بېتي وایټ

**بېتي ماریون وایټ** (د ۱۹۲۲ کال د جنوري له ۱۷ – د ۲۰۲۱ کال د ډسمبر تر ۳۱) یوه امریکایي ممثله او کمېډینه وه. نوموړې چې د پخواني ټلویزیون مخکښه وه او له تلویزیوني ژوند سره یې له اوو لسیزو زیاته ښکېلتیا درلوده، د وختېرۍ (سرګرمۍ) په صنعت کې د خپل پراخه کار پر مټ پېژندل شوې وه او له لومړیو مېرمنو وه چې د کمرې مخې او شاته ته یې کار وکړ. هغه لومړنۍ ښځه وه چې په متحده ایالاتو کې یې له حالت سره سم کمېډ (له الیزابېت سره ژوند یا *Life with Elizabeth*) تولید کړ چې دې کار نوموړې ته په ۱۹۵۵ کال کې د هالیووډ د ویاړلې ښاروالې نوم ورکړ. وایټ زیاتره د "لومړۍ ټلویزیوني مېرمنې" په نوم یادېږي، چې دا لقب د ۲۰۱۸ کال د مستند فلم د سرلیک لپاره وکارول شو چې د نوموړې د ژوند او مسلک په اړه معلومات وړاندې کوي.

وایټ له راډیو څخه ټلویزیون ته له لېږد وروسته، د امریکایي لوبو پروګرامونو، لکه پسورډ، نښلولو یا جوړه کولو لوبې (*Match Game*)، چوغلګرۍ (*Tattletales*)، ریښتیا ویل (*To Tell the Truth*)، د هالیوډ څلورلارو (*The Hollywood Squares*)، او د ۲۵۰۰۰ ډالرو هرم (*The $25,000 Pyramid*) اصلې څېره وه. وایټ چې د "د لوبو د نندارې د لومړۍ مېرمنې" په نوم یاده شوه، لومړۍ ښځه شوه چې په ۱۹۸۳ کال یې د "یوازې سړیو! یا *Just Men!* " نندارې لپاره د غوره لوبې نندارې د کوربه لپاره د ورځنۍ ایمي جایزه ترلاسه کړه. هغه د بېباکه او ښایسته (*The Bold and the Beautiful*)، د بوسټن قانون (*Boston Legal*)، او کرول برنیټ (*The Carol Burnett Show*) په ننداره کې د څرګندېدو له اړخه شهرت درلود. د نوموړې ترټولو لویې ونډې په سی بی ایس (CBS) کې د ماري تایلر مور ننداره (۱۹۷۳ – ۱۹۷۷) کې د سو آن نیوېنز له حالت سره سم کمېډ، په ان بي سي کې د زرینو نجونو یا Golden Girls  (۱۹۸۵ – ۱۹۹۲) کې د روز نېلنډ له حالت سر سم کومېډ، او په ټی وي لنډ کې په کلېولنډ کې جذابه (*Hot in Cleveland*) (۲۰۱۰ – ۲۰۱۵) کې د ایلکا اوستروسکي په ونډه کې له حالت سره سم کمېډ وې. هغې د ۲۰۰۹ کال په پروپوزل (*The Proposal* ) (۲۰۰۹) رومانتيک کميډي فلم کې له راڅرګندېدو وروسته نوي شهرت ترلاسه کړ او وروسته په ۲۰۱۰ کال کې د شنبې شپې په فسبوکي ژوندۍ خپرونه کې د کوربتوب له امله د بريالي کمپاين موضوع وه، چې هغې ته يې په کمېډي لړۍ کې د غوره مېلمه ممثلې لپاره د پرائم ټايم ايمي جايزه وړاندې کړه.

وایټ په ۲۰۱۴ کال کې "په تفریحی ونډه کې (ښځینه) د ترټولو اوږد تلویزیوني کار" له اړخه او په ۲۰۱۸ کال کې په راډیو، تلویزیون او فلم کې د خپل د اوږد کار له اړخه د ګینیس نړیوال ریکارډ ترلاسه کړ. وایټ په بېلابېلو برخو کې د ایمې اته جایزې، د امریکایي کمېډي دری جایزې، د پردې د مخ د ممثلو ګیلډ دری جایزې او د ګرامي جایزه ترلاسه کړې. نوموړې د هالیوو د مشهورو څېرو د پیاده تګ ستوری لري او په ۱۹۵۵ کال کې د ټلویزیون د شهرت د تالار غړې شوه.

