open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
عبدالمالک واحدي

**عبدالمالک واحدي** د ..... اوسېدونکی دی. هغه پخوا د کندهار ښار په ۴مې ناحیې کې اوسيده. او د جهاد په وخت کې په پاکستان او جرمني کې اوسېده.

کله چې واحدي په کندهار کې قوماندان و، په کابل کې یې  د ده په خپله وینا درې کورونه اخستي وو چې يو يې د آریانا په شهرک کې دی.
 
## سرچینې
اسیا سیکورټي ګروپ

thumb|د کمپنۍ نښان.
<br>
ياداښت:
ASG د Asia Security Group لنډيز دی، چې په پښتو ''اسیا سیکورټي ګروپ'' ليکل کېږي 
**اسیا سیکورټي ګروپ** يوه کمپنۍ وه چې د کابل – کندهار پر لویه لاره باندې به يې دامریکایانو د اکمالاتو امنیت ساته. دا کمپنۍ د هشمت خليل کرزي لخوا جوړه سوه، او په خپل وخت کې يې ډير ښه پرمختګ وکړ او د افغانستان د ترټولو غوره امنيتي کمپنۍ خطاب يې هم ترلاسه کړ.

**د کمپنۍ خدمات:**
*ASG— د لوړ ظرفیت لرونکې کمپنۍ ده، دوی د لويو سوداګرو لپاره امنيت تامينوي، او سوداګري کونکو ته د مشورې ورکولو تر څنګ د سيکيورټي عسکرو د ورکولو په څېر خدمتونه هم وړاندې کوي.
*د امنیت او خطر مدیریت خدمتونه
*د امنیت او خطر ارزونه
*د پانګونې فرصتونه
ددوی دفترونه يې په کندهار، کابل، مزارشریف، او جلال اباد کي دي. 
دې کمپنۍ ته اوسمهال افغان حکومت د ډېر ډوله وسلو ګرځولو اجازه هم ورکړې ده.

## د بندېدلو اوازې
خو يو وخت د ځينو ستونزو له امله د حامد کرزي لخوا ددې کمپنۍ د بندولو خبره رامنځته سوه. کله چې خبريالانو يې د هشمت خليل کرزي څخه د کمپنۍ د بندولو د دليل وپوښتل وسوه، نو هغه وويل چې نوموړې کمپنۍ ما خپله خرصه کړل، نو خبريال ورته وویل چي ولي، ښاغلي هشمت خليل کرزی ورته وویل چې زما همهغه کمپنۍ نه وه خوښه.

## سرچینې
کانتون برن

**برن** په الماني Kanton Bern د سویس هیواد پلازمینه او دوهم لوی کانتون (ولایت) ګڼل کیږې
له قران کریم څخه څو بهترېنی دعاګاني :

له قران کریم څخه څو بهتریني دعاګاني:
که چیری صالح اولاد غواړی :
رَبِّ هَبْ لِي مِنْ لَدُنْكَ ذُرِّيَّةً طَيِّبَةً إِنَّكَ سَمِيعُ الدُّعَاءِ
رَبِّ لَا تَذَرْنِي فَرْدًا وَأَنْتَ خَيْرُ الْوَارِثِينَ.
ــــــــــــــــــــ­ــــــــــــــــــــ­ـ
که ویره درسره وی چی زما زړه به ګمراه شی:
رَبَّنَا لَا تُزِغْ قُلُوبَنَا بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنَا وَهَبْ لَنَا مِنْ لَدُنْكَ رَحْمَةً إِنَّكَ أَنْتَ الْوَهَّاب
ــــــــــــــــــــ­ــــــــــــــــــــ­ـ
که چیری غواړی د شهادت په ډول سعادت درته په نصیب شی:
رَبَّنَا آمَنَّا بِمَا أَنْزَلْتَ وَاتَّبَعْنَا الرَّسُولَ فَاكْتُبْنَا مَعَ الشَّاهِدِينَ
ــــــــــــــــــــ­ــــــــــــــــــــ­ـ
که چیری لوی مشکل او خفګان لری:
حَسْبِيَ اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَهُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ
ــــــــــــــــــــ­ــــــــــــــــــــ­ـ
که چیری غواړی چی ته او اولاد دی لمونځ ګذاره اوسی:
رَبِّ اجْعَلْنِي مُقِيمَ الصَّلاةِ وَمِنْ ذُرِّيَّتِي رَبَّنَا وَتَقَبَّلْ دُعَاءِ
ــــــــــــــــــــ­ــــــــــــــــــــ
که چیری غواړی چی میرمن او اولاد دی تا ته وفادار وی:
رَبَّنَا هَبْ لَنَا مِنْ أَزْوَاجِنَا وَذُرِّيَّاتِنَا قُرَّةَ أَعْيُنٍ وَاجْعَلْنَا لِلْمُتَّقِينَ إِمَامًا
ــــــــــــــــــــ­ـــــــــــــــــــ
که چیری غواړی چی ښه کور او ځای ولری:
رَبِّ أَنْزِلْنِي مُنْزَلًا مُبَارَكًا وَأَنْتَ خَيْرُ الْمُنْزِلِين
ــــــــــــــــــــ­ــــــــــــــــــ
که چیری غواړی چی شیطان همیشه ستا څخه لری وی:
رَبِّ أَعُوذُ بِكَ مِنْ هَمَزَات الشَّيَاطِي­نِ وَأَعُوذُ بِكَ رَبِّ أَنْ يَحْضُرُونِ.
ــــــــــــــــــــ­ــــــــــــــــــ
که د جهنم د عذاب څخه ویره لری:
رَبَّنَا اصْرِفْ عَنَّا عَذَابَ جَهَنَّمَ إِنَّ عَذَابَهَا كَانَ غَرَامًا
ــــــــــــــــــــ­ــــــــــــــــــ
که چیری دا ویره درسره وی چی الله تعالی ستا اعمال نه قبولوی:
رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ
ــــــــــــــــــــ­ــــــــــــــــــ
که چیری پریشانی لری:
إنما أَشْكُو بَثِّي وَحُزْنِي إِلَى اللَّه .

لېکنه :شریف الله وکیلی
افغان سندرغاړي

## د کاپیسا سندرغاړي
* استاد شاولی 
* زرولی افغان 
* شاولی افغان 
* میرویس نجرابی 
* ضیا نجرابی

## د لغمان سندرغاړي
* فرید فریادی 
* استاد منګل 
* شمعه آشنا
* شفیق مرید
* احمد ظاهر

لطیف ننګرهاری 
همایون انګار

## د کابل سندرغاړي
* بریښنا امیل 
* خان قرباغی

## د میدان وردګ سندرغاړي
* جاوید امیرخیل
د اروپایي هیوادونو نوملړ

**د اروپا لویه وچه** 52 خپلواک هیوادونه لري. 
د اروپایي پلازمینو نوملړ

## [[د اروپایي پلازمینو نوملړ]]
مونتینګرو

**مونتینګرو** په صربي او مونتینګرویي Црна Гора/Crna Gora د اروپا په جنوب کې پروت یو هیواد دی. د مونتینګرو پلازمینه پودګوریتسا ده چې د ادریاتیک سمندر پرغاړه موقیعت لرې. د یاد هیواد مساحت ۸۱۲'۱۳ کیلومتره مربع او د وګړو شمیر یې ۱۷۷'۶۷۸ تنوته رسیږې. د مونتینګرو د حکومت ډول جمهوری پارلمانی د پیسوواحد یې یورو او رسمي ژبه یې مونتینګرویيده.

## ایداري ویش
ټومبل|چپه|200px|
پودګوریتسا پلازمینه.
ټومبل|چپه|200px|نیکشیچ
ټومبل|چپه|200px|پلیفلیا
ټومبل|چپه|200px|بیجلو پولیه
ټومبل|چپه|200px|
بار
ټومبل|چپه|200px|هرتسګ نووي

ټومبل|چپه|200px|Новый Цетинский монастырь
[ټومبل|چپه|200px|Вид на Старый город ([Будва)|]]

## سیاسي جوړښت
## تاریخ

## اقتصاد
## کلتور

## جغرافیه

ټومبل|350px| د مونتینګرو طبیعي نقشه
ټومبل|250px|مونتینګرو
د سویس هیواد لوي ښارونه

**سویس** سویس چې د اروپا لویی وچې یو له کوچینیو هیوادونو څخه دی ګڼ شمیر ښارونه لرې چې د هغې جملې نه یې 4 مشهور او نړیوال دي.
# زوریخ (Zürich)
# بازل (Basel)
# جنیوا (Geniv)
# برن (Bern)
د سویس هیواد د ولایتونو نوملړ

ټومبل|چپه|250px|

**د سویس هیواد ولایتونو نوملړ (د [[سویس]] هیواد د کانتونونو نوملړ/کانتون)** سویس چې د اروپا لوی وچې په منځ کې پروت دی 
26 ولایتونه لرې چې عبارت دی له:
# بیرن کانتون
# آفنڅل یننر هودن 
# بازل لاندشافت
# بازل شتادت
# آفنڅل اوزر هودن کانتون
# ګلاروس کانتون 
# نید والدن کانتون
# اوب والدن کانتون
# اوري (کانتون)
# یورا کانتون
# شاپ هاوزن کانتون
# څوګ کانتون
# شویڅ کانتون
# نوینبورګ کانتون
# ګراو بوندن کانتون
# زوريخ کانتون
# وادت کانتون
# تورګاو کانتون
# سنګالن کانتون
# جینیوا
# لوزرن کانتون
# تیثین کانتون 
# سولوتهورن کانتون
# والیز کانتون
# فریبورګ کانتون 
# آرګاو کانتون

## دا هم وګورئ
لوکزامبورګ

**لوکزامبورګ** په اروپا لویه وچه کې پروت یو هیواد دی. اصلی نوم Groussherzogtum Lëtzebuerg د اروپا په شمال کې کوچېنی هیواد چې پلازمینه یې هم لوکزامبورګ نومیږي دا هیواد له المان، فرانسه، او بلجیم سره ګډه پوله لرې. لوکزامبورګ د ۰۰۰'۶۰۰ وګړو سره په اروپا کې یو له پرمخ تلونکو هیوادونو څخه دی. د لوکزامبورګ مساحت ۵۸۶'۲ کیلومتره او رسمي ژبي یې الماني، فرانسوي، او لوکزانبورګي دي. د حکومت ډول یې مشروطه پادشاهي او لومړی وزیر یې زاویه بتل دی. د یاد هیواد پلازمینه لوکزامبورګ ښار دی.

