open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
چربېلي

چربیلي د بګټي او ځینې نورو بلوڅو قبیلو هغه لرغونی دود دی د کوم تر مخه چې یو تورن کس د جرګې په مخکې د اور پر بلو سکرو(انګار) باندې تېرېږي ترڅو خپل ځان سپین(بیګناه) ښکاره (ثابت) کړي.https://www.samaa.tv/urdu/blogs/2018/10/1319667/

## د چربېلي دود څنګه وي
د چربیلي دود هغه وخت کارول کېږي کله چې یو څوک پر بل کس د غلا، زنا او یا بل کوم تور پورې کړي بیا جرګه د  چربیلي پریکړه کوي.

دولس فټه اوږد دوه نیم فټه سرور او دوه فټه ژوور کډی کیندل کېږي بیا په هغه کډي کې ښه ډېر لرګي وسوځول شي چې کډی له  ښو بلو سکرو(انګارونه) ډک شي نو بیا هغه وخت یو ملا یا بل نیک کس د قرآن کریم یو څو ایاتونه تلاوت کړي او اور ته د خدای روئ ور وړي چې که دا تورن کس ګناهکار دی نو ویې سېځه او که سپین دی نو زیان مه ور رسوه بیا هغه تورن کس د جرګې او ولس په مخکې پر دغه بل انګار په یبلو( لغړو) پښو تېرېږي او د کډي هغه بل لور ته یو کس د پوسه تازه وینه په تال کې اچولې وي دغه تورن کس بیا خپلې پښې په هغه وینه کې ونیسي لژ وروسته یې د جرګې خلک پښې ګوري که یې پښې ټڼاکې (سوځېدلې) وي بیا تور(ګناهګار)دی ګنې سپین دی او هغه بل کس به بخښنه ترې اخلي چا چې تور پر پورې کړی وي او دا ډول دا فیصله کېږي.

## چربېلي او پښتانه
د چربېلي دود په پښتني سیمو کې نشته خو لومړی پېښه پر ۱۷م دسمبر ۲۰۲۱میلادي کې د سهېلي پښتونخوا د زیارت ولسوالۍ په سنځاوۍ نومې سیمه کې راپور شوه وروسته یې دولتي چارواکو پلټنې پیل کړې.

## د چربېلي شرعي او قانوني حیث
د ډېری علماوو په وینا د چربېلي دود یو غیر شرعي دود دی او په هیڅ وخت کې دا دود روا نه دی.

د نړۍ هیڅ یو هېواد په قانون کې د دغه دود اجازه نشته په پاکستان کې څو ځله د هغه جرګې غړي چا چې د چربېلي پریکړه کړېوي نیول شوي دي.

## سرچینې
۱ ـ د چربېلي دود

https://www.samaa.tv/urdu/blogs/2018/10/1319667/

۲ـ چربېلي زیارت (سنځاوۍ)

https://www.independenturdu.com/node/88481

۳. چربېلي سنځاوۍ ویډیو

https://www.facebook.com/xabalkhan0300/videos/415476780268706/
ګانميډ

**ګانميډ** (انګليسي: Ganymede) د مشتري او شمسي نظام تر ټولو لويه سپوږمۍ ده چې په کابو 7.155 ورځو کې پر مشتري راڅرخي. دا سپوږمۍ چې له مشتري څخه کابو 1,070,400 کيلوميټره واټن لري [= يعنې د واټن له مخې مشتري ته اوومه نيژدې سپوږمۍ ده] د ګلېليو ګلېلي Galileo Galilei په نامه ايتالوي ستورپوه په 1610 کې کشف کړه. ګانميډ کابو 5,262 کيلوميټره قطر او کروي شکل لري. ګانميډ په يوناني اساطيرو کې د اسمان او تالندې د خدای زيوس Zeus ساقي و.
بیټلز

بټنوک
**بیټلز** (The Beatles) دا د ۱۹۶۰ څخه تر ۱۹۷۰ پورې د برتانیی یو بانډ و. غړی: جان لینون ( غږونه, ریټم ګیتار ، پیانو ), پاول مکارټنی ( غږونه, د باس ګیتار ، پیانو ), جورج هریسټن ( غږونه ، لیډ ګیتار), رینګو ستورې ( غږونه ). دا د هر وخت تر ټولو کامیابه بانډ وو، په نړۍ کښې یې د یو میلیون ریکارډونو په سر خرڅ کړی وو.

## ډیسکوګرافی
* لطفاً مرا خشنود کن (۱۹۶۳)
* با بیتلز ۱۹۶۳
* شب یک روز سخت (۱۹۶۴)
* بیتلز برای فروش (۱۹۶۴)
* کمک! (۱۹۶۵)
* سول لاستیکی (۱۹۶۵) 
* هفت‌تیر (۱۹۶۶)
* گروه کلوپ بی‌کسان گروهبان فلفل (۱۹۶۷)
* بیتلز (۱۹۶۸)
* زیردریایی زرد (۱۹۶۹)
* اَبی رُود (۱۹۶۹)
* بگذار باشد (۱۹۷۰)

وېشنيزه:بیتلز
مولوي عبدالسلام حنفي

**مولوی عبدالسلام حنفي** د افغانستان د اسلامي امارت د لومړي وزير مرستيال او رهبرۍ شورا خورا مهم غړی دی.
نوموړي د افغانستان په اوسنۍ بهرنۍ تګلارې کې مهم رول لري
## دا هم وګورئ
## سرچينې
عبدالوهاب مومند

بټنوک
عبدالوهاب مومند (انګلیسي: Abdul Wahab Momand) زوکړه (۱۳۷۹ل) د پښتو ژبې لیکوال دی.

= مخینه =
عبدالوهاب مومند پښتون لیکوال دی، نوموړی په ۱۳۷۹ل کال کې د بغلان ولايت په مرکزي بغلان، معلم شعبان کلي کې زیږیدلی، عبدالوهاب مومند د عبدالجبار مومند زوی او د عبدالستار مومند لمسی دی.

= زده کړې =
مومند په ۱۳۸۴ل کال کې د مرکزي بغلان په لیسه کې شامل او په ۱۳۹۶ل کال کې له نوموړې لیسه فارغ شو، د کانکور ازموینې وروسته یې د خوښې پوهنځي ( پښتو ادبیات) څانګې ته بریالی شو او اوسمهال دغه پوهنځي کې خپلې لوړې زده کړې ترسره کوي.

= لیکلي آثار =
د لیکوالۍ په برخه کې مومند لا تراوسه د مرکزي بغلان د شاعرانو ادبي تذکره ( لا به ډیر ګلونه وشي به کرکر کې) یو ژباړل شوی کتاب د ( کرونا کرغیړنې او د هغې لارې چارې) د ځوان کهول فکر جوړونې او د انګیزې تولید برخه کې د ( روڼ اندي ځوان) تر نومونو لاندې کتابونه د چاپ په ګاڼه سینګار کړي، او تازه یې د لنډو کیسو کتاب د ( د اغزیو ګرېوان) تر نامه لاندې د چاپ په ګاڼه سینګار شوی دی.

= اخځلیک =
https://8am.af/ps/پښتو-ژبې-ته-یوه-بله-ډالۍ-ور-اضافه-شوه/ 

https://taand.com/main/?p=188166 

https://8am.af/ps/why-the-birth-of-the-prophet/ 

https://yaraan.com/likwali-mashq-aw-tamreen2/ 

https://www.nunn.asia/204228/%D8%AF-%D8%A7%D8%BA%D8%B2%DB%8C%D9%88-%DA%AB%D8%B1%DB%90%D9%88%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AA%D8%A7%D8%B2%D9%87-%D9%84%D9%87-%DA%86%D8%A7%D9%BE-%DA%85%D8%AE%D9%87-%D8%B1%D8%A7/
افغانستان په ۲۰۰۵ ز کال کې

لاندې پېښې په ۲۰۰۵ ز کال کې د میاشتو په ترتیب په افغانستان کې رامنځته شوې دي.

## د واک چارواکي

* ولسمشر:` حامد کرزی
* لومړی مرستیال: احمد ضیاء مسعود
* دویم مرستیال: کریم خلیلي
* قاضي‌القضات: فضل هادي شینواری

## فبروري
د ۲۰۰۵ کال د فبروري په میاشت کې، د امریکا یو سناتور، جان مکین په افغانستان کې د امریکا د متحده ایالاتو له خوا د تلپاتې اډو د جوړولو غوښتونکی شو او ویې ویل چې دا ډول اډې «به د امریکا د خلکو په ګټه وي، ځکه چې موږ په سیمه کې اوږدمهاله امنیتي ګټې لري». 

نوموړي دا خبرې په کابل کې له افغان ولسمشر حامد کرزي سره د لیدنې په مهال هغه وخت وکړي چې د امریکا د سنا د یوه پنځه کسیزه پلاوي په توګه له سیمې څخه یې د امنیتي موضوعګانو په اړه د خبرو اترو لپاره کابل ته سفر کړی و. په دې پلاوي کې د امریکا د هغه وخت سناتور، هیلري کلینټون چې بیا د امریکا د بهرنیو چارو وزیره شوه، هم شامله وه. 

## مارچ

* د مارچ میاشتې په نیماي کې د امریکا د پوځ لوی درستیز جنرال ریچارډ مایرز په کابل کې خبریالانو ته وویل چې د امریکا د بهرنیو چارو وزارت اوس مهال په افغانستان کې د دا ډول دایمي اډو د جوړولو امکان ارزوي. د مارچ د میاشتې په پای کې، د امریکا د متحده ایالاتو پوځ اعلان کړ چې په افغانستان کې یې په خپلو دوو پوځي اډو کې یعنې په بګرام او د کندهار په هوايي ډګر کې یې ۸۳ میلیونه امریکايي ډالر لګولي دي.  

## اپریل

* کابل ته د امریکا د دفاع وزیر، ډونالډ رامزفیلډ د ناڅاپي سفر په ترڅ کې، افغان ولسمشر حامدکرزي په افغانستان کې د امریکا د متحده ایالاتو د پوځي تلپاتې احتمالي شتون موضوع ته اشاره وکړه او ویې ویل چې هغه هم په دې اړه له ولسمشر بوش سره خبرې کړي دي، خو رامزفیلډ په دې اړه چې امریکا به په افغانستان کې تلپاتې پوځي اډې ولري څه و نه ویل، خو دومره یې زیاته کړه چې په دې اړه به وروستی تصمیم سپینه ماڼۍ ونیسي. 

