open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
د شهید شیرودي لوبغالي

**د شهید شیرودي لوبغالی** یا **امجدیه لوبغالی** د تهران په مفتاح کوڅه کې د ورزشکارانو یو لوبغالی دی چې د تهران لومړنی لوبغالی او د فوټبال تر ټولو لوی لوبغالی و چې د ازادي د سټډیوم له جوړېدو مخکې د ایران د ملي لوبډلې او د دوو سترو لوبډلو کورنی لوبې وې. په هغه کې د پلازمېنې تاج او شاهین غونډې ترسره شوې خو د تهران په لوېدیځ کې د ازادي سټډیوم په جوړېدو سره دغه لوبغالی خپله پخوانۍ هوساینه له لاسه ورکړه، تر دې چې د امنیتي ستونزو (د ښار په مرکز کې د موقعیت له امله) چارواکو د فوټبال د مهمو لوبو د ترسره کېدو اجازه ورنکړه. په هغې کې دا لوبغالی د تهران په شهید شیرودي سپورټس کمپلیکس  او امجدیه کوڅه کې موقعیت لري.

تر انقلاب وړاندې د دغه ورزشي کمپلکس نوم د تهران امجدیه و.

پدې کمپلیکس کې ۳ سر پټی حوضونه او یو سر خلاصی حوض شامل دی چې د سیالیو لپاره مناسب دی. دا د فوټبال دوه ډګرونه هم لري، د غېږ نيونې، کراټې، او د سوک وهنې روزنې او سیالۍ سالونونه.
ډاکټر محمد نعیم وردګ

**محمد نعیم وردګ**  (۱۹۸۵) د ۲۰۲۰ کال راهیسې د قطر په دفتر کې د طالبانو له اوسنیو ویاندانو څخه دی. نوموړي تر دې وړاندې هم له ۲۰۱۳ تر ۲۰۱۵ کال پورې په همدې دفتر کې کار کړی دی.
ويښته

بټنوک|250x250px|د انسان ویښته په، ۲۰۰ ځله لوی ښکارېدنې سره .
**ويښته** یا جزوی پوښونکی **ویښتان** په تی لرونکو کې دی .

ویښتان درلودل د تی لرونکو موجوداتو یو له ځانګړتیاوو څخه دی، که څه هم ځینې ډولونه د خپل ژوند په دوره کې بې ویښتان دی. او ځینې یې له زیږون له پيل څخه ویښتان لري.
قسنطینه

**قُسَنطینه** په عربي (قسنطینة)کې د قُسَنطینه ولایت یو ښار دی چې د الجزایر په هیواد کې موقعیت لري چې په ۱۹۹۸ میلادي کال کې یې ۴۶۲٫۱۸۷ نفوس درلود او په ۲۰۰۵ کې یې نفوس ۵۰۷٫۲۲۴ ته ورسید.
د افغانستان بودایي او هندو میراث

د اوسنې افغانستان په خاوره کې بېلابېلو مذهبي او توکمیزو ټولنو ژوند کړی. د اسلام له فتحې وړاندې، د هندوکش په سوېلي برخو کې زونبیل او کابل شاهان واکمنان وو. کله چې د ۳۹۹ او ۷۵۱ زېږدیزو کلونو ترمنځ چینايي سیلانیانو (فکسیان، سونګ یون، شوان ژانګ، وانګ هایون-تسو، هوان چاو او وو کانګ) افغانستان ته سفر وکړ، دوی یادونه وکړه چې په شمال کې د آمو سیند او په سوېل کې د اندوس سیند ترمنځ په بېلابېلو سیمو کې هندوییزم او بودیزم رواج و او عملي کېده. د دوی د سفرونو پر مهال دا خاوره د کوشانیانو او ورپسې د هپتالیانو تر واکمنۍ لاندې وه. ویل کېږي چې هپتالیان د هندو خدای سوریا سر سخت او لېواله پیروان وو.

مهاجمو عربو مسلمانو په ۶۵۳ – ۶۵۴ زېږدیزو کلنو کې د زمینداور (هلمند ولایت) زنبیل پاچا ته اسلام ور معرفي کړ، ورپسې، مخکې له دې چې په لوېدیځ کې مسلمان شوي زرنج ښار ته را ورګرځي، همدا پیغام یې کابل ته راوړ. معلومه نه ده چې څو کسانو نوی دین قبول کړ، خو کابل شاهان د زرنج صفاري مسلمانانو ته په ۸۷۰ زېږدیز کال د کابل تر بایللو پورې غیر مسلمان پاتې شول. وروسته په شمال کې د بخارا له لوري سامانیانو په سیمه کې خپل اسلامي نفوذ پراخ کړ. ویل کېږي چې له غزني څخه د غزنویانو تر راتګ وړاندې هم مسلمانان او غیر مسلمانان په کابل کې څنګ په څنګ اوسېدل. "کابل یوه کلا لري چې د خپل ځواک له امله شهرت لري، چې د لاس رسي یوازې یوه لاره لري. د ننه په کې مسلمانان دي او یو ښارګوټی لري چې د هند کافران په کې  اوسېږي."

— اصطخري، ۹۲۱ زېږدیز کال  په افغانستان کې د هندو لومړۍ یادونه په ۹۸۲ زېږدیز کال کې په حدود العالم کې راغلی، چې په "ننهار" (ننګرهار) کې د یوه پاچا په اړه وایي، چې په اسلام د مشرف کېدو لپاره عامه ننداره په لاره اچوي، همدارنګه، نوموړي له ۳۰ زیاتې ښځې درلودې چې "مسلمانې، افغانې او هندو" مېرمنې یادې شوې دي. زیاتره دا نومونه د عربو له خوا د جغرافيائی اصطلاحاتو په توګه کارول کېدل. د بېلګې په توګه، هندو (یا هندوستاني) له تاریخي اړخه د هغو کسانو د توصیف لپاره د جغرافیایي اصطلاح په توګه کارول شوی چې د هند په نوم د سیمې بومي اوسیدونکي وو، او افغان هغه چا ته کارول کېده چې د باختر په نوم د سیمې اوسیدونکی و. 

## لرغون پوهنه

## سرچينې
شادمهر عقیلی

**شادمهر عقیلی** ( )، د ۱۹۷۳ سندرغاړی او کمپوزر دی.

## سرچینې
وېشنيزه:1974 زېږېدنې
وېشنيزه:Pages with unreviewed translations
په ۲۰۲۳ کال کې د ټایټان اوبتل پېښه

بټنوک
د 2023 د جون په 18، د کاناډا د نیوفونډلینډ ساحل ته څیرمه د شمالي اتلانتیک بحر کې په نړیوالو اوبو کې د اوشینګیټ لخوا چلول شوي د ټایټان سره اړیکه له لاسه ورکړه. دغه اوبتل چې د RMS Titanic  بیړۍ د لیدلو لپاره په یوه سیاحتي سفر کې له پنځو کسانو سره وو، د ډوبې شوې سیمې ته له غورځیدو ۱ ساعت او ۴۵ دقیقې وروسته له اوبتل سره اړیکه پرې شوه او کله چې بیرته راښکاره نه شوه، چارواکو ته خبر ورکړل شو. په هغه ورځ وروسته وخت.

ما د متحده ایالاتو ساحل ساتونکي ، د متحده ایالاتو بحري او د کاناډا ساحل ساتونکي په مشرۍ د یوې نړیوالې ډلې څخه د لټون او ژغورنې ډیری عملیات ترسره کړي دي. د شاهي کاناډا د هوايي ځواک الوتکې او د متحده ایالاتو د هوايي ملي ګارد، د شاهي کاناډا د سمندري ځواکونو یوه کښتۍ، څو سوداګریزې او څیړنیز کښتۍ او له لیرې چلول شوي وسایط هم په لټون کې مرسته وکړه.
## ټیټان
ټایټان یوه پنځه کسيزه کښتۍ وه چې د Oceangate لخوا پرمخ وړل کیده. د دې په وینا، دا د 4,000 متر (13,000 فټ) په ژوره کې ډوبولو لپاره ډیزاین شوی و ترڅو "د سایټونو سروې او معاینه وکړي، د معلوماتو څیړنه او راټول کړي، فلمونه او رسنۍ تولید کړي، او د ژور سمندر هارډویر او سافټویر ازموینه وکړي".
يونايټېډ ايرلاينز

**یونایټیډ ایرلاین** یو امریکایی هوایي شرکت دی چې د یونایټیډ کانټینینټل هولډینګ شرکت يوه  فرعي څانګه ده.

یونایټیډ ایرلاین په 1926 کې تاسیس شوی او اوس دا شرکت 88,253 کارمندان لري، د هغې هوایي بیړۍ 784 الوتکې لري چې ډیری یې بوینګ او بیا ایربس دي .

## سرچينې

* انګليسي ويکيپېډياUnited Airline ۲۱مارچ ۲۰۱۳.

## بهرنۍ لینک

* د متحده ایالاتو رسمي ویب پاڼه
څېړنيزه څارونکي

د ګډون کوونکي مشاهده (د ګډون کوونکي څارونکي میتود هم ویل کیږي) د انتروپولوژي، ټولنپوهنې ، او تعلیمي اروا پوهنې کې د مطالعې مېتود دی چې د شلمې پېړۍ په لومړیو کې د برانسلاو مالینوسکي او جان لیارډ لخوا اختراع شوی و. دا طریقه په میلانیسیا ټولنه کې د څو کلونو څېړنې له لارې راڅرګنده شوې.

د الین تورین په وینا، دا طریقه په عامو شرایطو کې د ګډون بل پوهولو مانا لري.

## دا افراطیت له امریکا څخه
په بشری رسنیو کې د تکامليزم د هر اړخیز شتون په شرایطو کې، کوم چې د دې موقف د افراطیت لامل شوی دی:

## پايليکونه
د تبادلې ارزښت

په سیاسي اقتصاد او په ځانګړې توګه مارکسيستي اقتصاد کې، **د تبادلې ارزښت** (جرمني: *Tauschwert* ) د اجناسو له څلورو اصلي ځانګړتیاوو څخه یوه ته اشاره کوي، د بېیلګې په توګه، یو توکی یا خدمت چې د بازار لپاره تولید او پلورل کیږي. نور درې اړخونه فعال ارزښت، اقتصادي ارزښت او قیمت دي. 

