوا کې مېشت پښتانه چې اردو زده کوي. همدا کیسه په مصر کې وشوه په تدریجي ډول د کوپتیکي (coptic) خلکو ژبه په ۷ پېړۍ کې عربي شوه. خو نړیوالتوب او عصریتوب د وروسته پاتې ژبو مړه کېدو ته په ۲۱ پېړۍ کې لا زېاته لار هواره کړې او له همدې امله اټکل شوې چې د نړۍ ۵۰% وروسته پاتې ژبې به د ۲۱ پېړۍ تر پایه مړې شوې وي او د دې ژبو خلک به په هغو ژبو خبرې کوي چې په حکومت، سوداګرۍ، ټکنالوجۍ، د سرګرمۍ په فعالیتونو او دیپلوماسي کې کاریږي.

خو د هوښیارو خلکو ژبه که د خبرو اترو د ژبې په توګه (colloquial language) مړه شوې هم وي خپله ژبه بیا هم ساتلی شي لکه د یهودانو عبري ژبه چې د خبرو اترو د ژبې په توګه په دویمه پېړۍ کې مړه شوې خو تر اوسه یې د خپلې پېژندنې لپاره ژوندۍ ساتلې.
Zakria Rahimi
خاورو تېل

د خاورو تېل 
Kerosene 
په انګرېزۍ کې (kerosine) هم لیکل کیږي او د (paraffin or paraffin oil) په نومونو هم پېژندل کیږي. د اور اخیستنې وړ هایدروکاربن مایع ده او په اساسي توګه د تېلو په توګه کاریږي. زېړ یا بې رنګه رنګ لري او بد بوی کوي. له خامو تیلو ترلاسه کیږي او په کورونو کې په څراغونو، تنورونو او نورو وسایلو کې د سوزېدو لپاره کاریږي. له دې پرته په حشره وژونکو کیمیاوي توکو، د جیټ په ماشین او محلل په توګه په ګریسو کې کاریږي.

په کیمیاوي توګه د خاورو تیل د هایدرو کاربونونو مخلوط ده. کیمیاوي ترکیب یې له سرچینې سره تړاو لري خومعمولا تر ۱۰ پورې مختلف هایدرو کاربونونه پکې شامل وي او په هر مالیکول کې یې له ۱۰ تر ۱۶ پورې د کاربن اتومونه موجود وي.

په ۱۸۴۰ لسیزه کې د کاناډا ډاکټر ابراهم ګېزنر (Abraham Gesner) کشف کړي. په اساسي توګه له (coal tar) او (shale oils) څخه جوړېدل خو په کال ۱۸۵۹ کې په پنسلوانیا کې چې کله (E.L. Drake) کان وکینده نو ډېر ژر د خاورو د تېلو د لاسته راوړنو سرچینه خام تېل شو. د څو لسیزو لپاره یې ځکه ارزښت لره چې په ډیوه او څراغ کې کارېدل خو کله چې برېښنایي ګروپ اختراع شو خپل ارزښت یې له لاسه ورکړ. خو کله چې د پټرولو ماشینونه جوړ شول ارزښت یې ترکچې زیات کم شو خو د نړۍ په زیاتو برخو کې چې ډېر وروسته پاتي تر اوسه په څراغونو کې او سوزېدو لپاره د خاورو تیل کاروي.
معز الدين مھمند

**معز الدين مھمند** (انگرېزي: **Moez Uddin Mohmand**),  په ۲۷ د اگسټ، ۱۹۹۲ لمريز کال کې زېږېدلی. د پاکستان پښتون موسیقاراو صوفي سندرغاړی دے. هغه په ​​پیښور، خیبر پښتونخواه، پاکستان کې زیږیدلی دے.

 "معز او ارشو" د معزالدین مهمند او ارشو بنګش  یوه موسیقی ډله چې معز په کی د سندرغاړی او موسیقۍ جوړولو په توګه رول لوبوي او ارشو بنګش موسیقی  په صوتي ګیټار, برقی ګیتار او ډیجیټل سافټویر په مرستی سره جوړوي.

## مشهوری سندری

## باندنۍ تړنې

## بهرنۍ اړیکې
* IMDb
*

وېشنيزه:پښتانه سندرغاړي
وېشنيزه:پښتونخوا سندرغاړي
وېشنيزه:پښتانه
وېشنيزه:پاکستاني سندرغاړي
وېشنيزه:سندرغاړي
پټرول

**پټرول** په انګرېزۍ کې (gasolene) هم لیکل کیږي او د (gas or petrol) په نومونه هم یادیږي. امریکایان ورته ګاسولین او انګرېزان ورته پټرول وایي. د الوتونکو توکو مخلوط د اور اخیستو وړ هایدروکاربن مایع ده. له خامو تیلو تر لاسه کیږي د تیلو په توګه د سوزېدو لپاره او یا د ماشین په داخل کې د احتراق لپاره کاریږي. د محللې مایع او غوړو په توګه هم کار ترې اخیستل کیږي. د خامو تیلو په صنعت کې د خاور تیل اساسي تولید ده او پټرول د موټرو لپاره غوره شوي تیل دي ځکه چې د پټرلو احتراق لوړه انرژي تولیدوي او په کاربیورېټر کې له هوا سره په اسانۍ مخلوط کیږي - کاربیورېټر (carburetor) د ماشین په داخل کې یې اله ده چې هوا له پټرولو سره مخلوط کوي معمولا په هغو ماشینونو کې وي کوم چې داخل کې احتراق کوي.

د تقطیر په لمړیو طریقو کې په ساده توګه الوتونکی تولید له خامو تیلو جلا کېده کوم چې د خامو تیلو ترټولو با ارزښته تولید ګڼل کېده خو وروسته د زیات محصول او ګټې لپاره دغټو مالیکولونه تجزیه یا د ماتونې طریقه رامنځته شوه دا بهیرونه د (cracking and thermal cracking) په نامه پېژندل کیږي. په کال ۱۹۱۳ کې دا طریقه د تودوخې او لوړ فشار په ذریعه ترسره کېده خو په ۱۹۳۷ کې د (catalytic cracking) طریقه پیل شوه تر څو زیات پټرول ترلاسه شي په دې بهیر کې کتالیسټونه کاریږي کوم چې پرته له کوم تغیره کیمیاوي تعامل اسانه کوي. نورې طریقې د پټرولو د کیفیت ښه کولو لپاره وکارېدې چې یوه طریقه یې (polymerization) ده کوم کې چې د ګاز اولیفین (gaseous olefins) لکه پروپیلین (propylene) او بیوتیلین (butylene) په غټو مالیکولو بدلیږي؛ بله طریقه (alkylation) ده کومه کې چې اولیفین (olefin) او پارافین (paraffin) سره یو ځای کیږي لکه ایزوبوټېن (isobutane)؛ بله طریقه (isomerization) ده په کومه کې چې د سیده یا نېغې کړۍ هایدرو کاربنونه د څانګو په کړۍ بدلیږي؛ د اصلاح کېدو لپاره یې یا تودوخه او یا کتلایسټ کاریږي تر څو د مالیکولونو جوړښت ته بیا ځلې ترتیب ورکړي.

پټرول د سلګونو مختلفوهایدروکاربونونو پېچلی مخلوط ده. زیات یې مشبوع شوي (saturated) او په هر مالیکول کې له ۴ تر ۱۲ پورې د کاربن اتومونه لري. کوم پټرول چې په موټرو کې کاریږي د ۳۰° او ۲۰۰° C ترمنځ وېشیږي. کوم پټرول چې په الوتکو کې اچول کیږي د موټرو د پټرولو په پرتله زیات دواړه کم الوتونکي او ژر الوتونکي توکي پکې شامل وي.

