open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ازدواجي مينه

**د واده مینه** يا ازدواجي مينه د واده د جوړو په اړیکه کې مینې ته اشاره کوي، چې د واده طرفينو ناوې او شاه (مېړه او مېرمن) مينې ته اشاره کوي. 

يانې د واده مينه يا ازدواجي مينه هغه مينه ده چې د وده د قرارداد (اړيکې) په صورت کې رامنځته کيږي او د مېرمنې او مېړه ترمنځ پيدا کيږي.

د واده اړيکه کې د طرفينو ترمنځ د مينې شتون اړين نه دی. د واده په اړه عیسوی نظرونه مینه د واده په اړیکه کې د مهم عنصر په توګه شامله ګڼي 

کاتولیک کلیسا، لکه د ارتودوکس کلیسا په څیر، واده د مقدساتو په توګه ګوري. د کاتولیک کلیسا کیټیزم د "اجتماعي مینې" موضوع ته یوه برخه وقف کوي (پراګراف 1643-1654).  د دې برخې لومړۍ پراګراف وايي: "اجتماعي مینه یو بشپړیت لري چې په هغه کې د شخص ټول عناصر داخلیږي. – د بدن او جبلت غوښتنه، د احساس او تاثیر ځواک، د روح او ارادې هیله. دا د ژور شخصي یووالي هدف دی، یو یووالی چې په یوه غوښه کې د اتحاد څخه بهر، د یو زړه او روح رامینځته کولو المل ګرځي؛ دا په متقابل دوه اړخیزه ورکولو کې د نه منحل کیدو او وفادارۍ غوښتنه کوي. او دا د زرغونتیا لپاره خلاص دی. په یوه کلمه کې دا د ټولو طبیعي واده مینه د عادي ځانګړتیاو پوښتنه ده، مګر د یو نوي اهمیت سره چې نه یوازې دوی پاکوي او پیاوړي کوي، بلکې دوی ته د ځانګړي عیسوي ارزښتونو بیان کولو حد ته وده ورکوي."

د زوړ عهد نامې کتاب "د سندرو سندرې " کې، د نارینه او یوې ښځې ترمنځ فزیکي مینه بیان شوې؛ عیسویانو په عموم ډول دا کتاب د خدای لخوا خلکو ته د مینې انځور او د خدای لپاره د دوی غبرګون مینه ښودلی. دا تفسیر په دې معنی دی چې په واده کې د فزیکي مینې او د خدای او انسانانو ترمنځ د مینې ترمنځ قوي اړیکه شتون لري.

## سرچينې

* 
* 
وېشنيزه:مينه
وېشنيزه:مينه څنګپټه
کوژدن

**کوژدن** هغه دوره ده چې وروسته له هغه پیل کیږي چې دوه کسان په راتلونکي کې د واده کولو موافقه وکړي. د کوژدنې تړون یو اخلاقي مکلفیت، یو ډول د خپلوۍ اړیکې او قانوني اغېزې رامینځته کوي.

## د افغانستان قوانينو کې
کوژده د ازدواج له وعدې څخه عبارت ده، د عقد دواړه خواوې کولی شي ترې انصراف وکړي

کوژده د هغې ښځې سره جواز لري، چې د بل شخص په نکاح او عدت کې نه وي.
که د کوژدنې دواړه خواوو يو بل ته تحفه ورکړې وي، تحفه ورکوونکی کولی شي د بلې خوا د عدول په صورت کې عين تحفه که موجوده وي او که موجوده نه وي د هغې د اخيستلو ورځني قيمت غوښتنه وکړي، که عدول د تحفه ورکوونکي له خوا وشي، يا تحفه د مينخه ولاړه شي يا استهلاک شی ، د هغې اخيستل بېرته په هيڅ صورت سره نشي کولی.
يانې که چېرته د کوژدنې له طرفينو هغه شخص کوژدنه فسخه کړي چې تحفه ورته ورکړل شوې وي، نو تحفه ورکوونکی کولی شي:
* که تحفه له منځه تلونکې نه وي، او موجوده وي لکه د سرو زرو ګوتمه، نو خپله تحفه واخلي.
* که تحفه له منځه تلونکې نه وي، خو موجوده هم نه وي لکه د پورته مثال، سروزرو ګوته يې پلورلې يا ورکه کړې وي، نو د هغې د اخيستلو د ورځې ورځنی نرخ به ورکوي.
* که تحفه استهلاکي وي، لکه د خوراک څيز وي، يا لباس وي چې اغوستلو سره خراب شوی وي، په دې صورت کې د تحفې د واپسۍ قيمت نشته.
بل حالت دا دی چې خپله تحفه ورکوونکی د کوژدنې قرارداد فسخه کړي، نو په دې صورت کې خپل تحايف او ډالۍ نشي غوښتلی.

همدارنګه، که کوژده مات شي، هر یو دوه کسان او د دوی مور او پلار کولی شي هغه ډالۍ بیرته واخلي چې دوی د کوژدې پرمهال یو بل ته ورکړې وې  .

## په مسیحیت کې
د خپلو یهودي ریښو له مخې، په عیسویت کې ښکیلتیا د ژمنې له مخې واده ته ورته ده.

د کوژدې کالي په حقیقت کې د ماښام جامو یو ډول دی، مګر دا معمولا ډیر ګلیمرس وي یا ډیر پیچلي ماډل لري، د کوم لپاره چې تاسو کولی شئ یو ساده ماډل یا د واده جامو ته نږدې ماډل ستاسو د خوند پراساس غوره کړئ. د اختیارونو په مینځ کې لکه جاکټونه او سکرټونه او بلوزونه او سکرټونه او سوټونه او کمیسونه وړاندیز کیږي. 

## پايليکونه

## سرچينې

* صافی، حسینی او امامی، اسدالله. *د کورنۍ قانون لنډیز* ، تهران: میزان خپرندویه کور، اتمه ګڼه، پسرلی ۲۰۰۴. شابک ‎
* د ایران مدني قانون
وېشنيزه:کورنۍ
وېشنيزه:مينه
وېشنيزه:مينه څنګپټه
تطبيقي ارواپوهنه

**عملي ارواپوهنه يا تطبيقي ارواپوهنه** کوم چې د ریښتینې نړۍ ستونزې حل کولو لپاره د بېلابېلو رواني اصولو کارولو تمرکز کوي. لکه حقوقي ارواپوهنه، د کار چاپېریال ارواپوهنه او صنعتي - سازماني ارواپوهنه د پلي شوي يا تطبيقي ارواپوهنې موضوعاتو مثالونه دي. پدې برخه کې څیړونکي د ورځني ستونزو د حل کولو په هدف پلي شوي څیړنې ترسره کوي. ډیری نور ارواپوهان هم د معالج په توګه له خلکو سره د دوی د رواني ، چلند او احساساتي اختلالاتو په لرې کولو کې مرسته کوي.

عملي ارواپوهنه د رواني میتودونو کارول او د ساینسي ارواپوهنې موندنو ته ویل کیږي ترڅو د انسان او حیوان چلند او تجربې عملي ستونزې حل کړي. رواني روغتیا ، سازماني ارواپوهنه، د سوداګرۍ مدیریت ، تعلیم، روغتیا، د محصول ډیزاین ، ارګونومیک او قانون یوازې ځینې هغه برخې دي چې د ارواپوهنې د اصولو او موندنو په کارولو سره اغیزمن شوي. د پلي شوي ارواپوهنې په ځینو برخو کې شامل دي کلینیکي ارواپوهنه ، د مشورې ارواپوهنه ، پرمختیایي ارواپوهنه ، صنعتي او سازماني ارواپوهنه ، حقوقي ارواپوهنه، عصبي ارواپوهنه، حرفوي ارواپوهنه، بشري عوامل، حقوقي ارواپوهنه، انجینري ارواپوهنه، د ښوونځي ارواپوهنه او طبي ارواپوهنه، سپورت ارواپوهنه او طبي ارواپوهنه. . 

## سرچينې

*
عاطفي علوم

**عاطفي علوم **   یوه ساینسي مطالعه ده چې احساسات او احساساتي چلند تر څېړني لاندي نیسي. د ارواپوهنې دا څانګه د ادراکي او تجربوي احساساتو مطالعې او تحلیل سره معامله کوي ، او په ځانګړي توګه د مزاج حالتونو ، پریکړه کولو او په یو شخص کې د ځان تنظیم شوي حواس سره. دا څانګه د فزیولوژي او عصبي علومو فرعي ټولګه هم ګڼل کېدی شي.

په سټینفورډ پوهنتون کې، د مطالعې د دې څانګې لپاره د څیړنې مرکز شتون لري، کوم چې د احساساتو، کلتور، او رواني ناروغیو په اړه بنسټیز څیړنې ټینګار کوي. په دې برخه کې د ترسره شویو څیړنو په منځ کې، موږ کولی شو د موضوعاتو یادونه وکړو لکه: د اوږد عمر لاملونه چې د انسان کلتور او احساسات، خپګان، ټولنیز اختالفونه او د احساساتو بیان اغیزه کوي.

په دې پوهه کې د یو بل سره د خلکو احساساتو پرتله کولو یوه عامه لاره دا ده چې د چې په هغې کې د شخص بېلابېلې نښې لکه د مخ، څېرې، غږ او اندامونو چلند ته کتل کيږي او.

## اړوندې پوښتنې

* احساس
* درمليزه موسيقي
* ارواپوهنه

## سرچينې

* ويکيپېډيا ګډونوال «Affective science». انګليسي ويکيپېډيا ۲۲ حوت ۲۰۱۵.

## بهرنۍ لینک

 
وېشنيزه:ارواپوهنه
الکول په مقدس کتاب کې

الکولي مشروبات په عبري مقدس کتاب کې وروسته له هغه څرګندېږي چې نوح په یوه باغ کې د انګورو تاکونه کښېنول او نشه شو. په نوي عهد (انجیل) کې، عیسی د معجزې په ډول په قنا کې د واده پر مهال ډېر مقدار شراب جوړ کړل (یوحنا ۲). شراب تر ټولو معمول الکولي مشروب دي چې د مقدس کتاب په ادبیاتو کې ذکر شوي دي، چېرې چې د سمبولیزم سرچینه ده او د مقدس کتاب په وختونو کې د ورځني ژوند یوه مهمه برخه وه. سربېره پر دې، لرغونو اسراییل‌مېشتو بیر (د وربشو اوبه) او هغه شرابونه څښل چې پرته له انګور څخه له نورو مېوو څخه جوړېدل او د دې ذکر په مقدس کتاب کې راغلی دی. سره له‌دې، د لرغونو الکولي مشروباتو الکولي کچه د اوس‌مهالو الکولي مشروباتو په پرتله خورا ټیټه وه. د مشروباتو دغې ټیټې الکولي کچې لامل په لرغونې نړۍ کې د تخمر محدودیتونه او د تقطیر نه‌شتون ګڼل کېږي. خاخامي ښوونکي (د یهودانو مذهبي ټولنو مشران) د لرغونو الکولي مشروباتو د څښاک په هکله د منلو وړ معیارونه ولیکل او ویل یې چې الکولي مشروبات باید له اوبو سره ګډ او ډېر نري (رقیق) شي، خو نه نري شویو (غلیظ) شرابو باندې بندیز لګېدلی ؤ.

