open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
د سوسیالیستي سوداګرۍ اقتصاد

د **سوسیالیستي بازار اقتصاد** یا **سوسیالیستي سوداګرۍ اقتصاد** ( **SME** ) د اقتصادي سیسټم او د اقتصادي پرمختګ بڼه ده چي د چین په ولسي جمهوریت کي کارول کیږي. یاد سیسټم د بازار اقتصاد دی چي پر عامه ملکیت او دولتي تصدیو برلاسئ لري.  د سوسياليستي بازار اقتصادي اصطلاح په ١٩٩٢ کال کي د چين د کمونست ګوند د څوارلسم ملي کانګرس په ترڅ کي د جيانګ زيمن له خوا د چين د اقتصادي اصلاحاتو د موخي د بيانولو پر مهال وړاندي سوه. 

په 1978 کي د چین د اقتصادي اصلاحاتو په پیل کي چي چین یې د نړیوال بازار په اقتصاد کي ګډونوال کړ، د سوسیالیستي بازار اقتصاد د سوسیالیزم د پراختیا "لومړنۍ مرحلې" استازیتوب په غاړه واخیست.  ځینې مبصرین دا سیسټم د " دولتي پانګوالیزم " بڼه بولي،  په داسي حال کي چي نور یې بیا د مارکسیزم د اصلي تکامل په توګه تشریح کوي، او د مارکسیزم – لینینیزم سره په ورته والي چي د شوروي اتحاد د " نوې اقتصادي پالیسۍ " سره سمون خوري، د نړیوال شوي پانګوالي سیسټم سره ګډ څېز ګڼل کیږي.
واشنګټن پوسټ (ورځپاڼه)

***د واشنګټن پوسټ*** چي په سیمه ایزه توګه ***د'' ''پوسټ*** په نوم پیژندل کیږي او په غیر رسمي توګه ***WaPo*** یا ***WP*** په نوم پېژندل سوې ده یوه امریکایی ورځپاڼه ده چي د متحده ایالاتو په واشنګټن، DC کي خپریږي. دا د واشنګټن په میټروپولیټان سیمه کي ترټولو پراخه خپرېدونکې ورځپاڼه ده   او زیات مینه وال لري. تر 2023 پوري واشنګټن *پوسټ* 135,980 چاپ پیرودونکي او 2.5 ملیون ډیجیټل پیرودونکي درلودل، چي دواړه *د نیویارک ټایمز* او *وال سټریټ ژورنال* وروسته د متحده ایالاتو ورځپاڼو کي دریم لوی مقام وګڼل سو.

*واشنګټن پوسټ* په 1877 کي رامنځ ته سوه. د 2013 په اکتوبر کي د ګراهام کورنۍ واشنګټن پوسټ ورځپاڼه د نیش پر هولډینګز چي د جیف بیزوس ملکیت دی په 250 ملیون ډالرو وپلورل. 

تر 2024 پوري دې ورځپاڼي د خپل کار له امله 76 ځله د پولیټزر جایزه وګټل، او  *د نیویارک ټایمز* وروسته دویمه ستره خپرونه سوه.   واشنګټن پوسټ په متحده ایالاتو کي د ریکارډ ورځپاڼه ګڼل کیږي    *او* ژورنالیستانو یې 18 د نییمان فیلوشپس او 368 د سپیني ماڼۍ د نیوز عکاسانو ټولني جایزې ترلاسه کړي دي.   دا پاڼه د خپل سیاسي راپور ورکولو لپاره خورا مشهوره ده او یو له څو هغه امریکایی ورځپاڼو څخه ده چي بهرنۍ بیورو چلوي،  او په لندن او سیول کي د نړیوالو تازه خبرونو مرکزونه هم لري.
اکسفورډ ټولنه

**د اکسفورډ اتحادیې ټولنه** چي په دودیزه توګه د **اکسفورډ اتحادیې** په نوم یادیږي، د انګلستان د اکسفورډ په ښار کي د خبرو اترو ټولنه ده، چي غړیتوب یې په اکسفورډ پوهنتون پوري اړه لري. په 1823 کي رامنځ ته سوې یاده ټولنه د انګلستان یو له پخوانیو او د نړۍ تر ټولو معتبره د خصوصي محصلینو ټولنه ګڼل کیږي.  د اکسفورډ اتحادیه له پوهنتون څخه په خپلواکه توګه چاري سرته رسوي  او د اکسفورډ پوهنتون د محصلینو له اتحادیې څخه بېله ده.

د اکسفورډ اتحادیه د سیاست، اکاډیمي او تاریخ پېر په اوږدو کي د نړۍ د ځینو مشهورو اشخاصو کوربه توب کړی دی لکه له البرټ انشټاین او مایکل جیکسن څخه نیولې تر سر وینسټن چرچیل ، رونالډ ریګن ، ملکه الیزابیت II او مهاتیر محمد پوري اشخاص چي د نړۍ مشهوره څېرې ګڼل سوي دي.
ګندمک

**ګندمک** د افغانستان یو کلی دی چي له جلال اباد څخه کابل ته پر لاره پر پخواني سړک باندي د  په فاصله کي پروت دی.

## تاریخ

په ۱۸۴۲ کال کي د جنرال ایلفنسټون د لښکر له کابل څخه د وتلو پر مهال ګندمک ته څېرمه یوه غونډۍ د ګندمک د جګړې صحنه وه، چې په ترڅ کي یې د برتانوي ځواک سرتیري له یوه معاون جراح چي ویلیم برایډن نومیدی پرته نور ټول ووژل سوه.

ګندمک د ګندمک د معاهدې پر اساس هم زیات مشهوره ده، چي د ۱۸۷۹ کال د مئ په ۲۶ نېټه د افغانستان د امیر  محمد یعقوب خان او د هند د برتانوي حکومت د دفتر مشر لوئس کیواناري تر منځ لاسلیک سو، او د افغان-انګلیس د دوهمې جګړې لومړۍ برخه یې پای ته ورسول.
د ګندمک جګړه

**د ګندمک جګړه** د ۱۸۴۲ کال د جنورۍ په دیارلسمه د قبایلي افغانانو له خوا د برتانوي ځواکونو ماتې وه چي په ۱۸۴۲ کال کې له کابل څخه د جنرال ایلفینسټون د پوځ د وتلو په درشل کي د برتانوي ځواکونو شل افسران او د ۴۴ ټولۍ څلویښت سرتیري ووژل سوه. 

د برتانوي لښکر ټولۍ چي 20 افسران او 45 اروپایي سرتیري پکښي ځای پر ځای وه، او ډیرو یې د 44مې قطعې سره اړه درلوده، هڅه وکړه چي ځان په یو ډول وژغوري، خو د ګندمک کلي ته نږدې د واورو غونډۍ ددوی مخه ونیول او د افغانانو په محاصره کي ښکېل سوه. د تاریخونو پر بنسټ یو برتانوي سرتیري د جګړې له پیل مخکي د (Not bloody likely) ناره هم وکړه. 

ویل کیږي چي د تورن توماس الکساندر سوتر په نوم یو افسر د افغانانو لخوا د لوړ رتبه افسر په توګه غلط سو، دا ځکه افسر خپل وجود د 44 فوټ ریژیمینټ په رنګونو باندي پوښلی وو. نوموړی د فېر په نوم د یوه بریدګر او اوو شخصي کسانو سره یو ځای ونیول سو، او پاته عسکر ټول ووژل سول.  د ګندمک له جګړې څخه د وسلو او تجهیزاتو نښي په 1970 لسیزه کي هم ولیدل سوې، او د 2010 په وروستیو کي د مړو هډوکي لاهم د غونډۍ په غاړو کي پراته وه.
جمهوري مرکزیت

**دیموکراتیک مرکزیت** یا **جمهوري مرکزیت** د کمونیست دولتونو او د ډیرو کمونیسټ ګوندونو سازماني اصل دی چي د پرولتاریا دیکتاتورۍ پر اساس مخته ځي. په عمل کي جمهوري مرکزیت پدې معنی دی چي سیاسي پریکړي د رایې ورکولو د پروسې لخوا ترسره کیږي او د سیاسي ګوند په ټولو غړو پوري اړه لري. دا نظریه په دودیزه توګه د لینینیزم سره تړاو لري، په کومه کي چي د انقلابیانو سیاسي ګوند د ډیموکراټیک مرکزيزم پر بنسټ چاري ترسره کوي، ترڅو مشران او افسران وټاکي، پالیسي جوړه او پلي یې کړي.  

دیموکراتیک مرکزیت په اصل کي د مارکسیست – لیننیسټ او تروتسکي ګوندونو سره تړاو لري،   مګر کله ناکله د نورو دیموکراتیک سوسیالیست او سوسیال ډیموکراتیکو ګوندونو لکه د سویلي افریقا د افریقا ملي کانګرس سره هم اړه پیدا کوي. پوهان په دې اړه اختلاف لري چي ایا په شوروي اتحاد او چین کي ډیموکراټیک مرکزيت په عمل کي پلۍ سوی وو، ځکه د واک د تاوتریخوالي مبارزې، شاته لاسي سیاسي چال چلن، تاریخي دښمنۍ او په دغو هیوادونو کي د شخصي وقار سیاست هم ترسره سوی دی. 

سوسیالیستي دولتونه لکه د پخواني شوروي اتحاد او اوسني چین دیموکراتیک مرکزیت د دولت تنظیمي اصل جوړوي، او د سیاسي ځواک اصل یې واحد ځواک دی.
علماء

په اسلام کي ***علماء*** ( پښتو : **پوهان**)  چي نارینه مفرد یې عالم، ښځینه مفرد یې ***عالمة*** اوجمع یې ***العلماء***   راځي د اسلامي عقیدې او قانون پوهانو ته ویل کیږي. دوی په اسلام کي د دیني پوهي ساتونکي، لیږدوونکي او ژباړنان ګڼل کیږي. 

