open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
پیام انور مجله

**«پیام انور»** دا منسوبه ده د لوړ او عظیم سید نامې سره چې له نن نه قابو درې سوه کاله وړاندې د تیرا په علاقه کښې يې خپل دیني خدمتونه ترسره کړي دي، میان سید میر انور شاه بزرګوار 

= اداریه =
ټولې ستاینې، حمدونه او ثناګانې هغه الله لره دي چې دعالمینو رب دی او ډېر درود او سلام وي د هغه په قدرمن رسول حضرت محمد مصطفی صلی الله علیه اله، او درود او سلام وي د هغه په پاک آل باندې چې د له مخې یې دا نړۍ ودانه ده.

قدرمنو لوستونکو ستاسو په لاس کښې چې کومه مجله ده **«پیام انور»** دا منسوبه ده د لوړ او عظیم سید نامې سره چې له نن نه قابو درې سوه کاله وړاندې د تیرا په علاقه کښې يې خپل دیني خدمتونه ترسره کړي دي، میان سید میر انور شاه بزرګوار هغه هستي ده چې نه یواځې د تیرا په سیمه کښې بلکې شاو خوا ټولې سیمې لکه کرمه بنګښ وغیره د هغوي د علم او فضل له چینې خړوب شوي دي، نن که مونږ په دغه علاقو کښې د دین نښې نښانې او وینو نو دا د هغه بزرګوار او د هغه غوندې د نورو عالمانو او مجاهدانو د کوششونو نتیجه ده، سید میر انور بزرګوار نه یواځې یو عالم و بلکې یو عارف، مجاهد او ښه ادیب شاعر او لیکوال هم و، چې له بده مرغه د هغوي آثار او کتابونه له خلکو پټ پاتی شوي دي د تاریخ مطابق د هغوي ځینې آثار په جنګونو کښې له منځه تلي دي او ځینې یې تالا شوي دي، مونږ هغه کسانو ته چې دا کتابونه ورسره وي سوال کوو چې دا کتابونه په څه طریقې سره مونږ ته راوسوي چې خلکو ته يې ورسوو. دلته د دې خبرې ځای دی چې شکر الحمد لله مونږ ته الله تعالی دا توفیق راکړ چې د هغوي موجود آثار، دیني تعلمات او د پښتو ادبیات یو ځل بیا ژوندي کړو او د دې مجلې په وسیله يې خلکو ته ورسوو.

په دې مجله کښې تاسو ته د هغه بزرګوار له آثارو پرته اسلامی معلومات، تاریخ، د امامانو ژوند لیک، او د پښتو ادبي کارونه هم په لاس درځي.

څرګنده ده چې دا ټولې چارې سر ته رسول یواځې زمونږ کار نه دی بلکې په دې لړ کښې ستاسو مرستو، مشورو، مقالو او پوهو ته محتاج یو. هېله ده چې په دې نیک کار کښې به مونږ سره مرسته وکړئ.

دغه ځای کښې مناسب ګڼم چې له ټولو هغه ملګرو مننه وکړم چې د کومو کسانو په لاس او کوششونو سره دا مجله شورو شوه. په ځانګړې توګه د  علامه **ګلبهار علی حسنین** چې د هغوي د هڅو نتیجه ده چې نن مونږ تاسو سره مخاطب و. انشا لله دا کار به ستاسو په مرسته دوام ولري او هر څو میاشتې پس به یوه مجله ستاسو لاس ته دررسي چې هیله ده تاسو ته به ګټه درکړي او د فایدې وړ به وګرځي.

په اخر کښې لازم ګڼل چې مننه وکړم د ټولو هغه کسانو چې مونږ سره يې په دې کار کښې برخه اخستی ده په بیله توګه د مجلی له علمي او مالي ډلې چې انشا الله په راتلونکي وخت به هم مونږ سره همدغه شان ولاړ وي.

تاسو خپل وړاندیزونه، مقالې، شعرونه او هر ډول دیني لیکنې مونږ سره شریکولی شئ چې له پلټنې وروسته به په دې مجله کښې چاپ کیږي. له ټولو لوستونکو ډېره مننه کوم.


= علمي ډله: =
1.               عبدالله خان

2.               مولانا سید مشرب حسین

3.               ډاکټر محمدرحیم درانی

4.               محمد یاسر

5.               نجم الحسن محمدی

6.               سید جاوید حسین

7.               مولانا فیاض علی

= ډیزاینیګ: =
حسن خانخیل

## د چاپ مرستیال:

# جمیل حسین
# ګلبت علی

= مرستيالان: =
1.      سہیل سید ولد کمال سید میان، 

2.      سید عامر سید ولد وصی سید، 

3.      سیدفخر عباس میاں ولد سید فضل عباس میاں، 

4.      محمودالحسن ولد ملک احمد جان،

5.      ابرار حسین ولد شهید یوسف حسین

6.      محمد میثم 

= مونږ سره رابطه =
**زمونږ ایمیل: **

**زمونږ د تلفن او وټس اپ شمېره: 00989354058930**

**سرپرست اعلی: 00989374633321**
سينټ هېلېنا

**سنت هلنا** په انګلیسي Saint Helena) په اطلس سمندر کې د بریتانیا له سمندري سیمو څخه یوه ده. سنت هلنا په ۱۵۰۲م کال کې د یو پرتګالی بیړۍ چلونکی جوانیو دا نوا João da Nova) له خوا کشف شو. د سنت هلنا نوم چې د روم ټولواکمنې د واکمن لوی ګنستانتین د مور وه پری کیښود.

## تاریخ
## جغرافیه
جوانیو دا نوا

**ژوانیو دانیوا** João da Nova) یو پرتګالي بیړۍ چلونکی وو چې په ۱۵۰۲م کال کې یې د سنت هلن ټاپو کشف کړی وو.
## څیړنې
سیوتا

**سیوتا** په اسپانیایي ژبه Ceuta) د افریقا په شمالي سمندر غاړو کې د مراکش هیواد سره ګاونډ کې د اسپانیا اړوند ښار دی.

## جغرافیه
## تاریخ
مادیرا

**مادیرا** په پرتګالي ژبه mɐˈdejɾɐ) په انګلیسي Madeira) د اطلس سمندر په شمال کې د پرتګال هیواد له سیمو څخه یوه ده.

## تاریخ
## جغرافیه
فونشال

**فونشال** د اطلس سمندر په شمال کې د پرتګال هیواد اړوند د مادیرا ولایت مرکز دی.
ملیلیه

**ملیلا** په اسپانیایي  Melilla) د افریقا په شمالي سمندرغاړی کې د اسپانیا هیواد سیمه ده.

## تاریخ
## جغرافیه
مايوت

**مایوت** په انګلیسي Mayotte) د افریقا لوې وچې په جغرافیه کې یوه سیمه (ټاپو) دی چې د ۲۰۰۹م کال کې په یوه ټول پوښتنه کې د ۹۵,۲% تایید رایو په ورکړئ سره د فرانسې سره د ګډون ملاتړي شوه او ۲۰۱۱م کال کې رسما ً له یاد هیواد سره یوځی شوه.

## تاریخ
## جغرافیه
رېيونين

**ریونیوت** په انګلیسي Réunion) د هند په سمندر کې د فرانسې له سمندري سیمو څخه یوه ده. ریونیوت ټاپو د موریس هیواد په ۱۷۹ کیلومترې کې موقیعت لري.

## تاریخ
## جغرافیه
جامسټون

**جامستون** په اطلس سمندر کې د بریتانیا له سمندري سیمو سنت هلن 
پلازمینه ده.
دیدیه رابرت

**دیدیه رابرټ** د هند په سمندر او د افریقا لوې وچې سویل ختیځ کې د فرانسې اړوند سیمې ریونیون والی دی.
د اریتریا ناکفا

**ناکفا** په انګلیسي Eritrean nakfa) د اریتریا هیواد د پیسو واحد دی. د ناکفا ایزو کوډ ERN) دی.

## آرزښت
د اریتریا مرکزی سیمه

**مرکزی سیمه (اریتریا** په عربي ژبه المنطقته َ المرکزیة) د اریتریا هیواد له شپږونو ایداري سیمو څخه یوه ده.

## تاریخ
## جغرافیه
انسبا سیمه

**آنسبا** په تګرینیایي ژبه ዞባ ኣንሰባ) د اریتریا هیواد له ۶ ایداري سیمو څخه یوه ده.

## تاریخ
## جغرافیه
ګاش-بارکا

**ګاش-بارکا سیمه** په تګرینیایي ژبه ዞባ ጋሽ ባርካ) د اریتریا هیواد له ایداري برخو څخه یوه ده.

## تاریخ
## جغرافیه
سویلي سور سمندر سیمه

**د سویلي سور سمندر سیمه اریتریا** په تګرینیایي ژبه ዞባ ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪ) د اریتریا له شپږو ایداري څخه یوه ده.

## تاریخ
## جغرافیه
دوست محمد دوست

استاد دوست محمد خان د افغانستان نامتو علماوو او شخصیتونو څخه دي.

استاد دوست محمد دوست خپل ابتدائي تحصیلات په جلال آباد ښار کې بشپړه کړ او بیا د ننګرهار پوهنتون له زراعت پوهنځی څخه فارغ شول. وروسته د لا نورو زده‌کړو او هیواد ته خدمت کولو لپاره امريکې ته لاړ او په وایومنګ پوهنتون (University of Wyoming) کې تحصیل ته بوخت شول.

بیا د خپل قوی عظم او اراده سره د مایکروبیالوژی (Microbiology)رشته کې ماسټري تر کچه زده‌کړي په اعلی درجه سره بشپړ کړ.
استاد بر وطن مین شخصیت وو ځکه د افغانانو د خدمت لپاره بیرته وطن ته راستانه شول او په مختلفو دولتی ارګانونو کې دنده ترسره کړه بیا د وطن بچيانو د روزلو لپاره د ننګرهار پوهنتون کې د طب پوهنځی استاز په صفت دنده ترسره کول. بیا تقاعد نه وروسته په آریانا پوهنتون کې تدریس کول.
له استاد نه ډېر اثار پاتي شوي دي خو د مختلفو ستونزو له امله چاپ شوي ندي.
امهري ژبه

**امهاري ژبه** په امهاري አማርኛ) د سامي ژبو له کورنۍ څخه ده چې په ایتوپیا هیواد کې رسمیت لري. په ۲۰۰۷م کال کې یادې ژبې کابو ۲۲ میلیونه ویونکي لرل.

