open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ويراټ

**ویراټ يا ويرات** ( سنسکرت:विराट)  لغوي مانا  د هندوانو په افسانه *[[مها بهارت|مهابھارت]]* کې *ستر* کرکټر، چې د متسیا سلطنت او ورسره د ویرات سلطنت پاچا و . 

## نور وګوره

* د ویرات سلطنت
* برات نګر

## حوالې

* سوامی رامسخداس: شریماد بھگوادګیتا – سادکا – سنجیواني، انګریزي ته ژباړل شوی د SC ویشیا، ګیتا پریس ګورخپور، 
وېشنيزه:هندوان
وېشنيزه:هندو مذهبي لارښودان
وېشنيزه:هندو فلسفي مفاهیم
وېشنيزه:هندو-اروپايي څوژبيز ملاتړ کينډۍ
وېشنيزه:هندو
وېشنيزه:هند کې لودي پښتانه
وېشنيزه:هند او پاکستان
وېشنيزه:هند
هانومان

**هنومان** ( انګريزي:Hanuman) (هندي:हनुमान) چې د **مهاویر په نوم هم پېژندل کیږي او بجرنګ** **بالي** د هندوانو دیوتا او د لارډ رام خدای دی.  هغه د رامایڼ یو له مخکښانو څخه دی. په مها بهارت، څو پرانونو او د جاینیزم په ځینو متنونو کې يې هم یادونه شوې ده. هانومان د رام سره د شیطان پاچا راوڼ په وړاندې په جګړه کې د ګډون له لارې مرسته وکړه.

## سرچينې
دوريودان

د مهابارت په جګړه کې د پاچا درتراشټر مشر زوی او د کوراوانو مشر. کله چې دارتاشترا اراده وکړه چې د یدیشترا تاج جوړ کړي، دوریودان د هغه سخت مخالفت وکړ او پانډاوان مجبور شول چې جنګ ته لاړ شي. کله چې پانډاوان د باس د دورې له بشپړولو وروسته بېرته راستانه شول او په اندراپرست کې میشت شول، هغه پانډاو ته بلنه ورکړه او د دوی ټوله سلطنت او میرمن دروپادي په قمار کې وګټله. د پانډاوانو په غوښتنه، کرېشنا د دوی سره مرسته وکړه او د کورو-کشتر په میدان کې یې د اتلس ورځو جګړې وروسته دوریودان ته ماتې ورکړه. دې جګړې ته مها بهارت نومیږي.
وېشنيزه:هندوان
وېشنيزه:هندو مذهبي لارښودان
وېشنيزه:هندو فلسفي مفاهیم
وېشنيزه:هندو-اروپايي څوژبيز ملاتړ کينډۍ
وېشنيزه:هندو
وېشنيزه:هندسي شكلونه
وېشنيزه:هندسه
وېشنيزه:هند کې لودي پښتانه
وېشنيزه:هند او پاکستان
وېشنيزه:هند
ژباړه (بیولوژي)

په بیولوژي کې **ژباړه** په حقیقت کې د پروټینونو د تولید دوهم ګام دی چې په هغه کې د mRNA په کوډونونو کې لیکل شوي لارښوونې یا DNA لوستل کیږي او ژباړل کیږي، دا د امینو اسیدونو په ژبه کې ترسره کیږي، او امینو اسیدونه په حقیقت کې هغه کسان پېژني چې پروټینونه داسې حروف جوړ کړئ چې د الفبا د حروفو په څېر په یو ځانګړي سلسله یا ترتیب کې یوځای شوي ترڅو معانا لرونکي او فعال پروټینونه جوړ کړي. په دې توګه، موږ کولی شو ووایو چې په DNA کې د نیوکلیوټایډ یا وراثت کوډونه د ژوندی موجوداتو په ژبه کې ژباړل، د ژوندی موجوداتو د تولید پروسې ته په بیولوژي کې ژباړه ویل کیږي.

لکه څنګه چې د کوډونو په مقاله کې یادونه وشوه، جنیټیک کوډ په حقیقت کې د دریوو نیوکلیوټایډونو یوه ډله ده چې پخپله څلور شمېره ده (5 که RNA شامل وي) او دوی AGCT او U دي. لاندې د پروسې یوه لنډه بېلګه ده چې دا په ګوته کوي چې د ژباړې په هره پروسه کې کوم بدلونونه واقع کیږي.
```
M V L 
ATG GTG CTG
```


# ATG لومړنی ریزوم دی چې له دریوو نیوکلیوټایډونو څخه جوړ شوی دی او دا ریزوم په یو امینو اسید کې ژباړل شوی چې د میتیونین په نوم یادیږي او د M. هر تار له دې سره پیل کیږي، نو ATG ته د پیل کوډ هم ویل کیږي.
# دوهم تالیف GTG دی چې په ترتیب کې د امینو اسید ویلین سره تړل کیږي او دا امینو اسید د V لخوا مشخص کیږي.
# دریم نظم CTG دی، کوم چې د CUG په نوم هم لیکل کیدی شي، او د امینو اسید سلسله لري چې د لیوسین په نوم یادیږي، چې د L لخوا اشاره کیږي.

په دې توګه، له دریوو کوډونو څخه (چې په مجموع کې 9 نیوکلیوټایډونه لري) یو مالیکول جوړیږي چې په کې درې امینو اسیدونه موندل کیږي.

## نور وګوره ==**
وېشنيزه:بي
وېشنيزه:بيالوژي
وېشنيزه:بيولوژي
وېشنيزه:ژوندي موجودات
وېشنيزه:ژوي
وېشنيزه:څاروي
ارثي(جنیتیک) کوډونه

**وراثتي کوډونه** (جنیتیک کوډونه) په حقیقت کې هغه اصول او مقررات دي چې په مرسته یې پټ معلومات (د بیلګې په توګه د DNA او RNA ترتیب ) په جینیاتي موادو کې کوډ شوي ترڅو ژوند او د دوی مالیکول مالیکولونه (یانې د امینو اسید ترتیب ) رامینځته کړي .

دا میراثي کوډونه یا جنیټیک کوډونه د DNA د دریو بنسټیزو مالیکولونو ګروپونو په شکل کې شتون لري. په دې توګه، هر ګروپ یا جوړه چې د دریو مالیکولونو څخه جوړه شوې ده د  رامِزہ په نوم یادیږي او د هغې ترکیب په انګلیسي کې کوډون ویل کیږي. په ساده کلمو کې، رمزا تشریح کیدی شي  روامز  هغه کوډونه دي چې ژوند جوړوي، لکه د کمپیوټر په سکرین کې د ویب پاڼې شاته د HTML کوډونو په څیر. د کایناتو خالق په دې کائنات کې د ژوند دومره ډولونه یوازې د 4 حروفو په کارولو سره کوډ کړي چې د پوهیدو هڅه کوي د انسان ذهن حیران پاتې کیږي.

او لکه څنګه چې د مارک اپ ژبې په نوم درې مفکورې، هایپر متن او ویب مفهوم باید د HTML د پوهیدو لپاره پوه شي، لکه د درې عدد مالیکولونه چې DNA ، RNA او د نسج جوړښت په نوم یادیږي او د یو ارګانیزم بدن باید د رمیزا د پوهیدو لپاره اړین نه وي. د دې لپاره چې لومړني کارونه په پام کې ونیسو، نو مخکې له دې چې د رمزا په اړه اصلي مقاله پیل کړو، د دې دریو عناصرو لنډ شالید وړاندې کوو.

## شاليد
د مالیکولر بیولوژي د پوهېدو لپاره یو شالید، ګام په ګام طریقه ده، چې هر راتلونکی بیان یې د پورته یو سره تړلی دی.

* ټول ژوندي موجودات د حجرو څخه جوړ شوي، حجرې د مالیکولونو څخه جوړ شوي، او مالیکولونه د نیوکلی څخه جوړ شوي دي.
* د ژوندیو موجوداتو په بدن کې د خورا مهم مالیکولونو څخه؛ پروټین ، غوړ ، نشایسته ، ویټامینونه او اوبه لري او ټول پنځه پولیمر مالیکولونه دي. د دې تر څنګ مختلف منرالونه هم شته.
* د پورتنیو 5 مالیکولونو په مینځ کې ، لیپیډز هغه مالیکولونه دي چې نه یوازې د جوړښت په جوړولو کې برخه اخلي بلکه د بدن په مختلفو کیمیاوي پروسو کې هم برخه اخلي.
* د پورتنۍ وینا څخه وروسته، دا روښانه ده چې د نسجونو په جوړښت کې هر ډول ګډوډي خورا ضرر لري. او له همدې امله د نسجونو د چمتو کولو دنده په DNA کې د موجود کوډونو په مرسته خورا دقیقه ترسره کیږي.

## د غوښې چمتو کول
فیزیولوژیکي تالیف
وېشنيزه:بيولوژي
وېشنيزه:ژونپوهنه
وېشنيزه:ژوي
وېشنيزه:څاروي
ترتيب (متوالیه)

* د متوالیه د نورو مطالبو لپاره متوالیه وګورئ

په طب کې او په ځانګړې توګه په مالیکولر بیولوژي کې، ترتیب د DNA یا/او RNA مالیکول کې موندل شوي اډې ترتیب ته اشاره کوي. لکه څنګه چې په ساده کلمو کې، د DNA مالیکول ترتیب AGCT تسلسل بلل کیږي په داسې حال کې چې د RNA په ترتیب کې AGCU ترتیب ویل کیږي ځکه چې U په RNA کې د T په ځای کې موندل کیږي.

* له U څخه uracil مراد دی، کوم چې د RNA مالیکول کې موندل کیږي
* د CGA او T د وضاحت لپاره تاسو کولی شئ د DNA(
'''ډي آکسي رايبونيوکليک اسيد''') مقالې ته مراجعه وکړئ

## نور وګوره

* بدلون
* mutagen
* واحد نیوکلیوټایډ پولیمورفیزم
* DNA
* په ریاضیاتو کې ترتیب

وېشنيزه:بيالوژي
وېشنيزه:بيولوژي
وېشنيزه:ژونپوهنه
هیک (د پروګرامولو ژبه)

**هیک** ( انګريزي:Hack) د برنامه کولو برېشليک ژبه ده   هپ هاپ مجازی ماشین(HipHop Virtual Machine) لپاره رامینځته شوې. ژبه د فیسبوک له خوا رامنځته شوې او د BSD جواز لاندې خپره شوې.  

