open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
په پښتو کې د (ى) گانو سمه کارونه

راځئ چي پښتو ژبه په داسي ډول وليکو چي نه يې د لوستلو پر وخت ستونزه ولرو او نه د اوريدلو او معنی اخستلو پر مهال . په پښتو ژبه کي دغه پنځه ډوله يې ګاني ( ی ، ي ، ې ، ۍ، ئ ) کاريږي چي هره يوه يې خپل ږغ او د کارېدلو ځانګړی ځای لري .

که کومه ( يې ) بېځايه وکارول سي نو هم د لوستلو پر مهال ستونزه رامنځته کوي هم ښايي د معنا له مخي ستونزه پېښه کړي د بېلګي په توګه که موږ د يوه ځوان چي ګلالی نوميږي په (ۍ) وليکو نو ښځينه نوم (ګلالۍ ) ترې جوړيږي، همدغسي که ښځينه نوم ( ګلالۍ ) په (ی) وليکو نارينه ترې جوړيږي. دې ته ورته ډيري نوري بېلګي هم سته چي پښتو یې ګاني (ی ي ې ۍ ئ) پر خپل ځای ونه کاروو په لوستلو او معنی کي د ستونزو لامل کيږي .

لراوبر ويبپاڼي دپښتو ژبي د څېړونکي ، استاد،  او تاريخپوه ښاغلي محمدمعصوم هوتک څخه د پښتو يې ګانو د استعمال د وخت او ځايونو د بېلګو د څرګندولو غوښتنه وکړه ، له نوموړي ډيره مننه کوو چي په لاندنيو بېلګو کي يې موږ ته د پښتو يې ګانو په اړه ساده خورا ارزښتناک معلومات وړاندي کړل .

۱ــ بې ټکویې ( ی) ــ په نارینه (مفرد مذکر)نومو،صفتواوفعلوکي راځی لکه :

سړی،لرګی،منګی،هراتی،کندهاری،خټکی،دی اونور

ځای،سرای

لوی،خوی،زوی،بوی،دوی،جوی

نری،ګردی،لالی

راغی،ولاړی

دغه رازپه عربي نوموکي دالف مقصوره پرځای لکه موسی،عیسی،معنی .

۲ــ لنډه یې ( ي ) دوه ټکي څنګ پرڅنګ لري په نارینه (جمه مذکر) نومو،صفتواوفعلوکي راځي لکه

سړي،لرګي،سوټي ،منګي

کالي،مالي.ښادي،

ګوري،ښوري،ځي،راځي

نري،ګردي،ګلالي

وروري،خپلوي،دوستي

چي،مي،کي (له لویدیځ ګړدودسره سم) .

۳ــ لکۍ لرونکې (ښځینه) یې( ۍ) . په ښځینه نوموکي راځي لکه

سپوږمۍ،لکۍ،صدرۍ،کوچۍ،نتکۍ

ورورۍ،خپلوۍ،دوستۍ

ګلالۍ،میوندۍ،کابلۍ

۴ـ اوږده (مجهوله) یې( ې ) په ښځینه نومواوصفتوکي راځي لکه

ادې،شلومبې،لندې،اوږدې،ورستې،خوږې،شیدې

چې،مې،کې (له ختیځ ګړدودسره سم) ـ

۵ـ همزه لرونکې ( ئ ) په جمع فعلوکي راځي لکه

خورئ،چښئ،حساب مه منئ،راځئ،ږغ مي اورئ

زه (دئ = است) هم په دغه یې کاږم اودلیل مي دادئ چي له (دی = آنمرد) سره یې توپیر وسي .
## سرچینې
http://larawbar.net/1000.html 

Published on: **Oct 19, 2007 @**  Larawbar.com
کله چې يو چا څخه پوښتنه وکړو مثال: آيا تاسو راځی?
نو په دې وخت کې به له کومې (ی) کار اخلو?
ضياالدين شيرزاد

ضياالدي شيرزاد د ګل محي لدين ځوي او د محمد الدين نمسي د قيام الدين کړوسي ، نوموړي په کال ۱۳۷۵/۸/۱۵ يا ۱۹۹۶/۱۱/۵ ميلادي کال د افغانستان ننګرهار ولايت جلال اباد ښار په عامه روغتون کي د ماسپخين وروسته دي نړي ته سترږي پرانيستلي ، نومړي خپلي لومړني زدکړي د اتمي ويالي په اپتيدايه ښونځي کي پيل کړي ، او په ۱۳۷۶ ـ ۲۰۰۸ ميلادي کال کي د کم عمر لرلو سره سره د افغانستان ملي راډيو تلويزيون کي دنده پيل کړه ، دي خپل ټول فکر د ځوانانو برخي ته کړ او نوموي د ځواناو او ماشومان د روزني او ښه عينده او بدو عاملو نه د لري کيدو برخي کي خورا ډير کارونه او خپروني جوړي کړي د حمدي لپاره دي د مرکزي دفتر او د ماشموانو د خونديتوپ يا ( Save the Children ) دفتر لخوا څو زلي وستايل شو ، په ۱۳۷۸ - ۲۰۰۰ ميلادي کال کي د ايتيلافي ځواکونو سره د خبر جوړولو وروسته د دولت له مخاليفينو له لوري د بريد لاندي راغي ، نومړي د سرسري ټپونو په لرلو سره د بريد نه روغ رمټ راووت ، نوموړي په همدغه کال کي هيواد پريښود او د بلجيم هيواد کي د نامن په ښار کي ميشت شو حاغلي شيرزاد د يو څه مودي لپار د Canal C په نوم بلجيمي تلويزيون سره هم کار وکړ او په همدي ښار کي يي د جهاني راوبيطو په څانګه کي زدکړي پيل کړي ، يو څه وخت وروسته د نامعلوم عذر لرلو سره سره دي اوغوختل چي د Media له نړي ځان لري او د تيرو پلونو د پاکولو پسي کار په لاس شو ، شيرزاد په يو رسمي ليک کي د هغه ټولو تلويزيونو نه غوښتنه وکړه چي د نوموړي ټولي ويډو د YouTube, Facebook او داسي نورو انترنيتي سايټونو نه پکي کړي اما دي يو څه مودي وروسته د سياست نړي ته ودانګل ،  د ډيورنډ کرښي په نوم يو سياسي پالټي لخوا په بلجيم هيواد کي د ريسس په توږه وګومارل شو
نګین خپلواک

alt=افغانستان|بټنوک|300px|نګین خپلواک
**نگین خپلواک** چې د اجمل لور په  ۱۹۹۷ زیږدیز کال د افغانستان په ختیځ کې پروت کونړ ولایت د نړۍ ولسوالۍ په شینه ګړ کلي کې زیږیدلې ده.

نګین له دې سره سره چې په اصل کې د یوه نا امنه او کلتوري ستونزو کې راګېر ولایت اوسیدونکې ده، خو په افغانستان کې د موسیقۍ آرکستر ډلې لومړنۍ مشره ده.

## ماشومتوب
نګین خپلواک په ماشومتوب کې آرامه او هوښیاره نجلۍ وه چې پلار یې له مینې ورته " بونجۍ" ویله خو دایې له تصوره لیرې وه چې هغه به کله د موسیقۍ آرکستر ډلې مشري په غاړه واخلي.

نګین درې کاله په کونړ ولایت کې د هلکانو سره یوځای په یوه جومات کې زده کړې کړي، خو وروسته له دې چې هلته له ستونزو سره مخ شوه او ترونو یې د نورو زده کړو او ښوونځي ته د تللو پر وړاندې خنډونه رامنځته کړل، په نهه کلنۍ کې اړه شوه له خپل پلار سره کابل ته راشي.

نګین خپلواک له ۲۰۰۶ زیږدیز کال راهیسې په کابل کې د میهن په نوم په یوه روزنتون کې اوسېږي او د موسیقۍ په ملي انسټیټيوټ کې په زده کړو بوخته ده.

## فعالیتونه
* نګین د ښوونځی د یوولسم ټولګي زده کوونکې ده.
* نګین خپلواک له پنځو کلونو راهیسې د موسیقۍ په ملي انسټیټيوټ کې زده کړې کوي چې **[[رباب]]** د هندي موسیقۍ اله **سرود** او **پیانو** غږولای شي، خو تر ټولو په پیانو کې تکړه ده.
* نګین خپلواک په افغانستان کې د موسیقۍ آرکسټر ډلې لومړنۍ ښځینه مشره ده.
* نګین خپلواک تر اوسه په افغانستان کې د څو مشهورو ترانو د آرکسټر ډلې مشره پاتې شوې چې **د ښځو ترانه** او **د ماشوم ترانه** یادولای شو.
* د افغانو استادانو تر څنګ نګین خپلواک د بهرنیو استادانو څخه د موسیقۍ په زده کړې بوخته ده، چې **کامیلو** او **الیگرا جینیفر** ورسره ډیره مرسته کړې ده.
* نګین خپلواک د میهن روزنتون د فوټبال ډلې غړې هم ده، چې ډير کله په خپلو کې لوبې کوي.
* 

## سفرونه او جایزې
* نګین خپلواک په لومړي ځل د خپلې ۱۲ کسیزې موسیقۍ ډلې سره ایتالیا ته سفر وکړ.
* نګین په ترکمنستان هیواد کې هم په یوه فرهنګي فیستیوال کې ګډون کړی چې په دې سفر کې یې ښه لاسته راوړنه درلوده.
* نګین دوبۍ ته هم د یوه فرهنګي فیستوال په موخه سفر کړی چې د نړۍ په کچه یې د موسیقۍ په برخه کې دریم مقام خپل کړ.
* نګین خپواک په ۲۰۱۳ میلادي کال کې امریکا ته سفر وکړ، د نیویارک ښار په کارنګي تالار او د واشنګټن ښار په کندي فرهنګي مرکز کې یې د یوې افغانې پیانیستې په توګه ګډون وکړ، چې د ډیرو له خوا ستایل شوې ده.
* نګین په افغانستان کې د ښځو ترانې او ماشوم ترانې د آرکسټر ډلې د مشرې په توګه څو څو ځلې د فرهنګي مرکزونو او په ځانګړې توګه د افغانستان موسیقۍ ملي انسټیټیوت له خوا ستاینلکونه او ایواردونه ترلاسه کړي دي.
* د ۲۰۱۷ کال د فبرورۍ میاشت په لومړیو کې د افغانستان د  موسیقۍ ملی انسټيټيوټ له خوا د نجونو یو ۳۰ کسیزه  آرکسټرډله  د نګین خپلواک او ظریفه دیبا په رهبرۍ اروپا ته واستول شوه، چې په پایله کې یې په دنمارک کې د فریمیوس (آزاده الهې) جایزه وګټله. 

