په اپلاتون تبصرې

**د اپلاتون په اړه تبصرې** د ادبیاتو لویې ډلې ته اشاره کوي چې تولید شوي، په ځانګړې توګه په لرغونې او منځنۍ نړۍ کې، د اپلاتون د کارونو تشریح او روښانه کول. د اپلاتون څخه وروسته په پیړیو کې ډیری اپلاتون فیلسوفانو د اپلاتون د افکارو د روښانه کولو او لنډیز کولو هڅه وکړه، مګر دا د روم په دوره کې و، چې نیوپلاټونیسټانو ، په ځانګړې توګه، د اپلاتون د انفرادي ډیالوګونو په اړه ډیری تبصرې لیکلي، چې ډیری یې تر نن ورځې پورې ژوندي پاتې دي.

## یوناني مبصرین
د اپلاتون په اکاډمۍ کې ډیری پوهانو د اپلاتون د نظریاتو د روښانه کولو او تشریح کولو هڅه کوله. مخکې له مخکې په دریمه پېړۍ کې، موږ د اپلاتون *تیمیوس* ته د یوې تبصرې په اړه اوریدلي چې د سولی کرینټر لخوا لیکل شوي؛  او په لومړۍ پېړۍ کې د اپلاتون د *[[اپلاتون او دولت|جمهوریت]]* په اړه یوه تبصره د اوناساندر لخوا لیکل شوې وه.  په دوهمه پېړۍ کې منځني اپلاتون پوهانو د اپلاتون د فکر لنډیزونه او لنډیزونه تولیدول. په دې توګه موږ البینوس لرو، چا چې د اپلاتون د اثارو پیژندنه لیکلې، او الکینوس او اپولیوس چې دواړه د اپلاتونزم لارښودونه لیکلي.  د ډاکټر ګیلن څخه موږ د *تیمیوس* په اړه د تبصرې ټوټې لرو.  که څه هم د ارستوو نفوذ د نن ورځې په مشهور اپلاتون باندې احساس کیده، او موږ د اټیکوس (c. 175) شخصیت لرو چې د ایلیکټیکزم سره یې مخالفت کړی و چې په ښوونځي یې یرغل کړی و او د ارستوو د نظریاتو سره یې د اپلاتون څخه د تخریب په توګه مخالفت کړی و. 

نوپلاټونیسټانو هڅه کوله چې د اپلاتون او ارستوو فلسفي نظریات د یووالي په توګه نندارې ته وړاندې کړي. پورفیري (دریمه پېړۍ) په یو ځانګړي کار کې هڅه وکړه چې د ارستوو او اپلاتون فلسفې موافقت وښيي او د اپلاتون، ارستوو او تیوفراستس په اړه یې یو شمیر تبصرې لیکلي.  د اپلاتون په اړه نورې تبصرې د ډیکسیپوس ، د اتن د پلوتارک ، او سیرینوس لخوا لیکل شوي. د کلسیدیوس لخوا د اپلاتون *تیمیوس* په لاتین کې یوه برخه ژباړه او تبصره د اپلاتون یوازینۍ د پام وړ کار و چې د نږدې 800 کلونو لپاره په لاتیني لویدیځ کې پوهانو ته پیژندل شوی و.  د دې دورې غوره تفسیرونه؛ د پروکلوس ډیری اثار د اپلاتون او ورته موضوعاتو په واحد ډیالوګونو تبصرې دي.  د اپلاتون نظرونه یا په لیکچرونو کې ورکړل شوي یا لیکل شوي؛ او ډیری موږ ته راغلي دي. د اپلاتون په اړه وروسته نیوپلاټونیسټ تبصره کونکي چې په جزوي ډول ژوندي پاتې دي د دمشقیس او اولمپیوډورس شامل دي.

