open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
قمرگله

د طلايي آواز لرونکې **قمرگل** يا **قمرگله** چې له درنښته ورته **مېرمن قمر گل** وايي، چې اصلي نوم يې **شکريه** و،  د گل شېرين لور وه، چې په ١٣٣٦ لمريز (۱۹۵۶زېږديز) کال  د د ننگرهار ولايت د ښېوې ولسوالۍ د شگې کلي کې سترگې غړولي.
او د افغاني موسيقي هنر ته له همغه وخته يوه ځانگړې ډالۍ وه.

په اووه کلنۍ يې په سندرو ويلو پيل وکړ او ډير ژر له خپل کلي ، ولسوالۍ او ولايت څخه دافغانستان د هنري آسمان د ستورو په ډله کې ديوه طلايي ستوري په شان وځلېده . 

د مېرمن قمرگل لومړنۍ سندره: (( په ما ميينه سترگې دې سرې دي - نن دې ډير ژړلي دينه )) د راډيو افغانستان د څپو له لارې د خلکو پر زړونو کيناسته چې په دې توگه يې د هنر په دغه اوږده مزل کې د خپل هنري ژوندانه په بدل کې د اعليحضرت محمد ظاهر شاه ، سردار محمد داود خان ، ببرک کارمل او ډاکټر نجيب الله له خوا څخه د خلکو او ملت په نماينده گۍ طلايي مډالونه پر ټټر ټومبل شوي دي ، او د (( زه سپينه کوتره يم اوچته پروازونه کړم )) سندرې ميرمن قمرگل د يوې سوله پالې مور په توگه لا ډېره وځلوله او د ميرمن قمر گل وروستۍ لاس ته راوړنه د افغانستان د بلبلې لقب دى چې د حامد کرزي له خوا څخه ورته ورکړل شوى دى.	
ميرمن قمر گل په اووه کلنۍ په سندرو ويلو پيل کړى او لومړنۍ سندره يې ، لكه څنگه چې پاس هم وويل شول ،  (( په ما مينه سترگې دې سرې دي - نن دې ډير ژړلي دينه )) ده. 

اغلې قمرگل د **ورو ورو کېږده قدمونه** سندرې ويلو سره ډېره مشهوره شوه، چې د نوموړې د دې سندرې د زيات شهرت پراساس د وخت پاچا محمد ظاهر شاه له خوا ورته د سرو زرو مډال ورکړ. 

په ۱۹۸۳ کال کې د هغه وخت د ولسمشر ببرک کارمل له خوا د طلایې حنجرې لقب ورکړل شو او په ۲۰۰۷ کال کې یې د ولسمشر حامد کرزي له خوا د افغانستان د بلبلې لقب ترلاسه کړ.

مېرمن قمر گل يو وختي د راډيو افغانستان له خوا څخه د کال سندرغاړې ، په دې وروستيو وختونو کې د آريانا د ټلويزيون له خوا د خلکو په نماينده گۍ د ښې سندر غاړې جايزه او ١٩٩٨ يم کال کې يې په کليفورنيا کې د افغانانو د ټولنې له خوا او په دې توگه په سلگونو نورې جايزې او لقبونه گټلي دي . ميرمن قمر گل واده کړى ، درې لوڼې او درې زامن لري ، په کاناډا کې ژوند کوي . د خپلو زامنو په مرسته لا تر اوسه هم خپلو هنري کارنو ته دوام ورکوي.
## مړينه
مېرمن قمر گل د ۲۰۲۲ زېږديز کال د دېسمبر په ۹مه نېټه د جمعې په ورځ د کاناډا په تورنتو کې د ۷۰ کلنۍ په عمر د سرطان ناروغۍ له کبله مړه شوه. 

## اخځونه
# http://www.bbc.co.uk/pashto/news/story/2009/07/090728_mmn_s7qamargul-310709.shtml

وېشنيزه:پښتنې
وېشنيزه:پښتنې سندرغاړې
وېشنيزه:افغان سندرغاړي
وېشنيزه:ښځينه افغانې سندرغاړي
:وېشنيزه:ننگرهاريان
حيات كاکړ

**حيات کاکړ** په کندهارکې نړى ته راغلى او په کابل کې ېې زده کړې کړې دي د کابل په نوي ښار کې اوسيدۀ . همدلته وړکتون او بيا د نواباد ١٤ لمبر ښوونځي ته ولاړ ، د حبيبيې ليسې ته ورغى او بيا پوځي (عسکري ) ليسې ته شامل شو . درې کاله ېې عسکري ښوونځي ولوست او بيا د زده کړو لپاره د امريکې متحدوايالتونو ته وليږل شو . 
په نيويارک کې ېې د کوينز کالج ولوست او بيا هوايي اکاډمى ته د لوړوزده کړو لپاره ورغي د الوتکو د انجن انجينيري ېې زده کړه . هوايي اکاډمي ېې پاى ته ورسوله او افغانستان ته ېې د تگ تکل وکړ ، خو هلته حالات بدل شول او دده هوډ هم بدل شو . 
نيم وخت کار ېې وموند پارسلونه به ېې وړل راوړل . وروسته ېې دلاس انجلس په هوايي ډگر کې دنده ترلاسه کړه . د سترو الوتکو يانې دي سي ١٠ په انجنونو ېې کار کاوه . هلته ېې يوولس کاله کاروکړ . وروسته ىې ځانته خپل کاروبار پيل کړ . د ايتالوي خوراکونو رستوران ېې پرانست . 
اوس تقاعد شوى دى او کار نه کوي ، خو له موسيقي سره سروکار لري او سندرې هم وايي . له کوچنيوالي ېې له موسيقي سره مينه لرله . د ناشناس سندرې ېې زياتې خوښيدې . 
د امريکا غږ سره ېې همکاري لرله او د ( ازهرچمن سمنې ) خپرونه ېې چلوله .
ديارلس سي ډي گان ېې جوړکړي دي . درې ډي وي ډي لري . واده ېې کړى ، درې زامن اودوې لوڼې لري .

## سرچينې
# http://www.bbc.co.uk/pashto/news/story/2009/05/090506_mmn_s7-hayatkakar.shtml

وېشنيزه:پښتانه سندرغاړي
تخنيک

**تخنيك** دا د ځانگړو كړنو او دندو د سرته رسولو لپاره يو چلندلار دي: 
*تكنالوژي, د تخنيكونو زده كړه يا ټوليزه ده.
*وړتيا،د يوه دندي د اجراكولو توانايي.
*تخنيك پوهنه، هر هغه غونډاليز چلند چي د طبعيت پوهنه اړوند مالومات لاسته راوړو.

وېشنيزه:تخنيک
محمد نسيم سليمي

ښاغلى **محمد نسيم سليمي** د محمد رحيم زوى ، د کندهار د ښار د دوهمې ناحيې د مير هزار په کوڅه کې زيږېدلى دى .

## زده کړې
لومړنۍ زده کړې يې په مشرقي لېسه ، او وروسته يې د احمد شاه بابا په لېسه کې ترسره رسولي دي.
د کابل پوهنتون د اقتصاد په پوهنځي کې شامل شو او د پيسو او بانک چلولو او ملي انکشاف له برخې څخه فارغ شو ، د نورو تحصيلاتو لپاره امريکې ته ولاړ او د دموگرافي ، او په تېره بيا د وگړو د احصايې په برخه کې يې تحصيل وکړ. 

## دندې
محمد نسيم سليمي د کندهار او زابل په ولاياتو کې د ښوونکي په حيث وظيفه تر سره کړې ، او همدغه رنگه يې د مرکزي احصايې په عمومي رياست کې په بيلابيلو برخو کې خدمت کړى دى. نوموړى د اقتصاد د مطالعې تر څنگ د هېواد له تاريخ ، ادب او کلتور سره مينه او علاقه لري .

## لیکلي اثار
د سليمي ليکنې په خپل وخت کې د هېواد په بېلابېلو نشرياتو ، مجلو او ورځپاڼو کې خپرې شوې دي.
نسيم سليمي د ١٩٨٠ کال راهيسې له وطنه ليرې لومړى په جرمني او اوس دامريکې د کاليفورنيا په ايالت کې اوسيږي. محمد نسيم سليمي د پښتو متلونو د يوې مجموعې راټولونکى هم دى .

## اخځونه
# http://www.bbc.co.uk/pashto/news/story/2009/02/090225_mmn_s7_naseemsaleemi.shtml

وېشنيزه:پښتانه ليکوال
تخنیکپوهنه

**تخنيکپوهنه** هر هغه سيستماتيک مېتود ته ويل کيږي چې د ساينسي مالوماتو يا مطلوب محصول د ترلاسه کولو لپاره کارول کيږي.
تخنيکپوهنه په بېلابېلو ډلو وېشل کېدی شي, بېلګې په توګه.:

# د چمتووالي تخنیکونه
## د ترکیب تخنیکونه, بېلګه. په عضوي کیمیا کې د ګرینارډ ریجنټونو کارول
## د ودې او کرنې تخنیکونه, بېلګه. کرېستال وده يا د حجرو کرلپه بيالوژي کې
## د پاکولو تخنیکونه بېلګه په کیمیا کې د پاکولو میتودونو لیست
# د اندازه کولو تخنیکونه
## د تحلیل تخنیکونه, بېلګه هغه چې اټومي یا مالیکولر جوړښت څرګندوي.
## د ځانګړتیاوو تخنیکونه, بېلګه هغه چې د موادو یو مشخص ملکیت اندازه کوي.
## د انځور کولو تخنیکونه, بېلګه مایکروسکوپي

## وسایل
په ډېری قضیو کې دا مېتودونه د وسایلو تخنیکونو ته وده ورکړي چې ګران تجهیزاتو ته اړتیا لري. دا په ځانګړې توګه په علومو کې رېښتیا ده لکه فزیک، کیمیا، او فلکیات. دا دود دی چې د تخنیکونو نومونه په لنډیزونو کې لنډ کړي، که څه هم دا د دوی ټولو لپاره ندي. په ځانګړې توګه د کمپیوټر راتګ د تخنیکونو په شمېر کې د ریښتیني پراختیا لامل شوی چې لږ شمېر ساینس پوهان لاهم د ټولو موجوداتو په اړه ښه کتنه لري. د مثال په توګه، د د موادو د تحلیل د مېتودونو لیست او:وېشنيزه:تخنيکپوهنه.

