ويليم اف بکلي جينير

ويليم فرنک بکلي جينير چې د ويليم فرانسس بکلي په نوم د ۱۹۲۵ ز نومبر پر ۲۴ زېږېدلی دی او د ۲۰۰۸ ز فبروري تر ۲۷ يې ژوند وکړ، يو امريکايي عامه روښانفکر، محافظه کار ليکوال او سياسي مبصر و. په ۱۹۵۵ ز کې يې د ملي بيا کتنې (National Review) مجلې بنسټ کېښود، چې د ۲۰ پېړۍ د وروستيو پر مهال د امريکا متحده ايالتونو کې يې محافظه کار خوځښت وپاراوه. نوموړي د اورينې کرښې (Firing Line) په نوم له ۱۹۶۶ ز څخه تر ۱۹۹۹ ز کال پورې د عامه چارو د تلویزيونې خپرونې د ۱۴۲۹ برخو کوربه توب وکړ. د يو کوربه په درلودلو سره، دا د امريکا د تلوېزيون په تاريخ کې د عامه چارو يوازينۍ تر ټولو اوږدمهاله ننداره وه، چې بکلي په کې د خپل ځانګړي نيمه اتلانتيک ګړدود او د ويوکو د پراخې زېرمې له امله وپېژندل شو. 

بکلي چې په نيويارک ښار کې زېږېدلی دی، د دويمې نړيوالې جګړې پر مهال يې د هېواد په ننګه د متحده ايالتونو په پوځ کې خدمت وکړ. له جګړې څځه وروسته يې “Yale” پوهنتون کې ګډون وکړ، چې نوموړی په کې په بحث او يو لړ ښي اړخي سياسي تبصره کې بوخت شو. له هغې څخه وروسته يې د دوه کالونو لپاره په مرکزي استخباراتي استازولۍ (Central Intelligence Agency) کې کار وکړ. په «ملي کتنه: National Review) کې د سرمقاله ليکونکي په توګه د دندې تر څنګ يې په ۱۹۵۱ ز کال کې «خدای او انسان په Yale [پوهنتون] کې: God and Man at Yale» او د ليکنې، وينا، تاريخ، سياست او بېړۍ چلونې په ګډون د راز راز موضوعګانو په اړه له ۵۰ څخه زيات کتابونه وليکل. د نوموړي کارونه د ناولونو يوه لړۍ رانغاړي، چې د “CIA” افسانوي استازي “Blackford Oakes” ته بڼه ورکوي. په ملي ډول د خپرې شوې ورځپاڼې کالم يې هم د کارونو له ډلې څخه دی. 

بکلي ځان محافظه کار او آزاد فکره دواړه وګاڼه. د جورج اچ ناش (George H. Nash) په نوم د معاصر امريکايي محافظه کار خوځښت تاريخپوه په ۲۰۰۸ ز کال کې وويل چې: بکلي «په متحده ايالتونو کې په تېره نيمه پېړۍ کې د دليل ويلو په توګه تر ټولو مهم عامه روڼ اندی و. نوموړی د يو بشپړ نسل لپاره د امريکا د محافظه کارۍ غوره غږ او لومړنۍ ستره نړېواله څېره وه». 

د يوه روښانفکر په توګه د نوموړي دريځ که څه هم د ځينو له لورې ستايل شوی دی، مګر ځينو نورو تر پوښتنې لاندې راوړی دی. فيلسوف او ادراکي پوه نوام چومسکي (Noam Chomsky) د بکلي د روڼ اندۍ تېزوالی او ذکاوت ونه مانه. 

په ۱۹۷۹ او ۱۹۸۱ ز دواړو کلونو کې د بکلي اخلاقي باورونه، د نوموړي او د هغه د کورنۍ د سوداګرۍ په اړه د خونديتوبونو او بدلون کميسيون له لورې د محکمې د بهيرونو او ټينګو مبارزو له لارې تر پوښتنې لاندې راغلل. 

