open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ګرېنادا

**گرېنادا** *([[انگرېزي ژبه|په انگرېزي]]: Grenada)* یو ټاپوزمه هیواد دی چې د کارایب د سیند ختیځ لور ته پروت دی

وېشنيزه:گرېنادا
هايتي

**هایتي** چې رسمي نوم یې **د هایتي جمهوریت** دی د هېسپانیولا په ټاپو کې د کارایب سمندر سره پروت هیواد دی چې پلازمینه یې د پورتو پرنس ښار دی. د یاد هیواد مساحت ۷۵۱'۲۷ کیلومتره مربع او د وګړو شمیر یې ۷۳۳۱'۹۹۶'۹ تنه دي.

## تاریخ
## کلتور
## اقتصاد
## جغرافیه
## ایداري ویش

**د هایتي هیواد ولایتونه** یاهم د هایتي هیواد د آیالاتونو نوملړ.

وېشنيزه:هایتي
ايرلينډ جمهوريت

**ایرلنډ** په انګلیسي Ireland) په آیرلنډي Poblacht na hÉireann) د اروپا په شمال لويديځ کې پروت یو ټاپو دی چې پلازمینه یې د دوبلین ښار دی.

یاد هیواد په سویلی (جنوبی) ایرلند هم مشهور دی. د ایرلنډ مساحت ۲۷۳'۷۰ کیلومتره مربع او نفوس یې ۸۶۵'۷۶۱'۴ نفره دی. د یاد ټاپوییز هیواد ، رسمي ژبه آیرلنډي او انګلیسي دي.

## تاریخ
## اقتصاد
## اداري ویش
220px|thumb|د آیرلنډ ولایتونه:

## کلتور او وګړي
## سیاست

## سرچينې
‎

وېشنيزه:ایر لنډ
وېشنيزه:د اروپایي اتحادیې غړي هیوادونه
وېشنيزه:اروپا
وېشنيزه:د اروپا هېوادونه
لومړی مخ

ويکيپېډيا ته ښه راغلئ 

پښتو ويکيپېډیا یو وړيا پوهنغونډ دی چې هر څوک یې سمولای شي.

زموږ ژبه دم‌مهال  ليکنې لري.


 
مرسته غواړئ؟ لاندې کليک کړئ؛ 
50px|link=https://www.facebook.com/groups/608552102833199/|د فېسبوک رسمي حساب&nbsp;50px|link= https://chat.whatsapp.com/LRsmEGrnNafBRUTuTrPSqx|د واټس‌اپ رسمي حساب&nbsp;50px|link=https://www.instagram.com/Khanv0/|د انسټاګرام رسمي حساب&nbsp;50px|link=https://www.youtube.com/channel/UCwTH_92ONhKSsJEKOxl5kng/|د يوټيوب رسمي حساب &nbsp;50px|link=https://x.com/PashtoWikipedia?t=qItdskYyuYJzx_-Mbw-1Yw&s=08|اېکس رسمي حساب 











د نن سبا خبرونه










ويکيپېډيا نورې برخې

د ويکيپېډیا خورلڼې پروژې

ويکيپېډیا په نورو ژبو

__NOTOC____NOEDITSECTION__
ګيانا

**ګویانا** په سوېلي امريکا کې پروت یو هېواد دی. د ګویانا رسمي ژبه انګلیسي د پیسواخد یې د ګویانا ډالر او مساحت یې ۹۹۹'۲۱۴ کیلومتره مربع دی یاد هیواد ۷۶۰ زره وګړي لري او پلازمینه یې د جورج ټاون ښار دی.

## تاریخ

## کلتور
## اقتصاد
## جغرافیه

*
مسکو

{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;;font-weight:bold;font-family:Bahij Zar; background:none;"
|-
| style="text-align:right;" | 
**مسكو** (ماسكو) د روسيې د فدراسيون پلازمېنه، د روسيې د مركزي فدرالي حوزې اداري او د ماسكو ولايت منځی دی. د وگړو د شمېر له پلوه د روسيې او اروپا تر ټولو لویې ښار دى. د ۲۰۰۹ز كال د جولاى د مياشتې د لومړۍ نېټې د شمارنو له مخې، په دغه ښار كې لس ميليونه پینځه لكه اووه ويشت زره وگړي ژوند كوي. ماسكو د نړۍ د لسو تر ټولو لويو ښارونو په کتار كې شامل دى. مسكو ښار د نړۍ له سیاحتي ښارونو گنل کېږي.

## جغرافيايي حالت
### موقیعت
مسکو د مسکوا رود پر غاړه چې د ختیځې اوروپایي صحرا سره په مرکزي روسیه کې څه باندې ۵۰۰ کیلو میټره پوری بهیږی؛ پروت دی. د مسکو ښار سور(بر) د لویدیځ څخه تر ختیڅ ۳۹،۷ کیلو میټره (۲۴،۷میله)، او اوږدوالی یې شمال څخه تر سوېله ۵۲،۷ کیلو میټره (۳۲،۱میله) دی.

## چاپېريال ساتنه
## اوبه او هوا
## ژوي
## تاريخ
## ماسكو د خانۍ يو مركز
## د شوروي پېر ماسكو
## د نامه بدلون
## اوسنى ماسكو
## ترانسپورتي ستونزې
## د واك اورگانونه
## د واك فدرالي اورگانونه
## اداري وېش
## رسمي سمبول
## وگړي
## توكميز(قومي)جوړښت
## وټه(اقتصاد)
## د بودجې برخه
## صنعت
## پرچونه سوداگري
## ترانسپورت
## هوايي ډگرونه
## گړندى ترانسپورت
## پوهنه
## زده كړې
## كولتور او هنر
## ورزش
## د ليدلو وړ ځايونه
## رسنۍ
## نور بېلابېل مالومات
## اخځونه
# http://ru.wikipedia.org/wiki/Москва

وېشنيزه:د اروپا د هېوادونو پلازمېنې
وېشنيزه:روسيه
عبدالهادي حيران

بټنوک|عبدالهادي حيران
**عبدالهادي حېران** *(په انگرېزي: Abdulhadi Hairan )* پښتون ليکوال، شاعر، لنډه کيسه ليکونکى، ستون ليکونکى، ناول ليکونکى او ژورنالست د افغانستان د کندوز ولايت د قلعه زال اوسيدونکى دى. په قام ساپى دى. 

## زده کړې

## دندې
په کراچۍ کې يې د اردو ورځپاڼه ايکسپريس، اوه نيز روشن پاکستان او نورو سره کار کړى دى. په پيښور کې يې د ورځپاڼه وحدت، ورځپاڼه خبرونه، مياشتنۍ ليکوال او افغان اسلامي اژانس تر څنگ د يو شمېر انگليسي او پښتو ويبپاڼو او د ژباړو د ادارو سره دندې ترسره کړې دي. په مجلو، ورځپاڼو او ويب پاڼو يې گڼ شمير گټور ليکونه، لنډې کيسې، شعرونه او د "چڼى" په نوم يو ناول خپور شوى دى.
ښاغلي عبدالهادي حيران په ورځپاڼه وحدت او افغان اسلامي اژانس کې د يوه فعال خبريال او تحليل ليکونکي په توگه دنده ترسه کړې ده.
په کابل کې يې د "يو لپټاپ پر هر ماشوم" پروژې او "د سولې او شخړې د مطالعاتو مرکز" سره کار کړى دى.
عبدالهادي حېران په پښتو، اردو او انگليسي ژبو ليکنې کوي چې زيات شمېر يې خپرې شوې دي. په پښتو ژبه يې دوه کتابونه "پښتو په انټرنېټ کې" او "تنده مې ماته شوه" خپاره شوي دي. 

## چاپ شوي آثار
# پښتو په انټرنېټ کې - د پښتو وېبپاڼو په - چاپکال ۲۰۰۶ ز. کال
# تنده مې ماته شوه - د لنډو کيسو ټولگه - چاپکال ۲۰۰۷ ز. کال
# په جنت کې مساپر 

## ناچاپه آثار
#  ښکاري سترگې (ناول) 
#  پښتو متلونه (د هم مانا انگرېزي متلونو سره) 
#  تورمخې گوانتانامو (د يو امريکايي پوهنتون د تحقيقي څانگې د څېړنې پښتو ژباړه)

## باندنۍ تړنې
* د عبدالهادي حيران شخصي ويبپاڼه 

## سرچينې

وېشنيزه:پښتانه ليکوال
تایلنډ

**تايلېنډ**، په رسمي توگه **د تايلېنډ پاچايي**، په سوېل ختيځه آسيا کې يو هېواد دی، د دې هېواد په ختيځ کې لاووس او کمبوډيا، سوېل ته پراته د تايلېنډ خليج او مالېزيا، لوېديځې لور ته د اندمان سيند او ماينامار(برما) پرتې سيمې دي. 

## تاريخ

## سياست

### [[سهېلي تايلېنډ|سهېل]]

### [[سهېل ختيځ تايلېنډ|سهېل ختيځ]]

### [[ختيځ تايلېنډ|ختيځ]]

### [[منځنی تايلېنډ|منځنی]]

### [[سوېلي تايلېنډ|سوېل]]

## جغرافيه

## اقتصاد

## فرهڼ

## دا هم وگورۍ

## باندنۍ تړنې

### رسمي

### نورې

وېشنيزه:تايلنډ
سویډن

**سویډن هیواد** (د سویډن مشروطه سلطنت) (سویډني Konungariket Sverige) د سکانډيناويا يو سويلي هېواد دی. د دې هېواد په لوېديځ کې ناروې، په سهېل ختيځ کې فینلنډ، په سوېل لوېديځ کې د سکاګرراک او کاته ګات سټرايټ، په ختيځ کې بالتیک سمندر او د بوتنیا خلیج پراته دي.

سویډن د اروپا په شمال کې په اسکندونیایي ټاپو وزمه.کې موقیعت لرې چې د وګړو شمیر یې ۳۸۹'۰۶۰'۱۰ تنوته رسیږي. د سويډن پلازمینه استکهلم ښار دی او مساحت یې ۶۶۴'۴۴۶ کیلومتره مربع دی. ددی هیواد د حکومت ډول مشروطه پادشاهي ده او رسمي ژبه یې سویډني ده.

## جغرافیه
ټومبل|200px|

لاپلند سیمه.

