open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
هايډروجن

بټنوک|
**هایدروجن** یو کیمیاوی عنصر دی چی اتومی نمبر یی ۱ دی.‌ ددی عنصر سمبول یا نښه H ده. اوسط اتومی وزن یی ۱،۰۰۷۹۴دی.‌ هایدروجن یو دهغه زیاتو او شته کیمیاوی عناصرو د ډلی څخه دی چی د فضا ۷۵ سلنه برخه یی جوړه کړی ده.‌ اکثره ستوری په فضا کی د هایدروجن څخه جوړ شوی دی. 

دهایدروجن تر ټولو مشهور او مهم ایزوتوپ protium دی او د 1H نښه سره ښودل کیږی. چی یو پروترون لری او نیوترون نلری. هایدرجن رنگ نلری. د گاز په حالت پیدا کیږی. 

## د هایدروجن مشخصات
### سوزیدنه
مالیکولی هایدروجن ډیر زر سوزی ،‌ په هوا کی د ۴ څخه تر ۷۵ سلنه په حجم سره د سوزیدو وړیتا لری. د هایدروجن دسوزیدو انتالپی −286 kJ/mol ده. 

2 H2(g) + O2(g) → 2 H2O(l) + 572 kJ (286 kJ/mol)

### د الکترونو د انرژی مدارونه
### عنصری مالیکولی شکلونه
## دهایدروجنی مرکبات
## ایزوتوپ
## تاریخچه
## په طبیعی توگه د هایدروجن شتون او پیدایښت
## د هایدروجن تولید
## د هایدروجن د استعمال ځایونه
## دهایدروجن بیولوژیکی تعاملات
## مآخذونه
http://en.wikipedia.org/wiki/Hydrogen

وېشنيزه:کيمياوي توکي
د میوو روزنه

مېوه د گل د تشکیل څخه ورسته په نبات کی جوړیږی. هغه علم چی میوی مطاله کوی د Pomology په نامه سره یادیږی. دا کلمه د لاتین د *pomum یا میوی ته وایی او logy یا پوهی او مطالعی ته وایی، اخستل شوی ده.* 

## د میوی استفاده
په نړۍ کې په سلهاوو میوی شتون لری چې هم په خام او هم په پاخه ډول خوړل کیږی. ځینی میوی د انتقال، ساتنی او یا غذایی ارزښت د علاوه کولو په مناسبت پروسس کیږی، مربا او یا جوس ورڅخه جوړیږی. په میوه کې په عمومی شکل سره ډیره بوره وی، مګر ډیری میوی صحی ګټی لری. میوی د پروټین، ویټامینونو، پولیفینولونو او فایبر ښه منبع ده. 

## د میوو ډولونه
غوښینی میوی: د میوو ته pome fruit هم وایی او د ګل څخه منځ ته رازی. دا ډول میوی ډیری خستی یا مندکی لری. مثال یی مڼه ده. 

سخت زړی میوی: دا میوی د drupe fruit په نامه سره یادیږی. معمولا بیرونی برخه یی غوښینه او یوه مندکه لری. مثال یی شفتالو دی. 

دانه لرونکی میوی: دا میوی د berry fruit په نامه سره یادیږی. ډیر خستی لری او ښه مثال یی رومی بانجان دی. 

## د میوو وده
## سرچينې:دميوووده غواړوچي ميوی مو ښه وده وکړی نوغذایی په نظرکی ونسومونږبايديوتقسيمواقات ولروچی دسرووختونه داوبووختونه دامراضوکنټرول په وخت سره وشی نوخپله ميوی به موغټی اوکيفت به ښه وی که چیری ستاسوڅوک مشکل ولری نوزماایمیل راوليږی سرلوړی اواباد اوسی ۰۷۸۵۰۰۱۱۴۷ اړيکه ونسی
له پلوما

[کيڼ|250px|بټنوک|[دوتنه:La paloma (Gitarre).ogg|noicon|کيڼ|140pxد له پلوما سندرې نوټ او کمپوز]]
**له پلوما** يوه ډېره مشهوره سندره ده چې ۱۴۰ کاله پخوا د يوه سپانيوي شاعر او کمپوزر سېبېستيان ايراديير لخوا په ۱۸۶۱ ز. کال کې د کيوبا د سفر نه وروسته، او د هغه د ناڅرگندې مړينې نه دوه کاله مخکې جوړه شوې. دا سندره په بېلابېلو ژبو ژباړل شوې او يا هم د همدې سندرې په طرز په نورو کلتورونو کې هم خپره شوې. دې سندرې دومره شهرت موندلی چې د نړۍ په بېلابېلو هېوادونو کې مينوال لري او په ډېرو ژبو اړول شوې هم ده.

دا سندره لومړی په مکسيکو کې ډېر شهرت ترلاسه کړ او بيا وروسته د نړۍ نورو برخو کې يې هم مينوال وموندل چې د هغو له ډلې افغانستان، مکسيکو، سپانيا، هوايي، فلپين، جرمني، رومانيا، زنزيبار او گوا هغه هېوادونه او ځايونه دي چې دا سندره پکې اړول شوې. همدا راز د امريکا نامتو سندرغاړي اېلوېس پرېسلي همدا سندره د *نو مور* *(No More)* په نامه جوړه او خپره کړه چې گڼ شمېر مينوال يې پيدا کړل، د افغانستان يوه نامتو سندرغاړي احمدظاهر هم دا سندره په دري ژبه وييلې چې د سندرې نوم يې *او دلبرا گر تو يار من باشي* دی.
سوخوی سو-۲۵

**سوخوی سو-۲۵** (په روسي کی:**Су-25**) له غږ نه کم د جټ یوه  شوروي حربي الوتکه ده چی د ټانکونو، زره پوښ موتړونو او مځکني اهدافو د منځه وړلو لپاره کارېږي. 
سوخوی سو-۲۵ حربي الوتکه په ۷۰ کالو کی طرح شو. لمړني الوتنه یی په ۱۹۷۵ کال کی تر سره شوه او شوروي پوځ د دغی الوتکې څخه په رسمي ډول د ۱۹۷۸ کال څخه راهیسی کار اخلي. په اوس وخت کی دغه حربي الوتکه د نړۍ د نړی د بیلو بیلو وسلوالو ځواکونو په جگړیزو تجهیزاتو کی شامل دي. 

وېشنيزه:سوخوی الوتکې
علمی نوم

**علمی نوم** چی په انگریزی کی ورته Scientific Name یا دوه گونی نوم چی د جنس او سپیشز څخه تشکیل شوی وی. دا نوم یا نوم ایښودنه د دوه گونی نوم ایښودنی یا Binomial nomenclature په نامه سره یادیږی. ددی نوم ایښودنی سیستم د لمړی ځل لپاره د یو سویډنی عالم لخوا چی کارل لینس Linnaeus نومیده ، منځ‌ ته راغی.

دا مهال دا نوم ایښودنه په نړیوالوه کچه د دوه نړیوالو سازمانونو لخوا داده کیږی چی یو یی د زولوژی دنړیوال نوم ایښودنه یا International Code of Zoological Nomenclature (ICZN) او بل یی د الجی، فنجی او نباتاتو نوم انښودنه یا Nomenclature for algae, fungi, and plants (ICN) ده.‌

## تاریخچه
## ارزښتونه
## د طبقه بندۍ سره اړیکی
## دعلمی نوم د لیکلو لاره
## مآخذونه
http://en.wikipedia.org/wiki/Scientific_name
د افغانستان برېښناکوټونو او ډنډونو لړليک

د افغانستان برېښناکوټونو او ډنډونو لړليک خورا ستر دی، ددې هېواد د بدخشان د زرکول څخه نیولې بیا د فراه ولایت تر هامون سمندګي پورې په سلګونو برېښناکوټونه او ډنډونه لري . دا سيندونه او برېښناکوټونه د افغانستان په ملي اقتصادکي رغنده رول لوبولي شي، حتا همدا شان ولاړي اوبه هم دملي اقتصاد په پرمختيا کي ستر رول لوبولي شي.

