open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
افغان مواقیت اپلکیشن (د لمانځه او قبله نماء لپاره)

افغان مواقيت اپليکيشن د جامعه اسلاميه حمادیه قندهار ښار څخه وړاندي سوی دی چي بدون منفعت او هر ډول اعلان څخه خلاص دئ، چي صرف دثواب په موخه خلکو ته وړاندي سوی دئ او هر ډول تغير حق يې يوازي د ادارې سته ، او دا اپلیکیشن لاندنی څانګړتیاوي لري:

۱- په دې اپلیکیشن باندي تاسي په ټوله نړۍ کښی خصوصا د افغانستان په هر ولایت او هره ولسوالۍ کښي پنځه وخته لمونځ معلومولای سی.

۲- د قبلې لور معلومول.

۳- د اوسني او راتلونکي میاشت لپاره د لمانځه وختونه.

۴- د هر لمانځه خبرتیا د مؤذن په وسیله.

۵- د رینګټون / وایبریشن / خاموش حالتونه.

۶- د اپلیکیشن بڼه په پښتو، فارسي، عربي او انګلیسي ژبو.

۷- د لمانځه وختونه په میلادي، هجري قمري او هجري شمسي کلیزو.

نوموړی اپکلیشن کي د دین د زده کړې اړوند برخه هم شتون لري، چي عقاید، زکات، حج، روژه او نور بېلابیل ضروري مسایل پکښي د لینکونو له لاري بیان شوي دی.

نوموړی اپکلیشن د تعلیم القرآن اسلامي راډیو او حمادیې مدرسې د مؤسس مفتي عبدالهادي حماد په هڅو او کوښښونو د مسلمانانو وروڼو لپاره تهیه او ترتیب سوی دی.

نوموړی اپکلیشن کښته کړئ:

https://play.google.com/store/apps/details?id=com.al_moazzin
چکری

**چکري ( [[اوردو ژبه|انگریزی]] : Chakri**) د پاکستان د جهیلم ولسوالۍ په پنډ دادن خان تحصیل کې د یونین کونسل دولت پور د کلي یو کلي دی.

وېشنيزه:کلي
مرزا آباد

**میرزا آباد** ( انگریزی : Mirza Abad ) د پاکستان د جهیلم ولسوالۍ په پنډ دادن خان تحصیل کې د یونټ کونسل دولت پور (د پنډی سیدپور ته نږدې) د کلي یو کلي دی."" "حسیب مرزا" "" 
وېشنيزه:کلي
ښوراو

thumbnail|د ښوراو پخوانۍ لوحه
thumbnail|امريکايي چورلکې په ښورا کې  
**ښوراو** يا **ښوراو میدان** يا بيا **ښوراو پوځي اډه** چې په **ښوراو اډه** او **د ښوراو د بهرنیو ځواکونو اډه** باندې هم شهرت لري. دا ځای د دولتي چارواکو لخوا کارول کېږي او عام خلک ورته لاسرسی نه لري. ښوراو ډېرې برخې لري چې دفاعي برجونه او يو ځغاست لیکې والا هوايي ډګر يې د يادونې وړ دي.

## دا هم وګورئ
## انځورونه

## سرچينې
*د لېدرنېک (انتونیک) پوځي اډه (بي بي سي پښتو) 
وېشنيزه:هلمند
آل ریزیتاس

**ال ریزیتاس** په اسپانوي El Risitas) اصلي نوم: (Juan Joya Borja) زوکړه ۵ افریل ۱۹۵۶ مړینه ۲۸ افریل ۲۰۲۱م کال) نوموړی یو اسپانوی کمیډین او لوبغاړی وو چې د ال ریسیتاس شو لخوا پیژندل شوی و.  هغه په ​​۲۰۱۵م کال کې د خپلې جالبې خندا او څیرې له امله مشهور شو. نوموی د کاري ژوند په لومړیو کې د ژوالی په توګه کار کوه لغې وروسته نوموړی په رستورانت او يه وروستیو کلنو کې په یو شمیر تلویزیوني طنزیه خپرونو کې کار پیل کړی وو.

## ژوند
ریزیتاس چې د خپل ژوند په بیلابیلو برخو کې ساده کاریګرې په رستورانت کې کار او همدارنګه طنزي ټوکی کولې. نوموړی د ژوند پدې وروستیو کلونو کې د ناروغې له امله یوه پښه هم قطعه کړې وه.

## شهرت==د ال ریزیتاس ترټولو پیژندل شوې ټوکه د هغه د رستورانت په وخت د کار کیسه ده، د نوموړی په وینا چې یوه ورځ د رستوران مسول ورنه د قابونو وینزلو غوښتنه کړی وه، ال ریزیتاس قابونه په اوبو کې ګدي او له ډیر ځنډ وروسته چې ورشي ټول قابونه ترې اوبو وړي وي یواځې یو په تیږو کې بند پاتې وي، کله چې د رستورانت مسول د قابونو غوښتنه وکړی نو ریزیتاس ورنه خپله کیسه وکړي، همدا وي چې د رستورانت مسول د پیسو په ورکولو سره ترې د نورو قابونو د پیرلو غوښتنه کوي آما ریزیتاس د پیشو د وړلو سره نور هیڅکله نه راستنېوي.
حاجي محمد څمکنی

**حاجي محمد څمکنی** (۱۹۴۷–۲۰۱۲) یو افغان سیاستوال و چې د شوروي تر ملاتړ لاندې د افغانستان د دموکراتیک جمهوریت په دوره کې یې د افغانستان د موقت ولسمشر په توګه دنده ترسره کوله. نوموړي تر دې وړاندې د دولت د مرستيال او د ببرک کارمل په مشرۍ د انقلابي شورا د مرستيال په توګه دنده ترسره کړې ده.

## سرچينې
عقید ابراهیم

په تصویر کې نوموړی د دندې او بند پرمهال ښودل شوی|thumbnail

**عقید ابراهیم** زوکړه ۱۹۵۹ د افریقایي هیواد سوډان پخوانی د دفاع وزیر وو. نوموړی په ۱۹۹۵م کال کې د هغه وخت د سوډان دکتاتور عمر البشیر سره د مخالفت په خاطر د نوموړی لخوا بندی شو، په ۱۹۹۸م کال کې د ابراهیم کورنۍ ته د هغه د مړینې راپور ورکول شو،آما ویل کیږي د ۲۵ کاله بند تیرولو او په ۲۰۲۰م کال د سوډان هیواد د پوځ لخوا د عمر البشیر د حکومت د ړنګیدلو وروسته معلومه شوه چې نوموړی ژوندی دی. عقید ابراهیم په ۲۵ کاله بند کې د هځمکې لاندی پوړ په یوه نامعلوم ځای کې ساتل کیده. ابراهیم په بند کې د یوې سترګې د لاسه ورکولو ترڅک سخت ناوړه حالات درلود. د یوشمیر سرچینو لخوا د نوموړی مړینه ۴ د افریل ۲۰۰۱م کال ښودل شوی.

## ګالري
## سیاسي ژوند
آرارات

**ارارات ولایت** په انګلیسي Ararat) ارمني  Արարատ ) د ارمنستان هیواد په ختیځ کې پروت د یاد هیواد له یوولس ولایتونو څخه یو دی.

## جغرافیه
## تاریخ
آرتاشات

**ارتاشات** په ارمني ژبه Արտաշատ ) او انګلیسي Artashat ) د ارمنستان هیواد په ختیځ کې د ارارات ولایت ولایت مرکز دی او لوی ښار دی.

## سیمې
## تاریخ
ورګو سوپرکلستر

**ورګو سوپر کلستر** (د سنبلې سوپر کلستر(خوشه) یاهم (د کهکشانونو سوپر سرای) د کهکشانونو یوه محلي سیمه ده چې پکې د کهکشانونو محلي ګروپ موقیعت لري. په یاد ګروپ کې زمونږ د موقیعتی کهکشان (د شیدو لار کهکشان) او اندرومېدا کهکشان ترڅنګ ۳۰ کهکشانونه موقیعت لري.

دوتنه: Local supercluster-ly.jpg

## دیاګرام

تصویر ښوی لور ته د حراکت وړ دی.
په پورتنی تصویر کې په راوم (فضا) کې د ځمکې موقیعت ښودل شوی.

## ماپس

File:Virgosupercluster atlasoftheuniverse.gif|frame|center|The Virgo Supercluster in supergalactic coordinates (click on feature names for more information)
circle 473 220 33 Virgo Cluster
circle 339 230 16 Centaurus A/M83 Group
circle 349 252 15 M81 group
circle 326 264 15 Maffei Group
circle 289 292 20 NGC 1023 Group
circle 370 236 13 M101 group
circle 347 299 20 NGC 2997 Group
circle 405 238 20 Canes Venatici I Group
circle 426 203 19 NGC 5033 group
rect 445 247 508 276 Ursa Major Cluster
circle 391 270 18 Leo I Group
circle 277 197 25 NGC 6744 Group
circle 236 314 22 Dorado Group
circle 518 87 40 Virgo III Groups
circle 526 225 20 NGC 4697
circle 546 331 34 Leo II Groups
circle 165 194 27 NGC 7582
poly 180 356 178 325 252 345 242 378 Fornax Cluster
poly 176 357 239 379 214 413 162 381 Eridanus Cluster
rect 295 213 324 239 Local Group
rect 252 235 304 257 Sculptor Group
desc bottom-left



