open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
اورو لانکاسټر

**اورو لنکستر**(په انگریزی:*Avro Lancaster* ) د څلور ماشینونو یوه بم غورزوونکې الوتکه ده چی په دوهمه نړیواله جگړه کې د بریټانیا د پاچایی ځواکونو لخوا کارېده.
د اورو لنکستر تر ټولو ښه الوتکه یاده شوې، د شپې د الوتنې وړتیا لري او کولای شي چې لس ټنه چاودیدونکي توکي ولیږدوي او په دوهمه نړیواله جگړه کې دې الوتکې وکولای شول چې د الماني خلکو کورونه او کارخانې ترې خوندې پاتې نه شي.

## سرچینې
د محمد الله آرین پښتو بلاگ 

وېشنيزه:بم غورځونکي الوتکې
بوينگ بي ۴۷ سټراټوجېټ

{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nassim; background:none;"
|-
| style="text-align:right;" | 
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left" 
|-

**بوئینگ سټراټوجېت ۴۷** *([[انگرېزي ژبه|په انگرېزي]]: Boeing B-47 Stratojet)* د جت توه بم غورځونکي الوتکه چی د دوهم نړیوال تر جگړې وروته د امریکی هوایی  ځواک د غوښتنو په اساس د پوئینگ  د شرکت لخوا طرح شوه. همریکی هوایی ځواک د هغی الوتکې څخه په رسمی ډول د ۱۹۵۲ کال څخه کار واخیست. 
بي ۴۷ ډوله بویینگ الوتکه کله چې په ۱۹۴۷ کال کې هوا ته وتوغول شوه یوازې طراحان یې خوښ و، د دې الوتکې مخکنی ټایر درې څرخه لري چې اټکل کیده دا به یوه نمونه وي الوتکه وي خو په ۱۹۴۸ کال کې دا الوتکه هوايي ناوگانو ته وسپارل شوه چې ویې کولای شول په یو ساعت کې ۱۰۱۸ کیلومتره لاره و وهي او د ډيرو مهمو عملیاتو لپاره به ترې کار اخیستل کیده.

## سرچینې

وېشنيزه:بم غورځونکي الوتکې
وېشنيزه:امريکايي بم غورځونکي الوتکې
ټوپولف ټو-۹۵

**ټوپولف ټو- ۹۵**  (په روسی:*Ty-95*) لویه روسي آلوتکه چې د خرس نوم هم ورکول شوی دی د سړې جگړې پر مهال د روسې لخوا پر امریکا د برید لپاره طراحي شوه، دا الوتکه داسې وه چې کولای یې شول څلور اټومي بمونه ولیږدوي، له دې الوتکې څخه په ۱۹۵۵ کال کې پرده پورته شوه او په مسکو کې ولیدل شوه، وروسته تر دې چې دا الوتکه ولیدل شوه امریکايي طراحان په دې فکر کې شول چې د دې الوتکې د مقابلې لپاره الوتکه ډيزاین کړي او دا الوتکه درې لسیزې د لویدیځ بلاک لپاره یو گواښ و.

## سرچینې

وېشنيزه:د ټوپولف الوتکې
وېشنيزه:بم غورځونکي الوتکې
یونکرس یو ۸۸

د پوځي شنونکو په اند دا الوتکه د دوهم نړیوال جنگ پر مهال یوه مهمه الوتکه بلل کیده چې په ټوله جگړه کې یې د نازي ځواکونو لپاره کار وکړ، دې الوتکې کولای شول چې پوځي مانورې او بریدونه په ښه توگه ترسره کړي،له دې سره سره چې دې الوتکې د المان د نورو الوتکو Heinkel 111 او Dornier په پرتله یې ډير وزن درلود خو د نازيانو تر ټولو چټکه الوتکه شمیرل کیده. دې الوتکې وړتیا درلوده چې ۳۷۰۰ کیلوگرامه چاودیدونکي توکي ولیږدوي.

## سرچینې
د محمد الله آرین پښتو بلاگ 

وېشنيزه:بم غورځونکي الوتکې
هانډلې پېج ټايپ او

د الوتکو د صنعت به لس کاله نه و تیر چې لومړۍ نړیوال جنگ پيل شو، د دې ورانونکي جگړې پیل د دې لامل شو چې دا صنعت نور هم پر مخ لاړ شي، بریټانیا Handley Page 0/100 الوتکې په جوړولو خپله لومړنۍ جنگي الوتکه المانیانو ته چې لندن یې سخت زیانمن کړی و ور وښودله دا الوتکه په یو ساعت کې ۱۳۲ کیلومتره لاره وهي، د دې الوتکې وزرونه ۳۳ میتره اوږدوالی لري او کولای شي ۹۰۷ کیلوگرامه چاودیدونکي توکي ولیږدوي.

## سرچینې
د محمد الله آرین پښتو بلاگ 

وېشنيزه:بم غورځونکي الوتکې
بوينگ بي ۱۷ فلاينگ فورټرېس

**بویینگ بی ۱۷** (په انگریزی: *B-17 Flying Fortress*) یو ډول بم غورزوونکی الوتکه ده چی د ۱۹۳۵ کال څخه تر ۱۹۴۵ کال پورې په امریکا کی د بویینگ الوتکو جوړونکي شرکت لخوا جوړېده. په ۱۹۳۷ کال کې د بویینگ الوتکو جوړونکي شرکت ۴ ماشینه بویینگ امریکايي الوتکه معرفي کړه، دې الوتکې کولای شول چې ۲۸۰۰ کیلوگرامه چاودیدونکي توکي ولیږدوي، په دوهمه نړیواله جگړه کې امریکايي ځواکونو څو ځلې پر نازیانو بریدونه وکړل. دغه الوتکه ځانگړی د نړۍ د جگړې په وخت کی د اروپا د جگړې په ډگر کی کارېده. 

## سرچینې

وېشنيزه:امريکايي بم غورځونکي الوتکې
وېشنيزه:بم غورځونکي الوتکې
نورتورپ گرومان بي ۲ سپېريټ

**نورتورپ ګرومان بي ۲ سپیریټ** *(په [[انگرېزي ژبه|انگرېزي]]: Northrop Grumman B-2 Spirit)* د جېټ د گڼه منظوره امریکایی ستراتیژیکی بم غورځونکي الوتکه ده چې د مځکني هدفونو د منځه وړولو لپاره ور څخه کار اخیستل کېږې. دغه الوتکه د گرومان د طراحی شرکت لخوا طرح شوه. د بې ۲ بم غورځونکي الوتکه چې پوښ یې بیخي بل ډول دی او څيړنیز نوم یې کامپوزیت دی دا الوتکه کولای شي د رادار شعاوې جذب کړي او د رادار پر مخ د یو وړوکي شي په توگه لیدل کیږي، هره بي۲ ډوله الوتکه دوه میلیارده او ۲۰۰ میلیونه ډالره ارزښت لري. ویل کیږي امریکا د دې الوتکې نوی ډول هم جوړ کړي چې په ۲۰۱۸ کال کې به نندارې ته وړاندې شي.

## تاریخ
د بي ۲  د بم غورځونکي الوتکې ترقی (پراختیا) په ۱۹۸۲ کال کې پېل شوه.  د بي ۲ د الوتکې د ترقي قیمت ۲۳ میلیارد ډالره ته ورسېده. د الوتکې لمړي الوتنه په ۱۹۸۹ کال کې ترسره شوه. امریکایی هوایی ځواک دغه بم غورځونکي الوتکه د ۱۹۹۳ کال راهسي کار اخلي. 
امریکایی پوځ لمړي ځل د دغی الوتکې څخه په ۱۹۹۹ کال کې  د کوسوو په جگره کې  کار واخیست. په ۲۰۰۱ کال کې په افغانستان کې د بي ۲ الوتکې د طالبانو پر ځواکونو برید وکړې.

## سرچینې

وېشنيزه:بم غورځونکي الوتکې
وېشنيزه:امريکايي بم غورځونکي الوتکې
هولي

thumb|250px|کیڼ|هولې
د **هولي** فيستوال په هندوستان کې یو دودیز لوی جشن دی چې تل د نوي کال په پيل کې ترسره کیږي او د هندي کلیزې لپاره یې لمانځنه کیږي، او د طبیعت د بیا ځلې ښکلي کیدا ښودنه کوي. د هندي خلکو ترمنځ د رنگ دا شنیدل د خوښي بیا ځلې ژوند او پر بدیو د ښگیڼو د بریا ښودنه کوي. د رنگ، له اوبو څخه د ډکو سطلونو شیندل د دې دودیز جشن ښودنه کوي. دا فیستوال د هولي، د رنگ جشن او د پسرلي د جسن په نوم هم یادیږي او د هند یو پخوانی فیستوال دی چې گڼې کیسې او افسانې هم پورې تړلي دي، د هولي جشن چې د دوی په پخوانیو پورې تړاو لري پکې ځوانان، سپين ږیري او ماشومان گډون کوياو غیر هندو کسان هم د دوستي لپاره په دې جشن کې گډون کوي. نن سبا ډيری کم ځوان هندي نسل د هولي له ریښې څخه خبر دي او دوی دا یوازې د خوښي لپاره یو بهانه بولي. دا جشن چې دوه ورځې دوام کوي په ټول هند کې رخصتي وي.

د هولي له سهار څخه خلک په گډا او سندرو ویلو بوخت وي او څومره چې د ورځې وروستۍ برخې ته رسیږي خلک سیندونو او اوبو لرونکو سیمو ته سره را ټولیږي او د دې ورځې په مازدیگر ځانگړي پاخه شوي خواړه خوري او څومره چې شپه را نیژدې کیږي سکوت سیمه نیسي، د هولي جشن د ماتورا، ورینداوان ناندگایون او برستار په ښارونو کې په مذهبي توگه لمانځل کیږي. ځکه دا ښارونه د کریشنا د اوسیدلو ځای دی.

هولي په هندي ژبه کې سوځولو ته وايي او په اصل کې هولي پر بدو د ښو د بریا مانا ورکوي او په دوه ورځو کې د هولي او دولتي په نوم یانې وړه هولي او غټې هولي په نوم جوړیږي، وروسته تر دې چې دوی د کریشنا او رادا پر مجسمو باندې خپلې نښي ږدي له مایعاتو څخه په ډکو سطلونو کې رنگول شوې اوبو او رنگونه په یو بل شیندي. په اصل کې کیدی شي دا جشن یو رنگین جشن وبولو، ځکه ډول ډول رنگونه پکې کارول کیږي هندیان عقیده لري چې روښانه رنگونه خوښي ورکونکي دي.

