open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
فورسټ ګمپ

بټنوک|فورسټ ګمپ|266x266px
**فورسټ ګمپ** (انګليسي: Forrest Gump) دا امريکايي فلم په ۱۹۹۴ کال په همدغه نامه د وينسټن ګروم د يوه ناول پر بنسټ جوړ شوی چې رابرټ زيميکیس (Robert Zemeckis) يې لارښود دی. په فلم کې د فورسټ ګمپ (مرکزي لوبغاړي) رول ښاغلي ټام هانکس Tom Hanks لوبولی دی.

فورسټ ګمپ پڅ‌ذهنه او ساده‌ګل وي مګر د خپلو هڅو او کلک هوډ پر مټ د ژوند په بېلابېلو ډګرونو کې له ډېرو برياوو برخمن شي او يو لړ تاريخي پېښې وپنځوي. په دې فلم کې د اخلاص، فداکارۍ، لوړ همت، کلک هوډ، زغم او مينې ګڼ درسونه شته. ګمپ د خپلې ټمبلۍ له امله په ښوونځي کې نه پرېښودل کېږي، ماشومان تل ملنډې ورباندې وهي، چې ځوان شي هم يې همدغه حال وي مګر ګمپ د خپل ژوند په بېلابېلو پړاوونو کې د خپلو لاسته‌راوړنو په خاطر څو ځله د امريکا له ولسمشرانو سره وويني.

ګمپ له ماشومتوبه پر خپلې يوې ګاونډۍ مکتبۍ "جيني" –(روبین ګيل رايټ) مين وي خو "جيني" د خپل غربت او د ګمپ د غُلتوبۍ له امله له هغه سره واده ته زړه نه ښه کوي. جيني بيا په ژوند کې له ګڼو کړاوونو او دردونو سره مخامخ شي، زړه يې مات شي او څو ځله د ځانوژنې هڅه هم وکړي.

ګمپ ميليونر شي خو د جيني په مينه کې ببر سر او غته ږيره لکه ليونی د امريکا ټولې کوڅې ګښت کړي.

پر دې فلم باندې ۵۵ ميلونه ډالر لګښت راغلی او ۶۷۷.۹ ميلونه ډالره يې بيرته جوړې کړي دي. د ناول د فلم کولو لپاره د ناول ليکوال وينسټن ګروم ته ۳۵۰,۰۰۰ ډالر نغدې او د فلم

د خالصې ګټې ۳سلنه ورکړل شوې.

## هنريالان
بټنوک|158x158px|ټام هانکس
ټام هانکس د فورسټ ګمپ په رول کې

روبين رايټ د جيني په رول کې

ګرې ساينايز د لوټينټ په رول کې

ميکيټي وليمسن د بنجامين بفورډ (ببو) په رول کې

## کيسه

فورسټ ګمپ پڅ‌ذهنه او ساده‌ګل وي مګر د خپلو هڅو او کلک هوډ پر مټ د ژوند په بېلابېلو ډګرونو کې له ډېرو برياوو برخمن شي او يو لړ تاريخي پېښې وپنځوي. په دې فلم کې د اخلاص، فداکارۍ، لوړ همت، کلک هوډ، زغم او مينې ګڼ درسونه شته.

ګمپ د خپلې ټمبلۍ له امله په ښوونځي کې نه پرېښودل کېږي، ماشومان تل ملنډې ورباندې وهي، چې ځوان شي هم يې همدغه حال وي مګر ګمپ د خپل ژوند په بېلابېلو پړاوونو کې د خپلو لاسته‌راوړنو په خاطر څو ځله د امريکا له ولسمشرانو سره وويني.

## بنسټ
دا فلم د فورسټ ګمپ په نوم د يوه ناول پر بنسټ جوړ شوی دی. دا ناول په ۱۹۸۶ کې د وينسټن ګروم له خوا وليکل شو. 

## عکاسي
د فلم عکاسي په جورجيه، شمالي کرولينا، او سويلي کرولينا کې شوې ده.

https://en.wikipedia.org/wiki/Forrest_Gump
وېشنيزه:فلم
وېشنيزه:امریکایی فلمونه
سانتیاګو

بټنوک|581x581px
**سانتیاګو** د چیلي هیواد پلازمینه او لوی ښار دی یاد ښار دداټکل له مخی شپږ نبم میلیونه وګړي لري.
غورځولی

**غورځولی** په انګرېزی کې (Cast Away) يو امريکايي فلم دی چې په ۲۰۰۰ ميلادي کال کې د رابرټ زيميکيس په لارښوونه جوړ شوی دی. د فلم د مرکزي لوبغاړي "چک نولانډ" رول "ټام هانکس"  لوبولی دی.

دی د FedEx د ادارې سيسټم انجنير وي چې د نړۍ په بېلابېلو هېوادونو کې د يادې ادارې څانګو ته ځي او هلته د مثمريت اړوند ستونزې اواروي. دا ځل دی ګمارل شوی وي چې د FedEx د ماليزيا دفتر ته ولاړ شي خو پر لارې يې الوتکه د شديد طوفان له کبله اقيانوس سمندر ته لوېږي. دی اوبه پر سر اخلي او يوې نامالومې جزيرې ته يې وړي. 
په درسته جزيره کې يوازې يو انسان تر کومه ژوندی پاتې کېږي؟ د چا لپاره ژوند کوي؟ خپل دردونه له چا سره شريکوي؟ څه خوري، څښي او له کومو زاره ترکيو سره مخامخ کېږي؟ دا ټول نو په فلم کې وګورئ...
دا فلم د لوړهمت کيسه ده، د سوچه مينې داستان دی، او د وفادارۍ درس دی. دا فلم که دې ژړوي، خندوي دې هم. 
د فلم جوړېدو دوه کاله وخت ونيو. ډېر وخت يې ځکه واخېست چې د فلم د جوړولو پر مهال ټام هانکس بايد په اول سر کې ډېر چاغ وای او وروسته بيا ډنګر. هانکس ۲۳ کيلوګرامه ځان چاغ کړ او بيا يې بيرته کار وکړ چې وزن بايلي.

پر فلم باندې ۹۰ ميليونه ډالره لګښت راغی او  ۴۲۹.۶ ميلونه ډالره بازار يې وکړ

## سرچینۍ

وېشنيزه:امریکایی فلمونه
جلال اباد

**جلال آباد** يا **جلالکوټ** د ننګرهار ولايت مرکز، د ټول افغانستان په کچه له کابل او کندهار وروسته درېيم ستر ښار او د ختيځ له سترو اقتصادي ښارونو څخه دی. دا ښار د کابل ولايت سره ۹۰ کيلومټره واټن لري، او همدا راز جلال اباد ښار د ختيځې برخې ولایتونو په مېنځ کې ډېر مهم ښار ګڼل کېږي.

جلال آباد له کابل او کندهار وروسته د هېواد درېيم ستر ښار دی. دغه ښار د معتدلې هوا او زیاتې زرغونتیا له امله په "همېشه بهار" نومول شوی. دا ښار شپږ ناحیې او ۷۶ گذره لري.

## اداري وېش
## اقتصاد
## تاريخ

## وګړشمېرنه او قومونه
د اټکلونو له مخې دا ښار نږدې يو ميليون نفوس لري، د دې ښار 95% وګړې پښتانه او ورپسې دوهمه ډله لوی اوسېدونکي یې پشه‌يان دي.

پښتو د دې ښار د تعليم، ادارې او تجارت ژبه ده، په دې ښار کې ګڼ علمي مراکز او پوهنتونونه شتون لري چې د ننګرهار پوهنتون يې ترټولو ستر علمي مرکز ګڼل کېږي.

## موسم

## انځورونه

File:Jalalabad_stadium_in_2011.jpg|د فوټبال لوبغالی د جوړېدو په حال کې
Pchowkjaa.jpg|پښتونستان واټ
File:Mausoleum of Amanullah Khan-cropped.jpg|د امیر شهید مسجد، د سردار حبیب الله خان او سردار امان الله خان مزار
File:121205-A-TT389-082.jpg|له بهرنیو ځواکونو و افغان هغو ته د واک لېږد. ۲۰۱۲ز کال-ننگرهار
Example.jpg|Caption1
Example.jpg|Caption2
Example.jpg|Caption1
Example.jpg|Caption2


## ورته ليکنې
* افغانستان
* گل اغا شېرزی
* ولایتي بیارغونې ټیم
* نړیوال سوله ساتې څواک
* د افغانستان ولسوالۍ
* د افغانستان ولايتونه
## سرچينې



http://jalalabad-m.gov.af/ps/page/5672/5682/ جلال اباد ښاروالۍ ویب سایټ
علي باران

ښاغلي علي باران د پښتونخوا يو ستر قامي مباريز وو ۔  
د استبداد او دیکتاتورۍ ، مرییتوب او غربت په خلاف یو رښتونی ملنګ انقلابي علي باران چي تر وروستۍ سلګۍ د فکرونو بدلولو په مبارزه کي فعاله پاته سود خپلي برخي د رڼا څراغ یې په ظلمتونو کی روښان وساتلو  …
په سیاسي ، فکري او نظریاتي توګه علي باران یو مخلص ترقي پسند او په مارکس ازم بلد دیانتدار خواخوږی ملګر وو ، د نهرو نېشنل ازم سخت مخالف هم وو …

علي باران د یو جمهوري سوچ او جمهوري رویې نوم دی څه مهال چي په افغانستان کي ثور انقلاب بریالی سو زیات خوشاله په دې وو چي په یو وروسته پاته بزګره ټولنه کي یو جمهوري بدلون رامنځ ته سو دا بدمرغه د پښتني ټولني مضبوط تیکون به نور دمنځه یوسي د افغانانو او مستعمره پښتنو ملي تحریک ته به د نوي خوځښت پیلامه وګرځي 

دا چي وایو علی باران د یو جمهوري سوچ او جهموري رویې نوم دی نو دا د ارواښاد یا د ناصر  

ټکی په دې ***ملنګ انقلابي*** پوري پیوندول به یې روح ناقراره کړي ځکه چي دا ملنګ انقلابي د یوه داسي ریالیستي سوچ او اپروچ څښتن وو چي د حق ،انصاف او رڼا سوچ دی د دیموکراسۍ او ملت پالني سوچ دی د ظلم ، استحصال، غلامۍ ، پوځي دیکتاتورۍ په خلاف د مزاحمت د سوچ نوم علي باران دی … 