## نورې سرچینې
* http://da.azadiradio.com/a/27625671.html
* http://www.farsnews.ir/printable.php?nn=13940820000442
* http://www.dw.com/fa-af/%D9%86%DA%AF%DB%8C%D9%86-%D8%AE%D9%BE%D9%84%D9%88%D8%A7%DA%A9-%D8%B2%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D8%B1%D8%B2%D9%88%DB%8C-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D8%A2%D8%B1%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%B1/av-19451130
نعیمه غني

نعيمه غني د عبدالغني لور د وردګو ولايت د سيدآباد په ولسوالۍ کې زیږیدلې.  

نعيمې تر اووم ټولګي په ښوونځي کې له هغه وروسته په خپل کور کې زده کړې دي. بیا چې كابل ته راغله، د ښوونكو د روزنې په پروګرام کې یې ګډون وکړ،او په بريالیتوب يې ديارلسم او څوارلسم ټولګي پاى ته ورسول. 

نعيمې غني له هغه وروسته د ښوونې او روزنې پوهنتون پیل کړ. خو تر څنګ یې د سید جمال الدین افغان تجربوي ښوونځي کې د افغانو ماشومانو په زده کړو بوخته ده.  

### ليكوالي:
کلونه کیږي نعیمه د مېرمن کلتوري ټوولنیز بهیر غړې ده. له تېرو اتو کلونو راهیسې د یاد بهیر د مشرتابه له غړو ده. دا د میرمن بهیر د ویبپاڼې او ( ځلا) مجلې چې د بهیر لخوا خپریږي مسوول مدیره هم ده. لیکواله ده، شاعري هم کوي او ژباړې یې هم بېلابېلو مجلو او ویبپاڼو کې تر اوسه خپرې شوې دي. په لیکوالي کې  نعیمې غني ډېر تمرکز د ماشوم په ادبیاتو دی. دا یا کوچنیانو ته کیسې لیکي، یا هم د هغوی د روزلو په اړه لیکنې او ژباړې کوي. نعیمې غني ګڼ شمېر جایزې او ستاینلیکونه هم تر اوسه پورې ګټلي دي.  

#### جایزې:
د اغلې نعيمې غني یوه شعر د ابرار موسسې له خوا د (شعر او عامه پوهاوي) د شعري سيالۍ په پروګرام کې لومړى مقام وګاټه.  د ماشومانو لپاره د هغې چاپ شوي كتاب (اتل به ستوري راوړي) ،د كتاب ښار لخوا د (زرې کړکې) جایزه واخیستله. همدارنګه پیغلې نعیمې ته د مېرمن كلتوري ټولنيز بهير له خوا د۱۳۹۱ او ۱۳۹۴كال د غوره فرهنګپالې لقب وركړل شوی. 

د (کار خلک) تر عنوان لاندې مډال یې اخیستی دی. د ماشوم د ادبیاتو په برخه کې یې د اطلاعاتو کلتور وزارت لخوا ستاینلیک هم ورکړل شوی دی. اغلې نعيمه دا ټولې جايزې او پیرزوینې له معنوي ارزښته ډکې ګني. د هغې باور دا دی چې دغه ډول جایزې او کار ارزونه ،چې د هېواد دلوړو فرهنګيانو لخوا کیږي هغې ته ورته لیکوالانو ته ستره بریا ده.  

##### '''چاپ شوي اثار'''
ا-هغه د باباخبره (د متلونو ټولګه)

۲-اتل به ستوري راوړي ( د ماشومانو د کیسې کتاب)

۳-یو ماشوم یوه نړۍ ( د ماشومانو د روزې په اړه د مقالو ټولګه) له نورو لیکوالانو سره ګډه ده. 

۴-د خاورو ښاپیرۍ( د ماشومانو د کیسو ټولګه)

###### '''چاپ ته چمتو اثار'''
۱-د لمر له ذاته (د شعرونو مجموعه)

۲-شیبې او تجربې (د لنډو نثرونو ټولګه)

۳-جګړه خو د سولې لپاره (د ماشومانو لپاره ناول)

۴-د ښوونځي څخه مخکې (د ماشومانو لپاره د کیسو ټولګه)

۵-د ماشومتوب خاطرې (ټولګه)

۶-د ماشوم روزنې په اړه د ژباړل شویو او لیکلو مقالو ټولګه
احسان ارين

احسان ارين په انګليسي Ahsan Arian ځوان ژورنالېست ښاغلی احسان ارين ۱۹۹۲ ميلادي کال دې نړۍ ته سترګې پرانيسي.

په کال ۱۳۸۸ کال کې له الفتح ليسې څخه په اعلې درجه فارغ شو، چې په همدې کال يې د کانکور په ازموينه کې په برخه واخېسته او د ژورنالېزم پوهنځي لوستلو ته يې ملا وتړله.
په ۱۳۹۲ کال کې د خوست شېخ زايد پوهنتون د ژورنالېزم پوهنځۍ څخه په لوړه درجه فارغ شو .

دندې: ۱ـ استاد ۲ـ خبريال ۳ـ د غرغښت ټلويزيون خبريال او د نيوز مسول ۴ـ د افغانستان د ځوانانو پارلمان غړی، د غرغښت ټلويزيون وياند او خبريال
هدمارک

هدمارک د ناروی هیوادد ۱۹ برخو سه یوه برخه ده

## سرچینی

## نور معلومات

وېشنيزه:ناروې
عبدالحکيم جان

**عبدالحکيم جان** يو پخوانى جهادي قوماندان او د طالبانو سخت مخالف و. که څه هم په لومړيو کې يې د هغو پلوي کول. هغه د طالبانو پر مهال هم د هغوى پر ضد يو پاڅون کړى و او ويل کېږي چې په اوسنۍ اداره کې د څه وخت لپاره د مېوند او ارغنداب ولسوالۍ امنيه قوماندان په توګه منل کېده.
بټنوک|ښي|د عبدالحکیم جان قبر د ارغنداب ولسوالۍ په ناګهان کلي کې پروت دی
دي د ارغنداب ولسوالۍ د هغه وخت تر ټولو ښه او تکړه قومندان ګڼل کيدي، او د خپل قومندانۍ سره سره د ارغنداب په ټولو سيمو کې سره تر خاکریز پنجوايي او ژړۍ ولسوالۍ د امنیت نيولو لپاره ترټولو غوره او منل سوي قوي شخص هم وو.

## داهم وګورئ
*پر عبدالحکيم ځانمرګي برید
*د کندهار خلګ

## سرچینې
وېشنيزه:افغان جنگسالاران
وېشنيزه:پښتانه
وېشنيزه:کندهاریان
وېشنيزه:د ارغنداب خلگ
بروموندال

بروموندال د رینګساکير ولسوالۍ مرکز/پلازمېنه او لويه ښاري سيمه ده. ددې سيمې زيات شمېر اوسېدونکي په کرنې او مالدارۍ بوخت دي. ددې سيمې نفوس شاوخوا ۱۰۰۰۰ تنو ته رسېږي، چې ددې خلکو څخه يې په کمه کچه مهاجر هم موجود دي چې ددې ځای د خلکو شاؤخوا دری سلنه جوړوي.

## تاریخ
 بروموندال هغه وخت پرمختګ وکړ کله چې په ١٨٩۴ کې هامار خپل لارې برومندال ته پرانيستله. او شاؤخوا په ۲۰۱۰ کال کې برومندال ته د يو واړه ښار بڼه ورکول سوه، ددې تر مخه برومندال يو صحرايي سيمه ګڼل کيدله.

## نوي ودانۍ

په ٢۴ جون ۲۰۱۰ باندې کله چې بروموندال د کلي څخه ښار ته واړول سو، نو پرمختګ هم ورسره ډېر سو. بروموندال مخکې لدې چې ښار سي هم ډېر څه درلودله، د مثال په توګه **موللا ستور سينتر**، **کيوي مارکېټ**، **رېما ١٠٠٠** او داسې نور. د ښار کېدو وروسته دا ښار د رینگساکیر ولسوالۍ مرکز هم وبلل سو، او سره ددې د هدمارک ولايت د مهمو تجارتي مرکزونو څخه هم وګڼل سو. بروموندال وسمهال کال په کال د پرمختګ پر لور روان دی وس دلته کوي مارکېټ، رېما ١٠٠٠ او داسې نور تر ٢ زيات دوکانونه لري، او ورسره د نړۍ په کچه مهم رسټورانټونه او خوراک ځایونه لکه مکډونال او پېپېس هم موجود دی. خو تر دې ټولو ورهاخوا د نړۍ تر ټولو لوړ د درختي (لرګيو) څخه جوړ سوی هوټل چې ميوستوړنه نومېږي هم دلته جوړ او وسمهال ترې ګټه اخيستل کېږي.

## سياحت
په بروموندال کي د سياحت په برخه کې هم ښه کار سوی او کېږي. ددې ځای د سياحت د مهمو څخه شیانو څخه د بروموندال ميوستوړنه هوټل او ميوسا (درياب غاړه) ده.
[thumb|د بروموندال مِکډونالډ چې د [ميوستوړنه|بروموندال ميوستوړنه هوټل پر مخامخ موقعیت]] 
بروموندال کې ځينو پرمختګ او نورو بيا شاتګ وکړ، د مثال په توګه د هوس های (hos Hai) رسټورانټ چي په کال ٢٠١٨م کې يې خپل رسټورانټ وتړی، خو د بلي خوا بيا مِکډونالډ خپل مقام ژوندی ساتلی او ورځ تر بلې پرمختګ کوي..

## سرچینۍ
وېشنيزه:ناروې
وېشنيزه:د ناروۍ ښارونه
نارویجن کرون

کرون د ناروی هیواد یواځینی پیسه ده او لنډن نوم یی (نوک،NOK) دی
وېشنيزه:ناروې
همایون عزیزی

**ډاکټر همايون عزيزي** دعبدالعزيز زوى په ١٣٥٣ کال کي دهرات په تاريخي ولايت کي په يوه دينداره او مشهوره کورنۍ کي دي نړۍ ته ستر ګي پرانستي .
ښاغلي عزيزي خپلي لمړنۍ زده کړي په اماني عالي ليسه کي پيل او په ١٣٦٨ ه ش کال کي له يادي ليسي څخه په لوړه درجه فارغه سو، وروسته په کابل پوهنتون کي د MD تر کچي پوري په ياد پوهنتون کي خپل تحصيل يې پاى ته ورساوه . نوموړى په ١٣٨٨ کال کي دفرانسي په هيواد کي د روغتون دښه منجمنټ او دپلاستيکي جراحي په برخه کي ېې خپل تحصيل پاى ته ورساوه.

