open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
عصبي، جبري سوچونه OCD

اجباري عصبي افکار یاهم سوچونه ( **OCD** ) یوه داسي ناروغي ده چي انسان اړ باسي ترڅو خپل عصاب ځینو سوچونو ته دخپلي خوښي خلاف تسلیم کړي اوعصاب پخپل سر بېله دې چي دانسان خوښه وي ځیني افکار اوسوچونه وهي ترڅو انسان له رواني اوعصبي اختلال سره مخ کړي . دغه ډول افکار په عمومي توګه وسواسي اوخپلسري وي .    

په ocd کي دوامداره ناغوښتل شوي فکرونه، ذهني انځورونه، یا هغه غوښتنې شاملي دي چې د اضطراب ، کرکې ، یا ناراحتۍ احساسات رامنځته کوي.  په یاده ناروغي کي ځینې عام سوچونه لکه د ککړتیا ویره، د هماهنګۍ سره جنون، د کفر د عمل کولو ویره، د رنځونکي جنسي تمایل ، او د احتمالي نورو یا ځان ته د زیان رسولو ویره شامل دي.   په ocd کي مجبوریتونه اوتکراري کړنې یوداسي معمول دي چي داضطراب څخه د راحت دترلاسه کولو لپاره دجنونونو په ځواب کې پیښیږي. په عامو مجبوریتونو کي د لاسونو ډیر مینځل ، پاکول ، شمیرل ، امر کول، د محرکاتو څخه ډډه کول، ذخیره کول ، بې طرفه کول، ډاډ ترلاسه کول، دعا کول، او د شیانو پلټل (ترنظر تېرول) شامل دي.    په OCD اخته کسان ممکن یوازي ذهني مجبوریتونه ترسره کړي چي دې ته په ابتدايي توګه د جنون جنون – اجباري اختلال (Pure O) ویل کیږي. د OCD سره ډیری اخته کسان پدې پوهیږي چې د دوی مجبوریتونه هیڅ معنی نلري، مګر دوی د جنونونو له امله درامینځته شوي مصیبت څخه د خلاصون په پار دوي هرډول یوکار اوعمل کوي.     مجبوریتونه چي ډیری وختونه رامینځته کیږي، معمولا په ورځ کې لږترلږه یو ساعت وخت نیسي او د یو چا د ژوند کیفیت خرابوي.   مجبوریتونه په لمړیو شیبو کې د راحت لامل کیږي ، مګر د وخت په تیریدو سره دغه ډول جنون وده کوي. دڅېړنو پربنسټ له درې ملیونو څخه ډیر امریکایان د OCD په ناروغۍ اخته دي.  د مرسي په وینا، په متحده ایالاتو کي نږدې په هرو 40 لویانو کي یوکس او په 100 ماشومانوکي 1 ماشوم OCD ناروغي له ځان سره لري.
ويکي مانيا

**ويکيمانيا**  د ویکیمینیا د لیکچرونو او غونډو موضوعات د ویکیمیډیا پروژې لکه ویکیپیډیا او نور ویکیز، د خلاصې سرچینې سافټویر ، وړیا مالومات، وړیا منځپانګې، او د دې موضوعاتو اړوند تخنیکي او ټولنیز اړخونه شامل دي. دا کنفرانس په حقیقت کې یوه ټولنه ده چې د همکارۍ روحیه رامینځته کوي او د ویکیمیډیا پروژو ټولو مدیرانو او کاروونکو لپاره یو فرصت رامینځته کوي چې یو بل سره وویني، نظرونه او اندونه سره تبادله کړي، راپور او څېړنې پروژې او په راتلونکو پروژو کې همکاري وکړي. 

## کورسونه

کيڼ|بټنوک|600x600px| نقشه هغه ځایونه ښیې چیرې چې د ویکیمانیا کنفرانس ترسره شوی و. هغه براعظمونه چیرې چې ډیر کنفرانسونه ترسره شوي دي تیاره ښودل شوي.

## سرچينې

وېشنيزه:ويکيپېډيا
وېشنيزه:ويکيمانيا
وېشنيزه:ويکي مانيا
سوګاردنر

رده:مقاله‌ها با اچ‌کاردها
[بټنوک| سو ګاردنر په حیفا کې په [ويکي مانيا|ویکیمانیا کې]]
**سو ګارډنر**  (په 1967 کې زېږېدلې)  يوه کاناډايي ژورنالېسته او په سان فرانسسکو کې د ویکیمیډیا بنسټ پخوانی اجرایوي رییسه وه.

هغه د ۲۰۰۷ کال په ډسمبر کې د ویکیمیډیا بنسټ د اجراییوي رییسې په توګه وګمارل شوه.  د 2014 کال د جولای څخه ، لیلا تریکټیشوف د هغه ځای ناستې شوه.

## پايليکونه

* Sue Gardner's personal blog
* "Sue Gardner to lead Wikipedia" Canadian Broadcasting Company
* Radio documentary by Gardner about Al Purdy, Canadian poet, for *This Morning Sunday*
* "Wikipedia struggles with funding" ، United Press International
* Wikipedia's Librarian to the World *Fast Company* interview
* Video interview with Gardner on CNET News
* Audio (RAM-file) interview with Gardner on radio station Sounds Like Canada، April 8, 2008
* Interview with Gardner on the Wikipedia Weekly community podcast from Wikimania 2008
* Journalism is going to look different  (CanadaEast.com)

وېشنيزه:1967 زېږېدنې
وېشنيزه:ويکيپېډيا
وېشنيزه:ويکيپېډياګران
اېوريپېډيا

اېوريپېډيا (  ) د ويکي پر بنسټ يوه انلاين پوهنغونډ دی دا پوهنغونډ د 2014 په ډسمبر کې تاسیس شوی او د 2015 په جنوري کې عامو خلکو پرمخ پرانيستل شو. اېوریپیډیا د ویکیپیډیا د سپن آف په توګه پیل شو. اېوریپیډیا، د ویکیپیډیا برعکس، د ګټې لپاره ده. د دې سایټ مرکزي دفتر په ویسټ ووډ ، لاس انجلس کې دی. د اېوریپېډیا بنسټ اېښودونکو کې سام کازیمین ، تیوډور فورسیلیوس ، ټریوس مور او محبوب موګدام شامل دي.

## سرچينې

* ويکيپېډيا ګډونوال «Everipedia». انګليسي ويکيپېډيا ۲۵ مۍ ۲۰۱۹.
وېشنيزه:ويکيپېډيا
اېنټرپېډيا

اېنټرپېډيا  **انټرپيډيا** د لومړنیو آنلاین پوهنځیو څخه يو دی چې هر څوک کولی شي د مقالو په لیکلو کې پکې برخه واخلي او بیا یې د انټرپیډیا ټولو پاڼو مرکزي څانګو ته وسپاري. د اوتا پوهنغونډ کارنان کولی شي چې په هغې کې ليکنې او مالومات خپاره کړي او د درجه بندي لاندې طبقه بندي کړي، په هرصورت، انټرپیډیا هیڅکله د تجربې مرحله نه ده پریښې.

## تاريخ
انټرپیډیا د ریک ګیټس د زهن زېږندنه وه، چا چې د PACS-L په لستسروی (د عامه لاسرسي کمپیوټر سیسټمونو فورم) کې د اکتوبر په 25، 1993 کې د "انټرنیټ انسایکلوپیډیا" په نوم پوسټ خپور کړ. په دې ليک کې لاندې غبرګونونه موجود وو:آه .. مګر د مرسته کونکو په اړه څه ... تاسو چیرته کولی شئ لیکوالان ومومئ چې لنډې مقالې ولیکئ چې تاسو ورته اړتیا لرئ؟ ښه، لومړی ما باید د خلکو د ډېرې بېلابېلو ګروپونو د نښلولو لاره پيدا کړم ... هرڅوک د ژبپوهانو څخه تر مالیکولر بیولوژیستانو پورې، د حیواناتو د حقونو فعالانو څخه زیمرجستانو پورې، له جغرافيه پوهانو څخه تر کروماتګرافرانو پورې. اټکل؟ :-) شبکه د دې ټولو لپاره ځای چمتو کوي؛ نو ما د هغې په اړه ډیر فکر وکړ. .*د انټرپیډیا* اصطلاح فارمولونه د T. ته. سمویل (میګ.) هغه د موضوع په لومړیو بحثونو کې یو له برخه اخیستونکو څخه دی. [ حواله اړتیا ] د 1993 په نومبر کې، بحث د ګمرکي بریښنالیک لیست ته لاړ،  چې وروسته د جاربان په نوم یوزنټ نیوز ګروپ شو. د سیسټم معلومات. انټرپیډیا .  

په دې اړه یو څه اختلاف شتون لري چې ایا په عکس کې ټولې پاڼې په هایپر متن مارک اپ ژبه کې چمتو شوي ، ساده متن ، یا ایا ټول فارمولیشنونه اجازه لري (د مثال په توګه په ګوفر کې). په بحث کې بل ټکی دا و چې بهرنۍ انټرنیټي سرچینې چې په ځانګړي ډول د انټرپیډیا لپاره ندي لیکل شوي په شاخص کې شاملیدو سره د موضوع برخه کیدی شي. [ سرچینې ته اړتیا لري ]

د پیډیا په مینځ کې د مقالو ارزولو لپاره یوه خپلواکه پروسه د ځان غوره شوي معیارونو پراساس رامینځته شوې. 

دا پروژه په فعاله توګه د نیم کال څخه زیات بحث شوی و، مګر په پای کې دا د پالن کولو مرحلو څخه تیر نه شو او وروسته د انټرنیټ د بې ساري ودې له امله ودرول شو. 

## دا هم وګوره

* انټرنېټي پوهنځي
* د آنلاین پوهنځیو لیست

## بهرنۍ لینک

* د جان هنټ لخوا د انټرپیډیا اعلان (انگلیسی)

وېشنيزه:ويکيپېډيا
محمود دروېش

**محمود دروېش** (     , 13 مارچ 1941 - 9 اګست 2008) یو فلسطیني شاعر، لیکوال او ادیب تېرسوی دی چې د فلسطین ملي شاعر هم ګڼل کېدی.  هغه دخپلو ادبي چوپړتیاوو اوخدماتو ډیری ستري جایزې په عربي نړۍ کي ترلاسه کړې. دروېش په عربي هیوادونوکي دمجسمه جوړوونکي او انځورګر په توګه هم پېژندل کیږي . "هغه څوک چي دعمل سړی وي اودده عمل شعر وو ."  دروېش په فلسطین کي دڅو ادبي مجلو د مدیر په توګه دنده ترسره کړې ده.

