open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
د وارسای تړون ۲۳۱مه ماده

**د وارسای تړون ۲۳۱ ماده** (    ) **د جګړې جرم بندولو** په نوم پېژندل شوې د وارسای د تړون د جبران برخې پرانیستې ماده وه چې د لومړۍ نړيوالې جګړې او د لومړۍ نړیوالې جګړې د متحدینو د جرمني امپراتورۍ ترمنځ پای ته ورسېده . په مقاله کې د "جرم" کلمه نه ده کارول شوې، مګر دا د آلمان د جګړې لپاره د جبران ورکولو لپاره د مجبورولو قانوني اساس و.

دې مادې آلمان دې ته اړ کړ چې د لومړۍ نړیوالې جګړې د پیل بشپړ مسؤلیت په غاړه واخلي. په دې توګه، آلمان د ټولو مادي زیانونو مسولیت په غاړه درلود، او د فرانسې لومړي وزیر، جورج کلیمینسو ، په ځانګړې توګه د درنو تاوانونو په لګولو ټینګار وکړ. که څه هم کلیمینسو او فرانسویان پوهېدل چې آلمان به تر ډېره د دې ډېر دروند پور ادا کولو توان ونه لري، دوی د آلمان د چټک پلي کېدو او د فرانسې په وړاندې د یوې نوې جګړې په اړه ډېر اندېښمن وو. له همدې امله، فرانسې هڅه وکړه چې د جګړې وروسته د تړون طریقه وکاروي ترڅو د آلمان هڅې محدودې کړي ترڅو اقتصادي برلاسي بېرته ترلاسه کړي او خپل وسله وال ځواک پیاوړي کړي.

ټاکل شوې وه چې د آلمان پوځ به تر ۱۰۰۰۰۰ پورې محدود وي او استخدام به یې منع وي. دې تړون سمندري ځواک د 10,000 ټنو څخه کم کښتیو پورې محدود کړ او د سب میرین بېړۍ استملاک یا ساتنه یې منع کړه. برسېره پر دې، آلمان اجازه نه درلوده چې د هوايي ځواک ساتنه وکړي. دغه هېواد هم اړ شو، چې د جرمني کایسر او د دغه هېواد د نورو مشرانو پر وړاندې د یوې تپل شوې جګړې د پیلولو په جرم د جنګي جرمونو محاکمه وکړي. د لیپزګ محاکمه، پرته له دې چې کیسر یا نور لوړ پوړي ملي مشران د مدافعینو په توګه و، په پایله کې یې اکثره برائت ورکړل شو او حتی په آلمان کې په پراخه کچه د شرم محاکمه وګڼل شوه.

د آلمان نوي دیموکراتیک حکومت د ورسای تړون د "مسوول شوې سولې" په توګه وګڼله. که څه هم فرانسه چې د "لوی څلور" ډلې د نورو هیوادونو په پرتله یې مالي زیانونه لیدلي او په دې تړون کې یې په سختو شرایطو ټینګار کړی، په پایله کې د سولې تړون د هغو نړیوالو شخړو په هوارولو کې مرسته ونه کړه چې لومړۍ نړیواله جګړه پیل شوه. . برعکس، دې تړون حتی د اروپایي هیوادونو ترمنځ د همکارۍ مخه ونیوله او هغه بنسټیز مسایل یې پیچلي کړل چې په لومړي ځای کې د جګړې لامل شوي.

د هر یو مات شوي هېواد - آلمان، اتریش ، هنګري او بلغاریا - د سولې تړونونه د دوی خلکو ته یو ناحقه سزا ښکاري. د دې هېوادونو حکومتونه - که د آلمان یا اتریش په څیر ډیموکراتیک وي، یا د هنګري او بلغارياا په څېر استبدادي په چټکۍ سره د دې تړونونو نظامي او مالي شرایطو څخه سرغړونه وکړه. د سولې د تړون د سختو شرطونو د تعدیل یا مخالفت هڅه د دغو هېوادونو د هر یوه په بهرنۍ پالیسۍ کې یو مهم عنصر ګرځېدلی او په نړیوال سیاست کې د بې ثباتۍ یو عامل ګرځېدلی دی.

په تړون کې د "جنګي جرم بند"، د جګړې د جبران تادیه، او د آلمان په نظامي ځواکونو باندې لګول شوي محدودیتونه د ډېری آلمانانو له خوا سخت ګڼل شوي. د وارسای د تړون بیاکتنه یو له هغو فکتورونو څخه وه، چې په آلمان کې د ښي اړخو ګوندونو، د هټلر د نازي ګوند په ګډون، د 1920 او 1930 کلونو په لومړیو کې د ډېرو رای ورکوونکو سره ځانګړی اعتبار ورکړ.

## سرچینې

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Article 231 of the Treaty of Versailles». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۴ ژانویه ۲۰۲۲.
وېشنيزه:وارسای تړون
وېشنيزه:اروپايي هېوادونه
وېشنيزه:لومړۍ نړيواله ج
وېشنيزه:دوهمه نړيواله ج
وېشنيزه:الماني ژبي هېوادونه
وېشنيزه:اتري
وېشنيزه:جرمني فيلسوفان
وېشنيزه:بلغاريايي ژبه
وېشنيزه:فرانسه
وېشنيزه:روسيه
وېشنيزه:برتاني
وېشنيزه:انګلستان
وېشنيزه:وارسای تړون او المان
فتانه گیلانی

مېرمن فتانه ګیلاني په ۱۳۹۲ لمریز کال کې په کابل ښار کې زېږېدلې ده. فتانه ګیلاني مېرمن اسحاق ګیلاني ده. نوموړې یوه جګړه ماره وه او د افغان ښځو د خدمت په تړاو یې په ډېرو پوستونو کې کار کړی دی.

**مخینه**

فتانه اسحق ګېلاني د سيد فاروق سعيدي لور په ۱۳۴۰لمريز کال کې په کابل کې په يوې روڼ آندې کورنۍ کې نړۍ ته سترکې پرانيستې او په ۱۹۷۳ زېږديز کال کې له ملالۍ لېسې څخه فارغه شوي ده. مېرمن اسحق ګېلاني خپلې لوړې زده کړې د پاکستان په پېښور کې د کور د چارو د تدبير په برخه کې سر ته رسولي او له ۱۹۸۶زېږديز کال راپدېخوا د افغانستان د ښځو د ټولنې بڼسټ اېښودونکي او مشره ده.

**فعالیتونه**

مېرمن اسحق ګېلاني د ټولنيزو فعاليتونو تر څنګ په پېښور کې د آريانا ښوونځي بڼسټ اېښودونکي او مديره هم وه چې افغان کډوال ماشومانو ته يې د زده کړې لاره هواره کړه. نوموړي د خپلو ټولنيزو فعاليتونو په رڼا کې يو لړ د پام وړ وياړنې لري، په ځانګړي ډول له کورنيو او نړېوالو ادارو څخه يې ګڼ شمېر جايزې تر لاسه کړي دي چې ځينې يې په لاندې ډول دي: د کډوالو مېرمنو او کوچنيانو جايزه، د ښځو کمېسيون، نيويارک، امريکا. د هسپانيې د شهزاده جايزه (نړيواله همکاري ۱۹۹۸) مادريد هسپانيه. د سولې د سفير جايزه، د نړېوالې د سولې سازمان، ۲۰۰۶ زېږديز کال امريکا او دېته ورته نورې جايزې چې په ملي او نړېواله کچه يې تر لاسه کړي دي. مېرمن ګېلاني د افغانستان د ښځې ټولنې بڼسټ اېښودونکي او د همدې ټولنې مشره په توګه خپل ډېری فعاليتونه د ښځو او کوچنيانو د حقونو څخه د ملاتړ او دفاع په برخه کې تر سره کړي دي. نوموړي د يوې مبارزې مېرمنې په توګه تل کوښښ کړی چې د ټولنيز عدالت او د ښځو د حقونو د خونديتوب په برخه کې کار ؤګړي، چې اوس هم دوام لري.
## شخصي ژوند
مېرمن فتانه په ۱۳۶۰ کال کې له اسحاق ګیلاني سره واده وکړ او دوه لوڼې لري.

**ماخذ**
#فتانه گیلانی: تباهی مردم، از جاه طلبی برخی از سران مجاهدین سرچشمه می گیرد
چهارشنبه ۲ حوت ۱۳۹۱
http://www.jomhornews.com/fa/news/24251/ 
#گفتگو با فتانه گیلانی همسر اسحاق گیلانی از رهبران جهادی افغان لیکونکی مریم غم گسار د بی بی سی ویبساید
https://www.bbc.com/persian/afghanistan/2013/03/130305_l93_gillani

وېشنيزه:افغان جهادی
وېشنيزه:افغان جهادی واکمان
وېشنيزه:د افغانستان دجهادی ډلې سياستوال
وېشنيزه:ژوندي خلک
پراکسيزم

**پراکسيزم** یا **peroxisomes** پراکسيزوم يو ډول کوچني اندامونه يا غشايي دېوالونه دي چې په   نباتاتي او حیواني حجرو کې ليدل کيږي . دوی قوي اکسیډریشن او پیرو اکسیډریشن فعالیت لري. دا ارګانیلونه د مایتوکونډریا په پرتله خورا کوچني دي او د 15 تر 25 مايکرون قطر لري. **پراکسيزم هغه کڅوړې دي** چې د انټرا سیلولر انزایمونو څخه ډکې دي او په مختلفو بیولوژیکي پروسو کې رول لوبوي لکه د حیواناتو په ځیګر کې د لیپید میټابولیزم او په نباتاتو کې د فوتوسپریشن فعاليتونه پرمخ وړي . یو له فعالیتونو څخه د H2O2 په اوبو او اکسیجن کې تخریب کول او د وړیا رادیکالونو تولید مخه نیول دي. دا په ځیګر او پښتورګو کې په پراخه کچه موندل کیږي. د دې د نورو دندو په مینځ کې د زهرجن موادو تخریب ، مخدره توکي ، الکول او د اوږد زنځیر شحمي اسیدونو بیټا اکسیډیشن دي.

## جوړښت
دا دایمي برخې لري چې په ټولو پیروکسیزومونو او غیر دایمي برخو کې شتون لري. Peroxisome یو غشا تړل شوی جوړښت دی چې دنده یې د کسيجن د کمولو څخه د مختلف هایدروجن کیریرونو ته د اوبو تولید کول دي.

