اوټوبا کوګوانو

اوټوبا کوګوانو، د جان سټوارټ (John Stuart) په توګه هم پېژندل کېږي چې په ۱۷۵۷ ز کې زېږېدلی او له ۱۷۹۱ز نه وروسته مړ شوی دی. د لوېديځې افريقا اوټوبا د مرئيتوب له منځه وړلو پلوی، سياسي فعال او د طبيعي حقونو فيلسوف و، چې د اتلسمې پېړۍ په وروستۍ نيمايي کې په برلين کې يو فعال و. د ديارلس کلنۍ په عمر په Gold Coast [د سرو زرو ساحل] کې ونيول شو او د مریي په توګه وپلورل شو، چې په لوېديځ هند (West Indies) کې Grenada ته ولېږدول شو. نوموړی په ۱۷۷۲ ز کې د يو سوداګر له خوا وپېرل شو، چې هغه له ځانه سره انګلينډ ته یووړچې هملته يې ليک او لوست زده او خپلواک شو. د Richard او Maria Cosway دوو تنو هنرمندانو لپاره په کار کولو سره له ځينو بریتانوي سياستپوهانو او کلتوري څېرو سره اشنا شو. هغه په بریتانيا کې د افزیقا زامن (Sons of Africa) په نامه، د مریيتوب له منځه وړلولپاره، له يوې افريقايي ډلې سره يو ځای شو. 

## د ژوند لومړي وختونه
هغه د اوټوبا کوګوانو په نامه په ۱۷۵۷ز کې د سرو زرو ساحل (Gold Coast) [چې اوس ګانا سيمه ده] په Ajumako کې وزېږېد. نوموړی يو Fanti و او کورني يې سيمه یيز رئيس ته نږدې وه. 

کوګوانو د ۱۳ کلنۍ په عمر له يوه ډله کوچنيانو سره ونيول شو، د مریي په توګه وپلورل شو او د مریيانو د لېږد په يوه بېړۍ کې له Cape Coast نه Grenada ته ولېږدول شو. نوموړي په Lesser Antilles کې په يوه کرونده کې تر هغې کار وکړ چې په ۱۷۷۲ ز کې د يوه انګریز سوداګر له خوا وپېرل شو او له ځان سره يې انګلستان ته یووړ او په پای کې خپلواکي ورکړل شوه. نوموړی د ۱۷۷۳ ز اګسټ په ۲۰مه د «جان سټوارټ (John Stuart) – يو ۱۶ کلن تورپوستی» په توګه د Baptist [مسيحي ډله ده] پيروی شو. 

## ابولیتیونیست
کوګوانو په ۱۷۸۴ ز کې د Richard Cosway او د هغه د مېرمنې (Maria) [دوو هنرمندانو] له خوا د يوه نوکر په توګه وګومارل شو، چې د همدوی په واسطه د هغه وخت د بریتانيې د سياسي او کلتوري لارښوونکو څېرو ورته پام شو. د یادو څېرو له ډلې شاعر William Balke او Prince of Wales يادولی شو. کوګوانو له Olaudah Equiano او په بریتانيا کې له نورو لوستو هستوګن اشخاصو سره د Sons of Africa [د افريقا زامن] کې فعال شو، چې دا د مریيتوب له منځه وړلو یوه ډله وه چې غړو يې په مکرر ډول د مریيتوب عمل د تورنولو په موخه د هغه وخت ورځپاڼو ته ليکل کول. 

نوموړي په ۱۷۸۶ز کې د Henry Demane په قضيه کې کليدي ونډه لرله، چې Demane يو تورپوستی و او نږدې و چې West Indies ته بېرته ولېږدول شي. کوګوانو له Granville Sharp  سره اړيکه ټینګه کړه، چې دا هم د مریيتوب له منځه وړونکې ډله وه او مخکې له دې چې بېړۍ حرکت وکړي؛ ورنه يې د Demane د ښکته کولو توان درلود. 

کوګوانو په ۱۷۸۷ز کې د اټکل له مخې د خپل ملګري (Olaudah Equiano) په مرسته پر مریيتوب يو بريد تر سرليک لاندې [غندونکې] ليکنه خپره کړه. 

د هغه ليکنې د مریيتوب له منځه وړلو او د غلام شوو وګړو د سملاسي خپلواکۍ غوښتنه کوله. نوموړی بحث کوي چې د يوه مریي دنده له مریيتوب نه تېښته ده او د نور مریيتوب د مخنيوي په موخه بايد ځواک وکارول شي. ياده وينا د وخت پاچا درېيم جورج، د وېلس شهزاده او Edmund Burke ته چې يو نامتو سياستپوه و،واستول شوه. درېيم جورج د سلطنتي کورنۍ له زياتره نوروغړو سره يو ځای د مریيانو د سوداګرې له منځه وړنې مخالف پاتې شو. 

کوګوانو څلور کاله وروسته په ۱۷۹۱ ز کې د افريقا د زامنو (Sons of Africa) په ګوته کولو سره د خپل کتاب يوه لنډه نسخه خپره کړه، چې په کې يې د لندن د فقير تورپوستو لپاره په Sierra Leone کې د يوې مستعمرې رامنځته کولو په اړه د بریتانوي بې پايلو هڅو لپاره غوره ملاتړ په ډاګه کړ. یاد فقير تورپوستي زياتره خپلواک شوي افريقايي الاصل امريکايي مریيان وو، چې د امريکا له انقلابې جګړې نه وروسته په لندن کې ځای پر ځای شوي وو. نور لومړني هستوګن د اسکوشيايي اوسېدونکي (Nova Scotian) وو، چې ژمن تورپوستي (Black Loyalists) دي. د Nova Scotia پخواني امريکايي مریيان هم په کې وو، چې Sierra Leone ته تلل يې غوره کړي وو. کوګوانو په بریتانيا کې په ځانګړي ډول د افريقايي زده کوونکو لپاره د ښوونځيو د جوړولو غوښتنه وکړه. 

کوګوانو په ۱۷۹۱ ز کې له Cosways کورنۍ سره په Mayfair کې 12 Queen Street ته لاړ. د نوموړی وروستی پېژندل شوی ليک په ۱۷۹۱ز کې ليکل شوی دی، چې کتاب ته د ودې ورکولو په موخه له سلو نه زياتو ځايونو ته د سفر يادونه کوي او دا چې نوموړی وپوهېده چې «کړه وړه خورا زيات توپيري دي». نوموړي هيله لرله په سيراليون کې افريقايي الاصل بریتانويانو د غوښتل شوې خپلواکې مستعمرې لپاره د اوسېدونکو د ګومارنې په موخه Nova Scotia ته سفر وکړي، مګر معلومه نه ده چې ايا سفر يې وکړ که نه. 

نوموړی له ۱۷۹۱ز نه وروسته، له تاريخي ثبت نه نادرکه شو او اټکل کېږي، چې په ۱۷۹۱ ز يا ۱۷۹۲ ز کې مړ شو. 

## يادګار
د ۲۰۲۰ ز په نومبر کې د انګریزانو د ميراث يوه ابي لوحه څرګندوي، چې کوګوانو د لندن په Pall Mall کې په Schomberg House کې کتل شوی دی، چې نوموړي هلته له ۱۷۸۴ ز نه تر ۱۷۹۱ز پورې د Cosways له کورنۍ سره ژوند او کار کړی دی. 

## سرچینې