open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
عمردراز خلیل

عمردراز خلیل د پښتو فلمونو یو وتلی ستوری ؤ چې په سوونو فلمونو کې یې د ولن یا ظالم کردارونه ترسره کړي دي.

د عمردراز تعلق د پيښور سره ؤ اؤ د هغه پلارښاغلي خلیل خان هم د فن د دنیا سره تعلق لرلو.

په کال ۱۹۶۸ کې ښاغلي عمردراز د خپل فني ژوند پیل د پاکستان ټیلي ویژن څخه کړی ؤ .

په کال ۱۹۷۰ کې ښاغلي عمر دراز د پښتو فلم دره خیبر څخه د خپل فلمي ژوند پیل وکړو اؤ بیا یې لږ تر لږه په درې نیمو سوؤ فلمونو کې خپل هنري صلاحیتونه د فلم مینه والو ته وښودل.

ښاغلي عمردراز په پښتو فلمونو کې زیاتره د ولن کردارونه ترسره کړي اؤ په دغو کردارونو کې یې دومره ژوند اچولی چې نن هم په فلم دا ګز دا میدان کې د عمردراز د کږې خولې اؤ منفردې لهجې کردار د پښتو فلم بینو په زړونو اؤ ذهنونو نفش دی.

په ۱۶م دسمبر کال ۲۰۱۶م کې هغه د پښتونخوا په ایبټ اباد سیمه کې د فالج د ناروغۍ له امله د۷۱ کالو په عمر کې وفات شوی اؤ په پیښور کې خاورو ته سپارل شوی ؤ
خان تحصیل

خان تحصيل د پښتو ښاغه ستر سندرغاړی دی چې په سوؤنو فولک سندرې او کاکړۍ غاړې يې يواځې او د خپلې هنرمندې ورندار زرسانګې سره په شريکه وئيلي او مشهوري شوي دي . 

د هاغه په زياتو مشهورو سندرو کې يوه فولک سندره دا هم ده چې " ځې په لوړو غرونه ،ليلا په لوړو غرو کرلي دي ګلونه" . 

خان تحصيل د لکي مروت په ظفرماما خېل سيمه کې د کال۱۹۳۰م د ستمبر په مياشت کې د نورمحمد کره سترګې غړولې وې .

د ده تعلق د فنکارې کورنۍ نه ؤ او پلار نورمحمد به يې هم شپېلۍ، طبله او رباب غږولو .

د زرسانګې خاوند چې ملاجان نومېدو د دده تره زوی ؤ . 

خان تحصيل د هلکوانۍ نه په سندورو وئيلو پېل کړی ؤ ، هغه په اتم مارچ کال ۲۰۱۶م کې د نوښار په رسالپور سیمه کې د زړه د حرکت بندیدلو له امله مړ شوی ؤ.
پروفیسر ډاکټر راجولی شاه خټک

پروفیسر ډاکټر راج ولي شاه خټک چې د نوښار ضلعې په ډاگ اسماعیل خیلو کلې کې په ۲۴مه جنورۍ کال ١٩٥٢ کې د قدیم شاه په کور کې زیږیدلی ؤ ګڼ شمیر علمي،تنقیدي اؤ تحقیقي کتابونه یې د پښتو ادب ځولۍ ته پیرزو کړي دي اؤ ددې ترڅنګ یې د نوؤ لیکوالو په روزنه کې هم لویې لاس لرلو.

نوموړی د سترو شاعرانو امیرحمزه خان شینواري، غني خان، قلندر مومند اؤ اجمل خټک سره ډیر د نزدې نه پاتې شوی ؤ اؤ زیاتره وخت به یې د شلمې صدۍ ددغو عهد سازو شخصیاتو سره علمي اؤ تنقیدي بحثونه کول.

ډاکټر راجولي شاه خټک د خپلو دریو خویندو یوازینی رور ؤ چې سور سپین مخ اؤ لوړه دنګه ځواني لرله.

پخپل ژوند یې زیاتره محلفونو کې دا خبره کوله چې هغه د زلمیتوب په وخت کې یو ښه ښکاري ؤ اؤ د خپلو ملګرو سره به یې د صحرانو ایلو اؤ کوترو ښکار کولو خو وروستو یې چې شعور پوخ شو نو په وینو کې دمرغو لړل ورته ظلم ښکاریدو اؤ ښکار څخه یې لاس واخستو.

هغه په هلکوانه کې دفټ بال اؤ والي بال یو ډیر ښه لوبغاړی ؤ اؤ په ملګرو کې به ورته د میر یا مشر حیثیت حاصل ؤ.

شاعري یې د نهم جماعت څخه پیل کړې وه خو د خپلې خولې وینا یې ده چې په سبق کې ډیر تکړه ؤ اؤ انعامونه به یې ګټل.

په کال ۱۹۶۸ کې یې د لسم جماعت پاس کولو روستو د پیښور په اسلامیه کالج اؤ وروستو بیا په ګورنمنټ کالج کې داخله واخسته.

کله چې په پاکستان کې د یو پوځی امر جنرال ایوب خان په اقتدار قبضه کړې وه په هغه مهال د طالبعلمانو لخوا د ایوب خان د مارشل لاء په ضد چلیدلي تحریک کې هم ښاغلي راجولي شاه خټک مهم کردار ترسره کړی ؤ.

په کال ۱۹۷۵ کې یې د پیښور پوهنتون څخه په پښتو کې په اوله درجه کې د ماسټر سند ترلاسه کړو اؤ بیا یې په کال ۱۹۸۵ کې د پښتو ادبي تحریکونه په موضوع پي ایچ ډي هم وکړه.

۱۹۷۶ نه تر ۱۹۷۸ پورې د پیښور په ایډورډز کالج کې د پښتو اؤ اسلامیاتو اؤ وروستو بیا د پیښور پوهنتون سره مربوط د ایم فل اؤ پي ایچ ډي استاد هم پاتې شوی ؤ.

ډاکټر راجولي شاه خټک د کال ۱۹۹۵ نه تر ۲۰۰۴ پورې په پیښور کې د پښتو اکیډمۍ (چې بنیادي کار یې د ژبې اؤ ادب متعلق پلټنې کول دي) ذمه وارۍ ترسره کړې وې اؤ په دغه موده کې یې د پښتو اکیډمۍ د پلیټ فارم څخه ډیر علمي ،ادبي کتابونه د پښتو ادب لمنې ته اچولي دي ،

هغه ته په غوره ادبي خدماتو د پاکستان حکومت تمغه امتیاز ورکړې وه خو ددې ترڅنګ یې په تنقید، تحقیق ، شاعرۍ اؤ تعلیم کې په غوره خدماتو یو شمیر ایوارډونه اؤ سندونه هم ترلاسه کړي وؤ.

د تصوف په موضوع باندې ډ‌اکټر راجولي شاه خټک ته خاص عبور حاصل ؤ.

دهغه په مشهورو کتابونو کې پښتو ادبي تحریکونه، زیست روزګار،د فقیر جمیل بیګ مناقب فقیر، پښتو ژبه،د پښتو نوې املاء،سنګ زار، د رحمان په شعر،توري چې رڼا کوي، اؤ روهي متلونه د یادولو وړ دي .

ددغو کتابونو ترڅنګ ښاغلي ډاکټر راجولي شاه خټک د پښتو په عملي، ادبي کتابونو په سوونو تنقیدي، اؤ تخقیقي مقالې هم لیکلې وې.

نوموړی په کال ۲۰۱۵م کې په ۲۰مه جولایي په سوات سیمه کې د زړه د دورې له امله وفات شوی اؤ د نوښار په چراټ سیمه کې خپله پلرنۍ مقبره کې خاوره ته سپارل شوی ؤ
ولي داد استاد

ولي داد استاد دپښتو موسیقۍ په دنیا کې د طبلې یو ډیر لویې استاد دی چې د خیال محمد، ګلناربیګم ،هدایت الله، کشورسلطان پشان لویې فنکاران یې ځلولي خو پخپله د ګمنامۍ په تیاروکې ورک پروت دی.

استاد ولي داد خواوشا د اویاؤ کالو راهسې د فن په خدمت بوخت دی ،

دا وخت درې اتیا کاله عمر لری ، د خیبرپښتونخوا په مردان سیمه کې یې د ښاغلی فقیرداد په کور کې سترګې غړولی دی خو د مشرانو تعلق یې په بنیادي ډول د صوابۍ سیمې سره دی .

د لسو کالو د عمر نه یې ‌طبله وهل پیل کړی ، فنی زده کړې یې د خلیفه اختر حسین اؤ استاد ګل صنم استاد نه کړي دي.

ښاغلي ولي داد استاد په سوؤنو شاګردان روزلی دی، په زرګونو سندرو ته یې دموسیقۍ سرڅڼه کړې ده، په زرګونو سندریزو البمونو کښې یې طبله غږولې ده،

د امریکا، برطانیه ،جرمني ،کاناډا،ډنمارک په شمول یې دنړۍ په یو شمیر اروپایي ،خلیجي اؤ ایشایي هیوادونوکې د خپل هنرمظاهره کړې ده اؤ د ګڼو هیوادونو څخه یې د غوره طبله نواز جایزې ترلاسه کړي دی خو دپاکستان حکومت یا فني ادارو تر دې مهاله د هغه د فني خدماتو اعتراف په رسمی کچ نه دی کړی اؤ نه یې کوم لویې ایوارډ یا جایزه ورکړې ده

څلور ځله یې امریکا ته سفر کړی ، لندن ،جرمنی ډنمارک حتي ټوله اروپا یې کتلې ده خو د خپلې خاورې اؤ خلکو سره مینه لري ځکه په دغوهیوادونو کې د پاتې کیدو پځایې یې د پښتونخوا د نیستۍ ورځو شپو ته غاړه ایښې ده ترڅو دلته د خپلو شاګردانوتربیه جاري وساتي اؤ د پښتنو د خاورې څخه د فن څادر ټول نه شی.
اکرام الله ګران

دارواښاد اکرام الله گران شمار د شلمې اؤ يوويشتمې صدۍ په يو څو هاغو لويو پښتنو شاعرانو کې کیږي چې د جديد ادب په وده کې يې لويې لاس دی

په طبعيت ډير ساده خو په فکر لوړ اکرام الله ګران چې څومره نظمونه اؤ غزلې ليکلي هغې کې زياتره د شهرت معراج ته رسيدلي.

**پیدائښت اؤ روزنه**

اکرام الله ګران د چارسدې پړانګ په ياسين زو محله کښې په کال 1938 کښې د ساداتو په درنه علمي کورنۍ کښې د ميا فضل رحيم کره زيږيدلى ؤ، .