## افغان برېښناکوټونه او د هغو موقيعت

### زرقول ډنډ
دزرقول اوبه ديخچالي ډنډ په نوم ياديږي ا وانگريزان يي دوکتوريا په نو م يادوي چي دسمندر له سطحي څخه (٣١٠٠ ) متره جگوالي لري عرضي (٤) کيلو متره ده طول يي په اوسط ډول (٨) کيلو مترو ته رسيږي  دزرقول اوبه دامو سيند سرچينه ده او دتاجکستان او افغانستان تر منځ سيا سي سرحد تشکيلوي دزرقول اوبه دکال په اوږدو کي کنگل وي ولي داوړي په دوه نيمو مياشتو کي دغه خاصيت له لاسه ورکوي چي دمنطقي دقرغز قوم دخلکو لپاره دڅارويو دپووندي مناسب ځاي تشکيلوي

### چقمقتين ډنډ
دچقمنتين ډنډ دکوچني پاميرپه سيمه کي پروت دتراجمير غاښي ته مخامخ دکاروانونو لاره دهمدي ډنډ تر څنگ تيره شوي ده دچقمنتين دډنډ دلويديځ څخه دواخان سيند څخه سرچينه واخلي (١٤) ددغه ډنډ غظمي اوږدولي (١٧ ) کيلو متره او عرض يي (٢٠٥ ) کيلومتره دي او دسيمي دقرغز خلکو دحيواناتو څړ ځايي بلل کيږي

### شيوا ډنډ
شيوا ډنډ لپاره که چيري شرايط مناسب شي نو په راتلونکي کي دتوريزم او سيلانيانو لپاره فوق العاده اقتصادي اهميت لري درڼو، پاکو او خوږو اوبو لرونکي ده چي دڅښلو لپاره ډيري مناسبي دي دشيوا ډنډ دامو سيند ته نژدي دبدخشان ختيځ ته پروت دي په اوړي کي دري مياشتي يخچالي حالت له لاسه ورکوي او نورټول نه مياشتي کنگل وي دسمندر له سطحي څخه (٣٥٠) متره لوړ دي او ږوالي يي (١١) کيلومتره او عرض يي (٨) کيلو متره ده همدا ډول کوچني يخچالي ډنډونه چي عام خلک ورته حوض خاص وايي دسالنگ دکوتل دغاښي پرسر( دسالنگ دتونل دپاسه ) همدا شان دپغمان دره له پاسه او هم دکونړ او نورستان دلوړو لړيو دپاسه شته چي په سيمه يزو او محلي نومونو ياديږي

### سيستان ډنډ
دافغانستان په جنوب لويديځه گوښه کي دهلمند هامون ، صابري هامون ، دپوزگ هامون ،دکودزري هامو ن او نمروز ولايت دمحلي سيندونو داو بو تويدنه  دسيستان هامون اوبه جوړوي ددغه ډنډ داو حجم ثابت نه دي کله يي حجم زيات او کله يي حجم په کمه ساحه کي محدود وي دپوزک هامو ن (٢٤ ) کيلو متره او ږد (١٩ ) کيلو متره په اندزه عرض لري دصابري هامون (٥٨٤ ) کيلومتره مربع مساحت لري فراه او داو هاروت سيندونه همدلته تويږي ددغه هامو ن عمق ژوردي دشاوخواسيمو او به  همدلته راجمع کيږي ددغه نمد او نمکساز او بۀ دفغانستان دهرات په لويد يځ کي پرتي دي او به يي ماليگيني او شاوخوا سيمي يي جبه زار ده دنمک سار ډنډ (کول ) دمالگي دتليد له پلو ه کولاي شي دتالوقانو دمالگي سره سيالي وکړي پدي شرط چي توليد يي دصنعتي او تخنيکي اساساتو له مخي تر سره شي

### کودزري ډنډ
گود زره دهلمند هامون په جنوب کي پرته ده طول ا وداوبو حجم کي دموسم دتغير سره سم تغير خوري که هغه زياتيږي او کله هم وچ او يا کمي اوبه لري دغه حالت دپيرو کلونو وچکاليو کي زيات ليدل شوي ده کله چي دهلمند دسيند او به زياتي وي دکمالخان په سيمه کي يوه اندازه او بۀ جدا کيږي او په ودزده کي تويږي گودره دسمندر له سطحي څخه (٤٥ ) متر ه لوړوالي لري

### ناور ډنډ
دغزني په ولايت کي دناو ر ولاړي او بو نژدي (٤٠٠ ) کيلو متره مربع ساحه نيولي ده دغزني له ښار څخه (٥٥ ) کيلو متره لري پرته سيمه د ه

### غزني ډنډ
دغه  ډنډ نسبتا کوچني او دغزني دښار څخه (١٢٨) کيلو متره ليري پرتي دي او دغزني دسيند ابريزه بلل کيږي (١٥)

## دا هم وګورئ
*په افغانستان کي د برېښنا سټیشنونو لیست
## سرچينې
وېشنيزه:د افغانستان ډنډونه
د تاج ښیښه

بټنوک|165px|کيڼ|د تاج په کړنلاره جوړه شوې ښیښه
**تاج** د اوارې ښیښې د جوړولو یوه پخوانۍ کړنلاره ده. په ۱۳۳۰ زيږديز کې (فیلیپ د کېکوېرې) په (نورمندې – فرانسه) کې د د بادولو او د ټيكلې سیستمونه سره یو ځای کړل. دغه کړنلارې د (تاج –  په منځ تش) نوم وگټه. فیلیپ د څه اوبړنه ښیښې څخه په بادولو او څرخولو یوه گرده د ښیښې ټیکله چې قطر یې د ۱۲۵۰ ملي مترو شاوخوا ته رسېده، جوړه کړه. ورپسې یې په وړو ټوټو غوڅه کړه. دغه ټوټې یې د سرپو په مرسته یو ځای کړې او په کړکۍ کې یې ټینگې کړې. دا ښیښه د شلمې پېړۍ تر پیله پورې وکارول شوه.

## دا هم وگورئ

* لامبوځنه ښیښه
* د ټيكلې ښیښه
* د سلندر ښیښه

## سرچينې
* ښيښه په ودانۍ کې
* د ویکيپیدیا پاڼې



وېشنيزه:د ودانۍ توکونه
ږدن

کيڼ|250px|بټنوک|ږدن
**ږدن** *(په [[انگرېزي ژبه|انگرېزي]]: Millet)* يو ډول زڼي دي چې د مارغانو د خوراک په توگه استعمالېږي.
بادي ژرنده

کيڼ|250px|بټنوک|بادي ژرنده
**بادي ژرنده** *(په انگرېزي: Windmill)* د باد په انرژۍ چلېدونکې ژرنده ده چې غنم او نور حاصلات اوړه کوي.

وېشنيزه:ژرندې
اوبي ژرنده

کيڼ|250px|بټنوک|اوبي ژرنده
**اوبي ژرنده** يا د اوبو ژرنده *([[انگرېزي ژبه|په انگرېزي]]: Watermill)* هغه ژرنده ده چې د اوبو په انرژۍ غنم او نور کرهڼيز حاصلات اوړه کوي.

وېشنيزه:ژرندې
آسي ژرنده

کيڼ|250px|بټنوک|آسي ژرنده
کيڼ|250px|بټنوک|آسي ژرنده
**آسي ژرنده** *(په انگرېزي: Horse mill)* هغه ژرنده ده چې د آس او يا هم نورو څارويو لکه يابو، خر يا غوايي په طاقت چلېږي او کرهڼيز حاصلات اوړه کوي.

وېشنيزه:ژرندې
بېړۍ ژرنده

کيڼ|250px|بټنوک|بېړۍ ژرنده
کيڼ|250px|بټنوک|بېړۍ ژرنده
**بېړۍ ژرنده** *(په انگرېزي: Ship mill)* يو ډول اوبي ژرنده ده چې د بېړۍ يا کشتۍ په بڼه جوړه شوې وي او د رود په منځ کې د اوبو د بهير په انرژۍ چلېږي او کرهڼيز حاصلات اوړه کوي.

وېشنيزه:ژرندې
ارسلا خان

**وزير ارسلا خان** په ۱۸۶۹ ز.  کال کې د افغانستان د باندنيو چارو وزير و. هغه د حاجي عبدالقدير، حاجي دين محمد او قومندان عبدالحق غور نيکه و. 