## ادبي چوپړتیاوي
محمود درویش په فلسطین کي له ملي شاعرانو څخه ګڼل کېدی او دخپل مرګ تر وخته یې نژدې دېرش کتابونه او اثار په ویراث په پرېښودل چي اکثرو یې حماسي بڼه درلوده . دنوموړي کتابونه دعربي ترڅنګ نورو ژبو ته هم ژباړل سوي اوشعري اثار یې اوس هم په عربي اوغیر عربي نړۍ کي ژوندي پاته دي . 

## سیاسي افکار
محمود درویش له سیاسي پلوه ددې هیله من وو چي په فلسطین کي دیهودانو ترڅنګ یو قوي عربي دولت هم شتون ولري خوداهیله یې ځکه نسوه پوره چي اسراییل په سیمه کي له قوي عربي دولت سره مخالف وه اوددې ترڅنګ په عربانو کي هم دنظر پراخ اختلاف شتون درلود . 

## ټولنیز ژوند
محمود دروېش له ټولنیز پلوه یو ازاد شخصیت او دفلسطیني عربانو او نورو ولسونو ترڅنګ یې په یهودانو او اسراییلو کي هم ملګري درلوده . نوموړي دیهوادنو ژبه عبري په روان ډول زده کړې وه اودهغوی له فرهنګ سره پوره اشنا وو .

## وفات
محمود دروېش دخپل ژوند لویه برخه دسیاسي فعالیتونو له کبله په نورو هیوادونو لکه مصر، تونس، بیروت او پاریس کي تېر کړ اوپه اخر کي د2008 کال داګسټ پرنهمه دمتحده ایالاتو په یوه روغتون کي دزړه له ناروغي له کبله وفات سو . 

تروفات وروسته یې جنازه فلسطین ته راوړل سوه اود رام الله په ښار کي خاورو ته وسپارل سو
نيوپېډيا

**نیوپیډیا**  په انګلیسي کې د ویب پر بنسټ پوهنغونډ و چې له 2000 څخه تر 2003 پورې یې کار کاوه. د نیوپیډیا مقالې د کارپوهانو لخوا لیکل شوي او د خلاص مینځپانګې جواز لاندې خپاره شوي. نیوپیډیا، چې ویکیپیډیا ته وده ورکړه، د جیمي ویلز لخوا تاسیس شوه. لري سنګر د دې اجراییوي ترمیم مسؤل و. 

د نیوپیډیا لومړنۍ پرانیستې پوهنغونډ لګښت، د بومیس لخوا، چې د ډاټ کام پر بنسټ ویب پاڼه وه؛ ورکړل شوی و

## اړوندې پوښتنې

* ويکيپېډيا
* د آنلاین پوهنځیو لیست
* د آنلاین پوهنځیو لیست
* سکالپیډیا

## سرچينې

## بهرنۍ لینک

* نوپیډیا 
وېشنيزه:ويکيپېډيا
انګلیسي ادبیات

**انګلیسي ادبيات** هغه ادبيات دي چې په انګلیسي ژبه کې د انګلستان ، ددغه هیواد دانحصاري سیمو او بهرنۍ سیمو ، د آیرلینډ جمهوریت ، متحده ایالاتو او د پخواني برتانوي امپراتورۍ هیوادونو څخه لیکل سوي وي .    انګلیسي ژبي له 1400 کلونو څخه راپدېخوا وده ادبي اوعلمي وده کړې ده.  د انګلیسي ژبي لومړني ډولونه، د انګلیس - فریسی ژبو یوه ټولګه چې په پنځمه پیړۍ کې د انګلیس - سیکسن یرغلګرو لخوا لوی بریتانیا ته راوړل سوه، د زړې انګلیسي په نوم یادیږي. بیوولف په زړه انګلیسي ژبه کي ترټولو مشهوره لیکنه ده، چي په سکینډینویا کي یې د ټاکل کیدو سره سره یې په انګلستان کې د ملي افسانې حیثیت ترلاسه کړی دی. په هرصورت، په 1066 کي دانګلستان د نارمن فتحيوروسته، د انګلیس-سیکسون ژبي لیکل سوي بڼه لږ عامه سوه .  انګلیسي ژبه دنوي ارسطویي سیسټم ترنفوذ لاندي، فرانسوي محاکمو، پارلمان، او نورو ټولنومعیاري ژبه وګڼل سوه.  هغه انګلیسي چې د نورمنانو له راتګ وروسته ویل کېدل په تاریخ کي دمنځنۍ انګلیسي په نوم پیژندل کیږي. د انګلیسي دا بڼي تر 1470 کال پوري دوام وکړ، هغه وخت کله چې د چانسري سټنډرډ (په وروستیو کې منځنۍ انګلیسي)، د لندن میشته انګلیسي بڼه پراخه سوه. جیفري چاسر (۱۳۴۳-۱۴۰۰)، *د کینټربري کیسې* مشهوره لیکوال، په داسې وخت کي د منځني انګلیسي ژبي دمشروعیت په پراختیا کې د پام وړ شخصیت بلل کېدی چې په انګلستان کې واکمني ادبي ژبي لا هم فرانسوي او لاتیني وې .  په 1439 کې د جوهانس ګوتنبرګ لخوا د چاپ د مطبوعاتو اختراع هم دانګلیسي ژبي په معیاري کولو کې مرسته وکړه. 
 
شاعر او ډرامه لیکونکی ویلیم شکسپیر (1564-1616) په پراخه کچه د انګلیسي ژبي ترټولو لوی لیکوال او د نړۍ یو له لوی ډرامه لیکونکو څخه شمیرل کیږي.    د هغه ډرامې دنړۍ په هره لویه ژوندۍ ژبه باندي ژباړل سوي دي او دنورو ډرامه لیکونکو په پرتله ډیر ځله کتل کیږي.  په نولسمه پیړۍ کې د سر والټر سکاټ تاریخي رومانس په ټوله اروپا کې د انځورګرانو، موسیقارانو او لیکوالانو یو نسل راپنځولی وو. 

انګلیسي ژبه د شپاړسمي زېږدیزي پېړۍ په وروستیو او داتلسمې پېړۍ په لومړیو کي د بریتانوي امپراتورۍ له پراختیا سره په ټوله نړۍ کي خپره سوه. دعروج له پلوه، دا په تاریخ کې ترټولو لوی امپراتورۍ وه.  په 1913 کي بریتانوي امپراتورۍ په 412 ملیونه خلکو باندې واکمني درلوده. اوپه هغه وخت کې د نړۍ  نفوس،  د نولسمې او شلمې پیړۍ په اوږدو کې ددغو استعمارونو او متحده ایالاتو په انګلیسي کي خپل د پام وړ ادبي دودونو تولید پیل کړ. په مجموعي توګه، د 1907 څخه تر نن ورځې پوري، د لوی بریتانیا ، د آیرلنډ جمهوریت او شمالي آیرلنډ جمهوریت ، متحده ایالاتو او پخوانیو برتانوي مستعمرو څخه ډیریو لیکوالانو په انګلیسي ژبه کي د کارونو لپاره دنورو په پرتله زیاتي دنوبل جایزې ترلاسه کړي دي.
د افغانستان – متحده عربي اماراتو اړیکي

**د افغانستان – متحده عربي اماراتو اړیکي** د افغانستان او متحده عربي اماراتو ترمنځ دوه اړخیزو دیپلوماتیکو اړیکو ته اشاره کوي. د ۲۰۲۲ کال په دسمبر میاشت کې دطالبانو داسلامي امارت ددفاع وزیر ملا یعقوب دطالبانو له بل غړي انس حقاني سره یوځای متحده عربي اماراتو ته رسمي سفر وکړ.   هلته یې د متحده عربي اماراتو له واکمن محمد بن زاید آل نهیان او مرستیال ولسمشر محمد بن راشد المکتوم سره وکتل.
انګليسي ويکيپېډيا

**انګليسي ويکيپېډيا**  د ويکيپېډيا د انګرېزي ژبې نسخه اوس د ويکيپېډيا په ټولو ژبو کې تر ټولو پخوانۍ او تر ټولو ستره نسخه ده، چې شپږ نيم ميليونه مقالې لري. د جنوري په 15، 2011 کې پیل شوی، دا نسخه د 2015 تر نومبر پورې 88,000 مقالو ته رسیدلې. په 2007 کې، په ټولو ویکیپیډیا کې د ټولو مقالو څلورمه برخه په انګلیسي ژبه وه. د 2015 په اکتوبر کې، کله چې دوی د انګلیسي ویکیپیډیا مقالو متن کم کړ، دا د 11,500 GB اندازه وه. د 2022 کال د جون تر 6 پورې، انګلیسي ویکیپیډیا د ټولو نسخو تر ټولو زیاتې مقالې لري، چې تر دې نیټې پورې 6,506,638 مقالې لري  او د مقالو او ایډیټونو شمیر لاهم د دویمې درجې لخوا وده کوي. په انګلیسي ویکیپیډیا کې يو مليارد ترميم د جنوري په 13، 2021 کې ترسره شو. 

انګليسي ويکيپېډيا، اوسمهال ۱۵جون ۲۰۲۳ مېلادی ( ۲۴ تیر ۱۴۰۲ سولر ) ۴۵٬۸۵۰٬۴۸۵ راجستر شوي کاروونکي، ۸۹۶ مدیران، او **۶٬۶۸۳٬۹۳۰** مقالې لري.