ما علي باران په لومړي ځل د MRDد تحریک په شپوکي په ۱۹۸۵ءکلونوکي د پوځي رژیم په خلاف په لومړي ځل د مزاحمت په حالت کي لیدلی دی ، د جناح روډ د ریګل هوټل مخ ته چي د بجلۍ کومه تمبه ولاړه وه تریوه خوا یې مولوی نصرالله لاس کښلی وو د ضیاء رژیم خلاف یې وینا اوروله ، د تمبې تر دا بله خوا دې ملنګ انقلابي علي باران لاس را ګرځولي وو د جلاد جنرل ضیاء خلاف یې وینا اوروله …

ملک امان کاسی، میراخان مندوخیل، امان بازئی ، عبدالرحمن ایسوټ او د نورو ګوندونو کارکنان ورباندي را ټول وو، وروسته مولوی نصرالله او علي باران پولیسو ګرفتار کړو…

علي باران او تر هغه را وروسته زموږ تر پړاوه د پښتون قومي تحریک د مزاحمتي سیاسي دورې زیږنده یو ، هم دغه د تحریک د تودې مبارزې ورځي وې …

د پښتون قومي تحریک ملی اهدافو ته د نه رسېدو مهم ټکی هم دا کېدلی سي پارلیماني مرعاتو ته پر ملي اهدافو اولیت ورکولی سو د مزاحمت پرځای د مفاهمت تګلاره غوره وبلل سوه …

خپل ملنګ انقلابي ما تل په کوټه کي د کتابونو پردکانونو لټولی او لیدلی وو کله دعصمت سینما سره د چاچا عبدالحق بلوڅ پردکان او کله پرلیاقت بازار د عبدالجبارکاکړ پر روښان کتاب پلورنځي او په دا اخرکي د غورځنګ پر کتاب پلورنځي …

کتاب لوستل یې ترهرڅه خوښ کار وو ، یوازي دا نه چي کتاب یې لوستلو د کتاب تحلیل یې هم په بشپړه توګه درسره شریکولو …

سیاسي پېشن ګويي کول یې یوبل کمال وو، د نجم سیټي پشان یې کومه مرغۍ نه درلوده خو تجزیه به یې په اخره نتیجه کي هم هغه د علي باران تجزیه ثابته سوه ، د مثال په توګه…

د MRDمرکزي غونډه چي شیث هوټل جناح روډ کي وسوه ، د علي باران تجزیه دا وه چي دا د MRDوروستۍ غونډه سوه …

رښتیاهم په دا سبا په پېښور کي په مطبوعاتي کانفرنس کې دMRDتابوت ښخ کړو …

علي باران د یو سیاسي او مترقي سوچ سره، سره د ادب سره زیاته مینه درلوده په خصوصیت سره د اجمل خټک، او سلیمان لایق شاعري یې زیاته خوښوله او د رنځوري جنسي او درباري شاعري یې کلک مخالفت به کولو د تره کي صاحب ناولونه یې په ډېر خوند سره لوستلو…

په دا اخره کي ملا بسم الله المعروف عارف افغاني د علامه نیازفتح پوري په ٫٫ من و یزدان،،هم بلد کړو مطلب په دا اخره کې د مذهب په اړه مطالعه بیخي پراخه سوه …

داسي مخلص، زحمتکش او روښنفکره څوک به وختونو را پیدا کیږي او تروختونو به پر زړونو او فکرونو واکمني کوي …
## داهم وګوری
http://pashtoworldforum.weebly.com
خوازه خېله

**خوازه خېله** د خيبر پښتونخوا په سوات سيمې کې يو ځای دی.
## سرچينې
لوګر خدر

دروېش کلی د لوګر ولايت مرکز پل-علم اړوند يو کلی ده، چې ډېره ښکلې او شنه ساحه لري او ډول ډول مېوې ،بوټي او کرنیز حاصلات پکې کرل کېږي لکه؛ انګور، مڼې، شفتالو، زردالو، آلوچې او داسې نور….

او په حبوباتو کې لوبيا، غنم، جوار، اوربشې او داسې نور پکې کرل کېږي چې بيا يې حاصلات د لوګر ولايت مرکز ښار ته لېږدول کېږي او هلته پلورل کېږي.

ددې سربېره دا کلی يوه د اوبو چينه هم لري چې پاکې او رواني اوبه لري او ددې کلي خلک يې د څښاک او د کروندو د خړوبولو لپاره کاروي.

او همدارنګه، ددې کلي خلک پښتانه دي او ډېر شريف، با عزته او د لوړې شملې خاوندان دي، چې حاجي صاحب صابط اسمعيل ددې کلي ملک دی او مشران يې حاجي جمعه ګل دروېش، عبدالاله مدقق، انجنير فضل الله يمين، عبدالرحيم اکا، غلام قادر مومند او داسې نور دي.
سعید زابلی

=ژوندلیک=

سعید زابلی (په انګریزي: Saeed Zabulai)

= مخیینه : پژواک، کرکیټ بورډ او کلید راډیو سره د خبریال په توګه کار کول او همدا ډول يې ګڼو وزارتونو کې د مطبوعاتو او عامه پوهاوي په برخه کې د مشاور وزیر په توګه دندې سرته رسولې دي او ورسره د زابل په نوم یو اخبار هم چلوي =

=زده کړه : د IWPR  انیستیوت او د لیسانس ترکچې یې په دوه رشتو  اقتصاد او د حقوقو په برخه کې زده کړې  کړي دي=

=چاپ اثار:  د شعرونو ټولګې( رمز په نوم شعري ټولګه او ستورو ته ناست یم له سیتاره سره ) شعري ټولګې یې چاپ شوي=

=ناچاپ اثار :  د شعرونو ټولګه، د لنډو کیسو ټولګه، د ژوند کیسو ټولګه =
ډېجېټل پیسې

بټنوک|بیټ کواین
ډیجیټل پیسه څه شی ده او څنګه مینځ ته راغله؟

که پام وکړو نو په تېرو دوو لسیزو کښې نړئ خورا ډیره ډیجیټل شوی ده او لا هم په دغه لار کښې هره ورځ بدلونونه راځی خو د اقتصاد په ډګر کښې کله چې په کال ۲۰۰۸ کښې چې کله نړیوال اقتصادی بحران راغلو او د نړئ په کچه ډیر شرکتونه او بانکونه له درانده تاوانونو سره مخ شول نو په دغه وخت کښې یو امرکایی چې په خټه جاپانئ و او ستوشی ناکاموتو نومیده د رسنیو له لارې اعلان وکړو چې ددغه ستونزې د پاره یی تل پاتې حل لاره موندلې ده او په لومړی ځل یی د یوې نوې تکنالوژی چې بلاک چېن نومیږی په مټ یوه نوې ډیجیټل پیسه یا کریپټو کرنسی بازار ته معرفی کړه. ددغې نوې ډیجیټل پیسې نوم بیټ کواین و چې لا تر اوسه هم د ډیجیټل پیسو په لست کښې په لومړی سر کښې ځای لری.
له دې وړاندې چې په بیټ کواین وغږیږو، دلته پوښتنه دا پیدا کیږی چې بلاک چېن څه شی دې؟

ددې تکنالوژی ماهرین دې ټیکنالوژی ته د انټرنیټ دوهم نسل وایی یعنی په دې مانا چې د انټرنیټ لومړی نسل (چې مونږ یی اوس هم کاروو) له لارې یوازې معلومات د یو ځای نه بل ځای ته لیږو، یعنی که چیرې زه تاسو ته کوم انځور، ویډیو یا بل شی د انټرنیټ له لارې لیږم نو په حقیقت کښې زه تاسو ته یوه کاپی لیږم او اصل یی له ما سره پاتې کیږی.

د معلوماتو تر شریکولو او لیږد را لیږد پورې خو دا یو ښه فرصت دې اما کله چې خبره ارزښتونو ته راځی نو بیا د کاپی لیږل خورا تاوانی خبره ده.
بلاک چېن ټکنالوژی د ارزښتونو د لیږ را لیږد د پاره اختراع شوی ده لکه د پیسو لیږد رالیږد یا د هغه نورو شیانو چې د ارزښتونو په لست کښې راځی د هغوی د انتقال د پاره کارول کیږی.
په دې اړه به بشپړ لیکنه په را روان وخت کښې ولولو اوس دلته په ډیجیټل پیسې بحث کوو.

بیټ کواین لومړئ ډیجیټل پیسه وه چې په ۲۰۰۸ کال کښې بازار ته معرفی شوه، کله چې بیټ کواین په لومړیو کښې بازار ته راغله نو د یو بیټ کواین ارزښت یی د ډالر په وړاندې ۰،۱۰ ډالره وټاکل شو او وروسته له پینځو کلونو مانا په ۱۰۱۳ / ۲۰۱۴ کښې د یو بیټ کواین ارزښت تر ۱۰۰۰ ډالرو هم واوښت.
هغه چا چې په لومړیو کښې په دغه ډیجیټل پیسه باور وکړو او په دغه برخه کښې یی پانګونه وکړه خورا نه باور کوونکی ګټې یی وکړې، چې له دې جملې ځینې کیسې یی هغه وخت په رسنیو کښې خورا ګرمې وې لکه د ناروې هیواد یو تن محصل چې په بیټ کواین کښې یی ۲۶ ډالره پانګوونه کړې وه او یو وخت چې خپل حساب ته متوجه شو ګوری چې سرمایه یا پانګه یی ۸۸۰۰۰۰ ډالرو نه هم لوړه شوې وه.
دې ته ورته نورې کیسې هم خورا ډیرې مشهورې شوې وې لکه د امریکا یوه مشهوره څېره جېرید کنه او وینکولس ټوینز چې د بیټ کواین له لارې یی میلونونه ډالره ګټه تر لاسه کړې وه.
بیټ کواین د اته کالو په بهیر کښې څو ځله لوړ او ښکته شو چې اوس مهال هم د ۱۰۰۰ ډالرو په خوا او شا کښې ارزښت لری.

