open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
معلوماتي تکنالوژي

د جذاب او ښکلي ښکاریدو لپاره دا ۲۲ ټکي په یاد لرئ- ۱-ډیره مسکا کوئ؛ تل مسکی اوسئ
۲- هرکله چې لمر ته کار کوئ یا لمر ته مخامخ یاست؛ نو لمر ضد کریم وکاروئ.
۳- هره ورځ ښې ډیرې اوبه وڅښئ؛ څومره مو چې وسه کیږي له اوبو ډیره استفاده وکړئ، ځکه تازه مو ساتي.
۴- مناسب او بشپړ خوب وکړئ. هره شپه باید له ۷ تر ۸ ساعتونو پورې خوب وکړئ.
۵- په اوونۍ کې حداقل درې وخته تمرین وکړئ.
۶- ښه خوراک وکړئ چې سالم صحت ولرئ.
۷- په نوبت یا وار په وار سره خوراک وکړئ؛ یعنې خوراک د اړتیا سره سم وکړئ.
 ۸- ویټامینونو او نورو اضافي موادو ته مو بدن اړتیا لري؛خو دا هر له غذايي موداو نه شي ترلاسه کیدای، لکه لمر نه ویټامین ډي ترلاسه کړئ.
۹- له خوشحاله او مثبتو خلکو سره ناسته پاسته وکړئ.
۱۰- د نشه يي توکو له استعمال ډډه وکړئ؛ لکه سګرټ، نصوار، چرس او نور…
۱۱- شراب یا الکول هیڅکله ونه څښئ.
۱۲- مخدره موادو سره هیڅکله هم علاقه پیدا نه کړئ؛ لکه هیروین، تریاک او یا نور…
۱۳- ښایسته او پاکې جامې، لباس او نور پوښاک نه تر خپله وسه استفاده وکړئ.
۱۴- خوشبینه او نیک نظره اوسئ.
۱۵- له بدو، تیرایستونکو او ذهر شیندونکو خلکو لرې اوسئ؛ هغوی نه ځان وساتئ.
۱۶- خپل ښه وخت مو له ملګرو او کورنۍ سره مصرف کړئ؛ یعنې ښو ملګرو او کورنۍ سره.
۱۷- هڅه وکړئ له ځانه هر ډول فشارونه لرې کړئ او مبارزه ورسره وکړئ.
۱۸- عبادت او ریاضت له یاده مه باسئ…
۱۹- ځانته توجه وکړه چې څنګه ښکارې. ویښتان مواصلاح کړی ، مخ و لاس پاک ساتۍ
۲۰- خپلې جامې مو اوتو کوئ او اوتو یې ساتئ.
۲۱- خپل بوټان، څپلې او نور پښو کوونکي شیان مو پاک ساتئ.
۲۲- په پای کې؛ تل منظم او چمتو اوسئ
رياضي

رياضي هغه پوهه ده چې د عددونو يا اَعدادو اَو د شکلونو (د شمېرو اَو د بڼو) تر منځ د رابطو (اَړيکو) په اَړوند اَو د کــَــمــِــيــَّــتونو (څونمرتياوو) تر منځ اَړيکې په سيستېماتيک (منظم يا ســَـرادَرَوِښتين يا هــَــمدَرَوِښتليځ) ډَول څېړي اَو زده کړه وَرکوي .

## د رياضي برخې
رياضي (څوپوهن يا mathematics) په ځينو برخو وېشل شوی چې ړومبۍ برخه يې حساب (شمېرن يا arithmetic) دئ اَو بيا وروسته اَلجــَــبر (اَړکړن يا algebra) دئ اَو هــَــندَسه (ځمکمېچي يا geometry) اَو مــُــثــَــلــَّــثات (درېګوټمېچي يا trigonometry) دي اَو بيا لوګاريتهم (logarithm) دئ اَو بيا ليميت (حد يا پوله يا limit) اَو د مـــُـــشتـــَـــق (ترېرودشـــِـــويځ يا derivative) يا د تــَــفاضــُــلي حــِــساب (پــَــرخوال شمېرکړن يا differential calculus) برخه چې دا دونمره نومول شوې برخې په ښوونځيو کښې زده کول کيږي اَو د «اِينټېګرال» حــِــساب يا تامي يا تــَــکميلي حــِــساب («پوراټوليځ» يا «نــِــټـوټـېـګيال» يا «نــِــټوټګيال» شمېرکړن يا integral calculus) اَو د خــَــطي اَلجــَــبر (کــَــرښي اَړکړن) linear algebra اَو د تــَــفاضــُــلي (پــَــرخوالو) معادلو (برابرنو يا يوڅيالشونو يا سيالشونو) differential equations اَو د مــُــختــَــلــَــط (هــَــمپېلايېځ يا هــَــمپېچــِــلي) تــَــحليل (شــَــنــِــن) complex analysis اَو د لوَړ رياضي (څوپوهن) نورې برخې دي چې په پوهنتون کښې لوستل کيږي .''
د عددونو رقمونه

## ''د عـــَـــدَدونو رَقـــَـــمونه (شمېربــَــڼې يا دِګوتان) Numbers figures or digits''
*په جهان (يا په نـــَـــړۍ يا په دُنیا) کښې اِنسانانو په بېلابېلو ډَولونو عددونه (شمېرونه يا نومرونه) يې اِېســـَـــوِل (ښودِل) . مګر ويل کيږي چې تر ټولو مشهوره شوې آسانتره شېوه يا طريقه د لرغونو هنديانو وه ، چې د يوِه روغ اِنسان د دوو لاسونو د ټولو ګوتو په شمېر يعني د لس په شمېر ، ړومبي لــَــسو عددونو ته يې ، چې د صـــِـــفر (هېڅ) سره شروع (پـــَــــيل) کېدل ، لــَــس شــَــکلونه (بــَــڼې) يې وکاږل چې د هغو لسو شکلونو (بڼو) څخه هر يوِه شکل (بڼې) ته رَقـــَـــم (شمېربڼه يا number figure يا دِګوت digit) ويل کيږي ، لکه :*

*۰ ، ۱ ، ۲ ، ۳ ، ۴ ، ۵ ، ۶ ، ۷ ، ۸ ، ۹* 

*يا لکه دا اُروپايي شوې بڼې :*

*0 , 1 , 2 , 3 , 4 , 5 , 6 , 7 , 8 , 9*

*اَو د لس عدد (شمېر يا نومر) ته يې د راسته (ښي) خوا ته د «صفر» د رَقـــَـــم (د هېڅ د شمېربڼې) اَو تر څنګ يې د چپې (کيڼې) خوا ته د «يو» د رَقـــَـــم (شمېربڼې) په کېښودو د لس عدد (شمېر يا نومر) ليکل کېدِل يعني يو څه وَرته لــِــکه «۱۰» . اَو ويل کيږي چې بيا ځينو اِسلامي ليکوالو (لکه د اَلجبر د ړومبي مشهور ليکوال محمد بن موسیٰ اَلخوارَزمي چې د لرغوني اُزبکستان د سيمو څخه يو پاړسي ژبی رياضيپوه يا څوپوه وو) ، ځينو اِسلامي ليکوالو د هندي عددونو (شمېرو يا نومرو) بڼې يې لږ څه واړول اَو د دې عددونو (شمېرو يا نومرو) سره يې حسابونه (شمېرنونه) يې وکړل ، بيا د لــَــسو رَقـــَـــمونو (شمېربڼو) ســَــره د هر عدد (شمېر يا نومر) د ليکلو دا آسانتر چل روم (د اِيتاليې د هېواد پلازمېنې) ته اَو اُروپايي لرغونو سيمو ته ورَسېدِه اَو د آسانۍ لپاره يې د رومي عددونو (شمېرو يا نومرو) ځاي يې ونيو ، مګر په هندي ژبې کښې اَو په اِسلامي اَو عربي ډېرو هېوادونو کښې اَو په اُروپايي هېوادونو کښې د لسو رَقـــَـــمونو يا اَرقامو (شمېربڼو) شکلونه (بڼې) يو څه سره فــَــرق (پــَــرخ يا بـــِـــلډَولتيا) يې وميندِل چې په اَنځور کښې ليدِل کېدلي شي . د آسانۍ لپاره هندي اِسلامي عربي اروپايي شوي رَقـــَـــمونه (شمېربڼې) کارَوِل کيږي ، ځکه چې هاغه اُوس د رياضي (څوپوهن) لپاره په ټول جهان کښې منل شوي دي .*
۰

**۰** یا **** يو د تام عددونه څخه دي. چي  د -۱ څخه  مخکي او د ۱ وروسته موجود دي.
## په رياضي کي

په رياضي کي **۰**:
* تام عدد دي.
* يو رقمي عدد دي.
* جفت عدد دي.
* د  فیبوناچې لړۍ د عددونو څخه يو دي.
## کليز کې

**۰** کولاي سي:

* د کال نوم ۰ هجری لمریز وي.

* د کال نوم ۰ هجری میاشتنی وي..

* د کال نوم ۰ میلادی و یا ۰ مخکي تر میلاد وي.

## په نورو موضوعګانو کي
د صفر نښه

## سرچينې



وېشنيزه:۰ (عدد)وېشنيزه:تام عددونه
وېشنيزه:يو رقمي عددونه
وېشنيزه:جفت عددونه
وېشنيزه:فیبوناچې عددونه
۱

**۱** یا **** يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي  د ۰ څخه  مخکي او د ۲ وروسته موجود دي.

## په رياضي کي

په رياضي کي **۱**:
* تام عدد دي.
* طبيعي عدد دي.
* يو رقمي عدد دي.
* طاق عدد دي.
* د  فیبوناچې لړۍ د عددونو څخه يو دي.
## په کلینډر کې

**۱** کولاي سي:

* د کال نوم ۱ هجری لمریز وي.

* د کال نوم ۱ هجری میاشتنی وي..

* د کال نوم ۱ میلادی و یا ۱ مخکي تر میلاد وي.

## په کیمیا کې

**۱**د هايډروجن اټومي عدد ده

## په نورو موضوعګانو کي

**۱** د عدد شمیره ارزښت ا په د ابجد حساب کي دي.

## سرچينې



وېشنيزه:۱ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه
وېشنيزه:تام عددونه
وېشنيزه:يو رقمي عددونه
وېشنيزه:طاق عددونه
وېشنيزه:فیبوناچې عددونه
۴

**۴** یا **** يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي  د ۳ څخه  مخکي او د ۵ وروسته موجود دي.

## په رياضي کي

په رياضي کي **۴**:
* تام عدد دي.
* طبيعي عدد دي.
* يو رقمي عدد دي.
* جفت عدد دي.
* مرکب عدد دي.
## په کلینډر کې

**۴** کولاي سي:

* د کال نوم ۴ هجری لمریز وي.

* د کال نوم ۴ هجری میاشتنی وي..

* د کال نوم ۴ میلادی و یا ۴ مخکي تر میلاد وي.

## په کیمیا کې

**۴**د بيرېليوم اټومي عدد ده

## په نورو موضوعګانو کي

**۴** د عدد شمیره ارزښت د په د ابجد حساب کي دي.

## سرچينې



وېشنيزه:۴ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه
وېشنيزه:تام عددونه
وېشنيزه:يو رقمي عددونه
وېشنيزه:جفت عددونه
وېشنيزه:مرکب عددونه
۱۲ (عدد)

**۱۲** یا **** يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي  د ۱۱ څخه  مخکي او د ۱۳ وروسته موجود دي.

## په رياضي کې

په رياضي کې **۱۲**:
* تام عدد دي.
* طبيعي عدد دي.
* دوه رقمی عدد دي.
* جفت عدد دي.
* مرکب عدد دي.
## په کلینډر کې

**۱۲** کولاي سي:

* د کال نوم ۱۲ هجری لمریز وي.

* د کال نوم ۱۲ هجری میاشتنی وي.

* د کال نوم ۱۲ میلادی و یا ۱۲ مخکي تر میلاد وي.

