open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
رکم

**ژونره** يا **رکم **د کيسو يا د نورو موښتاليپو تماسو (ليکسوي، ويلسوي، بريشناي، نښشسوي، نور) د پاره جوړ سوي پيژندنه ده. په دي پيژندنه کي موژ کولاي سو چي ووينو چي يوه کيسه تسه رکم کيسه ده. 
موژ دا پيژندنه په نورو زاينو کي هم کاروالي سو، لکه ناروشتي کيسه يا پيلم جوړول. او موژ که نا خبره يو چي دا تسه ډوال کيسه ده نو موژ د **رکم** پيژندني تسښه مرسته اخيستي سو.
ناروشتي دونيا

بټنوک|300x300px|د '''لينډ اوپ اوز''' دونيا نخشه
**ناروشتي دونيا** هغي دونيا ته وايي کم چي د زانه جوړه کړي وي او زاينوه، نخشي، نومونه، دونياوي، ستوري او نور دغه سي شيان هم د زانه جوړ کړي وي. ناروشتي دونيا په کيتابو، کيسو، کوميک، پيلم، ټلويژن، ويډيو لوبي او نورو دغه ډوال زايونو کي کارول کيژي.
مولانا بجلي ګر

**مولانا بجلي ګر** يا **مولانا محمد امیر** يو مشهور مذهبي عالم، او د پښتنو يو ډير تند غبرګونيزه، او ايمانداره ملا وو. هغه د مولانا بجلی گھر په نامه سره ډير مشهوره شو.

مولانا محمد امیر د پاکستان د جمعیت علماء اسلام يو مهم غړي هم  او په ولایتي سطحه د امیر مرستیال هم وټاکل شو،  خو د ١٩٧٠ لسیزې وروسته، هغه د ګوند په کار کې ډیر رول و نه درلود. بجلی ګهر دمفتی محمود د نږدي دي دوستانو څخه شمیرل کیږي.

## نور ولولئ
مولانا محمد امير بجلي گهر چې  عمر يي تقريباً شپږ اتيا  کاله وو. مولوي صاحب بجلي گهر چې پخوا يې د بلبل سرحد (پښتونخوا) لقب گټلى و په حقيقت کې د اسلامي نړۍ له حقبينو او نه ډاريدونکو علماوو څخه وو. مولانا بجلي گهر د جنرال ايوب خان په وخت کې د ا ټک په عسکري قلعه کې شپږ مياشتې د فارسي د دې شعر په وجه بندي شوى چې ويلي يې وو:
گربه مير و سگ وزير و موش دربانى کند اين همه ارکان خانه ويرانى کند. مولانا صاحب پوره شپږ مياشتې د دغه شعر په وجه د زندان په تورو خونو کې تېرې کړي. د جنرال ايوب خان په اړوند ويل کيږي چې دى په خټه پښتون او د افغانستان د خوست ولايت اوسيدونکى دى. ايوب د خپل وخت يو پوځي حاکم وو چې مارشلايي نظام يې پلي کړى وو.
مولانا بجلي گهر د خپل انقلابي خطابت په وجه له اولې ورځې څخه د وخت د پوځي او غير پوځي حکومتونو سره په ټکر کې وو خو مولانا صاحب په دې کې شهرت لري چې دى د خپل وخت يو نه ډاريدونکى با جراته مستغني شخصيت وو، مولانا صاحب ته د وخت حکومتونو وزارتونه پيشنهاد کړي وو خو مولانا صاحب دا پيشنهادونه جملة و تفصيلاً مسترد کړي وه او هغه په دې چې مولانا د يوه بشپړ اسلامي او شرعي نظام د راتللو ارمانجن وو او دا کار هله ممکن وو چې د ملک ټول نظام شرعي او اسلامي شوي واي، مولانا بجلي گهر له هغه فصيحو بليغو علماء کرامو څخه وو چې د ټولو خلکو د سويې، او ذوق سره يې سم خطاب کړى او په خپلو ويناوو او خطابو کې يې تل د عربي، فارسي، پښتو، اردو، پنجابي، هندي ژبو اشعار زمزمه کړي چې په دې بابله مولانا بجلي گهر يو فريد انداز او طريقه درلودله، چې ډېرو نورو علماء کرامو يې هم تقليد کړي وو.  په هر صورت مولانا بجلي گهر په اخير  وخت کي ډېر سپين ږيري او کمزورى شوى وو خو فکري، عصبي، روحي، معنوي قواوې يې هماغسې په خپل حال وي. مولانا شپيته کاله نصيحتونه  کړي دي. هيره دې نه وي مولانا صاحب لا شل کلن نه و چې په خطابت يې شروع کړى او پوره شپيته کاله يې پښتنو او مسلمانانو ته د خطابت دعوت، روښان فکرۍ خدمت کړى.

## سرچينې
وېشنيزه:پښتانه
جتيندر شاه

**جتيندر شاه**يو هندي موزیک کمپيوزر او سندر غاړي دي. هغه په ​​لومړي سر کې د پنجابي موزیک او فلمي صنعت کې د هغه د سندرو او ترکيبونو لپاره پیژندل کيدي. هغه د ډیرو هندي فلمونو لپاره کمپوزر په طور هم پيژندل کيږي.
## سرچينې
خايالي

بټنوک|350x350px|د وايليټ پيري کيتاب
خايالي يو ناروشتي ژونره يا رکم ده کم چي زياتره په ناروشتي دونيا کي جوړه سوي وي او زياتره زايونه، نخشي، کيسي يا خالګ يي د اسلي دونيا(زموژ وسني دونيا) پسي اړه نلري. خايالي ډيري ريشي په رسم و رواج کي لري، او دغه کيسي بيا په کتابو او ډرامو کي کارول کيژي. په وساني وخت کي خايالي په نورو زانو کي هم ډيره کارول کيژي، لکه، پيلم، ټلويژين، نخشيي کيتابونو او ويډيو لوبي. 

## ډولنه

## تاريخ
بټنوک|د وايليټ پيري کيتاب(١٩٠٦)(14730393436)

### پخواني تاريخ

### وساني خايالي

## ميډيا
تريخ خايالي

تريخ خايالي د خايالي يوه ژونره ده، کم چي په ليکنو، نخشايي او پيلمي بنسټونو کي په تريخ يا بيرند تيمز کي جوړي ژي. 

## بلا-باندي
بټنوک|218x218px|توري غټي پيشاني چغي وهي په لتسو جادوگري شازو پسى، په شپى کي.

## خايالي-باندي
ښي|بټنوک|150x150px

## په نورو ميډياو کي

## دا هم وګوري

## پورني سبوت

## دبانديني ليک
ون هالسينګ (ټي وي شو)

**ون هالسينګ**  يوه کنيډين-امريکايي تريخ خايالي بيرند ټلويژن  ډراما ده کم چي په ٢٣ سيپتيمبر، ٢٠١٦ کي د امريکي په ساي فاي چينل باندي خپره سوه. 

## کيسه
ونيسه، د ايبراهيم ون هالسينګ د زات ده. د دري کالني خوب راويشه سوه، او خپل زان يي په وراني دونيا کي وموند. دا يوه ټاکل سوي امريکايي سرباز ساتله او يوي ډاکټري، کمي چي ددي ژوند وساتلو، چي دا انکيلاب راپورته کي د وينچيشلو په خيلاپ کمو چي دا دونيا د مرز په سير نولي ده.  

## هيسه اخيستونکي

### اولني
* کيلي اورټون
* جوناتن سکارفي
* کريستوفر هيردال
* داود کيبيټ
* وينسنت ګيل
* روکيا برن

## جوړول او اخيرن

## کيستونه

### سيزن ٢(٢٠١٧)

## ټلويژوني ويشل

## خلګو نزر

## اورډ او نومينيشن

## ډا هم وګوري
۷ ډيسمبر

د عيسوي کليز درېمه ورځ ده

## تاريخ
## پېښې
## زوکړې
## مړينې
## نور ولولئ

وېشنيزه:جنوري
خلوزي

ډاکټر لطيف يا د

٧٤ – خلوزي ټبر:

که چيرې موږ دخلوزيو دنسب شجره په غور سره تر څيړنې لاندې ونيسو نو جوته به شي چې خلوزي له آره دسړبني پښتنو په ټولنيز گروپ پورې اړه لري اوددغې ټولنيزې ډلې نه دښاخي خيلو يا خښي پښتنود ترکلاڼيو ( ترکاڼيو) لو يې قبيلې ته منسوب دي او بيا په ترکلاڼيو(ترکاڼيو) کې دماموندو په قبيلې پورې اړه لري. 

دماموندو قبيله بيا په دوو لويو ښاخونو ويشلې شوې ده چې يوښاخ ته يې **لوى ماموند** او بل ته يې **واړه ماموند** وايې.

= دلوى ماموند خيلونه =
**مسعودخيل ،عمرخيل،يوسف خيل،سليمان خيل،مغدود خيل او خلوزي دي او دوړو ماموندو خيلونه بړوزي ،اوريازي اوبرم کازي دي**(١).

خلوزي چې دلويو ماموندو يوه څانگه ده نورې وړې څانگې هم لري چې نومونه يې دادي:ميرامت خيل(مير احمد خيل)،شاتي خيل او نور.

خلوزي زياتره دباجوړ دماموندو په غاښي،نښتر،ډاګ،ريګي،خوړچۍ او تنگي سيمو کې ميشته دي. په باجوړسربيره يو شمير خلوزي دافغانستان دکونړ ولايت په مرورې اوچپې درې کې او همداراز دننګرهار او کندز په ولايتونو کې هم ميشته دي.دخلوزيودقبيلې شميرپه باجوړ کې د(١٥٠٠٠) تنو په شاوخواکې اټکل شوي دي.

خلوزي دنورو ماموندو په څيرپه پښتني ننګ او غيرت ټينګ خلک دي .په دوى کې ميلمه پالنه ډيره ده.

خلوزي دما موندو دنورې قبيلې دپاتي ښاخونو په څير دکر کيلې په چارو بوخت دي ،خو زياتره ځمکې يې للمي دي او غنم، جوار ،اوربشې ،نسک او مشنگ پکې کري.ددوى دسيمې هوا معتدله ده او په کومو ځايونو کې چې دچينو اوبه شته نو هلته دشفتالو ،توتانو او مالټو باغونه هم شته(٢).

خلوزيو دباجوړ دنورو پښتني سيمو په څيردوخت دجابرو او يرغلګرو ځواکونو پرخلاف مبارزې کړي دي په تيره بيا دپيرنگي يرغلګرو په وړاندې ددوى مبارزې په تاريخ کې ثبتې دي. دخلوزيود يو شمير پخوا نيو سترو مشرانو نو مونه دادي : ميرامت خان ( مير احمدخان)،حکيم خان،ګل خان او مير محمد خان(٣).