په ۲۰ پېړۍ کې کله چې د پټرولو قیمت لوړ شو ډېرو خلکو د (gasohol) کارونه پیل کړه کوم چې ۹۰ % سرب نلرونکي پټرول او ۱۰ % د ایتانول مخلوط ده. ګازهول د پټرولو په ماشین کې ښه سوزي. ډېر خلک یې خوښوي او په نورو چارو کې هم کاروي او لامل یې د ایتانول په اسانۍ لاسته راوړنه ده: ایتانول له کچالو، غلې او د بوټو له نورو توکو هم ترلاسه کېدای شي.

## تړلې لیکنې
سونتوکي
اقتصاد
## سرچینې
رحیمي فیسبوک پاڼه
ډیزل

ډیزل 
Diesel fuel 
په انګرېزۍ کې ورته (diesel oil) نوم هم اخلي. داحتراق وړ مایع ده کومه چې په ډیزل انجن کې کاریږي. د خامو تیلو د تصفیې پر وخت هغه تیل یا تقریبي جلا کېدنه ده کومه چې له پټرولو یا ګاسولین څخه کمه الوتونکې وي. په ډیزل ماشینونو کې لکه د پټرولو د ماشین په څېر ډیزل په سپرغیو نه لمبه کیږي بلکې په سلینډر کې یې د فشار لاندې توده شوې هوا سوزوي او سوزېدنه یې د فشار لاندې نیول شوې تودې هوا برخې ته تیل د شیندنې له لارې سوزي - کومه برخه کې چې هوا د فشار لاندې تودیږي کامپرېسر یا کاپرېسډ اېر ورته وېل کیږي. د ډیزل او پټرولو یا ګاسولین برابر حجم د پټرولو په پرتله زیاته انرژي تولیدوي او له همدې امله ډیزلي ماشینونه د پټرولي ماشین په پرتله زیات اقتصادي دي. همداسې ډیزل د پټرولو په پرتله په تصفیه کې د کمو پروسو له لارې ترلاسه کیږي او له همدې امله یې تر پټرولو قیمت کم ده خو قیمت یې له موقیعت، فصل، مالیې او د سوداګرو ترمنځ یو بل لاس ته کېدو سره تړاو لري.

د تصفیې پر وخت د ډیزل مختلفې درجې تر لاسه کیږي. کوم ډیزل چې منځنۍ او سپکه منځنۍ کچه لري د لوړ سرعت په ماشینونو کې کاریږي کوم ماشینونه چې زیات بار وړي او په دوامداره توګه کار کوي لکه د ټیلر ماشینونه؛ کوم ډیزل چې درنده درجه لري د کم سرعت په ماشینونو کې کاریږي لکه کیشۍ، اورګاډی. کوم ډیزل چې لوړه درجه لري او وړو موټرو او ټیلرونو کې کاریږي زیات الوتونکي دي او کوم چې ټیټه درجه لري، د کم سرعت ماشینونو کې لکه کیشتۍ اچول کیږي کم الوتونکي دي، همداسې د ټیټې درجې ډیزل زیات د کاربن پاتې شونې پرېږدي, او زیات سلفر لري او هوا ککړوي.

ډیزل له خامو تیلو تر لاسه کیږي خوله دې پرته امکان لري چې له طبیعي ګاز څخه او له هغه ترکیبي ګاز څخه کوم چې له سکرو ترلاسه کیږي هم ډیزل ترلاسه شي کوم ته چې ترکیبي ډیزل (synthetic diesel) یا هم (Fischer-Tropsch diesel) نوم اخلي. همداسې بیولوجیکي ډیزل هم شته کوم د بیولوجیکي توکو له انبارونو ترلاسه کیږي. د سویابین لوبیا او د خرما د بوټو له تېلو څخه هم ډیزل جوړیږي کوم چې له خامو تیلو ترلاسه شوو ډیزلو سره یو ځای کیږي او یا یوازې په ماشینونو کې کاریږي دا ډول ډیزل د سلفر ډېره کمه کچه لري.

په متحده ایالتونو کې کوم ډیزل چې د های وې سرکونو لپاره کاریږي باید د سلفر تر ټولو ټیټه کچه ولري او ټیټه کچه یې (15 ppm) ده، په اروپا کې ډیزل باید د سلفر صفر کچه ولري او صفر کچه یې (10 ppm) ده. کوم ډیزل چې د سلفر کمه کچه لري ماشین ته د کنټرول ښه وړتیا ورکوي او که چېرې سلفر یې زیات وي نو د سلفر زیات غلظت د هوا ککړونې تر څنګ ماشین هم له منځه وړي. تر اوسه د اورګاډي او کیشتیو لپاره چې کوم ډیزل کاریږي زیات سلفر لري خو داسې هیلې ښودل شوي چې باید د سلفرو کچه یې کمه شي.
کارلوس انډرس

ل نوم یې سعودي وېنزوېلا وو 
Carlos Andrés Pérez
بشپړ نوم یې (Carlos Andrés Pérez Rodríguez) ده. د ۱۹۲۲ کال، د اکتوبر په ۲۷ نېټه، په وېنزوېلا کې زېږېدلی او د ۲۰۱۰ کال، د ډسمبر په ۲۵ نېټه، د متحده ایالتونو په میامي، فلورېډا کې مړ شوی. له ۱۹۷۴ تر ۱۹۷۹ او همداسې له ۱۹۸۹ تر ۱۹۹۳ پورې د وېنزوېلا ریس جمهور وو.

خپل سیاسي ژوند یې د وېنزوېلا (Democratic Action) تنظیم له غړیتوب څخه پېل کړ په دې وخت کې د تنظیم مشر (Rómulo Betancourt) وو. د ۱۹۴۵ کال په ډسمبر کې د پوځ افسرانو او عامه خلکو د وخت ولسمشر (Isaías Medina Angarita) له واکه لرې کړ او (Betancourt) یې ولسمشر شو اندرېس پېرېز د ولسمشر منشي وټاکل شو. څه وخت وروسته د ښي اړخو کودتا اندرېس پېرېز له هېواده جلا وطن کړ او تر ۱۹۵۸ پورې یې جلا وطنۍ کې ژوند وکړ. کله چې د (Marcos Pérez Jiménez) دیکتاتوري نظام نسکور شو نو اندرېس پېزېز بیا ځلې د حکومت په مختلفو پوسټونو په مختلفو وختونو کې وګمارل شو.

په کال ۱۹۷۳ کې یې د ولسمشرۍ ټاکنو ته ځان نوماند کړ او د وېنزوېلا ولسمشر شو. په دې وخت کې تر ټولو اړینه مسله د وېنزوېلا د نفتو تولید وو. په کال ۱۹۷۶ کې یې د وېنزوېلا ټول د نفت تولید ملي کړل تر دې مخکې یې سوداګریز شکل لره په کومو چې بهرنیانو پانګونه کړې وه خو له دې وروسته هم کار کوونکي او تخنیکي وسایل بهرني وو کومو چې د نفتو له بهیر سره مرسته کوله.

اندرېس پېرېز امر وکړ چې د نفتو تولید دې کم شي تر څو سرچینې وساتل شي. پېرېز ګمان کوه چې د وسپنې او نفتو شرکتونه باید ملي شي او له دې لارې د وېنزوېلا کرنه، د فولادو میل، د پوهنې پروګرامونو او بهر بورسونو ته کار وشي. په ۱۹۹۲ کال کې پرې دوه ځلې ناکامه کودتا وشوه چې یو ځلې د پوځ لخوا وه. په کال ۱۹۹۴ کې د عامه بودیجې د ناسمې کارونې په تور ونیول شو او دوه کاله یې زندان کې تېر کړل. په ۱۹۹۸ کې له زندانه ازاد شو او د سنا جرګې ته نوماند شو خو یو کال وروسته یې وېنزوېلا پرېښوده او د ژوند پاتې برخه یې په دومینیکان جمهوریت او متحده ایالتونو کې تېره کړه.
د BHP کمپنۍ

د نړۍ دوېم لوی شرکت وپېژنۍ او څه ترې زده کړئ
BHP Billiton
نړیواله د طبیعي سرچینو کمپنۍ ده او په ۲۰۰۱ کال کې د (BHP Ltd) او (Billiton PLC) له یوځای کېدو جوړه شوې. د نړۍ په لویو شرکتونو کې یو ده. د وسپنې، فولادو، مسو، المومینیم، سپینو زرو، تیلو او ګازو په تولید کار کوي. له دې پرته په ټرانسپورټ او انجنیري هم پانګونه کوي. مرکزي دفتر یې د استرالیا په مېلبورن کې ده.

