open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
کینډۍ:د افغانستان لرغونی سیمې(له تاریخ مخکې پېر)

## تړلي پیوندونه

## سرچینې
* د افغانستان لرغونپوهنې اړوند سیمې (فرانسوي سرلیک: Catalogue des sites archeologiques d'Afghanistan/انگلیسي سرلیک: Archaeological gazetteer of Afghanistan)، لومړی او دویم ټوک، د واروېک بال لیکنه. (Warwick Ball)، خپرندویEditions Recherche sur les civilisations، پاریس، ۱۹۸۲، ISBN 2-86538-040-8. ‏
* د افغانستان ودانۍ: تاریخ، لرغونپوهنه او معماري (انگلیسي سرلیک: The Monuments of Afghanistan: History. Archaeology and Architecture)، د واروېک بال لیکنه (Warwick Ball)، خپرندوی I.B. TAURIS، نیویارک، ۲۰۰۸، ISBN 978-1-85043-436-8.

وېشنيزه:د افغانستان پېښلیک
وېشنيزه:لرغونپوهنه
وېشنيزه:افغانستان

وېشنيزه:د افغانستان لرغونپوهنیزه سیمې
روباتک ډبرلیک

بټنوک|د روباتک ډبرلیک انځور
**د روباتک ډبرلیک** یو باختري ډبرلیک دی چې په باختري ژبه او یوناني لیکدود کښل شوی چې په ۱۹۹۳ز کال د سرخ کوتل په روباتک سیمه کې موندل شوی. دا ډبرلیک د کوشاني پیر د کنېشکا واکمنۍ اړوند ده چې د نوموړې کورنۍ شجره نصب په اړه کلید او ارزښمتن مالومات ځان کې رانغاړي.
گبين مچۍ

بټنوک|د گبينو مچۍ بدن له درې برخو جوړ شوی، سر، گېډه او لکۍ
بټنوک|د گبينو مچۍ په گلانو گرځي
گبين مچۍ يا د گبينو مچۍ يو ډول خزدکه ده چې په گلانو گرځي او گبين جوړوي.

وېشنيزه:پرده وزری خوځندکې
ويکيپيډيا:نيمگړې ليکنه

{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:0em; padding-right:12px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;"
|-
| style="text-align:right;" | 
{| border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="float; margin:em" align="left" 
|-
په ويکيپيډيا کې نيمگړې ليکنه هغې ليکنې ته ويل کېږي چي یا ډېر مالومات ونه لري، يا ليکنه نه وي ورگډه شوي. تاسې هم په ويکي لیکنه کې مرسته کولای شئ.
بلال فېلېپس

**ابو امینه بلال فېلېپس** (دېنېس برادلي فېلېپس، زېږنېټه: جنوري ۶ ۱۹۴۶) یو مسلمان کاناډايي ښوونکی، ویناوال، او لیکوال دی چې قطر کې ژوند کوي.

## بهرنی تړن
## سرچینې

*وېشنيزه:امریکایي لیکوال 
*وېشنيزه:مسلمانان 
*وېشنيزه:افریقایي مسلمانان 
*وېشنيزه:عالمان 
*وېشنيزه:ویناوال
چنگه

د ميدان وردگ ولايت د جلگې (دايميرداد ) ولسوالي شاوخوا شپېته کلي لري او ترگردو لوی کلی يې **چنگه** دی چې کوزې خواته يې شرتوغی او برې ته يې دولت شه ده جنوب خواته يې بابک و چتو دي د شمال خوا يې ټول غرونه دي چې خدای خبر سر بي کوم ځای ته ځي .

دا کلی له ابتدا نه د يوه غره په لمن کې آباد شوی مگر وروسته يې تيت و پرک حالت غوره کړی د نفوس د زياتېدو له امله يې په سختو لاشو نو کې هم کورنه جوړ شوي لکه د کابل په دهمزنگ کې . نفوس يې دوه نيم زره کسانو ته رسيږي .

چنگه يوه طبعي چينه هم لري چې يو ورخ اوبه کال دوولس مياشتې ترې روانې وي دا اوبه په لويو لويو گړنگو را تويېږي يوه زړه راښکونکې منظره جوړوي خلک ورته آوپران (آبپران) وايې، دوه لوی خاورين اودونه (د اوبو د زخيره کولو ځای ) چنگوالو ورته رغولي چې په لسگونه جرېبه ځمکه خړوبوي .

داکلی دوه درې برخې دی او شپږ جوماتونه پکې ودان دي خلک يې د پوهې تږي او وږي دي اتحاد نظر نورو کليو ته ښه دی

په دې کلي کې درې تاريخي کمرونه هم شتون لري يو يې اوږۍ کمر دی چې له دولتشې کلي سره په سرحد کې موقعيت لري .

بل يې ښوی کمر دی چې د کلي ماشومان اوس پرې د يخمالک لوبه کوي دا کمر له پخوانه د کلي په يوه نسبتا لوی ډاک کې په يوه ډډه پروت دی سر يې لږ هسک نيولی او لاندې برخه يې له ځمکې سره سمه ده په تندي يې له کلونو کلونو چې خلک ښويېدلي نو او س يې يوه برخه دومره ښويه ښکاري لکه دا کار چې چا د کومې وسيلې په مرسته لاسي کړی وي او ماشومانو ته يې د لوبو ښويک جوړ کړی وي .

د چنگې بل لوی کمر د ژړ کمر په نوم دی دا کمر غالبا څلوښت پنځوس متره جگ ولاړ دی، چې د چنگې له ښکلا سره پوره مرسته کوي ژېړ کمر د چنگې شمال خواته د پرتې دښتې را وتلې څنډه ده او د يوه دېوال غوندې جوړښت لري .

د چنگي تر ټولو ښه او لمر مخه ځايونه يا پېتاونه هديرو نيولي چې اوس پکې د کور جوړولو مناسب ځای پاتې ندی . مهم زيارت يې د ظاهر شهيد په نوم دی، ظاهر په نوې ځوانۍ چې مکمن د دولسو کالونو به و روسانو له الوتېکې وويشت او شهيد يې کړ.

د يادونې وړ ده چې د چنگې په نوم دوه کلي دي يوه يې بره چنگه بولي بله کوزه، خو تاسې يې بره يا لويه چنگه وپېژنده .

۱۳۹۳-۱۱-۲۰
لیکنه: محب الله آرمل
## سرچینه
خپروونکی: تاند
http://taand.com
د پاکستان ولايتونه

**د پاکستان ولايتونه** د جغرافي وېش له مخې په ۵ برخو وېشل شوي. هر يو ولايت ته په پاکستان کې صوبه وايي. د پاکستان هر يو ولايت خپل ځانته يو فدرالي حکومت  لري چې د خپل ولايت اداري او حکومتي چارې پر مخ وړي. د دغه هېواد تر ټولو لوی ولايت بلوچستان دی او تر ټولو وړوکی ولايت خيبر پښتونخوا دی. د پاکستاني ولايتونو نومونه په لاندې ډول دي:

# خیبر پښتونخوا
# سند
# بلوچستان
# گلگت بلتستان
# پنجاب
يشناټکی

بټنوک|د اوبو يشناټکی
**يشناټکی** *(په انگرېزي: Boiling point)* په پښتو ژبه کې يوه کيميايي اصطلاح ده. د يوې کيميايي مادې يشناټکی د حرارت هغه کچه وي چې د يوې مادې مايع حالت په بړاس بدل کړي. د بېلگې په توگه د اوبو يشناټکی ۱۰۰ درجې سانتيگراد دی.
يو گونديز حکومت

يونې گوند دولت هغه دولت ته وائي چې په کوم کې له ټاکنو وروسته یواځې يو سياسي گوند حکومت جوړوي. په نورو پارليماني سېسټمو کې ډېری سياسي گوندونه يو حکومت جوړوي خو په يوني گوند دولت کې یواځې يو گوند (پارټۍ) خپل حکومت جوړوي.
د مورنۍ ژبې نړيواله ورځ

**د مورنۍ ژبې نړيواله ورځ** د فېبروري په 21 مه نېټه هر کال لمانځل کيږي. دا يوه نړېواله ورځ ده چې هر څوک د خپلې مورنۍ ژبې ستاينه کوي.
څپواټن

بټنوک|څپواټن په شين رنگ ښودل شوی
**څپواټن** *(په انگرېزي: Wavelength)* د څپې واټن ته وييل کېږي. دا په پنځپوهنه کې د څپو د پېژندلو يو تعريف دی چې د دوو څپو د څوکو تر مېنځ فاصلې ته وييل کېږي. همدا شان له بنسټکرښې څخه د يوې څپې د پيلېدلو، اوښتلو او خپلې اصلي نقطې ته د ورستنېدلو واټن ته څپواټن وايي. 

وېشنيزه:پنځپوهنه
هېکس ټريپلټ

هېکس ټريپلت یا درې گونی جادوگر (Hex triplet) په کمپيوټر او ټيکنالوجۍ کې يو سيسټم دی چې رنگونه ښاي. دا سيسټم HTML ,CSS او SVG کې استعماليږي. هيکس ټريپليټ کې رنگ ښودو لپاره شپږ هندسي (digit) استعمالول پکار يي۔
فريکونسي

**فريکونسي** يوه پوهنوي حساب دې، کچرې يوه څيز خپل چکر په يو سيکنډ کې پوره کې نو دا د هغه څيز فريکونسي ده۔مثلاً سمندر چپې وښي کله چي اوبه چوتې شي اور بېرته سمندر کې اولگي نو مونږ وايو چي يوه فريکونسي د اوبو ده۔همدا رنگې ټي وي کې چينلو د پاره يا رنگ دپاره هم ځانگړې فريکونسي يي۔
صنعا

صنعاء د عرب هېواد يمن پلازمېنه او لويه ښار دې کوم چې د يمن په منځۍ برخه کې پروت دې۔
thumb|صنعاء

ددې ښار اوسېدونکي د ۲۰۰۰ز کال له مخې څه باندې ۱٬۳۰۳٬۰۰۰ اټکل شوی دی.  

## ځمکپوهنه

د صعنا ښار د غرونو په منځ کې پروت دی چې د سمندر له کچې ۲۲۰۰ متره لوړ پروت دی.
ددې ښار نامتو غرونه له جبل نوقوم او ایبن څخه عبارت دي. 