علماء ممکن په ځانګړي ډول هغو کسانو ته هم اشاره وکړي چي په اسلامي دولت کي دولتي څوکۍ په لاس کي ولري. هغه دولتي څوکۍ چي د خلکو دیني چاري سمبالوي. 

د پخوانیو دودونو سره سم علماء په دیني موسسو ( *مدرسو* ) کي زده کړي کوي. قرآن او سنت (مستند حدیث ) د دودیز اسلامي قانون بنسټیزي سرچیني دي.
لنډي کوتل

**لنډي کوتل** یا **لواړګئ** د اوسني پاکستان د خیبر پښتونخوا ایالت یو ښارګوټئ او د خیبر ولسوالۍ اداري مرکز دی. دا د پخوانۍ فدرالي ادارې اړوند په قبایلي سیمو کي یو له لویو ښارونو څخه وو، چي د سمندر له کچي د  په لوړوالي کي موقعیت لري.    لنډئ کوتل د خیبر په لویدیځه څنډه کي دی چي د ننګرهار ولایت ته د ننوتو نښه او د  په فاصله کي ورته پروت دی.

لنډي کوتل د خیبر ایجنسۍ اړوند د شلماني، شینوارو، افریدي او ملاګوري قومونو لپاره د سوداګرۍ اصلي مرکز ګڼل کیږي، او دا ځای له حقوقي او تاریخي پلوه د ډیورنډ د نامنلي کرښي په ختیځه غاړه کي د مقبوضه افغانستان برخه ده.

## تاریخ

لنډي کوتل د خیبر لویدیځه برخه وه چي د هند په نیمه لویه وچه کي د انګریزانو د واکمنۍ پرمهال ونیول سوه.  په ۱۸۹۷ کال کي افغان افریديانو د خیبر په دره کي پر لنډي کوتل او نورو پوستو بریدونه وکړل. که څه هم د خیبر توپخانو سخته دفاع وکړه، خو افغانانو سخت زیان ورواړاوه.  انګریزانو که څه هم د سر ویلیم لاکهارټ په مشرۍ د 34,500 سرتیرو په ملتیا افریدي پښتانه پر شا وتمبول، خو اپریدیانو دا ځای د دویمي انګلیس-افغان جګړې په جریان کي یو ځل بیا ونیوی. 

د لنډي کوتل کلا د انګرېزانو د واکمنۍ پر مهال عادي سیمه وه، چي د 5 برتانوي افسرانو او 500 اصلي افسرانو او سړيو لپاره یې د استوګني ځای چمتو کاوه. 

په 1925 کي د خیبر پاس ریل پټلۍ په پرانیستلو سره جمرود د لنډۍ کوتل سره ونښلاوه، او په 1947 کي یې د ډیورنډ د ظالمانه کرښي پر بنسټ له افغانستانه بېل او نوي استعماري دولت پاکستان ته وسپاره.
د پیښور درې د ساتني غونډ

د **پیښور درې د ساتني غونډ یا قطعه** د برتانوي هند سیمه ییز ځواک وو. دا د 1878 کال د نومبر په میاشت کي د دویمې انګلیس-افغان جګړې (1878-1880) په پیل کي رامینځته سو، او د دریو نظامي ډلو څخه ترټولو لویه ډلګۍ وه، چي هري یوې یې په بېله لاره افغانستان اشغال کړ.   د پیښور ځواک په پیل کي شاوخوا 16,000 نارینه سرتیري وه،  چي د برتانوي او هندي پوځ دواړو قطعاتو ګډ جوړښت وو، او د لیفټیننټ جنرال سر سیمویل جې براون تر قوماندي لاندي یې فعالیت کاوه. 

د براون ځواک د ۱۸۷۸ کال د نومبر په میاشت کي له هند څخه افغانستان ته راغی او د علي مسجد په لور یې د خیبر له لاري پرمختګ ته دوام ورکړ. په یاده سیمه کي د ۱۸۷۸ کال د نوامبر په ۲۱ مه د علي مسجد په جګړه کي چي دخپل وخت لومړۍ جګړه وه د پېښور ځواک بریا ترلاسه کړه.  ورپسې یاد ځواک د کابل په لور پرمختګ وکړ او د ۱۸۷۸ کال د ډسمبر په ۲۰ مه یې جلال اباد لاندي کړ. د ژمي په موسم کي دلته تر دمي کولو وروسته  دوی د 1879 په اپریل کي د کابل ختیځ ته په 50 میله فاصله کي ګندمک ته ورسېدل. دا پداسي حال کي چي د مخابراتو په خلاص ساتلو کي د ستونزو او د افغانانو د بریدونو له امله پرمختګ هم ورو وو. د ۱۸۷۹ کال د می په میاشت کي د ګندمک تړون د افغان جګړې لومړی پړاو پای ته ورساوه او هند ته د پیښور درې سیمه ییز ځواک د وتلو لامل سو. دا ځواک وروسته د 1879 په مینځ کي لمنځه ولاړی.

## ترکیب

د افغان-انګلیس د دوهمي جګړې په پیل کي دغه ځواک له لاندي ډلو څخه جوړ سوی وو: 

سر سیموئیل جې براون (د پیښور درې د ساتني د ځواک لوی مشر)
غیررسمي اړیکه

بټنوک| د غیر رسمي اړیکو د ښکارونې لپاره جوړه شوې مجسمه
**غير رسمي اړيکه** (په انګرېزي: fling) د دوو تنو ترمېنځ احساسي او فېزيکي اړیکه ده چې ښايي له يوبل سره جنسي اړیکې هم ولري، پرته له دې چې د يوبل سره د مينې اړيکه يا بل څه ولري... په دې حالت کې له يو بل څخه هيڅ تمه نه لري يوازې د يوبل څخه د ګټې اخيستنې او خوند اخيستنې په موخه سکس يا نور فعاليتونه کوي. دا ډول اړيکې ښايي بېلابېل دلیلونه ولري خو تر ډېره ځوانان او پېغلې د يوبل سره دا ډول اړيکې لري چې ښايي تفريحي موخې ولري.

غيررسمي اړيکه ښايي لنډمهاله يا اوږدمهاله اوسي خو په دې موخه چې له يوبل څخه د جنسي اړيکو په برخه کې خوند واخلي. په بېلابېلو حالتونو کې ښځې او نارينه دا خوښوي چې د رسمي اړيکو يعنې واده يا د مينې اړيکې سربېره دا ډول اړيکې هم ولري چې لنډمهاله د خوند په موخه وي خو کومه لويه تمه په مېنځ کې نه وي. د بېلګې په توګه يو نارینه په خپل کارځي کې د خپلې همکارې سره دا ډول اړيکه ولري چې يوازې جنسي خوند سره اخلي، خو په اصل کې دوی له يو بل څخه د واده يا بل څه تمه نه لري يا دا چې دوی خبر وي چې واده لري.

## اړونده ليکنې

* د لېوالتیا پرته سکس

## سرچينې
بريټاني

**بريټاني**    د فرانسې یو تاریخي ولایت او کلتوري سیمه ده.  بریټاني د لويې برېتانیا په مقابل کې د "کوچنۍ برېتانیا"په نوم هم پېژندل کیږي. 

## د نوم ريښه
بريټاني د برېتانیې لپاره فرانسوي کلمه ده، چې کوچنۍ برېتانیا ته ځانګړې شوې ده. 

## ځانګړتیاوې
**بریټاني** ۴۳,۰۲۳  کیلومتره مربع مساحت او ۴,۴۷۵,۲۹۵ تنه نفوس لري.

## اړوند

* د فرانسوي ښارونو نوملړ
* کریپ

## سرچینې
د تمدن تاریخ

***د تمدن تاریخ*** (1935-1975) د ویل او ایریل ډیورنټ لخوا (چي ښځه او خاوند کېدل) د 11 ټوکه کتابونو یوه ټولګه ده چي د عامو لوستونکو لپاره د ختیځ او لویدیځ د تمدنونو کیسه یا تاریخ په ځان کي رانغاړي، او په ځانګړي ډول د اروپا (لویدیځ) پر تاریخ باندي په زیاته کچه رڼا اچوي. 

د کتابونو یاده لړۍ د څلورو لسیزو په اوږدو کي لیکل سوې ده. 

*د تمدن د تاریخ* لومړي شپږ ټوکونه یوازي د ویل ډیورنټ اړوند دی، او ایریل یې یوازي د کتاب پېژندني برخه لیکلې ده. د لومړي ټوک په مخکتنه کي ډیورنټ یادونه کوي چي دا لړۍ په 5 ټوکونو کي جوړول غواړي، په داسي حال کي چي وروسته ډېره سول. 

د تمدن د تاریخ د ټولو یوولسو جلدونو څخه یو جوړ سوی غږیږ کتاب د ټېپي کمپنۍ لخوا تولید سوی، او د الیګزانډر اډمز لخوا لوستل سوی دی.
نيل درې تمدن

**د نیل درې تمدن** اصطلاح کله ناکله په افروسینټریزم یا پان افریقیزم کې کارول کیږي ترڅو یو شمېر متقابل او سره ورته کلتورونه ګروپ کړي چې د نیل سيند له سرچينې په اېتوپیا ، مصر او سوډان اوږدو کې  د مدیترانې سمندر تر خولې پورې سيمو کې رامنځته شوي.