وېشنيزه:تخنیکپوهنه
كنسرټ

thumb|300px|د لرغوني ټنگټکور یو کنسرټ په استرالیا کې کال ۲۰۰۵


وېشنيزه:نندارتونونه
راډيويي خپرونې

راډیویي خپرونې هغه منځپانگې دي کوم چې د راډيو سټشنونو لخوا خپریږي.

وېشنيزه:د راډیو مخینه
وېشنيزه:راډیویي خپرونې
کرنیزه ننداره

[بټنوک|یوې کرهڼیزې نندارې [یوندود]]

وېشنيزه:کرنیزې نندارې
ساتونکی

**ساتونکی** یا **څارندوی** (په انګرېزۍ: Police)يو ټولنيز ځواك دی چې د قانون د پلى كولو او د امنيت په تامينولو كښې كار كوي، د زور په كارولو سره

## سرچینې
وېشنيزه:امنیت
پښتانه ټبرونه

پښتنى قبيلى په څلورو ډلو ويشل شوي دې سړبن، غرغښت او کرلاڼ

هماغسې چې پښتانه له پنځگونو آرياني ټبرونو څخه د ساکانو له سترو پاتې شونیو څخه گڼل کېږي او له دې سره د ختیزې آريانا يا اوسني افغانستان لومړني آروبومي Aborigine استوگن ، دغسې پخپله هم پر سترو پنځگونو ټبرونو يا ښاخونو وېشنه مومي او بیا ېې دغه ستر ټبرونه يا ښاخونه پّ جلا جلا توگه پر بېلا بېلو ښرانگو او ښرانگوړو ، زييونو ، خېلونو او وړو وړو پښو وېشل کېږي . لومړنی ستر پنځگونی وېش او نور لوی لوی او واړه واړه وېشونه او پښته ونې (شجرې) د ټبرني اوډون (نظام)زېږنده ده او د همدغه اوډون د پايښت له کبله د پښتنو د بې شمېرو انگېرنو او روایتونو د يوه رغنده ټوک په توگه تر اوسه تاندوتازه پاتې دي. او په پای کې ېې هم له گړنۍ بڼې څخه لیکنۍ ته هم لاره موندلې او له ښايسته ډېر مهاله راهیسې شاعرانو، لیکوالو ،پښت پوهانو او تاریخوالو راخوندي کړي دي. په دې لړ کې ورته خوشال بابا درې ـ څلور سوه کاله پخوا داسې  پېيلي جوه بښلې ده. 
پښتون په اصل سړبنی دی        يا غورغښتی دی يا بېټنی دی
لودي، غلجی د بېټ له لوره     په سړبن پورې بیا کرلاڼی دی 
د پښتنو ټبرنیو روایتونو له مخې دغه پنځه ټبرونه په لومړي سر کې د يو گډ ورنیکه ((قیس))= ((کاس))= ((ساک)) يا په اسلامي نامه عبدالرشید له درو ځامنو څخه آره اخلي سړبن ـ غرغښت ـ بېټنی (بېټ نیکه) .
ددغو درو پلرونو زوزات په ٬٬٫اصلي ٫ پښتنو کې راځي او د پاتې دوو زوزات (متوزي او کرلاڼي) د ٬٬وصلي٫٫ پښتنو په نامه بلل کېږي . مانا دا چې د لومړنيو درو پلرونو يا په بله وینا د بېټ نیکه د زامنو پر ځای د لوڼو له زوزات څخه دي. 
د ظفر کاکاخېل (۱۲۶۵ ـ ۱۲۶۶مخ) له ویناسره سم پنځه گوني ښاخونه ټول ۴۰۵ غوره ټبرونه رااخلي ، په دې ډول .

سړبني ټبرونه  ۱۰۵

غرغښتي ټبرونه ۹۵

بېټني ټبرونه ۲۵

متوزوي ټبرونه ۵۲

کرلاڼي ټبرونه ۱۲۸

     
او په پښتو كې **[[خېل]]** او **[[زي]]** دواړه د زوی په مانا دی

## د ټولو ټبرونو لړليک
لکه څنگه چې ويل شوي دي چې پښتانه ټول په بنيادي توگه په څلورو قبيلو يعني سربڼي،بېټني،غرغښت او کرلاڼې کې ويشل شوي دي،لاندې په دې څلورو واړو قبيلو کې چې څومره قبائل دي هغه ورکړی شوي دي:

### بيټني
بيټني ښاخ کې دا وړې قبيلو راځي:
### کرلاڼي
کرلاڼي ښاخ کې دا ټبرونه راځي:

## سرچينه
پښتو او پښتانه د ژبپوهنې په رڼا کې (له ساکي مخينې سره) د پوهاند زیار لیکنې (۲۹۱ ـ۲۹۳مخ).

وېشنيزه:پښتانه
اتل

* اتل (سپورت)، يو داسې څوک چې په سپورتي لوبو کې تر ټولو غوره او پياوړی وي.
* اتل (ملي)، د يوه هېواد په تاريخي پېښو کې، او يا هم د يوه هېواد د ملي گټو د ژغورنې وگړی.
## دا هم وګورئ
## سرچینې
گڼرسنۍ

**گڼرسنۍ**، له گڼو رسنیو  لکه: غږ، انځور، ویډیو. سیلن ... څخه یوځای د استوزې د استولو لپاره گټې اخیستې ته گڼرسنۍ وایی.


وېشنيزه:د اړیکتیاو سکښت
وېشنيزه:سکښت
نامتو پښتانه

**[[:ps:پښتانه|پښتانه]]** (چې د پختانه په نامه هم پېژندل کېږي), **پټانان** يا **افغانان** د افغانستان يوه توکميزه ډله ده چې د دغه توکم د ټولو وگړو شمېر په پاکستان او افغانستان کې نژدې ۷۰ ميليونو ته رسېږي. دا توکم د نړۍ په څينې نورو هېوادونو لکه ايران، هند، او د عربي متحده ايالاتو برسېره په ځينې نورو اروپايي هېوادونو کې هم مېشته دي. پښتانه پخپلې مورنۍ ژبې پښتو خبرې کوي، خو ځينو يې د جغرافيايي موقعيت او د نورو ژبو څخه د اغېزمنېدو له کبله خپلې ژبې بدلې کړي، چې په دغو ژبو کې ځينې پاړسي ژبه، اوردو ژبه، هندي ژبه او انگرېزي ژبه خپله کړې. په هند کې پښتانه د پټان په نامه پېژندل شوي.

## نامتو شخصيتونه

Image:Shershah.jpg|فريد خان (شېر خان يا شېر شاه سوري), په ۱۵۰۰ ز. کالونو کې د هند د سوري امپراتورۍ واکمن پاچا ؤ.
|ميرويس خان هوتک (ميرويس نيکه), په ۱۷۰۹ ز. کال کې د پارسي سفويانو نه د هېواد خپلواکي وگټله او په لومړي څل يې د افغاني امپراتورۍ بنسټ کېښوده.
File:Portrait of Ahmad Shah Durrani.jpg|احمد شاه بابا (احمد شاه دراني), د درانيو د پېر لومړنی امپراتور  ؤ.
Image:Shuja Shah Durrani of Afghanistan in 1839.jpg|شاه شجاع دراني د افغانستان پينڅم پاچا او د احمد شاه بابا ځوی ؤ.
Image:Dost Mohammad Khan of Afghanistan with his son.jpg|امير دوست محمد خان د بارکزيو د واکمنۍ لومړنی پاچا ؤ په دې انځور کې نوموړی د خپل کشري ځوی سره يو ځای ليدل کېږي.
Image:Hyder_Khan_of_Ghazni_in_1839-42.jpg|Ghulam Hyder Khan, 4th son of Dost Mohammad Khan, led Afghan forces at the Battle of Ghazni in 1839
Image:Gul Muhammad Khan of the Ghilzais.jpg|Gul Mohammad Khan, leader of the Ghilzais during the First Anglo-Afghan War
Image:Sher Ali (1825-1879) Amir of Afghanistan, photographed in 1869 by John Burke (cropped).jpg|Sher Ali Khan was ruler of Afghanistan during the Second Anglo-Afghan War
File:MohammadAyoubKhan.jpg|Ayub Khan defeated the British forces in the famous Battle of Maiwand in July 1880
Image:Emir Abd or-Rahman, Rawalpindi, April, 1885 Wellcome L0025009.jpg|Abdur Rahman Khan was ruler of Afghanistan from 1880 to 1901
Image:Habibullah Khan of Afghanistan.jpg|King Habibullah Khan ruled Afghanistan from 1901 to 1919
Image:King Amanullah Khan of Afghanistan.jpg|King Amanullah Khan ruled Afghanistan from 1919 to 1929
Image:Mohammed Nadir Khan of Afghanistan.jpg|محمد نادر شاه له ۱۹۲۹ تر ۱۹۳۳ ز. کال پورې د افغانستان پاچا ؤ
File:Zahir Shah de Afghanistan.jpg|محمد ظاهر شاه د ۱۹۳۳ تر ۱۹۷۳ ز. کال پورې د افغانستان پاچا ؤ
File:Abdul Ghaffar Khan and Gandhi in 1940.jpg|عبدالغفار خان (د گاندهي کيڼ لور ته) يو سياسي او روحاني پښتون ؤ. نوموړي د برطانيوي هند د انگرېزانو په وړاندې د تېري نه پرته د اختلاف څرگندولو په خاطر په ټوله نړۍ کې پېژندل شوی.
File:Ashraf Ghani in 2004.jpg|اشرف غني احمدزی د رياستونو د ښه والي د انستيتيوت ريس او د UNDP د کميسيون غړی دی. 
Image:قدرت الله حداد.jpg|يو افغان ژورنالېست، سياسي څېړونکی، تاريخپوه او ليکوال و چې ډېر کالونه يې د افغانستان په چاپي رسنيو کې کار کړی دی. دی وروسته د وزیر محمد گل خان مومند څخه د پښتو او پښتونولۍ په بنسټونو ولاړ مشر او هېوادپاله افغان شخصيت گڼل کېږي . 



## Pashtun culture

File:Khattak Dance.jpg|Khattak is a swift martial sword-dance of the Khattak tribe of Pashtuns in Afghanistan and Pakistan.
عبدالرسول امين

thumb|289px|پوهاند عبدالرسول امین
**پروفیسر عبدالرسول امین** (١٩٣٩ ز.دمې له ۱۰ ـ ۲۰۰۹.ز.داکتوبر ۳۱  ) د کونړ ولايت په وټه پور کلي کې دمحمد امين خان په کورنۍ کې زيږيدلي و.