## ښارونه
د لوکزامبورګ (لوکزامبورک) هیواد د ښارونو نوملړ.
[ټومبل|چپه|250px|[لوکزامبورک (ښار)]]

[ټومبل|چپه|250px|[ویاندن]]

## سیاسی جوړښت
## جغرافیه
[230px|ټومبل|چپ|لوي ښارونه: [لوکزامبورګ ښار|لوکزامبورګ، اش-سور-الزت، دودلانژ، دیفردانژ]]
230px|ټومبل|چپ|لوکزامبورګ پوهنتون
230px|ټومبل|چپ|د لوکزامبورګ انځور

## کلتور
## اقتصاد
لوکزامبورک په اروپا کې یو له ښه اقتاد لرونکو هیوادونو څخه دی. د یاد هیواد د وګړو د ژوند کچه له اقتصادي پلوه لوړه ده. همدارنګه په لوکزامبورګ کې بیکاري ډیره کمه ده.

## تاریخ
## ایداري ویش
.
 
# لوکزامبورګ ښار (Luxembourg)
# دیکیرش (Diekich)
# ګرونماخر (Grevevmacher)
دیکیرش (Diekirc)
لیختن اشتاین

**لیختن اشتاین** په الماني Liechtenstein) د سویس او اتریش ترمنځه پرته یوښار یوه پادشاهي ده په الماني Liechtstein Fürstentum) او دریم کوچېنی هیواد په ټوله اروپا کې دی او پلازمینه یې وادوڅ ښار دی.

## جغرافیه
ټومبل|right

## اداري ویش
ټومبل|220px|

د لیختن اشتاین هیواد ایداري برخي.

**د لیختن اشتاین هیواد ایداري وېش** (د لیختن اشتاین هیواد د ولایتونو نوملړ)
# وادوڅ (پلازمینه)
# روګل
# شیلینبرګ
# ګامپرین
# اشن
# ماورن
# شان
# پلانکن
# وادوڅ
# ترینزنبرګ
# تریزن
# بالزرس

نفوس 38000

پراخوالی. 162 مربع کیلومتره/ 92 مربع میله

## تاریخ
## اقتصاد
## کلتور
سلوانیا

**سلوانیا** په سلوانیایي      
Slovenija) اروپا لویه وچه کې پروت یو هیواد دی. د سلوانیا پلازمینه او لړی ښار لیوبلیانا او مساحت یې ۲۷۳'۲۰ کیلومتره مربع دی، د وګړو شمیر یې ۳۵۵'۰۵۳'۲ میلیونه ولسمشر یې دانیلو تورک لومړی وزیر بوروت پاهور او د پیسو واحد یې یورو ده، یاد هیواد په ۱۹۹۱م کال کې له پخوانۍ یوګسلاویا څخه خپله خپلواکې ترلاسه کړی ده.

## وګړي
د سلوانیا د وګړو قومي جوړښت.

## اقتصاد
## جغرافیه
ټومبل
سلوانیا ۲۷۳'۲۰ کیلومتره مساحت لري چې د اروپا په مرکزي برخه کې د آلپ غرونو او ادریاتیک سمندر ته څیرمه موقیعت لري.

## کلتور

## مشهوري سیمي
## ایداري وېش
**د سلوانیا هیواد لیداري وېش** (د سلوانیا هیواد ښارونه)
ټومبل|rechts|380px|د سلوونیا ښارونه
ټومبل|چپه|250px|لیوبلیانا
ټومبل|چپه|250px|ماریبور
ټومبل|چپه|250px|تسلیه
ټومبل|چپه|250px|کراني
ټومبل|چپه|250px|کپر

## تاریخ
موناکو

**موناکو**(مناکو) په فرانسوي Principatu de Múnegu (Monégasque) په اروپا کې پروت یو کوچېنی هیواد دی. موناکو په نړۍ کې دوهم تر ټولو کوچېنی هیواد دی چې دیاد هیواد شهزاده له خوا یې چاری پرمخ ځي.

موناکو د فرانسه جنوب ته په مدیترانه سمندر کې موقیعت لرې چې نفوس یې ۸۰۰'۳۷ نفره او مساحت یې ۱،۹۵ کیلومتره مربع دی. د آزادو مالیاتي قوانینو له کبله په مناکو کې زیات شمیر بهرنیان تر سترګو کیږي یاد هیواد له خپلو وګړو نه هیڅ ډول مالیه نه ټولوي. د موناکو هیواد پلازمینه د موناکو ویل ښار دی.

## ګالري

File:Flag of Monaco.svg
Image:Flag of Monaco.svg
Image:LocationMonaco.svg
Image:Monaco-CIA WFB Map.png
Image:Casino_2005.jpg
Image:Casino_von_Monaco.jpg
Image:Casinò - panoramio.jpg
Image:Fürstenpalast_Monaco.jpg
Image:Monaco,_palace.jpg
Image:Palace Monaco.jpg
Image:Palais de Monaco.jpg
Image:PdMúnegu1.JPG
Image:PdMúnegu3.JPG
Image:panorama_schloss_monaco.jpg
Image:Fuerstenpalast_Wache.jpg
Image:Hotel Paris Monaco.jpg
Image:Stadion_von_Monaco.jpg
Image:MonacoOceanographicInstitute-SeawardView.png
Image:Kathedrale_monaco.jpg
Image:Stade Louis II.JPG
Image:Monaco_aerial_view.jpg
Image:View on Monacoville.JPG
Image:Monte Carlo.jpg
Image:Monte Carlo b.jpg
Image:Monaco.jpg
Image:Monaco_Fontvieille.jpg
Image:Monacoc1890.jpg
Image:Monaco1.jpg
Image:Monaco2.jpg
Image:MonacoView.jpg
Image:F1_Monte_Carlo.jpg
Image:Monte_Carlo_Alternate_View.jpg
Image:Monaco city and harbour.jpeg
Image:Whole Monaco.jpg
Image:PdMúnegu2.JPG



Vista de Mónaco, 2016-06-23, DD 11.jpg
Vista de Mónaco, 2016-06-23, DD 10.jpg
Vista de Mónaco, 2016-06-23, DD 12.jpg
Vista de Mónaco, 2016-06-23, DD 13.jpg
Casino de Montecarlo, Mónaco, 2016-06-23, DD 06.jpg
Balconies - Monaco 2014 (2).jpg



900px|ټومبل|منځ|د موناکو تصړیر
900px|ټومبل|منځ|د ټولې موناکو انځور

## ایداري وېش
له ایداري اړخه موناکو یو ښار یو دولت دی.

## جغرافیه
ښوی|ټومبل|250px

## سیاسي جوړښت
## تاریخ
## کلتور
## اقتصاد
واتیکان

**واتیکان** په ایټالوي Vaticano) د ایټالیا په ټاپووزمه کې پروت یو هیواد دی. واتیکان یو ښاری هیواد دی چې د ایټالیا پلازمینه روم ښار په زړه کې ځای لرې. دا هیواد د کاتولیک مذهب پیروانو مشر (پاپ فرانسیس) کور دی او د کاتولیکې کلیسا مرکز ګڼل کیږي. واتیکان ۴۰۰۰ کیلومتره مربع مساحت او ۲۰۰'۸۴ وګړي لري چې د یاد شمیر وګړو سره د نړۍ ترټولو کم نفوسه خپلواک هیواد ګڼل کیږې. د واتیکان پلاز مینه واتیکان ښار (واتیکان ښار) دی.

## اقتصاد
## تاریخ
واتیکان یو ښار یو دولت د نړۍ ترټولو کوچینی هیواد دی چې په ۱۱ فبروری ۱۹۲۹م کال د لاتران تړون له لاری منځ ته راغی.

## ژبي او کلتور
[بټنوک|The Vatican [obelisk, originally taken from Egypt by Caligula]]
د واتیکان هیواد رسمي ژبه ایټالوي ده او ټول قانوني کارونه په یاده ژبه تریره کیږي.

## جغرافیه
thumb

## مذاهب
## سیاست
ټومبل|270px|چپه|
شین رنګه هغه هیوادونه دي چې له واتیکان سره ډیپلماټیکي اړیکې لري.

د واتیکان بهرنی سیاست د یاد هیواد د بهرنیو چارو وزارت له خوا پرمخ زي.
جېک ډورسي

**جیک ډورسی**(جک ډورسی) د لوی شرکت ټویټر ریس او بنسټګر دی.

۴۲ کلن ډروسي په خپل ژوند کې ځانګړي خصوصیات لري لکه هرسهار تر دفتره ۸ کیلو متره پیادروی په ورځ کې یو وار خواړه خوړل او ډیر کم معاش. نوموړی د امریکا متحده آیالاتونو وګړی او د نومبر په ۱۹ کال ۱۹۷۶ کې د میسوری آیالات په سنت لویس سیمه کې زیږیدلی دی اوس مهال د کالیفرنیا آیالات په سان فرانسسکو ښار کې ژوند کوی.
جېک د ټویټر او سکویر بنسټ ایښودونکی او میسوری په لوییس کې لوی شوی دی لوړي زده کړی یې  د میسوري علم او صنعت پوهنتون کې شروع او وروسته د نیویورک پوهنتون ته انتقال شو او هلته یې د ټويټر د بنسټ ایښودلو پروژه په لاره واچوله.

## شخصي ژوند
## کاري ژوند
## فعالیتونه
## پلرنی ټاټوبی
زما نوم خان دی

**زما نوم خان دی** يو هندی فلم دی، چې د دهرما پروډکشن له خوا چمتو او د فوکس سټار له خوا وړاندې سو.
د لارښوونې چارې يې د هندي سينما وتلي ډايريکتر کرن جوهر ترسره کړي دي او د موسیقۍ تړون يې شنکر مهاديون کړی دی

د فلم د کيسې موضوع د ٢٠٠١ کال د سپتمبر د ١١ نېټې تربريدونو وروسته په امريکا کې له مسلمانانو سره پر کيدونکي چلند باندې راڅرخي او داسې پيغام ورکول غواړي چې ګواکې هر مسلمان، اوپه ځانګړې توګه خان تروريست نه دي، خو ټوله کيسه په ساده او رومانتيک ډول پرمخ تللې ده. 
## سرچينې
اسکاټ موریسن

**اسکات موریسن** په استرالیا کې ترټولو لوړ حکومتی مقام دی. اوس مهال ۲۰۱۸ ښاعلی لومړی وزیر سکاټ موریسن د استرالیا لومړی وزارت دنده پرمخ وړي.