دا چې بیټ کواین یوه مستعاره ډیجیټل پیسه ده نو د خورا ستونزو سره هم مخ شوه خو بیا هم د تمې خلاف پرمختګ یی وکړو.
بیټ کواین د ډیجیټل پیسې په ډګر کښې نورو ته یو فرصت پیدا کړو تر څو په دغه برخه کښې غوره کارونه تر سره کړی.
اوس مهال په مارکیټ یا بازار کښې نیږدې ۷۵۰ نوع ډیجیټل پیسې شتون لری چې ځینې یی د پام وړ دی او ځینې یی لا هم د خلکو د پام وړ نه دی ګرځیدلی.
مونږ په دې لیکنه کښې ون کواین ته ځانګړې پاملرنه کړې ده او ددې خپل دلایل دی.
ماهیش بابو

**ماهیش بابو** (   لوبګر، تولیدوونکی او بشردوست چې له هند هیواد څخه ده. هغه معمولاً په تلگو ژبی فلمونو کی کار کوی. هغه د لومړي ځل لپاره په ۴ کلنی کی د سینما پر پرده را ښکاره سو.هغه په سوداګر یا بیزنسمین فلم کی ډیر مشهوره سو او دغه فیلم او نور فلمونه  یی هم په هندی او نورو ژبو کی هم وژباړل سوه

## فلمونه
*بهرت انې نو 
## سرچینۍ
ټرمپ انټرنيشنل هوټل ټاور

**د ټرمپ انټرنیشنل هوټل ټاور** د نیویارک ښار د لویو ټاورونو څخه دی او د ټرمپ دمالیاتو یوه برخه ده چی په ۱۹۸۳ کال کی یی کار پای ته ورسید.
زوړ کندهار

د کندهار زوړ ښار چې د کندهار په مرکز کې پروت دي د زړي کلا پواسط چاپيرسوي وه چې په دغه کلا کې شپږ دراوزې وی. د زوړ ښار په مرکز کې د کندهار زوړ بازار هم پروت دي
## سرچینۍ
وېشنيزه:د کندهار تاریخي سيمي او ودانۍ
ښکلی ذهن

بټنوک|رسل کروې
ښکلی ذهن (انګليسي: A Beautiful Mind) دا فلم د امريکايي نوبل ګټونکي اقتصادپوه او رياضي‌پوه پروفيسر جان فروبز ناش (جون ۱۳، ۱۹۲۸ - می ۲۳، ۲۰۱۵) پر ژوند جوړ دی. په فلم کې د جان ناش رول ښاغلی روسل کرو په ډېر هنر لوبولی دی.
ناش د ریاضي په ګڼو برخو کې پر نړيواله کچه خورا سترې تيوريانې پنځولي چې تفاضلي هندسه، ګېم تيوري او تفاضلي معادلې يې د بېلګې په توګه يادولای شو. ده د رياضي داسې ستونزې حل کړې چې چا يې په اړه فکر هم نه شو ګړای. ناش د ډېر رياضت او فکرکولو له امله لېونی شو او د خپل عمر ډېر کلونه يې په روغتون کې تېر کړل. د ناش لېونتوب تر داسې حده ورسېد چې هر سره نېکټايي لرونکی به د کمونيسټانو له خوا د ده پر وړاندې توطئيه جوړونکی ورته ښکارېدئ. د ده لېونتوب هغه وخت علني شو چې په ۱۹۵۹ کې يې په کولمبيا پوهنتون کې د امريکا د رياضي‌پوهانو ټولنې ته ليکچر ورکاوه. د ده د ليکچر پر مهال ټول خلګ پوهېدل چې سړی سم نه دی. 
د ناش د ژوند ټوله کيسه په دې فلم کې وګورئ، دی ولي لېونی شي؟ د لېونتوب نوعيت يې څنګه وي؟ له لونتوب سره څنګه مبارزه وکړي او بلاخره د نوبل جايزه څنګه وګټي؟ دا او دې ته ورته ټولې پوښتنې به مو فلم در ځواب کړي.
دا فلم په ۲۰۰۱ کې راووتی چې هغه مهال لا پروفيسر ناش ژوندی وو.
پروفيسر جان فروبز ناش په ۲۰۱۵ کې د ۸۵ کلنۍ په عمر هغه مهال چې له کاناډا څخه د اېبل جايزې تر ګټولو وروسته کور ته روان وو له خپلې مېرمنې سره يو ځای په يوه ټرافيکي پېښه کې ووژل شو.
اننا کورنیکوا

**آنا سرگیونا کورنیکوا** (په روسی: Анна Сергеевна Курникова ) (پیدایښت ۷ جون ۱۹۸۱ پهمسکو، شوروی) روسیه کی پیدا سوې ده.وسمهال د یو سندرغاړې په توگه پېژندل کېږي؛ خو په اصل کې د شوروی اتحاد د پوځ یوه غړې او ورزشکاره هم وه هغه په ۲۰۰۹م کال کې دکندهار هوایي میدان ته راغلې وه او دهمدې لارې نه بیا د بگرام هوایي ډگر ته هم لاړه چې د دې سفر موخه یې امریکایي پوځیانو ته سندرې ویل او کومیډی کول وه .
## انځورونه

وېشنيزه:د افغانستان هوايي ډگرونه
وېشنيزه:کندهار
لوی کندهار

**لوی کندهار** (انګریزي: *Loy Kandahar*) په اوسني وخت کې تر چمن پورې محدود دی، خو په پخوا وختونو کې زابل او کوټه هم د کندهار يوه برخه وه. د لوي کندهار نوم وس مهال هم په فخري توګه د کندهار د خلګو لخوا په لوي مجلس، ولسي جرګه، او مکتبونو کي يادېږي. د لوي کندهار نوم د طالبانو په وخت کي کله چې کندهار ددي هيواد پلازمېنه سوه نور هم وپيژندل سو، او دي سيمي ته ځکه هم لوي کندهار ويل کېږي چي د  احمدشابابا او میرویس خان نيکه مقبرې او باچاهي دوران هم په کندهار کې شروع او هم دلته پاي ته ورسيدي.

:د ټاتوبي نيوﺯ د خبريال عبدالنافع همت په وینا دا ډول نومونه هیڅ ډول علمي بنسټ نه لري.

## د لوی کندهار ښارونه

*کندهار
*لښکرګاه
*كلات
*کوټه
*ترينکوټ
## اړوند ليکنې
*کندهاري پښتو
*د کندهار تاریخ
*اراکوزیا
*زوړ کندهار
*د کندهار جغرافیايي موقیعت
*فارس او کندهار

## نور
وېشنيزه:د کندهار تاریخي سيمي او ودانۍ
کاجل اگروال

کاجل اگروال (په ۱۹ جون ۱۹۸۵) کی پیداسوی یوه هندی لوبغاړی ده چی په سویلی هندی فلمونو کی کار کوی

## سرچینی
ماہ نور بلوڅ

**ماہ نور بلوڅ** یوه بلوڅه لوبګره ده  چې زیاتره په تلویزیونی ډرامو  کار کوي او هغه د کاناډا اوسیدونکي ده.

## داهم وګوری
وېشنيزه:بلوڅ لوبگرانی
وېشنيزه:پاکستانۍ لوبگرانی
هما قریشی

**هما سلیم قریشی** (لاطینی: Huma Qureshi)  یو هندي فلمی لوبغاړې  ده چې  تر ډیره په هندي ژبه  فلمونو کې کار کوي، هما قریشی دری ځله د فلمفیر جایزې وګټلې، او د هند د ښکلو ښځینه لوبغاړو په لړ کښې یې هم ځان ته ځای پیدا کړ.

## لمړني ژوند او ماډلینګ مسلک
قريشي په ۲۸ جولای ۱۹۸۶ کي  په يوه مسلمانه کورنۍ کی په نوي ډیلي, هند کی زیږیدلی ده. د هغې پلار، سلیم قریشی، یو  رسټورانټ چلونکی دی هغه یو لړ رسټورانټونه لري.  د هغې مور، امینه قريشي (یو کشمیري)، کورنی مېرمن ده. 
هغه درې وروڼه لري چی له هغو څخه يو هم لوبگر ثاقب سلیم هم دي. ددوی کورنۍ کالکاجی، جنوبي ډیلي ته کډه وکړه هغه وخت چې قريشي يوه ماشومه وه. نوموړې خپل ليسانس په تاریخ او هنر کی د گارگی پوهنتون—ډیلی پوهنتون څخه ترلاسه کړی. وروسته،  هغه د تیاتر يو ( tiater 1) د ډلی سره یو ځای سوه، او ځینی تیاتری شوګانی یا خپرونی یی وکړی او دتیاتر د تولید نه وروسته د هغی وضیعت نور هم ښه سو.

په 2008م کال کی هغه ممبیی ته د فلم رول د ازمایښت لپاره کډه سول,د فلم*جنکشن*  لپاره کوم چې هيڅکله نه وو جوړ سوی یا یی د جوړونی پلان نه وو .تر دی وروسته قریشی د  هندوستان یونیلور سره د تلويزيونی اعلاناتو لپاره یو قرارداد لاسلیک کړ. هغي یو لړ محصولاتو ته وده ورکړه, په شمول د سامسنګ موبايل د (عامر خان سره), نیرولاک صابون او شامپو   پر تلويزيون نشرونه د ( شاهرخ خانسره) . د هغی د موبایل اعلان یو ډیر مهم رول وو، او هغی ځان ته ډیر فینز کړل او د هغی نوم لږ بدل سو او په هما واوښتی،  او کرار کرار یی د خلکو په مرسته فلمونو ته مخه کړه .

## نور
thumb |هما قریشی انځور په کال ۲۰۱۷م کي د  جرمني په ويکټوري ميدان کي
[thumb|هما قریشی د هندی ښځینه مسلمانانو لوبغاړو نه یوه ده او په دی انځور کی هم قریشی د خپل فلم [ډی-ډاۍ (فلم ۲۰۱۳)|ډی-ډاۍ دفروموټ کولو لپاره ولاړه ده]]
thumb|هما قریشی انځور ټایمز اف انډیا

## بهرنی تړنی

## سرچينې
وېشنيزه:د هندي فلمونو لوبگرانې
وېشنيزه:هندی ښځینه لوبغاړی
وېشنيزه:هما قريشي(لوبغاړې)
پرهیز بانو بیگم

**پرهیز بانو بیگم** یوه پښتنه هندی ملکه وه چی د مغل امپراتورۍ شهزادې هم وه هغه د شاجهان لور وه او مور یی د کندهار څخه وه چی نوم یی کندهارې بیگم وو.
## نور
وېشنيزه:کندهاریان
عبدالمالک ریگی

**عبدالمجيد ريګي یا (عبدالمالک ریگی)** د ایران د بلوڅ بیلتونپالو لمړنی مشر وو چی د ایران سره یی د بلوڅو حقوقو لپاره تر مرگه پوری جګړه او مبارزه وکړه. نوموړی هغه کس وو چي ایران ته یي هر وخت دا خبره ور په زړه کول چی بلوڅان خپلواک خلک دی او ایران هیڅکله هم د هغوی حق په زوره نسی حاصلولای. 

