open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
کلا، ارغنداب

**کلا** د ارغنداب ولسوالۍ يو کلۍ دی چي يوې خوا ته يې بستانزو او بلې خواته يې د دېسوزي کلۍ پروت دی. ددې کلي د سر لورې ته ناګهان کلی او لاندې یې بيا د ارغنداب رود پروت دی.

## جغرافيايي موقعيت

دا کلی د جغرافيې د لحاظه خورا مهم رول لري، ځکه چې ډېری تګ راتګ به په راتلونکې کې د ارغنداب څخه و ښار او پنجوايي ولسوالۍ ته د همدې لارې وي. 
### کلا او دېسوزی
همدغه کلۍ د کوهک او بستازو کلي د دېسوزي د لارې د شاه آغا د دورايي سره نښلوي. د ناګهان ډېرئ خلګ هم د کلا د لارې و بستانزو ته ورننوځي.
### د کلا څخه کندهار ښار ته
د کلا، بستانزو او ناګهان خلګ کندهار ښار ته د تګ راتګ لپاره ډېری وخت سيده د همدې کلي د جبار کوڅې په کارولو سره تر ارغنداب رود ور پورې وځي؛ ځکه چې د رود پر دې برخه کوم پل شتون نلري. د رود د هاغاړې څخه بيا درې مشهوره لارې شتون لرې؛ 
* لومړی لاره يې د کلا پر مخامخ خو د رود پر هاغاړې د کوکران (د میرویس نیکه زيارت شاوخوا) کلي ته تللې ده؛ د هرات اډه هم په کوکران کې ده
* دوهمه لاره يې د حاجي نظر جان باغ ته تللې ده، دا کوشنۍ علاقه د کوکران او مېرويس مېنې تر منځ پرته ده، او د جغرافيې د لحاظه د ارغنداب برخه ده. 
* دريمه لاره د باغونو او باغچو په منځ کې تېرېږي، او ډېره ساده لار هم نده، خو دا لاره بيا د رود د غاړې څخه سيده د میرویس مېنې د ترکو جامې ته وروځي.
### د کلا څخه باغ پل ته
د کلا څخه باغ پل ته دوې لارې وتلې دي، يوه يې د عمومي سړک څخه د شاه آغا د دوراهي پر لور ده، او هغه بله لار يې د ملک آغایګل د کور د بغل د جبار کوڅې څخه پر سنځري واله واله وراوړي.

## کسب او کار
د کلا ډېری خلګ، يا بيا شاوخوا ټول خلګ باغوانان دي، او ددې سيمې شاوخوا باغونه او باغچې د دوی ملکيت دی. د کلا کلې د خلګو د يو شمېر باغونو او باغچو د اوبه کولو لپاﺭه اوبه د کلا او بستازو بند څخه سرچينه اخلي.
## مشران
د همدې کلي پخوانی ملک ملک اغايګل نومېده، د هغه د سيمې څخه د وتلو سره سمدلاسه د کلي ملک ښاغلی سيد محمد سو. نوموړی کلۍ يو شمېر قوي کوﺭنۍ لري؛ چي تر ټولو ښه نمونه يې د د مامد آکا دوئ کورنۍ ده، او ددې سيمي د کوﺭونو يوه لويه برخه چي د د مامد آکا دوئ د کورو په نامه مشهوره ده د همدوی ملکيت دی.

## د کلا اړوند ځايونه
*د کلا مسجد
*د مامد آکا دوئ کورونه
* د کلا او بستازو بند
* جبار کوڅه 
* د کلا ګل ګلاپ

## د کلا نامتو شخصیتونه
*نجیب الله یعقوب زی
*سيد محمد
*محمد اکا (قومندان مامد آکا)
*ملک اغايګل
*عبدالستار يعقوب‌زی (پخوانی ملک)

## سرچينې
وېشنيزه:ارغنداب
محمد رضا ګلزار

**محمد رضا ګلزار** ( )، د مارچ په ۲۱ په کال ۱۹۷۷ کې زیږیدلی؛ یو ایرانی فلمي ستوﺭی، سندرغاړی، د تلویزیون کوربه او موډل دی.

## پخوانی ژوند
محمد رضا ګلزار آذري د د مارچ پﺭ ۲۱مه کال ۱۹۷۷م کي په یوه اذري اصله ايرانۍ کورنۍ کي زیږیدلی و. د هغه نږدې ملګری آریا سجادي هغه څوک و چې د هغه سره يې د هغه په هنري مهارتونو کې مرسته کړې.
هغه د ايران د اسلامي آزاد پوهنتون په میخانیکي برخه کي د انجینرۍ زده کړې ترسره کړې. نوموړی د ۲۰۲۰م کال د اکتوبر په مياشته کې په کورونا ویروس باندې اخته و، خو ترې ﺭوغ ﺭمټ ووت.
### فیلموګرافي
* *سام او نرګیس* (۲۰۰۰ - ایراج غادري )
* *Zamaneh* (۲۰۰۱ - Hamidreza Salahmand)
* *بالا حصار ، پایین شهر* (2002 - اکبر خمین)
* *د شمخ اخر* (وروستی خواړه) (- Fe - - - فریډیون جیراني)
* *د حصار اسال* (2003 - ابراهیم شیباني )
* *بوتیک* (2003 - حمید نعمت الله)
* *چشمن سیاه* (2003 Ira 2003 - - ایراج غدري )
* *طلح* (2006 - سیروس الوند )
* *کوما* (2004 - آرش مویرین)
* *ګل* یاخ (2005 - کیومرس پورحمد )
* *شمع اروسی* (2006 - ابراهیم واحیدزاده)
* *اتش باس* (اوربند) (2006 - طهماین میلاني )
* *کلاګ پار* (2007 - شهرام شاه حسینی)
* *توفیګی اجباري* (2008 2008 2008 - - محمد حسین لطیفي )
* *مجنون لییلی* (- 2008 2008 - - غسیم جعفری)
* *ډو خار* (2008 2008 2008 - - محمد بانکي)
* *دیموکراسي تو روز روشن* (- 2009 2009 - - علي اتشاني)
* *ته د و مان* (2010 - محمد بانکي)
* *د اټوم زړه مور (2013 - علی احمدزاده)*
* *شیش او - بیش* (شپږ او پنځه) (2011)
* *I‌ زه غواړم نڅا وکړم* (- 2014 - - - بهمن فرمانره)
* *د اشغال ټیټل نست* (2015 - بیژن ګول بیرنګ)
* *سلام ممبۍ* (2016 2016 - - - غوربان محمد پور)
* *عینیه باغال (2017 2017 - - - منوچهر هادي)*
* *رحمان 1400* (2017 - منوچهر هادي)
* *موږ ټول یوځای یو* (د 2018 کمال تبریز)
* Gisoo (Asheghane2) (2020 منوچهر هادي)
## سرچینې
محمد رضا ګلزار په سپوټيفای کې
وېشنيزه:1977 زېږېدنې
وېشنيزه:Pages with unreviewed translations
زبير بن عوام

**زبير بن العوام بن خويلد**(۵۹۴-۶۵۶) د محمد صلی الله عليه وسلم صحابي او په راشده خلافت کي د اسلامي لښکرو قومندان وو.
 ==کورنۍ او ماشومتوب==
زبير په ۵۹۴ز کال په مکه مکرمه کي وزېږېد.پلار يې عوام بن خويلد د قريشو له بنواسد قبيلې څخه وو. زبير د خديجې رضی الله عنها خوريې وو. د هغه مور صفيه بنت عبدالمطّلب د نبي علیه سلام ترور وه. يعني زبير رضي الله تعالی عنه د نبي علیه سلام ترورزی وو. هغه دوه وروڼه لرل، صعيب او ابو الکعبه. سيف بن الحارث يې مورنی ورور وو چي د بنو اميه له قبيلې څخه وو. زبير لا ځوان وو چي پلار يې وفات شو. مور به يې هغه سخت واهه، کله به چي هغې ته وويل شول چي تا هغه وواژه، د هغه زړه د مات کړ، هغې به ويل زه يې وهم ترڅو په جګړه کي زړور او هوښیار شي. زبير رض د منځني قد، ډنګر، تورو ګړګوتي ويښتانو او نرۍ ږيري خاوند وو. ويښتان به يې په اوږو پراته وو او له سپين کېدلو وروسته يې رنګ ورنه کړ.
## د اسلام منل
 زبير بن عوام له پنځو لومړيو کسانو څخه وو چي د ابوبکر صديق رضي الله تعالی عنه په دعوت يې اسلام قبول کړ، څلورم يا پنځم بالغ نارينه وو چي اسلام يې ومانه. په ۶۱۵ کي حبشې ته د لومړيو پنځلسو هجرت کوونکو نه وو. چي په ۶۱۶ کي بيرته راوګرځېد. کله چي په حبشه کي وو. د حبشې د پاچا نجاشي په خلاف يو بغاوت رامنځته شو، نجاشي له ياغيانو سره د نيل درياب په غاړه مخامخ شو. مسلمانان ددوئ د ساتونکي نجاشي په هکله اندیښمن وو نو زبير رض يې د خبر راوړلو لپاره ولېږه د لامبو په واسطه د جګړې ساحې ته ورسېد او کله چي نجاشي ياغيانو ته ماتي ورکړه نو زبير رض واپس د لامبو له لاري مسلمانانو ته راغی او زېری يې ورکړ. زبير رض له څو تنه نورو مسلمانانو سره په ۶۱۹ز کال کي بيرته مکې مکرمې ته راغی ځکه دوی اورېدلي وو چي د مکې مکرمې ټول خلک مسلمانان شوي دي کله چي مکې ته نږدې شوو نو پوه شوو چي دا خبره درواغ ده ځيني يې په پټه او ځيني نور يې د چا په پناه کي مکې مکرمې ته داخل شوو.
 مدينې منورې ته يې په ۶۲۲ز کال کي هجرت وکړ، لومړی د منذر بن محمد په کور کي دېره شو. په دې اړه مختلف روايتونه دي چي څوک د زبير رض اسلامي ورور شوو چي د عبدالله بن مسعود، طلحه بن عبيدالله، کعب بن مالک او سلمه بن سلمه نومونه ياد شوي دي.  نبي علیه سلام هغه ته د کور جوړولو لپاره ځمکه او د خورما څو وني ورکړې.
## له حضرت محمد صلی الله عليه وسلم سره په غزاګانو کي ګډون
 زبير رض له نبي علیه سلام سره په ټولو غزاګانو کي ګډون کړی دی چي زياتره به يې ژېړ پټکی(لنګوټه) په سر وو.د بدر په غزا کي يې د مشرکینو يو جاسوس ونيو. د احد په غزا کي يې د نبي علیه سلام توره په دې شرط واخستله چي تر هغو به دښمن پرې وهي ترڅو چي ماته شي. کله چي مسلمانانو د شا له خوا حمله وشوه نو زبير رض له هغو صحابه وو څخه وو چي تر پايه له نبي علیه سلام سره ودرېد. د خندق په غزا کي يې نبي علیه سلام ته د بنو قريظه احوال راووړ او نبی علیه سلام وفرمايل چي د هر پيغمبر لپاره حواري وي زما حواري زبير رض ده.
د کلا او بستازو بند

