open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
د ټایلند سیاست

د ۲۰۱۴ کال د مې تر ۲۲مې پورې د ټایلند سیاست د مشروطه سلطنت په چوکاټ کې تنظیمېده، چې په هغه صدراعظم د حکومت او یو میراثي پاچا د دولت مشر دی. قضاییه قوه له اجرائیې او مقننې قواوو څخه خپلواکه ده.

د ۲۰۱۴ز کال د مې میاشت له کودتا وروسته، د ۲۰۰۷ز کال اساسي قانون ملغا شو، «د سولې او نظم ملي شورا» تر نامه لاندې یوه سازمان واک په لاس کې ونیوه. د دغه سازمان مشر د ملي شورا غونډه لغوه کړه او د مقننه قوې مسوولیت یې واخېست. د پوځي حکومت پر بنسټ، چې د پاچاهۍ په ګوټ ګوټ کې واک لري، پوځي محکمو ته دنده وسپارل شوه ترڅو د ځینو هغو برخو مسوولیتونه په غاړه واخلي چې د ملکي (غیرپوځي) محکمو تر اثر لاندې دي. سره له‌دې، قضایي نظام، د اساسي قانون محکمې په شمول، ان له اساسي قانون پرته پرځای پاتې شو. د سولې او نظم ملي شورا، د ۲۰۱۹ز کال د جولای پر ۱۶مه د نوې کابینې د تحلیف له مراسمو وروسته، په رسمي ډول منحل شوه.

د ټایلند سلطنتي نظامونه او د سیام وروستۍ پاچاهي د پاچاهانو تر مطلقې ولکې لاندې وو. په ۱۹۳۲ز کې، له «دېموکراتیک انقلاب» وروسته، د لوېدیځ له عقایدو اغېزمنو بیوروکراتانو او دودیزپال پوځ په مشرۍ، په هېواد کې په رسمي ډول مشروطه شاهي واکمنه شوه چې په هغو کې صدراعظم د حکومت مشر ګڼل کېږي.  لومړنی اساسي قانون ترتیب او صادر شو. سیاست د پخوانیو او نویو اشرافیانو، بیوروکراتانو او جنرالانو د مبارزې او سیالې په ډګر واوښت. وخت ناوخته کودتا کېدله، چې تر ډېره د هېواد واکمني د بل پوځي حکومت لاس ته لوېده. ټایلند تر اوسمهاله منشورونه او اساسي قوانین تجربه کړي دي، چې د خورا لوړې سیاسي بې‌ثباتۍ نښه ده. د کودتاوو له بریالي کېدو وروسته، پوځي رژیمونو شته اساسي قانون به ملغا او په ځای به یې موقتي منشورونه اعلانول. د سیاستوالو، بیوروکراتانو، بارسوخه چارواکو د شرکتونو مشرانو او د پوځ افسرانو ترمنځ مذاکراتو، د موقت سیاسي ثبات په بیاراګرځولو کې د محرکه قوې رول لوبولی دی.

## حکومت
ټایلند د مشروطه شاهي نظام لرونکو هېوادونو په کتار کې راځي؛ د اساسي قانون له‌مخې، پاچا له لږ مستقیم واک څخه برخمن دی او د ۲۰۱۷ز کال د اساسي قانون له مخې ملي شورا، د وزیرانو شورا او محکمو په همغږۍ سره واکمني کوي. پاچا، د دولت مشر په توګه، د ملي یووالي او هویت نښه ده.

صدراعظم د حکومت مشر دی او د ملي شورا دواړو غونډو له‌خوا ټاکل کېږي. د اساسي قانون ۱۵۱مې مادې له‌مخې، د ولسي جرګې غړي، چې لږ تر لږه د ټولو غړو یو پر پنځمه برخه جوړه کړي، حق لري ترڅو په ګډه یو وزیر یا د وزیرانو شورا ته د نه‌اعتماد رایه ورکړي.

د ټایلند ملي شورا، د دولت دوه‌جرګه‌ییز مقننه قوې د څانګې په توګه، له ولسي جرګې او مشرانو جرګې څخه رامنځ‌ته شوې ده. ولسي جرګه د ملي شورا ټیټ‌پوړې جرګه ده او ۵۰۰ استازي لري چې د هرو څلورو کلونو لپاره ټاکل کېږي؛ ۳۵۰ غړي له یوې انتخابي حوزې او ۱۵۰ غړي د ګوندونو له منځه ټاکل کېږي. د مشرانو جرګې د غړو شمېر ۲۵۰ ته رسېږي، چې د پنځه کلنې دورې لپاره ټاکل کېږي. د ۲۰۱۷ز کال د اساسي قانون ۱۰۷مې مادې له‌مخې، د مشرانو جرګې استازي له مسلکي او ټولنیزو ډلو له منځه ټاکل کېږي، چې د ټولنې په بېلابېلو قشرونو کې پوهه، تخصص او تجربه ولري. 

## سرچينې
ریشي سوناک

**ریشي سوناک** د ۱۹۸۰ ز کال د می پر ۱۲مه زېږېدلی،برېتانيايي سیاستوال دی چې ۲۰۲۲ راهیسې د انګلستان د لومړي وزیر او د محافظه کار ګوند د مشر په توګه دنده ترسره کوي. د برېتانیا لومړی وزیر  هغه پخوا د بوریس جانسن په مشرۍ په کابینې کې دوه پوستونه درلودل، په وروستیو کې ۲۰۲۰ څخه ۲۰۲۲ پورې د خزانې د وزیر په توګه هم دنده ترسره کړې. سوناک ۲۰۱۵ راهیسې د ریچمنډ (یارک) لپاره د ولسي جرګې غړي په توګه هم پاتې شوی دی.

## دا هم وګورئ
## سرچینې
ترموليت

**ترمولیټ** (انګليسي:Tremolite) چې کيمياوي جوړښت يېCa2Mg۵[OH-Si4O۱۱]۲   د منرالونو یوه ډله ده او د تیاره سور څخه نیولې تر پوښ او زیور پورې بشپړ رڼا ښیي. دا د هغه ځای له نوم څخه اخیستل شوی چیرې چې دا کشف شوی ، په الپس کې تریمولا. CaO: 13.8% MgO: 24.18% SiO2: 59.17% H2O: 2.22% د لومړي ځل لپاره په ایټالیا کې کشف شو او د کریسټال شکل له مخې: اوږده فلیمینټ پریزم، رنګ: سپین - خړ - شین ته، روڼتیا : غیر شفاف - نیم شفاف ، پالش شوی : شیشې، مخ : کامل - د سطحې مطابق، کریسټالیزیشن سیسټم: مونوکلینیک او د سیلیکیټ په توګه طبقه بندي شوی، دا هم هیڅ مقناطیسي ځانګړتیاوې نلري او د هغې د جوړښت اصلي بڼه میټامورفیزم - نږدې میټامورفیزم دی.

معدنیات (پارانج) د هغې سختۍ ده - په HCl کې تحلیل - ایکس شعاعونه ، کیمیاوي تعاملات ، کریسوټائل - ولاسټونایټ - کومینګټونایټ - زوسائٹ - دولومیټ - تالک او داسې نور. د زیسمان په وینا ، کرسټال - دانه مجموعه - ډله - تار - ریډیل دی. ډیری او ډیری یې په ایټالیا ، اتریش کې، په سویس ، شوروي اتحاد کې موندل کیږي.

## اړوندې پوښتنې

* کاني توکي
* کاني مواد
* کانونه
* ډبرو سکاره
* قيمتي ډبرې

## سرچینې

* د ایران کرهنیز مرکز
وېشنيزه:مع
وېشنيزه:معادن
وېشنيزه:کانونه
وېشنيزه:سيليکي
وېشنيزه:سيليکات
غوښه خوړونکي

[کيڼ|بټنوک|250x250px| [زمری|زمریان یو له خورا مشهور غوښه خوړونکو ځناورو څخه دي. هر زمری هره ورځ ۷ کیلو غوښه خوري.]]
[alt=عکس از گربه ای در بازار تبریز در حال خوردن یک تکه گوشت|بټنوک|250x250px| یو [پيشو|پیشو د غوښې یوه ټوټه خوري]]
غوښه **خوړونکي** حیوانات دي چې د څارویو د غوښې په خوړلو ژوند کوي.

که څه هم د غوښو خوړونکو اصلي خواړه د نورو حیواناتو غوښه ده، ځینې وختونه دوی حشرات او نباتات هم خوري؛ خو هغه څه چې په ټولو کې مشترک دي هغه د خوراکي توکو د پرې کولو او ټوټې کولو لپاره خورا قوي ژامې، ماتوونکې او وژونکې پنجې د ماتولو لپاره او د قربانیانو د غوښې پرې کولو او بېلولو لپاره اوږده او خورا تېز غاښونه دي. 

پیشو ، ریکون ، سپی ، ګیدړ ، منک او هاینا غوښه خوړونکي دي. دا ټول حیوانات د لید ، بوی او اوریدلو قوي حس لري، او د ښکار په وخت کې ډیر چټک او په مهارت سره عمل کوي.

ځینې غوښه خوړونکي لکه لیوه او اسیایي وحشي سپي په ډلو کې ښکار کوي. په دې توګه، دوی کولی شي د لوی څارویو ښکار هم وکړي. غوښه خوړونکي لکه چیتا او جاګوار یوازې ښکار کوي.

د غوښې خوړلو کلمه اکثرا د هغو حیواناتو لپاره کارول کیږي چې د څلور لاسونو مختلف ډوله حیوانات (په ځانګړې توګه تی لرونکي حیوانات) تغذیه کوي او نور ډولونه یې د کب خوړلو او حشراتو خوړلو په نوم یادیږي.