## د ژوند لومړي وختونه
بکلي د ۱۹۲۵ ز کال د نومبر پر ۲۴ نېټه په نيويارک ښار کې وزېږېد. مور يې الويس جوسيفين انټونيا (Aloise Josephine Antonia “Steiner”) او پلار يې ويليم فرنک بکلي (William Frank Buckley Sr.) نومېده، چې په کې تکزاس زېږېدلی وکيل او د تېلو توليدونکی و. د هغه مور چې له “New Orleans” څخه وه، سويسي الاصله المانۍ او د المان او ايرلېنډ له پښت څخه وه؛ په داسې حال کې چې پلارني نيکونه يې، چې له Hamilton, Ontario او کاناډا څخه وو، له ايرلېنډي اولادې څخه وو. د لسو ماشومانو له ډلې شپږم بکلي له خپلې کورنۍ سره د يو هلک په توګه مکسيکو او وروسته مخکې له دې چې په پاريس کې خپل رسمي ښوونځي پيل او لومړي ټولګي کې ګډون وکړي، “Sharon, Connecticut” ته لاړه. د اووه کلنۍ په عمر يې د لندن په يو ورځني ښوونځي کې د انګليسي برخه کې خپله لومړنۍ رسمي روزنه تر لاسه کړه. د نوموړي لومړۍ ژبه هسپانوي او دويمه يې فرانسوي وه. د يو هلک په توګه يې له موسيقۍ، کښتۍ چلونې، آسونو، ښکار او دړدنګ (سیکي:skiing) سره مينه لرله، چې ټول ذوقونه يې په وروستيو ليکنو کې منعکس شول. تر اتم ټولګي پورې يې د بلتيمور د کورني ښوونځي روزنيز نصاب د کالورټ ښوونځي “Calvert School” په کارونې سره په کور کې زړه کړې وکړې. له دويمې نړيوالې جګړې څخه لږه موده مخکې د ۱۲ يا ۱۳ کلونو په عمر يې  په انګليستان کې د “St Johan’s Beaumont” په نوم د يسوعيون د چمتووالي ښوونځي کې ګډون وکړ. 

د بکلي پلار (William Frank Buckley Sr. (1881–1958)) د تېلو يو امريکايي توليدونکی و، چې شتمني يې په مکسيکو کې وه. مشر بکلي د “Victoriano Huerta” د پوځي استبداد يا ديکتاتورۍ پر مهال د مکسيکو سياست کې نفوذ لرونکی شخص شو، مګر کله چې په ۱۹۲۰ ز کال کې کيڼ اړخی جنرال “Alvaro Obregon” ولسمشر شو؛ بکلي له هېواد وشړل (تبعيد) شو. ځوان بکلي نهه وروڼه او خويندې درلودل. تر ټولو مشره خور يې الويس بکلي هييت (Aloise Buckley Heath) نومېده، چې يوه ليکواله او محافظه کاره فعاله وه. د ماورين بکلي اوريللي (Maureen Buckley-O'Reilly (1933–1964)) په نوم خور يې د “Richardson-Vicks” درملو د اجرائيه رئيس “Gerald A. O’Reilly” مېرمن وه. پريسسيلا بکلي (Priscilla Buckley) خور يې د (*Living It Up with National Review: A Memoir*) [يادښت] ليکواله وه، چې د پيل خپرې يې ورته ويليم وليکله. څلورمه خور يې پتريسا بکلي بوزېل (Patricia Buckley Bozell) نومېده، چې له “Patricia Taylor” سره له واده کولو څخه مخکې په “Vassar” کې د نوموړي د خونې ملګرې وه. يو ورور يې رييډ بکلي (Reid Buckley) دی، چې يو ليکوال، د بحث پوه يا ماهر ښوونکی او د عامه وينا بکلي ښوونځي (Buckley School of Public Speaking) بنسټګر و. دويم ورور يې د جيمز ال بکلي (James L. Buckley) په نوم و، چې له نيويارک څخه د متحده ايالتونو يو استازی شو او وروسته د D. C. دورې لپاره د متحده ايالتونو د غوښتنو محکمې (United States Court of Appeals) قاضي شو. 