## زده کړې
لومړنۍ زده کړې يې په افغانستان کې سرته رسولى او د مينځنيو او لوړو زده کړو ترسره کولو لپاره په ١٣٣٤ کال کې پېښور ته تللی و. په پېښور کې يې يو کال دانگريزي او اردو ژبې زده کړه وکړه او بيا دمينځنيو زده کړو دسرته رسولو دپاره د فارورډ سکول اينډ کالج کې شامل شو. په ١٩٦٠ کال کې فارغ شو او د لوړو زده کړو د پاره دپېښور په اسلاميه کالج کې داخله واخيسته. په ۱۹٦٦ کې ېې دماسټرۍ سند ترلاسه کړ وروسته له هغې بيرته افغانستان ته ستون شو .

## په افغانستان کې ېې دندې
پروفیسر عبدالرسول امين افغانستان ته په بيرته ستنيدو دپښتو ټولنې غړيتوب ترلاسه کړ او بيا دکابل پوهنتون دادبياتو او بشري علمو په پوهنځي کې داجتماعي علومو داستاد په توگه وټاکل شو..  پروفيسر امين په ١٣٥٨ کال کې دوخت د رژيم دمخالفت په اثر زندان ته وليږل شو.
او د زندان څخه تر خلاصيدو وروسته په افغانستان باندې دسرو لښکرو دراتگ سره سم  پېښور ته کډوال شو.

## د کډوالۍ په مهال ېې کلتوري او سیاسي هلې ځلې
د ١٩٨٠ څخه تر ١٩٨٥ کالو پورې په پېښور کې دملي اسلامي محاذ په تنظيم کې او هم دافغان اطلاعاتي مرکز کې کار کاوه.  په ١٩٨٥ کال کې ، چې دده او يو شمير نوروافغانانو له خوا دازاد افغانستان دليکوالو ټولنه (وفا) جوړه شوه دی يې د ريس په توگه وټاکل شو وروسته دغه ټولنه دافغانستان دمطالعاتو په مرکز بدله شوه چې بيا هم  پروفيسر امين يې مشري کوله.  رسول امين دکډوالۍ په محال دمرکز له خوا يو لړ ملي او نړيوال سيمينارونه او کانفرانسونه جوړ کړل.  دخپلواکۍ په نوم مجله ، دوفا مجله ، دوفا اخبار ، دافغانانو جريده او په سلگونو کتابونه يې ددغه مرکز څخه چاپ او خپاره کړل .

همدارز دافغانستان دمسلى په اړه په ډيرو ملي او نړيوالو سيمينارونو او کانفرانسونو کې هم کډون وکړ ، چې دهغې په ترڅ کې دامريکي متحده ايالاتو ، انگليستان ، فرانسي ، المان ، مرکزي اسيا ، ډنمارک ، هالينډ ، بلجيم ، سويس ، يونان ،ايټاليا ، ناروى ، مصر او نورو هيوادونو ته سفرونه وکړل کله چې په روم کې دافغانانو له خوا دافغانستان دمسئلې دحل په اړه افغانان سره راټول شول رسول امين يې دمخکښانو دډلې څخه و او بيا وروسته کله چې دبون دتاريخي پريکړې وروسته په افغانستان کې لنډ مهاله  اداره رامينځ ته شوه دپوهنې دوزير په توگه وټاکل شو.

## لیکلي او چاپي اثار
د پروفيسررسول امين يو شمير ليکني اثار چاپ شوي او هم دنورو ژبو څخه يې ډير اثار ژباړلي او چاپ باندې ېې رسولي دي ، يوه مهمه رساله ېې (( افغانستان د تاریخ له خطرناک پېچومي تېرېږي ۱۳۷۵)) نومېږي.

## مړینه
پروفيسر امين دلنډ مهالې ادارې تر شپږ مياشتو پورې وزارت څخه وروسته دافغانستان دمطالعاتو دريس په توگه خپله موسيسه پر مخ وړله او له دې لارې يې دخپلو افغانانو په خدمت کې و.
د ٢٠٠٩ کال داکتوبر دمياشتې په ٣١ داسټريليا دملبورن په ښار کې دورپېښې ناروغۍ له امله  له دی نیمگړی  نړۍ څخه ېې د تل لپاره سترگی پټی کړې.

## سرچینه
سباوون مجلې وېب پاڼه 

وېشنيزه:افغان ليکول
وېشنيزه:پښتانه
وېشنيزه:پښتانه ليکوال
وېشنيزه:افغانان
نعمت پژواک

thumb|289px|ډاکټر نعمت الله پژواک
**ډاکتر نعمت الله پژواک**  په (۱۳۰۷هجري لمریزکالدزمري د میاشتې په ۲۱ ــ ۱۳۸۸ هجري لمریز کال) په کابل کې د مرحوم حفیظ الله په کاله کې زېږیدلی و .

## زده کړې
نوموړي د ښونې او روزنې په څانگه کې لوړې زده کړې کړې وې .

## دندې
او د حبیبې لېسې د مدیر ، د پوهنې د وزارت د ثانوي تدریساتو د ریس ، د بامیانو د والي ، د کابل ولايت د والي ، د کورنیو چارو د وزیر د پوهنې د وزیر، او د صدراعظم د سلاکار وزیر او مرستیال په توگه یې دندې ترسره کړې وې .

## په کډوالۍ کې ېې دندې
نوموړي لس کاله د امریکا په بېلابېلو علمي موسیسو کې هم د افغانستان د ژبو پښتو او درې تدریس کړی دی . 

ډاکتر نعمت الله پژواک د افغانستان سیاسي او فرهنگي شخصیت د جمعې په ورځ د۷۹ کلونو په عمرېې د امریکا د ویرجینیا په ایالت کې له دې نړۍ سترگې پټې کړې .

## سرچینه

د سباوون مجلې وېبپاڼه 

وېشنيزه:افغان سياستوال
د کابل نړيوال هوايي ډګر

بټنوک|300px|کیڼ|د کابل نړيوال هوايي ډگر ترمينل، ۲۰۰۸ کال
بټنوک|300px|کیڼ|د کابل نړيوال هوايي ډگر ترمينل، ۱۹۶۰ ز. کال
**د کابل نړيوال هوايي ډګر** چې پخوا د «حامد کرزي نړيوال هوايي ډګر» په نوم هم یادېده، په افغانستان کې يو نړيوال هوايي ډګر دی چې په کور دننه او بهرني هېوادونو ته الوتنې کوي. دا هوايي ډګر په ۱۹۶۰ زېږديز کال کې د محمد ظاهرشاه حکومت لخوا جوړ شو چې د کابل ښار له مرکز څخه ۱۶ کيلو متره واټن لري.

## د کابل هوايي ډگر هوايي ليکې او سفرونه

## انځورتون

انځور:Kabul Airport Aerial.jpg|له هوا نه د کابل د هوايي ډگر بشپړ منظر له 
انځور:Ariana aircraft at Kabul Airport.jpg|د کابل نړېوال هوايي ډگر د افغان آريانا هوايي شرکت کورنی هوايي ډگر دی
انځور:Kam_Air_Boeing_737-200.jpg|د کام آلوتنې هم د کابل د نړېوال هوايي ډگر نه نورو هېوادونو ته کېږي
انځور:People boarding Ariana plane at Kabul Airport.jpg|۲۰۰۶ ر. کال، د آريانا افغان آلوتنې مسافرين آلوتکې د ختلو په حال کې 
انځور:Robert_Gates_at_Kabul_International_Airport_in_2008.JPG|د امريکا د دفاع وزير روبېرټ گېټس د کابل په نړېوال هوايي ډگر کې
Kabul airport 1959.jpg|د افغانستان وروستی پاچا محمد ظاهر شاه د کابل په نړېوال هوايي ډگر کې. ۱۹۵۹ ز. کال


وېشنيزه:د افغانستان هوايي ډگرونه
ساهيالي

**ساهيالي** د ډیری لاهم عکسونو څخه د فلم جوړولو لاره ده. عکسونه یو له بل وروسته یوځای کیښودل کیږي ، او بیا په ګړندي سرعت سره لوبیدلی ترڅو د حرکت بدبختي ورکړي.
د نن مجله

د **نن** افغانستان نوم مجله چی د کابل ځخه نشریږی.

وېشنيزه:پښتو رسنۍ
عبدالصبور صمدي

**عبدالصبور صمدي** د عبدالصمد زوى دری ديرش کال وړاندې په جلاال اباد ښار کې زيږيدلى دى .

## زده کړې
لومړنۍ زده کړې يی په جلال اباد او کابل کې ترسره کړي دي او بیا د ننگرهار پوهنتون د ښوونې او روزنې د پوهنځي په پښتو څانگه کې شامل شوی دی او د لیسانس په درجه ترې فارغ شوی دی . 
ښاغلی صمدي د ننگرهار ولايت په دولتي تلويزون کی دنده تر سره کوي. صمدي سربېره پردې چی غښتلی ممثل دى ، په گڼو پروگرامونو ، ډرامو ، تمثیلي ټوټو او فلمونو کې ونډه اخيستې ده ، تر څنگ يی د کمپيوتر پر بېلابېلو پروگرامونو پوهاوی لري . خو له دی ټولو خبرو سره سره دى يوه بله ځانگړنه هم لري ، چې هغه د خطاطۍ هنر دی چې ښاغلی صمدي ترې برخمن دى . ده په دې برخه کې ډېر کار کړى او شاگردان يې هم روزلي دي .

