نوې یهود دښمني

د نوې یهود دښمني مفکوره چې د یهود دښمنۍ نوې بڼه ده، د ۲۰ مې پیړۍ په وروستیو او د ۲۱مې پیړۍ په لومړیو کې رامنځته شوې، د صهیونیزم د مخالف او د اسرائیلو حکومت باندې د نیوکې په توګه ځان څرګندوي. په دې مفکورې کې د یهود دښمنۍ تعریفونه، لکه: د یهود دښمنۍ کاري تعریف او د یهود دښمني 3D ازموینه شاملې دي.

دا مفهوم په عمومي توګه داسې انګېرل کېږي چې، د شلمې پېړۍ په وروستیو او د یووېشتمې پېړۍ په لومړیو کې ډېری هغه موارد چې ادعا یې  کېږي، له اسرائیلو نه د ګوتنیونې په توګه مطرح کېږي، په حقیقت کې له شیطان جوړونې سره مساوي دي او د یهودانو پر وړاندې د یهود دښمني نړیوال بریدونه، د یهودانو سپکاوی، سمبولونه او یهودیت، له عام وژنې ډډه کول او په عمومي او انلاین خبرو اترو کې د یهود دښمنۍ عقایدو او کرکو زیاتوالی، دا ډول شیطان جوړونه د یهود دښمنۍ عقایدو په بڼه کې د تدریجي ودې استازیتوب کوي.

ددې مفکورې پلویان استدلال کوي چې، د صهیونیزم ضد او د اسرائیلو شیطان جوړوونې، او یا د دوی په چلند کې د دوه ګونو معیارونو پلي کېدل (چې په ځینو پلویانو کې یې د امریکا ضد، د نړیوالتوب ضد او درېیمه نړۍ هم شاملېږي) کېدای شي، د یهود دښمنۍ سره تړاو لري، یا د یهود دښمنۍ بله بڼه جوړه کړي. په ځانګړې توګه، کله چې په یوه وخت کې د کیڼ اړخ له اسلامپالنې او ښي اړخ څخه راپورته کېږي.

## د مفکورې تاریخچه

### ۱۹۶۰مه لسیزه: سرچینې
فرانسوي فیلسوف پییر انډري تاګیوف استدلال کوي چې د « la nouvelle judéophobie» لومړۍ څپې د ۱۹۶۷ز له شپږ ورځنۍ جګړې وروسته په عربي-اسلامي نړۍ او د شوروي په سیمو کې راپورته شوي. هغه د جاک ګیویټ (۱۹۶۸ز) او تاریخ لیکونکي لیون پولیاکوف (۱۹۶۹ز) هغو مقالو ته اشاره کوي، چې د نوې یهود دښمنۍ مفکورې په اړه چې په صهیونیزم کې يې رېښه درلوده، بحث کوي.

### ۱۹۸۰لسیزه تر ننه: د بحث دوام
د اسرائیلو ولسمشر چیم هرزوګ استدلال وکړ چې: د صهیونیزم پر ضد د یهود دښمني یوه نوې بڼه رامنځته شوې، چې د صهیونیزم معادلې ځانګړتیاوې له نازیزم سره او دا باور چې صهیونیستانو د دویمې نړیوالې جګړې په ترڅ کې له نازیانو سره په فعاله توګه مرسته کړې وه، په ډاګه کړه.

## یهود دښمني، خو یوه نوې ښکارنده نه ده
یهودا بائر،د بیت المقدس په عبري پوهنتون کې د هولوکاسټ مطالعاتو پروفیسور د «نوې یهود دښمنۍ» مفکوره غلطه ګڼي، دا پدیده د زړې او پټې یهود دښمنۍ په توګه تشرېح کوي چې د بیا پيلېدو په وخت کې تکرارېږي. د هغه په اند: دا د اسرائیلو د اوسني حالت محرک دی و که چېرې یو جوړجاړی ترسره شي، یهود دښمني به کمه شي، خو له منځه نه ځي.   

## د صهیونیزم ضد یهود دښمني
پوهانو د ورنو برګمن، سیمون شاما، الن جانسن، ډیویډ هیرش او انتوني جولیوس په ګډون د یوویشتمې پېړۍ د صهیونیزم ضد یهود دښمني ځانګړې بڼه بیان کړې چې د کیڼ اړخې دښمنۍ له پلوه له یهودانو سره ورته ده.

## نړیوال لیدونه

### اروپا
د توکم پالنې او پردو وېرې په اړه د اروپا د څارنې مرکز (EUMC)  چې (په ۲۰۰۷ ز کال کې د بنسټیزو حقونو د ادارې له خوا رامنځته شوی) په فرانسې، المان، اطریش، سویډن، انګلستان، بلجیم او هالنډ کې د ۲۰۰۳ ز کال د جولای نه تر د ۲۰۰۴ تر ډسمبر میاشتې په اوږدو کې د یهود دښمنۍ د پېښو زیاتوالي یادونه کړې ده. د ۲۰۰۴ ز په سپټمبر میاشت کې، د توکم پالنې او نه زغمنې پر وړاندې د اروپا کمیسیون، د اروپا د شورا یوه برخه، له خپلو غړو هېوادونو یې وغوښتل، ترڅو چې ډاډ ترلاسه کړي چې د توکم پالنې ضد جرمي قوانین د یهود دښمنۍ په اړه پوښښ لري.

