open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ځانوژنه

په خپل لاس د ځان وژنې عمل ته ويل کېږي.
د ځانوژنې عوامل د رواني ناروغۍ لکه خپگان، بايپولر، سکېتزوفرېنيا يا انفسام، شخصیت بې نظمي، شراب او يا مخدره موادو شامل دي.
thumb
thumb

right|thumb

## يادښتونه
چهارشنبه‌سوری

**چهارشنبه‌سوری** يو پارسي زرتشتي جشن دی چې په  **تاجیکستان:الوپَرَک ** او **سرې چهارشنبي ****نيمې شپې**  سره هم پیژندل کېږید کال په وروستۍ چهارشنبې کې لمانځل کېږی.
left|thumb|200x200px|د اور سره نڅا

## سرچینې



وېشنيزه:پارسیان
وېشنيزه:پارسي جشنونه
نیمروز نړیوال هوایي ډګر

د **نیمروز نړیوال هوایي ډگر** چې د زرنج ښار و ختیځ خواته په ۱۰ کیلومیتری کې پروت دی، کار ورباندی د ۱۳۹۲ کال څخه راپدیخوا شروع سوی دی، د الوتني خط یې  ۲۷۶۰ متره اوږدوالۍ  او  ۶۰ متره بر لری او   د ۵۵۲ ميليونه افغانيو په ارزښت به په دریو فازونو کې  په نړیوال سټندرډ برابر جوړ سی .

## د میدان تکمیلیدل
د نیمروز ولایت د محلی ارگانونو چارواکی وایې چې دا میدان به  به د روان کال  (۱۹۹۵ ه. ش)  په لومړیو کې خپل داخلی او نړیوال الوتني ، په رسمی ټوگه پیل کړی،  ددوی په خبره د میدان د قیرریزی کار پای ته رسیدلی او میدان اماده دی او یوازی ترمینال تر اوسه پوری په پوره توگه جوړ سوی ندی..
## سرچینې

وېشنيزه:نیمروز ولایت
وېشنيزه:نیمروز کې تعمیراتي کارونه
وېشنيزه:د افغانستان هوایي ډگرونه
د افغانستان نړیواله درجه بندي

دا ليکنه د افغانستان د  نړیوالې درجه بندې په هکله ده.

## ښارونه

*کابل
:Mercer Human Resource Consulting: Most expensive cities 2008, not ranked among top 143 cities
:Population of urban area ranked 105

## نفوس شميرنه

*Population ranked 43 out of 228 countries and territories
*CIA World Factbook 2008 estimates Life expectancy ranked 208 out of 211 countries and territories
*Total immigrant population ranked 137 out of 192 countries

## اقتصاد

* IMD International: World Competitiveness Yearbook 2005, not ranked among top 60 economies 
* The Wall Street Journal: Index of Economic Freedom 2008, ranked x out of 157 countries
* The Economist: Quality-of-Life Index 2005, not ranked among top 111 countries
* World Economic Forum: Global Competitiveness Report 2008-2009, ranked x out of 125 countries

## چاپیریال

* Yale University Center for Environmental Law and Policy and Columbia University Center for International Earth Science Information Network: Environmental Sustainability Index, ranked x out of 146 countries

## جغرافيه

* Total area ranked x out of 233 countries

## نړيوالتوب
*KOF: Index of Globalization 2007, not ranked out of 122 countries
*A.T. Kearney/Foreign Policy Magazine: Globalization Index 2006, not ranked out of 62 countries

## صنعت

## پوځ

*Center for Strategic and International Studies: active troops ranked x out of 166 countries

## سياست

* Transparency International: Corruption Perceptions Index 2008, ranked x out of 180 countries
* Reporters without borders: Worldwide press freedom index 2008, ranked x out of 173 countries
*The Economist Democracy Index 2007, ranked x out of 167 countries

## ټولنه

* United Nations: Human Development Index 2007, ranked 174 out of 180 countries
* Save the Children: State of the World's Mothers report 2007, ranked x out of 110 countries
*World Health Organization: suicide rate, ranked x out of 100 countries
*University of Leicester Satisfaction with Life Index 2006, not ranked among top 178 countries

## تکنالوژی
*Brown University Taubman Center for Public Policy 2006: ranked x in online government services
*Number of mobile phones in use ranked x
*Number of broadband Internet users ranked x
*Economist Intelligence Unit: E-readiness 2008, ranked x out of 45 countries
*World Economic Forum Networked Readiness Index 2007–2008, ranked x out of 127 countries
*United Nations: e-Government Readiness Index, 2008, ranked x out of 50 countries

## ګرځندوی

*World Tourism Organization: World Tourism rankings 2007, ranked x

## ټرانسپورت

*Total rapid transit systems ranked x

## نور ولولئ
*د نړۍ د هېوادونو نوملړ
*Lists by country
*List of international rankings

## سرچينې
د افغانستان غټ ټکي

[thumb|د [افغانستان موقیعت]]
thumb

## عمومي سرچینې
thumb

* اوراسيا
* آسيا
* منځنۍ آسيا
* سوېلي آسيا

* 
centre|thumb|400x400px|د افغانستان نقشه  د ولايتونو د سرحدي کرښو سره.
* د افغانستان ولايتونه
* د افغانستان ولسوالۍ

thumb

وېشنيزه:افغانستان
زینوفون

300px|بټنوک|زینوفون د یونان هیواد
کسنوفون یا گزنفون یا زینوفون په یونانی جبه :(Ξενοφῶν)
یو پوه او فیلسوف سرﺉ دﺉ هغي دیر عمر په اسیا کی تیر شوی دﺉ که څه هم هغه د یونان هیوادکی زیږیدل شوۍ دۍ  .د هغي د ژوند کالونه د345تر430 د عیسی د زیږیدنی مخ کی نه ایل کیگی هغه د سقراط د زده کونکونه ایل کیگي.
## داهم وګورئ:
* سوکراتي ستونزه
* سوکراتي ويناوې
* پوهېږم چې نه پوهېږم
## سرچينې
دِن هاخ

لاهه (په هالنډي: Den Haag دِن‌هاخ یا په رسمی توګه 's-Gravenhage اِسخِرافِن‌هاخه)د هالنډ په غرب کې یو ښار دی. ددې ښار نوم ته په عربي او فارسي کې (لاهه) ویل کیږي چې یو  فرانسوي لغت دی.لاهه د ملګرو ملتونو یو پلازمینه هم بلل کیږي.دې ښار ته د ټولې نړۍ د حقوقو پلازمینه هم ویل کیږي.

## جعرافیه
## تاریخ
د خوشحالۍ نړيواله ورځ

**د حوشحالۍ نړيواله ورځ** ، يوه ورځ چې د ملگري ملتونو لخوا ټاکل شوي ده، په دې ورځ خلکو ته د خوشحالۍ اهميت په اړه لارښوونې کيږي، د ورځ هغه وخت وټاکل شوه چې ملگري ملتونو کې د ملگرو ملتونو  قرارداد 66/281 منظور کړی شو

## نور ولولئ
* ملگري ملتونه
روتردام

روتِردام د اروپا لومری لوی بندر او د تول نری  دویم لوی بندر  نوم اخیستی دِی. روتردام بندر ته د اروپا دروازه ایل کیگی.روتردام بندر په جنوبی هالند کی شتون لری.د روتردام نفوس 50% بحرنیان دی .روتردام دویم لوی شار د هالند بعد د امستردام دِی. چی توکیو  بندری شار سره دگر وهی.

## د روتر دام شار ءحانگرتیا
*اراسموس پوهنتون
*روتردام بمباردمان په نریواله لومری جگره
*مدرنه کور جورل
*دول دول فرهنگونه لرونکِی شار
اوتریخت

اوتریخت (په هالنډي ژبه:Utrecht) د هالنډ هیواد له مهمو ښارونو شمېرل کېږي.
د اوتریخت ښار یوه مهمه ارخیزه دا ده چې د اروپا او خپله هالېنډ هېواد کې  د لوړو زده کړو او پوهنیز او د پوهنتونو یو لويې او مهم ښار نومېږي.

او د هالېنډ هېواد څلورم لويې ښار دی. اوتریخت ښار  د امسټر‌ډام ښاره وروسته دویم فرهنگي او کولتوري ښار دی همدارنگه په 2018 عیسوي کال کې د اروپا فرهنگي پلازمینه نومول شوې ده.

## تړلې لیکنې
#هالېنډ
#امسټرډام
برِدا

بردا ښار د هالند هیواد یو تارخي او په خانﺉ ښارونونه شمیرل کیگي او په جنوبي هالند کي شتون لري او په شمالي برابانت ولایت کي پروت دﺉ
او دهالند هیواد د لس لوي ښارونه ایل کیگی.
## د بردا شار نوم تاریخ
د بردا نوم د brede(پراخ او اوار) او Aa د یو سین نوم نه راغلﺉ دﺉ او په خانﺉ تاریخ کي یو مهمه ښار د جنگیالیو او نظامیانو وو.
آسِن

350px|بټنوک|دِرِنتس موزیم په اسِن شار کی
200px|بټنوک|دِ اسِن شار بیرغ
آسِن یو شار دهالند هیواد نه شمیرل کیگی.
*ستاسو زمونږ سره مرسته وکری او دا لیک مونږ سره ولیکی!
یوهانس گوتنبرگ

250px|بټنوک|یوهانس گوتنبرگ.جرمنی هیواد .1938 عیسویی کال کی تولد
**یوهانس گوتنبرگ** لومرﺉ کس و چی د چاپ یا د لیکلو ماشین یې جوړ کړ هغه وکړای شو چی د لومري  ځل لپاره د لیکلو ماشین یا چاپ نه کار واخلي او په اروپا کي دا صنعت لاري ته واچوي د یوهانس گوتنبرگ  د لیکلو ماشین زمونږ ته پاتي شوﺉ دﺉ 
باید دا هم وویل شي چی دا صنعت 400 کاله مخ کي د گوتنبرگ نه په چین کې د (بی شینگ) په نوم یو سوداگر لخوا ابداع شوﺉ و او همدا رنگه 200 کاله مخکې د گوتنبرگ نه په کوریا کی شتون درلود.

