د بنسټیزو حجراتو په واسطه درملنه

د بنسټیزو حجراتو په واسطه درملنه (د حجراتو پیوند) د یوې ناروغۍ یا هم یو لړ شرایطو لپاره له بنسټیزو حجراتو ګټنه ده. په ۲۰۱۶ زکال کې د دغې درملنې یوازنی ډول د وینې جوړوونکو حجراتو یا د هډوکو د مغز پیوند و. دغه پیوند په معمول ډول د هډوکي له مغز څخه په کار اخیستو ترسره کېده او ځینې مهال د نامه د غوټۍ له وینې هم په کې ګټنه کېدله. په دې سربېره څېړنې روانې دي چې د اعصابو د له منځه وړونکو یو شمېر ناروغیو او د شکرې او زړه د ناروغیو په برخه کې د بنسټیزو حجراتو پر مټ له درمنلې کار واخیستل شي. 

د بنسټیزو حجراتو په واسطه درمنله وروسته له هغې د بحث وړ موضوع وګرځېده، کله چې پوهانو د نطفې د بنسټیزو حجراتو د جلا کولو  او کرلو پرمټ وکولای شول، د حجراتو سوماتیک لېږد ترسره او له هغو څخه یې د پیاوړو القایي سلولونو د جوړولو په برخه کې ګټنه وکړه. دغه بحثونه تر ډېره د جنین د سقط او د انساني ورته والي د رامنځته کېدو ته اړوند کېدل. په دې سربېره د نامه په غوټۍ کې د راغونډې وینې پر مټ درمنلې ته بازارموندنه هم بحث پارونکې وه.

## ګټه اخیستنه

### د مغزي زوال په برخه کې
د مغزي زوال په برخه کې په حیواني ماډلونو باندې د پارکینسون د ناروغۍ، سکلروز جانبي امیوتروفیک او الزایمر ناروغیو اړوند د بنسټیزو حجراتو د اغېز په اړه څېړنې ترسره شوې دي. لومړنۍ څېړنې په څوګوني سکلروز ترسره شوې چې په ۲۰۲۰ زکال کې د دویم پړاو ازمویښتي څېړنې د مصنوعي درملنې سره په پرتله د بنسټیزو حجراتو په میزانشیمل درملنه کې پام وړ لاسته راوړنې وموندلې. د ۲۰۲۱ زکال په جنوري میاشت کې FDA د پارکینسون ناروغۍ له امله د له منځه تللو مغزي حجراتو د بېرته رامنخته کولو په موخه د بنسټیزو حجراتو څخه د ګټڼې ازمویښتي درملنه تائید کړه.

سالم مغز بنسټیز مغزي حجرات لري چې د عمومي بنسټیزو حجراتو د شمېر ساتلو په موخه شتون لري او نور حجرات زېږوي. په سالمو لابراتواري حیواناتو کې د حجراتو زېږونکې حجرې په مغز کې دننه حرکت کوي او او د بوی د حس (د شامې حس) نیورونونه خوندي ساتي. د دې راپور ورکړل شوی چې په عصبي اختلال باندې د اخته بالغوموږکانو په موډلونو کې د درملو په مرسته د اندوژن حجراتو (چې تولید یې د حجرې د ننه موادو څخه کېږي) فعال کول د هغوی د مغزي خوندیتوب او د چلن د ښه کېدو لامل ګرځي.

### نخاعي او مغزي زیان
مغزي سکته یا د مغزو تروماتیک زیان د حجراتو د مړینې لامل ګرځي چې په مغزو کې د نیورونونو (عصبي حجراتو) او الیګودندروسیټ په واسطه مشخصه کېږي. د نخاع د زیانونو په برخه کې د بنسټیزو حجراتو څخه د ګټنې کلینکي او حیواني څېړنې ترسره شوې دي.