## سرچینې

* مجد، احمد شریعتزاده، محمد علي. *حجره او مالیکول بیولوژي* څلورم چاپ، تهران: د آیژه خپرندویه ټولنه. ۱۳۸۲ ل
وېشنيزه:اکسي
وېشنيزه:اترا پردېش گرځندوی
وېشنيزه:شحم
وېشنيزه:راد
وېشنيزه:پراکسيزم
وېشنيزه:غشاء
وېشنيزه:ژوی
وېشنيزه:ځناور
وېشنيزه:بوټي
وېشنيزه:حيوانات
وېشنيزه:نباتات
جيمسونايټ

د منرالونو یوه ډله ده او په ګرم نایټریک اسید او هایدروکلوریک اسید کې محلول کیږي - دا د ګازو په شعله کې ويلي کیږي - په اوبو مینځل کیږي - دې ته ورته منرالونه عبارت دي له: bertierite، plagionite او boulangerite، چې د کیمیاوي تعاملاتو او X لخوا توپیر کیدی شي. - وړانګې دا د معدنی پوه کریس آر جیمسن څخه اخیستل شوی. په ګرم نایټریک اسید او هایدروکلوریک اسید کې محلول - د ګاز په شعله کې خړوبیږي - په اوبو سره مینځل کیږي. Pb: 40.16% Fe: 2.71% Sb: 35.39% S: 21.74% Zn, Cu, Bi, Ag شاملول د لومړي ځل لپاره په چک سلواکیا کې کشف شول او د کرسټال شکل له مخې: اوږد شوي پرزمونه، اوږدوالی - لوی - تاریک - میکل بډایه، رنګ: رینبو او اریډیسنټ لیډ، روڼتیا : ناپاک، پالش : فلز، مخ : کامل - د سطحې سره سم د غیر منظم فریکچر سره، د کریسټالیزیشن سیسټم: مونوکلینیک او د سلفر طبقه بندي کې

د دې معدنیات (پارانج) د bertierite-plagionite-boulangerite-stibin-boulangerite-sphalerite دی. د دې کارول: د Sb، Pb زیرمه، د زیسمان په وینا، کرسټال - د غلې تار - ریډیل جمع تقریبا نادر دی او ډیری یې په ختیځ او لویدیځ آلمان ، چک سلواکیا (کرسټالونه تر 20 سانتي مترو پورې)، سویډن ، بولیویا ، امریکا ، مکسیکو ، رومانیا, آسټرالیا او په جاپان کې موندل شوي.

## اړوند پوښتنې

## سرچینې

وېشنيزه:کارن
وېشنيزه:کانونه
جهيل

**جهيل چې په [[انګلیسي|انګريزي ژبه]] کې ورته Lake وايي** د اوبو هغه لويه ټولګه ده چې د حوض په پرتله خورا لوی او ژور وي د جهيل په نوم ياديږي. دا جهيلونه **يا مالګينې اوبه يا تازه اوبه لري** . د کلر کهار جهيل  او د هغې ترڅنګ کنډوعه جهيلونه د ليدو وړ جهيلونو څخه دي. 

## د جهيل انځورونه

دوتنه:Tanda-01.jpg|alt=|تانده جهيل کوهاټ ، پاکستان
دوتنه:Bariloche- Argentina2.jpg|alt=|په ارجنټاین کې جهيل
دوتنه:Mazandaransea02.jpg|alt=|د قزوین سمندر د نړۍ تر ټولو لوی جهيل یا تر ټولو کوچنی بحر ګڼل کیږي
دوتنه:Lake Tahoe NV.jpg|alt=|تاهو جهيل د کالیفورنیا او نیواډا په سرحد کې موقعیت لري
دوتنه:Blowdown Lake.JPG|alt=|بلوډون جهيل د کاناډا د برتانوي کولمبیا په غرونو کې موقعیت لري


## بېرونۍ تړنې

* په انګلستان او فرانسه کې  آرکائیو شدہ (تاریخ ورک شوی)  
* د شمالي امریکا د جهيل مدیریت ټولنه
* د جھیل طبقه بندي سیسټمونه  ارکايو شوی (تاریخ ورک شوی)  
* د مینځ لویدیز لیکس پالیسي مرکز 

## سرچينې

وېشنيزه:جهيل
وېشنيزه:جهيلونه
وېشنيزه:سمندر
وېشنيزه:اوبه
وېشنيزه:ارجنټاين
وېشنيزه:کوهاټ
وېشنيزه:پښتانه
د غوره هنرونو شاهی اکاډمي انتورپ

بټنوک| د ښکلو هنرونو د اکاډمۍ ودانۍ، معمار پییر برونو بورلا
د غوره هنرونو شاهی اکاډمي:

په انتورپ کې د غوره هنرونو شاهی اکاډمي د ا - پی کالج پوهنتون  ( پخوانۍ آرټیز  کالج  پوهنتون) یوه څانګه ده چې مرکزی دفتر یې د انتورپ ښار د موتسارد  په کوچه کې واقع دی نوموړې اکاډمي په انځوریزه هنرونو کې  د فوق لیسانس او ماسټرۍ سندونه وړاندې کوي (  پخوا په ساتنه او ترمیم کې، چې اوس د انتورپ پوهنتون د ډیزاین د علومو په پوهنځی کې ځای پر ځای شوی دی) سربیره پر دې‌ د ښوونکو روزنه پکې تر سره کیږي  . دغه اکېډمۍ د 1664 میلادي کال  راهیسې شتون لري او له همدې امله د روم ، پاریس او فلورنس نه وروسته په اروپا کې څلورمه پخوانۍ هنري اکادمی ده. په ۱۸۸۵ کې د غوره هنرونو ملي انستیتیوت کې د پوهنتون کالج  زده کړې  اضافه شوې. د زدکړو رښتې یې په لاندې ډول دي :  د انځوریزه هنرونو پروګرام چې د هنرونو پراخې برخې پکې شاملې دي ( مجسمه جوړونې ،  in situ  په سیټ،  د رنګولو انځورګرۍ او  ګرافیک) ، د انځورګرۍ هنرونه لکه عکاسي او تطبيق شوي هنرونه لکه فیشن ، د جواهراتو ډیزاین او زرګری ، او ګرافیک ډیزاین پکې تر سره کیږي. د بشری علومو او طبيعي پوهنې پرته د درملنې تخنیکونو، د کار میتودونه او د کلتوري میراث سره په تړاو کې د مسلکي چلندونو  په برخه کې  روزنه وړاندې کوي .

## زده کړې

## تاریخ

### راپورته کیدل

### د سینټ لوقا د ګیلډ بورډ

### د ښار اداره

## مدیران
کله چې په 1749 کې یې  ښاروالۍ اداره په غاړه واخیسته، "سردار" او "مشر مدیر" یې د مجسټریټ کالج څخه غوره شو او د شپږو ماسټر انځورګرو  ،ښوونکو  چې مدیران  بلل کیدل د چلولو بورډ جوړ کړ . خالي بستونه يې د مدیرانو بوډ په وړاندیز  د مجسټریټ کالج د لخوا ډک سول.  په ځانګړې توګه مشر مدير د مالي مدیریت مسؤل و . دا لاندې د اجرایوي *رییسانو* لیست دی.

* 1749-1756 - پیټروس فرانسسکوس وان شوریل، د ولیجک مشر
* 1756-1773 - جان بیپټیسټ وردوسین
* 1774-1776 - Joannes De Wael
* 1776-1784 - جیکوبس ابیلیوس ډیلا فیل
* 1784-1794 - جوزفس البرټس لونډن

د فرانسوي مشر چارلس دې هربوویل لخوا  تر د اصالحاتو وروسته د اکاډمۍ مشري د یوه رییس په غاړه شوه او په 1804 کې د اکاډمۍ نوم د غوره هنرونو اکاډمۍ ته بدل شو.

* 1798-1827 - ویلیم جیکب هیرینز
* 1827-1839 - Matthijs Ignas Van Bree
* 1840-1852 - ګوستاف ویپرز
* 1852-1855 - جان انتون ورشایرن
* 1855-1879 - نیکیس ډی کیسر
* 1880-1885 - جوزف ګیفس
* 1885-1890 - کارل ورلات
* 1891-1900 - Albrecht De Vriendt
* 1901-1923 - جولیان دی ورینټ
* 1924-1936 – ایمیل ولورس
* 1936-1945 – Isidore Opsomer
* 1946-1946 - Constant Permeke
* 1946-1949 – Isidore Opsomer
* 1949-1962 - جولین کریټنس
* 1962-1977 - مارک میکن
* 1977-1983 - L. Theo Van Looij
* 1983-1991 - ګیرارډ ګوډاین
* 1991-1992 - والټر ویلین
* 1992-1995 - جوهان سوینین ، 
* 1996-1997 - جان پیټرز
* 1997-2004 - Raf De Smedt
* 2005-2017 - ایریک اوبین
* 2017-حاضر جوهان پاس

## پخواني زده کوونکي

* د ښکلو هنرونو شاهي اکاډمۍ

## حوالې
فاسکولونوس

رده:مقاله‌ها با ریزقالب «گونه»
رده:جعبه آرایه زیستی فاقد رنگ
رده:Taxobox articles missing a taxonbar
فاسکولونس یو پخوانی حیوان دی چې د استرالیا د wombats د کورنۍ څخه دی چې د لویو بوټو مارسوپیالونو په کورنۍ کې دی. د دې ژوندی موجوداتو ډله شاوخوا 400 کیلو ګرامه وه  فاسکولونس د ډیپروټوډون په څیر ورته دوره وه  ، چې دواړه د پایستوسین په پای کې ژوند کاوه، کله چې دوی د Quaternary extinction پیښه کې له منځه ولاړل. د آسټرالیا ډیری لوی څارویو سره .
کيڼ|بټنوک|250x250px| د کمپیوټر بیا رغونه د ''Phascolonus''
د فاسکولونس دوه ملیونه کلن کنکال په "تیاتري غار" کې د کوینکانا تمساح تر څنګ  شوی دی.. 

* آسټرالیا
* د استرالیا لوی څاروي
* wombat

* class=noviewer|32x32px د بیولوژی پورټل
* link=|alt=|class=noviewer|32x32px د څارویو دروازه
* class=noviewer|32x32px د تی لرونکو حیواناتو پورټل
میخائیل کلاشنکوف

## '''پېژندنه :'''
**میخایل تیموفیویچ کلاشینکوف**   چې د 1919 کال د نومبر مياشتې په 10 نېټه د کوريا په التای سيمه کې زېږدلی دی او د 2013 کال د دسمبر په 23 مه  نېټه په ايژوسک اودمورتيا کې د زړه حملې له کبله مړ شوی دی،  یو روسي جنرال، نظامي انجینر او د وسلو متخصص و، چې کوچنۍ وسلې یې ډیزاينولې. کلاشینکوفد هغه د هنر يوه مشهوره وسله او لاسته راوړنه ده. د دې ترڅنګ AK-47 ، AKM او AK-74 ټوپکونه هم مشهور شول.