## په کیمیا کې

**۱۲** د مگنېزيوم اټومي عدد ده

## په نورو موضوعګانو کې

## سرچينې



وېشنيزه:۱۲ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه
وېشنيزه:تام عددونه
وېشنيزه:دوه رقمي عددونه
وېشنيزه:جفت عددونه
وېشنيزه:مرکب عددونه
۱۰۱ (عدد)

**۱۰۱** یا **** يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي  د ۱۰۰ څخه  مخکي او د ۱۰۲ وروسته موجود دي.

## په رياضي کې

په رياضي کې **۱۰۱**:
* تام عدد دي.
* طبيعي عدد دي.
* دري رقمي عدد دي.
* طاق عدد دي.
* لمړي عدد دي.
## په کلینډر کې

**۱۰۱** کولاي سي:

* د کال نوم ۱۰۱ هجری لمریز وي.

* د کال نوم ۱۰۱ هجری میاشتنی وي.

* د کال نوم ۱۰۱ میلادی و یا ۱۰۱ مخکي تر میلاد وي.

## په کیمیا کې

**۱۰۱** د مندليفيوم اټومي عدد ده

## په نورو موضوعګانو کې

## سرچينې



وېشنيزه:۱۰۱ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه
وېشنيزه:تام عددونه
وېشنيزه:دري رقمي عددونه
وېشنيزه:طاق عددونه
وېشنيزه:لمړي عددونه
۱۰۰۰ (عدد)

**۱۰۰۰** یا **** يو د طبيعي عددونه څخه دی چي  د ۹۹۹ څخه وروسته او د ۱۰۰۱ مخکي شتون لري.

## په رياضي کې

په رياضي کې **۱۰۰۰**:
* تام عدد دي.
* طبيعي عدد دي.
* څلور رقمي عدد دي.
* جفت عدد دي.
* مرکب عدد دي.
## په کلینډر کې

**۱۰۰۰** کولاي سي:

* د کال نوم ۱۰۰۰ هجری لمریز وي.

* د کال نوم ۱۰۰۰ هجری میاشتنی وي.

* د کال نوم ۱۰۰۰ میلادی و یا ۱۰۰۰ مخکي تر میلاد وي.

## په نورو موضوعګانو کې

**۱۰۰۰** د عدد شمیره ارزښت غ د ابجد حساب کې دي.

د صفر نښه

## سرچينې



وېشنيزه:۱۰۰۰ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه
وېشنيزه:تام عددونه
وېشنيزه:څلور رقمي عددونه
وېشنيزه:جفت عددونه
وېشنيزه:مرکب عددونه
د رنگ جورولو فابریکه

د لوی خدای [ج ]په نامه 
لومرنی دی رنگ کارخانه په افغانستان کی په کال 1395ھ ش خپل فعالیت شروع کر د افغانستان دی خلکو لپاره یی په خدمت لاس پوری کر تر دی دمه یی په لسه گونه خلکو ته کارزمینه برابره کری اوهمدادرنگی دافغانستان دی کانون په غیر قانونی  بهر ته دی تگ مخنیوی کری (هغه مواد چی به مخکی بهر ته تللی هغه مواد اوس دی اسیسکو دی رنگ فابریکه په گران افغانستان کی چی درنگ مواد دی جوره وی) رازی چی دافغانستان اقتصاد ته پخپله پرمختگ ورکرو(له افغانی محصولات چخه گته واخلو  
پته :کابل افغانستان د کابل اوجلال آباد لوی لار در پلچرخی صنعتی پارک د اسیسکو درنگ فابریکه 
داریکو شمیری :                       0778477777 0798477777
تهران ولسوالۍ

**تهران ولسوالۍ** د ايران د تهران ولايت یوه ولسوالۍ ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د تهران ښار دی.

## دا هم وگورۍ
* د ايران ولسوالۍ

## سرچينې

وېشنيزه:د تهران ولايت
وېشنيزه:د تهران ولسوالۍ
د رسنۍ اغېزې؟

له روانوحالاتوځان خبرول دبیلابیل موضوعات په اړه پلټنی څیړنی اوشننی کول ځان پری پوهول اوله نوروسره یی شریکول دټولوانسانانوفطری ځانګړنه ده ټول خلک په یوه نه یوډول غواړی چی په
بییلابیلوبرخو کی معلومات ترلاسه کړی اودامعلومات له نوروخلکوسره شریک کړی  
دانسانانوله پیدایښت څخه نیولی تردی دمه دپیغام رسونی ارزښت دوام لری الله (ج) پیغام درسونی ددی سترمسولیت پیرزونیه پرخپل خوږپیغمبرحضرت محمد(ص)کړی اوهغه یی نړی ته دښوونکی پیڼه استولی وترڅودنړی ګوټ ګوټ ته دین ورسوی خلک خیرښیګڼی اوسمی لاری ته وبولی
داچی انسان یوټولنیزمخلوق دی له ټولنی پرته ژوندنشی کولی له کورنی ګاونډی هیوادوال او نړیوال سره اړیکی لری نواړدی چی دټول له حال احوله خبرشی اوتل ورسره په اړیکه کی پاتی شی اطلاعات اوپیغامونه ولیږدوی اوترلاسه یی کړی چی داټول درسنیوپرمټ ترسره کیږی همدارسنی دی چی په بیلابیلوډولونوچاپی انڅوریزی انلاین (په کرښه)اودسی نورپه وسیله دخلکوداهیلی خړوبوی اودعمل جامی ورغوندی
رسنی دی چی ټولنه مثبت لورته بیایی مثبت لورته یی رهنمایی کوی خلک دهیواد سیمی اونړی له ورځینو تازه تاریخی جغزافیوی اوزړه راښکونکي پیښواوحالاتوڅخه خبروی خلکوته دټولنیزوژوندتیرولولاری چاری په دینی سیاسی دکلتوری اوفرهنګی ارزښتونو ساتنه او بډاینه کې مهم رول لوبوي.
رسنۍ دي چې شپه او ورځ دا هڅې کوي تر څو خپلو مخاطبانو ته په بېلابېلو برخو کې معلومات وړاندې کړي، د نورو ټولنيزو مسایلو سربېره د هوا د حالاتو د څرنګوالي، اسعارو بیې، د سرو او سپينو زرو پر قيمتونو او د الوتکو د ورځنیو پروازونو په اړه خلکو ته معلومات ورکوي. په سواګریزه او تفریحي برخه کې هم باید د رسنیو رول له نظره ونه غورځوو، د نویو تولید شویو، صادر شویو او وارد شویو توکو د اعلانونو پر مټ د مشتریانو او سوداګرو د پام راجلبولو په پیر، پلور او پراختیا کې مهم رول لري.
زبیر بهیر

زبیر بهیر د سبحان شاه زوی د لغمان ولایت د قرغیو ولسوالۍ د قلع رحیم د کلي اوسیدونکی دی.
په ۱۳۷۳ کال د قرغیو ولسوالۍ په قلع رحیم کې زېږېدلی، په ۱۹۸۰ کال کې د چهار باغ په عالي لیسې کې شامل تر څلورم ټولګي پورې په همدې لېسه کې زده کړې کړي دي چې تر هغې وروسته په سلطان ویس بابا متوسطه لېسه کې تر نهم ټولګي پورې زده کړو ته دوام ورکړ، او تر هغې وروسته يې په چهار باغ عالي لېسه کې د لېسې دوره پای ته رسولې ده.
تر دې وروسته په ۱۳۹۴ کال کې د لغمان د پوهنتون د ادبیاتو او بشري علومو پوهنځۍ د ژورنالېزم په څانګه کې شامل شوي او اوس مهال د دریم صنف زده کړیال دی.
د اختر لمونځ

## داخـتـر لـمـونـځ
ددواړواخترولمونځونه واجب دى دكمكى اخترپه ورځ و عيدګاه ته دتګ نه مخكى څه شئ خوړل مستحب دى، دلمانځه دپاره دى غسل وكړى ځان دى خوشبويه كړى ښى جامى دى واغوندى كه ئې دفطرصدقه (سرسايه) وركړى نه وى هغه دى هم له ځان سره واخلى اودعيدګاه په لوردى روان شى، امام اعظم ابوحنيفه (رح) وايى چه دعيدګاه پرلاردى تكبيرنه وايى مګرياران (رح) وايى چه دعيدګاه پرلوردى تكبيروايى، داختردلمانځه نه مخكى دى نفل نه كوى كله چه په راختلودلمرپه قدر د دوو نيزودلمانځه وخت رواشو اودلمانځه دوخت ترختميدوترمخه چه دلمرزوال دى امام دى دوه ركعته واجب په جماعت دخلګواداكړى، دكمكى اختردلمانځه نيت داسى دى (نيت مى دى دزړه داخلاصه لمونځ كوم دوه ركعته واجب دكمكى اخترسره دشپږتكبيروپه دغه حاضروخت دڅاښت اقتدامى ده پدغه امام پسى مخ مى دى پرلورى دكعبى شريفى) دلوى اختردلمانځه په نيت كښى دكمكى اخترپه عوض كښى (لوى) اخترويل كيږى نورنيت ئې فرق نلرى، لومړى ركعت دى په تكبيرتحريمه سره شروع كړى سبحانك اللهم دى ووايى بيادى لاسونه ترغوږو پورى لوړكړى بل تكبيردى ووايى او لاسونه دى ځوړند ونيسى بيادى دوهم تكبيرووايى لاسونه دى ترغوږو پورى لوړكړى لاسونه دى ځوړندونيسى بيادى دريم تكبير ووايى لاسونه دى ترغوږوپورى لوړكړى اوترنامه لاندى دى ونيسى سورت فاتحه اويوبل سورت دى په لوړآوازووايى دنورولمونځوپشان دى ركوع او سجده وكړى، كله چه دوهم ركعت ته راجګ شى اول به سورت فاتحه اويوبل سورت په لوړآوازووايى بيابه داول ركعت پشان درى تكبيرونه ووايى لاسونه به ځوړند ونيسى په څلورم تكبيرسره به دنورولمونځوپشان ركوع، سجده اوناسته وكړى پسله سلام نه به امام دوى سنت خطبى ووايى دخطبى په لړكښى به خلګ دفطرپه صدقه اودهغه په احكاموخبركړى اودعابه وكړى، دغه ترتيب له عبداله بن مسعود، حذيقه، دابوموسى اشعرى اونوروصحابه كرام رضى الله عنهماڅخه رانقل شويدى، نوراحناف ئې هم معتبر ګڼى 
كه له چانه داختردلمانځه جماعت پاته شو قضاء ئې نشته ترك د واجب ئې وكړګنهګاردى . كه داختر مياشت نه معلوميده په اوريځ كښى پټه وه وروسته له زوال نه دووكسانودقاضى ياحاكم په حضور كښى دمياشتى دليدلوشاهدى وركړه نوپه سباورځ دى د اخترلمونځ اداكړل شى، كه په كوم عذرسره په دوهمه ورځ دلما نځه مخنيوى وشى نوپه دريمه ورځ دى لمونځ نه كوى . 
مستحب دى چه دلوى اختردلمانځه دپاره غسل وكړى خوشبويى ولګوى اودلمانځه ترفراغت پورى خورك وځنډوى وعيدګاه ته دى روان شى پرلارى دى تكبيرونه په لوړآوازوايى په عيدګاه كښى دى امام دوه ركعته واجب لمونځ دكمكى اخترپشان په جماعت دخلګواداكړى، دلمانځه نه وروسته دى امام يوپه بل پسى دوى خطبى ووايى اوپه خطبه كښى دى خلګوته دقربانۍ احكام او د تشريق تكبيرونه بيان كړى، كه دكوم عذرپه سبب داختردلمانځه مخنيوى وشى نوسباورځ دى لمونځ وكړى، په دريمه ورځ داختر لمونځ روانه دى، دامام حنيفه (رح) په مذهب دتشريق تكبيرونه دعرفات د ورځى دسهاردلمانځه وروسته شروع اوداختردلومړۍ ورځى دمازديګروروسته ختميږى چه ټوله اته (٨) لمونځونه كيږى ، دامام ابويوسف (رح) اوامام محمد(رح) په مذهب تكبيرونه د آخری ورځی دمازديګردلمانځه وروسته ختميږى چه ټوله درويشت (٢٣) لمونځونه كيږى، همدارنګه دامام اعظم ابوحنيفه (رح) په مذهب دتشريق تكبيرونه دكلوپراوسيدونكو، پرمسافر، پرښځه پرهغه چاچه لمونځونه ئې په جماعت نه وى واجب نه دى، په مذهب ديارانو(رح) د تشريق تكبيرونه پر نراوښځه، پرمقيم او مسافر، دښاريادكلوپراوسيدونكوكه ئې لمونځ په جماعت وى يا په ځانګړه توګه وى پر ټولوواجب دى، ټولوشرحواوفتاواوو د يارانوپرمذهب فتوى كړيده، دتشريق تكبيرونه پسله فرض لمانځه نه دادى ٭الله اكبر الله اكبر لااله الاالله والله اكبر الله اكبرولله الحمد٭ داختردلمانځه دپاره اذان اواقامة نشته .
د جمعې لمونځ

د جمعې لمونځ د اسلام له سترو نښو څخه دی، ددې لمونځ له فرضيت څخه منکر کافر دی او څوک يې چې، له عذر پرته، د لټۍ (سستۍ) او بې پروايۍ له کبله پريږدي فاسق دی.

