open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
علي محمد مخلص

**علي محمد مخلص** (زوکړه؟ - مړینه، اټکلي ۱۰۶۸ سپوږميز لېږدي کال) د افغانستان يو پښتو ژبی شاعر او ليکوال وو.

## مخينه
علي محمد مخلص د ابابکر کندهاري زوی او د استاد زلمي هېوادمل د وینا له مخې يې ژوند تر  ۱۰۶۸ سپوږميز لېږدي کال پورې يقیني دی. د هغه بشپړ دیوان پر ۱۳۹۴ لمريز لېږدي کال د محمد هارون خپل شعشعي په سمون او سریزې سره چاپ شوی دی. 

علي محمد مخلص د روښاني تصوف او طریقې یو مخلص پلیونی او پیرو دی. د هغه د نوم له یادېدو سره سم وار له واره د سړي ذهن ته (حالنامه) راځي؛ حالنامه هغه اثر دی چې د روښانیانو د ژوند ټول حال او احوال پکې بیان شوی دی. پر دې اثر که څه هم د لومړي ځل لپاره پیر روښان کار پیل کړی وو، خو علي محمد مخلص په ډېر اخلاص سره له سره ترتیب او د پير روښان د کورنۍ ټول احوال يې پرې اضافه کړي دي. 

شاعر مخلص د دې اثر تر څنگ په پښتو کې بله منثوره رساله هم لري. دا رساله یې د استاد زلمي هېوادمل له خوا د کابل مجلې د ۱۳۶۷ کال په ۱ـ ۲ گڼه کې چاپ شوې ده.  
  
هغه په خپل دیوان او نورو خورو ورو لیکنو کې د روښاني تصوف په خپرولو کې تر نورو روښاني شاعرانو ډېر کوښښ کړی دی. نو پر همدې بنسټ د هغه د امتیاز حق هم تر نورو روښاني شاعرانو په دې برخه کې ډېر دی. 

علي محمد مخلص تر ډېره د نورو روښاني شاعرانو په لاره نه دی تللی. هغوی ټولو یوازې په تصوف او عرفان کې هغه څه بیان کړي، چې هغوی ته د هغوی د مرشد او پیر بایزید روښان له خوا ویل شوي ول، خو علي محمد مخلص د بایزید روښان د افکارو د څرگندولو تر څنگ د نور تصوف په اړه هم خپل افکار څرگند کړي دي.  

علي محمد مخلص د مشهور روښاني ارزاني خوېشکي ورور وو او د پلار نوم يې برهان او له خېشكي قبيلې څخه وو. د هغه دويم ورور عمر نومېده. اخون دروېزه په خپل کتاب کې د ارزاني د نورو دوو وروڼو نومونه د ملا علي [علي محمد مخلص] او ملا عمر په بڼه ليکلي دي.   

## مړينه

## چاپ شوي نښيرونه يې
۱- ديوان، د ۱۳۹۵ لمريز لېږدي کال، د اطلاعاتو او فرهنگ وزارت چاپ. 

۲- منثوره رساله، د ۱۳۶۷ ل ل کال کابل مجلې په ۱ـ ۲ گڼه کې چاپ. 

۳- د حالنامې اوډنه او پر هغې زياتونه.   
 

## اخځليک

۱- https://www.taand.com/%D8%AF-%D8%B9%D9%84%D9%8A-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D8%AE%D9%84%D8%B5-%D8%AA%D8%B5%D9%88%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%88-%D8%B9%D8%B1%D9%81%D8%A7%D9%86%D9%8A-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%85/   

۲- https://www.facebook.com/223336756405/photos/%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%A7%D9%86%D9%8A-%D8%AE%D9%88%DB%8C%D8%B4%DA%A9%DB%8C-%D9%84%D9%88%D9%85%DA%93%DB%8D-%D8%A8%D8%B1%D8%AE%D9%87%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%8A-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%A7%D9%86%D9%8A-%D8%AE%D9%88%DB%8C%D8%B4%DA%A9%DB%8C-%D8%AF-%D8%B1%D9%88%DA%9A%D8%A7%D9%86%D9%8A-%D8%B7%D8%B1%DB%8C%D9%82%DB%90-%D8%AA%D8%B1-%D9%BC%D9%88%D9%84%D9%88-%D9%84%D9%88%D9%85%DA%93/10152395739671406/ 

۳- https://www.nunn.asia/32590/%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%8A%D8%B2%D9%8A%D8%AF-%D8%B1%D9%88%DA%9A%D8%A7%D9%86-%D8%AF-%D8%B3%D8%AA%D8%B1-%D8%AE%D9%84%D9%8A%D9%81%D9%87-%D9%85%D9%84%D8%A7-%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%A7%D9%86%D9%8A-%D9%BE%D9%87/  

۴- 

وېشنيزه:پښتانه ليکوال
وېشنيزه:پښتانه شاعران 
وېشنيزه:افغاني ليکوال‎ 
وېشنيزه:پښتانه 
وېشنيزه:افغانان
كامل غریبی

**كامل غریبی** په ​​متحده اماراتو کې د تونس یو سوداګر دی. هغه د *جی کے پانګوونې هولډنګ ګروپ ایس اے* بنسټ ایښودونکی دی. هغه د 8 جنوري په کال 1962 په تیفس ، تونس کې زیږیدلی وو.

وېشنيزه:1962 زېږېدنې
جان پوکر

**جان پوکر** (د نومبر په 30 ، 1995 زیږیدلی) ، د ایټالیا کاناډا یو میک اپ هنرمند ، یوټیوبر او ماډل دی.

## وختي ژوند
پوکر د ایټالیا په سویل کې د ویسټریا ، سیسلي یو کوچنی ښار کې زیږیدلی او لوی شوی دی. د 8 کلنۍ په عمر کې ، هغه د هنر سره مینه پیدا کړه. پوکر په کال 2015 کې ټورنټو ته لاړ ترڅو د خپل اداکاری دنده تعقیب کړي او د فیشن سوداګرۍ لپاره په کالج کې برخه واخلي.

وېشنيزه:1995 زېږېدنې
کاظم خان شيدا

**کاظم خان شيدا** (زوکړه اټکلي ۱۱۳۵ سپوږميز کال - مړینه اټکلی ۱۱۹۴ سپوږميز کال) د لوی افغانستان د پښتو ژبې يو لوی شاعر وو. 

## مخينه
کاظم خان شیدا د افضل خان خټک زوی، د اشرف خان هجري لسمی او د خوشال خان خټک کړوسی دې. د زوکرې کال يې ۱۱۳۵ سپوږميز لېږديز اټکل شوی او تر ۱۱۹۴ سپوږميز لېږديز کاله يې ژوند یقیني دی. د پښتو ژبې پیاوړی او نازکخیال شاعر دی. د شعرونو دیوان يې په افغانستان او پښونخوا کې څو ځله چاپ شوی دی. 

## مړينه

## چاپ شوي نښيرونه يې

۱- د کاظم خان شيدا ديوان، د عبدالروف بېنوا په زيار، پښتو ټولنه، د ۱۳۳۱ لمريز لېږدي کال کابل چاپ. 

۲-   

## د شعر بېلگې يې

## اخځليک
- https://nassirahmad.blogsky.com/1392/04/21/post-25/%DA%A9%D8%A7%D8%B8%D9%85-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%B4%DB%8C%D8%AF%D8%A7   

۲- https://www.tolafghan.com/articles/3347  

۳-  

وېشنيزه: پښتانه شاعران 
وېشنيزه: پښتانه 
وېشنيزه: افغانان
کامگار خان خټک

**کامگار خان خټک** (زوکړه؟ - مړینه ١٧٧٥ زېږدي کال) د لوی افغانستان يو پښتو ژبې شاعر او د ستر کلاسیک شاعر او ليکوال خوشال خان خټک کړوسی دی.   

## مخينه
کامگار خان خټک د نامدار خان خټک زوی، د اشرف خان هجري لمسی او د ستر کلاسیک شاعر او ليکوال خوشال خان خټک کړوسی دی. هغه د خپل وخت يو نامتو شاعر وو. 

## مړينه
کامگار خان خټک پر ١٧٧٥ زېږدي کال مړ شوی دی. اروا يې ښاده او جنت يې ځای شه. 
 
## چاپ شوي نښيرونه يې
۱- د کامگار خټک دیوان، د ۱۳۵۸ ل ل کال چاپ.  

۲-   

## اخځليک

۱-https://babacenter.nl/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%86%D9%87/%D8%AF%D9%BE%DA%9A%D8%AA%D9%86%D9%88%DA%89%DB%8C%D8%B1%D9%84%D8%B1%D8%BA%D9%88%D9%86%D9%8A-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C-%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%B1%D9%8A-%D8%A7%D9%88%D9%84%D8%B1%D8%BA%D9%88%D9%86%DB%8C/ 

۲- http://www.afghandata.org:8080/xmlui/handle/azu/13439   

وېشنيزه: پښتانه شاعران 
وېشنيزه: پښتانه 
وېشنيزه: افغانان
برانچو پلورل فسټولا

**Broncho pleural fistula**
د پلورايي مسافې او د سږو ترمنځ يوه فسټول ده. له نمونکټومي، ټروما او د معلومو انتاناتو پواسطه منځته راځي. دغه فسټول همدارنګه د غټو هوايي لارو او پلورا ترمنځ له اړيکي نه هم منځته راځي، چي په پايله کي يې نموتوراکس يا د پلورا منفي فشار منځته راځي.
ايکسرې غير مستقيم تشخيص څرګندوي، په نمونکټومي کي د هوا زياتېدل يا هم په موضعي ايپيوژن کي د نوي هوا راپيداکېدل په تشخيص کي زياته مرسته کوي. انتاني لاملونه لکه توبرکلوز، اکټينومايسيز اسرايليا، نوکارډيا، بلاسټومايسيز ډرماټايډيس، همداشان مليګنانسي او ټروما هم غير نورمال اړيکه جوړولای شي.
خوشال کونړی مزاروال

**خوشال کونړی مزاروال** (زوکړه ۱۳۳۹ لمريز لېږدي کال، د کونړ ولايت، مزار دره) د افغانستان يو پښتو ژبی ليکوال دی. 

## مخينه
خوشال کونړی مزاروال پر ۱۳۳۹ لمريز لېږدي کال د کونړ ولايت د مراز درې د خښو په کلي کې زېږېدلی دی. لومړنۍ او منځنۍ زده کړې يې د کونړ ولايت د مزار درې په لېسه کې د ۱۲ ټولگي تر نیمايي پورې او پاتې يې د کابل په انصاري شپې لېسه کې ترسره کړې دي. لوړې پوځي او سیاسي زده کړې يې د حربي پوهنتون په سیاسي پوهنځي کې پر ۱۳۶۰ ل ل کال پای ته رسولې دي. تر سیاسي، کولتوري او ژورناليستيکي ۸ کلنې دندې وروسته پر ۱۳۶۸ ل ل کال د ژورناليزم په څانگه کې د نورو لوړو زده کړو لپاره د اوکراین جمهوريت د لووف ښار ته تللی دی. 