## د اسټرالیا لومړیو وزیرانو نوملړ
* اسکاټ موریسن
* مالکوم ټرنبول
* تونی ابوټ
* کوین راډ
* جولیا ګیلارډ
* جان هواډ
* پل کیټینګ
* باب هاوک
* مالکوم فریزر
* ګاف ویټلم
* ویلیام مک ایون
* جان ګورتون
* جان مک ایون
* هارولډ هولټ
* رابرټ منزیس
* بن چیفلی
* فرانک فورډه
* جون کارټین
* آرټون فاډن
* رابرټ منزیس
* ایرل پیج 
* جوزف لیونز
* جیمز اسکولین
* اسټنلی بروس
* بیلی هیوز
* انډرو فیشر
* آلفرډ دیکین
* ګیورګی رایډ
* کریس واټسون
* آډمونډ بارټون

## شخصی ژوند
مالکوم ټرنبول

**مالکوم ټرنبول** استرالیایی لومړی وزیر وو چې مخکی له ټونی ابوټ او وروسته له اسکاټ موریسن نه د اسټراليا لومړی وزیر پاتی شو.

نوموړی له ۲۰۱۵ سپټمبر نه تر ۲۰۱۸م کال پوری لومړی وزیر وو. ښاعلی ترنبول په ۱۹۵۴م کال کې زیږیدلی او د استرالیا لبرال ګوند غړی پاتی شوی.

## د حکومت موده

## شخصی ژوند
تونی ابوټ

**توني ابوت** په انګلیسی Anthony John "Tony" Abbott په ۱۹۵۷ کې په لندن کې زیږیدلی دی. له سپتمبر ۲۰۱۳ نه تر سپتمبر ۲۰۱۵ نیږ دی دوه کاله د اسټراليا لومړی وزیر وو.

## کاری ژوند
## شخصیت
بوسنیا او هرزګوینا

**بوسنیا او هرزګوینا** په بالکان سیمه کې پروت یو هیواد دی. بوسنیا او هرزګوینیا د پخوانی یوګسلاویا نه وروسته لومړنی بوسنیایی دولت دی.
 
د یاد هیواد سیاسی جوړښت وروسته د بوسنیا او هرزګوینیا د خپلواکی نه چې په ۱۹۹۲ کال کې د یوی نظر پوښتنی په ترڅ کې سره شوه ترلاسه کړه چې د بوسنیا د جنګ پیل وو. د بوسنیایانو نظر پوښتنه د صربیانو له بنده اعلان شوی وه چې د ۶۷% رای ورکونکو له جملی نه ۹۸% سلنه یې د بوسنیا د خپلواکی په پلوی رایه ورکړه.

## اقتصاد
## تاریخ
## کلتور
## دین
د بوسنی او هرزګوینی کابو ۵۰% وګړې مسلمانان دی پاتی نور د مسیحی او نورو دینونو اړ وند دي.

## اداری ویش
ټومبل|250px|left

**د بوسنیا او هرزګوینا فدراسیون د ولایتونو نوملړ** (د بوسنیا او هرزګوینا فدراسیون آیالاتونه) یاده سیاسي سیمه په ۱۰ ایداري برخو ویشل شوې ده.

## سیاسی جوړښت
بوسنیا او هرزګونیل له صربیا هیواد خپله خپلواکی ترلاسه کړې.

## کلتور او ژبې
په دی هیواد مروجی ژبې صربې او کرواسې دي.
شهزاده هری

**شهزاده هری** په انګلیسی Prince Harry)  د هنري چارلز البرټ دیوید او شهزادګي ډیانا  کوچېنی ځوی د دوهمی ملکه الیزابت لمسی دی.

هری په پوهنتون کې له زدکړو وروسته یوڅه وخت په اسټراليا او لسوتو کې وو وروسته له هغې پوځ ته لاړ چې ۷۷ ورځی یې دافغانستان په جنګ کې د بریتانوي پوځیانو سره ملګرتیا وکړه. هغه په ۱۴ د مي میاشت ۲۰۱۸ له مګان مارکل د هالیووډ سینما اداکاری سره واده وکړ.

## شخصی ژوند
## کاری ژوند
مګان دوشس ساسکس

*مګان دوشس ساسکس*' په انګلیسی Meghan Duchess of Sussex) (ریچل مګان مارکل) زوکړه ۱۹۸۱ ماډله او امریکایی فیلمی اداکاره ده. هغي تر ډیره د ریچل زین په نوم په سوتس تلویزیونی پرګرام کې چې له یو اس ای نټورک تلویزیون  خپریده کار کړی.
## شخصي ژوند
## کاري ژوند
مالتا

**مالتا** په ماتي Repubblika ta' Malta د ایټالیا ټاپووزمی ترڅنګ په سویلي اروپا کې د مدیترانه سمندرګی منځ کې یو کوچېنی ټاپوییز هیواد دی. دا هیواد د یو شمیر ټاپوګانو څخه جوړ شوی چې پلازمینه یې د والتا ښار او رسمي ژبي یې انګلیسي او مالتایي ژبه دي. د مالتا مساحت  ۳۱۶ کیلومتره مربع او د وګړو شمیر یې ۰۰۰'۴۰۲ نفره دي.

## انځورونه

Image:Flag of Malta.svg
Image:Coat of arms of Malta.svg
Image:Civil Ensign of Malta.svg
File:Malta in the European Union on the globe (Europe centered).svg
File:EU-Malta.svg
File:Malta relief location map source.svg
File:Malta location map.svg
File:Birkirkara-residencial-area.jpg
File:Malta - Birzebbuga (Triq il-Qajjenza) 02 ies.jpg
File:Malta - Cospicua - Fuq San l-Inkurunazzjoni + Ix-Xatt ta' Bormla + Dock no1 01 ies.jpg
File:Sudika Mgarr.jpg
File:Għaxaq.jpg
File:Ghasri from Citadel.jpg
File:Malta - Marsaskala - Triq ix-Xatt+Marsaskala Bay 01 ies.jpg
File:Mosta Dome 4 (6946839125).jpg
File:Malta - Pieta+Hamrun (Argotti Botanic Gardens) 03 ies.jpg
File:Malta - Sliema - Triq Ix-Xatt+Triq Ix-Xatt ta' Tigné (Ferry Sliema-Valletta) 01 ies.jpg
File:San Giulian, Marina.jpg
File:Malta - St. Paul's Bay - Misrah il-Bajja 01 ies.jpg
File:Sanpawlilbahar.jpg
File:Marsalforn, Gozo Nov 2014 04.JPG
File:Panorama of the city of Victoria, Gozo, Malta.jpg
File:Xewkija2.jpg
File:Xlendi Bucht Panorama.jpg
File:Ta' Xbiex, Malta.JPG
File:Malta - Gzira - Manoel Island - Lazzaretto (St. Andrew's Bastion) 01 ies.jpg
File:Xemxija.jpg
File:Stjohns-cathedral-arcs.jpg
File:Stjohns-cathedral-209.jpg
File:Malta-stjohnscathedral-tombslabs.jpg
File:Malta-stjohnscathedral-tombslab-48.jpg
File:Malta-stjohnscathedral-tombslab-50.jpg
File:Malta-stjohnscathedral-tombslab-03.jpg
Image:Katedral i Mdina.jpg
File:The Basilica of Ta' Pinu.jpg
File:Malta-Tapinu-Interieur.jpg
File:Kirche auf Gozo, Malta.jpg
File:Rotunda Santa Marija Assunta in Mosta, Malta.jpg
File:Mosta Dome Bomb.jpg
Image:Domen i Mosta.jpg
Image:Domen i Mosta, interiör, suddig.jpg
File:Taghammarstation01.jpg
Image:Malta-Hamrun-parish-church.jpg


## ایداري وېش

## اقتصاد
## تاریخ
## کلتور
## جغرافیه

File:Locatie Straat van Malta.PNG|د مالتا موقیعت
File:Satelite image of Malta.jpg|د جی پی اس تصویر
File:Malta topographic map.png|نقشه 
File:Map of Malta 2.png|سیاسي نقشه



## سیاسي جوړښت
مالتا یو کوچینی ټاپوییز هیواد دی چې په ټوله کې په پنځه سیمو ویشل شړی او هره سیمه ځانته مرکزي ښارو لري.

## ژبه او مذهب
د مالتا هیواد رسمي ژبه مالتایي ده.
د انارګل دوديزه عنعنوي مشاعره

د انارګل دوديزه عنعنوي مشاعره

دا مشاعره هر کال د پسرلي د راتګ او د کندهار د مشهوري ميوې انارو د ګل د غوړېدو سره غوندي او د هيواد د بيلابيلو ولایتونو ترڅنګ د ګاونډيو هيوادونو څخه هم دې مشاعرې ته شاعران،ليکوالان، ادیبان، او د ادب د ډګر مخکښان را ټوليږي.
د اسټرالیا لیبرال ګوند

**د استرالیا لیبرال حزب** په اسټراليا کې فعال قوی او ښوی لاس حزب دی. چې له ۱۹۹۶ نه تر ۲۰۰۷ پوری د جان هوارډ په مشري د اسټرالیا فدرال دولت واکی پرلاس کې واخیستي.

له ۲۰۰۹ نه تر ۲۰۱۵ پوری مسول تونی ابوټ وو له دی کال وروسته په ټاکنو کې د مالکوم ټرنبول کامیابی وروسته دی له دندی لری شو.
## رهبران
## فعالیتونه
پښتو پلس افغان نیوز

پښتو پلس افغان نیوزپه افغانستان کې لومړنى خپلواک خبري ویبپاڼه دى، چې د هېواد له گوټ گوټ څخه ورځنۍ پېښې تر پوښښ لاندې نيسي 

د پښتو پلس کلمه په پښتو او دري ژبو کې د "پښتو جمع" په مانا ده. د پښتو پلس ژورنالستانو د ویبپاڼه د نوم اېښودنې په اړه دزياتو غونډو په ترڅ کې هڅه وکړه، ترڅو داسې يو نوم وټاکي، چې ملي يوالى ټينگ او د ویبپاڼه د فعاليت موخه په ډاگه کړي، له همدې امله د "پښتو پلس" کلمه د دې ویبپاڼه دنوم په توگه وټاکل شوه.

دا مهال پښتو پلس افغان نیوزورځني خبرونه او فيچري راپورونه په پښتو ،دري اوانگليسي ژبو کورنيواو بهرنيو مينه والو ته چمتو کوي .

د پښتو پلس په گډون کوونکيو کې د افغانستان وتلې راډيويي دستگاوې ، ټلويزيوني شبکې ، ورځپاڼې او اونيزې شاملې دي .

دولتي اوخصوصي ادارې، نادولتي سازمانونه او له هېواد نه بهر موسسې ، چې دافغانستان له مسايلو سره علاقه لري، د پښتو پلس افغان نیوزپه خبري سرويس اتکا لري .