**د کلا او بستازو بند** د اوبو يو کوشنی بند دی چي د ارغنداب رود څخه د سرچينه اخيستونکي ويالې پر سر جوړ سوی دی؛ ددې بند څخه تر ډېره د کلا او بستازو خلګ ګټه اخلي. نوموړۍ بند يواځې د ځمکې خړوبولو لپاره کارېږي؛ او د بريښنا جوړولو لپاره پکښې هيڅ ډول آلې ندي ځاي پر ځاي سوي.
## دا هم وګورئ
د کلا کلی
## سرچینې
د مامد آکا دوئ کورونه

بټنوک|د مامد آکا دوئ کورونه د کلا کلي په نخشه کي هم ښکاري
**د مامد آکا دوئ کورونه** د يوې کورنۍ د مختلفو غړو کورونه دي. دا ټوله ټولنه د مامد آکا (محمد آکا) په نامه پېژندل کېږې؛  د مامد آکا د وړونو، اولادونو او نورو  شمېر ته په کتلو سره نوموړې کورنۍ د وګړو د شمېر د لحاځه د  کلا ترټولو لويه کورنۍ ده. 
## دا هم وګورئ
## سرچینې
په پاکستان کې ډيپلوماټيک ماموريتونه

دا په پاکستان کې د سفارتي ماموریتونو لیست دی. هلته اوس مهال 79 سفارتونو او لوړ کمیسیونونو کې د اسلام اباد او ډیرو هیوادونو کې موقعيت لري په نورو ښارونو کې د پاکستان د قونسلګرۍ دي وساتي.
ډیری هیوادونه غیر بهرني سفارتونه لري چې د نورو بهرني پلازمینو ، لکه ابو ظهبي ، انقره ، ریاض او تهران څخه تایید شوي دي.
دا مقاله د افتخاري قونسلګرۍ نه علاوه.
## سفارتونه

## قونسلګري او جنرال قونسل
### [[کراچۍ]]

## د پاکستان لپاره منل شوي غیر میشته ډیپلوماتیک ماموریتونه
* دچین جمهوریت (تایوان) (ریاض)
یو وای سکوتي

**یو وای سکوتي** (**UY Scuti**) د ستورو له ډولونو نه یو دی چې (په انګلیسي کې د Red Super Giant Star) په پښتو کې د (سور سوپر قول -آبر ستوری-غټ/ سوپر ستوری) په نوم یادیږي. دا د آبر ستورو له ډلې ترټولو ستر ستوی دی چې ترننه بشر موندلی دی. یو وای سکوټي د لمر په نثبت ۵ میلیارده ډیر حجم لري، همدارنګه ۵۰۰۰ کاله وخت نسې ترڅو یې مونږ ته تصویر راورسیږي.
امانت يا وديعت

- د امانت یا ودیعت تعریف: امانت هغه څه دي چې د چا سره ساتل کیږي ترڅو ساتنه یې وشي او کله چې مالک یې وغواړي ، کولی شي هغه بیرته ورته وسپاري.

د امانت حکم: زیرمه کول جواز او مشروع دي. لاندې آیتونه د دې مشروعیت ته اشاره کوي: الله فرمايي: "هغه څوک چې د اعتماد وړ دی یا امین ورته ویل شوي نو خپل امانت د تادیه کړي.

" او فرمايي: نِنَّ ّللَّهَ يَأۡمُرُكُمۡ تَن تُؤَدُّواْ ۡألۡأَمَٰنَٰتِ لِلَى أَهۡلِهَا﴾ [النساء:] 58]. "خدای تاسو ته امر کوي چې امانتونه هغه چا ته پریږدئ څوک چې مستحق دي.

پیغمبر اکرم (ص) فرمایی: "أَدِّ الأَمَانَةَ إِلَى مَنِ ائْتَمَنَكَ، وَلا تَخُنْ مَنْ خَانَكَ»" (ابو داود او الترمذی). "هغه چا ته امانت پریږدئ چې چا درباندې باور کړی وي ، او له هغه چا سره خیانت مه کوئ چې تاسو سره خیانت کوي. 

امانت یو ډول باور دی ، او د امانت حکم د مختلفو شرایطو سره سم توپیر لري. ځینې ​​وختونه د امانت اخیستل او منل واجب دي ، او په داسې حالت کې چې یو مسلمان مجبور وی چی د خپل مال ساتنه وکړي او نه یې موندلی مګر هغه څوک چې خپل مال اخلي ، په ځینو مواردو کې د امانت منل مستحب دي.

د مثال په توګه ، دا چې یو شخص پداسې حال کې چې د خپلې ملکیت ساتنه کوي ، دا د ساتنې لپاره بل ته ورکوي ، پدې حالت کې د امانت منل واجب ندي.

البته چې مستحب هم ده ځکه د وتعاونو علی البر یو ډول هم دﺉ، خدای پاک فرمایي:﴿وَتَعَاوَنُواْ عَلَى ٱلۡبِرِّ وَٱلتَّقۡوَىٰ﴾ [المائدة: 2].  او کله ناکله د امانت منل مکروه وي ، په دې معنی که چیرې هغه څوک چې امانت یې زیرمه کړی وي ، که هغه یې د ساتلو وړ نه وي ، نو د دې منل مکروه دي.

د امانت احکام: -: امانت ورکونکی او امانت اخیستونکی  باید مکلف ، هوښیار او وړ شخص وي ، نو یو ماشوم او لیونۍ چې عقل نه لري نشي کولی ژمنه وکړي او نه یې مني. - که امانت له کومې سرغړونې او تخفیف پرته له لاسه ورکړل شي ، تضمین په هغه باندې واجب نه دی ، پیغمبر اکرم (ص) په ضعیف حدیث کې فرمايي فرمایي: " چې امانتدار ضامن ندﺉ

"او فرمايي چې چا سره چې امانت ايښودل کيږي ضامن ندﺉ ." (ابن ماجه).

امانت ورکونکی او امانت اخیستونکی هر ځای او هر چیرې کولی شي په هر وخت کې امانت بیرته ورکړي. - امانت اخیستونکی نشي کولی چې امانت له اجازې پرته په هیڅ ډول په مصرف ورسوي ، د مالک په اجازه تابع ده.  که چیرې د پور د اجرا په اړه د امانت کونکي او امانت اخیستونکي ترمینځ شخړه شتون ولري ، نو د امانت اخیستونکی خبره په قسم سره معتبره ده. غیر لدې چې امانت اخیستونکي خپله ادعا ثابته کړي چې مصرف نه وي شوې.

￼
کوسکو

**کوزکو** (کوسکو) په انګلیسي Cusco) د پیرو هیواد په سویل ختیځ کې پروت تاریخي ښار دی چې تاریخ یې د اینکایانو ټولواکمنې ته رسیږي.

## تاریخ
اروپا میاشت

**اروپا میاشت** (زوړ نوم Jupiter II) د مشتري سیارې په خوا کې د ۷۲ میاشتو څخه یو دی. یاده میاشت په ۱۶۱۰م کال کې د ګالیلیو ګالیله لخوا کشف شوه. 
.
| rotation           = Synchronous
| axial_tilt         = ۰٫۱°
| albedo             = ۰٫۶۷ ± 0.03
| magnitude          = ۵٫۲۹ (opposition)
| temperatures       = yes
| temp_name1         = Surface
| min_temp_1         = ≈ 50 K
| mean_temp_1        = 102 K (−۱۷۱٫۱۵°C)
| max_temp_1         = 125 K
| atmosphere         = yes
| surface_pressure   = 0.1 µPa (10−12 bar)
}}

## څیړنې
چاهورز

**چاهورز** په ۲۰۰۶ کال کې د ۲۴۰۴ کسانو ښار دی، چې په فارس ولايت کې موقعیت لري.
د چاهورز ناحیه مرکز د چاهورز ښار په نامه يادېږي او همدا ښار د سمندر د سطحې نه ۴۸۶ متره په لوړه کې پروت دی.

وېشنيزه:د ایران ښارونه
هایپرلوپ

**هاپرلوپ** (هیپرلوپ) په انګلیسي Hyperloop) یو آبر چټک ټراین (ریل ګاډی) دی، چې د تسلا موټرز، پي پال او اسپیس اکس شرکتونو لخوا د ایلان ماسک په مدیریت وړاندې شوې پروژه ده. هایپرلوپ د تونل (لولې) په داخلي برخه کې د کپسولونو په نسبولو سره د حراکت په وخت کې د هوا نه موجودیت د هایپرلوپ د مسافروړونکو کپسولي واګنونو په چټک تیا کې مرسته کوي. ددې نوی نوښت سره د ځمکې پرسر د بشر په لاس د جوړې تر ټولو نوی نوښت (ټکنالوژې) په مرسته هایپرلوپ کولای شي په ساعت کې ۱۲۲۰ فاصله طې کړي. 

thumb| د هایپرلوپ داخلي مفکورې هنر|265x265px
تڼۍ|300px|

دهایپرلوپ اصلي قطعات.

تڼۍ|300px|

د هایپر لوپ لومړنۍ بڼه.

## عملي چارې
تسلا موټرز

**تسلا موترز** په انګلیسي Tesla Motors) د بریښنایي ریل ګاډو د قطعاتو او د تیسلا بریښنایي ګاډو د جوړولو د ایلان ماسک د مدیریت لاندی امریکایي کمپنۍ ده.
د تیسلا موترز شرکت بنسټ په ۲۰۰۳م کال کې د ابرهارډ جفری اسریل او مارک تارپنینګ لخوا کیښودل شو.