دهغۀ پلار د علاقې مشر او نوموړې ادبي، علمي شخصيت و اؤ د ګران بابا ادبي روزنه هم د هغۀ پلار کړې وه،

نوموړي خپلې اولنۍ زده کړې د چارسدې تحصيل بازار په مکتب کښې کړې وې، خو د حالاتو دکبله ئي خپلو زده کړو ته دوام ورنه کړى شو،

**شعر وشاعرۍ سره تړون**

ګران بابا د هلکوانۍ نه شعر ليکل شروع کړې ؤ خو د خپل فطري معصوميت له کبله ئي خپل شعر څرګندولى نه شوخو وروستو چې کله د هغه پلار ميا فضل رحيم د ګران بابا شعرونه ادبي ملګرو ته وړاندې کړل نو دغسې د ګران بابا ادبي سفر شروع شو،

وروستو د کال 1960 خوا و شا سيد جلال مضطرب مرحوم پښتو ادبي محفل چارسده قايم کړو، سيد جلال مرحوم د ګران بابا سره بې کچه مينه لرله، ګران بابا به ئي د ځان سره بقول ګران بابا هر ادبي غونډي ته راکښلو، د ګران بابا د وينا مطابق چې کله په رائټرز ګلډ پښتو اجلاسونو کښې د قلندر مومند صيب{مرحوم} او حمزه صيب {مرحوم} او نورو ملګرو سره ناسته شروع شوه نو زما ادبي تنده ماته شوه،

سيد جلال مضطرب مرحوم، غني خان مرحوم، او حمزه شينواري مرحوم د ګران بابا نزدې دوستان ګڼل کيدل،

د ګران بابا د واده سهره حمزه بابا ليکلې چې د ګران بابا په کتاب کښې چاپ ده،

د ګران بابا په شاعرۍ کښې زيات توجه غزل ته ده او نظم ئي ډير کم ليکلي دې، ګران بابا وائي چې مراد صيب به راته وې چې غزل او نظم دواړه ليکه، خو حمزه صيب به راته وېل چې غزل ليکه،

د ګران بابا د غزل يو کتاب ،،زما غزل،، په نوم چاپ دى چې د ابتدايي اؤ مينځومانې د دور شاعري پکې شامله ده

د هغه دشاعرۍ دپاره مهم موضوعات مينه اؤ انسانيت ؤ لکه دا شعر يې ښۀ ثبوت دی چې

**دکلام بیلګې**

که څوک مې وژني لاس يې هم نه نيسم

زما په يو حالت کې شر نۀ لگي

هاغه دهقان يم کۀ د لوږې مرمه

بغير د ګلو مې بل کر نه لګي

د اکرام الله ګران ډير کلامونه د وخت مشهورو سندر غاړو پخپلو اوازونو کې هم وئيلي چې تقريباً ټول په ټوله مشهور شوي دي دي

دهغه د کلام دغو څو نورې نمونې هم ستاسو په وړاندې دي

دلته د زور قدر خو شته قدر د زړونو نشته،

د زرو مخکښې هيڅ ښائيست د سرو ګلونو نشته،

رنګين به وي لکه جنت غوندې ماڼۍ به لري،

بيا هم جانانه څه تعبير مې د خوبونو نشته،

زما د خيال د امن کلى څه په دا رنګه دى،

څه ويره نشته دروازې ئي د کورونو نشته،

ستا په نامه باندې چا ياد نه کړم په زړه مې شو داغ،

ګنې کمى مې په لمن د تهمتونو نشته،

ګرانه د ژوند د هلو ځلو ولې تيښته کوې،

تريخ حقيقت سره پوڼۍ د قسمتونو نشته،

.........................................................

ستا د محبت نشې مې سر ته ځي.

خدائ خبر چې هوش له ما نه چرته ځي.

تته د قامت دې ائينه مه شه.

نن مې اسويلي د زړه بهر ته ځي.

داسې دې نمکينو کتو ياره کړم.

مالګې مې رسا زخمي ځيګر ته ځي.

مينې ليونۍ له مانه څه غواړې.

ګوره ليوني صحرا او غر ته ځي.

لمسې دې يادونو ورته اوکړلې.

خوب چې وو راغلى نو په بيرته ځي.

ګرځو د رخسارو په غرمو پسې.

تل ساړه اخيستې خلق نمر ته ځي.

ګران در سپيلنې شه چې رنځوره شوې. 

دا قصور ددۀ سپيره نظر ته ځي
گلاب جامن

**ګلاب جامن** د يو ډول مټايي نوم دي چي په سويلي آسيا کي ډير خوښونکي لري.
## جوړونه
اړين مواد:
١— وچي شيدې ٢۵۰ ګرامه .

٢— پيروى يوه قطۍ .
٣— سوچي ١٠٠ ګرامه.
۴— بېکينګ پوډر نيمه د چايو کاچوغه .
۵— بوره نيم کېلو .
۶— غوړي د سره کېدو لپاره .
٧— ترميده اوړه ۵۰ ګرامه.
د پخېدو ترتيب:
په دوو ګيلاسو اوبو کي بوره واچوئ او ويې ايشوئ. بيا وچي شيدې او پيروى، ترميده او سوجي او د کيک پوډر سره واچوئ، ښه يې واغږئ.
بيا له دغو موادو څخه د جوز (چارمغز) په شان ګردي ګردي ګلاب جامن جوړ کړئ، په غوړو کي يې سره کړئ او بيا يې د څو دقيقو لپاره په شربتو کي واچوئ.ګلاب جامن تيار دي. .
## د کارونې دود
د خوشحالۍ هر ډول ماحول چي وي په معمولي توګه دخولي د خوږولو لپاره د ګلاب جامن ذکر ضرور کيږی. په سيمييزو ميټايانو کي د ګلاب جامن رول ډير زيات مهم دي
*ګلاب جامن* خواږه دي ډير کله د مثال په توگه په کليزه يا لوی جشنونه لکه واده، لوی اختر، کوشني اختر، يا د هندوانو جشن ديوالي او داسي نورو کي خوړل کېږي. د ګلاب جامن مختلف ډولونه شتون لري. او هر ډول يي ځانته بيل خوند او رنګ لري.

File:Gulab jamun , chenna payesh.jpg | ګلاب جامن په ګيلاس کې
File:GulaabJamun.JPG | د *[[زعفران]]* سره
File:Gulab Jamun Delhi.JPG | د *[[وارک]]* سره
File:Gulaab Jamoon.jpg| ګلاب جامن په *[[شيشيي پياله]]* کې


## سرچینې
حضرت جي بابا

**حضرت جي بابا** چي حضرت جي بابا د سند څخه د احمد شاه درانی د فتو حاتو په وخت کی راغلی وو او په کندهار کي يي د نقشبندي د طریقې رواجولو ته ډېر خدمت وکړ. د مریدانو حلقه به باندي راګرځېدلې وه ارشاد او توجه یې زیاته موثره وه. دی د **حضرت مجدد الف ثاني** له کورنۍ څخه وو. په دې وخت کي به د کندهار افغانان د خپلو قومي شیخانو په حلقو کي  را ټول ول او دده درباري نفوذ ته ښه متجه کيدل. حضرت جي بابا ډېر بزرګ او تقواداره سړی وو.
## دده قيصه
یوه ورځ چنګوښو دده په مسجد کي په زوره نارې وهلې او دده حضور یې خراباوه حضرت جي بابا باندي را ووت او ورته یي وویل: تاسي نه یاست خبر چي زه نقشبندي یم او په زوره ذکر نه کوم.  وایي، چي د هغه وخت راهیسي دده خلوت ته نیږدې چنګوښو په زوره نارې نه وهلې او دده اوسني زیارت د کندهار شمالي خواته پروت دی.
## سرچینې
وېشنيزه:د کندهار تاریخي سيمي او ودانۍ
د کندهار موټر بم چاودنه (مې ٢٠١٨)

250px|بټنوک|د چاودنې د وخت انځور
**د کندهار ښار د موټر بم چاودنه** په (٢ مې ٢٠١٨) کې د کندهار ښار د څلوارلسمې حوزې د حضرت جي بابا په فابریکه سيمه کې د غرمې په وخت کې هغه مهال وسو، کله چې سيمييز پوليس د بم خونسا کولو په حال کې وه، خو د کم وخت او نورو ستونزو له امله بم د خونسا کيدو ترمخه وچاود. په دي چاودنه کې ١۶ تنه ووژل سول، او ٣٨ نور  ټپيان سول، په ټپیانو کې پنځه کوچنيان او ۶ امنیتي سرتېري او پاته نور بيا ملکيان وو

## د بريد اړوند نور معلومات
ددې برید پړه طالب وسله والې ډلې پر غاړه اخېستې ده چې موخه یې د ځایي پولیسو سرتېري ول.

## بريد غندنه
#**ارگ، کابل:** د هېواد جمهوررئیس دغه تروریستي برید غندي او د پېښې د قربانیانو کورنیو ته د تسلیت او همدردۍ ژور مراتب څرګندوي او شهیدانو ته د فردوس جنت او ټپیانو ته د بشپړې بیړنۍ روغتیا دعا کوي.
# **د کندهار والي، [[زلمی ویسا]]:** زه په کندهار کي د خپلو ملي امنیتي او دفاعي ځواکونو د سرښندونو او قربانيو ستاينه کوم،چي د وسله والو هغه پلان، چي غوښتل يې د روژې په وروستیو شپو او ورځو کي،چي په ښار کي زياته ګڼه ګوڼه وي  خونړي بریدونه وکړي او زيات کسان شهيدان او ټپيان کړي مخنيوی وکړ. وسله وال ترهګر دي په دې پوه سي،چي هيڅکله به د غير مشروع او انسان ضد کړونو د لاري خپلو شومو اهدافو ته ونه رسيږي،بلکي د افغان ملي امنیتي او دفاعي ځواکونو د لوري به لمنځه يو وړل سي.

## سرچينې
وېشنيزه:نیمگړی لیکنۍ

وېشنيزه:د کندهار ولايت 

وېشنيزه:د کندهار پېښې
د ناروۍ پارلمان بلډنګ

د **ناروۍ پارلمان بلډنګ** () د ناروۍ د پارلمان ستورتينګ بلډنګ دي. د بلډنګ موقعیت د ٢٢ کارل يوهانس ګيټ منځني اوسلو، ناروۍ کي دي. دا ځاي د ايميل ويکټور لخوا تاييد ډيزان سوي وو.