خي دا به ښښه وي  چی زمونږ او وایو چی هغه وکرﺉ شو چی یو ماشین جور کي چی هغی کي دچاپی تورو او حروفونه کار اخیستﺉ  دﺉ  د گوتنبرگ د تولو هغه معروف او پیژنده شوﺉ اثر د هغي 42 خطی انجیل کتاب دي چی په چاپی ډول خپره شو او په هغي دوره کي یوځانگیري  کتاب و .

## سرچینې

وېشنيزه:چاپ ماشین
صلاح عبدالسلام

400px|بټنوک|صلاح عبدالسلام .
**صلاح عبدالسلام**  چې په  15 د سپټمبر د 1989 عیسوي کال کې، په بلجیم هېواد کي پیدا شوي دی .هغه د پاریس ښار په  تروریستی حملوکی لاس لري چی ۲۰۱۶ د نوامبر په ۱۸  په بروکسل کي ونيول شو.
## سرچینې
هېلموند

300px|بټنوک|د هِلمُند شار مانِی
هِلمُند شار د هالنډ هیواد شارونونه شمیرل کیگی.
*ده یوه اورکِی لیک دِی ستاسو مونږ سره مرسته وکرِی!
اِمِن

300px|بټنوک|<big>اِمِن شار</big>
اِمِن شار په هالند هیوادکی شتون لري.
*ده یوه اورکِی لیک دِی ستاسو مونږ سره مرسته وکرئ.
دِوِنتِر

350px|بټنوک|<big>دِونتر شار عکس چی لبوینوس چرچ په کی شتون لری</big>
دِوِنتر یا (په هالندی :  Deventer )  په هالند هیواد کی شتون لری.
دِلفت

400px|بټنوک|<big>یو ځکوکﺉ انځور د دلفت ښارنه</big>
دا ښار چی هالنډ هیواد  د دن هاخ او روتردام ښارو منځکي پروټ دﺉ .
## <big> د دلفت ښار ځانگرتیا</big>
*دِلفت صنعتیز پوهنتون
*یوهانس ورمیر انځورگر
*دِلفت شني کوزه جورول
یوهانس ورمیر

400px|بټنوک|<big>یوهانس وِرمیر</big>  په هالندی:(<big>Johannes Vermeer</big> )
300px|بټنوک|د شراب پیاله او انجلۍ د یوهانس انحور
یوهانس ورمیر  په هالنډي:Johannes Vermeer (زیږیدني نیته 31 اکتبر1632 او مرینه 15 دسامبر1675)
یوهانس د یو دوکاندار زوي و.  او په 1653 عیسوي کال کی د کاترینه بوانز سره واده وکو .هغی 15 ماشومان درلودو چی 4 داني په اورکي توب کي مره شو !د هغی شځه یوه شتونمن کورنﺉ نه وه او خپله يوهانس ډیر پیسه دار نوو .  خپل یوهانس یو پروتستان عیسوي وه او هغي ښځه یوه کاتولیکه وه او دا موضوع په 17 عیسوي سلیزي کي د پاملرني ور ده!
ډیر پیژنده شوﺉ انځورگر دباروک د دوري نه شمیرل کیگی یوهانس د هالند د هنر پرمخ تگ دوران کي ژوند کوو.


## <big>ژوندلیک</big>
یوهانس ورمیر  په هالنډي:Johannes Vermeer (زیږیدني نیته 31 اکتبر1632 او مرینه 15 دسامبر1675)
یوهانس د یو دوکاندار زوي و.  او په 1653 عیسوي کال کی د کاترینه بوانز سره واده وکو .هغی 15 ماشومان درلودو چی 4 داني په اورکي توب کي مره شو !د هغی شځه یوه شتونمن کورنﺉ نه وه او خپله يوهانس ډیر پیسه دار نوو .  خپل یوهانس یو پروتستان عیسوي وه او هغي ښځه یوه کاتولیکه وه او دا موضوع په 17 عیسوي سلیزي کي د پاملرني ور ده!
ډیر پیژنده شوﺉ انځورگر دباروک د دوري نه شمیرل کیگی یوهانس د هالند د هنر پرمخ تگ دوران کي ژوند کوو.

## <big><big>انځورونه</big></big>
هغی 45 انځورنه رسامي کري و چی تر اوس مهال 37 انځور پیژنده شوي دي

*یوه اوده ځوانه ښځه
*عسکر او خوشاله ښځه
*ځوانه ښځه
*د شراب پیاله
*مسیح په مارتا او مریم کورکي
*یوه انجلﺉ او د مرغلرﺉ چلﺉ
*شودې ایشونکي انجلﺉ
یوه اوده ځوانه ښځه

500px|بټنوک|یوه اوده ځوانه ښځه
ده انځور د یوهانس ورمیر انځورگر د هالند د دلفت ښارنه رسامي کري
## اریکی درلودونکی
*یوهانس ورمیر انځورگر
دِلفت صنعتیز پوهنتون

400px|بټنوک
دلفت صنعتیز پوهنتون په جنوبي هالند کي پروټ دﺉ .او په تایمز ورځ پانه کي  د پیژنده شوﺉ پوهنتونو په تکنالوژی زده کرو کي ځاي لري.
ده پوهنتون په18 د جانويه په امر د  دویم ویلیم د هالنډ پاچا جورښ بنسټ کیگدل شو.
د مرغلرې غوږوالۍ لرونکې نجلۍ

400px|بټنوک|<big>د مرغلرې غوږوالۍ لرونکې نجلۍ1665</big>
د مرغلرې غوږوالۍ لرونکې نجلۍ یا  (په هالنډی: Het meisje met de parel)
د جوهانېس وېرمير يو انځورګري ده چې په ۱۷ مه عيسوۍ پېړۍ کې يې انځور کړې ده.

*جوهانېس وېرمير انځورگر

وېشنيزه:د 1960 لسنۍ انځورونه
گلابي

**گُلابي** رنگ  نوم د گلآب رنگ نه راغلی دی.
## دا هم وګورئ
## سرچینې
وېشنيزه:رنگونه
چاکلیتي

د رنگ چاکلېټو ده د تياره نصواري یوه دول چې د چاکلېټو ورته. په حق د رنگ په دوديزه چاکلېټو په نامه ښودل شوې.لومړی ثبت او په انگلیسي ژبه يو رنگ د نوم د چاکلېټو رنگ استعمال ول په 1737. وه دا رنگ د د چاکلېټو په ډیر عام ډول د رنگ د د شيدو د چاکلېټ استازيتوب ده،

## آرپوهه
*

وېشنيزه:رنگونه
زري

زري یو رنگ د زیر او نارنجی تر منحء یو رنگ دِی.
لومرِی  ءحل دا رنگ په 1300 عیسویی کال کی تینه گته پورته شوه.
*

وېشنيزه:رنگونه
شين

**شين** ( ) چې ځينې يې تېز ابي، **اوبن** يا تياره اسماني يا نيلي هم بولي يو ډول رنگ دی.

## سرچينې
سپین زري

هغه بصری حس معمولا سره د فلزي سپينو زرو تړاو لري خپل فلزي هرڅنگه. دا يو ساده جامد رنگ له خوا بياچاپ نه، ځکه چې د پړکندۍ اغیزه چې د موادو د روښانتيا سره د رڼا سرچينه د سطحي زاويه مختلف له امله ده. 
*

وېشنيزه:رنگونه
اسماني شين

**اسماني شين** يا **اوبن ** ( ) چې ځينې يې اسماني نيلي هم بولي يو ډولرنگ دی.
رنگ

بټنوک|له گرمې هوا سره د بالون انځور، چې د بالون له منځ څخه اخېستل شوی او له یون پیلولو مخکې د کاپادوکیه پر ښار یې پیلوي؛ مختلف ډوله رنگونه په ښه توگه ښکاري.
**رنگ** *([[انگرېزي ژبه|په انگرېزي]]: Color)* د نور يا رڼا د منکسر کېدو په سبب په بېلابېلو فرېکوېنسيو رامنځ ته شوې څپې ته ويل کېږي چې په ښکاره توگه يې توپير کېږي. ټول رنگونه د سپين رنگ څخه جوړ شوي. تور رنگ د ټولو رنگونو د گډېدلو وروسته رامنځته کېږي.
## ځينې رنگونه او د هغې نومونه
*
سور (رنگ)

250px|بټنوک|کيڼ|سور رنگ
250px|بټنوک|سورگلِی
**سور رنگ** يو ډول رنگ دی. او د سور آرپوهه شاید د سورگل رنگ څخه راغلې وي.

## کمپیوتر ساینس کی
په ویندوز د کامپیوتر کی دِ دی کود 0xff0000  دِی.

## په طبیعی شیانوکی
مریخ ته دِ دی لپاره چی خاورِی سره او په سور رنگ ده  سره سیاره ایل کیگی.

وېشنيزه:رنگونه
د انسان آناتومي

ده یو اورکۍ ليک دۍ ستاسو مونږ سره مرسته وکرۍ که ستاسو دنده  داکټر یا نرسینگ دۍ لطفا دا نومونه زمونږ ته سم کړۍ .
200px|بټنوک

## ؟د انسان وجود له څه شي څخه جوړ شوی دی؟
*هایدروجن=10%
*کاربن=65%
*نایتروجن=3.2%
*فاسفورس=0.46%
*کلورین=%18
*پتاشیم=0.22%
*کلسیم=1.38٪
## د انسان د ځان غري
*ککری یا سر
*لاس
*سترگه
*9-پوزه
*خوله
*غاښ
*پښه
*گوتې
*8-څټ
*سینه
*7-زنه
*نوک
*25-ولي
*ستونی
*1-اوچلﺉ
*قلب
100px|بټنوک|قلب
*نڅ یا نس
*مازغه
100px|بټنوک|مزغه
*تشي
100px|بټنوک|قلب او ششونه
نجيب الله جامع

** نجیب الله جامع** *(په انگریزی:  Najibullah Jami)* یو افغان اسلامپاله خپلواک لیکوال او د سیاسي اوضاع شنونکی دی، نوموړی د افغانستان په چاپي رسنیو کې په منظمه توگه لیکنې خپروي، د کتاب لیکلو په برخه کې د وړ صلاحيت لرونکی دی. 
## زوکړه و زده کړه
قاضی نجیب الله جامع د محمدزی زوی دی، په کال ۱۹۹۴ کې د غزني ولایت اندړو ولسوالۍ د نظروالو په کلي کې په یوه روڼ انده او دینداره کورنۍ کې دنیا ته راغلی دی. زدکړه ښاغلي قاضی نجیب الله جامع خپلې لومړنۍ زده کړې د ملا مشک عالم په عالی ښونځي کې پېل کړي، منځنۍ زده کړې یې د کندهار د خرقه مبارکې په مدرسه کې وکړي او د غزني ولایت د جمع اولیا دارالعلوم څخه له دولسم ټولگي فارغ شوی دي نیمه لوړی زدکړې یې د همدی ولایت په جمع اولیا عربی دارالعلوم کې پایته ورسولی، د لوړو زدکړو له پاره د هیواد پلازمېنې کابل ته لاړ او هلته یې د شرعیاتو په برخه کې د افغان پوهنتون د شرعیاتو په پوهنځي کې شامل شو او ماسټري یې په کابل کې له پیام نور ایرانی پوهنتون څخه په خصوصي حقونو کې تزلاسه کړه، نوموړي د اداره او مدیریت په برخه کې هم د ۲ کلنۍ نیمه لوړي زدکړي د ارمغان په انسټیټوټ کې پای ته رسولي دي. ددی ترڅنک ښاغلي جامع په تاریخ او سیاست کې د ځانګړې مطالعې خاوند ده.

