افغانستان د ۲۰۰۲ کال په آسیایي لوبو کې

افغانستان د ۲۰۰۲ کال په آسيايي لوبو کې چې د ۲۰۰۲ کال د سپتمبر له ۲۹ څخه د اکتوبر تر۱۴  پورې د سوېلي کوريا په بوسان ښار کې ترسره شوې، ګډون وکړ. دې لوبو د طالبانو د رژيم له ړنګېدو وروسته نړيوالو ورزشي سياليو ته د افغانستان د ګډون بېرته پیل کړ. په افغان پلاوي کې ۱۲ چارواکي (۱۱ نارینه او یوه ښځه) او ۴۴ لوبغاړي (۴۰ نارینه او څلور ښځې) چې په اوو بېلابېلو رشتو کې یې ګډون وکړ.

د ۱۹۸۴ کال د آسیا جام د غوراوي پړاو له سیالیو وروسته د افغانستان د فوټبال ملي لوبډلې خپله لومړۍ نړیواله لوبه وکړه. رویا زماني  چې په کابل کې د انګلیسي ژبې یوه ښوونکې وه، د تکواندو د متوسط وزن په کچه په  ۷۲ کیلو ګرامه وزن کې پرته د کومې لوبې له ګټلو، د برونزو مډال ترلاسه کړ. دآغلې زماني د افغانستان په ازستازیتوب یوازینی مډال ګټونکې او په ۲۰ کلونو کې لومړی افغانه مډال گټونکې وه. له پاتې لوبغاړو څخه هېڅ یو د لارموندنې له پړاو څخه تېر نه شو، او په دې توګه  یې هېڅ کوم مډال تر لاسه نه کړ.   

## سابقه
افغانستان د آسيایي المپيک شورا د سوېلي آسيا د زون غړى دى، او د ١٩٥١ کال د لوبو له پرانېستلو وروسته یې په نوي ډيلي کې په آسيايي لوبو کې برخه واخيسته. طالبانو د ۱۹۹۶ کال د سپټمبر په ۲۶ نېټه کابل ونيو او د افغانستان اسلامي امارت یې تاسیس کړ.   

د طالبانو تر واک لاندې ټول سپورتي فعالیتونه لغوه شول، ځکه چې دو په اند وو چې ډېری لوبې د اسلام او اسلامي شريعت  سره په ټکر کې دي. زیاتره لوبغالي لکه د کابل د غازي لوبغالی، یا ویجاړ شول او یا هم د عامو خلکو د اعدامونو او مجازاتو په ځایونو بدل شول. ښځې په هر ډول لوبو کې له ګډون منع شوې وې؛ نارینه لوبغاړو ته اجازه ورکړل شوې وه چې په یو څو رشتو کې برخه واخلي، خو د اوږدو پایڅو پتلون اغوستلو او ږیرې پرېښودلو ته اړ شوي وو. د المپیک نړیوالې کمېټې (IOC ) د ښځو پر وړاندې له دې ډول پېښو او تبعیض وروسته، د افغانستان د المپیک په ملي کمېټې بندیز ولګاوه او دوی یې د المپیک په لوبو کې له ګډون څخه محروم کړل.

د المپيک نړیوالې کمېټې ( IOC ) د ۲۰۰۰ کال د المپیک له لوبو څو میاشتې مخکې، د افغانستان د المپیک ملي کمېټې ته د دې فرصت ورکړ چې د طالبانو له بیرغ پرته دې لوبو ته یوه مشروطه ډله واستوي. کمېټې د دې شرایطو په نه منلو له ګډون ډډه وکړه.   د افغان لوبغاړو ګډون د بیرغ او د امارت (افغانستان) له استازولۍ پرته هېڅ معنا نه لري. موږ به هېڅوک په شخصي ډول ونه لېږو

– عبدالشکور مطمین   افغانستان د ۱۹۹۸ کال آسیايي لوبو ته چې د تایلنډ په بنکاک کې ترسره شوې، د اقتصادي ستونزو له امله هېڅ کوم پلاوی نه و لېږلی. د طالبانو قوانینو هم د افغان لوبغاړو د سیالیو په وړاندې ستونزې رامنځ ته کړې. د بېلګې په توګه، د سوک وهنې نړیواله ټولنه (AIBA  ) لوبغاړو ته د ږیرې او برېتو پرېښودلو اجازه نه ورکوي، خو افغان نارینه د مخ د ویښتانو له  خريلو منع شوي دي. د روانو جګړو سربېره، افغانستان آسيايي لوبو ته د طالبانو د حکومت له نسکورېدو وروسته راستون شو. د المپيک نړیوالې کمېڼې ( IOC ) د ۲۰۰۳ کال په جون میاشت کې د خپلې ۱۱۵مې غونډې په ترڅ کې، چې په پراګ کې دایره شوه، پر افغانستان لګول شوی تعلیق لرې کړ. 