## اوسمهال
د ایتوپیا بیر

**بیر ایتوپیا** په انګلیسي Ethiopian birr) د ایتوپیا هیواد د پیسو واحد دی. د بیر پیسو ایزو کوډ ETB) دی, یادې پیسې د ایتوپیا هیواد د مرکزی بانک لخوا کنټرولیږي.
## آرزښت
د افریقا ښکر

Africa-countries-horn.png
**د افریقا** د سومالیا ,اریتریا , ایتوپیا او جیبوتی هیوادونو برخې چې سور سمندر او د عربو سمندر سره غځیدلي د افریقا ښکر په نوم یادیږي.
سویلي سیمه

**سویلي سیمع** په تګرینیایي ژبه ደቡብ) د افریقایي هیواد اریتریا له ۶ ولایتونو څخه یو دی.

## تاریخ
## جغرافیه
شمالي سور سمندر سیمه

**شمالي سور سمندر سیمه اریتریا** په تګرینیایي ژبه ዞባ ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕሪ) د اریتریا هیواد له شپږونو سیمو څخه یوه ده.
## تاریخ
## جغرافیه
اوبه ولسوالی

دهرات اوبه ولسوالی دهرات ښار په سل کیلومتری کی د ختیځ لوری ته پرته ولسوالی ده چی وسیدونکی یی تقریبا پنځه اتیا سلنه پښتانه دی ڋیری پښتانه یی د اسحاقزای قوم او غلجی قوم پوری مربوط دی .دا ولسوالی دهرات د شنو ولسوالیو څخه ده چی هر ڋول میوه او کښت پکښی کیږی د نفوس له اڔخه دا ولسوالی شاوخوا یو لک او پنځوس زره نفوس لری دی ولسوالی د بازار شاوخوا تاجکان او ازبکان هم وسیږی .

...ــــــــــــــــ لیکونکی! ڋاکټر اسحاقزای...ــــــــــــــ
د نادرشاه مینې نوم ولې مکروریان شو؟

د نادرشاه مینې نوم ولې مکروریان شو؟
بټنوک|521x521px
یا ولې د نادرشاه مینې نقشه بدله شوه؟

کره کړکیښ یا تاریخ او لاسوند هېڅ وخت نه ورکېږي او نه یې څوک د ګروهيزې يا عقيدې له مخې بدلولی شي.

په (۱۹۶۷ زېږديز یا ۱۳۴۶ لمریز) کال کله چې افغانستان له روسانو سره یا د روسانو د بلاعوض د مرستې پر بنسټ د کور جوړونې يا خانه سازۍ د فابریکې او په کابل کې د بلاکونو په جوړولو سره سلا شول د اعلا حضرت ظاهر شاه په لارښونه دا اوسني مکروریان او خواجه رواش سیمه د نادرشاه له غونډۍ څخه رانیولې تر یکه توت، بي بي مهرو او تر خواجه رواش هوایي ډګر پورې چې اوسمهال د کرزي په نوم یادېږي، د نادرشاه د مېنې په نوم ونوموله شوه چې بیا د تکړه انجینرانو لخوا یې نقشه هم جوړه او چمتو شوه. د دې نقشې په ترڅ کې له پل خشتې څخه تر هوایي ډګر پورې یو لوی سړک د نادرخان واټ په نوم هم د رغولو يوه منسوبه په پام کې نیول شوې وه. کله چې د دغې سیمې تړون د روس یا د وخت شوروي اتحاد او افغانستان تر منځ لاسلیک کېږده هلته پر دواړو ژبو پښتو او روسي د نوموړې سیمې نوم نادرشاه مېنه لیکل شوې ده چې د دغه لاسوند اره يا اصلي کاپي د کابل د وخت بلدیه یا اوسنۍ ښاروالۍ او بله کاپي یې د فواید عامې یا ټول ګټو وزارت چې وروسته د ښار جوړونې وزارت ته دا لاسوند ولېږدول شو  هلته شته او لا تر اوسه هم ساتل کېږي. همدا راز په روسیه کې هم نوموړې سیمه د همدغه لاسوند يا سند له مخې د نادرشاه مېنې په نوم پېژندل شوې ده.

اوس پوښتنه دا ده چې مخکې د خلق او پرچم رژیم نه غوښتل چې دا سیمه پر خپل اره يا اصلي نوم یانې د نادرشاه مېنې په نوم یاده کړي ځکه هغوی د نادریه لوړ ښوونځي يا لېسې ته عمر شهید او د نادرخان تپې ته د شهیدانو تپه او پرته د جاده نادر پشتون څخه د نادرخان واټ ته یې هم جاده میدان هوایي ویله، له دې امله چې نوموړې سیمې ته یې مکروریان ویلې او بیا وروسته د مجاهدینو د حکومت په راتګ چې مشري یې جمعیت او شورا یې نظار کوله او نوموړې ډلې له نادرخان سره د دښمنۍ په وجه چې د سقاو زوی یې د وژونکي يا قاتل او ولسي درغل يا ملي خاین په نوم يې په دار کړی و دا سیمه يې د خلق او پرچم په شان د مکروریانو په نوم یادوله. خو اوس پوښتنه دا ده چې ولې نوموړې سیمه د لاسوندونو له مخې بېرته په خپل اره نوم یانې د نادرشاه مېنه نه یادېږي؟.
بټنوک|326x326px
د یادولو وړ ده چې د نادرخان د واټ پلان هغه مهال د ځینو ستونزو او د دولتونو په بدلېدو کړني يا عملي نه شو او یواځې د ډموکراټیک جمهوریت لخوا یو سړک جوړ شو خو اوس د ښاغلي کرزي پر وخت هغه پخوانی پراخ پلان د نادرخان واټ له هوایي ډګر څخه تر اریانا څلور لارې پورې کړني يانی عملي شو خو په خواشینۍ سره چې د اره یا اصلي ثبت شوي نوم یانې نادرخان واټ پرې چا نه یواځې یاد نه کړ بلکې داسې ګنګوسې دي چې نوموړي واټ ته جاده مسعود ویل کېږي.

په پای کې یو ځل بیا پر خپله پورتنۍ خبره ټینګار کوم چې د هېڅ ځای او سیمې نوم چې یو ځل په رسمي توګه پر یو نوم ثبت یا لیکل شوی وي هېڅ څوک یا هېڅ دولت د سیاسي یا عقيدوي ملحوظاتو له وجې د تل لپاره نه شي بدلولی او خامخا به بېرته خپل ذاتي یا اره نوم ته راګرځي، د نادرشاه مینه او نادرخان واټ به بیا رغېږي او پخپل نوم کېږي به.

د یادونې وړ ده چې د کارتې نو سیمه لومړی د سید نور محمد شاه مینه، د کارتې چهار سیمه د شېر شا سوري مینه، د سېراهي علاوالدین او کارتې سې سیمې د محمود طرزي مینه او د دېبوري یا د کوټه سنګي شاوخوا سیمې د میرویس میدان په نوم یادېدلې یا نومول شوې وې چې باید بېرته خپلو اره نومونو ته وګرځول شي.

عزیز معارج
علی بونګو وندیمبا

**علی بونګو** په انګلیسي Ali Bongo Ondimba) زوکړه ۹ فبروري ۱۹۵۹م کال) له ۲۰۰۹م کال راهیسی تراوسه د ګابن هیواد ولسمشر دی.

## کار
## شخصیت
ریموند ندونګ سیما

**ریموند ندونګ** د افریقایي هیواد ګابن د ولسمشر علی بونګو وندیمبا د ولسمشرې په دوره کې لومړی وزیر دی.
فانګ ژبه

**فانګویي ژبه** د بانتو ژبو له کورنۍ څخه یوه ژبه ده چې په ګابن او استوایي ګینه هیوادونو کې ویونکي لري.

## اوسمهال
مین ژبه

**مینه ژبه** د بانتو ژبو له کورنۍ څخه ده. په مین ژبه د ګابن هیواد کابو ۵۰ زره وګړي خبرې کوي.

## سرچینه
ساحل-وارک زیود

**سهیله ورک زوده** په انګلیسي Sahle-Work Zewde) زوکړه ۲۱ فبروري ۱۹۵۰م کال) په ۲۵ د اکتوبر ۲۰۱۸م کال نومړې د ایتوپیا هیواد لومړنې ښځینه ولسمشره وټاکل شوه.
 

## کار
## شخصیت
ابی احمد علی

**آبی احمد علی** په انګلیسي Abiy Ahmed Ali) یو ایتوپیایی مسیحی سیاستوال دی. علی د ایتوپیا هیواد دولسم لومړی وزیر دی او همدارنګه  نوموړی په ۲۰۱۹م کال کې د سولې په برخه کې د نوبل جایزې ګټونکی شو.

## تاریخ
## جغرافیه
پونو ژبه

**پونیایي ژبه** په افریقایي هیواد ګابن د بانتو ژبو له کورنۍ څخه د نورو څو ژبو ترڅنګ یوه سیمه ییزه ژبه ده.
نزبي ژبه

**نزبیایي ژبه** د بانتو ژبو له کورنۍ څخه یوه ژبه ده چې په افریقایي هیواد ګابن کې پری یو شمیر خلک خبرې کوي.
د ګامبیا دالاسي

**د ګامبیا دالاسی** په انګلیسي Gambian dalasi) ایزو کوډ GMD) د ګامبیا هیواد د پیسو واحد دی, د یادو اسعارو کنټرول د ګامبیا هیواد مرکزی بانک کوی.
دوتنه:Gambia-billet-monedes.jpg

## آرزښت
سرکوندا

**سرکوندا** په انګلیسي Serekunda) د ګامبیا هیواد لوی ښار دی. سرکوندا ښار په ۲۰۰۶م کال کې ۳۳۵,۷۳۳ وګړي لرل.

## تاریخ
## جغرافیه
آداما بارو

**اداما بارو** په انګلیسي Adama Barrow) زوکړه ۱۶ فبروري ۱۹۶۵م کال) د ګامبیا هیواد ولسمشر دی.

## سیاست
## شخصیت
ولوف ژبه

**ولوف ژبه** یوه افریقایي نايجير کانګويي ژبه ده چې په ګامبیا, سنګال او موریتانیا هېوادونو کې ويل کيږي، ولوف ژبه په عربي ليکدود او لاتين ليکدود ليکل کيږي.
## سرچينې
دورنه خط

دورنه خط يوه لوبه ده چې په کندهار، هلمند او اروزګان ولایتونو يا په بله اصطلاح په لوی کندهار کې ترسره کېږي. د لوبې د کولو ترتیب په لاندې توګه دی؛

# د يو پټو څخه دورنه جوړول، پټو بايد وپېچو تر څو رسۍ ځنې جوړه سي!
# بايد يو کوشنی میدان 3 يا 4 متره واټن وي، نو پر هغه بايد خط يو خط (ارغړۍ) راکش سي
# دريم د لوبې د کولو لپاره لږ تر لږه 4 کسانو ته اړتیا سته
# يو شخص د ميدان په منځ کې درېږي او هغه نور په دې رسۍ وهي او میدان او ځان ته يې نږدې نه پرېږدي!