پښتو پلس په بشپړه توگه يوه خپلواکه اداره ده، ددې ویبپاڼه ټول مسوولين او کارکوونکي افغانان دي او د افغانانو له خوا اداره کيږي. پښتو پلس په هيڅ يوې سياسي ډلې او يا کوم سوداگريز سازمان پورې تړلى نه دى .

سرچينې

https://pashtoplus.net/
ولادیمیر زیلنسکي

**ولادیمیر زیلنسمي** نن یوه نۍ (یکشنبه) ۲۱ د افریل ۲۰۱۹م کال د اوکراین په ولسمشریزو ټاکنو کې نوی ولسمشر وټاکل شو.

ښاعلی زیلنسکي د ټاکنو په دویم پړاو کې برلاسی شو او خپل سیال ته یې ماتی ورکړه نوموړی له دی مخکې یو تلویزیونی ټوکمار وو چې د تلویزیون په پرده یې یوه سیاسي خپرونه پرمخ وړه په دی خپرونه کې زیلنسکي په ناڅاپی توګه ولسمشرې ته رسیږي.

## سیاسي ژوند
## شخصي ژوند
## لاسته راوړنی
آرتي چهابريا

**آرتي چهابريا** يو هندي فلم لوبګره او پخوانۍ موډله ده؛ هغې په هندي، ټيليګو، پنجابي او کنډا ژبو کي فلمونه ترسره کړې دي.
## کاري ژوند
فلمي ستوري آرتي چهابريا خپل کاري ژوند د موډلنګ سره شروع کړي، او په يو شمېر اعلاناتو کې يې د ٣ کالو په عمر کې هم کار کړی دی. د هغې لومړی تلوېزيوني اعلان د يو پريس (*Farex*) لپاره وو. د کار د پیلېدو سره سم يې په شاوخوا ٣٠٠ television commercials اعلاناتو کې کار وکړ چې ځينې يې په لاندې شکل لکه؛
*Maggi Noodles 
*Pepsodent toothpaste
*Clean & Clear face wash
*Amul Frostick Ice cream
*کرک کريم
*LML trendy scooter 
*کليان جيولز (*په اخري وختونو کې*)

## سرچینې
سید مراد علي شاه

**سید مراد علي شاه**  يو پاکستانی سياستوال او انجينر دی، هغه د سند اوسنئ ٣۶م وزیر اعلی او د سند د ولايتي شورا غړي دی.

## سرچینې
ماکاو

**ماکاو** د چین په سمندر کې یو نیمه خپلواکه (نیمه ټاپو وزمه) هیواد دی چې د چین یوه برخه ګڼل کیږې یاد هیواد تر ۱۹۹۹م کال پوری د پرتګالیانو تر واکمني لاندی وو چې تر هغې وروسته پری چین د خلکو جمهوریت واکمن شو. په یاده سیمه کې چینایي ژبه او پرتګالي رسمي دي. یاده سیمه ۳'۱۱۵ کیلومتره مساحت او ۹۰۰'۶۵۰ وګړي لري.

## تاریخ
## کلتور
## جغرافیه
## اقتصاد
دیلی

**ډیلي** د ختیځ تیمور هیواد پلازمینه یاد ښار د ختیځ تیمور اصلی بندر او تجارتی مرکز ګڼل کیږې په ۲۰۰۶ کال کې یاد ښار ۳۰۵'۱۶۳ وګړي لرل.

## جغرافیه
## حکومت
## کلتور
## سرچينې
ويتنام

**ویتنام** په رسمي نوم یې جمهوری سوسیالیستی ویتنام دی. یاد هیواد د آسیا په سویل ختیځ کې موقیعت لرې او پلازمینه یې د هانوی ښار دی. د ویتنام لوی ښار هوشی مینه دی او رسمي ژبه یې ویتنامي ژبه ده. یاد هیواد ۶۹۰'۳۳۱ کیلومتره مربع مساحت او ۰۰۰'۴۲۹'۹۷ وګړي لري. ددی هیواد د پیسو واحد د ویتنام دونګ دي.

## تاریخ
## کلتور
## جغرافیه
## اقتصاد
کریسمس ټاپو

**کریسمس ټاپو** په انګلیسی Christmas Island د آسیا په جنوب ختیځ او د جاوه ټاپو په ۳۲۰ کیلومتری د هند په سمندر کې موقیعت لرې. د یاد هیواد پلازمینه او لوی ښار فلاینګ فیش کاو او رسمي ژبه یې انګلیسی ده. د کریسمس ټاپو ۴۹۳'۱ وګړي لري د پیسو واحد یې د استرالیایی ډالر دی او په ۱۹۵۷ کال کې له استرالیا نه خپله خپلواکی ترلاسه کړه.

## تاریخ
## جغرافیه
## اقتصاد
## کلتور
کوکوس ټاپوګان

**کوکوس ټاپوګان** په انګلیسی Cocos 
(Keeling) Islands د استرالیا اړوند سیمه (ټاپوګان) دي چې د هند په سمندر کې موقیعت لرې. یاد ټاپوګان د کریسمس ټاپو (ګانو) په سویل او د استرالیا او سریلانکا سمندرې لاری ترمنځ پراته دي. پلازمینه یې لویدیځ آیسلنډ او د پیسو واحد یې اسټرالیایي ډالر دی، د یاد هیواد مساحت ۱۴ کیلومتره مربع او نفوس یې د اټکل له مخی ۶۲۸ نفره دی.

## اقتصاد
## کلتور
## تاریخ
## جغرافیه
د هند په سمندر کې بریتانوی قلمرو

**د هند په سمندر کې بریتانوی سیمه** په انګلیسي British Indian Ocean Territory) په لنډ نوم (BIOT) یاهم Changos Islands په هند سمندر کې د پخوانۍ بریتانوي امپراطورۍ تر واک لاندی سیمه ده چې د اندونیزیا او افریقا ترمنځ موقیعت لرې. پلازمینه یې د دیګو ګارسیا ښار دی، ۹۰% انګلیسي ۴% امریکایی او ۵% د نور اقلیتونو اړ وند دي. یاده سیمه ۱۹۶۵ کال کې جوړه شوی ده چې ۶۰ کیلومتره مربع مساحت لرې، حکومت یې د بریتانیا دوه همه ملکه الیزابت له حواه پرمخ وړل کیږې. یاد ټاپوګان ۴۰۰۰ وګړي لري او د پیسو واحد یې امریکایي ډالر دی.

## جغرافیه
## کلتور
## تاریخ
## اقتصاد
ارتساخ جمهوريت

**ناګرنو قرباغ** (د آرتساخ ولسمشرېزه)  په انګلیسي  Republic of Artsakh) په روسي Нагорный Карабах (د قرباغ لوړي) په معنی ده. د قرباغ نیمه خپلواک جمهوریت د ۴۴۰۰ کیلومتره مساحت سره په سویلي قفقاز کې له وچې پوری تړلې هیواد دی. دا سیمه د لویدیځ له خوا له ارمنستان سویل ته له ایران او د شمال او ختیځ له لورې له آذربایجان سره ګډه پوله لرې.

## تاریخ
## کلتور
## جغرافیه
## اقتصاد
## سرچينې
جنوبي استا

**جنوبي استا** په اوستایي ژبه Южная Осетия) د جنوبي استا جمهوریت یوه د بحث لاندی سیمه چې په ۲۰۰۸م کال کې یې له ګرجستان څخه خپله خپلواکی اعلان کړه. د یاد هیواد پلازمینه د تسخینوالی ښاردی.
جنوبي استا دري رسمی ژبي لري استایي، روسي او ګرجي مساحت یې ۳'۹۰۰ کیلومتره مربع او د ۲۰۱۵م کال د اټکل له مخی کابو ۵۳۲'۵۳ وګړي لري. 
په یاد هیواد کې مروج اسعار د روسي روبل (RUB) دي او ولسمشر یې آناتولی بی بیوف دی.

## ایداري ویش
## سیاسي جوړښت
## کلتور
## جغرافیه
## تاریخ
اکراتیری او داکیلیا

**اکروتیری او داکیلیا** په انګلیسی Akrotiri and Dhekelia) د قبرس په ټاپو کې د دوه سیمو نوم دی چې د بریتانیا حکومت د کنترول لاندی دي. د یادو سیمو پلازمینه اپیسکوپی کانتونمنت او رسمي ژبي یې انګلیسي او یوناني دي، دی سیمی په ۱۹۶۰م کال کې له بریتانیا نه خپله خپلواکی اعلان کړه ، مساحت یې ۲۵۵ کیلومتره مربع او د وګړو شنیر یې ۱۴۰۰۰ نفره دی.
## تاریخ
## کلتور
## جغرافیه
## اقتصاد
رام الله

