روډولف سټاينر

روډولف جوزف لورينز سټاينر (27 يا 25 اکتوبر 1861- 30 مارچ 1925)، يو اتريشی جادوګر، ټولنيز سمونپال، معمار، باطن پېژندونکی، او ادعا يې درلوده چې د راتلونکي په اړه وړاندوينې کولای شي. سټاينر د نولسمې پېړۍ په وروستيو کې د يو ادبي نقاد په توګه لومړۍ پېژندګلو تر لاسه کړه او د ازادۍ فلسفه په ګډون يې خپله اثار خپاره کړل. د شلمې پېړۍ په پيل کې، نوموړي د يو باطن پېژندنې روحاني خوځښت بنسټ کېښود، «anthroposophy»، د کوم رېښې چې د المان په ايډياليسټه فلسفه او تيوسوفي کې وې. د هغه ښوونې مسيحي Gnosticism سره ورته دي (د ژوند د پوهانو لپاره په دې کې هېڅ شک نه شته چې دا neognosticism دی). د هغه ډېری نظريات نيمه علمي دي. نوموړی همدا راز د تاريخي افسانو د منلو ښکار هم و.

د دې خوځښت په لومړي پړاو کې، چې تر ډېره بریده يې فلسفي اړخ درلود، سټاينر هڅه وکړه چې د علم او معنويت تر منځ يو ترکيب پيدا کړي. په دې کلونو کې د هغه فلسفي کار، کوم ته چې نوموړي ته د روحاني علم نوم ورکړی، نوموړي هڅه وکړه هغه څه پلي کړي چې نوموړي د لوېديځې فلسفې د فکر د روښانتيا ځانګړتيا په توګه په روحاني پوښتنو کې ليدلي، دا ليدلوری يې له هغه ليدلوري څخه جلا کړ، چې نوموړي يو مبهم ليدلورباله. په دويم پړاو کې چې د 1907ز کال په شا اوخوا کې پيل شوی و، نوموړي د ډرامې، نڅا او معمارۍ په ګډون په ګڼو هنري رسنيو کې د همغږۍ سره يوځای کار پيل کړ، کوم چې د ټولو هنرونو د راټولېدو لپاره د « Goetheanum» په نوم د يو کلتوري مرکز په جوړولو سره پای ته ورسېد. د هغه د کار په درېيم پړاو کې، کوم چې له دويمې نړيوالې جګړې وروسته پيل شوی و، سټاينر په څرګند ډول په ګڼو تطبيقي پروژو کار وکړ، چې په هغې کې والډورف زده کړه، بايوډاينامک کرنه او د انسان پېژندنې درمل شامل وو.

سټاينر د يو ډول اخلاقي انفراديت پلوي وکړه، کوم ته چې نوموړي وروسته په ډېر څرګند ډول روحاني ليدلوری راوړ. نوموړي د خپلې علم پوهنې بنسټ د « Johann Wolfgang Goethe» په نړیوال ليد سره کېښود، په کوم کې چې "فکر کول...له غوږ او سترګې څخه ډېر د ادراک يو غړی نه دی. کټ مټ داسې چې سترګه رنګونه او غوږ اواز محسوس کوي، همدا ډول فکر نظريات محسوسوي". يو پرله پسې تار چې د هغه په کار کې غزېدلی دی، موخه يې دا روښانه کول دي چې انساني پوهه حدود نه لري.

## ژوند ليک

### ماشومتوب او زده کړه
د سټاينر پلار جوهان سټاينر (1829-1910)، د هويوس کورنۍ د يوې خادمې فرانزيکا بلي (1834-1918) سره د واده کولو لپاره د لوير اتريش په شمال ختيځ د ګيراس په سيمه کې د کاونټ هويوس په خدمت کې د ښکاري ژويو د پالونکي په توګه دنده خوشې کړه، دا يو داسې واده و چې کاونټ يې د اجازې ورکولو څخه انکار کړی و. جوهان په سويلي اتريش کې د اورګاډي په اداره کې د ټيلي ګراف کار کونکی وګرځېد، او د روډولف د زېږېدو پر مهال د اتريشي سترواکۍ د هنګري پاچايۍ د Muraköz د Murakirály (Kraljevec) په سیمه کې (چې اوسمهال د ډونجي کرالجيوک د شمالي کرواسيا د Međimurje په سیمه کې موقعيت لري) په دنده بوخت و. د روډولف د ژوند په لومړيو دوه کلونو کې، دا کورنۍ دوه ځلې وکوچېده، لومړی د ويانا سره نږدې موډلنګ او بيا د مرکز د مشر په توګه د هغه د پلار د ترفيع له امله لوير اتريش کې د ختيځ اتريش د الپس په لمنو کې واقع Pottschach ته.

سټاينر د کلي په ښوونځي کې داخل شو، خو د ښونځي د سرښونکي او د هغه د پلار تر منځ د اختلاف له امله، نوموړي ته د لنډې مودې لپاره په کور کې زده کړه ورکړل شوه. په 1869ز کال کې، کله چې سټاينر اته کلن و، دا کورنۍ Neudörfl کلي ته ولاړه، او د 1872ز کال د اکتوبر په مياشت کې، سټاينر د هغه ځای د کلي له ښوونځي څخه په Wiener Neustadt کې  realschule ته ولاړ.