## اخځونه
# http://www.bbc.co.uk/pashto/news/story/2009/11/091104_mmn_s7-abdulsabooractor.shtml
سردار يوسف زى

ښاغلى **سردار يوسف زى** په ملکنډ کې زيږيدلى ، خپلې زده کړى يې د پېښور په پوهنتون کې پاى ته رسول دي .
د پښتو موسيقي منل شوى سندرغاړى سردار يوسفزى ، د ښکلي غږ لرونکى په موسيقي پوه او په پښتو موسيقي کې خپل ځانگړى ځاى لري . ښاغلى سردار يوسفزى په کال ٢٠٠٣ کې په موسيقي پيل وکړ ، لمړى سندرې يې فولکوريکې سندرې وې . تر اوسه پنځه البومه لري . د افغانستان او پاکستان په تلويزيونو کې يې سندرې ثبت کړي دي . سردار يوسفزى د سندرو ويلو تر څنگ د سندرو کمپوزونه هم جوړوي .
## اخځونه
# http://www.bbc.co.uk/pashto/news/story/2009/06/090610_m_sardaryousafzai.shtml

وېشنيزه:پښتانه سندرغاړي
هري رود

**هريرود**  چې د هرات سيند هم بلل کېږي، د بابا غره له لو ېديځو لمنو څخه چې ۴۰۰۰ متره لوړوالی لري او بند سر جنګل نومېږي، سرچينه اخلي. دا سیند د سنګل آب او سرجنګل له اوبو سره تر يوځای کېدو وروسته ګړندی دسياه کوه او سپين غر ترمنځ له ختيځ څخه لوېديځ ته بهېږي. ورپسې د هرات د اوبې په ولسوالۍ کي د تګاو ايشان اوبه ورسره يوځای کېږي او د هرات د ښار له جنوب څخه تر تېرېدو وروسته د غور يانو شګلنو دښتوته ننوځي. د هرات په کوشان کې هريرود د سمندر څخه 740m لوړ موقعيت لري.

د هرات ښار په جنوب کې د زمکو د خړوبولو نه وروسته د سيند مخه شمال لويديځ ته شي او هلته د افغانستان او ايران تر منځ د يو سرحد کار ورکوي. بيا په شمال کې لږ وړاندې د افغانستان او ترکمنستان تر منځ پله جوړوي.

د دې سيند اوبه د ترکمنستان په قراقم دشتو کې ورکې شي چې هلته دا د تيجين يا تيزين سيند په نوم پېژندل کېږي. د ايران ترکمنستان د دوستۍ بند هم په دې سيند جوړ دی.
د ۱۱۰۰ کلوميټرو نه زيات اوږد دا سيند لرغوني يوناني ژبې کې **آريوس** او په لاطيني کې **تاريوس** نومېده. په لرغوني جغرافيه کې د دې اوبو پرغاړه د مېشتو قامونو ذکر شوی دی. د اريا د ښيرازې زمکې او د دې ځای د انګور د شرابو په اړه ليکلي دي.
په ريګويد کې هريرود د سارايو او په اويستا کې د هريوا په نوم ياد شوی دی، دغه نوم د اريايانو د شپږم قام لپاره هم کارېږي چې د دې سيند په غاړه اباد و. د **اريا** او **اريانه** توری له دې سينده راوتی چې په شاهنامې کې هم ياد شوی.
په هرات کې يو ځای داسې هم دی چې د هريرود په څنډو کې د لومړي ميلادي پېړۍ د يو بودایي عبادت ځای کنډوالې رابرسيره شوې. دلته په کيندنو د راهبانو د مراقبې غارونه وو چې په لاس توږل شوي وو.
په ۲۰۰ م کې کله چې افغانستان وچکالۍ ځپلو نو هغه وخت هريرود تر يو کال وچ و. په چشت شريف کې د دې سيند د پاسه سلما بند جوړ شوی دی.

هریرود د هرات له اسلام کلا څخه شمال ته د ذوالفقار په ۳۰ کېلومتره واټن کي دافغانستان او ايران ترمنځ طبيعي پوله جوړوي.

په ۱۹۸۸ کال دهريرود اندازه /s 835 m3 حساب سوې ده.

وېشنيزه:د افغانستان سیندونه
وېشنيزه:هرات
د هرات جامع جومات

بټنوک|250px|د هرات جامع مسجد
250px|بټنوک|د هرات جامع جومات
**د هرات جامع جومات** بنسټ ایښودونکی سلطان غياث الدين غوري دی، چې دده زیارت هم دهمدې جومات په شمالي برخه کې تر یوې گنبدې لاندې څرگند دی او دامشهور واکمن په ۱۲۰۲ م کال کې په حق رسیدلی دی.

د دې جومات په جنوبي برخه کې د غوریانو د دورې یو څه نقش و نگار هم پاتي دی، چې هلته یوه ښه روښانه او ښکلې کتیبه هم تر سترگو کیږي، چې د سلطان غیاث الدین نوم پرې لیکل شوی دی.

دا جومات چې کله د تیموریانو په دوران کې د دویم ځل لپاره نقش و نگار شو ، دغوري دورې نقش پکې له منځه ولاړ، چې مخکې یې یادونه وشوه ، یوازې په یوه برخه کې پاتې و، خو په ۱۹۴۳ م ۱۳۲۲ هـ ش کال کې بیا کار پيل شو او په دې اړه زیار ایستل کېده، چې هغه پخوانۍ بڼه برسېرنه او د تیموري دورې نقش ترې یو پلو ته کړي چې دا کارونه د تیموري پاچا سلطان حسین بایقرا په وخت کې صورت نیولی و، چې دهغه واکمنۍ دوره له ۱۴۶۸ څخه بیا تر ۱۵۰۶ م پورې یوه زرینه او علم پروره دوره وه.

## انځورتون

Image:Herat_Masjidi_Jami_courtyard.jpg
Image:Herat_Masjidi_Jami.jpg|
Image:Herat_Masjidi_Jami_iwan.jpg|
Image:Herat_Masjidi_Jami_minaret.jpg|
Image:Herat_Masjidi_Jami_N.jpg|
Image:Friday Mosque Herat door detail.jpg|
Image:Jamay.jpg|
Image:Masjid-Jamay.jpg|


وېشنيزه:د افغانستان جوماتونه
وېشنيزه:هرات
هيلري کلنټن

بټنوک|کيڼ|هيلري کلنټن
**هيلري کلنټن** چي پخوانی نوم ئي هيلري ډاين رودهام دی په ۱۹۴۷ ز کال د اکتوبر پر ۲۶ د شيکاگو پر شاوخوا د ايلينويس په ښار کښي په هغه کورنۍ کي دنيا ته راغلې چي رېښه ئي انگليسي ده .

## زده کړې
هغې په ۱۹۷۳ ز کال داييل پوهنتون د حقوقو فاکولته پاي ته ورسوله. په همدغه پوهنتون کي په ۱۹۷۰ کال د خپل راتلونکي مېړه بل کلنټن سره هم معرفي سول .

## سياسي ژوند
هيلري کلنټن په ۱۹۹۲ کال کي دماساچوسيت په ښارکي د ماشومانو د دفاع په فونډ کي حقوقي مشاوري دنده پر غاړه لرل. او په ۱۹۷۴ کال په واشنگتن کي د امريکا د کانگريس د حقوقي چارو دکميټې په اپارات کي مقرره سوله.

هغې دواترگيت د مسلې او د ريچارد نيکسن پر خلاف چي بايد له مقامه گوښه سي د دوسې په څېړونو کي هم برخه اخيستې ده. په ۱۹۷۵ کال ارکنزاس ته ولاړه، او په همدې کال ئي دبيل کلينتون سره واده وکړ .

په ۱۹۹۲ کال د بل کلنټن په انتخاباتي کمپاين کي ئې فعاله ونډه واخيسته. د هغه تر ټاکل کېدو وروسته ئي په ۱۹۹۳ کال کي دجمهوري رياست په چوکاټ کښي دروغتيايي خدماتو دکمېټې د مشري دنده پر غاړه درلوده.

په ۱۹۹۴ کال کي د وايټواټر Whitewater په مسله کي چي د ارکنزاس په ښارکي د ۱۹۷۰ نه تر ۱۹۸۰ کال پوري د بل کلنټن دغير منقول جايداد دمالې پر سر لانجه وه، يوه له مهمو څېرو څخه وه، دا په دې معنا چي دغه دعوه هغې پر مخ وړله. البته دا يو بله لويه قيصه ده چي د ددوي دزراعتي مځکو دمالي پر سره راپيدا سول او دا وايټواټر د مسلې په نامه ئې شهرت پيداکړ. 

کله چي په ۱۹۹۸ کال په سپينه ماڼۍ کښي ديوې پراکتيک کونکی انجلی، مونيکا ليوينسکي سره د بل کلنټن د نامشروع اړيکو راز رسوا شواو د دې مسلې پر س لانجه راپيداسول، دا مسله د سياسي رقابتو نوله مخي دومره گټه سول چي بايد بل کلنټن د جمهوري رياست له مقامه گوښه سوي واي. په همدي وخت کي هيلري کلنټن د خپل مېړه بل کلنټن په پلوی ودرېدله اوهغه ته ئي نجات ورکړ .

په ۲۰۰۰ کال کي د دموکرات گوند لخوا د نيويورک د ښار نه کانديده هيلري کلنټن په ۲۰۰۱ کال د سناتور په توگه د امريکا په کانگريس کي دنده پر مخ بيايي. هيلري په ۲۰۰۶ کال کي د دوهم ځل لپاره بياهم دهمدې ښار نه دسناتور په توگه وټاکل سوه. هيلري د يوشمیر قوانينو په ليکلو کي فعاله ونده اخيستې او په ۲۰۰۲ کال کي ئي دامريکا په کانگرس کي د عراق پر خلاف دجگړې د پيل په پلوی رايه ورکړه. خو اوس په دي ورستيو وختوکې دعراق څخه امريکايي پوځونو دايستلو سرسخته پلوی ده.

هیلاری دبیل کلینتون دخانمي له ۱۹۹۳ کال نه تر۲۰۰۱ کال پوري په سپينه ماڼۍ کي ژوند وکړاود امريکا لومړی مقام لرونکې ښځه وه . 

هيلري کلنټن په ۲۰۰۸ کال کې ئي د جمهوري رياست د مقام لپاره د دموکرات گوند دوهمې استازي په توگه له باراک اوباما څره سخته سيالي وکړه، خو دنومبر پر ۷ مه له دې سياليو نه ووتله او خپله ناکامي ئي ومنله. پس له هغه نه ئې د باراک اوباما په پلوی ئي فعاليت پيل کړ. دا دي اوس د دسمبر په لومړۍ ورځ ۶۱ کلنه هيلري کلنټن د باراک اوباما لخوا د امريکا دبهرنيو چارو د وزيرې په توگه ونومول شوه.