**رام الله** د اردن رود پر غاړه پروت ښار او د فلسطین پلازمینه ده
ايميونولوژي

د ایمیون اصطلاح په پخوانی روم کی د لاتینی کلمی (immunitas) څخه اخیستل شوی ده چی د رومی سناتورانو د مصونیت یا حفاظت په معنا ده  له تاریخی له نظره معافیت د امراض په وړاندی خصوصا در انتانی امراضو په وړاندی د حفاظت په معنا ده 
ایمینولوژي:
د عضویت ځانګری مقاومت د انتاناتو په مقابل کی د ایمینولوژي څځه عبارت دی او یا په بل عبارت هغه محصولات چه د انتی جن په مقابل د عضویت د عکس العمل سبب کیږی د ایمینولوژي څخه عبارت دی 
معافیتی سیستم د معافیتی حجراتو او دهغه مربوط مالیکولونو څخه جور دی 
د ایمینولوژي تاریخچه!!!
د انتاناتو د کشف څځه مخکی لاسته راورل شوه کوم شخص چی یو ځل د چچک په ناروغی اخته شوی وی وروسته له جوړیدو څخه نوموړی شخص د چیچک د ناروغی څخه په امان کی دی همدارنګه مخکی د ۱۸۰۰ میلادی کال څخه ادوارد جینر نظریه درلود او ویی ویل هغه کسان چی د غویی په چیچک باندی اخته شوی وی هغوی د انسانی چیچک په وړاندی حساس نه دی 
په ۱۹ پيری کی لویی پاستور ، رابرت کوخ او داسی نورو علماوو د انسان د معافیت په جوړیدو کی د باکتریا په مقابل کی ډیر کوششونه وکره چه بلاخره لاسته یی راوره. او ویی ویل
معافیت جوریدل په هغه صورت کی امکان لری چی نوموری مکروب ته په داسی دول تغیر ورکړل شی چی د مرض د تولید قابلیت له لاسه ورکړی یعنی ضعیف شی یا مړ شی تاریخ پوهان په دی عقیده دی د لومړی ځل لپاره د (توسایدیس) عالم په نوم د آتن په ښار کی د پنځمی پیړی په منځ کی مخکی له میلاده د معافیت اصطلاح د طاعون د ناروغی د پاره وکاروله 
Immunology: اوس مهال  په پیشرفته شکل وجود لری دا یو تجربوی علم دی چی پدی کی د معافیتی پدیدو او صاف او مطلوب شوی نتایج د تجربوی مشاهداتو پر اساس قرار لری چی د ادوارد جینر تجربه د یادولو ور دی چه د انسانی چیچک د ناروغی ضد واکسینی جور کر همداړنګه (Kheber) چی یو انګلیسی داکتر هغه کارګران ته متوجه شو چه د غواګانو د فارم مسول وه نوموری کارګران چه کله به غوایی په چیچک اخته شوه له ښه کیدو ورسته ته به د دوهم ځل لپاره د غوایی په چیچک نه اخته کیده
د واکیسن ریشه چی نن ورځ په پراخ دول د انتانی ناروغیو د مخنیوی یا وقایی په حیث ور څځه استفاده کيږی د هم هغه ادوارد جینر تجربه ده چه دغه عالم د غویی چیچک محتوی د اته کلن هلک په بازو کی زرق کره جی دغه هلک د غویی په چیچک هیځ کله اخته نشو 
د واکسین اصطلاح چی نن ورځ د انتانی ناروغیو د مخنیوی په خاطر ورڅخه استفاده کیږی لاتینه ریشه لری چی د vaccines یا د غویی چیچک ویروس څخه اخیستل شویده همدارنګه انسانی چیچک اولینی مرض دی چی د یو پراخه واکسیناسیون برنامی په وسیله په جهان کی له منځه تللی وی همدارنګه د ۱۹۶۰ څخه بیا تر اوسه د معافیت د کار په بخش کی ژور تغیرات او پرمختګونه راغلی دی چی عبارت دی له 
د حجروی کشت (celluler cultur) 
Monoclonal antibody
ایمیونوشیمی
د نوی DNA ترکیب کیدل او Crystalographyn  د ایکس (X) شعاع په وسیله 
همدارنګه حیوانی تولید چی د جینتیک پوسیله یو دول تغیرات پکښی راځی هم په وجود راغلی دی خصوصا د یو ډول موږکان چه انتقالی جین transgenic او Knockout لرونکی دی
معافيتي ځواب

د اجنبی عواملو په مقابلو کی د معافیتی سیستم د تشکیل شو عناصرو څخه عبارت دی د معافیتی سیستم فزیولوژيک عکس العمل د پتوجن انتاناتو په مقابل کی منځته راځی همداړنګه دغه عکسل العمل کیدای شی د غیر انتانی اجنی عواملو پّ مقابل کښی هم منځته راشی 
 معافیتی عکس العمل علاوه له دینه چه د انتانی عواملو په مقابل کی محافظت کوی او د اجنبی اجسام د لمنځه وړلو سبب کیږی کیدای شی د انساجو د تخریب سبب هم و ګرځی او په نتیجه کی معافیتی امراض منځته رواولی

معافیتی عکس العمل:
د اجنبی اجسامو په مقابل کی لکه انتانات ، ماکرومالیکولونه ، پروتینونه او پولی سکرایدونه بغیر له کوم فزیالوژیک او پتولوژیک پایلی څخه عبارت دی 
د معافیتی جواب ډولونه :
معمولا په دوه دوله دی ابتدایی او ثانوی 
Primary response (ابتدایی جواب)
په ابتدایی معافیتی جواب کی د میزبان او محیط تر منځ اصلی مانع د جلد اپيتل ـ تنفسی مجرا – هضمی جهاز او د بولی تناسلی جهاز څخه عبارت دی
پتوجنیک مایکرواورګانیزمونه د جلد د اپتیل ، د مخاطی غشا دهضمی او تنفسی جهاز له لاری عضویت ته داخلیږی او د میزبان د منتن کیدو سبب ګرځي همداړنګه اپیتل د میکروب په مقابل کی یو فزیکی دیوال جور کری علاوه د میکروب له ممانعت څخه د میکروب ضد عوامل د میکروب د رشد په مقابل کی تولیدوی کله چی میکروبونه د اپیتیلیم له فزیکی مانع څخه عبور وکری د ذاتی معافیت له میکانیزمونو سره مخامخ کیږی چی دا میکانیزم د میکروبونو او د هغوی د محصولاتو په مقابل کی د شدید عکس العمل لپاره جور شوی ده 
فاګوسایتونه د نیوتروفیل او ماکروپاژ څخه عبارت دی چه میکروبونه بلع کوی او خپل سایتوپلازمیک ویزیکول ته داخلوی هم دغه فاګوسایتی حجرات د میکروب ضد مواد د میکروبونو په مقابل کښي تولیدوی اود میکروبونو د وژل کیدو سبب ګرځی چی دغه حالت د معافیتی جواب او معافیتی عکس العمل سبب ګرځي 
Secondary response(ثانوی جواب)
دمعافیتی سیستم د جواب زیاتوالی د یو بیګانه انتیجن په مقابل کی په دوامدار دول ور څخه عبارت دی چه نظر ابتدایی جواب ته د یو شدید، چابک او با کیفیته عکس العمل د جوریدو سبب کیږی
 د انتی جن هر تماس د لفوسایت په وراندی د انتیجن مقدار د زیاتوالی سبب کیږی چی په نتیجه کی ځانګری لمفوسایتونه memory cell شکل اختیاروی او د طولانی عمر لرونکی به شی 
د memory cell عمده خصوصیت مخکی له تحریک څخه نسبت B لمفوسایت ته د شدید ترکیبی خصوصیت لرونکی دی همداړنګه memory cell په ښه دول کولی شی په منتن ځایونو کی ځای پر ځای شی او د معافیت لپاره تطابقی رول لوبوی
منامه

**منامه** په عربي ژبه (المنامة)  د کویټ هیواد پلازمینه او لوی ښار دی چې د یاد هیواد په عاصمه (بحرین) ولایت کې پروت دی.

## جغرافیه
## تاریخ
## سفري لارښود
ایروان

**ایروان** (په ارمني ژبه Երևան) د ارمنستان پلازمینه او ترټولو لوی ښار دی، یاد ښار د هرازدان سیند پرغاړه پروت دی. ایروان د ارمنستان ایداري فراهنګي او صنعتي پلازمینه ده.

د ایروان تاریخ د میلاد نه  ۷۸۲ کالو وړاندی ته ور ګرزی چې د آرارات دښته په لری پرته برخه کې د اربونی کلا د لومړی ارګیشتی وخت پوری تړاو لرې. په ۲۰۱۲م کال کې د ایراوان ښار د یونسکو لخوا د کتاب پلازمینی په توګه په رسمیت وپیژندل شو.
## تاریخ

## د سفر لارښود
## جغرافیه
## کلتور
یونسکو

**یونسکو** په انګلیسی UNESCO د ملګرو ملتونه اړوند سازمان دی چې په ۱۹۴۵م کال کې په لاره واچول شو. د یاد سازمان هدف په نړۍ کې د سولی او پوهنی کلتور زده کړو او علم په برخه کې مرسته کول دي، او ددی ترڅنګ په عدالت او بشیري حقونو تاکید کوې.د یاد سازمان مرکز په پاریس ښار کې دی ریس یې آدره آزوله او رسمي ویب پاڼه یې www.unesco.org ده.
پخوانی يروشليم

د **بیت المقدس** پخوانۍ سیمه یا د بیت المقدس پخوانی ښار د اوسني بیت المقدس ښار مرکز دی. دا سیمه د سلیمان قانوني له لوري د جوړو سویو دیوالونو لخوا چاپېره سوې ده، چي ۰.۹ کیلومتره مربع ساحه په ځان کي رانغاړي او د سمندر له کچې څخه ۷۵۰ متره لوړه ده.

د بیت المقدس پخواني ښار ته د آسماني دینونو سره د تړاو له امله زیات دینی اهمیت ورکول سوی دی، چي پکښي الاقصی مسجد او د قبه الصخره مسجد هم شتون لري او د مسلمانانو لپاره لوی مذهبي ځای ګڼل کیږي. همدارنګه د مسیحیانو لپاره د قیامت کلیسا، د یهودانو لپاره د هیكل جبل او د غربي دیوال هم په دې ښار کي موجود دي. یاد ښار په ۱۹۸۱ کال کي د یونسکو د نړیوال میراث فهرست ته ورګډ سو.

د بیت المقدس د زاړه ښار اوسني دیوالونه د عثماني سلطان سلیمان قانوني په دور کي د ۱۵۳۵ز او ۱۵۴۲ز ترمنځ جوړ سوي دي، او په ۲۰۰۷ز کال کې د دې ښار نفوس تقریبا ۳۷ زره کسانو ته رسېدی چي زیاتره یې مسلمانان او مسیحیان وه.

په ۲۰۰۶ز کال کې د دې ښار د مسلمانانو شمېر تقریبا ۲۷,۵۰۰ وو او په ۲۰۱۳ کي تر ۳۰ زره پوري ورسېدی. همدارنګه په ۲۰۰۶م کال کي د مسیحیانو شمېر ۵,۶۸۱ وو، خو په ۱۹۶۷ کي یې شمېر تقریباً ۶,۰۰۰ و، یعنې د دوی شمېر کم سوی وو. د ارمنیانو شمېر بیا په ۲۰۰۶ کپ ۷۹۰ تنه وو، خو په ۲۰۱۱م کال کې یې شمېر ۵۰۰ ته راکم سو. ورپسې د یهودانو شمېر ۳,۰۸۹ وو، چي د ۱۹۶۷ کال د شپږ ورځني جګړې مخکي یې دلته شتون نه درلود، دا ځکه چي اردني عرب ځواکونه د ۱۹۴۸ کال له جګړې وروسته د لویدیځ پر کرښه او پخوانۍ بیت المقدس باندې واکمن او دوی یې مجبور کړل ترڅو له دې ځایه ووزي.

د ۱۹۴۸ کال تر جګړې وروسته بیت المقدس د اردن سیمه وګرځېده او ټول یهودیان ترې وشړل سول. په ۱۹۶۷ کي د شپږ ورځني جګړې پر مهال چۍ په بیت المقدس کې سختي نښتي وسوې، اسرائیلي ځواکونو پر پخواني ښار او ټول ختیځ بیت المقدس باندۍ ولکه ترلاسه کړه او دغه سیمه یې د ۱۹۴۸ کال مطابق د لویدیځي برخي سره یوځای کړه. 

