برلين نوردبانهوف

**برلین نورډبانهوف (لفظي ژباړه: شمالي تمځای؛ کينډۍ: Gloss) د جرمني د برلین ښار په مېټه (Mitte) ولسوالۍ کې د اورګاډي یو تمځای دی. دا تمځای د برلین د S-Bahn شبکې او همدارنګه د سیمې د بس او ټرام کرښو له خوا خدمت کېږي. تر ۱۹۵۰ کال پورې، دا تمځای د سټیټینر بانهوف (Stettiner Bahnhof) په نوم پېژندل کېده.**

## تاریخ

### لومړی سټیشن
په ۱۸۴۲ کال کې، **سټیټینر بانهوف** د پومیرانیا ایالت د پلازمېنې سټیټین (اوس د ۱۹۴۵ کال راهیسې د پولنډ برخه ده) ته د رېل پټلۍ د پای تمځای په توګه پرانېستل شو. دا ترمینس د برلین د ګمرک دیوال د هامبورګ دروازې ته نږدې، د انوالیدن‌شتراسه په سیمه کې د پخواني اعدام د میدان پر ځای جوړ شوی و.[۱]

په پیل کې، دا تمځای تر ډېره د برلین ښار د سټیټین له سمندري بندر سره د نښلولو لپاره کارېده، خو وروسته دا کرښه د بالتیک سمندر پر غاړه د رخصتیو سیمو ته د تګ لپاره هم ډېره مهمه شوه، هغه سیمې چې د **پومیرانیا ریویرا** یا د برلینیانو د **حمام ټب** په نوم پېژندل کېدې. لکه څنګه چې د مسافرو شمېر په چټکۍ سره زیاتېده، سټیشن د برلین له تر ټولو بوختو رېل‌پټلۍ ترمینسونو څخه شو او څو ځله پراخ کړای شو.

### دوهم سټیشن
د ۱۸۷۰ او ۱۸۷۶ کلونو ترمنځ، په بشپړه توګه نوې او ډېره ستره ترمینل ودانۍ جوړه شوه. له ۱۸۷۷ کال راهیسې، دا تمځای د برلین د مسافر وړونکو اورګاډو ترمینل وګرځېد، چې د پروشیا د شمالي رېل پټلۍ (**Preußische Nordbahn**) له لارې یې د نوې ـ سټرېلېڅ (Neustrelitz) په مسیر سټرالسنډ او وروسته روسټاک ته خدمت کاوه.[۱]

د سټیشن مخ پر زیاتېدونکي شهرت د ښار په شمالي برخه کې د ترافیکو جدي ستونزې رامنځته کړې، ځکه چې پټلۍ د سړک په سطحه ایښودل شوې وې. دا ستونزه په ځانګړي ډول د دوبي په میاشتو کې شدیده وه، کله چې د رخصتیو د سفرونو ترافیک ډېر بوخت کېده. د ۱۸۹۲ او ۱۸۹۸ کلونو ترمنځ، د مسافرو د ترافیک یوه برخه د ګڼې ګوڼې د کمولو لپاره د ایبرسوالډر سټراس د بار وړونکي (سامان) سټیشن ته ولېږدول شوه.

د دغو ستونزو د هوارولو لپاره، د سټیشن پراخه بیارغونه او نوې رغونه د ۱۹۰۰ او ۱۹۰۳ کلونو ترمنځ ترسره شوه. د ترافیکي ستونزو د حل په موخه، د اورګاډي پټلۍ د سړک له سطحې پورته پورته کړل شوې، او د اصلي تالار ختیځ لوري ته درې واړه کوچني تالارونه ورزیات شول: دوه یې د بالتیک ساحل ته د رخصتیو د سفرونو د ترافیک لپاره، او یو یې د پوستي لېږد د چارو د سمبالولو لپاره و.

سټیټینر بانهوف د برلین د نورو لویو ترمینلونو په پرتله د اوږده واټن ډېر مسافرین درلودل؛ په ۱۸۹۴ کال کې شاوخوا ۷۵۰٬۰۰۰ مسافرین وو، خو دا شمېر تر ۱۹۳۷ کال پورې له ۱٫۲ میلیونو څخه واوښت.[۱]

### ایس-بان
د بیا رغونې د پروسې د یوې برخې په توګه، په ۱۸۹۶ کال کې د اصلي ترمینل لوېدیځ لوري ته یو ځانګړی فرعي سټیشن (**Vorortbahnhof**) جوړ شو، چې درې فرعي کرښې یې خدمت کولې: د برلین–سټیټین رېل پټلۍ له لارې برناو ته، د شمالي رېل پټلۍ له لارې اورانینبورګ ته، او د کریمین رېل پټلۍ له لارې د برلین–ټیګل په مسیر ویلټن ته.