د روایاتو سره سم دا جشن د ځمکې د حاصلاتو د ښه والي په موخه په لاره اچول کیږي او دا جشن د کریشنا او رادا د مینې لپاره هم به لاره اچول کیږي او په دې جشن کې د رنگ شیندنې ترڅنگ موسیقي هم غږول کیږي او گډا هم وي، او په هره موڅه او سیمه کې اورلوبې هم کیږي دوی په دې اند دي چې اور کولای شي فضا له شیطاني روحونو څخه پاکولای شي او دا د دوی په اند د کریشنا او رادا د دښمن هولیکا د سوځونې یوه نښه هم ده او د هولي د رسم نوم هم له دې نوم څخه اخیستل شوی دی. په دې جشن کې هغه رنگونه چې کارول کیږي د نیمه گیاه، کومکوم، هالدي او نورو بوټو څخه جوړیږي، او ځينې رنگونه هم د هغو ونو له گلونو څخه جوړیږي کوم چې په پسرلي کې غوټۍ کوي نو هندیان عقیده لري چې دا پوډر کولای شي د پسرلي په موسم کې د زکام او نورو ناروغیو څخه هم مخنیوی وکړي. د هولي رنگ، شور ځوږ او اواز یوازې یوه مانا رسوي او یو پیغام لري: یوځای والی، یووالی، مساوات او برابري! د هندیانو په اند بل داسې جشن به نه وي چې د دیني او مذهبي درس ترڅنگ دوی ته ټولنیز یو والی هم ور زده کړي.

وېشنيزه:هندي فیستیوالونه
وېشنيزه:هولي
مطبوعاتي اعلاميه

**مطبوعاتي اعلاميه** (په انگرېزۍ کې: Press Release )مطبوعاتي اعلاميه هغه مطبوعاتي بيان دی چې خبري رسنيو يا مطبوعاتو ته لېږل کېږي، هدف يې خبريالانو او خبري رسنيو ته خبر ورکول دي، دا معلومات بايد گټور، دقيق او جالب وي.
## د مطبوعاتي اعلاميې معيارونه
* يو واضح سرليک دې ولري
* نېټه دې ورته وليکل شي او ورځ دې مشخصه شي (شنبه، يکشنبه...)
* د اعلاميې ليکوال (درېيم شخص) وي.
* په مطبوعاتي اعلاميه يا خبرپاڼه کې هغه موضوعات اخيستل کېږي چې يوڅه پېښ شوي يا يو کار ترسره شوی وي. يا کومې کمپنۍ نوي شيان توليد کړي وي.
* د  اعلاميې په پای کې دې برېښناليک پته او موبايل نمبر وليکل شي، که خبريالان پوښتنې لري ځواب ترلاسه کړي. د هغه کس نوم دې هم وليکل شي چې دا معلومات له خبريالانو سره شريکوي.(بهتره دا ده که دا جزئيات تر سرليک لاندې د پاڼې په سر کې راشي)
* ارقام، د کسانو او ځای نومونه دې په غور وليکل شي چې غلطي ونه لري.
* اعلاميه دې لنډه او معلومات دې پوره وليکل شي، چې خبريالانو ته د يوې موضوع ټول تصوير ورکړي.
* د  خبريالۍ په څېر په اعلاميه کې هم مهمه ده چې دغو پوښتنو ته ځواب وويل شي: (چا، څه شی، چېرې، کله او ولې)
* د اعلاميې په لومړۍ پراگراف کې دې د موضوع لومړني جزئيات راواخيستل شي، چې لوستونکی پوه شي اعلاميه پر کومه موضوع ده.په دويم پراگراف کې دا جزئيات زياتېږي، لوستونکو ته دا وښياست چې ستاسو دغه اعلاميه ولې ورته مهمه ده. په بل پراگراف کې نور جزئيات ورکوئ او په پای کې که د موضوع اړوند نور اضافه يا مهم معلومات ولرئ ورزيات يې کړئ.
* مهم معلومات دې په پيل کې راشي.
* که مو معلومات تر يوه مخ زيات وي، خامخا اعلاميې ته د مخونو شمېره ورکړۍ.
* د  هر پراگراف ترمنځ دې فاصله ورکړل شي.
* د اعلاميې ژبه دې روانه، عام فهمه او معياري وي، د پېچلو لغتونو له کارولو څخه دې (په کلکه) ډډه وشي.
* د ادارې لوگو دې ولري.
* که انځورونه ورسره مله شي غوره به وي. 
* د کمپنۍ  يا ادارې نوم دې وليکل شي.
* اعلاميه د برېښناليک، فکس په مرسته يا په ليکلې بڼه خبري رسنيو ته لېږل کېږي.
* زيات مهال خبريالان نه غواړي برېښناليک پته يې هر ځای خپره شي، کوښښ دې وشي چې ټولې برېښناليک پتې BCC ته کاپي شي، چې په دې توگه ټولې پتې پټې وي.
* که مو اعلاميه په پښتو وي، د Word تر څنگ يېPDF  ته هم واړوئ.
 
## نيمگړې مطبوعاتي اعلاميه
(له دې اعلاميې څخه  د اړيکو برخه او د ادارې نوم ليرې کړل شوی دی)
د متحده ايالاتو مرستيال رئيس جمهور د ايساف قومندانئ څخه ليدنه وکړه
د متحده ايالاتو سناتور جو بايډن څوک به چي ٢٠په د جنورئ د انتخاب شوي مرستيال رئيس جمهور په توگه   د سوکند مراسم تر سره کړي د ايساف د مشر جنرال ډيوډ ميکرنن د ليدلو لپاره د ايساف مرکزي قومندانئ ته په لسم د جنورئ ولاړ.  
د نوموړي سره د سهيلي کرولينا سناتور هم ورسره وه. دا هيات د سهر په چائ کي جنرال ډيوډ ميکرنن سره وکتل. او د نوموړي لخوا يي په افغانستان کي د عملياتو په اړه معلومات تر لاسه کړل. 
ددئ کتنې څخه وروسته سناتور جو بايډن د ايساف په مرکزي قومندانۍ کې مېشت د متحده ايالاتو سرتيرو سره ليدنه وکړه. 
سناتور جو بايډن ډيره مننه، دا يو ډير لوئ کار دئ چي تاسو يي دلته کوئ. تاسي ډيره لويه قرباني ورکوئ.  د ستاسو د خدمتونونه ډيره مننه.
 
## پر اعلاميې کره کتنه

* ژبه يې خرابه ده.  عام فهمه نه ده.
* معلومه نه ده چې په کومه ورځ (شنبه، يکشنبه...؟)
* ځای هم نه دی په گوته شوی، د ايساف مرکزي قومانداني چېرې ده؟
* اعلاميه د درېيم شخص له خوا ليکل کېږی، له وروستۍ جملې سړي داسې فکر کوي چې اعلاميه داسې يوه چا ليکلې چې له جوبايډن سره ملگری و.
* په اعلاميه کې نه ښکاري چې دا کتنه ولې مهمه ده؟
خبري غونډه

**خبري غونډې**(انگرېزي: *press conferences*) چارواکي ولس ته نژدې کوي او ولس يې له لاسته راوړنو او راتلونکو پلانونو خبرېږي، دغه راز خلکو ته دا باور ورکوي چې دولت د شفافيت په پام کې نيولو سره ولس له خپلو چارو خبروي. کوښښ دې وشي غونډه پر يوې مهمې موضوع راوبولئ، هڅه وکړئ زيات معلومات راټول کړئ، زيات ارقام او شمېرې ستاسو د څرگندونو اهميت نور هم زياتوي. 
د يوې اغېزناکې غونډې جوړولو لپاره لاندې ټکي مهم دي: 
* د غونډې تر پيل مخکې اجنډا بيان کړئ، که مو چاپ کړې وي بر گډونوالو او خبريالانو يې ووېشئ.
* تـــاسې د يوه دولتي چارواکي په توگه په غونډه کې گډون کوئ، غونډې ته پر وخت ورشئ. 
* غونډې پر يوې مشخصې موضوع رابولئ او د موضوع په اړه زيات معلومات راټول کړئ. 
* کوښښ وکړئ سيده موضوع ته دننه شئ او په لنډ وخت کې مهم ټکي بيان کړئ.
*  کله چې وينا کوئ کوښښ وکړئ پر خپلې ټاکل شوې موضوع خبرې وکړئ، که چېرې له ليکنې پرته وينا ورکوئ کوښښ وکړئ مهم ټکي پر يوه کاغذ تر وينا مخکې نوټ کړئ. 
* کوښښ وکړئ خبريالانو ته د غونډې په پای کې د پوښتنو وخت ورکړئ.
* کېدی شي خبريالان داسې پوښتنې وکړي چې تاسې به يې ځواب ته امادگي نه لرئ، داسې ځواب ورکړئ چې نه هغوی خپه شي او نه د خلکو په ذهن کې نورې پوښتنې ولاړوي، مثلاً وواياست، ښايي دا مسئله همداسې وي خو اجازه راکړئ نن پر همدې ټاکل شوې موضوع درسره خبرې وکړم. 
* که چېرې فکر کوئ غونډه ډېره مهمه ده، د غونډې تر پيل مخکې مطبوعاتي بيان پر خبريالانو ووېشئ، ځکه په دې توگه به په ارقامو، نومونو او شمېرو کې غلطي نه راځي. 
* کوښښ وکړۍ دغه ډول غونډې تل راوبولئ په دې توگه ستاسو کړنې په مطبوعاتو کې انعکاس پيدا کوي او خلک مو له کړنو خبرېږي.