زېږېدنه او مړينه :

ميخايل کلاشينکوف د 1919 کال د نومبر مياشتې په 10 نېټه د کوريا په التای سيمه کې زېږدلی دی او د 2013 کال د دسمبر په 23 مه  نېټه په ايژوسک اودمورتيا کې د زړه حملې له کبله د 94 کلونو په عمر مړ شوی دی.

## ژبه:
مورنۍ ژبه يې روسي وه او په روسي ژبه يې خبرې کولې.

## دنده :
نوموړی يو تکړه انجينر، مصنف، جوړوونکی، پوځي افسر او سياستوال و.

نوموړي له 1966 مېلادي کال څخه تر 1989کال پورې د روسي سور پوځ کارګر او غړی و.

## کورنۍ ژوند :
د ميخايل کلاشينکوف د ژوند ملګرې او مېرمن ایکاترینا کلاشینکووا وه، چې له نوموړې نه يې څلور اولادونه درلودل چې ويکتور، نلي، ناتاشا او النا نوميږي.

## سرچينې


## بېرونۍ تړنې

* د MT کلاشینکوف موزیم او د وړو وسلو نندارتون 
* 'زه ښه خوب کوم' - د ګارډین ورځپاڼې څخه په 83 کلنۍ کې د میخایل کلاشینکوف سره مرکه او مقاله.
* د اصلي ټوپک ډیزاینر میخایل تیموفیویچ کلاشینکوف ژوندلیک آرکائیو شدہ (تاریخ ورک شوی)  
* میخایل کلاشینکوف د وسلو د کنټرول ملاتړ کوي
* د بي بي سي خبریال پروفایل: میخایل کلاشینکوف
* د میخایل کلاشینکوف میوزیم څخه وړیا انځور شوی مجازی لارښود سفر  آرکائیو شدہ د کلاشینکوف-weapons-museum.ak47-guide.com لخوا  
* د میخایل کلاشینکوف ژوند (روسی میں)
* په تاریخ کې د AK-47 نظامي او ټولنیز اغیزې  آرکائیو شدہ (تاریخ ورک شوی)  
* میخایل کلاشینکوف د الینا جولي سره: هغه ټوپک چې نړۍ یې بدله کړه
* د Izhevsk کوڅې. کلاشینکوف ایونیو آرکائیو شدہ (تاریخ ورک شوی)   (روسی میں)
* 7,62 mm ручной пулемет М.Т. کلاشینکوف. په ۱۹۴۴ ز.  آرکائیو شدہ (تاریخ ورک شوی)   د کلاشیکوف ماډل 1944 د سپک ماشین ټوپک — د هغه دوهم ډیزاین.
وېشنيزه:1919 زېږېدنې
وېشنيزه:ميخايل کلاشينکوفچ
وېشنيزه:ميخايل کلاشينکوف
وېشنيزه:کلاشينکوف
وېشنيزه:ټوپک
وېشنيزه:ماشينګ
يوسف خټک

**محمد یوسف خان خټک** (۱۸ نومبر ۱۹۱۷ – ۲۹ جولای ۱۹۹۱ ) د تحریک پاکستان یو فعال غړی و. نوموړی د پاکستان د خيبر پښتونخوا ايالت د يوې مشهورې او مخورې کورنۍ د سترګو تور و، د پلار نوم يې خان بهادر قلي خان خټک و، چې د پخواني والي اسلم خان خټک ، ډګر جنرال حبيب الله خان او کلثوم سيف الله خان ورور و. یوسف خټک په سرحدي صوبه (برتانوي امپراتورۍ) کې د ډاکټر خان صاحب په مشرۍ د کانګریس حکومت پر ضد د تحریک پاکستان خورا فعال غړی و. د خان لیاقت علي خان سره د هغه د اوږدې مودې اړیکو له امله، هغه د هند له وېشلو وروسته د مسلم لیګ د عمومي منشي په توګه ونومول شو. خو د خيبرپښتونخوا صوبې اعلی وزیر عبدالقیوم خان سره د اختلافاتو له امله د ګوند له څوکۍ استعفا وکړه. عبدالقیوم خان په ګوند کې د یوسف خټک او د هغه د ملاتړي بیرسټر سیف الله خان پر ضد تحریک جوړ کړ.هېره دې نه وي چې يوسف خان خټک په پښتو ژبه نه پوهېده او کورنۍ او بهرنۍ ژبه يې اردو کاروله، له همدې کبله دی نه يوازې ايوب خان پرضد و، بلکې د خان عبدالغفار خان له نظرياتو سره يې هم په کلکه اختلاف درلود.په 1949 کې، یوسف خټک د ګوند د صوبايي جنرل سیکرټري په توګه ونومول شو او وروسته له هغه چې  خان لیاقت علي خان د لومړي وزیر په توګه وټاکل شو، هغه په مرکز کې د آل پاکستان مسلم لیګ دوهم عمومي منشي وټاکل شو. نوموړی د پاکستان له جوړېدو وروسته ډېر وخت په اپوزیسیون کې پاتې شوی او د پاکستان په ملي اسمبلۍ کې د اپوزېسیون مشر هم وټاکل شو. هغه د فیلډ مارشل ایوب خان پر ضد د فاطمه جناح په ټاکنیز کمپاین کې په فعاله توګه برخه اخیستې وه.له خان عبدالغفار خان سره د ژورو نظریاتي اختلافونو له امله یې تل د عوامي نېشنل ګوند له دریځ سره چې دا د پښتنو استازی دی، سخت مخالفت کاوه. په ۱۹۷۱ کال کې له قیوم خان سره د روغې جوړې په پایله کې د پاکستان مسلم لیګ (قیوم) سره یوځای شو او د پېښور د قومي اسمبلۍ څوکۍ یې د قیوم خان له خوا خالي کړې وه. یوسف خټک د پاکستان د پیپلز ګوند سره د پاکستان مسلم لیګ (قیوم) د حکومت په ملګرتیا کې د صدراعظم ذوالفقار علي بوټو په کابینه کې د تیلو ، انرژۍ او طبیعي زیرمو وفاقي وزیر وټاکل شو. په ۱۹۷۷ کال کې له قیوم خان سره د اختلافاتو او له ګوند څخه د جلا کېدو سره سره له پېښور څخه ټاکنې وګټلې. په 1990 کې د پاکستان حکومت یوسف خټک ته د سیاست په ډګر کې د هغه د غوره خدماتو په خاطر مډال ورکړ او پاکستان پوسټ د هغه په نوم اعزازي ټاپه جاري کړه. 

## نور وګوره

* اسلم خټک
* عبدالقیوم خان
* لیاقت علي خان

## سرچينې


## بېرونۍ تړنې

* محمد یوسف خان خټک . . د یوې لور ډالۍ (زینت جهان)
* د پاکستان پوسټ آرکائیو شدہ (تاریخ ورک شوی)  
وېشنيزه:پښتانه
وېشنيزه:د پاکستان سياستوال
وېشنيزه:1991 مړينې
وېشنيزه:1917 زېږېدنې
غوره (د انګورو نارسېدلې مېوه)

بټنوک| د انګورو خواږه جوس
**غوره** د انګورو یوه نارسېدلې مېوه ده چې خوندور خوند لري چې له مالیک اسید، فارمیک اسید ، سوکسینک اسید، آکسالیک اسید، ګلوکولیک اسید او بورې درلودونکې وي چې د همدې اسيدونو له کبله خوندور خوند لري. غوره او ابغوره په ایراني پخلي کې په پراخه کچه کارول کیږي او د ایران د بېلابېلو ښارونو ډالۍ دي. 

ابغوره چې انګليسي کې ورته Verjuice وايي ،د غوره انګورو څاڅکي يا مايع استحصال (سرکه) دی چې په کورني او صنعتي ډول تولیدیږي او د خوړو د خوند او ذايقې لپاره کارول کیږي.

البته هېره دې نه وي چې پښتانه هم د غوره لفظ د مېوو د پوخوالي د معيار لپراه کاروي د بېلګې په توګه يو شخص له بله پوښتني دا انځران څنګه دي، نو هغه بل ورته وايي چې لا غوره دي، مطلب دا چې د خوراک وړ دي، خو سم پاخه نه دي.

## سرچینې

وېشنيزه:غوره
وېشنيزه:رسمي ویب پاڼه چي د ويکيپېډيا او ويکيډاټا سره فرق ولري
اوټ(جودر)

رده:مقاله‌ها با ریزقالب «گونه»
رده:جعبه آرایه زیستی فاقد رنگ
رده:Taxobox articles missing a taxonbar
بټنوک| اوټ نبات
بټنوک| اوټ
**اوټ** ( ساینسي نوم Avena sativa) د غنمو د کورنۍ یو له حبوباتو څخه دی چې ډېری یې د څارویو د خوړو په توګه کرل کیږي، په ځانګړې توګه د آسونو لپاره. په اروپا کې ، اوټ د سباناري په توګه مصرف کیږي.

## نباتي ځانګړتیاوې
اوټ مونوکوټیلیډونس او کلنی دی او لوړوالی یې 1 مترو ته رسي. تخمونه د پوستکي دننه دي او په وېښتو پوښل شوي ( trichome ) . پاڼې یې تنګ دي او ښکته برخه یې ډډ ته د میان په شکل محاصره کوي. غوږونه په دوه برخو ویشل شوي دي او له همدې امله اوټ د ډبل اوټ په نوم یادیږي.

د اوړو خارجي جوړښت د چاپېریال له شرایطو سره سم بدلون مومي. د مثال په توګه، په ټیټو او شګو سیمو کې، هر نبات څو تنګ ډډونه لري، پاڼې یې لنډې او سختې دي، او د پاڼو پوښ په وېښتو پوښل شوی. مګر په حاصلخېزه او لوړو ځمکو کې، بوټي نسبتا قوي ډډ لري، پاڼې اوږدې دي، او پوزې اکثرا بې ویښتان وي. 

## خواړه او د درملو ارزښت
د يولاف دانې ډېر مقدار کاربوهایډریټ او غوړ اسیدونه لري (لکه پالمیټیک اسید، اولیک اسید، او لینولیک اسید ). د اوړو بدل شوي ډولونه 18٪ غوړ لري، کوم چې د پخوانیو ډولونو د غوړ مقدار دوه چنده دی.  د اوړو غوړ د خوړو وړ دی، مګر دا ډیری انټي اکسیډنټ لري او ډېری یې د کاسمیټکس او روغتیا محصولاتو په تولید کې کارول کیږي.