هیک د PHP نوې نسخه بلل کېدی شي، مګر د هیک ژبه پروګرامرانو ته دواړه متحرک او جامد ټایپینګ چمتو کوي، چې د تدریجي ټایپ کولو په نوم یادیږي. د هیک ډول سیسټم ټول ډولونه چمتو کوي چې د هغې په واسطه د فنکشن دلیلونه، د فعالیت بیرته ستنیدو ارزښتونه، او د ټولګي ملکیتونه تخصیص شوي، پرته له دې چې د محلي متغیرونو ډولونه مشخص نشي.  

## تاریخ
د هیک ژبه د مارچ په 20، 2014 کې معرفي شوه.  مخکې لدې چې د دې نوې برنامې ژبې رسمي عامه اعلان شي ، فېسبوک پخپله په خپله ویب پا onه کې خپل کوډ کارولی او په پراخه کچه یې ازموي.

## برخې
د هیک ژبه د PHP سره ورته کار کوي، PHP په ویب کې ترټولو پراخه کارول شوي عمومي هدف سکریپټینګ ژبه ده چې په ځانګړي ډول د ویب پراختیا لپاره مناسبه ده او همدارنګه د HTML سره مدغم کیږي. د پی ایچ پی ډیری سکریپټونه د هیک په ژبه کې ښه کار کوي، په هرصورت، هیک د لږ عام کارول شوي PHP ځانګړتیاو ملاتړ نه کوي. 

## د ژبې ترکیب
د هیک سکریپټ بنسټیز خاکه د PHP سکریپټ سره ورته ده چې د کوچنیو بدلونونو سره. د هیک فایل پیل کول، پداسې حال کې چې د پی ایچ پی سکریپټ پیل کولڅخه پيلیږي
```php
<?hh
echo 'Hello World';
```

Hello World
Hello World

دلته د یادولو لپاره یو خورا مهم شی دا دی چې هیکینګ او HTML کوډ نشي کولی د هیکینګ ژبه لکه PHP کې مدغم شي. عموما PHP او HTML په یو واحد فایل کې یوځای کیږي لکه:
```php
<html>
 <head>
 <title>PHP Test</title>
 </head>
 <body>
 
 <?php echo '<p>Hello World</p>'; ?> 
 </body>
</html>
```




PHP Test





 





هیک د دې سټایل کوډ کولو ملاتړ نه کوي. 

### افعال
د هیک ژبه د فنکشن دلیلونو تخصیص او د فعالیت بیرته ستنیدو ارزښتونو لپاره مختلف میتودونه وړاندې کوي. په هیک کې د مختلف ډوله دندو لپاره لاندې وګورئ:
```php
<?hh
// Hack functions are annotated with types.
function negate(bool $x): bool {
 return !$x;
}
```


## نور وګوره

* KPHP
* د پیروټ مجازی ماشین
* پروژه صفر

## حوالې

وېشنيزه:Pages with unreviewed translations
رباط (تشريح)

په ساینسي تفسیر کې، د "رباط" کلمه د انګلیسي " **ligmant** " ځای نیسي او جمع یې "ligaments" دی. لیګامینټ یو فایبر جوړښت دی چې هډوکي او کارټیلجونه سره نښلوي او بدن پیاوړی کوي. د لیګامینټ اصطلاح عموما په ټولیز ډول د درې ډوله جوړښتونو لپاره کارول کیږي.

# فایبر جوړښتونه چې هډوکي او کارټیلج سره نښلوي
# د پیریټونیم د پوښ یا جھلی په څېر فولډ لپاره
# د جنین جوړښتونو پاتې برخه
وېشنيزه:ژونپوهنه
استر

**ایستر** يا **اېستر**    ؛ تلفظ: / ˈɛs tər / ؛ عبراني:אֶסְתֵּר      ایستر) یوه  یهودي ښځه وه چې د فارس د ملکې کېدو ویاړ یې درلود. د ایستر تره موردکای ایستر لويه کړې او روزنه یې کړې وه. هامان د پاچا مشاور و خو د یهودانو مرګونی دښمن و. هغه د پاچا څخه د یهودانو د قتل عام امر ترلاسه کړ او ټولو ولایتونو ته یې واستاوه. موردکای د دې دسیسې څخه خبر شو او د ملکې ایستر په مرسته یې یهودیان د هامان د سازش څخه وژغورل. هامان د پاچا په وړاندې راښکته شو او په مرګ محکوم شو. مردکايي د هامان پر ځای د پاچا د ځانګړي سلاکار په توګه وټاکه او د خپلې خور، ملکې ایستر په مرسته، د یهودانو د قتل عام په مخنیوي کې بریالی شو. د انجیل په زاړه عهد نامې کې د ایستر په نوم یو کتاب هم شتون لري.

## نور وګوره

* د ایستر کتاب

## سرچينې

وېشنيزه:هامان
وېشنيزه:ايستر
وېشنيزه:عبراني
پانډو

**پانډو** (انګليسي:Pandu) د مها بهارت د کرو سلطنت پاچا و، د هندویزم یو جنګیالی افسانه. هغه د پنځو پانډوانو وروڼو پلارګڼي.

## نور وګوره

*

## سرچينې

وېشنيزه:مهابهارت
وېشنيزه:هندوييزم
وېشنيزه:Pandu
حميل

کيڼ|بټنوک|327x327px| ماشوم په رحم کې د نهمې اونۍ په پیل کې، له دې مودې څخه تر زېږون پورې د جنین په نوم یادیږي.
هغه محصول چې د حمل په پایله کې د رحم دننه رامینځته شوی د مور په رحم کې د ماشوم دورې ته ویل کیږي کله چې د نهمې اونۍ په پیل کې د جنین مرحله پرېږدي او د دې 9 اونۍ پیل څخه تر زېږون پورې حميل نومیږي.
 

## انځورتون

دوتنه:Ultrasound_image_of_a_fetus.jpg|
دوتنه:Sucking his thumb and waving.jpg|
دوتنه:3dultrasound 20 weeks.jpg|

وېشنيزه:زېږون
وېشنيزه:ماشوم
وېشنيزه:جنين
وېشنيزه:مور
وېشنيزه:حمل
وېشنيزه:حميل
جنين

د جنين کلمه په حقيقت کې د هر ژوندي موجو د لومړيو ورځو لپاره کارول کيږي.
[کيڼ|بټنوک|336x336px| په رحم کې د اتمې اونۍ په پای کې یو ماشوم : د حمل له څلورمې ورځې څخه تر اتمې اونۍ پورې د مور او پلار د تناسلي [ژونکه|حجرو تر یووالي پورې ماشوم ته جنین ویل کیږي او بیا له نهمې اونۍ څخه تر زېږون پورې د حميل په نوم یادیږي.]]

* په نباتاتو کې جنین د تخم هغه برخه ده چې د دانې په مینځ کې د کوچنۍ دانې په شکل کې موندل کیږي او کله چې مناسب شرایط پوره شي نو وده کوي او نوی نبات تولیدوي.
* په حیواناتو (ژويو) کې، جنین د زېږون څخه تر لومړنیو برخو پورې دوره ده چې د هغې د جوړیدو وروسته د بدن د پرمختللو برخو تر پراختیا پورې څرګندیږي.
* په انسان کې (چې د حیواني تعریف سره مطابقت لري) د د جنين کليمه د مور په رحم کې د زېږون څخه تر اتمې اونۍ تر پايه پورې  او د اتمې اونۍ څخه تر زیږون پورې د حالت لپاره کارول کیږي چې د حلیل په نوم یادیږي. تخمدان د ښځینه او نارینه سپرماتوزوا اتحاد دی، چې په طبیعي ډول په انسانانو کې (لکه په ډیرو حیواناتو کې) د ښځینه رحم په رحم کې واقع کیږي. 
وېشنيزه:ژونپوهنه
وېشنيزه:بيالوژي
وېشنيزه:تناسلي غړي
وېشنيزه:نارينه
وېشنيزه:ښځينه ليکوالې
وېشنيزه:زېږون
رحم

د ښځینه ارګانونو ځانګړی غړی چې د مثانې شاته د مثانې هډوکو ترمنځ موقعیت لري. اندازه یې درې انچه اوږده ده، دوه انچه پلنوالی او یو انچ ضخامت لري. پورتنۍ برخه يې پراخه ده چې د فنډس په نوم یادیږي.  ښکته برخه يې تنګه ده چې د رحم په نوم یادیږي. په دواړو خواو کې دوه نلونه شتون لري چې د فلو-اوپن ټیوب په نوم یادیږي. هګۍ د همدې نلونو له لارې د تخمدان څخه رحم ته ننوځي. په هغه وخت کې که د نارینه تکثیر وموندل شي، دا حمل ګڼل کیږي، چې نهه میاشتې دوام کوي. رحم د ودې لپاره ځانګړې وړتیا لري. میندواري وده کوي. وروسته بیا خپل اصلي حالت ته راستنيږي.