دا ودانۍ د دغه کمپلېکس له هغو لږو جوړښتونو څخه ده چې تر نن ورځې پورې پاتې ده، او اوس د پیښو د ترسره کولو د ځای په توګه کارول کېږي.

په ۱۹۳۹ کال کې، دا درې ښاري کرښې د درېیو جنوبي ښاري کرښو سره یوځای شوې او درې انتقالي کرښې یې جوړې کړې، چې د شمال–جنوب د **S-Bahn** نښلونکې کرښې له لارې تېرېدې. دا نښلونکې کرښه د برلین د ښار د مرکز لاندې په یوه تونل کې له سټیټینر بانهوف څخه تر انهالټر بانهوف پورې غځېدلې وه.

د لومړي پړاو د پرانستلو د یوې برخې په توګه، د شمالي برخې اوسنی د **S-Bahn** ځمکنی سټیشن د ۱۹۳۶ کال د مې په ۲۸مه پرانستل شو. دې نوي ځمکني سټیشن د پخواني ښاري اورګاډي سټیشن ځای ونیو، چې د هغه د رېل پټلۍ ودانۍ نن هم د نورډبانهوف لوېدیځ لوري ته، په زینووېتسر شتراسه کې لیدل کېدای شي.

نوی، د ځمکې لاندې **S-Bahn** سټیشن د اصلي ودانۍ ختیځ لوري ته موقعیت درلود، او پټلۍ یې د اصلي کرښې د لارو لاندې له لوېدیځ څخه ختیځ ته تېرېدې.

### د دوهمې نړیوالې جګړې وروسته
د دوهمې نړیوالې جګړې پر مهال، دا سټیشن د سختو بمباریو ښکار شو او په ۱۹۴۳ کال کې یې اصلي تالار وسوځېد. د ۱۹۴۵ کال د اپرېل په ۲۵مه، د شوروي یرغل له امله د **S-Bahn** فعالیت ودرېد؛ هغه یرغل چې د اپرېل په ۲۱مه د برلین ښار شاوخوا سیمو ته رسېدلی و. ډېره امکان لري چې د ۱۹۴۵ کال د مې په ۲مه، د **SS** ځواکونو د لینډوېهر کانال لاندې د تونل چت وچاوه، چې له امله یې تونل له اوبو ډک شو.

د دوهمې نړیوالې جګړې تر پای وروسته، سټیشن پخپله د شوروي سکتور (ختیځ برلین) په دننه کې واقع شو. د اوبو ایستلو او ترمیمي کارونو له بشپړېدو وروسته، تونل او د هغه اړوند سټیشنونه د ۱۹۴۷ کال د نومبر په میاشت کې یو ځل بیا د ترافیک لپاره پرانېستل شول.

د ۱۹۵۰ کال د دسمبر په لومړۍ نېټه، د پخواني جرمني ښار **سټیټین** نوم د سټیشن له نومه لرې شو او سټیشن ته د **برلین نورډبانهوف** نوم ورکړل شو. څرنګه چې هغه رېل پټلۍ چې سټیشن ته تللې د لوېدیځ برلین له سیمو څخه تېرېدله، نو دا تمځای د ۱۹۵۲ کال د مې په ۱۸مه د **GDR** چارواکو له خوا وتړل شو او تر ۱۹۶۲ کال پورې په بشپړه توګه ونړول شو. د نږدې **S-Bahn** سټیشن نوم بیا هم **نورډبانهوف** پاتې شو.

د ۱۹۵۳ کال د ختیځ جرمني او ختیځ برلین د پاڅون پر مهال، **S-Bahn** چې د ختیځ د **Deutsche Reichsbahn** له خوا اداره کېده، د ۱۹۵۳ کال د جون له ۱۷مې څخه د جولای تر ۹مې پورې د ترافیکو له جدي ګډوډۍ سره مخ شو.

