open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
د استونیا هیواد ایداري وېش

**د استونیا هیواد د ولایتونو نوملړ** (د استونیا هیواد د آیالاتونو نوملړ) استونیا په ۱۵ ایداري برخو ویشل شوی ده، د یاد هیواد پلازمینه د تالین ښار دی.
* پلازمینه تالین
# ایدا مرکز یووی
# پارنو مرکز پارنو (پارنو)
# پولوا مرکز پولوا (پولوا)
# تارتو مرکز تارتو (تارتو)
# رپلا مرکز رپلا (رپلا)
# ساره مرکز کورساره
# لنه مرکز راکوره
# لنه ولایت مرکز هاپسالو
# هاریو مرکز تالین
# هیو مرکز کاردلا
# والګا مرکز والګا (والګا)
# وورو مرکز وورو (ږورو)
# ویلیاندی مرکز ویلیاندی (ویلیاندی)
# یاروا مرکز پایده
# یوګوا مرکز یوګوا
ایدا

**ایدا ولایت** (ایدا آیالات) ایدا د استونیا هیواد له ولایتونو څخه یو دی چې مرکز یې د یووی ښار دی.

## سرچينې
ډېنمارکي ژبه

**ډنمارکي ژبه** په ډنمارکي dansk) د شمالي جرمني ژبو له ډلي یوه هندو اروپایي ژبه ده، چې اوس مهال د ډنمارک هیواد رسمي ژبه ګڼل کیږي.

## سرچينې
ایستونیایي ژبه

**استونیایي ژبه** eesti keel) د استونیا هیواد رسمي ژبه ده. کابو ۰۰۰'۲۰۰'۱ نفره په دې ژبه خبري کوي چې له دي جملي نه لس زره له استونیا بهر استونیایي مهاجرین جوړوي.
فینلنډ خلیج

**د فینلنډ خلیج** (فنلنډ خلیج) په فینلنډي په روسي Финский залив) د بالتیک سمندر په شمال ختیځ کې د اوبو یوه لار ده.
فرانسواز پاسکال

**فرانسواز پاسکال** (زېږدنه ۱۴ اکتوبر ١٩۴۹) يو ماروټييانه فلم ستورې او موډل ده. هغه د  فرانسې په ماريشيس ټاپو کې د فرانسوي ماريشيس مور او پلار په کور کې وزېږېده. د هغې تر ټولو ښه پېژندنه د هغې د نامه **دانېيله** (Danielle) څخه کېږي، دانېيله يو نوم وو چې په برطانوي sitcom خپرونه *[[Mind Your Language]]* کي ورته ورکول سو.
## دا هم وګورئ
*خوله دي سمه ښوروه

## سرچينې
فينلينډي ژبه

**فینلنډي ژبه** suomi) په انګلیسي Finnish language) د فینلنډ هیواد رسمي ژبه ده. فینلنډي په سویډن او ناروی کې یوه اقلیت ژبه شمیرل کیږي.
## سرچينې
د فنلنډ هیواد اداري وېش

**د فنلنډ هیواد د ولایتونو نوملړ** (د فینلنډ هیواد د آیالاتونو نوملړ)
جي اته هیوادونه

**جي ۸ هیوادونه** (جی اته)  د روسیه د غړیتوب له ځنډولو وروسته اوسمهال دا سازمان ووه غړي لري. دا ټولنه د نړۍ ۶۵% سلنه اقتصاد په لاس کې لري چې هرکال په یوه خپل منځي ناسته کې راټولیږي. اوسمهال یاده ټولنه له جاپان، ایټالیا، بریتانیا، المان، فرانسه، امریکا، او کاناډا څخه جوړه ده.
رحمت الله کيرانوي

**مولانا محمد رحمت الله کیرانوي رحمة الله علیه** (زوکړه 1817 مارچ 9_ مړینه 1891) د خلیل الله زوی او هند مشهوره بزرګ عالم وو. نوموړی د هندوستان په مظفرنګر کي د کیرانه ولسوالۍ اړوند په دربارکلا سیمه کي په ۱۲۳۳ هجري سپوږمیز کي وزېږېدی.

مولانا په ۱۲۵۲ ه س کي د خپل خاله د لور سره واده وکړ، او له واده وروسته یې پلار خپل ټول مال ده ته وسپاره. تر مال سپارلو څه وخت وروسته یې پلار وفات سو، او مولانا خپل جایداد و خپل دویم ورور مولوی محمد جلیل صاحب ته پرېښود او خپله د زدکړي لپاره کیرانه ته ولاړی. 

## پېژندنه
کیرانوي په ۱۸۱۸ کال کې په مظفرنگر کې زېږېدلی وو. نوموړی د درېیم راشد خليفه عثمان بن عفان له نسل څخه وو. ددوی کورنۍ ته یوه لویه برخه شتمني چي د کیرانه ملکیت پکښي شامل وو، د اکبر باچا لخوا ورکړل سوې وه. د مولانا د کورنۍ ګڼو غړو لوړ موقفونه درلودل او یا هم فکري شخصیتونه وو. شیخ حکیم عبد الکریم چې د رحمت الله اتم نیکه کېدی، د اکبر بادشاه ډاکټر وو. کیرانوي د ۶ کلنۍ په عمر کي په اسلامي او دیني زده کړو پیل وکړ او په ۱۲ کلنۍ کي یې قرآن کریم یاد کړ. د هغه عربي او فارسي ژبي ښه زده وې، او وروسته ډهلي ته ولېږدول سو، چیري چي یې په بېلابیلو برخو لکه ریاضیاتو او طب کې زده کړي ترلاسه مړې، او د مفتۍ او دیني ښوونکي په توګه یې په کیرانه کي یوه دیني ښوونځۍ جوړه کړه.

## لیکوالي
کیرانوې په عربي، فارسي او اردو کي کتابونه لیکلي دي.

د کیرانوي مشهوره اثر إظهار الحق (حقیقت څرګند سوی) چي اصلاً په عربي ژبه لیکل سوی کتاب دی په شپږو ټوکونو کې وروسته اردو ته وژباړل سو، او له اردو څخه یې لنډیز شوې انګلیسي نسخه د طه ټولني لخوا چاپ سوه. دغه کتاب د عیسوي پادري نیوکو ته د اسلام ځوابي کتاب دی. یاد کتاب لومړی اثر دی چي د بایبل د غلطیو او تضاداتو د تثبیت لپاره علمي دلایل وړاندي کوي. په کتاب کي د تثلیث عقیده د بایبل، عیسوي منابعو او نورو سرچینو له مخې رد سوې ده.

## مړینه
کیرانوي په 1891 کال کي له نړۍ سترګي پټي کړې او د مکې مکرمې په جنة المعلی هدیره کي خاورو ته وسپارل سو.
اعلاء سنن

لیکوال مولانا محمد عمران شریف / تعلیم الاسلام ویب پاڼه

د احادیثو دا په زړه پورې او شهکاره مجموعه په  ۲۲ جلدونو کې، د رأس المحدثين او عمدة المحققين شیخ الحدیث مولانا ظفر احمد عثماني رحمـة الله تعالی علیه دا عظیم علمي خدمت حضرت حكيم الأمة رحمه الله شروع کړو او بیا د حضرت حكيم الأمة رحمه الله په حکم سره او د دوی په ژوند کي د دوی تر نظارت لاندي مولانا ظفر احمد عثماني رحمـه الله د ۲۰ شل کالو په اوږده مده کې دا عظیم الشان او فقید المثال علمي او تحقیقي کارنامه  مکمله کړه .

په دې عظیم کتاب کې د ائمه احناف ټول دلائل په انتهائی تفصیل د احادیثو او آثارو د تخریج اوتحقیق سره بیان کړی شوي دي.

دا عظیم کتاب د علم حدیث یو نایابه خزانه ده ، د احنافو د امامانو ټول دلائل یې چې په کوم تفصیل او تحقیق سره په دې کتاب کې جمع کړي دي په تاریخ کې د دې مثال نه ملاویږي ، او د دې عظیمې علمي کارنامې اصل سبب دا وو چې په هندوستان کې چي کله نام نهاد اهل حدیث فرقه د حنفي مذهب د مخالفت لپاره پیدا کړی شوه، نو دغي نو مولود فرقې شپه او ورځ یو کړه او د مذهب احناف  خلاف یې کار شروع کړ، او په ډیر زور او شور یې دا تبلیغ شروع کړ چې حنفي مذهب د قرآن او سنت خلاف دی پر رائي  او قیاس باندې مبني دی. 

نو د دې وجې نه د دغو خلګو د کذب او فریب نه د پردې لرې کولو لپاره د دیوبند علماؤ د ( اعلاءُ السنن ) په څیر  عظیمه علمي کارنامه ولیکل شوه ، اعلاءُ السُنَن په فقهي ابوابو باندې مشتمل دی.

د (کتاب الطهارت نه د کتاب الفرائض پورې) د احنافو ټول مسائل او اقوال یې د انتهائی تفصیلي دلائلو سره ثابت کړل ، د دې عظیم کتاب دلوستلو نه بعد یو منصف انسان  برابره خبره ده که حنفي وي یا غیر حنفي د صاحب کتاب په علومو او فنونو کې د تبحر اقرار  کوي. 

 

حتی چې بعضې عرب علماؤ خو تر دې پورې تصریح وکړه چې د ( اعلاءُ السنن ) مصنف محض یو عالم  نه دی بلکې مجتهد هم دی !

لکه څنګه مو چې پورته یادونه وکړه د دې عظیم کتاب د لوستلو نه  بعد یو منصف انسان که حنفي وي یا غیر حنفي وي د دې په ویلو هم مجبورېږي چې  ووایي واقعي د احنافو د مذهب ټول مسائل د دلائلو  په اعتبار د ټولو نه  قوي ترین دي او دغه مذهب په واضحو دلایلو ثابت او جوړ دی ، لیکن یو جاهل، معاند او حاسد انسان  که ددې نه  بعد هم انکار  او بد زباني کوي نو د دې علاج خو چا سره نشته ، لهذا د دې عظیم کتاب د  منظر عام راتللو نه  بعد د احنافو په مذهب باندې د اعتراض کوونکو ژبې ګونګۍ شوې، او ان شاء الله د قیامت پورې به څوک صاحب علم او منصف انسان د  دلائلو په رڼا کې د احنافو مذهب ته د قرآن او سنت خلاف ونشي ویلی .