## لومړی ژوند
بېتي ماریون وایټ د ۱۹۲۲ کال د جنورۍ په ۱۷ نیټه د الینوس په اوک پارک کې نړې ته سترګې خلاصې کړې. نوموړې وایي چې بېتي د هغې قانوني نوم و او د الیزابیت لنډه بڼه نه وه. هغه د کریسټین ټیس (اصلي نوم: کاچیکیس)، چې د کور مېرمن وه، او هورېس لوګن وایټ، چې یو میشګان مېشته او د برېښنا د کمپنۍ اجرایوي رئیس و، یوازینۍ ماشومه وه. د نوموړې مورنی نيکه ډنمارکي و او پلارنی نيکه يې يوناني و او د هغې نورې ريښې انګلیسي او او ويلزي دي (د هغې دواړه اناګانې کاناډايي اصله وې چې ريښې يې په اونټاريو کې وې).

د وایټ کورنۍ په ۱۹۲۳ کال کې د کالیفورنیا الامبرا ته هغه وخت کډه شوه چې نوموړې تر یو کال کم عمر درلود او وروسته د ستر ناورین په وخت کې لاس انجلس ته لاړه. د ډېرو پیسو د ګټلو لپاره، د هغې پلار کرسټالي راډیوګانې جوړل پیل کړل او هرځای یې د پلور هڅې کولې. لکه څرنګه چې دا وخت د ناورین لوړه کچه وه او لږ کسانو لوړ عاید درلود، هغه په ځینو وختونو کې د سپو په ګډون د نورو توکو په بدل راډیوګانې تبادله کولې.

وایټ د بیورلي هیلز په هورس من لومړنۍ ښونځۍ او د بیورلي هیلز په عالي لیسه کې کې زده کړې وکړې او په ۱۹۳۹ کال کې فارغه شوه. د وحش ژوند سره د هغې لېوالتیا سیرا نیواډا ته د نوموړې د کورنۍ د رخصتیو له امله رامنځ ته شوه. هغې په پیل کې د ځنګل د ساتونکې په توګه کار ته لېواله وه، خو دا شونې نه وه ځکه په هغه وخت کې ښځو ته اجازه نه وه چې د ساتونکي په توګه خدمت وکړي. پرځای یې نوموړې له لیکنو سره لېوالتیا پر مخ یوړه. نوموړې د هورس مان په ښوونځۍ کې د فراغت د نندارې لیکلنه او مشري وکړه او په دې کار یې له تمثیل سره لېوالتیا وموندله. نوموړې چې د خپلو الګو جینټ مکډونالډ او نیلسن ایډي تر اغېز لاندې راغلې وه، پرېکړه یې وکړه چې د یوې ممثلې په توګه خپل مسلک پر مخ یوسي.

د لیسې له فراغت څخه یوه میاشت وروسته، هغې او یوې ټولګیوالې یې په یوه آزمایشي تلویزیوني خپرونه کې، چې د دې تلویزیون خپرونې د پراختیا په حال کې وې، د ماري کونډې سندرې وویلې وایټ د کار بڼه ومونده  او د هغې لومړۍ مسلکي تمثیلي دنده د بلیس هیډن په کوچني تیاتر کې وه.

کله چې په ۱۹۴۱ کال کې متحده ایالات په دوهمه نړیواله جګړه کې ښکېل شول، وایټ د امریکایی مېرمنو د رضاکاره پوځي خدمت په برخه کې رضاکاره خدمت وکړ. د هغې دنده د هالیوډ غونډیو ته د پوځي اکمالاتو د PX د یوې لارۍ چلول وو. نوموړې په هغو مجلسونو کې هم ګډون کاوه چې بهر ته د استول کېدو وړاندې د سرتیرو لپاره په لاره اچول کېدل. وایټ د د جګړې په وخت کې د خدمت په اړه تبصره کې وایي "دا یو عجیب وخت و او هېڅ څه انډول نه درلود."

## سرچينې