ریګي د کال (2000-څخه تر-2010 پوری د ایران هغه کمزوری وه چي د ختمولو لپاره یی ایرانیانو او د هغوی مشرانو شپه او ورځ پر ځان یو کړی وه او اخر یی د خپل پوځ او جاسوسانو په زور په الوتکه کي ګرجستان ته د تگ پر وخت ونیوی. ویل کیږی چی هغه 18 پاسپورټونه درلودل او 18 ژبي یې هم زده وې.

وېشنيزه:بلوڅان

## ژوند او کورنۍ

عبدالمالک ريګي په ۱۳۶۲ کال کې د زاهدان په ريګي قبيله کې زېږېدلی دی. د IRNA د ادعا له مخي ریګي ښوونځي ته نه وو تللی او یوازې د څو کلونو لپاره یې په یوه سني دیني مدرسه کې زده کړې کړي وې، چې له هغه ځایه هم ويستل شو. ریګي په ۱۹ کلنۍ کې وسلې ته لاس واچاوه او خپل اصلي موخه یې په سیستان او بلوچستان کې د بلوڅو او سني خلکو د حقونو دفاع اعلان کړه. 

ویل کیږي، چې ریګي د خپلو فعالیتونو له پیلولو مخکې د سیمې د سني عالمانو د ملاتړ د ترلاسه کولو لپاره ورغلی وو، خو هغوی یې خبرو ته پام ونه کړ. ريګي ويلي وو، چې تهران ته څېرمه د خپلې ډلې د فعاليتونو له پيلېدو څه موده وروسته په تېروتنې سره ونيول شو، خو ونه پېژندل شو. د جندالله له لوري د یوه یرغمل شوي کس په وینا، ریګي هېڅکله هم له یوې شپې زیات په یوه ځای کې نه وو پاتې شوی او له نورو سره یې په دستکشو (لاس ماغو) باندپ ستړی مشي کول. 

### کورنۍ
ریګي خپل یو ورور د سراوان په سیمه کې په وسله واله نښته کې له لاسه ورکړ. د عبدالغفور په نوم د هغه کشر ورور هم د سراوان په امنيه قوماندانۍ کې په يوه ځانمرګي بريد کې ووژل شو. د هغه مشر ورور عبدالحمید ریګي په ۱۳۸۹ کال کي په زاهدانو کې اعدام شو. پاته درې وروڼه یې عبدالروف ، عبدالستار او عبدالغني نومیږي.

د ریګي مور او پلار اکثره د جندالله ډلې سره د بلوچستان په غرونو کې تګ راتګ کاوه. په ۱۳۸۸ کال کي د عبدالحمید ریګي د اعدام د ناسم خبر له خپریدو دوه ورځې وروسته د ریګي پلار د زړه د حملې له امله مړ شو.

## د مرګ اوازه

د ۱۳۸۴ کال د وري په مياشت په ۱۸ *کیهان کي* د یوه حیرانوونکي اقدام په ترڅ کې د «عبدالمالک ریګي» مړینه اعلان سوه. یوه ویډیو چې هغه يي ژوندی ښودلو د وري په 22 خپره شوه. د ایران د اسلامي جمهوریت د کورنیو چارو وزارت عامه اړیکو د ۱۳۸۵ کال د اپریل په ۱۶ نیټه دغه خبر رد کړ.
زوړ ډيلي

**زوړ ډيلي** یا **شاه‌جهان‌آباد** اوسمهال د نوې ډیلي یوه ولسوالی ده   او په پخوا کی د هند پلازمینه وه چی د شاه‌جهان گورکانی په امر یی په  ۱۰۱۷ هجری شمسی کی بنیاد کښیښول سو . دغه ښار د گورگانیانو د حکومت تر پایه ددی هیواد پلازمینه وه . په پخوا وخت کی دی ښار ښایسته مسجدونه او کلاگانی در لودی او د هند د ښایست یوه بیلگه وه نو ځکه یی هر باچاه د نیولو ارمان هم درلودی په **۱۷۶۱** کی **[[احمد شاه بابا]]** هم دهند تر نیولو وروسته د ډیلی پر تخت  کښینستی . نن ورځ زوړ ډیلي همداسی زوړ یادگار پاته دی او دا ښار ډیره زیاته ګڼه ګوڼه هم لری. دود او ګرزونو دا پخوانی ښار دغه حال ته رارسولی دی چی وس خو زیات خلگ ورته په تاریخی نظر هم زیات نه گوری ، او ددی ځای زیاتره جمیعت مسلمانان دی

## د احمدشاه بابا وینا د ډیلی پر تخت دناستی وروسته
کندهارې بیگم

کندهارۍ بیګم (زوکړه 1593 ؟ ) چي له آره یې د افغانستان د کندهار ولایت سره اړه درلوده، په هندوستان کي د نامتو مغول واکمن شاه جهان لمړۍ مېرمن او د شهزادګۍ پرهیز بانو بېګم مور وه. نوموړي مېرمني په 1610 کال کي د شاه جهان پاچا سره واده وکړ او لمړئ اولاد یې همدغه پرهېز بانو وه.

د کندهارۍ بېګم پلار مظفر حسین د فارس د صفوي اشغال پر مهال د کندهار مشرتوب په لاس کي درلود او ددغه ولایت چاري یې د صفوي حکومت تر سرپرستۍ لاندي مخته وړلې، خو څرنګه چي دده او صفویانو ترمنځ اړیکي مثبتي نه وې نو ځکه یې د کندهار واګي د مغول پاچا شاه جهان په مرسته د صفویانو له ولکې بهر او هندوستان ته وسپارلې. د مظفر حسین یاده چاره په وروسته کي ددې سبب سول ترڅو دده کورنۍ له مغولو سره ګډه او پایله یې د کندهارۍ بېګم په واده پای ته ورسېده.

## نور
وېشنيزه:کندهاریان
شاه عقیق بابا

**سید اصغر علي شاہ بخاري** المعروف *شاہ عقیق بابا*، د سهروردي صوفي ډلې نامتو لاروی و.  شاه عقیق بابا د یوه هندو توندلاري چې د یوې هندو لار شکوونکو ډلې غړی و؛ـ له خوا په  1451م کال شهید کړای شو.

## سرچينې

وېشنيزه:صوفي
وېشنيزه:صوفيان
وېشنيزه:سېندي صوفیان
وېشنيزه:سهروردي صوفیان
خان محمد مجاهد

**خان محمد مجاهد**  په  ۱۳۴۰ هجري لمريز كال دكندهار ولايت په ارغنداب ولسوالى كي يې دي فاني نړى ته سترګي پرانستې. لومړنى زدكړي يې دارغنداب ولسوالې دشاه اشرف په منځنى ښوونځى كي ترسره كړي او هم يې دخپلي كورنى په لارښوونه ډيري ديني زده كړي كړي وي.
شهيد خان محمد مجاهد دتاندي ځوانى په درشل كې وو چې سرولښكرو پر هيواد يرغل وكړ او دهيواد دنورو ځوانانو ترڅنگ دئ هم دزده كړو ددوام څخه محروم سواو دوطن ددفاع لپاره يې دسپيڅلي جهاد تاوده سنګر ته ورودانګل او دژوند ترپايه  دهيواد په ساتنه  او دفاع كې مصروف وو او دخپلو خلګو خدمت ته يې ديوه اصيل افغان په توګه ملا تړلې وه.

## د جهاد دوران
دجهاد په دوران كي دشهيد غازي ملا نقيب الله اخند مرستيال وو ارواښاد خان محمد مجاهد د خپل ژوند ډيره  برخه د دې هيواد په ساتنه او دفاع كې تيره كړي وه او په دغه برخه كي يې د يوه معقول حركت پراساس،ملي او وطني مبارزې ته دټولووطنوالو توجه جلب كړي وه.
شهيد خان محمد مجاهد پر ګران هيواد باندي د روسانو ديرغل پر مهال په سيمه كې يو مخكښ جهادي  قوماندان پاته سوي وو او پوره څوارلس كاله يې ددښمن په وړاندي دوطن ددفاع په سنګر كې تير كړي وو او داسلام دمقدس دين دلارښوونو سره سم يې خپل سپيڅلي جهاد ته دوام وركړي او په زر ګونه ځوانان يې دجهاد په ليكو كې تنطيم كړي وو او تل ددښمن دسترګو اغزي اوپه دغه استقامت كي يې د هيڅ راز خدمت څخه ځان نه وو سپمولي.
ارواښاد خان محمد مجاهد دجهاد راورسته هم خپل ژوند دوطن او خلګو خدمت ته وقف كړي وو او په ترتيب سره د كندهار ددوهم قول اردو مرستيال  او دموقتي ادارى په راتګ سره دكندهار دقول اردو قو ماندان ،دكندهار امنيه قوماندان ، دبلخ امنيه قوماندان او دكورنيو چارو وزارت سلاكار په توګه دندي اجرا كړي وي او دده دښوو او وړخدمتونو په خاطر دولسمشر دفرمان په اساس دكندهار دامنيه قوماندان په حيث مقرر او په دي لاركې  يې هم وړاو نه هيريدونكې خدمتونه ترسره كړه.
شهيد خان محمد مجاهد دجهاد په دوران كې څو ځله ټپي سوي او هم يې دهيواد او خلګو ته دخدمت په لار كي  يو ورور او داكازوي شهيدان سويدي او په دې لاركي يې ډيرې ځاني او مالي ستونزي كاللي دي.
شهيد خان محمد مجاهد ددي سيمي یو وتلي جهادي شخصيت ، يو زړور قوماندان اوددښمن په وړاندي دهيواد او خلګو ستر مدافع وو، ده دټولو خلكو سره مينه او خواخوږي درلوده ، ارواښاد مجاهددخپل ژوند خوږي ورځي دروسانو په وړاندي په جهاد او مبارزه كښي تيري كړي.
## سرچینۍ
وېشنيزه:کندهاریان
وېشنيزه:د ارغنداب خلگ
جان ابراهیم

**جان ابراهیم** یو هندی لوبغاړی دی چی په هندی فلمونو کی یی يو ډیر پر مختللی کس پیژندل سوی دی،هغه یو فلم په افغانستان کی هم جوړ کړی چی نوم یی کابل ایکسپریس دی.

