open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
باشقیر

ټومبل|269x269پیکسل|
په روسیه کې د باشقیر قوم وېش.

**باشقیر خلک** (باشقیر قوم) Башҡорттар) یو ترک تبار قوم دی چې ترډیره په منځنې آسیا کې میشت. ددی خلکو سیمه د روسی باشقیرستان آیالات دی چې کابو ۲ میلیونه وګړي لري. د باشقیرستان ترڅنګ باشقیریان د روسی په نورو آیالاتونو لکه تاتارستان ،چیلیابینسک او ارنبورګ کې هم میشت دي. د روسې ترڅنګ یاد خلک په اوکراین ،قزاقستان او ازبکستان کې هم میشت دي.
## انځورونه
ټومبل|253x253پیکسل|
د باشقیریانو محلي لباس.
|ټومبل|ښوی|220px|

په ۱۸۴۵م کال کې د باشقیر آسب سوار انځور.
اسماعيل دهلوي

اسماعيل دهلوي (۱۷۷۹/۴/۲۶–۱۸۳۱/۵/۶)(۱) اسلامي عالم او د سيک امپراتوري په وړاندي د سيد احمد بريلوي لخوا د پښتون قبايلو په ملاتړ د اعلان شوي جهاد يو مهم غړی وو. سک امپراتوري د نولسمي پېړۍ په لومړۍ نيمايي کي د هند د نيمي وچي شمال لويديځه برخه کنترولوله، چي مرکز يې په پنجاب کي وو.(۲)

دهلوي د ۱۷۷۹ز کال د اپريل په ۲۶ نېټه وزېږېد. هغه د اسلامي نړۍ د ستر عالم شاه ولي الله دهلوي (۱۷۰۳–۱۷۶۲) لمسی وو.(۱) کله چي د هند په شمال کي د سید احمد بريلوي(۱۷۸۶–۱۸۳۱) په مشرۍ نوي اسلامي خوځښت سر راپورته کړ، دهلوي له دې خوځښت سره يو ځای شو. ځکه ګډي موخي او اهداف يې لرل. ددغه نوي خوځښت کړنلاره د طريقه يي محمديه په نوم مشهوره شوه. تر څو اسلامي عقيده له هندو رواج، کلتور او عاداتو نه پاکه کړي.(۳)  د هغه هڅه دا وه چي مسلمانه ټولنه په دې قانع کړي تر څو اسلام له هندو عقيدې له اغېز نه پاک کړي.

 هغه په خپله نظريه کلک وو. او عقيده يې لرله چي دين بايد په خپل اصلي شکل تطبيق شي. هغه نظريه چي په تدريجي توګه جهاد هم کي راځي.(۳) ددغه خوځښت موخي داوه چي يو اسلامي دولت رامنځته کړي چېرته به مسلمانان خپل عبادات په صحيح ډول تر سره کړي. هغه مهال، د شمالي هند زياته برخه د بريتانيا تر کنټرول لاندي وه. نو ددې خوځښت رهبري پرېکړه وکړه چي داسي يوې سيمي ته لاړ شي چي د بريتانيا کنترول په کي کم او مسلمانان په کي اکثريت وي. ددې لپاره د هند شمال لویدیځ سرحدي سيمه خيبر پښتونخوا وټاکل شوه.

 "د خيبر پښتونخوا سيمه ددې کار لپاره غوره شوه. ځکه داسي فکر کېده چي ددې سيمي مسلمانان به ددې کار لپاره قرباني ورکړي. پښتانه به ددغه تحريکي خوځښت ملاتړ وکړي."(۴)که څه هم دوی په دې سيمه کي ډېر ژر له همدې پښتنو قبايلو سره د هغو د پخوانيو قبايلي او ملي رواجونو له امله په ستونزه کي ولوېدل‌. ددوی ځيني پخوانيو قبايلي مشرانو په ځايي خلکو باندي خپل اغېز په خطره کي وليد. او ددوی قومي رواجونه او پښتون ملت پالنه کومه چي دوی هيله نه درلوده چي د اسلام په نوم د نوي خوځښت لخوا د ختم کړی شي.(۴)

 د شمال لویدیځ سرحد پنجاب او کشمير سيمي په ۱۸۳۱ز کال کي د مهاراجا رنجيت سنګ تر کنټرول لاندي وې، هغه همدارنګه توقع لرله چي په راتلونکي کي د شمال لویدیځ سرحد ټولي پښتني سيمي ونيسي. نو هغه ددې لپاره خپل قوي سک پوځ دې سيمي ته ولېږه. تر څو له دوی سره وجنګېږي. او له سختي جګړې وروسته يې دوی ته په بالاکوټ کي ماتي ورکړه. دواړه شاه اسماعیل دهلوي او سيد احمد بريلوي د ۱۸۳۱‌ز د مئ په شپږمه له سيکانو سره په جګړه کي شهيدان شول.(۴)

 ==وفات==

 اسماعيل دهلوي د هغه وخت د واکمن مهاراجا رنجيت سنګ د پوځ خلاف جګړه کي د ۱۸۳۱ کال د مئ په شپږمه نېټه شهيد شو.ځيني تاريخ پوهان له ديني پلوه پښتانه قبايل له خوځښت سره په خيانت تورنوي، او دغه خوځښت ستايي.(۴)

 ==ليکني==

 •تقويت الايمان

 •صراط المستقيم

 ==سرچينې

^ Jump up to:a b c d Profile of Dehlvi on books.google.com website Retrieved 16 August 2018

^ Jump up to:a b Profile of Sikh ruler Ranjit Singh on Encyclopedia Britannica Retrieved 16 August 2018

^ Jump up to:a b c d e Past present: When history fails Dawn (newspaper), Published 3 March 2012, Retrieved 16 August 2018

^ Jump up to:a b c d Past present: The intolerant invaders Dawn (newspaper), Published 12 June 2013, Retrieved 16 August 2018
د روسې ایداري وېش

ټومبل|چپه|400px|
د روسې هیواد ایداري برخي.

**د روسې هیواد ایداري وېش** (د روسې هیواد د ولایتونو نوملړ) د روسیه هیواد فدرال آیالاتونه) روسیه په ۸۵ ایداري برخو ویشل شوې 
ده چې له دې جملې څخه یې ۴۶ ولایتونه (اوبلاست Область) او پاتي ۳۹ نورو ایداري برخو سره د روسې هیواد فدرال سوسیالیستي هیواد کوړوي، البته مخکې له دې چې کریمیه له روسیه سره یوځای شي یاد هیواد ۸۳ ایداري برخي لرلي.

# آمور
# استراخان
# بریانسک
# چیتا
# ایوانوو
# کالوګا
# کمروفو
# کوستروما
# کورسک
# لیپتسک
# مسکو
# نیجنی نوګورود
# امسک
# اریول
# ارخانګلسک
#.بلګورود
# چلیابینسک
# ایرکوتسک
# کالینینګراد
# کامچاتکا
# کیروف
# کورګان
# لنینګراد
# ماګادان
# مورمانسک
# نوګورود
# نوسیبیرسک
# ارنبورګ
# پنزا
# پسکوف
# روستوف
# ریازان
# ساخالین
# سامارا
# ساراتوف
# اسمالنسک
# سوردلوفسک
# تامبوف
# تومسک
# تور
# تولا
# تیومن
# اولیانوفسک
# ولادیمیر
# ولګوګراد
# ولوګدا
# ورونج
# یاروسلاول
آمور

{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:105%;;font-weight:bold;font-family:Bahij Zar; background:none;"
|-
| style="text-align:right;" | **آمور ولایت** (امور؛ په انګلیسي Amur Oblast؛ په روسي Аму́рская о́бласть) د روسې هیواد له ۸۵ ایداري برخو څخه یوه ده.

## انځورونه
چپه|ټومبل|260px| آمور آیالات
سن پترزبورګ

ټومبل|چپه|300px|

**سن پترزبورګ ښتر** (سن پترز بورګ) په روسي Санкт-Петербург) (سانکت پترز بورګ) په انګلیسي Saint Pertersburg له مسکو وروسته د روسیه هیواد دویم لوی ښار دی. یاد ښار په ۳ د مي ۱۷۰۳ م کال کې د اول پتر لخوا جوړ شو او له ۱۷۱۲ تر ۱۹۱۸ د روسې پلازمینه وو. سن پترز بورګ له اګست ۱۹۱۴-۲۶ جنوری ۱۹۲۴ میلادی کلونو ترمنځ  (پتروګراد) نومیده او له دی تاریخ وروسته تر ۱۹۹۱م کال پوری (لنینګراد) نومیده چې له هغې وروسته بیا سن پترزبورګ ونومول شو.

## ګالري
د سان مارینو هیواد ایداري وېش

ټومبل|چپه|250px|

* سان مارینو ښار
* آکواویوا
* بورګو ماجوره
* کیه سانویووا
* دومانیانو
* فایتانو
* فیورنتینو
* مونته جاردینو
* سراواله
دومانیانو

**دومانیانو ولایت** (دوماګ نانو) په ایټالوي Domagnano) په سان مارینو هیواد کې پروت ولایت دی چې ۶'۶ کیلومتره مربع میاحت لري.
د صربیا هیواد ایداري وېش

300px|thumb
**د صربیا ایداري وېش** (د سربیا هیواد د ولایتونو نوملړ). صربیا په ټوله کې په ۲۹ ایداري برخو ویشل شوې ده.
نیش ښار

**نیش** په صربیایي Град Ниш/  Nis)د سربیا هیواد اړوند یو ښار دی. نیش ۲۵۰ زره وګړي لري چې په صربیا کې له بلګراد او نووي ساد نه وروسته دریم لوی ښار دی.

## تاریخ
## جغرافیه
د سلواکیا هیواد ایداري وېش

ټومبل|350px|
**د سلواکیا هیواد د ولایتونو نوملړ** سلواکیا په ۸ ایداري برخو ویشل شوی چې په لاندی نوملړ کې د هر ولایت ایداري مرکز هم ښودل شوی دی.
سلوواکي ژبه

**اسلواکي ژبه** (سلواکي ژبه) په سلواکي slovenčina) د اسلاوي ژبو له کورنۍ څخه یوه هندو اروپایي ژبه ده، همدارنګه یاده ژبه چکي ژبې ته نږدیوالی لري.

