سمبوليزم

بټنوک|300x300px| د هینري فونټین-لاتور لخوا په یوه کار کې د سمبولیزم کلیدي ارقام
alt=اجلاس سران ، سال 1912 ، اثری نمادین از نقاش Cesare Saccaggi از Tortona|بټنوک|302x302px| غونډه، 1912، د تورټونا انځورګر سیزار ساکاګي لخوا یو مشهور کار

**سمبولیزم** یو له **ادبي** او هنري مکتبونو څخه دی. دا ښوونځی د نولسمې پیړۍ په پای کې تاسیس شو. چارلس بوډیلایر د دې لارې مخکښ شو. د هغو کسانو په منځ کې چې د بوډیلایر څخه الهام اخیستی و او په خپلو کارونو سره یې د سمبولیزم د راڅرګندېدو لپاره زمینه برابره کړه ، پاول ویرلین ، آرتور ریمبوډ او سټیفن مالرمي خورا مشهور دي. دا باید په یاد ولرئ چې هر یو یې یو ځانګړی سټایل درلود.

## پېژندنه
سمبولیزم یو مفکوره یا فلسفه ده مخکې له دې چې ښوونځي وګڼل شي. د تمدن له رامنځته کېدو او د شعر له پیل راهیسې، انسانانو هڅه کړې چې خپلې خبرې د سمبولونو او نښو په بڼه بیان کړي او د لرې پرتو شیانو د لیدلو په پرتله د ژورو مفاهیمو د مجسمې په توګه وښيي. لکه څنګه چې پخوانیو مصریانو د اوسیرس ګل د مرګ سمبول ګڼلی و، هنديانو د کمل ګل د خدای د تاج سمبول بللی و، بابلیانو مار د ابدیت سمبول او لمر د فضل او ژوند سمبول ګڼل. په هرصورت، سمبولیزم هم د فکر یو ښوونځی دی. د نولسمې پیړۍ په پای کې، فرانسوي شاعرانو چې د ریښتیني لیکوالانو له وچې ژبې څخه ستړي شوي وو د سمبولیزم ښوونځی تاسیس کړ. دوی باور درلود: د هنر کار باید د امکان تر حده د مفکورو مستقیم بیان څخه ډډه وکړي او په سمبولونو او نښو کې پناه واخلي. سمبولونه او نښې لوستونکی هڅوي چې د کار رازونه ومومي او هغه د زده کونکي له مولډ څخه وباسي چې خبرې اوري.

## ادبي سمبولیزم
دا ښوونځی د نولسمې پیړۍ په پای کې تاسیس شو. د دې ښوونځي بنسټ ایښودونکی چارلس بوډیلایر و. د هغو کسانو په منځ کې چې د بوډیلایر څخه الهام اخیستی و او په خپلو کارونو سره یې د سمبولیزم د راڅرګندېدو لپاره زمینه برابره کړه ، پاول ویرلین ، آرتور ریمبوډ او سټیفن مالرمي خورا مشهور دي. دا باید په یاد ولرئ چې هر یو یې یو ځانګړی سټایل درلود.

د لیکوالانو په منځ کې ، جوزف کانراډ او جیمز جویس په خپلو کارونو کې د سمبولیزم لپاره مشهور دي. د مثال په توګه، جیمز جویس د "د ځوان هنرمند مخ" په کتاب کې یو هلک د شیشې سره انځوروي چې په دوامداره توګه د خپل مور او پالر، د کلیسا سیسټم او د هغه د ښوونځي ښوونکو ته اطاعت کوي. هغه د خپلو عینکو له امله له ماشومانو سره فوټبال نه کوي. خو یوه ورځ په ناڅاپه توګه عینک مات شو او هلک حیران شو چې د سترګو لید یې کمزوری نه دی او پرته له عینکو پرته د خپل شاوخوا نړۍ لیدلی شي. د جویس د اثارو منتقدین عینکې د یوې تړلې او فلټر شوې سترګې سمبول یا د ټولو ړندو باورونو نښه ګڼي چې زموږ د دلیل سترګې پټوي.

تصوف د ریالیزم او بیانیزم د مکتبونو په وړاندې د هنرمندانو د بغاوت څرګندونه وه. صوفیانو د شوپنهاور په بدبینه فلسفه او سیمانټیک ایډیالیسټانو تکیه کوله. د قدرت او عزت په تخت يې د شعر اوږو بار واچاوه. د دې ښوونځي بنسټ ایښودونکی، بوډیلایر باور درلود: "نړۍ د اشارو څخه ډک ځنګل دی." حقیقت د عامو خلکو له سترګو پټ دی او یوازې شاعر د دې اشارو په اسرار پوهیدلی شي. د دې مکتب ځینې شاعران په دې اسرار کې ډوب شوي او ځینې وختونه مبهم او فاسق افکار خپروي. دې جریان په روانه پیړۍ کې په ایران کې د هنري کارونو اغیزه درلوده.

چارلس بوډلیر، موریس میټرلینک، الډینګټن، لارنس، هکسلي، ارتور ریمبود د دې ښوونځي له مشرانو څخه دي.

د بوډیلایر سفر او د پاریس د خوب شعر، د آرتور ریمباډ لخوا نسل پرست، د موریس میټرلینک لخوا شهزادګۍ میلین د سمبولیزم د کارونو مثالونه دي.

