open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
عصري دوره

**عصري تاریخ يا عصري دوره**  **عصري دوره** یا **عصري دوره** د نړۍ په تاریخ کې د وخت دوره ده چې د اروپا په تاریخ کې د کلاسیک دورې وروسته دورې سره معامله کوي ( د منځنۍ دورې په نوم پېژندل کیږي).  

عصري تاریخ په دوو دورو وېشل کېدی شي:

* **[[لومړۍ معاصره دوره|لومړنۍ عصري دوره]]** ، چې د 16 پیړۍ په پیل کې پیل شوه او د اروپا په تاریخ کې د رینسانس او د اکتشاف عمر په څیر مهم پړاوونه شامل وو.  
* **[[اواخر دوره مدرن|وروستنۍ عصري دوره]]** ، چې تقریبا د 18 پیړۍ په مینځ کې پیل شوه او د پام وړ مرحلې لکه اوه کلنې جګړې ، د فرانسې انقلاب ، صنعتي انقلاب ، او لوی توپیر پکې شامل وو. په دې موده کې، د بشر په تاریخ کې د لومړي ځل لپاره، د نړۍ نفوس په 1804 کې یو ملیارد خلکو ته ورسید. راتلونکی ملیارد ته رسیدل یوازې د یوې پیړۍ څخه لږ څه وخت نیسي (1927). 

معاصر تاریخ د تاریخي پیښو مجموعه ده چې سمدستي د اوسني سره تړاو لري.

## اړوندې پوښتنې

* عصريیت
* ماډرنیزم
* وروستۍ نوواله
* د عصري ادبیاتو تاریخ

## پايليکونه

## حوالې

* انګليسي ويکيپېډيا «Modern history»۲۸ سپتمبر ۲۰۱۶. 
وېشنيزه:بشريت تاريخ
وېشنيزه:بشريت تاريخ څنګپټه
کرېسمېس ټاپو

کرېسمېس **ټاپو** د هند په بحر کې د جاوا ټاپو سویل په 320 کيلومترۍ کې په سویل ختیځ آسیا کې موقعيت لري.

د کرېسمېس ټاپو د خپل جغرافیایي موقعیت له امله د اوقیانوس په وچه کې موقعیت نلري، مګر د سیاسي تړاو له امله. د کرسمس ټاپو هم د اسټرالیا د نورو مستعمرو په پرتله د اندازې او اهميت له امله له استراليا څخه جلا بیرغ لري.

## نوم ورکول
پښتو نوم یې له انګلیسي څخه اخیستل شوی دی. دا ټاپو په 1643 کې د کرېسمېس په ورځ **د ویلیم مینورس** لخوا کشف شو.

## نیټه
ښي
د کرېسمېس جزیره په ۱۶۴۳ کال کې د ویلیم مینورس په نوم یوه انګلیسي کپتان کشف کړه، د دې ټاپو نوم ځکه دی چې کپتان ماينور دغه ټاپو د ډېسمبر په ۲۵ مه چې د کرېسمېس ورځ ده کشف کړه. د کرېسمېس ټاپو په 1888 کې د برېتانوي کالونۍ سره یوځای شو، او د دې ټاپو د فاسفیت کانونو څخه د فاسفیت کان کیندنه په 1890 کې پیل شوه. د ۱۹۵۸ کال د اکتوبر په لومړۍ نېټه برتانیې د کرېسمېس ټاپو کنټرول او اداره استرالیا ته وسپارله. د ټاپو دوه پر دریمه برخه د ملي پارک په توګه پېژندل کیږي

## سیاست
د دې ټاپو والي ښاغلی نیل لوکاس دی، چې د ۲۰۰۶ کال د جنورۍ په ۳۰مه د استرالیا د حکومت له خوا د دغه ټاپو د والي په توګه وټاکل شو.

## جغرافيه
ښي|200x200px
د کریسمس ټاپو مساحت 135 مربع کیلومتره دی او نفوس یې 1,493 تنه دی.

د دې ټاپو پلازمینه د Flying Fish Cove په نوم یادیږي، چیرې چې د ټاپو ډیری نفوس ژوند کوي.

د کرسمس ټاپو تر ټولو لوړه نقطه، موری هیل د 361 متره لوړوالی سره د ټاپو په مرکز کې موقعیت لري.

## خلک
د کرېسمېس ټاپو اوسیدونکي 70٪ چینایي، 20٪ اروپایان او 10٪ مالايي دي.

همدارنګه، د کرېسمېس ټاپو د نفوس 36٪ بودا مذهب، 25٪ مسلمانان او 18٪ عیسویان دي.

د کرسمس ټاپو رسمي ژبه انګلیسي ده. په جزیره کې چینایي او مالیاتي ژبې هم کارول کیږي.

## اقتصاد
واحد پول جزایر کریسمس دلار استرالیا با واحد جزء سنت نام دارد.

د فاسفیت کانونه د کرېسمېس ټاپو د خلکو یوازېنی مهم اقتصادي فعالیت دی، د اسټرالیا حکومت د ۱۹۸۷ کال په ډسمبر کې دغه کانونه وتړل خو په ۱۹۹۱ کال کې یې د فاسفیت کانونه بیا پرانیستل. کب نیول د کرسمس ټاپو د خلکو لپاره د ژوند کولو یوه بله لاره ده

## پای ليک

وېشنيزه:ټاپوگان
وېشنيزه:ټاپوییز هیوادونه
وېشنيزه:ټاپووزمه
وېشنيزه:ټاپوان
وېشنيزه:ټاپو ییز هیوادونه
وېشنيزه:Pages with unreviewed translations
اکروتيري او دېکېليا

**اکروتيري او دېکېليا**  د قبرس په جزیره کې د برتانیا تر کنټرول لاندې د دوو سیمو نومونه.  د بریتانیا بهرنۍ سیمه د قبرس په ټاپو کې ده. هغه سیمې چې د برتانیا پوځي اډې او تاسیسات پکې شامل دي

## تاريخ
دا دوه اډې د قبرس له خپلواکۍ راهیسې د انګلستان او شمالي ایرلنډ تر کنټرول لاندې دي.

## سیاست
برېتانیا د مدیترانې په سمندرګي کې د خپلو تګلارو له مخې دغه دوه اډې په واک کې لري او له هغو څخه پوځي استفاده کوي.

د دې ولسوالۍ قوماندان جیمي ګورډن دی او د تاسیس کال یې 1960 دی.
## جغرافيه
اکروتيري په سوېل کې کې او دېکېليا د قبرس د ټاپو په سوېل ختیځ کې موقعیت لري.
د اکروتيري او دېکېليا ایپسکوپي کنټونمینټ مرکز دی چې د اکروتيري سکټور کې موقعیت لري. دا هیواد د اکروتیري په نوم یو مشهور کلی لري او د اکروتيري په سیمه کې موقعیت لري.

د دې دوو اډو ټوله مساحت 255 مربع کیلومتره :en:1 E7 m² او نفوس یې 14,000 دی چې د برتانوي کارمندانو او سرتیرو په شمول (د نفوس نیمایي برخه).

د اکراتري او داکیلیا رسمي ژبې انګلیسي او یوناني دي او په دې هیواد کې نښې په دې دوو ژبو لیکل کیږي.

## سرچينې

* ويکيپېډيا ګډونوال «Akrotiri and Dhekelia». در انګليسي ويکيپېډيا ۲۹ ډېسمبر ۲۰۱۰.

وېشنيزه:هېوادونه
وېشنيزه:نيمه خپلواک هېوادونه
وېشنيزه:پوځي اډې
وېشنيزه:برېتانيا
د برېتانيا د هند سمندر سيمه

**د برېتانیا د هند سمندر سیمه**  د چاګوس آرکیپیلاګو سره یوځای د برتانیا د بهرنیو سیمو څخه یو دی. دا د هند په بحر کې د انګلستان او شمالي آیرلینډ د سلطنت په توګه پېژندل کیږي او موقعیت یې د ختیځ اندونیزیا ، لوېدیځه افریقا او سویلي هند ترمینځ دی.

## جغرافيه
ښي|240x240px
دا کمپلیکس د شپږ مرجاني ټاپوګانو او 1,000 کوچنیو ټاپوګانو څخه جوړ دی چې ټول مساحت یې  .

د دې سيمې لوی ټاپو د ديګو ګارسيا په نوم ياديږي چې (مساحت يې ۴۴ کیلومتر مربع) دی د امريکا او برېتانيا ګډه نظامي سيمه ده.

د نرښځیانو له شړلو وروسته، د دغو ټاپوګانو یوازینی نفوس د امریکایي او برېتانوي پوځي ځواکونو دی، چې د (2004 احصایې) له مخې شاوخوا 4000 خلک دي.

## انځورونه

## سرچينې


* ويکيپېډيا ګډونوال «British Indian Ocean Territory». انګليسي ويکيپېډيا ۳ جون ۲۰۱۹.
وېشنيزه:هندو مذهبي لارښودان
وېشنيزه:برېتانيا
وېشنيزه:تړلې سيمې
ايپسکوپي

**ایپسکوپي** (Episkopi) د قبرس د لیماسول ولسوالۍ يو کلی دی چې په جزوي ډول د اکروتیري او ډیکیلیا د برتانیا بهرنۍ سیمې کې دي. دا د لیماسول ښار څخه شاوخوا 14 کیلومتره او د پافوس ختیځ 40 کیلومترۍ کې موقعیت لري. **ایپسکوپي** په اصل کې د کورین په يوه غونډۍ کې اباد سيمه ده، چې د کوریس سیند په څنډه کې يو ځای دی.

## سرچينې

وېشنيزه:اسيايي هېوادونو پلازمېنې
تړلې سيمې

{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:0em; padding-right:12px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;"
|-
| style="text-align:right;" | 
{| border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="float; margin:em" align="left" 
|-
[کيڼ|بټنوک|300x300px| [اروپایي ټولنه|د اروپایی اتحادیې هېوادونو پورې تړلې سیمې]]
**انحصاري سیمه** یا تړلې **سیمه** هغه سیمه یا منطقه یا قلمرو ده چې له سیاسي پلوه خپلواکه نه وي او د بل هېواد تر څارنې لاندې اداره کیږي. معمولا، دا سیمې د هېوادونو له اصلي خاورې بهر موقعیت لري یا د هېواد له اصلي خاورې سره هیڅ ځمکنۍ اړیکه نلري.