وېشنيزه:د امريکا سياستوال
محمد کريم براهوي

**محمد کريم براهوي** د افغانستان داسلامي جمهوريت دکډوالو دبېرته راستنېدونکو چارو وزير دی.

## ژوندليک
محمد کريم براهوي په ۱۳۳۴ هجري لمريز کال کې د نيمروز په ولايت کې زېږېدلی، خپلې لوړې زده کړې یې دلېسانس په سويه دتخنيک په اکاډمۍ کې دپلو ځواکونو د وسلو د تخنيک په برخه کې بشپړې کړې او له ۱۳۵۵ هجري لمريز کال څخه تر ۱۳۵۷ هجري لمريز کال پورې ېې دملي دفاع وزارت په اړونده جزوتامونو کې دافسر په توگه دنده ترسره کړې ده. 

ښاغلی براهوي له ۱۳۵۷ هجري لمريز کال وروسته دجهاد له ليکو سره يو ځای شو او په ۱۳۷۱ هجري لمريز کال کې دنيمروز دوالي او ددغه ولايت دڅلورمې سرحدي لوا دقوماندان په توگه او ددوهم ځل لپاره دموقتې ادارې په جوړېدو سره ددغه ولايت دوالي په توگه د۱۳۸۳ هجري لمريز کال دجدي تر مياشتې  پورې  يې دنده ترسره کړه. 

محمد کريم براهوي په ۱۳۸۳ او ۱۳۸۷ هجري لمريزو کلونو کې دافغانستان داسلامي جمهوريت په کابينه کې دقومونو، قبايلو او سرحدونو چارو دوزير په توگه دنده ترسره کړې او د۱۳۸۷ هجري لمريز کال په نيمايی کې دکډوالو دبېرته راستنېدونکو چارو دوزير په توگه ولسي جرگې ته دباور درايې دترلاسه کولو په خاطر وروپېژندل شو چې تر دې مهاله پردغه څوکۍ کار کوي. 

ښاغلی براهوي په بلوڅي، پښتو او دري ژبو تسلط لري.

وېشنيزه:د افغانستان والیان
وېشنيزه:افغانان
وېشنيزه:بلوڅان
وېشنيزه:افغان سياستوال
وېشنيزه:افغان وزيران
وېشنيزه:د شورای نظار غړي
وېشنيزه:د شمالي ټلوالې غړي
خدايداد

**ډگر جنرال خدايداد** (۱۳۳۴ ه - ) د افغانستان د نېشه يي توکو سره دمبارزې پخوانی وزېر دی.

## مخينه
ښاغلي خدايداد په کال ۱۳۳۴ هجري لمريز کې د دايکندي په ولايت کې نړۍ ته سترگې پرانيستې، لومړنۍ زده کړې یې دشهرستان په ښوونځي او ثانوي زده کړې یې د کابل په  پوځي عالي ښوونځي کې سرته ورسولي. دی د حذب وحدت غړی او د مزاري له ماونينو څخه شمېرل کېږي.

جنرال خدایداد خپلې لوړې زده کړې دافغانستان په ملي اکاډمۍ، د هندوستان په پوځي اکاډمۍ او د مسکو دفرونزای په پوځي اکاډمۍ کې ترسره کړې دي.

جنرال خدایداد له ۱۳۵۶ هجري لمریز کال څخه تر ۱۳۷۱ هجري لمریز کال پورې د افغانستان دملي اردو په لیکو کې و چې په پوځي لوړو پستونو کې یې هم دنده ترسره کړې او د ۵۲ مډالونو او نښانونو په ترلاسه کولو بریالی شوی دی. 

ښاغلی خدایداد په کال ۱۳۷۱ هجري لمریز کې دمجاهدینو په لومړني حکومت کې  دملي امنیت دوزیر په توگه وټاکل شو. لږ وروسته یې له دغې دندې استعغا وکړه او د بریتانیا هېواد ته یې سفر وکړ او هلته یې دمهاجرینو په منځ کې په سیاسي فعالیتونو پیل وکړ. 

جنرال خدایداد په ۱۳۸۴ هجري لمریز کې له نیشه یي توکو سره دمبارزې دوزارت دمعین او په کال ۱۳۸۶ هجري لمریزکې ددغه وزارت دسپرست په توگه وټاکل شو.

ښاغلی خدایداد په کال ۱۳۸۷ هجري لمریزکې دافغانستان داسلامي جمهوریت دجمهورریس لخوا ولسي جرگې ته له نیشه یي توکو سره دمبارزې دوزیر په توگه معرفي چې دخلکو داستازو لخوا دباور دراې له ترلاسه کولو وروسته تر دې مهاله پر دغه څوکۍ کار کوي. 

ښاغلی خدایداد په پښتو، دري، انگلیسي او روسي ژبو پوهیږي.

وېشنيزه:هزاره گان
وېشنيزه:افغانان
وېشنيزه:هزاره سياستوال
وېشنيزه:افغان سياستوال
وېشنيزه:افغان وزيران
فقه

د **فقه** مانا ده پوهه، فهم، په يو څه خبرتيا ده. یا په شرعي احکامو خبرتيا، او په اسلامی اصطلاح هغه علم ته وايي چې د داسې عبادتو اومعاملو متضمنه وي چې هغه دواړه د قرآن مجيد په کتاب او نبوي سنت کې راغلي وي.  محمد (ص) به د خپل قوم لپاره د فقهې احکام له قرانه را ايستل او شرح کول به يې، د هغو تر رحلت وروسته ابوبکر صديق (رض) د پيغمبر (ص) پر اساس عمل کاوه او که به ستونزه ورپېښېده نو د پغمبر (ص) د خبرو د اورېدونکو څخه به يې مرسته غوښته او بې له دې به يې په خپله رايه عمل کاوه. مشهور تاريخي فقها عبدالرحمن بن عوف ،کعب بن ابی ،حذیفه یمان،زید بن ثابت ،سلمان فارسي،ابوالدردا، او ابوموسی اشعري دي. تر صحابه وو وروسته دغه علم تابعنيو ته انتقال شو.حنفي فقه، د اسلام د سترو فقهاوو د يوې لويې ډلې د څيړنو او زيارونو محصول دی چې لوی نابغه افغان ابوحنيفه ته منسوبه ده.
## دفقه درسی کتابونه
#منیه المصلی
#نورالایضاح
#القدوری
#کنزالدقائق
#مختصرالوقایه
#شرح الوقایه
#لمړی هدایه
#وروستی هدایی
#عالمگیری فتاوی
#لدرالمختار
#ردالمحتار
#فتاوی قاضی خان
#قتح القدیر
الاختیار للتعلیل المختار
وېشنيزه:فقه
وېشنيزه:اسلامي حقوق
جميل کرزی

**جمیل کرزی** د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.

## ژوندلیک
جمیل کرزی د رحمت الله کرزی زوى د افغانستان د ولسمشر حامد کرزي وراره په ۱۳۵۴ هجري لمريز كال كې د کابل په ښاركې زيږيدلى دى. اصلي ټاټوبى يې د کندهار ولايت، اوس په كابل ښار كې استوگن دى. جمیل د افغانستان د ځوانانو د ملي پيوستون گوند عمومي رئيس. هغه يو زوى او يوه لور لري.

## سرچينې

وېشنيزه:د افغانستان د ولسي جرگې غړي
وېشنيزه:لوېديځپال
وېشنيزه:پښتانه سياستوال
وېشنيزه:افغان سياستوال
وېشنيزه:افغان جنگسالاران
وېشنيزه:د شمالي ټلوالې غړي
وېشنيزه:لوېديځپاله سياستوال
وېشنيزه:سياستوال
وېشنيزه:پښتانه
وېشنيزه:افغانان
بيدار ځاځى

**بیدار ځاځى** د افغانستان د ولسي جرگې یو غړی دی.

## ژوندلیک
بیدار ځاځى د الحاج نادر خان  زوى په ۱۳۳۵ هجري لمريز كال كې د پکتيا ولايت د ځاځيو په ولسوالۍ كې زيږيدلى دى. اصلي ټاټوبى يې د پكتيا ولايت د ځاځيو ولسوالۍ دی خو اوس په كابل ښار كې استوگن دى.

### زده كړې
د كابل پوهنتون داقتصاد پوهنځي ليسانس .

### پخواني دندې
د اوبو اوبريښنا وزارت، افغان ملي بانک، پښتنې تجارتي بانک او د صادراتو پراختيا بانک كې يې په بيلابيلو بستونوكې دندې ترسره كړي دي.

## سرچينې

وېشنيزه:پښتانه
وېشنيزه:د افغانستان د ولسي جرگې غړي
وېشنيزه:افغانان
وېشنيزه:پښتانه سياستوال
وېشنيزه:افغان سياستوال
انور خان اورياخيل

**انور خان اوریاخيل** د افغانستان د ولسي جرگې یو غړی دی.

## ژوندلیک
انور خان د وکیل اسد الله خان زوى په ۱۳۳۵ هجري لمريز كال كې د کابل ولايت د قره باغ په ولسوالۍ كې زيږيدلى دى. اصلي ټاټوبى يې د قره باغ ولسوالۍ ده خو اوسنى ټاټوبى يې د کابل ښار دى.

## سرچينې

وېشنيزه:د افغانستان د ولسي جرگې غړي
وېشنيزه:افغانان
وېشنيزه:پښتانه سياستوال
وېشنيزه:افغان سياستوال
وېشنيزه:د شمالي ټلوالې غړي
نجيب الله کابلي

**نجیب الله کابلي** د افغانستان د ولسي جرگې یو غړی دی.

## ژوندلیک
نجیب الله کابلي په ۱۳۵۰ هجری لمريز كال كې د کابل ولايت په كاريزمير كې زيږيدلى دى. 

## سرچينې

وېشنيزه:د افغانستان د ولسي جرگې غړي
وېشنيزه:افغانان
وېشنيزه:افغان سياستوال
سيد جان سهاک

**سید جان سهاک** د گل احمد زوی  په كال ۱۳۱۱ لمريز كال كې د کابل ولايت په سروبي په ولسوالۍ كې زيږيدلى . اصلي ټاټوبى يې دسروبي ولسوالۍ ده، خو په کابل ښار کې اوسېږي .