## دندي
ښاغلي جامع د پوهنتون استاد پاتې شوې او تراوسه یې هېڅ دولتي دنده نه ده کړې.
چې د اسلامي امارت واک ته په رسېدو يې د اسلامي امارت له لوري د بندي‌کېدو اوازې په رسنيو کې خورا له مشهورو ټکو څخه وې، چې ويل کېدل چې نوموړي په ژوندۍ بڼه د ځينو تلوېزيونونو سره د نجونو د ښوونځيو د پرانېستل کېدو، د خلکو په خوښه د حکومت رامنځته کېدو او د افغانستان دننه د پاکستان دخيل کېدو په اړه نظرياتو له کبله نيول شوی وو.
## لیکلی او نا چاپه آثار کتابونه
# د رسوالله بهرنې سیاست ( ژباړه) البته ناچاپه.
# ملامشک عالم اندړ ( کتاب)
## سرچينې
ننگرهار طب پوهنځی

**د ننگرهار طب پوهنځی** په ۱۳۴۲ ه ش کال کې تاسيس شواو د تاسيس د نيټې نه يو کال وروسته ۱۳۴۳ ه-ش کال د ميزان په ۱۷مه نيټه د وخت د ښوونې او روزنې وزير ښاغلي علي احمد (پوپل) له خوا د ننگرهار پوهنتون د هستې په توگه رسمي پرانسته و شوه.  په پېل کې نوموړي پوهنځي په اتو څانگو کې د اته استادانو لخوا ۴۸ تنو زده کونکو ته په پښتوملي او انگليسي ژبو تدريس پېل کړ . 
د ننگرهار طب پوهنځی د هيواد په کچه دوهم ستر طبي اکاډميک مرکز دی او نړيوال شهرت لري چې د طبي زده کړو د نړيوالې اتحاديې ، نړيوال روغتيايي سازمان او نورو طبي او روغتيايي خيريه ټولنو لخوا هم په رسميت پيژندل شوی دی. پوهنځي د پېل د ورځې څخه د محصلينو او استادانو د شمير او کدري څانگو په بشپړولو کې د پام وړ گامونه اخستي چه اوس مهال د کلينيک او پارا کلينيک په برخه کې ۲۴ کدرې څانگې او ۸ وارډونو لرونکي ۱۲۰ بستريز روغتون لري.  طب پوهنځي د ۱۳۸۸ کال راهيسې د کريډيټ په سيستم تدريس پېل کړيدی.  د پېل راهيسې پوهنځي غيږه تل د هيواد او دکوزې پښتونخواه د ممتازو بچيو پر مخ پرانستې ساتلې، په ۴۷ دورو کې ۳۶۴۱ تنه فارغين چې ۳۴۰۲ تنه نارينه او ۲۳۹ تنه ښځينه رنځپوهان، طبي ماهرين او پياوړي اکاډيميک کادرونه روزلي اود هيواد بې وزلې او کړاونو ځپلې ټولنې ته يې تر دا مهاله وړاندې کړي دي.

طب پوهنځى د ننګرهار پوهنتون په چوکاټ کې لومړنى پوهنځى دى، چې په (١٣٤٢) کال کې تاسيس شو، د لومړي ځل لپاره پکې پنځو امريکايي او درېو افغان استادانو (٤٨) تنو محصلانو ته تدريس کاوه، اوسمهال ياد پوهنځى (٢٤) څانګې لري، چې د (١١٢) تنو استادانو له خوا پکې (١٠٥٣) تنو محصلانو ته تدريس کېږي.

## څانګې
د زړه او هضمي سيستم ناروغيو څانګه
اندوکراين او هيماتولوژي څانګه
تنفسي او روماتېزم څانګه
انتان او توبرکلوز څانګه
جراحي څانګه
يورولوژي څانګه
اورتوپيدي او د عصابو جراحي څانګه
د کوچنيانو جراحي او انستيزي څانګه
کوچنيانو څانګه
غوږ او ستوني څانګه
سترګو څانګه
ولادي نسايي څانګه
راديولوژي څانګه
عقلي- عصبي څانګه
پوستکي څانګه
اناتومي څانګه
عامې روغتيا څانګه
وقايوي طب څانګه
فارمکالوژي څانګه
هستوپتالوژي او بيوشيمي څانګه
فزيالوژي څانګه
مايکروبيالوژي څانګه
عدلي طب څانګه
بيزيک ساينس څانګه
د طب پوهنځي محصلانو د ښې روزنې په موخه په (١٣٤٨) کال کې د ياد پوهنځي په چوکاټ کې يو تدريسي روغتون هم رامنځته شو، چې د عمومي جراحي، ولادي- نسايي، عمومي داخله، کوچنيانو، سترګو، پوستکي، غوږ، ستوني، راديولوژي، عقلي او عصبي څانګو او دغه راز د مجهزو لابراتوارونو په لرلو سره لاهم د ختيزې سيمې د ولسونو په خدمت کې دى.
د ګڼو نورو اسانتياوو ترڅنګ طب پوهنځى يو غني کتابتون هم لري، چې (١٠٠٠٠) ټوکه مسلکي کتابونه پکې د محصلانو د مطالعې لپاره اېښودل شوي دي. د ننګرهار پوهنتون طب پوهنځي تر دې دمه (٤٧) دورې فارغان ورکړي، چې شمېر يې (٣٦٤١) تنه دى، چې له دې ډلې (٢٣٩) تنه يې نجونې دي. 
## تړلې لیکنې
#ننگرهار پوهنتون
#جلالکوټ
د اوزبکستان د حاکمانو لړليک

دا د اوزبکستان د بېلابېلو سيمو د حاکمانو لړليک دی. **حاکم** () — د  اوزبکستان هېواد ځايي مشر ته ویل کېږی دا افغانستان د والی په رقم حسابل کېږی.  د 1991 کال  دویمه نیمایي  کې، د اجرایي کمیټو د انحلال او د سیمه ییزو ادارو له رئیسانو سره په نوم ليکنې د معرفي وروسته د  ازبکستان د حاکمانو بېلگې لیست.

دا لست بشپړ ندی
## [[تاشکند]] ښار
* رحمانبېک عثمانف ()

## [[قره قالپکستان]]
* بهادر ینگېبایف ()

## [[د اندېجان سیمه]]
* عبدالرحمانوف, شهرت بیک کوشاکبایف ()

## [[د بخارا سیمه]]
* حسنوف, محی الدین توردېویچ ()

## [[د ژیزاک سیمه]]
* اسماعیلوف, صیف الدین عمرویچ ()

## [[د کاشکادارین سیمه]]
* روزیف ظفر شریفویچ ()

## [[د نوایی سیمه]]
* بوزوروف, خیرالله حیات بایویچ ()

## [[د نمنگان سیمه]]
*  ()

## [[د سمرقند سیمه ]]
* ظاهر میرزایف ()

## [[د سرخاندارین سیمه]]
* ماما رحیمف تاج مراد نور مرادویچ ()

## [[د سیردارین سیمه]]
*  ()

## [[د تاشکند سیمه]]
* صادق عبداللایف ()

## [[د فرغاني سیمه]]
* غنی‌یف شهرت مادامینویچ ()

## [[خوارزم سیمه]]
* باباجانف پولاد زراقوېچ ()

## همدارنگه وگورئ

## یادښتونه

## ادب

## سرچینې
* د اوزبکستان د ولایتونو  (د سیمو مشران یا والیان) حاکمان
د سيستماتيک التهابي غبرگون ساينډروم

**د سيستماتيک التهابي غبرگون ساينډروم** (په انگرېزي: Systemic inflammatory response syndrome ) يو التهابي حالت دی چې ډېر کله د انتاني ناروغيو په وخت کې د بدن د معافيتي نظام د ځوابي عمل په توگه رامېنځ ته کېدلای شي، خو ضرور نه دی چې دا چاره هر وخت رامېنځ ته شي. دا حالت سېپسېز يا د وينې زهرجنېدلو سره اړيکه لري. سېپسېز يو داسې حالت دی چې ناروغ پکې د سيستماتيک التهابي غبرگون ساينډروم شرطونه په کې پوره وي او د ناروغ په بدن کې يوه انتاني ناروغي پېژندل شوې وي.

د سيستماتيک التهابي غبرگون ساينډروم د انتاني يا غيرانتاني بې نظميو په وړاندې د بدن ځوابي عمل دی. که څه هم چې د تعريف له مخې دا يو التهابي ځوابي عمل په توگه پېژندل شوی، خو په دې حالت کې د التهاب ضد او د التهاب رامنځ ته کېدو دواړه اجزاوې شته دي.

## پېژندنه
د سيستماتيک التهابي غبرگون ساينډروم يو جدي طبي حالت دی چې سيستماتيک التهاب، د اورگان بې نظمي، او اورگان عدم کفايه سره تړلي حالتونه رامېنځ ته کوي. دا د سايټوکينو د راخوشې کېدنې يو څېرمه ټولگه ده چې د بېلابېلو سايټوکينو د غيرنورمال تنظيم په توگه رامېنځ ته کېږي. سېرس (SIRS) د سېپسېز سره هم نژدې تړلی حالت دی چې ناروغان په کې د سېرس شرطونه پوره لري او همداراز د يو انتان تثبيت په کې شوی او يا هم شک يې موجود وي.