ښاغلي عزيزي د ١٣٧٩ څخه تر ١٣٨٢ ه ش کال پوري دهرات په تاريخي ولايت په حوزوي روغتون کي دجراحى عمومي په څانګه کي د ښه ډاکټر په حيث خپله دنده سر ته رساوه چي وروسته دreconstructed surgery څانګي آمر او همدارنګه دreconstructed surgery شفاخاني درئيس په توګه سره پاته سوى دى .
په دي وروستيو کي ښاغلي عزيزي دهيواد په سياسي او اجتماعي ومسايلو کي هم فعاله برخه در لوده چي د١٣٨٤ ه ش څخه تر ١٣٨٨ ه ش کال پوري دهرات ولايت دخلګو نماينده او دياد ولايت دولايتي شورا رئيس وو .
عزيزي په فرهنګي ،او په مدني خوزښتونو کي فعاله برخه لاره چي په ١٣٨٨ ه ش کال کي دافغانستان اسلامي هيواد مشارکتي مدني ټولني څانګه فعاله او ديادې ټولني مسئوليت چري پر غاړه لاره .
ډاکټر همايون په 15/6/1389 ه ش دافغانستان دمخکي جمهور رئيس جلالت مآب حامدکرزي د٧٤ ګڼې فرمان پر اساس په پارلماني چارو کي د ددولت وزير په توګه وټاکل سوهمدارنګه هغه دلويي جرګي دغړي توب تر څنګ په ١٣٩٠ ه ش کال کي دسولي دمشورتي جرګي ،دعننوي او کلتوري برخو کي دمسئول په توګه هم دنده تر سره کړي ده ، همدارنګه د دافغانستان اسلامي جمهوريت دجمهور رئيس د١٣٩٤ کال د ثور دمياشتي پر اوومه نيټه د ٢٣٤ ګڼي حکم پر اساس داساسي قانون د ١٣ فقري او ٦٤ مادي پر اساس دکندهار والي په توګه وټاکل سو .
ښاغلي عزیزي دفرانسوي ژبي ترڅنګ په پښتو ،درې او انګليسي ژبو خبري کولاى سي .

## ستاینه
د کندهار والي ډاکټر محمد همایون عزیزي یو کلن کاري مزل؛ چي د هېواد په ۳۴ ولایتونو کي د ټولو والیانو په پرتله یې سارۍ نه لیدل کېږي.
د ښاغلي عزیزي په راتګ سره د کندهار امنیت، اقتصاد او نورو اړوندو کارونو ته پرمختګ ورکول سوی دی.
وېشنيزه:1970 زېږېدنې
ميرويس کرزی

ميرويس کرزی د حامد کرزی زوی دی
## سرچینې
وېشنيزه:کندهاریان
د کندهار والي

د کندهار والي ملا شيرين اخوند دی. والي د ولايت د لويو پروژو د پرمخ بیولو لپاره ټاکل سوي وګړي ته ويل کېږي، چې د ولایت د مقام په قدرت د کندهار په هري سيمي کي د بدلون راوستني توان لري، او د هيواد مشر څخه راکښته يې هيڅوک په کارونو کې د دخالت توان نه لري.

## نور ولولئ
thumbnail|ګل آغا شيرزی د کندهار ولایت په مقام کې په کال ١٩٩٢ کې. 
کندهار په مختلفو وختونو کې مختلف واليان درلودل؛ په هغو کې د افغانستان لومړۍ ولسمشر سردار محمد داود خان هم شامل دی. خو په دې ولایت کې د والي په توګه تر ټولو زيات وخت بيا ګل آغا شيرزی تېر کړئ دئ.

## د واليانو لړليک
دا لاندې د کندهار ولايت د واليانو لړلیک دي، په دي کي د کندهار د هغو واليان نومونه هم راټول سوي دي، کومو چي د افغانستان د جوړيدو مخکې هم دلته دنده تر سره کړي وه

## دا ھم وگوری
د افغانستان د اوسنيو واليانو لړليک

## سرچینی
د درانیانو نسل

**درانیان** Durrani) د پښتنو قومونو څخه یو وو چې د افغانستان د کندهار ولایت په ارغستان ولسوالۍ کې ترډیره میشت دي.  تیموریان (سدوزیا) د تیمور شاه له نسل څخه دي.
دوتنه:Flag_of_the_Durrani_Empire.svg
بازمحمد مبارز

بازمحمد مبارز دافغانستان یو ډیر غښتلی بوکسر دی او اول کس دی چی په(**MMA**)کی یی برخه واخسته
خبریال ویب پاڼه

**خبریال ویب پاڼه**  ددې ویب پاڼې نوم ځکه )خبریال( ښودل شوی دی چې په ټوله کې افغان خبریالان په رضاکارانه توګه کار ورته کوي . 
دخبریال  نړۍ واله نوم (ژورنالېست) دی  لوېدیځه نړۍ کې ورته راپورتر ، خبر لوڅ او خبر څېړونکی هم وایي، مالومات راټولوي،څېړنې کوي ، کیسې تیاروي، په ورځپاڼو، رادیو او تېلویزیون کې خبرونه وړاندې کوي.

خبریال ویب پاڼه هم هم دا ډول ورته دنده پر مخ وړي‌ او ولس په سیمه ییزو، ملي او نړیوالو پېښو خبروي . د دې تر څنگ پر ټولو پېښو تبصرې کوي، خلک په ټولیزو چارو خبروي او دوی د خپل نظر څرگندولو ته هڅوي .

خبریال ویب پاڼه د دولت او حکومت کړه وړه څاري، د سیاسي او دولتي کړیو کړه وړه او تصمیمونه ملت ته په روانه، ساده او څرگنده ژبه وړاندي‌کوي‌ او د ملت غږ دولت ته رسوي .
دخبریال ویب پاڼې بنسټ ایښودونکې افغان ژورنالیست او لیکوال میرویس افغان دی . نوموړي‌ خبریال ویب پاڼه د دوه زره لس (۲۰۱۰) کال په جون کې په امتهاني‌ ډول پیل کړه ، د دوه زره یولس (۲۰۱۱) کال د دمارچ میاشتي پر ۲۱ نېټه خبریال ډاټ کام په رسمي ډول اعلان او په رسمي ډول یې خپرونې پیل کړې . 
خبريال ویبپاڼه په پښتو ژبه ليکلې، تصويري( ويډيواو عکس) اوپه غږ ( آډيو) کې خپرونې لري.  دافغانستان اونړۍ خبرونه، تبصرې، مرکې او رپورټونه په بې پرې توگه خپروي.  خبريال يوه ناپيلې اداره ده چې مرکزي دفتر يې په لندن کې دی، او څانگې يې د افغانستان په ټولو لويو ولايتونواو په پيښور او کويټه کې فعالې دي.  خبریال ویبپاڼه خپلولوستونکو ته څلیرویشت ساعته اود اونۍ اووه  ورځي تازه خبرونه خپروي ، او هڅه يې دا وي چې د پيښوپه اړه چټک خبرونه تر هر چا له وړاندې خپاره کړي. ددې ټولې خپرونې د يوې ډلې مسلکي ژورنالسټانواو ليکوالانوپررضاکارانه ونډې اوگډون پر مټ جوړيږي اوهيڅوک ورسره مالي مرسته نه کوي.

## ددې ادارې مهم هدفونه دا دي

#  د انټرنيټ د لارې د افغانستان ، نړۍ او د گاونډيو هيوادونو په اړه تازه او بې پرې خبرونه خپرول.
#  دنوي ميډيا او د ټيکنالوجي د لارې پښتو ژبې ته وده ورکول.  
#  هغه تبصرې چې د ژورنالزم په دريو اصولو، حقايق، توازن اوبې پرېتوب ولاړ وي، خپرول.
#  د پښتوژبې دليکوالانونوې علمي څيړنې او په زړه پورې ليکنې خپرول. 
#  په پښتوژبې کې د نويو ليکونکو او ژورنالستانو تشويق او دوی ته موقع ورکول چې خپلې ليکنې په خبريال کې خپرې کړي.
# د علمي ليکنو د لارې په پښتو ژبې کې دولوستونکود پوهاوي لارې پرانستل.
# د روانو پيښو په اړه تحليل اود هرې غاړې نظرخپرول ( چې د چا توهين پکې نه وي شوی)
#  د پښتنود دود او کلتور ته د درناوي سره سره دعصري نړۍ نويو مفکورو ته ځای ورکول.
#  د وگړو د زهن د روښانه کولو لپاره د پوښتنو او د دلايلو کلتور ته وده ورکول.
#  د جنگ او جگړې پر ځای د جرگو مرکودود ته درناوی کول.
کرسسټین سټیورټ

**کرسسټین جیمز اسټیورټ** *(په انگرېزي: Kristen Jaymes Stewart)*   په ۹م د اپریل،  ۱۹۹۰ لمريز کال کې زېږېدلۍ. 
## ابتدايي ژوند
سټيورټ په لاس انجلس کي زيږيدلی او هلته لويه سوي ده. د هغې مور او پلار دواړه د سرگرمی ​​په صنعت کې کار کوي
 د هغي پلار جان سټورټ دسټيج مدیر او تلويزيون پروډيوسر دي هغه د فوکس لپاره دنده ترسره کوي هغه همدارنګه په کميډي سينټرل د *[[نيمي شپې]]*خپرونه کې دنده ترسره کوي. د هغې مور، جوليز مان سټورټ په اصل کې د ماروچيډور، قوينزآيلنډ، اسټريليا اوسيدونکي ده. هغه سکرپټ سوپروایزره ده او همداراز يي د فلم ډايرکټر په تور د ٢٠١٢ زنداني سريال او *[[K-11 (film)|ک-١١]]* کي دنده ترسره کړې ده. هغه يو مشر ورور هم لري، کامرون.بي سټورټ نوميږي او ٢ اډوفټ يا د ميرني وړونه لرې، چي ډانا او ټايلر نوميږي.

سټیورټ تر اووم ټولګي پورې په سیمه ییزو ښوونځیو کې تعليم ترسره کړي دي.
## نور

وېشنيزه:د هاليووډ لوبگرانې
هارالد پنځم

**هارالد پنځم** Harald V (پیدايښت ۲۱ فېبروري ۱۹۳۷)د 
ناروی اوسنی پاچاه دی.
## سرچینې
ویلمینګټن

**ویلمینگتن**  یو ښار دی چی په امریکا په متحده ایالاتو کی دشمالي کارولینا په  ایالات کی وجود لری ددی ښار نفوس په ۲۰۱۰م میلادی کی ۱۰۶٬۴۷۶ نفره وو.