## د تړلو سیمو لېست
په دې لېست کې هغه سیمې شاملې نه دي چې د مختلفو حکومتونو لخوا ادعا شوې، لکه انټارکټیکا یا د ملګرو ملتونو لخوا د غیر ځاني حکومت کولو سیمو په توګه لیست شوي. 

### نيوزيلنډ

### ناروې

### انګلستان

### امريكا متحده ايالات

## د نورو توکو لیست
په دې لیست کې هغه ځايونه شامل دي چې په بشپړ او قانوني توګه یو هېواد دی مګر د تړلې سيمې په توګه پیژندل کیږي او د خپل هېواد کوډ لري.

### آسټرالیا

### چین

### ډینمارک

### فینلینډ

### فرانسه

### هالینډ

### ناروې

### امريكا متحده ايالات

## سرچينې

* ويکيپېډيا ګډونوال «Dependent territory».انګليسي ويکيپېډيا ۱۵ اپرېل ۲۰۱۹.
وېشنيزه:هېوادونه
وېشنيزه:تړلې سيمې
وېشنيزه:نيمه خپلواک هېوادونه
د چين ځانګړې اداري سيمې

**ځانګړې اداري سيمه** ( په لاتين : Special administrative region ) د چين د ولسي جمهوريت تر څارنې لاندې خپلواکې سيمې دي چېد چين د اصلي خاورې برخه نه ده. 

## اړوندې پوښتنې

* د چین د ولسي جمهوریت د ښارونو لیست

## سرچينې

وېشنيزه:چينايي امپراتوران
وېشنيزه:اسيايي هېوادونه
وېشنيزه:چين
نيمه خپلواک هېوادونه

**په محدوده توګه په رسميت پېژندل شوي هېوادونو نوملړ** کې هغه هېوادونه شامل دي چې د ټولو هېوادونو له لوري په ديپلوماتيکه توګه په رسميت نه دي پېژندل شوي. 
بندانگشتی|300px|قرمز: کشورهای عضو سازمان ملل که حداقل یک کشور عضو دیگر از سازمان ملل آن‌ها را به رسمیت نمی‌شناسد.زرد: کشورهای غیرعضو سازمان ملل که حداقل یک کشور عضو دیگر از سازمان ملل آن‌ها را به رسمیت شناخته است.آبی: کشورهای غیر عضو سازمان ملل که توسط کشورهای غیر عضو سازمان ملل، به رسمیت شناخته می‌شود.

## د ملګرو ملتونو غړي يا استازي هېوادونه
هغه غړي هېوادونه چې لږ تر لږه د ملګرو ملتونو د یوه غړي لخوا په رسمیت نه پېژندل کیږي:

کشورهای ناظر که حداقل توسط یکی از اعضای سازمان ملل به رسمیت شناخته نمی‌شود:

## کشورهایی که نه عضو سازمان ملل هستند و نه ناظر
کشورهایی که حداقل توسط یکی از اعضای سازمان ملل به رسمیت شناخته شده است:

کشورهایی که تنها توسط کشورهای غیر عضو سازمان ملل به رسمیت شناخته می‌شوند:

## جستارهای وابسته

## منابع

رده:فهرست‌های کشورها
رده:کشورهای کم‌رسمیت یا غیررسمی
شخصي شبکه

خصوصي شبکه (Personal Area Network) عبارت له یوې داسې شبکې څخه ده چې د محدودو ارتباطي وسایلو څخه په گټه اخیستني د یوه فرد په چاپیریال کې شتون ولري.
لکه تلیفون , مبایلونه , چاپ کونکي ... په کارکیږي.
په پورته عکس کې په آسانۍ سره ددې شبکې په اړه معلومات ترلاسه کولای سی.
سیمه ییزه شبکه

سیمه ییزه شبکه (Local Area Network) یوه کمپیوټری شبکه ده چې یو محدود ځای لکه کور , کاري دفتر یا یو اپارتمان تر پوښښ لاندې راولي.
سیمه ییزه شبکه (LAN) لکه څنګه چې یې له نامه څخه معلومیږي هغه شبکه یا نیټورک دی چې په هغه ځایونو کې چې د پراخوالي له پلوه کوچني وي جوړیږي.
لکه د یو دفتر نیټورک , د یوه کور نیټورک او نور.
په نوموړي شبکه کې محدود شمېر کمپیوټرونه او د تړلو کېبلونه کارول کیږی.
پراخه شبکه

پراخه شبکه (Wide Area Network) هغه شبکه ده چې د بیلابیلو سیمو او حتی هیوادونو ترمنځ جوړیږی په هغه صورت کې چې د محلي شبکو شمیر زیاتولی کوي او نوموړې شبکې له یو بل سره په تړاو کې وي چې دهمدې محلي شبکو د یوځای کیدو څخه پراخه شبکه (WANs) رامنځته کیږی.
د تعریف له مخې (WAN) داسې شبکې دي چې د میلونو په حساب واټن رانغاړي او د زیات شمېر محلي شبکو (LAN) څخه یې جوړښت اخیستي.
د پراخه شبکو (WANs) ښه بیلگه انټرنیټ دی په میلیاردونه کمپیوټرونه او کاروونکې لري.
لویه ښاري شبکه

لویه ښاري شبکه (Metropolitan Area Network) هغه کمپیوټری شبکه ده چې د پراخه شبکو د ټیکنالوجۍ څخه په استفادې په یو ځانګړي جغرافیوي موقعیت مثلاً یو ښار یا یو هیواد کې جوړیږي.
لنډیز: په لنډ ډول باید ووایو چې LAN هغه شبکه ده چې په یو محل مثلاً دفتر، کور، اپارتمان او نورو کې د کمپیوټرونو د تړلو لپاره کارول کیږي چې دې ډول شبکې ته کورنۍ شبکه یا کورني جال هم ویل کیږي. MAN هغه شبکه ده چې په سیمه ایز ډول یا د یو ښار د کمپیوټرونو د تړاو لپاره او WAN هغه شبکه ده چې د هیواد دننه او ټولې نړۍ ته لاسرسی لري.
کلاینټ او سرور

**خدمتي کمپیوټر** (Server): هغه کمپیوټر ته ویل کیږي چې په شبکه کې خپل معلومات او منابع شریکوي. ځینې مهم او د یادونې وړ (Servers) عبارت دي له:
* د فایلونو ساتونکی یا وړاندې کوونکی کمپیوټر File Server

* د فایلونو انتقالوونکی FTP Server

* ویب سرور یا د ویبپاڼو خدمتی کمپیوټر HTTP Server, Web Server

* د بریښنالیک لیږدولو خدمتي کمپیوټر Mail Server

* د فاکس لیږدوونکی خدمتی کمپیوټر Fax Server
او داسې نور ...

**کلاینټ** (Client): هغه کمپیوټر ته ویل کیږي چې د شبکې یا نیټورک شریکي شوې منابع کاروي او هغوی ته لاس رسی لري
په لنډ ډول باید ووایو چې Server منابع شریکې او وړاندې کوي او Client ترې استفاده کوي چې دغې تړاو ته (Client/Server relationship) وایی.
نوري فایبر کیبل

فایبر اپتیک یا د نوري فایبر کیبل لکه د نامه څخه چې یې ښکاري سیګنالونه د رڼا یا نور په بڼه لیږدوي او هیڅ بریښنایی سیګنال نه شي کولای د نوري فایبر څخه تیر شي ځکه خو دا ډول کیبلونه د خارجي څپو د زیانونو څخه چې بریښنایی څپې دي په بشپړ ډول خوندي دي.

نوري فایبر د لوړ Bandwidth ، لوړې چټکتیا، په لیرو فاصلو د سیګنالونو د انتقال د توانایۍ او د زیاتو معلوماتو د لیږدولو د ظرفیت لرونکی دی. دا ډول کیبل په منځنۍ برخه کې یو نری او نازک شیشه یي استوانه cylinder لری چې د core په نوم یادیږي، نوموړې استوانه د یو سخت پوښ په وسیله احاطه شوې او په پای کې د یو باند یني پوښ په وسیله ټول کیبل پوښل کیږي.ځینې وختونه په منځنۍ برخه کې د ښیښې پر ځای پلاستیک کارول کیږي. پلاستیک په اسانۍ سره د بدلون وړ او ډیر حساس نه دی خو د شیشې په پرتله په زیاته فاصله د سیګنالونو د لیږدولو ځواک نه لري.

په هر رڼایي سپڼسي کې د رڼا د لیږدولو هر لیږدوونکی conductor یا هادي یوازې په یوه لوري سیګنالونه لیږدولی شي ځکه خو د تل لپاره یو لوری لیږدونکی او بل لوری اخیستونکی وي. پر همدې بنسټ د نوري فایبرونو زیاتره ډولونه د دوه ښاخونو لرونکی وي چې هر یو یې د بیل پوښ لرونکی او بیا دواړه ښاخونه په یو بهرني پوښ پوښل کیږي او یا کیدای شي چې دوه بیل بیل کیبلونه وي. د نوري فایبر په ډیری ډولونو کې د رڼا د لیږدولو منځنی هادي د یو شیشه یې یا پلاستیکي پوښ په وسیله د لا پیاوړتیا په موخه پوښل شوی وي.

رڼایي سپڼسی د ډیر زیات بینډویډت لرونکی دی چې په یوه ثانیه کې یې سرعت د لس ګیګابایټو څخه عبارت دی. همدارنګه ځینې ازمایښتونه ښایي چې نوري فایبر کولی شي تر 200Gbps په اندازه معلومات ولیږدوي.

د نوري فایبر د سیګنالونو د لیږد اعظمي فاصله د دوه کیلومترو نه تر سل کیلو مترو پورې ده. انسټالول یې یو څه ستونزمن او حساس کار دی، قیمت یې د کیبل د ټولو ډولونو څخه لوړ دی، د مختلفو نښلوونکو یا کنکټرونو لکه ST, SC, MIC او MT-RJ څخه استفاده کوي. د نورو ټولو کیبلونو په پرتله د خارجې زیانونو او څپو څخه کم او یا هیڅ نه اغیزمن کیږي.

