بنجامين بينيکر

بنجامين بينيکر (9 نومبر 1731 – 19 اکتوبر 1806) یو افريقايي الاصله امریکایی طبيعيت پوه، رياضي پوه، ستورپېژندونکی او د کال هندارې (کالنۍ "سالنامه" د کال د تاريخونو او موسم په اړه عمومي معلوماتو جدول) لیکوال و. لکه څنګه چې د ځمکې څښتن و، نوموړي همدا راز د کچ ګر (جريب کش) او کروندګر په توګه  هم کار کړی.

د ميريلينډ د بالتمور په ولسوالۍ کې د ازادو افريقايي الاصله امريکايي مور او پلار کره زېږېدلی و، پلار يې پخوا مريی شوی و، بينيکر يا کم او يا بيخي رسمي زده کړې نه وې کړې، او تر ډېره بريده يې زده کړې خپله کړې وې. نوموړی په يوه سروی کې له « Major Andrew Ellicott» سره د مرستې کولو له امله شهرت لري، کومې سروی چې د متحده ايالاتو د فدرالي پلازمېنې کولمبيا ولسوالۍ اصلي پولې وټاکلې.

د ستورپېژندنې په اړه د بينیکر پوهې له هغه سره مرسته وکړه چې له سوداګريز اړخه د کالهندارو يوه بريالۍ لړۍ ولیکي. نوموړي د مريتوب او توکميزې برابرۍ د موضوعاتو په اړه له «تاماس جيفرسن» سره لیکنې تبادلې کړې. د مريتوب د لغوه کونکو مبارزينو او د توکميزې برابرۍ پلويانو د بينيکر د کارونو ستاينه کړې، او خپاره کړي يې دي. که څه هم د بينيکر د جنازې په ورځ د يوې اور لګېدنې له امله د هغه ډېرې لیکنې او توکي له منځه ولاړل، بيا هم د هغه يو ژورنال او يو شمېر اثار وژغورل شول.

بينيکر له مړينې وروسته يو ولسي اتل وګرځېد، د کوم له امله چې د هغه د ژوند ډېر روايتونه په مبالغې يا ښايست سره وړاندې شول. د نورو ستاينو په څېر، د پارکونو، ښوونځيو او کوڅو نومونه هم د هغه د کارونو يادګارونه دي.

## ژوند ليک

### د ژوند لومړي کلونه
بنجامين بينيکر د 1731ز کال د نومبر په نهمه نېټه د ميريلينډ په بالتيمور ولسوالۍ کې زېږېدلی و، د مور نوم يې «ميري بينيکي» و چې ازاده تور پوستې ښځه وه، د پلار نوم يې «رابرټ» و، چې له مريتوب ازاد کړای شوی و، نوموړی اصلاً د ګينيا و او په 1759ز کال کې مړ شوی و. د بينيکر د کورنۍ د تاريخ په اړه دوه متضاد روايتونه شته.

بينيکر خپله او د هغه لومړني ژوند ليکونکي وايي چې هغه يوازې افريقايي نسبت درلود. د بينيکر پاتې هېڅ اثار د نوموړي په اړه د سپين پوستي نسبت ښودنه نه کوي، نه د هغه د نيا نوم په ګوته کوي.

خو وروستنيو ژوند ليکونکو ادعا کړې چې د بينیکر مور د يوې پخوانۍ تور پوستې بې معاشه قراردادي مزدورې «مولي ويلش»، او د «بينيکا» په نوم د يو افريقايي مريي لور وه. د «مولي ويلش» لومړي خپاره شوي معلومات د هغې له زوزات سره په 1836ز کال کې پر شويو مرکو ولاړ دي، کومې مرکې چې د مولي او بنجامين له مړينې ډېر وروسته تر سره شوي دي. د هغې کيسې تر مخې، مولي د بالتيمور په لوېديځ کې، په راتلونکي کې د ميريلينډ د «ايلي کوټ» کارخانو له ځای سره نږدې د يوې کروندې په جوړولو کې د مرستې لپاره «بینیکا» پيرودلی و.