File:Nearest Groups of Galaxies atlasoftheuniverse.gif|frame|center|The nearest galaxy groups projected onto the supergalactic plane (click on feature names for more information)
circle 333 283 20 NGC 55
rect 399 299 419 325 Milky Way
circle 385 294 14 Large Magellanic Cloud
circle 429 267 20 NGC 3109
circle 395 338 16 Messier 31
circle 365 335 15 Messier 33
circle 278 311 20 NGC 247
circle 388 119 28 Circinus Galaxy
circle 456 124 17 NGC 5128
circle 494 161 20 NGC 5253
poly 475 149 500 133 483 113 463 137 NGC 5102
circle 440 165 28 NGC 5128 Group
circle 368 206 27 IC 4662
circle 520 105 20 Messier 83
rect 699 183 774 265 Virgo Cluster
circle 433 65 22 ESO 274-01
circle 266 177 22 NGC 1313
circle 214 255 20 NGC 625
circle 235 282 16 NGC 7793
rect 435 80 472 107 NGC 4945
circle 184 301 20 NGC 45
circle 217 311 17 NGC 253
circle 265 260 22 Sculptor Group
rect 368 268 412 284 Local Group
circle 409 379 25 NGC 1569
circle 296 280 17 NGC 300
circle 424 418 20 IC 342
rect 383 429 415 451 Maffei Group
circle 325 442 20 NGC 404
circle 272 508 20 NGC 784
circle 397 510 20 Maffei I
rect 353 456 413 478 Maffei II
rect 371 526 434 553 Dwingeloo 1
circle 444 481 22 NGC 1560
rect 510 417 537 434 Messier 81
rect 527 433 578 443 IC 2574
rect 500 434 515 450 Messier 82
poly 516 434 521 456 554 456 552 447 533 445 523 435 NGC 3077
circle 549 476 18 NGC 2976
circle 604 440 22 NGC 4605
circle 513 479 19 NGC 6503
circle 583 410 13 NGC 5204
circle 559 389 16 NGC 3738
circle 512 401 14 NGC 4236
rect 452 442 485 461 NGC 2366
rect 451 420 484 440 NGC 2403
rect 485 433 502 465 NGC 4305
circle 659 382 20 NGC 5023
rect 634 344 658 364 Messier 94
circle 618 355 15 NGC 4244
circle 594 337 13 NGC 4214
circle 577 361 19 NGC 4449
circle 615 319 17 NGC 4395
rect 591 280 640 304 Canes I Group
poly 528 393 542 392 558 411 525 414 M81 Group
desc bottom-left
د لاناکیا لوړه

**د لاناکیا لوړې** (لوړه) یاهم (بې پایه جنت) په انګلیسي Laniakea Supercluster) د کهکشانونو یو غټ (لوړ) ګروپ دی چې د لاناکیالوړی په نوم پیژندل کیږي. په یاده لوړه کې د کهکشانونو سوپرکلستر(د کهکشانونو سوپر سرای او د شیدو لار کهکشان هم موقیعت لري. د لاناکیا په کهکشاني ګروپ کې ۱۰۰،۰۰۰ سل زره کهکشانونه موقیعت لري چې د یادې لوړې قطر ۲۵۰ میلیونه لمریزه کلونه ښودل شوی دی.
دوتنه: 07-Laniakea (LofE07240).png

## ګالري

## کهکشانونه
## سرچینه
پرسیوس پایسز سوپر سرای

**د کهکشانونو پرسیوس پایسز لوړې** په انګلیسي Perseus–Pisces Supercluster) (SCI 40) په راوم (فضا) یاهم جهان کې اوس مهال د د کهکشانونو د ترټولو پراخو سوپر سرایونو څخه یو دی. پایسز له ۲۵۰ میلیونه لمریزو کلو څخه ډیر شمالي جمنیز جهان کې غځیدلی سوپر سرای دی.
دوتنه: Supercúmulo Perseo Piscis.gif

## ګالري
## سرچینه
د تاجکستان او قرغزستان مرزي نښته ۲۰۲۱

دوتنه: Da tan aw qar nashata.jpg

**د قرغزستان او تاجکستان مرزي نښته** د افریل له ۲۸ تر ۱ د مې د ۲۰۲۱م کال د تاجکستان او قرغزستان پوله ساتو ځواکونو د یادو هیوادونو ترمنځ په صفري نقطه کې د اوبو پرسر یوه درې ورځنې نښته وکړه، چې په پایله کې یې ۴۶ نفر ووژل شول.

## د سیمې تاریخچه
مارتین لوتر کینګ

**مارتین لوترکینګ جونیور** په انګلیسي Martin Luther King Jr ) زوکړه ۴ جنوري ۱۹۲۹ مړینه ۴ افریل ۱۹۶۸م کال) د امریکایي تور پوستانو د ټولنې مسول مشر وو، چې په ۴ د افریل ۱۹۶۸م کال په یوه وسلواله حمله کې ترور شو.

## سیاست
## زده کړئ
حامله مومیایي ښځه

د مصري مومیایي ښځې مومیایي جسد|thumbnail

**حامله مومیایي** د لومړی ځل لپاره د مصر د لرغونو آثارو د څیړلو پر وخت روښانه شوه  هغه مومیایي چې پخوا فکر کیده نارینه دی د نوی سکند ماشین په مرسته حامله ښځه ثابته شوه. له ۲۰۱۵م کال راهیسې په مصر کې پولنډي پوهان څیړنې کوي، یاده ښځه د ۲۰۲۱م کال په مې میاشت کې کشف شوه.
آرماویر

**ارماویر ولایت** په ارمني Արմավիրի մարզ ) د ارمنستان هیواد په ختیځ کې پروت کوچینی ولایت دی، د ارماویر ولایت مرکز آرماویر ښار دی.

## جغرافیه
## سرچینه
روجر فدرر

**روجر فدرر** (راجر فدرر) پهفرانسوي Roger Federer) زوکړه ۸ اګسټ ۱۹۸۱م کال) یو سوئیسی نړیوال پیژندل شوی تنیس لوبغاړی دی. فدرر د رافایل نادال ترڅنګ د نړۍ ترټولو ګڼ ډیر اتل ولیو لرونکی لوبعاړی دی. نوموړی پنځه ځلې پرله پسې د ویمبلدون سیالیو اتلولي ګټلې چې دا په یادو سیالیو کې ځانته ریکارډ دی.

## ژوند
فدرر په ۸ د اګسټ ۱۹۸۱م کال د سوئیس هیواد په بازل ښار کې نړۍ ته سترګې پرانستې، د نوموړی مور لینت فدرر او پلار یې رابرټ فدرر دي.

## لوبې
## مډالونه
نېټفليکس

**نيټ فليکس**  د امریکا د خورا لوړ مینځپانګې پلیټ فارم او تولید شرکت دی چې په لاس ګیټوس ، کالیفورنیا کې موقعیت لري.

## سرچینې
سردار محمد نادر نعیم

**سردار محمد نادر نعیم خان** زوکړه ۱۹۶۵م کال) د سردار محمد عزیز خان زوی د سردار محمد نعیم خان لمسی او د افغانستان د لومړنی ولسمشر سردار محمد داود خان وراره دی. نوموړی د مور له لوری د محمد ظاهر شاه لمسی کیده.

## کورنۍ
سردار نعیم خان د افغانستان د وروستې شاهی او لومړنۍ ولسمشریزې کورنۍ غړی وو د نوموړی د مور پلار محمد ظاهر شاه د خپل پلار محمد محمد نادر شاه له مرګ وروسته په افغانستان څلویښت کاله شاهی حکومت وکړ. همدارنګه د نوموړی تره سردار محمد داود خان چې د محمد ظاهر شاه نه یې د یوې سپینې کودتا په ترڅ کې واک نیولی وو د افغانستان لومړنی ولسمشر وو. محمد ظاهر شاه او سردار محمد داوود خان او کورنۍ یې د بارکزیو (بارکزي) له قوم څخه وو.

## ژوند
له دې مخکې چې په ۷ د ثور د حفیظ الله امین په مشرې د سردار داود خان په وړاندی کودتا وشي محمد نادر نعیم تر شپږم ټولګی د کابل په استقلال لیسه کې زده کړې وکړی له هغې وروسته نوموړی انګلستان ته مهاجر شو چې له کابو دیرش کالو وروسته د خپل پلار جسد سره کابل ته ستون شو. نوموړی د خپل نیکه محمد ظاهر شاه ترڅنګ په ارګ کې د ولسمشر کرزی ترڅنګ پاتی شو، اما د خپل نیکه له مرګ وروسته له ارګ بهر خپلواک سیاسي ژوند پیل کړ. سردار نعیم خان د ولسمشر کرزی په امر د سردار محمد داود خان په ګډون د خپلې کورنۍ ۱۸ غړي چې د ثور کودتا پرمهال وژل شوي وو وموندل او د رسمي مراسمو سره یې خاورو ته وسپارل.
سردار محمد عزیز خان

**سردار عزیز خان** زوکړه... د سردار محمد نادر شاه ورور د سردار محمد داود خان پلار. نوموړی د له په ۶ د جون ۱۹۳۳م کال هغه وخت چې په المان کې د افغانستان د سفیر په توګه دنده ترسره کوله د (سید کمال) په نوم د یوه افغان ځوان لخوا چې د چپلې توپانچې سره په المان کې د افغانستان سفارت ته ننوتی وو، ووژل شو. د نوموړی له مرګ وروسته د عزیز خان جسد کابل انتقال او د مرنګجان غونډې کې خاورو ته وسپارل شو. د عزیز خان له وژنې وروسته سید کمال د المان د حکومت له لوری د برلین په پلوتزیسني بند خونه اعدام شو.

## کورنۍ
## د وژنې لامل
آډولف دابس

**آدولف دابس** (اډولف دابس) په ۱۹۷۹م کال کې په افغانستان کې د افغانستان سفیر وو. نوموړی په همدی کال د کابل ښار د نوی ښار (شهر نو) سیمې د چرګانو کوڅې څخه د څلور نامعلومه کسانو لخوا د اوسنی سرینا هوټل چې هغه مهال په یاده سیمه کې یو بل د کابل هوټل نومې هوټل وو پت دویمه طبقه کې ووژل شو. له هغې وروسته امریکا په افغانستان کې د روسې پر وړاندې د تازه جوړو شوو جهادي ډلو سره خپلو مرستو ته زور ورکړ. اما د دابس د وژنې مسولیت ترننه چا پر غاړه ندی اخیستی. ویل کیږي د نوموړی تښتونکو د (باعث بدخشی) نومی کس د خوشې کولو غوښتنه لرله.

