په افغانستان کې د اېتلافي ځواکونو مرګ ژوبله

د ۲۰۰۱ کال له یرغل وروسته، په افغانستان کې د روانو عملیاتو (د تل پاتې آزادۍ او آیساف عملیات) په اوږدو کې، د ۲۰۰۶ کال د سپټمبر تر ۴ نېټې پورې، د اېتلافي ځواکونو د وژل شوو شمېر  ۵۰۲. ۳  تنو ته ورسېد.  د دې مړینې په اړه د متحده ایالاتو د دفاع وزارت د معلوماتو پر بنست، دا مجموع کې د امریکا وژل شوو شمېر د "افغانستان دننه او شاوخوا کې" ، په پاکستان او ازبکستان کې د ځینو مړینو په ګډون او د CIA د ۱۸ کارکونکو مرګ ژوبله تر پوښښ لاندې راولي.  

په افغانستان کې د دغو مړینو سربېره، ۵۹ نور امریکايي او یو کاناډايي عسکر کله چې په نورو هېوادونو کې  یې د افغانستان دعملیاتو ملاتړ کاوه  وژل شوي. په ټوله کې هغه ۶۲ هسپانوي سرتېري هم د  افغانستان څخه د وتلو وروسته  د ۲۰۰۳ کال د مې په ۲۶ مه نېټه د الوتکې د لوېدو له امله په ترکیه کې مړه شول چې په دې شمېر کې نه راځي. 

دا ځکه چې آیساف په ۲۰۰۶ کال کې د افغانستان سوېلي سیمو ته چې پخوا د امریکا يي پوځ تر مستقیم کنترول لاندې وې، خپل  حضورپراخ کړ. لکه څنګه چې د متحده ایالاتو د دفاع وزير رابرټ ګیټس د ۲۰۱۱ کال د جون په ۱۰ نېټه په خپله "وروستي سیاسي وینا" کې څرګنده کړه، "د ناټو د غیرامريکایي غړو هېوادونو له ۸۵۰  زیاتو سرتېرو په افغانستان کې لويه قرباني ورکړې، چې د ډېرو متحدو هېوادونو لپاره د دوهمې نړیوالې جګړې له پای وروسته دا لومړي  پوځي تلفات وو ". سربیره پردې، په اېتلاف کې د غیر ناټو مرسته کونکو سرتېرو (جورجیا، آسترالیا، سویډن، نیوزیلنډ، فنلنډ، اردن، سوېلي کوریا او آلبانیا) ترمنځ د مرګ ژوبلې کچه ۹۵ کسانو ته رسېږي.  

د امریکا د ۲۰۰۱ کال له یرغل راهیسې، ۲۰۱۰ کال، د تل پاتې آزادۍ په عملیاتو او د آیساف په عملیاتو کې د ۷۱۱ تنو په مړينه، د بهرنیو پوځیانو لپاره تر ټولو خونړی کال و، چې دې لړۍ له ۲۰۰۳ کال وروسته هر کال دوام لرو. 

په ۲۰۰۹ کال کې، په افغانستان کې د سړک پر غاړه د ځای په ځای شوو چاودېدونکو توکو  ۷۲۲۸ بریدونه وشول، چې د ۲۰۰۸ کال په پرتله ۱۲۰٪ زیاتوالی ښود، او په جګړه کې یو ریکارډ و. په ۲۰۰۹ کال کې د وژل شویو ۵۱۲ بهرنیو پوځیانو له ډلې ۴۴۸ یې په عملیاتو کې وژل شوي وو. د دې کسانو څخه ۲۸۰ تنه د سړک په غاړه د ځای پر ځای شوو چاودېدونکو توکو په چاودنو کې وژل شوي وو. په۲۰۱۰ کال کې، د سړک پر غاړه د ځای په ځای شویو چاودېدونکو توکو بریدونو ۳۳۶۶ تنه امریکایي سرتېري په افغانستان کې ټپیان کړل، چې دا د جګړې له پیل راهیسې د سړک پر غاړه د ځای په ځای شوو چاودېدونکو توکو له امله د ټولټال ټپیانو نږدې ۶۰٪  تشکیلوي. په ۲۰۱۰ کال کې د وژل شویو ۷۱۱ بهرنیو پوځیانو له ډلې ۶۳۰ یې په عملیاتو کې وژل شوي. د دې کسانو له ډلې ۳۶۸ د ځای پر ځای شویو چاودېدونکو توکو له امله وژل شوي، چې د جګړې له پیل راهیسې تر اوسه د سړک پر غاړه د ځای په ځای شوو چاودېدونکو توکو د ټولو وژل شویو ۳۶ سلنه دي. په ۲۰۱۰ کال کې اورپکو ۱۴۶۶۱ چاودېدونکي توکي  د سړک په غاړه ځای پر ځای کړي وو، چې د تېر کال په پرتله یې ۶۲ سلنه زیاتوالی ښود. 