## وګړي
سویډن کابو ۹ میلیونه وګړي لري، د هندو اروپایي قومونو څخه دي چې اصلیت یې وایکینګیانو ته رسیږي.

## ایداري ویش
**د [[سویډن]] هیواد د ولایتونو نوملړ** (آیالاتونه)
ټومبل|200px|

د سویډن ولایتونه.
* - بلکینګه
* - بوهوسلن
* - دالارنا
* - دالسلاند
* - ګوتلاند
* - ګستریکلاند
* - هاللاند
* - هلسینګلاند
* - هریدالن
* - یمتلاند
* - لاپلنډ (سویډن)
* - مدلپاد
* - نوربوتن
* - نرک
* - اسکونه
* - سمالنډ
* - سودرمانلاند
* - اوپلاند
* - ورملاند
* - وستمانلاند
* - وستربوتن
* - وسترګوتلاند
* - انګرمانلاند
* - اولاند
* - اوسترګوتلاند

## کلتور
## تاریخ
چپه|ټومبل|300px

## اقتصاد

## سرچینې

وېشنيزه:سويډن
وېشنيزه:د اروپایي اتحادیې غړي هیوادونه
دهرما

**دهرما** (سانسيکرت **धर्म**) يا **دهما** (Pāli) په مانا د **طبعي قانون** يا **حقيقت**
ویدانتا

وېشنيزه:هندو فلسفي مفاهیم
وېشنيزه:ویدانتا
وېشنيزه:یوگا
آيورويدا

بټنوک|
**آیورویدا** (*په [[سانسگریت]]:आयुर्वेद; Āyurveda*) د دودیزې درملگرۍ یو غونډال دی چې د هند له هیواد سره تړاو لري

وېشنيزه:آیورویدا
وېشنيزه:دودیزه درملگري
هندو خدايان

## درېگونوالي آند

ترېمورتي په هندوييزم كې داسې دى، لكه په عيسويت كې چې د درېگونوالي اند. 
داسې ويل كېږي، چې د عيسوي گروهې بنسټيزه گروهه (د درېگونوالي گرهه- تثليث) هم له هندوييزم څخه اخيستل شوې ده.

د هندوييزم په تريمورتي گروهه كې هم درې څښتنه موجود دي، چې هغه له:

*براهما پنځوونكې (پيداكوونكې) څښتن
*وېشنو (د ورېځو او باران)څښتن
*شيوا(پوه پنا كوونكې)څښتن څخه عبارت دي.

## نامتو څښتنان

كه څه هم د هندوييزم په مذهب كې هرهغه شې، چې گټه يا تاوان رسوونكې وي، د څښتن په توگه لمانځل كېږي، او دا گرانه ده، چې ددې مذهب د څښتنانو اندازه ولگول شي، يو لوديځ ليكوال د هندوييزم د څښتنانو په اړه ليكي: كه چېرې دې كار ته كښېنم چې د هندو څښتنانو نومونه وليكم، نو په لكونو كتابونه به ورڅخه ډك شي، خو د دوي د څښتنانو نومونه به خلاص نه شي. 
له دې سره سره، بيا هم د ځينو نومونه به يې دلته راوړو:

هندوييزم د دېوي، كرېشنا، گنېش، هنومن او لكشمي په نامه څښتنان لري،
ياماتو

**یاماتو** (په جاپاني: *大和*) د ۲۵۰ کال څخه تر ۷۱۰ کاله پورې د جاپاني تاريخ یوه برخه وه. په دې وخت کې د جاپاني امپراتور مرکز د یاماتو په ولايت کې پروت و. په دې وخت کې د آسوکا امپراتوري پلازمېنه هم جوړه شوه.   
په ۵۳۸ کال کې بوديزم  د چين د امپراتوري څخه جاپان ته ورسېده، د چينايي ليکدود د کارولو رسمی په توگه پېل شو او لومړني جاپاني اثرونه هم وليکل شول. په دې وخت کې د دولت مرکزي اداره او ددولت قضايي قوې هم جوړې شوې. په ۶ پېړۍ کې د یاماتو واکمنو سیاسي واک له لاسه ورکړل.

وېشنيزه:جاپان
قزاقستان

**قزاقستان** چې په رسمي توګه **د قراقستان جمهوریت** په نوم یاديږي په منځنۍ آسيا کې پروت یو هیواد دی. قزاقستان ۰۰۰'۰۰۰'۱۶ میلیونه وګړي لري او رسمي ژبي یې روسي او قزاقي ژبه دي د پیسو واحد یې ټنګه ده. یاد هیواد د نړۍ ترټولو لوی هیواد دی چې آزاد سمندر ته لار نه لرې او د وګړو ویش په کې هم ډیر کم دی ۷۰ سلنه وګړي یې مسلمان دي. نورسلطان ددی هیواد یخه او باد خیزه پلازمینه ده.

په ژمی کې د نورسلطان ښار هوا منفی ۴۰ درجو ته راټټیږي. د یاد هیواد په شمال کې میشتو روسي ژبو غوښتل چې د قزاقستان شمال د روسی فدراسیون سره یوځای شي په همدی دلیل د یاد هیواد ولسمشر
و غوښتل پلازمینه شمال ته انتقال کړې چې ورسره په شمال کې قزاقیان ځای پرځای او سیمه د حکومت کنترول لاندی راشی. د قزاقستان هیواد ولسمشر قاسم جومارت توکایف او لومړی وزیر یې بکیت جان ساګینتایف دی.

## تاریخ
## اقتصاد
## اداري ویش
ټومبل|500px

## سیاسي جوړښت
## کلتور

وېشنيزه:قزاقستان
هندو ليکنې

د هندو مذهب ليكنې، چې د شاسترا په نامه هم پېژندل كېږي، په سانسكرېتي ژبه ليكل شوي دي. 
هندو مذهبي ليكنې په دوه كټگوريو وېشل كېږي: 
لومړې سروتي: د هندوانو پر وړاندې هغه ليكنې دي، چې د څښتن له لورې وحى كړاى شوې دي. 
دويم: سمېرېتي: هغه ليكنې دي، چې يادې كړاى شوې دي ( سمېرېتي هغه  ليكنې په اصل كې د سروتي لنډيز دى، چې د هندو ملايانو يا ريشيانو په واسطه ليكل شوي دي).

## ويدونه

له ويدا څخه د سروتي كتابونو موخه ده. د هندوانو په گروهه دا هغه كتابونه دي، چې د څښتن له لورې وحى كړاى شوې دي. ويدا د ډېرې لرغوني پير مذهبي او فلسفي ليكنې دي، چې نن سبا موږ ته راپاتې دي. 
د ويدا د كتابونو اندواند په پيړيو، پيړيو له يوه نسل څخه و بل نسل ته د كيسو او نكلونو په ډول ورلېږدول كېده. نو په دې ډول دا مذهبي سرودونه د پيړيو، پېړيو لپاره د خلكو په سينو كې خوندي ول، او له پلار څخه به زوى ته، او له ښونكي څڅه به زده كوونكيو ته ورلېږدول كېدل.

## اوپنېشادونه

د اوپنېشاد مانا ده، نږدې كښېناستل، راز و نياز خبرې، په پوره پام سره غوږ نيونه، د هندوانو هغه مذهبي كتابونه دي، چې د ويدونو سرودونه او مذهپي گروهې يې پكې په لنډ ډول يادې كړې دي. دې كتابونو ته د ويدونو پاى هم وايي. د اوپنېشادونو ښوونې ته ويدانت وايي.

په لرغونې پير كې به زده كوونكي د ښوونكي څنگ ته كښېناستل، او له هغه څخه به يې زده كړه كوله، د درس دې كړۍ كې چې كوم درس ويل كېده، هغې ته يې اوپنېشاد ويل. دا ويناوې او درس له ۸۰۰۹مخزيږ څخه نيولې تر ۵۰۰مخزېږ پېړيو پورې پير كې راجوړ شوي دي. ددې ويناؤ شمېره ۱۰۸ يا له دې څخه لږ و ډېر دي، چې له دې دلې څخه ۱۳ ويناوې ډېرې مشهورې دي. دا ويناوې د خبرو اترو په څېر دي، ځينې يې د نظم په څېر دي.

## د بگوات گيتا

وېشنيزه:فلسفه
وېشنيزه:هندي فلسفه
وېشنيزه:هندي وییپانگه
وېشنيزه:ختیځه فلسفه
محمد الله کمال

بټنوک|289px|محمدالله کمال
**محمدالله کمال** د جنت گل زوی د وردگ ولايت د چک ولسوالی د علی خېلو کلی اوسېدونکی دی.

## زده کړې
لومړنی زده کړې یې د شهيد احدی په لومړني ښوونځي کې او منځني او د لېسې زده کړې یې د حضرت عمر فاروق په لېسه کې په چک ولسوالۍ کې ترسره کړې دي. کمال د ژورنالیزم پوهنځي ته په کال ۱۹۹۷ کې بریالی شو، خو د کورنیو ستونزو له امله ونه توانیده چې خپلو لوړو زده کړو ته دوام ورکړي. 

## چاپ شوي آثار
# د خيالونو جزيره (شعري ټولگه)

## باندنۍ تړنې
د کمال نوي شعرونه او نظمونه په وېبلاگ کې کتلی شی.

وېشنيزه: پښتانه شاعران
ليتوانيا

**لتوانيا** لیتوانيایي Lietuvos) رسمي چارو کې **د لتوانيا جمهوريت** یادیږي، په لیتوانيایي  رسمي نوم Lietuvos  Respublika) وايي. دا هېواد په سهېلي اروپا کې پروت دی. او په بالټيک هېوادونو کې د ارتوالي له مخه تر ټولو لوی هېواد دی چې بالتیک سمندر ته څېرمه پروت دی، دا هېواد په سهېل کې د لاتویا سره ، د بېلاروس سره په سوېل-ختيځ کې، د پولېنډ سره په سوېل کې او د روسيه سره چې د کالینینګراد ولایت يې يوه څانګه ده په سوېل-لوېدځه لوري خپلې ګډې پولې لري. د لیتوانیا هېواد د ۲۰۰۴ کال د می د مياشتې راپدېخوا د اروپایي ټولنه ی غړيتوب هم لري. د لیتوانیا پلازمینه د ویلنیوس ښار دی.

