open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
د افغانستان او ایټالیا اړیکي

**د افغانستان-ایټالیا اړیکي** د افغانستان او ایټالیا ترمنځ معاصري ډیپلوماټیکې اړیکې دي چي په ۱۹۱۹ زیږدیز کال کي جوړي سوې. د ۱۹۲۱ کال د جون په ۳ مه دواړو هیوادونو د دایمي ډیپلوماټیک ماموریت  د تبادلې تړون لاسلیک کړ او په ۲۰۲۱ زیږدیز کي د دوی د رییسانو تر منځ د لیکونو د تبادلې پر مهال د اړیکو سلمه کلیزه ولمانځل سوه.  

ایټالیا او افغانستان دواړه د ملګرو ملتونو غړي دي، خو د افغانستان نوي طالب واکمنان تر اوسه د ایټالیا او یا په حقیقت کي د کوم دولت له خوا په رسمیت نه دي پیژندل سوي.

## مخینه

ايټاليا په ۱۹۱۹ کال کي د شوروي اتحاد له خوا د افغانستان په رسمیت پېژندلو وروسته له هغو لومړيو هېوادونو څخه وو چي د افغانستان حاکميت يې د جرمني، ترکيې، فرانسې او ايران تر څنګ  په رسميت وپېژاند.. 

په ټولیزه توګه د ايټاليا او افغانستان اړيکي مثبتي ګڼل کیږي. په ۱۹۲۹ زیږدیز کال کي د افغانستان پاچا امان الله خان له واک څخه تر غورځېدلو وروسته له خپلي کورنۍ او ملکې ثریا طرزي سره په جلاوطنۍ کې د ایټالیا د ملکې الینا په بلنه په روم کي میشت سول.  د دوی ځیني ماشومان او اولادونه د افغانستان د شهزادګۍ هند په شمول وروسته په ایټالیا کي لوی سول او دغه هیواد کور بولي.  

ایټالیا په 1935 کي اه افغانستان سره د جرمني د نږدې اړیکو ترڅنګ خپلي اړیکي هم ټینګي کړلې، او د افغانستان یو مهم متحد پاته سو.  په ایتوپیا کې د ایټالیا د جګړې پر مهال یادي امله اړیکي په افغانستان کي د شوروي او برتانیا د نفوذ له امله زیاتي خرابي سوې. 

په افغانستان کي د پاچاهۍ لپاره د امان الله اوږده هیله د افغانستان او برتانیې تر منځ د زیات کړکېچ لامل سوه. امان الله خان په ایټالیا کي د استوګني پر مهال د پاچا ویکتور ایمانویل III لخوا زیاتي اسانتیاوي ترلاسه کړې. 

په افغانستان کي یوازینۍ ایټالوۍ کلیسا په کابل کيد ایټالیا د سفارت لخوا جوړه سوې وه، دا امتیاز یې ځکه درلود چي په معاصر تاریخ کي یو له لومړنیو دولتونو څخه وو چي د افغانستان حاکمیت یي په رسمیت پېژندلی وو. له 2021 راوروسته د ایټالیا دغه سفارت په کابل کي د طالبانو د بیا راتګ له امله بیرته وتړل سو.

د افغانستان پاچا محمد ظاهر شاه چې په ۱۹۷۳ کال کي له واک څخه تر لیري کېدو وروسته د امان الله خان په څېر ایټالیا ته ولاړی او ۲۹ کاله وروسته افغانستان ته تر بیا راستنېدو پوري په روم کي اوسېده. نوموړی د ۲۰۰۲ کال د اپرېل په ۱۸ نېټه په یوه ایټالوي پوځي الوتکه کي کابل ته راغلی. 

پر افغانستان تر امریکایي یرغل وروسته ایټالیا د ناټو د نړیوالو سوله ساتو ځواکونو (ایساف) یوه مهمه برخه وه چي د 2001 کال د ډسمبر څخه وروسته یې په افغانستان کي فعالیت کاوه.  د ایټالوي ځواکونو د مسؤلیت ساحه د هرات په شمول د افغانستان په لویدیځ کي پرتي سیمي ګڼل کېدلې. 

د 2012 کال د نومبر په 29 د ایټالیا پارلمان له افغانستان سرت د ملګرتیا او اوږدمهاله همکارۍ یو تړون چي تر دې مخکي د 2012 کال د جنوري په 26 په روم کي لاسلیک سوی وو، لاسلیک کړ. په دې تړون کي د سیاسي همکاریو، اداري، امنیتي، پولیسو، اقتصادي او فرهنګي همکاریو په اړه شرایط ځای پر ځای سوي وه. 

د ایټالیا او افغانستان اړیکي د دوحې تړون (2020) او د 2021 په جون کې له دې هیواد څخه د متحده ایالاتو او متحدینو ځواکونو تر وتلو وروسته زیاتي اغیزمني سوې. کله چې طالبانو بیا پر افغانستان ولکه ترلاسه کړه، ایټالیا خپل پوځي ځواکونه د نورو متحدینو سره یو ځای وویستل او خپل سفارت یې له دغه هیواده قطر ته ولیږداوه. له 2001 څخه تر 2021 پوري په افغانستان کي 50.000 ایټالوي سرتیري په دندو ګمارل سوي وه چي په دوی کي ۵۳ په خدمت کي مړه او ۷۲۳ نور ټپیان سول.
د افغانستان – اسرائیل اړیکي

**د افغانستان-اسرائیل اړیکي** د افغانستان او اسراییلو دولتونو دوه اړخیزي اړیکي بلل کیږي. یادو دواړو هېوادونو هیڅکله رسمي ډيپلوماټيکي اړيکي نه دي درلودلي،  او افغانستان په ۱۹۴۸ کال کي له خپلواکۍ وروسته هېڅکله هم اسرائيل په رسميت نه دي پېژندلي. 

زابلون سمنتوف چي په کابل کي اوسېده او د افغانستان یوازینئ اسرائیلي عبادت ځای یې اداره کاوه، فکر کېده چي وروستی یهودی وو چي لا هم یې په افغانستان کي ژوند کاوه. د سیمینتوف له دې امله چي له افغانستان څخه ولاړ چي فکر یې کاوه، ښایي د طالبانو پرځای د اسلامي دولت – KP په څیر د سخت دریځو اسلام پالو ترهګرو ډلو لخوا وتښتول سي یا ووژل سي.
د ملګرو ملتونو رسمي ژبي

**د ملګرو ملتونو رسمي ژبې** هغه شپږ ژبي دي چي د ملګرو ملتونو په غونډو کي کارول کیږي او ملګري ملتونه خپل ټول رسمي سندونه ورباندي لیکي. 

د دې لپاره چي ملګري ملتونه یوه رسمي ژبه غوره کړي، د 193 غړو اکثریت باید د هغې په ګټه رایه ورکړي. 

په ملګرو ملتونو ګي پنځه ژبې په 1946 کي ددغه سازمان د منځ ته راتګ سره سم د رسمي ژبو په توګه غوره سوې لکه:

* چینایي 
* انګرېزي ( برتانوي انګلیسي د اکسفورډ املا سره ) 
* فرانسوي
* روسي
* اسپانوي

عربي ژبي وروسته په 1973 کي د یوې اضافي رسمي ژبي په توګه د ملګرو ملتونو رایه خپله کړه.
د افغانستان او جنوبي کوریا اړیکي

د سویلي کوریا او د افغانستان اسلامي جمهوریت ترمنځ دوه اړخیزي اړیکي په 1973 کې پیل سوې او په اغېزمنه توګه د 2021 په اګست کي د طالبانو له لوري د کابل او د افغانستان د نورو برخو د کنټرول له ترلاسه کولو راهیسي زیانمني غوندي دي. 

د ۱۹۷۸ کال د سپټمبر په ۱۷ د افغانستان د شوروي پلوه خلق حکومت اعلان وکړ چي له جنوبي کوریا سره به اړیکي پرې او پر ځای به یې یوازي د کوریا د دیموکراتیک ولسي جمهوریت (شمالي کوریا) په رسمیت وپېژني. د شمالي کوریا یوه پلاوي هم د یاد کال په اکتوبر میاشت کي افغانستان ته سفر ترسره کړ. 

جنوبي کوریا په ۲۰۰۰ او ۲۰۱۰ کلونو کي له افغانستان سره د کورنۍ جګړې د زیانونو د له منځه وړلو په په برخه کي پراخه مرسته وکړه. دا هیواد اوس وخت په کابل کي یو سفارت لري او افغانستان په ۲۰۰۴ کال کي په سیول کي خپل سفارت پرانیست.
سلطان بلخي

**ابراهیم شاه سلطان بلخي** په افغانستان کي د شپاړسمي پېړۍ یو نامتو مسلمان صوفي وو.  نوموړي په سنډویپ او بوغرا سیمو کي د اسلام له خپریدو سره زیاته مرسته وکړه.

## لومړنی ژوند

بلخي په افغانستان کي د بلخ د واکمن شاه علي اصغر زوی وو.  سره ددې چي نوموړی د خپل پلار ځایناستۍ وو خو دا دنده یې پریښوده او د دمشق د مذهبي مبلغ شیخ توفیق پیروي یې غوره کړه.
تاریخي سیمه

**تاریخي سیمې** (یا **تاریخي ساحې** ) هغه جغرافیایي سیمې دي چي د تاریخ په اوږدو کي یې ځانګړی کلتوري ، قومي ، ژبني یا سیاسي بنسټ درلود.  دوی د خپلي اړوند تاریخي دورې د ځانګړو کلتورونو او ټولنیز پرمختګ د مطالعې او تحلیل لپاره د محدودیتونو په توګه کارول کیږي، پرته له دې چي تر معاصر سیاسي، اقتصادي یا ټولنیزو سازمانونو سره ونښلول سي.

د تاریخي سیمو تعریفونه توپیر لري،  او کولای سي لویې سیمې لکه اروپا، د دودیزو خپلواکو دولتونو سیمي او کوچنۍ سیمې په ځان کي راونغاړي. په اروپا کي سیمه ایز هویت ډېر کله د مهاجرت د دورې څخه اخیستل کیږي مګر د معاصري دورې لپاره هم ډیری وختونه د ځمکنیو بدلونونو سره تړاو مومي، لکه د لومړۍ نړیوالې جګړې وروسته او یا هم  د سړې جګړې وروسته په نښه سوي سیمي. 