### سنډرومي کمزورتیا
په ډېر لږ مقیاس کې په ۶۰ کلونو یا له هغو زیات عمر لرونکو کسانو څېړنه ترسره شوې چې ښيي له ځوانو سالمو حجراتو ورکوونکو څخه د هغوی د وریدونو د ننه په مزانشیمي حجراتو سره درملنې د هغوی په فزیکي چلن کې د پام وړ پرمختګ رامنځته کړی. د مزانشیمي بنسټیزو حجراتو له خوا د التهاب چاپېر کول، د هغو له کمښت سره مرسته کوي او د دې لامل کېږي چې د ماتېدو اغېزې معکوسې شي. 

### زړه
د زړه په ناروغیو اخته کسانو کې هم د بنسټیزو حجراتو په واسطه د درملنې څېړنه ترسره شوې. د بودو – اکهارد ستراوئر کار د سلګونو واقعي کمیو له امله بې اعتباره وښوول شو. ګڼ شمېر کلنیکي ازموینې ښيي چې په لویانو کې د بنسټیزو حجراتو په مرسته درملنه بې ګواښه او اغېزمنه ده؛ د دغې چارې د واقعي شواهدو په موخه یوازې د څو څېړنو راپور ورکړل شوی. د بنسټیزو حجراتو د پیوند یو شمېر لومړنیو کلنیکي ازموینې ښوولې چې د هډوکي د مغز د بنسټیزو حجراتو په واسطه درملنې د زړه په فعالیت کولو کې ډېر لږ ښه توب رامنځته کوي.

د میوکارډ انفرکشن د درملنې په موخه د بنسټیزو سلولونو په مرسته درملنه کې په معمول ډول د هډوکود مغز له اتولوګ حجراتو ګټنه کېږي، خو یو شمېر نورې بالغې بنسټیزې حجرې هم شتون لري چې کېدای شي ترې ګټنه وشي، لکه له وازدې څخه ترکیبي بنسټیز حجرات. 

د ښه کېدو معمول میکانېزمونه دا دي: 

* د زړه د عضلې د حجراتو تولید
* د وینې د نوو رګونو د ودې تحریک د زړه د زیانمن شوو جوړښتونو د بیارغونې په موخه
* د ودې د فکتورونو ترشح

#### نقد( نیوکې)
په ۲۰۱۳ زکال کې د بطن په عملکرد باندې د هډوکي د مغز د بنسټیزو اوټولوګوس حجراتو څېړنې له «سلګونو» نیوکو سره مخ وې. منتقدین یې راپور ورکوي چې ښکاري له ۴۸ راپورونو څخه یوازې پنځه یې د ګټنې وړ و او نور ډېری موارد په تصادفي توګه د رد کولو په مقابل کې د منلو وړ و چې په دغو راپورونو کې هماغه یوې ازموینې هم له یو بل سره تناقض درلود. د بنسټیزو ځانګړونو او وروستیو پایلو لرونکي یوه جوړه راپورونه په ترتیب سره په دوه نشریو کې د یوې تصادفي ازموینې په توګه چې په ۵۷۸ ناروغانو ترسره شوې وه؛ د یوې لید وړ ۳۹۱ کسیزې مشاهدې په توګه نشر شول. نورو راپورونو په وګړیزو څانګو کې د منفي معیار (ناشوني توب) انحراف ته اړتیا لرله او همدارنګه یې کسري موضوعات او د NYHA منفي څانګې لرلې. په ټولیز ډول په دغو راپورونو کې د بنسټیزو حجراتو د شمېر په پرتله د وګړو شمېر زیات ښوول شوی و هغه چې د روغتونونو په لابراتوارونو کې یې د ازموینې راپور ورکړل شوی و. هغه علمي پوهنتوني څېړنه چې په ۲۰۱۲ زکال کې له راپور ورکولو پرته وتړل شوه د ۲۰۱۳ زکال په جولای میاشت کې بېرته پیل شوه. 