## تصویرونه

Image:Flag of Lithuania.svg
Image:Coat of Arms of Lithuania.svg
Image:LocationLithuania.svg
Image:LocationLithuaniaInEurope.png
Image:Lithuania-map.png



## جغرافیه

## سیاسي جوړښت
## اقتصاد
## تاریخ
## اداري ویش
[ټومبل|چپه|250px|[ویلنیوس، پلازمینه لیتوانیا]] ویلنیوس
ټومبل|چپه|250px| کاوناس
ټومبل|چپه|250px|کلایپدا
ټومبل|چپه|250px|شاولیای
ټومبل|چپه|250px|پانه وژیس
ټومبل|چپه|250px|
الیتاس
ټومبل|چپه|250px|ماریامپوله
ټومبل|چپه|250px|ماجیکیای
ټومبل|چپ|250px|یوناوا
ټومبل|چپه|250px|اوتنا
ټومبل|چپ|250px|کداینیا
ټومبل|چپه|250px|تلشای
ټومبل|چپه|250px|وبساګیناس
ټومبل|چپ|250px|تاوراګه
ټومبل|چپ|250px|اوکمرګه
ټومبل|چپ|250px|شیلوته
ټومبل|چپه|250px|پلونګه
ټومبل|چپه|250px|کرتینګا
ټومبل|چپ|250px|رادویلیشکیس
ټومبل|چپه|250px|دروسکینینکای
ټومبل|چپ|250px|پالانګا

## کلتور

## يادښتونه




وېشنيزه:لېتوانيا
وېشنيزه:د اروپایي اتحادیې غړي هیوادونه
مارشال ټاپوګان

**د مارشال ټاپوګان** په انګلیسي Marshall Islands) چې په رسمي توګه **د مارشال ټاپوګانو ولسمشريزه** ده. يو ټاپو ییز هېواد دی چې په آرام سمندر کې موقیعت لري.

## تاریخ
## جغرافیه
## کلتور
## ایداري وېش
مالټا

**مالتا** چې په رسمي توگه **د مالتا ولسمشریزه** ده د اروپا په سوېل کې پروت یو هيواد دی.

وېشنيزه:مالټا
وېشنيزه:د اروپایي اتحادیې غړي هیوادونه
مولدووا

**مولداوی** په مولداوي Moldoa) چې په رسمي توګه **د مولداوی ولسمشريزه** ده په ختيځه اروپا کې په وچې پورې تړلی هېواد دی.
مولداوی د لویدیځ له لوري له رومانیا او ختیځ لورته له اوکراین سره ګاونډي ده. د مولداوی او رومانیا ترمنځ پوله د پروت او دانوب سیندونه جوړوي.             

دا هیواد له ۱۹۴۵ نه تر ۱۹۹۱ (جمهوری شوروی سوسیالیستی مولداویا) باندی پیژندل کیده ځکه چې د شوروي اتحاد یوه برخه وه. یاد هیواد ۲۷ د اګست ۱۹۹۱م کال د خپلواکی اعلان وکړ. د مولداوی پلازمینه د کیشیناو ښار مساحت یې ۸۴۶'۳۳ کیلومتره مربع دی. 
د وګړو شمیر یې ۵۰۰'۵۶۷'۳ نفره لوی ښار یې کیشینف او رسمي ژبي یې مولداویایي او رومانیایي دي.

## اقتصاد
## تاریخ
## جغرافیه

## کلتور
## اداري ویش

## سیاسی جوړښت

وېشنيزه:مولدوا
مانتېنېګرو

{{هېواد مالوماتبکس
| conventional_long_name = مانتېنېګرو
| common_name            = مانتېنېګرو
| native_name            = 
| image_flag             = Flag of Montenegro.svg
| flag_width             = Coat of arms of Montenegro.svg
| image_coat             = Coat of arms of Montenegro.svg
| national_anthem        = ()
| image_map              = Europe-Montenegro.svg
| map_caption            = 
| capital                = 
| coordinates            = 
| largest_city           = پلازمېنه
| official_languages     = Montenegrin
| languages_type         = Languages in official use
| languages2             = 
| ethnic_groups          = 
| ethnic_groups_year     = 2011
| religion               = 

* 76.0% Christianity
** 72.1% Eastern Orthodoxy
** 

}}

**مانتېنېګرو** (په سربيايي ژبه/مانتېنېګرو ژبه: *Црна Гора*يا *Crna Gora* — وينګ تسرنا گُرا / t͡sr̩na: 'ɡɔra) د اروپا په سوېل ختيځ کې يو هېواد دی چې پلازمېنه يې د پودګوريتسا ښار دی، دا هېواد د ادرياتيک سمندرګي په څنډه کې موقعيت لري، پولي واحد يې يورو ده، د وګړو شمېر يې  ۶۲۰٫۰۰۰ تنه دی.

د دې هېواد پراخوالی ۱۴٫۰۲۶ کیلومتر مربع دی، دا هېواد له البانيا، بوسنيا او هرزه ګوينيا ، سربيا، کوزوو او کرواسيا هېوادونو سره ګډه پوله لري، په همدې ډول مانتېنېګرو د جون په ۲۸ کال ۲۰۰۶ مېلادي کې د ملګرو ملتونو غړيتوب ترلاسه کړ.

## سرچينې
هالنډ

**هالنډ**(په هالنډي Nederland په انګلیسي The Netherlands یا Holland) د هالنډ د شاهی نظام اصلی برخه ده چی د اروپا په شمال لویدیځ کی پرته ده.
په مرکزی امریکا کی اروبا (په انګلیسی Aruba او نیدرلندز انتلن په انګلیسی Netherlands Antilles) د هالنډ په شاهی حکومت پوری اړه لری او ددی حکومت یوه برخه جوړوی. هالنډ څه دپاسه شپاړسنیم میلیونه وګړي لری. په منځنیو پیړیو کی یې د وګړیو ډیری برخه کاتولیک او پروتستان و جوړوله خو نن ورځ د اروپا تر ټولو بی دینان ملک دی. (ډیری خلک یی دین نه منی) 
د هالنډ پلازمینه امسټرډام دی خو دولتی چاری وزارتونه او بهرنی سفارتونه زیاتره په (دن هاخ) (په هالنډي Den Haag) کی استوګن دي. دلیل یې هم دا دی چی امستردام یو تجارتی او د سیلانیانو لپاره په زړه پوری ښار دی او دولت نه غواړی چی دا تاریخی ښار یوه سیاسی څیره ځان ته غوره کړی.

د هالند 16.515.057 وګړي په 41.526 کیلومترمربع ځمکه (چی له هغی جملی نه اتلس سلنه یی اوبه دی) استوګن دی چې یو له ډیر میشت وګړو ملکونو څخه شمیرل میږي چې په هر کیلومتر مربع کې (397 تنه میشت دي. د (نیدرلنډ)  لغوی مانا (ټیټ ملک) ده. د هالنډ ډیریه برخي د سمندر له سطحی نه ټیټ دي او د بندونو په مرسته یی وچ ساتلی دی. په دی مانا چې که چیری دا بندونه نه وی نو د هالنډ تر ټولو ښایسته ښارونه او تجارتی او صنعتی سیمی تر اوبو لاندی دي.

## اقتصاد
## تاریخ
## اداري ویش
300px|left
* د هالنډ ولایتونه

ټومبل|200px|د هالنډ هیواد ۲۰۰۰ کال ماهواره یي تصویر

## کلتور
## مشهوری سیمي

## سیاسی جوړښت
## جغرافیه
ټومبل|200px|د هالنډ هیواد ۲۰۰۰ کال ماهواره یي تصویر

## پلازمېنه

امسټرډام د هالنډ پلازمینه ده خو دولتی چاری او بهرنی سفارتونه په دن هاخ کی استوگن دی.
د امستردام کافی شاپ (چیرته چی چرس او ماری وانا ازادانه خرڅیږی) او سکس کلبونه (چیرته چی ښځی د پیسو په مقابل کی جنسی اړیکی نیسی) هر کال په میلیونونو سیلانیان د نړی له گوډ گوډ نه ځان ته رابولی.
خو له چرسو او ښځو پرته امستردام نور هم ډیر څه لری. تاریخی ودانی، له هنری او تاریخی اثارو ډک موزیمونه او د Amsterdam Exchange Indexیا (AEX) په څیر تجارتی لوی مرکزونه د امسټردام له نورو شتمنیو څخه دی.

وېشنيزه:هالنډ
وېشنيزه:د اروپایي اتحادیې غړي هیوادونه
پرتګال

**پرتګال** په پرتګالي Portuguesa) په انګلیسي República Portuguesa) د اروپا سویل لویدیځ کې پروت هیواد دی. چې پلازمېنه یی لیسبون دی. او رسمي ژبه یی پرتګالي ده. د پرتګال نفوس ۰۰۰'۵۰۰'۱۰ نفره د پیسوواحد یې یورو او مساحت یې ۲۱۲'۹۲ کیلومتره مربع دی. پرتګال په اروپایي ټولنه او ناټو سازمان کې هم غړیتوب لري.

## اداري ویش
چپه|ټومبل|250px
# لیسبون
# لیریا
# سانتارم
# ستوبال
# بجا 
# فارو
# یفورا
# پورتالګري
# کاستیلو برانکو
# ګواردا
# کویمبرا
# افیرو
# فیسیو
# برانګانکا
# فیلا ریال
# پورتو
# براګا
# فیانا د کاستلو

## جفرافیه
بټنوک|کيڼ|250pxپلایا دلا مارینا، آلګاروه

## کلتور

## تاریخ
## اقتصاد

وېشنيزه:پرتگال
وېشنيزه:د اروپایي اتحادیې غړي هیوادونه
رومانیا

**رومانیا**: (رومانیایي: România ) دا په سویل ختیځه اروپا کې پروت هیواد دی.چی د تور سمندر سره په څنګ پروت دی او همدا شانې په لویدیز کې له هنګری او سربیا سره په شمال ختیځ کې له اوکراین او د مولدوا له جمهوریت او په سویل کې له بلغاریا سره ګډه پوله لري.

د 238,391 کیلو متر مربع پراختیا په درلودو سره د سیمې له مخې رومانیا داروپایي اتحاديې د هیوادونو له ډلې نهم ستر هیواد دی. او د ۲۱،۵ میلیونه وگړو په درلودو سره د اروپایي اتحادی اووم ستر گڼوگړیزی هیواد دی.. پلازمینه او تر ټولو ستر ښار یی بخارست دی.
## سیاست

## جغرافیه
ټومبل|250px|

رومانیا ټول ۴۹۱'۳۳۸ کیلومتره مربع مساحت لري.

