اباز محمد پاشا جلالي

ځايناستی|بټنوک|340x340پېکسل|د اباز محمد پاشا جلالي انځور
**ابازه محمد پاشا جلالي** ( ترکی استانبولی   ) (زیږیدلی ۱۵۷۶ - مړ شوی ۲۳ اګست ۱۶۳۴) یو عثماني سیاستوال او جنرال، د حلب بیګلاربي ، د مراش واکمن، او وروسته د ایرزورم والي و.  هغه په ۱۶۳۴ کال کې د مراد څلورم د واکمنۍ پرمهال اعدام شو.

## ژوند
نوموړی د ابازی قبیلې غړی و، چې د ختیځ تور سمندرګي په سیمه کې یې ژوند کول. هغه لومړی د دروز یاغي جان پولاد د پوځ خزانه دار او غړی و. کله چې جان پولاد د مراد پاشا لخوا مات شو، ابازی د جان پولاد د نورو پلویانو سره ونیول شو. د جانثاري پوځ د قوماندان خلیل آغا په منځګړیتوب سره، مراد پاشا ابازی وبخښه او بخښنه یې ورته وکړه. له هغې وروسته، خلیل آغا نوموړي ته خپل ملاتړ ورکړ او هغه یې د خپل زوی په توګه وټاکه. همدارنګه، محمد پاشا د خپل ورور حسین پاشا لور ابازی ته واده کړه، چې په دې توګه د هغه اهمیت زیات شو. کله چې خلیل پاشا د "قاپودان دریا" (د سمندر امیر) مقام ته ورسیدل، نو نوموړی ابازی یې د خپلو جنګي کښتیو د قوماندې لپاره د دریا بیګي په توګه وټاکه. کله چې خلیل صدراعظم شو، هغه یې د ایران پر وړاندې د مبارزې پر مهال د مرعش بیګلاربي ته راستون کړ او بیا په ۱۶۲۱ کال کې، د خوتین پر وړاندې د مبارزې پر مهال، ابازی یې د ایرزورم والي وټاکه.  اوازې خپرې شوې چې د جانثاري جوړښتونه په ځینو ښارونو کې منحل شوي.په شمول د عینتاب (اوسني غازی انتپ) او ایرزورم، د جانثاري او پاشا د افرادو ترمنځ سختې نښتې وشوې په دي افرادو د ابازی پاشا کسان هم ول. چې پکې د دواړو خواوو څخه ډیری خلک ووژل شول. په ایرزورم کې جانثاري د ښار په کلا کې پناه واخیسته. په پای کې، د ایرزورم د پخواني واکمن حسین پاشا په منځګړیتوب سره، دوی کلا ابازی ته یې پریښوده. د سلطان عثمان د وژنې خبر په اوریدو سره، ابازی د هغه غچ واخیست او جانثاریان یې ووژل یا یې له ښاره وشړل، په دې توګه په رسمي ډول د مرکزي حکومت پر وړاندې نوموړی ابازی بغاوت وکړ.. 

جانثاريان، چې ځانونه یې په یوه ستونزمن حالت کې راګیر وموندل، د نومبر په ۷، ۱۶۲۲ کې استانبول ته لاړل ترڅو د ابازی په اړه شکایت وکړي. سلطان مصطفی د ابازی د ایرزورم له حکومت څخه د ګوښه کولو فرمان صادر کړ او چورباچي باشي یې د وضعیت په اړه د پوښتنې لپاره ایرزورم ته واستاوه.

بالاخره، اباز د ۳۰،۰۰۰ کسانو له لښکر سره له ایرزورم څخه راووت او د شپې یې قره حصار محاصره کړ. د هغه ځای والي مرتضی پاشا له لسو ورځو وروسته تسلیم شو او له ابازی سره یوځای شو. د مرعش یوسف پاشا بیګلربيګي هم د خپلو ۱۰،۰۰۰ کسانو سره د سیواس سره نږدې ورسره یوځای شو. یو څه وخت وروسته ، طیار پاشا هم د ابازی سره یوځای شو. ابازی پاشا له سیواس څخه انقرې او له هغه ځایه بورسا ته لاړ. محمود پاشا چغالهزاده، چې د ابازی سره د مقابلې لپاره لیږل شوی و او د ابازی د بغاوت د زیاتوالي په اړه اندیښمن و، دا ځل یې د چرکس محمد پاشا ته امر وکړ چې ابازی وځپي. طیار پاشا، مرتضی پاشا او نورو متحدینو ابازی خوشې کړ، او په پایله کې، ابازی د پاشا لخوا سخت مات شو، مګر هغه وبخښل شو او یو ځل بیا (۱۶۲۵) د ایرزورم واکمنۍ لپاره وټاکل شو. څه موده وروسته، هغه د خپل مخدوم خلیل پاشا د اخسقه سیمې ته بیا د بغاوت لپاره د بهانې په توګه کار واخیست. دا ځل، صدراعظم خسرو پاشا د ارزورم په لور حرکت وکړ او ښار یې محاصره کړ، او ابازی پاشا، چې په ډیر ستونزمن حالت کې راګیر شو، بالاخره تسلیم شو او بیا د سلطان لخوا بښنه ورته وشوه او د بوسنیا حکومت ته وټاکل شو. وروسته، هغه د سلطان مراد څلورم خوا ته ډیر نږدي شوه چې پاچا به یې په ډیری مسلو کې، حتی د چلند او جامو په اړه او داسې نورو کې ورسره مشوره کوله. په پای کې، دا نږدېوالی د بدخواهانو لپاره د حسد سرچینه شوه، دومره چې دوی ابازی د سلطان په وړاندې د بد نیتونو په درلودلو تورن کړ او سلطان یې د هغه د وژلو لپاره اړ کړ. ابازي په ارامۍ سره د وژلو امر ومانه او له دعا وروسته یې ځان جلاد ته وسپاره. 

## سرچینې

# https://books.google.com/books/about/Historical_Dictionary_of_the_Ottoman_Emp.html?id=jGZQL41tg_oC
# Peçevi İbrahim Efendi, Peçevi Tarihi, (nşr: Bekir Sıtkı Baykal), Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, Ankara, Vol. 2, 1982, p. 376.
# Kâtip Çelebi, Fezleke (Osmanlı Tarihi, (1000-1065/1591-1655)), (nşr: Zeynep Aycibin), Çamlıca Yayınları, İstanbul, Vol. 2, 2016, p. 753