## اړوندې پوښتنې

* واښه خوړونکي
* هرڅه خوړونکي
* غوښه خوړونکي نباتات
* ښکاريان
* انسان خوړونکي

## سرچینې
کريزو کل

ساختاربلوریکریزوکل
شکل‌بلوریکریزوکل
محل‌پیدایشکریزوکل
نام‌دیگرکریزوکل
**کریزکولا** (انګليسي:Chrysocolla) چې کېمياوي جوړښت يېCuSiO۳ + nH2O  د منرالونو یوه ډله ده او د یوناني کلمو Khrusos څخه اخیستل شوې چې د سرو زرو معنی لري او کولا معنی لري. بې ثباته د لومړي ځل لپاره په چک، سلواکیا کې کشف شوه، او د کریسټال شکل له مخې: prismatic-acicular، رنګ: شنه-نیلي-شین تر نیلي، شفافیت : نیمه شفاف ، پالش : vitreous-opaque، مخ : هیڅ، کریسټال کول سیسټم: بې کاره او په طبقه بندي کې سلیکیټ دی او د جوړښت اصل یې ثانوي دی.

د دې معدنی همجنس (پارنج) اوريچاليکټ -کوپريټ -ازرويت - مالاکيت او. . .دي دا د زيژمان له مخې، شارډز - سټالیکټایټس - کلستر مجموعه - ډله ایز - خاوره ډیره ده او ډیری یې په لویدیځ آلمان ، مکسیکو ، چیلي ، امریکا او روسيه کې موندل کیږي.

## انځورتون

دوتنه:Chrysocolla-201585.jpg|
دوتنه:Chrysocolla-Tyrolite-Clinotyrolite-202106.jpg|
دوتنه:Quartz-Chrysocolla-278304.jpg|
دوتنه:Chrysocolla-237592.jpg|
دوتنه:Chrysocolla-Malachite-163281.jpg|


## اړوندې پوښتنې

* کانونه
* ډبرې
* قيمتي ډبرې

## سرچینې

* د ایران کرهنیز مرکز
وېشنيزه:کانونه
وېشنيزه:ډبرې
وېشنيزه:قيمتي ډبرې
انساني اصل

**انساني اصل** یا انتروپیک اصل چې «د مشاهدې د انتخاب اغېز» هم بلل کېږي، یوه فرضیه ده چې د لومړي ځل لپاره په ۱۹۵۷ کال کې «رابرټ ډیک» وړاندې کړه. دا فرضیه په دې اړه ده چې له نړۍ څخه زموږ مشاهدات له محاسباتي پلوه څومره متحمل یا د پېښېدو وړ دي، ځکه چې مشاهدات یوازې په داسې نړۍ کې پېښېدای شي چې ځیرک ژوندي موجودات ولري. د دغه اصل پلویان استدلال کوي چې دا اصل د نړۍ عمر او هغه بنسټیز فزیکي ثابتونه تشرېح کوي چې د ځیرکو موجوداتو د پیدايښت لپاره اړین دي؛ ځکه که په بل ډول وای، موږ به اصلاً موجود نه وای چې مشاهدات وکړو. د انساني اصل استدلال تر ډېره د دې موضوع په اړه د بحث لپاره کارول کېږي چې موږ په تنظیم شوې نړۍ کې ژوند کوو. 

د انساني اصل بېلابېلې فورمول‌بندۍ موجودې دي. «نیک باسټروم» د دغه اصل لپاره ۳۰ فورمول‌بندۍ وړاندې کوي، خو دغه فورمول‌بندۍ د کاینات‌پېژندنې د مطرح کېدونکو ادعاوو ډول ته په کتو سره پر قوي او کمزورو ډلبندي کولی یا وېشلی شو. کمزوری انساني اصل د هغه اصل په څېر چې «برانډن کارټر» تعریف کړی دی، څرګندوي چې د نړۍ دقیق ظاهري تنظیم د انتخاب یواړخیزوالی (په ځانګړي ډول د پایښت یا بقا یواړخیزوالی) دی. ډېری دغه استدلالونه د څو نړیو د تصوراتو پر بنسټ استناد کوي تر څو د انتخاب لپاره د ډېرو نړیو یو ارقامي جمعیت موجود وي. له دې سره سره، یوه پراخه نړۍ د کمزوري انساني اصل د اکثرو هغو ډولونو لپاره کافي ده چې په ځانګړي ډول له دقیق تنظیم سره سروکار نه‌لري. کارټر کمزوری انساني اصل له قوي انساني اصل سره توپیروي او څرګندوي چې نړۍ په یوه ډول پر دې محکومه وه یا په بله وینا دې ته مجبوره وه چې بالاخره به ځیرک او عاقل ژوندي موجودات په کې را پیدا کېږي.

## انتروپیکه هم‌مهالي
په ۱۹۶۱ کال کې «رابرټ ډیک» وویل چې د نړۍ عمر لکه څرنګه چې د ژوندیو ناظرانو له‌خوا لیدل کېږي، تصادفي نه‌شي کېدای. د دې پر ځای باید د بیولوژيکي عواملو له امله څه ناڅه په طلایي عصر کې وي یعنې نه ډېر کم وي او نه هم ډېر زیات وي. که نړۍ یا کایناتو د خپل اوسني عمر لسمه برخه لرغونوالی هم لرلای، نو (پر هایدروجن او هیلیوم سربېره) به یې د هستې له سنتېز سره د فلزاتو په ځانګړي ډول کاربن د پام وړ کچو د رامنځته کولو لپاره کافي وخت نه لرلای. کوچنۍ ډبرینې سیارې به لا نه وای. که نړۍ تر خپل واقعي حالت لس برابره لویه وای، ډېری ستوري به په اصلي ردیف کې د پاتې کېدو لپاره ډېر زاړه وای او پر سپینو کوچنیو ستورو به بدل شوي وای. په دې توګه ډیک د فزیک له ثابتونو او د نړۍ له عمر څخه د جوړو شویو لویو شمېرو تر منځ هم‌مهالي تشرېح کړه او دا هغه تصادف و چې ډیراک ته یې د متغیرې جي تیوروۍ الهام ورکړ.

د بې بعده فزیکي ثابتونو مشاهده شوې اندازې (لکه د دقیق جوړښت ثابت) چې پر څلورو بنسټیزو قوتونو یا تعاملاتو حاکمې دي، په داسې ډول یې تعادل برابر دی لکه په دقت چې تنظیم شوې وي تر څو د معمولي مادې جوړښت او ورپسې د ژوندیو موجوداتو رامنځته کېدل ممکن کړي. په قوي تعامل کې ډي نوټرون او ډي پروټون نښلوي او په لومړنۍ نړۍ کې ټول موجود هایدروجن پر هیلیوم بدلوي. په همدې توګه د کمزوري تعامل ډېرښت هم ټول هایدروجن پر هیلیوم بدلوي. اوبه او تل‌پاتې یا پایدار ستوري چې دواړه د هغو ژوندیو موجوداتو د پيدایښت لپاره اړین دي چې موږ یې پېژنو، موجود دي. په ټولیز ډول د څلورو بنسټیزو تعاملاتو د قوت په نقطو کې کوچني بدلونونه هم کولای شي د ژوند لپاره د نړۍ پر عمر، جوړښت او ظرفیت لویه اغېزه وکړي.

## سرچينې
د سوداګرى تاریخ په افغانستان کې

سوداګرې زمونږ په لرغونى هيواد افغانستان کې اوږده تاريخى لرغونتيا لرى. په ډيرو پخوا وختونو کې افغانستان دوريښمو دلويي لارى په اوږدو کې پروت ؤ چه ختيځ او لويديځ يي سره تړلى ؤ.

د امير عبدالرحمن خان د پادچاهۍ تر دوري پوري (١٨٨٠-١٩٠١) سوداګرى په افغانستان کې دباروړونکو څارويو (اوښ،اس،ټټو او کچر)په واسطه تر سره کيده د دغه هيواد پراخو دښتو او لوړو غرونو د جنسونو وړل او راوړل ستونزمن کړي ؤ. ولى د١٩ پيړۍ په ورستيو کې دلويو مواصلاتى لارو او داور ګاډى دپټليو دغزولو پراختيا او جوړونه دروسانو په واسطه په مرکزى اسيا کې او دبرتانويانو لخوا دهند دنيمى وچى د پنجاپ په ايالت (ننى پاکستان )   کې د انسانانو او سوداګرۍ مالونو وړل او راوړل يې اسانه او دسوداګرۍ بڼى ته يې بدلون ورکړ. دغه بدلون دافغانستان خلکو لپاره ډيرى ناوړى اغيزى پريښودلى،په داسى ډول سره چه افغانستان د روس او انګليس تر منځ دلويې لوبى Grand Game په ميدان بدل شو. 

په(١٩٥٠- ١٩٧٠) کلونو کې افغانستان ديوى پخى کړييز لارى څښتن شو، چه دغه هيواد يې د چمن، کندهار او تورخم کې له پاکستان سره او د هرات له لارى د ترکمنستان او ايران سره او په مزار شريف کې دحيرتان بندر او په کندز کې دشير خان بندر له لارى له پخوانى شوروى اتحاد سره وتړلو.د کابل کندهار لويه لاره د امريکى د متحده ايالاتو په مرسته او د سالنګ لويه لارد پخوانى شوروى اتحاد په مالى او تخنيکى مرستو جوړى شولى چه د سوداګرۍ چارى يې اسانه کړى .

افغانستان يو غرنى او په وچه پوري تړلى هيواد دي چه بهرنۍ نړۍ سره د سوداګرۍ کولو لپاره د ګاونډيو هيوادونو همکارۍ ته اړتيا لرى .

د١٩٢٠ ميلادي کال څخه مخکى د هيواد سوداګرو خپلى سوداګريزي محمولى د جلال اباد له لاري پيښور ته او له هغه ځاي څخه کراچۍ ته ليږدولى او دبيړۍ په واسطه يې نورو هيوادونو ته صادرولى . د١٩٢٠ ميلادي کال نه وروسته افغانستان د خپلى سوداګرۍ لورى يې دڅه ستونزو له کبله د برتانېې سره دپخوانى شوروى اتحاد خواته بدل کړو. دشپيتمى ميلادى لسيزۍ  په کلنو کې افغانستان هيواد دسوداګرۍ ترانزيټ تړون دپاکستان له هيواد سره لاسليک  کړ. چه دهغه په اساس افغانى سوداګريز توکې د کراچۍ بندر له لياري او دپاکستان له خاوري څخه به تيريدنى سره پرته له ګمرکى تعرفه او يا حق العبور ورکړى څخه، افغانستان ته وارد کيدل او دهيواد صادراتى توکو په نومړي لارى باندى بهرنۍ نړۍ ته ليږل کيده.