له صنعا څځه تر عدن پورې اوږدوالی تقریبان ۳۲۰ کیلو متره دی.
زرغون

**زرغون** (شین) **رنگ** *(په [[انګرېزي|انگرېزي]]: green)* يو طبيعي رنگ دی.

*

وېشنيزه:رنگونه
جغرافي کوراډينېټونو سيستم

جغرافيایي کوراډينېټونو (همغږي کوونکو) سيسټم يو سيسټم دی چې د ځمکې بيلا بېلې برخې مالوموي.

## دا هم وگورئ
## سرچینې

وېشنيزه:ځمکپوهنه
وېشنيزه:علوم
آيسو ۶۳۹-۳

**آئیسو ۶۳۹-۳** په نړۍ کې دا کوډ د بېلابېلو ژبو دپاره استعماليږي.

وېشنيزه:کوډنه
نيوټرون

بټنوک|نيوټرون په سور رنگ کې ښودل شوی دی
**نيوټرون** (په انگرېزي: *neutron*) د هاډرونونو د ذرو څخه د مادې یوه بنیادي ‌ذره ده چې هېڅ اټومي چارج نه لري. وزن یې ۹۴۰ MeV/c2 دی. نوموړې ذره د درې  کوارکونو u   () او d ()څخه جوړه شوې ده او \frac{1}{2} سپين او \frac{1}{2} اېزوسپين لري. 

وېشنيزه: هاډرونونه 
وېشنيزه: اټومي ذرې
کوردي ژبه

کوردي ژبه د اريايي کورنۍ له څانګې يوه ژوندۍ ژبه ده، چې په عراق، ايران، تورکيې او سوريې هېوادونو کې په لږکي او پاشلې توګه ويونکي لري، د دې ژبې ويونکي د يادو هېوادنو په مرزونو کې سره بېل شوي دي. دا ژبه په کيرمانجي، سوراني، او "سويلي کوردي" وېشل شوې ده چې په ایران او عراق کې په عربي ليکدود او په تورکيه کې په لاتيني ليکدود ليکل کېږي.
## لهجې
کيرمانجي لهجه يا ګړدود: د کوردي يوه لهجه ده چې په عراق،ترکیه او ایران کې ويل کيږي او په عربي لیکدود لیکل کیږي.
ګورماني وينګ: دکرمانشاه په ناحیه او د تورکیې په ځینو ناحیو کې ویل کېږي.
اورماني وينګ : د کرمانشاه په شمالي ناحیه کې ويل کيږي، په ځانګړې توګه د سمناني او سیوندي وينګونو سره ډېر ورته والی لري.
په کوردي کې داسې وينګونه شته چې څېړونکي يې ځانګړې ژبې ګڼي، لکه د کرمانشاه د غوراني کوردانو او زازا لهجې ، ډېر معتبر یې د کورمانجي وينګ دی، چې د تورکیې او عراق شمال، سوریې ، افغانستان د هرات او د روسيې سیمو ته نژدې کوردان خبرې کوي.د کورمانجي دیالکت دسیاسي جغرافیې د وېش په موجوده شرایطو کې بیا هم ګرامري خواص یو شان ساتلي دي، خو لغوي پانګه یې یو شان نه ده د ایران کوردي په پارسي لغاتو ، د ترکیې کوردي په ترکیي لغاتو ،د عربي کوردانو ژبه په عربي لغاتو او د نورو کوردانو ژیې د نورو ژبو د لغاتو په پانکه بډایه شوي دي .
د کوردي ژبې دوېم مهم وينګ په سوېل ختيځو کوردانو پورې اړه لري چې د کوردستان په مرکزي سیمو ، د عراق په کوردستان ، کرمانشاه او نورو سیمو کې پرې خلک خبرې کوي په ژبپوهنه کې چې د کوردي ژبې نوم یادیږي مطلب ورنه د کورمانجي وينګ دی ځکه چې د علمي څېړنو لپاره د سوېل ختيځ وينګ په نسبت ډېر مساعد دی. دغه وينګ د پښتو په شان ګرامري لرغوني خواص ساتلي 
دي اما سوېل ختيځ وينګ د معاصرې پارسي په شان دغه خواص له لاسه ورکړي دي مثال د تذکیر او تانیث نښې په کې چندان نه لیدل کېږي.
د اسم ذات د تصریف مراعت په کې نه کېږي ،د الزمي او متعدي فعل ترمینځ چندان توپیر نه لیدل کېږي او داسې نور...

## سرچينې
Freij, Hanna Y. "KURDISH ETHNONATIONALISM: BY NADER ENTESSAR. BOULDER & LONDON: LYNNE RIENNER PUBLISHERS, 1992. VIII+ 169 PAGES. NOTES TO P. 191, BIBLIOGRAPHY TO P. 207. $32.50." *The Muslim World* 83.3‐4 (1993): 324-328.‏
وېشنيزه:د نړۍ ژبې
د تورکيې اساسي قانون

د ترکي اساسي قانون د ترکي هېواد د ټولونه اوچت قانون دې کوم چي دترکي  ولسي اسمبلۍ جوړوي۔
څپه

بټنوک|د اوبو پر مخ جوړې شوې څپې
**څپه** *(په انگرېزي: Wave)* يو فيزيکي اصطلاح ده. په يو چاپېريال کې (د يوه فيزيکي مقدار) هغو اختلالونو او اهتزازونو ته چې له يوې مادې او يا تشيال څخه سفر طی کوي څپه يا څپې وييل کېږي.

وېشنيزه:پنځپوهنه
نازيه اقبال

**نازيه اقبال** *(په انگرېزي: Nazia Iqbal)* يوه پښتنه سندرغاړې ده.

وېشنيزه:پښتنې سندرغاړې
عرفان خان (سندرغاړی)

**عرفان خان** *(په انگرېزي: Irfan Khan)* يو پښتون سندرغاړی دی.
عرفان خان (پښتو: عرفان خان) یو پاکستانی پښتون پاپ سندرغاړی دی[1] چې په پښتو او اردو دواړو کې سندرې وايي. د شهرت لپاره د هغه ادعا د یوې پښتو سندرې "پېښور خو پېښور دی کنه" په خپرېدو سره رامینځته شوه  ، یوه سندره چې هغه د خپل ټاټوبي په ویاړ لیکلې وه. هغه په دې وروستیو کې د حدیقه کیاني سره د "جانان" په نوم یو سندره ثبت کړه. "جانان" د عرفان د خپل البوم څخه په ورته نوم سرلیک سندره وه. "جانان" په 2010 کې په ټول پاکستان کې یو سوپرهیټ سندره ثابته شوه. حتی د لاس انجلس ټایمز "دوی څه دي..." برخې ته یې هم ځای ورکړ.
په همدې ډول د عرفان خان " ماته خطونه په پښتو کې ليکه"  او " زمونږ په کلي کې شر مه جوړوئ!"  د پښتنو د خوښې سندرې دي.
## لومړنی ژوند:
عرفان خان د ۱۹۸۲ کال د مې په ۵ نېټه د پاکستان د خیبر پښتونخوا په مردان کې زېږېدلی دی. پلار یې په یوه پاکستاني بانک کې د مدیر په توګه کار کاوه. عرفان په شپږ کلنۍ کې په سوات او وروسته په آزاد کشمیر کې خپلې زده کړې پیل کړې. هغه د میټریک ازموینه (۱۰ ټولګي) د پېښور ماډل ښوونځي څخه، د منځني امتحان (۱۲ ټولګي) د پېښور له ایډوارډز کالج څخه او د پېښور پوهنتون څخه یې د مواصلاتو ډیزاین کې د BA سند ترلاسه کړ او د مېلمه پالنې او هوټل مدیریت کې یې سند ترلاسه کړ.

## کاري ژوند:
د ښوونځي له دورې څخه يې د نعت په سياليو کې برخه اخيسته. په کالج کې، هغه د موسیقۍ سره خپله مینه درک کړه او هلته یې د پښتو موسیقۍ سپړنه پیل کړه. خوشبختانه دا په پښتني رسنیو کې د نوي دور پیل و. هغه خپل لومړی پښتو سندره "پېخاور خو پېښور د" ثبت کړه چې په خیبر ټلویزیون خپره شوه، او په چټکۍ سره مشهور شو او عرفان یې د پښتو موسیقۍ په وده کې ځای په ځای کړ.

عرفان خپل لومړنی پښتو البوم "برېښنا" ریکارډ کړ چې په پښتونخوا او بهر کې په پښتني ټولنه کې خورا ښه راغلاست ورته وويل شو. سندرې يې ډېر ژر په ټول انټرنیټ کې راڅرګندې شوې او په ټوله نړۍ کې ډاونلوډ شوې. د هغه سندره "زما د سټرګو نه پنا ګلابه" بهر مېشتو پښتنو ډېره زياته خوښه کړه، چې د خپل وطن لپاره د بهرني پښتنو لېوالتیا بیانوي.[2]

عرفان په بوستون او کوالالمپور کې د سولو کنسرت په ګډون په بېلابېلو تلویزیوني خپرونو او ژوندیو نندارتونونو کې برخه اخیستې وه.

## اردو ژبه سندرې:
رفان خپل لومړی اردو البم "چونای ورځ" هم پیل کړی دی. سندرې په کراچۍ، لاهور او اسلام اباد کې کمپوز شوې او ثبت شوې دي. هغه په اتلانتا کې د دې البم څخه د سرلیک سندرې لپاره ویډیو هم ثبت کړې. او هغه د حدیقه کیاني سره د "جانان" سندرې ویډیو ثبت کړې ده.
## سرچينې
# . Retrieved July 16, 2016
# **^** , Irfan Khan (singer) on Radio Free Europe, Radio Free Europe/Radio Liberty, Published December 7, 2010. Retrieved July 16, 2016

وېشنيزه:پښتانه سندرغاړي
شمع اشنا

**شمع اشنا** *(په انگرېزي: Shama Ashna)* يوه افغانه سندرغاړې ده.

وېشنيزه:پښتنې سندرغاړې
محمد دين زاخېل

بټنوک|محمد دين زاخېل
**محمد دين زاخېل** *(په انگرېزي: Mohammad Din Zakhil)* يو افغان موسيقي پوه او سندرغاړی او کمپوز جوړونکی وه.د تر ۷۰۰ زیاتې سندرې کمپوز کړې چې د ګڼ شمر افغاني سندرغاړو په غږ کې خبرې شوې دي.دده میرمنې،محترمې میرمن قمرګلې هم دده کمپوزونه او شعرونه د افغانستان په راډویتلویزیون کې ثپت کړي.