## مې

* په نیوزویک (NewsWeek) اونیزه کې د امریکايي مستنطقینو له خوا قران ته د سپکاوي په اړه ناسم خپور شوي رپوټ د افغانانو د لاریونونو لامل وګرځېد او دا لاریونونو له ۲۰۰۱ کار اهیسې پر افغانستان باندې د امریکا د تیري نه وروسته تر ټولو ستر لاریون و چې د کابل له حکومت څخه یې غوښت تر څو په افغانستان کې د امریکا د تلپاته پوځي اډو جوړولو ته د رد ځواب ورکړي.  

## جون

* **د جون ۲۷–** د امریکا په مشرۍ د سرو کوڅرو عملیات پیل شول.  

## سرچینې
بجلی گھر

مولانا محمد امیر افریدي په بجلي ګهر (Power House) مالت پېښور کې د اوږدې مودې لپاره امامتي(ملایي) کوله ځکه په ولس کې په ملا بجلي ګهر باندې مشهور شو ملا بجلي ګهر د وینا یو ځانګړی انداز درلود ځکه یې په خلکو کې ډېر مینوال لرل.د نور معلومات لپاره مولانا بجلي ګهر پاڼه وګورئ
محمد عالم

**محمد عالم** خان (*The wonder man from Kandahar «د کندهار نادِره انسان»*) په آسټرالیا کې د یوناني درملو جوړونکی طبیب وو ، نوموړی په کال  ۱۸۵۸م کې په کندهار ولایت کې زېږېدلی وو. ځینې اسناد ښایي چې هغه به په آسټرالیا کې د ورځې سلګونه ناروغان معاينه کول او د هغوی درملنه يې په وړيا ډول کوله.

## مخینه
محمد علم خان په اصل کې پښتون و او د افغانستان د کندهار ولایت کې په ۱۸۵۸ م کال کې زېږېدلی و، خپل لومړی وخت یې پخپل ټاټوبي کې تېر کړی وو. بیا یې د سوداګرۍ په موخه  د آسیا د لویې وچې د بېلا بېلو سیمو سفرونه وکړه.

## د آسیا د لویې وچې سفرونه
مخکې له دې چې محمد علم خان د ۱۸۸۴او ۱۸۹۰ کلونو ترمنځ آسټرالیا ته لاړشي، هغه  د آسیا د لویې وچې بېلا بېلو سیمو ته د سوداګرۍ په موخه سفرونه ترسره کول او په برېتانيايي ځواکونو یې اوښان او عربي اسونه خرڅول.

## آسټرالیا ته تګ
د ۱۸۶۰ او ۱۹۲۰م کلونو ترمنځ زرګونه افغانان د کار په موخه آسټرالیا ته تللي و چې د دغه هېواد په پرمختګ کې یې مهمه رول لوبولی دی. آسټرالیا ته د ټولو راغلو افغانانو په اړه په بشپړ معلومات نشته، مګر د یو زیات شمېر هغو افغانانو نومونه په اسنادو کې ثبت شوي چې په دغه هېواد کې یې مهمه کارونه ترسره کړي. اسناد ښايي چې آسټرالیا ته د راغلو کډوالو په ډله کې یو تن د محمد علم یا محمد علم خان په نوم یادېده.  اسناد ښايي چې محمد علم لومړی ځل د ۱۸۸۴ او ۱۸۹۰م کلونو ترمنځ آسټرالیا ته د کار لپاره تللی وو.

## په آسټرالیا کې د طب دنده
تاریخ پوهان لیکي چې په ۱۹۳۸ م کال کې محمد علم په اډېلېډ ښار کې د افغانانو د جومات سره نږدې د یوناني درملو کلینک جوړ کړی وه چې خلکو به ورڅخه یوناني درمل اخیستل او په یاده سیمه کې په یوه پېژندل شوی شخص بدل شوی وه. ځینې اسناد ښيي چې نوموړي به په وړیا توګه د خلکو درملنه کوله او په یوه ورځ به یې سلګونه ناروغان لیدل او یوناني دوا به یې ورکوله. نوموړی د غربي درملو او واکسین خلاف وه چې د کار پرمهال د حکومت لخوا جریمه شوی هم وه. د ښې او چټکې درملنې له علته آسټرالیایانو نوموړی د معجزې په لقب نومولی وو.

## سرچینې
د آسټرالیا ایس بي ایس (SBS PASTO RADIO) راډیو پښتو سروس راپور.

https://www.sbs.com.au/language/pashto/audio/fascinating-story-of-afghan-herbalist-known-as-the-wonder-man
اختیارالدین کلا هرات

د  هرات  ارګ (انګرېزي: Herat Citadel  پښتو : د هرات ارګ) چې د افغانستان تر ټولو لرغونې کلا ده. نوموړې کلا چې د هرات د ارګ او سکندرۍ کلا  په نامه هم مشهوره ده د هرات ښار په زړه کې پرته ده.https://www.bbc.com/pashto/afghanistan/2011/10/111017_hh-ikhtiarudding-kala-gal

Ekhtiarodin (4)

## تاریخ
د تاریخپوهانو د څېړنې ترمخه دغه کلا د عیسی علیه السلام له میلاد څخه هم ۳۳۰ کاله مخکې افغانستان ته د لوی سکندر او د هغه د لښکر د راتګ په وخت کې جوړه شوې ده. ډېرو امپراتوریو له دغې کلا څخه د خپلې پلازمېنې په توګه کار اخیستی دی، او د پېړیو په بهیر کې ډېر ځلې ویجاړه او بیا جوړه شوې ده. له سیمې نه د سکندر له تګ څخه وروسته د،‌ درانيانو، غزنویانو او غوریانو په شمول واکمنانو په هرات واکمني لرله او له دغې کلا څخه یې استفاده کوله چې په ۱۱۷۵ کې هرات د دې کلا له امله د غوریانو د لړۍ یو مهم ښار وو.https://taand.com/main/?p=188559 

## د کلا جوړښت
اختیارالدین کلا  نژدې ۵۰۰۰ مربع متره مساحت لري او ۲۵۰ متره اوږدوالی نژدې ۷۰ متره پلنوالی او د ۲۸ مترو په لوړوالي ۲۳ برجونه لري.https://www.bbc.com/pashto/afghanistan/2011/10/111017_hh-ikhtiarudding-kala-gal

## د کلا ویجاړېدل او بیا رغونه

اختیارالدین کلا د تاریخ په اوږدو کې څو څو ځلې د بېلا بېلو واکمنو له لوري ویجاړه شوې او بیا د نورو له لوري څخه رغول شوې ده. په کال ۱۲۲۱میلادي کې د مغولي لښکر له خوا سخته ویجاړه شوه خو وروسته کرتي واکمنو بېرته جوړه کړله.‌ کرتي امیر فخرالدین په ۱۲۹۹-۱۳۰۰ میلادي کې د دغې کلا برجونه او دېوالونه قوي کړل.‌ 

په ۱۳۸۰ میلادي کال کې د تیمور لښکر اختیارالدین کلا خرابه کړه خو وروسته په ۱۴۰۵ – ۱۴۴۴ کې یوه تیموري واکمن شاه رخ جوړه کړه او خپله پلازمېنه یې هرات ته ور انتقال کړه.‌ هغه د کلا دېوالونه په ډبرو او پخو خښتو کلک کړل او د دېوالونو په بهرني اړخ یې کاشي ولګول.

په ۱۸مه پېړۍ کې د هوتکي او دراني امپراتوریو پر وخت له دې کلا څخه د استوګنځي، خزانې، محبس او د سلا کوټ په توګه کار اخیستل کېده، او په ۱۹مه پېړۍ کې د افغان – انګلیس جګړې پر وخت بیا زیانونه ور ورسېدل.‌

په ۱۹۵۰مو میلادي کالونو کې پخواني افغان پاچا محمد ظاهرشاه د دغې کلا د پوره ورانېدلو مخه ونیوله، او د ۱۹۷۶ او ۱۹۷۹ تر منځ یونیسکو په کې ډېرې کیندنې وکړې او بیا یې ورغوله.‌

په افغانستان باندې د شوروي اتحاد له یرغل څخه وروسته او د کورنیو جګړو پر وخت دا کلا بیا له خرابۍ سره مخامخ شوه،‌ خو په وروستیو کالونو کې څو نړۍ والو موسسو بیا له سره ورغوله. د ۲۰۰۶ او ۲۰۱۱ میلادي کالونو تر منځ د اختیارالدین کلا د اغاخان فنډ په مرسته او د متحده ایالاتو او جرمني د ۲.۴ میلیونو ډالرو په لګښت بیا ورغول شوه چې اوس یې ډېرې برخې د لیدونکو پر مخ پرانستې دي.

## امیر اختیارالدین
اختیارالدین چې دا کلا یې په نامه نومول شوې ده د کرتيانو د واکمنۍ یو امیر یا نظامي قوماندان وو چې دغه کلا یې بیا رغولې وه ځکه کلا دده په نامه مشهوره شوه.

## کلا په ملي میوزم واړول شوه
په وروستیو کې دا کلا د هرات په ملي میوزیم واړول شوه او د کلا ملکیت د افغانستان د اطلاعات او کلتور وزارت په لاس کې دی.

## سرچینې
https://www.bbc.com/pashto/afghanistan/2011/10/111017_hh-ikhtiarudding-kala-gal

https://taand.com/main/?p=188559 

https://taand.com/main/?p=188559
کرکټ

کرکټ ډېره ښه لوبه ده او په نړۍ کې په ډيرو هېوادونو کې ترسره کېږي او په ډېره کچه شواقين لري خوشبختانه په دې وروستيو کلونو کې زمونږ کرکټ ټيم هم ډير پرمختګ کړی او فول ممبرشيپ يې ترلاسه کړی.
د کرکټ د نړۍ والې شورا يا ای سي سي لخوا ټورنمينټونه په لار اچول کيږي چې پنځوس اوريز يا ونډي ورلډکپ هر څلورکاله پس ترسره کيږي او شل اوريز يا ټي ټونټي هر دوه کاله پس ترسره کيږي.
او همداسې اسياجام او چمپن ټرافي ټورنمينټونه برابريږي.
له دې وراخوا تجارتي کورني ټورنمينټونه هم شته چې ای پي ال د هند ليګ په نړۍ کې ډير مينوال لري او ډير لوبغاړي پکې د لوبيدو ارمان لري چې افغان لوبغاړي هم پکې لوبيږي...
وېش

**وېش** د کندهار د سپين بولدک ولسوالۍ يو کلی او تجارتي سيمه ده؛ دا سيمه د پاکستان سره پر پوله پرته ده او پر سيمه د پاکستان او افغانستان تر منځ دﺭواﺯه ده، نو ځکه يې نوم وېش دی.