## ماخذونه:
امیری، عبدالحق، تجارت در افغانستان، پیښور، ۱۳۸۱ل مخ ۷
ګابرو

link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7b/Gabro.jpg/250px-Gabro.jpg|کيڼ|بټنوک|250x250px| د ګابرو یوه ټوټه.
**ګابرو یو ډول ډوله** دانه لرونکی الکلین د انګاري غرګي ډبره ده چې په کیمیاوي ډول بیسالټ ته ورته ده. 

ګابرو ډبره هغه وخت رامینځته کیږي کله چې آتش فشاني لاوا د ځمکې د سطحې لاندې راښکته شي او په کرسټال ډله کې یخ شي. 

د ځمکې د سطحې په ډېری برخه کې د ګابرو طبقه شتون لري، دا په سمندري کرسټ کې دی. ګبرو د پلیجیوکلیس ، اليون ، پیروکسین او ځینې وختونه د هورنبلینډ منرالونو څخه جوړ شوی دی. 

## سرچینې

وېشنيزه:ګابرو
وېشنيزه:ډبرې
وېشنيزه:اورينې ډبرې
وېشنيزه:انګاري ډبرې
وېشنيزه:بېسالټ
اتوپسي يا د جسد معاينه

**اتوپسي يا د مړي د جسد معاينه**  چې په فرانسوي کې autopsie ورته وايي   هغه پروسه ده چې په هغې کې   د مړینې د علت معلومولو او یا د رنځپوهنې بدلونونو د نوعیت معلومولو لپاره د ټوټې کولو او ازموینې له لارې د مړي معاینه کيږي،ترڅو د مړينې علت يې څرګند شي.

يا په بل عبارت د يو جسد عدلي طبي معاينه ده چې د مرګ د علت معلومولو په منوظور ترسره کيږي.

## اصطلاحات
*Autopsy* یوه کلمه ده چې په لرغونې یوناني ژبه کې د آټوپسیا (په یوناني : αὐτοψία) له کلمې څخه اخیستل شوې ده. دا کلمه په اصل کې د "ځان لیدل" مانا لري. *ایتوس(αὐτός)* "د خپل ځان" مانا لري  او *opsis*  "لید" یا "لټون"مانا لري. د *آټوپسي* اصطلاح د 17 پیړۍ راهیسې په طبي ساینس کې کارول کیږي. په فارسۍ کې د اټوپسي په نامه یادیږي.

## د اټوپسي اجرایوي مرحلې
معمولا، دا کار د حقوقي یا ساینسي موخو لپاره په ایران کې د رنځپوهنې یا عدلي طب متخصص لخوا په عدلي سازمان کې ترسره کیږي. ساینسي اټوپسي په پوهنتونونو او ساینسي مرکزونو کې د څیړنې ، تعلیمي یا ... اهدافو لپاره ترسره کیږي ، مګر قانوني آټوپسي اکثرا په عدلي طبي مرکزونو کې ترسره کیږي او د محکمې په حکم سره د مړینې لامل وټاکي او د مړینې سند صادر کړي (په شکمنو قضیو کې یا د محکمې د قضیې سره قضیې).

## د تحلیل او آټوپسي ترمنځ توپیر
اټوپسي اکثرا د مړینې اصلي لامل موندلو لپاره ترسره کیږي او دا د مړینې لامل د تحقیق لپاره د مړو وینې او رطوبت د پرې کولو او ازموینې له لارې ترسره کیږي. مګر آټوپسي د تحلیل معنی لري او ډیری وختونه تعلیمي اړخ لري او په پوهنتونونو او طبي روزنیز مرکزونو کې کارول کیږي. که څه هم په ځینو حاالتو کې کله چې دا خورا مهم وي چې د مړینې لامل وپیژندل شي او د آټوپسي عام تخنیک دقیق پایله نه وړاندې کوي، د اټوپسي باید ترسره شي.

## اړوندې پوښتنې

## سرچینې

* واژه‌های مصوب فرهنگستان زبان وادب فارسی

## بهرنۍ لینک

* http://www.pathguy.com/autopsy.htm 
وېشنيزه:حقوقي اص
وېشنيزه:حقوقي اصطلاحات
وېشنيزه:اتوپسي
وېشنيزه:مړی
وېشنيزه:مړينه
وېشنيزه:جسد
وېشنيزه:عدلي طب
آجام

## آجام
په خپلسر زرغونه شويو ونو څخه عبارت دی چې استفاده ترې د مباح حکم لري او د ټولو خلکو لپاره د حيازت او استفادې وړ وي، مشروط په دې چې د يو شخص په ملکيت کې نه وې راشنې شوې.
مطلب دا چې دا ونې په داسې ځمکه په خپل سر راشنې شوې وي چې د چا ملکيت نه وي او نه د چا تر پالنې په پايله کې راشنې شوې، وي له دې ډول ونو څخه استفاده او ګټه اخيستل ټولو ته مباح دي او ټول ترې يو ډول استفادې حق لري.
## سرچينې:
حقوقي اصطلاحاتو قاموس، کابل پوهنتون، حقوقو او سياسي علومو پوهنځی، ۱۳۸۷ لمريز
آجر

## آجر
هغه شخص دی کوم چې مال په اجاره ورکوي.
يانې اجر هغه شخص ته وايي چې څوک خپل مال په اجاره ورکوي، يا په لنډه کې که ووايو چې اجاره ورکوونکي شخص ته آجر وايي.
## سرچينې
حقوقي اصطلاحاتو قاموس، کابل پوهنتون حقوقو او سياسي علومو پوهنځی، ۱۳۸۷ لمريزکال
ليک

د لیکلو سیسټم یا ليکدود (په انګلیسي کې: Writing System)، چې د لیکلو طرز  په نوم هم یادیږي. د هرې ژبې د لیکلو لپاره، ځینې توري جوړیږي چې په سمه توګه د هغې ژبې ويناوې په خپل ځان کې راونغاړي. الفبا د کلمو ټولګه ده چې ډېرې بڼې لري او هر يو يې یو غږ لري.
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/aa/World_alphabets_%26_writing_systems.svg/460px-World_alphabets_%26_writing_systems.svg.png|بټنوک|460x460px|
**خطاطي** ، **خطاطي** یا **ژبپوهنه** یا **د لیکلو سیسټم** ، یو هنر یا وسیله ده چې د نښو نښانو په کارولو سره د افکارو ثبت او لیکلو لپاره چې سترګو ته پیژندل کېږي او لیدل کیدی شي. جاهز وايي: خطاطي د لاس ژبه ده، د افکارو او کارونو ساتونکې ده. 
په حقیقت کې انسان د لیکلو نړۍ ته له هغه وخته قدم ایښی چې غوښتل یې هغه څه ولیکي چې فکر یې کاوه.   نن ورځ، لاتیني رسم الخط په نړۍ کې ترټولو پراخه کارول شوی او پیژندل شوی رسم الخط دی. 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/47/Writing_directions_of_the_world.svg/220px-Writing_directions_of_the_world.svg.png|بټنوک| د لیکلو لارښوونې په نړۍ کې کارول کیږي
د کندهار مرکزی زندان

**د کندهار مرکزي زندان** چې **د سرپوزې زندان** په نوم هم یادیږي د افغانستان په کندهار ولایت کې د ټیټې کچې امنیت لرونکی زندان دی. دا د پخوا څخه د کندهار ولایت د عامو مجرمینو د زندانې کولو لپاره کارول شوی دی.  په وروستیو دوو لسیزو کې له دغه مرکز څخه د طالبانو او نورو یاغیانو د نیولو لپاره هم کار اخیستل شوی دی. دا زندان د "سرپوزې" په نوم د کندهار ښار په یوه تاریخي سیمه کې موقیعت لري. تر ۲۰۱۷م کال پورې په زندان کې نږدې ۱۹۰۰ بندیان دي او سرپرست یې ډګروال عبدالولی حصارک دی.

ددې زندان څخه دوې لویې تیښتې هم تر سره شوی دی لومړی یې د ۲۰۰۸ کال په مې میاشت کې په یوه ډلییز برید کې او دوهم یې د ۲۰۱۱ کال په اپریل کې د تونل کښلو  تیښتې دي. افغان حکومت د کندهار مرکزي زندان د افغانستان دامان ته د انتقالولو په حال کې دی، چې د ښار له حدودو بهر په جنوب کې موقعیت لري.  د ۲۰۲۱ کال د اګست په میاشت کې د طالبانو له خوا د طالبانو د عملیاتو د یوې برخې په توګه د ښار کنټرول تر لاسه کولو وروسته له ۱۰۰۰ څخه زیات بندیان له زندان څخه خوشې شول. 

## سرچینې

وېشنيزه:کندهار
وېشنيزه:افغانستان
وېشنيزه:د کندهار محبس
لاتين ليکدود

link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f4/Latin_alphabet_world_distribution.svg/220px-Latin_alphabet_world_distribution.svg.png|بټنوک|
**لاتیني** الفبا، چې **د رومي الفبا** په نوم هم یادیږي، په نړۍ کې ترټولو پراخه کارول شوي الفبا دي. د څیړونکو په وینا، د دې کرښې اصل د Etruscans د کرښې پورې اړه لري چې د ایټالیا لومړني اوسیدونکي وو. دا کرښه د یوناني الفبا له لویدیځ ډولونو څخه اخیستل شوې او په لومړي ځل په لرغوني روم کې د لاتیني ژبې لیکلو لپاره کارول شوې وه. د لومړۍ پیړۍ څخه وروسته، په لاتیني الفبا کې ځانګړي جمالیاتی قواعد څرګند شول. دا لومړی په لیکنو او بیا په کتابونو کې د کوچنیو بدلونونو سره احساس شو.

## سرچینې


* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Latin alphabet». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۱۱ فوریه ۲۰۱۱.
نخچې سرليک

}}
         | |}}|&nbsp;}}|&nbsp;}}&nbsp;}



Shows a legend row with a colored box.

;Usage:
 legend|*color*|*label*|border=*border*

*color* is passed to the css background-color property. The optional *border* argument is passed to the css border property.

;Example:
 
 
 
 
 

For legends involving lines on a map, see .