نوري فایبر په دوه ډوله دی، یو یې single mode کیبل دی چې یو شیشه یی فایبر لري او بل یې multi mode چې په منځنۍ برخه کې دوه او یا څو ښیښه یی فایبرونه لري. سینګل موډ کیبلونه ډیر قیمتی او د لایزر پر بنسټ د سیګنالونو د لیږدولو ټیکنالوجي کاروي او په اوږدو واټنونو کې کارول کیږي. د ملټي موډو کیبلونو قیمت کم او د LED یا Light Emitting Diodes سره کار کوي.

د نوري فایبر د زیات قیمت په پام کې نیولو سره دا ډول کیبل یوازې په هغه حالت کې کارول کیږي چې زیاتې چټکتیا ته اړتیا وي او په اوږدو واټنونو کې سیګنالونه لیږدول کیږي. خو اوس مهال د نوموړو کیبلونو د قیمت په یو څه راپریوتو او د ښه امنیت په لرلو سره (ځینې هیکران ضعیفه کیبلونه Leak کوي او معلومات ترې غلا کوي) په ډیری شبکو کې د backbone په ډول او همدارنګه په هغه شبکو کې چې پکې زیات معلومات، غږونه او نور لیږدول کیږي کارول کیږي.
سټار توپولوژي

د نیټورک په نورو بڼو کې د ستونزو له امله ستوري ډوله بڼه نن سبا د نیټورک د ډیرو کارول کیدونکو او تایید وړ ټوپولوجیو څخه ده.
د نیټورک په دا ډول بڼه کې شامل کمپیوټرونه د یو ټوټه یا سیګمینټ کیبل په وسیله د یوې مرکزي آلې یا Hub سره تړلي وي، کله چې یو کمپیوټر معلومات لیږدوي نوموړي معلومات لومړی مرکزي هب ته ځي او له هغه ځایه په نیټورک کې ټولو شاملو کمپیوټرونو ته استول کیږي، ټول کمپیوټرونه نوموړي معلومات معاینه کوي او یوازې د هغه کمپیوټر له خوا چې معلومات د هغه په ادرس استول شوي منل کیږي.

په ستوري ډوله شبکه کې د ټول نیټورک ویجاړیده یوازې د مرکزي هب د ویجاړیدو له امله رامینځ ته کیږي او په انفرادي ډول د کوم کمپیوټر د غوڅیدو یا زیانمن کیدو له امله یوازې هماغه کمپیوټر په نیټورک کې له کاره لویږي او نوره شبکه خوندي پاتې کیږي.

د سټار نیټورک بله ګټه دا ده چې په اسانۍ سره په دا ډول شبکه کې راپیښې ستونزې له مینځه وړلای شو ځکه چې د نیټورک آلات پکې د یو مرکز سره تړلې وي او د نیټورک اداره کوونکی کولی شي بیلابیلې ستونزې یو له بل څخه بیلې او د هغوی د له مینځه وړلو لپاره ګام واخلي.
بس توپولوژي

په دا ډول نیټورک کې ټول کمپیوټرونه یوازې د یو کیبل سره تړلې وي. د نیټورک دا بڼه چې Linear Bus په نامه هم یادیږي او د نیټورک تر ټولو ساده شکل دی چې یو وخت د کمپیوټرونو د تړلو یوه عامه لاره او میتود وو.
خو دا لاره یو څه ستونزې او غلطیانې لري او هغه دا چې د کیبل د یوې برخې په غوڅیدو یا ویجاړیدو سره ټول نیټورک ویجاړیږي. د نوموړي ټوپالوجۍ ټول کمپیوټرونه د کیبل د یو سیګمینټ په وسیله په یوه مستقیمه کرښه تړل کیږي تاسو یې په لانديني انځورکې کتلی شئ.په bus ټوپالوجۍ کې معلومات داسې لیږدول کیږي چې کله یو کمپیوټر اړ وي چې معلومات ولیږدوي، نوموړي معلومات په بیلو بیلو برخو تجزیه کوي چې د پیکیټ Packet په نامه یادیږي او د بریښنایی سیګنالونو په ډول یې لیږدوي داسې چې نوموړي سیګنالونه په ټول کیبل کې خوریږي او ټولو تړلیو کمپیوټرونو ته رسیږي خو ولې یوازې هغه کمپیوټر چې د لیږونکی کمپیوټر له لوري یې نوموړو معلوماتو ته ادرس ورکول شوی نوموړي معلومات اخلي او قبلوي یې.

په Bus بڼې کې په یو وخت کې یوازې یو کمپیوټر کولی شي معلومات ولیږدوي ځکه خو باید ټول کمپیوټرونه د نیټورک وخت سره شریک کړي. په همدې بنسټ که په دا ډول شبکه کې د کمپیوټرونو شمیر زیاتیږي د نیټورک فعالیت هم ورسره ورو کیږي او د دې لپاره چې تر څو یو کمپیوټر ته د معلوماتو د اخیستلو او لیږلو وار ور رسیږي باید ډیر انتظار وکړي.

په Bus نیټورک کې کله چې یو سیګنال لیږدول کیږي نو تر هغې چې نوموړی سیګنال د یو کمپیوټر له لوري ونه منل شي د نیټورک په کیبل کې ښکته او پورته ځي او راځي او نور کمپیوټرونه نشي کولای چې معلومات ولیږدوي چې دې حالت ته Signal Bounce وایي. د دې لپاره چې د نوموړي کار مخنیوی وشي نو ټول سیګنالونه باید د کیبل په پای کې له مینځه یوړل شي. په بس نیټورک کې نوموړې دنده د Terminator په نوم یوه آله سرته رسوي چې د کیبل د دواړو خواوو سره نښلول کیږي او په کیبل کې لیږدیدونکي سیګنالونه چې پای ته رسي هغوی جذبوي او کیبل د نورو سیګنالونو د لیږد لپاره پاکوي.

په Bus نیټورک کې کله چې کیبل په کومه برخه کې غوڅ شي نو سیګنالونه نه terminate یا نه جذبیږي او د سیګنالونو د یو سره څخه بل سر ته دوامداره تګ راتګ یا سیګنال بونس رامینځ ته کیږي او ټول نیټورک د فعالیت څخه لویږي

د بس نیټورک د پراختیا یا غزولو لپاره د کیبل بیلې بیلې برخې segments د BNC نښلوونکي په وسیله سره نښلول کیږي. دا چې بس بڼه یو څه ستونزې لري او یوازې د کیبل د یوې برخې په ویجاړیدو سره ټول نیټورک ویجاړیږي ځکه خو د بس نیټورک ځای نن سبا سټار Star ټوپولوجۍ نیولی.
آی پي ادرس

د TCP/IP د پروټوکول ټولې برخې په شبکه کې یو کمپیوټر د هغه د IP ادرس څخه پیژني، د شبکې هر سیستم او آله باید د ځانګړې او بیل آی پي ادرس څښتن و اوسي تر څو د شبکې نور سیستمونه د همدغه ادرس یا پتې له مخې ورسره په تړاو کې و اوسي او هغه څه چې نوموړي سیستم ته لیږدوي د هغه د همدغه ادرس په پیژندلو سره هغه ته ولیږدوي.

یو IP ادرس د 32 بیټو (Bits) څخه جوړ شوی چې اته بایټه کیږي او هر بایټ پکې د بل څخه د یو ټکي په وسیله بیلیږي لکه 190.170.10.140 . د اتبه بیټو په حساب تر ټولو لوی عدد (11111111) دی . نو په دغه حساب تر ټولو لوی آی پي ادرس به عبارت وي له (11111111.11111111.11111111.11111111) څخه، نوموړی آی پي ادرس مو د دوو یا Binary System پر بنسټ حساب کړو،که نوموړی عدد د لسو سیستم یا اعشاري سیستم Decimal System ته واړوو نو تر ټولو لوی آی پي ادرس به عبارت وي له 255.255.255.255 څخه.

په یوه آی پي ادرس کې د ټکو په وسیله بیل شوی هر عدد د Octet په نوم یادیږي او د پورته حساب له مخې د صفر څخه تر 255 پورې قیمتونه اخیستلای شي او په هر اوکټیټ کې 256 ادرسونه راتللای شي چې ورڅخه ټول(256 x 256 x256x256) یا 4.3 څلور اعشاریه درې ملیارده ممکن آی پي ادرسونه لاس ته راځي، خو د آی پي ادرسونو د ځینو جوړښتونو له مخې نوموړي ټول ادرسونه نشي کارول کیدای د بیلګې په ډول صفر (0) د کورني نیټورک ادرس ښایي او 255 په شبکه کې د ټولو شاملو کمپیوټرونو لپاره د بروډ کاسټ broadcast په ډول استعمالیږي، له همدې امله حقیقي آی پي ادرسونه د یو 1 څخه تر 254 پورې قیمتونه اخلي (کاروي).

یو آی پي ادرس د دوو برخو څخه جوړ شوی، لومړۍ برخه یې د شبکې یا نیټورک برخه او دوهمه یا اخیري برخه یې د هاسټ برخه ښایي. مثلاً په 174.25.208.18 ادرس کې شاید لومړۍ برخه یا 174.25 د هغه شبکې ادرس وي چې کمپیوټر ورسره تړلی او دوهمه برخه 208.18 خپله د نوموړي کمپیوټر یا هاسټ ادرس دی، له همدې کبله کله چې معلومات د یو څو سره تړلیو شبکو تر مینځ لیږدول کیږي نو د آی پي ادرس د نیټورک برخه دا دنده لري چې مطلوب نیټورک په نښه کړي، کله چې معلومات نوموړي نیټورک ته راورسیږي بیا د هاسټ د برخې دنده ده چې د همدې محلي شبکې دننه هغه کمپیوټر په نښه کړي چې معلومات ورته لیږل کیږي.

د آی پي ادرس ښه بیلګه ستاسو ګرځنده تلیفون نمبر دی، د بیلګې په ډول که ستاسو د موبایل نمبر 0778 026 905 وي، تاسو پوهیږئ چې د شبکې برخه چې ایم ټي این دی 0778 او پاتې ارقام د نوموړې شبکې دننه ستاسو د خپل ګرځنده تلیفون ادرس ښایي. که تاسو ته څوک تلیفون کوي د هغه تلیفون لومړی شبکې (ایم ټي این) ته ځي، هلته دا کتل کیږي چې آیا په شبکه کې نوموړی نمبر فعال دی او کنه، که نمبر مو فعاله وي تاسو ته د شبکې له لوري زنګ راځي او که نه وي تلیفون کوونکی د نمرې د نه شتون ځواب یا نه فعالیت ځواب اوري.