## اخځونه
پبلو اېسکوبار

**پبلو اسکوبار** (Pablo Emilio Escobar Gaviria)  د کولمبیا د نشه یي توکو یو ستر سوداگر و چې د ریونجرو سیمه کې په (1 ديسمبر، 1949) کې زیږیدلی او د کولمبو په میډلین کې په (2 ديسمبر 1993)، کې مړ شوی دی. 
پابلو په نړۍ کې د نشیي توگو مشهور او سخت خطرناک تاجر بلل کیږي، هغه د خپل تجارت په موده کې خورا زیات قتلونه کړي او د خپل کاروبار په لاره کې یې چې هرڅوک خنډ لیدلی هغه یې وژلی دی، د بيلگي په توگه د کولمبو ولسمشري ته دری کاندیدان یې وژلي دي، د کولمبو مرستيال ولسمشر یې وژلی دی، په کولمبو کې یې 200 قاضیان وژلي دي، تر 1000 یې زیات د پولیسو مشران وژلي او گڼ شمیر خبریالان او ژورنالیستان یې هم وژلي دي.
پابلو پخپل وخت کې د نړۍ اووم نمبر شتمن شمیرل شوی و، د ده د مافیا ډلې اونیزه گټه 420 ملیونه ډالر وه، د نړۍ مختلفو برخو ته 80% کې نشیي توکې د ده ډلې رسول. یواځې د امریکا متحده ایالاتو ته به یې هره ورځ 15 ټنه نشيي توکې پټ تیرول. د ده د شتمنیو په اړه ځیني داسې کیسې هم شته چې بیخي خرافاتي ښکاري.
## پابلو او امریکايي استخبارات
خبره مې د پابلو په انځور رانښلولې وه، ځکه د انځور موقعیت خورا مهم دی، او دا چې دا انځور د امریکا متحده ایالاتو په تاریخ کې د امریکایانو د پوزي ستر عار او دروند پېغور بلل کیږي ځکه د امریکا د هغه وخت حکومت پابلو د نړۍ ستر مجرم اعلان کړ او عدالت ته د حاضرولو امر یې وکړ، خو په کال 1980م کې د امریکا له دې اعلان سره سم پابلو د نر غوندې واشنگټن ته ولاړ او د سپینې ماڼۍ مخته یې دا انځور وايست، له هغه وروسته خپل هیواد کولمبو ته ولاړ او په ورځپاڼو کې یې دا انځور خپور کړ. نو ځکه دا انځور د امریکا په تاریخ کې د امریکایانو له پاره پېغور گرځيدلي دی.

## دا هم وګورئ
## سرچينې
غاښونه

370px|بټنوک|غاښونه د انسان
غاښ یو سپین او کلک جوړښت دی. چې په انسان او ټولو هډوکي لرونکي ځناورو کې شتون لري. چې د دې گته دا ده هر شي چې مونږ خورو هغه  پري میده کولۍ شو.ځیني ځناوران د غاښ څخه د ښکار لپاره گټه پورته کوي.د غاښ جوړښت او جنس د هډوکي څخه ندۍ د غاښ جوړښت د څو ډوله لایو څخه جوړ دي چي اکودرم ورته وایي.

## څو رقمه غاښونه شته په عمر ارخیزي نه؟
غاښونه د عمر په اساس دوه رقمه دي :
370px|بټنوک|د شارک غاښونه هر 14 ورځی راخیجي
1ـ 
*عمري او دايمي : دا غاښونه انۍان اورته یو ښه تمثال دي ږلکه چي گورو انسان غاښونه وختی چي بالغ ښی نور نه راخيجي او تر مرگه پوري اوسره اي. او دۍي هم کيگي چي غاښونې مات او چینجن شي ولي برته نراخیجي
*2- هرکله بیرته راځیجي:دا ډول غاښونه تر پاي د عمره پوري بیرته د یو مده پوري راخيجي د دي یو ښه تمثال دShark:(ستاسو دي لغته ته یو ښه پشتو نوم کیگدي)دۍ چی هر دو اوني یا 14 ورځي چي تیري شي بیرته راخیجي.
## د انسان غاښو جورښت
داورکي توب غاشونه  (Deciduous Teeth)درس 20 داني دي چي په هر ژامه کي 10 غاښه اي.وخت چی پري تير شي 32غاښه چي عمري اودايمی Permanent Teeth ډي د هغي ځآي نیسي په هره ژامه کي16 غاښه.

## دغاښو شکل
370px|بټنوک|دغاښو شکل په انسان خوله کي
*مخکیني غاښونه چي 4 داني پاس او 4 داني لاندي شتون لري او ټول8غاښه کیگي.
* په مخکینو 4 غاشوته گاوندي کي په هره ارخ کي یو غاښ شته چی کاري د غوښه  پري کول دۍ.
* هره ارخ کي 2 غاښه شته  چي ټول 8  عاښه کیگي  چي فقط یوه ریښه لري
*په هره ارخ کي  3 د پاي او آخری غاښونو دی  ټول 12 غاښه کیگي

## اریکي لرونکي
*د انسان اناتومي
## د غاښونو ساتنه
د یو راپور له مخې په نړۍ کې په هرو ۳ کسانو کې یو کس هم خپل غاښونه په پوره ډول نه پاکوي او که صفا یې هم کړي، د پاکولو په طریقه یې سم نه پوهېږي.
# لومړی: د غاښونو مینځلو بورس (برش) باید ضرور  تر ۳ میاشتو زیات ونه کارول شي، د دې تر څنګ د غاښونو درې واړه طرفونه باید پاک شي، ځکه دا ډول صفایي له غاښونو ټول د خوراک پاتې شوې ذرې له منځه وړي.
# دويم: د غاښونو کریم او برش باید د ۴۵ سانټي‌ګرېډ درجو په حرارت کې کېښودل شي.
# درېيم: تر لس دقیقې زیات ژاولې ژوول هم د انسان غاښونو ته تاوان اړوي، ځکه د زیات وخت لپاره د ژاولو له ژوولو سره د ژاولو وړې ذرې په غاښونو کې پاتې کېږي او بله دا چې د ژاوولو د زیاتو ژولو سره د معدې تېزاب هسې په حرکت راځي، دغه تېزاب د شیانو په هضم کې ډېره مرسته کوي.
# څلورم: نيمه کاچوغه د وړو سوډا په اوبو کې خيشته کړئ، یو محلول ترې جوړ کړئ او بیا غاښونه په پاک کړئ.
زیات خلک خپل غاښونه سهار صفا کوي، خو د دې تر څنګ باید غاښونه تر خوراک وروسته او په تېره بيا د خوږو خوړو تر خوراک وروسته ضرور پاک کړئ؛ ځکه هم به مو خپل غاښونه له چينجنېدو ساتلي وي، هم به صفا وي.
اړینه ده چې غاښونه په ۲۴ ساعتونو کې درې وارې پاک کړای شي، د خولې د بدبوي د مخنيوي لپاره باید د ژبې او تالو د پاکولو بشپړ خیال وساتل شي.
شغناني ژبه

**شغناني** یا **شغني** ژبه یوه له ختیځو ایراني ژبو څخه ده چې نن ورځ د آمو سیند په دواړو غاړو کې عام ده، په ځانګړې توګه د افغانستان د بدخشان ولایت په شغنان ولسوالۍ او د بدخشان تاجکستان ولایت د خاروغ په خودمختاره ښار، راشت قلعه، روښان او مرغاب کې عام دی. د ژبپوهانو ګوره شغني ژبه د پامیر په ژبو کې شامله ده.شغناني ژبه په سیریلیک، فارسي + پښتو او لاتیني تورو لیکل کیړی او په سیریلیک او فارسی + پښتو رسم الخط کې د شغني لیکل ډیر عام دي.شغني ژبه چې د افغانستان په بدخشان ولایت او تاجیکستان په بدخشان ولایت کې ډېره عامه ده،له دري فارسي ژبې څخه يې ډېر اثر ترلاسه کړی دی او له دري فارسي سره ډېر نږدې دی خو د شغني ژبې ځینې کلمې د پښتو ژبې له کلمو سره ورته والی لري.د تاجکی فارسي ژبې تر اغېزې سربېره د روسي کلمو هم اغېزمن شوی دی.https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86_%D8%B4%D8%BA%D9%86%D8%A7%D9%86%DB%8C

## شغني ابېڅي
**شغني ابېڅې**، لکه د پارسي او د اردو ژبې د ابېڅو په شان د عربي ژبې نه اشتقاق شوې ابېڅې دي چې د هغو غږونو او ځليزو ښکارندويي وکړي کوم چې يوازې په شغني ژبه کې دي او په عربي ژبه کې نه موندل کېږي. دا هغه ابېڅې دي چې د ځينو تورو، ټکو او يا نښو په ځانگړي کېدو سره د څانگړو غږونو لپاره کارېږي.