## ګاډي
اینکایان

**اینکایي ټولواکمني** (د اینکایانو امپراطوري) له ۱۴۳۸-۱۵۳۳م کاله پورې په سویلي امریکا د نننۍ پیرو هیواد اړوند سیمه کې له بومي سور پوستانو جوړه واکمني (امپراطوري) وه. د یادې ټولواکمنې په ترټوله پراخه تاریخ کې د پیرو، چیلی، اکوادور، ارجنټاین، بولیویا او کلمبیا یو شمیر برخې ترواک لاندې لرلې. د کوسکو ښار د اینکایي واکمنې ایداري او سیاسي مرکز وو، په ۱۶م پیړۍ کې د اسپانویانو د راتګ سره یاده واکمنې له منځه لاړه.
## تاریخ
بړميه

بړميه {Caltha palustris} يو ګل دې چې له ابه سره نژدې په ډنډ کې موندل کېږي په  کالام‎  [سوات اولسولۍ] کښې خلک يې د تن ډرد له د درمل په توګه کارويّ
پی پل

**پي پال** يا **پايپل** يا **پيپال** يا **پيپل**  د برېښنايي سوداګرۍ برخه کې فعاله امريکايي شرکت دی، چې تر ډېره برېښنايي بانکداري يا د پيسو راکړه ورکړه ترسره کوي. پيپل بسنټ په ۱۹۹۸ ز کال کې د کېن هووېري، مکس لېوشين، لوکې نوسېک، پېټېر تيېل، يوپان او اېلان ماسک له خوا رامنځته شو. له ۲۰۰۲ ز تر ۲۰۱۵ ز کال پورې د پيپل څښتنولي له اېبای شرکت سره وه.

## خدمتونه
## سرچينې
کلي خدايیدادزيی پشين

خدائیدادزئی کلي ده پشين اولسوالي ده ترين قبیلې يو ستر تاريخي کلي دی. چي د غازي امان الله ده واکمني لمخه دغه سيمه د فـرنګي په ولکه کي راغله, 

دلته ځيني خلګ وس هم دا اټکل کوي چي دوي په خپل وس او توان د غازي امان الله سره په لښکر کي ده غازي فيض محمد هيکلزي په قومانداني کي له فيرنګي سره مخامخ د وطن په دفاع کي جنګيدلي او خپل د کلي ډير نفوس له لاسه ورکړي دي  

دغه کلي لږ تر لږه 12000 دولس زره څخه زيات نفوس لري.

کلي خدايیدادزيی اوسېدونکي په ډيره زياته کچه مسافر دي او مسافري کوي خپل اولادو لره د حلالوو رزق په ګټلو له وطنه لري د پاکستان د سند ايالتي ښار کراچي شپي صبا کوي او ورسره ډير کم خلګ کښت کرونده هم لري. 

او څه باندي يو فيصده نفوس د حکومتي چوکاټونو کي وظيفه تر سره کوي 

دغه کلي کي د هلکانو يوه ښونځي هم شتون لري چي تر اتم ټولګي پوري لوستونکي لري.

او د انجونو دوه ښوونځي هم وجود لري. عصري تعليمي کچي ډيره کمه ده.

بله خواته څلور ديني مدرسې لري,  دغه کلي ده ترينانو له نورو کلو سره پرته پوله لوري, لمر خاته ته څيرمه د #هيکلزي کلي وه شمال ته پراته بټی نيکه کلي او سهيل سيمه ته څيرمه د کربلا کلي دي چي په دغه کلي اوسينکي زیاتره اوسېدونکي د سيد قبیلې سره تعلق لري. او وه غرب ته بيا ټول د خدايیدادزيی خپله پراخه سيمه ده. د خدايیدادزيی پشین تاريخي بڼه څه موده وړاندې داسي اټکل سوي وه چي دلته ده تيمور شاه تيموري د زماني تاريخ ياد سوي دي.
جنرال عبدالملک

**جنرال عبدالملک** زوکړه ۱۹۶۳م کال فاریاب ولایت، شیرین تګاب ولسوالۍ) د افغانستان په شمال کې یو پخوانې جنګجوی (مجاهد) د پخواتي شوروي اتحاد له وتلو وروسته د ډاکټر نجیب الله د واکمنې پرمهال پوځي جنرال او اوسمهال د افغانستان آزادې ګوند بنسټ ایښودونکی او مسول مدیر.

## سیاسي ژوند
## شخصي ژوند
جنرال ملک د افغانستان په شمال لویدیز فاریاب ولایت کې له پښتنې مور او ازبک پلار څخه زیویدلی دی، نوموړی په پښتو، دري ، ازبکي، ترکي، انګلیسي، او روسي ژبو خبرې کولای شي، ښاعلی ملک یو وار واده کړی چې له خپلې میرمنې څخه اووه ۷ او لادونه لري، چې له ډلې یې څلور هلکان او درې نجونې دي.
د افغانستان د آزادې ګوند

**د افغانستان د آزادي ګوند** په هیواد کې یو فعال سیاسي ګوند دی چې د جنرال عبدالملک لخوا یې بنسټ ایښودل شوی.
پلوتون

**پلوتون** (یا **پلوتو**; په فرانسوي Pluton په انګلیسي Pluto; سمبولونه:  یا ) پهکویپر کمربند  کې د لمريز غونډال د سیارو څخه یوه ده. پلوټون په ۱۹۳۰م کال کې وموندل شوه، یاده سیاره د ۲۰۰۶م کال د اګسټ تر ۲۴ پورې د یوې سیاره په توګه ثبت وه، له هغې وروسته چې د ستور پیژندنې نړیوالې ایدارې پلوتون او یو شمیر نورو سیارو ته د Dwarf Planet) نوم ورکړ د سیارو له لیسته ووته.

## تاریخ
قصر امان الله خان

دغازي امان الله خان ماڼۍ
مقر دغزني ولایت له لومړۍ درجو ولسوالیو څخه ده چې د ولایت له مرکز غزني ښاره ۱۴۰ کیلومتره د لویدیځ خواته پرعمومي لویه لار او د کابل کندهار په منځ کي پرته ده. تیرمهال چي به له کابله قافله روانه شوه پر رباطونوبه یې شپې کولي یوه شپه به یې پرمقر باندي وه ، کله چي غازی امان الله خان واک ته ورسېد له انګریزانو یې خپلواکي واخیستله د کابل، کندهار پرلار به په مقر کې د تم کیدولپاره مناسب ځای نه درلود نو یې د غزني ولایت په مقر ولسوالي کي یو ښکلي قصر جوړکړ شاوخوا یې باغ کیناوه، وني غټي شوې، ښکلایې په زړه پوري شوه . غازی امان الله خان چي له کابل څخه کندهار یا بیرته راګرځيدو د مقر په قصر کي به څو ورځي تم کیدو او دمه به یې نیوله، دمقر دخلګوپه غوښتنه یې یو ښونځي هم جوړکړ . دخلګو ستونزي به یې اوریدلې اوله خلګوسره به یې په دې قصر کي لیدل .

وروسته داقصر دولتي هوټل شو چي لوړپوړي پوځي او ملکي چارواکو میلمه پالنه په کي کیدله دهیواد دوښمنانو تل هڅه کړیده چي زموږ تاریخي ځایونه او یادګارونه له منځه یو سي ترڅو ددې ولس تاریخ محو ه او نابود کړی له بده مرغه دمجاهدینودواکمني پرمهال ترینه ساقي خانه او بانډارخانه شو . دطالبانو دواکمني پرمهال دطالبانو هستوګنځی جوړشو . دجګړو خپل سریو او دیو ه منظم دولت او اداری دنه شتون له امله له پامه ورغورځيد . دنوي نظام له راتلو سره هم کومه پاملرنه ورته ونه شوه له څوکلونو راپه دې خوا چي دمقر په ولسوالي کي ملي اردو میشته شو ماڼۍ ته بیاهم نه یواځې دا چي پاملرنه ونه شوه بلکي اشپزخانه یې ورڅخه جوړه کړه چي اوس هم داشپزخانې کار ترینه اخېستل کیږي ،داسي یوبا احساسه پیدانه شو چي ورته پاملرنه وکړي او درناوي یې وکړي . دقصر ډيرځایونه نړیدلي او په منځ کي ځیني له لرګیو جوړي شویدي ماتي او حتي سوځيدلي دي .چت يې له منڅه تللی بیخونه یې وران شویدي . که زرترزره پاملرنه ورته ونه شي دوردانید وامکان یې ډير دی .

دا قصر چي خلګ په عامیانه ژبه ورته دغازی امان الله خان کوټۍ وایې دمقر دولسوالي یو تاریخي او له ویاړه ډک ځای دی. دغازی امان الله خان یاد ګاردی. په ټولو اصولو او قوانینو په تاریخي ځایونوکي راځي ، ملي ارزښتونه ملي تاریخي اثار دیوې ټولني دکلتور ،هنر ، علم تمدون څرګندویه کوي . هیله ده، چې د اسلامي تمدن د پلازمینې د ګڼو نورو تاریخي ځایونو ترڅنګ دغزني ولایت دمقر ولسوالي کي دغازي امان الله خان یادګار او تاریخي قصر ترمیمولو او جوړولو ته ځانګړې پاملرنه وکړي ترڅو له ورانیدو وژغورل شي او داتاریخي ویاړ دزماني له
## دا هم وګورئ
## سرچینې
دیبرا لاینز

**دیبرا لاینز** (ډیبرا لاینز) د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د سرمنشی ځانګړې استازې ده.
لویډ جیمز

**دریم لوید جیمز آستین** په انګلیسي Lloyd James Austin lll) زوکړه ۸ اګسټ ۱۹۵۳م کال موبیل) اوسمهال د امریکا متحده آیالاتونو د دفاع وزیر دی.

