open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
اودوکسوس کنيدوسي

{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;"
|-
| style="text-align:right;" | 
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left" 
|-
**اودوکسوس** د کنیډوس اوسېدونکی و، دا ښار د آسیا کوچنیو یوناني کوچیانو سيمه وه. هغه یو تکړه ستورپوه او ریاضي پوه او د اپلاتون له شاګردانو څخه و، چې په 408 ق م کې زیږیدلی او په 355 کې مړ شوی. په 32 کلنۍ کې اتن ته لاړ، د اپلاتون خدمت یې تر لاسه کړ، بیا یې څو کاله په مصر کې د ستورپوهنې زده کړې وکړې او په اتن کې یې یو ښوونځی پرانیست او د ژوند په پای کې یې د قانون جوړونکي مقام ته وټاکل شو. وطن د هغه مقام او وقار داسې و، چې په پخوانيو وختونو کې هغه ته د خدای په څیر اودوکسس ویل کیده او زموږ په وخت کې هغه د ارستو څخه لوړ دی.

اودوکسوس د ستورپوهنې او ستورپوهنې په برخه کې د نوم او پېښې په نوم کتابونه لیکلي، مګر په ساینس کې د هغه شهرت او عظمت د ریاضیاتو او ریاضياتو په برخه کې د هغه د مطالعاتو او تحقیقاتو له امله دی. د متمرکز حلقو په اړه د هغه فرضیه، چې د دې فرضیې له مخې د لمر، سپوږمۍ او ستورو حرکت د مېچپوهنه له لارې تشریح کول خورا مهم دي. په هندسه کې د هغه شهرت د تناسب د عمومي اصولو د ایجاد له امله دی، چې د حرکت او غیر منقولو حجمونو قضیه پکې شامله ده. د هغه د نورو اثارو له جملې څخه ځمکپوهنه او اته کلن اثار دي.

اودوکسوس یو له پخوانیو یوناني ساینس پوهانو څخه دی چې د ځمکې په ختیځ کې له مشهورو عقايدو او د موغان رسمونو سره د ډیموکریټس د لیکنو له لارې آشنا شوی و چې پخپله په بابل کې و او د ختیځ ریاضي پوهانو او ستورپوهانو له نظرونو څخه خبر و. زردشتيزم او د ختيځ ستورپوهنې پوهه د ايدوکسس له لارې منځته راغله او لکه څنګه چې بيډيس په خپل کتاب اپلاتون  او ايدوکسس کې يادونه کړې، د افلاطون وينا په خپل کتاب کې دد دولس مياشتو او دولس خدايانو په اړه د ايراني عقايدو تر اغېز لاندې ده چې افلاطون له ايدوکسوس څخه زده کړې. 

## پای ليکونه

## سرچينې

* بنونیسټ، ایمل. د ایران مذهب تهران: فرهنګ ایران بنسټ خپرونه، ۱۳۵۴ ل
وېشنيزه:فلسفي ښوونځي
وېشنيزه:فلسفي څانگې
وېشنيزه:فلسفي وییپانگه
وېشنيزه:فلسفي ویي
وېشنيزه:فلسفي وگړپوهنه
وېشنيزه:فلسفي ويپانگه
وېشنيزه:فلسفي مفسرین
وېشنيزه:فلسفي مالوماتبکس
وېشنيزه:فلسفي اندونه
اپلاتوني ښوونځی

{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;"
|-
| style="text-align:right;" | 
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left" 
|-
 

**ښوونځی** يا اکاډمي په يوناني Ἀκαδήμεια  کې   یو ښوونځی و چې اپلاتون په 387مخزېږديز کې د افسانوي یوناني جنګیالي اکاډیموس په یاد کې د اکاډیمیا نوم ورکړ. اپلاتون دا ښوونځی په اتن کې یوه باغ ته نږدې جوړ کړ. ارستو هلته شل کاله ساینس زده کړ، او د دې لپاره چې هغه د اکاډمۍ د صدارت له اخیستو څخه ناهیلي شو، نو د لوزیم په نوم یې خپل ښوونځی تاسیس کړ. اکاډمۍ د هیلینیسټیک دورې په اوږدو کې د یو ښوونځي په توګه خپل کار ته دوام ورکړ چې شک ته وده ورکوي، تر هغه چې دا په 83 مخزېږديز کال کې د لاریسا د فیلو له مړینې وروسته پای ته ورسیده. که څه هم فیلسوفانو د روم په دوره کې په اتن کې د اپلاتون فلسفې تدریس ته دوام ورکړ، نږدې نیمه پیړۍ یې په 410 میلادي کال کې دا اکاډمۍ بیا تاسیس کړه چې د نیوپلاتونیک فلسفې د ودې لپاره یو مرکز شو. اکاډمۍ تر 529 میلادي کال پورې دوام وکړ، کله چې دا په پای کې د لومړي جسټینین  لخوا د تل لپاره وتړل شو.
کيڼ|بټنوک|250x250px| د اتن د اکاډمۍ د ودانۍ لید، کوم چې په عصري یونان کې د افلاطون اکاډمۍ بدله کړې.

## اړوندې پوښتنې

* د اپلاتون اکاډمۍ ګاونډ
* اپلاتون
* د فلورېنس افلاطون اکاډمۍ
* اکاډمیوس

## حوالې

* د ويکيپېډيا مرسته کوونکي، "پلاتوني اکاډمۍ،" ويکيپېډيا، وړيا انسايکلوپيډيا، http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Platonic_Academy&oldid=544090605 (د می 17، 2013 ته رسېدلی).
وېشنيزه:فلسفه
وېشنيزه:فلسفي ښوونځي
وېشنيزه:فلسفي مالوماتبکس
وېشنيزه:فلسفي مفسرین
وېشنيزه:فلسفي ويپانگه
وېشنيزه:فلسفي وگړپوهنه
وېشنيزه:فلسفي ویي
وېشنيزه:فلسفي وییپانگه
وېشنيزه:فلسفي څانگې
اسپيوسيپوس

**اسيوپوسپوس**  په یوناني : Σπεύσιππος; له 408 څخه تر 339/8 مخزېږديز کال یو له پخوانیو یوناني فیلسوفانو څخه و. سپیوسیپس د اپلاتون وراره و او د هغه له مړینې وروسته یې د اکاډمۍ مشري په غاړه واخیسته. هغه د 8 کلونو لپاره دا دنده په غاړه درلوده خو په پای کې د زړه ټکان له کبله مړ شو او د مشرۍ څوکۍ زینوکریټس ته وسپارل شوه. که څه هم هغه په اکاډمۍ کې د اپلاتون ځای ناستی و، خو هغه په مکرر ډول د اپلاتون له تعلیماتو څخه انحراف کاوه. هغه د اپلاتون د ایډیالوژۍ نظریه رد کړه او په داسې حال کې چې اپلاتون د نهایی اصولو په توګه ښه وګڼله، سپیپوپوس دا یوازې ثانوي اصول وګڼل. هغه په دې باور وو چې د یو څیز او نورو ټولو شیانو تر منځ د ټولو توپیرونو د پوهېدو پرته د یو څیز په اړه کافي مالومات ترلاسه کول ناشوني دي.

لومړی دائرة المعارف په اتن کې د 370 مخزېږديز په شاوخوا کې د سپیسپوس له خوا ليکل شوی او ترتيب شوی دی.

## سرچينې


* د ويکيپېډيا مرسته کوونکي، "Speusippus"، ويکيپېډيا، وړيا انسايکلوپيډيا، http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Speusippus&oldid=551793873 (د می 16، 2013 ته رسېدلی).
وېشنيزه:فلسفه
وېشنيزه:اسلامي فلسفه
وېشنيزه:فلسفي ښوونځي
وېشنيزه:فلسفي څانگې
وېشنيزه:فلسفي وییپانگه
وېشنيزه:فلسفي ویي
وېشنيزه:فلسفي وگړپوهنه
وېشنيزه:فلسفي ويپانگه
وېشنيزه:فلسفي مفسرین
وېشنيزه:فلسفي مالوماتبکس
وېشنيزه:فلسفي اندونه
وېشنيزه:فلسفه
فيلون اسکندراني

{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;"
|-
| style="text-align:right;" | 
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left" 
|-

**فیلو  د اکسندریې يو اوسېدونکی و**  ( ‎ ˈ f aɪ loʊ / ‎    ; عبری     ; ح. 20&nbsp;BCE&nbsp;- ایچ.&#x2009;50&nbsp;CE ) ‏ 30 مخزېزديز-50 زېږديز)، چې **د فیلو جوډیس**  په نوم هم یادیږي، د مصر د روم ولایت د الکساندریا څخه یو یهودي فیلسوف و.

