د ناروغ معاینه کول

د ناروغ  معاينه  کول ) (Examination
Neonatal baby         دنيا  ته  راغلی لمړنی ماشوم  ده  چې د  ډاکتر  په  واسطه  کتل کېږي  څرنگه  چې دا لمړنی  معاينه  ده   نو  په  معاينـــــه  کې   ډير احتياط   پــــــــه  کار ده  او ا مکان  لري  چې  ډيرې  Congenital Anomaly  موجودې  وي کله  چې  د ډاکتر په واسته   نوی  زېږېدلی ماشوم   معاينه  کېږي   نو لومړی  بايد ماشوم  ته د  پښو له  طرفه   مخامخ   ودرېږي   (  نه   ښي ،   چپ او  سر طرف  ته  )     د ماشوم  د معاينې  په  وخت  کې لمړی د ماشوم  د  بدن  مخامخ  برخه  د سر (Head)  څخه  تر خپو (Toe)  پورې  او  بېا د ماشوم د شا (Back) برخه  د  سر (Head) څخه  تر خپو (Toe) پورې  په بشپړ  ډول  سره معاينه کېږي   او  هم  د ماشوم  د  Head circumference اندازه    معلومه ، د ماشوم د ويښتانو   رنگ او  Shape او نورو په برخه کې  معلومات  ثبت  شي  .
	د ماشوم انزار (Prognosis)  د ماشوم  د زېږېدنې   د وزن  Birth weight) ( او Gestation Age   په  بنسټ    پېش  بېني  کېږي  
	Anterior fantail  يو   نرمه  ساحه  ) Soft area  ( ده  چې  هډوکې (Bone)  نه لري  قطر (Diameter) يې 2,5cm × 2,5 cm   کې  ده  چې  په  I.C.P  کې  لوړ او  Bulging پيداکوي او په  Dehydration  کې   Depressed وي  د ۱۸ -۳ ميـــــــــاشتو  پـــــــــــورې  تړل ) (Closed  کېږي .
	Posterior fontanel اندازه 0,5 cm  ده او د درې  مياشتينۍ  څخه  ړومبی  تړل کېږي  او  بېا  د    سر نورې  ساحې  ( Palpable of head area) کتل کېږي او د سر د هډوکو   ابنارمل  Over riding                                                                            د  ماشوم  د سر د  درزو)   (Suture
په   نورمال  حالت   دلالت   کوي   ولې cranio stenosis   هغه حالت  ته  وايي  چې  د قحف درزونه    Suture  بېخي  التصاق                                        و لري    چې  يو  غير نورمال  حالت او  د جس او يا X- Ray  سره  تشخيص   کېږي .
. 
۱۲ـ شکل   cranio stenosis

Head circumference  
		د  سر محيط  په  نورمال حالت  کې   cm ۳۵ د ه.   
Face 
				د  ماشوم  د مخ Shape  بايد  معاينه  شي  Dysmorphica  يو  ابنارمل مخ  (Face)  ده  د ماشوم  سترگو ته  وکتل شي  په  نورمال  حالت کې  سترگې  په افقي    Horizontal ډول سره   برابرې   وي  Upward starting  او  نور  Down ward stinting  بايد په  دقت  سره و کتل شي د سترگو ټولې  برخې   بايد  معاينه  شي که Cataract  موجود  وي  نو  حدقه  سپينــه   (pupil ـ  white)  معلوميږي .
Nose 
	د ناروغ  پوزه معاينه Size   او Shape   يې  وکتل  شي د  ماشوم  شونډې  او تالو   د cleft lip او Cleft palate   له خاطره  معاينه  شي او همدارنگه  غاښونه ، Maxilla او Mandibulla  هم  بايد  معاينه  شي .

Ear  
	غوږونه  معاينه  شي چې  نارمل او که  ابنارمل  دي او همدارنگه د غوږونو  موقيعت وکتل شي  چې Low site او يا Upper site  موقعت  لري چې د ا حالت د Abnormal kidney   سره  يو ځای  وي .