## وژنه
## دنده
سرینا هوټل

**سرینا هوټل** زوړ نوم (کابل هوټل) په انګلیسي Serena Hotel ) په ۱۹۴۵م کال کې د افغانستان د دولت له لوری ورغول شو. یاد هوټل په ۲۰۰۵م کال کې د بیارغونې وروسته د سرینا هوټل په نوم په کار پیل وکړ.

## سرویز
شهر نو

**شهر نو سیمه** (نوی ښار) د کابل ښار په شمال لویدیځه برخه یوه مهمه مسکوني او ایداري سیمه ده. په یاده سیمه کې د یو شمیر افغان هوایی شرکتونو د دفترونو ترڅنک د فرانسې هیواد سفارت هم موقیعت لري.

نوی ښار (شهرنو د کابل ښار، په شمال لویدیځ کې یوه پرته سیمه افغانستانده.

## وګړي
انټرکانټینینټال هوټل کابل

**انترکانتینینتال هوتل** یاهم انټر-کن په انګلیسي Hotel Inter-Continental Kabul) هوټل د کابل ښار په باغ بالا (لوړ باغ) تپه کې په ۱۹۶۹م کال کې د محمد ظاهر شاه لخوا رغول شوی هوټل دی. کانټینینټال هوټل د کابل ښار پروان کارتې (کارته پروان) سیمه موقیعت لري، یاد پنځه ستوریز هوټل ۲۰۰ اتاقه د کندهار، بامیان، پنجشیر او کابل په نومونو نومول شوي څلور لوی صالونونه باغ او د لمبا حوضونه لري.

## نقشه (مسیر)
Hotel Intercontinental Kabul
+93 20 256 2765
https://goo.gl/maps/UKFkqABW5JWc35iJ8

## اوسنی حال
## په هوټل وسلوالې حملې
## مینو
وزیر اکبر خان سیمه

**وزیر محمد اکبر خان سیمه** یاده سیمه د کابل ښار یو له ډیرو مهمو امنیتي سیمو څخه ده، چې ډیره وخت د ګرون زون (زرغونې سیمې) په توګه پیژندل کیږي. په وزیر اکبر خان سیمه کې د چین المان ترکې او ناروې هیوادونو د سفارتونو ترڅنګ د ګڼ شمیر نورو هیوادونو سفارتونه د موسیساتو دفترونه د نړیوالو مطبوعاتي آژانسونو دفترونه او ګڼ شمیر افغان مهم دولتي دفترونه موجود دي. وزیر اکبر خان سیمه د وزیر محمد اکبر خان په نوم نومول شوې ده.
 
## امنیت
## ایدارې
د افغانستان واکمنان

**د افغانستان د معاصر تاریخ واکمنان** پدې نوملړ کې په ۱۷۰۹م کال کې صفوی حکومت ته د میرویس خان نیکه د ماتې ورکولو نه تر ۲۰۲۱م کال د ولسمشر اشرف غنی د دویمې دورې پورې افغان واکمنان او د هغوئ واکمني ښودل شو

### واکمنان
د هوتکيانو ټولواکمني**[[Durrani Empire]] (1747–1823)****[[Emirate of Afghanistan|Emirate of Kabul / Emirate of Afghanistan]] (1823–1926)****[[Kingdom of Afghanistan]] (1926–1929)****[[Emirate of Afghanistan (1929)|Saqqawist Emirate]] and the [[Afghan Civil War (1928–1929)|1928–1929 civil war]]****[[Kingdom of Afghanistan]] (restored; 1929–1973)**

#### Local monarchs
Some rulers tried to take advantage of internal conflicts in Afghanistan to claim the throne. However, their rule was limited only to certain areas.

### Non-monarchs
طالب مشران

**طالب مشران** د وخت په تېرېدو سره بدلېږي او ځانګړي دندې ترسره کوي. د طالبانو تر ټولو لومړی مشر او بنسټ ايښودونکی لوی ملا صاحب وو، تر هغه وروسته دا ډله په يو يا بله توګه پر افغانستان باندې واکمن دي. او خپله سياسي او پوځي مبارزه کوي. دا ډله خپله يوه شورا لري؛ نوموړې ډله خپل ډېری کړنې ددې شورا د پرېکړې له مخې ترسره کوي.

## مشران

### لومړي وزیران او مرستيالان

## مشهور طالب مشران

## وزیران

## واليان

## دا هم وګورئ

## سرچینې
راشميکا ماندانا

**راشميکا ماندانا** يو هندۍ فلم ستورې او موډل ده. هغې په تلګو او کننډا ژبې فلمونو کې کار کوي. هغې د فلمفیر جایزه او د سویلي هند نړیوال فلم جایزه ترلاسه کړې ده
## دا هم وګورئ
## سرچینې
خان

[د هندي سینما مشهور پښتون خان لوبغاړی([سلمان خان|thumbnail]]
**خان** (قان) یاهم قاخان) د ترکي ژبې له کورنۍ څخه را پیدا لغات دی، چې په تیر کې ترک توکمه اشرافو یاهم د شاهي کورنیو غړو ته کاریده. له هغې وروسته د تاریخ په اوږدو کې یاد لغات د قوم مشر یاهم په ټولنه کې مطرحو اشخاصو ته کاریده. د پيړیو په تیریدو سره خان د پښتنو ترمنځ ځانګړی ځای پیدا کړ، چې د تاریخې اړخه په هند کې د پښتنو لپاره د پټان یا هم خان اوس هم کاریږي. په افغانستان ،پښتونخوا او هند کې اوس هم پښتانه په ویاړ سره د خپل کورنی نوم سره د خان لغات یوځای کوی چې دا د خلکو ترمنځ اشخاصو ته د ځانګړی اخترام په توګه ویل کیږي.
شاه

محمد ظاهر شاه|د افغانستان څلویښ کلن واکمن محمد ظاهر شاه|thumbnail
**شاه** یاهم پادشاه یا پاچا، د تاریخ په اوږدو کې په مختلفو ژبو کې د مخلتفو معنی ګانو سره د کم تلفظ سره کار شوی ده. په استایي ژبه کې xšaΘra) د (قمندې) په معنی دی. اصري شاه لغات په لومړیو کې د هندي ګورکانیانو ترمنځ کار شوی ده چې له هغې وروسته د افغانستان په معاصر تاریخ کې د شاهي کورنۍ غړو ته کاریده.
اوستايي ژبه

**اوستایي ژبه** (استایي ژبه) په اوستایي 𐬎𐬞𐬀𐬯𐬙𐬀𐬎𐬎𐬀𐬐𐬀𐬉𐬥𐬀 ) په انګلیسي Avestan) د هندو اروپایي ژبو له کورنۍ څخه یوه ژبه وه. مایکل ویتزل په د آریایانو کور کې لیکلی چې احتمالاً یاده ژبه د ننی افغانستان په لویدیځو برخو کې ویل کیده. د زرتشتیانو مقدس دینی کتاب د اوستا نسکیان په اوستایي ژبه لیکل شوی.

## تاریخ
## وګړي
امير

[[امیر حبیب الله خان د افغانستان امیر|thumbnail]]

**امیر** یاهم (میر) له عربي ژبې څخه اخیستل سوی لغات دی چې په پښتو کې د (مشر) په مانا دی. په افغانستان کې د بارکزي کورنۍ اړوند حکومت کې دغه لقب ترډیره پاچاهانو (امیرانو) ته کاریده.
دهرا دون

**دهرا دون** یاهم دیهرا دون) په هندي देहरादून ) په انګلیسي Dehradun ) د هند هیواد د اتر کنډآیالات مرکز دی. یاد ښار په ۲۰۱۱م کال کې ۵۶۹،۵۷۸ وګړي لرل.

## تاریخ
## جغرافیه
ماه پرور بېګم

**ماه پرور بېګم** Mah Parwar Begum) د افغانستان د پخوانی پاچا محمد نادر شاه مېرمن او د محمد ظاهر شاه مور وه. مېرمن بېګم په ۱۳ د ډېسمبر ۱۹۴۱م کال په تهران کې وفات شوه. یاده مېرمن د سردار محمد اصف خان او مروارید بېګم لور وه. 

## کورنۍ
## ملکه
ملکه ماه پرور بېګم د مروارید بېګم لور او د افغانستان د وروستنی شاه محمد ظاهر شاه خواښې وه د ۱۹۲۹تر ۱۹۳۳م کلونو ترمنځ د افغانستان ملکه وه.
مروارید بېګم

**مروارید بیګم** د افغانستان د وروستنی شاه محمد ظاهر شاه مورنۍ نیا وه. یعنی نوموړی د محمد نادر شاه د میرمن د ماه پرور بېګم مور وه.
آریانا دائرات المعارف

**د آریانا داریت المعارف** یوه دولتي مجله ده،چې د افغانستان مرکز کابل څخه له ۱۹۴۸م کال راهسې په دوه دورو کې د دایرت المعارف ټولنې لخوا په پښتو او دري ژبو خپره شوه.
تاریخ پوه

[mini|[Leopold von Ranke.]] 
یو له مدرنه تاریخ پوهانو څخه, چاچې د خپلو لویو ممکنه پروژو په مرسته د تاریخ بیاکتنه وکړه

**تاریخ پوه** **تاريخ** په یوناني ἱστορία) ډیره وخت د دوه مفهومونو په معنی دی. لومړی په تیرو پیښو ته کتنه دویم د پیښتو کتنه او څیړنه بلل کیږي. اما څوک یا شخص چې  تاریخ کتنه او تاریخ لیکنه کوی تاریخ پوه بلل کیږي.
آرال سمندرګی

**ارال سمندرګی** یاهم خوارزم سمندرګی) په انګلیسي Aral Sea) د ازبکستان او قزاقستان هیوادونو ترمنځ پروت سمندر ګی دی.آرال سمندر ګی د آمو او سیر سیندونو څخه سرچینه اخلي.