## انځورتون

دوتنه:Gray1169.png|

وېشنيزه:غړي
وېشنيزه:تناسلي غړي
وېشنيزه:ښځه
وېشنيزه:موریه واکمني
وېشنيزه:مور
تخمونه

{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:0em; padding-right:12px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;"
|-
| style="text-align:right;" | 
{| border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="float; margin:em" align="left" 
|-
بټنوک|lang=ps|250x250px| د تخم داخلي برخې.
بټنوک|240x240px| د لوبیا مختلف تخمونه.
**تخمونه**: (Seed): دا هغه مواد دي چې د میوو او سبزیجاتو دننه موندل کیږي.
بټنوک| د مختلفو نباتاتو تخمونه. کرښه 1: کوکنار، سور مرچ، سټرابیري، د مڼو ونه، بلیک بیري، وريجې، کیرم، قطار 2: سرسۍ، وریجې، فیزلیس، انګور، راسبیري، سور وريجې، پیچولي، قطار 3: انځر، لیسیم باربروم، چوغندر، نیلي بیري، زردالو کیوی میوه، rosehip، بیسل، څلورم قطار: ګلابي مرچ، رومي، مولی، ګازرې، میتیولا، ډیل، دانه، قطار 5: تور مرچ، سپین کباب، ناپا کباب، سیبکتورن، پارسلي، ډنډیلون، کیپسیلا بورسا -6: ګلاب، مولۍ، کیوی میوه، ګریناډیلا، جوش میوه، میلیسا، ټګیټس ایریکټا.
تخم يو جنيني نبات دی چې محافظتي بهرنی پوښ لري، د تخم جوړښت په نباتاتو کې د توليدي پروسې يوه برخه ده چې د جمنو سپرم او انجو سپرم په نوم ياديږي. تخمونه د بالغ تخمونو محصول دی چې د ګرده ګیرو پواسطه القاح او د مور په نبات کې د یو څه پرمختګ وروسته. جنین د زیګوټ او د تخم کوټ څخه یو تخمدان دی چې د تخمدان په نیت وده کوي. تخمونو د جمناسپرم او انجیوسپرم نباتاتو په تکثیر او بریالیتوب کې د پام وړ پرمختګ کړی دی، د ډیرو ابتدايي نباتاتو په پرتله لکه فرن، ماس، او لیورورټس، چې تخمونه نلري او د اوبو پورې تړلې وسیلې کاروي. د تخمونو بوټي اوس د ځمکې په بیولوژیکي طاقونو باندې تسلط لري ، له ځنګلونو څخه تر شنو ځمکو پورې په تودو او سړه اقلیم کې. د "تخم" اصطالح هم یو عمومي معنی لري چې پورتني محرک کوي - هر هغه څه چې کرل کیدی شي، د بیلګې په توګه. "تخم" کچالو، جوار یا د لمر ګل "تخم". د لمر ګل او جوار "تخم" په صورت کې، هغه څه چې کرل کیږي هغه تخم دی چې په پوستکي یا پوستکي کې تړل شوي، پداسې حال کې چې کچالو یو تخم دی. ډیری جوړښتونه چې معمولا د "تخم" په نوم یادیږي په حقیقت کې وچې میوې دي. هغه نباتات چې لبنیات تولیدوي د باسیلی په نوم یادیږي. د لمر ګل تخمونه ځینې وختونه په سوداګریزه توګه پلورل کیږي پداسې حال کې چې لاهم د میوو په سخت دیوال کې تړل شوي، کوم چې باید تخم ته د رسیدو لپاره خلاص وي. د نباتاتو مختلف ګروپونه نور بدلونونه هم لري، د ډبرې میوې (لکه آڑو) د یوې سختې سختې میوې طبقه (endocarp) لري او د اصلي تخم شاوخوا ګرځي. مغز د ځینو نباتاتو یو تخم لرونکی، سخت شیل لرونکی میوه ده چې د نسج تخم لرونکی تخم لري، لکه acorns یا hazelnuts  .

## نور وګوره

* نبات
* میوه

## بهرنۍ اړیکې

وېشنيزه:بوټپوهنه
وېشنيزه:بوټي
قوي تعامل

[بټنوک|337x337px| د [کوارک|کوارکونو تر منځ د ذراتو د تبادلې له امله، perturbations او plasmons یو له بل سره تړلي دي.]]
**قوي** تعامل هغه میکانیزم ته اشاره کوي چې له امله یې کوارکونه یو بل سره تړل کیږي ترڅو نیوټرون ، پروټون او نور درانه ذرات ( هایډرون ) جوړ کړي. دا ځواک چې د نیوکلیوس بنسټیز ذرات سره نښلوي د قوي اټومي ځواک په نوم یادیږي او د ګلوونونو له لارې رامینځته کیږي. دا د کوانټم کروموډینامیک لخوا تشریح شوی. کوارکس او ذرات د رنګ چارج لريد فزیک له نظره څلور ډوله قوه ده، چې قوي تعامل یې تر ټولو قوي او جاذبه یې تر ټولو کمزورې ده. پروټونونه مثبت چارج لري، نو دوه پروټونونه یو بل ته مخه کوي. مګر کله چې دوه نیوکلیونه له یو بل څخه دوه فیمټومیټره لرې وي ، نو د دوی ترمنځ یو څه لږ جذب څرګندیږي، چې د قوي اټومي ځواک له امله وي. که د دوو ذراتو تر منځ فاصله یو فیمټومیټر ته راټیټه شي (یعنې کله چې دوه ذرات یو بل ته لمس کړي) نو دا جذب خورا پیاوړی کیږي. او کله چې فاصله د فیمټومیټر څخه کمه شي، نو دا جذب په چټکۍ سره کمیږي او بالاخره د جذب پر ځای په تکرار بدلیږي. د نیوټرون برعکس، نیوټرون هیڅ بریښنایی چارج نلري. کله چې دوه ماډلیټرونه یا یو ماډلټر او یو مالیکول د یو بل په فیمټومیټر کې وي، دوی هم یو بل ته په کلکه جذبوي. په دې توګه اټومي نیوکلیسي منځ ته راځي.

که د دوو کوارکونو ترمنځ فاصله له درې فیمټومیټرو څخه زیاته وي، قوي تعامل په بشپړ ډول صفر کیږي. دا د قوي تعاملاتو لړۍ خورا ټیټه ده. له بلې خوا، ثقل یو لامحدود سلسله لري. الکترون او نیوټرینو د لیپټون په کورنۍ پورې اړه لري او په هیڅ ډول د دې ځواک لخوا اغیزمن ندي. د فیمټومیټر (fm) معنی د یو متر ملیون برخه یو ملیون برخه ده. fm = 10 −15&nbsp;متره
بټنوک|350x350px| کله چې دوه پریمورډیالونه د 1 فیمټومیټر په فاصله کې وي، د حلقوي بار د دوی ترمنځ یو زړه راښکونکی ځواک رامینځته کوي چې شاوخوا 25,000 نیوټن دی. که د درملنې فاصله 0.8 فیمټومیټر شي، دا ځواک په تکرار بدلیږي.

## نور وګوره

* ګلون
* نیوټرون
وېشنيزه:فزيک
وېشنيزه:کېميا
نيکه

نيکه يو نارينه نوم دی چې د مور پلار او د پلار پلار **ته ويل کيږي**.

ځينې پښتانه نيکه ته بابا هم وايي، خو هېره دې نه وي چې د نيکه او بابا لفظ پښتانه خپلو مشرانو ته هم کاروي لکه ميرويس نيکه او احمد شاه بابا.
 

## نيکه یوه د خپلوۍ اړیکه ده
د انسان سره د نيکه اړیکه په لاندې لېست کې ورکړل شوې ده.

 د پلار خسر نيکه بلل کيږي.

 د مور پلار نيکه بلل کيږي.

 د نيا مېړه نيکه بلل کيږي.

  د پلار پلار نيکه بلل کيږي.
وېشنيزه:کورنۍ
وینا (تقرير)

وینا یا تقریر په حقیقت کې د **وینا په هنر کې مهارت بلل کېږي.** یعني دا چې یو کس څنګه خپل پیغام په روښانه، فصیح، او مؤثره توګه وړاندې کوي، ترڅو د اورېدونکو پام ځان ته جلب کړي، هغوی متأثر کړي، او خپل پیغام په واضحه بڼه ورسوي.

په وینا کې، **صحیح خبرې کول، د اورېدونکو د زړونو ګټل، او د هغوی د توجه راجلبول** اساسي عناصر دي. یو ښه ویناوال هڅه کوي، چې **ساده او روانې کلمې وکاروي، ترڅو عام اورېدونکي د هغه خبرې په ښه توګه درک کړي،** او د پیغام د رسېدو په پروسه کې هېڅ ډول پیچلتیا رامنځته نشي.

د ویناوالۍ هنر لرغونی تاریخ لري. د وینا د فن **پیل د یوناني فیلسوف سوقرات (Socrates) د وخت څخه شروع شوی،** کله چې د هغه زده کوونکي **اپلاتون (Plato)** د منظمې زده کړې لپاره خپله مشهوره **اکاډمي (Academy)** جوړه کړه. له هماغه وخته راپدېخوا، ویناوالي د انساني تمدن، سیاست، او ټولنیزو بدلونونو لپاره مهم رول لوبولی دی.

وینا نه یوازې د یو شخص د فکري استعداد انعکاس کوي، بلکې د هغه د شخصیت، نفوذ، او د خلکو د ذهنونو د بدلولو قدرت هم ښيي. له همدې امله، د وینا هنر یو له ارزښتناکو مهارتونو څخه شمېرل کېږي، چې هر څوک یې باید زده کړي، ترڅو خپل نظرونه او فکرونه په مؤثر ډول خلکو ته وړاندې کړي.
غبرګوني

**غبرګوني** ماشومان هغه ماشومان دي چې د يوې میندوارۍ څخه زېږیدلي وي.  معمولا غبرګوني اصطلاح په يوه ورځ له يوې ميندوارۍ څخه زېږېدلي دوه اشخاصو ته ویل کیږي. د داسې خلکو شکلونه هم معمولا ورته وي. 

## ډولونه
دوه ډوله غبرګوني شتون لري - identical او frternal - په هغو ماشومانو کې چې identical twins وي، د القاح وروسته، کله چې هګۍ په وېشلو پیل کوي، د دې پرځای چې په یو ځای کې یوځای پاتې شي، دوی دوه جلا حجرې جوړوي چې دوه بشپړ ماشومان جوړوي. ماشومان تل د یو جنس او یو شان وي - د دوه وروڼو په حالت کې، دوه هګۍ د مور له تخمدان څخه خوشې کیږي، چې د جلا سپرم په واسطه القاح کیږي، او دوه ماشومان زېږېدلي چې یو له بل سره ورته وي - دوی. کیدای شي د مختلف جنس وي او مختلف لید ولري - داسې پېښې شتون لري چې د دې غبرګونو پلرونه هم توپیر لري مګر دا په خورا لږو پېښو کې پیښیږي.

