open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
سلطان بن سلمان بن عبد العزيز ال سعود

**سلطان بن سلمان بن عبد العزيز ال سعود** (انگلیسي: Sultan Bin Salman Bin Abdulaziz Al Saud) – (زوکړه: ۲۷ جون ۱۹۵۶) د سعودي عربستان د هوايي ځواکونو یو پخوانی الوتگر (پیلوټ) دی چې په امریکايي تشیال ماکو (Space Shuttle) ایس‌ټي‌ایس-۵۱-جي ماموریت کې یې د باروال کارپوه (payload specialist) په توگه برخه واخیسته. نوموړی د ال سعود د شاهي کورنۍ غړی دی؛ او لومړنی مسلمان، لومړنی عرب او د شاهي کورنۍ لومړنی کس دی چې تشیال ته تللی دی.

## مخکینی ژوند
سلطان بن سلمان ال سعود د ۱۹۵۶ د جون پر ۲۷مه د سعودي عربستان په پلازمېنه ریاض کې زېږېدلی او د سعودي عربستان د پاچا سلمان بن عبد العزیز ال سعود دوهم زوی دی. مور یې سلطانه بنت ترکي بن احمد السدیري نومېده چې د ۲۰۱۱ په جولايي کې مړه شوه. سلطانه د ترکي بن احمد السدیري، چې د عصیر پخوانی والي وو او د عربستان د پاچا سلمان بن عبد العزیز تره (کاکا) هم کېږي، لور وه. شهزاده سلطان د فهد، احمد، عبد العزیز او فیصل سکه ورور دی.

## زده‌کړې
شهزاده سلطان خپلې لومړنۍ او منځنۍ زده‌کړې په ریاض کې بشپړې کړې دي. د امریکا له ډنور پوهنتون (University of Denver) څخه یې په ډله‌ییزو اړیکو (mass communication) کې لوړې زده‌کړې ترسره کړې؛ او په ۱۹۹۹ کې یې له سیراکیوز پوهنتون (Syracuse University) څخه په ټولنیزو او سیاسي پوهنو کې ماسټري ترلاسه کړه.

## پخوانۍ تجربه
شهزاده سلطان بن سلمان خپل کارژوند په ۱۹۸۲ کې د سعودي عربستان د اطلاعاتو وزارت د نړیوالو اړیکو په څانگې کې د څېړونکي په توگه پیل کړ. دې دندې یې تر ۱۹۸۴ پورې دوام وکړ. د سعودي د اتلانو د هغې ډلې د رسنیزې کمیټې مرستیال مشر وو چې د امریکا په لاس انجلس کې یې د ۱۹۸۴ په دوبني اولمپيک کې گډون کاوه.

## دندې

## غړیتوب

## نور ولولئ
* د ستورمزلو لړليک
* د مسلمانو ستورمزلو لړليک

وېشنيزه:ستورمزلي
وېشنيزه:مسلمان ستورمزلي
وېشنيزه:عرب ستورمزلي
وېشنيزه:اسیاسي ستورمزلي
موسی مناروف

موسی خېرامانوویچ مناروف (انگلیسي: Musa Khiramanovich Manarov، روسي: Муса Хираманович Манаров) – (زوکړه: ۲۲ مارچ ۱۹۵۱) د ازربایجان / شوروي اتحاد یو ستورمزلی دی چې په تشیال کې یې ۵۴۱ ورځې تېرې کړې دي. نوموړی په ۱۹۷۴ کې له مسکو هوايي‌چلند انسټیټیوټ (Moscow Aviation Institute) څخه د انجنیرۍ ډیپلوم ترلاسه کړ او د شوروي اتحاد په هوايي ځواکونو کې ډگروال وو. د ۱۹۷۸ د ډسمبر پر لومړۍ نېټه د ستورمزلي په توگه غوره شو.

## جایزې او ویاړونه

## شخصي ژوند

## نور ولولئ

## سرچینې

وېشنيزه:ستورمزلي
وېشنيزه:مسلمان ستورمزلي
وېشنيزه:اسیاسي ستورمزلي
توكتار أوباكيروف

توکتار اوباکیروف
سلطان بن طلال یو مسلمان ستورمزلی و.

## دا هم وگورئ
## سرچینې

وېشنيزه:ستورمزلي
وېشنيزه:مسلمان ستورمزلي
وېشنيزه:قزاق ستورمزلي
وېشنيزه:اسیاسي ستورمزلي
تالغات موساباييف

تالغات موساباییف یو مسلمان ستورمزلی و.

## دا هم وگورئ
## سرچینې

وېشنيزه:ستورمزلي
وېشنيزه:مسلمان ستورمزلي
وېشنيزه:قزاق ستورمزلي
وېشنيزه:اسیايي ستورمزلي
ساليجان شاريبوف

**سالیجان شاریبوف** یو مسلمان ستورمزلی و.

## دا هم وگورئ
* د مسلمانو ستورمزلو لړليک
## سرچینې

وېشنيزه:ستورمزلي
وېشنيزه:مسلمان ستورمزلي
وېشنيزه:قیرغیز ستورمزلي
وېشنيزه:اسیاسي ستورمزلي
افغانستان لپاره د ۲۰۱۶ز حیاتي پروژی

د افغانستان لپاره د ۲۰۱۶ز کال حیاتي پروژی چې د افغانستان د هېوادمشر محمد اشرف غني له خوا ترسره شوي دي:

څلور سترې پروژې چې د افغانستان راتلونکی به بدل کړي! 
# د سلما بند چې له ۴۲ میگا واټه برېښنا تولیدوي او په زرگونه هکتاره ځمکه به خړوب کړي. دغه بند په نږدې ورځو کې پرانیستل کېږي.
# د ټاپې د لسو میلیاردو ډالرو پروژه چې له ۱۲۰۰۰ زرو زیاتو کسانو ته پکې د کار زمینه برابریږي او هر کال به افغانستان ته ۵۰۰ میلیونه ډالر عاید ولري. دا پروژه په ترکمنستان کې بشپړه شوې او ډېر ژر به افغانستان کې پرې کار پیل شي.
# د کاسا زر په پروژه کار رسماً د تاجکستان په خاوره کې پیل شو او د برېښنا لینونه په چټکۍ د افغانستان خاورې ته په غځېدو دي.
# نن هم په تهران کې د چابهار بندر تړون لاسلیک شو. له دې لارې به افغانستان خپل واردات او صادرات نورې نړۍ ته چټگ، ارزانه او ښه توگه ترسره کړي.
د ولسمشر غني نه مننه کو چې یو ځل بیا یې د اسیا د زړه هېواد په توگه د افغانستان ارزښت ژوندی کړ. سیمیزه همکاري او روابط یې پياوړي کړل.

وېشنيزه:اشرف غني احمدزای دولت
میر شیردل خان

**میر شیردل خان احمدزای** د بلوچستان (کلات)  شاهی دولت یو ولسمشر (خان) ؤ، چي دا مهال (کلات) پاکستان د  بلوچستان مربوط کېږي. نومړی له مارچ 1863  میلادي څخه بیا تر می 1864 پوري د بلوچستان ولسمشر یا خان پاته شوی دی.

## نور
* بلوچستان
## سرچینې

وېشنيزه:کلات خانات
ملا عبدالمنان نیازی

**ملا عبدالمنان نیازی** چې د طالبانو د واکمنۍ پر مهال د هرات او کابل والي او وروسته بیا د کوټې شورا غړی وو، ملا عبدالمنان وايي چې منصور په خپله ډله کې هېڅ سیاسي شخصیت نه درلود. د جولای په میاشت کې د ملا عمر اخوند د مړینې او د منصور د مشرۍ له اعلان وروسته د طالبانو په منځ کې د لومړي ځل لپاره اختلافات علني شول. نیازی ادعا کوي چې د شورا تقریباً ټول غړي د منصور له مشرتابه سره مخالف ول ځکه چې منصور شورا ته د پخواني مشر ملا محمد عمر اخوند د مړینې یا وژل کېدو د څرنگوالي په اړه پوښتنو ته ځواب نه ورکاوه. ده همداراز تور ولگاوه چې ملا منصور د منځگړو دیني عالمانو د پرېکړې منلو ته هم نه حاضریدو. د ملا عبدالمنان نیازي په وینا په لنډ وخت کې به علما د ملا اختر محمد منصور د مشرۍ د نه مشروعیت په اړه فتوا صادره کړه ځکه چې د ده په وینا نوموړي د علماوو، اسلامي امارت او د ملا محمد عمر اخوند د کورنۍ بې اعتنايي کړې وه.

## سرچینه
https://www.bbc.com/pashto/afghanistan-57127555.amp

## له طالبانو جلا ډله

## وژنه
ملا منان نیازی په ۱۳ د مۍ ۲۰۲۱ز کال د هرات ولایت د ادرسکن او ګذرې ولسوالیو ترمنځ د یوې نامعلومې ډلې لخوا په یوه کمین کې ټپی شو، نوموړی د درملنې لپاره لومړی د هراتولایت حوزوی روغتون وروسته بیا کابل ته انتقال شو. نیازی د یوونۍ (یکشنبه) ۱۵ د مۍ ۲۰۲۱ز کال د کابل په یوه روغتون کې ومړ.
۲۰۱۶ز کال کې د طالبانو والیانو نیونه

په ۲۰۱۶ز کال کې د طالبانو وسله والې ترهگرې ډلې والیان نیول شوي چې هریو یې تاریخ سره لاندې ډول دي:

## غزني 15 اپریل 2016
د اپریل په ۱۵مه نیټه د افغانستان ملي امنیت اعلان کړه چې د غزني لپاره د طالبانو وسله وال ترهگر والي قاري یوسف نیول شوی دی. دا والي د شیخ امیر کلي چې د خوست په گوربز ولسوالۍ کې موقعیت لري؛ نیول شوی دی. دا والي د ملي امنیت نیولو پر وخت د ښځینه په ډله کې ناست و چې ښځینه جامې یې هم اغوستې وی. ده غوښتل چې په لنډو ورځو کې یوه تهاجمي برید مشري ترسره کړي. 
په ورته وخت کې د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد په یوه خپره شوې اعلامیه کې والي چې د غزني والي خالد صمیم نومېږي او ازاد گرځي. دې وایي چې د قاري یوسف په نامه څوک نه پېژني او نه له طالبانو سره اړیکه لري.