## د ویونکو شمیر
د سلواکیا ترڅنګ چې ۵ میلیونه سلواکي ژبي په دی ژبه خبري کوي په امریکا کې ۵۰۰ زره چک جمهوریت کې ۳۲۰ زره  هنګری ۲۰ زره او همداسي په نورو هیوادونو کې د مهاجرو په توګه میشت دي.
## سرچينې
بېري اېونز

**بېري اېونز**  په ١٨ جون ١٩۴۳ کال کې په ګیلډفورد، ساری، انګلستان کې نړۍ ته سترګې وغړولې، مور او پلار يې ورته د يوسف بېري اېونز  نوم غوره کړ. هغه يو فلم ستوری وو، د هغه تر ټولو ښه پېژندنه د  Mind Your Language (١٩٧٧)، نامعلوم ته سفر او The Mystery of Edwin Drood (١٩٩٣) څخه کيدلای سي. هغه په ١١ فبروري، ١٩٩٧ کې په میلټن میوبرۍ، لیسټیشر، انګلستان کې مړ سو.

## نور ولولئ
## دا هم ؤګورئ
*خوله دي سمه ښوروه

## سرچينې
خوله دي سمه ښوروه

**خوله دي سمه ښوروه** يا **ژبې ته دي پام کوه**  يو پخوانۍ ډرامه/سريال يا سايټ کام وو. 
جيرمي براون د انګرېزي ښوونکی دی او کوښښ کوي چې مهاجرو ته د انګرېزي ژبې زدکړه ورکړي. هغه د هند، فرانسې، چين، او داسې ډېرو نورو هيوادونو د وګړو ښوونکي وو، لويه ستونزه دا وه چې شاګردانو هر کله هغه څه نه زده کول څه چې جيرمي براون ورښودل.
## دا هم وګوري
***ښاغلی براون** يا **ميسټر براون**: د انګرېزي ژبې ښوونکئ (بېري اېونز) 
***دانيلله**: فرانسوي خوشمزاجه او او سيکولر-فکره انجلۍ/پېغله (فرانسواز پاسکال)

## سرچینې
ترناوا سیمه

**ترناوا ولایت** په سلواکي Trnava Region) د سلواکیا هیواد اړوند یو ولایت دی چې مرکز یې د ترناوا ښار دی.
لاتین الفابټ

**لاتیني الفابټ** (لاتیني آ ب څ) یو تاریخي الفابټو څخه دي چې نن ورځ د نړۍ ګڼ شمیر ژبي تری ګټه اخلي.
سلوانیایي ژبه

**سلوانیایي** (سلواني ژبه) په سلوانیایي slovenski jezik) د سویلي سلوانیایي ژبو له کورنۍ څخه یوه هندو اروپایي ژبه ده. کابو ۲ میلیون خلک په یاده ژبه خبري کوي چې ډیره یې په سلوانیا کې میشت دي همدارنګه یاده ژبه د سلوانیا هیواد رسمي ژبه ده.

ټومبل|320px|د سلوانیایي ژبو وېش
## ویونکي
## تاریخ
د سلوانیا هیواد د ښارونو نوملړ

**د سلوانیا هیواد لیداري وېش** (د سلوانیا هیواد ښارونه)
ټومبل|rechts|380px|د سلوونیا ښارونه
ټومبل|چپه|250px|لیوبلیانا
ټومبل|چپه|250px|ماریبور
ټومبل|چپه|250px|تسلیه
ټومبل|چپه|250px|کرانی
ټومبل|چپه|250px|کپر
آیدوشچینا

**ایدوشچینا** (آیدوشچینا ولایت) په سلوانیایي Ajdovščina) د سلوانیا هیواد له ښارونو څخه یو دی چې مابو ۰۰۰'۷ وګړي لري.

## سفر
ماریبور

**ماریبور ولایت** په سلوانیایي Maribor) د سلوانیا هیواد دوهم لوی ښار دی. یاد ښار د ۲۰۱۱م کال د اټکل له مخی مابو ۱۰۰ زره وګړي لري.
بوتنیا خلیج

چپه|ټومبل|200px|

د بوتني خلیج موقیعت.

**بوتني خلیج** (بوتنیا یاهم بوتنا خلیج) په سویډني Bottniska viken) په فینلنډي Pohjanlahti) یوه سمندرې لاره ده چې د بالتیک سمندر په شمال کې موقیعت لري. یاد خلیج په ختیځ کې د فینلنډ او په لویدیځ کې د سویډن سمندر غاړو سره نښتی دی همدارنګه د سویل له لوري د الند او د ټولو ټاپوګانو سمندر سره پوله جوړوي. بوتنیا خلیج ټول ۰۰۰'۱۱۷ کیلومتره مساحت او ۶۰ متره د اوبو منځنۍ سطحه لري.
وینارایي ژبه

**وینارای ژبه**Winaray' Waray (سامارنوني) یاهم **وارای وارای** یوه استرونزیایي ژبه ده چې په فلیپین کې پنځمه ګڼ ویونکې بومي سیمه ییزه ژبه بلل کیږي. یاده ژبه کابو ۵'۳ میلیونه ویونکي لري.
فلیپیني ژبه

**تاګالوګ ژبه** (فلیپیني) د انګلیسي ترڅنګ د فلیپین هیواد رسمي او ایداري ژبه ده. تاګالوګ د استرونزیایي ژبو له کورنۍ څخه ده چې کابو د ۲۲ میلیونه خلکو مورنۍ ژبه بلل کیږي او همدارنګه په یاده ژبه نږدی ۹۰ خلک خبرې کولی شي.

## وګړي
د سویډن هیواد ایداري وېش

**د [[سویډن]] هیواد د ولایتونو نوملړ** (آیالاتونه)
ټومبل|200px|

د سویډن ولایتونه.
* - بلکینګه
* - بوهوسلن
* - دالارنا
* - دالس‌لند
* - ګوت‌لند
* - ګستریکلاند
* - هاللاند
* - هلسینګلاند
* - هریدالن
* - یمتلاند
* - لاپلنډ (سویډن)
* - مدلپاد
* - نوربوتن
* - نرکه
* - اسکونه
* - اسمالند
* - سودرمانلاند
* - اوپلاند
* - ورملاند
* - وستمانلاند
* - وستربوتن
* - وسترګوت‌لند
* - انګرمانلاند
* - اولاند
* - اوسترګوت‌لند
بلکینګه

**بلیکینګه ولایت** (بلکینګی) په سویډني Blekinge) د سویډن په سویل کې د بالتیک سمندر پرغاړه پروت ولایت دی.

## نور انځورونه
ټومبل|چپه|250px|
لاپلند

**لاپلند ولایت** (لاپلند سویډن) په سویډني Lappland) د سویډن په شمال مې د یاد هیواد ترټولو لوی ولایت دی. لاپلنډ له انګرمانلند، یمتلند
، نوربوتن او وستربوتن ولایتونو سره ګډه پوله لري.
تون

**تون ښار** په الماني Thun)   سویس هیواد په برن ولایت (کانتون) کې پروت یو ښار دی.
پیتر ماورر

**پتر ماورر** په انګلیسي Peter Maurer) زوکړه ۱ جنوری ۱۹۵۶م کال تون ښار برن آیالات سویس هیواد) یو سویسی سیاستوال او له ۲۰۱۲ کال راهیسی د سرې میاشې (ICRC) ریس دی.
راین سیند

**راین** په الماني Rhein) په فرانسوي Rhin) د ۳۲'۱ کیلومتره اوږوالی سره په اروپا کې یو له اوږدو او مهمو سیندونو څخه دی، یاد سیند د سویس هیواد له آلپ غرونو غرونو څخه سرچینه اخلي او سویس، لیختن اشتاین، المان، فرانسې او هالنډهیوادونو په تیریدو سره په سمندر کې توییږي.
آلپ غرونه

**د آلپ غرونه** په الماني Alpen)
په اروپا کې د غرونه ترټولو اوږده لړۍ ده چې ایټالیا، المان، فرانسه، لیختن اشتاین، اتریش، سویس او یو شمیر نور هیوادونه په بر کې نیسي.

آلپ غرونه **آلپ** ایټالويAlpi}} / په فرانسويAlpes}} / الماني|Alpen}} / په رومانیایيAlps}}

په منځنۍ اروپا  کې مشهور غرونه دي چې په  , , , , سویس, سلوانیا او لیختن اشتاین هیوادونو کې پراته دي.

جګه برخه (څوکه) ددی غرونو مون بلان ده چې ۴۸۱۰ متره ده چې په فرانسه، ایتالیا او سویس هیوادونو کې موقیعت لري.

د یادو غرونو نوري لوړې څوکي:
# مونته روزا د  ۴۶۳۳ متره لوړوالي سره د سویس او ایټالیا ترمنځ
# وایسهورن (سپینه څوکه) د ۴۵۰۶ متره لوړوالي سره په سویس هیواد کې.

په نوی ځلاند او استرالیا کې هم په یاد نوم (آلپ) غرونه شته، په نوی ځلاند کې سویلي آلپ او په استرالیا کې د استرالیا آلپ غرونه نومیږي. د آلبانیا نوم هم د آلپ غرونو څخه اهیستل شوی دی. د آلپ معنی په اروپایي ژبو کې د مترادف په توګه غرونو ته استعمالیږي او په همدی دلیل د قفقاز آلبانیا (غرنیزه سیمه) هم په اصل کې آلپانیا… وه.

همدارنګه د یادو غرونو لړۍ د ادریاتیک سمندر ترڅنګ د آلپ دیناري غرونه جوړوي.
آناتولیا

ټومبل|چپه|300px|
د آناتولي اصلي سیمه.

**آناتولي سیمه**آناتولیا (اناتولي) یاهم آسیایي  ترکیه د آناتولیا ټاپووزمه باندی هم یادیږي په یوناني  ανατολή)  د شمال له لوري له تور سمندر سویل لور ته له مدیترانه او د لویدیځ نه له اژه سمندر سره پولي جوړوي. یاده سیمه د بسفر تنګی او داردانل تنګی له اروپا څخه بیلوي.
اژه سمندر

**اجه سمندر** (اژه سمندرګی) د مدیترانه سمندر یوه برخه ده چې د ترکې آناتولي او یونان ټاپووزمه ترمنځ سیمه جوړوي. اژه سمندر د داردانل او بسفر تنګیو له لوري له مرمره او او تور سمندرګیو سره نښتی دی.

## څیرمه سیمي
داردانل تنګی

دوتنه|250px|

له داردانل کوچینی تنګی څخه ماهواریې تصویر.
 