د (BHP Ltd) شرکت یې د ۱۸۸۵ کال د اګسټ په ۱۳ نېټه په ویکتوریا کې د (Broken Hill Proprietary Company Limited) په نامه راجسټر شوی وو. نوم یې له (New South Wales) سره نږدې د (Broken Hill) ښار نوم خوښ کړی وو چېرې چې په ۱۸۸۳ کې د سپینو زرو او زینک لوی کانونه موندل شوي وو. په ۱۸۸۰ لسیزه کې یې د نړۍ د سپینو زرو تر ټولو غني کان باندې کار کوه خو ۱۸۹۰ لسیزه کې د منرالونو ارزښت په تدریجي توګه په کمېدو شو نو یاد شرکت تر ۱۹۳۹ کال پورې په همدې کان کار وکړ او په تدریجي توګه یې په ۱۹۰۰ کال کې خپل پام سپینسر خلیج ته نږدې وسپنې او فولادو ته واړوه. وروسته یې په (Port Kembla, Whyalla, and Kwinana) کې په فولادو کار پیل کړ.

په ۱۹۵۴ کې یې د طبیعي ګاز او نفتو لټون پیل خو فعالې چارې یې په ۱۹۶۴ کې ترسره کړې. له دې پرته یاد شرکت په نورو توکو کې لکه سیمنټ، خښتو او د کیشتیو پرزو، کیبل او سیمانو تولید کې هم بوخت وو. په ۲۰۰۰ کال کې یې خپل نوم له (BHP) څخه (BHP Limited) ته بدل کړ. په ۲۰۰۱ کال کې یې اعلان وکړ چې د انګلستان له (Billiton PLC) شرکت سره یو ځای کیږي کوم چې په ۱۸۶۰ تاسیس شوی وو. کله چې د انګلستان له شرکت سره یو ځای کېده په ۲۰ هېوادونو کې یې لویې پروژې لرلې.
کلمبر سپانیل سپی

کلمبر سپانیل
Clumber spaniel 
د سپورتي سپیانو نسل ده، د سپانیل په کورنۍ کې تر ټولو درانده سپیان ګڼل کیږي. وېل کیږي چې اصلي ځای یې فرانسه ده او په لمړي ځل د فرانسې له انقلاب څخه مخکې په فرانسه کې راڅرګند شوي. نوم یې د انګلستان په نوتینګهم کې د پارک له نوم څخه اخیستل شوی. یو وخت پاچایانو ډېر زیات ساتل، په پاچایانو او شهزادګانو کې د (Prince Albert, Edward VII, and George V. A low-slung) تر ټولو خوښ سپیان وو.
سرونه یې مربع ته ورته شکل لري، غوږونه یې زوړند وي، د بدن خوځښت یې ډېر ورو ده خو د سپورت پر وخت بیا چټک وي، قد یې له ۴۳ تر ۵۱ سانتي متره پورې لوړیږي او وزن یې له ۲۵ تر ۳۸ کیلو ګرامه پورې رسیږي.
## تړلې لیکنې
سپیان
ژوي
## دا هم ولولئ

## سرچینې
چینایي شارپيي سپی

چنایي شار پي سپیان Chinese shar-pei  د سپیانو نسل ده، زوړند چین لرونکی پوستکی لري، یو وخت تر ټولو کم پیدا کېدونکی د سپیانو نسل ګڼل کېده. په ۲۰ پېړۍ کې خلکو ډېر خوښول او له همدې امله یې نسل اخیستنه پېل شوه.

قد یې له ۴۵ تر ۵۰ سانتي متره (له ۱۸ تر ۲۰ انچه) پورې لوړیږي او وزن یې له ۲۱ تر ۲۸ کیلو ګرامه پورې رسیږي. په هر رنګ کې شته دي. کله چې بشپړ وده وکړي د بدن د پوستکي ډېرو برخو کې یې چین ورکیږي خو په سر او مخ کې یې پاتې وي. د ژبې رنګ یې نیله تور وي لکه د کوکو سپیانو (chow chows) په څېر خو تر اوسه مالومه شوې نده چې خپلمنځ کې کوم تړاو سره لري او که نه.

ګمان کیږي چې له زېږېدیز کال څخه ۲۰۰ کاله وړاندې په چین کې موجود وو او د ساتنې او ښکار لپاره چینایانو کارول. په وروستیو وختو کې خلکو د جنګ لپاره کارول خو کله چې غربیانو د غټو سپیانو نسل د جنګولو لپاره واخیسته نور دا سپیان چا د جنګ لپاره نه ساتل. اوسمهال یې خلک کورونو کې د کورني ژوي په توګه ساتي.
کایرن ټیریر

**کایرن ټېریر** Cairn terrier کاري ټېریر سپیان دي، نسل یې په سکاټلنډ کې اخیستل شوی. د اوسني نسلونو رنګ یې کمه اندازه له خپلو پلرونو سره توپیر لري. لنډې پښې، لنډ مخ لري. د مخ شکل یې داسې ده لکه چې تل لوبې او فعالیت کول غواړي. د بدن رنګ یې خړ نیله، قهوي، کم رنګه زېړ او یا نسواري وي. قد یې له ۹.۵ تر ۱۰ انچه (له ۲۴ تر ۲۵ سانتي متره) پورې لوړیږي او وزن یې له ۶ تر ۶.۵ کیلو ګرامه پورې رسیږي.
## تړلې لیکنې
سپیان
ژوي
## دا هم ولولئ

## سرچینې
بول ټېرییر

**بل ټېرایر** Bull terrier د سپیانو نسل ده، نسل یې په ۱۹ پېړۍ کې، په انګلستان کې اخیستل شوی، نسل یې د سپین ټېرایر او بل سپي څخه اخیستل شوی (د سپین ټېرایر نسل اوسمهال په نړۍ کې له منځه تللی). په نسل کې یې ممکن ځینې نور نسلونه هم ګډ شوي وي. د نسل اخیستنې موخه یې د نورو سپیانو له سیمې شړل او یا د سیمې ساتنه وه. مخروطي لکۍ، لنډ وېښته، اوږد شوی مستطیل ته ورته اوربوز، مثلثي سترګې او هګۍ ته ورته سر لري. قد یې له ۲۱ تر ۲۲ انچه (۵۳ تر ۵۶ سانتي متره) پورې لوړیږي او وزن یې له ۲۳ تر ۲۷ کیلو ګرامه (له ۵۰ تر ۶۰ پونډه) پورې رسیږي. واړه بل ټېرایر هم شته چې په انګرېزۍ کې ورته (miniature bull terrier) وایي کوم چې یو جلا نسل ده
## تړلې لیکنې
سپیان
ژوي
## دا هم ولولئ

## سرچینې
بروسل ګریسون

**بروسلز ګریفون** Brussels griffon د وړو سپیانو نسل (breed of toy dog) ده، په ۱۹ په پېړۍ کې یې نسل له (affenpinscher) او د کوڅې له عامو سپیانو اخیستل شوی. هوښیار او مهربانه طبیعت لري. قد له ۷ تر ۸ انچه (له ۱۸ تر ۲۰ سانتي متره) پورې رسیږي او وزن یې له ۴ تر ۵ کیلو ګرامه پورې رسیږي. شکل یې داسې وي لکه چې تل فعالیت ته چمتو وي، تورې سترګې، لنډ مخ او پورته تاو شوې پوزه لري. د بدن رنګ یې سور نسواري، تور او یا د دوه رنګونو ترکیب وي.
## تړلې لیکنې
سپیان
ژوي
## دا هم ولولئ

## سرچینې
د واده بلنليک

د واده د بلنې ليکنه مې په خونديځ کې ومونده ما ويل که چاته په کار ورشي!.