http://www.bbc.com/persian/afghanistan/2016/04/160415_k04_ghazni_governor_arrested_by_nds
## هرات یکشنبه، د قوس ۱۴مه ۱۳۸۹ل
د هرات لپاره تش په نامه مرستیال والي د هرات په گذره ولسوالۍ کې نیول شوی چې یو بل کس هم ورسره و. دې عملیاتو کې ددې مرستیال والي دوه ساتونکي هم وژل شول، غلام سخي حسیني د شینډنډ ولسوالۍ د گارنیزیون قومندان وویل چې تېره شپه د گذرې ولسوالۍ په خرسنگ کلي کې هغه وخت ونیول شو چې غوښتل یې د یوه لوړپوړي چارواکي د تښتونې پلان طرح کړي. 
د مرستیال والي په ډېرو سړي تښتونو، وژنو، وسله والو غلاوو او انفجاري او انتهاري چاودنو کې لاس درلود چې ددې په وسیله سازمندهي کېدلی.
## 
د افغانستان ملي امنیت کارمندانو له خوا د فاریاب لپاره د طالبانو وسله والې ډلې تش په نامه ولسوال قاري صلاح الدین ایوبي د شپې عملیاتو په ترڅ کې ونیول شو. د ملي امنیت منصوبین وایي دده نیونه هله ممکنه شوه چې غوښتل یې له هراته کندهار او بیا له هغه ځایه پاکستان ته ولاړ شي. قاري صلاح الدین ایوبي پرته له دې چې د فاریاب تش په نامه والي و؛ له دې سره یې په شمالي ولایتونو کې د جگړې رهبري هم په غاړه لرله. د طالبانو نوموړی والي هله له فاریابه پښې سپکې کړی کله چې د ولسمشر لومړي مرستیال جنرال دوستم د فاریاب ولسوالۍ له وسله والو جنگیالو پاکولو کمپاین پیل کړ.
د پېښور ښوونیز مرکزونه

**پښور** چې د پاکستان د پښتونخوا ايالت ايالتي پلازمېنه ده ، پېښور يو شمېر تعليمي ادارې لري

## ښوونځي

* انسټيوټ آف لرننگ اينډ موټيويشن، حيات آباد
* پاک ترک انټرنيشنل اسکول، حيات آباد موقع جال 
* فرنټئير پبلک هائي اسکول، کوهاټ روډ پېښور
* لمز، حيات آباد موقع جال
* سټين فورډ لرننگ اسکول، حيات آباد
* سټين فورډ هائي اسکول، حيات آباد
* نمان گروپ آف اسکول
* فاران سائنس اکيډمي، چارسده روډ
* اتفاق پبلک اسکول، ساروزئي بالا
* بيکن هاؤس اسکول سسټم
* يونيورسټي پبلک اسکول 
* يونيورسټي ماډل اسکول
* اسلاميه کالجيټ اسکول 
* آرمي پبلک اسکول
* اکسفورډ کالج اسکول 
* پېښور ماډل اسکول
* پېښور گرائمر اسکول
* صلاح الدين اسکول
* علامه قائد اسکول 
* باقري اسکول
* اتحاد پبلک اسکول
* کيونز اسکول
* فرنټيئر ماډل اسکول
* سينټ اينل ماډل اسکول
* سينټ جوزف اسکول
* سينټ ميري هائي اسکول
* وارسک ماډل اسکول
* قرطبه پبلک اسکول 
* فرنټئير چلډرن اکيډمي
* فضائيه سکولنگ
* دي ايجوکيټرز
* پېښور پبلک اسکول

## کالج
* خيبر ميډيکل کالج 
* پېښور ميډيکل کالج
* اسلاميه کالج پېښور 
* آمنه گرلز کالج
* جناح کالج د ښځو لپاره 
* خيبر کالج آف مينجمنټ اينډ کامرس
* ايډورډز کالج
* آکسفورډ کالج 
* اورکزئي کالج 
* کالج آف هوم اکنامکس
* گورنمنټ فرنټئير کالج
* فضائيه ډگري کالج  
* سپئيرير سائنس کالج
* سټي گرلز کالج
* پېښور ماډل ډگري کالج
* آرمي پبلک کالج
* ايف جي کالج برائے خواتين
* گورنمنټ کالج آف ټيکنالوجي
* پېښور پبلک سکول اينډ کالج
* قرطبه کالج
* فارابي ډگري کالج
* پي اے ايف شاهين کالج
* ورسک ماډل سکول اينډ کالج
* پي اي ايف ډگري کالج

## پوهنتونونه
* د پېښور پوهنتون
* خيبر طبي پوهنتون
* پوهنتونآف انجينئرنگ اينډ ټيکنالوجي http://www.nwfpuet.edu.pk 
* پېښور کرنیز پوهنتون http://www.aup.edu.pk
* اسلاميه کالج يونيورسټي
* انسټيوټ آف مينجمنټ سائنسز ويب سايټ
* قرطبه د ساینس او ټېکنالوجۍ پوهنتون ويب سايټ
* سرحد پوهنتون
* سيکوز پوهنتونويب سايټ 
* پريسټن پوهنتون.
* سټي پوهنتون
* فرنټئير پوهنتون د ښځو لپاره

## نور ولولئ
* د پېښور پوهنتون
د افغانستان موقت دولت

د **افغانستان موقت دولت (AIA)**، د  طالبانو د رژیم د سقوط څخه وروسته لومړنی دولت و چې د ۲۰۰۱ کال د ډسیمبر په  ۲۲-مه رامېنځته شو او تر  ۲۰۰۲ جولای ۱۳ یې دوام وکړ.
## سرچينې

وېشنيزه:افغانستان
د رهبرۍ شورا

**د رهبرۍ شورا** یوه شورا ده چې د افغان طالبانو له مشرانو جوړه او له ۱۹۹۶ز کال راهیسې فعالیت کوي. دا شورا په کندهار کي ترسره کېږي.

## دا هم وګورئ
کونډه (ښځه)

**کونډه** ښځه هغې ښځې ته ویل کېږي چې د ژوند ملگری (خاوند) د خپل ژوند په یوه مرحله کې له لاسه ورکړي. 
## افغان ټولنه کې د کونډې حیثیت
افغان ټولنه کې د خاوند له مړینې وروسته کونډه مجبوره ده چې له لیور سره واده وکړي.
## هندي ټولنه کې د کونډې حیثیت

وېشنيزه:ټولنه
کورنۍ (ټولنپوهنه)

بټنوک|یوه کورنۍ پر دسترخوان

په انساني ټولنو کې، **کورنۍ** د افرادو هغه ډلې ته ویل کېږي چې له یو بل سره د وینې، سببي تمایلونو یا مکان کې سره مشترکه ژوند کوي. 

## جستارهای وابسته
* خپلوي
* کور
* د کورنۍ امنیت

## سرچینې
جنرال شودیخېل

**جرنیل شودی خېل شہید داوړ** د ستر مشر ایپي فقیر د لښکر یو تگړه او نامتو سپه سلار وو. شهید ‍شودی خیل د شمالي وزیرستان اوسیدونکی او د قبیلې همزوڼی شاخ سره یی تعلق درلود. د پلار نوم یی حیات خیل وو او د پلار وفات وروسته هغه د خپل کلی مشر وټاکل شو. په کال ۱۹۲۹ کی په افغانستان کی د بچه سقاو په خلاف په جگړی کی یی د بادشاه نادرشاه حمایت کړی وو. کله چی نادرشاه د هغه شجاعت ولید نو هغه ته یی د جرنیل رتبه ورکړه. 
د فقیرایپی د جهاد په دوران کی هغه د داوړو ځوانان راټول کړل او د مشر فقیرایپی لښکر سره یی یوځای کړل او د گوریلاوی جنگونو کی یی ډیر بریاوی تر لاسه کړی. فقیرایپی د هغه د زړه ورتوب او شجاعت سخه ډیر خوښ شو. د کال ۱۹۴۰ د انگریزانو خفیه رپورټ کی درج شوی وه چی شودی خیل د کلکی ارادی سړی وه هغه فقیرایپی ته هوډ ورکړی وو چی هغه به ورسره د انگریزانو د خاتمی پوری ورسره ملگری وی د هغه غازیانو به د انگریزانو لاری نیولی او د هغوی تگ را تگ کی کموالی راوستلی وه.
کله چی انگریزان خبر شول چی شودی خیل په خپل کلی کی دی نو پیرنگی سکاوټس د خټی کلی معاصره کړ خو د هغه غازیانو د سکاوټس په سخته مقابله وکړه او سکاوټس یی په شا کړل. بیا سکاوټس جنگی طیاری را وغوښتلی او ټول کلی یی بمبار کړ پدی وخت کی بدبختا یو بم په ونه ولگید او د بم یوه پرزه د شودی خیل په سر ولگیده او ځای پر ځای یی شهید کړ.

وېشنيزه:قبیلې
وېشنيزه:جنرالان
وېشنيزه:پښتانه جنرالان
وېشنيزه:وزیرستاني مجاهدین
شمالي وزیرستان

شمالي وزیرستان د قبایلي سیمو یوه سیمه ده چې د وزیر توکم په کې مېشت دی.
د چين سياست

**چين** د اسيا يو لوی حکومت دی، د چين سياست ټول په يو گوند مشتمل دی چې ورته د چين کميونسټ پارټي ويلی کېږي. د چين کميونسټ پارټي د چين واکمن گوند دی، په چين کې صرف ددې يو سياسي گوند اجازت دی.چين کې په قومي او ايالتي کچه مشران د عوامو د ووټ په ذريعه نه ټاکل کېږي. چين کې عام خلک د کلو مشران ټاکي، د کلو مشران بيا د ولسوالو مشران ټاکي ، د ولسوالو مشران بيا د ايالتونو مشران ټاکي ، د ايالتونو مشران بيا بېلابېل ټولگي ټاکي او هغه ټولگي بيا د چين قانون سازوونکی پارليمان چې **نيشنل پيپلز کانگريس** نومېږي، هغه ټاکي. هم ددغه نيشنل پيپلز کانگريس څخه بيا ولسمشر او نور حکومتي کسان ټاکل کېږي.