## پلاوی
د افغانستان پلاوي د آسيايي لوبو د ١٤ دور لپاره له ١٢ چارواکو (١١ نارينه او يوه ښځينه) او ٤٤ لوبغاړو (٤٠ نارينه او څلور ښځينه) په ګډون په اوو بېلابېلو رشتو کې لکه–  سوک وهنه (٦)، بايسکل ځغلونه (١)، فوټبال (۲۰)، کراته (۱)، نښه ویشتنه (۱)، تکواندو (۷) او غېږنيونه (۸) کې ګډون کړی وو. 

## سوک وهنه
د سوک وهنې شپږو لوبغاړو په سیالیو کې برخه واخیسته چې له ۱۲ سیالیو څخه  یې په شپږو سیالیو کې ګډون وکړ. هېڅ افغان لوبغاړی د سیالۍ له لومړي پړاو څخه بل پړاو ته لار ونه مونده. له شپږو سوک وهونکو څخه دری — داود محمود (په ټيټ سپک وزن  کې)، روح الله مصطفی (په سپک وزن کې) او تمیم احمد اختري (لږ سپک وزن) — د حریفانو د مخکښۍ له امله سیالۍ له لاسه ورکړې. عبدالله شکیب د قزاقستاني ګینادي ګولووکین پر وړاندې د سیالۍ په مهال له لوبې کېنول شو. صادق نقشبندي د قزاقستان سرګي ریچکو ته وروسته له هغه ماتې ومنله چې لوبڅار لوبه ودروله ( RSC). سید هارون سادات یوازینی افغان سوک وهونکی و چې خپله لوبه یې د ۱۱-۱۳ امتیازونو په توپیر، د نیپال کمار اډهیکاري ته پرېښوده.   

## بایسکل ځغلونه
د افغانستان په پلاوي کې محمد بهروز یوازینی بایسکل ځغلونکی و. هغه د نارینه وو په ۱۶۹.۴ کیلومتره د سرک په انفرادي بایسکل ځغلونه کې چې د اکتوبر په ۳ مه نېټه ترسره شوه، د خپل ولس استازیتوب وکړ. په دې سیالۍ کې ټولټال ۲۸ لوبغاړو ګډون کړی و؛ بهروز یو له هغو شپږو کسانو څخه و چې سیالي یې پای ته ونه رسوله. ازبکستاني سرګي کروشیفسکي دا  سیالۍ په ۴:۱۷:۵۹ دقیقو  کې وګټله.  

## فوټبال
د فوټبال په سیالیو کې د ګډون لپاره افغانستان د نارینه وو ملي لوبډله ولېږه. په ۱۹۸۴ کال کې د افغانستان وروستۍ نړيواله لوبه  د آسيايي سياليو د غوراوي پړاو په لړ کې وه. فيفا د۲۰۰۲ کال آسيايي لوبو لپاره، ، د افغانستان د فوټبال فدراسيون سره مالي مرسته وکړه، څو بوسان ښار ته سفر وکړي. ټیم د لومړني پړاو څخه پرمختګ ونه کړ، خپلې ټولې درې لوبې یې له لاسه ورکړې.  

**د ټيم نوملړ**

ټاکل شوې وه چې د سپټمبر په ۲۸مه نېټه د افغان لوبډلې لومړۍ لوبه د بوسان ګودیک په لوبغالي کې له ایران سره ترسره شي. د ایران لوبډله په دې لوبه کې برلاسې شوه او لوبه یې لس - صفر وګټله. عليرضا واحدي نیکبخت په دې لوبه کې پنځه ګولونه ووهل.  د ایران لپاره، په دې تورنمنټ کې دا تر ټولو لویه بریا وه. په فاینل کې، ایران جاپان ته له ماتې وروسته د سرو زرو مډال ترلاسه کړ.   

## سرچينې