open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
مجدد الف ثاني

شيخ احمد سرهندي بن شيخ عبدالاحد فاروقي(١٥٦٤-١٦٢٤) چي په مجدد الف ثاني هم مشهور ده. د هندوستان يو وتلى عالم او د نقشبنديه طريقې مهم غړى وو. اسلام ته د بې ساري خدمت له امله د مجدد لقب ورکړل شوى ده.

د نقشبنديه طريقې ډېري څانګي لکه مجددي،خالدي،سيفي،طاهري،قاسيمي او حقاني خپل مذهبي تړاو له سرهندي صاحب سره بولي.

## ابتدايي ژوند او زده کړه
شيخ احمد سرهندي د ١٧٩ه کال د شوال په ١٤چی د (۱۵۶۴/۶/۲۶ز)سره سمون خوری د سرهند په کلي کي وزېږېد. زياتره لومړنۍ زده کړي يې له خپل پلار شيخ عبدلاحد،ورور شيخ محمد صديق او شيخ محمد طاهر لاهوري نه وکړې.هغه همدارنګه قران کريم حفظ کړ. له دې وروسته يې په سيالکوټ کي زده کړي وکړې،کوم چي د مولانا کمال الدين کشميري فکري مرکز وو.هلته سرهندي صاحب فلسفه،دينپوهنه اوسولپوهنه (منطق) زده کړل.او د شيخ يعقوب سرفي نه يې حديث او تفسير ولوستل.له قاضي بهلول بدخشاني نه يې فقه، سيرت او تاريخ ولوستل.

سرهندي رح همدارنګه په سهرورديه، قادريه، او چشتيه کي چټك پرمختګ وکړ، ده ته په ۱۷ کلنۍ کي خلافت ورکړل شو او نورو ته د وظيفې ورکولو اجازه ورکړل شوه. هغه د شيخ محمد الباقي په لارښوونه په نقشبنديه طريقه کي ګډون وکړ. د هغه 

## نظريه
مجدد الف ثاني رح په خپلو لارښوونو کي د شريعت او تصوف په ګډ تړاو ټينګار کاوه.د سرهندي صاحب نظريات هراړخيز وو.هغه په دې ټينګار کاوه چي تصوف د شريعت مهمه برخه ده.او په هغو عالمانو يې انتقاد کاوه کومو چي يوازي ظاهري شريعت زده کاوه.

## د تصوف سلسله

### نقشبندیه سلسله
د شيخ احمد سرهندي رح د طريقت سلسله تر حضرت محمد صلى الله عليه وسلم پوري رسېدلي، چی مكمله سلسله يي په لاندي ډول ده.

# حضرت محمد صلى الله عليه وسلم ارام ځاى مدينه منوره سعودي عربستان (۵۷۰-۶۳۲ز)
# ابوبکر صديق رض وفات ۱۳ هجری مدینه منوره، عربستان.
# سلمان فارسی، وفات ۳۵ هجري، مدائن عربستان.
# قاسم ابن محمد ابن ابوبکر صدیق،وفات ۱۰۷ هجري،مدينة منورہ، سعودي عربستان.
# جعفر صادق،وفات ١٤٨ هجري،مدينه منورہ سعودي عربستان.
# بایزید بستامي وفات ٢٦١، بستام،ايران(٨٠٤_٨٧٤ميلادي).
# ابوالحسن خرقاني،وفات ٤٢٥ هجري،خرقان ايران.
# ابوالقاسم جرجاني،وفات ٤٥٠هجري،جرجان،ایران.
# ابوعلي فرمادي،وفات ٤٧٧ هجري،طوس،خرسان،ايران.
# ابويعقوب يوسف همداني،وفات ٥٣٥، مرة،خراسان،ايران.
# عبدالخالق جزجواني،وفات،٥٧٥ هجري,الدوام،بخارا،ازبکستان.
# عارف ريوگري،وفات،٦١٦ هجري،ريوگر،بخارا، ازبکستان.
# محمود انجير فغنوي،وفات ٧١٥، وابكني،ماورالنهر، ازبکستان.
# عزيز علي راميتني،وفات،٧١٥ هجري، خوارزم،بخارا،ازبکستان.
# محمد بابا سماسي،وفات،٧٥٥ هجري، سماس،بخارا،ازبکستان.
# امير كلال، وفات،٧٢٢ هجري، سكر،بخارا،ازبکستان.
# محمد بہاالدین نقشبندي، وفات،٧٩١ هجري،قصر عارفان، بخارا،ازبکستان(١٣١٨_١٣٨٩ميلادي).
# علاءالدين اتر بخاري، جعفنيان،ماورالنهر،ازبکستان.
# يعقوب چرخي، وفات،٨٥١ هجري، تاجکستان.
# عبیدالله احرار ، وفات ٨٩٥ هجري، سمرقند،ازبکستان.
# محمد زاهد وخشي، وفات،٩٣٦ هجري،وخشي،ملك حسار،تاجکستان.
# درويش محمد، وفات،٩٧٠ هجري،سمرقند،ازبکستان.
# محمد امكنگي، وفات،١٠٠٨ هجري، اكانگ، بخارا،ازبکستان.
# رضي الدین محمد باقي بالله،وفات، ١٠١٢ هجري، ډهلى،هندوستان.
# احمد الفاروقي السرهندي، وفات،١٠٣٤ هجري، سرهند،هندوستان.

## دا هم وګورئ

* مجدد
* تصوف
وېشنيزه:مسلمان فيلسوفان
لښکرګاه

**لشکرګاه ډویرښار** د افغانستان د هلمند ولایت مرکز دی. دا ښار د سیستان د پخواني ښار بُست تر څنګ پروت دی.  د بُست پخوانی ښار د هلمند او ارغنداب سیند وصلځای ته نژدې پروت دی چې ځیني برخي یې لا اوس هم پاتي دي. 

تر ۱۹۵۳کال وروسته ددې پخواني ښار تر څنګ باراز مینځته راغی او په کال ۱۹۶۳/۱۹۶۳ کې د لومړي ځل لپاره د امریکايي انجینیریانو لخوا د هلمند سیند ختیځي برخي ته د نوي ښار لومړۍ دوانۍ جوړي شوې.

په ۱۹۷۳ کال کې دې نوي ښار ۶۵۵ مغازې او دکانونه لرل چې پکې د اولیه ضروریاتو ټول مواد خرڅېدل. د خلج بازار ددې ښار له مشهورو بازارونو څخه دی چې د ښار له مرکز څخه په ۲۳ کېلومترۍ کې پروت دی.

## جغرافیه
## تاریخ
## وګړي

## سرچنې

* فارسي ویکی پدیا (https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%84%D8%B4%DA%A9%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%87)
*
مظاهر العلوم سهارنپور

جامعه مظاهر العلوم سهارنپور يوه زړه مدرسه ده چي د هندوستان د اتر پرديش ايالت په سهارنپور ښار کي موقعيت لري. دا مدرسه په 1866 ز د نومبر په مياشت کي د ديوبند دار العلوم له تاسيس يوه مياشت وروسته جوړه شوه.
د تهجد لمونځ

**تهجد** يا **د شپي لمونځ** يو نفل لمونځ ده چي د اسلام پيروان يې کوي.تهجد لمونځ په مسلمانانو باندي فرض نه ده،تهجد د فرضو وروسته ترټولونفلو لمنځو بهتر لمونځ ده. ستر پيغمبر محمد صلى الله عليه وسلم دا لمونځ هميشه کاوه، او خپل اصحاب يې هم دې لمانځه ته هڅول.تهجد دهجود نه اخيستل شوى چي معنا يې خوب پرېښودل دي.

## د تهجد ثبوت په قران کريم کي
اول قول د الله جل جلاله: إِنَّ نَاشِئَةَ اللَّيْلِ هِيَ أَشَدُّ وَطْئًا وَأَقْوَمُ قِيلًا 
وقال - تعالى -: ﴿ وَاذْكُرِ اسْمَ رَبِّكَ بُكْرَةً وَأَصِيلًا * وَمِنَ اللَّيْلِ فَاسْجُدْ لَهُ وَسَبِّحْهُ لَيْلًا طَوِيلًا ﴾
وقال - تعالى -: ﴿ وَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ حِينَ تَقُومُ * وَمِنَ اللَّيْلِ فَسَبِّحْهُ وَإِدْبَارَ النُّجُومِ ﴾ 
وقال - تعالى -: ﴿ كَانُوا قَلِيلًا مِنَ اللَّيْلِ مَا يَهْجَعُونَ * وَبِالْأَسْحَارِ هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ ﴾ 

## د تهجدو ثبوت په حديثو کي
د تهجد لمونځ  دفضیلت په باره کي زيات احاديث هم راغلي دي، چي د تهجدلمونځ  اهميت په ګوته کوي، په مختلفو حديثو کي دې ته قيام اليل، صلاة ليل او تهجد ويل شوي.

اول حدیث:وفي صحيح مسلم قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: (عليكم بصلاة الليل، فإنها دأب الصالحين قبلكم، وقربة إلى ربكم، ومكفرة للسيئات، ومنهاة عن الإثم)

ترجمه:رسوالله صلی الله علیه وسلم فرمایې:تاسو د تجهد لمونځ وه کړئ،ځکه چي دا تر تاسو مخکي د صالحینو خلکو عادت وو،او تاسو خپل رب ج ته نږدي کوي،او د ګناهونو کفاره کوي،او د ګوناهونو مخه نیسني...

دوهم حدیث:قال رسول الله -صلّى الله عليه وسلّم-: (أَفْضَلُ الصِّيَامِ، بَعْدَ رَمَضَانَ، شَهْرُ اللهِ الْمُحَرَّمُ، ‌وَأَفْضَلُ ‌الصَّلَاةِ، ‌بَعْدَ ‌الْفَرِيضَةِ، صَلَاةُ اللَّيْلِ

ترجمه:رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمایې:بهترینه روژه وروسته د رمضان د میاشتې تر روژې روژه د شهر الله حرام ده،او بهترین لمونځ وروسته تر فرض لمونځ لمونځ د شپي(تهجد لمونځ)دی.