## سرشمېرنې
په متحده ایالاتو کې د غبرګونو ماشومانو د زېږون کچه د 1,000 زېږونونو څخه 33 تنه ده. 

## انځورتون

دوتنه:Dichorionic twins with heart activity at 8w5d since co-incubation.gif|
دوتنه:Monoamniotic twins at 15 weeks.jpg|


## سرشمېرنې

وېشنيزه:ژوپوهنه
وېشنيزه:ژبپوهنه
وېشنيزه:غبرګوني
وېشنيزه:ماشوم
زاويه

{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;"
|-
| style="text-align:right;" | 
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left" 
|-
بټنوک|101x101px| زاویې نښه
په **[[هندسه]]** او **[[مثلثات|مثلثاتو]]** کې، هغه شکل چې په یوه نقطه کې د دوو حلقو د تقاطع په واسطه رامینځته کیږي زاويه بلل کيږي، يا زاويه هغه ټکی دی چې د دوو کرښو د پرېکون په صورت کې رامنځته کيږي. یو کونج له بل کونج سره د دوو مستقیمو لیکو په یوځای کولو کې چې یو بل سره نښلوي. زاویه د دایرې د فریم په درجو کې اندازه کیږي. چې مرکز یې د زاویه ورته نقطه ده. که د یوې دایرې محیط د 360 درجو په مساوي برخو ویشل شوي وي او د ویش ټکي په مرکز کې سره یوځای شوي وي، نو د دایرې ساحه چې د نږدې لینونو ترمنځ موقعیت لري د درجې ساحه بلل کیږي او هغه کونج چې په کې جوړ شوی وي. vertex د درجې زاویه ده. ویل کیږي په دې توګه په ټول دوره کې 360 درجې شتون لري. دا په 360 درجو ویشل کیږي ځکه چې 360 په ډیرو شمېرو ویشل کیږي په شمول 2,3,4,5,6,8,9,10,12,15,18,20,24,30, 36 او 40 etc. د محاسبې د اسانه کولو لپاره شامل دي او ډیری ډیسیمالونه نلري - اوس که د بلې زاویې اندازه کولو ته اړتیا وي، دا د اټکل کولو لپاره لیدل کیږي چې دا څومره درجې لري. دا د لرګیو، فلزاتو یا پلاستیک او نورو نیمه دایره ده، د درجې او د دوی جزوی نښانو سره چې د ساعت په لور او د ساعت په مقابل کې دي. د دې لپاره چې هره زاویه اندازه شي.

## ډولونه
بټنوک|100x100px| قايمه زاویه

### قايمه زاویه
یوه زاویه چې شدت یې له 90 درجو سره مساوي وي قايمه **زاویه بلل** کیږي.

### حاده زاویه
هغه زاویه چې اندازه یې له 90 درجو څخه کمه وي (قايمه زاویه) د **حاده زاویه** په نوم یادیږي.

### منفرجه زاویه
هغه زاویه چې اندازه یې له یوې قايمې زاویې (۹۰ درجې) څخه زیاته او له دوو قايموو زاویو (۱۸۰ درجو) څخه کمه وي د **منفرجه زاویې** په نوم یادیږي.

### مستقيمه زاویه
هغه زاویه چې مجموعه یې د دوو قايمو زاویو (180 درجو) سره مساوي وي د مستقيمې **زاویه** په نوم یادیږي.

## نور وګوره

* مرکزي زاویه

هغه زاویه چې قوس يې د یوې دایرې په مرکز کې جوړوي مرکزي زاویه بلل کیږي.
وېشنيزه:هندسه
وېشنيزه:مثلثات
لوبغالی

{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;"
|-
| style="text-align:right;" | 
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left" 
|-
بټنوک| لوبغالی
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;"
|-
| style="text-align:right;" | 
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left" 
|-
**لوبغالی**  (انګلیسي : stadium) په اوسنۍ مانا کې معمولا ًهغه ځای دی ېیرې چې د ، مهارتونو، لوبو او پوهې هر ډول مظاهره یا نندارتون ترسره کیږي او د ناستې لپاره د څوکیو یوه منظمه لړۍ ترتیب کیږي. لیدونکي ته څوکۍ په څلورو خواوو کې په داسې ډول چې هر یو پرله پسې څوکۍ د بلې څوکۍ په پرتله د12 څخه تر 15 انچو پورې لوړوالی لري.  تر څو يو ليدونکی د بل شاته ليدونکي د نندارې مخه ونه نيسي. په  عربي او اردو ژبو کې د لوبغالي لپاره د مدرج لفظ هم استعماليږي، چې په فارسي ژبه کې بيا ورته د بازی ګاه لفظ کارول کيږي. 

## سرچينې

وېشنيزه:لوبه
وېشنيزه:لوبې
وېشنيزه:لوبغاړ
وېشنيزه:لوبغاړي
وړتيا (مهارت)

**مهارت** یو زده شوې **وړتیا** ده چې  ډېری وختونه په لږ وخت ،او کمې انرژۍ ، سره دمخه ټاکل شوې پایلې تولیدوي ،

### لغتونه
د مهارت کلمه فارسي ويوکی دی چې له  عربي ژبې څخه اخیستل شوې ده او په پښتو ژبه کې ورته وړتيا وايي.

## نور وګوره

* زده کړه
وېشنيزه:وړتيا
وېشنيزه:هنري تانبې
وېشنيزه:استعداد
خوښي

بټنوک| مورتوري ، ۱۷۴۹
خوښي د عقل د احساس نوم دی چې د قناعت، تسلۍ، شفا، مینې او خوښۍ ځانګړتیاوې بیانوي. د خوښۍ ډېری رواني ، بیولوژیکي او مذهبي تعریفونه شتون لري، مګر په نړیواله کچه د منلو وړ پېژندنه يوه هم نشته، چې ټولمنلې وې. د طبي پوهې او حکمت له مخې، خوشحالي په لاندې ډول تعریف کېدی شي
{د انسان د خوښۍ تاریخ د انسان د تاریخ په څیر زوړ دی. د انسان د ذهن خورا مهم او ژور احساس او له رواني پلوه د ټولو ژوندیو موجوداتو په طبیعت کې د نیکمرغۍ غوښتنې انسان تل د خوښۍ په لټه کې دی. په مذهب او فلسفه کې، خوښي معمولا یوازې د فزیکي آرامۍ (عیش/روغتیا) څخه جلا کیږي، مګر د طب د اصولو له مخې، خوشحالي د فزیکي او رواني برخو له لاسته راوړلو پرته نیمګړتیا ګڼل کیږي.

## نور وګوره
د ژوند ښه کیفیت
وېشنيزه:روغتياپوهنه
وېشنيزه:روغتيا
حکمت (ذهن)

په ساده کلمو کې، **حکمتwisdom** هغه پوهه ده چې د تجربو او مشاهدو څخه ترلاسه کیږي او د سمو پرېکړو کولو وړتیا او پوهه ده. د ارواپوهنې په ژبه کې، عقل هغه وړتیا ته ویل کیږي چې د تجربې ، بصیرت او انعکاس څخه رامینځته کیږي او کولی شي د حقیقت او واقعیت په پوهېدو سره سمې انګېرنې یا پرېکړې پلي کړي.

## نور وګوره

وېشنيزه:علم
وېشنيزه:پوهه
وېشنيزه:بصيرت
وېشنيزه:دماغ
وېشنيزه:عقل
مارچيچل

مارچيچل(انګليسي: Snakebite) **یو** زخم دی چې معمولا د زهرجن مار د چيچلو له کبله رامنځته کیږي،   . د زهري مار د چیچلو یوه عامه علامه د هغه د خولې د غاښونو څخه د پنکچر زخم څرګندیدل دي. ځینې وختونه زهر د دې چیچلو څخه بدن ته خپریږي. دا کولی شي د غاښونو په ځای کې سوري، پړسوب او ډیر درد رامینځته کړي، کوم چې ممکن یو ساعت پورې څرګند شي. کانګې ، د لید لید، په لاسونو او پښو کې د حرکت کموالی، او ډیره خوله لیدل کیدی شي. ډیری چیچونه په لاسونو، بغلونو یا پښو کې لیدل کیدی شي.   سمدلاسه د چیچلو وروسته، د زړه حملې کیدای شي د زړه د زیاتوالي له امله رامنځته شي او کیدای شي د سر درد سبب شي.   د مار زهر کولی شي دوامداره خونریزي ، د پښتورګو ناکامي ، شدید الرجیک عکس العمل ، د چیچلو په ځای کې د حجرو ویجاړتیا ، یا تنفسي ستونزې رامینځته کړي. یو څوک چې وهل شوی وي ممکن معیوب وي. په چا باندې څه پیښ کیدی شي د مار د چیچلو په ډول پورې اړه لري، د بدن هغه برخه چې چیرې یې وخوړل شي، د زهر د خوشې کیدو مقدار او د هغه کس روغتیا پورې اړه لري.  په ماشومانو کې ستونزې د لویانو په پرتله خورا جدي دي. 

## نور وګوره

* مار

## حوالې
برهما

**برهما** د هندو تثلیث لومړی عنصر دی او د خدای د تخليقي صفاتو استازيتوب کوي . د هندو فلسفې له مخې، درې قوتونه په کائنات او انساني ژوند واکمن دي. هغه کسان چې د تخليق، الهيت او مرګ سره تړاو لري. هندوان په دې باور دي چې د خدای وحدت په دریو برخو ویشل شوی. لومړی برهما د کائناتو خالق دی. دوهم وشنو د پالونکي معنی لري. دریمه خپرونه د مرګ ورکونکي ده. هندوان یوازې وشنو او شو عبادت کوي. د ګوپتا دورې څخه، د برهما عبادت کم شوی، دا ځکه چې د هندویزم له مخې، برهما کائنات جوړ کړ او بیا د هغه کار پای ته ورسید او هغه اوس فعال نه دی، نو د هغه عبادت ته اړتیا نشته. اوس په هندوانو کې لږ تر لږه څوک د برهما عبادت کوي. د هندویزم له مخې، ویشنو لس ځله په دې نړۍ کې د اوتار په توګه راڅرګند شو. په اوومه موقع راما او په اتمه موقع کرشنا . د برهما له کلمې څخه اخيستل شوی چې د زېږون لپاره کارول کيږي.