دا اصطلاح د ۱۹۷۰ز په شاوخوا کې معرفي شوي،  دا اصطلاح په ۱۹۸۰ يمو کلونو  کې د ایوان وان سرټیما لخوا مشهوره شو او د ۱۹۹۰ يمو کلونو په اوږدو کې په افروسینټریک خپرونو کې  په پراخه کارول شوې ده، د بېلګې په توګه، فیستوس اوګبوجا اوهیګبولم، د امریکا د پوهنتون *د تاریخي او معاصر نظریاتو څخه د افریقی تجربو  د پوهېدو په لور* ، (۱۹۹۰); رنوکو راشدي، *د افریقا د کلاسیک تمدنونو د مطالعې پېژندنه* (۱۹۹۲)، والټر ارتور مک کری، *په بائبل کې تور شتون: د بائبلیکي اشخاصو او ملتونو د تور او افریقایي شناخت کشف کول* ، د ښاري وزارتونو شرکت، (۱۹۹۵)، او نور .

## سرچينې
شينيانګ جي ۳۵

شينيانګ جي ۳۵  یو غلچکی جنګی الوتکه ده چې په چین کې تولیدیږی. يادې جنګي الوتکې د شینیانګ هوایي شرکت لخوا جوړيږي. د هغې لومړۍ الوتنه د اکتوبر په ۳۱ مه ، ۲۰۱۲ کې ترسره شوه.

## دا هم وګورئ
د رول، جوړښت او دورې په شرایطو کې ورته الوتکې:

Chengdu J-20

Lockheed Martin F-22 Raptor

F-35 رعد او II

سوخوی سو - ۵۷

د منځنی جنګی الوتکې.

* چینګدو J-20
* لاک هیډ مارټین F-22 Raptor
* F-35 Lightning II
* Sukhoi Su-57
* منځنۍ جنګي الوتکې

## سر چینی
متن د انځور په بڼه

د **متن څخه انځور جوړول** یا **متن د انځور په بڼه** د ماشین زده کړي یو ماډل دی چي د طبیعي ژبي د توضیحاتو پر بنسټ یو انځور جوړوي. 

د متن څخه د انځور ماډلونه او بڼي د 2010 لسیزي په مینځ کي د AI بوم په پیل کي په ژورو عصبي شبکو کي د پرمختګ په پایله کي رامنځ ته سوې. په 2022 کي د مصنوعي ځیرکتیا له انټرنيټي پرمختګ سره د متن په مټ د انځور جوړولو هنر ډېره پراختیا وموندل او دا وخت لوی شمېر انټرنیټي ویبپاڼي او اپلیکېشنونه یاده چاره سرته رسوي.
بريټانويان

بټنوک| په خړ رنګ کې د بريټانویانو د کډوالۍ نخچه
**بریتون** يا بريټانويان یوه توکمیزه ډله ده چې د فرانسې په بریټاني سیمه کې اوسيږي. دا د برېتانوي ژبو خلکو وګړو پاتې میراث دی چې د انګلستان په سویل لوېدیز کې د کارنوال سیمې څخه برېتانیا ته د آلماني خلکو د فشار له امله مجبور شوي چې انګلستان ته مهاجرت وکړي. د دوی د جغرافیایي موقعیت له مخې، دوی د ګول او د وایکینګز قبیلې ترمنځ ځای پر ځای شوي. د دوی د مهاجرت څپې له درېیمې څخه تر نهمې پېړۍ پورې د ارموریکا په خاوره کې وې. هغه ځمکه چې وروسته د دوی د نسل له امله برېتانیا وبلل شوه. 

## انځورونه

دوتنه:William-Adolphe_Bouguereau_(1825-1905)_-_Breton_Brother_and_Sister_(1871).jpg|link=پرونده:William-Adolphe_Bouguereau_(1825-1905)_-_Breton_Brother_and_Sister_(1871).jpg|alt=ویلیام-آدولف بوگرو, برادر و خواهر بریتون| ویلیم-اډولف بوګوریو ، *د بریټن ورور او خور*
دوتنه:Gauguin_-_Bretonne.jpg|link=پرونده:Gauguin_-_Bretonne.jpg|alt=پل گوگن, Breton Girl| پاول ګوګین ، *بریټن نجلۍ*
دوتنه:Émile_Bernard_Breton_Women_at_a_Wall.jpg|link=پرونده:Émile_Bernard_Breton_Women_at_a_Wall.jpg|alt=امیل برنار, Breton Women at a Wall| ایمیل برنارډ ، *[[Breton Women at a Wall|په دیوال کې د بریټن میرمنې]]*
دوتنه:Cathédrale_Saint-Pierre_de_Vannes-2253.jpg|link=پرونده:Cathédrale_Saint-Pierre_de_Vannes-2253.jpg|alt=Vannes Cathedral| د وینز کلیسا
دوتنه:ChateauNantesEntrance1900.jpg|link=پرونده:ChateauNantesEntrance1900.jpg|alt=Castle of the Dukes of Brittany| د بریټاني د ډیوکس کلا
دوتنه:Huelgoat_Chaos_mill.jpg|link=پرونده:Huelgoat_Chaos_mill.jpg|alt=Huelgoat is the ancestral home of the خانواده جک کرواک| هویلګوټ د جیک کیرواک د کورنۍ اصلي کور دی
دوتنه:Bretagne_Finistere_Quimper_20072.jpg|link=پرونده:Bretagne_Finistere_Quimper_20072.jpg|alt=شهر کمپر| د کیمپر ښار
دوتنه:Saintmalo.jpg|link=پرونده:Saintmalo.jpg|alt=شهر سن-ملو| سان میلو ښار
دوتنه:Bagad.JPG|link=پرونده:Bagad.JPG|alt=The bagad of Lann-Bihoué of the نیروی دریایی فرانسه| د فرانسې د سمندري ځواکونو د لان بیهو *[[Bagad|بیګاډ]]*
دوتنه:Breton_pipe_player.jpg|link=پرونده:Breton_pipe_player.jpg|alt=Breton pipe player| د بریټن پایپ پلیر


## سرچینې
د چین – متحده ایالاتو سوداګریزه جګړه

د چین او امریکا ترمنځ سوداګریزه شخړه د ۲۰۱۸ کال له جنورۍ راهیسي هغه مهال پیل سوه کله چي د امریکا ولسمشر ډونلډ ټرمپ پر چین د تعرفو او نورو سوداګریزو خنډونو وضع کول پیل کړل چې موخه یې ددوی په وینا د چین د ګواښونکي اقتصاد مخنیوئ وو.  د ټرمپ ادارې لومړی وویل چې دا کړني ممکن د متحده ایالاتو او چین سوداګرۍ کسر کي مرسته وکړي، دا ځکه د چین حکومت خپل هیواد ته د امریکایی ټیکنالوژۍ لیږد ته اړتیا لري.  

د متحده ایالاتو د سوداګرۍ اقداماتو په ځواب کې د چین حکومت د ټرمپ اداره په ملتپاله محافظه کارۍ کي په ښکیلتیا تورنه کړه او  د غچ اخیستني اقدام یې ترسره کړ.   وروسته له هغه چي د سوداګرۍ یاده جګړه د 2019 په اوږدو کي پراخه سوه، د 2020 په جنوري کي دواړه لوري یو تړون ته سره ورسیدل.    د ټرمپ د لومړۍ ولسمشرۍ په پای کي سوداګریزه جګړه په لویه کچه د متحده ایالاتو لپاره د ناکامۍ په توګه مشخصه سوه.   

ورپسې د جو بایډن ادارې د ټرمپ له لوري ټاکل سوي تعرفې همداسي رواني وساتلې، او په چینایي توکو لکه بریښنایی موټرو او سولر پینلونو باندي یې اضافي ماليې هم ولګولې.    په 2024 کي د ټرمپ د ولسمشرۍ کمپاین په چینایي توکو د 60 سلنه تعرفې وړاندیز وکړ.
د ساینس نړیوال فسټیوال

د **ساینس نړیوال فستیوال** یو کلنی ساینسي جشن دی چي د نړیوالي ساینسي ټولني لخوا یې کوربه توب کیږي. یاده ټولنه د 501 (c) (3) یو غیر انتفاعي سازمان چي په نیویارک کي موقعیت لري.  
 
د ساینس د بنسټ موخه دا ده چي یوه پراخه او عامه ساینسي پوهه رامینځته کړي. داسي پوهه چي د ساینس پرمختګ، اغیزي، راتلونکی او له نړیوالو چارو سره یې اړیکي وڅېړل سي.
دریا بندر عباس ښارګوټی

دریا ټاون د بندر عباس ښار په مرکزی برخه کې
 د بندر عباس شار شمال ختیځ 5 کیلومتره کې موقعیت لری. دریا ټاون د مقدس دفاع چوک یا زاړه میوو او سبزیجاتو ساحې څخه شاوخوا 3 کیلومتره لرې موقعیت لری او د ابشورک او چی چاکر کلی په ګاونډ کې موقعیت لری. د ښارګوټی جغرافیایی همغږی: E27.285533 N،56.363831 په 1993 کې او په 2003 کې د اردو بحری کارمندانو ته وټاکل شو ، په هغه وخت کې د بندرعباس او والی عبدالحسن موګداای ، او نورو چارواکو په شتون کې ، د 1،800،XNUMX کورونو واحدونه ځمکې ته راوتلی. په هرصورت ، د دې ټولو کلونو وروسته ، دوی لاهم د روغتیا پاملرنې ، تعلیم او ترانسپورت لپاره بنسټیز زیربناوې نلری. .