## د مرګ ژوبلې په اړه جزیات

### افغانستان
اصلي مقاله: د افغانستان د امنیتي ځواکونو د مرګ ژوبلې د راپورونو نوملړ

### آلبانیا
د آلبانیايي پوځیانو یوه مړینه ثبت شوې ده. تورن فیتي ووګلي د ۲۰۱۲ کال په فبروري کې په هرات کې ووژل شو،  یو بل سرتېری ټپي شو.

### آسترالیا
په افغانستان کې د آسترالیایی ځواکونو ۴۱ تنه مړه (۳۴ په عملیاتو کې) او ۲۶۱ نور سرتېري ټپیان شوي دي.

همدارنګه، لږ تر لږه یو آسترالیایي ملکي وګړی (ډیویډ سیویج، چې پخوا د بهرنیو چارو وزارت یو لوړ پوړی افسر و او د AusAID د سلاکار په توګه  یې دنده ترسره کوله) په افغانستان کې ټپي شو. 

### بلجیم
د بلجیم یو سرتېری په افغانستان کې د خدمت پر مهال د مننژیت له امله مړ شو، او ۱۴ سرتېري یې په عملیاتو کې ټپیان شوي دي.  

### بریتانیا
د ۲۰۱۵ کال د اکتوبر تر ۱۱ پورې، ۴۵۶ بریتانوي سرتېري په عملیاتو کې  ووژل شول  او ۲۱۸۸نور ټپیان شول، نور۵۲۵۱  د ناروغۍ یا غیر جنګي ټپونو له امله زیانمن شوي. له دې ډلې ۴۰۴ تنه عسکر د دښمن سره د عملیاتو په پایله کې ووژل شوي، په داسې حال کې چې ۴۹ تنه یا د ناروغۍ، غیر جنګي ټپونو یا پېښو  له امله مړه شوي او یا لا تر اوسه یې د مرګ لاملونه په رسمي توګه د څېړنو د نامعلومو پايلو له امله نه دي په ډاګه شوي. په ۲۰۰۶ کال کې د مرګ ژوبلې لویه برخه د طالبانو  په مرکز، هلمند ولایت کې د بريتانوي ځواکونو له بیا ځای پر ځای کېدو وروسته منځ ته راغله، ځکه چې د۲۰۰۲  کال د اپرېل او۲۰۰۶ کال د مارچ په لومړیو کې یې یوازې پنځه تنه سرتېري وژل شوي وو. 

### بلغاریا
په افغانستان کې بلغاریا، یوازې یوه مرګ ژوبله درلوده. لږ تر لږه ۷ بلغاریايي سرتېري په افغانستان کې ټپیان شوي دي. 

### کاناډا
په افغانستان کې د کاناډا ماموریت چې په سوېل (کندهار ولایت)  کې د طالبانو او نورو اورپکو پر ضد عملیات وو، د کوریا له جګړې وروسته د کاناډا د ټولو محاربوي ماموریتونو په پرتله ترټولو لویه مرګ ژوبله درلوده. د ۲۰۰۲ کال له فبروري څخه د ۲۰۱۱ کال د اکتوبر تر۲۹ پورې، په افغانستان کې  ټولټال ۱۵۷ کاناډايي ځواکونه وژل شوي دي. له دې ډلې ۱۳۲ یې د دښمن د عملیاتو له امله وژل شوي، چې ۹۷ یې د ځای پر ځای شویو چاودېونکو توکو او ماینونو له امله، ۲۲ یې د RPG بریدونو، کوچنیو وسلو او یا د هاوان د ډزو له امله وژل شوي دي، او ۱۳نور یې د ځانمرګو بریدونو له امله له منځه تللي. شپږ نور کاناډايي عسکر د جنګي روزنيزو عملياتو پر مهال د خپلو امريکايي متحدينو د خپل منځیو ډزو له امله ووژل شول. نور ۱۹ کاناډايي سرتېري په افغانستان کې د پېښو یا غیر جنګي لاملونو په پایله کې وژل شوي دي. ۶ په ترافيکي حادثو کې، ۳ نا معلوم غیر جنګي مرګ ژوبلې، ۳ د ځان وژنې، ۲ د چورلکې د سقوط له امله، ۲ د ناڅاپې خورځېدو له امله، ۲ په ناڅاپي توګه د ډزو له امله او ۱ مړینه د ناروغۍ له امله مړه شوي دي. د۲۰۰۲  کال له اپرېل څخه د ۲۰۱۴ کال په مارچ په میاشت کې تر وتلو پورې ۶۳۵ سرتېري په عملیاتو کې ټپیان شوي او ۱۴۱۲د غیر جنګي پېښو له امله ټپیان شوي دي. 