برهما، 'غیر شخصي'، د کایناتو عالي او نه بدلیدونکی اصول دی چې له هغه څخه هرڅه په وجود کې راغلي او له هغه ځایه هرڅه بیرته راګرځي. د هغه یو څوک

هیڅ جسم، غیر مادي او ابدي. دا هیڅکله پیل شوی او هیڅکله به پای ته ونه رسیږي. د مادې او شعور جوهر له دې څخه راپورته کیږي. لامل د کائنات پس منظر دی. 'برهما هیڅکله آرام نه کوي، بدلیدونکی دی' هیڅکله شتون نلري، که څه هم د هغه ځای شتون نه شي ویل کیدی. د شعور او روح لومړنۍ کاسمیک سرچینې په توګه، برهما لومړنی یا کاسمیک وجود دی چې کولی شي د فرد د روحاني داخلي ځان لمر شي. له همدې امله، له کایناتو څخه تر اتوم پورې، د هر شی یا وجود اصلي جوهر پخپله برهما دی. (د تازیر او طنیت څخه هاخوا) 'ټول پراخ ځواک'. د برهما ریښه، برهما 'بره' په لفظي توګه د "ودې یا پراختیا" معنی لري. که څه هم رګ وید د پادشاه لپاره د برهمن مذکر کاروي. مګر برهما نه مذکر او نه هم بې طرفه یاد شوی دی. په وروستیو ادبیاتو کې، برهما د کائناتي یووالي سره مساوي شوه. د برهما د مفکورې ریښې هم د پخوانۍ ستونزې څخه دي چې د هغه د شاوخوا شاوخوا او د ځمکې څخه بهر کائنات سره د انسان اړیکه څه ده.

* د کايناتي يووالي مفکورې رامينځته کول په واضح ډول په هره دوره وېشل کېدی شي. لومړۍ ویدیک دوره د برهما د تفسیر سره تړاو لري چې په اپنشدونو کې موندل شوي. پداسې حال کې چې دویمه دوره د ویدانتا د تشکیلاتي دورې پورې اړه لري. لومړۍ دوره د ویدیک دورې په لومړیو کې پیل شوه کله چې د مساوي ځواک جادو د طبیعت د فوق العاده ځواکونو سره د مقابلې لپاره رامینځته کیده.
* لکه څنګه چې د یووالي مفکورې د هندوانو په مذهبي ژوند کې نفوذ وکړ، په ورته ډول د برهما په اړه د اتما په اړه د ماتم مفهوم هم و. وشنو او شیوا دوه جلا دي

د معبودانو تر منځ اختلافات کم شول او د کایناتو د څښتن ایشور په بڼه متحد شول. 

## نور وګوره
* وشنو
## سرچينې
وربشې

بټنوک| د وربشو وږي
بټنوک| وربشې، غوړي او د هغې محصولات
**وربشې** د غنمو سره ورته یو کرنیز ډول دی، خو د دواړوترمنځ توپير هم شته،  دا فصل په ټوله نړۍ کې په پراخه کچه کرل کیږي او د انسانانو او څارویو د خوړو په توګه کارول کیږي. دا یو له لومړنیو غلو څخه دی چې د لومړیو انسانانو لخوا کرل شوي او په ډیری جغرافيائی سیمو کې په مختلفو اقلیمونو کې کرل کیدی شي. وربشې په ډیرو خوړو کې کارول کیږي چې د عصري څیړنو پر بنسټ جوړ شوي. همدارنګه په لویدیځو هېوادونو کې د بیر د استخراج لپاره په مکرر ډول کارول کیږي. دا په نړۍ کې له جوار ، وريجو او غنمو وروسته تر ټولو زيات توليد شوي غله دي. په 2022 کې، په ټوله نړۍ کې 2.4 ملیون جریبه وربشې کرل شوي، چې 147 ملیون میټریک ټنه حاصل ورکوي.

## تولید

## سرچينې
اشرفۍ

[بټنوک| د [بریتانیا|برېتانیې په موزیم کې د سلطان الاشرف سیف الدین بارسبي (۱۴۳۸-۱۴۲۲ میلادي) د پاچاهۍ د سرو زرو یوه اشرفي.]]
بټنوک|253x253px|د سرو زرو ټاپه چې په 1841 کې د ختیځ هند شرکت لخوا صادر شوی. په پارسي ژبه یې یوه اشرفي لیکلې ده.
**اشرفۍ** د سرو زرو یوه سکه وه چې په پنځلسمه پیړۍ کې په مصر کې د برجي مملوک واکمنانو لخوا صادره شوه. لومړۍ اشرفۍ غالباً په ۱۴۰۷ کال کې جوړه شوی وه. اشرفۍ د مصر د نهم مملوک سلطان سلطان الاشرف سیف الدین برصابي (۱۴۳۸-۱۴۲۲ عیسوي) په نوم نومول شوې ده. په لومړي سر کې د اشرفۍ وزن 3.45 ګرامه و، خو د وخت په تېرېدو سره يې وزن بدلېدل. د اشرفۍ سکه د اېټاليا د سرو زرو سکې د Ducat په بڼه جوړه شوې وه، چې په هغه وخت کې ډېره مشهوره وه. په ایران کې، د امپراتور قراقونلو (1438-1467) د واکمنۍ پرمهال، اشرفي 3.9 ګرامه وزن درلود. اشرفي د عق قوانلو په وخت کې ۳.۴ ګرامه وه. د شاه اسماعیل صفوي د واکمنۍ پر مهال یې وزن ۳.۵۲ ګرامه ټاکل شوی و. نادر شاه افشار د "مهر اشرفي" په نوم د سرو زرو یوه سکه صادره کړه چې د هند د مغلو واکمنانو معیار و. په ۱۷۶۸ کال کې د مهر اشرفي وزن ۱۱.۰۱ ګرامه وو.

د سلیمان ۱ د واکمنۍ پر مهال په عثماني امپراتورۍ کې د اشرفي جوړولو لپاره له شلو څخه زیات منقې موجودې وې. 

## نور وګوره

* د کاغذ اسعارو
* ویده کیدل
* دینار
* درهم
* معیار

## حوالې

وېشنيزه:مالیه
فيزيکي کيميا

فزیک کیمیا په کیمیاوي سیسټمونو کې د میکروسکوپیک او مایکروسکوپي پیښو مطالعه ده چې د فزیک د اصولو، عملونو او مفکورو له مخې لکه حرکت، انرژي، ځواک، وخت، ترموډینامیک، کوانټم کیمیا، د احصایوي میخانیکي میخانیکي او میخانیکي میخانیکي میخانیکي انډولیو، بري انډولیکیک او د فزیک اصول.

 ￼

 د اور او ګل تر منځ ایروجیل دی، چې ترکیب یې د فزیکي کیمیا لخوا خورا مرسته شوی.

 فزیک کیمیا، د کیمیاوي فزیک په مقابل کې، په عمده توګه (مګر تل نه) د سوپرا مالیکولر ساینس دی، ځکه چې د اصولو ډیری برخه چې دا بنسټ ایښودل شوی یوازې د مالیکول یا اټومي جوړښت په پرتله په بلک پورې اړه لري (د بیلګې په توګه، کیمیاوي)  انډول او کولایډونه).

 ځینې ​​​​هغه اړیکې چې فزیکي کیمیا یې د حل کولو هڅه کوي پدې کې اغیزې شاملې دي:
د قرطبې خلافت

د **قرطبې خلافت** د اسلامي خلافت ، هغه خلافت ته ویل کیږي چې له ۹۲۹ز څخه تر ۱۰۳۱ پورې د قرطبې امارت د ځايناستي په توګه د ایبیریا ټاپوزمې ( اندلس ) او شمالي افریقا پورې د کوردوبا څخه اداره کېده. په ایبیریا کې دا خلافت چې د ایبرو سیند په نوم نومول شوی، د اسلامي دورې یو له مهمو او نامتو خلافتونو څخه شمېرل کیږي.

## نور وګوره

* خلفاء راشدین

## حوالې

وېشنيزه:عثماني خلافت
وېشنيزه:اسلامي خلافت
وېشنيزه:د قرطبې خلافت
وېشنيزه:اسپانيا
وېشنيزه:قرطبه
وېشنيزه:غرنا
وېشنيزه:غرناتا
وېشنيزه:ګراناډا
ايبرو سيند

**ایبرو** د ایبریا ټاپووزمې یو له خورا مهم سیندونو څخه دی . دا په اسپانیا کې د اوبو د جریان له پلوه ترټولو لوی سیند دی.

## حوالې

وېشنيزه:اسپ
وېشنيزه:اسپانيا
وېشنيزه:قرطه
وېشنيزه:قرطبه
وېشنيزه:قرطبې خلافت
وېشنيزه:اروپا
مثقال

**مثقال په اصل کې د وزن يو واحد دی او اکثراً** د سرو زرو دینار او د سپینو زرو د درهمونو د وزن لپاره کارول کیږي. او د یو مثقال وزن د 100  وربشو د وزن سره برابر دی.  د سرو زرو دینار یو مثقال وزن لري چې 25.4 ګرامه دی. په داسې حال کې چې یو درهم د یو مثقال 7/10 وزن لري، یانې 975.2 ګرامه.  

## نورو واحدونو ته تبادله

## نور وګوره

* دینار
* پولي واحد
* اشرفۍ
* درهم

## حوالې



* ↑  Ibn Khaldun, ''The Muqaddimah'', ch. 3 pt. 34.

وېشنيزه:اسلامي وييپانګه
وېشنيزه:اسلامي وټه
وېشنيزه:دينار
وېشنيزه:مثقال
وېشنيزه:درهم
وېشنيزه:پانګه
وېشنيزه:پخواني اسعار
شیطان

بټنوک|د شیطان تصور
د ابراهیمي مذهبونو له مخې، **شیطان** یو غیر فزیکي او فوق العاده وجود دی چې انسانان ګناه کولو ته او د خدایﷻ د حقي لاري څخه وتلو ته هڅوي. ډیری یهودیان د فوق العاده بد وجود په شتون باور نلري، او "شیطان" د نارینه وو یا د خدای د تابعیت د "بد خواهش" لپاره یو استعاره ګڼل کیږي. په عیسویت او اسلام کې، شیطان یو سرکشه فرښته یا جن دی چې په تیرو وختونو کې یې تقوا او ښکلا درلوده مګر د خدای په وړاندې وګرځید، که څه هم خدای په لنډ وخت کې اجازه ورکړې وه چې د فرښتو د لښکر مشري وکړي.