## اقتصاد
## اداري ویش
ټومبل|250px|

## کلتور

## تاریخ
*آر لیکنه: [[د رومانیا تاریخ]]*

### سیاست

## انځور غالۍ


image:Ateneul_Roman.jpg|رومانیایي ادبي ټولنه, بخارست
image:Bucharest university.jpg|د بخارست پوهنتون
ارتودوکس لویه کلیسا, کلوژ-ناپوکا
image:CJROcatholic.jpg|کاتولیکه کلیسا, کلوژ-ناپوکا
image:CJROtheatre.jpg|ملي نندارتون, کلوژ-ناپوکا
|Bariţiu Street, کلوژ-ناپوکا
Image:Borzesti Side view.jpg|د بروزیشتي کلیسا, بریزیشتي
Image:Sighisoara_IMG_5624.jpg|سګسوارا


## سرچینې

وېشنيزه:رومانيا
وېشنيزه:د اروپایي اتحادیې غړي هیوادونه
ساموا

**ساموا** چې رسمي نوم یې ** په [[انګلیسي]] Independent State of Samoa) د ساموا خپلواکه [[دولت]]** دی. د آرام سمندر په سویل کې د استرالیا لویې وچې اړوند یو ټاپوییز هیواد دی.
د ساموا هیواد تر ۱۹۹۷م کال پوری د سویلي ساموا په نوم پیژندل کیده.

## تاریخ
## جغرافیه
## ایداري وېش
## کلتور

وېشنيزه:ساموا
سان مارینو

**سان مارینو** په ایټالوي Repubblica di San Marino چې رسمي نوم یې **د سان مارینو ولسمشریزه** ده د اروپا جنوب په ایټالیا ټاپووزمه کې د آفنین غرونو ترمنځ موقیعت لرې.

سان مارینو په نړۍ کې تر ډیره د اساسي قانون له لاری پیژندل کیږی د سان مارینو اساسي قانون په ۱۶۰۰م کال کال کې جوړ شوی او ترننه په یاد هیواد کې عملي کیږی دا د نړۍ تر ټولو زوړ اساسي قانون دی. د یاد هیواد پلازمینه د سان مارینو ښار دی.

## ژبه
ایټالوي د سان سارینو هیواد رسمي او ایداري ژبه ده.

## دین
د سان مارینو هیواد ډیره وګړي د کاتولیک دین پیروان دي.

## تاریخ
د سان مارینو اساسي قانون د نړۍ ترټولو زوړ اساس قانون بلل کیږي چې تراوسه ترې په یاد هیواد کې ګټه اخیستل کیږي.

## جغرافیه
ټومبل|چپه|280px|

د تیتانو غرونه سان مارینو.

## کلتور
## اقتصاد
## اداري ویش

ټومبل|چپه|250px|

# سان مارینو ښار
# اکواویوا
# بورګو ماجوره
# کیه سانویوا
# دومانیانو
# فایتانو
# فیورنتینو
# مونته جاردینو
# سراواله

وېشنيزه:سان مارینو
وېشنيزه:په وچې پورې تړلي هیوادونه
سيشل

**سیشل**  په انګلیسي République des Seychelles) چې په رسمي توګه د سیشل ولسمشریزه) یاهم (د سیشل ټاپوګان) نومیږي, چې د هند په سمندر کې پروت یو ټاپووزمه هیواد دی او پلازمېنه یې ویکتوریا نومیږي. یاده سیمه ۴۵۱ کیلومتره مساحت او ۵۲۵'۸۶ زره وګړي لري، سیشل په ۲۹ د جون ۱۹۷۶م کال له بریتانیا خپلواکی ترلاسه کړه. رسمی ژبي یې انګلیسي او فرانسوي دي او د پیسو واحد یې د سیشل روپیه ده.

## ایداري وېش

## تاریخ
## کلتور
## جغرافیه
## اقتصاد

وېشنيزه:د افریقایي اتحادیه غړي هیوادونه
وېشنيزه:سیشل
سينټ لوسيا

**سېنټ لوسیا** د کارایب په سیند کې یو کوچنی ټاپووزمه هیواد دی

وېشنيزه:هېوادونه
سلوواکيا

**سلواکیا** د وچې پورې تړلی یو هیواد دی چی په منځني اروپا کې موقعت لري.
سلواکیا له پنځه میلیونو څخه ډیر وگړي لري. سلواکیا له لویدیځ لوري نه د د چېک له جمهوریت او اتریش سره، په شمال کې له پولنډ سره، په ختیځ کې له اوکراین او په سویل کې له هنگري سره گډه پوله لري. پلازمېنه یی د براتیسلاوا ښار دي. سلواکیا د اروپا د همګټو هېوادونو غړی دی. براتیسلاوا او کوشیتسه د سلواکیا تر ټولو لوي ښارونه دي.

## وګړي
* 80.7% سلواکیان
* 8.5% هنګریان
* 2.0% رومانیایان
* 0.6% چکیان
* 0.6% روسان
* 0.1% اوکراینیان
* 0.1% المانیان
* 0.1% پولنډیان
* 0.1% مولداویان
* 7.2% نور

## سیاسی جوړښت
## اداري ویش
ټومبل|350px|
**د سلواکیا هیواد د ولایتونو نوملړ** سلواکیا په ۸ ایداري برخو ویشل شوی چې په لاندی نوملړ کې د هر ولایت ایداري مرکز هم ښودل شوی دی.
 

## کلتور

د سلواک وګړو (سلواکیانو) دودیزې جامې.

## اقتصاد
## تاریخ
## جغرافیه
ټومبل|350px|

## سرچينې
‎

وېشنيزه:هېوادونه
وېشنيزه:په وچه پورې تړلي هیوادونه
وېشنيزه:سلواکيا
وېشنيزه:د اروپا هېوادونه
وېشنيزه:د اروپایي اتحادیې غړي هیوادونه
شمېرنی

بټنوک|کيڼ|شمېرنی
## شمېرنی څنگه کارکوي؟
د( 5+3 )نه څه پلاس راځي ؟  جوته خبر ده چې( 8) پلاس راځي.  اودانوڅنگه پوهېدی شو؟
داسې چې ! لومړی ستاسوسترگې په دې شمېرو لږېږي اوداشمېرې ويني. بيا ېې مغزته سگنال يا ((پامغږی)) لېږي .
بياستاسومغز له ځان سره د شمېرو بڼه يا انځور ېې اخلي يا جوړوي ېې او ستاسوله يادښت څخه ېې ځواب روښانه راباسي .
نو مغزبېرته ځواب د پامغږي له کبله ستاسوترخولې رسوي چې بيا تاسو دا څرگندسوال دڅرگندځواب په بڼه کې ليکۍ يا هم ېې واياست.
يوشمېرنی هم همدارنگه مونږ ته دحساب سوالونه ځوابوي. دشمېرني يا دحساب ماشين مغز ديو ې نرۍ سليکون ټوټې نه جوړشوی دی چې ورته ((چېپ)) وايي.
سليکون يوڅيزياماده ده چې له ځان سره برېښناوړلئ شي. په زرگونو برېښنايي تڼۍ يا سويچونه په ډېروکوچني کوچني مزوياسيمونودچېپ په مځکې پورې نښتي وي.

دامزي برېښنايي څرخ راپيداکوي چې ورته انگرېزي کې( انټيگرېټډسرکټ) وايي.
کله چې مونږغواړو چې (5+3) په شمېرني کې واچؤو نوپکارده چې لومړی شمېرنی ولگوؤ او بيا (3) شمېريزه تڼۍ وټوکو. دې سره چېپ مونږ ته ټوکېدلې شمېره دبرېښنايي سگنالونو په بڼه ژباړي چې مونږڅرگنده پرې پوهېدی شو . چېپ بيا(3) درېيمه شمېره له ځان سره په ځان کې خوندي کوي . او په هغه ځای کې ېې ساتي په کوم ځای باندې چې شمېرې تېرېږي راتېرېږي . داکار بيا دهغو مزو( سيمونو) په وجه کېږي او هره شمېره يا پيغام له شمېرښودځای سره نښلوي . 

شمېرښودځای هاغه ځای ته وايي په کوم کې چې شمېرې مونږ ته له يوې مستطيل شکله ښيښې نه (په نښه کړي ځای نه) راښکاره کوي او مونږ ېې ليدلی شو.نو دا(3) درېيمه شمېره هم همداسې هله  وينو کله چې د يوې نوې شمېرې پامنغږي(سگنال) ډسپلې يا بياراښودځای ته ورځي .

بيا نو مونږدې سره د(+)جمې نښه ټوکوچېرته چې زمونږدا ټوکل شوی پيغام يا سوال د برېښنايي پامغږو(سگنالونو) په بڼه مونږ ته  راژباړي اوداغوښتلی سوال په يوبېل ځای کې خوندي کوي.
دې پسې د (5) پنځمې شمېرې په تڼۍ ورټوکو ،همدې کار نه وروسته چېپ ( 3) درېيمه شمېره له خپل ساتنځي نه خوځوي او بيا ېې په بل ځای کې سره خوندي کوي . دلته بيا (5) پنځمه شمېره د نوې شمېرې په ډول ښودنځای کې راښکاري . اوس نو وار ددې راځي چې ددې شمېرو د ټوکلو پايله راوباسو چې څه راښيي. چې غواړو په پايلې پوه شو نو په شمېرني کې د مساوي يا يومخيزه نښه ټوکو.

لدې سره چېپ پوهېږي چې اوس نو د پايلې راوېستواو د پرابلم ختمولو وار دی.  (=)
په خپله شمېرني کې ډېرپړاؤونه په چټکۍ تېرېږي راتېرېږي اوځي راځي . نو (3) درېيمه او (5) پنځمه شمېره چېپ له ځان سره را اخلي او د پيغام د ورکړې امر چې شوی وي ينې د جمې (+) امر مو ورکړی وو، چې راپيدا ېې کړي. د( + ) جمې د پيدا کولوسره همدا امرد شمېرو سره يوځای په رټه ايز ( په نښه شوي ) توگه خوندي ځای ته سپاري چېرته چې سره گډکېږي يا جمه کېږي . د شمېرني لارښودی پروگرام د درې جمه پنځه مساوي د اتو مونږ ته ځواب ياپايله راښيي. همدلته بيا اتمه شمېره يا عدد په ښودنځای کې راڅرگندېږي .