 

باقي یو څو جاهل خلک که د فقه حنفي خلاف بد زباني کوي نو د اهل علمو په نزد د دوی هیڅ حیثیت نشته، د  کتاب اول ضخیم جلد چې په  زرهاؤ صفحاتو  باندې مشتمل دی ، په دې کې د اصول حدیث ټول قواعد، ضوابط، تعریفات او اصطلاحات په انتهائی تفصیل سره بیان کړی شوي دي ، په ټول  کتاب کې ځای په ځای انتهائی نادري علمي ملغلري خورې ورې په نظر راځي.

د دې عظیم کتاب د لیدلو نه بعد د اسلامي نړۍ مهشور عالم (په عثماني خلافت کي مفتي اعظم) علامه زاهد کوثري رحمه الله په خپل کتاب کې دا مبني بر حقیقت تبصره لیکلی ده:

" په اصل کې دا کار د یو پوره جماعت لخوا کول وو چې یو تنها فرد واحد وکړو او په امت باندې دا د زرو ۱۰۰۰  کالو نه قرض وو چې تنها دې ستر شخصیت ادا کړو ".

 

فجزى الله مؤلفه الإمام خير الجزاء وتغمده الله بغفرانه ورحمته ورضوانه وأسكنه فسيح جنانه ونفعنا بعلومه أللهم آمين بحرمة سيد المرسلين.

 

ماخذ ددارالعلوم دیوبند رسمي ویب پاڼه
د برلین دیوال

[thumb|250px|چپ|د [برلین دیوال.]]
**برلین دیوال** (برلن دیوال) ۱۵۵ کیلومتره اوږد او ۶'۳ متره لوړ لوړ دیوال وو چې د دوهمې نړیوالې جګړې نه وروسته کله چې په المان د حاکم ګوند مشر اډولف هټلر ماتی وخوړه د ختیځ او لویدیځ المان ترمنځ یاد دیوال جوړ شو. یاد دیوال له ۱۹۶۱ تر ۱۹۸۹ کلونو پوری برلین ښار په دوه برخو ختیځ او لویځ (۲۸) کاله ویشلی وو.
عدنان خاشقجي

**عدنان خاشقجی** (عدنان حاشقجی) Adnan Khashoggi) زوکړه ۲۵ جون ۱۹۳۵ مړینه ۶ جون ۲۰۱۷م کال) یو ترکي ال اصله عربستانی د وسلو تجار او سوداګر وو. نوموړی د ۱۹۷۰-۱۹۸۰ لسیزې یو له مشهورو میلیار درانو وو. اټکل کیده نوموړی په ۱۹۸۰ لسیزه کې ۴ میلیار ده ډالر لرل. خاشقجي په هغه وخت کې د منځتی ختیځ ترټولو مشهور د وسلو سوداګر وو.  

## کورنۍ
## سرمایه
## شخصیت
خاشقجي په پنځوس کلنې کې د اسپانیا مارابیا سمندر غاړی ترڅنګ په خپه ۵۰ زره جریبه ځمکه کې 
خپلی میلمستیا ته ۴۰۰ کسان رابللي وو.
د فرانسې هیواد ایداري ویش

**د فرانسې هیواد د ولایتونو نوملړ** (د فرانسې هیواد آیالاتونه)

هغه سیمي چې په پخواني نوم پاتی دي:
د المان هیواد آیالاتونه

**د آلمان هیواد د آیالاتونو نوملړ** (د المان هیواد د ولایتونو نوملړ/د المان ایداري وېش)
بایرن

**بایرن آیالات** په الماني Bayern) 
د المان هیواد ترټولو لوی او سویلي آیالات دی. مرکز یې (مونیخ چې کابو ۱،۲) میلیون وګړي لري. د بایرن ولایت مساحت ۷۰،۵۴۸ کیلومتره مربع او د وګړو شمیر یې ۱۲،۵ میلیونه تنه دی.

## تاریخ
## جغرافیه
بادن وورتمبرګ

**بادن ورتمبرګ آیالات** په الماني Baden-Württemberg)د المان له شپاړس آیالاتونو څخه یو دی. د یاد آیالات مرکز شتوتګارت ښار دی. د بادن ورتمبرګ ولایت مساحت ۳۵،۷۵۱ کیلومتره مربع او د وګړو شمیر یې  ۱۰،۷۵۰،۰۰۰ تنه دی.

## [[بادن ورتمبرګ آیالات|(د یاد آیالات بله لیکنه)]]
د یونان هیواد ایداري وېش

ټومبل|چپه|200px|

**د یونان اداري وېش** (د یونان هېواد د ايالتونو نوملړ) یونان په ټوله کې په دیارلسو ولایتونو ویشل شوی، د یاد هېواد پلازمینه آتن ښار دی.
# اتیک
# مرکزي یونان
# مرکزي مقدونیه
# کرت
# ختیځه مقدونیه او تراکیه
# اپیروس
# آیوني ټاپوګان
# شمالي اژه
# پلوپونز
# سویلي اژه
# تسالي
# لویدیځ یونان ولایت
# لویدیځه مقدونیه
اتیک

دوتنه:Periferia Attikis.png
         (د آتیک آیالات بیرغ)
دوتنه:Bandera d'Àtica.svg

**آتیک ولایت** (اتیک آیالات) په یوناتي Περιφέρεια Αττικής) د یونان هیواد له ولایتونو څخه یو دی. د اتیک ولایت پلازمینه آتن ښار او مساحت یې ۳،۸۰۸ کیلومتره مربع دی. یاد ولایت د ۲۰۰۵م کال د اټکل له مخی ۴،۰۱۳،۳۶۸ وګړي لري.
## وبسایټ
http://www.patt.gov.gr

## جغرافیه
هنګري ژبه

**هنګري** یاهم (مجارستاني ژبه) په هنګري ژبه magyar) د هنګری هیواد رسمي ژبه ده.
## سرچينې
لومړی طیاره په کوم تاریخ افغانسان ته راغله

دادی معلومات ما ته تر سترګو نه شول ډیر می انټرنېټ پسی ولیدلو خو کومه نتیجه می تر سترګو نشوه
که تاته کوم معلومات وی نشر یی کړه
مننه
یانوش آډر

**بانوش آدر** (یانوش آدر) په János Áder) د هنګری هیواد ولسمشر دی.
ویکتور اوربان

**ویکتور اربان** په انګلیسي Viktor Orbán) زوکړه ۳۱ مې ۱۹۶۳م کال) یو هنګري سیاستوال دی چې له ۲۱۰م کال راهیسي د هنګری لومړی وزیر دی.
شمال سمندر

**شمال سمندر** NorthSea) د اطلس سمندر یوه برخه ده، چې ۹۷۰ کیلومتره اوږدوالی ۵۸۰ کیلومتره سوور ۰۰۰'۵۷۰ کیلومتره مربع مساحت سره د اروپا په شمال کې پروت دی. 
300px|thumb|منځ|د شمالي سمندر نقشه
د هنګری هیواد ایداري وېش

250px|farme|thumb|چپ|د مجارستان هیواد آیالاتونه
**د هنګري هیواد د ولایتونو نوملړ**       (د هنګری هیواد د ښارونو نوملړ)
150px|Budapest
بوداپست
دبرسن

**دبرسن ولایت** (ډبرسن) Debrecen) د هنګری هیواد له ولایتونو څخه یو دی.
ايسلينډي ژبه

**آیسلنډي ژبه** íslenska) له هندو اروپایي ژبو څخه د جرمني ژبې له شمالي جرمني ژبې له اسکندونیایي ژبو له کورنۍ څخه یوه ژبه ده، چې د ايسلينډ هېواد وګړي پرې خبرې کوي.
## سرچينې
فارو ټاپوګان

**فارور ټاپوګان** (پارور/ فیرور)  په انګلیسي Faroes) په فارویي Føroyar) په ډنمارکي Færøerne) فارو د (میګې) په معنی دی. یاده ۱۸ ټاپوییزه سیمه د ډنمارک اړوند نیمه خپلواکه سیمه ده.

## تاریخ
## جغرافیه
## سرچینه
فارویي ژبه

**فارویي ژبه** په فارویي føroyskt) 
د جرمني ژبو له ډلی یوه ده. یاده ژبه د لویدیځې اسکندونیایي ژبو له کونۍ نه یوه چې کابو ۶۰ زره ویونکي لري، چې ۴۸ زره ویونکي یې په فارو ټاپوګانو او ۱۲ زره په ډنمارک کې میشت دي.
ايرلينډي ژبه

**ایرلنډي ژبه** (آیرلندي) په ایرلنډي Gaeilge) د سلتي ژبو له ډلې یوه ده چې په آیرلنډ کې پري خبري کیږي او همدارنګه د یاد هېواد رسمي ژبه ده. کابو ۳۸۰ زره خلک په آیرلنډي ژبه خبري کوي.
## سرچينې
مایکل دی هیګینز

**میخایل دی هیګینز** په آیرلنډي Michael D. Higgins) په انګلیسي Michael Daniel Higgins) زوکړه ۱۸ افریل ۱۹۴۱م کال) شاعر، ټولن پوه، لیکوال او د آیرلنډ ولسمشر دی، نوموړی د ۲۰۱۸م کال د اکتوبر له ۲۶ څخه د دوهم ځل لپاره د یاد هیواد ولسمشر شو.
د آیرلنډ ایداري وېش

**د آیرلنډ هیواد د ولاتونو نوملړ** (د آیرلنډ هیواد آیالاتونه) آیرلنډ له ایداري پلوه په ۴ ولابتونو او ۳۴ ولسوالیو ویشل شوی دی.
220px|thumb|د آیرلنډ ولایتونه:
اولسټر

**اولستر ولایت** (اولسټر ولایت/اولسټر آیالات)
په آیرلنډي Ulaidh or cúige Uladh Ulster) د آیرلنډ یو شمالي ولایت دی.
اېټاليايي ژبه

**ایټالوي ژبه** (ایټالیایي) په ایټالیایيitaliano)  د لاتیني ژبو کورنۍ څخه ده چې له اسپاتیایي، فرانسوي او پرتګالي ژبو سره نیږ دي والی لري.

ټومبل|چپ|upright=1.5|په نړیواله توګه

Corsivo- come scriverlo a mano in italiano, schede didattiche con alcuni esempi di Paolo Villa (prima edizione commons wikimedia org)-Letters-characters in italics-cursive- how to write it by hand in Italian.pdf|په ایټالیا ښوونځي کې د لاسي بیروني لعنت
Idioma%20italiano.png

## سرچينې

*
سیسیل ټاپو

**سیسیل** په ایټالوي Sicilia) په مدیترانه سمندر کې ترټولو لوی ټاپو دی. یاده سیمه د ایټالیا هیواد اړوند نیمه خپلواکه سیمه ده. سیسیل ټاپو ۵ میلیونه وګړي او ۷۱۱'۲۵ کیلومتره مربع مساحت لري.