## نور ولولئ
* چين
الوتګر

الوتگر (پیلوټ، انگليسي: pilot) هغه چا ته ویل کېږي چې یوه الوتکه په فعاله او نېغه توگه د الوتنې پر مهال وچلوي.
يو گونديز رياست

**يو گونديز رياست** يا **يو گونديز نظام** د حکومت هغه نظام دی په کوم کې چې يو هېواد کې صرف د يو سياسي گوند اجازه وي، په داسې هېواد کې د يو څخه زيات گوندونه نه شي جوړېدی او که چېري د يو څخه زيار گوندونه جوړ هم شي خو بيا هم حکومت کې صرف د يو گوند واک وي باقي گوندونو ته صرف د يو حد پورې برخه په حکومت کی ورکول کېږي. د يو گونديز نظام يو ښکاره مثال چين د خلکو جمهوريت دی په کوم کې چې صرف يو گوند د ټول واک او اختيار مالک دی.

## نور ولولئ
* جمهوريت
حلب

**حلب** (انگليسي: Aleppo) د سوريې تر ټولو لوی ښار او د حلب ولايت مرکز دی. حلب د دې هېواد تر ټولو گڼ‌مېشتی ولایت دی چې اوسېدونکي یې د ۲۰۰۴ د رسمي سرشمېرنو له مخې ۲۱۳۲۱۰۰ ته رسېږي. همدا ډول، حلب د شام (Levant) یو له لویو ښارونو څخه دی. له پېړیو راهیسې، دا د سوریې تر ټولو لوی او تر قسطنطنیې او قاهرې وروسته د عثماني ټولواکمنۍ درېیم لوی ښار وو.
د ستورمزلو لړليک د غوراوي د کال له مخې

دا د غوراوي (انتخاب) د کال له مخې د ستورمزلو لړليک دی، یانې هغه کسان چې د بشري تشیال‌الوتنې پروگرام له خوا غوره شوي چې تشیال ته د ختلو پر مهال په یوې تشیا‌بېړۍ (spacecraft) کې د قومندان یا الوتگر دنده پر مخ بوزي – او یا هم د الوتنې غړی وي. تر دې دمه، له ۵۶۰ څخه زیات کسان د ستورمزلو په توگه روزل شوي دي.

تر ۲۰۰۴ پورې، ستورمزلي به په ځانگړي توگه د حکومتونو، پوځي او یا هم ملکي فضايي ادارو له خوا د روزنې او دندې لپاره ټاکل کېدل. خو د سپېس شپ ون (SpaceShipOne) له لومړۍ الوتنې سره سم، د ستورمزلو یوه نوې ډله را منځته شوه – چې سوداگریز ستورمزلي (commercial astronauts) بلل کېږي.

که څه هم د ستورمزلي اصطلاح کله نا کله د هر هغه چا لپاره کارول کېږي چې له تشیال څخه لیدنه کوي لکه ساینسپوهان، سیاستوال، ژورنالستان، سیلانیان او داسې نور، خو په دې لیکنه کې یوازې د مسلکي ستورمزلو په اړه مالومات وړاندې شوي دي. د ټولو هغو کسانو لړلیک چې تشیال تللي دي د تشیالیونو په لړلیک کې موندلای شئ.

__NOTOC__

## 1954 – 1968

## ۱۹۵۸

## ۱۹۵۹

## ۱۹۶۰

## ۱۹۶۲

## ۱۹۶۳

## ۱۹۶۴

## ۱۹۶۵

## ۱۹۶۶

## ۱۹۶۷

## ۱۹۶۸

## ۱۹۶۹

## ۱۹۷۰

## ۱۹۷۱

## ۱۹۷۲

## ۱۹۷۳

## ۱۹۷۴

## ۱۹۷۶

## ۱۹۷۷

## ۱۹۷۸

## ۱۹۷۹

## ۱۹۸۰

## ۱۹۸۲

## ۱۹۸۳

## ۱۹۸۴

## ۱۹۸۵
**۳۰ سپټمبر ۱۹۸۵، انټرکوزموس ډله – سوریه**
:محمد احمد فارس، منیر حبیب حبیب

## ۱۹۸۶

## ۱۹۸۷

## ۱۹۸۸
**۱۲ فبروري ۱۹۸۸، او‌ايس "مير" ډله – افغانستان**
: عبد الاحد مومند، محمد دوران غلام معصوم

## ۱۹۸۹

## ۱۹۹۰
سوري عرب هوايي ځواک

سوريایي عرب هوايي ځواک (عربي: القوات الجویة العربیة السوریة، انگلیسي: Syrian Arab Air Force) د سوریې د وسله‌واله ځواکونو د هوابازۍ څانگه ده چې په ۱۹۴۸ کې را منځته شوه.

وېشنيزه:سوریه
وېشنيزه:عرب هېوادونه
وېشنيزه:هېوادونه
وېشنيزه:هوایي ځواکونه
وېشنيزه:سوریایي ځواک
عمر سیف‌الدین

**عمر سیف‌الدین** (*Ömer Seyfettin*) یو ترکي لیکوال او افسر و. د گونن په ښار کښي زېږېدلی دئ. دده پلار عمر شوقی بگ هم افسر و.

## معارف
په گونن کښي لومړني ښووندځي ته تلو. د دې دپاره چه فامیل ئې کرات مرات اقامت الش کړ، عمر سیف الدین څو واره مکتب تبدیل کړ. وروسته تر لېسې یو څو کاله مکتبِ حربیهٔ شاهانه ته تلو او مآلاً بریدمن شو.

## ادبییات
ړومبي ادابي اثرونه ئې شعرونه وي خو داسي اثر ئې چه له ټولو نه نومیالی دئ د » افروز بگ « (Efruz Bey) په نامه یو حکازت دئ.
وستوک ۱

**وستوک ۱** (انگليسي: Vostok 1، روسي: Восто́к-1) د وستوک پروگرام لومړنۍ تشیال‌الوتنه او د نړۍ په تاریخ کې تشیال ته د انسانانو لومړنی ماموریت دی. د وستوک ۳کې‌اې (Vostok 3KA) تشیالي کپسول د ۱۹۶۱ د اپرېل پر ۱۲مه له بایکونور الوتځای (Baikonur Cosmodrome) څخه وتوغول شو. روسي ستورمزلی یوري گاگارین په دې کپسول کې وو او په نړۍ کې لومړنی کس شو چې تشیال ته ولاړی.

دې ماموریت له الوتنې څخه تر ناستې پورې ټول ۱۰۸ دقیقې وخت واخیست چې په دې موده کې د یوري گاگارین تشیال‌بېړۍ له پاسنۍ هواوېجې (upper atmosphere) څخه کابو ۱۶۹ کیلومټره لوړ یوه پلا پر ځمکې را وڅرخېده. د بېرته راتگ پر مهال، یوري گاگارين له ۷ کیلومټره (۲۳۰۰۰ گامه) لوړوالي څخه ځان په پراشوټ کې ارتاو کړ.

## شالید

## گډونوال

## طبي معاینه

## چمتووالی

## ماموریت
ايس‌ټي‌ايس-۱۱۹

**ايس‌ټي‌ايس-۱۱۹** (انگليسي: STS-119) نړيوال تشیال تمځای ته د تشیال ماکو (Space Shuttle) یو ماموریت وو چې د ډېسکوري په نامه تشیال ماکو لارې یې د ۲۰۰۹ په مارچ کې الوتنه ترسره کړه. دې ماموریت نړیوال تشیال تمځای ته څلورم (Integrated Truss Segment, S6)، لمریزې هیندارې او بېټریانې ورسول او د هغو د نصبولو چارې یې ترسره کړې. دا ماموریت د ۲۰۰۹ د مارچ پر ۱۵مه (د ماښام پر ۷:۴۳ بجو، ختیزه مهال سيمه) پیل او د ۲۰۰۹ د مارچ پر ۲۸مه (د ماښام پر ۳:۱۳ بجو، ختیزه مهال سيمه) د ډېسکوري له بریالۍ ناستې سره پای ته ورسېد.