د استاد زاخبل یو ډیر مشهور کمپوز،په رو رو رو ږده قدمونه،  هالیود په یوه فلم The Passion of Christ کې هم خبره شوې ده.

د حجرې مجلس هغه خبرونه وه چې کلونه کاونه د استاد زاخیل په مشرۍ او لارښونه په راډیو افغانستان کې خبریده.

استاد زاخیل ګڼ شمیر شاګرادان روزلي دي چې استاد شاولي افغان او میرمن قمرګله د هغه د شاګردانوسترې نمونې دي.الله دې وبښي. 

وېشنيزه:افغان سندرغاړي
وېشنيزه:پښتانه سندرغاړي
هاډرون

بټنوک|200px|کيڼ|د هاډرون ډولونه
**هاډرونونه** (په یوناني: *Hadron*) د اټومو ذرو څخه یوه لویه ډله ده چې د کوارکونو څخه جوړې شوې دي. د هاډرونونو هره ذره دوه یا درې یا څلور یا پینځه کوارکونه درلودلای شي، چې په هاډرون کې د قوي ذرو ځواکونو په مرسته نیول شوي دي.

## تقسیم

***بریون** د درېیو کوارکونو څخه جوړ شوي دي او s=\frac{1}{2},\frac{3}{2},\frac{5}{2},... سپين درلودلای شی.

***مېزون** د کوارک او انټي کوارک څخه جوړ شوي دي او s=0 یا s=1 سپين لري.
***ټېټرا کوارک** د دوو کوارکونو او دوو انټي کوارکونو څخه جوړ شوي دي
***ډی بریون** د شپږو کوارکونو څخه جوړ شوي دي.
***پېنټا کوارک**.
بټنوک|350px|کيڼ|د هاډرون ډولونه

وېشنيزه: هاډرونونه
کوارک

بټنوک|200px|کيڼ|د کوارک ډولونه
**کوارک** (په انگرېزي:*quark*) د فېرميونونو د ذراتو څخه یوه بنیادي ذره او د توکې اساسي برخه ده چې ½ سپين لري او د فېریکپوهانو په نظر کوارکونه د توکې تر ټولو کوڅني ذرات هم دي. د کوارکونو په اړه کال ۱۹۶۴ز کې د موري گول مال او جورج زویگ په نامه فېزیکپوهانو لخوا وړاندوینه وشوه او په ۱۹۶۹ز کال کې لمړنی کوارکونه د ذرو  تعجيل کوونکي ماشين په مرسته اکتشاف شول. تر اوسه پورې د کوارک شپږ ډولونه انکشاف شوي دي. 

*وېشنيزه:بنیادي ذرې
*وېشنيزه:ذری
هیگزبوسون

بټنوک|300px|کيڼ|
**هیگزبوسون**(په انگرېزي: *Higgs boson*) دبڅرکو د ستانډارډ موډل او ولسوبڅرکو  څخه  یواځینۍ ذره  ده چې په ۱۹۶۴دکال کی د  پېټر هيگز په نامه فیزيکپوه لخوا وړاندوینه وشوه او په ۲۰۱۳ کال کی په سويس کی د زېرن په ښار کی د تجربو د لارې څخه انکشاف شوه. د نوموړې ذرې دثابتولولپاره لوړانرژي تعجیل کوونکې آلې پکاردي . دبیلگې په توگه لکه تعجیل کوونکی ماشین تیورې له مخې دهیگزبوسون پیدایښت هغه مهال شونی دی چې پروټونو ته لږترلږه څوارلس تیراېلېکټرون ولټ تعجیل ورکړشي اوبیا دیوبل سره مخامخ ټکروکړي. 

*وېشنيزه:بنیادي ذرې
*وېشنيزه:ذری
د پښتو ژبې د شاعرانو لړليک

پښتو ژبه د  نړۍ په هغه ژبو کې گڼلې کيږي کومو کې چې شاعرۍ ته ډېر اوچتوالې ترلاسه دې۔د پښتو شاعران:

## 16مې سلۍ کې
* پیر روښان

## 17مې سلۍ کې
* عبدالحمید ماشوخېل
* خوشحال خان خټک
* نازو توخۍ
* عبدالرحمان بابا

## 18مې سلۍ کې
* افضل خان خټک
* احمد شاه درانی
* شاه حسين هوتک

## 20مې او  21مې سلۍ کې
* اجمل خټک
* حمزہ بابا
* غني خان
* کبير ستوری
* عبدالباري جهاني
* حفیظ الله خالد
* خاطر افریدي
* محمد هاشم زماني
* پرېشان خټك
* پير محمد کاروان
* قلندر مومند
* رحمت شاه سائل
* سلېمان لايق 
* محمد طاهر کاڼی 
* شېر زمان طايزي
* امان الله سېلاب ساپی
* عزت الله ځواب
* انام وزیری
## سر چينې

وېشنيزه:پښتانه شاعران
د مورنیو ونو بزغلي

**دمورنیو ونو د بُزغلیو** د کارولو موخې او گټې
د مورنیو باغونو د بزغلیو موخه او هدف د تکثیري موادو (قلمه، پیوند، ښاخ پیوند) تولید او تامین دی چې د سوداگریزو موخو لپاره جوړ شوي، ترڅو ددې باغونو نیالگي له جنیټیکي اړخه د وژونکو ناروغیو په مقابل کې مقاومه واوسي. 

## اړوندې لیکنې

## سرچینې
باغبان (فلم)

**باغبان** يو هندي فلم دی. دا فلم د يوې کورنيزې ډرامې په توگه د مور او پلار د ژوند کيسه کوي. په دې فلم کې د مور او پلار د زحمتونو او خواريو او بيا وروسته چې اولادونه لويېږي او ودونه کوي د مور او پلار سره يو ډول ناسم چلند لور ته اشاره پکې شوې. په دې فلم کې د اولادونو تر مېنځ فرق هم ښودل شوی چې ټول اولادونه د خپل مور او پلار په وړاندې يو ډول سلوک نه لري.

وېشنيزهːهندي فلمونه
بایکاټ

**بایکاټ** چې په پښتو کې ورته پرېکون ویل کېږي، په نولسمه پېړۍ کې آیرلنډي بزگرانو او د مځکې اجاره دارانو د پروټسټانټ مذهبو انگرېز ملاکانو په خلاف مبارزه کوله. ځمکه والو د باغي بزگرانو او اجاره دارنو د شړلو اراده وکړه. آیرلنډیانو له دې اقدام سره مخالفت کې ( د مځکې اتحادیه) جوړه کړه او ويي پتېیله چې هر بزگر یا اجاره دار وشاړه نو په مقابل کې به دوې ټول له نوموړي سره ملاک سره رابطه غوڅوي. له دې فیصلې وروسته هغه لومړنی انگرېز ملاک چې د خپلې مځکې کرونکې يې وشړل، کپټین بایکاټ و. بزگرانو له دې ملاک سره رابطه غوڅه کړه او اوس د بایکاټ کلیمه د همکارۍ د نه کولو لپاره په پراخه پیمانه استعمالېږي.

## سرچینه
*د تاریخ ننداری کتاب څخه
کشف الاسرار (خمیني)

**کشف الاسرار** د سید روح الله خمیني کتاب دی چې د ۱۳۲۰ هجري لمریز کال په وروستیو او د رضاشا پهلوي د واکمنۍ په پای کې لیکل شوی دی. دا کتاب د هغه کتاب په رد کې لیکل شوی چې پرچم اونیزې خپرونه کې د [نقد عقاید شیعه امامیه] د علي اکبر حکميزاده له خوا خپور شوی، او بیا وروسته د اسرار هزار ساله په نامه کتاب په بڼه خپور شو. په دی کتاب کې خمیي دا یادونه کړې چې د امت د حفاظت دنده د دولسم امام له خوا مجتهدینو ته سپارل شوې ده.
فلسفي وگړپوهنه

**فلسفي وگړپوهنه** د فیلسفوفانو، په ځانگړي توگه سیاسي فیلسوفانو ترمنځ یوه گرمه موضوع گڼل کېږي. په دې موضوع کې څلور مهمې پوښتنې دي چې لا تر دې دمه سمې نه دي ځواب شوې:
خو که اسلام ته توجو وکړي اسلام حل کړي دي
د اسلام له نظره:
د انسان بنسټیز فطرت ثابت دی
لکه څنګه چې رسول الله ﷺ فرمایي:
«كل مولود يولد على الفطرة»
(هر ماشوم پر فطرت زېږي)
خو اخلاق، عادتونه او عمل بدلېدای شي د روزنې، تعلیم او تقوا له لارې.
نو: فطرت ثابت دی
 کردار او اخلاق بدلېدونکي دي

(۲) تر کوم حده بشري فطرت د هغه له بدني او فېزیکي وضیعیت څځه دی او تر کوم حده د هغه له ټولنیزو او فرهنگي تاثیراتو څخه!؟ ددې پوښتنې ځواب به تر کوم حده د سیاسي فلسفې تدوین لپاره څه پایلې ولري؟ 

شریعت وايي:
انسان د بدن او روح مجموعه ده
فطرت یې الهي دی
خو ټولنه، کورنۍ او فرهنګ یې پر اخلاقو اغېز کوي
قرآن کریم فرمایي:
﴿إِنَّ اللَّهَ لا يُغَيِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتّى يُغَيِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ﴾
نو پایله:
اخلاق او عمل د ټولنې او تربیې تر اغېز لاندې راځي
او دا خبره د سیاسي فلسفې لپاره مهمه ده، ځکه چې:
اسلامي سیاست د اخلاقو اصلاح ته لومړیتوب ورکوي، نه یوازې قوانینو ته.

