پانگه

**پانگه**  د تولید د څلورگونو سرچینو څخه یوه مهمه او کلیدي سرچینه ده. هر څوک د خپل ځانگړې لیدلوري له مخې پانگه تعریفوي. محاسب ته هغه څه پانگه ده چې یو کاروباري یې د خپل کاروبار لپاره لگوي. په کامرس او کاروبار کې پانگه د کاروبار د تمویل په مانا ده او همدارنگه په ملي اقتصاد کې پانگه د شتمنۍ هغه برخه ده چې د تولید په پروسه کې کارول کیږي. په دغه لیکنه کې مونږ د پانگې په ځانگړتیاوو او ډولونو بحث کوو خو تر هر څه مخکې د پانگې، شتمنۍ، پیسو او عاید په اړیکه خبرې کوو.
## د پانگې او شتمنۍ اړیکه
لکه مخکې مو چې وویل پانگه د شتمنۍ هغه برخه ده چې د تولید لپاره کارول کیږي. د دغه تعریف څخه ښکاري چې شتمني لوی مفهوم او پانگه د هغه په پرتله کوچنی مفهوم لري. ډیر داسې شیان شته چې زمونږ د شتمنۍ برخه به وي خو چې لا مو د تولید پروسې ته نه وي لېږدولي پانگه نه گڼل کیږي ځکه خو ویلای شو چې ټوله پانگه شتمني ده خو ټوله شتمني پانگه نه ده ځکه پانگه د شتمنۍ ټولې ځانگړتیاوې لکه افاده، کمیابي، د لېږد قابلیت او نور لري په داسې حال کې چې ټوله شتمني د پانگې ځانگړتیاوې نه لري.
## د پانگې او پیسو اړیکه
د پانگې عام تعریف په کاروبار کې د پیسو لگښت دی. خو د اقتصاد تعریف پیسې تر هغه وخت پانگه نه گڼې تر څو چې د پانگه ایزو شتمنیو لکه ماشین آلاتو، ځمکې او نورو په رانیولو و نه لگيږي. هغه پیسې چې د لگښت کوونکو consumers په لاس کې دي او یا هم هغه پیسې چې راکدې پرتې وي پانگه نه گڼل کیږي.
د پانگې او عاید اړیکه: پانگه عاید زیږوي ځکه خو پانگه منبع یا سرچینه او عاید یې پایله یا موخه گڼل کیږي. کله چې د عاید څه برخه پس انداز او بېرته په کاروبار کې ولگول شي د پانگې بڼه خپلوي.
## د پانگې ځانگړتیاوې
پانگه د طبیعت لورینه نده او د انسانانو د هڅو په وسیله رامینځته کیږي. دا د تولید دوهمي سرچینه ده چې په مصنوعي ډول پنځول کیږي. پانگه د تولید اندازه زیاتوي او د تولید پروسې ته چټکتیا ورکوي.
د پانگې عرضه د کشش یا ارتجاعیت لرونکې ده. په دې مانا چې د پانگې اندازه د پانگې په جوړښت capital formation پورې اړه لري. د پانگې جوړښت بیا په اقتصادي جریان کې د وگړو او نورو مالي بنسټونو په سپما پورې تړلی دی، البته هغه سپما چې د تولیدي موخو لپاره اقتصادي جریان ته لار پیدا کړي. د پانگې د جوړښت ډېرښت د پانگې عرضه زیاتوي او په مقابل کې یې کمښت په اقتصادي جریان کې د پانگې د عرضې د کمښت لامل کیږي.

پانگه د تولید داسې یو عامل دی چې په اسانۍ سره لکه د کاري ځواک په څېر نه نابودیږي. یوازې په ټاکل شوو استهلاکي دورو کې د پانگه ایزو شتمنیو ارزښت کمیږي او تر یو اوږده مهال وروسته له کاره لویږي. همدارنگه د یو ځای څخه بل ځای ته د پانگې لیږد خورا اسانه دی.
په پانگه رانیول شوې پانگه ایز توکي نیغ په نیغه زمونږ اړتیاوې نه پوره کوي بلکې نوموړي توکي لکه ماشینونه، ځمکه او نور د لگښتیزو توکو د تولید لپاره کارول کیږي او نوموړي توکي بیا په مستقیمه توگه د لگښت کوونکو اړتیاوې پوره کوي.
## د پانگې ډولونه
په دې برخه کې غواړو د پانگې د ځینو ډولونو څخه لنډه یادونه وکړو.

### ثابته پانگه
ثابته پانگه یا Fixed Capital هغه پانگې ته ویل کیږي چې په اوږدمهاله توگه د تولید په پروسه کې کارول کیږي لکه ماشینونه، د ترانسپورت وسایل، ودانۍ، تجهیزات او نور. ثابته پانگه د ځای له پلوه د ثابت پاتې کیدلو په مانا نده بلکې دا په هغه پانگه ایزو لگښتونو اطلاق کیږي چې په اوږده مهال کې ثابت وي. د ماشین الاتو، تجهیزاتو، تعمیراتو او نورو دغه ډول شیانو لگښتونه همداسې یوه ځانگړتیا لري.
### بدلیدونکي پانگه
دغه ډول پانگه چې Working Capital یې هم بولي د پانگې هغه ډول دی چې یوازې یو ځل د تولید په پروسه کې کارول کیږي، ښه بیلگه یې د تولید لپاره خام مواد دي. دغه ډول پانگه ایز لگښتونه د تولید شوو توکو او چوپړتیاوو د خرڅلاو له لارې بیرته پوره کیږي.
د یوې موخې لپاره کارول کیدونکې پانگه: دغه ډول پانگه چې په انگلیسي یې Sunk Capital بولي، د پانگې هغه ډول دی چې په تولید کې د لگښت ځانگړی ځای لري او له هغه پرته په نورو ځایونو کې ورڅخه کار نه اخیستل کیږي. د بیلگې په توگه د ټوکر اوبدلو یو ماشین چې د ټوکر اوبدلو پرته د کوم بل کار لپاره ورڅخه گڼه نشي اخیستل کیدای. د پانگې د دغه ډول په مقابل کې هغه پانگه ده چې په هر ځای کې کارول کیږي. دغه ډول پانگې ته لامبو وهونکي پانگه یا Floating Capital وایي. د بېلگې په توگه موټر، بریښنا او نور هغه څه دي چې په هر ځای او هر هدف لپاره ورڅخه کار اخیستل کیږي.
### ټولنیزه پانگه
ټوله هغه فزیکي شتمني چې په یو هیواد کې د عامه گټې اخیستنې لپاره رامینځته شوي وي او سوداگریزه بڼه و نه لري ټولنیزه پانگه گڼل کیږي. د بیلگې په توگه سړکونه، عامه پارکونه، بریښناکوټونه او داسې نور. د دغه پانگې په وړاندې شخصي پانگه یا Private Capital ده کوم چې د افرادو په واک کې وي او د هغوی د شخصي عاید د زیاتوالي لامل کیږي.
نړیواله پانگه: دا د پانگې هغه ډول دی چې د نړیوالو مالي سازمانونو لکه نړیوال بانک، د پیسو نړیوال صندق او نورو په واک کې وي.
## سرچینې
* ویکی پېډیا
* لومړیتوب سایټ

وېشنيزه:اقتصاد
وېشنيزه:پیسۍ
وېشنيزه:وټپوهنه