لنډه دا چې خلوزي په لويو ماموندو کې يوه مشهوره څانگه گڼل کيږي .

= منبع =

١- ډاکټر لطيف ياد،پښتني قبيلې ،٢٣٢-٢٣٣مخونه، دپيښور چاپ.

٢- دپښتنو ټولنيز او اقتصادي جوړښت،٢٢٥-٢٢٦ مخونه، دکابل چاپ.

٣- دخلوزيودقبيلې په اړونددښاغلي مفتي بشير خلوزي راليږل شوي معلومات.
حاجي صیب

د انګریزي ښکیلاکګرو پر خلاف ستر ملي  مبارز دترنګزو حاجي صیب

#### دترنګزو حاجي صیب چې '''اصلي نوم یې سید فضل واحد او دپلار نوم یې فضل احد''' و په ۱۸۵۶ زیږدیز /میلادي کال د پښتونخوا دچار سدې په نوي کلي ترنګزو کې ژیږیدلی دي . دي په اصل کې دتاړن قبیلې ته منسوب دي چې په اصل کې غرغښتي پښتانه دي .نیکونه یې ددیارلسمې لیږدیزې /هجري پیړۍ په نیمایی کې دافغانستان دکندهاره پښتونخوا ته لاړل او دچارسدې په ترنګزو کې میشته شول نو ځکه ده هم دترنګزو په حاجي صیب سره شهرت وموند .
حاجی صیب د هډی دابوبکر اخونزاده نه خپلې لومړنۍ دینې زده کړې تر سره کړې ،بیا دحج دفریضي داداکولولپاره بیت الله شریف ته لاړ او دبیرته راتلو سره یې سم دستر دیني لارښود او دانګریزانو دستر دښمن دهډې اخونزاده صیب ملا نجم الدین اندړ لاس نیو ی یې وکړ.

هغه وخت چې په کال ۱۸۹۷ زیږدیز کال کې انګریزانو پر ملکنډ برید وکړ نو حاجی صیب دسرتور فقیر چې اصلي نوم یې سعدالله جان و او هم دملی مبارز دهډی اخونزاده صیب په ملګرتیا دانګریزانو خلاف وجنګیدل چې ددوی سره د اشنغر ، ټوبۍ ، مامونزو او اتمانخیلو ملي مبارزین هم ملګري وو. همداراز ده دپیرنګیانو دبل ستر دښمن شیخ الهند مولانا محمودالحسن سره هم اړیکې ټینګې کړې او دبونیر او امبیلې په جګړو کې یې دانګریزانو پر خلاف ونډه واخیستله .حاجي صیب وروسته بیا دانګریزانو له خوا ونیول شو او درې کاله جیل یې تیر کړ.

همداراز ده دافغانستان دخپلواکۍ په دریمه جګړه (۱۹۱۹ زیږدیز کال )کې هم دافغانانو 

مرسته وکړه او په ډکه کې یې دانګریزانو خلاف دهغو سره اوږه په اوږه وجنګید .

کله چې په ۱۹۳۰ زیږدیز کال کې فخر افغان خان عبدالغفار خان دپیرنګیانو له خوا ونیول شو نو ده دخدایی خدمتګار دتحریک ملاتړ وکړ او په ملکنډ کې یې دانګریزانو پر خلاف ملي پاڅون پیل کړ چې په پای کې انګریزان سولې ته راضي شول .

دترنګزو حاجي صیب د ۱۹۳۷ کال ددسمبر دمیاشتې په ۱۴ نیټه وفات شو او دده دوصیت سره سم دمو مندو دغازي اباد دکلي دجومات په غولي کې ښخ شو . دترنګزو دحاجی صیب ددغه ستر ملي مبارز اروادې ښاده وي .
ختیز هند کمپنۍ

د ختیز هند کمپنۍ : 

### [[East India Company]]

### دشرق الهند کمپنۍ
دختیز هند کمپنۍ چې په انګریزي ژبه ورته ( ایسټ انډیا کمپني ) وایی او په عربي او پارسي ژبو یې کمپني شرق الهند بولي یوه برتانوي انګریزي سوداګریزه کمپنۍ وه چې مرکزي دفتر یې په لندن کې و په ۱۶۰۰ زیږدیز / میلادی کال کې په هغه وخت کې چې مغولو پر هندوستان راج چلاوه اوداکبر باچادزوی جهانګیر دواکمنۍ دوره وه دنوموړي مغولي واکمن دحکومت نه یې دا اجازه او جواز تر لاسه کړ چې په هند کې خپل سوداګریز کارونه پیل کړي او دا په حقیقت کې دلوی هندوستان او دهندوستان دګاونډي هیوادونو دنیولو یوه منصوبه او پلان و .په هغه وخت کې دانګلستان ټولواکمنه ( ملکه ) لومړۍ الیزابته وه . دختیز هند کمپنۍ دلو مړي ځل لپاره خپل لو مړنی سو داګریز دفتر دهند دګوجرات دسورت په ښار کې پر ا نیست او په کراره کراره یې دبمبئي ،مدراس او په پای کې یې د کلکتې ښارونه دخپلو سوداګریزو فعالیتونو او هلو ځلو مرکزونه وګرځول. په هغه وخت کې دختیز هند کمپنۍ په ختیزو هیوادونو کې دنورو مستعمرو په لټه کې وو او هم یې داندونیشیا دهیواد دجاوا او سماټرا دټاپوګانو ( جزیرو ) نه اروپا(یورپ ) ته ددیګ مسالې وړلې او ښه ګټه به یې کو له .سربیره پردې کمپنۍ اروپایی هیوادونوته کتان ، وریښم ، مالګه ، چای ، اپین، نیل او پوتاشیم نټریټ هم صادرول . دغې کمپنۍ دخپلو ګټو او منافعو لپاره یو نیم لک پوځ(فوج) هم درلود.

کله چې په ۱۸۵۷ زږدیز کال کې دهند ولسونو او پراخه پرګنو دکاختۍ ّ( قحطۍ ) دکمپنۍ دظلمونو او دډیرو ټکسونو دورکولو نه په تنګ شوۍ وونو په ټول هند کې دانګریزانو پر خلاف عمومي پاڅون وشو او دباکسر تر جګړې وروسته دغه کمپنۍ دیوه سوداګریزسازمان نه په یوه سیاسي سازمان وا وښتله او کمپنۍ په ۱۸۵۸ زیږدیز کا ل کې خپلې ټولې چارې دانګریزانو وایسراته چې په کلکته کې میشته ووسپارلې چې بیا تر هغه وروسته دانګریزانو وایسرا به په ډهلی کې اوسید او پر ټول هندوستان یې چې اوسنی پاکستان ، بنګله دیش او برما هم پکې شامله وه خپلې منګولې ښخې کړې . هغه ظلمونه او نادودي چې دختیز هند کمپنۍ دهند پر مظلوم ولس وکړې تاریخ به یې هیر نکړي ، دخپلواکۍ غو ښتونکو وژل او دوی ته سختې سزاګانې ددغه ښکیلا کګرو په پالیسۍ او اجندا کې یو عادي کار ګڼل کیده .همداراز انګریزان و وروسته دنورو هیوادونو دنیولو په فکر کې هم شول او درې ځلې یې پر افغانستان هم بریدونه وکړل . 

دختیز هند کمپنۍ او دهغو میراثخورو یعنې دهند برتانوي حکومت د۱۹۴۷ زیږدیز کاله پورې چې تقریبا ۲۵۰ کلونه کیږي دهند پر نیمې وچې حکومت وکړ او په پای کې دهند ولسونو دیو ې اوږدې مودې نه وروسته د پیرنګیانو نه داسارت او غلامۍ ژغ له خپلو اوږو ایسته کړ او هندپه ۱۹۴۷ زیږدیز کال کې خپله خپلواکي تر لاسه کړه .

( ډاکټر لطیف یاد)
ټکشيلا

بټنوک

### ټکسيلا=ټکشيلا([[तक्षशिला]]):
ټکسيلا چې په سنسکريت ژبه يې ټکشيلا هم بولي دلر غونې ګند هارا او دهندوانو يو مشهور تاريخي ښار و چې ويل کيږي د عيسی مسيح عليه السلام تر زيږېدو پنځه سوه کلو نه وړاندې جوړ شوی دی٠ ټکسيلا چې په لر غونو زمانو کې دهندو ئېزم او بو دهيزم ستر علمي ،مذهبي او سوداګريز مر کز و داو سني پا کستان د پنجاب په ايالت پورې اړوند د پلا زمېنې اسلام اباد په شمال لويديز کې د ٣٢ کليو مټرو يا ٢٠ ميله په واټن کې پروت دی او دسمندر د سطحې نه يې لوړوالی ٥٤٩ متره ښودل شوی دی٠ 

د ټکسيلا د ښار اهميت په دې کې و چې د ګندهارا، مګهد او دهغه د پلا زمېينې پا لي پوترا يا اوسني پټنې او دګنګا دوادۍ، کشمير، پيښور، پشکلاوتي(چارسده)، بکټريا، کاپيسا ،ننګر هار او کابل تر مينځ داتصال يوه کړۍ وه٠ 

ټکسيلا د تاريخ په اوږدو کې دبيلا بيلو يرغلګرو لکه يونانيانو، پارسيانو او د مغولو د تير يو شاهد دی٠ همدا سبب دی چې د يونانيانو دوخت ډېرې لر غونې او زړې سکې او مجسمې هم پکې موندل شوي دي٠

= د ټیکسیلا یادونه په لرغونو کتابونو کې : =
دټکسيلا يادونه دهندوانو په مذهبي سپيڅلو نسخو او له هغې جملې نه په مهابهارت کې راغلی دی او داسې عقيده شته چې مهابهارت لو مړی ځل په ټکسيلا کې ولو ستل شو٠ 

= د ټکسیلا پوهنتون : =
داسې ويل کيږي چې ټکسيلا يو ستر پو هنتون درلود چې په زرګونو دهندو ئېزم او بو دهيزم دمذ هبو نو پيروانو پکې زده کړې کولې او د سنسکريت ژبې ستر پوه او عالم چنکيا چې دچندر ګوپت موريا په دربار کې ستر عالم او پوه او دده علمي سلا کارو هم ودټکسيلا دپو هنتون دسترو استادانو نه ګڼل کېده٠ په تېره بيا ټکسيلا دچندر ګپت دلمسي اشوکا دو اکمنۍ په وخت کې ډېر پر مختګ وکړ او دبو دايي مذ هب په يوه ستر مر کز باندې بدل شو چې د بودايي مذهب او ګرو هې پيروان به دنږدې او ليرې ځا يو نو لپاره دزده کړې لپاره دلته راتلل٠ 