## سرچينې
وېشنيزه:کندهار
ماندیکا ژبه

**مندیکا ژبه** د نیجر کانګویي ژبو له کورنۍ څخه ده. مندیکا ژبه په ګینه ,ګینه بیساو او سنګال هیوادونو کې ویونکي لري.

## وضیعت
طاهر کلاچوي

**طاهر کلاچوي** (زوکړه ۱۹۱۸ زېږدي کال، ډېره اسماعيل خان، کلاچي) د لوی افغانستان د پښتو ژبې يو نامتو شاعر، پوه او څېړونکی دی. 

## مخينه
د طاهر کلاچوي صېب خپل آر نوم غلام سرور دی، په ادبي نړۍ کې په طاهر کلاچوي اوڅار دی. طاهر کلاچوي پر ۱۹۱۸ زېږدي کال د ډېره اسماعيل خان ولسوالۍ (ضلع) د تحصيل کلاچي کې د حضرت فقير نور محمد سروري قادري کره زېږېدلی دی۔ هغه له آره پښتون او له گنډاپور ټبر (فبيلې) څخه دی. د گنډاپور ټبر لړۍ آر د مشهور بزرگ حضرت سيد گېسو دراز شاه رحمهَ الله عليه ته رسي، چې آرامځای يې د حيدرآباد په دکن کې دی۔ 

د طاهر کلاچوي پلار يو لوی عالم او صوفي تېر شوی، چې د خپل علم په ذريعه يې په زرگونو زړونه منور کړي دي. طاهر هم ديني زده کړې له خپل پلاره وکړې. د هغه اردو، پاړسي او پښتو ژبې پوره زده وې. د طاهر کلاچوي نظم او نثر دواړه د اردو او پښتو په ډېری معياري رسالو او اخبارونو کې وخت پر وخت چاپ شوي دي. 

شاعر طاهر کلاچوي ته «د مين غېږ» نومې کتاب باندې د رائيټر گولډ لاهور له خوا لومړۍ پوړۍ (درجه) جايزه هم ورکړ شوې ده. دا کتاب يې په "اېم،اے"او د "بي،اے" په کورسونو کې هم شامل دی. 

د طاهر کلاچوي د ژوند لومړۍ برخه په پنجاب کې تېره شوې ده. پر ۱۹۳۷ ز کال کې بنو ته ولاړ او د بنو سيمه يې له معياري ادب سره اشنا کړه. له هغه نه مخکې که څه هم نه په بنو کې مېداني او ولسي شاعري ډېره وه، چې د معاش يوه ذريعه جوړه شوې وه. خو لوی الله ته دغه بې مقصده شاعري منظوره نه وه او د طاهر کلاچوي غوندې عالم او پياوړی ليکوال يې راولېږلو چې د بنو سيمه اوس هم پرې ناز کوي۔ د کلاچوي صېب د بنو په شعري ادب ډېر زيات اثرات دي او دا د هغه د احساناتو يو ښکاره زباد دی. 

## د شعر بېلگې يې

## مدني اکر

## چاپ شوي نښيرونه يې
۱- د مين غېږ (شعري ټولگه). 

۲- مضراب (شعري ټولگه). 

۳- د حسن لمن (شعري ټولگه).  

۴- خنده گل (شعري ټولگه په اردو ژبه کې). 
 
شاعر عمر دراز مروت د هغه ټول کلام راغونډ کړی او د «د طاهر کليات» په نوم يې په يو ځای چاپ کړی دی. 

وېشنيزه:پښتانه
وېشنيزه:پښتانه شاعران
وېشنيزه:افغانان
د ګانا سدي

**د ګانا سدې** په انګلیسي Ghana cedi) ایزو کوډ GHS)د ګانا هیواد د پیسو واحد دی.

## آرزښت
نانا اکوفو ادو

**نانا آکوفو ادو** په انګلیسي Nana Akufo-Addo) زوکړه ۲۹ مارچ ۱۹۴۴م کال) د ګانا هیواد ولسمشر دی.

## سیاست
## شخصیت
یساتو تورای

**یساتو تورای** د ګامبیا هیواد د ولسنشر آداما بارو د ولسمشریزې دورې لومړی وزیر دی.
محمد ابراهیم الکوزی

محمد ابراهیم الکوزي په کال ١٩٧٨ کې د کندهار د ارغنداب ولسوالۍ د کوکران په سېمه کې زېږېدلی دی. هغه د پخواني مجاهد حاجي آغا کاکا زوی دي. 
## سياسي ژوند
هغه د افغانستان ولسمشریزو ټاکنو ته هم ځان نوماند کړی وو
او د ټاکنیزې ډلې نوم يې د  «د ظلم او بې عدالتۍ پر وړاندې مبارزه» نومېده. 

د ځينو په وینا چې هغه  «د الکوزیو د سراسري شورا» مشر هم وو.

## سرچينې
د ګینه فرانک

**د ګینه فرانک** ایزو کوډ GNF) د ګینه هیواد رسمي اسعار دي. د یادو پیسو کنټرول د ګینه هیواد مرکزی بانک په غاړه دی.

## آرزښت
الن واکر

الن واکر (انګليسي:Alan Walker) د ۱۹۹۷ زيږديز کال د اکتوبر په مياشت کې په ناروې(Norway) کې زيږېدلی، او د DJ Walkzz په نامه هم مشهور دی.هغه وروسته له هغه چې په ۲۰۱۵ کال کې يې (له منځه لاړ) سندره وويله ډېر مشهور شو چې دوه ميليارده خلکو وليده او شل ميليونه لايکونه يې وخوړل.
وگړپوه

وګړپوه هغه څوک دئ چې د وګړپوهنې یا anthropology  په هکله هر اړخیز معلومات ولري.په لنډ ډول ویلای سو چې وګړپوه د بشرپېژندنې د څانګې متخصص دئ.
مبشر قربان

مبشر قربان په کرک کښې په يو وړوکي کلي د بانډې تحصيل عيسک خماري کلي کښې  په کال ۲۰۰۲ کښې پيدا شوې دې يو ادبي سړې دې ادبي زده کړې ې په خپل تحصيل کښې ګران مشر پروفيسر عزيز قريشي نه وکړې اوس هم وخت په وخت ورزي ورسره کيني پاڅي سکول ې خپل کور سره خواکښې پرائمري سکول دې او هائ ميټرک ې په خپل کښې زکړو هغې نه بعد د بانډې کالج ته لاړو او پښتو ې يوازې واخستله
محمد ایاز نیازی

**ډاکټر محمد ایاز نیازی** یو افغان اسلامي عالم وو، هغه په ​​1964 کې د یمگان ولسوالۍ کې زیږیدلی وو.

## سرچینې
محمدو باومیا

**محمدو باومیا** په انګلیسي  Dr. Mahamudu Bawumia) زوکړه ۷ اکتوبر ۱۹۶۳م کال) د ګانا هیواد لومړی وزیر دی.

## سیاست
## شخصیت
مالینکه ژبه

**مالینکه** د افریقایي ژبو څخه یوه ده چې په ګینه هیواد کې پری وګړي خبرې کوي.
فولا

**فولاني خلک** د افریقا لویه وچه کې یو یو قوم خلک دي چې په فولاني ژبه خبرې کوي.
## سرچينې
ګل کريم

ګل کريم يو ښه طبيب، اشنا پال، اسلام پال شخصيت وه.

چه چى د خيبر پختونخوا د علاقي مندڼې بى کچه خدمت کړې.

ګل کريم د 1981 نه تر 2020 پورى د علاقې ۳۹ کله خدمت کړى. 

هغوى په ۱۱ مئى ۲۰۲۰ وفات شو.
سوسو ژبه

**سوسویي ژبه** په انګلیسي Susu language) د افریقا په ختیځ کې د په سیرالیوناو ګینه هیوادونو کې د ماندي ژبو له کورنې څخه یوه ژبه ده, چې سوسو خلک پری خبرې کوي. د یادې ژبې د ویونکو شمیر د ۲۰۰۶م کال د اټکل پر آساس ۱,۰۶ میلیونه ښودل شوی.

## وګړي
ماندیکا

**ماندیکا خلک** افریقایي وګړي دي چې د ګینه هیواد کابو ۲۵ سلنه نفوس جوړوي.
سوسو

**سوسو خلک** د افریقا لویه وچه کې یوه ډله خلک دي ې د ګینه هیواد ۱۷,۷ سلنه نفوس جوړوي. سوسویان په سوسو ژبه خبرې کوي.
ماندي ژبې

**د ماندي ژبو کونۍ** په انګلیسي Mande languages) د افریقا په ختیځ کې د کابو ۷۰ ژبو کورنۍ ده چې د ۴۰-۳۰ میلیونه خلک پرې خبرې کوي.

## سرچينې
کونیاکا

**کونیاکه خلک** په افریقا لویه وچه کې یوه ډله خلک دي چې د ګینه هیواد ۵,۵ سلنه نفوس جوړوي.
کییسي

**کیسي خلک** یوه ډله افریقایي خلک دي چې د ګینه هیواد ۴,۱ سلنه نفوس وړوي.
کپیل

**کپیل خلک** په افریقا کې یو قوم خلک دي چې د ګینه هیواد ۴ سلنه نفوس جوړوي.
الپا کوندی

**آلپا کوندي** په انګلیسي Alpha Condé) زوکړه ۴ مارچ ۱۹۳۸م کال) د ګینه هېواد ولسمشر دی.

## شخصیت
## سیاست
ابراهیم کاسوری فوفانا

**ابراهیم کاسوري** په انګلیسي Ibrahima Kassory Fofana) زوکړه ۱۹۵۴م کال) د ګینه هیواد لومړی وزیر دی.

## ساست
## شخصي ژوند
شمال ولایت اسرائیل

**شمال ولایت**په عبري
מחוז הצפון) په انګلیسي د اسرائیل هیواد له ۶ ولایتونو څخه یو دی.

## جغرافیه
## تاریخ
بالانتا خلک

**بالانتایان** په انګلیسي Balanta people) د افریقایي هیواد ۲۲.۵ سلنه نفوس حوړوي. بالانتایان خلک په بالانتایي ژبه خبرې کوي.
سریفو نهاندمانجو

**مانویل شریفو نهانمانجو** په انګلیسي Manuel Serifo Nhamadjo) زوکړه ۲۵ مارچ ۱۹۵۸ مرګ ۱۷ مارچ ۲۰۲۰) د ګینه بیساو هیواد ولسمشر وو.