وېشنيزه:کينډۍ:لارښود
ميکونګ سيند

بټنوک| میکونګ
**میکونګ** د نړۍ یو له سترو سیندونو څخه دی چې د اوږدوالي او حجم له مخې د نړۍ لسم لوی سیند دی. اوږدوالی یې شاوخوا ً4880 کیلومتره دی. د تبت له پلو څخه د وتلو وروسته، دا د سویلي چین د یونان او میانمار له ولایتونو څخه تېریږي او د لاوس او تایلینډ ترمنځ پوله جوړوي. دا بیا د کمبوډیا له لارې تیریږي او د ویتنام سویلي ساحل څخه بحر ته د غورځیدو دمخه د سویلي چین بحر ته خالي کیږي او پراخه ساحل رامینځته کوي. د دې سیند په غاړه سیمه په نړۍ کې د وریجو ترټولو لوی تولیدونکي سیمې دي.

* ياد سيند په لنډه توګه ويلای شو چې د لاندې هېوادونو په اوږدو کې بهيږي:
*  چين
*  ميانمار
*  لاوس
*  تايلنډ
*  ويتنام
*  کمبوډيا

## حوالې
مسي سي پي سيند

**د مسی سي پي سیند**  ( په انګليسي :Mississippi River)     په شمالي امریکا کې ترټولو لوی سیند او په نړۍ کې څلورم تر ټولو اوږد سیند دی. 

## جغرافيايي موقعيت
د دې سیند ټوله اوږدوالی د متحده ایالاتو په خاوره کې دی (که څه هم د هغې د اورښت او سرچينې ځینې برخې د کاناډا په خاوره کې دي). دا سیند د متحده ایالاتو په شمال کې د مینیسوټا ایالت کې د Itasca جهيل څخه سرچینه اخلي او په نرمۍ سره سویل ته بهیږي. په نهایت کې ، د مسیسیپي سیند ډیلټا له لارې د 2,320 میل (3,730 کیلومتره) سفر وروسته ، دا د لوزیانا ایالت کې د مکسیکو خلیج ته تیریږي. مسیسپي په نړۍ کې څلورم لوی سیند او لسم لوی سیند دی. د سیند لاره د مینیسوټا، ویسکونسن ، الینوس ، میسوري ، کینټکي ، ټینیسي ، آرکنساس ، مسیسیپي او لوزیانا ایالتونو څخه تیریږي. 

د مسیسپي میدان په شمالي امریکا کې د دې اوبو سیند له خاورو څخه جوړ شوی دی. 

په دې سیند کې ترټولو لوی د سطحې توپیر او تر ټولو لوړ بند د سیند څخه پورته دی چې په مینیاپولیس کې د سینټ انتوني فالس بند او ګیټ په نوم یادیږي. د بند په پورتنۍ برخه کې د سیند د اوبو کچه ۲۴۴ متره او په لاندې برخه کې د اوبو کچه ۲۳۰ متره ده. دا توپیر نږدې 15 متره د مسیسیپي سیند د اوبو په کچه کې ترټولو لوی توپیر دی. د دې کچې توپیر اصلي لامل د سینټ انتوني آبشار شتون دی چې اوس د کانکریټ بند شاته دی. سینټ انتوني فالس په مسیسپي کې یوازینی اصلي آبشار و. د آبشار لاندې د اوبو ژوروالی ورو ورو کمیږي. 

## ځایونه

* د سینټ انتوني د آبشار ډیم او سلیوس، مینیاپولیس ښار.
* د جیفرسن ملي پرمختیا یادگار ، میسوري

## اړوندې پوښتنې

* د 1927 لوی مسیسیپي سیلاب د مسیسیپي سیند د ډیریدو له امله رامینځته شوی.

## پای ليکونه


## سرچینې

* د مسیسپي سیند

وېشنيزه:سيندونه
وېشنيزه:امريکايي سيندونه
وېشنيزه:مسي سي پي
راوي سيند

د سېند سیند او د هغې مرستيال د جهلم سیند، چناب سیند، **راوی** سیند او ستلج سیند په پنجاب ایالت کې بهیږي. د راوي سیند د کنګرا ولسوالۍ د روټینګ درې څخه سرچینه اخلي او څلور نیم سوه میله (720 کیلومتره) اوږدوالی لري. لاهور ، د پاکستان د پنجاب پلازمېنه، د دې سیند په غاړو کې موقعیت لري. د راوي سیند او چناب سیند ترمنځ سیمه د دواب رچنا په نوم یادیږي. (راوي سیند پخوا د اېراوتي په نوم یادېده.)

## کانالونه
د راوي سيند لوی کانالونه لري . **اپر باري دواب** د هند له مادوپور څخه سرچینه اخلي. د دې د قصور څانګه پاکستان خړوبوي. **کانالونه د لوى بارى دوآب په هډورک بلاک کې دي** . دا کانال د ملتان او مونټګمري ولسوالۍ خړوبوي. د راوي، چناب او جهلم درې سيندونه اپر جهلم، اپر چناب او لوئر باری دواب شامل دي. د راوي اوبه د ګنجیار مونټګمري او ملتان د خړوبولو لپاره کافي نه وې. نو د دې کمښت د پوره کولو لپاره د چناب اوبه د بالوکي د اپرچناب کانال له لارې راوي سيند ته بهېدې. دې کار د لوى چناب کانال د اوبو کچه راټيټه کړه. او د ګوجرانولا شیخوپوره، لائل پور (اوس د فیصل آباد په نوم پیژندل کیږي) او جهنګ ولسوالیو لپاره اوبه ناکافي ثابت شوې. نو د جهلم د پورتنۍ کانال اوبه تر منګلا پورې د خانکي په ځای د چناب په سيند کې اچول شوې. د لایلپور، ګوجران، ساهیوال او ملتان ولسوالیو کانالونه د انار تالاس په واسطه خړوبیږي او د لوړ کیفیت غنم او امریکایي پنبه تولیدوي. د راوي سيند پخوانۍ برخه د بده راوي په نوم هم يادېږي.

## سرچينې

وېشنيزه:سيندونه
وېشنيزه:پنجابیان
وېشنيزه:هند
وېشنيزه:هند او پاکستان
جهلم سيند

**د جهلم سیند** د همالیا د پیر **پنجال** په پښو کې د ویرینګ له یوه چینې څخه سرچینه اخلي او د سری نگر د دال جهيل څخه اوبه اخلي. د غرنۍ سیمې په توګه، د هغې تیریدل تنګ کیږي. دا په چکوتي کې د کنټرول کرښې څخه مظفرآباد او کوهالا پورې لیدل کیدی شي. د جهلم سیند په مظفر آباد کې د نیلم سیند سره یوځای کیږي او د کنهر سیند په راره مصطفی آباد کې د پونچ سیند سره یوځای کیږي. د جهلم سيند د سلطان پور ځای ته رسيږي او د ميدانونو له لارې بهيږي او پاکستان ته ننوځي او جنوب لويديځ ته بهيږي او په تريمون بيراج کې د چناب سيند سره يو ځای کيږي، دا د لويديځ پنجاب يو له مهمو سيندونو څخه دی. دا ټول سیندونه پنجند ته نژدې د سېند سیند سره یو ځای کیږي. په سلطان پور منګلا کې یو لوی بند جوړ شوی او د سیند اوبه دې بند ته بهیږي. دا د سلطان پورمنګلادم په نوم یادیږي. د دې اوبه د اوبو لګولو او بریښنا تولید لپاره کارول کیږي. د جهلم سیند په پاکستان کې د جهلم ، ملکوال او خوشاب له میدانونو څخه تیریږي او د جهنګ ولسوالۍ په تریمون کې د چناب سیند سره یوځای کیږي . منګلا ډیم په ۱۹۶۷ کې د جهلم په سیند باندې د سلطان پور ضلعې جهلم او د موزې ضلعې میرپور په پوله جوړ شوی او په هغې کې ۵.۹ میلیونه ایکړه فټه اوبه زیرمه کیدی شي. د جهلم له سیند څخه دوه کانالونه ایستل شوي دي، د لوئې جهلم کانال په ۱۹۰۱ کال کې د ګجرات ولسوالۍ له مقام رسول څخه ایستل شوی، د هغې دوه نورې څانګې د جهنګ ولسوالۍ شمالي برخه له خره دره مشین څخه خړوبوي، پورته جهلم په ۱۹۱۵ کال کې جوړ شوی دی. دا اوبه له منګلا څخه د چناب سیند ته بهیږي. د رسول بیراج څخه د رسول قادر لینک او چشمه جهلم لینک کانالونه ایستل شوي دي. د جهلم او چناب د سيند تر منځ سيمه د دواب چچ په نامه ياديږي. لويديځه برخه يې تال نومېږي. د لوى **جهلم کانال** په رسول بيراج کې د سيند له سيند څخه تيريږي، کوم چې د پاکستان د شاه پور ولسوالۍ خړوبوي. د رسول د اوبو د برېښنا پروژه د هغه په غاړه ده. نهرپر جهلم منګلا د آزاد کشمیر د سیمې نه لرې کړی شوې ده. او د ګجرات ولسوالۍ ځینې سیمې خړوب شوي دي. د اوبو لګولو سربیره، دا سیند د کشمیر په ایالت کې د صادراتو لپاره د لرګیو ترټولو لوی او اسانه سرچینه ده. د لوی سکندر او پورس ترمنځ جګړه د همدې سیند پر غاړه شوې وه. مقدوني سکندر د دې بریا د یادولو لپاره د جهلم سیند په غاړه دوه ښارونه جوړ کړل. لومړی ښار په هغه ځای کې و چې جګړه روانه وه. او بل د سیند په غاړه د یونان په کمپ کې میشت وو. دا ښار د سکندر اعظم له خوا د خپل محبوب آس بوسیفالوس ته منسوب شوی و، چې په دې جګړه کې کارول شوی و، د جهلم اوسنی ښار په دې ځای کې میشت دی. په جهلم ولسوالۍ کې د رتتس مشهوره کلا هم شته چې د شېرشاه سوري له خوا د ګکھر د جنګياليو د جګړې لپاره جوړه شوې وه، د دې تر څنګ د منګله کلا هم شته چې د سلطانپور کلا د بند د جوړولو پر مهال ويجاړه شوې وه.