## سرچينې

وېشنيزه:پښتانه
وېشنيزه:د افغانستان د ولسي جرگې غړي
وېشنيزه:افغانان
وېشنيزه:پښتانه سياستوال
وېشنيزه:افغان سياستوال
وېشنيزه:د شمالي ټلوالې غړي
نعمت الله (ولسي جرگې غړی)

**نعمت الله** يو د کرزي حکومت د ولسي جرگې غړی دی. نوموړی له ـــــــــــــ ز  تر ـــــــــــــــ ز  د ولسي جرگې غړی دی 

## ژوندلیک
ډاکتر نعمت الله د حبیب زوى په  ۱۳۴۴ هجري لمريز كال كې د کابل ولايت د سروبي ولسوالۍ د نغلو په كلي كې زيږيدلى دى. اصلي او اوسنى ټاټوبى يې دكابل ولايت د سروبي ولسوالۍ دنغلوكلى دى. 

## پخوانۍ دندې

د كابل ولايت د سروبي ولسوالۍ د روغتيايي مركز آمر، د كابل ولايت د عامې روغتيا رياست مرستيال او د عامې روغتيا وزارت د پلان رياست په چاپېريال كې کارکوونکی مامور.

## سرچينې

وېشنيزه:پښتانه
وېشنيزه:د افغانستان د ولسي جرگې غړي
وېشنيزه:افغانان
وېشنيزه:پښتانه سياستوال
وېشنيزه:افغان سياستوال
حسين عالمي بلخي

**سید حسین عالمي بلخي** د افغانستان د ولسي جرگې یو غړی دی.

## ژوندليک
حسین عالمي د سید میر آقا زوى په ۱۳۳۵ هجري لمريز كال كې د بلخ ولايت د چاركنت په ولسوالۍ كې زيږيدلى دى . اصلي ځاى يې د بلخ ولايت خو اوس په کابل ښار كې اوسيږي. 

### پخواني دندې
د علماوو د دارالانشا رئيس، د سوداگرۍ وزير، د اسلامي دولت د لارښوونې د عالي شورى غړى او دافغانستان د علماوو د مركزي شورى غړى .

### سياسي سابقه
د اسلام د فداييانو د سازمان او د اسلامي انقلاب د متحدې جبهي د موسسينو څخه، د اته گونى ائتلاف وياند او د اسلامي وحدت گوند د مركزي شورى غړى، د اسلامي وحدت د گوند د تصميم نيونې دشورى مرستيال، د افغانستان د ژغورنې د متحدې جبهې د لارښوونې شورى غړى، د افغانستان نوين د گوند يو موسس ، د ملي تفاهم د جبهې يو موسس او د دغې شورى د لارښوونې جبهې غړى.

## سرچينې

وېشنيزه:سادات
وېشنيزه:د افغانستان د ولسي جرگې غړي
وېشنيزه:افغانان
وېشنيزه:افغان سياستوال
وېشنيزه:افغان وزيران
شينکۍ ذهين کړوخېل

250px|بټنوک|شینکۍ ذهین کړوخیل
ډاکټره **شينکۍ ذهين کړوخېل** د افغانستان په ولسي جرگه کې د کابل د خلکو استازې ده.
هغه د افغانستان د ولسي جرگې يوه ښځينه غړې ده چې اوسمهال د دوهم ځل لپاره يې خپل ځان د ولسي جرگې ټاکنو ته کانديد کړی. نوموړې دا ځل بيا خپل ځان د کابل ولايت لخوا کانديد کړی.

## مخينه
هغه د خاکجبار د ولسوالۍ د احمدزيو د قوم د مخور مشر ارواښاد غلام حسن خان كړوخېل لور ده. د نوموړې پلار په١٣٤٣ لمريز کال د کابل ولايت څخه د اساسي قانون د لويې جرگې منتخب وکيل وو.

اغلې كړوخيل د خاكجبار ولسوالي اړوند د پلازمېنې كابل جنوب ختيځ ته په پراته ملاعمر نومي كلي كې زېږېدلې ده. نوموړې په ١٣٦٣ لمريزکال د کابل طب پوهنځي څخه تر فراغت وروسته پاکستان ته كډواله شوه. له ١٣٧٠ لمريز کال وروسته يې د افغاني ښځو تعليمي مرکز کې په رضا کارانه ډول د ټولنيزې کارکونکې په توگه لس کاله د بيوزلو ښځو او ماشومانو خدمت وکړ او بیا وروسته د همدغه مرکز مشره هم شوه.

شینکۍ په ۱۳۴۱ هجري لمريز كال كې د کابل په ښار كې زيږيدلې ده. اصلي او اوسنى ځاى يې د كابل ښار دى .

### پخواني دندې
په ټولنيزو او روغتيايې چار وكې بوخته وه.

## سرچينې

وېشنيزه:پښتانه
وېشنيزه:د افغانستان د ولسي جرگې غړي
وېشنيزه:افغانان
وېشنيزه:پښتانه سياستوال
وېشنيزه:افغان سياستوال
وېشنيزه:ښځينه سياستوالې
وېشنيزه:سياستوال
وېشنيزه:افغان ښځينه سياستوالې
مصطفی کاظمي

**سید مصطفی کاظمي** د افغانستان د ولسي جرگې یو غړی وو.

## ژوندلیک
مصطفی کاظمي د سيد گل زوى په ۱۳۴۲ هجري لمريز كال كې د پروان ولايت د سرخ پارساپه ولسوالۍ كې زيږيدلى دى .

## زده كړې

د ايران هيواد څخه د ټولنيزو علومو ليسانس .

## پخواني دندې

د لومړني ملي امنيت د شورى غړى، دمؤقتې ادارې اوانتتقالي دورې د سوداگرۍ وزير اود اسلامي دولت د عالي شورى غړى، د ولسي جرگې غړى او د ملي اقتصاد د كميسيون رئيس.

## سياسي سابقه

د اسلامي وحدت گوند دمركزي شورى غړى، د ملي اقتدار د گوند رئيس، د سياسي كميټې رئيس او د ملي جبهې وياند.

## مړینه
نوموړې په ۱۳۸۶ هجري لمريز كال د عقرب د مياشتې په پنځلسمه نيټه كې د دندې د ترسره كولو په وخت كې د يوې ترهگریز  برید له امله د بغلان په ولايت كې ووژل شو.

## سرچينې

وېشنيزه:د افغانستان د ولسي جرگې غړي
وېشنيزه:افغانان
وېشنيزه:افغان سياستوال
وېشنيزه:افغان وزيران
شهلا عطا

**شهلا عطا** د افغانستان په ولسي جرگه کې د کابل د خلکو استازې ده. مېرمن عطا په خپلواکه توگه يې ځان د افغانستان د ۲۰۰۹ کال د ولسمشرۍ ټولټاکنو ته کانديده کړې وه. 

## ژوندلیک
شهلا د سردار غلام صدیق لور په ۱۳۴۶ هجري لمريز كال د کابل په ښار كې زيږيدلې ده. اصلي ځاى يې د کندهار ولايت دى . اوس په كابل ښار كې ژوند كوي .

## سرچينې

وېشنيزه:پښتانه
وېشنيزه:د افغانستان د ولسي جرگې غړي
وېشنيزه:افغانان
وېشنيزه:پښتانه سياستوال
وېشنيزه:افغان سياستوال
اېمل خان مومند

**اېمل خان مومند** *(انگرېزي: Emal Khan Mumand )* دی د افغانستان يو ملي اتل دی چې د موغلو د يرغل په وخت ېې له افغانانو څخه دفاع کړې . دی په ننگرهار ولایت کې زېږېدلی خو د زوکړې نېټه ېې نده مالومه . د مغلو د وخت د عالمگیر په وخت دی د افغانانو د لويو سالارانو څخه و.

## مخینه
ملي اتل اېمل خان مومند د مومندرې په هزارناؤ کې اوسېده او ده ته د خپل قام د مشرتوب پگړۍ میاجان محمد صاحب چې د مومندو يو روحاني سړی و ، ورپر سر کړې وه. هغه وخت چې خوشحال خان خټک د هند د مغولي حکومت د متجاوزینو پر خلاف د هېواد دفاع ته ملا وتړله ، دا وخت ایمل خان په هزارناؤ کې اوسېده خو تر دې دمخه ېې په چکنور کې استوگنه لرله. ده به له هزارناؤ څخه تل د هند د مغولي حکومت د يرغلگرو د کاروانونو مخه نیوله او ډېر تاوانونه به ېې وراړول . مغولي حکومت هم څو ځلې د ده مقابلې ته لښکرې راولېږلې چې يو ځل ېې د ایمل خان کور هم وسوځاوه، خوشحال خان خټک ددې پېښې يادونه داسې کوي..


  



لکه څنگه چې ښکاره ده اېمل خان مومند او خوشحال خان خټک دواړه د يوې ملي موخې لپاره له يرغلگرو سره جنگېدل او په دې لاره کې ددوی دغه ملگرتيا د دريا خان په واسطه ټينگه شوې وه. اېمل خان مومومند (چې د اېمل شاه په نامه ېې سکه وهله) په خیبر کې د نومیالي پښتون او د پښتو د نامتو شاعر خوشال خان خټک په ملگرتیا د عالمگیر د پوځونو پر خلاف ډېرې جگړې کړي. حتی تر دې چې عالمگیر تر پنځو سختو جگړو او تقريباً د دواړو خواؤو د يو لک تنو تروژلو وروسته بیا هم ونه کړای شو چې د افغانانو غورځنگ له منځه يوسي . همداراز اېمل خان په لغمان کې له آغرخان سره هم خورا لويې جگړې کړي دي .لنډه دا چې اېمل خان مومند ملي مجاهد او په آزادۍ میئن شخصیت و . په پای کې د پښتنو دښمنانو په ټگۍ او د رشوت په زور د کوم خاین په لاس مېړني اېمل خان ته زهر ورکړل او شهید شو. په ځينو اثارو کې دده قبر د ننگرهار په چپرهار او په ځينو کې د پشدد(مایا) په هدیره کې ښوول شوې ده. وروستیو څېړنو دا په ډاگه کړې ده چې د اېمل خان مومند قبر د لال پورې په چکنوريو کې دی ، چېرته چې نوموړی د ژوند لومړۍ شپې او ورځې تېرې کړي دي . د اېمل خان مومند د زوکړې او مړینې نېټې په يقیني توگه څرگندې نه دي خو دی د عالمگیر په وخت کې د خپل قوم مشر او له عالمگیر سره ېې ډغرې وهلې . د خوشال خان خټک له دې لاندې شعر څخه ښکاري چې دی تر خوشال خان خټک دمخه مړ شو ی دی .