په تاریخي سیمو کي ځیني سیمي په بشپړه توګه نوي اختراع سوي وي، لکه منځنی ختیځ چي په ۱۹۰۲ کال کي د یوه پوځي ستراتیژست الفریډ تایر ماهان له خوا د عربي خلیج سیمي ته د راجع کولو لپاره مشهوره سو.
د کاناډا – متحده ایالاتو پوله

د **کاناډا او متحده ایالاتو پوله** په نړۍ کي تر ټولو اوږده نړیواله پوله دهچي 8891 کیلومتره (5525 مایله) اوږدوالی لري. یاده ځمکنۍ پوله دوه برخي لري: 

1: د کاناډا پوله په سویل کي د متحده ایالاتو سره 

2: د کاناډا پوله په لویدیځ کي د متحده ایالاتو له الاسکا ایالت سره. 

هغه ادارې چي د یادي نړیوالي پولي له لاري د قانوني تګ راتګ د اسانتیا لپاره مسؤليت لرونکي ګڼل کیږي د کاناډا د سرحدي خدماتو اداره (CBSA) او د متحده ایالاتو د ګمرکونو او پولو د ساتني اداره (CBP) دي.
په تیمره کې د ترکانو د خلکو پیټروګلیفونه

**د تیمره ترک پیټروګلیفونه** یا **د تیمره [[ترکي خلک (ترکان)|ترک]] ډبرو لیکنې** (ترکی: **تیمره‌نین تۆرکجه داش یازمالاریٛ**‎)، د ایران د خمیني په تیمارا سیمه کې کشف شوي ډبرو باندې لیکنې دي، دا یو تاریخي ځای دی چې د ترکانو پورې اړه لري چې په دې سیمه کې په زرګونو خلک اوسېدل. کلونه وړاندې.

د تیمره په سیمه کې په ډبرو باندې د ترکانو نقش شوي مجسمې د ۲۵۰۰ کاله دمخه د لرغونو ترکانو پورې اړه لري.

له همدې امله، دا ثابته کیدی شي چې د ایران په لوړه سطحه کې د ترکانو شتون د اراییانو له راتګ څخه مخکې، له ۴۰۰۰ کلونو څخه ډیر وخت ته رسیږي!! یعنې ۲۰۰۰ کاله وړاندې.

## سرچينې
شاه سوار (افغان سیاستوال)

**شاهسوار** یا **شاه سوار**(۱۹۴۰ ز) یو افغان سیاستوال وو چي د سلیمي په مشرۍ یې د وزیر په توګه دنده ترسره کوله، او یوازي یې د افغانستان په ختیځ ولایت کي حکومت کاوه.

## شالید

په 1944 او 1945 کي صفوي قوم د افغانستان د سلطنت په وړاندي پاڅون وکړ. د برتانوي یاداښتونو له مخي پاڅون د افغان حکومت د یو شمېر تجارتي او سوداګریزو تګلارو پلي کولو له امله رامنځ ته سو.  ویټ میسن نومي لیکوال یاد پاڅون د "خورا ظالمانه مالیې، ظلم او غربت" له کبله بولي.  افغان حکومت د پاڅون ځپلو لپاره په پراخه کچه د یاغیانو په وړاندي خپل هوايي ځواک ځای پر ځای کړ، او د ټوپکو او اور وژونکو بمونو د غورځولو لپاره یې له الوتکو څخه کار واخیست.

## د شاه سوار واکمني
د صافیانو د مذهبي عالمانو تر منځ دا حکم سوی وو چي هر څوک د خپل پاچا په وړاندي سرکښي وکړي او ووژل سي، هغه باید شهید ونه ګڼل سي، چي له همدې امله دوی اړ سول ترڅو په ۱۹۴۴ یا ۱۹۴۵ کال کي شاهسوار د پاچا په توګه، سلیمئ د لمړي وزیر په او امان الله ملک د دفاع وزیر په توګه وټاکي.

د افغان حکومت له لوري تر خونړیو عملیاتو وروسته شاه سوار د برتانوي راج په مهمند قبایلي سیمه کي پناه واخیستل، او سیمه بیرته د حکومت لاسته ورغله.
قبر

**قبر** هغه ځای دی چیرې چې مړی (په دودیزه توګه د انسان بدن) د جنازې وروسته ښخیږي یا خاورو ته سپارل کیږي. قبرونه په دودیزه توګه په ځانګړو سیمو کي موقعیت لري چي یادو سیمو ته هدیرې ویل کیږي. 

په ځینو مذهبونو کي لکه هندو مذهب او نورو کي داسي انګیرل کیږي چي د مړي بدن باید وسوځول سي، خو.ددې برعکس په نورو مذهبونو کي د بدن بشپړ تخریب د روح د پاتې کیدو لپاره مهم ګڼل کیږي. 

د اسلام په مبارک دین کي انسان تر مړیني وروسته هغه ته غسل ورکول کیږي، او بیا له دعاء او لمونځ سره سمدستي په قبر کي خاورو ته سپارل کیږي.
ختیځ ولایت، افغانستان

**ختیځ ولایت** د شلمي پیړۍ پر مهال د افغانستان اړوند ولایت وو چي د اوسني ننګرهار او شاوخوا سیمه یې ځان کي رانغاړل. دغه ولایت په 1964 کي د ظاهرشاه د حکومت له لوري لغوه سو، او ځای یې اوسني ننګرهار ونیوی.د ختیځ ولایت مرکز جلال اباد وو.
تراخون (کلا)

**تراخون کلا** (دری: قلعه تراخون، بلوچی: قلعه تراقون) یو له تاریخي او مهمو اثارو څخه ده چي د افغانستان په نیمروز ولایت کي موقعیت لري او د بېلابیلو لرغونو تاریخي دورو سره تړاو لري. دغه کلا د زرنج ښار (د نیمروز ولایت مرکز) سره نږدې موقعیت لري او د سیمې یو له مهمو لرغونږ اثارو څخه ګڼل کیږي.

## معماري
تراخون کلا په عمومي ډول مستحکم او ځنګلي جوړښت لري چي د دفاعي موخو لپاره ډیزاین سوې ده. دغه کلا لوړ دېوالونه لري او په معمارۍ کي یې داسي برجونه او برخي شاملي دي چي د بریدونو څخه د ساتنې او د اوسیدونکو د حفاظت لپاره ډیزاین سوي دي.

## تاریخ
د تراخون کلا د جوړیدو دقیق تاریخ معلوم نه دی، خو احتمالاً دغه کلا په مختلفو دورو کي په ځانګړي توګه د اسلامي دورې په لړ کي او له هغې وړاندي استفاده سوې ده. دغه کلا په سیمه کي د پوځي تاریخ په جوړولو کي مهم رول لري او په خاصه توګه په هغو وختونو کې چې نیمروز سیمه به د بهرنیو ځواکونو له بریدونو سره مخ وه، کارول کیده.

## تاریخي او کلتوري اهمیت
تراخون کلا د خپل جغرافیایي موقعیت له امله چي په تجارتي لارو کي موقعیت لري، د سیمي د دفاع او د تګ راتګ د ولکې لپاره ځانګړی اهمیت لري.

## کلتوري اړخ
تراخون د پخوانیو وختونو د خلکو معمارۍ ژوند روښانه کوي. دغه کلا د نیمروز د خلکو او افغانستان لپاره یو مهم تاریخي میراث ګڼل کیږي.

## اوسنی حالت
له بده مرغه د افغانستان په جګړو او امنیتي ستونزو کي د ډیرو تاریخي ودانیو په شان تراخون هم زیانمنه سوې یا له پامه غورځېدلې ده، خو له دې سره سره اوس هم د څیړونکو او د تاریخ او معمارۍ مینوالو لپاره مهمه ګڼل کیږي.

## جغرافیایي موقعیت
تراخون په زرنج ښار (د نیمروز ولایت مرکز) کي د ایران له پولي سره نږدې موقعیت لري.
اينټرنټي بانکي سيسټم

**اينټرنټي بانکي سيسټم** چې **انلاين بانکينګ** هم بلل کېږي، د بانکونو هغه تګلاره ده چې د اينټرنيټ له لارې د بانک اړوند کارونه ترسره کېږي، لکه د پيسو لېږد رالېږد، انلاين پېر او پلور او داسې نور... دا ټول کارونه په يوه اپليکېشن يا سايټ کې ترسره کېږي. 

اينټرنټي بانکي سیسټم عموماً د مرکزي بانک له سیسټم سره وصل وي چې د بانک لخوا پرمخ وړل کېږي ترڅو پیرودونکو ته په بانکي چارو کې اسانتيا او خدماتو ته لاسرسی چمتو کړي.  آنلاین بانکي سيسټم د بانک فېزیکي څانګې باندې د تکیې په کمولو سره د بانکونو عملیاتي لګښت د پام وړ کموي او پیرودونکو ته د څانګې بانک ته د تګ اړتیا کمولو سره اسانتیا وړاندې کوي او همدارنګه د دې زمينه برابروي چې بانکي معاملې ترسره کړي، يوه لویه آسانتيا دا ده کله چې بانکي څانګې بندې وي نو اینټرنټي بانکي سيسټم به له پېرودونکو سره مرسته وکړي چې کارونه يې ترسره کړي.

## تاريخ
‌

## په افغانستان کې
تر هرڅه وړاندې د دې لپاره چې له اينټرنيټي بانکي سيسټم څخه کار واخيستل شي په اړوند بانک کې د اکانټ درلودل دي، که څه اکانټ په اينټرنټي توګه د يو ډيټابېس په توګه د بانک له خوا جوړېږي، خو بانکونه د هغه اکانټ څخه د فېزيکي کار اخيستنې لپاره فيزيکي کارټونه صادروي ترڅو پېرودونکي په فېزيکي پلورنځيو او ATM خونو کې ورڅخه کار واخلي.

په افغانستان کې اينټرنټي بانکي سيسټم د تېرو شلو کلونو راپدېخوا تر ډېره عام شوی، د افغانستان تقريباً ټول بانکونه پېرودونکو ته اينټرنټي خدمات وړاندې کوي، پېرودونکي کولای شي په اينټرنيټي توګه پېر او پلور وکړي همداراز پيسې ولېږي.

