د ځمکې اتموسپير

[بټنوک|220x220px| نن ورځ، ډېری ورځپاڼو، وېبپاڼو، خبري اژانسونو، تلوېزیونونو او نورو ډله ایزو رسنیو کې د [د اوبو او هوا وړاندوېینه|هوا وړاندوینې شاملې دي.]]
**هوا** یا د **ځمکې اتموسفير****مصیبت**   یا **نوده** چې په انګليسي کې ورته Weather او په اردو کې ورته موسم وايي زموږ په شاوخوا چاپېریال کې د ګازونو ټولګه بلل کیږي.

هغه هوا چې موږ تنفس کوو د نایتروجن (78٪)، اکسیجن (21٪)، ارګون (0.9٪) او کاربن ډای اکسایډ (0.03٪) په شمول د ګازونو مخلوط دی. د هوا حرکت ته باد یا باد ویل کیږي. د هوا شتون د ایروبیک ارګانیزمونو (له حیواناتو څخه نباتاتو او میکروبونو) لپاره اړین دی.

هوا په یوه ټاکلې فضا (د فضا هوا یا اتموسفیر ) او په یوه ټاکلې موده کې اغیزې، شرایط او طبیعي اغیزې دي. دا اصطلاح معمولا په لنډ وخت کې د طبیعي پیچلتیاوو د شرایطو او حالتونو فعالیت لپاره کارول کیږي (څو ساعته یا څو ورځې ). د اوږدمهاله شرایطو څرګندولو لپاره، شرایط لکه هوا او اقلیم کارول کیږي.

**هوا** د اتموسفیر یا اقلیم حالت دی چي په عمومي توګه د هغه ګرم یا سوړ، لوند یا وچ، ارام یا توپاني او روښانه یا ورېځ لرونکي حالتونه په ډاګه کوي.  په ځمکه کي ډیری د هوا ډولونه د اقلیم په ټیټه طبقه (ټراپوسفیر) کي   د سټراټوسفیر (چي د ځمکي د اتموسفیر دویم لوړ پوړ دی) لاندي رامنځ ته کیږي. هوا په عمومي توګه د ورځي تودوخه، باران او نورو شرایط موږ ته راښيي، پداسي حال کي چي اقلیم بیا د اوږدې مودې لپاره د اتموسفیر د شرایطو اوسط په ډاګه کوي.  

هوا د بادونو د فشار، تودوخې او د یو ځای او بل ځای ترمنځ د رطوبت د توپیرونو له مخي خپل حالت ته بدلون ورکوي. یاد بدلونونن د لمر د زاویې له امله په هر ځانګړي ځای کي واقع کیدای سي، کوم چي د عرض البلد سره توپیر لري. د قطبي او استوایي هوا ترمنځ د تودوخي لوی توپیر په پراخه توګه اقلیمي څرخونو ته وده ورکوي. په منځنيو عرض البلدونو کي د هوا سیسټمونه لکه د استوایي سیمو څخه بهر توپان د جیټ جریان د بې ثباتۍ له امله رامینځته کیږي. د ځمکې په کچه د تودوخي درجه په عمومي توګه ±40 وي. یعني د سانتي ګراد درجو پر بنسټ د (−۴۰) فارنهایټ څخه تر ۱۰۴ پورې°F) په کال کي واقع کیږي. معلومات ښیي چي د زرګونو کلونو راهیسي د ځمکي په مدار کي پرله پسې بدلونونه کولای سي ترڅو د ځمکي لخوا ترلاسه سوي د لمریزي انرژۍ اندازه او ویش اغیزمن کړي. 

پر ځمکه سربېره لوړي سیمي د ټیټو ارتفاعاتو په پرتله زیاتي سړې وي، دا ځکه چي ډیری اتموسفیري تودوخي د ځمکي له سطحي سره د اړیکي له امله وي. په معاصره نړۍ کي د هوا وړاندوینه د ساینس او ټیکنالوژۍ په مټ کیږي، چي د راتلونکي وخت او ټاکل سوي ځای لپاره د اقلیم او هوا د حالاتو وړاندوینه کوي. څرنګه چي د ځمکي د هوا سیستم یو ګډوډ سیستم دی؛ نو ځکه ددې سیستم په یوه برخه کي کوچني بدلون هم کولای سي ترڅو په ټوله سیستم باندي لویه اغیزه وکړي. 

د ساینسي معلوماتو پر بنسټ په نورو سیارو کي د هوا مطالعه او څېړنه د ځمکي د هوا په پوهیدو کي ډېره ګټوره ده. په هوا کي د لمر څخه د راوتلي کتلې حرکت د لمریز باد په نوم پیژندل کیږي.

## انځورتون

دوتنه:Top of Atmosphere.jpg|Rayleigh scattering د ځمکې له سطحې څخه د اسمان د نیلي رنګ لامل دی. (عکس د نړیوال فضایي سټیشن لخوا)
دوتنه:Sunset from the ISS.JPG|رنګونه تقریبا د ځمکې د اتموسفیر پرتونو استازیتوب کوي. ( د هند په بحر کې د لمر لوېدو عکس د نړیوال فضا سټیشن لخوا اخیستل شوی)
دوتنه:Moon Limb & Troposphere.JPG|د ډیاګرام نارنجي برخه ټراپوسفیر دی. ټراپوسفیر په ټراپوز (نارنج او نیلي پوله) کې پای ته رسیږي.
دوتنه:Cairo in smog.jpg|د قاهرې د ښار یوه منظره په داسې حال کې چې په فضا کې یې لوګي ده.


## اړوندې پوښتنې

* د هوا وړاندوینه
* اقلیم
* باد
* بایوسفیر
* فشار شوې هوا
* د کیوټو تړون

## سرچینې

## بهرنۍ لینک

* د اوسني اتموسفیر او بحر سطحي شرایطو متقابل نړیوال نقشه.