## یادښتونه

## اړوندې پوښتنې

* هلنيستي يهوديزم

## فوټ نوټ

وېشنيزه:فلسفي ويپانگه
وېشنيزه:فلسفي ښوونځي
وېشنيزه:فلسفي څانگې
وېشنيزه:فلسفي وییپانگه
وېشنيزه:فلسفي ویي
وېشنيزه:فلسفي وگړپوهنه
امونيوس ساکاس

{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;"
|-
| style="text-align:right;" | 
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left" 
|-

**امونيس ساکاس** په    ; 242-175) یو پخوانی رومي فیلسوف و. هغه د نوې اپلاتوني فلسفې بنسټ ایښودونکو څخه ګڼل کیږي.

## سرچينې

* آرمسټرانګ، A.، (1967)، *د کیمبرج تاریخ د وروستنۍ یونان او ابتدايي منځنیو فلسفې* ، د کیمبرج پوهنتون پریس ، مخ. ۱۹۶-۲۰۰
* Karamanolis, G., (2006)، *افلاطون او ارسطو په تړون کې؟: افلاطون پر ارسطو د انټیوکس څخه پورفیري ته* ، د اکسفورډ پوهنتون پریس ، مخ. ۱۹۱-۲۱۵
* رییل، جی.، (1990)، *د لرغوني فلسفې تاریخ IV: د امپراطورۍ دورې ښوونځي* ، SUNY پریس، مخ. 297-303

## بهرنۍ لینک

* ''پورفیري، د مسیحیانو په وړاندې (2004).'' ''ټوټې.''
* ''په پاګانیزم کې د انجیل عکس العمل''
* ''اوریګن'' - د فلسفې انټرنیټ انسایکلوپیډیا
* امونیس - د فلسفې سټینفورډ انسایکلوپیډیا
وېشنيزه:فلسفه
وېشنيزه:فلسفي اندونه
وېشنيزه:فلسفي مالوماتبکس
وېشنيزه:فلسفي مفسرین
وېشنيزه:فلسفي ويپانگه
وېشنيزه:فلسفي وگړپوهنه
وېشنيزه:فلسفي ویي
وېشنيزه:فلسفي وییپانگه
وېشنيزه:فلسفي څانگې
وېشنيزه:فلسفي ښوونځي
مېنېډېموس پيرا

{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;"
|-
| style="text-align:right;" | 
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left" 
|-
**مینډیموس د پيرا** ( **لیسبوس** )    350 مخزېږديز، د سپیوسیپس په وخت کې د اپلاتون د اپلاتوني ښوونځی غړی و. په 339 مخزېږديز کې د سپیپسپس له مړینې وروسته، د اپلاتوني ښوونځی د راتلونکي عالم لپاره ټاکنې ترسره شوې. **مېنېډېموس پيرا** او هراکليدس پونتيکوس په لنډه توګه له زانوکراتس څخه ماتې وخوړه. مېنېډېموس پيرا اکاډمۍ پرېښوده او خپل یو ښوونځی یې جوړ کړ. 

## یادښتونه

وېشنيزه:فلسفه
وېشنيزه:فلسفي اندونه
وېشنيزه:فلسفي مالوماتبکس
وېشنيزه:فلسفي مفسرین
وېشنيزه:فلسفي وگړپوهنه
وېشنيزه:فلسفي ويپانگه
وېشنيزه:فلسفي ویي
وېشنيزه:فلسفي وییپانگه
وېشنيزه:فلسفي څانگې
وېشنيزه:فلسفي ښوونځي
تېلېکلېس

{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;"
|-
| style="text-align:right;" | 
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left" 
|-
**تېلېکلېس** (يوناني: Greek  Τηλεκλῆς) د فوسیس یا فوکایا  شاګرد او د لېسیډېس ځای ناستی و، او د اېواندر سره یوځای په اتن کې د اپلاتوني ښوونځي ګډ مشر ( عالم ) و.

د لېسیډېس د ژوند په وروستیو لسو کلونو کې (c. 215 - مخزېږديز. 205)، اېواندر او تېلېکلېس د اکاډمۍ په چلولو کې مرسته کړې وه ځکه چې لېسیډېس جدي ناروغه و. دوی د لېسیډېس له مړینې وروسته اکاډمۍ ته دوام ورکړ، پرته له دې چې په رسمي توګه  سکالران (مشران) وټاکل شي. په 167/6 مخزېږديز کې د تېلېکلېس تر مړینې وروسته، اېواندر د څو نورو کلونو لپاره سکالر (مشر) پاتې شو. ایوندر پخپله د هغه شاګرد هیګیسینوس لخوا ځای پرځای شو.  د دې فیلسوف د نظریاتو او لیکنو په اړه هیڅ مالومات نشته پرته له دې چې هغه  د شکيانو د ښوونځي پيرو و.

## یادښتونه

## سرچينې

* K. Algra، J. Barnes، J. Mansfeld، M. Schofield، (2005)، *د کیمبرج تاریخ د هیلینستیک فلسفې* . ۳۲-۳۳ مخونه. د کیمبرج پوهنتون پریس.

وېشنيزه:فلسفي اندونه
وېشنيزه:فلسفي مالوماتبکس
وېشنيزه:فلسفي مفسرین
وېشنيزه:فلسفي ويوکي
وېشنيزه:فلسفي ويپانگه
وېشنيزه:فلسفي وگړپوهنه
وېشنيزه:فلسفي ویي
وېشنيزه:فلسفي وییپانگه
وېشنيزه:فلسفي څانگې
وېشنيزه:فلسفه
اسلامي تمدن ځلانده ستوري

د اسلامي تمدن ځلانده ستوري
امام حکیم علاء الدین ابن نفیس رحمه الله

د اسلام تاريخ د بې شميره ځلانده ستورو څخه ډک دی چې د بشريت د نيکمرغۍ لپاره يې نه ستړي کيدونکي هلې ځلې کړي دي؛ يو ددغه ځلانده شخصيتونو څخه ابن نفيس رحمه الله دی. نوموړې عالم د وخت څخه په سمې ګټې اخيستنې سره زيات شمير علمي اثار ليکلي.

ابن نفيس  رحمه الله چې اصلي نوم يې امام حکيم علاء الدين ابن نفيس بن حزم قرشي دی، په 610 هجري کې په دمشق کې زيږيدلې او په 687 هجري په قاهره کې وفات شوې.

ابن نفيس رحمه الله د شافعي مذهب يو د مشهورو علماؤ څخه دی. ابن نفيس رحمه الله د اسلامي نړۍ يو د سترو طبيبانو له ډلې څخه شميرل کيږي چې د خپل وخت ډير ساتونکې ؤ او هميشه يې د وخت څخه ښه استفاده کوله؛ همدا علت ؤ چې نوموړي عالم په طب کې ستر کتابونه ليکلي چې نن ورځ دده له تأليفاتو څخه په طبي برخه ګټه اخيستل کيږي.

ابن نفيس رحمه الله د طب په برخه کې «الشامل» په نوم کتاب ليکلې چې حجم يې درې سوه جلدو ته رسيږي ؛ همدارنګه ابن نفيس رحمه الله د سترګو د علاج په برخه کې د «المهذب» په نوم کتاب ليکلې چې په دې کتاب کې د سترګو اړوند ناروغۍ او درملنه يې ښودل شوې. همدارنګه ابن نفيس رحمه الله د لمړي ځل لپاره د وينې دوران کشف کړ.

ابن نفيس رحمه الله نه يواځې دا چې د طب په برخه تأليفات لري؛ بلکې په فقه، اصول فقه، صرف او نحوه، منطق او نورو برخو کې هم سلګونه تأليفات لري. نوموړې عالم د قاهرې په مسروريه مدرسه کې استاد وه.

ابن نفيس واده نه ؤ کړئ او خپل کور، کتابونه او شتمني يې ټول منصوري روغتون ته چې د وخت يو د سترو روغتونونو څخه ؤ، وقف کړی وه.

علامه عبدالفتاح ابوغده په خپل کتاب «العلماء العزب الذين آثروا العلم علې الزواج» يعنې هغه علماء چې نکاح يې ونکړه او علم ته يې په نکاح باندې غوره والې ورکړ؛ د ابن نفيس رحمه الله نوم هم ذکر کړی.

مأخذ: ارزش وقت نزد علمای اسلامي

ژباړه: مصباح الدین مصباح
هېګېسينوس

{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;"
|-
| style="text-align:right;" | 
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left" 
|-
**د پرګامون هېګېسينوس** ( يوناني **'Ἡγησίνους**' ) د پرګامون د شکيانو د ښوونځي فیلسوف و. هغه د اېواندر ځای ناستی او د کارنیډز لارښود و، چې  د 160 مخزېږديز شاوخوا د یوې مودې لپاره د اپلاتوني ښوونځي مشر ( عالم ) په توګه يې دنده ترسره کړې   د هغه په اړه نور مالومات نشته.

## یادښتونه

## سرچينې

* K. Algra, J. Barnes, J. Mansfeld, M. Schofield, *The Cambridge History of Hellenistic Philosophy* . ۳۲-۳۳ مخونه. د کیمبرج پوهنتون پریس. (۲۰۰۵).
*   کې شاملوي 

وېشنيزه:فلسفي اندونه
وېشنيزه:فلسفي مالوماتبکس
وېشنيزه:فلسفي مفسرین
وېشنيزه:فلسفي ويوکي
وېشنيزه:فلسفي ويپانگه
وېشنيزه:فلسفي وگړپوهنه
وېشنيزه:فلسفي ویي
وېشنيزه:فلسفي وییپانگه
وېشنيزه:فلسفي څانگې
وېشنيزه:فلسفي څنګپټه
سپینۀ علمي بهیر

د سپینۀ کلي د با احساسو ځوانانو له ډېره وخته هیله دا وه، چې پۀ سپینۀ کلي کې پۀ علمي او ښوونیزو برخو کې پۀ ګډه او منسجمه توګه کار وکړي، ترڅو مو د کلي راتلونکی نسل او تنکي ځوانان علم او پوهې ته هڅولي وي؛ نو پۀ همدې موخه مو تقریباََ شپږ میاشتې وړاندې د سنبلې پر ۱۴ نېټه د سپینۀ کلي له علمي اشخاصو، محصلینو او تعلیم یافته ملګرو سره ګډه ناسته وکړه او د سپینۀ علمي بهیر پۀ نوم مو دغه بهیر پرانیست او د ټولو ملګرو پۀ مشوره مو سپینۀ علمي بهیر ته لاندې موخې هم وټاکلې:

↩د علم او پوهې پۀ اړه د عامه پوهاوي کچه لوړول.

↩ مطالعه دود کول.

↩ د علمي کچې د لا پیاوړتیا پۀ موخه هره اوونۍ پۀ موضوعاتو لکچر/ سیمينار وړاندې کول.

↩ جرائت لوړونه او د پټو استعدادونو اظهارول.