**داردانل** (دردانل) په یوناني Δαρδανέλλια) په ترکي Çanakkale) د ترکې په شمال لویدیځ کې کوچینی تنګی دی چې اژه سمندر له مرمره سمندر سره تړي. یاد تنګی ۶۱ کیلومتره اوږدوالی او ۲'۱ تر ۶۰ کیلومترو سور لري.
مرمره سمندر

250px|ټومبل|

د مرمره سمندر تصویر.

**مرمره سمندرګی** په ترکي Marmara Denizi) په یوناني
یو کوچینی سمندرګی دی چې د اروپا په سویل او ترکیه په شمال کې موقیعت لري چې تور سمندر له اژه سمندر سره وصلوي. د یادې سیمې ټول مساحت ۳۵۰'۱۱ کیلومتره مربع دی.
تووالو

**تووالو هیواد ** (تووالو ټاپوګان) توالو په انګلیسي Tuvalu) په آرام سمندر کې پروت ټاپوییز هیواد پلازمینه یې د  فونافوتي ښار دی. یاد ټاپوګان د پلینزي ټاپوکانو له ډلی څخه شمیرل کیږي چې مخکی له تووالو الیس نومیدل. د تووالو مساحت ۲۶ کیلومتره مربه رسمي ژبه انګلیسي او د بریتانیا دوهمه ملکه الیزابت د نظر لاندی حکومت کوي.

## جغرافیه
## انځورونه
ټومبل|ښوی|300px|

## وګړي
بازل

**بازل لاندشافت ولایت** (بازل کانتون) په الماني Basel) په فرانسوي Bále) د سویس دریم ګڼ نفوسه ښار دی. د ۲۰۰۶م کال د اټکل له مخی یاد ښار ۱۶۶ زره وګړي لرل، بازل د ولایت (بازل کانتون) مرمز دی. یاد ښار د راین سیند په غاړه موقیعت لري چې د المان او فرانسې سره ګډه پوله لري همدارنګه بازل د سویس یو مهم اقتصادي ښار ګڼل میږي په یاد ښار کې د دارو جوړونې او کیمیایي وسایلو صنعت 
د پام وړ دی.

## مشهوري سیمي

File:St. Albantor.jpg|St. Alban Gate
File:Rathaus (2122646923).jpg|بازل ښار صالونرات هاوز,   
File:RFHS-3033.jpg| پروتستانت کلیسا
File:Basel 2006 840.JPG|ګیمس برګ
File:Basel 2012-08 Mattes 1 (89).JPG|بازل پوهنتون (est. in 1460)
File:Basel, straatzicht Barfüssenplatz foto4 2013-07-27 10.01.jpg|بار پوسسیر سیمه
File:R0014737A.jpg|مونستر سیمه
File:Basel, Wettsteinbrücke met kathedraal op de achtergrond foto10 2013-07-21 09.08.jpg|ویتتیستاین پل
File:BIZ Basel.jpg|Global seat of the Bank for International Settlements
File:Haus zum Kirschgarten 2008-03-30.jpg|* د کلیسا باغ*
File:Basel - Spalentor.jpg|شپالین ورر


## کلتور

## انځورونه

## وګړي
## د ژوند سطحه
بسفر تنګی

ټومبب|300px|

د استانبول ښار او بسفر تنګی ماهواره یې تصویر.

**بسفر** په ترکي İstanbul Boğazı) په ترکیه هیواد کې د آسیایي او اروپایي ترکې ترمنځ یوه سمندري لار (تنګی) دی چې تور سمندر له اژه سمندر سره وصلوي همدارنګه د استانبول ښار د یاد سمندرګی دواړو غاړو ته پروت دی. د یاد تنګی اوږدوالی کابو ۳۰ کیلومتره او سور یې د ۵۰۰ مترو او ۶ کیلومترو ترمنځ دی.
لیره

**ترکي لیره** (لیر) په ترکي Turkish lira) ایزو ۴۲۱۷ کوډ ۴۲۱۷ TRY) د ترکیه|ترکې او شمالي ترکي قبرس د پیسو واحد دی. ۱۰۰ کروش (کروشه)
یوه لیره جوړوي د ترکې د پیسو چاپ مسولیت د ترکې مرکزي بانک (ایش بانک او آک بانک) په غاړه دی.
د ۳۱ جنوری ۲۰۰۵م کال را پدیخوا  ۴ صفره له یادو پیسو لري شوي چې له هغی وروسته د ترکې نوې لیره  YTL په ترکي 
Yeni Türk lirası) ونومول شوه. اول ۱ جنوری ۲۰۰۹ را پدیخوا یوځل بیا له YTL نه یې TL ته تغیر پیداکړ. اوسمهال په یو وار له ترکي بانکونو هر سړی د ۱۰۰۰۰ لیرو ایستلو حق لري.

## تاریخ
## اوسنی ارزښت

## نور تصویرونه
ایزو ۴۲۱۷

چپه|400px|ټومبل|

د یوې هوایې آلوتنې بلیټ په لاندی برخه کې چپ لاسته د ایزو کوډ (4217EUR) لیکل شوي دي. 

**ایزو کوډ** (ایزو ۴۲۱۷ کوډ) په انګلیسي ISO 4217) یو نړیوال اسټانډرډ دی چې د انګلیسي په دري (ISO) سره ښودل کیږي، یاد کوډ چې د اسټانډرډ ساتنې نړیوال سازمان له لوري په دری حروفو(ایزوISO) د نړۍ د مختلفو هیوادونو کوډونه ښیې.
د ترکې هیواد د ولایتونو نوملړ

300px|چپ|border

**د ترکې هیواد ایداري وېش** (د ترکیه هیواد ولایتونه) ترکیه ټول ۸۱ ولایتونه لري، بغیر له دري ولایتونو چې مرکزي نومونه یې د ولایت نوم سره توپیر لري نور ټول ولایتي مرکزونه د ولایت له نوم سره یو دي. یاد دري ولایتونه عبارت دي له ختای مرکز انتاکیه) قوجا ایلي مرکز ایزمیت) او سقاریه مرکز آداپازاري).

## [[اژه سیمه]]

## [[مرمره سیمه]]

## [[تور سمندر سیمه]]

## [[مرکزي آناتولیا]]
## [[ختیځه آناتولیا]]

## [[مدیترانه سیمه]]

## [[سویل ختیځه آناتولیا]]
مرکزي آناتولیا

300px|چپ|border

**مرکزی اناتولیا** د ترکې هیواد له ووه ۷ ایداري سیمو څخه دوهمه لویه سیمه ده چې ګڼ شمیر ولایتونه او ښارونه پکې موقیعت لري.
## ولایتونه
* اسکي
* اکسرای
* انقره
* چانقري 
* سیواس
* قرښار
* قیریق قلعه
* قونیه
* قیصریه
* قرامان
* نیغده
* یوزګات

## ښارونه
په مرکزي آناتولیا کې د میشتو ولایتونو مرکزونه (مرکزي ښارونه) هر ولایت ځانته مرکزي ښار هم لري.
* اسکي
* اکسرای
* انقره
* چانقري 
* سیواس
* قرښار
* قیریق قلعه
* قونیه
* قیصریه
* قرامان
* نیغده
* یوزګات

## د سیلانې مشهورې سیمې
اژه سیمه

**اژه ناحیه** (اژه) په ترکي Ege Bölgesi) د ترکې هیواد له ووه ۷ ایداري سیمو (ناحیو) څخه یوه ده چې د یاد هیواد په سویل لویدیځ کې موقیعت لري. د یادې سیمي ټول نفوس کابو ۱۰ میلیونه اټکل شوی دی.

ټومبل|350px| اژه سیمه، ترکیه
## ولایتونه
ټومبل|350px|

د اژه سیمې ولایتونه.

* افیون قره حصار
* آیدین
* دنیزلي
* ازمير
* کوتاهیه
* مانیسا
* موغله
* عشاق

## ښارونه
## د سیلانې سیمې
مدیترانه سیمه

**مدیترانه** (مدیترانه ناحیه) په ترکي
Akdeniz Bölgesi) د ترکې هیواد له ووه ۷ سیمو (ناحیو) څخه یوه ده چې د یاد هیواد په سویل کې د مدیترانه سمندر په غاړه غزیدلې ده.

ټومبل|350px|
## ولایتونه
ټومبل|300px

د مدیترانه سیمې (ناحیې) ولایتونه.

* آدانا
* آسپارتا
* آنتالیا
* بوردور
* ختاي
* عثمانیه
* قهرمان مرعش
* مرسین

## ښارونه
## انځورونه

File:Köprülü Kanyon.JPG|
File:DaglardanIsparta.jpg|
File:Kalkan habour, view from the main road. Kalkan, Turkey.JPG|
File:Near Tekirova Antalya Province.jpg|
File:Alanya.jpg|
File:Atakent Susanoğlu Mersin Province.JPG|
File:Mersin yenişehir Marina.jpg|
File:Mersin Yenişehir promenade.JPG|
File:Near Belemedik Adana Province.jpg|
File:Antakya.jpg|
File:IskenderunShorelineWithMountain092012.jpg|
File:Kahramanmaraş .jpg|
آدانا

**آدانا ولایت** په ترکي Adana) د ترکې له ولایتونو څخه یو دی، د ادانا مرکز د آدانا ښار دی.
ختیځه آناتولیا

چپ|350px|

**ختیځه آناتولیا سیمه** د ترکې
هیواد له ووه ۷ ایداري سیمو څخه ترټولو لویه هغه ده چې د یاد هیواد په ختیځ کې د ایران سره پر پوله موقیعت لري.
## ولایتونه
* اردهان
* ارزروم
* ارزنجان
* اغري
* الازیغ
* ایغدیر
* بتلیس
* بینګول
* تونج ایلي
* حکاري
* سعرد
* قارص
* ملطیه
* موش
* وان

## ښارونه
* اردهان
* ارزروم
* ارزنجان
* اغري
* الازیغ
* ایغدیر
* بتلیس
* بینګول
* تونج ایلي
* حکاري
* سعرد
* قارص
* ملطیه
* موش
* وان
* دغو بایزید

## د سیلانې سیمې
سویل ختیځه آناتولیا

**سویل ختیځه آناتولیا سیمه** (جنوب ختیځه آناتولیا) د ترکې هیواد له ووه ۷ ایداري سیمو څخه دوهمه کوچینې سیمه ده چې د یاد هیواد په سویل ختیځ کې د عراق او سوریه سره پر پوله پرته ده.
## ښارونه
د یادې سیمې د ولایتونو مرکزونه (ښارونه) ولایتونو ته ورته نومونه لري.
* ادیامان
* باتمان ولایت
* دیاربکر
* شانلي اورفه
* شرناق
* غازي عینتاب
* کیلیس