ښاغلی مزارول د ١٣٧١ لمريز لېږدي کال په غويي مياشت کې په هېواد کې د ډاکتر محمد نجيب الله د واکمنۍ د له منځه تگ، واک و ځواک ته د جهادي تنظيونو تر رسېدو او د کورنۍ جگړې د لا تاوجنېدو نه څو مياشتې وروسته د نورو ميليونونو افغانانو په څېر دې ته اړوت چې خپل هېواد خوشي کړي او پاکستان ته کډوال شي. هغه له خپلې کورنۍ سره د پاکستان په ټکسيلا ښار کې مېشت شو. نوموړي د نورو گڼ شمېر بېوزله کډوالو افغانانو په څېر په کډوالۍ کې ډېرې ستونزې وزغملې او څه پاسه لس کاله يې له بې برخيو او کړاوونو ډک او ستونزمن ژوند تېر کړ. د جوارو له وږو پخولو نیولې، په تناره کې د ډوډۍ تر پخولو، په لاسگاډي کې د نینو او ممپلیو تر پلورلو او نورې بېلابېلې خوارۍ او غريبۍ يې وزغملې. خوشال مزاروال پر ۱- ۶- ۲۰۰۱ نېټه له خپلې کورنۍ سره یو ځای له پاکستانه د ډنمارک هېواد ته کډوال شو او اوسمهال له خپلې کورنۍ سره هلته ژوند کوي. 
 
## مدني اکر
د پښتو ژبې ليکوال خوشال کونړي مزاروال د ۱۳۶۸ ل ل کال د چنگاښ پر ۳۰ واده کړی او اوسمهال پېنځه اولاده لري. 

## چاپ شوي نښيرونه يې

۱- زما د کلي د مالت یادونه (د لنډو کیسو لومړۍ ټولگه). 
 
۲- سوې ساندې ستي زړونه (د کیسو دویمه ټولگه).  
 
۳- هر څه سره لکه سنگسار (د لنډو کیسو درېیمه ټولگه)، د ۱۳۹۹ ل ل کال چاپ. 

## اخځليک

۱- https://www.bbc.com/pashto/afghanistan/2014/02/140207_hh-short-stories-pashto-book 

۲- ليکوال خوشال کونړي مزاروال خپل ژوندليک د برېښنايي پوهنغونډ کاروونکي ته سپارلی او له هغه هم په دې لیکنه کې کار اخيستل شوی دی.  

وېشنيزه: پښتانه ليکوال 
وېشنيزه: افغاني ليکوال 
وېشنيزه: پښتانه 
وېشنيزه: افغانان
راج ناتھ سینګ

راج ناتھ سینګ (د جوالی په 10 July د born July11 کال زیږیدلی) یو هندي سیاستوال دی چې د هندوستان د دفاع وزیر په توګه دنده ترسره کوي.
## وختي ژوند
سینګ د اترپردیش د چنداولي ولسوالۍ په بهورا کلي کې د پلار رام بدن سینګ او مور ګجراتي دیوي ته زیږیدلی و.هغه د کروندګرو یوې کورنۍ کې زیږدلی و. هغه د ذات پواسطه هندو راجپوت دی.

## سیاسي دنده
په 24 24 کلنۍ کې ، هغه په 5 1975 in کې د جان سنگه ولسوالۍ ولسوال وټاکل شو. هغه په apur 1977 in کې د میرزاپور قانون پوه وټاکل شو. په هرصورت ، سینګ ، چې د آر ایس ایس سره د اوږدې مودې اړیکې درلودونکی هم و ، ګوند ته خدمت کولو لپاره لاسرسی و.په کال. 1984.. کې ، هغه د ځوانانو څانګې ریاست شو.په 8 198 .8 کې ، هغه د بی جے پی د ځوانانو څانګې د ملي ولسمشر چوکۍ ته پورته شو او د اترپردیش مقننه شورا ته هم وټاکل شو.

## سرچینې
حافظ الپوري

**حافظ الپوري** (زوکړه؟ سوات، الپوره - مړینه؟) د پښتو ژبې يو شاعر وو.  

## مخينه
حافظ الپوري د سوات لمرخاته ته د الپورې په کلي کې زېږېدلی وو. د ژوند زمانه يې د ۱۲ دولسمې سپوږميزې لېږدي پېړۍ دويمه نیمایي اټکل شوې ده او ويل کېږي چي د لوی احمد شاه بابا او تیمور شاه هممهالی (معاصر) وو. هغه په پښتو ژبه خوږه شاعري کړې ده او د شعرونو ټولگه يې چې زموږ څېړونکيو ورته (دیوان) ویلی دی، وار د واره د مولانا قاضي عبدالسلام زیارتي په همت د (دیوان حافظ الپوري رحمة الله علیه) په نامه خپره شوې ده چې د پښتانه شعراء له لیکنې سره سم يې د خپرېدلو کال ۱۳۵۲ سپوميز لېږدي دی.  

قاضي عبدالسلام زیارتي د علي خان خټک دیوان د چاپ په پای کې لیکي چي د حافظ الپوري دیوان يې تر دې وړاندي خپور کړی دی.  

## د شعر بېلگې يې

## مړينه

## چاپ شوي نښيرونه يې

## اخځليک
۱- https://www.archive.taand.com/%D8%AF-%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8-%D8%A7%D9%84%D9%BE%D9%88%D8%B1%D9%8A-%D8%AF%DB%90%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%87%D9%88%D8%AA%DA%A9/
۲-

وېشنيزه:پښتانه شاعران 
وېشنيزه:پښتانه 
وېشنيزه:افغانان
خان روشن خان

خان روشن خان (زوکړه ۱۹۱۴ زیږدي کال، پښتونخوا - مړینه ۱۹۸۸ زیږدي کال) د لوی افغانستان يو پښتو ژبی ليکوال وو. 
   

## مخينه
د کوزې پښتونخوا او لوی افغانستان  تاریخپوه خان روشن خان د ۱۹۱۴ زیږدي کال په نوامبر میاشت کې د پښتونخوا په سوابۍ کلي کې زیږیدلی وو. د هغه د پلار نوم محمد زمان خان وو. 

خان روشن خان د پښتنو په پېښليک (تاریخ) او د پښتنو په اوسمهالي ادب ډیر کتابونه لیکلي دي. هغه د خدایی خد متگارو د غورځنگ یو تکړه او کارند غړی و، خو وروسته بیا په سوابۍ کې د مسلم لیگ مشر شو. په شوابۍ کې د روشن پوره سیمه د هغه د نامه په وجه په (روشن پوره) سره شهرت لري. 

نوموړي خپلې لومړۍ زده کړې د پښتونخوا د سوابۍ د چارسدې په اسلامیه ښوونځي کې ترسره کړې دي او وروسته بیا د برتانوي هند پر مهال د خرابو حالاتو له کبله ونه شو کړای چې خپلې لوړې زده کړې پر مخ بوزي. 

## مړينه
خان روشن خان د ۱۹۸۸ زیږدي کال د نوامبر میاشتې پر ۱۹ نېټه به دې نړۍ سترگې پټې کړې. 

## چاپ شوی نښيرونه يې

۱- د پښتنو تذکره چې د پښتنو د اصلیت په اړوند لیکل شوی تاریخ دی. 

۲- تواریخ حافظ رحمت خاني چې ليکوال یې پیر معظم شاه دی، خو خان روشن خان پرې لمنليکونه کښلي دي. 

۳- د یوسپزیو د قوم سرگذشت. 

۴- د افغانانو نسلي تاریخ. 

۵- د شنگلې حافظ الپوري. 

۶- بابای قوم شیخ ملي. 

۷- ملکه سوات. په دې کتاب کې د یوسفزیو د ملک شاه منصور د لور بي بي مبارکې واده له بابر پاچا سره او همدا راز د سوات سیمې ته د یوسفزیو پښتنو ورتگ او له ملک اویس سواتي سره د یوسفزیو پر جگړو هم بحث شوی دی. همدا راز د یوسفزیو د ملک احمد د خور شهیده بي بي حالات، چې د سوات د سلطان اویس سواتي سره واده وه او د سوات ملکه یې بلله، په دې کتاب کې راغلي دي. 

۸- احمد شاه ابدالي. 

۹- سردار محمد خان. 

۱۰ –دوست محمد خان.  

## اخځليک
۱- https://tatobaynews.com/archives/88113  

۲-  

وېشنيزه: پښتانه ليکوال 
وېشنيزه: افغاني ليکوال 
وېشنيزه: پښتانه 
وېشنيزه: افغانان
ژباړن

**ژباړن** هغه څانگوال وگړی چې ژباړه کوي، يانې هغه وگړي چې د يوې ژبې يو متن بلې ژبې ته په ليکنۍ يا گړنۍ بڼه اړوي د ژباړن يا ژباړونکي په نامه يادېږي. 

## اخځليک
۱- https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D1%87%D0%B8%D0%BA
ریډ بول

**ریډ بول** يو انرژي څښاک دی، چې د ریډ بول کمپنۍ لخوا توليد کېږي. دا څښاک په ټوله نړۍ کې خورا مشهور دی. او په ۲۰۰۷ کې يې  له ۳ ملیارد څخه هم ډېر ریډ بول پلورلې وه، په کال ۲۰۱۹ کي دا شمېر ۷.۵ ملیارده ته ورسېده. ریډ بول په افغانستان کي تر ټولو مشهوره انرژي څښاک دی، په خاصه توګه بيا دځوانانو لپاره.
بین سویګس

**بین سویګس** د نایجیریا شخصیت دی ، هغه یو لیکوال ، ماډل ، نڅاګر ، شاعر ، عامه وینا ، یو اثر کونکی ، فیلسوف او میوزیک ترسره کونکی دی.

## زده کړه
بین سویګس د اویوري د امو دولتي پوهنتون څخه د فلسفې فارغ دی.

وېشنيزه:1987 زېږېدنې
جایرو ایسکوبار

**جایرو ایسکوبار** یو یوټیوبر دی چې د مارچ په 3 ، 1999 د پورټو اوراز ، وینزویلا کې زیږیدلی.

وېشنيزه:1999 زېږېدنې
اکوړه خټک

**اکوړه خټک** د خيبر پښتونخوا ایالت د پېښور او راولپېنډۍ ترمنځ لويې لارې ته نږدې یو ښارگوټی دی چې د وگړیو شمېر يې د ۱۹ زرو شاوخوا کې دی.