## سرچینه
نیسلۍ بییر برانډ

**نیسلۍ بییر برانډ** د وچو شيدو یو ډول یا برانډ دي چي په بشپړه جنوب ختيځه اسيا کي پیداکيږي.
کومل جها

**کومل جها** *(په انگرېزي: Komal jha)*په ۱۵مارچ ۱۹۸۷ کی زیږیدلی یو هندي فلم لوبغاړې او ليکواله ده. جها په ټېلګو، کناډا، مالايلام کی خپل مسلک جوړ کړ او اوس په هندی فلم رغاوه کی کار کوی
کوه نور

تڼۍ|200px|په ۱۸۵۴م کال کې د دویم برش وروسته کوه نور|thumbnail

**د کوه نور آلماس** Koh-i-Noor (د روښانه غره الماس) یاهم کوه نور په هندي कोहिनूर) یو وخت ۳۷،۲۱ ګرامه چې برابر د ۱۸۶،۰۶۲۵ قیراطه کیده د نړۍ له غټو او مشهورو الماسو څخه وو. په ۱۸۵۴م کال د تازه تراش سره د یاد الماس وزن ۲۱،۶۱ ګرامو ته راښکته شو. د کوه نور الماس چې اصلي مندن ځای (د پیدا کولو ځای) مشخص ندی، اما ویل کیږي جې د هند د اندرا پردش آیالات د حيدراباد، هند په ګلنده قلعه کې په ۱۶۵۶م کال کې لاسته راعلی دی. یاد الماس د عبدالله قطب شاه د وزیر میرزا محمد میر له لوری د ګورکانی واکمنۍ واکمن شاه جهان ته تحفه شوی وو. کوه نور د نادر افشار او هندي واکمنانو د لاسته ولیدلو ترڅنګ د نادر شاه افشار د وژنی وروسته چې د افغان واکمن احمد شاه درانی لخوا ووژل شو افغانستان ته انتقال شو. وروسته د رانجیت سینګ لخوا نادر شاه دراني ته د ماتی ورکولو سره کوه نور د نوموړی لخوا هند ته ولیږدول شو. د هند د سیکانو او بریتانویانو د دویمې کګړی پرمهال چې پکې سیکانو ماتې وخوړه، دولیپ سینګ په ۱۸۴۹م کال د بریتانویانو سره د یوه پنځه ماده یېز تړون له مخې کوه نور په هند کې میشتې یوې بریتانوي کمپنې ته وسپاره، چې د یادې کمپنې لخوا په ۱۸۷۷م کال هند ته د بریتانیا د ملکۍ (ملکه وېکټوريا) ته تسلیم کړ.
**کوه نور الماس** په ۱۶۵۶ م کال د هند د آندرا پردیش آیالات مرکز حيدراباد، هند ته نژدې موندل شوی و. نادر افشار د هند له نیولو وروسته فارس ته یووړ ، په لومړي ځل د نادر افشار کورنۍ دغه الماس احمدشاه ابدالي ته ورکړ، چې بیا وروسته د هغه د اولادونو ترمنځ لاس په لاس شو. اوس دغه الماس د انګلستان د شاهي تاج په مخکينۍ برخه کې ټومبل شوی.

## د افغانستان لخوا د کوه نور الماس بيرته غوښتنه
د طالبانو د واکمنۍ د دورې د بهرنیو چارو وزارت وياند فیض احمد د نومبر پر ۵مه په کال ٢٠٠٠م کې د برطانيې د حکومت څخه د کوه نور د الماس و افغانستان ته د سپارلو غوښتنه وکړه، ځکه رنجيت سنګ د شاه شجاع د کورنۍ څخه دا الماس په زوره اخیستی وو. 

## سرچینۍ
وېشنيزه:د هند تاريخ
وېشنيزه:د افغانستان تاريخ
ګلرخ ابراهيمي ايرايي

**گلرخ ابراهيمي ايرايي** یوه ايرانۍ مدني فعاله او د بشر حقوقو پلويانو څخه ده، چې د ايران هېواد نه ده، هغه ديني مقدساتو ته د سپکاوي او د ایران د دولت پرضد د تبليغ په تور په  سپږ کاله زندان محکومه شوه.

## سرچينې

وېشنيزه:ديني مقدساتو ته تورن کسان
هامار

هامار د ناروی د هدمارک فیلکی تر ټولو لوی ښار دي.

## سرچینۍ
وېشنيزه:ناروې
وېشنيزه:د ناروۍ ښارونه
انکيرشکوګين

**آنکېرشکوګېن**(ناروېژي: *Ankerskogen svømmehall *) د ناروی د حامر په ښار کی د لمبیدلو یوحوض دی،او دناروی د غټو حوضونو سخه حسابيږي. کله چې د ۱۹۸۱ کال د اپریل په ۲۴ مه پرانيستل شو هم په شمالي اروپا کي در ټولو لوی حوض وو.
د لامبو پیچلې څلور حوضونه لري: یوه لوی حوض او د يوه کوچني حوضونه دلامبو او د ساحلی فعالیتونو لپاره تری ګټه اخیستل کيږي. سره د تودو اوبو يو حوض د معلولینو او کوچنیانو لپاره هم موجود دی. د دی حوض د جمپ وھلو تر ټولو لوړ ځاي ۱۰ مترہ لوړوالی لري

### نور
https://ankerskogen.no/
نوی ډیلي

**ډېلي** (په هندي کې:दिल्ली په اردو کې:دہلی په پنجابي کې:ਦਿੱਲੀ ) د هندوستان  شمال کې پروت دویم لويې ښار دی چې ددې هېواد پایتخت ( پلازمېنه) ده. د ښار مساحت ۱،۴۸۳ کیلومتره مربع ده او ۱۶،۷۵۳،۲۶۵ نفوس لري. د ډېلي په ښار کې د جمنا مشهور سیند بهیږي.

که څه هم په عامه توګه ډهلي او نوي ډهلي نومونه د هند د ملي پلازمینې لپاره کارول کېږي، خو دوی دواړه بېلي سيمي دي. د ملي پلازمینې سیمه (NCR) یوه لویه واحده ده چې د ټولي NCT سره د دوه ګاونډیو ایالتونو نږدې ولسوالی هم په ځان کي رانغاړي.

د نوي ډهلي د بنسټ ډبره د زوړ ډهلي د مرکزي برخي په سویل کي د جارج پنځم لخوا د ۱۹۱۱ کال د ډهلي دربار پر مهال کښېښودل سوه چي د بریتانیا د انجینرانو ایډوین لوټینز او هربرټ بیکر لخوا ډیزاین سوې وه. یاده پلازمېنه د ۱۹۳۱ کال د فبروري په ۱۳ مه د وایسراې او ګورنر جنرل ارون لخوا پرانیستل سوه.

## سرچينې
وېشنيزه:د آسیا د هېوادونو پلازمېنې
مهرعلي وطندوست

**مهرعلي وطندوست** چې اصلي نوم يې مهرعلي و، نژدې ۶۵ کاله (1952 کال کې) وړاندې د کابل په بتخاک کې زیږیدلی و. خو اصلي ټاټوبی یې د ننګرهار د بهسودو ولسوالي وه.

## مخېنه
وطندوست تراووه کلنى پورې په کابل کې اوسيده اولومړنى ښوونځى يې همدلته ولوست . وروسته ېې ننگرهارته کډه وکړه اود ننگرهارليسه ېې پاى ته ورسوله .
وطندوست د لیسې تر پای ته رسولو وروسته دهمدې ولايت داطلاعاتواوکلتور په مديريت کې مقرر شو .

په افغانستان کې دبدلونونو په راتگ سره دده په ژوند کې هم بدلون راغي اوله افغانستان نه ووت . په ېيښورکې ېې واړول او تر ډيره هملته اوسیده. وطندوست ناظر اوږده موده د پښتو موسیقۍ د وتلو سندرغاړو لپاره بیلابیلې خوږې سندرې ولیکلي او یو یاد شاعر و.
نوموړې په ۱۹۹۴ م کال کې په پېښور کې د بي بي سي په تعلیمي پروژو کې کار پیل کړ او د نوي کور نوي ژوند د ډرامې د ناظر کرکټر یې لوباوه. دا کرکټر د افغانستان په ګوټ، ګوټ کې مشهور و اوګڼ مینوال یې لرل.

## مړېنه
نوموړې د یکشنبې په ورځ په پېښور کې په خپل کور کې د یوې حادثې له کبله وفات شوی.
## سرچينې

وېشنيزه:افغان لوبګران
وېشنيزه:افغان شاعران
ګوویندا

**ګوویندا** یو هندي لوبغاړی، کامیډین، نڅاګر او پخوانی سیاستوال دی چې د هندي ژبې فلمونو کې د خپل کار لپاره پیژندل شوی، ګووندا د هغه د سپکو کړنو او نڅا مهارتونو لپاره پیژندل شوی.
## سرچینی
وېشنيزه:1963 زېږېدنې
ساميان

**ساميان**  د ناروې هېواد تر ټولو لومړني اوسيدونکو سره سره د  سويډن، فينلينډ، روسيې، وګړو لپاره کارېدونکی نوم دی.
## سرچينې
بلوڅ نېشنليزم

بلوڅ ملتپالنه (بلوڅي: راج دوستی بلۏچی) ادعا کوي چې بلوڅ قوم، د پاکستان، ایران او افغانستان له اصلي توکمونو یو جلا قوم دی. غورځنګ د دې نظريې تبلیغ کوي چې مسلمانان یو ملت نه دی او قومي وفاداري باید له مذهبي وفادارۍ څخه پورته وي. دا دهغې مفکورې مخالف دی چې د پاکستان د جوړېدو او رامنځته کېدو تر شا وه، هغه مفهوم چې په ختیځ پاکستان کې د ۱۹۷۱ کال د کورنۍ جګړې او تبعیض دواړو له امله ننګول شوی و چې ډېری مهاجر په تاریخي توګه په پاکستان کې ورسره مخامخ شوي دي.