↩ د علمي اشخاصو ترمنځ د راټولېدنې (ناستې) فرصت برابرول او د هغوی ترمنځ د علم او پوهې شریکول.

سپینۀ علمي بهیر مالي پانګه نه لري؛ د بهیر د غړو پۀ شخصي لګښت او د سپينۀ کلي له تجارانو مو دومره فنډ (پیسې) راټولې کړې، چې د بهیر لپاره اړین وسایل لکه (سټېج، سکرین، مایک، لاوډسپیکر او ځینې نور اړین وسایل) واخلو؛ الحمدالله تر دې دمه مو زموږ بهیر ښۀ روان دی او پۀ تېرو شپږو میاشتو کې مو درویشت (۲۴) اووه نیزې ناستې ترسره کړې؛ دا چې زموږ بهیر علمي دی، نو ځکه هم یوازې پکې موضوع ګانې د پريزینټېشن له لارې د سیمینار او لکچر پۀ ډول وړاندې کېږي.

د سپینۀ علمي بهیر د فیسبوک اکاونټ لیاره دلته کلیک وکړئ.

**[https://www.facebook.com/profile.php?id=100085157840843 سپینۀ علمي بهیر]**

د بهیر رهبري ټيم او بنسټ اېښودونکي:* 

۱* - محمد حسن انوري (چهاربران ولسوالۍ کې د سویډن تعليمي موسسې لپاره ساحوي کارمند 📞  0777711783)

۲* - محمدالله محمدي ( د سپینۀ عالي لېسې آمر،  📞 0767214633)

۳* - عبدالسلام رحیمي (د سپینۀ عالي لېسې ښوونکی, 0779727443)

۴* - صبغت الله مسرور (د سپینۀ عالي لېسې ښوونکی, 0764280227)

۵* - عبدالله مشال (د سیدخېل متوسطه ښوونځي ښوونکی, 0773258718)

بټنوک|Spinah Educational Series
کارماداس

{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;"
|-
| style="text-align:right;" | 
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left" 
|-
**کارماداس** (    ; همدارنګه **چارمایډز** (Χαρμίδης)؛ 168/7 – 103/91 مخزېږديز)  د یونان د شکيانو د فلسفې فیلسوف او د اتن په اپلاتوني ښوونځي کې د کارنیاډېس شاګرد و. هغه د خپل ښکلي سټایل له کبله مشهور و.  کارماداس په اکاډمۍ کې د بیاناتو تدریس معرفي کړ او ویل کیږي چې ډېری زده کونکي یې درلودل.  هغه د اوو کلونو لپاره د کارنیاډېس زده کونکی و (145-138 مخزېږديز) او وروسته یې په اتن کې د جمنازیم په پټوليمايون کې د خپل ښوونځي بنسټ کېښود. هغه د اسکندریې اوسېدونکی و او داسې ښکاري چې تر  145 مخزېږديز مخکې له دې چې هغه اتن ته لاړ شي په اسکندريه کې اوسېده.  هغه یو ښه بیان ورکونکی و او د هغه د عالي حافظې او د هغه د وړتیا له امله مشهور و چې ټول کتابونه یې حفظ کړي او بیا یې تلاوت کړي.  د لاریسا د فیلو په څېر هغه داسې برېښي چې ډېر معتدل فلسفي شکاکيت تعقیب کړی.  لوسیوس لیسینیوس کراسوس او مارکوس انتونیوس (اوریټر) د هغه خورا مشهور شاګردان وو. سربېره پردې، فیلوډیموس موږ ته د نورو شاګردانو نومونه خوندي کړل: د اډرامیټیشن ډیوډوروس، د تارسوس اپولوډور، د مالوس هیلیوډورس، د ټریلس فانوستراټس او سرټيان اپولونیوس نومونه دي. 

## یادښتونه

## سرچينې

* 
* 
*  
*  
*  
* 
* 

## مخ پر وړاندی لوستل

* تزیانو دورانډي: *چارماداس* . په کې: ریچارډ ګولیټ (ایډ. ) *د فلسفې د لرغونو اثارو ډیکشنری* . ټوک 2، د CNRS ایډیشنونه، پاریس 1994،  ، مخونه 297-298.
* ګورلر، ولدیمار (۱۹۹۴). *چارماداس* په کې: *Grundriss der Geschichte der Philosophie.* *Die Philosophie der Antike*, vol. 4/2: *د هیلینیسټس فلسفه مړینه* ، ایډ. Hellmut Flashar .، Basel  ، مخونه 906-908.

وېشنيزه:فلسفه
وېشنيزه:فلسفي اندونه
وېشنيزه:فلسفي مالوماتبکس
وېشنيزه:فلسفي مفسرین
وېشنيزه:فلسفي ويوکي
وېشنيزه:فلسفي ويپانگه
وېشنيزه:فلسفي وگړپوهنه
وېشنيزه:فلسفي ویي
وېشنيزه:فلسفي وییپانگه
وېشنيزه:فلسفي څانگې
وېشنيزه:فلسفي شکاکیت
وېشنيزه:اپلاتوني ښوونځی
پاميريان

{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;"
|-
| style="text-align:right;" | 
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left" 
|-

**پامیري یا پامیریان** د ایراني نژاد یوه توکمیزه ډله ده چې د تاجکستان په جنوب ختیځ کې بدخشان ګورنو خپلواک ولايت نفوس اکثریت تشکیلوي. ځینې یې د افغانستان په شمال ختیځ کې د بدخشان په ولایت او د چین په شمال لویدیځ کې په ختیځ ترکستان کې ژوند کوي.

پامیریان د ختیځ ایراني ژبې کورنۍ څخه پامیري ژبې خبرې کوي او د اسماعیلي شیعه مذهب پیروي کوي. پامیر په پامیر ژبه کې ځان ته پامیریان یا بدخشانیان وایي. خو په تاجکستان کې اکثره یې ځانونه *د بدخشاني تاجک په توګه* پیژني او په افغانستان او چین کې ځانونه *د تاجک په توګه* پیژني. د افغانستان په اساسي قانون او د دغه هېواد په ملي سرود کې د پاميريان نوم د دغه هېواد له توکميزو ډلو څخه ياد شوى دى. د چین حکومت هم دوی د " چینايي تاجک " په توګه پیژني چې په چین کې د 56 قومونو څخه یو دی. د چین پامیریان د تاشکرګان په خودمختاره سیمه کې ژوند کوي او د تاجکستان په بدخشان په پوله پروت دی او د نفوس اکثریت تشکیلوي.

پامیریان د هغو لږو ایرانیانو په ډله کې دي چې تر ډیره حده یې خپل نژادي پاکوالی ساتلی دی. د ملي جیوګرافیک پروژې له مخې، د پامیرانو شاوخوا ۲۲٪ اولادونه شمالي اروپا ته رسیږي. که څه هم په لومړیو اریایانو کې دا اندازه له ۴۰ څخه تر ۶۰ سلنې پورې وه، خو پامیریان د کالاشیانو او نورستانیانو تر څنګ د اریایانو تر ټولو ورته قومونه دي.

د شوروي اتحاد له ړنګېدو وروسته د پامیر ملتپالنه راپورته شوه او د بدخشان په غرنۍ خودمختاره ولایت کې د "لعل بدخشاني حزب" د واک په راتلو سره په ۱۹۹۲ کال کې خپلواکي اعلان کړه. په هرصورت، دا اعلان یو څه وروسته بیرته واخیستل شو. د تاجکستان کورنۍ جګړه د ۱۹۹۲-۱۹۹۷ کلونو د پامیرانو د ډله ییزې وژنې صحنه وه. په دې جګړه کې پامیرانو په عمده توګه د متحد تاجک اپوزیسیون ملاتړ کاوه.

پامیریان په عمده توګه د اسماعیلي مذهب د نظري څانګې پیروي کوي او آغاخان پیروي کوي. آغاخان بنسټ د بدخشان په غرونو کې تر ټولو مهمه غیر دولتي موسسه ده. همدارنګه د پامیر لږکی د یزغلمی ژبی سره سني مذهب پیروي کوي.

## حوالې

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Pamiri people». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۹ می ۲۰۱۱.
وېشنيزه:د افغانستان توکمونه
اتيکوس (فيلسوف)

**اتيکوس** ( 175 زېږديز) یو لرغونی اپلاتوني فیلسوف و چې د عیسوي دورې په دویمه پېړۍ کې د امپراتور مارکوس اوریلیوس په واکمنۍ کې ژوند کاوه.   له هغه څخه يو کتاب راپاتې شوی چې اوسمهال په Eusebius *Preparatio Evangelica* کې ساتل شوی. 

" پورپیري د اپلاتون اټیکوس د ύπομνήματα [میمو] یادونه کوي، مګر دا ممکن د هیروډس اټیکس لخوا لیکل شوی وي."   په هرصورت، ګوتري (1918) په دې نظر و چې یاداشتونه د اټیکوس د اپلاتون فیلسوف تبصرې وې چې د پلوټینس لخوا په خپلو لیکچرونو کې لوستل شوي. 

اتيکوس په کلکه د لېږد او انتقال ضد و. د هغه کار یو پولیمیک و، چې ممکن د مارکوس اوریلیس تر مشرۍ لاندې په اتن کې د اپلاتوني فلسفې د لومړي رییس څخه سرچینه اخیستې وي.

دا څرګنده نه ده چې آیا دا شعر فلسفي یا سیاسي انګیزه درلوده. اټیکوس ټینګار وکړ چې ارسطو یو ملحد و، هغه د روح له شتون څخه انکار وکړ، او هغه د الهی وړاندیز رد کړ.

د اتیکوس دریځ د افلاطون د یوې نسخې استازیتوب کوي چې له مخې یې د ماسټر له لفظي کلمې څخه انحراف د نه منلو وړ غیر اخلاقي مخالفت معنی لري. دا نسخه کله ناکله په معاصره پوهه کې بدلیږي، لکه د ارسطو د مدافعینو په لیکنو کې لکه د افلاطون د مدافعینو په لیکو کې.