اکوره خټک د پښتو ژبې د نابغه، اوڅار شاعر او ليکوال خوشال خان خټک د زوکړې ځای او د نيکونو ټاټوبی دی. اکوړه خټک د خوشال بابا د غورنيکه ملک اکوړ خان په وياړ نومول شوی دی. دلته د خوشال خان خټک په ياد يو کتابتون هم جوړ شوی دی. 

## مخينه
## سرچينې
علي خان خټک

**علي خان خټک** (د ژوند کلونه اټکلي د ۱۷۴۱ زېږدي او ۱۷۷۱ زیږدي ترمنځ ) د لوی افغانستان يو پښتو ژبی شاعر وو. 

## مخينه
د پښتو ژبې د ستر شاعر خوشال بابا په علمي کورنۍ کې علي خان خټک یو ستر شاعر تېر شوی دی. نوموړی د تاریخ مرصع د لیکوال افضل خان ختک زوی، د اشرف خان هجري لمسی او د خوشال بابا کړوسی دی. هغه په پښتو ژبه کې یو دیوان لری چې ۲۰۰۰ بیتونه لري. د پښتو ډیرو شاعرانو د هغه ستاینه کړې ده. هغه د ۱۷۴۱ زیږدي او ۱۷۷۱ زیږدي کلونو تر مینځ ژوند کاوه. شمس الدین کاکړ په خپل یوه بیت کې د ده په اړوند داسې وایې:

د علي خان په رنگین شعر که خبر شي -  
هر غزل یې دی تنها دیوان د شعر  

## د شعر بېلگې

د علي خان خټک زیاتره شعرونه رومانتیک او عشقي دي. یو شعر يې دلته راوړو چې د پښتونخوا نامتو سندرغاړي استاد خيال محمد ویلی دی: 

اى دزړه سلطانه ته دزړه سلطان دچا يې ؟ - 
ستا رنځوران ډير دي وايه ته درمان د چايې؟ 

ډير دې ميخانې لره درځي د شونډو جام ته - 
وايه ته خاصه ساقي د چا مغان د چا يې؟ 

ډير درته خراب زړونه کباب په تمنا دي - 
ياره شراب خوره ته ميلمه په خوان د چا يې ؟ 

زه درپسې درسته شپه پټ ژاړم لکه پرخه - 
ته سبا خندان گل واز گريوان د چايې؟ 

خلک درته خان او خانان وايې چاپلوسي کا - 
وازمايه خپل حکم چې له صدقه خان د چا يې؟ 

هر څوک دې په ځار او په قربان او په جان بولي - 
جان خو بې شک جان يې ولې وايه جان د چا يې ؟

## چاپ شوي ښيرونه يې

## اخځليک
۱- د ليکوال لطيف یاد فېسبوک پاڼه.

وېشنيزه: پښتانه شاعران 
وېشنيزه: پښتانه 
وېشنيزه: افغانان
لوئس ایل. ریډ

**لوئس ایل. ریډ** د وینا او د عدالت د اصلاحاتو متخصص دی.

## زده کړه
لوئس په جرمي عدالت او ارواپوهنه کې لیسانس لري ، او د بورډ لخوا تایید شوي د معتادینو مشاور او لایسنس شوی الکول او معتاد عامل دی.

وېشنيزه:1977 زېږېدنې
لوکا پیرون

**لوکا پیرون** په اسټي ایټالیا کې د 1 مۍ په 1989 کې زیږیدلی دی. هغه د پیرن انفارمیټکس او د ټولنیزو رسنیو مدیر دی.

وېشنيزه:1989 زېږېدنې
قوين ټې

**قوين ټے** یا **نیټی رابینسون** یوه ژورنالیسته ده چې د می په 01 په 1997 کې په نیویارک کې زیږیدلې او د بارچ کالج څخه زده کړې.

وېشنيزه:1997 زېږېدنې
فراس عباس

**فراس عباس** په لبنان کې زیږیدلی او د سوداګرۍ او بازارموندنې سره د خلاص عرب پوهنتون څخه فارغ شوی.
سرفراز خان عقاب خټک

**سرفراز خان عقاب خټک** (زوکړه ۱۹۱۱ زېږدي کال، خيبر پښتونخوا - مړینه ۱۹۸۴ زېږدي کال) د لوی افغانستان يو پښتو ژبی ليکوال، څېړونکی او ژباړن وو. 

## مخينه
سرفراز خان عقاب خټک د ١٩١١ زېږدي کال د کوزې پښتونخوا په چارسده سيمه کې زېږېدلى وو. هغه لومړنۍ زده کړې د خپلې سیمې په ښوونځي کې پای ته ورسولې. تر دې وروسته د پنجاب په پوهنتون کې شامل شو او پر ١٩٢٩ زېږدي کال يې دا پوهنتون پای ته ورساوه. سرفراز خان تر دې وروسته په عليگړ اسلامي پوهنتون کې شامل او پر ١٩٣٣ ز کال کې يې هلته په لومړۍ پوړۍ (درجه) (ايم- اى) تر لاسه کړه.     

ښاغلی عقاب خټک د هند تر ويش وروسته بيا د خپل ژوند تر پايه په پوهنيزو او څېړنيزو کارونو بوخت وو. څېړنپوه زلمي هېوادمل په خپل کتاب «خوشال نامه» کې د سرفراز خان خټک د پوهنيزو او څېړنيزو کارندتياوو په اړه داسې يادونه کړې ده: «سرفراز خان عقاب خټک ددغو لوړو پېشو ترڅنگه د پراخې مطالعې خاوند، له تحقيق سره علاقمند د تنقيد طرف دار وو، د شعر قريحه يې درلوده. د ژوند په ټولو مراحلو کې يې په دې لاره کې نه ستړى کيدونکي خدمتونه کړي دي.» 

ليکوال سرفراز خان عقاب خټک نږدې ۴۰ نښيرونه (اثاره) لري. له دغو اثارو سره خدای بښلی عقاب په سلگونه څېړنيزې مقالې په اردو، پښتو او انگريزي ژبو کښلې دي، چې په پښتو، قند، غونچه، رهبر، نورو مجلو او هم د شهباز او بانگ حرم او نورو ورځپاڼو کې چاپ شوې دي.   

## مړینه
او په ١٩٨٤ز کال يې له نړۍ سترګې پټې کړې دي.  
 
## چاپ شوي نښيرونه
۱- تاريخ خټک (څېړنه په اوردو ژبه). 

۲- کليات. 

۳-  لوی بوټان (ناول). 
  

## اخځليک
۱- https://rohi.af/news/16433  

۲-http://afghandata.org:8080/xmlui/handle/azu/7448 

۳-https://www.tolafghan.com/articles/13727

۴- https://tatobaynews.com/archives/50958 

وېشنيزه:پښتانه ليکوال
وېشنيزه:پښتانه شاعران 
وېشنيزه:افغاني ليکوال‎ 
وېشنيزه:پښتانه 
وېشنيزه:افغانان
سعيدالله خادم

سعيدالله خادم (زوکړه؟ ) د پښتو ژبی يو شاعر دی.  

## مخينه

## مدني اکر

## د شعر بېلگې يې

## اخځليک

۱- https://bakhabarswat.com/2020/06/10/33868/
سهیل رحمانی

**سهیل رحمانی**(په نومبر20 ، 1988 کې په ایران کې زیږیدلی) یو ایراني بازیکن تیم فوتبال.

## سرچینې
* هواداران براي ديدن ملوان ايده آل كمي صبر کنند 
* سهیل رحمانی به ملوان بازگشت
فاروو

فاروو يوه ويب پاڼه  ده چې په کوم خلک خپل غږ يا ږغ خوندي کولی شي. دا د ژبه زده کړې کې ډېره ګټوره ويب پاڼه ده.

په کې پښتانو هم د پښتو ټکي او د هغوی غږونه خوندي کړي دي. 

فاروو نور ويب پاڼو سره هم تړلې شوې ده.

## سرچینې
سمندر خان سمندر

**سمندر خان سمندر** (زوکړه د ۱۹۰۱ زېږدي کال د جنوري لومړۍ، نوښار - مړینه د ۱۹۹۰ زېږدي کال د جنوري ۱۷) د لوی افغانستان يو پښتو ژبی شاعر او ليکوال وو. 
  
## مخينه
حاجي سمندر خان سمندر د ۱۹۰۱ ز کال د جنوري پر لومړۍ نېټه د نوښار په بدرشو كلي د منصور خان په كور کې دې نړۍ ته سترگې غړولې وې. سمندر خان د پښتو ادب ډېر خدمت کړی دی. د سمندر صيب كلام علم عروض په مطابق پوره دی. پر ۱۹۴۸ ز کال کې يوې ادبي ټولنې سرحد له طرفه سمندر صيب ته ملک الشعراء خطاب ورکړی وو. 

سمندر خان سمندر د مسلمانو بد حالي او تنزل ته چې مشاهده وكړه نو داسې يې وويل: 

شته هر چرته مسلمان خو سلمان نشته
د يو حر ميړني غوندې ايمان نشته 

## مدني اکر

## د شعر بېلگې يې

## چاپ شوي نښيرونه يې
 

## اخځليک

۱- https://ur.wikipedia.org/wiki/%D8%B3%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%B1_%D8%AE%D8%A7%D9%86_%D8%B3%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%B1

وېشنيزه:پښتانه ليکوال
وېشنيزه:پښتانه شاعران 
وېشنيزه:افغاني ليکوال‎ 
وېشنيزه:پښتانه 
وېشنيزه:افغانان
تعمیر

**تعمیر بازار** د کاپیسا ولایت په سویل کې د پرتې ولسوالۍ تګاب مرکز دی. د یاد بازار نه شمال لور ته د کاپیسا ولایت نجراب ختیځ ته آله سای سویل ته د کابل ولایت سروبی او لویدیځ ته د پروان ولایت کوه صافی ولسوالۍ پرته ده.
فایز السراج

**فائز آلسراج**په عربي Fayez al-Sarraj) زوکړه ۱۹۶۰م کال) د لیبیا هیواد اوسنی لومړی وزیر دی. 

## ټاکنه
## ژوند
خپلواک سیاستوال

**خپلواک سیاستوال** په سیاسی دونیا کې هغه چاته ویل کیږي چې له هیڅ سیاسي ګوند ډلې اوحکومت سره اړیکې ونلري.
عبدالخالق خلیق

**عبدالخالق خلیق** (زوکړه ۱۸۹۵ زېږدي کال، نوښار - مړینه د ۱۹۷۸ زېږدي کال د جنوري ۲۶، پېښور)، د پښتو ژبې يو لیکوال، شاعر او د خدايي خدمتگارو د غورځنگ غړی وو. 