نن ورځ اسرائیلي حکومت پر پخواني بیت المقدس په بشپړ ډول واکمن دی او دا یې د خپل پلازمیني یوه برخه ګڼلې ده. په ۱۹۸۰ کال کي اسرائیلي چارواکو د بیت المقدس قانون صادر کړ چي له مخي یې اعلان وکړ چي بیت المقدس د اسرایل پلازمینه ده. د ملګرو ملتونو امنیت شورا ددوی د اعلان په وړاندي د ۴۷۸ شمېرې د پرېکړي پر بنسټ د اسرایل یاده هڅه وغندله.

## وګړي
## جغرافیه
## تاریخ
هانوی

**هانوی** په ویتنامي ژبه Hà Nội) په چینایي ژبه 内河 د ویتنام هیواد پلازمینه ده چې له ۱۰۱۰م کال نه تر ۱۸۰۲م کال پوری د ویتنام مهمه سیاسي پلازمینه ګڼل کیده.

## جغرافیه
## تاریخ
## کلتور
اپیسکوپی کانتونمنت

**اپیسکوپی کانتونمنت** (اپسکوپی) په قبرس ټاپو کې د یوه نیمه خپلواک هیواد اکراتیری او داکیلیا پلازمینه ده چې د بريتانیا حکومت کنترول لاندی ایداره کیږې.
## جغرافیه
## مناظر
تایپه

**تایپه** د تایوان هیواد پلازمینه ترټولو لوی او اقتصادی ښار دی. یاد ښار په ۲۰۱۴م کال کې ۳۱۵'۷۰۲'۲ تنه وګړې لرل تایپه د توکیو ترڅنګ په آسیا کې مهم اقتصادی ښار ګڼل کیږې.

## جغرافیه
## کلتور
## اقتصاد
## سیلانې
سری جایاواردنپورا کوته

**سری جاوا** (کوته) د سریلانکا هیواد سیاسي او ایداري پلازمینه ده.
## حغرافیه
## سیلانې
## تاریخ
## ایداري ویش
تسخینوالی

**تسخینوالی** په ګرجي ცხინვალი) په استایی ژبه Цхинвал) د جنوبي استا سیاسي او ایداري پلازمینه ده.

## جغرافیه
## تاریخ
## سفر او کلتور
کاتماندو

**کاتماندو** په نیپالي ژبه काठमाडौं) د نیپالهیواد پلازمینه او ترټولو لوی ښار دی.


Kathmandu-Durbar Square-36-Jagannath-Vishnu-Kageshwor-2007-gje.jpg
Kathmandu-Durbar Square-62-2007-gje.jpg
Kathmandu-Menschen-82-Frau und Kinder auf Shiva Parvati-2015-gje.jpg
Kathmandu-Hanuman Dhoka-Nasal Chowk-16-Pancamukhi Hanuman Mandir-2013-gje.jpg
Kathmandu-Hanuman Dhoka-Nasal Chowk-42-Fenster-2013-gje.jpg
Kathmandu-Strassenhandel-20-Altstadt-Strassenhaendler-2007-gje.jpg
Kathmandu-Laden-54-Altstadt Sued-Dreherei-2007-gje.jpg
Kathmandu-Menschen-72-Traeger-Holzhaus-2014-gje.jpg
Kathmandu-Strassenverkehr-14-Strassenbau-2007-gje.jpg


## جغرافیه
دا ښار د سمندر له سطحې څخه په ۱۳۵۰ متره‌ لوړوالي او د ویشموناټی په سیند باندې په یوه دره کې موقعیت لری.
دا ښار د ډیرو بودایي او هندو معبدونو او قصرونو له امله مشهور  دی، چې ډیری یې د ۱۷ پیړۍ پورې تړاو لري. د نیپال تر ټولو لویه سټوپا چې د بودا په ولسوالۍ کې موقعیت لري د بودهنات  په نوم یادیږي؛ مهم معبد یې پاشوپتیناټ نومیږي چې د تریبوهوان  هوایی ډګر ته  نژدې پروت دی. په کاتماندو کې ډیری ماڼۍ شتون لری چې نن ورځ  ترې د وزارتونو په توګه کار اخيستل کېږي. تر ټولو مشهورې ماڼۍ یې د هانومان دهوکا په نوم ياديږي چي د نړیوال میراث د لیست  یوه مهمه  څلور لاري دوربا کې موقعیت لري. د کاتماندو په دره کې د نړیوال میراث  شپږ نور یادګارونه هم شتون لري. بله ماڼۍ یې د تاملي په خوا کې پرته ده چې د نیپال د شاهي کورنۍ پخوانۍ ماڼۍ ده چې اوس  په کې موزیم دی.
د غربی سیلانیانو لپاره کاتماندو  ډیر په زړه پورې دی چې  په عمده توګه زیات تمرکز  په تملی ولسوالۍ باندې کوی. دا ښار په ځانګړی ډول د کلتور د مینه ناکو او د غره ختونکي ګرځندویانو لپاره مشهور دی دی چې د غرختونکي  د ملاتړ سټیشن  هم دی

## کلتور او سیلانې
## تاریخ
کوالا لامپور

**کوالا لامپور** (کله لامپور) د مالیزیا هیواد  لوی ښار دی چې د سلانګور آیالات په زړه کې موقیعت لرې.

د مالیزیا حکومتي او ایداري پلازمینه پوتراجایا ده. 
## جغرافیه
## تاریخ
## کلتور
مسقط

**مسقط** د عمان هېواد پلازمېنه او لوی ښار دی. یاد ښار د مسقط ولایت مرکز دی چې ۲۰۱۸م کال کې یې ۰۰۰'۸۰۰ وګړي لرل.
## تاریخ
## جغرافیه
## سرچينې
بیروت

**بیروت** په فرانسوي Beyrouth) په عربي بَیْروت) د لبنان هیواد پلازمینه لوی ښار دی چې د مدیترانی سمندر پرغاړه پروت دی. بیروت د عرب نړۍ په ختیځ کې پروت تاریخې ښار دی چې له میلاد نه پنځه پیړۍ وړاندی د انسانانو اوسیدلو سیمه وه.
ستیپا ناکرت

**ستیپا ناکرت** د ناګرنو قرباغ نیمه خپلواک هیواد پلازمینه او ایداري مرکز دی.
تیمفو

**تیمفو** یاهم تيمپو په تبتي الفابټو ཐིམ་ཕུག) د بوتان هیواد پلازمینه ده. د ۲۰۰۵م کال د اټکل له مخی د یاد ښار نفوس ۶۷۶'۹۸ نفره دی چې په یاد هیواد کې ترټولو ګڼ نفوسه ښار بلل کیږې.

## جغرافیه
## تاریخ
## کلتور او سیلاني
پنوم پن

**پنوم پن** کمبودیا (کامبوج) هیواد پلازمینه او لوی ښار دی پنوم پن نیم میلیون وګړي لري او د پنوم پن ولایت مرکز هم دی. یاد ښار په ۱۴۳۴م کال کې  ودان شوی او د مکونګ سیند پر غاړه پروت دی  نوموړی ښار د فرانسویانو واکمنۍ راهیسی 
د کامبوج پلازمینه ده او له ۱۹۲۰م کلونو راپدیخوا په 
هند او چین کې د فرانسویانو ښه جوړه شوی ودانۍ ګڼل کیږې.
## تاریخ
## جغرافیه
## کلتور
د پکتیا کلتور

د پکتيا خلک د جرګو او مرکو د خلکو په نامه يادېږي او ډېرې شخړې او لانجې په کې له دې لارې هواريږي او دا يې د کولتور يوه خاصه ځانګړنه ده.

په پکتيا کې ډيری تصميمونه دقومونو له خوا نيول کېږي؛ خو د دې تر څنګ د لوړ ولور او ګڼ شمېر نور دودونه هم په کې رواج لري.

لونګۍ یا شمله ، کالي ،واسکټ او سپینه جالینه خولۍ د نرانو په پوښاک کې د پکتیا یو له ځانکړو دودونو څخه دي.

په لاسونو جوړ شوي د چرمو ګرد افغاني کالي، پایڅې، په لاسونو جوړ شوی ټیکری، پیزوان، لښتۍ، غاړه بند او چار ګل د پکتیا د ښځو د پوښاک ځانګړي زینتي شیان دي.

دغه راز په تېرو يوولسو کلونو کې لکه د نورو ولايتونو په شان په کې فرهنګي چارې هم ګړندۍ شوې دي.

په پکتيا کې پنځه اويا کاله وړاندې د وړانګې په نامه يوه پنځلس ورځنۍ جريده د اطلاعاتو او کولتور رياست په چوکاټ کې خپرېده؛ خو د دېرش کلنو جکړو او د طالبانو د واکمنۍ پر مهال له خپرېدو پاتې وه؛ خو د نوي حکومت په راتلو سره بيا فعاله شوه.

همدا رنګه ملي اتڼ او ډُهل د پکتیا د موسیقۍ تر ټولو مهم او مشهور شیان دي چې ډېر اوږد تاریخ لري

عبدالبصیر همت
وینتیان

**وینتیان** (وین تان) د لاووس هیواد پلازمینه ده چې په مکونګ دره کې موقیعت لرې.

## تاریخ
## جغرافیه
## کلتور
تفلیس

**تفلیس**  په ګرجي ژبه თბილისი) د ګرجستان هیواد پلازمینه او لوی ښار دی.
تفلیس ښار د متکواری سیند دواړه غاړو ته پروت دی چې ۰۰۰'۵۰۰'۱ وګړې لري، تفلیس په پنځمه میلادی پیړۍ کې د لومړې واختانګ یا هماغه ایبریا له خوا بنسټ ایښودل شوی چې د یاد ښار نوم په تبیلي لهجه کې د ګرم یاهم ګرمي چینې په معنی دی.

## جغرافیه
## کلتور
## تاریخ
اولان باتور

**اولان باتور**یاهم (المباتور) په منګولیایي ژبه Улаанбаатар او ᠤᠯᠠᠭᠠᠨᠪᠠᠭᠠᠲᠤᠷ) د مغولستان (منګولیا) هیواد پلازمینه او لوی ښار دی. یاد ښار په ۲۰۰۸م کال کې د یومیلیون ډیر وګړې لرل.