 


ددغه ملي اتل کورنۍ او اولادونه اوس هم په هزارناؤ کې اوسېږي چې په پاچا خېلو شهرت لري . اېمل خان دوه وروڼه درلودل چې مشر ېې بهادر خان مومند او کشر ېې فتح خان مومند نومېدل . برسېره پر خوشال خان چې په خپلو شعرونو کې ېې د ده د مېړانې يادونه کړې ډېرو نورو شاعرانو هم په خپلو شعرونو کې ستایلی دی. اروا دې ېې ښاده وي.

## سرچینه
*آريانا دايرهّ المعارف (۸۱۸مخ ــ ۸۱۹ مخ) کابل افغانستان

وېشنيزه:د افغانستان نوميالي
وېشنيزه:اتلان
ښاري انجنيري

**ښاري انجنيري** يا **سېول انجنيري** (انگرېزي: *Civil engineering*) د انجنيري مسلک له بنسټیزو څانگو څخه گڼل کیږي. سیول انجنیري د مختلفو مدني او صنعتي ودانیو او بناو د مطالعي ،‌‌ ډیزاین، سروي او پلي کیدلو دنده په غاړه لري.

مختلفي صنعتي او مدني ودانۍ، سړک، پل، د ریل پټلۍ، د اوبو ذخیري، د ساحي جیو تخنیکې او جیودیزکي سروي او نور د سیول انجنیري د بحث او څیړني اساسي ټکي تشکیلوي.

او یا هم په بل عبارت :

سیول انجنیري د انجنیري علم  له بنسټیزو څانگو څخه گڼل کیږي چې د فزیکي قوانینو، ریاضیکې معادلو او میخانک (Theories of Mechanics)څخه په گټه اخیستنې سره د بیلا بیلو مدنې ودانیو، بندونو ،پلونو، تونلونو،سړکونو او نورو ساختمانونو د  ډیزاین ،ساختمان او ساتنې دنده په غاړه لري

سیول انجنیران له موجوده منابعو ( لکه سرمایه،مواد ،بشري قوه او نورو ) څخه په گټه اخیستنې سره زیار باسې چې ساختمانې پروژه په ټاکلې موده کې د لگښتونو کمښت، چاپیریال ساتني،او فزیکې زیانونو له منځه وړلو  په پام کې نیولو سره په ښه توگه بشپړه او گټه اخیستنې ته وسپاري

سیول انجنیري د انجنیري علم تر نورو ټولو څانگو پخوانۍ،پراخه،ساده او مهمه څانگه گڼل کيږي چې د همدي علم د مور په نامه پیژندل شویده.

## سرچينې

وېشنيزه:انجنیري
وېشنيزه:سیول انجنیري
پژواک خبري اژانس

**پژواک خبري اژانس** په افغانستان کې لومړنى خپلواک خبري اژانس دى، چې د هېواد له گوټ گوټ څخه ورځنۍ پېښې تر پوښښ لاندې نيسي  

د پژواک کلمه په پښتو او دري ژبو کې د "انعکاس" په مانا ده. د پژواک ژورنالستانو د اژانس د نوم اېښودنې په اړه دزياتو غونډو په ترڅ کې هڅه وکړه، ترڅو داسې يو نوم وټاکي، چې ملي يوالى ټينگ او د اژانس د فعاليت موخه په ډاگه کړي، له همدې امله د "پژواک" کلمه د دې اژانس دنوم په توگه وټاکل شوه.

پژواک د يوې ځانگړې پروژې په توگه د اساسي قانون د تاريخي لويې جرگې د پوښښ لپاره د ٢٠٠٣ زېږديز کال د د سمبر په مياشت کې په کار پيل وکړ او د ٢٠٠٤ کال د اپرېل په مياشت کې د يوه خپلواک خبري اژانس په توگه جوړ شو، چې مرکزي دفتر يې په کابل کې دى.

دا مهال پژواک خبري اژانس ورځني خبرونه او فيچري راپورونه په پښتو ،دري اوانگليسي ژبو کورنيواو بهرنيو مينه والو ته چمتو کوي .

پژواک داتو سيمه ييزو دفترونو او په هېوادکې دننه او بهر د خبريالانو د يوې پراخې شبکې په لرلو او همدارنگه د عاميانه ژبې په کارولو سره يو بې سارى خبري پوښښ لري .

د پژواک په گډون کوونکيو کې د افغانستان وتلې راډيويي دستگاوې ، ټلويزيوني شبکې ، ورځپاڼې او اونيزې شاملې دي .

دولتي اوخصوصي ادارې، نادولتي سازمانونه او له هېواد نه بهر موسسې ، چې دافغانستان له مسايلو سره علاقه لري، د پژواک خبري اژانس په خبري سرويس اتکا لري .

پژواک په بشپړه توگه يوه خپلواکه اداره ده، ددې اژانس ټول مسوولين او کارکوونکي افغانان دي او د افغانانو له خوا اداره کيږي. پژواک په هيڅ يوې سياسي ډلې او يا کوم سوداگريز سازمان پورې تړلى نه دى .

## سرچينې

وېشنيزه:افغاني رسنۍ
ميرويس ياسيني

**ميرويس ياسيني** چې د عبدالستار زوى دى په كال ۱۳۴۲ كې د ننگرهار ولايت په كامه ولسوالۍ كې زېږېدلى دى.

د ۱۳۵۰ كال كودتاه پر مهال ښاغلى ياسيني خپلې كورنۍ سره پاکستان ته كډه شو او هلته يې د اسلام اباد نړيوال اسلامي پوهنتون کې خپلې زده كړې پيل كړې او د حقوقو او شرعياتو په برخه كې يې د ماسټرۍ سند ترلاسه كړی ده.
 
همدا رنگه نوموړی د پخواني شوروي اتحاد پروړاندې د افغانستان د خلكو جهاد كې يې هم فعاله ونډه لرله.

ياسيني د طالبانو د رژيم له راپرزېدو وروسته دننگرهار ولايت د سرې مياشتې د ریيس، د افغانستان د بهرنيو چارو وزارت د بهرنيو اړيكو رييس، د بېړنۍ لويه جرگې دغړي، د اساسي قانو د لويې جرگې دغړي او لومړى مرستيال او د مخدره مواده پر وړاندې د مبارزې ریيس په توگه بېلابېلې دندې ترسره كړي دي. اوس د افغانستان په ولسي جرگې کې د ننگرهار د خلکو استازی او ددې جرگې لومړی مرستیال دی.

ښاغلي یاسینې د ۲۰۰۹ کال د ولسمشريزو ټولټاکنو نوماند وو.

## سرچينې

وېشنيزه:پښتانه
وېشنيزه:د افغانستان د ولسي جرگې غړي
وېشنيزه:افغانان
وېشنيزه:پښتانه سياستوال
وېشنيزه:افغان سياستوال
وېشنيزه:د شمالي ټلوالې غړي
وېشنيزه:ننگرهاريان
بادن ورتمبرګ

بادن ورتمبرګ، چې په الماني Baden-Württemberg نومېږي، د المان هغه يوازینی ايالت دی چې د ټولپوښتنې له لارې جوړ شوی دی. د ۱۹۵۱ مېلادي کال د ډسمبر پر ۱۶مه په ایالت کې ټولپوښتنه ترسره شوه. په دې بهير کې ښځو او نارينه وو ګډون وکړ او د اکثريت په رايو يې د ايالتونو د يو ځای کېدو ملاتړ وکړ.

د ټولپوښتنې پايلې وښودله چې درې پخواني ايالتونه، بادن، ورټمبرګ بادن، او ورټمبرګ هوهنڅولرن، بايد سره يو ځای شي او يو نوی ايالت جوړ کړي. د همدې پرېکړې له مخې دغه درې سيمې د بادن ورتمبرګ تر نوم لاندې يو موټی شوې.

د بادن ورتمبرګ ايالت د جوړېدو رسمي نېټه د ۱۹۵۲ مېلادي کال د اپريل ۲۵مه ده.

## ډېر عايدات اوکمه بې روزگاري
250px|بټنوک|باډن ورټمبرگ
وروسته له دې چي باډن ورټم بېرگ د نوي ايالت په ډول منځ ته راغلی، په ډېر لږ وخت کي دغه ايالت ډېر پر مخگ وکړی او اوس د المان په تر ټولو بريالي ايالتونو کي شمېرل کيږي. ددغه ايالت وگړي د ټول المان د اوسط په پرتله جگ معاشونه لري او د المان د نورو ټولو ايالتونو په پرتله دلته بې روزگاره انسانان کم دي. په ۲۰۰۸ م مېلادي کال پدغه ايالت کي ۴.۵ فيصده وگړي بې روزگاره وه او هغه پداسي حال کي چي د ټول المان په کچه اوسطا ۸.۲ فيصده وگړي بې روزگاره وه.

„بېله معياري الماني زموږ نور هر څه زده دي.“

دباډن ورټم بېرگ ایالت د نورو گڼ شمېر ځانگړتياو تر څنگ د ټولې اروپا پر سطح د نوي صنعتي ټېکنالوجۍ او علمي اوساينسي څېړنو له وجي منل سوی او پېژندل سوی دی. د اروپا د نورو ټولو سيمو په پرتله پدغه ايالت کي پر علمي او ساينسي څېړنو زياتي پيسې لگول کيږي. باډن ورټم بېرگ د ۲۰۰۷ م مېلادی کال راهيسي د غورو او فوق العاده پوهنتونونو د ځای د نوم درلودلو اعزاز لري.

دباډن ورټم بېرگ د عايداتو تر ټولو مهمه څانگه د موټر جوړولو صنعت دی. دغه صنعت په علمي او ساينسي څېړنو کي هم زياته پانگونه کوي. نامتو موټر جوړونکي صنعتونه لکه ډايملر، پورشه او بوش په باډن ورټم بېرگ کي خپلي مرکزي نمايندگۍ لري. د باډن ورټم بېرگ په اقتصادي بريا کي د هغو متوسطه او کوچني تجارتي او کسبي شرکتونو لاس هم سته، چي پدغه ايالت کي کار کوي او د وگړو د ښه اقتصادي حالت سبب گرځي.

## علم او پوهه، صنعت او طبعي منظرې

* **نفوس** = ۱۰.۷ مليونه
* **احاطه** = ۳۵۷۵۰ کلوميتره مربع
* **د ايالت پلازمېنه** = شټوټ گارټ
* **د منځ ته راتلو نېټه** = ۲۵/۰۴/۱۹۵۲
* **مهمې اقتصادي څانگي** = ماشين جوړونه، موټر جوړونه

ددغه ايالت د ښه معيار اصول د زياتو خلکو لپاره کشش لري. پدغه ايالت کي د المان بهترينه ريسټورانټونه، بېلا بېل مشروبات او يوه بډايه کلتوري ظهور اوصحنې تر څنگ قدرتي او طبعي ځايونه هم سته.