## جغرافیه
## سرچینه
شېرخان بندر

**شېرخان بندر** د افغانستان په شمال کې د کندوز سره نږدې آمو د پنج سيند په نوم يادېږي. تر شلمې ميلادي پېړۍ دغې سيمې ته خلکو ترکستان هم ويل. اوس دا د افغانستان پېژندل شوی پول دی چې بلې غاړې ته يې تاجکستان دی.
په اوړي کې د سيند زياتې اوبه له خپلو مورګو رابهر او د دې پرغاړه به یې ډنډونه جوړول. په دې ډنډونو کې لوخه او نور وحشي نباتات راشنه او د مياشو اوله نورو حشراتو به ډک شو. د سيند هغه برخه چې خلک پورې راپورې پرې وتلې شول جالې به يې کارولې. د جنګ پر وخت اسونه به يې اوبو کې واچول او سپارو به بلې غاړې ته ورټېله کول. دا وړوکی بندر د “قزل کلا” په نوم مشهوره وه.
د سيند شاوخوا سيمه کې چا ژوند ته زړه نه ښه کوو ځکه حشراتو له کبله پکې ملاريا او نورو ناروغيو خلک مړه کول. کومو خلکو چې دلته پېښه کوله هغوی به په ځان بوجۍ غوړولې چې مياشي يې و نه چيچي. دا محاوره هم هغه وخت مشهوره شوه چې که مرګ غواړې کندوز ته ورشه. امير امان الله خان په امر د کندز شاوخوا لویې ځمکې پښتنو کوچيانو ته ورکړل شوې چې هغوی پکې مستقل پاتې شي.
د دې نه علاوه د کومو قومونو تر منځ چې شخړې کيدې نو يوې ډلې ته به هلته د استوګڼې ځايونه ورکړل.
په ۱۹۳۰ م کې قزل کلا کې د يو بندر لپاره ځمکه هواره شوه، پکې د ګمرک دفترونه او کار کوونکو لپاره کورونه او ښوونځي جوړ شول. د کندوز په ابادولو او جوړولو کې د دې ځای والي شير خان (ناشر) لويه ونډه اخيستې وه. کله چې د افغانستان باچا محمد ظاهر شاه کندوز ته ورغلو نو د خلکو په غوښتنه د قزل کلا نوم يې شير خان بندر اعلان کړو.
د يويشتمې ميلادي پېړۍ له پېل نه افغانستان او تاجکستان په ګډه د سيند د پاسه د يو پول د جوړولو تابيا وکړه او ورباندې کار پیل شو. دا پول د سيند ښکته برخې ( پنج پايان) کې يې جوړکړو او له ۲۰۰۷ م راهيسې ورباندې هره ورځ ۴۰۰ لوی لارۍ تيرېږي".

## اقتصاد
پامیر سیند

**پامیر سیند** د افغانستان او تاجکستان هیوادونو اړوند د پامیر غرونو څخه سرچینه اخیستونکی سیند دی، چې د واخان سیند سره د یوځای کیدلو نه وروسته له پنج سیند سره یوځای کیږي.
دوتنه: Amudaryamap.jpg

## جغرافیه
اټاليااودن

**اټاليااوددن** د سوالبرد په نورد اوستلانه کې پروت دی.. اټاليااوددن د نورد اوستلانه د ختیځ اړخ د Isispynten لپاره يخی جوړوي.

## دا هم وګورئ
## سرچينې
وېشنيزه:د سوالبرد اړوند
هامون سمندرکی

**هامون سمندرکی** (هلمند سمندرګی) په انګلیسي Hamin Lake) چې د افغانستان په فراه ولايت کې د ایران سره پر پوله موقیعت لري د افغانستان او ایران شریک مرزی سمندر ګی دی. هامون د هلمند سیند څخه سرچینه اخلي. هامون سمندرګی چې د کال په پسر لنی موسم کې یې پراخوالی ۵۶۶۰ کیلومتره مربع ته رسیږي ۳،۸۲۰ د ایران پاتې ۱،۸۴۰ کیلومتره یې د افغانستان په خاوره کې ده. په ۲۰۱۵م کال کې د پیرو هیواد په پلازمینه لیما کې د یونسکو په یوه ناسته کې هامون د یونسکو سازمان لخوا د نړۍ د چاپریالي سیمو په نوملړ کې اضافه شوه.

## جغرافیه
حیراتان

تڼۍ|چپ|300px| د افغانستان او ازبکستان ترمنځ د دوستۍ پل(سرحدي سرتیری)|thumbnail
**حیرتان بندر** Hairatan) د افغانستان د شمالي ولایت بلخ په شمال کې د ازبکستان سره پر پوله پروت ښار. حیرتان چې د ریل ګاډی له لارې د مزار شریف ښار او ازبکستان هیواد سره نښتی د آمو سیند په څنډو کې د باري کشتیو د انتقال بندر هم لري.
## ښارګوټی
## د ریل پټلۍ
سینګیانګ

**سین ګیانګ** (شینګیانګ) په یغوري شینجاڭ) په چینایي 新疆 ) زوړ نوم د چین ترکستان) د چین هیواد په شمال لویدیځ کې د یاد هیواد د کنټرول لاندې نیمه خپلواکه آیالات دی. د سینګیانګ وګړي یغور ترک تبار دي او رسمي ژبه یې یغوري او چینایي ده. ارومچي د سینګیانګ آیالات مرکز او لوی ښار دی. سینګیانګ آیالات د افغانستان د بدخشان ولايت سره ګډه پوله لري.

## سیاسي جوړښت
## جغرافیه
## د یغوریانو توقیف خونې
ييغور ژبه

**یوغوري ژبه** د چین هېواد په سینګیانګ آیالت کې د يیغور قوم ژبه ده. يیغوري ژبه چې د تورکي ژبود کورنۍ يوه ژبه ده، د ۲۰۱۶م کال د اټکل له مخې ۱۰،۵ مېلیونه خلک پرې خبرې کوي. يیغوري د چینایي ژبې ترڅنګ د چین په سینګیان کې ايالت کې رسمي ژبه هم ده.
ييغوري ژبه د چين له سينګيانګ سربېره په اوزبکستان قزاقستان قرغزستان، افغانستان ، منګوليا، البانیا او تورکيې هېوادونو کې د لږ شمېر وګړو له خوا ويل کيږي.

## سرچينې
اورومچي

**اروچی** په یغوري ژبه ئۈرۈمچی ) په چینایي 乌鲁木齐) د چین هیواد په شمال لویدیځ کې د یاد هیواد د نیمه خپلواک آیالات سینګیانګ مرکز او لوی ښار دی.د ارومچي د (د لوړی ښکلا) په معنی دی، چې یاده کلیمه د اویرات ژبې څخه راغلې ده. یاد ښار په ۲۰۱۰م کال کې ۳،۱۱۲،۵۵۹ وګړي لرل.

## تاریخ
## جغرافیه
زارکول

**زارکول سمندرګی** (*Zorkul*) د افغانستان په شمال ختیځ کې د پامیر غرونو په لړۍ کې د تاجکستان او افغانستان ترمنځ په په پوله پروت دی. زارکول د پامیر سیند سرچینه برابروی.

## جغرافیه
پنج سیند

**پنج سیند** (پنځه سیندونه) په انګلیسي Panj river) د افغانستان په شمال ختیځ بدخشان ولايت اړوند د پامیر غرونو په لړ کې د افغانستان او تاجکستان هیوادونو تر منځ بهیدونکی سیند دی. پنج سیند چې د پامیر او واخان سیندونو څخه سرچینه اخلي د زارکول سمندرګی له طی کولو څخه په آمو سیند کې بهیږي.

## جغرافیه
واخان سیند

**واخان سیند** Wakhan River) د پامیر غرونو په لړۍ کې د افغانستان او تاجکستان هیوادو ترمنځ موقیعت لري. د واخان سیند چې د هندوکش د غرنیزو درو څخه سرچینه اخلي د پامیر سیند سره د یوځای کیدو وروسته پنج سیند جوړوي.
## جغرافیه
اوش ولایت

**اوش** په قرغزي ژبه Ош областы ) په انګلیسي Osh Region) د قرغزستان هیواد له سویلي ولایتونو څخه یو دی. د اوش ولایت مرکز اوش ښار دی.

## تاریخ

## جغرافیه
لنګر

**لنګر** (لانګر) Langar) د افغانستان په شمال ختیځ بدخشان ولايت کې پروت کلی دی. لنګر قریه د سمندر له سطحې څخه ۲،۹۰۹ متره لوړوالی لري.

## وګړي
سیر سیند

**سیر سیند** (ګل زرین) په منځنۍ آسیا کې د آمو سیند وروسته دویم لوی سیند دی، چې د قرغزستان او ازبکستان له غرونو سرچینه اخلي او د ۲،۲۲۰ کیلومتره طی کولو وروسته په آرال سمندرګی کې توییږي.
آرماویر ښار

**ارماویر** په ارمني Արմավիր ) د ارمنستان هیواد په ختیځ کې پروت د آرماویر ولایت مرکز دی. د یاد ښار بنسټ په ۱۹۳۱م کال کې ایښودل شوی.