= ټکسیلا ته د چیني زایر تګ : =
داسې مستند تا ريخي روايتو نه شته چې چيني زايرشوانچهانګ(  هيونتسونګ )چې دبودايي معبدونو دليد لو لپاره کابل ،کاپيسا ،ننګرهار ،هډې ،پيښور، سوات او دګند هارا دحوزې ځينو ځا يو نو ته سفرکړی و ټکسيلا ته هم راغلی و ٠ 

= د ټکسیلا معبودونه : =
ټکسيلا ډېر معبدونه، سمڅې او ستو پې درلودلې٠ دمشهورو معبدونو او لمانځنتونونو په لړکې کولای شود اپسايډل،دلمرمعبد،ددوه سري شا هين معبد،دکونالامعبد او دګهای دمعبد ونو نو مو نه واخلو٠ همداراز دخانپور سمڅه ،لو يه ستو په او نورڅلورتاريخي ځا يونه يې سارياډالا،بهير، سير کپ او سير سوک دي٠

= د ټکسیلا ښاري پلان : =
د تکسيلا ښار هم دپلان پر بنسټ جوړ شوی و چې پکې دپنځو کيلو مټرو په اوږدوالي ديوالونه شته چې دډبرو نه جوړ شوي دي چې دغه ديوالونه پنځه متره پنډوالی لري چې نن ورځ يې يوازې شمالي ديوال شته او دنورودرې خواوو يې نړيدلي دي٠

= ټکسیلا ګډ  نړیوال کلتوري میراث : =
بايد زياته کړو چې ټکسيلا په ١٩٨٠ زږديز کال کې ديو نسکو له خوا دګډ نړيوال کلتوري ميراث په توګه وپيژندل شو

= ما خذونه او سر چينې : =
١-

٢-

٣-
د سبها او سمیتي جرګه

دسبها او سمیتي جرګې چي  لرغونو آریایانو هم دپښتنو په څیر دټولنیزو چارو دحل او فصل لپاره دوه ډوله جرګې درلودلې چې په ویدي سرودونو کې ترې یادونه شوې ده یو یې د(سبها )په نامه یادیدله او بل ته یې( سمیتي ) ویل.
سبها Sabha معمولا دکلي جرګې وې چې دکلي سپین ږیرو او مشرانو به پکې ګډون کاوه او دکليو په سطحه به یې لانجې او ستونزې اوارولې اوخپلې پریکړې به یې کولې ، خو سمیتي Samiti به بیا لویه جرګه وه چې په مهمو هیوادنیو مو ضوعاتوپورې یې اړه درلودله او دهیواد دبرخلیک او نورومهمو مو ضوعاتو په اړوند به یې پکې پریکړې او فیصلې کولې . په سمیتي کې به پاچا هم ګډون کاوه او زیاتره به دهیواد دمشر یا پاچا دټاکلو په اړوند به هم پکې فیصلې او پریکړې کیدلې . 
## نور
دسبها او سمیتي کلمې اوس هم په هندي ژبه کې ژوندۍ دي . دبیلګې په توګه : دهند په ایالتونو کې صوبایی یا ایالتی پارلمانونو ته ودهان سبها Vidhan Sabha یا Legislative Assembly   ویل کیږي او دهند په پلازمیینې ډیلي کې لوګ سبها )Lok Sabha 

House of the People دملت داستازو کور او راجیا سبها (Rajya Sabha ) د مشرانو جرګې یا دسنا مجلس ته ویل کیږي .

(یاد)
پښتنانه په اسټرېليا کی

کله چې له نن نه ۱۷۷ کلونه وړاندې پښتانه اوښبا ڼه (اوښ والا) آسترالیا ته لاړل نو له ځانونو سره یې هلته اوښان هم بوتلل . دوی ددغو اوښانو په مرسته چې دصحرایي کښتیو حیثیت یې درلود درانه بارونه له يوې سيمې نه بلې سیمې ته ليږدول،ځکه او ښان درانه بارونه وړي او دآستراليا په څېر ګرم هيواد کې چې سو ځوونکې دښتې لري دغو اوښانو دتندې په وړاندې مقاو مت کو لا ی شو .بل داچې په هغه وخت کې ګاډي او موټر نه وو او انګریزانو داورګاډی دپټلیواو دتیلګراف دمزو دغځولو لو لپاره د دغو پښتنو اوښبه وواو ددوی او ښانو ته ډیره اړتیادرلودله او درانه بارونه یې پراوښانو بارول .په پای کې دهمدغو اوښبه وو او ددوی داوښانو په برکت انګریزان په دې وتو انیدل چې دجنوبي آسترالیا نه شمالي آسترالیاته داورګاډي پټلۍ او دتیلګراف مزی وغزوي . دافغاني او ښبه وو داوښانو دغه نسل اوس دومره ډیر شوی دی چې اوس یې شمیر یو ملیونو اوښانو ته رسیږي اوپه وحشي او ښانو بدل شوي دي او دوی د څر خي چورلکو په ذریعه پرې له هوانه ډزې کوي او وژني یې. په لاندینې انځورکې تاسو دافغاني او ښبه وو داوښانو نسل ګورئ!
## نور
دآریائیانو اصلی ټاټوبی (آریانا ویجه-آریانا ورشه )

### آریانا ویجه-آریانا ورشه
که څه هم دآریائیانو داصلي ټاټوبي ( آریانا ویجه ) په اړوند دتاریخ پوهانو ترمینځ واړه اختلافونه شته ، خو بیا هم زیاتره مورخین په دې اړوند سره ورته نظرونه لري.په دغو تاریخپوهانو کې چې دآریاناویجه په اړوند یې څیړنې کړي دي کولای شو د آلتهايم (Altheim)، لومل (Lommel)، میکس میولر (M.Mueller)، شویدر (Schaeder)، آرتور كريستين سین (A.Christensen)، نوبرگ (Nuberg)، ميلز (Mills)او جوباین ويل (Jubainville) نومونه واخلو.

ډیرتاریخ پوهان په دې اند دي چې چې آریاناویجه دپامیر او د امو سیند ( Oxus river ) په شمال کې پرتې وادي ګانې وي چې بدخشان ته څیرمه پرتې وې او دلته دآريائیانو بیلابیلې قبیلې چې پښتانه هم پکې وو اوسیدل . دوی دکوچیانو په څیرژوند درلود او خپل څاروي او رمې به یې چې پسونه ، وزې ، آسونه او غوا يي ووڅرول ، خو کله چې ددوی په شمېر کې زیاتوالی راغی نو دوی مهاجرتونو ته اړشول . ځبنې نور محققین آریانا ویجه داوسني خوارزم(Khwarezm) په سیمه کې ګڼي چې اوس دمنځنۍ ایشیا دازبکیستان او ترکمنستان په هیوادونو کې پرته مشهوره سیمه ده ، خو ځینې ډیر نور مورخین دلومړنی نظر پلویان دي .

په اوستا کې چې دزردشت کتاب دی اوپنځه برخې لري چې ګاتا، ویسپرد، یشتونه ، وندیداد او خرده اوستا نومیږي راغلي دي چې دآریا ئیانواصلي ټاټوبی آریاناویج =آریناویجه دی.

همداراز دوندیداد په لومړي فرګرد کې هم داریا ئیانو دشپاړسو هیوادونو یا ولایتونو ذکر او یادونه شوې ده چې یو پکې همدا اریاناویجه دی چې دښاغلو یا اصیلواو نجیبو خلکوټاټوبی او داستوګنې دځای معنالری. 

باید ووایو کله چې داریائیانو دبهارته قبیلې دخیبر دتاریخي لارې نه تیرشول او تراباسین ورپورې وتل او شمالي هندوستان ته ورننوتل نو دوی هلته دانوم له ځانه سره یووړ او پر خپلې نوي ځمکې او هیواد یې داریا ورشه یا آریانا ورته Arya varta نوم کیښود چې ددوی دددغه هیواد نوم په منو سمهیتا یا دمنوپه قوانینوکې هم ذکرشوی دي او ددوی دغه ځمکه دهیمالیا دغرونو او دعربو تر سمندرګي پورې ښودل شوې ده .باید زیاته کړو چې دمنو سمهیتا قوانین دعیسی مسیح علیه السلام تر زوکړې دمخه اته سوه کلونه وړاندې لیکل شوی دی. د بهارته قبیلې وروسته په هند کې دخپل هیواد ته دبهارت ورشه یادبهارت ورته نوم ورکړچې اوس هم دغه نوم ژوندی دي .

**لنډه داچې آریانا ویجه دپامیر او امو سیند سره نږدې هغه سیمه وه چې اریائیان یا دارین نسل او دارین قبیلې پکې په ګده سره اوسیدلې او له همدې خایه یې خپل مها جرتونه هم پیل کړي دي .**

= منابع او سرچینې : =
1- Vedic India,p44

2- 

- 

3-ttp://www.aryavartachronicles.com/the_world_aryavarta.html

4- Cambridge History If India ,v,1 ,p,51
قاضي عطاءالله خان

**قاضي عطاالله خان** (زوکړه ۱۸۹۵ زېږدي کال پېښور - مړینه د ۱۹۵۳ زیږدي کال د فبروري د میاشتې ۱۷) يو لوی پوه، تاريخپوه، ليکوال او د خدايي خدمتگارو غورځنگ غړی وو. 
## مخينه
 
د پښتنو تاریخ لیکوال قاضي عطاءالله خان ستر عالم، تاریخپوه او قانونپوه ارواښاد قاضي عطاءالله خان پر ۱۸۹۵ زیږدي کال د پښتونخوا د منځۍ پېښور د لنډي ارباب په کلي کې زیږیدلی وو. نوموړی د لوی ديني عالم قاضي نصرالله خان زوی او په خټه خلیل پښتون دی. قاضی صیب خپلې لومړنۍ زده کړې د خپل کلي په مدرسه کې ترسره کړې دي. وروسته یې د پېښور په میشن سکول (ښوونځي) کې یې داخله کړې او کله یې چې ښوونځی پای ته ورساوه، نو تر څوارلسم ټولگي پورې یې خپلې زده کړې په پېښور کې وکړې. وروسته د هند د علیگړ اسلامي پوهنتون ته ولاړ او هلته یې پر ۱۹۱۸ زیږدي کال په قانون کې خپله لوړه ډیګري تر لاسه کړه. کله چې دعلیګړ نه راستون شو نو په ۱۹۱۹ زیږدیز کال کې يې په چارسده کې دبا چا خان(سر حدی ګاندهي فخر افغان خان عبدالغفار خان ) سره وکتل او په ۱۹۲۵ کال د انجمن اصلاح افغانیه غړی شو. ده وروسته باچا خان ته د خدایي خد متگار د غورځنگ د جوړولو بلنه ورکړه چې دغه غورځنگ پر ۱۹۲۹ زیږدي کال جوړ شو.