ډېري مسیحیان له الکول څښلو څخه ډډه کوي، او د نورو آیتونو ترڅنګ، ۱ قرنتیان ۱۰:۲۱ آیت په دې هکله بیانوي چې، «تاسو نه‌شئ کولای چې د خدای او هم د شیاطینو جام وڅښئ؛ نه‌شئ کولای چې هم د خدای پر دسترخوان او هم د شیاطینو پر دسترخوان کښېنئ». ځینې نور بیا فکر کوي چې د مقدس کتاب په ادبیاتو کې د مشروباتو په هکله، چې کېدای شي مسکر وي، دوه‌ګونی بحث شوی دی؛ له یوې خوا د خدای فیض او نعمت ګڼل کېږي چې خوشحالي او ښادي رامنځ‌ته کوي او له بلې خوا بالقوه هېښناک مشروبات دي چې په ګناهکارۍ سره ناوړه ګټه ورڅخه پورته کېدلای شي. د یهودیت او الکولو او مسیحیت او الکولو ترمنځ اړیکې په ټولیزه توګه همدا تشنج ساتلی دی، که څه هم ځینو نومهالو مسیحي فرقو، په تېره بیا د امریکایي پروتستانو ډلو د الکولو بندیز په وختونو کې، الکول د زیانکارې مادې په توګه رد کړي دي. د مقدس کتاب د بېلابېلو ټوکونو اصلي نسخې د الکولي مشروباتو لپاره له څو بېلابېلو کلمو څخه کار اخلي: لږ تر لږه ۱۰ کلمې په عبري او ۵ کلمې په یوناني کې. نشه‌توب منع دی، او په ندرت سره ورباندې بحث کېږي او په مقدس کتاب کې ځینو ذکر شویو اشخاصو د الکول له څښاک څخه ډډه کړې ده. شراب په سمبولیکه توګه هم په مثبت او هم په منفي اړخ کې کارول کېږي. په ځینو ځایونو کې د هغه استعمال د مذهبي مراسمو یا طبي ګټې‌اخېستې لپاره توصیه کېږي.

## لکسي‌ګرافي
د مقدس کتاب ادبیات په اصلي ژبو کې څوګونې کلمې د بېلابېلو الکولي مشروباتو د نومولو لپاره کاروي. ځینې دغه کلمې ورته معناوې لري، په تېره بیا د عبري ژبې هغه کلمې چې د کوینه یوناني، د دواړو سپتواګینتا او نوي عهد له کلمو سره پرتله شوې دي. په داسې حال کې چې ثاني قانوني کتابونه په اصل کې کېدای شي په عبري یا ارامي ژبه لیکل شوي وي، ځینې په یوناني لیکل شوي. له‌دې امله، په هرې دغو دوو ژبو کې د الکولي مشروباتو لپاره د کارول شویو کلمو معناوې په مقدس کتاب کې الکولو سره تړاو لري.

## د مقدس کتاب حوالې
شرابو په هکله د مقدس کتاب ګڼ‌شمېر حوالې مثبت او منفي، واقعي او سمبولیک او تشرېحي او تعلیمي اړخونه لري. هم لرغونپوهنیز شواهد او هم لیکل شوي اسناد ښیي چې په لرغوني اسراییل کې خلکو د انګورو ډېر تاکونه کښېنول او همدا راز د شرابو له څښاک سره یې ډېره مینه درلوده. له لرغونپوهنیزو پاتېشونو څخه د ښکاره تولیدي ظرفیت او د شرابو په هکله په مقدس کتاب کې په وار، وار سره تذکر ښیي چې شراب د لرغونو اسراییلیانو اصلي الکولي مشروب وو.

## سرچينې
پرتليزه ارواپوهنه

**مقايسوي ارواپوهنه** يا **تقابلي ارواپوهنه** يا پرتليزه ارواپوهنه  یا **د ژوندیو موجوداتو ارواپوهنه** ، د ساپوهنې د پوهې یوه څانګه ده چې د انسانانو پرته د ژوندیو موجوداتو مطالعې سره پرتله کوي، که څه هم ځینې ساینس پوهان له دې تعریف سره موافق نه دي. دا پوهه د نورو ژوندیو موجوداتو ترمنځ  د چلند ډولونو پرتله کولو سره د انسان چلند تشریح کولو لپاره کار کوي -. 
مقايسوي ارواپوهنه: دا د مختلفو کلتورونو تر منځ د توپیرونو او ورته والي او د انسان په روح باندې د دوی اغیزې مطالعې سره تړاو لري.

## سرچينې

* ويکيپېډيا ګډونوال «Comparative psychology».انګليسي ويکيپېډيا ۱۶ مارچ ۲۰۱۹.
وېشنيزه:ټولنيزې پوهنې
وېشنيزه:ارواپوهنه
وېشنيزه:ساپوهنه
کلتوري ارواپوهنه

**کلتوري ارواپوهنه** د ارواپوهنې  یوه برخه ده، د دې نظريې له مخې ذهن او کلتور یو له بل سره نه جلا کېدونکي دي او په دې اساس رواني نظریات په یو چاپېریال کې په بل چاپېریال کې محدود کېدی شي.  په لوېدیځ کې کلتوري ارواپوهنه معمولا داسې انګیري چې په ټولو کلتورونو او ټولو ټولنو کې خلک یو شان رواني پروسې لري. مګر د کلتوري ارواپوهنې پلویان پدې باور دي چې دا ډول فرضیه غلطه ده. کلتوري ارواپوهنه د ارواپوهانو، ټولنپوهانو او نورو ټولنیزو ساینس پوهانو ترمنځ یو انډولیز حرکت دی. کلتوري ارواپوهنه د دې حقیقت سره معامله کوي چې د یو شخص کلتور، دودونه ، ژبه او نړۍ لید د هغه په ذهني سمبولونو او ادراکي پروسو باندې اغیزه لري. 

## نور اړوند

* د کلتور ټولنپوهنه

## سرچينې

 
وېشنيزه:ارواپوهنه
توپيري ارواپوهنه

توپيري ارواپوهنه، چې د **شخصیت ډولونو** ارواپوهنې په نوم هم یادیږي، د ارواپوهنې یوه مهمه څانګه ده چې د انسانانو ترمنځ د چلند، احساساتو، او فکري ځانګړتیاوو توپیرونه مطالعه کوي. توپيري ارواپوهنه هڅه کوي چې وپوهېږي، ولې خلک له یو بل سره فرق لري او د دې توپیرونو اصلي لاملونه څه دي. مثال په ډول،‌ ځینې خلک آرامه دي، ځینې چټک مزاج لري، ځینې هوښیار دي، ځینې لږ هوښیار، ځینې زړور دي، او ځینې بیا محتاط. توپيري ارواپوهنه هڅه کوي چې د دې ټولو توپیرونو لپاره مشخصې طبقه‌ بندۍ (یا ټکسانومي) جوړې کړي، ترڅو انسانان د رواني ځانګړتیاوو له مخې په مختلفو ډلو وویشي. ددې سربېره توپيري ارواپوهنه دا ډول توپیرونه سرچینې څېړي او هڅه کوي چې د هغوی تر شا اصلي عوامل پیدا کړي، لکه جینیټیکي، چاپېریالي، روزنېز، او ټولنیز عوامل.

دا بخش د لومړي ځل لپاره د **ویلیم سټرن** (William Stern) لخوا په **۱۹۰۰** کال کې د "توپيري ارواپوهنه" په نوم وپېژندل شو. سټرن دا اصطلاح په خپل کتاب **"Über Psychologie der individuellen Differenzen"** کې وکاروله، چې مانا یې **"په ارواپوهنه کې فردي توپیرونه"** ده. 

که څه هم سټرن د "توپيري ارواپوهنه" نوم رسمي کړ، خو د انسانانو د فردي توپیرونو مطالعې نظریه تر دې وړاندې هم شتون درلود. لومړنی کس چې دې موضوع ته یې علمي پام ورواړاوه **چارلز داروین** (Charles Darwin) و، چې په **۱۸۵۹** کال کې یې د خپل کتاب **"د** **ژوندي موجوداتو سرچینه"** (On the Origin of Species) له لارې دا بحث مطرح کړ. داروین باور درلود چې د طبیعي انتخاب (Natural Selection) له لارې، ځینې افراد له نورو سره فکري، جسمي، او چلندیز توپیرونه لري، او دا توپیرونه د ژوند په دوام کې د نسلونو ترمنځ انتقالېږي.

وروسته، د داروین زوی **فرانسس ګالټون** (Francis Galton) دا نظریه لا پسې پراخه کړه. ګالټون هڅه وکړه چې د علمي طریقو په کارولو د انسانانو ترمنځ توپیرونه اندازه کړي او د هغوی د مقایسې لپاره تجربوي او احصایوي میتودونه وکاروي. هغه د فردي توپیرونو د علمي تحلیل لپاره احصایوي تخنیکونه رامنځته کړل، او د شخصیت او فکري وړتیاوو د اندازه کولو لپاره یې لومړني ګامونه واخیستل.

## '''د توپيري ارواپوهنې ارزښت'''
په عمومي ډول سره، خلک یوازې د خپل عادي چلند له مخې له یو بل سره فرق نه لري، بلکې هغوی د ورته شرایطو پر وړاندې هم مختلف غبرګونونه ښيي. ځینې خلک ممکن یوې پېښې ته ډېر قوي غبرګون وښيي، ځینې بیا کم، او حتی ځینې خلک ممکن د نورو خلاف، کاملاً مخالف غبرګون ولري.

