ژيل ډيلوز

ژيل ليو ريني ډيلوز (1925  جنوري 18 – 1995 نومبر 4) يو فرانسوی فيلسوف و، چا چې له 1950ز لسيزې راهيسې په 1995ز کال کې تر مړينې پورې، د فلسفې، ادب، فلم، او ښکلو هنرونو په اړه ليکنې وکړې. د هغه تر ټولو مشهور اثار د «Capitalism and Schizophrenia» په نوم کتاب دوه ټوکه او په دې نومونو وو: Anti-Oedipus (1972) او A Thousand Plateaus (1980)، چې دواړه يې له روانپوه «فيليکس ګواتاري» سره په شریکه ليکلي دي. د «توپير او تکرار» (1968) په نوم د هغه ماوراء الطبيعي رساله د ډېرو پوهانو له خوا د هغه تر ټولو ستر اثر بلل کېږي.

د «ډيلوز» د ليکنې يوه مهمه برخه د نورو فيلسوفانو لوستلو ته وقف شوې وه: سټوکس، ليبنز، هيوم، کانت، نيچه، سپينوزا او برګسن. ای. ډبليو. مور، د يو ستر انديال لپاره د «برنارډ وليمز» د معيار په حوالې ورکولو سره، ډيلوز په سترو فيلسوفانو کې شمېرلی دی. که څه هم نوموړي يو ځل خپل ځان د سوچه ماوراء الطبيعيه عالم په توګه معرفي کړی و، په بشري پوهنه کې د هغه اثارو په جلا جلا برخو اغېز درلودلی دی، چې فلسفه، هنر، او ادبي تيوري، او تر څنګ يې تر ساختمانيزم وروسته او تر نويوالي وروسته په څېر تحريکونه پکې شامل دي. 

## ژوند

### د ژوند لومړي کلونه
ژيل ډيلوز په پاريس کې د منځنۍ کچې په يوه کورنۍ کې زېږېدلی و، او د ژوند ډېره برخه يې همدلته تېره کړې وه. د مور نوم يې «Odette Camaüer» او د پلار نوم يې «لويس» و، چې هغه يو انجنير و. د ښوونځي ابتدايي پړاو يې د دويمې نړيوالې جګړې پر مهال تر سره کړ، په دې موده کې نوموړی د «کارنوټ» په ليسه کې زده کړه وکړه. نوموړي همدا راز د «Henri IV» په ليسه کې د زده کړې پر مهال يو کال په «Khâgne» کې تېر کړ. پر اروپا د نازي نيواک پر مهال، د ډيلوز ورور «جورج»، چې له هغه درې کلونه مخکې و، په فرانسوي مقاومت کې د ګډون په تور ونيول شو، او د بنديانو يو پنډغالي ته د لېږد پر مهال مړ شو. په 1944ز کال کې، ډيلوز په «سوربان» کې د زده کړو لپاره ولاړ. په دې ځای کې د فلسفې او تاریخ ډېر نوميالي پوهان د هغه په ښوونکو کې شامل وو، لکه جارج کينګويليم، جين هايپولايټ، فرډينانډ الکوی او موريس ډي ګينډليک. د عصري فلسفې په اساسي څېرو کې د ډيلوز د ژوند تلپاتې لېوالتيا د دې ښوونکو پوروړې ده.

### مسلک
ډيلوز په 1948ز کال کې د فلسفې د تدريس په ازموينه کې بريالی شو، او تر 1957ز کال پورې يې په ګڼو ليسو (ايميينز، اورلينز، لويس لي ګرانډ) کې تدريس وکړ، تر دې چې د پاريس په پوهنتون کې يې يوه دنده تر لاسه کړه. په 1953ز کال کې، نوموړي د «ډيوډ هيوم» په اړه خپل لومړی مونوګراف خپور کړ، چې د « *Empiricism and Subjectivity*» (تجرباتي او موضوعي) په نوم و. دا مونوګراف د نوموړي د 1947ز کال د DES (diplôme d'études supérieures) په نوم رسالې پر اساس ليکل شوی و، چې تقريباً د يوې ماسترۍ د رسالې سره برابر دی، کوم چې د «جين هايپوليټ» او «جورج کينګليم» د لارښونې لاندې پای ته رسېدلی و. له 1960 څخه تر 1964ز کال پورې، نوموړي د علمي څېړنو ملي مرکز (Centre National de Recherche Scientifique) کې يوه دنده تر لاسه کړه. په دې موده کې نوموړي د نيچه او فلسفه (1962) په نوم مخکښ کتاب نشر کړ، او له «ميچل فوکو» سره يې ملګرتيا پيدا شوه. له 1964 څخه تر 1969ز کال پورې، نوموړی د لیون په پوهنتون کې پروفيسر و. په 1968ز کال کې، ډيلوز د مۍ 68 د لاريونونو پر مهال د DrE  له خپلو دوه مقالو څخه دفاع وکړه؛ نوموړي له دې وروسته خپلې دوه مقالې خپرې کړې چې نومونه يې دا دي: توپير او تکرار (چې د ګانډلیک تر لارښونې لاندې وه) او «په فلسفه کې اظهار پلوي»: سپينوزا (چې د الکويي تر څارنې لاندې وه). 