د ستر پنځي په سپېڅلي نوم
                         _________________________________
د ژوند په  نوې پيلنۍ  خوښۍ او ښادۍ کې ستا د ګډون پېرزونه او شتوالی موږ ته نوره خوښي او مينه رابښي . 

ښاغلو/اغلو ..... ... ... .. ... ته د ښادۍ د ګډون بلنه ورکوو

د مېلمستيا مهال:څلورنۍ د۱۳۹۶/۵/۴ د مازيګر ۵ بجې.
مېلمستون ځای:ممتاز مېلمستون _ د سلطان محمود غزنوي لويه لار _اتيا متره سړک تر هوايي ډګر.
له لوري:د ډګروال محمد او اورياخيل.
د اړيکې شمېره :___________________
يادؤنه:د مېلمستون لخوا هيله کېږي چې  ځاني لروینونه،کمرې او انځوراند منعه دي .
لاين

**لاين Line** د مبایل اړوند سافټوېر يا اپلکېشېن دى، چې کارکوونکي يې کولاى شي له خپل مقابل لوري سره غږيز او ويډيويي اړيکه ونيسي، دغه راز ليکنيز خبرې اترې يا چټ وکړي. دغه پروګرام په وړيا ډول له انټرنټ څخه ترلاسه کولی شي.
## تړلې لیکنې
* ټکنالوجي
* گرځنده مبایل

## سرچینې
پارلمان

200px|بټنوک|د اسټريليا پارليمان
**پارليمان** د هر هېواد هغه قانون ساز ادارې ته ويل کېږي کوم چې د دغه هېواد اولس د ووټ يا رای په لاره وټاکي۔ په ټولو جمهوري هېوادون او ځني نيم جمهوري هېوادونو کې پارليمان د هېواد له ټولو لوی او ځانگړې اداره وي کومه چې د هېواد لپاره قانون جوړوي او دغه د هېواد له ټولو اوچت قانون او کړنلاره وي. په پارليمان کې غړي له بېلابېل سياسي گوندونو سره تعلق لري او دا غړي د هېواد اولس په خپل ووټ سره ټاکي. د هېواد په هره ستونزه بېلابېل غړي او گوندونه خبرې اترې کوي او د هېواد لپاره مهم پرېکړې کوي.

## نورې ليکنې
* جمهوريت
* قانون سازي
ډېم

بټنوک|300x300px|د لېک ورني ډېم په والېس کې په ۱۸۸۸ کې بشپړ شوی، د یوې څنډې انځور
بټنوک|300x300px|کاراپوژه ډېم، د خاورو ډېم د هند په کېراله ایالت کې
بټنوک|300x300px|د نیدرلېنډ ګرونینګېن ته نږدې یو کوچنی ډېم
ډېم خنډ ته ویل کيږي چې د اوبو جریان یا د ځمکې لاندې ویالو مانع ګرځي.د اوبو ذخیره چې ډېم یې جوړوي د سیلاب د درولو سسب ګرځي بلکې د نورو فعالیتونو لپاره لکه اوبونه، د بشر د استعمال لپاره، کارخانو استعمال ، بحري حیواناتو،لپاره اوبه برابروي.هایډروپاور هم کله نه کله د د ډېمونو سره یو ځای کارول کيږي چې برېښنا تولید کړي.یو ډېم د اوبو د راټولولو یا د اوبو د زیرمې لپاره هم کاریږي چې هغه بیا د ځایونو په نظر کې نیولو په اساس  ویشل کیږي.ډېم یوازې د اوبو ساتلو ابتدايي موخې لپاره په کار وړل کیږي،سره لدې چې نور ساختمانونه بيلګي په ډول د سیلاب دروازې (floodgates)یا leeves ددې لپاره کارول کیږي چې د اوبو جریان یوې ځانګړي سیمې ته اداره یا مخه ونیسي.

د ډېم ویی کیدای شي بیرته د منځني انګلیسي دورې پورې اړوند شي، او ددې نه وړاندې په منځني ډچ پورې اړوند کېده، لکه څنګه چې د ډېرو پخوانیو ښارونو له نومونو څرګنديږي .د ډېم لومړنۍ ښکاره پېژند په ۱۱۶۵ کې وشو. همدارنګه یو کلی چې اوبډېم Obdam  نوميږي چې له مخکې نه یې په ۱۱۲۰ کې یادونه شوې ده.دا ویی داسې ښکاري چې یونانی کلیمې ټاپوس  taphos پورې اړوند وي چې مانا یې غټ یا دروند دی.نو دا کلمه داسې اخیستل شوي ( د ځمکې کیندل)

## تاريخ

### پخواني ډېمونه
مخکې وختونو کې ډېم په میزوپوتامیا او منځني ختیځ کې رامنځته شوي وو.ډېم د اوبو سطحې د کنټرول لپاره کاریده، ځکه چې په میزوپوتامیا کې هوا د ټیګریس او یوپراټېس سیندونه اغېزمنول. 

لومړنۍ پیژندل شوی ډېم په جورډن کې د جاوا ډېم دی، چې د امان له مرکز ۱۰۰ کیلومتره په شمال کې موقعت لري.
ټانګو

ټانکو (Tango)يو وړيا کاريال دی. چې په کال ۲۰۰۹ کال کې د «  Tango me » له خوا جوړ شو. دا کار د غږیزو او ویډیویي  ليکنیزو خبرو اترو ( چټ) انځورونو/ ويډيوګانو استولو او ( په ژوند بڼه ) پروګرامونو لپاره کارول کېږي. په ورت وخت کې ټانګو په ۲۰۱۸ کال کې ۴۰۰ ميليونه فعال کارونکي درلودل.

ټانګو په ۲۰۱۷ کال کې د ژوندۍ ویډیو خپرونو (Live ) برخه کې پراختیا پیل کړه او د B2C ژوندۍ ویډیو خپرونو لپاره یوه مهمه پلاتفورم شوه. په ۲۰۱4 کال کې، ټانګو د علي بابا ګروپ څخه ۲۸۰ میلیونه ډالر پانګونه ترلاسه کړه. 

ډانلوډ کولو لپاره لاندې لينک کليک کړئ.
https://play.google.com/store/apps/details?id=com.sgiggle.production
لویدیځه افریقا