            رسمي نښان
دوتنه:Coat of arms of Sicily.svg
               بیرغ
ساردینیا

**ساردینیا ټاپو** (سردینیا) په (ایټالوي  Sardinia) د ایټالیا لوېدیځ لورته د مدیترانې سمندر کې پروت ټاپو دی.
## سرچينې
د قزاقستان ایداري وېش

**د قزاقستان هیواد د ولایتونو نوملړ** (د قزاقستان هیواد آیالاتونه) په قزاقي
облыстар) په روسي области)
ټومبل|500px
شير محمد عباس ستانکزی

**شير محمد عباس ستانکزی** افغان طالب سياستوال دی. چي اوس مهال په قطر کي د طالبانو د سياسي دفتر مشر دی.

## ژوند ليک

شير محمد عباس ستانکزی د پښتنو د ستانکزیو له قبيلې څخه ده. په ۱۹۶۳ز کال د لوګر ولايت په برکي برک ولسوالي کي زېږېدلی دی. په سياسي علومو کي ماسټري له ماسټري اخيستلو وروسته يې د هند د دهرادون په نظامي اکاډمي کي زده کړه وکړه، په کوم چي په ۱۹۷۰ز کال د افغان ځواکونو روزنه کېدله. هغه د روس–افغان جهاد کي لومړی د محمد نبي محمدي په مشرۍ د حرکت انقلاب اسلامي افغانستان سره وو. او وروسته يې د عبدالرب رسول سياف په مشرۍ د اسلامي اتحاد سره دنده ترسره کړه. چي د سويل لويديځ سرحد قومندان وو.(۱)

د طالبانو د واکمنۍ پر مهال د بهرنيو چارو وزارت د مرستيال او عامي روغتيا وزارت د مرستيال په توګه دنده ترسره کړي ده. هغه له دې امله چي پر انګلیسي ژبه پوهېده زياتره به یې له بهرنيو رسنيو سره مرکې کولې. په ۱۹۹۶ز کال کي ستانکزی د بهرنيو چارو د وزیر په توګه واشنګټن ته ولاړ تر څو د کلينټن له ادارې وغواړي چي د طالبانو حکومت په رسمیت وپیژني. (۲)

ستانکزی د ۲۰۱۲ز کال په جنوري کي قطر ته لاړ تر څو په هغه هيواد کي د طالبانو سياسي دفتر په پرانيستلو کي همکاري وکړي. د ۲۰۱۵ز کال د اګست په شپږمه ستانکزی د قطر د دفتر د مشر په توګه وټاکل شو. د هغه له ګمارني وروسته يې له اختر محمد منصور سره خپل بيعت اعلان کړ.(۳)(۴) د ۲۰۱۶ز کال د جولای ۱۸-۲۲ له چينايي چارواکو سره د خبرو لپاره چین ته لاړ.(۵)

د ۲۰۱۸ د اګست له ۷-۱۰ ستانکزی د يوه پلاوي په مشرۍ ازبکستان هیواد ته لاړ، هلته يې د ازبکستان د بهرنیو چارو له وزیر عبدالعزيز کاميلوف او د افغانستان لپاره د ازبکستان له ځانګړي استازي اسماتيله ارګاشوف سره وکتل.(۷)

## سرچينې

**^** 

**^** *Burns, John F. "Islamic Rule Weighs Heavily for Afghans". New York Times.*

**^** *"Taliban appoint top official to Qatar political office". Reuters.*

**^** *"Sher Mohammad Abbas Stanekzai Padshah Khan". 26 June .*

**^** *"Afghan Taliban delegation visits China to discuss unrest: sources". Reuters.*

**^** *"Taliban Envoys Barred From Entering UAE - TOLOnews".*

**^** *"Afghan Taliban delegation visits Uzbekistan to talk security, power..."Reuters.*

**^** *"Taliban, Indonesian Officials Hold Talks On Afghan Peace - TOLOnews".*

وېشنيزه:افغان طالبان
اکمولا

**اکمولا ولایت** (اقمولا ولایت/اقمولا آیالات) په قزاقي Ақмола облысы) په انګلیسي Akmola Province) د قزاقستان له شمالي ولایتونو څخه یو دی.
ټنګه

**ټنګه** Қазақ теңгесі) د قزاقستان هیواد د پیسو واحد دی. د ټنګه ترټولو وړه برخه یو روپکي (تیین) دی، یاد اسعار په ۱۵ د نوامبر ۱۹۹۳ د روسي روبل پرځای د قزاقستان رسمي پیسې و بلل شوي.

80px|ټومبل|left.
ټومبل|300px|ښوی|د تنګه سکې
کالینینګراد

{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:105%;;font-weight:bold;font-family:Bahij Zar; background:none;"
|-
| style="text-align:right;" | 
thumbnail|300px|د کالینینګراد (کونیګزبرګ) انځور
**کالینینګراد** په روسي Калининград) د کالینیګراد ولایت پلازمینه او له روسې نه لری پروت د یاد هیواد یو آیالات دی. د کالینینکراد مساحت ۵'۲۱۵ کیلومتره مربع او د وګړو شمیر یې ۶۷۸'۴۲۱ نفره دی.
## دا هم وګورئ
## سرچینې
د لیتوانیا هیواد ښارونه

**د لیتوانیا هیواد د ښارونو نوملړ** (د لیتوانیا هیواد د ولایتونو نوملړ)
* [ټومبل|چپ|250px|[ویلنیوس، پلازمینه لیتوانیا]] ویلنیوس
* ټومبل|چپ|250px| کونس
* ټومبل|چپ|250px|کلایپدا
* ټومبل|چپ|250px|شاولیای
* ټومبل|چپ|250px|پانه‌وژیس
* [ټومبل|چپ|250px|[الیتاس]]
* ټومبل|چپ|250px|ماریامپوله
* بندانگشتی|چپ|250px|ماجیکیا
* ټومبل|چپ|250px|یوناوا
* ټومبل|چپ|250px|اوتنا
* ټومبل|چپ|250px|کداینیا
* ټومبل|چپ|250px|تلشیا
* ټومبل|چپ|250px|وبساګیناس
* ټومبل|چپ|250px|تاوراګه
* ټومبل|چپ|250px|اوکمرګه
* ټومبل|چپ|250px|شیلوته
* ټومبل|چپ|250px|پلونګه
* ټومبل|چپ|250px|کرتینګا
* ټومبل|چپ|250px|رادویلیشکیس
* ټومبل|چپ|250px|دروسکینینکا
* ټومبل|چپ|250px|پالانګا
د ایټالیا هیواد ایداري وېش

**د ایټالیا هیواد د ولایتونو نوملړ** (د ایټالیا هیواد آیالاتونه)

ټومبل|280px|د هوا له لوری تصویر
د لیختن اشتاین ایداري وېش

بندانگشتیټومبل|220px|ښوی|د لیختن اشتاین هیواد ایداري برخي
**د لیختن اشتاین هیواد ایداري وېش** (د لیختن اشتاین هیواد د ولایتونو نوملړ)
# وادوڅ (پلازمینه)
# روګل
# شلنبرګ
# ګامپرین
# اشن
# ماورن
# شان
# پلانکن
# فادوتس
# تریزنبرګ
# تریزن
# بالزرس
روګل

**روګل ولایت** په الماني Ruggell) د لیختن اشتاین هیواد یو شمالي ولایت دی.
مشروطه پادشاهي

center|700px||ټومبل|چپ|په نړۍ کې د حکومتي نظامونو ډول
**مشروطه پادشاهي** (اساسي پادشاهي)
د حکومت یو ډول دی چې ځواک او حقونه یې د اساسي قانون له مخې ځانګړي شوي وي. د ملګرو ملتونو د راپور پر بنسټ د نړۍ له ۱۵ هیوادونونه چې د ژوند ښه کیفیت لري ۸ یې د مشروطه پادشاهې نظام درلودونکي دي.
ایسپ راکي

**اېسپ راکي** په انګلیسي  Rakim Mayers) په نښان  A$AP Rocky) په انګلیسي ASAP Rocky) زوکړه ۳ اکتوبر ۱۹۸۸م کال) یو امریکایي رپ سندر غاړی، ترانه ویونکی، د موسیقي برابروونکی، سینماګر او د هیپ هاپ ایسپ موسیقي ګروپ غړی دی.
هارلم

**هارلم (نیویارک)** په انګلیسي په نیویارک ښار کې یوه سیمه ده. Harlem)
اېمينېم

III (د انګلستان مارشال بروس مور پل III؛ د اکتوبر 17، 1972، سینټ جوزف، مسوری، متحده ایالات) ، د سټیټ نوم نوم اییمینټ (انګریز امینین؛ د EMIN**Ǝ**M په حیث غوره شوی) او انا بدل کړئ سلیم شایدي ( انګلیسي سلیم شایدي) - د امریکایانو ریپورټ، موسیقۍ تولیدونکی، موسیقار او لوبغاړی. د هغه د سولی تر څنګ، مارشال د D12 ګروپ غړی دی او د هپ-هپ دوټ بد بد سره بدیږی. ایمینون په نړۍ کې د غوره پلورونکو موسیقي یو هنرمند دی، او همدارنګه د 2000s ترټولو غوره پلورونکي فنڪار دی. هغه د هر وخت تر ټولو لوی سندرغاړی دی چې د ډیری مجلو لخوا، په شمول روللینډ سټون، کوم چې د 100 لویو هنرمندانو  په لست کې 83 شمیره یې Eminem کېښودل. ورته مجله د هپ-هپ د پاچا اعلان وکړ . که موږ د خپلو ګروپونو سټیډی کار حساب کړو، بیا امینډ 12 البمز لري، کوم چې د بلبورډ 200  په اړه لومړی کرښه ته ورسید. د سول فنکار په توګه، امینډ په ټوله نړی کې له 100 میلیونو څخه زیات البمونه خرڅ کړل او له 107 میلیونو څخه زیات یې ثبت کړل او د هغه البمز 44 ملیونه یوازې په امریکا کې پلورل.