سرچینی 




↑ http://www.tabnakhormozgan.ir/fa/news/962664/%D8%B4%D9%87%D8%B1%DA%A9-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7-%D8%AC%D8%B2%D9%88-%D9%86%D8%A7%DA%A9%D8%AC%D8%A7%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF-%DB%8C%D8%A7-%D8%A8%D9%86%D8%AF%D8%B1%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%B3%D8%A6%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86-%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D9%81%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AD%D8%A7%D9%84-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DA%A9-%D9%86%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF 

↑ https://www.daryanews.ir/%D8%BA%D8%B1%D9%82-%D8%B4%D8%AF%D9%86-%D8%B3%D8%A7%DA%A9%D9%86%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DA%A9-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%B1/ 

↑ https://www.dana.ir/amp/773221/%25D8%25B4%25D9%2587%25D8%25B1%25DA%25A9-%25D8%25AF%25D8%25B1%25DB%258C%25D8%25A7-%25D8%25A8%25D9%2586%25D8%25AF%25D8%25B1%25D8%25B9%25D8%25A8%25D8%25A7%25D8%25B3-%25D9%25BE%25D8%25B3-%25D8%25A7%25D8%25B213-%25D8%25B3%25D8%25A7%25D9%2584-%25D9%2587%25D9%2585%25DA%2586%25D9%2586%25D8%25A7%25D9%2586-%25D8%25AF%25D8%25B1-%25D8%25A7%25D9%2586%25D8%25AA%25D8%25B8%25D8%25A7%25D8%25B1-%25D8%25A2%25D8%25A8-%25D8%25B9%25D8%25AF%25D9%2585-%25D8%25AF%25D8%25B3%25D8%25AA%25D8%25B1%25D8%25B3%25DB%258C-%25D8%25A8%25D9%2587-%25D9%2585%25D8%25B3%25D8%25AC%25D8%25AF-%25D8%25A2%25D8%25A8-%25D9%2588-%25D8%25A2%25D8%25B3%25D9%2581%25D8%25A7%25D9%2584%25D8%25AA-%25D8%25AA%25D8%25B5%25D8%25A7%25D9%2588%25DB%258C%25D8%25B1 


↑ https://www.isna.ir/amp/khalijefars-28756/
امير عبدالله خان نيازی

ډګرجنرال **امیر عبدالله خان نیازی** (1915 – 1 فبروري 2004) چي په عامه توګه د  په نوم هم پیژندل کیږي یو پاکستانی پوځي افسر وو. نوموړي د بنګله دېش د ازادۍ جګړې او د ۱۹۷۱ کال د هند-پاکستان جګړې پر مهال په ختیځ پاکستان (اوسنۍ بنګله دېش ) کي د پاکستان د ختیځي قوماندې مشري کوله. نیازي د پاکستان په تاریخ کي هغه کس ګڼل کیږي چي د بنګله دیش د تسلیمۍ سند یې لاسلیک کړ، او د 1971 کال د دسمبر په 16 د هغه ځواکونه د پاکستان د هغه وخت ولسمشر یحیی خان په امر د هند د ختیځ کمانډ قوماندان ډګرجنرال جګجیت سینګ اورورا ته تسلیم سول. 

د نیازي د مسؤلیت ساحه د 1971 کال د جګړې په جریان کي د هند څخه د ختیځ پاکستان دفاع وه او د پاکستان په اردو کي لیکوالانو او منتقدینو هغه د اخلاقي پلوه د خپلي تسلیمۍ د پریکړي مسؤل ګڼلی وو چي د پاکستان ختیځه قومانده یې په یو اړخیز ډول تسلیم او دغه هیواد ته یې تاریخي شرم پرېښود. پاکستان ددې تسلیمۍ په پایله کي ختیځه برخه په بشپړه توګه له لاسه ورکړه او هلته نوی هیواد (بنګله دیش) رامنځ ته سو. &#x5B; *[[ويکيپېډيا:تصديق وړتيا|<span title="The material near this tag may rely on a self-published source. (November 2023)">خپله خپره شوې سرچینه؟</span>]]* &#x5D; 

د هند د پوځ له خوا د جنگي بندیانو غوندي تر نیول کیدو وروسته نیازئ د ډهلي د تړون د یوې برخي په توگه د ۱۹۷۵ کال د اپریل په ۳۰ نیټه بیرته پاکستان ته راستون سو. هلته تر رسېدو وروسته د حمود الرحمن په مشرۍ د جګړې د تحقیقاتو په کمیسیون کي له خپل نظامي خدمت څخه په سپکه توګه ګوښه سو.  کمیسیون پر هغه باندي په ختیځ پاکستان کې د بشري حقونو د سرغړونو او د ۱۹۷۱ کال د جګړې پر مهال د قاچاق د هڅو د څارني تورونه ولګول، او هغه یې د جګړې په ترڅ کي د پاکستان د پوځ د ناکامۍ پړ وباله.    نیازي دا تورونه رد کړل او د پوځي محکمې مارشل غوښتنه یې وکړه. همدارنګه یې ټینګار وکړ چي ده په راولپنډۍ کي د پاکستان د پوځ د جی ایچ کیو د امر سره سم عمل کړی دی. 

نیازي په 1998 کي *د ختیځ پاکستان د خیانت* په نوم کتاب ولیکه او د پاکستان له شرمه ډکي ماتي معلومات یې پکښي خپاره کړه.

نیازی د ۲۰۰۴ کال د فبرورۍ په لومړۍ نېټه په لاهور ښار، پنجاب ایالت کي مړ سو، او پاکستان ته یې د بنګله دیش تاریخي شرم په میراث پرېښود.
د بنګله دېش خپلواکۍ جګړې پرمهال د جنسي تېريو پېښې

په 1971 کي د بنګله دیش د خپلواکۍ د جګړې په جریان کی د پاکستان د پوځ او د رضاکار نیمه پوځي ځواک غړو د نسل وژنې په سیستماتیکي پیښي کي د 200,000 څخه نيولې تر 400,000 پوري بنګالي مېرمنو عزتونه لوټ او پر هغوی یې جنسي تېرئ وکړ.     په دې جنسي تیري کي د بنګالي هندو میرمنو ترڅنګ د پاکستاني پوځ او د هغوی د متحدینو لخوا پر بنګالي مسلمانو میرمنو باندي هم تېرئ وسو.    د ښځینه قربانیانو لوی شمېر غړو د پاکستاني پوځ ددغه کرغېړن عمل په پایله کي ځانوژني ترسره کړې او ځیني یې هم ګاونډي هیواد هندوستان ولاړلې. په یاده پېښه کي پاکستان پلوه ملایانو د پاکستاني پوځ دغه کرغېړن عمل روا وباله او قرباني ښځي یې د "جګړې غنيمت" ونومولې.   د راپورونو پر بنسټ یو شمېر دغه کسانو او د ګوندونو فعالانو یې د پوځ ترڅنګ د ښځو په جنسي تیري او تښتولو کي هم رول ولوباوه. 

پاکستاني واکمنان په دې باور وه چي د بنګله دېش د خپلواکۍ تر شا د هندوانو لاس دی، نو ځکه یې خپل عمل له هره اړخه سم ګاڼه. د پاکستان پوځ او ددوي ملاتړو ادعاء کول چي بنګالي مسلمانان د هندوانو د دودونو د ساتلو له امله بلکل ددې وړتیا لري، چي یاد ظلم ورسره ترسره سي.  مسلمان پاکستاني نارینه بیا په دې باور وه چي د ملي ناخوالو د حل لپاره د هندو ښځو قرباني اړینه ده او باید چي پاکستانئ پوځ زورزیاتئ ورسره وکړي. 

کره شواهد ښیي چي ځینو پاکستان پلوه امامانو او ملایانو د پاکستاني پوځ له خوا د جنسي تیري ملاتړ په بشپړه توګه کړی وو، او داسي فتواوې یې صادري کړي وې چي پر اساس یې بنګالۍ مېرمني د جګړې غنیمت او مینځي بلل کېدلې.   د پاکستانیانو دغه جنسي تیرئ په تاریخي توګه د زرګونو ښځو د امیندوارۍ، ځان وژني، د جنګی ماشومانو د زیږون، سقط، د نوي پیدا سوو ماشومانو د وژني او د قربانیانو د تبعیض سبب وګرځېدی. یاده پېښه په نړیوال تاریخ کي د جګړې پر مهال د جنسي تیري یو له خورا زړه بوږوونکو پیښو څخه ګڼل کیږي.  د ۱۹۷۱ کال د ډسمبر په میاشت کي د پاکستاني پوځ له تسلیمېدو وروسته ددوی دغه کرغېړن عمل پای ته ورسېد.  

د بنګله دېش د پیښي په جریان کي بنګالي مسلمان ملتپالو پر هندي مسلمانو ښځو باندي هم ډله ایز جنسي تیرئ وکړ، دا ځکه چي هندي مسلمانو ټولنو د پاکستان ملاتړ کاوه. 

په ۲۰۰۹ کال کي (د ۱۹۷۱ کال له پېښي نږدې ۴۰ کاله وروسته) د بنګله دېش د جنګي جرمونو د حقیقت موندنې کمېټې په یوه راپور کې ۱۵۹۷ کسان د جنسي تېري په ګډون په بېلابیلو جنګي جرمونو تورن کړل. د بنګله دېش د جنسي تیري د قربانیانو کیسې په بېلابیلو فلمونو او ادبیاتو کي ویل سوي او په هنر کي ښودل سوي دي.

د 1972 راهیسي د جګړې په جریان کي د جنسي تیري قربانیان د بنګله دېش د حکومت لخوا *د بیرنګونا،* یا "د جګړې اتلانو" په توګه وپېژندل سول.  
## سرچينې
د پونې بوټي( Caralluma) پېژندنه او په لنډه توګه يو څو ګټې

**پونه او په انګرېزي ژبه کې Caralluma **
Chong (Caralluma) یو ارزښتناکه بوټی دی چې په ډېر کچه د سوېلي آسیا او افریقا په وچو او نیمه وچو سیمو کې موندل کېږي. دا دې بوټي ډېری ډولونه شتون لري، مګر Caralluma fimbriata ترټولو نامتو او څیړل شوی ډول دی. دا بوټی په دودیز ډول د اشتها کمولو، وزن کمولو او انرژي زیاتولو لپاره کارول کېږي.
بوژان (نیشابور)

بوجان یا بیجو یا بیجو (نشابوري ژبه) د ایران د خراسان ولایت د رضوي ولایت د نیشابور ښار په مرکزي برخه کې یو کلی دی.