## تاریخ
بټنوک|په نړۍ کې انګلیسي ویکیپیډیا<br /><br /><br />ابي رنګ : انګليسي ويکيپېډيا پکې تر ټولو محبوبترينه ويکيپېډيا ده.<br /><br /><br />خړ رنګ : انګليسي ويکيپېډيا پکې تر ټولو محبوبترينه ويکيپېډيا نه ده.
انګلیسي ویکیپیډیا د ۲۰۰۱ کال د جنورۍ په ۱۵ مه پیل شوه. د هغه د ليکنو شمېر د تاريخ له مخې په لاندې ډول دی:

* د 2005 په نومبر کې، دا د 880,000 څخه زیاتو مقالو ته ورسیده.
* دا د مارچ په 1، 2006 (د مارچ 11، 2006) 1 ملیون مقالې ته ورسید. 
* دا د سپتمبر په 9، 2007 (18 سپتمبر 2007) کې 2 ملیون مقالې ته ورسید. 
* د 2008 کال د اګست په 13 (اګسټ 22، 2007) کې، دا 2.5 ملیون مقالې ته ورسید. 
* دا د اګست په 21، 2009 (د اګست 30، 2008) 3 ملیون مقالې ته ورسید. 
* دا د دسمبر په 13، 2010 کې 3.5 ملیون مقالې ته ورسید. 
* د جولای په 13، 2012 کې، دا 4 ملیون مقالې ته ورسید. 
* د اپریل په 25، 2014 کې، دا 4.5 ملیون مقالې ته ورسید. 
* د 2015 کال د سپتمبر په 1 (د نومبر 10، 2014)، دا 5 ملیون مقالې ته ورسید. 
* د جنوري په 23، 2020 کې، دا 6 ملیون مقالو ته ورسید. 

## ننګونې او ستونزې
[بټنوک| [د ویکیپېډیا لړليک|مختلف ویکیپیډیا په مقابل کې د انګلیسي ویکیپیډیا - د 2019 احصایې]]
انګليسي ويکيپېډيا په اړه يوه شننه دا ده چې د دې ژبې کوم ملي ډولونه باید وکارول شي. پداسې حال کې چې لوی نوماندان دي: امریکایی انګلیسي او معیاري انګلیسي، ډیری وړاندیزونه د مدیرانو لخوا ورکړل شوي؛ د ژبي له معیاري کولو څخه نیولې د انګلیسي ویکیپیډیا پروژې لپاره د یوې څانګې جوړولو پورې. که څه هم د حقیقت پالیسي دا ده چې د ژبې مختلفې ژبې یوازې د هغې د ارواپوهانو پورې اړوند مقالو لپاره کارول کیږي (د مثال په توګه کاناډا انګلیسي د کاناډا پورې اړوند موضوعاتو لپاره)، نورو ژبو ته اجازه ورکول کیږي چې برخه واخلي، تر هغه چې یوه ژبه په ټول متن کې مطابقت ولري. .

## په ډي اېن ای کې لیږد
د "کیټلاګ" په نوم یو پیل د DNA په یوه ټوټه کې په انګلیسي کې د ویکیپیډیا ټول 16 GB ذخیره کړي.   

## اړوندې پوښتنې

* ساده انګلیسي ویکیپیډیا
* د انګلیسي ویکیپیډیا بندول

## پايليکونه


## بهرنۍ لینک

* (انگلیسی) ویکی‌پدیای انگلیسی

* [//stats.wikimedia.org/EN/TablesWikipediaEN.htm د انګلیسي ویکیپیډیا احصایې]
* د انګليسي ويکيپېډيا اندازه
* د انګلیسي ویکیپیډیا د ودې ماډل کول
* د انګلیسي ویکیپیډیا مخونو ته د لیدنو احصایې
* د ویکیپیډیا مقالو ته د موډل کولو لیدنې

وېشنيزه:ويکيپېډيا
ويکيپېډيا ټولنه

**د ويکيپېډيا ټولنه**  یا **د ويکيپېډيا ټولنه**  ، د رضاکارانو یوه ټولنه ده چې د ویکیپیډیا آنلاین پوهنغونډ په جوړولو، ساتنه او ساتنه کې ونډه لري. "د ويکيپېډيا ليکونکي" يا "د ويکيپېډيا مرسته کوونکي" هم ورته ټولنه وايي. دا ډله معمولا ځان د یوې لویې ټولنې برخه ګڼي چې د ویکیمیډیا غورځنګ په نوم یادیږي.

## [[وگړشمېرنه|ډیموګرافیک]]
د 2008 په اپریل کې، کلی شرکی ، لیکوال او لیکونکی، او مارټین واټینبرګ، کمپیوټر ساینس پوه، د ویکیپیډیا په جوړولو کې لګول شوی ټول وخت شاوخوا 100 ملیون ساعته اټکل کړی.

د ويکيپېډيا د مرسته کوونکو د هڅونې په اړه بېلابېلې څېړنې ترسره شوې دي. په 2003 کې، د اقتصاد په برخه کې د PhD زده کونکي، اندریا سیفولیلي، استدلال وکړ چې د ویکي سافټویر کې د ګډون ټیټ لیږد لګښت د "همغږي پرمختګ" لپاره کتلست او تسهیل کونکی دی، او دا چې د ویکیپیډیا په څیر د "تخلیقي جوړښت" طریقه ګډون هڅوي. مقاله "ولې خلک په ويکيپېډيا کې ليکي؟ په 2005 کې د اندریا فورټ  او ایمی ایس برکمن لخوا د خلاص مینځپانګې په خپرولو کې د ونډې اخیستنې هڅونه د ویکیپیډیا ګډون لپاره د احتمالي هڅونې په اړه بحث کوي. دا مقاله د ویکیپیډیا مرسته کونکو په اړه د ایټور او ولګر په تیوري کې د اعتبار د دورې مفهوم پلي کوي او وړاندیز کوي چې د دې لامل چې خلک په ویکیپیډیا کې مرسته کوي په ټولنه کې وپیژندل شي. د ایډ ناو لخوا د 2007 په مقاله کې "What Motivates Wikiwriters" د داوطلبانو هڅونه په عمومي ډول د ویکیپیډیا مرسته کونکو هڅونې پورې اړه لري. هغه د رضاکارانو د شپږو هڅونو پر بنسټ یوه څیړنه ترسره کړه چې مخکې یې په یوه مقاله کې یادونه شوې. دا شپږ انګیزې دي:

د ويکيپېډيا د ټولنې د اندازې په اړه لومړنيو څېړنو د ويکيپېډيا د مرسته کوونکو په شمېر کې د پام وړ ودې کچه په ګوته کړه. تر 2009 پورې، د ودې کچه راټیټه شوه.

## هڅونه
[بټنوک|300x300px| [ويکي مانيا|د ویکیمانیا 2012ډله ييز انځور.]]
thumbtime=۳:۵۲|بټنوک|300x300px| د ويکيپېډيا ټولنې د جذبې او هڅونې په اړه يو فلم
د ويکيپېډيا ټولنې غړي عموماً په ويکيپېډيا کې د خپلو ونډو لپاره مالي يا نور تاوان نه ترلاسه کوي؛ حتی انعامونه لکه په ټولنیز حالت کې ډراماتیک زیاتوالی، یا د ودې امکان.

هغه په دې شپږو هڅونو کې دوه نور اضافه کړل:

* ارزښتونه - د پرهیزګارۍ ارزښتونه څرګندول او د نورو سره مرسته کول
* ټولنیز - ملګرتیا، په فعالیتونو کې ګډون چې نور یې د خوښې وړ وي
* احساس - د فعالیت له لارې د پوهې پراختیا
* کار - د کاري تجربې او مهارتونو ترلاسه کول
* ملاتړي - د مثال په توګه د جرم کمول شخصي ګټه
* ترویج - نورو ته د پوهې ښودل

د دې څیړنې پایلې وښودله چې تر ټولو ډیر ذکر شوي توکي په ترتیب سره "تفریح"، "ایډیالوژي" او "ارزښتونه" دي، او لږ تر لږه یاد شوي توکي "کار"، "ټولنیز" او "ملاتړ" دي.

* ایډیالوژي - د هغه څه لپاره مالتړ ښودل چې د فعالیت لاندې ایډیالوژۍ په توګه لیدل کیږي (د مثال په توګه، دا پوهه باید وړیا وي)
* تفریح - د فعالیت څخه خوند اخیستل

د ويکيميډيا بنسټ د ويکيپېډيا مرسته کوونکو او کاروونکو په اړه پراخې څېړنې ترسره کړي دي. په 2008 کې، د ويکيميډيا بنسټ د ملګرو ملتونو د پوهنتون د UNU-Merit انستيتوت "د خلاقيت همکارۍ ګروپ" په همکارۍ، د ويکيپېډيا لوستونکو او مدیرانو په اړه یوه څیړنه ترسره کړه. دغه څېړنه چې په دې برخه کې تر ټولو پراخه څېړنه وه، خپلې پایلې دوه کاله وروسته، د ۲۰۱۰ کال د مارچ په ۲۴ نېټه خپرې شوې. د 2011 راهیسې، ویکیمیډیا بنسټ په هرو شپږو میاشتو کې څیړنې ترسره کوي ترڅو د ویکیپیډیا مدیرانو ښه پوه شي او د دوی اړتیاوې په ښه توګه حل کړي.
وېشنيزه:ويکيپېډيا
ماناپېژندنه

**سیمانټیک** (   )   د حوالې ، معنی ، یاهم حقیقت مطالعه ګڼل کيږي. دا اصطلاح د فلسفې ، ژبپوهني او کمپیوټرساینس په ګډون د څو بېلابیلو څانګو فرعي برخو ته دراجع کولو لپاره کارول کیداس سي.

## مخینه

په انګلیسي ژبه کي د معنی مطالعه په ډیرو نومونو پیژندل شوې چې د لرغوني یوناني کلمې  ( *سیما* ، "نښه، نښه، نښه")ده. 

په 1690 زیږدیزکال کي د *[[سیمبول پوهنه|سیمیټیکس]]* اصطلاح یوناني بڼه، د نښو او سمبولونو تفسیر، *د انسان د پوهاوي په اړه* دجان لاک په یوه مقاله کي لمړنی اشاره وموندل.

دریمه څانګه کیدای شي  [ *simeiotikí*, " semiotics " ]، یا دنښو داصولو په نوم یادیږي، تر ټولو معمول چي د کلمو په توګه وي، دا په مناسبه توګه د ، Logick په نوم هم یادیږي.


په 1831 کي  اصطلاح د لاک په څیر د پوهي دوېش د دریمې څانګي لپاره وړاندیز شول.

په 1857 کي، *د سیماسیولوژی* اصطلاح چي دجرمني له *سیماسیولوژي څ*خه اخیستل شوې ده دانګلیسي انځورونو سره د جوشیا ډبلیو ګیبس په *فلولوژیکي مطالعاتو* کي تصدیق شول: 

د فزيکي څخه د فکري او اخلاقي افکارو وده د*سيماسيولوژي* يوه مهمه برخه جوړوي، ياهم دګرامر هغه څانګه ګڼل کیږي چي دکلمو دمعنا دپرمختګ کارونه سرته رسوي. دا د فزیکي او فکري نړۍ په مشابهت او اړیکه باندي رامینځته شوې ده.