اوس نو پرابلم حل دی

د صفر نښه
خوځندکې

بټنوک|300px|کیڼ
**خوځندکې** یا **حشرات** د ارتروپاډز له ډلې څخه دي دوی د ډېرو کلکو باندېنيؤ هډوانې لرونکي وي ، د درېگونو برخو بدن وال . سر، ټټر، او نس. درې جوړو نښتو پښو برسېره ، نښتي نژدې سترگې او د دوؤ انتنونو لرونکي وي . دوی تر ټولو د توپيرلرونکيو ژوؤ له کتاره په نړئ کې شمېرل کېږي همدارنگه د ۳۰ په شاوخوا کې د نوټوپټيرا، د۳۵ په شاوخوا کې زوراپټيرا، د ۱۵۰ په شاوخوا کې سنېکفلای ، د ۲۰۰ په شاوخوا کې سلورفش ، ۳۰۰ په شاوخوا کې آلډرفلای ، ۳۰۰ په شاوخوا کې وېبسپنر ، د ۳۵۰ په شاوخوا کې جمپنگ برسټليټل ، ۵۵۰ په شاوخوا کې سکارپيونفلا ی ، ۶۰۰ په شاوخوا کې سټريپسيپټيرا ، د ۱۲۰۰ شاوخوا کې کېډسفلای ، د ۱۷۰۰ شاوخوا سټونيفلای ، د ۱۸۰۰ شاوخوا اييروېگ ، د ۲۰۰۰ شاوخوا فلي، د ۲۲۰۰ شاوخوا منټيس ، د ۲۵۰۰ شاوخوا مېفلای ، د ۳۰۰۰ شاوخوا سپگې، د ۳۰۰۰ شاوخوا واکنگ سټک ، د ۴۰۰۰ شاوخوا اوخۍ ، د ۴۰۰۰ شاوخوا لېسوېنگ د ۴۰۰۰ شاوخوا ټرمايټ ، د ۵۰۰۰ شاوخوا ډرېگنفلای ، د ۵۰۰۰ شاوخوا تريپس،۵۵۰۰۰ بوکلوس، ۲۰۰۰۰ شاوخوا کرېکټ، گراسهوپر، او لوکاسټ ، ۸۲۰۰۰ ريښتياني ماشي، ۱۱۰۰۰۰ مېږيان، غومبوسې ، ساوفلای، او وېسپ. ۱۲۰۰۰۰ ريښتياني الوتوکي مچان ، ۱۷۰۰۰۰ پتنگان، کوکڼې، او ماتد، او ۳۶۰۰۰۰ بيټل ذاته ژواندي، تر خپلې نېټې رابرسېره شوي دي. څه شمېر ورک ژواندي تقربآ تر شپږو يا لسو میلیونو شاوخوا اټکل شوي دي . او لدې اړخه د يو ميلیون څخه زیاتو ژواندو تشریح بې له هغې شوې ده .

خزدکې د ژونديؤ ژواندؤ له نيم نه زيات اړخ جوړوي ، او پّ گړندۍ توگه د ۹۰ څخه زیات په سلنه کې د ژوند په مختلفو پړاوونو کې استازيتوب کوي . خزدکې په هر ځای او هر چاپېريال کې موندل کېږي. که څه هم ډېر لږ ېې د سمندر غاړو ته موندل کېږي چېرته چې د نورو آرتروپاډونو د گروپونو برلاسی ځای وي د کروسټاسين په شکل. .

د خزدکو د ژوند پړاؤ تر ډېره توپير لري ، خو ډېری د هگيو له لارې وده کوي د خزدکو وده د الاستيکه هډوانې په رابرسېره کېدو سره رامنځته کېږي. او هم د راز رازو کروزونو (د پوستکي څخه راوتلو) له لارې راولاړېږي . د هغوی د اومه پړاؤ له پخو د هغه څخه په بڼه کې توپير لري. همدارنگه په عاداتو او اوسېدنځایونو کې سره توپير لري او کولای شي چې د خزدکو د بشپړتابه (pupal)غیر فعاله بهیر ورسره مل وي. په همغو گروپونو کې د بشپړتابه پړاؤ يا بهیر روانېږي . هغه خزدکي چې د دغو بهیرونو څخه په شا پاتې کېږي يا نا بشپړه پاتې کېږي هغو د پيوپال (د بشپړتابه د مرحلې بهیر) کې پاتې راځي او همدارنگه د پوخواله له پړاؤ څخه چې څه د لومړنيو رامنځته کېدو مرحلې بلل کېږي. د شپږپښو وال تر ټولو د اوچت پړاؤ بهیر لا پورې نامالومه دی . د لرغوني پېر پاتې شوني خزدکې په ډېر غټ غټ اندازه کې موندل شوي دي. لدې جملې څخه دغبرگو ښامارانو چې د وزرو اندازه ېې ۵۵ څخه تر ۷۰ سانتي ميټره (۲۲ــ ۲۸ انچ) پورې ياد شوي دي. تر ټولو بېلابېلو د خزدکو گروپونه د گلانو او بوټو پر سر د راټوکېدلو باندې اخته وي.

## سرچینې

وېشنيزه:خوځندکې
سپين تڼی

بټنوک|289px|سپين تڼی

**سپين تڼی** *(په انگرېزي: Speen Tanai)* د بي بي سي د پښتو څانگې يو وياند او خبريال دی. هغه د خپل خوږ غږ او زړه راښکونکي گړدود له امله په افغانانو کې گڼ شمېر مينه وال او مننونکي لري. سپين تڼی د وياندۍ او د راډيويي خپرونو د وړاندې کولو تر څنگ په شاعرۍ کې هم لاس لري او يو شمېر شعرونه يې د رسنيو لخوا خپاره شوي هم دي. 

## مخينه
سپين تڼی د پکتيا د تڼيو په ولسوالۍ کې زېږېدلی. 

## زده کړې

## دندې

وېشنيزه:د بي بي سي راډيو خبريالان
پروين فيض زاده ملال

بټنوک|289px|پروين فيض زاده ملال
**پروین ملاله** د پښتو د معاصرې  شاعرۍ يوه پېژندل شوې څېره ده. د پښتنو ښځمنو شاعرانو په کتار کې د هغې شاعري ځانگړي مقام لرونکې ده. 
## مخينه
پروین ملال د ۱۳۳۷ لمریز کال د سلواغې په ۱۱ مه نېټه د کندهار ښار په درېیمه ناحیه کې د ارواښاد عبدالشکور خان پوپلزي دراني په علمي کورنۍ کې زېږېدلې ده. په شاعرۍ کې ځانگړى نوم لري.

پروین ملال په ۱۳۶۲ لمریز کې د هېواد ستر فرهنگي شخصیت ارواښاد سید جان ملال سره واده وکړ،د واده څخه شپږ کاله پس په ۱۳۶۸لمریز کې ښاغلی ملال پېښور کې د ورپېښې ناروغۍ له امله وفات شو او پروینه د ژوند سړو او تودو ته یوازې پاتې شوه، په همدې کال اغلې پاکستان ته کډواله شوه او نن سبا په کراچۍ کې ژوند کوي.

## زده کړې
پروين فيض زاده ملال خپلې لومړنۍ زده کړې له خپل پلار څخه وکړې،  بیا تر دوولسم ټولگي یې د زرغونې انا په لېسه کې زده کړې ترسره کړې.

## دنده
تر زده کړو وروسته مېرمن ملال د طلوع افغان ورځپاڼې د هنر او ادبیاتو د پاڼې مسووله شوه، په ۱۳۵۹ لمریز کې د افغانستان د ملي راډيو په سیاسي او ټولنیزه اداره کې د پروډیوسر د مرستیالې او بیا د پروډیوسرې په دنده وگمارل شوه. هلته یې د لسو کلنو تر مودې په ترسره کړې دنده کې ډېرې پروگرامونه لیکلي او توليد کړي دي.

## ادبي هلې- ځلې
پروین ملال د شاعرۍ تر څنگ د لنډو کيسو په برخه کې د پام وړ هڅې کړي دي. د هغې په لوړ تخیل کې درد هم شته او رومان هم، جمال هم شته او جلال هم. دپروین شاعري بیخي فطري ده ـ پروین د خپلې قوي تجربې او ژورې مشاهدې په مټ په دا ډول پنځونې کړي دي چې هر انسان یې د خپل زړه درزا او دضمیر اواز گڼي.

## د شعر چاپي اثار
# د اوښکو تصور
# تبجنه سپوږمۍ
# سپوږمۍ په ځنگلزار کې
# د خزان طلايي پلونه

وېشنيزه: پښتنې شاعرانې
وېشنيزه: پښتنې ليکوالې
ديداريوسفزی

**ديدار یوسفزی** پښتون شاعر دی.

## باندنۍ تړنې
ډاکټر دېداريوسفزێ  شاعرې

وېشنيزه: پښتانه شاعران
راج ولي شاه خټک

**ډاکټر راج ولي شاه خټک** (د ۱۹۵۲ ز کال د جنوري ۲۴، خيبر پښتونخوا د نوښار ولسوالۍ د چراټ سيمه- ۱۳۹۴ لمريز، ۲۰۱۵ ز کال) د کوزې پښتونخوا يو پښتون اديب، شاعر او ليکوال وو.

## مخينه
راج ولي شاه خټک  پر ۱۹۵۲ ز کال د کوزې پښتونخوا د نوښار ولسوالۍ د چراټ د سيمې په ډاک اسماعيل خيل نومي کلي کې زېږېدلی دی.

## زده کړې
راج ولي شاه خټک خپلې زده کړې تر لسم ټولگي د خپل کلي په ښوونځي کې وکړې، بيا يې د پېښور په اسلاميه کالج او گورنمنټ کالج کې نورې زده کړې سر ته ورسولې. تر دې وروسته يې لوړې زده کړې په پېښور پوهنتون کې وکړې او د هنرونو د استادۍ (ايم-اے) بريليک يې له همدغه پوهنتون نه ترلاسه کړ. ده خپله دوکتورا (پي ايچ-ډي) هم له پېښور پوهنتونه ترلاسه کړې او تر دوکتورا لوړې زده کړې يې (پوسټ ډاکټرېټ) د امريکا متحدو ایالتونو د فلاډلفيا ايالت په پېنسلوانيا پوهنتون کې بشپړې کړې دي.