په 1996 کې د هغه د خپلواک لومړي البم انفینټ د خوشې کیدو وروسته، ایمیمین په 1999 کې د خورا مشهور شهرت ترلاسه کړ چې د البم سلیم شایډ ایل ایل په یوه لوی لیبل کې خپور شو. دا اوږده لوبې د خپل ریپورټ جایزه د ایمیلینټ د غوره ریپ البم لپاره ترلاسه کړه. د هغه راتلونکی دوه ریکارډونه، مارشیل مور پلس ایل پی او د امینټ شو، هم په ورته کټګورۍ کې د ګریمی بریالیتوب ګټلی دی، امینټ یې لومړی لوبغاړی وټاکه ترڅو د غوره ریپ البم لپاره په قطار کې دری ځلې د دې جایزه وګټي. دا په 2004 کې د انکور لخوا و او د هغه سره یو سایټ، وروسته له هغې چې امینیم د روږدي کیدو له امله یو تخلیقي وقف ترلاسه کړ . د می په 15، 2009 کې، هغه په ​​5 کلونو کې لومړنی البوم خپور کړ چې رالیږل شوی و. په 2010 کې، د اووم سټیوو البوم د بیا رغونې خپرونه پیل شوه، چې د نړۍ په بریالیتوب سره نښه شوې وه او د کال د غوره پلورونکي البوم نوم یې په 2002 کې د ام Eminem Show په څیر و. ایمینیم د دواړو ریکارډونو لپاره د ګړندی کولو او بیا رغونې لپاره یو ګرام ترلاسه کړ. د 2013 د نومبر په 5، امینټ خپل اتم سټیوو البم خپور کړ، د مارشال مور پلس LP 2، هم د ګرامۍ جایزه وګټله، په ټوله دنده کې یې ټول 15 اعالنونه. د نومبر 24، 2014 شیډی وی وی خپور شو - د امریکا لیبل شایډ ریکارډ دوهم دویم تالیف، چې د شایډی او انٹرسکوپ کې خوشې شو. د دسمبر 15، 2017، امین د البوم رییوالډ خپور کړ، او شپږ میاشتې وروسته - کامیکاز.

امینډ په مختلفو فعالیتونو کې بوخت دی: هغه د خپل ریکارډ لیبل لري، چې هغه د خپل مدیر پالس روسنبرګ سره مدیریت لري، او همدارنګه یې د سیرس XM راډیو په سایډ 45 کې خپل راډیو سټېشن لري. په 2002 کې، امین د نیم نیمايي چاپیریال هپ-هپ ډراما "اتم میل میل" کې ښکاره شو. هغه د غوره فلم سندره لپاره اکادمۍ جایزه ترلاسه کړه، د لومړي ریستوران په توګه وټاکل شو چې دا جایزه وګټي. هغه د حرکت په انځورونو کې "اکاکا" (2001)، "عجیب مسلو" (2009)، "مرکې" (2014) او د تلویزیون لړۍ "ښکلا" کې یو آډیو را ښکاره کړی.
## سرچينې
محمد سعد کاندهلوي

**مولانا محمد سعد کاندهلوي** د هند له اسلامي عالمانو څخه ده. په ۱۹۹۵ز کال په نظام الدين مرکز کي د تبليغي جماعت د مرکزي شورا غړی شو.(۱)(۲)(۳) هغه به د نظام الدين مرکز په کاشف العلوم مدرسه کي سنن ابوداود او حيات صحابه تدريس کاوه.

## مخينه

هغه د مسلمانانو په يوه مشهوره کورنۍ کي زېږېدلی دی چي د نسب لړۍ يې لمړي خليفه حضرت ابو بکر صديق رضي الله تعالی عنه ته رسېږي. دغه کورنۍ په کاندهلوي مشهوره ده ځکه ددوی اصلي ځای د اتراپردېش ايالت کاندهله سيمه ده. هغه د مولانا محمد هارون زوی او د مولانا محمد يوسف کاندهلوي لمسی دی. لمړنی ښووکی يې مولانا ابو الحسن علي ندوي وو. مولانا سعد ۱۹۸۷ز کال د نوي ډهلي په کاشف العلوم مدرسه کي درس نظامي مکمل کړ.(۱)

## کړني

په۱۹۹۵ز کال د مولانا انعام الحسن کاندهلوي له وفات وروسته د شورا لخوا مولانا محمد سعد کاندهلوي د امير په توګه وټاکل شو.(۴) د هغه ژباړل شوي کتابونه حيات صحابه او منتخب احاديث دي.(۵)(۶)

## کورنی ژوند

مولانا سعد د مظاهر العلوم مدرسې د مهتمم مولانا سلمان مظهري له لور سره واده وکړ. هغه درۍ زامن او دوه لوڼي لري.

## سرچينې

^ Jump up to:***a*** ***b*** Profile of Saad Kandhalvi, published by Dhaka Tribune (a national daily newspaper in Bangladesh)], on 12 January, .

**^** Shura Members of Tabligh Jamaat in .

**^** "A House Divided" published by Dawn.com(a famous English newspaper from Pakistan) on February 25, .

**^** *Saad, Muhammad )."Maolana". Times of India.*

**^** "Muntakhab-Ahadith" by Moulana Yusuf Kandhlawi (Author) and organized by: Maulana Muhammad Saad Kandhlawi. Publisher: Zam Zam Publishers )

**^** "Muntakhab Ahadith" compiled by Hazrat Maulana Muhammad Yusuf Kandhlawi (Author) and organised & presented by Hazrat Maulana Muhammad Saad Kandhlawi.
شبير احمد عثماني

شبير احمد عثماني(1887/10/11_1949/12/13) د هند د نيمي وچي ديني عالم وو. چا چي په  کال کي د پاکستان ملاتړ وکړ. هغه يو عالم، ليکوال، سياستوال او په حديث او تفسير کي ماهر وو.

د ز کال د اکتوبر په يوولسمه نېټه د بريتانوي هند د اتر پردېش ايالت په بيجنور ښار کي وزېږېد. د هغه پلار فضل الرحمن د ښوونځي څارونکی وو. شبير احمد عثماني په ديوبند دارالعلوم کي زده کړي وکړې، چي هلته د محمود الحسن زده کوونکی و. او په ز کال کي فارغ شو. له فارغېدو نه وروسته په ديوبند دارالعلوم کي د ښوونکي په توګه وټاکل شو.

په ز کي کله چي محمود الحسن حج ته ولاړ، عثماني د هغه پر ځای د صحيح المسلم درس ورکاوه. په ز کال کي د سعودي عربستان پاچا سلطان عبدالعزيز ابن سعود د نړۍ د مشهورو علماوو غونډه جوړه کړه. چي له هند نه هم يوه ډله عالمانو په دې کنفرانس کي ګډون وکړ. داسي ويل کېږي چي دوی عثماني د خپل مشر په توګه وټاکه. 

په ز کال کي هغه د ګجرات ایالت ديبيل ښار ته ولاړ، هلته په جامعه اسلاميه ديبيل کي ښوونکی شو. د ز کال د اکتوبر په مياشت کي کله چي په نوي ډهلي کي د جامعه ملي اسلاميه د جوړولو لپاره د تاسیس کمېټه جوړه شوه، عثماني يې د غړي په توګه وټاکل شو. په دې کمېټه کي زياتو علماوو برخه لرله. لکه مولانا حسین احمد مدني، مولانا عبدالباري فرنګ مهلي، شیخ الهند مولانا محمود الحسن، مولانا مفتي کفايت الله، مولانا عبدالحق او داسي نور.

په ز کال کي کله چي انور شاه کشميري وفات شو عثماني د صحيح البخاري ښوونکی شو.

## ليکني

تفسير عثماني د محمود الحسن د تفسير اردو ژباړه ده. 

فضل ملحم د صحيح المسلم شرح.

مولانا عثماني د جامعه ملي اسلاميه له موسسينو څخه وو. په ز کال کي د مسلم ليګ ګوند غړی شو او يو له هغو ديوبنديانو څخه وو چي د پاکستان د جوړېدو ملاتړ يې وکړ. په ز کال کي يې جمعيت علمايي اسلام ګوند جوړ کړ. د خپل ژوند تر پايه ددې ګوند مشر وو. هغه د پاکستان د موسس محمد علي جناح د جنازې لمونځ کي د امامت له امله هم مشهور دی.

د هندوستان له تجزیې وروسته يې تر خپل وفات پوري د پاکستان د اساسي قانون په جوړونکي کمېټه کي د غړي په توګه دنده ترسره کړه.(۱)

## وفات

عثماني د بهاولپور ايالت په بغداد الجديد سيمه کي د ز کال د ډسمبر په 13 د 62 کالو په عمر وفات شو، او د کراچۍ په اسلاميه کالج کي خاورو ته وسپارل شو.

## سرچينې

**^** FIRST CONSTITUTE ASSEMBLY FROM  at Pakistan National Assembly, Former members
بنګله والی جومات

د نظام الدين مرکز جومات يا بنګل والي مسجد چي د سهيلي نوي ډهلي په لويديځ کي په نظام الدين سيمه کي واقع ده. چي د تبليغي ډلي اصلي سرچينه او نړيوال مرکز دی. تبليغي جماعت د لومړي ځل لپاره دلته جوړ شو او مولانا محمد الیاس کاندهلوي له همدې ځايه د دعوت کار پيل کړ. په دې ځای کي هر کال تبليغي اجتماع کېږي.

 ==کاشف العلوم مدرسه==

 ددې مرکز ترڅنګ د کاشف العلوم په نوم مدرسه واقع ده. دلته هر کال تبليغيان راټولېږي او اجتماع جوړوي. دوئ کوښښ کوي تر څو په مسلمانانو کي يو ځل بيا د اسلام احکام راژوندي شي. د تبليغي ډلي اوسنی امير مولانا محمد سعد کاندهلوي ده. چي د مولانا محمد الیاس کاندهلوي لمسی دی. او د تبليغي ډلي څلورم امير ده‌.

 ==سرچينې==

 انګلیسي ويکيپېډيا
https://en.wikipedia.org/wiki/Banglewali_Mosque?wprov=srpw1_2
د لوکزامبورګ هیواد ایداري وېش

**د لوکزامبورګ هیواد د ولایتونو نوملړ** (د لوکزامبورک هیواداېداري وېش) لوکزامبورک په درې برخو ویشل شوی.
.
 
# لوکزامبورګ ښار (Luxembourg)
# دیکیرش (Diekich)
# ګرونماخر (Grevevmacher)
دیکیرش (Diekirc)
افتخار الحسن کاندهلوي

**افتخار الحسن کاندهلوي** ابن روف الحسن کاندهلوي (۱۹۲۲/۱/۱۰–۲۰۱۹/۶/۲)(۱) هندي اسلامي عالم وو. له څلوېښتو زيات کتابونه يې ليکلي دي.(۳) د هغه مشره خور د محمد زکريا کاندهلوي مېرمن وه.