## سرچينې

## انځورتون

دوتنه:A Hindu "Fakir" on the Banks of the Jhelum.jpg|
دوتنه:Jhelum River.jpg|
دوتنه:Srinagar (Kashmir), 1969, bridge over the Jelhum river..jpg|

وېشنيزه:سيندونه
وېشنيزه:هند
وېشنيزه:پاکستان
وېشنيزه:هند او پاکستان
چناب سيند

د **چناب سیند** ( په انګريزي: River Chanab  )  چناب نوم د 'چان' او 'اب' ترکیب دی چې په کې 'چان' د سپوږمۍ معنی لري او 'اب' د اوبو په معنی ده، دا په پورتنۍ برخه کې د بهګا سیند له سنگم څخه جوړ شوی دی. همالیا د هند د هیماچل پردیش ایالت په لاهول ولسوالۍ کې په تاندي کې پروت دی. دا په لوړو سیمو کې د چندراباګا په نوم هم پیژندل کیږي. دا د جمو او کشمیر د جمو سیمې څخه تیریږي او د پنجاب میدانونو ته ننوځي. دا د پاکستان د جهنګ ولسوالۍ په تریمون بیراج کې د جهلم سیند سره یوځای کیږي او بیا د راوي سیند سره یوځای کیږي ترڅو په اوچ شریف کې د ستلج سیند سره یوځای شي ترڅو پنجند رامینځته کړي ، کوم چې په کوټ میتان کې د سیند سیند ته تیریږي. د چناب سیند ټول اوږدوالی 960 کیلومتره دی او د سیند حوزو په تړون کې د پاکستان حق په رسمیت پیژندل شوی دی. په ویدیک دوره کې (په لرغوني هند کې) دوی د اشکنیس یا سکماتی په نوم پیژندل شوي او په لرغوني یونان کې د Achaesines په نوم پیژندل شوي. په 325 BC کې، سکندر اعظم د پنجند سره د سیند سیند سره نږدې د سکندریه په نوم یو ښار جوړ کړ (چې نن ورځ شاید اوچ شریف یا میتانکوټ یا چچران دی ). په پنجابي تمدن کې د چناب ځای د سمبول په توګه دی چې شاوخوا یې پنجابي شعور راګرځي او د سوهني مهینوال پنجابي رومانتيکه کیسه د چناب سیند شاوخوا ګرځي.
[کيڼ|بټنوک|200x200px| د چناب او [جهلم سیندونو سنګم سيمه، پنجاب ، پاکستان]]

## اورګاډي پټلۍ
د هند ریل پټلۍ په جمو او کشمیر کې د چناب سیند باندې د نړۍ ترټولو لوړ پول جوړوي، چې تمه کیږي په 2009 کې بشپړ شي.

## د چناب فارمولا
د چناب فارمولا د استرالیا له خوا په 1960 کې وړاندیز شوی یو تړون دی چې له مخې به یې د کشمیر دره او د چناب سیند شمال کې نورې مسلمان اکثریت سیمې پاکستان ته ځي، په داسې حال کې چې د جمو سیمه او نورې هندو اکثریت سیمې به د هند په جمهوریت کې پاتې شي. .که څه پېښ شوي واي که هغه ملحقات چې سره یو ځای شوي وي هند ته هم تللي وای. دا په بشپړه توګه ښکیل دی او له همدې امله د ټولو خواوو لخوا رد شوی هیڅکله هم نه دی انځور شوی

## بهرنۍ لینک

* د انګلیسي لینک لپاره [//en.wikipedia.org/wiki/Chenab دلته] [//en.wikipedia.org/wiki/Chenab کلیک وکړئ]
وېشنيزه:سيندونه
وېشنيزه:هند
وېشنيزه:پاکستان
وېشنيزه:پاکستان او هند
ستلج سيند

بټنوک| د ستلج سیند
**ستلج سیند** د پنجاب یو له سیندونو څخه دی. دا په تبت کې د **رکشستال** جهيل څخه سرچینه اخلي، ټول اوږدوالی یې 1448 کیلومتره دی، ستلج ته په یوناني کې سور سیند هم ویل کیږي. د دې تر څنګ يې لرغونی نوم ستادري دی او د تبت د ځايي خلکو له خوا د هاتي سيند په نامه هم يادېږي، د ستلج سيند د هماليا له غرونو څخه تېريږي او د هماچل پردېش په ايالت کې تر  ۹۰۰ کيلومترو پورې سيمه خړوبوي. د هوشیارپور ولسوالۍ په میدانونو کې پای ته رسیږي له دې ځایه د یوه لوی کانال په بڼه، چې د جنوب لوېدیځ لور ته بهېږي، د بیاس سیند ته راښکته کېږي او د پاکستاني پنجاب په قصور ولسوالۍ کې د پاکستان خاورې ته ننوځي او د اوچ شریف له لارې د پنجند په سیمه کې د چناب له سیند سره یو ځای کېږي. ځای بهاولپور دی، د لویدیځ په 62 کیلومترۍ کې دی دیپالپور ته نژدې سر د سلمنکي له لارې تیریږي او د بهاولپور او بهاولنگر ولسوالیو ځمکې خړوبوي. د بهاولپور نواب د خپل دولت د زرغونتیا لپاره د ستلج له سیند څخه کانالونه جوړ کړل چې اوبه یې نه یوازې ځمکې خړوبوي بلکه د چولستان د دښتې په ځینو سیمو کې د فصلونو د کرلو لپاره هم کارول کیږي.د ۱۹۶۰ کال د سیند حوزې د تړون له مخې د دغه سیند پر اوبو د هند حق پیژندل شوی دی. هند د ستلج پر سیند د بهکرا ننګل بند جوړ کړی، چې ۴۵۰ زره کیلو واټه برېښنا تولیدوي او اوبه یې د کرنیزو موخو لپاره کاروي. د دې تر څنګ هند د ستلج له سیند څخه د سرهند کانال او د ستلج دره په نوم د کانالونو د پروژو په جوړولو سره دغه سیمه زرخیزه کړې ده. د دې سیند اوبه د هند په پنجاب ، هریانا او راجستان ولایتونو کې کرنیزې ځمکې خړوبوي. د هند څخه د ستلج سیند اوبه د پاکستان خاورې ته ننوځي اوس یوازې د سیلابونو په شکل کې راځي ځکه چې هند دا د سیلاب خوشې کولو سیند په توګه کاروي. په 1849 کې د سکهانو او انګریزانو تر منځ د جګړې دمخه، دا سیند د سرحد په توګه کار کاوه. د ستلج سیند په کوټ میتان کې د سیند سیند سره یوځای کیږي . په پخوانیو وختونو کې، د ستلج سیند د احمد پور شرقیه تحصیل کې د اچ شریف ښارګوټي ته نږدې تیریدل. نښې یې نن هم شته. 

## سرچينې

## انځورتون

دوتنه:Crossing the Sutlej near Simla upon inflated animal skins.jpeg|
دوتنه:Kinnaur 392.jpg|
دوتنه:Satluj P012.JPG|

وېشنيزه:سيندونه
وېشنيزه:جهلم سيند
وېشنيزه:پنج
وېشنيزه:پنجاب پوهنتون
کالي ګنده کي سيند

**د کالي ګندکي سیند** د نیپال په شمال کې سرچینه اخلي. دا د ګندک، ګندکي، ګندک، ناریاني، سلیګرامي او نور په نوم هم پیژندل کیږي. دا د نیپال له لارې هند ته ننوځي او په پای کې د ګنګا سیند سره یوځای کیږي . د کالیګندکي ځانګړتیا همالیا ده، د نړۍ تر ټولو لوړه غرنۍ سلسله ده، چې له ختیځ څخه لویدیځ ته غځیږي، د مینځ څخه ښي خوا ته ځي.

لامل يې دا دی چې د هماليا د غره سلسله وروسته واحد ته راغله، خو دا سيند لا پخوا و. دا غرنۍ سلسله د هندي او اسیایي تختو د ټکر له امله جوړه شوې او اټکل کیږي چې هر کال یو سانتي متره لوړیږي. دا بهیر له ملیونونو کلونو راهیسې روان دی، خو کالي ګندکي د اوبو د چټک جریان له امله پرې شوی دی. نو د تورې دوړو دواړه اړخونه ډېر دي.

د پیړیو راهیسې تور کثافات په هند، نیپال او چین کې د لویې لارې په توګه کار کوي.


دوتنه:فائل:Mustang-Chhusang-08-2015-gje.jpg
دوتنه:فائل:Mustang-Tsele-68-Kali Gandaki-2015-gje.jpg
دوتنه:فائل:Mustang-Chhusang to Tsele-05-Kali Gandaki-2015-gje.jpg
دوتنه:فائل:Mustang-Chhusang to Tsele-42-Trockenrisse-Boden-2015-gje.jpg
دوتنه:فائل:Mustang-Tangbe to Chhusang-70-Kali Gandaki-2015-gje.jpg
دوتنه:فائل:Mustang-Kagbeni to Tangbe-93-Kali Gandaki-Schafe und Ziegen-2015-gje.jpg
دوتنه:فائل:Mustang-Kagbeni to Tangbe-84-Kali Gandaki-2015-gje.jpg
دوتنه:فائل:Mustang-Jomsom to Kagbeni-48-Kali Gandaki-2015-gje.jpg


وېشنيزه:سيند
وېشنيزه:سيندونه
وېشنيزه:هند
وېشنيزه:هند او پاکستان
وېشنيزه:نيپال
وېشنيزه:چين
جېندي سيند

د جېندي **سیند** چې د **کوټ** او **منذري بابا** په نوم هم یادیږي، یو سیند دی چې د پاکستان په شمالي برخه  کې د ملکنډ ، چارسدې ، خیبر پښتونخوا څخه سرچینه اخلي.

د کال په لومړیو میاشتو کې د جېندي سیند اوبه ډېرې محدودې وي، خو د اوړي په میاشتو کې د باران اوبه ډېرې وي.

د کابل سيند او د جيندي سيند شاوخوا سيمې د خيبر پښتونخوا تر ټولو اوبه لرونکې سيمې ګڼل کېږي. 