په بلوچستان کې د بغاوت سره د عصري بلوڅ ملتپالنې منشاء د هند د تقسیم په وخت کې د الحاق د سند (قلات) د لاسلیک په اړه په ناڅرګندتیا کې پروت دی.[2]

نیوز انټرنیشنل په ۲۰۱۲ کال کې راپور ورکړ چې د سیمه ییزې سروې ادارې "ګالپ" یوه سروې ترسره کړې چې په کې څرګنده شوې چې د بلوڅانو اکثریت له پاکستان څخه د خپلواکۍ ملاتړ نه کوي. شاوخوا ۳۷ سلنه بلوڅان د خپلواکۍ پلوي وو. د بلوچستان د پښتنو په منځ کې د خپلواکۍ د ملاتړ کچه تر ۱۲ سلنې هم ټیټه وه. په هرصورت، د بلوچستان د نفوسو اکثریت (67 سلنه) د لوی صوبايي خودمختاري پلوي و.[3] د پیو ریسرچ سنټر لخوا په 2009 کې یوې سروې ترسره کړه،  چې په بلوچستان کې 58٪ ځواب ورکوونکو "پاکستاني" د خپل اصلي پیژندنې طریقه غوره کړې، 32٪ خپل توکم غوره کړی او 10٪ یې دواړه په مساوي توګه غوره کړي.[4]}}



## '''اوسنۍ بلوڅ ملتپالنه'''
بلوڅ ملتپالنه په خپله عصري بڼه کې د انجمن اتحاد بلوڅانو په بڼه پیل شوه چې په 1920 کې په مستونګ کې مېشت د یوسف عزیز مګسي، عبدالعزیز کرد او نورو په مشرۍ جوړه شوه. د دې ډلې موخه د کلات په ایالت کې سیاسي او اساسي قانون اصلاح کول وو. د برتانوي استعمار پای؛ د سرداري جرګې د نظام له منځه وړل؛ او په نهایت کې د ټولو بلوڅو ځمکو؛ یو خپلواک دولت ته یو ځای کول وو. د انجمن له جوړېدو سره سم په کراچۍ کې بلوڅو روڼ اندو د بلوچ ليګ په نامه يو ملتپاله تنظيم جوړ کړ.

د 1937 په فبروري کې، انجمن بیا تنظیم او د کلات ایالت ملي ګوند جوړ شو، چې د بلوچستان د خپلواک متحد ایالت د انجمن سیاسي اجنډا پرمخ وړي. دوی د کلات د لرغونې خانې د خپلواکۍ غوښتنه وکړه، چې وروسته په ۱۹۵۵ کې په پاکستان کې شامله شوه.[9] په ګوند کې د ډېرو سیکولر ذهنونو، امپریالیزم ضد او پاپولیسټ عناصرو لکه غوث بخش بزنجو، میرګل خان نصیر او عبدالعزیز کرد واکمن وو. کله چې د کلات په ایالت کې پارلماني ټاکنې ترسره شوې، دغه ګوند د پام وړ اکثریت سره تر ټولو لوی ګټونکی و.

په 2017 کې، د بلوڅانو نړیوال سازمان په لندن کې په ټکسيونو کې اعلانونه خپاره کړل چې د "FreeBalochistan" او "د جبري بې درکه کولو مخه ونیسئ" او "بلوڅ خلک وژغورئ" په څېر شعارونه پکې وو.  په پیل کې خو اجازه ورکړل شوې وه مګر وروسته د لندن  ټرانسپورټ لخوا اجازه رد شوه. د بلوڅانو نړیوال سازمان ادعا وکړه چې دا کار د پاکستان د حکومت د هغه فشار په پایله کې شوی دی چې په اسلام اباد کې يې د برتانیې هائی کمشنر د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر ته د حاضرېدو لپاره احضار شو.
پرینیتی چوپړا

**پرینیتی چوپړا** ( زېږېدل۲۲ د اکتوبر، ۱۹۸۸ - ) *(په انگرېزي: Parineeti Chopra)*  یوه هندی لوبغاړې ده چې په هندي فلمونو کی ښکاري.   هغې څو جايزی او نوماندۍ ترلاسه کړی دی،په ګډون د فلمفير او  د ملي فلم جایزه.

## يادښتونه
وېشنيزه:د هندي فلمونو لوبگرانې
حسن صباح

**حسن صباح** یو ایرانی شخص وه چي د سلجوقیانو د واکمني په دوره کې يې بغاوت وکړ او د جنت د فدایانو (ترهګرو) په روزلو مشهور دي، ویل کېږی چې نوموړی یو جنت یې هم جوړ کړی وو چې خپل فدایان یې به هلته بيول .د هغه مذهب ۷ امامي شیعه وه.
## سرچينې
وېشنيزه:شيعه
د وارداتو صنعتي ځای ناستي کول

د **وارداتو صنعتي ځای ناستي کول** (په انگلیسي کې:Import substitution industrialization) د پرمختګ د تګلارو څخه یو په نظر کې نيول کيږي چې بعضي مخ پر توسعې هېوادونه يې د خپل ژوندانه په مختلفو برخو کې په پام کې نيسي.

## سرچينې

وېشنيزه:اقتصاد
وېشنيزه:نړيوال تجارت
وېشنيزه:صنعت
رئيس (فلم)

***رئيس*** (انګليسي: *Wealthy*) د 2017 کال د هندوستان هېواد یو اکشن او جرم تریلر فېلم دی چې د  راهول دهولاکيا لخوا ډاېرکت شوي دی او د  ګاوري خان، رتیش سدهواني او فرهان اختر لخوا د  ريړ چيلز انټرټاېنمينټ او ايکسېل انټرټاېنمينټ فېلم جوړونکو کمپيانو تر نظر لاندې توليد شوي دی. د دې فېلم لوبغاړي شاهرخ خان, ماهره خان او نواز الدین صديقي دي.

## سرچينې

وېشنيزه:د 2017 فېلمونه
وېشنيزه:هندي فېلمونه
ملانقيب الله اخند

**ملا نقيب الله** یا **ملا ګل اخوند** د کندهار ولایت اوسېدونکی و چې د افغان-شوروي جګړه له سیمه ییزو قومندانانو او ورپسې د کندهار له نامتو ټوپکسالارانو څخه ګڼل کېدی. په افغانستان کې د مجاهدینو له بریا وروسته هغه فرانسې ته ولاړ، مګر په لنډ وخت کې بېرته راوګرځېد او د برهان الدین رباني د جګړه مارې ډلې غړیتوب یې خپل کړ. دی په کندهار کې د کندهار قول اردو قومندان و او کله چې د طالبانو تحریک راڅرګند شو نو د رباني په وینا یې ټوله قول اردو طالبانو تحریک ځایي قومندانانو ته تسلیم کړه چې په دې سره اړونده ډله په ښه توګه وسله واله شوه. کله چې په ۲۰۰۱زېږد کال امریکا پر افغانستان برید وکړ نو ملا نقیب الله اخوند بیا د نوي دولت برخه وګرځېد چې وروسته په ۲۰۰۷ کال کې د طالب وسله والو له خوا ووژل شو.

## نور

وېشنيزه:پښتانه
وېشنيزه:د ارغنداب خلگ
د ارغنداب جګړه (۱۹۸۷)

د **ارغنداب جګړه** د ډاکټر نجیب الله د حکومت پر مهال د افغان مجاهدینو او شوروي ځواکونو په ملاتړ د افغانستان د خلق دیموکراتیک ګوند د ځواکونو تر منځ پېښه سوه، چي په پایله کي یې مجاهدینو بریا ترلاسه کړه او شوروي ځواکونه یې اړ ایستل چي له کندهار او بیا افغانستان څخه ووزي. یاده جګړه د کندهار ولایت د سترو نښتو څخه شمېرل کیږي.

## نور ولولئ
thumb|right|د شوروي اتحاد د يو سرتېری خاطره په ارغنداب کي: د شوروي اتحاد د افغانستان په جګړه د ارغنداب جګړه تر ټولو سخته جګړه وه، هغوي د ارغنداب څخه د وتلو يوه لار نه درلوده، طياري يي وويشتل سولې، ټانکونه يي تري ونيول سول. هيره دي نه وي چې د شوروي اتحاد د افغانستان په جګړه کې تر ټولو زیات شورويان د کندهار ولايت او د کابل پر لاري کي مړه سول. دا لوړ انځور د هغو سرتېرو لږ او ډېر ياداښتونه درته بيانوي
## سرچینۍ
كويلا

**«کویلا»** (هندی-कोयला) یو هندی فلم چی ډاېريکټر ییراکیش روشن دی او په کال ۱۹۹۷م کی نشر شو. او د لوبګرانو څخه کولای سو چی شاهرخ خان، مادهوري ډکشټ او امریش پوری ته اشاره وکړو.

## سرچینی
د مالتوزيان لومه

د **مالتوزيان لومه** یا دام و هغو پوښتونو ته ځواب ورکوي چې یوه ټولنه څنګه باید پرمختګ وکړي او د انساني ټولنې د پرمختګ او ترقي اصلي عوامل څه دي؟ دا نظریه د توماس رابرټ مالتوز لخوا وړاندي شوي ده او د هغه په نوم نومول شوي ده. 

## د مالتوز د نظريې استددلال

## سرچينې
*
*
*
د عبرت څخه د ډکو کيسو لړۍ

### استاد نورالله خان احمدزى
دقرآن کريم د علومو باره کي مخلتف نظريات دي چي شاه ولي الله محدث دهلوي په خپل کتاب الفوز االکبير في اصول التفسير کي ليکي چي دقرآن کريم پنځه علومو باندې مشتمل ده.

اول: علم التذکير بايام الله (دتيري زماني واقعات يا پيښو دتذکير علم)

دوهم: علم التذکير بآلاء الله (دالله تعالي په نعمتونو دتذکير علم).

دريم: علم التذکير بالموت وما بعد الموت (دمرګ او لدي وروسته څخه دتذکير علم).

څلورم: علم الاحکام (داحکامو الهي علم).

پنځم: علم الجدل (دنورو مذاهبو له خلکو سره دمباحثو علم).

قرآن کريم د همدغو علومو په مرسته انسان ته د هدايت لاره ښيي او د ژوند د هري شعبې او برخي لارښوونه ورته کوي. دلته همدغه اول علم چي علم التذکير بايام الله چي د تيري زمانې او وختونو د پيښو او حوادثو له ذکر کولو او انسانانو ته داصلاح او هدايت لپاره ډير مؤثر دئ، دغه علم کي يوه خوا انبياء، صلحاء، او دمؤمنانو پيښي او واقعات پکښي بيان سوي ترڅو انسان خپل ژوند د هغوى په تګ او هغه چي هغوى ترسره کړي دوى يې هم خپل کړي او عمل پرې وکړي، کله چي انسان دا کړني ترسره کوي نو بريا، سعادت، خوښي او نيک بختي به د دوى په برخه وي. او بلخوا د کفارو، منافقينو، فساق، فجار، بد عملي او نافرماني او داسې نور ناروا اعمالو سره انسان په قهر الهي اخته کيږي او د دوى اخروي ژوند له ماتي او ناکامۍ سره مخ کيږي. نو انسان بايد د تير وخت له کيسو او او پيښو څخه عبرت واخلي او پر هغي لاري ولاړ نه سي کومه چي جهنم خواته خلک وړي.ددې بحث موخه داده چي دا ډول کيسو او پيښو څخه انسانان بالخصوص مسلمانان بايد د عبرت د ډکو کيسو څخه پند واخلي او له هغو خلکو او ډلو او اعمالو څخه لاس په سر سي کوم چي دوى د بربادۍ کندي ته غورځوي. نو پايله داسوه چي نېکان به د نېکانو خلکو لاره غوره کوي او دوى به دبدو خلکو له واقعياتو او پيښوڅخه د هغوى له غلط کارونو ، خبائثو، او د هغوی د بدو پايلو په ذريعه دا امت په صراط مستقيم باندې روانوي او د هغوى له بدو کارونو څخه عبرت اخلي.