## نفوس
نفوس

دا کلی په فضل کلي کې موقعیت لري او په ۲۰۰۵ کال کې د ایران د احصایې د مرکز د سرشمیرنې له مخې یې نفوس ۹۸۷ تنه وو (۲۴۶ کورنۍ).. 

## ګالری

دوتنه:Mohammad1.JPG|link=پرونده:Mohammad1.JPG


## اړونده لټونونه

* بوجان سیلاب
* په ایران کې د کلیو لیست

## سرچینې
https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1385/results/all/09.xls
بوژان (سیروان، یو)

بوزان د ایران د ایلام ولایت د سیروان ولسوالۍ د مرکزي ولسوالۍ د رودبار کلیوالي کلی دی

## نفوس
نفوس

په 2015 کې د عمومي نفوس او د کور د سرشمیرنې له مخې، د دې کلي نفوس د 46 خلکو (13 کورنیو) سره مساوي و.. 

## سرچینې

https://www.amar.org.ir/%D8%B3%D8%B1%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C-%D9%86%D9%81%D9%88%D8%B3-%D9%88-%D9%85%D8%B3%DA%A9%D9%86/%D9%86%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%AC-%D8%B3%D8%B1%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C/%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D9%81%DA%A9%DB%8C%DA%A9-%D8%AA%D9%82%D8%B3%DB%8C%D9%85%D8%A7%D8%AA-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D9%84-1395
اشتبین

اشتابین د صفوی دورې پورې اړه لري او د جولفا په ښار کې موقعیت لري، کنرود خانه اراس، اشبتین کلي.

## جغرافيايي موقعيت
د شتیبین زینه کلی د سیهرود ولسوالۍ او د جولفا ښار د نوجه مهر ولسوالۍ یو له دندو څخه دی او دا د هارس، سیواشان او جعفرآباد په نومونو د دریو کلیو څخه جوړه ده چې د حراس جنکشن څخه د جولفا، سیهرود کلي، نوردوز، کوردشت څخه تیریږي. دوی د اشتابین کلي ته ننوځي او د کلي او د سیهرود-خودافرین د اصلي او سرحدي سړک تر منځ فاصله شاوخوا 7 کیلومتره ده او د اشتابین کلي او شاوخوا سیمو ترمنځ ارتباطي سړک دی دا د هغه سړک له لارې دی چې د نوردوز او کوردشت له پولې څخه کلي ته راځي.

## فرقه
نومول

ځینې کارپوهان د اشتابین په نوم د دې کلي د نومولو د علت په اړه وايي، دا کلی د «هارس» په نوم د دریو ګاونډیو کلیو ترکیب دی «Jafarabad» او «Siavashan» جوړ شوي او له همدې امله «Oshtbin» د دوو کلمو «Osh» څخه جوړه شوې ده چې معنی یې دریم نمبر او «Tabin» معنی لري په تالشي او تاتي ژبو کې قبیله او همدارنګه د دې کلي ډیری خلک د کلي د نومولو لامل دي. دا د دریو لوړو غرونو په منځ کې موقعیت لري د کلي نوم د دوو کلمو «osh» له ترکیب څخه اخیستل شوی چې معنی یې دریم نمبر او «bien» معنی لري منځنی 

## د کلي معمارۍ
د کلي معمارۍ

د اشتابين کلي چې د غره د غره د سختو غرونو له امله د شنه او ښکلي جواهر په څېر دی، کورونه لري چې د يو کور انګړ د بل کور چت دی او د دغه کلي زاړه کورونه جوړ شوي دي. د صفوي او قاجار د دورې د معمارۍ په بڼه. کټارونه، نقاشي پلازمینې، سیشونه او کړکۍ ټول د هنر کارونه دي او د دې کلي د ښکلي معمارۍ په جوړولو کې خورا مهم رول لوبوي. 

## د سلمان زاده کور
د سلمان زاده کور

د سلمان زاده کور د کلي دننه یو له پخوانیو کورونو څخه دی چې د ودانۍ په سر کې د لیکلو له مخې دا کور د صفوی دورې او د 977 هجري قمري کال پورې اړه لري چې د وروستي مالک وروسته سلمان زاده نومیږي او مساحت لري. 305 مربع متره. چې په دریم رسم الخط کې د شاه طهماسب صفوي د زوړ هدیرې په اړه څو لیکنې لري د هجري د نهمې او لسمې پېړۍ د مرمر ډبرې او د حکیم ابوالقاسم نباتي مقبره د دغه تاریخي کلي د تاریخي او کلتوري شالید په اړه معلومات ورکوي. . 

## اړونده لټونونه

* د ایران ملي کارونه
* د کلتوري میراثونو، لاسي صنایعو او ګرځندوی سازمان

## سرچینې

http://www.mehrnews.com/detail/News/2022416

https://web.archive.org/web/20180308060745/http://chtn.ir/Default.aspx?tabid=84

http://iranshahrpedia.com/static/view/page/cultural-heritage-reports
محمد عبادی زاده

محمد عباد زاده (په ۱۳۴۲ کال کې په رودان کې زیږیدلی) د بندر عباس د جمعې امام او په هرمزګان ولایت کې د دیني فقهې استازی دی. نوموړی د ۲۰۱۸ کال د جولای په ۲۶ مه د ایران د اسلامي جمهوریت د مشر سید علي خامنه يي له خوا په دې مقام وټاکل شو1][2]

تر دې وړاندې نوموړی د قشم د جمعې امام او د هرمزګان ولایت د اوقافو او خیریه چارو عمومي رییس و..  

تر دې وړاندې نوموړی د قشم د جمعې امام او د هرمزګان ولایت د اوقافو او خیریه چارو عمومي رییس و.  

## ژوند
محمد عباد زاده په ۱۳۴۲ کال کې د هرمزګان ولایت په رودان ښار کې زېږېدلی دی. هغه خپلې مدرسې لس کاله بشپړې کړې تر دې چې د مدرسې د لوړې کچې تر بشپړېدو پورې له استادانو لکه اعتمادي، محمدي خراساني، قادري، موسوي تبریزي، پکتاچي، سجادي او... هغه تېر شو او بیا شپږ کاله د فقهې او اصولو په برخه کې د بهرنیو کورسونو په زده کړه بوخت شو لکه: مکرم شیرازي، جعفر سبحاني، بهجت، فاضل لنکراني او احمدي فقیه یزدي..

هغه په دیني علومو او اسلامي علومو کې ماسټري لري او اوس مهال د اسلامي علومو په یوه ښوونځي کې د دوکتورا محصل دی چې په اخلاقي فلسفه تمرکز کوي.. 

نوموړی اوسمهال د هرمزګان پوهنتون د رسمي پوهنځي غړی دی..  

## ریکارډونه

* امام جمعه قشم (۵ کاله) 
* په هرمزګان پوهنتون کې د رهبري نمایندګۍ مسؤلیت (۹ کاله)    
* د هرمزګان پوهنتون په اکاډمیک بورډ او د باوري بورډ غړیتوب  
* د هرمزګان د اوقافو او خيريه چارو رئيس 
* په هرمزګان کې د اسلامي انقلاب د فرهنګي-ټولنیزې جبهې د ستراتیژیکې شورا غړی 
* د هرمزګان د خویندو مدرسو مدیریت 
* د خویندو مدرسو د 7 سیمې رییس 
* د هرمزګان د دیني عالمانو د ځانګړي څارنوالۍ د مصالحې د کمیټې مسوولیت 

هغه د اوبو او برېښنا د صنعت پوهنتون او د اقتصاد پوهنځي، د تهران مرکزي څانګې، هرمزګان پوهنتون، اسلامي آزاد پوهنتونونو او پیام نور، بندر عباس او قشم څانګې په ګډون په بېلابېلو پوهنتونونو کې پنځلس کلنه تدریسي تجربه لري

عبادزاده د قم د مهدي موعود مدرسې، د قم د الزهرایه ټولنې، د اسلامي تبلیغاتو په دفتر پورې تړلې د قم مدرسې د خویندو په مرکز، د بندر عباس برادران د پیغمبرۍ په مدرسه کې د تدریس تجربه هم لري. ۳ خویندو مدرسه او د تهران د شهید بهشتي مدرسه. 

## سرچینې
https://www.khabaronline.ir/news/1280642

http://www.iribnews.ir/fa/news/2477722/%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%A8%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AC%D9%85%D8%B9%D9%87-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D9%86%D8%AF%D8%B1%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3

https://hormozgan.oghaf.ir/News/Show.aspx?ID=196892

http://www.hawzahnews.com/news/499355/%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AC%D9%85%D8%B9%D9%87-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D9%86%D8%AF%D8%B1%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D9%85 

https://nasim.hormozgan.ac.ir/ostad/resualtfni?863392 

https://web.archive.org/web/20190911120357

/http://nrhu.ir/index.jsp?siteid=571&fkeyid=&siteid=571&pageid=64797
https://web.archive.org/web/20190911120357/h

ttp://nrhu.ir/index.jsp?siteid=571&fkeyid=&siteid=571&pageid=64797
https://web.archive.org/web/20201027142406/h

ttps://hormozgan.ac.ir/index.aspx?fkeyid=&siteid=27&fkeyid=&siteid=27&pageid=843

https://web.archive.org/web/20190807150230/h

ttp://shabestan.ir/detail/News/811540
له واده مخکې جنسي اړيکه

بټنوک| په هیواد کې د نا واده شویو میرمنو د زیږون کچه د 1980 او 2007 زیږدیز کلونو ترمنځ په عکس کې ښودل شوې.