## عمله

## د عملې یادښتونه

## د ماموریت شالید

## نور ولولئ

## سرچینې

وېشنيزه:تشیال
وېشنيزه:شټل
وېشنيزه:تشیال ماموریت
محمد شاکر فاروقي

**پوهنيار محمد شاکر فاروقي** د ارواښاد مولوي عبدالمالک زوى په ١٣٥٩ ل کال د ننگرهار ولايت، په سرخرود ولسوالۍ ککړک کلي کې زېږېدلى دى. پر هیواد د وخت د شوروي اتحاد د يرغل له امله يې کورنۍ د پاکستان کرمه ايجنسي سيمې ته هجرت وکړ. 
## زده کړې
زده کړې یې پر ١٣٦٦ل کال د کرمه ايجنسۍ د مهاجرو د کيمپ په (لومړني او متوسطه ښوونځي) کې پيل کړې. کله يې چې اتم ټولگى هم په دې ښوونځي کې بشپړ کړ، نو په ١٣٧٤ل کال کې يې ځان د صدې بازار (غرغښت عالي لیسې) ته بدل کړ. محمد شاکر فاروقي په ١٣٧٨ل کال کې له نوموړې لیسې فارغ او په کابل کې يې د کانکور په ازموينه کې گډون وکړ. د ازموينې پايله يې د ننگرهار پوهنتون انجينرۍ پوهنځي ته برياليتوب و؛ خو د يو شمیر کورنيو ستونزو له امله ونه توانید چې پوهنتون پيل کړي. ځوان محمد شاکر همداسې وزگار هم پاتې نه شو او له خپل پلار ارواښاد مولوي عبدالمالک څخه يې ديني زده کړو ته پلتۍ ووهله او تر څنگ يې په غرغښت لیسه کې د رياضي، فزيک، هندسې او مثلثات د مضامينو د ښوونکې په توگه مقدسه دنده هم سرته رسوله.
کله چې ستونزو ځوان محترم پوهنیارمحمد شاکر فاروقي ساه اخيستو ته پرېښود؛ نو په ١٣٨٢ل کال يې يو ځل بيا د کانکور په ازموينه کې گډون وکړ او دا ځل بيا هم د خپل خداى ورکړي استعداد له مخې د ننگرهار پوهنتون انجينرۍ پوهنځي ته بريالى شو. په ١٣٨٣ل کال يې په ډېره مينه خپلې لوړې زده کړې پيل کړې، د محصلۍ په دوران کې پوره درې نيم کاله د آزادو ټاکنو له لارې د ننگرهار پوهنتون د عمومي ناظم په توگه هم غوره شو چې د ناظميت په ټوله موده کې يې د محصلينو د ستونزو په حل او د هغوى د حقوقو د تامين لپاره هلې ځلې کړي دي. ښاغلى فاروقي په ١٣٨٨ ل کال د ننگرهار پوهنتون له انجينرۍ پوهنځي څخه په کادري نومرو فارغ شو.
## دندې
فاروقي په ١٣٩٠ ل کال د يوې آزادې سيالۍ له لارې د ننگرهار پوهنتون د انجينرۍ پوهنځي علمي کادر ته د شموليت لپاره په ازموينه کې گډون وکړ او په پايله کې يې د پوهنځي علمي کادر ته شامل شو. پوهنيار محمد شاکر فاروقي له تیرو څلورو کلونو راهيسې د پوهنتون د تدريس او علمي چارو تر څنگ د پوهنتون لپاره په بیلابیلو رغنيزو پروژو کې د ناظر او څارونکي په توگه خپله دنده په پوره ايماندارۍ تر سره کوي. ښه بیلگه يې د انجينرۍ پوهنځي د مخکې د گلانو او چمنونو جوړول دي چې تر ډېره يې خپل شخصي امکانات په کې کارولي دي. د دې تر څنگ د ١٣٩٤ل کال د جوزا له مياشتې راپه دېخوا د ننگرهار پوهنتون د ليليو د عمومي مدير په توگه هم گومارل شوى دى چې خپله پاکي او کاري وړتيا يې د ليليو د چارو په غوره مديريت کولو سره ښودلې ده چې غوره بیلگې يې د مرکزي ليليې لپاره تر اوولس کلونو ځنډ وروسته د محصلينو د خوراک لپاره د عمومي سالون فعالول، د لومړي ځل لپاره د څارويو حلاله د پوهنتون داخل ته راوړل او د ليليو پر ټولو قراردادونو باندې جدي نظارت کولو څخه عبارت دي.
## تړلې لیکنې
ننگرهار پوهنتون
انجینیرۍ پوهنځی
ننگرهار ولایت
جلالکوټ

## سرچینې
سویوز ټي‌ايم‌اې-۰۴ايم

**سویوز ټي‌ايم‌اې-۰۴ايم** (انگليسي: Soyuz TMA-04M) ټیټ ځمکني چورلېځ (Low Earth Orbit) ته یوه تشیال‌الوتنه وه چې د لېږد ۳۱ درې ستورمزلي یې نړیوال تشیال تمځای ته ورسول. دا ماموریت د ۲۰۱۲ د می پر ۱۵مه پیل او ۲۰۱۲ د سپټمبر پر ۱۷مه پای ته ورسېد. سویوز تشیال‌بېړۍ په ۱۹۶۷ کې پیل شوې او ټي‌ايم‌اې-۰۴ايم یې له پیل راهیسې ۱۱۳مه الوتنه وه، او د پرمختللي سویوز ټي‌ايم‌اې-ايم (Soyuz TMA-M) لړۍ، چې د ۲۰۱۰ د اکټوبر پر ۷مه پیل شوه، څلورمه الوتنه وه. د ماموریت له پلان سره سم، تشیال‌بېړۍ تر پایه پورې له تشیال تمځای سره په دې موخه نښتې وه چې د لېږد ۳۱ ماموریت پر مهال د بېړنۍ تېښتې لپاره کار ځنې واخیستل شي.

دا ماموریت د ۲۰۱۲ د می پر ۱۵مه په قزاقستان کې له بایکونور الوتځای (Baikonur Cosmodrome) څخه پر ۳: ۱:۲۳ ن.هـ.م بجو پیل شو. سویوز د می پر ۱۷مه پر ۴:۳۶ ن.هـ.م. بجو په بریالیتوب سره له نړیوال تشیال تمځای سره و نښتی او درې ستورمزلي لکه گېنادي پدلکا، سرگې رېوين او جوزف اکابا یې تشیال تمځای ته ورسول. دا ماموریت د ۲۰۱۲ د سپټمبر پر ۱۷مه پای ته ورسېد او پر ۲:۵۳ ن.هـ.م. بجو یې په قزاقستان کې بریالۍ ناسته ترسره کړه.

## عمله
د د نړيوال

## ملاتړ عمله

## تشیال‌بېړۍ

## د ماموریت سرټکي

وېشنيزه:تشيال
وېشنيزه:تشیال ماموریت
وېشنيزه:شټل
ايس‌ټي‌ايس-۵۱-ايف

ايس‌ټي‌ايس-۵۱-ايف (انگليسي: STS-51-F)، چې سپېس‌لېب ۲ (Spacelab 2) هم بلل کېږي، د ناسا د تشیال ماکو پروگرام نولسمه او د چېلنجر په نامه تشیال ماکو اتمه الوتنه وه. دا ماموریت په فلوریډا کې له کېنډي تشیال منځۍ (Kennedy Space Center) څخه د ۱۹۸۵ د جولايي پر ۲۹مه پیل او اته ورځې وروسته د ۱۹۸۵ د اگسټ پر ۶مه پای ته ورسېد.

که څه هم د **ايس‌ټي‌ايس-۵۱-ايف** اصلي موخه سپېس‌لېب ۲ لابراتوار وو خو د دې ماموریت یوه بله برخه ډېره مشهوره شوه او هغه دا چې کوکا کولا او پیپسي دواړو شرکتونو ستورمزلو ته د ازمېښت لپاره کاربوني څښکتوکي ور کړي ول.

وېشنيزه:تشيال
وېشنيزه:تشیال ماموریت
وېشنيزه:شټل
منک

**منک** څه شی ده ؟ د څه د پاره استعمالیږي ؟ او گټه یې څه ده ؟

## منک څه شی ده ؟

منک هغه سر خلاصي بکس ماننده لوښی یا پیمانې ته ویل کیږي چې حجم یې 0.035 متر مکعب دی او د کانکریت اچونې پر مهال د کانکریټو د وچو مواد په ټاکلو نسبتونو د مخلوط یا گډولو د پاره استعمالیږي .

## د څه د پاره استعمالیږي ؟

د کانکریټو د وچو اړینو موادو (ریگ او جغل) په ټاکلو نسبتونو سره چې دغه نسبتونه د مارک له مخې ټاکل کیږی د مخلوط یا گډولو د پاره ترې گټه اخیستل کیږي .

## د منک د بکس یا پیمانې حجم یا اندازې باید څومره وي ؟

د منک د بکس حجم باید 0.035 متر مکعب یا په بل عبارت سره باید د بکس دری اړخیزه اندازې یې 40 په 35 او په 25 سانتي متره کې وي یعنې که دغه انداې یو پر بل کې ضرب شي 0.035 متر مکعب لاسته راکوي چې د یوې کڅوړې سمنټو حجم هم همدومره دی .

د منک حجم ولې 0.035 متر مکعب ټاکل شوی ؟ 
## آیا کم او یا زیات کیدای شي ؟

څرنگه چې د یوې 50 کیلوگرامه کڅوړې سمنټو حجم د 0.035 متر مکعب سره برابر ده نو په همدې آساس د منک حجم هم د یوې کڅوړې سمڼتو حجم سره برابر ټاکل شوي دی او همدارنگه پدې خاطر سره د منک حجم کم او یا زیات نه ټاکل کیږي چې که کم وټاکل شي د سمنټو د یوې کڅوړې حجم سره توپیر پیداکوي او غټه اندازه یعنې د دوه کڅوړو سمنټو د حجم په اندازې سره پدې خاطر نه ټاکل کیږي چې بیا یې گارگرانو ته انتقال او وړل ستونزمن کیږی ځکه د ډک منک وزن زیاتیږي.

## د منک د کارونې گټه څه ده ؟

گټه یې داده چې په معین او ټاکلو نسبتونو سره وچ مواد په سم شکل سره د منک پواسطه سره گډیږي مگر تر ټولو غټه او مهمه گټه یې داده چې د سمنټو د اندازه کولو څخه مخنیوي کوي یعنې ددې اړتیا نشته چې اول د سمنټو کڅوړه څیرې کړل شي او بیا اندازه اوبیا د ریگ او جغل سره گډ شي بلکي په نیغ او مستقیم ډول سره د سمنټو کڅوړه اخیستل کیږي او ریگ او جغل په سرک باندې څیرې او وسره کډیږي ځکه د منک حجم او یوې کڅوړې سمنټو حجم یو شان دی نو پدې خاطر سمنټ نه پیمانه کیږی چې پدې کار سره یو په کار کې آساني او چټکتیا راځي او له بلې خوا د سمنټو د ضایع کیدو څخه مخنیوي کیږي.

وېشنيزه:ودانۍ
وېشنيزه:ودانیز توکي
وېشنيزه:انجینیري
وېشنيزه:سمنټ
پېلبو

**پېلبو** (فارسي: پيلبو، انگليسي: Pelabo) یوه پوهنیزه اداره ده چې د ۲۰۱۶ په مارچ کې یې د افغان سوداګر غلام سرور ظهیر له خوا په کابل، افغانستان کې بنسټ کېښودل شو. پېلبو یو خپلواک بنسټ دی او په افغانستان یا بهر کې له هيڅ ډول دولتي یا سیاسي ادارې سره تړاو نه لري. د دې بنسټ ستره موخه دا ده چې افغان لیکوال او څېړنوال په دې نیت سره ونښلوي چې د پښتو او دري ژبې د ودې او پرمختګ لپاره کار وکړي. د دې تر څنګ، پېلبو غواړي چې د ځانګړو پوهنیزو موخو د لاسته راوړلو پر پار د کارپوهانو او څانګپوهانو وړې ډلې جوړې او ملاتړ یې وکړي؛ او د لویو او کوشنیو پروژو د پلي کولو له لارې د افغانستان په دوو لویو ژبو لکه پښتو او دري کې د ساینس، ژبپوهنې، ادبیاتو او داسې نورو اړوند د پوهنیزو او ښوونیزو موادو د پراختیا او پرمختګ لپاره کار وکړي. په لنډو ټکو کې، پېلبو دې لپاره را منځته شوه چې په نړیواله کچه د افغانانو پوهنیزه تنده خړوبه کړي.