## دا هم وګورئ
## سرچینې
وېشنيزه:کندهار
د پوهنپوهنې کیفیتي يا ماډل منطق

د پوهنپوهنې کیفیتي يا ماډل منطق (Epistemic modal logic) دکیفیتي منطق یوه فرعي څانګه ده چې د پوهې په اړه استدلال کوي. پوهنپوهنه اوږده فلسفي مخینه لري چې تر لرغوني یونان پورې رسېږي. د پوهنپوهنې منطق یو نوی پرمختګ دی، چې په ډېرو برخو کې لکه: فلسفه، نظري کمپیوتر ساینس، مصنوعي هوش، اقتصاد او ژبپوهنې کې کارول کېږي. د کیفیتي منطق په اړه له ارستو نه وروسته فیلسوفانو بحثونه کړي او د منځنیو پېړیو فیلسوفانو، لکه: ابن سینا، اوکام او دانز اسکاتوس هم خپلې کتنې وړاندې کړي دي. په ۱۹۱۲ ز کال کې سي ای لیویس و چې ددې موضوع په اړه یې لومړنی سمبولیک او منظم چلند رامینځته کړ. دې برخې ډېره وده وکړه او په ۱۹۶۳ز  کال کې يې له کریپيک سره د کار کولو په ترڅ کې يې عصري بڼه غوره کړه. 

## تاریخي پرمختګ
په ۱۹۵۰ ز لسیزه کې ډېری لیکنې د پوهې د منطق په اړه لیکل شوې دي، خو د فنلنډي فیلسوف وون رائټ مقاله، چې په ۱۹۵۱ز کال کې یې لیکلې، په کیفیتي یا ماډل منطق کې د بنسټیز سند په توګه منل شوې ده. په ۱۹۶۲ز کال کې، د هینټیککا په نوم بل فنلنډي د پوهې او باور Knowledge and belief په نامه اثر ولیکه. دا لومړنی اثر و چې د کتاب بڼه یې لرله، په کومو اخلاقي څرګندونو چې په باوري کیفیتي منطق کې بحث کېږي، د هغو پرځای یې د پوهې معناپوهنې ته د رسېدو لپاره د لارو چارو وړاندیز کاوه. دې کار د دې موضوع لپاره ډېر بنسټیز کار کړی، له هغه وخته راهیسې ډېرې څېړنې ترسره شوې دي. د بېلګې په توګه: د پوهنپوهې منطق، له متحرک منطق سره د ځینو نظریاتو پر بنسټ ځای شوی،چې د پوهنپوهنې متحرک منطق رامنځته کړي، تر څو په مختلفو سیستمونو کې د منطق او استدلال پر بنسټ، د معلوماتو د بدلون او تبادلې لپاره کار وکړي. په دې برخه کې ډېری مهم کارونه، د پلازا، ون بېنټم، بالټاګ، ماس او سولیکي له خوا شوي دي.

## د معیاري ممکنې نړۍ ماډل(طرحه)
د پوهې د ماډلینګ ډېری هڅې د ممکنې نړۍ د موډل پر بنسټ ولاړې دي. د دې کار د ترسره کولو لپاره موږ باید د ممکنې نړۍ ټولګه، د هغو کسانو تر منځ ووېشو، چې د دې سیستم له پوهې سره سمون لري او یا یې نه لري. په عمومي ډول، دا له عام استعمال سره تړاو لري. که زه په دې پوهېږم، چې دا یا جمعه او یا شنبه ده، نو زه په باورسره په دې پوهېږم، چې پنجشنبه نه ده. زما د پوهې له مخې، داسې کومه ممکنه نړۍ نشته، چې هلته پنجشنبه وي، ځکه چې په ټوله نړۍ کې یا جمعه یا شنبه ده.

موږ به په ابتدایي توګه، د منطق پر بنسټ د تګلارې په اړه بحث وکړو. ښه داده چې دلته د کارولو وړ بلې لومړنۍ طریقې په اړه چې د پېښې پر بنسټ طریقه ده یادونه وکړو، په دې ځانګړي ډول کې پېښه د ممکنې نړۍ ټولګه ده او پوهه د پېښو یوه چلوونکې ده، که څه هم له ستراتیژیو سره ډېر نږدې تړاو لري.

د دوی تر منځ دوه مهم توپیرونه شته دي :

* د منطق پر بنسټ د چلند بنسټیز ریاضیکي ماډل د کریپک معنا پېژندنه ده. په داسې حال کې چې د پېښې پر بنسټ طریقه د اومن اړوند جوړښتونه کاروي.
* د پېښې پر بنسټ چلند کې منطقي فورمولونه، په بشپړ ډول له منځه ځي، په داسې حال کې چې د منطق پر بنسټ، طریقه د کیفیتي منطق سیستم کاروي.

په عمومي توګه، د منطق پر بنسټ طریقه د فلسفې، منطق او مصنوعي هوش په برخو کې کارول کېږي او د پېښو پر بنسټ طریقه ډېری وختونه د تیورۍ، اقتصاد او ریاضي په برخو کې کارول کېږي. د منطق پر بنسټ چلند کې، د کیفیتي منطق په کارولو سره نحوه او معناوې رامنځته شوې دي. 

## سرچینې
نعمت الله غمزوری

**نعمت الله غمزوری** يو افغان شاعر، سندرغاړی، بشري فعال وو، هغه د خپلو غزلو له لاﺭې همېشه خلکو ته يو حقيقيت بياناوه. نوموړی د ۲۰۲۲ کال د جنورۍ پر ۴مه وفات سو.
## دا هم وګورئ
*کندهاریان
## سرچینې
وېشنيزه:کندهاریان
د عقل غاښ

**د عقل غاښ** (په انګرېزي: Wisdom tooth) د انسان وروستي غاښ ته ويل کېږي چې ځوانۍ په وخت کې د ۱۸ کلنۍ څخه تر ۲۵ کلنۍ پورې په خوله کې راشين کېږي. دا غاښ ښايي په ځينو کسانو کې په ځنډ يا ژر راشين شي.
سپینۀ

]]
سپينه د پکتیکا ولایت د اومنې ولسوالۍ پری مربوط سیمه دی، چی شاوخوا ۱۱۵۰ کورنۍ ژوند کې کوی او ټولټال نفوس یې ۱۷۰۰۰ تنو ته رسیږي.
سپینه غرنۍ او هواره ځمکې لري، چی د چلغوزیو ځنګلونه یې ډیر شهرت لري او کرهڼيزې ځمکي هم لري، چی د جواور او غنمو کرونده پکې زیاته کیږي.
د سپینه اوسیدونکې له زده کړو سره زیاته مینه لري، چی له مرکزې لیسي څخه یې د اته کلنو په شاوخوا کې دری سوه تنه فارغین ورکړي او د هیواد په بیلابیلو ولایتونو په پوهنتونو کې زده کړې کوي او د مرکزي لیسې سربیره نورې ابتدایه ښوونځي هم فعال دی چی په سلګونه زده کونکې پکي زده کړی کوي.
د سیمې اقتصاد یې په کرهڼه او مالدارې سربیره ځوانان یې په ګاونډیو او عربو هیوادونو کې کاروبار او مزدورې کوي.
د روغتیا په برخه کې ورسته پاتې سیمه دی، ځکه په سپینه کې یواځې یو کلینک شتون لري، چی د سیمي اوسیدونکو له پاره بسنه نه کوي او مرکز، اورګون او یحیی خیلو ولسوالۍ سره ډیر تګ راتګ لري.
د سپینه سیمه یو کوچنې بازار هم لري، چي د دوکانونو شمير یې تر ۱۵۰ پوري رسیږي خو بیا هم د اومني ولسوالي تر ټولو لوی بازار هم دادی او د ضرورت توکو رانیولو له پاره هټۍ پرانستل شوی، او بل داچې د ځوانانو هم ښه ګپه پکې برابره وي.

د سپینه سیمه په څو کلیو ویشل شوی، چی نیامی، ادین کلا، خاډله، لندګي او بلال اباد شامل دی.
د سپینه اوسیدونکو لویې ستونزې: د لویو لار بندیدل، د سپینه او چهارباران ترمنځ لارې ستونزې چی د سیمې اوسیدونکو له شخصي جیبونو زیاتې پیسې پری مصرف کړي خو بیا ستونزې جوړ کړي، او د اوبو د بندونو نشتون چی له امله یې کرهڼیز ځمکې وچی پاتې او حاصلات نه لري.
بټنوک|Spinah Village
علاءالدین (١٩٩٢ ډيسني فلم)

**علاءالدین**  د ١٩٩٢ امریکایی انیمیشن میوزیکل خیالي کامیډي فلم دی چې د والټ ډيسني فیچر انیمیشن لخوا تولید شوی او د والټ ډيسني پکچرز لخوا خپور شوی.

## قیصه
علاءالدین د کوڅې یو ارچین دی چې ډیر وخت دمخه د خپل وفادار بندر ملګري ابو سره په یوه لوی او بوخت ښار کې اوسیږي. کله چې شهزادګۍ یاسمین په هغه محل کې پاتې کیدو ته مجبوره شوه چې د ښار څخه سترګې پټوي، هغه بازار ته ځي، چیرته چې هغه په ​​تصادفي ډول د علاءالدین سره لیدل کیږي. د بد جعفر (د سلطان مشاور) په امر، علاءالدین په زندان کې اچول کیږي او د جعفر په دسیسه کې نیول کیږي چې د پراسرار څراغ په مرسته ځمکه واکمن کړي. افسانه دا ده چې یوازې هغه څوک چې "په ناڅاپه کې الماس" وي کولی شي د حیرانتیا له غار څخه څراغ ترلاسه کړي. علاءالدین ممکن دا توضیحات مناسب وي، مګر دا د شهزادګۍ سره واده کولو لپاره کافي ندي، څوک چې باید (د قانون له مخې) له یو شهزاده سره واده وکړي.