ساینسپوهان دا توپیر د "برعکس-U غبرګون" (Inverted-U Response Curve) په نوم تشریح کوي. دا په دې مانا چې د یو شخص غبرګون ممکن په لومړي سر کې زیات وي، خو وروسته د یوې ځانګړې نقطې له رسېدو سره، دا غبرګون نور نه زیاتېږي، بلکې کمېږي. داسې څیړنې مونږ ته ښکاره کوي چې خلک د یو شان تحریکونو پر وړاندې یو ډول غبرګون نه لري، بلکې د هر فرد غبرګون د هغه د شخصیت، تېرې تجربې، او فکري جوړښت له مخې توپیر لري.

د همدې توپیرونو له امله، توپيري ارواپوهنه د هغو برخو لپاره ډېر مهمه ده چې چیرته فردي چلند باندې پوهیدل ډېر مهم دي، لکه **شخصي درملنه (Personalized Medicine)**. اوس په عامه درملنه کې، ډاکټران ټول ناروغان ته یو ډول درمل ورکوي، خو په شخصي درملنه کې، هر فرد ته د هغه د ځانګړي بدن، جینیټیک، او عکس‌العمل له مخې درمل ټاکل کېږي. توپيري ارواپوهنه ساینسپوهانو یا ډاکټرانو سره په دې کې ډېر کومک کوي چې په دې پوی شي چې څنګه خلک د خاصو درملو پر وړاندې مختلف غبرګونونه لري، او دا پوهه د دې لامل کېږي چې ډاکټران هر شخص ته د هغه له اړتیا سره سم غوره درملنه ورکړي.
دریم بطلیموس اورژتس

دریم بطلیموس اورژتس (زوکړه: له میلاد وړاندې شاوخوا ۲۸۰ کال – مړینه: له میلاد وړاندې ۲۲۲ کال نومبر/ډسمبر میاشت) له میلاد وړاندې ۲۴۶ کال څخه تر ۲۲۲ کال پورې د بطلیموسي لړۍ دریم فرعون و. د هغه د واکمنۍ پر مهال د بطلیموسي لړۍ پوځي او اقتصادي ځواک چې بنسټ یې د هغه پلار دویم بطلیموس فیلادلفیوس اېښی و، خپل اوج ته ورسېد. 

دریم بطلیموس د دویم بطلیموس او لومړۍ آرسینوی مشر زوی و. هغه مهال چې دریم بطلیموس ځوان و، مور یې د پلار پر وړاندې په توطئه تورنه شوه او دی هم د ځای ناستوب له کتاره وویستل شو. نوموړی له میلاد وړاندې ۲۵۰مې لسیزې په وروستیو کې یو ځل بیا د خپل پلار د سلطنت د وارث په توګه وبلل شو او له میلاد وړاندې ۲۴۶ کال کې له کومې ستونزې پرته د خپل پلار ځای ناستی شو. له واک خپلولو وروسته یې د کیرینایکي یا برقې د سلطنتي ملکې دویمې برینیکي سره واده وکړ او په دې سره یې هغې ته اړوند قلمرو هم خپل کړ. د سوریې په دریمه جګړه (له میلاد وړاندې ۲۴۶ – ۲۴۱ کال) کې هغه د سلوکیانو په سترواکۍ برید وکړ چې نږدې بشپړې بریا ته یې لاسرسی وموند، خو په مصر کې د پاڅون له امله یې جګړه په نیمايي کې پرېښوده. له دغه پاڅون وروسته نوموړي له مصري مخکښو کاهنانو سره اړیکه جوړه او له میلاد وړاندې ۲۳۸ کال کې یې د کانوپوس فرمان په صادرولو سره د پاتې بطلیموسي لړۍ لپاره د واک خپلولو بهیر تنظیم کړ. په اژه سمندرګي کې له میلاد وړاندې ۲۴۶ کال په شاوخوا کې هغه مهال چې د ده بېړیو په آندروس جګړه کې د آنتیګوني لړۍ له خوا ماته وخوړه له لویې ماتې سره مخ شو، خو بیا یې هم په خپل اصلي هېواد یونان کې د هغو له مخالفینو سره مالي مرستو ته دوام ورکړ. له مړینې وروسته یې مشر زوی څلورم بطلیموس ځای ناستی شو. 

## مخینه او لومړنی ژوند
دریم بطلیموس له میلاد وړاندې ۲۸۰ کال په شاوخوا کې د دویم بطلیموس او د هغه د لومړنۍ مېرمنې لومړۍ آرسینوی د مشر زوی په توګه وزیږېد، مور یې د تراکیې د پاچا لوسیماخوس لور وه. پلار یې له میلاد وړاندې ۲۸۴ کال کې د مصر نایب السلطنت او له میلاد وړاندې ۲۸۲ کال وروسته د دغه هېواد انحصاري واکمن شو. له میلاد وړاندې ۲۷۹ کال کې هغه مهال چې د لوسیماخوس پاچاهي ونړېده، د دویم بطلیموس خور دویمه آرسینوی چې له لوسیماخوس سره یې واده کړی و، بېرته مصر ته راوګرځېده. د لومړۍ آرسینوی او دویمې آرسینوی ترمنځ ډیر ژر شخړې رامنځته شوې؛ همدا و چې لږ موده پس له میلاد وړاندې ۲۷۵ کال کې لومړۍ آرسینوی په توطئه تورنه او کوپتوس ته تبعید کړای شوه. 

له میلاد وړاندې ۲۶۷ کال کې د «زوی» بطلیموس په نامه یو کس د دویم بلطیموس نایب السلطنت شو. هغه په کروماندین جګړه (له میلاد وړاندې ۲۶۷ – ۲۶۱ کال) کې د مصر د سمندریزو ځواکونو مشري وکړه، خو له میلاد وړاندې ۲۵۹ کال کې یې د سوریې د دویمې جګړې پر مهال پاڅون وکړ او له خپلې څوکۍ وشړل شو. یو شمېر څېړونکي زوی بطلیموس له دریم بطلیموس سره یو کس ګڼي. خو دا ډېره لرې ده ځکه چې په ۲۶۰مه لسیزه کې دریم بطلیموس نوی ځوان و او د ځواکونو د مشرۍ وړتیا یې نه لرله او داسې هم نه ښکاري چې په ۲۵۹ کال کې یې دې د خپل پلار پر وړاندې د پاڅون څخه رامنځته شوې احتمالي منفي پایلې زغملې وي. تاریخ پوه کریس بنټ استدلال کړی چې زوی بطلیموس له لوسمیاخوس څخه د دویمې آرسینوی زوی و. 

له میلاد وړاندې ۲۵۰مې لسیزې په وروستیو کې دویم بطلیموس د خپل میرني ورور، پاچا ماګاس سیرنه له یوازنۍ لور برینیکي سره د خپل زوی دریم بطلیموس کوژدنه وکړه. د هغه د واده اړوند دغه پرېکړه ښيي چې دغه مهال نوموړی د خپل پلار فرضي وارث و. د پلار له مړینې وروسته دی له کومې ستونزې پرته د هغه ځای ناستی شو چې له میلاد وړاندې ۲۴۶ کال د جنوري په ۲۸مه نېټه یې واکمني پیل کړه. 

## سرچينې
شخصيتي ارواپوهنه

**شخصيتي يا ځاني ارواپوهنه هغه** فکرونه ، احساسات ، او چلندونه معاینه کوي چې انسانان يې د نړۍ په سطحه د اړيکو ټينګولو لپاره لري، يا کاروي. دوی دا له انفرادي توپیرونو سره علاقه لري او هڅه کوي چې ټولې رواني پروسې رايوځای کړي او له مخې د يو انسان د شخصيت په اړه ټوليزه مالومات وړاندې کړي. 
د روانپوهنې په دې څانګه کې د شخصيت مختلفې زاويې، د فرد ادراکي، هيجاني، ارادي او بدني خواوې او له محيط سره د فرد د جوړښت څرنګوالی مطالعه کېږي.
## د شخصيتي ارواپوهنې لنډه مخينه
د انسان د اصل د معرفۍ او طبقه بندۍ له پاره د پوهانو د هڅو پيل له لرغوني يونانه شوی. په لرغونې زمانه کې د خُلق او مزاج له مخې د افرادو د يو تر بله توپير نسبت به يې د دې څلور ګونو مزاجونو (وینه، توره صفرا، بلغم او ژېړه صفرا) څخه یوې ته کاوه او په دې اساس، افراد به يې په څلورو شخصيتي ګروپونو وېشل:
#  دموي مزاج
#  سوداوي مزاج (ماليخوليايي)
#  بلغمي مزاج
# صفراوي مزاج
په دې توګه، پر دې سربېره چې افراد به په مختلفو شخصيتي ګروپونو کې طبقه بندي کېدل، د فردي توپيرونو لامل به هم توجیه کېده. دې نظریې تر ۱۹مې ميلادي پېړۍ پورې دوام وموند. د شخصيت نظريې يا تيورۍ د خپلې را منځ ته کېدنې په بهير کې د بلې هرې پديدې په توګه د مختلفو تاريخي عواملو تر اغېز لاندې راغلې. له هغې ډلې، څلورو عواملو تر ټولو مهم رول لوبولی چې عبارت دي له: د اروپا د کلينيکي طب پرمختګ، د اروا ارزونې طريقې، د رفتارګرايۍ روانپوهنه او د ګشتالت روانپوهنه. پر دې تاريخي عواملو سربېره، موجوده معاصرو عواملو هم د شخصيت پر روانپوهنې اغېز شيندلی. له دې ډلې عواملو د ګډ کلتوري روانپوهنې د څانګو پيدايښت يا تکامل، د پېژاند بهير، روانپوهنه د ټول ژوند په لړ کې او انګېزه يا محرّک يادولای شو.
ارواپوهان د شخصيت د مطالعې او تحقيق له پاره له څلور ډوله معلوماتو استفاده کوي چې عبارت دي له: د فرد د ژوند د سوابقو اړوند معلومات، د ليدونکو په وسيله جمع کړای شوي معلومات، له آزموينو ترلاسه شوي معلومات او له شخصي ګزارشونو ترلاسه شوي معلومات. هر ارواپوه، د دې معلوماتو یوه ډول ته ترجيح ورکوي، خو دومره ده چې دوی هر یو د دې څلور ډوله معلوماتو د هر يوه د بالقوه ګټې په اړه هېڅ شک نه لري.

## سرچينې

وېشنيزه:ارواپوهنه
فېزيکي ارواپوهنه

**رواني فزیک يا فېزيکي ارواپوهنه** د فزیکي محرکاتو او د انسان احساس او ادراک ترمنځ اړیکې معاینه کوي، په ځانګړې توګه د دوی اغېزې په کمیتي ډول راښيي.