په 1893 کي، *دسیمانټیک* اصطلاح د فرانسوي *سیمانټیک* ژباړلو لپاره کارول کېده لکه څنګه چې د میشل بریل لخوا هم استعمال سوې ده.  څو کاله وروسته *Essai de Sémantique* ، Bréal داسي ولیکل: 

هغه څه چې مایې دترسره کولو هڅه وکړه دادي چې ځیني پراخي کرښي مي رسم کړې، ځینې ویشونه مي په نښه کړه اوپه یوه ساحه کي مي دلنډمهاله پلان په توګه چې تر اوسه نه وه کارول سوي راوستل، او اوس دڅو نسلونو ژبپوهانو ګډکار ته اړتیا لري. له همدې امله زه له لوستونکو څخه غوښتنه کوم چې دا کتاب د ساینس لپاره د یوې ساده پیژندنې په توګه په پام کې ونیسي کوم چي ما دسیمانټیک په ډول وړاندیز کړی دی. 


په 1922 کي د سیمانټیک مفهوم په پولنډ هیواد کي دپوهانو د یوې ډلي په منځ کي د ریاضیاتو په منطق کي تصدیق شو چې پکښي لیون چویستیک ، لیسینیوسکي ، لوکاسیویچ ، کوتاربینسکي ، اډجوکیویکز ، او تارسکي ګډون درلود. د الن واکر ریډ په وینا دغه پوهان دفرانسوي کلتور تر اغیزي لاندي وه؛ ددې ترڅنګ په وروسته کي د دوی کار د الفریډ کورزیبسکي د اصطلاح کارول هم اغیزمن کړل.   

په 1960 لسیزه کي د پروګرامینګ ژبو لپاره سیمانټیکونه د رابرټ ډبلیو فلایډ او ټوني هوار لخوا په خپرونو کې تایید شول چي وروسته یې *د محوری سیمانټیک* نوم خپل کړ؛ ددې اصلي غوښتنلیک د کمپیوټري پروګرامونو رسمي تصدیق ګڼل کیږي. څو کاله وروسته، د *عملیاتي سیمانټیک* او *ډینټیشنل سیمانټیک* اصطلاحات هم راڅرګند شول.  ښاغلیFloyd دخپل 1967 کال دمقالې په سر کي *پروګرامونو ته د معنی ټاکنه داسي* لیکي: 

د برنامه کولو دژبي سیمانټیک تعریف زموږ په چلند کي ، په ترکیبي تعریف باندې تاسیس شوی دی. دا باید موږته راوپېژني چي په ترکیبي ډول په یوه سمه برنامه کي کومي جملې د کمانډ نمایندګي کوي او کوم شرایط باید د هرکمانډ په ګاونډ کي په تفسیر باندي تطبیق شي.
دهمکارۍ اصول

په ټولنیزو علومو او په ځانګړې توګه ژبپوهنه کي د **کوپراتیف اصول** موږته دا راښیي چي څنګه خلک په عامو ټولنیزو شرایطو کي د خبرو اترو مؤثره اړیکه ترلاسه کړی، په دې ډول چي اوریدونکي او وینا کونکي په ګډه یوکار ترسره او په متقابل ډول یو بل ومني ترڅو په کړو وړو یې سرخلاص سي.

د ژبو مشهوره فیلسوف پاول ګریس دا مفهوم په خپله عملي تیوري کي داسي تشرېح کړي دي:

هغه څه ووایاست چې تاسو یې ویلو ته اړتیا لرئ اوچي څنګه باید وویل شي.

په دې اساس، د کوپراتیف اصول د ګریس **د خبرو اترو پربنسټ پرڅلورو ماخذونو** ویشل سوي دي، چي **د ګریسان مکسیم** په نوم یادیږي اوعبارت دي له مقدار، کیفیت، اړیکي، او طریقې څخه. دا څلور اعظمي ځانګړي منطقي اصول دهغو خلکو لخوا چې دمؤثره اړیکو دتعقیب لپاره د همکارۍ اصول تعقیبوي ترسره کیږي.  د ګریسن میکسمونو پلي کول د وینا او هغه څه چې له دوی څخه څرګندیږي ترمینځ داړیکي تشریح کولو یوه لاره ده.

که څه هم دا دیوې نسخې دحکم په توګه بیان سوی دی خواصل ددې تشریح په توګه ټاکل سوی دی چي څنګه خلک معمولا په خبرو اترو کي چلند کوي.
وینا

د ویونکي ژبي په تحلیل کي، **وینا** دخبرو یوه دوامداره ټوټه ده چي د یوکس له لوري مخکي یا وروسته دهمدغه شخص په خبروکي چوپتیا شتون لري.  د شفاهي ژبو په حالت کي داپه عامه توګه (خوهمېشه نه) دچوپتیا سره تړل کیږي. وینا په لیکلي ژبه کي شتون نلري بلکي یوازي یې استازیتوب کوي. دا کولای سي په لیکلې ژبه کي په ډیری لارو توضیح اوتشریح سي.

په شفاهي (دخبرو ژبه) کي ویناوي ډیری ځانګړتیاوي لري لکه پارليژیک ځانګړتیاوې، کوم چې د وینا اړخونه دي اولکه د مخ څرګندونې ، اشارې ، اوهمدرانګه حالت. د پروسوډیک په ځانګړتیاوو کي فشار، انټونیشن، او دغږ اواز، او همدارنګه ellipsis ، هغه کلمي دي چې اوریدونکي يې د تشو ډکولو لپاره په ژبه کې دننه کوي. سربیره پردې، دویناوو نور اړخونه چي په ژبو کي موندل کیږي غیر رواني ځانګړتیاوي دي لکه: غږیزي اوناغږیزي وقفې (یعنې "umm")، معلوماتي پوښتني، او غلط پیل، یاهم کله چې یو څوک د ځان د سمولو لپاره بیا بیا خبري پیلوي.
پیغام ورکوونکې وینا (Felicity pragmatic)

په ژبپوهنه او د ژبې په فلسفه کي ، یوه وینا هغه وخت دتطبیق اوقبول *وړ* ده که چیري په عملي توګه ښه جوړه سوي وي. یوه وینا کیدای سي چي ناوړه هم وي ځکه چي داپخپله متضاده، کوچنی اوغیر اړونده وي، یا داچي داد وینا دشرایطو لپاره یو څه نامناسبه وي. 

*دمناسبي اونامناسبي وینا* اصطلاحات لومړی ځل د JL آسټین لخوا د هغه د وینا عملونو دتیوري دیوې برخي په توګه وړاندیز سول .  دنوموړي په فکر یوه ترسره کوونکې وینا نه ریښتیا ده او نه درواغ، مګر د یو لړشرایطو سره سم د نیکمرغه یابدمرغه په توګه ګڼل کیدای سي چې تفسیر یې په دې پوري اړه لري چې آیا د پوښتنې وینا یوه اعلامیه ده لکه: ("زه تاسو ته د مرګ سزا درکوم") اولکه یوه غوښتنه چي ("زه غوښتنه کوم چې تاسو دا کار بند کړئ") یا خبرداری ("زه تاسو ته خبرداری درکوم چې له چت څخه مه راټوپ کوئ").
تاریخي او سایکروني څېړنه

فعلي او **ډایکروني** په ژبني څېړنه کي دوه بشپړونکي لیدلوري دي. دژبي فعلي یا دموجوده وخت په اعتبار څېړنه پرته له دې چې تاریخ یې په پام کې ونیول سي ترسره کیږي. دسایکروني ژبپوهني موخه دا ده چې په یوه ځانګړي وخت کې یوه ژبه تشریح کړي. ددې په مقابل کي یوه *ډایکرونیک* یا تاریخي څېړنه هغه ده چي له تاریخي پلوه دیوې ژبې پراختیا او تکامل په پام کي نیسي اوترڅېړني لاندي یې راولي. 

دبیلګي په توګه، د منځنۍ انګلیسي مطالعه - کله چي یاده موضوع په لنډمهاله توګه په کافي ډول په همغږي بڼي پوري محدوده وي - د دې په پوهیدو تمرکز کوي چي څنګه دانګلیسي په تاریخ کي یو ورکړل شوې مرحله په بشپړ ډول فعالیت کوي. ډیکرونیکه څېړنه بیا برعکس، دبېلابیلو مرحلو په پرتله کولو سره د ژبې بدلون مطالعه کوي. دسایکروني او ډایکروني اصطلاحات په عامه توګه دتاریخي ژبپوه فرډینند ډی سوسور سره تړاو لري، چاچي دهمغږي کولو لید سیسټمیک وګاڼه، مګر استدلال یې داوکړ چې دژبي بدلون خورا غیر متوقع دی ترڅو یوسیسټم وګڼل سي.
د افغانستان کردان

**د افغانستان کُردان** (په کردي: کوردانی افغانستان) د کردانو یوه افغان توکمه ډله ده. دوی څو ځله افغانستان ته داخل شوي دي.

## تاریخ
په افغانستان کې کردان د مغولانو د يرغل پر مهال راغلل. کردان د ایران له شمال لویدیځ څخه نیول شوي او افغانستان ته د مغولانو سره د جګړې لپاره لیږل شوي. کردان د ایران خراسان ته هم واستول شول چې د ترکمن او ازبک کوچیانو د پراخیدو مخه ونیسي. کردان په بېلابېلو وختونو کې افغانستان ته راغلي او هلته اوسېدل. د نادر شاه افشار د پاچاهۍ پر مهال ډېرو کردانو خپلې خاورې پرېښودې او خراسان ته چې د ایران، افغانستان او ترکمنستان سیمې دي، ننوتل. که څه هم د افغان کردانو اکثریت د هغو کردانو نسل دی چې د مغولانو سره د جګړې لپاره راوړل شوي، یا د کردانو څخه دي چې افغانستان ته مهاجر شوي، د پام وړ شمیر اسلامپال کردان په 1980 لسیزه کې د شوروي اتحاد او په 2000 لسیزه کې د امریکایانو په وړاندې د جګړې لپاره افغانستان ته راغلل. ډیری دغو کردانو په افغانستان کې میشت کیدل غوره کړل او د ملت برخه شول. افغان کُردان نن ورځ تر بل هر وخت ډېر سره یو ځای شوي، خو ځانونه د کردانو په نوم پېژني. ډیری یې په دري یا پښتو خبرې کوي د مورنۍ ژبې په توګه، که څه هم د دوی په منځ کې ځینې کرد ويونکي هم شتون لري. که څه هم ډیری افغان کردان په ښارونو کې ژوند کوي، ډیری یې اوس هم د افغانستان په غرونو کې د وزو او پسونو سره د کوچیانو ژوند تیروي، لکه څنګه چې دوی په کوردستان کې ژوند کاوه. ډیری کردان هم د پښتنو ګاونډیان دي چې دواړه ډلې په ګډه په سوله کې ژوند کوي. کردان اهل سنت و جماعت پالي او تر ډېره په هرات، غزني، مزار شريف او کابل ښارونو کې ژوند کوي. د دوی نفوس شاوخوا 200 زره دی.