## اړونده ليکنې

## سرچينې
ډېر ليدل کېدونکو ښارونو نوملړ

د نړۍ سل ډېر ليدل کېدونکي ښارونه چې هر کال ورته ګڼ شمېر سېلانيان د چکر په موخه سفر کوي، په لاندې ډول دي:

بټنوک|د لېبوا ايالتي برج نه د بنکاک ښارشپنۍ ننداره
بټنوک|د استانبول يوه ننداره
بټنوک|د لندن ښاری تالار نه د لندن ښار يوه ننداره
بټنوک|د هانګ کانګ يوه شپنۍ ننداره
بټنوک|مکه مکرمه کې حاجيان د طواف په حال کې
بټنوک|د انتاليا بېلابېلې منظرې
بټنوک|مکاو ښار يو ننداره
بټنوک|ايفل ټاور
بټنوک|د کوالالامپور ښار يو ننداره
بټنوک|د نيويارک د يوې برخې انځور
بټنوک|د کوانکون ښار يوه ساحلي څنډه
د یورومانیټر په وینا په ۲۰۲۴ کال  تر ټولو ډېر ليدل شوي ښارونه عبارت دی له: 

## د ۲۰۲۳ ز کال تر ټولو ډېر ليدل شوي لس ښارونه
د یورومانیټر په وینا په ۲۰۲۳ کال کې د نړۍ ترټولو ډېر لیدل شوي لس ښارونه دا وو: 

## ۲۰۱۶-۲۰۱۸ ز کلونو تر ټولو ډېر ليدل شوي سل ښارونه
د یورومانیټر او ماسټر کارډ له مخې په ۲۰۱۸/۲۰۱۶ کې ۱۰۰ ډېر لیدل شوي ښارونه دا  وو: 

## دا هم وګورئ

* نړیوال ښار
* د نړۍ د ګرځندوی درجه بندي

## سرچينې
پنټاګون

**پنټاګون** د متحده ایالاتو د دفاع وزارت د مرکزي دفتر ودانۍ ده، چي د ویرجینیا په ارلینګټن کاونټي سیمه او د واشنګتن ډي سي د پوټومیک سیند په اوږدو کي د دویمې نړیوالې جګړې پر مهال د ګړندي مهال وېش سره سمه جوړه سول. د متحده ایالاتو د اردو د سمبول په توګه *د پنټاګون* کلمه په دودیز ډول د دفاع وزارت او د هغه د مشرتابه لپاره کارول کیږي.

پنټاګون ودانۍ د امریکایي انجینر جورج برګسټروم لخوا ډیزاین او د قراردادي جان مکشین لخوا جوړه سوې ده. د 1941 کال د سپټمبر په 11 مه د ودانۍ لپاره ځمکه جلا او ودانۍ د 1943 د جنوري پر 15 ورته ځانګړې سوه. امریکایي جنرال بریهون سومرویل په یاده پروژه کي د کانګرس د تصویب ترلاسه کولو لپاره لوی ځواک چمتو کړ؛ او ډګروال ګروز د پروژې د څار ترسره کولو چاري په غاړه واخیستې.

پنټاګون د نړۍ دریمه لویه دفتري ودانۍ ده چي شاوخوا  ساحه په ځان کي رانغاړي.  دا ودانۍ پنځه لوري لري، چي پکښي پنځه پوړه د ځمکي څخه پورته او دوه سربېرن واقع دي. د ودانۍ په هر پوړ کي پنځه حلقوي دهلیزونه شتون لري چي ټولټال  ساحه په بر کي نیسي.  په پنټاګون کي شاوخوا 23,000 نظامي او ملکي کارکوونکي وظیفه ترسره کوي او همدارنګه شاوخوا 3,000 غیر دفاعي ملاتړی پرسونل لري. 

په 2001 کي پنټاګون د سپتمبر د 11 په بریدونو کي زیانمن سو او د القاعدې پنځو برمته کوونکو د امریکن ایرلاین 77 الوتکه د ودانۍ لوېدیځ لوري ته وغورځوله، چي له خپلو ځانونو سره یې 184 نور کسان هم ووژل. په دې کسانو کي 59 په الوتکه کي دننه او 125 په پنټاګون کي ووژل سول.  یاد برید د 1812 کال د جګړې په جریان کي د واشنګټن د سوځولو راهیسي د پلازمینې په سیمه کي پر فدرالي تاسیساتو باندي لومړئ ستر بهرنی برید وو.  د القاعده تر بریدونو وروسته د ودانۍ لویدیز اړخ بیا جوړ سو.
اديتيا رای کپور

**ادیتیا رای کپور** (د ۱۹۸۵ د نوامبر پر ۱۶مه زېږېدلی) یو هندی فيلمي لوبغاړی دی چې په هندي فلمونو کې کار کوي. هغه د سندريزې ډرامې *لندن ډریمز* (۲۰۰۹) سره د اداکارۍ پیل وکړ. کپور خپله لومړنۍ سوداګریزه بریا د رومانټيک فيلم *عاشقي 2* (۲۰۱۳) سره ترلاسه کړه. په همدې کال کې، رومانتيک کاميډي *يه جواني هي ديواني* د هغه تر ټولو زيات ګټونکي فيلم په توګه راڅرګند شو، او هغه د غوره ملاتړي اداکار لپاره د فلم فېر جايزې لپاره د نوماندنې ترڅنګ د غوره  اداکار IIFA جايزه وګټله.

ځينې فیلمونه يې لکه؛ *دعوت عشق* (۲۰۱۴)، *فتور* (۲۰۱۶)، *اوک جانو* (۲۰۱۷) او *کالنک* (۲۰۱۹) ناکامه شوه خو وروسته په ۲۰۲۰ کې د ملنګ په نوم فيلم يې ډېر کامياب شو چې نوموړی بېرته وځلېد. له هغه راپدېخوا يې څو نور فیلمونه هم کاميابه روان دی لکه؛ *لوډو* (۲۰۲۰) او *د شپې مدیر* (۲۰۲۳) 

## ژوند او کورنۍ
کپور د ۱۹۸۵ کال د نوامبر پر شپاړسمه په بمبۍ ښار کې د يوه هندي پنجابي پلار کمود راي کپور او يهودي مور سالوم لخوا وزېږېد.   د هغه نیکه رګوپت رای کپور د ۱۹۴۰ لسیزې په لومړیو کې یو فيلم جوړوونکی وو.    کپور درې نور ترځان مشران ورونه لري. مشر ورور يې سیدارت رای کپور د UTV موشن پکچرز اجرایوي رییس وو او د اداکارې ودیا بالن سره یې واده کړی. د هغه دوهم مشر ورور کنال رای کپور هم یو لوبغاړی دی. 

د هغه انا او نيکه سیم او روبي هارون د نڅا ښوونکي وو چې سما نڅا یې هند ته معرفي کړه.  هغه خپلې زده کړې په کف پریډ کې د جي ډي سوماني میموریل ښوونځي څخه کړې‌.

کپور په سینټ زیویرز کې په XI ټولګي کې شامل شو، مګر ناکام شو. هغه په سینټ انډریو پوهنتون کې نوم لیکنه وکړه ترڅو د یو کال له لاسه ورکولو څخه يې مخنیوی وشي.  وروسته هغه د سینټ زیویر پوهنتون څخه فارغ شو، چې د ممبۍ پوهنتون پورې تړلی وو.  د ښوونځي په موده کې یې غوښتل چې د کرکټ لوبغاړی شي، خو له شپږم ټولګي وروسته یې د کرکټ روزنه پریښوده. 

## څېره

### لومړنی کار او د اداکارۍ پیل (2004-2012)
ښي|بټنوک| کپور او شاردا کپور ۲۰۱۳ د عاشقي ۲ فيلم شوټينګ پرمهال.
[بټنوک| کپور له [ديشا پټاني|دیشا پټاني سره د ملنګ فيلم صحنې ډکولو پرمهال ]]

## فيلموګرافي

### فيلمونه

### تلوېزيون

## جايزې او نوماندنې

## سرچينې

وېشنيزه:1985 زېږېدنې
شوانګاو

**شوانګاو **  د جرمني د بايرن په اوستالګو ولسوالۍ کې ښاروالۍ ده. دا کلی د فوسین لوی ښار څخه ۴ کېلومتره لرې پروت دی.

شوانګاو د اورګاډي تمځی نلري ، مګر د بسي خدمتونو له لارې له نورو ښارونو سره تګ راتګ کوي.
دا ښار د بېلابېلو سرشمېرنو له مخې د  ۱٬۱۲۰ تنو څخه تر ۳٬۴۸۱ تنو پورې نفوس او ۷۶-۷۶٫۰۶ کيلومتره مربع پورې پراخوالی لري.

## انځورونه

دوتنه:Castle_Neuschwanstein.jpg|نېوشوانستين ماڼۍ په شوانګاو کې د نړۍ يو له ډېرو ليدل کېدونکو ځايونو له جملې
دوتنه:Schwangau-3.jpg|alt=mountains Tegelberg and Säuling, Zugspitze in South.| د زګسپیتز په سوېل کې د ټیګلبرګ او ساولنګ غرونه .


## سرچينې
د اروپا ژبي

**په اروپا کې له 250 څخه زیاتې ژبې** شتون لري، چي ډیري یې د هند-اروپایي ژبې کورنۍ اړوند دي.   په 2018 کي تر 744 ملیونه کسانو یعني د ټولي اروپا د نفوس څخه څه د پاسه 94٪ د هندو اروپایي ژبي اصلي ویونکي اټکل سوي دي. په اروپا کې د هند-اروپايي ژبي کورنۍ دري لویي هغه فایلا رومانس، جرمني او سلاویکي ګڼل سوي دي. دوی هر یو له 200 ملیون څخه ډیر ویونکي لري، او په ګډه د اروپا نږدې 90٪ نفوس په ځان کي رانغاړي.

هندو-آرین که څه هم د هندو-اروپایي ژبو یوه لویه فرعي کورنۍ ده، خو د اروپا په کچه دوی لږ شمیر ژبي لږ شمیر ویونکي لري. 

د شاوخوا 45 ملیون اروپایانو څخه چي په غیر هند-اروپایي ژبو خبري کوي، ډیری یې د یورالیک یا ترکي ژبو د کورنیو اړوند خبري کوونکي دي. اروپا ته پرله پسې کډواليو د افریقایي او آسیایي ژبو ویونکو شمېر هم د پام وړ زیات کړی دی چي د نفوسو شاوخوا 4٪ برخه جوړوي،  او عربي ژبه په پراخه کچه پکښي ویل کیږي.