له همدې امله، یو محصول کې لاندې برخې شاملې دي:

* یو ارزښت (په یاد ولرئ چې دا ارزښت غیر مارکسي تعریف سره تړاو لري)
* یو فعال ارزښت
* د تبادلې ارزښت
* قیمت (کېدای شي د پلور حقیقي قیمت وي یا یو مثالي نرخ ته منسوب شي)

دا څلور مفکورې د ارستو څخه تر ډیویډ ریکارډو پورې د انسانانو په باورونو کې خورا اوږد تاریخ لري  .

## اړوندې پوښتنې

* د کار د ارزښت نظریه
* ارزښت وکاروئ
* د ارزښت بڼه (مارکسزم)
* ریښتیني نرخونه او مثالي نرخونه
* په اقتصاد کې ارزښت
* د ارزښت قانون
* د تولید قیمتونه
* طبیعي اقتصاد
* غیر مساوي تبادله

## یادښتونه

## انګلیسي سرچینې

* کارل مارکس، *داس کپیټل* ، لومړۍ برخه، Ch. ۱ .
* ماکوتو اتوه، *د سرمایه داری اساسی تیوری* .
* الکساندر ګرش، *د تبادلې ارزښت په تیوري کې* .
* ډیویډ ریکارډو، *د سیاسي اقتصاد او مالیې اصول* .
* جیمز هارټفیلډ، *د وخت اقتصاد* https://web.archive.org/web/20081216230210/http://www.heartfield.pwp.blueyonder.co.uk/economy.pdf
د توليد وسايل

په اقتصاد او ټولنپوهنه کې، **د توليد وسيلي** فزیکي او غیر انساني توکي دي چې د پانګې زېرمو په شمول ټول د شتمنیو تولید لپاره کارول کیږي لکه ماشینونه، وسایل او فابریکې،  چې د زیربنا پانګه او طبیعي پانګه شامل دي. پدې کې د تولید فکتورونه شامل دي چې په کلاسیک اقتصاد کې بیان شوي پرته له مالي پانګه او بشري پانګې .

د تولید د وسایلو مالکيت او د دوی په کارولو سره تولید شوي اضافي محصول باندې کنټرول د اقتصادي سیسټمونو په ډلبندۍ کې يو مهم عامل دی.

## اړوندې پوښتنې

* فنډ
* د معلوماتو انقلاب
* ملي کول
* ملکیت
* شخصي ملکیت
* خصوصي کول

## فوټ نوټ

## سرچينې

* https://en.wikipedia.org/wiki/Means_of_production
* د شوروي اتحاد د علومو اکاډمۍ د اقتصاد انستیتوت (1957). *سیاسي اقتصاد: یو درسي کتاب* . لندن: لارنس او ویشارټ.
دوامداره پانګه

**دوامداره پانګه** (    ) په سیاسي اقتصاد کې، دا هغه پانګې ته اشاره کوي چې د تولید په ډګر کې پانګونه کیږي. مستحکمه سرمایه د متغیرې پانګې برعکس ده، او د دوی ترمنځ توپیر د نوي اضافه شوي ارزښت په رامنځته کولو کې د تولید فکتورونو اقتصادي رول اړخ ته راځي. د پایښت وړ پانګې يا دوامداره پانګې مفهوم د لومړی د کارل مارکس لخوا وړاندیز شوی و او ډېری وختونه د مارکس د سیاسي اقتصاد په ښوونځي کې کارول کیږي.

## اړوندې پوښتنې

* د کار ویش
* د تولید عوامل

## سرچينې

* انګليسي ويکيپېډيا ۱۸ می ۲۰۱۹.
پانګساتنه

**د پانګې جمع کول يا پانګساتنه** (    ) د پانګوال اقتصادي سیسټم اساس دی چې په هغه کې اقتصادي فعالیت د پانګې د راټولولو په شاوخوا کې رامینځته کیږي، کوم چې پانګه اچونه د مالي ګټې ترلاسه کولو لپاره تعریف کیږي.  په دې شرایطو کې، پانګه د پیسو یا مالي زیرمو په توګه تعریف شوې چې د ډیرو پیسو د ترلاسه کولو لپاره پانګه اچونه کیږي (که د ګټې، کرایه، سود، د ګډون حق ، د پانګې لاسته راوړنې يا د بېرته راستنېدو په بڼه کې). 

## حوالې

* انګليسي ويکيپېډيا ۱۳ اکتوبر ۲۰۱۴.

## اړوندې پوښتنې

* د سوداګرۍ دوره
* فنډ
* سرمایه داری
* *سرمایه (کتاب)*
* پانګه اچونه
* د میتیو کار
* د پانګونې بیرته راستنیدل
* خیریه چارو
 
## بهرنۍ لینک
د کاپیسا پاچاهي

د کاپیسا پاچاهي (په معاصر چینایي سرچینو کې چینایي:  漕國 Caoguo ګڼل کېږي، او په چینایي ژبه: 罽賓 *Jibin*) په نوم ېادېږي، یو لرغونۍ افغان دولت وو چي د زېږدیزې لومړۍ زریزې په وروستیو کې یې په اوسني افغانستان کې موقعیت درلود . پلازمېنه یې د کاپیسا ښار و. دا پاچاهي په شمال کي له هندوکش څخه، په لوېدیځ او سوېل کې تر بامیان او کندهار پورې، په ختیځ کې د اوسني جلال آباد تر ښار پورې غځېدلې وه. 

له تاریخي اړخه، د کاپیسا نوم د دې سیمې لپاره له تاریخ نه وړاندې د پخواني نوم سنسکریت شوې بڼه ښکاري. له میلاد نه مخکې په ۳۲۹ کال کې د لوی سکندر له خوا د دې سیمې له فتحې وروسته، په یوناني نړۍ کې دا سیمه په قفقاز کې د اسکندریې په نوم یادېده، خو داسې برېښې چې پخوانی نوم یې پاتې شوی وي. 

چینایي بودايي راهب ژوان ژانګ په ۶۰۰ زېږدیز کال کې، د کاپیسا څخه ليدنه وکړه، او هلته یې د وریجو او غنمو د کښت او د سولي قوم د پاچا په اړه خبرې وکړې. هغه په خپلو تاریخي پېښو کې لیکي چې په کاپیسا کې له ۶۰۰۰ څخه زیات د بودیزم د مهایانا عقیدې راهبانو شتون درلود. د سویي کتاب په نوم د اوومې پېړۍ په چینایي تاریخ ليکنه کې، کاپیسا د کاو پاچاهي (په چینایي: 漕國 *Caoguo*) په توګه معرفي شوې ده. په نورو چینایي آثارو کې جیبین (په چینایي: 罽賓 Jibin) یاده شوې ده. 

دا قلمر د اوومې او نهمې پېړۍ تر منځ د ترک شاهي کورنۍ تر واک لاندې و. په یو وخت کې یې بګرام د پاچاهۍ پلازمینه وه، په داسې حال کې چې په اوومه پېړۍ کې له کاپیسا څخه د واک مرکز کابل ولېږدول شو. 

## کاپیسي
کاپیسا (کاپیسي، په چینایي: 迦畢試 Jiapishi) یا کاپیسا، د کاپیسا د پاچاهي پلازمینه وه. لکه څنګه چې د دې قلمرو نوم په افغانستان کې د اوسني کاپیسا ولایت لپاره کارول کېږي، د کاپیسا لرغوني ښار د اوسني بګرام په شاوخوا کې یا په پروان ولایت کې موقعیت درلود. 

د کاپيسا په اړه لومړنۍ سرچینې د پنځمې زېږدیزې پېړۍ د هندي عالم اچاريا پانیني په ليکنو کې څرګندېږي. پانیني د کاپيسي ښار ته، د کاپیسا د پاچاهي د یو ښار په توګه اشاره کوي. پانیني همدارنګه کاپيسایانا ته، د کاپیسا د مشهورو شرابو په توګه اشاره کوي. د کاپيسي ښار د اپولودوتس/ایوکراتیدس په هند-یوناني سکو کې، او همدارنګه د د نزاک هونانو په سکو کې د کاویسي (*Kaviśiye*) په بڼه راڅرګند شوی. 

د لرغون پېژندنې کشفونو په ۱۹۳۹ کال کې تایید کړه چې د کاپیسا ښار د کاپیسایانا شرابو لوی بازار، چې  زیات د ښیښې بوتلونه، د کب په څېر د شرابو جګونه، او د شرابو پیالې چې د هغه وخت د شرابو سوداګري په ګوته کوي. د سیمې انګور (کاپیسایاني درکشا) او شراب (کاپیسایاني مدهو) د هند د لرغونو ادبیاتو په څو آثارو کې یاد شوي دي. مهابارتا په ښار کې د غلامۍ د عام دود یادونه هم کړې ده. د بگرام عاج، تزئینات چې د سوځېدلې فرنیچر څخه پاتې شوي، ارزښتناکه هنري موندنې دي. 

په ورپسې وختونو کې، داسې ښکاري چې کاپیسا د یوې داسې پاچاهۍ برخه وه چې د بودا پاچا کشتریا تر واک لاندې وه او د چینایي زیارت کونکي شوان زانګ له قوله چې په ۶۴۴ ز کال کې یې له دې سیمې لیدنه کړې وه، د لامپاکا، ناګارهارا، ګندهارا او بنو په ګډون لس ګاونډي دولتونه یې تر واک لاندې وو. شوان ژانګ له سيمې څخه د شین نسل آسونو يادونه کړې، د ډول ډول حبوباتو او مېوو د توليد يادونه یې هم کړې، همدارنګه، د يو-کين په نوم د بوی لرونکې ريښې يادونه یې هم وکړې ده. 

## سرچينې
توليدي اړيکې

**توليدي اړيکې** هغه اړيکې دي چې په طبیعت کې د انسانانو د عمل په جریان کې د انسانانو ترمینځ رامينځته کيږي او دا ښیې چې د کار او تولید وسیلې د انسانانو ترمینځ څنګه وېشل کیږي.