دلته په دغو موضوعاتو خبري سوي. د ايمان او يقين حيرانوونکي طاقت او قوت، ذکر او تلاوت - حلاوت او طاقت يې، معرفت او محبت الهي، محبت او عظمت - يو زړه راښکونکي نقش، ايثار او سخاوت کي داسلافو مقابله، د شيطاني مکر او فريب، د تصوف او سلوک هنداره، ذوق د عبادت او مجاهده، فکر دآخرت او د دنيا حقارت، تقوا او طهارت - خوف او خشيت، عاجزي او تواضع يعني دا دسلوک لويه لاره، علم او مرتبه داهل علم، د ټولني حسن يا ښايست، د ګناهونو نحوست – دتوبې فضيلت او داسې نور.

ډيرى وخت به مو ليدلي او اورېدلي وي چي خلک په کورونو کي خپلوماشومانو ته داسې کيسې کوي لکه دځنارو باره کي، د بازار، او يا په حقيقت نه ولاړي کيسې ورته کوي، په حجرو يا ميلمستونو کي هم داسې خلک او داسې کيسې کوي چي ټولي دنياوي او د دين هيڅ ذکر پکښي نه وي، سپين ږيري، واړه، ځوانان او ښځي چي هرځاى کي وي نو دوى به ديو او بل غيبت، د دنيا کيسې او يادونه کوي، ما د همدې موخي لپاره لازمه وګڼل چي داسې کيسې تاسو ته وړاندي کړم چي هم اسلامي دي او له عبرت، پند، درس، حلاوت دايمان، ذکر، مجاهده، پاکوالي دنفس، تقوا، زهد، علم او عمل او د ژوند د هري برخي باره کي به انشاءالله ګټوري ثابت سي او تاسو بايد دا د عبرت څخه ډکي کيسې خپلو ملګرو، ماشومانو او هر هغه چاسره چي پيژنى يې ورته وکړئ ترڅو ثواب دارين مو په برخه سي
شړومبه

شړومبی یاتروی چی استعمال یی تقریبأ دافغانستان په هر کور کی په زیاته کچه کیږی.
شلومبو کی خدای تعالی ډیر کمال ایښی دی.
-بهترین هضمونکی دی چی هم خپله ژر هضمیژی او هم په معده کی شیان ژر هضموی
-په شلومبو کی د کلسیم، میگنشیم، پروتین، سودیم مالگی هم وی چی دا ټوله و هډوکو او غاښو ته پرورش ورکوی
-د شلومبو په استعمال سره په بدن کی د وینی دوران چابکیږی او وینه د مضرو موادو سخه پاکوی
-ډاکتر سچسین دا په تجربه ثابته کړی ده چی د شلومبو استعمال سری د ژر زرتوت(سپین ږری کیدو) سخه راگرزوی.
-تر گاټه شلومبو نری شلومبی مفید دی، بالخاصه د هغو خلگو لپاره چی هاضمه یی کمزوری وی.
-د هغه چا لپاره چی پر ملا باندی درد وی یا خوب ونه لری یا کله کله تبه کیږی د شلومبو استعمال شه نه دی.

## سرچینی
ناروې ولایت شمېرنه او تاریخ لړلیک

Population figures from 2009 http://www.ssb.no/english/subjects/00/minifakta_en/en/main_03.html#0303.

## By population

### Historical population

## By area

## By density

## See also
* List of highest points of Norwegian counties
د ناروې ولايتونه

thumb|ناروی

ناروې پر ١٩ برخو باندي وېشل سوې ده، دې برخو ته په نارويجي ژبه کي (fylke) او په پښتو کي بيا ورته د ولايت لغات غوره سوئ دئ.

## لړلیک
د افغانستان ګډېدونکي هلکان

***د افغانستان ګډېدونکي هلکان***  په ۲۰۱۰ کې یو مستند فلم دی چې د کلوور فلمز لخوا تولید شوی او په افغانستان کې د بچه بازۍ د دود په اړه د افغان ژورنالیست نجیب الله قریشي لخوا لارښود شوی. د ۵۲ دقیقې مستند فلم د مارچ په ۲۹، ۲۰۱۰ کې په انګلستان کې د هنرونو په شاهي ټولنه کې نندارې ته وړاندې شو او د اپریل په ۲۰ په متحده ایالاتو کې د PBS Frontline لاین کې خپور شو.

## نور ولولئ
* د شمال ګډېدونکي هلکان
* د جنوب ګډېدونکي هلکان

## سرچینې

وېشنيزه:امریکایی فلمونه
د شمال ګډېدونکي هلکان

په شمال کې هلکان د زورورو لويانو له خوا ساتل کيږي او په ځانګړو ودونو او محفلونو کې يي نڅوي او له هغه وروسته پرې جنسي تيری کوي. دا هلکان چې د **[[بچه بې ريش]]** په نوم ياديږي له څوارلس کلنى څخه بيا تر شل کلنى پورې دا هلکان ساتل کېږي . 

## سرچينې
نړيواله پرمختياېې ټولنه

**نړيواله پرمختياېې ټولنه**   (*د اختصار په ډول* **IDA**) دا ټولنه عبارت د هغو پور ورکونکو هېوادونه څخه ده چې کولاي شي بېوزلو هېوادونه ته اوږدمهاله پورونه د خپل حساب څخه ورکړي، ددي ټولنې یا موسيسې د بعضو پورونه وخت حتي 50 کلونه ته رسېږي.

## سرچينې
* انګريزي ویکي

وېشنيزه:نړېوال بانک
اوزاوا-لوکاس موډل

د **اوزاوا-لوکاس موډل** یو اقتصادي موډل دي چې د رابېرټ لوکاس, جر. لخوا د اېن‌داګین ودې په ډول پراختيا موندلي، او د هېروفومي اوزاوا په لومړنيو ونړو سره جوړ شوي دی. دا موډل، د  آ.ک. موډل غځونه ده چې د دوو سکتورو څخه جوړ شوي، کوم چې په هغې کې فزیکي او انساني سرمایه ده چې د مختلفو تکنالوژيو لخوا توليديږي. دا موډل اقتصادي اوږد محاله  وده د بشري پانګو د راغونډېدلو په پايله کې تشریح کوي.

## سرچينې

## نور ولولئ
* 
* 
*
د کندهار انار

**** د نړۍ په کچه پېژندل سوي انار دي 
 چې له دې هیواد څخه يواځې هند او پاکستان ته په ۲۰۱۷م کال کي **۴۰۰۰۰ ټنه** صادر سوي دي. 

ویل کېږي چي په ۲۰۱۷ کال کي کال يوازي د کندهار ولایت کې د نورو کلونو په پرتله **۴۳ فیصده** د انارو حاصلات زیات سو، نو ځکه وټاکل سوه چې د لومړي ځل لپاره به یوه اندازه انار د نمونې لپاره *[[فرانسه|فرانسې]]* ته هم صادر سي. د کندهار انار د نړۍ په کچه ښه نوم لري، د رنګ او خوند ساری یې هم نه لیدل کېږي.

### دانارو ګټه
انار؛ هغه مېوه چې له خوړلو پرته یې ان په لیدلو د انسان زړه تازه کېږي او د خوښۍ احساس ورکوي. انار د زړه ناروغیو، لوړ فشار، التهاب او ځینو سرطانونو، په تېره بیا د پروستات سرطان لپاره تر ټولو ښه نسخه ده. انار د فیبر اصلي سرچینه ګڼل کېږي او په زیاته اندازه ويټامین اې، سي، اي، اوسپنه او انتي اکسیدان لري.

### داهم وگوری
وېشنيزه:د کندهار میوی
وېشنيزه:میوی
د ویکیپېډیا لړليک

د ویکیپېډیا د رسمي صفحې تصویر چې د ویکیپېډیا اړوند ټولي ژبي ښې.

**په [[ویکیپېډیا]]** کې د ۲۰۱۹م کال د معلوماتو په اساس د ژبو نوملړ.(په ویکیپيډیا کې د ژبو نوملړ) یاد نوملړ د ۲۰۱۹م کال د سپتمبر میاشتې پر اساس د ژبو نوملړ ښې.
* انګلیسي Engli
* فلیپیني Cebuano
* سویډني Shwidish
* الماني Deutsch
* فرانسوي Französish
* هالنډي Holandish
* روسي Russish
* ایټالوي Italinish
* اسپانوي Spanish
* پولنډي Polish
* وینارایي Wáray-Wáray
* ویتنامي Vitnamish
* جاپاني Japanish
* چینایي Chinisish
* پرتګالي Purtagalish
* عربي Arabish
* اوکرایني Ukrainish
* فارسي Parsish
* صربیایي Sarbish
* کاتالوني Katalanish
جوې لابیرو

**جوې لابیرو** (زېږېدنه 28 جولای 1963 په الویستا, سويډن کی) یوجادوګر دی او هغه په ډیرو ملکونو کی خلکو ته خپله جادوګری ښکاره کړی ده چی همدی امله د خلکو په زړونو کی ځای لری او زرګونو کسان د هغه د لیدلو لپاره راځی
صنم بلوڅ

یو پاکستانی بلوڅه لوبغاړی ده چی زیاتره پر تلویزیوني شوګانو ډرامو باندي کار کوی او کله کله د فلمونو دنیا ته هم ځان ورښکاره کوي
وېشنيزه:بلوڅ لوبگرانی

## فلموگرافي

## سرچینۍ
وېشنيزه:پاکستانۍ لوبگرانی
فروکه پېتري

فروکه پېتري یوه آلمانۍ سیاستمداره ده چه د ۲۰۱۳م کال راهیسې د آلمان دپاره آلترناتیف مشره ده.