د جمعې لمونځ په هر عاقل، بالغ، آزاد، مقيم او تندرست مسلمان فرض ده، او په نابالغو، ناروغو، ړندو، مسافرو او ښځو باندې فرض ندی؛ خو که اداء یې کړي؛ د دوی هم د جمعې لمونځ کیږي؛ خو په دغه ورځ یې بیا د ماسپښين لمونځ ته ضرورت نشته.

الله ﷻ د قرآنکریم د (الجمعة) سورت په ۹ نمبر آیت کې داسې امر کړی دی: «يٰٓأَيُّهَا الَّذِينَ ءَامَنُوٓا إِذَا نُودِىَ لِلصَّلٰوةِ مِن يَوْمِ الْجُمُعَةِ فَاسْعَوْا إِلٰى ذِكْرِ اللَّهِ وَذَرُوا الْبَيْعَ ۚ ذٰلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ»
ژباړه:
-ای مؤمنانو! كله چې د جمعې په ورځ د لمانځه لپاره غږ (آذان) وشي؛ نو د الله د ذكر (لمانځه) په طرف وځغلئ، پيرل او پلورل (اخیستل او خرڅول) پريږدئ؛ دا ستاسې لپاره ډېره غوره ده، كه تاسې پوهېږۍ.

پدې لمونځ کې د بيړي ورتګ حکم ځکه دی چې، دا لمونځ بغیر له جماعت څخه نه ادا کيږي او د نورو لمونځونو په څېر قضايي هم نلري.

د جمعې په لمانځه په احاديثو هم ډير تاکيد شوی دی:

په یو روايت کې راغلي:
څوک چې بغیر له عذر او ضرورت څخه د جُمعې لمونځ پريږدي، د هغه نوم به د منافق په حيث، د لوح المحفوظ په کتاب کې وليکل شي، چې نه يې ليک له منځه تللی شي او نه هم تغیر کولای شي.

همدا ډول په بل روایت کې راغلي:
چا چې د جمعې آذان واوريده او بيا لمونځ ته ولاړ نشو، همداسې يې د دوهمې جمعې آذان وارويد او هغه لمانځه ته هم ولاړ نشو او همداسې تر دريو جمعو يې پرله پسې همداسې وکړل، د هغه په زړه مهر وهل کيږي او زړه يې د منافق زړه ګرځيدلی شي (چې بيا به د حق خبره، وعظ او نصيحت پر نوموړي هیڅ اثر نه کوي).

## د جمعې د لمانځه طریقه
د جمعې لمونځ دوه رکعته دی او فرض عین دی. اول څلور رکعته سنت مؤکد دي، که په کور کې وشي او که په مسجد کې؛ خو تر خطبې به مخکې اداء کیږي. بیا دوه رکعته چې، په امام پسې کېږي، فرض دي. کله چې دوه رکعته فرض وشوه، له دې څخه وروسته څلور رکعته سنت او بیا دوه رکعته سنت کیږي.
## د خطبې په وخت ناروا کارونه
کله چې امام د خطبې لپاره ولاړ شي، له هغه وخت څخه د خطبې تر ختم کېدو پورې خبرې کول، لمونځ کول، تګ راتګ کول، سلام اچول، د سلام ځواب ورکول، تسبیح ویل، یو چاته مسئله ورښودل، دا ټول حرام دي. د خطبې اوریدل د مسجد پر حاضرينو واجب ده، که یې آواز د چا غوږ ته ورسیږي او یا هم ونه رسیږي.

## څو ضروري مسئلې
* د اول آذان تر اوریدو وروسته ټول کاروبار باید پرېښودل شي او د لمانځه لپاره تګ واجب دی، اخیستل او خرڅول، یا په بل کار اخته کیدل منع دي.
* د دواړو خطبو په منځ کې د ناستې په وخت کې د امام او مقتدي لپاره د دعا لپاره لاس پورته کول مکروه تحریمي دي، مګر بغیر د لاس پورته کولو څخه په زړه کې دعا غوښتلای شي، نه په ژبې سره.
* که څوک د لمانځه په حال کې وي، د سنت په اداء کولو اخته وي او پدې وخت کې خطبه شروع شي؛ نو هغه دې خپل لمونځ پوره کړي.
* کله چې په خطبه کې د حضرت محمد ﷺ نوم راشي، اوریدونکو ته پکار ده چې، په زړه کې یا هم د ژبې په ښورولو سره درود شریف ووایي.
* دجمعې د لمانځه وروسته او مخکي څلور رکعته سنت مؤکد  دي، قصداً او همیشه پریښوول ئې ګناه ده او د ضرورت یا عذر په خاطر ئې کله کله پريښوول جائز دي البته د جمعې د لمانځه وروسته دوه رکعته سنت غیر مؤکد دي خو کول يې ښه کار دي.
* د جمعې په ورځ د (کهف) سورت لوستل ډیر ثواب لري، هر مسلمان ته پكار ده چې، ویې لولي.
د جمعې په ورځ د خلکو له اوږو څخه پښې اړول حرام دي، ډېر احتیاط کوئ، کله چې مسجد کې له یو صف څخه بل صف ته ځۍ، د چا له اوږو څخه پښې مه اړوئ.
## یاداښتونه او سرچینې
طهارت یا پاکوالی

## طهارت يا پاکوالی
دطهارت (اودس) دواجب كيدلودليل قول دالله (ج) دی چه دقرآن شريف د المآئدة دسورت پـه شپـږم آيت كښی فـرمايى: 
﴿يآيهاالذين امنوااذاقمتم الى الصلوة فاغسلووجوهكم وايد يكم الىالمرافق وامسحوبرءوسكم وارجلكم الى الكعبين﴾ يعنی ای هغوكسانوچه ايمان موراوړيدی كله چه تاسی هڅه وكړی ولمانځه ته نوووينځی مخونه خپل اولاسونه خپل دڅنګولو سره اومسح وكړی پرخپلوسروباندی اوهمدارنګه ووينځی پښی خپلی دبجولكو(پړكيو) سره .
ديادونی وړده چه دمخ دوينځلواندازه دتندی دلوړى برخی څه تر زنی لاندی پوری اوږدوالی اوديوه غوږ دنرمۍ څه دبل غوږ تر نرمۍ پوری ئې پسوردی.
اودس (طهارت) فرض دی ولی مصنف (رح) واجب ذكركړيدی، كه څه هم دفرضومنكركافراودواجب منكرنه كافركيږی خودعمل په ميدان كښی دواړه يودی، كه څوك عمل دفرض يادواجب ونه كړى نوددوږخ سزابه وينی. 
په اوداسه كښی ددرو(٣) اندامونوپريمنځل اودسرمسح كول فرض دی، كه څه هم داودس فرضونه څلوردی ولی مصنف (رح) دواړه لاسونه پريوه اندام اودوی پښی پريوه اندام شميرلی دی.
پريمنځل دڅنګلواوبجلكو(پړكيو) زموږدمذهب ددرو (٣) علماوو په نيز داوداسه په فرضوكښی داخل دی يعنی كه ونه وينځل شی نواودس نه صحيح كيږی، علماءكرام زموږ دمذهب امام اعظم ابوحنيفه (رح) چه اصل نوم ئې نعمان دی، دوهم دامام صاحب شاګردقاضی القضات اولوی مجتهد ابويوسف (رح)، دريم دامام اعظم ابوحنيفه (رح) بل شاګردچه په مذهب كښی ئې ډيرلوی كتابونه تصنيف كړيدی لكه مبسوط، جامع صغير، جامع كبير، زيادات، هارونيات اوداسی نور، محمد (رح) دشيبانی (رح) زوی دی. امام زفر (رح) په پورته موضوع كښی زموږ ددرو(٣)علماوو دحكم مخالف دی، دده په نيز په اوداسه كښی دڅنګلو او بجلكو پريمنځل فرض نه دی. دسرپه مسح كولوكښی اندازه دنزلی فرض ده چه دغه نزله څلورمه دسركيږی لكه څنګه چه روايت دی له المغيره بن شعبه (رض) نه چه په تحقيق سره نبی (ص) ديوقوم د حاجت رفع كولوځای ته راغى اوهلته ئې خپل حاجت رفع كړ (بولي ئې وكړی) بيائې اودس تازه كړاومسح ئې پرمباركه نزله او پرهغوموزوباندی وكړه چه په پښوئې وی .
دوه مخي او منافق

وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ لا تُفْسِدُوا فِي الأرْضِ قَالُوا إِنَّمَا نَحْنُ مُصْلِحُونَ ؛بقره
هر یو ګام چې اوچتوو او هرڅوک چې وینو یو او دوه خبرې چې ورسره کوو د ژوند له نوو اسرارو څخه د پردې د پورته کولو په درشل درېدلی یو.
دا چې ژوند د رنګینیو ټولګه ده تور،سپین،سور او شین هر ډول رنګونه په خپله غېږه کښې رانغاړي
په همدې ډول انساني ټولنه هم د رنګ رنګ انسانانو په درلودلو زمونږ مخې ته د انسانانو د لوستلو اوږده اوله ستونځو ډکه کیسه ږدي.
انسان لوستل او پر انسان پوهېدل ښایی ډېرو ته ګران وبرېښي چې تر ډېره بریده همداسې هم ده مګر کله چې د انسان کلمه د مومن له سترګو څخه ووینو کومه داسې تیاره نقطه به ونه مومو چې نه وو پرې پوهېدلی.
هلته چې زړه دومره لوی شوی وي چې د ټولو زړونه لوستلی شي،هلته چې زړه دومر سپېڅلی شوي وي چې د خپل زړه څخه اخوا د نورو د زړونو خیری او تنګ وجدانونه لیدلی شي او هلته چې زړه له داسې الهي الهامونو خوند اخیستی وي چې د نورو په زړونو کښې د حرامو خوند حس کولی شي،له دې وروسته ویلی شو چې انسان لوستنه او څېړنه د مومن لپاره کومه معما نه شي جوړولی .
د اسلامي نړۍ د هسکو ټيتو په دغه پل کړل شوې او راتلونکې لاره کښې ډېر داسې انسانان موندلی شو چې تر هر خطرناک غلیم مونږ ته ډېر خطرناک ثابت شوی دي.
دلته چې پتو ډلو او شبکو په هکله چې د اسلام غلیمان یې جوړوي او د اسلامي نړۍ په زړه کښې د مسلمانانو تر سرلیک لاندې د اسلام په خلاف خپلې کړنې په خورا ډاډه زړه تر سره کوي زمونږ سترګو ته درېږي او نن د دغه ستر امت د بدمرغیو زیاتره برخه د همدغو دوه مخو منافقو ډلو لاسته راوړنې دي.
دا ډول غلي جوړښتونه یواځې تر ښارونو پورې محدود ندي،د کلو بانډو او په خاصه توګه د پوهنیزو مراکزو او ښوونخيو په ککړولو کښې لوی لاس لري.
په کلو کښې به ښایی تاسې ليدلي وي چې څوک دي چې د زلمیانو د مفکورو د اړولو د نفاق د تخم د شیندلو او پر مظلومانو د خپلې ناروا حکمرانۍ د چلولو تلوسه لري،دوی کله خانان،ملکان،امامان او داسې نور اغېز درلودونکي کسان تر ډېره له ځانه سره مل کوي او دوی ته د ټاکلو امتیازاتو په منلو له هغوی څخه د محلي واکمنو په توګه کار اخلي.
په ښوونځیو او مدرسو کښې له اسلام څخه د ناخبره ښوونکو او پیسه خوښونکو امامانو څخه په لوړه کچه پرته له کومې ستونځې استفاده کېږي او د زده کوونکو د روزنې متودونه برعکس لوستل کېږي.
زه په دې برخه کښې له ځانه سره خوږې او ترخې لرم خو د مجبوریتونو له کبله یواخې یوه لنډه یادونه کوم.
پر طالبانو د امریکا له یرغل مخکې مې په یوه غونډه کښې ګډون درلود هلته د خنو خانانو او ملاصاحبانو له احساساتو ډکې ویناوې داسې وې چې نږدې وو مونږ هم ورسره په څپو شو او هغوی  زمونږ لپاره تر ټولو غوره شخصیتونه څرګندېدل مګر دوه ورځې نه وې اوښتې چې هغه امام په پي ار ټي کښې دنده پر مخ وړه او هغه خان صاحب تر هغه ډېر لوړ غربی وو کوم چې مونږ ليدلي وو.
ښایي مونږ د یوه اسلامي انقلاب په لوری ور نږدې شوي وو او دا باید هېڅکله هم هېر نه کړو چې د دوی تر ټولو لویه ځانګړنه اوس دا ده چې څنګه وکړای شي اسلامي صفونو ته لار ومومي تر څو خپله راتلونکې وساتي او هم د یوه راتلونکي اسلامي نظام د ريښو په ایستلو کښې خپله ونډه ولري.
د دوی د اوصافود لوستلو لپاره زمونږ او ستاسې مفدس کتاب تر تولو غوره لارښوونې کړي دي.
په نړۍ کښې د یوه اسلامي انقلاب د بري په هیله.
وَإِذَا لَقُوا الَّذِينَ آمَنُوا قَالُوا آمَنَّا وَإِذَا خَلَوْا إِلَى شَيَاطِينِهِمْ قَالُوا إِنَّا مَعَكُمْ إِنَّمَا نَحْنُ مُسْتَهْزِئُونَ؛بقره