په 1879ز کال کې، دا کورنۍ Inzersdorf ته ولاړه، تر څو سټاينر وکولای شي د ويانا د ټيکنالوژۍ په انستيتيوت کې داخله واخيستلای شي، چېرته چې نوموړي له 1879 څخه تر 1883ز کال پورې په تعليمي بورس، په رياضي، فيزيک، کيميا، بوټپېژندنه، ژوپېژندنه او د کانونو په تعلمي دورو کې داخله واخيسته، او د ادب او فلسفې تعلیمي دورې يې وکتلې، چېرته جې نوموړي خپلې زده کړې او د Ghega تعلیمي بورس شرايط په قناعت ډول بشپړ کړل. په 1882ز کال کې، د « Karl Julius Schröer» په نوم د سټاينر يو ښوونکي، د ګويته د اثارو د يوې نسخې سمونکي « Joseph Kürschner» ته د سټاينر نوم وړانديز کړ، چا چې له سټاينر وغوښتل چې د دې نسخې د طيعي علومو سمونکی شي، د کوم ډول تعلیمي اسنادو يا پخوانيو خپرونو څخه پرته د يو ځوان محصل لپاره دا يوه واقعي هېښکونکې موکه وه. 

د ويانا د ټيکنالوژي انستيتيوت ته له تګ مخکې، سټاينر د Kant, Fichte او Schelling مطالعه کړي وو.

### ابتدايي روحاني تجربې
کله چې هغه نهه کلن و، سټاينر باور درلود چې هغه د يوې ترور روح ليدلی دی، څوک چې په يو ليرې ښار کې مړه شوې وه، او له ده يې په داسې وخت کې غوښتنه کړې وه چې مرسته ورسره وکړي، چې نه هغه خپله او نه يې کورنۍ د نوموړې مېرمنې به مړينه خبره وه. سټاينر وروسته وويل چې د یو ماشوم په توګه، هغه احساس کړې وه، چې د هندسې له اسلوب وروسته، يو څوک بايد په خپل ځان کې د روحاني نړۍ علم ولري... [له همدې ځايه] يو چاته په يو داسې څه د پوهېدو اجازه شته، کوم څه چې يوازې ذهن په خپل ځواک سره، تجربه کولای شي. په دې احساس کې، ما د روحاني نړۍ جواز پیدا کړ، کوم چې ما تجربه کړ... ما د هندسې په مټ د خپل ځان لپاره دا احساس تاييد کړ، چې زه بايد د يوې داسې نړۍ په اړه خبرې وکړم، چې ليدل شوې نه ده".

سټاينر باور درلود چې په پنځلس کلنۍ کې، نوموړي د وخت د تصور بشپړه پوهه تر لاسه کړې وه، کوم څه چې نوموړي د روحاني بصيرت لپاره د يو مخکيني شرط په توګه بللو. په دولس کلنۍ کې، د هغه د خپل کلي او ويانا تر منځ په اورګاډي کې، سټاينر د « Felix Kogutzki» په نوم د وښو له يو راټولونکي سره وکتل، چا چې "د يو داسې چا په توګه چې خپله يې په دې برخه کې تجربه درلوده"، د روحاني نړۍ په اړه خبرې وکړې.

### ليکوال او فيلسوف
په 1888ز کال کې، د ګويته د اثارو د Kürschner د سمون لپاره د خپل کار په پايله کې، سټاينر په «ويمار» کې د ګویته په ارشيف کې د سمونکي په توګه د کار لپاره وغوښتل شو. سټاينر له دې ارشيف سره تر 1896ز کال پورې پاتې شو. دا د یو کم معاش ستړې کونکې دنده وه. د ګويته د علمي ليکنو د څلورو جلدونو د پېژندنې او تبصرو تر څنګ، سټاينر د ګويته د فلسفې په اړه  دوه کتابونه وليکل: The Theory of Knowledge Implicit in Goethe's World-Conception (1886)، کوم چې سټاينر د خپل راتلوکي کار لپاره د معرفتي اساس او جواز په توګه وباله، او دويم کتاب د Goethe's Conception of the World (1897) په نوم و. په همدې وخت کې هغه د « Arthur Schopenhauer» او ليکوال « Jean Paul» د اثارو په بشپړو نسخو کې هم مرسته وکړه، او بېلا بېلو ژورنالونو ته يې ګڼې لیکنې وکړې.

په 1891ز کال کې، د « Fichte» د ځان غوښتنې د تصور په اړه د خپلې رسالې پر بنسټ، سټاينر د «Rostock» په پوهنتون څخه په فلسفه کې دوکتورا تر لاسه کړه، کومه رساله چې نوموړي « Heinrich von Stein» ته سپارلې وه، د چا د افلاتون پالنې په اړه د اوو کتابونو ستاينه چې سټاينر کړې وه. د سټاينر رساله وروسته د « Truth and Knowledge: Prelude to a Philosophy of Freedom» په عنوان په پراخه شوې بڼه کې خپره شوه، او « Eduard von Hartmann» ته ډالۍ شوې وه. دوه کاله وروسته، په 1894ز کال کې، نوموړي د « Die Philosophie der Freiheit » (د ازادۍ فلسفه يا د روحاني فعالیت فلسفه، چې وروستی يې د سټاينر د خوښې وړ عنوان و) په عنوان رساله خپره کړه، دا د علم پوهنې او اخلاقو په اړه يوه څېړنه وه، په کومه کې چې انسانانو ته له روحاني اړخه د ازادۍ يوه طريقه وړانديز شوې وه. سټاينر هيله درلوده چې دا کتاب به هغه ته د پروفيسرۍ ورکولو لامل شي، خو د کتاب ښه منښت ونه شو. وروسته سټاينر د دې کتاب په اړه وويل چې په دې کتاب کې په روښانه ډول، په فلسفي بڼه، د هغه څه پوره موداد شامل کړای شوي دي، کوم چې هغه وروسته په څرګند ډول د «anthroposophy» په توګه رامنځ ته کړل.

## سرچينې