## دندې
راج ولي شاه خټک د پېښور د اېډورډز پوهنځي کې د ښوونکي په توگه دنده پيل کړې ده. پر ۱۹۷۸ ز کال يې د پېښور پوهنتون د پښتو اکادمۍ سره په کار پيل وکړ او پر ۱۹۹۵ ز کال د پښتو اکادمۍ ريس وټاکل شو او دغې دندې يې تر ۲۰۰۴ ز کاله دوام درلود. تر دې وروسته پر ۲۰۰۸ ز کال د پېښور پوهنتون د پښتو څانگې د ريس په توگه په دنده وگومارل شو چې د ژوند تر پايه د دغې څانگې رئيس وو.

## لاسه ته راوړنې
په ايم-اے کې په اول راتلو ورته د پوهنتون له خوا د سرو زرو تمغه ورکړ شوې ده. د پښتو نړېوال کنونشن ورته د ادبي خدمتونو په لړ کې د سوچه سرو زرو مېډال ورکړی دی. پر ۲۰۰۶ ز کال د پاکستان هېوادمشر نوموړي ته د هغه د ادبي خدمتونو په پار د امتياز تمغه ورکړه.
 
## مړینه
راج ولي شاه خټک د ۲۰۱۵ ز کال (د ۱۳۹۴ لمريز کال په چنگاښ کې) له سوات څخه پېښور ته د تگ پر مهال په لاره کې د زړه د حملې له لامله او د ورپېښې ناروغۍ له کبله د ۶۳ کلو په عمر ومړ.

## چاپ شوي آثار
تر اوسه پورې يې ۱۵ کتابونه چاپ شوي او نژدې اتيا څېړنيزې ليکنې او مقالې يې په بېلابېلو خپرونو او رسنيو کې چاپ شوي دي. ده د خپلې مورنۍ ژبې، پښتو، تر څنگ په اردو او انگرېزي ژبو هم گڼ شمېر ليکنې کړې دي. خټک په گڼ شمېر ملي او نړېوالو سېمينارونو کې گډون کړی. همداراز يې د ولسي او نړېوالو رسنيو سره د پښتو ادب، کولتور او تاريخ په اړه گڼ شمېر مرکې کړې دي. د دې ټولو تر څنگ يې په ولسي او نړېوالو رسنيو کې په همدغو موضوگانو ليکنې خپرې کړې دي. د چاپ شويو کتابونو لړليک يې په دې ډول دی:

#د پښتو ادبي تحريکونه
#زيست روزگار
#مناقب فقير
#د پښتو نوې املا، ليکلار
#پښتو ژبه 
#پښتونولي
#د پښتنو کسبونه او هنرونه
#د روهي متلونو انگليسي ژباړه
#Walled City of Peshawar
#توري چې رڼا کوي
#د رحمان په شعر
#سنگزار
#An intangible heritage

## ناچاپه آثار
د ښاغلي خټک د ناچاپو آثارو لړليک په دې ډول دی:
#خوشحال بابا 
#حمزه شينواري
#غني خان
#پښتني کلتور
#د نوي دور استادان شاعران
#د انگرېزي ليکنو ټولگه
#اردو مضمونونه
#د فکر لارې

## باندنۍ تړنې

## سرچينې
#http://pa.azadiradio.org/content/article/27140243.html 
#http://www.nunn.asia/49444/پښتون-لیکوال-او-څېړونکی،-ډاکټر-راج-ولي/ 
#http://www.bbc.com/pashto/interactivity/2015/07/150721_ma_raje_wali_sha_khatak

وېشنيزه:پښتانه شاعران
وېشنيزه:پښتانه ليکوال
وېشنيزه:پښتانه
کندز ولايت

د کندز ولایت یو د افغانستان د شمال ختیځ ولایتونه څخه دی. چی مرکز یی د کندوزښار دی، یو د افغانستان د مهم تجارتی اوبندری ولایتونو څخه دی . ددې ولایت شمالي سرحد د آمو سیند تشکیلوي. تر اویا کالو د مخه یې نفوس ډیر کم و او مرکزیې د خان آباد ښارو. اوس د کندوز ښار ډیره گڼه گوڼه لري، ځکه چې ارواښاد محمدگل خان مومند او ارواښاد شیرخان خروټي د هیواد له ختیځو،جنوبي او نورو سیمو څخه هلته ډیرنواقل واستول او خلکوته وړیا او یا هم په ډیره ارزانه بیه ځمکې ورکړل شوې. ددې ولایت نفوس ډیرشو، په پخوانیو وختونوکې د آمو د سیند په غاړه یوه کلکه او مستحکمه کلا موجوده وه، چی هغه کلا مغلو ورانه کړه او بیا د امان الله خان په وخت(۱۳۰۰ هجری شمسی کې) دوباره جوړه کړای شوه. ده ولایت ډیرسمسور،اباد او ښیراز دی. ډیره ابادی او ښه زراعت لري. د کندوز ولایت یو د ښه آب هوا لرونکی ولایتونه څخه دی چی د دې ځای آب او هوا په هر قسم زراعت ته مناسب دی. د اوړی په موسم کې یې تودوخه تر۴۳ سانتي گراد پورته په اوسطه توگه ۳۰ درجې او د ژمي تر صفر درجي راښکته کیږی. کلنی اورښت یې د ۳۰۰ – ۴۰۰ ملې مترو په منځ کې اټکل شوی. له بهر نه ۴۳۳متره ارتفاع لري، پسرلی یې تود او ژمی معتدله هوا لري. دا ولایت د غبرکوه، د قره باتور او خواجه عبدالقاسم په نوم مشهور غرونه لري. د خان آباد سیند، د گاوکش نهر، د کندز نهر، د کندز سیند، نهر تقي او دعلې آباد نهرونه د دې ولایت د سمسورتیا سبب گرځي. ددې ولایت خلک د ډیر ښه فرهنگ لرونکي دي او د نواقلو فرهنگ هم په دې ولایت ژور اثر کړی دی. دا ولایت ښې لیسې او حرفوي ښونځي لري. پهلواني، بزکشی، نیزه بازي او سیمه ییزې لوبې پکې ډیر دود دي. دقلعه ذال او د کندز زړی کنډوالې یې تاریخی ځایونه تشکیلوي، چی د بودیزم د دورې او د گریکو بودیزم او گریک و باختري سکې ترینه ترلاسه کیږی. د کندز ښار یو زوړ مسجد هم لري، چی تقریبا ۳۰۰ کاله قدامت لري. په دې ولایت کې د افتاب پرست گل، وریجې، کونځلې او زغر ښه حاصل کوي او پوره شل کاله یې د پنبې تولید لومړی مقام درلود. دا ولایت د غوړیو یوه ښه فابریکه هم لري، چې د ورځی یې څو ټنه غوړي تولیدول د وریښمو صنعت هم هلته پرمختیا کړی ده، چې د چپنو، دستمالونو او جامو په جوړولو کې ترې کار اخلي. د دې ولایت خټکی، چی د امام صاحب په نوم یې پیژنو،نړیوال شهرت لري. نومړی ولایت ۱۰۴۸۰۰۰ اکړه آبی او ۴۲۸۰۰۰ اکړه للمي ځمکه لري او ۱۷۴۷۰۰ جریبه ځمکه یې د پستې، بادام، سنځلو،عکاسی، پنجه چنارونو او ځنگلونو نیولې ده.
ددې ولایت ولسوالی او علاقه اری په لاندی ډول دي.

ولسوالي	نفوس د ۱۹۹۰کال اټکل

او ‏په ۱۴۰۱ کال کې د کندوز ولایت د وګړو اټکل له مخې، د کندوز ولایت ټول وګړي ۱ میلیون ۱۸۴ زره او ۲۴ تنه دی، چې له دې ډلې ۵۹۹ زره او ۹۸۵ تنه نارینه او ۵۸۴  زره او ۳۹ تنه یې ښځې دي.       ‎        

## د ولايت په اړه

## زمكنې جوړښت

## ولسوالۍ او د وگړو شمېر

## فرهنگ

## تاريخي سيمې

## د اوبو  سرچينې

## موهمې لاسته راوړنې

## اړيكتيايي سېسټم

## ځنگلونه

## جگړې وراړولي زيانونه

## سرچينې
* د افغانستان د ولايتونو جغرافيه، ژباړه: اورنگزېب ارشاد، كال۱۳۷۹ه ل، خپرندويه ټولنه: د اريك د گرځنده كتابتونونو اداره
* د افغانستان تاريخي زمكپېژندنه، ليكوال: مير غلام محمد غبار، كال ۱۳۷۷هجري لمريز، د مېوند نشراتي مركز، صبا كتابتون-پېښور ښار

وېشنيزه:افغانستان
د مسيح حقيقي کليسا

**د مسيح حقيقي کليسا** يوه خپلواکه عيسوي کليسا ده چې په 1917 کال کې په بيجېنگ، چين کې جوړه شوه. نن ددغې فرقې د غړو شمېره 1.5 ميليونو ته رسېدلې چې په پنځه څلوېښت بېلابېلو هېوادونو کې اوسېږي. دا کليسا د پروټېسټانټو عيسويانو يوې ډلې پورې تړاو لري. دوی د کرسمس او ايسټر لمانځنه نه کوي. 
## ددې کليسا لس بنسټيزې عقيدې پدې توگه دي:
### مقدس روح
«.د مقدس روح نیول، چی په ټولو ژبو کی ویل شوی دی او نښانه تايید پردی دی چی مونږ وارثان د جنت یوو>>

### باپټيزم
د **تعمید غسل**  له اوبو سره، دا د گناهونو د بښلو او بیا رغولو لپاره یوه دیني لاره ده. د تعمید غسل باید چې په روانو اوبو کې ترسره شي لکه په سیندونو، ویالو او یا هم په چینو کې. تعمید ورکونکی چا چې پخپله مخکې یې د سپېڅلو اوبو په واسطه د تعمید غسل تر سره کړی  دی نو دا کار د عیسی علیه السلام په نوم تر سره کوي. او څوک چې د تعمید غسل ترسره کوي باید چې په پوره ډول ټول وجود یې په اوبو کې دننه وي او خپل سره ښکته خواته ټیټ کړي.

### د پښو پرېولل
دغه دپاکوالۍ دستور د عیسویانو نه پرته د سېکانو په دین کې هم شته چې بیا جرړه  یې له هماغه عیسوي د پاکوالی دستور ته رسیږي. نن ورځ د دې غسل نسبت عیسویت ته کیږي ځکه په دې دین دا غسل له گناهونو څخه د پاکوالي موجب گرځي او د نوموړي معتقد کس پیوند د مړینې پر وخت له عیسی علیه السلام سره کیږي.