دریم حدیث:عن عائشة -رضي الله عنها-: (أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ -صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ- كَانَ يَقُومُ مِنَ اللَّيْلِ حَتَّى ‌تَتَفَطَّرَ قَدَمَاهُ، فَقَالَتْ عَائِشَةُ: لِمَ تَصْنَعُ هَذَا يَا رَسُولَ اللَّهِ، وَقَدْ غَفَرَ اللَّهُ لَكَ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ؟ قَالَ: أَفَلَا أُحِبُّ أَنْ أَكُونَ عَبْدًا شَكُورًا فَلَمَّا كَثُرَ لَحْمُهُ صَلَّى جَالِسًا، فَإِذَا أَرَادَ أَنْ يَرْكَعَ قَامَ فَقَرَأَ ثُمَّ رَكَعَ)

ترجمه:له عائشې رضي الله عنها څخه روایت دی چې: (رسول الله صلی الله علیه وسلم به د شپې له خوبه پاڅي دی ، تر دې چې پښې به یې وه پړسیدلي، نو عایشه رضی الله عنها ورته وویل: ولې داسې کوي ؟ ای د خدای ج رسوله؟او خدای ستا تېر او راتلونکي ګناهونه معاف کړل، ویې ویل: آیا ته نه غواړم چې شکر کوونکی بنده شم، کله چې د نبي کریم صلی الله علیه وسلم د د بدن غوښې زیاتې سوې، په ناست یې لمونځ کوی،او کله چي  یې غوښتل چې رکوع وکړي، ولاړ به شو، تلاوت به یې وکړ، بیا به یې رکوع وکړه.

## طريقه
هغه څوك چي غواړي تهجد لمونځ وکړي

د ويده کېدلو پر مهال بايد د تهجدو اراده وکړي.ابو درداء رض د نبي عليه سلام دا ارشاد نقل کړى، 
له خوب نه تر پاڅېدلو وروسته بايد مسواک ووهي او اودس وکړي.
لمړى دي دوه رکعته وکړي له هغه نه وروسته چي څومره يې زړه غواړي و د کړي.

دا هم روايت شوي دي چي يو څوک چي پاڅېږي بايد خپله بي بي هم پاڅوي

## د تهجدو وخت
تهجد د شپي په پیل کی هم کیدای شی،د شپي په مابین کی هم کیدای شی او د شپي په پای کی هم کیدای شی. خو غوره وخت د شپي اخیری برخه ده.

## د رکعتونو تعداد
د تهجدو لمونځ کوم مشخص تعداد نه لري چي حتمي بايد په همغه اندازه وشي،په مختلفو حديثونو کي  4,8 او دولس رکعته روايت شوي دي.
عبدالله بن عمر

**عبدالله بن عمر بن خطاب**(۶۱۰-۶۹۳زېږديز )ددوهم خليفه عمر بن خطاب زوى او د حضرت محمد صلى الله عليه وسلم اوښى او صحابي وو.په حديثو او فقه کي د ځانګړي وړتيا لرونكى وو، او د مسلمانانو ترمنځ په لمړنۍ خپل منځي جګړه كي د بې طرفي له امله مشهور وو.

## د نبي عليه سلام په وخت كي له ۶۱۰ نه تر ۶۳۲ م پوري
عبدالله بن عمر رض په ۶۱۰ زېږديزېدلى،د عمر بن خطاب او زينب بنت مظعون (چي د عثمان بن مظعون رض خور وه) زوى ده،دعبدالرحمن او حفصه ورور وو،د پلار لخوا د هغه وروڼه چي د هغه د ميرې ام کلثوم بنت جروال زامن وو زيد او عبيدالله وو.د هغه يوه بله ميره د قريبه بنت اميه په نامه وه چي هيڅ اولاد يې نه درلود.

عبدالله بن عمر رض په مکه مکرمه کی اسلام ومانه.

دده کورنۍ په ۶۲۲ ز کال مدينې منورې ته هجرت وکړ.څو مياشتي وروسته کله چي نبي عليه سلام څو تنکي ځوانان د ډبرو ويشتو سيالۍ ته راوبلل، نو ابن عمر رض يو له هغو ځوانانو څخه وه چي ډبره يې وغورځوله،حضرت عبدالله بن عمر رض د بدر او احد د  غزاګانو پر مهال د تګ اجازه ورنکړل شوه.مګر د خندق په غزا کي چي دده عمر ۱۵ کاله وو د ګډون اجازه ورکړل شوه.

د ابن عمر رض خور حفصه رض له نبي عليه سلام سره په ۶۲۵  ز کال واده وکړ. نبي عليه سلام يوه ورځ هغې ته وويل "عبدالله ښه سړى ده،زه هيله لرم چي هغه تهجد وکړي."له دې وروسته به عبدالله رض هره شپه زيات تهجد  کول او کم خوب به يې کاوه.

## کورنۍ
کله چي د هغه پلار په ۶۳۴ز کال خليفه شو،ابن عمر رض له صفيه بنت ابي عبيد سره واده وکړ،چي له دې واده يې شپږ ماشومان و:ابوبکر،ابوعبيده،وقيد،عمر،حفصه او سوده 

## په سياست كي ونډه
عبدالله بن عمر رض د شام، مصر، افريقا او عراق په فتحو کي برخه واخسته مګر د مسلمانانو په خپل منځي جګړو کي بې طرفه پاتې شو.

## وفات
عبدالله بن عمر رض په ۷۴ھ ق او ۶۹۳ م کال په مکه مکرمه کي وفات شو.

## روايات
عبدالله بن عمر رض د حديثو دوهم تر ټولو زيات معتمد راوي وو.چي له ده نه ټول ۲۶۳۰ احاديث روايت شوي دي .هغه د حديثو په روايت کولو کي ډېر محتاط وو.

عبدالله بن عمر رض د اهل سنت او جماعت په نزد ډېر معتبر صحابي ده.هغه ته څو ځلي د مسلمانانو له خوا د خلافت وړانديز وشو،خو هغه و نه مانه.

## دا هم وګورئ

## سرچينې
شاه عبدالعزيز دهلوي

المحدث شاہ عبدالعزيز دهلوي بن شاه ولي الله دهلوي (١٧٤٦/١٠/١١_١٨٢٤/٦/٥) هندي محدث وو، چي د اتلسمي پېړۍ مجدد پېژندل شوى. هغه د تصوف په نقشبنديه طريقه کي پير وو.

## مخينه
شاه عبدالعزيز د ١١٥٩ ه ق کال د روژې په ٢٥ د جمعې په ورځ(١٧٤٦/١٠/١١ز) په ډېلي کي وزېږېد. شاه عبدالعزيز د شاه ولي الله مشر زوى وو. د شاه ولى الله د وفات پر مهال ١٧ کلن وو. د خپل پلار په ځاى يې د حديثو تدريس پيل کړ، وروسته د ډېلي په محدث مشهور شو. هغه په حنفي مذهب پوري تړاو درلود. هغه يو محدث، مفسر او مجتهد وو.

## ميراث

### کارونه
شاه عبدالعزيز قران کريم اردو ژبي ته وژباړه، کله چي اردو ژبي د فارسي ژبي ځاى ونيو. هغه د خپل پلار تفسير مکمل کړ. هغه له ٥٠-٢٠٠) پوري کتابونه وليكل.

### کتابونه

* فتوا عزيزي
* تحفه اثنا عشريه د شيعيت په رد ليکل شوی.
* سر شهادتين
* تفسیر فتح العزيزي په تفسير عزيزي مشهور ده
* بستان المحدثين.

## شاگردان

* مولانا حيدر علي له فیض اباد نه.
* غلام علي دهلوي.
* مولانا سيد شاه علي رسول قادري برکتی مهروی.
* مولانا فضل الحق خير ابادی.
* مولانا محبوب علي دهلوي.
* مفتي صدر الدین ازورده.
* مولانا محمد علي.
* مولانا احمد علي.
* مولانا کرامت الله.
* محدث علیپوری.
* 

## وفات.
شاه عبدالعزيز رحمة الله عليه د١٢٣٩ هجري قمري كال د شوال د مياشتي په ۷ (۱۸۲۴/۶/۵) د ٧٨ کالوپه  عمر په ډېلي كي له دې فاني نړۍ سترګي پټي کړې.
## دا هم وگورئ
*شاه ولي الله
*نقشبنديه طريقه
وېشنيزه:1823 مړينې
وېشنيزه:سني اسلام
وېشنيزه:حنفي مذهب
وېشنيزه:حنفيان
وېشنيزه:ديوبندي
وېشنيزه:ديوبنديان
وېشنيزه:اسلامي هندي علماء
جمعيت علمايي هند

جمعيت علمائي هند (په انگریزی کیjamiat ulema_e_Hind) په  کي د مسلمانانو يوه مهمه ټولنه ده. په ۱۹۱۹ ز کال کي د شيخ الهند مولانا محمود الحسن، مولانا سيد حسين احمد مدني، مولانا احمد سعيد دهلوي، مفتي كفايت الله دهلوي، مفتي محمد نعیم لدهيانوي، مولانا احمد علي لاهوري، پروفیسر نورالحسن خان غزالي، مولانا بشير احمد باتا، مولانا سيد كل بادشاہ، مولانا حافظ الرحمن سيوهروي، مولانا انور شاه كشميري، مولانا عبدالحق مدني، مولانا عبدالحليم صديقي، مولانا نورالدين بيهاري او مولانا عبدالباري فيرانجي مهلي په واسطه دا ډله جوړه شوه.سید حسین احمد مدني ددې ډلي لمړنی مشر وټاکل شو چی تر ۱۹۵۷ ز کال پوری په همدې دنده پاته شو.

د بریتانوي هند د حکومت پر مهال ديوبندي خوځښت او د ديوبند سره تړلو ډلو د استعمار پر ضد مبارزه کوله او د يو متحد هندوستان غوښتونكي وو، دوئ د هندي مسلمانانو لپاره د جلا هيواد جوړولو مخالف وو. د مدني په نظر مسلمانان د متحد هندوستان يو نه بېلېدونكي برخه ده او د هندو-مسلمان يووالى د هيواد د ازادۍ لپاره مهم ده. هغه د هند ملي کانګريس سره نږدې کار کاوه. بلي ډلي د شبير احمد عثماني تر مشري لاندي د پاکستان د جوړښت لپاره مبارزه کوله، دغه ډله اوس د جمعيت علمايي اسلام په نوم يادېږي چي د پاکستان يو سياسي ګوند دى.