## تعریف
رواني فزیک *د فزیکي محرک او احساس ترمنځ د اړیکو د ساینسي مطالعې* په توګه بیان شوی  او په بشپړ ډول؛ دا د یو یا څو فزیکي ابعادو سره د بېلابېلو ځانګړتیاوو سره د محرک په لور د موضوع په تجربه یا د موضوع سیسټمیک چلند باندې د هغې اغېزې مطالعې له لارې د ادراک پروسې تحلیل په توګه تعریف شوی. 

## اړوندې پوښتنې

* د چلند عصبي ساینس

## سرچينې

## بهرنۍ لینک
 
وېشنيزه:ارواپوهنه
کميتي ارواپوهنه

**کمیتي ارواپوهنه** یو ساینسي ډسپلین دی چې د ریاضيکي ماډلینګ ، څېړنې ډیزاین او مېتودولوژي او د انسان یا حیواني رواني پروسو احصایوي تحلیل تر څېړنې لاندې نيسي. په دې برخه کې ، د انسان وړتیاوو اندازه کولو لپاره بېلابېلې ازموینې او اوزار کارول کیږي.  کمیتي ارواپوهان د څېړنې پراخه مېتودونه ډیزاین او تحلیلوي ،له هغې ډلې د سایکومیټریک ، هغه ساحه چې نظري او پلي شوي علوم د رواني اندازه کولو لپاره کارول کیږي، يادولی شو. 

د ارواپوهنې په ساینس کې، احصایوي او ریاضيکي ډیټا ډېره کارول کیږي او د هغې کارول اوږد تاریخ لري، او اوس د کمیتي ارواپوهنې ساحه د امریکا د ارواپوهنې ټولنې لخوا په ځانګړې توګه د دې ډول څیړنو لپاره معرفي شوې.

## سرچينې

وېشنيزه:ارواپوهنه
لرغونې نړۍ

لرغونې نړۍ یا زړه نړۍ (په لاتیني: Mundus Vetus) هغه اصطلاح ده چې د ۱۹۵۶ زکال په شاوخوا کې وروسته له هغه په اروپا کې آفرو – اوراسیا (افریقا او آسیا) ته کارول کېده چې اروپایان د امریکا لویې وچې له شتون څخه خبر شول. دغه اصطلاح د نړۍ په ختیځه نیمايي کره کې افریقا، اروپا او آسیا ته اشاره لري، ځکه چې مخکې د دغو لویو وچو د وګړو ترمنځ داسې ګمان شتون درلود چې ګویا همدغه برخې ټوله نړۍ جوړوي؛ خو په مقابل لوري کې یې د «نوې نړۍ» اصطلاح بیا د لویدیځي نیمايي کرې لپاره رامنځته شوه چې په ځانګړې ډول یې امریکا ته نغوته کوله. ورته مهال اسټرالیا چې په ختیځه نیمايي کره کې آفرو – اوراسیا ته څېرمه موقعیت لري، نه له زړې او نه هم له نوې نړۍ څخه ګڼل کېدله ځکه چې اروپایانو دغه لویه وچه د یاد توپیر له رامنځته کولو وروسته کشف کړه؛ پر ځای یې هغوی اسټرالیا او انترکتیکا دواړو ته د نه پېژندل شوي سویلي قلمرو نوم له دې امله کاروه چې اروپایانو یوازې په فرضي بڼه د یوې سویلي لویې وچې د شتون فکر درلود. 

## د نوم ریښه
د لرغون پوهنې او نړیوال تاریخ په اډانه کې د «لرغونې نړۍ» اصطلاح د نړۍ هغه برخې په ځان کې رانغاړلې دي چې د برونزو له دورې را وروسته یې له یو بل سره کلتوري اړیکې (په غیر مستقیم ډول) لرلې او له امله یې په معتدله سیمو کې لومړنیو تمدنونو په موازي توګه وده کړې وه؛ په دغه معتدل زون کې د افریقا د شمال په ګډون د مدیترانې سیمې تقریبا د ۴۵ او ۲۵ شمالي عرضي کرښو ترمنځ سیمه شاملېدله. همدارنګه په کې بین النهرین، د فارس پلات، د هند نیمه لویه وچه، چین او د افریقا د سویلي صحرا یو شمېر برخې شاملې وې.

دغه سیمې د ورېښمو د سوداګریزې لارې پر مټ له یوبل سره نښلېدلې وې چې د اوسپنې په دوره او له هغو څخه په وروسته د برونزو په دوره کې یې ځانته ځانګړې دوره لرله. له کلتوري پلوه د اوسپنې دوره د محوري دورې په اصطلاح دورې سره مل وه چې کلتوري، فلسفي او مذهبي بدلونونو ته اشاره لري او له امله یې تاریخي لویدیځ («کلاسیک» هېلنېزم»، نږدې ختیځ (زردشتي او ابراهیمي) او د لرې ختیځ کلتوري حوزې (هندوئیزم، بودېزم، جینېزم، سکېزم، کنفوسیوسنېزم، تائویېزم) رامنځته شوې دي. 

## نور نومونه
د آفرو – اوراسیا اصلي ځمکې (د بریتانیا، جاپان، سرېلانکا، ماداګاسکار او د مالایي د مجموع الجزایر د ټاپوګانو په څېر د ټاپوګانو او یا د ټاپوګانو د ټولګو په استثنا) د یو نړیوال ټاپو په توګه ګڼل کیږي. دغه اصطلاح کېدای شي د هالفورډ جان مکېنډر له خوا د تاریخ د جغرافیايي محور (The Geographical Pivot of History) په نامه اثر کې ابداع شوې وي. 

## سرچينې
وتساپ ولی وړیا خدمات وړاندی کوی

بسم الله الرحمن الرحيم 
  Whatsapp
ولې موږ ته وړياخدمتونه وړاندې کوي? 
دWhatsapp پيژندنه: 
دلومړي ځل لپاره دبراين ايکټن اوجان کوم لخوا رامنځته شو.دلندن په يوه پوهنتون کې دکمپيوټرساينس پوهنځی محصلان وو .دوي غوښتل چې يوداسې اپلکشن سافټوير جوړ کړي چي وړيا خدمتونه وړاندې کړي.دجوړولولپاره يي کار پيل کړاودلندن ديوه بانک نه يي روپی قرض کړي 
او وتوانيدل چي يو داسې اپلکشن جوړکړي چې وړيا خدمتونه وړاندې کړي. 
دغه اپلکشن سافټوير دلومړي ځل لپاره ديو پوهنتون په سطحه کارول کيده ورسته بيا دهيواد په سطحه وکارول شو او ورسته بيا دنړی په سطحه وکارول شو اوخورا مشهور سافټوير وپيژندل شو. 
براين ايکټن اوجان کوم ونشوی توانيدلاي چي دبانک نه يي کومه قرضه کړې وه هغه بيرته ورکړي نودوی مجبور شول چې دغه اپلکشن سافټوير دميټا يا فيسبوک په کمپنې خرڅ کړي .
ميټا يا فيسبوک کمپنی په whatsappاپلکشن 
سافټوير باندې محدوديت ولګاوه. 
هغه محدويت داوو چې کله به کوم نفرغوښتل چې 
دغه اپلکشن سافټوير ډانلوډ کړي نو $50ډالره 
ورڅخه اخيستل ددغه کار په ترسره کولو سره يي ددغه اپلکشن کارونکي خوراکم شول
او ميټا يا فيسبوک کمپني دتاوان لوري ته مخه شوه .
ددوي يوه حل لاره درلوده چې دغه اپلکشن بيرته وړيا خدمتونه وړاندې کړي. 
دوی تصميم ونيو چي بايد داسې سرورونه ورته رامنځته کړي چې ډيټا دlow level language(دکمپيوټر ژبه) نه High level language (دانسان ژبه) ته واړوي. 
اصل خبره داده چي موږ کله په دغه اپلکشن کې ليکنه يا هر ډول معلومات ليږو نو موږ ته دوي وايي چې
messages and calls are end to end encrypted
معنا يي داده چې ستا مسېج او خبري بدون له تا او مقابل شخص څخه پرته بل هيڅوک نشي کتلاي .
خو دا خبره غلطه ده دوي دروغ وايي. 
دوي  زموږ ډيټا په خوندي سرورنو کې دخيره کوي دوي هر ډول ديټا ته ځانګړي سرور لري هغه ډيټا په هغه سرور کې ذخيره کوي. او دوي ورسته دغه ديټا که نظامي وي په داسې هيواد پلوري چې هغه دواړه په ضد وي که تجارتي ډيټا وي په مشخصه کمپنی يي پلوري مختلفې ډيټاګانې په مختليفو وختوته کې خرڅوي .
اوبله تر ټوله مهمه داده چې دوي کولی شي چې ددغه اپليکشن پواسطه دموږ دتليفون اويا دبلې کومې وسيلې ډيټا ته لاسرسی پيداکړي هغه که هر ډول ډيټا وي که محفوظه وي که غيرې محفوظه نو دوی ډيټا په هر ډول کولی چې واخلي بايد موږ ډير حساس واوسو او په تليفون يا کومه بله وسيله کې شخصي ډيټا پرينږدو هارډ ډيسک اويا په USB وساتو او داړتيا په وخت کې ترينه کټه پورته کړو 

ترتيب او راټولونکی:هارون "نبی زاده"
او همکار ملګری :نصیب الله "مستغفر "
محمد حسن اخوند

محمد حسن اخوند (زوکړه: شاوخوا ۱۹۴۵ زکال – ۱۹۵۰ زکال یا شاوخوا ۱۹۵۵ زکال – ۱۹۵۸ زکال) افغان ملا، سیاستوال او د طالبانو د ډلې یو له مشرانو څخه دی چې د ۲۰۲۱ زکال د سپټمبر له ۷مې نېټې څخه تر اوس مهاله (۲۰۲۳ کال) د طالبانو د اسلامي امارت واکیال لومړی وزیر دی. 

اخوند د طالبانو د ډلې یو له بنسټ اېښودونکو او همدارنګه د دغه تحریک له مخکښو مشرانو څخه دی. نوموړي د طالبانو په لومړۍ دوره حکومت (۱۹۹۶ – ۲۰۰۱ زکال) کې د بهرنیو چارو وزارت د مرستیال په توګه دنده ترسره کړې ده. 