## سیاست
جیمز د امریکا په تاریخ کې ۲۸ تم او لومړنی تور پوستی دی چې تر سنتکام (د امریکا مرکزي قمندانۍ تر دندې رسیږي.

## شخصیت
موبیل (آلاباما)

**موبیل ښار** Mobile, Alabama) د امریکا متحده آیالاتونهو په آلاباما آیالات کې دریم ګڼ نفوسه ښار دی.

## تاریخ
محمد عریبي الخلیفه

**محمد عریبی الخلیفه** یو عراقی پیژندل شوی شیعه مذهبه قاضی وو، نوموړی په ۲۰۰۶م کال کې د عراق د پخوانی ولسمشر صدام حسین د اعدام حکم صادر کړی وو. عریبي د۲۰۲۱م کال د افریل په ۲ د کرونا ویروس له امله د ۵۲ په عمر ومړ.
هیوستون

**هیوستون** په انګلیسي Houston) هیوستون د امریکا په تکزاس آیالات کې تر ټولو ګڼ نفوسه ښار دی.

## تاریخ
## جغرافيه
د هنري سټیکمین کلکسیون

**د هنري سټیکمین کلکسیون**  د مینځپانګې ګېم ده چې د انر سلاوت لخوا کوډ شوي انیمیشن ده.

## سرچینې
د عراق بعث ګوند

**د عراق بعث عربي سوسیالیستي ګوند** په عربي ژبه حزب البعث العربی الءشتراکی) له ۱۹۶۸ تر ۲۰۰۳م کال پورې د عراق د رهبرې یواځینی سیاسي ګوند وو. د یاد حزب ریښې ۱۹۵۱ کال ته رسي، په هغه وخت کې په سوریه کې د میشل عفلق، صلاحالدین البطار، او ذکی ارسوزی لخوا تاسیس شو،د فواد الرکابی د رهبریت په دوره کې د یاد ګوند د مرکزی دفتر د موقیعت چې هغه وخت سوریه کې وو پر سر د شخړو پرمهال د ځینو اختلافونو له وجه په عراق کې په ۱۹۶۸م کال کې  د عراق بعث عربی سوسیالیستی ګوند بنسټ کیښودل شو. 

## تاریخ
ساجده طلفاح

**سجده طلفاح حسین** Sajida Talfah) زوکړه ۲۴ جون ۱۹۳۷م کال) د عراق د پخوانی ولسمشر صدام حسین لومړی میرمن او د ماما لور وه. طلفاح له صدام څخه دوه زامن او درې لوڼې لرلې.

## کورنۍ
## د صدام میرمن
العوجه

**العوجا ښار** په عربي العوجا) په انګلیسي Al-Awja ) د عراق هیواد په صلاح الدین ولایت کې پروت ښار. یاد ښار په ۲۰۰۸م کال کې ۸،۳۸۳ وګړي لرل، العوجا (العوجه) د عراق د پخوانی ولسمشر صدام حسین د زوکړې سیمه ده.
## جغرافیه
پوسایډون

**پوسایدون** په یوناني Ποσειδῶν) انګلیسي Poseidon) یو له دولسو ایزد المپ ځایناستیتو نه وو، په انګلیسي Twelve Olympians) د یوناني خرافاتو له ډلې نه وو چې د تیتانیانو له ماتې وروسته په المپ قلعه کې واک ته ورید. 

## یوناني خرافان

## دولس ایزد المپ ځایناستي
دولس ایزد المپ ځایناستي

**دولس ایزدالملپ ځایناستي** په انګلیسي Twelve Olympians) د یونان له خرافاتو نه دولس تنه وو چې د تیتانیانو له حکومت نه وروسته د یونان په ترڼوله لوړه قلعه (المپ قلعه) کې واک ته ورسیدل. د نړۍ مختلفو برخوته له سفر نه وروسته دولس ایزدیان خپل ټاټوبي فراسوی ابرهای الملپ ته ستنیدل، همدا یې د لیل وو چې نوموړي ایزدان الملپ نومولي وړ.
روتشیلد کورنۍ

**د روتشیلډ کورنۍ** په الماني Rothschild) یوه یهودي کورنۍ ده چې ۱۵۰۰م کال راپدیخوا یې د کورنۍ غړي (کورنۍ) فعاله ده. روتشیلد کورنۍ په ۱۸۰۰م پیړۍ کې د خپل اقتصادي او سیاسي قدرت اوج ته رسیدلې وه، یادې کورنۍ په لومړی سر کې له بانک دارې پیل وکړ.

## اوسمهال
نپتون (خرافات)

**نپتون خرافات** (د اوبو او سمندر پاچا)  د یوناني خرافاتو له ډلې یو وو، نوموړی د ورانوس او پلوتو له ورونو څخه، د نورو یوناني خرافاتو ترڅنګ د نوموړی په نوم یوه سیاره نومول شوی (نپتون سیاره.
هادس

**هادس** په یوناني ᾍδης) په انګلیسي Hades) د یوناني خرافاتو (اساطیرو) څخه وو، نوموړی د د مړو د نړۍ د پاچا په نوم پیژندل کیده. 
thumb|right| د هډوکو ډډ؛  د نامعلوم لیکوال لخوا د یوناني اصل کاپي رومان کاپي
تیوس

**یوس** په انګلیسي Theseus) د یوناني خرافاتو (اساطیرو له ډلې نه یو وو. یوس د صغیر پاچا په نوم یادیده.
برهم صالح

**برهم صالح** په کردي به‌رهه‌م ئه‌حمه‌د ساڵح ) د عراق هیواد اتم ولسمشر دی. نوموړی د عراق له کوردانو څخه دی.

## سیاست
## شخصیت
مصطفی الکاظمي

**مصتفی الکاظمی** په انګلیسي Mustafa al-Kadhimi)  زوکړه ۱۹۶۷م کال بغداد د عراق هیواد د ولسمشر برهم صالح د ولسمشریزې دورې لومړی وزیر دی. نومړی د ۷ له مې ۲۰۲۰ راپدیخوا په یاده دنده ګمارل شوی دی.

## دندې
## شخصیت
اربیل ښار

دوتنه:Erbil Montage 2014.png

**اربیل** Erbil ) د عراق په شمال کې د عراق کوردستان خپلواکه سیمه کې د اربیل ولایت مرکز دی. اربیل د موصل ښار په ۸۰ کیلومترې کې ختیځ لور ته پروت دی.
د عراق ولایتونه

**د عراق هیواد ایداري وېش** عراق په منځنی ختیځ کې پروت هیواد، یاد هیواد په ټوله کې په ۱۸ ولایتي برخو وېشل شوی دی.
تڼۍ|440px|د عراق هیواد په ۱۸ولایتونو (محافظة) وېشل شوی دی.
اربیل ولایت

**اربیل ولایت** په کردي سوراني د عراق په شمال کې کوردستان (عراق) نیمه خپلواکې سیمه کې پروت ولایت دی. د اربیل ولایت مرکز اربیل ښار دی.

## جغرافیه
پاشدان بند

**د پاشدان اوبو بند** دد افغانستان په لویدیځ کې د هرات ولایت اړوند د هرات ښار ختیځ ۳۰ کیلومترې کې د بابا غره او د بادغیس ولایت سبزک غاښی نه د اوبو سرچینه برابروي. یاد بند د افغانستان د حکومت په ملي پانګه د ۱۱۷ میلیونه په آرزښت جوړیږي. ویل کیوي ددې بند چارې به د ۲۰۲۱م کال تر پایه پای ته ورسیږي. نوموړی بند د ۲ میګاواټه بریښنا ترڅنګ د ۱۳۰۰۰ زره  جریبه ځمکې د خړوبولو وړتیا لري.

## سرچینه
باختر اطلاعاتي اژانس. https://bakhtarnews.af/ps/د-پاشدان-بند-په-جوړېدو-سره-١٣%D9%A0%D9%A0%D9%A0-هکتاره/ 

## د بند تاریخ
باد ماهی

thumbnail|بادي کب د باد وښلو انځور.

**باد ماهی** (بادي کب/باد کب) په انګلیسي Puffer  Fish) د ماهیانو د Tetraodontidae) له کورنۍ څخه دی چې په نړیواله توګه په سمندرونو کې موندل کیږي. یادو ماهیانو نوم دوې د ډولونو څخه اخیستل شوی دی، چې ترډیره ځان پړسوي.

## تصویرونه
انبار

**اتبار** په عربي محافظتهً الانبار) د عراق هیواد ترټولو لوی ولایت دی. د انبار ولایت مرکز د رمادي ښار دی.

## وګړي
## تاریخ
رمادي

**رمادی** په عربي ٱلرَّمَادِي) د عراق هیواد په لویدیځ کې د یاد هیواد د ترټولو پراخ ولایت انبار مرکز دی.
## تاریخ
## جغرافیه
کربلا

*'کربلا*’ په عربي  محافظة کربلاء ) د عراق هیواد له مرکزي ولایتونو څخه دی، د کربلا ولایت مرکز کربلا ښار دی. په یاد ولایت کې د شیعه مذهبو د یو شمیر نورو زیارتونو ترڅنګ د امام حسین زیارت هم شتون لري.

## زیارتونه
## تاریخ
تزار بمب

**تزار اټومي بم** (تزار هسته یي بمب) په روسي Царь-бомба}) (AN602) د روسیې جوړ یو هایدروجني اټوم بم دی. یاد بم د نړۍ ترټولو ځواکمن او قوي اټوم بم ګڼل کیږې چې تر ننه د بشر په لاس جوړ سوی دی. 
[thumb|right|A Tsar Bomba-type casing on display at [Sarov]]
تزار بم چې د پخوانی شوروی اتحاد لخوا طرحه سوی دی په ۱۹۶۱ کي د اکتوبر په ۳۰ نېټه د نوایا زملیا په ټاپوګانو کې و ازمایل شو. ددې بم قدرت ۱۰۰ میګاټن ټي ان ټي بلل کیږي.
نوایا زملیا ټاپوګان

**نوایا زملیا** Novaya Zemlya) (بعنی:نوی ځمکه) په روسي Но́вая Земля ) په شمالي منجمد سمندر کې د روسیخ|روسې ناروې او فینلنډ شمال ته پراته ټاپوګان دي.

## استوګنه
## مالکیت
دزونګخا ژبه

**دزونګخا ژبه** Dzongkha) د تبتي ژبو له کورنۍ څخه ده، د تبتي ژبو کورنۍ ۵۸ ژبې لري. دزونګخا د بوتان هیواد رسمي ژبه ده. 

## ویونکي
بنګالي ژبه

**بنګالي ژبه** په بنګالي: বাংলা ) د هندو اروپایي ژبو له کورنۍ څخه یوه ژوندۍ ژبه ده، بنګالي د بنګله دیش هیواد رسمي ژبه ده، د بنګله دیش ترڅنګ د هند په یو شمیر برخو کې په یاده ژبه خبرې کیږي.

## سرچينې
مالېزيايي ژبه

**مالیزيايي ژبه** (په ماليزيايي: Bahasa Melayu) د استرونزیایي ژبو له کورنۍ څخه ده چې کابو ۳۰۰ میلیونه خلک پرې خبرې کوي. مالیزیایي د مالیزیا او برونای هېوادونو رسمي ژبه ده، د مالیزیا ترڅنګ په سنګاپور، اندونیزیا او تایلنډ یو شمېر برخو کې پرې د مالایي قوم خلک خبرې کوي.
## د ژبې تاریخ
## سرچينې
خمر ژبه

**خمر ژبه** د استرونزیایي ژبوله کورنې څخه ده. خمر د کامبودیا هیواد رسمي ژبه ده.
په کامبوجي ژبه په ټوله نړۍ کې کې کابو ۲۱ میلیونه خلک خبرې کوي، چې لدې ډلې ډیره یې له کمبودیا دي.