جمعيت يوه ټولنيزه شبکه لرله چي په ټول هند کي خپره شوي وه. او د الجامعه په نوم يې يوه اردو ژبي  هم لرله. جمعيت داسي طرحه لرله چي مسلم او غير مسلم باید د خپلواکي لپاره سره یو شي. چي د دې لپاره د مسلمانانو اوهندوانو ترمنځ يو تړون وشو. چی دې ته معاھدہ وایی، چی مسلمانانو له دی معاهدی سره موافقه وکړه. يعني هر مسلمان بايد دې معاهدې ته وفادار پاته شي. دا معاهده په مدينه منوره کي د مسلمانانو او يهودو ترمنځ معاهدې ته ورته وه.

## سرچينې

وېشنيزه:سني اسلام
وېشنيزه:حنفي مذهب

وېشنيزه:ديوبندي
وېشنيزه:اسلامي هندي علماء
د کندهار امنیه قومندان

**د کندهار امنیه قومندان** د کندهار په ولایت کې د امن راوستلو لپاره ترټولو مخکښه شخص دی، د ٢٠٠١ کال راهیسې په کندهار ولايت کې د امنیه قومندان په توګه په لومړي ځل محمد اکرم خاکرېزوال دنده ترسره کړې وه؛ خو تراوسه پورې د کندهار ولايت تر ټولو مشهوره قوماندان جنرال عبدالرازق اڅکزی وو. 

## د کندهار د امنیه قومندانانو لړليک
په کندهار کې د امنیه قومندان په توګه دنده ترسره کول د ٢٠٠١ راهیسې پيل سوه، خو دې ولایت يو شمير امنیه قومندانان لرلي دي چې د واکمنۍ عمر يې په لاندې توګه دی:

## سرچینې
احمد شاهي کندهار (کتاب)

**احمدشاهی کندهار** د لیکوال محمد معصوم هوتک هغه چاپی اثر دی چی په ۱۳۷۵ لمریز کال کی په لمړی ځل په کاناډا کی د هغوی په شخصی لګښت چاپ سو.کتاب د خپلی هغی منځپانگی له مخی چی د کندهار پر جغرافیایی مو قیعت باندی رڼا اچوی د ښه اهمیت وړ دی،چی د ټولو افغانانو خو په ځانګړی ډول د هغه افغانانو او کندهاری وروڼو لپاره چی د هیواد څخه د باندی او یا هلته زیږیدلی وی ښه په زړه پوری معلومات لری.
## سرچینې
حاجي دوست محمد کندهارى

**خواجه حاجي دوست محمد کندهارى** د نولسمې پېړۍ يو افغان صوفي وو. 

## مخينه
دوست محمد کندهاری د افغانستان په کندهار ولايت کي وزېږېد، لومړنۍ زده كړي يې په کندهار ولايت کې ترسره کړې، په ځوانۍ کې يې د هند له ستر نقشبندي عالم غلام علي دهلوي سره په مدينه منوره کې وليدل. هغه وويل چې د غلام علي روحاني انرژي (فيض) دومره قوي ده چي دده د ناراحتۍ سبب شوې ده؛ هندوستان ته په بيرته راگرځېدلو هغه ډېر خوشال وو. غلام علي مخکې له دې چي دوست محمد د هغه مريد شي وفات شو، نو دوست محمد د هغه له ځايناستي ابو سعيد مجددي رامپوري نه وظيفه واخيستله. 

د خپل شيخ سره د ١٤ مياشتو تېرولو وروسته حاجي دوست محمدپه کندهار کي د احمد سعيد خليفه شو.په دې وخت کي د انګرېزانو غلام شاه شجاع د افغانستان پاچا وو، دوست محمد مجبوره شو ترڅو هيواد پرېږدي. احمد سعيد هغه ته لارښوونه وکړه چي په داسي ځاى کي استوګنه غوره کړي چي هلته په دواړو پښتو او پنجابي ژبه خبري کېږي. ددې لارښووني په تعقيب دوست محمد ديره اسماعيل خان ته نږدې د موسازئ شريف په کلي کي استوګنه غوره کړه.

### وفات او ځاى ناستى
د دوست محمد ځاى ناستى خواجه محمد عثمان داماني وو، چاته چي ده د نقشبنديه، مجدديه، چشتيه، معصوميه، مظهريه، قاديريه، سهرورديه، کوبراويه، شتريه، مداريه، قلندريه او نورو تصوفي طريقو کي د وظيفې ورکولو اجازت کړى وو.

حاجي دوست محمد د ١٢٨٤ ه ق کال د شوال په ٢٢(١٧د فبروري ١٨٦٨) وفات شو، او د دېره اسماعيل خان په موسى زئ شريفه کي خاورو ته وسپارل شو.

## د تصوف سلسله
حاجي دوست محمد د تصوف د مجددي طريقې سره تړاو درلود کوم چي د نقشبنديه طريقې مهمه څانګه ده، دى د يوولسمي پېړۍ د مجدد شيخ احمد سرهندي په واسطه له دې طريقې سره وصل کېږي.دا سلسله په لاندي ډول ده.

خواجه دوست محمد کندهارى.شيخ احمد سعيد فاروقي مجددي.شيخ ابو سعيد فاروقی مجددي.شاه غلام علي دهلوي.ميرزا مظهر جان جانان.سید نور محمد باديوني.حافظ محمد محسن.محمد سيف الدین فاروقی مجددي.محمد معصوم سرهندي.شيخ احمد فاروقي سرهندي.شيخ محمد باقي بلال.شيخ محمد امكنگي.له دي نه وروسته تر محمد صلى الله عليه وسلم پوری د مجدد الف ثاني رحمة الله عليه له سلسلي سره مطابق 

## د هغه خلفاء

خواجه محمد عثمان داماني مولانا رحيم بخش پنجابيمولانا امان الله هراتىمولانا احمدمولانا محمد عادلمولانا نظام الدين 
وېشنيزه:1868 مړينې
وېشنيزه:افغان صوفیان
وېشنيزه:کندهاریان
توریالی ځاځی

## زېږېدنه:
ارواښاد توریالی ځاځی د عبدالرحمان زوی، په ۱۳۲۸ هجري لمریز کال کې زیږیدلی او د پکتیا ولایت د اریوب ځاځیو ولسوالی د روکیان د کلي اوسیدونکې و.

## زده کړې
لومړنۍ زده کړې يې د رحمان بابا په لیسه کې او لوړې زده کړې یې په ۱۳۵۳ هجري لمریز کال کې د کابل پوهنتون د ادبیاتو پوهنځي د ژورنالیزم په څانګه کې سر ته رسولي. 

## دندې
په هیواد کې دننه یې په مهمو دندو کار کړی دی:

- په ۱۳۵۵ هجری لمریز کال کې د اوبو او بریښنا د وزیر سکرتر او د نشراتو لوی مدیر

- په ۱۳۵۷ هجری لمریز کال کې د د دولتي مطبعو د عمومي ریاست مسوول مدیر

- په ۱۳۶۱ هجری لمریز کال کې د قومونو او قبایلو چارو وزارت د نشراتو د مسلکي غړی

- په ۱۳۶۲ هجری لمریز کال کې د انیس ورځپاڼی په ریاست کی د خبریالانو لوی مدیر او د ورځپاڼې د لیکوالې ډلې غړی

- د هجرت په وخت کې په ۱۳۶۳ لمریز کال کې د افغانستان د ملي اسلامی محاذ د مجلو مدیر

- په ۱۳۶۸ کال کې د د ښوونې او روزنې وزارت د دارالانشا‌ء رییس 

- د 1375 تر 1381 کلونو په ترڅ کې د افغانستان د ملی اسلامی محاذ د فرهنګی ریاست مرستیال 

- په ۱۳۸۱ لمریز کال کې له مهاجرت څخه د راستنیدو وروسته د هیواد ورځپاڼی مرستیال په حیث وګمارل شو

- په ۱۳۸۳ لمریز کال کې یې د آزادۍ د مطبعو د عمومی رییس په حیث  دنده تر سره کړه

- د ۱۳۸۵ – ۱۳۸۸ کلونو په ترڅ کې لمړۍ د هیواد ورځپاڼی رییس او مسوول مدیر او بیا د اصلاح ورځپاڼی رییس او مسوول مدیر 

- تر وفات کیدو وړاندې یې د سرحدونو او قومونو چارو په وزارت کی د محقق په حیث دنده تر سره کوله.

ارواښاد توریالی ځاځی د خپل کار په دوران کې د انیس،هیواد او اصلاح ورځپانو او د ژوندون، اوبه او بریښنا، عرفان او جرګې مجلې سره او د مهاجرت پر مهال د وحدت او سهار له ورځپاڼو، د اراده جریدی او د قلم، بصیرت او وطن له مجلو سره دوامداره قلمي همکاري درلوده. 

## چاپ شوي آثار یې
- د وینو مشالونه

- تلپاتې یادونه

- په افغانستان کې د روسي پوځیانو جنایات

- وصیت

- جهادی لنډۍ

- وران افغانستان او د چاپیریال ستونزې

- مشعلداران علم و فرهنګ معاصر کشور ما (دری)

## مړینه
ارواښاد توریالي ځاځي د ۱۳۹۳ لمریز کال د عقرب په شپاړسمه نیټه له دې فاني جهان څخه د تل لپاره سترګې پټې کړې. د هغه ارواښاد جنازه د عقرب په اوولسمه نیټه په شهدای صالحین کې د ګڼ شمېر فرهنګي او ملي شخصیتونو په حضور کې خاورو ته وسپارل شوه. 