قاضی صیب پر ۱۹۳۹ زیږدي کال د پیرنگیانو له خوا ونیول شو او د پېنځو کلونو لپاره په دې جرم په جېل کې واچول شو چې د پښتنو د حقونو د ترلاسه کولو لپاره یې مبارزه کوله. 

کله چې پر ۱۹۳۷ زیږدي کال د کانگریس ټاکنې (انتخابات) وګټل نو دی (Legislative Assembly ) ممبر او د ډاکټر خان صیب په کابینه کې د مالیې وزیر وگومارل شو. پر ۱۹۴۶ زیږدي کال چې کانگریس د دویم ځل لپاره ټاکنې وگټلې نو دی د ډاکټر خان په کابینه کې د ښوونې او روزنې وزیر شو. 

د هند او پاکستان تر بېلېدو وروسته، کله چې د ۱۹۴۷ ز کال د اگسټ میاشتې پر ۱۴ نېټه پاکستان جوړ شو نو باچا خان، قاضي عطاءالله خان او د خدایي خدمتگارو د غورځنگ نور مشران د قیوم خان د مسلم لیگ د حکومت په دوران کې جیلونو ته واچول شول. قیوم خان د خدایي خدمتگارو د غورځنگ پر غړو ډیر ظلمونه وکړل. قیوم خان، قاضي صیب لومړی د دیره اسماعیل خان جېل ته ولیږه او وروسته يې بیا د حیدرآباد جېل ته واستاوه. له نیکه مرغه هغه د حیدرآباد په جېل کې په پښتو ژبه (د پښتنو تاریخ) اثر په څلورو ټوکونو کې ولیکه. د قاضي صیب دا کتاب د افغانستان د علومو اکیډیمۍ له خوا پر ۱۹۷۶ ز کال په کابل کې په دوو ټوکو کې چاپ کړ.

ورو سته بیا هغه د بلوچستان د مچ جیل ته ولیږل شو. په جیلخانه کې د هغه روغتیایي اکر (حالت) ورځ تر بلې خرابیده او د ډاکټرانو معایناتو دا وښووله چې هغه د وینې سرطان په ناروغۍ اخته دی. خو له دې سره سره بيا هم په جېل کې د قیوم خان له خوا پر ده دومره پابندي لگول شوې وه چې د دوا او ډاکټر نه بې برخې ساتل شوی وو. 
 
## مړينه
قاضي عطاالله خان وروسته چې کله د مرگ پولې ته نږدې شو، نو یې د لاهور د میو روغتون ته ولیږه او هلته د ۱۹۵۳ زیږدي کال د فبرورۍ میاشتې پر ۱۷ نېټه په حق ورسېد. اروا يې ښاده او جنت يې ځای شه. 
 
## چاپ شوي نښيرونه
۱- د پښتنو تاريخ (په ۴ ټوکو کې). 
  

## سرچينې
۱- https://www.mashaalradio.com/a/27692451.html

۲- https://afghanexpress.wordpress.com/2016/12/09/%D8%AE%D8%AF%D8%A7%DB%8C%D9%8A-%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%AA%DA%AB%D8%A7%D8%B1-%D9%82%D8%A7%D8%B6%D9%8A-%D8%B9%D8%B7%D8%A7%D8%A1%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%86/

۳- https://www.facebook.com/1470072503042752/posts/2033304526719544/  

وېشنيزه:پښتانه ليکوال 
وېشنيزه:افغاني ليکوال‎ 
وېشنيزه:پښتانه 
وېشنيزه:افغانان
راجپوتان څو ک دي ؟

ډاکټر لطیف یاد

راجپوتان څو ک دي ؟

**په راجپوتانو کې د ډله ایزو ځانوژنو یا دجوهر او ساکا دود څه ډول دود و؟**

راجپوتان د هند په تاريخ کې ډېر جنگيالي او تورزن خلک گڼل کيږي چې دکشيترا يا دجنگياليو په طبقې پورې اړه لري او تقر يبا دهند په پوځ کې در اجستهاني او راجپو تو ونډه ډېره ښودل شوې ده٠دراجپوتانو زیاتره برخه خلک په راجستهان کې اوسیږي . دراجستهان سر بېره ډېر شمېر راجپوتان دهند په نورو ایالتونو لکه : اتهراپراديش، هيماچل پراديش، جمو، پنجاب ،انترانچل،مدهيا پراديش،بيهار، گوجرات او مهاراشټر کې اوسيږي. همداراز دپا کستان په سند کې هم ډېر شمېر راچپوتان استو گنه لري. راجپوت یو ه سنسکریت کلمه ده چې دراجا پو ترا نه ا خیستل شوې ده یعنې دواکمن یا راجا زوی .دغه راجپوتان په ډیر ښاخونو ویشل شوي دي چې مشهوریې سسو ډیا ، چوهان ،ساما ، بهاټیا ،هاداس،دیوراس، پټیالز، کچهواهه، راټور ، جډیجا،چټیواس، جهالاس، وګهیلاس، ګیلوټ . سولنکي ، انهیلواره ، شیخاوتي ،چوداس، سینګاړس، رانا ، سود او پټهانیه دي .همداراز یو شمیر مسلمان او سیک راجپوت هم شته . په پاکستان کې دمسلمانو راجپوتانو خلک درانا په قبیلې پورې اړه لري چې زیاتره ددغه هیواد دسند په ایا لت کې استوګنه لري .

همداراز راجپوتانو په شمالي هند کې د نهمې زیږدیزې پیړۍ نه تر یوولسمې زیږدیزې پیړۍ پورې پر پراخو سیمو واکمني درلودله . دراجپوتانو مشهور اتلان دادی: پر تهوی راج چوهان ، مهارانا پرتاب ،امر سینګ راټهور ،مهاراجا جی سینګ،راول رتن سینګ ،رانا سنګا او رانا اودی سینګ . 

لکه چې ما دمخه په یوه مقاله کې دراجپوتو هندوانو په برخه کې تاسو ته دستي دود بیان کړی و چې په راجپوتو هندوانو کې دادود و چې دکومې میرمنې خاوند به مړشو نو د خپل میړه سره به یې یو ځای ځان ژوندی په اور کې سو ځاوه .خو داځل تاسو ته دجوهر یا ساکا دود بیانوم. 

دا داسې دود و چې کوم هندو راجپوت راجا یا واکمن به په دې پوه شو چې دخپلو دښمنانو له خوا ماته خوري او یا دی او کورنۍ یې ددښمنانو لاس ته لویږي نو ددې لپاره چې دکورنۍ میرمنې او ماشو مان یې ددښمن لاسته ونه لویږي او ددښمن په لاس ددوی عزت لو ټ نه شي او یا کورني ته یې کوم شرم وروانه وړي نو ددوی نارینه وو ، ښځو او ماشومانو به ځانونه ژوندي سو ځول . دا دود داسې و چې لومړی به ددوی میرمنو او ماشو مانو په اور کې ځانونه ژوندي سیځل اومیرمنو به یې دسو ځولو په وخت کې دواده جامې اغو ستلې او دهغې ورځې په سبا به ددوی نارینه وو په داسې حال کې ځانونه ژوندي سیځل چې لومړی به یې غسل یا اشنان وکړ او دتولسی دونې پاڼې به چې دوی ته سپيڅلي دي هغه به یې په خپلو خولو کې کیښودلې او ددوی پنډت به ورته روحانی سرودونه او منترونه ویل او دوی په ژوندي ځانونه په اور کې سیځل چې دې دود ته به یې دجو هر یا ساکا دود وایه .که څه هم اوس دغه دود په دوی کې نشته خو په تاریخ کې داسې ډیر پیښ شوي دي چې دوی دې دغه دود عملي کړي .داسې ویل کیږي چې په دولسمې زیږدیزې پیړۍ کې د هند دراجستهان په جسلمیر کې دجوهر یا ساکا په دود کې ۲۴۰۰۰ میرمنو په یووارپه ډله ایزو وژنو کې ځانونه وسوځل، همداراز ورته پیښې په رای سین ، چتور ګړ او اجمیر کې هم تر سره شوي دي او ډیرو میرمنو اوماشومانو خپل خوږ ژوند پکې له لاسه ورکړی دی ،خو کله کله داسې هم شوي دي چې واکمن یا راجا به په داسې حالاتو کې دخپلې کورنۍ ټول غړي په خپل لاس ووژل تر څو ددښمن لاس ته ورونه لویږي .
چین ماچین

چین ماچین

دپښتو په زړو او لرغونو کیسو او افسانو او لنډیو ( ټپو)کې دچین ماچین دکلمې ډیره یادونه شوې ده .د چین ماچین کلمه په زړو پښتوتاریخونو کې کې هم راغلې ده . چین ماچین شمال لویدیز چین یاختیز ترکستان ته ویل کیږی چې دچین د هیواد دسینکیانګ ایا لت دی او دابن بیطار دمفرداتو دلومړي ټوک په ۱۳۱ مخ کې په عربی ژبه کې صین الصین راغلی دی چې مقصد او موخه یې همدا چین ما چین دی چې مشهور ښارونه یې کاشغر، ختن، آک سو، یارکند، تورفان، کوچا و ارومچی دي .ختیز ترکستان۱،۸۲۸،۴۱۷ وګړي لري اوخلک یې په ایغوري ژبه خبرې کوي .تاسو په لاندې نقشه کې په ابي رنګ کې چیني ترکستان یا چین ماچین لیدلی شئ !
تیر یادونه

تیر یادونه

په تیر و وختونو کې هیواد د خپلواکۍ جشنونه

په پخوا وختونو کې به دهیواد دخپلواکۍ جشن معمولا دوږی دمیاشتې په لومړۍ نیټه لمانځل کیده . درې ورځې رخصتی ( چهوټي ) به وه ،خو زموږ ولس او خلکو به دغه جشن په ډیر شان او شوکت سره تر یوې اونۍ پورې لمانځه. دجشن سیمه او حضوري چمن به په ملی بیرغونو اورنګارنګ څراغونو سره ښکلی شوی و ه. دمیوند واټ به په ښکلو او رنګینو څراغونو سینګارشوی و.