د قرآن له مخې، وروسته له دې چې خدای آدم علیه السلام پیدا کړ، شیطان لومړی انسان ته د سجده کولو څخه انکار وکړ، خپل ځان یې لوړ وګاڼه، او له دې امله له جنت څخه وشړل شو. مسلمانان هم په دې باور دي چې هغه د ګناه کولو لپاره د "تحقیق" (یعنې "شیطاني مشوره") سره د انسانانو ذهنونه ډکوي. مسلمانان په عموم ډول شیطان شیطان ګڼي، خو ځینې یې په اړه مختلف نظرونه لري.
يوناني

لاندې پاڼې دي چې "یوناني" ته منسوب شوي دي.

* د یونانیانو لپاره وګورئ : یونانیان
* د یوناني ژبې لپاره وګورئ : یوناني ژبه
* د یوناني درملو لپاره وګورئ : یوناني طب

دا د ابهام ضد پاڼه ده. هغه کلمې چې په یو وخت کې څو ماناوې ولري یا د هنر په مختلفو برخو پورې اړه ولري د ابهام ضد بلل کیږي. که تاسو دې پاڼې ته د داخلي لینک له لارې رسیدلي وي، تاسو کولی شئ د لینک د سمولو هڅه وکړئ ترڅو لینک سم وي او اړونده پاڼې ته لینک ورکړئ. د نورو جزیاتو لپاره ویکیپېډیا:بې ځایه توب وګورئ.
|}

وېشنيزه:نامبهمه مخونه
وېشنيزه:تانبه:اسلام
وېشنيزه:يونان
وېشنيزه:يوناني ژبه
وزن

**وزن** هغه ځواک ته اشاره کوي چې کوم بدن د سیارې د جاذبې کشش له امله احساسوي. هغه وزن چې یو واحد وزن لري یو تول ته اشاره کوي؛ درهم, دینار, رتل, دانق, اساتر ; دا ټول وزنونه دي. 

## د مقدار په توګه وزن
د یو څه اندازه معلومولو ته وزن ویل کیږي، په عموم کې، وزن هغه مقدار دی چې د پیمان یا فورک په واسطه اندازه کیږي (د درنو شیانو د وزن کولو وسیله)  . په وړیا مني کې هرڅه صفر وزن لري. په ورته ډول، هر هغه څه چې تیریږي صفر وزن لري مګر د هغې کتله توپیر نلري. په همدې ډول، د ځمکې په مدار کې د یوې مصنوعي سیارې په مدار کې د یو څیز یا خلاباز وزن صفر کیږي، مګر د هغې وزن نه بدلیږي.

که چیرې په یوې لوړې ودانۍ کې نصب شوی لفټ ښکته شي، په لفټ کې د هر څه وزن کمیږي، مګر کله چې لفټ ودریږي، وزن یې زیاتیږي.

که چیرې یو څیز په ځمکه کې یو وزن ولري، نو په لمر باندې به د هغې وزن شاوخوا 28 ځله زیات شي که څه هم د څیز وزن به نه بدلیږي. په مختلفو سیارو کې د ورته څیز وزن به په لاندې ډول وي.

## حوالې

وېشنيزه:ځ
وېشنيزه:سپوږمۍ
وېشنيزه:ځمکه
وېشنيزه:لمریز نظام
وېشنيزه:لمر
وېشنيزه:عطارد
وېشنيزه:مريخ
وېشنيزه:اورانوس
وېشنيزه:نېپټون
تله

**ترازو، تله يا پيمانه** د هر هغه توکي لپاره کارول کیږي چې د وزن / مقدار له مخې پلورل کیږي.

د ترازو ډېری ډولونه شتون لري. ترټولو مشهور او عام ډول د فورک سلسله ده. د 200 ګرام څخه تر 1000 کیلو ګرامه وزن کولی شي د فورک زنځیر په واسطه تول کړي. همدارنګه د سرمېزي تلې شتون لري چې دواړو لورو ته دوه کاسې لري، ترڅو يو خوا مالوم وزن کېښودل شي او بله خوا تول کېدونکی څيز. د پیالې والا ترازو په کارولو سره له 2 کیلو څخه تر 40 کیلو ګرامه وزن کیدی شي.

## حوالې

وېشنيزه:وزن
وېشنيزه:مقدار
وېشنيزه:کميت
وېشنيزه:تول
وېشنيزه:وزن واحدونه
ټول ځواک

ټولځواک يا خالص ځواک( انګليسي:net force) **هغو** ځواکونو ټولګه ده چې په جسم یا ذره باندې عمل کوي.
وېشنيزه:ځواک
وېشنيزه:وزن واحدونه
وېشنيزه:قوت
وېشنيزه:انګلۍ
رتل

**رتل چې په [[اوردو ژبه]] کې رطل کيږي یو معیار دی** چې وزن او اندازه دواړه کوي.

* رتل دوه ډوله دی رتل دمشقي او رتل بغدادي او رتل بغدادي شرعي معیار بلل کیږي.
* یوه رتل د درهم له لحاظه ۱۳۰ درهمو ، د مثقال په لحاظ ۹۰، د خټو په لحاظ نیمه او د استر په لحاظ ۲۰ استره ده. 
* د بغدادي ریال وزن دولس اونس یا ۱۳۰ درهم دی.
* د پاکستاني وزن له مخې یو پونډ نیم سیر دی او یو متر یو سیر دی او صاع څلور سیر دی، مګر د خټکي او پونډو په مقدار کې توپیر شتون لري.
* رتل: شل استاره کيږي 
* صاع اته رتله ده 

## حوالې

وېشنيزه:وزن واحدونه
قيراط

**قيراط يا کارات ([[انګلیسي|انګريزي]]:Carat)** د سرو زرو د پاکوالي اندازه کولو معیار دی. د 24 قیراط سره زر تر ټولو خالص ګڼل کیږي. دا 99.99٪ خالص دي. 12 قیراط 50٪ خالص دی او 18 قيراته بيا 75٪ خالص دی.

* قيراط د کتلې (وزن) د پیمانې په توګه هم کارول کیږي. د الماسو ، جواهراتو او قیمتي ډبرو وزن معمولا په کارات کې اندازه کیږي.
* کرات په عربي ژبه کې د یو وزن نوم هم دی چې د پنځو جوالونو سره برابر دی  .
* یو قیراط د 200 ملی ګرامو یا 0.007,055 اونس یا 3.086 دانې سره مساوي دی.

## حوالې

وېشنيزه:سربيايي ښارونه
وېشنيزه:قيراط
وېشنيزه:الماس
وېشنيزه:سره زر
وېشنيزه:وزن
وېشنيزه:واحد
وېشنيزه:د وزن واحدونه
استار

**استار** د درملو یا سرو زرو وزن کولو واحدی دی چې له یونانيانو څخه اخیستل شوی. دا عموما د دوه مختلف اندازو په کارولو سره ارزول کیږي.

* استار د شپږ نیمو درهمونو سره برابر دی او د مثقال په لحاظ څلور نیم درهم دی. 
* یوه معادله دا ده چې یو استر = 6 درهم او 2 دانق = 4 مثقال . دا د رتل په پرتله.د مدنی رتل 1/30 او د عراقي 1/20 برخه دی
* دوهم دا چې یو استر = شپږ نیم درهم = څلور نیم مثقاله . 

## د پیغمبرۍ په دوره کې استار
وَالْإِسْتَارُ أَيْضًا وَزْنُ أَرْبَعَةِ مَثَاقِيلَ وَنِصْفٍ

او استر هم د څلورو تولو وزن او نیم 

* یو استار څلور نیم مثقال دی
* په اردو کې د یوه مثقال وزن څلور نیم ماشه دی نو د استار وزن به دا وي.
* یو استر = یو توله اته ماشه او دوه رتی = ۱۹.۶۸۳ ګرامه 

## حوالې

وېشنيزه:د وزن واحد
وېشنيزه:مث
وېشنيزه:رتل
وېشنيزه:رطل
مد (د وزن واحد)

**مد** هغه اندازه ده چې دوه رتل وزن لري یا د اوسط سړي د لاس د خپرېدو برابر اندازه.

## په فقه کې
په دې کې اختلاف دی، د جمهورو مذهب دا دی چې مد عراقي مانا یو رتل او دریمه برخه مانا 1/3 ده، د حنفي فقهاوو له نظره مد عراقي دوه رتله ده، او دا شرعي مد دی. او څلوېښت توله او یوه صاع څلور دانه. له همدې امله د پاکستان وزن يو رتل نيم سير دی او يو صاع يو سير دی او يو صاع څلور سير دي، خو د خټکي او رتل په مقدار کې توپير شته  .

## شرعي استعمال
په عموم کې د اودس لپاره د اوبو مقدار، د صدقه فطر اندازه او د ماشوم د زکات اندازه کارول کیږي.

: په رد المحتار کې له دارالبحار څخه شرح نقل شوې ده، بايد مالومه شي چې صاع څلور ٤ مترونه دي او مد دوه رتله او نيم رتل من دی او د من وزن دوه سوه او شپېته درهم دى. من د استر له مخې ۴۴۰ استاره ده او د استار وزن شپږ نیم درهم دی، د درهم او مثقال  له مخې څلور نیمې مسقاله دی. 

## سرچينې

وېشنيزه:وزن واحدونه
وېشنيزه:د وزن واحدونه
وېشنيزه:مثقال
وېشنيزه:درهم
وېشنيزه:استار
وېشنيزه:منځني اروپا
صاع

بټنوک| د صاع انځور
**صاع** هغه پیمانه ده چې جمع يې اصواع دی، دا پيمانه په پېرودلو او پلورلو کې د اندازه کولو لپاره کارول کیږي.

## بل نوم
د صاع بل نوم مختوم دی، علت یې دا دی چې والیانو پرې یوه نرم مهر لګولی وي چې کم نشي. 

## د صاع استعمال شرعي
صاع او مد د رسول الله (ص) په دوره کې د **اندازه کولو** بنسټیز واحدونه وو.

* صاع په مختلفو احکامو کې د حمام د اوبو د معيار په توګه تعريف شوې ده او په صدقه فطر کې د هغې مقدار پرې اتفاق دی. محمد (صلی الله علیه وسلم) به په یوه صاع غسل کاوه او د صدقه فطر اندازه به یې په ځینو شیانو نیم صاع او په ځینو باندې یو صاع ټاکله.
* د مدينې د دود له مخې په يوه صاع کې څلور مدونه وو، چې دا شرعي اندازه بلل کېده او له همدې امله د مدينې مدينه مدينه النبي بلل کېږي. اوسنی وزن 3.180 کیلوګرامه  .