## دا هم وګوره

* د اپامیا نوم

## سرچينې


## حوالې

* جورج ای کارامانولیس، *افلاطون او ارسطو په تړون کې؟* *افلاطون په ارسطو باندې د انټیوکس څخه پورفیري پورې* ، د اکسفورډ پوهنتون پریس، 2006،  .

وېشنيزه:فلسفه
وېشنيزه:فلسفي اندونه
وېشنيزه:فلسفي شکاکیت
وېشنيزه:فلسفي مالوماتبکس
وېشنيزه:فلسفي مفسرین
وېشنيزه:فلسفي ويوکي
وېشنيزه:فلسفي ويپانگه
وېشنيزه:فلسفي وگړپوهنه
وېشنيزه:فلسفي ویي
وېشنيزه:فلسفي وییپانگه
اوريګن پاګان

{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;"
|-
| style="text-align:right;" | 
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left" 
|-

**اوريګن پاګان** (    ; fl د دریمې پېړۍ په پیل کې) یو اپلاتوني فیلسوف و چې په اسکندریه کې يې ژوند کاوه. هغه د امونیس ساکاس شاګرد و او په اسکندریه کې د امونیس د فلسفې په ښوونځي کې د پلوتين معاصر و.  ځینې څېړونکي په دې باور دي چې دا اوريګن د الکساندریا خورا مشهور عیسوی فیلسوف او الهیات پوه اوریجن دی چې د امونیس ساکاس له خوا روزل شوی و.  

اوریګن د پورفیري په *ژوند کې د پلوتين په برخه* کې درې ځله ذکر شوی ،  چېرې چې د هغه سره د کریسټین اوریګن په پرتله خورا مهربان چلند کیږي ، کوم چې پورفیري نه خوښوي.  هغه د پروکلوس لخوا هم څو ځله ياد شوې ، او دا روښانه ده چې د اوریګن ملګري زده کونکي پلوتين او لوګینس د هغه سره په درناوي چلند کاوه.  د پورفیري په وینا، پلوتين د هغه په وړاندې اټکل کړی و چې ویل یې د هغه د زده کړې لپاره هیڅ شی نشته. 

د هغه د فلسفي نظریاتو یوازینی اړخ چې مالوم دی دا دی چې هغه د حقیقت لومړی *اصل* د عقل څخه بهر او د پلوتين په څېر نه دی جوړ کړی ، بلکه لومړی اصل یې عالي عقل او لومړنی وجود و ،  چې دا وړاندیز کوي. د هغه نظر د پلوتين د نوې اپلاتوني فلسفې پر ځای د دودیز منځنۍاپلاتوني فلسفې په اړه وو. 

## یادښتونه

## سرچينې

* AH آرمسټرانګ ، (1967)، *د کیمبرج تاریخ د وروستنی یونان او د منځنیو پیړیو لومړیو فلسفه* ، مخونه 198-199. د کیمبرج پوهنتون پریس.
* Ilaria LE Ramelli ، "اوریجن او د افلاطون دود،" مذهبونه 8، نمبر. 21 (2017)، doi: 10.3390/rel802002

وېشنيزه:فلسفه
وېشنيزه:فلسفي اندونه
وېشنيزه:فلسفي شکاکیت
وېشنيزه:فلسفي مالوماتبکس
وېشنيزه:فلسفي مفسرین
وېشنيزه:فلسفي ويوکي
وېشنيزه:فلسفي ويپانگه
وېشنيزه:فلسفي وگړپوهنه
وېشنيزه:فلسفي ویي
وېشنيزه:فلسفي وییپانگه
پيتاګورس

{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;"
|-
| style="text-align:right;" | 
}

## فوټ نوټ

## حوالې

* په ایران کې د پیتاګورس سفر لیک. ژباړه: یوسف اتصامی. تهران ۱۳۶۳. Ch2. د کتابونو نړۍ.

* Carl B. Boyer, A history of mathematics, 2nd edition, by John Wiley & Sons, Inc. ۱۹۹۱

وېشنيزه:فلسفي وییپانگه
وېشنيزه:فلسفي وگړپوهنه
وېشنيزه:فلسفي ویي
وېشنيزه:فلسفي ويپانگه
وېشنيزه:فلسفي ويوکي
وېشنيزه:فلسفي مفسرین
وېشنيزه:فلسفي مالوماتبکس
وېشنيزه:رياضي
وېشنيزه:Pages with unreviewed translations
ډيمون (افسانه)

په لرغونی یونانی افسانه کې ، **ډیمون** (په یونانی: *δαίμων – daimon/daemon*) یو روح یا لږ خدای دی چې د خدایانو او انسانانو ترمینځ د مینځګړی په توګه کار کوی. ډیمونه اړین ندی چې ښه یا بد وی؛ دوی د غیر جانبدار یا اخلاقی پلوه مبهم ځواکونو په څیر دی چې د انسان ژوند اغیزه کوی. دوی اکثرا د شخصی برخلیک سره تړاو لری ، افرادو ته لارښوونه کوی یا الهام ، بخت یا بدبختی راوړی.

## ژوند
یو رېښتینی سړی چې د انسان په روح کې يې کور وي او د قاضي په څېر د ژوند له مبارزو وروسته د انسان په سر تاج کېږدي.

## ساتونکی
دا سړی یو رېښتینی **ډیمون** دی، چې د هر انسان پالنه ورته سپارل کیږي، هغه د انسانانو د شاهد او ساتونکي په توګه هم کار کوي او کله ناکله د څارنوال رول هم لوبوي.  

په ساده اصطلاح ويلای شو چې د انسان وجدان چې انسان ته د ښو او بدو ترمنځ د تفکيک کولو او نه کولو سلا مشوره ورکوي، ډيمون بللی شو.

## حوالې

وېشنيزه:افسانه
وېشنيزه:کيسې
وېشنيزه:يوناني درمل
وېشنيزه:اتن
وېشنيزه:انګليسي ژبه
اسکلېپيجېنيا

اسکلېپيجېنيا  430 - 485 زېږديز، یو اتني فیلسوف او صوفی و.

## ژوندلیک
اسکلېپيجېنيا د اتن د پلوتارک لور وه. هغې د خپل ورور هیریوس سره یوځای د اتن په نیوپلاتونیک ښوونځي کې زده کړې او تدریس کاوه. دې ښوونځی د اسکندریې له نورو د ډیر ساینسي ښوونځي سره سیالي وکړه.  د وخت د نورو نیوپلاټونیسټانو په څېر، هغې په عمده توګه ارستو او اپلاتون او خپل پلار پلوتارک مطالعه کړی. هغه د نیوپلاتونیک مابعدالطبیعاتو تر مینځ د شخړې له امله د ګډوډۍ په تاریخي شرایطو کې ژوند کاوه ، کوم چې د پلوټارک په اکاډمۍ کې تدریس کیده ، او عیسویت چې په هغه وخت کې شهرت ترلاسه کړی و.

د اتن فلسفې پلوتارک د ارسطو او افلاطون د تعلیماتو د یووالي لپاره کار وکړ او په دې کار سره یې د تیورجي او تصوف (جادو) مخالف کافر نظرونه سره یو ځای کړل چې هغه له خپل پلار نیستوریوس څخه زده کړل او بیا یې دا پوهه اسکلیپیجینیا ته انتقال کړه. .  د پلوتارچ له مړینې وروسته، هغې ته په میراث کې ښوونځی هم په میراث پاتې شو چې څنګه د خپلو زده کونکو د تدریس په اړه و. د اتن په ښوونځي کې د پیژندل شوي فیلسوف په توګه، اسکلیپیګینیا د پروکلوس درس ته لاړ، چې د هغې ترټولو مشهور زده کونکی شو.  هغې هغه ته نه یوازې د ارسطو او افلاطون فلسفې ښوولې، بلکې هغه درسونه یې هم شامل کړل چې پلار یې د هغه له مړینې دمخه هغې ته یوازې د تیوري او کافري تصوف په هنرونو کې سپارلي وو.

په تیورۍ کې د ماهر په توګه، اسکلیپیجینیا د میټافزیک طریقې څخه درس ورکړ. هغې په دې باور درلود چې د واقعیت پنځه ځایونه شتون لري: یو، طبیعت، ماده، روح، او استخبارات. د هغې د پلار په څیر، هغې باور درلود چې هر روح په خپل ځان کې الهی برخه لري، او دا چې د یو سره یو ځای، د جادو سره یوځای، د خدایانو په اړه کافر فکر، او مراقبت کولی شي د یو شخص لپاره د ریښتینې خوښۍ پایله ولري، لکه څنګه چې دوی کولی شي. خپل برخلیک کنټرولوي.  د تیورجی په اړه پروکلوس ته د هغې ښوونه، هغه ته ډیره ګټه ورکړه ځکه چې هغه د خپلو نظرونو فکر کولو او پراختیا ته لاړ. هغه په دې وتوانید چې د درملنې تمرین په داسې طریقه وکړي چې دا د هغه د ملګري لور درملنه کوي، د یو خدای سره د الهی مداخلې په کارولو سره. 