لیکونکی: شاهد شفق وردګ
د هوا ککړتيا

## دهواککړتيا څه ډول کولاى شي زماصحت ته زيان ورسوي ؟
دهوا ککړتياکولاى شي زمونږصحت ته په ډيرو لارو اوهم په اوږدمهاله تاثيراتوسره صدمه او زيان ورسوي .
د افرادومختلف ګروپونه په بيلابيلو لارو ډيرژر متا‌ءثره کيداى شي ،يعنې افراد ډيرزيات حساس وي نسبت نوروته ،ځوان کوچنيان اوزاړه خلک ډير ژر متاءثره کيږي 
هغه خلک چې د(Asthma  ) ياسينه بغل ،دزړه اوسږو ناروغي  لري نوربه هم رنځور شي کله چې هواککړه وي هغه مقداراو اندازه په کوم سره چې يوفرد د هوا دککړوالي په سبب اغيزمن کيږي هغه به ټولنيز ملوزتيا دکيماوي موادوپه تخريب پورې اړه لري .
دلنډمهاله اغيزمنتيا مثال کيدى شي چې دسترګوسوروالى اودرد،دپوزې او ستونې ستونزې او دتنفسي سيستم دپورتنۍ برخې ناروغۍ لکه :برانشايتس يا دبرانشونو التصاب ،نمونيا ياسينه بغل ،نور علايم هم کيداى شي په ډاګه شي لکه :د سر درد ،زړه خرابي او الرژيکي غبرګونونه ،باالاخره لنډمهاله دهواککړتيا کولى شي د افرادو صحي وضعه د خطرسره مخامخ کړي.
په هغې لوى ناورين چې دلندن په ښارکې په (١٩٥٢ ) م کې واقع ( ) په نوم ياديږي ،٤٠٠٠ خلک يې په څوورځوکې ووژل .
## اوږدمهاله تاثيرات په صحت باندې :
په دې کې کيداى شي چې دمزمني تنفسي ناروغي ،دسږوسرطان ،د زړه ناروغي او حتادمغزوتخريب ،دځګرناروغي او د پښتورګوناروغي .يو متداوم ارتباط دهوا دککړوالي سره دکوچنيانو هغه ډول چې د ودې په حال کې وي سږي متاثره کوي ،يو اټکل دا جوته کوي چې په امريکاکې هر کال نيم ميلون وګړي د سګرت څښلو له امله خپل ژوند هغه ډول چې د ودې په حال کې وي سږي متاثره کوي ،يو اټکل دا جوته کوي چې په امريکاکې هر کال نيم ميلون وګړي د سګرت څښلو له امله خپل ژوند هغه ډول چې د ودې په حال کې وي سږي متاثره کوي ،يو اټکل دا جوته کوي چې په امريکاکې هر کال نيم ميلون وګړي د سګرت څښلو له امله خپل ژوند هغه ډول چې د ودې په حال کې وي سږي متاثره کوي ،يو اټکل دا جوته کوي چې په امريکاکې هر کال نيم ميلون وګړي د سګرت څښلو له امله خپل ژوند هغه ډول چې د ودې په حال کې وي سږي متاثره کوي ،يو اټکل دا جوته کوي چې په امريکاکې هر کال نيم ميلون وګړي د سګرت څښلو له امله خپل ژوند هغه ډول چې د ودې په حال کې وي سږي متاثره کوي ،يو اټکل دا جوته کوي چې په امريکاکې هر کال نيم ميلون وګړي د سګرت څښلو له امله خپل ژوند هغه ډول چې د ودې په حال کې وي سږي متاثره کوي ،يو اټکل دا جوته کوي چې په امريکاکې هر کال نيم ميلون وګړي د سګرت څښلو له امله خپل ژوند هغه ډول چې د ودې په حال کې وي سږي متاثره کوي ،يو اټکل دا جوته کوي چې په امريکاکې هر کال نيم ميلون وګړي د سګرت څښلو له امله خپل ژوند بې مودې له لاسه ورکوي يانې بې مودې مري ،دا مثال داسې دى لکه يو کوچنى چې بې مودې له مورنه پېداي شي .
## دهوا دککړوالي تاثيرات په صحت باندې :
دايو عمده بحث دى چې په دې هکله مطالعات روان دي اودوام لري . 
دتورکاربن ککړتيا ولې تر مطالعې لاندې نيسو ؟
د سون دموادو  دسوځيدو پر وخت ازادې هوا ته چې کوچني جوړښتونه په کاربن چې () نوميږي ازاديږي .ددې جوړښتونوله امله چې کوم ککړوالى دى دا يو عمده شکل دى . دصنعتي انقلاب د لومړى مودې راپه ديخوا ،انسانان د ډير وخت راپه ديخوا دفوسيلي سوخت موادو (دنفتوتوليدات ،زغال سنګ او طبعي ګاز ) په مصرف پورې تړلي پاتې شوي چې هماغه وخت څخه يې تر او سه په پراخه پيمانه ستونزې ،نه يوازې د انسان صحت ته بلکې ټول نړيوال محيط ته ايجاد کړي دي .
د انسان د پيدایښت په اړه غلط باورونه

‎په مسلمانانو کې د انسان د پيدایښت اړوند غلط باورونه

‎په مسلمانانو کې ځینې خلک داسې فکر کوی چې د بایبل تر اغېز لاندې تللی او د ادم علیه السلام د پيدایښت په اړه یې د بایبل غلطه خبره منلې ده او هغه یې د قران د ایتونو په تفسیر کې کارولې. داسې چې ګواکې الله تعالی لومړی د آدم علیه السلام مجسمه له خټې جوړه کړې ، او بیا یې په اور ایښې چې پخه شی ، بیا یې په هغې کې روح ور پو کړې!!! دا خبرې نه د قران په کوم ایت کې راغلې او نه په صحیح الاسنادو حدیثو کې ،.د دې خبرو ی‌واځينۍ منشا بایبل ده ، د قران ګڼ شمېر ایتونه ددې انګېرنې تردید کوی او وایې چې د آدم علیه السلام پيدایښت داسې وو لکه دده د اولاد پيدایښت،توپير ېې پوازې پدې کۍ دی چې اولاد یې د مور په رحم کې د وړې نطفې پيدا کیږی او آدم علیه السلام د مور د رحم څخه بهر پيدا شوئ‌، قران وایې چې د عیسی علیه السلام پيدایښت داسې وو لکه د آدم علیه السلام پيدایښت ، له دې توپير سره چې دا د مور په رحم کې له پلار پرته پيدا شوئ او هغه له مور او پلار پرته د ده نطفه هم له خاورې پيدا شوې ‌، د هغه هم او د آدم علیه السلام د ټولو اولادونو هم .
‎قران وایې چې لومړې د انسان پپدایښت پيل شوي او وروسته شکل او صورت ورکړل شوې همغسې چې ی‌ؤ انسان د مور په رحم کې ي‌ؤ بې شکله او بې تصویره نطفه وی، ورو ورو ځانګړې شکل غوره کړی، غوږونه ، سترګې ، زړه ، لاسونه ، او پښې او نور غړی یې وروسته وروسته جوړ شی .
‎قران په دې اړه وایې :
‎ولقد خلقنکم ثم صورتکم ثم قلنا للملءِکة اسجدو لادم فسجدو الا ابلیس لم یکن من السجدین 
‎الاعراف : 11
‎او یقینن چې موږ پيدا کړی ، بیا مو شکل در کړ ، بیا مو صورت درکړ ، بیا مو ملایکو ته وویل چې ادم ته سجده شئ ، نو له شیطان پرته ټولو سجده وکړه، چې دې له سجده کونکو نه وو 
‎ دا ایت د هغو خلکو غلطه انګېرنه بې بنسټه ثابتوی چې وایې: لومړی د انسان مجسمه جوړه شوې بیا په کې روح اچول شوئ !!! قران ددې رایې په خلاف وایې چې انشان ته  دده له پيدایښته وروسته شکل ورکړی شوې. د دویدا رایه نه په قران کۍ کوم بنسټ لری او نه په صحیحو احاديثو کې ، د دوی دا رایه له بایبل څخه اخیستې ده، دوی د احسن الخالقین خدای په ی‌ؤه کلال قیاس کړی، بایبل د انسان د پيدایښت په اړه لیکی: دغه وخت خدای آدم له خاورې جوړ کړ او بیا یې دده په پزه کې د ژوند روح پوه کړ او ده ته یې ژوندون ور په برخه کړ او له آدمه ژوندی موجود جوړ شو!
‎د مسیحانو ی‌ؤ ‌‌‌‌‌‌ډېر معروف انځورګر په خپلې مشهورې منظرې کې د دوو انسانانو او څو فرشتو انځورونه داسې رسم کړل چې فرشتې وزر لرونکو ښځو په ‌‌‌‌‌‌ډول او خدای جلا شانه او آدم علیه اسلام سره ورته د دوو انسانانو په څېره کې ښی‌، فرشتو په خپلو وزرونو سره خدای لوړ نیولی وی او آدم علیه اسلام لاندې په زمکه پروت دئ او د خپلې ګوتې له لارې آدم ته روح ورکوی!!!
د انسان په اړه په زړه پورې معلومات