## ولایتونه
* ادیامان
* باتمان ولایت
* دیاربکر
* شانلي اورفه
* شرناق
* غازي عینتاب
* کیلیس
* ماردین

## د سیلانې سیمې
د اوکراین هیواد د ولایتونو نوملړ

**د اوکراین د ولایتونو نوملړ** (د اوکراین هیواد ایداري وېش) 
ټومبل|
thumb
ټومبل|right
د اوکراین بیرغ

**د اوکراین هیواد بیرغ** د اوکراین بیرغ له دوه رنګه آسماني او ژیړ څخه جوړ شوی دی. یاد بیرغ په ۲۸ جنوری ۱۹۹۲م کال تایید شوی دی له دی مخکی یاد هیواد ګڼ شمیر نور بیرغونه هم لرل.
## نور ډولونه

File:Flag of the President of Ukraine.svg|
File:Naval ensign of Ukraine.svg|
File:Flag of Ukraine (ratio).svg|
File:Flag of Ukraine.jpg|
File:Ilja Jefimowitsch Repin - Reply of the Zaporozhian Cossacks - Yorck.jpg|
File:Propaganda UPR.jpg|
File:Kiev Maidan Flag.jpg|
File:UkraineFlag.png|
شمالي آیرلنډ

چپه|ټومبل|300px|

**شمالي ایرلنډ** (شمالي آیرلند) په انګلیسي Northern Ireland) په آیرلنډي د آیرلنډ ټاپو شمال او د بریتانیا ټاپو لویدیځ لور ته پروت ټاپوییز هیواد دی. یاد هیواد له انګلستان، ویلز او سکاټلنډ سره په ګډه  لویه بریتانیا او شمالي آیرلنډ جوړوي.
ډیره وخت شمالي آیرلنډ د بریتانیا یو ولایت سیمه یا ناحیه ښږدل شوی ده.
له سیاسي نظره یاد هیواد ځانته پارلمان لري چې ټول ۹۰ غړي لري اما د بریتانیا په ټاکنو کې هم رایه ورکوې.
د شمالي آیرلنډ مساحت ۸۴۳'۱۳ کیلومتره مربع نفوس یې ۰۰۰'۷۸۹'۱ تنه جدایي یې له په ۳ مې ۱۹۲۱م کال له بریتانیا نه شوې. رسمي ژبې یې انګلیسي او آیرلنډي دي او د حکومت ډول یې مشروط سلطنتي دی. د شمالي آیرلنډ حکمه دوهمه ملکه الیزابت ده لومړی وزیر یې بوریس جانسون او پلازمینه یې د بلفاست ښار دی.

## تاریخ
ټومبل|چپه|

د شمالي آیرلنډ سلطنتي نښان.

## کلتور
## اقتصاد
## جغرافیه
## ایداري وېش
بلفاست

**بلفاست ښار** په انګلیسي Belfast) په آیرلنډي Béal Feirste) د لاګان سیند پرغاړه د شمالي سمندر غاړی ترڅنګ پروت د شمالي آیرلنډ پلازمینه ده، همدارنګه بلفاست د آیرلنډ ټاپو دوهم لوی او ګڼ نفوسه ښار دی.

## انځورونه
ټومبل|چپه|300px|

په ۱۸۹۰ لسیزه کې د بلفاست ښار انځور.
تور سمندر سیمه

**د تور سمندر سیمه** (تور سمندر ناحیه) په ترکي Karadeniz Bölgesi) د ترکې له ووه ۷ سیمو (ناحیو) څخه یوه ده، یاده سیمه د ترکیه په شمال کې د تور سمندر په غاړه غزیدلې ده.

## ولایتونه
ټومبل|300px

* آرتون
* آردو
* آماسیه
* بارتین
* بایبورت
* بولي
* ترابزون
* توقات
* چوروم
* دوزچه
* ریزه
* زونګولداغ
* سامسون
* سینوپ
* قره بوک
* قسطموني
* ګوموش خانه
* ګره سون

## انځورونه
## ښارونه
مرمره سیمه

**مرمره** (مرمره ناحیه) په ترکي Marmara Bölgesi) د ترکې هیواد له ووه ۷ سیمو (ناحیو) څخه یوه ده چې د یاد هیواد په شمال لویدیځ کې د آسیایې او اروپایي ترکې برخه جوړوي.

ټومبل|350px|
## ولایتونه
ټومبل|300px

* ادرنه
* استانبول
* بالیکسیر
* بورسا
* بیله جک
* تکیرداغ
* چاناق قلعه
* سقاریه
* قوجا ایلي
* قرقلرایلي
* یالوا

## ښارونه
## انځورونه
پاپ فرانسیس

**پاپ فرانیس** (د کاتولیکې کلیسا ایمام (رهبر)) په لاتیني Franciscus) زوکړه ۱۷ ډسمبر ۱۹۳۶ ارجنټاین، بوینس آیرس اصلي نوم خورخه ماریو برګولیو په اسپانیایي Jorge Mario Bergoglio)
د نړۍ د کاتولیکو کلیساوو رهبر (ایمام) دی. نوموړی په ۲۰۱۳م کال کې د شپاړسم بندیکت پرځای پاپ ونومول شو.

چپه|200px|upright=۱٫۵|
وېلزي ژبه

**وېلزي ژبه** ( په ویلزي:Cymraeg) په () د انګلیسي ترڅنګ د وېلز هېواد رسمي ژبه ده. وېلزي د سلتي ژبو له کورنۍ څخه ده چې په بریتانیا کې پرې وېلزي وګړي خبرې کوي.
د ویلز هیواد ایداري وېش

**د ویلز هیواد د ولایتونو نوملړ** (د ویلز ایداري برخې) ویلز په ټوله کې په ۲۲ ایداري برخو ویشل شوی دی.
بریډ جند

**بریډ جند ولایت** (بریجند) د ویلز هیواد له ولایتونو څخه یو دی. یاده ولسوالۍ کابو ۱۴۰ زره وګړي لري.
ګیلیک سکاټلنډي ژبه

ټومبل|20x|336px|چپه|

**ګیلیک ژبه** سکاټلنډي ژبه (ګیلیک سکاټلنډي ژبه) د سکاټلنډ هیواد رسمي ژبه ده. یاده ژبه د ۲۰۰۱ کال د اټکل له مخی کابو ۹۵ زره وګړي لرل چې له دې ډلې ۵۲ زره په سکاټلنډ پاتی نور په امریکا، نیوزیلنډ او استرالیا کې میشت دي.
اسټرلینګ پونډ

thumb|
**پونډ**  په انګلیسي Pound Sterling) د بریتانیا هیواد رسمي پیسې دې چې د بریتانیا ترڅنګ په یوشمیر نورو افریقایي هیوادونو او د بریتانیا د واک لاندی سیمو کې په غیر رسمي توګه استعمالیږي. پونډ د نښې په توګه په £ او لنډه نوم په GBP) ښودل کیږي.
د ناروې سمندر

**د ناروې سمندر** په ناروژي د شمالي اطلس سمندر د یوې برخې د سمندر نوم دی. یاد سمندر د ناروی شمال لور ته د ناروی او ګرینلنډ ترمنځ موقیعت لري. مساحت یې ۰۰۰'۳۸۳'۱ کیلومتر مربع او د اوبو حجم یې ۰۰۰'۰۰۰'۲ متره مکعب دی.
پیرنه غرونه

**پیرنه** د اروپا په سویل لویدیځ کې د اسپانیا او فرانسې ترمنځ په سرحدي سیمه کې پراته غرونه دي.

## جغرافیه
ټومبل|چپه|270px|

آرتوست سمندرګی په پیرنه غرونو کې.
احمد ضیا سراج

**احمد ضیا سراج** (د افغانستان د ملي امنیت ریس) د ملي امنبت نوی ریس احمد ضیا سراج په ۱۱ سپتمبر ۲۰۱۹ د معسوم ستانکزی له استعفا وروسته د ولسمشر غنی له ټاکل کیدو سره سم خپله دنده پیل کړه.
سویلي اوستیا

ټومبل|300px|left

**جنبي اوستیا** (جنوبي اوستا/سویلي اوستا) په اوستي Хуссар Ирыстон) په ګرجي სამხრეთ ოსეთი) په روسي Южная Осетия) رسمي نوم د اوستیا ولسمشریزه یوه د بحث سیمه ده. له ۲۰۰۸ کال جنګ وروسته د یادې سیمې کنټرول د روسې او سویلي اوستیا پوځ په لاس کې واخیست.
ټومبل|300px|left
ګلاسګو

**ګلاسګو ښار** په انګلیسي Glasgow) د لوې بریتانیا او شمالي آیرلنډ ګډه پادشاهي دریم ګڼ نفوسه ښار دی. ګلاسګو د سکاټلند هیواد ترټولو لوی ښار دی، یاد ښاد د کلاید سیند دواړو غاړو ته غزیدلی دی.
ځمکنې جګړه

ټومبل|upright=1.2|چپه|
د دویمې نړیوالې جګړې ویجاړې.

**ځمکنی جنګ** هغه پوځي عملیاتو ته وایې کوم چې ترډیره د ځمکې پرسر ترسره کیږي. له مدرنو پوځي وسایلو ترمخه معولاً جګړه ځمکنې وه 
چې په یادو جګړو کې ترډیره له آسونو غشو لیندې او نورو وسایلو څخه کار پورته اخیستل کیده.
ارمن سارګسیان

**آرمن سارګسیان** (آرمن سارګسان) په ارمني Արմեն Վարդանի Սարգսյան) زوکړه ۲۳ جون ۱۹۵۳م کال) یو ارمنستانی فزیک پوه، ديپلومات، سیاستوال او د ارمنستان ولسمشر دی.

## شخصیت
## زده کړې
فزیک پوه

بټنوک|د پڼځپوهنيزو پديدو بېلابېلې بېلگې
**فزیک پوه** په انګلیسي physicist) هغه څوک دی چې د فزیک په برخه کې څیړنې کوي.
درام

**درام** (ډرام/د ارمنستان د پیسو واحد) په ارمني դրամ) د ارمنستان هیواد دپیسو واحد دی. 
د ۲۰۱۸م کال د معلوماتو پر اساس یو امریکایي ډالر د ۵۰۶ ارمني درامو برابر وو.
سالڅبورګ

**سالڅ بورګ** په الماني: Salzburg د اتریش هیواد څلورم لوی ښار او همدارنګه د سالڅبورګ ایالت مرکز دی. یاد ښار ۶۷'۶۵ کیلومتره مربع مساحت او کابو ۱۶۰ زره وګړي لري.