وېدیځه افریقا
Western Africa 
د لویې وچې افریقا لوېدېځه سیمه ده کومه کې چې بنین، بورکینافاسو کامېرون، کابو وېرد، چاډ، کوت ده اېوار، استوایي ګینیا، ګامبیا، غانا، ګینیا، ګینیا بیسو، لایبیریا، مالي، سیرا لیون او ټوګو هېوادونه موقیعت لري. ډېر خلک یې د وېسټ افریقا (West Africa) په نوم هم یادوي خو خپل منځ کې یې توپیر وېسټرن افریقا د افریقا لوېدیځه سیمه ښي او وېسټ افریقا د افریقا په لوېدیځ کې اقتصادي او سیاسي تخصیص په ګوته کوي چې په دې کې ټوله سیمه شامله ده خو کامېرون، چاډ، استوایي ګینیا، د سهارا هغه برخه چې له مالي سره تړاو لري، موریتانیا او نیجر د دې سیاسي او اقتصادي نقشې برخه نده. د لوېدیځې افریقا مساحت ۳۰۵۹۷۰۲ مایل مربع (۷۹۲۴۵۹۲ کیلو متر مربع)، په ۲۰۱۴ کال کې نفوس ۳۷۵۴۷۷۰۰۰ وو.
لوېدیځه افریقا د فزیکي جغرافې یا فزیوګرافي یا د طبیعي جغرافیايي پېښو او اثارو پر بنسټ پراخه وېشل شوې ده. د لوېدیځې افریقا شمالي برخه له نیمه وچو ځمکو جوړه شوې یاده سیمه لوېدیځ سوډان ګڼل کیږي. یاده سیمه په لوېدیځ کې له اطلس سمندر نه پیل ختیځ کې تر د چاډ جهیل پورې ۲۵۰۰ مایله یا ۴۰۰۰ کیلو متره غزېدلې. دا سیمه ډېره له لوړو هوارو جوړه شوې کومه چې د منځنۍ کچې لوړوالی لري. سوېل لوري کې د ګینیا له سمندر غاړې سره او په شمال کې د سهارا له صحرا سره پولې لري. په شمالي وچو سیمو کې یې ورښت تر ۱۰ انچه یا ۲۵۰ ملي متره پورې او په سوېل کې ورښت تر ۵۰ انچه یا ۱۲۵۰ ملي متره پورې کیږي.

د دې سیمې خلک په کلتوري توګه د درې کورنیو له ژبو سره تړاو لري. په شمالي او د سهارا هغه برخه کې چېرې چې کم وګړي لري عرب او ایمازیغېن اوسیږي ایمازیغېن خلکو ته بېر بېر هم وایي او مفرد یې امازیغ ده ژبه یې هم د بېر بېر په نامه یادیږي او بېربېر ژبې ته ډېر خلک د افرو ازیاتیک (Afro-Asiatic) یا د افریقا اسیاي ژبه نوم هم اخلي. په سوېل کې چېرې چې د سېنګال سیند او د نایجریا سیند سره یو ځای کیږي نیجر کونګو ژبې وایي. د چاډ جهیل سره چار چاپیره او د نایجریا د سیند په اوږدو کې خلک د سهارا نیلو ژبې وایي. خپله کې ډېر سره تړلی ژوند لري خو د ژبو له مخې یې وېش او پېژند نه کېدای شي
## تړلې لیکنې
افریقا
لویې وچې
چين ماچين

**چین ماچین** د پښتو په زړو او لرغونو کیسو او افسانو او لنډیو ( ټپو) کې د چین ماچین دکلمې ډیره یادونه شوې ده .د چین ماچین کلمه په زړو پښتو تاریخونو کې کې هم راغلې ده . چین ماچین شمال لویدیز چین یاختیز ترکستان ته ویل کیږی چې د چین د هیواد دسینکیانګ ایا لت دی او دابن بیطار دمفرداتو دلومړي ټوک په ۱۳۱ مخ کې په عربی ژبه کې صین الصین راغلی دی چې مقصد او موخه یې همدا چین ما چین دی چې مشهور ښارونه یې کاشغر، ختن، آک سو، یارکند، تورفان، کوچا و ارومچی دي .ختیز ترکستان۱،۸۲۸،۴۱۷ وګړي لري اوخلک یې په ایغوري ژبه خبرې کوي .تاسو په لاندې نقشه کې په ابي رنګ کې چیني ترکستان یا چین ماچین لیدلی شئ !
عجم

عجم څوک دي او دعجمي کلمه دچا لپاره کارول کیږي؟ 
-----------------------------------------------------
دتاریخ په اوږدو کې دعجم کلمه دعربو له خوا دهغو کسانو لپاره چې عرب نه دي په بیلا بیلو بڼو کا رول شوې ده .په پخوانیو زمانوکې به عربوهغه کسان چې عربي ژبه به یې ښه زده نه وه عجمي باله. همداراز به عربو مجوسیانو ( زردشتیانو) یا اورپالونکوته هم دعجمي کلمه کاروله. عربواو ترکانو ایرانیانو ته هم عجمیان ویل. .
پخوانیو عربي قاموسونولکه القاموس المحیط کې چې مولف یې محمد بن یعقوب بن محمد بن ابراهیم بن عمر بن ابوبکر بن احمد بن محمود بن ادریس بن فضل الله فیروزآبادی(1329-1414لیږدیز/میلادی)و اود لسان العرب په قاموس کې هم دعجم کلمه دناڅرګند ، ګنګ او مبهم په مانا راغلی د ی او هغو خلکو ته ویل کیږي چې په عربي زبه ښې اوواضحه خبرې نه شي کولی . 
همداراز د قر آ ن شریف په آیتونو او دحضرت پیغمبر په احادیثوکې هم دعجم او عجمي کلمې یادونه شوې ده چې زه به یې تاسو ته څو بیلګې وړاندې کړم : - د ا لنحل دسورې په دغه آیت کې دعجمي دکلمې یادونه شوې ده :۱ 
وَلَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّهُمْ يَقُولُونَ إِنَّمَا يُعَلِّمُهُ بَشَرٌ ۗ لِسَانُ الَّذِي يُلْحِدُونَ إِلَيْهِ أَعْجَمِيٌّ وَهَٰذَا لِسَانٌ عَرَبِيٌّ مُبِينٌ
پښتو ژباړه یې : پوهیږو چې وايي: دا قرآن یوبشر هغه ته ورزده کوي ، څوک چې دا ژبه هغه ته منسوبوي هغه عجمي دی ، په داسې حال کې چې داروښانه عربي ژبه ده .
دفصلت دسورې په دې لاندینی آیت کې : ۲-
وَ لَوْ جَعَلْناهُ قُرْآناً أَعْجَمِيًّا لَقالُوا لَوْ لا فُصِّلَتْ آياتُهُ ءَ أَعْجَمِيٌّ وَ عَرَبِيٌّ قُلْ هُوَ لِلَّذينَ آمَنُوا هُديً وَ شِفاءٌ وَ الَّذينَ لا يُؤْمِنُونَ في‏ آذانِهِمْ وَقْرٌ وَ هُوَ عَلَيْهِمْ عَمًي أُولئِکَ يُنادَوْنَ مِنْ مَکانٍ بَعيدٍ.
ددې آیت پښتو ژباړه: :
که موږ قرآن دعربي ژبې په پرته په بلې ژبې نازل کړی وای په هغه وخت کې به هغو ویل چې ولې یې آیتونه یو له بله جلا نه دي او ولی دعرب سره په غیر عربي او غیر فصیحه ژبې خبرې کوي .ووایه ! دغه قرآن دهغو کسانو لپاره چې ایمان راوړی لارښود او شفا ء دی اوڅوک چې ایمان نه راوړي او غوږونه یې درانه دي او سترګې یې ړندې دي او هغوی ته به دقیامت په ورځ دلیرې واټن نه غږکیږي .
: دقرآن دالشعراء په دې آیت کې :۳ 
وَلَوْ نَزَّلْنَاهُ عَلَی بَعْضِ الْأَعْجَمِینَ ﴿۱۹۸﴾ 
پښتو ژباړه : که چیرې مو هغه پر ځینو عجمو نازل کړی وای 
اوپه دې برخه کې دپیغمبر حدیث دی چې وایی 
لا فضل لعربي على عجمي ولا لأبيض على أسود إلا بالتقوى
پښتو ژباړه : عرب پر عجم اوسپین پر تور برتري نه لري ، مګر په تقواسره 
لنډه داچې عربانو به غیر عربي خلکوته عجمي وایه اواوس هم ځینې عرب دغه پخوانۍ زړه کلمه کاروي ، خو په ټو لو عربو کې داکلمه اوس رواج نلري ،
-------------------------
ماخذونه : 
۱- https://en.wikipedia.org/wiki/Ajam 
۲-قران کریم 
۳- http://tadabbor.org/?page=tadabbor&SOID=41&AYID=44&TPIV=T2
گناباد ولسوالي

**گناباد ولسوالي**  (په پارسي کې: شهرستان گناباد)  د ايران د خراسان رضوي ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د گناباد ښار دی. دا ولسوالي ۸۸٬۷۵۳ تنه نفوس لري او مساحت یې ۹۰۲، ۵ کیلومتره مربع دی. د گناباد ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۱۶ کېښودل شو.