په اروپا کي دا وخت پنځه ژبې له 50 ملیون څخه ډیر اصلي ویونکي لري لکه: روسی ، الماني ، فرانسوي ، ایټالوی ، او انګلیسي ژبي. روسي په اروپا کي تر ټولو زیاتې مورنۍ ژبه ده،  او انګلیسي بیا په دودیزه توګه د ویونکو لوی شمیر له ځان سره لري، چي شاوخوا 200 میلیونه کسان یې د دویمي ژبي په توګه کاروي.
جوهانس راو

**جوهانس راو** (زوکړه، په 16، 1931 - مړینه، د جنوري 27، 2006) د جرمني پخوانی سیاستوال او ولسمشر وو. 

راو یو مشهور سیاسي شخصیت او د آلمان د سوسیال دیموکرات ګوند (SPD) پخوانی غړی وو.

نوموړی د څو پرله پسې دورو لپاره د شمالي راین - ویسټفالیا ایالت د ولسمشر په توګه وټاکل سو او د جولای له 1, 1999 څخه تر 30 جون , 2004 پوري د Bundesrat استازو له لوري د جرمني د ولسمشر په توګه وټاکل سو.

جوهانس د 2006 کال د جنورۍ په 27 نیټه د 75 کلونو په عمر مړ سو.
جوزیف عون

**جوزف خلیل عون** په انګرېزۍ (Joseph Khalil Aoun) (د جنوري 1964 زیږیدلی) یو لبنانی سیاستوال او جنرال دی چې د ۲۰۲۵م کال د جنورۍ پر ۹مه  د لبنان څوارلسم ولسمشر غوره شو.   هغه په 2017 کې د لبنان د وسله والو ځواکونو د څوارلسم قوماندان په توګه دنده ترسره کوله.
## لومړنی ژوند او زده کړه
عون د ۱۹۶۴ کال د جنورۍ پر ۱۰ مه د بیروت د سین ایل فیل په ښار کې د متن په ولسوالۍ کې زیږیدلی، د هودا ابراهیم مخلوطه او خلیل عون زوی دی.  هغه ثانوي ښوونځی په کولیج ډیس فریرس مونټ لا سیل کې بشپړ کړ. د هغه کورنۍ په اصل کې د سویلي لبنان د العیشیه ښارګوټي څخه ده.
## سرچينې

وېشنيزه:1964 زېږېدنې
انتالیا

**انتالیا** په ترکیه کي پنځم ډیر نفوس لرونکی ښار او د انتالیا ولایت پلازمېنه ده.  یاد ښار په ترکیه کي د "سیاحت د پلازمینې" په توګه پیژندل سوی دی او د ترکیې د رویرا یوه مهمه برخه ګڼل کیږي، چي  د اناتولیا په سویل لویدیز ساحل کي پروت او د توروس غرونو ته څېرمه موقعيت لري. تر 2.6 ملیونه زیاتو خلکو په درلودلو سره دا ځای د ترکیې د مدیترانې په سیمه کي ترټولو لوی ښار دی، چي د مدیترانې سمندر په غاړه پروت دی.   

انتالیا ښار پخوا د اتالیا په نوم پیژندل کېدی او په شاوخوا 200 مخکي تر زیږد کي د پرګامون پاچا اتلوس II لخوا جوړ سو. ورپسې دا ښار د رومیانو لخوا فتحه سو، او د رومي واکمنۍ پر مهال یې د څو نویو یادګارونو په جوړولو لکه د هادریان دروازه، او د لیسیا په سیمه کي د پخوانیو ښارونو لکه پتارا ، زینتوس او مایر سره پراختیا وموندل. انتالیا د تاریخ په اوږدو کي څو ځله بدلون او پراختیا وموندل چي په دې لړ کي په 1207 کي د سلجوقی امپراتورۍ او په 1391 کي د عثماني امپراتورۍ له لوري پراخېدل په ځانګړي توګه د یادوني وړ دي.  د لومړۍ نړیوالې جګړې په ترڅ کي انتالیا ښار د دریو کلونو لپاره د ایټالیا لخوا اشغال سو، خو د ترکیې د خپلواکۍ په جګړه کي د نوي خپلواکي ترکیې لخوا بیرته ونیول سو.

په انتالیا کي ځایی اقلیم د ژمي لوړ بارانونه له ځان سره لري، خو د داخلي خلیج جوړښت یې د ګرمۍ حرارت لوړ ساتلی دی.

انتالیا ښار د ترکیې د رویرا پر غاړه د ترکیې ترټولو لویه نړیواله سمندري سیمه ده، چي په لویه کچه پراختیا او د حکومت تمویل یې د سیلانیانو پام هم ځان ته اړولی دی. انتالیا اوس مهال په نړۍ کي څلورم سیاحتي ښار دی، یوازي یې په 2023 کال کي د استانبول ، لندن او دوبۍ څخه وروسته د 16.5 ملیون څخه ډیر بهرني لیدونکي راجلب کړي دي.
مدینه

**مدینه** یا **مدینه منوره** د لویدیځ سعودي عربستان د مدینې ولایت پلازمېنه ده. دا ښار د اسلامي تاریخ یو له پخوانیو او خورا مهمو ځایونو څخه ګڼل کیږي. مدینه په اسلام کې یو له سپیڅلو ښارونو څخه دی، او د 2022 کال د سرشمېرني له مخي یې نفوس 1,411,599 تنه دی، چي په دې توګه دا په عربستان کي څلورم ډیر نفوس لرونکی ښار دی. د مدینې ښار شاوخوا ۵۸.۵ سلنه وګړي د سعودي اصلي وګړي او ۴۱.۵ سلنه یې بهرنیان دي.  مدینه د سعودي عربستان په لویدیځ کي د مدینې ولایت په مرکز کي موقعیت لري، او  ساحه په ځان کي رانغاړي، چي له دې جملې  د ښار استوګنیزه سیمه او پاته برخه یې د حجاز غرونو، خالي درې، کرنیزو ځایونو او زړو غیر فعال آتش فشانونو لخوا پوښلې ده.

مدینه په عمومي توګه د " اسلامي کلتور او تمدن مرکز" ګڼل کیږي.  دا ښار په اسلامي شریعت او قانون کي د دریو کلیدي ښارونو دوهم مقدس ګڼل کیږي، چي تر مکې او بیت المقدس وروسته په ترتیب سره دریم ځای لري. د مدینې په ښار کي نبوي مسجد په اسلام کي ځانګړی اهمیت لري، چي د پیغمبر محمدﷺ مقبره پکښي شتون لري، او خپله دغه مسجد په 622 زیږدیز کال (د هجرت په لومړي کال) کي جوړ سوی دی. د مدینې څخه لیدونکي مسلمانان په دودیزه توګه لږترلږه په ژوند کي یو ځل د زیارت په نوم د حضرت محمدﷺ ارام ځای یا *روضې* ته ورځي.  د اسلام له ظهور څخه مخکي د مدینې د ښار نوم **یثرب** وو، چي یاده خبره د قرآن کریم په سورة الاحزاب کي هم ثابته سوې ده. تر یثرب وروسته دا ځای د حضرت محمدﷺ له لوري مدینه یعني *نوی ښار* ونومول سو چي تر ننه هم دغه مبارک نوم ورته کاریږي. 

د مدینې ښار د محمد صلی الله علیه وسلم تر هجرت ۱۵۰۰ کاله وړاندې شتون درلود ، او تر هجرت وروسته د محمد صلی الله علیه وسلم په مشرۍ د ګړندۍ مخ په زیاتیدونکي اسلامي خلافت پلازمینه وه. د مدینې اوسیدونکو ( *انصارو* ) او همدارنګه له مکې څخه د محمدﷺ سرت تلونکو( *مهاجرینو* ) دلته زیات نفوذ درلود. مدینه د دریو مشهورو جوماتونو کور دی، لکه مسجد نبوي ، مسجد قبا ، او مسجد القبلتین، او د اسلام د مقدس کتاب قرآن کریم یوه لویه برخه په مدینه منوره کي نازل سوې ده.  

د حجاز د ډیرو برخو په څېر مدینې هم پخپل تاریخ کي د قدرت ډیر ادلون بدلون لیدلی دی. 

په مدینه کي د زیارت کولو سربیره حاجیان او عام مسلمانان په ښار کي د نورو مشهورو جوماتونو او ځایونو لیدو ته هم چي مذهبي اهمیت لري، راځي لکه: د احد غز د البقیع قبرستان او داسي نور. معاصر سعودي حکومت په مدینه منوره او مکه مکرمه کي د څو تاریخي اثارو او لرغونو اثارو ویجاړی هم ترسره کړي دي.
تبریز

**تبریز** ( انګرېزي: **Tebriz**) د ایران په شمال لویدیځ کي د ختیځ اذربایجان ولایت یو ښار دی. دا ښار د یاد ولایت او ولسوالۍ د پلازمیني په توګه چاري مخته وړي.  تبریز په ایران کي شپږم ډیر نفوس لرونکی ښار ګڼل کیږي.

تبریز په تاریخي آذربایجان سیمه کي د قرو سیند په دره کي واقع دی ، چي په سهند او عینالي غرونو کي د اور غورځوونکو سیمو یوه اوږده دره ده. د تبریز لوړوالی د سمندر له کچي  پورته دی. دغه ښار د ۲۰۱۵ کال  په میاشت کي د صنایعو د نړیوالې شورا له خوا د غالۍ اوبدلو نړیوال ښار او د اسلامي همکاریو د سازمان له خوا د ۲۰۱۸ کال د بېلګه لرونکي سیاحتي ښار په توګه ونومول سو.  

تبریز د 2016 د اټکل له مخي د 1.7 ملیون څخه د ډیرو وګړو په درلودلو سره  د ایران په شمال لویدیځ کي ترټولو ستر سوداګریز مرکز او لوی ښار دی. څرنګه چي دا ځای له تاریخي پلوه د ایران برخه نه ده، او پارسیانو وروسته اشغال کړې ده، نو ځکه یې نفوس دوې ژبي وایي چې ډیری خلک یې آذربایجاني د خپلي مورنۍ ژبي او فارسي د دوی د دویمي یا تپل سوي ژبي په توګه استعمالوي.  تبریز دا وخت د موټرو، ماشین آلاتو، تصفیې، پیټرو کیمیکل، ټوکر او سمنټو د تولیدي صنعتونو لوی مرکز دی.  یاد ښار د خپلو لاسي صنایعو پر بنسټ لکه د لاس اوبدل سوي غالۍ او زیوراتو پر بنسټ خورا مشهوره دی. د ایران په شمال لوېدیځ کي ځیني خورا معتبر کلتوري بنسټونه په تبریز کي موقعیت لري چي په دې توګه دغه ښار د دودیزو فعالیتونو مرکز هم دی.

