د افغانستان امارت(1929)

**د افغانستان امارت** یو نه منل شوی هېواد و چې د حبیب الله کلکاني په مشرۍ او واکمنۍ رامنځته شوی و، دې هېواد له 1929 مېلادي کال د جنورۍ تر اکتوبر  پورې دوام وکړ. حبیب الله کلکاني چې په پخواني حکومت کې د تاجيک قوم د  پوځي مشرانو څخه و، د ملتپالنې (تاجيکپالنې) په پار د پښتنو په وړاندې ودرېد او د غازي امان الله خان پر وړاندې کله چې په افغانستان کې امان الله د وخت د پر مختللو هیوادو لکه ترکیه، ایران او تونس په څیر د شاهی نظام د درسي او دیمکراسي سیستم د پرمختګ جارې پیل کړې. بچه سقاو (حبیب الله کلکانی) د نوړی پرضد پاڅون پیل کړ. که څه هم د کلکانی پاڅون شعار د امان الله خان حکومت د غیر اسلامي (د جونو ښونځیو) پرضد وو، اما ترډېره د تاجيک قوم ملاتړ ددې لامل شوی وو چې نوموړی د یوه لومړنی تاجک په شخص قدرت ته ورسوی، هغه د جنوري په ۱۸مه ۱۹۲۹ کال کې حکومت ته ورسېد او د اکتوبر په ۱۳مه په همدې کال کې محمد نادر شاه د خپلو وسلوالو او ملاتړو پرمټ وتوانېد چې کابل ارګ کلابند کړي، او وروسته له يو څه وخته وتوانېده چې ارګ ونيسي، حبيب الله خان يې وواژه.

بچه سقاؤ د امير امان الله خان د حکومت پر وخت په شمالي ولایاتو کې غلاوې، چور او تاړاکونه کول، پلار ېې يو عادي نالوستی سړی و، پلرنی ټاټوبی ېې د ترکمنستان خوا سیمه بلل شوې خو وروسته بیا د کلکان په سیمه کې افغانستان کې مېشت شول. بچه سقاؤ به د شپې کورونه لوټل او غلاوې به ېې کولې د ورځې به بیا په غرونو کې پټ و ، همداراز چا به چې ورسره مقاومت وکړ نو د خپلو غلو ملگرو سره يوځای به ېې سر ورپرې کړ او ایسته به ېې نورو ته د ډار به تکل وروښود. پاکستاني تاريخپوهان بچه سقا د پېښور د سيمې د انگرېزانو يو ملازم يا کاکوونکی گڼي . همدا رنگه زياتوي چې ده په پېښور کې سقاوې يا د (نايي په دکان) کې کار کاوه، همدا رنگه ځينې نورې سرچینې د سقاؤ د زوی تر شا د وخت د نقشبندي (مجددي) کورنۍ د غړو لاسونه گڼي. ددې جملې څخه يو د کلکان ملک محسن کلکاني يادېږي چې په خفا کې به ېې بچه سقاؤ ته لارښودنې کولې او پتنځايونه به ېې ورته ښودل چې د پولیس له منگولو نه به وساتل شو. همداسې ورو ورو د بچه سقاؤ ډله ډېرېده او د شمال ډېر خلک ېې په عذاب کړي و او په خلکو ېې دومره ډار ايښی و چې کله به د چا کورته د شپې مهل ورواووښت نو کس به ورته ډوډۍ او هرڅه ورکړل او د وخت پولیس او مقامات ېې نشوای خبرولای. د لړم په پای ورځو شپو کې چې کله د شینوارو تر منځ پاڅون رامنځ ته شوی و نو امان الله خان د ختيځ زون ته ډېر متوجه و ، په همدې وخت کې د وخت نه په گټې سره د سقاؤ زوی د شمالي لارو او د کابل تر منځ د لارو بندولو کوښښ پیل کړ.

## وزیران او والیان
د حبیب الله کلکاني حکومت د وزیرانو او نفوذي کسانو کابينه په لاندې ډول دی:

* سید حسین د سولې مرستیال وزیر 
* محفوظ خان د جنګ وزارت معین 
* حمیدالله د حبیب الله کلکاني ورور معين السلطنه 
* عبدالغفورخان تګاوي د کورنیو چارو وزیر
* عطاء الحق صاحبزاده د بهرنیو چارو وزیر
* شېرجان خان صاحبزاده د دربار وزیر 
* میرزا غلام مجتبي خان   د مالیې وزارت وکيل.
*  ملک محسن  کلکاني د کابل ولایت
* مرزا محمد یوسف خان مستوفي الممالک
* عبدالغفورخان صاحبزاده  د کابل ګمرک رئیس
* مرزا عبدالقادر خان د کابل مستوفي
* سید آغا خان  خواجه چاشتي د کابل امنیه قومندان 
* ملا برهان الدین خان د حبیب اسلام د جریدې مدیر 
* سردار محمد کبیر خان د امیر حبیب الله خان زوی 
* محمود سامي د سالار پخواني مرستیال
* میر بابا صاحب خان او بیا صاحبزاده عبدالله خان د قطغن او بدخشان والي
* مرزا محمد قاسم خان او وروسته عطا محمد خان د بلخ ولایت والي
* خلیل الله خلیلي د بلخ ولایت مستوفي
* عبدالرحیم خان د هرات ولایت نايب سالار
* محمد صدیق خان صاحبزاده د پکتیا ولایت قوماندان
* عبدالقدير خان د کندهار ولایت والي

## سرچینې