محمد تقی عثمانی

**مفتي محمد تقي عثماني** (زېږون: ۵ اکتوبر ۱۹۴۳) یو مشهور اسلامي عالم او فقیه دی. هغه د اسلامي نړۍ له مشهورو پوهانو څخه دی. له 1980 څخه تر 1982 پورې، هغه د فدرالي شرعي محکمې قاضي او له 1982 څخه تر 2002 پورې د پاکستان د سترې محکمې د شرعي استيناف بينچ مشر و. هغه د المدارس العربیه د فدراسیون اوسنی رییس، د اسلامي فقهې نړیوالې اکاډمۍ، د جدې مرستیال او د کراچي دارالعلوم مرستیال دی. د دې تر څنګ په اتو اسلامي بانکونو کې د شرعي سلاکار په توګه کار کوي او د البلاغ جریدې مسوول مدیر هم دی.

## زېږون
مفتي محمد تقي عثماني د تحریک پاکستان فعال او د پاکستان د لوی مفتي مفتي محمد شفیع عثماني کوچنی زوی او د پاکستان د اوسني لوی مفتي مفتي محمد رفیع عثماني کشر ورور دی. نوموړی د ۱۹۴۳ کال د اکټوبر په ۵ مه د هند د اترپردیش ایالت د سهارنپور په ولسوالۍ کې د دیوبند په مشهور ښارګوټي کې زېږېدلی دی. د اردو مشهور شاعر محمد ذکي کیفي او د اردو د نامتو کتاب لیکوال *هادي عالم* محمد ولي رازي هم د مفتي محمد تقي عثماني وروڼه دي.

## زده کړې
لومړنۍ زده کړې يې د کراچۍ په مرکزي جامع جومات تهانوي جيکب لاين کې د مولانا احتشام الحق تهانوي صاحب په مدرسه اشرفيه کې تر سره کړې او بيا يې د خپل پلار  په نظارت کې د دارالعلوم کراچي له نظامي درسونو په برخه کې خپلې زده کړې بشپړې کړې چې وروسته يې له همدې ادارې څخه په فقه کې  تخصص ترلاسه کړ. وله هغه وروتسه په 1961 کې د پنجاب له پوهنتون څخه په عربي ادبیاتو کې ماسټري او د کراچۍ له پوهنتون څخه یې د وکالت ازموينه په غوره نمرو پاس کړه.

## اجازه
هغه د خپل وخت له نږدې ټولو پوهانو څخه د حدیث اجازه اخیستې ده. په دې عالمانو کې د هغه د پلار مفتي محمد شفیع عثماني سربېره مولانا ادریس کاندهلوي او محمد زکریا کاندهلوي هم شامل دي.

## تصوف او علم
هغه د حضرت مسیح الله خان جلال آبادي او مولانا ډاکټر عبدالحی عارفي تر څارنې لاندې چې د مولانا اشرف علي تهانوي له مشهورو خلیفه ګانو څخه دي، د تزکیې سفر پیل کړ. مفتي تقي عثماني د دواړو علماوو خلیفه دی او د تصوف په څلورو سلسله لکه قادریه ، سهروردیه ، نقشبندیه او چشتیه کې اجازه لري. 

## ښوونه
مفتي تقي عثماني هم د تدریس له ډګر سره تړلی دی. نوموړی د کراچۍ دارالعلوم کې صحیح بخاري ، فقه او د اقتصاد اسلامي اصول تدریس کوئ. د دې تر څنګ بېلابېل کورني او بهرني پوهنتونونه وخت په وخت د هغه لپاره ځانګړي پروګرامونه ترتيبوي او هغه ته پکې د وينا بلنه ورکوي. نوموړي څو کاله د کراچۍ په جامعه دارالعلوم کې د بخاري درس ورکړ، پخوا نوموړی يوازې د فقهي عالم په توګه پېژندل کېده خو اوس نړۍ هغه د يو غوره محدث په توګه پېژني - نوموړي ته د هغه استاد مفتي سبحان محمود د **شیخ الاسلام** لقب ورکړ.