## شخصیت
## سیاست
ومارو سیسوکو

**ومارو سیسوکو امبالو** (په انګلیسي Umaro Sissoco Embaló) زوکړه ۲۳ سپټمبر ۱۹۷۲م کال)  ۲۷ د فبروري ۲۰۲۰ د ګینه بیساو هیواد ولسمشر دی.

## سیاست
## شخصیت
نونو ګومز نابیام

**ننو ګومز نابیام** په انګلیسي Nuno_Gomes_Nabiam) زوکړه ۱۷ وامبر ۱۹۶۶م کال) د ګینه بیساو هیواد لومړی وزیر دی.

## سیاست
## ژوند
بافادا خلک

**بافادایان** په انګلیسي... یوه ډله امریقایي وګړي دي ې د ګینه بیساو هیواد ۳,۵ سلنه نفوس جوړوي.
بیجاګوس خلک

**بیجاګوس خلک** بیجاګوس قوم د افریقایي هیواد ګینه بیساو ۲,۵ سلنه نفوس جوړوي.
مانکانا خلک

**مانکانا خلک** مانکانا قوم یو افریقایي قوم دی چې د ګینه بیساو هیواد ۳.۱ سلنه وګړي جوړوي.
پاپل خلک

**پاپلیان** په انګلیسي Papel people) یوه ډله افریقایي خلک دي چې د ګینه بیساو هیواد ۹.۱ سلنه نفوس جوړوي.
مانجاکا خلک

**مانجاک خلک** په انګلیسي Manjack)  په افریقایي هیواد ګینه بیساو کې یوه ډله خلک دي چې د یاد هیواد ۸.۱ سلنه نفوس جوړوي.
د کینیا شیلینګ

**د کینیا شیلینګ** په انګلیسي
Kenyan shilling) د کینیا هیواد د پیسو واحد دی. کینیایی شیلینګ د کینیا هیواد د مرکزی بانک لخوا کنټرولیږي.

## اوسنی آرزښت
وورو کینیاتا

**ورو کیناتا** په انګلیسي Uhuru Kenyatta) زوکړه ۲۶ اتوبر ۱۹۶۱م کال) د کینیا هیواد ولسمشر دی.

## سیاست
## شخصیت
ویلیام روتو

**ویلیام روتو ساموای اراپ روتو** په  زوکړه ۲۱ ډسمبر ۱۹۶۶م کال)  د کینیا هېواد لومړی وزیر دی.

## سرچينې
خوخوی

**خوخوی ولایت** په اسپانیایي ژبه
Provincia de Jujuy) د ارجنټاین هیواد له ۲۳ ګونو ولایتونو څخه یو دی چې د یاد هیواد په شمال لویدیځ کې موقیعت لري.

## تاریخ
## جغرافیه
مومباسا

**مومباسا ښار** په انګلیسي... د افریقایي هیواد کینیا له مهمو ښارونو څخه یو دی.
ناکورو

**ناکورو Nakuru** د کېنیا په ریفټویلي  ولایت کې یو ښار دی چې په 1999 مېلادي کال کې یې 219,366 تنه نفوس درلود او په 2005 کې یې نفوس 276,263 تنو ته ورسید.  

## اړوند پوښتنې

* په کینیا کې د ښارونو لیست
* کېنيا هېواد
* افريقايي هېوادونه
* د فرانسې مستعمرات
* افريقايي ټولنه
* افريقا
* افريقايي ښارونه

## سرچینې

وېشنيزه:افريقا
وېشنيزه:افريقايي ښارونه
وېشنيزه:افرياقيي ښارونه
وېشنيزه:افريقايي اتحا
سوتو ژبه

**سوتو ژبه**  د نايجېر کانګويي ژبو د بانتو ژبو له کورنۍ څخه ده, چې په لېسوتو او سوېلي افريقا او زېمبابوېکې پرې ۶٬۰۰۰٬۰۰۰ تنه خبرې کوي. سوتو ژبه د لېسوتو، سوېلي افريقااو  زېمبابوې هېوادونو رسمي ژبه ده.

## وضیعت
## سرچينې
د لیبریا ډالر

**د لیبریا ډالر** په انګلیسي
Liberian dollar) د لیبریا هیواد د پیسو واحد دی.
د یادو پیسو کنټرول د لیبریا هیواد د مرکزی بانک سره دی.

## آرزښت
د لیبیا دینار

**د لیبیا دینار** په انګلیسي Libyan dinar) د لیبیا هیواد د پیسو واحد دی. چې د لیبیا هیواد د مرکزی بانک لخوا وړاندی کیوي.

## آرزښت
مالاګاسي ژبه

** مالاګاسي ژبه** په انګلیسي Malagasy language)
د مداګاسکار هیواد رمي ژبه ده.
مالاګاسي ژبه د استرونزیایي ژبو له کورنې څخه ده چې کابو ۲۰ میلیونه ویونکي لري.

## سرچينې
آریاري

** اریاري** په انګلیسي د مداګاسکار هیواد د پیسو واحد دی چې د یاد هیواد د مرکزی بانک لخوا وړاندی کیږي.

## آرزښت
د مالاویا کواچا

**کواچا** په انګلیسي Malawian kwacha) د مالاوي هیواد د پیسو واحد دی. کواچا د مالاوي هیواد د مرکزی بانک لخوا وړاندی کیږي.

## آرزښت
چوایي ژبه

**چوایي** (نیانجا ژبه) په انګلیسي د بانتو ژبو له کورنۍ څخه یوه افریقایي ژبه ده.
## وضیعت
لېسوتو لوتي

**'د لوسوتو لوتي** په انګلیسي
Lesotho loti) ایزو کوډ SLS) د لسوتو هیواد د پیسو واحد دی. لوتي د لسوتو هیواد د مرکزی بانک لخوا کنټرولیږي.

## آرزښت
سیشل روپیه

**د سیل روپیه** په انګلیسي Seychellois rupee) د سیشل هیواد د پیسو واحد دی. د سیشل هیواد روپیه د ایزو کوډ SCR) دی.

## آرزښت
د موریتانیا اوګوایا

**اوګوایا** په انګلیسي Mauritanian ouguiya) د  موریتانیا هیواد د پیسو واد دی. ې د یاد هیواد د مرکزی بانک لخوا وړاندی کیږي.

## آرزښت
د موریس روپیه

**د موریتانیا روپیه** په انګلیسي 
Mauritian rupee) د موریس هیواد د پیسو واحد دی. روپیه د موریس هیواد د مرکزی بانک لخوا کنټرولیږي.

## آرزښت
د سویلي افریقا رند

**رند** په انګلیسي South African rand) د سویلي افریقا د پیسو واحد دی. د رند د کنټرول مسلیت د سویلي افریقا د مرکزی بانک په لاس کې دی.

## آرزښت
د زمبیا کواچای

**د زمبیا کواچا** په انګلیسي Zambian kwacha) ایزو کوډ ZMK) د زمبیا هیواد د پیسو واحد دی.
يوګانادايي شيلينګ

**د اوګندا شلینګ** په انګلیسي Ugandan shilling) ایزوکوډ UGX) د اوګاندا هیواد د پیسو واحد دی.

## آرزښت
د تونس دینار

**دینار** په انګلیسي د تونس هیواد د پیسو واحد دی.
له ۱۹۶۰م کال راهیسی په تونس کې د فرانک پرځای دینار کاریږي.

## آرزښت
د ايران او افغانستان د اوبو تړون

د ايران او افغانستان د اوبو د تړون له مخې:
دویمه ماده : ټول هغه اوبه چې د هملند سیند څخه ایران ته ورکول کيږي په نورمال یا غیرې نورمال کال کې په منځني ډول په یوه ثانیه کې 22 متره مکعبه دي  خو افغانستان د ښه ګاونډیتوب له کبله څلور متر مکعب اضافه ورکوي چې ټولې 26 متره معکب کيږي .
خو 
  ایران د نړیوالو او د همدې تړون خلاف لومړی یو نهر بیا وروسته څلور نهرونه چې ۵۵ متر مکعب اوبه په هر ثانیه او اوس نهه نهره  د تړون خلاف جوړ کړي دي .چې ۱۵۰ متر مکعب اوبه په هر ثانیه کې زیرمه کوي بل دا چې هغه اوبه چې دوباره نیمروز ته راتللی هغه یی هم بندې کړي دي  ځکه دا اوبه تر زاهدان او کرمان پوری هم رسيږي  د واټرپمپونو سربیره زمونږ اوبه په ډالرو پر کویت قطر او په دوبی هم پلوری او د کوهک په نوم یې د برښنا بند هم جوړ کړی چی همدا بریښنا زمونږ په نیمروز او هلمند ځینو سیمو هم پلوری ایران  د شوي تړون خلاف چې په كې درې سيمې د اوبو د اخستلو لپاره ټاكل شوي، له ۳۰ تر۴۰ سيمو څخه اوبه اخلي. د ياد تړون د پنځمې مادې له مخې ايران، د هلمند د سيند پر اوبو له هغې كچې پورته چې په تړون كې تثبيت شوې ده، د هېڅ ډول ادعا حق نه لري. د ياد تړون په هيڅ ماده کې افغان حکومت له ايران سره داسې تعهد نه لري چې ګويا ايران دې د سيستان او بلوچستان او د زاهدان ښار د ځمکو خړوبولو لپاره د اړتيا وړ اوبه د هلمند له سيند نه واخلي. خو له بده مرغه چې د راپورونو له مخې همدا اوس هم د تړون خلاف زاهدان ته ۳۷ مليون متر مكعبه اوبه د هلمند له سيند ورکول کيږي> او هڅه کوي چې په افغانستان کې هغه بندونو چې د دې سیند پر سر جوړيږي مخه یې ونیسي ښه بیلګه یې د بخش اباد د بند جوړیدل دي او غواړي دا سیمې په یوه نه يو ډول سره نا امني کړي چې فراه ولایت یې ښه بیلګه ده .دا چې ایران ولې دا کار کوي نو سبب یې دا دی چې ایران ځکه داسې اټکل شوی چې ایران به  تر 2025 کال پورې  د اوبو له کمښت سره مخ شي په همدې حال کې په کال 1393 کې واشنګټن پوسټ هم راپور ورکړو او وویل چې  ایران د اوبو د کمښت له خطرناک حالت سره مخ دی . په ایران کې د اوبو د کمښت عوامل د نفوسو وده، نا ګټوره کرنه او د اوبو د ښه مدیریت نشتون  دی  چې ورځ تر بلې دا مسله له ایران سره سختیږي او افغان حکومت باید خپلو اوبو ته ځانګړی پاملرنه وکړي او که ایران بیا هم د اوبو نړیوال قوانین تر پښو لاندې کوي نو نړیوالو بنسټونو ته چې د اوبو په برخه کې کار کوي شکایت وکړي .
محمد داود نیازی
د تانزانیا شیلینګ