## تاریخ
125px|ټومبل|

په ۱۹۱۴م کال کې سالڅبورګ ښار.
ملي امنیت

**د [[افغانستان]] د ملي امنیت ریاست** (د افغانستان ملي امنیت/د ملي امنیت عمومي ریاست)  ملي امنیت په افغانستان کې د یوه ترټولو پیاوړې پوځي او استخباراتي ایداره ده. یاده ایداره د هیواد په کچه په سختو او ځانګړو عملیاتو کې برخه اخلي، نظر نورو امنیتي ایدارو ته ملي امنیت له هر اړخه پوره او مجهزه ده. اوس مهال ۲۰۱۹ سپتمر د یادې ایدارې ایجرایوی مشر احمد ضیا سراج دی.

## بنسټ
## رئیسان
تردی مخکی چې د ملي امنیت عمومي ریاست دنده احمد ضیا سراج ته ورسیږي په یاده دنده رحمت الله نبیل او محمد معصوم ستانکزی هم پاتی شوي وو.

## لاسته راوړنې
اینسبروک

**اینسبروک** (اینسبروک ښار) په الماني Innsbruck) د اتریش په لویدیځ کې د تیرول آیالات مرکز دی. یاد ښار نږدی د سویس او لیختن اشتاین هیوادونو په این دره کې د آلپ غرونو ترمنځ پروت دی.
ګراڅ

**ګراڅ ښار** (ګراڅ) په الماني Graz) د اتریش هیواد دوهم لوی ښار دی.

## تاریخ
ټومبل|چپه|

ګراڅ, Georg Matthäus Vischer (1670).
ارتدکس

ټومبل|چپه|Bogolyubovo, Russia

په روسیه کې د ارتدکس مذهب کلیسا.

**ارتدوکس** ορθοδοξος) یوه یوناني کلمه ده چې د (حق) معنی لرې. یاهم د درستې عقیدې لرونکی ته وایې. یاده کلمه ترډیره مذهبي خلکو ته کارول کیږي. ارودکس مذهب هم د کاتولیک په څیر د مسیحی دین یوه برخه ده.
ګرودنو

**ګرونو ولایت** (ګرودنو سیمه) په لاتیني Grodno Region) د بلاروس هیواد له سیمو څخه یوه ده.
لینڅ

**لینڅ ولایت** (لینڅ ښار) په الماني
Linz) د اتریش هیواد دریم ګڼ نفوسه ښار دی.

## وګړي
## بنسټ
ډنډ

چپه|300px

د یوې ژبې تصویر.

**ډنډ** ډنډوکي (جبه/جبې) هغه ځای ته ویل کیږي چیرته چې د اوبو حراکت ډیر ورو یاهم نه وي ترډیره یادي سیمې وښو جلګو او یاهم نورو ځنګلیزو ونو او بوټو پوښلي وي.
د پوسان سوداګر

**د پوسان سوداګر** (د پوسان تجار) په کوریایي 상도) یو کوریایي ټولنیز تاریخې سریال دی چې د لومړی ځل لپاره په ۲۰۰۱م کال کې د کوریایي تلویزیون ام بی سی تلویزیون له خوا نشر شو.
لی جه ریونګ

**لي جي ریونګ** ( لي جی ریونګ) په انګلیسي Lee Jae-ryong) یو کوریایي سینماګر دی چې په مشهور کوریایي سریال (د پوسان سوداګر) کې هم لوبیدلی دی.

## شخصي ژوند
## فلمونه
سلتیان

**سلت قوم** (کلتیان/کلت قوم) یاهم سلت خلک) kelts) Selts) له میلاد نه کابو ۷۰۰ کاله وړاندی یو هندواروپایي جنګي قوم وو چې ترډیره به په خیمو کې اوسیده. یاد قوم په مرکزي اروپا کې میشت وو او د اوسیدو سیمه له بریتانیا نه تر ترکې پوری غزیدلې وه.
مشارق الانوار

پښتو ژباړه: عزت الله کوټوال / تعلیم الاسلام ویب پاڼه

 

مشارق الانوار هغه کتاب دی چې یوه اوږده موده په هندوستان او نورو ښارونو کې د احادیثو د واحدې سرمایې په حیث د تعلیمي نصاب حصه وه او په پخوانو او نوو ټولو تذکرو کې ددې کتاب یادونه شوې، لیکن اوس هم ډیر لږ خلک د دغه کتاب یا صاحبِ کتاب په هکله ضروري معلومات لري. خو ډیر بیا هم او خصوصاً د احادیثو د کتابونو سره تعلق لرونکو طلباؤ او علماؤ دغه خپله قدیمه سرمایه د حدیثو نظر انداز کړې نده .

 

ددې کتاب پوره نوم  ”مشارق الانوار النبویة من صحاح الأخبار المصطفویة “ دی. 

مصنف یي:  امام رضي الدین حسن بن محمد بن حسن بن حیدر العدوی الصغاني الحنفي (وفات ۶۵۰ھـ) دی.

مشارق الانوار د صحیحو احادیثو مجموعه ده ، د احادیثو تعداد یي د شارح مشارق الانوار  سعید بن محمد بن مسعود الکازروني (مړ۷۵۸ھ) د وینا مطابق دوه زره، دوسوه او شپږ څلویښت (۲۲۴۶) دی ، د کازروني د شرحې نوم ”المطالع المصطفویة “ دی، ده  د هر باب یا د نوعې په آخر کې د احادیثو تعداد هم  لیکلی، د مصنف په وینا ددې کتاب په تالیف کې د خلیفه المستنصر بن الظاهر بن الناصر بن المستضي مالي کومک هم شامل وو، د کتاب آغاز پدې  خطبه باندې شوی :

الحمد للّٰه محی الرمیم ومجری القلم …الخ

ژباړه : ټول تعریفونه الله سبحانه وتعالی ته دي، چې د ورستوو ( خرابو شوو ) او خاورو شو اندامونو ژوندی کونکی دی او هغه ذات چې قلم ته یئ د لیکلو قوت ورکړی دی... الخ

 

پدې کتاب کې دولس ۱۲ بابونه دي او په هر باب کې څو فصلونه دي.  وروستی باب یې ”جوامع الأدعیة“ دی.

ددې کتاب شروحات

د دغه کتاب بې شماره شرحې او حواشي د لوی لوی علماو په قلم لیکل شوي. دا په نړۍ کې له هغه کتابو څخه دی چې پدې د پوهیدلو لپاره علماو ډیر کوششونه کړي او دغه کتاب يوه اوږده موده په اسلامي نړۍ کې د تعلیمي نصاب په حیث پاتې شوی. د څو مشهورو شرحو نومونه یي دادي :

۱_تحفة الابرار فی شرح مشارق الانوار د علامه اکمل الدین بابرتي (مړ۷۸۶ھ)

۲_شوارق الاسرار العلیة فی شرح مشارق الانوار النبویة د محمد بن یعقوب الفیروزآبادي الشیرازي (مړ ۸۷۱ھ)

۳_المطالع المصطفویة د سعید بن محمد بن مسعود الکازروني (مړ ۷۵۸ھ)

۴_ د قائق الآثار فی مختصر مشارق الانوار د محمد بن محمد الأسدي القدسي (مړ۸۰۸ھ)

۵_ حاشیة علی المشارق د شیخ قاسم بن قطلوبغا الحنفي (مړ ۸۷۹ھ)

 او داسي نور... (کشف الظنون جلد ۱ صـــ ۶۳۵) .
یادونه : 

د مشارق الانوار  په نوم یو بل کتاب هم شته ، چې په بازار کې موندل کیږي، البته ددې پوره نوم ”مشارق الانوار علیٰ صحاح الآثار “ دی، ددې کتاب مصنف د اسلامي نړۍ ستر عالم، قاضی ابو الفضل عیاض بن موسیٰ الیحصبي المالکي (مړ ۵۴۴ھ) دی ، دا د علامه صغاني څخه مخکې تیر شوی. پدې کتاب کې په ښکلي معیار او په خالص ادب قلم استعمال شوی.

ددې کتاب موضوع د مؤطا امام مالک ، صحیح بخاري او د صحیح مسلم په مشکلو او اجنبي الفاظو تشریح او تحقیق ده ، د موضوع په لحاظ کتاب ډیر مفید دی ، د " المکتبة العتیقة و دارالتراث "  څخه دوه جلدو کې چاپ شوی.

د تعجب ځای دی چې د " مکتبة الشامله " والاو دا کتاب په خپل فهرست کې شامل کړی، مګر د علامه صغاني  ”مشارق الانوار “ ته یي ځای ندی ورکړی.
ویتبسک

**ویتبسک ولایت** (ویتبسک سیمه) په لاتین Vitebsk Region) د بلاروس هیواد یو آیالات (سیمه) ده.
موګیلف

**موګیلف ولایت** (موګیلیف سیمه) په لاتیني Mogilev Region) د بلاروس هیواد له آیالاتونو څخه یو دی.
هندو اروپایي ژبې

ټومبل|300px|چپه|

د هندو اروپایې ژبو کورنۍ.

**هندواروپایي ژبې** (د هندواروپایي ژبو کورنۍ) د سلګونه ژبو ګډه کورنۍ ده چې د هند نیمه وچه ،اروپا، منځنې آسیا او امریکا کې کاریږي. د هندواروپایي ژبو د ویونکو شمیر په ټوله نړۍ کې ۴'۳ میلیارده تنه په کابو ۳۴۶ بیلابیلو ژبو کې رسیږي.
د لومړی ځل لپاره په شپاړسمه میلادې پیړۍ کې یاده نظریه د ویلیام جونز لخوا وړاندی شوه د هغه په نظر ننۍ هندواروپایي ژبې له یوبل سره تاریخي تړاو لري. په یاده کورنۍ کې پښتو، دري او فارسي ژبې هم راځي.
ویلیام جونز

**سر ویلیام جونز** (فیلسوف) په انګلیسي William Jones) زوکړه سپتمبر ۱۷۴۶ مرګ ۲۷ افریل ۱۷۹۴) یو انګلیسي ژبی پوهاند او ژبپوه وو. جونز لومړنی کس وو چې د هندواروپایي ژبې کورنۍ یې مشف کړه.