## د اسلامي فقهي شورا غړی
په ۱۹۷۷ کال کې جنرال ضیاءالحق د اسلامي نظریاتو شورا جوړه کړه، چې د ۱۹۷۳ کال د اساسي قانون د اسلامي کولو لپاره یوه مشورتي اداره وه، چې د ۱۹۷۳ کال د اساسي قانون په رڼا کې مفتي تقي احمد عثماني د دې شورا له بنسټ اېښودونکو غړو څخه و. هغه د حدودو د نافذولو او په قران کریم کې د ذکر شویو جرمونو د سزاګانو په اړه د حدودو د حکم په چمتو کولو کې مهم رول ولوباوه. هغه د سوداګرۍ د بانکي سیسټم د پای ته رسولو لپاره یو شمېر سپارښتنې هم وکړې.

## د قاضي په توګه
مفتي محمد تقي عثماني د کراچۍ له پوهنتون څخه د وکالت د سند ترلاسه کولو وروسته د اوږدې مودې لپاره د پاکستان له قضايي نظام سره وابسته شو. هغه له 1980 څخه تر 1982 پورې د فدرالي شرعي محکمې قاضي او له 1982 څخه تر 2002 پورې د پاکستان د سترې محکمې د شرعي استيناف بنچ مشر و. هغه د شريعت د استيناف بينچ مشر قاضي او د پاکستان سرپرست قاضي القضات هم وو. هغه یو متضاد قاضي و چې څو مهمې پریکړې یې وکړې چې په دې کې د سود د غیر اسلامي اعلانولو پرېکړه خورا مشهوره ده. په ۲۰۰۲ کال کې د همدې پرېکړې له مخې جنرال (ر) پروېز مشرف له خپلې دندې ګوښه کړ.

## اسلامي بانکداري
په قرانکریم کې الله جل جلاله سود حرام بللی دی. په داسې حال کې چې د معاصر اقتصادي نظام اساس عصري بانکداري ده، چې ټول جوړښت یې په سود ولاړ دی، په اسلامي هېوادونو کې د الله تعالی د نافرمانۍ تر اغېزې پرته اقتصادي فعالیتونو ته دوام ورکول یوه دوامداره ستونزه وه. خو اوس د مفتي صاحب د زیار او کوښښ په برکت دا ستونزه دایمي حل شوې ده. مفتي صاحب د شريعت په حدودو کې داسې بانکي نظام جوړ کړی چې د اوسني عصر ټولې اقتصادي اړتياوې پوره کوي. د مفتي صاحب دغه نظام د اسلامي فقهې د اکاډمۍ له منظورۍ وروسته په ټوله نړۍ کې ډېر په چټکۍ سره نافذ دی. اوس مهال لسګونه اسلامي بانکونه د مفتي تقي عثماني صاحب په اصولو کار کوي. په کاناډا کې ډېرو اسلامي بانکونو په یو کال کې په بریالیتوب سره د کار کولو په ترڅ کې له 200٪ څخه زیاته ګټه ترلاسه کړې. مفتي پخپله د ۸ اسلامي بانکونو د مشاور په توګه کار کوي. مفتي صاحب د اسلامي مالي ادارو د محاسبې او پلټنې د ادارې مشر هم دی.

## دندې
هغه دندې دې چې نوموړي تراوسه ترسره کړي په لاندې ډول دي:

* د پاکستان د دولتي بانک د شرعي بورډ مشر.
* مرستیال، او شیخ الحدیث جامعه دارالعلوم کراچۍ.
* د بحرین د اسلامي مالي موسسو د محاسبې او تدوین سازمان د نړیوالې شرعي معیارونو شورا رییس.
* دايمي غړي او مرستيال، د فقهې اسلامي نړيوال اکاډمۍ، جده، سعودي عربستان.
* د اسلامي کنفرانس سازمان (OIC).
* مکه مکرمه، سعودی عرب کی د رکزة الاسلامی فقه اکاډمۍ غړی.
* د فقهې اسلامي نړیوالې اکاډمۍ دایمي غړی او مرستیال، جده، سعودي عربستان، (د OIC لخوا تمویل شوی).
* د اسلامي اقتصاد د مرکز رییس، پاکستان (۱۹۹۱).
* د بحرین مرکزي بانک د شرعي بورډ مشر.
* د ابوظبي اسلامي بانک د شرعي بورډ مشر