## سرچینې
زرياب (علی بن نافع)

**ابوالحسن علي ابن نافع** (  789-  857)  چي په زریاب مشهوره دی یو سندرغاړی، لوبغاړی، موسیقار، شاعر اوښوونکی وو او دمنځنۍ اسلامي دورې په جریان کي یې په عراق ، شمالي افریقا او اندلس کې ژوند تېرکړی دی. نوموړی دستورپوهني ، جغرافیې، هوا پېژندني، بوټانیک ، کاسمیټکس، د پخلنځي هنر او فیشن په برخه کي یوځانګړی اومنلی شخصیت وو. د هغه مستعار نوم "زیریاب" دفارسي ژبي له (جیدمرغه) کلمې څخه اخیستل سوی دی.   زریاب په اسلامي اندلس (اوسنی اسپانیا اوپرتګال) د('blackbird') په نوم پېژندل کېده.  هغه په اسلامي ایبیریا کي د کورډوبا داموي محکمې فعال غړی بلل کېده. زریاب دلومړي ځل لپاره د بغداد په عباسي واکمنی کي چي دهغه دزیږېدني ځای هم وو دموسیقۍ دشاګرد په توګه شهرت ترلاسه کړ اوهلته دابراهیم الموصلي یوتکړه شاګرد و، چیرته چې زریاب خپلي لومړنی زدکړي هم لاسته راوړې. په هرصورت هغه د عباسي خلیفه المامون د واکمنۍ پرمهال باندي بغداد پریښود او قرطبې ته لاړ، چیري چي داموي سلطنت د دویم واکمن عبدالرحمن II په دربار کي دموسیقۍ دښوونکي په توګه ومنل سو.
غورک (واکمن)

**ګورک** یا **غورک** (     ) په منځنۍ اسیا کي دمنځنیو پیړیو دسغدیانو واکمن و چې د ټرانسوکزیانا مسلمانانو دفتحې په دوره کي یې ژوند کړی دی.  په 710 زیږدیزکال کي نوموړی دسمرقند دپاچا ( سغدیان : *اخشید* ) په توګه وټاکل سو خو دسیمي خلکو دهغه دمسلمان پلوه دریځ له امله دنوموړی مخکنی، ترخون له واکه وغورځاوه. د اموي والي قتیبه بن مسلم له لوري لمړی دسمرقند پرخوا جګړه ییزعملیات پلان سوه خو وروسته یې ګورک دسیمي دواکمن په توګه تایید کړ. ګورک یو هوښیار اوباتدبیره واکمن و، او دمسلمانانو اوترکانو ترمنځ یې دیووالي له لاري خپلي واکمنی ته دوام ورکړ. په ۷۳۱ کال کي دمسلمانانو له لوري دپیرهیچ له بریا څخه څه موده وروسته غورک وکولای سول چې خپله پلازمینه سمرقند بیرته نیمه خپلواکه کړي اودغه خپلواکي یې تر ۷۳۷ یا ۷۳۸ کال یعني ترخپل مرګه پوري ساتلې وه.
کسنوفانس

**د کولوفون کسنوفانس** (  ؛       ; پیدایښت. ۵۷۰ – مړینه. 478 مخکي ترمیلاد) یو یونانی فیلسوف ، الهیات پوه ، شاعر او د هومر نقاد وو چې د آیونیا سیمي څخه بلل کېدی اود کلاسیک لرغونتوب په لومړیو کلونو کي یې د یوناني ژبي نړۍ ته سفر وکړ. 

د یو شاعر په توګه، زینوفانس د خپلو انتقادي کړنو لپاره پیژندل سوی وو، نوموړي داسي شعرونه لیکلي دي چي دلومړيو طنزونو څخه شمیرل کیږي. هغه یوشمېر په زړه پوري قصیدېهم جوړي کړې چې دهغه دټولني په دودیزو ارزښتونو، شتمنیو، زیاتیو، او ورزشي بریاوو باندي نیوکه کوي. کسنوفانس په خپلو اثارو کي پر هومر او نورو شاعرانو باندي  نیوکه وکړه چې د خدایانو استازیتوب یې داحمق یا اخلاقي ضعیف په توګه کاوه. دده شعرونه چنداني ژوندي پاته سوي نه دي. د هغه د ځینو اثارو یوازې ټوټې دوروستیو فیلسوفانو او ادبي نقادانو لخوا په نقلونو کي راغلي دي.

کسنوفانس دیونان په تاریخ کي د سقراط څخه دمخه یو له خورا مهم فیلسوفانو څخه شمیرل کیږي. دغه مفکرشخص دفزیکي پیښو لپاره یوشمېر توضیحات هم لټولي دي. کسنوفانس دپوهي او عقیدې دمختلفو بڼو ترمنځ توپیر وکړ، چې د epistemology لومړنۍ بیلګه ګڼل کیږي. ترده وروسته فیلسوفانو لکه Eleatics او Pyrrhonists هم دکسنوفانس نظریې دخپلو نظریو د بنسټ ایښودونکي په توګه وپېژندلې، او دهغه کار یې ددغه نظریو په اساس تشریح کړ، که څه هم عصري پوهان دا ادعاوې ردوي.
ګړ

**ګړ** یا **مورفیم** په یوه ژبه کي تر ټولو کوچنی معنی لرونکی جز بلل کیږي، او  د ژبپوهني هغه ساحه چي د ګړ علم ته ځانګړې سوې ده مورفولوژي بلل کیږي.

په انګلیسي ژبه کي ګړ یا مورفیمونه ډېر وختونه اړین نه وي. مورفیمونه چي یوازي ولاړ وي ریښې ګڼل کیږي (لکه د*بلی* مورفیم)؛ پاته مورفیمونه د تاړي (affixe) په نوم یادیږي چي یوازي د بل مورفیم سره په ترکیب کې موندل کیږي. د بیلګي په توګه، په (*پیشوګانو) لفظ کي* مفهوم په ګوته کوي مګر تل د یو ځانګړي ډول کثرت څرګندولو لپاره بل مفهوم ته پابند وي. 

دا توپیر نړیوال نه دی او د مثال په توګه،په لاتین ژبه کي نه پلي کیږي، په کوم کې چي ډیري ریښې نسي کولی یوازي ودریږي.

## طبقه بندي

### خپلواک او تړلي مورفیمونه
هرمورفیم د آزاد یا پابند په توګه طبقه بندي کیدای سي: 

* وړیا مورفیمونه کولی سي ترڅوپه خپلواکه توګه د کلمو په توګه کار وکړي (د بیلګې په توګه *ښار* ، *سپی* ) او کیدای سي په لیکسمونو کي هم ښکاره سي (د بیلګي په توګه *ښارګوټی*، د*حیوانانو کوډله*).
* تړل سوي مورفیمونه یوازي د کلمو دبرخو په توګه څرګندیږي اوتل دریښې یاهم ځیني وخت د نورو تړل سويو مورفیمونو سره راڅرګندیږي. دوی هغه وخت ښکاره کیږي کله چې دکلمې دجوړولو لپاره د نورو مورفیمونو سره یوځای سي. په انګلیسي کې ډیری تړل سوي مورفیمونه affixes دي، په ځانګړې توګه مخکیني مورفیمونه او مخففونه. همداډول تړل سوي مورفیمونه دکرینبیري مورفیمونو په نوم هم یادیږي.

### دتړلو مورفیمونو طبقه بندي
تړل سوي مورفیمونه دمشتق یا انفلیکشن مورفیمونو په توګه طبقه بندي کیدای سي. د دوی ترمنځ اصلي توپیر دکلمو په تړاو کي ددوی فعالیت دی.

#### مشتق تړل سوي مورفیمونه

* مشتق مورفیمونه هغه دي چي دریښې سره یوځای سي او داغیزمني کلمې معنی یا دوینا برخه بدلوي. دبیلګي په توګه *دخوښۍ* په کلمه کي، د*خوشحاله(لفظ) د"ۍ"* تړل سوی مورفیم اضافه کول د صفت ( *خوشحال* ) څخه نوم ( *خوشحالي* ) ته بدلوي. په *ناپاکه* کلمه کي دمشتق مورفیم (نا)په توګه *غیر* فعالیت کوي ځکه چي دا د ریښې دمورفیم (کلمې) معنی بدلوي. په عام ډول هغه مورفیمونه چي دریښې مورفیم (کلمه) سره نښلوي پابند یاتړل سوي مورفیمونه بلل کیږي.

#### اغېزلرونکي تړلي مورفیمونه

* انفلیکشن (اغېزناکه) مورفیمونه دکلمې معنی یا طبقې (د وینا برخه ) اغیزه کولو پرته د کلمې، اړخ ، مزاج ، شخص، د فعل شمیره، جنس، یاهم داسم، صفت، یا ضمیر قضیه بدلوي. په کلمو کې د انفلیکشن مورفیمونو پلي کولو مثالونه داسي دي لکه د*سپي(لفظ)* جوړولو لپاره د(ان) اضافه چي جمع یې سپیان راځي. انفلیکشن مورفیم دکلمې بڼه هم بدلوي. په انګلیسي ژبه کي ددغه انفلاسیونونو شمېر اته دی.
په بېلاروس کې د جنین سقط

په بېلاروس کې د جنین د سقط کولو چاره د ۱۹۵۵ زکال د نومبر له ۲۳مې نېټې راهیسې قانوني بڼه لري، هغه مهال چې دغه هېواد د شوروي اتحاد یو له جمهوریتونو څخه و. د سقط اړوند د دغه هېواد اوسنی قانون د ۱۹۸۷ زکال د ډسمبر ۳۱مې نېټې ته اړوندېږي چې په ټوله اروپا کې د دغې چارې په برخه کې تر ټولو لیبرال قانون دی. په دغه هېواد کې د جنین سقط د میندو په غوښتنه د امیدوارۍ تر ۱۲ اونیو او په ځانګړو شرایطو کې بیا د امیداروۍ تر ۲۸مې اونۍ پورې جواز لري. 