## سرچینۍ
تړمه ییز پُل

**تړمه ییز پُل** هغه ځای ته ویل کېږي چې د ودانۍ د باندې قشر(مخ، بلۍ، پوړ) د تودوخې کېښت تر نورو برخو ټیټ وي. په تړمه ییز  پُل کې د تودوخې زایه کېدنه په غټه توګه د تودوخې د تېرېدنې (هدایت) په بڼه وي. د داسو ځایونو بېلګې هغې منځنۍ برخې دي چې په نیغه د باندینۍ هوا سره اړیکې ولري لکه: هغه پوړ چې د باندني دېوال پورې (انځور وګورئ) او یا هغه برنډه چې په ننني پوړ پورې تړلې وي. کله ناکله د تودوخې په پړاو کې سوروی (د تخنیک اړتیا او یا په تخنیکي تېروتنه) وشي چې په پایله کې یې منځنۍ برخه باندینۍ هوا ته بربنډه شي. 

## د تړمه ییز پُل اغېزې
پُل نه یوازې د تودوخې په راټیټېدو او یا لوړېدو اغېزې شیندي خو زیم او شنه خوا والی هم د ودانۍ په ننه خوا کې راپیدا کوي.

## سرچينې
محمود علیمي وردګ: ښيښه په ودانۍ کې


وېشنيزه:د ودانۍ توکونه
عالیه بټ

**عالیه بھټ** يا **اليه بټ** يا **اليا بټ** (انگریزی: Alia Bhatt) یوه هندی فعاله فلمي لوبګره ده چی 
۱۵ مارچ ۱۹۹۳ ز کال کې د هند مهاراشټر په ممبی کې زېږېدلې ده. په ۲۰۱۲م کال یی په فلمونو کې کار پيل کړ، هغی د شاهرخ خان سره هم یو فلم ډک کړی چی ډییر زندګی نومیږی.

## سرچینې
وېشنيزه:د هندي فلمونو لوبگرانې
ګینا رینیهارټ

**ګینا**  یوه اسټرالیایی ده .هغه داسې يوه ښځه ده، چې په هره ثانيه کې ٦٠٠ډالره ګټي او شنوونکي اټکل کوي چې ښايي ډېر ژر يې شتمنۍ له ١٠٠ميليارد ډالرو واوړي او د نړۍ تر ټولو شتمنه شي. دا داسې يوه مېرمن ده چې شپه او ورځ په خپل کار بوخته وي له همدې امله په خپل هېواد کې تر ټولو پر کاره ښځه بلل کېږي. نه له شخصي اړيکو سره کومه مينه لري او نه هم چاسره له ناستې خوند اخلي بلکه وايي چې غواړم هره ثانيه مې د پرمختګ ثانيه وي. يوه کوچنۍ شېبه مې هم بې ځايه نه وي تېره شوې.
د فوربس د ۲۰۱۶ شمېرو له مخې ګینا د یولس ميليارد ډالرو په لرلو په اسټراليا کې لومړۍ او په نړۍ کې ۱۲۷ مه لويه شتمنه ده. نوموړې همدارنګه په ۲۰۱۶ م کال کې د نړۍ یو پنځوسمه پیاوړې ښځه بلل شوې ده . سيټي ګروپ هغه د نړۍ تر ټولو شتمنه ښځه ګڼي،ځکه وايي نورې ميلياردرانې ښځې چې له هغه ډېره شتمني لري هغوى په شريک کار کې ګټلې، خو ګيناراينهارت بيا شريک نه لري او پيسې يې په خپله ګټلې دي.
د ګيناراينهارت د برياليتوب راز له دې هم ښکاري چې د نړۍ د نني اقتصادي بحران سره سره هغه په هره ثانيه کې په سلګونو ډالره ګټي. د ګینا اصلي کسب و کار د اوسپنو د کانونو په برخه دى يعنې د اوسپنې کانونه را باسي، تر څنګ يې د ١٠تلويزيوني چينل ونډه واله هم ده چې د اسټراليا د دريو سترو تلويزيوني شبکو څخه يوه ده.
همدارنګه په فيرفکس ميډيا کې هم ونډه لري،فيرفکس په اسټراليا کې د ورځپاڼو د خپرولو دويمه لويه خپرونکې اداره ده،خو په وروستيو کې يې په دې ادارې کې ونډه کمه شوې ده. دا چې هغه ته کمپنۍ په ميراث پاتې شوې، خو هغه له دې خبرو سخته بده وړي وايي دا پيسې يې په خپل زيار پيداکړې ځکه د پلار له مرګه وروسته يې کمپنۍ ته خپله پراختيا ور کړې ده. هغه اوس په اسټراليا او نورو هيوادونو کې ښځو ته د نمونه مبتکرې او با استعداده ښځې په توګه مشهوره ده.

## شخصی ژوند
ګینا په ١٩٥٤کې د اسټراليا په پرت کې زيږيدلى، د فرانک راينهارت په نوم له يوه وکيل سره يې واده وکړ. اوس يې طلاق اخيستى او څلور بچيان لري. کمپنۍ يې ((هنکوک پراسپيکټينګ))نوميږي چې په ١٩٩٢کې د پلار له مرګه وروسته ورته پاتې شوې ده. شنونکي د پلار تر مرګ وروسته د کانونو په برخه کې د هغې پانګونې ته د يوې بريالۍ پانګونکي په سترګه ګوري وايي په رښتيا چې لور له پلاره تکړه وه.
## سرچینی
کپل شرما

**کپیل شرما** په 	(٢ اپرېل ١٩٨١م ) کال کی په امريتسر، پنجاب، هند کی زیږیدلی دی، هغه یو هندی ټوکمار، لوبغاړی، سندرغاړی، پروډیوسر، تلويزيون کوربه، جايزې کوربه، کوربه تلويزيوني خپرونه، مرکه، او فلم تولیدونکی دی. دده خپرونه چي  د کپیل شرما خپرونې په نامه يادېږي، چي د هند سره سره په ټوله نړۍ کی ګڼ شمیر مینوال لري.

## تلویزیونی ژوندليک
کپيل شرما پهکميډي نايټس ويد کپيل کي خلکو ته خپل ځان وروپيژندي، چي تر هغه وروسته يي خپله شو چي د کپیل شرما شو په نامه ياديږي شروع کړه، خو هغه په اصل کې د کميډي سرکس څخه شروع وکړه، چي په ډيرو تکړه نمرو باندې کامياب سو هغه په هره ټوکماري باندي تر ٨ کمي نمري ندي اخيستې، او هيچا هيڅکله هغه ته داسې يو کمينټ ورنکړ چي د هغه د هغه د خپګان لامل وګرځي، کله کله د ملګرو په وجه د هغه نومري راکښته کيدي، ځکه چې ملګري يي دده په اندازه ښه ټوکماران نه وه او دي کار ده ته کله ناکله تاوان رسوي، نو د خلکو د ډيرو  همکاريو او غوښتنو وروسته د کلر تلویزیون يوه خپرونه جوړه کړه، چي د هغه پر خپله نامه وه چي کميډي نايټس ويد کپيل نوميده، خلګو دده خپرونه زياته خوښه  کړه، هغه يو ارمان درلود چي شو يي بلکل پر خپل نامه سي، نو د ډيرو خلکو په ملګرتيا يي په نوي ډيلي کي د سوني تلویزیون په مرسته يوه بله خپرونه پيل کړه چې د کپیل شرما شو ونومول سوه، کوم چې تر اوسه هم ددنيا په ډيرو ملکونو کې مينوال لري
## فیلمګرافی
### فلمونه

### تلويزيون

## انعامونه او نومونې

## د هغه ملګري او همکاران
### همکاران په کميډي سرکس کي
*انکيتا لوکنډی: په کميډي سرکس کي څو ځله د کپيل شرما سره برخه اخيستې وه.
*شویتا تیواری: په کميډي سرکس کي تر ډيره د کپيل شرما سره وه، او ددوي جوړی ډيره په زړه پورې ګڼل کېدل.
*ټینا دتا: هم دوه دری ځله په کميډي سرکس کي د کپيل شرما سره همکاره وه.

## شخصی ژوند
thumb|د کپل شرما مېرمنه

## فعالیتونه

کپيل د حيواناتو د حقوقو څخه د دفاع کولو په خاطر هم ډير پيژندل کيږي. هغه او د هغه خپرونې *[[د کمیډي شپی له کپیل سره]]* له لارې د پيټا ګروپ سره کار کاوه ترڅو د سپيانو په ژوند کې ښه والی راولي. دوي ويل کوشني سپيان بايد کور ته راوړل سي.
## د سنيل ګروور جنجال
کپيل شرما د لږ څښاک وروسته په طياره کي سنيل ګروور په چپلاخه وهلي وو، همدغه وجه سوه چي ټوله خپرونه يي لږ کمزورې سوه.

## سرچینی

وېشنيزه:کپیل شرما
سایتوپلازم

سایتوپلازم یوه پیچلي ماده ده چې اوبو کې پیدا کیږي

## تړلې لیکنې
بیولوژي
باکټریا
کېمیا
مایکوباکتریا
مایکوباکتریا

په انګلیسي کې د **Mycobacterium** په نوم یادیږي. راډ ته ورته، هوازي، غیر متحرکې باکتریاوي دي چې سپور نه جوړوي، په آسانۍ سره رنګ نه اخلي او که چیرته رنګ شي نو د الکهولو او تیزابو په واسطه نه بیرنګه کیږي؛ له همدې امله د Acid Fast Bacilli په نوم یادي.

مایکوباکتریا د Mycobacteriaceae په کورنۍ پورې اړه لري، ګرام مثبتې، اسید فاسټ، سلنډري شکله، سیخې او یا لږڅه کږې راډ ته ورته باکتریاوې دي.

دا باکتریاوې په پرازیتیک او سپروفایټیک ډول ژوند ترسره کوي. اکثراً په هغو خلکو کې چې معافیتي سیستم یې کمزوری وي (لکه په ایدز لرونکو خلکو کې) ناروغي رامنځته کوي. 

د لومړي ځل لپاره د Robert Koch  په واسطه چې یو جرمنی باکتریولوژست وو (۱۸۴۳-۱۹۱۰) د ا باسیل ولیدل شو.

ګڼ شمیر ډولونه لري چې ځینې یې په لاندې ډول دي:

# M. Tuberculosis: په انسانانو کې د توبرکلوز ناروغي رامنځته کوي.
# M. bovis: معمولاً په غواوو او غویانو کې ناروغي رامنځته کوي.
# M. microti:  په rodents، هندي خوګ، سوی او داسې نورو کې ناروغي رامنځته کوي.
# M. leprae: په انسانانو کې د جذام ناروغي رامنځته کوي.
# M. avium: په مرغانو کې ناروغي رامنځته کوي.
# M. Kansasii: په نادره توګه په انسانانو کې ناروغي رامنځته کوي.
# M. scrofulaceum: په ماشومانو کې ناروغي رامنځته کوي.
#M. marinum: په ماهیانو، انسانانو او یو شمیر نورو حیواناتو کې ناروغي رامنځته کوي.
# M. ulcerans: په انسانانو کې ناروغي رامنځته کوي.