يانې توليدي اړيکې هغه اړيکې دي چې د انسانانو ترمنځ د کار د جريان له کبله رامنځته کيږي.

تولیدي اړیکې (په جرمني ژبه: Produktionsverhaltnisse) یو مفهوم دی چې ډېری وختونه د کارل مارکس او فریدریش انګلز لخوا د تاریخي ماديزم په تیوري او د پانګې کتاب کې کارول شوي. د فلسفې فقر په لومړي ځل د مارکس په خپاره شوي کتاب کې په ښکاره توګه کارول شوی و، که څه هم مارکس او انګلس لا دمخه د آلمان په ایډیالوژی کې اصطلاح تعریف کړې وه.

## سرچينې

وېشنيزه:پانګه
وېشنيزه:کارل مارکس
تحليلي مارکسيزم

**تحلیلي مارکسیزم** د مارکسیزم د فلسفې یوه تګلاره ده چې د 1980 لسیزې په اوږدو کې د انګلیسي ژبو فیلسوفانو او ټولنیزو ساینس پوهانو ترمنځ مشهوره وه. دا کار په عمده توګه **د سپتمبر ګروپ د** اکادمیکانو سره تړاو درلود، نو د سپتمبر په دوه کلنو غونډو کې دوی د هغه څه په اړه بحث وکړ چې جیرالډ کوهن د "بې معنی مارکسیزم" په توګه بیان کړ، [1] دا ډله د ډیویډ میلر په "کلمو" کې *د پوښتنو په اړه* وايي. *ایډیالوژي د می په میاشت کې راپورته کیږي.* دا به روښانه شي  د دې ښوونځي غړي د کارل مارکس او د هغه د جانشینانو د تیوریو په تشریح کولو کې د عصري ټولنیزو ساینسي وسیلو لکه د عقلي انتخاب تیوري سره د تحلیلي فلسفې تخنیکونو کارولو هڅه کوي.

عمومي توافق شته چې د تحلیلي مارکسیزم درې مخکښ استازي فیلسوف ګیرالډ کوهن ، ټولنیز ساینس پوه جان ایلسټر او اقتصاد پوه جان رومر دي. د کوهن کتاب، *د کارل مارکس د تاریخ تیوري: یوه دفاع* (1978)، په عمومي توګه د مارکسي تحلیلي تګلارې پیل ګڼل کیږي. په دې کتاب کې، کوهن هڅه کړې چې د تاریخ د ماديزم په اړه د مارکس د مادي مفکورې په تشریح او دفاع کې د منطقي او ژبني تحلیلونو وسیله وکاروي.  په نورو مشهور تحلیلي مارکسیستانو کې ټولنپوه ایریک الن رایټ او سیاسي ساینس پوه ادم پرزورسکي شامل دي.

## نسب
تحلیلي مارکسیزم *د کارل مارکس د تاریخ تیوري: یوه دفاع* (1978) د جیرالډ کوهن لخوا د خپرولو سره رامینځته شوی. [4] د کوهن کتاب له پیل څخه د تاریخي ماديزم د دفاع په توګه ټاکل شوی و.  کوهن په ډیر زحمت سره د کارل مارکس د متنونو د احتیاط سره لوستلو له لارې تاریخي مادیالیزم بیا رغاوه، چې هدف یې د ممکنه ترټولو همغږي حساب چمتو کول دي. د کارل مارکس لپاره، ماديزم خورا مهم دی، او د کوهن لپاره، تخنیکي تعدیل ، چې هغه د تولید اړیکو او د تولید د ځواکونو فعالیت تشریح کوي، د اقتصاد، سیاسي او قانوني بنسټونو ("سپرسټرکچر") په دې تشریح کې. د تولید د اړیکو په فعالیت پورې اړه لري تشریح شوي. بنسټ "). د یو تولید میتود بل ته لیږدول د تولیدي ځواکونو د پراختیا لپاره د غوښتنې له امله رامینځته کیږي. دا ښیي چې د دوی نا رضایتي لاملونه لري. کوهن د انساني ډولونو منطقي ځانګړتیا ته په اشارې سره دا تمایل ثابتوي: چیرې چې د لا ډیر تولیدي ټیکنالوژۍ غوره کولو فرصت شتون لري او په دې توګه د کار بار کموي، انسانان د هغې کارولو ته لیوالتیا لري؛ له همدې امله، د انسان تاریخ د منطقي ګامونو د یوې ټولګې په توګه لیدل کیدی شي چې د انسان تولیدي ځواک زیاتوي.

## نظریه
په ورته وخت کې چې کوهن *د کارل مارکس د تاریخ تیوری* لیکلی و، امریکایی اقتصاد پوه جان رومر د مارکسیستي مفکورې د استحصال او طبقاتي فاصلې د دفاع لپاره نیوکلاسیک اقتصاد کارولی و، رومر په خپل کتاب *[[نظریه عمومی بهره‌برداری و طبقه|عمومي تیوري]]* ( 1982) کې استحصال او طبقه بندي ته اشاره کړې وه. او د لوبې تیوري دا وښيي چې څنګه د کار په بازار کې استحصال طبقاتي تشې رامینځته کوي. رومر بیا د استحصال او طبقې د تشریح کولو لپاره د ارزښت د کار تیورۍ اړتیا رد کړه. د دې پر ځای چې په ځانګړي ډول د مجسمو کار لخوا تشریح شي، ارزښت په اصولو کې د هر ډول داخلي توکو لکه غوړ، غنم او داسې نور په توګه تشریح کیدی شي. رومر دې نتیجې ته ورسید چې استحصال د تولید په ډګر کې نه بلکې د بازار په تبادله کې طبقه رامینځته کوي، یادونه یې وکړه چې په بشپړه توګه د نه منلو وړ کټګورۍ په توګه، استحصال تل د اخلاقي غلطۍ معنی نلري.

## اړوندې پوښتنې

* د فرانکفورت ښوونځی

## حوالې

وېشنيزه:مارکسيزم
وېشنيزه:مارکس
استحصال

**استحصال** ، مېوه اخيستنه یا **استثمار** د بل د کار د ثمرې کارولو مانا لري. استحصال په مختلفو ټولنیزو-سیاسي سیسټمونو کې مختلف شکلونه لري. لکه څنګه چې د فیوډالیزم په دوره کې، استثمار د مالکانو لخوا په ځمکو کې د بزګرانو د کار د میوو راټولول شامل وو. او په سرمایه دارۍ نظام کې استحصال د سرمایه دارانو یا د تولید د وسیلو د خاوندانو لخوا د "کارګرانو لخوا تولید شوې شتمنۍ" د راټولولو په شکل کې دی.  او دا د استعمار څخه ډېر توپیر لري.

کارل مارکس د استثمار لومړنی او تر ټولو اغېزمن تیوریست ګڼل کېږي. مارکس د کارګرانو (کارګرانو) استثمار د اخلاقي بې انصافۍ په توګه پیژني، مګر په اقتصادي بې انصافۍ یې ډیر ټینګار وکړ، د تولید شوي ارزښت په پرتله د تادیاتو ریاضياتي بې عدالتۍ ټینګار وکړ. اقتصاد پوهان د استثمار په شننه کې د مارکس او ادم سمیټ د څرګندونو په اړه د قدرت د استثمار په اړه سره ویشل شوي دي. د مارکس په څیر، سمت په ځینو اقتصادي سیسټمونو کې استحصال ته د سیسټمیک او اصلي پیښې په توګه نه، بلکې د اختیاري اخلاقي بې عدالتۍ په توګه لیدلی. 

## اړوندې پوښتنې

* استعمار
* ظلم
* کار
* دلچسپي

## پايڅوړ

وېشنيزه:ټولنيزې پوهنې
وېشنيزه:مارکسيستي اقتصاد
د توليد تګلار (مارکسيستي اقتصاد)

د تاریخي ماديزم په مارکسيستي تيورۍ کې د توليد تګلار له لاندې برخو څخه جوړه شوې ده:

* تولیدي قوتونه يا توليدي ځواک: په دې قوه کې د انسان کار او د تولید وسایل (وسایل، ماشینونه، فابریکې ودانۍ، زیربنا، تخنیکي پوهه، خام مواد، نباتات، حیوانات، د استخراج وړ ځمکې) شامل دي.
* د تولید ټولنیزې او تخنیکي اړیکې : په دې اړیکو کې د مالکیت، واک او کنټرول اړیکې (قانوني قانون) چې د ټولنې د تولید وسیله اداره کوي، د کوپراتیف کاري اتحادیې، د خلکو او د دوی د کار د شیانو ترمنځ اړیکې، او د ټولنیزو طبقو ترمنځ اړیکې.

مارکس په دې باور وو چې د یو شخص تولیدي وړتیا او په ټولنیزو اړیکو کې ګډون د ټولنیز تولید دوه اساسي ځانګړتیاوې دي، او د پانګوالي تولید په طریقه کې د دې ټولنیزو اړیکو ځانګړې طریقه د انسان د تولیدي وړتیاو د تدریجي ودې سره په ټکر کې ده.  یو ډیر تاریخي او پرمختللی مفهوم د ادم سمېت د ژوند کولو **طریقه** وه، کوم چې د ټولنې د مختلفو ډولونو پراختیا د ټولنې د اتباعو د مادي اړتیاوو د برابرولو پر بنسټ په ګوته کوي. 