## یادښتونه

## سرچینې


## بهرنۍ اړیکې

* 
* 
* 
* 
* 
وېشنيزه:امریکایی فلمونه
وېشنيزه:انیمیشن فلمونه
محمد اکبر معتمد شینواری

محمد اکبر معتمد شینواری د پښتو ژبې ستر ليكوال او ژباړونكى و چې په ١٣٠٥ لیږدیز كال دننګرهار ولایت د هسكې مينې د ثناخيلو په كلي كى زيږيدلى و.

## مخینه
لومړنۍ زده كړې يې په كوزه پښتونخوا كى كړي وې ، وروسته د كابل په عربي دارالعلوم كى شامل او په ١٣٣١ ل كال كې له نوموړي دارالعلوم نه فارغ شو.نوموړی د خپلو زده كړو تر څنگ په كابل كې د روسي ژبې كورس هم ولوست چې وروسته يى بيا د يو كال لپاره روسیې ته لاړه او هلته خپلې زده كړى سرته ورسولې . شاغلی معتمد په څلورو ژبو لکه پښتو ، دري ، عربي ، روسي  روان پوهيده

## دندې
له فراغت وروسته د لومړي ځل لپاره د خوشحال خان په ليسه كى د ښوونكي په توگه په دنده وګومارل شو. په ١٣٣٢ل كال كى د زيري جريدي مرستيال وټاكل شو ، په ١٣٤٠ ل كال كې بيا د زيري جريدى د مسول مدير په حيث وگومارل شو. د١٣٤٢ ل كال د اسد په مياشت كى د پښتو ټولنې د علمي غړي په توگه ومنل شو .نوموړی د ژوند تر پايه په پښتو ټولنه او بيا د افغانستان په علومو اكاډمۍ كې خپله دنده پر مخ وړله .

## چاپ اثار
د ښاغلي محمد اکبر شینواري نه يو زيات شمير چاپي اثار پاتې دي چې دځینو نومونه یې دادي : 

۱- دمیړني ولس ادبیات له روسي نه پښتو ته ژباړه

۲- پټه خزانه ژباړه په روسي ژبه

۳-دافغانانو وروستی خپلمنځي جنګونه او د بشر حقوق

۴ـ دوو دوستو هیوادونو اولسې پوهه 

د نوموړي  مقالې د معتمد شینواري د تخلص تر څنګ د جنتي او ابو فضل په مستعارو نومونو هم چاپ شويدي .

## ناچاپ اثار
نوموړی د کورنۍ جګړې پر مهال خپل کور پرېښود او مهاجرت ته اړ شو نو کیدای شي چې ناچاپ اثار یې هم وي نو هغه هلته ضایع شو.

## مړینه
ښاغلی معتمد په ١٣٧٦ ل كال د جدي په ٢٢ نيټه د دوشنبې په ورځ ، دهغى الوتكى د سقوط په پيښه كى وفات شو چى له كابل نه هرات ته تلله ، د هوا د خرابۍ له امله د بلوجستان د كوږك په سيمه كى راولويده ، جسد يى د ننگرهار د جلا ل آباد ښار د مقام خان په هديره كى خاورو ته وسپارل شو .

## سرچینې
د نوموړي اړوند ویډیو
د انساني بدن لنډ معلومات

د انسان بدن اړوند لنډ او ګټور معلومات

NanoparticleNanoparticules pictureFr

۱: د هډوکو شمېر: ۲۰۶ 

۲: د عضلاتو شمیر: ۶۳۹ 

۳: د پښتورګو شمېر: ۲ 

۴: د شیدو د غاښونو شمیر: ۲۰

۵: د پوښتیو شمیر: ۲۴(۱۲ جوړه) 

۶: د زړه چیمبر شمیره: ۴ 

۷: لویه رګ (شریان): Arota

۸: د وینې نورمال فشار: 120/80

۹: د وینې في ایچ: ۷۰۴ Mmhg

۱۰: د نخاع په ستون کې د vertebrae شمیر: ۳۳

۱۱: په غاړه کې د رګونو شمیر: ۷ 

۱۲: په منځني غوږ کې د هډوکو شمیر: ۶ 

۱۳: په مخ کې د هډوکو شمیر: ۱۴ 

۱۴: په سر کې د هډوکو شمیر: ۲۲

۱۵: په سينه کې د هډوکو شمېر: ۲۵ 

۱۶: په لاسونو کې د هډوکو شمېر: ۶ 

۱۷: د انسان په لاس کې د عضلاتو شمیر: ۷۲

۱۸: په زړه کې د پمپونو شمیر: ۲ 

۱۹: لوی ارګان: پوستکی 

۲۰: لوی غدود: ځيګر

۲۱: لویه حجره: ښځینه تخمدان 

۲۲: کوچنۍ حجره: سپرم 

۲۳: تر ټولو کوچنی هډوکی: د منځنی غوږ سټیپس

۲۴: لومړی انتقال شوی عضوی: پښتورګی

۲۵: د کوچني کولمو اوسط اوږدوالی: 7m

۲۶: د لوی کولمو اوسط اوږدوالی: 1.5 متر 

۲۷: د نوي زیږیدلي ماشوم اوسط وزن: 3 کیلوګرامه

۲۸: په یوه دقیقه کې د نبض اندازه: 72 ځله 

۲۹: د بدن نورمال حرارت: 37 سانتي ګراد (f98.4)

۳۱:د وینې اوسط حجم: له 4 څخه تر 5 لیټرو پورې   

۳۱: د وینې د سرو حجرې ژوند  ۱۲۰life time  ورځې پورې 

۳۲: د وینې سپینو حجرې ژوند : ۱۰ تر ۱۵ ورځې  

۳۳: د امیندوارۍ موده: 280 ورځې (40 اونۍ)

۳۴: د انسان په پښه کې د هډوکو شمېر: ۳۳

۳۵: په هر لاس کې د هډوکو شمیر: 8 

۳۶: په لاس کې د هډوکو شمیر: 27 

۳۷: تر ټولو لوی انډروکرین غده: تایرایډ 

۳۸: تر ټولو لوی لمفاټیک ارګان:Spleen

۳۹: تر ټولو لوی او قوي هډوکی: Femore

۴۰:تر ټولو کوچنی عضله: Stapedius (منځنی غوږ)

۴۱: د کروموزوم شمیره: 46 (23 جوړه)

۴۲: د نوي زیږیدلي ماشوم د هډوکو شمیر: ۳۰۶ 

۴۳: د وينې واسکاسټي: له 4.5 څخه تر 5.5 پورې 

۴۴: د نړیوال ډونر د وینې ګروپ:O 

۴۵: د یونیورسل اخیستونکي د وینې ګروپ: AB

۴۶: د وینی تر ټولو لوی سپین حجری: مونوسایټ

۴۷: د وینې تر ټولو کوچنی حجره: لیمفوسایټ 

۴۸: د وینې د سرو حجرو زیاتوالي ته پولی سیتیمیا ویل کیږي

۴۹: په بدن کې د وینې بانک دی: توری (Spleen)

۵۰: د ژوند سیند نومیږي: وینه 

۵۱: د وینې د کولیسټرول کچه:mg/dl ۱۰۰

۵۲: د وينې د مايعاتو برخه ده: پلازما
ځانګړنه (فلسفه)

په منطق او فلسفه کې (په ځانګړې توګه میتافزیک کې)، ځانګړنه د يو شي ځانګړتيا ده؛ يو سور شی د سور رنګ ځانګړنه لري. ځانګړنه کېدای شي چې په خپل حق کې خپله یو شی وګڼل شي او د نورو شیانو د لرلو وړتیا ولري.په هر صورت، يوه ځانګړنه له انفرادي شیانو  سره له دې اړخه توپير لري چې ښايي هغه یوه بېلګه واوسي او زیاتره له یوه نه په زیاتو شیانو کې وي. دا د کلاس له منطقي/ریاضیکي مفهوم څخه توپیر لري، ځکه چې په دې کې هېڅ راز د پراختیا مفهوم نشته او د کلاس د فلسفي مفهوم له مخې په دې خاطر توپیر لري چې د توکو هغه ځانګړنه چې د هغو درلودونکی دی، په کې په متفاوته بڼه په پام کې نیول کېږي. دا د نړۍ د ستونزې اساس دى چې په دې وپوهيږو چې څنګه بېلابېل انفرادي موجودات (یا ځانګړنې)  کولای شي یو ډول ورته ځانګړنې ولري. 

## اصطلاحات او کارونه يې
ځانګړنه د موجوداتو د هر ټولګي هغه برخه ده چې کېدای شي توکو ته یې نسبت ورکړل شي. له ځانګړنې سره ورته اصطلاحاتو کې لاندې کلیمات هم راځي: د وړاندوینې وړ، ځانګړنه، کیفیت، فیچر، خصوصیات، ډول، د بېلګې وړتیا لرل، وړاندوینه او عمدي موجودیت.

## ډولونه

### داخلي او خارجي
داخلي ځانګړنه هغې ځانګړنې ته ويل کېږي چې يو څیز يا يو شی په خپلواکه توګه او د نورو څیزونو نه پرتههغه په خپله ولري. خارجي (یا تړاو لرونکې) ځانګړنه هغه ځانګړنه ده چې له نورو شیانو سره د یوه شي په مټ تړاو ولري.

### ټاکل او د ټاکلو وړ
یوه ځانګړنه کېدای شي د ټاکل او ټاکلو وړ په توګه ډلبندي شي.

### خالص او ناخالص
ناخالصه ځانګړنې هغه ځانګړنې دي چې د خالصو ځانګړنو برعکس، په خپل تعريف کې يوې ځانګړې مادې ته اشاره کوي.