### سپېڅلی گډون يا خبرې اترې
.د پاک خدای  لاره ، مقدسه لاره ده چی په سبب د یاد راوړل د عیسی علیه السلام مړینی کیږی>>
.دا کار باعث د دی کیږی چی د خدای لاره، چی زمونږ په جسم او روح کی  یو ځای شی ، مونږ ابدی ژوند ته ورسیږو او د قیامت په ورځ بیا ژوندی شو
«.کله چی دغه لاره ممکینه شی ، باید ترسره شی، او ددی لپاره یوه ټوټه ډوډی او انگور ته اړتیا ده

### د سبات ورځ
«د یهودیانو د استراحت ورځ، د ونی وهمه ورځ ( شنبه)، د خدای له طرفه یوه مذهبی او  مقدسه ورځ ده، چی په هغی کی دخدای د رحمت سیوری د پیدایشت او>> 
«.رستگاری جشن لپاره د آبدی او هوساینی ژوند د لاسته راوړلو په هیله>>

### عيسی مسيح
« هغه کلمه چی د بشر په جسم کی داخل شوه، د دار پر سر د گناهکارانو د لمنځه وړلو په خاطر اعدام شو، په دریمه ورځ کی بیا ژوندی شو او آسمان ته وخوت. هغه د انسانانو له له جنسه څخه یوازینی ریښتنی ناجی دی ، د آسمانونو او ځمگی د پیداکونکی ریښتینی بنده دی.»

### انجيل
« دا پر پخوانی او اوسنی وصیتونو ولاړ ، الهام نیونکی د پاک خدای څخه او یوازینی ریښتینی متن او د مسیح د پیروانو د ژوند معیار دی.»

### ژغورل کېدنه
«.رستگاری د خدای د رحمت او بخښنی د دین په واسطه لاسته راوړل کیږی، مومنین باید پر مقدس روح ملاء وتړی تر څو د خدای په پاکی او بشردوستی پوه شی>>

### کليسا
« دعیسی واقعی کلیسا، د عیسی مسیح علیه السلام پواسطه جوړه شوه او د روح القدس لخوا د ( آخیرینی باران ) په وخت کی را منځته شوی دی.»

### د قيامت ورځ
د حضرت عیسی علیه السلام د بیا ځلی راتگ سره قیامت ترسره کیږی، هغه وخت چی هغه د جنت څخه د نړی د داوری په باره کی  کوږی او پرهیزگاران ابدی ژوند><   مومی او بدکاران د تل لپاره محکومیږی
سابه

هغه علم چی سابه تر ځیړنی لاندی نیسی د اولیریکلچر په نو سره یادیږی. **سابه** د انسانانو په ژوند کې ډېر ستر رول لري . د پخوا پېر خلکو به د سابو نه ډېره گټه اخيسته. سابه په ټوليزه توگه د بشر د پايښت ، د ودې، او سالم بدن روزنې کې ډېره غټه ونډه لرلې.
سابه په څو څو ډوله موندل کېږي ، د سابو کارونه په څو ډوله کېږي ، لکه د بېلگې په ډول سابه د انسانانو او ځناورو لپاره دخوړو په څېر کارول کېږي، د ډول ډول ناروغيو د پاره ترې نه درمل جوړېږي ، همداسې به په پخواني پېر کې خلکو د ځينو پاڼو نه د زخم د پټۍ په ځېر کار اخيسته. 
په سابو کې ډېر ويټامينونه وي .
## دسبو ډولونه
۱ – هغه سابه چې دځمكې دپاسه برخى يې خوړلې كيږى . 
دكول يا يخ موسم سابه لكه: گلپى ، براكولى ، كرم ، غوزه ايز كرم ، چينايې كرم او كولرابې . 
دسولناسى دكورنۍ سابه: لكه رومي بانجان ، توربانجان او مرچ . 
تاك ډوله سابه: لكه بادرنگ ، كدو او خربوزه  . 
شنه سابه لكه: پالك او چارډ . 
لگيومي يا پلي لرونكي سابه: لكه مټر ، لوبيا ، او فاصليا . 

۲ – هغه سابه چې دځمكې لاندې برخى يې خوړل كيږي: 
دريښوسابه لكه: گازره ، ملۍ ، ټيپر او دسلاد چغندر . 
دغوټوسابه ( ټيوبر) لكه: كچالو . 

۳- دتودوخې داړتيا په اساس دسبو ويشن : 
دساړه موسم سابه Cool Season Crops هغه دي چې په سوړ بخنه هواكې يا په سوړ بخنو سيمو كې روزل كيږي او دفعالې ودې په وخت كې دعادي يخ frost سره مقاومت لري ( ۱ – جدول ) . 
دتاوده موسم سابه (warm season Crops) هغه دي چې په تود بخنه هوا كې يا په تود بخنو سيمو كې زياته وده او لوړ حاصل توليدوي او دعادي يخ وهنې څخه ضرر ويني

۴ – وحشى يا سارانې سابه : 
دافغانستان خلك ( خصوصا ً په كليو او بانډو كې ) دزيات شمير وحشي سبو څخه استفاده كوي . دوحشي سبو شمير خوراډير دي او تراوسه پورې دهغوي دنباتې او غذايې خصوصياتو په باب په افغانستان كې كومې علمې څيړنې سرته رسيدلى نه دي . كيداي شي چې دوحشى سبو په ډله كې ځينې يې دغذائى ارزښت له نظره خورا مهم وي . دوحشي سبو دڅرنگوالى په باب بايد علمى څيړنې سرته ورسيږي .
سابه په څو ډوله وېشل کېږي ځينې ځنگلي سابه، ځينې خپل سري سابه ، ځينې په لاس کرل شوي سابه او داسې په دو کې خاصيت يې لکه ترخه زهر جن سابه، خوړونکي سابه، د ځناورو د کارونې لپاره سابه او داسې نور.

## د سبو استعمال
## د سابو ډولونه
سابه په څو ډوله وېشل کېږي ځينې ځنگلي سابه، ځينې خپل سري سابه ، ځينې په لاس کرل شوي سابه او داسې په دو کې خاصيت يې لکه ترخه زهر جن سابه، خوړونکي سابه، د ځناورو د کارونې لپاره سابه او داسې نور. د انسانانو لپاره خوړونکي سابه راځي .

# شوتل
# پالک يا ساگ
# روميان
# پياز
# شين پياز
# توروکې
# شوگله
# شړشم
# کدو
# ملۍ
# گازرې
# گندڼه
# بادرنگ
# بېنډۍ
# ټېپور
# فاسله
# مټر
# شنه پلي
# بېنډۍ
# کچالان
# هوگه
# توربنجړ
# نخود
# غنم

## د انسانانو لپاره خوړونکي سابه

* شوتل
* پالک يا ساگ
* روميان
* پياز
* شين پياز
* شلخی
* توروکې
* شوگله
* شړشم
* کدو
* ملۍ
* گازرې
* گندنه
* بادرنگ
* بینډۍ
* فاسله
* مټر

## سرچينې

وېشنيزه:سابه
د ناروغيو لړليک

The **list of [[disease]]s** is compiled basing on various public domain sources.

0-9
A
B
C
D
E
F
G
H
I
J
K
L
M
N
O
P
Q
R
S
T
U
V
W
X
Y
Z

## باندنۍ تړنې
*لړليک  from Health on the Net Foundation, available in several languages
* لړليک  from National Institutes of Health
*لړليک  from Orphanet (change the last two letters of the link to choose your language: ES, DE, ...)

وېشنيزه:د ناروغيو لړليک
تبه

بټنوک|یو طبي سیمابي ترمومتر دی چې ۳۸٫۷ درجه د سانتي گراد تودوخه را ښیي
**تبه** یوه طبي اصطلاح ده چې د بدن د تودوخې د لوړیدلو معنې لري. په انکلیسي ژبه کې د Fever او Pyrexia اصطلاحات د تبې لپاره کارول کیږي. معمولاً عضویت ته د انتان یا مایکروب د ننوتلو په پایله کې رامنځته او د انتاني ناروغیو یوه وصفي علامه بلل کیږي. د بدن نورماله داخلي تودوخه ۳۷ درجه د سانتي گراد ده چې د تبې په وخت دا درجه نوره هم پورته کیږي. تبه کیدای شي خفیفه، متوسطه او یا هم شدیده واوسي. تبه د انتان په مقابل کې د عضویت یو فزیولوژیک غبرگون دی چې له عضویت څخه دفاع کوي. میکانیزم یې په دقیق ډول نه دی ځرگند خو داسې تیوري شته والی لري چې؛ کله چې یو انتان ( انتیجن) عضویت ته ننوځي نو له هغو انتي باډیو سره کومې چې د Mast cells له پاسه ځای پرځای شوې دي نښلي او انتیجن انتي باډي کمپلکس جوړوي. وروسته مسټ ژونکې چوي او یو شمیر مواد آزادوي چې د سایتوکین یا کیموکین په نوم یادیږي دغه مواد د وینې له لارې دماغو ته رسیږي او په دماغو کې د تبې مرکز تنبه او د بدن د تودوخې درجه لوړوي. 

وېشنيزه:ناروغۍ
اماسټيگوټ

**اماسټيگوټ** يو داسې سېل (حجره) ده کوم چې فلاجېلوم نه لري. دغه اصطلاح په ځانگړي ډول د ټرايپانوسوم پروټوزونز د ژوند-څرخ د يوه حالت د څرگندولو لپاره پکار وړل کېږي. د ټرايپانوسوم پروټوزونز د ژوند-څرخ دغه پړاو ته لېشمانيال پړاو وايي، خو په لېشمانيايي حالت کې دا هغه بڼه ده چې پرازيت په ورټيبرېټ کې ځای نيسي، خو دا بيا په ټولو ټرايپانوسوم توکمونو کې منځ ته راځي.

## سرچينې
محمد اسلم وطنجار

**محمد اسلم وطنجار** يو افغان جنرال او سياسي څېره وه. نوموړي د ۱۹۷۸ ز. کال کې پر ولسمشر سردار محمد داود خان باندې په کودتا کې اساسي برخه درلوده, چې له همدې کودتا سره د غویي انقلاب هم پيل او نوموړی د افغانستان په ډيموکراتيک جمهوري دولت کې يو جګپوړی چارواکی شو.