## اړوندې پوښتنې

* تقسیم کار
* نظام اقتصادی
* ابزار تولید
* روابط تولید
* شیوه تولید سوسیالیستی
* نظام اجتماعی


## سرچينې

### د نورو لوستلو لپاره

* پیري انډرسن، له لرغونتوب څخه فیوډالیزم ته تیریږي.
* پیری انډرسن، د مطلقیت دولت سلسله.
* GEM De Ste Croix، په لرغوني یونان کې د ټولګي مبارزه: د لرغوني دور څخه د عرب فتحو ته.
* کریس هارمن، د نړۍ د خلکو تاریخ.
* بیري هینډیس او پاول کیو هیرسټ، د تولید دمخه د پانګوالۍ طریقې. لندن: روټلج، ۱۹۷۵.
* لارنس کراډر، د تولید آسیایی حالت؛ د کارل مارکس په لیکنو کې سرچینې، پراختیا او انتقاد.
* ارنسټ منډیل، مارکسیستي اقتصادي تیوري.
* ایلن میکسین ووډ، د پانګوالۍ اصل: یو اوږد لید.
* جورج نوواک، د تاریخ پوهه: مارکسیستي مقالې.
* Fritjof Tichelman، د اندونیزیا ټولنیز تکامل: د تولید آسیایی حالت او د هغې میراث.
* WMJ van Binsbergen & PL Geschiere, ed. د تولید زاړه طریقې او د سرمایه دارۍ تجاوز.
* چارلس وولفسن، د کلتور د کار تیوري.
* هارولډ ولپ، ایډ. د تولید د طریقو بیانول.
* مایکل پیرلمن، دا نظر غلا کړئ: د فکري ملکیت حقونه او د تخلیقیت کارپوریټ ضبط.
د ارزښت بڼه

**د ارزښت بڼه**   د کارل مارکس د سیاسي اقتصاد په انتقاد کې يوه مفکوره ده.  د مارکس د ارزښت د بڼې تشریح د مارکسیزم په وروستیو بڼو کې په جلا توګه منل شوی دی  د فرانکفورت په ښوونځي کې  او د مارکسیزم څخه وروسته .  کله چې ټولنیز کار په خپلواکو تصدیو وویشل شي او په پانګوالي ډول تنظیم شي: دا سازمان بېلابېل توکي د يوې تولګې په توګه لري چې په بازار کې یو له بل (سیالانو) سره مخ کیږي.

## ساده وضاحت
کله چې د ارزښت د بڼې مفکوره *د سرمایې په لومړي فصل کې معرفي کیږي، لومړی ټوک،*  مارکس دا روښانه کوي چې اقتصادي ارزښت یوازې د محصولاتو د تبادلې له لارې رامینځته شوي ارزښت او په یو ډول د منلو وړ *بڼه* له لارې احساس کیږي. اعتراض خلک ښه پوهیږي چې هر محصول د ارزښت استازیتوب کوي، دا د محصول لپاره د اکمالاتو اقتصادي لګښتونه دي (ځینې خلک باید د تولید او عرضه کولو لپاره کار وکړي ترڅو نور یې وکاروي). په هرصورت، مارکس دا پوښتنه راپورته کوي چې ارزښت څنګه اندازه کیدی شي. څنګه کیدای شي ارزښت ولري؟ سرچینه یې څه ده؟ او د ارزښت توپیر څنګه تشریح کېدی شي؟

## اړوندې پوښتنې

* سیاسي اقتصاد
* خاموش تجارت
* د سوسیالیستي بازار اقتصاد
* د کارولو ارزښت

## سرچينې

وېشنيزه:مارکسيستي اقتصاد
زياتي کار

**زياتي کار** (په انگرېزي: Surplus labor، الماني: *Mehrarbeit* )  هغه مفهوم دی کارل مارکس د سیاسي اقتصاد په اړه په خپلو نيوکو کې کارولی دی. دا اصطلاح د هغه کار په مانا ده چې د کارګر د ژوند د وسیلو د تولید لپاره اړین کار څخه ډیر شوی دی ("اړین کار"). په دې شرایطو کې "اضافه" د *اضافي* کار معنی لري چې یو کارګر باید په خپل کار کې او د پیسو ګټلو له اړتیا څخه بهر ترسره کړي. د مارکسیستي اقتصاد له مخې، زياتي کار معمولاً ټيټ معاش يا بې معاشه کار دی.

## د مارکس د اضافي کار په مفکوره انتقاد
د اقتصاد پوه فریډ موسلي په وینا، " نیوکلاسیک اقتصادي تیوري په یوه برخه کې رامینځته شوې ترڅو د اضافي کار یا اضافي ارزښت مفهوم باندې برید وکړي او استدلال وکړي چې کارګران ټول هغه ارزښت ترلاسه کوي چې د دوی په تخلیقي هڅو کې شامل دي" 

د مارکس د تیورۍ ځینې بنسټیز عصري انتقادونه د پیرسن، دالټن، باس، هوډسن او هاریس په کارونو کې موندل کیدی شي (مآخذونه وګورئ).

## اړوندې پوښتنې

* خلاص کار او کانکریټ کار
* د پانګې جمع کول
* اقتصادي اضافه
* د کار ارزښت نظریه
* اضافي محصول
* اضافي ارزښت

## سرچينې



### د انګلیسي ویکیپیډیا سرچینې

* ''Capital'', Volume I
* ''The Agrarian Question in Russia Towards the Close of the Nineteenth Century''
* ''Capital'', Volume III
* Karl Marx, "The character of surplus labour" http://www.marxists.org/archive/marx/works/1861/economic/ch25.htm
* George Dalton (فوریه ۱۹۶۱). "Economic theory and primitive society". *American Anthropologist*, LXIII, no. 1, 1–25.
* 
* 
* 
* Marvin Harris, Cultural Materialism: The Struggle for a Science of Culture. Random House 1979.
* Geoffrey Hodgson, Capitalism, Value and Exploitation (Martin Robertson, Oxford, 1982).
* Ernest Mandel, Marxist Economic Theory, Vol. 1. London: Merlin Press, 1968.
* Karl Marx, Das Kapital.
* Bonnie Fox (ed.), Hidden in the Household: Women's Domestic Labour Under Capitalism, Women's Press, 1980.
* Stephen A. Resnick and Richard D. Wolff, Knowledge and Class: A Marxian Critique of Political Economy (University of Chicago Press, Chicago, 1987).
* Jill Rubery and Damian Grimshaw, The Organization of Employment; An International Perspective. Palgrave Macmillan, 2003.
* Fred Moseley papers http://home.mtholyoke.edu/~fmoseley/ 
* Harry W. Pearson, "The economy has no surplus" in "Trade and market in the early empires. Economies in history and theory", edited by Karl Polanyi, Conrad M. Arensberg and Harry W. Pearson (New York/London: The Free Press: Collier-Macmillan, 1957).
* John Roemer, *Analytical foundations of Marxian Economic Theory*. Cambridge University Press, 1981.
وېشنيزه:مارکسيسيتي اقتصاد
مزد لرونکی کار

**د مزد کار** د کارګر او کار ګمارونکي ترمنځ اقتصادي-ټولنیزه اړیکه ده چې په هغه کې کارګر خپل کار د رسمي یا غیر رسمي استخدام قرارداد الندې پلوري.  دا معاملې معمولا په کاربازار کې ترسره کیږي او معاشونه د بازار په اساس ټاکل کيږي.  د ورکړل شوي معاشونو په بدل کې، پرته له ځانګړو قضیو څخه، وروستی محصول د کار ګمارونکي ملکيت دی.

## اړوندې پوښتنې

* په سرمایه دارۍ نیوکه
* معاش
* په کار نیوکه

## فوټ نوټ

## سرچينې

; مقالې

* 

; کتابونه

* 

وېشنيزه:سوسيا
وېشنيزه:سوسياليزم
وېشنيزه:مارکسيستي اقتصاد
ګټه (اقتصاد)

د نوي کلاسیک مایکرو اقتصاد په تیوري کې **ګټه** دوه اړونده مګر جلا ماناوې لري.

**اقتصادي ګټه** د محاسبې ګټې ته ورته ده، مګر کوچنۍ ده ځکه چې دا د پانګه اچوونکي لپاره د خطر ټول فرصت لګښت (دواړه ښکاره او ناښکاره ) منعکس کوي.  **عادي ګټه** هغه حالت ته اشاره کوي چېرې چې اقتصادي ګټه صفر وي.  یو اړوند مفهوم، کله ناکله په ځینو شرایطو کې د ګټې سره برابر ګڼل کیږي، کرایه ده.

## اړوندې پوښتنې

* د مصرف کونکي اضافي
* کرایه
* اړخيزه اغېزه
* د محاسبې ګټه)

## سرچينې

* انګليسي ويکيپېډيا ۱۳ اکتوبر ۲۰۱۴.
وېشنيزه:وټپوهنه
وېشنيزه:اقتصادپوهنه
وېشنيزه:مارکسيستي اقتصاد
دولتي انحصاري پانګوالي

د **دولتي انحصاري سرمايه دارۍ** نظريه  د دویمې نړیوالې جګړې وروسته یو له مشهور مارکسیستي نظریو څخه و. لینن ادعا وکړه چې لومړۍ نړیوالې جګړې په انحصاري سرمایه دارۍ بدله کړې وه، خو په دې اړه یې هېڅ نظریه نه ده خپره کړې. اصطلاح هغه چاپیریال ته اشاره کوي چیرې چې حکومت په اقتصاد کې مداخله کوي ترڅو د کوچنیو شرکتونو څخه د سیالۍ څخه د شرکتونو انحصار یا انحصاري ساتنه وکړي. 

## سرچينې

وېشنيزه:اقتصادپوهنه
وېشنيزه:پانګوالي
وېشنيزه:مارکسيستي اقتصاد
زياتي ارزښت

بټنوک| اضافي ارزښت
په مارکسيستي اقتصاد کې اضافي ارزښت يا زياتي ارزښت چې په (    )ورته وايي  د محصول په پلورلو سره ترلاسه شوي مقدار او هغه مقدار چې تولیدوونکي د ورته محصول لپاره مصرف کړي ترمینځ توپیر ته اشاره کوي. په بل عبارت، وروستی بیه د خامو موادو او کارګرانو لګښت منفي کوي.

## اړوندې پوښتنې

* تحلیلي مارکسیزم
* د توکو بت پرستۍ
* د پانګې لګښت
* د کار ارزښت نظریه
* د پانګې لومړنۍ جمع کول
* د پانګونې بیرته راستنیدل

## سرچينې

* انګلسي ويکيپېډيا «Surplus value».  ۲۸ جنوري۲۰۲۱.
زياتي محصول

**اضافي محصول يا زياتي محصول** (انګلیسي:Surplus product ) یو اقتصادي مفکوره ده چې د کارل مارکس لخوا په سیاسي اقتصاد باندې د هغه په تنقید کې په څرګند ډول نظریه شوې. په عموم کې، اضافي محصول هغه محصول دی چې د اوسني ژوند معیار سره سم د کاري ټولنې د بقا لپاره اړین مقدار کې تولید کیږي. مارکس په لومړي ځل په ۱۸۴۴ کال کې د جیمز مل *د سیاسي اقتصاد د عناصرو* په یادښت کې د اضافي محصول د مفکورې په اړه کار پیل کړ. 