متحده عرب امارات

* د شرعي بورډ مشر، میزان بانک لمیټډ کراچۍ پاکستان.
* د بحرین د شرعیاتو بورډ نړیوال اسلامی درجه بندۍ رییس.
* د پاکستان کویت تکافل کراچی شریعه بورډ چیرمین.
* د پاکستان شریعه بورډ چیرمین پاک قطر تکافل کراچۍ.
* د شرعي بورډ مشر "JS" پانګه اچونې اسلامي فنډ، کراچۍ.
* د شرعي بورډ "JS" د اسلامي تقاعد سپما فنډ مشر.
* د شرعي بورډ چيئرمېن عارف حبيب انوسټمنټ-پاکستان انټرنېشنل اسلامک فنډ، کراچۍ.
* رییس، د ارکپتا د پانګونې فنډ، بحرین
* د اسلامي پراختیایي بانک متحده شرعي بورډ غړی، جده، سعودي عربستان.
* د شرعي بورډ غړی، لارښود مالي ګروپ،

د امریکا متحده ايالات

* د پاکستان فدرالي شریعت محکمه (۱۹۸۰ تر می ۱۹۸۲)
* چيف جسټس، د شريعت استيناف بنچ، د پاکستان ستره محکمه، (1982 نه تر مۍ 2002).
* د اسلامي اقتصاد د مرکز رییس، پاکستان (۱۹۹۱).
* د کراچۍ پوهنتون د سنډیکیټ غړی (1985-1988).
* د حکومت نړیوال اسلامي پوهنتون، اسلام آباد، د بورډ غړی، (1985-1989).
* د اسلامي اقتصاد د نړیوال انستیتیوت غړی (1985-1988).
* د اسلامي نظریاتو د شورا غړی (1977-1981).
* غړی، د باوری بورډ غړی، نړیوال اسلامی پوهنتون، اسلام آباد (2004-2007).
* غړی، د اقتصاد د اسلامی کولو کمیسیون، پاکستان، پاکستان.

## ملي او سیاسي رول

* د مفتي تقي عثماني نوم د لومړي ځل لپاره هغه وخت مخې ته راغی کله چې هغه په 1974 کې د ختم نبوت په غورځنګ کې د مولانا محمد یوسف بنوري په مشرۍ خپل رول ادا کړ. د قادیانیانو د غیر مسلم اعلانولو په دغه تحریک کې یې له مولانا سمیع الحق سره یو ځای یو سند تیار کړ چې پارلمان ته وړاندې شو.
* د سپټمبر له یوولسمې وروسته کله چې د پاکستان حکومت د پروېز مشرف د امپریالیستي انګېزو لپاره د قربانۍ د بکرې په توګه وړاندې شو، مفتي تقي عثماني په ښکاره د خپلو کالمونو او بیانونو له لارې د دې مسلې مخالفت وکړ.
* نوموړي پر افغانستان د امريکا يرغل په کلکه وغنده او دا يې د درېيمې نړۍ د هېوادونو پر حاکميت د لوېديځ امپرياليزم بريد وباله.
* هغه د ښځو د حقونو د قانون د تعدیل او د لال مسجد مسلې په اړه هم خپل نظر څرګند کړ او د حکومت په دریځ یې نیوکې وکړې.
* د پېغمبراکرم (ص) په شان کې د سپکاوي په اړه يې سخت غبرګون څرګند کړ او په تلويزيون کې يې غندنه وکړه او عامو خلکو ته يې د سپکاوي په عمل کې د ښکېلو هېوادونو د بايکاټ کولو سپارښتنه وکړه.
* نوموړي د فبرورۍ د اتلسمې تر انتخاباتو وروسته د پروېز مشرف د استعفا غوښتنه هم وکړه.
* هغه په جوماتونو کې د اجتماعي عبادت لپاره د SOPs مسوده او د کورونویرس ناروغۍ پرمهال له حکومت سره خبرو اترو کې هم مهم رول لوبولی دی.