Nick    
  	د غاړي اندازه اکثرا  نرۍ  وي  په  غاړه کې Turticulus ،Hematoma  او نورې   ابنار مليتي  بايد  وکتل شي  دواړه طرفه Clavicula   معاينه  شي د Upper limb   د گوتو شميره  دې  وکتل شي  چې  کله  کله  سره نښتې  وي  ) چې  د Polydactily په  نوم  سره يادېږي ( او همدارنگه د ورغو خطونه  معاينه  شي د مټ ) (arm  اندازه او Shape معاينه  شي کله کله   مټ  يو  هډوکی  لري .

Humorous  
	د عضد کسرونه  د Clavicula  څخه  وروسته  ډير عام  دي بايد په  دقت  معاينه شي   سينه  د  Respiratory difficulty  لپاره  وکتل شي Auscultation بايد په څلورو محراقونو Mitral, ،   pulmonic , Aortic او Tricuspid    باندې  اجرا  شي .

Umbilicus  
	د  ماشوم  نوم  دوه  Artery  او  يو  Vein  لري کله  کله  يو  Artery  او يو Vein  لري ددې  وروستي  حالت  سره  اکثرا Kidney Abnormality   ملگری   وي .

Abdomen   
	د  گېډې  Shape  معاينه  او ټولې  اعضا يې  د جس لپاره  معاينه  شي  په  نورمال حالت کې  Liver دوه  Finger د جس وړ نورمال حالت  لري او په  ۳۰٪  خوبوړو  ارامو ماشومانو کې  Kidney  خصوصا  ښي Kidney    د جس  وړ وي .

Femoral Artery  
	د F.A د  Middle inguinal ligament  سره  موقيعت  لري  فخذي  شريان  بايد جس شي  چې د جس  وړ ده  او که  نه  او  بېا د  وکتل شي  چې   بېښي  نشته  او که ضعيف (Weak)    جس کېږي  وروستي  حالت  په   (Coarctation of Aorta) دلالت  کوي .
     د سفلي اطراف ( Lower limb ) گوټې (finger  )، ورنونه (Femur)   او پنډۍ  (legs )  يو په  بل پسې    يو  يو معاينه او  Genital area   هم  بايد   و کتل  شي   بېا  د ماشوم  د  شــــــــــــــــا  برخه (Back area)     په  خپل  نو بت  په  صحيح  ډول  معاينه  شي  .

Refluxes    
Morrow- Reflex           اجرا شي  مارو  عکسه  تر  درې  ميا شتو  پورې  موجوده  وي  او بېا ورکېږي  او هم  د Reflux  د اجرا په وخت  کې  په متناظر ډول  د اطرافو  تبعد Extension او Flexion په دقيق ډول  وکتل شي د  لزوم  په  صورت کې د نورو عکسو معاينات هم اجرا شي .

دنووو زيږيدلوو ماشومانو  د ښې معاينې او د ښه کمک لپاره لاندې ترتيب ضروري د ه  
			د  ولادي  نسايــــــي  د  عمليات  خــــــــــــــــــونه  (  operation Titer ) ،د  ولادت   خونه (Delivery room) او په درېمه  درجه  کې  ورسره  يو   نزدې  فعاله  نـرسري (Nursery for checkup)  بايد  يو ځای  موجوده   وي .
نوی  زيږيدلی ماشوم  به اختلاطي  With complicated) ( او يا بـــــــــــــــــــه غير اختلاطي )  Without (complicated وي  خطرناک  ماشوم  بايد  دوه ساعته   په Nursery  کې  وساتل شي او وروسته  له هغه  څخه  (I.C.U)  ته  يوړل  شي . 
د ماشوم  د Infection  څخه د  ساتلو لپاره بايد  Environment او  Nursery صفا  وي .
انتان  د  Contaminated  اشخاصو ( ډاکتر،  نرس ،  Worker او نورو څخه )  څخه ماشوم  ته  داخليږي .