د "اضافي محصول"يا زياتي محصول مفکورې د اوږدوې مودې  لپاره په اقتصادي او سوداګریزو فکرونو کې کارول شوي (په ځانګړې توګه د فزیوکراټانو لخوا)، مګر په *داس کپیتال* کې، *د اضافي ارزښت نظریه* او د مارکس *ګرونډریس* ، دې مفهوم ته د مارکس په تفسیر کې مرکزي ځای ورکړل شوی. اقتصادي تاریخ نن ورځ، دا مفهوم په عمده توګه د مارکسي اقتصاد ،  سیاسي انتروپولوژي ، کلتوري انسانپوهنه او اقتصادي انتروپولوژي کې کارول کیږي. 

## اړوندې پوښتنې

* اقتصادي اضافه
* د کار ارزښت نظریه
* د ارزښت قانون
* عملیاتي اضافي
* تولیدي او غیر تولیدي کار
* د استخراج کچه
* د محصول ارزښت

## حوالې
کارولو ارزښت

**د استعمال ارزښت** (په انگرېزي: Use value آلمانی:Gebrauchswert) یا **د کارولو ارزښت** (په انګلیسي کې **:** value in use) په مارکسیستي اقتصاد کې مفهوم دی. دا د اجناسو (د سوداګرۍ وړ څیز) د پام وړ ځانګړتیاو ته اشاره کوي چې کولی شي د انسان ځینې اړتیاوې، غوښتنې یا اړتیا پوره کړي، یا د ګټور هدف خدمت وکړي. د کارل مارکس د سیاسي اقتصاد په انتقاد کې، هر محصول د کار ارزښت او د کارونې ارزښت لري، او که چېرې دا په بازارونو کې د اجناسو په توګه وپلورل شي، دا د تبادلې ارزښت هم لري، چې ډیری وختونه د پیسو قیمت په توګه څرګنديږي. 

مارکس دا مني چې په بازار کې د توګو تبادله هم *عامه ګټې* لري، د دې حقيقت له مخې چې خلک يې غواړيو خو هغه استدلال کوي چې دا په خپله اقتصاد هغه څه ته وايي چې په هغې کې توليد او پلورل کيږي.

## اصل
د ارزښت او د لګښت ارزښت مفاهيم د، ګټورتیا (استعمال)، د تبادلې ارزښت او قیمت مفکورې په اقتصادي او فلسفي فکر کې خورا اوږد تاریخ لري. له ارستو څخه تر ادم سمېت او ډیویډ ریکارډو پورې ، د دوی معنی د تاریخ په اوږدو کې وده کړې. سمیټ په دې پوهیده چې اجناس ممکن د تبادلې ارزښت ولري مګر ممکن د کارونې هیڅ ارزښت پوره نه کړي، لکه الماس ، پداسې حال کې چې یو اجناس چې خورا لوړ استعمال ارزښت لري ممکن د تبادلې ارزښت خورا ټیټ وي، لکه اوبه . د بیلګې په توګه، مارکس وایي چې "د 17 پیړۍ په انګلیسي لیکوالانو کې، موږ ډیری وختونه د " *ارزښت* " کلمه ګورو چې معنی یې په کارولو کې ارزښت لري او د " *ارزښت"مانا د بازار د تبادلې ارزښت.*  مګر د بازار د اقتصاد په پراخېدو سره، اقتصاد پوهانو د نرخونو او قیمتونو اړیکو ته ډیره پاملرنه وکړه، او د تبادلې ټولنیز بهیر د طبیعي واقعیت په توګه ګڼل کیږي.

## سرچينې

### کتابتون

* Karl Marx, Capital, (1867) I, II & III, Progress Publishers, Moscow,85,94.
* Karl Marx, Theories of Surplus Value, (1861) Parts I, II And III, Progress Press, Moscow.
* Karl Marx, Economic And Philosophic Manuscripts of 1844, (1845) International Publishers, New York.
* Karl Marx, (1859.) A Contribution to the Critique of Political Economy, Progress Publishers, Moscow.
* Karl Marx, (1857.) Grundrisse, Penguin, Middlesex.
* Isaac I. Rubin, Essays in Marx's Theory of Value (Detroit: Red & Black, 1972), chapter 17: "Value and social need"
* 
* 
* 
* 
* Marx-Engels-Lenin Institute, (Ed). (1951), 62. Karl Marx And Friedrich Engels: Selected Works, I& II, Foreign Languages Publishing House, Moscow.
* Mclennan, D. (1971.) Karl Marx: Early Texts, Basil Blackwell, Oxford.
* Meek, R.L. (1973.) Studies in the Labor Theory of Value, 2nd Edition, Lawrence & Wishart, London.

## بهرنۍ لینک

* کارل مارکس، سرمایه، لومړی ټوک، لومړی څپرکی .
* کارل مارکس، د اډولف واګنر د Lehrbuch der politischen Ökonomie په اړه یادونه (دوهمه نسخه)، لومړی ټوک، 1897
* هانس اهربر، د مارکس ارزښت ته تشریحات    کې بایگانی‌شده د Grundrisse په پای کې پاڼه
وېشنيزه:مارکسيستي اقتصاد
ارزښت (اقتصاد)

اقتصادي ارزښت د هغو توکو یا خدماتو څخه د ګټې اندازه ده چې د اقتصادي نماينده لخوا چمتو کیږي. په عمومي توګه ارزښت د پیسو د واحد په پرتله اندازه کیږي او د "د پیسو اعظمي مقدار په توګه تعریف کیږي چې یو مشخص او مايل شخص يې د يو خدمت يا توکي په مقابل کې د پیسو ورکولو لپاره چمتو او توانمن وي." په یاد ولرئ چې اقتصادي ارزښت د بازار نرخ یا د نرخ سره ورته نه دی.

## اړوندې پوښتنې

* د کار ارزښت نظریه
* د ارزښت بڼه
* اکانوډینامیک
* حاشیې
* د ارزښت ذخیره
* لیوالتیا

## حوالې

* ويکيپېډيا ګډونوال «Value (economics)». انګليسي ويکيپېډيا ۲۵ مارچ ۲۰۱۶.
لوکاس پاراډوکس

لوکاس پاراډوکس يا پاراډوکس (    ) په اقتصاد کې دې پديدې ته اشاره کوي چې د دې حقیقت سره سره چې کار په پرمختللو هیوادونو کې ارزانه دی، د پرمختللو هیوادونو څخه مخ پر ودې هیوادونو ته د پانګې جریان نه رامینځته کیږي. دودیزې اقتصادي تیورۍ وړاندوینه کوي چې پانګه به له بډایه هیوادونو څخه بې وزله هیوادونو ته د بیرته راستنیدو د کمیدو له امله تیریږي. د دې نظریو له مخې، په غريبو هېوادونو کې پانګه اچونه د ارزانه کار له امله ډېره ګټه لري . په هرصورت، دا په عمل کې نه کیږي. دا پدیده د لومړي ځل لپاره په 1990 کې د رابرټ ایمرسن لوکاس لخوا وړاندیز شوې وه، او له همدې کبله د لوکاس پاراډوکس په نوم ياديږي. تیوري پوهان د دې تضاد لاملونه په دوو برخو ویشي: "د ټولنيز- اقتصادي جوړښتونو وروسته پاتې والی" او "د ملي کولو او د مالوماتو د انډول کولو خطرونه".

## اړوندې پوښتنې

* د انحصار نظریه

## حوالې

* ويکيپېډيا ګډونوال «Lucas paradox». انګليسي ويکيپېډيا ۲۳ نومبر ۲۰۱۷.
وېشنيزه:مارکسيستي اقتصاد
کلاسيک مارکسيزم

کلاسيک مارکسيزم يوه اصطلاح ده چې د کارل مارکس او فریدریش انګلس د اقتصادي، فلسفي او ټولنپوهنې نظریاتو تشریح کولو لپاره کارول کیږي - د وروسته دورې مارکسیستي نظرونو په پرتله، په ځانګړې توګه مارکسیزم-لینینیزم  دي.

## اړوندې پوښتنې

* مارکسيستي اقتصاد

## سرچينې

* ويکيپېډيا ګډونوال «Classical Marxism».انګليسي ويکيپېډيا ۴ ډېسمبر ۲۰۲۰.
وېشنيزه:مارکسيزم
وېشنيزه:مارکسيستي اقتصاد
د ۱۸۴۴کال اقتصادي او فلسفي لاسوندونه

**د 1844 اقتصادي او فلسفي لاسوندونه** یا **د پاریس لاسوندونه** د کارل مارکس لخوا د اپریل او اګست 1844 ترمنځ د ليکل شويو يادښتونو ټولګه ده. دا یادښتونه د کارل مارکس په ژوند کې او د هغه له مړینې وروسته خپاره شوي ندي، او په لومړي ځل په 1932 کې په شوروي اتحاد کې د څېړونکو لخوا وموندل شول او خپاره شول.