**شیلینګ** په انګلیسي Tanzanian shilling) د تانزانیا هیواد د پیسو واحد دی. د شیلینګ ایو کوډ TZS دی.

## آرزښت
سوازي ژبه

**سوازي ژبه، سواتي يا سيسواتي** (په انگرېزي: Swazi سوازي: siSwazi) د نايجېر کانګويي ژبو د  بانتو ژبو د نګوني ډلې يوه ژبه ده چې په سوازيلينډ او سوېلي افريقا، موزامبيک او ځينو نورو ځايونو کې د سوزيانو له خوا ويل کېږي. په سیمه کې د دې ژبې د ویونکو شمیر۲٬۰۳۴٬۲۰۰ تنه دی.

دا ژبه د سوېلي افریقا په ځينو برخو او  د سوازیلینډ په ټولو ښوونځیو کې تدریس کیږي. سوازي په سوازیلینډ کې د انګليسي ترڅنګ دوهمه رسمي ژبه ده  او د سوېلي افریقا له یوولسو رسمي ژبو څخه یوه ده.
دا ژبه له خوسايي او زولو ژبو سره ډېر ورته والی لري.

## سرچينې
د کانګو اتلانتیک ژبې

**د کانګو آتلانتیک ژبې** د افریقا لوې وجې په یو میر هیوادونو کې د ګڼ شمیر ژبو کورنۍ ده.
بنو کانګویي ژبې

**بنو ګانګویي ژبې** د یو شمیر ژبو کورنۍ ده چې د افریقا لویه وچه کې پرې خلک خبرې کوي.
سویلي بانتویي ژبې

**سویلي بانتو ژبې** د بانتو ژبو ترڅنګ د افریقا په سویل کې د یو شمیر ژبو کورنې ده.
تکالا ژبې

**تکالایي ژبې** (تکالا) د ژبو یوه کورنۍ ده چې د افریقا لوې وچې ګڼ شمیر ژبې په ځانکې لري.
انګوني ژبې

**انګونیایي ژبې** د افریقا لویه وچه کې د یو شمیر ژبو کورنۍ ده.
زولو ژبه

**زولو** په انګلیسي Zulu language)  په سویلي افریقا کې یوه ژبه ده چې کابو ۹۵ سلنه یونکي یې په یاد هیواد کې میشت دي. زولو ژبه چې کابو ۱۰ میلیونه ویونکي لري د زولو خلکو لخوا ویل کیږي.

## آرزښت
## سرچينې
د سوازیلانډ لیلانګني

**لیلانګني** په انګلیسي Swazi lilangeni) ایزو کوډ. د سوازیلانډ هیواد د پیسو واحد دی.

## آرزښت
افريکانس ژبه

**آفریکانس ژبه** په انګلیسي Afrikaans) د جرمني ژبو له کورنۍ څخه یوه ژبه ده چې تر ډېره یې ویونکي په نامیبیا او سوېلي افریقا کې مېشت دي.

## تاریخ
## سرچينې
شمالي سوتویي ژبه

**مالي سوتو** په انګلیسي Sesotho sa Leboa) د بانتو ژبو له کورنۍ څخه یوه ژبه ده. یاده ژبه د څو نورو ژبو ترڅنګ په سویلي افریقا کې رسمیت لري.

## تاریخ
خوسايي ژبه

**خوسایي ژبه** د سوېلي افريقا د رسمي ژبو له ډلې یوه ده چې کابو ۸ میلیونه ویونکي لري. خوسایي د سویلي افریقا ۱۸ سلنه وګړي جوړوي.
خو سايي ژبه له سوېلي افريقا سربېره په زېمبابوې او لېسوتو هېوادنو کې هم ويل کيږي.
## سرچينې
وندا ژبه

**وندایي ژبه** په انګلیسي Venda) د بانتو ژبو له کورنۍ څخه ده چې په سویلي افریقا کې رسیت لري.
}

## تاریخ
سوېلي اېندبيلي ژبه

**سوېلي اېندبيلي ژبه** په انګلیسي Southern Ndebele) د بانتو ژبو له کورنۍ څخه ده چې په سوېلي افریقا کې پری یو شمېر خلګ خبرې کوي.
سوېلي اېندبيلي ژبه په لاتين ليکدود او اېندبيلي تورو ليکل کيږي.
## سرچينې
شنګاني ژبه

**شنګاني** (تسونګا) په انګلیسي Tsonga Language) د بانتو او نیجر کانګویي ژبو له کورنۍ څخه یوه ژبه ده چې د افریقا په ختیځ پرې کابو ۴ میلیونه خلک خبرې کوي.

## تاریخ
د سویلي سوډان پونډ

**د سویلي سوډان پونډ**په انګلیسي South Sudanese) د سویلي سوډان هیواد د پیسو واحد دی. دیادو اسعارو کنټرول د سویلي سوډان د مرکزی بانک په غاړه دی.

## آرزښت
سوماليايي ژبه

**سومالیایي ژبه** په انګلیسي د Somali Language) ختیځو کوشي ژبو له ډلې یوه افریقایي-آسیایي ژبو له کورنۍ څخه ده.

## تاریخ
کوشي ژبې

**کوشي ژبې** په انګلیسي Cushitic Language) د افرو-آسیایي ژبو له کورنۍ څخه دي. یادې ژبې په سومالیا ، ایتوپیا، جیبوتی ،اریتریا او یو شمیر نورو افریقایي هېوادونو کې ویل کیږي.

## سرچينې
افرواسيايي ژبې

**آفرو-آسیایي ژبې** په (انګلیسيAfroasiatic languages ) آسیایي افریقایي ژبې دي چې په منځنی ختیځ او شمالي افریقا کې ویل کیږي. په ۲۰۰۹م کال کې د اتنولوګ د معلوماتو پرآساس د یادو ژبو او ګړدودونو شمیر ۳۰۰ زیات ښودل شوی.

## تاریخ
اېتنولوګ

**اتنولوګ** په انګلیسي Ethnologue) د نړۍ د معتبرو پوهنغونډو څخه دی چې په نړیواله کچه د ژبو او ګړدودونو په آړه معلومات خپروي.

## نورڅه
سایتومه او پرنسیپ دوبرا

**د سایتومه او پرنسیپ هیواد دبرا** په انګلیسي São Tomé and Príncipe dobra) د سایوتومه او پرنسیپ هیواد پیسو واحد دی.

## آرزښت
د سیرالیون لیون

**د سریالیون لیون**په انګلیسي Sierra Leonean leone) ایزو کوډ SLL) د سیرالیون هیواد د پیسو واحد دی. د لیون کنټرول د سیرا لیون هیواد د مرکزی بانک پخ غاړه دی.
## آرزښت
کينيارواندا ژبه

**روانډایي ژبه** په  د انګلیسي او فرانسوي ترڅنګ د راونډا هېواد رسمي ژبه ده، چې په کانګو ديموکراتيک جمهوريت، روانډا او يوګاندا هېوادونو کې پرې خلک خبرې کوي. 

## سرچينې
د رواندا فرانک

**د روانډا فرانک** په انګلیسي Rwandan franc) د راونډا هیواد د پیسو واحد دی. یاد اسعار د روانډا هیواد د مرکزی بانک لخوا کنټرولیږي.

## آرزښت
د نیجریه نایرا

**د نایجیریا نایرا** په انګلیسي Nigerian naira) ایزو کوډ NGN) د نیجریا هیواد د پیسو واحد دی.

## آرزښت
د نامیبیا ډالر

**د نامیبیا ډالر** په انګلیسي Namibian dollar) ایزو کوډ NAD) د نامیبیا هیواد د پیسو واحد دی.

## آرزښت
بربري ژبې

**امازیغي ژبې** (بربري ژبې) په بربري ⵜⴰⵎⴰⵣⵉⵖⵜ) په() د افریقا په شمال کې په مراکش او الجزایر کې پرې خلک خبرې کوي. د یادې ژبې ډېر وګړي په مراکش کې مېشت دي.

## سرچينې
د مراکش درهم

**د مراکش درهم** په انګلیسي Moroccan dirham)ایزو کوډ MAD) د مراکش هیواد د پیسو واحد دی.
## آرزښت
متیکال موزایکی

**متیکال موزایکي** په انګلیسي
Mozambican metical)  د موزمبیق هیواد د پیسو واحد دی.

## آرزښت
هرجیسا

**هرجیسا**په انګلیسي Hargeisa) د موګادیشو نه وروسته د سومالیا هیواد دویم لوی ښار او همدارنګه د سومالیلانډ پلازمین ده.

## تاریخ
## جغرافیه
عبدرحمان محمد ایدید

**عبدلرحمان احمد** د افریقایي نیمه خپلواک هیواد سومالیلانډ هیواد د پلازمینې هرجیسا والی دی.
د سومالیا شیلینګ

**د سومالیا شیلینګ** په انګلیسي... د سومالیا هیواد د پیسو واحد چې د یاد هیواد د مرکزی بانک لخوا ایداره کیږي.
دریم لتسي

**دریم لتسی** په انګلیسي  Letsie III) اصلي نوم: David Mohato Bereng Seeiso) زوکړه ۱۷ د جولای ۱۹۶۳م کال) د لسوتو هیواد اوسنی پاچا دی.  