وېشنيزه:غونډې
مېسرشمېت بي اف ۱۰۹

**مسراشمیت ب‌اف ۱۰۹** (په المانی:*Messerschmitt Bf 109* )یوه آلماني ښکاری الوتکه وه چی د ۱۹۳۷ کال څخه تر ۱۹۴۵ کال پورې جوړېدله. دغه ښکاری الوتکه د دويمې نړیوالې جگړې په وخت کی تر ټولو مهم او گڼ شمېر لرونکي ڼازي ښکاري الوتکه وله. د مسراشمیت لمړی الوتکه په ۱۹۳۴ کال کی جوړه شوه او لمړی الوتنه یی په ۱۹۳۵ کال کی عملی شوه. د ۱۹۳۷ کال څخه تر ۱۹۴۵ کال پورې ۳۳۹۸۴ الوتکې جوړې شوې. 
## سرچینې
‎

وېشنيزه:آلمانی الوتکې
وېشنيزه:د مسراشمیت الوتکې
مسراشمیت بي اف ۱۱۰

**مسراشمیت بي اف ۱۱۰** (په آلمانی: *Messerschmitt Bf 110* ) د دوو موتورونو یوه المانی ښکاری الوتکه وه چی د دښمن د الوتکو د منځه وړولو لپاره ور څخه کار اخیستل کېدله. دغه ښکاری الوتکه د ۱۹۳۴ کال څخه تر ۱۹۴۵ کال پورې په آلمان کی د مسراشمیت شرکت لخوا جوړېدله او تر ۱۹۴۵ کال پورې ۶۱۷۰ تنې الوتکې جوړې شوې. مسراشمیت ب‌اف ۱۱۰ کولای سول په شپه کی جگړه وکړی او د دی لپاره نوموړی الوتکه د ۱۹۴۰ کال څخه د شپې د اکتشافو لپاره ورڅحه کار اخیستل کېدله.
## تاریخ
د مسراشمیت ب‌اف ۱۱۰ پرمختگ په ۱۹۳۴ کال کی د Hermann Göring د غوښتنو په اساس پېل شو. لومړنی الوتنه یی يه ۱۹۳۶ کال کی تر سره شوه او تر ۱۹۳۹ کال پورې ۵۰۰ الوتکې جوړې شوې وې. 

## سرچینې
‎
وېشنيزه:آلمانی الوتکې
وېشنيزه:د مسراشمیت الوتکې
شهاب الدين محمد غوري

**شهاب الدین محمد غوري** د افغانستان دپاچايانو په لړ کې يو تر ټولو ډېر دینپاله او د سوري پښتنو له ټبر څخه مېړنی پاچا و . د اسلامي نړۍ په تاريخونو کې دی تر ټولو نوموتی مسلمان حاکم ياد شوی او په هند کې یې د مسلمانانو د ژغورنې لپاره ډېرې هلې ځلې کړي او پخپله یې هندي توکمنو ته هم د انساني کراماتو د لوست سرلاری و .
## مخينه
د شهاب الدین غوري په وخت کې د هند په لويې وچې د وگړو تر منځ توپیري پوړیزه بې عدالته گروهې وې چې له مخې یې د هندو مذهب په گروهو کې شامل و . يوه ډله انسانان پاک انسانان او تر ټولو ښه گڼل کېدل بله ډله جگړه مار او د ټولنې د واک هر اختيار ورکړل شوی و ، درېيمه بيا تر ټولو پلید بلل کېدل چې آن ورسره هندوانو خبرې کول گناه بلله او هغوی يې د ټولنې د دواړو يادو ډلو فرضي او فطرتي نوکران گڼل . د همدې ډول تبعیضونو په خلاف شهاب الدین غوري راپاڅېد او په هند کې د ټيټو پوړونو گڼل شويو خلکو تر منځ مسلمانان هم ناولي گڼل چې شاه غوري ورپسې خپل پوځ ورمخته کړ.  

وېشنيزه:د افغانستان پاچايان
وېشنيزه:پښتانه
کامبوجيه ۲

**کمبوجیه ۲** (په مېخي ليکدود:)  د هخامنشیانو د کورنی څخه یو مشهور حکمران او فاتح و. پلار یې کوروش ۲ و.

## دکمبوجیه ژوند
کمبوخیه ۲ د کوروش ۲ تر مړینې وروسته د هخامنشیانو واکمن شو او په  ۵۳۹ مخزېږد کال کې هم د بابل پاچا شو. 
په ۵۲۵ مخزېږد کال کمبوجیه ۲ پر مصر برید وکړ او د مصر اردو د پارسي ځواکونو لخوا ماتې وخوړه. تر جگړې وروسته د پارسي اردو د *ممفیدا* ښار ونیوو او د مصر پاچا د کمبوجیه ۲ لخوا هم ونیول. د مصر تر نیولو وروسته حکمران کمبوجیه پر نوبیا برید وکړ مگر په دی وخت کې په فارس کې لوی قیام پېل شو. کمبوجیه مجبور شو په نوبیا کی جگړه بنده کړي او فارس ته ولاړ شي، مگر په فلسطین کې یې د ټپي کېدلو په وجه له دنیا سترگې پټې کړی.

## سرچینې
* ترجمه
* Encyclopaedia Iranica 
* Livius 
* Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon

وېشنيزه:هخامنشیان
وېشنيزه:پېښلیک
وېشنيزه:د اسیا تاریخ
وېشنيزه:د هخامنشیانو حکمرانان
فدا جان نظري

** فدا جان نظري** *(انگرېزي : Feda Jan Nazari)*  په کال ۱۹۴۹زېږدي کې د کندهار د برو دروازې د لوديانو په کوڅه کې زېږېدلی .  دی يو سياسي او ټولنيز کس دی . 
## زده کړې
بنسټيزې زده کړې ېې لومړی په خپل پلرني ټاټوبي د کندهار په جوماتونو کې له ديني زده کړو پیل کړي بيا ورپسې د دغه ښار له ډېرو وتليو موليانو او مفسرينو څخه تفسيري زده کړې ترلاسه کړي دي .
## دندې
په ۱۹۶۷ زېږدي کال کې ېې سياست ته وردانگلي او په دې وخت کې د خپل د وخت د کندهاری خواريکښ ځلمي په نوم پېژندل کېده . 
## سياسي تگلاره
## ليکلي اثار
فدا جان نظري پر پښتو برسېره ېې پاړسي ، عربي، انگرېزي ، او روسي ژبې هم زده کړي . د پښتو او پاړسي ژبو اشعار او ادب سره ېې مينه ده او کله نا کله شعر هم جوړوي . 
د لیکنو په برخه کې ېې دوه کتابونه ليکلي او اوسمهال په لنډن کې اوسېږي . 

# 	(Political and Social Dictionary of Afghanistan ) ېې په انگرېزي کې کال ۱۹۹۷م زېږدي کې خپور کړی . 
# 	ښکلي نومونه او ادبي تخلصونه (د پښتو او پاړسي نومونو او تخلصونو لارښود) ېې ۲۰۱۰م زېږدي کې خپور شوی.

## سرچينې
ښکلي نومونه او ادبي تخلصونه (د کتاب وروستنی پښتۍ ) خپروونکی : روهيال خپرنۍ موسسه (کندهار)

وېشنيزه:پښتانه ليکوال
شاپور ۱

300px|thumb|left|دبیشاپور کلا
**شاپور ۱**(په پهلوي کې:70px| - تلفظ:شَهپُهْر ) د ساسانیانو د کوړنی څخه یو مشهور حکمران او فاتح وو. پلار یی اردشیر پاپاکان چی د ساسانیانو د کورنی بندسټ ایښودونکی وو. 
شاپور په ایران کی ډير ښارونه او کلی تاسیس کړ او د رومانی امپراطوری په خلاف یی جگړه کوله.
## جگړې
شاپور ۱ د اردشیر پاپاکان تر لاس اخیستلو (استعفاء ورکولو) وروسته د ساسانیانو د واکمنی شاهنشاه (حکمران) شو. په دی وخت کی د ساسانیانو واکمنی د رومانی امپراتوری په خلاف جگړه کوله. 
په ۲۴۳ کی نوی جگړه پیل شوه او د رومانی پوځ د ساسانیانو د اردو لخوا ماته وخوړله. تر جگړې وروسته نوی رومانی امپراتور د شاپور سره سوله وکړه او هر کال یی شاپور ته پیسې او باج ورکولی.په ۲۵۲ کال کی شاپور ارمینیا ونیول او پر وروستی رومانی سیمی یی برید وکړ.
په ۲۶۰ کال کی د ایدیسا د ښار نژدې شاپورد رومانی پوځ سره ونښتل او په جگړه کی یی رومانی امپراتور ونیول. رومانی امپراتور چی نوم یی والیریان وو د ساسانیانو په زندان کی یی مړ کړ.شاپور د خپلو بریو په هکله په ډبره کی مظمون هک کړ چی په اوس وخت کی د نقش رستم د څلی په نوم یادېژی.شاپور د مذهبی نظره ډېر زغمناک حکمران وو. هغه د ساسانیانو په واکمنی کی ډېر ښارونه تاسیس کړل.
په ۲۶۶ کال کی شاپور د فارس په ولایت کی یو ښار جوړ کړ. دغه ښار د بیشاپور په نوم یادېږی چی په ساسانی فارسی ژبه وه شهپهر (*Veh Sháhpuhr*) ویل کیږی او د ښه – ستر شاپور معنی ورکوی. بیشاپور د ساسانیانو واکمنی یو پایتخت وو او د رومانی اسیران لخوا جوړ شو. د ښار په مرکز کی یوه ستره کلا وه. دغه کلا د قلعه دختر په نوم یادېږی چی په اوس وخت هلته یوازې ویرانه پاتی ده.په ۳ پیړی کی شاپور د خراسان رضوی په ولایت کی یو ښایسته ښار جوړ کړ چی په اوس وخت کی د نیشاپور په نوم یادېږی. د نیشاپور نوم په ساسانی فارسی ( *Névsháhpuhr*) د زړه ور شاپور معنی لری.شاپور په ۲۷۱ کال کی وفات وکړ.

## سرچینې
* KLÍMA, Otakar. *Sláva a pád starého Íránu*. Praha : Orbis, 1977. 252 s.(چیکی ژبه)(د ایران تاریخ)
* ترجمه
* Šápúrova biografie د شاپور ژوند 
* í د ساسانیانو جگړې 

وېشنيزه:د ساسانیانو حکمرانان
نصرت فتح علي خان

{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;"
|-
| style="text-align:right;" | 
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left" 
|-
 
بټنوک|250px|کيڼ| د انگلينډ په شاهي نندارې کې د قوالي وړاندې کولو پر مهال
**نصرت فتح علي خان** (۱۳ د اکتوبر، ۱۹۴۸ ز. - ۱۱ د اگست، ۱۹۹۷ ز.) *([[انگرېزي ژبه|انگرېزي]] :Nusrat Fatheh Ali Khan)* د قوالي سندرو يو پاکستانی سندرغاړی و. هغه د اوسيني پاکستان په فيصل اباد ښار کې چې پخوا ېې نوم ليالپور و زېږېدلی .د نصرت فتح علي خان په دويم پښت کې برتانوی ـ هندی او لومړی پښت ېې د نيکه لخوا د افغانستان گڼل شوی . د نصرت فتح علي خان کورنۍ د افغانستان درباري کلاسيکه سندارا (موسيقي) چې نن سبا د هند کلاسيکه موسيقي نومېږي د خپل پښت لخوا هند ته وروړې او د قوالي په برخه کې ېې خپل ځېل ساتلی .