## سرچينې

* کارل مارکس (۱۳۸۷)، دست‌نوشته‌های اقتصادی و فلسفی ۱۸۴۴، ترجمهٔ حسن مرتضوی، تهران: نشر آگه، شابک ۹۶۴-۳۲۹-۰۱۶-۶.mw-parser-output cite.citation{font-style:inherit}.mw-parser-output q{quotes:"\"""\"""'""'"}.mw-parser-output code.cs1-code{color:inherit;background:inherit;border:inherit;padding:inherit}.mw-parser-output .cs1-lock-free a{background:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/65/Lock-green.svg/9px-Lock-green.svg.png")no-repeat;background-position:right .1em center;padding-right:1em;padding-left:0}.mw-parser-output .cs1-lock-limited a,.mw-parser-output .cs1-lock-registration a{background:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d6/Lock-gray-alt-2.svg/9px-Lock-gray-alt-2.svg.png")no-repeat;background-position:right .1em center;padding-right:1em;padding-left:0}.mw-parser-output .cs1-lock-subscription a{background:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/aa/Lock-red-alt-2.svg/9px-Lock-red-alt-2.svg.png")no-repeat;background-position:right .1em center;padding-right:1em;padding-left:0}.mw-parser-output div[dir=ltr] .cs1-lock-free a,.mw-parser-output div[dir=ltr] .cs1-lock-subscription a,.mw-parser-output div[dir=ltr] .cs1-lock-limited a,.mw-parser-output div[dir=ltr] .cs1-lock-registration a{background-position:left .1em center;padding-left:1em;padding-right:0}.mw-parser-output .cs1-subscription,.mw-parser-output .cs1-registration{color:#555}.mw-parser-output .cs1-subscription span,.mw-parser-output .cs1-registration span{border-bottom:1px dotted;cursor:help}.mw-parser-output .cs1-hidden-error{display:none;font-size:100%}.mw-parser-output .cs1-visible-error{font-size:100%}.mw-parser-output .cs1-subscription,.mw-parser-output .cs1-registration,.mw-parser-output .cs1-format{font-size:95%}.mw-parser-output .cs1-kern-left,.mw-parser-output .cs1-kern-wl-left{padding-left:0.2em}.mw-parser-output .cs1-kern-right,.mw-parser-output .cs1-kern-wl-right{padding-right:0.2em}

## بهرنۍ لینک

* د مارکس او انګلس د اثارو آرشیف
* د 1844 فلسفی نسخو بشپړ متن
وېشنيزه:مارکسيستي اقتصاد
ارتودوکس مارکسيزم

**ارتودوکس مارکسیزم** (په انگرېزي: Orthodox Marxism) د مارکسیستي فکر يوه څانګه ده چې د کارل مارکس (۱۸۱۸-۱۸۸۳) له مړینې وروسته راڅرګنده شوه او د اکثریت سوسیالیستي خوځښتونو رسمي فلسفه شوه چې په دوهمې نړیوالې جګړې کې تر لومړۍ نړیوالې جګړې پورې په لاره اچول شوې وه. ۱۹۱۴ ز. د ارتودوکس مارکسیزم موخه دا ده چې د مارکسيزم نظريه او تګلار ده، کوډ او سیستماتیک کړي چې په کلاسیک مارکسیزم کې ليدل شوي ابهام او تضادونه روښانه کړي

د ارتودوکس مارکسیزم فلسفه استدلال کوي چې مادي پرمختګ (په اقتصادي تولیدي ځواکونو کې تخنیکي پرمختګ) د ټولنې په جوړښت کې د بدلون اصلي لامل دی. ارتودوکس مارکسيستان په دې اند دي چې ځینې ټولنیز سیسټمونه (لکه فیوډالیزم ، پانګوالیزم ، او نور) د تولیدي ځواکونو له ودې سره په تضاد کې واقع کیږي، او په پایله کې ټولنیز انقلابونه د دې ډیریدونکي تضادونو په ځواب کې واقع کیږي. دا انقلابي بدلون د ټولنې په کچه د ټولنيزو بدلونونو لپاره يو لاروی دی، چې بالاخره د نویو اقتصادي نظامونو د رامنځته کېدو لامل ګرځي

د ارتودوکس مارکسیزم په اصطلاح کې، د "اورتودوکسي" کلمه د تاریخي مادیالیزم او ډیلیکټیک مادیالیزم میتودونو ته اشاره کوي - نه د کلاسیک مارکسیزم نورم او اصلي اړخونه. ارتودوکس مارکسیزم د مارکس د څیړنو پایلو ته د عقیدوي پیروی معنی نه ورکوي. 

د ارتودوکس مارکسیزم یو له خورا مشهور تاریخي ملاتړو څخه د چک - اتریش تیوریست کارل کاټسکي و. 

## اړوندې پوښتنې

* کلاسیک مارکسیزم
* تحلیلي مارکسیزم
* مارکسي اقتصاد

## سرچینې

## بهرنۍ لینک

* لوکاس ''آرتودوکس مارکسیزم څه شی دی'' (1919)
وېشنيزه:مارکسيزم
وېشنيزه:مارکسيستي اقتصاد
پانګه (کتاب)

پانګه: په سياسي اقتصاد نيوکه  د کارل مارکس د کار نوم دی، د نولسمې پیړۍ یو فیلسوف چې لومړی ټوک یې په 1867 کې خپور شو. دا کتاب په سرمایه دارۍ نظام کې د تولید اقتصادي قواعد تحلیلوي. 

دا د بحث وړ ده چې آیا دا کتاب د سیاسي اقتصاد په اړه دی که نه. د بېلګې په توګه، په لومړي خل په فارسي ژبه کې کې د کتاب فرعي سرلیک، چې نوم یې "د سیاسي اقتصاد انتقاد" دی، په پوښ کې نه و، خو ځینې بیا په دې باور دي چې دا کتاب تر ډېره د ایډیالوژۍ انتقاد دی.  

حسن مرتضوي د پانګې د درې ټوکونو ژباړن د درېیم ټوک په مخ کې لیکي: «د دې کتاب سریزه زما د ګران ملګري کمال خسروي له خوا لیکل شوې، چې زه یې په زړورتیا سره ویلای شم چې د پوهاوي لپاره يو له بډايه اثارو څخه ګڼل کيږي. د پانګې په درې ټوکونو کې، په داسې حال کې چې هغه د لومړي ځل لپاره یوه مقاله وړاندې کوي چې دا د مارکس د مېتود په پوهېدو کې خورا مهم دی. » 

بله ډله په دې اند ده چې دا کتاب د سرمايه دارۍ نظام، د هغې د اقتصادي پايلو او د پانګوالۍ په اړه د اقتصاد پوهانو د افکارو يوه څېړنه ده. مارکس د خپل مرګ نه مخکي د سرمايي دوهم او دريم ټوک بشپړ نه کړای شو، خو د هغه ملګري او همکار فريدريش انګلز له مړيني وروسته په 1885 او 1894 کال کې د کارل مارکس د لاسوندونو پر بنسټ په ترتيب سره دوهم او دريم ټوکونه چاپ کړل. 

## پايليکونه

## سرچينې

* پلازمېنه : کارل مارکس ، ژباړن: ایراج اسکندري ، ثبوت لیکونکی: عزیزالله علیزاده ، فردوس، ۱۳۷۹، (وزیري، هارډ کور )، ۹۰۰ مخونه. ISBN 978-964-320-063-9
* سرمایه : کارل مارکس ، ژباړن: ایراج اسکندري ، ثبوت لیکونکی: عزیزالله علیزاده ، فردوس، ۲۰۰۳، (وزیري، هارډ کور، ۳ ټوک)، ۱۶۴۴ مخونه. ISBN 978-964-320-223-2

## بهرنۍ لینک

وېشنيزه:کارل مارکس
وېشنيزه:مارکسيزم
نيو سکول پوهنتون

**نوی ښوونځی يا**  په نیویارک ښار کې یو له امریکایي خصوصي پوهنتونونو څخه دی. د دې پوهنتون د مطالعې ساحه په عمده توګه ټولنیز علوم دي. دا پوهنتون په 1919 کې د ټولنیزو څېړنو لپاره د نوي ښوونځي په توګه تاسیس شو چې د ساینسي آزادۍ او فکري څېړنو اصلي ماموریت او د پرمختللو فکر کونکو لپاره يا ځانګړی کور دی ، او له هغه وخت راهیسې دا ښوونځی په 5 علمي څانګو کې فعاليت کوي ، چې پکې د پارسن ډیزاین ښوونځی، د لېبرال هنرونو کالج یوګین لانګ، د ټولنیزو څېړنو نوی ښوونځی، د عامه ښکېلتيا ښوونځی، او د پرفارمېنګ هنرونو کالج دی، چې د مېنیس د موسیقۍ ښوونځي، د ډرامې ښوونځي، او د جاز او معاصر موسیقۍ ښوونځي لري.  

## سرچينې

* د نوي ښوونځي پوهنتون ویب پاڼه
وېشنيزه:نوی ښوونځی
وېشنيزه:پوهنتونونو او روزنتونونو اړوند مالوماتبکس
وېشنيزه:پوهنتون
وېشنيزه:مارکسيستي اقتصاد
په سياسي اقتصاد نيوکې سريزه

په سياسي اقتصاد نيوکې سريزه د آلمان د مفکر کارل مارکس لخوا لیکل شوی کتاب دی، چې لومړی ځل په 1859 کې خپور شو. دا کتاب په عمده توګه د پانګوالیزم د تحلیل او د پیسو د اندازې د تیورۍ په اړه دی، چې په خپل وخت کې د پانګوالیزم د مخکښو تیوریکي مفسرینو په ځانګړې توګه د سیاسي اقتصاد په ډګر کې څیړونکو او کلاسیک اقتصاد پوهانو لکه ادم سمیټ او ډیویډ لخوا لیکل شوی. ريکارډو

## د کتاب اهمیت
په دې کتاب کې د مارکس لخوا وړاندې شوي ډېری نيوکې وروسته د پانګې کتاب(لومړي ټوک) څرګند شوي چې په 1867 کې خپور شو او دا کتاب د مارکس د اثارو په مینځ کې دوهم خورا مهم لیکنه ګڼل کیږي. دا کتاب د کارل مارکس د اصلي تیورۍ لومړنۍ فورمولونه لري، یعنې د تاریخ د اقتصادي تفسیر تیوري یا تاریخي ماديزم .  په لنډیز کې، دا نظریه هغه حقیقت ته اشاره کوي چې اقتصادي عوامل (د تولید میتودونه او طریقې) د هرې ټولنې د پالیسۍ جوړولو او ایډیالوژۍ ډول ټاکي:
«کلیت این روابط تولیدی ساختار اقتصادی جامعه را شکل می‌دهد، این زیربنای واقعی است که از آن روبنای اخلاقی و سیاسی بوجود می‌آید و بر طبق آن فرم‌های آگاهی اجتماعی نیز شکل می‌گیرد. شیوه تولید مادی زندگی، فرایند عمومی اجتماعی، سیاسی و فکری را تعیین می‌کند».
د دغو تولیدي اړیکو مجموعه د ټولنې اقتصادي جوړښت تشکیلوي، دا هغه اصلي بنسټ دی چې اخلاقي او سیاسي جوړښت یې رامینځته کوي او د هغې له مخې د ټولنیز شعور بڼه هم رامینځته کیږي. د ژوند د مادي تولید لاره عمومي ټولنیز، سیاسي او فکري بهیر ټاکي