## مخينه
حکيم عبدالخالق خليق پر ۱۸۹۵ زېږدي کال د نوښار د مانکي کلي په يوه خټکه پوهنيزه کورنۍ کې زېږېدلی وو. د پښتو ژبې غښتلی اديب، شاعر او ډرامه ليکونکی وو. د خليق صېب ژوند گڼ اړخيز لوري لري. طبابت، صحافت، سياست، طباعت، سوشل ورک، استازي، د کتابونو او څپلو کار و بار، ان چې د ټيکه دار د منشي دنده يې هم ترسره کړې ده. د پښتون د ښېگڼې او د پښتو ژبې د ودې سودا يې په سر کې لکه د مجنون لرله. هغه د خپلواکۍ د مشال پتنگ وو او د پښتون ولس د بېدارۍ، پرمختگ او خپلواکۍ د خوځښت يو ناټيکاوه سرتېرې پاتې شوی دی. د خپل ډېر اړخيز ژوند کيسه يې په خپل د «زه او زما زمانه» په بڼه ليکلې ده. د باچا خان د «انجمن اصلاح افاغنه» تر سيوري لاندې، چې کومه کليزه مشاعره پر ۱۹۲۷ زېږدي کال په اتمانزو کې شوې وه، هلته د هغه نظم د لومړۍ درجې جايزې وړ بلل شوی وو. مخفي صېب او د کوهاټ احمد گل دويمه او درېيمه درجې جايزې گټلې وې. خليق صېب پښتو ژبې ته ډېر درناوی درلود او لوی ارزېښت يې ورکاوه چې دا لاندې شعر يې شاهدي ورکولای شي: 

زهر قاتل د غېر د جام آبِ حيات کې وينم 

جادوگري د غېرو ژبو کرامات کې وينم 

طبيبه ته که دارو کړې زما د ژبې وکړه 

زه خپل ژوندون د خپلې ژبې په حيات کې وينم 

عبدالخالق خليق پر ۱۹۳۰ ز کال د «خدايي خدمتگار» په نامه يوه ډارمه ليکلې وه او دغې ډارمې پر باچا خان دومره اغېز کړی وو چې خليق صېب ته يې د خپلې «پښتون» رسالې اداره وسپارله او هغه څو کاله په پښتنه مينه وپالـله. «شهيده سکينه» ېې يوه بله خوښه شوې ډرامه وه. خليق صېب د پښون سياست او باچا خان د ملگرتيا په دې اغزنه لار کې څو وارې د قېد و بند تکليفونه زغملې دي خو په خپله ژمنتيا (وفا) لکه غر داسې ولاړ پاتې شوی دی. خليق صېب د «اداره اشاعت سرحد» په نوم يو پبلشنگ هاوس هم چلولې دی چې د پښتو د ليک لوست ارزښتناک خدمتونه يې پکې کړي دي. 

## مړينه

دغه لوی پښتون، ملي او ادبي شخصيت د ۱۹۷۸ زېږدي کال د جنوري پر ۲۶ له دې فاني نړۍ سترگې پټې کړې او د پېښور په وزير باغ کې خاورو ته وسپارل شو. اروا يې ښاده او جنت يې ځای شه. 

## چاپ شوي نښيرونه يې

## اخځليک
۱- https://afghanexpress.wordpress.com/2016/11/05/%D8%AE%D8%AF%D8%A7%DB%8C%D9%8A-%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%AA%DA%AB%D8%A7%D8%B1%D8%8C-%D9%BE%D8%A8%D9%84%D8%B4%D8%B1-%D8%A7%D9%88-%D8%AF-%D9%BE%DA%9A%D8%AA%D9%88-%D9%85%D8%AC%D9%86%D9%88%D9%86-%D8%B9/  

۲-https://www.tolafghan.com/articles/13662

وېشنيزه:پښتانه ليکوال
وېشنيزه:پښتانه شاعران 
وېشنيزه:افغاني ليکوال‎ 
وېشنيزه:پښتانه 
وېشنيزه:افغانان
ولي محمد توپان

**ولي محمد توپان** (زوکړه د ۱۹۱۹ زېږدي کال د مې ۱۳، پېښور - مړینه د ۱۹۸۳ ز کال د سپټمبر ۲۶) د پښتو ژبې يو شاعر او د خدايي خدمتگارو د کاروان له مخکښانو څخه وو. 

## مخينه

ولي محمد توپان د ۱۹۱۹ زېږدي کال د می مياشتې پر ۱۳ نېټه د پېښور په شاوخوا کې د خالصې علاقې په سردار گړۍ نومې کلي کې زېږېدلی وو. ولي محمد توپان د خدايي خدمتگارۍ د کاروان له مشال وړونکيو مخکښنانو ځينې وو. هغه لومړی د «ولي» په نوم شاعري پيل کړه، خو د مولانا ظفر علي خان په وېنا وروسته يې «توپان» تخلص ځان ته غوره کړ. توپان صيب د خواري کښو د خوځښت مرستيال هم پاتې شوی دی، خو بيا يې خدايي خدمتگاري دنده شوه.  

د توپان د شاعرۍ لهجه تنده، تېزه او رزميه ده، ځکه خو د «توپان» تخلص ورسره ډېر جوړېږي. هغه صحافتي چارې هم سرته رسولې دي او په څو ورځپاڼو او رسالو کې يې د ادارې دنده په ښه شان کړې ده. د نوموړي په شاعرۍ کې د پښتنو په زړونو کې د قامي لړزان راپارولو، چې کوم تکړه قوت پروت دی هغه ډيرو لږو ليکوالو ته نصيب شوی دی. د توپان شاعري د مېدانِ جنگ يوه داسې ټپه ده چې زلمو جزبو ته د استعمار د ړنگولو زور ورکوي او د خپلواکۍ د احساس بڅرو ته پوکي ورکوي. 

## مړینه

ولي محمد توپان، دې شاعر، قامي او ملي لارښود د ۱۹۸۳ زېږدي کال د سپټمبر پر ۲۶ له دې فاني نړۍ نه کوچ وکړ. اروا يې ښاده او جنت يې ځای شه. 

## د شعر بېلگې یې

راځﺉ چې د هغه يو خوندور نظم «ملگرتيا» نه خوند واخلو: 

تور له ځانه لري کړه، رڼا سره ملگری شه - 
نورو پسې مه ورځه، بابا سره ملگری شه 

زه چې درته ستايم باچا خان نو دا مطلب مې دی - 
ننگ سره، پښتو سره، حيا سره ملگری شه  
 
ستر پښتانه د خپلو مياندو چاته نه پرېږدي -  
زويه د ادکې، پښتونخوا سره ملگری شه 

بيم د بېدارۍ په سمه غر يې چې پوکلې دی – 
قامه! د وطن هغه بينا سره ملگری شه 

چا ورته ويل چې له گونگټه يارانه ښه ده – 
گل که ښکلول غواړې، بورا سره ملگری شه 

ستا د لويو لويو غرونو پنجې تر اسمانه ځي – 
خېږه تاترې ته ثريا سره ملگری شه 

اوس خو د مغلو شيش محل ته لار اسانه شوه – 
وير سره، ماتم سره، ژړا سره ملگری شه 

خېټه د شپې وشلوه مرۍ د تېرو غوڅه کړه – 
شوره د تېرو تورو برېښنا سره ملگری شه  

خېر دی که امين او مستجاب مغل پالنه کړه – 
ته د وخت اېمل سره، دريا سره ملگری شه  

ژوند د قصابانو په جوسه کې خلک نه مومي – 
اې په ژوند ميئنه مسيحا سره ملگری شه  

ولېږده ستومانه قافلې له سره ولېږده – 
وخت د چوکېدو نه دی، دنيا سره ملگری شه  
 
## چاپ شوي نښيرونه يې

۱- غورځـنگ (د شعرونو ټولگه)، د ۱۹۷۱ زېږدي کال چاپ. 
 

## اخځليک
۱- http://www.pashtoonkhwa.com/?page=eng&cnt=3456 

۲-https://afghanexpress.wordpress.com/2016/11/07/%D8%AF-%D9%BE%DA%9A%D8%AA%D9%86%D9%8A-%D8%BA%D9%88%D8%B1%DA%81%D9%86%DA%AB%D9%88%D9%86%D9%88-%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D9%88%D9%84%D9%8A-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B7%D9%88%D9%81%D8%A7/

وېشنيزه:پښتانه شاعران 
وېشنيزه:پښتانه 
وېشنيزه:افغانان
عبدالحکيم خان کټوازی

بریدجنرال **عبدالحکیم خان کټوازی** (زوکړه ۱۳۰۴ لمريز لېږدي کال، کټواز د خیرکوټ ولسوالۍ - مړينه د ۱۳۷۴ لمريز لېېږدي کال د لړم ۱۱، پېښور) د افغانستان يو نامتو جنرال، ملي او ټولنيز شخصيت وو.  

## مخينه

شهید بریدجنرال عبدالحکیم خان د پهلوان خان زوی، پر ۱۳۰۴ لمريز لېږدي کال د کټواز په خیرکوټ ولسوالۍ کې زیږدلی وو. پلار  یې د سلیمانخیلو د قوم مشر وو. نوموړی د پلار په خاطر د وخت حکومت له خوا یرغمل د کابل په رشیدیه (حربي ښوونځي) کې شامل او پر ۱۳۲۲ ل ل کال له حربي ښوونځي څخه په لوړه پوړۍ (درجه) فارغ او بيا په حربي پوهنتون کې شامل شو. پر ۱۳۲۵ ل ل کال هندوستان ته د لوړو زدکړو لپاره واستول شو او تر یوه کال پوځي تعلیماتو وروسته هېواد ته راستون او د وړو ضابطانو د ښوونځي د بولندوی (قوماندان) په توگه په دنده وگومارل شو. 

عبدالحکیم کټوزای پر ۱۳۳۴ ل ل کال د پوځي څانگې (نظامي مسلک) د پیاوړتیا په پار د تورکیې هېواد ته واستول شو او په لوړه پوړۍ خپل هېواد ته راستون شو. تر دې وروسته د دفاع وزارت په اډانه (چوکاټ) کې د هوایي ځواکونو د ښوونې او روزنې لوی مدیر وگومارل شو. نوموړي په ډیرې رښتينولۍ (صداقت) او هېوادپالنې سره د وخت هوایي ځواکونو ته خدمتونه وکړل چې د وخت هوایي منسوبینو يې تل یادونه کوله. 

نوموړی پر ۱۳۳۹ ل ل کال د ارکان حربۍ لپاره بیا تورکیې هېواد ته واستول شو او پر ۱۳۴۱ ل ل کال د ارکانحربۍ په لوړه پوړوۍ هېواد ته راستون شو. هغه د دفاع وزارت د ښوونې او روزنې عمومي مدیر وگومارل شو او په ښوونه او روزنه کې يې د پام وړ نوښت او بدلونونه راوستل. 