په همدې وجه دغه ايالت ته زيات سېلانيان راځي. پداسي حال کي چي هر کال پدغه ايالت کي څلوېښت مليونه سېلانيان شپې کوي، د المان د بايرن ايالت نه وروسته دغه د المان تر ټولو زيات سېلانيان را جذبوونکی ايالت دی. په باډن ورټم بېرگ ايالت کي گڼ طبعي ځنگلات سته چي د تور ځنگلونو په نامه ياديږي. دغه ځنگلونه چيري چي په زړه پوري درې، غونډۍ، د بزگرو ښکلې کورونه، د گلونودرې مايناو او غايشه ناو سته، د سېلانيانو په راجذبولو کي ستر رول لوبوي. د گلونو د درې په نوم سېمي مايناو او غايشه ناو د ملگرو ملتونو د ټولنې يونېسکو لخوا د نړۍ وال کلتور ميراث ټاکل سوي دي. ددې تر څنگ ښارونه لکه هايډل بېرگ، ټيوبينگن، فرای بورگ او کونسټانڅ د سېلانيانو د توجه مرکز وي.

## سرچينې

وېشنيزه:د المان ايالتونه
وېشنيزه:المان
محمد كبير حقمل

ښاغلی **محمد کبير حقمل** د پوليسو د متقاعد ډگروال محمد امين زوی دی چي د لوگر ولايت په مرکز د حصارک په کلي کې زيږيدلى او همالته لوى شوى دی.
لومړنۍ او منځنۍ زده کړې ئې د خپل کلي په منځني ښوونځي کې تر. لسم او يوولسم ټولگي پوري د کلنگار په عالي ليسه او دوولسم ټولگى ئې د لوگر په مرکزي(حضرت عمر فاروق عالي) ليسه کې لوستي دي او په کال 1380 کې له همدې ليسې نه په لومړۍ درجه فارغ شوى دی. دعصري علومو تر څنگ يې دیني زدکړي هم تر یوې اندازې کړي دي .
په کال ۱۳۸۱ کي د کانکور له آزموينې وروسته د کابل پوهنتون په ټولنيزو علومو پوهنځي کې زده کړې پيل کړي او په ۱۳۸۴ کال کې د نوموړې پوهنځۍ له لرغونپوهنې او اتنوگرافي څانگې څخه فارغ شوی دی. 
له ډيره کوچنیوالي څخه د شعر سره میني دې ته هڅولی چي اوس په روان شعر لیکلو کي برلاسی بریښي
ويناوالي ئې هم له کوچنيتوبه خوښه وه او په دې برخه کې د کورنۍ په تيره بيا د خپل ښاغلي پلار له لوري ډير هڅول شوی دی،ښاغلی حقمل به د ښوونځۍ او ياهم دې ته ورته غونډو او پرواگرامونو کې ډيروخت د وينا والوپه لیست کي هم راته، ډيروخت ئې د خپلې ليسې او کله کله ئې د لوگر د ټولو زده کوونکو په استازيتوب په سترو غونډو کې وينا کوله او خپلو ښوونکو به په دې برخه کې ډير هڅاوه.
د پوهنځي په دوهم کال کې ئې له چاپي رسنيو سره اړيکې ونيولې او د لومړي ځل لپاره ئې په ثبات اونيزه کې مقالې او شعرونه چاپ شوه . 
د پوهنځي په دريم ټولگي کې په لومړي ځل په ملي اصلاح دوه اوونيزې(چې اوس اونيزه )ده او بيا په چراغ ورځپاڼه کې په منظم ډول مطبوعاتي کار پيل کړ. 
په چراغ او هندوکش خبري آژانس کې ئې دوه کاله د پښتو څانگې د مسئول، ليکوال او خبريال په توگه کار وکړ او د ۱۳۸۵ کال په دوهمه مياشت کې ئې په ويسا ورځپاڼې کې کار پيل کړ. د ١٣٨٦ل کال تر سلواغې مياشتې ئې په ويسا ورځپاڼه کې کار وکړ. د ويسا ترڅنگ ئې نژدې د يوه کال لپاره د افغانستان او پاکستان د امن گډې جرگې د کميسيون د دارلانشا د رسنيو په دفتر کې کار وکړ او له هغې نه مخامخ بي بي سي ته ولاړی د ٢٠٠٧ کال له آگست نه ئې د بي بي سي په پښتو برخه کې کار پيل کړى دى او تر اوسه هم هلته په کار بوخت دی .
ښاغلی حقمل چي تانده ځواني لري د لوړ استعداد او پوره زرکتیا څښتن دی دخپل ولس سره يې لیونۍ مینه يې له ورایه په خبرو کښي څرگندیږي  او ددې تر څنگ  رښتني ژورنالیزم ته ډیر ژمن دی .

## دا هم وگورئ

لوگر ولايت

## سرچينې
# http://benawa.com/fullstory.php?id=19490

وېشنيزه:د بي بي سي راډيو خبريالان
وېشنيزه:د لوگر ولايت
عايشه بنت ابي بکر

عايشه بنت ابي بکر چې د بي بي عايشه په نامه هم يادېږي د اسلام د وروستي پيغمبر محمد مېرمن او د ابوبکر صديق لور وه. دمور نوم يې زينب وو او داُم رومان په نامه ياديدله . حضرت بي بي عايشه رضي الله عنها دبعثت په څلورم كال زيږيدلې اوپه شپږكلنۍ كې يې له رسول الله صلى الله عليه سره نكاح شويده . يو روايت دادى چې ددې دنكاح غوښتنه پخپله پيغمبرصلى الله عليه وسلم كړې وه . خوديوه بل روايت له مخې ويل شوي چې كله دخدای جل جلاله نازولې استازې صلى الله عليه وسلم حضرت بي بي سوده په نكاح كړه نوحضرت ابوبكرصديق رضي الله عنه پيغمبرصلى الله عليه وسلم ته عرض وكړچې عايشه لومړنۍ انجلۍ ده چې له مسلمان پلاره زيږيدلې نوكه تاسې يې په خپله نكاح مشرفه كړئ!!! رسول الله صلى الله عليه وسلم ورته وفرمايل چې عايشه لاوړه انجلۍده خو حضرت ابوبكرصديق رضى الله عنه ورته وويل چې خيردى دواده لپاره به يې زه صبروكړم ترڅو لويه شي . هغه حضرت صلى الله عليه وسلم داخبره ومنله . دغه بي بي ترنبوي هجرت وروسته دنهو كلونو په عُمر واده كړى شوه . له عايشې رضي الله عنه نه ډيرى نبوي احاديث روايت كړل شويدي . دحديثو ځيني څيړونكي پدې باوردي چې په شرعي احكامو كې له دې څخه څلورمه برخه روايتونه شويدي . نوموړې بي بي ته خدای پاك بيسارى ذكاوت ورپه برخه كړى وو. هغې دتفسير , حديثو , دشريعت په اسرارو , خطابت , ادب او دنسبونو په فن كې لوى لاس درلود . دحضرت ابوبكر ,حضرت عُمر اوحضرت عثمان رضي الله عنهم دخلافت په پيرونوكې يې فتواگانې وركولې . حضرت عايشې رضي الله عنها نهه كاله له رسول الله صلى الله عليه وسلم سره تيركړل , دپاك رسول صلى اللله عليه وسلم دوفات پرمهال دهغې عُمراتلس كاله وو. په اوه پنځوسم هجري كال كې نژدې دشپږشپيته كلونو په عُمر وفات شوه اود دې له وصيت سره سم په جنت البقيع كي دشپې خاوروته وسپارل شوه . قاسم بن مُحمد, عبدالله بن عبدالرحمن , عبدالله بن عتيق ,عبدالله بن زبير اوعُروه بن زبير رضي الله عنهم قبرته ورښكته كړه .دجنازې لمونځ يې دحضرت ابوهُريرة رضي الله عنه په امامت كې ترسره شو. دغه مهال نوموړى دمروان بن حاكم له لوري دمدينې منورې والي وو.

## دا هم وگوري
*اسلام
*څلور واړه ياران
*محمد

وېشنيزه:د محمد بن عبدالله بن عبدالمطلب مېرمنې
وېشنيزه:اسلام
سوده بنت زمعه

**سوده بنت زمعه** چې د بي بي سودې په نامه هم پېژندل کېږي د اسلام د وروستي پيغمبر محمد مېرمن او د لومړنيو مسلمانانو ښځو نه شمېرل كيږي . دې هغه مهال له خپل ميړه سكران بن عمرو سره حبشې ته هجرت وكړ. يو روايت دادى چې سكران په حبشه كې مرتد شو اوعيسويت ته واوښت . بي بي سودې ورنه طلاق واخيست اومكې ته بيرته راغله سكران هماغلته په حبشه كې مړ شو . بل روايت دادی چې سوده رضي الله عنها دسكران په ملتيا مكې ته راغله اوڅو ورځې وروسته سكران وفات شو. له سكران څخه دسودې رضي الله عنها يو زوى وو چې عبدالرحمان نوميده او دجلولاء په وتلې جگړه كې په شهادت ورسيد. داُم المؤمنين بي بي خديجې رضي الله عنها له وفاته وروسته دسودې رضي الله عنها دپلارزمعه په خوښه اوشته والي كې ددې نكاح له حضرت رسول اكرم صلى الله عليه وسلم سره وشوه . دغه مباركه بي بي دلوړې ونې او خورا ښې تنې ميرمن وه . لوى خدای جل جلاله ورسره ددغو اوصافو ترڅنگ فياضي , سخاوت , اطاعت اوفرمانبرداري هم ورپه برخه كړې وه . داُم المؤمنين سوده رضي الله عنها دوفات په كره نيټه كې اختلاف دى خو داخبره باوري ده چې دحضرت عُمر رضي الله عنه دخلافت پرمهال لاژوندۍ وه .

## دا هم وگوري
*اسلام
*څلور واړه ياران
*محمد

وېشنيزه:د محمد بن عبدالله بن عبدالمطلب مېرمنې
وېشنيزه:اسلام