## شخصیت
توماس تابانه

**توماس تابانا** په انګلیسي Tom Motsoahae Thabane) زوکړه ۱۹۳۹م کال) له ۲۰۱۲-۲۰۱۵م کال پوری د لسوتو هیاد لومړی وزیر وو.

## کار
څوکری، پښۍ (رواش)

بټنوک|300x300px
څوکری چې په دري ژبه یې رواش بولي د پښتنو په بېلابېلو سیمو کې په بېلابېلو نومونو سره یادېږي. ځینې پښتانه یې سخاربل، ريی او پښۍ هم بولي. څوکری یا رواش ته ایرانیان  ریواس او راوند وایي، په عربي ژبه یې راوند الحدائق، په اردو ژبه ورته ریوند چیني، په انګرېزي کې ورته (Rhubarb) وایي او پوهنيز (علمي ة او ساینسي نوم یې  (Rheum rhabarbarum)  دی. څوکری یو بوټی یا نبات دی چې هم کرل کېږي او هم په غرونو کې په پنځو (طبيعي) ډول پیدا کېږي او ډنډر يې په پاخه او اومه ډول خوړل کېږي.

رواش د (سېک) انرژۍ، کاربو هیدریډ ،شکرې، فایبرونو، اوسپنې مګنیشیم، فاسفورس، کلشیم، پوتا شیم او پروټینو لرونکی دی او ویټامین  (B1،(B2، B6 او ويټامین C، E،Kلري.

په افغانستان کې وګړي څوکری (رواش) په غوړیو کې هم سره کوي او له وریجو سره یې خوري. همداراز د څوکري نه مربا هم جوړوي، د څوکري خوند تریو دی.

څوکری (رواش) د نړۍ په ډېرو هېوادونو کې پیدا کېږي او د سبزیو او ترکاریو په دوکانونو او هټیو  کې خرڅېږي.

د افغانستان د ماهیپر، میدان وردګو، د پروان کوه ساپي، منځني افغانستان او سالنګ د غرونو رواش ډیر ښه او خوندور دي، خو پاڼې یې زهر جنې دي او نه کله چې د رواشو پاڼې لویې شي نو وګړي یې شکوي هغه په اوبو کې ایشوي او بیا یې اوبه  پر هغو ونو او بوټو وهي چې رنځ (مرض) نیولي وي.خوړلی کېږي.
مېنځ،_center|بټنوک
په سعودی عربستان کې د افغانستان شتمني يا جایداد څه شو؟

ستر احمد شاه بابا کله چې په کال (۱۷۵۲ زېږديز) "سعودي عربستان " ته د حج فریضې د ادا کولو په نیت لاړ هلته د هغه وخت د اعجاز ایالت له امیر سره يې وکتل او په مکه معظمه کې د ځمکې پیرولو(اخستلو) وړانديز د افغان حاجیانو د اوسېدو لپاره وکړ ځکه هغه وخت په مکه کې ځمکه اخيستل د مسلمان یا اسلامي هېواد لپاره پرېښه يا اجازت و. په پایله کې بابا وتوانېده چې (۸) جریبه ځمکه کعبې ته نږدې په مکه کې په نغدو پیسو د افغانستان لپاره د تلپاتې شتمنۍ يا دايمي ملکیت لپاره واخلي او دا کار په رسمي ډول تر سره شو.

ویل کېږي چی بیا وروسته امیر دوست محمد خان د پاچاهۍ په دويم ځل په کال (۱۸۴۸) کې په نوموړې ځمکه کې ځینې څپرې او مستراح ګانې هم د افغان حاجيانو د هوساینې په موخه جوړې کړې او افغان حاجیان به هلته په ډېرې ارامۍ سره دېره کېدل. دا لړۍ تر امیر عبدالرحمن خان پورې روانه وه خو په خواشینۍ سره د غازي امان الله خان د پاچاهۍ پر مهال چې کله افغان پلاوی د ترکې له لارې مکې ته لاړ د نوموړې ځمکې یو څه برخه د شاوخوا نورو هېوادونو د ځمکو د څښتنانو لخوا غصب یا لاندې شوې وه خو د اخري یا وروستي ځل لپاره د سردار داود خان پر وخت او په پرېښه يا اجازه یو ځاني يا شخصي کندهاري سوداګر پخپل لګښت هلته یوه ودانۍ د رباط افغانیه په نوم ودانه کړه.

که څه هم ځمکه هلته په هغه وخت کې هم ګرانه وه مګر بیا وروسته کله چی مصریانو او نورو هېوادونو هلته په خپلو ځمکو کی خوړنځي، مېلمستونونه يا هوټلونه جوړ کړ د ځمکو بیه خورا لوړه شوه او په ځانګړې توګه وروسته د السعود کورنۍ څخه چې د ځمکې پلورل پکې بند شول د ځمکو بیه حیرانونکې لوړه شوه. اوس ویل کېږي چی هلته د خرڅلو لپاره هېڅ ځمکه نشته یا پاتې نه ده خو که چېرې وي د یوې لوېشت ځمکې بيه په میلونونو ډالرو یا ریال ده. خو پوښتنه دا ده چې زموږ ځمکه څه شوه؟

دا پوښتنه چې زموږ ځمکه څه شوه؟ ولې یې پوښتنه نه کېږي؟

ښاغلی صدیق چکري چې د ښاغلی کرزي په حکومت کې کله چې د حج او اوقاف وزیر شو دا خبره یې یواځې یو ځل راوسپړله او لاسوند يا اسناد یې هم را پیدا کړل او د حق یا د نوموړې ځمکې ترلاسه کولو خبره یې هم وکړه مګر په خواشینۍ سره کله یې چې د سعودي عربستان له استازي يا سفیر سره وکتل بیا سملاسي غلی شو او وروسته ویل کېږي چی له هېواد څخه وتښتېد او لندن ښار کی دېره شو.

بله او مهمه خبره دا ده که چېرې افغانستان دا خپله شتمني يا جایداد بېرته واخلي یا ترلاسه کړي او هلته خوړنځي، مېلمستونونه يا هوټلونه جوړ کړي یا له سعودي څخه خپل تاوان واخلي خورا ډېرې پیسې ترلاسه کولای شي. خو دا ځمکه د تل لپاره اخستل شوې او د مرور زمان حقوقي قاعدې لاندې هم نه راځي.
شیرزاد زلمی

ښاغلی شیرزاد"زلمی" د شهزاد میر زوی، د 1992 میلادي کال د مارچ په دریمه نېټه د شمالي وزیرستان، سره درګه سیمه کې په یوه دینداره او پښتانه کورنۍ کې زیږیدلی دی.
بټنوک|395x395px
نوموړی د ګربزو د اږدنو کلي اوسیدونکی چی لومړنۍ زده کړې یې د خپل کلي په ابتدائیه ښوونځي، منځنۍ زده کړې یې د ګربزو ولسوالۍ په شیخ آمیر عالي لیسه او د لیسه دورې زده کړې یې په 1389  کال کې د خوست ښار په عبدالحی حبیبی عالي لېسه کې پای ته رسولي دي، نوموړي په 2018 میلادي کال کې د دشیخ زاید پوهنتون(Sheikh Zayed University) طب پوهنځۍ (Medical Faculty) څخه د فراغت سند ترلاسه کړ.

ډاکټر صاحب شیرزاد زلمی اوس مهال په خوست ملکی روغتون کې د خپلو هېوادوالو په چوپړ کې دی، نوموړی د ډېرې لویې حوصلې، د لوی استعداد او غوره اخلاقو خاوند او د هر چا لپاره د خوږو خاطرو شخصیت دی، چې موږ دده په شتون همیشه ویاړو او د الله ج څخه ورته د لا نورو بریالیتوبونو هیله کوو.

ایمېل آدرس: sherzadzalmai01@gmail.com
په ځان مينتوب (ناسيزم)

نارسیزم (په ځان مینتوب)

په اروا پوهنه کې نارسیزم یا په ځان مینتوب پر خپل ځان د افراطي مینې ښکارندوی او په دنني تصوراتو باندي تکیه ده .

د نارسیزم اصطلاح د نارسیس له نا مه له یوې زړې یونایي اسطورې څخه اخستل شوې، نارسیس یو ښکلی ځوان و چې د ډېرو ښځو پام ور اوښتی و، خو دی د هغوی په مقابل کې بې تفاوته و او دې بې تفاوتۍ به یې هغوی نا ارامه کولې. په دې ښځو کې یوه پېرۍ هم وه چې اکو نومېده. اکو به خورا ډېري خبرې کولې چې د هرا له لوري ابدي چوپه شوي وه یوازي دومره اجازه یې لرله چې د خلکو د خبرو ورستۍ څپې تکرار کړي. دې ښکلې پرۍ چې کله نارسیس ولید په هغه یې زړه بیلود خو نارسیس چې بې تجروبې ځوان په مینه نه پوهيدو په دې او په نورو به یې مسخرې کولې

نجینو په همدې دلیل له خدایانو څخه وغوښتل چې نارسیس تنبه کړي. د هغه د دې بې رحمۍ له کبله یې هغه په دې جزا له محکوم کړ چې په خپل ځان مین شي.یوه ورځ کله چې نارسیس د ابو څښلو له پاره په چينه ورټیټ شو خپل انځور یې په اوبو کې ولید نو پرې مین شو. په همدې لحظه پوه شو چې هغه احساس چې نور یې د ده په مقابل کې لري څه دی، هغه نه شوای کولای چې له خپل انځور نه سترګې پورته کړي. په غمونوکې ګیر شو له دې غمه یې د هماغې چینې څنګ ته سا ورکړه. چې بیا ورسته پر هماغه ځای چې نارسیس سا ورکړي وو د نرګس ګل وغوړید او اکو چې د نارسیس د میني له کړاوه او غمه ډېره ضعیفه شوې وه کله چې دهغه له مرګ نه خبره شوه د غږ په یو ډول انګازه چې (اکو) ورته وایی بدله شوه.

افسانه مو ولوستله اوس یوه علمي بحث ته دوام ورکوو.

د ځان مینتوب ناروغۍ:

د نارسیزم ناروغان د (خپل ځان ته اهمیت،ځان لوړګڼل، له نورو ځان بېل بلل) په ژور احساس باندي له نورو نه بېلیږي.

دا وګړي خپل ځان له نور کسانو څخه ځانګړي بولي او د دې لیوله دې چې له نورو نه بیل رفتار ور سره وشي. پر ځان اینتقاد زغمل ورته سخته دی او د اینتقاد په مقابل کې ژر په غوسه کېږي چې مقابل لوری په ناپوهۍ حماقت او په واقیعت باندي په نه درک یې تورنه وي .