## کورنۍ مخينه
دنصرت فتح علي خان د پلار نوم استاد فتح علي خان و . پلار يي هم د درباري غزلو نوميالی استاد و . نصرت فتح علي خان څلور خويندې لري او دوه وروڼه دي . موسيقي ېې له آره ورته پاتې وه چې همدا رنگه ېې آر د هغه ځوی نصرت فتح علي خان ته پاتې شوه . د نصرت فتح علي خان نيکه د افغانستان څخه د وخت برتانوي هند ته ورکډه شوی و چې بيا وروسته ېې پوره پښت د پاکستان د زېږېدو سره همالته مېشت شو.  شېخ دروېش د نصرت فتح علي خان نيکه سره لکه لارښود له افغانستان څخه هجرت کړی . نصرت فتح علي خان په ختيځه موسيقۍ کې مخور شوی او د ختيځې موسيقۍ د دود له مخې ېې د مخامخ سندربولۍ ، غزلبولۍ په غونډو کې يا هم د سندرو د استادۍ په غورواي محفل کې ېې د وخت د غزل او قوالي استادانو لخوا منل شوی او په استادۍ لقب ېې نازولی .

## زده کړې
استاد نصرت فتح علي خان له پیله خپل پلار څخه د موسيقي ابتدايی تعليم ترلاسه کړی . تر څنگ ېې د عام ښوونځي زده کړې تر لسم ټولگي پورې بشپړې کړي .  ويل کېږي چې د وخت موسيقي په زده کړو کې يو ماشوم ته زده کړه د موسيقي د عالاتو څخه پيلېده نو ځکه د نصرت فتح علي خان پلار هم دی د تبلې زده کړې ته کېناوه او تر څنگ ېې ورته د غږ هنر چې اعلاپ گڼل کېږي ورزده کړل .وروسته د پلار د مړينې څخه ېې د تيوري په اړخ کې خپل د ترونو لکه استاد مبارک علي خان ، استاد سلامت علي خان او نوازش علي خان څخه ېې بشپړه زده کړه ترلاسه کړه .وروسته د کلاسيکو زده کړو ېې ابتدايه هنري خپرونې ېې د قوالي ځېله پیل شوې  .

## هنري پيل
خپل هنري پیل ېې د راډيو پاکستان څخه په يوې خپرونې کې چې نوم ېې (جشن بهارا) و په کال ۱۹۶۴م زېږدي کې کړی .  لومړنۍ سندره ېې په ۱۵ کلنۍ کې ويلې ده . سندره ېې پاړسي وه او شعر ېې د امير خسرو بلخي و . استاد نصرت فتح علي خان په شپږو ژبو کې سندرې جوړې کړي دي ، دا شپږ ژبې اوردو ، پاړسي ، سرايکي ، هندي ، عربي ، انگرېزي او پنجابي دي . 
 
## هنري لاسته راوړنې
استاد نصرت فتح علي خان په نړېواله کچه شهرت لري او د همدې شهرت له کبله ېې ډېرې لاسته راوړنې درلودې. پخپل هېواد پاکستان کې ېې ډېرې جايزې او ستاينليکونه ترلاسه کړي . 
## مړينه
استاد نصرت فتخ علي خان د پښتورگو ناروغي درلوده کله چې په ۱۱م د اگست ۱۹۹۷م زېږدي کې د پښتورگو د ناروغۍ له کبله په ځای پرېوت نو ېې درملنې لپاره انگلينډ ته ولېږداوه هلته ېې درملگرو غوښتل چې نوي پښتورگي ورواچوي د زړه د کمزورۍ له کبله پرې فشار راغی او همالته ومړ . دی پخپل پلرني هديرې کې چې فيصل آباد کې ده خښ کړی شو . له نصرت فتح علي خان څخه ۱۲۰ سندريزه ټولگې پاتې دي . 
## سرچينې
نصرت فتح علي خان سره د پاکستان ټلويزيون لخوا شوې مرکه

وېشنيزه:پاکستاني سندرغاړي
بيشاپور

**بیشاپور** (په پهلوي کې: *Veh Shahpuhr*) د ساسانیانو یو پخوانی پایتخت وو چی په ۲۶۶ کال کی د حکمران د شاپور ۱ لخوا تاسیس شو. دغه ښار په ایران کی د فارس په ولایت کی پروت وو او په اوس وخت کی هلته یوازې د ویرانه پاتې ده. 
## تاریخ
د بیشاپور پایتخت د رومانی اسیرانو لخوا جوړ شو. د بیشاپور نوم په ساسانی پارسی ژبې کې د *ښه شاپور* معنی لری. د بیشاپور په مرکز کی یوه ستره کلا وه چی په اوس وخت کی د* قلعه دختر* په نوم یادېږی.

## سرچینې
* بیشاپور
گوند مشر

په سیاست کې د **گوند مشر** تر ټولو ځواکمن رسمي کس په یوه گوند کې بلل کیږي.
کوربن بليو

کيڼ|250px|بټنوک|کوربن بليو
**کوربن بليو** يا **کوربن بليو ریورز** (۲۱ د فروری، ۱۹۸۹ ز) (په انگرېزي: *Corbin Bleu Reivers*) يو نامتو امريكايي سندرغاړى او نڅاكوونكى و.

## باندنۍ تړنې
* د کوربن بليو رسمي وېبپانه 
* IMDB تړنه

وېشنيزه:امريکايي سندرغاړي
انځورگري

[بټنوک|280px|په [وچکښ باندې کښل شوي انځور د آینگرېس لخوا ]]
**انځورگري** د ښکلي هنرونو له ډلې څخه يو هنر دی.

## سرچينې
بوينگ بي ۲۹

بټنوک|250px|B-29 Superfortress
**بوینگ بي ۲۹** الوتکه کولای شي په یو ساعت کې ۵۸۴۵ کیلومتره الوتنه وکړي چې جگ والی به په فضا کې ان تر ۳۱ زرو پورې رسیږي او کولای شي په یو ساعت کې ۶۰۰ کیلومتره لاره و وهي. دا الوتکه د کالیبر په نوم په ۱۲ مسلسلو او یو شل ملي میتري توپ مجهزه ده او کولای شي نهه ټنه چاودیدونکي توکي ولیږدوي، د دې الوتکې باډۍ او بدنه د مرمۍ ضد له ښیښې څخه جوړه شوې. د دې الوتکې له نوم اخیستو سره د جاپان پر هیروشیما او ناکازاکي باندې جاپانیانو ته د اټومي بم برید ور په یادوي.

## سرچینې
د محمد الله آرین پښتو بلاگ 

وېشنيزه:بم غورځونکي الوتکې
وېشنيزه:امريکايي بم غورځونکي الوتکې
ثريا دليل

**ثریا دلیل** د افغانستان د عامی روغتیا وزارت سرپرسته وزیره ده.

ثریا دلیل د استاد حضرت قل دلیل لور، د ۱۳۴۷ لمریز کال د کب په میاشته کې د کابل په ښارکې زیږېدلې ده. پلار او موریې دواړه ښوونکي او دپوهنې د لویې کورنۍ غړي وه. دوی په اصل کې د فارياب ولايت د اندخوی ولسوالۍ دي.

## سرچينې

وېشنيزه:افغانان
وېشنيزه:افغانې وزيرانې
د سقاوې دښته

**سقاوې دښته** یوه ستره او ارته دښته د کابل او لوگر په منځ کې پرته ده، چې په سلگونه جریبه ځمکه ېې راچاپیره گړې ده.

## آرپوهنه

د دې سیمې د نوم ایښودو شالید داسې دی، چې تر دې نوم وړاندې د دې سیمې نوم سې گاوه و. «سې گاوه» په سقاوه واوښته. دسې گاوه نظر هم سم او پرځای ځکه چې د افغانستان په سویل لودیځ کې اوس هم د ششگاو په نامه شته ده. او دا نوم ایښوده ځکه شوې چې پخوا په ځمکې د غوایانو په حساب گز کیدې چې وروسته وورسته په میټریک سیسټم واوښتې، نو ددې سیمې تاریخي پس منظر په دې ډول تیر شوی دی.

## دا هم وگورئ

*لوگر ولایت
*

## سرچینې

*د لوگر ولایت

وېشنيزه:افغانستان
پامير پوهنتون

**د پامیر پوهنتون** په ۲۰۱۱ ز. کال کې د يوه شخصي پوهنتون په توگه ثبت شوی. دا پوهنتون د افغانستان د خوست ولايت په پلازمېنه کې ځای پر ځای دی.

په دغه پوهنتون کې د اقتصاد، کمپيوټر ساينس او د انگليسي ادبياتو زده کړې ورکول کېږي.

## سرچینې

وېشنيزه:د افغانستان پوهنتونونه
زرغون ښار

**زرغون ښار** د لوگر یو له لرغونو سیمو څخه ده، چې تر دې مهاله ېې په اړه بشپړ علمي مالومات په لاس کې نه شته. خو تر کال ۱۹۲۹ز پورې د دغې سیمې نوم سبزاباد و، چې وروسته بیا د محمد گل خان مومند په حکم په زرغون ښار بدل شو. تر دې مهاله په همدغه نوم یادیږي. داسیمه د محمد اغې ولسوالی په لویدیځ کې پرته سیمه ده.