## لومړنی ژوند او زده کړې
اخوند د افغانستان د سویلي کندهار ولایت اصلي اوسېدونکی دی. د ملګرو ملتونو د امنیت شورا د اطلاعاتو له مخې نوموړی په پشمول کلي کې زیږېدلی چې د هغه د زیږون پر مهال د افغانستان د کندهار ولایت پنجوايي ولسوالۍ او اوس مهال د همدغه ولایت ژیړۍ ولسوالی ته اړوند کلی دی. ملګرو ملتونو د هغه د زیږون د کال اړوند دوه اټکلونه کړي چې ګویا د ۱۹۴۵ او ۱۹۵۰ زکال ترمنځ او یا هم د ۱۹۵۵ او ۱۹۵۸ زکال ترمنځ زیږېدلی دی. 

هغه په افغانستان کې دننه په یو شمېر دیني مدرسو کې زده کړې کړې دي. ده د ډیری طالب مشرانو پر خلاف په افغان شوروي جګړه کې ونډه نه لرله. 

## سیاسي ژوند
اخوند د طالبانو د ډلې یو له پخوانیو غړو او همدارنګه د طالبانو د تحریک د لومړني مشر ملا محمد عمر له نږدې کسانو څخه و. د طالبانو د واکمنۍ پر مهال (۱۹۹۶ – ۲۰۰۱ زکال) ده له ۱۹۹۸ زکال څخه د ۱۹۹۹ زکال د اکتوبر میاشتې تر ۲۷مې نېټې پورې د بهرنیو چارو وزارت د د مرستیال وزیر په توګه کار وکړ او بیا د لومړي وزیر مرستیال هم و. نوموړی د نورو طالب مشرانو په څېر ترهګریزو ډلو ته د پناه ورکولو له امله د ملګرو ملتونو د بندیزونو په نوملړ کې شامل دی.  

د افغانستان د اسلامي جمهوریت (۲۰۰۱ – ۲۰۲۱ زکال) پر وړاندې د طالبانو د وسله وال مقاومت پر مهال نوموړی د کویټې شورا غړی و. دی په ۲۰۱۳ زکال کې طالبانو ته د اړوندو کمیسیونونو او همدارنګه د هغو د جلب او جذب د کمیسیون عمومي مشر و. 

وروسته له هغه چې طالبان په ۲۰۲۱ زکال کې د دوحې د هوکړې پر بنسټ یو ځل بیا واک ته ورسېدل، اخوند د دغې ډلې د حکومت د لنډ مهالي لومړي وزیر په توګه وټاکل شو. د هغه ټاکنه د طالبانو د منځلارو او سخت دریځو غړو ترمنځ د مصالحې په موخه وګڼل شوه. ده د ۲۰۲۱ زکال د سپټمبر په اوومه نېټه د لومړي وزیر (رئیس الوزرا) په توګه دنده پیل کړه او تر اوسه (۲۰۲۳ زکال) په دغه څوکۍ کار کوي. 

د ده د لومړي وزارت پر مهال د ۲۰۲۳ زکال د مۍ له ۱۷مې نېټې څخه د ۲۰۲۳ زکال د جولای تر ۱۷مې نېټې پورې هغه مهال مرستیال لومړي وزیر مولوي عبدالکبیر ته د لومړي وزارت د چارو مسئولیتونه ور وسپارل شول چې ویل کېدل خپله حسن اخوند ناروغ دی. 

## نور معلومات
اخوند د یو شمېر اسلامي موضوعاتو اړوند لیکنې کړې دي. د بي بي سي نیوز د راپور له مخې نوموړی د طالبانو په مذهبي اړخ کې پریمانه نفوذ لري، چې په پوځي اړخ کې بیا هومره نفوذ نه لري. د متحده ایالاتو د سولې د انستیتیوت یوه تحلیل ګر څرګنده کړې چې دی تر ډېره پورې یو سیاسي سړی دی. 

## سرچينې
ارواپوهنې ښوونځيو نوملړ

رواني ښوونځي يا د ارواپوهنې ښوونځي د پوهې په برخه کې د بېلابېلو نظرياتو او اندونو ټولګه ده چې پوهانو د ارواپوهنې په برخه کې ورکړې دي. د انسان د ذات او د خیر او شر، تیوري، محبت، بې طرفۍ او منفي قوتونو په اړه د مختلفو پوهانو سره مختلف مکتبونه راڅرګند شول. په لنډه توګه که ووايو چې د ارواپوهنې په اړه د بېلابېلو پوهانو بېلابېل ليدلوري چې په راتلونکې کې نورو پوهانو په هغوی پسې اقتدا کړې او دهغوی نظريات يې پلي کړې دي او په پايله کې ياده نظريه پراخه شوې ده، د نظرياتي ارواپوهنيزو ښوونځيو په نوم ياديږي.

د نظرياتو توپير د بېلابېلو ښوونځيو د رامنځته کېدو سبب ګرځېدلی چې له کبله يې ارواپوهنه په يوه لا بډايه پوهې بدله شوې ده.

**رواني ښوونځي** د ارواپوهنې عالي کلاسیک تیوري شامل دي. هر یو خورا اغیزناک و، مګر ډیری ارواپوهانو هڅه کړې چې داسې نظریات غوره کړي چې د هر ښوونځي اړخونه سره یوځای کړي.

تر ټولو اغېزمن یې د سلوکیزم ، د فرویډ د ارواپوهنې ښوونځی ، د سیسټمونو ارواپوهنه ، فعالیتیزم ، هیومنزم / ګیستال درملنه ، او ادراکي ښوونځی دي . د عصري ارواپوهنې بنسټ اېښودونکی ویلیم ونډټ دی. لاندې لیست کې د رواني فکر دا خورا اغیزمن ښوونځي شامل دي:

* بشري ارواپوهنه
* تحلیلي ارواپوهنه
* بایوپسیولوژی
* ساختماني ښوونځی
* چلنديزم ( د افراطي چلنديزم هم وګورئ)
* د چلند جینيټيک
* پرتليزه ارواپوهنه
* د چلند ارواپوهنه
* بایو انرژي
* ادراکي ارواپوهنه
* ادراکي ښوونځی
* کلتوري او تاریخي ارواپوهنه
* ژوره ارواپوهنه
* تشریحي ارواپوهنه
* پرمختیایي ارواپوهنه
* تکاملي ارواپوهنه
* ټولنیزه ارواپوهنه
* ايجابي ارواپوهنه
* د چاپېریال ارواپوهنه
* وجودي ارواپوهنه
* د تطبیق شوي چلند تحلیل
* د تجربوي چلند تحلیل
* دنده ييزه ارواپوهنه
* پرمختیایي ارواپوهنه
* د ګیسټالټ ارواپوهنه (هولیسټیک تجربه)
* بشری ارواپوهنه
* انفرادي ارواپوهنه
* صنعتي ارواپوهنه
* د ځان څارنه
* ارګانیزم ارواپوهنه
* سازماني ارواپوهنه
* فینومینولوژیکي ارواپوهنه
* فزیوګنومي (اوس د سیډو په توګه ګڼل کیږي)
* عملي ارواپوهنه
* رواني تحلیل
* د رادیکال ارواپوهنې چلندزم - ډیری وختونه د فلسفې ښوونځی ګڼل کیږي، نه ارواپوهنه.
* د روح ارواپوهنه
* ټولنیز ارواپوهنه (ټولنیز او کلتوري ارواپوهنه)
* ساختمانيزم
* د ارواپوهنې سیسټمونه
* د راکړې ورکړې تحلیل
* د ارواپوهنې تاریخ

تصنيف:بوابة علم النفس/مقالات متعلقة
تصنيف:جميع المقالات التي تستخدم شريط بوابات

 

وېشنيزه:ارواپوهنې لړليکونه
وېشنيزه:ارواپوهنه
رده:ويکيپروژه ارواپوهنه

وېشنيزه:څانګو له مخې ويکيپروژې
وېشنيزه:ټولنپوهنې ويکيپروژې
عمر اکرم

عمر اکرم (په انګلیسي کې: Omar Akram) یو افغان-امریکایي موسیقار او موسیقار دی چې لومړنی افغان و چې په 2013 کې یې د ګرامي جایزه وګټله.

## ژوند
عمر اکرم د امریکا په نیویارک ښار کې زیږیدلی. پلار یې په ملګرو ملتونو کې د افغانستان یو له ډیپلوماتانو څخه و. 

عمر اکرم شپږ کلن و چې د چک جمهوریت په مرکز پراګ کې یې د موسیقۍ له یوه ښوونکي څخه پیانو زده کړه. دغه استاد عمر د نړۍ د سترو موسیقارانو لکه باخ، بیتوون، موزارت، چایکوفسکي او نورو موسیقارانو له آثارو سره اشنا کړ. 

کیوبا ته د عمر سفر له خپلې کورنۍ سره د موسیقۍ د نړۍ یوه بله پاڼه پرانیستله. عمر اکرم څوارلس کلن و چې خپل لومړی هنر یې جوړ کړ. د عمر اکرم لومړنی البوم اوپل فائر په ۲۰۰۲ کال کې د امریکا د مشهورې کمپنۍ ریال میوزیک له خوا خپور شو چې د اوریدونکو ډیر پام یې ځانته راواړوه. دا البوم په هغه کال کې په امریکایی موسیقۍ کې اووم ځای خپل کړ. 

## البومونه
د عمر اکرم د البومونو لیست:
کتابونه ټکئ کام

**کتابونه ټکئ کام** (انګلیسي: Ketabona) او (پارسي: کتابونه) د یوه افغاني خیریه ډتجیټل پرلیکه کتابتونه دی، چې د جنوري په ۲۰۲۰ ميلادي کال کې په کابل، افغانستان کې تاسیس شوې ده؛ چي په بشپړ ډول د افغانانو لخوا اداره او چلول کیږي. یاد کتابونه په لوي شمېر ډیټجیټل صفا، او په ډېره آسانه بڼه افغان زده کوونکو ته رسوي. ددې کتابونه موخه له افغان زده کوونه سره مرسته ده.

## موږ ولې شتون لري؟
په ننني عصر کې نړۍ په ځانګړې توګه د علم په ډګر کې ډېره پر مخ روانه ده، نو پکار ده چې له هغې سره همغږي واوسو.

د همدې دلیل لپاره، موږ د کتاب لیکونکو او لوستونکو لپاره یو ګړندی وړیا آنلاین کیټابونا کتابتون جوړ کړی ، ترڅو لوستونکي وړیا کتابونو او لیکوالانو ته د کتابونو خپرولو لپاره لاسرسی ولري؛ بلکي که ليکوال د چاپ لپاره پيسې نه لري، کولاى شي خپل کتاب په نرم شکل په دغه کتابتون کې وپلوري او د کتاب له چاپولو او پيسې لګولو پرته پيسې وګټي.