## ژوند
د ۱۹۷۵م کال د جون په لومړې نېټه د درېسدن په ښار کښې زېږېدلې ده. پلار ئې انجنیر و، مور ئې کیمیاپوهه وه. په ۱۹۹۵م کال کښې په لیسې کښې د بکلوریا آزموینه ئې وکړه. په ۲۰۱۵م کال د ده سړي نه طلاق واخیست او یو کال وروسته له سیاستمدار مرقوس پرېڅېل سره واده وکړه. پنځه ماشومان لري.
د سوفیا نړۍ

**د سوفي نړۍ** ناول یو له هغه کتابونو دی، چې د نړۍ په کچه یې لوستونکي ډېر دي او په ډېرو ژبو ژباړل شوی دی. دغه کتاب تر دې دمه د پښتو په ګډون په ۶۰ ژبو ژباړل شوی دی. کتاب د ناروې مشهور لیکوال جوسټین ګارډر لیکلی دی. د کتاب اصلي ژبه ناروېژي ده، خو وروسته انګلیسي ته وژباړل شو، چې له انګلیسي بیا د نړۍ ډېرو ژبو ته ژباړل شوی دی. 

کتاب د فکر او انساني ژوند د ودې او پرمختګ پر څرنګوالي را څرخي. په کتاب کې ډېری فلسفي مسایل په خورا ښکلې بڼه بیان شوي دي او په اسانو مثالونو کې شرحه شوي. د کتاب لیکوال د فلسفې استاد تېر شوی دی او دغه کتاب یې هم خپلو زده کوونکو ته لیکلی دی، څو وکړی شي دوی په دې توګه د فلسفې له ځینو پېچلو مسایلو سره په اسانه بلد کړي. 

## نور
محمد بيلو ابوبکر

**محمد بېلو ابوبکر مسابا**(1924-28 جنوري 2017) د نايجېريا يو مشهور ملا او ښوونکی وه. نوموړي تر ۸۶ زياتې ښځې او تر ۲۰۵ زيات اولادونه لري. هغه په ۹۳ کاله عمر کې ومړ.
څرګندونه

څرګندونه د یو شی، مفهوم، یا موضوع په اړه **تفصیلي، تشریحي، او وضاحت ورکولو ته ویل کېږي،** ترڅو خلک نوموړی شی یا مفهوم په ښه توګه وپېژني او درک یې کړي.

په څرګندونه کې د موضوع **هر اړخ په واضح، فصيح، او تشريحي ډول تحلیل کېږي،** ترڅو اورېدونکي یا لوستونکي د هغې په اړه ژور فهم ترلاسه کړي. د څرګندونې هدف دا دی، چې یو شی مبهم پاتې نشي، او د هغه د ځانګړتیاوو، مفهوم، او ماهیت وضاحت ورکړل شي.

دا تخنیک په مختلفو برخو کې کارېږي، لکه علمي څېړنې، فلسفي بحثونه، حقوقي توضیحات، او حتی د عامو ورځنیو مفاهیمو تشریح. یو ښه څرګندونه باید **روښانه، منطقي، او مستند وي،** ترڅو د لوستونکي یا اورېدونکي لپاره د فهم وړ وي.
پریزي

د پریزی بنسټ په ۲۰۰۹م کال کی د پیټر ارواي ،پیټر  هالاکسی،ادم سوملاي-پیشر لخوا کښیښودل سو
پاج

**پاج** په اصل کی یو ټکر ته وایی چی د کندهار خلګ یی زیات وخت د لونګۍ پرځای تر سر تړی او پاج یوازی د کندهاریانو د رسم او رواج سره تړلی دی. او په په پخوانی اسلامی مدرسو کی د لونګی سره سره تاج هم کارول کیدی، او پاج د کندهار پایلوڅانو څخه و کندهاریانو ته ور پاته سوی تاریخ دی.

## د لونګۍ پر ځای کارونه
*د لونګۍ بيه د ٢٠ څخه تر ١٠٠ امريکايي ډالرو پورې ده، او ټوله کندهاریان چي د لونګۍ د پر سرولو سره مينه لري يې د رانيولو او ٢۴ ساعته ساتلو توان نه لري. بل خوا پاج ډېري اسانتیاوې لري، پر سر کول يې ډېر کار نه غواړي، او هر ځای د ځان سره هم وړلائ سي.
*په ستونزمنو حالاتو کې پاج ډېر ګټه لري، د مثال په توګه په دښتو لکه ښوراوک ولسوالۍ کې د تګ راتګ، جنګ او نورو ستونزو په وخت کې د پاج پر مخ پېچلو سره انسان د خاورو، دوړو او نورو باکټرياوو څخه ځان ژغورلی سي.

## دا هم وګورئ
*لونګۍ 
*کندهاریان 
*د کندهار پایلوڅان

## سرچینې
جامعه عمر

**جامعه عمر** (رسمي نوم: د **عمر بن خطاب جامعه**) يو لوی مسجد دی چې د کندهار ښار په مرکز کې د شهيدانو چوک سوېل ته پروت دی.

## تاريخ
دا جامع مسجد د کندهار د لويو مسجدونو څخه دی، او بنسټ ډبره يې په کال ١٩٩٩ کې د هغه مهال د طالبانو واکمن ملامحمد عمر (مجاهد) لخوا د جامعه عمر په نوم کښېښودل سوي. 

د امریکا تر اشغال او د طالبانو د نظام د ړنګېدو سره سم ددې جامعې چاري نيمی پاته شوې، چي وروسته د حامد کرزي د حکومت په وخت کي بېرته پیل سوې، خو ددې مسجد ډېرې چارې بيا د همايون عزيزي د والي توب پر مهال بشپړې سوې. 

نوموړی جامع مسجد د افغانستان په کچه تر ټولو د لوی مسجدونو څخه ګڼل کيږي چې په یوه وخت کې د ۱۴۰۰۰ لمونځ کوونکو وړتیا لري. همدا راز له نوموړی مسجد سره یوځای د دیني زده کړو یوه لویه مدرسه هم د جوړېدو په حال کي ده.
## کرزی او جامعه عمر
کرزي د سپتمبر پر ۵مه په کال ٢٠١۴م کې د جامعه عمر نوم **د حضرت عمر بن خطاب جامعه** ته واړوئ، بیا د کرزي د واک پرمهال یې اماراتو د همدې مسجد د بشپړه کیدو مصارف ورکولو ژمنه ‏وکړه خو ‏کرزي له دي سره هم مخالفت وکړ چې هغه جامع مسجد دي د جامعه عمر په نوم پاتي سي.‏

## يادونه
د يادونې وړ ده چې د ددې جومات (جامعه عمر) چې اوس پر هغه سيمه کې ودان دى، چې کلونه مخکې پکښې د کندهار يواځينۍ سينما ودانه وه، چې د روسانو د يرغل پر مهال د مجاهدينو او روسانو په جګړه کې ونړېدل او تر ډېرې مودې يې تعمير همداسې ړنګ او سوځېدلى پاتې وو.

## سرچینې
وېشنيزه:کندهار
وېشنيزه:د افغانستان جوماتونه
وېشنيزه:د کندهار تاریخي ودانۍ
نايجل کمبرلنډ

نایجل کمبرلنډ (انګرېزي: Nigel Cumberland) انګرېز لیکوال، د مشرۍ روزونکی (leadership coach) او د 'دي سیلک روډ پارټنرشپ The Silk Road Partnership' په نامه شرکت بنسټوال دی. اته کتابونه یې لیکلي دي، چې ځینې یې د چینايي، رومانۍ، هالنډۍ، عربي، او برازیلۍ پرتګالي په ګډون نورو بهرنیو ژبو ته هم ژباړل شوي دي. د ځان-جوړونې (self-development) او مشرۍ مهارتونو (leadership skills) په اړه د نایجل کمبرلنډ ځینې کتابونه د ټلویزیونو او راډیوګانو له لارو هم خپاره شوي دي.

## شخصي ژوند او زده‌کړې
نایجل په برتانیه کې لوی شوی دی، په خټه انګرېز خو مور یې د میانمار (پخواني برما) ده. نوموړي په ۱۹۸۹ کې د کمبریج پوهنتون له کوینز پوهنځي (Queens’ College) څخه په اقتصاد کې ماسټري وکړه. د برتانیې په یورک ښار کې یې د ارک‌بیشپ هولګېټز ګرامر سکول (Archbishop Holgate’s Grammar School) په نامه ښوونځی لوستی. وروسته یې اداري محاسبه (management accounting) ولوسته او له ۲۰۰۵ راهیسې له Chartered Institute of Management Accounting (CIMA) څخه د FCMA سند او غړیتوب لري. 

## کارژوند

## رضاکاره دندې

## لیکنې

## اخځونه

## بهرنۍ تړنې
رحمت الله درد

پروفيسر **رحمت الله درد** (د ۱۹۳۴ ز کال د ډيسمبر ۴، خيبر پښتونخوا -د ۲۰۱۶ ز کال د اگسټ ۳۱، پېښور) د پښتو ژبې يو شاعر وو.  

## مخينه
رحمت الله درد د ۱۹۳۴ ز کال د ډیسمبر پر ۴ د خیبر پښتونخوا د جنوبي سیمې لکي مروت په مستي خیل سیمه کې د نظام خان کره زېږېدلی وو. لومړنۍ زده کړې يې تر لسم ټولگي پورې د لکي مروت په های سکول ښوونځي کې وکړې. دولسم ټولگی يې د بنو گورنمت په کالج کې پای ته ورساوه او څوارلسم ټولگی يې هم د ديره اسماعيل خان په گورنمنت کالج کې پاس کړ. وروسته يې د ماسټرۍ او بي ټي سندونه له پېښور پوهنتون څخه تر لاسه کړل. 

ارواښاد درد د شاعرۍ تر څنګ په بېلابېلو دولتي ښوونځيو کې د استادۍ دنده هم ترسره کړې وه او په ١٩٩٥میلادي کال کې د لکي مروت دولتي کالج نه د سر معلم يا پرنسپل په توګه تقاعد شوى و. نوموړي رسمي دنده د یو ښوونکي په توگه پيل کړې وه او وروسته بيا د پروفيسرۍ تر رتبې ورسېد.   