تر دې وروسته بیا د ریشخورو د ۷ شمېرې پلې فرقې د درستیزوال په توگه وگومارل شو. تر دې وروسته پر ۱۳۴۴ ل کال د کابل د امنیې بولندوی (قوماندان) او پر ۱۳۴۸ کال د پولیسو او ژندارم عمومي بولندوی وگومارل شو. پر ۱۳۵۱ ل ل کال د ۷ پلې فرقې بولندوی وگومارل شو. پر ۱۳۵۲ کال د چنگاش میاشتې تر کودتا وروسته بې له کومه جرمه دا هېوادپال، رښتونی،  له فساده لرې او باانظباته جنرال درې کاله په ځېل کې تیر کړل. 
 
عبدالحکیم کټوزای د خپل وخت په جنرالانو کې د عسکري پوهې، انظباط او دسپلین، ښوونې او روزنې، ښو اخلاقو او هېواد ته ژمن (وفادار) او ممتاز جنرال وو. 

پر ۱۳۶۸ ل ل کال یې د ځینو هېوادپالو مشرانو سره (د ملي رستگارانو ټولنې) بنسټ کېښود تر څو هېواد له جگړې خلاص او پر ځای يې سوله راولي. کله چې تر ۱۳۷۲ کال وروسته کورنۍ جگړې زور ونیو، نوموړی پېښور ته يې کډوال شو او هلته د (تفاهم او ملي یوالي) شورا سره يو ځای شو. یو کال وروسته يې د شورا د انسجام د سروال (رئیس) په توگه د ملي یووالي او سولې لپاره داسې اغیزناک کارونه وکړل، چې داخلي او خارجي سیاستوال په ډېره هیله مندۍ  سره ورته متوجه شول چې دا د سولې او ملي یووالي لپاره غوره لاره ده. 

## مړينه
په خواشينۍ سره چې د هېواد، ولس او اسلام دښمنانو دغه سپېڅلي افغان بریدجنرال عبدالحکیم خان کټوازي ته نور د ژوند کولو موقع ور نه کړه. هغه يې د ۱۳۷۴ ل ل کال د لړم میاشتې پر ۱۱ نېټه د پېښور په بورډ کې په رڼا ورځ په ډيره ناځوانمردانه توگه شهید کړ. اروا يې ښاده او جنت يې ځای شه. 

## اخځليک

۱- د جنرال مومند کټوازي فېسبوک پاڼه.
عبدالمالک فدا

**عبدالمالک فدا** (زوکړه ۱۸۹۷ زېږدي کال چارسده - مړینه د ۱۹۵۷ زېږدي کال د اپرېل ۲۱) د خدايي خدمتگارو غورځنگ غړی او د لوی افغانستان يو شاعر وو. 

## مخينه
خدايي خدمتگار او شاعر عبدالمالک فدا پر ۱۸۹۷ زېږدي کال د چارسدې د پړانگو په ياسين خېلو کې زېږېدلی وو. هغه رسمي زده کړې نه وې کړې، خو کله چې د باچا خان له غورځنگ سره ملگری شو، نو په پښتو ژبه يې ليک لوست زده کړ. هغه له ولسي ستونزو څان خبر کړ او د غورځنگ له ملگریو سره په ناسته پاسته کې يې دا شعور خپل کړ چې خپل قلم د خپل ولس د بیدارۍ لپاره وکاروي. 

د هغه د ژوند د لومړیو وختونو په اړه ليکوال او څېړونکی ازاد اشنغری وايي: «شاعر عبدالمالک فدا يو ولسي شاعر وو. هغه چې د پښتون ولس کوم قلمي او کړنيز خدمت کړی، تاريخ به يې هېر نه کړي. عبدالاکبر خان اکبر صيب ليکي، چې په خدايي خدمتگارو کې تر شاملېدو دمخه يې د کاليو گاډۍ گرځوله، خوږ غږی او خوږ مزاجه شاعر وو.» 

فدا صيب څو ځلي پيرنگیانو بندی کړی وو...  

اسفند یار ولي خان وايي: «اگر چې زه وړوکی وم خو د بابړې په هکله چې به بیا کله عبدالمالک فدا خپل نظم باچا خان ته اورولو، نو ښه راته یاد شي چې د بابا په سترگو کې به ورته اوښکې راغلې.» 
 
## د شعر بېلگې يې

نن په قفس کې د توتيانو شر و شور وينمه - 
خو عجيبه ده چې وطن ترې نه پېغور وينمه 

     *    *    * 

کفن په سر د ازادۍ ميدان ته ځمه ـ 
مرگیه مه راځه درځمه  

## مړينه
عبدالمالک فدا دا وصيت کړی وو، کله چې مړ شي، نو مړی دی يې باچا خان کېڅ (قبر) ته ښکته کړي. کله چې يې د ۱۹۵۷ ز کال د اپرېل پر ۲۱ نېټه له دې نړۍ سترگې پټې کړې، نو باچا خان يې هم د وصيت درناوی وکړ او د غورځنگ له زرگونو پلویانو سره يې د هغه په جنازه کې گډون وکړ. اروا يې ښاده او جنت يې ځای شه.   

## اخځليک

۱- https://www.mashaalradio.com/a/27692443.html

۲- https://www.voadeewanews.com/a/2914661.html 

وېشنيزه:پښتانه شاعران 
وېشنيزه:پښتانه 
وېشنيزه:افغانان
عبدالکريم مظلوم

**عبدالکريم مظلوم** (زوکړه ۱۹۰۱ زېږدي کال - مړینه ۱۹۴۶ زېږدي کال) د لوی افغانستان يو پښتو ژبی ليکوال او ډارمه لیکونکی وو. 

## مخينه

عبدالکريم مظلوم

## مړينه

## چاپ شوی نښيرونه
۱- څېرې، د ۱۹۴۴ زېږدي کال ډيلي چاپ. 

## اخځليک
۱- http://pakhtoonmagazine.com/pukhtoonwriters/humayun-huma/2590/ 

وېشنيزه:پښتانه ليکوال 
وېشنيزه:افغاني ليکوال‎ 
وېشنيزه:پښتانه 
وېشنيزه:افغانان
عبدالرحمان خان کلی

** عبدالرحمان خان کلی** د کابل ولایت قره باغ ولسوالۍ اړ وند یو کلی دی. چیرته چې افغان پیژندل شوی خبریال مجاهد کاکړ زیږیدلی وو.
د وینې سرطان

**د وینې سرطان** په انګلیسي leukemia) له سرطاني ډولونو څخه یو دی چې د هډوکی له مغز څخه شروع کیږي چې د زیاتو سپینو ګلبولونو (لوکوسیتونو) د جوړیدلو سبب ګرزی. وینه ګرزونه تبه ډیره وخت د ستړیا احساس د یادی ناروغې له علامو څخه دي.
 

## مخینه
## درملنه
ماسټر عبدالکریم

**ماسټر عبدالكريم** (زوکړه ۱۹۰۸ زېږدي کال د ډيسمبر ۷، چارسده - مړینه د ۱۹۶۱ ز کال د جنوري ۱۹) د لوی افغانستان پښتو ژبی ليکوال، ملي مبارز او خدايي خدمتگار وو. 

## مخينه
ماسټر عبدالكريم د منتظر خان زوى وو، چې پر ۱۹۰۸ ز كال د ډيسمبر پر ۷، د چارسدې د اتمانزو په كلي كې زېږېدلى دى. خپلې لومړنۍ زده كړې يې د اتمانزو په ازاد ښوونحي (سكول) كې ترسره كړې، وروسته يې پر ۱۹۳۰ ز كال د ډهلي د جامعه مليۀ اسلاميه څخه د لېسانس (BA) سند ترلاسه كړ او د بېرته راتگ سره سم د اتمانزو په ياد شوي ښوونځي كې ښوونكى شو. پر همدې كال ماسټر د ازادۍ غوښتنې فكر د لرلو په جرم بندي شو او كله چې درې كاله وروسته بېرته آزاد شو، د ازاد ښوونځي اکر (حالت) ډېر خراب شوى وو، خو د ماسټر په هڅو دغه ښوونځي بېرته په پښو ودرېد.

## مړينه
ماسټر عبدالكريم د ۱۹۶۱ ز کال د جنوري پر ۱۹ له دې نړۍ سترگې پټې کړې. اروا یې ښاده او جنت يې ځای شه. 
  
## چاپ شوي نښيرونه يې
۱- ځولۍ گلونه (لنډې کيسې)، د ۱۹۵۷ ز کال چاپ. 
 

## اخځليک

۱- http://thepashtunexpress.com/ps/%D9%82%D8%A7%D9%85%D9%8A-%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D9%84%DB%8C%DA%A9%D9%88%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%88-%D8%AE%D8%AF%D8%A7%DB%8C%D9%8A-%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%AA%DA%AB%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D8%A7/ 

۲- https://www.facebook.com/ghagradio/videos/%D9%82%D8%A7%D9%85%D9%8A-%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D9%82%D9%84%D9%85%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D8%AE%D8%AF%D8%A7%D8%A6%D9%8A-%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%AA%DA%AB%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D8%A7%D8%B3%D9%BC%D8%B1-%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%DA%A9%D8%B1%D9%8A%D9%85/1900608896918883/

وېشنيزه:پښتانه ليکوال 
وېشنيزه:افغاني ليکوال‎ 
وېشنيزه:پښتانه 
وېشنيزه:افغانان
مجاهد کاکړ

**مجاهد کاکړ**' زوکړه..... یو پیژندل شوی افغان خبریال وو چې د مې په ۵ تاریخ د  ۲۰۲۰م کال  کې د وینې سرطان له امله له شپږ کلن رنځ وروسته د المان په اخن ښار کې ومړ. ۵۱ کلن کاکړ د کابل, قره باغ ولسوالۍ په عبدالرحمان خان کلی کې زیږیدلی وو, نوموړی د لومړنیو افغان خبریالانو څخه وو چې په افغانستان کې یې مخکښه خبریالي خلکو ته ور وپیژندله. ښاعلی کاکړ د طلوع نیوز خصوصی تلویزیون سره کار کاوه او د یاد تلویزیون رئیس هم پاتی شوی وو.