خلک به دافغانستان له نورو ولایتونو ته په ډیر شوق او ذوق سره کابل ته راتلل ،پيسې به یې پورکولې څو دخپلواکۍ دجشن رسم ګذشت او عسکري پریډ له نږدې نه وګوري . زموږ عامو نا لوستو خلکو به جشن ته جشم وایه . دظاهرخان دپاچاهۍ په وخت کې به پاچا او سلطنتي کورنۍ او لوړ رتبه پوځی او ملکی لوړرتبه چارواکی هغو ځانګړو لوژونوته چې دوی ته جوړشوی و و راتلل ا و دعسکری رسم ګذشت او پریډ به یې له نږدې لیده.پاچابه په داسې حال کې دسلطنتي ارګ نه راووت چې یوې ډلې موټرسایکل سپرو به بدرګه کاوه .دی به لومړی دخپل پلار محمد نادرخان مزارته ته او دهغه پرمزاربه یې د ګلانو نو ګیډۍ ایښودله و بیا به یې په حضوری چمن کې پوځي ګارډ معاینه کاوه او درسم ګذشت عسکري مراسم به په رسمي ډول پیل شول . په رسم ګذشت کې به دافغانستان دملي دفاع دوزارت او ملي اردو بیلا بیل قطعات دسلطنتي لوژ په وړاندې تیریدل ، په دغه عسکر ی رسم ګذشت کې به داردو دبیلا بیلو قطعاتو سرتیري ، واړه ضابطان او پوځی افسران ، دحربي ښو نخي زده کوونکي او دحربي پوهنتون او هوايي پوهنتون محصلین هم شامل وو. پردې برسیره به ځمکني او هوایی پوځي قطعات په عسکري موټرو او محاربوی وسایطو لکه توپونو ، ماشینګڼو ، راکټونو ، هاوان او غرنی توپونو سره دپاچا په وړاندې داحترام مراتب څرګندول ، درسم ګذشت مراسم به سهار وختي په اوو یاووه نیمو بجو پیل شول او تریوولسو بجو پورې به یې دوام کاوه ، پوځي چورلکې او الوتکي به هم دسلطنتي لوژ په وړاندې تیریدلې .

دجشن په دویمه ورځ به په غازي لوبغالی کې دکابل دښوونځیو ، دپو هنتون د محصلینو او دهنری اوورزشي ډلو رسم ګذشت و چې پا چا او وزیرانو به پکې ګډون کاوه او دکابل ملی لوبغالی ( غاز ي ستډیوم ) به دخلکو نه ډک و.دپکتیا ، غزنی او نورو سیمو نه به ځوانان داتڼ لپاره کابل ته راتلل.

خلک په معمولا دشپی له خوا دجشن سیمې یا منطقې ته تلل. دهروزارت لپاره بیلابیل کمپونه جوړشوی وو چې پر هر کمپ کې به هنری ډلو سندرې ویلې .دغه کمپونه ډیر ښایسته او په منظم ډول جوړشوی وو. په حضوری چمن کې به دبیلا بیلو ولایتونو خلک راغلی وو .اتڼونه به وو . خټکی ، هندوانی او نورې ډول ډول میوې به پکې خر څیدلې . څارندویان چې معمولا به دښوونخيو ضاکاران وو دجشن دسیمې په امنیت کې به یې ونډه اخیستله .

دجشن په دریمه یا څلورمه شپه به اورلوبه ( اتش بازي ) کیدله او خلک به خوشاله وواو دغه جشن به ټولو په پرتمینه توګه لمانځه .باید ووایم چې ددغه جشن لیدلو ته به دګاونډی هیوادونو هند ، پاکستان او ایران نه هم خلک راتلل.

دسلطنتی نظام تر ړنګیدو وروسته د شهید داودخان په وخت کې هم دغه جشنونه په پرتمینه توګه لمانځل کیدل ، خو دداودخان تر مړینې وروسته دخپلواکۍ ددغو جشنونو مزه هم اوبو یووړه او تر هغې وروسته دهیواد حالات بدل شول او امنیتي ستونزې هم رامینځ ته شوې .

دشهید داودخان ترمړینې وروسته دخپلواکۍ جشن دیوې ورځې لپاره لمانځل کیده او ددغه یوه ور ځني جشن لړۍ تر کرزي پورې راورسیدله چې دکرزی په وروستیو کې دغه جشن دارګ پورې محدود شو او اوس هم دارګ په دننه کې بې خونده لمانځل کیږي .
ختن او دپښتو ژبې دشاعرانو په شعرونو کې یې یادونه'

**ختن او دپښتو ژبې دشاعرانو په شعرونو** کې یې یادونه

لکه چې دچین ما چین دلیکنې په برخه کې مو ولوستل ختن دچین هیواد دسیکیانګ دایالت یو ښار ګوټی دی چې ۱۱۵ زره تنه وګړي لري او خلک یې په ایغوري او ختني ژبو خبرې کوي . ایغوري دترکی ژبې یوه لهجه ده .په ختن کې بودائیان هم اوسیږي .ختن په لرغونو وختونو کې دوریښمو دتاریخي لارې یوه برخه وه چې کاروانونه به دهمدې لارې چین ته تلل. په لرغونو تاریخي نسخو کې راغلي دی چې ختن ځانته جلا واکمن درلود.داسلام سپیڅلي دین په لسمې زیږدیزې پیړۍ کې ختن ته رسیدلی دی.ختن دخپلو هوسیو له کبله هم مشهور دی او دهوسیو دنامه غوټۍ یې خو شبویی لري چې مشک یا مسک هم ترې جوړیږي او علت یې ددغه ځای واښه ښودل شوي دي .په اوسني وخت کې دختن دهرې هوسۍ بیه پنځوس زره ډالره ښودل شوې ده .

دپښتو ژبو خینې شاعرانو دختن په اړوند داسې ویلي دی لکه چې دپښتو ژبې یو شاعر وا یی :

( مو ټی خاورې دوطن به پرې ورنکړم 

که دځمکې پر سر هر وطن ختن شی

خپله خاوره به په خپلو وینو ساتم

که حاجت یې قرباني زما دتن شي )

یاداچې :

یا مدنی قربان لتا نہ شہ خوبان د عدن

اصلی گلاب د چمن سوچہ نافے د ختن

او بل شاعر داسې وایی:

پښتنې نجونې مې ولېدې په سترګو

څوک چې ترکې د ختا ستایي خطا دي

ختا= ختن
خضرخان غلجي

**خضر خان** دهند دپښتون واکمن سلطان علاءالدین غلجي(خلجي ) (مړ۱۳۱۶ زیږدیز =میلادي )مشر زوی و .سلطان علاءالدین غلجی په هندوستان کې دغلجیانو دکورنۍ دویم ستر او ځواکمن سلطان تیر شوی دی.سلطان علاءالدین غلجي په هندوستان کې د۱۲۹۶ زیږدیز کال نه دتر ۱۳۱۶ زیږدیز کلونو پورې واکمني وکړه .
## نور
دسلطان علاء الدین غلجي دز وی شهزاده خضر خان او دول راني کیسه دهندوستان دستر صوفي حضرت امیر خسرو دهلوی له خوا په ۱۳۱۵کال کې په منظومه بڼه لیکل شوې ده چې د(عشقیه دول راني خضرخان) په نامه سره مشهوره ده .
دول راني دهند دګجرات دراجا (رای کرن ) لوروه .سلطان علاءالدین غلجي دخپل سلطنت په دریم کال یعنې په ۱۲۹۹ زیږدیز کال دخپل ورور الماس بیګ چې په الوغ خان سره یې شهرت درلود او دخپل یوه بل جنرال نصرت خان په مشرۍ یو لښکر ګجرات ته ولیږه څو هغه ځای فتحه کړي ،خو دهغه ځای واکمن راجا کرن دیواګیري ( اوسني دولت آباد ) ته وتښتید او خپله کوچنۍ لور دول راني یې چې دشپږو میاشتووه هم له ځانه سره بوتله ،خو میرمن یې کملا دیوي دعلاءالدین غلجي د پو ځونو(فو جونو ) لاس ته ورغله او ډهلي ته چې دعلاءالدین غلجي پلازمیینه (پایتخت ) و ولیږدوله شوه او دسلطان علاءالدین په حرم کې اوسیدله .
سلطان علاءالدین غلجي دګوجرات دراجا کرن دمیرمنې کملادیوي نه وغوښتل چې دهغه لور دیول راني چې دخپلې مور دجدايۍ په وخت کې دشپږو میاشتو وه ډهلي ته راولي او دده دزوي شهزاده خضرخان ته یې په نکاح کړي . کملادیوي دسلطان علا ءالدین غلجي داخبره ومنله ،خو سلطان علاءالدین ډیر ژر دخپلې ژ منې نه واوښت اوبیا یې په ګجرات باندې دبرید تکل اواراده وکړه او يو ځل بیا یې یو ستر پوځ د الپ خان (الف خان )تر مشرۍ لاندې پرګجرات باندې دبرید لپاره چمتو کړ. راجاکرن چې داځل بیا پا چا هي پو ځونه ولیدل نو دیوا ګیري ته وتښتید. داځل سنګن د یوا ددیواګیري حاکم د ګوجرات دتښتیدلي راجاکرن نه وغوښتل چې خپله لور دول راني ده ته ورکړي . راجا خپله لور دول راني سنګن دیوا ته ورکړه ا و دواده مراسم ترسره کیدل چې ناڅاپه دَعلاءالدین غلجي پوځونو پرې ناڅاپي برید وکړ او دول راني دعلاءالدین غلجي دپو ځونو لاس ته ورغله او ډهلي ته ولیږدوله شوه .
ديول راني چې هغه وخت نوې ځوانه شوې وه او ډیر ه ښایسته وه دشهزاده دخضرخان پاملرنه یې ځانته واړوله او شهزاده خضرخان پرې مین شو. په عین حال کې دخضرخان مور خپله وریره دالپ خان ( الف خان ) لور دخپل زوي شهزاده خضرخان لپاره خوښه کړې وه او کله چې خبره شوه چې زوی یې شهزاده خضرخان ددول راني سره مینه لري نو دول راني یې سرې ماڼۍ ته ولیږله او دخپل ورور الپ خان ( الف خان) لور یې خپل زوي شهزاده خضر خان ته په ۱۳۱۲ زیږدیز کال کې واده کړه ، خو شهزاده خضر خان ددول راني سره مینه درلوده او دهغه دمینې په لمبو کې سوځیده او ان تر دې چې دډیره غمه خواشیني او ناروغه شو او موريې دې ته چمتو شوه چې دو ل راني په ځانګړو شاهي تشریفاتو او مراسمو سره خپل زوی شهزاده خضر خان ته ورواده کړي .
خو له بده مرغه وروسته شهزاده خضرخان د یوه ناوړه درباري امیر ملک کافور ددسیسو قربانی شو او دده په لمسونه دګوالیار په کلا کې زنداني شو ، خو سره له دې هم دیول راني ته دا اجازه ورکړل شوه چې د شهزاده خضرخان سره په زندان کې واوسیږي .دسلطان علاءالدین تر مړینې وروسته دشهزاده خضر خان میرني ورور سلطان قطب الدین مبارکشاه لومړي د د۱۳۱۶ زیږدیز کال دجنوري دمیاشتې په پنځمه نیټه دشهزاده خضرخان نه سترګې وایستلې او دی یې ړوند کړ اوبیایې په ۱۳۱۸ زیږدیزکا ل کې وواژه . په دې توګه دشهزاده خضرخان اودول راني مینه دتل لپاره ناکامه شوه .
## سرچینې
بي بي نیکبخته