## د فقهاوو اختلاف
د امام ابوحنيفه رحمه الله په وينا يوه صاع اته رتله ده. او دا صاع بغدادي نومیږي.

* صاع د درهمو له لحاظه ۱۰۴۰ درهمه ، د معتقل له لحاظه ۷۲۰، د مد له لحاظه ۴ مساوي او د استر په لحاظ ۱۱۸ درهمه ده. 

## د اختلاف لامل
كه په صاع او مد كې فرق نه وي، نو د ټولو مهمو ارزښتونو توپير به هم له منځه ولاړ شي

* د فقهاوو له نظره صاع په دوه ډوله دي.
* دوهم صاع د عراق له خلکو څخه دى چې صاع حجاجي يا قفس حجاجى او صاع بغدادي نومېږي.
* صاع حجازي د صاع بغدادي څخه لنډ دی.
* یو صاع د بغدادي د 8 رتله ده  او دوه سوه او اویا 270 د توله  80 توله زوړ دی یو صاع د 4 کیلو ګرامو څخه کم دی 

زید بن ثابت په لومړۍ پیړۍ کې د مسلمانانو لپاره دا لومړنی معیار تعریف کړ، او وروسته د شرعي غوښتنو معیارونه تقریبا د دې سره مطابقت درلود. تر کومه ځایه چې د سوداګرۍ مسله مطرح ده، د صاع او خټو اندازه په هر ښار او سیمه کې توپیر درلود، د پخوانیو اندازو له مخې، یو صاع د چارماد یا پنځه پونډو سره برابر و او یو پونډ د دولسو اونس سره مساوي اعلان شو. تر ۲۳۴ تولو پورې 

## سرچينې

وېشنيزه:صاع
وېشنيزه:مثلثات
وېشنيزه:رتل
وېشنيزه:د انداره کولو واحدونه
وېشنيزه:د تول واحدون
اوقيه

**اوقیه** ( عربي : اوقية) یو مشهور وزن دی چې د جمع اواق سره اکثرا په عربي او اسلامي اصطلاحاتو کې کارول کیږي. د فقهاوو له نظره یو اونس ۴۰ درهم دی، چې له ۷ مثقالونو سره برابر دی، په داسې حال کې چې یو درهم له ۳.۱۷ ګرامو سره برابر دی، نو د دې حساب له مخې په عصري وزن کې ۳.۱۷ x ۴۰ = ۱۲۶.۸ ګرامه دی.  اوزيه د 1/12 رتل دی، چې په عصري وزن کې د 200 ګرامو سره برابر دی.  د احناف له نظره یوه اوقیه له ۲۰۰.۸ ګرامو سره برابره ده. د ځینو فقهاوو په وینا، وزن یې 201 ګرامه دی. د هر مکتب له نظره د اختلاف لامل د درهم مقدار دی. 

## اوقيه- د وزن اندازه
ابو سلمه وايي، ما له ام المؤمنین عایشه صدیقه رضی الله عنها څخه پوښتنه وکړه چې د رسول الله صلی الله علیه وسلم مهر څومره وو؟ هغه وفرمایل: د رسول الله (صلی الله علیه وسلم) د پاکو میرمنو مهر دولس ** توله دی، یو سل درهم، دوه پنځوس تولې، شپږ ماشه، دا د سپینو زرو قیمت دی.  اوقیه له دریو تولو سره برابره ده  .

د هغې اندازه په مختلفو هېوادونو کې توپیر لري :

* مصر : ۳۷ ګرامه
* حلب : ۳۲۰ ګرامه
* بیروت : 213.39 ګرامه
* بیت المقدس : 240 ګرامه
* مالټا : ~ 26.46 ګرامه

## حوالې

وېشنيزه:د وزن م
وېشنيزه:وزن واحدونه
وېشنيزه:اندازه
د فکر مکتب

د فکري ښوونځی په حقیقت کې د خلکو یا اشخاصو یوه ډله یا ټولګه ده چې ورته نظر یا فلسفه ، عقیده، ټولنیز حرکت ، کلتوري حرکت یا هنري حرکت لري. په ساده الفاظو کې: د خلکو هغه ډله چې په یوه ځانګړې فلسفي، ټولنیز، مذهبي یا هنري نظریه کې ورته نظر لري یا موافق وي د فکر مکتب ویل کیږي.

## مشتقات
د **فکر مکتب** اصطلاح په حقیقت کې د ښوونځي او فکر د دوو کلمو ترکیب دی. **مکتب** په اصل کې یوه عربي کلمه ده چې د فارسي له لارې اردو ته داخل شوې ده. په عربي کې مکتب هغه میز ته ویل کیږي چې د مطالعې لپاره کارول کیږي یا هغه خونه چې د ځانګړي کار لپاره کارول کیږي، لکه دفتر،  په داسې حال کې چې په اردو او فارسي کې دا کلمه د مدرسې د بدیل په توګه کارول کیږي.  د **فقر** کلمه هم ده. په اصل کې له عربي څخه اخیستل شوی، چې د فکر، فکر کولو معنی لري. په انګلیسي کې د دې لپاره د سکول آف فکر اصطلاح کارول کیږي چې د ورته اردو اصطلاح سمه معنی ده. په اردو **کې د فکر** یوه بله اصطلاح هم د بدیل په توګه لیدل کیږي، چې په حقیقت کې پخپله د فکر د مکتب یو ډول دی.    **كه** وګورو نو د معنى په لحاظ صحيح نه ده، ځكه مكتبه **په** اصل كې كتابتون ته ويل كېږي، يعنې كتابتون 

## هم وګوره

* ذهنیت
* نړۍ لید

## حوالې

وېشنيزه:ښو
وېشنيزه:فکر
وېشنيزه:ښوونځي
وسپنې (III) کلورایډ

**د وسپنې کلورایډ (III)** (انګليسي:Iron(III) chloride) په کېمياويي اصطلاح فيريک کلورايد د کیمیاوي فورمول FeCl 3 سره یو کیمیاوي مرکب دی چې د Pubcom ID 24380 سره دی. د هغه د داوړو وزن 162.2 g/mol (انهایډروس)دا 270.3 g/mol (hexahydrate) دی. د دې مرکب بڼه د خښتو سور او ژېړ جامد ده.
## کيمياوي جوړښت:
FeCl3
## په چاپي برخه کې د وسپنې کلورايډ کارول:
په چاپي برخه کې د وسپنې کلورايد يا فيريک اسيد تېزات د وسپنې، مسو، المونيم، بريس او نورو فلزي شيټونو پر سر د ليکنې د کيندلو لپاره کارول کيږي چې په انګليسي ژبه کې دې اصطلاح ته Etching وايي چې پّ ساده پښتو کې يې مونږ په کيندلو ژباړلی شو.
## اړوندې پوښتنې

* کیمیاوي مخلوط
* د خالص او تطبیق شوي کیمیا د نړیوالې اتحادیې نومول

## سرچینې

* «IUPAC GOLD BOOK». دریافت‌شده در ۱۸ مارس ۲۰۱۲..mw-parser-output cite.citation{font-style:inherit}.mw-parser-output q{quotes:"\"""\"""'""'"}.mw-parser-output code.cs1-code{color:inherit;background:inherit;border:inherit;padding:inherit}.mw-parser-output .cs1-lock-free a{background:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/65/Lock-green.svg/9px-Lock-green.svg.png")no-repeat;background-position:right .1em center;padding-right:1em;padding-left:0}.mw-parser-output .cs1-lock-limited a,.mw-parser-output .cs1-lock-registration a{background:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d6/Lock-gray-alt-2.svg/9px-Lock-gray-alt-2.svg.png")no-repeat;background-position:right .1em center;padding-right:1em;padding-left:0}.mw-parser-output .cs1-lock-subscription a{background:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/aa/Lock-red-alt-2.svg/9px-Lock-red-alt-2.svg.png")no-repeat;background-position:right .1em center;padding-right:1em;padding-left:0}.mw-parser-output div[dir=ltr] .cs1-lock-free a,.mw-parser-output div[dir=ltr] .cs1-lock-subscription a,.mw-parser-output div[dir=ltr] .cs1-lock-limited a,.mw-parser-output div[dir=ltr] .cs1-lock-registration a{background-position:left .1em center;padding-left:1em;padding-right:0}.mw-parser-output .cs1-subscription,.mw-parser-output .cs1-registration{color:#555}.mw-parser-output .cs1-subscription span,.mw-parser-output .cs1-registration span{border-bottom:1px dotted;cursor:help}.mw-parser-output .cs1-hidden-error{display:none;font-size:100%}.mw-parser-output .cs1-visible-error{font-size:100%}.mw-parser-output .cs1-subscription,.mw-parser-output .cs1-registration,.mw-parser-output .cs1-format{font-size:95%}.mw-parser-output .cs1-kern-left,.mw-parser-output .cs1-kern-wl-left{padding-left:0.2em}.mw-parser-output .cs1-kern-right,.mw-parser-output .cs1-kern-wl-right{padding-right:0.2em}
وېشنيزه:فيريک کلوراډ
ډنک

**دانق** یوه فارسي کلمه ده چې په ایران او عراق کې کارول کیږي.

## د دانق وزن
د لغت له مخې الدانق قيرطان د دوه قیراطو یو دانق دی، ابن اثیر وايي، الدانق السدس الدرهم، دانق د درهم شپږمه برخه ده، يانې يو دانق کې شپږ درهم ارزښت وي.وَالدِّرْهَمُ سِتَّةُ دَوَانِيقَ، وَالدَّانِقُ قِيرَاطَانِ، وَالْقِيرَاطُ طَسُّوجَانِ، وَالطَّسُّوجُ حَبَّتَانِ، يو درهم شپږ دانقه کيږي، يو دانق دوه قيراطه کيږي، قيراط د طسوج برابر دی او طسوج د حبې برابر دی.