## دا هم وگورئ
* د ايران ولسوالۍ

## سرچينې

وېشنيزه:د خراسان رضوي ولايت
وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
ريگان ولسوالي

**ريگان ولسوالي**  (په پارسي کې: شهرستان ریگان)  د ايران د کرمان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د محمدآباد ښار دی. دا ولسوالي ۸۸٬۴۱۰ تنه نفوس لري. د ريگان ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۸۶ کېښودل شو.

## دا هم وگورئ
* د ايران ولسوالۍ

## سرچينې

وېشنيزه:د کرمان ولايت
وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
پيشوا ولسوالي

**پيشوا ولسوالي**  (په پارسي کې: شهرستان پیشوا)  د ايران د تهران ولايت یوه ولسوالي ده. دا ولسوالي ۸۶٬۶۰۱ تنه نفوس لري. د پيشوا ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۸۹ کېښودل شو.
## دا هم وگورئ
* د ايران ولسوالۍ
## سرچينې

وېشنيزه:د تهران ولايت
وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
بالستیکي توغندي

**بالاستیک ضد توغندی**  Anti-ballistic missile په انګرېزۍ کې یې لنډیز (ABM) ده، له ځمکې هوا ته توغول کېدونکی توغندی ده، د بالاستیک توغندي وېشتلو لپاره طرحه شوی. بالاستیک توغندي د اټومي، کیمیاوي، بیولوجیکي او یا دودیزو سروکو د انتقال لپاره جوړ شوي وي. د بالاستیک ضد اصطلاح یوه عامه اصطلاح ده کوم چې د توغندیو ضد سیستم لپاره کاریږي او هر ډول بالاستیک توغندي ویشتلی شي. خو په عامه توګه دا نوم د هغه سیستم لپاره کاریږي کوم چې د لویې وچې په داخل کې بالاستیک توغندي په نښه کولای شي. په نړۍ کې یوازې درې داسې سیستمونه موجود دي کوم چې د لویې وچې په کچه بالاستیک توغندي په نښه کولای شي خو د دې سیستمونو تر څنګ واړه سیستمونه هم شته دي، واړه سیستمونه د لویې وچې په کچه بالاستیک توغندي که چېرې په حدودو کې هم وي نشې ویشتلای ځکه چې د وړو سیستمونو لپاره د لویې وچې په کچه بالاستیک توغندی ډېر چټک سرعت لري.
د توغندیو ضد سیستمونه دوه ډوله دي کوم چې په اتموسفیر کې د بل توغندي مخه نیسي د (endo-atmospheric) په نامه یادیږي او کوم چې له اتموسفیر څخه بهر د توغندي مخه نیسي د (exo-atmospheric) په نامه یادیږي. د روسې اې-۱۳۵ د بالاستیک توغندیو ضد سیستم (A-135 anti-ballistic missile system) د مسکو د دفاع لپاره کاریږي. په ۱۹۹۵ کال کې یې کارونه پیل شوه او یاد توغندی د شوروي د وخت (A-35 anti-ballistic missile system) سیستم ځای نیونکی شو. په دې سیستم کې ګورګون او ګزېل توغندي (Gorgon and Gazelle missiles) کاریږي کوم چې د راتلونکي توغندي په هوا کې مخه نیسي.

د د امریکې متحده ایالتونو بالاستیک ضد سیستم (Ground-Based Midcourse Defense System) پخوانی نوم یې (National Missile Defense) ده په لمړي ځل په کال ۱۹۹۷ کې وازمویل شو او په ۱۹۹۹ کې یې په بریالۍ توګه د راتلونکي توغندي مخه د دوېمې ازموینې پر مهال ونیوله. یاد توغندي یوازې د محدودې کچې دفاع کولای شي لکه د شمالي کوریا په څېر له هېواده مګر له روسې د دفاع لپاره کافي سیستم نده.

اسرایلو ارو ۳ د بالاستیک ضد سیتم (Arrow 3 system)، په ۲۰۱۷ کال کې یې کارونه پیل شوه، له اتموسفیر څخه بهر توغندی ویشتلای شي او د سپوږمکیو ضد هم کارېدلای شي.
جويبار ولسوالي

**جويبار ولسوالي**  (په پارسي کې: شهرستان جویبار)  د ايران د مازندران ولايت یوه ولسوالي ده. دا ولسوالي ۷۷٬۵۷۶ تنه نفوس لري او مساحت یې 285.50 کیلومتره مربع دی. د جويبار ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۷۶ کېښودل شو.

## دا هم وگورئ
* د ايران ولسوالۍ

## سرچينې

وېشنيزه:د مازندران ولايت
وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
اروميه ولسوالي

**اروميه ولسوالۍ**  (په پارسي کې: شهرستان ارومیه)  د ايران د لویدیځ آذربایجان ولایت یوه ولسوالۍ ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د اروميه ښار دی. دا ولسوالي ۱٬۰۴۰٬۵۶۵ تنه نفوس لري. د اروميه ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۱۶ کېښودل شو.
## دا هم وگورئ
## سرچينې
وېشنيزه:د آذربايجان غربي ولايت
وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
بندرعباس ولسوالي

#
# ↑ 

بندر عباس کاونټی د ایران په سویل کې د هورموزګان ولایت یو له ولایتونو څخه دی. د دې ولایت پلازمینه د بندر عباس ښار دی. [1]. 

## جغرافيايي موقعيت
موقعیت جغرافیایی

بندر عباس په شمال کې د حاجی اباد، ختیځ ته د مناب او روډان، په لویدیز کې لارستان او خمیر، او په جنوب کې د فارس خلیج سره پوله لری.

## د هیواد ویشونه
د هیواد ویش

د بندر عباس ولسوالۍ شپږ ولسوالۍ، ۱۳ کلیوالی ولسوالۍ او ۷ ښارونه لری:

### بندر عباس ښار

## نفوس
د ۲۰۱۶ کال د نفوسو او کورونو د سرشمیرنې له مخې، د بندر عباس نفوس ۶۸۰،۳۶۶ کسان وو. [2]

## سرچینې

https://qavanin.ir/Law/TreeText/84725

https://www.amar.org.ir/%D8%B3%D8%B1%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C-%D9%86%D9%81%D9%88%D8%B3-%D9%88-%D9%85%D8%B3%DA%A9%D9%86/%D9%86%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%AC-%D8%B3%D8%B1%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C/%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D9%81%DA%A9%DB%8C%DA%A9-%D8%AA%D9%82%D8%B3%DB%8C%D9%85%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D9%84-1395
اردبيل ولسوالي

**اردبيل ولسوالي**  (په پارسي کې: شهرستان اردبیل)  د ايران د اردبيل ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د اردبيل ښار دی. دا ولسوالي ۶۰۵٬۹۹۲ تنه نفوس لري او مساحت یې ۱۱۰۸۱ کیلومتره مربع دی. د اردبيل ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۱۶ کېښودل شو.

## دا هم وگورۍ
* د ايران ولسوالۍ

## سرچينې

## سرچينې

*  د ايران د ولايتونو گيتاشناسي اطلس ( )

وېشنيزه:د اردبيل ولايت
وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
ساوه ولسوالي

**ساوه ولسوالي**  (په پارسي کې: شهرستان ساوه)  د ايران د مرکزي ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د ساوه ښار دی. دا ولسوالي ۲۸۳٬۵۳۸ تنه نفوس لري. د ساوه ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۱۶ کېښودل شو.