- [ ] وینه هره ورځ 96560 کیلومتره لار وهي
- [ ] زړه مو په منځينۍ توګه په کال کې 30 میلونه ځله الوزي
- [ ] هره ورځ وینه 200 میلیارده حجرې تولیدوي
- [ ] سږي مو هره ورځ دوه میلونه هوا ذخیره کوي
- [ ] هره ورځ شپاړلس لیتره لاړې تولیدوو
- [ ] پوزه مو د هوا د تودوخې دنده لري او د پوزې په منځ کې ویښته د هوا د پاکونې دنده پر مخ وړي 
- [ ] د عصبي سیستم د اړیکو چټکتیا مو څلور سوه میتره پر ثانیه ده
- [ ] د ی‌ؤ ګرام شحم په بدن کې د سوزولو څخه نهه کیلو کالوري انرژي تر لاسه کیږي 
- [ ] نورمال انسان په اوه دقیقو کې د خوب ښاپيری‌ؤ ته ځان سپاري
- [ ] که د بدن کاربنونه مو سره ي‌ؤ ځای شی  9000 پنسل قلمونه به ترې جوړ شي
- [ ] بدن مو په دقیقه کې شپږ لیتره وینه بدلوي 
- [ ] د خاصرې لګن ه‌‌‌‌‌‌ډوکئ مو د سیمنټو ‌‌‌‌‌‌ډېر کلک دې
- [ ] د اوښکو تودوخه مو 40 سانتي ګری‌‌‌‌‌‌ډ ده
- [ ] له پيدایښته وروسته موسترګې هیڅ وده نه کوي خو غوږونه او پوزه مو ودې ته دوام ورکوي
- [ ] انسان په ی‌ؤ کال کې لس میلونه ځله سترګې رپوي
- [ ] انسان چې څومره زړیږي د اوښکو تولید یې کمیږي
- [ ] د زړه تولیدونکې فشار مو لس متره لوړوالئ لري
- [ ] د انسان سترګې 576 میګا فیکسله دي
- [ ] د انسان وجود په اوو کلونو کې ی‌ؤ ځل نوې کیږي 
- [ ] تر ټولو زیات غوړ په مغزو کې وي 
- [ ] پيدایښت مو په درې سوه ه‌‌‌‌‌‌ډوکو پيل کوي خو دا شمیر تر لویدو وروسته 206 ه‌‌‌‌‌‌ډوکو ته راټيټيږي
- [ ] که چېرته پنځه دقيقي ساه وانخلو لمړې مو د مغزو حجرې له مړې کیږي
- [ ] د پښو نوکان مو د لاسو په پرتله ژر نه غټيږي
- [ ] د انسان ویښته درې کیلو وزن پورته کولئ شي
- [ ] ی‌ؤ انسان د خپل عمر په اوږدو کې 22 کیلوګرامه په اندازه پوستکي له لاسه ورکوي
ویلیم جیمز په اړه مختصر معلومات

‎ویلیم جیمز ی‌ؤ امریکایې فیلسوف وو ، په کال 1842 ، د جنورۍ په 11 نېټه په نیویارک کې پيدا شوئ
‎لوړې زده کړې یې په هارور‌‌‌‌‌‌ډ پوهنتون کې ترسره کړې دي
‎او په کال 1910 ، د اګسټ په 26 د 68 کلنۍ په عمر ومړ.
‎ویلیم جیمز د نولسمې او شلمې پيړۍ فیلسوفانو څخه شمېرل کېده
‎په ی‌ؤې شتمنې کورنۍ کې زیږېدلئ ، پلار یې هنري جېمز نومېده . 
‎دوه وروڼه یې  درلودل چې ی‌ؤ ناول لیکونکئ هنري جیمز نومېده او بل دیارست الایس جېمز نومېده 
‎ویلیم جېمز په ‌‌‌‌‌‌ډېرو موضوع ګانو پراخې لیکنې کړيدي لکه ، تعلیم ، فلسوفي ،عقایدو او داسې نور .....
‎همدارنګه ی‌ؤ له متنقدو کتابونو څخه یې د the principle of psychology دي
ویلیم جیمز وایې

‎مشهور اروا پوهاند ویلیم جیمز وایې: مونږ یواځې د خپلې فکري او بدني ځواک له ‌‌‌‌‌‌ډیرې لږې برخې څخه کار اخلو ،په څرګند ‌‌‌‌‌‌ډ‌‌‌‌‌‌‌ؤل د انسان د ځواک او استعداد پولې تر هغې ‌‌‌‌‌‌ډيرې پراخې دي ، چې اوس ورته رسېدلي
قران او د عالم پيدایښت

‎قران او د عالم پيدایښت
‎اَوَلمْ یَرَ اُلَّذِینَ کَفَرُو اَنَّ السَّمَوتِ وَالاَرضَ کَانَتَا رَتقََا فَفَتَقنَهُمَا وَجَعلنَا مِنَ المَآءِ کُلَّ شَیءِِ حَيِِّ أَفَلَا یُ‌ؤمِنُونَ
‎ایا کافران په دې نه پوهېږی چې اسمانونه او ځمکه سره نښتی وو‌، نو مونږ سره بېل کړل او هر ژوی مو له (اوبو) پيدا کړئ، نو ایا ایمان نه راوړئ؟!
‎ددې مبارک ایت لارښوونې دا دی:
‎دا مبارک آیت په ‌‌‌‌‌‌ډېر صراحت او وضاحت سره دا وایې چې په سر کې ټول کائنات‌، ځمکه،لمر، او د اسمان ټول اجرام ی‌ؤه کتله وه او الله تعالی په ی‌ؤې چاودنې سره دوی بېل بېل کړل او اوسنۍ بڼه یې ورکړه . د رتق معنی پيوستون او یو له بل سره نښتل دی. او د فتق معنی بیلتون او جلا کیدا ده، یعنی دا عالم هر څه که دا په اسمانونو کې دی او که په زمکه کې دی سره پيوست او نښتی ول او الله تعالی سره جلا او بېل بېل کړل.
‎د ټولو ژوو د پيدایښت اساسی ماده اوبه دی، الله تعالی ټول ژوی له اوبو نه پيدا کړي
‎ساینس پوهان وایې چې دا عالم د ی‌ؤې سترې چاودنې په ترڅ کې رامنځته شو‌،او د عالم هر څه ستوری، ستور لیکې، لمر ،سپوږمۍ او زمکه راپيدا شول. ماده په مجموع کې له دې چاودنې وروسته رامنځته شوی ‌، عناصر او مرکبات له دې وروسته پيدا شوی، د بیګ بینګ دا نظریه هسې ی‌‌‌‌‌‌‌ؤه انګېرنه نه ده چې پر تخمینو او حدسیاتو ولاړه وی .
‎مګر صرف دومره توپير لری چې قران یې څوارلس پيړۍ مخکې دا خبره کوی خو ساینس پوهانو په ی‌ؤ ویشتمه پيړۍ کې دا خبره ثابته کړيده
ګټونکئ او بایلونکئ

‎ګټونکئ د بایلونکی پر وړاندې
‎ګټونکئ تل ی‌ؤ پلان لری 
‎بایلونکئ تل ی‌ؤه پلمه لری
‎ګټونکئ د هرې ستونزې لپاره حل لاره پيدا کوی
‎بایلونکئ په هرې لاره کې ستونزه پیدا کوی
ګټونکئ ‎وایې: ښایې ستونزمنه وی خو شونې ده
بایلونکئ‎ وایې: ښایی ترسره شی خو په ‌‌‌‌‌‌ډېره سختي 
‎ګټونکئ چې تېروتنه وکړي وایې :زما ګناه وه
‎بایلونکئ چې تېروتنه وکړي وایې:زما ګناه نه وه
‎ګټونګئ وایې : زه باید ی‌ؤ څه وکړم 
‎بایلونکئ وایې: دا کار باید ترسره شی
‎ګټونکئ ګټې ویني 
‎بایلونکئ دردونه وینی
‎ګټونکئ شونتیا ویني
‎بایلونکئ ستونزې
د جبل السراج د برېښنا فابریکه

د جبل السراج د برېښنا دستګاه د سالنګ په سیند باندې جوړه شوې ده. له توربین سره ی‌ؤ ځاي یې لوړوالی 37 متره دی. هغه اوبه چې په توربین باندې راځي په ی‌ؤه ثانیه کې لس متره مکعبه دي . د جبل السراج دستګاه د جوړولو کار په 1294 هجري شمسي کې پيل او په 1299 هجري شمسی کې پاي ته ورسېد. درې توربینونه لري چې مجموعي ظرفیت یې 1500 کیلو واټه دی . ددغې دستګاه استهلاکي دوره پوره شوېده او بیارغونې ته اړتیا لري ، خو بیا هم دوه توربینونه یې کار کوي . د جبل السراج له برېښنا څخه د جبل السراج او چاریکارو د ښارونو په روښانه کولو او د ګلبهار د فابریکې په کار اچولو کې ترې استفاده کیږي .
ناردرن پوهنتون نوښار

ناردرن پوهنتون نوښار
ناردرن پوهنتون نوښار په خېبر پختونخوا کښي د اي۔ډي۔آر ټرسټ په تعاون او منظوري د آرډيننس ۲۰۰۲ XLVIII په رڼړہ کښې جوړ شو۔ د ناردرن پوهنتون صدر جنرل سوار خان په ۲۸ اپريل ۲۰۰۵ دپوهنتون پرانسته اوکړہ۔
## د پوهنتون مقاصد:
د ناردرن پوهنتون اصل مقصد د تعليم په ذريعه انساني خير خيګړہ دا۔ د پوهنتون د جوړولو دا کوشش د انساني خير خيګړے په کارونو کښې د ټولو نه غوره عمل دے۔
داسے اوچت مقصدونه سر ته رسولو د پاره د مسلسل کوشش او روحاني امداد ډير زيات ضرورت وي۔
مونږ د هغه ټولو خلقو ستائنه کوو چه هغوي د دے اوچت مقصد د پاره خپل ذهني او فکري صلاحيتونه قربانوي۔ که هغوي د ناردرن پوهنتون ملازم دي او دي د پوهنتون بے غرضه خدمت کوي۔ د ټولو مشکلاتو باوجود مونږ د انسان د ترقي او خير خيګړے په سفر روان يو۔
## فاکلتياني او نصابي پروګرامونه:
### د انجينئرنګ او انفارميشن ټيکنالوجي فاکلتي
	ناردرن پوهنتون د انجينئرنګ او انفارميشن ټيکنالوجي مضمونونو کښې په څلور کليزه يعني انډر ګريجويټ او دوه کليزه يعني پوسټ ګريجويټ پروګرام کښي داخله ورکوي۔
	انډر ګريجويټ پروګرامونو کښي اليکټريکل انجينئرنګ، کمپيوټر سائېنس، انفارميشن تيکنالوجي، اليکټرانکس، سائېنس او انفارميشن ټيکنالوجي شامل دي۔

	پوسټ ګريجويټ پروګرامونو کښې اليکټرانکس، سائېنس اؤ انفارميشن ټيکنالوجي کورسونه شامل دي۔
### د ايډمنسټريټيو سائېنس فاکلتي
ناردرن پوهنتون په بزنس ايډمنسټريشن کښې څلور کليزه انډر ګريجويټ پروګرامونو کښې داخله ورکوي۔ په دے پروګرامونو کښې په انتظامي کارونو او بين الاقوامي تجارت په موضوعاتو خاص زور ورکولے شي۔
### د آرټس او سوشل سائېنس فاکلتي
ناردرن پوهنتون په ټيکسټائل، فيشن ډيزائيننګ او هوم اکنامکس کښې څلور کليزه پروګرام، يو کليزه بيچلر ډګري، بي۔ايډ، اکنامکس، اُردو، او جرنلزم کښې پوسټ ګريجويټ ډګري ورکوي۔
### د سائېنس فاکلتي
په دے فاکلتي کښې په رياضي کښې پوسټ ګريجويټ او په ماحوليات کښې پوسټ ګريجويټ او ايم فِل پروګرامونو کښې ډګري ورکوي۔
د ناردرن پوهنتون مرکزي عمارت
په نوښار کښي ده پوهنتون دوه عمارتونه دي۔

## مرکزي عمارت
کيمپس وتړ ولئي سره نزدے د زيارت کاکا صاحب روډ باندے واقع دے چه د بنياد کانړے ئي جناب خليل الرحمن صاحب ګورنر خېبر پختونخوا په ۲۸ اپريل ۲۰۰۸ کښې کيخودو۔
کندهار ملي راډیو تلوېزیون

**کندهار ملي راډیو تلوېزیون** (انګریزي: **Kandahar tv**‎‎) يو دولتي تلویزیوني چينل دي،  چي د افغانستان، د کندهار ولايت ولایت څخه خپلې خپرونې تر سره کوي.

## نور
کندهار راډيو ټلوېزيون په دولتي چوکاټ کې فعاليت کوي، ټولنيزې، سياسي، تفريحي او معلوماتي خپرونې لري، د راډيو خپرونې د سهار په ٧ بجې پيل او د شپې تر ١٠ بجې دوام کوي او د ټلوېزيون خپرونې د مازديګر په ۴ بجې پيل کېږي او د شپې تر ١١ بجو دوام کوي.