له واده څخه مخکې جنسی اړیکې هغه جنسی فعالیت دی چې د واده څخه مخکې د افرادو لخوا ترسره کیږی. په تاریخی لحاظ، له واده څخه مخکې جنسی اړیکې یوه اخلاقی مسله ګڼل کیده چې په ډیرو کلتورونو کې تابو وه او د ځینو ادیانو په نظر کې ګناه ګڼل کیږی، مګر له ۱۹۶۰ راهیسې دا ډیره مشهوره شوې ده، په ځانګړې توګه په لویدیځو هیوادونو کې. په ۲۰۱۴ کال کې د نړیوال اخلاقو په اړه یوه رسمی څیړنه موندلې چې له واده څخه مخکې جنسی اړیکې د منلو وړ نه دی، په ځانګړې توګه په مالیزیا، اندونیزیا، اردن، پاکستان او مصر کې چې ۹۰ سلنه خلک یې مخالفت کوي.

## سرچينې
https://web.archive.org/web/20180806121232/http://www.pewglobal.org/2014/04/15/global-morality/table/premarital-sex/

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Premarital sex». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۰ ژوئیه ۲۰۱۴
چه چکر(ایسین (

چه چکر 

په انګلیسی ژبه:

چاه چکور

**Chah-e Chekor**

د ایران د هرمزګان ولایت د بندرعباس ولسوالی په مرکزی برخه کې د ایسین د کلیوالې ولسوالۍ یو کلی دی. (نیول شوی له خوا

((کریش (قومیت)).

## هم وګورئ

* په ایران کې د ښارونو لیست

## سرچینی
https://www.openstreetmap.org/?mlat=27.276389&mlon=56.347222&zoom=15#map=15/27.27639/56.34722

https://web.archive.org/web/20220505014212/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_22.xlsx
https://en.wikipedia.org/wiki/GEOnet_Names_Server
https://web.archive.org/web/20110920094743/http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/22.xls
https://web.archive.org/web/20230117182750/https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Hormozgan.xls

وېشنيزه:ويکيډاټا سره تړلي مخونه
د هاتزور هوايي اډه

بټنوک| ګابي اشکنازي په 2010 کې د اډې څخه لیدنه وکړه
د هاتزور هوایی ځواک اډه (عبرانی: Hatzor Israeli Air Force Base) په اسرایل کې موقعیت لري یو نظامي هوایی ډګر دی چې په 1942 میلادي کال کې جوړ شوی. دا د مدیترانې سمندر په ساحل کې د بیت المقدس د ښار په سطحه موقعیت لري. هغه ځمکې چې هوایی ډګر یې په تاریخي توګه جوړ شوی د قستینا، البطاني الشرقي او یاسور کلیو پورې اړه لري..

## تاریخ
دا د برتانوي ځواکونو (شاهي هوايي ځواک) لخوا په 1942 میلادي کال کې د فلسطین په کلیو او ځمکو کې جوړ شو

هم وګورئ

* د رامات ډیویډ هوایی اډه
* د یاسور کلي
* د اورینټ کمبل

## حوالې
https://web.archive.org/web/20200819192936/https://viaf.org/viaf/259146462550827771275/

https://www.calcalist.co.il/market/article/rjvbv3q9o
https://www.iaf.org.il/4968-33517-he/IAF.aspx
وېشنيزه:ويکيډاټا سره تړلي مخونه
وېشنيزه:هغه پاڼي چې د P17 ځانګړتیاوي کاروي
بندر عباس ریل سټیشن

بندر عباس ریل سټیشن د ایران په بندر عباس ښار کې د اورګاډي سټیشن دی.

دغه سټېشن د ۱۳۷۳ کال د مارچ د میاشتې په ۲۶ نېټه د ایران د پخواني ولسمشر اکبر هاشمي رفسنجاني له خوا د بفقیک – بندر عباس د اورګاډي د پټلۍ د پرانیستلو په وخت کې په کار پیل وکړ.

## سر چینی

* د هرمزګان ریل پټلۍ د عمومي ادارې پیژندنه،  د هرمزګان ریل پټلۍ د عمومي ادارې رسمي ویب پاڼه
* په ایران کې د ریل پټلۍ تاریخ، د اورګاډي ترانسپورت ویب پاڼه
* په ایران کې د ریل پټلۍ تاریخ،  ټین نیوز ویب پاڼه
وېشنيزه:هغه پاڼي چې د P131 ځانګړتیاوي کاروي
وېشنيزه:هغه پاڼي چې د P276 ځانګړتیاوي کاروي
ماوريان

**ماوري** يا **ماوريان**  د پولینیشیايي نسل خلک دي چې په لسمه مېلادي پېړۍ کې د آرام سمندر له تودو او استوایي ټاپوګانو څخه د نیوزیلینډ معتدله ټاپوګانو ته مهاجر شوي او د ماوري تمدن بنسټ يې ايښی دی. په ۲۰۰۷ کال کې د دغې قبیلې نفوس شاوخوا ۶۰۰ زرو تنو ته ورسېد. د دې خلکو اصلي ژبه ماوري ژبه ده.

## تاریخ
ځینې سرچینې راپور ورکوي چې ماوريان د منځنۍ پېړۍ په لومړیو کې نیوزیلینډ ته راغلي. ماوريان خپله وايي چې دوی په اصل کې د هاوایی ټاپو اوسیدونکي وو او د "واکا" په نوم په لویو کښتیو کې د خوړو او نوې ځمکې په لټه کې دې ځای ته راغلي دي. دوی په لرې واټن کې د اوبو پر سر د ځمکې یوه ټوټه ولیده چې یوه اوږده سپینه ورېځ پرې ولاړه وه، دوی دې ځمکې " آوتاروا " نوم ورکړ،  چې مانا یې د "سپینېو ورېځو ځمکه" ده چې وروسته په نيوزيلينډ ونومول شو. د ماوري قومونو په خپل منځ کې ډېرې شخړې او جګړې رامنځته شوي، مګر آوتاروا دومره لویه ځمکه وه چې د هرچا لپاره  يې ځای درلود، او هره ډله په یوه سیمه کې میشته وه. 

د ۱۸ مې پېړۍ په منځ کې، نور اروپایان نیوزیلینډ ته راغلل او ماوريان یې ډېر اغېزمن کړل. نويو راغلو اروپايانو پرمختللي اوزار لرل چې مايوريان يې دوی ته مايله کول، خو له بلې خوا د مالګې په بدل کې د ماوريانو د ځمکو اخيستل د ماوريانو  غوسه راوپاروله. د ځمکو پرسر د اروپايانو او مايوريانو شخړې په جنجال واوښتې بلاخره مايوري مشرانو او  برېتانوي استازو د ۱۸۴۰ز کال د فبرورۍ په ۶مه د وایتانګي تړون په نوم یو تړون لاسلیک کړ. 

په ۱۸۵۶ز کال کې، ماوريان د لومړي ځل لپاره د "لومړي  پوتاتاوی پاچا" په نوم یو پاچا وټاکه. د یو لړ جنګونو په تعقیب چې د ماوريانو او اروپایي استعمارګرو ترمنځ  تسره شول چې په تاريخ کې د ماوري جګړو په نوم پېژندل کيږي ، د ماوريانو ځمکه یوه ضعیفه او ځپل شوې ځمکه شوه ، او  دې خاورې خپله زرغونتیا له لاسه ورکړه. د اروپايي کډوالو سره راغلې ناروغۍ او  د جګړې دوام د ډېرو ماوريانو د مړينې سبب وګرځېدې. په ۱۷۶۹ز کال کې، یوازې ۱۲۰,۰۰۰ ماوريان ژوندي پاتې شول، او دا شمېر په ۱۸۹۶ز کې ۴۲,۰۰۰ تنو ته راټیټ شو. په شلمه پېړۍ کې، د ماوري نفوس لږ څه زیات شو او شاوخوا ۵۰,۰۰۰ تنو ته ورسېد. دا شمېره د نیوزیلینډ د اوسني نفوس شاوخوا ۱۲.۲٪ جوړوي. 

## ماوري دودونه
ماوري دودونه عبارت له هغه افسانو، عقايدو، کيسو او رواجونو څخه دي چې  د نیوزیلینډ د ماوري ټولنې ترمنځ يې د تاريخ په اوږدو کې دوام موندلی دی. د ماوري ټولنې دودونه ، عقیدې او د نړۍ لید د یوې مفصلې افسانې پراساس دی چې د دوی د ټاټوبي پولینیشیا څخه سرچينه اخلي  او د نويو شرایطو سره سمه پرمخ تللی دی.

## سرچینې
پولنشيايان

[کيڼ|بټنوک|220x220px| د [ساموا خلک]]
بټنوک|344x344px| تایتي ماشومان
**پولینیشیايي وګړي** یا **پولینیشیان** (   ) د توکمیزو ژبو یوه ډله ده چې د توکمیزو ډلو څخه جوړه شوې ده چې سیمه يیز دي ( پولینیشین (جزیرې چې په پولینیزیا مثلث کې موقعیت لري)، په آرام سمندر کې د اوقیانوس یوه لویه سیمه ده. د دې خلکو لومړنۍ تاریخي ریښې بېرته د سویل ختیځې آسیا ټاپوګانو ته ځي ، او دوی د لوی آسټرونیسیا توکم - ژبني ګروپ برخه ده ، او د دوی ژبنۍ ریښې د تایوان له اصلي اوسیدونکو سره شریکې شريکيږي. دا خلک په پولینیشیايي ژبو خبرې کوي، کوم چې د استرونزیایي ژبې د کورنۍ د سمندري ژبې فرعي کورنۍ یوه څانګه ده.  ماوريان **د پولینیشیايانو** د نفوس لویه برخه جوړوي،  له دوی وروسته، سامونان ، د هاوایي اصلي اوسیدونکي ، تاهیتیان ، تونګان او د کوک ټاپوانو ماوريان د **پولینیشیايي وګړو** ترټولو ډېر نفوس جوړوي.