ولې موږ؟

زموږ په ټولنه کې هرکله چې لیکوال د کتاب لیکلو ته زړه ښه کوي او ډېر معلومات راټولوي، وخت او انرژي مصرفوي او په پای کې په سختو اقتصادي شرایطو کې کتاب چاپ او چمتو کوي. خو دا چې زموږ ډېری هېوادوال له سختو اقتصادي ستونزو سره مخ دي او د قلم او کتاب لپاره هم پیسې نه لري او له بلې خوا هغه کسان چې د کتابونو د پېرلو توان لري، بیا هم کتابونه نه اخلي. دوی د یو چا انتظار کوي چې کتاب سکین کړي یا یې په نرم شکل ډاونلوډ کړي او بیا یې وړیا ډاونلوډ کړي.

په پای کې به د لیکوال وخت، پیسې او هڅې ضایع شي او لیکوال به له سختې مایوسۍ سره مخ شي. بیا به په راتلونکي کې د دې لیکوال په ګډون نوي لیکوالان د کتابونو لیکلو ته زړه نه ښه کوي. له بده مرغه د دې کار له امله د کتاب لوستلو او لیکلو دود او هنر کم شوی او لا هم مخ په کمېدو دی.

نو د دې تشې د ډکولو په موخه مو داسې انلاین کیټابونا کتابتون جوړ کړی، چې د ساینس، ادب او پوهې د مینه والو لپاره ګټور او ګټور تمام شي.

د پورته ذکر شوو ستونزو د حل په موخه مو په دې انلاین کتابتون کې داسې سیستم جوړ کړی چې لیکوال به وکولای شي خپل کتاب په درې بېلابېلو بڼو وپلوري.

## حوالې

## بهرنۍ سرچينې
**[https://www.ketabona.com/ رسمي ويپاڼه]**
ښوونيزه ارواپوهنه

بټنوک| ګلونه او پیرامیدونه
ښوونيزه ارواپوهنه( په انگرېزي : Educational psychology) د ارواپوهنې له هغو څانگو څخه ده چې د زده کړې او ښوونې او روزنې په مسايلو کې له څېړنو سره تړاو لري.

ښوونيز ارواپوهان د زده کړې او تدریس مسلو کې تخصص لري او ممکن په ښوونځیو کې کار وکړي، مګر دوی اکثرا د ښوونې او روزنې د ښوونځیو لخوا ګمارل کیږي او د ماشومانو د ښوونې او روزنې د لارو چارو په اړه څېړنې ترسره کوي. 

## پايليک

وېشنيزه:ټولنيزې پوهنې
وېشنيزه:ارواپوهنه
بې پرېتوب

**بې پرېتوب** د عدالت یو له مهمو اصولو څخه دی چې پرېکړې باید د هدف او شعوري معیارونو پراساس وي ، نه د ځانګړو تمایلاتو ، يواړخيزو ځانګړنو ، تعصب یا ګټې غوښتنې پراساس. معمولا، یو بې طرفه نظر یو اخلاقي نظر ګڼل کیږي. بې پرېتوب د تېروتنو احتمال کموي 

## سرچينې

وېشنيزه:ويکيپېډيا اصول او تګلارې
وېشنيزه:ويکيپېډيا انتظاميه
جنايي ارواپوهنه

ددې لپاره، چې پوه شو جنايي ارواپوهنه څه ده، لومړی به د عمومي ارواپوهنې تعريف ته يوه کتنه وکړو، د ارواپوهنې هدف روښانه کړو او هغه نورې څانګې، چې له جنايي ارواپوهنې سره اړيکې او تعامل لري بايد وپېژنو.
## د ارواپوهنې تعريف
د ارواپوهنې علم د ذهنې پروسې او کړو وړو مطالعه ده .
کړه وړه:هر ډول ارګانيزم ځواب، چې د ننيو او بهرنيو حرکتونو پر وړاندې تر سره کېږې کړه وړه وايو، چې په مستقيم يا غير مستقيم ډول د ليدو وړ وي .
ذهني پروسې : هغه هيجانات، احساسات او نګيزې، چې خلک ېې تجربه کوي، ذهني پروسې وايي او د خلکو لپاره په مستقيم او غير مستقيم ډول د ليدو وړ وي .
ارواپوهان هڅه کوي، چې انسانان د علمي لارو چارو په واسطه تر څيړنې لاندې ونيسي. ددې کار څخه د هغوی هدف دادی چې دغه کار د انسان د توصيف او وړاندوينې لامل کېږي .
## د جنايي ارواپوهنې تعريف
جنايي ارواپوهنه د جرمي شخصيت پيژندنه ،دلايل او د جرمي انګيزو مطالعه ده، چې دغه لايل او انګيزې په ټولنه منونکي، ټولنيز کيدل، د ماشومتوب د وخت تجربې، د ژوند چاپيريال او همدارنګه جنتيک رول په يوه جرمي شخصيت کې د هغه جرم پورې اړوندېږي . يا په لنډ ډول کولی شو داسې ېې تعريف کړو((د هغو رواني کړنو مطالعه ده، چې يو انسان په جرم کې رول لري ))
هغو کړو وړو ته چې د ټولنې د قانون مخالف وي جنايي کړه وړه ويل کېږې . جنايي کړه وړه په خپله يو ډول ټولنيز کړه وړه دي.هر ډول کړه وړه، چې په ټولنه کې رامنځ ته کېږې او د ټولنيزې ارواپوهنې له زاوېې څخه تر څيړنې لاندې نيول کېږي ټولنيز کړه وړه ويل کېږي .
زيات شمېر ځانګړي فکټورونه موجود دي، چې ټولنيز تعاملات رامنځ ته کوي .دغه فکټورونه په عمده ډول په پنځو برخو ويشل شوي دي :
#  د نورو خلکو طبيعت او کړه وړه
# ټولنيزشناخت(فکرونه او د نورو خلکو په اړه زمونږ خافظه)
#  د ځای بدلون.
# ټولنيز او فرهنګي فرصتونه چې ټولنيز کړه وړه ترې رامنځ ته کېږي 
# د ژوند طبيعي اړخونه چې په ټولنيز رفتار پورې اړه لري.
## د جنايي ارواپوهنې موضوعات
جنايي ارواپوهنه په کلي ډول عمومي ارواپوهنه، کلينيکي ارواپوهنه، روانکاوي (تجزيه او تحليل) او د هغو برخو مطالعه، چې يو مجرم څنکه په يو جرم باندې اخته کېږي او مخنيوی ېې کېږي .
## د جنايي ارواپوهنې هدفونه
#  د جنايي اروابوهنې لومړنی هدف د يوه کس هغه مطالعه، شناخت او علتونه دي چې هغه په جرم باندې اخته کوي .
# د احتمالي پيښو مخنيوی، په دې منظور، چې د يوه کس جرم د نور خلکو له خوا تکرار نشي او همدا ډول په خپله د مجرم له خوا هم داسې عمل ونشي، چې جرمي اعمال ېې تکرار شي چې لاندې موارد پکې شامل دی .
*  بيا رغونه او د مجرمينو درملنه
*  د ټولنې بيا منل او د درملنې دوام
*  د ټولنيز جرم دلرې کولو هڅه
چې دا درې پړاوه بايد په يوه وخت د مسولې ادارې له خوا پلې شي .
#  له قضايي ارګانو سره مرسته تر څو داسې ټولنيز، اروايي، فرهنګي، اقتصادي او د يني قوانين منځ ته راوړي، چې د مجرمينو په ښه والي کې مرسته وکړي.
## جنايي ارواپوهنه او نور علمونه
جنايي انسان پېژندنه: هغه علم دی، چې جسمي ځانګړتياوې او د بدن اعضا مطالعه کوي، کوم چې د جرم رامنځ ته کېدو په وخت کې رول لوبوي.
جنايي ژوند پيژنده :د ژنتيکو اړخونو د څيړنې علم، د ژوند پيژندنې تولګی او د جرم پيښېدو په وخت کې د هورمونونو اثرات.
جنايي ټولنپيژندنه: ډله ايزه جنايي ټولنپيژندنه، نژاد، چاپيريال او ټولنيز علتونه، اقتصادي، فرهنګي جرمونه او مجرمان تر څيړنې لاندې نيسي .
جزا پېژندنه (د ساتنې علم) : دجرم پېژندل او د هغې کټګوري کول ، د زندانيانو مدريت او دمجرمينو لپاره سمه فضا رامنځ ته کول .
## جرمپوهنه
یو تخنیک چې پر بنسټ یې د مجرم یا رواني ناروغ (مجرم) ځانګړتیاوې او شخصیت د جرم په ترسره کولو کې د حقیقي چلندونو پر بنسټ وړاندوینه کیږي.

## سرچينې
کرمان کې بمي چاودنې 2024

**د ۲۰۲۴ کال د جنورۍ په ۳ مه د [[ایران]] په [[کرمان]] ښار کې د [[قاسم سلیماني]] د وژل کیدو د یادګاري مراسم د یو لړ بمي چاودنو له امله ویجاړ شول.  په پیښه کې ۱۰۳ تنه مړه او ۱۴۱ تنه نور ټپیان شول.  د ایران حکومت دغه چاودنې یو ترهګریز برید اعلان کړ.**

## پېښه
د ۲۰۲۰ کال د جنورۍ په ۳ مه، قاسم سلیماني په عراق کې د امریکا د بې پیلوټه الوتکې په برید کې ووژل شو.  سلیماني د اسلامي انقلابي ګارډ قول اردو (IRGC) د قدس ځواک قوماندان و.  سلیماني په ایران کې د پام وړ نفوذ درلود، چې په پراخه کچه د ستر رهبر ایت الله علي خامنه يي وروسته په هیواد کې دوهم ځواکمن شخصیت ګڼل کیږي.  د قدس ځواک د قوماندان په توګه، د سپاه پاسداران انقلاب د څارنې ځواک، هغه په ټوله سیمه کې د ایران د پالیسۍ په جوړولو کې مهم رول لوبولی دی.  سلیماني د پټو ماموریتونو د څارنې او د حماس او حزب الله په ګډون متحدو دولتونو او وسله والو ډلو ته د لارښوونې، تمویل، وسلو، استخباراتو او لوژیستیکي مرستو د برابرولو مسوولیت په غاړه درلود.
 د ۲۰۲۰ کال د جنورۍ په ۷ مه په کرمان کې د سلیماني د جنازې په مراسمو کې ټکان وخوړ، چې لږ تر لږه ۵۰ تنه ماتم کوونکي یې ووژل او تر ۲۰۰ زیات کسان یې ټپیان کړل.