## د مزار انځور
ټومبل|170px|
د هند په کلکته کې د سر ویلیام جونز د مزار انځور.
ګونل زینالوا

**ګونل** په ترکي Günel Zeynalova) زوکړه ۲۵ اکتوبر ۱۹۸۵ آقدام سیمه پخوانی شوروي اتحاد نننی آذربایجان. نوموړی یوه آذربایجانې سندرغاړې ده، ګونل تراوسه خپل څلور البومونه بازار ته وړاندی کړي.

## وبسایټ
www.gunel.tv

## آلبومونه
ګونل له ۱۹۹۹ کال راهیسی سندرو ویلو ته مخه کړی چې تر ۲۰۱۷م کال پوری څلور آلبومونه بازار ته وړاندی کړي.
* (Ne olur Allahım (۱۹۹۹
* (Azeri Günel (۲۰۰۴ 
* (Adı Yok (۲۰۰۸
* (۲۰۱۷)Qashqaie
سندرغاړی

دوتنه:Naghma 2010.jpg

مشهوره پښتنه سندرغاړې میرمن نغمه.
 
**سندرغاړی** سندرغاړې (هنرمند) څوک دی چې د خپل غږ د موسیقې په غږولو کې په سندرو او ترانو ویلو کې کار اخلي. ترډیره یو سندرغاړی خپل غږ د موسیقې غږولو (د موسیقې د غږ) سره خپل آواز رانغاړي. په اصل کې سندرې ویل او سندرغاړی جوړیدل یو زاتي استعداد دی.
د ګرجستان هیواد د ولایتونو نوملړ

*'د ګرجستان هیواد ایداري وېش*‘ (د ګرجستان ولایتونه) ګرجستان په ټوله کې په ۱۲ ولایتونو ویشل شوی دی چې له دولسو نه یې آبخازیا او آجاریا نیمه خپلواکه یاهم خپلواکي غوښتونکي دي.
پوتسدام

چپه|تڼۍ|280px|

سانسوسي ماڼې د دوهم فریدریش استوګنځای.

**پوتسدام ښار** په الماني Potsdam) 
د المان هیواد د براندنبورگ آیالات مرکز دی. یاد ښار ۱۸۷ کیلومتره مساحت او کابو ۱۶۰ زره وګړي لري.
تورینګن

**تورینګین** (تورینګن آیالات) په الماني Thüringen) د المان هیواد له مرکزي آیالاتونو څخه یو دی. د تورینګن ولایت مرکز ارپورت دی.
ویسبادن

د ویسبادن ښار خوځیدونکی تصویر.

**ویسبادن ښار** په الماني Wiesbaden) د المان هیواد په شمال ختیځ کې د راین سیند پرغاړه د هسن آیالات مرکز دی.
## انځورونه
شورین

240px|تڼۍ|چپه|

د مکلنبورګ-فورپومرن آیالات د پارلمان ماڼۍ.

**شورین** (شویرین) په الماني Schwerin) د المان هیواد د ][مکلنبورګ-فورپومرن ]] آیالات مرکز دی.
ماګدبورګ

**ماګد بورګ** (ماګدی بورګ) په الماني Magdeburg) د المان هیواد د زاکسن-آنهالت آیالت مرکز دی. ماګدبورګ ښار د البه سیند په غاړه پروت دی. د ۲۰۱۰م کال د اټکل له مخی یاد ښار کابو ۲۳۱ زره وګړي لرل.
د ګرجستان هیواد د ښارونو نوملړ

**د ګرجستان د ښارونو نوملړ** د ګرجستان ښارونه (د ګرجستان هیواد د ولایتونو مرکزونه) لاندی نوملړ د ګرجستان هیواد د ولایتونو مرکزونه چې هریو ځانته ښار ګڼل کیږي ښیې.
* سوخومي
* کوتایسي
* روستاوی
* ګوري
* پوتي
* باتومي
* متسختا
* چیاتورا
* تقیبولي
* ځوګدیدي
* تسقالتوبو
* تقوارچلي
* ګاګرا
* تلاوي
شتوتګارت

**شتتګارت ښار** په الماني Stuttgart) د المان په سویل لویدیځ کې د بادن وورتمبرګ آیالات مرکز دی. یاد ښار د نکار سیند پرغاړه پروت دی. شتوتکارت ښار ۲۰۷ کیلومتره مساحت او کم او زیات ۶۰۰ زره وګړي لري.
ماینڅ

**ماینز** (ماینڅ) په الماني Meinz) د المان هیواد د راینلاند-فالتس آیالات مرکز دی. ماینڅ ښار د د راین سیند پرغاړه پروت دی.
زاربروکن

**زاربروککن** په الماني Saarbrücken) د المان هیواد د زارلند آیالات مرکز دی. د ۲۰۰۳م کال د اټکل له مخی زاربروکن ښار ۲۰۹ زره وګړي لرل. د یاد ښار مساحت ۷۰۷'۱۶ کیلومتره مربع ښودل شوی دی.

## انځور حونه
## سیمې
راینلند پالڅ

**راینلنډ پالڅ** (راین لند پالڅ آیالات) په الماني Rheinland Pfalz) د المان هیواد له شپاړس آیالاتونو څخه یو دی. د راینلند پالڅ ښار مرکز ماینڅ دی. راینلند ۸۴۷'۱۹ کیلومتره مربع مساحت او ۴،۰۴۶،۰۰۰ میلیونه وګړي لري.

## وګړي
## اقتصاد
نوردراین-وستفالن

**نورد راین وستفالن** په الماني Nordrhein Wesfalen) د المان هیواد ترټولو ګڼ نفوسه او څلورم لوی آیالات دی.  نوردراین-وستفالن آیالات ۳۴،۰۸۳ کیلومتره مساحت او ۱۸،۰۴۳،۸۱۴ میلیونه وګړي لري.  د نوردراین-وستفالن آیالات مرکز دوسلدورف ښار دی.

## سیلاني
شلسویګ-هولشتاین

**شلسویګ هولشتاین**' په الماني Schleswig Holsten) د المان هیواد له شپاړس آیالاتونو څخه یو دی. د شلسویګ-هولشتاین آیالات مرکز د کیل ښار دی.
یاد آیالات د المان هیواد په شمال ختیځ کې د ډنمارک سره پر پوله پروت دی، مساخت یې ۱۵،۷۹۹ کیلومتره مربع او د وګړو شمیر یې ۲،۸۳۵،۸۸۶ تنو ته رسیږي.

## وګړي
## منظرې
مکلنبورګ-فورپومرن

**مکلنبورګ فورپومرن** په الماني Mecklenburg-Vorpomern) د المان هیواد له شپاړسو آیالاتونو څخه یو دی. د مکلنبورګ فورپومرن آیالات پلازمینه شورین او د ولسوالیو شمیر یې ۸ دی. یاد آیالات ۲۳،۱۷۴ کیلومتره نربع مساحت او ۱،۶۸۳،۴۰۰ وګړي لري.

## انځورونه
## جغرافیه
نیدرزاخسن

**نیدرزاخین** په الماني Niedersachsen) د المان هیواد له شپاړسو آیالاتونو څخه یو دی چې د یاد هیواد په شمال لویدیځ کې موقیعت لري. د نیدرواخسن آیالات پلازمینه هانوفر ښار او مساحت یې ۴۷،۶۱۴ کیلومتره مربع دی. یاد ولایت ۷،۹۲۶،۵۹۹ وګړي لري.

## ژبې او کلتور
## تاریخ
هسن

**هسن** (هِسینِ) په الماني Hessen) د المان هیواد له شپاړسو آیالاتونو څخه یو دی. د هسن آیالات پلازمینه ویسبادن ښار او مساحت یې ۲۱،۱۰۰ کیلومتره مربع دی. هسن ولایت ۶،۰۷۴،۰۰۰ وګړي لري.

## تاریخ
## جغرافیه
ای او اس

ای او اس په انګليسي (iOS) د ايفون شرکت ځانګړی غونډال دی چې دوی له لوري ځوکمن شويو څيزونو لپاره يې کاروي. دا غونډال به پخوا يوازې لپټاپ کامپيوټرو لپاره وه خو بيا وروسته اپل ټلفونونو لپاره هم وکارول شو. دا غونډال په ۲۰۱۰ کال کې له انډرويډ غونډال شاته وه خو وروستيو بدلونونو دا غونډال بې سياله کړ.
انډرويډ

انډرويډ په انګليسي (Android) د ځيرکو ټلفونونو قوي غونډال دی چې په لسګونه ډوله ټلفونونو کې کارول کيږي لکه هواوې، سامسونګ، ال جي ، نوکيا... .
مرکزي یونان

دوتنه:Periferia Stereas Elladas.png
**مرکزي یونان ولایت** په یوناني Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας) 
د یونان هیواد له دیارلسو آیالاتونو څخه یو دی. یاد ولایت د یونان په ختیځه برخه کې موقیعت لري او مساحت یې ۱۵،۵۴۹ کیلومتره مربع ته رسیږي، د ۲۰۰۵م کال د اټکل له مخې یاد ولایت ۶۱۴ زره وګړي لرل. د مرکزي یونان ولایت مرکز لامیا ښار دی.

## جغرافیه

## وبسایټ
http://www.nafthiotidas.gr
مرکزي مقدونیه

د مرکزي مقدونیه ولایت بیرغ     

دوتنه:Flag of Greek Macedonia.svg

**مرکزي مقدونیه ولایت**' په یوناني  Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας) د یونان په شمال کې پروت ولایت دی. د یاد ړلایت مرکز د سالونیک دی او ۱۸،۸۱۱ کیلومتره مساحت لري. د منځنې مقدونیه آیالات د ۲۰۰۵م کال د اټکل له مخی ۱،۸۷۴،۲۱۴ وګړي لري.
## جغرافیه

## وبسایټ
http://www.pkm.gov.gr
زاخسن-انهالت

**زاخسن آنهالت** (زاکسن آنهالت) په الماني Sachsen Anhalt) د المان هیواد له آیالاتونو څخه یو دی. د زاخسن انهالت آیالات پلازمینه د ماګدبورګ ښار دی. یاد آیالات ۲۰،۴۴۵ کیلومتره مربع مساحت او ۲،۴۲۰،۰۰۰ وګړي لري.

## وګړي
## تاریخ
زاخسن

**زاکسن** په الماني Sachsen) د المان هیواد په ختیځ کې موقیعت لري. زاخست آیالات ۱۸،۴۱۶ کیلومتره مربع مساحت او ۴،۲۲۰،۰۰۰ وګړي لري. د یاد آیالات پلازمینه د درسدنښار دی.