## سرچينې
برمايي ژبه

**برمایي ژبه** (میانماري ژبه)  په ( په برمایي မြန်မာစာ) ، د سينو تيبېتي ژبو له کورنۍ څخه ده چې د میانمار هېواد رسمي ژبه ده.
برمايي ژبه په برمايي ليکدود ليکل کيږي او د برېل لپاره برمايي برېل ليکدود کاروي او د ژبې اړوند چارې يې د برمايي ژبې اکاډمۍ له خوا تنظيميږي.
## سرچينې
لاوو ژبه

**لاوو ** (لایو ژبه\لاوسي ژبه) د کرادای او نواختبر ژبو له کورنۍ څخه ده، د لاووس ترڅنګ چې پکې یاده ژبه رسمي ده د تایلنډ هیواد یو شمیر برخو کې هم ویل کیږي.

## تاریخ
ديوېهي ژبه

**دیوهي ژبه** (ډیوهي ژبه) په انګلیسي Divehi language) له هندو آریایي ژبو له کورنې څخه ده. یاده ژبه د هند په سمندر کې د پروت ټاپو ییز هیواد مالدیف رسمي ژبه ده، په دیوهي ژبه کابو ۳۵۰ زره خلک خبرې کوي.

## تاریخ
## سرچينې
تايي ژبه

**تايي ژبه**  تايي د کرادای ژبو له کورنې يوه ژبه ده. تايي اوسمهال د تایلنډ هېواد رسمي ژبه ده، چې تر ډېره د تايي قوم لخوا ویل کیږي. د تایلنډ ترڅنګ د مالېزیا هېواد په یو شمېر شمالي سیمو کې هم په تايي ژبه خبرې کیږي، د دې ترڅنګ په کمبوديا او ميانمار کې هم ويل کيږي.
د تايي ژبې د ويناوالو د شمېر په اړه بېلابېل اټکلونه شته له هغې جملې په ۲۰۰۰ زېږديز کال کې ۲۰٬۴۹۰٬۰۰۰ په ۲۰۰۱ زېږديز کال کې۴۰٬۰۰۰٬۰۰۰ مېلونه تنه په ۲۰۱۹ زېږديز کې ۲۰٬۷۰۰٬۰۰۰ يادولای شو، په لنډه توګه ويلی شو چې تايي ژبه نږدې د ۲۱-۴۰ مېليونو وګړو د خبرو اترو ژبه ده.
## سرچينې
شهزاده فیلیپ

**شهزاده فیلیپ دوک ادینبروګ** (شهزاده پیلیپ) په انګلیسي Prince Philip ) زوکړه ۱۰ جون ۱۹۲۱مړینه ۹ افریل ۲۰۲۱) ( د برینانیا د دویمې ملکې الیزابت خاوند وو. نوموړی چې له یوناني_ډنمارکي مور او پلار نه زیږیدلی وو له تبعید وروسته په فرانسې او المان کې له کم وخت تیرولو وروسته د بریتانیا له سمندري پوځ سره یوځای شو. نوموړی په ۱۹۳۴م کال کې له دویمې ملکه الیزابت سره له آشنایي وروسته په ۱۹۴۷م کال کې کوژدن شو، دا د بریتانیا د شپږم جورج د ایجازې  نه وروسته وو.  د کوژدن نه وړاندې فیلیپ د بریتانیا د شاهي کورني د قانون پر آساس چې د شاهي کورنې غړی باید بریتانوی وي، د خپل یوناني-ډنمارکی هویت نه تیر شو.

## ګډ ژوند
شهزاده فیليپ په ۱۹۴۷م کال کې د دیمې ملکې الیزابت سره له واده وروسته ۴ اولاده لرل، نوموړو د ۴ اولادونو ترڅنګ ۸ لمسیان او ۱۰ کړوسیان لرل.

## پوځ
ښاعلی فیلیپ د بریتانیا په سمندري ځواک کې دنده ترسره کړی وه.

## زده کړې
فیلیپ لومړی په فرانسه کې په یو امریکایي ښونځی The Elms) خپلې زده کړې پیل کړې. په ۱۹۲۸م کال کې نوموړی د نورو زده کړو لپاره بریتانیا ته ولیګل شو.

## شخصي ژوند
فیلیپ په ۱۰ د جون ۱۹۲۱م کال د یونان هیواد په کورفو ټاپو کې زیږیدلی وو. نوموړی ۱۸ میاشتنی وو چې له یونان نه د خپلې کورنې سره ویستل شو.
سید شریف سرطیب

**سید شریف سرطیب** د اپريل پر ۱۰مه په، ۲۰۲۱م کال کي د کندهار د امنيه قومندان په توګه وټاکل سو. د نومړۍ ﺭتبه برید جنرال ده او کندهار د دریمې سرحدي لوا د څلورم کنډک قوماندان و، ددې سره سره هغه د جنرال عبدالرازق اڅکزي له نژدې قوماندانانو څخه هم و. هغه ته دنده د پخواني امنيه قومندان تادین خان څخه وﺭپاته سوه، ځکه تادين خان پخپله استفاع وﺭکړه.

## دا هم وګورئ
## سرچینې
تیاژي سپی

**تیازی سپی** (سپیusa) د سپیو له نسلونو څخه یو دی، چې په نړیواله توګه د سپی په نوم پیژندل کیږي.

## زات
تیهولت ټاور

**تیهولت ټاور** يو راډیو ټاور دی چې ١۲۶ متره لوړوالی لري اوورسره د د څارنې برانډه هم لري،  دا ټاور د ناروې په تروندهايم ښار کې موقعیت لري؛ نوموړی ټاور د ١۲۶ متره د لوړوالي لکبله تراوسه پورې د د ناروې تر ټولو جګ ټاور دي.
## دا هم وګورئ
## سرچينې
امیر علی شیرنوای

**امیرعلی شیر نوایي**(شیرنوایی) (زوکړه ۹ فبروري ۱۴۴۱ _ مړینه ۳ جنوري ۱۵۰۱ ز کال) په افغانستان کي د تیموریانو د دورې ژبپوه، سیاستوال او په منځنۍ آسیا کي د هغه وخت د ترکي ژبي (جغتي ژبې) نامتو شاعر وو.
## کړنې
## آثار
تيموري سترواکي

**د تیموریانو ټولواکمنې** تر ۱۵۰۶م کال پورې د ترکانو د ریښوی قوم (ازبکانو) لخوا جوړه شوې واکمني وه، د تیموري امپراطورې بنسټ ګډ تیمور ایښی وو.
کوردي ژبې لنډ معلومات

کوردي ژبه
لیکوال: صفت الله(عابد)
همکاران:عبدالبصیر(عزیزي)او عبدالمقصد(عادل)

لهجې: کوردي ژبه په درې لهجو وېشل شوې ده.
۹ـ کورمانجي: هغه لهجه ده چې په عراق،ترکیه او ایران کې رواج ده او 
په عربي لیکدود لیکل کیږي .
۲ـ ګورماني لهجه: دکرمانشاه په ناحیه او د ترکیې په ځینو ناحیو کې ویل 
کېږي.
اورماني لهجه: دکرمانشاه په شمالي ناحیه کې رواج ده . به څانګړي توګه 
د سمناني او سیوندي لهجو سره نژدې اړیکې لري .
په کوردي کې داسې لهجې شته چې محقیقین یې ځانګړې ژیې ګڼي، لکه د 
کرمانشاه د غوراني کوردانواو زازا لهجې ، ډېر معتبر یې د کورمانجي 
دیالکت دی،چې د ترکیې د عراق شمال،د سوریې ، دافغانستان د هرات او 
د روسې سیمو ته نژدې کوردان خبرې کوي.
د کورمانجي دیالکت دسیاسي جغرافیې د وېش په موجوده شرایطو کې بیا 
هم ګرامري خواص یو شان ساتلي دي، خو لغوي پانګه یې یو شان نه ده 
د ایران کوردي په پارسي لغاتو ، د ترکیې کوردي په ترکیي لغاتو ،د 
عربي کوردانو ژبه په عربي لغاتو او د نورو کوردانو ژیې د نورو ژبو د 
لغاتو په پانکه بډایه شوي دي .
د کودي ژبې دوېم معتبر دیالکت په جنوب شرقي کوردانو پورې اړه لري 
چې د کوردستان په مرکزي سیمو ، د عراق په کوردستان ، کرمانشاه او 
نورو سیمو کې خبرې کیږي
په ژبپوهنه کې چې د کوردي ژبې نوم یادیږي مطلب ورنه د کورمانجي 
دیالکت دی ځکه چې د علمي تحقیقاتو لپاره نسبت جنوب شرقي ته زیات 
مساعد دی. دغه دیالکت د پښتو په شان ګرامري لرغوني خواص ساتلي 
دي اما جنوب شرقي دیالکت د معاصرې پارسي په شان دغه خواص له 
السه ورکړي دي مثال د تذکیر او تانیث نښې په کې چندان نه لیدل کېږي.
د اسم ذات د تصریف مراعت په کې نه کېږي ،د الزمي او متعدي فعل 
ترمینځ چندان توپیر نه لیدل کېږي او داسې نور...
چغتايي ژبه

**چغتایي ژبه** (چغتای ژبه) په منځنۍ او منځ ختیځه آسیا کې د تورکي ژبو له کورنۍ څخه یوه ژبه وه. چغتای ژبه د ګوډ تیمور له واکمنې نه تر ۲۰ مې میلادي پیړۍ ژوندی وه. 