وېشنيزه:افغان وزيران
برېښناژرنده

**برېښناژرنده** هغه ژرنده ده چې د برېښنا په انرژي کرهڼيز حاصلات اوړه کړي.

وېشنيزه:ژرندې
عبدالحق

کيڼ|250px|بټنوک|عبدالحق
**عبدالحق** يو جهادي قومندان و چې په ۲۰۰۱ ز. کال کې د طالبانو لخوا اعدام شو.

وېشنيزه:افغان جنگسالاران
وېشنيزه:ننگرهاريان
عبدالقدير

بټنوک|عبدالقدير
**حاجي عبدالقدير** *([[انگرېزي ژبه|په انگرېزي]]: Haji Abdul Qadeer)* د افغانستان د جهادي حکومت په واکمنۍ کې د ننگرهار ولايت والي و. نوموړی د قومندان عبدالحق او حاجي دين محمد ورور و او د افغانستان په سياست کې يو ښکېل کس پاتې شوی. کله چې روسانو په افغانستان يرغل وکړ نو د روسانو په وړاندې د يوه جهادي قومندان په توگه ودرېده. کله چې طالبانو د ننگرهار ولايت ونيوه نو هغه خپل سياسي اېتلاف د شورای نظار سره اعلان کړ او د هغوی تر څنگ يې د طالبانو سره جگړه پيل کړه.
## دا هم وګورئ
## سرچينې

وېشنيزه:افغان جنگسالاران
وېشنيزه:ننگرهاريان
هما افغان مينه

بټنوک|300px|کیڼ|هما افغان مينه
**هما افغان مينه** د پښتو ژبې یوه سندرغاړې ده.اصلي ټاټوبی يي کندهار ولایت دي چي اوس د جرمني په کولن ښار کي اوسیږي او هلته په روغتون کي ده ډاکټر مرستیاله هم ده 

وېشنيزه:پښتنې سندرغاړې
فرزانه ناز

**فرزانه ناز** د پښتو ژبې یو نوموتی سندرغاړې ده.

## شخصي ژوند
فرزانې تر دولسم ټولګي پورې زده کړې ترسره کړي، او تر هغه وروسته يي د سندرو ويلو سره ليوالتيا پيدا کړه.هغي په ٢٠١١ کال کې د ٢٠ په شاوخوا کې سندرې ویلې وي.
''
## سرچینې
وېشنيزه:پښتنې سندرغاړې
لور

کيڼ|250px|بټنوک|د ميندو او لورگانو څلور نسلونه

وېشنيزه:کورنۍ
مېړه

مېړه یا خاوند یو لقب يا بلننوم دی  چې د نارینه ژوند ملګري یا واده شوي سړي ته اشاره کوي. دا پدې مانا ده چې یو سړی چې د یوې ښځې سره واده کوي د هغې ښځې مېړه بلل کیږي. په مختلفو کلتورونو، هېوادونو او وختونو کې د مېړه حقوق د مېرمنې په پرتله توپیر لري.
## د مېړه مانا
د مېړه ويوکی په پښتو ژبه کې يو مرکب لفظ دی چې له دوه ويوکو جوړ شوی دی، لومړی مې او دوهم زړه مطلب دا چې مېړه د مې زړه لنډيز دی چې د مېړه په بڼه لوستل کيږي البته دا د ښځې له لوري د خپل خاوند ( مېړه ) سره د مينې اظهار دی، چې په پښتو ژبه کې د ښځې او خاوند ترمنځ د مينې، محبت او عاطفې څرګندونه کوي.
وېشنيزه:کورنۍ
زوی

زوی چي د انساني بنياد پر اساس باندي، د يوې کورنۍ غړي وي او د کورنۍ يوه برخه ده، انسان پر څو ډوله دي لکه نارينه او ښځينه، او داسې نور د پلار نوم د نارينه اولاد څخه رامنځته شوې دي، په پښتنو او داسې نورو قومونو  کې د کلتوري رواجونو لمخې په ډيرو سيمو کې کي د نارینه اولاد قدر او عزت ډير وي.  
کيڼ|250px|بټنوک|چولالانگکورن د سيام پاچا د خپلو زامنو سره
## نور
* 

وېشنيزه:کورنۍ
کيمياوي توکی

بټنوک|د عناصرو جدول یا دورانی جدول
**کيمياوي توکی**  يا **عنصر** يوه ځانگړې کيميايي ماده ده چې يو ډول اتوم لری او د یو اتومی نمبر په اساس یو دبل سره پیژندل کیږی.‌ اتومی نمبر د پروتون د تعدادو څخه عبارت دی چی په هسته کی موقعیت لری. 

د عنصر ښه مثالونه عبارت دی له کاربون ،‌ آکسیجن ، المونیم ،‌ وسپنه ،‌ تامبه ،‌ سره زر ،‌ سپينوب او داسی نور. 

## پیژندنه
د ټولو عناصرو د ډلی څخه هایډروجن او هیلیم سپک ترین عنصرونه بلل کیږی. داسی ویل کیږی چی دواړه د بیگ بانگ د هستیوی تشکیل په وخت په اولی ۲۰ دقیقو کی منځ ته راغلی دی. البته د ۳ او ۱ په نسبت سره پیدا شوی دی. چی تقریبا د ۱۲ او ۱ اتومی په نسبت سره هم هغه ښودلی شو. 

د ۹۸ عناصرو د ډلی څخه ټول هغه عنصرونه چی د ۱ څخه تر ۴۰ پوری اتومونه لری، ثابت بلل شوی دی. د ۴۱ څخه تر ۸۲ پوری اتوم لرونکی عناصر د ظاهری ثابتو په نامه یاد شوی دی البته تیکنیتیم او پرومیتیم پدی ډله کی نه راځی. 

### اتومی نمبر
اتومی نمبر د یو عنصر د هغه د پروتونونو د تعداد سره مساوی دی. د بیلگی په ډول کاربن ۶ اتومونه په خپله هسته کی لری نو دهغه اتومی نمبر ۶ دی. 
### آيسوټوپ
که چیری د یو عنصر یو اتوم مساوی د پروتونونو تعداد ولری او  مختلف د نیوترونونو تعداد ولری نو هغه ته ایزوتوپ وایی. د ۶۶ څخه تر ۹۴ پوری عناصر په معمولی ډول سره یو ثابت ایزوتوپ لری. ځینی یی ډیر ایزوتوپونه لری لکه کاربن چی دری ایزوتوپونه لری. ټول کاربونونه ۶ پروتونونه لری مگر د نیوترونو شمیر یی ۶ ،  ۷ او ۸ دی.

### الوتروپ
ځینی وخت د یو خالص عنصر رابطی کیدای شی په مختلفو طریقی سره وصلی شوی وی او ددی له امله یو عنصر په څو شکلونو سره د پیدا کیدو وړ گرځوی چی دی حالت ته الوتروپ وایی چی پدی صورت کی یو عنصر وی مگر بیلا بیل مشخصات لری. د بیلگی په ډول کاربن کیدای شی د الماس په شکل سره پیدا شی چی تترا هیدرال ساختمان لری ،‌ گرافیت چی هم کاربن دی شپږ ضلعی طبقو څخه جوړ شوی دی.

## د عنصر مشخصات
عناصر مختلف مشخصات لری مگر په خاصه توگه ویلی شو چی فزیکی او کیمیاوی مشخصات یی هر وخت تر بحث لاندی نیول کیږی.‌ اوله مشخصه یی د هغه فزیکی حالت دی. ځینی عناصر فلزی خواص لری. ځینی نور یی غیر فلزی دی. ځینی یی القلی ،‌ هلوجنی ، لنتانایدی ،  گاز  ، نجیبه گاز  ،‌اکتاناید او داسی نور مشخصات لری. 

عناصر د حالت له اړخه دری مشخص حالتونه لری. 
# جامد
#  گاز 
# مایع

عناصر د ایشیدو او ویلی خاصیت هم لری. چی دواړه حالتونه په سانتی گراد سره ښودل کیږی چی په یو معین او مشخص فشار لاندی صورت نیسی. 

عناصر مختلف کثافتونه لری. دا کثافت هم په یو معین فشار او حرارت کی ثابت وی او دهغه په تغیر کی تغیر مومی.‌ کثافت د گرام پر سانتی متر مکعب یا g/cm3 ښودل کیږی.‌

عناصر مختلف د کریستال ساختمانونه لری. دا ساختمانونه کیدای شی چی مکعبی ، شپږ ضلعی ، اته ضلعی او داسی نور وی.