## د خواجه صدر اولیا زیارت
په زرغون ښار کې د هیواد په کچه یو ډیر مشهور زیارت دی، چې د خواجه صدر اولیا زیارت په نامه یادیږي. د دغه شخصیت قبر ته د هیواد له ډیرو برخو څخه خلک د دم او دعا لپاره ځي راځي. د ولسي خلکو په وینا: خواجه صدراولیا له نن څخه شپږ پیړۍ وړاندې په همدغه سیمه کې د خدای د یوه دوست په توگه تیر شوی دی. وايي:یوه ورځ خواجه صدر اولیا په لمانځه ولاړ و، چې مور ېې ترې اوبه وغوښتې ،خو ترڅو چې هغه لمونځ خلاصوه، نو مور ېې بیرته ویده شوې وه. کله چې نوموړي سلام وگرځاوه، نو سمدلاسه ېې جام له اوبو ډک کړ او دمور کټ ته ودرید، خو هغه ېې له خوبه ویښه نه کړه. مور ېې هماغسې ویده وه. پس له څو گینټو انتظار وروسته مور ېې له خوبه پاڅیده ، د ده له لاس څخه ېې د اوبو یخ جام واخیست، خو له جام سره دخواجه صدر اولیا دورغوي غوښه هم پرې شوه. ځکه چې اوبه هم یخې وې او موسم هم سوړ ژمی و. مور ېې د دې پیښې په لیدو ډیره خواشینې شوه، دخپل زوی د مینې ادب او درناوي په چلند ډیره و ویاړیده او ډیره خوښه شوه او دعا ېې ورته وکړه،چې اې خدایه ته زما زوی د والیانو سر کړې. خلک واېې له دې پیښې وروسته ده ته دخواجه صدراولیا نوم و رکړل شو، چې له همدې شیبې وروسته له ده بیلابیل کرامتونه څرگندیدل. ځکه خو ېې زیارت ډیر مشهور دی. زرغون ښار ته دهمدغه زیارت لپاره خلک ډیر ځي راځي. د ده زیارت په لرگیو نقاشي شویو ستنو دریدلی او ښکلی شوی دی. له دغو نقاشی شویو لرگیو څخه ښکاري چې دا زیارت ډیر پخوانی دی. همدا ډول خلک وایی چې له نن څخه شاوخوا ۳۰ کاله پخوا په دغه زیارت کې یوه توره ډبره وه، چې یو متر سور او نیم متر ېې پلنوالی و. دې ډبرې په ډیروجگړو کې دغلگرو پر وړاندې دنورو غازیانو په ډله کې جهاد کاوه. همداراز دې ډبرې هغه پخواني افتونه له منځه وړل ،چې خلکو ته به دزیان لامل گرځیده. د دې تیږي د مبارزو څرگندنې نښې دا وې، چې دشپې له خوا به غیب وه. سهار وختي مخکې له اذانه په وینو ککړه په خپل ځای کې ایښې وه. یانې هرو مرو به ېې کومه بلا یا افت له منځه وړی و. خو له بده مرغه په تیرو درې لسیزو جگړو کې دا په زړه پورې عجیبه او غریبه ډبره یو په یو غیب اوتري تم شوه.

## سرچینې

وېشنيزه:افغانستان
پښيميسل اوتاکار ۲

**پښیمیسل اوتاکار دوهم** ( په چیکی :*Přemysl Otakar II.,  král železný a zlatý* ) (زیږیدنه : ۱۲۳۳م.ک. مړینه: ۱۲۷۸ م.ک.)د پښیمیسل د کورنی څخه یو مشهور حکمران، فاتح او سیاستمدار وو. پلار یی د چیک پاچا واتسلاف ۱  وو. د پښیمیسل اتاکار دوهم د حکومت په وخت کی د چیک پاچایی اوج ته ورسیدله.
## ژوند
په ۱۲۴۷ کال کی د پښیمیسل اوتاکار ورور چی نوم یی ولادیسلاف وو، وفات وکړ. ولادیسلاف هیڅ زوی نه درلود او د دی لپاره پښیمیسل اوتاکار د چیک د تاج ورثه (وارث) شو. 
د چیک اشرافو غوښتل چی د واتسلاف سیاسی قدرت ضعیف کړی او د دی په سبب یی پښیمیسل اوتاکار د چیک پاچا انتخاب کړ. پاچا واتسلاف ۱ تر انتخاب وروسته المان ته ولاړ.
مگر په ۱۲۴۹ کال کی واتسلاف لوی اردو جمع کړ او د پراگ پر کلا یی برید وکړه او پښیمیسل اتاکار مجبور سو چی د خپل پلار سره سوله وکړی.

## د اتریش میراث
په ۱۹۴۶ کال کی د اتریش حکمران فریدریک مړ شو او په ۱۲۵۱ کال کی پښیمیسل اتاکار د فریدیریک خور سره واده کړه او اتریش پښیمیسل اوتاکار لاس ته راوړ.
مگر د فریدیریک خور چی نوم یی مارکیتا (*Markéta*) وله ،  پنځوس کالنه وه او وچه (بې اولاده) هم وله. 
په ۱۲۵۲ کال د هنگری حکمران بیلا څلورم خپل ځان د اتریش قانونی حکمران اعلان کړ او پر اتریش یی برید وکړ. د ۱۲۵۳ کال څخه تر ۱۲۵۲پورې پښیمیسل اتاکار د هنگری د حکمران په خلاف جگړه کوله په دی وخت کی پاچا لمړی واتسلاف  مړ شو او پښیمیسل اوتاکارپه رسمی توگه (رسما) د چیک پاچا شو. په ۱۲۵۴ کال کی پښیمیسل په پروشیا کی د بې مذهبو په خلاف هم جگره کوله. هغو په پروشیا کی د کراکویڅ ښار تاسیس کړ چی نن ورځ د کلینینگراد په نوم یادېږی.
## جگړې
په ۱۲۶۰ کال کی د کرېسینبورن (*Groissenbrunn*)  ښارته نژدې چېکي اردو او د هنگری پوځ سره ونښتل. په جگره کی د هنکری حکمران بیلا ماته وخورله. تر جگړې وروسته حکمران بیلا د پښیمیسل سره سوله وکړه. په ۱۲۶۰ کال کی پښیمیسل مارکیتا ته  طلاق ورکړ او د بیلا د خور (کونهوتا *Kunhůta*) سره یی واده وکړ. په دی وخت کی پاچا پښیمیسل د چیک د پاچایی په  پراخولو پیل وکړ.
په ۱۲۶۶ کال کی د چیک پوځ  د خیب ولایت ونیوه
په ۱۲۶۹ کال کی د کوروتانی سیمې ونیول سوی
په ۱۲۷۲ کال کی د فورلان سیمی ونیول سوی.
په ۱۲۷۰ کال کی د نوی هنگری پاچا ستیفان ۵ د چیک پر پاچایی پرید وکړ مگر پوځ یی د چیک د اردو لخوا ماته وخورله. په ۱۲۷۱ کال کی پاچا ستیفان د پښیمسل اوتاکار سره سوله وکړه. 
په ۱۲۷۳ کال کی پاچا ستیفان ۵ هغه سوله نقض کړه او د چیک پر پاچایی یی برید کړ.
په جگړه کی د هنگری اردو د چیک د ځواکونو لخوا ماته وخورله او سلواکیا د چیک پاچا لخوا ونیول شو.

## سرچینی
* ترجمه
* پښیمیسل اوتاکار دوهم 

وېشنيزه:چېکي واکمنان
جي اېف ۱۷ تهنډر

**جي اېف ۱۷ تهنډر** ( په اردو: *جے ایف-17 تھنڈر*، په چینی:*枭龙, 梟龍* ) د جټ یوه برید کوونکې ښکاري الوتکه ده چی د ۲۰۰۷ کال څخه  د چین او پاکستان لخوا جوړېږی. دغه الوتکه په ځانگړی ډول د پاکستان د هوایی ځواکونو لپاره سوی ده.
جی اف ۱۷ تهنډر کولای شي چې پر هوایی او ځمکني هدفونو د راکتونو په مرسته بریدونه وکړی. دغه ښکاري الوتکه هم په شپه کی او  هم د باران په وخت کې الوتلای شي لنډه دا چې په هر ډول موسم کې خپل هدف په نښه کولای شي.

## تاریخ
چین او پاکستان په ۱۹۹۹ کال کی یو مهم تړون لاسلیک کړل. د تړون په اساس چین به پاکستان ته عصری تیکنولوژی ور کړی. په ۲۰۰۶ کال کی د پاکستان د هوایی ځواکونو ۱۵۰ الوتکې سپارښت وکړلې. د الوتکې ارزښت ۱۵ میلیونه ډالره دی. په ۲۰۰۸ کال کی نورو هيوادونو (ایران،مصر،آذربایجان,الجېريا, لبنان،  بنگله دېش,ماينامار(برما),  ) هم د دغه الوتکې سپارښت کړل.
د جی اف ۱۷ الوتکه د الومین د ترکیبونو څخه جوړېږی. د الوتکې د مهم برخو د جوړولو لپاره  د تیتان د فولاد څخه هم کار اخیستل کېږی.

## سرچینې
* ترجمه

وېشنيزه:د پاکستان الوتکې
وېشنيزه:چینی الوتکې
موسهي ولسوالۍ

**د موسهي ولسوالۍ** د کابل ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر 000’30 وگړو ته رسېږي.

## سرچينې

وېشنيزه:د کابل ولسوالۍ
امام ابن حبان

نوموتی افغان عالم او پوه ابن حبان چي اصلي نوم یې محمد بن حبان دی، په ۲۸۰ هجري ق کال کي یې دافغانستان دهلمند ولایت په بست سیمه کې نړۍ ته سترگي غړولي دي اوپه ۳۵۴ هجري کي وفات سوی دی. 

## زدکړي

ابن حبان خپلي لمړنی زدکړي له اسحاق بن ابراهیم، محمدبن عبدالله اوځیني نورو علماوو څخه ترلاسه کړې اوترهغه وروسته یې داسلامي نړۍ بېلابیلو هیوادونو لکه عراق، مصر، شام، حجاز او نورو ته سفرونه وکړه چي په دې ترځ کي یې له بيلابیلو پوهانو څخه ستري زدکړي لاسته راوړې اوخپل ځان یې په علم کي دمهارت درجې ته ورساوه . ابن حبان په علوموکي دځان لپاره دحدیثو پوهي ته ډېره پاملرنه کول اوغوښتل یې چي په یاده برخه کي ځان دکمال ترحده ورسوي چي دغه ارمان یې پوره سو اوپه اخرکي داسلامي نړۍ یوله سترو محدیثونو څخه وګرځېدی . نوموړي دخپلو زدکړو په اړه وايي چي ماله دوه زره کسانوڅخه علم ترلاسه کړی دی. 

ابن حبان په هرات کي له محمدبن عثمان، په بصره کي له فضل الله بن حباب، په بغدادکي له حامدبن محمد بلخي، په مکه کي له محمدبن ابراهیم، په دمشق کي له احمدبن عمیر، په بیروت کي له محمدبن عبدالله، په بیت المقدس کي له عبدالله بن محمد، په مصرکي له احمدبن شعیب نسائی اوپه نوره اسلامي نړۍ کي له بېلابیلو اسلامي پوهانوڅخه زدکړي لاسته راوړي دي . ابن حبان له دغه زدکړوڅخه ترفراغت وروسته په سمرقند اونیشاپور ښارونوکي خپلو شاګردانو ته داسلامي علوموپه اړه معلومات وړاندي اوپه هغه ځایونوکي یې دښوونکي دنده سرته ورسول . 

