د ماشومانو حقونه

بټنوک| د ماشوم د حقونو کنوانسیون
بټنوک| په سیاسي تمایلاتو او پرېکړو کې د ماشومانو د وسیلې کارول
د **ماشومانو** **حقونه د** ماشومانو لپاره د ځانګړو بشري حقونو یوه ټولګه ده چې د ځوانانو په ملاتړ او ساتنې تمرکز کوي  د ماشوم د حقونو په اړه د 1989 کنوانسیون (CRC) یو ماشوم د هغه شخص په توګه تعریفوي چې د اتلس کلنۍ عمر ته نه وي رسېدلی دی.  د ماشومانو په حقونو کې د تبعیض حق، د ژوند حق، د ژوندي پاتې کېدو حق، د پرمختګ حق، د نوم لیکنې حق، له دواړو والدینو سره اړیکه، د انسان هویت او همدارنګه د فزیکي خوندیتوب لپاره اساسي اړتیاوې، خواړه، عامه پوهنه، روغتیا پالنه شامل دي. او جزايي قانون د ماشوم د عمر او ودې پر بنسټ د ماشوم د مدني حقونو مساوي ساتنه، او د نژاد، جنس ، جنسي تمایل، جندر هویت، ملي اصل، مذهب ، معلولیت ، رنګ، توکم ، یا نورو پر بنسټ له تبعیض څخه د آزادۍ ځانګړتیاوې د ماشومانو د حقونو تفسیر د ماشومانو د ظرفیت څخه د ماشومانو د ناوړه چلند پرته د فزیکي، رواني او احساساتي نظرونو تمرین کولو لپاره ادارې ته اجازه ورکوي. که څه هم هغه څه چې ناوړه ګټه پورته کوي باید په دې اړه بحث وشي. 

* د ماشوم د حقونو د کنوانسیون د لومړۍ مادې له مخې، ماشوم له ۱۸ کلنۍ څخه کم عمر ټولو انسانانو ته اشاره کوي، پرته لدې چې د کورني قانون له مخې د ماشوم عمر له دې کم نه وي.  (يانې ځينې هېوادونه شته چې هلته د ماشوم سن تر شپاړس کلنۍ يا اووه لس کلنۍ پورې ټاکلي شوي، هلته بيا تر شپاړس يا اووه لسو کلنو کم عمره انسان ته وايي.) 

## د ماشوم د حقونو کنوانسیون
د ماشومانو لپاره تر ټولو مهم نړیوال قانوني سند د ماشومانو د حقونو کنوانسیون دی، چې په ۱۹۸۹ کال کې تصویب شو.  او د ماشومانو تر ټولو مهم حقونه په کې شامل دي، په دې سند کې د ماشومانو د حقونو په برخه کې د هیوادونو د دریځ د بیاکتنې لپاره یوه کمیټه هم جوړه شوې ده. د دې کنوانسیون تر ټولو مهمې مادې، چې د ماشومانو د حقونو د عمومي اصولو په نوم یادیږي عبارت دي له: ۲ مه ماده (د تبعیض مخنیوی)، ۳مه ماده (د ماشوم غوره ګټې)، ۶ مه ماده (د  ماشوم د ژوند، بقا او پرمختګ حق.) او ۱۲ مه ماده  (د ماشوم لخوا د اورېدلو حق) دی.

د ماشوم د نورو حقوقو له جملې څخه د ماشوم د ودې او بقا حق دی چې د ماشوم د ژوند له حق څخه وروسته منځ ته راځي او د ماشومانو یو له اساسي حقوقو څخه دی او پاتې حقوق په دې پورې تړلي دي.  موږ کولی شو د زیږون د ثبت، ثبت او تابعیت حق چې په اوومه ماده کې ذکر شوی، یادونه وکړو.  په آزاده توګه د نظر څرګندولو حق،  د فکر او نظر د ازادۍ حق، په انجمنونو کې د ګډون حق، د ماشومانو د زده کړې حق،  د روغتیا حق،  د روغتیا حق، د کورنۍ پیوستون حق,  هوساینه، ټولنیز امنیت  او د ناوړه ګټه اخیستنې او جنسي استحصال څخه معافیت  او په دې کنوانسیون کې د ماشومانو نور حقونه. په هرصورت، کنوانسیون په دې حقونو پورې محدود نه دی او بې شمیره قضیې پکې شاملې دي.

## د ماشومانو د ناوړه ګټه اخیستنې بېلګې

# ماشوم په ډارونکي ځایونو کې واچوئ
# د ماشومانو له لوبو او تفریح څخه محرومول
# ماشوم په کور کې یوازې پریږدي
# له کور څخه شړل او د ماشوم رد کول
# د ژاولو اجازه نه ورکول او د ماشوم احساسات کنټرولول
# د سترګو د تماس نشتوالی او د ماشوم نه اوریدل
# ټوکې کول او د ماشوم احساس کول
# د ناغوښتل شوي جنسیت سره د ماشوم رد کول او ناوړه ګټه اخیستنه
# د نورو په مخ کې ماشوم ته سپکاوی
# د ماشوم روغتیا، تغذیه او جامو ته پام نه کول
# د ماشوم څخه ناوړه ګټه اخیستنه او غیر معقول توقعات
# د یو بالغ جنسي هڅولو لپاره د ماشوم کارول
# د ماشوم له مینې او ګرمې غېږې څخه بې برخې کول
# د ماشومانو لپاره د خوب د ګولیو ناسم استعمال
# د ماشومانو په شتون کې د کورنۍ شخړې
# د ماشومانو په شتون کې د الکول او مخدره توکو کارول
# د ماشوم وهل او فزیکي سزا ورکول

## اړوندې پوښتنې

* د ماشوم کار
* د کار او کوڅو ماشومانو د ملاتړ شبکه
* د ماشومانو د کار پر ضد نړیواله ورځ

## پايليکلونه

## سرچینې
د ماشومانو د حقونو کنوانسیون شل کلن شو

* «متن پیمان‌نامه حقوق کودک به بیش از ۶۰ زبان». وبگاه یونیسف. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۵ فوریه ۲۰۱۱.
وېشنيزه:بشرِی حقوق
وېشنيزه:حقوق