## د عنصر نوم ایښودنه او نښی
## د عنصر منبع
## تاریخچه
## د ۱۱۸ عنصرونو لړلیک

## داهم وویني
* د کیمیاوی عناصرو کشف
* د عناصرو ټولونه
* افسانوی عناصر
* د گلوډسمیت ټولگی ویشنه
* د عناصرو او د هغه د ترکیباتو قیمتونه

## سرچينې
* کيميايي عنصرونه - انگرېزي ويکيپېډيا

وېشنيزه:کيمياوي توکي
وېشنيزه:کيميا
مور

{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:0em; padding-right:12px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;"
|-
| style="text-align:right;" | 
{| border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="float; margin:em" align="left" 
|-

کيڼ|250px|بټنوک|مور

مور (په فرانسوي کې: ) د کورنۍ اړیکو څخه یوه ده او د یوې ښځې طبیعي یا ټولنیز پلار بلل کیږي. د پیچلتیا او ټولنیز، کلتوري او مذهبي توپیرونو، تعریفونو او رولونو له امله، د مور کلمې ټولیز تعریف توپیر لري.

مور د الله ج له ډېرو لویو نعمتونو څخه یو لوی نعمت دی چی هغه یې په موږ او تاسو باندې پیرزو کړی ده، دا لوی نعمت په هره ثانیه، د قیقه او هرساعت کې زموږ د خوښیو لپاره زیار باسې او تل په دې هڅه کې وي چې د خپل اولاد د خدمت کولو او خوشحاله ساتلو جوګه وګرځې خو هغه مهربانه مور چې نهه میاشتې یی موږ او تاسې په خپله مبارکه ګیډه کې ګرځولې یو او له هغه وروسته یی بیاهم زموږ لپاره شپه او ورځ یوه کړی ده .
مور او پلار ته الله ج ډیر لوړ مقام ورکړی ده چی په دې هکله حضرمحمد ص فرمایې( جنت د میندو تر پښولاندې ده ) که چیرته مونږغواړو چې جنت تر لاسه کړو او په دې د نیا اویا په هغه دنیا کې کامیاب واوسونوموږ باید د پورته حدیث مطابق د خپل ګران خوږ پلار او د شاتو په څیر خوږې او مهربانې مور خدمتونه وکړو چې پدې کار سره الله ج هم له موږ څخه راضي کیږي.

له چا سره چې د مور او پلار دعاګانې شتون ولري هغه په خپلو کارنوکې بریالي وي خو ترټولو به هغه څوک زیات خوش چانس وي چې مور او پلار یی ژوندي وي او دهغو خدمت کوي که موږ اوتاسې د مور د خدمت کولو له اجرونو څخه خبرشو بیا به همیشه د خپل پلار او مور خدمت کوو چې پدې اړه یوه ورځ حضرت محمد ص د مور اوپلار حقوق او دهغوی د خدمت کولو اجرونه داسې بیان کړل.
(له هغه اولادونو چې مور او پلار را ضې وي له هغه څخه الله ج هم راضې وي او له هغو کسانو څخه چې مور اوپلار نا راضه وي له هغو څخه الله ج هم ناراضه وي) نا څاپه یوکس له مجلس نه را ولاړشو او له حضرت رسول اکرم(ص) نه یې پوښتنه وکړه چې یا رسول الله ص دهغه چا چې مورپه کوچینوالې کې مړه شوې وي، هغه باید څه وکړي. حضرت محمد ص یی په ځواب کې و ویل چې هغه باید د مور د خور(خاله) خدمت وکړي چې له دې اجرونوڅخه برخمن شې.
په یوبل حدیث شریف کې هم راغلې دې چې یوکس حضرت محمد(ص) ته راغی چې ماته نصحت وکړه رسول اکرم (ص) هغه ته ۳ ځلې و فرمایل چې (د مور خدمت وکړه ،د مورخدمت وکړه، د مورخدمت وکړه او په څلورم ځل یی ورته و ویل چې د پلار خدمت وکړه او که د چا پلارو فات شوی وي نو د پلار د ملګرو خدمت دې وکړي چې له دې اجرونو څخه برخمن شي) که د چا مور او پلار وفات شوې وي کورنۍ ته یی صبر جمیل او والدینو ته دې الله ج جنت ور په برخه کړي.

وېشنيزه:کورنۍ
د ټيكلې ښیښه

**د ټيكلې** یا(ډیسک) کړنلارې څخه په اوومه پېړۍ کې د اوارې ښیښې د جوړولو لپاره کار واخیستل شو. په دې کړنلاره کې څه اوبړنه ښیښه د وسپنې د میلې په څوکه اخیستل کېده او تر هغه تاوول کېده چې له مركزي تېښتې په قوه د گرد ټيكلي بڼه یې ځانته غوره کوله، په بله وینا، اوارېدله. د ټيكلي قطر او کچه تل یو ډول نه خو راز راز کېدله. بیا په مستطيل بڼې کوچنیو ټوټو پرېکېده. په دغه ښیښه کې گردې د تاوولو کرښې ښکارېدي.

## دا هم وگورئ

* لامبوځنه ښیښه
* د تاج ښیښه
* د سلندر ښیښه

## سرچينې
* ښيښه په ودانۍ کې



وېشنيزه:د ودانۍ توکونه
عامر خان

کيڼ|250px|بټنوک|عامر خان
**عامر خان** د هندي سينما باليووډ يو وتلی ستوری دی.

وېشنيزه:د هندي فلمونو لوبگران
عمران خان (لوبگر)

کيڼ|250px|بټنوک|عمران خان
**عمران خان** د هندي سينما باليووډ نوی ستوری دی.

وېشنيزه:د هندي فلمونو لوبگران
د سلندر ښیښه

** سلندر** یا (څلندر) کړنلاره د یولسمې او د دولسمې پېړیو تر منځ جرمنی (مونیک تیوفیلوس) د اوارې ښیښې د جوړولو لپاره وموندله. ده، څه اوبړنه ښیښه د میلې په څوکه راواخیسته او هغه یې دومره باد کړه چې لومړی توپکی او وروسته یوه اوږده استوانه (بوغۍ) ترې جوړه کړه. بیا یې هغه په اوږدو غوځوه او اواره کړه. دغه سیستم د شلمې پېړۍ تر پیله پورې د اوراې ښیښې د جوړولو د پاره وکاروله شه.

## دا هم وگورئ

* لامبوځنه ښیښه
* د ټيكلې ښیښه
* د تاج ښیښه

## سرچينې
* ښيښه په ودانۍ کې کتاب
* د ویکيپیدیا پاڼې



وېشنيزه:د ودانۍ توکونه
لېور

د مېړه ورور ته لېور وايي.
دا ويوکی معمولاً ناوې يا ښځينه له لوري ويل کيږي چې د خپل خاوند ورور ته پرې خطاب کوي، د بېلګې په توګه احمد او محمود سره وروڼه دي او زرينه د محمود مېرمن ده، نو احمد د زرينې لېور بلل کيږي.

وېشنيزه:کورنۍ
زنه

بټنوک|300px|کیڼ|د غاړې مخکتنه
**زنه** د انسان په اناتومي کې د مخ تر ټولو لاندې برخې ته ويل کيږي.