د اوټ ځینې بدل شوي کښتونه په بیټا ګلوکان کې بډایه دي او د اوټ بیټا ګلوکان په نوم یادیږي.  بیټا ګلوکان د ټایپ 2 ډایبایټس په درملنه کې کارول کیږي. همدارنګه، څېړنې ښیي چې د اوړو مصرف يې په وینه کې د خراب کولیسټرول مقدار ( LDL ) کموي او په وینه کې د ښه کولیسټرول مقدار ( HDL ) زیاتوي.

د غنمو او وربشو په څېر، غوړ ګلوټین نلري او د ګلوټین سره حساس خلکو لپاره خوندی دي. نن ورځ، ډېری روغتیایي او تندرستي ځانګړتياوې غوړ ته منسوب شوي، په همدې دلیل د دې بوټي مصرف او مطالعه ډېره شوې ده.

## کښت
د يولاف اصلي سرمنشاء او کښټ وړ سيمې، معتدله سيمې په ځانګړې توګه د لوېدیځه آسیا او ختیځه اروپاده، اما اوسمهال  روسیه او کاناډا د دې غلو لوی تولیدونکي هېوادونه دي، هر یو د نړۍ 20٪ غوړ تولیدوي، ورپسې پولنډ ، فنلینډ ، استرالیا او انګلستان دي.  په ایران کې، د اوړو د تولید مرکز اصفهان ولایت دی، مګر د هغې کښت په پراخه کچه نه دی شوی او دا بوټي اکثرا د غنمو او وربشو په کروندو کې د زیان رسوونکو واښو په توګه وده کوي.

د نړۍ شاوخوا 90٪ يولاف د څارویو د خواړو په توګه کارول کیږي او هغه وخت چې لاشنه وي، رېبل کيږي. په دې وخت کې په يولاف کې د غوړ پروټین  لوړه کچه موجوده وي. 

## ځنګلي يولاف
وحشي اوټ د نړۍ په ډېری غلو تولیدونکو سیمو کې د زیان رسوونکو واښو په توګه وده کوي او د اقلیم او خاورې پراخه شرایطو سره تطابق کوي. د اوینا فتوا ډولونه د لوی ځنګلي اوټ ډولونو په مینځ کې ډېر عام دي. د واښو فصلونو سره بدیل او د ځمکې ښه ژور اړول د دې زیان رسوونکو واښو سره د مبارزې لارې دي. 

## سرچینې
روهيله پښتانه

**روهیله يا روهيلي** په افغانستان، پاکستان او شمالي هند کې یوه توکمیزه ډله ده. روهیلي پښتانه دي، خو له افغانستانه بهر اوس  په اردو ژبه خبرې کوي.

د هغو کسانو شمېر چې ځانونه روهیليان ګڼي شاوخوا دوه میلیونه وګړي دي چې ډېری یې په پاکستان کې ژوند کوي. د دوی لوی اکثریت د سني اسلام پیروي کوي. روهیليان د 16 څخه نيولې تر 23 بېلابېلو قبیلو وېشل شوي دي.

روهيل د هغو افغان پښتنو پوځیانو اولادونه دي چې د نوي ډیلي په شمال ختیځ کې سوالکس ته راغلل او د اتلسمې پېړۍ په لومړیو کې د امپراتور اورنګزېب په بلنه هلته مېشت شول. دا سیمه چې د هند د اترپردېش ایالت په شمال لوېدیځ کې ده، نن ورځ د روهیل کنډ په نوم یادیږي چې مانا يې(د روهیليانو ځمکه) ده.

په 1947 کې د هند له وېشلو وروسته، ډېری روهیليان پاکستان ته مهاجر شول او په عمده توګه په سند کې مېشت شول، په ځانګړې توګه د کراچۍ، حیدراباد او سکر په ښارونو کې.

## سرچینې

* Hussain, I.; 1994: The Ruhela chieftaincies: the rise and fall of Ruhela power in India in the eighteenth century, Oxford University Press, .

وېشنيزه:مغولو پاچايي
وېشنيزه:پښتانه
وېشنيزه:روهيليان
وېشنيزه:نجيب الدو
وېشنيزه:پښتانه روهي
وېشنيزه:پښتني قبيلې
وېشنيزه:بابر او پښتانه
وېشنيزه:په هند کې لوبې
وېشنيزه:هندي پښتانه
وېشنيزه:سنيان
مڼه غونی

کيڼ|بټنوک| د مڼه غوني مېوه
کيڼ|بټنوک| په دښته کې د مڼه غوني مېوې يو انځور
کيڼ|بټنوک|220x220px| د مڼه غوني مېوه
**مڼه غونی** یا **کبست** یا **حنظل** چې په فارسي ژبه کې ورته  خيار تلخ او هندوانه ابوجهل  هم وايي، یوه ترخه مېوه ده چې په فارسي ژبه کې د خربزه روبا، کدوی تلخ او سيب تلخ په نوم یادیږي او په عربي ژبه کې ورته حنظل، مرارة الصحاری، او علقم، او په سرباز کې د اچمي ژبې د خلکو په کلتور کې، چابهار او مومن په "ګونج" او د ایران په جنوب کې د خزر په نوم یادیږي. (تلفظ: خزاره) نومول شوی دی. د ناین او خوروبیابینک په ښارونو کې، دا د هنوانه مار یا هنوانه ماری په نوم پېژندل کیږي.مڼه غونی يوه بومي ځېلۍ لرونکي واښه دي چې د مديترانې په سيمه کې په ځانګړې توګه د تورکيې د ازمير، د افريقا نوبه او د اېټاليا تريسته سيمو بوټی ګڼل کيږي.دا بوټی د هنداوڼو له کورنۍ څخه دی اما له هندواڼې سره لږ توپير او هغه دا چې جسماً تر هندواڼې کوچنی، سخت او تريخ وي. 

## کیمیاوي مرکبات
دا نبات په خپل ترکيب کې د کولسینټین  او colocentin  په نوم يوه ترخه ماده لري، چې له کبله يې د دې خوند ډېر تريخ وي. 

## د درملو ځانګړتياوې
داسې انګېرل کیږي چې د کوکوربيتاسين محلول د درملنې ځانګړتیاوې لري.

د بلغم ضد ، ډېر قوي جلاب او جلاب کوونکي،ځيګر ، قوي انټي بيوټيک، د نقرس ضد، د تيتانوس ، د سر درد او د معدې درد ، د سياتيک، د صرع ناروغۍ ، د شکر ناروغۍ، د پوستکي د خارښت او د وېښتانو د سپينېدو ناروغيو په درملنه کې کارول کيږي.

د مغزي سکتې څخه مخنيوی کوي، د معدې او کدودانې چينجي له منځه وړي، د مار او لړم زهرجن خاصيت راکموي او له منځه يې وړي.

## د مڼه غوني زيانونه
د مڼه غوني د ځانګړتیاوو تر څنګ داسې پایلې هم ترلاسه شوي چې ښيي د دې مېوې زیات استعمال د هاضمې پر سیستم منفي اغېز کوي او د ستونزو لامل کيږي. حتا د دې بوټي خورا لږ مقدار مصرف کولی شي د معدې او کولمو د شدید خارښت ، وینې اسهال ، د پښتورګو زیانمن کېدو ، د وینې ادرار او د ادرار نشتوالي لامل شي. د استعمال په دوام کې د اختلاطاتو، فلج او مړینې په شمول اړخیزې اغیزې هم ذکر شوي. د مصرف اندازه باید د یو چای کاشوغې څخه ډېر نه وي. البته، داسې ویل کیږي چې میندواره او شیدې ورکوونکې مېرمنې باید د دې میوې له خوړلو څخه په بشپړه توګه ډډه وکړي. د دې مېوې خوړل د ماشوم د زيان او سقط لامل کیږي او د هغې زهرجن مرکبات ماشوم ته زیان رسوي.

## مڼه غونی د دودیزو درملو له نظره
څرنګه چې د دې میوې مصرف اکثرا د دودیزو درملو ډاکټرانو له خوا وړاندیز کیږي ، نو د دې طبیعت پیژندل زیان نه لري. د دودیزو درملو له نظره ، دا مېوه ډېره ګرمه او وچه ده او ډېری وختونه د بلغم لرونکي خلکو لپاره وړاندیز کیږي ترڅو د دې د زهرجن اغېزو  له امله د بلغم مخلوط لرې کړي. د دې نبات خوراک په مختلفو فکتورونو پورې اړه لري لکه عمر، روغتیا او نور شرایط. حتا طبیعي اجزا او بوټي درمل باید د مناسب مقدار په پام کې نیولو پرته وانخیستل شي. ټاکل شوی دوز خورا مهم دی. دا هم ویل کیږي چې هغه خلک چې یخ مزاج لري باید دا مېوه ونه خوري. میندواره مېرمنې باید دا مېوه په هيڅ صورت ونه کاروي. 

په تېرو وختونو کې میندواره مېرمنو مڼه غوني د جين د سقط لپاره کارولې. ځینې عرب ښځې اوس هم دغه طریقه کاروي، چې ډېری وخت د مور او ماشوم دواړو  د مرګ لامل شوی دی.  

## ويوکی


## پای ليکونه


## سرچینې

* 
* 

* میرحیدر، حسین (۱۳۷۳). معارف گیاهی. ۳. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی. ص. ۵۳۲.
وېشنيزه:مېوې
وېشنيزه:مڼه غونی
وېشنيزه:ترخه مڼه غوني
وېشنيزه:سارايي مڼه غونی
وېشنيزه:د شکر درمل
وېشنيزه:شکر ناو
البانيان

**البانیايان** د بالکان ټاپووزمې یو له توکمیزو ډلو څخه دي چې ډېری یې په البانیا او کوسوو کې ژوند کوي. دوی په البانیايي ژبه خبرې کوي . ډېری یې په کوسوو او البانیا کې دي، او پاتې نور په اېټالیا ، مقدونیه ، مونټینیګرو او یونان کې مېشت دي. ډېری یې مسلمانان او د سني مذهب پيروان دي . 