د دې لپاره چې د یو IP ادرس د نیټورک او هاسټ Host برخې څه ډول وټاکل شي آی پي ادرسونه په مختلفو ګروپونو یا کلاسونو ویشل شوي دي.
میش توپولوژي

په دغه ډول توپولوژي کی هر کمپيوټر په يوه شبکه کی له نورو کمپيوټرونو يا وسايلو سره د بيل بيل مزي پواسطه وصل وي او همدارنګه که پدی ډول توپولوژي کی که کوم کمپيوټر  ناکاره شي نوره شبکه خپل کار تر سره کولى شي د يادونی وړ ده چی دا توپولوژي اوس مهال په بی مزيو شبکو کی ډيره کاريږي دغه توپولوژي ددی له امله چی لگښت پری زيات کیږي په هر ځاى کی نه کارول کیږي.

Mesh Topology دوه ډولونه لري:
Fully connected mesh topology 
Partial connected mesh topology
په لمړي ډول کی به خامخا يو کمپيوټر له بل کمپيوټر يا وسيلی سره دجلا مزي په مټ نښلول شوى وي او نيغ په نيغه به يو له بل سره اړيکه ټينگوي مګر په دوهم ډول کی ځنی کمپيوټرونه له ټولونورو کمپيوټرونو سره نښلول شوى او ځني نور بيا يواځي له هغه کمپيوټر ونو يا وسيلو سره نښلول شوى وي چی ډير کار ورسره لري يا تر ټولو ډير معلومات ( خبرتوکی ) سره ليږدوي.
فایرفاکس

فایرفاکس (یا موزیلا فایرفاکس) یو وړیا او خلاصې سرچینې ویب براوزر دی چې د موزیلا فاونډیشن لخوا رامینځته شوی دی.
رینګ توپولوژي

د دغې توپولوژي له لاری کولى شو کمپيوټرونه او نور وسايل د مزيو ديوی کړئ له لاری سره ونښلوؤ.
د Bus توپولوژي په څير دلته دمزيو ددواړو سرونو د بندولو ( Termination ) ته اړتيا نه ليدل کیږي. 
پدغه ډول توپولوژي کی سيګنال يا معلومات د همدغه يوه مزي څخه چی کمپيوټرونه يی دکړۍ په څير سره نښلولي تيريږي او همدا راز ددغی کړۍ په ترڅ کی چی کوم کمپيوټرونه شتون لري له هغو څخه هم تيريږي تر څو خپل د پام وړ کمپيوټر ته ورسيږي پدغه توپولوژي کی د يوه کمپيوټر ناکاره کیدل د ټولی کړۍ د ناکاره کیدو لامل هم کیدى شي.
نارنج ماڼۍ

**نارنج ماڼۍ** د زاړه کندهار د ښار مرکزي کلا ( ارګ ) او د پاچا د اوسيدلو مېنه وه، چي د سرپوزې د غره ختیځ لوري ته ودان وو.

دا ماڼۍ د تاريخ په کتابو کي کابو ۲۵۰۰ کاله قدامت لري.

دا ښار خورا محکمه وو، ځکه ۷ کلاوي ( حصارونه ) ورباندي راګرځيدلي وه، دي ښار پنځه دروازي درلودي، لکه ماشور، باباولي، ويس قرني، خواجه خضر او د علی قاپي دروازه، د ښار د کلاوو برجونه تر پنځوسو اوښتئ وو، او دا ښار د مثلث په شکل جوړ و.

د نارنج ماڼۍ شاوخوا سیمه د روسي يرغلګرو سره د جهاد په څلورلس کلنه دوره کي د مقاومت ستر مرکز ګرزیدلی و، او د مهماتو لوی ډیپوګان پکښي وه، ځکه ډير وران او د خلګو له نظره پناه سوی دی.
محمد یارمطاقلو

**محمد یارمطاقلو** (په مشهد کې د می په 2002 کې زیږیدلی) د ایراني سینما یو لوبغاړی دی.

## فلمونه
* زما د پلار په اجازه

## سرچینې
*
سرپوښ بازار

سرپوښ بازار د افغانستان له لرغونو بازارونو دي چي دوه نيمي پېړۍ وړاندي د کندهاري سردار کهندل خان په امر د کندهاري معمارانو په لاس جوړ سو.

کهندل خان له ۱۸۴۲-۱۸۵۵ع د کندهار والي وو چي د سردار پاينده محمد خان ۱۲ زوی وو.

سرپوښ بازار ته څلور د ننوتلو لارې دي چي شاه بازار ، کابل بازار ، بامیزو کوڅه او دوهمه بامیزو کوڅه ئې نومونه دي.

دغه بازار کي اوس د کندهار د لاسي صنعت، په ځانګړې توګه د کندهارۍ خولۍ د تولید او پلورلو یو لوی مرکز دئ.
ټایټانیک (بیړۍ)

بټنوک
**ټایټانیک** (په انګلیسي: RMS Titanic) د برتانیا لوکس مسافر وړونکې بیړۍ وه چې د اپریل په ۱۴-۱۵، ۱۹۱۲ کال کې د خپل لومړني سفر په جریان کې د انګلستان له ساوت امپټون څخه نیویارک ښار ته په لاره کې د یخي د کندې سره تر ټکر کولو وروسته ډوبه شوه چې شاوخوا ۱۵۰۰ مسافرین او د کښتۍ پرسونل یې ووژل.
توره غاړه

**توره غاړه** ( pertussis) چي یوه سخته بکتریایی ناروغي ده کله چي کوچني د مرض سره مخ شي نو د (7-21) ورځو څخه وروسته په کوچني د تبي او ذکام علایم ښکاره کیږي ،وروسته ژور ټوخئ مینځ ته راځي، ټوخۍ په شپه کي سخت وي او اکثره وخت استفراق ورسره تړلئ وي.

کله چي پوه سئ چي کوچنی مو مریض دی نو بهتره داده چي کوچني پر وخت ډاکټر ته بوزئ ترڅو تشخیص او علاج یي په سمه توګه وسي.

**يادونه:** ژر تر ژره طبي یا صحي مرسته وغواړی که چیري کوچنی د لاندي مشکلاتو څخه یو مشکل ولري:

1.که کوچني مړځوانده وي ، جیټکي یا ریږد ( Seizure) ولري او یا یی په ستوني کي بندوالئ راځي.

2.که کوچني په ساه اخستلو کي مشکل ولري او یايي د ټوخي په وخت کي ژبه او شونډان شنه کیږي.

**مخنیوی:**

د مخنیوي یوازنئ لاره یي واکسین دی،کله چي کوچنی پیدا سي نو وخت پر وخت باید صحي مرکز ته د واکسین لپاره یووړل سي او ټول واکسینونه باید ور و لګول سي.
واګنر ډله

**د واګنر ډله د روسيې يوه پوځي ډله ده** چې د ځینو لخوا د خصوصي نظامي شرکت (یا د خصوصي نظامي قرارداد کولو ادارې) په توګه تشریح شوې او ویل کېږي چې قراردادیانو یې په بېلابېلو جګړو کې برخه اخیستې، له هغې ډلې د سوریې د حکومت په ملاتړ د سوریې په کورنۍ جګړه کې عملیات د اوکراین په ډونباس کې د 2014 څخه تر 2015 پورې د جګړې په جریان کې د ځان اعلان شوي دونیتڅک او لوهانسک د خلکو جمهوریتونو بېلتون غوښتونکو ځواکونو سره مرسته يادولی شو.

## دا هم وګورئ
## سرچینې
بلیک واټر

بلیک واټر یو شخصي وسله وال تنظیم دی چې په ۱۹۹۷ کې د امریکایي سمندري ځواکونو یوه پخوانی افسر “ایرک پرنس”له طرفه د امریکا په نارت کیرولینا ایالت کې جوړ شو.په ۲۰۰۹ کال کې “زی سروس” نوم ورکړل شو چې ورسته په ۲۰۱۱ کال کې د “اکیډمي” په نوم بدل شو.

دا تنظیم کرایه شوي قاتلان لري،د نړۍ هر ګوټ ته سفر کړی شي او د خلکو وژل د دوی دنده ده.د دي تنظیم مقصد په نړۍ کې د امریکا هغه پوځي اهداف پر مخ وړل دي چیرته چې امریکا په ښکاره توګه نظامی بریدونه نشي کولی.یو مثال یې د عراق په جنګ کې د ۲۰۰۳ کال نه تر ۲۰۱۰کال پوري د امریکا د وزارت دفاع سره د ۲۵۰میلیونه ډالرو یو قرارداد دی.خو هیڅوک دقیق معلومات نه لري چې د دومره ډالرو په بدل کې دوی څومره عراقیان و وژل.
ډارک ویب

**ډارک ویب** یا **ډارک نیټ** (په انګلیسي: Dark web) د انټرنېټ یوه پټه برخه ده چې د عادی لټون انجنونو لکه (Google, Bing ...) څخه پټ دی یواځې په ځانګړو براوزرونو باندی لاسرسی ورته کیږی.

ډارک ویب ډیری وختونه د جرمي کړیو لخوا  اسعمالیږي ځینې وختونه د هغه خلکو لخوا هم کارول کیږي چې غواړې خپل معلومات محرم وساتي، لکه د ملکیت سوداګرۍ معلوماتو تبادله یا د سیاسي فعالینو لخوا د یو بل سره د ارتباط ساتلو لپاره کارول کیږي.

## ډارک ویب ته څنګه لاسرسی کیږي؟
ډارک ویب ته د عادې انټرنیټ براوزرونو لکه (Opera , Chrome..) پواسطه باندې لاسرسې نه کیږي. 
یواځې په ځانګړی براوزر چې (TOR browser) نومیږې د لاسرسي وړ دی. 