## د شعر بېلگې يې

اور راباندې بل دى ماته پته ده - 
ستا ديدن‌ يې حل دى ماته پته ده

خلاصه پښه کوڅو کې شرمخان گرځي - 
ښار نه‌دى، ځنگل دى ماته پته ده

دا چې په رڼا ورځې دهاړې وهي - 
څوک ورسره مل دى، ماته پته ده

څومره اعتماد به په ژوند وکړمه - 
مرگه پورې ځغل دى، ماته پته ده

خاندې، بل ته گورې، ما په غوږ وهې - 
څوک د ديدن غل دى ماته پته ده

زه به هر څه اورم څه به نه‌وايم - 
دا د يار محفل دى ماته پته ده

بيا يې چې سينگار په مازيگر کړو ځان - 
ماته‌ يې جوړ چل دى ماته پته ده

ښه غزل چې واوري نو جانان وايي: - 
دا د «درد» غزل دى، ماته پته ده 

_______________________ 

ناست وي په محفل کې خو تنها لگي - 
پته د مين سړي صفا لگي

دا واړه اعجاز دې د سرو شونډو دى - 
ته که دروغ هم وايې، رښتيا لگي 

زه‌يې د "خوشال" غوندې په جار منم - 
ښکلي گنې خلکه! د هر چا لگي

نه‌غواړي، د زړه علاج مې نه‌غواړي - 
وايه گنې څه د مسيحا لگي

زه چې د چا بل ښکلي صفت کوم - 
خداى خبر چې ولې بد په تا لگي

ناز او په ستم کې فرق اسان نه‌دى - 
ښکلي موږ ته ځکه بې‌وفا لگي

غشي چې کاږه وي هدف نه‌ لگي - 
ستا باڼه کاږه دي خو رسا لگي

وې ليدم، موسکۍ شوه، رو يې وويل - 
"درد به مې په ټنډه خامخا لگي" 
 
## مړینه
پروفيسر رحمت الله درد د ۲۰۱۶ زېږدي (۱۳۹۵ ل ل) کال د اگسټ پر ۳۱ د ۸۲ کالو په عمر له دې نړۍ سترگې پټې کړې او په خپله پلرنۍ هديره کې خاورو ته وسپارل شو. اروا يې ښاده او جنت يې ځای شه.  

## چاپ شوي نښيرونه يې

١– غزل (شعري ټولگه). 

٢– درد (شعري ټولگه). 

٣– منتخب درد (شعري ټولگه). 

۴– وفا (شعري ټولگه).  

٥– نون نه تر نون (شعري ټولگه). 

٦– هغه سترگې چې غږېږي (شعري ټولگه). 

٧– ويال سړى (شعري ټولگه). 

په دې وروستيو کې يې ټوله شاعري د «کليات درد» په نامه چاپ شوې چې په وروستۍ برخه کې يې د ارواښاد درد اردو شاعري هم ځاى شوې ده.

## د شعر څو بېلگې يې

## اخځونه
۱. http://www.voadeewaradio.com/a/3487776.html 

۲. http://kitabtoon.com/ps/kitabona/shaeri/pakhwani/author/3 

۳. http://www.mashaalradio.com/a/27959236.html 

۴- https://pa.azadiradio.com/a/27958963.html 

وېشنيزه:پښتانه شاعران 
وېشنيزه:پښتانه 
وېشنيزه:افغانان
چيچنيا

**چچنیا** یاهم (چیچینیا، چچنستان) د روسيې له خپلواکو جمهوریتونو څخه یو دی چې د ۲۰۰۲م کال د اټکل له مخی ۶۸۶'۱۰۳'۱ وګړي لري. د چچن پلازمینه د ګروزنی ښار او ولسمشر یې رمضان قدیروف دی.
## سرچينې
سایره شریف

اغلې ساهره شريف د افغانستان يوه ليکواله ، څېړونکې او د خوست ولايت په استازيتوب د افغانستان په ولسي جرګه کې وکيله پاتې شوې.

## زوه کړه او زده کړې:
ساهره شریف د مولوی محمدکریم لور ده چې په ۱۳۴۰ لمریز لیږدیز کال کې د خوست ولایت د مندوزو په ولسوالۍ کې زیږدلې ده، لومړنۍ زده کړې یې په اریانا لیسه کې ترسره کړې، د کابل پوهنتون د ښوونې اوروزنې په پوهنځي کې د ماسترۍ په کچه زده کړې یې پای ته رسولې دي.

### دندې:

له ۱۳۶۵لمریز لیږدیز کال نه تر ۱۳۷۷لمریز لیږدیز کال پورې د افغانستان د علومو اکاډمۍ علمي اومسلکي غړې وه

له ۱۳۷۷ څخه تر ۱۳۸۱ لمریز لیږدیز کال پورې په پیښور کې د ښځو د ټولنې دتحقیقاتي مرکز او د (زن افغان اخبار ) او د خبري اخبار د پښتو برخې دمسوولې او ښوونکې په توګه دندې اجرا کړې دي .

له ۱۳۸۲ څخه تر ۱۳۸۴ پورې په خوست کې دښځو دچارو د رئیسې ، د خوست پوهنتون د استادې ، د ښځو د فرهنګي ټولنې او د ځلا اخبار د موسسې ، په خوست کې د چټکو زده کړو د ټولنیزو چارو دمسوولې او د ملي پیوستون پروګرام د مشورتي بورد د غړې ، د خوست د راډیو د همکارې دندې سرته رسولې دي . د قبرس د سولې په جرګه او د افغانستان اساسي قانون د تصویبولو په لویه جرګه کې برخه درلوده .

د ۱۳۸۴ او ۱۳۸۹ کال د ولسي جرګې ټاکنو په پایله کې ولسي جرګې ته د وکیلي په توګه دوه ځلې وټاکل شوه.

#### اثار:
۱ـ د ښوونې او روزنې عمده اصطلاحات

۲ـ په اسلامي نظام کې د ښځو سیاسي، اقتصادي او ټولنیز حقونه

۳ـ په افغانستان کې د ښځو د ښوونې او روزنې تاریخي بهیر(د سرڅیړندوی مرستیال ) علمي رتبې لپاره

۴ـ په افغانستان کې د مسلکي او حرفوي ښوونځیو تاریخچه (مونوګراف )

۵ـ د هوتکیانو دورې له پیل نه تر ۱۳۰۷ ل کال پورې په افغانستان کې د ښځو ښوونه او روزنه (دماسترۍ تیزس)

#### ټولنیز فعالیتونه:

میرمن ساهره شریف د میرمن کلتوري- ټولنیز بهیر له بنسټګرو او اوس مهال د هغه د مشرتابه له غړو څخه ده. هغې د تیرو اته کلونو په موده کې د افغان میرمنو د استعداد په وده او پراختیا کې د یادولو وړ کارونه تر سره کړي او د افغانستان په بیلابیلو سیمو کې یې د هغو افغان میرمنو او نجونو د استعداد لپاره لاره هواره کړې د ادبي استعداد د غوړیدو په موخه یې میرمن کلتوري ټولنیز بهیر ته مخه کړې او په بیلابیلو سیمینارونو او کنفرانسونو کې یې د افغان میرمن په استازیتوب د هغوی غږ او فعالیتونه د نړۍوالو تر غوږنو رسولي دي.
ایوانکا ټرمپ

**ایوانکا ټرمپ** زوکړه ۳۰ اکتوبر 1981 کال نيويارک)، (د امریکا متحده ایالات) کې زيږيدلی يوه امریکايي سوداګره،
لیکواله پخوانۍ مډله او سياستواله ده. هغې خپلي زده‌کړې په يونيورسټۍ آف يونیسلاوین کي ترسره کړي دي.

## سیاست
## شخصیت
## میړه

## سرچینې
عصمت الله څاروان

عصمت الله څاروان د ادیب اوشاعر محمد صدیق پسرلی زوی دی د کندوز ولایت د چارداری ولسوالی اوسیدونکی دی 

داسدالله غضنفر، اجمل پسرلی ایمل پسرای ورور دی
روالډ امونډسن

**روالډ امونډسن** (۱۶ د جولای، ۱۸۷۲ - )  *(په نارویجی: Roald Engelbregt Gravning Amundsen)*  د ناروې دوه اړخیزه څېړونکی، چې د لومړي ځل لپاره د **[[جنوبي قطب]]** ته ورسېده.

## سرچینۍ
کابل ټکی کام

کابل ټکی کام (په انګلیسي: ) په افغانستان کې یوه پېژندل شوې ویب پاڼه ده، چې ډېری مطالب یې په پښتو ژبه خپرېږي خو کله ناکله دري مطالب هم پکې خپرېږي.

کابل ټکی کام د د کورنیو او بهرنیو خبرونو خپرولو تر څنګ اسلامي معلومات، سیاسي لیکنې، ادبي لیکنې، پر حالاتو تبصرې، شعرونه او مرکې هم خپروي.http://kabull.com

## بنسټ
کابل ټکی کام ویب پاڼه د ۲۰۱۵ز کال د جولایي په میاشت کې فعالیت پیل کړ. دې ویب پاڼې په خپله یوه کلنه موده کې ۴۶۶۶ مطلبه نشر کړل او په یو کال کې یې په فیسبوک پاڼه کې څه د پاسه ۶۰۰۰۰ مینه وال پیدا کړل.http://kabull.com/%D8%AF%D8%A8%D8%B1%DB%8C%DA%9A%D9%86%D8%A7%DB%8C%D9%8A-%D8%B1%D8%B3%D9%86%DB%8C%D9%88-%D9%BE%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D9%86-%DA%A9%DB%90-%DA%A9%D8%A7%D8%A8%D9%84-%D9%BC%DA%A9%DB%8C-%DA%A9%D8%A7/

دوه کاله وروسته (۲۰۱۷ز، اګست)، کابل ټکی کام ویب پاڼه په میاشتني ډول ۱۵۰۰۰ کتونکي لري او د فېسبوک پاڼې د خوشوونکو شمېر یې څه باندې ۲۷۰۰۰۰ کسانو ته رسېږي.

## دفتر
کابل ټکی کام کوم ځانګړي ځای کې دفتر نه لري بلکه د هېواد په بېلابېلو سیمو کې خپل همکاران لري.

## ویب پاڼې ته لاسرسی

### د کابل ټکي کام ویب پاڼه په افغانستان کې نه خلاصېږي، مخکنی حکومت دغه ویب پاڼه د طالبانو په طرفداری متهم کوله اوس چې د طالبانو حکومت په هیواد کې حاکم دی دغه مشکل اوس هم شتون لری چې باید حل شی خو بیا هم د وي پي این VPN په کارولو سره دا ویب پاڼه خلاصېدای شي.

## انډرایډ اپلیکېشن
د ۲۰۱۶ز کال په اګست کې، کابل ټکي کام د خپلې ویب پاڼې لپاره یو اپلیکېشن جوړ کړ چې له انسټال کولو وروسته یې مطالب له انټرنیټه پرته هم لیدل کېدای شي. (د اپلیکېشن له خلاصولو وروسته باید انټرنیټ د یو څو دقیقو لپاره آن کړل شي).

د اپلیکېشن لینک:https://play.google.com/store/apps/details?id=com.www.kabull.com