## انځورتون

دوتنه:Arbanon location (Albania 11th century AD).png|
دوتنه:Map of the Principality of Arbanon.png|
دوتنه:Kingdom of Albania.png|
دوتنه:13001350ALBANIANMIGRATIONS.png|


## پای ليکونه


وېشنيزه:البانيايي ژبه
وېشنيزه:په اروپا کې مسلمانان
وېشنيزه:اروپايي مسلمانان
وېشنيزه:اروپايي هېوادونه
وېشنيزه:اروپايي
وېشنيزه:اروپايي شورا
وېشنيزه:د البانيا تاريخ
وېشنيزه:په مقدونيه
وېشنيزه:په مونته نګرو کې مېشت قوم
وېشنيزه:نړيوالې
اغستفا

**اغستفا**  د آذربایجان جمهوریت د اغستفا ولسوالۍ یو ښار دی. د دې ښار نفوس د 1989 کال د سرشمېرنې له مخې 9,962 او د 2008 کال د سرشمېرنې له مخې 12,000 تنه و.  

## انځورتون
ښي|بټنوک|267x267px| اغستفا

## اړوند پوښتنې

* اذربايجان
* ازربايجان
* ايران او ازربايجان
* سيمه ييز هېوادونه
* منځنۍ اسيا هېوادونه
* د اذربایجان جمهوریت د ښارونو لیست

## سرچینې

وېشنيزه:ازربا
وېشنيزه:اذ
وېشنيزه:نړۍ
اوپاتيجا

**اوپاتیجا** د کروشیا د پريمرجګرسکي کتر په ایالت کې یو ښار دی چې په 2011 کې د 11,612 تنه نفوس درلود.  

## اړوند پوښتنې

* کروشيا
* کروشيا او اروپا
* اروپايي ښارونه
* اروپايي ټولنه
* اروپايي شورا
* اروپايي اتحاديه
* اروپا او کډوالي
* اروپايي هېوادونه
* اروپايي قومونه
* د کروشیا د ښارونو لیست

## سرچینې

وېشنيزه:اپاتيا
وېشنيزه:کروشيا
وېشنيزه:اروپايي هې
وېشنيزه:اروپايي ټو
وېشنيزه:اروپا او کډوالي
سټينجفورټ، لوګزامبورګ

**سټینجفورټ يا سټينفورټ چې په [[لوګزامبرګي ژبه]] کې د ډبرې د کلا په مانا دی**   د لوګزامبورګ په کاپلان ولایت کې ښاروالۍ ده چې مساحت یې 12.16 مربع کیلومتره دی او په 2009 مېلادي کال کې یې نفوس 4376 تنه و.  

## اړوند پوښتنې

* د لوګزامبورګ ښاروالیو لیست
* په لوګزامبورګ کې د ښارونو لیست
* د لوګزامبورګ ښاروالۍ

## سرچینې

وېشنيزه:لوګزامبورګ
وېشنيزه:اروپا
وېشنيزه:اروپايي تولنه
وېشنيزه:اروپا او کډوالي
وېشنيزه:اروپايي اتحاديه
الخروب، الجزاير

رده:مقاله‌های دارای شرح مختصر
رده:شرح مختصر متفاوت با ویکی‌داده
رده:Pages using infobox settlement with bad settlement type

**الخروب** د قسطنطنیې په ولایت کې یو ښار دی چې د الجزایر په هېواد کې موقعیت لري چې په 1998 کال کې یې 65,344 تنه نفوس درلود او په 2005 کې یې نفوس 103,995تنو ته ورسید.  

## اړوند پوښتنې

* الجزاير
* الجزيره
* الجزيره تلوېزيون
* الجزايري عربي
* په الجزایر کې د ښارونو لیست

## سرچینې

وېشنيزه:اج
وېشنيزه:الج
وېشنيزه:عرب
وېشنيزه:د الجزاير ښکلې منظرې
وېشنيزه:الجزيره تلوې
وېشنيزه:قسطنطين
لويادا

**لويادا** د جیبوتي هېواد په ایرتا سیمه کې یو ښارګوټی دی چې په 2005 کال کې یې 1,646 تنه نفوس درلود. 
## سرچینې
وېشنيزه:جيبو
وېشنيزه:افريقايي ښارونه
وېشنيزه:افريقايي
اوګولين

**اوګولين**  د کروشیا په کارلوواک ايالت کې یو ښار دی چې په 2011 کې يې 14,544تنه نفوس درلود.  

## اړوند پوښتنې

* د کروشیا د ښارونو لیست

## سرچینې

وېشنيزه:کروشيا
وېشنيزه:د کروشيا ښارونه
وېشنيزه:کروشيا هېواد
وېشنيزه:ار
وېشنيزه:افريقايي ښارونه
کوتينا

**کوتينا**  د کروشیا په سیساک-موسلاوینا ښار کې یو ښار دی چې په 2011 مېلادي کال کې يې 24,832 تنه نفوس درلود.  

## اړوند پوښتنې

* اروپايي هېوادونه
* اروپايي ټولنه
* اروپايي ښارونه
* اروپا
* اروپا او کډوالي
* کروشيا
* د کروشیا د ښارونو لیست

## سرچینې

وېشنيزه:اروپايي هې
وېشنيزه:اروپايي ټولنه او کډوالي
وېشنيزه:هېوادونه
وېشنيزه:د نړۍ هېوادونه
وېشنيزه:کروشيا
ميګوري، کېنيا

**میګوري** د کېنیا په نیانزا ولایت کې یو ښار دی چې په 1999مېلادي کال کې یې 31,644 تنه نفوس درلود او په 2005 کې یې نفوس 52,570تنو ته ورسېد.  

## اړوند پوښتنې

* په کینیا کې د ښارونو لیست

## سرچینې

وېشنيزه:کېنيا
وېشنيزه:افريقايي ښارونه
وېشنيزه:ميګوري
وېشنيزه:افريقايي اح
وېشنيزه:ژوند په افريقا کې
مسيدا

**میسیدا** چې په مالټي ژبهMsidaليکل کيږي، د مالټا په شمالي هاربر ولسوالۍ کې یو ښار دی چې په 1995 کې یې 6,942 تنه نفوس درلود، مګر په 2005 کال کې یې نفوس 7,623 تنه و.  

## اړوند پوښتنې

* په مالټا کې د ښارونو لیست

## سرچینې

وېشنيزه:مالتا
وېشنيزه:د مالتا
وېشنيزه:مالتا جزيره
وېشنيزه:مالتا ښارونه
شاه عازی امان الله

غازي امان الله خان (پښتو او دري: غازی امان الله خان؛ د 1 جون 1892 - 25 اپریل 1960) د 1919 څخه د لومړي امیر په توګه او د 1926 څخه وروسته د پاچا په توګه، په 1929 کې د هغه د ګوښه کیدو پورې د افغانستان حاکم و.

 جنازه: جلال اباد، افغانستان

 پلار: شهزاده حبیب الله اول، د افغانستان شهزاده

 زیږیدلی: 1 جون 1892؛  پغمان، د افغانستان سلطنت
مامېر

**مامېر**  د لوګزامبورګ په کاپلان ولایت کې ښاروالۍ ده چې د 27.54 مربع کیلومتره مساحت لري او په 2009مېلادي کال کې یې نفوس 6786 تنه و.  

## اړوند پوښتنې

* د لوګزامبورګ ښاروالیو لیست
* په لوګزامبورګ کې د ښارونو لیست

## سرچينې
بريکه، الجزاير

**بريکه چې په [[عربي ژبه]] کې بريکة ليکل کيږي** د الجزایر په باتنه ولایت کې یو ښار دی چې په 1998 کال کې یې 80,618 تنه نفوس درلود او په 2005 کې یې نفوس 114,547 تنو ته ورسېد.
## سرچینې

وېشنيزه:الجزاير
وېشنيزه:الجزيره
وېشنيزه:الجزيره تلوېزيون
بيالا اسلاتينا

**بیالا** سلاتینا د بلغاریا په وراتسا ولایت کې یو ښار دی چې په 2001 مېلادي کال کې يې 13,832 تنه نفوس درلود.  

## اړوند پوښتنې

* په بلغاریا کې د ښارونو لیست

## سرچینې

وېشنيزه:بلغاريايي ژبه
وېشنيزه:بلغاريا
وېشنيزه:بلغاريې ښارو
وېشنيزه:د بلغاريا ښارونه
وېشنيزه:اروپايي مسلمانان
وېشنيزه:اروپايي ت
وېشنيزه:اروپايي شورا
قزاق (ښار)

قزاق په ترکي اذربايجاني ژبه کېQazax ليکل کيږي د آذربايجان جمهوريت په قزاق ايالت کې يو ښار دی چې د 1989 مېلادي کال د سرشمېرنې له مخې يې 19،045 تنه نفوس درلود چې په 2008 کال کې بيا دا نفوس 19،500 تنو ته ورسېده.

## اړوند پوښتنې

* د اذربایجان جمهوریت د ښارونو لیست

## سرچینې

وېشنيزه:اذربايجان
وېشنيزه:ازربايجا
وېشنيزه:منگوران
وېشنيزه:مرکزي اسيا
وېشنيزه:شوروي اتحاد
وېشنيزه:روسيه
ټونټانګ

**تونتانژ** د لوګزامبورګ په میرش ولایت کې ښاروالۍ ده، چې 18.73 مربع کیلومتره مساحت لري او په 2009 کال کې یې نفوس 1034 تنه و.  

## اړوند پوښتنې

* د لوګزامبورګ ښاروالیو لیست
* په لوګزامبورګ کې د ښارونو لیست

## سرچینې

وېشنيزه:لوګزامبورګ
وېشنيزه:لوګزامبورګ ښارونه
وېشنيزه:اروپايي اتحاديه
وېشنيزه:اروپايي قومونه
وېشنيزه:اروپا
وېشنيزه:اروپايي شورا
آق سو (ښار)

**اق سو**  د  آذربایجان په اق سو ايالت کې یو ښار دی. د دې ښار نفوس د 1989 د سرشمېرنې له مخې 14,201 تنه و او د 2008 کال د سرشمېرنې له مخې 17,400 و.  