## پاتې آثار
## سرچينې
د ارغنداب جګړه (۲۰۰۸)

د **د ارغنداب جګړه** (کوډ نوم *Operation IBRAT* د طالبانو لخوا) د جون پر ۱۸مه  په کال ۲۰۰۸ کي په داسي حال کي پیل سوه چي ناټو ځواکونو پﺭ افغان طالبانو بريد وکړ، ددې بﺭيد په بدل کي طالبانو ټوله اﺭغنداب ولسوالۍ ونيول او پر بشپړ کندهاﺭ يې بريد وکړ.
په ارغنداب کې دا جګړه د یو کال څخه په لږ زياته موده کي دوهم ځل وو چې طالبانو د سیمې د کنټرول د ترلاسه کولو هڅه وکړه.
## لامل
د کال ۲۰۰۸م د جون په ۱۳مه، د طالبانو د سرپوزې د زندان په يوه  ګډ برید کي هغو شاوخوا د ۸۰۰-۹۰۰ بندیان راخوشي کړل، ددغو څخه شاوخوا یو دریمه برخه هغه کسان وه چي ددوی سره يې په تېرو وختونو کې اړيکې لرلې. تردې کړنې وروسته د هغو د پلټلو په ترڅ کې افغان او ناټو ځواکونو په يوه باغ-سرای کې د يوه هوايي بريد له لارې ۱۵ تالبان ووژل. تر دې وﺭوسته د ناټو او طالبانو ترمنځ ډېرې کوشنۍ او غټې نښتې ترسره سوې. ناټو و طالبانو ته د افغانانو د دښمن خطاب وﺭکړ، او د طياﺭو څخه په ﺭاغوﺭځولو کاغذونو کې کې لاندې خط ليکلۍ وو;

## سرچینې
د ارغنداب جګړه، ۲۰۲۱

د ارغنداب جګړه د ۲۰۲۰م کال په پای کې پیل سوه، ددې جګړې په ترڅ کې طالبانو دا ولسوالۍ ونيول؛ تردې وروسته د يو څو عمر لپاره دا ولسوالۍ د طالبانو تر کنټرول لاندې هم په امن وه. لږ موده وروسته د ولسوالۍ د بيرته نيولو لپاره د ناټو په مرسته بيرته د افغان ځواکونو کوښښونه پیل سوه، خو د ولسوالۍ په نيولو کې تر ۲ اپريل ۲۰۲۱م کال پورې کاميابه نسوه، په آخر کې افغان ځواکونو د ولسوالۍ د بېرته نيولو لپاره د هوا د لارې د بمبار څخه ګټه پورته کړه او طالبان يې پر شا کړل.

## ﺯيانونه
## دا هم وګورئ
* د ارغنداب جګړه (۲۰۰۸)
## سرچينې
سﺭچينه
وېشنيزه:د کندهار پېښې
مسیر ۶۱

**مسیر ۶۱ کهکشان** (میسیر ۶۱) په انګلیسي Messier 61) M61 کهکشان یاهم NGC 4303) یو مارپیچي کهکشان دی چې په Virgo Cluster) (ویګرو کلوستر کهکشانونو ګروپ) چې له مونږ نه ۵۹ میلیونه لمریز کلونه فاصله لري کېپروت دی.

File:Messier61 - ESO - Potw1901a.tif|Spiral galaxy Messier 61 is aligned face-on towards Earth.
File:Messier 61 looks straight into the camera.jpg|Messier 61 image using data from Hubble's Wide Field Camera 2
File:SN2008inHunter Wilson.jpg|Amateur Image of Messier 61 Showing Supernova 2008in on April 16, 2009
File:M61 3.6 5.8 8.0 microns spitzer.png|Infrared image of M61 taken by the Spitzer Space Telescope
File:Messier 61 with SN2020jfo (Supernova).jpg|alt=Messier 61 with SN2020jfo (Supernova) observed on May 15, 2020|Messier 61 with SN2020jfo (Supernova) observed on May 15, 2020
File:Spiral arms of M61 hubble april 2021.tif|M61 galaxy image that incorporates data from not only Hubble, but also the FORS camera at the European Southern Observatory’s Very Large Telescope


## جوړښت
## کشف
سمیع فیضی

**سمیع فیضي** د آزادو سیالیو افغان لوبغاړی دی. فیضی د آزادو سیالیو په (ام ام ای M M A) برخه لوبه کوي. نوموړی اوسمهال ګڼ شمیر بهرنې لوبې کړي، چې په ډیریو کې یې بریا خپله کړې.
ګډ رزمي هنرونه

*'ګډ رزمي هنرونه*’ (ام ام ای) په انګلیسي mixed martial arts) یوه رزمي ورزشي لوبه ده چې لوبغاړي په کې هراړخیزه ګوزارونه لکه سوک وهنه، زنګون وهنه، لغته، او غیږه میونه کولی شي. د یادو لوبو د برابرولو ترټولو لوی امریکایي یو اف سي سازمان (U F C ( Ultimate Fighting Championshi دی.
## تاریخ

## سرچينې
د بدخشان رسنۍ

**د بدخشان ولایت رسنۍ** د طالبانو د حکومت له پرزیدلو سره د ۲۰۰۱م کال وروسته د افغانستان د نورو ولایتونو ترڅنګ په بدخشان ولایت کې هم ګڼ شمیر غږیزو تصویري او چاپي رسنیو فعالیت پیل کړی.
## نوملړ
**تلویزیونونه**
* د بدخشان ملي راډیو تلویزیون
**راډیوګانې**
* کوکچه راډیو
* امو راډیو
* بهارستان راډیو
* صدای کشم راډیو
* بازګل راډیو
**ورځپاڼې**
* بدخشان جریده
* سیمای شهروند جریده
* سیمای بدخشان جریده
* ښه حکومت ولي میاشتنۍ
* فیض آباد ښاروالۍ میاشتنۍ
* روشنګري جریده
* صعود جریده
* صدای بدخشان جریده
* انقلاب فرهنګي جریده
* سرزمین من جریده
* شورای ژورنالستان میاشتنۍ
* انطباق شرق میاشتنۍ
امان الله عطا

**امان عطا** یو پیژندل شوی افغان خبریال دی، نوموړی اوسمهال له بي بي بي سي پښتو تلویزیون سره د خبري سرویز په برخه کې کار کوي.

## زده کړې
عطا د ژورنالیزم په برخه کې د لوړو زده کړو سربیره د چینایي ژبه زده کړه هم کړې ده.

## شخصیت
ای شينوزاکي

**ای شينوزاکي** په جاپانۍ ژبه؛*篠崎 愛* يوه رسامۍډوله ستوﺭې، فلمي ستورې، سندرغاړې، موډل او د "AeLL." ساﺯي ټولنې غړې ده، هغه په کال ۱۹۹۲ کي پیدا سوې ده.
## دا هم وګورئ
## سرچینې
ګونسبورګ

**ګونسبورګ** په الماني Günsburg) د آلمان هیواد د بایرن آیالات له ولسوالیو څخه یوه ده. ګونسبورګ ۵۵،۴۱ کیلومتره مربع مساحت او په ۲۰۱۹م کال کې ۲۱،۰۲۸ وګړي لرل.

دوتنه: Wappen von Günzburg.svg

## تاریخ
## جغرافیه
سټارلینک

**سټارلینک** (په انګلیسي: Starlink) یو نړیوال انټرنټي غونډال دی، چې د امریکایي پانګوال ایلان ماسک لخوا په لاره اچول شوی. د سټارلینک پروژه چې د بشپړولو سره به د نړۍ ټولې برخې بغیر له انټرنټي پایو (انټر نټي سیګنالي ستنې) د لاسرسي وړ وي. یاد انټر نټي غونډال چې په کې به د ۴۰،۰۰۰ زره سپوږمکیو له لارې د ځمکې ټولو برخو ته د سیګنالي قابونو له لارې انټرنټ لیږدول کیږي  د ۲۰۱۹ م کال د مې په ۲۴ نیټه په خپله لومړنې عملي چاره کې د یوه فضایي راکټ په واسطه ۶۰ سپوږمکۍ فضاته ولیږدولې. ددې کال (۲۰۲۱) په لومړیو کې د یادې پروژې له لارې په شمالي امریکا او د بریتانیا په ځینو برخو خلک ګټه اخلي. د پروژي طراح ښاعلی ماسک ژکنه کړې چې د ۲۰۲۲م کال تر پایه به له یادې پروژې ټوله نړۍ ګټه واخلي.

thumbnail|اسټارلینګ
د ایلان ماسک په وینا د یاد انټرنټ سرعت او قیمت به له نورو ټولو هغه انټرنټونو څخه آرزانه وي، کوم چې اوسمهال په نړیواله توګه وړاندی میږي. د سټارلینک پروژه چې د اسپیس اکس شرکت لخوا وړاندې کیږي ۱۰ میلیارده ډالر لګښت لري، اما د پروژې د اتمام وروسته د کال ۳۰ میلیارده ډالره ګټه لري.

## تخنیکي سیستم
## د پروژې انقلاب
جوزف منګلی

**جوزف منګلی** (د مرګ فریښته) په الماني Josef Mengele) یاهم (Todesengel) زوکړه ۱۶ مارچ ۱۹۰۱۱ ګونسبورګ ،آلمان مرګ ۷ فبروري ۱۹۷۹ برازیل)  د انسان پیژندنې په برخه کې ډاکټر د اس اس غړی او یو المانی افسر وو.

## آزمایښتونه
منګلی چې په لومړیو کې یې د فلسفې په برخه زده کړې کولې، د فلسفې له فریښودلو وروسته د انسان پیژندنې په برخه کې طب ته مخه کړه. نوموړی د نیازی المان په پوځ کې د پوځیانو په درملنه بوخت وو. جوزف په جنګ کې د ټپي کیدلو وروسته په پولنډ کې د بردګانو یوې کارخونې ته په نوموړو د انسان پیژندنې په برخه د څیړنو لپاره ولیګل شو. ویل کیږي منګلی د انسان د سترګو د رنګ د بدلولو لپاره د هغوې په سترګو کې د رنګ پیکاري کولو ترڅنګ په نوموړو زهر جن ګازي سمونه آزمایښته ول، ددې ټولو ترڅنګ منګلی د یخ پر وړاندی د انسان د بدن د مقاومت د معلومولو لپاره ګڼ شمیر بندیان په یخچالي خونو کې د فریضر په کچه یخنې کې بندول. د څیړنو له مخې په یاده بندخونه کې د ورځې په منځنې کچه کابو ۶۰۰ نفرو خپل ژوند له لاسه ورکوه.

## ژوند
عبدالرحمان صوفی

**ابوالحسن عبدالرحمان صوفی رازی فسوی** زوکړه ۷ ډسمبر ۹۰۳م کال شیراز ایران) د دیلمیانیانو په دوره کې یو فعال ایرانی ریاضي پوه او ستور پیژندونکی وو. ویل کیږي د اندرومېدا کهکشان لومړنې نښې د صوفی لخوا کشف شوې وې.
د یو شمیر نړیوالو منابعو د معلوماتو پر اساس نوموړی عرب ګڼل کیږي.