وېشنيزه:د انسان بدن
مخ

مخ د گڼ شمېر مفاهيمو لپاره کارېږي:

# مخ (اناتومي)
# مخ (چاپي رسنۍ)
# مخ
# مخ ()
چل زينه

**چل زینه** (**چهل زینه**) یا څلوېښت زینې د کندهار د یادگارونو څخه دي چی د کندهار ولایت لودیځې خوا د قیتول (سرپوزه) د غره پر سر موقعیت لري، د دې فرهنګي ځای اصلي نوم رواق جهان نما دی خو اوس یې خلک د چهل زینې په نامه پېژني.
د دې ځای جوړښت په داسې ډول دی، د غر تر سر پورې د څلوېښت زینې جوړې شوې دي چې د زینو پر سر کې د یوه غار په څېر یوه خونه شتون لري، په دې خونه کې د هندي او اسلامي معمارۍ اصیلې بېلګې کارول شوې دي چې دې خونې ته یې ډېره ښکلا وربښلې ده.
په دې ځای کې ډېرې کتیبې (هغه ډبرې چې ورباندې لیکنې شوې وي) پیدا شوې دي د فردوس مکاني بابر شا، میرزا کامران، میرزا عسکري او میرزا هندال په نومونو  پیدا شوې دي، وروسته له دې چې بابر مړ شو او زوی یې همایون واکمنۍ ته ورسېد، په دې وخت کې کندهار د صفویانو او ګورګانیانو تر منځ د جنګ په میدان اوښتی و، نو ځکه په دې کتیبو کې د همایون څخه یادونه نه ده شوې هغه لیکنې چې په چهل زینه کې پیدا شوې په نستعلیق لیک او پارسي ژبې باندې لیکل شوې دي چهل زینه له دريو برخو څخه جوړ شوی ځای دی دننه برخه، دا هغه ځای دی چې سر یې پټ دی مستطیلي شکل لري چې درې مېټره اوږدوالی او دوه مېټره بر لري، دویمه برخه چې د چهل زینې څخه بهر د یو کټ په بڼه کېښودل شوی دی، اوږدوالی یې تر پینځو مېټرو او لوړوالی یې تر څلورو مېټرو رسیږي، درېیمه برخه یې هم د یو تخت په بڼه جوړه شوې ده چې دا زینې یې له غره سره وصل کړې دي. 
چل زینه د همایون شاه د حکومت په وخت کی په ۹۲۸ هجري قمري کی جوړه شوه.
په ۱۶ پېړۍ کی ظهیرالدین محمد بابر پر دغه غره باندی یو ښایسته لیدگوټ جوړ کړ. د امیر امان الله خان د حکومت په وخت کی چل زینې ته نژدې یو لوی حصار جوړ شو.

چل زینې د کندهار د تاريخي او لرغونو ځايونو څخه دی چي ۴۹۱ کاله يي د جوړيدو کيږي، او زيات شميره سيلانيان ورته راځي.
وېشنيزه:د کندهار تاریخي سيمي
وېشنيزه:کندهار
د ميوند زمری

**د ميوند زمری** *(په انگرېزي: Maiwand Lion)* د انگلستان په فوربري گارډنز په پارک کې د ميوند جگړې د ۶۶ بيرکشاير ټولي د ۳۲۹ انگرېزي سرتېرو د ياد ساتنې يوه پژۍ ده. دا پژۍ په ۱۸۸۶ ز. کال کې د هماغې جگړې د انگرېزو قربانيانو په نوم نومول شوې چې د ميوند په تاريخي جگړه کې چې له ۱۸۷۸ ز. ـ ۱۸۸۰ ز. پورې وه خپل ژوندونه له لاسه ورکړل. د فوربري گارډنز سيمه ايز خلک دا پژۍ د فوربري زمري په نوم هم کله نا کله يادوي.
د پاکستاني تلويزوني چينلونو لړليک

د لومړي ځل لپاره په ۱۹۶۴ ز. کال کې د پاکستان د ملي تلويزون شبکه جوړه شوه او دا په دغه هېواد کې لومړنۍ تلويزوني رسنۍ وه.
سهيلا حسرت نظيمي

**سهيلا حسرت نظيمي** د افغانستان د راډيو تلويزون يوه پخوانۍ ويانده ده. هغه اوس هم د آريانا افغانستان په تلويزون کې د خپرونو چلوونکې او د پردې شا ته ځينې تلويزوني خبرتياوې لولي.
بورقه

کيڼ|250px|بټنوک|بورقه يا چادري
**بورقه** يا **چادري** بورۍ ته ورته د ښځو د سر نه تر پښو پورې د پوښلو يو کالی دی چې د سترگو پر ځای جالی لري او نور ټول بدن پکې پټېږي. دا کالی د عربانو او فارسيانو لخوا په افغانستان کې دود شوی. عربان دې کالي ته برقع او پارسيان يې چادري بولي. د پښتنو په تاريخ کې هېچا بورقه نه اغوستله او د بورقې پر ځای به ښځو د ستر او حجاب لپاره لوی څادر اغوسته چې د هغوی د سر وېښتان او نيمه پورته تنه پکې پټه وه. خو د جهاد په وخت کې چې د بېلابېلو عربي هېوادونو سخت دريزه خلک د جهاد لپاره راغلل نو د ځان سره يې دغه نوی کلتور هم راوړ چې هغوی به په خپلو ښځو بورقې وراغوستلې او نورو افغانانو ته يې هم د داسې کالي د اسلامي فرايضو له ډلې شمېرل. تر څو داسې وخت راغی چې دا کالی په افغانستان کې دود شو او د طالبانو د واکمنۍ په وخت کې د ښځو لپاره يو حتمي کالی و. پښتانه اوس هم دې کالي ته خپل نوم نه لري او په عربي نوم بورقه يا چادري يې پېژني، او دا پخپله د هغه حقيقت ثبوت دی چې پښتنو ښځې څادرونه اغوستل او بورقې يې نه اچولې.

وېشنيزه:اسلام
وېشنيزه:حجاب
سهيلا صديقي

کيڼ|250px|بټنوک|ډاکټره سهيلا صديقي
**جنراله ډاکټره سهيلا صديقي** (۱۹۳۹ - )، چې د جنرال سهيلا په نامه هم پېژندل کېږي، يوه افغانه متقاعده سياستواله ده. هغه د ۲۰۰۱ ز.  کال د دېسمبر نه تر ۲۰۰۴ ز. کال پورې د افغانستان د عامه روغتيا وزيره هم پاتې شوې. د وزارت له دندې مخکې هغې د افغانستان په يوه پوځي روغتون کې د جراحې په توگه دنده ترسره کوله.

مېرمن صديقي د افغانستان د لومړنيو ښځينه جنرالانو له ډلې نه ده. هغې د افغانستان د وروستني پاچا محمد ظاهر شاه د واکمنۍ نه راپدېخوا په رسمي دندو بوخته وه او په ۲۰۰۴ ز. کال کې يې تقاعد وکړ.

وېشنيزه:افغانې وزيرانې
بسم الله الرحمن الرحيم

کيڼ|250px|بټنوک|بسم الله الرحمن الرحيم
کيڼ|250px|بټنوک|بسم الله الرحمن الرحيم
**بسم الله الرحمن الرحيم** چې په لنډه توگه **بسم الله** هم بلل کېږي د قرآن هغه آيت دی چې د ۱۱۳ سورتونو پيل ورباندې کېږي. يوازينی سورت چې په بسم الله نه پيلېږي هغه د التوبه سورت ده. همداراز مسلمانان په دې عقيده دي چې د هر کار پيل بايد په بسم الله وشي. د دې آيت مانا *«شروع کوم د الله په نامه چې مهربان او ډېر بخښونکی دی»* ده.

وېشنيزه:قران
تره

تره په کورنيو د ځوځاتو په اړیکو کې د پلار ورور ته وېل کېږي . تره په پښتنو کې د پلار پر ځای گڼل کېږي او د پلارگنۍ د وینې شراکت ورسره وي ځکه يو وراره د خپل د تره سره نږدې اړیکې لري . تره ته په ځينو سیمو کې اکا او ځينو ځایونو کې کاکا هم وايي .

وېشنيزه:کورنۍ
حفصه بنت عمر بن خطاب

**حفصه بنت عمر بن خطاب** چې د بي بي حفصې په نامه هم پېژندل کېږي د اسلام د دوهم خليفه حضرت عُمر بن خطاب لور او د اسلام د وروستي پيغمبر محمد بن عبدالله مېرمن وه . په لومړي سركې دحضرت خنيس بن خذافة رضى الله عنه په نكاح كې وه . خو هغه دبدرپه غزاكې شهيد شو او بي بي مباركه كونډه شوه . حضرت عُمر رضي الله عنه له حضرت عُثمان رضي الله عنه نه وغوښتل چې له هغې سره نكاح وكړي خو هغه ونه منله . حضرت عُمر رضي الله عنه خورا غمجن شو او رسول الله مبارك ته يې گيله وكړه . رسول الله صلى الله عليه وسلم ددې لپاره چې هغه خوشاله ساتلې وي دځان له لورې يې ورته له بي بي حفصې رضى الله عنها سره دنكاح ست وكړ . هماغه وو چې له پاك رسول سره يې نكاح وشوه . 
بي بي حفصه رضي الله عنها په نبوي حرم كې يوازينۍ لوستې ميرمن وه او درسول الله په ژوندكې يې دځان لپاره پخپل لاس قرآنكريم ليكلى وو. 
دغه بي بي دحضرت اميرمعاويه رضي الله عنه دخلافت په پيركې د95 كلونو په عُمروفات شوه . دجنازې دلمانځه امامت يې دمدينې منورې دهغه وخت حاكم مروان بن حكم وكړ . دغې مباركې بي بي خپل ټول مال جايداد دخدای په لاره كې خيرات كړى وو .