په شغني ابېڅو کې د عربي ژبې ۲۸ پور شوي توري او د پارسي ژبې ۴ پور شوي توري (چ ,پ, ژ او گ) شامل دي او د پشتو ژبې ۶ پور شوي توري (ځ، ځ، ږ، ښ، ې، ئ) پاتې ۴ توري د شغنی ابېڅو خپل ځانگړي توري دي.https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%A8%D8%A7%DB%8C_%D8%B4%D8%BA%D9%86%D8%A7%D9%86%DB%8C

## سرچينې
کینډۍ:بې پرېتوب ارزونه

|د دې لیکنې د خبرو اترو مخ]] کېدای شي د دې نومونې په اړه د بېلابېلو نظرونو څخه برخمن وي.
| date  = }
| cat   = Articles needing POV-check
}}


وېشنيزه:د لیکنو د پیغامونو کينډۍ
د ودانیو جوړښت کې د پام وړ ټکي:

**د ودانیو جوړښت کې د پام وړ ټکي** د انجینیرۍ په اصولو که چېرې څوک کابل کې کور، اپارټمېنټ، او نورې ودانۍ جوړوي نو باید پام وکړي چې ددې جوړښتونو موقیعیت او اړخونه د شمال و جنوب پر لور اوسي. یانی مرستیال (کومکي) کوټی د شمال پر لور او بنسټیزې (اساسي) کوټی د جنوب پر لور جوړې کړای شي. په بل عبارت د ودانۍ او کوټور اوږدوالی (طول) باید له خیتځه د لویدیځ پر لور وغځول شي، ځکه چې د ودانۍ او کوټو داخلي برخه د لمر له اغیزمنو وړانگو څخه په اعظمي ډول گټه پورته کړای شي!
د لمر وړانگې چې ځمکې ته را رسېږي؛ یواځې درې وړانگې یې په ودانیو کې ډېرې گټورې دي:  
۱- نوري (رڼایي) وړانگه چې د رنگونو او اجسامو د لیدلو او تشخیص لپاره کارول کېږي.
۲- ماروای بنفش وړانگې چې د مکروبونو له منځه وړلو لپاره کارول کېږي. 
۳- مادون قرمز وړانگې چې د ودانیو او کوټو د گرمولو لپاره کارول کېږي.
د پورته ټکو په پام کې نیولو سره باید د ودانیو او کوټو دروازی او کړکۍ په داسې ډول او کچه جوړې کړای شي چې له یوه اړخه د لمر له انرژۍ په اغیزمنه توگه گټه واخېستل شي او له بل اړخه په اوړي کې د ودانیو او کوټو له حده ډېر گرمېدل د لمر د زیانمنو وړانگو په وسیله او په مختلفو فصلونو کې د رڼایۍ د تنظیم په ښه توگه سمبال کړای شي.
## تړالې لیکنې
ودانۍ
انجینیري
## سرچینې

وېشنیزه:انجینیري
وېشنیزه:ودانۍ
وېشنیزه:جوړښتونه
وېشنیزه:انجینیري
د کانکریټو د اړینو وچو موادو محاسبه او برآورد

**د کانکریټو د اړینو وچو مواد محاسبه او برآورد.** 
ژوندی مثال : د یو متر مکعب کانکریټو چې مارک یې 250 دي د اړینو او لازمو وچو موادو (سمنټ ، ریگ ، جغل) مقدار په لاس راوړی :
حل : د یوه متر مکعب کانکریټو د جوړولو د پاره باید یو نیم چند وچ مواد ولرو یا په بله معنې سره 50 سلنه (فیصده) اضافه وچ موادو ته اړتیا ده ، اوس راځو یو مترمکعب ضرب د 1.5 کوو :
متر معکب ضرب د 1.5 مساوي کیږي په 1.5 متر مکعب
په 250 مارک کې د سمنټو ، ریگ او جغل اندازې مساوي دي له (M250:1:1:2) :
1 برخه سمنټ ، 1 برخه ریگ او 2 برخې جغل 
اوس راځو ټولې برخې یا نسبتونه سره جمع کوو = 1+1+2= 4
اوس راځو یونیم یا 1.5 د سمنټو ، ریگ او جغل د نسبتونو په جمع سره چې 4 شوه تقسیموو یې .
1.5 تقسیم پر 4 باندې ، مساوي کیږي په 0.375 باندې
اوس دغه قیمت 0.375 د هرو وچو مواد په برخو کې ضربوو نو د هماغه موادو اندازه په مترمکعب سره راکوي .
اول : د سمنټو اندازه :
سمنټ = (1 برخه سمنټ ) ضرب د (0.375) دا مساوي کیږي په 0.375 مترمکعب سمنټو سره .
په کتابونو کې وایي چې د یو مترمکعب سمنټو وزن 1200 کیلوگرامه کیږي یا 24 کڅوړې 50 کیلوگرامه
(په ځینوکتابونو کې بیا د یو متر مکعب سمنټو وزن 1440 کیلوگرامه ښودل شودی دی)
اوس راځو دغه قیمت (0.375) په 24 کې ضربوو چې څو کڅوړې یا بوجی سمنټ کیږي .
(0.375) ضرب د 24 مساوي کیږي په 9 کڅوړو سمنټو سره ، یا 450 کیلوگرامه سمنټو سره .
که چیرې د سمنټو کثافت 1440 کیلوگرامه په پام کې ونیسو نو پدې صورت کې د سمنټو مقدار 540 کیلوگرامه یا تقریبا 11 کڅوړې سمنت راځي.
دوهم : د ریگ اندازه په متر مکعب سره :
ریگ = (1 برخه ریگ ) ضرب د (0.375) دا مساوي کیږي په 0.375 مترمکعب ریگ سره .
دریم : د جغل اندازه په مترمکعب سره :
جغل = (2 برخه ریگ ) ضرب د (0.375) دا مساوي کیږي په 0.75 مترمکعب جغل سره .
څلورم : د اوبو اندازه :
د ورکړل شوی مارک له مخې د اوبو اندازه باید د سمنټو د مقدار 62 فیصده وي .
د اوبو مقدار = 450 ضرب د 0.62 مساوي کیږي په 280 لیتره اوبه یا 14 بوشکې 20 لیتره اوبه
آخري ځواب داده چې د یو مترمکعب کانکریټو د پاره چې مارک یې 250 وي دغه مواد ضروري او اړین دي .
سمنټ = 450 کیلوگرامه یا 9 کڅوړې
ریگ = 0.375 مترمکعب
جغل = 0.75 متر مکعب
اوبه = 280 لیتره یا 14 بوشکې 20 لیتره

د یادونې وړ ده د کانکریټو مارک په ښه شکل سره د میکس ډیزاین له لارې ترلاسه کیدای شي ، لدې کړنلارې څخه کیدای شي د برآورد په برخه کې گټه واخلی. د ښه وضاحت د پاره مخکني پوست ته مراجعه وکړی
## تړلې لیکنې
#ودانۍ
#د پوړیو سیخ بندي
پېکسل

د **پیکسیل** کلمه د یوه تصویر د عنصر معنا ورکوي ، ټول دیجیتلی انځورونه د پیکسیلونو څخه جوړ شویدي . 
پیکسیل ډیر کوچني واحدونه دي چې معمولا گرد او مربع شکل لري او په دوه بعدي یا دوه اړخیز شکل سره اندازه کیږي. یعنې که په ساده ژبه سره وویل شي هر انځور د کوچنیو گردو یا چارکنجه واحدونو څخه تشکیلیږي. 
هر څومره چې په یوه انځور کې د پیکسیلونو شمیر زیاتیږي په هماغه اندازه سره انځور روښانه تشکیلیږي.

## ژوندی مثال:

په خپل کمیپوټر یا آیفون کې مو یو عکس را خلاص کړی او بیا دغه عکس ښه غټ (Zoom) کړی وروسته له غټولو څخه به نوموړی عکس په کوچنیو مربعي یا گردو شکلونو سره پارچه پارچه ووینی چې همدغه کوچنی شکلونه د پیکسیل څخه عبارت دي، هر څومره چې په یوه سانتي متر مربع یا په بل واحد ساحه یا مساحت کې دغه گرد سطحي شکلونه یا مربع گانې ډیرې وي په هماغه اندازه سره تصویر روښانه وي چې د دغه پیکسیلونو ډیروالی او لږوالی د کمرې په ماډل او کیفیت پورې اړه لري یعنې هر څومره چې د کمرې د پیکسیلونو تعداد زیاتیږي په هماغه اندازه سره نوموړې کمره د ښه انځور اخیستلو وړتیا لري.

## ریزولیشن (Resolution) څه ته وایي ؟

په یوه انځور کې د پیکسیلونو شمیر ته ریزولیشن وايي چې ځینې خلک د بیټ (bit) اصطلاح هم ورته کاروي.

## ژوندی مثال:
بټنوک|198x198px|Pixel art
مثلا د یوه کمپیوټر د مانیټور د سکرین ریزولیشن 1280 په 1024 کې دی، ددې معنا داده چې د یوه طرف نه بل طرف ته په هر قطارکې 1280 پیکسیلونه شتون لري او له پورته څخه کښته خواته 1024 پیکسیلونه په هر قطار کې شتون لري، که مو پام کړی وي هر څومره چې د سکرین د ریزولیشن اندازه کموو په هماغه اندازه سره سکرین خیره او غیر شفاف معلومیږی او برعکس، څرنگه چې دغه پیکسیلونه لکه د ضرب زباني خانې لري نو کله چې یو طرف په بل طرف کې ضرب شي نو د ټولو پیکسیلونو شمیر په لاس راځي اوس که 1280 په 1024 کې ضرب شي نو 1310720 پیکسیلونه یا 1.31 میگا پیکسل لاسته راځي. 
د پیکسیلونو د اندازه کولو د پاره یو انچ مربع یا یو سانتي متربع سطح ټاکل شوې ده او د هغه له مخې بیا د پیکسیل مقدار ټاکل کیږي. 
د مثال په ډول سره د یوه ښه کیفیت لرونکي پرنټ د پاره اړینه ده تر څو لږ تر لږه 240 پکسیل په هر یوه انچ بعد یا اړخ کې ولرو یعنې په یوه انچ مربع ساحه کې باید 57600 پیکسیل شتون ولري. 
هغه کمرې چې شفافیت یې 7 میگا پیکسیله دی په دواړو اړخونو کې د پیکسیلونو شمیر (3072 X 2304 =7077888 ) ته رسیږي یعنې 7 میگا پیکسیل لاسته راځي. 
## بل مثال:

یو انځور چې په یوه کمره باندې اخیستل شوی دي د تصویر په اوږدوالی باندې د پیکسیلونو شمیر 4000 او په لوړوالی باندې یې د پیکسیلونو شمیر 3000 ته ررسیږي ، د نوموړې کمرې د ریزولیشن مقدار څو پیکسیله ده پیدا یې کړی . 
## حل :
په ډیر آسانه ډول سره 3000 په 4000 کې ضربوو او 1200000 یا دوولس میلیونه پیکسیله یا 12 میگا پیکسیله لاسته راځي پس معلومه شوه چې د کمرې ریزولیشن 12 میگا پیکسیله ده .

## آخري پایله :
هر پیکسیل یو کرد یا مربع ډیر کوچنی دوه اړخیر شکل دي چې له مجموعې یا یو ځای والی څخه یې انځور یا عکس لاسته راځي یعنې یو عکس د ډیرو پیکسیلونو د یوځای کیدو مجموعه ده.