## شخصی ژوند
مجاهد کاکړ په خټه پښتون د کابل قره باغ ولسوالۍ کې زیږیدلی وو. نوموړی پ ه حبیبیی لیسه کې زده کړې کړې وی او وروسته پاکستان مهاجر شوی وو. چې له ۲۰۰۱م کال وروسته افغانستان ته راغی او د خبریالې په برخه کې یې له یوه افغان خصوصی تلویزیون طلوع نیوز سره کار پیل کړ. کاکړ لومړنی افغان خبریال وو چې په ۲۰۰۹م کال کې یې د لومړی ځل لپاره په افغانستان کې د ولسمشریزو ټاکنو ته د نوماندانو ترمنځ  مناظره جوړه کړه. له ښاغلی کاکړ څخه دوه زامن پاتی دي چې د خپلې کورنۍ سره د المان په اخن ښار کې ژوند کوی.
نقیب نیکان

نقیب نیکان د جلال آباد ، افغانستان توکمیز افغان سندرغاړی دی.

## سرچینې
فضل محمود مخفي

**فضل محمود مخفي** (زوکړه ۱۸۸۴ زېږدي کال، چارسده - مړینه د ۱۹۴۷ زېږدي کال، د مې ۲۸، دير) د پښتو ژبې يو شاعر او ملي مبارز وو. 

## مخينه

مولانا فضل محمود مخفي پر ۱۸۸۴ ز کال د چارسدې د پينده خېلو په کندي کلي کې زېږدلی دی. 

## د شعر بېلگې يې

خدایه داسې وخت به راشي چې زموږ جهاز به هم وي - 
لکه باز به په هوا شي په ترخو اوبو به سم وي 

تار به هم زموږ پیدا شي، رېل به هم په هر قدم وي - 
زه به خپل جرنېل پسې وم، په دښمن به دو کول وي 

## مدني اکر
کله چې مولانا فضل محمود مخفي له زده کړو وزگار او له هنده راستون شو، نو لومړی واده يې په چارسده کې وکړ. له دغه واده د هغه څلور اولادونه وزېږېدل چې ي پې عبدالاکبر، دوې لوڼې، او څلورم يې فضل معبود وو. دويم واده يې په باجوړ کې وکړ. 
## مړينه

مولانا فضل محمود مخفي د ۱۹۴۷ ز کال د می پر ۲۸ په دير کې له دې نړۍ سترگې پټې کړې او د دير د ماڼوگي کلي په مړستون کې خاورو ته وسپارل شو. اروا يې ښاده او جنت يې ځای. 
  
## چاپ شوی نښيرونه يې

## اخځليک

۱- سرمحقق زلمی هېوادمل، فرهنگيالى مبارز مولانا فضل محمود مخفي، د ١٣٩٣ ل ل کال چاپ، ۲۵، ۲۶، ۶۶ مخونه.

2- https://www.bbc.com/pashto/46950892

وېشنيزه:پښتانه شاعران 
وېشنيزه:پښتانه 
وېشنيزه:افغانان
ابو سعید فضل احمد غر

**ابو سعید فضل احمد غر** (زوکړه ۱۸۹۹ زېږدي کال، مردان - مړینه ۱۹۶۵ زېږدي کال) د پښتو ژبې، اردو او پارسي ژبو شاعر وو. 

## مخينه
ابو سعید فضل احمد غر د مشهور ولي لله حضرت محمد عبد لله مسافر صحرايی زوی دی چې پر ۱۸۹۹ ز کال  د مردان د سرو ډیرو  په کلي کې زیږیدلی دی. لومړنۍ زده کړې يې د لاهور په باغبانپوره کې تر لسم ټولگي پورې وکړې او پر ۱۹۲۶ ز کال د حیدر اباد دکن ته ولاړ. هلته تر ۱۹۴۹ پورې د خپل ماما عبدالجبار کره اوسېده. هغه د پښتو  اردو او فارسي ژبې شاعر دی. لومړنی تخلص یې (افغان) وو او په اردو شاعرۍ کې یې (کوهی) تخلص کړی دی.

د هغه ټول کلام په اتیا زرو اشعارو مشتمل دی، خو د هندوستان د ۱۹۴۷ زېږدي کال د خونړي فساد د سرو لمبو نه د هغه دیوان هم بچ نه شو. يوازې یې دومره وکړل چې خپل ځان او د شعرونو یوه وړه ټولگه کړای شوه.

هغه وو چې خپل پلرني ټاټوبي پېښور ته راغی. د ښاغلي همېش خليل په وینا پر ۱۹۵۲ ز کال د ولسي ادبي جرگې په یوه غونډه کې زما ملاقات ورسره وشو. د هغه د څیرې نه دا څرگندیده چې د زمانې د انقلابونو او گردشونو نه څومره تنزیدلی دی. د شعر او ادب د ترانو یو ډک رباب وو، چې د فرمایش په مضراب وچیړلی شو نو: 

دنیا وايي له ما مینه بې وفا ده - 
ته په ما فاحشې باندې زړه مه کیږده

سپین دې وپوښته د ږیرې د سپین والي - 
اوس شپه نه ده سهر شوه ته ما پریږده

غر صاحب دغه یو قطعه وویله، سترگې یې پټې کړې خاموش شو.

یوه لحظه پس یې سترگې پرانستې، نو یو سوړ اسویلی یې وکړ، ناڅاپه پاڅېد او زموږ په ډیرو کوښښونو هم پاتې نه شو. غر ایسار نه شو، هغه ولاړ او داسې ولاړ چې بیا تر اوسه په نظر رانه غلو. 

په پښتانه لیکوال نومې کتاب کې همیش خلیل زیاتوي: «ویلی شي چې څه وخت اعلیحصرت غازي امان الله خان د یورپ په سفر د تللو په موقعه بمبۍ ته ورسیدو، نو غر صیت د هغو په شان کې یوه قصیده وویله. اعلیحصرت د دغې قصیدې نه دومره متاثره شو چې ويی ویل: زه پښتو ژبه او ادب د غر صیب په حواله کوم خپله د ملک د اقتصادي حالاتو د ترقۍ د پاره به کوشش کوم.» 

د فضل احمد غر د شعرو یوه وړه غوندې ټولگه د « گل کوهي» په نامه بمبۍ کې د افغان قونسل سردار غلام احمد خان په مرسته خلافت پریس بمبۍ کې په ړومبي ځل چاپ شوې ده، چې ورباندې په فارسۍ ژبه د «بخش من و تمهید کتاب» د سرخط لاندې مقدمه هم چاپ شوې ده.

همیش خلیل لیکي، غر صیب د خپل عمر په وروستيو کې خپل اشعار وسوځول او چې ایره شول نو ويي ویل: «دغو زه ډير بې ارامه کړی وم. اوس زه په ارام شوم.» بیا د دغې وینا نه یوه لحظه وروسته یې ساه ورکړه. دا کال ۱۹۶۵ زېږدي وو.» 
   
## د شعر بېلگې یې

دا د سیند هره څپه وایي چې پاڅي 

خوځول به دې د لاسو پورې باسي 

په تدبیر چې د کوټې سوری بند نه کړې 

دا تقدیر دی چې به هاغه کوټه څاڅي 

……

په پښتو خبرې مونږ ته شرم ښکاري 

تر دې حده قومیت زمونږه مړ دی 

خپل وطن او ژبه پرې نه ږدې افغانه 

چې هم دغه د قامي ترقۍ جړ دی 

……

یا به خاورې په دې لاره کې وجود کړې 

یا تر لاسه به افغانه خپل مقصود کړې 

بې تکلیفه راحت چا نه دی موندلی 

اول وکړه خپل نقصان هله به سود کړې   

## مړينه
شاعر ابو سعید فضل احمد غر پر ۱۹۶۵ زېږدي کال له دې نړۍ سترگې پټې کړې. اروا يې ښاده او جنت يې ځای شه. 
  
## چاپ شوي نښيرونه يې
۱- گل کوهي (شعري ټولگه)، د بمبۍ چاپ. 
  
## اخځليک
۱- https://larawbar.net/7269.html#.X5_FLtSF5kg 

۲-https://www.voadeewanews.com/a/4730011.html

وېشنيزه:پښتانه شاعران 
وېشنيزه:پښتانه 
وېشنيزه:افغانان
عارف تبسم

**عارف تبسم** (زوکړه د ۱۹۷۲ زېږدي کال د ډيسمبر ۱۲، سويلي پښتونخوا، لورالايي) د پښتو ژیې شاعر او ليکوال دی. 

## مخينه

عارف تبسم د حاجي شير افضل خان زوی، د ۱۹۷۲ ميلادي کال د ډيسمبر د مياشتي پر ۱۲ نېټه د سويلي پښتونخوا د لورالايي د بوري په کلي کي  زېږېدلی دی. نوموړي لومړنۍ زده کړي په . . . . .   کې پيل کړې او بيا . . . . لوړي زده کړي يې په نړيوالو اړيکو او انگرېزي ادبياتو دواړو کي د MA تر کچې کړې دي. 

عارف اوسمهال د سويلي پښتونخوا په کوټه کې اوسي او له يوې نړيوالي موسسې سره پر دنده بوخت دی.

## د شعر بېلگې يې

غزل
په خپل خزان  ژوند کې سپرلی پالمه - 
گل  يم له ځـان سره ازغی    پالمه 
 
ستا په  غـم  زه په ځان کې ود ړدېږم - 
خپله  سينـه کې  ستا زړگی پالمه 
 
هر وخت له ما سره په جنگ اخته وي - 
پـه ځـان کې څــرنگـه سـړی پالمه  
 
خپلوي او مينه مې فطـرت ځکــه ده - 
پــه خپـلـه وينه کـې بـوری* پالمه 
 
نه بـدلـومه د بابا قــدرونه - 
خپـله درۍ، خپــل نغــری پالمه
 
چيري به بيا د حــق اذان پــورته کړي - 
په زړه کـې تل بېﻻل ژوندی پالمـه 
 
پر شـونـډو  باندې تبسـم نه لرم - 
بـې تا ژوندون لکـه نيـمی پالمـه
 
غزل
 
څراغ راواخلو، په تيارو کې په مزل پسې ځو - 
موږ ټوله شپه لټون کوو، د لمر په پل پسې ځو 

زموږ ﻻرښوونکو زموږ د زيار وقدر نه دی کړی - 
ځکه خو خپل کاروان پرېږدو او موږ په بل پسې ځو

د خوشبويي دښمني گرانه شوله دومره چې اوس - 
د پسرلي د جنگ د پاره موږ په گل پسې ځو 

دراست روی هيله به اوس له ځانه څنگه ساتو - 
درُخ ملگري يو، خو ستا د زلفو ول پسې ځو 

شايد چې خلگ له ايمانه څخه ستړي شولو - 
اوس په ښکاره نارې وهي چې موږ په غل پسې ځو 
 
د يوې کونډې ماشومان په سپېدو پورته شولو - 
وايي مورکۍ موږ د اتامو په تکل پسې ځو 

چاوشړلې خوشحاليانې له دې ښاره څخه - 
که خنداغواړو، تبسم سره به مل پسې ځو 

## چاپي نښيرونه يې

١-  گلوبلائزېشن اور مادري زبانين، (اوردو ژبه)، (ترتيب)، د ۲۰۰۴ ز کال چاپ. 