## څوک ډارک ویب کاروي؟

## ایا ډارک ویب غیرقانوني ده؟

## ایا ډارک ویب خطرناکه ده؟
کوکشیل کیبل

Coaxial کیبل چې په لنډ ډول ورته Coax ویل کیږي یو وخت په نیټورک کې ډیر کارول کیدونکی کیبل وو چې د کم قیمت لرونکی او په اسانۍ سره انسټالیږي کوکسیل کیبل په منځنۍ برخه کې یو لیږدوونکی یا هادي لري، نوموړی هادي د یو تاو شوي فلز په وسیله احاطه شوی چې د هادي او نوموړي فلز تر مینځ یوه جدا کوونکې برخه هم شته.
همدارنګه نوموړی کیبل یو بهرنی پوښ (Cover) هم لري چې د Sheath یا Jacket په نامه هم یادیږي.د نیټورک سیګنالونه یوازې د منځنۍ برخې د هادي په وسیله لیږدول کیږي او نور پوښونه یوازې د باندنیو زیانونو لکه EMI, RFI او نورو څخه د کیبل د ساتلو دنده په غاړه لري.

ځینې کوکسیال کیبلونه زیات شمیر فلزي پوښونه او بیلوونکې برخې لري، په کومه اندازه چې د پوښونو شمیر زیات وي په هماغه اندازه د کیبل قیمت لوړ او د بهرنیو عواملو څخه د زیانمن کیدو چانس یې کم وي.

که په Coaxial کیبلونو کې د منځني لیږدوونکي یا هادي او فلزي تاو شوي پوښ تر مینځ بیلوونکی برخه چې ډیری وخت د Polyvinyl Chloride یا PVC څخه جوړه شوې وي له منځه ولاړه او یا زیانمنه شي نو منځنی هادی د فلز سره چې هغه هم هادي دی تماس پیدا کوي او د نوموړي تماس څخه شارټ پیداکیږي او کیبل نه شي کولی چې د نیټورک ترافیک انتقال کړي.

کوکسیال کیبل نظر Twisted Pair یا TP کیبل ته د خارجي عواملو څخه د زیانمن کیدو کم چانس او نظر رڼایي یا نوري فایبر ته د زیانمن کیدو ډیر چانس لري. د دې لپاره چې د نوموړي زیان څخه یې تر یو بریده مخنیوی وشي نو په هغه سیمو کې چې زیات بیړو بار لري نوموړي کیبل ته باید حفاظتي غښتلی پوښونه واغوستل شي.
د انوشتکین لړۍ

د انوشتکین لړۍ یا انوشتکینیان (په انګریزي: /ænuʃtəˈɡinid/، په فارسي: خاندان انوشتکین) چې همدارنګه د خوارزمیانو د لړۍ (په فارسي: خوارزمشاهیان) په نوم پېژندل کېږي؛ د فارس ترکي ملکانو ته اړونده د سني مسلمانانو لړۍ وه چې ریښه یې د اوغوز ترکي بکتلي قبیلې ته اړوندېږي. د انوشتکینیانو لړۍ له شاوخوا ۱۰۷۷ زکال څخه تر ۱۲۳۱ زکال پورې د خوارزمیانو په سترواکۍ واکمني وکړه چې د نن ورځې د مرکزي آسیا پریمانه برخې، افغانستان او ایران په کې شامل و. دوی په پیل کې د سلجوقیانو او قراختاییانو د ځای ناستو په توګه په حکومتولۍ پیل وکړ او وروسته یې تر هغه مهاله د خپلواکو واکمنانو په توګه واکمني وکړه کله چې مغولانو د ۱۳مې پېړۍ پر مهال د خوارزمیانو سترواکي ونیوله.  

دغه لړۍ د انوشتکین غرچه له خوا رامنځته شوه چې د سلجوقي پاچاهانو پخوانی ترک غلام و چې بیا د خوارزم د والي په توګه وټاکل شو. د هغه زوی لومړی قطب الدین محمد، د خوارزم لومړنی میراثي پاچا شو. انوشتکین کېدای شي د اوغوز ترکمنانو بکتي قبیلې او یا هم چګل، خلج، قبچاق، قنکلي یا اویغور قبیلې ته اړوند وي. =

## تاریخچه
د خوارزمیانو د لړۍ د تاسیس نېټه تر اوسه د بحث موضوع ده. په ۱۰۱۷زکال کې د پاڅون پر مهال خوارزمي پاڅون کوونکو ابوالعباس مامون او د هغه میرمن حوره-جي چې د غزنوي واکمن سلطان محمود خور وه، ووژل. د دغې چارې په غبرګون کې سلطان محمود په خوارزم برید وکړ او د ناسا، رباط او فراوه په ګډون یې ترې یو شمېر برخې ونیولې. په پایله کې خوارزم له ۱۰۱۷ زکال څخه تر ۱۰۳۴ زکال پورې د غزنوي سترواکۍ ولایت وګرځېد. په ۱۰۷۷ زکال کې د دغه ولایت واکمني چې د ۱۰۴۲ یا ۱۰۴۳ زکال را وروسته سلجوقیانو ته اړونده وه د سلجوقي واکمن پخواني ترک غلام، انوشتکین قرچه ته په لاس ورغله. په ۱۱۴۱ زکال کې سلجوقي واکمن احمد سنجر د قطوان په جګړه کې د قراختاییانو له خوا ماته وخوړه او په دې سره د انوشتکین لمسی علاالدین آتسز د قراختايي واکمن یلو داشي غلام شو. 

سلطان احمد سنجر په ۱۱۵۶ زکال کې ومړ. د ګډوډیو په رامنځته کېدو سره د سلجوقیانو واکمني وپاشل شوه او خوارزمشاهانو د سویل پر لور خپل قلمرونه زیات کړل. په ۱۱۹۴ زکال کې د سلجوقي سترواکۍ وروستي سترواک دریم طغرل د خوارزمي حاکم علاالدین تکیش له خوا چې د خراسان یو شمېر برخې او د فارس لویدیځ برخه یې نیولې وه، ماته وخوړه او ووژل شو. تکیش په ۱۲۰۰ زکال کې ومړ او زوی یې علاالدین محمد د هغه ځای ناستی شو، هغه له غوریانو سره جګړه پیل کړه خو غوریانو ورته د اموسیند په اوږدو کې ماته ورکړه (۱۲۰۴ زکال). د خوارزم له نیول کېدو وروسته محمد د قراختاییانو له ارباب څخه مرسته وغوښته او هغه ورته یو لښکر ولېږه. د دغې مرستې پر مټ محمد په هزار اسپ جګړه (۱۲۰۴ زکال) کې پر غوریانو بریالی شو او هغوی یې اړ کړل له خوارزم څخه ووزي. 

له قراختاییانو سره د علاالدین محمد ائتلاف لنډ مهالی و. هغه بیا جګړې ته مخه کړه او دا ځل یې د قراخانیانو په مرسته د قراختاییانو لښکر ته په تالاس کې ماته ورکړه (۱۲۱۰ زکال)، خو اجازه یې ورکړه قراختاییان سمرقند ونیسي (۱۲۱۰ زکال). هغه په ۱۲۱۲ زکال کې قراخانیان او په ۱۲۱۵ زکال کې غوریان له واکه وغورځول. په ۱۲۱۲ زکال کې نوموړي د خپلې واکمنۍ پلازمېنه له ګرګانج څخه سمرقند ته بدله کړه. په دې توګه نوموړي نږدې ټول ماوراالنهر او افغانستان په خپله سترواکۍ کې شامل کړ؛ تر ۱۲۱۷ زکال پورې یې د فارس لویدیځ لوري ته د فتوحاتو له امله له سیر سیند څخه تر زاګروس غرونو او د هندوکش له شمالي برخو څخه تر کسپین (خزر) سیند پورې ټولې سیمې په خپلې سترواکۍ کې شاملې کړې. په ۱۲۱۸ زکال کې د دغې سترواکۍ د وګړو شمېر پنځه میلیونو کسانو ته ورسېد. 

## سرچينې
د راس تړلې سيمه

{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:0em; padding-right:12px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;"
|-
| style="text-align:right;" | 
{| border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="float; margin:em" align="left" 
|-

**د راس تړلې سيمه** (په ) د انټارکټیکا یوه برخه ده چې د سوېلي قطب څخه د دايرې په توګه پیل کیږي او د 160 ° ختیځ مریډین څخه تر 150 ° لویدیځ مریډین څخه تر 60 ° سویلي مدار پورې دوام کوي. دا ځمکه د نیوزیلینډ لخوا ادعا شوې ده.

د دې ځمکې نوم د جیمز کلارک راس له نوم څخه اخیستل شوی چې د راس بحر او د هغې ځینې برخې لکه د ویکټوریا ځمکه او د راس ګلیشیر اصلي برخه يې کشف کړې. د راس ټاپو ، بالني ټاپوګان ، د سکاټ ټاپو او د یخ پوښلي روزویلټ ټاپو هم د راس لینډ برخه دي.
کيڼ|بټنوک| د راس ځمکې غیر رسمي بیرغ

## سرچينې

* ويکيپېډيا ګډونوال «Ross Dependency».انګليسي ويکيپېډيا ۲۳ مۍ ۲۰۱۷.
 
وېشنيزه:تړلې سيمې
جاوا

جاوا (په انګلیسي: JAVA) د نړۍ په سطحه د پروګرام لیکلو ( پروګرامینګ  ) له ژبو څخه يوه پيژندل شوې ژبه ده چې دپروګرام جوړونې ټولې وړتياوې  لري لکه  دمتن ليکل ، دتصوير رسمول ، د رياضی د مغلقو او پيچلو محاسبو تر سره کول ، ګرځنده تصويرونه  ( Animation ) جوړول او داسې نور ...

. نن ورځ جاوا د انټر نيټي د ويبپاڼو د طراحی او جوړونې له پاره ښه او مناسبه ژبه ده . په زړه پورې خبره يې داده  چې په جاوا کې جوړ شوي پروګرامونه  د وزن له پلوه  ډير سپک وي چې کمزوری کمپيوټرونه يې  هم  چلولی شي .په موبايل تليفونونو  کې زياتره سافتويرونه هم  د جاوا ژبې محصول دي . بله ځانګړتيا يې داده چې مستقله ده يعنې د کمپيوټر په هر عامل سيستم ( Operating System  )کې کار کولی شي . 

د امنيت کچه يې هم  لوړه ده. جاوا ژبه دلومړي ځل له پاره د  (سان مايکرو سيستمز) شرکت له خوا منځ ته راغلی ده ، دا يو امريکايي شرکت دی چې د کمپيوټر د سافټويرونو او هارډ ويرونوپه برخه کې فعاليت کوي .