## تاریخ
## جغرافیه
پیام شورا میاشتېنۍ

**پيام شورا مياشتينۍ** د سرپل ولايت د ولايتي شورا له خوا په لومړي ځل په ١٣٩٠ لمريز کال کې چاپ شوه.
د دې خپرونې ټوکشمېر ٢٠٠٠ دى او له سرپل پرته په ګاونډيو ولايتونو کې هم وېشل کېږي.
ياده خپرونه د ملګرو ملتونو د يو اېن ډي پي ادارې له خوا تمويلېږي او همدا اوسمهال ٣ کسه کارکوونکي لري. د دې خپرونې مسووليت د معصومې رمضاني پر غاړه دى.
سیمای زن میاشېنۍ

**سیمای زن مياشتينۍ** هم د سرپل ولايت له فعالو خپرونو څخه ده، چې د دغه ولايت د ښځو چارو رياست له خوا په ١٣٨٥ لمريز کال کې تاسيس شوې، څلور کار کوونکي لري او مسوول مدير يې رويا سحر نومېږي.
آینه زن خپرونه

**اينه زن خپرونه** د سرپل ولايت د ښځو چارو رياست له خوا خپرېږي، چې ٦ مېرمنې په کې کار کوي او مسوول مديره يې نسيمه ارزو ده.
امبیر خپرونه

**امبیر خپرونه** د سرپل ولايت ښاروالۍ له خوا چاپېږي، ډېرى مطالب يې د ښاروالۍ فعاليتونو ته ځانګړي شوي، څلور کار کوونکي لري او مسوول مدير يې کمال الدين نومېږي.
سرپل مجله

**سرپل مجله** د سرپل ولايت مقام له خوا خپرېږي او خپرونې يې په ١٣٩١ لمريز کال کې، چې هغه مهال يې لس کارکوونکي لرل، پيل کړې دي. د دې خپرونې مسوول مدير انجنير مختار دى.
د باد غیس رسنۍ

*' د بادغیس ولایت رسنۍ* بادغیس ولايت چې د افغانستان په شمال لویدیځ کې موقیعت لري، د ملي راډیو تلویزیون ترڅنګ چې د حکومت په مالي لګښت خپرونې لري، ګڼ شمیر خصوصي رسنۍ هم فعالیت کوي.
* بادغیس ملي تلویزیون
* بادغیس ملي راډیو
بانو راډیو (سرپل)

**بانو** د سرپل ولايت  يوه له فعالو راډيوګانو څخه ده او خپرونې يې په ١٣٨٦ لمريز کال کې پيل کړې دي.
ياده راډيو د شفېع الله عزيزي له خوا تاسيس شوې، د سهار له شپږو بيا د شپې تر ١١ بجو خپرونې کوي او د پوښښ ساحه يې ٣٠ کيلومتره ده. ياده راډيو ١٢ کارکوونکي چې اته په کې ښځينه دي، لري او مسوول مدير يې شفيق الله حيدرى دى.
بادغیس ملي تلویزیون

**د بادغیس ولايت ملي تلویزیون**  دستګا په ۲۰۰۵ لمريز کال کې فعاله شوه، خو لایې هم چارې ټګنۍ دي. دغه تلویزيون ۷ تنه اداري او  تخنيکي کار کوونکي لري ، د ورځې اته ساعته نشرات لري، چې تر ډیره بریده د مرکز کابل د ملي تلویزیون نشرات په مخامخ ډول خپروي. د بادغيس ٤٠ تنه ځوانان له دې تلويزيون سره افتخاري همکاري کوي.
بادغیس ملي راډیو

**د بادغیس ولایت ملي راډیو** په ۱۳۶۵ لمريز کال کې د شوروي پلوه حکومت د نظامي اهدافو او تبلیغاتو په خاطر د مخابرې له یوې دستګاه څخه په استفاده خپرونې پيل کړې . په درې لسیزو جګړو او تحولاتو کې څو ځله بنده او یا يې لڼدمهاله نشرات لرل. بيا په ۲۰۰۴ کال کې بادغیس کې میشت د هسپانېې ولایتي بیارغونې ډلې په مالي مرسته د ایف ایم په څپو عیاره او په تجهیزاتو اکمال شوه. د نشراتو ساحه يې د بادغیس مرکز قلعه نو پورې محدوده ده ، رسمي کار کوونکي یې له حکومتي تشکیل سره د ګوتو په شمار دي، خو تر۱۵ تنو ځوانان په افتخاری بڼه کار په کې کوي، په شپه او ورځ کې ۱۷ ساعته نشرات لري.
ايس‌ايس‌پينتن

**اِيس ِايس فينتن** د Isisøyane تر ټولو ختيځ پیل‌ټکی (point/علاقه) ده، دا پیل‌ټکی د سوالبرد په نورد اوستلانه سيمه کې موقعیت لري. 
دا پیل‌ټکي ته پخوا د نورد اوستلانه د پیل مځکې په توګه اشاره کېده، خو وروسته تردې چې دا ځای د Austfonna څخه شاته سو، نو دا خبره ښکاره سوه چي دا پیل‌ټکی د نورو څخه جلا پر يو کوشني ټاپو باندې پروت وو.

## دا هم وګورئ
## سرچينې
وېشنيزه:د سوالبرد اړوند
كلات ښار

**قلات ښار** Qalati Ghilji) یا د غلجيو قلات د افغانستان په سویل کي د کابل، کندهار په لویه لاره پروت د زابل ولايت مرکز او لوی ښار دی. له جغرافیایي اړخه دا ښار دختيځ طول البلد په ۶۶ــ ۶۷ درجو، ۲۰ــ ۲۳ دقيقو ۷- ۲۳ ثانيو او شمالي عرض البلد په ۳۱ــ ۳۲ درجو، ۵۲ــ ۵۵ د قیقو، ۸ــ ۱۲ ثانيو کي شتون لري.

## نوم
کلات د (ک) په زور باندي د غره تپې او غونډۍ پرسر ابادي او جوړي کلاته وايي.

په څرګنډ ډول دلرغوني کلات پخوانۍ بڼه (کلاک) وه چي دهيواد په تاريخ کي دکلا په ډول راغلې ده، او عربي بڼه يې (قلعه) راځي. همداسي دپاچاهانو قصر چي شاوخوا يې کورونه جوړ وي هم کلات ورته ويل کيږي.

## جغرافیه
د افغانستان جغرافيايي قاموس په ۴ ټوک کي راغلي دي : قلات غليزايې (غلجی کلات) يوه کلاده چي د زابل ولايت د شنکۍ څخه شمال لويديځ لور ته ۵۸ کيلو متره ليري د ختيځ طول البلد په ۶۶ درجو، ۵۴ دقيقو ۲۴ ثانيو او شمالي عرض البلد په ۲۳ درجو، ۶ دقيقو او ۳۶ ثانيو کي پرته ده. 

د قلات ښار چي اوس وخت د زابل ولایت مرکز ګڼل کیږي، د افغانستان له کندهار ولایت څخه 133 او پلازمیني کابل څخه 363 کیلومتره فاصله لري، چي د یادو ولایتونو ترمنځ پر لویه لاره باندي پروت دی.
علی شاه درانی

**سلطان علی شاه درانی** د تېمور شاه دراني زوی او د شاه شجاع درانی ځای ناستی وو. علی شاه له ۱۸۱۸ تر ۱۸۱۹م کال پورې د افغانستان واکمن وو.

## واکمني
## شخصیت
ایوب شاه درانی

**آیوب شاه درانی** Ayyub Shah Durrani) زوکړه ۱ جنوري ۱۸۰۰-مړینه ۱ اکتوبر ۱۸۳۸م کال) د افغانستان د دراني کورنۍ څخه د تېمور شاه دراني زړی او له ۱۸۱۹ تر ۱۸۲۳م کال پوری د افغانستان واکمن وو. ایوب شاه دراتي د خپل ورور علی شاه درانی له وژلو څخه د دورانیانو واکمنۍ په لاس کې واخیسته،  د پلار د قتل وروستيو د علي شاه دراني زوې سردار الله يار دراني شمالي افغانستان ته هجرت وکړو کوم چې نن ورځې د پاکستان خيبر پښتونخوا ايالت دې 

او د امير دوست محمد خان لخوا د دراني واکمنۍ له ړنګولو سره ګوښه او حکومت یې پای ته ورسید.

## حکومت
## سرچینې
زینب بېګم قزلباش

**زینب بېګم** (زینب بېګم قزلباش) د سردار پاينده خان ښځه او د امير دوست محمد خان مور وه. که څه هم یاده دراني کورنۍ له کندهار نه وه، آما ویل کیږي (میرمن زینب بېګم قزلباش) د قزلباش قوم څخه وه.
رشيدي

**رشیدي بېګم** (میرمن رشیده بېګم) ویل کیږي د افغانستان د دراني کورنۍ د سردار پاينده محمد خان د زوی امير دوست محمد خان ښځه وه.
بنګش

**بنګش بېګم** بنګښ بېګم) ویل کیږي میرمن بېګم د ۲۴ نورو ښځو ترڅنګ د افغانستان د پخوانی امير دوست محمد خان ښځه وه. د بنګش ترڅنګ نورې مشهورې زینب بېګم قزلباش او خدیجه بېګم پوپلزۍ د دوست محمد خان میرمنې وې.
خدیجه بېګم پوپلزۍ

**خدیجه ب سردار پاينده خان ېګم** (خادیجه بېګم پوپلزۍ) د افغانستان د پخوانی امیر او د سردار پاینده محمد خان د زوی امير دوست محمد خان له ۲۴ ښځو څخه یوه وه.
سلطان حسین شاه

**سلطان حسین شاه** (زوکړه: اکتوبر ۱۶۶۸_ مړینه: ۱۵ نوامبر ۱۷۲۶م کال) د صفویانو نهم او وروستنی پادشاه وو. سلطان حسین شاه د سلیمان شاه زوی کېدی. نوموړي ۲۹ کاله حکومت وکړ چې په ۱۷۲۲م کال کې د شاه محمود هوتک لخوا د اصفهان د نیولو وروسته په بشپړه توګه وپرځېدی.
## کورنۍ
## حکومت
محمد علی خان

**محمد علی خان** (امیر محمد علی خان) د امیر شیر علی خان زوی او د امير محمد اعظم خان وراره وو، نوموړی د خپل پلار شیر علی خان د حکومت پر مهال د کندهار د نیولو لپاره د خپل تره محمد امین خان جنګ ته ولیګل شو، چې په پایله کې د خپل تره محمد امین خان سره ووژل شو.