## تاریخ
## جغرافیه
## کلتور
نایپیداو

**نایپیداو** Naypyidaw) د برما یاهم کامبوج هیواد پلازمینه ده.
## تاریخ
## کلتور
## جغرافیه
## سرچينې
سوخومي

**سوخومي** په آبخازي ژبه Aqwa په روسي ژبه Сухуми) د آبخازیا هیواد پلازمینه ده چې ۱۲۰ زره وګړې لري.

## جغرافیه
## تاریخ
## کلتور
ماله

**ماله** د مالدیف هیواد پلازمینه او لوی ښاردی.
## جغرافیه
## تاریخ
## کلتور
سری بګاوان بندر

**سری بګاوان بندر** یاهم (سری بکاوان) د برونای پاد شاهی دولت پلازمینه ده.

## جغرافیه
## تاریخ
## کلتور
فلاینګ فیش کاو

**فلاینګ فیش کاو** په انګلیسي Flying Fish Cove) په معنی د (د الوتونکې ماهي پنډغالی) ده د استرالیا، کریسمس ټاپو پلازمینه په سویل لویدیځه آسیا د هند په سمندر کې ده. یاده سیمه په ۱۸۸۸م کال کې د بریتانوي پادشاهي برخه شوه، زیاتره نقشي دا سیمه د The Settlement په نوم ښيې.

## تاریخ
## جغرافیه
## کلتور
## منظري او سیلاني
لویدیځ آیسلنډ

**لویدیځ آیسلنډ** یاهم وست آیلنډ په انګلیسي West Island د کوکوس ټاپوګان (نو) پلازمینه ده دا سیمه د استرالیا هیواد برخه ده چې ۱۹۰ تنه وګړي لري.

## کلتور
## جغرافیه
## تاریخ
دیګو ګارسیا

**دیګو ګارسیا** د هند په سمندر کې بریتانوی قلمرو په نوم د نیمه خپلواک هیواد پلازمینه ده.
قاضي محمد عمر

**قاضي محمد عمر** په **** کال کې په **** ولایت کي زېږېدلی دی. هغه پخوا د کندهار ښاروال وو.
## تعلیم او نور
## سرچینې
دي انلائټ لېب

**دي انلائټ لېب** (د روښانه فکرونو تنظيم) دا يو بنسټ دے او ده پښتنو لپاره ده ښوونې فرصتونو ده رامنځته کولو لپاره جوړ شوے دے. څوک د نورو پاکستانیو په شان فرصتونه نلري.

## باندنۍ تړنې
نخجوان

**نخجوان** په آذربایجاني ترکي Naxçıvan Muxtar Respublikası د ارمنستان، ایران او ترکیه جمهوریتونو ترمنځ پرته نیمه خپلواکه سیمه ده چې د آذربایجان هیواد له خوا اېداره کیږې د یادی سیمې پلازمینه او لوی ښار نخجوان ښار دی.

## جغرافیه
نخجوان د قفقاز په سویل او ارس سیند شمال لورته پروت دی.

## تاریخ
یاد هیواد په ۹ د فبروری ۱۹۲۴م کال سیاسي جوړښت پیداکړ.

## کلتور
د نخجوان نیمه خپلواکی سیمې وګړي د آذربایجاني ترکي قوم اړوند دي.

## اېداري ویش
نخجوان له ایدارې لحاظه د ۸ ښارونو او ۸ ولایتونو څخه جوړ شوی دی چې ټول ۲۰۳ غټ او واړه کلي لري.
د بنګله دیش د ولایتونو نوملړ

**د بنګله دیش هیواد د آیالاتونو نوملړ** (د بنګله دیش د بنګله دیش هیواد د ولایتونو نوملړ| هیواد د ښارونو نوملړ)

د ولایتونو نوملړ
میمن سینګ ولایت

**میمن سینګ** د بنګله دیش هیواد اړوند یو ولایت دی چې کابو ۱۰ زره کیلومتره مساحت او ۱۲ میلیونه وګړي لري.
نيکولاس مادورو

**نیکولاس مادورو** ( په ) د وېنزوېلا ولسمشر  په ۱۹۶۲ ز کال کاراکاس کې زېږېدلی دی.  هغه د وېنزويلا پخوانی لنډمهاله ولسمشر هوگو چاوز له مړینې  وروسته د ياد هېواد ولسمشر وټاکل شو، چې تر دې دمخه له ۲۰۰۶م کال نه تر ۲۰۱۳ پوری د یاد هېواد بهرنیو چارو وزیر او له ۲۰۱۲ تر ۲۰۱۳ز کال د ولسمشرۍ ماڼۍ اجرایوی معاون او له هغی وروسته په ۵۱% رایو د وېنزوېلا ولسمشر وټاکل شو.
چې ډېری وختونه د نوموړي سياسي تگلاره د امريکا متحده ايالاتونو له تگلارې سره په ټکر کې وه، چې بالاخره د ۲۰۲۶ ز کال د جنورۍ په درېيمه نېټه نوموړی د امريکايي پوځيانو له خوا د بشپړ هوډ په نوم عملياتو کې د هغې له مېرمنې سره يوځای ونيول شو او امريکا متحده ايالتونو ته ولېږدول شو، د ۲۰۲۶ ز کال د جنورۍ په ۵مه نېټه د مخدره توکو او وسلو د قاچاق په تور د نيويارک محکمې ته حاضر کړای شول چې قاضي د جنورۍ پر ۱۷مه د نوموړي د محاکمې اعلان وکړ. چې دغه چاره د روسيې او ايران په گډون د يو شمېر نورو هېوادونو له خوا هم وغندل شوه او دا په څرگنده د نورو هېوادونو په کورنيو چارو کې لاسوهنه او د هېوادونو په شخصي حريم تېری وبلل شو.
## سرچينې
خوان ګوایدو

**خوان ګوایدو** په هسپانوي ژبه Juan Guaidó) انجینر او ونزویلا یې سیاستوال دی. چې د ۲۰۱۹م کال د جنوری میاشت راهیسی د ونزویلا ملي غونډی مسولیت په غاړه لري.
## د ونزولا کړکیچ
## کاري ژوند
واجیرالو نګکورن

**واجیرالو نګکورن** په ټایلنډي ژبه   มหาวชิราลงกรณ) د تایلنډ پادشاه دی.

## شخصي ژوند
## کاري فعالیتونه
مارکوس رشفورد

**مارکوس رشفورډ** په انګلیسي Marcus Rashford) یو انګلستانی فوټبال لوبغاړی دی چې د مانچسټر یونایټد لپاره د مهاجم (ګول وښونکی) په توګه لوبه کوې. هغه په ۲۰۱۶م کال کې د ځوانانو فوټبال لوبډلی نه د مانچسټر یونایټد د ملي لوبډلی ته لار پیدا کړه او همدارنګه د انګلستان ملي لوبډلې هم بللی دی.

## سپورټی لاسته راوړنې

## شخصي ژوند
مانچسټر یونایټد

**مانچسټر یونایټد** په انګلیسي ژبه Manchester United Football Club د انګلستان  فوټبال غوره لیګ کې یوه پیاوړی فوټبال لوبډله ده. مانچسټر یونایټد فوټبال لوبډله لومړې ځل لپاره په ۱۸۷۸م کال کې د نیوتون هیث په انګلیسي Newton Heath LYR په نوم جوړه شوه چې وروسته بیا د مانچسټر یونایټد نوم ورکړ شو.

## اتل ولیاني
په ۱۹۹۹م کال کې د اروپا اتلانو لیګ اتل ولی ګټل

## مشهوره لوبغاړي
رابین فن پرسی

## تاریخ
لوبډله جوړیدل په ۱۸۷۸
د ملاکنډ غزا

د ملاکنډ غزا
"دغه د ١٨٩٥ع د ملاکنډ د غزا عکس دی۔۔د جندول فوځيان د پيرنګي د فوځ په تحويل کې بند په بند په رسو تړلې شوې دي۔۔تاسو لږ ښه په غور د پښتنو فوځيانو دې انځور ته په ځير شﺉ۔ نو تاسو به په دغه انځور کې يوه تاريخي بې وسي او غريبي اووېنۍ۔۔هم دغه بې سره او بې سامانه خلک ددغه غريب وطن د ننګ او ناموس محافظان وو۔۔د دوی جنګ ددنيا د يو داسې قام سره و چې د هغوی سره هر رنګ جديده وسله فوځي تربيت عقل او ساينس و۔۔او ددې خوارانو سره بغېر د دين او وطن د مينې نه نور هيڅ هم نه وو۔۔دغه غريب لښکر به د خپل ملي لارښود عمرا خان جندولي په يوه اشاره د سر او مال نه تېر وو۔۔خدای دې دغه سرتېري وبخښي۔۔لحدونه يې منور او جنتونه يې مسکن شه۔۔

۔پيرنګيانو به د جنګي قېديانو سره ډېر ناروا او غېر انساني سلوک کوو۔۔اکثر به يې دغه قېديان د هند تورو اوبو ته واستول۔۔او چې څوک به يې په جېل کې هم نه شو برداشت کولې هغوی له به يې دومره ازيتونه ورکړل۔۔چې په ژوندوني به ترې د ګور مړي جوړ شول۔۔او ددې د پاسه لا چرچل دا هم وليکل چې پښتانه ډېر بې رحمه او وحشيان قبايل دي۔۔دوی په تعذيب او تمدن هيڅ نه دي خبر۔۔خو دغه مهذبه پېرنګيانو د يرغل ګر په حېث په زرګونو پښتانه قتل ژوبل او کنډ کپر کړل۔۔ددغه ظالمانو د Divide and rule د پاليسۍ په نتېجه کې پښتانه اوس هم په يو بل بدګمانه دي۔۔د ١٨٩٥ د ملاکنډ په جنګ او ددې نه مخکې پيرنګيانو د ملايانو تنخادارو خانانو او نورو مخبرانو په زريعه پښتانه د يو بل سره وجنګول۔۔په دې طريقه به دوی پښتانه کمزوري کول۔۔
ولې کله چې د چترال په جنګ کې غازي عمرا خان دوه انګرېزان فوځي افسران اېډورډ او پاولر اونېول۔۔د هغوی سره بې حده انساني سلوک شوې و۔۔۔ دوی به د باړوې په قلا کې خلاص ګرځېدل۔۔ددوی د کلچر مطابق به ددوی د خوراک څښاک ناستې ولاړې جامې پېزار او مذهبي رسوماتو خيال ساتلې شو۔۔کله چې دغه قېديان ازاد شول۔۔نو دوی خپلو افسرانو ته د عمرا خان د ښه سلوک بلها صفتونه وکړل۔۔او هغوی ته يې اوويل چې عمرا خان ډېر قابل او انسان دوست سړی دی د هغه نيول او وژل به زياتې وي۔۔

نن ځېنې خاينان راپاسي او د پښتنو په دغه قومي جنګ نيوکې کوي۔۔خپل ځان او خپل قام خرڅي مشران او د هغوی بې ننګۍ د اولس نه پټوي۔۔ خاين دې خبر وي چې عمرا خان او د هغه سرتېري ددې پاک وطن په ننګ او جنګ کې قربان شوې دي۔۔د هغوی تاريخي قربانۍ خدای ته هم او خپل اولس ته هم ښکاره دي۔۔تور مخي به هم دغه شان تورمخې وي۔۔