محمد اسلم وطن جار په ۱۳۲۵ کال کې په پکتیا کې وزېږېد. نوموړی د غوايي میاشتې کودتا له مهمو کسانو څخخ یو و. وطن جار په ۱۳۴۶ کال کې له حربي پوهنتونه فارغ شو.

ډګروال وطن جار او جنرال عبدالقادر د کودتا پر شپه د هغه ځمکني او هوايي ځواک مشري کوله چې په کابل کې یې پر دفاع وزارت، هوايي ډګر او ولسمشرۍ ماڼۍ پرلپسې بریدونه کول. ویل کېږي وطن جار تر دې پنځه کاله مخکې د محمد ظاهرشاه حکومت خلاف د محمد داوود خان کودتا کې هم له هغه سره ملګری و.

د عبدالقادر په وینا وطن جار په هغه ورځ له پلچرخي سیمې له ټانکونو سره د ښار منځ ته ورسېد او د ورځې لس نیمې بجې یې پر دفاع وزارت د توپ لومړی ګوزار وکړ. دغه راز وطن جار لومړی کس و، چې د افغانستان د راډیو له لارې یې د کودتا بریا او محمد داوود ماتې اعلان کړه. د خلک دیموکراتیک ګوند له واکمنۍ وروسته نوموړي ته د لومړۍ مرستیالۍ او مخابراتو وزارت مشري ورکړل شول او وورسته په ۱۳۵۸ کال کې نورمحمد تره کي نوموړی د دفاع وزیر په توګه پر دنده وګوماره.

ویل کېږي وطن جار له هغو کسانو و، چې د حفیظ الله امین د واک مخه یې نیوله او له همدې کبله حفیظ الله وروسته هغه ګوښه کړ، خو کله چې امین روسانو وواژه او ببرک کارمل واک ته ورسېد، وطن جار بېرته د مخابرانو د وزیر په توګه وګومارل شو.

وطن جار وروسته د دفاع او کورنیو چارو وزیر په توګه کار وکړ، او ۱۳۶۹ کال کې له دې کبله چې ګواکې د نجیب الله د حکومت پر ضد یې د هغه مهال د دفاع وزیر شهنواز تڼي د کودتا مخه نیولې، د نجیب الله له لوري وستایل شو او د دفاع وزیر دنده ورکړل شوه.

له هغه وروسته چې د نجیب الله حکومت ړنګ شو، وطن جار له هېواده ووت. نوموړی ۱۳۷۹ کې د اوکراین په اودیسا ښار کې د سرطان په رنځ ومړ.

## سرچينې

وېشنيزه:افغانان
وېشنيزه:پښتانه
وېشنيزه:د خلق ډيمواکرټيک گوند غړي
وېشنيزه:کمونيستان
مهوش

**فريده مهوش** (۱۳۲۶ ل (۱۹۴۷) ز کال، کابل) د افغانستان پخوانۍ اماتوره سندرغاړې ده، چې وروسته یې په مسلکي ډول سندرو ته مخه کړه. فريده مهوش په پښتو، دري او هندي ژبو سندرې ويلې او کورنۍ او بهرنۍ ستاينيزې يې ترلاسه کړې دي. 
## مخينه
فريده مهوش په ۱۳۲۶ ل (۱۹۴۷) ز کال کې په کابل کې زېږېدلې ده. د هغې پلار په خټه د کشمير وو چې محمد ايوب نومېد او کابل ته د سوداگرۍ لپاره راکډه شوی وو. پلار يې د سوداگرۍ چارې پر مخ وړلې او مور يې د کندهار پاړسي وانه وه، چې په کابل کې د ديني زده کړو او پاړسي ژبې ښوونکې وه. استاد مهوش په يوه مذهبي كورنۍ كې راټوكېدلې.  په كورنۍ كې يې يومذهبي محيط واكمن و او هيچاهم دا تصور نه كاوه، چې مهوش به يوه ورځ د سندرو استاده بلل كيږي.18 كلنه وه، چې له " فاروق نقشبندي" سره يې واده وكړ. ډېرو خلكو داسې انگيرله، چې د مهوش په هنري هلوځلو سره به دغه نكاح وشليږي،ځكه خُسر، لېورونو اواندرورگانو يې دهنري چارو مخالفت كاوه او دايې خپل ټبر او كورنۍ ته ننگ او پيغورباله، خو "نقشبند" يوازينى كس و چې مهوش يې خپلو هنري چارو ته نوره هم وهڅوله. 
مهوش نن د افغانستان دموسيقۍ يوه ځلانده او درنده څېره ده، د استادې فريده مهوش هنري ودې د افغانستان پر ډېرى ښځينه سندرغاړو او په ټوليز ډول د افغانستان پر اوسمهالې موسيقۍ يو ستر اغيز وكړ.
د آغلې مهوش د غږ او سندرو تر ټولو غوره راز د هغې د کابل په دري لهجه كې رابرسېره كيږي چې ورته کابلي پاړسي هم وایي. په پاړسي ژبې کې د دري تر ټولو غوره گړدود د کابل سيمې پاړسي گړدود دی. مهوش يوازې په دري ژبه نه بلکه پر خپلې ملي ژبې (پښتو) هم سندرې وايي. " مستې منگى بر وړى دى" او "راشه په مينه مينه " د استاد فريده مهوش نوموتې پښتو سندرې دي. 

استاد فريده مهوش اوسمهال د امريکا د متحده ايالاتو د کلفورنيا لوی ښار کې مېشته ده.    

## زده کړې
لومړنۍ زده کړې يې د زرغونې انا لېسې کې پیل کړې او وروسته يې د بکولريا يا دولسم ټولگي کچې پورې د رابعيه بلخي ښوونځۍ څخه راووته . 
## دندې
آغلې خپلې دندې د ټولنيزو گټو وزارت کې د يوې مامورې په توگه رسمي دنده پیل کړه او بيا يې د معادن وزارت يا زېرمو چارو وزرات کې د ټايپستې په توگه کار پيل کړ چې  وروسته د څه مودې د هغې د هنري کارونو د بوختيا له کبله له اړوند وزارت څخه گوښه کړی شوه.

## هنري فعاليت او سندريزې ټولگې
آغلې غږ د اماتورې په توگه راووېست او وروسته د ډېرې ستاينې يې مخه دوديزې هندي سندارا زده کړې ته د دود له مخې د غزلبولانو لکه استاد نبی گل، حفیظ الله خیال، نینواز او محمدحسین سرآهنگ سره د گوړې ايښودو سره پیل کړ.

## ستاينيزې
فريده مهوش په خپلو هنري برياليتوبونو كې ځيني لقبونه او ستاينيزې هم ترلاسه كړيدي. آغلې مهوش ته په 1356.ل كال د هندي كلاسيكې سندارا پر بنسټ د وخت اطلاعاتو او كولتور وزارت د استادۍ رسمي لقب وركړ.

## سرچينې

http://en.wikipedia.org/wiki/Mahwash

وېشنيزه:سندرغاړي
وېشنيزه:افغان سندرغاړي
موشوفتسی

موشوفتسي د سلواکيا د تورچانسکي د ولسوالۍ پورې تړلې علاقه داري ده.

## تاريخ
موشوفتسي د تورچانسکي د سيمې تر ټولو لوی کلی دی دا سيمه نه يواځې په بېسارو تاريخي آبداتو او يادگارونو مشهوره ده بلکه خپل ۷۷۰ کلن تاريخ هم ښه پوره نوم او شهرت وربخښلی دی.
د سيمې په اړه لومړنی کتيبې هم د اطريشي امپراطور اندرې دوهم (۱۲۳۳) دی چې د همدې علاقه دارۍ اوسيدونکی ؤ.
کلی له دوو برخو جوړ و: يوه برخه يې زوړ پاچاهي ماڼۍ او بله برخه يې تيرمويس چې ددې سيمې ننی نوم هم له همدې ځايه نشت کوي.
دې سيمې د تاريخ په اوږدو کې گڼ نومونه لرلي دي لکه؛ موسوي موس، موسويز، مايوس اليو، نومينو موسويلخ، ايپېديوم مويس، موسويس اوليم، مايوس او اوسنی نوم موسوسن د موشويس لرغونی برخه پخوانۍ کوڅه خوارنيکوف دی چې تر اوسه يې خپل نوم چريانکوف ساتلی دی بله برخه يې هم د ردمازانم کلی يا کوڅه ده.
موشويس په لومړي سر کې خپل يو خپلواک دولت و چې د خپلې مستقلې محکمې لاندې خپلې چارې پرمخ بېولې. ددې د استقلال او خپل حکومت دوره تر ۱۴ ميلادي پېړۍ پورې غځېدلې ده.
په ۱۵۲۷ کال کې موشوفتسي د اويارسوف تر واک لاندې شو چې پوره ۴۰۰ کاله يې په دې سيمه واک وچلاوه. په تېرو زمانو کې موشوفتسي نامتو صنعتي سيمه وه. دلته ۱۹ ډوله مختلف شيان د گڼو کتبه کارانو له خوا جوړ او توليدېدل. نن موشوفتسي يو له ښو تفريحي سيمو ځينې حسابېږي

## طبيعت
موشوفتسي ته خدای ښکلی طبيعت ورکړی دی. شنه ځنگلونه، ښايسته غونډۍ گانې يې زړه راښکونکي دي. لويه

## تاريخي ارزښتمن آبدات

right|380px|Text2
center|400px|Text3

## باندنۍ تړنې

* www.mosovce.sk
* ووړ کتاپ 
* معلومات 
* دريِنُک 

## منظرې

Image:Kastielmosovce.jpg|حصار - موشوفتسی
Image:Kostolmosovce1.jpg|پروټسټانټ کليسا - موشوفتسی
Image:Kostolmosovce2.JPG|کاتوليک کليسا - موشوفتسی
Image:Kaplnka-Mosovce.jpg|وړه کليسا - موشوفتسی
Image:Dom-Mosovce.jpg|لرغونی مهندسي - موشوفتسی

Image:Mosovce.jpg|نښان - موشوفتسی
Image:Vlajka-Mosovce.jpg|بېرغ - موشوفتسی
Image:Map_slovakia_mosovce.png|موشوفتسی - سلواکيا
Image:Mapa-Mosovce.png|موشوفتسی - نقشه


وېشنيزه:سلواکيا