## دا هم وگورئ
* د ايران ولسوالۍ

## سرچينې

وېشنيزه:د مرکزي ولايت
وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
چابهار ولسوالي

**چابهار ولسوالي**  (په پارسي کې: شهرستان چابهار)  د ايران د سيستان او بلوچستان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د چابهار ښار دی. دا ولسوالي ۲۸۳٬۲۰۴ تنه نفوس لري او مساحت یې ۲۴۷۲۹ کیلومتره مربع دی. د چابهار ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۲۶ کېښودل شو.

## دا هم وگورئ
* د ايران ولسوالۍ

## سرچينې

وېشنيزه:د سيستان او بلوچستان ولايت
وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
شادگان ولسوالي

**شادگان ولسوالي**  (په پارسي کې: شهرستان شادگان)  د ايران د خوزستان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د شادگان ښار دی. دا ولسوالي ۱۳۸٬۴۸۰ تنه نفوس لري. د شادگان ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۵۸ کېښودل شو.
## سرچينې
وېشنيزه:د خوزستان ولايت
وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
شبستر ولسوالي

**شبستر ولسوالي**  (په پارسي کې: شهرستان شبستر)  د ايران د آذربايجان شرقي ولايت یوه ولسوالي ده. دا ولسوالي ۱۳۵٬۴۲۱ تنه نفوس لري. د شبستر ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۶۹ کېښودل شو.

## دا هم وگورئ
* د ايران ولسوالۍ

## سرچينې

وېشنيزه:د آذربايجان شرقي ولايت
وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
سردشت ولسوالي

**سردشت ولسوالۍ**  (په پارسي کې: شهرستان سردشت)  د ايران هیوا د لویدیځ آذربايجان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د سردشت ښار دی. دا ولسوالي ۱۱۸٬۸۴۹ تنه نفوس لري. د سردشت ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۴۹] کېښودل شو.

## دا هم وگورئ
* د ايران ولسوالۍ

## سرچينې

وېشنيزه:د آذربايجان غربي ولايت
وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
کهنوج ولسوالي

**کهنوج ولسوالي**  (په پارسي کې: شهرستان کهنوج)  د ايران د کرمان ولايت یوه ولسوالي ده. دا ولسوالي ۹۵٬۸۴۸ تنه نفوس لري او مساحت یې 2109 کیلومتره مربع دی. د کهنوج ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۵۹ کېښودل شو.

## دا هم وگورئ
* د ايران ولسوالۍ

## سرچينې

وېشنيزه:د کرمان ولايت
وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
روانسر ولسوالي

**روانسر ولسوالي** (په فارسي: شهرستان روانسر)  د ايران د کرمانشاه ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د روانسر ښار دی. دا ولسوالي ۴۷٬۶۵۷ تنه نفوس لري.. د روانسر ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۸۳ کېښودل شو.

## دا هم وگورئ
* د ايران ولسوالۍ

## سرچينې

وېشنيزه:د کرمانشاه ولايت
وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
محمد عاطف اسلم

**محمد عاطف اسلم‬** د پاکستان يو نامتو سندرغاړی دی، هغه د پاکستان په پنجاب ايالت کې زيږيدلی دی. هغه د پاکستان څلورمه ترټولو مشهور جايزه هم ګټلې ده.
رازمحمد

**ابودجانه** چي د **ګلبدین** او **رازمحمد** په نامه هم پيژندل کيدئ. هغه د افغانستان د غزني ولایت د ګيلان ولسوالۍ د ابراهیم خیل کلي څخه وو. رازمحمد د کندهار د والي زلمي ویسا د ګارډ مولاداد لخوا راوستل سوی وو. هغه په شاوخوا يو اونۍ کې د يوې وړې دولتي دندې څخه د **لوړګاټ** (د والي د دفتر د پيري کولو دنده په غاړه لرونکي مشر) دنده ترلاسه کړي وه. هغه د لوی مجاهد په نامه هم يادېږي، ځکه چې ويل کېږي چې شايد جنرال عبدالرازق همدې شخص وژلی دی، دا کس د د افغان امنیتي ځواکونو او ناټو په ډزو کې ووژل سو.

## دا هم وگورئ
زنخدان

په مخ کې وړو ډبونو ته زنخدان ويل کېږي، په طبي اصطلاح یې *dimples* بولي، مطلب دا شی اصلاً په بدن کي د يوې عضلې تر خراپېدو وروسته را پيدا کيږي، خو  د ښايستوب پر برابر دا يوازینی شی دي چي انسان ته ښکلا ورکوي.
 

هر انسان د مختلفو ځانګړنو په لرلو سره نړۍ ته راغلی ده.
ځینې کسان ښکلې سترګې او ځینې بیا ښکلي ویښتان، وروځې او... لري. په معمول ډول د یو کس ځانګړتیاوې د هغه له مور، پلار، نیکه او یا هم انا څخه په ارثي ډول لېږدول کېږي.

یواځې د مخ ښکلا هېڅ ارزښت نه لري؛ مګر هغه څوک، چې ښکلې څېره، قد او قامت ولري؛ نو د ډېرو خلکو پام ځان ته را اړوي.

دلته د طبیعي ښکلایي ډالۍ په اړه غږېږو، چې د انسان په ښکلا کې مهم رول لري، چې هغه د غومبوري یا زنې کندې (خالیګاوې) دي.
د غومبوري یا زنې خالیګاوې څه شی دي؟

د غومبوري/ زنې خالیګاه، چې په دري ژبه کې یې زنخدان او انګریزي ژبه کې یې بیا Dimple بولي؛ د بدن په غوښینو ځایونو کې شتون لري، چې تر ډېره د مخ په روښانه برخه کې لیدل کېږي، چې د زنې یا ژامې د هډوکي مسمومیت ښیي.

## منځته راتګ
دا خالیګاه هغه وخت منځ ته راځي، چې د دواړو ژامو د نښلولو پر مهال لاندیني او پاسني هډوکي یو له بل سره سم نه نښلي او ځان د هډوکي پرمخ د سوري په ډول ښکاره کوي.

د دې خالیګاه ارثیت ډېر جالب ده. دا یو غالب جین ده او یواځې له یو جین څخه ارثي پاتې کېږي.

که یو له والدینو څخه (مور یا پلار) په خپل بدن کې دا ځانګړنه ولري نو په ماشوم کې یې له ۲۵-۵۰%  پورې د ارثي کېدو امکان لري او که دواړه والدین (مور او پلار) دا ځانګرنه ولري نو په ماشوم کې یې له ۵۰- ۱۰۰% پورې د ارثي پاتې کېدو امکان لري؛ خو که یو له والدینو څخه هم دا ځانګړنه (زنخدان) و نه لري؛ بیا نو په ماشوم کې یې هم د ارثي پاتې کېدو امکان ډېر کم ده.
هغه ښځې، چې د خپل مخ په چوکاټ (غومبوري/زنه) کې خالیګاه ولري، نو له ځانګړې ښکلا څخه برخمنې دي.

ځینې فلمي ستوري او تلویزیونې ادأ کارانې د همدې ځانګړنې (د غومبوري/ زنې خالیګاه) له امله تر نورو ډېر شهرت او ډېر مینوال لري.