## اړوندې پوښتنې

* پر سیاسي اقتصاد نیوکه

* د کتاب فارسي ژباړه

## سرچينې

* ويکيپېډيا ګډونوال «A Contribution to the Critique of Political Economy». انګليسي ويکيپېډيا ۳جنوري ۲۰۱۷.
وېشنيزه:پانګوال
وېشنيزه:کارل مارکس
وېشنيزه:مارکسيزم
وېشنيزه:مارکسيستي اقتصاد
يوناني رومي نړۍ

[بټنوک|300x300px| په [اتن کې د زیوس معبد د ګریکو-رومن نړۍ کې د دولسو اولمپیک خدایانو عبادت کولو ځای و.]]
**يوناني رومي نړۍ**د تاريخپوهنې له نظره دا اطلاح د نړۍ هغه سیمو ته اشاره کوي چې د لرغوني روم او لرغوني یونان د ژبې، کلتور، حکومت، مذهب، معمارۍ، او نور لخوا اغیزمن شوي، او ډیری وختونه د مدیترانې حوزې او د سمندر سیمې شاملې دي. د تور سمندر حوزه، چې یو ډول لرغونی کاسموپولیټانیزم یې جوړ کړ. په یوناني-رومن نړۍ کې ، یوناني ژبه د پوهې زده کولو او تدریس لپاره کارول کیده؛ په داسې حال کې چې لاتین په ښار کې د اوسیدونکو خلکو ورځنۍ ژبه وه او د کلیوالو خلکو چې د دې سیمو اکثریت نفوس جوړوي، دوی معمولا له دې ژبو څخه هیڅ بلد نه وو. په ګریکو-رومن نړۍ کې عام دین د الهي مذهبونو له ظهور دمخه لکه زرتشتیزم ، عیسویت او وروسته اسلام معمولا د دولسو اولمپین خدایانو عبادت کاوه.

## جستارهای وابسته

* وطنپاله نړۍ

## سرچينې
ويکيپېډيا ګډونوال «Greco-Roman world». انګليسي ويکيپېډيا ۲۲ ډېسمبر ۲۰۱۳.
وېشنيزه:المپيک
وېشنيزه:يوناني درمل
وېشنيزه:يونان
وېشنيزه:روم
وېشنيزه:کلاسيکيزم
نيو کلاسيکيزم

**نيو کلاسيکيزم**   د آرائشی هنرونو ، بصری هنرونو ، ادبیاتو ، تیاتر ، موسیقۍ او معمارۍ په برخو کې یو هنري حرکت دی، چې د هنر کارونه پکې شامل دي چې د یوناني او رومي هنرونو له اغیزې وروسته رامینځته شوي.  د دې غورځنګ پیروي هنرمندان په اروپا کې د 18 پیړۍ له مینځ څخه د 19 پیړۍ تر پایه پورې فعال وو. د نوي کلاسیک غورځنګ په رسمي ډول په 1760 کې پیل شو او د باروکو او روکوکو په څیر د ښوونځیو پروړاندې يو ښوونځی و. د روکوکو په معمارۍ کې هماهنګي، فضل او ښکلا مهم و او په موميزم معمارۍ کې هماهنګي او ساده ګي په پام کې نيول شوې وه. 

## اړوندې پوښتنې

* کلاسیزم
* هنري حرکتونه

## انځورتون
[بندانگشتی|چپ|220px|''[د هوراتیانو سوګند* (۱۷۸۴-۸۵)، د [[جاک لوئس ډیویډ|ډیویډ]] لخوا، د نیومیزم د هنر یوه روښانه بېلګه.]]
<gallery>
File:Antichina piranese.jpg|Fantasy depiction of the [[Appian Way]]; [[چاپ فلزی]] اثر [[جووانی باتیستا پیرانزی]]،  ۱۷۵۶
File:Angelica Kauffmann - Venus Induces Helen to Fall in Love with Paris - WGA12099.jpg|[[انجیلیکا کافمن]]، *وینس هیلین هڅوي چې له پریس سره مینه وکړي.*، ۱۷۹۰
File:Asmus-jakob-carstens-night-and-her-children-sleep-and-death.jpg|[[Asmus Jacob Carstens]], *Night and Her Children, Sleep and Death*, 1794, Black chalk on paper, 745 x 985 cm
File:Macbeth and Banquo with the witches JHF.jpg|[[يوهان هاينريش فوسلي]]،  *Macbeth and Banquo with the witches*, 1793-4
File:IngresOdipusAndSphinx.jpg|[[ژان اګست دومينيک انګر]]' version of Neoclassicism, *Oedipus and the Sphinx'', 1808

## سرچينې

 
وېشنيزه:کلاسيکيزم
نوې کلاسيکه موسيقي

بټنوک| ایګور سټراوینسکي
**نیوکلاسیک میوزیک** یا **نیوکلاسیزم** (به   کې   د شلمې پیړۍ په موسیقۍ کې یو رجحان و چې د دوو نړیوالو جنګونو ترمنځ په وقفه کې د موسیقارانو د یوې ډلې په منځ کې د وروستي رومانتيک موسیقۍ د جوړښتي بې ثباتۍ په ځواب کې راڅرګند شو، او موخه یې د کلاسیک اصلي برخو ته د موسیقۍ بیرته راګرځول دي. دوره ، لکه نظم او همغږي، توازن، د وضاحت بیا رغونه، لنډیز ، او احساساتي محدودیت.

نيو کلاسيکيزم د سیستماتیک حرکت پر ځای یو جمالیاتی منشور وو. لکه څنګه چې ډیری موسیقار چې په رسمي ډول د دې سټایل سره تړاو نه درلود د دوی عناصر يې په خپلو کارونو کې کارولي دي. ايګور استراوينسکي او پاول هينډميټ د دې سټایل ترټولو مشهور سندرسازان دي.

## سرچينې

* ويکيپېډيا «Neoclassicism (music)». ۱۶ فبروري ۲۰۱۶. 
وېشنيزه:کلاسيکيزم
وېشنيزه:موسيقي
کلاسيک اقتصاد

**کلاسیک اقتصاد** اکثرا لومړنی عصري اقتصادي ښوونځی ګڼل کیږي. د دې اصلي پراختیا کونکي ادم سمیټ ، ژان بپټیسټ سی ، ډیویډ ریکارډو ، رابرټ مالتوس او جان سټوارټ مل دي.

په 1776 کې د ادم سمیټ *د ملتونو شتمنۍ* معمولا د کلاسیک اقتصاد پیل ګڼل کیږي. دا ښوونځی د نولسمې پیړۍ تر نیمایي پورې فعال و، او نو کلاسیک اقتصاد د 1870 په شاوخوا کې خپل ځای نیولی و، یا لکه څنګه چې مارکس تعریف کړی، "بیهوده سیاسي اقتصاد " له 1830 څخه. د کلاسیک اقتصاد تعریف، په ځانګړې توګه د 1830-70 کلونو موده او د نوي کلاسیک اقتصاد سره اړیکه د بحث موضوع ده. د "کلاسیک اقتصاد" اصطلاح د کارل مارکس لخوا د ریکارډو اقتصاد ته په اشارې سره جوړه شوې وه - د ډیویډ ریکارډو او جیمز مل او د دوی مخکینو اقتصاد - مګر د هغې کارول بیا د ریکارډو پیروانو ته وغزول شول. 

کلاسیک اقتصاد پوهانو ادعا وکړه چې آزاد بازارونه خپل ځان تنظیموي کله چې دوی مداخله نه کوي. ادم سمیټ د " نه لیدو وړ لاس " ستړیا ته اشاره وکړه، کوم چې بازارونه پرته له کوم بهرني مداخلې ته اړتیا لري د طبیعي توازن په لور حرکت کوي.

کلاسیک اقتصاد، د کینیز اقتصاد برعکس، داسې انګیرل کیږي چې نرخونه د توکو او مزد دواړو شرایطو کې انعطاف وړ دي. بله اصلي فرضيه د دريو قانون پر بنسټ ولاړه ده: عرضه خپله تقاضا جوړوي - يعنې ټول توليد د ټولو توليداتو د اخيستلو لپاره کافي عايد رامنځته کوي. دا، د کینز برعکس، په ښکاره ډول داسې انګیرل کیږي چې د پیسو یا مالي وسایلو خالص سپما یا مصرف به وي. د کلاسیک اقتصاد بل اصل د سپما او پانګونې مساوات دی، د دې انګیرنې سره چې د انعطاف وړ سود نرخونه به تل په توازن کې پاتې شي.

## اړوندې پوښتنې

* نو کلاسیک اقتصاد
* کلاسیک لیبرالیزم

## یادښتونه

## حوالې

* https://en.wikipedia.org/wiki/Classical_economics
* مارک بلاګ (۱۹۸۷). "کلاسیک اقتصاد،" *[[The New Palgrave Dictionary of Economics|د اقتصاد نوې پالګرا قاموس]]* ، v. 1، مخ.&nbsp;45-414.
* _____ (2008). "د برتانوي کلاسیک اقتصاد،" *[[The New Palgrave Dictionary of Economics|د اقتصاد نوې پالګریو قاموس]]* ، دویمه نسخه. خلاصون.
* سامویل هولاندر (۱۹۸۷). *کلاسیک اقتصاد* اکسفورډ: بلیک ویل.