## حوالې

وېشنيزه:پاکستان
وېشنيزه:پښتونخوا
وېشنيزه:خيبرپښتونخوا
وېشنيزه:کابل سيند
برېتانيکا دائرة المعارف

بټنوک| د ۲۹ مه ګڼه اعلان
**انسائیکلوپیډیا بریتانیکا** ( British Encyclopaedia)    د انګلیسي ژبې یوه پوهنغونډه ده چې عمومي معلومات لري. په 2010 کې، هغه سازمان چې دا یې خپروي اعلان وکړ چې د 2012 څخه وروسته د کاغذ چاپول ودرول شول. دا د 101 نوبل جایزې ګټونکو او د متحده ایالاتو د 5 ولسمشرانو په ګډون د 4,000 شخصیتونو لخوا لیکل شوي ، له سلو څخه ډیر ځله په اصلاح شوي شکل کې خپور شوی.

بریتانیکا د انګلیسي ژبې ترټولو زوړ پوهنغونډ دی چې لاهم په تولید کې دی. لومړی ځل په اډینبورګ ، سکاټلینډ کې د 1768 او 1771 ترمنځ په دریو ټوکونو کې خپور شو. پوهنغونډ زيات شو او دويمه ګڼه يې په لسو (۱۰) جلدونو کې او څلورمه ګڼه يې په شل (۲۰) ټوکونو کې چاپ شوه ( ۱۸۰۱ تر ۱۸۱۰ ) . د علمي کار په توګه د دې مخ پر ودې شهرت په چټکۍ سره مشهور لیکوالان استخدام کړل. نهم (1875-1889) او یوولسمه (1911) نسخې د خپل ادبي او علمي طرز له امله تاریخي پوهنغونډ دي.

## نور وګوره

* انسائیکلوپیډیا
* اسلامي انسايکلوپيډيا
* د ادبیاتو پوهاند

## سرچينې

وېشنيزه:انسايکلو پېديا
د وينې ورکولو ګټې

د وينې ورکولو ګټې 

د وينې ورکولو ګټې او د د وينې ورکولو ګټې او د وينې ورکولو اړوند معلومات+ویډيود وينې ورکولو ګټې او د وينې ورکولو اړوند معلومات+ویډيو معلومات+ویډیو په اوسط ډول د انسان په بدن کې د 5 ـ 6 ليتره پورې وينه شتون لري. که چيرې يو څوک روغ صحت ولري کولای شي 500cc يا ملي ليتر وينه په ارمه سره ورکړي. که چيرې ښه صحت ولري نو يو ليتر وينه ورکول هم تاوان نه لري، يو دوه هفتي به لږ کمزوري احساس کوي نور مشکيل نه لري.

له دې هم خبر شئ: What is a brand image and how is it different from a brand identity

وينه ورکونکی په دولسو هفتو يا دريو مياشتو کې يو ځل وينه ورکولای شي.

ښځه هم وينه ورکولای شي خو چي د ويني ورکولو په وخت کي زنانه مريضي ونلري (حيض).

د وینې ورکولو ورسته انسان باید ښه خوراک وکړي ترڅو بدن یې بیرته وینه پوره کړي.

په 12 هفتو يا دريو مياشتو کي يو ځل وينه ورکول د انسان بدن ته مفيده ده!

د وينې ورکولو ګټې او د وينې ورکولو اړوند معلومات+ویډيو
د وينې ورکولو ګټې او د وينې ورکولو اړوند معلومات+ویډيو
د وینې ورکولو روغتیایي ګټې
۱: د زړه په امراضو د اخته کیدو د خطر کمښت.

۲: د تازه وینې او نوي سره کرواتو په تولید کې چټکتیا.

۳: د هیمو کرومیتوزیس د ناروغي سره مجادله.

۴: په بدن کې د خوړو د انرژي سون.

۵: د ويني فشار کنټرولوي.

۶: د اوسپيني کچه را ټيټوي چې زياته اوسپينه د ينې د خرابوالي او د وينې د حجراتو د خرابوالي سبب ګرځي.

۷: وزن اداره کوي.

که تاسو وینې ته اړتیا لرې او یا وینه ورکول غواړئ نو په آنلاین ډول یې هم ترلاسه کولای شئ.

کوم کسان کولای شي چې وینه ورکړي
هغه کسان چې د ۱۸ـ ۶۰ کلونو پورې عمر ولري.

نارینه او ښځینه دواړه کولای شي چې وینه ورکړي.

حد اقل ۵۰ کیلو ګرامه وزن ولري.

د روغتیا د کارکوونکو تر نظر لاندې وي یعنې کومه ناروغي ونه لري.

راټولونه: سید نظیر سادات

دا هم ولولئ: په نهاره د اوبو څښلو له دې ګټو خبر شئ
په ټولنیزو رسنیو کې د خوندي پاتې کېدو لپاره ۱۰ لس ضروري لارښوونې

په ټولنیزو رسنیو کې د خوندي پاتې کېدو لپاره ۱۰ لس ضروري لارښوونېلوی متن

نن سبا مونږ او تاسو له ټولنیزو رسنیو لکه فېسبوک، ټویټر، انسټاګرام، سنپ چټ، ټک ټاک او نور داسې زیاتې ټولنیزې رسنۍ شته چې دغه لارښوونې په کې ډیرې مهمې دي. دغه رسنۍ چې مونږ او تاسو یې د مجازي نړۍ کې له نور سره وصل کړي یو. دغه ټولنیزي رسنۍ کېدای شي مونږ ته خورا زیات زیان واړوي، نو پدې خاطر په ټولینزو رسنیو کې د خوندي پاتې کیدو لپاره مونږ تاسو ته لس ۱۰ غوره لارښوونې در په ګوته کړي.

لارښوونې:

 1 یو غښتلی پټ نوم یا پاسورډ وکاروئ. ستاسو پاسورډ چې څومره لوی او غښتلی وي هغومره به تاسو خوندي پاتې شئ.

 2 د مختلفو ټولنیزو رسنیو د استعمال پر وخت مختلف پاسورډ استعمال کړئ. ځینې خلک شته چې ټولو رسنیو ته یې یو شان پاسورډ ورکړی وي. نو پدې سره به ستاسو معلومات خوندي نه وي.
 
 3 په زیاتو ټولنیزو رسنیو کې د خوندي پاتې کېدو لپاره امنیتي ځوابه پرې فعالیږي. نو تاسو هم دغه ځوابونه له مخکې په خپلو ټولنیزو رسنیو کې فعاله کړئ.
  
4 که چېرې تاسو ټولنیزې رسنۍ په خپل تلیفون کې استعمالوئ نو ډاډ ترلاسه کړئ چې ستاسو تلیفون پټ نوم یا پاسورډ ساتي.

5 هغه څوک چې نه یې پیژنئ د ملګرتیا لپاره ورته درخواست مه کوئ. او هم هغه څوک چې نه پیژنئ د ملګرتیا درخواست یې مه قبلوئ. کېدای شي دا ملګرتیا ستاسو لپاره خطرناکه اوسئ.
 
6 لینکونه په احتیاط سره خلاصوئ، مطلب که چېرې کوم لینک تاسو ته خطرناک ښکاره شو نو مه یې خلاصوئ. ټولینزې رسنۍ اکثره د همدې خطرناک لینکونو پوسطه هیک کیږي.

دغه لارښوونې هم مهمه دي:

  1 ډیر پام وکړئ چې تاسو څه شریکوئ. هیڅکله خپل حساس شخصي معلومات لکه د اوسېدو ځای، مالي معلومات، تلیفون شمېره او همداسې نور هغه معلومات چې تاسو نه غواړئ له نورو سره شریک کړئ. څومره زیات چې تاسو شریکوئ نو هغومره به ستاسو هویت غلا کیږي.
 
2 د هرې ټولینزې رسنۍ د استعمال څخه مخکې کوښښ وکړئ چې د هغوې د محرمیت له پالیسۍ سره اشنا شئ، چې ایا دوی ستاسو معلومات پټ ساتي او کنه تاسو باید خپل معلومات پټ کړئ.
 
3 خپل کمپیوټر مو د انټي وایرس په انسټالولو سره خوندي کړئ. او همدارنګه ډاډ ترلاسه کړئ چې ستاسو وینډوز، براوزر او نور سافټویر تر همدې تاریخه پورې اپډیټ دي او کنه.
 
4 په یاد وساتې، کله چې مو خپل کارونه مکمل کړل نو له رسنۍ څخه ووځۍ.
فشار د ټیټیدو او لوړیدلو علتونه په څه کې دي دلته یې ولولئ

فشار د ټیټیدو او لوړیدلو علتونه په څه کې دي دلته یې ولولئلوی متن
لوی متن

په دې باید پوه شو چې فشار د ټیټیدو او لوړیدلو علتونه په څه کې دي. د وینې جریان او په بدن کې د وینې سرعت د بدن د سیسټم په فعالیت کې بنسټیز اهمیت لري.

له همدې امله د وینې فشار د ټیټیدو او لوړیدلو د بدن په ټول جسماني روغتیا اغیزه کوي.

د ماهرینو په وینا، روغ او متوازن د وینې فشار باید د 80/120 ترمنیځ وي. او د 90 /140 څخه کم د وینې فشار بیا د راتلونکې ژوند د صحت لپاره ګټور وي. همدارنګه که 140/90 څخه د وینې فشار زیات شي بیا د صحت لپاره خطرناکه ثابتیدلای شي. دې ډول د وینې فشار ته لوړ فشار ویل کیږي.

په دغه ناروغۍ یعنې د وینې لوړ فشار د زړه سربیره د وینې رګونو ته هم زیان رسوي. چې له امله یې فلج، د پښتورګو ناروغي، د زړه حمله او همدارنګه د زړه ډول ډول ناروغیو سبب کیږي.

 وینې د لوړ فشار له څه نه پیدا کیږيلوی متن


روغتیا پالان وايي چې د وینې د لوړ فشار لاملونه عبارت دي:
– په غذايي رژیم کې د مالګې ډیر استعمال
– د الکولي مشروباتو استعمال
– غوړ لرونکو خواړو خوړل
– د وینې د رګونو ناروغۍ
– عصبی او روانی تشویشونه
– سگریټ څښل
– ارثيت
– عمر زیاوالی
– وزن زیاتوالی

د لوړ فشار ناروغي ډیری لاملونه لري، په ځانګړي توګه رواني عوامل چې د وینې فشار باندې ډیر تاثیر لري.