په 1969ز کال کې، نوموړی په Vincennes/St. Denis کې په University of Paris VIII کې په دنده وګومارل شو، دا يو تجربوي ښوونځی و چې د ښوونيزو اصلاحاتو لپاره چمتو شوی و. دې پوهنتون ګڼ پېژندل شوي ښوونيز پوهان خپل ځان ته راجلب کړل، چې «فوکو» (چا چې د ډيلوز د ګومارلو وړانديز کړی و) او روانپوه «فيلکس ګوتاري» پکې شامل وو. ډيلوز په 1987ز کال کې تر تقاعد پورې په Paris VIII کې تدريس وکړ.

### شخصي ژوند
د ژوند په اړه د ډيلوز ليدلوری له متعالی نظرياتو، "طبيعيت د خدای په توګه" ااخلاقياتو، او احادي اصل سره خواخوږي درلودل و. يو شمېر هغو نظرياتو کې چې نوموړي يې ملاتړ کړی او په هغې کې يې الهام موندلی، خپله د هغه له خوا وضعه شوي نظريات تعدد پلوي = احاديت، او تر څنګ يې وجود او يووالي مفاهيم شامل دي.

نوموړي په 1956ز کال کې له «ډينس پال "فيني" ګرانډجون» سره واده وکړ او دوی دوه بچيان درلودل.

د «جيمز ملر» په وينا، ډيلوز په خپلو درسونو او ليکنو کې د ډېرو خطرناکو کارونو په کولو کې ډېره کمه لېوالتيا ښودلې ده، کوم چې هغه په څرګند ډول بيان کړي دي. هغه چې واده يې کړی او دوه بچيان يې درلودل، په څرګند ډول يې د یو دوديز فرانسوي پروفيسر په توګه ژوند وکړ. نوموړي د خپلو ګوتو نوکان نه پرې کول، ځکه چې هغه يو ځل ويلي و چې "د ګوتو خوندي کونکې عادې نښې يې نه درلودې"، او له همدې امله يې نه شول کولای يو څه لمس کړي، په ځانګړي ډول د ټوکر يوه ټوته، زه نه شم کولای له سخت درد پرته د خپلو ګوتو په څوکو يو شی لمس کړم.

کله چې وپوښتل شو تر څو د خپل ژوند په اړه خبرې وکړي، نوموړي وويل: "علمي ژوند ډېر کم وخت په زړه پورې وي". ډيلوز دې نقاد ته خپل ځواب په دې ډول پای ته ورساوه:ته زما په اړه له څه خبر يې، له دې امله چې زه په محرميت باور لرم؟ ...که زه چېرته يم هملته پاتې شم، که سفر ونه کړم، نو د کوم بل چا په څېر زه خپل داخلي سفر کوم، کوم چې زه د خپلو احساساتو په مټ اندازه کولای شم، او زه چې هر څه ليکم، په هغې کې ډېر سرسري او په غېر مستقيم ډول څرګندونه کوم... د خپلې خوښې تجربې څخه دلايل بد او ارتجاعي دليلونه دي.

### مړينه
ډيلوز چې له کم عمرۍ څخه په تنفسي ناروغۍ اخته شوی و، په 1968ز کال کې په نري رنځ اخته او اړ شو سږی لرې کړي. نوموړی په خپل پاتې ژوند کې د تنفس (ساه اخيستلو) له سختو ستونزو سره مخ و. د ژوند په وروستيو کلونو کې، د لیکلو په څېر ساده کارونو هم له هغه زياته خواري غوښته. نوموړی چې په تنفسي ستونزو کې راګېر و، د 1995ز کال د نومبر په څلورمه نېټه د خپل کور له کړکۍ څخه د ځان په غورځولو سره يې ځانوژنه وکړه او مړ شو. 

له مړينې مخکې ډيلوز د La Grandeur de Marx (د مارکس عظمت) په نوم د يو کتاب د ليکلو د نيت اعلان کړی و، او تر شا يې د Ensembles and Multiplicities  د خپلې نيمګړې پروژې دوه څپرکي پرېښودل (دا څپرکي د "تلپاتې والی: يو ژوند" او "حقيقي او مجازي" په نومونو د مقالو په توګه خپاره شوي دي) نوموړی د Saint-Léonard-de-Noblat د کلي په هديره کې دفن شوی دی. 

## فلسفه
د ډيلوز اثار په دوه ډلو وېشل کېږي: له يوې خوا، مونوګرافونه دي چې د نورو فيلسوفانو (باروچ سپينوزا، ګوټ فراينډ ولهيم ليبنز، ډيوډ هيوم، امانويل کانت، فريډرک نيچه، هنری برګسن، مشيل فوکو) او هنرمندانو (مارسل پروسټ، فرانز کاکا، فرانسس بيکن) اثار تفسيروي؛ او له بلې خوا، د مفهوم په مټ منظم فلسفي کتابونه (لکه، توپير، احساس، پېښې، schizophrenia، اقتصاد، سینما، هيله، فلسفه) دي. په هر حال، پر هغه نيوکه کونکي او تحليل کونکي عموماً دا دواړه اړخونه يو په بل کې داخل بولي، په ځانګړي ډول د هغه د نثر او د هغه د کتابونو د ځانګړي جوړښت له امله، چې د ګڼ اړخيزو لوستنو شونتيا برابروي.

## سرچينې