په 2002ز کال کې يو ژوندليکونکي وړانديز وکړ چې شونې ده «بېنيکا» د «ډګن» خلکو غړی و، د چا په اړه چې ګڼو انسان پېژندونکو ادعا کړې چې هغوی د ستورپېژندنې ابتدايي پوهه درلوده (د ډوګن ستورپېژندنې باورونه وګورئ). د اټکل تر مخې مولي بينيکا ازاد کړی او بيا يې ورسره واده کړی، چې شونې ده هغه د ستورپېژندنې په اړه خپله پوهه له هغې سره شريکه کړې وي. دې ژوندليکونکي وړانديز کړی چې بنجامين دا پوهه له «مولي» څخه تر لاسه کړې، ځکه چې بينجامين د بينيکا له مړينې وروسته زېږېدلی و.

يو نسب پېژندونکي، چا چې په 2016ز کال کې د بينيکر د کورنۍ د نسب شجرې اړوند تاريخچو د تحليل کولو خبر ورکړی و، د کوم داسې سند په پېژندلو نه و توانيدلی، له کوم څخه چې معلومه شي بينيکر يوه سپين پوستې نيا هم درلوده، خو دا شونتيا يې رد کړې هم نه وه. خو په دې راپور کې ويل شوي و، چې شونې ده د "بينيکر" نوم د بينیکا په څېر اصل درلود، کوم چې د شمال لوېديځې لايبيريا د اوسنۍ بومي سيمې د «کيلي» ولسوالۍ يو کوچنی کلی دی، کوم ځای چې يو وخت د افريقايي مريانو په سوداګرۍ کې ونډه درلوده. په دې نسبت پېژندنه کې د 2021ز کال يو لړ تازه معلوماتو کې ويل شوي چې د بنجامين بینيکر پلار رابرټ، د 1731ز کال د مۍ مياشتې تر اتلسمې نېټې، له ميري ليټ (چې وروسته ميري بينيکا ونومول شوه) سره واده کړی و، څوک چې د يو مريي سره د يوې سپين پوستې ښځې لور وه. په دې تازه معلوماتو کې ويل شوي چې «بناکا» د «وای» خلکو استوګنځای دی، څوک چې دلته له شا اوخوا 1500 څخه راوروسته، د مالي پاچايي له خوشې کولو وروسته اوسېدلي.

په 1737ز کال کې، د بالتيمور ولسوالۍ په کليوالي سيمه د «پټاپسکو دره» کې د هغه د کورنۍ د سل جريبه (0.40 کيلو متر مربع) کروندې سند د شپږ کلن بينيکر په نوم کړل شو. په 1791ز کال کې يو خط لیکونکي وويل چې د بينیکر مور او پلار هغه يو نامعلوم ښوونځي ته استولی و، چېرته چې هغه لوستل، لیکل او علم حساب تر دويمې درجې زده کړل. په هر حال، د بينيکر د ابتدايي ژوند پاتې برخه په سم ډول نه ده مستنده شوې.

د بينيکر له مړينې 140 کاله وروسته خپرو شويو کتابونو کې تر ټولو لومړي خپاره شوي ناتاييد شوي روايتونه وايي چې بينيکر په تنکۍ ځوانۍ کې له «پيټر هينريچ» سره وکتل، څوک چې د يوې مذهبې ټولنی غړی و، او وروسته يې د بينيکر د کورنۍ له کروندې سره نږدې يو ښوونځی جوړ کړ. (د دې مذهبي ټولنې غړي چې کواکر يادېدل د مريتوب ضد خوځښت مشران او د توکميزې برابرۍ پلويان وو). دا روايتونه روښانه کوي چې «هينريچ» خپل شخصي کتابونه له بينيکر سره شریک کړل او هغه ته يې د خپل يوازيني ټولګي لارښونې وړاندې کړې. د بينيکر رسمي زده کړه (که وي) د اټکل تر مخې هغه مهال پای ته ورسېده، کله چې هغه د عمر دومره زوړوالي ته رسېدلی و، چې د خپلې کورنۍ له کروندې سره يې مرسته نه شوه کولای.