خپل ځان غښتلي. مطرح، او خورا پوه بولي او له نورو نه د خپل ځان د مننې هیلي لري.

نور نه شي کولای چې د ده غوښتنې ور پوره کړي، ځکه چې د ده ځان غوښاتنې له واقیعت سره په تضاد کې دي نو ټولنیزي اړیکي یې پرېکېدونکي وي داسي کسان په خپلو کړو وړه شغلي، فردي او نور مسایل له لاسه ورکوي په داسي حال کې چې په هکله هیڅ پوه نه لري.

د نارسیست څو نښي نښانې:

۱ـ (self-importance) چې د ځان د لوړ او مهم ګڼلو احساس ولري( مثلاً په خپلو بریاو او استعدادنو کې اغراق وکړي او یا پرته له دې چې کومه بریا او لاسته راوړنه ولري دا انتظار ولري چې هغه دې یو لوی او مهم کس وګڼل شي)

۲ـ په دې معتقید وي چې یو استثنایي کس دی چې یوازي لوړ پوړي او لوړ رتبه خلک دی درک کولای شي او یا دی یوازي له هغوی سره باید ناسته پاسته ولري.

۳ـ په افراطي ډول د ستایلو اړتیا لری.

۴ـ (entitlement) د دې احساس وکړي چې په هر څه کې په حقه دی.یعنې په نا معقول ډول د دې انتظار ولري چې ځانګړي او د ده په زړه برخورد دې ورسره وشي. او نور خلک دې هیڅ په هیڅه د ده غوښتنو ته تسلیم شي.

۵ـ په فردي اړیکو کې دي مستثمیر وي یعنې د نورو له امتیازاتو دې د ځان په کټه کار اخلي او ځان خپلې موخې ته پرې ورسوي.

۶ـ له نرو سره دي اغلباً حسودي وکړي اویا دې داسي وانګري چې نور له ده سره حسادت کوي.
ربو

**ربو خلک**' د افریقایي هیواد لیبریا د لیو څخه دي چې د یاد هیواد د وګړو ۱۰ سلنه نفوس جوړوي.
+۲۳۱

**۲۳۱+** (جمعه دوه سوه یو دیر) د افریقایي هیواد لیبریا د تلفن (زنګ) مخکښ شپول دی.
نبيل عاطف

**نبیل عاطف** ، د مراکش لوبغاړی دی ، په 1972 کې په کاسابلانکا کې زیږیدلی. هغه د مراکش په یو شمیر فلمونو او لړیو کې برخه اخیستې

## د هغه تخنیکي پیل
تخنیکي پیل په 2005 کې و.
باسا

**باسا خلک** په انګلیسي.....په افریقایي هیواد لیبریا کې یوه قومي ډله ده چې د یاد هیواد ۱۳,۴ سلنه نفوس جوړوي.
د مطالعې لپاره څه ډول او چیرته کښینو؟

**‌**د بدن وضیعت دمطالعې پرمهال خورا ډېر  رول لري. ډېر خلک د مطالعې پرمهال اوږده څملي، تکیه کوي، په لار روان وي او یاهم په موټرکې مطالعه کوي، چې دا ډول کړنې د مطالعې په وخت کې سمې ندي او د مطالعې په کیفیت بد تاثیر لري. 

څملاستې د خوب او په لاره تګ د تمرکز د ګډوډ کېدو سبب کېږي. 

شاید ووایاست، چې له دې ډول مطالعې سره مو عادت کړی او په دې ډول یې ښه زده کولای شئ، مګر دا عادت ناسم دی. ددې پر ځای باید ښه عادت خپل کړو. شاید کار په لومړیو کې آسانه نه وي خو که په ناسم عادت ډېرتمرکز ونه شي په خپله له منځه ځي او غوره عادت یې ځای نیسي، د مطالعې لپاره ترټولو غوره ځای د مطالعې میزاو راحت چوکۍ ده. 

د یو ښوونځي دزده کوونکو د زده کړو بهیر ټکنی شوی ؤ، د دې ښوونځي مسؤلین په دې لټه کې شول، چې د دې ستونزې عامل په ګوته او د حل لار ورته پیدا کړي، له یو څه څېړنې وروسته دوی په دې وتوانیدل چې د ستونزې عامل پیدا کړي، دوی معللومه شوه، چې د مطالعې پرمهال کاږه کیناستل او تکیه کول ددې ستونزې له عاملینو څخه یو عامل دی. 

له دې څخه معلومه شوه، چې د مطالعې لپاره ترټولو غوره ځای د مطالعې میز دی، چې هلته باید سم کینو، دا په دې معنی نه ده، چې په ځان فشار راوستل شي. 

د مطالعې پرمهال د مطالعې د میز شاته په آرامه کینئ او بدن مو مه کلکوئ او باید په یاد ولرئ، چې د سترګو او کتاب ترمنځ مو فاصله ۳۰ سانتي متر وي، که تر دې کمه او یا زیاته وي نو سترګو ته مو ضرر رسوي.
کره کتنه

کره‌کتنه\ محمد نور شاهین
کره‌کتنه څه ته وایي؟
څرنګه کره‌کتنه وکړو؟
 د کره‌کتونکي ځانګړنې؛
د کره‌کتنې ګټې؛
د کره‌کتنې د مخکې تګ پر وړاندې خنډونه؛
کره‌کتنه په لغت کې له دوه کلمو، کره چې په پښتو کې د پوره، بشپړ او کتنه د لیدنې معنا لري. په اصطلاح کې د یوې موضوع یا د یو اثر هر اړخیزه څېړنه، شننه او ارزونه کوي چې د یو اثر ښېګڼې او بدګڼې (نیمګړتیاوې) را برسېره کوي.
په عربي کې کره‌کتنې ته نقد وايې، چې معنا یی یو شي ته تر سترګو لاندې کتل، د عیب لټول او  پټ پټ کتل دي. په دري ژبه کې کې کره‌کتنې ته نقد هم وايې، چې ځینې نور اصطلاحات لکه سخن‌سنجي او سخن‌شناسي ورته کارول کېږي.
په انګرېزي کې ورته (Criticism) او هغه کس چې کره کتنه کوي کرتیکیوس بلل کېږي.
څرنګه کره‌کتنه وکړو:
1.	کره‌کتونکی باید له پوره هو‌ډ سره یوه موضوع یا اثر وټاکي، هغه اثر په پوره ډول مطالعه او د نوموړي اثر په موضوع باندې پوه شي. 
2.	 کره‌کتونکی دې د یوې موضوع اړوند په یوه پاراګراف کې ځینې هغه کلیمې چې لوستونکي ته د ناراحتۍ سبب کېږي په داسې کلمو واړوي، چې لوستونکی خوند ترې واخلي او یا دې په پوره توګه هغه کلمې ترې لرې کړي.
3.	کره‌کتونکی دې دا هڅه نه کوي، چې یوه موضوع دې دومره مؤجزه کړي، چې خپل مطلب پکې له لاسه ورکړي او یا یې دومره وسپړي، چې لوستونکي ته د ناراحتۍ سبب شي.
4.	کره کتونکی باید په هغه اثر کې، چې دی یی کره کتنه کوي د لیکوال شخصي حریم ته داخل نه شي؛ هغه داسې چې په یاد اثر کې د یوې  موضوع لپاره منطقي ځوابونه پیداکړي، یا دا چې په اثر کې د چا یادونه شوې وي او کره کتونکی د هغه کس ستاینه پیل کړي؛ په دې حالت کې کره کتونکی له خپل محوره وځي او  د نوموړي د سپکاوي سبب کېږي.
5.	کره‌کتونکی دې په کره کتنه کې د بهرنیو ژبو له اغېزې ځان وساتي.
6.	کره‌کتونکی دې د لهجو له استعمال څخه ډډه وکړي.
یادونه: کره‌کتونکی دې دا له یاده نه باسي، چې له کره‌کتنې وروسته بیا کره‌کتنه کېږي.
د کره‌کتونکي ځانګړنې:
1.	د ابتکار څښتن وي. 
2.	امانت‌دار وي.
3.	تعصبي نه وي.
4.	د موادو په تفسیر کې بې پرېتوب ثابت کړي.
5.	انتقادي ذهنیت ولري (د هر چا لیکنو ته د نقد په سترګه وګوري).
6.	د ټولنې منفي نظریاتو ته پام ونه کړي او په پوره هوډ سره هر اثر وڅېړي.
7.	علمي عدل او انصاف ولري.
8.	پوهه او بصیرت ولري. 
9.	زړورتیا ولري. 
10.	د کره‌کتنې د آدابو درناوی وکړي. 
د کره‌کتنې ګټې:
1.	کره‌کتنه یو عام لوستونکی، اوریدونکی او لیدونکی له ګڼو تېروتنو ژغوري او د یو اثر په باب یې قضاوت آسانه کوي. 
2.	له لیکوال څخه تېروتنې، که هغه شعوري وي او یا هم نا شعوري باید کره‌کتونکی یې سمې او د لوستونکي ذهنیت د کوږوالي څخه وساتي. 
3.	د کره‌کتنې لویه ګټه داده، چې د لوستونکي د وخت د ضایع کېدو مخه نیسي. 
4.	په حقوقي اثارو کې د لیک‌نښو او په مذهبي اثارو کې د یوې جزئي تېروتنې له امله، چې لوی حقوقي او مذهبي بحران ترې رامنځته کېدلای شي، مخه نیول کېږي. 
5.	په هنري اثارو کې د ډېرو تېروتنو د پېښېدو امکان شته؛ نو باید دقیقه کره‌کتنه پرې وشي. 
د کره‌کتنې د مخکې تګ پر  وړاندې خنډونه:
1.	د سالمې کره کتنې نشتوالی. 
2.	د زغم د کلتور (فرهنګ) نشتوالی.
3.	کره‌کتنې ته په کمه سترګه کتل. 
4.	په ټولنه کې کره‌کتونکي ته درناوی نه کول.
5.	اقتصادي موانع (د پیسو نشتوالی).
6.	د نړۍ‌ له نورو ژبو سره اړیکه نه درلودل (په نړۍ‌والو ژبو نه پوهېدل).
7.	د مأخذونو نشتوالی.
8.	له نویو ميتودونو سره نه‌بلدتیا.
9.	د نخبه‌ګانو مهاجرت (د پوهانو تېښته).
د بخت په اړه د یوه نامعلوم شاعر شعر

**هغه د ورځې سخت کار کاوه**

**د شپې یې د زړه شېبې په خوارۍ تیرې کړې**

**له مېلو سره يې خدای پاماني وکړه**

**له خوښیو يې لاسونه ومینځل**

**وچ کتابونه يې ولوستل**

**تر څو یو څه زده کړي**

**په چټکۍ يې پرمختګ وکړ**

**بریالیتوب ته ورسید**

**په باور او جرءت یې ډیر زیار وکېښ**

**او کله چې بریالی شو**

**خلکو ویل هغه ډیر بختور وو.**

**نو د پورتني کیسي څخه موږ دغه پیغام اخلو چي بریا مفته نده او بخت سړی بریا ته نشي رسولي یواځنې شي هغه سخت کار ده چي موږ او تاسې بریا ته رسوي.**
غونډال

خپلې خبرې

سپېڅلی څښتن مو وايي : **((لَّقَدْ كانَ لَكُمْ فى رَسولِ اللَّهِ أُسوَةٌ حَسنَةٌ لِّمَن كانَ يَرْجُوا اللَّهَ وَ الْيَوْمَ الاَخِرَ وَ ذَكَرَ اللَّهَ کَثِيراً** (الاحزاب/21)= په يقين د خداى د استازي په ژوند كې مو هغو خلكو ته غوره بېلګه ده،چې خداى او د اخرت ورځې ته هېلمن وي او خداى ډېر يادوي.))