## د بازنتین تبصرې
د بازنطین په دوره کې، ارستوو د اپلاتون په پرتله ډیر ځله لوستل کیده، ځکه چې د ارستوو منطقي آثارو ته اهمیت ورکړل شوی و.  یو مهم شخصیت اریتاس و، د قیصریا د لسمې پېړۍ آرک بشپ ، چې ځان یې د اپلاتون او نورو پخوانیو لیکوالانو د نسخو د ساتنې په اړه فکر کاوه، او په خپل لاس کې یې د اپلاتون متنونو ته سکولیا لیکلې.  په 11 پېړۍ کې د اپلاتون لیوالتیا مینه وال د مایکل پیسیلوس او جان ایټالوس په څیر شخصیتونو کې موندل کیدی شي.  د وروستي امپراتورۍ څخه یوازینۍ ژوندي پاتې شوې تبصره د جورج پیچیمیریس لخوا د *پارمینایډس* په اړه تبصره ده. 

## اسلامي تفسیرونه
د ارستوو په پرتله، اپلاتون په اسلامي فلسفه کې خورا لږ پیژندل شوی. هغه د عملي فلسفې د سرچینې پر ځای د سمبول او الهام په توګه لیدل کیده.  اسلامي اپلاتون، کله چې راغی، د ارستوو په فلسفه کې پرمختګ و.  د ارستوو په پرتله د هغه ډیر کم اثار اسلامي نړۍ ته پیژندل شوي. داسې ښکاري چې یوازې *قوانین* ، *صوفیسټ* ، *تیمیوس* او *[[اپلاتون او دولت|جمهوریت]]* په عربي ژباړه کې شتون لري.  ایورروس ، چې د ارستوو په اړه ډیری تبصرې لیکلي، شاید هڅول شوی و چې خپل یو اپلاتون تبصره د *جمهوریت* په اړه ولیکي، یوازې د دې لپاره چې هغه د ارستوو د *سیاست* یوه کاپي ونه موندله. 

## دا هم وګوره

* د ارستوو تبصرې
* اپلاتون
* سکولیا

## حوالې

## سرچینې

* جورج ویلهیم فریدریش هیګل (۱۸۹۶)، *د فلسفې د تاریخ په اړه لیکچرونه، لومړۍ برخه.* *یوناني فلسفه*
* اډوارډ زیلر (۱۸۹۵)، *د یوناني فلسفې د تاریخ بڼې* .
* ډیمیټر انجیلوف (2007)، *امپراطوري ایډیالوژي او سیاسي فکر په بایزنټیم کې، 1204-1330* . د کیمبرج پوهنتون پریس
* هیو ایچ بینسن (2006)، *د اپلاتون یو ملګری* . بلیک ویل
* انتوني بلیک (2001)، *د اسلامي سیاسي فکر تاریخ* . روټلج
* الینور ډیکي (2007)، *د لرغوني یونان سکالرشپ* . د اکسفورډ پوهنتون پریس
* Albrecht Dihle، Manfred Malzahn (1994)، *د روم امپراتورۍ یوناني او لاتیني ادب: له اګستس څخه جسټینین ته* . روټلج
* اډوارډ ګرانټ (2004)، *ساینس او مذهب، 400 BC څخه تر 1550 میلادي کال پورې* ، مخونه 93-4. د ګرین ووډ خپرندویه ډله
* جورج الکساندر کینیډي (1999)، *کلاسیک بیانات او د هغه عیسوي او سیکولر دود له لرغوني وخت څخه تر عصري وختونو پورې* . د UNC مطبوعاتي

## مخ پر وړاندی لوستل

* Roy K. Gibson، Christina Shuttleworth Kraus، ایډیټرز (2002)، *کلاسیک تبصره: تاریخونه، عملونه، تیوري* . برل
* ریچارډ سورابجي (2005)، *د مفسرینو فلسفه 200-600 AD.* *یوه سرچینه کتاب* د کارنیل پوهنتون پریس
* Miira Tuominen (2009)، *د اپلاتون او ارستوو په اړه لرغوني مفسرین* . د کالیفورنیا پوهنتون پریس

وېشنيزه:فلسفه
وېشنيزه:فلسفي اندونه
وېشنيزه:فلسفي شکاکیت
وېشنيزه:فلسفي مالوماتبکس
وېشنيزه:فلسفي مفسرین
وېشنيزه:فلسفي ويوکي
وېشنيزه:فلسفي ويپانگه
وېشنيزه:فلسفي وگړپوهنه
وېشنيزه:فلسفي ویي