## شاګردان
ابن حبان تر زدکړو پای ته رسېدو وروسته داسلامي نړۍ بېلابیلو ځوانانوته دعلم رڼا ورسول اوپه دې ترځ کي ایرانیان او نوره اسلامي نړۍ له پوهي څخه برخمنه سول چي اکثره شاګردان یې هم له ایران څخه وه . 

## آثار اوکتابونه
دمشهوره لیکوال خطیب بغدادی په قول ابن حبان ترڅلوېښت ډېر کتابونه لیکلي دي خودزمانې حالاتو دغه کتابونه ترډېره پوري لمنځه یووړه اویوازي دګوتو په شمېر کتابونه اسلامي نړۍ ته په میراث رسېدلي دي چي په هغوی کي ځیني یې په لاندي ډول دي :

السیرة النبویة واخبار الخلفاء

المجروحین من المحدیثین والضعفاء والمتروکین

تاریخ الصحابه الذین روی عنهم الاخبار

کتاب الثقات

مشاهیر علماء الامصار

روضة العقلاء ونزهة الفضلاء

صحیح ابن حبان

په ټولو کتابونوکي یې همدغه اخري کتاب چي دصحیح ابن حبان په نامه یادیږي ډېر شهرت لري اوپه حدیثوکي دابن حبان ښه پوهه موږته په ډاګه کوي . 

## وفات
ابن حبان په ۳۵۴هجري ق کال کي دافغانستان دهلمند ولایت په بست سیمه کي وفات او خاورو ته وسپارل سو . مقبره یې اوس هم په دغه ځای کي شتون لري اوپه ۱۴۰۰هجري ق کال کي دافغانستان دحج او اوقافو وزرات دنوموړي په اړه یوملي سمپوزیم هم جوړ کړچي پکښي دپښتو او دري ژبي مقالي غوښتل سوي وې. 
وېشنيزه:اسلامپوهان
ابي بن خلف

**ابی بن خلف** د مکی د مشرکینو څخه د اسلام یو لوی دښمن و د هجرت مخکې نوموړي یوه ورځ نبي علیه السلام ته  ویل : چې ما یو آس ساتلی دی ډېر ښه خوراک ورکوم پردی آس به سپریږم او تا به قتلوم ( نعوذ بالله ) پیغمبرعلیه السلام یوه ورځ په ځواب کې  ورته وویل :چې ان شاء الله زه به تا قتلوم ،

د احد په جنگ کې أبی بن خلف د نبی علیه السلام تلاش کاوی او دا یې ویل :که چیری دی [یعني محمد ص]  نن پاتی شی نو بیا زما خیر نشته . کله چې دی دحملې په اراده سره ونبي علیه السلام ته نژدی ورغی صحابه ؤو اراده وکړه چې د لیری څخه یی ختم کړی نبي علیه السلام وویل : پری یی ږدئ چې کله دی نږدی شو نونبي علیه السلام د یو صحابي دلاسه څخه برچه واخیسته او دغه کافر یی په ووهل ، برچه یې پرغاړه  ولگیده او یوسپک زخم یی پرغاړه پیدا شو .

مگر د هغه په وجه سره د آس څخه ولویدی او د څو واره غورځیدو وروسته لښکر ته ور ورسیدی او نعرې یی وهلی چې قسم په خدای زه محمد ص قتل کړم ،کفارو ده ته اطمنان ورکی چې لږ گریدلی دی هیڅ فکر مه کوه ،لیکن ده به ویل چې محمدص ماته په مکه کې وویل چې زه تا قتلوم ،قسم په خدای کچیری ده پر ما باندی ناړې توکړی وای نو هم به زه مړ کیدم . فرمایی چې د ده د نعرو آواز داسی شو لکه د غوائی رمباړی .

ابوسفیان چې د هغه جنگ مشر و وده ته پیغور ورکړ چې د دې لږ گریدو په وجه دومره نعرې وهی!!  أبی بن خلف وویل چې ته خبر یی چې دا د چا وهل دی دا محمد ص وهل دی زه دومره په تکلیف یم په لات او عزی سره [چې دوه مشهور بتان دی]  زما قسم دی که دا تکلیف پرټول حجاز باندی تقسیم شی نو ټول به هلاک شی محمدصلی الله علیه وسلم ماته په مکه کې وویل ، چې زه به تا قتلوم نو زه هم هغه وخت پوه شوم چې د ده په لاس به ضرور مړ کیږم . زه دی درواغجن نشم بللای که چیری د دی خبرداری وروسته ده پر ما باندی ناړې توکړی وای نو هم به زه دهغه څخه مړ کیدم دغه و چې مکې مکرمې ته د رسیدو یوه ورځ مخکی په لار ی کې مړ شو.

زموږ مسلمانانو لره دا ډېره د غیرت او عبرت خبره ده چې یو کافر او سخت دښمن د نبی علیه السلام د خبری پر رښتیا والی دومره یقین درلودی چې ده پخپل مرگ کې هم څه شک او شبه نلرله . لیکن موږ د نبی علیه السلام د منلو باوجود د علیه السلام د رښتینولی سره سره او له هغه سره د محبت د دعوی باوجود په څومره ارشاداتو او هدایاتو عمل کوو او د کومو شیانو څخه چې علیه السلام عذاب بیان کړی دی د هغه څخه څومره وېره لرو . هر انسان دی پخپل گریوان کې وگوری .

وېشنيزه:جاهلان
د فرزه ولسوالۍ

**د فرزې ولسوالۍ** د کابل ولايت یوه ولسوالۍ ده چې د کابل په شمال او په شمالي کې پرته ده.

په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۱۹۱۰۰ وگړو ته رسېږي.په 1991 کال کې فرزه د میربچه کوټ یوه برخه وه اما وروسته هغې نوم فرزه ترې جدا شوه. د فرزې خلک ډير پښتانه دي او ژبي پښتو  ده. فرزې خلک ډیرپه کرنه بوخت دي او مالداري هم کوي .فرزه یو ډیره ښه هوا او ښکلې طبیعت لري . د فرزي خلکو کي ډیر قومونه شته لکه:مېرزاخیل، جباخیل سورساخیل اخم خیل، ذوالدین خیل او یو شمیر نور. 

## سرچينې

وېشنيزه:د کابل ولسوالۍ
جلريز ولسوالۍ

**د جلريز ولسوالۍ** د میدان وردگ ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۴۴،۸۷۳ وگړو ته رسېږي. د دغې ولسوالۍ اکثره وگړي پښتانه دي.

## سرچينې

وېشنيزه:د میدان وردگ ولسوالۍ
چک ولسوالۍ

**د چک ولسوالۍ** د میدان وردګ ولايت د ۱۰ ولسوالیو څخه یوه ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۸۳،۳۷۶ وگړو ته رسېږي.

## وګړي
د چک ولسوالۍ ۱۰۰٪ سله وګړي پښتانه دي.

## تاریخ
## جغرافیه

## سرچينې

وېشنيزه:د میدان وردگ ولسوالۍ
سيد آباد ولسوالۍ

**د سيد آباد ولسوالۍ** د وردګ ولايت ولايت اتو يوه ولسوالۍ ده، سیداباد ولسوالۍ د کابل کندهار په لاره کې پرته ده چې د وردګو ولايت له لويو ولسوالۍ څخه ده، دغه ولسوالۍ د شنيز، اونخي او تنګی درې لري. په دغه ولسوالۍ کې همدارنګه د وردګو ولايت پوهنتون (وردګ پوهنتون) هم پروت دی.د دغه ولسوالۍ ډېری اوسېدونکي وردګ پښتانه دي او په لږ کچه د سيداباد سيمه کې سيدان پراته دي.په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۱۱۴،۷۹۳ وګړو ته رسېږي.

## سرچينې

وېشنيزه:د میدان وردگ ولسوالۍ
مرکزي بهسود ولسوالۍ

**د مرکزي بهسود ولسوالۍ** د میدان وردګ ولايت د لسو ولسوالیو څخه یوه ده، چې د یاد ولایت په لویدیځه برخه کې موقیعت لري. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۹۴،۳۲۸ وگړو ته رسېږي، چې ۹۰٪ یې د هزاره قوم او پاتې ۱۰٪ سلنه پښتانه دي.

## وګړي
## تاریخ

## سرچينې

وېشنيزه:د میدان وردگ ولسوالۍ
بهسود ولسوالۍ

**بهسود ولسوالۍ** د میدان وردګ ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۲۵،۰۷۹ وگړو ته رسېږي چي اکثره خلک يې پښتانه دي.

## وګړي

## تاریخ

## سرچينې

وېشنيزه:د میدان وردگ ولسوالۍ
ميل می ۲۴

**میل می ۲۴** (په روسی: **Миль Ми-24**) یو د بریدکونکی هلیکوپتر دی چی د دښمن ټانکونو او نورو مځکنی او هوایی هدفونو د منځه وړولو لپاره کارېږی. دغه هلیکوپتر کولای سی ۸ عسکران انتقال کړی. دغه هلیکوپتر په اوس وخت کی د نړی تر ټولو زیاته برخه حربی هلیکوپتر جوړوی او د نړی د بیلو بیلو وسلوالو ځواکونو  په جگړیزو تجهیزاتو کی شامل دی.
## تاریخ
د میل می-۲۴ هلیکوپتر په ۱۹۶۵ کال کی د میل د شرکت لخوا طرح شو. لمړی الوتنه ئي په ۱۹۶۹ کال کی عملی شوه او شوروی پوځ دغه هلیکوپتر ځخه په رسمی ډول په ۱۹۷۲ کال کی کار واخیست. له هغه وخت ځخه تر اوسه پورې میل می-۲۴ د نړی په بیلابیلو جگړو کی د مختلفو ځواکونو لخوا استعمال شوی دی.