## جغرافیه

## کلتور
کرت

**کرت ولایت** په یوناني Περιφέρεια Κρήτης)
د یونان هیواد ترټولو لوی ټاپو دی چې ۳۲۲۰ کیلومتره مساحت لري. د یاد هیواد ۳۲۲۰ کیلومتره مربع مساحت لري.

## جغرافیه
## تاریخ
ختیځه مقدونیه او تراکیه

**ختیځه مقدونیه ولایت** په یوناني Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης) د یونان هیواد پع شمال ختیځه برخه پروت ولایت دی. د یاد هیواد مساحت ۱۴،۱۵۷ کیلومتره مربع او د وګړو شمیر یې د ۲۰۰۵م کال د اټکل له مخی ۶۲۳،۲۴۸ نفره دی.

## جغرافیه
## وبسایټ
http://pamth.gov.gr
مهجور بېټني

پوره نوم: اکبر جان

قلمي نوم: مهجور

د پلار نوم: ګل مرجان

قبیله:  بېټني

ذېلي ښاخ : رتن زئ

د زېږېدون نېټه:  ۱۶ فروري ۱۹۸۱

د اوسېدو ځائ:  لکي مروت خیبر پښتونخوا پاکستان

دنده:  طب

مشغله:  پښتو شعر و شاعري

د کلام نمونه

مزدوران یو ورځې شپې خرڅوو ښار کښې

خپل لاسونه خپلې پښې خرڅوو ښار کښې

راته ګوره، آئینې خرڅوو ښار کښې

ښکلي نۀ یو، چې کیسې خرڅوو ښار کښې

مونږ د هیچا لور سرتوره لیدے نۀ شو

لۀ دې وجهې لوپټې خرڅوو ښار کښې

پۀ دې هیله، چې که سیالو سره سیال شو

د لیلې د غوږ ډېډې خرڅوو ښار کښې

ستا پۀ شانې مرمۍ نۀ خرڅوو خانه!

مسواکونه او تسپې خرڅوو ښار کښې

بې تعلیمه یو خو بې شعوره نۀ یو

کتابونه او بستې خرڅوو ښار کښې

خپل بچي راته نهر پۀ کور کښې ناست دي

بادامونه او پیستې خرڅوو ښار کښې

مونږ غربت یو تر دے حال را رسولي

د خپل یار د لاس تحفې خرڅوو ښار کښې

د رڼا طرافداري کوو مهجوره!

لالټېنونه او ډیوې خرڅوو ښار کښې
اپیروس

دوتنه:Periferia Ipirou.png

**اپیروس ولایت** په یوناني
Περιφέρεια Ηπείρου) د یونان هیواد په شمال لویدیځ پروت دی. د آپیرو آیالات مرکز یوآنینا او مساحت یې ۹،۲۰۳ کیلومتره مربع دی. یاد ولایت د ۲۰۰۵م کال د اټکل له مخی ۳۵۸،۶۹۸ وګړي لري.
## وبسایټ
http://www.php.gov.gr 

## جغرافیه
## انځورونه
آیوني ټاپوګان

دوتنه:Periferia Ionion Nision.png

**ایوني ټاپوګانو ولایت** په یوناني Περιφέρεια Ιονίων Νήσων) د یونان هیواد په لویدیځ او شمال لویدیځ کې پراته ټاپوګان دي. د ایوني ټاپوګانو آیالات مرکز کورفو او مساحت یې ۲،۳۰۷ کیلومتره مربع دی. یاد ولایت د ۲۰۰۵م کال د اټکل له مخی ۲۲۰،۰۹۷ وګړي لري.
## وبسایټ
http://www.ionianisia-region.com 

## جغرافیه
سویلي اژه

دوتنه:Periferia Notiou Egeou.png

**سویلي اژه ولایت** په یوناني Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου) 
د یونان په سویل کې د اژه سمندر په مرکز او سویل ختیځ کې له  کیکلادس او دودکانیسا ټاپوګانو جوړ وآیالات دی. سویلي اژه ۵،۲۸۶ کیلومتره نربع مساحت او د ۲۰۰۵م کال د اټکل له مخی ۳۲۰،۰۰۰ وګړي لري. د یاد ولایت مرکز ارموپولي دی.
## وبسایټ
http://www.pnai.gov.gr

## جغرافیه
تسالي

دوتنه:Periferia Thessalias.png

**تسالي ولایت** (تسالی) په یوناني Περιφέρεια Θεσσαλίας) د یونان هیواد له مرکزي ولایتونو څخه یو دی. د تسالي آیالات پلازمینه د لاریسا ښار دی، یاد ولایت ۱۴،۰۳۷ کیلومتره مربع مساحت او د ۲۰۰۵م کال د اټکل له مخی ۷۶۰،۰۰۰ وګړي لري.
## وبسایټ
http://www.pthes.gov.gr

## جغرافیه
شمالي اژه

دوتنه:Periferia Voriou Egeou.png

**شمالي اژه ولایت** په یوناني Περιφέρεια Βορείου)  د یونان هیواد په شمال په اژه سمندر کې پراته یو شمیر ټاپوګان دي. د شمالي اژه آیالات مرکز میتیلیني او مساحت یې ۳،۸۳۶ کیلومتره مربع دی. یاد ولایت د ۲۰۰۵م کال د اټکل له مخی ۲۰۸،۱۵۱ وګړي لري.
## وبسایټ
http://www.northaegean.gr 

## جغرافیه
پلوپونز

دوتنه:Periferia Peloponnisou.png

**پلوپونز ولایت** په یوناني
Περιφέρεια Πελοποννήσου) د یونان هیواد په سویل کې د یاد هیواد له دیارلس ګونو ولایتو څخه یو دی. ددی ولایت مرکز تریپولي او مساحت یې ۱۵،۴۹۰ کیلومتره مربع دی. پلوپونز آیالات د ۲۰۰۵م کال د اټکل له مخی 
۶۵۰،۳۱۰ وګړي لري. 
## وبسایټ
http://www.ppel.gov.gr

## جغرافیه
لویدیځ یونان ولایت

دوتنه:Periferia Dytikis Elladas.png

**لویدیځ یونان** په یوناني
Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδος) د یونان هیواد له لویدیځو مرکزي ولایتونو څخه یو دی. د یاد ولایت مرکز پاتراس او مساحت یې ۱۱،۳۵۰ کبلومتره مربع دی. د لویدیځ یونان د وګړو شمیر د ۲۰۰۵م کال د اټکل له مخی ۷۵۳،۲۶۷ تنه دي.
## وبسایټ
http://www.pde.gov.gr/gr/index.php

## جغرافیه
لامیا

**لامیا ښار** د یونان هیواد د مرکزي یونان ولایت مرکز دی. یاد ښار ۹۴۲ کیلومتره مربع او کابو ۴۷،۶۴۹ وګړي لري.
سګد

**'سګد ولایت** (سګد آیالات) په هنګرې Szeged) د هنګری هیواد دریم لوی ښار دی.

## جغرافیه
## تاریخ
لویدیځه مقدونیه

دوتنه:Periferia Dytikis Makedonias.png
**لویدیځه مقدونیه ولایت** په یوناني Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας) د یونان له دیارلس ولایتونو څخه یودی. یاد ولایت ۹،۴۵۱ کیلومتره مربع مساحت او د ۲۰۰۵م کال د اټکل له مخی ۳۰۳،۸۵۷ وګړي لري. د لویدیځه مقدونیه آیالات مرکز کوزاني دی.

## وبسایټ
http://www.pdm.gov.gr

## حغرافیه
میشکولتس

**میشکولتس** (په هنګري ژبه: Miskolc) د هنګري هېواد په شمال ختیځ کې پروت يو ولايت دی.
## جغرافیه
## تاریخ
پچ (هنګري)

**پچ هنګري ولایت** (پچ) په هنګري Pécs) د هنګری هیواد په سویل لویدیځ کې پروت ښار دی. یاد ښار د ۲۰۰۷م کال د اټکل له مخی ۱۵۶،۶۵۹ وګړي لرل.

         (رسمي نښان او بیرغ)
دوتنه:Pecs,_COA.jpg
دوتنه:HUN_Pécs_flag.svg

## جغرافیه
## تاریخ
ګیور

**دیور ولایت** (دیور (هنګرې) په هنګري Győr) د هنګرې هیواد په شمال لویدیځ کې پروت ښار دی. دیور د مجارستان هیواد شپږم لوی ښار دی، یاد ښار په ۲۰۱۹م کال کې ۱۳۰،۴۷۸ وګړي لرل.
          بیرغ او رسمي نښان
دوتنه:HUN Győr Címer.svg
دوتنه:Flag of Győr.svg

## جغرافیه
## تاریخ
نیرګهزا

**نیرګهزا ولایت** په هنګري
Nyíregyháza) د هنګرې هیواد له ولایتونو څخه یو دی. یاد ولابت ۱۱۶،۲۹۸ وګړي لري.
    د نیرګهزا ولایت رسمي نښان او بیرغ
دوتنه:HUN Nyíregyháza Címer.svg
دوتنه:Flag of Nyíregyháza.svg

## جغرافیه
## تاریخ
لیاقت تابان

**ډاکټر لیاقت تابان** (۱۹۶۶ زېږديز کال د جنوري ۱۸، کويټه) د پښتو ژبې يو لیکوال شاعر، خبریال او څیړونکی دی.  

## مخينه
ډاکټر لیاقت تابان پر ۱۹۶۶ ز کال د جنوري پر ۱۸ د بلوڅستان د کويټې ښار په خدايداد سړک سيمه کې زېږدلی، خو د پشین ولسوالۍ د کربلا کلي پورې اړه لري. نوموړی وايي زیات عمر یې په کویټه ښار کې تیر کړی دی. هغه لومړنۍ، منځنۍ او لوړې زده کړې په کویټه کې ترسره کړې دي. بيا يې لوړې زده کړې د بولان میډیکل کالج کې پای ته رسولې او د ایم بي بي ایس سند يې تر لاسه کړی، خو له پښتو ژبې سره د مینې پر بنسټ يې په پښتو ادبیاتو کې د ماسترۍ تر کچې زده کړې هم کړې دي. تابان که څه هم د طب ډاکټر دی خو په موسیقۍ او ادبیاتو کې یې څېړنې کړې دي. 