## نور یی ولوله

* 

## بهرنۍ لینک

* کلاسیک اقتصاد ، انسائیکلوپیډیا بریتانیکا
* لوی اقتصاد پوهان: کلاسیک اقتصاد او د هغې مخکښان د اقتصاد پوه ټیلر کاوین لخوا ، می 2013
وېشنيزه:کلاسيک اقتصاد
وېشنيزه:کلاسيک
وېشنيزه:اقتصاد
وېشنيزه:مارکسيستي اقتصاد
لرغونې اروپا

[بټنوک|360x360px| [بارثنون|پارتینون د پخوانیو وختونو یو له دودیزو سمبولونو څخه دی.]]
**لرغونې اروپا** ، **لرغونې اروپا** ، یا **کلاسیک اروپا** ، یوه اصطلاح ده چې د مدیترانې په سیمه کې د تاریخ د اوږدې مودې لپاره کارول کیږي، په شمول د لرغوني یونان او لرغوني روم د تمدنونو په شمول، چې د یونان - رومن نړۍ په نوم یادیږي. دا تاریخي دوره د یونان او رومي ټولنو د ودې دوره ده او په اروپا ، شمالي افریقا او منځني ختیځ کې د دوی نفوذ.

د دې دورې پيل معمولاً د هومر (اتم- اوومه پیړۍ BC) د لومړي ثبت شوي شعرونو سره سمون خوري. په دې دوره کې د روم امپراتورۍ وده، د عیسویت وده، او د روم امپراتورۍ زوال شامل دي، او د لرغونې دورې تر پایه پورې دوام لري ( له څلورم څخه تر اوومې پیړۍ پورې) او د تیاره دور په پيل کې پای ته رسيږي.( ۷ - ۱۱ پېړۍ) او منځنۍ پېړۍ پای مومي.

## د یوناني او رومي ټولنو د ودې دوره
روميانو په لرغونې کلاسيک دور کې ستر رول درلود. د روم جمهوریت او بیا د روم امپراتورۍ د 27 BC څخه شاوخوا دوه پیړۍ شتون درلود. روم د سیاسي ثبات او ویاړ ویاړ درلود او په مدیترانې او د لویدیز اروپا په ډیرو برخو کې معبود شو. د امپراتورۍ سیمې له پلازمینې روم سره د سړکونو د شبکې په واسطه وصل شوې، او اتباعو د یو ګډ قانون، ګډ کلتور او ګډې ژبې ( لاتین ) څخه ګټه پورته کړه.

روميانو په غربي نړۍ کې د قانون ، قوانينو، هنر او ادبياتو، معمارۍ او ژبې د خامو موادو په برابرولو کې مرسته وکړه. دوی د کتابونو لیکلو لپاره د خامو موادو چمتو کولو صنعت ته هم لاره هواره کړه او هغه ته یې شکل ورکړ چې موږ نن ورځ پوهیږو.

په لویدیځه اروپا او د مدیترانې په سیمه کې د رومي تمدن واکمنۍ مهم لرغوني او ادبي شواهد پریښودل.

يونانيانو له ميلاد نه تر اتمې ميلادي پېړۍ پورې د مديترانې په اوږدو کې د نويو ښارونو په جوړولو پيل وکړ او اتن يو مهم تجارتي مرکز شو او په دوو پېړيو (له ٥٠٠ نه تر ٣٠٠ ق م پورې) په اوږدو کې د شعر، هنر، ډرامې ليکنې او فلسفې په برخو کې د خلاقيت وده وکړه. .

لرغونی یونان په لسګونو خپلواکو " ښارونو " څخه جوړ و او د اتن اوسیدونکو د ابتدايي ډیموکراسۍ څخه خوند اخیست. ډیموکراسي او ډیموکراسي په ورته وخت پورې تړلې کلمې دي، د بیلګې په توګه په پخوانیو وختونو کې، چې د "ډیمو" یا "د خلکو ډله" په معنی کارول کیده.

د یونان د ښارونو کلتوري لاسته راوړنو په لویدیز نړۍ ډیره اغیزه وکړه. يوناني ساينس پوهانو په طبيعي چارو، رياضياتو او داسې نورو کې نوي کشفونه تر لاسه کړل او د فلسفې، حکمت او د سقراط، افلاطون او ارسطو په څېر يې درناوی وکړ. په هغه دوره کې، د فلسفې سربیره، یوناني هنر او ډرامه وده وکړه.

د پخوانیو وختونو د ځانګړتیاوو په شمول، غلامۍ، افسانه، د تاریخي افسانو خپرول ( د زیوس ، اپولو ، افروډایټ ، پرومیتیوس ، او نور په اړه)، او همدارنګه د ابدي پوښتنو راپورته کول لکه زه له کوم ځای څخه راغلی یم، زما موخه څه وه؟ راځي او موږ د څه لپاره پیدا شوي یو؟ په " الیاد " او " اوډیسي " او "سوله کامیډي" کې د هومر او ارسټوفینس خوښول. . . دوی ورته ګوته نیولې ده.

یونانیان لومړنی ملت وو چې د الفبا بشپړ توري یې اختراع کړل او دې مسلې د انساني پوهې د ساتنې او پراختيا لپاره يوه نوی افق رامینځته کړ. دوی هم لومړی وو چې شعرونه او ډرامې یې لیکلې.
 
## سرچينې

* د پسرلی ملګری: کلاسیک لرغونی
وېشنيزه:کلاسيکيزم
وېشنيزه:د بشريت تاريخ
وېشنيزه:Pages with unreviewed translations
د کولمبيا لرغونې دوره

**د کولمبیا لرغونې دوره**   د امریکا د براعظم په تاریخ کې یوې دورې ته اشاره کوي کله چې اروپایان لا تر اوسه دې وچې ته نه وو ننوتلي. د پری کولمبیا اصطلاح د کریسټوفر کولمبس لخوا د امريکا لويې وچې له کشفه دمخهدورې ته اشاره کوي. دا دوره کله ناکله یوازې د اروپایی یرغلګرو له راتګ دمخه د امریکایی هندي ژوند دورې لپاره يادونه شوې ده. د کولمبیا څخه مخکې دوره په تاریخي بحثونو کې د امریکا د لویدیځ د خورا لرغونو تمدنونو دورې ته هم اشاره کوي لکه اولمیک ، ازټیکس ، مایا او د انکا امپراتورۍ . 

## اړوندې پوښتنې

* د کریسټوفر کولمبس دمخه د امریکا سره اړیکه

## پای ليکونه

رده:دوران پیشاکلمبی
رده:آزتک‌ها
رده:تاریخ استعمار
رده:تاریخ ایالات متحده آمریکا
رده:تاریخ باستان
رده:تاریخ بومیان قاره آمریکا
رده:تمدن مایا
رده:دوره‌های تاریخی
رده:دین در قاره آمریکا
وېشنيزه:امريکا لويه وچه
وېشنيزه:بشريت تاريخ
وېشنيزه:بشريت تاريخ څنګپټه
وېشنيزه:بشرِی حقوق
نيو کلاسيک اقتصاد

**نیوکلاسیک اقتصاد**  د اقتصاد یوه څانګه ده چې د اقتصادي میتودونو لپاره کارول کیږي چې په بازارونو کې د عرضې او تقاضا له لارې د نرخ ټاکلو ، محصول او عاید ویش باندې تمرکز کوي او ډیری وختونه د محدود عاید او ګټې لپاره د اشخاصو لخوا د افادیت فرضي اعظمي کولو له لارې. د شرکتونو محدود لګښتونه د منطقي چلند د تیورۍ په تړاو د معلوماتو او تولید فکتورونو په کارولو سره ترسره کیږي. 

نن ورځ، نیوکلاسیک اقتصاد په مایکرو اقتصاد باندې تسلط لري او د کینیزیا اقتصاد سره یوځای د اصلي جریان اقتصاد باندې تسلط لري.

## نظریه

### انګېرنې او موخې
ای روی واينتراب په دې نظر دی چې نیوکلاسیک اقتصاد په دریو انګیرنو ولاړ دی، که څه هم د نیوکلاسیک تیورۍ ځینې څانګې ممکن مختلف طریقې ترسره کړي:

# خلک د پایلو تر مینځ منطقي غوره توبونه لري چې پیژندل کیدی شي او د ارزښتونو سره تړاو ولري.
# انفرادي کسان ګټه پورته کوي او شرکتونه ګټه اعظمي کوي.
# خلک د بشپړو او اړوندو معلوماتو پر بنسټ په خپلواکه توګه عمل کوي.

د دې دریو فرضیو څخه، نو کلاسیک اقتصاد پوهانو د مختلفو اهدافو تر مینځ د کمو سرچینو تخصیص د پوهیدو لپاره یو چوکاټ رامینځته کړی - په حقیقت کې، د دې تخصیص پوهیدل اکثرا د نیوکلاسیک تیوریسټانو لپاره د اقتصاد تعریف ګڼل کیږي. ویلیم سټینلي جونز د "اقتصاد ستونزه" په دې ډول وړاندې کړه.

د نوي کلاسیک اقتصاد د بنسټیزو انګیرنو څخه، د اقتصادي فعالیتونو د مختلفو برخو په اړه پراخه تیورۍ راڅرګندېږي. د مثال په توګه، د ګټې اعظمي کول د فرم نیوکلاسیک تیورۍ تر پښو لاندې کوي، پداسې حال کې چې د تقاضا منحني ترلاسه کول د مصرفي توکو د پوهیدو لامل کیږي، او د عرضې منحني د تولید فکتورونو تحلیل ته اجازه ورکوي. د افادیت اعظمي کول د مصرف د نوي کلاسیکي تیوري لپاره سرچینه ده ، او د مصرفي توکو لپاره د غوښتنې منحني ترلاسه کول ، او د کار عرضه او د غوښتنې منحني ذخیرې ترلاسه کول.

## اړوند

* مارژيناليزم
* د بازار اقتصاد
* کوچني اقتصاد
* اقتصادي توازن

## سرچينې

* https://en.wikipedia.org/wiki/Neoclassical_economics
* اُسی‌ال‌سی 317650570    
* په Drexel کې د نیوکلاسیک اقتصاد پیژندنه
وېشنيزه:وټپوهنه
وېشنيزه:اقتصاد
وېشنيزه:اقتصاد ویکی پروژه
وېشنيزه:کلاسيکيزم
وېشنيزه:کلاسيک اقتصاد