## سرچينې
ﻣﻼ ﻣﻮﻣﻦ ﻏﻠﺠي

ﻣﻠﻲ ﻣﺒﺎﺭﺯ ﻣﻼ ﻣﻮﻣﻦ ﻏﻠﺠﯽ
ﺯﻣﻮږ ﺩ«ﺧﭙﻠﻮﺍﮐۍ» ﭘﻪ ﺍﺗﻼﻧﻮ ﺍﻭ ﻣﻠﯽ ﻣﺒﺎﺭﺯﯾﻨﻮ ﮐﯥ ﭼﯥ ﺩﺍﻓﻐﺎﻥ - ﺍﻧګﺮﯾﺰ ﭘﻪ ﻟﻮﻣړۍ ﺟګړﻩ ‏( ۱۸۳۹ - ۱۸۴۲ ﺯﯾږﺩﯾﺰ / ﻣﯿﻼﺩﻱ ‏) ﮐﯥ ﯾﯥ ﺗﻮﺭﻱ ﻭﻫﻠﻲ ﺩﻱ ﺍﻭ ﻟﻪ ځﺎﻧﻪ ﯾﯥ ﻣﯿړﺍﻧﻪ ښﻮﺩﻟﯥ ﺩﻩ ﯾﻮ ﻫﻢ ﻣﻼ ﻣﻮﻣﻦ ﻏﻠﺠﯽ ﻭ ﭼﯥ ﻟﻪ ﺍﺭﻩ ﭘښﺘﻮﻥ ﻏﻠﺠﯽ ﺍﻭ ﯾﻮ ﺟﯿﺪ ﻋﺎﻟﻢ ﺍﻭ ﻣﻼﺍﻭ ﻣﻠﻲ ﻣﺒﺎﺭﺯ ﻭ .
ﭘﻪ ﻫﻐﻪ ﻭﺧﺖ ﭘﻪ ﮐﺎﺑﻞ ﮐﯥ ﺩﺍﻧګﺮﯾﺰﺍﻧﻮ ﺳﻔﯿﺮ ﺳﺮ ﻭﯾﻠﯿﻢ ﻣﮑﻨﺎټﻦ ﻭ ﭼﯥ ﺩﺑﺮﯾﺘﺎﻧﻮﻱ ﻫﻨﺪ ﭘﻪ ﺍﺳﺘﺎﺯﯾﺘﻮﺏ ﭘﻪ ﮐﺎﺑﻞ ﮐﯥ ﺩﺩﻭﯼ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪﻩ ﺍﻭ ﺍﺳﺘﺎﺯﯼ ﻭ ﺍﻭ ﻋﺎ ﻡ ﺍﻭ ﺗﺎﻡ ﻭﺍﮎ ﺍﻭ ﺻﻼﺣﯿﺖ ﻭﺭﺳﺮﻩ ﻭ .
ﻣﻠﻲ ﻣﺒﺎﺭﺯ ﻭﺯﯾﺮ ﺍﮐﺒﺮﺧﺎﻥ ﺍﻭ ﻧﻮﺭﻭ ﻣﻠﻲ ﻣﺒﺎﺭﺯﯾﻨﻮ ﻟﻪ ﻣﮑﻨﺎټﻨﻪ ﻭﻏﻮښﺘﻞ ﭼﯥ ﺩﺩﻭﯼ ﺳﺮﻩ ﺧﺒﺮﯤ ﻭﮐړﻱ څﻮ ﺩﺍ ﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎﻥ ﻧﻪ ﺩﺍﻧګﺮﯾﺰﺍﻧﻮ ﺩﭘﻮځﻮﻧﻮﺩﻭ ﻭﺗﻠﻮ ﭘﻪ ﺍړﻩ ﯾﻮﯤ ﭘﺮﯾﮑړﯤ ﺗﻪ ﺳﺮﻩ ﻭﺭﺳﯿږﻱ . ﭘﻪ ﻫﻐﻪ ﻭﺧﺖ ﮐﯥ ﭘﻪ ﮐﺎﺑﻞ ﮐﯥ ﺩﺍﻧګﺮﯾﺰﺍﻧﻮ ﭼﻬﺎﻭ ڼۍ ﺩﮐﺎﺑﻞ ﺩﺑﻲ ﺑﻲ ﻣﻬﺮﻭ ‏( ﺑﯿﻤﯿﺎﺭﻭ ‏) ﮐﯥ ﻭﻩ . ﺍﻧګﺮﯾﺰﺍﻧﻮ ﭘﺮﯾﮑړﻩ ﻭﮐړﻩ ﭼﯥ ﺩ ‏( ۱۸۴۱ ‏) ﺯﯾږﺩﯾﺰ / ﻣﯿﻼﺩﻱ ﮐﺎﻝ ﺩﺩﺳﺎﻣﺒﺮ ﭘﻪ ۲۳ ﻧﯧټﻪ ﺩﻭﺯﯾﺮ ﺍﮐﺒﺮ ﺧﺎﻥ ﺍﻭ ﻧﻮﺭﻭ ﻣﻠﻲ ﻣﺒﺎﺭﺯﯾﻨﻮ ﺳﺮﻩ ﺧﺒﺮﯤ ﻭﮐړﻱ .
ﺩﺍﻧګﺮﯾﺰﺍﻧﻮ ﺳﻔﯿﺮ ﻣﮑﻨﺎټﻦ ، ﮐﭙټﯿﻦ ﺗﺮﯾﻮ،ﮐﯿﭙټﯿﻦ ﻣﯿﮑﻨﺰﻱ ﺍﻭ ﮐﭙټﯿﻦ ﻻﺭﯾﻨﺲ ﺩﺳﭙﺮﻭ ﺩﯾﻮﯤ ډﻟﯥ ﺳﺮﻩ ﺩﺑﻲ ﺑﻲ ﻣﻬﺮﻭ ﺩﭼﻬﺎﻭڼۍ ﻧﻪ ﺭﺍﻭﻭﺗﻞ ﺍﻭ ﺩﻣﺤﻤﻮﺩ ﺧﺎﻥ ﺩﮐﻼ ﺟﻨﻮﺑﻲ ﺑﺮﺧﯥ ﺗﻪ ﭼﯥ ﺩﺍﻧګﺮﯾﺰﺍﻧﻮ ﺩﭼﻬﺎﻭڼۍ ﻧﻪ ﯾﯥ ۶۰۰ ګﺎﻣﻪ ﻭﺍټﻦ ﺩﺭﻟﻮﺩ ﺭﻭﺍﻥ ﺷﻮﻝ .
ﮐﻠﻪ ﭼﯥ ﻣﮑﻨﺎټﻦ ﺍﻭ ﻣﻠګﺮﻱ ﯾﯥ ﻫﻠﺘﻪ ﻭﺭﺳﯿﺪﻝ ﻧﻮ ﻭﯾﯥ ﻟﯿﺪﻝ ﭼﯥ ﻧﻮﺭ ﻣﻠﯽ ﻣﺒﺎﺭﺯﯾﻦ ﺩﻭﺯﯾﺮ ﺍﮐﺒﺮﺧﺎﻥ ﺳﺮﻩ ﭘﺮ ډﺑﺮﻭ ﻧﺎﺳﺖ ﺩﻱ ﭼﯥ ﭘﻪ ﻫﻐﻮ ﮐﯥ ﻏﺎﺯﻱ ﻣﺤﻤﺪ ﺷﺎﻩ ﺧﺎﻥ ﻏﻠﺠﯽ ﺑﺎﺑﺎﮐﺮﺧﯿﻞ ، ﻣﻼ ﻣﻮﻣﻦ ﻏﻠﺠﯽ ، ﺧﺪﺍﺑﺨﺶ ﺧﺎﻥ ، ﺳﻠﻄﺎﻥ ﺍﺣﻤﺪ ﺧﺎﻥ ﺍﻭ ﺩﻭﺳﺖ ﻣﺤﻤﺪ ﺧﺎﻥ ﻫﻢ ﻭﻝ . ﮐﻠﻪ ﭼﯥ ﺩﺳﻠﻄﺎﻥ ﺍ ﺣﻤﺪ ﺧﺎﻥ ﺳﻨﺮ ګﯥ ﭘﺮ ﻣﮑﻨﺎټﻦ ﻭﻟګﯿﺪﻟﯥ ﻧﻮ ﻫﻐﻪ ﺗﻪ ﯾﯥ ﻭﻭﯾﻞ ﺭﺍﺷﺊ ﭼﯥ ﮐښﻴﻨﻮ ، ﺧﺒﺮﯤ ﺍﺗﺮﯤ ﻭﮐړﻭ ﺍﻭ ﯾﻮﯤ ﭘﺮﯾﮑړﯤ ﺗﻪ ﺳﺮﻩ ﻭﺭﺳﯿږﻭ . ﻭﺭﻭﺳﺘﻪ ﺩﻭﯼ ﯾﻮ څﺎﺩﺭ ﻭﻏﻮﺍړﻩ ﺍﻭ ﺍﻧګﺮﯾﺰﺍﻥ ﺍﻭ ﻣﻠﻲ ﻣﺒﺎﺭﺯﯾﻦ ﺳﺮﻩ ﺧﺒﺮﻭ ﺗﻪ ﮐښﯿﻨﺎﺳﺘﻞ . ﻭﺯﯾﺮ ﺍﮐﺒﺮﺧﺎﻥ ﻣﮑﻨﺎټﻦ ﺗﻪ ﻭﻭﯾﻞ : ﭼﯥ ﺗﺎﺳﻮ ﺗﻞ ﺩﺭﻭﻏﺠﻦ ﯾﺎﺳﺘﺊ ﺍﻭ ﺯﻣﻮږ ﺍﻓﻐﺎﻧﺎﻧﻮ ﺳﺮﻩ ﻣﻮ ﺗﻞ ﺩﻭﮐﯥ ﮐړﻱ ﺩﻱ . ﺗﺎﺳﻮ ﺑﻞ ﻫﯿڅ ﻧﻪ ﻏﻮﺍړﺉ ﯾﻮﺍﺯﯾﻨۍ ﻣﻮﺧﻪ ﺍﻭ ﻣﻘﺼﺪ ﻣﻮ ﺩﺍﺩﯼ ﭼﯥ ﺯﻣﻮږ ﭘﺮ ﻫﯿﻮﺍﺩ ﺩﺍﯾﻤﻲ ﺗﺴﻠﻂ ﺍﻭ ﻭﺍﮎ ﻭﻟﺮﺉ . ﻭﺯﯾﺮ ﺍﮐﺒﺮﺧﺎﻥ ﺩﺍ ﺧﺒﺮﻩ ﻫﻢ ﻣﮑﻨﺎټﻦ ﺗﻪ ﭘﻪ ډﺍګﻪ ﻭﮐړﻩ ﭼﯥ ﻣﻮږ ﭘﺮ ﺗﺎﺳﻮ ﻫﯿڅ ﺑﺎﻭﺭ ﻧﻠﺮﻭ ﺍﻭ ﻏﻮﺍړﻭ ﭼﯥ ﺗﺎﺳﻮﺯﻣﻮږ ﺳﺮﻩ ﺑﺮﻣﺘﻪ ﻭﺉ ﺍﻭ ﺗﺮ ﻫﻐﻪ ﻣﻮ ﻧﻪ ﺧﻮﺷﻲ ﮐﻮﻭ ﭼﯥ ﺳﺘﺎﺳﻮ ټﻮﻟﻮ ﭘﻮځﻮﻧﻮ ﺯﻣﻮږﻫﯿﻮﺍﺩ ﻧﻪ ﻭﻱ ﻭﺗﻠﻲ .
ﺩﻭﺯﯾﺮ ﺍﮐﺒﺮﺧﺎﻥ ﺍﻭ ﻣﮑﻨﺎټﻦ ﺩﻏﻪ ﺧﺒﺮﯤ ﭘﻨځﻠﺲ ﺩﻗﯿﻘﯥ ‏( ﻣﻨټﻪ ‏) ﺭﻭﺍﻧﯥ ﻭﯤ ، ﺧﻮ ﻭﺯﯾﺮ ﺍﮐﺒﺮﺧﺎﻥ ﺩﻭﯼ ﺑﯥ ﻭﺳﻠﻲ ﮐړﻱ ﻭﻭﺍﻭ ﺩﺩﻭﯼ ﺩﻧﯿﻮﻟﻮ ﺍﻣﺮ ﯾﯥ ﻭﺭﮐړ . ﻭﺯﯾﺮ ﺍﮐﺒﺮﺧﺎﻥ ﻣﮑﻨﺎټﻦ ﻟﻪ ﻻﺳﻪ ﻭﻧﯿﻮﻩ ﺍﻭ ﺭﺍﮐﺶ ﯾﯥ ﮐړ ﻭ ﺧﻮ ﮐﻠﻪ ﭼﯥ ﻣﮑﻨﺎټﻦ ﻟﻪ ځﺎﻧﻪ ﻣﻘﺎﻭﻣﺖ ﻭښﻮﺩﻩ ﻧﻮ ﺩﺍﻧګﺮﯾﺰﺍﻧﻮ ﻫﻐﻪ ﻣﺤﺎﻓﻆ ګﺎﺭډ ﭼﯥ ﺩﻣﮑﻨﺎټﻦ ﺳﺮﻩ ﺩﺧﺒﺮﻭ ځﺎﯼ ﺗﻪ ﺭﺍﻏﻠﯽ ﻭﻭ ﺍﻭ ﺍﻓﻐﺎﻧﻲ ﻣﺤﺎ ﻓﻈﯿﻨﻮ ﺳﺮﻩ ډﺯﯤ ﭘﯿﻞ ﮐړﯤ . ﭘﻪ ﺩﻏﻪ ﻭﺧﺖ ﺍﮐﺒﺮﺧﺎﻥ ﭘﻪ **ﮐﺎﺑﻞ** ﮐﯥ ﺩﺍﻧګﺮﯾﺰﺍﻧﻮ ﺳﻔﯿﺮ ﻣﮑﻨﺎټﻦ ﺍﻭ ﺳﻠﻄﺎﻥ ﺍﺣﻤﺪﺧﺎﻥ ﮐﭙټﯿﻦ ﺗﺮﯾﻮ ﻭﻭﮊﻝ . ﻭﺭﻭﺳﺘﻪ ﻣﻠﻲ ﻣﺒﺎﺭﺯﯾﻨﻮ ﻣﯿﮑﻨﺰﻱ ﻫﻢ ﻭﺍﮊﻩ ، ﺧﻮ ﻏﺎﺯﻱ ﺍﮐﺒﺮﺧﺎﻥ ﻫﻐﻪ ﺩﻣﻠﻲ ﻣﺒﺎﺭﺯﯾﻨﻮ ﻧﻪ ﻭﮊﻏﻮﺭﻩ ﺍﻭ ﻭﺭﺗﻪ ﯾﯥ ﻣﺦ ﻭﺭﻭﺍړﺍﻭﻩ : ﺗﺎﺳﻮ ﺭﺍﻏﻠﻲ ﻭﺉ ﭼﯥ ﺯﻣﻮږ ﻫﯿﻮﺍﺩ ﻭﻧﯿﺴﺊ ﺩﺍ ﺑﻪ ﻣﻮ ﺣﺎﻝ ﻭﻱ ؟
ﺗﺮ ﻫﻐﯥ ﻭﺭﻭﺳﺘﻪ ۲۴ ﮐﻠﻦ ﻏﺎﺯﻱ ﺍﮐﺒﺮﺧﺎﻥ ﺩﺍﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎﻥ ﺩﻭﻟﺲ ﻟﻪ ﺧﻮﺍ ﺩﯾﻮ ﭘﻮځﯽ ﺍﺗﻞ ﭘﻪ ﺗﻮګﻪ ﻭﭘﻴﮋﻧﺪﻝ ﺷﻮ .
ﻫﻤﺪﺍﺭﺍﺯ ﻣﻼ ﻣﻮﻣﻦ ﻏﻠﺠﻲ ﺩﺍﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎ ﻥ ﺩﯾﻮﻩ ﻣﻠﻲ ﻣﺒﺎﺭﺯ ﭘﻪ ﺗﻮګﻪ ﺩﺍﻧګﺮﯾﺰﺍﻧﻮﭘﺮ ﺧﻼﻑ ﭘﻪ ډﯾﺮﻭ ﻧﻮﺭﻭ ﺟګړﻭ ﮐﯥ ﻫﻢ ﺧﭙﻞ ﻫﯿﻮﺍﺩ ﭘﺎﻟﻮﻧﮑﯽ ﺭﺳﺎﻟﺖ ﺗﺮ ﺳﺮﻩ ﮐړ .
ﺩﻣﻼ ﻣﻮﻣﻦ ﻏﻠﺠﻲ ،  ﺍﻭ ﺩﺧﭙﻠﻮﺍﮐۍ ﺩﻧﻮﺭﻭ ﻣﻠﻲ ﺍﺗﻼﻧﻮ ﺍﺭﻭﺍﻭﯤ ﺩﯤ ښﺎﺩﯤ ﻭﻱ
ګوجر قبیله