**--- سرچینه: ځاځي بابا ادبي او کلتوري ټولنه**
خقوق

حقوق
پدې لیکنه پدې بحث کوو چې حقوق څه ته ویل کیږي او په کومو برخو باندې ویشل شوی دي.
په نړۍ کې حقوقو ته داسې یو ځانګړی تعریف ندی شوی چې د ټولې نړۍ علماوو تائید کړی وي او یا هم ټولو ته د منلو وړ وي, هر عالم د خپل اند او فکر په اساس د حقوقو علم ته یو ځانکړی تعریف وړاندې کړی چې د وخت په تیریدو سره پرې انتقادونه هم شوي دي.
 پدې ځای کې موږ د حقوق لپاره ځینې مشهور تعریفونو څخه یادونه کوو. یاد تعریفونه په لاندې ‌ډول دي:
تعریف:
په لغوي لحاظ حقوق  د حق د کلیمې جمع ده او حق په ډیرو معناوو سره راغلي لکه حق د برخې په معنا, حق د باطل ضد په معنا, حق د رښتیا په معنا,  د حق د الله تعالې د نومونو څخه یو نوم او همدارنګه ډیرې نورو معناوي لري.
په اصطلاحي لحاظ د حقوقو لپاره کوم ځانګړی تعریف شتون نلري, په همدې اساس حقوقپوهان لمړی حقوق په دوو برخو باندې ویشي او له هغه وروسته هرې برخې ته بیل بیل تعریفونه وړاندې کوي.
حقوق په دوه برخو ویشل شوی دی چې عبارت دي له:
لمړی: عندي حقوق
دوهم: افاقي حقوق
پورته ذکر شوي دواړه ډولونه په لاندې ډول تعریف کوو:
لمړی: عندي حقوق
عندي حقوق عبارت د هغه قدرت, سلطه, صلاحیت او امتیاز څخه دي چې یو شخص یې د بل شخص په وړاندې  او یا یو شخص یې د  یو شي په وړاندې لري
د مثال په ډول د ځوی حقوق په پلار او یا یو شخص يې په خپله ځمکه کې لري....

دوهم: افاقي حقوق
افاقي حقوق عبارت د هغه قوعدو او مقرراتو څخه دی چي په ټولنه کې د ټولني د نظم لپاره وضع کیږي او د افرادو تر منځ روابط ترتیب او تنطموي چي دې روابطو کې کله حکومت داخل وي او کله د حکومت د عدم دخالت په صورت کې رامنځ ته کیږي

عبدالباسط خدام
ښادمن ګام

**ښادمن ګام** يو بنسټ دی، چي خپل ترټول لوی مرکز په کندهار ښار کې لري، ددي بنسټ مشر حکمت ښادمن دي. نوموړی بنسټ د ډېرو ادارو مشرتابه پر غاړه لري، د مثال په توګه؛ ښادمن خیریه بنسټ، لوبيستان او داسې نور..

## سرچینې
وېشنيزه:حکمت ښادمن
کانکور

**کانکور** د هغي ازمويني نوم  ده چي پوهنتون ته د داخلېدونکو داوطلبو زده كوونكو علمي وړتيا ارزيابي کوي. چي د نړۍ په ځينو هيوادونو كي لکه افغانستان، چين، ايران، ترکيه او داسي نورو هيوادو كي اخستل کېږي. په افغانستان كي کانکور يوه ملي پروسه ده چي هر کال د دولسم ټولګي له فارغينو څخه اخيستل کېږي. 
## پېښليک
## د کانکور امادګي
په افغانستان كي زده كوونكي د کانکور ازمويني لپاره له لسم ټولګي نه تيارى پيلوي، په ښارونو کي زده كوونكي د کانکور لپاره ځانګړي کورسونه تعقيبوي، خو د لري يرتو سيمو لپاره دا اسانتياوي نشته له همدې امله د لري پرتو سيمو زده كوونكي په کانکور کي ښه نمره نه شي ترلاسه کولاى. د کانکور امادګي لپاره د هيواد په مختلفو برخو كي زيات کورسونه جوړ شوي دي.
## د ثبت نام  پروسه
د کانکور ازمويني ته د ثبت نام لپاره 400 افغانۍ، دوه قطعې نوي اخيستل شوي عکسونه، د تذکرې کاپي ضروري دي.
د کانکور ازمويني ته دوه ډوله ثبت نام کېږي هغه زده کوونکي چي د ازمويني په کال له ښوونځي څخه فارغېږي    د خپلو ښوونځيو له لاري ثبت نام کوي. د هيواد ټولو ليسو ته د افغانستان د لوړو زده کړو وزارت له لوري د ثبت نام فورمې لېږل کېږي. او هغه زده كوونكي چي په تېرو کلو کي فارغ  شوي وي د پوهني رياست ته د عرېضي له لاري د ثبت نام فورمې ترلاسه کوي.
## د ازمويني پروسه
### د کارتونو اخيستل
له ازمويني نه يوه يا دوه ورځي مخکي د ازمويني کمېټه زده كوونكي بايومتريک کوي، دوى ته د ازمويني لارښود کتابچه او  د پوهنتونونو د انتخاب کتابچه ورکوي.
### د ازمويني صحنه
د ازمويني نه مخکي د موظف هيئت او د هر ولايت د ولايتي مسئولينو لخوا د ازمويني په اړه خبري کېږي، وروسته ازموينه پيل کېږي، چي د ازمويني ټول وخت درۍ ساعته ده.
### انتخابونه کول
د ازمويني په پاى کي زده كوونكو ته د خپلي خوښي پنځو پوهنځيو د انتخاب لپاره وخت ورکول کېږي زده كوونكي د خپلي خوښي پنځه پوهنځي په يوه يا مختلفو پوهنتونو کي انتخابولاى شي.
## د سوالونو تعداد
د کانکور په ازموينه کي ١٦٠ سوالونه شامل دي چي سوالونه يي په څلورو برخو وېشل شوي 
*١:- د رياضياتو برخه: په دې برخه كي د رياضي مضمون ٤٣ سوالونه شامل دي چي د حل  لپاره … دقيقې وخت ورکړل شوى ده.
*٢:- د طبيعي علومو برخه: په دې برخه كي د فزيک،کيميا او بيولوژي ٤٢ سوالونه شامل دي چي د حل لپاره 65 دقيقې وخت ورکړل شوى دى.
*٣:- د ټولنيزو او ديني علومو برخه: په دې برخه کي د تفسير، ديني ښووني،تاريخ او جغرافيې د مضمونونو ٣٩ سوالونه شامل دي چي د حل لپاره  دقيقې وخت ورکړل شوى دى.
*٤:- د السنه او جيولوجي برخه: په دې برخه كي د پښتو،دري او جيولوجي مضمونونو ٣٦ سوالونه شامل دي چي د حل لپاره  دقيقې وخت ورکړل شوى دى.
## دا هم وګورئ
*پوهنتون
*په افغانستان كي زده کړې
## سرچينې
*
ميرزکه ولسوالۍ

**ميرزکه ولسوالۍ** د پکتيا ولايت يوه ولسوالۍ ده، چي د مرکز ګردېز سويل ختيځ لوري ته په 40 کيلو متري کي پرته ده. نفوس يې 80000 تنه اټكل شوى دى. دغه ولسوالۍ پراخ طبيعي ځنګلونه لري. خلك يې زياتره په کرنه، مالداري او د باروړونکو موټرو په چارو بوخت دي.
وېشنيزه:دافغانستان ولسوالۍ
وېشنيزه:د پکتيا ولايت
نړیوالې څېړنې (کتاب)

دا کتاب په پښتو ژبه دی چي د تاریخ له څپرکو څخه تر ټولو ویاړلی او ټولنیز کتاب ګڼل کیږي . 

په دې کتاب کي فیضون صاحب سل نړیوالې څېړنې رايوځای کړي دي چي هره څېړنه د یوې بشپړي رغاندي مقالې، یا بسته رسالې حیثیت لري . 

او دا کتاب په ۲۰۱۷ عیسوي کال کي لیکل شوی دی چي فیضون صاحب پوره په یو کال لیکلی دی . 

او د کتاب ټولي څېړني پر هغو شیانو شوي چي هر شی په سلو شیانو کي د دې مستحق دی چي څېړنه باید ورباندي وشي او خبري اتري ورباندي وشي  . 

## د کتاب د موضوعاتو ترتیب
د کتاب موضوعات، یا څېړني د زمانې په اعتبار د الله جل جلاله پر ذات پيل شوي او پای یې پر جنت شوی دی، یعني لومړۍ څېړنه پکي د الله تبارک وتعالی د ذات په هکله ده چي د ټولو شیانو پيدا کوونکی او پالونکی دی، بیا د ستر پېغمبر حضرت محمد صلی الله علیه وسلم په هکله ده چي د ټولو پېغمبرانو سردار دی، بیا د قرآن شریف په هکله چي د ټولو کتابونو سر او پیاوړی دی، یعني داسي درجه په درجه چي تر څو انسانان په آخري دار کي استوګن کوي  . 

## د کتاب لیکلو لامل (سبب)
فیضون صاحب د کتاب په لومړیو کي دې ته اشاره کړې چي دا کتاب (نړیوالې څېړنې) ما د دې لپاره ولیک چي زما په ژوند کي ما هيڅ داسي یو کتاب ونه موند چي پر غټو شیانو څېړنه پکي ښه په وضاحت شوې وي ؛ نو دې خبري زه دې ته وهڅولم چي پر نړیوالو شیانو مي خپله څېړنه وکړه !  . 

## د کتاب ارزښت
دا کتاب هر وګړي ته ګټه کوي که له هره اړخه وي ؛ بس لږ، یا ډېره ګټه ورته کوي، لکه څرنګه چي له مطالعې وروسته یې درک لګیږي . 

او هغه که مسلمان وي، یا کافر ؛ نارینه وي، که ښځينه ؛ لوی وي، یا وړوکی او داسي له هري ډلي چي وي ؛ ځکه ټولنیز او نړیوال موضوعات ټوله پکي حل شوي دي . 

لوی متعال څښتن جل جلاله دي د ښاغلي لیکوال دا هلي ځلي د دې خوار کړېدلي اولس د ګړو لپاره په خپل سپېڅلي درشل کي قبولي وګرځوي، آمين  . 