## چاپ شوي اثار يې
# د ميرزا حنان او شيدا پرتليز جاج.  
# د سهېلي پښتونخوا پښتو رسنۍ. 
# 
 
## سرچينې
# https://www.mashaalradio.com/a/28633506.html
# https://www.mashaalradio.com/a/26787553.html
# https://larawbar.net/12812.html#.XZRA59SF5kg

وېشنيزه:پښتانه شاعران
وېشنيزه:پښتانه ليکوال
وېشنيزه:پښتانه
کچکمیت

**کچکمیت ولایت** (کچکه مت) په هنګري Kecskemét) د هنګری هیواد له ولایتونو څخه یو دی. 

## جغرافیه
## تاریخ
محمد صابر خويشکي

**پوهاند محمد صابر خويشکي** (۱۳۲۳ لمريز لېږدي کال، د پروان ولايت، غوربند سياگرد ولسوالي) د افغانستان يو پښتو ژبی ليکوال، څېړونکی او د کابل پوهنتون ښووند (استاد) دی.   

## مخينه
پوهاند محمد صابر خويشکي پر ۱۳۲۳ ل ل کال د پروان ولایت د غوربند سیاگرد ولسوالۍ اړوند د خوېشکو (خېشکو) په سمسوره او ښکلې دره کې زېږېدلی دی. استاد خوېشکي په یوه داسې کورنۍ پورې اړه لري چې غورنیکه یې د امیر عبدالرحمن خان په واکمنۍ کې د غوربند درې او سیمې قاضي وو. له همدې لامله د هغه کورنۍ د قاضي خېلو په نامه شهرت لري چې له نیکه مرغه د دوی د کورنۍ ډېری غړي د زده کړې له نعمته برخمن او د قلم له بلانده مشعل سره د ملگرتیا مزي لري.

استاد محمد صابر خوېشکی خپلې لومړنۍ زده کړې په غوربند دره کې پای ته ورسولې او تر دې وروسته د منځنيو زده کړو لپاره د رحمان بابا په عالي لېسه کې شامل شو. نوموړې له دغې ليسې څخه په عالي درجه فارغ او تر فراغت وروسته يې د کانکور ازموینه ورکړه؛ استاد تر بريالۍ ازموينې وروسته د هغه وخت د ادبیاتو او ټولنیزو علومو پوهنځي ته بريالی شو او په همدې پوهنځي کې یې پښتو څانگه ولوستله. 

استاد د خپلې هغې مینې او وړتیا له مخې، چې له استادۍ سره یې درلوده، په همدې پوهنځي کې د علمي کدر او استاد په توگه ومنل شو. پر استادۍ سربېره یې د همدغه پوهنځي د تدریسي مديریت چارې هم پرمخ وړلې. 

د استاد قلم او ذهن هیڅکله ستړیا نه ده احساس کړې او دا یې د ځان رسالت بللی چې خپلې ټولنې ته به ډېر څه کوي. له نیکه مرغه استاد په دې بڼ کې د خپل زړه په وینو داسې گلان وروزل، چې په غوړېدو به یې د پښتو ادب گلبڼ ښکلی او لا سمسور شي. استاد چې په هره اداره کې کار کړی، یوه الگو پاتې شوی دی. 
 
## دندې

* د کابل مجلې د مسول مدیر په توگه.
* د ژبو او ادبیاتو پوهنځي مرستیال. 
* د ژبو او ادبیاتو پوهنځي منتخب ریس.
* د لوړو زده کړو وزارت اداري مرستيال.

پوهاند خوېشکي شپه او ورځ نه ده کتلې او تل یې خپلو زده کړيالو ته په خوشاله زړه او ورین تندي زده کړه ورکړې ده. که له استاد سره په ورځو ورځو کینې هېڅکله به د ستړیا احساس ونه کړې؛ نرم مزاج، خوږې خبرې، تشویق او هڅونه یې د فطري اخلاقو نښه ده. هغه تل هڅه کړې چې خپلو زده کړيالو ته داسې درسي مواد برابر کړي چې د هغوي د علمي کچې په لوړولو کې رغنده او اساسي رول ولوبوي .

هغه وخت چې دی پکې باید آرام وکړي د شنه چای ډکه پیاله او څېړنه ده تر څو د ادب مینه والو تنده پرې خړوبه کړي. 

## کورنۍ
پوهاند خويشکي شپږ زامن لري چې څلورو یې د ماسترۍ، یوه یې د دوکتورا تر درجې پورې زده کړې کړې، او یو بل یې د لېسانس دوره پای ته رسولې ده.  

## چاپ شوي ثار يې
تر دې دمه د پوهاند محمد صابر خويشکي دا لاندې نښيرونه د چاپ په گاڼه پسولل شوي او ځینې نور یې چاپ ته چمتو دي:  

۱- پښتو فونولوژي او مورفولوژي. 

۲- پښتو منثور متون. 
  
۳- په پښتو لهجو کې فشار. 
    
۴- په پښتو ادبیاتو کې د ریاليستیکو افکارو وده (د ماسترۍ تېزس). 
 
۵- په پښتو ژبه کې اوښتونکي نومونه، نومځري او صفتونه. 
  
۶- د فعل اوړون.  
  
۷- پښتو او اوېستا (د فوق لیسانس لپاره).  
  
۸- پښتو او لرغونې ژبه (سانسکریت، باختري، ساکي او زړه فارسي). 
  
۹- پښتو معاصر گرامر (د فوق لېسانس دورې لپاره). 

## ناچاپ اثار يې
 
۱۰- پښتو تاریخي گرامر. 

همدارنګه د پوهاند خویشکي ۳۶ علمي مقالي د هېواد په اکاډمیکو مجلو کې لکه کابل مجله، وږمه د کابل پوهنتون خپرونه، دانش مجله، خپلواکي مجله او په دې وروستیو کې د شمشاد په اکاډمیکه مجله کې خپرې شوې دي. 

## سرچينې
# http://khostai.blogfa.com/1396/07/2
# http://ku.edu.af/ps/page/social-science/881/9455 

وېشنيزه:پښتانه 
وېشنيزه:پښتانه ليکوال 
وېشنيزه:افغانان 
وېشنيزه:افغاني ليکوال
سیکشفهروار

**سیکشفهروار ولایت** په هنګري Székesfehérvár) د هنګری (مجارستان هیاد له ښارنو څخه ی دی. یاد ښار په ۲۰۰۷م کال کې ۱۰۰،۶۰۰ وکړي لرل.
دوتنه:Flag of Székesfehérvár.svg

## حغرافیه
## تاریخ
سمباتهي

**سومبات هي ولایت** په هنګري Szombathely) د هنګری هیواد له ولایتونو څخه یو دی.

          رسمي نښان او بیرغ
دوتنه:Flag of Szombathely.svg
 دوتنه:HUN Szombathely Címer.svg

## جغرافیه
## تاریخ
آیسلنډ مرکزي سیمه

**د پلازمینې سیمه (آیسلنډ)** (هوفودبورګارسودید)  په ایسلنډي Höfuðborgarsvæðið) په لاتیني Capital Region) (لوی ریکیاوک) د آیسلنډ هیواد په سویل لویدیځ کې پرته سیمه ده.

## جغرافیه
## تاریخ
سودورنس

**سودورنس ولایت** په ایسلنډي Suðurnes) په لاتیني Southern Peninsula) د آیسلنډ هیواد په سویل لویدیځ کې پرته سیمه ده.

## جغرافیه
## تاریخ
د هېواد کوډ د لوړې سطحې ډومین

اينټرنټ کود په انګليسي (Internet Code) په يوويشتمه پېړۍ کې د اينټرنټ له رامنځته کېدو وروسته هر هېواد ځانته اينټرنټ کود تر لاسه کړ چې د هغه هېواد له دوه تورو څخه سرچينه اخلي، کله چې موږ غواړو يوه هېواد په اړه مالومات تر لاسه کړو نو بايد هغه اينټرنټ کود وپېژنو.
وستورلنډ

**وستورلند ولایت** په لاتیني Western Region) د آیسلنډ هیواد له سیمو څخه یوه ده.

## جغرافیه
## تاریخ
وست فیردیر

**وست فیر دیر سیمه'' په لاتیني Westfjords) د آیسلنډ هیواد په شمال لویدیځ کې پرته سیمه ده.

## جغرافیه
## تاریخ
نوردورلند وسترا

**نوردورلنډ وسترا سیمه** په لاتیني Northwestern Region) د آیسلنډ هیواد له شمال لویدیځو سیمو څخه یوه ده.

## جغرافیه
## وګړي
نوردورلند ایسترا

**نوردورلنډ ویسترا سیمه** په لاتیني Northeastern Region) د آیسلنډ هیواد شمال ختیځه سیمه ده.

## جغرافیه
## تاریخ
مونسټر (آیرلنډ)

**مونستر ولایت** په آیرلنډي Cúige Mumhan)  د آیرلنډ هیواد په سویل کې پروت آیالات دی.

## جغرافیه
## تاریخ
لینستر

**لینستر ولایت** په آیرلنډي
Cúige Laighean) د آیرلنډ هیواد له څلورو ولایتونو ترټولو ګڼ نفوسه هغه دی. یاد آیالات په ۲۰۰۶م کال کې ۲،۵۰۱،۲۰۸ وګړي لرل.

## جغرافیه
## تاریخ
پنیاله

**پنیاله** د خیبر پختونخوا د دېره اسماعيل خان ولسوالۍ یو ښارګوټی دی. دا ښار د ورسره نزدې سيمې پر وړاندې ښکلی پرمختللی او ودان دی.د ′′پنیاله′′ ویی له اردو ژبې دوو ویو ′′پانی′′ او ′′والا′′ څخه راغلی، دا ځکه چې د دې مانا ده ′′اوبو واله′′.دا نوم دې لپاره په پوخ شوی ، چې مخکې ورسره علاقو کې اوبه نشته وې نو خلک به دې ځای ته اوبو لپاره راتلل. دلته د غره له یوې غونډۍ چې ‍‍‍‍‍«اوبو سر»  ورته وایي له هغه ځای څخه قدرتي اوبه را خوټېږي. دا اوبه ښې صفا هم وي. پنیالې کې د ننه او ګېرچاپېره د کجورو او امونو باغونه دي. د کلي سر ته یو ښکلی وګی بهېږي چې «توی» ورته وايي.
وېشنيزه:د ډېره اسماعيل خان ولسوالۍ کلي
کناخت

**کناخت ولایت** په ایرلنډي Connacht) د آیرلنډ هیواد له ولایتونو څخه یو دی.

بټنوک

## جغرافیه
## تاریخ