### په زړه پورې او شکمن
دانیل ډینیټ د مینه ناکو ځانګړونو (لکه په خپله مینه) تر منځ توپیر کوي ، که څه هم دوی د لیدلو لپاره کتونکي ته اړتیا لري، چې په ليدلو وړ شیانو کې په پټه توګه شته؛ اوشکمنې ځانګړنې چې هېڅ نشته تر هغه پورې چې د لیدونکي له خوا نه وي منسوب شوي هېڅ نشته (لکه د یوه جرم په اړه شکمن اوسېدل).

## ځانګړنې او وړاندوينې
هغه انټوولوژیکي (هستی پېژندنې) حقیقت چې یو شی یوه ځانګرنه لري، په عمومي ډول د ژبې له لارې د یوې موضوع د دلالت لپاره ښودل کېږي. په هرصورت، د هر ډول ګرامري خبر کول چې هر څه باید ځانګړنه وي یا ورته ځانګړنه ولري، د ځینو ستونزو لامل کیږي، لکه د رسیل پاراډکس او ګریلینګ – نیلسن پاراډکس. سربیره پردې، یوه ریښتینې ځانګړنه کولی شي چې د ریښتیني خبر کوربه توب وکړي: د بېلګې په توګه، که چېرې X  د دوه کیلو څخه ډېر وزن ولري، نو بیا د «۱.۹ کیلوګرام نه زیات وزن»، «۱.۸ کیلوګرام نه زیات وزن» او داسې نور خبرونه ټول سم دي. نور خبرونه لکه «هغه یو منفرد دی»، یا«ځینې ځانګړنې لري» دا ټول غیرمعلوماتي یا خالي دي. په اصطلاح د دا ډول «کیمریج ځانګړنو» په وړاندې مشروع مقاومت شته.

د ورته والي دوديز مفهوم دا دى چې ځانګړنې د ورته والي لپاره مسئوليت لري: دوه شیان سره ورته وي، خکه هغوی ګډه ځانګړنه لري. هر څومره چې هغوی ګډې ځانګړنې لري، هغومره دوی سره ورته وی. دوی کټ مټ یو بل ته ورته وي که چېرته د دوی ځانګړنې ټولې سره یو ډول وي.د کار د ورته والي د همدې تصور لپاره، مهمه ده چې یوازې د ورته والې اړوند ځانګړنې په پام کې ونیول شي، چې کله نا کله د هغوی د پریمانه ګډو ځانګړنو په وړاندې د پاشل شویو ځانګړنو په توګه ترې یادونه کېږي.

## سرچینې
ګرینډ تهیفټ اټو ۵

**ګرینډ تهیفټ اټو V**  د ۲۰۱۳ عمل-ساہسک ګېم ده چې د راک‌اسټار نورټ لخوا رامینځته شوې او د راک‌اسټار ګېمز لخوا خپره شوې. دا د ۲۰۰۸ *[[ګرینډ تهیفټ اټو ۴]]* څخه وروسته د ''ګرینډ تهیفټ اټو'' لړۍ کې اووم اصلي داخله ده ، او په ټولیز ډول پنځلسم قسط دی. په جنوبي کالیفورنیا کې د سن انډریاس په افسانوي ایالت کې ترتیب شوی، د واحد لوبغاړي کیسه د دریو اصلي څیرو تعقیبوي - متقاعد بانکي غل مایکل ډی سانټا، د سړک غړې فرانکلین کلنټن، او د مخدره توکو سوداګر او ټوپکوال ټریور فیلیپس - او د دوی د غلا کولو هڅې. د یوې فاسدې دولتي ادارې او زورواکو مجرمینو تر فشار لاندې. د خلاصې نړۍ ډیزاین لوبغاړو ته اجازه ورکوي چې په آزاده توګه د سان اندریاس خلاص کلی او د لاس انجلس پراساس د لاس سانتوس افسانوي ښار وګرځي.

ګېم د دریم کس یا د لومړي کس لید څخه لوبیږي ، او نړۍ یې په پیاده او موټر کې تیریږي. لوبغاړي د واحد لوبغاړي په اوږدو کې درې مخکښ کردارونه کنټرولوي او د دوی ترمینځ بدلوي ، دواړه د ماموریت په جریان کې او بهر. کیسه د غلا په ترتیبونو متمرکزه ده، او ډیری ماموریتونه د شوټینګ او موټر چلولو لوبې شامل دي. یو "غوښتل شوی" سیسټم د هغو لوبغاړو په وړاندې د قانون پلي کولو غبرګون باندې تیری کوي چې جرمونه کوي. د ''ګرینډ تهیفټ اټو آنلاین''، د لوبې آنلاین ملټي پلیر حالت، تر ۳۰ پورې لوبغاړو ته اجازه ورکوي چې په مختلفو کوپراتیف او رقابتي لوبو حالتونو کې ښکیل شي.

په پراخه کچه بازار موندنه او په پراخه کچه تمه کیده، لوبې د صنعت د پلور ریکارډ مات کړ او په تاریخ کې ترټولو ګړندۍ پلورونکي تفریحي محصول شو چې په لومړۍ ورځ کې یې ۸۰۰ ملیون ډالر او په لومړیو دریو ورځو کې ۱ ملیارد ډالر عاید ترلاسه کړ. دې انتقادي ستاینه ترلاسه کړه ، د ستاینې سره چې د دې ډیری اصلي ډیزاین ، خلاصې نړۍ ، پریزنټشن او لوبو کې لارښود شوی. په هرصورت، دا د تاوتریخوالی او ښځو په اړه د هغې د انځور کولو په اړه د جنجالونو لامل شوی. د اووم او اتم نسل کنسول لوبو یو له خورا مهم سرلیکونو څخه شمیرل کیږي او تر دې دمه رامینځته شوي ترټولو غوره ویډیو لوبو کې ، دې د کال په پای کې جایزې وګټلې پشمول د څو لوبو خپرونو څخه د کال غوره جایزې. دا د ۱۵۵ ملیون څخه ډیر نقلونو لیږلو سره د هر وخت دوهم ترټولو غوره پلورل شوې ویډیو ګېم ده ، او د اپریل ۲۰۱۸ پورې ، د نړۍ په کچه د شاوخوا ۶ ملیارد ډالرو عاید سره د هر وخت ترټولو مالي بریالي تفریحي محصولاتو څخه دی.

## سرچینې


## بهرنۍ اړیکې

*
احمد سیر آرمان

احمد سیر ارمان عمری (په انگرېزي: **Ahmad Seyar Arman Omari )** د محمد ضیا ارمان عمری زوی د پکتیا ولایت اوسیدونکي دي . په (۱۳۷۹ ه-ش) کال په کابل کی زيږیدلي دی او په ۱۳۸۵ کال کې د محمد هاشم میوند وال  په منځني ښوونځي کې شامل او په ۱۳۸۹ کال د سید نور محمد شاه مینه  له عالي ليسې څخه د بکلوریا په سویه فارغ شو . په ۱۳۹۹ کال کې له هندوستان  پوهنتون ( Career Point University, Kota ) د لیسانس په سویه له نوموړې پوهنتون څخه د  نړیوالو اړیکو په څانګه کې فارغ شو. نوموړی اوس مهال په  امریکا متحده ایالاتو کې زده کړې کوي.  احمد سیر ارمان د افغانستان د نوي نسل سازمان بنسټ ایښودونکی او هم یو خیریه بنسټ  لري چی سیر ارمان خیریه بنسټ نوم لري.
د الله اکبر غر

بټنوک|د الله اکبر غره انځوﺭ
**د الله اکبر غر** يو غر دی چي د هلمند ولايت د دېشو ولسوالۍ د بهرامچې په سيمه کي موقيعت لري. ددې غره نوم ځکه د الله اکبر غر دی چي پر لمن يې د طالبانو لخوا د الله اکبر ناره ليکل سوې ده، نوموړې ناره په ګچو ليکل سوې ده. دا غر تر ۲۰۲۱م کال مخکې هم په هلمند ولايت کي د طالبانو د واکمنۍ ښکاﺭه ثبوت ګڼل کېده، په تېره بيا په بهرامچه کې.
## دا هم وګورئ
## سرچینې
د ستر کوروش آرامګاه

**د ستر کوروش آرامګاه** ()، د لرغوني هخامنشیانو ټولواکمني بنسټ ایښودونکي، کوروش ۲ زبرګ آرام ځای دی. مقبره در ایران به پارس ولایت کې د لرغونی پېژندنې ځای په پسارګدا کې موقعیت لري.

دا لومړی ځل د جیمز جسټینین موریر لخوا په عصري وختونو کې د کوروش قبر په توګه وپیژندل شو، چا چې یادګار د یوناني تاریخ لیکونکي آرین په لیکنو کې بیان شوی پرتله کړ.