## آثار
## زده کړې
دیلمیان

**دیلمیانیان** د نننی ایران په ګیلا ولایت کې له اسلام وړاندې او وروسته پیړیو میشته غرنشینه تایپه خلک وو. د دیلمیانو مشهوره کورنۍ د زیاریان او االبویه کورنۍ وې.
ژوبڼ

[thumb|200px|The "د ژویو باغ شون برون", [وینا, was founded in ۱۷۵۲ and is the oldest still existing zoo.]]
**ژوبڼ** (د ژویو ساتن ځای) هغه ځای ته ویل کیږي چیرته چې کورني او وخشي ژوي ساتل کیږي. ژوبڼونه حکومتي او غیر حکومتي شتون لري، په حکومتي ژوبڼونه کې تر ډیره د ژویو د منخریضه نصلونو ته ځانګړې پاملرنه کیږي ترڅو لمنځه لاړ نشي. غیرې حکومتي ژوبڼوته ترډیره سیلانې ته ځانګړي شوي وي.

## ګالري
## د ساتنې سیستم
رفیق حریري

**رفیق بهاءالدین حریري** (رفیق حریری) (زوکړه ۱ نوامبر ۱۹۴۴ _ مړینه ۱۴ فبروري ۲۰۰۵م کال) یو لبنانی تجار، سیاستوال او د یاد هیواد لومړی وزیر وو. نوموړی له ۱۹۹۲ تر ۲۰۰۴م کلونو ترمنځ دوه ځلي د لبنان هیواد لومړی وزیر ټاکل شوی وو. حریری په ۱۴ د فبروري ۲۰۰۵م کال د لبنان هیواد مرکز بیروت کې د یو قهوې څیښلو له ځای نه په خپل زره لرونکی موټر کې د کور پر لور روان وو، چې د سرک غاړی موټربم درنې چادونه کې ووژل شو. د نوموړی د وژنې مسولیت هیجا په غاړه وانخیست.

## شخصي ژوند
## سیاسي ژوند
د بدخشان ملي راډیو تلویزیون

**د بدخشان ولایت ملي راډیو تلزیون** دا رسنۍ تر ډېره د مرکزي ملي تلويزيون خپرونې وړاندې کوي او يواځې ځينې سيمه ييز خبرونه،راپورونه او راپورتاژونه په بېلابېلو وختونو کې خپروي. دا اداره له ٣٠ زيات کارکوونکي لري او مشري يې د احمد جواد فروغ پر غاړه ده.
امو راډیو

**امو راډیو** په ٧٨،٦ اف ام څپو خپرونې لري،  په ١٣٨٣لمريز کال دانټرنيوز موسسې له خوا په فیض آباد کې جوړه شوې او ١٢ ساعته خپرونې لري.
ددې راډيو مسووليت د عبدالبصير حقجو پر غاړه دى او ١٤ رسمي او افتخاري کارکوونکي لري، چې د ٢٦٠٠واټه ټرانسمېټر په درلودلو سره د فيض اباد ښار سربېره په جرم، بهارک، خاش او ارګو ولسواليو کې هم اورېدل کېږي.
کوکچه راډیو

**کوکچه راډیو** دا راډيو په ١٣٨٣ لمريز کال دانټرنيوز موسسې له خوا په فيض اباد ښار کې جوړه شوې، چې ١٢ کارکوونکي لري او په ٨٧،٩ څپه خپرونې کوي.
ددې راډيو چارې د مولوي عبدالمالک خراساني له خوا سمبالېږي، ١٢ رسمي او افتخاري ښځينه او نارينه کارکوونکي لري،چې په جرم، يمګان او خاش ولسواليو کې د اورېدو وړ ده.
بهارستان راډیو

**بهارستان راډیو** دې راډيو خپلې خپرونې په ١٣٨٧ لمريز کال د انټرنيوز موسسې په مرسته په فيض آباد ښار کې په ٨٩،٧ اف ام څپه پيل کړې، چې مشري يې د رضوان الله نظامي پر غاړه ده او ١٦ رسمي او افتخاري کارکوونکي لري.
ددې راډيو امتياز د بهارک فرهنګي ټولنې پر غاړه دى او له فيض اباد ښار پرته په بهارک، شهدا، وردوج، شيوه، ارغنچخوه او خاش ولسواليو کې هم اورېدل کېږي.
صدای کشم راډیو

**صدای کشم راډیو** دا راډيو په ١٣٨٧ لمريز کال دانټرنيوز موسسې له خوا په کشم ولسوالۍ کې جوړه شوې ، چې د نورآغا نوري تر نظارت لاندې ١٢ ساعته خپرونې لري او خپرونې يې د ١٩ افتخاري او رسمي کارکوونکو په مټ چمتو کېږي. ددې راډيو د خپرنيز پوښښ ساحې کشم، تګاب، کلفګان او رستاق  دي.
شط العرب

**شط العرب سیند** په عربي شط العرب د عراق او ایران پر پوله یو سيند دی چي سرچینه یې د عراق له خاوري څخه ده. د شط العرب سیند ۱۹۰ کیلومیتره اوږوالی لري، او په اوږدو کي ورسره د د دجلې، فرات او د کارون سیندونه یوځای کیږي.

## جغرافیه
## تاریخ
بازګل راډیو

**بازګل** دا راډيو همدا په فيض اباد ښار کې جوړه شوې او خپلې شپږ ساعته خپرونې يې هم په ازمايښتي ډول پيل کړې دي، خو د خپرونې د پيل او پاى کره وخت يې نه دى معلوم.
ددې راډيو مالي چارې د بدخشان پوهنتون د استاد بهروز له خوا ورکول کېږي، خو مشري يې ددې ولايت د خبريالانو ټولنې د رييس عبدالبصير حقجو پر غاړه ده.
ددې راډيو د کارکوونکو دجذب لړۍ همدا اوس روانه ده.
بدخشان جریده

**بدخشان جریده** دا جريده په ١٣٨٢ لمريز کال کې د بدخشان ولايت داطلاعات او کلتور رياست په چوکاټ کې پيل شوه، چې مسووليت يې د عبدالوصيل لطيفي پر غاړه دى، څلور کارکوونکي لري او ددولتي ارګانونو فعاليتونه په کې خپرېږي.
دا جريده په بدخشان سربېره په ګاونډيو ولايتونو تخار او کندز کې هم وېشل کېږي .
سیمای شهروند جریده

**سیمای شهروند** په ١۳۸۲ لمريز کال په بدخشان ولایت کی پیل شوې او تر ډېره د اجتماعی، سیاسی او فرهنگی  مسايلو خپرېدو ته ځانګړې شوې ده. ددې جريدې امتياز د نجيب الله دهزاد او مسووليت يې د فيضان الحق فيضان پر غاړه دى.
سیمای بدخشان جریده

**سیمای بدخشان** د بدخشان ولايت د فعاله مياشتېنیو څخه ده، چې په ١٣٨٨ لمريز کال په فيض آباد ښار کې د عمادالدين هلالي له خوا تاسيس شوې او ترډېره په کې تفريحي، ادبي، فرهنګي او کولتوري مسايل خپرېږي .
ښه حکومت ولي میاشتنۍ

**حکومت داري خوب میاشتنۍ** دا خپرونه له ١٣٨٦لمريز کال راهيسې په بدخشان ولايت کې المان هیواد په مالي لګښت په پرله پسې ډول په رنګه کاعذ خپرېږي او د والي يا نورو دولتي ادارو د فعاليتونو خپرېدو ته ځانګړې شوې ده. دا خپرونه، چې له مرکز پرته په ولسواليو او نږدې ولايتونو کې هم وېشل کېږي، پنځه کارکوونکي لري اومسووليتد انجینر حسامه بصير پر غاړه دى.
فیض آباد ښاروالۍ میاشتنۍ

**فیض آباد ښاروالۍ میاشتنۍ** دا میاشتنۍ خپرونه په ١٣٨٦لمريز کال مې د فیض آباد ښاروالۍ لخوا ددې ادارې د فعاليتونو د خپرولو په موخه را منځته شوه، چې درې کارکوونکي لري او مسول مدیر یې عبدالبصير وثيق  دى.
روشنګري جریده

**روشنګري جریده** دا جريده په ١٣٩٠ لمريز کال پيل شوې او د بدخشان ولايت دمدني ټولنو د فعالينو له خوا په مياشت کې يو ځل په ښکلي اواوچت کاغذ خپرېږي. ددې خپرونې مسووليت د سيداکرام صديق لعل زاده پر غاړه دى.
صعود جریده

**صعود جریده** د بدخشان ولايت له رسنیو څخه ده چې په ١٣٩٠ لمريز کال کې د صلاح الدين حامدي له خوا تاسيس شوې، چې بېلابېل ورځني، کلتوري، ټولنيز  او سياسي موضوعات خپروي، ددې رسنۍ مسووليت د فخرالدين قاري زاده پر غاړه دى.
سرزمین من جریده

**سرزمین من جریده** (زما خاوره جریده) د بدخشان ولايت له فعاله رسنیو څخه ده چې په ١٣٩٠ لمريز کال د کفايت الله سليمي له خوا تاسيس شوې او مسووليت يې د عبدالمتين حکيمي پر غاړه دى. ددې خپرونې ډېرى ليکنې تاريخي، وطني او حماسي بڼه لري.
شورای ژورنالستان میاشتنۍ

**د ژورنالستانو شورا میاشتنۍ** دا مياشتنۍ خپرونه په ١٣٩٠ لمريز کال د بدخشان ولايت د خبريالانو ټولنې له خوا تاسيس شوې ، چې تر ډېره ورځني هر اړخيز مطالب خپروي. مسووليت يې دخبريالانو شورا پر  غاړه دى او لګښت  يې هم ددې ولايت مېشت خبريالان ورکوي.
صدای بدخشان جریده

**صدای بدخشان جریده** (د بدخشان غږ جریده) دا جريده په ١٣٧٩لمريز کال د بدخشان ولايت مقام دپخواني اجراييه رييس صبغت الله خاکساري له خوا تاسيس شوې، چې تر اوسه فعاليت لري، درې کسه په کې کار کوي او بېلابېل موضوعات او ليکنې خپروي.
انقلاب فرهنګي جریده

**انقلاب فرهنګي جریده** (کلتوري انقلاب جریده) په ١٣٩٠ لمريز کال کې د سيدمصطفى عاقلي لخوا د کلتوري يرغل او پردۍ کلمو دمخنيوي  او افغاني دود دستور د پياوړتيا په موخه جوړه شوه.
د کندوز رسنۍ