دپښتو ژبې شاعره او د (ارشادالفقرا ء) دمنظوم کتاب لیکواله بي بي نیکبخته

دغه میرمن له آره دپښتونخوا داشنغر اوسیدونکې مموزۍ پښتنه وه او د۹۶۰ لیږدیز/هجري کال په شااوخوا کې یې ژوند کاوه. دبي بي نیکبختې پلرونه او نیکونه روحاني خلک او دممنزیو پښتنو مرشدان ګڼل کیدل چې هغوی ورته ډیر درناوی درلود.دبي بي نیکبختې پلار شیخ الله داد مموزی نومید چې دخپل عصر یو روحاني شخصیت ګڼل کیده .شیخ امام الدین پخپل کتاب ( اولیای افغان ) کې د بي بي نیکبختې په اړوند داسې لیکلي دي :

بي بي نیکبخته یوه عارفه او زاهده میرمن وه ، دیني علوم یې لوستلي وو او خپل ټول عمر یې په ریا ضت او عبادت کې تیر کړاو دیوې بلې غرفانی کورنۍ یو ه تن ته چې شیخ قدم نو مید او د محمد زاهد متي زي زوی و او دشیخ متی داحفادو(اولادې )نه و په نکاح شوه چې ددې له بطن نه په ۹۵۶ لیږ دیز کال کې میا قاسم افغان وزیږید چې دپښتنو دعرفاني شخصیتونو نه و .

دبی بی نیکبختې په منظوم کتاب (ارشادالفقراء) کې دشعر په ژبه پښتو اخلاقي نصیحتونه اووعظونه شته .دبي بی نیکبختې په نامه په کابل کې یو ښونځي ( سکول )

هم جوړشوی دی : 

## داهم دبی بي نیکبختې دپند او نصیحت نه ډک یو شعر :
دخدای حق ته غا ړه کیږده

نورې نورې وینا پریږده

دنیا پاتې له هرچاده

په اخلاص کې ځینې بلیږده(۱)

څوقوت لرې په ځان کې 

سر دیار په رضا کیږده

ځان له بده خویه ژغوره

زړه په ذکر دیار بلیږده

کل دنیا به دې دښنه(۲) شي

اوس له ویرې ځینې ریږده

ټوله غواړي حسابونه 

که دې اوښې ، که دې میږده

دنیا ترک وهه که پوه یې 

دبقا پرلورې پښې ږده

۱- بلیږده=راتاو کړه ( ویې پیچه )

۲- دښنه = دښمن
کوه قاف ( دقاف غر )

یاد

کوه قاف ( دقاف غر )او په پښتو ادبیاتو کې یې یادونه

دقاف غر یاکوه قاف چې په عربي کې یې جبل قاف بولي یو افسانوي غردی چې دپښتو په فولکلوریکو کیسو ، افسانو ، داستانونو او لنډیو ( ټپو ) کې یې یادونه او ذکر شوی اوڅرک یې لګیږی.په لرغونو اساطیرو کې راغلي دي چې کوه قاف یو داسې لوړ غر دی چې لمر دهغې ترشا پټیږی او ځیني خلک په دې اند و چې دقاف غر ( کوه قاف ) دځمکې میخ دی.

دعرایس المجالس په کتاب کې راغلي دي چې خدای پاک دزبر جدو او زمردونه شین غر جوړ کړی دی چې دهغې له کبله آسمان شین ښکاري . په هر حال ځینې خلک د دقفقاز غرونه چې په انګریزی کې ورته ( Caucasus)وایی دکوه قاف غر بولي او په پښتو ادبیاتو په تیره بیا شعرونو او لنډیو کې دقاف غر ذکر او یادونه شوې ده او دکوه قاف ښاپیرۍ او حورې ستایل شو ي دی.دکوه قاف ددیوانو ذکر هم راغلی دی.

دبیلګې په ډول په دې بیت کې :

دلته به حورې دکوه قاف نه راتلې 

دحسن میرې به هک پک شوې داسې 

یاداچې :

ﺳﺘﺎ د ﺣﺴﻦ ﺑﻪ څه ﻭﺍﻳﻢ ﮐﻪ ﮐﻮﻩ ﻗﺎﻑ ﺗﻪ ﭼﺮﺗﻪ ﻻړﯤ

ﺩﺍ ﻣﯥ ﻭﺍﻭﺭﻩ ﺩﺭﺳﺮﻩ ﺑﻪ ښاپیرۍ کورته راځي

یاپه دې پښتو لنډیو کې :

د کوه قاف غر ته ختل دي

څوک چې ياري د بې وفا سره کوينه

یا داچې :

زړه مې په داسې ځای کې بند شو 

دکوه قاف تر غرو یې لوړ دي دیوالونه
ارواښاد مظفر خان

د پښتو ژبې یو پخوانی سندرغاړي ارواښاد مظفر خان 

(سل په لالي پورې دا یو ه یې  دبنګړو )

ارواښاد مظفر خان دپښتو ژبې یو پخوانی او مشهور سندرغاړی و. نوموړی دپښتونخوا مر کز پېښور ته نږدې د(پاوه کي) په کلي کې په ۱۹۰۳ زیږدیز /میلادي کال کې دې  نړۍ ته سترګې پرانیستلې وې . 

ارواښاد مظفر خان په یوه سترګه ړوند و او دوې میرمنې یې درلودلې . مظفرخان دهغه وخت د موسیقۍ دبل مشهور استاد او سندرغاړي انځرگل چې د ماشوخېلو اوسیدونکی و شاگرد و. په هغه وخت کې چې مظفر خان سندرې ویلې نو دهغه وخت  مشهور سندر غاړي دبډه بهیرې زرخا ن ، غبد الجبار ، نور رحمن ، خانزاده ، سبز علی خان ، د صوابۍ ﺻﺤﺒﺖ ﺧﺎﻥ او دپبۍ عباد خان پکې ډیر مشهور ول. 

دپښتو نامتو سندرغاړې ارواښادې گلنار بیگم د مظفر خان سره نږدې کورنۍ خپلوي درلوده. کله به چې ګلنار بیګم دخپلو سندرو دثبتولو لپاره د بيښور راډیو ته را تله نو په پیښور کې به دمظفر خان په کور کې اوسیدله. 

دمظفر خان ډیرې سندرې دپیښورپه ریډیو  او آل انډیا ریديو ډیلي دپښتو څانګې نه هم خبرې شوي دي . 

مظفر خان په ۱۹۶۹ زیږدیز /میلادي  کال کې په پيښور کې وفات شو . الله دې وبخښي .  

دادي په لاندیني لینک کې دده یوه سندره اوریدلی شئ !

(سل په لالي پورې دا یو ه یې  دبنګړو )

پــــه کــــــــر ښــــــــه کـــونـکـی: رازمحمد محمدی
دګنګا او جمنا سیندونه

دګنګا او جمنا سیندونه 

(ګوندي وي چې بیا مې ستاسو جام نصیب شي

په ګنګا جمنا به نه یو تر قدیمه )

( ستر خوشال بابا )

ګنګا او جمنا دهندوانو دوه سبيڅلي یا مقدس سیندونه دي چې دوی ورته ډیر درناوی لري .زه به په دغه لیکنه کې دغه دوه سیندونه په لنډه توګه دروپیژنم:

۱- دګنګا سیند: دګنګا سیند چې په انګریزي کې ورته (Ganges ) وایی دهند یو اوږدسیند دی .دغه سیند دهند داتهرکهنډ دایالت نه چې دهند په شمالي برخه کې بروت دي دهیمالیا دغروه نه سرچینه اخلي او اوږدوالی یې ۲۵۲۵ کیلو مټر وته رسیږي .دغه سیند دشمالي هندوستان داتهرانچل ، اتهرپردیش ، بیهار او بینګال سیمې خړوبوي او په پای کې دبینګال په خلیج کې توئیږي .

دګنګا سیند په خپل مسیر کې دهند لوی لوی ښارونه هم خړوبوي چې په دغو چې په دغو ښارونو کې پټنه ، کنوج، پا ټالي پوترا. ګارا ، کاشي ،کارا ، الله اباد ، بنارس، مرشد آباد ، مو نګیر ، بهرام پور ، کامبیلیا او کلکته هم شامل دي .

دګنګا سیند هندوانو ته مذهبي اهمیټ هم لري خکه ددوي په لرغونو مذهبي متونو کې لکه :ریګویدا ، مها بهارتا او بګهود ګیتا کې هم دغه سیند سپیڅلی او متبرک ګڼل شوی دی . دهمدې کبله هندوان په دغه سیند کې لامبي ، اوبه یې دتبرک لپاره څښي او هم دخپلو مړو شوو خلکو ایرې دګنګا په سیند کې اچوي .

دګنګا دسیند په مسیر کې ددوی ځینې متبرک او سپيڅلي ښارونه هم شته چې دوی پکې لامبي چې دغه سپیڅلي ښارونه ګنګوتري ، هریدوار ، پریاګ او بنارس دي .هندوان دګنګا سیند ته (ګنګا میا) یا (ګنګا مور) هم وایی.