لکه غوسه او اضطراب یا چیغې وهل چې له دې سره د وینې فشار لوړیږي.

همدارنګه  د وینې ټیټ فشار هم د صحت لپاره ښه نه ده. په دې وخت کې دماغ ته اکسیجن په سمه توګه نه رسول کیږي.

فشار د وینې فشار آلې په واسطه اندازه کیږي. دغه اله دوه شمیرې لري، لومړۍ‎ شمیره د وینې رګونو او شریانونو فشار ښیې. کله چې د زړه ضربان صورت نیسي، د هر ضربان سره وینه له زړه څخه راوځي.

او د وریدونو او شریانونو پواسطه ټول بدن ته خوریږي. دا هغه فشار دی چې په شریانونو کې وینه جریان کوي.

دغه وینې فشار ته Systellic فشار ویل کیږي. او کله چې زړه د ضربان په وخت کې له وینې څخه ډک شي، نو فشار راټیټیږي چې دیته Dystrllic فشار ویل کیږي.

د وینې فشار د کنټرول لارې چارېلوی متن


فشار د ټیټیدو یا لوړیدو یادې ناروغي یعنې د وینې فشار د کنټرول لپاره ځانګړي درمل جوړ شوي دي. چې د دغو درملو خوړلو سره د وینې فشار متوازن ساتل کیږي. د وینې فشار ناروغان له دې ناروغۍ څخه د خلاصون لپاره کورني درمل هم کاروي. لکه په لوړ فشار کې د مڼې خوراک ګټور دي، شیبه په شیبه د لیمو اوبه څښل لوړ فشار په کنټرول کې راولي. او همدارنګه د شوملو څښل هم د لوړ او ټیټ فشار لپاره ګټور ثابتیدلای شي.

 فشار څخه مخنوی

په نړۍ کې ډیری مزضونه دي چئ ډیر خطرناک هم دی. له دغې جملې څخه یو هم د وینې فشار دی د دغه ناروغي د راټیټیدو یا لوړیدو څخه وقایه او مخنیوي لپاره دا مهمه ده. چې هره ورځ ورزش وشي. منظم ډول خواړه او هره ورځ کافي اندازه اوبه وڅښل شي. چې له دې سره د فشار له ناروغۍ څځه خوندي پاتې شئ.

او د 40 کالو څخه زیات عمر لرونکي خلک باید هره ورځ په منظم ډول فشار وګوري. ”

ژباړه: سید نظیر سادات
د زړه د حملې نښې نښانې دغه لیکنه هتمن ولولئ

د زړه د حملې نښې نښانې دغه لیکنه هتمن ولولئ

زړه د حملې نښې نښانې په پوهیدو سره سم باید ژر تر ژره یې غمه وخوړل شي. د انسان په ټټر کې د بدن یو مهم غړی زړه دی چې چپه خوا یې درست بدن ته د رګونو (شریانونو) یا آرټريز په وسیله له دواړو سږیو راغلې پاکه یا آکسیجنېټېډ وينه پمپ کوي او ښۍ خوا یې بیا له ټول بدنه د ورېدونو یا وېنز په واسطه راټوله شوې ډي آکسيجنېټېډ یا په کاربن ډای آکسایډ لړلې وينه سږیو ته لېږي چې هلته پاکيږي او آکسيجن را اخلي او دغه سایکل په هره دقيقه کې په نورمال ډول له شپېتو تر سلو کرتو تکرارېږي.

له دې هم خبر شئ: په کور کې د قبضیت درملنه څنګه وکړو؟

د زړه حمله چې په انګلیسې کې ورته ( هارټ اټیک) وايي یو داسې ناروغي ده که پر وخت د ناروغ سره مرسته ونشي نو له منځه ځي، پوهان د ډیر وخت نه ددغه ناروغۍ پوهیدو لپاره وخت پر وخت تازه څېړنې کوي تر څو پوه شي چې څنګه د زړه حملې څخه وړاندې پر دې پوه شو چې پر ما د زړه حمله راځي، نو ددې پوهاوي لپاره طب پوهانو په تازه څېړنه کې ویلي که څوک دغه ۸ نښې ولري نو د زړه حمله پرې راتلونکې ده.

د تمباکو یا سېګريټو څکول:

تمباکو په څکوونکیو کې په دغه ناروغۍ د مړينې شمېره شپېته سلنه زیاته ده. د بل د سېګرېټو له لوګي سره پرله پسې مخامخېدل د دې ناروغۍ خطر له ۲۵ تر ۳۰ سلنه زیاتوي. د روغتیا د نړیوالې ټولنې د څېړنو په اټکل تر شل سلنه زیاته دغه ناروغي د سېګرېټو له امله ده.

د زړه د حملې نښې نښانې دغه لیکنه هتمن ولولئ
د زړه د حملې نښې نښانې دغه لیکنه هتمن ولولئ
زر ستړې کیدل:
که یو شخص ډیر کم کار کولو سره زر ستړی کیږي نو پوه شه دا هم د زړه د حملې یوه نښه ده او ژر تر ژره یو متخصص ډاکټر سره مشوره وکړه.

په خېټه کې د باد پیدا کیدل:

که یو شخص د خیټې د باد يا ګېس څخه شکایت کوي نو دا هم یو له خطر ناکو علامو څخه ګڼل کیږي، ځکه دغه باد په ټول داخل د بدن کې د حرکت په حال کې وي که چیرې دا باد زړه ته ورسیږي نو د زړه حملې په شکل راڅرګندیږي.

په سینه کې دوامداره درد:

په دغه څېړنه کې یو له واضحو نښو څخه دا هم ده چې د لاس په شا برخه کې درد وي، په اوږه او اورمیږ کې هم درد وي دا درد باید عادي ونه ګڼل شي ځکه دا یو له مهمو نښو څخه ګڼل کیږي.

د زړه د حملې نښې نښانې دغه لیکنه هتمن ولولئ
د زړه د حملې نښې نښانې دغه لیکنه هتمن ولولئ
خوب نه راتلل:
خوب په عام ډول هر انسان ته ورځي خو د زړه د حملې پر وخت یو له مهمو نښو څخه شمیرل کیږي مطلب د شپې تر ناوخته خوب نه ورځي خو سهار وختي بیا راپاڅيږي دا سټروک یا د زړه حملې یوه نښه ده.

په سا ویستلو کې ستونزه:

پوهان وايي، په سا ایستلو کې ستونزه ،د ویښتو زر تویدل، د زړه درزا تېزیدل یا غیر منظم کیدل د زړه حملې د نښو څخه شمیرل کیږي.

پوهان وايي، دا پورتنۍ خبرې باید له پام څخه ونه غورځول شي او د پوهیدو په صورت کې د یو ماهر ډاکټر سره پرې مشوره کول لازمي دي.

دغه هغه علایم دي، چې د زړه د حملې ناروغي څرګندونه کوي.
څنګه کولای شئ د هاضمې سیستم پیاوړی کړئ؟

څنګه کولای شئ د هاضمې سیستم پیاوړی کړئ؟

څنګه کولای شئ د هاضمې سیستم پیاوړی کړئ؟ خوراک او غذا د انسان د ژوند له مهمو برخو څخه ده، خو له دې هغه څوک خوشاله وي چې د هاضمې سیستم یې جوړوي، کله چې د انسان د هاضمې سیستم جوړ نه وي له خوراک څخه ورته یو شمېر ستونزې او ناروغۍ پیدا کیږي.

په عام ډول له اندازې زیاته ډوډۍ خوړل هاضمي سیستم زیانمنوي، خو له دغې ستونزې د خلاصون لپاره له ډوډئ مخکې لاندې ذکر شوې څو کورنۍ نسخې عملي کړئ:

اوبه څښل:

د هاضمي سیستم غوره والي لپاره په بدن کې د اوبو اندازه پوره ساتل اړین دي، اوبه نه یواځې د سختو خوړو په هضمولو کې مرسته کوي بلکې د بدن لپاره اړین مواد په سمه توګه جذبولو کې مرسته کوي، د طب متخصصینو په وینا له ډوډئ څخه نیم ساعت دمخه اوبه څښل د هاضمې سیستم فعالیدو سره د میتابولوزم (metabolism )(۱) اندازه زیاتوي.

څنګه کولای شئ د هاضمې سیستم پیاوړی کړئ؟
څنګه کولای شئ د هاضمې سیستم پیاوړی کړئ؟

شین چای:

شین چای په تشه خیټه زمونږ لپاره عجیبه او زیانمنونکی ښکاري خو دا د هاضمې سیستم جوړولو لپاره یو شمېر ګټې لري، شین چای که څه هم له اکسیډنټ ضد (anti-oxidants) څخه بشپړ څښاک دی چې نه یواځې د معدې سوز ختموي بلکې میټابولوزم هم په چټکۍ سره په حرکت راولي، له ډوډۍ څخه نیم ساعت دمخه شین چای څکل مو د هاضمې سیستم ښه کولو کې مرسته کوي.

د مڼې سرکه

د مڼې سرکه که څه هم تریخ څښاک دی خو یوه کاشوغه د مڼې سرکه په ۲۰۰ ګرامه اوبو کې ګډ کول او له ډوډئ مخکې یې څښل یو څه اندازه د معدې تیزابیت پیدا کوي چې دغې تیزابیت ته د هاضمې سیستم جوړولو کې اړتیا وي، ځکه چې تیزابیت خواړه په کوچنۍ ټوټو ویشي او دې سره د هاضمې سیستم فعالیږي.

نوټ: 
میټابولوزم metabolism هغه ماده ده چې بدن کې خواړه تبادله کوي او له زیان ورکولو څخه یې ساتي.