(۳) ایا د انسان فطرت او انگېزې د هغه تر واقعي شرایطو تر اغیز لاندې دي یا برعکس هغه پرتلنه (مقایسه) چې شخص یې له خپلو اطرافیانو سره ترسره کوي، مهمتره ده؟

اسلام دواړه مني:
انسان له ستونزو او آسانیو اغېزمنېږي
خو تر ټولو مهمه خبره تقوا او باطني کنټرول دی
قرآن:
﴿إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ﴾
نو:
 واقعي شرایط اغېز لري
 خو تقوا تر ټولو قوي عامل دی

(۴) ایا کولای شو سیاسي فلسفه داسې جوړه او بیان کړو چې د انساني فطرت په اړه له هر ډول جدلي کړنو ترسره کولو څخه پاکه وي؟ 
شریعت له نظره:
❌ نه
ځکه چې:
اسلام سیاست د اخلاقو، عدالت او فطرت پر بنسټ ولاړ ګڼي
بې له دې، سیاست ظلم او فساد ته ځي
رسول الله ﷺ فرمایي:
«كلكم راع وكلكم مسؤول عن رعيته»
که څه هم فیلسوفان تردې دمه ددې څلورو پوښتنو ځوابولو باندې نه دي برلاسي شوي، مګر اسلام هر څه رااخيستي دي
 د انسان د فطرت بدلون د شریعت له نظره
اسلام وايي:
فطرت نه بدلېږي
خو انسان تزکیه کولی شي
قرآن:
﴿قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاهَا﴾
یعنې:
نفس اصلاح کېږي
 اخلاق لوړېږي
 خو فطرت هماغه الهي پاتې کېږي.

## د انساني فطرت بدلون موندنه
؛ د انسان د کمال معتقد فیلسوفان
د ارسطو په گومان دا داخلي بدلون د اخلاقپوهنې په وسیله کېدای شي ترسره شي.

هغه ډله فیلسوفان چې د انسان د کمال گروهمن دي په دوه ډلو وېشل شوي: طبیعت-پال او د هغې ضد (طبیعت نه پالونکي).

؛ د انسان فطرت او طبیعت بدلون نه موندونکي نظریې فلاسفه.
ټول فیلسوفان په دې گروهه دي چې د طبیعتپاله انسان فطرت تغیر نه منونکی گڼي.

## تړلې لیکنې
* وگړپوهنه

## لمنلیکونه

## سرچینې

وېشنيزه:فلسفه
وېشنيزه:وگړپوهنه
وېشنيزه:د فسفې ډولونه
وېشنيزه:ټولنیزو علومو فلسفه
وېشنيزه:فلسفي وگړپوهنه
آنتون پاولوف چيخوف

بټنوک|آنتون چيخوف
**آنتون پاولوف چيخوف** *([[روسي ژبه|په روسي]]: Анто́н Па́влович Че́хов)* يو روسی ليکوال او درملگر و.

وېشنيزه:روسي ليکوال
وېشنيزه:1860 زېږېدنې
وېشنيزه:1904 مړينې
گيورگ ويلهېلم فرېدرېش هېگل

بټنوک|گيورگ ويلهېلم فرېدرېش هېگل
**گيورگ ويلهېلم فرېدرېش هېگل** *([[جرمني ژبه|په جرمني]]: Georg Wilhelm Friedrich Hegel)* يو جرمنی فيلسوف و.

جرمني فيلسوفان
پټه لرونکی ژگاگ

**پټه لرونکی ژگاگ** (په لاتین: *Mephitis mephitis*) د ژگاگانو څخه یو غوښه خوړونکی او څیروونکی ژوی دی چې کوچني ځناورو، خوځندکې او د مرغانو هگۍ خوري او په شمالي امريکا کې په ځنگلونو، ښارونو ته نژدې او په نورو آبادو سیمو کې  ژوند کوي. پټه لرونکی ژگاگ د شپې ځناور دی. نوموړی ژوی تور او سپين رنگ لري. پټه لرونکي ژگاگ مقعد ته نژدې بوی لرونکي مرغړى لري. کله چې څیروونکي ځناور یا انسان پر هغه باندی بريد وکړي نو ژگاگ پر بريد کوونکي ځناور ددغو  مرغړو څخه بد بوي لرونکي اوبلن وشیندي. د پټه لرونکي ژگاگ ښځينه هر کال تقريبا ۵ یا ۶ تنه ځناوکان لري. 
## سرچينې
#http://thepashto.com/word.php?english=skunk
#https://www.facebook.com/PashtoPurification/photos/pb.1410332709221676.-2207520000.1425145240./1550887738499505
#http://www.forvo.com/word/%DA%98%DA%AB%D8%A7%DA%AB/
#http://qamosona.com/G/index.php/term/24,65.xhtml
وېشنيزه:  ژگاگان
کاپيوره

**کاپيوره** (په لاتين: *Hydrochoerus hydrochaeris*) د نړی تر ټولو لوی خوله لگوونكى ژوى دي چې په سهيلی امريکا کې په گرمو سمو کې اوبو ته نژدې ژوند کوي. 

وېشنيزه:تى لرونكى ژوي
وېشنيزه:خوله لگوونكى ژوى
بېنډۍ

بټنوک|بېنډۍ

**بېنډۍ** *(په انگرېزي: Okra)* يو ډول سابه باب دي چې د خوړو په توگه کارېږي.
وېشنيزه:بوټي
بادرنگ

بټنوک|بادرنگ
**بادرنگ** *(په انگرېزي: Cucumber)* د سابه بابو په ډله کې راځي. دا د خوړو په توگه کارېږي.
بادرنگ د هغو سبزیو او میوو په سر کې راځي، چې له تندې سره مبارزه کوي، له رومي ، کاهو او هندواڼې هم مخکې دی چې تقريبا 92% اوبه لري.
بادرنگ دکاهو، رومي په پرتله ډېره لږه کالري لري ځکه خود ډنگروالي / لاغر ستوری بلل کیږي،دخوړو کارپوهان یې تل هغو کسانو ته سپارښتنه کوي، چې ډېر وزن لري پردې سربېره بادرنگ بوره نه لري ،چې دوزن د ډېرښت لامل وگرځي. ځینو علمي څېړنو دا ښودلې ده، چې بادرنگ دا وړتیا لري چې د نارينه دجنسي ځواک فعالیت لا پسې ډېر کړي په ځانگړي توگه هغه کسان چې دکوروالي پرمهال له ځانگړو ستونزو ځوریږي ، بادرنگ دجنسي ناروغیو د درملنۍ په سرکې راځي ، ځینې يي عضوي ویگرا گڼي. دبادرنگ له گټو یوه دا هم ده، چې دسړی ادرار زیاتوي او دا ددې لامل گرځي، چې سړی له خپل کوروالي څخه خوښ شي پردې سربېره په بدن کې دوینې دجریان فعالیت زیاتوي،چې دا چاره دسړی او ښځی لپاره مهمه او گټوره بلل شوې ده. ځینې څیړنې دا هم وايي:چې دبادرنگ بوی دښځو دراپارولو په برخه کې هم دپام وړ رول لوبوي ددې ترڅنگ هغه ښځې، چې دسترگو شاوخوا توروالې او پړسوب څخه ځوریږي کولای شي له بادرنگ څخه گټه پورته کړي، چې دا پړسوب له منځه ولاړ شي .  دا هم دیادوني وړ ده چې بادرنگ دخولې بد بوی له منځه وړي . دبادرنگ ځینې گټې په دې ډول رالنډولای شو: بادرنگ په هضم کې مرسته کوي ، له بدن څخه د زهري موادو په ویستلو کې مرستندویه ثابتیږي او پر جنسي روغتیا یې اغیز مثبت دی، سرطان ناروغۍ ته هم گټور دی او هغه وگړي چې دبدن پوست یې وچ وي دبادرنگ کارول ورته گټه لري. کولای شو له مختلفو لارو څخه له بادرنگ گټه پورته کړو که له هوږې او اوبو سره وخوړل شي اغیز یې ډېر دی ځینې خلک یې دجوس په بڼه هم کاروي
## ګټې یې
لله (جل جلاله) هیڅ کوم نعمت له ګټې پرته ندی خلق کړی. ځینې خلک فکر کوي چې بادرنګ هیڅ کومه روغتیايي ګټه نه لري. خو داسې نه ده. بادرنګ هم بې شمیر روغتیايي ګټې لري. بادرنګ کې شته روغتیايي مواد انسان له ځینو مهلکو ناروغیو څخه په ژغورلو او د انسان روغتیا بهتره کولو کې ډیره زیاته مرسته کوي. دلته مو د بادرنګ له ځینو مهمو ګټو سره چې په مرسته يي کولی شئ د ځینو مهمو ناروغیو مخنیوی وکړئ اشنا کوو:
د زړه سوی له منځه وړلو کې مرسته کوي.
د خیټې تیزاب او خیټې کې شته دانو په درملنې کې مهم رول لوبوي.
د ګردې او مثانې څخه د تیږې په له منځه وړلو کې ډیر زیات ګټور دی.
د وینې فشار په نورمال ساتلو کې مرسته کوي.
د خولې بد بوي له منځه وړي.
زیاته اندازه اوبه لري او په دې ډول د بدن د اړتیا وړ اوبه پوره کوي.
د سر درد رغوي
د پوټکي روغتیا په ساتلو او بهتره کولو کې مهم رول لوبوي.
د سرطان ضد خاصیت لري.
ادرار راوړوونکی خاصیت لرلو له امله د بدن فاسد او زهري مواد خارجوي.
جلاب راوړوونکی خاصیت لري
## دا هم وګورئ
## سرچينې
جان گرين

بټنوک|جان گرين
جان ميخائيل گرين نوميالی امريکايي ليکوال گڼل کيږي. د خپل ورور هانک گرين سره په يوټيوب باندې د ۲۰۰۷ نه زده کړيز پروگرام هم پيل کړی. 

## کوچنیوالی او  زلميتوب
جان په انډيناپولس کې پيدا شوی و. درې اونۍ پس مور او پلار يې فلارده ته کډه یوړه، چېرته چې د خپل لومړي ښوونځي کې لوست پيل کړ، کوم ښوونځی چې د بيا وروستو د شاليد په توگه خپل کتاب الاسکې کې کارولی وو. جان ويلي دي چې هغه د خپلو ټولگیوالو د تنگولو او ټوکو ځپلی و. د پوهنتونه وروسته جان په روغتون کې خپلې مرستې او چوپړ هم ناجوړه ماشومانو له ورکړې وې. د دې پېښې په نظر کې جان د پادري جوړېدل هيله پرېښودله او يو ليکوال په لار روان شو.

## ځاني ژوند
په ۲۰۰۶ کې واده شو او اوس بيا په خپلې  مېنه ياني د زيږيدنې ځاى کې خپلې  ښځي سره ژوند وباسي. دوه لوڼه ترې هم لري.