اسکلیپیجینیا په اکاډمۍ کې تدریس ته دوام ورکړ وروسته له دې چې پروکلس خپل معالجوي افکارو او عملونو بشپړولو ته لاړ. د هغې ترټولو مشهورې لاسته راوړنې په هنرونو کې او د تیورګی د چلډین تصوف کې د رواجونو تمرین کول، او همدارنګه په افلاطون فلسفه کې استثنایی فکر. هغې د ارسطو او افلاطون ډیری تعلیمات د پلوټارک په ګډون ډیری زده کونکو ته انتقال کړل. په فلسفه کې د هغې درناوی، او همدارنګه د یوې هوښیارې ښځینه ښوونکې په توګه، یوازې په یوناني نړۍ کې د هغې ارزښت او اهمیت زیاتوي. هغې د نیوپلاتونیک میټافزیک په پراختیا کې ډیره مرسته وکړه او د خپل ورور هیرو په ګډون د ډیرو لویو فیلسوفانو سره یې کار وکړ. د هغې پرمختګونو د تیورۍ په عملونو او همدارنګه د کلډین تصوف په هنر او جادو باندې راتلونکي فکر اغیزه کړې. ویل کیږي چې نوموړې په ۴۸۵ میلادي کال کې وفات شوې ده  

## سرچينې

وېشنيزه:فلسفي مالوماتبکس
وېشنيزه:فلسفي ويوکي
وېشنيزه:فلسفي ويپانگه
وېشنيزه:فلسفي وگړپوهنه
وېشنيزه:فلسفي ویي
وېشنيزه:فلسفي وییپانگه
وېشنيزه:فلسفي مفسرین
وېشنيزه:فلسفي شکاکیت
وېشنيزه:فلسفي اندونه
وېشنيزه:فلسفه
د اسکندريې هيروکليس

**د الکساندریا يا اسکندريې هیروکلیس** (    ) یو یوناني نیوپلاټونیسټ لیکوال و چې د 430 مېلادي کال په شاوخوا کې فعال و.

## ژوند
هغه د پنځمې پېړۍ په لومړیو کې په اتن کې د پلوتارک (نیوپلاټونیسټ) لاندې زده کړه وکړه او څو کاله یې په خپل پلرني ښار کې تدریس وکړ.  داسې بریښي چې هغه له اسکندريې څخه شړل شوی و او په قسطنطنیه کې یې استوګنه کوله ، چېرې چې هغه په محکمه کې جرم وکړ. دمشقیس په لاندې ډول دی:"هغه بازانټیم ته لاړ او هلته یې د واکمنو په کړنو نيوکه وکړه، چې له کبله يې هغه محاکمې ته راکش کړای شو او د نارينه وو يوې ډلې هغه دومره وواهه چې په وینو کې ډوب شو، د خپل لاس کږه لمده کړه او قاضي ته یې وویل: *سایکلپس، راشه!، شراب وڅښه ځکه چې تاسو د انسان غوښه خوړلې ده.*  *"*د اوډیسي (9.347) په حواله، هیروکليس د عیسوی یوکریسټ (خدايي ماښام) په دود ملنډې وهلې.

## کارونه
د هغه یوازینی بشپړ کار چې ساتل شوی دی د پیتاګورس د کریسا ایپیطلایی آیتونو تفسیر دی.  دا په منځني پیړیو او بیا رنسانس کې خورا ښه شهرت ترلاسه کړ، او په مختلفو اروپایي ژبو کې ډیری ژباړې شتون لري.  څو نورې لیکنې، په ځانګړې توګه د پروویډنس او برخلیک په اړه، یو تسلیحاتي مقاله چې د هغه سرپرست اولمپیوډوروس د تیبیس سرپرست ته وقف شوې، د فوټیوس او سټوبایوس لخوا نقل شوي یا راجع شوي.  هیروکلز د ستورولوژیکي فایټالیزم په وړاندې استدلال وکړ چې دا د خدای د الهی او منطقي وړاندیز پرځای د غیر منطقي اړتیا لخوا ملاتړ کیږي.  د همدې دلیل لپاره، هغه د جادو او جادو دودونو سره مخالفت وکړ ځکه چې دا د الهی الهي حکم د پلي کولو هڅې وې. 

که څه هم هغه په خپل ژوندي پاتې کارونو کې هیڅکله د عیسویت یادونه نه ده کړې، د هغه لیکنې د یوناني مذهب دودونو او د عیسوي عقایدو ترمنځ د پخلاینې د یوې هڅې په توګه اخیستل شوي چې ممکن په قسطنطنیه کې ورسره مخ شوي وي. 

د څه نا څه 260 ویټیکیزمونو ټولګه چې هیروکلیس او فیلاگریوس ته منسوب شوي ، *فیلوجیلوس* ، د الکساندریا له هیروکلیس سره هیڅ تړاو نلري ، مګر شاید د وروستي نیټې تالیف وي ، چې په دوه پخوانیو ټولګه کې تاسیس شوی.  اوس دا ومنل شوه چې په سټوبایوس کې د اخالقي عناصرو ساتل شوي ټوټې د سټویک په نوم د هیروکلیس لخوا د کار څخه دي، د Epictetus معاصر، چې په Aulus Gellius (ix. 5) کې د "Hierocles Stoicus vir sanctus et gravis" سره پیژندل شوی. . 8).  دا نظریه د پاپیرس کشف لخوا تایید شوې (ایډ. H. von Arnim in Berliner Klassikertexte, Iv. ۱۹۰۶ ز. ) 

## کتابتون

* FW Köhler, *Hieroclis in aureum Pythagoreorum carmen commentarius*, Teubner, 1974. 

## سرچينې

## مخ پر وړاندی لوستل

* هرمن ایس شیبلي، *د الکساندریا هیروکلیس* . اکسفورډ: د اکسفورډ پوهنتون پریس، 2002. ISBN&nbsp; .
د اتن پلوتارک

{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;"
|-
| style="text-align:right;" | 
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left" 
|-

**د اتن پلوټارک** (    ; ج. 350 – 430 مېلادي) یو یوناني فیلسوف او نیوپلاټونیسټ و چې د پنځمې پیړۍ په پیل کې یې په اتن کې تدریس کاوه. هغه هلته د ا اپلاتوني ښوونځي بیا تاسیس کړه او مشر شو. هغه د ارسطو او اپلاتون په اړه تبصرې لیکلي، په هغه نظرونو ټینګار کوي کوم چې دوی سره ګډ وو.

## ژوند
هغه د نیستوریوس زوی او د هیریوس او اسکلپیجینیا پلار و، چې په ښوونځي کې د هغه همکاران وو. په اتن کې د نیوپلاتونزم اصل معلوم نه دی، مګر پلوتارک په عمومي توګه د هغه کس په توګه لیدل کیږي چې د افلاطون اکاډمۍ یې په خپل نوي پلاټونیزم کې بیا تاسیس کړه. پلوتارک او د هغه پیروانو (د "افلاطون جانشین") ادعا وکړه چې د يامبلېکوس پیروان دي ، او د هغه له لارې د پورفیري او پلوتين . د هغه د شاګردانو په منځ کې شمیر سوریون و، چې د هغه وروسته د ښوونځي مشر شو، او پروکلوس .

## فلسفه
د پلوټارک اصلي اصل دا و چې د ارسطو مطالعه باید د افلاطون څخه مخکې وي، او د منځني افلاطون پوهانو په څیر د دوو لیکوالانو ترمنځ په تسلسل باور درلود. په دې اعتراض سره هغه د ارسطو *پر روح* ( *De Anima* ) تبصره ولیکه چې د افروډیسیس د سکندر له وخته راهیسې د ارسطو ادبیاتو کې خورا مهمه ونډه وه. او د افلاطون د *تیمیوس* په اړه تبصره. د هغه مثال د سوریې او د ښوونځي نورو لخوا تعقیب شو. دا انتقادي روح په پروکلوس کې خپل خورا لوړ لوړوالی ته رسیدلی، د دې وروستیو ورځو همغږي کولو وړ توجیه کونکي.

پلوتارک د مکتب په ټولو تیوریکي دودونو کې مهارت درلود، او د يامبليکوس سره په دې باور و چې د تیورجیکي دودونو په واسطه د خدای سره د اړیکو د ترلاسه کولو په امکان کې. د الکساندریسټانو او د رینسانس د لومړیو لیکوالانو برعکس، هغه دا خبره ساتلې وه چې هغه روح چې په بدن کې د تخیل او احساس د اړیکو په واسطه تړل شوی د احساساتو د بدني رسنیو سره له منځه نه ځي.

په ارواپوهنه کې، په داسې حال کې چې په دې باور دی چې دلیل د ټول شعور بنسټ او بنسټ دی، هغه د احساس او فکر تر منځ د تخیل پوهنځی مداخله وکړه، کوم چې د دواړو څخه جلا دی، د روح فعالیت دی چې د دوامداره احساس محرک دی. په بل عبارت، دا د دلیل د عملیاتو لپاره خام مواد چمتو کوي. دلیل په ماشومانو کې د غیر فعال ظرفیت په توګه شتون لري، په لویانو کې لکه څنګه چې د احساس او تخیل په معلوماتو کار کوي، او په خپل خالص فعالیت کې، دا د خدای پاک یا خالص عقل دی.