## سرچينې

وېشنيزه:ايران
وېشنيزه:فارس ولايت
سليم شاه سوري

* شېرشاه سوري(فريد)
*سليم شاه سوري(جلال خان)
*فيروز
*محمدشاه عدلي(مبارزخان)
 سوريان د هندوستان له ځواکمنو پاچاهانو څخه يو هم فريد د حسن زوی، چې په لومړيو کې نوموړي د لاهور د حاکم دولت خان پواسطه د سلطان ابراهيم لودي دربار ته لاره ومونده او شهرت یې ترلاسه کړ،وروسته د بهار نائب الحکومه وټاکل شو.نوموړي دهغې زړورتیا له کبله د شېرخان لقب ترلاسه کړ چې د زمري د ښکار په وخت کې یې ښودلې وه په سند کې دمغولي پاچاهۍ سره د شېرخانً مخالفت ددې لامل شو چې همايون د بابر زوی پرده بريد وکړي.خو په لومړني يرغل کې کې همايون ته د شېرخان فکري او نظامي لوړتيا ښکاره شو.وروسته له دې شېرخان په (1537ز.کال)کې بنګال ونيوو او د دويم ځل لپار په(1538ز.کال)کې همايون سره مخ شو. په دې جګړه کې جلال خان د شېرخان زوی د بهار او بنګال په منځ کې همايون ته ماتې ورکړه او او همدارنګه په (1538ز.کال)کې د دوی ترمنځ بله جګړه وشوه او پايله کې همايون ماتې وخوړه او نيږدي دګنګا په سیند کې ډوب شوی و خو ديو سقاو له خوا راوايستل شو.نور اړ شو چې هند پرېږدي.لدې ځایه خپل ورور عسکري خان ته چې د کندهار حکم و ورغی خو نوموړي ورسره مرسته ونه کړه.نوموړی (1542ز.کال)كې فارس ته لاړ.پدې توګه شېرشاه سوري د شمالي او مرکزي هند دټولو برخو له نيولو وروسته په کورنيو اصلاحاتو پيل وکړ.د اوبو بندونه،کاروان سرایونه او جوماتونه یې جوړ کړل.د بنګال لاره یې د اټک تر سیند پورې پورې ورغوله او وروسته له پېنځوکروو(په ټولنيزه توګه 1000ګزه)یې کاروان سرای،د اوبو څاه او جومات جوړ کړل.څه وخت چې شېرشاه سوري غوښتل د کالنجر کلکه کلا ونسي،وروسته له څوارلسو(14)کلونه حکمرانۍ او شپږً(6)کلونو واکمنۍ په(1544ز.کال)کې د باروتو په پوه چاودنه کې مړ شو.شېرشاه سوري پوهانو ته پاملرنه کوله، پخلپه یې ځينې وخت شعرونه وايل او د قافیې په پوه کې ښه پوهيدو.له شېرشاه سوري وروسته دده مشر زوی عادل خان پاچا شو خو نوموړی دسردارانو د مخالفت له امله لرې او په (1544ز.کال) کې دده کشر ورور جلال خام چې سليم شاه سوري په نوم یاديدو واکمنۍ ته ورسيد.له يوه پلوه دده ورور عادل خان مخالفت او له پلوه همايون لښکر کشۍ ددې لامل شو چې نوموړي دولت کمزوری شي ترڅو (1554ز.کال)کې له منځه لاړ.سليم شاه سوري وروسته دهغه ولس(17)کلن زوی فیروز پاجا شو خو وروسته له دریو(3)ورځو د شېرشاه سوري د وراره مبارزخان له له خوا ووژل شو او مبارزخان د محمدشاه عدلي په نوم پاچا شو.د شېرشاه سوري او سلیم شاه سوری امرين له دې وضې څخه نا خوښ شول او په ځينو سيمو کې د پاچاهۍ اعلان وکړ. د سختو اختلافتو د رامنځته کيدو له امله،همایون وخت غنیمت وبالو او په(1556ز.کال) کې هند ته لاړ. که څه هم له دې وروسته افغانان په پوره توګه له صحنې نه ونه وتل او کله ناکله به دمغلولو د سزخوږي لامل کيدل خو د احمدشاه بابا تروخته چې دهندوستان زياتې برخې یې ونيولې،په ښه توګه راڅګند نه شول.
کوږک تونل

**د کوږک تونل** ( انګلیسي: khojak tunnel اردو: کوجک سورنگ ) چې ۳.۹۰ کیلومتره اوږدوالی لري د پاکستان د بلوچستان ایالت (سهېلي پښتونخوا) په قلعه عبدالله ولسوالۍ کې د توبې اڅکزي غره په لړۍ کي د اورګاډي تونل دی چي له چمن ښار څخه په ۱۸ کیلومیترۍ کي پروت دی.  دا تونل د سمندر له سطحي څخه  پورته موقعیت لري .  دغه تونل په ۱۸۹۱ کال کي د کوږک غره لاندي جوړ سوی وو او د پاکستانیو کالدارو په زاړه بانکي نوټ کي یې هم انځور سته.

Khojak Tunnel 25 KMs Located in Khojak Mountains

کوږک تونل په سویلي اسیا کې یو له تر ټولو اوږدو تونلونو څخه دی، او په پاکستان کي هم تر ټولو اوږد تونل ګڼل کېدی، خو کله چي په کال ۲۰۱۸ کې د لواري ټاپ تونل چې ۸.۷۵ کیلومتره اوږوالی لري جوړ شو، کوږک تونل دویمې شمېرې ته را ښکته شو.

دا تونل په ۳ کلونو کې جوړ شوی او دومره مستقیم(سیده) دی چې په یوه لور کې په هنداره رڼا واچول شي رڼا بل لور ته  لیدل کیږي. ددې تونل جوړښت هغه وخت پیل سو، کله چي لوی افغانستان د بریتانوي هند له لوري اشغال او د امیر عبدالرحمن خان په وخت کي د افغانستان ختیځه ځمکه د ډیورنډ د تپل سوي کرښي له امله له دغه هیواد څخه بېله او په وروسته کي نوي مستعمرې پاکستان ته وسپارل سوه.

د ریل پټلۍ د جوړولو او کار کولو لوی قراردادي د کراچۍ څخه واجه دره خان بلوچ و چې په اصل کې د ۱۶۰۰ په لومړیو کې د بهو کلات څخه مهاجر شوی و او لومړی قرارداد یې هغه وخت ترلاسه کړ کله چې انګریزانو د کراچۍ په بندر کې کار کاوه. وروسته بیا د بلوچستان نه تر بنګلور او ورپسی رنګون برما ته د ریل پټلۍ بیلابیل قراردادونه ورکړل شول. وروسته انګریزانو د هغه زوی واجه فقیر محمد دره خان ته د کراچۍ ښار په محکمه کې د اعزازي قاضي حیثیت ورکړ او د هغه له مړینې وروسته یې د لیري له بادشاهي سړک څخه تر ۸ چوک پورې سړک د هغه په نوم ونومول.

## انځورتون
د کوږک تونل انځورتون

Khojak Tunnel 25 KMs Located in Khojak Mountains
کوږک تونل اوسنی انځور

د کوږک تونل پخوانی انځور

## سرچینې
وېشنيزه:بلوچستان
سپينه کلی

بټنوک
**سپينه کلی**
سپينه د یو کلي نوم دی، کوم چې د پکتيکا ولایت د چهاربران ولسوالي اړوند یو کلی دی.
سپينه یو غرنی کلی دی، چې د غرونه یې د جلغوزو ونې لري او د خلکو اقتصاد یې هم تر ډيره د جلغوزيو له کاروبار سره تړلی دی. د یاد کلي د کورونو شمير تر ۱۲۰۰ پوري رسيږي.
د سپينه د کلي خلک د خروټو له قبيلي څخه دي او په کلي کې بيا کوچني ډير قومونه شتون لري. لکه: طاوسخيل، هلکخيل، الله دادخيل، بخانخيل او نور.....
له دي کلي سره اړوند ښاوخوا نور کلي هم شته چې عبارت دی له: نیامۍ، منصورکلا، سیدخیل او داسي نور...
د **سپینۀ** کلی یو بازار لري چې د دوکانونو شمير یې تر ۲۰۰ پوري رسیږي.
په Google Map کې د پیدا کولو لپاره دا کوډ ولټوئ. **WV68+7RF Spinah**
مونوفوبيا

د هغې رواني ناروغي نوم دی، چې پکې يو شخص له يوازيتوبه ډارېږي، په يوازيتوب کې د ډېرې ناامنۍ احساس کوي، ژورخپګان او ذهني تشويش ورته پيدا کېږي.د زړه درزا يې ډېرېږي، لړزه پرې راځي او ځينې نور علايم هم لري. رواني ډاکټران د داسې کسانو درملنه د هېپنوتيزم، درملو  او نورو لارو څخه کوي.تنفسي تخنيکونه او د ماهيچو کرارول يې يوه بله درملنه ده، چې کېدای شي تر ډېره يې درملنه وشي.
مونو:  د يوازيتوب او تنهايي په مانا 
فوبيا: د وېرې او ډار په مانا
حیدر

حیدر يو شپږ کلن افغان کوشنی وو، چې په زابل کې و ۳۰ متره ژور څاه ته تر لوېدلو وروسته وفات سو.

## د ژغورنې عملیات
افغان حکومت ددې ماشوم د ژغورلو لپاره عملیات ترسره کړل، خو و نه توانېدل چې په ډېره تېزۍ سره کار وکړي، ځکه چې څاه پر ماشوم ور نړېدۍ، خو حکومتي چارواکو ددې ماشوم د ژغورلو لپاره هر ممکنه کوښښ وکړ؛ د کندهار ولايت څخه يې هم درانه ماشینونه ورولېږدول، چې د څاه په څنګ کې د کېندنو له لارې و دې کوشني ته لاره ومومي.
## سرچينې
ګلابو ناول

**ګلابو ناول** د نعمت الله رحیمي لیکلی اثر دی چې پهٔ ۱۴۰۰ لمریز کال کې خپور شوی، یاد کتاب د مینې یو داستان دی چې له مینې ور ها خوا پکې د افغاني کلتور، جګړې، او نورې ستونزې پکې په لیکلې بڼه انځور شوې، ګلابو ناول د مینې یوه کیسه ده چې پای یې د کابل سقوط او تر امریکا هجرت کولو ته رسیږي، پهٔ یاد داستان کې د کابل پوهنتون غمیزه هم پهٔ غوره بڼه وودل شوې ده، رحیمي خپل کتابونه نهٔ چاپوي او پر ویبپاڼو یې هم پهٔ وړیا توګه موندلای او ترلاسه کولای شئ، ګلابو ناول د ځینو مالوماتو له مخې پهٔ یوه افغاني ویپاڼه کې تر ۶ زرو ډیر ډاونلوډ/ښکته شوی چې ډیری پښتانو لوستی او مینه یې ورسره څرګنده کړې ده.
د خدای شتون

**د خدای شتون** (یا **د خدایانو شتون**) د «دین فلسفې» او د «وګړنیز هڅوب» په بحثونو کې یوه ستره سکالو ده. د خدای یا خدایانو د شتون په هکله د موافقو او مخالفو استدلالونو پراخه ټولګه کېدای شي پر مېتافزیکي، منطقي، تجربي، ذهني یا علمي ډلو باندې ووېشل شي. په فلسفي برخه کې، د خدای یا خدایانو د شتون مسأله کې د پوهنپوهنې (د پوهې ماهیت او ډګر) او وجود‌پوهنې (د وجود، شتون، یا واقعیت د ماهیت مطالعه) او د ارزښت تیوري (چې د خدای په ځینو تعریفونو کې، «کمال» شامل دی) ښکېل دي.