په ۲۰۱۴ زکال کې د بنسټیزو حجراتو په درملنې باندې یو متا انالېز (فراتحلیل) د زړه د ناروغیو لپاره د هډوکي د مغز له بنسټیزو حجراتو څخه په ګټنې د کلنیکي ازموینو په برخه کې یو لړ توپیرونه څرګند کړل چې دغو څېړنې له ګڼ شمېر اختلافاتو سربېره د اغېز د زیاتوالي څرګندويي کوله. بل متا انالېز چې د ۱۲ تصادفي ترسره شوو ازموینو د داخلي ډاټا پر بنسټ ترسره شو څرګنده کړه چې په بنسټیزو حجراتو باندې درملنې په لومړنیو وروستیو نقاطو کې د یو شمېر مواردو لکه د زړه د عملکرد په برخه کې د ښه توب په برخه کې هېڅ رول نه دی لرلی او هېڅ پام وړ ګټه نه لري. 

د TIME ازموینې چې د double-blind، placebo کنټرول شوي ازموینې له طرحې یې کار اخیست، دا پایله وښووله چې په هغو کسانو کې چې مایو کارډیل انفرکشن (myocardial infarction) یې درلود د «هډوکي د مغز د یو هستوي هجراتو تجویز د دوه کلونو په ترڅ کې د زړه د کیڼ بطن له اختلال سره مرسته نه ده کړې». په دې بنسټ BOOST-2 ازموینه چې د آلمان او ناروې په ۱۰ مرکزونو کې ترسره شوه، راپور یې ورکړ چې « له هستې لرونکو BMC ګانو څخه ګټنې په STEMI لرونکو او همدارنګه په نسبتا کم LVEF لرونکو ناروغانو کې کومه ګټه نه ده لرلې». له دې سربېره دغه ازموینه په هېڅ یو دویمي MRI سره وه نه ارزول شوه او دا پایله یې وړاندې کړه چې کرونري دننه د هډوکي د مغز د بنسټیزو حجراتو درمنله هېڅ عملي او کلنیکي ګټه نه لري. 

### د وینې د حجراتو جوړل
د انسان د خوندي ساتونکو حجراتو (immune-cell) دنده دا ده چې د انسان وجود ته اجازه ورکوي د انټي ژنونو د چټک منلو پر مهال له ځانه دفاع وکړي. خو له دې سره د بدن خوندي ساتونکی سیسټم د ناروغیو له زیږون څخه زیان منونکی دی؛ له دې امله چې دغه سیسټم د وجود د بشپړې دفاع رول پر غاړه لري زیان من کېدل یې د ټول ارګانېزم لپاره وژونکی دی. د وینې جوړونکو حجراتو ناروغۍ د پتالوژۍ په نامه تخصص تر عنوان لاندې د هماتوپتالوژۍ څانګې له مخې تشخیص او طبقه بندي کېږي. د خوندي ساتونکو حجراتو دنده دا ده چې د خارجي انټي ژنونو تشخیص کوي او د دغو خوندیتابه د ناروغیو په درملنه کې زیات چلنجونه رامنځ ته کوي. د پیوند د بریالیتوب په موخه باید د پیوند د ورکوونکي او اخیستونکي ترمنځ یو ډول والی شتون ولري.

## ټولنه او کلتور

### بازارموندنه او لګښتونه
د ۱۹۹۰ مې ز لسیزې په وروستیو او د ۲۰۰۰ مې ز لسیزې په لومړیو کې د شرکتونو او روغتونونو لومړني موج شتون درلود چې د بنسټیزو حجراتو په واسطه یې درملنه وړاندې کوله، په داسې حال کې چې روغتیايي ادعاوې یې نه شوې ثابتولی او یا یې هم قانوني تائید له ځانه سره نه درلود. په ۲۰۱۲ زکال کې د روغتونونو او شرکتو دویم موج رامنځته شو چې معمولا په مخ پر ودې هېوادونو کې و چېرې چې لږ روغتیايي نظارت شتون درلود او د بنسټیزو حجراتو په واسطه درمنله یې د توریستي موډل په توګه وړاندې کوله. لکه د لومړي موج د شرکتونو او کمپنیو په توګه دوی هم ورته کلکې ادعا وې کولې خو ثابت کېدونې نه وې دغه ادعاوې په متحده ایالاتو، مکسیکو، تایلنډ، هند او سویلي افریقا کې د یو شمېر روغتونونو له خوا وشوې. 

## سرچينې