## سرچينې

* سوډا, *ډومینوس*, *هیګیاس*, *نیکولاس*, *اوډیناتوس*, *پروکلوس او لوکیو* .
* مارینس ، *ویتا پروکلی* ، 12.
* فوټیوس ، *بیبلیوتیکا* ، 242.
* Andron, Cosmin (2008)، "د اتنس پلوټارکوس"، ''د لرغونو طبیعي ساینس پوهانو روټلج انسایکلوپیډیا'' ، ایډز. جورجیا ایربي میسي او پاول ټي کیسر، روټلج.
*  دا مقاله د یوې خپرونې متن اوس په  کې شاملوي 

وېشنيزه:فلسفه
وېشنيزه:فلسفي اندونه
وېشنيزه:فلسفي شکاکیت
وېشنيزه:فلسفي مالوماتبکس
وېشنيزه:فلسفي مفسرین
وېشنيزه:فلسفي ويوکي
وېشنيزه:فلسفي ويپانگه
وېشنيزه:فلسفي وگړپوهنه
وېشنيزه:فلسفي ویي
وېشنيزه:فلسفي وییپانگه
هرمياس (فيلسوف)

**هرمیاس** ( /h ɜːr ˈ m aɪ ə s / ; يوناني ژبه Ἑρμείας (*Hermeias*)) یو نیوپلاټونیست فیلسوف و چې په الکساندریا کې زیږیدلی و. ۴۱۰ ع. هغه اتن ته لاړ او د سوریایانو په مشرۍ یې فلسفه زده کړه. هغه له اډیسیا سره واده وکړ، چې د سوریانو یوه خپلوان وه، او په اصل کې یې د پروکلوس سره واده کړی و، مګر پروکلوس د الهی اخطار تر لاسه کولو وروسته واده مات کړ. هرمیاس د سورییانو درسونه بیرته اسکندریه ته راوړل، چیرته چې هغه د هوراپولو په ښوونځي کې درس ورکړ، د دولت څخه عاید ترلاسه کړ. هغه مړ c. 450 مېلادي، په داسې وخت کې چې د هغه ماشومان، امونیس او هیلیوډورس ، لا هم کوچني وو. په هرصورت، اډیسیا، د دولت څخه عاید ترلاسه کولو ته دوام ورکړ، ترڅو ماشومان لوړ کړي، ترڅو دوی فیلسوفان شي.

*د فیډرس په اړه یوه تبصره* چې د هرمیاس لخوا لیکل شوې اوس هم موجوده ده. دا د هغو لیکچرونو پر بنسټ یادښتونه لري چې د سریانو لخوا د اپلاتون د *فیدرس* په اړه ترسره شوي.

## سرچينې

* ګیرټز، ایس.، (2019)، "هرمیاس د افلاطون په فیډروس کې د ابدیت لپاره دلیل" . په کې: *د افلاطون د فیډرس په اړه د هرمیاس تبصره کې مطالعات* . برل: لیډن.
* سورابجي، آر.، (2005)، *د مفسرینو فلسفه، 200-600 AD* ، د کارنیل پوهنتون پریس.
* Uzdavinys, A., (2004)، *د سرو زرو سلسله: د پیتاګورین او افلاطون فلسفه یوه انتولوژی* . نړیوال حکمت ، Inc.

## بهرنۍ اړیکې

* Works by or about Hermias in libraries (WorldCat catalog)

وېشنيزه:فلسفي اندونه
وېشنيزه:فلسفي مالوماتبکس
وېشنيزه:فلسفي مفسرین
وېشنيزه:فلسفي ويوکي
وېشنيزه:فلسفي ويپانگه
وېشنيزه:فلسفي وگړپوهنه
وېشنيزه:فلسفي ویي
وېشنيزه:فلسفي وییپانگه
وېشنيزه:فلسفي شکاکیت
فلورويت

{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;"
|-
| style="text-align:right;" | 
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left" 
|-
***فلورويت***  ˈflɔːrju . ɪt  ؛ په لنډ ډول **fl** یا کله **ناکله** **فلور** .   په انګلیسي کې، غیر لنډیز کلمه کېدای شي د اسم په توګه هم وکارول شي چې هغه وخت په ګوته کوي کله چې یو څوک وده ومومي. 

يا په ساده اصطلاح ويلی شو چې دا ويی يا ويوکی د يو شي د وده کولو مانا دی.

## ایتمولوژي او کارول
 د لاتیني فعل flōreō flōreō، flōrēre "د ګل کولو، ګل کولو، یا غوړیدو لپاره"، د فلو، فلوریز، "ګل" څخه د دریم کس واحد بشپړ فعال شاخص دی..

په پراخه توګه، اصطلاح د یو شخص یا حرکت لپاره د فعالیت چوکۍ ته اشاره کوي. په ځانګړې توګه، دا ډیری وختونه په جینالوژی او تاریخي لیکنو کې کارول کیږي کله چې د یو کس د زیږون یا مړینې نیټه معلومه نه وي، مګر ځینې نور شواهد شتون لري چې دا څرګندوي چې دوی کله ژوندي وو.  د مثال په توګه، که چیرې په 1204 او 1229 کې د جان جونز لخوا تصدیق شوي وصیتونه ، او په 1197 کې د هغه د واده ریکارډ شتون ولري، د هغه په اړه یو ریکارډ کیدای شي د "جان جونز (fl.&nbsp;1197-1229)"

اصطلاح اکثرا د هنر په تاریخ کې کارول کیږي کله چې د هنرمند کیریر نیټه وي. په دې شرایطو کې، دا د انفرادي هنري فعالیت موده څرګندوي. 

په ځینو حاالتو کې، دا د " [date] او [date] ترمنځ فعال" کلمو سره بدلیدلی شي، په شرایطو پورې اړه لري او که چیرې ځای یا سټایل اجازه ورکړي.

## هم وګوره

* Reign (r.، لاتین ** )
* *tempore* ( *temp.* )
* د کورنۍ شجره

## حوالې
اېډېسيا

**اېډېسيا** د نیوپلاتونیک مکتب یو فیلسوفه و چې په پنځمه پېړۍ کې يې په اسکندریه کې ژوند کاوه.  هغه د سوريانوس له کورنۍ وه او د هرمیاس مېرمن وه، او د هغې د ښکلا او فضیلتونو لپاره په مساوي توګه مشهوره شوه. د خپل مېړه له مړینې وروسته، هغې خپل ځان د مصیبت ځپلو غوښتنو او د خپلو ماشومانو، امونیس او هیلیوډورس تعلیم ته وقف کړ. هغه وروسته اتن ته لاړه، چېرته چې هغې د فلسفې زده کړې وکړې او هلته د ټولو فیلسوفانو لخوا، او په ځانګړې توګه د پروکلوس لخوا،چې له دوی سره يې کورنۍ اړيکې لرلې د هغې تود هرکلی وشو. هغه د پام وړ ژوند وکړ، او د هغې د جنازې وینا د دمشقیس لخوا، چې هغه وخت یو ځوان و، د هیکسامیټر آیتونو کې بیان شوه.  

## یادښتونه

## سرچينې

*  This article incorporates text from a publication now in the public domain: .mw-parser-output cite.citation{font-style:inherit;word-wrap:break-word}.mw-parser-output .citation q{quotes:"\"""\"""'""'"}.mw-parser-output .citation:target{background-color:rgba(0,127,255,0.133)}.mw-parser-output .id-lock-free a,.mw-parser-output .citation .cs1-lock-free a{background:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/65/Lock-green.svg")right 0.1em center/9px no-repeat}.mw-parser-output .id-lock-limited a,.mw-parser-output .id-lock-registration a,.mw-parser-output .citation .cs1-lock-limited a,.mw-parser-output .citation .cs1-lock-registration a{background:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d6/Lock-gray-alt-2.svg")right 0.1em center/9px no-repeat}.mw-parser-output .id-lock-subscription a,.mw-parser-output .citation .cs1-lock-subscription a{background:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/aa/Lock-red-alt-2.svg")right 0.1em center/9px no-repeat}.mw-parser-output .cs1-ws-icon a{background:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/4c/Wikisource-logo.svg")right 0.1em center/12px no-repeat}.mw-parser-output .cs1-code{color:inherit;background:inherit;border:none;padding:inherit}.mw-parser-output .cs1-hidden-error{display:none;color:#d33}.mw-parser-output .cs1-visible-error{color:#d33}.mw-parser-output .cs1-maint{display:none;color:#3a3;margin-left:0.3em}.mw-parser-output .cs1-format{font-size:95%}.mw-parser-output .cs1-kern-left{padding-left:0.2em}.mw-parser-output .cs1-kern-right{padding-right:0.2em}.mw-parser-output .citation .mw-selflink{font-weight:inherit}Smith, William, ed. (1870). "Aedesia". Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology.
اسيدور (اسکندريه)

**د الکساندریا اسیدور** ( /ˈ ɪ z ɪ d ɔːr / ; هم **Isidorus** /ˌ ɪ z ɪ ˈ d ɔːr ə s / ;    ; c. ۴۵۰ – ج. 520 )  یونانی فیلسوف او یو له وروستيو نیوپلاټونیسټانو څخه و. هغه د پنځمې پېړۍ په پای کې په اتن او اسکندریه کې ژوند کاوه. هغه په اتن کې د مارینس پر ځای د ښوونځي مشر شو،هغه د پروکلوس پيرو و. 

## ژوند
اسیدور په اسکندریه کې زېږېدلی و. په اتن کې، هغه د پروکلوس ترلاس لاندې زده کړه وکړه، او د مارینس څخه يې د ارستو نظریه زده کړه.  د دمشقیس په وینا، "اسیدور د پروکلوس په لیدو حیران شو، د لیدلو وړ او په زړه پورې، هغه فکر کاوه چې هغه په پروکلوس کې د ریښتینې فلسفې مخ ویني."  پروکلس د خپلې برخې لپاره "د اسیدور ظاهري ته حیرانتیا درلوده، ځکه چې دا د الهي او فلسفي ژوند څخه ډک و."  دمشقیس موږ ته دا هم وايي چې "اسیدور، د سادګۍ سربېره، په ځانګړې توګه د رېښتیا سره مینه درلوده، او د هغه څه څخه چې اړین و، مستقیم خبرې کول، او په خپل ځان کې هیڅ شی نه درلود."  په *سوډا* کې ادعا شوې چې اسیدور د هایپتیا میړه و،  باید غلط وي ځکه چې اسیدور د هایپتیا له مړینې ډیر وخت وروسته زیږیدلی و.  دا په بل ځای پورې اړه لري چې اسیدور د ډومنا په نوم یوه ښځه درلوده چې د خپل زوی له زیږون څخه پنځه ورځې وروسته مړه شوه چې دوی یې پروکلوس نومیده. 