#### انګلستان
د ۲۰۱۱ ز کال په جون میاشت کې، د انګلستان مشر رئيس جوناتن ساکس (لارډ ساکس) وویل چې: د نوې یهود دښمنۍ بنسټ په ۲۰۰۱ ز کال کې د ډاربن کنفرانس و. ربي ساکس دا هم وویل چې نوې یهود دښمني «راډیکال اسلامپال د بشري حقونو نادولتي مؤسسوـ ښي اړخ او کیڼ اړخ- د اسرائیلو د دولت د یوه ګډ دښمن پر وړاندې سره یوځای کوي».

### ملګري ملتونه
یو شمېر مبصرین استدلال کوي چې، ملګري ملتونه د یهود دښمني عمل غندي. لارنس سمرز، د هارورډ پوهنتون د هغه وخت رئیس لیکلي چې: د توکم پالنې په اړه د ملګرو ملتونو نړیوال کنفرانس په چین، روانډا یا د عربي نړۍ په هر ځای کې د بشري حقونو د سرغړونو په غندلو کې پاتې راغلی، په داسې حال کې چې د اسرائیلو د توکمیز پاکولو او د انسانیت پر وړاندې د جرمونو غږ پورته کوي.

### متحده ایالات
د متحده ایالاتو د بهرنیو چارو وزارت د ۲۰۰۴ ز کال راپور چې د نړیوالې یهود دښمنۍ په اړه و، د یهود دښمنۍ څلور اصلي سرچینې، په ځانګړې توګه په اروپا کې په ګوته کړي:

* «د یهودو ضد دودیز تعصب ... چې په دې کې افراطي ملتپالان او ځینې نور شامل دي. دوی ادعا کوي چې د یهودي ټولنه حکومتونه، رسنۍ، نړیواله سوداګرۍ او مالي نړۍ کنټرولوي».
* «د اسرائیلو ضد پیاوړي احساسات، چې د عیني نیوکو له کرښې د اسرائیلو او یهود دښمنۍ له سیاستونو څخه تېرېږي».
* «د یهودو پر ضد احساسات چې د اروپا د یوشمېر مخ پر ودې مسلمان نفوس له خوا څرګند شوي، د اسرائیلو او یهودانو پر وړاندې د اوږدې مودې راهیسې ضد چلند او همدارنګه د مسلمانانو مخالفت د اسرائیلو او اشغال شویو سیمو کې د پرمختګونو پر وړاندې او په دې وروستیو کې د عراق حالت یې لاملونه دي». 
* «له متحده ایالاتو او نړیوال کېدو دواړو څخه نیوکه، چې له اسرائیل او په ځانګړې توګه له یهودیانو سره یو دی».

## د نړیوالتوب ضد غورځنګ
د ۱۹۹۰ ز لسیزې په ورستیو کې او د ۲۰۰۰ لسیزې لومړیو کې د نړیوالتوب ضد غورځنګ د لیکوالانو او څېړونکو لکه: والټر لاکور، پاول برمن او مارک سټراس له خوا د نوې یهود دښمنۍ د عناصرو په ښودلو تورن شو. د دې نظر منتقدین استدلال کوي چې: دا تور یا بې بنسټه ده او یا هم مبالغه ده، چې موخه یې د نړیوالتوب پر وړاندې د مشروع نیوکو او د آزادې سوداګرۍ اقتصادي سیاستونو بې اعتباره کول دي.

### د مارک سټراوس ادعاوې
مارک سټراوس، د بهرني سیاست په هکله استدلال کوي چې چې نړیوال کېدو د «بهرنیو ځواکونو» په اړه اندېښنې راپارولي دي او دا چې هغه لیکي چې: هغه څه چې دي، «د نړیوالتوب په هکله غبرګون» ګڼي، بېلابېل سیاسي عناصر یې سره یوځای کړي، چې له کیڼ اړخ څخه ښۍ خواته، د یوه ګد لامل له لارې چې دې کار«یو ګډ دښمن ته وده ورکړې».

### د نړیوالتوب، یهودیانو او اسرائیلو اړیکه
د یروشلیم په عبراني پوهنتون کې د اروپا او یهودو د تاریخ پروفیسور رابرټ ویسټریچ، مانفرډ ګیرسټینفیلډ ته وویل چې: نړیوالتوب د نړیوال کېدو کیڼ اړخ ته وده ورکړې ده چې «په ښکاره توګه د امریکا ضد، د پانګوالۍ ضد او د نړۍ له یهودانو سره دښمني ده». هغه استدلال کوي: کومه لسیزه چې د اوسنۍ  یهود دښمنۍ له ډېروالي څخه دمخه وه، هغه لسیزه وه چې په چټکه توګه د نړۍ د اقتصاد د نړیوال کېدو شاهده وه او داسې یوه مرحله چې بایلونکي یې عرب او اسلامي نړۍ وه. 

### د فرانسې غورځنګ دننه د یهود دښمنۍ پر سر جنجال
د یهود دښمني د مطالعاتو لپاره د سټیفن روټ انسټيټیوټ د راپور له مخې: په فرانسې کې د نړیوالتوب ضد غورځنګ لپاره مهمه پېښه د ۲۰۰۳ ز کال د نومبر په میاشت په پاریس کې د اروپا ټولنیزه ناسته(ESF)  وه.  چې تنظیموونکي یې د ادعا په توګه یو شمېر اسلامي ډلې، لکه: *Présence Musulmane*, *Secours Islamique*, and *Collectif des Musulmans de France* دي*. د* مصر د اخوان المسلمین بنسټ ایښودونکي د حسن البنا لمسي، طارق رمضان هم په دې غونډو کې ګډون درلود. 

## سرچینې