تبریز ډیر تاریخي اثار لري، چي پر دغه ځمګه د آذریانو تاریخ او تر پارسي اشغال وروسته د هغوی معماري هم په ګوته کوي. د تبریز ډیری ساتل سوي تاریخي ځایونه په الخانید ترکانو ، صفوي ترکانو او قاجار پوري اړه لري.   د دې ځایونو په منځ کي د تبریز لوی بازار دی، چي د نړیوال میراث ځای نومول سوی.   اروپا ته د ایران د ترټولو نږدې مرکز په توګه د عصري کولو ډیری اړخونه په تبریز کي پیل سول.  تر 1925 پوري دا ښار د قاجار تاج شهزادګانو دودیز استوګنځی وو.
مخکي تر زېږد

د** ante Christum** **natum** اصطلاح **( [[لاتيني ژبه|په لاتین]] ژبه)د** عیسی مسیح د زېږون څخه مخکي زمانه په ګوته کوي.  دا د انګلیسي " BC " ("مخکي تر مسیح") سره معادل لفظ دی. یعني که په انګلیسي ژبه کي د تاریخي پیښو لپاره د BC کلمه استعمال سي، موخه یې هغه نېټه ده چي تر عیسی مخکي زمانه ښیي.
شیوانګي جوشي

**شیوانګي جوشي** (د می په 18 1998 زیږیدلی)  یوه هندي اداکاره ده چې په هندي تلویزیون کې د هغې د کار لپاره پیژندل شوې. په هند کې د لوړ معاش اخیستونکي تلویزیون اداکارانو څخه یو،  جوشي په *یه رشتا کیه کهلاتا هی* کې د نیرا سنګانیا ګوینکا د انځور کولو لپاره په پراخه کچه پیژندل شوی. هغه د یو ITA ایوارډونو ، او د سرو زرو درې جایزې په ګډون د څو جایزو ګټونکې ده. 

## لومړنی ژوند
جوشي د می په 18 د 1998 په پونا ، مهاراشترا کې زیږیدلی. هغې خپلې زده کړې په دهرادون کې کړې دي. 

## حوالې

## بهرنۍ اړیکې

* 
* Shivangi Joshi on Instagram

وېشنيزه:1998 زېږېدنې
د هرمز تنګئ

**د هرمز تنګی (** / عربي: مضیق هرمز) د نړۍ یو له مهمو سمندري لارو څخه دی چي د کښتیو د تګ راتګ لپاره استعمالیږي. دا تنګئ د خلیج په سیمه کي موقعیت لري چي په یوه اړخ کي د خلیج اوبه د عمان خلیج څخه جلا کوي او په بل اړخ کي د عراق، کویټ، بحرین او قطر سمندري لاره ده. 

هرمز تنګئ له شمال څخه د ایران ( د بندر عباس) او له سویل څخه د عمان سلطنت (مصندم) سیمي سره نښلي.
الشتېټن

**الشتېټن** په سویس کې د سینټ ګالن په کانټون کې د راین وادي ولسوالۍ یو کوچنی تاریخي کلیوالي ښار او ښاروالۍ دی. دا د شاوخوا  د الپین راین څخه لویدیځ ته په فلیټ او پراخه سینټ ګالن راین وادي کې، چې د اتریش سره پوله هم مشخص کوي. دا نور لویدیځ ته لوړ موقعیت اپینزیل ته لاسرسی ورکوي.

د الشتېټن رسمي ژبه (د سویس د معیاري ډول) الماني ژبه ده، مګر د ویلو اصلي ژبه د المانیک سویس الماني ژبي دودیز بڼه ده.

## کتنه

دا ښارګوټی د لاندې سیمو څخه جوړ شوي دی:

الټر زول، الشتېټن، بېچیس، بومیرټ، بیسر، بویبرګ، بوهل، بوهل (ګاتزیبرګ)، بوهل بی هینټرفورسټ، برګفیلډ، برګلین، برسټ، دومیشیزر، فیدرن، ګفتنبرګ، هوبرټ کورنبرګ کرانس، کریوزستراس، لیتین، لینز ( استخراج )، لوچینګن، ماریاحیلف (خانقاه)، اوبربوچل، پلونا، ریټ، روزن هاوس، روپین، سټریک، انټرلیټین، وارمسبرګ، ویډسټ او زییل.

الشتېټن د سینټ مارګریتن ښار او د بوخس ښارګوټي ترمنځ د اتریش پولې ته نږدې د الشتېټن غرونو په پښو کې موقعیت لري. په الشتېټن کې د ګیس څخه د اپینزیلر ټرامونو د ریک او پنین ریل پټلۍ پیل دی.

د بریښنایی ټرام له ۱۸۹۷ څخه تر ۱۹۷۳ پورې ښار ته چوپړ وکړ ،  چې د *رینټلر ویکرسبیټریبي* لخوا پرمخ وړل کیده، کوم چې د ۱۹۴۰ څخه تر ۱۹۷۷ پورې ټرالي بسونه هم چلول ،   چي برنیک ته په لاره کي ده. الشتېټن اوس د بس ترانسپورت شبکه، RTB چلوي.

د سوپرا سیمه ایز شهرت د الشتېټن لخوا د خپل اوږد او لوړ پوړ شرو - نهې دود (کارنیوال) لخوا ترلاسه شو. د هر جنوري او فبروري پرفارمنس د Röllelibutzen-club لخوا ترسره کیږي، چې په ۱۹۱۹ کې جوړ شوی، او همدارنګه د ښار او سیمې ډیری د ځوانانو موسیقۍ ټولنې. یو ځانګړی نړیوال پریډ دی چې د ټول سویس څخه د ۳۰,۰۰۰ څخه ډیر لیدونکي راپیږني.

## پېښليک

الشتېټن په لومړي ځل په ۸۵۳ کې *د الشتېټي Altsteti* په نوم یاد شوی دی.

## جغرافيه

تر ۲۰۰۶ نیټې الشتېټن یوه ساحه، د  لري. د دې سیمې ۶۳,۳٪ د کرنې موخو لپاره کارول کیږي، پداسې حال کې چې ۲۱,۱٪ ځنګلونه دي. د پاتې ځمکې څخه، ۱۲,۷٪ آبادي (ودانۍ یا سړکونه) او پاتې (۲,۹٪) غیر تولیدي (سیندونه یا کوړمونه) دي. 

ښاروالۍ د رینتال *والکریس* پلازمینه ده او پخوا د اوبرینتال ولسوالۍ پلازمینه ده. د کرنې دودیز ښار د اپینزیل غونډۍ هیواد په مینځ کې د راین سیند په لویدیځ کې موقعیت لري.

## لېږد رالېږد

الشتېټن دوه د اورګاډي سټیشنونه لري:

Altstätten Stadt ، د Altstätten – Gais اورګاډي ختیځ ټرمینس، او Altstätten SG ، د Chur – Rorschach په کرښه کې یو منځنی تمځای چې د ځایی او اوږد واټن چوپړونو لري.
بایکال کوړم

**بایکال کوړم** د نړی تر ټولو ژور کوړم دی. دا په سویل سایبریا کې موقعیت لري، د روسیې په شمال لویدیځ کې د ایرکوتسک اوبلاست د فدرالي تابعیت او سویل ختیځ ته د بوریاتیا جمهوریت.

په  کې   — له بلجیم څخه یو څه لوی — بایکال کوړم د سطحې مساحت له مخې د نړۍ اووم لوی کوړم دی،  او همدارنګه د کسپین سمندرګي وروسته په اوراسیا کې دوهم لوی کوړم دی. په هرصورت، ځکه چې دا تر ټولو ژور کوړم هم دی،  د اعظمي ژوروالي سره د      ،  د بایکال کوړم د حجم له مخې د نړۍ ترټولو لوی د تازه اوبو کوړم دی، چې  لري.   اوبه  یا د نړۍ د تازه سطحې اوبو ۲۲–۲۳٪،   د شمالي امریکا د لویو کوړمونه له ګډو څخه ډیر دي.  دا د نړۍ تر ټولو زوړ جهيل هم دی  چی شاوخوا ۲۵-۳۰&nbsp;ملیون کاله،   مخکې کړکېښ لری. 

د بایکال کوړم د زرګونو ډوله نباتاتو او حیواناتو کور دی، چې ډیری یې په سیمه کې ځایي دي . دا د بوریت قومونو کور هم دی، چې د کوړم ختیځ لوري ته وزې، اوښان ، غواګانې، پسونه او اسونه پالي  ،  چیرې چې منځنۍ تودوخه د ژمي لږترلږه  څخه توپیر لري. د دوبي اعظمي حد  ته .  د بایکال کوړم ختیځ ته سیمه د ټرانسبایکالیا یا ټرانسبایکال په نوم یادیږي،  او پخپله د کوړم شاوخوا په نرمه تعریف شوې سیمه ځینې وختونه د بایکالیا په نوم پیژندل کیږي. یونیسکو په ۱۹۹۶ کې بایکال د نړیوال میراث ځای اعلان کړ.
د سریبرینیکا ټولوژنه

د **سربرینیکا ټولوژنه** چي د **سربرینیکا نسل وژنې** په نوم هم یادیږي،  د ۱۹۹۵ په جولای کي یوه نسل وژنه وه  چي له ۸۰۰۰ څخه زیات  بوسنیایي مسلمانان د سربرینیکا په ښار او شاوخوا سیمو کي د بوسنیا د جګړه  پر مهال پکښي ووژل سول. دا ټولوژنه د رتکو ملادیچ په مشرۍ د بوسنیا د سرب جمهوریت د سرب پوځ د واحدونو لخوا ترسره سول، چي پکښي د سرب نیمه پوځي ډلګۍ سکورپینز هم برخه اخیستې وه.   یاده ټولوژنه په اروپا کي د دویمې نړیوالې جګړې له پای ته رسیدو راوروسته له قانوني اړخه لمړۍ پیژندل سوې نسل وژنه وه. 

د ټولوژني څخه مخکي ملګرو ملتونو د سریبرینیکا محاصره سوې سیمه تر خپل محافظت لاندي " خوندي سیمه " اعلان کړې وه، خو د ملګرو ملتونو د محافظت ځواک چي 370 تنه په سپکو وسلو سمبال هالنډي سرتیري وه د ښار د نیولو او وروسته د ټولوژني په مخنیوي کي پاتي راغلل.     د معلوماتو له مخي ددې ټولوژني پر مهال د ورکو سوو یا وژل سوو کسانو په لیست کي د ۸۳۷۲ کسانو نومونو شتون درلود.  د 2012 کال په جولای کي د DNA پر بنسټ د نژدې 6838 قربانیانو جسدونه له ډله ییزو قبرونو څخه ترلاسه سول. له دې جسدونو 6671 دانې یې د 2021 کال په جولای کي ددې دردوونکي پیښي د قربانیانو په هدیره کي او پاته یې بل ځای ښخ سول. 

