مهاتما ګاندي

**موهنداس کرمچند گاندهي** چي وروسته د مهاتما گاندهي په نوم مشهوره شو، د هند له مهمو سياستوالو گڼل کېږي، چې د عدم تشدد د سياست پلوى و.

## زوکړه
د ١٨٦٩ م مېلادي کال د اکتوبر په دويمه نېټه د هند د گجرات په ولايت کښي زېږېدلی. د گاندهي پلار کرمچند گاندهي د گجرات ولايت يو پانگه وال او سياستوال و. د گاندهي کورنۍ يوه مذهبي کورنۍ وه چي د هندو مذهب د ويشنو ډلي سره يه تړاو درلود. د گاندهي په پلرني کور کې د لاچارانو او مسکينانو سره ډېره مرسته کېدله. دبيلگي په توگه د گاندهي کورنۍ لا چاره ناروغان خپل کور ته بيول او هلته يه د هغوی درملنه او خدمت کول.
thumb|150px|ماشوم گاندهي

## مېرمن
د گاندهي مور او پلار هغه وخت گاندهي ته واده وروکړی چي د ده عمر ١٣ کاله و. د گاندهي مېرمنه کاستوربه نکانجي هم د واده پر وخت ١٣ کلنه وه. 
right|thumb|190px|مهاتما گاندهي او دهغه مېرمنه (١٩٠٢ م)

## زدکړي او مسلک
thumb|150px|مهاتما گاندهي
د ١٨٨٨ او ١٨٩١ مېلادي کلونو تر منځ گاندهي په لندن کښي د حقوقو لوړي زدکړي وکړې او په ١٨٩١ کښی بېرته و بمبی ته راستون شو. چيري چي ده د يوه وکيل په توگه کار کاوه. د ١٨٩٣ او ١٩١٥ مېلادي کلونو په مېنځ کښي گاندهي په سويلي افريکا کښي ژوند کاوه. په سويلي افريکا کښي گاندهي ته لاپسي څرگنده شوه چي انگرېزان د هنديانو سره تعاصبي او ناسم چلن کوي. 

همدا و چي په سويلي افريکا کښي گاندهي د هنديانو د حقوقو لپاره مبارزه پېل کړه. گاندهي د ناټال انډين کانگرېس په نامه ي غورځنگ جوړ کړی . دغه غورځنگ په سويلي افريکا کښي د هنديانو سره د ناوړه او تعاصبي چلن په وړاندي مبارزه کوله. 
## سياست
په ١٩١٥ مېلادي کال گاندهي و هندوستان ته ستون شو چير ي چي د ده د خدماتو اود هندیانو د حقوقو د مبارزې لپاره د مهاتما ياني ستره ارواح نوم ورکړل شوی و. پداسي حال کښي چي گاندهي خپل ځان د دغه نوم وړ نه گڼی نو د د ژوند تر آخره يه د مهاتما نوم نه خوښاوه. په ١٩٢٠ مېلادي کال گاندهي د هند د گانگرېس گوند مشر شو . د گاندهي په مشرتابه کښي دغه گوند د هند د خپلواکۍ تر ټولو مهمه او د عامو هنديانو گوند وگرځېده. په ١٩٣٠ م مېلادي کال کښي گاندهي د هنديانو څخه د انگرېزانو پر ضد د صلح آمېزه اولسي نافرمانۍ غوښتنه وکړه. پدې ترڅ کښي د مالگي مشهوره مارش هم شمېرل کيږي. د مالگي مارش د انگرېزي مالگي د بازاري انحصار نه د خلاصون يو کوښښ و. 