## تړلې لیکنې
کامره
ډېجېټل کامره
کېنن کامره
نیکان کامره
د پوړیو سیخ بندي

**د زینې سیخبندي** (Stair Reinforcement) څرنگه چې پوهیږي په ودانیو کې د زینې شتون یوه اړتیا ده او په ټولو برخو کې تر ټولو مغلق او پیچیده کار د زینې په سمه توگه سره تطبیق او پلي کیدل دي شاید تاسو ډیره ځایه په ناسمه توگه سره د زینې د تطبق او جوړیده شاهدان اوسیدلی یاست، پدې معنی سره چې یا یې په سیخبندی کې ستونزې موجودې وي او اشتباه سیخبندي یې سرته رسیدلې وی او یاهم د زینو د پټو پلنوالی په یوه اندازه سره نه وي او یاهم لوړوالی یې کم او زیات وي.

## د زینې د ښه جوړیدو او سمې سیخبندي په اړوند څو ټکي له تاسو سره شریکوو:

# پام مو وي چې زینه هم لکه د یوه فکس سلب په شکل سره عمل کوي او له هغه سره هیڅ توپیر نلري پدې معنا سره چې د زینې په منځنی برخه کې مثبت مومنټ او په اتکاوو یا څنډو کې منفي مومنټ تولیدیږي.
# د پورته اول بند پر آساس دا ثابته شوه چې د زینې په منځنی برخه په لاندې برخه کې باید اصلي یعني طولي سیخان وکارول شي او په څنډو خواوو یا اتکاوو کې باید د منفي مومنټ د مخنیوي د پاره په پورته برخه کې سیخان و کارول شي. 
# د زینې د اتکاوو سره نږدې باید هر وخت زینه دوه جاله ولري چې لومړی جال یې د مثبت مومنټ د سیخانو څخه په لاندینی برخه کې او دوهم جال یې په پورتنی برخه کې د منفي مومنټ له امله باید ورکړل شي. 
# د زینې چوک باید هر وخت دوه جاله (پورتنی او لاندین) ولري
# د زینې په عرض یا پلنوالي باندې باید غټ قطر سیخ و نه کارول شي ځکه پدې اړخ باندې مومنټ شتون نلري نو ځکه باید د کوچنی سلنې سیخانو څخه باید گټه واخیستل شي. 
# د منفي سیخانو طول د اتکاوو څخه منځنی خواته باید د زینې د اوږدوالي څلورمې برخې ته ورسیږي. 
#د کانکریټ ریزی پر مهال کیدای شي د زینې پټې هم جوړې کړل شي مگر د کار د آسانتیا په خاطر کیدای شي یواځې د زینې سلب کانکریټ ریزي کړل شي او پټې وروسته جوړې کړل شي. 
# کیدای شي یوه زینه چوک سره نږي هم عرضي گاډر ولري او یا هم هیڅ شتون ونلري چې دا د ودانی په نقشه پورې اړه لري
# په لومړی قدم کې کیدای شي د زینه د سلب ضخامت د 40 ملي متر څخه تر 50 ملي متر په هر متر اوږدوالی د زینې کې په پام کې ونیسی. 
# د زینې پټې سیخبندی ته اړتیا نلري مگر ځینې کودونه د هغه د پاره هم سیخان پیشنهاد کوي. 
## تړلې لیکنې
ودانۍ
د کانکریټو د اړینو وچو موادو محاسبه او برآورد
## سرچینه
# فېس بوک کې د "فېسبوک او انجینیرۍ" علمي پاڼه
د څاه هایډرولیک

**د څاه هایډرولیک:** 
تغذیه (Recharge)
تغذیه یا (Recharge) د څآه د اوبو د تمویل کوونکو منابعو څخه عبارت ده چې دغه منابع کیدای شی
د باران اوبه وي د په ځمکه کې د نفوذ څخه وروسته د ځمکنیو یا زیرزمیني اوبو د زیاتیدو سبب گرځي. 
د سیند اوبه وي چې د څاه سره نژدې جریان لري او د څآه ځمکنی یا زیرزمیني اوبه تامینوي 
کوم ځمکنی درز یا شکست وي چې ځمکنی اوبه د لرې واټن څخه څاه ته انتقالوي 
یا نورې د اوبو منابع
## اوبه ایستنه (Discharge)
د اوبو ایستنه یا (Discharge) د اوبو هغه مقدار ته ویل کیږي چې د څاه څخه خارج یا ایستل کیږي . 
د اوبو دیسچارج (Discharge) د ځمکې لاندې (تحت الارضی) اوبو د اوبه لرونکې طبقې په مقدار پورې نیغه او مستقیمه اړیکه لري . په هره اندازه چې د تمویل کوونکې یا اوبه لرونکې طبقې آبدهي یا اوبه ورکونه قوي وي په هماغه اندازه سره د څآه خروجی جریان یا (Discharge) قوي وي . 
## د څاه کانکریټي صوفه (Apron)
کانکریټي صوفه یا (Apron) د څاه چارچاپیره د هغه کانکریټي ساختمان څخه عبارت ده چې وروسته د څاه د داخلي ساختمان د بشپړیدو څخه جوړیږي چې دنده یې د څآه داخل ته د چټلو او استعمال شوو اوبو د ننوتو څخه مخنیوی ده .
## اپرون یا صوفه د دریو برخو درلودونکې وي:
1- د اوبو ایستلو ویاله (Drainage Channel)
2- همواره یا د کناستلو ساحه (Platform)
3- د اوبو حذبولو کوچنی څاه (Soak Pit)
## پایپ (Pipe)
عبارت د هغه استوانه یي منځ خالي فلزي یا پلاستیکي ساختمان څخه دی چې کوچني سوري یعنې فلتر نلري او دغه پایپونه په مختلفو نومونو سره یاديږي چې ډیر معمول او د گټې اخیستنې پایپ یې چې په بازارونو کې موندل کیږي د (PVC) یا پولي وینایل کلورایډ په نوم سره یادیږي.
د څاه د اوبو د سطحې اندازه (Water Level Measurement)
عبارت د څاه د اوبو د سطحې د اندازه کولو څخه ده چې یو پایپ د څاه په ځنډه کې د اوبو د اندازه کولو او کنټرول د پاره ځای پرځای کیږي او د فیتې پواسطه سره اندازه کیږي.

## تړلې لیکنې
څاه
اوبه
د سړک غاړې ونې

**د سړک غاړې ونې** له هغو ونو عبارت دي چې د سرک په دواړو غاړو او مځننی برخه کې بې ثمره شنې ونې او گلان کرل له یوې خوا د سرکونو د ښکلا سبب گرځي همدارنگه له بلې خوا د ورځې له خوا په سرک باندې سیوری کوي او د شپې لخوا د مقابل لوري د موټرو د چراغونو رڼا کموي او مقابل لوري موټر چلوونکي ته مزاحمت نه کوي او د هغه سترگې نه اخلې چې په نتیجه کې د سرک څخه د موټر د کیږیدو او چپه کیدو یا ټکر څخه مخنیوی کوي. 
## د سرک په دواړو غاړو او منځنی برخو کې ونې د لاندې موخو او هدافو د پاره ايښودل کیږي :
1- په سرک باندې سیوری کوي 
2- د سرک د ښکلا سبب گرځي
3- د شپې لخوا مقابل لوري د موټر چراغونه مزاحمت نکوي یا کموالی پکې راځي
4- د خاورو او گرد څخه مخنیوی کوي 
5- د باد پواسطه سره د خاورو او ریگ څخه مخنیوي کوي 
6- د ښار دورنما ته ښایست ورکوي
7- د ونو له لرگیو څخه گټه اخیستل کیږي 
8- د موټرو د غږ د امواجو د انعکاس او راتلو څخه مخنیوی کوي 
9- د موټرو دود او گازات تصفیه کوي 
څه ډول ونې باید د سرک په غاړو کيښودل شي ؟
## د سرک د غاړو د ونو انتخاب او ټاکنه په لاندې عواملو پورې اړه لري
1- د خاورې نوعیت
2- د اوبه کولو شرایط
3- موقعیت او ځای
4- اقلیمي شرایط 
## انتخاب شوې ونې باید څه ډول صفات ولري ؟
1- داسې ونې باید وي چې ډیر سیوری کوي
2- بې ثمره یا بې میوې لرونکې ونې وي 
3- په آساني سره کرل یا ايښودل کیږي 
4- په لږ وخت کې ډیرې غټې او لویې شي
5- ونې د شاخ بری ، ترتیب او تنظیم قابلیت ولري
6- داسې ونې وي چې عمر یې زیاد وي 
7- داسې ونې وي چې تل شنې وي 
8- داسې ونې وي چې له لرگي څخه یې گټه اخیستل کیږي 
9- داسې ونې نه وی چې پرته له پاڼو او شاخونو څخه د چنار په شان ډیرې لوړیږي

## تړلې لیکنې
ونه
کرنه
ماشاء الله

**مَا شَاءَ ٱللَّٰهُ** یوه عربي کمله ده.

## نور ولولئ
*ان شاء الله
*جزاک الله
*سبحان الله
*الحمدالله
*Apotropaic
*اسلام علیکم
*Deus Vult
*Fi amanillah
*Predestination in Islam
نوي صنعتي هېوادونه

**نوي صنعتي هېوادونه ** (** ن‌.ص‌.ه. **)  هغه هېوادونه دي چې د  ټولنیز اقتصادي طبقې  له لحاظه او هم د سیاست او سیاسي علومو له لحاظه ځانته په نړۍ کې خاص ځای پیدا کړی وي.

## تاریخچه

## طبقه بندي

## د نوي صنعتي هېوادونو نوملړ

Note: Green-colored cells indicate higher value or best performance in index, while yellow-colored cells indicate the opposite.

## سرچینې

وېشنيزه:اقتصاد
وېشنيزه:سیاسي اقتصاد
وېشنيزه:ټولنیز اقتصاد
د وارداتو ونډه

د **وارداتو ونډه** - غیر تعرفوی اندازو (پولي او طبيعي) له لارې هېواد ته د ځينو مالونو د واردولو محدوديتونه دي. او هم -  په ټولیزه توگه د هیواد اقتصادي شاخص دی چې د وارداتو د ارزښت او د انفرادي او صنایعو، د توليداتو د مختلفو ډولونو څېړنه کوی.