## زده کړي
افتخار الحسن له حافظ رحيم بخش څخه قرآن کريم ولوست. او د مظفر نګر په احيا العلوم مدرسه کي يې له حافظ سعادت خان ديوبندي څخه حفظ وکړ. د قرآن شريف له يادولو وروسته افتخار الحسن د نظام الدين مرکز ته لاړ تر څو په کاشف العلوم مدرسه کي فارسي او عربي کتابونه ولولي، مګر د هغه لپاره حالت مناسب نه وو، له دې امله بيرته مظفر نګر ته راغی او هلته يې په مراديه مدرسه کي تر شرح جامي پوري ديني زده کړي وکړې.

په مراديه مدرسه کي د زده کړو له بشپړولو وروسته افتخار الحسن د لوړو زدکړو لپاره مظاهر العلوم سهارنپور ته لاړ. له مظاهر العلوم سهارنپور نه له فارغېدو وروسته هغه اراده وکړه چي په کاندهله کي پاته شي. او د قرآن او حديث په رڼا کي يې د امت د بيا راژوندي کولو لپاره کار وکړي.

## تصوف
هغه د تبليغي جماعت له امير مولانا محمد الیاس کاندهلوي نه بيعت اخيستی وو. د هغه له وفات وروسته يې له عبدالقادر رايپوري نه بيعت واخيست.

## ليکني
افتخار الحسن کاندهلوي له څلوېښتو زیات کتابونه لیکلي دي.(۴) ځيني کتابونه يې دادي:

آخرت کی یاد
اعمال رمضان
عاشور محرم الحرام
دعا کی اہمیت
فضیلت قران
حق تعالی کے دو مخصوص انعام
علم کیسے حاصل کیا جاتا ہے۔
اسلام میں امانت داری

## وفات

 افتخار الحسن کاندهلوي د ۲۰۱۹ز کال د جون په دوهمه نېټه ۱۴۴۰ه.ق د رمضان په ۲۷ د ۹۷ کالو په عمر په کاندهله کي وفات شو.(۵) درۍ زامن او درۍ لوڼي يي پاته شوې.

 ==سرچينې==

 ^ "इस्लामिक धर्म गुरु हजरत मौलाना के निधन से जिले मे शहर शोक की लहर, एसपी शामली पहुंचे कांधला कस्बे, आज होगी अंतिम विदाई". Amar Ujala.

^ "हजरत साहब के पैगाम को आगे बढ़ाएगा परिवार". Amar Ujala.

^ http://mkislamicworld.com/book-download.php 

^ "यूपी: 95 वर्षीय हजरत मौलाना इफ्तेखारूल हसन का इंतकाल, जनाजे में उमड़ा जनसैलाब, देखें तस्वीरें". Amar Ujala.
مکدونيايي ژبه

**مکدونيايي ژبه** (په مکدونيايي:македонски јазик)د سلاوي ژبو د سوېلي برخې یوه ده چې شمالي مقدونیه هېواد رسمي ژبه ده. 
له شمالي مقدونيې پرته، کوسووو، بلغاریا،البانیا، يونان او سربيا هېوادونو کې هم ويل کيږي.
کيڼ|240px|مکدونیایي ژبه؛
## تاریخچه
مکدونيايي ژبه د سلاوي ژبو د سوېلي سلاوي ژبو د کورنۍ يوه ژبه ده.
سلاويان په پنځمه او شپږمه زېږديزه پېړۍ کې بالکان سيمې ته ورغلل، په څوارلسمه پېړۍ کې عثماني تورکانو د بالکان سيمه ونيوله او مکدونيا هم د عثماني خلافت تر واک لاندې راغله.

په بالکان کې د ملي ويښتابه خوځښتونو پيلېدو سره سم سلاوي ژبو ته هم د خلکو پام ورواووښت، دامهال نو مکدونيايي ژبه د نورو ګاونډيو ژبو لکه بلغاريايي ژبې تر اغېز لاندې وه.
په ۱۹ مه پېړۍ کې مکدونيايي ژبه يوه بېله او خپلواکه ژبه وګڼل شوه، په شلمه پېړۍ کې د مکدونيايي ژبو سيمه د درېوو هېوادونو  بلغاريا، يونان او يوګوسلاويا ترمنځ ووېشل شوه، چې په يادو هېوادونو کې د مکدونيايي ژبې پرځای د يادو هېوادونو رسمي ژبې مکدوني وګړو ته ښودل کېدې، نه د هغوی مورنۍ ژبه.

په ۱۹۹۴ زېږديز کال د مکدونيايي ژبې لومړنی ګرامر وليکل شو او خپور شو، د دې ترڅنګ د لومړي ځل لپاره د نووا مکدونيا (نوې مکدونيا) په نوم لومړنۍ جريده په مکدونيايي ژبه خپره شوه.

## مکدونیایي ابېڅې
یوګسلاویا

**پخوانې یوګسلاویا** یوه سیاسي سیمه وه چې په ۲۰ مه میلادي پیړۍ) کې د بالکان لویځ لورته له دري هیوادونو جوړه وه. یادو دري هیوادونو د یوګسلاویا فدراله پادشاهي، یوګسلاویا جمهوریت او د یوګسلاویا سوسیالیستي جمهوریت جوړوه.
مالتايي ژبه

**مالتایي**( ) (مالتي ژبه) د مالتا هېواد رسمي ژبه ده، مالتايي ژبه د اروپایي ټولنې رسمي ژبه هم ده. مالتایي ژبه د لومړی ځل لپاره په ۱۹۳۶م کال کې د انګلیسي ترڅنګ د مالتا هېواد رسمي ژبه شوه، له هغی وړاندې ایټاليايي د یاد هېواد رسمي ژبه وه. په مالتایي ژبه کابو ۳۸۰ زره خلک خبري کوي،
د مالتايي ژبې ترټولو تاریخي اثر په یاده ژبه د پنځه لسمې پېړۍ شعر دی.

## سرچينې
بګټي

بګټي (بلوچي:**بُگٹی**) يوه بلوچي قبيله ده. د ۲۰۰۸ز کال د شمېرني له مخي ددوئ نفوس ۱۸۰۰۰۰۰ تنه اټکل شوی وو. زياتره د پاکستان په ديره بګټي سيمه کي استوګن دي.
د بګټي قوم شجره

* بگٹی یا زرکانی
*** ببرک زئی
*** کرموزئی
*** قاسمانی
*** مندرانی
** سیاہن زئی
*** ہیبتانی
** کیازئی بگٹی ی یا نوتھانی
*** کیسیا زئی
*** سید یانی
*** مہران زئی
*** چاکرانی یا راہین زئی
*** چندرم زئی
***** پیروزانی
*** پیش بر
*** رامین زئی
*** شالوانی
*** سبزوانی
** مسوری بگٹی
*** بگرانی
*** بخشوانی
*** پیروزئی
** کھلپر بگٹی
*** پھدلانی
*** ہوتکانی
** نوحکانی بگٹی
*** نوحکانی
** موندرانی یا پھاغبر
*** موندرانی(۲)
## سرچينې
**^** *Tahir, Muhammad (April 3, )."Tribes and Rebels: The Players in the Balochistan Insurgency". Jamestown.*
۲:-اردو ويکيپېډيا https://ur.wikipedia.org/wiki/بگٹی_بلوچ_قبیلہ
طارق جمیل

**طارق جميل** يا **مولانا طارق جميل** يو پاکستانی ديني عالم، ليکوال او مبلغ او د تبليغي جماعت غړی دی، چې د ۱۹۵۱ ز کال د اکتوبر په لومړۍ نېټه د پنجاب په تانيوال ښار په تلمبا سيمه کې زېږېدلی دی.

د پرایډ آف پرفارمنس جایزه ترلاسه کوونکی، طارق جمیل له ۲۰۱۲ کال راهیسې د ۵۰۰ تر ټولو با نفوذه مسلمانانو په نوملړ کې ځای لري. د خپرونې په ۲۰۲۴ گڼه کې، هغه د ژوندیو تر ټولو با نفوذه مسلمانانو په ډله کې ۳۴م مقام درلود او په ۲۰۱۸ او ۲۰۲۰ کې د يوگو په ټولپوښتنو کې د پاکستان تر ټولو ستایل شوي سړي په توگه لومړی مقام خپل کړ.

جميل د لاهور په کنګ اډوارډ طبي پوهنتون کي دmbbs لپاره داخله وکړه. د زده کړو په دوران کي يې له تبليغي ډلي سره اړيکه پيدا شوه. د ديني جذبې په وجه يې اسلامي زده کړي پيل کړې. او د رائيونډ په جامعه عربيه کي يې قرآن، حديث، تصوف، منطق او اسلامي فقه ولوستل.(۲) هغه د ديوبندي مسلک پيرو ده.(۳)

طارق جمیل په ديني وعظونو کي زيات شهرت لري. هغه د مسلمانانو تر منځ په يووالي ټينګار کوي. (۴)(۵) طارق جمیل په مختلفو موضوګانو بيانونه کوي، لکه: د ځان اصلاح، اخلاص، د الله تعالی امر منل، د حضرت محمد صلی الله عليه وسلم د سنتو پابندي او داسي نور.(۲)

## سرچينې
جورج آبیلا

**جورج ابلا** (جورج ابیلا) په مالتي George Abela) زوکړه ۲۲ افریل ۱۹۴۸) یو مالتایي سیاستوال او د مالتا هیواد له ۲۰۰۹ تر ۲۰۱۴م کال ولشږسمشر وو.
کورمي

**کورمی** په مالتي Qormi)
په شمالي هاربور سیمه کې د مالتا هیواد اړوند سیمه ده. یاده سیمه کابو ۱۸ زره وګړي لري.
اينلانه

**اينلانه** يا (**اينلانده**) (په ) د ناروې هيواد د يوه ولایت نوم دی، نوموړي ولایت د ١ جنوري ٢٠٢٠ څخه په نړيواله کچه خپل نوم واړوی.