## سرچینې
ايمان مسکني

**إيمان مسکني** (پيدايښت ٣ مارچ ١٩٩٧) د ناروۍ هيواد يو اداکاره دی. د هغې پيژندنه د ثنا باکوش په نامه رول سره کيږي چي د *[[ان ارکو|شرم]]* په نامه سيريال کي يي تر سره کړي دي، دا سيريال د ان ارکو تلویزیون لخوا وړاندې کيدي.
## سرچینې
ديوبند

ديوبند هند د اترا پردېش ايالت د سهارنپور ولسوالي يو ښار دى، ديوبند له دهلي نه ١۵۰ کيلو متره لري پروت ده. 

## تاريخ
له بريتانيا نه د ازادي لمړنۍ مفکوره له ديوبنده پيل شوه،دغه نظريه خپره شوه تر څو چي د ۱۸۵۷ ميلادي کال د انقلاب لامل شوه.د هند د ۱۸۵۷ کال د بغاوت نه وروسته ،دارالعلوم ديوبند د زده کړي مرکز د مولانا محمد قاسم نانتوي په واسطه د مۍ په ٢١ په ١٨۶۶ کال کي تاسيس شو،ديوبندي اسلامي حرکت له دارالعلوم ديوبند نه سرچينه اخلي .

## جغرافيه
ديوبند شريف په
. کي موقعيت لري. په اوسط ډول سره 256متره (۴۸۰ فوټه) ارتفاع لري.

## نفوس
ديوبند شريف  د ۲۰۱۱ د راپور له مخي  ۹۷۰۳۴ نفوس لري چي ۵۳۵۳۸ تنه يې نارينه او ۴۳۴۹۹ تنه يې ښځينه نفوس تشکيلوي. د هغو ماشومانو نفوس چي عمر يې د ۰-۶ کالو پوري وي ۱۲۲۰۰ ده، چي د ټول نفوس  ۱۲،۵۷٪ سلنه تشکيلوي. د سواد سلنه يې ۷۵،۲۳٪ ده د نارينه وو د سواد کچه يې ۷۹،۵۹٪ ده او دښځينه وو د سواد کچه يې ۶۹،۷۷٪ ده د ټول نفوس له جملې نه يې ۲۴۵۵۹ تنه په کار او تجارت بوخت دي.

## سر چينه
وېشنيزه:هند
وېشنيزه:ديوبندي
سليمان خېل

د پښتنو د بېټنيو د غلجي قام يوه قبيله ده 

په 1924کال کي،سلېمان خېلو د خوست په بغاوت کيچي د منګل قوم له خوا پيل شوى وو  ګډون وکړ .

سليمان خېل د غلجي پښتنو يو له سترو قبيلو څخه ده ،ددغي قبيلې زيات وګړي په پاکستان او افغانستان کي اوسي . دوى په تېر کي له هوتکو سره يو شوي وو. ددوى قبيلوي وېش په لاندي ډول ده خزر خېل،عليزي،دوستوخېل،سلېمانزي،احمدزي او جلالزي. بل وېش يې په لاندي ډول ده علي خېل ،نيظام خېل،دينار خېل،شه خېل.د علي خېل قبيله د پکتيکا په شمال لويديځ کي اوسي.سليمان خېل مبارزخلک دي چي د روسيې په وړاندي په جهاد کي يې ستر رول لوبولى.  سليمان خېل په صوات،هزاره،ابيټاباد،منشېره،بلوچستان ،دېره اسماعيل خان،کراچۍ،او د افغانستان په غزني ،زابل،پکتيا،خوست،لوګر،وردګ،کابل،ننګرهار او هلمندکي په پراخه پيمانه شتون لري.په شمالي ولايت کندز کي هم ګڼ شمير سليمان خېل استوګن دي،په ځانګړي توګه په زاخېل کلي کي.د سليمان خېلو دغه ډله دشلمي پېړۍ په پيل کي د پکتيا ولايت له  نه کولاب (د تاجكستان يو ښار ) ته کډوال شوي.او د روسيې له خوا د تاجكستان په اشغال سره بيرته افغانستان ته راغلي.او پکتيا ته د تګ پر ځاى د سليمان خېلو دغه ډله د کندز په زاخېل کلي کي مېشت شول.د سليمان خېل قوم نوى رسمي دفتر په کابل کي  شتون لري چي د عدلې وزارت او د سرحداتو او قبايلو چارو له وزارتو سره ثبت ده، چي ايوب خالقيار سليان خېل يې مشري کوي. 

## خوراک
غوښه ددوئ مشهور خوراک ده کوم چي دوى معمولا له شوروا سره خوري 

## کلتور
دغه قوم په سختي سره د پښتونولي اصول مراعات کوي،ددوئ مخکي له اسلامه  دور هم زيات مشهور وو،دوئ په 330مخکي له ميلاده کال کي الکساندر ته ماتي ورکړي وه

## نوموتي خلک (مشاهير)

* ازاد خان افغان1750-1780 مشهور افغان نظامي قومندان
* محبوب علي1901
* محمد اشرف غني د افغانستان اوسنى ولسمشر
*نجيب الله احمدزى د افغانستان مخکنى ولسمشر 1987-1992
دزړه هیله

هنري نثر دزاهدالله زاهد له وال څخه

دا د طبیعت قانون دی چې هر مهذب انسان زوریدو کړیدو درد او دردمن حالت سره کرکه او نفرت لري . خو زما زړه به هر وخت په داسې  رنځونو اخته چې ټول بدن به مې ورسره دردمن وو د زړه باغ به مې هر وخت خزان وهلی وو د زړه څانګې او پاڼې به مې د فراق او تنهایي سختو ګردونو داسې سپیرې کړی وې لکه خړ پړ طوفان وهلی بیابان. او دې فراق به د زړه څخه داسې اوازونه ویستل لکه د سختې باراني  وریځې ګړزار او درزار. او وینو  به یې د پاشلو په ځای داسیې څپې او  موجونه وهل لکه د بهر ویرونکې او بوږنونکې غوندۍ غوندۍ څپې. خو چې کله به مې د فکر قافلې د زړه باغونو د زړه ګلونو او د زړه اوازونو ته کده راوسته نو  ذهن به مې ورسره ټکان وخوړ او د غوښې دې وړې ټوټې  به ورسره په ټوپونو شروع وکړه زړه به مې یو دول نڅا او فکر به مې په تماشه شو او د فکر ګلورینه قافله به مې په داسې غم لړلې دنیا واوخته . زړه به مې په داسې عجیبه حالاتو کې ګیروو  هر وخت به په ټوپونو وو او خوږ خوږ درد به یې کاوه او د درد دې خوږوالي  به مې هم فکر ته مسکا وربخله. او فکر به مې  د   ازاد خپلواک او خپل سري غرني باز په څیر په خپلو پراخه وزرونو د خوشالۍ الوتنه کوله چې د زړه درد او د فکر الوتنې مې د نه ختمیدونکې مسیر په لور  روانې  وې او د فراق او تنهایې دښتې بیابانونه  غوندۍ او غرونه یې  پاس کول چی د رحیم ذات په رحم او لورینه مې د فکر باز د زړه هیله په خپلو منګلو کې  ونیوله فراق جدایي  او تنهایي  په وصلت بدله او د زړه هیله مې پوره شوه د زړه هیله.
مرادعلی مراد

**مراد علي مراد** په ١٣٣٨ لمريز کال کې د غور ولايت د (لعل او سرجنګل ولسوالۍ) په (رَشک) نومي کلي کې زېږيدلی دی. جنرال مراد په قومي ډول هزاره او مذهب يې شيعه دی، يانې د افغانستان د هزاره شيعه ګانو څخه دی.
## زده کړې
مراد علي مراد د ښوونځي دورې لومړنۍ زده کړې په خپل کلي تر سره کړې. نوموړي د ښوونځي د دورې د منځنيو او ثانوي زده کړو لپاره کابل ته راغی او د ابن سينا له عالي لېسې څخه يې د دولسم ټولګي شهادت پاڼه تر لاسه کړه.

## سرچینې
مفتي ابوالقاسم نعماني

مفتي ابوالقاسم نعماني دديوبند دار العلوماوسنى مهتمم ده.هغه د 2011زېږديز کال دجولاى د مياشتي په 23د مهتمم په حيث وټاكل شو. 

مفتي ابوالقاسم نعماني په 1947/1/14کي په بنارس کي زېږېدلى.په 1967زېږديز کال له ديوبنددارالعلوم نه فارغ شو. په 1992زېږديز کال کي د دارالعلوم ديوبند د مجلس-عشوراد غړي په حيث وټاکل شو. 

مفتي صاحب د دارلعلوم د مخکني مهتمم  مولانا مرغوب الرحمن له وفات وروسته د دارالعلوم ديوبند د مجلس_شورا له خوا د مهتمم په حيث وټاكل شو. 

مولانا مفتي ابوالقاسم نعماني د حديثو او فتوت په برخه کي پيژندل شوي څيره ده

## دا هم وګورئ
ديوبنددار العلوم
وېشنيزه:1947 زېږېدنې
وېشنيزه:سني اسلام
وېشنيزه:حنفي مذهب
وېشنيزه:حنفيان

وېشنيزه:ديوبندي
وېشنيزه:ديوبنديان
وېشنيزه:اسلامي هندي علماء
جنتي کالي

جنتي کالي (اردو:بهشتى زيور)د اسلامي عقايدو او اعمالو ټولګه ده چي مولانا اشرف علي تهانوي ليکلي ده.دغه کتاب د اسلامي عقايدو او فقهي يو جامع اثر ده،دغه کتاب په ځانګړي توګه د ښځو او نجونو د ښووني لپاره ليکل شوى.د اسلام د پنځو بناوو او اساسي قوانينو په باره کي په کي بحث شوى .دغه کتاب له کلونو راهيسي د جنوبي اسيا او دهنددمسلمانانو لپاره د خوښي وړ کتاب ده.دغه کتاب په اردو ژبه ليكل شوى خو د پښتو ژبي په ګډون د نړۍ زياتو ژبو ته ژباړل شوى 

## څپرکي
دغه کتاب په اتو څپرکو وېشل شوى 

# پخوانۍ واقعي پيښي
# عقايد
# ناسم عقايد او ناسم کارونه
# لمونځ او دلمانځه فضيلت
# روژه،زکات،قرباني،حج،نذر،حلال،حرام او داسي نور
# نکاح،طلاق،امانت،نفقه،د قران تلاوت...
# د تجارت اصول او  د مال ګټل
# رسوم،د زړه اصلاح ،د قيامت علامات،
# د پرهېزګارو ښځو ژوند 
# روغتيايي موضوعات او معاشرت 
## تړلې لیکنې
اشرف علي تهانوي

وېشنيزه:سني اسلام
وېشنيزه:حنفي مذهب
وېشنيزه:ديوبندي
وېشنيزه:کتابونه
وېشنيزه:دیوبندي ادبیات
رزمک

رزمک (انګرېزي: Razmak) د خیبر پښتونخوا د ضلع شمالي وزیرستان په دریو تحصیلینو کې یو دی، د نورو دوو تحصیلونو نومونه میرانشا او میرعلي دي. د رزمک ډېری اوسېدونکي اتمانزي وزیر دي.