٢- آزادي کې پهلی کرن (د امان الله خان هوتک د کتاب «د خپلواکۍ لمرڅرک» اردو ژباړه، د ۲۰۰۵ ز کال چاب. 

٣- د لمر پل (لومړۍ پښتو شعري ټولگه)، د ۲۰۰۶ ز کال چاپ. 

۴- پښتو ادب او نړيوال کلی (پښتو نثري ټولگه)، د ۲۰۰۷ ز کال چاپ. 

۵- مات گامونه (شعري ټولگه)، د اسلام اباد چاپ.  

۶-  پښتو ادب او امن (له ارسلا خان کاکړ او سلطان زخپېل سره مرتب شوى).  

## اخځليک

۱- https://larawbar.net/335.html#.X6EV59SF5kh   

۲-https://www.taand.com/%D9%86%D9%88%D9%8A-%DA%86%D8%A7%D9%BE-%D8%B4%D9%88%D9%8A-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D9%88%D8%A7%D9%84-%D9%85%D9%8A%D8%A7%D8%AE%DB%90%D9%84/

وېشنيزه:پښتانه ليکوال
وېشنيزه:پښتانه شاعران 
وېشنيزه:افغاني ليکوال‎ 
وېشنيزه:پښتانه 
وېشنيزه:افغانان
بری ليک

**بری ليک** د بریالیتوب سند، په پاړسي ژبه کې (شهادتنامه، سند فراغت) هغه لاسوند (سند) ته ويل کېږي چې د یوې ښوونيزې او زده کړيزې مؤسسې تر پای ته رسولو وروسته فارغ شوي وگړي ته د اړوندې مؤسسې د ادارې يا بلې لوړې او صلاحيت لرونکې منځۍ (مرکز) له خوا ورکول کېږي. 

## تاريخچه
ميخايل سېرگېېویچ پېلېوين

**ميخايل سېرگېېویچ پېلېوين** (زوکړه د ۱۹۶۶ زېږدي کال د ډيسمبر ۱۹، لېنينگراد) د روسیې يو ختيځپوه، افغانپوه، د ژبپوهنې دوکتور، ايرانپوه، د سانت پیتربورگ د دولتي پوهنتون د ايرانۍ ژبپوهنې د دیپارتمنت مشر دی.  

## مخينه

## چاپ شوي نښيرونه يې

## اخځليک
۱- https://www.livelib.ru/author/31132-mihail-pelevin

۲- http://www.orientalstudies.ru/rus/index.php?option=com_personalities&Itemid=74&person=250

وېشنيزه:روسي ختيځپوهان
د کمپیوټري ویروس تاریخچه

ویروس په کمپیوټر کې وړو وړو پروګرامونو او کوډونو ته وايي. او کله چې کمپیوټر ته داخل شي کمپيوټر د کاره غورځوي او پکې موجوده ډیټا ته زیان رسوي او یا یې له منځه وړي.

## د کمپیوټري ویروسونو تاریخچه (History of Computer Viruses)
په امریکا کې د لومړي ځل له پاره په سیکورټي فورس (Security Force) دفتر کې یو کارکوونکی چې نوم یې جینبرلن (Jenbarlan) نومیده یو ویروس جوړ کړ او د لومړې ځل له پاره یې په همدې دفتر کې وکاراوه چې تقریباً ۸۰ کمپیوټرونو ته یې د نیټورک له لارې انتقال کړو. او د دې ویروس په وجه تقریباً (۱۶۸۰۰۰) زیات او کم ریکارډونه له منځه ولاړل. کله چې د دې دفتر مشر خبر شو چې معلومات یې د جینبرلن په واسطه د ویروس په جوړولو او انتقال سره ختم شوي دي. نو جینبرلن یې د دندې څخه ګوښه کړ. 
په همدې ډول جینبرلن ته د کمپیوټر په دنیا کې د ویروس د استاد لقب ورکړل شو.
کټیو لینډي

**کټیو لینډي** د جنوري 13, 1992 کې  د کاوا ډی تیریني ، ایټالیا کې زیږیدلی. هغه یو فوټبالر دی چې دا مهال د سی ای سباډیل ايف.سي. لپاره لوبوي.

وېشنيزه:1992 زېږېدنې
آراکوزیا راډیو

**آراکوزیا** له کابل نه خپریدونکې یوه راډیو ده چې په پښتو ژبه خپرونې اري. یاده راډیو د موبي ګروپ اړود ده.
حنيف خليل

**حنيف خليل** (زوکړه د ۱۹۷۳ زېږدي کال د مې ۱۲، پېښور) د لوی افغانستان يو پښتو ژبی شاعر، ليکوال او څېړونکی دی. 
 
## مخينه
پروفيسر ډاکټر حنيف د زين خان زوی، په خټه خليل او د ۱۹۷۳ زېږدي کال د مۍ مياشتې پر ۱۲ نېټه د پېښور په  بر نوي کلي کې زېږېدلی دی. لومړنۍ زده کړې يې تر پڼځم ټولگي پورې د سپينې وړۍ په مډل ښوونځي کې کړې دی. لسم ېې په اسلاميه کالجيټ سکول کې، ۔څوارلسم اسلاميه کالج پېښور۔۔۔۔ايم ای اردو او ايم ای پښتو د پېښور پوهنتون نه او دوکتورا ېې هم د پېښور پوهنتون څخه تر لاسه کړې ده. 

ډاکټر حنيف خليل اوسمهال په  قايد اعظم پوهنتون کې د پښتو پروفيسر دی او د څېړنې، تنقيد، کلتور، تاريخ، ژبپوهنې، ژباړې، راپورتاژ او شاعرۍ په برخو کې لگيا دی کار کوي، ليکنې او څېړنې ېې ادامه لري. 

حنيف د پښتو ژبې د پرمختيا او پراختيا لپاره ډېر ارزښتناک او تلپاتې کارونه او خدمتونه کړي چې هيڅکله د هېرولو نه دي او کلونه کلونه به ژوندي وي او خلکو ته به ېې گټه او خير رسېږي. 

پښتو ژبې او ادب سره د ډاکټر حنيف مينه او تړون فطري او د نوموړي په خټه کې اخښل شوی دی. هغه په شعوري ډول دا هڅه او کوښښ کوي چې خپل ولس او قام ته ملي فکر او د هېوادپالنې سياسي شعور ورکړي او د دغه سوچې او پاکې موخې لپاره پښتانه په ځانگړي ډول ځوان کول وروزي او د هغوی سالمه پالنه وکړي. 

د ښاغلي حنيف په شاعرۍ کې له خپل ولس او خلکو سره د خواخوږۍ او ژورې مينې او همدغه راز د هېوادپالنې انگازې او تاندې جذبې د لوستونکو پام ځان ته رااړوي چې نوموړي په خپله وينا کې ځای ورکړی او د هنر په گاڼه ېې پسوللي دي.  

## مدني اکر

## د شعر بېلگې يې

مخ او زلفې علامې د خير او شر دي - 
نه ېې خير کې څه حاصل کړل نه په شر کې

په پرده کې حسن وينم حسن بين يم - 
عقابي تاب مې پيدا شولو نظر کې

 يا دا چې: 

مه وژنه غريب د خپل ستم په باد - 
لا به راژوندی شي شرر پېژنم

دواړه د صنم د لاسه اور کې دي - 
دومره بس خليل او ا‌ذر پېژنم

## چاپ شوي نښيرونه يې

ښاغلي پروفيسر ډاکټر حنيف خليل له پڼځوسو ډېر په پښتو، اردو او انګرېزۍ ژبو ادبي او علمي اثار ليکلي چې د يو ځو کتابونو نومونه ېې په لاندې ډول دي

الف: په پښتو ژبه ليکلي اثار
۱- د رحمان بابا اعجاز. 

۲- پرخه په پرښه (شعري ټولگه). 

۳- ماه کامل په دوست محمد کامل. 

۴- همېش خليل ژوند او فن. 

۵- سليم راز فکر، فن او شخصيت. 

۶- تنقيد په پښتو ادب کې. 

۷- ۱- ترقی پسند تحريک او پښتو شاعری.  

ب: په اردو ژبه ليکل شوي کتابونه 

۱- بابای غزل  حمزه بابا. 

۲- کاکاجي صنوبر شخصيت اور فن. 

۳- ولی محمد طوفان شخصيت اور فن. 

۴- پښتو زبان و ادب کي تاريخ. 

۵- اردو کې تشکيل مين پشتونو کا کردار. 
 
## اخځليک
۱- https://www.pukhto.net/article-detail/86 

وېشنيزه:پښتانه ليکوال
وېشنيزه:پښتانه شاعران 
وېشنيزه:افغاني ليکوال‎ 
وېشنيزه:پښتانه 
وېشنيزه:افغانان
شیخ نورین محمد صدیق

**شیخ نورین محمد صدیق** د سوډان یو قاري وو.
په سوډان کې د یو شمېر نورو حافظانو سره په يوه موټر بم چاودنه کې ووژل شو.
## سرچينې
جارجیو ارډینټے

**جارجیو ارډینټے** د جون په 1993 کې زیږیدلی د فرانسوي کمپوزر او پیانو غږونکی دی. هغه په ​​پاریس کې ژوند کوي او کار کوي.

وېشنيزه:1993 زېږېدنې
محمد عثمان نژند

**محمد عثمان نژند** (زوکړه؟ - مړینه؟) د پښتو ژبې د درسي کتابونو یو نامتو لیکوال او شاعر وو. 

## مخينه
اروښاد محمد عثمان نژند د پښتو ژبې شاعر، ليکوال او د درسي کتابونو ليکوال وو. نوموړی د ننگرهار ولايت د سره رود ولسوالۍ اوسېدونکی وو. 

## د شعر بېلگې يې

نــوم زما كتاب دى - تاته مـې خطـاب دى 

زه ستا ښـه اشنـا يمه - تاته كيسـې وايمه 

څومره ښې كيـسې لرم - شاتو نه خـوږې لرم 

مشـق دې د ليكلو يـم - هـم دې د لوستلو يم 

پام مې په ساتلو كـړه - پـه پاڼـو اړولو كړه 

پاك مې له گردونو كـړه - پام مې په رسمونو كړه 

ښکلی مې هـر باب دى - نــوم زمـــا كتـاب دى  
 
## مدني اکر

## مړينه

## چاپ شوي نښيرونه يې

## اخځليک

۱- https://moe.gov.af/sites/default/files/2020-02/G5-Dr-Pashto.pdf

وېشنيزه:پښتانه ليکوال
وېشنيزه:پښتانه شاعران 
وېشنيزه:افغاني ليکوال‎ 
وېشنيزه:پښتانه 
وېشنيزه:افغانان
عبدالعلي اخوندزاده

علامه **عبدالعلي اخوندزاده** (زوکړه ۱۸۸۲ زېږدي کال - مړینه ۱۹۴۴ ز کال) د پښتو ژبې شاعر، د ښوونې او روزنې د دودولو يو مبارز او روښاندی وو. 