نوموړي  شرکت په ١٩٩٠ م کال کې يو ه څيړنيزه  پروژه د گرين(  Green) په نا مه پيل کړه . هدف  يې  د يوې داسې نوې ژبې جوړول و چې هغه  په مجموع کې  د C  او ++C ژبو ځای ونيسي . په پايله کې  ټول هغه مثبت ټکي چې په هغو دواړو ژبو کې وو ، هغه په دې ژبه کې را ټول شول.

ددې ژبې ليکونکی ( جيمز ګاسلينګ )  و هغه  په لومړي سر کې يې  دغه جوړه شوې  ژبه  د Oak (څيړۍ _ بلوط) په نامه ونوموله .
خو کله چې دې ژبې  نيټ ته لاره پيدا کړه نو د ځينو حقوقي ستونزو له امله يې نوم په جاوا بدل  شو.
دګرين پروژه په لومړيو وختونو کې د له منځه تللو په حال کې وه خو کله چې په ١٩٩٣ م کال کې Web د انټرنيت نړۍ ته لاره پيدا کړه ، نو په دې وخت کې  د جاوا ژبې ته هم اړتيا پيدا شوه . همدا سبب و چې (سان مايکرو سيستمز) شرکت د١٩٩٥ م کال  د مۍ په مياشت کې جاوا په تجارتي  بڼه بازار ته وړاندې کړه او په همدې کال کې Netscape Navigator هم له دې ژبې څخه  خپل ملاتړ اعلان کړ.

په ١٩٩٦ م کال کې د سن مايکروسيستمز شرکت   دجاوا ژبې د Java Development Kit په نامه برخه  غښتلې کړه.

په کال ١٩٩٧ کې د (سان مايکرو سيستمز)  شرکت د مايکروسافټ پر ضد شکايت وکړ، او نوموړي شرکت يې په دې تورن کړ چې په خپل قرارداد يې وفا  نه ده کړې او جاو ا يې  په Internet Explorer کې کارولې ده.

په وروستيو وختونو کې (سان مايکرو سيستمز) شرکت د JDK2.1 Swing تر نامه لاندې د ګرافيکي چارو له پاره يو بل پوستکالي ( سافتوير)  نړۍ ته وړاندې کړچې اوس مهال د نوموړي پوستکالي پنځم ورژن ( نسخه ) هم بازار ته وړاندې شوی دی .
ګوګل ډرایو

ګوګل ډرایو د فایل ذخیره کولو او همغږي کولو خدمت دی چې د ګوګل لخوا رامینځته شوی. د اپریل په 24، 2012 کې پیل شوی، ګوګل ډرایو کاروونکو ته اجازه ورکوي چې فایلونه په کلاوډ کې ذخیره کړي (د ګوګل په سرورونو کې)، فایلونه په ټولو وسیلو کې همغږي کړي، او فایلونه شریک کړي. د ویب انٹرفیس سربیره، ګوګل ډرایو د وینډوز او میکوس کمپیوټرونو، او د Android او iOS سمارټ فونونو او ټابلیټونو لپاره د آفلاین وړتیاوو سره ایپسونه وړاندې کوي. ګوګل ډرایو د ګوګل ډاکس، ګوګل شیټونه، او ګوګل سلایډونه لري، کوم چې د Google Docs Editors د دفتر سویټ برخه ده چې د اسنادو، سپریډ شیټونو، پریزنټشنونو، انځورونو، فورمو او نورو شریکولو ته اجازه ورکوي. د ګوګل ډاکس سویټ له لارې رامینځته شوي او ایډیټ شوي فایلونه په ګوګل ډرایو کې خوندي شوي.

ګوګل ډرایو کاروونکو ته د ګوګل One له لارې 15 GB وړیا ذخیره وړاندې کوي. ګوګل ون  GB100، 200 GB، 2 TB هم وړاندیز کوي، چې د اختیاري تادیه شوي پلانونو له لارې وړاندیز کیږي. اپلوډ شوي فایلونه تر 750 GB پورې اندازه کیدی شي. کاروونکي کولی شي د انفرادي فایلونو او فولډرو لپاره د محرمیت ترتیبات بدل کړي، په شمول د نورو کاروونکو سره شریکول یا د منځپانګې عامه کول. په ویب پاڼه کې، کاروونکي کولی شي د انځور لپاره د هغه د لیدونو په بیانولو سره لټون وکړي، او د ځانګړو فایلونو موندلو لپاره طبیعي ژبه وکاروي.

د جولای 2018 پورې، ګوګل ډرایو له یو ملیارد څخه ډیر فعال کاروونکي درلودل، او د سپتمبر 2015 پورې، دا له یو ملیون څخه ډیر تنظیمي تادیه کونکي کاروونکي درلودل. د می 2017 پورې، په خدمت کې له دوه ټریلیون څخه ډیر فایلونه زیرمه شوي.
ملکې ماود سيمه

{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:0em; padding-right:12px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;"
|-
| style="text-align:right;" | 
{| border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="float; margin:em" align="left" 
|-

**د ملکې ماوډ ( ناروېژي ژبه:Dronning Maud Land) ځمکه**  په انټارکټیکا کې د 2.7 ملیون مربع کیلومتره مساحت لري چې ناروې د خپلې انحصاري سیمې په توګه اعلان کړې. دا ځمکه د 20 ° لوېدیځ او 45 ° ختیځ په مینځ کې موقعیت لري او په لویدیځ کې د برتانیا انټارکټیک سیمې او په ختیځ کې د آسټرالیا انټارکټیک سیمې ته رسیږي. د دې سیمې عرض البلد سرحدونه دقیق تعریف شوي ندي. دا ځمکه د انټارکټیکا د ټولې سیمې نږدې شپږمه برخه پوښي. د ځمکې نوم د ملکې موډ (1869-1938) له نوم څخه اخیستل شوی چې د هاکون VII مېرمن وه.

## سرچينې

* ويکي ګډونوال «Queen Maud Land». انګليسي ويکيپېډيا ۱۴ نومبر ۲۰۱۲.
وېشنيزه:تړلې سيمې
وېشنيزه:ناروېژي ژبه
وېشنيزه:ناروې
د لومړي پيټر ټاپو

{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:0em; padding-right:12px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;"
|-
| style="text-align:right;" | 
{| border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="float; margin:em" align="left" 
|-

**د لومړي پيټر ټاپو**  د بیلینګ شاوسن بحیرې کې یو غیر آباد آتش فشاني ټاپو دی چې له انټارکټیکا څخه 450 کیلومتره کې موقعیت لري. دا ټاپو د ناروې یوې انحصاري سیمې په توګه اعلان شوې، او د بو ټاپو او ملکې ماود سيمې سره یوځای، دا په انټارکټیکا او فرعي انټارټیکا کې د ناروې له دریو انحصاري سیمو څخه یوه جوړوي. د پیټر I ټاپو 11 کیلومتره x 19 کیلومتره اوږدوالی لري او 156 مربع کیلومتره مساحت لري. د دې ټاپو تر ټولو لوړه څوکه د لارس کریسټینسن څوکۍ نومیږي چې 1640 متره لوړوالی لري. د دې ټاپو شاوخوا سیمه د کال ډیری وخت له یخنۍ ډکه وي، کوم چې ورته لاسرسی خورا ستونزمن کوي. د دې ټاپو د حیواناتو ژوند د سمندري مرغانو او مرغانو څخه جوړ دی.

د پیټر I ټاپو لومړی ځل د 1821 کال د جنورۍ په 21 د فابیان ګوتلیب وان بیلینګ شاوسن لخوا لیدل شوی او د روسیې د پیټر I په نوم نومول شوی. خو د ۱۹۲۹ کال د فبرورۍ په دوهمه نېټه دوو نارویژیانو په لومړي ځل دغه ټاپو ته مخه کړه او دا یې د ناروې د خاورې برخه وبلله. ناروې په رسمي ډول دا ټاپو په 1931 کې په خپله خاوره کې شامل کړ. په 1961 کې، پیټر I ټاپو د انټارکټیک تړون لاندې راغی. د 1987 راهیسې، په دې ټاپو کې د هوا اتوماتیک سټیشن نصب شوی.

## جغرافيه
پیټر I ټاپو یو آتش فشاني ټاپو دی چې د انټارکټیکا د ایلسورت له ساحل څخه 450 کیلومتره لرې او د سمیټ ټاپو سویل لویدیز ته نږدې 1400 کیلومتره کې موقعیت لري ، نږدې سویلي شټلینډ ټاپوګان. مساحت یې ۱۵۴ مربع کیلومتره دی. دا ټاپو تقریبا په بشپړ ډول د طبیعي ګلیشیرونو پوښل شوی او شاوخوا 95٪ یې سطحه په یخ پوښلې ده.

د ټاپو په شاوخوا کې د یخ مخ دی چې د 40 مترو په لوړوالی سره عمودی ډبرې لري. د یخ کیپونو اوږده برخه د ډبرو د راټولو پواسطه تکمیل کیږي. د هلیکوپتر لخوا کښته کول یوازې په دریو نقطو کې امکان لري او یوازې د کال په لنډه موده کې کله چې ټاپو د پیک یخ لخوا محاصره نه وي. دا ځمکې په لویدیځ اړخ کې په کیپ انګریډ کې رامینځته شوي ، هغه ټاپو وزمه چې د ناروې خلیج او ساندفجورډ ویشي. په کیپ کې ډیری تنګ ساحلي پټې شتون لري چې د ځمکې لاندې کولو لپاره مناسب دي. د نورګیا ساحل یوازې 4 متره پراخ دی او د Tsarporten (Tsar's Gate) له طبیعي آرک څخه ننوځي. په لوېدیځ کې یو پلوټو شتون لري، پداسې حال کې چې شمالي او سویلي ساحلونه د یخ پاڼې لري. ختیځ اړخ تر ټولو لوړ دی او دوه ډبرې ستنې لري چې په سمندر کې فلیټ څوکۍ لري.