## بمي چاودنې
دوه چاودنې وشوې چې د راپورونو له مخې د قاسم سلیماني مقبرې ته نږدې د صاحب الزمان جومات ته نږدې د هغه د مړینې د لمانځلو لپاره روان وو.  چاودنې د لسو او پنځلسو دقیقو ترمنځ شوې وې.  د ایراني رسنیو د راپورونو له مخې، برید د دوو کڅوړو بمونو په کارولو سره شوی چې په دروازه کې ځای پرځای شوي وو.  دا کڅوړې د کنټرول وسیلې په کارولو سره له لرې واټن څخه کشف شوي.  د کرمان مرستیال والي وویل چې دا پیښه یو ترهګریز برید و.

 د ایران دولتي ټلویزیون د سرې میاشتې ژغورونکي وښودل چې په مراسمو کې له ټپي شویو کسانو سره مرستې کوي.  یو شمېر ایراني خبري اژانسونو د ټپیانو شمېره زیاته کړې ده.  د کرمان ولایت د سرې میاشتې مشر رضا فضل وویل چې د دوی د چټک غبرګون ټیمونه د زخمیانو په ایستلو بوخت وو، خو د ګڼې ګوڼې د څپو له امله چې سړکونه یې خنډول له ننګونو سره مخامخ شول.

 لږ تر لږه ۱۰۳ کسان وژل شوي او لږ تر لږه ۱۴۱ نور ټپیان شوي دي.  څو تنه زخمیان په هغه ویره کې تر پښو لاندې شول چې له چاودنو وروسته ولګېده.
زېورټ

**يوليا زېورټ** (په روسي ژبه: *Ю́лия Зи́верт*) يوه روسۍ سندرغاړې ده چې د ۱۹۹۰م ميلادي کال د نومبر پر ۲۸مه نېټه زېږېدلې ده. هغه د روسيې هېواد يوه له مشهورو سندرغاړو څخه ده چې د نړۍ په بېلابېلو هېوادونو کې يې کنسرټونه اجرا کړي، د هغې ترټولو مشهوره او نړیواله سندره د «life» (ژوند) په نوم ده، چې په انګرېزي او روسي ژبو ویل شوې. د دې سندرې په ويلو سره نوموړي ډېرې جایزې ترلاسه کړي.

## شخصي ژوند او هنري فعاليتونه
يوليا زېورټ د 1990 زېږدیز کال د نوامبر پر 28مه نېټه د روسيې هېواد پلازمېنه‌ مسکو ښار کې نړۍ ته سترګې غړولي دي، هغې له ماشومتوبه د موسيقۍ سره ډېره مینه درلوده چې په دې برخه کې يې ډېر تمرين کاوه او تل به يې د نورو سندرغاړو سندرې له ځان سره زمزمه کولې، وروسته تر دې چې خپل کور ته يې خلک راغوښتل د کېنسرټ په توګه يې سندرې ورته ويلې.

په 2017 کال کې هغې د روسيې د سندرو يوه شخصي انسټیټیوټ سره قراداد لاسلیک کړ چې په پایله کې يې د نوموړي سره مرسته وکړل ترڅو خپله لومړۍ سندره د «Чак» (چک) په نوم ووايي او د همدې کال د اپرېل پر لومړۍ نېټه يې خپره کړي.

څو مياشتې وروسته يې د «Анестезия» (بې هوښۍ) په نوم سندره وویل چې په رسمي توګه يې په خپل يوټيوب چېنل کې خپره کړه.

د 2018 زېږدیز کال د اپرېل پر شپږمه نېټه دې سندرغاړي خپل لومړنی البوم خپور کړ چې څلور سندرې يې په لېسټ کې شاملې وې چې نومونه يې؛ "Еще хочу", "Зеленые волны", "Сияй" او "Океан" وو.

د 2019 زېږدیز کال د مارچ پر دوولسمه نېټه دې سندرغاړي د life (ژوند) په نوم سندره وویل چې په ډېره کمه موده کې ډېره مشهوره شوه، دا سندره چې په روسي او انګريزي ژبو يې ويلې وه د "Shazam" سندريز اپليکشن يوه ترټولو غوره او مشهوره سندره څرګنده شوه چې تر ننه پورې يوه له په زړه پوريو سندرو څخه ده. همداراز دا سندره «Apple music» اپليکشن دوهمه مشهوره سندره شوه. د دې سندرې ويډيو په هانګ کانګ هېواد کې جوړه شوې.

له هغې سندرې وروسته نوموړې يوه بريالۍ سندرغاړې شوه چې ترننه پورې يې خورا ډېرې سندرې ويلي او په بېلابېلو هېوادونو کې کنسرټونه اجرا کړي دي.

## البومونه(د سندرو ټوليزې)

## يوازې سندرې

### د سندرو ويډيوګانې

## بهرني لېنکونه
د زېورټ د اينسټاګرام اکانټ

د زېورټ رسمي ويبپاڼه  

د Life سندرې پښتو ژباړه او د يوټيوب لېنک (د ژباړې په پای کې)
## سرچينې
د ارواپوهنې فرعي څانګې

ارواپوهنه د رواني او چلندي پروسې د  مطالعې پراخه ساحه ده او ډېری بېلابېل مېتودونه لري. په دې مقاله کې، د څېړنې اصلي ساحې یوځای راوړل شوي، کوم چې د ارواپوهنې موضوع جوړوي. د اروا پوهنې فرعي څانګو او څانګو ټوليز لړليک، د اروا پوهنې مضامینو لړليک او د اروا پوهنې څانګو لړليک کې موندل کیدی شي.

## برخې

### غیر طبيعي
غیر طبيعي ارواپوهنه غیر معمولي چلند مطالعه کوي ترڅو د چلند غیر معمولي نمونې تشریح، وړاندوینه، تشریح او بدل کړي.

### انومالستيک
انومالیست ارواپوهنه د هغه څه په اړه د انسان چلند او تجربې مطالعه ده چې ډیری وختونه غیر معمولي بلل کیږي پرته له دې چې انګیرل شي چې کوم غیر نورمال پکې ښکیل دی. 

### د چلند جینیتک
د چلند جینیات د تعلیمي ډیزاینونو کارول دي ترڅو د دوی په چلند کې د انفرادي توپیرونو ماهیت او اصلیت پوه شي.

### بیولوژیکي
[کيڼ|بټنوک|158x158px| د انسان مغز [رزونانس (احتزازي) مقناطیسي عکس اخیستنه|MRI او د هایپوتالاموس موقعیت.]]
بیولوژیکي ارواپوهنه د چلند او رواني حالتونو بیولوژیکي اساساتو ساینسي مطالعې سره معامله کوي. بیولوژیکي ارواپوهنه د ارواپوهنې یوه څانګه ده چې د بیولوژیکي پروسو سره د رواني فعالیتونو د پوهیدو او تشریح کولو هڅه کوي. د مثال په توګه، د دماغ او عصبي سیسټم د کار کولو طریقه زموږ په فکرونو، چلندونو او احساساتو اغیزه کوي.

### کلینیکي
کلینیکي ارواپوهنه د ارواپوهنې مطالعه او پلي کول شامل دي ترڅو د رواني تکلیف یا ضعف مخنیوي او راحت په اړه پوه شي او د ذهني هوساینې او شخصي پرمختګ وده.

### ادراکي
ادراکي ارواپوهنه د معرفت او ذهني پروسو مطالعه ده.

### ټولنه
د ټولنې ارواپوهنه د ټولنې سره د انفرادي اړیکو لپاره مساوات او چلندونه شامل دي.

### مقایسه (مطابق/میتریک)
مقایسوي ارواپوهنه د انسانانو پرته د نورو حیواناتو چلند او رواني مطالعې ته اشاره کوي.

### مشوره ورکول
رواني مشورې په انفرادي، ډله ایز یا سازماني کچه د رواني مشورې کارول شامل دي.

### چاپیریال
د چاپیریال ارواپوهنه د انسانانو او د دوی د چاپیریال تر مینځ متقابل عمل تمرکز کوي.

### عدلي طب
په عدلي ارواپوهنه کې ارواپوهنه شامله ده چې د تورنو کلینیکي ارزونو پراخه لړۍ پوښي او قاضیانو او مدافع وکیلانو ته راپور ورکول او په مسلو کې د محکمې شاهدي.

### روغتیا
روغتیا ارواپوهنه د روغتیا، ناروغۍ او روغتیا پاملرنې لپاره د اروا پوهنې کارول دي.

### ټولنیز
[کيڼ|بټنوک|150x150px| [ټولنيزه ارواپوهنه|ټولنیز ارواپوهنه د ټولنیز چلند د طبیعت او لاملونو مطالعه ده.]]
ټولنیز ارواپوهنه د چلند او رواني پروسو مطالعه ده چې پدې ټینګار کوي چې څنګه انسانان د خپلو ملګرو انسانانو په اړه فکر کوي او څنګه دوی یو له بل سره تړاو لري.

## حوالې

وېشنيزه:ارواپوهنه
وېشنيزه:Pages with unreviewed translations
د اوسکار شینډلر د انامیل فابریکه

د اوسکار شینډلر د انامیل فابریکه (په پولنډي: Fabryka Emalia Oskara Schindlera) په کراکو کې د اوسپنې پخوانۍ فابریکه ده. اوس دا دوه موزیمونه لري: د پولنډ په کراکو کې د عصري هنرونو میوزیم، په پخوانیو ورکشاپونو کې موقعیت لري، او د کراکو ښار د تاریخي موزیم یوه څانګه چې په ال کې موقعیت لري. Lipowa 4 په Zabłocie ولسوالۍ کې، د پخوانۍ انامیل فابریکې په اداري ودانۍ کې چې د Oskar Schindler's Deutsche Emailwarenfabrik (DEF) په نوم پیژندل کیږي، لکه څنګه چې د شینډلر لیست فلم کې لیدل کیږي. دلته د DEF څخه دمخه فعالیت کول د انامیلویر او اوسپنې محصولاتو محدود شرکت لومړۍ مالوپولسکا فابریکه وه چې د مارچ په 1937 کې تاسیس شوې.