اسیدور د سیلوسټیوس سره یوځای الکساندریا ته راستون شو.  په اسکندریه کې یې د فلسفې تدریس کاوه. هغه په اتن کې و کله چې پروکلس مړ شو (په 485 کې) ، او وروسته کله چې مارینس د نیوپلاتونیسټ ښوونځي د مشر ( *[[پوهاند|اسکالر]]* ) په توګه وټاکل شو.  مارینس دې ته وهڅول چې د ښوونځي د مشر په توګه د هغه ځای ناستی شي، مګر هغه د مارینس له مړینې لږ وروسته له اتن څخه ووت،  له خپلې دندې یې هیګیاس ته استعفا ورکړه. 

اسيدور په اصل کې د دمشقیس د ښوونکي په توګه پیژندل کیږي، د هغه شاهد د هغه *د اسیدور په ژوند* کې اسیدور د یو سړي او مفکر په توګه په خورا مناسب رڼا کې وړاندې کوي.  د دمشقیس *ژوند* ، چې تیوډورا ته وقف شوی، چې د اسیدور او دمشقیس دواړو شاګرد دی، د فوټیوس لخوا د هغه په *بیبلیوتیکا* کې د لنډیز په بڼه ساتل شوی دی  او په *سوډا* کې په ټوټو کې.

## فلسفه
په عموم کې دا ومنل شوه چې هغه د مفکر په پرتله لېواله و. د هغه سره استدلال د الهام لپاره ضمني و، او هغه د پیتاګورس او اپلاتون نظریو ته د غیر تصوري منطق او د سټوکس او ارستو عملي اخلاقو ته ترجیح ورکړه. داسې برېښي چې هغه تیوسوفیک قیاس ته نرمه ضربه ورکړې او خوبونو او ویښېدو لیدونو ته یې ډېر اهمیت ورکړی ، کوم چې هغه په خپلو عامه خبرو کې توجیه کاوه. 

## یادښتونه
زېنوډوټس (فيلسوف)

**زېنوډوټس** ( /z ə ˈ n ɒ d ə tə s / ؛    ; fl د پنځمې پېړۍ په وروستیو کې) یو نیوپلاټونیسټ فیلسوف و چې په اتن کې یې ژوند او تدریس یې کاوه. هغه د " پروکلوس د ګرانې ( *پیډیکا* ) په توګه بیان شوی و."  کاوه  د نیپولس د مارینس لاندې دنده ترسره کوله کله چې مارینس د پروکلوس د ښوونځي د مشر ( *[[پوهاند|سکالر]]* ) په توګه بریالی شو ( 485زېږديز). هغه د دمشقیس ښوونکی و کله چې هغه د فلسفې زده کړې لپاره اتن ته راغی (په 492 کې). په داسې حال کې چې مارینس دمشقیس ته د ریاضیاتو او ساینسي کورسونو درس ورکړ، زېنوډوټس د فلسفې نور دودیز کورسونه تدریس کړل.  هغه په اتن کې هغه وخت یو مهم فیلسوف و چې مارینس او هیګیاس د ښوونځي د مشرتابه لپاره سیالي کوله، مګر داسې ښکاري چې هغه په ډېرو وختونو کې د ښوونځي د مشر په توګه په پام کې نه دی نيول شوی.

## یادښتونه

## سرچينې

* اډوارډ جې واټس (2006)، *ښار او ښوونځی په وروستي لرغونی اتن او الکساندریا کې* . د کالیفورنیا پوهنتون پریس. 116-123 مخونه.

وېشنيزه:فلسفه
وېشنيزه:فلسفي اندونه
وېشنيزه:فلسفي شکاکیت
اګاپيوس(اتن)

**اګاپيوس** (   پنځمه او شپږمه پېړۍ) یو نیوپلاټونیسټ فیلسوف و چې په اتن کې ژوند کاوه. هغه په اتن کې د نوې اپلاتوني فلسفې په ښوونځي کې د پام وړ فیلسوف و کله چې د نیپولس مارینس د پروکلوس (c. 485) له مړینې وروسته د اپلاتوني ښوونځي مشر شو.  هغه د زده کړې سره د مینې او د سختو ستونزو د وړاندې کولو لپاره ستایل شوی و. 

هغه شاید اګاپیوس وي چې د هغه څخه جان لیډس د اپلاتون فلسفې په اړه ځینې لیکچرونه اورېدلي و، په داسې حال کې چې هغه په 511 کې په قسطنطنیه کې د ارستو عقیده مطالعه کوله، او د هغه په اړه شاعر کریسټودورس په خپل کار کې *د لوی پروکلوس د شاګردانو په اړه* وویل چې "اګاپیوس په یقین وروستی و، خو تر ټولو لومړی دی. ." 

## یادښتونه

## سرچينې

* آرنولډ هیو مارتین جونز، جان رابرټ مارټینډیل، جې موریس، (1971)، *د وروستیو رومن امپراتورۍ پروپوګرافي* ، 32-3 مخونه. د کیمبرج پوهنتون پریس
* مایکل ماس، (2000)، *په وروستي لرغونتوب کې لوستل: د سرچینې کتاب* ، 48 پاڼه. روټلج

وېشنيزه:فلسفه
وېشنيزه:فلسفي شکاکیت
وېشنيزه:فلسفي مالوماتبکس
وېشنيزه:فلسفي مفسرین
وېشنيزه:فلسفي ويوکي
وېشنيزه:فلسفي ويپانگه
وېشنيزه:فلسفي وگړپوهنه
وېشنيزه:فلسفي ویي
وېشنيزه:فلسفي وییپانگه
هېګياس

**هېګياس** (    ) یو نیوپلاټونیست فیلسوف و چې په پنځمه او شپږمه پېړۍ کې يې ژوند کاوه. هغه ممکن د اتن د پلوتارک لمسی يا کړوسی وي، په اتن کې د نوې اپلاتوني فلسفي ښوونځي بنسټ ایښودونکی و. هېګیاس د اتن په ښوونځي کې د پروکلوس تر نظر لاندې زده کړې وکړې، دا مهال پروکلوس یو زوړ سړی و.( ۴۸۰ زېږديز). پروکلوس په هغه باندې ډېر احسان وکړ،  او هغه ته یې د کلډین اوریکلز په اړه خپل لېکچرونه ورکړل. 

په 485 زېږديز کې د پروکلوس له مړینې وروسته، مارینس د ښوونځي مشر شو. هېګیاس، په ښوونځي کې د مخکښ شخصیت په توګه، داسې برېښي چې د مارینس او د هغه شاګرد اسیدور سره په ډېری نظریاتي مسئلو کې مخالفت کوي.  د مارینس له مړینې وروسته، اسیدور نوی سکالر شو، مګر هغه الیګزانډریا ته د تقاعد کولو دمخه د ډیر وخت لپاره دا مقام نه درلود. هګیاس ممکن د ښوونځي نوی مشر شوی وي، په هر حالت کې، ښوونځی ویشل شوی و، او دمشقیس ، چې په دې وخت کې په ښوونځي کې زده کوونکی و، هیګیاس په خپل *ژوند کې د اسیدور* په خورا نامناسب رڼا کې وړاندې کوي. هیګیاس په مذهبي رسمونو باندې په کلکه ټینګار وکړ، "غواړم، تر هر څه پورته، مقدس، ... هغه په زړه پورې، ډیری اوږد مهاله شیان بدل کړي."  د هغه مذهبي فعالیتونو په ټولنه کې دښمنان پیدا کړل،  مګر موږ له دې وروسته د هېګیاس په اړه نور څه نه اورو. د اکاډمۍ راتلونکی عالم دمشقیس و.

## یادښتونه

وېشنيزه:فلسفي اندونه
وېشنيزه:فلسفي مالوماتبکس
وېشنيزه:فلسفي مفسرین
وېشنيزه:فلسفي ويوکي
وېشنيزه:فلسفي ويپانگه
وېشنيزه:فلسفي وگړپوهنه
وېشنيزه:فلسفي ویي
وېشنيزه:فلسفي وییپانگه
وېشنيزه:فلسفي شکاکیت
وېشنيزه:فلسفه
ډيوکلېس کانيډوسي

**ډيوکلېس کانيډوسي** (    ) یو د شکيانو د ښوونځي فیلسوف و، چې د Διατριβαί ( *موضوعاتو* ) لیکوال په توګه یاد شوی چې له هغې څخه  یوسیبیوس یوه ټوټه نقل کړې ده:د **ډيوکلېس کانيډوسي** په خپل *ډیاتریبی* کې ادعا کوي چې د تیوډورس د ملحد او سوفیست بیون د پیروانو څخه د ویرې له امله چې په فیلسوفانو یې برید کاوه او د دوی د ردولو لپاره یې له هیڅ ډول وسیلې څخه ډډه نه کوله، ارسېسیلوس د ستونزو د مخنیوي لپاره احتیاطي تدابیر نیولي وو. ، په داسې حال کې چې هیڅکله د کومې عقیدې وړاندیز نه کوي ، مګر د دورې (د قضاوت شک) د محافظت په توګه وړاندې کوي ، لکه د تور جوس په څېر چې  کټل فېش وباسي. 