### کرواسي
د ۲۰۰۶ کال له نومبر وروسته په افغانستان کې لږ تر لږه ۹ کروات پوځیان  ټپیان شوي دي. د ۲۰۱۹ کال د جولای په ۲۴ مه نېټه دری کروات سرتېري په یو موټرسایکل ځانمرګي برید کې ټپیان شول. له ټپیانو څخه یو ډېر ژر د سر د ټپونو له امله مړ شو، په داسې حال کې چې د دوه نورو حالت د لاسونو او پښو د جدي صدماتو سربيره، د ډاډ وړ ښودل شوی و. ډلګی مشر جوزف بريسکي (۲۰۱۹-۱۹۹۲) لومړنی کروات سرتېری دی چې په افغانستان کې مړ شوی دی.

### د چک جمهوریت
په افغانستان کې  ۱۴ چکي سرتېري ووژل شول او لږ تر لږه ۲۶ نور ټپیان شول. 

### ډنمارک
ډنمارک، چې د ناټو یوغړی هېواد دی چې د ۲۰۰۲ کال د جنوري څخه د ۲۰۱۳کال د جولای تر ۱ نېټې پورې یي افغانستان ته ۹۵۰۰  پرسونل لېږلی و. دوی ډېری د ناټو د نړیوال امنیتي او مرستندویه ځواک (آیساف) د یوې برخې په توګه په هلمند ولایت کې ځای پرځای شوي وو. 

په ۲۰۰۲ کال کې د ډنمارک لومړنۍ دری مړینې د شوروي د دوران د الوتکې ضد توغندي د شنډولو پر مهال را منځ ته شوې. په ۲۰۰۶ کال کې د ډنمارک پارلمان د یو نوي فرمان په صادرولو، د ډنمارک پوځي عملیات د هېواد په مرکز کې په نسبتا خوندي سیمو کې له غیر محاربوي عملیاتو څخه په جنګي سیمو کې محاربوي عملیاتو ته واړول ترڅو په سوېلي هلمند ولایت کې د بریتانوي ځواکونو تر څنګ جګړه وکړي.۳۷ سرتېري د دښمن په بېلابېلو فعالیتونو او یا هم په خپل منځیو ډزو کې وژل شوي دي، او ۶ تنه په غیر جنګي پیښو کې وژل شوي دي، چې په دې سره د ډنمارک د تلفاتو شمېر ۴۳ تنو ته رسېږي، چې د ایتلاف ځواکونو تر منځ تر ټولو لوړه فی نفر مرګ ژوبله ګڼل کېږي. پر دې سربېره، په عملیاتو کې ۲۱۴ تنه سرتېري ټپیان شوي دي.

همدارنګه، په ۲۰۱۴ کال کې په کابل کې د اروپایي پولیسو د ماموریت یا EUPOL یو ډنمارکي ملکي کارکوونکی ووژل شو. 

### ایستونیا
په افغانستان کې نهه استونیایي سرتېري ووژل شول: اته یې په عملیاتو کې  او یو یې په پېښه کې ووژل شو، په عملیاتو کې ۹۲ نور عسکر ټپیان شوي دي. 

### فنلنډ
په افغانستان کې د دښمن په عملیاتو کې دوه فنلنډي سرتېري ووژل شول او لږ تر لږه ۱۱ سرتېري ټپیان شوي دي. 

## سرچينې