وېشنيزه:کتابونه
وېشنيزه:افغان لیکوالان
وېشنيزه:نوميالي افغانان
وېشنيزه:اهل السنت والجماعت
وېشنيزه:د ۲۰۱۷ لیکني
وېشنيزه:افغانستان
ډاکټر وحیدالله حنیفی

**ډاکټر وحیدالله حنیفی** (انگریزی DR.Waheedullah Hanifi) د انجینر محمد حینف زوۍ په کال ۱۳۷۷هـ  (۱۹۹۸م) د وږۍ د میاشتی په ۱۲ نیټه د جلال آباد ښار د امرخیل په کلی کی په یو روښانه او علمی کورني کی زیږیدلی دی. د خپل ۱۲ کاله عمر یی په جلال آباد ښار کی تیر کړی او ورسته یی بلخ(مزارشریف) ته کډه شوی دی. او خپل زوند هملته ادامه ور کوی.

= زدکړی =
اپتدایی زدکړی اول صنف نه تر ۷ پوری په بی بی مریم عالی لیسه کی ورسته له اووم ټولګی نه تر دولسم ټولګی پوری یی خپلی زدکړی د مزارشریف سلطان غیاث الدین عالی لیسه کی سرته رسولی دی. په کال ۱۳۹۴هـ کی یی د کانکور په ازموینه کی د ۲۹۰ نمرو په ترلاسه کولو سره د زراعت سانګی ته کامیاب شو. خو له ډیری علاقی له امله یی چی له طب پوهنځی سره لرله، زراعت یی ونه ویل او طب پوهنځی یی په مولانا جلال الدین پوهنتون کی شروع کړ. ډاکټر وحیدالله حنیفی ډیر مختلف کرسونه هم تعقیب کړی دی چی په ډیره عالی درجه تری خلاص شوی دی. په کال ۱۳۹۱هـ کال کی د انګلیسی ژبی زدکړه یی د آزرخش کورس د مزارشریف په شعبه کی پای ته ورسولی. او رورسته یی په کال ۱۳۹۲ هـ کی یی د کامپیوتر زدکړه شروع کړه. چی په بریالی توګه یی دا زدکړی هم پای ته ورسولی. په کال ۱۳۹۲ هـ کال کی یی د Gateway PRO پروگرام زدکړی وکړی چی د UAE یا متحده عربي امارات سخه یی ددی پروگرام شهادت نامه یا certificate لاسته راوړ.

= دنده =
ډاکټر وحیدالله حنیفی په کال ۱۳۸۹هـ چی عمر یی ۱۵ کلونو ته رسیده د Royal Standard CO.LTD په شرکت کی د یو عادی کامپوتر کار په واسطه مقرر شو. وروسته له ۴ کلونونه په کال ۱۳۹۳هـ کی د فروشاتو مدیر په واسطه مقرر شو چی ډیر خدمتونه یی دی شرکت ته کړی.

= ورزش =
بټنوک
ډاکټر وحیدالله حنیفی کله چی ۷ کلن وه د لمړی زل لپاره یی د کرکټ سالی ترسره کړه. او وروسته له ډیری مدی یی دي ورزش سره علاقه زیاته شوه. ډاکټر وحیدالله حنیفی په ماشوم توب کی یی ډیر میچونه کړی. هغه چپ لاس تیز توپ اچونکی او چپ لاس بیتس مین دی.
عبد الرحمن صمیم

ستر اسلامي ادیب، معاصر خطیب، د بلاغت او فصاحت خاوند الحاج مولوي عبد الرحمن صمیم په پاکستان کي د خپل وخت له نوموتو سترو داعیانو څخه دی  . 

## د صمیم صاحب په هکله د ځینو نظرونه
ځینو علماوو د ده هکله ډېر ښه نومونه اخیستي دي ؛ تر دې چي د خیبر پښتونخوا یو نوموتی شاعر عصمت الله ماشوم د ده په هکله په یو نعت کي ويلي چي : شیخ المشایخ عبد الرحمن صمیم  . 

همدا ډول ځینو عالمانو ده ته په دیني جلسو کي په درنښت سره ښکلي لقبونه ورکړي دي . 

مګر په اوس وخت کي دی په خلګو کي په (صمیم) صاحب اوڅار دی . 

همدا ډول دی د فېسبوک په پاڼو کي په مولوي عبد الرحمن صمیم سره پېژندل کیږي  . 

## علمي او عملي ارزښتونه

* صمیم صاحب د دعوت او تبلیغ لپاره د پاکستان په بېلابېلو کي سفرونه کړي چي د هغه دعوت له لاري بېخي ډېری وګړي د الله ودین ته رابللي دي . 
* همدا ډول د صمیم صاحب د ښکلو بیانونو په اورېدلو سره ډېری پښتانه ځوانان له جنسي خواهشاتو درېغ کړی او په حقه یې والله ته توبې ایستلي دي لکه څرنګه چي اوس هم یواځي د ده د پند په اورېدلو توبې ته چمتو کیږي او دا د عارفانو له ځانګړتیاوو څخه دي . 
* همدا ډول دی د چمن په ښارګوټي کي د حافظ عبد القیوم جان صاحب په مدرسه کي د یو ځانګړي مفتي او مدرس په توګه ټاکل شوی چي هلته نورو وګړو ته فتوا ورکوي او طالبانو ته دیني زده کړې ورکوي . 
* همدا ډول ده ته د پاکستان په زیاترو جلسو کي ته بلنه کیږي . 
* او همدا ډول د ده له علمي ارزښتونو څخه دا دي چي دی په ټولنیزو رسنیو کي، لکه : واټساپ  Whatsapp او فېسبوک Facebook کي خپلي دیني وېبپاڼي لري چي په هغو پاڼو کي به د ځینو ګټورو اوڅارو وډیوګانو نومونه وپېژنئ ! . 

## په انټرنيټي وېبپاڼو کي د ده د وډيوګانو نومونه

* د ځوانۍ ساتنه . 
* جزاء الأعمال، یاني : د عملونو بدله . 
* غم مه کوه ! . 
* د ښځو د انتخاباتو حکم . 
* د لقمان حکیم ګټور نصیحتونه  . 

او داسي نوري ګټوري وډيوګاني چي د مولوي عبد الرحمن صمیم په نامه پیدا کیږي . 

## همدا ډول وګوره !

* محمد یاسین فهیم . 
* عصمت الله برهان . 

## سرچينې

وېشنيزه:پازوالان
وېشنيزه:پښتانه دینپوهان
وېشنيزه:د یوویشتمې پېړۍ امامان
وېشنيزه:پښتانه سیاست والان
وېشنيزه:داعیان
وېشنيزه:پښتانه ادیبان
وېشنيزه:مولويان
وېشنيزه:افغانستان
ننۍ نړۍ

يونيورس ټوډې په انګليسي (Universe Today) د ننۍ نړۍ په معنا او یوه پر ليکه غیر تجارتي ورځپاڼه ده چي فرېزر کين په و سيله په ۱۹۹۹ م يې بنسټ کښېښودل سو، چي په دې انټرنيټي ورځپاڼه کي د فضا او ستورپوهني اړوند معلومات او پوښتني ځوابيږي او خپريږي.
شکر

**شکر** يو عربي لغت دى چي معنى يې د انعام کوونکي غوره ذکر دى.
## تعريف
پوهانو د شکر ډېر زيات تعريفونه کړي دي چي له يوه نه يې يادونه کوو: شکر دادى چي زړه د احسان کوونکي لور ته متوجه وي، اندامونه د هغه په اطاعت او فرمانبرداري کي اخته وي او ژبه د هغه په ذكر او حمد وثناء کي مشغوله وي. 
## د شکر ترغيب
د شکر په اړه ډېر زيات ايتونه او حديثونه راغلي دي.
### ايتونه
* ژباړه((او زما شکر کوئ او کفر مه کوئ.))
* ژباړه((او ډېر کم دي زما په بندګانو کي کوم چي شکرګزاره دي.))
* ژباړه((او که تاسو د الله تعالى د نعمتونو شمېرل وغواړئ، نو تاسو به يې شمار نه کړلى شئ))
### حديثونه
## د شکر ګټي
* د زياتي ګټي ورکړه، الله تعالى فرمايي ژباړه:((که ته په وړاندينيو احساناتو شکر اوکړې نو زه به تاته زيات درکړم))
* د الله تعالى د محبت د ملاوېدو زېرى.
* شکر کولو سره د عذاب نه حفاظت کېږي.
* شکر سره صبر او تقوى حاصلېږي.
## د شکر ډولونه
شکر په درۍ ډوله دى
*د ژبي شکر.
*د زړه شکر.
*د اندامونو شکر.
وېشنيزه:اسلام
وېشنيزه:سني اسلام
ناخبري وجه

ناخبري وجه - subjunctive
هغه ځانګړی کړ (فعل) دی چې د ناحقیقي حالت ډول ډول بڼې څرګندوي لکه ارمان، هیله، ولوله،  شونتیا، فرض، لید (نظر)، توان او داسې نور. په پښتو ژبه کې د ناخبري وجې څزګندولو لپاره د کړ په سټه پسې الف او ی تړل کېږي. 

لاندېني اکرونه (حالتونه) د ناخبري وجې دي:

ارماني تېرمهال :
د ناپوره کېدونکو ارمانونو څرګندولو لپاره ار کړ (اصلي فعل/ main verb ) پسې "ای" تړل کېږي. که چېرې په جمله کې له ار کړ سره مرستیال کړ راشي، نو بیا یوازې هغه کې یو زیات "الف" راځي. 
بېلګې:  
کاش تا زه نازولای. => نازول ار کړ دی، نو یو الف پکې زیاتېږي.
کاش ته راغلی وای. => دلته له ار کړ "راغلی" سره مرستیال کړ "وی" دی، نو یوازې وای الف خپلوي او ار کړ په خپله بڼه پاتې کېږي. په لنډه، "کاش ته راغلای وای" جمله ناسمه ده. 