## په نورو علومو کې سمبولیزم
سیګمنډ فرویډ په ارواپوهنه کې سمبولیزم خورا کارولی. فرویډ باور درلود چې ټول هغه خوبونه چې موږ یې ګورو د سمبولیزم سره تعبیر کیدی شي، او د خوبونو د سمبولونو په پیژندلو سره، موږ کولی شو د خلکو ذهنیت درک کړو. په فرویډین ارواپوهنه کې، خوبونه د روح بصری ژبه ده.

هیچکاک په خپل فلم "Bewitched" کې د فرویډ سمبولیزم ستونزه په زړه پورې توګه انځوروي. په دې فلم کې ګیري ګوری پیک د یوه رواني ناروغ رول لوبوي چې فکر کوي قاتل دی، خو په پای کې د هغه ډاکټر د هغه د خوبونو په تعبیرولو سره د هغه وژنه حلوي. په خپلو شپنیو خوبونو کې، ګاري ګري پیک یو سړی ویني چې په بام ولاړ دی چې د موټر څرخ یې نیولی دی. په دې خوب کې، چت د غره سمبول دی او د موټر څرخ د ریوالور سمبول دی.

د Gauguin کارونه په سمبولیک انځورګرۍ کې یادونه کیدی شي. د سمبولیزم انځورګران په دې باور وو چې انځورګر باید یوازې هغه څه ونه کړي چې په خپلو سترګو ویني، بلکې باید په خپل ذهن کې نړۍ جوړه کړي او په پای کې خپل شخصي تاثرات انځور کړي. (له همدې امله، سمبولیست انځورګران د بیان کولو سره خورا نږدې دي).

سمبولیزم اساسا د شاعرانو نړۍ لکه مالرمی او ارتور ریمبود سره پیل شو. په سمبولیک شعرونو کې سمبولونه ډیر احساساتي کیږي او شعر د موسیقۍ او انځور سره یوځای کیږي. له همدې امله، سمبولیستي شاعرانو سمبولیک موسیقۍ ته لاره هواره کړه. په کلاسیک موسیقۍ کې، Debussy د سمبولیزم پلار ګڼل کیږي. دیبوسي موسیقي د هماهنګۍ له زنځیرونو څخه وژغورله او ویې ویل چې د موسیقۍ اوریدونکی باید د یوې ټوټې اوریدلو په وخت کې عکس ته ورسیږي او دا موسیقار دی چې د موسیقۍ د رفتار په لوړولو او ښکته کولو سره د اوریدونکي په ذهن کې دا عکس رامینځته کړي. د Debussy څخه مخکې، رومانتيک موسیقي یوازې د نڅا کولو یا ډراماتيک کیسې ویلو لپاره کارول کیده، مګر Debussy وښودله چې موسیقي پخپله یو انځور کیدی شي.

## د سمبولیزم اصول
د فکر له پلوه، سمبولیزم د ایډیالیزم له فلسفې څخه ډیر اغیزمن شوی و، کوم چې د میټافزیک څخه الهام اخیستی و او د 1880 په شاوخوا کې په فرانسه کې بیا وده وکړه، او د شوپنهاور بدمرغۍ هم په سمبولیک شاعرانو کې خورا لوی نفوذ درلود.

د سمبولیسټانو د اصولو لنډیز په لاندې ډول دی:

# دوی غمجن حالت څرګندوي او هغه څه چې د طبیعت څخه د نا امیدۍ او ویره لامل کیږي.
# دوی سمبولونو، شکلونو او سندرو ته پام کوي چې د احساساتو لخوا منل کیږي، نه د دلیل او منطق.
# د دوی لخوا رامینځته شوي اثار د هر لوستونکي لپاره د دوی د ادراک او ذهن حالت سره سم د پوهیدو وړ دي ، دا دا دی چې هرڅوک یې په یو ډول پوهیږي.
# دوی د امکان تر حده د هدف واقعیت څخه لیرې شوي او په ذهني واقعیت تمرکز کوي.
# ځکه چې انسانان د نامعلومو قوتونو تابع دي چې خپل برخلیک ټاکي، نو له همدې امله د دې ځواکونو وحشتناک حالت په یو ډول خوب او افسانه کې بیانوي.
# دوی هڅه کوي غیر معمولي ذهني حالتونه او د هوښیار پوهه څرګند کړي کله چې د انسان په ذهن کې وموندل شي او د دوی په کارونو کې د مقناطیسي ځواکونو پورې اړوند حالتونه.
# دوی د احساس او تخیل په مرسته د کلمو په موسیقۍ او د سندرو، رنګ او جوش سره د بشپړې ازادۍ په منځ کې ذهني حالتونه انځوروي.

چارلس بوډلیر ، موریس میټرلینک ، الډینګټن ، لارنس ، الډوس هکسلي ، آرتور ریمباډ د دې ښوونځي د مشرانو څخه دي.

د بوډیلایر سفر او د پاریس د خوب شعر، د آرتور ریمباډ لخوا *نسل پرست* ، د موریس میټرلینک لخوا *[[شاهدخت مالن|شهزادګۍ میلین]]* د سمبولیزم د کارونو مثالونه دي.

## اړونده ليکني

* هنري حرکتونه
* هنر
* سمبولیست
* د سرو زرو وړۍ (مجله)

## سرچينې

وېشنيزه:هنر تاريخ
وېشنيزه:Pages with unreviewed translations