### د پام وړ اثار
د 1753ز کال په شا او خوا کې، او د نوموړي په شا اوخوا يو ويشت کلنۍ کې، د معلوماتو پر بنسټ بينيکر يو لرګين ساعت بشپړ کړی و، چې په هر ساعت يې غږ کاوه. داسې برېښي چې هغه خپل ساعت له يو پور شوي لاسي ساعت څخه د هرې برخې په توږلو سره کره نمونه چمتو کړې وه. دې ساعت د هغه تر مړينې کار وکړ.

په 1759ز کال کې د هغه د پلار له مړينې وروسته، بينيکر له خپلې مور او خوېندو سره و اوسېدو. په 1768ز کال کې، نوموړي له بالتيمور ولسوالۍ په يوه عريضه لاسليک وکړ، چې د ولسوالۍ مرکز يې له «جوپا» څخه بالتيمور ته لېږداوه. د 1773ز کال د بالتيمور ولسوالۍ د ماليې په نوملړ کې د هغه د شتمنۍ ثبت کولو پر مهال بينيکر د خپل کور د يوازيني بالغ غړي په توګه وپېژندل شو.

په 1772ز کال کې، اينډريو ايلي کوټ، جان ايلي کوټ، او جوزف ايلي کوټ وروڼه، د پنسلوانيا له «باکس» ولسوالۍ څخه وکوچېدل، او د بينيکر له کروندې سره نږدې د «پټاپسکو فالس» سره يې ځمکه راونيوله، تر څو کارخانې (ژرندې، د دانو ميده کولو کارخانې) جوړې کړي، د کوم په شا او خوا کې چې د ايلي کوټ د کارخانو (اوس ايلي کوټ ښار) جوړ شو. ايلي کوټ وروڼه د مذهبي ټولنې غړي وو، چا چې د توکميزې برابرۍ په اړوند هماغه اندونه درلودل، څه ډول چې د هغوی ډېر نو باورونه و. بینيکر دا کارخانې مطالعه کړې او د هغوی له څښتنانو سره يې ملګرتيا پيدا کړه.

په 1788ز کال کې، د اينډريو اليکوټ زوی جورج ايليکوټ، د ستورپېژندنې په اړه د رسمي مطالعې د پيل کولو په موخه د بينيکر کتابونه او وسايل په پور واخيستل. په راتلونکي کال کې، بینيکر د لمر تندر نيولو د محاسبې لپاره خپل اثر جورج ته واستاوه. په 1790ز کال کې، بینيکر د 1791ز کال لپاره يو فلکي تقويم جوړ کړ، د کوم په اړه چې هغه هيله درلوده چې په کومه خپره شوې کالهنداره کې به ځای ورکړل شي. په هر حال، نوموړی ونه شول کولای داسې چاپ کونکی پيدا کړي چې د دې اثر د خپرولو او وېشلو لپاره چمتو شي.

#### د کولمبيا ولسوالۍ د اصلي حدودو ټاکنه
د 1791ز کال په لومړيو کې، د امریکا د بهرنيو چارو وزير تاماس جفرسن سروی کونکي ميجر اينډريو ايلي کوټ (د جوزف ايلي کوټ زوی او د جورج ايلي کوټ د اکا زوی) ته وويل، تر څو د يوې داسې سیمې سروی (څېړنه/حدود ټاکل) وکړي، په کومه کې چې به یوه نوې فدرالي ولسوالۍ موجوده وي. د 1791ز کال د فبرورۍ په مياشت کې، ايلیکوټ یوه سروی کونکې ډله پرېښوده د کومې چې هغه په لوېديځ نيويارک کې مشري کوله، تر څو وکولای شي د ولسوالۍ سروی پيل کړي. له هغې وروسته ايلي کوټ د فدرالي ولسوالۍ د حدودو په ابتدايي سروی کې د مرستې لپاره بينيکر د بديل په توګه وګوماره، او په جارج ټاون کې د تګ راتګ د سفر لپاره يې نوموړي ته د پېشکي په توګه شپېته ډالره ورکړل.

## سرچينې