بټنوک|گاندهي په ستياگراهي(صلحه غوښتونکي) جامو کښي
د ١٩٤٢ مېلادي کال د جون په دريمه نېټه گاندهي په ډاگه د برطانيې نه د هند دخپلواکۍ غوښتنه وکړه. همدا و چي انگرېزانو گاندهي زنداني کړ. خو د ناروغۍ له امله گاندهي د دو کالو بند وروسته بېرته خوشي کړل شو. په سويلي افريکا او همدا ډول په هند کښي گاندهي د انگرېزانو له خوا په څو څو ځله زنداني کړل شو. گاندهي خپل د ژوند مجموعا ٨ کاله په زندان کښی تېر کړل. 

د ١٩٤٧ مېلادي کال د جون په ٣ يمي نېټي د برطانيې لوی وزير کلېمنټ اټلي د هند د خپلواک کولو او په دو برخو ياني هندوستان او پاکستان کښي د وېشلو اعلان وکړی. گاندهي د ستر هند د ويشلو مخالف و. خو کله چي د هند د تقسيم پر وخت کورني جگړې ته ورته حالت را منځ ته شو يوازي د گاندهي هلي ځلې وې چي دغه اخ وډب يه ډېر ژر قرار کړی.

## مړينه
څو سخت دريځه ملتپال هنديان د مهاتما گاندهي د صلحي دپاليسۍ نه ناخوښه وه. د دغو سخت دريځو په آند بايد د خپلواکۍ لپاره او بيا وروسته د پاکستان سره د کشمير په مسله د واک او توپک نه کار اخيستل شوی وای. په دغو سخت دريځو کښي ناتو رام گودسه هم و. دغه کس پر مهاتما گاندهي باندي هغه وخت په دهلي کښي د توپنچې درې ډزي وکړي چي مهاتما گاندهي د بيانيې ورکول لپاره د خلکو د ډلي په مېنځ کښي روان و. درې واړه مردکي د گاندهي پر سينه ولگېدل او گاندهي خپل ژوند دلاسه ورکړی.

## نور
بټنوک|دگاندهي مجسمه
د هند ستره وزيره ايندرا گاندهي او د هغې زوی چي هم د هند ستر وزير و په آر کښي د مهاتما گاندهي سره هيڅ خپلوي نه درلوده. ډېر خلک فکر کوي چي دغه د گاندهي د کورنۍ وه خو دغه خبره ناسمه ده. 

## اخذونه
* *[[The Story of My Experiments with Truth|An Autobiography: The Story of My Experiments With Truth]]* (available at ) http://www.nalanda.nitc.ac.in/resources/english/etext-project/Biography/gandhi/ (1929) ISBN 0807059099
* *Gandhi: A Photo biography* by Peter Rühe ISBN 0714892793
* *The Essential Gandhi: An Anthology of His Writings on His Life, Work, and Ideas* by Louis Fischer ISBN 1400030501
* *Gandhi: A Life* by Yogesh Chadha ISBN 0471350621
* *Gandhi and India: A Century in Focus* by Sofri, Gianni (1995) ISBN 1900624125
* *[[The Kingdom of God is Within You]]* http://www.kingdomnow.org/withinyou.html  by Leo Tolstoy (1894) ISBN 0803294042
* *An Autobiography, or the Story of My Experiments with Truth* M.K. Gandhi (1929) 
* *Patel: A Life* by Rajmohan Gandhi
* *[http://www.southafrica.info/ess_info/sa_glance/history/gandhi.htm Exploring Jo'burg with Gandhi]*, Lucille Davie
* *[http://www.joburg.org.za/2005/oct/oct25_fairview.stm Restored fairview fire tower reopened] *, Mahatma Gandhi's Troyeville Johannesburg residence. See above link for images

## باندني تړنې
### ټولنې
* M.K. Gandhi Institute for Nonviolence
* The Official Mahatma Gandhi eArchive & Reference Library
* mkgandhi.org
* The Gandhi Foundation
* Gandhi Information Center
* GandhiServe Foundation Mahatma Gandhi Research and Media Service
* Mani Bhavan Gandhi Sangrahalaya Gandhi Museum & Library Mani Bhavan is the place where Gandhi stayed whenever he was in Mumbai between 1917 and 1934. It was from here that Gandhi initiated his Civil Disobedience, Swadeshi, Khadi and Khilafat movements.