شرطي تېرمهال:
د ارماني تېرمهال غوندې د ناپوره کېدونکو شرطونو څرګندولو لپاره هم کړ (فعل) یو الف خپلوي. 
بېلګه:
که ته راغلی وای. => یوازې مرستیال کړ الف خپلوي.

ټینګاري تېرمهال:
د هغو کړنو څرګندولو لپاره، چې په تېرمهال کې ترسره کېدای شوې یا پکار وه چې ترسره شوې وای، ار کړ الف خپلوي او که مرستیال کړ ورسره وي، بیا یوازې هغه. 
بېلګې: 
زه به راغلی وای، خو شونې نه وه. 
ما به درکتلای او تا به راکتلای. 
ته باید راغلی وای.
هغه باید کار کړی وای. 

تواني یا امکاني تېرمهال: 
د ناپوره کېدونکو شونتیا یا امکاناتو  څرګندولو لپاره هم کړ یو الف خپلوي.
خـــــو دلته بیا د پورتنیو حالتونو په شان یوازې ار کړ الف خپلوي او مرستیال کړ نـــــه.
لاندېنیو بېلګو کې "شول/شو" مرستیال کړونه دي. 
بېلګې:
هغه وکړای شو چې هلته لاړ شي.
هغه راتللای شو، خو رانغی.
هغوی کولای شول چې راشي. 

کامران منګل
د ژونکي غشا

**ژونکيزه غشا**، **حجروي غشا** يا **پلازمايي غشا** (په انګرېزي کي Cell membrane، plasma membran) يوه بيولوژيكي غشا ده، چي د حجرې داخلي برخه له بهرني چاپيريال څخه جلا کوي. چي دغه غشاد حجرې د داخلي محيط او خارج الحجروي محيط ترمنځ اړيكي ساتي. ضخامت يې ۷.۵-۱۰نانو متره ده. دا غشا له دريو طبقو څخه جوړه ده.
## جوړښت
حجروي غشا له غوړو يا شحمو او پروټين څخه جوړه شوي ده. شحم يې له فاسفوليپيډ، ګلايکو ليپيډ او کليسترول څخه عبارت دي. فاسفوليپيډ له يوه قطبي سر او يوې غير قطبي لکۍ څخه جوړ شوى ده. حجروي غشا د فاسفوليپيډ له دوو ځنځيرونو څخه جوړه شوي چي دواړه ځنځيرونه يو بل ته مخامخ په غير متناظر شکل قرار لري. د فاسفوليپيډ د ماليکولونو په منځ كي کليسترول او انټيګرال پروټينونه قرار لري. 
د حجروي غشا پروټينونه چي د غشا %۵۰ برخه جوړوي په دوو برخو وېشل شوي چي يو يې انتيګرال پروټينونه(integral protein) چي زياتره د ژونکي له داخلي برخې تر بهرنۍ برخي پوري امتداد پيدا کړی دى. او بل يې پريپرل پروټينونه(peripheral proteins) دي چي د غشا په سايتوپلازمي برخو كي قرار لري.
## له حجروي غشا نه د موادو لېږد
له حجروي غشا نه د موادو لېږد په دوو طريقو ترسره کېږي 
### غير فعاله لېږدونه
په دې ډول انتقال کي کيمياوي انرژي ته اړتيا نه شته او په دوه ډوله ده لمړى ساده انتقال يا simple diffusion په دې عمليه کي کوچني غير قطبي ماليکولونه لکه اکسيجن او نايتروجن او قطبي ماليکولونه لکه اوبه، co2 او ګليسرول د انرژي او د لېږد د وسيلې په نظر کي نيولو پرته په اسانۍ سره تېرېږي. دوهم بالواسطه انتقال يا facilitated diffusion په دې عمليه کي د ايون چېنل او کېرير پروټين carrier protein په واسطه د کيمياوي انرژي نه  بغير انتقال صورت نيسي. 
### فعاله لېږدونه
دغه ميکانيزم په کيمياوي انرژي او د انتقال په وسيلې متکي عمليه ده غوره بېلګه يې د سوديم-پوتاشيم پمپ ده.
## دا هم وګورئ
ژونکه
وېشنيزه:ژونپوهنه
پښتو کړ

کړ (فعل) او ډولونه یې: 

د کړ پېژندون:
هغه ویی (لفظ) دی، چې کړنه او پېښه څرګندوي. کړ ته مهالویی هم ویل کېږي، دا چې له مهالونو سره اړول کېږي. 
بېلګې: کول، راوړل، وهل، لمبېدل، رسېدل، خوړل، څښل او داسې نور.

په ټولیز ډول کړ په دوو بڼو وېشل کېږي، چې یو یې لازمي فعل دی او بل معتدي فعل.

معتدي کړ (transitive verb):
هغه کړ دی، چې تل په غونډله یا جمله کې له یو مفعول (object) راوړل کېږي. هغه مفعول یو نوم، نومځری (ضمیر)  یا کوم عبارت کېدای شي. کړونه لکه خوړل، نیول، وهل، څښل، اغوستل (...) معتدي فعلونه دي. 
بېلګې:
۱) زه اوبه څښم. (دلته کړ څښم دی او مفعول یې اوبه دي) 
۲) هغه کبان نيسي. (دلته کړ نیسم دی او مفعول یې کبان دي) 
۳) احمد زه ووهلم. (دلته کړ ووهلم دی او.مفعول یې زه دی)
۴) زه ډېرې خبرې نه شم کولی. (دلته کړ "نه شم کولی " دی او "ډېرې خبرې" مفعول دی) 

مفعول دوه ډوله دی، چې دواړه له متعدي کړ سره په جمله کې راوړل کېږي. یو ډول بې سیده مفعول (direct object) دی او بل یې ناسیده مفعول (indirect object) دی.

سیده مفعول هغه دی، چې ار کړ (اصلي فعل) یې په مستقیمه توګه اغېزمنوي. 
په پورتنيو بېلګو کې مفعولونه سیده دي.
که لومړنۍ بېلګه (زه اوبه څښم) د شننې لپاره بیا راواخلو، نو اوبه سیده مفعول دی او څښل ار یا ټوليز کړ (main verb) دی. 

ناسیده مفعول هغه دی، چې په جمله کې له سیده مفعول سره اړیکه لري. ځینې ژبپوهان یې د سیده مفعول ترلاسونی (recipient) بولي، ځکه چې سیده مفعول ناسیده مفعول ته رسېږي. ځينې متعدي کړونه هم له سیده او هم له ناسیده مفعول سره کارول کېږيو لکه ورکول،  ښودل، پېرودل، کول او نور هغه کړونه، چې په " ول" پاید ته رسېږي. 
بېلګې:
۱) هغه ماته یوه ډالۍ راکړه. (دلته 'ماته' ناسیده مفعول دی او "یوه ډالۍ" سیده مفعول دی؛ او راکړه، چې د ورکولو تېرمهالي بڼه ده، آر یا ټولیز کړ دی. ) 
۲) احمد ملګري ته د خپل ټولګي انځور وښود. (دلته 'خپل ملګري ته" ناسیده مفعول دی او ' خپل ټولګي انځور' سیده مفعول)

لازمي کړ (intransitive):
هغه کړ دی، چې بې له کوم مفعول کارول کېږي، لکه ژړېدل، خندېدل، ولاړېدل، ویرېدل او نور هغه کړونه، چې په ېدل یا کېدل پای ته رسېږي. 
بېلګې:
۱) زه ژاړم.
۲) هغه پر هره خبره خاندي.
۳) ننګیال سخت وډار شو. 

لکه څنګه یې مخکې يادونه وشوه، لازمي کړونه په "ېدل" پای مومي او معتدي کړونه په "ول". په لومړني انځور کې د دواړو بېلګې کتلي.
بېلګې:
لازمي .......... معتدي: 
خوښېدل .....خوښول
خوږېدل ...... خوږول
لړزېدل ......... لړزول
خبرېدل ........ خبرول

ځينې  لازمي  کړونه دي، چې له ستاينومونو (صغتننو) څخه یې ریښه اخيستې وي، ډېری ناکره کارول کېږي:
ناکره .............. کره:
سپک کېږي ...... سپکېږي
مین کېږي.......... مینېږي
زوړ کېږي............ زړېږي
کلک کېږي............ کلکېږي
په ډېرو داسې ورته کړونو کې "ستاینوم + کېږي " ستاینوم+ېږي "بدلېږي او له ستاينوم سره نښلېږي. 

چارکړ هغه فعل دی چې د لازمي کړ په څېر کوم مفعول نه اخلي، خو د معتدي کړ غوندې یې کړند (فاعل) په اوښتي اکر (مغیره حالت) کې راځي. یانې که چېرې کړند یو نوم وي بیا زور پر ې اوړي، ی پر ي او ي پر ۍ، او که کړند یې نومځری وي، بیا زه /ته/هغه (ښځین) پر ما/تا/هغې اوړي. د چارکړ بېلګې: خندل، ژړل، لمبل لکه: زرغونې وخندل (په زرغونه کې ه پر ې بدل شوی)؛ هغې وژړل (هغه پر هغې بدل شوی)؛ بریالي ولمبل (بریالی کې ی پر ي بدل شوی) 
 په اړیڼو ټکو، چارکړ، چې حکمي معتدي کړ هم بلل کېږي، د دواړو معتدي او لازمي کړونو ګډې ځانګړنې لري. 

لیکنه:  کامران منګل
د پښتو نومونو مفرد او جمع

د نرینه او ښځینه نومونو یو- او ډېرګړی
یوګړی ....... ډېرګړی  
(مفرد ......... جمع) 

ی (ay) .............. ي (i)
بېلګه:  یو سړی - ډېر سړي

یادونه: که چېرې په نرمه ی پایېدلي نومونه او ستاینومونه نسبتي وي لکه د یو ځای اوسېدونکي، نو بیا په ان ځایناستي جمع کېږي لکه: کابلی - کابلیان، پېښوری- پېښوریان، امریکایی - امریکایان ...