ګوجر یوه پخوانۍ او لرغونې قبیله او اتنیکه ډله ده چې په پخوانیو تاریخونو کې یې 
یادونه ا و ذکر شوی دي .ګوجریوه سنسکریت کلمه ده چې ګو له مینځه وړونکي او جر دښمن ته وایی یعنې ددښمن له مینځه وړونکی.
دګوجرو اصلي ټاټوبی دهند دګوجرات ایالت ( صوبه )او دمونټ ابو او بیج نات پوري سیمې دي چې دمونټ ابو سیمه اوس دهند په راجستهان ایالت پورې اړه لري .ددوی ژبه ګوجري ژبه ده، خو په کومو ځایونو کې چې دوي استوګنه لري دهما غه ځایونو دخلکو په ژبو غږیږي.دوی بیا وروسته دتاریخ په بیلا بیلو پړاوونو کې دجګړواو ځینو نورو لاملونو له کبله دخپل اصلي ټاټوبي ګوجراته لیږدیدلي دی او په نورو سیمو کې خواره واره شوي دي .ویل کیږي چې ګوجر دهونانیانو دقام یوه څانګه ده چې په شپږمه عیسوي پیړۍ کې دهند نیمې وچې ( بر صغیر) ته ورغلي دي .
ګوجر دهند په بیلا بیلو ایالتونو(صوبو) لکه : راجستهان،ډیلي ، هاریانا ، پنجاب ، اتهرپردیش، مدهیا پردیش، مهاراشټرا، هیما چل پردیش،اترکهنډ ، جمو او کشمیر ، دپاکستان په سند ، پنجاب او همداراز په پښتونخوا او افغانستان کې استوګنه لري.
په ګوجرو کې مسلمانان، هندوان، عیسا ئیان ، دجین او بدمت دمذهبونوپیروان  او سکهان هم شته.

## په [[هندوستان]] کې میشته ګوجر
لکه چې دمخه وویل شول ګوجر دهند ، پاکستان ، پښتونخوا او افغانستان په بیلا بیلو سیمو کې میشته دي .هغه ګوجر چې دهند په اتهرپردیش کې ژوند کوي نو دوی ددغه ایالت ( صوبې )داود، دوآب، سهارنپور، مظفر پور ، شامل، میرټ ، جیلم ، بلند شهر ، علیګړ، مراد آباد ، روهیلکهنډ ، رای بریلي ، سلطانپور، باره بنکي ، ګوړکهپور او بهړایچ په سیمو کې استوګنه لری . داتهر پردیش زیاتره ګوجر مسلمانان دي او دهند په خپلواکۍ کې دانګریزانو پر خلاف یې مبارزې هم کړې دي.همداراز هغه ګوجر چې دهند دجمو او کشمیر په اایالت ( صوبه ) کې ژوند کوي نو ددغه ایالت ( صوبې ) په راجوړي ، پونچ ، اننت ناګ، اودهم پور او ډوډه کې استوګنه لري.
### په پاکستان کې میشته ګوجر:
دپاکستان میشته ګوجر ددغه هیواد په سند او پنجاب ایالتونو کې ژوند کوي.دوی ددغه هیواد په سیاست کې هم ونډه درلودلې ده او ډیر شمیر لوړپوړي چارواکي او ووزیران هم دګوجرو دقام پورې اړه لري . 
## په پښتونخوا کې میشته ګوجر
په پښتونخوا کې میشته ګوجر دلرغونو زمانو نه په دې سیمه کې میشته دي .دوی په ملا کنډ ، بټ خیله ، باجوړ او دیر کې ژوند کوي.ـ دګندهارا  په تهذيب کې هم  د ګوجر قام ونډه زیاته وه اوویل کیږي چې مشهور هندي واکمن کنشکا کشان ګجر و چې دهغه اولاده ا وس هم په سوات  کى اباد دى او ددغه ځای خلک  ورته کسان خيل او يا کسانه واييي  دوی په  مردان ـ چارسده او  صوابئ ملا کنډ ، بټ خیله ، باجوړ او دیر کې او د صوبې په هر ګوټ کى ژوند کوي.اوپه سلو کې  95  ګوجر قام په  پښتو ژبه خبرې کوي .ګوجر زیاتره دکرنې  ، سوداګرۍ  له  لارې خپله ګوزاره پر مخ بیایی او  په پاکستان او هندوستان کى  ډیرې ځمکې لري . او نوابان هم پکې تیر شوي دي کوى د بلوچستان وزېر اعلى نواب ثناا لله خان زهرى هم د ګوجر وقوم پورې اړه لري .
## په [[افغانستان]] کې میشته ګوجر
په افغانستان کې ګوجر دکونړ په دانګام ، نورستان ، لغمان ،کندز، تخار او بدخشان په ولایتونو ( صوبو ) کې ژوند کوي .
دافغانستان ګوجر زیاتره د وزو ، غواګانو ،میښو. ګډو او پسونو دساتلو له لارې خپله ګوزاره پر مخ بیایی او ډیرې لږې ځمکې لري . 
دافغانستان په ملي سرود کې دافغانستان دنورو قومونو تر څنګ دګوجرو دقوم نوم هم یاد شوی دی .
نجات ( ژغورنې ) څلی

د نجات ( ژغورنې ) څلی هغه څلی و چې دافغانستان پا چا محمد نادرشاه پر سقاو اوسقاوي لښکروباندې دبریالیتوب په ویاړپه ۱۹۳۰ زیږدیز کې دکابل ښار په هغه برخه کې جوړ کړی و چې اوس یې دخپلواکۍ واټ بولي،دغه څلی پر هغه واټ اوسړک چې دمحمود خان دپله نه دبالاحصار په لور غزیدلی او شاه شهید او لاهورۍ دروازې ته نږدې و جوړشوی و .دنجات څلی چې دتیرورژیمونو له خوا وران شوی و یوځل بیایې دجوړیدولپاره هڅې پیل شوې اوبشپړ شو
بټنوک|د نجات ( ژغورنې ) څلی
حضرت قطب الدین بختیار

**ستر پښتو ن عارف او ستانه قطب الاقطاب حضرت قطب الدین بختیار**

کا کي رحمة الله علیه (١١٧٣- ١٢٣٥ زيږديز)

قطب الاقطاب ، قطب الدین داحمد زوی دموسی لمسی په قوم پښتون بختیار او دخپل وخت له نامتو عارفانو نه شمیرل کیده. نو موړی دچشتیه طزیقې دپیروانو نه و او دسلطان الهند حضرت معین الدین چشتی اجمیري چې په خواجه غریب نواز سره مشهور و مرید و.همداراز ده په ملتان کې دهغه وخت دمشهور عارف غوث العالم شیخ بهاء الدین زکریا ملتاني سره هم لیدنه کړې وه .نوموړي په ډهلي کې د ( ۵۸) کلونو په عمر وفات شو او مزار یې دډهلی په مهرولي کې دی. قطب الدین بختیار دپښتو ژبې ښه شاعر و . داهم دده دپښتو دشعر بیلګه چې دسلیمان ماکو دتذکرة الاولیا ء نه رانقل شوی دی :

ویر مې زړه سوری سور ی کړ

راته وګوره ملوکې !

په بیلتون کې دې وباسم 

له خوږمنه زړګي کوکې

راته وګوره ملوکې 

راته وګوره ملوکې

دبیلتون اورونه بل دي

هر ګړۍ مې زړګی سوځي

لیونی یمه دمینې

سوځم زه لکه پیلوځي

راته وګوره ملوکې

راته وګوره ملوکې

غوړولی دې اوربل دی

اور زما په زړګي بل دی

زه بختیار خاورې ایرې شوم

په اور سوی مې ګوګل دی

راته وګوره ملوکې 

راته وګوره ملو کې

په لاندینې انځور کې دحضرت قطب الاقطاب قطب الدین بختیار کاکي مزار د ډهلي په مهرولي کې
پروفیسر ولي محمد خان سیال کاکړ

'''ډاکټر لطیف یاد'''

دجنوبی پښتونخوا ستر مورخ ، لیکوال، فولکلوریسټ  او اکیډیمیک شخصیت ښا غلي پروفیسر ولي محمد خان سیال کاکړ صیب پښتو ادب او تاریخ ته دقدر  او ستاینې  وړ خدمتونه کړي دي . 