د دغې چارې اړوند د ۱۹۸۷ زکال قانون مور یا ماشوم ته د زیان یا د مړینې د ګواښ، جنسي تیري او له محارمو سره د زنا په حالت کې د سنتي لاملونو له امله د سقط اجازه ورکوي، همدارنګه په لاندې کې د یادو شوو شرایطو پر مهال هم دغه چاره قانوني بولي:

* که چېرې د امېدوارۍ پر مهال مېړه مړ شي،
* که چېرې مور یا پلار په عمري بند محکوم شي،
* که چېرې محکمه د امیداورې ښځې څخه د والدینو حقوق سلب کړي،
* که چېرې کورنۍ له پنځو ماشومانو څخه زیات ولري،
* که چېرې د پلار او مور اړیکه په طلاق سره پای ته ورسېږي،
* یا هم دا چې په دغه کورنۍ کې د ذهني یا جسمي معیوبیت مخینه شتون ولري.

په دغه هېواد کې یو مهال د جنین د سقط چاره د امیدوارۍ د کنټرول تر ټولو دود کړنلار وه، په داسې توګه چې په ۱۹۹۵ زکال کې د هر دوو ژوندیو ماشومانو د زیږون څخه وروسته میندو کولای شو خپل یو ماشوم سقط کړي. دغه چاره تر ۲۰۰۸ زکال پورې څه باندې ۷۵٪ راکمه شوه چې په دې سره د سقط د مواردو شمېر په کال کې ۴۲ زرو ته ورسېد (یعنې دا چې د زیږون د کچې ۳۹٪ برخه یې جوړوله). 

په ۲۰۱۰ زکال کې له ۱۵ کلنۍ څخه تر ۴۴ کلنۍ پورې د هرو زرو ښځو پر حساب د سقط کچه ۱۴.۷ وه.

د ختیځې اروپا د ډیری هېوادونو په څېر د بلاروس نفوسو هم د سړې جګړې له پای ته رسېدو وروسته کمښت وموند. د دغې چارې سره د مبارزې په موخه د دغه هېواد دولت په ۲۰۱۴ زکال کې قانون تصویب کړ چې ډاکټرانو ته یې اجازه ورکوله د جنین د سقط کولو له چارې ډډه وکړي؛ ورته مهال یې د یو لړ امتیازاتو په ورکولو سره کورنۍ د ماشومانو زیږون ته هڅولې. 

په ۲۰۲۱ زکال کې د چتم هاوس د نظرپوښتنې له مخې په ۲۰۲۱ زکال کې ۶۳٪ بېلاروسي وګړي په دې باور و چې د جنین سقط باید په ډیرو او یا هم ټولو مواردو کې قانوني بڼه ولري، په داسې حال کې چې دغه کچه بیا هم د ۲۰۲۰ زکال د نومبر میاشتې له ۷۵٪ کچې څخه لږ وه. 

## سرچينې
کتابخانه عمومی اهل سنت

کتابخانه عمومی اهل وياړ لري چي د خپلو  هیوادوالو لپاره خدمت کوي 

کتابخانه عمومی اهل سنت  په واتساپ ، تلگرام،  فسبوک کی ګروپونه لري 
بټنوک|بنياد گذار.         طلحه مدنی
د فسبوک  لینک :                                                                                                                                                                                                           

https://www.facebook.com/profile.php?id=100094148163987&mibextid=2JQ9oc

د تلگرام لینک

https://t.me/Talhamadani1

د واساپ لینک.

https://chat.whatsapp.com/JvfVE00YlcC966xBXMebCJ
اسراييلی ساتونکي

**د اسراییل پولیس يا اسراييلي ساتونکي** ( عبراني : משטרת ישראל; په انګلیسي کې : Israel Police; په عربي کې: شرطة أسرائيل) د اسراییلو ملکي پولیس دي. د نړۍ د نورو پوليسو په څېر د دغه ځواک دنده د ترهګرۍ ضد فعاليتونه، امنيتي چارې، له قاچاق او جرمونو سره مبارزه او د ترافيکو کنټرول دي. د اسرائیلو پولیس د دغه هېواد د داخلي امنیت د وزارت تر څارنې لاندې دي. 

د اسراییلو پولیس ټولې هغه سیمې کنټرولوي چیرې چې اردو شتون نلري په دې سیمو کې شامل دي: ټوله اسراییل، د ګولان غرونه ، C سیمه او نور. د اسراییلو په ټولو ښارونو او ښارګوټو کې د پولیسو څانګې شتون لري.

د اسراییلو د پولیسو ملي مرکزي دفتر په بیت المقدس کې د پیل د ورځې په نوم په دولتي دفترونو کې موقعیت لري.

د اسراییلي پولیسو د اړیکو شمیره **100** ده.

## رول
د اسراییلو پولیس د عامه امنیت ، عامه نظم ساتلو ، د عامه پیښو او لاریونونو خوندي کولو ، د چاودیدونکو توکو شنډولو (EOD) ، د فساد او د خلکو کنټرول ، د قانون پلي کول ، د جرم سره مبارزه ، پولیس کول ، د مخدره توکو شبکو پروړاندې پټ عملیات ، شکمن تحقیقات ، د سړک ترافیک مسؤلیت لري. کنټرول، د ملکي شکایتونو څیړنه، د ځوانانو د تاوتریخوالي مخنیوی او ښوونیز کمپاین.

## سازمان
د اسراییلو پولیس یو پوځي ځواک دی، چې څه باندې 35,000 کارکوونکي لري. دلته 70,000 رضاکاران هم شتون لري چې د اړتیا په وخت کې په خپلو ټولنو کې د افسرانو سره مرسته کوي.

د اسراییل پولیس په لاندې فرعي ګروپونو ویشل شوي دي:

**د مرکزي دفتر واحدونه**

* نړیوالې اړیکې
* حقوقي مشوره
* د مهاجرت کنټرول
* حساب او پلټنه
* اقتصادي جرمونه
* عمومي شکایتونه
* جنايي محکمه
* رسمي خدمتونه
* خوندیتوب
* اپیل
* کنټرولر
* سپیکر

**ګروپونه**

* بشري منابع
* څیړنه او معلومات
* لوژستیک ملاتړ
* تنظیم او پلان جوړونه
* ترافیک - د ترافیک پولیس شامل دي
* ګزمه او امنیت
* ټولنه او عمران ساتونکی

**سیمې**

* مرکزي سیمه
* جنوبي سیمه
* شمالي سیمه
* د یهودو او سامریه سیمه
* د تل ابیب سیمه
* د بیت المقدس سیمه

## انځورونه

دوتنه:HaMate HaArtzy 2 Jerusalem.jpg|د اسراييلي ځواکونو مرکز په اورشلیم کې
دوتنه:Mounted police in Israel.jpg|د پاڅون کوونکو ضد ځواکونه، Yasam
دوتنه:Israel Police squad car.jpg|وروستي ګزمې موټرې،Škoda Octavia II 2009
دوتنه:ILPD Bell206.jpg|د اسراییلو پولیسو هیلیکوپتر بیل 206
دوتنه:M1-carbine02.jpg|M1 Carbine of Mash'az
دوتنه:En Remmy 700pss.JPG|ریمنګټن 700PSS سپنر ټوپک
دوتنه:Jehrico 941 F.jpg|جریکو ټوپک 941 F
دوتنه:Police boat on Sea of Galilee.jpg|د ګیلیل په سمندر کې د اسراییلي پولیسو کښتۍ
دوتنه:Israel police officers.jpg|اسراييلي ساتونکو ساتنمنان
دوتنه:Policewomen, Rabin Square, Tel Aviv (483821337).jpg|ښځینه پولیس، د رابین چوک، یروشلم


## پايليک

## سرچينې

## بهرنۍ لینک

* رسمي ویب پاڼه
وېشنيزه:اسراييلي قومونه
وېشنيزه:اسراييلو او فلسطين شخړه
وېشنيزه:اسراييل
ترېندار

د ماشوم د بیولوژیکي او ټولنیز پلار د ورور  مېرمن د ترېندار په نوم یادیږي.

يانې ترېندار د تره ښځې ته وايي، چې ځينې پښتانه ورته، کاني، کاکانه يا چاچي هم وايي، چې اصلي پښتو نوم يې ترېنداری ده.

وېشنيزه:کورنۍ
اوښی

اوښی په پښتو کې په دوه ماناوو کارول کيږي:
# اوښي د خور د خاوند (مېړه) په مانا.
# اوښی د ښځې د ورور په مانا.
ورور

بټنوک| ورور
د يوه مور  یا پلار نارینه ماشوم د ورور په نوم یادیږي. څو وو ته بيا وروڼه ویل کیږي. ښځينه هغه يې بيا خور ته ګڼل کيږي .

وروڼه په څلور ډوله دي:

سکني وروڼه: هغه وروڼه دي چې له يو مور او پلار نه زېږېدلې وي.

ميرني وروڼه: هغه وروڼه دي چې پلار يې يو او ميندې يې بېلې بېلې وي.

مورني وروڼه: هغه وروڼه دي چې موريې يوه او پلار يې بېل بېل وي.

رشته يي وروڼه: هغه دي چې د هغې مور د بل له پلار سره واده کړی وي يا د هغې پلار د بل د مور سره واده کړی وي.