## شالید

## لرلید

## موخې

## سرچینې
فرخنده ملکزاده

۲۷ کلنه فرخنده ملکزاده هغه افغانه میرمن وه چې د ۱۳۹۳ لمریزکال د حوت په ۲۸ تمه قرآن کريم د سوځلو په تور، د یو شمیر قهرجنو کسانو له خوا د کابل ښار د شاه دوشمشیره جومات ته څېرمه، لومړی په وهلو ټکولو ووژل شوه او بیا یې مړي ته اور اچول شو.

که څه هم خلکو دا ادعا کوله چې دغې نجلۍ اسلام ته سپکاوی کړی
پښتو ویکیپېډیا

**پښتو ویکیپېډیا** د پښتو ویکیپېډیا ویب سایټ وب‌گاه ویکیپېډیا ده.  پښتو ژبه په ۱۹ .... ۲۰۱۱ کې له ۲۹۵۰ لیکنو په درلودو سره د ویکي لړلیک په کتار کې ۱۵۲م نمبر درلود مگر اوس د ۲۰۱۶ز کال کې د ۷۳۰۰ ډېرې لیکنو په درلودو سره ۱۴۰مې شمېرې ته پورته شوی.

## بهرنۍ تړنې
* [//ps.wikipedia.org/wiki/ پښتو ویکیپېډیا]

## سرچینې

* [//meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias مېټا ویکي]

وېشنيزه:پښتو ژبه
پښتو
براهوي ژبه

**براهواي ژبه** په بلوچستان، افغانستان او ترکمنستان کي ويل کېږي، براهوي ژبه شاوخوا ۴ مليونه ويونکي لري.

دا يو دراوړي ژبه ده، کله چې په زرګونو کاله مخکې ارين قوم په هند حمله وکړه نو  دراوړ قومونه ټول د هند سوېل (جنوب) ته لاړل، نو اوس د هند ټول دراوړ قومونه په سوېلي هند (جنوبي هند) کې اباد دي په دوي کې صرف براهوي يو دراوړ قوم دی کوم چې په شمال کې پاتي شوی و، او نن هم دوي هغه سيمو کې اباد دي. براهوي ژبه بلوچستان منځنو سيمو کې لکه قلات،مستونگ او خضدار ولسوالو کې ويلي کېږي. ددې څخه علاوه د افغانستان په لږو سيمو کې هم ويلی کېږي کومې چې د ډېورنډ سره نږدې دي.

## نور ولولئ
* دراوړي ژبې

## سرچينې
کهواري ژبه

**چترالي ژبه** يا **کهووار ژبه**، يوه داردي ژبه چې د پاکستان پښتونخوا په چترال ولسوالۍ کې ويل کېږي، ددې څخه علاوه د گلگت بلتستان په غذر ولسوالۍ کې او د افغانستان  بدخشان ولايت کې يو څو زره کسان په دې ژبه غږېږي.

## نور ولوالئ
* ژبه
* واخي ژبه
* کالاشه ژبه
## سرچينې
گني

250px|بټنوک|گني
**گنی** يو فصل دی د کوم څخه چې گوړه،بوره او شربت تياريږي. گني د نړۍ لوی فصل دی.برازیل کې له ټولو زيات گني کرل کېږي، د برازيل څخه وروسته هند،چين،تايلنډ،پاکستان او ميکسيکو زيات گني کري، په نړۍ کې 80% بوره د گني څخه جوړېږي.

## نور ولولئ
* گوړه
بوره

250px|بټنوک|بوره
بټنوک|200px| د غټې بورې نمونه
بټنوک|200px|د ګني پټی
بټنوک|غوڅ شوی ګنی
**بوره** د خواږو يو ډول دی چې په عامه توګه خوړل کېږي، دا په عامه توگه د گني څخه جوړيږي خو ځني وخت دا د چقندر څخه هم جوړېږي.  بوره کې گلوکوز، فروکتوز، گالکټوز شامل وي چې په اکثریتو بوټو، میوو او لبنیاتو کې موندل کېږي. 

## بهرنۍ تړنې
* بورې په اړه 
## نور ولولئ
* گني
* گوړه
چغندر

250px|بټنوک|د چقندر بېلابېل ډوله
چقندر (Beetroot) د بوټو ځېلا ده چې د سبزۍ په توگه استعماليږي.د چقند استعمال په گڼ شمېر څيزونو کې کېږي. په چقندر کې څلور قسمونه وي ، په دې څلورو ډوله چقندرو کې يو ډول چقندر د چينو جوړولو لپاره استعماليږي او نور درې ډوله د سبزۍ په توگه په پخلي کې کاريږي. د چقندر کرل په لومړي ځل په شپاړسمه سلنۍ کې په يورپ کې شروع شول. او بيا دا سبزي د نړۍ په بېلابېلو برخو کې خلکو وکرله.په کال 1747 کې يو جرمني ساينسدان چې نوم يي اينډريز سگمنټر و، هغه دا خبره معلومه کړه چې چقندر هم د گني پشان چيني لري، هغه ساينسدان د چقندر کرلو او د هغه څخه چيني راويستلو بېلابېلې طريقې هم وښودلې خو هغه وخت چا دې خبرې ته دومره توجو ور نکړه . په 18مه سلنۍ کې ريکارډو نومې کس د چقندر څخه چيني جوړولو کې کامياب شو او بيا ريکارډو چقندر نوم شوگربيټ کېښودو. د ريکارډو د کاميابې تجربې څخه وروستو د جرمني هيواد باچا فريډرک وليم په کنرن ښار کې د چقندر څخه چيني جوړولو لپاره لومړۍ کارخانه جوړه کړه.چقندر د پښتونخوا په ډېرو سيمو کې کرلی کېږي. په کال 1952 کې پوهانو تحقيق وکړو او هغو دا خبره وکړه چې چقندر څخه جوړ شوي چيني د گني د چينو څخه غوره دي.

## نور ولولئ
* چيني
* گنی
د پښتو تلويزوني کانالونو لړليک

**د پښتو ژبې رسنۍ** له ۲۰۰۱م کال وروسته کله چې امریکا د طالبانو حکومت وړنګوه په افغانستان کې پښتو ژبه په تصویري, غږیزو او چاپي رسنیو پرمختګ وکړ.

**په ولایتي سطحه**

## بدخشان
## تخار
## کندز
## بلخ
## سرپل
## سمنګان
## فاریاب
بادغیس==
## هرات
## بامیان
## دایکندي
## بغلان
## غور
## جوزجان

## نوره نړۍ
* بی بی سی پښتو تلویزیون
* امریکا غږ آشنا تلویزیون

## افغانستان

*کابل نیوز  
*غرغښت تلويزيون
*هېواد تلویزیون
*لمر تلويزيون 
*پښتو تلویزیون
*سبا تلويزيون
*شمشاد تلویزیون
*وطن تلويزيون 
*ژوندون تلویزیون
*سندرې ټي وي
* انعکاس تلویزیون
* وخت تلویزیون
* شرق تلویزیون
* زرغون تلویزیون
* سباوون تلویزیون
**حکومتي تلویزیونونه پلازمینه او ولایونه**
* ننګرهار ملي راډیو تلویزیون
* کندهار ملي راډیو تلویزیون
* خوست ملي راډیو تلویزیون
* هلمند ملي راډیو تلویزیون

## پښتونخواه

* پښتو هادی ټی وی
* اروج ټي وي
* ای وي ټي خېبر
* خېبر نيوز 
* افغان ټي وي
* پښتو 1
* پښتو 1 (منځنی ختيځ)
* پي ټي وي نېشنل پاکستان
* پيغام ټي وي پښتو
* اتڼ ټي وي
* هیله تلویزیون
* مشرق تلویزیون