 پروفیسر ولی محمد خان سیال کاکړصیب دجنوبی پښتونخوا یو نومیالی تا ریخپوه  دی او ډیر کتابونه یې په پښتو ژبه لیکلي دي. کله چې ما خپل  د( پښتني قبیلې ) کتاب لیکه نو دجنوبي پښتونخوا دپښتنو قبیلو په اړوند مې دده دکتاب( پښتو اوپښتانه په سهیلي پښتونخوا کې) نه ډیره ګټه اخیستې وه .

ښاغلي پروفیسر سیال کاکړ صیب دامهال سخت ناروغه دی .نن خبرشوم چې دافغانستان ولسمشراشرف غني  ورته د سید جما ل ا لدین افغان میډال ورلیږلی دي ، خو کاشکې دغه میډال یې هغه وخت ورکړای  وای چې دی روغ او رمټ و. 

ت.رازمحمد محمدی
مونالیزا

مونالیزا انځور د ایټالوی انځورګر لیونارډو ډوینچی په لاس ترسم شوی ده، چی په نړۍ کی (ترټولو زیات مشهوره، لیدل شوی، با ندی لیکل شوی، سندری باندی جوړی شوی) هنری اثر په ډول پیژندل کیږی. همدا ډول مونالیزا دنړۍ تر ټولو ګران بیه انځور دی. دا انځور په تاریخ کی د ۱۰۰ میلیونو ډالرو بیمئي ارزښت په لرولو سره  په ۱۹۶۲ کی دګینس نړیوال ریکارډ خپل کړي، چی په ۲۰۱۷ کی نږدی ۸۰۰ میلیونه ډالره ارزښت لری. 

دا سی ګومان کیږی چی دا انځور دلیزا ګیراډینی، د فرانسیسکو ډل ګایوکونډو میرمنی دی چی په یورنګ غوړو د لومبارډی پر تخته رسم شویدی. داسی باور کیږی چی دا انځور د ۱۵۰۳ او ۱۵۰۶ ترمینځ جوړشویدی خو کیدایشی چی لیونارډو پر دی باندی تر ۱۵۱۷ پوری کار کړی وی.  نوي څیړنی ادعا لری چی دا د ۱۵۱۳ نه مخکی نه شوای شروع کیدای. 

د فرانسی باچا فرانسس(۱) دا انځور خپل کړ چی اوس په اوږد مهال ډول د ۱۷۹۷ نه تراوسه د فرانسی په لبور میوزیم کی پره ته ده. 
## سرچينې
فيرنګي

***فرنګي*** (پښتو: *بهرني، فيرنګي*) يو هندي تاريخي فيلم دي،  د فلم کيسه د ١٩٢٠ کال د هند  کليواله کيسه ده. همدارنګه دا فيلم د راجیوو دهنګرا لخوا ډايرکټ شوي دي. د فيلم لوبغاړي يا د فيلم هلک  کپیل شرما،  هم د فلم پروډيوسر دي سره د  ايشيتا دتا او مونيکا ګيل.فلم په اصل کې په پنجاب او راجستان کې شوټ يا ډک شوي دي وشوې. او د ٢٠١٧ کال د نومبر په ٢٤ به  د  کي ٩ پروډکشن لخوا نندارې ته وړاندې کړل شي.

## کارکوونکي

*کپیل شرما د منګا په نامه 
*ايشيتا دتا د سرګي په نامه 
*مونيکا ګيل 
*روشني واليا
*اډوارډ  سوننيبليک 
*کومود ميشرا د  مهراجا په نامه 
*راجيش شرما
*انعام الحق
*انجان شريواستو
*جميل خان
*ويشال او شرما
*مريم زکريا
*نايشا کهننا 

## خپرول
د فيلم د اعلانولو نيټه ١٠ نومبر ٢٠١٧ ټاکل شوې وه، که څه هم پر ١٢ اکتوبر ٢٠١٧ باندې  د اعلانولو نيټه د ٢٠١٧  کال د نومبر په ٢٤ ته واوښتل.

## موسيقۍ متن

## سرچينې
شیبارګر

**شیبارګر** دی تیز خوراک رستورانت کوم چې په ځانګړي توګه هامبرګر جوړوي. دا په 1950 کې د کورپیس کریسی، ټیکساس په نامه تاسیس شو.
حاجيان

حاجيان د پکتيکا ولايت د مټاخان ولسوالي په شمالي برخه کي موقعيت لري چي تقريباً 10000 متره مربع مساحت لري 
نفوس:-ټول نفوس يې تقريباً 300ده  دغه        کلى يو ديني عالم 5 د قران کريم حافظان   د 40 په شاوخوا کي د ښوونځي  زده کوونکي, 8 د مدرسې زده کوونکي, 13 ليسانس  , 10 محصلين او 3 ماسټران لري .
شمال ته يې د زرمت ولسوالي د برات خيلو او د سوي کلا کلي شمال لويديځ ته يې د فولاد خېلو د بڅۍ او شومي کلي لويديځ ته يې دشومي کلى او د سيدو کلا يوه برخه جنوب لويديځ او جنوب ته يې سيدو کلا جنوب ختيځ ته يې د اځکخيلو کلى ختيځ ته يې د تيمر خېلو يوه برخه واقع ده
بابا هوتک

**بابا هوتک** په اوومه هجري پېړۍ کي د پښتنو یو مخور مشر وو چي په افغانستان کي یې د مغولو په وړاندي مبارزه ترسره کوله. نوموړی په ۶۶۱ هجري سپوږمیز کي په اټغر کي وزېږېدی او په ۷۴۰ هجري کي د ۷۹ کلونو په عمر وفات سو. 

د بابا هوتک پلار بارو او نیکه تولر نومېدی او ټاټوبۍ یې د افغانستان په سویل کي د زابل ولایت ګڼل سوی دی.

## سرچینې
پټه خزانه/ محمد داوود بن هوتک
ايشيتا دتا

**ایشيتا دتا** (پيدايښت **٢٦** اګست **١٩٩٠**) د هندی فلم او تلویزیون لوبغاړی ده،  د هغي پيژندنه  د شکایاتو تمرینونکی فيلم *[[دريشيام (*'٢٠١۵** فيلم)|دريشيام]]'' (**٢٠١۵*') او هندي اوپرا سابون همدارنګه *ايک ګهر بنواونګا''، کوم چي د  سټار پلس لخوا نندارې ته وړاندې شول. دا د لوبګري تانوشري دتا کشره خور ده.

## سرچينې
وېشنيزه:د هندي فلمونو لوبگرانې
انعام الحق

**انعام الحق** (پيدايښت ١٤ نومبر ١٩٧٩) یو هندي لوبغاړی او سکرين ليکونکي دی څوک چي د باليووډ په فلمونو کې د يو څو عمر څخه راښکاره شوي دي. هغه په  *[[فلمستان]]* او *[[ايرليفټ فلم]] کي هم کار کړی دي.  
*

## سرچينې
په مدیترانیا کې د کډوالو لار

په مدیترانیا کې مهاجرت لارې د 1990 لسیزې راهیسې تړل شوي،افريقا او منځني ختيځ اروپا ته. د سمندر په واسطه د کډوالو وضعیت د اروپایي هیوادونو د سرحدونو تړلو سره موازي سره د غریب هیوادونو لپاره د ځانګړي توقیف ویزې ویزا رژیم تعقیبولو سره زیاتیږي. سمندر د خوشبو کښتیو څخه تیرېږي، ډیری وختونه د مایعاتو زاړه کښتۍ، د فایبرګلاس کښت یا ربړ کشتۍ.

د ننوتنې اصلي ټکي اسپانیا، ایټالیېا او یوناني ساحې دي. د کډوالۍ لپاره د ملګرو ملتونو عالي کمیشنرۍ سره سم، وهلې سره ګډ دي، چې د اقتصادي مهاجرینو او سیاسي کډوالو څخه دي.

## سمندري لار
frame|د مهاجرینو اصلي لاره بحرینان ته او هغه خلک چې خپل ژوند له لاسه ورکړی دی.
اصلي لارې د لسو په شاوخوا کې دي..

تر ټولو پخوانی لاره د مراکش ټاټوبي له اسپانیا سره نښلوي، د جبرالټ د تنګي له لارې او په تیرو کلونو کې یې پراخه شوې، تر دې چې نن ورځ ډیری کښتۍ په مستقیم ډول د الجزائر د اورسیسیان ساحل څخه اندیډیا او یا بلاریک ټاپو ته رسیږي. هسپانیه د دویم لاری د افریقا افریقی اتلان (مراکش، لویدیځ سهارا، موریتانیا، سینیګال ګامبیا او ګنی) د کاناډا ټاپوز ارپرپیلگو پورې.

په مرکزي مد يترانه  کي دغه څلور لاري دي، تر ټولو ډيره برخه دليبيا د لوديځ د حوزی څخه ده، ترابلس ، ګرابول(Garabull) او زوارا٬ ترمنځ چی د لمپاسوسا ، سيسلي (Sicily) او د مالټا (Malta.) په لور روانه ده.

د دی سره موازي(يوشان) دوه نوري لاري دې٬ دوی د تونسیان ساحل د سوسی، مونسټیر او سوفکس تر مینځ لیمپیسوس ته، او شمالي ساحل د پنټليريا( Pantelleria).کې د بیټر او کیپ بون تر مینځ سره نښلوي.

له بل پلوه، د مصر نه د مایعاتو ځینې کښتۍ چې د ختیځ سیسلی او کلابیریا ته راځي .

په پای کې، د 2006 راهیسې، یو نوی لاره الجزائر او سرینیا سره نښلوي، د اناب ښارګوټی ته نږدې د ساحې څخه پیل کیږي.

په تیرو کې، مالتا د لیږد په بهیر کې یو مهم ګام و. په زرګونه کډوال هر کال په ټاپو کې د سیاحتی ویزې سره ځای پر ځای شوي او له دې ځایه په قبایلي ډول د سلیپ ساحل ته لیږل شوي.

بالاخره، په ختیځ مديترانیا سمندري لارو کې د ترکیې ساحل د ایجین سیند نږدې د یونان ټاپوګانو، په ځانګړي ډول سمو، مایتینین، چیو، او فارماکو سره نښلوي.

په اخر وروستیو لسيزو کالونو کې او ۲۰۰۰ ز کال  په پیل کې، زرګونو کډوال په مستقیم ډول کوديان د ترکې ساحل نه البانیا ته ليږدول ، ،دا يو لارده چې په ۲۰۰۷ کې يیLocrideدهستوګنې ساحو ته زرونه خلګ راوړل. د البانیا او فوګلیا تر منځ لاره د بلکان هیواد د پرمختللې سیاسي او اقتصادي ثبات سره پای ته رسیدلې ده. 

د 2017 څخه پیل به، د قیمت لیګټریایا څخه ایتالیا ته ټیټه وي: نږدې 117000 نویو 2017 راځي که 23000 نیل 2018.

دغه الوتکه د 2019 کال په پای کې دوام وکړ.

 

### جنوبي اسپانیا
.tr

**.tr**د انټرنیټ هیواد-کوډ د لوړې سطحې ډومین دی (Cctld) لپاره تورکيه.

## حوالې
سالم الکتبی

**سالم الکتبی **د امارتاتو دی. هغه د عربي اماراتو د مطالعې "د متحده ایالاتو امارات او د فلسطین پوښتنه: تاریخی مطالعه" (دولة الإمارات العربیة المتحدة والقضیة الفلسطینیة: دراسة تاریخیة) د ۱۹۷۱ راهیسې د فلسطین مسلو په اړه د متحده عربي اماراتو د سیاسي ستراتیژۍ په موضوع کې خپره کړه.

## سرچينې
ناروشتي

کيڼ|بټنوک
**ناروشتي **وه يو رکم کيسوو ته وايي کم چي يو چا پوره يا نيمه د زانه جوړي کړي وي. ناروشتي په رکم رکم زايونو کي کراول کيژي لکه، په ليک، ژوندي کيسي، پيلم، ټلويژن،ژوندي نښشي، وډيو لوبي، نور.