## سرچینې
روسی ویکی پېډیا «Импортная квота»

وېشنيزه:واردات
پالمیرا

340px|بټنوک|کيڼ|د تیتار یا نندارتون انځور د لرغوني تارخ څخه
پالمیرا د سوریې هېواد په حٍمس ښار کې یو لرغونې ودانۍ دي او 210 کیلو متره د دمشق ښار نه  لرې پروت دی. د پالمیرا  ښار ولس او خلک د څو قومونه جوړ شوی دی لکه: عرب، آرامي، یهود او عمریان.
تدمر ښار په پالمیرا کې پروت دۍ. دې ښار ته د صحرا مرغلره ویل کېږي او د ټولې نرۍ مهمو وېجاړ ښار او ودانۍ هلته شتون لري.
بعل

200px|بټنوک|بعل بوت
200px|بټنوک|الیاس800 کاهنه د مینځه وري
**بعل** دیو بوت نوم دۍ چي ایل کیگی د زراعت او د حاصلاتو د دیرښ الهه و. بعل په **بین النهرین** یا په پښتو: **د سینو مینځ** په سیمه کی لومري ځل راپیدا شوۍ دۍ.د بعل نوم چي د سامي ژبي نه راغلۍ دي د **خاوند** او **څیښتن** او **مالک**  معنا لري.بعل ته د **ځمکي پاچا** اود** باران ** او **شگنم**خداي ایل کیدو.
د **بعل**نوم په انجیل کی راغلۍ دۍ.

## بعل نوم په قرآن کي
په قرآڼ کي ذکر شوۍ دۍ چي الیاس د خدای پیغمبر د بنی اسراییل نه غوښتنه کوي چي د بعل د بندگی نه لاس واخلي او خدای پاک ته مخ واري لیکن بنی اسراییل قام دا نه مني او توبه نکوی.
ستاسو د ډیرو مالوماتو لپاره دلته رجوع وکرۍ :قرآن سورت صافات، آیه ۱۲۳-۱۳۰
د یونېسکو نړیوال میراث

**د یونېسکو نړیوال میراث** په انگریزي:(World Heritage Sites) په ټول طبیعي او تاریخي او فرهنگي ځایو ته ویل کېږي چې په نړیوال یونېسکو کې نوم لیکل شوی وي  لکه: غرونه او لرغوني ودانۍ، سټوپې، ډنډونه کلیساگانې او جوماتونه ځینې ښارونه او داسې نور.300px|بټنوک|د393 لمبرځای دُلفي درمسال په یونان هېواد کې
هغه ځایونه چې په یونېسکو نړیوال میراث کې نوم لیکل شوي؛ د نړۍ ټول وگړي یې بې له دیني، سیاسي، کولتوري، ژبني او توکمیز توپیر پرته په ساتنه کې مسؤل گڼل کېږي.
**ایټالیا** لومرۍ مقام د 50 اثر درلودو سره 
او **چین** د47 اثرو سره 
او **هسپانیا** د 44 اثرو سره د نړۍ د هېوادو په سر کې راځي
## سرچینې
مير مسجدي خان

بټنوک|مير مسجدي خان
**غازي مير مسجدي خان** د افغان انگرېز د جگړو يو اتل او خپلواکي گټونکی دی.
د جنازې لمونځ

**د جنازې هغه لمونځ** ته ویل کېږي چې د یوه مسلمان د مړینې وروسته د هغه په مړي ترسره کېږي. 
## د جنازې د لمانځه حکم
د جنازی لمونځ فرض کفایی دی که چیری یو یا دوه مسلمانان وروڼه پر یو مړه د جنازی لمونځ وکړی نو د ټوله کلی والا وو ، غاړی یی خلاصیږی او که یوه یا دوو هم نه وکړی نو ټوله گنهگاره کیږی.

## د جنازی د لمانځه د ادا کولو طریقه
اول د لمانځه لپاره صفونه جوړ کړی او ودریږی که چیری خلگ ډیر وه نو دری (۳) یا پنځه (۵) یا اوه (۷) صفونه دی جوړ کړی ښه دا دی چی صفونه طاق وی د صفو د جوړولو او ترتیب څخه وروسته دی د جنازی د لمانځه کولو نیت وکړی په دی لمانځه کی څلور (۴) تکبیرونه دی پدی تکبیرو کی لاسونه نه پورته کیږی، د اول (۱) الله اکبر په ویلو سره دی د امام سره نیت وتړی د دی څخه وروسته دی سبحانک اللهم تر آخره پوری ووایی بیا دی دوهم (۲) الله اکبر د امام سره کرار (خفیه) ووایی د دوهم الله اکبر وروسته دی د لمانځه دواړه درودونه ( اللهم صل-اللهم بارک) ووایی، بیا دی درییم (۳) الله اکبر ووایی او د مړه دعا دی ووایی
## د لوی نارینه او ښځی د جنازی دُعا
اللھم اغفرلحینا ومیتنا وشاھدنا وغائبنا وصغیرنا وکبیرنا وذکرنا وانثانا اللھم من احییتہ منا فاحیہ علی الاسلام ومن توفیتہ منا فتوفہ علی الایمان ،

## د کوچنی ( نابالغه ) هلک د جنازی دعا
تر اول تکبیر وروسته دی سبحانک اللهم ووایی د دوهم تکبیر وروسته دی دواړه درودونه ووایی او تر درییم تکبیر وروسته دی دغه دعا ووایی. اللهم اجعلهُ لنا فرطًا و اجعلهُ لنا اجراً و ذخراً و جعلهُ لنا شافعًا و مُشفعًا

## د جنازی مسلی
* د جنازی د لمانځه کونکی لره د بدن پاکول د عورت پټول قبلی ته مخامخ کیدل نیت کول شرط دی. (شامی)
* نن سبا دا خبره عامه سویده چی د جنازی لمونځ خلگ د څپلیو سره کوی پدی صورت کی د دوو خبرو ضرورت دی اوله خبره دا ده چیپُر کوم ځای لمونځ کوی هغه به پاک وی دوهمه دا چی څپلۍ به پاکی وی او که چیری د څپلیو څخه بیا پښی را کاږی پر هغو باندی سر بیره دریږی نو په دی صورت کی د څپلیو پاکوالی ضروری دی ددی څخه وروسته فکر کول پکار دی که څپلۍ پاکی نه وی لمونځ نه صحیح کیږی. (بحرالرایق)
* د جنازی په لمانځه کی دوه شیان فرض دی څلور واره الله اکبر ویل قیامه یعنی په ولاړه سره لمونځ کول. (درمختار)
* د جنازی لمونځ د امام او مقتدی دواړو لپاره یو ډول دی فرق یی صرف دومره دی چه امام الله اکبرونه او سلام په لوړ اواز سره وایی او مقتدیان یی کرار وایی، پاته ټوله شیان یعنی سبحانه او درود شریف او دعا مقتدی او امام دواړه په کراره وایی. (عالمگیری)
* د جنازی لمونځ په هغه شیانو سره فاسدیږی په کومو شیانو سره چی بل لمونځ فاسدیږی. (عالمگیری)
* د جنازی په لمانځه کی د دی وجه څخه ډیر ځنډ کول چی جماعت ډیر سی مکروه دی. (شامی)

## تړلې لیکنې
لمونځ
کریمي رنگ

**کریم رنگ** د روښانو او راڼه رنگو ډلو کې ځای لري.چی د څلور رنگو گډولونه جوری گې:(سور.زنگالي.زير) او سپین رنگ .د دی رنگ نوم د اروپایی هیوادونه راځي چی د شیدو پيرووۍ يا قیماق رنگ ته ایل کیگي.
سپین رنگ چی زیر رنگ ته نږدی ایی.

وېشنيزه:رنگونه
هېکتور مالو

300px|بټنوک|هېکتور مالو
**هېکتور مالو** په فرانسي ژبه:(Hector Malot)رمانلیک دنولسومې سلیزي په  فرانس کې ژوندون کو.به20 د می 1830نیته مياشتې کې وزیږیدل شو .او په 18 د جانوري  1907 د نري نه سټرگي پټي کرۍ.
## ادبې ليکونه
* قربانې د ميني -  (trilogie) 
** عشاق -  (1859) 
** .... -  (1865) 
** ماشومان -  (1866) 
* د جاک ميني -  (1860) 
* رومن کالبري -  (1869) 
* اوښۍ -  (1869) 
* یوه ښه معامله -  (1870) 
* آغلۍ اوبرنن -  (1870) 
* دیو ټپي خاطرات -  (1872) 
* یو ملا دولسوالي نه -  (1872) 
* یوه معجزه -  (1872) 
* یو واده په دومي واکمني کې -  (1873) 
* آغلۍ دوني ښایسته ښځه -  (1873) 
* کلوتید مارتوری -  (1873) — Texte en ligne 
* یوه خاښۍ -  (1874) 
* دژوليۍت واده -  (1874) 
* د شارلوټ ماندیڼۍ -  (1874) 
* لوبغالۍ انجلۍ -  (1875) 
* دآرتور میراث -  (1875) 
* د نرۍ میلمنو کوټه -  (1875) 
* مارکیز لوسیلیر -  (1875) 
* ایدا او کارملیتا -  (1876) 
* ترز -  (1876) 
* د وادهجگرۍ -  (1877) 
* کارا -  (1878) 
* کډوال -  (1878) 
* داکتر کلود -  (1879) 
* بوهمیاد غږو دکه -  (1880) 
* کوریزاندر -  (1880) 
* یوه سپین زري ښځه -  (1881) 
* پومپون -  (1881) 
* غولول -  (1881) 
* په میلیونو طردشوی -  (1882) 
* کوچنۍ خور -  (1882) 
* پولت -  (1883) 
* ارتيا لرونکي -  (1883) 
* ماریشت -  (1884) 
* میشلین -  (1884) 
* زنگالي اینه -  (1885) 
* بوڼه صايب -  (1885) 
* باکارا -  (1886) 
* زیت -  (1886) 
* فرانسوي شیطانيگانۍ -  (1887) 
* گیزلن -  (1887) 
* وجډان -  (1888) 
* پاتي کيدل -  (1888) 
* عدالت -  (1889) 
* شتونمن واده -  (1889)
* مور -  
* آنی -  (1891) 
* همغري (رمان) -  (1892) 
* د کورڼی سره -  (1893) 
* د ځوانانو مینه.د زرو مینه -  (1894) 
* یو نوم -  (1895) 
* د زما رمانلیکونه -  (1896) 
* کف -  (1897)
د ۲۰۱۶ز لاهور ځانمرګی برید