## اړوند پوښتنې

* د اذربایجان جمهوریت د ښارونو لیست

## سرچینې
مشارکت کنندگان ویکی‌پدیای انگلیسی. «Agsu (city)»..mw-parser-output cite.citation{font-style:inherit}.mw-parser-output q{quotes:"\"""\"""'""'"}.mw-parser-output code.cs1-code{color:inherit;background:inherit;border:inherit;padding:inherit}.mw-parser-output .cs1-lock-free a{background:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/65/Lock-green.svg/9px-Lock-green.svg.png")no-repeat;background-position:right .1em center;padding-right:1em;padding-left:0}.mw-parser-output .cs1-lock-limited a,.mw-parser-output .cs1-lock-registration a{background:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d6/Lock-gray-alt-2.svg/9px-Lock-gray-alt-2.svg.png")no-repeat;background-position:right .1em center;padding-right:1em;padding-left:0}.mw-parser-output .cs1-lock-subscription a{background:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/aa/Lock-red-alt-2.svg/9px-Lock-red-alt-2.svg.png")no-repeat;background-position:right .1em center;padding-right:1em;padding-left:0}.mw-parser-output div[dir=ltr] .cs1-lock-free a,.mw-parser-output div[dir=ltr] .cs1-lock-subscription a,.mw-parser-output div[dir=ltr] .cs1-lock-limited a,.mw-parser-output div[dir=ltr] .cs1-lock-registration a{background-position:left .1em center;padding-left:1em;padding-right:0}.mw-parser-output .cs1-subscription,.mw-parser-output .cs1-registration{color:#555}.mw-parser-output .cs1-subscription span,.mw-parser-output .cs1-registration span{border-bottom:1px dotted;cursor:help}.mw-parser-output .cs1-hidden-error{display:none;font-size:100%}.mw-parser-output .cs1-visible-error{font-size:100%}.mw-parser-output .cs1-subscription,.mw-parser-output .cs1-registration,.mw-parser-output .cs1-format{font-size:95%}.mw-parser-output .cs1-kern-left,.mw-parser-output .cs1-kern-wl-left{padding-left:0.2em}.mw-parser-output .cs1-kern-right,.mw-parser-output .cs1-kern-wl-right{padding-right:0.2em}
وېشنيزه:ازرباي
وېشنيزه:اقسو
وېشنيزه:ازربايجان
وېشنيزه:اذربايجان
وېشنيزه:اذربايجان ښارونه
وېشنيزه:مرکزي اسيا
وېشنيزه:منځنۍ اسيا
وېشنيزه:شوروي اتحاد
وېشنيزه:روسيه
پخته اباد

**پخته اباد** د تاجکېستان په سوېل لوېدیځ کې یو کلی او ښارګوټی دی چې د ختلان ولایت په توس ولسوالۍ کې موقعیت لري. د دې کلي نفوس 14671 تنه دی.   

## اړوند پوښتنې

* په تاجکستان کې د جماعتونو لیست

## سرچینې

وېشنيزه:ختلان
وېشنيزه:تاجکستان
وېشنيزه:تاجکېستان
وېشنيزه:تاجيکستان
وېشنيزه:ښارګ
وېشنيزه:ښارونه
وېشنيزه:تاجکي
مارټين، بلغاريا

**مارټین** د بلغاریا په روسه کې یو ښار دی چې په 2001 مېلادي کال کې يې 3,759 تنه وګړي درلودل.  

## اړوند پوښتنې

* په بلغاریا کې د ښارونو لیست

## سرچینې

وېشنيزه:بلغاريايي ژبه
وېشنيزه:بلغاريايي ژ
وېشنيزه:بلغارستان
وېشنيزه:بلغاريا
وېشنيزه:بلغاري
وېشنيزه:بلغاريا ښارونه
وېشنيزه:اروپايي قومونه
وېشنيزه:اروپايي شورا
وېشنيزه:اروپايي تولنه
کونټرن

**کونټرن چې په لوګزامبورګي ژبه کېConter ليکل کيږي،**د لوګزامبورګ هېواد د لوګزامبورګ په ولایت کې ښاروالي ده چې مساحت یې 20.55 مربع کیلومتره دی او په 2009 مېلادي کال کې یې د وګړو شمېر 3226 تنه و.  

## اړوند پوښتنې

* د لوګزامبورګ ښاروالیو لیست
* په لوګزامبورګ کې د ښارونو لیست

## سرچینې

وېشنيزه:لوګزامبورګ ښارونه
وېشنيزه:لوګزامبورګ
وېشنيزه:لوګزامبروګ سيمې
وېشنيزه:اروپايي قومونه
وېشنيزه:اروپايي شورا
وېشنيزه:اروپايي سيم
وېشنيزه:اروپايي تولنه
وېشنيزه:اروپايي ت
وېشنيزه:اروپايي
وېشنيزه:اروپا او کډوالي
وېشنيزه:اروپا
وېشنيزه:اروپايي اتحاديه
واجير، کېنيا

بټنوک|300x300px|د واجير يوه منظره
**واجير** د کېنیا په شمال ختیځ ولایت کې یو ښار دی چې په 1999 کې یې 32,237 تنه نفوس درلود او په 2005 کې یې نفوس 49,875تنو ته ورسېد.  

## اړوند پوښتنې

* په کینیا کې د ښارونو لیست

## سرچینې

وېشنيزه:کېنيا
وېشنيزه:افريقايي ښارونه
وېشنيزه:افريقايي هېوادونه
وېشنيزه:افريقايي فيلسوفان
وېشنيزه:افريقايي اوراسيا
وېشنيزه:افريقايي اتحا
وېشنيزه:افريقايي اتحاديه
بوجاق

رده:مقاله‌های دارای شرح مختصر
رده:شرح مختصر متفاوت با ویکی‌داده
بوکاک

**بوکاک** د ترکیې یو ښار دی چې په بوردور ولایت کې موقعیت لري. د دې ښار نفوس د 2008 کال د سرشمېرنې له مخې 35,843 تنه او د 2009 کال د اټکل له مخې 36,065 تنه دی.  

## اړوند پوښتنې

* په ترکیه کې د ښارونو لیست

## سرچینې

وېشنيزه:ترکيه
وېشنيزه:تورکيه
وېشنيزه:ترکي ښارونه
وېشنيزه:ترکي سيمې
وېشنيزه:ترکي سياستوال
وېشنيزه:ترکي قا
وېشنيزه:عبدالله ګل
وېشنيزه:رجب طيب اور
وېشنيزه:رجب طيب اردغان
د مور قانون

د مور قانون هغه مشاهده ده چې په یوه متراکم مدغم سرکېټ (IC) کې د ټرانزیسټرونو شمېر تقریباً په هرو دوو کلونو کې دوه برابره کېږي. د مور قانون د یوه تاریخي بهیر یوه مشاهده او وړاندوینه ده. دا د فزیک یو قانون نه، بلکې یوه تجربوي اړیکه ده، چې په تولید کې د تجربو څخه د حاصل شوو لاسته راوړنو سره تړلی دی.  

دا مشاهده د ګورډون مور (Gordon Moore) په نوم نومول شوې ده، مور د فېئرچایلډ نیمه هادي (Fairchild Semiconductor) او د انټل له بنسټګر څخه (او د انټل پخوانی عامل مدیر) ؤ چې په ۱۹۶۵ کال کې یې د هر مدغم سرکېټ اجزاو په شمېر کې په هر کال کې د دوه برابره کېدو استدلال وکړ او وړاندوینه یې وکړ چې د ودې دا نرخ به لږ تر لږه د یوې بلې لسیزې لپاره دوام ولري. هغه چې په ۱۹۷۵ کال کې راتلونکې لسیزې ته سترګې په لاره ؤ، خپله وړاندوینه یې په هرو دوو کلونو کې دوه برابره کېدو ته اصلاح کړه، چې د ۴۱ سلنه د ودې مرکب کلني نرخ (compound annual growth rate) یا (CAGR) و. په داسې حال کې چې مور په دې وړاندوینه کې چې تاریخي بهیر به دوام ومومي، تجربوي شواهد ونه کارول، د هغه وړاندوینې له ۱۹۷۵ کال راهیسې صدق کاوه او له هغه وخته د "قانون" په توګه پېژندل شوې.  

د مور وړاندوینه په نیمه هادي صنعت کې د اوږد مهاله پلان اېښودنې د لارښونې او د څېړنې او پراختیا لپاره د موخو ټاکلو لپاره کارول کېږي، نو له دې امله تر یوه حده د ځان جوړونې وړاندوینې (self-fulfilling prophecy) په توګه عمل کوي. په ډیجیټلي الکترونیک کې پرمختګونه، لکه د کیفیت سره تنظیم شوو د مایکرو پروسیسر قیمتونو کې کمښت، د حافظې ظرفیت (RAM او فلش) کې زیاتوالی، د سینسرونو یا حسګرو ښه والی او حتی په ډیجیټلي کمرو کې د پکسلونو شمېر او اندازه، د مور قانون سره زیات تړاو لري. په ډیجیټلي الکترونیک کې دا مرحلوي بدلونونه د ټکنالوژیکي او ټولنیز بدلون، ګټورتوب او اقتصادي ودې محرک ځواک دی.  

د صنعت کارپوهان په دې اړه چې د مور قانون کارونه به کله پای ته رسي، موافقې ته نه دي رسېدلي. د مایکرو پروسیسر طرح کوونکي خبر ورکوي چې شاوخوا د ۲۰۱۰ کال راهیسې د نیمه هادي پرمختګ په ټول صنعت کې سوکه شوی، چې د مور قانون له خوا د وړاندوینه شوي سرعت څخه لږ کم دی.  

په دې وروستیو کې د مور قانون د راتلونکي پرمختګ لپاره د ځای څخه وخت ته یو سمتي بدلون وړاندیز شوی ( چې د مایکرو الکټرونیک راتلونکی پرمختګ په نوم یادېږي). په دې بهیر کې، ذهن "په مشخص ځای کې د زیاتو ټرانزیسټرونو د بسته بندۍ" څخه " د وخت له پلوه په مؤثر طریقه د یاد ټرانزیسټرونو ټولیزې کارونې" ته بدلېږي.  

## سرچينې
ساپاروا بانيا

**ساپارېوا بانيا** د بلغاریا د کیوستندیل ولایت یو ښار دی چې په 2001 مېلادي کال کې يې 4,328 تنه نفوس درلود.  

## اړوند پوښتنې

* په بلغاریا کې د ښارونو لیست

## سرچینې

وېشنيزه:بلغاريايي ژبه
وېشنيزه:بلغاريه
وېشنيزه:بلغاريا ښارونه
وېشنيزه:بلغاريا
وېشنيزه:بلغاري ژبه
وېشنيزه:بلغاري
وېشنيزه:اروپايي قومونه
وېشنيزه:اروپايي شورا
وېشنيزه:اروپايي سيم
وېشنيزه:اروپايي تولنه
وېشنيزه:اروپايي
وېشنيزه:اروپا او کډوالي
وېشنيزه:اروپا
وېشنيزه:اروپايي اتحاديه
سعيده، الجزاير

**سعیده** ښار د سعيده ولايت په پلازمېنه ده چې ، د الجزایر په شمال لوېدیځ کې موقعیت لري، چې په 1998 کال کې يې 110,865 تنه نفوس درلود او په 2005 مېلادي کال کې  يې نفوس 136,856تنو ته ورسېد.  