**پولینشیايان** د سمندري کښتیو په مرسته د خپلو کډو سره د آرام سمندر ترټولو لرې پرتو سیمو ته تللي او د هاوایي ، راپانوي (ایسټر ټاپو) او آوټاروا (نیوزیلینډ) په څېر ټاپوګانو کې مېشته شوي دي، دوی ځانګړي فوق العاده سمندري وړتياوې او مهارتونه لرل چې له کبله يې دوی د نړۍ لرې پرتو سيمو ته مهاجرتونه کړي دي او هلته اباد شوي دي. 

## پولینشیایي وګړو سرچينه
[بټنوک| په [آرام سمندر|ارام سمندر او  هغه سیمه کې چې د پولینیشیا مثلث په نوم یادیږي، د پولینیشیايي کوچیانو خپرېدل.]]
**پولینیشیان** ، له هغې ډلې  سامونيان ، تونګان ، نیویان ، کوک ټاپوګانو موریس ، تاهیتان ماویس ، هاوایی مولیس ، مارکیساس ټاپوان ، او د نیوزیلینډ موریس ، د آسترونیسیا د خلکو فرعي ټولګه ده. د جینیاتي،  ژبپوهنې   لرغون پېژندنې شواهدو پر بنسټ، **پولینیشیان** د تایوان اصلي اوسیدونکو ، د سویېل ختیځې آسیا د سمندري سیمې خلکو، مایکرونیزیا او ماداګاسکر سيمو وګړو ته ورته والی لري 
 
ښي|بټنوک|300x300px| د وخت په تېرېدو سره د اتریش د خلکو مهاجرت او خپرېدل

## سرچینې
خوېساني ژبې

**خوېساني ژبې** د افريقا لويه وچه کې د ځايي ژبو يوهکورنۍ ده، چې اوسمهال يې ويناوال له ۳۰۰ زرو تنو څخه لږ  دي. دا ژبې اوسمهال په ټوليز ډول د خطر سره مخ ژبو کې ډلبندي شوي دي.

خوېساني ژبې د سوېلي افریقا په وېشل شویو برخو کې موندل کیږي. په دې کورنۍ کې دوه څانګې شاملې دي، هوټینټ او بوشمن. دا ژبې ځانګړی فونیمیک ارزښت لري ځکه چې د دوی د کنسوننټ سیسټم کې، کنسوننټونه خپلواک فونیم ګڼل کیږي. البته، نورې افریقایي ژبې لکه زولو (چې يوه بانتو ژبه ده) هم دا ډول غږونه لري، چې د خوېساني ژبو څخه اخیستل شوي. 

## جغرافیایي وېش
دا ژبې په عمده توګه د نامیبیا او بوټسوانا په کالهاري سارايي سیمو کې ویل کیږي. په هرصورت، دوه نور اقلیتونه هم په ډېرو لرې پرتو ځایونو کې په دې ژبو خبرې کوي. یو په تانزانیا کې کابو ۴۰,۰۰۰ تنه او بل یې د انګولا په ساحل کې کوچنۍ سیمه ده. د دې کورنۍ تر ټولو مهمه ژبه د خوي خوي ژبه ده، چې په نامیبیا کې شاوخوا ۲۵۰,۰۰۰ تنه پرې خبرې کوي. په تانزانیا کې  سانداوي ژبه هم ۴۰,۰۰۰ ویونکي لري.

## فونیټیک
د دې ژبو تر ټولو مهمه ځانګړنه د ځانګړي ژبپوهنې په برخه کې د دوی ځانګړی فونیتیک دی.  په دې ژبه کې یو ډول فونیمونه دي چې د کلک کنسوننټ په څېر دي. په دې ژبو کې کلک کنسوننټونه خاموش توري دي چې په نورو ژبو کې د غږولو فونولوژیکي نمونې نه تعقیبوي. داسې غږونه دي لکه د غاښونو له لارې د هوا د ایستلو  غږ. دا ځانګړنه تر یوې اندازې پورې د نورو ټولنو په ځینو ژبو کې ، په ځانګړې توګه په افریقا کې او د استرالیا د مورنیو ژبو په منځ کې ثبت شوې ده. 

## اړوند نور

* بانتو ژبې
* خوسايي ژبه

## سرچینې

* برنارد، الف (۱۹۸۸) 'خپلواکي، ژبه او تولید: د خویسان د ټولنیز جوړښت یو اټکلي تاریخ'، افریقا: د نړیوال افریقایي انسټیټیوټ ژورنال 58(1)، 29-50
* Gerrit Dimmendaal (2008) "د افريقا په وچه کې د ژبې ايکولوژي او ژبني تنوع"، په ژبه او ژبپوهنه کمپاس 2/
وېشنيزه:ژبې
اورالي ژبې

بټنوک|300x300px
**اورالي ژبې** د ۳۸ ژبو يوه ژبکورنۍ  ده چې په په شمالي اورواسیا کې کابو ۲۵ ميلیونه ویونکي لري. د اورالي ژبو ډېری ویونکي هنګري ، فنلنډي او استونیايي ژبې وايي. د دې ژبکورنۍ نورې مهمې ژبې عبارت دي له: ارزیا ، موکشا ، ماري ، ادمورت ، سامي ، کومياو سامي اروالي ژبې چې د سکنډینویا په شمالي سیمو او روسيه کې ویل کیږي. 

د اورالي ژبو  نوم د  اورال غرونو او د هغې شاوخوا سيمې نوم ته راجع شوی دی، کوم چې د اورالي ژبو ويونکي اصلي ټاټوبی ګڼل کيږي.

فينو يوګريک ژبې په پراخه توګه د ساموید ژبو پرته بېلې په پام کې نیول کیږي؛ که څه هم هغه څوک چې دا ډول تیوري نه مني د فینو - یوګریک او اورالي ژبې يو د بل د مترادفاتو په توګه کاروي.

## سرچينې
جوړه شوې ژبه

کيڼ|بټنوک|200x200px| د جوړې شوې ژبې بیرغ
**مصنوعي ژبه يا جوړه شوې ژبه** د طبیعي ژبې مخالفه ده او دا هغه ژبه ده چې په قصدي او شعوري توګه د یو فرد یا یوې ډلې لخوا په داسې ډول ډیزاین شوې وي چې په طبیعي ژبو کې شتون نلري بې نظمۍ، پېچلتیاوې او استثناوې په نسبي ډول پکې له منځه وړل شوي وي او په اسانۍ سره په لنډه موده کې د زده کولو قابليت ولري. 

ځینو اشخاصو یا ډلو د بشردوستانه، عملي، ایډیالوژیکي دلایلو، د ازمایښت (د یوې تیوري یا فرضیې) او حتی د جمالیاتي دلایلو لپاره مصنوعي ژبې رامینځته کړې دي. نړیوالې ژبې یا د پولې هاخوا (نړیوالې) مرستندویه ژبې اکثره مصنوعي وي  هڅه کیږي د طبیعي ژبو په پرتله ساده وي. نورې مصنوعي ژبې د طبیعي ژبو په پرتله ډېرې منطقي ډیزاین شوي؛ د دې ډول ژبو مشهورې بېلګې اېسپرانتو ، لوګلان او لوجبان دي. 

ځینې لیکوالان، لکه جان رونالډ ریوېل ټولکین د لارډ آف دی رینګز لیکوال د تلفظ جمالیات، ادبیاتو، هنر یا شخصي دلایلو په موخه ټیفاني ژبې جوړې کړې دي. په دې وروستیو کلونو کې د سټار ټریک ټلویزیوني لړۍ لیکوالانو او مینه والو د کلینګن نسل ژبه جوړه کړې چې د کلینګن ژبې په نوم خپل ځانګړی ګرامر او لغاتونه لري. 

## اړونده مقالې

* منځګړیتوب ژبه

## سرچینې

* ویلیام الد (۱۳۸۴). «پدیدهٔ اسپرانتو» (PDF). آرویج..mw-parser-output cite.citation{font-style:inherit}.mw-parser-output q{quotes:"\"""\"""'""'"}.mw-parser-output code.cs1-code{color:inherit;background:inherit;border:inherit;padding:inherit}.mw-parser-output .cs1-lock-free a{background:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/65/Lock-green.svg/9px-Lock-green.svg.png")no-repeat;background-position:right .1em center;padding-right:1em;padding-left:0}.mw-parser-output .cs1-lock-limited a,.mw-parser-output .cs1-lock-registration a{background:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d6/Lock-gray-alt-2.svg/9px-Lock-gray-alt-2.svg.png")no-repeat;background-position:right .1em center;padding-right:1em;padding-left:0}.mw-parser-output .cs1-lock-subscription a{background:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/aa/Lock-red-alt-2.svg/9px-Lock-red-alt-2.svg.png")no-repeat;background-position:right .1em center;padding-right:1em;padding-left:0}.mw-parser-output div[dir=ltr] .cs1-lock-free a,.mw-parser-output div[dir=ltr] .cs1-lock-subscription a,.mw-parser-output div[dir=ltr] .cs1-lock-limited a,.mw-parser-output div[dir=ltr] .cs1-lock-registration a{background-position:left .1em center;padding-left:1em;padding-right:0}.mw-parser-output .cs1-subscription,.mw-parser-output .cs1-registration{color:#555}.mw-parser-output .cs1-subscription span,.mw-parser-output .cs1-registration span{border-bottom:1px dotted;cursor:help}.mw-parser-output .cs1-hidden-error{display:none;font-size:100%}.mw-parser-output .cs1-visible-error{font-size:100%}.mw-parser-output .cs1-subscription,.mw-parser-output .cs1-registration,.mw-parser-output .cs1-format{font-size:95%}.mw-parser-output .cs1-kern-left,.mw-parser-output .cs1-kern-wl-left{padding-left:0.2em}.mw-parser-output .cs1-kern-right,.mw-parser-output .cs1-kern-wl-right{padding-right:0.2em}
وېشنيزه:ژبپوهنه
وېشنيزه:ژبه
رویټرز

**رویټرز** ( انګلیسي : **Reuters** ) یوه خبري اژانس دی چي د تامسن رویټرز ملکیت ګڼل کيږي.   دا اژانس د نړۍ په شاوخوا 200 ځایونو کي د 2,500 ژورنالیستانو او 600 انځور نیونکي ژورنالستانو په درلودلو سره په 16 ژبو خپروني وړاندي کوي.  رویټرز په نړۍ کي یو له سترو او معتبرو خبري اژانسونو څخه دی.   