د خدای یا خدایانو د شتون په هکله فلسفي بحث په لوېدیځ دود کې له افلاطون او ارسطو څخه پیلېږي؛ هغو ځیني استدلالونه وړاندې کړل چې دم‌مهال کیهان‌پوهنیز ګڼل کېږي. د خدای یا خدایانو د شتون په هکله نور استدلالونه د نورو فیلسوفانو له‌خوا هم وړاندې شوي دي؛ د بېلګې په توګه: سېنت انسلم، چې د وجودپوهنې په هکله د لومړني استدلال جوړښت رامنځ‌ته کړ؛ ابن‌رُشد او ټوماس آکوینس، چې خپل اړوند کیهان‌پوهنیز استدلالونو نسخې یې وړاندې کړې (په ترتیب سره «کلامي استدلال» او د پنځه‌ګونو استدلالونو «لومړی استدلال»)؛ رِنِه ډیکارت، چې ویل یې د حسي شواهدو د ارزښت موندلو لپاره د یوه خیراندېشه خدای یا خدایانو شتون، په منطقي توګه اړین دی. جان کالوین د یوه الوهیت حس لپاره ادعا وکړه، چې د هغه په اند، هر انسان ته د خدای د شتون په هکله پوهه وربخښي. اتیستانو د خدای یا خدایانو د شتون پر خلاف ادعاوې وکړې او د شتون په هکله یې، وړاندې شوي استدلالونه نابشپړ، ناسم، له حده زیات مهم ښودل شوي وګڼل، په داسې حال کې چې ځیني ادیان (لکه جینیزم) د خالق خدای د شتون امکان رد کړ. د هغو فیلسوفان له جملې څخه، چې د خدای د شتون پر خلاف یې ادعاوې کړې دي، کېدای شي فریدریک نېتشي او برتراند رسل ته اشاره وکړو.

## فلسفي سکالوګانې

### د ماورای طبیعي مسأله
یو له هغو مسایلو څخه چې د خدای د شتون په هکله پوښتنې سره یوځای مطرح کېږي، دا ده چې دودیزې عقیدې، په ټولیزه توګه، بېلابېل ماورای طبیعي قدرتونه خدای ته منسوبوي. ماورای طبیعي موجودات کیدای شي خپل ځانونه د خپلو موخو لپاره پټ او ښکاره کړي، د بېلګې په توګه، د باوسیس او فیلمون په افسانه کې. سربېره پر دې، د خدای په هکله جاجونو له‌مخې، خدای د طبیعي نظم یوه برخه نه‌ده، بلکې د طبیعت او علمي قوانینو ستر خالق دی. له‌دې امله، په ارسطویي فلسفه کې، خدای د علمي پایلو د ملاتړ لپاره، د توضیحي جوړښت د یوې برخې په توګه انګېرل کېږي او خدای هر هغه قدرت چې لري، په دقیق بیان سره، طبیعي نظم پورې اړوند دی، چې د طبیعت د خلقت په توګه د خدای له منزلت څخه څخه سرچینه نیسي (د لا زیاتو معلوماتو لپاره «مونادولوجي» ته مراجعه وکړئ).

د کارل پاپر د ساینس په فلسفه کې، باور پر دې دی چې ماورای طبیعي خدای د علمي تحقیقاتو له طبیعي ډګر څخه بهر دی، ځکه چې ټولې علمي فرضیې باید په طبیعي نړۍ کې ابطال‌منونکې وي. د ستېفن جې ګولډ له‌خوا «non-overlapping magisteria» وړاندې شوي نظر کې هم باور پر دې دی چې د خدای شتون (یا کومه بله ځانګړتیا) د ساینسي له دنني یا بهرني ډګر څخه وتلې خبره ده.

ساینس‌پوهان علمي میتودونه تعقیبوي، چېرې چې د هغو په ترڅ کې تیوري‌ګانې د فزیکي تجربې له‌خوا د تایید وړ وي. د خدای په هکله ډېري ستر جاجونه، په څرګنده او اغېزمنه توګه داسې یو موجود مطرح کوي چې شتون یې نه د اثبات او نه د رد له لارې د ازمایښت وړ دی. نو له‌دې امله، کېدای شي د خدای شتون، د تعریف له اړخه، د نومهال ساینس له پولو څخه وتلې مسأله وي. کاتولیکه کلیسا پر دې باور ده چې د خدای د شتون په هکله پوهه «د بشري عقل طبیعي نور» دی. ایمان‌پالونکي عقیده لري چې امکان لري د خدای شتون د اثبات یا رد وړ نه‌وي، خو په یقین سره چې د خدای شتون پر ایمان باندې ولاړ دی.

## سرچینې
چاپېریال او جنسي لېوالتیا

د چاپېریال او جنسي لېوالتیا ترمنځ اړیکه د څېړنو د بحث موضوع ده. د جنسي لېوالتیا په څېړنه کې، یو شمېر څېړونکي چاپېریالي اغېزې له هورموني اغیزو جلا بولي، پداسې حال کې چې نور څېړونکي بیولوژیکي اغیزې لکه د زېږون وړاندې هورمونونه د چاپېریالي اغېزو برخه بولي.  

ساینس پوهان د جنسي لېوالتیا په کره لامل نه پوهېږي، خو داسې نظریه ورکوي چې د جنیتیکي، هورموني او چاپېریالي اغېزو د پېچلي تعامل پایله ده. دوی جنسي لېوالتیا ته د یوې ټاکنې په سترګه نه ګوري.  

په جنسي لېوالتیا باندې د زېږون وروسته د ټولنیز چاپېریال اغېزو، په ځانګړې توګه د نارینه وو، په اړه فرضیې کمزورې دي،. داسې هېڅ کره شواهد نشته چې وښيي د مور او پلار تربیه یا د ماشومتوب لومړنۍ تجربې په جنسي لېوالتیا اغېزه کوي، خو څېړنې د له چاپېریال سره د ماشومتوب جنسیتي تطابق نشتون او همجنس بازي له یو بل سره تړلي.   

## د جنسي لېوالتیا او د جنسي لېوالتیا هویت پرتله
زیاتر د جنسي لېوالتیا او د جنسي لېوالتیا هویت تر منځ توپیر نکېږي، چې کولای شي د جنسي هویت په کره ارزونه او دا چې آیا جنسي لېوالتیا د بدلون وړ دی یا نه، اغیزه وکړي؛ د جنسي لېوالتیا هویت ښایي د یوه کس په ټول ژوند کې بدلون ومومي او ښايي د بیولوژیکي جنسیت، جنسي چلند یا رښتیني جنسي لېوالتیا سره مطابقت ولري یا نه لري. جنسي لېوالتیا ثابته ده او د ډېرو زیاتو خلکو لپاره د بدلون وړ نه ده، خو ځینې څېړنې ښیي چې یو شمېر خلک ښایې په خپله جنسي لېوالتیا کې بدلون تجربه کړي، او دا د نارینه وو په پرتله په مېرمنو کې ډېر احتمال لري. د امریکا د اروا پوهنې ټولنه د جنسي لېوالتیا (یو تل پاتې جذب) او د جنسي لېوالتیا هویت (چې ممکن د یو کس د ژوند په هر مرحله کې بدلون ومومي) ترمنځ توپیر ښيي. ساینس پوهان او د رواني روغتیا متخصصین عموماً پدې باور ندي چې جنسي لېوالتیا د یوه ټاکنه وي.  

د امریکا د ارواپوهنې ټولنه څرګندوي چې "جنسي لېوالتیا داسې ټاکنه نه ده چې په خپله خوښه بدله شي او دا چې جنسي لېوالتیا ښايي د چاپېریالي، ادراکي او بیولوژیکي لاملونو د پېچلي تعامل پایله وي ... د عمر په لومړیو کلونو کې ټاکل کېږي...[او شواهد ښيي] د جنیتيکي یا ‌ذاتي هورمونوني لاملونو په ګډون، بیولوژیکي لاملونه د یو کس په جنسي لېوالتیا کې مهمه ونډه لوبوي". دوی وايي چې " جنسي لېوالتیا نه بلکې د جنسي لېوالتیا هویت ظاهراً د رواني درملنې، ملاتړو ډلو او د ژوند د پېښو له لارې بدلون مومي". د امریکا د رواني ناروغیو ټولنه وايي چې وګړي ښایي "د خپل ژوند په بېلابېلو پړاوونو کې پوه شي چې مخالف جنس پاله، همجنس پاله (نر)، همجنس پاله (ښځه)، یا  دوه جنس پاله دي" او "د هر ډول رواني درملنې لکه د 'ترمیمي' یا 'تبدیلې' درملنې سره یې مخالفت کوي، چې د دې هغه فرضیې پر بنسټ ده چې همجنسبازي په خپله یوه رواني ګډوډي ده، یا د مخکینۍ فرضیې پر بنسټ چې ناروغ باید خپل همجنسي لېوالتیا بدله کړي". خو دوی د همجنس پالانو مثبته رواني درملنې هڅوي.  

## سرچینې
د لوبتکه کیسه

**د لوبتکه کیسه**  د ۱۹۹۵ امریکایی کمپیوټر انیمیشن فلم دی چې د پیکسار انیمیشن سټوډیو لخوا تولید شوی او د والټ ډيسني پکچرز لخوا خپور شوی. *د لوبتکه کیسه* فرنچائز کې لومړی قسط، دا لومړی بشپړ کمپیوټر انیمیشن فیچر فلم و، او همدارنګه د پیکسار لومړی فیچر فلم و. دا فلم د جان لاسیټر لخوا لارښود شوی و (د هغه د فیچر ډایرکټر په لومړۍ برخه کې) او د جوس ویډن ، انډریو سټینټون ، جویل کوهن ، او الیک سوکولو لخوا د لاسیټر ، سټینټون ، پیټ دوکتور ، او جو رانفت لخوا د کیسې څخه لیکل شوی.