ستاېنه يوازې نړۍ پال ته ده،سلام او درود دې زموږ پر ښاغلي او لارښود؛حضرت محمد مصطفى صلى الله عليه و آله وسلم،پر سپېڅلې کورنۍ او عزتمنو اصحابو دې يې وي .

((په رښتيا چې د رسول الله (ص) ژوند غوره بېلګه ده ))

د  رسول الله (ص) سيرت انسانانو ته غوره بېلګه ده .

د  رسول الله (ص) سيرت عبرتناک او د انسان د ودې لامل دى .

د  رسول الله (ص) پر سيرت ټول انسانان پوهېداى او عملي کولاى شي .

د  رسول الله (ص) سيرت د ارواییزو او جسمي ناروغيو درملنه ده .

د  رسول الله (ص) سيرت د انسان ټولنيز پوهاوى زياتوي .

د  رسول الله (ص) سيرت د انسان کړنې مانيزوي .

د  رسول الله (ص) سيرت تل نوى او تازه دى .

د  رسول الله (ص) سيرت يو اخلاقي، عبادي،عرفاني او ټولنيز کړندود دى .

د  رسول الله (ص) سيرت انسان بيمه کوي .

د  رسول الله (ص) سيرت انسان ته وګړه او مقام ورکوي .
د مطالعې فن

دا اصطلاح چې «دا اوښ د هر چا په دروازه کې چو دی» د واده، مرګ او نورو هغو پېښو لپاره کارول کېږي چې هر څوک په ژوند کې ورسره مخ کېږي.

پر دې سربېره که تاسو زده کوونکی یا محصل یاست، پکار ده چې مطالعه وکړئ، نوټ واخلئ او په ازموینه کې ګډون وکړئ، نو دغه اصطلاح ستاسو په اړه هم سمه ده.

د ښوونځيو او پوهنتونونو د اجباري مطالعې په اړه سلګونه کتابونه لیکل شوي؛ خو له بده مرغه زیاتره دغه کتابونه د لیکوالو له شخصي تمایلاتو او باورونو سرچینه اخلي او لارښوونې یې په علمي اصولو او تګلارو نه دي ارزیابي شوې، نو امکان لري چې ستاسو د مطالعې اوسنۍ طریقه ستاسو له موقعیت سره مناسبه نه وي.

په دې کتاب کې د مطالعې د اغېزمنتیا لپاره داسې سپارښتنې شوې چې په علمي اصولو ثابتې شوې دي. په کتاب کې وړاندې شوې طریقې ډېرې اغېزناکې او ګټورې دي. د دغو سپارښتنو په عملي کولو سره مو د مطالعې، زده کړې او یاد ساتلو کیفیت لوړولای شئ.

د مطالعې فن په دې نیت لیکل شوی چې د پوهنتونونو په بېلابېلو څانګو کې د مطالعې د مهارتونو د زده کړې په موخه تدریس شي. د دې تر څنګ نور مینه‌وال هم ګټه ترې واخلي. د دې کتاب د سپارښتنو پلي کول هغو کسانو ته  هم ګټور دي چې  د درسي موادو په توګه یې لولي او هغو کسانو ته هم ګټه لري چې د ازادې مطالعې په نیت یې د لوستلو شوق لري.

د دې کتاب په لومړي څپرکي کې د مطالعې د طریقو پر ارزښت بحث کېږي او لوستونکي ته ښيي چې څنګه مطالعه وکړي څو تر نورو محصلانو مخکې شي. په دویم څپرکي کې د کلامي زده کړې لپاره د دریو پړاوونو نظریه وړاندې شوې، چې د نورو څپرکو د مطالعې لپاره د بنسټيز چوکاټ حیثیت لري. د دغې نظریې درې پړاوونه پاملرنه، خپلې ژبې ته اړول او نوو اطلاعاتو ته له پخوانیو هغو سره اړیکه ورکول دي.

په درېیم څپرکي کې له دغو دریو پړاوونو څخه په ګټنې د مطالعې اغېزمنې لارې چارې وړاندې کېږي. څلورم څپرکی دې ته ځانګړی شوی چې د استاد له درسي توکو، کتابونو او له نورو رسنیو څخه څه ډول زیاته ګټه اخیستلای شو. په پنځم څپرکي کې له حافظې څخه د ګټې اخیستنې او د هغې د ظرفیت لوړولو په موخه  څو ساده او په عین حال کې ګټورې لارې چارې وړاندې شوې دي. شپږم څپرکی له لوستونکي سره مرسته کوي چې د یادو څلورو پړاوونو له پروګرام څخه په ګټه اخیستو ازموینې ته تیاری ونیسي او په بریالۍ توګه ازموینه ورکړي.

په اووم څپرکي کې لوستونکی د درسي مقالو د لیکلو او تشریحي ازموینو ورکولو چل زده کوي. په اتم څپرکي کې د علمي ګټې اخیستنې لپاره د مخکینیو څپرکو د مطالبو لنډيز راغلی. په دې څپرکي کې هڅه شوې چې له لوستونکي سره داسې مرسته وشي چې هغه اړتیا ورته لري او ځان ته د مطالعې داسې پروګرام جوړ کړي چې د ده له ژوند او شرایطو سره سم وي.

د هر څپرکي په پيل کې د هغه موخې راغلې او ویل شوي چې لوستونکی باید د څپرکي تر پایه کوم مطالب زده کړي. پر دې سربېره، له لومړي تر اووم پورې د هر څپرکي په پیل کې د اصطلاحاتو نوملړ راغلی چې د څپرکو په زده کړه کې د دغو اصطلاحاتو ارزښت ښيي.

د کتاب په پای کې وییپانګه ده چې دغه ټول اصطلاحات له خپلو تعریفونو سره پکې راغلي.

د هر څپرکي په پیل کې د اصطلاحاتو تر نوملړ وروسته لنډه سریزه او د ځینو څپرکو په پای کې د مطالبو لنډيز هم راغلی.

مینه وال کولای شي یاد کتاب پر اکسوس سربېره د ښار له نورو لویو کتابپلورنځیو هم په مناسب قېمت تر لاسه کړي.
ژباړه: احمدشاه ویاړ
کتاب
اکسوس کتابپلورنځی
غوره بېلګه

نبوت
په الهي نړۍ ليد کې،پېغمبرانو ته د انسان اړتيا څرګنده ده .که هستي موخه لري او پخپل بهير کې سمه روانه  وي؛نو انسان هم،چې د نړۍ يوه برخه ده،بايد څرګنده او له هر ډول تېروتنې پاکه لار ولري او که داسې نه وي؛نو نېکمرغه به نشي .
په توکيز نړۍ ليد کې،چې نړۍ ته موخه نشته او انسان هم بې له پخوانۍ ونډې او طرح جوړ شوى او تر څه مودې وروسته به له منځه ولاړ شي؛نو په دې  نړۍ ليد کې د نبوت خبره نوموتې نه ده  .

د توحيد او نبوت اړيکه
ددې خبرې رايادول اړين ګڼم،چې پنځګر غونډال پخپله پر پېغمبرانو او رسالت يې ژوندى لووی-ګواه دى؛ که پنځګر غونډال ته يوه لنډ کتنه وشي؛نو خداى د موجوداتو يوه اړتيا يې هم نه ده پرېښې؛د بېلګې په توګه:که ليدو ته يې سترګې ورکړي دي؛نو ساتلو ته يې باڼه او وريزي هم ورکړي،چې د رڼا ورننووتل اوډون کړي. د سترګو په ګوټ کې يې د اوښکو کڅوړې جوړې کړي،چې سترګه لمده وساتي؛ځکه د سترګې وچېدل، سترګه له منځه وړي او د همدې سترګې په ګوټ کې يې يو وړوکى سورى جوړ کړى،چې اضافي اوبه د پوزې له لارې ترې وباسي او که دواړه سوري نه وي ؛نو دا ټولې اوبه به مو پرمخ رابهېدې ! د سترګې ګاټي ته يې هومره حساسيت ورکړى،چې د پياوړي او کمزورې رڼا پر وړاندې پخپله تنګ او پراخېږي،چې رڼا تنظيم شي او سترګه زيان و نه ويني.د سترګې شاوخوا ته يې ډول ډول عضلات جوړ کړي،چې بې د سر له تاوولو خپله شاوخوا بې له کومې ستونزې وويني؛نو پخپله ووياست، خداى چې د بشر دا ټولې غوښتنې چمتو کړي؛نو ايا بشر به له يوه ډاډمن مشره بې برخې کړي،چې له وحې سره اړيکه لري ؟! 
د هېواد مشهور فيلسوف "ابوعلي سينا بلخي" پخپل مشهور کتاب "شفا" کې ليکلي:
*د الهي پېغمبرانو راتګ ته د انسان اړتيا تر بڼو،وېښتانو او وريزو ډېره ده ؛نو (ناشونې ده)،چې خداى هغه راکړي او دا را نه کړي . *