## اړوند پوښتنې

* په الجزایر کې د ښارونو لیست

## سرچینې

وېشنيزه:الجزاير
وېشنيزه:الجزيره تلوېزيون
وېشنيزه:الجزيره تلوې
وېشنيزه:الجزيره
وېشنيزه:عرب پېښلیک
وېشنيزه:عرب پوهان
وېشنيزه:عرب وزیران
وېشنيزه:عرب هېوادونه
وېشنيزه:عرب لیکوالان
وېشنيزه:عرب ليکوال
وېشنيزه:عرب فيلسوفان
وېشنيزه:عرب خبریالان
وېشنيزه:عرب ستورمزلي
نړيوال هېوادونه او بيرغونه

هغه هېوادونه چې لومړی توری يې الف (ا ) وي په لاندې ډول دي:
# هغه هېوادونه چې د الف په توري پيل شوي:
ساليان

**ساليان په [[لاتیني ژبه|لاتيني ژبه]] کې Salyanليکل کيږي**  د آذربایجان جمهوریت د په ساليان ولسوالۍ کې یو ښار دی. د دې ښار نفوس د 1989 کال  د سرشمېرنې له مخې 30,396تنه او د 2008کال د سرشمېرنې له مخې 36,200 تنه و.

## اړوند پوښتنې

* د اذربایجان جمهوریت د ښارونو لیست

## سرچینې

وېشنيزه:ازري وګړي
وېشنيزه:ازربایجان
وېشنيزه:ازربايجان
وېشنيزه:ازربايجا
وېشنيزه:ازرباي
وېشنيزه:ازربا
وېشنيزه:ازربايجاني ژبه
پولاتلي

**پولاتلي چې په ترکي ژبهPolatlı ليکل کيږي** د ترکیې یو ښار دی چې په انقره ولایت کې موقعیت لري. د دې ښار نفوس د 2008 کال د سرشمېرنې له مخې 89,024 تنه او د 2009 کال د اټکل له مخې 96,812 تنه دی.  

## اړوند پوښتنې

* د ترکیې د ښارونو لست

## سرچینې

وېشنيزه:ترکيه
وېشنيزه:ترکي ښارونه
وېشنيزه:استانبول
وېشنيزه:اروپا
وېشنيزه:اسيا
وېشنيزه:انقره
وېشنيزه:پلازمېنه
اېسکار (ښار)

**اېسکار** د بلغاریا په پلېوېن ولایت کې یو ښار دی چې په 2001 کې یې نفوس 3,925تنه و.  

## اړوند پوښتنې

* په بلغاریا کې د ښارونو لیست

## سرچینې

وېشنيزه:بلغار
وېشنيزه:بلغاريې ښارو
وېشنيزه:بلغاريه
وېشنيزه:بلغاريايي ژبه
وېشنيزه:بلغاريايي ژ
وېشنيزه:بلغاريا ښارونه
وېشنيزه:بلغاريا
وېشنيزه:بلغاري ژبه
وېشنيزه:بلغاري
وېشنيزه:بلغارستان
توتوم، بوتسوانا

**توتوم** د بوټسوانا په مرکزي سیمه کې یو ښار دی، چې په 2000 کې یې 14,707 تنه نفوس درلود، چې 6,555 یې نارینه او 8,152 یې ښځې وې .  

## اړوند پوښتنې

* په بوټسوانا کې د ښارونو لیست

## سرچینې

وېشنيزه:بوتسوانا
وېشنيزه:بوتسوانا ښارونه
وېشنيزه:بوتسوانا کلي
نايري، کېنيا

نايري چې په انګليسي ژبه کې ليکل کيږي د کېنیا په مرکزي ولایت کې یو ښار دی چې په 1999 کال کې یې 98,908 تنه نفوس درلود او په 2005 کې یې نفوس 130,562تنو ته ورسید.  

## اړوند پوښتنې

* په کینیا کې د ښارونو لیست

## سرچینې

وېشنيزه:افريقايي اتحا
وېشنيزه:افريقايي ښارونه
وېشنيزه:افريقايي هېوادونه
وېشنيزه:افريقايي فيلسوفان
وېشنيزه:افريقايي اوراسيا
وېشنيزه:افريقايي اتحاديه
وېشنيزه:افريقايي
کويما، انګولا

**کویما** (په انګليسي ژبه: Cuima) د آنگولا هېواد په هوامبو ولايت  کې يو ښار دی چې په  ۲۰۰۹ میلادی کال يې نفوس ۶٬۵۴۶ تنه و.

## اړوند پوښتنې

* په انګولا کې د ښارونو لیست
*

## سرچینې

وېشنيزه:انګولا
وېشنيزه:د انګولا ښارونه
وېشنيزه:د انګولا هېواد
وېشنيزه:د انګولا بيرغ
وېشنيزه:دا
وېشنيزه:د انګولا موقعيت
شیون فومنی

میر احمد سید فخری نژاد چې په شیون فومینی مشهور دی (د ۱۳۲۵ کال د لیندۍ دریمه، فومن – ۲۳ سپتمبر ۱۳۷۷، تهران) شاعر د ګیلان څخه وو. 

شیون فوماني د ۱۳۲۵ کال د جنورۍ په دریمه نیټه د فومان په ښار کې زیږیدلی دی. لومړنۍ زده کړې يې درې کاله په رشتيا کې وکړې او بيا کرمانشاه ته ولاړ او هلته يې د عالي لېسې دويمه درې کاله تېر کړل تر دې چې په ١٣٤٥ کال کې يې د طبيعي علومو ډيپلوم ترلاسه کړ. 

په کرمانشاه کې د دغه ښار له ادبي حلقو او شاعرانو سره اړيکه درلوده او د جعفر دروېش او عباس دروېش په څېر خلکو سره يې اړيکې لرلې.

نوموړی په ۱۳۷۷ لمریز کال کې د پښتورګو د اوږدې ناروغۍ او د تهران په یوه روغتون کې د پښتورګو تر انتقال وروسته وفات شو. د هغه د وصیت له مخې د هغه قبر د رشت په سلیمان دره کې د میرزاکوچک جنګیالي مقبرې ته څېرمه او د مور قبر ته څېرمه موقعیت لري.

د ۱۳۹۹ لمریز کال د لیندۍ په ۲۷مه د کلاحدوز کوڅې په سیمه کې دویم واټ د شیون فومیني په نوم ونومول شو.   

## نورې لوستنې
لرغونپوهنه د پوهاند شیون فومنی له څېرموڅيړنيزو بوختياوو څخه

## باندنۍ تړنې
* د مجاور احمد زيار وېبپاڼه 
*

وېشنيزه: ایران ليکوال
وېشنيزه: ایرانشاعران 
وېشنيزه:فارس ليکوال  
وېشنيزه:ایرانی 
وېشنيزه:ایران
د اسراییلو عرب اتباع

link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5f/Map_of_Arabic_speaking_localities_in_Israel.png/260px-Map_of_Arabic_speaking_localities_in_Israel.png|alt=|بټنوک|418x418px| د عربي ویونکو نقشه، 2015کال
**د اسراییلو عرب اتباع**  د اسراییلو هغه اتباع دي چې عرب دي. د اسراییلو ډېری عرب اتباع ځانونه  فلسطینيان ګڼي او معمولاً ځان د **اسراییلو فلسطینی** یا **د اسراییلو فلسطیني اتباعو** په توګه یادوي. 

## حوالې

وېشنيزه:اسراييل
وېشنيزه:اسراييلي قومونه
وېشنيزه:اسراييلو نفو
وېشنيزه:اسراييلو ژبې
وېشنيزه:اسراييلي ا
وېشنيزه:عرب پېښلیک
وېشنيزه:عربي فيزيکپوهان
وېشنيزه:عربي شمېرپوهنه
وېشنيزه:عربي سياستوال
وېشنيزه:عربي شخصيات
وېشنيزه:عربي ادبیات
وېشنيزه:عربي
وېشنيزه:عربي شاعران
د نفوس له مخې د هیوادونو نوملړ

link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a5/World_Population.svg/330px-World_Population.svg.png|بټنوک| په 2019 کې د نفوس له مخې د هېوادونو او سیمو نقشه (تور رنګ، ډېر نفوس)
دا د **نفوس له مخې د هېوادونو نوملړ دی** . په دې کې خپلواک دولتونه ، مېشته، انحصاري سیمې او په ځینو مواردو کې د خپلواکو دولتونو اجزاوو لرونکي هېوادونه شامل دي، په لړليک کې شاملول په ابتدايي توګه د ISO معیار ISO 3166-1 پر بنسټ دي. د مثال په توګه، انګلستان یو واحد وجود ګڼل کیږي، په داسې حال کې چې د هالنډ د سلطنت اجزاوو هېوادونه په جلا توګه ګڼل کیږي. سرېره پردې ، پدې لېست کې ځینې ایالتونه شامل دي چې محدود پېژندل شوي په ISO 3166-1 کې نه دي موندل شوي. همدارنګه د نړۍ د نفوس په پرتله د هر هېواد نفوس په سلنه کې ورکړل شوی، کوم چې ملګري ملتونه د 7.954 ملیارد وګړي په 2022 کال کې اټکل کوي  . 

## تګلاره
په دې چارټ کې کارول شوي ارقام د ملي سرشمېرنې د ادارې له خوا د خورا تازه اټکلونو یا نسبتونو پراساس دي، چې تل په تغير کې وي.

د کومو هېوادونو او ځايونو چې ملي معلومات شتون نلري، ارقام د 2021 لپاره د اټکلونو یا اټکلونو پر بنسټ د ملګرو ملتونو د اقتصادي او ټولنیزو چارو د نفوس څانګې له خوا چمتو شوي. 

ځکه چې راټول شوي ارقام په هر هېواد کې په ورته وخت کې نه راټولیږي، یا د دقت په ورته کچه کې، د پایلې شمېرې پرتله کول ممکن غلطې پایلې رامنځته کړي. سربېره پردې، د ټولو هېوادونو څخه د ارقامو اضافه والی ممکن د نړۍ مجموعې سره مساوي نه وي.

هغه سیمې چې د خپلواکو دولتونو بشپړې برخې جوړوي، لکه د انګلستان هېوادونه ، د اړوندو خپلواکو هېوادونو د برخې په توګه شمېرل کیږي. په دې کې نور نهادونه شامل دي، لکه اروپایي اتحادیه ،  چې خپلواکه دولتونه نه دي، او خپلواکې سیمې چې دایمي نفوس نلري، لکه د انټارکټیکا په اړه د مختلفو هېوادونو ادعاګانې .