د ضلع شمالي وزیرستان رزمک تحصیل په دریو ذیلي برخو وېشل شوی، رزمک، دوسالي او ګړیوم. دوسالي کوزه پرته زمکه ده چې اقلیم یعني آب و هوا يې ګرمه او وچه وي. ګړیوم غره ییز او یخ وطن دی. له سطحې زیات لوړوالي له امله رزمک تر ګړیوم هم زیات یخ دی او بارانونه هم پرې زیات کېږي. په اوړي کې موسم خوندور وي، خو په ژمي سخت یخ او واورین وي.
اشرف علي تهانوي

اشرف علي تهانوي (1863/8/19-1943/7/4)د شيخ عبدالحق زوى د هند يو ستر عالم ،

## مخينه
اشرف علي تهانوي په ځواني کي خپله مور له لاسه ورکړه او د پلار په واسطه تربيه شو.د تهانوي صاحب  پلار د تهانوي او دده د ورور په ښوونه او روزنه کي زياتي ستونزي وګاللې.تهانوي د1295هجري قمرى کال د ذوالقعدي په مياشت کي د ديني زده کړو د ترلاسه کولو لپارهديوبنددار العلومته لاړ هلته د حاجي امدادالله شاګرد شو او هغه يې خپل ښوونکى او مرشد وباله پنځه کاله وروسته يعني په 1301 ه.ق کال کي د نولسو کالو په عمر فارغ شو.

تهانوي صاحب له فراغت نه وروسته،هغه په کانپور کي ديني زده کړي وکړې.په ډېرلنډ وخت هغه په تصوف کي ځانګړى مقام ترلاسه کړ .د هغه تدريس ګڼ شمېر زدكوونكي جذب کړل او د هغه څېړني او ليکني په اسلامي ښوونيزو مراکزو کي مشهوري شوې.په دغو کلو کي تهانوى صاحب مختلفو ښارو او کلو ته د خلکو د اصلاح په خاطر سفرونه وکړل،او دده له سفر وروسته به دده بيانونه چاپېدل. تر دې مهاله د ډېرو کمو علماوو بيانونه به ددوى په ژوند کي چاپېدل.په کانپور کي د اوسېدلو پر مهال يې د خلکو د اصلاح ارمان زيات شو.

په 1311ه.ق کال کي تهانه بهول ته لاړ او هلته يې د د خپل شيخ خانقاه بيا فعاله کړه. 

## تصنيفات
تهانوي (رح)له 800نه زيات کتابونه او رسالې ليکلي دي چي مشهور يې تفسير بيان القران ،جنتي کالي، احياءسنن،حقيقة طريقة ،اجمال القران ...د اسلامي نړۍ دغه ستر سالار بالاخره د 83کالو دريو مياشتو او يوولسو ورځو په عمر د 1943 کال د جولاى په 20له دې نړۍ سترګي پټې کړې او د تهانه بهول په هديره کي خاورو ته وسپارل شو.

## دا هم وګورئ

*تبليغي جماعت
* مولانا محمد الياس کاندهلوي
* دیوبند دار العلوم
* جنتي کالي
وېشنيزه:1863 زېږېدنې
وېشنيزه:1943 مړينې
وېشنيزه:سني اسلام
وېشنيزه:حنفي مذهب
وېشنيزه:حنفيان
وېشنيزه:ديوبندي
وېشنيزه:ديوبنديان
وېشنيزه:اسلامي هندي علماء
ميوستوړنه

**ميوستوړنه** (په نارويجي:*Mjøstårnet*) د دنیا تر ټولو لوړ د لرګيو بلډنګ دی، دا بلډنګ د يو هوټل په توگه وکارول سي، او د ناروې په بروموندال کې موقعیت لري، ددې بلډنګ د رغونې چارې په اپریل ٢٠١٧ کې پيل سوي
او په فبروري ٢٠١٩ کال کې بشپړي سوې. د هوټل د رنګ او نور کارونه باید د ٢٠١٩ کال د جنوري په ١ نیټه بشپړه سي''.

## نور

دا ودانۍ به ٨١ متره لوړه وي، ١٨ چته او ټول ١۶،٠٠٠ متره مربع کیږي. په نورو شیانو کې لکه، اپارتمانونه، هوټلونه، دفترونه، رستورانټونه او عامه پارکونه شامل دي.
## سرچینې
مايتوکاندريا

مايتوکاندريا د ژونکي يو مهم جوړښت ده دا جوړښت په ټولو ژونکو(حجرو)کي ليدل کېږي کله چي د الکترون مايكروسكوپ په واسطه وليدل شي د کشتۍ په شكل ښکاري .دمايتوکاندريا شمېر د وجود په مختلفو ژونکوکي توپير لري په هغو حجراتو کي يې شمېر زيات وي چي زياته انرژي مصرفوي لکه د ځيګر په يوه ژونکه کى يې شمېر ٢٥٠٠عددو ته رسېږي .د مايتوکاندريا په جوړښت کي پروټيني مواد او لږه اندازه شحمي مواد وجود لري 
اندازه :ماىتوکاندرياد ٠.٥نه تر١مايکرومتره سور او ١٠مايکرومتره اوږدوالى لري
جوړښت : د الکترون مايكروسكوپ مطالعات ښيي چي مايتوکاندريا ددوو غشاوو په واسطه پوښل شوي  يوه يې بهرنۍ غشا او بله يې داخلي غشا بهرنۍ غشا يې همواره ده خو داخلي غشا يې ځيني تبارزات لري چي د کريسټا په نوم يادېږي چي ددې کريسټا پرسطح يو شمېر کوچنۍ دانې د اوکسيزوم په نوم وجود لري ،او د مايتوکاندريا کيمياوي تعاملات په همدې دانو کي صورت نيسي ددوو غشاوو ترمنځ فاصله د بين الغشايې فاصلې په نوم ياديږي.دداخلي غشا په داخل کي مټريکس قرار لري خارجي غشا يې د فورين په نامه په زيات شمېر ټرانس ممبران پروټيني چېنلونه لري چي ايونونه او کوچني ماليکولونه ترېنه تيريږي.داخلي غشا يې د کارډيوليپين فاسفوليپيډ لري.کارډيوليپين داخلي غشاد ايونونو،الکترونونواو پروتون په وړاندي قابل نفوذ جوړوي.د مايتوکاندريا مټرکس په خپل ځان کي پروټين،مايتوکاندريايي رايبوزوم،tRNA،MRNA،د ډي ان اې دايروي ماليکول، او دمټريکس دانې(Matrix granules)لري.مايتوکاندريا دوه رشتوي dnaلري چي د١٣ډوله پروټينو د جوړولو لپاره معلومات په ځان کي لري.
مايتوکاندريا په خپله دوه چنده کېدونکى اورګانيل ده 
دنده:١د مايتوکاندريا لمړۍ دنده د حجروي فعاليتونو لپاره د انرژۍ توليد ده مايتوکاندريا Atp جوړوي چي همدا atp د د حجرې لپاره انرژي برابروي 
٢:مايتوکاندريا همدارنګه په سايتوپلازم کي د کلسيم ايون غلظت ټيټ ساتي.
قاري محمد طيب قاسمي

مولانا قاري محمد طيب قاسمي د ديوبند دار العلوماتم مهتمم وو،هغه يو پېژندل شوى اسلامي عالم او خطيب وو. هغه د مولانا حافظ محمد احمد (د ديوبند دارلعلوم مهتمم) زوى اود مولانا محمد قاسم نانوتوي (د ديوبند دارلعلوم موسس او جوړونکى)لمسى وو.

قاري محمد طيب په١٨٩٧زېږديز کال کي زېږېدلى،هغه له ١٩٢٨نه تر١٩٨٠ کال پوري د دارلعوم ديوبند د مهتمم په حيث دنده ترسره کړه.دده د مشري پر مهال دارلعلوم ديوبند د بې ساري پرمختګ شاهد وو 

بالاخره د اسلامي نړۍ دغه ستره هستي د ١٩٨٣زېږديز کال د جولاى د مياشتي په ١٧نېټه له دې نړۍ سترګي پټي کړې 

## تړلي ليکني
١:ديوبند دارالعلوم
٢:ديوبند
٣:اشرف علي تهانوي
۴:تبليغي ډله
۵:محمد قاسم نانوتوي
وېشنيزه:1897 زېږېدنې
وېشنيزه:1983 مړينې
وېشنيزه:سني اسلام
وېشنيزه:حنفي مذهب
وېشنيزه:حنفيان
وېشنيزه:ديوبندي
وېشنيزه:ديوبنديان
وېشنيزه:اسلامي هندي علماء
نوګالس

**نوګالس** د امریکا د اريزونا ايالت د سانټا کروز ولايت ښار دي.

## سرچینې
ورايټي ميوزکل شو

**ورايټي ميوزکل شو** يا  *د ميوزک ژوندي بڼه خپرونه* (په اردو: *میوزیکل ورائٹی شو*) هغه خپرونې ته ويل کېږي، چي پکښي سندرغاړي، فلمي ستوري (ښځېنه/نارينه) راښکاره کيږي. په دي ډول خپرونو کې هغوي تر ډېره هغه څه کوي چې د موزيک او سندرو سره تړاو لري.
## د پاکستاني پښتنو لخوا ترسره کول
د پاکستاني پښتنو لپاره يي لوي اهميت دادي چې د اختر په ورځو هغوی هم په پيښور آو شاوخوا کې دا ډول شو ګانو ته ځي، او هلته خپل د خوښې ستوري په ژوندۍ بڼه ګوري.
### بي حيايي او اثرات پر پښتون کلتور
يو شمېر پاکستانيو پښتنو تر ډيره د ميوزکل خپرونې څخه د بي ننګي او بي حيايۍ ماحول جوړ کړي، په هر اختر کي په لسګونو پنجابي او پښتني ډمي ميدان ته د بي حيايۍ د نثا لپاره راځي. او دوي د خپلو لنډو او نازکو کميسونو، جسمي بي حيايۍ، ښکلي حسن، او لڅو وريښتانو په زور خلګ و خپل ځان ته رانږدې کوي، او د کنسرټ په دوران کي تردې په زرګونو روپۍ اخلي. په دي کي يو شمېر ماشومان د ١۵—۱۶ په عمر کې هم دي، کوم چې دداسې خپرونو لپاره د نارواوو لارو څخه هم پيسې تر لاسه کوي، د مثال په توگه: د کور څخه د پيسو غلا، د قرض اخیستنه، او يو شمېر بيا د داسې کړنو لپاره د کوره څخه تيښتې، تر څو ډيري پيسې لاسته راوړي.
د دا ډول  ښځو يو شمير يي په لاندې توگه دي:
# ناديه ګل
# سيدرا نور 
# صوبيا خان
## سرچینې
وېشنيزه:خپرونې
وېشنيزه:سندرغاړي
وېشنيزه:پاکستان
وېشنيزه:دبئ
د پکتيکا پوهنتون