د ۱۹۶۱ کال د اګست له ۱۳مې، چې د برلین دیوال جوړ شو، تر ۱۹۹۰ کال د سپتمبر تر لومړۍ نېټې پورې، اورګاډي په دې سټیشن کې نه تم کېدل، ځکه چې دا د ختیځ برلین په خاوره کې موقعیت درلود. سره له دې، **ریخسبان** د لوېدیځ برلین په شمالي او جنوبي برخو کې د سټیشنونو د نښلولو لپاره د کرښې چلولو ته دوام ورکړ.

اورګاډي یوازې په هغو سټیشنونو کې تم کېدل چې په لوېدیځ برلین کې یې ننوتل درلودل، او کله چې به یې د ختیځ برلین د سټیشنونو له لارې تېرېدل، مسافرو به د اورګاډي له کړکیو څخه د تشو، کم‌روښانه پلیټفارمونو لید کاوه، چې د **«غیبي سټیشنونو»** (Geisterbahnhöfe) په نوم یادېدل؛ داسې ځایونه چې وخت پکې د ۱۹۶۱ کال د اګست له ۱۳مې راهیسې درېدلی ښکارېده.

ټولې دروازې تړلې پاتې شوې تر هغه چې سټیشن د ۱۹۹۰ کال د سپتمبر په لومړۍ نېټه بیا پرانېستل شو. لږ وروسته، سټیشن د پراخې بیارغونې لپاره شاوخوا یو نیم کال وتړل شو. تونل او سټیشن دواړه د ۱۹۹۲ کال د مارچ په لومړۍ نېټه یو ځل بیا د ترافیک لپاره پرانېستل شول.

د نورډبانهوف د ننوتلو تالار په ۲۰۰۶ کال کې ورغول شو. په دې بیارغونه کې د مخکنۍ برخې نوی ترتیب شامل و، چې پکې د نښه شوو پټلۍ کرښو او داخلي تختو له لارې د بالتیک ساحل ته د پخوانیو اورګاډو منزلونه ښودل شوي وو، او همدارنګه د پلیټفارمونو ته نږدې یو نندارتون هم جوړ شوی و چې د **«غیبي سټیشنونو»** د دورې کیسه بیانوي.

## ګالري

دوتنه:Stettiner_Bahnhof,_1842.jpg|alt=The first Stettiner Bahnhof, 1842| لومړی سټیټینر باهنوف، 1842
دوتنه:1875ca_Stettiner-Bahnhof.jpg|alt=The second Stettiner Bahnhof, after 1876| دوهم Stettiner Bahnhof، له 1876 وروسته
دوتنه:Berlin_—_Stettiner_Bahnhof.jpg|alt=Stettiner Bahnhof after renovation on a postcard, after 1904| سټیټینر باهنوف د 1904 وروسته په پوسټ کارډ کې د ترمیم وروسته
دوتنه:Stettiner_Bahnhof,_Wartesaal_II._Klasse.jpg|alt=2nd Class Waiting room of the Stettiner Bahnhof after renovation, 1903| د سټیټینر بهنهوف د دوهم ټولګي انتظار خونه د بیارغونې وروسته، ۱۹۰۳
دوتنه:Stettiner_Bahnhof,_Bahnsteige.jpg|alt=Platforms of the Stettiner Bahnhof leading into the main hall, 1903| د سټیټینر بهنهوف پلیټ فارمونه چې اصلي تالار ته ځي، ۱۹۰۳
دوتنه:Berlin,_Mitte,_Am_Nordbahnhof_11,_Empfangsgebaeude_Stettiner_Vorortbahnhof_2013.jpg|alt=The old suburban station (2013), renovated in 2012 and containing an event venue (2022)| زوړ ښاري سټیشن (۲۰۱۳)، چې په ۲۰۱۲ کال کې بیا رغول شوی او د پیښې ځای لري (۲۰۲۲)
دوتنه:Nordbahnhof_B-Mitte_12-2017_img2.jpg|alt=Platform looking north| پلیټ فارم شمال ته ګوري
دوتنه:Nordbahnhof_Sign.jpg|alt=Station sign| د سټیشن نښه
دوتنه:Bundesarchiv_Bild_183-08770-0002,_Berlin,_Nordbahnhof.jpg|alt=Ruin of the Stettiner Bahnhof, 1950| د سټیټینر باهنوف ویجاړ، 1950
دوتنه:Stettiner_Bahnhof.png|alt=Track layout around the Stettiner bahnhof, about 1952| د سټیټینر بهنهوف شاوخوا د لارې ترتیب، شاوخوا ۱۹۵۲


## ماخذونه

## بهرنۍ اړیکې

* د سټیشن معلومات