د مایکوباکتریا دوه ډولونه ډير مهم دي چې اکثراً په انسانانو کې ناروغي رامنځته کوي:

۱- Mycobacterium tuberculosis: معمولاً په انسانانو کې د توبرکلوز ناروغي رامنځته کوي (توبرکلوز ته دې مراجعه وشي).

د مورفولوژي له نظره؛ نازک باسیلونه دي چې د Ziel Neelsen او فلوروکروم تلوین څخه وروسته په آسانۍ سره لیدل کیږي. د Mycobacterium هغه ډولونه چې معمولاً په انسانانو کې د توبرکلوز ناروغي رامنځته کوي عبارت دي له:

# انساني ډول چې د M. tuberculosis په نوم یادیږي.
# غوایي ډول چې د M. bovis  په نوم یادیږي.

پورته دواړه ډولونه د توبرکلوز ناروغي رامنځته کوي په دې تفاوت چې د غوایي ډول یې د خوړو له لارې هضمي سیستم ته داخل او د هضمي لارو د توبرکلوز لامل ګرځي، انساني ډول یې د تنفسي سیستم او نورو غړو د توبرکلوز لامل ګرځي.

په عمومي ډول ددې باکتریاوو د کرلو لپاره دوه ډوله وسطونه تهیه کیږي:

#انتخابي وسطونه: په دې ډول وسطونو کې انتي بیوتیک ګډیږي.
# غیر انتخابي وسطونه: په دې ډول وسطونو کې انتي بیوتیک نه ګډیږي.

د جوړښت له مخې ددې باکتریاوو د کرلو لپاره درې ډوله وسطونه تهیه کیږي:

# Semisynthetic agar: لکه Middlebrook 7H10, 7H11.
# Inspissated Egg Media : لکه Lowenstein-Jansen .
# :Broth Media چې په دې کې سریع نشونما کوي لکه Middlebrook 7H9, 7H12.

دا مطلقې هوازي باکتریاوې دي، بطئ میتابولیزم، بطئ رشد او بطئ تکثر لري. غیر مرضي ډولونه یې نسبتاً سریع تکثر لري او مقاومت یې هم لږ دی. دا باکتریاوې د رنګونو (ملاشیت ګرین)، پنسلین، اسید، قلوي او وچې هواء په مقابل کې مقاومت لري او کولی شي په وچه هواء کې ترډير مودې پورې ژوندۍ پاته شي.

۲- Mycobacterium leprae: په انسانانو کې د جذام ناروغي رامنځته کوي (جذام ته دې مراجعه وشي). په غذایي وسطونو کې نه کرل کیږي.د سمیر د جوړولو لپاره معمولاً نمونه له Nasal septum څخه اخیستل کیږي.
## تړلې لیکنې
بیولوژي
باکټریا
کېمیا
سایتوپلازم

## سرچینې
افغان فیلسوفان

دا مخ د افغان فیلسوفانو لپاره ټاکل سوی دی دهغو یو څو مثالونه لکه:  سید بهاوالدین او مجروح
غورياخيل
ذاکر نایک

ذاکر نایک چې اسلاَ د هند د هیواد دی ، اصلي نوم یی ذاکرعبدالکریم نایک دی.
ذاکر نایک په ۱۹۶۵م کال په اکتوبر میاشت کې زیږیدلی دی.
ذاکر نایک یو اسلامي واعظ دی، چې خلکو ته د اسلام دین په اړه معلومات ورکوي او د هغوی پوښتنې جوابوي،هغه د (peace tv) موسس او بنسټ ایښودونکی دی چې د یوه ریپوټ له مخې د ۱۰۰ ملیونو زیات لیدونکي لري او ددې تر څنګ دIslamic research foundation  یا IRF موسس او مشر هم دی.
د کندهار جغرافیايي موقیعت

**کندهار** د افغانستان یو ولایت دی چي د دې ولایت مرکز هم د کندهار په نوم یاديږي، او تر کابل وروسته د افغانستان د نفوسو څخه ډک او لوی ښار شمېرل کیږي، چي د بحر له سطحي څخه  د اټکل له مخي (۱۰۷۷) متره لوړ پروت دی. 
دا ولایت د ختیځ طول البلد د ۶۴ او ۶۸درجو ۸ او ۵۱ دقیقو او ۱۰ او ۱۲ ثانیو او دشمالي عرض البلد د ۹ او ۳۴ درجو ۱۲ او ۱۳ دقیقو او ۲۵ ثانیو ترمنځ پروت دی، او د درو خواوو څخه د جګو غرونو په ذریعه محاصره سوي دي.
د کندهار اوسنی ښار یو مستطيل شکل لري چي (۲۱۳۳) متره اوږد او (۱۳۸۷) متره سور لري او ساحه یې د ۵، ۱۹۵۸ کیلو متر مربع دی په شاوخوا کي ده.
د زړو دېوالو جګوالۍ یې د ۷ څخه تر ۱۰ مترو او عرض یې ۵ متره . دکلا یو لوۍ دېوال را چاپېر سوي و او یو خندق چي ۳ متره ژور والۍ درلودی چي ددغه کلا سره د ښار پر شاوخوا راګرځېدلۍ و چي د وخت په تېرېدو سره ډک سوي دي. 
څلور لاري دروازې یې درلودې چي عبارت دي له: 
کابل دروازه، هرات دروازه، ښکاپر دروازه او بر دروازه او یوه یې هم دعیدګاه دروازې په نوم وه چي دا دروازې ته د ارګ دمنځ څخه سړک وتلي و. د ارګ غولۍ مربع شکله و چي هره ضلعه یې تقریباً (۲۷۷) متره وه.
## نور
وېشنيزه:د کندهار جغرافیايي موقیعت
همغږی نړیوال وخت

**کورډيناټونه نړیوال وخت** یو واضح اټوماټيک وخت ته ويل کېږي. دېته په انګریزي کي کورډيناټ یونیورسل ټايم 
(Coordinated Universal Time) ويل کيږي، او په معمولي ډول دې ته UTC هم ويل کېږي،چې د (Coordinated Universal Time) لنډيز دی .
د دې جوړښت ١٩٧٠کال کې د مخابراتو د نړیوالې اتحادیې د کارپوهانو لخوا شوی دی.
کارن

**کارن** چی  ورته ویل کیږی هغه یوعام انسان وی کوم چی د یو سیسټم یا یو شی څخه کار اخلی .دکارن مثالون:لکه د ایمیل کارن،د سنافچټ کارن،د فېس بوک کارن،  او یا داسی نور
هارالد هورپاګره

**هارالد هور پاګره** په پخوانی زمانی کی یو نارويجی باچا وو،چې د ناروی لومړی باچا هم ورته ویل کیږي، هغه ته په دی خاطر لومړی باچاویل کیږی چی هغه لومړی سړی وو چی ډیره هغه سیمه یی ونیوله چی وس پری ناروی هيواد پروت دي، هغه هم یوه وړوکې باچاهي لرله خو څه موده بعد یی باچاهی نوره هم وغزېدله هغه یو قول کړی وو چی تر هغه وخته ږيره او وریښتان نه خروی چی ناروی یی نه وی سره یو ځای، نو له همدی امله يې وريښتان غټ سول او وروسته یی د هارالد هور پاګره نوم تر لاسه کړ چی معنی یی (ښایسته وریښتانو والا انسان بلل کیږی) او د هغه د تره نوم هالدان ویت او د پلار نوم یی هالدان سوارټ وو چی د هالدان مطلب یی (نیم ډنمارکی)  راځی هغه زیات د سمندر پر غاړه مصروف وو، ځکه چی هغه وخت کی د کښتیانو کاروبار او سیزن وو نو ځکه هغه ته د سمندری کناری با چاه هم ویل کیږی په کومه ځمکه چی هغه واکمن وو تر ډیره حده هغه اوسنی ناروۍ وه خو د هغه د ارمان پر سر د هغه لمسیانو او کړوسیانو د باچاهی د مودی تر تیریدو وروسته پر هغه خاوره چی هارالد هور پاګره باچاهی کړی وه نن پری ناروی هیواد پروت دی او د ناروی د اوسنی باچا نوم هم هارالد دی هارالد هور پاګره د نامه سره هر وخت د هغه د پیدایښتی ځای خبره هم کیږی نارویجیان شک لری چی هغه د استفولداو یا په شمالی ناروی کی زېږېدلی هغه د خپل حکومت ساتلو لپاره همېشه ګرځېدی چی واکمنی یی پر ځای ووسی هغه به هره ورځه د یو کلی میمله کی نو ځکه د کلی خلګ تری خوښ نه وو، ځکه چی هغو ته د ډوډۍ نه ورکولو په بدل کی هغو همېشه د زوره کار اخیسته اودهغه وخت سیسټم لکه د افغانانو دولسی جرګې په رکم یو سیسټم وو چی د جرګی په رضا یو کس مشر کیدی.
سید بلاول شاہ نورانۍ

**سید بلاول شاہ ** په نامه *نورانی بابا*هغه پيروان ولی مشر تیر سوی وو.هغه کله بلوچستان ته راغلی هیڅوک نه دی خبر ۔او نه یی د زيږيدنې څوک علم یا خبر لري۔

## سرچينې
پروتز( مصنوعی غړي)

ښي|بټنوک|250x250px|نفر چې په مصنوعی لاسو باندی دمیز فوتبال لوبه کوي.
د پروتز کلمه د لرغونی یونانی کلمی څخه اخیستل شویدی . وجود قطع شوی برخی  چې د مریضی یا د ترافیکی حادثو له وجی قطع شوی اوسی د هغی په ځای د مصنوعی غړو ځینی استفاده کول کوم چې د وجود اصلی غړو تکلید کوی عبارت له پروتیز څخه دی . پروتیز مختلف ډولونه وجود لری لکه د ژامی پروتیز، د غاښونو پروتیز،لاسونو پروتیز،د پښو پروتیز،دغوږونو پروتیز، د سترګو پروتیز او همدا شان نور ډولونه یی هم  وجود لري .پروتیز د وجود اصلی غړی یا غړو پشان دنده نشی ترسره کولای مګر تر یو اندازه پوری مریض یا معیبوب سره مرسته کولی شي . خو بیا هم مصنوعی غړی د ناروغ  ارواپوهنې ته وده ورکوی او ژوند ډیر اسانتیاوی ورته برابر کوي .پروتیز له ربړ، وینیل،آکریلیک، پروسلین،تیتانیوم او دی ته ورته موادو ځینی جوړ شوی اوسی
شروتې حسن

**شروتې حسن** (پیدایښت 28 جنوری 1986) هغه یوه هندی فلمی لوبګره ده،او هغه ددی سره سره یو ښه سندرغاړۍ هم ده چی په تامیل او هندی ژبو کی خپل زیات فلمونه جوړی، هغه د باليوډ یوه ډیره پیژندل سوی لوبغاړی ده.
## نور

## سرچینۍ
د کپیل شرما شو

**د کپیل شرما شو، یا د کپیل شرما خپرونه ** (لاطینی: *The kapil sharma show*) دا یو هندی پر مختللی تلویزیوني خپرونه ده. چي مشرتوب يي د سوني تلویزیون او کپیل شرما شرما پر غاړه دي،  چي د خپرونۍ پیل يي په ۲۰۱۶م کال کي د اپریل پر ۲۳مه د لمړۍ ځل لپاره د سوني ټلویزیون څه په ډيلي کې پيليږي کړه. او همدارنګه لومړی ميلمه يي په خپله خپرونه کې شاهرخ خان وو.