## دا هر څه څنګه او ولي؟
thumb|right|د اينلانه سيمې مرکز يعنې د هامار ښار د نوي کال په شپو او ورځو کې
دا ولایت د دوو ولایتونو هدمارک او اوپلاند د يو ځای کولو وروسته رامنځ ته کېږي،  خو آخر ولي؟ لاندې يې وګورئ؛
*ځکه چې هر ولایت ډېري چوکۍ او خرڅ لري او ځکه چې هيواد په امن او حکومت ښه روان دی نو بيا ولي دوې نږدې په يو بل پورې نښتې کوشنۍ سيمي دوه ولايته دي؟
*ددې دواړو ولايتونو خلګ خپل ځان ته (folk fra Innlandet; يعني د اينلانه خلګ) وايي، نو ځکه به د دواړو ولايتونو تر يو کېدو وروسته د ولايت نوم اينلانه وي
* که دواړه ولايتونه يو سي په خپلي سيمييزي خزانې ډېر کارونه په لږ وخت کې پر مخ وړلای سي. او داسې نور....

## سرچینې
مولداویایي ژبه

**ملداویایي** په (مولداویایي) limba) 
moldovenească/лимба молдовеняскэ)  
د رومانیایي ژبې یوه لهجه ده چې د رومانیا هیواړدشمالختیحّو برخو سره ډیر ورته والی لري.
د مالتا هیواد ایداري وېش

**د مالتا هیواد د ولایتونو نوملړ** (د مالتا ایداري برخي)
دوتنه:Birkirkara-residencial-area.jpg
د مولداویا هیواد ایداري وېش

300px
**د مولداویا هیواد د ولایتونو نوملړ** (د مولداویا آیالاتونه)
پروت

**پروت سیند** په انګلیسي Prut near) په مولداویا هیواد کې سیند چې دانوب سیند ته بهیږي.

د پروت سیند انځور.
## موقیعت
دانوب

ټومبل|چپه|300px|
**دانوب سیند** یو اروپایي سیند دی چې له المان هیواد نه سرچینه اخلی او له ډیر شمیر اروپایي هیوادونو له تیریدو وروسته د رومانیا هیواد له لاری په تور سمندر کې توییږي.
ادریاتیک سمندر

ټومبل|چپه|270px|د ماهواری اخیستل شوی تصویر

**آدریاتیک سمندر** په انګلیسي Adriatic Sea) د مدیترانې سمندر
په شمال کې پروت سمندرګی چې د بالکان او اپنین ټاپو وزمې له یو بل څخه بیلوي. د یاد سمندرګی ترټولو زیات اوږدوالی ۸۰۰ او سوور یې ۲۰۰ کیلومتره دی، له یاد سمندر ترڅنګ میشت هیوادونه البانیا، یونان، کرواسیا، ایټالیا
مونتینګرو، سلوانیا او بوسنیا او هرزګوینا دي.
مونتینګرویي ژبه

280px|ټومبل| دمونتینګرویي ژبو سیمه په اسماني رنګ ښودل شوې ده.

**مونته نګرویي ژبه**  په (مونتینګرویي) Crnogorski) یاهم  Црногорски језик) 
دا ژبه د مونتینګرو هیواد رسمي ژبه او د اشتوکاوي ژبو له کورنۍ څخه یوه ده. د لومړی ځل لپاره یاده ژبه په ۱۹۹۰م کال کې له صربي ژبې نه جدا شوه او د دوه خروفو په اظافه کولو سره نور یې نور د صربي ژبې الفابټ کاروي.
د مونتینګرو هیواد د ښارونو نوملړ

**د مونتینګرو هیواد ایداري وېش** (د مونتینګرو هیواد د ولایتونو نوملړ)

ټومبل|چپه|200px|
پودګوریتسا پلازمینه.
ټومبل|چپه|200px|نیکشیچ
ټومبل|چپه|200px|پلیفلیا
ټومبل|چپه|200px|بیجلو پولیه
ټومبل|چپه|200px|
بار
ټومبل|چپه|200px|هرتسګ نووي

ټومبل|چپه|200px|Новый Цетинский монастырь
[ټومبل|چپه|200px|Вид на Старый город ([Будва)|]]
د شمالي مقدونیا ایداري وېش

**د شمالي مقدونیا هیواد ایداري وېش** (د شمالي مقدونیه هیواد د ولایتونو نوملړ)

File:Black Drim wells.jpg|Black Drin River
File:Sv. Kliment i Pantelejmon Plaošnik 015.JPG|St. Panteleimon at Plaošnik
File:Aladja Moschee01.JPG| اسحاق بیک مسجد،  اسکوپیه
File:Stonebridge-skopje.JPG|Stone Bridge of Skopje
File:Wild beach-selo Ljubanista Ohrid.jpg|Beach near Ohrid
File:KoleshinoWaterfall.JPG|Waterfall in Kolešino near Strumica
File:Kozyak-ot-foynik.jpg|Kozjak Hydro Power Plant, Poreče
File:Lake Ohrid by Ohrid old city.JPG|Lake Ohrid
File:KorabMountain2.jpg|Mount Korab
File:Radika-Dolno-Kosovrasti.jpg|Radika River
File:Svetinaum.jpg|St. Naum monastery over Lake Ohrid
File:Kalishtafrescoes.JPG|Ancient frescoes at St. Kalište in Struga
File:Galichnik-View-Northern-Slope.jpg|Galičnik
File:Heraclea.jpg|Mosaic at Heraclea Lyncestis
File:505 OldAqueductSkopje.jpg|Aqueduct outside of Skopje
File:OhridskoEzeroKarpaSvNikola.jpg|Lake Ohrid
File:Skopje 2014 by night.jpg|alt=Public Prosecutor's Office of the Republic of Macedonia and  Agency for Electronic Communications|Skopje
رينګساکر ويدره ګونه

**رينګساکر ويدره ګونه** او يا (**رينګساکر د لويانو ښوونځۍ**) يو لېسه ده چې د ١٠م صنف څخه پورته هلکان/پکښې زدکړې تر سره کوي، نوموړې لېسه په بروموندال ښار کې موقعیت لري، او يوه څانګه يې په موول، هدمارک کي موقيعت لري.

## زدکړې
## سرچينې
پروتستان

200px|ټومبل|چپ|

مارتین لوتر

**پروتستانتیسم** د مسحي دین یوه برخه ده چې د لومړی ځل لپاره د مارتین لوتر
له خواه وړاندی شو. د پروتستان مذهب ډیرهیي پیروان په شمالي امریکا او شمالي اروپا کې میشت دي. پروتستان په لاتیني ژبه کې د (محالف) په معنی دی.
کاتولیک

چپه|thumbnail|250px|
**کاتولیکه کلیسا** (کاتولیک مذهب/کاتولیکان)
د مسیحیت دین له دریوو کلیساوو څخه یوه ده چې کابو یونیم میلیارد پیروان لري او همدارنګه د مسحي دین ترټولو لویه برخه جوړوي. کاتولیکه کلیسا 
ډیره وخت (د روم کاتولیکه کلیسا) او رومي کاتولیکه کلیسا) هم یادیږي، د یاد مذهب مرکزي کلیسا په واتیکان هیواد کې ده.
هالنډي ژبه

**هالينډي ژبه** (په هالنډي Niderlands) په (انګلیسي Dutch) د هالنډ هېواد رسمي ژبه ده. یاده ژبه په بلجیم کې هم له درې رسمي ژبو څخه یوه ده. هالينډي ژبه د جرمني ژبو له ډلې یوه هندو اروپایي ژبه ده.
## سرچينې
بارټنز سمندر

د بارنتز سمندر انځور.

**بارټ نز سمندر** (بارتنز سمندر) یاهم بارت نز) په ناروژي Barentshavet) په روسي Баренцево море) د شمالي منجمد سمندر یوه برخه ده چې ۳۰۰'۱ کیلومتره اوږدوالی ۵۰'۱۰ کیلومتره یوور او ټول ۰۰۰'۴۰۵'۱ کیلومتره مربع دی). د اوبو منځنې سطحه یې ۲۲۹ متره او ترټولو ټيټه برخه یې ۰۰۰'۲ متره ژوروالی لري.
## نور انځورونه
د پولنډ هیواد ایداري وېش

**د پولند هیواد د ولایتونو نوملړ** (د پولنډ ولایتونه) پولنډ په ۱۶ ایداري برخو ویشل شوی دی.
چپه|570px
آرزو نورستانۍ

**ارزو نورستانۍ** په انګلیسي Arzo Noristani) د پوهنتون استاده او د ۲۰۱۹م کال ولسمشریزو ټاکنو ته د نوماند فرامرز تمنا میرمین من ده. میرمن نورستانۍ همدارنګه د یاد ټاکنیز ټیم سره همکاره هم ده.
د هالنډ هیواد ایداري وېش

**د هالنډ هیواد د ولایتونو نوملړ** (د هالنډ هیواد ولایتونه)

300px|left
* د هالنډ ولایتونه

ټومبل|200px|د هالنډ هیواد ۲۰۰۰ کال ماهواره یي تصویر
د عامو ناروغيو لېست

ناروغي که چيري دنوري نړي سره پرتله کړو په افغانستان کي زيات واقعات دمکروبي يا انتاني امراضو دي، چي په ژمي کي زياتره تنفسي سيسټم انتانات او ددوبي په موسم کي زيات دهضمي سيسټم امراض وي، مثلا، باکټرياوي اسهالات، ويروسي اسهالات، پرازيتي اسهالات. 

## د دوبي  د موسم امراض
*  غذايي تسمم
*  باکټرياوي اسهالات
*  وچکۍ تبه (محرقه)
* حيواني محريقه
*  د معدي انتان (h.pylori)
* ملاريا (واقعات يي کم سوي دي)
* کالدانه

## د ژمي د موسم امراض:
* سینه بغل
* توره غاړه
* د ستوني مکروبي ناروغي
* زکام او منزلهزله

## هغه مرضونه چي په هر موسم کې عمومیت لري، او اوږد مهاله دي
*  د زړه امراض
* د وینې لوړ فشار
* شکري ناروغي
* عقلي او عصبي امراض
*  د وزن زياتوالي
* د پښتورګو ناروغي
* توبرکلوز
سوشما سوراج

**سوشما سوراج** میرمن سوشما سوراج زوکړه مرګ ۲۰۱۹/۸/٦ کال هند) د زړه د حملی له امله ومړه.
پرتګالي ژبه

upright=1.5|thumb
په نړۍ کې د پرتګالي ژبه شتون.