د پکتيکا پوهنتون د لوړو زده کړو يوه دولتي موسسه ده،چي په پکتيکا ولايت کي موقعيت لري،د پکتيکا پوهنتون په 1391 هجري لمريز کال کي تاسيس شو.د پکتيکا پوهنتون لمړنى مشر محمد شفا تسل وو.د پکتيکا پوهنتون د ښووني او روزني،او زراعت پوهنځي لري،او له دوو زرو څخه زيات زده کړيالان لري،چي هر کال د کانکور ازمويني له لاري 500زده کړيالان جذبوي.د پکتيکا پوهنتون په پيل کي يوازي د ښووني او روزني پوهنځى درلود چي وروسته په 1392کي د کرني پوهنځى هم تاسيس شو. 
## د ښووني او روزني پوهنځى
د ښووني او روزني پوهنځى د پکتيکا پوهنتون لمړنى پوهنځى ده،دغه پوهنځى د 1500په شاوخوا کي زده کړيالان لري چي 400زده کړيالان هر کال د کانکور ازمويني له لاري جذبوي.دغه پوهنځى اوه څانګي لري :1:د اسلامي ثقافت څانګه  2:دپښتو ادبياتو څانګه 3:د انګليسي ادبياتو څانګه 4:د رياضي څانګه  5:د بيولوژي څانګه 6:د کيميا څانګه 7:د فزيک څانګه 
## د کرني پوهنځى
د کرني پوهنځى د پکتيکا پوهنتون دوهم پوهنځى ده،دغه پوهنځى 500زده کړيالان لري او 200 زده کړيالان هرکال د کانکور له لاري جذبوي.دغه پوهنځى دوه څانګي لري 
#د باغدارۍ څانګه 
#د حيواني علومو څانګه 

## دا هم وګورئ
پکتيکا ولايت
د افغانستان د پوهنتونونو لړليک
په افغانستان کي زده کړي
وېشنيزه:پوهنتونونه
انام وزیری : محمدعارف د سعدالدین وزیری زوی مشهور په « انام وزیری »

## محمدعارف « انام وزیری » د سعدالدین زوی په ۱۳۷۶ لمریز کال د کندز ولایت د ګل تپه ولسوالی  د وزیرو کلی  په یوه دینداره کورنی کی سترګی نړی ته غړولی دی . دینی سبقونه یی د هغه وخت علماوو څخه زده کړل . نوموړی حافظ د قرآن عظیم الشان هم دی . لومړی یی د ترکمن ها متوسطه ښونځی کی سبق ویلی او په ۱۳۹۵ لمریز کال کی له استاد غازی خان لیسه نه فارغ شه . او په ۱۳۹۶ لمریز کال کی په کانکور امتحان کی ګډون وکړ . چی د خپلی خواښی پوهنځی ته ( پوهنځی حقوق و علوم سیاسی ) ته ور کامیاب شه . انام وزیری له ۱۳۹۱ لمریز کال را دی خوا مخ شاعری ته راوړلولی دی . او په دوه ژبی ( پښتو او دری ) ژبه شعرونه لیکی . انام وزیری پرته له دی چی شعرونه لیکی د کتابونو لیکوال هم دی . چی یو کتاب یی« آموزش زبان پشتو » چی د پښتو زده کړه د فارسی ژبو خلکو لپاره ده چاپ ته آمده شوی او ډیر ژر به خپور شی .

## <big>'''د انام وزیری لومړی اشعار په پښتو کی''' :</big>

= **وزیری قلم واخــــــــله غږیدل ولیکه**                                                             =

= **  شور او غوغـــا د زړه رپیدل ولیکه** =

= **  وګوره هر خــــواته چی څـه تیریګی** =

= **د وخــت خواږه او ترخــــــــــه ولیکه** =

= **چی غــــــــــــــافل نشـــــــــی له مرګه** =

= **هم له دنیــــــــا او د عقبـــــــــا ولیکه** =

= **  زه انام داســی در اظهـــــــــــــار کړم** =

= **  په خپلو لیکلو کی اول نوم دالله ولیکه** =
`<big>لیکل شوی په : کندز ولایت ٬ داستاد  غازی خان لیسه ٬ د دوشنبه ورځ ٬ نیټه ۱۳۹۱ / د وږی میاشت / ۲۷ نیټه</big>`

د انام وزیری له خوا مو همدا یو شعر تر لاسه کړو  له د امله چی هغی د خپل اشعار کتاب تر اوسه پوری په رسمی ډول نه دی خپور کړی ( چاپ ته یی نه دی رسولی ) نو په دی هیله چی ژرترژره چاپ ته ورسیږی او مونږ یی دلته تاسو ته خپور کړو . او خپله پښتو ژبه ته وده ( پر مختیا ) ورکړو  . او داسی نازولی شاعران او خپله پښتو ژبه ونازوو . په د هیله چی پښتو ژبه مو له دی زیاته پرمختګ وکړی .
انام وزیری

انام وزیری : محمدعارف د سعدالدین وزیری زوی مشهور په « انام وزیری »
عشق

عشق ديو چا يا يو څيز د خوښ لرلو په معنا ده،همدارنګه ژور احساس،لطيفه علاقه او شديده جاذبه ده چي په نه تصور کېدونکي توګه ښکاره کېږي،کله عشق له اندازې زيات سخت او غيرعادي شكل اختياروي چي زيان راوړونکى او خطرناك ده،خو کله بيا د خوښۍ او خوشبختي احساس رامنځته کوي.د انسان پېژندونکو او نژاد پېژندونکو يوې امريكايي ډلي د عشق موده درۍ کاله اټكل کړي چي اوه مياشتي يې شديده مرحله وي.
## تعريف
عشق له عشقه نه اخستل شوى،عشقه (لبلاب) يوه بې رېښې ګياه ده دغه ګياه چي کله پر ونه تاو شي نو هغه ونه وچوي،همدارنګه عشق هم عاشق له معنوي اړخه له کاره غورځوي.عشق په مختلفو حالاتوكي مختلفي معناوي لرلاى شي،د عشق په هکله بيلابېل تعريفونه وړاندي شوي دي،عشق د نورو په هکله د ميني ژور احساس او عاطفه ده،يا د نورو لپاره بې اندازې جذابيت ده.مطالعاتو ښودلي ده چي د عشق پر مهال بدن مختلف عکس العملونه له ځانه ښيي.عشق مختلف ډولونه لري لکه:رومانتيک عشق،عرفاني عشق،افلاطوني عشق،مذهبي عشق،کورنى عشق.
تقلید

ترک تقلید د فتنو زیږنده ده

سند المحدثین حضرت شاه ولي الله محدث دهلوي (رحمة الله علیه) په خپل کتاب ( عقد الجید ) کې لیکي:

باب تاکید الأخذ بمذاهب الاربعة والتشدید فی ترکها والخروج عنها: 
" اعلم انن فی الأخذ بهذه المذاهب الاربعة مصلحةّ عظیمةّ وفی الاعراض عنها کلها مفسدة کبیرة " .

ترجمه:
باب په تاکید کې د اتباع د څلورو مذاهبو او منع په پرېښودلو او ترک د هغو باندې.

پوه شه چې په تقلید د دې څلورو مذاهبو کې لوی حکمت دی او په ترک یا پرېښودلو د دې کې ستر فساد دی. 
(عقد الجید مع سلک مروارید صــ ۳۱) .

دی رحمه الله په همدغه کتاب کې لیکي: 
" و ثانیآ قال رسول الله صلی الله علیه وسلم اتبعوا السواد الاعظم ولما اندرست المذاهب الحقة الا هذه الاربعة کان اتباعها اتباعاً للسواد الاعظم " .

ترجمه:  د مذاهبو د اتباع دویم دلیل دا دی چې حضور علیه السلام فرمایلي چې تاسو باید (سواد اعظم) چې د امت ډېر خلک په کې راټول شوي او اوس وخت کې امت په همدې څلورو مذاهبو کې راغونډ شوی نو د همدوی اتباع لازمه ده 
(عقد الجید مع سلک مروارید صـــ ۳۳).

نبي علیه السلام فرمایلي دي:
قَالَ رَسُولُ اللَّهِ – صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: « (اتَّبِعُوا السَّوَادَ الْأَعْظَمَ، فَإِنَّهُ مَنْ شَذَّ شَذَّ فِي النَّارِ» ) 
رَوَاهُ ابْنُ مَاجَهْ مِنْ حَدِيثِ أَنَسٍ. مشكاة المصابيح صـــ ۳۰ باب الاعتصام با الکتاب والسنة) باب مجمع بهار الانوار صـــ ۱۴۳ ج ۳).

بل حدیث کې حضور علیه السلام فرمایي: 
( علیکم با الجماعة )
فرمایي چې تاسو باندې لازمي ده چې د مسلمانانو له ستر جماعت سره واوسئ. 
(مشکوة شریف صــ ۳۱.)

بل ځای کې حضور علیه السلام فرمایي: 
" ان الله لا یجمع امتی علی الضلالة ".
فرمایي چې زما د امت (علماء او صالحین) به هېڅکله په بېلارو باندې راغونډ یا متفق نشي.

بل ځای کې حضور علیه السلام فرمایي: 
" ید الله علی الجماعة ومن شذ شذ فی النار ".