## د حنفيانو اختلاف
د حنفي مذهب له نظره دانق ۱/۶ دی، ملا علي قاري د الدانق السدس الدرهم لیکي، د دانق وزن ۱/۶ درهم دی.

## توپیر
د محدثينو له نظره يو دانق دوه قيراط او د حنفي فقهاوو په اند يو دانق څلور قيراطه وزن لري.

* د محدثينو له نظره يو دانق = دوه قيراط يا 1/6 درهم = 4.1/5 رتي.
* د احناف له نظره یو دانق = څلور قيراط = 7.1/5 رتي

## په لسیزسیسټم کې

* د محدثینو په وینا، یو دانق = 510.3 ملي ګرامه وزن لري
* د احنافو له نظره يو دانق = 874.8 ملي ګرامه وزن لري  .

## حوالې

وېشنيزه:د وزن و
وېشنيزه:حنفي مذهب
وېشنيزه:حنفيان
لوری (ګڼ مانيز)

لوری يو ګڼ مانيزه يا ډېرو ماناوو لرونکی ويوکوی دی، شونې ده چې په بېلابېلو ځايونو کې په لاندې ماناوو سره وکارول شي:

* لوری(ریاضی او فزیک)
* لوری (فزیک او هندسه)
* لوری  (ریاضی)
* لوری  (فزیک)
* د اقليدس لوری
* لوری مکان
* لوری ميدان

__DISAMBIG__

|}

وېشنيزه:نامبهمه مخونه
لوری(رياضی او فزيک)

**لوری ([[انګلیسي|انګريزي:]] Vector)** یو څیز چې د مطلق ارزښت او سمت لخوا تعریف شوی وي. د نورو جزیاتو لپاره لوری مکان وګورئ. په ریاضیاتو کې، د *n* څیزونو ټولګه هم د لوري په نوم *یادیږي* . دا ډول ټولګه ډېری وختونه د اندازې وړ وي \ n \times 1 د کالم میټرکس یا اندازه \ 1 \times n د قطار میټرکس په توګه لیکل کیږي دا ترکیب باید هیڅ فزیکي مانا نلري چې ورسره تړلی وي. دا ډول ټولګه باید د قطار یا کالم میټرکس په پام کې ونیول شي.
د اقليدس لوری

په ابتدايي ریاضي ، فزیک او جیومیټري کې، د **[[اقليدس]] همغږي** (کله ناکله **جیومیټریک** ، د **الوتکې** همغږي -- یا سمت) یو جیومیټریک فعالیت دی چې دواړه یو مطلق او سمت لري. د Euclidean سمت اکثرا د یوې قطعې قطعې لخوا د یو ثابت لوري سره یا په ځانګړي توګه د تیر په واسطه ښودل کیږي چې د *پیل نقطه* *A* له *خورا سختې نقطې* *B* سره نښلوي او په نښه کیږي. \overrightarrow{AB} لخوا څرګندیږي فضايي لوری اکثرا د څو اړخیزو جرمونو لپاره هم کارول کیږي. په خطي الجبرا کې د سمتیا یو ډیر جامع مفهوم د سمتیا میکان په نوم پیژندل کیږي. په ساده اصطلاحاتو کې دا د یوې کرښې په توګه هم تعریف کیدی شي چې مطلق او سمت هم ښیي. تیر به سمت او مطلق اوږدوالی په ګوته کړي.
کيڼ

وېشنيزه:مېچپوهنه
وېشنيزه:الجبر
وېشنيزه:رياضي
وېشنيزه:حساب
وېشنيزه:لوری
وېشنيزه:فزيک
وېشنيزه:اقليدس
لوری ميدان

کيڼ|بټنوک|250x250px| د ویکتور ساحې یوه برخه (ساين&nbsp;''Y'' ،&nbsp;ساين&nbsp;''x'' )
په ریاضیاتو کې، د **سمت ساحه** يا لوری د اقليدسي فضاء په فرعي سیټ کې د هرې نقطې سره یو سمت شریکوي. د مثال په توګه، په الوتکه کې سمتي ساحه په هره نقطه کې د تیر په توګه لیدل کیدی شي، چیرته چې تیر سمت او یو مطلق لري. په فضا کې د مایع حرکت معمولا د سمتي ساحې لخوا ماډل کیږي، چیرې چې د مایع سمت (لارښ او سرعت ) په فضا کې په هره نقطه کې ورکول کیږي.
تاریخ کښنه

[بټنوک|428x428px| د [اپرېل|اپریل 1911 د عثماني تقویم څخه یوه پاڼه]]
کرونولوژي (په انگرېزي : **Chronology** ) د تاریخ یو له خورا مهم ژانرونو څخه دی چې په کې د اوږد تاریخ پېښې پکې په کرونولوژیکي ترتیب سره تنظیم شوي. د تاریخ پوهانو په وینا دا ژانر د تاریخ د ساتنې لپاره یو له غوره او لوړ ژانرونو څخه ګڼل کیږي ځکه چې له دې پرته د تاریخ تشریح او ساتنه ممکنه نه ده . هغه پیښې چې تاریخ یې بیانوي په حقیقت کې په داسې ډول سره تړلي دي چې حتی که یو تاریخي اړیکه هم له لاسه ورکړي، د پیښو تسلسل ماتیږي، نو په وخت کې تاریخي پیښې په ترتیب او ترتیب سره رامینځته کیږي او دا جوړښت دی که چیرې. اوږده کیږي، دا تاریخي یا epistemology ته منسوب کیږي. کرانیکل له تاریخ څخه نه جلا کیدونکی دی ځکه چې تاریخ د پیښو ترتیب ته اړتیا لري او دا د تاریخ پرته ممکنه نه ده. برسېره پر دې، کرونولوژي د جیولوژي او په ځمکه کې د انسان د لومړني تاریخ پیښو سره هم تړاو لري. د ځمکې جیولوژیکي تاریخ هم د کرونولوژي سره نږدې تړاو لري.

## نور وګوره

* مهال وېش
* تاریخ
* وخت
* ساینس
وېشنيزه:وخت
وېشنيزه:عثماني امپراتوري
وېشنيزه:عثماني خلافت
وېشنيزه:اردو ژبه
وېشنيزه:پېښليک
وېشنيزه:تاريخپوهان
جیمي لی شپږ

**جیمي لی سکس** (الماني: *Jamie-Lee Six*) د بلجیم لوبغاړی، د تلویزیون وړاندې کوونکی او نفوذ کونکی دی. هغه د 2016 راهیسې د ځوانانو پلیټ فارم *[[ټګمګ]]* داخله ده.

شپږ په 12 کلنۍ کې د اداکارۍ دنده پیل کړه. هغې خپل لومړی رول د کلیو ډی واچټر په ټلویزیوني لړۍ *[[ایلا]]* کې ترسره کړ.

شپږ د ډرامې لړۍ *[[D5R]]* (په بشپړ ډی وجیور کې) کې د امبر په توګه د هغې رول سره مشهور شو. پرته له دې چې د ډرامې روزنې تعقیب کړي، شپږ د 300 ځوانانو سره د پلټنې په جریان کې په شپاړس کلنۍ کې د کیټینټ لړۍ کې د امبر په توګه مخکښ رول ترلاسه کړ. 

د 2020 په فبروري کې هغه د *[[جون وان ایرډ]]* لخوا په کامیډي هاري د کوچنيانو وین ګوري کې لیدل کیدی شي. تولید د د فارس تیاتر په لاس کې دی. دا د هغې لومړی پړاو دی.

هغه په یوټیوب کې د خپل ورځني ژوند په اړه ویډیوګانې ساتي. هغې د 2021 په مارچ کې د ډیسک جاک په توګه پیل وکړ. په 2022 کې هغې په VTM کې *[[غداران]]* کې برخه واخیسته چیرې چې هغه غداره وه.

## بهرنۍ اړیکې
*جیمي لی سکس IMDb
*جیمي لی سکس YouTube
*جیمي لی سکس Instagram
*جیمي لی سکس TikTok
سناتور بهرام خان څمکنی

**<big>سناتور بهرام خان څمکنی</big>**بټنوک

**سناتور بهرام خان څمکنی د زمان شاه خان زوی په ۱۳۱۴ هجري شمسي کال کې د پکتیا ولایت د څمکنیو ولسوالۍ د عبد الرحمن خېلو په کلي کې سترګې وغړولې**

لومړنۍ زده کړې یې د څمکنیو په ولسوالۍ کې تر سره کړې او وروسته په کال ۱۳۳۶ کې د افغانستان د پولیسو اکاډمې کې شامل او او په  ۱۳۳۸ کال کې له نوموړۍ اکاډمې فارغ شو.

له فراغت سره سم یې د کورنیو چارو وزارت په چوکاټ کې د افغانستان په مختلفو ولایتونو کې په بېلابېلو بستونو کې دنده تر سره کړه.

په کال ۱۳۶۹ کې یې د خدمت د دورې په پای ته رسېدو سره تقاعد ترلاسه کړ او د نظام له ړنګېدو وروسته په خپل هېواد کې پاتې شو.

په کال ۱۳۸۲ کې د کورنیو چارو وزارت د اړتیا پر بنسټ بېرته برحال او د خوست ولایت د غلام خان بندر د کمیسار په توګه په دنده وګومارل شو. له دوه کاله دندې وروسته یې بېرته تقاعد تر لاسه کړ او په خپل هېواد کې یې خپل ژوند ته دوام ورکړ.

د ۱۳۸۸ کال د ولایتي شورا ګانو په ټولټاکنو کې د څمکنیو قوم له خوا د پکتیا ولایت ولایتي شورا ته نوماند او د رایو په اکثریت یې د پکتیا ولایتي شورا ته لار ومونده، چې وروسته د همدې شورا لخوا د افغانستان ملي سنا ته د پکتیا ولایت د منتخب سناتور په توګه ور وپېژندل شو.

د افغانستان د ملي شورا د شپاړسمې دورې په پرانیست غونډه کې د د افغانستان د ملي سنا موقت ریئس و او وروسته په همدې مجلس کې د قبایلو او دفاعي کمیسون غړی پاتې شوی دی.

سناتور بهرام خان څمکنی یو دیندار، په هېواد مین او ملي ګټو ته ژمن شخصیت ؤ.

د ۱۳۹۶ کال د مرغومي د میاشتې په ۱۲ نېټه یې خوست په ولایت کې د ماسپښین د لمانځه پر مهال خپل روح د حق داعي ته وسپارلو.

د واده نېټه: ۱۳۴۴

لس زامن او نهه لوڼه

ورونه: ملک یار محمد، دوست محمد، رحیم