## دا هم وگوري
*اسلام
*څلور واړه ياران
*محمد

وېشنيزه:د محمد بن عبدالله بن عبدالمطلب مېرمنې
وېشنيزه:اسلام
زينب بنت خزيمه

**زينب بنت خزيمه** چې د بي بي زينب په نامه هم پېژندل کېږي لومړى د عبدالله بن جحش رضى الله عنه په نكاح كي وه كله چې حضرت عبدالله رضى الله عنه د احد په غزاكې شهيد شو نو محمد رسول الله په نكاح كړه ,خو دوه درې مياشتې وروسته وفات شوه . 
د جنازې لمونځ يې محمد رسول الله ادا كړ، او په جنت البقيع كې خاورو ته وسپارله شوه , د وفات په مهال ديرش كلنه وه . بي بي زينب دوهمه ميرمنه وه چې د رسول الله صلى الله عليه وسلم په ژوند وفات شوه ,څنگه چې به حضرت زينب رضي الله عنها مسكينانو او بې وزلو ته ډوډۍ وركوله او نوره مرسته به يې ورسره كوله ځكه نو د ام المساكين په نامه هم ياديدله . 

## دا هم وگورئ
*اسلام
*څلور واړه ياران
*محمد

وېشنيزه:د محمد بن عبدالله بن عبدالمطلب مېرمنې
وېشنيزه:اسلام
ام سلمه هند بنت ابي اميه

ام سلمه هند بنت ابي اميه چې د بي بي سلمه په نامه هم پېژندل کېږي د اسلام د وروستي پيغمبر مېرمن وه. دپلارنوم يې سهيل اودمورنوم يې عاتكه وو. 
نوموړې په لومړني سركې دخپل اكا د زوی او درسول الله صلى الله عليه وسلم درضاعي ورور عبدالله بن عبدالاسدپه نكاح كې وه . نوموړې له خپل ميړه سره يوځای حبشې ته هجرت وكړ . هلته يې دسلمه په نوم زوی وزيږيد. وروسته مكې ته راغله اوبيايې دلومړنيومسلمانو ميرمنو په كتاركې مدينې منورې ته هجرت وكړ. ميړه يې عبدالله دخپل وخت له وتليو آس زغلونكو شميرل كيده .دبدر او اُحدپه غزاگانو كې يې برخه اخيستې وه . داُحدپه جگړه كې دخوړلوټپونو له امله يې دهجرت په څلورم كال سترگې له نړۍ پټې كړې . 
رسول الله صلى الله عليه وسلم دهغه دجنازې پرمهال نه تكبيرونه وويل . له لمانځه وروسته چا ترې وپوښتل چې يارسول الله تيروتنه خوبه مو نه وي كړي؟ 
رسول الله صلى الله عليه وسلم ورته وفرمايل چې ابوسلمه دزرو تكبيرونو حق درلود . 
رسول الله صلى الله عليه وسلم وروسته اُم سلمه ته دنكاح وړانديز وكړ خو هغې عذر ووايه . رسول الله صلى الله عليه وسلم ته يې وويل چې يو خو زه خوراقهرجنه ميرمن يم , ډيراولادونه لرم ,او بله داچي عُمر مې ډيردى . خورسول الله صلى الله عليه وسلم ددغو عذرونو سربيره له هغې سره نكاح وكړه . 
نوموړي يوه پوهه اوهوښياره ميرمن وه . دحديثونو له مخې دغه بي بي له عايشې رضي الله عنه نه وروسته دافضليت دوهمه درجه لري . اُم سلمه رضي الله عنها د84 كلونوپه عُمر ترټولوبيبيانو وروسته وفات شوه. دجنازې لمونځ يې حضرت ابوهريره رضى الله عنه اداكړ.

## دا هم وگورئ
*اسلام
*څلور واړه ياران
*محمد

وېشنيزه:د محمد بن عبدالله بن عبدالمطلب مېرمنې
وېشنيزه:اسلام
رمله بنت ابي سفيان

**رمله بنت ابي سفيان** د دې بي بي نوم او كنيت يې ام حبيبه وه. هغه د ابو سفيان لوروه او تر بعثت 17 كاله وړاندي زيږيدلې وه ,ام حبيبه رضي الله عنها لومړى عبدالله بن جحش ته واده شوې وه ,دواړه مسلمانان او حبشې ته مهاجر شول ,عبدالله هلته عيسايي شو خو داپه اسلام پاتې شوه ,ددين داختلاف له امله عبدالله ام حبيبي ته طلاق وركړ. 
دهجرت په اووم كال رسول الله صلى الله عليه وسلم يو تن (عمر بن اميه) نجاشي ته واستاوه ,څو ام حبيبې ته درسول الله صلى الله عليه وسلم دنكاح پيغام ورورسوي ,نجاشي خپله مينځه ابرهه ور واستوله ,حضرت ام حبيبې رضي الله عنها داپيغام قبول كړ ,او ددې خبردزيري دوركولو په ډول يې ابرهه ته دسپينو زرو دوه بنگړي او دوه گوتمنۍ(انگشتري) وركړې . 
نجاشي دحضرت جعفررضي الله عنه اونورو مسلمانانو په گډون دا نكاح وتړله ,درسول الله صلى الله عليه وسلم له لوري يې ورته څلور سوه ديناره مهر وټاكه او دوليمې ډوډۍ هم نجاشي وركړه . 
ام حبيبې رضي الله عنها دمهر له روپو څخه پنځوس ديناره ابرهه ته وركړل خو هغې بنگړي او داپيسې بيرته وركړې او ورته ويي ويل چې :زه پاچا له دې شيانو منع كړي يم . 
په دوهمه ورځ نجاشي ورته عود,زعفران اونور شيان واخيستل او ور وايې استول ,خو كله چې له شرحبيل بن حسنه سره مدينې منورې ته راغله نو هغه هرڅه يې له ځانه سره رسول الله صلى الله عليه وسلم ته راوړل . 
ام حبيبه رضي الله عنها دهجرت په 44 كال په مدينه منوره كي وفات شوه . 
انا لله وانا اليه راجعون .