## سرچينې

وېشنيزه:پښتو ژبه
وېشنيزه:پښتو رسنۍ
۲۰۱۶ز کال روداتو جومات چاودنه

د ننګرهار ولایت د روداتو ولسوالۍ د مزینې قریې د حصارک په مرکزي جومات کې نن د غبرګولې په ۲۱مه نږدې دوه بجې د جمعې د لمانځه پر مهال د چاودنې له امله د ملام امام او یو ماشوم په ګډون درې تنه شهیدان شوي او ۷۲  نور لمونځ کوونکي ټپیان شوي دي د معلوماتو له مخې دغه پېښه هغه مهال رامنځته شوې،کله چې پر لمونځ کوونکو مهراب ته څېرمه ځآی پر ځای شوو چاودیدونکو توکو چاودنه وکړه . د دې پېښې ټول قربانیان د ننګرهار والي په لارښوونه د عامې روغتیا مرکزي روغتون ته را لیږدول شوي،چې ۳۸ تنه یې د لومړۍ درملنې وروسته کورونه ته لیږل شوي او په پاتې ټپیانو کې د شپږو تنو روغتیایي حالات نازک ښودل شوی دی . په ټپیانو کې تر پنځلسو زیات تنکي ماشومان هم شامل دي . د حصارک سیمې په یاد مسجد کې هیڅ ملکي او نظامي کارکوونکو شتون نه درلود او د پېښې ټول قربانیان ملکیان دي .  ننګرهار والي همدا راز د پېښې پر مهال د عامې روغتیا او روداتو ولسوالۍ مسؤلینو ته لارښوونه وکړه،چې د ټپيانو درملنې ته جدي پاملرنه وکړي . همدا راز د ولایت مرستیال محمد حنیف ګردیوال د عامې روغتیا په روغتون کې د ټپیانو د روغتیایي وضعیت څخه په داسې حال کې لیدنه وکړه،چې د عامې روغتیا رئیس ډاکټرنجیب کاموال هم شتون درلود.  نوموړي د عامې روغتیا ډاکټرانو څخه مننه وکړه،چې د پېښې ټپیانو په درملنه کې ځآنګړې پاملرنه وکړه او همدا راز یې له هغو ټولو ځوانانو څخه مننه وکړه،چې د خپلې وینو په ورکړې سره یې د ګڼ شمېر ټپیانو ژوند وژغورو . هغه وویل: لوړ پوړو مشرانو ورسره د پرلپسې ټلیفوني اړېکو په ترڅ کې د ټپیانو د روغتیا پوښتنه کړې . د ولایت مرستیال همدا راز د شهیدانو کورنیو ته د ولایت مقام له لورې مرسته شوې نغدي او نور د خوراکي توکو مرسته هم وسپارله.
## طالبانو له خوا غندنه
ددې پېښې په اړه د طالبانو وسله والې ډلې خپل غندنلیک خپور کړی او دا ترهګریزه پېښه کې یې خپل لاس لرل رد کړي او پېښه یې غندلې ده.
## یوناما په مسجد برید لوی جنایت وبللو
نیکولاس هیسم په افغانستان کې د ملګرو ملتونو خاص استازي د يوي خپرپاڼي په خپرولو سره ویلي ،دجمعي په ورځ په ننګرهار کې په يوه مسجد کې چاودنه جنایت شمیرل کیږي او عاملان يي بیاد ځواب ووايي. تېره ورځ د ننګرهار ولایت د رواتو ولسوالۍ په حصارک سیمه کې په يوه مسجد کې چاودنه وشوه چې له امله يي ۳ تنه ووژل شول او ۷۲ نور ژوبل شو. د ننګرهار ولایت د سیمه یزه چارواکو په خبره چې په وژل شو کې د مسجد ملاامام هم شامل وه او په ژوبلو کسانو کې ۳۱ يي تنکې هلکان وه . که څه هم ولایتي اداره د یاد کار عاملین نه دي روښانه کړي او ویلي دي چې دا د هیواد او ولس د دښمنانو کار دي 
خو باید یادونه وشي چې په ننګرهار کې دمګړۍ دوه لوي ډلي داعش او طالبان فعالتونه کوي ، که څه هم داعش ډلي په دي تړاو څه نه دي ويلي خو طالبانو بیا د یوي خپرپاڼي په خپرولو سره د یادي پېښي غندنه کړي ده

## تړلې لیکنې

## سرچینې
تورخم

**تورخم** د افغانستان او پاکستان ترمينځه د ډیورنډ کرښې ترمنځ ښارګوټی او سيمه ده ، دا دواړو هېوادونو ترمينځه د تگ راتگ يوه لوی لار ده. دا د افغانستان ننگرهار ولايت د پاکستان د پښتونخوا او فدرالي قبايلي سيمو سره يو ځای کوي.دا د افغانستان او پاکستان له ټولو زياته مصروفه لار گڼلی کېږي ځکه چې په دې دواړو هېوادونو ترمينځه سوداگريزې او نورې چارې ترسره کېږي.
## سرحدي لانجې
د تورخم کرښې کې کله ناکله د افغان او پاکستاني وسله والو ځواکونو ترمنځ نښتې شوې چې وروستۍ هغه یې د ۲۰۱۶ز کال د جون په ۱۲مه نیټه ماښام مهال په سرحدي صفر ټکي کې د پاکستاني ځواکونو له خوا اغزن مزي لګولو له لامله رامنځته شوه.  بل رپوټ بیا د پاکستاني اړخ له خوا د دروازې لګول د جګړې پیل بولي. د ننګرهار ولایت چارواکي وايي په تورخم کې افغان او پاکستاني سرحدي قواوو تر منځ جنګ نښتی دی. جګړه د یکشنبې په ماسختن په ځایي وخت نهه بجې وروسته له هغې نښتې چې، د افغان چارواکو په وینا پاکستاني ځواکونو غوښتل په تورخم کې دروازه ولګوي خو افغان سرحدي قواوو اجازه ورکړې نه ده. په ختیځ زون کې د سرحدي پولیسو قوماندان ولي خان شینواري امریکا غږ ته د افغان او پاکستانیو ځواکونو تر منځ جګړه تاید کړې خو د تلفاتو په اړه یې څه نه دي ویلي. نوموړی وايي ویل چې د شپې تر ۱۱بجو پورې هم ډزې روانې وې. یوې حکومتي سرچینې د نوم نه ښودلو په شرط امریکا غږ ته ویلي چې په جګړه کې دوه افغان سرحدي پولیس ټپیان شوي او پاکستانۍ غاړې ته هم مرګ ژو بله اوښتې خو دقیق شمېر یې نه دی مالوم. د تورخم سیمې یو اوسېدونکی وایي چې پاکستاني ځواکونه د درنو توپونو ‌‌‌‌‌‌ډزې کوي او سخته جګړه ده.

وېشنيزه:ننگرهار ولايت
پله باغ برېښناکوټ

د **پله باغ برېښناکوټ** د هېلمند ولایت په پله باغ سیمه کې دی چې په راتلونکي میاشتو کې به یې عملي چارې پیل شي.  د افغانستان داوبو اوبریښنا وزارت ویاند ویلي چي دوی به هلمند پرسیند دپله باغ بند ورغوی کړي.  ویاند وايي چي یاد بند ۹۰ مېګاواټ برېښنا تولیدولای شي، دوی زیاتوی چي د بندرغولو لپاره يي ارزونکي لګښت یابودیجه ساتلي ترڅو ددې بند درغوني چاري سرته په ورسوي. پله باغ بند دکجکې څخه اویا کلومتره لیري دګرشک ښارګوټي ته څیرمه ده دولت غواړي دروغونی چارې ژرپیل کړي، خو هلمندوال ورته ډیرخوښ دی او د دولت چاري يي ستايلي دي.

## سرچينې

وېشنيزه:د افغانستان بندونه
وېشنيزه:د افغانستان برېښناکوټونه
وېشنيزه:د هلمند برېښناکوټونه
گل محمد لغمانی

**شهید گل محمد لغمانی** د شمالي په بگرام دوه سرکې د رباط کلي کې اوسېدو چې له آره د لغمان ولایت کوچیانو څخه دی.  شهید گل محمد خان د گل دامین زوی په ۱۳۶۱ کال کې د لغمان ولایت په مرکز بادین خېلو سیمه کې دې نړۍ ته سترگې پرانستې وې او له لومړنیو زده کړو وروسته په ۱۳۹۱ کال د خپلې مینې او پاک احساس له مخې یې د سرحدي پولیسو په لیکو کې خپل ځان سوق کړ چې خپلې خاورې او خلکو ته د درې کلن خدمت وروسته یې بیگاه شپه د تورخم په سرحدي کرښه د خپلې خاورې څخه د دفاع په موخه د شهادت جام نوش کړ. شهید گل محمد خان له خپلو هیلو سره سره یو درې کلن زوی او یوه دوه میاشتینې لور دې فاني دونیا ته پريښودل او خپل پاک روح یې د الله تعالی دربار ته وسپاره.نوموړی د ۲۰۱۶ز کال د جون په ۱۲مه نیټه د افغان-پآکستان سرحدي سیمه تورخم کې د پاکستاني ځواکونو یرغلیزو بریدونو ځوابي عکس العمل کې په شهادت ورسېد. د ملي اتل قهرمان **شهید گل محمد** مړی به شمالي کې خاورو ته سپارل کیږي شهید گل محمد د گل امین ځوی اصل د لغمان کوچیان دي شمالي کې میشت دي جنازه به یی لومړی کابل دشهید محمد داود خان روغتون ته وړل کیږي. د یو لړ خاصو مراسمو د تر سره کولو او جنازې د لمانځه وروسته به د بگرام دوسرکې د رباط کلي کې خاورو ته سپارل کیږي. شهيد گل محمد لغماني تیره شپه د تورخم په پوله شهيد شو. 

وېشنيزه:سرتېري
وېشنيزه:سرحدي سرتېري
وېشنيزه:شهیدان سرتېري
وېشنيزه:افغان سرتېري
وېشنيزه:پښتانه سرتېري
وېشنيزه:سرحدي ځواکونه
وېشنيزه:تورخم کې شهیدان شوي سرتېري
ضیاء الرحمن خوږیاڼی

**شهید ضیاء الرحمن خوږیاڼی** د افغان سرحدي ځواکونو سرتېری و چې د ۲۰۱۶ز کال د جون میاشټې په ۱۲ نیټه د پاکستاني ځواکونو له خوا پیل شوې جګړې کې خپل ژوند له لاسه ورکړ.
## جنازه
د شهید خوږیاڼي جنازه د جون میاشت په ۱۳مه نیټه د ننګرهار عامې روغتیا روغتون څخه د شېرزي لوبغالي پر لور ۹ بجې سهار د یو لړ پوځي مراسمو په ترڅ کې وخوځول شوه او د هېواد له ګوټ ګوټ څخه راغلو زرګونو ولسونو په شتون کې یې جنازه ترسره او مړی یې خپل پلرني ټاټوبي خوږیاڼو ته ولېږدول شوه.
ضياء الدين يوسفزی

**ضیاء الدین یوسفزی** يو پاکستانی ډیپلوماټ دی چې د پښتونخوا د سوات سيمې سره تعلق لري. ضياءالدين زيات د ملاله د پلار په توگه پېژندلی کېږي خو دا وخت ضياءالدين په ملگرو ملتونو کې د نړيوال تعليم د سلاکار په توگه کار کوي. ضياء الدين ددې څخه وړاندې په خپل ښوونځي کې پرنسپل و کوم چې هغه په سوات کې جوړ کړی و. ضياءالدين د خپل سکول نوم د مشهور پښتو شاعر خوشحال خان خټک په نامه ايښودی و. د ضياء الدين پلار يو معروفه تقرير کوونکی و او د عوامي نېشنل پارټۍ سره يي تعلق لرو.