په 2004 کي د *څارنوال v. Krstić* د قضیې په اړه په یوه متفقه حکم کي د ICTY د استیناف خوني پریکړه وکړه چي د مسلمانانو یاده ډله ایزه وژنه د نړیوالو قوانینو له مخي یو جرم دی.  ورپسې دغه حکم په ۲۰۰۷ کال کي د عدالت نړیوالې محکمې هم تائید کړ.  د سریبرینیکا په پېښه کي له 25,000 څخه تر 30,000 بوسنیایي مسلمانو ښځو، ماشومانو او بوډاګانو په جبري توګه لیږدولو، ناوړه ګټه اخیستلو او د نسل وژني ثبوتونه وموندل سول.   په 2002 کي د هالنډ حکومت ددغه ټولوژني په مخنیوي کي د خپلي ناتوانۍ له امله استعفا ورکړه. که څه هم په 2013 کي د سربیا ولسمشر تومیسلاو نیکولیچ د سریبرینیکا د "جرم" له امله بخښنه وغوښته خو دا پېښه یې د نسل وژني په نوم رد کړه. 

په 2005 کي د ملګرو ملتونو سرمنشي کوفي عنان د سریبرینیکا ټولوژنه "یو وحشتناک جنایت وباله، چي د دویمي نړیوالي جګړې راهیسې د اروپا په خاوره کې ترټولو بده پېښه وه،  او د می په 2024 کي ملګرو ملتونو د جولای 11 نېټه ددغه پیښي د کلنۍ *نړیوالي ورځي په* توګه وټاکله.
چیانګ کای شیک

**چیانګ کای شیک** (زوکړه ۳۱ اکتوبر ۱۸۸۷ _ مړینه ۵ اپریل ۱۹۷۵) یو چینایي سیاستوال، انقلابي شخص او نظامي قوماندان وو چي د ملتپال کومینتانګ (KMT) ګوند مشر او له 1926 راهیسي د ملي انقلابي اردو (NRA) عمومي قوماندان او جنرالسیسمو او د جمهوریت مشر وو. چيانګ وروسته له هغه چي په ۱۹۴۹ کال کي د چين د کمونست ګوند (سي سي پي) په وړاندي د چين په کورنۍ جګړه کي له ماتي سره مخ سو، په ۱۹۷۵ کال کي یې تر مرګه پوري د تايوان په ټاپو کي د چين د جمهوريت مشري کوله. نوموړی د ملګرو ملتونو لخوا تر 1971 پوري د چین مشروع مشر ګڼل کیده.

چیانګ په ژی جیانګ کي زیږیدلی وو، او په چین او جاپان کي یې نظامي زده کړي ترلاسه کړي وي. تر زدکړو وروسته په 1908 کي د سن یات سین د تونګمینګوی انقلابي سازمان سره یوځای سو. د 1911 انقلاب وروسته چیانګ د KMT بنسټ ایښودونکی غړی وو، او د سن ترټولو نږدې نظامي ملګری او د Whampoa نظامي اکاډمۍ مشر سو. په 1925 کي د سن له مړیني وروسته چیانګ د NRA قوماندان سو، او د 1926 څخه تر 1928 پوري یې د شمالي عملیاتو مشري وکړه، چي په تذڅ کي یې چین د یو نشنلیسټ حکومت تر سرپرستۍ لاندي بیا یوځای سو. د یادو عملیاتو په جریان کي د KMT – CCP اتحاد په 1927 کي مات سو او چیانګ په شانګهای کې کمونیسټان ټول ووژل، چي ددې سره د چین کورنۍ جګړه پیل سوه. 

چیانګ هڅه کول ترڅو چینایي ملت عصري او متحد کړي، دا په داسي حال کي چي د CCP سره دښمنۍ لا هم دوام درلود. د موکډن له پیښې وروسته چي جاپان منچوریا ونیوله، د چیانګ حکومت هڅه وکړه چي د جاپان سره د جګړې مخه ونیسي، او د اقتصادي او ټولنیز بیارغوني چاري ترسره کړي. په 1936 کي چیانګ د ژیان په پیښه کي د جانګ زیویلیانګ لخوا وتښتول سو، او مجبور یې کړ ترڅو د CCP سره په ګډه د جاپان ضد دویمه متحده جبهه جوړه کړي. چیانګ په راتلونکو اتو کلونو کي د جاپان په وړاندي د چونګ چینګ څخه سخت مقاومت او جګړه رهبري کړه. د یو لوی متحد ځواک د مشر په توګه نوموړي د قاهرې په کنفرانس کې ګډون وکړ، ترڅو د جاپان د تسلیمېدو په شرایطو کي ګډون وکړي، او ددې ترڅنګ ټایوان هم (چي د فبروري د 28 په پیښه کي یې هلته د پاڅون د ځپلو لپاره سرتیري واستول) په لاس راوړي.

کله چې دویمه نړیواله جګړه پای ته ورسېده، د ماو زیډونګ په مشرۍ له کمونسټانو سره بیا پیل سوه: ورپسې په 1949 کي د چیانګ حکومت مات او تایوان د چین په برخه سو. چین هلته مارشل قانون او سپینه ترهګري نافذ کړه، چي د چیانګ تر مړیني پوري یې دوام درلود. چیانګ د اقتصادي اصلاحاتو او چټکې ودې مشري په 1948 کي ترسره او د ROC د ولسمشر په توګه یې د شپږو کلونو لپاره پنځه ټاکنې وګټلې. هغه په 1975 کي تر خپلي مړیني پوري د KMT عمومي رییس هم و، او وروسته یې زوی چینګ چینګ کوو ځای پر ځای او بیا په 1978 کي ولسمشر سو.
پټودي ایالت

**پټودي ایالت** په هند کې یو کوچنی شاهي دولت و چې په ۱۸۰۴ کې په هند کې د ختیځ هند شرکت واکمنۍ لخوا تاسیس شو.

ایالت په سیډډ او فتح شوي والیتونو کې د ډیلي د سیمې یوه برخه جوړه کړه. دا د ډیلي د کمشنر تر څارنې لاندې وه. دا د ۵۲ مربع میل مساحت درلود او یو ښارګوټی، پټودي، او ۴۰ کلي شامل وو، چې د پټودي کورنۍ لخوا واکمن وو.

## پېښليک

د پټودي دولت په ۱۸۰۴ کې د ختيځ هند کمپنۍ لخوا جوړ شو، کله چې د بریڅ قبیلې یو افغان مسلمان پښتون فیض طالب خان چې لومړی نواب جوړ شوی و، د دویم انګلیس په وخت کې د مراټه امپراتورۍ په وړاندې د دوی په جګړه کې مرسته وکړه.  دا کورنۍ د ۱۶ پیړۍ هند ته رسیدلې، کله چې د دوی پلرونه د لودي د ټولواکمني په دوره کې له اوسني افغانستان څخه هند ته راغلي وو. اتم نواب افتخار علي خان پټودي د انګلستان او هند دواړو لپاره کرېکټ لوبولی او د وروستني لوبډلمشري په غاړه لري. د هغه زوی وروستی نواب هم د هند د کریکټ ټیم کپتان و.

د برتانوي راج په پای کې او په ۱۹۴۸ کې د هند د سیاسي ادغام سره، د پټودي شاهي دولت د هند نوي واکمنۍ (وروسته د هند جمهوریت ) کې جذب شو. په ۱۹۷۱ کې، د هند په اساسي قانون کې د ۲۶ مې تعدیل له مخې، د هند حکومت د شاهي هند ټول رسمي سمبولونه لغوه کړل، پشمول لقبونه، امتیازات، او معاشونه ( خصوصي پرسونه ).  

پخوانۍ پټودي ماڼۍ د څه مودې لپاره یو هوټل و، خو اوس د کورنۍ اوسني سرپرست سیف علي خان شخصي ملکیت دی.

## واکمنان

واکمنانو ته د نواب لقب ورکړل شو.  

* فیض طالب خان (۱۸۰۴-۱۸۲۹)
* اکبر علي خان (۱۸۲۹-۱۸۶۲)
* محمد علي تقي خان (۱۸۶۲-۱۸۶۷)
* محمد مختار حسین خان (۱۸۶۷-۱۸۷۸)
* محمد ممتاز حسین علي خان (۱۸۷۸-۱۸۹۸)
* محمد مظفر علي خان (۱۸۹۸-۱۹۱۳)
* محمد ابراهیم علي خان (۱۹۱۳-۱۹۱۷)
* محمد افتخار علي خان (۱۹۱۷-۱۹۴۸) (۱۹۴۸-۱۹۵۲) (د هند سره د یوځای کیدو وروسته د لقب نواب)
* منصور علي خان پټودي (۱۹۵۲-۱۹۷۱) (سرلیک په ۱۹۷۱ کې لغوه شو).

## دا هم وګورئ

* د هند سیاسي ادغام
* افغان کډوال
* د پټودي نواب
* د لودي ټولواکمنۍ
د ملګرو ملتونو عمومي اسمبلۍ

د **ملګرو ملتونو عمومي اسامبله** یا **د ملګرو ملتونو عمومي اسمبلۍ** د ملګرو ملتونو د شپږو اصلي ارګانونو څخه یو دی، چي د دې سازمان اصلي، فکري، پالیسي جوړونې او استازي ارګان په توګه کار کوي. د یاد سازمان په 79مه غونډه کي ددې اسمبلۍ واکونه، جوړښت، دندې او طرزالعملونه د ملګرو ملتونو د منشور په څلورم څپرکي کي ټاکل سوي دي.

د ملګرو ملتونو عمومي اسمبلۍ د ملګرو ملتونو د بودیجې مسولیت په غاړه لري، امنیت شورا ته غیر دایمي غړي ټاکي، د ملګرو ملتونو عمومي منشي ټاکي، د ملګرو ملتونو د سیسټم د نورو برخو څخه راپورونه ترلاسه کوي او د پریکړو له لاري سپارښتني وړاندي کوي.  دا سازمان ډیری فرعي ارګانونه هم په کار اچوي ترڅو خپل پراخ ماموریت ته نوره پراختیا هم ورکړي.  د ملګرو ملتونو عمومي اسمبلۍ (UNGA) د ملګرو ملتونو یوازینی ارګان دی چي ټول غړي هیوادونه یې د استازولۍ له مخي مساوي ونډه لري.