دا ټاپو یو ډال آتش فشان دی، که څه هم دا معلومه نده چې دا لاهم فعاله ده، او د 0 تاریخي نمونو پر بنسټ. 1 ته 0. 35 ملیونه کاله دمخه، دا د هولوسین یا تاریخي په توګه طبقه بندي شوی. لارس کریسټینسن پیک د 100 مترو په اوږدو کې یو سرکلر کرټر دی. د 1640 مترو په لوړوالي کې دا عالي څوکۍ د لارس کریسټینسن په نوم نومول شوې. دا معلومه نه ده چې اور لګېدلی که مړ دی، ځکه چې د هغې پورتنۍ برخه داسې ښکاري چې د ګلیسیشن لخوا بدله شوې نه وي، چې څو پېړۍ دمخه د ویجاړېدو ښکارندوی کوي.

## سرچينې
ويکيپېډيا ګډونوال«Peter I Island». انګليسي ويکيپېډيا ۳۰ ډسمبر ۲۰۱۵.
وېشنيزه:د ناروې ټاپوګان
وېشنيزه:ناروې پورې تړلې سيمې
وېشنيزه:تړلې سيمې
کڅوک

**<big>کڅوک</big>** (په انګلیسي: Chickenpox) د پوستکي ساري ویروسي ناروغي ده. دغه ناروغۍ کې پوستکي او مخ باندې سرې دانۍ راپيدا کيږي، د وخت له تېرېدو سره دغه دانې خارښت پېداکوي او همدا ډول ځيني وخت درد هم کوي.

## داهم وګورئ
شیري
حیض

**حيض** په لغت کې بهېدلو يا جريان ته وايي او په شرعي اصطلاح کې حيض عبارت له هغه وينې څخه دی چې د ښځې د رحم د داخل نه په ټاکلي وخت کې پرته له هيڅ ډول ناروغۍ او تکليف رسېدلو څخه په طبعي ډول بهېږي . دغه وينه الله پاک د بني آدم په ذات او صفت کې د ښځينه وو لپاره ايښي ده. د غه وينه الله پاک د ښځې په رحم کې پيدا کړي ده تر څو د حاملګۍ په دوره کې د بچې لپاره غذا وي او وروسته د نوي ماشوم له زيږيدنې نه په شيدو باندې بدلېږي. نو کله چې ښځه نه حامله وي او نه شيدې ورکونکې نو دغه وينه پرته له مصرفه پاتې کيږي نو په همدې علت سره په ټاکلو وختونو کې له بدن څخه خاريجېږي چې حيض او يا مياشتنی عادت بلل کيږي .

## د حيض عمر
هغه عمر دی چې ښځې ته په هغه کې مياشتنۍ عادت پيدا کيږي چې له بلوغ څخه شروع تر پنځوس کلنۍ پورې دوام کوي .

## د حيض موده
د حيض موده کمه دری ورځې او زياته لس ورځې که له دريو ورځو کم او له لسو ورځو زياته شوه نو هغه استخاضه (د حيض پشان مرض دی چې حکم يې داسې دی لکه : د وينې ، باد او ميتيارو جاريوالی ، يعنې اوس په اوداسه به کوي او لمونځ به ادا کوي) .

## د حاﺋضي احکام
*کورواله يا جماع کول : د حیض او نفاس په دوران کې ښځې سره کورواله يا جماع کول حرام دي .
الله جل جلا له  فرمايي : وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الْمَحِيضِ قُلْ هُوَ أَذًى فَاعْتَزِلُواْ النِّسَآءَ فِی الْمَحِيضِ وَلاَ تَقْرَبُوهُنَّ حَتَّى’يَطْهُرْنَ فَإِذَا تَطَهَّرْنَ فَأْتُوهُنَّ

ژباړه: پوښتنه کوی له تا څخه (ای محمده صلی الله عليه وسلم! ) دحيض دحکم نه ، ووايه دوی ته چه دا يوګندګی ده ، په حيض کې له ښځو لرې اوسئ ترڅو چه پاکې نشي مه ورنږېدې کيږئ ، کله چه ښی پاکې شی بيا ورسره يوځای شئ. نور نو يوځای ورسره آرام کول، ډوډی خوړل او نور ټول رواه دي ،داسې نه لکه د جاهليت په دوران چې له ښځې څخه به د حيض او ولادت په دوران کې کرکه کيدله .
بلکي هغې ته به د اکرام او عزت په سترګه کتل کيږي ځکه چې د يوه بشر د زږيدو د پاره يې مرګونې قربانۍ ورکړی دي .
* حاﺋضه او نفاسه ښځه بايد د مياشتني عادت او زيږتون په دوره کې لمونځ او روژه ترک کړي . د دغو عبادتونو تر سره کول ورته حرام دي ځکه رسول الله صلی الله عليه وسلم  فرمايلي دي «أليس إذا حاضت المرأة لم تصل ولم تصم » متفق عليه .
يعنې :د حيض په موده کې د لمونځ او روژې ادا کول نشته .
د لمانځه قضايي نشته او یوازې به د روژې قضايي ادا کوي.
*  د حايضي او نفاسې ښځې لپاره په قرآنکريم باندي بغير له پردې څخه لاس ايښودل ،د قرآنکريم تلاوت کول ، جومات ته تلل او د حیض په موده کې د کعبې د طواف کول جايز نه دي.

## دا هم وکورئ
نفاس

## سرچینې
نفاس

**نفاس** عبارت له هغه وينې څخه دی چې له رحم څخه د بچي د زږېدلو يا تولد وروسته خارېجيږي . 

دغه وينه په اصل کې هغه وينه ده چې د حمل نيولو په وخت کې د ښځې په رِحم کې پاتې شوي ده . کله چې ښځه زېږون وکړي دغه پاتې شوې وينه يې په تدريج سره له رِحم څخه بهيږي . همدا شان هغه وينه چې مخکې له زيږون او د زيږون د نښانو په شروع کېدو سره له ښځې څخه خاريجيږي نو همدغه د نفاس او يا د ولادت د وينې په نامه باندې ياديږي .

فقهاوو ددې وخت مخکې له ولادت څخه دوې او يا دري ورځې مقيد کړی دی غالباً د ولادت د درد په شروع سره شروع کيږي .
## د نفاس موده
 د فقهاؤ په اتفاق د نفاس زياته موده څلويښت ورځې ده او د کمې مودې حد يې معلوم نه دی د ښځې په عادت پورې اړه لري .

## دا هم وګورئ
حیض
تیمم

**تیمم** پاکې خاورې ته د پاکوالي په نيت  قصد کول دي 

تیمم هغه وخت روا کيږي چې يا اوبه نه وي او يا شخص د اوبو له استعمال څحه عاجز وي. 

لکه چې سړی ناروغه وي او اودس کول ورته ضرر رسوي او يا د اوبو نه اقلاً د يو ميل په اندازه لرې وي چې که په اوبو پسې ځي نو لمونځ ترې قضا کيږي او يا له قافلې نه پاتې کيږي يا د ځناورو يا د دښمن ويره وي ، او يا اوبه دومره يخې وي چې له استعمال څخه يې د مرګ يا کوم اندام د تلف کېدو وېره وي ، يا دا چې يو څه اوبه خو ورسره وي مو که هغه مصرف شي نو له تندې څخه وېريږي نو په دغه ټولو وختونو کې هغه ته روا ده چې تیمم وکړي.
همداراز که د جنازې يا اخترونو د لمونځونو د تېرېدلو وېره وي هم تېمم ورله روا دی .

## د تیمم عملي طريقه
په تیمم کولو کې نيت کول فرض دي .لومړی به داسې اراده کوې چې ناپاکي رانه لرې شي او لمونځ راته روا شي . وروسته به دواړه لاسونه په پاکه ځمکه او يا هغه شي چې د ځمکې له جنسه وي ووهې او بيا به دواړه لاسونه لږ غوندې څنډ وهې او خپل ټول مخ به ورباندې مسح کړې ،
په دوهم ځل به بيا دواړه لاسونه په پاکه ځمکه ووهې او لږ غوندې به يې څنډ وهې او په چپ لاس به ښي لاس ، او په ښي لاس به چپ لاس د څنګل تر پايه پورې وسح کړې.

**تیمم د اودس او غسل لپاره توپیر لري؟**
د بې اودسۍ ، جنابت ، حیض ، او نفاس ټولو لپاره يو شان تیمم دی، څه توپير نه لري.

## داهم وګورئ
اودس
غسل
اودس

**اودس** (په عربي: الوضوء) په لغت کې ښه او پاک کولو یا د اندامونو د وینځلو لپاره د اوبو استعمال ته اودس وایي.
او په شریعت کې د مخصوصو اندامونو(مخ، لاسونو، او پښو مینځلو او د سر مسح کولو) ته اودس وایي.

## د اوداسه فرضونه
د اوداسه فرضونه څلور دي.

* د ټول مخ پرېمنځل دي د تندي د ويښتانو د شنه کېدلو له ځای څخه د زنې تر لاندې پورې او د يو غوږ له نرمۍ څخه د بل غوږ تر نرمۍ پورې.

* د دواړو لاسونو پرېمنځل دي د څنګلو سره .

* د سر څلورمه برخه مسح کول دي.

* د دواړو پښو پرېمنځل دي د پړکو يا غوزانو سره.

## د اوداسه سنتونه
د اوداسه سنتونه ١٣ دي چې په لاندې ترتيب سره بيانيږي.
* نيت دی

* بسم الله الرحمن الرحيم وېل دي

* د واړو لاسونو پرېمنځل دي تر مړوندونو پورې

* د خولې پرېمنځل دي .

* مسواک وهل دي .

* د پوزې پرېمنځل دي

* د ګوتو په واسطه د ږيرې خلالول دي .

* د ټول سر مسح کول دي .

* د دواړو غوږونو مسح کول دي .

* د لاسونو او پښو د ګوتو خلالول دي .

* درې ، درې ځلې د هر غړي پرېمنځل دي .

* په هغه ترتيب د غړو پرېمنځل دي څرنګه چې په آيت شريف کې راغلي دي .

* د لومړي وينځل شوي اندام له وچېدونه د مخه ورپسې د بل اندام ويځل دي.

## د اوداسه ماتوونکي
د اوداسه ماتوونکي څېزونه په دې ډول دي.

* د شرم د ځايونو څخه د څه شي وتل دي.

* له بدن څخه د وينې يا زوې وتل او جاري کېدل .

* په ډکه خوله قی کول .

* هغه وينه ده چې له خولې څخه راشي او لاړې پرې غالبه نه وي .