## د نفوس له مخې خپلواک دولتونه او تړلې سیمې
نوټ: د ملګرو ملتونو د ۱۹۳ غړو هېوادونو او د ملګرو ملتونو عمومي اسامبلې ته د دوو څارونکو هېوادونو لپاره یوه شمېره درجه ټاکل شوې ده. انحصاري سیمې او هغه هېوادونه چې د خپلواکو دولتونو برخې دي د شمېرې درجې ندي ټاکل شوي. برسېره پردې، د محدود پېژندنې سره خپلواکه دولتونه شامل دي، مګر د شمېرې درجه نه ده ټاکل شوې.

## یادښتونه

## سرچينې
الکترومقناطیسي وړانګې او روغتیا

الکترومقناطیسي وړانګې په دوو ډولونو وېشل کېدی شي: آیونیز کوونکې وړانګې او ناآیونیز کوونکې وړانګې، د واحد فوټون د وړتیا پربنسټ چې له ۱۰ څخه ډېر الکترون ولټ انرژي لري ترڅو اتومونه آیونیز کړي یا کیمیاوي بانډونه مات کړي. اوچت ماوراء بنفس او لوړې فریکونسۍ لکه د ایکس ورانګې یا د ګاما وړانګې آیونیز کوونکي دي او دوی خپل ځانګړي خطرونه رامنځته کوي: د وړانګو زهري کونه وګورئ.  

د وړانګو ترټولو عام روغتیایي خطر د لمر سوځېدنه ده، چې متحده ایالاتو کې په کال کې تقریباً د ۱۰۰۰۰۰ او ۱ مېلیون تر منځ د پوستکي نوي سرطانونه رامنځته کوي.   

د روغتیا نړیوال سازمان (WHO) او د سرطان د څېړنې نړیوالې ادارې (IARC) په ۲۰۱۱ کال کې د راډیوفریکوینسۍ الکترومقناطیسي ساحې طبقه بندي کړې، چې ممکن د انسان لپاره سرطان رامنځته کوونکې وي (B۲ ګروپ).

## خطرونه
د الکترومقناطیسي ساحو څخه ډایالټریک تودوخه کولی شي بیولوژیکي خطر رامنځته کړي. د بېلګې په توګه، د آنتن شاوخوا کې درېدل یا لمس کول، پداسې حال کې چې د لوړې برېښنا لېږدونکي په فعالیت کې وي، د سوځېدنې لامل کېدی شي (دا میکانیزم د مایکرووېو تنور د میکانیزم سره مشابه دی).  

د تودوخې اغېزه د الکترومقناطیسي انرژۍ د ځواک او فریکونسۍ او همدارنګه سرچینې ته د فاصلې معکوس مربع سره بدلون کوي. سترګې او بیضې په دې ناحیو کې د وینې جریان د کموالي له امله د راډیو فریکوینسي تودوخې سره ډېرې حساس دي، که داسې نه وی د تودوخې زیاتوالی یې له منځه وړی شوی.  

د راډیويي فریکوینسي انرژي د کثافت په ۱ – ۱۰ ملي ولټ\سانتي متر مربع  یا  لوړو کچو کې کولی شي په  نسجونو کې د اندازې کېدو وړ تودوخې لامل شي. د معمولي راډیويي فریکوینسي انرژي کچې چې عام خلکو ورسره مخ کېږي، د پام وړ تودوخې رامینځته کولو لپاره د اړینو کچو څخه زیاتې ټیټې دي، خو د لوړ ځواک راډیويي فریکوینسۍ سرچینو ته نږدې د کار ځانګري چاپېریالونه ممکن د خطر سر مخ خوندي حدودو څخه تجاوز وکړي. د تودوخې د اغېزې اندازه د جذب ځانګړی میزان یا SAR دی، چې واحد یې واټ پر کیلوګرام (W/kg) دی. IEEE او زیاتره ملي دولتونو د SAR پر بنسټ، عمدتاً د ICNIRP لارښودونو پر بنسټ د الکترومقناطیسي انرژۍ د بېلابېلو فریکونسیو سره د مخ کېدو لپاره د خوندیتوب محدود رامنځته کړي، چې د حرارتي زیانونو پر وړاندې له خلکو څخه ساتنه کوي.  

### د ټيټو کچو سره مخ کېدل
د روغتیا نړیوال سازمان (WHO)  په ۱۹۹۶ کال کې یو څیړنیر کار پیل کړې ترڅو د EMR مختلفو سرچینو سره د خلکو د ورځ زیاتېدونکي مخ کېدو له امله روغتیايي اغېزې مطالعه کړي. د روغتیا نړیوال سازمان/ د سرطان څېړنې نړیواله ادارې په ۲۰۱۱ کال کې د راډیويي فریکوینسي الکترومقناطیسي ساحې د مغزي تورمور (glioma) د زیات خطر پر بنسټ طبقه بندي کړې، چې ممکن د انسان لپاره سطان رامنځته کوونکي وي (B۲ ګروپ)، دا ترمور د مغزي سرطان یو وژونکي ډول دی، چې د بېسیم تلیفون کارولو سره تړاو لري.  

د ساري ناروغیو څېړنې د EM د څرګندتیا او د ځانګړو روغتیا اغیزو ترمنځ په ساحه کې احصایوي اړیکو ته ګوري. له ۲۰۱۹ کال راهیسې، د اوسني کار زیاتره برخه د سرطان په اړه د EM د ساحې څېړنه تر پوښښ لاندې راولي. داسې خپرونې شته چې د کمزورو غیر حرارتي الکترو مقناطیسي ساحو (بایو الیکترومقناطیس وګورئ) د پیچلو بیولوژیکي او عصبي اغېزو د شتون ملاتړ کوي، چې د ضعیف ELF الکترو مقناطیسي ساحې او ماډل شوي RF او مایکر موجونو ساحې په کې ګډون لري.  

## سرچينې
مراټيان

**مراټي خلک** یا **مراټيانن**  په هند کې یوه توکمیزه ډله ده چې په مراټي خبرې کوي (د هند آریایي ژبه). هغه کسان چې د مهاراشترا ایالت او د هغې په شاوخوا ولسوالیو او ایالتونو کې ژوند کوي، په شمول د بیلګام او کاروار په ګډون د لویدیځ هند ایالتونو کرناټکا او مارګاو په ګوا ایالت کې.  د دوی ژبه مراټي د هند آریایي ژبو د سویلي څانګو برخه ده او د ماراتا لپاره یو ذات کارول کیږي.  د مراټا حلقې په 17 پېړۍ کې سیاسي شهرت ترلاسه کړ، کله چې د مراټا جنګیالي چترپتي سوجي مهاراج د مراټا امپراتورۍ تاسیس کړه، چې ویل کیږي د مغل امپراتورۍ په زوال کې لوی رول لوبولی دی، خو وروسته د افغاني احمدشاه ابدالي له خوا د پاني پت په ډګر کې د شيواجي په ماتې او سل زرو زياتو مراټيانو په مړينه د دې امپراتورۍ ريښې د هند پر ځمکه کمزورې شوې .   

## حوالې

وېشنيزه:مرا
وېشنيزه:مراټي ژبه
وېشنيزه:مراټيان
وېشنيزه:هند
وېشنيزه:هندي ژبې
کاستاو

**کاستاو**  د کروشیا د پریمرجګرسکي کتر په ایالت کې یو ښار دی چې په 2011 کې د 8,458 تنه نفوس درلود  

## اړوند پوښتنې

* د کروشیا د ښارونو لیست

## سرچینې

وېشنيزه:کروشيا هېواد
وېشنيزه:کروشيا
وېشنيزه:کرواسي
وېشنيزه:کروشيا ښارونه
وېشنيزه:اروپايي قومونه
وېشنيزه:اروپايي شورا
وېشنيزه:اروپايي سيم
وېشنيزه:اروپايي تولنه
وېشنيزه:اروپايي
وېشنيزه:اروپا او کډوالي
وېشنيزه:اروپا
وېشنيزه:اروپايي اتحاديه
روزر

**روزر** د لوګزامبورګ د ایش-سور-الزیت ولایت يوه ښاروالي ده چې 23.79 مربع کیلومتره مساحت لري او په 2009 کې یې نفوس 4702 تنه و.  

## اړوند پوښتنې

* د لوګزامبورګ ښاروالیو لیست
* په لوګزامبورګ کې د ښارونو لیست

## سرچینې
لندنا، (انګولا)

**لندنا په**( انګليسي ژبه: Lândana (Cacongo)) د آنگولا هېواد په کبيندا ولايت کې پروت يو ښارګی دی چې په  2009 مېلادي کال کې يې 16،783 تنه نفوسد درلود.

## اړوند پوښتنې

* په انګولا کې د ښارونو لیست

## سرچینې

وېشنيزه:انګولا
وېشنيزه:انګولا عربي
وېشنيزه:انګولايي ژبه
وېشنيزه:انګليسي ژبه
وېشنيزه:عربي هېوادونه
وېشنيزه:افريقايي ښارونه
وېشنيزه:افريقايي هېوادونه
وېشنيزه:افريقايي فيلسوفان
وېشنيزه:افريقايي اوراسيا
وېشنيزه:افريقايي اح
وېشنيزه:افريقايي اتحاديه
وېشنيزه:افريقايي اتحا
العلمه، الجزاير

**په** (عربي ژبه: العلمة) د  الجزایر هېواد په  سطیف ولايت کې پروت يو ښارګی دی چې په ۱۹۹۸ مېلادي کال کې يې نفوس ۱۰۵٫۱۳۰ تنه و، چې په  ۲۰۰۵ مېلادي کال دا نفوس ۱۳۹٫۸۰۸تنو ته ورسېد.

## اړوند پوښتنې

* په الجزایر کې د ښارونو لیست

## سرچینې

وېشنيزه:الجزاير
وېشنيزه:الجزيره تلوېزيون
توتراکان

**توتراکان** د بلغاریا په سليسترا ولایت کې یو ښار دی چې په 2001 کې د 10,322تنه نفوس درلود.  

## اړوند پوښتنې

* په بلغاریا کې د ښارونو لیست

## سرچینې

وېشنيزه:بلغاريه
وېشنيزه:بلغاريايي ژبه
وېشنيزه:بلغاريا ښارونه
وېشنيزه:بلغاريا
وېشنيزه:بلغاري ژبه
وېشنيزه:بلغاري
وېشنيزه:بلغارستان
وېشنيزه:بلغار
وېشنيزه:اروپايي قومونه
وېشنيزه:اروپايي شورا
وېشنيزه:اروپايي سيم
وېشنيزه:اروپايي تولنه
وېشنيزه:اروپايي
وېشنيزه:اروپا او کډوالي
وېشنيزه:اروپا
وېشنيزه:اروپايي اتحاديه