## کړنې
محمد امین خان

**محمد امین خان** (امیر محمد امین خان) د امیر شیر علی خان او امير محمد اعظم خان ورور وو. د امیر شیر علی خان لخوا د کندهار د نیولو په خاطر جې په هغه وخت کې یې محمد امین خان امیر وو. شیر علی خان خپل زوی محمد علی خان د نوموړی مقابل کې کندهار ته د جنګ په خاطر ولیږه چې په پایله کې یې محمد امین خان او نوړی وراره او شیر علی خان زوی محمد علی خان ووژل شول.
مریم بېګم

**بریم بېګم** د افغانستان د امیر  امیر شیر علی خان میزمن او د سردار محمد فقیر خان بارکزی لور وه. نوموړې د اصل بېګم ترڅنګ د امیر عبدالرحمان له یو شمیر نورو میرمنو څخه وه.
ولیده جهان بېګم

**ولیده بېګم** د حلیمه بېګم ، مریم بېګم، اصل بېګم او یو شمیر نورو ترڅنګ د امیر شیر علی خان میر من وه. نوموړی د بدخشان ولایت له ازبکانو څخه وه.
کله ګوش

**کله ګوش** د افغانستان په ختیځ کې لغمان ولايت ته نږدې د نورستان ولايت اړوند سیمه ده. په ۲۰ فبروري ۱۹۱۹ز کال د افغانستان پخوانی امير حبيب الله خان یادې سیمې ته د سفر پ مهال د شپې لخوا په خپله خیمه کې شپږ مرمۍ ووویشل شو او ومړ. امیر خبیب الله خان د امیر نصر الله خان او امیر امان الله خان پلار وو.
شرف سلطانه بېګم

**شرف سلطان بېګم** (شرف سلطان) د افغانستان د لومړنی شاه محمد نادر شاه مور او د محمد ظاهر شاه نیا وه.
شین جومات (مزار شریف)

**شین جومات مزار شریف** (د علی بن ابی طالب مسجد) Blue Mosque) د افغانستان د شیعه ګانو په باور یاد مسجد د علی بن ابی طالب (حضرت علی) مقبره ده. شین مسجد چې یوه تاریخي ودانۍ ده، د افغانستان دننه او بهر پیژندل شوی. د نوی کال (نو روز) جشن په کلنی ډول په یاد مسجد کې د حضرت علی د کنډې په پورته کولو سره د هیواد له ګڼ شمیر سیمو څخه د هیوادوالو په شتون کې ترسره کیږي.

## تاریخ
## نوی کال
شهزاده احمد شاه خان

**شهزاده احمد شاه خان** Ahmads Shah Khan) زوکړه ۲۳ سپټمبر ۱۹۳۴ز کال ارګ، کابل) د افغانستان د پخوانی شاه، محمد ظاهر شاه او د وخت د ملکۍ حمیرا بېګم زوی وو.

## کورنۍ

[چپ نه ښوی لورته، [شهزادګۍ نوال د محمد ظاهر شاه لمسۍ د نوال د ورور ښځه فرح ظاهر، د نوال یواځینی ورور دران ظاهر، مور یې فاطمه عارف بېګم او د شاهي کورنۍ نور غړي|thumbnail]]

*[[شهزادګۍ بلقیس|thumbnail]]
*[د [شاهزاده محمد اکبر خان د مړینې اعلان|thumbnail]]
* [[شهزاده احمد شاه خان ظاهر|thumbnail]]
* [[شهزادګۍ مریم ظاهر د پلار محمد ظاهر شاه او مور حمیرا بېګم سره|thumbnail]]
* [[شهزاده شاه محمود ظاهر ۱۹۵۱ز کال|thumbnail]]
* [[شهزاده محمد داود پښتونيار|thumbnail]]
* [[شهزاده میرویس ظاهر|thumbnail]]
* [[شاهزاده محمد نادر خان ظاهر|thumbnail]]
* [[شهزادګۍ نوالد شهزاده محمد داود پښتونیار لور|thumbnail]]

## ژوند
نجات لیسه

**نجات لیسه** (غازي لیسه)  د کابل له لومړیو درسي لیسو څخه ده چې د امیر امان الله خان په وخت کې ورغول شوه. په لومړیو کې په یاده لیسه کې دري او الماني ژبو تدریس کیده.
شهزادګۍ نوال

** شهزادګۍ نوال** زوکړه ۱۹۸۰ز کال روم،ایټالیا د شهزاده محمد داود پښتونيار او د فاطمه عارف بېګم لور او محمد ظاهر شاه لمسۍ ده چې په ۳۰ د اګسټ ۲۰۱۳ د مصری شهزاده محمد علی سره واده وکړ.

که څه هم د افغانستان او مصر د شاهي کورنیو ترمنځ د شاهي حکومت پروخت نږدې اړیکې وې، اما دا لومړی ځل دی چې یوه افغانه شهزادګۍ له یوه غیر افغان شهزاده سره واده کوي.

## ژوند
## زده کړې
شهزاده محمد علی

**شهزاده محمد علی** د مصر د پخوانی شاهي کورنی د شاه ملک فاروق شاه وروستنی زوی، او د افغانې شهزادګۍ نوال خاوند دی. محمد علی له شهزادګۍ نوال سره په ۳۰ د اګسټ ۲۰۱۳ په استانبول کې واده وکړ.
[شهزاده محمد علی او میرمن یې [شهزادګۍ نوال|thumbnail]]
فاطمه عارف بېګم

**فاطمه عارف بېګم** د افغانستان په شاهي کورنۍ کې د محمد ظاهر شاه ننګور د شهزاده محمد داود پښتونيار میرمن او د شهزادګۍ نوال مور وه.

## کورنۍ
[چپ نه ښوی لورته، [شهزادګۍ نوال د محمد ظاهر شاه لمسۍ د نوال د ورور ښځه فرح ظاهر، د نوال یواځینی ورور دران ظاهر، مور یې فاطمه عارف بېګم او د شاهي کورنۍ نور غړي|thumbnail]]

## سرچینه
کلیوال ژوند

کلی د پښتنو د اوسېدو لومړی ځای وي دلته د خلکو ژوند ډېر ساده د خوښی وړ وي دوی د یو بل مرستیالان وي او تل د یو بل په غم خوښی کې مرسته سره کوي

## دود
مای رینګن

**مایرینګن** په الماني Meiringen) د سویس هیواد په پلازمینه برن کانتون (برن ولایت) اړوند ولسوالۍ ده. مایرینګن ولسوالۍ د انټرلاکن ښار ته نږدې پرته ده.

## جغرافیه
## سرچینه
بیګم نسیم ولي خان

**بیګم نسیم ولي خان** یوه پښتنه ملتپاله سیاست واله وه چې په مور بي بي هم مشهوره وه . دا د پښتون ملتپاله ګوند عوامي نشنل ګوند د پخواني مشر خان عبدالولي خان کور ودانه او سنګین ولي خان او لونګین ولي خان مور ، اسفندیار ولي خان مېره او د ایمل ولي خان نیا وه.

## سیاسي فعالیت:
ارواښاده د عوامي نشنل ګوند ایالتي مشره هم پاتې شوېده او څو ځلې یې د پاکستان د پارلیمان څوکۍ هم ګټلې وه.

## مړینه:
د ۲۰۲۱ میلادي کال د مئ پر ۱۶ نیټه یې د تل لپاره له نړۍ سره خدای په اماني وکړه او په چارسده کې د خان عبدالولي خان ترڅنګ خاورو ته وسپارل شوه.
انترلاکن

**انتذلاکن ولسوالۍ** په الماني Interlaken Gemeinde) د سویس هیواد د پلازمینې برن کانتون له سیاسي ایداري وېش څخه یوه ولسوالۍ ده.

## جغرافیه
## سرچینه
مونسینګن

**مونسینګن ولسوالۍ** په الماني Gemeinde Münsingen) د سویس هیواد د پلازمینې برن کانتون (آیالات) له ولسوالیو څخه یوه ده.

## جغرافیه
## سرچینه
پښتونخوا ملي عوامي ګوند

**[[خيبر پښتونخوا|پښتونخوا]] [[ملي جمهوري غورځنګ|ملي]] عوامي ګوند** د پاکستان یو زوړ پښتون ملتپاله ګوند دی چې بنسټ یې نژدې نیمه پېړۍ وړاندې د هغه وخت پښتانه لیکوال او سیاسي مبارز خان عبدالصمد خان اڅکزي ایښی وو. دا ګوند تل په پاکستاني پارلیمان دننه او د باندې د لراوبر پښتون افغان د ګټو ساتنه کړې. اوسنی مشر یې محمود خان اڅکزی دی.
بټنوک
پښتني سیمه یا افغانیه د پاکستان تر واک لاندې

## برخې
د پښتنو عناصرو په برخو کې د خیبر پښتونخوا په شمول د پښتونخوا په مرکز پېښور او ګلګت بلتستان سره د ګلګت په مرکز او بلوچستان (یوازې شمالي برخه) چې مرکز یې په کویټه کې دی، د پاکستان تر کنټرول لاندې پښتني سیمې شاملې دي.

## لر و بر یو افغان

«لر و بر یو افغان» په پاکستان کې د مېشتو پښتنو او د افغانستان د خلکو اتحاد ته لوی افغانستان هم ویل کېږي
## سرچينې
برمګارتن بای برن

**برمګارتن بای برن ولسوالۍ** (برم باغ د برن ترڅنګ) په الماني Bremgarten bei Bern)  د سویس هیواد په منځنۍ برخه کې ړ پلازمینې برن کانتون اړوند ولسوالۍ ده.

## تاریخ
## جغرافیه
آربرګ

**آربرګ ولسوالۍ** په الماني Gemeinde Aarberg) په منځنی سویس کې د سویس هیواد د پلازمینې برن کانتون (ولایت) له ولسوالیو څخه یوه ده.

## تاریخ
## جغرافیه
ډاکټر عبدالرازق کاکړ

ډاکټر عبدالرازق کاکړ په انګریزۍ کې Dr. Abdul Raziq Kakar دی. نوموړی د څارویو د سائنسي علومو سائنس پوه دی. 

## مخینه
ډاکټر عبدالرازق کاکړ په ۲۵م دسمبر کال ۱۹۶۸ میلادي کې د سهېلي پښتونخوا په تاریخي سیمه بوري(لورالای) کې زېږېدلی دی. د پلار نوم یې حاجي حسن خان دی. په خټه کاکړ دی.

= لومړی زدکړې (Basic Education) =
نوموړي خپلې لومړي زدکړې د بوري ښار له دولتي ښوونځي "ګورنمنټ هايی سکول لورالایی" څخه ترسره کړې او بیا یې خپلې منځنۍ زدکړې تر دولسم ټولګي پورې له دولتي پوهنځي "ګورنمنټ انټر کالج لورالایی" څخه بشپړې کړې، وروسته یې بیا له بلوچستان پوهنتون کوټې څخه تر څوارلسم ټولګي پورې زده کړې وکړې.