ددې سازمان عمومي اسامبله په نیویارک ښار کي د ملګرو ملتونو په مرکزي دفتر کي د عمومي اسامبلې په ودانۍ کي په کلنۍ غونډو کي د خپل ولسمشر یا د ملګرو ملتونو د سرمنشي تر مشرۍ لاندي غونډي ترسره کوي. د غونډو لومړنۍ مرحله په دودیزه توګه د سپتمبر څخه د جنوري تر نیمایي پوري دوام کوي، او دومره موده ځکه اړینه ده چي دوی غواړي ټولي ستونزي او کارونه یې بشپړ حل سي. دا سازمان کولای سي ترڅو د ځانګړو او بیړنیو پیښو لپاره هم غونډي وکړي. د اسامبلۍ لومړۍ غونډه د ۱۹۴۶ کال د جنورۍ په ۱۰ مه د لندن په میتودیسټ سنټرل هال کي جوړه سوې وه، چي د ۵۱ بنسټ ایښودونکو هیوادونو استازو پکښي ګډون کړی وو.

په اسامبلۍ کي ډیری پوښتني په عمومي غونډه کي په ساده اکثریت سره سرته رسیږي. دلته هر غړی هیواد یوه رایه لري، د سازمان مجلس کولای سي د ملګرو ملتونو په چوکاټ کي د هر ډول پیښو په اړه سپارښتني وکړي، خو یوازي پکښې د سولي او امنیت مسئلې د امنیت شورا تر نظر لاندي سرته رسیږي.

په 1945 کي ملګرو ملتونو 51 غړي درلودل، چي یاده شمېره په 21 پیړۍ کي نږدې څلور چنده یعنپ 193 ته ورسیدل، او په دې کي دوه پر دریمه برخه یې مخ پر ودې هیوادونه دي. د دوی د زیات شمېر له امله مخ پر ودي هیوادونه ډېر وخت د دې توان لري ترڅو د مجلس اجنډا وټاکي.
شینزن (شینجیانګ)

**شينجيانګ** یا **شینزن** د چين د ګوانګ دونګ ولايت يو ښار دی. دغه ځانګړې اقتصادي سيمه د ګوانګ دونګ په مرکزي ساحل کي د پرل سيند ختيځي څنډي ته موقعيت لري، چي په جنوب کي له هانکانګ، په شمال کې له دونګ ګوان، په شمال ختيځ کي له هوزو او په سوېل لويديځ کي له مکاو سره ګډه پوله لري. په 2020 کې د 17.5 ملیونه وګړو په درلودلو سره شینزین په چین کي د ښاري نفوس له مخي له شانګهای او بیجینګ وروسته دریم ډیر نفوس لرونکی ښار دی،  او د شينجيانګ بندر د نړۍ څلورم بوخت کانټينري بندر دی. 

شینزین په 1979 کي په ښار بدل او وروسته یې اقتصادي اصلاحات د دې لامل سول ترڅو یاد ښار هانګ کانګ ته د نږدې کیدو له امله د چین لومړۍ ځانګړې سوداګریزه سیمه سي. دلته د اقتصادي پرمختګ له امله بهرنۍ مستقیمه پانګونه راجلب او ورپسې د فرصتونو په لټه کي لوی شمېر کډوال راغلل. شینزن په شاوخوا دېرشو کلونو کي اقتصادي او د نفوسو له اړخه وده کړې ده او له هغه وخت راهیسي د ټیکنالوژۍ، نړیوالي سوداګرۍ او مالیې د مرکز په توګه راڅرګند سوی دی.

د شینزن نومول سوې GDP د خپلو ګاونډیو ښارونو ګوانګزو او هانګ کانګ څخه لویه ده او د نړۍ د لسو سترو اقتصادي ښارونو څخه دی. شینژین په نړۍ کي اتم - ترټولو رقابتي او ترټولو لوی مالي مرکز هم لري، اووم ترټولو لوی فارچون ګلوبل 500 مرکزي دفتر، د ملیاردانو پنځم لوړ شمیر، د اسمان څکو ودانیو دوهم لوی شمیر، د 19م لوی ساینسي څیزونو محصول کوونکی او د لوړو زده کړو پوهنتونونه لري. 

په دې ښار کي د ټیکنالوژۍ لوی شرکتونه لکه Huawei Tencent ، او DJI شتون لري.
عبدالله بن حسین

**عبدالله بن حسین بن علي الهاشمي** ( ۱۲۹۹ – ۱۳۷۰ هـ س / ۱۸۸۲ – ۱۹۵۱ ز ) د اردن د هاشمي سلطنت بنسټ ایښودونکی او لومړی پاچا وو. نوموړی د اردن د "بنسټ ایښودونکي پاچا" په نوم پیژندل کیږي، او د لومړۍ نړیوالې جګړې په ترڅ کي یې د عثماني امپراتورۍ په وړاندپ د خپل پلار شریف حسین بن علي په مشرۍ تر لوی عرب پاڅون وروسته د اردن د امارت واک په لاس راوړ.

عبدالله په ۱۸۸۲ کال کي په مکه مکرمه کي د شریف حسین بن علي په کهاله کي وزېږېدی او د خپل پلار دویم زوی وو. دده نور وروڼهعلي،  فیصل او زید نومېدل. علي د خپل پلار ځای ناستی او د حجاز د دوهم پاچا په توګه وټاکل سو، خو په راتلونکي کال یې استعفا ورکړه. دویم ورور فیصل د لومړي فیصل په نوم د عراق پاچا سو، او عبدالله د اردن د امارت شهزاده سو. 

عبدالله خپلي لومړنۍ زده کړي په مکه معظمه کي سرته ورسولې او په استانبول کي يې د عربي او ترکي ادبياتو پراخه پوهه ترلاسه کړه، چي له امله یې د ده په دربار کي ادبي مجلسونه هم زیات سول. 

عبدالله د خپل پلار د افکارو څخه الهام اخیستی وو، او تر هاشمي بیرغ لاندي یې د لوی عرب پاڅون پرمهال د عربي ځواکونو مشري وکړه. د لومړۍ نړیوالې جګړې په پای کي یاد پاڅون دمشق، عصري اردن او د عربي ټاپووزمې ډیره برخه لاسته راوړه. د عبدالله ورور پاچا فیصل له جګړې وروسته د سوریې تخت په لاس کي واخیست، خو د میسالون تر جګړې وروسته له دغه واکه لاس په سر سو، او د عراق تخت ته یې ځان ورساوه.  د ۱۹۲۰ زیږدیز کال د جولای په میاشت کي فرانسویانو سوریه اشغال کړه او شریف حسین بن علي خپل زوی شهزاده عبدالله د یو پوځي ځواک په مشرۍ له حجاز څخه معن ته ولېږه. 

عبدالله په دې توګه د ۱۹۲۱ زیږدیز کال د اپریل په ۱۱ مه د ترانس اردن امارت رامنځ ته کړ او په قبایلي او بدوي ټولنه کي یې لومړنی مرکزي حکومت جوړ کړ. نوموړي د راتلونکو دېرشو کلونو لپاره د دولت په جوړولو او د عصري اردن لپاره د اداري چوکاټونو په رامنځ ته کولو باندي تمرکز وکړ. عبدالله د دیموکراتیک مشروعیت په رامینځته کولو سره د ځان حاکمیت او خپلواکۍ په لټه کي وو، چي په پایله کي یې په 1928 کي د اردن لومړی اساسي قانون رامینځته سو، او ورپسې په 1929 کي د لومړي پارلمان لپاره ټاکني هم ترسره سوې. د واکمنۍ په دې دریو لسیزو کي شهزاده عبدالله د انګلستان او د ترانس اردن د امارت تر منځ یو لړ تړونونه لاسلیک کړل، چي وروستی هغه یې د ۱۹۴۶ کال د مارچ په ۲۲ نیټه وو، او د انګلیسي_ختیځ اردن تړون په نوم یاد سو. د عبدالله د یاد سیاست په پایله کي اردن هیواد په 1946 کي د می په 25 نېټه د اردن هاشمي سلطنت سو. 

عبدالله بن حسین لمړئ له ملکې مصباح بنت ناصر سره واده کړی وو، او تر هغه وروسته یې د عالیه ارکان (سزدل خانم) سره هم واده نکاح ترسره کړه.  

عبدالله بن حسین په 1951 کي د بیت المقدس په زاړه ښار کي د الاقصی جومات په دروازه کي په داسې حال کې ووژل سو چي د الاقصی په جومات کي یې د جمعې لمونځ کاوه. قاتل نوموړی له نږدې واټن څخه په ډزو وواژه او سمدلاسه د پاچا ساتونکو هم په متقابلو ډزو کي قاتل له منځه یووړ. تر مرګ وروسته عبدالله جسد د عمان په شاهي هدیرو کي خاورو ته وسپارل سو.
کښندې

**کښندې** د خپلمنځي اړیکو سمبولیک انځور دی، په عمومي توګه ځایي، په یوه ځای کې د شیانو ترمنځ. کښندې کیدای شي د متن او ګرافیک سره تشریح شي. د هر ګرافیک په څیر، کښندې کیدای شي په کاغذ یا نورو پایښت لرونکو رسنیو کې ثابته شي، یا کیدای شي په انتقالي وسیله لکه د کمپیوټر سکرین کې ښکاره شي. ځینې کښندې په متقابل ډول بدلوي. که څه هم کښندې معمولا د جغرافيائی عناصرو د انځورولو لپاره کارول کیږي، دوی ممکن د هر ځای، حقیقي یا افسانوي استازیتوب وکړي. هغه موضوع چې نقشه کیږي کیدای شي دوه اړخیزه وي لکه د ځمکې سطحه، درې اړخیزه لکه د ځمکې داخلي، یا د کوم ابعاد د خلاصې ځای څخه.

د جغرافیایي سیمې کښندې خورا اوږد دود لري او له پخوانیو وختونو څخه شتون لري.
لایپزیګ

دا ښار تر ۲۰۲۳ پورې ۶۲۸,۷۱۸ اوسیدونکي لري  دا په المان کي اتم لوی ښار دی او د مرکزي آلمان میټروپولیټان سیمې برخه ده. د ښار نوم معمولا د سلاویک اصطلاح په توګه تشریح کیږي چې معنی یې *د لینډین ونو ځای دی*، په سیمه کې د ډیری نورو سلاویک ځای نومونو سره سم. 