وېشنيزه:امريکايي ليکوال

## کار
### نامتو کتابونه
*الاسکا لټول
*د پآڼو ښار
*زموږ د ستورو ستونزې

### لنډې کيسې
Double on Call and Other Short Stories
### انټرنېټ
*Crash Course
*VlogBrothers
والټ ډيسني شرکت

**والټ ډيسني شرکت**  يوه امريکايي گڼ هېواديزه کمپنۍ ده. دا کمپنۍ زياتره کارټوني فېلمونو باندې پېژندل کيږي. خو د دوی کاروبار په نورو برخو باندې هم ودان دی.

## ډيسني پښتو
پښتنو له نوموړې کمپنۍ دا غوتنه هم کړې ده چې Disney Pashto خپل تولیدات په پښتو ژبه هم دوي ته وړاندې کړي.

## سرچینې
کچالو

**کچالو** (په لاتین: *Solanum tuberosum*) د څو کلن یو زهرلرونکي بوټي دي چی د Solanaceae په کورنۍ او د Solanum په جينس پورې اړه ولري او په امریکا او اروپا کی شنه او کرل کېږي. ټول نبات پرته له غوټو نه زهرجن دي. کچالو ډیرغذایی ارزښت لری چی نه تنها انرژی تولید وی بلکه دپروتین، ویتامین، اومنرال دلوړکیفیت په لرلو سره په ورځنیو خوړوکی ډیر مهم رول لری.کچالو ۷۷،۵٪ اوبه ۲۲،۵٪وچ مواد په ۱۰۰گرام کی ۱۹،۴گرام کاربوهایدریت دوه گرام پروتین ۱ گرام شهم اویوشمیرویتامینونه لکه B1,B2,B6,C لری. کچالو ادرار زیاتوې نو دمثانی اوگوردې لپاره مفید دی همدارنگه دکچالو ساقه اوپاڼې دسولانین دمادی درلودونکې ده دنموړوځخه په جوش شکل  دخوب وړونکې اودعصابودآراموونکی  مادی په حیث استفاده کیږی. همدارنگه په کچالو کی یوه زهری ماده چی سولانین نومیږی هم موجوده ده ا وشین رنگ لری چی په طبعی ډول یی اندازه د۰.۱-۰.۰۱ پوری ده که چیرته نموړی ماده د۲۰-۳۰ پورته شی دصحت لپاره خطر لری دنموړی مادی دمخنیوی لپاره باید کچالو په شفاف لوښو کی وساتل شی او دحرات په ۴ درجه کی زخیره کړی شی.

وېشنيزه:زهرلرونکي نباتونه
د اگرې کلا

**د آگری کلا** د د ملگرو ملتونو د پوهنې، ساینس او کولتور اداری له خوا نړیوال میراث په توگه منل شوی دی. د اگری کلا د هند په اترا پردیش ایالات په اگره ښار کې موقعیت لري. دې کلا ته سره کلا (لال قلعه) هم وایي. ددې کلا په سویل لویدیځ لور ته ۲.۵ کیلو مېټرۍ کې د تاج محل په نامه تاریخي ودانۍ شتون لري. 

## انځورونه

File:RedFortAgra-Map-20080211.jpg|
File:Agra-Fort-Diwan-i-Am-Hall-of-Public-Audience-Apr-2004-03.JPG|
File:Agra Fort 13.JPG|
File:Agra Fort 14.JPG|
File:Agra Fort 20.jpg|
File:Delhi gate 6.jpg|
File:Agra Fort 5.jpg|
File:Agrafortushnish2.jpg|
Image:AgraFortColumn.jpg|
File:Agrafortushnish3.jpg|
File:Weeks Edwin Gate Of The Fortress At Agra India.jpg|


وېشنيزه:لرغونپوهنه
وېشنيزه:لرغوني ځایونه
وېشنيزه:اکبر
وېشنيزه:اسلامي معماري
کلا
وېشنيزه:لرغوني اثار
وېشنيزه:هند
وېشنيزه:مغولي ودانۍ
وېشنيزه:د هند گرځندوی ځایونه
وېشنيزه:مغولي واکمني
وېشنيزه:اترا پردېش گرځندوی
وېشنيزه:د اترا پردېش پېښلیک
وېشنيزه:د اترا پردېش کلاگانې

وېشنيزه:د اگری گرځندوی ځایونه
وېشنيزه:د هند پخوانۍ پلازمېنې
وېشنيزه:کلاگانې
سره کلا

د جمنا سیند پر غاړه لال قلعه (سره کلا) د مغولي واکمنۍ د زرین پېر یوه نادره یادگار گڼل کېږي. دا کلا په اوولسمه زېږیزه پېړۍ کې د شاه جهان واکمن له خوا ودانه شوې ده. ددې کلا په دیوان خاص کې د طاووس تخت په نامه ځای و چې مغول واکمن به هوری ناست او د هند په ختیځ و لویځ یې واکمني کوله.

په ۲۰۰۱ز کال د پاکستاني ترهگر تنظیم لشکر طیبه دوه ترهگرو په دې کلا کې هندي پوځیان د برید نښه وگرځول چې تر دولسو پوځیانو وژنې وروسته یې د کلا له دېوالونو ځان اچونې سره تېښته کې بریالي شول. ددې بریده وروسته هندي پوځ دا کلا بشپړه خالي او د لرغونپوهنې ادارې ته وسپارله. په ۲۰۰۷ز کال دا کلا د یونېسکو له خوا د نړیوال کولتوري میراث په لړلیک کې شامله شوه.
د یوسف څاه

**د یوسف څاه** د شام (سوریې) هېواد، طبریه سیمې ته نږدی کیندل شوې. دا هماغه څاه ده چې د یعقوب علیه السلام زامنو په کې خپل ورور یوسف علیه السلام له خپل پلار  څخه د سیل او گرځندوی په بهانه له کور کلي بهر یوړو او له خپلمنځي سلا مشورې وروسته یې بیا په نوموړې څاه کې واچاوه. د حجازي اسماعیلي عربو یوه سوداگریزه قافله په دې لاره تېرېده، یوې قافلې دا څا ولیده، نو د اوبو راویستلو په نیت یې په کې بوکه ور واچوله، چې یوسف علیه السلام ددوي بوکه او پړی ټینگ ونیوه، او له څاه څخه د باندې راووت. د قافلې وگړي دډې پېښې په کتو هک پک ول، خو د ښکلي هلک په موندو ډېر خوشاله هم. ښکلی یوسف یې له ځان سره مخ په مصر روان کړ او هورې یې د مصر په وزیر عزیز وپلوره.
چهار منار

framepx|thumb|left|چهار مینارحیدر آباد دکن کې د سلطان محمد قلي قطب شاہ له خوا ودان شوي څلور تاریخي څلي دي. ددې څلو بنسټ په ۹۹۹هـ کال کېښودل شوه. دا څلي چې په کوم ځای ودان شوي، یو وخت په دې ځای چچلم واقع و. د ځینو روایتونو پر بنسټ په دې ځای کې د سلطان محمد قلي قطب شاه معشوقه بهاگ متي اوسېده. چهار منار ودانۍ ۱۸۹ فوټه لوړوالی لري چې د حیدر اباد، دکمن ښارونو په منځ کې واقع دي. د چهار منار څخه د ښار څلورگونو اړخونو ته سړکونه وېستل شوي. 
[thumb|left|175px|[محمد قلي قطب شاہ د چهار منار معمار.]]

## سرچینې

## بهرنۍ تړنې
* Panorama of Charminar
* Photos of Charminar on HyderabadPlanet.com 
* Charminar Information - Website on Charminar 
* Hyderabad on Wikivoyage
* A Complete Information of Hyderabad 
* http://www.reachouthyderabad.com/historical.htm
* http://www.indiatravelog.com/hyderabad/charminar.
* Seven Wonders of Hyderabad 
* Cultural heritage 
* Hyderabad - Historic Wonders and Attaractions 

وېشنیزه:آصفیه ممالک
وېشنیزه:د هند مسجدونه
وېشنیزه:لرغوني اثار
وېشنیزه:د هند څلي
وېشنیزه:دکن
وېشنیزه:حیدر آباد دکن
د مسجدونو لړلیک

لاندې لړلیک په ټوله نړۍ کې مشهور مساجد را په گوته کوي.

## دا هم وگورئ
* د نړۍ لرغونو مسجدونو لړلیک
* د عربي مسجدونو لړلیک
* د افریقایي مسجدونو لړلیک
* د مصري مسجدونو لړلیک
* د اسیایي مسجدونو لړلیک
* د چینایي مسجدونو لړلیک
* د هندي مسجدونو لړلیک
* د اندونیزیایي مسجدونو لړلیک
* قائمة المساجد في ماليزيا
* قائمة المساجد في باكستان
* قائمة المساجد في سوريا
* قائمة المساجد في تايلند
* قائمة المساجد في اوروبا
* قائمة مساجد تونس
* قائمة المساجد في فرنسا
* قائمة المساجد في تركيا
* قائمة المساجد في الامريكيتين
* قائمة المساجد في الولايات المتحدة الامريكية
* قائمة المساجد في كندا

## بهرنۍ تړنې

* دليل المساجد في الولايات المتحدة\ كندا\ المملكة المتحدة\ اوروبا\ استراليا
* قائمة مساجد اوزباكستان
* All UK masaajid/مساجد محددة باستخدام خرائط غوغل
* المساجد في جنوب افريقيا

## سرچینې

وېشنیزه:د مساجدو لړلیک
وېشنیزه:مسجدونه
وېشنیزه:اسلامي ودانۍ
تانوکی

تانوکی د د ختيځ آسيا يو ژوی دی
## سرچينې

وېشنيزه:غوښه خوړونکی ژوي
وهابيت

**وهابيت** يو اسلامي فرقه ده چې په عربو کې په ۱۷۴۰ کې محمد بن عبد الوهاب پيل کړی و.

## سعود او وهاب
 محمد بن سعود وهابيت قبول کړ په ۱۷۴۴ کې په بدل کې وهاب د سعود کورنۍ ملاتړ وکړ د ترکي خلافت پر ضد خو دوي ناکامه شو

بيا چې کله انگرېزانو د سعوديه عرب جوړول نو د سعو کورنۍ وهابيت سرکاري فق کړ

## ترهگرۍ او هابيت
په هبيت کره کتنه کيږي چې دا ترهگرۍ خوروي طالبان هم وهابيانو نه پيسې اخلي

## وهابيت او  زبرگ ځايونه

وهابيت مزارونه او قبرونه بد گڼي او ډېر زبرگ قبرونه يې په سعوديه عربو کې مات کړي دي

لکه جنت البقيع مزار چېرته د عباس، امام حسن،بيبي عائشه او داسې نور صحابه ښخ وو.