**د کندوز ولایت رسنۍ** د خاور خصوصي او د کندوز ملي تلویزیون ترڅنګ په کندز ولايت کې ګڼ شمیر غږیزې او چاپي رسنۍ فعاله دي.

## نوملړ
**تلویزیونونه**
* کندوز ملي راډیو تلویزیون
* خاور تلویزیون
**راډیوګانې**
* خاور راډیو
* جیحون راډیو
* کیهان راډیو
* څراغ راډیو
* روشني راډیو
* زهره راډیو
**ورځپاڼې او جریدې**
* رسانه یي ورځپاڼه
* بوستان ورځپاڼه
* کندوز اونیزه
* نما میاشتنۍ
* پولیس میاشتنۍ
* زن میاشنۍ
کندوز ملي راډیو تلویزیون

**د کندوز ملي راډیو تلویزیون**  د کندز ولايت سيمه ييز تلويزيون په ١٣٨٠ لمريز کال د طالبانو له پرځېدو وروسته خپلې خپرونې پيل کړې ، چې د سهار له ٨ تر نهو او دشپې له ٧ تر اتو بجو خپلې او له دې وروسته د مرکزي ملي تلويزيون خپرونې خپروي.
د تلويزيون ترڅنګ يې راډيو هم فعاله ده، چې د سهار له ٥ د شپې تر ١٢ خپرونې لري او يواځې دخبرونو برخه له ملي راډيو څخه اخلي. ددغه تلويزيون رييس عبدالشکور قدردان او د کارکوونکو شمېر يې ٣١ تنو ته رسېږي.
خاور تلویزیون

**خاور تلویزیون** د کندوز ولايت له فعالوتلويزيونونو څخه دى، چې د افغانستان ملي راډيو تلويزيون د مرستيال جلال الدين محمودي له خوا په ١٣٨٥ لمريز کال کې تاسيس شوى او خپرونې لري.
ياد تلويزيون  ٨ ساعته شپنۍ خپرونې لري  او ٣٥ کيلومتره ساحه تر خپل پوښښ لاندې راولي، چې له شخصي بوديجې اکمالېږي او له ٢٥ زيات کارکوونکي لري. خاور اوسمهال د کندوز له هغو رسنيو څخه ده، چې تر ټولو زيات ليدونکي لري او د شهباز صابري له خوا اداره کېږي .
خاور راډیو

**خاور راډیو** خاور په کندز ولایت کې د خاور تلویزیون اړونده را ډيوه ده، چې دوه کاله وړاندې  يې په ايف ايم څپه خپرونې پيل کړې، ١٨ ښځينه او نارينه کارکوونکي لري، چې په رسمي او افتخاري ډول کار کوي. ددې راډيو لګښتونه  هم داعلاناتو له لارې پوره کېږي او له مرکز پرته په چهار دره، علي اباد  او دقلغه زال ولسوالۍ ځينو ساحو کې د اورېدو وړ ده.
جیحون راډیو

**جیخون راډیو** جيحون د کندز ولايت له فعالو راډيوګانو څخه ده، چې په امام صاحب ولسوالۍ کې فعاليت لري  او د وخت د اطلاعاتو او کولتور د رييس عبدالشکور دوست له خوا دانترنيوز موسسې په مرسته په ١٣٨٣ لمريز کال تاسيس شوې ده.ياده راډيو د سهار له ٦ دغرمې تر ١٢ او د غرمې له ٣ دشپې تر ٩ خپرونې لري. دا راډيو چې يواځې په امام صاحب کې اورېدل کېږي، ١٥ کارکوونکي لري او د اعلاناتو له لارې خپل لګښتونه پوره کوي.
کیهان راډیو

**کیهان راډیو** کيهان راډيو په ١٣٨٨ لمريز کال د مېرمن زرغونه حسن لخوا په کندز ولايت تاسيس شوې او د سهار له ٦ د شپې تر ١٢ بجو د ٤٠ کيلومتره ساحې پوښښ په درلودو خپرونې کوي. کيهان د مېرمن زرغونې په شخصي لګښت او د اعلاناتو له لارې تمويلېږي او د کارکوونکو شمېر يې ١٥ تنه دى.
څراغ راډیو

**چراغ راډیو** ياده راډيو د کندز ولايت له فعالو رسنيو څخه ده، چې په ١٣٨٩ لمريز کال دمېرمن ملالۍ يوسفي له خوا تاسيس شوې او د ٢٤ ساعته خپرونو په درلودو سره له کندوز پرته د تخار  په ځينو برخو کې هم اورېدل کېږي. څراغ له شخصي بوديجې او په کندوز زون کې دايساف ځواکونو له خوا تاسيس شوې، له سوداګريزو اعلاناتو اکمالېږي او ١٩ کارکوونکي لري.
روشني راډیو

**روشني راډیو** روشني د کندز ولايت له ناپيېلو راډيو ګانو څخه ده، چې په ١٣٨٦ لمريز کال د صديقې شيرزۍ په نامه د يوې ښځې له خوا تاسيس  او د ايف ايم په ٨٩ څپه خپرونې لري او په څو ولسواليو کې اورېدل کېږي. روشني راډيو ٢٤ ساعته بېلابېلې خپرونې  لري، چې د ١٨ کارکوونکو پر مټ ، چې ډېرى يې ښځينه دي، وړاندې کېږي.
زهره راډیو

**زهره راډیو** په کندز ولايت کې  زهره دښځو لپاره ځانګړې راډيو ده، چې په ١٣٨١ لمريز کال دمېرمن ناجيه خدايار په مديريت د انټرنيوز موسسې له خوا په دغه ولايت کې تاسيس شوې. زهره ددغه ولايت لومړۍ غږيزه رسنۍ ده، چې د طالبانو دحکومت له سقوط وروسته يې په خپرونو پيل وکړ. له مالي اړخه اوس يوه پرځان بسيا رسنۍ ده، چې له ځنډ پرته ٢٤ ساعته خپرونې لري او تر ٥٥ کيلومترۍ پورې اورېدل کېږي.
ددې راډيو دکارکوونکو شمېر هم ٢٠ کسانو ته رسېږي، چې په رسمي او افتخاري ډول کار کوي او ډېرى هغه يې ښځينه دي.
رسانه یي ورځپاڼه

**رسانه یي ورځپاڼه**  د کندز ولايت له فعالو خپرونو څخه يوه ده، چې په ١٣٨٨ لمريز کال د يو شمېر کندوز مېشتو خبريالانو له خوا تاسيس شوې او د افغانستان د کلتور او رسنيز تړاوو  دبنسټ په چوکاټ کې خپرېږي. لګښت يې د بنسټ او ورځپاڼې دحق الشموليت څخه تر لاسه کېږي د شمال ختيځ زون(کندز،بغلان، تخار اوبدخشان)  پېښې په کې انعکاس مومي.
بوستان ورځپاڼه

**بوستان ورځپاڼه** په ١٣٨٥ لمريز کال ړ نعمان په نامه د يوه ځوان له خوا تاسيس شوه، په کندوز، تخار، بدخشان، کابل او بلخ ولايتونو کې وېشل کېږي او ددې ترڅنګ يې ټول دفترونه، موسسې او لوړ پوړي چارواکو په مرکز او ولايتونو کې د برېښناليک له لارې تر لاسه کولاى شي. اوسمهال ٨ کارکوونکي لري او لګښتونه يې دغړيتوب حق له لارې پورې کېږي.
کندوز اونیزه

**کندوز اونیزه** په  کندوز ولايت کې یوه دولتي اونيزه ده، کندوز اونیزه ددغه ولايت له فعالو چاپي خپرونو څخه ده، چې په ١٣٨١ لمريز کال د اطلاعاتو او کلتور رياست په چوکاټ کې رامنځته شوې او د ٢٠٠٠ ټوکو چاپشمېر په درلودلو سره په وړيا ډول وېشل کېږي او ٥ کارکوونکي لري.
نما میاشتنۍ

**نما میاشتنۍ** په ١٣٩٠ لمريز کال کې د کندوز ولايت مقام له خوا د مرستيال والي حمدالله دانشي په امتياز خپره شوه ، چې دالمان د انکشافي ادارې جى اى زيد موسيسې مالي ملاتړ له ځان سره لري.
ياده خپرونه هره مياشت د ١٢٠٠ ټوکو په شمېر په کندوز او ځينو نورو ولايتونو کې وېشل کېږي او ٥ کارکوونکي لري.
زن میاشنۍ

**ښځه میاشتنۍ** (زن  مياشتنۍ مجله) د کندز ولايت دښځو چارو رياست له خوا په مياشت کې يو ځل خپرېږي، چې ډېرې مطالب يې دښځو د ژوند، زده کړې، د تاوتريخوالي پر وړاندې مبارزه ، کلتوري فعاليتونو، لاسته راوړنو، کارموندنې  او مسووليتونو په اړه وي. د یاد ولايت دښځو چارو ريسه نادره ګياه يې مسووله ده ، چې د ٥٠٠ ټوکو په شمېر له کندوز پرته په نورو ولايتونو کې هم توزېع کېږي.
د بلخ رسنۍ

**د بلخ ولایت رسنۍ** له ۲۰۰۱م کال کال راوروسته کله چې امریکا په افغانسنان کې د طالبانو پروړاندې عملیات وکړل په افغانستان کې ګڼ شمیر رسنیو پرمختګ وکړ. له کابل وروسته په هرات او بلخ کې ګڼ شمیر تصویري او غږیزو رسنیو په کار پیل وکړ چې اوس هم فعله دي.
## د بلخ ولایت د رسنیو نوملړ
#
#
#
#
#
#
#
#
## راډیوګانې
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
## ورځپاڼې
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
پولیس میاشتنۍ

**پولیس میاشتنۍ** ياده مجله په ١٣٩١ لمريز کال د کندز ولايت دامنيه قوماندانۍ په چوکاټ کې تاسيس شوې ، چې ددغه ولايت دپوځي برخې دفعاليتونو په اړه خپرونې لري او د هرې ګڼې چاپشمېر يې ١٠٠٠ ټوکه دى. ياده خپرونه ٥ کارکوونکي لري، چې لګښت يې امنيه قومانداني ورکوي .
یو اس اس ګرالډ ناو بیړۍ

بټنوک|268x268px
**یو اس اس ګرالډ ناو بیړۍ** (یو اس اس ګیرالډ آلوتونکې وړونکې ناو بیړۍ) (په انګلیسي USS Gerald R. Ford (CVN-78) underway on 8) د امریکا د سمندري ځواکونو په خدمت کې کې یوه آلوتونکې وړونکې بیړۍ ده، چې د امریکا د پخوانی ولسمشر ګرالډ فورډ په نوم نومول شوې ده.