## د میل می-۲۴ هلیکوپتر په افغانستان کی
په ۷۰ کالو کی افغانی پوځ د میل می-۴ او میل می-۸ هلیکوپترونه درلودل. په ۱۹۷۹ کال کی شوروی هېواد  د افغانستان حکومت ته عصری هلیکوپترنه (می-۲۴ ) ورکړه او د دغو هلیکوپترونو چلونکی د شوروی د پوځ ځخه ول. کله چی په ۱۹۷۹ کال کی په هرات کی لوی فیام پېل شو نو افغانی حکومت د قیام د منځه وړولو لپاره د دغو هلیکوپترونو ځخه کار واخیست.
## جگړه
د دسمبر په ۱۹۷۹ کال کی شوروی پوځ  پر افغانستان برید وکړ. په ۱۹۸۰ کال کی شوروی پوځ د شوروی اتحاد څخه افغانستان ته د میل می – ۲۴ ډېر هلیکوپترونه ولېږل.چی دغه هلیکوپترونه د کابل، کندوز، بدخشان بگرام، کندهار، ننگرهار (جلال آباد) او آساد آباد په هوائی ډگرونو کی ول.
شوروی پوځ د میل می- ۲۴ هلیکوپترونو ځخه د مجاهدینو د ځواکونو د منځه وړولو لپاره کار اخیست او د ۱۹۸۱ کال ځخه د پاکستان د سرحد د څارلو لپاره ئی هم ورڅخه کار اخیست.
دغه هلیکوپترونه خاص ځواکونه ( Войска специального назначения) انتقالول او د قاچاقو وړونکو ډله ئی له منځه وړل او قاچاقی توکی ئی ورځخه اخیستل. مجاهدینو د پاکستان ځخه افغانستان ته د مځکی نه هوا ته ځینی لاسی توغندی قاچ وړل مگر  د شوروی پوځ د دغو هلیکوپترونو ته د رسام مرمی سیستم نصب کړ او دغو هلیکوپرونو د فیشنگونو د فیرولو په واسط د مجاهدینو لخوا د دغو هلیکوپترونو د منځه وړلو مخنیوی کاوه. یو مجاهد امریکائی خبریال ته وویل:* موږ له شوروی پوځ نه نه وېرېږو مگر موږ له شوروی هلیکوپترونو نه وېرېږو*.
لمړی میل می-۲۴ هلیکوپتر په ۱۳فیبرایر ۱۹۸۰ کی ړنگه شوه او تر ۱۹۸۶ کال پورې شوروی پوځ ۱۲۰ د میل می-۲۴ هلیکوپترونو لاسه ورکړی. په ۱۹۸۵ کال کی د امریکا متحد ایالاتو مخاهدینو ته د سټېنگر راکتونه ورکړل. د افغانستان په جگړه کی ۳۳۳ شوروی هلیکوپتروته د مجاهدینو لخوا ړنگه شول.
په اوس وخت کی د چېک پوځ په افغانستان کی هم د میل می-۲۴ د هلیکوپترونو ځخه کار اخلی.
په ۲۰۰۸ کال کی د چېک پوځ افغانی ځواکونو ته ۶  د می-۲۴ هلیکوپترونه ورکړه.

## منابع


## سرچینې
* ترجمه
* ترجمه
*  ترجمه 
*hranici- 100-naletanych-hodin-52774/  ترجمه

وېشنيزه:روسي هلیکوپترونه
ارچي ولسوالۍ

**د ارچي ولسوالۍ** د کندوز ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۵۷،۱۵۰ وگړو ته رسېږي. د ارچي ولسوالۍ ۶۰٪ وگړي پښتانه، ۱۵٪ ازبک، ۱۰٪ تاجک، او پاتې ۱۵٪ برخه نور قومونه جوړوي.

## سرچينې

وېشنيزه:د کندوز ولسوالۍ
امام صاحب ولسوالۍ

**د امام صيب ولسوالۍ** د کندوز ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۱۹۹،۱۸۶ وگړو ته رسېږي. د امام صيب ولسوالۍ ۴۵٪ وگړي ازبک، ۲۵٪ پښتانه، ۲۵٪ دېگان، او پاتې ۰۵٪ برخه ترکان جوړوي.

## سرچينې

وېشنيزه:د کندوز ولسوالۍ
چاردره ولسوالۍ

**د چاردرې ولسوالۍ** د کندوز ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۶۱،۵۸۷ وگړو ته رسېږي. د چاردرې ولسوالۍ ۵۵٪ وگړي پښتانه، ۲۵٪ دېگان، ۱۲٪ ازبک، او پاتې ۰۸٪ برخه ترکان جوړوي.

## سرچينې

وېشنيزه:د کندوز ولسوالۍ
خان آباد ولسوالۍ

**د خان اباد ولسوالۍ** د کندوز ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۱۱۴،۷۴۳ وگړو ته رسېږي. د خان اباد ولسوالۍ ۴۰٪ وگړي پښتانه، ۲۵٪ تاجکان، ۲۰٪ هزاره، ۱۰٪ ازبک، او پاتې ۰۵٪ برخه پشه يي جوړوي.

## سرچينې

وېشنيزه:د کندوز ولسوالۍ
کندوز ولسوالۍ

**د کندوز ولایت** د کندوز د افغانستان د شمالي ولایتونو څخه یو ولایت دی، چې مرکز یې  د کندوز ښار په نامه یادېږي. په دې ښار کې شاوخو ۲۴۷،۷۵۰ وګړي ژوند کوي.

## سرچينې

وېشنيزه: کندوز ولایت
برکه ولسوالۍ

**د برکه ولسوالۍ** د بغلان ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۳۲،۳۳۷ وگړو ته رسېږي.

## سرچينې

وېشنيزه:د بغلان ولسوالۍ
پل حصار ولسوالۍ

**د پل حصار ولسوالۍ** د بغلان ولايت یوه ولسوالۍ ده. پل حصار پخوا د اندارب ولسوالۍ برخه وه 
2003 کال د اټکل له مخی 196’22 وګړې لرې .

## سرچينې

وېشنيزه:د بغلان ولسوالۍ
توريالی ويسا

**توريالى ويسا** چې د کندهاراوسيدونکى اوددي ولایت پخوانۍ والي وو. هغه د کرنې او مالداري په برخه کې لوړې زده کړې کړي او د والیتوب پر محال یی ۵۸ کاله عمر درلود يو مهال د کندهار پوهنتون لومړنى مشر و. هغه چې ١٣ کاله يې په کاناډا کې تير کړي هلته يې د بريټيش کولمبيا په پوهنتون کې استاذي هم کړي.

## سرچینې

وېشنيزه:د ارغنداب خلگ
وېشنيزه:افغان واليان
محمد داود داود

کيڼ|250px|بټنوک|محمد داود داود
جنرال **محمد داود داود** (۱ د جنوري، ۱۹۶۹ ز. - ۲۸ د مۍ، ۲۰۱۱ ز.) *(په انگرېزي: Mohammed Daud Daud)* د افغانستان د تخار ولايت پخوانی والي او د کورنيو چارو د وزارت د مخدره موادو د مبارزې ضد ادارې مرستيال و. هغه د احمد شاه مسعود د تنظيم شورای نظار او د شمالي ټلوالې غړی و، چې د طالبانو پر وړاندې جگړه کې يې فعاله ونډه ترسره کړې.  نوموړی د انجنيري د پوهنځۍ نه فارغ شوی و.  او د پوهنځي نه د فراغت وروسته يې د روسانو پر وړاندې جگړه کې د جميعت او د شورای نظار جنگياليو ډلو سره يوځای شوی و. کله چې شمالي ټلوالې د طالبانو په وړاندې جگړه کوله نو داود هم د شمالي ټلوالې د يوه جنرال په توگه د طالبانو پر وړاندې جنگېده او د همدې ټلوالې د جنگياليو د قوماندې واک يې لاس کې و. هغه د احمد شاه مسعود يو مهم مرستيال او ساتونکی هم و. د دې تر څنگ د کندوز د پوځي ځواک بولندوی هم پاتې شوی و.

## د کندوز جگړه
جنرال محمد داود داود په ۲۰۰۱ ز. کال کې د کندوز په قلا زال کې د طالبانو د محاصرې او د هغوی سره د وروستۍ سترې جگړې لوی پازوال و، چې د طالبانو په پرځولو کې يې اهمه ونډه لرلې د کندوز د محاصرې په مهال د ښار شاوخوا ټولې لارې د شمالي ټلوالې د ځواکونو لخوا محاصره شوي و. داسې اټکل کېږي چې د ښار په مېنځ کې له ۲۰۰۰۰ - ۳۰۰۰۰ طالبان محاصره شوي وه چې بيا وروسته ځينې ژوندي او ځينې نور زخمي ونيول شول. په دغو طالبانو کې ډېريو شمالي ټلوالې ته د تسليمېدلو په پرتله تر مړينې د جگړې هوډ کړی و.  
## سرچينې

وېشنيزه:د شورای نظار غړي
وېشنيزه:د شمالي ټلوالې غړي
کريم خان زند

کيڼ|250px|بټنوک|کريم خان زندکيڼ|250px|بټنوک|کريم خان زند
**كريم خان زند** د ۱۷۰۵ ز كال په شاوخوا كې زېږېدلى دى. دى له ۱۷۶۰ ز كال نه د ۱۷۷۹ ز كال د مارچ تر ۱۳ پورې د پارس واكمن وو. كريم خان زند د كوردي كام (قام) د زند كورنۍ مشر وو. نوموړی په پارس او آذربايجان کې د افغان واکمن ازاد خان افغان تر ټولو پیاوړی سیال گڼل کيږي. كله چې کریم خان د پارس پاچا شو، نو يې د ځان لپاره د شاه نوم نه كاراوه، بلكې ځان يې وكيل الرعايا (د خلكو استازي) په نامه ياداوه. دى د نادر شاه افشار له جنرالانو څخه وو او د هغه له مړينې وروسته، په پارس كې د دغه هېواد د پلاز له يو شمېر نورو اداعاكوونكو سره د هاند او هڅې په پايله كې واك و ځواك ته ورسېد.
پر ۱۷۴۷ ز كال كريم خان، عبدالفتح خان او عليمردان خان د هېواد د وېش او درېيم اسمعيل ته د پلاز د سپارلو په اړه په خپل منځ كې هوكړه (موافقه) وكړه. خو څه مهال وروسته علي مردان خان پر اصفهان بريد وكړ او عبدالفتح خان ووژل شو. لكه څنگه چې په دې كار سره د دوى ترمنځ موافقه مراعت نه، بلكې له هغې نه سرغړونه وشوه، كريم خان عليمردان خان وواژه او په پايله كې يې له خوراسان نه پرته نور ټول پارس ونيو.