**پرتګالي** د پرتګال هیواد رسمي ژبه ده، همدارنګه یاده ژبه په برازیل، آنګولا، کیپ ورډ، ختیځ تیمور، ګینه بیسایو، سایوتومه او پرنسیپ، ماکاو او موزمبیق کې رسمي ده. پرتګالي د رومي ژبه له کورنۍ څخه ده چې له ګالیسایي پرتګالي ژبه څخه سرچینه اخلي او اوسمهال په نړۍ کې کابو ۲۴۰ میلیونه خلک پری خبرې کوي. همدارنګه یاده ژبه د وګړو له اړخه په نړۍ کې شپږمه ګڼ ویونکې ژبه ده.
## سرچينې
د پرتګال هیواد ایداري وېش

**د پرتګال هیواد د ولایتونو نوملړ** (د پرتګال آیالاتونه) پرتګال په ۱۸ ایداري برخو ویشل شوی دی.
چپه|ټومبل|250px
# لیسبون
# لیریا
# سانتارم
# سنتوبال
# بجا 
# فارو
# یفورا
# پورتالګري
# کاستیلو برانکو
# ګواردا
# کویمبرا
# افیرو
# فیسیو
# برانګانکا
# فیلا ریال
# پورتو
# براګا
# فیانا د کاستلو
بجا

**بژا** یاهم (بجا) Beja) د پرتګال هیواد له ښارونو څخه یو دی چې په (الیمنتجو) سیمه کې موقیعت لري. یاد ښار کابو ۲۵ زره وګړي لري.

ټومبل|Town view from above the city tower
[ټومبل|[تخته‌بند in the Republic square (*Praça da República*).]]
د جاپان سمندر

** جاپان سمندر** (د جاپان سمندر) یاهم (ختیځ سمندر) انګلیسي Sea of Japan) د آرام سمندر په لویدیځ کې پروت سمندر دی. 
د یاد سمندر د نوم پرسر لا تراوسه د ځینو هیوادونو  بحث شته دی، دا سمندر د ختیځ له لوري د جاپان له هوکایدو، هونشو، کیوشو او د روسيه له ساخالین سره نښتی دی او د لویدیځ له لوري د کوریا ټاپوزمه او روسي پوری غځیدلی دی.
د رومانیا هیواد ایداري وېش

**د رومانیا هیواد د ولایتونو نوملړ** (د رومانیا آیالاتونه)
ټومبل|250px|
محمود الحسن ګنګوهي

مفتي محمود حسن ګنګوهي (۱۹۰۷–۱۹۹۶) هندي اسلامي عالم وو. د هندوستان د ستر مفتي او همداراز د ديوبند دارالعلوم او مظاهر العلوم مدرسو د مشر مفتي په حیث یې دنده ترسره کړي ده. هغه د شيخ ذکريا کاندهلوي ځانګړی خليفه وو. او همداشان د ديوبند د اوسني مهتمم پير وو. د ۱۹۰۷ز کال په جولای مياشت کي د هند په ګنګوه کي وزېږېد. په مظاهر العلوم سهارنپور او ديوبند دارالعلوم کي يې زده کړي وکړې. وروسته يې د فتوا ورکولو تر څنګ په ديوبند او مظاهر العلوم کي تدريس پيل کړ. 

 د هغه د فتواوو مجموعه د فتاوی محموديه په نوم يادېږي چي ۲۶ جلدونه لري. دا په حنفي فقه کي د فتوا ستره منبع ده. هغه په ۱۹۹۶ز د سپتمبر په دوهمه نېټه په سويلي افريقا کي وفات شو او په ايلسبرګ کي دفن کړی شو.

 ==له ذکريا کاندهلوي سره بيعت

 مفتي صاحب په ۱۳۴۹ز کال کي چي په ديوبند کي وو له مولانا ذکريا کاندهلوي سره بيعت وکړ. کله به چي هغه د رايپوري او دهلوي يا مدني په حلقه کي کېناست نو د اخرت لور ته به يې ميلان زیاتېده. کله به چي د زکریا صاحب په حلقه کي کېناست نو مفتي صاحب به دومره ترېنه اغېزمن شو چي د هغه ګناهونه او خطاګاني به زکریا صاحب ته معلومي شي. په پايله مفتي صاحب دې نتیجې ته ورسېد چي د هغه اصلاح يوازي د مولانا زکريا کاندهلوي په لاس کېدای شي. دا لومړۍ وجه وه چي مفتي صاحب له شیخ زکريا صاحب نه بيعت وکړ.

 دوهم لامل يې داوو چي په دوئ ټولو کي مولانا زکريا کاندهلوي کم عمره وو. مفتي صاحب کوښښ کاوه چي د خپل شیخ په خدمت کي د زيات وخت لپاره پاته شي. کله چي هغه مولانا زکريا صاحب ته ورسېد هغه ورته وویل چي له مولانا حسين احمد مدني څخه بيعت وکړي. مفتي صاحب ځواب ورکړ «حضرت ما اورېدلي دي کله چي يو مريد له يوه پير څخه بيعت واخلي. او هغه ښه متوجه وي نو داد مريد لپاره ډېره ګټوره ده» د څو مياشتو لپاره مولانا زکريا صاحب له هغه څخه بيعت وانه خيست. وروسته يې ورته وويل که چېري ته مولانا مدني صاحب ته ميلان نه لرې.  نو استخاره وکړه. که چېري په استخاره کي څه درته روښانه نه شوو. نو بيا دريو ځايونو ته سفر وکړه. رايپور، نظام الدين او تهانه بهول. د سترو خلفاوو په حلقه کي کېنه او هیڅ هم مه وايه. مفتي صاحب نه ولاړ نو زکریا صاحب دده بيعت واخيست.

 ==ليکني

 ‌د امام طبري د سيرت «سيرت سید البشر» اردو ژباړه.

 ‌مناظر العلم.

 ‌مسلک علمايي ديوبند ار حب رسول.

 ‌ملفوظات فقيه الامة

 ‌مواعظ فقيه الامة.

 ‌فتاوی محموديه.

 ==مشهور خلفاء

 مولانا محمد ابراهيم. پاندر-جرمسټن، سویلي افریقا.

 مولانا ابو القاسيم نعماني. د ديوبند دارالعلوم اوسني مهتمم.

 مفتي احمد خانپوري. د جامعه اسلاميه تعليم الدين ديبل ستر مفتي.

 مفتي ابراهيم دوبي.

 مولانا يونس پتل.

 مفتي ابراهيم سليجي.

 مفتي فاروق مراتي.

 مفتي محمد شفيق الاسلام.

 مولانا يوسف نظامي.

 مولانا محمد رحمت الله مير قاسمي.

 مفتي طاهر غازي ابادي.

 مولانا نور حسين قاسمي.

 ==سرچينې

^ "Archived copy". Archived from the original on 2012-10-31. Retrieved2012-11-05.

^ Boundaries of Differences. Idara Impex, Jamia Nagar, New Delhi. p. 184.ISBN 81-7101--683-9.

^ "Archived copy". Archived from the original on 2013-07-03. Retrieved2013-06-04.

^ "Archived copy". Archived from the original on 2016-07-03. Retrieved2013-06-04.
روسان

thumbnail| یو شمیر روسي ماشومان. 

**روس قوم** روس خلک (روسي قوم) له ختیځ اسلاویایي
نژادونو له ډلی څخه یو دی. چې ددی نژاد ډیره یې وګړي په روسیه او ورڅیرمه هیوادونو کې میشت دي. د روس خلکو شمیر په روسیه کې ۱۱۶ او په ټوله نړۍ کې کابو ۱۵۰ میلیونو ته رسیږي.
تاتاریان

**تاتار خلک** (تاتاریان خلک) په تاتاري ژبه Татарлар/Tatarlar) د ترکي قوم یوه برخه ده چې د روسي په لویدیځ تاتارستان نیمه خپلواک جمهوریت او منځنې آسیا کې میشت دي. یاد قوم د روسی کابو ۹'۳% وګړي جوړوي.
|thumb|تاتارستان
د تاتارستان جمهوریت موقیعت.
## دا هم وګورئ
## سرچینې
جوالا

***جوالا*** د بالېووډ د کال ١٩٧١ د فلمونو څخه دی، چې د ډایرکټر M.V. Raman لخوا جوړ سو. ددې فلم ستوري سنيل دت او مدهوبالا وه. نوموړی فلم د مدهوبالا د ژوند آخر فلم وو او د هغې تر مړينې دوه کاله وروسته په ١٩۶۹ کې د سېنما پر پرده راښکاره سو. دا فلم د کال ١٩۵۰ په اخر کې شوټ (جوړ) سو خو بیا نندارې ته وړاندې نسو او وځنډول سو. دا هغې يواځينی رنګه فلم وو.

## دا هم وګورئ
## سرچينې
حوصله نه لرم لنډه کیسه

حوصله نه لرم .....
دا چی ځوان یم , 25 کلن یم , مور اوپلار په ښه ډول تربیه کړی او روزلی یم ,مینه یې راکړې ده ,زحمتونه یې راسره ایستلي دي , تعلیم یې راباندي کړی او حتي واده یی له غاړی دی یوازنۍ ستونزه چي موږ ټول ورسره مخ یو هغه زما طبیعت دی یعنی په نه څه خفه کیږم , چاته سمه خبره نه کوم ,روانی ستونزه یی بولم ځکه څومره چی زه د ګرځنده ځیرک تیلیفون څخه کار اخلم هغومره وختله کورنۍ سره نه تیروم ,دنده لرم په دنده کی هم کوم توپیر نه وینم یوازی می په کور کي د کورنۍ غړو ته حوصله ختمه سی پوهږئ چي ولي?  ځکه د کور نۍ ترټولو کشر زه یم څه چي غواړم هغه رارسیږی بهر څوک ماته دوه ساعته دری ساعته وخت راکوي چی ځای پرځای کښینم او ګوته پورته او کښته کړم , خلک کار راڅخه غواړی خو په کورنۍ کی څوک ماته ږغ نه کوي ځکه فکر کوی چی ځوان یم خپله ښه پوهیږم ښه او بد پیژنم خو افسوس داسي نه ده , تاسو پوهیږی موږ او ستاسو سرونه اوس ټول له یو مخه له خپل سرونو څخه د لاسو د ګوتو پ څیر کار اخلو .تاسو دوې ورځی یوه هواره تخته د موبایل په اندازه پرې کړی او په تمثیلي ډول یې د ځانه سره وګرځوی یقین او باور لرم چی له ځانه مو بد راسی. بل مور اوپلار ته ډیر خوند ورکوی په ځانګړي ډول هغه وخت کله چی یې ماشوم په خبرو راځی نو ډیر خوشحاله وی ځکه اوس دوی کولی سی خپل کیسې او دردونه ,خوشحالۍ ورسره شریکي کړي.نو زه دومره وخت هم نه لرم چی خپل مور او پلار سره بحث وکړم تاسو داسی فکر مه کوی چی موضوع مو باید مخکی له مخکی ټاکلې وي هغوی مو مور اوپلار دی لږ تر لږه د یوه کوچنی شی په اړه هم هغوی غواړی له تاسو څخه یوڅه واوري نو .......
اوس زه لږ لږ له ځانه سره دا تحلیل کوم چی له ځانه دا عادت لیري کړم ....
وخت ورکړی هغه چاته چاچي رښتینې مینه درسره لري...
اوکراینیان