## سرچينې
زیوس

زيوس (په انگرېزي کې: zjuːs) د لرغوني يوناني څښتن گڼل کېدو. دې د برېښنا او هسک څښتن گڼل کېدو. د رومي "يوپټر" سره یې هم تړاو درلود.

وېشنيزه:مذهب
اينو

د يو اقليت دی چې په هوککيدو ، ياماتو کې اوسيږي. د چارولکو مخې ۲۵ زره اينو په ياماتو کې دي، خو د نورو مخې لگبگ ۲۰۰ زره تنه اينو اقليت سره تړاو لري.

## ژبه
اينو ژبه په مړه کېدو ده ځکه د دې ويناوال د سلو نه کم دي

## مذهب
اينوگان په "کموي" کې گروہ لري. د دوی مخې په چاپېريال کې هر څه يو "کاموي" يا سا لري.
## سرچينې

وېشنيزې: وگړپوهنه
Portal:Cricket/Selected picture/1

د 2007 کرېکټ نړيوال کپ په وخت کې د ټولو کپتانانو تصوير
دوتنې جوړونکې: کیریبین کرېکټ
Portal:Cricket/Selected picture/4

نوموړى بال تقريبا 110 څخه تر 120 ګرامه وزن لري 
او د درې برهو څخه جوړ شوى دى لومړى برخه يي داخلي برخه ده چې کلکه ده د کاک په شان او دوهمه برخه يي بهرنۍ برخه ده چې په ځينو کې پلاستيک يا مساله ده او په ځينو کې ټوټه يي ده او منځنۍ برخه يي يو تار دى چې دواړه پوښونه يي سره يوځاى کړي دي چې په سوينګ کولو کې هم ډير رول لري
Portal:Cricket/Selected picture/6

يوه**وېکټه**،په کومې کې چې دوه لرگي په درې د لرگي موگو ايښودې شوي دي
Image credit: , ,
د خيبر پښتونخوا ولايت ولسوالۍ

بټنوک|د خیبر پښتونخوا ایالت د ولسوالیو نقشه
د خیبر پښتونخوا ولسوالۍ په شمېر کې 26 دي چې نومونه يې په لاندې توگه دي: 

## سرچينې
بهيج انگليسي پښتو سيند

بټنوک|بهيج انگليسي پښتو سيند
**بهيج انگليسي پښتو سيند** يو دوه ژبيز سيند دی. دا سيند عبدالحميد بهيج عثماني ليکلی.

وېشنيزه:پښتو سيندونه
خليل الله وفا راستين خدرخېل

**خليل الله وفا راستين خدرخېل** *(په انگرېزي: Khalilullah Wafa Rastin Khederkhel)* يو افغان سيندکښونکی دی. هغه د فرانسوي پښتو دوه ژبيز سيند کښلی.
زما ژوند او جدوجهد

بټنوک|زما ژوند او جدوجهد
**زما ژوند او جدوجهد** د ستر پښتون ملتپاله سیاستوال او خدایي خدمتګار خان عبدالغفار خان  (باچا خان) ژوند لیک (سوانح حیات) دی. دا کتاب د ليکوال پر ژوند پېښو رڼا اچوي او د ليکوال له نظره د هغه ماشومتوب، زده کړې، سياسي هلې ځلې، د هند د خپلواکۍ هڅې او د عدم تشدد او خدايي خدمتگارۍ د فلسفې کيسې موږ ته کوي.
د عثماني خلفاوو لړلیک

عثماني کورنۍ له ۱۲۹۹ نه تر ۱۹۲۳م پورې ۶۲۳ کاله پر عثماني خلافت واکمني کړې چې لومړنی واکمن یې عثمان غازي و.

## له سلطنت مخکې د آل عثمان مشران
 
له خلافته مخکې د آل عثمان مشران په لاندې توګه وو.

## د عثماني خلافت سلطانان
 

## له سلطنته وروسته عثماني واکمن

## د عثماني خلافت له ړنګيدا وروسته

* عبدالمجید دويم (1926 تر 1944م)
* احمد څلورم نهاد (1944 تر 1954م)
* عثمان څلورم فواد (1954 تر 1973م)
* محمد عبدالعزیز دويم (1973 تر 1977م)
* علی واصف (1977 تر 1983م)
* محمد اووم اورخان (1983 تر 1994م)
* پینځم ارطغرل عثمان (1994 تر 2009م )
* بایزید عثمان (2009 نه تر دې دمه)

وېشنيزه:عثماني خلفاء
وېشنيزه:خلفاوو لړلیک
وېشنيزه:د تورکي هېواد مشران
وېشنيزه:لړلیکونه
وېشنيزه:د اسلام پېښلیک
وېشنيزه:مسلمان شخصیتونه
د الفت مرغلرې

**د الفت مرغلرې** د گل پاچا الفت يو ليکلی اثر دی. 

وېشنيزه:پښتو کتابونه
د وگړو شمېر د دين له مخې

**د وگړو شمېر د دین له مخې** (List of religious populations) دا لړلیک سترې دیني ډلې او دین د هېواد له مخې په سرلیکونو راڅرښي۔

بټنوک|د نړۍ اهم دینونه او دیني ډلې
بټنوک|د دین اهمیت

بټنوک|د 1883ز کال د نړۍ نقشه. دیني وېش په رنگونو ښودل شوی. "عیسویت، بودیزم، هندوویزم، مسلمان فتیشیزم".

## سرچينې
د بازنتیني روم قیصران

دا لړلیک د بازنتیني واکمنۍ د واکمنو دی چې د "**قیصر روم**" په لقب کولو له سلگونو کلونو راهیسې یادېدل. خو په راوروسته پېړیو کې یې د روم پر ځای له قسطنطنیه څخه چې نن سبا په استانبول یادېږي، خپله واکمني چلوله. په دې لړلیک کې د ځینو شاهنشاهانو یادونه نه ده شوې، ځکه چې هغوي د یو بشپړ او خپلواک شاهنشاه بڼه نه درلوده، او نه هم د هغو غاصبو او یاغي باغي اشخاصو نومونه چې د واکمنۍ ترلاسه کولو هڅه خو یې وکړه، مگر څه په لاس ورنه غلل. 

### آل قسطنطین (۳۰۵ - ۳۶۳)

### غیر سلسلہ (۳۶۳ - ۳۶۴)

### آل والنتینیان (۳۶۴ - ۳۷۹)

### آل ثیودوسیوس (۳۷۹ - ۴۵۷)

### آل لیو (۴۵۷ - ۵۱۸)

### آل جستين (۵۱۸ - ۶۰۲)

### غیر سلسلہ (۶۰۲ - ۶۱۰)

### آل ھرکال (۶۱۰ - ۷۱۱)

### غیر سلسلہ (۷۱۱ - ۷۱۷)

### ایسوریايي سلسله (۷۱۷ - ۸۰۲)

### آل نقفور (۸۰۲ - ۸۱۳)

### غیر سلسلہ (۸۱۳ - ۸۲۰)

### سلسلہ الاموری (۸۲۰ - ۸۶۷)

### سلسلہ مقدونی (۸۶۷ - ۱۰۵۶)

### غیر سلسلہ (۱۰۵۶ - ۱۰۵۷)

### آل کومنینوس (۱۰۵۷ - ۱۰۵۹)

### سلسلہ دوكاسی (۱۰۵۹ - ۱۰۸۱)

### آل کومنینوس (۱۰۸۱ - ۱۱۸۵ )

### سلسلہ آنجیلوسی (۱۱۸۵ - ۱۲۰۴)

### سلسلہ لاسکاریسی (۱۲۰۴ - ۱۲۶۱)

### آل پالائی اولوگس (۱۲۶۱ - ۱۴۵۳)

## آل پالائی اولوگس په جلا وطنۍ کې دعوېداري

وېشنيزه:لړلیکونه
وېشنيزه:د شاهنشاهانو لړلیکونه
وېشنيزه:پېښلیک
وېشنيزه:سلطنتونه
وېشنيزه:د بېزنتیني واکمنۍ پېښلیک
وېشنيزه:رومي واکمني
وېشنيزه:صلیبي جگړې
وېشنيزه:ترکي
وېشنيزه:لویدیځه اسیا
هېيان دوره

هېنان هغه لرغونی ياموتويي [جاپاني] پېر و چې پيل يې په ۷۹۴ کې و او پای يې په ۱۱۵۹
دا د ياموتو هغه پېر دی چېرته چې چيني هڅوب په ياموتويي کلتور باندې ډېر تاثیر لرو. دې پېر کې د ياموتويي ټولواکه کورنۍ  په شعر، ادبياتواو نور هنري کارونو کې هم ډېر پرمختگ کړی و. خو آر ځواک د باچا کورنۍ سره نه وه بلکې هوجيواره خېل آر راج کاوه

## سرچينې
ساموراي

ساموراي  په ياماتو [جاپان] کې پوځي نيک ته وايي. 

د ساموراي لار بوشيدو بلل کيږي. د دوی د لار په ياموتيي ژوند باندې لوی چاپ پرېښېدې

## سرچينې
پښتو انگليسي قاموس

**پښتو انگليسي قاموس** د دوه ژبيز سيند دی. دا سيند د ضيا احمد پښتون په زيار جوړ شوی. په دې سيند کې ۵۰ زره پښتو وييونه په انگرېزي ژبه ژباړل شوي. دا قاموس اصلاً د اسلانوف د پښتو روسي سيند پر بنسټ جوړ شوی. 