## دا هم وگوري
*اسلام
*څلور واړه ياران
*محمد

وېشنيزه:د محمد بن عبدالله بن عبدالمطلب مېرمنې
وېشنيزه:اسلام
صفيه بنت حيي بن اخطب

**صفيه بنت حيي بن اخطب** د اسلام د وروستني پيغمبر مېرمن وه د هغې د پلار نوم يې حيي بن اخطب ,او دمور نوم يې ضره وو . كله چې په عربو كي دامام يا پاچا په نوم له ولجې څخه كومه ښه برخه بيله شوه هغه به دصفيي په نوم ياديدله ,حضرت زينب رضي الله عنها په همدې توگه دخيبر په وتلي غزا كي درسول الله صلى الله عليه وسلم په نكاح كي راغله ,ځكه خو هم دصفيي په نامه ياديدله . 
دحضرت صفيي رضي الله عنها پلار دبنو نضير ديهودانو رئيس ,او مور يې دبنو قريضه ديهودانو دمشر لوروه ,صفيه لومړى سلام بن مشكم ته واده شوه هغه طلاقه كړه بيا كنانه بن ابي الحقيق په نكا ح كړه ,كنانه دخيبر په غزا كي ووژل شو او صفيه بندي شوه ,كله چې دخيبر دجنگ بنديان راټول كړاي شول نو حضرت دحيۀ كلبي رضي الله عنه حضرت رسول الله صلى الله عليه وسلم ته عرض وكړ چې يوه مينځه وركړي ,رسول الله صلى الله عليه وسلم ته وفرمايل ورشه يوه خوښه كړه ,دحيۀ كلبي رضي الله عنه صفيه خوښه كړه چې پدې كې يو صحابي رسول الله صلى الله عليه وسلم ته ورغى او عرض يې وكړ چې تاسي دبنو نضير او بنو قريضه يهودو رئيسه حضرت دحيۀ كلبي ته وركړه ؟ هغه يواځي له تاسو سره ښايي . 
رسول الله صلى الله عليه وسلم حضرت دحيه رضي الله عنه ته يوه بله مينځه وركړه او صفيه يې ازاده او بيا يې نكاح ورسره وكړه ,چې دخيبر په لاره په صهبا نومي ځاي كي يې دواده مراسم تر سره شول . 
رسول الله صلى الله عليه وسلم له حضرت صفيي سره خورا مينه درلوده ,يوه ورځ يې وليده چې صفيه ژاړي نو رسول الله صلى الله عليه وسلم ورڅخه وپوښتل ولي ژاړې ؟ صفيي ورته وويل چې عايشه او زينب رضي الله عنهما وايي چې مونږ په ټولو بيبيانوكي غوره يو مونږ درسول الله صلى الله عليه وسلم سره په نكاح سر بيره دهغه دتره لوڼې هم يو . 
رسول الله صلى الله عليه وسلم ورته وفرمايل چې :تاهغوي ته ولي ونه ويل چې حضرت هارون عليه السلام زما پلار ,حضرت موسى عليه السلام زما تره او حضرت محمد صلى الله عليه وسلم زما خاونددى ,نو په څه شي تاسي له ماڅخه ښې كيدلای شي ؟ 
حضرت صفيه رضي الله عنها دهجرت په پنځوسم كال وفات شوې او دجنت البقيع په هديره كې خاورو ته سپارل شوي ده . انا لله وانان اليه راجعون . رضي الله عنها وعنهن .

## دا هم وگوري
*اسلام
*څلور واړه ياران
*محمد

وېشنيزه:د محمد بن عبدالله بن عبدالمطلب مېرمنې
وېشنيزه:اسلام
ميمونه بنت الحارث

حضرت ميمونه رضي الله عنها چې دپلار نوم يې حارث او دمور نوم يې هند اووتلې ميرمن وه ,ميمونه رضي الله عنها دحضرت عباس رضي الله عنه دميرمني خوروه,او نوري اوه خويندي يې هم دقريشو دسردارانو په نكاح كي وې ,دنبوي عمرې (اووم هجري كال)دعمرې تر اداكولو وروسته دحضرت عباس رضي الله عنه په تشويق دحضرت ميمونې رضي الله عنها نكاح له رسول الله صلى الله عليه وسلم سره وشوه . 
پدې نكاح كې له سياسي پلوه لويه موخه داوه څو رسول الله صلى الله عليه وسلم دقريشو له ډيرو كورنيو سره خپل شي په هغوي كي حضرت خالد بن وليد رضي الله عنه هم وو چې لا يې اسلام نه وو راوړى ,چې خورا ماهرجنگيالى او دحضرت ميمونې رضي الله عنهادوراره توب له امله دهمدې بي بي په لاس روزل شوى وو .ددې نكاح له امله له رسول الله صلى الله عليه وسلم سره دخپلوي په تار وپييل شو چې همدا خپلوي دنوموړي دمسلمانيدو لامل وگرځيدله . 
حضرت ميمونه رضي الله عنها لومړى مسعود بن عمرو ثقفي ته واده شوه ,كله چې هغه طلاقه كړه نو بياابو درهم بن عبدالعزى ته واده شوه ,دهغه تر مړينې وروسته حضرت رسول الله صلى الله عليه وسلم په نكاح كړه . 
حضرت ميمونه رضي الله عنها دهجرت په يو پنځوسم كال په سرف نومې ځای كې وفات شوه ,چيري چې يې دنكاح خطبه ويلی شوې وه ,دجنازي لمونځ يې دخپلي خور زوي (خوريي) حضرت عبدالله بن عباس رضي الله عنه اداكړاو همهغه قبر ته ښكته كړه . 
انا لله وانا اليه راجعون . رضي الله عنها وعنهن .

## دا هم وگوري
*اسلام
*څلور واړه ياران
*محمد

وېشنيزه:د محمد بن عبدالله بن عبدالمطلب مېرمنې
وېشنيزه:اسلام
زينب بنت جحش

**زينب بنت جحش** حضرت زينب رضي الله عنها درسول الله صلى الله عليه وسلم دترور لور وه , دا بي بي لومړى حضرت زيد رضي الله عنه ته واده شوې وه ,خوداچې حضرت زيد رضي الله عنه يو آزاد شوى مريی وو نو ځكه ورسره ددې وخت نه تيريده ,حضرت زيد درسول الله صلى الله عليه وسلم په خوښه دې ته طلاق وركړ,وروسته ورسره رسول الله صلى الله عليه وسلم نكاح وكړه . 
دنكاح په مهال يې عمر 35 كاله وو ,دا دومره پرهيزگاره ميرمن وه چې كله ورته رسول الله صلى الله عليه وسلم دنكاح پيغام ورواستاوه نودې په ځواب كې ورته وويل چې زه به استخاره وكړم ,همداراز كله چې په ام المؤمنين حضرت عايشې صديقې پسي بهتان وويل شو نو حضرت زينب رضى الله عنهاسره له دې چې دحضرت عايشې رضي الله عنها بَن وه دحضرت عايشې په اړه رسول الله صلى الله عليه وسلم ته وويل چې : زه دعايشې له ښو اخلاقو پرته په بل هيڅ شي نه يم خبره .حضرت عايشې رضي الله عنها هم دزينب په فياضي داسې اقرار كړى چې : زينب رضي الله عنها ډيره قانعه او دفياض طبيعت ميرمن وه . 
رسول الله صلى الله عليه وسلم پاكو بيبيانو ته ويلي وو چې له تاسي څخه به ډير ژر هغه څوك له ما سره يوځاي شي (تر ما وروسته به ژر وفات شي ) چې دهغې لاسونه اوږده وي ,پاكو بيبيانو به خپل لاسونه سره كچل ,خو پدې استعاره كي دحضرت زينب رضى الله عنها فياضي او سخا ته اشاره وه , دې به پخپل لاس پيسې بياموندلې او هغه به يې دخداي جل جلاله په لاره كې خرڅ كولې . همدا نبوي وړاندوينه دحضرت زينب رضي الله عنها په اړه ريښتيا شوه او درسول الله صلى الله عليه وسلم له وفاته وروسته په بيبيانو كې حضرت زينب رضي الله عنها ترټولو لومړۍدهجرت په شلم كال دخپل عمر په 53 كلنۍكي وفات شوه .

حضرت زينب رضي الله عنها پخپل لاس كفن او نور لوازمات برابر كړي وو ,خو ورسره يې دا وصيت هم كړى وو چې يوكفن دي حضرت عمررضى الله عنه هم راكړي او بيا دي له دې دوو نه يو خيرات كړل شي هماغسي وشو ,دجنازې لمونځ يې حضرت عمررضي الله عنه ادا كړ,حضرت اسامه رضي الله عنه,محمدبن عبدالله بن جحش عبدالله بن ابي او احمد بن جحش قبر ته ښكته كړه . انا لله وانا اليه راجعون .

## دا هم وگوري
*اسلام
*څلور واړه ياران
*محمد

وېشنيزه:د محمد بن عبدالله بن عبدالمطلب مېرمنې
وېشنيزه:اسلام
جويريه بنت الحارث

حضرت جويريه رضي الله عنها دحارث بن ضرار لور وه ,حارث دبنو مصطلق دكورنۍ مشر وو ,حضرت جويريه لومړى دمسافع په نكاح كې وه ,هغه دبنو مصطلق يا مريسيع په غزا كې مړشو ,په نوموړې جگړه كې مسلمانانو ته ډيرى مرييان او مينځې په لاس ورغلل ,جويريه رضي الله عنها دثابت بن قيس په برخه شوه ,خو جويريي دنهو اوقيو سرو زرو په بدل كې دمكاتبت تړون وكړ ,هغه هم راضي شو ,جويريه رضي الله عنها درسول الله صلى الله عليه وسلم حضور ته راغله او دمرستې غوښتنه يې ورڅخه وكړه ,رسول الله صلى الله عليه وسلم ورته وفرمايل چې كه زه دابيه پرې كړم او تا په نكاح كړم نو ښه به نه وي ؟ جويريي داخبره خوښه كړه ,رسول الله صلى الله عليه وسلم په هغې اندازه سره زر وركړل او دايي ازاده بيا يې په نكاح كړه . 
دهمدې نكاح له بركته دجويريي رضي الله عنها دكورنۍ ټول غړي مرييونه او مينځي ازادي شوې ,ځكه چې صحابۀ كرامو وويل چې دا كورنۍ درسول الله صلى الله عليه وسلم خسرگنۍ شوه ځكه يې نو ټول ازاد كړل . 
حضرت جويريه رضي الله عنها دهجرت په پنځوسم كال د65 كلونو په عمر وفات او په جنة البقيع كي خاورو ته وسپارل شوه . انا لله وانا اليه رجعون . 