ي (i) ............... ۍ (əy)
بېلګه:  یوه خوشالي - ډېرې خوشالۍ 

ې (e) ............... ې (e)
بېلګه: یوه  زده کوونکې - ډېرې زده کوونکې 

ه (a) ................ ې (e)
بېلګه:  یوه مڼه - ډېرې مڼې

ۍ (əy) ............... ۍ (əy)
بېلګه:  یوه ځولۍ - ډېرې ځولۍ 

ا (ā)................. وې (we)
بېلګه:  یوه مانا - ډېرې ماناوې / یوه دعا - ډېرې دعاوې (ناکره:  دعاګانې /ماناګانې) 

و (o) ............... ګانې (gāne)
بېلګه:  يوه بیزو - ډېرې بیزوګانې / یوه سکالو - ډېرې سکالوګانې 

د ژونديو یا ساکښو شیانو نومونه چې په یو بېواک غږ پایېدلي وي په ان پای مومي (اکثر) لکه هلک - هلکان، لیکوال - لیکوالان، ځوان - ځوانان

بېواک غږونه ټول غږونه دي له ا/زور/ې/ي/و پرته

د ناژونديو او ناساکښو شیانو نومونه، چې په بېواک غږ پایېدلي وي، په ونه پای مومي لکه: قلم - قلمونه، کور- کورونه

په زورکي پایېدلي نومونه په جمع کې کله ان اخلي او کله ونه
لېوه - لېوان
زړه - زړونه
تره - ترونه
کارغه  - کارغان

د ځینو رشتو نومونه بیا بې قاعدې وي:
مور - میندې
ورور - وروڼه
زوی - زامن
لور - لوڼه /لورګانې
خور - خویندې
ترور - تریندې
وراره - ورېرونه

لیکوال:  کامران منګل
فضائل اعمال

فضائل اعمال د تبليغي جماعت يو مهم کتاب دى. چي هندي عالم مولانا محمد زکريا کاندهلوي په اردو ژبه ليکلى دى. دا کتاب د پښتو ژبي په ګډون د نړۍ زياتو ژبو ته ژباړل شوى دى. د تبليغي ډلي غړي دا کتاب هره ورځ په خپلو کورونو او جماعتونو کي لولي. فضائل اعمال لاندي څپرکي لري.
*حكايت صحابه.
*د قران کريم فضائل
*د لمانځه فضائل
*د روژې فضائل
*د ذکر فضائل
*د تبليغ فضائل
*د مسلمانانو د موجوده پستئ واحد علاج
کنشکا

د لرغوني افغانستان ستره پېژندل شوې څېره ده او د کوشانیانو د لړۍ ستر امپراتور ؤ چې د پلار نوم یې (ویما کدفیسزس) ؤ، په ۱۲۷ ز کال کې واک ته ورسېد. نوموړي د واکمنۍ دوه دربارونه لرل چې یو یې په اوسنۍ کاپیسا[کاپيسي] (بګرام) کې ؤ او بل یې په پېښور(پوروشاپورا) کې.

د نوموړي د واکمنۍ حدود:

د ختیځ خواته د هندوستان د بنارس او ختيځ کې یې د چین او چينې ترکستان او په لویديځ کې یې د پارتیا هېواد نیولي وو. د روم له امپراتور سره یې ښې اړیکې لرلې.

کنشکا د بوادئیزم دین خپور کړ،خرافات یې ورڅخه پاک کړل او د یو نوي دین په ډول یې په نیمه آسیا کې خپور کړ.د هغه لقب د (شاه شاهان،شهنشاه) د پاچاهانو پاچا ؤ. د نوموړي دوره یوه زرینه او د بریاؤ ډکه دوره وه، داسې چې هغه د خپلې پاچاهۍ په لومړي کال کشمیر فتح کړ، عبادتځایونه یې پکې ودان کړل او هغه ځای یې د (کنشکاپور) په نامه یاد کړ. وروسته یې د موریا کورنۍ مرکز هم ونیوه. 

وروسته له هغې یې لویديځ ته پام شو او د آسیا جنګاور خلک (پارتیان) د ځان تابع کړل.

کنشکا د نړۍ ستر ځواک (د چين هېواد پوځ) ته ماتې ورکړه ، هغوی یې باج ته تیار کړل او د یارکنډ،ختن او کاشغر سیمې یې ورڅخه ونیولې. د چین امپراتور زوی یې له ځان سره بندي کړ او د چین له امپراتور څخه یې باج اخیسته.
بټنوک|سکه؛ د کنشکا د واکمنۍ څخه ډېر کلونه تیر شوی.
د کوشانیانو د مهال ځينې آثار د افغانستان، پښتونخوا او هند سیمو کې ترلاسه شوي. د (کوشاني څيړنو مرکز) یوه څیړنیز مرکز دی چې د کوشانیانو آثارو په اړه څيړنه کوي.

د کنشکا په اړه مالومات په چیني،هندي او افغاني ډبرلیکونو کې خوندي دي.
بټنوک|د کنشکا سکه.|alt=|316x316px
د کنشکا ډېرې سکې لاس ته راغلي چې د هغه انځور داسې پرې رسم شوی:

د اوږدو ويښتانو او غټو سترګو درلودونکی او همدارنګه اوږده ږېره هم پکې ښودل شوې، په لاس کې یې توره او له دواړو اوږو څخه یې اور بلیږي. د اوسنیو پښتنو په شان یې پړتوګ هم په ښکاره ډول مالومیږي. 

هېره دې نه وي چې کنشکا په پېښور کې د بودا کچکول هم ساته او د هغه دین په خپرولو کې یې د آشوکا په څېر ګامونه پورته کړل.

هغه مهال د نړۍ له څلورو لویو امپراتوریو څخه یوه هم د کوشانیانو امپراتوري وه. په شفاهي روایاتو کې ویل کیږي؛

((کنشکا قسم وخوړ چې زه به د سکندر په شانې اېوادونه لاندې کوم،هغه ډېر ځایونه ونیول. وروسته یې غوښتل چې نوره نړۍ هم لاندې کړي خو د هغه وخت یو راهب ورته راغلو او داسې یې ورته وویل:

ـ اې باچا غواړې ټوله نړۍ ونیسې؟

ـ هو.

ـ خو ځمکه خدای پیدا کړي، د خدای ځمکې نیول خو دا مانا لري چې ته د هغه پر ځمکه دعوا کوې... ، ته به ګناهګار شې. نور د خدای ځمکې مه نیسه او توبې وباسه.

کنشکا چې ډېر دینداره شخص ؤ؛ توبې یې وباسلې او نور یې نړۍ نیونه بس کړه، شفاهي روایات وايي چې کنشکا دومره زورور ؤ چې رښتیا یې هم نړۍ لاندې کوله، خو دیندارۍ دې کار ته پرېنښود.))

کنشکا تر ۱۴۷ز کال پورې واکمني وکړه او له هغه وروسته (هوویشکا) واکمن شو.

**سرچینې:**

حبیبي،عبدالحی. تاریخ مختصر افغانستان

کهزاد،احمد علي.تاریخ افغانستان

صفیه حلیم، کنشکا باچا

د افغانستان د ښوونځي نصاب ۱۳۹۰- تاریخ انګون: کوشانیان

خادم، قیام الدین. لرغوني پښتانه قومونه
صحيح مسلم

## راټولونه
صحيح مسلم د اهل سنت او جماعت د مشهورو کتابونو څخه ده چي د صحاح سته وو له جملې نه ده.د صحيح البخاري نه وروسته د حديثو تر ټولو مستند کتاب ده،چي د ابوالحسين مسلم بن حجاج القشيري نيشاپوري چي په  امام مسلم رح باندي مشهور ده لخوا ليكل شوى.  د ټولو برخو لکه تفسير،عقايد او احکام،ادب،تاريخ…. حديث په کي شته.حديث يې صحيح او هغه حديث په کي راجمع کړى شوي دي چي د هغو په صحت ټول علما او محدثين متفق دي.

د صحيح مسلم د حديثو راټولونکى مسلم بن حجاج دى. چي په ٢٠٤ هجري کال په نيشاپور کي وزېږېد. او په ٢٦١هجري (٨١٧/١٨)زېږديز کي وفات شو. هغه د حديثو د راټولولو لپاره عراق، عربستان، سوريه، مصر او داسي نورو هيوادو ته پراخ سفرونه وکړل.

له ٣٠٠،٠٠٠ احاديثو نه چي هغه ارزيابي کړي وو، ٤٠٠٠ احاديث د کتاب لپاره انتخاب شوو.

د منثيري د وينا مطابق په صحيح مسلم کي له تكراره بغير ٢٢٠٠ احادیث دي.د محمد امين په وينا په صحيح مسلم کي ١٤٠٠ هغه حديثونه دي چي په نورو كتابونو کي هم روايت شوي دي.

## د مسلم شريف په باره کي نظريات
د زياتره مسلمانانو په نظر د صحاح سته وو له جملي نه صحيح مسلم دوهم زيات صحيح او مدلل كتاب دی.
## تړلې لیکنې
امام بخاري
صحیح مسلم
صحیح بخاري
سنن شریف
سنن ابن ماجه
سنن ابوداوود
سنن نسایي
کابل جلال اباد سړک

[بټنوک|د [کابل_جلال اباد سرک يوه برخه]]
بټنوک|په تنګ غارو کي د سړک برخه
بټنوک|د کابل_جلال اباد په سرک کي د لاري بندښت
د کابل_جلال اباد سرک د افغانستان له لويو لارو څخه ده. چي د هيواد له مرکز کابل نه تر ستر ختيځ ښار جلال اباد پوري غزېدلي. ددې سرک يوه برخه له تنګ غارو تنګي نه تېرېږي.

د زياتو ټکرونو له امله د کابل او جلال اباد ترمنځ سرک د نړۍ له ډېرو خطرناکو لويو لارو څخه حسابېږي. 

دغه سړک د طالبان/طالبانو د حکومت نه وروسته د پاکستان هيواد له خوا بيا ورغول شو.