په 2007 کې، پریکړه وشوه چې د پخوانۍ انامیل پلیټ فابریکې اداري ودانۍ د کراکو ښار تاریخي موزیم ته انتقال کړي، چې د قطب څخه جوړ شوی و. Lipowa 4 په کراکو کې، یوه څانګه چې د 1939-1945 ښار د آلمان د نیواک دورې مستند کولو لپاره د دایمي نندارتون جوړولو لپاره. د دې موضوع په اړه دايمي نندارتون چې په څانګه کې وړاندې شوی د کراکو عنوان دی - د کار موده 1939-1945. د میوزیم هدف په ال کې د فابریکې تاریخ ښودل دي. لیپووا په پراخه تاریخي شرایطو کې. د 45 نندارتون خونې د دویمې نړیوالې جګړې پرمهال کراکو او د هغې اوسیدونکي نندارې ته وړاندې کوي. نندارتون په څو برخو ویشل شوی چې ځانګړو مسلو ته وقف شوي دي: د 1939 جګړه، د عمومي حکومت د ځواک د مرکز په توګه د کراکو رول، د اوسیدونکو ورځنی ژوند، د کراکو د یهودانو برخلیک، پټه سیمه، همدارنګه د فابریکې د کارګرانو تاریخ او پخپله د اوسکار شینډلر کیسه. د موزیم نندارتونونه د بډایه عکسونو او آرشیف اسنادو لخوا بشپړ شوي چې د بولانډ او بهر څخه راټول شوي. څانګه په رسمي توګه د 2010 کال د جون په 10 پرانیستل شوه.

د شینډلر فابریکې په ودانۍ کې د عصري هنرونو میوزیم هم جوړ شوی و.
فوشیمي

**فوشیمي** (په جاپاني: *伏見区*) د جاپان په کیوتو کې د ۱۱ خپلواکو ولسوالیو څخه یوه ده.نفوس ۲۸۰۶۵۵ دی.
د سیک تولید وده کوي.

## بهرنی سایټ

وېشنيزه:کیوتو
پښتو رديف(شعر)

￼رديف (￼شعر)پښتو
 د بيت هغه برخه چې د قافيې تر کلمو وروسته په يوه بڼه تکراريږي او له له بيت سره معنوي کوشير ولري رديف بللکېږي.
د رديف ښه پيژندلو لپاره تاسې کولی شئ (شعرستان)(بدلمېچ)(دقافيې فن)کتابونه پيدا کړئ او ولولئ.
آيسو ۱-۶۳۹

آيسو ۶۳۹ - ۱ يا **ISO 639-1** د ISO 639 معیارونو لومړۍ کټګورۍ ده، کوم چې د پېژندل شویو ژبو د لنډو نومونو لپاره کارول کیږي. په دې کټګورۍ کې د ژبې ټول کوډونه دوه توري لري. تر اوسه پورې، د ISO 639-1 کوډونو لېست کې 136 لنډنومه ثبت شوي دي.

## اړوندې پوښتنې

* د ISO 639-1 کوډونو لیست

## حوالې

* انګلیسي ویکي
وېشنيزه:آيسو
وېشنيزه:ژبه
وېشنيزه:آيسو کوډونه
وېشنيزه:ژبکوډ
آيسو ۲-۶۳۹

آيسو ۲-۶۳۹ یا **ISO 2-639** د ISO 639 معیارونو دویمه کټګورۍ ده، کوم چې د پېژندل شویو ژبو د لنډیز لپاره کارول کیږي. په دې کټګورۍ کې د ژبې ټول کوډونه درې توري لري. تر اوسه پورې، د ISO 639-2 کوډ لیست کې 464 ژبو لنډ نومونه ثبت شوي.

## د عامو ژبو کوډ
ځینې د ISO 2-639 کوډونه په عمومي ډول د ژبو استازیتوب کوي، او دا ژبې عامې ژبې ګڼل کیږي او د ISO 3-639 معیار څخه بهر دي.

په ISO 639-2 کې عام کوډ شوې ژبې په لاندې ډول دي.

لاندې کوډونه د ISO 639-5 څخه لرې شوي دي

* bih بهاري (د ISO 639-1 کوډ bh لري)
* him هېماچل پردیش

په ISO 639-5 کې لېست شوي کوډونه (او په ISO 639-2 کې د عام کوډ په توګه):

* afa افریقي آسیایی ژبې
* Alg الګونکويان ژبې
* apa  اپاچي ژبې
* art ساخته ګي ژبه
* ath اتاباسکان ژبې
* aus اسټرالیا اصلي ژبې
* bad بانډا ژبه
* bai باميليکي ژبې
* bat بالتیک ژبې
* ber امازيغي ژبه
* bnt بانتو ژبې
* btk باتک ژبې
* cai مرکزي امریکا هندي ژبې
* cau قفقاز ژبې
* cel سلتي ژبې
* cmc چامیک ژبې
* col شلوک ژبه
* cpe کريولېس او پيډګينس، په انګلیسي میشته
* cpf او کريولېس او پيډګينس، په فرانسه کې میشته
* cpp او کريولېس او پيډګينس، پرتګالي میشته
* crp کريولېس او نیمه ژبه s
* cus کوشي ژبې
* ورځ د ځمکې دایاک ژبې
* دراویډي ژبې
* fiu فنلنډي ژبې
* د آلماني ژبو جوهر
* Ijo ايجو ژبې
* inc هند آریایي ژبې
* ine هند-اروپايي ژبو کې
* ira ایراني ژبې
* iro  ايروکيان ژبې
* kar کیرن ژبې
* khi خویسان ژبې
* kro کرو ژبې
* `map` آسټرونیشیا ژبې 
* mkh اسټرواسیټیک ژبې
* mno مانوبي ژبې
* mun مونډا ژبې
* myn میايي ژبه
* nah ناهواتل ژبه
* nai امریکا اصلي ژبې
* nic نایجر - کانګويي ژبې
* nub  نوبیان ژبې
* otoاوتومیان ژبې
* paa پاپوان ژبې
* phi فیلیپیني ژبې
* pra پراکرت 
* roa رومي ژبې
* `sai` د امریکا اصلي ژبې
* sal سالیشان ژبې
* sem سامي ژبې
* sgn اشاروي ژبه 
* sio سيويان ژبې
* `sit` د سینو - تبتی ژبې 
* sla ژبې
* smi سامي ژبې (Ural)
* son سنګی ژبه
* ssa نیلو-سهاران ژبې
* tai تای ژبې
* tup توپین ژبې
* tut التایک ژبې
* wak واکشان ژبې
* wen سوربی ژبو
* ypk يوپيکي ژبې
* znd زند ژبي

په ISO 639-2 کې ځانګړي کوډونه:

* `und` undetermined (language)
* `mis` uncoded language
* `mul` multiple languages
* `zxx` no linguistic content، not applicable

* فهرست کدهای ایزو ۶۳۹-۲
* ایزو ۶۳۹-۳

## سرچينې

* انګلیسي ویکیپیډیا

الگو:ایزو ۶۳۹lds8
وېشنيزه:آيس
وېشنيزه:آيسو کوډونه
وېشنيزه:ژبکوډ
آيسو ۶۳۹

کيڼ|بټنوک|200x200px
**آيسو ۶۳۹**   چې د معیاري کولو نړیوال سازمان (ISO) لخوا صادر شوی، هغه معیار دی چې ژبې ته نړیوال سمبولونه ورکوي. د دې معیار هدف د ژبو د کوډ کولو لپاره په نړیواله کچه پېژندل شوي سمبولونه رامینځته کول دي یا د ژبو کورنۍ د سمبول اوږدوالی یا دوه ، درې یا څلور توري دي. 

دا سمبولونه په پراخه کچه په ډېرو برخو کې کارول کیږي، لکه په عامه کتابتونونو کې د کتلو  لپاره، همدارنګه د کمپیوټر سیسټمونو او په وېب پاڼو کې د ژبې نسخو استازیتوب لپاره کارول کيږي. د ژبو د کوډ کولو اړتیا ځکه راپیدا شوه چې یوه ژبه په مختلفو ټولنو کې په مختلفو طریقو سره بیانیږي او دوه مختلفې ژبې په یو نوم سره شریکیږي، نو د ژبې کوډ کول دلته د ګډوډۍ په حل کې مرسته کوي. د ژبې کوډونو لیست خلاص دی، کوم چې د هغې په پراخولو او اصالح کولو کې مرسته کوي، او دا ساتنه سلطات التسجيل په نوم ادارو ته سپارل کیږي.

## معیاري برخې
د ISO 639 معیار شپږ مختلف برخې لري: 

* لومړۍ برخه ( ISO 639-1:2000 ) دوه خطي کوډونه وړاندې کوي او د نړۍ تر ټولو پراخه خبرې شوي ژبې کوډ کولو لپاره ډیزاین شوي.
* دویمه برخه ( ISO 639-2:1998 ) د سمبولونو لوی شمیر چمتو کوي ځکه چې پدې برخه کې هر سمبول درې توري لري، نو دا د لومړۍ برخې لخوا پوښل شوي ژبې په پرتله لوی شمیر پوښي.
* دریمه برخه ( ISO 639-3:2007 ) په دې برخه کې کوډونه درې توري لري او هڅه کوي د ټولو ژبو لیست چمتو کړي، په شمول د ژوندیو ، مړو او پخوانیو ژبو.
* څلورمه برخه ( ISO 639-4:2010 ) د ژبې کوډ کولو عمومي اصول معرفي کوي او د ISO 639 کارولو لپاره لارښوونې ټاکي.
* پنځمه برخه ( ISO 639-5:2008 ) د کورنیو او ژبو ډلو لپاره، دواړه ژوندي او مړه شوي درې خطي کوډونه وړاندې کوي.
* شپږمه برخه ( ISO 639-6:2009 ) څلور خطي کوډونه وړاندې کوي او ګټور دي کله چې د ژبې کورنۍ، ګروپونو، ژبو او ژبو ټول ساحه په یوه سیسټم کې پوښښ ته اړتیا وي.

## سرچينې

وېشنيزه:ژبکوډ
وېشنيزه:آيسو کوډونه
ابو نورالدین رستموف

ابو نورالدین رستموف یو ترهګر دی، د «د عراق او شام اسلامي دولت» تروریستي سازمان یو له مهمو مشرانو څخه دی.

## ژوندلیک
اصلي (جورجیا). د جورجیا تبعه. پېژندل شوی ترهګر احمد چتایو د داعش له مشر ابوبکر البغدادي سره نږدې اړیکې لري. هغه د ۲۰۱۸ کال په دوبي کې په جعلي پاسپورټ ترکیې ته په غیر قانوني توګه داخل شو. هغه په ​​استانبول کې د جعلي اسنادو پر بنسټ اوسېده او د داعش د خرڅلاو فعالیتونه یې همغږي کول. د ۲۰۱۸ کال په نومبر میاشت کې ابو نورالدین رستموف د سي آی اې او ګرجستان په همکارۍ ونیول شو.

## سپارښتنې