کيڼ|250px|بټنوک|د کريم خان زند ياد څلی
پر ۱۷۵۰ ز كال يې شيراز د خپلې منځۍ په توگه غوره كړ. پر ۱۷۶۳ ز كال يې د ازربايجان سويلي برخه ونيوله او د پارس د يو موټى كولو كار يې پاى ته ورساوه. 
د تاريخ ليكونكو په اند، ده د پارس په تاريخ كې خپل ځان د يو له ډېرو ښو واكمنانو په توگه وښود. ده د هېواد د سمسورتيا په برخه كې كار كاوه، د شيراز ښار يې لا پسې ودان كړ، د لويو پارسي شاعرانو سعدي او حافظ پر ارامځايونو يې ډېرې ښې گومبتې جوړې كړې. په داسې حال كې چې دى په خپله نالوستى (بې سواده) وو، د شاعرانو او پوهانو درناوى يې كاوه او د دې په څنگ كې يو بشردوست او مهربان سړى هم وو. د ده يواځينۍ نېگړتيا، چې پارسيانو نه شو كولاى ده ته يې وبښي ، هغه د مشروباتو څښل او له هغوى سره لېوالتيا وه. اړینه ده وویل شی، چې کریم خان زند د عیاشۍ په برخه کې هم د ایران په تاریخ کې نوم لری. 
كريم خان زند له برتانوي امپراتورۍ سره ښه اړېكي درلودل او د ختيځ هند كمپنۍ د پارس په سويل كې يوه سوداگريزه منځۍ هم جوړه كړه. ډېری ایرانیان دی پر دې پړ او ملامت بولی ، چې له ختیځ هند کمپنۍ سره د ده د اړېکو له ټینگښت نه وروسته، انگرېزانو ایران ته مخ ورواړاوه او په دغه هېواد کې يې هم د ښېکلاکگر سیاست د پلي کولو په موخه هلې ځلې پیل کړې.
كريم خان زند د ۱۷۷۹ ز كال د مارچ پر ۱۳ ومړ. نوموړى د شيراز ښار ارگ ته نږدې د بهرنيو سفيرانو د منلو په ځاى كې خاورو ته وسپارل شو. د ده له مړينې وروسته په پارس كې سملاسي د ده د خپلوانو تر منځ د واك وځواك پر سر خپلمنځي شخړې پيل شوې. 
د ۱۷۹۱ ز كال په پسرلي كې د پارس نوي واكمن اغا محمد شاه قاجار د شيراز ښار وران كړ، د كريم خان قبر يې هم ړنگ كړ، د ده هډوكي يې ترې راوايستل او په تهران كې يې د خپلې ماڼۍ په وره كې تر خاورو لاندې كړل، د دې لپاره چې كله دى ماڼۍ ته ننوزي او يا ترې وزي، نو په ياد به يې وي، چې دوښمن يې تر پښو لاندې دى

## اخځونه
* محمد طاهر کاڼی ، اعليحضرت آزاد خان افغان، تاریخي څېړنيز اثر ، د ۲۰۱۱ ز کال چاپ. 
* http://ru.wikipedia.org/wiki/%CA%E0%F0%E8%EC-%F5%E0%ED 

وېشنيزه:ايراني واکمنان
مچواژی

thumb|289px

**مچواژی** *(په انگرېزي:Flyswatter)* د مچانو او نورو ماشو د وژلو لاسي آله ده چې مچان پرې وژل کېږي.
نومونپوهنه

**ترمينالوژى** انگریزي کلمه ده په پښتو کي نو موني او په عربي کي اصطلاحات ورته وائي . هغه کلمې چي د هيواد په ټولو ژبو کي يو ډول کارول کيږي ملي ټرمينالوژي گنل کيږي . ملي ټرمينالوژي ديوه هيواد له نامه نه نيولې تر ټولو لويو او وړو چارو پوري تثبيتيږي او د يوملت د ملي مشخصاتو بڼه غوره کوي . د يادوني وړ ده چي د ملي ټرمينالوژي بنښټ د هر هيواد ملي ژبه وي او د يو ملت ملي ژبه ددې ملت د اکثريت ژبي ته وائي يا په بله وينا ملي په قوم او ملت پوري اړوند ده .

وېشنيزه:پوهنه
د وینې سره کرویات

**سره کرویات** په وینه کې دنوروحجروپه پرتله ډیره برخه تشکیلوي اوسوررنگ لري . دسروکرویاتوپه منځ کې یونامتومالیکول شتون لري چې د هېموگلوبین په نامه سره یادیږی . دهېموگلوبین پروتین دسروکرویاتو په سل کې پینځه دیرش  ۳۵ ٪ برخه جوړوي او دهیم په گروپ باندې یې  دوه قیمته اوسپنه Fe ++دیوه کمپلکس مرکب په بڼه تړلې ده . همدااوسپنه ده چې سروکرویاتوته یې سوررنگ بښلی دی . دسروکرویاتودنده داکسیجن اوکاربن دای اکسایدانتقال دی . سره کرویات دسږوڅخه اکسیجن رانیسي او دبدن هرغړي اونسج ته یې لیږدوي . همدارنگه سره کرویات د هېموگلوبین په مرسته دنسجونوڅخه کاربون دای اکساید رانیسی اوسږوته یې لیږدوي . سره کرویات ترمایکروسکوپ لاندې لږڅه ټول په یوه اندازه غټ ، گردپلن ښکاري اوپه منځ کې دیوه ډیسک په توگه ورننوتلې بڼه لري     ( biconcave disks) . دیوه پتولوژيکي سره کروي بڼه اوقطرکیدای شي چې دنارمل قیمت نه ډیربدلون وښيي . په ۴–شکل کې دپتولوژیکي سروکرویاتوبڼه هم ښوول شوې ده . دژوندموده یې لږڅه یوسلوشل ورځې۱۲۰ ده اوبیاوروسته دوینې ټاکلوحجرو یانې  Phagocytes  له خوا په  ینه اوتوري  کې دمنځه ځي . په ۴–شکل کې دسروکرویاتو،سپینو کرویاتواویوه ترومبوسایت بڼه په سکین الکترون مایکروسکوپ  (scanning electron microscope (SEM  کې شوول شوې ده . هغه کړنلاره چې سره کرویات پکې وده کوي او منځ ته راځي د اریتروپویسیس په نامه سره یادیږي Erythropoiesis . دماشوم دزیږدنې ترمخه اریتروپویسیس کړنلاره په لوړه کچه په   ینه کې ، یوڅه برخه دهډوکوپه مغز کې ،په  طحال یانې توري کې  ، ژبړکڅوړه yolk sac خوبیا وروسته دسروکرویاتوتولیددغټوهډوکوپه مغزوکې ترسره کیږي .  اریتروپویسیس دیوه هارمون په مرسته چې   Erythropoetin   نومیږ ي لمڅول کیږی  اوپه دې توگه پیاوړی  کیږي . که چیرته د اریتروپویسیس کړنلاره نیمگړې شي نودوینې کمښت منځ ته راځي .

وېشنيزه:د انسان ژونکې
وېشنيزه:د وینې ژونکې
وېشنيزه:ساکښنه
وېشنيزه:وینپوهنه
ټوپولف ټو-۱۶۰

**ټوپولف ټو-۱۶۰** (په روسی: **Туполев Ту-160**) د څلور ماشینونو د جت یوه بم غورزوونکې الوتکه ده چی د ستراتیژیکی هدفونو د منځه وړولو لپاره ور څخه کار اخیستل کېږی. دغه الوتکه د ټوپولوف د طراحی شرکت لخوا طرح شوه. دغه الوتکه په اوس وخت کی د نړی تر ټولو لویه بم غورزوونکې الوتکه ده.
## تاریخ
د ټوپولوف ټو-۱۶۰ ترقی (پراختیا) په ۱۹۷۳ کال کی پېل شوه. په دی وخت کی شوروی حکومت غوښتل چی نوی بم غورزوونکې الوتکه د امریکایی ستراتیژیکی هدفونو د منځه وړلو لپاره جوړ کړی او د دی لپاره یی یوه لویه طرحی مسابقه اعلان کړه. په ۱۹۸۰ کال کی د ټوپولوف طرحی شرکت یوه نوی بم غورزوونکې الوتکه جوړه کړه. 
د ټو-۱۶۰ لمړی الوتنه په ۱۹۸۱ کال کی عملی شوه.
شوروی حکومت غوښتل چی ۱۰۰ د الوتکو تنې جوړې کړې مگر د شوروی اتحاد تر نړیدنې پورې یوازې ۳۵ الوتکې جوړې شوې.
په ۱۹۹۱ کال کی شوروی اتحاد نړ شو او د ټو-۱۶۰ الوتکې د اوکرائین لاس ته راوړ. په ۲۰۰۳ کال کی روسی حکومت اوکرائین حکومت ته پیسې ور کړه او اوکرائین روسیا ته د ټوپولف الوتکې واپس شوې.

## سرچینې
* ترجمه

وېشنيزه:د ټوپولف الوتکې
وېشنيزه:بم غورځونکي الوتکې
سردار شېردل خان

کيڼ|250px|بټنوک|سردار شېردل خان
کيڼ|250px|بټنوک|سردار شېردل خان
جيورج ايډېن

کيڼ|250px|بټنوک|جيورج ايډېن چې د لارډ اکلېنډ په نامه هم مشهور و
**جارج ايډين** (لارډ اکلېنډ) (د ۱۷۸۴ ز کال د اگسټ ۲۵ - د ۱۸۴۹ ز کال د جنوري ۱) د برتانيا يو سياستوال او د ويگانو له گوند څخه وو، پر ۱۸۳۶-۱۸۴۲ ز کلونو د هند مرستيال واکمن وو . 
## مخينه
جارج ايډن د انگلستان د بيکېنهیم په کينټ سیمه کې زېږېدلی دی . دی د ويليام ايډن دويم زوی وو . د ده خور يوه سيلاني او ليکواله وه، چې ايميلي اېډین نومېده . جارج ايډین لومړی په ايټون کالج او ورپسې د اکسفورډ په کرایسټ چرچ کالج کې زده کړې وکړې . پر ۱۸۰۹ ز کال يې د مدافع وکالت په څانگه کې هم پر زده کړو پيل وکړ . کله چې پر ۱۸۱۰ ز کال د ده مشر ورور ويليام ایډين په تېمزا سيند کې ډوب شو، نو د بارون لقب د ده په برخه شو .     
## سياسي ژوند
## د هند د مرستيال واکمن په توگه ۱۸۳۶-۱۸۴۲
## ځاني ژوند او مړينه
## اخځونه
#https://ru.wikipedia.org/wiki/Кент
#https://ru.wikipedia.org/wiki/Иден,_Джордж
#https://ru.wikipedia.org/wiki/Итонский_колледж
#https://ru.wikipedia.org/wiki/Крайст-Чёрч