۲- دجمنا سیند :

دجمنا سیند ته په انګریزي ژبه کې ( Yamuna ) وایی، داسیند هم دشمالي هندوستان داتهر کهنډ دایالت نه دهیمالیا دغره نه سر چینه اخلي دهند د اتهر کهنډ ، پنجاب ، هار یانا ، ډيلي او آګرې سیمې خړوبوي او دهند داتهر پردیش دالله آباد په ښار کې دګنګا دسیند سره یو ځای کیږي .دغه سیند ۱۳۷۶ کیلو مټره اوږدوالی لري ږ دغه سند دډیلي دختیزې برخې نه تیریږي او هم دهند د آګرې دښار دتاج محل دمشهورې ما ڼۍ تر څنګ بهیږي او کله چې په

الله آباد کې دګنګا له سیند سره یو ځای شي نو دغېه دیوځای کیدلو او داتصال برخې ته ګنګا جمنا سنګم وایی . دجمنا سیند هم هندوانو ته مقدس دي
د سیاسي اسلام ماته کتاب

د سیاسي اسلام ماته
د سیاسي اسلام ماته کتاب  د فرانسوي لیکوال اولیویه روه اثر دی چې د اسلامي غورځنګونو پر فعالیتونو  یې منتقدانه بحث کړی دی. له دري ژبې څخه د یاد کتاب پښتو ژباړه د هېواد نومیالي ژورنالېست او ژباړن ښاغلي محمد زبیر شفیقي کړې ده. کتاب ۲۸۶مخونه لري او تازه د اکسوس کتابپلورنځي لخوا  چاپ شوی دی. 
ټول کتاب په دیارلسو برخو وېشل شوی دی په لومړۍ برخه کې مقدماتي او اېډیالوژیک بحث شوی دی له هغې وروسته په دوهمه برخه کې د اسلام او سیاست تر عنوان لاندې جامع بحث شوی دی، په درېیمه برخه کې د اسلامېزم اېډیالوژۍ په اړه هر اړخیز بحث شوی دی، په څلورمه برخه کې د اسلامېزم ټولنپوهنه ارزول شوې ده، په پنځمه برخه کې د اسلامېزم د اېډیالوژۍ بحران څېړل شوی دی، په شپږمه برخه کې نوې بنسټپالنه تشریح او تنقید شوې، په اوومه برخه کې د اسلامپالو جیوستراتېژۍ په اړه بحث شوی دی، په نهمه برخه کې د اسلامي اقتصاد په اړه پراخ بحث شوی دی، په لسمه برخه کې د افغانستان په جهاد او دودیزه ټولنه بحث شوی دی، په یوولسمه او دوولسمه برخه کې د ایران پر اسلامي اوښتون او شیعه یېزم بحث شوی دی او په دیارلسمه برخه کې د پایلې تر عنوان لاندې د یوې ناډاډمنې راتلونکې په اړه  جامع بحث شوی دی. په ټوله کې د لیکوال هڅه دا ده چې دغه پوښتنې ته ځواب ومومي چې ایا اوسنی سیاسي اسلام به پر دې برلاسی شي چې اسلامي ټولنو ته بدیل وړاندې کړي که نه؟ د کتاب په بشپړ لوستلو سره به ځواب ومومی. ددې کتاب او اېډیالوژۍ پلویانو نیوکو ته په ځواب کې د اسلامي غورځنګونو یو سر لاری ښاغلی راشد الغنوشي وایي چې سیاسي اسلام د ماتې سره مخ نه دی بلکې د سمون، تیاري او بیا پیاوړي کېدو په حال کې دی. خو عیني واقعیتونو ته په کتو داسې څه نه لیدل کېږي چې اسلامېزم د نړیوال سیاست یو مطرح قطب معرفي کړي. د تمدونونو ټکر نومي کتاب لیکوال ساموئل هانتېګتون په اند په نني نړیوال نظم کې مسیحي تمدن په ټولو حوزو برلاسی دی او اسلامي تمدن د افراطیت په لومو کې ښکېل دی او دا ښکېلتیا کولای شي چې د نړۍ نظم ته ګواښونه پېښ کړي نوموړي هم پر اسلامېزم منتقدانه تمرکز کړی دی خو د اسلامي ټولنې د مطرح متفکرینو له اېډیالوژیکو غبرګونونو سره مخ شوی دی. 
په مجموع کې ددې کتاب په لوستلو سره کولای شو چې د اسلامي غورځنګونو د ځوړتیا او نه پیاوړتیا لاملونه وپېژنو او دا لاره ومومو چې څنګه کېدای شي چې اسلامېزم د نړیوال نظم یوه مطرح برخه شي او د وضعي قوانینو په متورم بازار کې شریعت خپل حاکمیت وساتی شي. 

www.aksosbookstore.com
فيرنګيان

**فيرنګيان** چي په پخوانيو فاړسي، اردو او پښتو تاریخونو کې د انګریزانو هیواد فرنګستان ته ویل کیده . دفرنګ او فیرنګ کلمو چې کله پښتو ته لاره پیداکړه نو پرنګي یا پیرنګي ترې جوړ شو ،ځکه پښتانه د(ف) توری یا حرف په سمه توګه ټول عمر نه شي تلفظ کولی او د (ف) پر ځای یې ( پ) تلفظ کوي نو ځکه  دفرنګي پرڅای یې پرنګی یا پیرنګی تلفظ کوي .
## ولې انګریزانو ته پیرنګیان ویل کیږي ؟
په پخوا وختونوکې اروپایانو یا دیورپ اوسیدونکوته فرانکيش (*Frankish*) ویل کیدل . عربانو به دوی ته فرنجي (په پښتو: *فيرنګي*، په انګريزي: *Faranji*)، ترکانو به ورته فیرنګي *Feringhee* او ایرانیانو به دوی ته فرنګي *Farangi* ویل.
دلنګرکوټ کلا

پــــه کــــــــر ښــــــــه کـــونـکـی:رازمحمد محمدی

ډاکټر لطیف یاد

دلنګرکوټ کلا

(( لنګرکوټ مغولو ساز کړ و

زه په ننګ بیا دافغان شوم

که یو سف وو که مندړ وو

زه دټولو نګهبان شوم))

(ستر خوشحال بابا )

یوسفزيو پښتنو دمغولو پر خلاف له ویاړه ډکې مبارزې کړي دي اومغولو له اکبره بیا تر اورنګه ددوی له لاسه په کراره ورځ نه ده تیره کړې . اورنګزیب په ۱۶۶۹ زیږدیز کا ل کې مهابت خان ته امر وکړ چې دروه یا پښتونخوا سیمې ته دې لاړشي او دیو سفزیو دبریدونو په وړاندې دې یوه پوځي مستحکمه او پیاوړي جنګی کلا جوړه کړي .مهابت خان خوشال خان ته وویل چې مو ږبه تاته یو زریز منصب او دیوسفزیو دقبیلې مشري درکړواوته به زموږ سره مرسته کوي .خوشال خان په ځواب کې ورته وویل چې به تیرو وختونو کې ما له یو سفزیو سره دښمنۍ کړي دی خو اوس دوی زما په کارشول ، زه څنګه کولای شم چې له هغوی سره مخالفت وکړم.خوشال خان مهابت خان ته په ډاګه کړه چې یو سفزي یوه غښتلې او پیاوړې قبیله ده او ددوی سیمه هم لویه سیمه ده او دوی تر خپلې ولکې لاندې راوستل یو ګران او ناشونی کار دی او زه دلنګرکوټ دکلا دجوړولو سره مخالف یمه .ده مهابت خان ته دهغه دپوهاوي لپاره دغه بیت په پارسي ژبه ووایه :

چند کهګل مینمایی بې بقا دیوار را 

ګر تو لنګر کوټ خواهی قطع کن دمغار را

دپورتني بیت پښتو ژباړه :

ته ولې دغه کلا او دیوالونه یې جوړوی داکومه ګټه نلري 

که ته غواړي چې لنګر کوټ جوړ کړي نوولې په دمغار کې یې نه جوړوي چې دیو سفزیو په سیمه کې ده او هلته ددوی دبریدونو مخه پرې ونیسه .

باید زیاته کړو چې دمغار دیو سفزیو په سیمه کې دیو کلی نوم و.

دلنګرکوټ دکلا تر جوړیدو دمخه دخوشال او مهابت خان سره شمشیرخان ترین هم ناست و و.لکه چې دمخه مو ویل خوشال خان ددغه کلا جوړول نه غوښتل ،خوشمشیرخان ترین دلنګرکوټ دکلا پر جوړولو ټینګار کاوه ، خو مهابت خان دخوشال خان خبره ومنله او دشمشیرخان ترین خبره یې رد کړه ،شمشیر خان ترین ځکه ددغه کلا په جوړولوټینګار کاوه چې تر جوړولو وروسته به یې اورنګزیب دهغې کلا انتظام اومشري ده ته ورکړي .ڼوځکه په دغه وخت کې خوشال خان ،شمشیرخان ترین مخاطب کړ اوورته یې دشعر په ژبه وویل :

مهم دیو سفزیه درته وایمه ښکاره 

دخره خسی کول دی لاس ګنده ، ګریوان پاره 

دخوشال خان مطلب داو چې دیو سفزیو سره ډغری وهل او جګړه کول څه اسانه خبره نه ده.مهابت خان چې کله دخوشال خان خبره ومنله نو اورنګزیب ته یې یې یو لیک ورواستاوه چې ددغې کلا دودانولو نیت له سره وباسي ،خو شمشیرخان ترین په پټه اورنګزیب ته بل لیک ولیږه او دهغه نه یې وغوښتل چې ددغه کلا ودانول ضروری کاردی او اورنګزیب هم دشمشیرخان ترین خبره ومنله هماغه و چې مهابت خان دنوموړي کلا دجوړولوکار د۱۶۶۹ زیږدیز کال دمی په میاشت کې پیل کړاو د۱۶۷۰ زیږدیز کال کې یې دودانولو کار بشپړ شو.د دلنګرکوټ کلا د مردان (اوسنۍ ګړهی کپوره ) وه.
اینکو تېرمز

**اینکو تیرمز**  هغه کلمه ده چی د «International Commercial Terms» مخفف دی او  د نریوال تجارت اصطلاحاتو معنی ورکوی. دغه اصطلاحات په نریوال تجارت کی د خرحونکو او اخیستونکو ترمینح د مسئولیتونو او مصارفو دپاره کارول کیژی.

## د حمل او نقل عمومی طریقی
*اینکوتیرمز* اصطلاحات په حلورو گروپونو  D-C-F-E باندی تقسیمیژی.
 
## سرچینی

* Incoterms 2010 Selector
برېښليک ژبه

کيڼ|بټنوک|402x402px|يو ساده برېښليک چې کله وچليږي نو "Hello, world" درته په سکرين ښيي.
برېښليک ژبه يوه يو ډول ژبه ده په کوم کې چې مونږ ګام پرګام مالومات ورته ليکو چې پايله کې يې مونږ ته د سکرين پرمخ شيان ښيي. برېښليک ژبه زياتره د کمپيوټر لپاره کارول کيږي ولې چې کمپيوټر په يوه ژبه پوهيږي او هغه بريشليک ژبه ده. 

## مانا

## تاريخ

### اولني جوړشت

### پاکول

### پرمختګ
کيڼ|بټنوک|321x321px|ده بريشليک کيتابونه

## سرشورشت

### ورپونه
بټنوک|367x367px|د پاتون بريشليک پريکول
بټنوک|292x292px|رنګه ورپونه ده بريشنليک د مرستي دپاره.

## جورشت او کارول

## کارول

## رکم

## دا هم وګوريي

## د ليک سبوتونه
ولی د وینې رنګ سور دی

ځکه چې په وینه کې د هموګلوبین سره کرویاتو او اکسیجن کاربن ډای اوکسایډ انتقال په صورت کې دوینی رنګ سور اوړي.