## نور
د کپیل شرما د خپرونې ټیم له خندوونکیو څېرو ډک دی او خپرونه یې هم د یوې کورنۍ په شکل مخته ځي چې د هندي سېنما تکړه اداکاران او هنرمندان ورته رابلل کېږي

## غړي او د هغو رولونه
***[[کپل شرما]]**
**راجېش اروړآ
*** [[انسپکټر شمشېر]] 
**[[چپو]] 
**[[بيټو]]
**[[سيټو]]
**[[کتروګن سينا]] ([[شتروګن سينا]])
**'سنيل ګروور**
**[[ډاکټر مشهور ګولاټي]]
**[[رينکو بابي]]
***چندن پرهباکر**
**[[چندو]] 
**[[چاي والا]] 
***کيکو شاردا**
**[[سنتوش]] 
**[[بمپر]] 
***سومونا چهکرورتي'''
**سرلا ګولاټي 
**سرلا کي ما

## سرچینۍ
وېشنيزه:کپیل شرما
مروند

[250px|بټنوک|د لال شهباز قلندر ارامګاه سیهوڼ، [سند، پاکستان]]
مروند د افغانستان د هرات ولایت یوه ډیره تاریخي علاقه ده چي په دي علاقه کي په کال ۱۱۷۷ زیږدیز کا ل کې   لال شهباز قلندر زیږیدلی دی، نو ځکه دا علاقه د افغانستان د تاریخ یوه برخه جوړوي.
لال شهباز قلندر

سید عثمان مروندي ()،
مشهور افغان صوفي وو چې د لال شهباز قلندر په نوم هم پېژندل کېږي. دی دنورو سترو صوفیانو شیخ بهاء الدین زکریا ملتاني، شیخ فریدالدین ګنجشکر، شیخ جلال الدین بخاري او معین الدین چشتي اجمیري له معاصرینو څخه وو.
دی د افغانستان په میوند ولسوالۍ کې زیږېدلی او د لال شهباز قلندر په نامه شهرت لري. قلندر په سوېلي اسیا کې د افغانستان څخه ریښه لرونکی صوفي او د هند په نیمه لویه وچه کې د صوفیانو په نظم کی قطب و. ده په تصوف او سیر او سلوک کې مخکښ و او همدارنګه یې په صرف او نحوه کې ډیر کتابونه لیکلي دي او فارسي اشعار لري .
داسې ویل کیږي چې ده ته ځکه لال شهباز قلندر ویل کیدل چې سره څیره یې لرله او ډېری مهال به یې سرې جامې اغوستلې . د افغانستان، هند، بنګلادیش او پاکستان ډیرو مشهورو ښځینه او نارینه سندرغاړو د ده له اشعارو څخه قوالي سندرې ویلي او د ده یادونه یې کړې ده؛ په دغو سندرغاړوکې د نورجهان، نصرت فتح علي خان، عابده پروین، صابري ورونه، شنکر احسان، میکا سینګ، ریشمن او رونا لیلا نومونه دیادونې وړدي.
لال شهباز قلندر په ۱۲۷۴ زیږدیز کال دپاکستان په سند کې وفات شو او زیارت یې دسند په سیهون ښارکې دی چې هرکال دشعبان په میاشت کې دده عرس ترسره کیږي او ډیر شمیر خلک دده مزارته راځي.

## د هغه شعرونه
داهم دده دپارسي ژبې دیوه شعربیلګه :
ز عشق دوست هر ساعت درون نار می رقصم،
گهی بر خاك مي غلطم گهی بر خار مي رقصم،
شدم بدنام در عشق اش بيا اي پارسا اكنون،
نمی ترسم ز رسوايی به هر بازار می رقصم،
بيا جانا تماشا كن كه در انبوه جانبازان،
به صد سامان رسوايی سر بازار می رقصم،
خلايق گر كند برمن ملامت زين سبب هر دم،
مگر نازم بر اين ذوق كه پيش يار می رقصم،
مرا مخلوق می ګوید گدا چندان چه ميرقصی،
به دل داريم اسراری از آن اسرار مي رقصم،
منم عثمان مروندي كه يار خواجه منصورم،
 نلرزم ازملامت آن که من بر دار میرقصم

## یادونه
د لال شهباز قلندر په زیارت ځانمرګي برید کې چې هلته شاوخوا اتیا تنه مړه او شاوخوا ۲۵۰ تنه نور ټپیان شول، پړه يي داعش پرغاړه واخیسته خو تر دي مخکې د دې برید پړه پر افغانستان واچول شوه او له امله یې ګڼ شمېر افغانان د پاکستاني دولت له خوا بندیان او سوداګریزې لارې یې وتړلې.
## دا هم وګورئ
## سرچينې
وېشنيزه:کندهاریان
د ۲۰۱۷ کال د ننگرهار هوايي برید

په ۲۰۰۳م کال کې د امریکا دفاع وزارت یوه ویډیو خپره کړه او وویل چې دوی په بریالیتوب سره د خپل تر ټولو لوی بم ازموینه کړې.
اپریل ۲۰۱۷ د امریکا دفاع وزارت وویل چې دغه لوی بم یې په افغانستان کې د داعش پر ضد وکاروه.
ددي برید کولو اجازه د افغانستان ولسمشر اشرف غني  ورکړي وه کوم چی پخواني ولسمشر حامد کرزی غندلي وه

## پر دی برید نیوکه
پر ۱۵ اپریل ۲۰۱۷ - ۲۶ وری ۱۹۳۶
د افغانستان پخواني ولسمشر حامد کرزی د ننگرهار ولايت په اچين ولسوالۍ کې د امریکا برید د هیواد پر ملي واکمنۍ برید وباله.
ښاغلي کرزي له بي بي سي سره ځانګړې مرکه کې وویل، دا برید په افغانستان کې د امریکا د وسلو د ازمایښت په معنی وو.
****
## سرچینۍ
وېشنيزه:د ۲۰۱۷ پېښې
په افغانستان کې تروریزم
ان ارکو

ان ار کو د ناروی یوه تلویزیوني شبکه ده کوم چی د ناروي ددولت لخوا اداره کیږی کوم چی شاوخوا ۸۳ کاله مخکي جوړ شو .

## سرچینۍ
وېشنيزه:ناروې
دوږخ

په دینونو او فولکلور کې، دوزخ یو ځای یا حالت دی چېرته چې روحونه د مرګ وروسته د سزا په توګه عذاب ګالي. دا عذاب اکثره وخت د سختو کړاوونو، زجرونو او شکنجو په بڼه وي.
بټنوک|د پخواني خلکو تصور د دوزخ په آړه
په هغو دینونو کې (لکه اسلام او عیسویت)، دوزخ یو ابدي یا همیشنی ځای ګڼل کېږي، چې څوک یو ځل ورشي، نور بېرته نه راځي. خو هغه دینونه چې د بیا زیږېدنې (تناسخ) عقیده لري، دوزخ د لنډمهاله بند په توګه ګڼي، یعنې انسان تر یو څه مودې عذاب ویني، بیا بېرته بل ژوند ته ځي، لکه د هندوستاني دینونو (هندویزم او بودیزم) باورونه.

معمولا، دینونه دوزخ په بلې دنیا کې یا د ځمکې لاندې تصوروي. ځینې دینونه بیا په جنت او دوزخ هیڅ باور هم نه لري. دوی وایي چې مړي یوازې یو عادي ځای ته ځي، لکه قبر یا د ځمکې لاندې یو بې‌ طرفه ځای، نه هلته څوک عذاب ویني او نه کومه خاصه بدله ترلاسه کوي.

لکه د زاړه میسوپوتامیا، یونان، روم یا فینلنډ پخواني دینونه، دوی باور درلود چې د مړو لپاره یو ځانګړی ځای شته، خو دا نه جنت دی، نه دوزخ. پخوا خلک حتی دا فکر کاوه چې د ژوند له نړۍ نه د مړو نړۍ ته داخلېدلو لپاره خاصې لارې او دروازې شته، چې مړي پې تېرېږي او هلته پاتې کېږي.
شاهد خان

شاهد خان پاکستانی فیلم لوبګر او پروډیوسر دي هغه شاوخوا ۱۵۰ پښتوډرامي او فلمونه جوړ کړي دی.

## سرچینۍ
وېشنيزه:پاکستانۍ لوبگرانی
اوستفولد

اوستفولد د ناروي یوه فیلکه (ولایت،یا صوبه) ده چی دناروي په ختیځ کی موقیعت لري.
## سرچینۍ

وېشنيزه:ناروې
ویډیو ایډیټ

ویډیو ایډیټ Video Edit : هغه فلمونه یا ویډیوګاني چي موږ د کېمرې په مرسته ترلاسه کړي وي،د ایډیټ یا اصلاح په مرسته موږ کولای سو په ویډیو کي تغیرات راولو او هغه څه چي مو نه وي خوښ له ویډیو څخه لیري کولای سو او د خپلي خوښۍ سره سم ویډیو  سلام وړولای سو.
نو هر هغه څه چي د ټلوېزیون پر پرده وینئ لکه،ثبت خبرونه،خپروني،پروګرامونه،ډرامې،فلمونه او داسي نور لومړی د ویډیو ایډیټر له خوا ایډیټ او وروسته نشرته سپارل کیږي.
ترومس

**ترومس** (په انگریزي کي)  د شمالي ناروی یوه فیلکه ده چي په شمال کی د فینمارک او سویل لویدیز کی د نوردلاند سره سرحد لري.
## سرچینۍ
وېشنيزه:ناروې
چمن

چي په اصل کي د لرغونو زمانو راهيسې، د بولدک له دښتو چې به قافله راتېره سوه نو د کوږک دغره په لمن کې بې له يوې چينې سره دمه وکړه، چي د وخت په تيرېدو سره يوه چينه او دوکانونه پکښي جوړ سوه،عامو خلګو او سوداګرو به دې ځاى ته د (پړاو) نوم کاراوه، چي کرار کرار هندي تجارانو او کاروباريانو هم په همدې ځاى کي د قافلو دمه شروع کړه.
په دې تجارانو کي يوه ډله د سناتن په نامه وه، چي دلې يې ډېر پرمختګ وکړ، او خپل عبادت ځايونه يې پکښي جوړ کړه.