لیپزګ  په شاوخوا کې موقعیت لري د برلین سویل لویدیز، د شمالي آلمان د میدان ( لیپزیګ خلیج ) په سویل کې، د سپینې ایلسټر او د هغې د معاونونو پلیسي او پارته په سنګم کې چې د لیپزګ د ریورساید ځنګل په څیر موقعیت لري، د اروپا ترټولو لوی د ښار دننه ریپرین ځنګل وده کړې. لیپزګ د نیوسینلینډ ( *د نوي جهيل ولسوالۍ* ) په مرکز کي دی، چې د پخوانیو لیګنیټ خلاص کندې ماینونو څخه رامینځته شوي ډیری مصنوعي جهيلونه لري.

لیپزګ لږترلږه د مقدس روم امپراتورۍ له وخت راهیسې د سوداګرۍ ښار و.  ښار د ویا ریګیا او ویا امپیری په څلورلارې کې پروت دی، د مینځنۍ پیړۍ دوه مهمې سوداګریزې لارې. د لیپزګ سوداګریز نندارتون د ۱۱۹۰ کال پورې اړه لري. د ۱۷۶۴ او ۱۹۴۵ ترمنځ، ښار د خپرولو مرکز و.  د دویمې نړیوالې جګړې وروسته او د آلمان د دیموکراتیک جمهوریت ( ختیځ آلمان ) په دوره کې لیپزګ د ختیځ آلمان یو لوی ښاري مرکز پاتې شو، مګر کلتوري او اقتصادي اهمیت یې کم شو. 

په ۱۹۸۹ کې په لیپزیګ کې پیښو په منځني او ختیځې اروپا کې د کمونیزم د زوال په رامینځته کولو کې د پام وړ رول لوبولی، په ځانګړي توګه د سینټ نیکولاس کلیسا څخه د لاریونونو له لارې. د آلمان د بیا یوځای کیدو سمدستي اغیزو کې د محلي اقتصاد سقوط (چې په خورا ککړتیا د درنو صنعتونو پورې تړلی و)، سخته بیکارۍ، او ښاري ناورین شامل وو. د ۲۰۰۰ لسیزې په لومړیو کې دا رجحان بدل شو، او له هغه وخت راهیسې لیپزیګ یو څه د پام وړ بدلونونو سره مخ شوی، په شمول د ښاري او اقتصادي بیا رغونه، او د ترانسپورت زیربنا عصري کول.  

لیپزګ په اروپا کې یو له پخوانیو پوهنتونونو څخه دی ( لیپزګ پوهنتون ). دا د آلمان د ملي کتابتون اصلي څوکۍ ده (دوهم فرانکفورت دی)، د آلمان د موسیقۍ آرشیف څوکۍ، او همدارنګه د آلمان د فدرالي اداري محکمې څوکۍ. لیپزګ ژوبڼ په اروپا کې یو له خورا عصري ژوبڼونو څخه دی او د ۲۰۱۸ په توګه په آلمان کې لومړی او په اروپا کې دوهم ځای لري.  

د لیپزګ د نولسمې پیړۍ په وروستیو کې د ګرندرزیت معمارۍ شاوخوا ۱۲,۵۰۰ ودانۍ لري.   د ښار د مرکزي ریل پټلۍ ټرمینس لیپزګ هوپتبانهوف په ۸۳,۴۶۰ مربع متره (۸۹۸,۴۰۰ مربع فوټ) کې دی، د اروپا ترټولو لوی ریل سټیشن دی چې د پوړ ساحه اندازه کیږي. د لیپزګ ښار تونل په ۲۰۱۳ کې د فعالیت له پیل راهیسې، دا د S-Bahn Mitteldeutschland ( *S-Bahn مرکزي آلمان* ) د ټولیزه لېږد رالېږد سیسټم مرکز جوړ کړی، د آلمان ترټولو لوی S-Bahn شبکه، د سیسټم اوږدوالی ۸۰۲ کیلومتره (۴۹۸ میل) سره. 

لیپزګ د اوږدې مودې راهیسې د کلاسیک او عصري تیاره څپې په شمول د میوزیک لوی مرکز و. تومانرچور (په انگرېزي: St. Thomas Choir of Leipzig)، د هلکانو سندرغاړی، په ۱۲۱۲ کې جوړ شوی. د لیپزګ ګیواندهوس آرکسټرا چې په ۱۷۴۳ کې جوړ شوی، په نړۍ کې یو له پخوانیو سمفوني آرکسټرا څخه دی. په لیپزګ کې یو شمیر مشهور موسیقار ژوند کوي او کار کوي، پشمول د جوهان سیباستیان باخ (۱۷۲۳ څخه تر ۱۷۵۰) او فیلیکس مینډیلسون (۱۸۳۵ څخه تر ۱۸۴۷). د موسیقۍ او تیاتر پوهنتون "فیلکس مینډیلسون بارتولډي" په ۱۸۴۳ کې جوړ شو. Oper Leipzig ، په آلمان کې یو له خورا مشهور اوپیرا کورونو څخه دی، په ۱۶۹۳ کې تاسیس شوی. په ګوهلیس کې د پاتې کیدو پرمهال، چې اوس د ښار برخه ده، فریدریش شیلر خپل شعر " اوډ ته جوی " ولیکه.
دانیانګ – کونشان لوی پل

د **دانیانګ – کونشان لوی پل** د  په اوږدوالي د چین هیواد یو ستر پل دی چي په ټوله نړۍ کي لمړئ ستر پل ګڼل کیږي.
کراکوف

**کراکوف** د پولنډ دوهم لوی او یو له پخوانیو ښارونو څخه دی.

کراکوف په کوچینی پولنډ ولایت کې د ویسټولا سیند پر غاړه موقعیت لري، ښار د ۸۰۴,۲۳۷ (۲۰۲۳) نفوس لري، چې نږدې ۸ میلیونه اضافي خلک د  دننه ژوند کوي. کراکوف تر ۱۵۹۶ پورې د پولنډ رسمي پلازمېنه وه،  او په دودیز ډول د پولنډ د پوهنې، هڅوبيز او هنري ژوند یو له مخکښو مرکزونو څخه وو. د اروپا یو له خورا ښکلي ښارونو څخه شمیرل کیږي،  د دې زوړ ښار په ۱۹۷۸ کې د یونېسکو نړیوال میراث سایټ اعلان شو، د نړۍ له لومړیو ځایونو څخه یو یې دا حیثیت ورکړ.

دا ښار په واول هیل کې د یوه کلي په توګه پیل شو او په ۹۸۵ کې د منځني اروپا یو بوخت سوداګریز مرکز وو.

کراکوف د نړیوال ښار په توګه طبقه بندي شوی د نړیوال کولو او د نړۍ ښارونو څیړنې شبکې لخوا د "لوړ کفایت" درجه بندي سره.  ښار د جان پاول II نړیوال هوایی ډګر لخوا خدمت کیږي، د هیواد دوهم مصروف هوایی ډګر او د سویل ختیځ پولنډ اوسیدونکو لپاره ترټولو مهم نړیوال هوایی ډګر دی. په ۲۰۰۰ کې، کراکوف د اروپا د کلتور پلازمینه ونومول شوه. په ۲۰۱۳ کې، کراکوف په رسمي ډول د یونیسکو د ادبیاتو ښار په توګه تصویب شو.  دغه ښار په ۲۰۱۶ کال کې د ځوانانو د نړیوالې ورځې،  او په ۲۰۲۳ کې د اروپایی لوبو کوربه وو.
زکوپانې

**زکوپانې** ( Podhale Goral : *Zokopane* )  د پولنډ په سویل کې یو ښارګوټی دی چې د تاترا د غرونو په لمن کې د پوډالي سیمې په سویلي برخه کې پروت دی. په ۲۰۱۷ کال کې یې نفوس ۲۷،۲۶۶ و. زکوپان د ګورال کلتور مرکز دی او ډیری وختونه د "پولینډ ژمي پلازمینه" په توګه پیژندل کیږي. دا د غره ختلو ، سکي کولو او گرځندويي لپاره یو مشهور ځای دی. 

زکوپان د سلواکیا سره د پولنډ پولې ته نږدې، د تاترا غرونو او ګوبالوکا غونډۍ ترمنځ په یوه دره کې پروت دی. دا د ولایت پلازمینې کراکوف سره د ریل او سړک له لارې وصل دی. زاکوپان د سمندر له سطحې څخه 800-1,000 متره لوړوالی لري او د دې کروپووکي او کوسیوسزکو کوڅو په تقاطع کې موقعیت لري.
فرانک لیمپارډ

**فرانک جیمز لیمپارډ** (په 20 جون 1978 کي زیږیدلی) د انګلستان مسلکي فوټبال مدیر او پخوانی لوبغاړی دی چې د کلب کوونټري ښار مدیر ګڼل کیږي. نوموړی په پراخه کچه د چیلسي ترټولو لوی لوبغاړی او د هغه د نسل یو له غوره میډفیلډر څخه شمیرل کیږي. لیمپارډ په پریمیر لیګ کې د میډفیلډر لخوا د ډیری ګولونو ریکارډ لري او د بکس څخه بهر ډیری ګولونه لري (41).    هغه د 1 ډسمبر 2000 څخه د لسو کلونو لپاره د پریمیر لیګ لوبغاړو لپاره په یو شمیر احصایو کې لوړه درجه درلوده، او ډیری لوبې او بریاوې یې ترلاسه کړې.  

په 2001 کې لیمپارډ د لندن د سیالیو چیلسي لخوا د 11 ملیون پونډو په ارزښت واخیستل سو. د کلب سره د خپل ديارلس کلونو په موده کې، لامپارډ ځان د مينډفيلډ څخه د غوره ګول وهونکي په توګه جوړ کړ، په ټولو سياليو کې د 211 ګولونو سره، د کلب ټول وخت مخکښ ګول کوونکی شو.   لیمپارډ د انګلستان د ملي لوبډلې لپاره ۱۰۶ لوبې کړي او ۲۹ ګولونه یې په ۱۹۹۹ کال کې ترسره کړي دي. هغه د خپل هیواد استازیتوب په دریو فیفا نړیوال جامونو کې - په 2006 ، 2010 او 2014 کې - او په UEFA یورو 2004 کې - چیرې چې هغه د ټورنمنټ غوره ټیم کې نومول شوی و. لیمپارډ په 2004 او 2005 کې د انګلستان د کال غوره لوبغاړی وټاکل شو.