د اسلام له نظره 

حضرت علي فرمايي: (رب اخ لم تلدا اماک) يعنې ځينې وروڼه شته چې مور ته نه ورځي. ځينې داسې ديني وروڼه هم شته چې که څه هم مور نه وي، خو سلوک او سلوک يې د حقيقي وروڼو په څېر وي. لکه یو رښتینی ورور د بل ورور لپاره قربانۍ ته تیار دی. په ټولنه کې داسې وروڼه هم پیدا کیږي چې د یو چا سره چلند یې اصلي وروڼه هیروي. په یوه حدیث کې راغلي دي: ( مؤمن د مؤمن ورور دی د یو بدن په څېر، که د بل بدن په خوله کې درد نه وي او روح یې له همدې بدن څخه وي.) یعني مؤمن د مؤمن ورور دی. مؤمن دواړه د یو بدن په څیر دي، که په یوه برخه کې شکایت وي، ټول بدن د دې درد څخه رنځیږي، د دواړو روح د یو روح څخه دی. په بل حدیث کې راغلي دي (مصل المومنین فی توادھم وترحام وطاطفھم مسل الجسد که په درد کې وي، تأی لاه السیر الجسد بال سحر) wal-fami) يعنې مؤمنان په مينه، عاطفه، رضا او رحمت کې د يو بدن په څېر دي، کله چې د بدن يوه برخه په درد وي، ټول بدن يې په يوه برخه کې وي، د درد له امله يو تن په درد وي. ټوله شپه ویښ وي. په احادیثو او احادیثو کې دوست د ورور تعریف شوی دی. ويل شوي دي چې المؤمن د مؤمن ورور دى، يعني يو مؤمن د بل مؤمن ورور دى. او د اسلام له نظره ټول انسانان د حضرت ادم (ع) له اولادې څخه دي، نو ټول نارينه او ښځې يو له بل سره د وروڼو په اړيکه کې دي.

## په اسلام کې د وروڼو حقوق او دندې
1. 2 خیانت نه کول. ۳ـ ظلم مه کوه. 4. دوکه نه کول. ۵- وعدې نه ماتول. غیبت مه کوه ۶. مشوره ورکول 7. 8 درناوی. د بل ورور سره د شوي تړون درناوی کول

سرچينې

وېشنيزه:کورنۍ
د مينې فلسفه

**د مينې فلسفه** د ټولنيزې فلسفې او اخلاقو په ډګر کې د مينې د ماهيت د بيانولو هڅو ته وايي. 

## ټولنيز ليدلوری
د مينې د ماهيت او د مينې د دندو او وظايفو توصيف په اړه بېلابېل نظريات وړاندې شوي دي. د هغه چا لپاره به دا ستونزمنه وي چې د مينې ماهيت بيان کړي، چې نه په چا مين شوی وي او نه هم پرې څوک مين شوی وي، په حقيقت کې د داسې خلکو لپاره د مينې مانا او حقيقت يو غيرمعموملي او غيرعاقلانه کار برېښي،د نظریو د مهمو ډولونو څخه چې موخه یې د مینې طبیعت او شتون بیانول دي، موږ کولی شو د رواني تیوریو یادونه وکړو، چې ډېری یې مینه د صحي چلند په توګه ګڼي. په عین حال کې، د تکامل تیوري هم شتون لري چې مینه د طبیعي انتخاب پروسې یوه برخه ګڼي. په روحاني تیوریو کې، مینه د خدای لخوا ډالۍ ګڼل کيږي. داسې تیورۍ هم شته چې په هغه کې مینه  د یو نه تشریح کېدونکي صوفیانه تجربې د راز په توګه لیدل کیږي.

## غربي دودونه
دامپېدوکلېس له نظره  اروس د یو ځواک په توګه چې وجود ته همغږي ورکوي، په لویدیځه نړۍ کې د مینې د فلسفې کلاسیکي ریښې د معاهدې لپاره د افلاطون د ضیافت  په توګه بيانيږي. له دې نظريې څخه د اغېزمنېدو له کبله په راروانو پېړيو کې د مينې د فلسفې درې جريانونه رامنځته شوي دي.

# د دوه ډوله مينې د شتون مفکوره؛ یو یې آسماني او بل یې ځمکنی دی. چې "له دې دوو څخه، یو عقلي دی او بل یې طبیعي دی - لومړی ... د فلسفې او حقیقت لپاره لېوالتیا راپاروي - او دوهم یوازې په ساده بڼه کې د هیلو بېدارۍ لامل کیږي." 
## د ارستو د انسان مفکوره د یو بنسټیز ټولیز په دوه برخو وېشلو د محصول په توګه؛ فرویډ هم وروسته له دې افسانوي مفکورې څخه پور واخیست چې "د دې لومړني انسان ټول اړخونه دوه ګوني دي او څلور لاسونه او څلور پښې او دوه مخونه لري"  ترڅو د "تکرار غوښتنې" نظریه پیاوړې کړي  .
## د مینې په اړه د افلاطون غیر معمولي نظریه: "پورته ... له یو څخه تر دوه پورې، او له دوه څخه تر ټولو متوازن شکلونو ته، او له متوازن شکل څخه متوازن عملونو ته، او له متوازن عمل څخه متوازن ادراک ته، په پای کې د فرد له متوازن ادراک څخه تر ادراک پورې. د مطلق ښکلا." 

## سرچينې

وېشنيزه:مينه
خپلواکه مينه

**خپلواکه مینه** د ټولنیز خوځښت نوم دی. د دې غورځنګ موخه دا وه چې هر ډول مینه ومني. د خپلواکه مینې لومړنی هدف د جنسی چارو څخه د دولتونو لرې کول وو. په دې قضیو کې واده ، جبري حمل او زنا شامل دي. غورځنګ ادعا وکړه چې په دې مسلو کې ښکېل کسان باید فکر وکړي، نور باید خبرې ونه کړي. 

## اصول
د آزادې مینې ډېری دودونه د آزادۍ فلسفه منعکس کوي چې د دولتي ظلم څخه ازادي غواړي او په انفرادي اړیکو کې د کلیسا (نه يوازې کليسا د ټولو دينونو) د مداخلې مخالف دی. د دې مفکورې له مخې، د لویانو همغږي یوه قانوني اړیکه ده چې باید د ټولو دریم اړخونو لخوا په درناوي چلند وشي، پرته له دې چې اړیکه احساساتي وي یا جنسي. برسېره پر دې، د لیبرال مینې ځینې متنونه د دې پلوي کوي چې نارینه او ښځینه دواړه د ټولنیز یا قانوني خنډونو پرته د جنسي خوښۍ حق لري. د ویکتوریا په دوره کې، دا یو پخوانی مفهوم ګڼل کیده. په وروستیو دورو کې داسې شرایط رامنځته شول چې ازاده مینه یې له انقلابي ټولنیز بدلون سره ونښلوله او دا د استبدادي او استبداد ضد سمبول وګڼل شو. 

د عصري شرایطو سره سم، پخوانۍ منځنۍ طبقې غوښتل چې کور په یوه ناڅرګنده نړۍ کې د خپلواکۍ ځای پاتې شي. د دې ذهنیت له امله، په سختۍ سره لیکل شوي نارینه او ښځینه رولونه شتون لري چې د لږکیو غبرګون یې وړاندې کړی چې د آزادې مینې سره په ټکر کې دی. 

که څه هم *د وړیا مینې* اصطلاح معمولا د جنسي تیري سره تړاو لري، لکه څنګه چې په مشهور تصوراتو کې موندل کیږي. دا په ځانګړې توګه د 1960 کلونو او 1970 کلونو په منځ کې لیدل کېده. په هرصورت، په تاریخي توګه وړیا مینه هیڅکله د څو واده یا لنډ مهاله جنسیت ملاتړ نه کوي. برعکس، دا استدلال شوی چې هغه جنسي اړیکې چې په آزاده توګه داخلیږي باید د قانوني مقرراتو تابع نه وي.

*د جنسي انقلابي* اصطلاح د *وړیا عاشق* لپاره د بدیل اصطلاح په توګه کارول کیږي. دا هغه اصطلاح ده چې د وکیلانو لخوا غوره کیږي ځکه چې د "وړیا مینه" اصطلاح ډیری منفي اړخونه لري. [ حوالې ته اړتیا ] پرته لدې چې نوم یې وکارول شي ، وکیلانو دوه قوي نظرونه درلودل : د اجباري جنسي عملونو مخالفت او د دې خبرې پلوي کول چې ښځه کولی شي خپل بدن لکه څنګه چې وغواړي سمبال کړي. 

د اندېښنو په منځ کې چې د آزادې مینې غورځنګ اغېزه کوي یو هغه دي چې د واده شوي جوړې د یوځای ژوند کولو مخه نیسي او نور هغه چې د زنا او طلاق منع کوي ، او همدارنګه د رضايت عمر ، سقط ، همجنسبازي ، سقط ، او ځینې وختونه، زه ستاسو سره مینه لرم ؛ په هرصورت، د آزادې مینې ټول مدافعین له دې سره موافق ندي. په واده کې د انفرادي حقونو تخریب هم د اندیښنې لامل دی - د بیلګې په توګه، ځینې قوانین ازدواجي ناوړه ګټه اخیستنه جرم نه کوي یا د غیر واده شوي ناوړه ګټه اخیستنې په څیر جدي چلند کوي. د نولسمې پیړۍ د آزادې مینې مدافعینو هم په کلکه ټینګار وکړ چې عام جنسیت په عامه او د فحشا قوانینو سره مخامخ کیدی شي.

لکه څنګه چې شلمه پیړۍ پرمختګ وکړ، د آزادې مینې ځینې مدافعینو پخپله په واده نیوکه وکړه. د هغه په وینا، دا یوه ټولنیزه وسیله ده چې احساساتي مالکیت او احساساتي غلامۍ هڅوي. [ سرچينه په کار ده ]

## سرچينې

وېشنيزه:مينه
وېشنيزه:مينه څنګپټه
اپلاتوني مينه

بټنوک|351x351px| په ادبیاتو کې د افلاطون د مینې ترټولو مشهوره بیلګه د دانت الیګیري د میوز بیټریس پورټیناري سره مینه ده. په جنت کې ښځه به د ویرجیل ملګري او لارښود وي تر هغه چې ښکلی لید یوازې د مریم د منځګړیتوب له لارې شتون ولري. د سیزار ساکاګي "انسیپیټ ویټا نووا" وګورئ په کوم کې چې ډانت او د هغه میوزیک د یوې وقف شوې جوړې په توګه ښودل شوي ، که څه هم دا واقعیا هیڅکله نه و ېښ شوي. د دوی سرونه او ګلونه یو صوفیانه فضا رامینځته کوي. هغه طریقه چې دانت بیټریس ته ګوري دا روښانه کوي چې هغه د هغې سره مینه لري، پداسې حال کې چې بیټریس په حقیقت کې داسې ښکاري لکه یو الهی پیغام ترلاسه کوي.
**اپلاتوني مينه** (په امریکایی انګلیسي کې: Platonic love) د مینې یو ډول اصطلاح ده،او هغه نږدې اړیکو ته وايي چې پرته له جنسیت څخه وي. د دې مینې سمبول سپین ګل دی. دا د اپلاتون په نوم نومول شوی، که څه هم فیلسوف هیڅکله پخپله دا اصطلاح نه ده کارولې. دا اصطلاح د اپلاتون په کتاب Banquet کې د مینې تعریف ته اشاره کوي. دا اصطلاح (Amer Platonicus په لاتین کې) د لومړي ځل لپاره په 15 پېړۍ کې د مارسیلو فیکینو لخوا د سوکرات او د هغه د شاګردانو ترمنځ د احساساتو او عاطفې د تشریح کولو لپاره کارول کېده.  اپلاتوني مینه اکثرا د رومانتيک مینې سره توپیر لري.