## د احادیثو تر ټولو پراخه مجموعې تدوین
د رسول الله صلی الله علیه وسلم د ټولو احادیثو لرونکی پوهنغونډ هم له تېرو اتلسو کلونو راهیسې د ده تر څارنې لاندې تالیف شوی دی. چې څلور ټوکه يې چاپ شوي دي.

## د وفاق المدارس العربیه فدراسیون مشري
د ډاکټر عبدالرزاق اسکندر تر مړینې وروسته، د ۲۰۲۱ کال د سپټمبر په ۱۹ مه، د عربي ښوونځیو د فدراسیون مجلس شورا په متفقه توګه هغه د ولسمشر په توګه وټاکه.

## کتابونه

* د قرآن کریم اسانه ترجمه (توضیح القرآن) له تفسیرونو سره درې ټوکه بشپړ
* المدونة الجامعة
* د تقلید شرعي حیثیت
* تکملة فتح المهم
* فتوا عثماني
* فقهې مقالې
* فقه
* اخلاص او آداب
* *نړۍ ِ ده*
* نړۍ یې ولیده
* سفر ته سفر
* د اسلام او عصري زمانې د شکونو او شکونو حل
* *د حضرت معاویه او تاریخي حقایق*
* *د قرآن علوم*
* *زموږ اقتصادي نظام*
* *لمونځ په سنتو سره ولولئ*
* *د محکمې پریکړې*
* *مسیحیت څه شی دی؟*
* *په ترمذي کې درس ورکول*
* *له بایبل څخه تر قرآن* (تاسو د اظهار الحق اردو نسخه د رحمت الله کرانوي لخوا ژباړلې. . په دريو ټوکونو کې چاپ شوی دی).
* یادښتونه (خپل ژوندلیک)

## وژونکی برید
د جمعې په ورځ، د ۲۰۱۹م کال د مارچ په ۲۲مه د نوموړي پر موټر د ډزو له امله وژونکي برید وشو، چې له امله یې د موټر چلوونکی ووژل شو، خو مفتي تقي عثماني په کې خوندي پاتې شو  .

## وياړونه
مفتي محمد تقي عثماني ته د ۲۰۱۹ کال د اپریل په میاشت کې په روسیه کې د علمي خلافت په نوم ډالۍ ورکړل شوه چې د روسیې تر ټولو ستر علمي اعزاز دی. مفتي تقي عثماني د خپلو علمي خدمتونو له امله د نړۍ په بېلابېلو هېوادونو کې په بېلابېلو وياړونو او ايوارډونو ونازول شو.

په ۱۴ اګست ۲۰۱۹ د هلال امتیاز ورکولو اعلان وشو.

په 2020 کې، د پاکستان حکومت هغه ته ترټولو لوی ملکي جایزه، ستار امتیاز ورکړ.

په 2009 کې، مفتي تقي عثماني په PIA (Pakistan International Airlines) کې په ټوله نړۍ کې ترټولو زیات سفر کړی و. په دې اړه پي آئي اے دوي ته دا اسانتيا وركړې ده چې په پي آئي اے كښې د ټول عمر سفر كولو په صورت كښې د كرايې يو پر دريمه يا نيمه برخه سفر كولې شي۔

## تر ټولو اغیزمن مسلمان شخصیت
د عمان نړیوال اسلامي څیړنیز انسټیټیوټ د اسلامي څیړنو لپاره المجمع المالکي په ۲۰۲۰ او ۲۰۲۱ کلونو کې د اسلامي نړۍ تر ټولو با نفوذه شخصیت نومولی دی. چې جزیات یې په لاندې لینک کتلی شئ:

په نړۍ کې 500 ډیر نفوذ لرونکي مسلمانان

## نور وګوره

* مفتي محمود اشرف عثماني

## حوالې

## بېرونۍ تړنې

* د مفتي تقي عثماني غږیز حدیثونه 
وېشنيزه:د کراچۍ کسان
وېشنيزه:ديوبنديان
وېشنيزه:1943 زېږېدنې
وېشنيزه:Pages with unreviewed translations