## تړلې ليکنې
* ملاله يوسفزۍ
* ملگري ملتونه

وېشنيزه:پښتانه
وېشنيزه:د سوات ولسوالۍ کسان
وېشنيزه:پاکستاني کډوال
وېشنيزه:پاکستاني سنيان
وېشنيزه:برطانیه کې پاکستاني کډوال
وېشنيزه:انگلستان کې پاکستاني کډوال
وېشنيزه:1969 زېږېدنې
وېشنيزه:د عوامي نيشنل پارټۍ سياستوال
وېشنيزه:ملاله يوسفزۍ
وېشنيزه:پاکستاني سفارتکار
وېشنيزه:پاکستاني تعليم پوهان
باچا خان نړيوال هوايي ډگر

د **باچا خان نړيوال هوايي ډگر** چې پخوا به د **پېښور نړيوال هوايي ډگر** په نوم يادېدو، د پاکستان پېښور ښار کې يو هوايي ډگر دی. دا د پېښور مرکزي ښار څخه تقريبا 10 کلوميټره لري دی او په ټول پاکستان کې څلورم له ټولو زيات مصروفه هوايي ډگر دی. ددې ډگر يو ځانگړې خبره دا ده چې ددې د رن وی څخه د ټرېن يوه پټري هم تېرېږي کومه چې د لنډي کوتل پورې غځېدلې ده.په دې ډگر د پښتونخوا ، قبائيلي سيمو او د نورو نږدې سيمو خلک سفر کوي
## سرچينې
کنصف

کنصف د غزني ولایت د اندړو ولسوالي یو کلی ده، کنصف له تاریخي پلوه ډیر اوږد قدامت لري داسې انګیرلی کیږي چې د اندړو ولسوالي له ایجاد سره سم د کنصف کلی را منځ ته شوی. کنصف په دې ډیر مشهور ده چې دلته د اندړو د لکڼخیل قوم خانان او ملکان اوسیدل. د دوئ تاریخې قلعه اوس هم په غزني ولایت او په ځانګړې توګه د اندړو په ولسوالي کې خاص شهرت لري.
کنصف د غزني له ښار څخه شاوخوا پنځوس کیلومتره فاصله لري.
درنښت
صفي الله سلطاني
علي جواد چنگېزي

مېجر علي جواد چنگېزي پاکستانی هزاره جگړن و چې د تورخم سرحد باندې د ۲۰۱۶ز کال د جون میاشت په ۱۲مه نیټه پیل شوې جگړه کې د افغان ځواکونو له خوا په نښه شوی و، چې لومړی ټپي شو او پېښور روغتون ته د لېږدولو پر مهال یې لاره کې ساه ورکړه او ووژل شو. 

## مخېنه
مېجر علي جواد چنگېزي د بریگیډېیر خادم حسین زوی و چې له آره دا خادم حسین د هزاره توکم له جرغي سب توکم څخه و او د افغانستان د غزني بهسود ولسوالۍ اوسېدونکی و.  خادم حسین د روس پر ضد جگړه کې د شیعه هزاره ډلگیو تر چتر لاندې خپلو مبارزو ته دوام ورکړ و. 
مېجر علي جواد چنگېزي وروستیو کلونو کې د پاکستان کوېټې ښار ته گډه شوی؛ هورې د پاکستاني څارگرو ډلو ته جذب او د پوځ لیکو ته جذب شو.  چې په دې دور کې یې وروستۍ دنده د ۲۰۱۶ز کال په تورخم کې ترسره او د افغانستان پر ضد جگړه کې لومړۍ لیکې ته راودانگل چې په همدې جگړه کې د افغان ځواکونو له خوا مرگونی گوزار ورکړ شو او د همدې گوزار له وجې پېښور روغتون ته پر لاره خپل ژوند له لاسه ورکړ. د چنگېزي وژنه لومړنۍ رسمي تلفات دي چې پاکستاني اړخ یې رسما اعلانوي. 

## جنازه
دده مړی له پېښور څخه د کوېټې خالد هوایي ډگر ته ور وړل شو چې له هغه ځایه د شیعه گانو امام بارگاه ته یوړل شو، دویم ځل جنازه کې یې د بلوچستان اعلی وزیر نواب ثناء الله زهري، د بلوچستان امنیه قومندان میجر جنرل شیر افگن، وفاقي وزیر سرحدي امورو متقاعد جنرال قادر بلوچ، ایالتي وزیرانو او ایالتي پارلماني غړو گډون کړی و.  

## تړلې لیکنې

تورخم


## سرچینې
لېږد ۳۲

لېږد ۳۲ (انگلیسي: Expedition 32) نړیوال تشیال تمځای (International Space Station, ISS) ته د ستورمزلو دوه دېرشم ماموریت دی.

وېشنيزه:نړیوال تشيال تمځای ته لېږد
لېږد ۳۳

لېږد ۳۳ (انگلیسي: Expedition 33) نړیوال تشيال تمځای (International Space Station, ISS) ته د ستورمزلو درو دېرشم ماموریت دی.

## نور ولولئ

## سرچينې

وېشنيزه:نړیوال تشيال تمځای ته لېږد
د ۲۰۱۰مو کلونو د ساينس-افسانه فلمونو لړليک

دا د هغو ساينس-افسانه فلمونو لړليک دی چې په ۲۰۱۰مو کلونو کې خپاره شوي دي. که څه هم نور ژانرونه لري، خو ساينس-افسانه د دې فلمونو اصلي موضوع ده. دا فلمونه سينمايي نندارچيانو ته د سوداګريز فلمي صنعت له خوا خپاره شوي او له ګڼ‌شمېر بیاکتنو او نیوکو سره مخامخ شوي دي.

## لړليک

## راتلونکي
## نور ولولئ
## یادښتونه
## سرچينې
افضل خان

افضل خان خټک د اشرف خان هجري زوی او د ستر خوشحال خان خټک  بابا  لمسی دی، چې کله د خوشحال خان او اشرف خان تر منځ اړيکې خرابه شوې نو خوشحال خان دی راوغوښت او د مشرۍ پټکی يې ور په سر کړ. هغه تاريخ مرصع ليکلی چې د پښتنو او د خټکو د کورنۍ اړوند ډېر څه يې په کې را غونډ کړي. افضل خان له پښتو سره د بې شانه مينې  او د خپل نيکه په پله د پل اېښودو په موخه ډېر ليکوال وهڅول چې په پښتو ليکنې او ژباړې وکړي او هم يې د نيکه خواره واره اشعار راټول کړل.
ساتې کازانوا

**ستاني سیتغالیونا کازانوا** ، پيژندل کېږي په **Sati Kazanova** ، (زيږنه 2, 1982 په کاباردینا-بالکاریا) یوه روسۍ سندرغاړۍ، فیشن موډېل, اکتریسه او د تلویزیون چلونکۍ ده.

## سرچينې

وېشنيزه:روسي سندرغاړې
د بلوچستان جگړه

د بلوچستان جګړه د پاکستان او ایران هیوادونو د حکومتونو په وړاندي د بلوڅ وسله والو ملي پاڅون او ددغه توکم له لوري د خپلواکۍ یوه اوږدمهاله جګړه بلل کيږي، ترڅو خپله خاوره چي د اوسني ایران په سوېل ختیځ او پاکستان سویل لویدیځ کي موقعيت لري له دواړو دولتونو څخه لاسته راوړي. د بلوڅانو د خپلواکۍ ډله چي په پاکستان کي په پراخه او په ایران تر هغه لږ په کمه کچه فعالیت لري د انګرېزي استعمار له لوري د پاکستان پخوانئ وېش نه مني او د افغانانو ترڅنګ دوی هم خپله ځمکه د پاکستان له لوري په زوره لاندي سوې سیمه ګڼي.

د بلوڅ وسله والو د خپلواکۍ مهم غړي او ډلي چي تر دا وخته یې د استعمار په وړاندي مبارزه کړې ده نواب بکټئ، اسلم بلوڅ، ډاکټر الله نظر، د مجید بریګېډ او مېرمن مهرنګ بلوڅ ګڼل کیږي.

## سرچينې
وېشنيزه:بلوچستان
قندي کوچۍ

**قندي کوچۍ** (زوکړه ۱۳۴۴ لمريز لېږدي کال، د کندهار ولايت، د ارغنداب ولسوالۍ - مړینه ۱۳۹۹ لمريز لېږدي کال د تلې لومړۍ = ۱۹۶۵ - د ۲۰۲۰ زېږدي کال د سپټمبر ۲۲) د افغانستان د پښتو ژبې یوه نامتو ولسي سندرغاړې وه. 

## مخينه

قندي کوچۍ پر ۱۳۴۴ لمريز لېږدي کال د کندهار ولايت په ارغنداب ولسوالۍ کې زېږېدلې ده. د قندي کوچۍ آر نوم گلثوم دى. نوموړې پېنځلس کلنه وه چې له کندهاره يې کوټې ته کډه وکړه او تر هغه وروسته بيا ډېره موده په کراچۍ کې اوسيده. 

سندرغاړې قندي کوچۍ د تلویزيونونو پر مخ تل له افغاني جامو سره څرگنده شوې او ډېری سندرې يې په کوچیاني سبک سره ويلې دي. کوچۍ په ډېر لږ شمېر انځورېزې سندرې لري، خو په لسگونه کیسټونه یې اوس هم د هغې له مینه والو سره شته او هغوی يې اوري.  

د کوچۍ لومړنۍ سندره دا وه: 

سره سره مې لاسونه تورې سترگې مې - 
شنه شنه مې خالونه تورې سترگې مې 
  
## مدني اکر

قندي کوچۍ واده شوې وه، پېنځه اولاده لري، چې دوه يې زامن او درې يې لوڼې دي. 

## مړينه
د افغانستان دا نامتو ولسي سندرغاړې د ورپېښې ناروغۍ په پايله کې د ۱۳۹۹ لمريز لېږدي کال د تلې پر لومړۍ نېټه له دې نړۍ سترگې پټې کړې او په کابل کې خاورو ته وسپارل شوه. اروا يې ښاده او جنت يې ځای شه.  