ياده دې وي چې د ملاکنډ دغه تاريخي غزا د يو څو خانانو خپل مېنځی جنګ نه و او نه دغه جنګ د قلاګانو د فتح کولو جنګ و۔۔۔دغه جنګ د ستر عمرا خان په مشرۍ کې د پيرنګي يرغلګر خلاف قومي جنګ و۔۔په دغه غزا کې د سيمې ټول قبايل شريک و۔۔هغه که ترکلاني وو که يوسفزي که اتمان خېل وو که مشواڼي۔۔۔ان تر د غرونو ګوجر او اقليتونه هم نېغ په نېغه د انګرېز مقابلې ته سر په تلي ولاړ وو".
د افریقایي هیوادونو نوملړ

**افریقا** په انګلیسي Africa) له آسیا وروسته د نړۍ پرمخ دویمه لویه وچه ده چې ۳۰,۲۲۱,۵۳۲ کیلومتره مساحت او د ټولې کورې د وچې ۲۰,۳% برخه جوړوي. د افریقا لویه وچه د شمال نه تر سویله ۸۰۰۰ کیلومتره اوږدوالی او له ختیځ نه تر لویدیځه ۷۴۰۰ کیلومتره سور لري. د ۲۰۱۸م کال د معلوماتو پر آساس افریقا ۱,۲۷۵,۰۰۰,۰۰۰ وګړي لرل چې د ټولې نړۍ یو پر وومه برخه جوړوي, او همدارنګه یاده وچه ۶۱ خپلواک او نیمه خپلواکه هیوادونه لري.

### نیمه خپلواک هیوادونه
زمبورک توپ

زمبورک توپ:
" د هغه توپ تصویر چې زمبورک یا شترنال نومیدو او په ۱۸ میلادي پېړۍ کې د افغانستان او چاپېره سیمو جنګ وسله وه.
د برونزو دغه توپې د لرګي چوکاټ لرلو چې د څرمنې په تسمو به د اوښ په شا يې تړلو. دا زمبورک ۱۸۵۰ او ۵۵ م په لاهور کې جوړه شوه.
 په هند د احمد شاه ابدالي حملو کې دغه سپکې توپې له کندهار په اوښانو بار د بولان درې له لارې وړل کیدی. پخپل هدف د نښې ویشتلو لپاره به يې اوښ هغې خوا ته ګرځوو. د دې لپاره به اوښبه او توپچي دواړو لکه د یو ټیم کار کوو او په ګډه خپله دنده سر ته رسوله. د پاني پت په درېم جنګ کې دغو توپو ډېر انسانان او څاروي ووژل.
زمبور (ډمبره) د ګرمو ملکونوهغه تور زهرژن مچۍ ده چې څوک وچیچي نو د درد نه علاوه انسان وژلې هم شي. د توپې نوم له هم هغې زمبور نه واخیستل شو او بیا په پښتو ژبې کې دا ښېره هم دود شوه چې:
 ” په زمبورک سوری شې.”...".
سایوتومه او پرنسیپ

**سایوتومه او پرنسیپ** یاهم (سایوتومه) په پرتکالي  República  de São Tomé e Príncipe) د ګینه خلیج او افریقا لویه وچه کې پروت له ټاپوګانو جوړ هیواد دی. پلازمینه یې سایوتومه او رسمی ژبه یې پرتګالي ده، سایوتومه او پرنسیپ هیواد ۹۶۴ کیلومتره مربع مساحت او ۰۰۰'۱۵۷ زره وګړي لري. نوموړی هیواد په ۱۲ د جون ۱۹۶۵م کال له پرتګال نه خپله خپلواکی ترلاسه کړی.

## ایداري وېش

## تاریخ
## اقتصاد
## کلتور
## جغرافیه
په اتلس سمندر کې پراته ټاپوګان سایوتومه او پرنسیپ له یوبل څخه کابو ۱۴۴ کیلومتره واټن لري.
ښي|270px
استوايي ګينه

**استوایي ګینه** رسمي نوم یې (د استوایی ګینه جمهوریت) په انګلیسي Republic of Equatorial Guinea) د افریقا په لویدیځ د بیافرا خلیج ترڅنګ او د کامرون او ګابن هیوادونو ترمنځ پروت هیواد دی. پلازمینه یې د مالابو ښار او رسمي ژبه یې اسپانیایي ژبه ده، یاد هیواد ۰۵۱'۲۸ کیلومتره مربع او د وګړو شمیر یې ۰۰۰'۶۲۲ نفره دی.

## ایداري وېش
چپ|380px|تڼۍ
استوایي ګینه هیواد په ۷ ایداري ویشل شوې ده.
* اننوبون
* بیوکو نورت
* بیوکو سور
* سنترو سور
* کي نتم
* لیتورال (لیتورال)
* ولی نزاس

## تاریخ
## اقتصاد
## جغرافیه
thumb|Köppen climate classification of Equatorial Guinea.

## کلتور
کوموروس

**قمر ټاپوګان** په فرانسوي Union des Comores) د افریقا په جنوب لویدیځ د هند سمندر د موزمبيق ساحلونو ختیځ او د مداګاسکار شمال لویدیځ کې موقیعت لرې. د یادو ټاپوګانو مساحت ۰۳۴'۲ کیلومتره مربع او د وګړو شمیر یې ۵۰۰'۹۸۴ نفره دي.

## ایداري وېش
د قمر ټاپوګانو اتحادیه (ټولنه) له ۷ فدرالو آیالاتونو څخه جوړه شوی چې پلازمینه یې د مورونی ښار دی.

## اقتصاد
## تاریخ
## کلتور
## جغرافیه
thumb|left|Carte de l'archipel des Comores
[thumb|[Vue satellite de Grande Comore, Anjouan et Mohéli]]
[thumb|Cratère du [Karthala]]
د قمر ټاپو ګانو له سپوږمکۍ څخه اخیستل شوی تصویر. (منځنی)
لاندنی تصویر د یوه کان دی.
کانګو جمهوریت

**کانګو جمهوریت** په فرانسوي République du Congo په منځنۍ افریقا کې پروت هیواد پلازمینه یې د برازاویل ښار دی. دا هیواد په (کانګو برازاویل) هم مشهور دی چې د خپل همسایه هیواد کانګو جمهوریت سره توپیر ولرې. یاد هیواد په ۱۹۶۰م کال کې له فرانسه نه خپله خپلواکی ترلاسه کړه رسمي ژبه یې هم فرانسوي ده مساحت ۰۰۰'۳۴۲ کیلومتره مربع ولسمشر دنیس ساسونګسو او د وګړو شمیر یې ۲۶۶'۳۶۶'۴ میلیونو ته رسیږي.

## ایداري وېش
د کانګو ولسمشریزه په ۱۲ ولایتونو ویشل شوی ده.

## تاریخ
## جغرافیه
## کلتور
## اقتصاد
مداګاسکار

**ماداګاسکار**  په فرانسوي République de Madagascar) په رسمي نوم (د ماداګاسکار جمهوریت) د هند سمندر او د افریقا په جنوب ختیځو سواحلو کې پروت ټاپو دی. د ماداګاسکار پلازمینه د آنتاناناریوو ښاردی، او دا هیواد د نړۍ څلورم لوی ټاپو دی. نفوس یې ۲۲۲'۰۰۵'۲۲ میلیونه مساحت ۰۴۱'۵۸۷ کیلومتره مربع او رسمي ژبي یې فرانسوياو مالاګاسي ژبه دي. یاد هیواد په ۲۶ د جون ۱۹۶۰م کال له فرانسه نه خپلواکی واخیسته،  ولسمشر یې اندري راجولینا دی.

## ایداري وېش

200px|تڼۍ|نقشه
تر ۲۰۰۲م کال پوری مداګاسکار هیواد په ۶ ولایتونو ویشل شوی وو..
# آنتاناناریوو (Antananarivo)
# آنسیرانانا (Antsiranana)
# فیانارانسوا (Fianarantsoa)
# ماهاجانگا (Mahajanga)
# تواماسینا (Toamasina)
# تولیارا (Toliara)

## تاریخ
## اقتصاد
## جغرافیه
## کلتور
موریس

**موریس** په انګلیسي Republic of Mauritius رسمي نوم یي د موریس هیواد ولسمشریزه)  د هند سمندر سویل لویدیځ لورته د مداګاسکار په ۹۰۰ کیلومتری کې پروت له ګڼ شمیر ټاپوګانو جوړ هیواد دی. د موریس ټاپو ترڅنګ د یاد هیواد اړوند نور ټاپوګان هم شتون لرې لکه سنت برندون، رودریګوس، او آګالګا ټاپوګان ټاپوګان. د موریس هیواد مساحت ۰۴۰'۲ کیلومتره مربع د وګړو شمیر یې  ۸۶۶'۲۶۴'۱ تنه او رسمي ژبي یې انګلیسي او فرانسوي دي. د یاد هیواد پلازمینه د پورت لویس ښار دی.

## ایداري وېش
چپ|270px

د موریس ټاپو په ۹ برخو ویشل شوی دی. د سیمو ترڅنګ د مرکز نوم هم ښودل شوی.
# بلک ریور (تامارین)
# فلاک (سنتر دو فلاک)
# ګرند پورت (ماهبورګ)
# موکا (موکا)
# پامپلموسس (پامپلموسس)
# پلن ویلهم (روزهیل)
# پورت لویس (پورت لوئیس)
# ریویر دو رمپار (پودر دو اور)
# ساوانه (سویاک)

د موریس اړوند درې نور ټاپوګان.
*  آګالګا ټاپوګان
* کارګادوس کاراخوس
* رودریګوس ټاپو

## تاریخ
## اقتصاد
## کلتور
## جغرافیه
جاسندرا اردرن

**جاسندرا اردرن** د (نوی زیلاند) یاهم نیو زیلانډ لومړۍ وزیره ده. میرمن اردرن له خپل ملګری کلارک ګیفورډ سره کوژ ده کړی یادی جوړې تیر ۲۰۱۸ کال یوه لور وزیږوله چې لومړۍ وزیری پری 
نیوي تي اروها نوم کيښود د پاکستان لومړۍ وزیری بی نظیر بوټو نه وروسته چې د خپل حکومت پرمهال یې ماشوم زیږولی وو دا په نړۍ کې دوهم ځل دی چې یوه ولسمشره د ولسمشرې پر مهال ماشوم زیږوي.

## ژوند
## کار