## نور
د سناتن،رام چند، او توله رام د بازارونو څخه وروسته په ١٨٧٧م کال کي ددې ځاى مشهور تجار او کاروباري(چمن داس) د انګرېزانو څخه د يوې منډۍ د جوړولو اجازه نامه ترلاسه کړه، چي د هغه راهيسي دا سيمه د (چمن) په نامه مشهور سوه، او ددې منډۍ څخه به د هندوستان توکي د کندهار او هرات له لاري اېران او مرکزي اسيا ته وړل کېده، د هغې خواچي به کم مالونه راتله،هم به دلته انګرېزانو ګمرکي محصول ځيني اخيستئ، چي وروسته يې د ريل ګاډۍ سړک هم پسي ورجوړ کئ.
## سرچینه
سیف لودین پاڼه
پښتو ويکيپېډيا

**پښتو ويکيپېډيا**  د ويکيپېډيا يو بڼه ده چې په پښتو ژبه کې پرې لیکنې کېږي. د پښتو ژبې ويکيپېډيا د ۲۰۰۶ز کال د جولای په ۴ مه د نجيب احمد بياباني په لومړنيو هڅو خپل فعالیت پیل کړ، او د پښتو ژبې د پرمختګ  لپاره یوه غوره وسیله ثابته شوې ده چې اوسمهال شاوخوا  لیکنې لري.




## دا هم وگورئ
*گڼون څنگه جوړ کړم
*څنگه نوې ليکنه وکړم
*څنگه يوه ليکنه پښتو ويکيپېډيا ته راوژباړم
* پښتو اکاډمی
* اوردو ويکيپېډيا
*ويکيپېډيا

## سرچینې
د تودوخې تېرېدنه

ځانګړنه، د توکي د تودوخې هدایت هم بولي. په فزیک کې د k او یا د  λ په ټکیو څرګندېږي. 
د تودوخې تېرېدنه د توکونه هغه ځانګړنه ده چې په توکي کې د تودوخې تېرېدنه، د هغه توکي په 1 متر پنډوالي کې ښکاروي. هرڅومره چې دغه کچه وړه وي همدومره د توکي د تودوخې د ساتنې کېښت لوړ وي. دغه ځانګړنه د تودوخې د کچې، کثافت او په توکي کې په  لندبل پورې تړښت لري او یوکی یې [W/m.k  - ویلیم / متر  x کلوین] دی. د کلوین او د سانتي ګرېد د درجې اړوند به داسې ولرو: 

273,15K = 0C   

د تودوخې تېرېدنه په فزیکي توګه شمیرل کېږي او د توکي جوړونکې فابریکه یې د توکي د ځانګړنې په رپوټ کې ورکوي.

## د معیاري توکونو د تودوخې تېرېدنه

هغه توکونه چې په ورځني حالت کې ډېر کاریږي داسې دي:

* سپین زر - ۴۱۷
* سره زر - ۲۳۰
* وسپنه - ۷۹
* المونیم - ۲۳۷
* کوټ - ۱۱۶
* نېکل - ۹۲
* فولاد ۵۰

 
* ښيښه - ۰،۸ - ۰،۹
* کانګرېت - ۰،۲ - ۲۰
* سپک کانګرېت - ۰،۰۹
* لرګی - ۰،۵ - ۰،۱
* پولییتن (PE) - ۰،۲۹ - ۰، ۲۳ 
* پولیسترین (PS) - ۰،۰۴
* ښیښه ییزه وړۍ - ۰،۰۴

* اوبه - ۰،۶۰
* شودې (شیدې) - ۰،۴۹
* اسیتون - ۰،۱۶

* هوا - ۰،۰۲۴
* اکسیجن - ۰،۰۲۵
* هایدروجن - ۰،۱۷۴
* ارګون - ۰،۰۱۶
* کریپتون - ۰،۰۰۹۵

نوټ: دغې کچې د تودوخې په ۲۹۳ کلوین کې شمېرل شوې دي.

## سرچينې
* ښيښه په ودانۍ کې کتاب 
* د ويکيپېډيا، وړیا پوهنغونډ پاڼې


وېشنيزه: ودانیز توکونه
وېشنيزه:د ودانیز فیزیک
د تودوخې کېښت

د تودوخې کېښت یا د تودوخې مقاومت د توکونو فزیکي ځانګړنه ده چې په چاپېریال کې د تودوخې د بدلېدو په وخت کې د توکونو د تودوخې د ساتلو کېښت څرګندوي. په فزیک کې په (R) باندې څرګندېږي.
R = d /λ
#m - د توکي د تودوخې کېښت [m2K/W].
#d  - د توکي پنډتوب [mm].
#λ - د تودوخې تېرېدنه [W/m.k]. (د توکونو معیاري کچه ده چې د فیزیکي لړلیکونو څخه تر لاسه کېږي) که یو توکی د څو پړاونو څخه جوړ وي نو بیا د دغو ټولو پړاونو د تودوخې کېښتونه په کې راټولېږی چې د توکي د تودوخې ټول کېښت په نامه یادېږي. 
ًRt = R1+R2+R3...Rn

## سرچينې
* ښيښه په ودانۍ کې کتاب 

وېشنيزه: د توکونو ځانګړنه
وېشنيزه:د ودانیز فیزیک
د کمیډي شپی له کپیل سره

**د کمیډي شپی له کپیل سره**  * (لاطینی: Comedy Nights with Kapil)* د هند د کیښودنی (مسخراچي) ډرامي یا شو  تر سنګ د لوبګرانو سره د خبرو اترو خپرونه هم وه چی ددي خپروني له لاري هغوي خپل فیلمونه فروموټ کول چي کوربه توب به یی کپیل شرما کاوه.
او ددی خپرونۍ پیل په ۲۲ جون ۲۰۱۳ کال باندي 
د لمړۍ ځل لپاره د کلر ټلویزیون څخه پیل وکړ. چي په ۲۴ جنوري ۲۰۱۶م کال د اپریل پر ۲۳مه د کپیل شرما  د وتني سره پای ته ورسیده .
## اظافه لینکونه
خړپړ

خړپړ (په فرانسوۍ: grisaille - ګریزیې) هغه ټکی دی چې د (gris - خړ) څخه اخیستل شوی دی. 
د انځور ګرۍ یو ډول دی چې پنځیزه رنګونه نه په کې کاریږي او ټول انځور له یوه یا دوو رنګونو څخه جوړ وي. 
خړپړ، څو محدوده او په حد کې راګیر رنګونه لري. رنګونه: خړ، نسواري او د سپین څخه تر تور وزمه وي. په دغه رنګونو نه یوازې په انځور کې کرښې څکوي خو د توکي په مرسته موجونه (سیوره) هم په کې جوړوي.
د خړپړ تخنیک نه یوازې په انځوروونه کې خو په څلي (مجسمه) جوړونه او د ښیښو په رنګولو او څکولو کې هم کارېږي.

## سرچينې
* ښيښه په ودانۍ کې کتاب


وېشنيزه:د انځورونې توکونه
كيله

کېله یو روغتيا بخښونکې مېوه ده ****
روغتيا پوهان: کېله يو له هغو مېوو څخه ده چې خوراک يې انسان ته ډېرې روغتيايي ګټې رسوي.
کېله یو له هغو مېوو څخه ده چې خوراک يې انسان ته ډېرې روغتيايي ګټې رسوي، د يوې نوې څېړنې له مخې د کېلو خوراک انسان د وينې فشار له ناروغۍ خوندي کوي، په کېله کې شته پوتاشيم يوازي دا نه چې د وينې فشار يو ډول ساتي بلکې د زياتېدا مخه يې هم نيسي.
کېله په خپل جوړښت کې له پوتاشيم پرته ويټامين بي هم لري، ويټامين بي د ذهن په پياوړتيا او تازه ساتلو کې لويه ونډه لري،  په دې څېړنه کې دا هم راغلي دي، که هره ورځ څوک کېله وخوري؛ نو هغه به د زړه له حملې څخه خوندي وي او د سرطان د ناروغۍ شونتيا هم کموي، په کېله کې پروبايټيک باکتريا د انساني غړو په وده کې هم ونډه لري.
روغتيا پوهان وايي چې کېله هضميت ښه کوي او د مضرو باکترياوو مخه نيسي.

## په کېله کې لاندې روغتيا <br>بخښونکي رازونه هم نغښتي دي
1 : که پر مخ مو د ځوانۍ له دانو (ځوانکو) څخه تنګ ياست، د کېلې د پوستکي په دننه خوا لږ شات واچوئ او پر مخ يې ومږئ.

2 : د کېلې پوستکی زيوارت، لوښي او غاښونه ښه پاکولای شي.

3 : د انسان د مخ پوستکي د ځوان ساتلو لپاره د کيلې پوستکی پر مخ کېږدي.
## سرچینۍ
مېوه (نباتي جوړښت)

**مېوه** يا **مېوې** يا **يېبره** د يو يا څو ګلانو تخمدانونه يا پاخه تخمدانونه دي چې په درېوو اصلي اناتوميکي کته ګوريو ډله ييزو مېوو، مرکبو مېوو او ساده مېوو کې موندل کيږي.
په ځینو مېوو کې، د خوړلو وړ برخه د تخمدان څخه نه بلکې د اریل څخه اخیستل کیږي، لکه انار او اناناس، چې د ګلانو او ډډ نسجونه یې خواړه چمتو کوي.
مېوې د خوړو يو ډول او د الله پاک یو لوي نعمت دي کوم چی په هر ډول د انسان په کار راځي،لکه په دوا(دارو)، جوس، کیکونه،اوداسي نور.
افغانستان هم ددنیا د مهمو ملکونه څخه دي چي زیاتره اقتصاد یي د مېوو او او سبزیو پر سر ولاړ دي****

## سرچینۍ