فرمایي چې (کومې مسئلې باندې زما د امت اختلاف راشي نو تاسو باید هغې خواته ودریږئ کومه خوا کې چې علماء او صلحاء په اکثریت کې وي) په ډلې یا جماعت د الله تعالی لاس یا د هغه مرسته ور سره وي او څوک چې له هغوی بېل یا جلا شو (خپل ځان ته یې بل مسجد جوړ کړ) هغه به جهنم ته یوازې اچول کیږي .
(مشکوة شریف صـــ ۳۰ ایضا).

بل ځای حضور علیه السلام فرمایي: 
" من فارق الجماعة شبراً فقد خلع ربقة الاسلام عن عنقه " .
 چا چې یوه لوېشت د مسلمانانو له جماعت څخه لرېوالی غوره کړ (یعنې څو مسایلو کې د لږ وخت لپاره هم لرېوالی غوره کړ) نو بیشکه دغه کس له خپلې غاړې د اسلام پړۍ یا رسۍ لرې کړه. 
(مشکوة شریف صـــ ۱۳۱ ایضا) .

د فضاله بن عبيد رضي الله عنه څخه روايت دی چې رسول الله صلى الله عليه وسلم فرمايلي:

 «ثلاثة لا تسأل عنهم: رجل فارق الجماعة وعصى إمامه فمات عاصياً، وأمة أو عبد أبق من سيده فمات، وامرأة غاب عنها زوجها وقد كفاها مؤونة الدنيا فتبرجت بعده، فلا تسأل عنهم» 
(صحيح، أخرجه أحمد والبخاري في الأدب المفرد والحاكم) .

شاه ولي الله

حنفي مذهب

دارالعوم دیوبند

امام ابوحنیفه
حنفي مذهب

د اهل السنة والجماعة له څلورو مذاهبو څخه لومړی فقهې مذهب دی. او د فقهي مذهبونو او پيروانو له ډلې څخه د ابوحنيفه نعمان بن ثابت، چې يو له څلورو سني مشرانو څخه دی، دغه مذهب په څلورو سني مذهبونو کې تر ټولو زيات پيروان لري او د دې مذهب اصلي پيروان د منځنۍ اسيا په هېوادونو، افغانستان، پاکستان، چین، ترکیه، بالکان، برصغیر، هند، عراق، سوریه، لبنان، اردن، منځنۍ اسیا (او د ایران شمال ختیځ، ختیځ او سویل ختیځې سیمې)؛ او د نړۍ 71٪ سني مسلمانان د دې مذهب پیروي کوي.

• د دې څانګې نوم د هغې بنسټګر ابو حنیفه نعمان بن ثابت الزوطي (150-80 هجري) ته منسوب شوی دی.

• د ابوحنيفه مقبره په بغداد کې د اعظميه په ګاونډ کې ده

• د ابوحنيفه مشهور شاګردان په لاندې ډول دي:

ابو یوسف (یعقوب بن ابراهیم) محمد بن الحسن الشیباني ابو الحذيل (ظفر بن الحضيل) الحسن بن زیاد اللولی

• د حنفي فقهې تر ټولو مشهور کتابونه دا دي:

المبسوع از شمس الدین السرخسی له کاساني څخه د شريعت په حکم کې د صنعت بدعت د مارغاني د لارښود لنډیز #ابن عابدین حاشیه
مولانا عبد الحفیظ مکي

مولانا عبدالحفیظ مکي یو اویا ۷۱ کاله تر مخه د هندوستان په «امرتسر» ولایت کې زیږېدلی وو، د هندوستان د وېش وروسته د پاکستان په «فیصل اباد» ښار کې مېشت شو، دیني زده کړي يې په سعودي کې بشپړي کړې او بیا یې د هندوستان په سهارنپور کې په جامعه (مظاهر العلوم) کې د شیخ الحدیث مولانا زکریا رحمه الله په ګډون د نورو مشهورو هندي علماو څخه دیني زده کړي تر لاسه کړي.  
نوموړی په تصوف کې د تبلیغي جماعت د پخواني مخکښ مشر شیخ الحدیث مولانا محمد زکریا کاندهلوي مرید او پیروی خلیفه وو.
ده په دیني علمي حلقه کې د نړۍ په سطحه ښه نوم درلود او په عربو او عجمو کې په درنه سترګه ورته کتل کېدل.
ټول عمر یي د ختم نبوت عقېدې او د قادیانیت پر ضد د خلکو پوهاوي ته وقف کړی وو، لیکوالي او تصنیف، دیني تبلیغ، دیني مدارس او تصوف سره یې سروکار وو. ده د بخاري شریف یوه لویه شرحه هم لیکلې ده چې نوم یې «کنز المتواري» دی او په ۲۷ جلدونو مشتمله ده.

د اسلامي نړۍ دغه ځلانده ستوری، د ختم نبوت تنظیم مشر، نړیوال دیني او روحاني شخصیت مولانا عبدالحفیظ مکي په جنوبي افریقه کې د زړه د دورې له امله د ۷۰ کالو په عمر تیر کال وفات شو.

## تړلې لیکنې

مولانا محمد الياس کاندهلوي

مولانا منصور انصاري  

مولانا بجلی گهر

مولانا شمس الحق افغاني
## سرچینې
شرک

**شرک** عربي لغت ده چي د شراکت او ګډون په معنى ده او په اسلامي عقيده کي داسي تعريف شوى:د الله تعالى سره په عبادت کي شريک اختيارول هغه چي په هره طريقه وي، او هر قسم فعلي، قولي او قلبي عبادت کي وي شرک بلل کېږي، او يا غيرالله د الله تعالى سره برابرول شرک بلل کېږي.
د شرک په اړه الله تعالى ډېر ټينګار کړی دى،چي بنده ورڅخه ځان وژغوري.
## تړلې لیکنې
مشرک
بت لمانځنه
اسلام
## دا هم وګورئ
امروزيه

امروزيه (imrozia) د پاکستان هيواد يوه فلمي اداکاره، هغي تر ډېره په پښتو او پنجابي ژبه فلمونو کې کار کړئ دئ، او وسمهال شاوخوا ٧٠ کاله عومر لرې. آغلې امروزيي په شاوخوا ۵۸ فلمونو کې کار کړی دی خو يواځي او يواځي يي په ٢ پښتو فلمونو کې مخکښه کردار تر سره کړې، دې تر ډيره په فلمونو کې د يوې نڅاګرې رول تر سره کړې دي. ددې نڅا د **الزام** فلم په هغه برخه کې کي ډيره مشهوره سوه، کله چې نعمت سرحدي د فلمي غدار په په توګه د خپلو ملګرو سره ولاړ وي او دا پر دي سندره (**خانيه بيا به يې ودانه نه کې، د ځان د مينې دنيا ورانه نه کې**) سندره باندې نڅا کوي.  تر اوسه دا معلومه نه ده چې ددې د قوم معلومات څه دي، خو ددې خبرې امکان سته چي هغه يو پنجابی وه ځکه چې تر ډېره په اردو ژبه خبرې کوي. هغه د پښتنو په ټولنه کې هم هغه مهال وپيژندل سول کله چې يې د بدرمنير او نعمت سرحدي سره د سړي خور او پټ ښامار په څېر فلمونو لوي رولونه ترسره کړل.
## د هغې فلمونه
## نور
ټلګرام چینلونه

د ټلګرام هغه چینلونو  چی په زړه پوری ترانه ویوونکی لری په لاندی ډول دی
ډايي

**ډايي** د افغانستان د کندهار ولايت د دامان ولسوالۍ يو کلی دي. په دغې کلی کې د مېشتو خلکو شمېر  ٥٠٠٠ وگړو ته رسېږي. ددې کلي شمال طرف ته لنډي کلی ، جنوب طرف ته بیابان دره کلی، شرق طرف ته سیدان کلی او غرب طرف ته یې د کندهار بولدک عمومی سړک دي. 
دا کلي تقريباً په سنه ۱٢٢۵ ه ش کی جوړ شوي دي. د نظیر خان بارکزی بن فتیح خان بارکزی عمرخانزی درې زامن لومړی ځل د ډنډ ولسوالۍ د مرد قلعه د کلي څه راغلل او دلته دیره سول، ځمکي یې رانیولې چې تقريباً ٢٠۰۰۰ جریبه ځمکه یې د پوپلزو او محمدزیو څخه و پلورلې. ددې کلي سربراه فعلاً محمد نور يعقوبي دي

### کارېزونه
د ډايی کلی شپږ کارېزه لرل خو متأسفانه اوس وچ دي. د نظیر خان بارکزی زوی جلال خان د يوه کارېز کار په خټه باندي پايندخان ته ورکړي وو او پس له يو کال کاره پايندخان وتوانيد چي د کارېز کار بشپړه کړي نو لږ مځکي يې ورکړې چي اوس يې لمسیانو ته پاتي ده چي په قادر خېلو ماسېوا دي چي د ټولو مځکه ۱۲۰ جريبه کيږي.

بيا وروسته ملک حاجی عبدالحکیم چي د ډايی کلی مشر او ملک وو د کليوالو په مشوره د ډايی د دوهم کارېز کار اختر محمد کاکړ ته په خټه ورکړي‌ او يوڅه مځکي يې ورکړې، اختر محمد کاکړ بیا دا مځکي پر حاجي محمدزي وپلورلې چي اوس يی د زامنو په لاس کي دي

### د اوبو تقسيم او شبانه روزه

د ډايي کلی د خشکابې اوبه پر دوولس شبانه روزه تقسیمېدې چي یوولس نيم يې د نظیر خان بارکزی د ټبر وې او نیم شبانه روز اوبه د قادرخېلو وې چي د کارېز په خټه يې لږ مځکه ګټلې وه. 

قادرخېلو به هر وخت د اوبو پر سر جنجالونه کول نو بيا سناتور قدوس خان بارکزی جرګه جوره کړه او دا فيصله يې وکړه چي نور اوبه پر ديارلسو ورځو تقسيموي د نظير خان ټبر دي خپل پر زوړ حساب اوبه لګوي او قادرخېلو ته یې په لنګوټه کي يو شبانه روز اوبه ورکړې چي خط یې د حاجي عبدالحکیم د زامنو سره اوس هم موجود دي.