وېشنيزه:پښتو سيندونه
آريانا دايرة المعارف

بټنوک|آريانا دايرة المعارف
**آريانا دايرة المعارف** د افغانستان د علومو اکاډمۍ يو پوهنغونډ دی چې په پښتو او پارسي ژبو خپور سوی دی. دا پوهنغونډ لومړئ ځل په ۱۳۲۰ هجري لمریز (۱۹۴۱ ز) کي د مطبوعاتو د خپلواک ریاست اړوند د پښتو ټولني په تشکيل کي په کار پیل وکړ، او اولنی مدیر یې میا حسین خان نومېدی. اریانا دایرة المعارف په ۱۳۲۵ لمریز کي د محمد هاشم میوندوال او ورپسې په ۱۳۲۸ کي د پښتو برخي لپاره د یو بېل مدیریت په توګه د غلام جیلاني جلالي تر سرپرستۍ لاندي راغی. 

اریانا دایرة المعارف لومړئ ځل اووه ټوکه په پښتو او شپږ ټوکه په دری ژبه د افغانستان پوهنتونو او علمي ټولنو ته وړاندي سو. ددې چاپ پر بنسټ هر ټوک پنځه برخي او هري برخي ۲۰۰ مخونه درلودل، خو وروسته هر بشپړ ټوک په ۱۰۰۰ مخونو کي ترتیب سو.

## سرچينې
وېشنيزه:پښتو کتابونه
فک دي پوليس

"**فک دي پوليس**" د یوې سندرې نوم دی. دا سندره په انگرېزي ژبه ده چې د  گېنگسټا رپ ډلې له خوا د N.W.A په البوم کې خپره شوې.
دا سندره د ۵۰۰ غوره سندرو په کتار کې هم راغلې ده.
دې سندرې د امریکا د اف بي آی پولیس په غوصه کړی دی چې ولې یې دا ډول سندره جوړه کړې ده. 
. 

له کوم وخت څخه چې دا سندره جوړه شوې ده نو په کولتوري ډول سره د دې سندرې ناره او غږ په نورو اړخونو کې هم خپور شوی دی. لکه په بنیانونو، هنري کارونو، رسامۍ او داسې نورو کې هم تر سترگو کېږي. .

## سرچینه


وېشنيزه:د توکمپالنې او زېنوفوبيا په ضد سندرې
وېشنيزه:سياسي رپ سندرې
د برما-انگرېز لومړنۍ جگړه

**د برما-انگرېز لومړنۍ جگړه  ** (; ; 5 مارچ 1824 – 24 فبروري1826) لومړنۍ درې جگړو څخه وه چې د برتانوي او ر برمایي وگړو ترمنځ ترسره شوه. 

د ۱۹می پيړۍ په وروستیو کې دا جگړه د شمال شرق سیمو د کنټرول ترلاسه کولو لپاره ترسره شوه. دا جگړه د انگریزانو په تاریخ کې تر ټولو درنه او تلفاتو ډگه جگړه بلل کیږي چې نږدی شپاړس زره برتانوي او هندي پوځیانو په کې خپل ژوند له لاسه ورکړ. ددی درنو تلفاتو په ترلاسه کولو برتانوی پوځ وکولی شوه چي اسام، مانيپور، کچر، او جاینتیا واکمني تر خپلې ولکی لاندې راولي. او د همدارنگه د اراکان ولایت هم ویسي. برمی وگړي دیته مجبور کړی شول چی د کابل به یو ملیون پونډه غرامت گالي او هم یی سوداگریزی پړیکړی ته هم وهڅوي.
شپاړس زده اروپايي او هندی پوځیان د جگړی خوراک شول. او د بی شمیره برمي پوځیانو او ملکی وگړو وژنه ترسره شوه. دا جگړه د هغه وخت ۵-۱۴ ملیونه پونډه پورې تمامه شوه چی نن سبا تبری  (£-£ as of ) contributed to a severe economic crisis in British India which cost the East India Company its remaining privileges.

### برما دننه
بټنوک|British naval force entered the harbour of Rangoon in May 1824
بټنوک|The Storming of the Lesser Stockade at Kemmendine near Rangoon on 10 June 1824

## نور وگورئ
* د برما تاریخ
* کونباونگ کورنۍ
## سرچینی

* 
* 

## بهرنۍ اړیکې

* Text of the Treaty of Yandabo 
* Colour plates by Lt. Joseph Moore and (Capt. Frederick Marryat)
* The Somerset Light Infantry in the First Burmese War 
* First Anglo-Burmese War  British regiments
* Rikard, J. (12 December 2001) First Anglo Burmese War, 1823–1826
محمد عيسی ستانکزی

بټنوک|محمد عيسی ستانکزی
**ډاکټر محمد عيسی ستانکزی** *(په انگرېزي: Mohammad Isa Stanikzai)* يو افغان ليکوال او ژباړن دی. هغه يو شمېر کتابونه پښتو ژبې ته ژباړلي. 

## مخينه
هغه د لوگر ولایت  د محمد اغې  ولسوالۍ په سنگرخیل کلي کې زیږدلی خو د عمر ډیره برخه ېې په کابل کې تیره کړې ده

## زده کړې
محمد عيسی ستانکزي خپلې لومړنۍ زده کړې په کابل کې د سيد نور محمد شاه مېنې په ښوونځي کې کړي، لېسه يې د کابل په انصاري لېسه کې سر ته رسولې او بيا لوړې زده کړې يې په ۱۳۶۶ ل. کال کې د کابل پوهنتون د طب په فاکولتې کې پيل کړي او په ۱۳۷۱ ل. کال کې د معالجوي طب په څانگه کې بريليک ترلاسه کړی. له فراغت سره سم له هېواده کډوالۍ ته مجبور شو.

## دندې
لومړنۍ رسمي دنده يې په تهران کې راډيو کې د وياند په توگه ترسره کړې. هغه اوس په ناروې کې اوسېږي.

## چاپ شوي کتابونه
# سینوهه  « د فرعون دځانگړي طبیب یاددښتونه  تاریخي ناول » ژباړه
# د ځیگر پړسوب « د ځیگر د پړسوب او هیپاټیټ په هکله معلومات » ژباړه
#  راز« The Secret » د ارواپوهنې په هکله  د راندا برن Rhonda Byrne   اثر / ژپاړه
# راډیويی پروگرامونه « د راډیويي ژونالیزم په هکله » ژباړه او اقتباس

## ناچاپه آثار
# د مهمو  طبي پوښتنو ځوابونه « د روغتیا په برخه کې دعامه پوهاوي په موخه د استول  شويو پوښتنو ځوابونه » تر چاپ لاندې.
# وړې خو کار خبرې « د بران جکسن کتاب » ژباړه
# د نړۍ د دیرشو مشهورو ناولونو تخلیص / ژباړه
# میگرن څه شی دی « د نیم سري په هکله معلومات / ژباړه
#  یو څوک له تا سره مینه لري «د رایس هلن شتاینر د شعرونو ژباړه »

وېشنيزه:پښتانه ليکوال
وېشنيزه:پښتانه ژباړنان
فرعون

فرعون د مصر باچا لپاره يو نوم و. د نوم يو خاص پېر کې کارول کېدو.

## نوم

فرعون نوم پښتو د عربۍ ژبې نه اخستې دی، عربۍ په خپله د مصري ژبې پرعء نه اخستې دی. د لرغونی مصري ژبې کې د فرعون مطلب "لوی کور" دی. دا نوم به خلکو به ور ته د درناوي په ډول کاروو.

## نوميالي فرعونان
* باچخه قلوپدتره
* لومړی يمنعنحتپ
* توت عنخ امون
* دويم رمسيس

## سرچينې

* http://www.kidsgen.com/ancient_egypt/famous_pharaohs.htm
ابو ایوب انصاري

ابو ایوب انصاري رضي الله عنه یو جلیل القدره صحابي و، چې په مدینه منوره کې اوسېدو. محمد صلی الله عليه وسلم چې کله مدینې منورې ته هجرت وکړ نو د هغه په مېلمه پالنه باندې د مدینې اوسېدونکو ترمنځ یو ډول سیالي پیل شوه، چې بیا نبي علیه السلام وویل: زما اوښه چې د هر کور په مخ کې کېناسته نو زه به هم د هغه په کور کې پاتې کېږم او هغه به زما مېلمه پال وي. کله چې د نبي علیه السلام اوښه پرېښودل شوه نو د ابو ایوب رضي الله عنه د کور په مخ کې کېناسته. په همدې توگه نبي علیه السلام د هغه د کور په دوهم چت کې پاتې شو.

وېشنيزه:اسلام 
وېشنيزه:پېښلیک 
وېشنيزه:صحابه 
وېشنيزه:انصاري
حرمین شریفین

**حرمین شریفین** د مسلمانانو دوه هغه سپېڅلي ځایونه دي چې یو یې په مکه مکرمه کې د مسجد الحرام او بل یې د مدینې منورې په ښار کې د مسجد نبوي په نامه یاديږي. دا دواړه سپېڅلي ځایونه د حرمین شریفین په نامه یادېږي.

وېشنيزه:اسلام
وېشنيزه:سپېڅلي ځایونه
وېشنيزه:اسلامي وییپانگه
وېشنيزه:مکه معظمه
وېشنيزه:مدینه منوره
وېشنيزه:سعودي عربستان
وېشنيزه:حرمین شریفین
کانډوم

بټنوک|کانډوم
**کانډوم** (په انگلیسي: condom) يو ډول پوکڼۍ ده چې له ښځې سره د جنسي نږدېوالي په وخت کې د ښځې تناسلي آلې ته د نر مني (سپرم) مخه نيسي او د امېندوارۍ او د جنسي مقاربتي ناروغيو د مخنيوي په خاطر کارېږي. د ځینو کنډومونو سطحه په داسې سپرم وژونکې مادې ککړه وي چې د حمل مخنیوی کوي.
## کارول
کانډوم تراوسه یوازې داسې تعبیر شوی، چې د ماشوم زېږولو د مخنیوي لپاره کارول کیږي، خو نورې ګټې یې هم شته:
د جنسي اړیکو اطمینان رامنځته کوي، که د جنسي اړیکې یو لوری ( نارینه یا ښځینه) پخپله تناسلي برخه کې کوم میکروب یا ناروغي ولري، مقابل لوری یې د کنډوم له استعمال سره ده ته د دغې ناروغۍ د لېږدیدو اندیښنه نه کوي.
یو ډول کانډومونه د جنسي اړیکو د پیاوړتیا یانې وخت زیاتولو خاصیت هم لري. په دې مانا چې کنډوم ستاسې د جنسي اړیکې د وخت زیاتولو سره هم مرسته کولای شي.