* په ملاسته خوب ، يا په ناسته خوب په داسې حال کې چې کوم شي ته يې تکيه کړي وي هغه ترې لرې شي پرې به وځي .

* بې هوشي .

* مستي ( نشه کېدل )

* لېونتوب

* په لمانځه کې په قهقهه خندل .

## د اوداسه ترتيب

* لومړی به د اوداسه په نيت بسم الله الرحمن الرحيم ووايي.
* دواړه لاسونه به تر مړوند پورې درې ځله پرېمنځي .

* مسواک يا د شهادت ګوته به په خوله کې ووهي ، او په ښي لاس به درې کرته خولې ته اوبه واچوي او غړغړه به وکړي.

* په ښي لاس به درې کرته په پوزه کې اوبه واچوي او په چپ لاس به پوزه سوڼ کړي او پاکه به يې پرېمنځي .

* درې ځله به ټول مخ په دواړو لاسونو پرېمنځي . مخ د تندي د ويښتانو د شنه کېدو له ځايه څخه تر زنې لاندې ، او د يو غوږ د نرمۍ څخه د بل غوږ د نرمۍ پورې دي .

* که ږيره ګڼه وي نو حلال به يې کړي او که رنګۍ وي ، نو هڅه به وکړي چې د ويښتانو بېخو ته اوبه ورسيږي.

* بيا به دواړه لاسونه ، لومړی ښي لاس او بيا به کيڼ لاس د څنګلو سره پرېمنځي .

* د لاسونو ګوتې به خلال کړي . که چېرې ګوته ، بنګړي او ګړۍ په لاس وي ، له خپلو ځايو څحه به يې ښکته پورته وخوځوي تر څو ترې لاندې ځايونه لامده شي .

* بيا به دواړه لاسونه لامده کړي او ټول سره به له اوله تر آخره پورې مسح کړي .

* بيا به په غټو او مسواکي ګوتو د غوږونو ظاهري او دننه برخه مسح کړي .

* بيا به لاسونه لامده کړي او د هر لاس د درې ګوتو په شاه به غاړه مسح کړي .

* بيا به دواړه پښې ، لومړی ښي او بيا به کيڼه پښه د غوزانو سره درې کرته پرېمنځي .

وېشنيزه:اسلام
شیري

**شیري** (په انګلیسي: Measles) یو ساری ناروغی ده چې په پسرلي کې پیدا کیږي او ډیره شدیده ناروغي ده، په عمومي ډول په کوچنیانو کې څرګندیږي.

دا ناروغی په پر نفوسه ځایونو لکه مکتبونو، سینماګانو او نورو ځایونو کې د یوه شخص څخه بل شخص ته خپریږي.

ددې ناروغۍ اعراض عبارت دې له ټوخي، شدیده تبه، د سترګو دید نه لرل د روښنایي خواته او په ټول بدن کې د کوچنیو دانو پیدا کیدل دي.

## داهم وګورئ
کڅوک
نيويزيلينډ پورې تړلې سيمې

انحصاري سیمه یا تړلې سیمه هغه سیمه ده چې له سیاسي پلوه خپلواکه نه وي او د بل هېواد تر څارنې لاندې اداره کیږي. معمولا، دا سیمې د هېوادونو له اصلي خاورې بهر موقعیت لري یا د هېواد له اصلي خاورې سره هیڅ ځمکنۍ پوله او اړیکه نلري.
نيويزيليند پورې تړلې سيمې عبارت دي له :
* کوک ټاپوګان
* نیوی
* توکلاو
* د راس تړلې سيمه
## اړوند
* تړلې سيمې
*نيويزيلند
*استراليا
بووېټ ټاپو

**بوویتویا ټاپو** (نارويژي ژبه: *Bouvetøya* ) د انټارکټیک دایرې لاندې یوه اورغورځوونکې سيمه او بې استوګنې ټاپو دی.

## جغرافيه
ښي|بټنوک|250x250px
بووېټ ټاپو په نړۍ کې تر ټولو لېرې ځای دی. دې ته تر ټولو نږدې نقطه د ملکې ماود سيمه  ده، چې د بووېټ سویل څخه 1600 کیلومتره څخه ډېر دی او شړه ځمکه ده.

بووېټ د کیپ آف ښه امید ( سویلي افریقا ) په سویل سویل لویدیز کې موقعیت لري. دا ټاپو د ناروې انحصار دی او د انټارکټیک تړون کې شامل نه دی.

د دې ټاپو 93٪ د طبیعي ګلیشیرونو پوښل شوي چې د هغې سویلي او ختیځ ساحلونه بندوي. بووېټ هیڅ بندر نلري او دې ته د رسېدو ترټولو اسانه لاره د کښتۍ څخه د چورلکو په واسطه ده.

د دې ټاپو تر ټولو لوړه نقطه اولاوتوپېن ( چکاد اولاو) نومیږي، چې 935 متره لوړ دی. دا ټاپو د پینګوین، سمندري مرغانو او سمندري مرغانو کور دی.

## تاریخ
[بټنوک|200x200px| د بووېټ ټاپو [جانمایی|موقعیت .]]
د بوویس ټاپو د 1739 کال د جنورۍ په لومړۍ نیټه د فرانسوي کښتیو اییل او ماری قوماندان ژان بپټیسټ چارلس بیویس دی لوئسیر لخوا کشف شو. بیوویس د دې توان نه درلود چې د ټاپو په شاوخوا کې سفر وکړي، او ایا دا ټاپو و یا د براعظم برخه د اوږدې مودې لپاره ناڅرګنده پاتې وه.

دې ټاپو ته بل سفر د انډربي شرکت د حیلو کښتۍ د کپتان لخوا و چې په 1808 کې هلته ورسید ، مګر پخپله ټاپو ته نه و رسیدلی.

که څه هم دا ټاپو غیر آباد دی، دا د .bv په نوم یو انټرنیټ ډومین لري چې نه کارول کیږي.

## د بووېټ ټاپپه تخيلي داستانونو کې

* د ایلین vs په فلم کې د کیسې صحنه Beauveh. Predator) په کوم کې چې د ټاپو ناروې نوم بوتوویا کارول کیږي.
* دا ټاپو د جیفري جینکنز لخوا لیکل شوی *د یخ د یخ* په کیسه کې مهم رول لوبوي.
* د سټار ټریک په فلم کې: لومړی اړیکه ، بیوویس د شرکت د عملې د نوي کور په توګه غوره شوی.

## اړوندې پوښتنې

* فرعي انټارکټیک ټاپو

بټنوک|200x200px

* کشف: د جنوري 1، 1739 د ژان-بپټیسټ چارلس بیوویس ډیلوز لخوا
* ادعا: د دسمبر 1، 1927
* ضمیمه: د جنوري 23، 1928
* تړاو: د فبروري 27، 1930

## بهرنۍ لینک

* د بووېټ ټاپو د سپوږمکۍ لید 
* 

## حوالې

* د CIA ډیټا بک  بایگانی‌شده   کې
* ويکيګډونوال. « Bouvet_Island   
* جاناتان آموس. "په نړۍ کې د ترټولو لرې پرتو ټاپو اقلیم رازونه" . 
وېشنيزه:تړلې سيمې
انګويلا

**انگویلا** د کارابین بحیرې کې یو ټاپو دی ، د برتانیا ورجین ټاپوګانو ختیځ ، د سینټ کیټس او نیویس شمال او د انټيګوا او باربودا لویدیز کې دی.

یو ناڅرګند نوم د اروپایی پلټونکو لخوا ورکړل شوی لکه کریسټوفر کولمبس (1493).

## تاريخ
انګویلا په کیریبین سمندر کې د برتانیا یو له ملکیتونو څخه دی. انګیلا په 1650 کې د برتانیا مستعمره شوه او تر 1967 پورې د سینټ کیټس او نیویس ټاپوګانو سره یوځای شوه او د سینټ کیټس او نیویس څخه د جلا کیدو هڅې دوام درلود تر هغه چې انګلستان په پای کې په 1971 کې د انګویلا له سینټ کیټس او نیویس څخه جلا کولو موافقه وکړه. په همدې کال، دا یو نیمه خپلواکه حکومت شو، په 1980 کې دا د برتانیا د محافظتي سیمو فدراسیون شو. په 1982 کې، د انګیلا اساسي قانون چې په سمه توګه د برتانیې له اساسي قانون څخه اخیستل شوی او تطبیق شوی و، په انګویلا کې پلي شو، په 1990 کې، اساسي قانون د بدلونونو سره یو ځل بیا تعدیل او تصویب شو.

## سیاست
د انګویلا ټولواک د انګلستان پاچا چارلس III دی. په 2006 کې ، اندریو جورج د ملکې په استازیتوب د والي-جنرال او حاکم په توګه واک ته ورسید، او په 2000 کې، اوسبورن فلیمینګ د کابینې د جوړولو لپاره د حکومت د مشر په توګه وټاکل شو.

د انګیلا د خلکو 90٪ تور ، 4٪ مخلوط او 3٪ سپین دي. همدارنګه، د 29٪ انګیلا مذهب انګلیسان ، 23٪ میتوډیسټ ، 30٪ پروټیسټان او 5٪ کاتولیک دی. د انګیلا رسمي ژبه انګلیسي ده.

## جغرافيه
ښي|بټنوک|322x322px
د دې ټاپو پلازمېنه د والي دره ده چې د 4,600 نفوس لري.

د انګویلا مساحت 102 مربع کیلومتره دی او نفوس یې 13,477 تنه دی.
 
## هېوادنی وېش

* انګويليتا
* ډوګ ټاپو
* پريکلي پيرز کيز
* سينډي ټاپوګان
* سکرب ټاپو
* سيل ټاپو
* سيمبريرو, همدرانګه د هاټ ټاپو په نوم هم ياديږي

## اقتصاد

د انګویلا اسعارو د ختیځ کارابین ډالر په نوم یادیږي چې د سنټو یو واحد لري.

د انګویلا یو له خورا مهم صادراتو څخه لوبسټر او کب دي. بانکداري او ګرځندوی په انګویلا کې نور مهم صنعتونه دي.

## اړوندې پوښتنې

* سارا پراکټر - د انګویلا مشهور لوبغاړی
* په انګویلا کې د هوایی ډګرونو لیست
* د انګویلا د فوټبال ملي ټیم

## حوالې

وېشنيزه:تړلې سيمې