## مخينه
عبدالعلي اخوندزاده پر ۱۸۸۲ ز کال زېږېدلی وو. د کوټي شمال ختیځ لور ته په شاوخوا څلوېښت کیلومیټرۍ کې د خانوزۍ نومي کلی دی چې د اسيا په کچه يې د تعلیم شرح تر ټولو ښه یادېږي. شاوخوا سل کاله وړاندې عبدالعلي اخوندزاده په لومړي ځل دې سيمه کې هغه وخت يو ښوونځی خلاص کړ چې په پښتنو کې لا تعلیم ته په ښه نظر نه کتل کېدل. عبدالعلي اخوندزاده پکې لومړی د خپل کور ماشومان داخل کړل او وروسته يې کرار کرار کليوالو ته ذهن ورکړ چې زده کړه بې له دې چي نور يې ستاينه درته وکړي، بايد وکړو! 

د پټې خزانې د موندونکي تر څنگ اخوندزاده د پښتو اديب هم دی چې د شاخ گل په نامه شعري دېوان لري چې د کوټې پښتو اکاډیمۍ چاپ کړی دی. 

علامه حبيبي يې په اړه ليکي: «علامه عبدالعلي اخوندزاده ما له ۱۳۳۸ هـ ق راهیسته پېژندی. زه به د لسو کالو وم چې د کندهار يوه سندرغاړي باغي اخوندزاده به د عبدالعلي بدلې د ارغنداو په گڼو باغو کۍ ويلې او دده ږغ به مځکه او آسمان رېږداوه.  

د ۱۳۱۴ ش کال په ژمي چې زه هند ته تلم، د کوټې په بازار کې مې دغه اخندزاده د طبابت پر دکان ناست ولید. دغه وخت زه د کندهار د طلوع افغان مدیر وم، او زما اخبار به علامه عبدالعلي ته استول کېدی. ده چې زه وپېژندلم، په ډېره مینه يې پر تندي مچ کړم او ما دده سره لومړۍ پلا وکتل او د زړه خواله مو سره وکړه. څلور کاله وروسته چې ما د طلوع افغان په پاڼو کې د پښتو ادب ځینې ورکې او ناپېژندلې برخې سره څېړلې او رابرسېره کولې، له کوټې څخه د علامه عبدالعلي يو پيغام راورسېد چې ده د پښتو يو قدیمه تذکره موندلې ده او که د هغې د چاپولو امکان د کندهار په مطبعه کې وي نو به يې راواستوي. دا پيغام ماته چې د قدیم پښتو ادب يوې پاڼې په يوه بیت ته هم تږی وم، د زوی زېری وو او ما ورته وویل چې زه پخپله کوټې ته درځم او هغه گورم. د خدای کارونه وه چې زه ژر وره نغلم، او په ۱۳۱۹ ش کال له کندهار کابل ته راغلم او دلته د پښتو ټولنې مشر سوم او په رسمي کارو داسي اړ سوم چي د ۱۳۲۰ ش کال تر ژمي پورې د سر گرولو ته هم نه وم خلاص. څو چې د ۱۳۲۲ ش کال په پسرلي کې زه کوټې ته ولاړم او له خپل زاړه آشنا او خواخوږي مشر عبدالعلي اخندزاده سره مې ولیدل، او ده هغه معهود کتاب ماته راښکاره کی. زما سترگې پر ولگېدې يوه پټه خزانه وه چې دمخه نه ما نه بل چا هغه لیدلې وه. ما ارواښاد اخندزاده ته وويل چې دا خو په رښتيا هم پټه خزانه ده. که يې ماته راکړې، زه به يې چاپ کړم او جهان ته به ښکاره سي. پر اخندزاده دې خدای ورحميږي، زما په خبره بیخي خوښ سو، تندی يې ورین سو، شونډان يې موسکي سول وې ويل: چاپ يې که! ما خو تاته ساتلې وه، وايې خله. 

د ارواښاد عبدالعلي اخندزاده په ياد اوس هم دا څو کرښې کاږم او دا منم چې که مرحوم دغه کتاب په کوټه او پښين کې نه وای پيدا کړی، نو به اوس د پښتو ژبې او ادب د دغې تاریخي خزانې څخه لاس تور وای.»  

## د شعر بېلگې يې

## مړينه

ارواښاد عبدالعلي اخوندزاده پر ۱۹۴۴ ز کال له دې فاني نړۍ سترگې پټې کړې او د پښين په څنگ خانوزۍ کې خاورو ته وسپارل سو. اروا يې ښاده او جنت يې ځای شه. 

## چاپ شوي نښيرونه يې
 
۱- شاخ گل (پښتو شعري دېوان)، د کوټې پښتو اکاډیمۍ چاپ.

## اخځلیک
۱-https://www.facebook.com/1994059157552873/posts/2035381580087297/ 
نومیالي دي چې یادېږي.

وېشنيزه:پښتانه شاعران 
وېشنيزه:پښتانه 
وېشنيزه:افغانان
سيد حبيب الله بخاري

**سيد حبيب الله بخاري** (زوکړه د ۱۹۰۸ زېږدي کال د فبروري ۱۰، سوات - مړینه د ۱۹۸۱ ز کال د اکتوبر ۱۲) د لوی افغانستان يو پښتو ژبی ولسي شاعر او ليکوال وو، چې په ميرزا زخمي ځيگر اوڅار وو او دی. 

## مخينه

په پښتو، عربۍ، پارسۍ او اردو ژبو او علومو باندې پوه لوی پوهاند ارواښاد سيد حبيب الله بخاري (ميرزا زخمي ځيگر) د ۱۹۰۸ ز کال د فبرورۍ پر ۱۰ د سوات د شاميزۍ سیمې په مياميره نومي کلي کې د بخاري ساداتو په درنه کورنۍ کې د سيد مير اغاجان کره زيږيدلې وو. هغه پر ۱۹۱۶ ز کال د خپل کلي مياميره نه هجرت وکړ او د اشنغر د سرډيرو کلي سره خوا کې په وردگه کلي کې نېشا شو. نوموړی په يوه چاربيته کې وايي:

ميرزا زخمي مې نوم دی 
 
هر چا ته معلوم دی 

دفتر مې د شعرونو دې قايم په سرډهيرو 

په عشق کې د خارو

بل ځای وايي: 

پاره مې د بدن په هغه دم شي ناقراره 

دشمن د غل شاعر يم که راپيښ شو په وردگو

## د سيد حبيب الله بخاري شاعري
د ميرزا زخمي ځيگر شاعري د پند و نصيحت، عشق و محبت، حسن و جمال نه ډکه په سپۍڅلې ساده او روانه ژبه کې خپل ولس ته وړاندې کړې ده. ميرزا زخمي ځيگر په شاعرۍ کې په مختلفو اصنافو طبع ازمايي کړې چې پکې حمدونه، نعتونه، مناجات، حکايات، قومي نظمونه، غزلې، رباعيانې، چاربيتې نيمکۍ، بگتۍ او لوبې شاملې دي. د هغه ډېر مشهور نعتونه او لوبې د ريډيو پاکستان پېښور مشهورو نعت ويونکيو او سندرغاړو ويلي دي.  

د شاعر او ليکوال سيد حبيب الله بخاري لنډنوم (تخلص) زخمي ځيگر وو، خو د ميرزا لقب ورته د ښکلي ليک د ليکلو په وجه د خپلو دوستانو له لوري ورکړ شوی وو. هغه په خلکو کې د «ميرزا زخمي ځيگر» په نامه اورڅارتیا موندلې وه. 

د ميرزا زخمي ځيگر په نزدې دوستانو کې نامتو شاعران عبدالواحد ټيکدار، علي حيدر جوشي، فدا مطهر، سيف الملوک صديقي، فضل رحمان فيضان، غالب گل سرحدي، عبدالله استاذ د نوښار سيد اکبر صابر، مير غلام صادق، عبدالوهاب، دستي شان گل، حسن الماب، فريخان شيدا، د نوښار نور محمد او داسې نور ډير شامل دي. 

## مړينه
سيد حبيب الله بخاري (ميرزا زخمي ځيگر) د ۱۹۸۱ ز کال د اکتوبر پر ۱۲ نېټه له دې فاني نړۍ سترگې پټې کړې. د هغه جنازه په چارسده کې د دارالعلوم اسلاميه لويې دروازې ته مخامخ خاورو ته وسپارل شوه. ميرزا زخمي ځيگر د خپل قبر د کتيبې لپاره دا شعرونه ليکلي وو:  

زما د تن ارامه د هجران سره درځم - 
د ډيرې بې وسۍ نه د ارمان سره درځم 
 
کړم دلته په دنيا کې د چا ياد زرې زرې - 
له دې فاني دنيا نه د خفگان سره درځم 

د تش بوتل په مثل يم خالي د نيک عمل نه - 
په زړه کې اور د مينې د جانان سره درځم 

پاره پاره په تيغ د عشق ميرزا زخمي جيگر يم - 
پاره پاره زړگي، پاره گريوان سره درځم 

ميا وکيل شاه فقير خېل 

## ليکلي نښيرونه يې

د ميرزا زخمي ځيگر پر ۳۵ ناچاپه کتابونو سربېره، تجليات حجاز، ديوان درعجم، رياض العاشقين، رموزالعاشقين، انجام صداقت، تازه زخمونه، نوي زخمونه، يو قام په تازه زخمونه کتاب باندې دا شعر ليکلی دی: 

مرهم د تسلۍ پرې باندې ږدمه هر ساعت - 
رغيږي بې وصاله چرته دا زخمونه دوه

د پښتو ژبې شاعر، ليکوال او څېړونکي ميا وکيل شاه فقيرخېل پر خپله فېسبوکپاڼه د يوه پښتانه ورور ښاغلي گل محمد بيتاب د دې پوښتنې په ځواب کې، چې «دا ناچاپه کتابونه يې چرته دي، مياں صاحب، محفوظ دي او که نه؟» ليکلي چې «دا ناچاپه کتابونه يې د لور د طرفه نمسي فرمان الله جان زاهد سره شته.» 

## اخځليک

۱- د شاعر، ليکوال او څېړونکي ميا وکيل شاه فقيرخېل فېسبوک پاڼه.

وېشنيزه:پښتانه ليکوال
وېشنيزه:پښتانه شاعران 
وېشنيزه:افغاني ليکوال 
وېشنيزه:پښتانه 
وېشنيزه:افغانان