## سرچینې
2. روهي ويب پاڼه
امنيه قومندان

**امنيه قومندان**  يو چارواکي ته وايي چې د يو ولايت، ولسوالۍ او يا يوې سيمې د امنیت بشپړې چاري پر غاړه لري. د امنيه قومندان د وظيفې ځای ته امنیه قومندانۍ ويل کېږي.
[thumb|right|[د کندهار امنیه قومندان لوی پاسوال جنرال عبدالرازق د غورک ولسوالۍ د کلي د مشرانو سره، دا انځور د طالبانو د پرشا تمبولو وروسته اخيستل سوی وو]]
په ځينو سيمو کې په مختلفو وختونو کې مختلف امنيه قومندانان تر نورو سياستوالو او مشرانو ډير واک درلودونکي وي، د مثال په توګه په افغانستان کې د کندهار پخوانی امنیه قومندان جنرال عبدالرازق تر ډيرو امنيه قومندانانو او قومي مشرانو تکړه وو. د ممبئی ځينې امنيه قومندانان هم کله نا کله ډېر واکمن وه. په افغانستان کې امنيه قومندان د خپلې سيمې ځواکونه بدلولی سي، نوي عسکر هم ځای پر ځای کولای سي، د افغان امنيه قومندان واک په ولایت کې د پوځي کچې تر ټولو لوی واک او خو د اساسي قانون پر اساس هيڅ ډول سياسي واک نه دی، خو په کندهار کې د امنیه قومندان واک دومره زيات وي چې د والي څخه علاوه و هرچاته امر او لارښودنه کولای سي، او په سيمه کې يې خبره منل کېږي. خو ډير کله داسې وي چې امنيه قومندان تر والي خو پرېږده، حتآ تر يو سيمييز قومندان هم کمزوری وي، داسې هغه ترسره کېږي چې قومندان د سيمي سړی نه وي او د سيمي د حالاتو بې خبره وي.

## دا هم وګورۍ
*د کندهار امنیه قومندان
*جنرال عبدالرازق
*خان محمد مجاهد

## سرچینې
د حق او عدالت گوند

عدالت کونده  په افغانستان کى ډېر پر مخ روان دى چى  ده ټولو افغانستان  ځوانان  ورته راره وان دى غواړى چى په ټولو افغانستان کى عدالت بلى شى

**د حق او عدالت گوند**  د افغانستان له نوبنسټو گوندونو څخه شمېل کېږي.  . دې گوند د لومړي ځل لپاره خپل شتون د عقرب په ۱۲مه نیټه د کابل په انټرکانتیننټل هوتل کې اعلان کړ. ددې گوند د غړو په وینا چې دا گوند یو اپوزیسیون گوند دی. دا گوند په خپل سر کې رییس یا مشر نه لري..

## فعالیتونه

## سرچینې
کلک پوسته سپږه

**لک پوسته سپږې** Crustacean louse په انګرېزۍ کې یې جمع (Crustacean Lice) ده، مختلف ډوله په اوبو کې ژوند کونکي بې شمزي (غېرې فقاریه) دي چې په فرعي فایلم کروستاسیا (subphylum Crustacea) او فایلم ارتروپوډا (phylum Arthropoda) کې ډلبندي شوي او د کب پرازیت ګڼل کیږي. په کلک پوسته سپږو کې د کب سپږې چې د برانکیور فرعي کلاس (subclass Branchiura) ده، کوپېپوډ د کب پرازیت چې د کوپېپوډا فرعي کلاس (subclass Copepoda) ده، ایزوپوډ او امفایپوډ د کب پرازیت چې د مالاکوستراکا کلاس (class Malacostraca) ده شاملې دي. کلک پوستې سپږې ممکن د کب خولې کې ځان پټ کړي او یا هم د برانشونو د پوښونکي هډونکي لاندې پټې شي، ځینې یې د کب په پوستکي پسې ځان نښلوي.
## تړلې لیکنې
سپږه
د چنگاښ کورنۍ
ژوې
کوپره کونه کبر

کوپره کوني کبر Coconut crab د غل چنګاښ (robber crab) په نامه هم یادیږي. د ډول نوم یې بېرګوس لاترو (Birgus latro) ده، د شپې لخوا په وچه کې ژوند کوونکی چنګاښ ده چې د ارام سمندر په سوېل غرب او د هند سمندرګي په سیمو کې ژوند کوي. له پاچا او منزوي چنګاښ (hermit crab and king crab) سره ډېر نږدې تړاو لري. غل چنګاښ په دیکاپوډوا ډله (order Decapoda) او کروستاسیا کلاس (class Crustacea) کې ډلبندي شوی. غټ یې تر یو متر (۴۰ انچه) پورې اوږدوالی او تر ۴.۵ کیلو ګرامه (۱۰ پونډه) پورې وزن لري. د بدن رنګ یې له بانجاني او ارغواني تر نصواري پورې شته. تازه غټ شوي یې نصواري رنګ لري او په پښو یې تور خالونه موجود وي.

ناریال چنګاښ په مردارو شو حیواناتو او میوې ځان تغذیه کوي له دې پرته د نورو چنګاښونو صدف هم تېروي کوم چې له کلسیم څخه جوړ شوي وي. خپل پنسونه چې د کیلای (chelae) په نامه یادیږي د کوپرې ماتولو لپاره کاروي. تر ټولو غټ ناریال چنګاښ په خپلوپنسونو ۳۳۰۰ نیوټنه ځواک (۷۴۲ پونډه ځواک) کارولی شي. د کوپرې یا ناریال د ماتولو لپاره ونې ته خیژي او له هغه ځایه کوپره راغورزوي، یا یې په پنسونو کې نیسي او په ځمکه یې وهي له دې پرته خپل پنسونه هم د کوپرې د پوستکي د شکولو لپاره کاروي.

ښځه یې رسېدلې یا پخې شوې هګۍ (ripe eggs) په سمندر کې پرېږدي چې په فوري توګه مایکروسکوپي زویس لاروای بچیان (zoeas) تر جوړیږي، زویس یې لمړی لاروا پړاو ده کوم چې په اوبو کې ژوند کوي او په وړو اورګانیزمونو یا غړو ځان تغذیه کوي. له ۲۰ تر ۳۰ ورځو پورې زویس وده کوي او په ګلوکوتوی (glaucothoe) بدلیږي چې دا یې منځنی پړاو یا مرحله ده. په دې پړاو کې سمندر پرېږدي او د درې یا څلور اونیو لپاره په سمندري صدفونو کې پټیږي. له دې مودې وروسته دغه صدفونه پرېږدي او په شګه کې ځان خښوي چې له راوتو وروسته په واړه چنګاښ بدلیږي. ناریال یا کوپره چنګاښ د ورځې لخوا په ۶۰ سانتي متره (۲ فټه) ژورو غارونو کې پټیږي او د شپې لخوا خوړو پسې راوځي. په کومو سیمو کې چې دا چنګاښ پیدا کیږي د هغو سیمو خلک یې د خوړو وړ ګڼي.
## تړلې لیکنې
د چنگاښ کورنۍ
چنگاښ
د اوبو ملخ

منګوله یا صدف د اوبو ملخ Clam shrimp په انګرېزۍ کې ورته (claw shrimp) نوم هم اخلي، ټول هغه چنګاښونه دي چې په کانکوستراکا ډله (order Conchostraca) او برانکیوپوډا فرعي کلاس (subclass Branchiopoda) کې ډلبندي شوي. تقریبا ۲۰۰ ډولونه لري چې د ټولې نړۍ په موقتي ډنډونو، جهیلونو، تازه اوبو کې ژوند کوي. صدف د اوبو ملخ نوم ځکه پرې اېښول شوی چې ټول بدن یې په منځ دوه کېدونکي صدف کې نغښتی. د صدف داخل کې د دې ژوي بدن ۲۸ جوړه غړي لري کوم چې د مایکروسکوپي خوړو د فلټر کولو او د حرکت (locomotion) لپاره کاروي (په هغو ډولونو کې چې لامبو وهي). نر یې لمړي دوه غړي د جنسي نزدیکت پر وخت د ښځې د رانیولو لپاره کاروي. تر ټولو غټ یې تر ۲ سانتي متره پورې اوږدوالی لري. په فوسیلي یادون یا ریکارډ کې پرېمانه دي. فوسیلي نسلونه یې د سیلورین دورې ( Silurian Period) دي (له ۴۱۶ میلیونه تر ۴۴۸ میلیونه کلونو وړاندې تر منځ).
## تړلې لیکنې
چنگاښ
د مالگینو اوبو ملخ