### قادرخېل
د نظیر خان بارکزی زامن چي د مرد قلعه څخه ډايی کلی ته راغلل، نو تقريباً شل کاله بعده يې پايندخان بارکزی (مسيزی) ته په خټه کارېز ورکړي چي په مزدوري کي يې لږ مځکه ورکړه،  پايندخان درې ودونه کړي وه چي اته زامن يې ځيني درلودل او دمشر زوي نوم يې حاجي قادر وو، نو اوس دوي ټول په قادرخېل باندي مشهوره دي.
سردار محمد داؤد خان

**سردار محمد داؤد خان** (د ۱۳۰۲ ل کال د چنگاښ ۲۶ - د ۱۳۵۷ ل کال د غويي ۷)  د سردار محمد عزيز خان زوى ، پر ۱۲۷۸ هجري لمريز كال چې له ۱۹۰۹ زېږدي كال سره سمون خوري په كابل ښار كې وزېږېد
محمد نور يعقوبي

**محمد نور يعقوبي** (د ۱۹۸۹ ل کال د اګست ۱۹) وزېږېد

### د محمد نور يعقوبي شجره
 محمد نور
 بن عبدالبصير
 بن عبدالحکیم
 بن محمد يعقوب
 بن عبدالکريم
 بن نظیر خان بارکزی
 بن فتيح خان
 بن مقيم خان
 بن امان خان
عمرخانزی

**عمرخانزی** د بارکزی قوم يو معتبره ښاخ دي چي د شاهي کورنۍ محمدزی پلار دي.
عمرخانزي اکثره په افغانستان کي په کندهار ولايت او هلمند ولايت کې مېشت دي

په کندهار ولايت کي:
د ډنډ ولسوالۍ په مرد قلعه (مرت کلا) کلی کي
د دامان ولسوالۍ په ډايی کلی کی
او معروف ولسوالۍ کي مېشت دي.

د کندهار ولايت لوي شاعر مرزا عبدالحنان بارکزی د مرد قلعه عمرخانزی وو

د امير امان الله خان غازي مور سرور سلطانه بیګم هم عمرخانزۍ وه

### شجره عمرخانزی
 عمرخان
 بن خضرخان
 بن اسماعيل
 بن نیک
 بن دارو
 بن سيفل
 بن نورالدين
 بن بارک
 بن زیرک
 بن عيسیٰ
 بن زختر
 بن ابدال
 بن ترين
 بن شرخبون
 بن سړبن
 بن قیس عبدالرشید
پښتو ويکيسفر

**پښتو ويکيسفر** د ويکيسفر د ژبو په کتار کې راځي چې د ويکيمېډيا پروژې لخوا يې کوربه توب کيږي.
## د جوړېدو چارې
د پښتو ويکيسفر په آزموین ويکي (اېنکيوبېټر) کي ١٠ تر ټولو فعاله کارنان دا لاندي کسان وه:

## سرچینې
آریانا ويجه

**آریانا ويجه** د آریائیانو اصلی ټاټوبی:

که څه هم د آریائیانو د اصلي ټاټوبي ( آریانا ویجه ) په اړوند د تاریخ پوهانو ترمینځ واړه اختلافونه شته ، خو بیا هم زیاتره مورخین په دې اړوند سره ورته نظرونه لري.په دغو تاریخپوهانو کې چې د آریانا ویجه په اړوند یې څیړنې کړي دي کولای شو د آلتهايم (Altheim)، لومل (Lommel)، میکس میولر (M.Mueller)، شویدر (Schaeder)، آرتور كريستين سین (A.Christensen)، نوبرگ (Nuberg)، ميلز (Mills)او جوباین ويل (Jubainville) نومونه واخلو.

ډیر تاریخ پوهان په دې اند دي چې چې آریانا ویجه د پامیر او د آمو سیند ( Oxus river ) په شمال کې پرتې وادي ګانې وي چې بدخشان ته څیرمه پرتې وې او دلته د آريائیانو بیلابیلې قبیلې چې پښتانه هم پکې وو اوسیدل . دوی د کوچیانو په څیر ژوند درلود او خپل څاروي او رمې به یې چې پسونه ، وزې ، آسونه او غوايي وو څرول ، خو کله چې ددوی په شمېر کې زیاتوالی راغی نو دوی مهاجرتونو ته اړشول . ځینې نور محققین آریانا ویجه د اوسني خوارزم (Khwarezm) په سیمه کې ګڼي چې اوس دمنځنۍ ایشیا د ازبکستان او ترکمنستان په هیوادونو کې پرته مشهوره سیمه ده ، خو ځینې ډیر نور مورخین د لومړنی نظر پلویان دي .

په اوستا کې چې د زردشت کتاب دی او پنځه برخې لري چې ګاتا، ویسپرد، یشتونه ، وندیداد او خرده اوستا نومیږي راغلي دي چې د آریائیانو اصلي ټاټوبی آریاناویج آریناویجه دی.
همداراز د وندیداد په لومړي فرګرد کې هم د آریائیانو د شپاړسو هیوادونو یا ولایتونو ذکر او یادونه شوې ده چې یو پکې همدا آریانا ويجه دی چې دښاغلو یا اصیلو او نجیبو خلکو ټاټوبی او د استوګنې د ځای معنا لری. 

باید ووایو کله چې د آریائیانو د بهارته قبیلې د خیبر د تاریخي لارې نه تیرشول او تر اباسین ورپورې وتل او شمالي هندوستان ته ورننوتل نو دوی هلته دانوم له ځانه سره یووړ او پر خپلې نوي ځمکې او هیواد یې داریا ورشه یا آریانا ورته Arya varta نوم کیښود چې ددوی دددغه هیواد نوم په منو سمهیتا یا د منوپه قوانینو کې هم ذکر شوی دي او ددوی دغه ځمکه د هیمالیا د غرونو او د عربو تر سمندرګي پورې ښودل شوې ده .باید زیاته کړو چې د منو سمهیتا قوانین د عیسی مسیح علیه السلام تر زوکړې دمخه اته سوه کلونه وړاندې لیکل شوی دی. د بهارته قبیلې وروسته په هند کې د خپل هیواد ته د بهارت ورشه یا د بهارت ورته نوم ورکړ چې اوس هم دغه نوم ژوندی دي .

لنډه داچې آریانا ویجه د پامیر او آمو سیند سره نږدې هغه سیمه وه چې آریائیان یا د آرین نسل او د آرین قبیلې پکې په ګده سره اوسیدلې او له همدې ځایه یې خپل مهاجرتونه هم پیل کړي دي .
------------------------------------------------------------------------------------------
منابع او سرچینې : 
1- Vedic India,p44
2- http://www.avesta.org/vendidad/vd1sbe.htm
- 
3-ttp://www.aryavartachronicles.com/the_world_aryavarta.html
4- Cmobridge History If India ,v,1 ,p,51

Image may contain: one or more people, mountain, outdoor and nature
محمد يعقوب نانوتوي

محمد يعقوب نانوتوي (1833_1884)يو هندي اسلامي عالم وو،او په هندکي د ديوبند دار العلوم له لمړنيو ښوونکو څخه وو.

محمد يعقوب په 1833 زېږديز کال کي د هند د اتراپردېش ايالت د سهارنپور ولسوالي د نانوته په ښار کي وزېږېد.د هغه پلار مملوک علي په هند کي د خپل وخت له سترو عالمانو څخه وو،او د غازي الدين خان په مدرسه کي ښوونکى وو.محمد محمديعقوب زياتي اسلامي زده کړي له خپل پلار نه وکړې،په حديثو کي د هغه استادان شاه عبدالغني مجددي او احمد علي سهارنپوري وو.

مولانا خپل کار د زده کړي په څانګه کي پيل کړ،کله چي دارالعلوم ديوبند تاسيس شو نو د دارالعلوم موسس محمد قاسم نانوتوي له هغه څخه وغوښتل تر څو د لمړني غړي په حيث په دارالعلوم کي ګډون وکړي.مولانا صاحب محمد يعقوب  د دارالعلوم ديوبند لمړنى صدرمدرس(سر ښوونکى)وو،او تر وفات په همدې دنده پاته شو.د هغه زده کوونکي زياتره د دوهم نسل علماء وو لکه شيخ الهند محمود الحسن،مفتي عزيز الرحمن عثماني او اشرف علي تهانوي.

مولانا محمد يعقوب په تصوف کي د حاجي امدادالله صاحب مريد وو،او په چشتيه،نقشبنديه،قادري او سهرورديه طريقو کي يې د خلافت پګړئ تړلي.

مولانا صاحب بالاخره د کولرا د ناروغۍ له امله د 51 کلنۍ په عمر په 1884 کال کي له  دې فاني نړۍ نه  سترګي پټي کړي، او په نانوته کي خاورو ته وسپارل شو.

## سرچينې

وېشنيزه:1833 زېږېدنې
وېشنيزه:1884 مړينې
وېشنيزه:سني اسلام
وېشنيزه:حنفي مذهب
وېشنيزه:حنفيان
وېشنيزه:ديوبندي
وېشنيزه:ديوبنديان
وېشنيزه:اسلامي هندي علماء
فین.نه

**فین.نه** (Finn.no) يو نارويجنه ويبپاڼه ده، چي د شيانو پلورلو او رانيولو، کار موندنې، او نور څه لپاره استعماليږي. دا د ناروې د کارول شوو شيانو د پلورلو تر ټولو ښه او عامه سرچينه ده.
محمد رفيع عثماني

محمد رفيع عثماني يو پاکستاني ديني عالم ده،نوموړى د کراچۍ دارالعلوم مشر ده.ښاغلي عثماني صاحب په اردو ژبه زيات کتابونه ليکلي دي،همدارنګه يې په عربي ژبه هم ځيني مشهوري رسالې ليکلي دي.هغه د مفتي محمد شفيع عثماني زوى او د مفتي محمد تقي عثماني ورور ده.مولانا صاحب د مفتي اعظم پاکستان په نوم هم مشهور ده.

## دا هم وګورئ

* تبليغي ډله
* ديوبندي دار العلوم
## سرچينې
وېشنيزه:د کراچۍ کسان
وېشنيزه:سني اسلام
وېشنيزه:حنفي مذهب
وېشنيزه:حنفيان
وېشنيزه:ديوبندي
وېشنيزه:ديوبنديان
وېشنيزه:د پاکستان اسلامي علماء
امداد الله مهاجر مکي

امداد الله مهاجر مکي(١٨١٧_١٨٩٦)د سويلي اسيا صوفي عالم وو چي د چشتيه طريقې پيرو وو.

## ژوند نامه

### ابتدايي ژوند
اصلي نوم يې امداد حسين ده،ليکن د شيخ محمد اسحاق دهلوي لخوا د امداد الهي نوم ورباندي کېښودل شو چي وروسته د امداد الله په نوم مشهور شو د پلار نوم يې حافظ محمد امين ده.امداد الله مهاجر مکي د هندوستان د اتراپردېش ايالت د سهارنپور ولسوالي په نانوته ښار كي د ١٢٣٣ سپوږميز کال د صفري مياشتي په ٢٢ چي د ١٨١٧ زېږديز کال د دسمبر له٣١نېټې  سره سمون خوري زېږېدلى.