د جګړې پر مهال د بکلي کورنۍ راتلونکی برتانوي تاريخپوه اليستاير هورني “Alistair Horne” (د ښاغلي الن هورني “Sir Allan Horne” زوی) د جګړې د کوچني کډوال په توګه غوره کړ. نوموړی او بکلي ژوندمهاله ملګري پاتې شول. دواړو د نيويارک په ميلبروک “Millbrook” کې د “Millbrook” په نوم ښوونځی ولوست او په ۱۹۴۳ ز کې ورڅخه فارغ شول. بکلي په ۱۹۴۳ ز کې د قانوني يا روا زنا کولو لپاره د فلاين د محاکمې پر مهال د «ايررول فلاين د ساتنې لپاره د امريکايي هلکانو د کلوب (American Boys' Club for the Defense of Errol Flynn (ABCDEF))» غړی و. په ميلبروک کې يې د “The Tamarack” په نوم د ښوونځي د کلني کتاب بنسټ ايښودنه او سمونه وکړه، چې دا يې د خپرونې يا چاپ برخه کې لومړۍ تجربه وه. هغه وخت چې بکلي ځوان و، ازاد فکره ليکوال البرت جی ناوک (Albert Jay Nock) به يې په پرله پسې ډول مېلمه و او د “Connecticut” په “Sharon” کې د دوی کور ته به راتله. مشر ويليم اف بکلي له خپل زوی څخه په ټينګه وغوښتل، چې د ناوک کارونه يا ليکنې ولولې. د نوموړي تر ټولو پېژندل شوې ليکنه «زموږ دښمن، دولت:Our Enemy, the State» وه، چې “Nock” په کې رانغاړلي دي چې د متحده ايالتونو بنسټګرو پلارونو په ۱۷۸۷ ز کال د اساسي قانون له مخې خپله جرګه يا ناسته (Constitutional Convention) کې د يووالي د مادو (Articles of Confederation) له مخې د رامنځه شوي حکومت د نظام يوه کودتا تر سره کړې وه. 

### موسيقي
بکلي د خپلې ځوانۍ پر مهال د موسيقۍ زياتې وړتياوې څرګندې کړې. نوموړي د “harpsichord” په نوم د موسيقي اله په ښه ډول وغږوله او وروسته يې ياده اله د نورو په پرتله د خپلې مينې او ذوق اله ګڼله، که څه هم ويې منله چې د خپل سبک د رامنځته کولو لپاره پوره تکړه نه و. د يادې الې له غږونکي فرناندو والينټي (Fernando Valenti) سره نږدې ملګری و او نوموړي بکلي باندې د غږ د شپاړلس فوټه ټيټوالي يا جګوالي “harpsichord” الې د پلورلو وړانديز کړی وکړ. بکلي يو پياوړی پيانو غږونکی هم و او يو ځل د “Piano Jazz” په نوم د “Marian McPartland” د ملي عامه راډيو پر خپرونه باندې راښکاره شو. نوموړی چې د “Johann Sebastian Bach” ستر خوښوونکی و، غوښتل يې د جنازې دود کې يې د “Bach” موسيقې وغږول شي. 

### مذهب
بکلي يو کاتوليک مذهبی رالوی شو او د مالټا د خپلواکې پوځي ليکې (Knights of Malta) غړی و. نوموړي خپله عقيده په دې ويلو سره بيان کړه: «لکه څرنګه چې ويل شوي دي، زه ان د خپل ديني باور په اړه د بخت له منځه د ازېيښت له يوې سپېڅلې څېرې څخه پرته؛ د کاتوليکانو په کورنۍ کې رالوی شوم». کله يې چې په ميلبروک ښوونځي کې ګډون وکړ، د ښوونځي د پروتستانت تړون تر څنګ ورته په يو نږدې کليسا کې د کاتوليک جنازو دود کې د ګډون اجازه ورکړل شوه. نوموړی د يو ځوان په توګه په متحده ايالتونو کې د کاتوليک ضد يوې درک شوې تنګ نظرۍ څخه پوه شو او ياده پوهه يې د «امريکايي خپلواکي او کاتوليک ځواک:American Freedom and Catholic Power» تر سرليک لاندې د “Paul Blanshard” د کتاب له لوستنې څخه تر لاسه کړه. ياد کتاب امريکايي کاتوليکان د «وېشلو ژمنتياوو» په درلودلو تورن کړل. 

په ۱۹۵۱ ز کې د «په Yale کې خدای او انسان:God and Man at Yale» په نوم لومړنی کتاب يې له ځينو ځانګړو نيوکو سره مخامخ شو، چې د نوموړي د کاتوليک پلوۍ اړوند وې. “McGeorge Bundy” چې هغه وخت د هاروارډ پوهنتون رئيس و، په “The Atlantic” کتاب کې يې وليکل: «د Yale مذهبي دود په اړه خبرو کولو ته غاړه ايښودل د هر رومن کاتوليک شخص لپاره نا اشنا ښکاري». د Yale باورمن هنري اسلون کافېن (Henry Sloane Coffin) د بکلي کتاب تورن کړ، چې د نوموړي د رومن کاتوليک نظريې له مخې بل ډول ژباړل (تحريف) شوی دی او ويې ويل: «بکلي بايد په “Fordham” يا بل ورته بنسټ کې برخه اخيستی وی». 

## سرچينې