## بهرنۍ تړنې
*  

وېشنيزه:پښتنې سندرغاړې

## اخځليک

۱- https://zwakmedia.com/archives/4582

۲- https://sayhoon.com/public/index.php/post/14920/pashto 

۳- https://www.bbc.com/pashto/news/story/2005/06/050625_qandi_kochi_studio7

۴- https://www.mashaalradio.com/a/25708622.html

۵- https://www.youtube.com/watch?v=NmiAKNtY9Zg
د پاکستان ډنډونه

دې مخ کې د پاکستان مهم ډنډونو يو لړليک ورکږی  شوی دی

## لړليک
}
|
|--
| باغ سار ډنډ
| 
| 975 ميټر
| ضلع بھمبر، آزاد کشمير

|
|--
| بنجوسه ډنډ
| 
| 1981 ميټر
| راولا کوټ، ضلع پونچھ، آزاد کشمير  
|
|--
| چيتا کھتا ډنډ
| 
| 3962 ميټر
| وادي شنتر، آزاد کشمير 
|
|--
| عطا آباد ډنډ
| 
| -
| وادي هنزه، ضلع هنزه نگر، صوبه گلگت بلتستان

|
|--
| کينجھر ډنډ
| 
| -
| ضلع ټھټه، سيند

|
|--
| منچھر ډنډ
| 
| -
| ضلع دادو، سيند

|
|--
| کلر کهار ډنډ
| 
| -
| چکوال ولسوالۍ، پنجاب

|
|--
| هاليجي ډنډ
|
| -
| ضلع ټھټه، سيند

|
|--
| ډرگ ډنډ
|
| -
| ضلع قمبر-شهدادکوټ، سيند
 
|
|--
| حمل ډنډ
|
| -
| ضلع قمبر-شهدادکوټ، سيند
 
|
|--
| هډيري ډنډ
|
| -
| ضلع ټھټه، سيند

|
 
|--
| هنه ډنډ
| 
| -
| کوټه ولسوالۍ، بلوچستان

|
|--
| کھبکي ډنډ
| 
| -
| خوشاب ولسوالۍ، پنجاب|صوبه پنجاب

|
|--
| مهودند ډنډ
| 
| -
| سوات ولسوالۍ، خيبر پښتونخوا

|
|--
| شنگريلا ډنډ (لوئر کچورا)
| 
| -
| سکردو، ضلع سکردو، صوبه گلگت بلتستان

|--
| سيدگئي ډنډ
| 
| -
| اوشيرئي دره،بر دير ولسوالۍ، خيبر پښتونخوا
۔
|--
| پائے ډنډ
| 
| -
| کاغان، خيبر پښتونخوا
۔

|--
| سيف الملوک
| 
| -
| کاغان، خيبر پښتونخوا
|--
| جبه زومالو ډنډ
| 
| -
| سوات ولسوالۍ، خيبر پښتونخوا
|--
| سري ډنډ
|
| -
| کاغان، خيبر پښتونخوا
 |--
| مهوډنډ ډنډ
| 
| -
| سوات ولسوالۍ، خيبر پښتونخوا
 |--
| دورال ډنډ
| 
| -
| سوات ولسوالۍ، خيبر پښتونخوا
|--
| لالوسار ډنډ
| 
| -
| کاغان، خيبر پښتونخوا
|--
| تربيله ډنډ
| 
| -
| تربيله،هريپور ولسوالۍ ، خيبر پښتونخوا
|--
| هنه ډنډ
| 
| -
| کوټه (ښار) ، بلوچستان
|--
| نمل ډنډ
|  
| -
| ميانوالي ، پنجاب
|}
د رڼا کږېدنه

کله چې موږ له ځمکې څخه یوه ستوري ته ګورو، نو د مهال له تېرېدا سره سم د لیدل شوي ستوري ځای له خپل اصلي ځای څخه یو لږ څه بدلون مومي. په اصل کې ستوری خپل ځای نه بدلوي، بلکې دا حالت دوه لاملونه لري، لکه: لومړی- د ستوري د رڼا ګړنديتوب محدود دی. دوهم- موږ له ځمکې څخه ستوري ته ګورو او ځمکه هم په تشیال کې د لمر شاوخوا په خوځښت کې وي. نو د دې مانا دا شوه چې ستوری خپل ځای نه بدلوي بلکې موږ په تشیال کې د ځمکې د خوځښت په لامل خپل ځای بدلوو. تر ټولو زیاته کږېدنه د یوه کال په مودې کې د لمر شاوخوا د ځمکې د چورلښت له کبله را منځته کېږي چې دې ته کلنۍ کږېدنه (annual aberration) وايي. د ځمکې ورځنی څرخلاو هم په دې کږېدنه کې یو څه ونډه لري چې دې ته ورځنۍ کږېدنه (diurnal aberration) وايي.

وېشنيزه:ستورپوهنيزې نومونې
وېشنيزه:الکترومقناطیسی وړانگې
وېشنيزه:ستورسنجونه
وېشنيزه:وړانگه
ويکيپيډيا:چټکې وېشنيزې

{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:0em; padding-right:12px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;"
|-
| style="text-align:right;" | 
{| border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="float; margin:em" align="left" 
|-
**چټکې وېشنيزې** (HotCat) يوه داسې آله ده چې په مرسته يې په بېلابېلو ليکنو کې ډېر په اسانۍ وېشنيزې ورګډولی او ړنګولی شو.
بشپړه ځلا

دا هغې شمېرې ته ویل کېږي چې د یوه هسکني توکي د ځلا سمه او رښتیانۍ درجه را ښيي. په دې کې د واټن یا لیرې‌والي له کبله د رڼا تتېدل نه راځي. د یوه ستوري بشپړه ځلا دې ته وايي چې که هماغه ستوری لس پارسکه (parsecs) لیرې وي نو څومره ځلا به ولري. د یوې سیارې، سیاره‌وزمې (asteroid) او لکیورې (comet) بشپړه ځلا بیا دې ته وايي چې که په دې کې هر توکی له لمر او ځمکې دواړو څخه یو ستورپوهنیز یوون (یانې ۱۴۹،۶ ملیون کیلومټره) واټن ولري او ټیکلي (discs) یې هم په بشپړډول روښانه وي، نو څومره څرګنده ځلا (apparent magnitude) به ولري.

وېشنيزه:ستورپوهنيزې نومونې
وېشنيزه:الکترومقناطیسی وړانگې
وېشنيزه:ستورسنجونه
وېشنيزه:وړانگه
ساموسي اريستارخوس

ساموسي اریستارخوس یو یوناني ستورپوه او شمېرپوه وو چې په درېیمه مخزېږدي پېړۍ کې تېر شوی دی. هغه د ساموس (Samos) په نامه د یونان په یوه ټاپو کې زېږېدلی وو. لرغونو یونانیانو داسې ګومان کاوه چې ځمکه یو مرکزي ټکی او سپوږمۍ، لمر، عطارد، زهره، مریخ، مشتري، او زحل یې شاوخوا را څرخي. ساموسي اریستارخوس  لومړنی کس وو چې دا نظریه وړاندې کړه چې لمر په مېنځ کې دی او ځمکه پر را څرخي، خو د نوموړي دا نظریه هغه مهال په ټولیزه توګه نه ومنل شوه.
د پاکستان د جنگونو بشپړ لړلیک

دا لړ کې د پاکستان د جنګونو او په هغه جنکونو کې چې پاکستان ګډون کړی دی، مالومات شته.

## دا هم وګورئ
## سرچينې
محمد فاروق خان

ډاکټر فاروق خان يو معروفه پاکستانی نفسيات پوه،اسلامک سکالر او د سوات پوهنتون وايس چانسلر و.د پاکستان په شمال مغرب (پښتونخوا او قبايلي سيمو) کې ډاکټر فاروق د طالبانو ترهه گريز بريدونو سخت مخالفت کاوه او دا به يي ويل چې کوم خلک چې بې گناه خلک په ترهه گريز بريدونو کې وژني هغو د اسلامي تعليماتو خلاف کار کوي

ډاکټر فاروق خپل تعليم د صوابۍ ښوونځو څخه ترلاسه کړو د هغه څخه وروستو د حسن ابدال کېډټ کالج او کوهاټ کېډټ کالج ته لاړل. د طب لوستلو څخه وروستو هغه په سايکېټري کې سپېشلايزېشن وکړ،، د دوي د خدمت په سبب حکومت دوي ته ستاره امتياز نومې جايزه ورکړه. ډاکټر فاروق په مردان کې خپل پرايوېټ کلينک هم جوړ کړی و او هلته به يي د ناروغانو علاج کاوو. ددې څخه علاوه به هغه د تلويزيون په پروگرامونو کې برخه اخيسته او د ترهه گرو بريدونه به يي په سختو ټکو غندل

## کتابونه
* پاکستان اور اکیس ویں صدی ؛ يعني پاکستان او يويشتمه سلنۍ(اوردو کې)
*  وٹ از اسلام  (انگریزۍ کې)
* سټرگل فار اسلامک ریوولوشن (انگریزۍ کې)
* جهاد قتال او   عالم اسلام  (اوردو)
* اسلام کیا ہے؟ (اوردو)
*  مسئلہ کشمیر  (اوردو او انگریزي)
## وژل کېدل
په مردان کې فاروق خان په خپل کلينک کې و چې دوه کسان ددې کلينک ته ورغلل او په دوي يې ډزې وکړي، هم په دغه وخت ډاکټر فاروق وژل شو.

## نور ولولئ
* سوات پوهنتون
وېشنيزه:پښتانه
وېشنيزه:1956 زېږېدنې
وېشنيزه:پاکستان کې په ډزو وژل شوي کسان
وېشنيزه:د علوم اسلاميه علماء
وېشنيزه:تحريک طالبان پاکستان وژلي کسان
تهل جومات

د تهل جومات د جمعې جومات دی کوم چې د پښتونخوا بر دير ولسوالۍ کې موقعيت لري. دې جومات کې له ټولو خاص خبره دا ده چې دا د لرگو څخه جوړ دی.دا جومات په 1865 کال کې جوړ شوی و بيا په کال 1930 کې په دې جومات کې اور لگېدلی و او ددې يوه برخه سوزول شوي وه خو بيا ددغه سيمه خلکو دا جومات بېرته جوړ کړو او ددې په بېرته جوړولو کې اووه کال لگيدل و، دا جومات په کمراټ وادي کې دی کومه چې يوه ښايسته قدرتي وادي ده، دې سيمه کې يخني زياته وي ځکه په دې جومات کې انگيټۍ هم جوړه کړی شوې ده.

## نور ولولئ
* کمراټ
* بر دير ولسوالۍ