## یادښتونه

## حوالې

*  This article incorporates text from a publication now in the public domain: .mw-parser-output cite.citation{font-style:inherit;word-wrap:break-word}.mw-parser-output .citation q{quotes:"\"""\"""'""'"}.mw-parser-output .citation:target{background-color:rgba(0,127,255,0.133)}.mw-parser-output .id-lock-free a,.mw-parser-output .citation .cs1-lock-free a{background:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/65/Lock-green.svg")right 0.1em center/9px no-repeat}.mw-parser-output .id-lock-limited a,.mw-parser-output .id-lock-registration a,.mw-parser-output .citation .cs1-lock-limited a,.mw-parser-output .citation .cs1-lock-registration a{background:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d6/Lock-gray-alt-2.svg")right 0.1em center/9px no-repeat}.mw-parser-output .id-lock-subscription a,.mw-parser-output .citation .cs1-lock-subscription a{background:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/aa/Lock-red-alt-2.svg")right 0.1em center/9px no-repeat}.mw-parser-output .cs1-ws-icon a{background:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/4c/Wikisource-logo.svg")right 0.1em center/12px no-repeat}.mw-parser-output .cs1-code{color:inherit;background:inherit;border:none;padding:inherit}.mw-parser-output .cs1-hidden-error{display:none;color:#d33}.mw-parser-output .cs1-visible-error{color:#d33}.mw-parser-output .cs1-maint{display:none;color:#3a3;margin-left:0.3em}.mw-parser-output .cs1-format{font-size:95%}.mw-parser-output .cs1-kern-left{padding-left:0.2em}.mw-parser-output .cs1-kern-right{padding-right:0.2em}.mw-parser-output .citation .mw-selflink{font-weight:inherit}Smith, William, ed. (1870). *Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology*. cite encyclopedia: Missing or empty &#x7C;title= (help)          

وېشنيزه:فلسفه
وېشنيزه:فلسفي اندونه
وېشنيزه:فلسفي شکاکیت
وېشنيزه:فلسفي مالوماتبکس
وېشنيزه:فلسفي مفسرین
وېشنيزه:فلسفي ويوکي
وېشنيزه:فلسفي ويپانگه
وېشنيزه:فلسفي وگړپوهنه
وېشنيزه:فلسفي ویي
وېشنيزه:فلسفي وییپانگه
د رېسانس دورې اپلاتوني فلسفه

اپلاتونواله ، په ځانګړې توګه په خپله نوې بڼه نوې اپلاتوني فلسفه کې، د کلاسیک لرغونتوب سره د علاقې د عمومي بیا راژوندي کولو د یوې برخې په توګه په رېنسانس کې بیا راژوندۍ شوه. له اپلاتونيزم سره علاقه په ځانګړې ډول په فلورېنس کې د میډیسي تر نظرياتو لاندې وه.

## تاریخ
بټنوک| جیوانی پیکو ډیلا میرانډولا
په 1438-1445 کې د فیرارا-فلورینس د شورا په فلورنس کې د غونډو په جریان کې، د ارتودوکس او کاتولیک کلیساګانو د اختلاف د درملنې د ناکامو هڅو په ترڅ کې، کوسیمو دی میډیسي او د هغه فکري حلقې د نوې اپلاتوني فلسفې پيرو فیلسوف، جورج ګیمیسټوس سره آشنا شوي وو. پلیتون ، چې د اپلاتون او د اسکندريې د صوفیانو په اړه خبرې اترې کولې، نو د هغه ويناوو د فلورېنس پوهه ټولنه دومره متوجه کړه چې دوی ورته د دوهم اپلاتون نوم ورکړ.

په 1459 کې، جان ارګیروپولوس په فلورنس کې د یوناني ژبې او ادبیاتو په اړه لیکچر ورکاوه، او مارسیلیو فیکینو د هغه شاګرد شو. کله چې کوسیمو پریکړه وکړه چې په فلورېنس کې د اپلاتون اکاډمۍ بیرته راوباسي، د هغه د مشر انتخاب فیکینو و، چا چې د اپلاتون کلاسیک ژباړه له یوناني څخه لاتیني ته (په 1484 کې خپره کړه) او همدارنګه د هرمیټیک د یوناني یوناني اسنادو ټولګه ژباړه وکړه. Corpus ،  او د ډیری نیوپلاټونیسټانو لیکنې، د بیلګې په توګه، پورفیري ، امبلیچس ، پلوټینس ، او نور. د جیمیستوس پلیتون لخوا د وړاندیزونو په تعقیب، فیکینو هڅه وکړه چې مسیحیت او اپلاتون ترکیب کړي .

د فیکینو شاګرد، جیواني پیکو ډیلا میرانډولا ، هم خپل نظریات په عمده توګه د اپلاتون په اړه جوړ کړل، مګر پیکو ارستو ته ژور درناوی درلود. که څه هم هغه د *سټوډیا هیومینیټیټس* محصول و ، پیکو په اساسي توګه یو انتخابي و ، او په ځینو برخو کې یې د خالص انسانیت مبالغه کولو پروړاندې د عکس العمل نمایندګي کوله ، د هغه څه دفاع یې کوله چې هغه یې د مینځنۍ پیړۍ او اسلامي مفسرینو څخه غوره ګڼل (وګورئ Averroes, Avicenna) ارستو په 1485 کې ارمولاو باربارو ته په یوه مشهور اوږد لیک کې. دا تل د پیکو موخه وه چې د اپلاتون او ارستو مکتبونه پخلا کړي، ځکه چې هغه په دې باور وو چې دوی دواړه د ورته مفکورو څرګندولو لپاره مختلف کلمې کاروي.

دا شاید د همدې دلیل لپاره و چې د هغه ملګرو هغه ته *پرنسپس کانکورډیا* ("د همغږي شهزاده") بللی و ، چې کانکورډیا ته د هغه د کورنۍ یوه برخه وه.  په ورته ډول، پیکو باور درلود چې یو تعلیم یافته سړی باید د عبراني او تلمودی سرچینې او هرمیتکس مطالعه کړي، ځکه چې هغه په دې باور و چې دوی د خدای په اړه په مختلفو کلمو کې په زاړه عهد نامې کې د ورته نظر استازیتوب کوي.

د هرمیس ټریسمیجیسټس ته منسوب لیکنو د رینیسانس نیوپلاټونیک بیا ژوندي کولو کې مهم رول لوبولی و. 

## هم وګوره

* د اپلاتون منطقي تعبیرونه
* د کیمبرج پلوتونستان
* د اپلاتون اکاډمۍ (فلورینس)
* د ارستو په اړه د رینسانس مفسرینو لیست

## سرچينې

## بهرنۍ اړیکې

* عیسوی اپلاتون او نیوپلاټونیسټان 

وېشنيزه:فلسفه
وېشنيزه:فلسفي اندونه
وېشنيزه:فلسفي شکاکیت
وېشنيزه:فلسفي مالوماتبکس
وېشنيزه:فلسفي مفسرین
وېشنيزه:فلسفي ويوکي
وېشنيزه:فلسفي ويپانگه
وېشنيزه:فلسفي وگړپوهنه
وېشنيزه:فلسفي ویي
وېشنيزه:فلسفي وییپانگه
د تورس هاګنون

د تورس هاګنون  ( يوناني ژبه:Ἅγνων , دوهمه پېړۍ مخزېږديز) یو پخوانی یوناني بیان پوه ، د شکيانو د ښوونځي فیلسوف ، او د کارنیډز شاګرد و.  کوینټیلیان هغه ته د یو کتاب لیکلو له امله چې *د بیاناتو تورونه* ( *د بیاناتو محاکمه* ) نومیږي په هغه کې هغه رد کړ چې بیانیه یو هنر دی. 

ایتینیوس هغه ته د یوه زړه پورې معلوماتو لپاره اشاره کوي چې "د سپارتانانو په مینځ کې دا دود دی چې د انجونو سره د واده دمخه د دوی د خوښې هلکانو په څیر چلند کیږي ( *پیډیکویس* )" (یعنې جنسي).  پلوتارک هغه د یوه هاتین په اړه د یوې کیسې د سرچینې په توګه نقلوي چې د ساتونکي لخوا یې خواړه غلا کول: هاګنون په سوریه کې د یوه هاتین کیسه کوي، چې په یوه کور کې پالل شوی و، هغه ولیدل چې ساتونکي یې د هغه د وربشو نيمه پیمانه هره ورځ له ځانه سره وړي او خیانت کوي. یوازې یو ځل، چې مالک حاضر و او خپل ساتونکي ته يې کتل ساتونکي ټوله اندازه توی کړه. که څه هم ژر تر ژره ترسره نه شو، خو هاتین، خپل پروبوسکیس پراخ کړ، وربشې یې جلا کړې او په دوه مساوي برخو یې ووېشلې، په دې توګه یې په هوښیارۍ سره د هغه د ساتونکي بې انصافي وموندله.هاګنون هم د سیسرو لخوا یاد شوی. 

ځینو عصري پوهانو دا هاګنون د ډیماګوګ اګنونایډس په څیر ورته سړی ګڼلی دی،  د فوکیون معاصر، لکه څنګه چې وروستی د کورنیلیس نیپوس په ځینو نسخو کې د "اګنون" په نوم یادیږي.  مګر هغه طریقه چې اګنون د Quintilian لخوا یاد شوی دا ښیي چې هغه یو بیانپوه دی، چې د څلورم پیړۍ څخه ډیر وروسته دوره کې ژوند کاوه چې د اګنونایډز سره د پیژندنې لخوا وړاندیز شوی. ایا هغه د اکاډمیک فیلسوف په څیر دی چې د ایتینیوس لخوا ذکر شوی دی اوس هم د ځینو بحثونو مسله ده. 

## یادښتونه

## حوالې

* رابرټ ډبلیو سمیټ، ډونالډ کراس براینټ، (1968)، *لرغونی یونان او رومن پوهان: د ژوندلیک قاموس* ، 52 پاڼه. د هنر د مطبوعاتو
* چارلس بریټین، (2001)، *د لاریسا فیلو* ، 311 پاڼه. د اکسفورډ پوهنتون پریس

وېشنيزه:فلسفه
وېشنيزه:فلسفي شکاکیت
وېشنيزه:فلسفي اندونه
وېشنيزه:فلسفي مالوماتبکس
وېشنيزه:فلسفي مفسرین
وېشنيزه:فلسفي ويوکي
وېشنيزه:فلسفي ويپانگه
وېشنيزه:فلسفي وگړپوهنه
وېشنيزه:فلسفي ویي
وېشنيزه:فلسفي وییپانگه