## دا هم وګورئ

* د افغانستان حلقوي سړک
وېشنيزه:کابل
وېشنيزه:ننگرهار ولايت
اکیلا

***اکيلا*** () د ١٩١٩ کال د باليووډ يو فلم دی، چي د رميش سيفي لخوا ډايرکټ سوی او د مشير رياض لخوا پروډيوس سوی دی. دا فلم هغونه ښه ګټه نه وکړل، لکه څنګه چې دوی ورته فکر کړی وو. ددي فلم کیسه د سليم خان لخوا لیکل سوې وه.
## سرچینې
لوی اختر

**عيد الاضحی** یا لوی **اختر** د مسلمانانو اختر دی.

## دوه اخترونه
مسلمانان دوه ډوله اخترونه لمانځي. یوه ته  عید الفطر ( کوچني اختر) او بل ته د عيدالاضحی (لوی اختر )وايي. لوی اختر د ذی الحجې په لسمه لمانځل کیږي. په دې ورځ مسلمانان کعبې الله ته هم حج کوي. انس بن مالک رضي الله عنه وايي چې د جاهلیت په زمانه کې خلکو په کال کې دوه ورځې سپورت ته ځانګړې کړې وې. له همدې امله کله چې رسول الله صلی الله علیه وسلم مدینې ته راغی، نو وفرمایل: ستاسو خلکو ته د لوبو او کودتا لپاره دوه ورځې ټاکل شوې وې، خو الله تعالی هغه ورځې له دغو ورځو څخه په غوره ورځو بدلې کړې. یعني اختر او لوی اختر. 

## د جمعې اختر
نو الله جل جلاله هغه دوه ورځې په ذکر او مغفرت بدلې کړې، نو په دې دنیا کې د مؤمن لپاره درې اخترونه دي. له عبدالله ابن عباس رضي الله عنهما څخه روایت دی چې رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: دا د لوی اختر ورځ ده چې الله تعالی مسلمانانو ته ورکړې ده. خوب ! څوک چې غواړي د جمعې د لمانځه لپاره راشي غسل دې وکړي او که موجود وي عطر دې واچوي. 

## لوی اختر
روژه چې د اسلام له اساسي ارکانو څخه درېیم رکن دی، کله چې یو مسلمان د روژې میاشت بشپړه کړي، نو د روژې د پای ته رسولو لپاره الله تعالی د اختر حکم کړی، چې په دې کې د الله تعالی د شکر او د الله تعالی د یادولو لپاره راټولیږي. په طريقه يې د الله جل جلاله د هدایت او هدایت د لوړوالي څرګندونه کوي او په دې اختر کې الله تعالی د مسلمانانو لپاره صدقه (فطرانه) او د اختر لمونځ روا کړی دی.

## لوی اختر
دوهم لوی لوی اختر دی چې د ذی الحجې په لسمه نېټه راځي او په دوو اخترونو کې تر ټولو لوی او غوره اختر دی او د حج له پای ته رسېدو وروسته راځي، کله چې مسلمانان حج پای ته رسوي، الله سبحانه و تعالی دوی بښنه کوي. نو ځکه حج د عرفې په ورځ په عرفات کې په ولاړېدو سره بشپړېږي چې د حج ډېره برخه ده لکه څنګه چې رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمایلي دي. : د عرفات ورځ د اور څخه د آزادۍ ورځ ده، په دې کې الله تعالی هر چا ته له اور څخه ازادي ورکوي، هغه مسلمانان چې په عرفات کې ولاړ وي او په نورو هیوادونو کې ژوند کوي هم ازادي ترلاسه کوي. ۱- دا ورځ د الله تعالی په نزد تر ټولو غوره ورځ ده : حافظ ابن قيم رحمه الله په زاد المعاد (۱/۵۴) کې وايي. : [د الله جل جلاله په نزد تر ټولو غوره او غوره ورځ د فتنې ورځ ده او د حج اکبر ورځ ده.  2- دا د حج اکبر ورځ ده. ابن عمر رضي الله عنهما روایت کوي چې رسول الله صلی الله علیه وسلم په ځوانۍ کې د نهر په ورځ حج وکړ او د لوی اختر په لمانځه ولاړ. د جمرې په منځ کې يې وويل: دا د حج اکبر ورځ ده.  رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل : د عرفې ورځ، د فتنې ورځ او د تشریق ورځې د اسلام د خلکو لپاره د اختر ورځې دي او دا ټول د خوراک او څښاک ورځې دي. 

## نور وګوره

* حج
* قرباني

## سرچينې

وېشنيزه:اسلام
الکترونیګاټیویټي

**الکترونیګاټیویټي** چې په انګلیسي کې ورته (electro negativity)وایي، دعناصرو داتومونو یو خاصیت ده. 

داچې څنګه خاصیت ده راځو تفصیلي بحث ته:
اکترونیګاټیویټي یا داتومونو دالکترون جذبولو میل  داتومونو هغه خاصیت ده چې ښيې کوم اتوم پردي(بېګانه)الکترونونه ځانته را جذبوي او هم په   خپلو الکترونونو تر کومه حده کنترول لري چې له ځانه سره یې وساتي.

د عناصرو په دوراني جدول کې تر ټولو لوړترین برقي میل لرونکی عنصر(الکترو نېګاتیف عنصر) فلورین نومېږي چې په اووم اصلي ګروپ (دهلوجنونو ګروپ) کې موقعیت لري.

په دوراني جدول کې د بريښنایي منفیت- (الکترونیګاټیویټي)  تناوب په دې ډول ده:
د ګروپونو په اوږدو کې له ښکته لوري پورته خواته د عناصرو بریښنایي منفیت زیاتېږي ځکه همدا عناصر د لږو مدارونو( انرژیکي سویو) لرونکي دي؛ همدارنګه د دورو(پېریودونو) په اوږدو کې بریښنایي منفیت له چپې خوا څخه ښي لوري ته زیاتیږي ځکه په عین دوره (پېریود) کې دانرژیکي سویو شمېر تغیر نه کوي خو دمنفي او مثبتو ذراتو (الکترونونو او پروتونونو) شمېر ډېرېږي چې له امله یې قوي جذب رامنځته کېږي، او ددې امکان کمېږي چې الکترون له لاسه ورکړي برعکس د الکترون اخیستلو میل یې ډېریږي.
سون تزو

**سون تزو** يا **سون زي**; يو چینایي جنرال، پوځي ستراتیژیک، ليکوال، او فيلسوف وو چي د د شرقي زو زمانې کي اوسيدي، هغه د خپل کتاب *[[The Art of War|د آرټ آپ وار]]* لپاره ډيره مشهور وو، دا کتاب د اروپا په ډيرو پوځي تمریناتو کي تراوسه پورې بايد ټول پوځیان ولولي. 
## سرچینې
پښتو ليک او لوست

ډېر خلک “د” د “له” پر ځای او “له” د “د” پر ځای کاروي. د ژبدوديز (ګرامري) ليدلوري له پلوه دواړه په بېلابېلو معناوو او په مختلفو ځايونو کې کارول کېږي.

لومړی باید دا یاد شي، چې سربل څه معنا لري. سربل هغه ويی یا کلیمه ده، چې ډېری د نومونو مخ ته راځي او د لوري او ځای معلومات ورکوي: د، له… سره، لپاره، ترشا، مخ ته، پر، په…کې، له، باندې، تر منځ … .

د” د تول یا ملکیت سربل (preposition) دی، چې د انګرېزي له of سره سمون خوري.

بېلګه:

د احمد کور په هغه کوڅه کې دی.

د دې واټ نوم باچاخان دی.

“د” اړیکه هم ښيي:

ننګیال د هغه ورور دی.

“له” په څو حالتونو کې راځي، خو په ټوليز ډول لوری یا پلو څرګندوي. سربېره پر دې یاد سربل د مهالي، ځایي او اړیکې/تړاوي کړول (قید/adverb) په توګه کارول کېږي. همدارنګه یو لامل او يوه استثنا هم څرګنولی شي.

د لوري څرګندونه:

له … څخه: هغه له کابل څخه راغی.

له … خوا: باد له دغې خوا راځي.

د ځانګړي ځای څرګندونه:

د .. له سره: د غر له سره ټول ښار ليدلی کېږي.

د .. له پاسه: د بام له پاسه د باران د څاڅکو غږ اورېدل کېږي.

د ځانګړي مهال څرګندونه:

له … وروسته: له غرمې وروسته راشه.

له … راهيسې: له ۲۰۱۰ کال راهيسې زه په کابل کې ژوند کوم.

د اړیکې/تړاو او اړوندتوب څرګندونه:

له … سره: زه له هغه سره ښار ته ځم.

له … سره سم: له ژمنې سره سم مې دغه کار تر سره کړ.

له … سره سره: له ډېرو خوږو سره سره دی ښوونځي ته لاړ.

د لامل /کبل څرګندونه:

دی د ناڅاپې پېښېدونکې ناروغۍ له لامله ومړ.

د استثنا څرګندونه:

له… پرته: له دې پرته بله حللار نشته.

په ځینو ویناوو یا کړونو کې لکه:

له چا ملاتړ کول

له څه لاس اخيستل

له چا مننه کول

ليکوال: کامران منګل

تمرین: سمه بڼه په نښه کړئ!

۱) زه پرون د امريکې نه راغلم.

۱) زه پرون له امریکې څخه راغلم.

۲) لوبغاړي توپ له دغې خوا راوشاړه.

۲) لوبغاړي توب د دغې خوا نه راوشاړه.

۳) دا د دوی کور دی.

۳) دا له دوی کور دی.

۴) الوتکې د وارو له پاسه الوزي.

۴) الوتکې د وارو د پاسه الوزي.

۵) له یو کال راهيسې مې ته نه یې ليدلی.

۵) د یو کال راهيسې مې ته نه یې ليدلی.

۶) د غرمې نه وروسته درسره وینم.

۶) له غرمې وروسته درسره وینم.

۷) زه د خپلو ملګرو سره په چکر ځم.

۷) زه له خپلو ملګرو سره په چکر ځم.

۸) د دغه کتاب نه پرته، نور مې نه خوښېږي.

۸) له دغه کتاب پرته، نور مې نه خوښېږي.

۹) موږ له هغه ملاتړ کوو.

۹) موږ د هغه نه ملاتړ کوو.

۱۰) زه له تاسو ټولو مننه کوم.

۱۰) زه د تاسو ټولو نه مننه کوم.