مایکل فوټ

مایکل مېکینتاش فوټ *د انګلیستان شاهۍ د ادبیاتو د مجلس غړی* (FRSL)(زوکړه د ۱۹۱۳ز د جولای ۲۳ مه نېټه —مړینه د ۲۰۱۰ز کال د مارچ ۳ مه نېټه) د برتانیې کارګر ګوند سیاستوال و چې د ۱۹۸۰ز کال څخه تر ۱۹۸۳ز کال پورې یې د کارګر ګوند د مشر په توګه خدمت وکړ. فوټ په ټر*یبون* (*Tribune* ) مجله او *ایوینیګ سټنډرډ* (*Evening Standard*) ورځپاڼه کې د ژورنالېست په توګه خپل حرفوي ژوند پیل کړ. هغه په ۱۹۴۰ز کال په یوه مستعار نوم، د اډولف هیټلر د امتیاز (appeasement ) په مقابل کې *د ګناهګار سړي* تر عنوان لاندې یو ناندریز کتاب ولیکه.   

فوټ د پارلمان د غړي (MP) په توګه له ۱۹۴۵ز کال څخه تر ۱۹۵۵ز کال پورې او بیا ځلي له ۱۹۶۰ز کال څخه په ۱۹۹۲ز کال کې د هغه تر متقاعد کېدو پورې خدمت وکړ. نوموړی یو پر جوشه خطیب و او د خپل حرفوي ژوند ډېر وخت د کارګر ګوند له کیڼ اړخ سره مل و، فوټ د هستوي وسلې د خلع کولو لپاره د هلو ځلو او د اروپا اقتصادي اتحادیې (EEC) څخه د برتانیې د بېلېدلو قوي ملاتړی و. هغه د هېرولډ وېلسن د واک په دوره کې (هغه وخت چې هېرولډ وېلسن لومړی وزیر و) په ۱۹۷۴ز کال کې په کابینه کې *د استخدام لپاره د دولت وزیر* په توګه وګومارل شو او هغه وروسته د جېمس کالېګن د واک په دوره کې *د عوامو د جرګې د مشر (له ۱۹۷۶ز کال څخه تر ۱۹۷۹ز کال پورې)* په توګه چوپړ وکړ. نوموړی همدارنګه د کالېګن د واک په دوره کې له ۱۹۷۶ز کال څخه تر ۱۹۸۰ز کال پورې *د کارګر ګوند مرستیال* و.     

فوټ چې د کامپرومایز کانديد (هغه کانديد چې دواړو خواوو ورباندې موافقه کړې وي) په توګه انتخاب شوی و، له ۱۹۸۰ز کال څخه تر ۱۹۸۳ز کال پورې یې *د کارګر ګوند د مشر* او *د اپوزیسیون د مشر* په توګه دنده ترسره کړه. د هغه غښتلو کیڼ اړخو نظریو او د هغه په مردد یا دوه زړي مشرتابه انتقادونو هغه یو منفور مشر جوړ کړ. هغه ته د ده د مذبذب ظاهر، په ځانګړې توګه د تلویزیوني پروګرامونو لپاره د نامناسبوالي په خاطر د "ورزیل ګومیج" (ډارونکي څلي) لقب ورکړل شو. په ۱۹۸۱ز کال کې د ګوند څخه یو برخه بیله شوه ترڅو سوسیال دېموکرات ګوند (SDP) جوړ کړي. فوټ ۱۹۸۳ز کال په عمومي ټاکنو کې د کارګر ګوند مشري کوله، د نوموړي د مشرتابه په دوره کې یاد ګوند د ۱۹۱۸ز کال د عمومي ټاکنو راهیسې ترټولو لږ رایې او له ۱۹۴۵ز کال را په دېخوا په پارلمان کې ترټولو کمې څوکۍ ترلاسه کړې، چې د ۲۰۱۹ز کال په ټاکنو کې د کارګر ګوند تر ماتې پورې دا حالت بیا تکرار نه شو. هغه له ټاکنو وروسته د ګوند له مشرتابه څخه استعفا ورکړه او نیل کیناک د هغه ځای ناستی شو.

د مایکل فوټ لیکلي *کتابونه ګنهګار سړي* (د ۱۹۴۰ز کال چاپ)؛ *قلم او توره* (د ۱۹۵۷ز کال چاپ)، *د جاناتان سویفټ ژوند لیک*؛ او *د انیورین بیوېن ژوند لیک* دي.           