= لوړې زدکړې (Higher Education)=
د څارویو په سائینس(Animal Sciences) کې څلور کلنې زدکړې "بي ایس آنر" د فیصل آباد د کرنې پوهنتون پاکستان University of agriculutre Faisal Abad څخه په بریالیتوب سره بشړې کړې.  د ایم فل (Mphil) تر کچې زدکړې له اینیمل نیوټریشن اینډ فیډ ټیکنالوجي انسټیټوټ لاهور پاکستان څخه وکړې.           دکتوره (Phd) یې له زرعي پوهنتون فیصل آباد پاکستان څخه وکړه.

= پېشه ورانه زدکړې (Profession Education) =
ډاکټر عبدالرازق کاکړ له دکتورې(Phd) وروسته خپل ریسرچ پراجیکټ له کیمل ډاک ریسرچ سویډش ویټرنري انسټیټوټ اوپسالا سویډن (Sweden) څخه وکړی.                                       نوموړی له اینمل جینیټک ریسورسز زاراګوزا پوهنتون هسپانیې (Universided de Zaragoza Spain) څخه هم د څارویو په علومو کې ډپلومه کړېده.

= دندې (Experience) =
نوموړی د ډین ایټ لامز پوهنتون اوتهل پخوانی پروفیسور هم دی خو اوس محال دا لاندې دندې تر سره کوي.              ۱. د العین د فارمونو تیکنیکل منیجر Technical Manager at Al Ain Forms                                      ۲. د اوښو د ډېریو نړیوال مشاور     Internationaz Consultant on Camel Dairing او له دې سره ډاکټر رازق کاکړ یو تکړه ملتپاله سیاسي غړی او مدني فعال هم دی

Dr. Abdul Raziq Kakar is the founder of the world camel day. 

https://arkbiodiv.com/2020/06/20/history-of-world-camel-day-22-june/

= سرچینې:=
https://www.linkedin.com/in/camels4all/

https://www.facebook.com/ark.biodiver

https://twitter.com/DrRaziqKakar

https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=3945183062176008&id=283201628374188

د ډاکټر رازق د ویب پاڼې تړونی
http://camel4all.info/

د ډاکټر عبدالرازق د خپلې ځانګړې ویب پاڼې تړونی
https://arkbiodiv.com/
فرډينند ماګېلن

دا ليکنه په تېروتنې سره جوړه شوې. 

دلته سمه ليکنه وګورئ.
فرډينانډ ماګېلن

**فرډينند ماګېلن** (1480 - 27 اپریل 1521) د پرتګال پلټونکی و . هغه لومړنی اروپایی و چې ارام سمند کې يې سفر کړى و او په نړۍ کې لومړنى کس و چې له نړى نه په کښتۍ کې راتاو شوى و. د میګیلان سفر دا ثابته کړه چې ځمکه ګرده ده.  

په 1480 کال کې زېږېدلی و. د هغه د زېږېدنې ځای سبروسا يا پورټو چې په پرتګال کې دي ثبت شوى.  هغه په شاهي محکمه کې کار کاوه. د هغه موروپلار د پرتګالي اشرافيت غړي ول. د هغو د مړینې نه وروسته، ماګېلن د 10 کلنۍ په عمر کې د ملکې شاګرد شو. په شاهي محکمه کې، هغه ډېر مهم مهارتونه زده کړل، لکه نقشه جوړول،  پشمول د نقشه جوړونې ، بېړى چلونه او ستورپوهنه. په 1505 کې هغه په بحري ځواک کې ګډون وکړ. کله چې هغه پرتګال لپاره کار کاوه ، هغه د نړۍ ډیرو برخو ته لاړ، لکه هند، د سپیس ټاپو ، ختیځ افریقا، او مراکش. په مراکش کې په 1513 کې میګیلان ټپي شو، او نور عمر به ګوډ ګوډ روان و. چې کله د پرتګال باچا دنده يې له لاسه ورکړه، هغه د هسپانيا پاچا لپاره کار پيل کړ..

هغه لومړی کس و چې د ماګېلن تنګه کې يې سفر کړى و نو هغه دپسې ونومول شوه. ماګېلن کله چې په فيليپين کې و، د ځايي خلکو سره يې يوه جګړه وشوه ځکه دى د غلا تورن شوى و. په دې جګړې کې په اپریل په 1521 کې ووژل شو.

د هسپانیا پينځم چارلس ماګېلن ته پنځه کښتۍ ورکړې د هغه د نړۍ راتوولو لپارو ورکړې. یوازې یوه کښتۍ، *ویکټوریا*، سفر بشپړ کړ.
اوګره

**اوګره** يو ډول خواړه دي چې د غنمو څخه پخېږي. دا خواړه د افغانستان او پښتونخوا په شاوخوا کې ډېر په شوق سره پخېږي، او پښتانه يې بيا د خوړولو ترڅنګ د پخولو څخه هم خورا زیات خوند اخلي.

## دا هم وګورئ
*د اوګرې معنا د قاموسونه ټکی کام څخه  
## سرچينې
وېشنيزه:خواړه
موري بای برن

**موري بای برن** په الماني Gmeide Muri bei Bern) د سویس هیواد د برن کانتون (ولایت) اړوند ولسوالۍ ده. یاده ولسوالۍ ۷،۶۳ کیلومتره مربع مساحت لري.

## تاریخ
## جغرافیه
اماراتي درهم

اماراتي درهم د متحده عربو اماراتو د پیسې نوم دی چې د کچنۍ اکایی نوم یې فلس دی او یو درهم له سلو فلسو څخه جوړ وي.

## د درهم تنظیموونکې اداره:
درهم د امارات د مرکزي بانک له لوره تنظیمېږي.
ملک غلام الدین شیراني

**ملک غلام الدین شیرانی** پر ۱۵م ستمبر کال ۱۹۴۵ میلادي کې د سهېلي پښتونخوا په تاریخي سیمه شیراني ولسوالۍ کلي غرلمه کړمانزی کې زېږېدلی دی. د پلار نوم یې احمدخان شیراني وو. نوموړی د پښتونخوا ملي عوامي ګوند شیراني ولسوالۍ ضلعي سیکرټري(د ولسوالۍ مشر) دی او د تحصیل شیراني پخوانی نائب ناظم(مرستیال ښاروال) دی. 
## زدکړې:
نوموړي قرآن مجید او خپلې لومړۍ دیني زدکړې له کلي کوري وسطې، اژدن او لهړ کلي څخه کړې دي وروسته یې بیا عصري زدکړو ته مخ کړی او د کړمې کړمانزی کلي له لومړي دولتي ښوونځي "ګورنمنټ پرائمري سکول کړمه" څخه خپلې لومړی زدکړې تر پنځم ټولګي پورې بشپړې کړې او بیا یې تر اتم ټولګي پورې زدکړو له دولتي ښوونځي "ګورنمنټ ماډل های سکول ږوب" څخه وکړې بیا یې د لژ وخت لپاره زدکړې وځنډې دې وروسته یې بیا تر دولسم ټولګي پورې زدکړې له لاهور تعلیمي بورډ څخه په پرائیویټ توګه وکړې. 

## دولتي دنده:
ښاغلي ملک غلام الدین شیراني په کال ۱۹۶۴ میلادي کې د جې وي ښوونکي په حیث په منګلزی کلي کې وګمارل شو. په کال ۱۹۶۵میلادي کې یې له کوټې څخه د ښوونکي روزنه (ټریننګ) وکړی وروسته بیا جې اي ټي شو. په کال ۱۹۸۹میلادي کې متقاوت (ریټائر) شو. نوموړی د سیاست فعالیت له عمله څو وارې له دندې څخه وځنډول(معطل) شو خو بیا به بېرته بحال کړل شو.

## سیاسي فعالیت:
نوموړی د زدکړو له وخته(زمانه طالبعلمي) څخه د نشنل عوامي ګوند (NAP) غړی وو خو چې کله پر نیپ ګوند بندیز ولګېدی مات شو او خان شهید عبدالصمد خان  د پښتونخوا ملي عوامي ګوند په نوم نوی پښتون ملتپال ګوند اعلان کړ نو ملګ غلام الدین شیراني او دده ملګرو لکه صوفي نورمحمد شیراني او ملک اخترجان شیراني په یاد ګوند کې ګډون وکړ.                                                          ښاغلي غلام الدین شیراني د نوي ګوند پښتونخوا ملي عوامي ګوند تحصیل شیراني لومړی تحصیل سیکرټري (مشر) وټاکل شو وروسته بیا چې تحصیل شیراني ته د ولسوالۍ حیثیت ورکړل شو نو نوموړی د یاد ګوند د شیراني ولسوالۍ ضلعي سیکرټري (مشر) وګمارل شو چې تر نن ورځې پورې پر یاده دنده کار کوي چې دا یو اعزازي ریکارډ دی. نوموړی د خان شهید او سائی کمال خان شیراني نژدې ملګری وو. خان شهید عبدالصمد اڅکزی یوه پلا د نوموړي کور ته هم راغلی وو. ښاغلي غلام الدین شیراني د قام او ګوند لپاره ډېرې ستړې او تکلیفونه ګاللي دي. 

## په ټاکنو کې برخه:
نوموړي په لومړي ځل په کال ۱۹۹۲ میلادي کې په د ښاروالۍ په ټاکنو( بلدیاتي انتخاباتو) کې برخه واخیست او له یونین کونسل ماڼېخواه څخه د ډسټرکټ کونسل ږوب (د ولسوالۍ د شورا غړی) وټاکل شو. په کال ۲۰۰۰ میلادي کې بیا د تحصیل نایب ناظم( مرستیال ښاروال) وټاکل شو.اوس محال د روغتیا د ناسم وضعیت له کبله په ټاکنو کې برخه نه اخلي خو اوس هم  د پښتونخوا ملي عوامي ګوند شیراني ولسوالۍ ضلعي سیکرټري(مشر) دی.