## قیصه
د انډي په نوم یو کوچنی هلک خوښیږي چې په خپله خونه کې وي ، د خپلو لوبتکه سره لوبې کوي ، په ځانګړي توګه د هغه د "وډي" په نوم ګیډی. مګر، لوبې څه کوي کله چې انډي د دوی سره نه وي، دوی ژوند ته راځي. ووډي باور لري چې د هغه ژوند (د لوبتکه په توګه) ښه دی. په هرصورت، هغه باید د اندي د کورنۍ د حرکت په اړه اندیښنه ولري، او هغه څه چې ووډي نه پوهیږي د انډي د کلیزې د جشن په اړه دي. ووډي نه پوهیږي چې د انډي مور هغه ته د بز لایټیر په نوم د عمل شخصیت ورکړ، څوک چې باور نه کوي چې هغه یو لوبتکه دی، او ژر تر ژره د انډي نوې غوره لوبه کیږي. ووډي، چې اوس په حسد اخته شوی، هڅه کوي د بز څخه ځان خلاص کړي. بیا، ووډي او بز دواړه اوس ورک شوي دي. دوی باید انډي ته د بیرته راستنیدو لپاره لاره ومومي مخکې لدې چې هغه له دوی پرته حرکت وکړي ، مګر دوی باید د لوبتکه بې رحمه وژونکي ، سیډ فیلیپس څخه تیر شي.

## سرچینې


## بهرنۍ اړیکې

* 
* 
* 
* 
* 
* 
وېشنيزه:امریکایی فلمونه
وېشنيزه:انیمیشن فلمونه
د شعور استدلال

د شعور استدلال د خدای د شتون په هکله یو استدلال دی او ادعا کېږي چې د انسان شعور د انساني جسم او ماغزو په څېر فزیکي میکانیزمونو له لارې بیانېدلای نه‌شي، نو ځکه ویل کېږي چې ګنې انساني شعور باید غیرفزیکي اړخونه ولري. له هغه ځایه چې دغه ادعا، په مسیحیت او اسلام کې د اروا او وروسته تر مړینې ژوند په هکله له تعبیرونو سره په مطابقت کې ښکاري، نو هغه د خدای [د شتون په هکله] غیرمستقیمو شواهدو په توګه انګېرل کېږي. 

د روح انځوریز جاج، د عصبي شبکو او د ماغزو فزیولوجي ته اړوند نومهال پوهاوي څخه دمخه رامنځ‌ته شوی ؤ. د لسیزو، لسیزو تجربو په پایله کې ادراکي ساینس داسې یو پړاو ته ولېږدول شو چې تفکر او احساس ته د فزیکي بهیرونو په سترګه وګوري، که څه هم د شعور د پېژندلو په هکله تجربه لا هم ډېر خواره پاتې ده. له همدې امله، د دغه استدلال وروستي نومهال ملاتړ کوونکي ادعا کوي چې د شعور تجربه د فزیکي میکانیزمونو له لارې بیانېدلای نه‌شي.

## د شعور استدلال فلسفي لنډیز
دا استدلال کېدای په استقرایي یا استنتاجي (قیاسي) بڼه بیان شي. دې ته نږدې د استدلال یوه بلونجه بڼه، په استنتاجي استدلال کې د خپلې سریزې په توګه، له افلاطوني فلسفې څخه کار اخلي.

### استقرایي بڼه (Inductive Form)
ریچارد سوینبورن په خپل کتاب – د خدای شتون (The Existence of God) – کې د شعور استدلال استقرایي بڼه وړاندې کوي. هغه ذهن–جسم دوه‌ګون‌پالنې لپاره له «شخصي پېژندنې» څخه استدلال کاروي ترڅو وښیي چې موږ په خپلو ذهنونو کې یو غیرفزیکي ذهني عنصر لرو. هغه وړاندیز کوي چې تر ټولو احتمالي چار چې د هغه په ترڅ کې غیرفزیکي او فزیکي ښکارندې په یوه توسني تعامل کې سره اړیکه ټینګوي، یو داسې انځور دی چې د انځور پر شتون دلالت کوي. سوینبورن وایي چې دغه انځورګر، «خدای» دی. هغه بیانوي، په داسې حال کې دغه استدلال، د استقرایي بڼې درلودلو له امله، غیرقطعي دی، خو بیا هم د خدای د شتون په هکله پياوړي شواهد وړاندې کوي. 

### استنتاجي یا قیاسي بڼه (Deductive Form)

# ذهني حالتونه، واقعي غیرفزیکي ذهني موجودات دي، چې شتون لري.
# د ذهني او فزیکي کانو/پېښو یو شمېر ځانګړې بڼې په منظم ډول سره پیوستون دي.
# د دغو پیوستونونو لپاره یو بیان شتون لري.
# شخصي بیان له طبیعي ساینسي بیان سره توپير لري.
# د دغو پیوستونونو لپاره بیان هم شخصي او هم طبیعي ساینسي بیان دی.
# هغه بیان یو طبیعي علمي بیان نه‌دی.
# نو له‌دې کبله، بیان یو شخصي بیان دی.
# که چېرې بیان شخصي بیان وي، نو خدای‌پېژندنې ته اړوند دی.
# نو په پایله کې، نوموړی بیان خدای‌پاله بیان دی.

د رابرټ آدامز په څېر خدای‌پالونکو د سوینبورن د استدلال لږ څه توپيري نسخې وړاندې کړې، چې نه یوازې د ذهني حالتونو پر شتون، بلکې پر ذهني/فزیکي پيوستونونو باندې متمرکزې دي. دغه نسخې د سوینبورن استدلال ته ورته دي، خو توپير یې دا دی چې استنتاجي بڼه لري، نه استقرایي. 

«وېلیام لېن کرایګ» د شعور استدلال په لاندې ډول وړاندې کوي:

# که چېرې خدای نه‌ؤ، د شعور ارادي حالتونه به هم نه‌وو.
# خو د شعور ارادي حالتونه شتون لري.
# نو په پایله کې، د خدای شتون هم رښتینی دی.

### افلاطوني بڼه
مسیحي فیلسوف – هیپو-میشتی اَوګوستین – د شعور د استدلال یوه فورمولیزه شوی جوړښت رامنځ‌ته کړ او ځیني وخت **د** هغه **حقیقت استدلال** په نامه یادېږي چې له شعور سره په نږدې لیکې کې پروت وي. دغه استدلال کې نه استقرایي او نه هم استنتاجي بڼه لري؛ له افلاطوني فلسفې څخه اغېزمن استدلال دی.

# زموږ محدود ذهن کولای شي د خلقت په هکله ابدي حقیقتونه راوسپړي.
# حقیقت، په رښتینې توګه، په ذهن کې پروت دی.
# خو د انسان ذهن ابدي نه‌دی.
# نو په پایله کې، یو ابدي ذهن باید شتون ولري، چې دغه حقیقتونه په کې پراته وي. 

## سرچینې
د سویس تاریخ

له ۱۸۴۸ ز کال راهیسې د سویس کنفډراسیون یو فیډرال جمهوریت دی چې ولسوالۍ نسبتاً خپلواکې دي، چې ځینې د کنفډراسیون اوږده تاریخچه لري چې مخینه یې ۷۰۰ کاله وړاندې ته ورګرځي، چې د نړۍ یو له زړو ساتل شویو جمهوریتونو څخه ګڼل کېږي.

د همدې سیمې پخوانی تاریخ د الپ له کتلور سره تړلی دی. په سویس کې د لومړي ځل لپاره هیلویټي قوم مېشت شو او له زېږد وړاندې لومړۍ پېړۍ کې د روم تر واکمني لاندې راغی. د ګالو رومي کلتور د جرمنیانو له نفوذ سره په وروستیو پېړیو کې ګډ شو او د سویس ختیځه برخه له الماني قلمرو سره یو ځای شوه. د سویس سیمه په شپږمه پېړۍ کې د فرانک په سترواکۍ کې راوستل شوه. په منځنیو لوړو پېړیو کې، ختیځه برخه یې د سوابیا د ډوک برخه شوه چې د روم په سپېڅلې سترواکۍ پورې اړوند و، په داسې حال کې چې لویدیځه برخه یې بیا په بورګونډي پورې تړلې وه. 

د سویس زاړه کنفډراسیون په وورستیو منځنیو پېړیو کې (یعنې اتو ولسوالیو یې) خپله خپلواکې د هابسبورګ له کورن او د بورګونډي له ډوک او د ایټالیوي جګړو په درشل کې یې د الپ په سویل کې ځینې سیمې د میلان له ډوک څخه تر لاسه کړي. د سویس اصلاحاتو دا کنفډارسیون سره ووېشه او د دې لامل شو چې په لومړیو منځینو پېړیو کې د دیارلس ولسوالیو تر منځ له یوې اوږدې کورنۍ جګړې سره مخ شي. د فرانسې د انقلاب په پایله کې، سویس په ۱۷۹۸ ز کال کې د فرانسویانو له تیري سره مخ شو او د فرانسې د یوه مشتری دولت په توګه د هیلویټیک جمهوریت په نوم ونومول شو. په ۱۸۰۳ ز کال کې د ناپلیون د *منځګړتوب د قانون* له مخې سویس یو ځل بیا د کنفډراسیون حالت غوره کړ او د ناپلیوني دورې په پای ته رسېدو سره، د سویس کنفډراسیون له یوه اړودوړ لرونکې دورې سره مخ شو چې په ۱۸۴۷ ز کال کې له یوې لنډې کورنۍ جګړې سره مخ شو او په ۱۸۴۸ ز کال ک ېې د سویس فډرال اساسي قانون رامنځته کړ. 

له ۱۸۴۸ ز کال راهیسې د سویس تاریخ یو له ډېرو زیاتو بریالیو او سوکالي لرونکو هېوادونو څخه ډک دی. صنعتي کېدل د دې هېواد د دودیزې کرهڼې اقتصاد ته بدلون ورکړ او په نړیوالو جګړو کې د دې هېواد بې پلوي او د بانکي صنعت بریا د دې لامل شول چې دا هېواد په نړۍ کې یو له تر ټولو زیاتو ثبات لرونکو اقتصادونو څخه وشمېرل شي. 

سویس په ۱۹۷۲ ز کال کې له اروپايي اقتصادي ټولنې سره د ازادې سوداګرۍ هوکړه لاسلیک کړه او د اروپایانو د ادغام په بهیر کې یې د دوه اړخیزو تړونونو له لارې برخه واخیسته، خو له اروپايي تولنې سره د بشپړ الحاق په وړاندې د پام وړ مقاومت وکړ، که څه هم د دې هېواد ټول قملرو (پرته له لیختشتاین) د اروپايي ټولنې د غړو هېوادونو له خوا له ۱۹۹۵ ز کال راهیسې محاصره دی. 

## سرچینې