## کورنۍ
فوټ د ډیون کاونټي د پولیماوت ښار په لبپسن ټرېس سیمه کې زېږېدلی دی، نوموړی د اسحاق فوټ (زوکړه ۱۸۸۰ز کال — مړینه ۱۹۶۰ ز کال) او سکاټسومېن ايوا (کورنی نوم یې مېکینتوش، مړینه د ۱۹۴۶ز کال د مې میاشتې ۱۷ مه نېټه) په اوه اولادونو کې پنځم او په پنځه زامنو کې څلورم زوی و. اسحاق فوټ یو وکیل او د پوليماوټ د فوټ او باوډین د حقوقي شرکت تاسیس کوونکی و (چې له بل شرکت سره یوځای شو ترڅو فوټ انسټي رامنځته کړي). اسحاق فوټ چې د لیبرال ګوند یو فعال غړی و، د کورنوال کاونټي د بوډمین د انتخاباتي حوزې لپاره په پارلمان کې د لیبرال ګوند د غړي په توګه له ۱۹۲۲ز کال څخه تر ۱۰۲۴ز کال پورې او بیا ځلي له ۱۹۲۹ز کال څخه تر ۱۹۳۵ز کال پورې او د پولیماوت د ښاروال په توګه خدمت کړی.

د مایکل فوټ وروڼه او خویندې عبارت دي له: سر ډینګل فوټ (زوکړه ۱۹۰۵ز — مړینه ۱۹۷۸ز) د لیبرال ګوند د پارلمان غړی و چې په پای کې د کارګر ګوند د پارلمان غړی شو؛ هیو فوټ، بېرون کارېډون (زوکړه ۱۹۰۷ز — مړینه ۱۹۹۰ز) د سایپرس والي (له ۱۹۵۷ز کال څخه تر ۱۹۶۰ز کال پورې) او له ۱۹۶۴ز کال څخه تر ۱۹۷۰ز کال پورې په ملګرو ملتونو کې د برتانیې استازی؛ لیبرال سیاستوال جان فوټ، وروسته بېرون فوټ (زوکړه ۱۹۰۹ز کال — مړینه ۱۹۹۹ز کال)؛ مارګارېټ الیزابېت فوټ (زوکړه ۱۹۱۱ز کال — مړینه ۱۹۶۵ز کال)؛ جینیفر مېکینتاش هایټ[سرچینې ته اړتیا لري] (زوکړه ۱۹۱۶ز کال — مړینه ۲۰۰۲ز کال)؛ او کریستوفر اسحاق فوټ (زوکړه ۱۹۱۷ز کال — مړینه ۱۹۸۴ز کال). [سرچینې ته اړتیا لري]  مایکل فوټ د مبارز ژورنالیست پاول فوټ (زوکړه ۱۹۳۷ز کال — مړینه ۲۰۰۴ز کال) او د خیره بنسټ چلوونکي اولیور فوټ (زوکړه ۱۹۴۶ز کال — مړینه ۲۰۰۸ز کال) تره و.      