لیکونکی: نورالحق اکبري
ښه ویناوال

که غواړۍ ښه ویناوال شئ!!!

برنت لیسي په نوم امریکایي ویناوال وایي: زه کلفورنیا کې یوې غونډې ته بلل شوی ووم، زما د خبرو وخت پاو کم یو ساعت وو خو زه په دریمه دقیقه کې بند شوم، مرۍ مې وچه شوه، خولې راباندې رامات شوې ایله په خوارو مې ځان چوکۍ ته ورساوه.
زه ډېر شرمنده شوم خو حوصله مې له لاسه ورنکړه، تمرین مې پېل کړ، اوس دا دی د ویناوالۍ له لارې د کال یو میلیون عاید لرم

دا خبره مې ځکه وکړه چې هر انسان د خبرو کولو وړتیا لري خو چې زیار وګالي، 
نن درته هغه چارې در په ګوته کوم چې تاسې سره په ښې ویناوالۍ کې مرسته کوي

موضوع: هر کله چې کومې غونډې ته ځۍ ځان پوهه کړئ چې د څه غونډه ده
بېلګې: ځان سره د موضوع په تړاو ځینې کیسې، ټوکې او بېلګې یوسئ او که ممکنه وه مخکې له خبرو یوه ټوکه ووایئ چې د خلکو توجه راجلب کړئ
مهم ټکي: ځان سره مهم ټکي ولیکئ که چېرته خبرې درنه هېرې هم شي دغو لنډو ټکو ته په کتو درته خبرې درياديږې او هیڅکله به چپ پاتې نشۍ، په ځان مو باور هم پیدا کوي
تمرین: بار بار تمرین وکړئ، ځیرک ټلیفونونه خو لرۍ پخپله ثبت کوئ خپلې غلطیانې پخپله پیدا کولی شۍ، همدا راز د کلماتو ادا کولو سره اشنا کېږۍ
د ګډونوالو په نظر ځان ته کتل: چې زه د ددې غونډې اوریدونکی وی ما څه اورېدل خوښول؟ بیا تاسې هماغسې خبرو کولو ته هڅېږئ
مایک ته ودرېدل: د خبرو کولو نه وړاندې اوږده ساه واخلئ دا مو د زړه ضربان سموي او که رېږدېدلۍ لاسونه مو ومروړۍ او ټقې ترې وباسئ
څارنه: د خبرو نه وړاندې دوه درې ځل ستېج ته لاړ شئ هلته وګرځئ راوګرځئ او د غونډې برخوال وڅارئ، تاسې له چاپیریال سره اشنا کوي او ویره مو ختموي
کتل: د خبرو په مهال هغه چا ته ډېر ګورئ چې ډېر درته ګران وي یا په زړه پورې قواره ولري
مناسب لباس: داسې لباس مه اغوندئ چې خلک مو د خبرو اورېدو په ځای لباس ته ګوري او پرې تبصري کوي، ستاسې توجه خرابوي
داخليدل: له تشریفاتو نه تېرېږئ، موضوع ته داخيلېږئ او تل هڅه کوئ چې لنډې خبرې وکړئ
بدني ژبه: شخ مه ودرېږئ، د بدن د غړو حرکت نه کار واخلئ اوریدونکي پرې ځان سره ساتلی شئ
تسلسل: دا ډېر مهم اصل دی تر څو خپل پیغام په ښه شکل ګډونوالو ته ورسوۍ، نه به مو وخت ضایع کړی وي او نه به مو خلک قید کړې وي
مننه: د خبرو پای کې مننه اړینه ده چې د اوريدونکو د غوږ نیونې قدردانې وشي بیا بار بار غونډو ته راځي

نورایل کلیوال
ساه

انکسار
کله چې نور له یو شفاف محیط څخه بل شفاف محیط ته دا خل شي مسیر یې تغیر کوي چې دغۀ تغیر کولو ته انکسار ویل کیږي
وينډوز ۱۰ څه شى دى

د مایکروسافټ وینډوز 10 (codename: Threshold) د متحده ایاالتو مائیکروسافټ شرکت یوه عملیاتي سیسټم دی، چې د 2015 په جوالی 29 کې خپور شو. دا چې د Microsoft Windows server 2016 to Windows 8.1 د ځای ناستي او د و د موازي دی، چې د ویندوز سرور 2012 کال د ناستی، پرده د سپتمبر 2014.، 30 [2] [3]
د 2014 اکتوبر تر 1 پورې، "تخنیکي پیشنهاد"، وروسته بیا "داخلي مخنیوی" د وینډوز 10 څخه دمخه پری خپور شوی نسخه په نوم یادیږي. [4] [5] د چليز غونډال تر 29 د مخکینیو وينډوز د 7 او 8 وينډوز کاروونکي لري جولای 2016 [6] وړانديز وکړ، که تر دې مخکې دا د حجم د جواز د عمل نه دی. [7]
د ځینو موبایل آلاتو لکه سمارټ فونفونونو لپاره د فعال سیسټم برابر دی د وینډوز 10 ګرځنده ټیلفون په نامه یادېږي.

## د نوي خپرونې ماډل Edit

مایکروسافټ د وینډوز 10 د کلاسک نسخه کولو وروسته د وروستي نسخه په توګه وګوري. په راتلونکي کې تاسو نه غواړئ کوم نوي نسخه خپور کړئ؛ پر ځای، چې تاسو "په توګه د خدمت وينډوز" وگورئ:. د وينډوز 10 کارنان به نه یوازې د کړاو اصلاحات، خو هم د نوي بڼې چې د اصلي د نصبولو په وخت کې شامل نه دي شوي وي ترلاسه کړي [8]

## نوي Runge سمول

وينډوز 10 کولای شي په یوه ټابلیټ د کمپيوټر د دواړو په يوه سرپاڼې د کمپيوټر او کتابچه پرمخ، او همدارنګه، د سمارټ، تبدیل، ذکر سیستم، لوبیا Pi 2 & 3 [9]، Xbox يو او HoloLens او په دې توګه د مختلفو آله ټولګيو لپاره د يو متحد سافټ پلاتفورم استازیتوب کوي د ګرافیکي کاروونکي انټرنیټ د ډاټا ډول ډول پورې اړه لري د هغې ملکیت ته وده ورکوي.

د Convertibles سره، وینډوز 10 کولی شي په اتوماتيک ډول معلومه کړي چې کیبورډ نښل شوی یا د "Continuum" فعالیت کاروي، او د مطابق مطابق انٹرفیس سره مرسته کوي. [10]

نوې پیلنامه

په داسې حال کې په وینډوز 8 پیل غورنۍ لرې کړل او پر ځای د يو کور کې د تش په نامه وه چې د Start غورنۍ وړاندې په کې د وينډوز 10 د خپلو راژوندي یوه اصلاح شوي نسخه تر لاسه: دا د ټولو نصب غوښتنلیکونه، تڼۍ، د نورو په منځ کې مشهور لست وړاندې کوي، د نظام د ګل او د توان لنډلاريز پروګرامونه د کور پاڼه چې ورته وینډوز 8 سره معرفي شوې، ورته د ټیلز ټیک په بڼه ورکړ شوی. په دې ډول، د پیل سیسټم فعالیت په پیل کې مینو کې شامل شوی دی. څرنګه چې د پیل لینډ د اندازې سایټ وړ دی او کیدی شي د بشپړ فل اسد کارول هم شي، دا د پیل پیل شوی ځای بدلوي.

## مجازی ڈیسکپپونه

په وینډوز 10 کې، مجازی ڈیسکتونه شتون لري چې د مختلفو سیمو لپاره د ډیټ کمپیوټرو د جوړولو او کارولو لپاره کارول کیدی شي. [11] په هر مجازی ډیسک کې مختلف غوښتنلیکونه زیرمه کیدی شي. د "کاري View" يوه تڼی له لارې په دنده د پټې يا د کیلیدړې لنډلار ￼ + ↹ کولای شي، کولای شي اداره شي ډیسکټا او د دوی ترمنځ د تبادلې د درخواست کړکۍ استفاده وکړئ. تاسو کولی شئ د ټیکټاپونو تر منځ د شارټټونو Ctrl + ← + → → لنډیز سره او د Ctrl + with F4 سره لرې کړئ.
## تړلې لیکنې
کمپیوټرپوهنه
کیوتو

**کیوتو ښار** په جاپاني ژبه 京都市) په انګلیسي Kyoto City ) د جاپان هیواد له ښارونو څخه یو دی، کیوتو ښار ۱،۵ میلیونه وګړي لري همدارنګه په تیر کې یاد ښار د جاپان هیواد پلازمینه وه. یاد ښار د کیوتو ولایت په سویلي برخه کې موقیعت لري.

## تاریخ
## جغرافیه

وېشنيزه:کیوتو
د نوید احمد همتمل ژوندلیک

## پيژندګلوي
نوم: نوید احمد همتمل
قوم: کاکړ
زیږیدلی: ۱۹۹۶ د مارچ ۲۱
فعالیت: ۲۰۱۱ نه تر اوسه

## تعلیم
### لومړنۍ زده کړي
ظاهر شاهي عالي لېسه
### عالي زده کړي
د کمپيوټر ساينس پوهنځۍ محصل
### ژبي
پښتو، دری او انګريزي.

## اړېکي
فیسبوک: fb.com/NaveedAhmadHematmal
ټويټر: twitter.com/NaveedHematmal
لینکډاين: LinkedIn.com/NaveedAhmadHematmal
انسټګرام: Naveed Ahmad Hematmal
موبایل: 93704933926
ایمیل: NaveedAhmadHematmal@gmail/yahoo/hotmail.com
پوډري پوښ

پوډري پوښ ته پوډري رنګ هم وایي. دا یو برېښاییز د رنګولو بهیر دی چې د هوا د فشار سره، منفي چارچ شوی پوډر په یوه داسې شي ورشیندل کېږي چې برېښناییز د مځکې سره تړلی وي. پوډر وختین (موقتي) د شي پر مخ نښلول کېږي چې وروسته په بټۍ کې د تودوخې په مرسته د شي پر مخ ورکلکېږي. 

سمهال دغه چار د ځانګړو بټیو په مرسته تر سره کېږي چې بټۍ یې د پوښلو بټۍ (په انګرېزۍ: Muffle furnace ) بولي.

## سرچينې
د کړکۍ په ودانۍ کې کتاب