### ديني کارونه او سفرونه
د اتلس کلنۍ په عمر دده بيعت د ناصرالدين نقشبندي لخوا ومنل شو.وروسته ميان جي(نور محمد جهنجهانوي)ته د زده کړي لپاره ولاړ،له ميان جي صاحب نه يې د سلوك ځيني مراحل زده کړل،د ميان جي صاحب د وفات نه وروسته مولانا صاحب يو څه وخت جاينشين شو له شپږو مياشتو وروسته مدينې منورې ته د حج د ادا کواو لپاره ولاړ،د دسمبر په اوومه په ١٨٤٥ کال واپس بنارس ته راورسيد.

د حج له تکميلولو وروسته،امداد الله صاحب له شاه اسحق مهاجر مکي او يو شمېر نورو علماوو سره پاته شو،شاه صاحب ده ته وويل چي د مدينې منورې له زيارت وروسته بايد هند ته واپس لاړ شي.سيد قدرت الله بنارسي مکي د هغه ځيني مريدان مولانا امداد الله صاحب ته ورولېږل تر څو يې تر مدينې منوري ملګرتيا وکړي.

### د بريتانيا په وړاندي د خپلواکي هڅي
څرنګه چي د وخت اشغالګر انګرېز پوځ په هند کي پر مسلمانانو سخت ظلمونه او وحشتونه شروع کړل،او پر مسلمانانو يې مذهبي محدوديتونه ولګول،د عيسويت پراخ تبليغ يې پيل کړ نو دهند مسلمانو علماوو ددوئ پر ضد د جهاد فتوا ورکړه،چي په تهانه بهون کي ددې جهاد رهبر د سيمه ايزو خلکو لخوا حاجي امداد الله مهاجر مکي وټاكل شو،حاجي صاحب د انګريزانو پر وړاندي سخت جهاد وکړ،چي يو له مشهورو جنګونو څخه يې د شملي جنګ وو چي په ١٨٥٧زېږدېز کال کي واقع شو.چي له دې جګړې وروسته مهاجر مکي صاحب مکې مکرمې ته هجرت وکړ،او د عمر تر پايه هلته پاته شو.

### واده
امداد الله صاحب لمړنى واده د٤٨ کلنۍ په عمر وکړ.د لمړنۍ مېرمني له وفات وروسته يې له يوې داسي کونډي سره واده وکړ چي په سترګو معيوبه وه،هغې د کور ټول کارونه نه شواى کولاى نو مولانا صاحب ته يې د بلي مېرمني د کولو وړانديز وکړ،چي امداد الله صاحب بيا دريمه ښځه هم وکړه.مګر د امداد الله صاحب له يوې ښځي هم اولاد نه وو.

### وفات
امداد الله صاحب د ١٣١٧سپوږميز کال د جمادى الاخر په ١٢ (١٨٩٦  زېږديز کال ) په مکه مکرمه کي له دې فاني نړۍ سترګي پټي کړې.او په جنت المعلى کي د شيخ کيرانوي تر څنګ خاورو ته وسپارل شو.

## شاعري

### بېلګي
د امداد الله صاحب د شعر يوه نمونه چي ده د خپل استاد نور محمد په باره کي ويلي وه:

تم ہو اے نور محمد خاص محبوب خدا

ہند میں ہو نائب حضرت محمد مصطفیٰ

تم مدد گار مدد،امداد کو پھر خوف کیا

عشق کی پر سن کے باتیں کانپتے ہیں دست و پا

اے شہ نور محمد،وقت ہے امداد کا

آسرا دنیا میں ہے از بس تمہاری ذات کا

## مشهور خلفاء کرام
*مولانا رشيد احمد ګنګوهي
*اشرف علي تهانوي
*محمد قاسم نانوتوي
*مولانا محمد الياس کاندهلوي
*خليل احمد سهارنپوري

## سرچينې

وېشنيزه:١٨١٧ زېږېدنې
وېشنيزه:١٨٩٦ مړينې
وېشنيزه:سني اسلام
وېشنيزه:حنفي مذهب
وېشنيزه:حنفيان
وېشنيزه:ديوبندي
وېشنيزه:ديوبنديان
وېشنيزه:اسلامي هندي علماء
انعام الحسن کاندهلوي

محمد انعام الحسن بن اکرام الحسن کاندهلوي (1918/2/20_1995/6/10) د هند يو تکړه اسلامي عالم وو،او دتبليغي ډلي دريم امير ګڼل کېږي.

## ابتدايي ژوند او زده کړه

* انعام الحسن  ١٣٣٦هجري قمري كال د جمادى الاولى پہ ۱۸ (۱۹۱۸ زېږديز کال د فبروري  ۲۰نېټه) د هندوستان د اتر پرديش ايالت د سهارنپور ولسوالي په کاندهله ښار کي زېږېدلى.خپلي لومړنۍ مذهبي زده کړي يې د ډهلي په کاشف العلوم نظام الدين مدرسه کي ترلاسه کړې له هغه وروسته د سهارنپور مظاهرالعلوم مدرسې ته ولاړ،له دې وروسته يې خپل ټول عمر تبليغي ډلي ته کارکولو ته وقف کړ
 هغه د شيخ الحديث محمد زکريا کاندهلوي له دويمي لور سره واده وکړ،هغه په 1965کي د مولانا محمد يوسف له وفات وروسته د تبليغي جماعت دريم امير وټاكل شو او د دېرشو کلو لپاره يې د تبليغي ډلي د امير په حيث خدمت وکړ

## وفات
انعام الحسن کاندهلوي په لسم محرم الحرام د1416هجري قمري کال (10د جون 1995)له دې فاني نړۍ سترګي پټي کړې.مولانا صاحب په پوره شجاعت او بصيرت سره د تبليغي جماعت د رهبريت دنده په ښه توګه سرته ورسوله 
وېشنيزه:1918 زېږېدنې
وېشنيزه:1995 مړينې

وېشنيزه:سني اسلام
وېشنيزه:حنفي مذهب
وېشنيزه:حنفيان
وېشنيزه:ديوبندي
وېشنيزه:ديوبنديان
وېشنيزه:اسلامي هندي علماء
وېشنيزه: تبليغي جماعت
د یاسین زي سیدانو د نسب شجره (کتاب)

دا کتاب چي سید عبد الرحیم حسیني صاحب لیکلی تقریبا په ۳۱۰ مخونو شامل دی او د ساداتو د اوڅاري قبیلې (یاسین زي) شجرې پکي چاڼ شوي دي . 

او سربېره پر دې ټوله رنګین، یاني په دوه رنګه تور او ګلابي رنګ لیکل شوی دی لکه د کراچي د اوڅاري خپرندوي ټولني (مکتبة البشری) مطبوعات . 

## ځانګړتیاوي
دا کتاب لاندي ځانګړتیاوي لري : 

* د کندهار ولايت د ارغنداب د ولسوالۍ د جوی لاهور د کلي د سيدانو بشپړه نسب نامه (د نسب شجره) . 
* د ياسين زي سيدانو ښه واضحه شجرې . 
* هري یاسين زي سيداني څانګي ته واضح سرلیک . 
* هر نوم په خپله نقشه کي . 
* او په سَر کي یې لړليک [۱] .

## د میلاوېدو ځای
دا کتاب خپله په چمن ښارګوټي کي د دار العلوم صفه ټاون له ناظم تعلیمات لیکوال سید عبد الرحیم حسیني سره میلاويږي . 

## د ښاغلي لیکوال په اړه

ښاغلی لیکوال شیخ الحدیث مفتي سید عبد الرحیم حسیني یو له هغو نوموتو څېرو څخه دی چي د افغانستان پر سطحه یې د لومړي ځل لپاره د خپلي قبیلې (یاسين زي سیدان) په هکله بشپړه نسب نامه (پښتلیک) ولیکی چي د افغان په تاریخ کي دا د جایزې وړ کارنامه ده . 

او ښاغلی لیکوال څو نور آثار هم لري : 

# معجم بحر الرائق . 
# معجم البدائع والصنائع . 
# الدليل الی کتب الفتاوی . 
# د موبایل مسئلې . 
# د شهید په هکله څلوېښت حدیثونه . 
# د یاسین زي شهیدانو نوم لړ (نقشه) . 
# دائمي نقشه اوقات نماز (چمن) . 
# او همدا اثر : د یاسین زي سیدانو د نسب شجره [۲] .

## سرچينې
[۱] فضل الرحمن فیضون . [۲] تېر اخځ .
حمزه بابا

په دی اړه دا لاندی لینک کلیک کړۍ https://ps.m.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D9%85%D9%8A%D8%B1_%D8%AD%D9%85%D8%B2%D9%87_%D8%B4%D9%8A%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C
عبدالله بن مبارك

عبدالله بن مبارك (١١٨_١٨١هجري قمري)٧٢٦_٧٩٧ ميلادي)د هشام بن عبدالملك د حكومت پر مهال وزیږید،عبدالله رح د خپل وخت ستر اسلامي عالم وو،دى له حديثو سره د زيات شوق او زهد له امله ډېر مشهور وو.ده ته د امير المومنين في الحديث لقب ورکړل شوى ده. د هغه پلار مبارک نومېده.چي د ترکمنستان د خراسان څخه وو.او د ابن مبارک صاحب مور د خوارزم نه وه.ابن مبارک د يوه تاجر له لور سره واده وکړ.ابن مبارک خپل ټاټوبى مروه پرېښووله، همدان او بيا بغداد ته ولاړ.

## د علم سره مينه
امام احمد بن حنبل رح د عبدالله بن مبارک په هکله فرمايي چي د علم لپاره له امام ابن مبارک رح نه څوك زيات سفر کوونکى نشته.
## استادان
ابن مبارک رح د علم په ترلاسه کولو کي ډېر حريص وو،له همدې امله يې له ګڼ شمېر استادانو څخه علم حاصل کړى، چي مشهور استادان يې سفيان ثوري، امام ابو حنيفه،مالک بن انس،حماد بن زيد،هشام بن عروه،الاعمش،اسماعيل بن ابي خالد،شعبه بن حجاج،عبدالرحمن اوزاعي…
## ليکني
*الزهد والرقائق.
*الجهاد.
*البر وصلة.
## وفات
عبدالله بن مبارک رح د ٦٣کلو په عمر په ١٨١ هجري قمري کال کي وفات شو.
## سرچينې