### سرچينې
* Mahatma Gandhi News Digest and News Library  Daily news about Mahatma Gandhi and India's Independence Movement
* 
* Photo Library of Mahatma Gandhi  Over 10,000 images of Gandhi and India’s independence movement – partly digitized
* The Official Mahatma Gandhi Picture Site The Top 100 photographs of Mahatma Gandhi
* Film Footage of Mahatma Gandhi   List of 300 film clips – over 10 hours - on Gandhi and India’s independence movement
* Films on Mahatma Gandhi  List of over 100 hours of films on Gandhi and India’s independence movement
* Documentary film MAHATMA – Life of Gandhi Online  Watch the 5+ hours documentary film on Gandhi’s life and works!
* Mahatma Gandhi’s Voice Online  Listen to over 50 hours of Gandhi’s speeches in English and Hindi
* Music Online on Mahatma Gandhi  Listen to Gandhi’s favourite songs as well as to music on Gandhi
* Online Audio Library on Mahatma Gandhi  Listen to records, audio tapes, radio programmes, events and speeches on Mahatma Gandhi
* Audio Testimonials on Mahatma Gandhi  Statements by associates and celebrities on Gandhi
* Albert Einstein on Mahatma Gandhi  An audio statement, correspondence with Gandhi and a text document by Einstein 
* Writings Online on and by Mahatma Gandhi  Read over 200 books and articles on and by Gandhi 
* Collected Works of Mahatma Gandhi Online  Read over 50,000 pages of Gandhi’s letters, speeches, articles and books
* Books on Mahatma Gandhi  List of over 8,800 library and current books in German and English on Gandhi and related subjects
* Mahatma Gandhi’s Correspondence  List of 35,000 letters - largely - to and from Mahatma Gandhi, incl. a summary of each letter
* Journals on Mahatma Gandhi  List of publishers of journals on Gandhi
* Chronologies of Mahatma Gandhi’s Life  A brief and a detailed day-to-day chronology of Gandhi’s life
* Stamps, coins, medals, banknotes and cindrella on Mahatma Gandhi from all over the world 
* Lick Service to the Mahatma   The Story of Gandhi's Life and Legacy told through Philately
* Genealogy of Mahatma Gandhi  Genealogical tables on Gandhi and his family with over 1,600 entries
* Oral History on Gandhi on Video Online  Watch interviews with freedom fighters of India’s independence movement 
* Oral History on Gandhi on Audio Online  Listen to interviews with associates of the Mahatma 
* Quiz with Mahatma Gandhi  Play, enjoy, and learn more about Gandhi
* The Story of My Experiments with Truth  Gandhi auto-bio; free download in English or 6 South-Asian languages
* An Autobiography: The Story of My Experiments with Truth Free e-text
* Better World Links on Gandhi
* Contextualizing Gandhi in Twenty-First Century World
* Mahatma Gandhi - An Average Man - Nadesan Satyendra
*  Mahatma Gandhi and the Corea Family of Chilaw  Mahatma Gandhi's visit to Ceylon in 1927
* The Gandhi Nobody Knows  Critical Review of the movie 'Gandhi', which eventually became a biography of the Indian leader.
* Hey Ram: The Politics of Gandhi's Last Words: Critical review of *Hey Ram* – whether Gandhi really said those words or not.
* Gandhi on Education  (National Centre for Teacher Education, New Delhi 1998)
* Gandhi Biography
* Gandhi's Seven Deadly Sins 
* Big Picture TV  Free video clip of Ela Gandhi talking about her grandfather 
* 
* Gandhi or Moses? chabad.org

وېشنيزه:هندي سياستوال
وېشنيزه:د هند سياستوال