د رویټرز اداره په لندن کي په 1851 کي د جرمني بارون پاول رویټر لخوا رامنځ ته سوه. په 2008 کي یاده اداره د کاناډا د تامسن کارپوریشن لخوا واخیستل سوه او اوس د تامسن رویټرز خبري رسنۍ اړوند ګڼل کیږي.
د شهید حقانی بندر

کيڼ|بټنوک|300x300px| د شهید حقانی ورتګ
د شهید حقاني بندر عباس بندر په ایران کې د سمندري مسافرینو ترټولو لوی ترمینل ګڼل کیږي، د 40 معیاري او پرمختللو کښتیو سره او په ورته وخت کې د سمندري سفرونو لپاره د څلورو زرو څخه د زیاتو خلکو د لیږدولو ظرفیت لري. کښتۍ له دې بندر څخه د قشم او هرمز ټاپوګانو ته سفر کوي. [1][ii]  

د شهید حقاني بندر او شهید ذکري قشم بندر تر منځ فاصله ۱۲.۳ سمندري میله ده چې ۲۳ کیلومتره مساوي ده، هرمز بندر ۹.۶ میله د ۱۸ کیلومترو په اندازه او د لارک ټاپو ۱۸ سمندري میله د ۱۳ کیلومترو په اندازه مساوي دی

## ګالری

دوتنه:Shahid_Haghani_Wharf_1.jpg|link=پرونده:Shahid_Haghani_Wharf_1.jpg
دوتنه:Shahid_Haghani_Wharf_2.jpg|link=پرونده:Shahid_Haghani_Wharf_2.jpg
دوتنه:Shahid_Haghani_Wharf_3.jpg|link=پرونده:Shahid_Haghani_Wharf_3.jpg


## سرچینې
http://news.mrud.ir/news/19844/%D8%A7%D9%81%D8%AA%D8%AA%D8%A7%D8%AD-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D9%81%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D9%86%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%AD%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C 

http://www.irna.ir/hormozgan/fa/News/83246497/

https://www.irna.ir/news/83897693/%D8%A7%D8%B3%DA%A9%D9%84%D9%87-%D8%AA%D8%AC%D8%B3%D8%B3-%D9%88%D9%86%D8%AC%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D9%86%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%AD%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%86%D8%B5%D8%A8-%D8%B4%D8%AF
نادېني ژبې

**نادېني ژبې**   د ځايي امریکایي ژبو یوه کورنۍ ده چې د اتاباسکاني ژبې او  آیاک او ټلینګیت  ژبې  پکې شاملې دي. پخوا د هېدا ژبه هم د دې ډلې یوه برخه وه، چې نن ورځ په پراخه کچه نه منل کیږي. ناواهو ژبه د دې کورنۍ تر ټولو زیاته ويل کېدونکې ژبه ګڼل کيږي.

د ۲۰۰۸ ز کال په فېبرورۍ کې، نادېني ژبې (د هایدا پرته) د مرکزي سایبیریا ینیسیایي ژبو سره د نښلولو او د دېني-يېنيسياني کورنۍ د جوړولو وړاندیز وړاندې شو او د ډېری ژبپوهانو لخوا یې هرکلی وشو.  د ۲۰۱۴ز کال د يوې مقالې وړاندیز وکړ چې د شمالي امریکا د نا-ډین ژبې او د سایبریا د ینیسیان ژبې د دواړو براعظمونو ترمنځ په بیرینګیا کې ویل شوې ژبه کې ګډه ریښه لري. 
 
## اړوند نور

* ډین-ینیسیان ژبې

## سرچینې

## بهرنۍ لینک

* د الاسکا د مورنۍ ژبې مرکز
* د اتاباسکان کلمې پرتله کولو جدول
* [//en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Swadesh_lists_for_Dené-Yeniseian_languages Dené-Yeniseian / Na-Dené Swadesh لیستونه] (نامکمل)
وېشنيزه:ژبې
زوی کوگان

زوی کوګان (عبرانی: צבי קוג ؛ په 1996 کې زیږیدلی) یو اسراییلی او زیږیدلی پوپ دی چې په 2020 کې د اسراییلو دولت سره د عادي کیدو وروسته متحده عربي اماراتو ته راغلی ترڅو د محافظه کار یهودي ډلې حسیډم خاباد استازیتوب وکړي. هغه د نومبر په 21، 2024 کې ورک شو، او وروستی ځل په دوبۍ کې د یهودانو د خوړو پلورنځي ژمنه شوې وه چې د هغه چارو ته به پاملرنه وکړي. د هغه موټر او تلیفون د عمان د سلطنت په څنډه کې د دوبۍ څخه 150 کیلومتره لرې په العین کې وموندل شو. متحده عربي اماراتو ته له راتلو مخکې، هغه د اسراییلو د دفاعي ځواکونو په ګیواټي لوا کې خپل پوځي خدمت ترسره کړ. 

## فیډبیک
یوسف العتیبه په متحده ایالاتو کې د اماراتو سفیر ربي کوګان په X پلیټ فارم کې د اماراتي سفارت په اکاونټ کې په یوه پوسټ کې ماتم وکړ او ویې ویل: "د هغه وژنه په متحده عربي اماراتو کې یوازې یو جرم و ، بلکه یو جرم و. پر ضد یې". دا زموږ پر هېواد، زموږ پر ارزښتونو او زموږ پر لید برید و. 

## هم وګورئ

* د ۲۰۰۸ کال د ممبۍ بریدونه
* ګابریل هولزبرګ

## سر چینی
https://matzav.com/body-of-rabbi-zvi-kogan-28-hyd-found/

https://matzav.com/body-of-rabbi-zvi-kogan-28-hyd-found/

وېشنيزه:1996 زېږېدنې
وېشنيزه:ويکيډاټا سره تړلي مخونه
د چاباد غورځنګ

د چاباد غورځنګ (عبرانی: 

חסידות חב"ד ליובאוויטש

) په ارتودوکس یهودیت کې د هاسیدیک غورځنګ دی او په نړۍ کې یو له لوی پیژندل شوي هاسیډیک حرکتونو څخه دی چې رسمي مرکزي دفتر یې په بروکلین، نیویارک کې دی. دا په نړۍ کې ترټولو لوی یهودي سازمان دی، او په 1788 کې د ربي شنور ملادي لخوا تاسیس شوی. دا حرکت په بیلاروس کې پیل شو، بیا لاتویا، بیا پولنډ، بیا د امریکا متحده ایالاتو ته، په 1940 کې

## سر چینی
https://register-of-charities.charitycommission.gov.uk/en/charity-search/?p_p_id=uk_gov_ccew_onereg_charitydetails_web_portlet_CharityDetailsPortlet&p_p_lifecycle=0&p_p_state=maximized&p_p_mode=view&_uk_gov_ccew_onereg_charitydetails_web_portlet_CharityDetailsPortlet_regId=1128933&_uk_gov_ccew_onereg_charitydetails_web_portlet_CharityDetailsPortlet_subId=0

https://web.archive.org/web/20190904014248/https://thecuttingedgenews.com/index.php?article=593

وېشنيزه:يهوديت
وېشنيزه:هغه پاڼي چې د P17 ځانګړتیاوي کاروي
وېشنيزه:هغه پاڼي چې د P31 ځانګړتیاوي کاروي
مونګميايي ژبې

**د هونګ مين** ژبې يا مونګميايي ژبې (چې **د مياو ياو** په نامه هم يادېږي) د چين په سوېل او شمال ختيځه اسيا کې يوه ډېره کارېدونکې ژبکورنۍ ده. دا ژبې د چین په سوېل کې په غرنیو سیمو د ګوی جو ، هونان ، یون نان ، سیچوان ، ګوانګ شي او هوبي ولایتونه کې ويل کيږي. د دې ژبو ويونکي په عمده توګه د هان چينايانو په پرتله غرني خلک دي چې د هاساکندن سيند په حاصلخيزه دره کې ژوند کوي.

## سرچینې
اودیت ناراین

**اودیت ناراین جا** (د ډيسمبر په لومړۍ نېټه زېږېدلی  ) یو هندی سوداګريز سندرغاړی دی چې سندرې یې په عمده ډول په هندي فيلمونو کې کارول شوي. هغه په نورو بېلابېلو ژبو لکه تیلګو، کناډا، تامل، بنګالي، سندي، اوډیا، بوجپوري،نیپالي، ملیالم، آسامي، باغیلي او میتیلي کې هم سندرې ویلي دي.  هغه د ډېرو جایزو سربېره څلور ملي فيلمي ایوارډونه  او پينځه «فلم فاير ایوارډونه» ګټلي دي. د هند حکومت هغه ته د سندريز کلتور پياوړي کولو لپاره خورا غټې جايزې ورکړي او ستايلی يې دی. نوموړي شاوخوا ۲۵۰۰۰ سندرې ويلي چې خورا لوړه شمېره ده.

د اوديت ناراين زياتره سندرې د باليووډ په فيلمونو کې کارول شوي، نوموړي د هند د سندرو په برخه کې يو ځواکمن بنسټګر پېژندل شوی چې د هندي سندرو په بډاينه کې يې خورا لوی لاس درلودلی.

## شخصي ژوند

## سرچينې

وېشنيزه:1955 زېږېدنې