د کنډوم له کارونې سره ښځینه وو ته د ماشوم زېږولو د مخنیوي د درملو اړتیا نشته. کنډوم سبب کیږي، چې د نارینه د جنسي آلې سپرم د ښځینه د تناسلې آلې پرځای په دغه پلاستیکي پوښ کې تش او د ښځې په ګېډه کې د ماشوم د پیدا کیدو مخه ونیسي.

## ډولونه
کانډوم د جوړښت له مخې ګڼ ډولونه لري. تاسې حق لرئ، چې په استعمال کې یې خپل ذوق او سلیقه وپالئ.

که ستاسې تناسلې آله غټه وي، کولای شئ اوږده او غټ او که لنډه وي، لنډ او واړه کنډومونه وکاروئ.
همدا شان ډبل او نازک کنډومونه هم شته، نازک یې داسې دي چې هیڅ د کنډوم د موجودیت احساس نه درکوي. د دې کنډومونو له استعمال سره هیڅ فکر نه کوئ، چې جنسي آلې ته مو کنډوم ور اغوستی.

نازک کنډومونه عیناً د بې کنډومونه جنسي اړیکې خوند در باندې تجربه کوي.
البته د ډېرو نازکو کنډومونو یو تاوان هم شته؛ هغه دا چې کیدای شي ډېر مقاومت ونه کړي، وشلیږي او ستاسې د تناسلې آلې اوبه مو د مېرمنې تناسلي آلې ته سرایت وکړي.

یو ډول نور کنډومونه هم شته، چې (ازغي لرونکي) ورته ويل کېږي. دا کنډومونه تر ټولو غوره ځکه ګڼل کیږي، چې ستاسې جنسي مقاومت زیاتوي او ورسره اوږدې اړیکې لرلای شئ.

په کنډوم اخیستو کې شرم مه کوئ، حتماً به مو مختلف ډولونه اخیستي او استعمال کړي وي.
هغه، ډول یې چې ډېر ورسره راحت یئ، په نښه او هر ځل یې د پېرلو پر وخت پوښتنه وکړئ او پیدا یې کړئ.

خپلې جنسي سلیقې ته په کتو سره هماغه ډول کنډوم واخلئ او ښې جنسي اړیکې ورسره ولرئ.
که په افغانستان کې ژوند کوئ او حیا مو راځي، چې د خوښې وړ کنډوم په اړه له درمل پلورونکي سره سپین ـ سپین وغږیږئ، کولای شئ پر کاغذ یې نښې ولیکئ او درمل پلورونکي ته د درملو د نسخې په شان مخې ته کیږدئ.
## سرچينې
مسواک

بټنوک|مسواک: د نبي علیه السلام مبارک سنت گڼل کېږي.

**مسواک** (عربي:المسواک) خولې پاکولو لپاره د زیتون او ځینو نورو اغځنو بوټو لرگي کارول کېږي. مسواک عموما د گوتې په پنډوالي او د لوېشت په اوږدوالي غوره کېږي. ددې کارول په اسلام کې ځانته ځای لري. په دې اړه د نبي علیه السلام ځانگړي احادیث راغلي چې مفهوم یې داسې دی: د هغه لمونځ چې ورته مسواک ووهلي شي، او د هغه چې ورته ونه وهلي شي، 70 درجې فضیلت لري.  د مسواک په فضایلو ډېری علماوو کتابونه لیکلي. د روژې په حالت کې هم د هغه مسواک وهل روا دي چې بې خونده واوسي.

## حدیث و سنت

### د مسواک وهنې وختونه
* حضرت محمد  چې به کله کور ته ننوتو نو مسواک به یې وهلو.
* له خوبه چې به پاسېد نو مسواک به یې وهلو.
* له اودسه مخکې به یې مسواک ووهلو.
* له لمانځه وروسته به یې مسواک وهلو.
* د روژې په حالت کې به یې هم مسواک واهه.

## ساینسي څېړنې او مسواک

## فقهي احکام
*  په ښي لاس مسواک ووهئ.

## نور وگورئ
* سنت

وېشنيزه:اسلام
وېشنيزه:اسلامي وییپانگه
وېشنيزه:اسلامي کولتور
وېشنيزه:شریعت
وېشنيزه:سنت
وېشنيزه:سنت نبوي
وېشنيزه:اصطلاحات
وېشنيزه:اسلامي اصطلاحات
کینډۍ:اسلامي فلسفه

وېشنيزه:فلسفه
وېشنيزه:اسلامي فلسفه
وېشنيزه:کینډۍ:اسلام
خېبر نيوز

**خېبر نيوز** د پښتو ژبې يو تلوېزيون چېنل دې. ددې لوی دفتر په اسلام آباد کې دې. ددې نه علاوه په دوبۍ، پېښور او د پاکستان بېلابېلو ښارونو کې ځايي دفترونه هم لري.
پکول

بټنوک
**پکول** يو ډول خولۍ ده. د دې خولۍ اغوستل د افغانستان او پاکستان په بېلابېلو توکمونو کې دود دی. دا دود په پښتنو، نورستانیانو، چترالیانو، پشيانو او تاجيکانو کې ډېر عام دی. په افغانستان کې پکول د ننگرهار، کونړ، نورستان، پنجشېر، بدخشان، پروان او کاپیسا ولایتونو کې او د پاکستان په گېلگېت بلتېستان، چترال، سوات،دير او باجوړ سيمو کې ډېر دود دی. دا خولۍ د همدغو سيمو د ځايي خلکو لخوا جوړيږي. د سوات، چترال او کونړ ولايت پکولونه د ښه څرنگوالي او جوړښت په خاطر مشهور دي.

وېشنيزه:کالي
وېشنيزه:اغوستنتوکي
وېشنيزه:افغاني کالي
ښرنه

**ښرنه** د پکتيکا ولايت تر ټولو لوی ښار او د ولايتي پلازمېنه ده.
کفن

[بټنوک|د [محمد مرسي حامیانو مړي چې د روغتون په مړو خونه کې کفن کړي پراته دي.]]

**کفن** هغه ځانگړی ټوکر دی چې له ښخولو څخه مخکې د مړو په رانغاړلو او پټولو لپاره کارول کېږي. او تکفین بیا د مسلمانانو پر وړاندې د همدې مرحلو (مړي ته غسل ورکول، کفن کې رانغاړل، او قبر کې ښځولو) ته تکفین وایي.  

د مړي ښخولو لپاره، د مړي غسل، تکفین (کفن کول)، جنازې لمونځ او په قبر کې ښخول اړین مسائل دي. دا مراسم په نورو شریعتونو او (اسماني او غیر اسماني) دینونو کې مختلف دي چې په ټولو کې له ښخولو څخه مخکې د مړي لمبول شرط دی..
کفن احیانا له یو یا درې ټوټه سپینو څادرونو څخه جوړېږي، چې دا د نر لپاره وي، او یو یا پینځه د سپینې ټوټې د ښځو لپاره، چې ټول بدن پری پټیږي (له مخ پرته). په کفن اخېستو کې له اسراف څخه منع راغلې، خو کفن باید پاک، صاف او په عطرو موښل شوی وي. او د حاجیانو او عمره کوونکو کفن د هغوي د احرام څادرونه دي، چې ځینې حاجیان یې له ځانه سره راوړي، ځینو دا کفنونه په حرم شریف کې په زم زم اوبو هم وینځلي وي..

په نړۍ کې مشهور کفنونه د ټورینو (ایټالوي) ټورینو کفن دی، هغه له دې وجې چې عیسویان دا گومان کوي چې دا د عیسی علیه السلام کفن دی!؟. د واتیکان پاپ په دویمه نړیواله جگړه کې د هټلر له وېرط چې نه مبادا خپلو پوځیانو ته ددې کفن د ترلاسه کولو ووایي، په یو پټ ځای کې خوندي کړ..

## سرچینې

وېشنيزه:اسلام
وېشنيزه:اسلامي وییپانگه
وېشنيزه:اسلامي اصطلاحات
وېشنيزه:فلسفه
وېشنيزه:اسلامي فلسفه
وېشنيزه:فقه
وېشنيزه:مړینه
وېشنيزه:تکفین او تجهیز
وېشنيزه:اسلامي فقه
گېډه

**گېډه** *([[انگرېزي ژبه|په انگرېزي]]: Abdomen)* د بدن يوه برخه ده. د اناتوميک تعريف له مخې، گېډه د ټټر او د ورنو تر مېنځ پرتې برخې ته ويل کېږي. په گېډه کې دننه د بدن د هضمي غونډال، اطراحي غونډال، اېنډوکرايني غونډال ځينې اهم غړي لکه نس، وړه کولمه، لويه کولمه، پښتورگي، لړمون، تريخی، توری، پانکراس او بډوډي شامل دي. چې هر يو غړی ځانته ځانگړي کړنې ترسره کوي.

وېشنيزه:اناتومي
نقشبنديه طريقه

**نقشبنديه** د تصوف له ښوونځیو څخه گڼل کېږي.

## بنسټگر
## پېښلیک
## هېوادونه

## سرچینې

* وېشنيزه:تصوف 
* وېشنيزه:اسلامي تصوف 
* وېشنيزه:د اسلامي تصوف ښوونځي 
* وېشنيزه:د تصوف ښوونځي 
* وېشنيزه:صوفي
*وېشنيزه:سني اسلام
کینډۍ:تانبه:ژوندپوهنه/ټاکلی انځور/23

**ایگوانا**  د ایگوانیدایه له کورنۍ څخه یو **جنس** دی چې د مرکزي استوایي او امریکې لویې وچې په سویلي سیمو کې اوسي. د ایگوانا جنسونه په دوه ډوله دي: شین ایگوانا چې کله ناکله ځینو ځایونو کې د کورني ژوې په توگه هم ساتل کېږي او بل یې کوشنی انټیل ایگوانا چې اوسمهال یې نسل له ورکېدو سره مخ دی.
جنایي څارګر

**جنایي څارگري** له هغو مالوماتو عبارت ده چې راټولول او تحلیلول او نشر یې د یو لړ جنایي هڅو، غوښتنو او مراقبو په ترڅ کې ترلاسه شي. Department of Justice (DOJ), National Criminal Intelligence Sharing Plan (2003). Retrieved from http://www.fas.org/irp/agency/doj/ncisp.pdf 

## سرچینې