## د ژوند لومړني وختونه
فوټ د پولیماوت کالج په لومړني ښوونځي، په سوېنېج کې په فوریس ښوونځي او په ریډینګ کې د لېټن پارک ښوونځي کې زده کړې وکړې. کله چې هغه د فوریس ښوونځی پرېښود، د ښوونخي مدیر د هغه پلار ته یو لیک ولېږه چې په کې لیکلي یې وو: "هغه په ښوونځي کې له هر لحاظه مخکښ هلک و". هغه له دې وروسته د د فلسفې سیاست او اقتصاد لوستلو لپاره د اکسفورډ وېدېم کالج ته ولاړ. فوټ د آکسفورډ د اتحادیې مشر و. هغه د امریکا متحده ایالاتو ته د ESU په سفر کې برخه اخیستې وه ( متحده ایالاتو ته د مناظرې سفر چې د انګلیسي-ویونکو اتحادیې (ESU) لخوا په لاره اچول شوی و). په ۱۹۳۴ز کال کې د دویمې-تحصلي درجې سند سره فوټ په بریکینهیډ کې د حمل او نقل د منشي په توګه دنده پیل کړه. فوټ د هغو بیکاریو او مالي ستونزو په واسطه چې ده په لیورپول کې ولیدې ډېر اغېزمن شو، چې د هر هغه شي څخه چې ده په پولیماوت کې لیدلي وو په بیله کچه وې. فوټ چې تر دې مهاله لیبرال و، د اکسفورډ پوهنتون د کارګر ډلې د مشر ډېویډ لیوس له خوا، چې یو کاناډایي و چې په روډ سکالرشیپ یې په اکپورډ کې زده کړې کولې، او نورو په واسطه سوسیالیزم ته راواړول شو: "... ما هغه پېژنده [په اکسفورډ کې] کله چې زه لیبرال وم [او لیوس] سوسیالیزم ته زما په را اړولو کې لاس درلود". فوټ د کارګر ګوند سره یوځای شو او به ۲۲ کلنۍ کې د ۱۹۳۵ز کال په عمومي ټاکنو کې د لومړي ځل لپاره پارلمان ته کاندید شو، چې په دې ټاکنو کې یې رقیب مونماوت و. د ټاکنو به بهیر کې یې، د بیا مسلح کولو د هڅې لپاره په لومړي وزیر سټېنلي بېلډوین نیوکه وکړه. فوټ د ده د ټاکنو په وینا کې، ادعا وکړه چې "اوس باید په اروپا کې د وسلو سیالي ودرول شي". فوټ همدارنګه وروسته له هغې چې په ۱۹۳۳ز کال کې د جنیوا د بې وسلې کولو څو اړخیزه خبرې اترې ناکامې شوې، د یو طرفه خلع سلاح کېدلو ملاتړ وکړ.          

فوټ د کیڼ اړخ *ټریبون* اونیزې مجلې سره له یوځای کېدو وړاندې، کله چې یاده مجله د ۱۹۳۷ز کال په لومړیو کې د یووالي د هلو ځلو څخه د ملاتړ لپاره، د کارګر او نورو کیڼ اړخو ګوندونو ترمنځ د فاشېست-ضد یوې متحدې جبهې د رامنځته کولو په هڅه کې تاسیس شوه، د لنډ وخت لپاره له نیو سټېټسمن مجلې سره په کار کولو سره، یو ژورنالېست شو. د مبارزې غړي د سټېفورډ کریپس (د کارګر-اړوند) سوسیالیست ډله، خپلواک کارګر ګوند او د سترې برتانیې کمونیست ګوند (CP) وو. فوټ په ۱۹۳۸ز کال کې، د غیر-سوسیالېست ګوندونو په ګډون د ملي جبهې (د کیڼ اړخو او معتدله ګوندونو یووالی) په ملاتړ د فاشیزم او امتیاز په وړاندې د کمونېست ګوند د نوې پالیسۍ د غوره کولو څخه د انکار له امله د د ورځپاڼې د لومړي خپروونکي ویلیم مور له لرې کولو وروسته، استعفا ورکړه. د ۱۹۵۵ز کال په یوه مرکه کې، فوټ په نظري ډول د یو آزادي پاله سوسیالېست په توګه ځان معرفي کړ.   

هغه د امپریالېزم کلک مخالف و او د هند په لیګ کې یې ډېر لاس درلود. د اکسفورډ د یوه فارغ التحصیل په توګه، د هند د لیګ تاسیس کوونکي کریشنا مینون څخه ډېر اغېزمن و. د هند لیګ یو برتانوي بنسټه غورځنګ و چې د هند دبشپړې خپلواکۍ لپاره یې هلې ځلې کولې. د هند له خپلواکۍ وروسته، فوټ د هند سره نږدې اړیکې لرلې او په پای کې د هند لیګ رییس شو.  

## ژورنالیزم
د انیورین بیوان په وړاندیز، فوټ ډېر ژر د بیوربروک لخوا د ده په *ایوینینګ سټنډرډ* ورځپاڼه کې د لیکوال په توګه وګومارل شو. (بیوېن به ښایي بیوربروک ته په ټلیفون ویلي وي: "ما دلته یو زړور لار ورکی شهسوار موندلی دی. هغوی د ده رییس له دندې ګوښه کړ، ده هم ځکه استعفا ورکړه. دی یوځل ووینئ.") د دویمې نړیوالې جګړې په ګرمېدو سره، د نظامي خدمت لپاره داوطلب شو، خو د نوموړي د مزمنې نفس تنګۍ له امله و نه منل شو. په ۲۰۰۹ز کال ښکاره شوه چې هغه د پټو مرستندویو واحدونو غړی و.   

## سرچينې