په 27 د مارچ 2016 نۍته کې د لاهور  ښار  په گلشن اقبال په سیمه کې د یو ځان چاودنۍ د امله لگ تر لگه 72 کسان وژل شلو. د امنیتي پوځیان واي: هغه ځان وژونکۍ کس 10 کیلوگرامه منفجره مواد ځان سره درلودو. طالبانو د دی برید موخه مسیحی خلک ایلي دي.د پاکستان پولیس وای:ډیر وژل شوي ماشومان او ښځینه دي.
## سرچینه
سپين ځوږ

**سپين ځوږ** یا سپين شور د یوه سيگنل د پروسېس په نتیجه کې رامېنځته کېږي. سپين شور  یو سيگنل دی چې د ثابت قدرت او ناټاکلي تراکم سره ترسره کېږی.


```cpp
x[i] = 2 * ((rand()/((double)RAND_MAX)) — 0.5)
```

## سرچینې
روسي ویکی «Белый шум»

وېشنيزه:Stochastic processes
وېشنيزه:Noise
وېشنيزه:Time series analysis
وېشنيزه:Data compression
مېو (تورۍ)

**مېو** (غټ: **Μ**، کوچنۍ **μ**) د یوناني ابڅيو دولسم تورۍ دي. او په یوناني شمیرنو کې  ۴۰ مقدار لري. 
## سرچینې
لاما

300px|بټنوک|یو لاما د کاراخیستلو په وخت کې
 
**لاما** پوهنیز نوم:(Lama glama)د اوښ کورڼۍ نه دی.چي د هغوي سیمېز هیوادونه د جنوبي آمریکاي منطقه لکه:(اکوادور .پېرو شيلي او ...) ده.د **لاما** نه د وخته نه د یو بارکښ ځناور په توگه گته اخستل کیده په **آند**غرو او **اینکاها** خلکو په واسطه.
د یو حساب لرونکي موسسه پر خبري په تول نری کې 7 میلیونه **لاما** شته.**لاما** سره چیرته نور اورېان وي او یو سپۍ یا لېوو پري بريد وکري لاما د اوریانونه ساتنه کوې او اوریان خپل گروپ کې لاره ورکوي او هغوي نه ساتنه کوې.ځیني خلک **لاما**
نه د یو **بی کوهان اوښ** نوم اخلي.
## سرچینه

وېشنيزه:جفت سوه لرونکی ژوي
هامستر

**هامستر** یا 'موږک  چې په Cricetinae کورنۍ کې شتون لري.25 مختلفه ډولونه دي.هامستر د صبي لخا گرځي تر نور ځناوران هغوي ښکار نکې. د هامستر خاری داني او میوه ده او ځیني وقت واره او میده حشرات خوري.
'''
## سرچینه

وېشنيزه:خوله لگوونكى ژوى
علي کمال

300px|بټنوک|علي کمال (د ترکیه هیواد  لیکوال او سیاسیتوال)
**علي کمال** (په ترکي استانبولي: Ali Kemal) (۱۸۶۷، استانبول - ۱۹۲۲) لیکوال، خبریال و سیاستوال د ترکېه هیواد نه و.
علي بعد د لړمري زدکرو «مکتبی ملکیه» چي یو سیاسي پوهنځی کې خپل زده کرو ته دوام ورکوو.په 1886 عیسوي کال کې خپل پوهنځی او زده کرۍ خوشي کرئ او **پاریس** او **جینیو** ښاروته لارو او 1888 کال کي کله چي هغي پلار مر شو هغه بېیرته ترکي هیوادته بیا راغۍ
او خپل نېمگرۍ زده کري ته دوام ورکرو او د اروپایي هیواد د تقلید نه هغي خپل پوهنتون کې یو سیاسي ډله د خپل هم پوهنتوني ملگرو او آشنایانو نه جورکو.د ترکي پولیسو د هغوي سیاسي فعالیتتو ته پام شو او هغوي ونېول  او محبس کې واچولو علي کمال بعد د حبس په 1890کې حلب ښار ته تبعید یا په زور ولېگل شو
کمال په  تبعید کې حلب ښار کې، دو کتابه  په نوم‌ د **«ایکی همشیره»** (دو خورگانۍ) او **«چولده بیر سرگذشت»** (یو قیصه په صحرا کې) ولیکولو.
## سرچینه
سبحان قريشي

**محمد سبحان قريشي** له بنو، خیبر پښتونخوا يو ژونپوهاند دی او د شيدو پوهنيز پارک جوړونکی دی. قريشي د کرنې پوهنتون، پېښور کې بطور ډين او په چارلس سټرټ پوهنتون، اسټرېليا کې بطور اډجنکټ پوهاند هم کار کوي.

## زده کړې
کله چې قریشي په ۱۹۹۲ز کال د لاهور د وټرنرۍ او ژوپوهنو پوهنتون څخه فارغ شو نو د لایو سټاک ریاست کې یې وټرنر کارمند په توگه خپله لومړنۍ دنده پیل کړه چې دلته یې دندې د فارم مدیریت، وټرنرۍ څېړنې، معیار نظارت او داسې نورو کړنو ترسره کول وه. په ورته وخت کې ده د فیصل اباد کرنیز پوهنتون کې دویم ځل داخله واخېسته او په دې توگه یې له هغه ځایه یې د ژوو په بیا تولی کې خپله ماسټري او ډاکټري سندونه ترلاسه کړل. 
په ۲۰۰۵ز کال قریشي د پېښور د کرنې پوهنتون کې د پوهاندۍ علمي درجې سره پیل او د مال ساتنې او وټرنرۍ پوهنځي ریاست څوکۍ پورې ورسېد.

## کتابونه
*د شیدو غواوو پوهنه: Dairy Cattle Science (سپټمبر 2014)
 
## علمي خدمتونه
*

*

*

*

*

*

*

*

## سرچینې

وېشنيزه:پښتانه
د خوځښت په د نیوټن قوانین

کيڼ|بټنوک|311x311px
اسحق نیوټن د خوځښت په اړه درې قونین وړاندې کړي چې په لاندې ‌‌‌‌‌‌ډول دي.

لومړی قانون: 
"يو جسم به تر هغې د سکون او يا هم د حرکت په حالت کې وي ترڅو چې يې کومه بله قوه اغېزمن نکړي" یعني يو جسم به تر هغې د سکونه په حالت کې وي تر څو چې پرې غرض نه وي شوی يا هم يو متحرک جسم به تر هغې د حرکت په حالت کې وي ترڅو چې يې د درولو کوښښ نه وي شوی. 

دوېم قانون: که په يو جسم قوې واردې شي نو جسم په داسې ډول تعجيل اخلي چې په جسم د وارده قوو محصله د جسم کتلې سره مستقيم نسبت او د تعجيل سره معکوس نسبت له ځانه ښایي.

درېم قانون: د نیوټن درېم قانون موږ ته دا جوته کوي چې  هر کله موږ یو کار کوو هغه په هم هغه اندازه عکس العمل ښکاره کوي خو جهت یې مخالف وي.
لکه: که موږ یو توپ یعني بال په ځمکه وولو نو بېرته زمونږ لاسونو ته راضي ځکه زموږ عمل خپل عکس العمل ښکاره کړ خړ جهت یې مخالف وړ ځکه موږ توپ ښکته خوا ته ویشتلی وو او توپ بېرته زموږ لاسونو ته چې راتلو نو جهت یې پورته خوا ته وو
چمپانزي

**شیمپانزۍ** يوه رقم بیزوگۍ یا شادو ته ویل کیږي.کنگو سیند لکه یو دیوال دو ډوله شیمپانزۍ یوبل نه جلا او بیلتون ورکوي:
*معمولي شیمپانزۍ(په غرب او مرکز د آفریقي)
*بونوبو(د دموکراتیک کنگو هیواد په ځنگلو کې)
**شیمپانزي**لکه انسان او گوری او اورانگوتان غوندی د انسان ته نژدي څیره لري او په انسان گروپ کې ځاي لري.
شامپانزۍ 6میلیون کاله تر انسان تکامل نه د انسانانونه بيرته پاتي شوي ده او تکامل نلري.اوس مهال دا دو ډوله شیمپانزۍ د انسان گروپ کې د هغي سره خپلوان ایل کیگي.
دا دو ډوله معمولی او بونو شیمپانزۍ 1 میلیون کاله دوخته دیو بل دلې نه جلا شلو.
## د شیمپانزۍ آناتومي او فیزیولوجي
معمولی شیمپانزۍ تقریبا 1.7 متره اوږدوالۍ او تر 70 کیلوگرامه وزن لري.او ښځينه شيمپانزۍ د نر نه کوچنۍ وي.که شیمپانزۍ خپل لاسونه واز کري د هغوي د اوږوالی او قد 1.5 ځله او برابر کیگي.د شیمپانزۍ لاسونه د هغوي پهونه لوي او قط دي
**بونوبو** د شیمپانزۍ نه اورکۍ دي او هغوي نه ډنگري هم دي.ولی لاسونه او پهي اوږده دی د شیمپانزۍ نه.د ښیمپانزي ایښتیان تور دي او د لاس خپوري او مخ او دپهو کف د هغوي ایښته نلري.د **شیمپانزۍ**مغره نیمي د انسان  او سری دۍ.
شیمپانزۍ لگ ترلگه 8ـ10 کلونه پوري بالغ کیگي او عمري په ازاده توگه او ځنگلوکې تر 40 کاله رسیگي ولی که دهغوي نه انسان ساتنه وکي کیگی چي تر 60 کاله هم ژوند وکې.

## سرچینه

وېشنيزه:ځناور
وېشنيزه:ژوي
وېشنيزه:بیزوگانې
وېشنيزه:چمپانزي
شمشتو

## شمشتو
شمشتو چې د افغانستان د مهاجرينو يو کيمپ دی. د پاکستان په پيښور کې موقعيت لري چې تقريبا لس زره (10000)  کورونه لري او د حزب اسلامي افغانستان له خوا جوړ شوی دی