**اوکراینیان** (اوکرایني خلک) ukrayintsi) له منځني اسلاویایي قوم له ډلی څخه یو دی. او په ټوله اروپا کې له نژدای پلوه شپږم لوی ګروپ دی. یاد خلک ترډیره په اوکراین او یو شنیر نورو هیوادونو کې میشت دي چې په اوکراین کې یې شمیر کابو ۳۸ میلیونو ته رسیږی، همدارنګه په ترتیب سره په روسیه کې ۲ میلیونه کاناډا ۲'۱ میلیونه امریکا ۱ میلیون او په برازیل کې ۵۰۰ زره میشت دي.
د معروف ولسوالي

د معروف ولسوالې د کندهار ولايت يوه ليرې پرته او سرحدي ولسوالي ده چې د کندهار په ١٩٠ کيلومترۍ کې د جنوب شرق لور ته پرته ده شاوخوا ٢٠٠٠٠٠ وګړې لري او ډير اوسيدونکي يي پاکستان ته هم مهاجر سوي دي چې آن ځينو يي د هغه هيواد تابعيتونه تر لاسه کړي دي ، شاوخوا ٤٠٠٠ کيلومتره مربع مساحت لري او دوې لويي دري د ساليسون او معروف ناوي په نوم لري ، په نوموړې ولسوالي کي د پښتنو يو لوی قوم بارګزۍ او ورپسي عليزۍ په زياته پيمانه اوسيږي

تاريخي مخينه

د افغانستان په وروستيو انقلابونو کې د ډول ډول پيښو شاهده وه نوموړې ولسوالي چې پخوا د ارغسان ولسوالۍ سره يو ځای وه ٣٢٣ قبل الميلاد کې د سکندر مقدونې لخوا د اراکوزيا په نوم ونومول سوه د اراکوزيا په اړه په 
عربي او يوناني تاريخونو کې زيات معلومات سته
دا ولسوالې د درانيو پښتنو ويجي اصلی ټاټوبی ګڼل کيږي سړبن نيکه چې د قيس عبدالرشيد زوی وو د همدي ولسوالۍ پر شاوخوا د کسۍ په غره کي يي ژوند کړی دی د بارګزو ، عليزو ، او نورو اقوامو نيکه ګان هم پدي ولسوالۍ کي ښخ دي
اراکوزیا يوه لرغوني سیمه وه چه دا نوم مقدونې سکندر 323 قبل الميلاد ورباندي کښيښودى چې د کندهار سره سره د پاکستان د کوټې سيمه چي په هغه وخت کي هم د اراکوزيا يا اوسني کندهار يوه برخه وه نو شموليت يي ددي لحاظه په اراکوزيا کي کيدي، او ددي ځاي مرکز لومړى معروف او ارغسان وو وروسته د هغه سيمي خلګ ارغنداب ته راغلل ارغنداب ناوي ته هم ويل کيدل.

په ۳۲۷ ق م کې سکندر مقدوني د هرات د لارې ترکمانستان، ورپسې باختر، پنجشېر او بيا د بگرام نه اراکوزيا ته ولاړو. په ځينو تاريخونو کې دا د ” اسکندريه” يوه بڼه بلل سوې ده. اروپايي تاريخ ليکونکو د اسکندر د قهرمان ثابتولو لپاره دا هم ليکلي دي چې د هغه په نوم ښارونه جوړيدل او ممکن دا د هغه يو ښار وي. حقيقت دا دی چې اسکندر پخپله يو ښار هم نه دې اباد کړې او په مصر کې د اسکندريه ښار نورو جوړ کړې و چې د ده نوم يې ورله ورکړو. اسکندرد خپلو صوبو (ستراپي) وېش په هم هغو نومونو کوو چې پخوا راهيسې پېژندل شوي وو. دا صوبې د ښارونو هومره لوې وې او په ځينو کې د وگړو شمېره د څو زرو شا و خوا وه. د اراکوزيا په نوم خپلواکه ملک په ۶۰۰ ق م کې (د اسکندر څخه درې سوه کاله پخوا) موجود و چې يوباچاهي يې لرله. د دې ملک اوسېدونکي د “اراکوزيايي” په نوم ياديدل. په ۵۱۸ ق م کې د پارس واکمن داريوش د باج د ورکولو لپاره يو نوې سيسټم جوړ کړو چې هره صوبه سپينو زرو(نقره) په شکل خپل باج ورکوي. يوناني هېروډوټس د دې تفصيل ليکلې دی او وايي چې د باج لپاره ستيگيدا( سنده) ، گندهارا او اراکوزيا نه په گډه ۱۷۰ ټېلنټ ( يو ټېلنټ ۳۰ کيلوگرام وزن لرلو) اخيستل کيده. اسکندر د اراکوزيا ستراپي د سيستان نه بېله کړه او هغې ستراپي ته يې يواځې غرونه پرېښودل چې وروستو بيا د ” پارتهي ستراپي” په نوم پاتي سوه. خو هغه وخت دا د حکومت لپاره يو پياوړې مرکز پاتې نسو او ښايي ورو ورو اهميت يې هم کم سو. اسکندر د سيستان د اداره کولو لپاره په “هامون” کې يوه چاوڼۍ جوړه کړه چې ځينو تاريخ ليکونکو هغه ته هم ” اسکندريه” ليکلي دي. دا سيمه اوس د ايران په خاوره سيستان نومېږي. د اراکوزيا اوسيدونکي ” هنديان ” هم بلل سوي دي  د دې ځاې د باج ورکوونکو نقش د ايران د نامتو ” بهستون” په ډبرليک ښکاري. سرچينې ۱. يونانيان په باختر او هند کې. ډبيلو . ډبليو. ټارن. کېمبرج پوهنتون چاپ. ۱۹۵۱. ۴۷۰ او ۴۷۱ مخ. ۲. د مرکزي اېشيا د تمدن تاريخ. ( درېم ټوک) ميديا او هخانيني ايران. اېم – اې- دندا مايوف ۶۹ مخ. اسکندر او په مرکزي اېشيا کې د هغه ځاې نيونکي. اې – اېچ – داني او پي – برنارډ ۷۰ مخ. ۳. هېروډوتس. تاريخونه. انگرېزي ژباړه ټام گريفتس. د نړۍ د ادبياتو ورډزورت کلاسيک. ۱۹۹۶ م. درېم کتاب.
چیچنیان

ټومبل|180px|

په ۱۹۹۵ م کال کې د ګروزنی جګړې پرمهال د یو چچن وګړی دعا.

**چچن خلک** (چیچینیان خلک یاهم چچن قوم) په شمالي قفقاز کې ترټولو لوی قوم بلل کیږي چې ترډیره د روسې په چچن ،داغستان او اینګوشتیا آیالاتونو کې میشت دي. د چچن خلکو ژبه چیچینیایي ژبه ده چې د شمالي قفقاز ژبو له کورنۍ څخه بلل کیږي. د دیارلسمې او نوڼسمې پیړۍ په اوایلو کې یاده ژبه په عربي الفابټو لکل کیدله چې وروسته بیا سریلیک ته واوښته. د چجن قوم شمیر د ۲-۵ میلیونو ترمنځ اټکل شوی دی.
قفقازیان

ټومبل|300px|چپه|

د آوارا (قفقاز وګړو وېش) په سور رنګ کې د آواریانو اصلي سیمي او سپین رنګ کې په کم شمیر کې میشت دي.

**آواریان** (اواریان/قفقاز خلک) د قفقاز سیمي بومي قوم دی چې ډیره یې په داغستان کې میشت دي ، او همدارنګه د رویې د داغستان آیالات یوله ګڼ نفوسو قومونو څخه دی. قفقازیا په روسیه کې کابو ۱ یومیلیون اذربایحان کې ۵۰ زره ګرجستان کې ۲ زره او په قزاقستان کې کابو ۱۶ زره میشت دي.
آسیان

**اسیان** (آسیانیان/اسیان خلک) آسیان قوم 
د روسې په قفقاز غرونو کې پروت یو بومي قوم دی چې ټول نفوس یې کابو یومیلیون ته رسیږي.

## میشت ځایونه
بلاروسیان

ټومبل|150px|

د بلاروس (سپینه روسیه) موقیعت.

**بلاروسیان خلک**  په بلاروسي беларусы) د منځنۍ اسلاویا له قومونو څخه یو دی چې ترډیره په سپینه روسیه (بلاروس) کې میشت دي. د بلاروس حکومت د لومړی ځل لپاره په ۱۹۹۰ لسیزه کې منځ ته راغی، ترډیره یاد حکومت د بلاروسي ژبو له خوا منځ ته راغی د هغو چې مورنۍ ژبه بلاروسي ده. اوسمهال د بلاروسیانو شمیر کابو ۹ میلیونو ته رسیږي.
قزاقیان

**قزاق خلک** (قزاق قوم/قزاق وګړي) په قزاقي Қазақтар) یو ترک تبار قوم دی چې په منځۍ آسیا او روسیه کې میشت دي. قزاق خلک ترډیره په قزاقستان او ورڅیرمه هیوادونو لکه ازبکستان،  روسیه، چین او داسی نورو هیوادونو کې میشت دي. په قزاقستان کې د قزاق قوم شمیر کابو ۱۳ میلیونو ته رسیږی همدارنګه په چین کې ۲ او ازبکستان کې ۱ یومیلیون نفرو ته رسیږي.

## تاریخ
## میشت ځایونه
چواش

ټومبل|
**چواش خلک** (چواش قبیله) чуваши) 
یو ترک تبار قوم دی چې د روسي په سایبریا کې میشت دي. چواشیان ترډیره اوسمهال د چواشستان نیمه خپلواک آیالات کې ژوند کوي. په روسیه کې د قوم شمیر کابو ۷'۱ میلیون وګړو ته رسیږي.