## اړوندې پوښتنې

* مینه
* هوس

## سرچينې

وېشنيزه:مينه
وېشنيزه:مينه څنګپټه
وېشنيزه:اپلاتونيزم
اېروتيزم

[بټنوک|230x230px| د نولسمې پېړۍ په وروستیو کې د جنس پرستۍ لیسبین (په [وارسا ، پولنډ کې د وارسا ملي موزیم )]]
**يوازېتوب** یا **ایروټیزم** (په فرانسوي کې: Érotisme) یو فلسفي فکر دی؛ کوم چې د جنسي غوښتنې، لېوالتیا او د مینې احساس جمالیات سره معامله کوي. دا کیفیت د هنر په هر ډول کې موندل کېدی شي، له هغې ډلې نقاشي، مجسمه سازي، عکاسي، ډرامه، فلم، موسیقي یا ادب او شعر، یا حتی اعلاناتو کې هم  ممکن د جنسي هڅونې حالت یا د ورته تمه کولو حالت ته  اشاره وشي - یو جنسي او رومانتيکه غوښتنه، هیله، یا د دوامداره فکر نمونه د فحشا څخه توپیر لري. 

د اېروتيزم اصطلاح د یونان د مینې د خدای اېروس له نوم څخه اخیستل شوې ده.

لکه څنګه چې فرانسوي ناول لیکونکي هونور دي بالزاک ویلي، اېروتیزم نه یوازې د یو چا په جنسي اخلاقو پورې اړه لري، بلکې د یو کس په کلتور او د اوسېدو وخت پورې اړه لري.   

## اړوندې پوښتنې

* عاطفي هنر
* عاطفي عکاسي
* د شہوت انگیز عکاسي ماډل
* ایروس
* عاطفي ذلت

## سرچينې

* انګليسي ويکيپډيا «Eroticism» ۱۰جون ۲۰۱۵.
 
وېشنيزه:مينه
وېشنيزه:مينه څنګپټه
مينېدل

بټنوک|250x250px| البرټ شرودر - ''تفريحي موسيقي (نږدې ۱۸۸۵ ز)''

بټنوک| ''خدای ستاسو سره'' د انګلیسي هنرمند اډمونډ لیټون لخوا، 1900: په زغره کې یو نایټ انځوروي چې جنګ ته ځي او خپله مينه پرېږدي
**مينېدل**  د يو چا په اړه د زړه له تله د احساساتو او  مینې احساس ته ويل کيږي.

دا جمله استعاره ده او ټینګار کوي چې دا پروسه لکه د فزیکي عمل په څېر، ناڅاپي او بې کنټروله ده، او عاشق په زیانمنونکي حالت کې پرېږدي، لکه "پرېښوېدل" یا "په لومه کې غورځېدل".

دا ممکن په پروسه کې د مغز د ټیټو مرکزونو اهمیت هم منعکس کړي ،  کوم چې کولی شي عقلي او محاسبه کونکي مغز دې پایلې ته ورسوي ( د جان کلیس په وینا ) چې "په مینه کې دا عادي کیدل خورا عجیب دي. . . . د هغې پوله د جادو ساینس پورې اړه لري. 

## اړوندې پوښتنې

* د زړونو تړون اند
* مينې نېټه
* فلټ کول
* احساساتي تعقیب
* انتقال ( ارواپوهنه )

## سرچينې

## نور هم ولولئ!

* Robert J Sternberg and Karen Sternberg, editors. *The New Psychology of Love. *Yale University Press, 2008.
* Denis de Rougemont, *Love in the Western World.* Pantheon Books, 1956.
* Eric Fromm, *The Art of Loving* (1956)
* Francesco Alberoni, *Falling in Love* (New York, Random House, 1983)
* رولان بارت، *A Lover's Discourse* (1990)

وېشنيزه:مينه
وېشنيزه:مينه څنګپټه
خوښول (مينه)

کيڼ|بټنوک|200x200px
د مينې ملګرتيا يا خوښول  یوه اصطلاح ده چې هغه حالت ته اشاره کوي په کوم کې چې په ملګرتیا کې یو اړخ غواړي له بل سره مينې اړیکې ته ننوځي، پداسې حال کې چې بل اړخ نه غواړي. د ناخوښۍ یا ویره حالت اکثرا د بل ردولو له لارې څرګندیږي.

يانې دا هغه حالت دی چې په هغې کې يو تن په بل مين شوی وي او هه خوښوي، غواړي چې له هغې سره مينه وکړي.

 

وېشنيزه:خپل مېنځی روابط
وېشنيزه:مينه
چغرزی

**چغرزی** یا چغرزی د یوسفزیو د ملیزیو د قبیلې یوه څانګه ده. ډګروال هارولډ کارمیکل ویلی ، 1858-1932، یو برتانوي پوځي تاریخ لیکونکي دا خلک په لاندې ټکو کې بیان کړي:

" یوسفزی یو زراعت پوه دی، په عمومي ډول یو ښه، د ښه بدن او ظاهري بڼه لرونکی سړی دی چې د نژادي غرور، ښه کالي او خوشحاله دی، پداسې حال کې چې د هغه میلمه پالنه متل دی". 

## د قبیلې پېژندنه
چغرزي د چغر یا چغر (چغرزي) اولاده ده، د مالیزۍ زوی چې د یوسف ( یوسفزي ) له زامنو څخه و. دوی په لاندې فرعي برخو ویشل شوي دي: 

## برخې او فرعي برخې (خیل)
د چغرزي درې فرعي څانګې نور په لاندې برخو او فرعي برخو ویشل شوي دي:  

## جغرافيه

## کلتور او دودونه
چغرزيانو خپل کلتوري هويت او انفراديت ساتلی دی. دوی خپل ژوند د *[[پښتونولي]]* د اخلاقو له اصولو سره سم پرمخ وړي چې له مینې، نیکمرغۍ، زړورتیا، وفادارۍ او حیا څخه عبارت دي. چغرزي د پښتنو دودونه د *[[جرگه|جرګې]]* (مشورتي مجلس)، *[[ننواتې|نانوتي]]* (پلاوی جرم منلی)، *[[Hujhra|هجره]]* (لویه دسترخوان) او *میلمستیا* (میلمه پالنه) ساتي. 

## تور غر ولسوالۍ
د ۲۰۱۱ کال د جنورۍ په ۲۸مه تور غر د خېبر پښتونخوا ۲۵مه ولسوالۍ شوه.  جودبا د دې نوې زېږېدلې ولسوالۍ د ولسوالۍ مرکز دی. د دې ولسوالۍ درې تحصیلونه (فرعي څانګه) دي؛ جدبا، کندر حسن زی او مدا خیل. د چغرزي زياتره سيمې د جدبا تحصيل لاندې راځي.

## حوالې
ځانخوښی

**ځان سره مینه**   یا **ځانخوښی** تل د اخلاقي نیمګړتیا په توګه ګڼل کیږي لکه غرور او خود غرضي نښه ګڼل کيږي . 

په هر صورت، ارواپوه او ټولنیز فیلسوف ، ایرچ فروم ، په 1956 کې وويل چې ځان مينه يا په ځان مينېدل يا ځانخوښی د غرور ، ځان صداقت ، او ځان محورۍ څخه توپیر لري، او دا د ځان پاملرنې او ځاني مسؤلیت مانا لري.

## دودیز باورونه
سیسرو په نهایت کې هغه کسان وګڼل چې *د sui amantes sine rivali* دي (یوازې د ځان سره مینه وال، پرته له کوم سیالي) ماتې وخوري. فرانسس بیکن هم دا نظر د نشه یي توکو په غندلو کې درلود چې د ځان لپاره د ډوډۍ پخولو لپاره د دوی کورونه سوځوي. 

په هرصورت، اګسټین ، چې په خپل نظریه کې یې باور درلود چې شیطان د خدای تحریف شوی وجود دی، د غرور ګناه یوازې د ځان سره د مینې د کمې درجې په توګه لیدلې. 

## په شلمه پېړۍ کې بیا تعریف
د ځان سره د مینې په بیا تعریفولو سره، ایرچ فروم د دې په اړه مثبت نظر وړاندې کړ. د دې دلیل سره چې یو سړی د دې لپاره چې د بل چا سره مینه ولري، هغه باید لومړی له ځان سره مینه ولري؛ په دې توګه چې هغه خپل ځان ته درناوی وکړي او ځان په سمه توګه وپیژني. دا پدې مانا ده چې ستاسو د ځواک او ضعف په پوهیدو کې صادق او ریښتیني اوسئ.  

ایریک ایرکسن په ورته ډول د ځان ارزښت په اړه د مخدره توکو وروسته نظر وړاندې کړ.  په ورته وخت کې ، کارل راجرز د بریالۍ درملنې پایلې په پام کې نیولې چې د ځان پوهیدلو او خوښۍ ته د رسیدو وړتیا ده. 

## په ادبیاتو کې
مالویلیو په *دولسمه شپه* (iv85-6) کې د "ځان سره مینه لرونکی ناروغ ... د بې نظمۍ لیوالتیا" په توګه بیان شوی، پرته له دې چې ځان پوهه وي. 

## اړوندې پوښتنې

* اخلاقي خود غرضي
* ځان حقیقت کول
* د ځان احترام
* ځان پوهاوی
* په ځان افسوس

## حوالې

وېشنيزه:مينه