لیکوال: ډاکټر نوید خپلواک
کله چې ولاړیږئ آیا سترګې مو توریږي او د خستګۍ احساس کوئ؟

کله چې ولاړیږئ آیا سترګې مو توریږي او د خستګۍ احساس کوئ؟

کله چې ولاړیږئ آیا سترګې مو توریږي او د خستګۍ احساس کوئ؟ آیا پوهیږئ چې په دې وخت کې څه پیښیږي په دې وخت کې مو په آنی ډول سره فشار کښته کیږي؟

دا کوم ډول ناروغي ده:

دې ډول حالت ته په طبي ژبه orthostatic hypotension ویل کیږی. نوموړی حالت ډیر خفیف او تر څو ثانیو دوام کوی. هر یو کیدلی شي په دې ستونزه مبتلا شي، مګر که چیرې ډیر ځلې واقع شي او خستګي د سترګو توروالي او سرګیچي تر دقیقو پورې رسیږي کیدلای شي عمیق مشکل موجود وي. او باید له ځانه و پوښتي چې ولې مو سر ګیچ وي. بعضې اوقات کیدلای شي دا حالت په خپله جوړ شي ولې په بعضې وختونو کې تاسو مجبوره یاست داکتر ته مراجعه وکړئ ځکه لاندیني اسباب کیدلای شي تاسو په تکلیف کړي.

کله چی ولاړیږی ایا سترګی مو توریږی او د خستګی احساس کوی؟
کله چی ولاړیږی ایا سترګی مو توریږی او د خستګی احساس کوی؟
۱- په وجود کې د اوبو کمښت.

۲- د زړه مشکلات.

۳- د عصبي سیستم کمزوری او خرابوالی.

۴- په زاړه عمر کې د خوراک کولو څخه وروسته.

۵- د عمر په تیریدو سره د وینې کښته فشار.

۶- بعضې دوا ګانې بلخصوص د زړه او فشار د ناروغۍ لپاره.

۷- د حاملګی په وخت کې.

کله چی ولاړیږی ایا سترګی مو توریږی او د خستګی احساس کوی؟
کله چی ولاړیږی ایا سترګی مو توریږی او د خستګی احساس کوی؟
۸- هغه کسان کوم چې زیات فزیکي فعالیت نلري او زیات ساعتونه په بستر کي وي.

۹- هغه کسان چې د الکول څښلو ناوړه عادت لري.

۱۰- هغه ځوانې انجونې کوم چې د وزن د کمښت لپاره مناسب خواړه نه خوري وجود کې یې ویټامینونه کم چې په نتیجه کې یې دغه مشکلات ورته پیدا کیږي.

تداوي: د داکټر سره په مشوره سببي عامل باید ولټول شي او مناسبه درملنه وکړل شي.

لیکنه: ډاکټر نوید خپلواک
که د روباټ (Robot) په اړه نه پوهیږئ

که د روباټ (Robot) په اړه نه پوهیږئ 

که د روباټ (Robot) په اړه نه پوهیږئ دا لیکنه حتماً ولولئ: روباټ د کمپیوټر په واسطه پرواګرام شوي ماشين دى، چې ډير پيچلي مشکلات په اتومات ډول ترسره کوي او د انساني زحمت پرځاى کارول کیږي. روباټ د بهرني عامل يا هم خپله د روباټ په داخل کې لګيدلي سيسټم په واسطه کنټروليږي، چې د جورج ډيول له خوا په 1954 کال کې جوړ شو. روباټ د ډيزاين، ساختماني او عملیاتي برخو کې کارول کیږي.

له دې هم خبر شئ: What is Performance Management and why is it important

که د روباټ (Robot) په اړه نه پوهیږئ دا لیکنه حتماً ولولئ
که د روباټ (Robot) په اړه نه پوهیږئ دا لیکنه حتماً ولولئ

روباټ یعنې څه؟

د robotic کليمه چې د Asimov’s لخوا لومړي ځل کارول شوي، د روباټ د قوانینو په برخه کې وايي، چې روباټ باید انسان ته تاوان ونه رسوي او روباټ باید د انسان د امر تابع وي. روباټ څخه د ډېرو پيچلو او خطرناکو کارونو لکه فابریکو، تفریحي، ترانسپورت، فضايي څيړنو، لابراتواري کارونو، وسلو، طبى عملیاتو او داسې نورو لپاره ترې ګټه اخيستل کيږي.

روباټ رامنځه ته کیدل:

فابريکو د کارونو په برخه کې د Unimate په نامه لومړي ځل يو روباټ رامنځته شو، چې ډير قوي جوړ شوي وه، چې وروسته په دى برخه کې مختلف روباټونه رامنځته شو. د تفریح لپاره د Toy روباټ په 1980 کال کې رامنځته شوه چې دا ډير حساس وه او د غږ او رڼا په مقابل کې به يې حرکت کاوه. په 1999 کال کې د سوني کمپنۍ لخوا د سپى په څېر د AIBO په نامه روباټ جوړ کړ، چې ډير قوي مايکرو پروسيسر په کې لګيدلي وه. که څه هم د دغه روباټ لومړني قيمت 2500 ډالره وه، خو په لومړني خرڅلاو کې د انټرنيټ پر مخ 5000 دانې خرڅ شوه.
د ښې اشتها لپاره دا (۱۰) خبرې په پام کې ولرئ

د ښې اشتها لپاره دا (۱۰) خبرې په پام کې ولرئ

۱- تل سبناری کوئ و

سبناری د ورځې د پیل لپاره تر ټولو غوره خواړه دي. د شپې له تیریدو وروسته چې هیڅ مو په کې نه وي خوړلي یو سالم او متوازن سبا ناری د ورځې لپاره سالمه اماده ګي ده. سهارنۍ خوړل مو انرژي زیاتوي، چې له امله به یې ستاسې وجود د ټولې ورځې لپاره فعاله وي، په دې ډول سره به ستاسې اشتها لا زیاته او برابره شي.

د شیدو، ماستو، حبوبات یعنې دانې، تازه میوې او نور تازه سبزیجات د سهار په چای کې څښل و خوړل ډیر ګټور وي.

که غواړئ چې په وجود کې مو د تودوخې درجه سمه وساتئ، نو بادام او کوچو نه استفاده وکړئ، یا یې له نورو دانو او خوړو سره یوځای وخورئ، د وجود لپاره به ډیر ګټور او مفید تمام شي.

۲- سپک خواړه پرله پسې یا عادتاً وخورئ
که چیرته تاسې هر سهار هغه خواړه وخورئ چې هغه سپک وي، یعنې ځورور نه وي، لکه سبزیجات چې هندواڼې، انګور او نور په کې راځي، نو تاسې به ورسره ښه صحت او اشتها ولرئ.

ددې کوچینو خوړو په خوړلو سره به مو په پرلپسې ډول سره بلاخره اشتها ښه شي او هغه خواړه به هم وخوړلی شئ چې هغه سخت وي یا درانه خواړه وي لکه غوښه.

۳- د خپلې خوښې خواړه وخورئ
هغه وخت ډیر خوراک کیږي کله چې د خپلې خوښې خواړه خورئ. کله چې بهر خواړه اخلئ نو هڅه وکړئ چې د ځان لپاره هغه خواړه واخلئ چې ستاسې خوښ وي او ښه درته ښکاري. خو دومره بې حسابه خوارک یې هم مه کوئ چې خدای مه که په بله ناروغۍ مو اخته نه کړي.

۴- د تیز بوی لرونکي خواړه مه خورئ
ځیني خواړه شاید دومره تیز بوی ولري چې تاسې یې له خوړلو وړاندې په بوی ماړه شئ یا مو زړه خراب کړي. له دغه ډول خوړو نه ډیره استفاده مه کوئ، په خاص ډول هغه مهال چې کله تاسې وږي نه یاست. وږم لرونکی یا بوی لرونکی کبان، پنیر او نور… چې بوی پر تاسې ډیر تیز او بد لګیږي، هم مه کاروئ ځکه دا ډول خواړه نه شئ خوړلی او زړه مو خټه کوي.

۵- خواږه او خوشبوي لرونکي خواړه وخورئ
هغه خواړه چې یو ډول خوشبوي درکوي او ښکلی بوی لري له هغوی استفاده وکړئ څو ډیر خوراک یې وکړای شئ. لکه ځینې مثالې، ځیره او نور خواړه چې د خپل جذبوونکي بوی له امله یې خلک خوښوي. همداراز دڼیا، نعنا هم یو ډول ښه بوی لري.

۶- اوبه او نور مناسب مایعات وڅښئ
د خوراک تر څنګ له ځینو مایعاتو هم استفاده وکړئ چې خواړه مو ورسره هضم او ښه تیر شي. کله چې یو انسان موړ شي، نو له اوبو څښلو وروسته یې بیا اشتها کیږي چې نور خوراک هم وکړي، کیدای شي دا تجربه تاسې ته هم شوې وي.

۷- د خوارک لپاره مناسب ځای انتخاب کړئ
په اوړي کې یخ او په ژمي کې ګرم ځای کې د خوراک و څښاک لپاره کیښنئ. ځکه اکثره وخت د ګرمۍ یا یخنۍ له امله خوراک ته د انسان زړه تنګیږي او پریږدي یې یا یې په ارامه نه شي خوړلی او ژر ژر یې خوري چې دا ښه نه شي هضمیدلی.

۸- سپورټ وکړئ
هڅه وکړئ چې ډیر سپورت وکړئ، ځکه د سپورټ یا ورزش د نورو ګټو تر څنګ دا ګټه هم ده چې د نور خوراک لپاره مو اشتها برابره شي. دا معمول ده چې ورزشکاران یا هغه خلک چې ګرځي او کارونه کوي هغوی ښه خوراک کولی شي، ژرنه مړیږي او په ډیره مینه سره خوراک او څښاک کوي.

۹- ګډ خوراک وکړئ
له کورنیو او ملګرو یا خپلې میرمنې/خاوند سره خوراک وکړئ، ځکه په شریکه له نورو سره یوځای خوراک له دې امله هم ښه وي چې تر ډیره پورې خوراک کې یو بل اشتها یا شخوند ته په کتو سره ډیر خوراک وکړي. یا ځیني وخت د یو بل سره د ملګرتیا لپاره هم ډیر خوراک وي.

۱۰- له ډاکټره مشوره وغواړئ
د دې لپاره چې اشتها مو برابره شي او ستونزه مو حل شي له ډاکټر نه مشوره هم وغواړئ څو یې درملنه درته وکړي او حل لار درته په ګوته کړي.