## مړینه:
ښاغلي غلام الدین شیراني نن پر ۱۲م اکتوبر د بده په ورځ کال ۲۰۲۲ میلادي کې له اوږدې ناروغۍ وروسته د ږوب ښار په پوځي روغتون(CMC) کې ساه ورکړه.

## سرچینې:
۱. د نوموړي د  مړینې اړوند د ګوند د غمشریکۍ بیان 

https://www.facebook.com/100060473911525/posts/pfbid0JVhmPabFcunGwSpamEU93DyZkaVPgSKAzugu7TvEm14NRwajMAcGeXhnEJMR24UBl/
اچميان

خلک **اچومي**() یا **خودموني** د نسل فارسي توکمیز ګروپ دی چې په سویل ایران کې ژوند کوي ، د بیلګې په توګه د فارس او کرمان ولایتونو سویل ، د بوشهر ختیځ برخه او نږدې ټول هرمزگان ولایت.

سربیره پردې ، ډیری یې د فارس خلیج هیوادونو ،لکه: متحده امارات ، بحرین ، کویټ ، قطر او عمان کې ، له ډیرو کلونو راهیسې ژوند کوي او ځایی ګ .ل کیږي.

  ډیری یې سني دي او لږکیو شیعه هم د دوی په مینځ کې لیدل کیږي ، دا خلک ژبه اچومي بولی (کوم چې د عصري فارسي په پرتله پخوانۍ فارسي سره نږدې دی).
## سرچینې
وېشنيزه:ايران
وېشنيزه:فارس
وېشنيزه:فارس خلیج
ويبځاى

[بټنوک|330x330px| دا د یوه ویبځاى انځور دی. دا د [http://www.wikipedia.org ویکيپیډیا] ويبځاى دى.](https://ps.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%D9%88%D8%AA%D9%86%D9%87:Www.wikipedia_screenshot_%282021%29.png)
په **ويبځاى** ډېرې ويبپاڼې وي. خلک ویبځاى ته د کمپیوټر په وسيله ورځي، دا کمپيټر کېداى شي چې په ګرځنده ټليفون کې وي او يا هم په ځيرک تلويزيون کې. يو ویبځاى په بل کمپیوټر کې ساتل شوى وي چې ویبسرور ورته وايي.

## عمومي کتنه
زياتره وخت په يو ويبځاى کې، يوه د کورپاڼه په نوم يوه ويبپاڼه وي چې هغه ويبپاڼه د همدې ويبځاى نورو ويبپاڼو ته تړاونه لري. کله کله نورو ويبځايونه ته هم تړاونه لري. کورپاڼه د ويبځاى هرکلى او سريزه بلل کيږي.

ويبځايونه د کاروبار لپاره کارول کيږي چې خرڅلاو او خبرتياوې پکې کېداى شي. د نورو خلکو سره خبرې کولو لپاره هم کاريږي.

## ډولونه

* ویب لاګ *(د بلاګ په نوم هم پیژندل کيږي)* . 
* ویکي (داسې يو ويبځاى چې هر څوک پکې ويبپاڼې سمولى شي*)* . 
* د مینځپانګې مدیریت سیسټم *(داسې يو سافټویر چرته چې تاسو وکړاى شئ ويبځاى په اسانه توګه جوړ کړئ)* .
* د لټون انجن *(د ګوګل په څېر ویبځاى، چرته چې تاسو کولاى شئ نور ويبځايونه ولټوئ او پيدا يې کړئ)* . 
* د ټولنیزو شبکو سایټونه *(لکه [[فیسبوک]]، په کوم کې چې تاسو له ملګرو سره اړیکه ونيسئ)* .

## لاسرسی
کاروونکي يو ويبځاى ته په يو ځانګړى تړاو چې ويبپته ورته وايي (انګرېزي: URL)  ورتلاى شي. دا د ويبځاى پته ده چې د ويب براوسر په سر کې ښودل کيږي. د يوه ويبځاى  د کورپانې او نورو پاڼو د ويبپتو سر يو ډول وي. لکه د پښتو ويکيپېډيا د ټولو ويپاڼو ويبپتو سر داسې پيليږي "https://ps.wikipedia.org" او بيا نور د هرې پاڼې لپاره مختلف وي. که يو کس د خپل ويبځاى لپاره ډومېن نوم وانخلي، د هغه ويبځاى ته به د اي پي (انګرېزي: IP) په توګه ورځي.

## بڼه
زياتره وخت ويبځاى HTML کاروي چې خپل کانتنت وښيي.

ويبځاىګر پوستغال داسې پروګرامونه دي چې هغه پوره ويبځاى جوړوي بغير له کوډ څخه. 

## سرچینې
ماين

ماين هغه ځانګړى چاودېدونکى توکى دى چې له لرګيو، اوسپنې او پلاستيک څخه جوړ او دننه يې چاودېدونکي توکي اېښودل شوي وي. دا وسله تر ځمکې لاندې اېښودل کېږي چې د پښې يا د لاس په فشار لاندې چوي چې د انسان د ژوبلېدو او يا د مرګ سبب ګرځي. ماينونه بېلا بېلې بڼې او اندازې لري. د بېلګې په توګه د لوبو د شيانو په بڼه، د کوچنيو راډيوګانو، د قلم، ساعت او نورو شيانو په بڼه جوړ شوي دي.

زياتره ماينونه د انسان د ټپي کولو، شلولو او شوټولو په موخه جوړ شوي دي. دا يوه معموله پوځي وسله ده چې په پراخه کچه له لومړۍ نړيوالې جګړې راهيسې د ټولې نړۍ په ټولو جګړو کې کارول شوې.
میاشتنی عادت

**میاشتنی عادت** يا ***حيض*** يو طبيعي بهير دی چې ټولې ښځې ورسره په مياشت کې يو ځل مخ کېږي. دا بهير له ۴ ورځو څخه تر شاوخوا يوې اونۍ پورې دوام کوي؛ چې لمخې يې د ښځې د تناسلي آلې څخه وينه بهېږي. د دې عمل په دوران کې د هرې ښځې د وينې بهېدو او درد کچه يو برابر نه وي خو البته ټولې ښځې د درد احساس او وېنې بهېدنې سره مخ کېږي. 

## نور ولولئ
**'مياشتنی عادت يوه داسي نښه ده چې، هيلې رامنځته کوي او انسان ته د ښځينه توب او د مور کېدو وړتيا ورکوي**'

کله چې، يوه نجلۍ پېغله او لومړنی مياشتنی عادت (حيض) يې راشي نو، هغوی شرميږي او د دغه حالت د پټولو هڅه کوي چې، دغه کار کولای شي د هغوی لپاره ځينې جسمي او رواني ستونزې پيداکړي.

د يادونې وړ ده چې، مياشتنی عادت کومه ناروغې نه، بلکې د ژوند يو داسې پړاو دی چې، هرې نجلۍ له پېغلتوب سره پيل او له زړښت سره پای ته رسيږي.

مياشتنی عادت کومه ناروغې نه، بلکې د ژوند يو داسې پړاو دی چې، هرې نجلۍ له پېغلتوب سره پيل او له زړښت سره پای ته رسيږي

”مياشتنی عادت يوه داسي نښه ده چې، هيلې رامنځته کوي او انسان ته د ښځينه توب او د مور کېدو وړتيا ورکوي.

د مياشتني عادت وينه له هغې وينې سره چې، په رګونوکې ده، توپيرلري. په نوموړې وينه کې داسي مواد ګډ دي چې، لخته (سخته) کيږي نه او د وجود څخه د وتلو وړتيا لري“.

ځينې خلک وايي چې، د مياشتني عادت پرمهال، ځان پرېولل سم کار نه دی خو، ډاکټران په دې باور دي چې،

که په دې مرحله کې نظافت ته پاملړنه و نه شي نو وجود ته د هر ډول مکروبونو د ننوتلو امکان شته چې، په پايله کې د هر ډول ناروغۍ د پيدا کېدو سبب ګرځېدای شي.

په ځانګړې توګه، په توده هواکې د مکروبونو د ودې او بد بويۍ د پيدا کېدو امکان ډېريږي

خو، که بدن پرېمنځل شي، وينه پرې نه ښودله شي چې، پر بدن وچه شي او هر څلور ساعته وروسته کوتکس (ټوکر) تبديل شي، نو د دغې ستونزې مخنيوی کېدای شي.

که چيرې د مياشتني عادت پر مهال خونرېزي له پنځو بيا تر اووو ورځو واوړي او يا شديد درد احساس شي نو، دغه نجلۍ دې ژر تر ژره داکټر ته مراجعه وکړي.

د دې لپاره چې، نجونې عادي مياشتنی عادت ولري، بايد د مياشتني عادت په ترڅ کې پر خپل سر دوا نه خوري، په ځانګړې توګه اسپيرين دې نه خوري چې، د وينې د ډېرېدوسبب کيږي

غذايي رژيم ياخوړو ته پام کول او ورزش کول هم ګټورکاردی. هغه نجونې چې، مياشتنی عادت يې په عادي ډول راځي، لږ ترلږه دي په کال کې يوځل ځان دلنګون او ښځينه ناروغيو ډاکټر ته ورښکاره کړي.
## دا هم وګورئ
## سرچينې
*ننګرهار طب پوهنځي - فېسبوک
د چقمقتین جهيل

**د چقمقتین جهيل** () د افغانستان په واخان سیمه کې یو جهيل دی، چي په کوچني پامیر کي د شاوخوا ۴,۰۲۴ مترو په لوړوالي سره موقعیت لري. یاد جهیل 17 کیلومتره اږودوالی او 3.5 کیلومتره بر لري، او د پامیر په لوړو غرونو کي دواخان دسیند سرچینه بلل کیږي.  

دچقمقتین سمندرګي په اړه ویل کیږي چي زرګونه کلونه پخوانئ تاریخ لري اوهغه وخت یې شتون درلود چي کنګلونه دنړۍ په لویه برخه کي لاهم نه وه وچ سوي .

## سرچینې