## دا هم وگوري
*اسلام
*څلور واړه ياران
*محمد

وېشنيزه:د محمد بن عبدالله بن عبدالمطلب مېرمنې
وېشنيزه:اسلام
نانسي دوپري

250px|بټنوک|نانسي هاچ دوپري
250px|بټنوک|نانسي هاچ دوپري
**نانسي هاچ دوپري** د لويېس دوپري مېرمن، يوه امريکايي افغانستان پېژندونکې ده چې د خپل خاوند سره يې يوځای د افغانستان بېلابېلو سيمو کې سفرونه کړي او پر افغانستان يې تر يو شمېر تاريخي څېړنو وروسته کتابونه ليکلي.

وېشنيزه:امريکايي لرغونپوهان
عبدالوحيد بابه جان

کيڼ|250px|بټنوک|بابه جان په پوځي کالو کې
قومندان **بابه جان** يا جنرال **بابه جان** يو پخوانی جهادي قومندان او د افغانستان د پوځ اوسنی قومندان دی چې د جمعيت اسلامي افغانستان د گوند غړی هم دی.

وېشنيزه:افغان جنگسالاران
وېشنيزه:د شمالي ټلوالې غړي
وېشنيزه:د افغانستان د کمونيست پرچم ډلې سياستوال
وېشنيزه:افغان کمونيستان
وېشنيزه:د افغانستان د خلق د ډيموکراټيک گوند سياستوال
وېشنيزه:د افغانستان د خلق / پرچم د ډيموکراټيک گوند سياستوال
وېشنيزه:د افغانستان د پرچم ډلې سياستوال
وېشنيزه:د شورای نظار غړي
لخدر ابراهيمي

کيڼ|250px|بټنوک|لخدر ابراهيمي
**لخدر ابراهيمي** د ملگرو ملتونو پخوانی کارکونکی او د افغانستان او عراق لپاره د ملگرو ملتونو ځانگړی استازی وه.

وېشنيزه:عربان
جليل ځلاند

**جليل ځلاند** يو افغان سندرغاړی وه.

وېشنيزه:سندرغاړي
وېشنيزه:افغان سندرغاړي
ناويتا خان

**ناويتا خان** د پښتو ژبې یوه پخوانی سندرغاړې ده چې پښتو کلاسيک سندرې یې ويلي دی او نوموړې د ۱۹۷۰ او ۱۹۸۰مو لسيزو یوه پېژندل شوې سندرغاړې وه.

## باندنۍ تړنې
د ناويتا خان ځينې سندرې او انځورونه

وېشنيزه:پښتنې سندرغاړې
محمد نعمان دوست

**محمد نعمان دوست** *(په انگرېزي: Mohammad Numan Dost)* يو افغان ليکوال او خبريال دی. هغه د يو شمېر خبري آژانسونو سره د مطبوعاتي شنونکي او ايډيټر په توگوه کارونه کړي او د ځينو چاپي رسنيو مشر پازوال هم پاتې شوی. د هغه يو شمېر د کيسو يوه ټولگه او يوه د ادبي نثرونو ټولگه چاپ شوې چې د افغانستان د جگړو، د خلکو بې وزلي او کړاوونه پکې په ښه توگه انځور شوي.

## مخينه
محمد نعمان دوست د خيرالله زوی او د عبدالغفار لمسی دی. د زېږون ټاټوبی يې د لغمان ولايت د الينگار ولسوالۍ د کوخي کلي د پاس کلا ځایگی دی. 
د هغه پلار کروندگر و او رسمي تعليم يې نه درلود خو د رحمان بابا شعرونه يې لوستلی شول او له استادانو سره يې ناسته ولاړه وه. دوست لا ډېر کوچنی و چې د پلار مړينې يې هغه د پلرنۍ مينې نه بې برخې کړ. په ماشومتوب کې د کورنۍ له نورو غړو سره پاکستان کې کډوالۍ ته اړ شوی

## زده کړې
هغه د کډوالۍ په وخت کې پاکستان کې خپلې لومړنۍ زده کړې پيل کړې او د لومړي ځل لپاره د ابو سعيد الخدري په نوم په يوه ښوونځي کې چې د جومات په منځ کې و شامل شوی. بيا په افغانستان کې د مجاهدينو د بري په شپو ورځو کې افغانستان ته ستون شوی د پاکستان په هريپور کيمپ کې له النصر ليسې څخه فارغ او بيا ېې همدې هېواد کې د کانکور ازموينه ورکړه او د ادبياتو پوهنځي ته بريالی شو او د دعوت او جهاد پوهنتون کې چې جلوزو کيمپ کې و په پوهنتوني زده کړو پيل وکړ. کله چې په ۱۳۷۴ ل. کال کې د دعوت او جهاد پوهنتون افغانستان ته کډه شو نو يو څه وخت وروسته د طالبانو واکمني راغله او د پوهنتون زده کړې په ټپه ودرېدې، خو بله غمجنه پېښه د دوست د مور مړينه وه چې د هغه د پوهنتوني زده کړو خنډ شو او تر يوه کاله ترې لوړې زده کړې پاتې شوې. خو په ١٣٧٦ ل. کال کې يې بېرته په کابل پوهنتون کې زده کړې پيل کړې او په ١٣٧٦ ل. کال کې د ادبياتو له پوهنځي فارغ شو.

## دندې
د پوهنتوني زده کړو د بشپړېدو وروسته يې د افغاني سرې مياشتې ټولنې سره د نشراتو په رياست کې د يوه مامور په توگه په کار پيل کړی بيا يو څه موده وروسته د مرکزي کتابتون امر او ورپسې د سره مياشت د جريدې مسوول مدير پاتې شوی.

تر دې وروسته يې د IWPR سره د خبريال په توگه کار کړی او کله چې د پژواک خبري آژانس له IWPR څخه جلا شو نو بيا پژواک آژانس ته لاړ او هلته يې د ايډيټر په توگه تر اوو کالونو دنده پر مخ بېوله. وروسته له دې بيا NAI ته لاړ او هلته يې د خبريال ټرېنر په حيث دنده ترسره کړې. د ټرېننگ د کار وروسته يو ځل بيا د پژواک خبري آژانس سره د رسنيز شننونکي او سلاکار په توگه په دنده پاتې شوی. له دې سربېره يې بيلابيلو ويبپاڼو او چاپي رسنيو سره هم همکاري کړې ده.

## ليکوالي
نعمان دوست له ډېرې وړکينې ليکوالۍ سره لېوالتيا درلوده او لومړنی شعر يې په ۱۳۶۸ ل. کال کې د تره د زوی په وير کې ليکلی. همداراز د پوهنځي په لومړي صنف کې د يتيم په نوم خپله لومړنۍ لنډه کيسه ليکلې.

### چاپ شوي آثار
د هغه يو شمېر چاپ شوي آثار پدې ډول دي:
# ترهگر - د لنډو کيسو ټولگه - چاپکال ١٣٨٥ لمريز
# په قتل پښېمانه يم - د ادبي ليکنو ټولگه - چاپکال ۱۳۹۱ ل.
# کرنيز اقتصاد - ژباړه د څوارلسمو ټولگيو لپاره درسي کتاب

## لاسته راوړنې
نوموړی د يو شمېر رسنيو لخوا د ښه کارکردگۍ په خاطر نازول شوی او يو شمېر لقبونه يې خپل کړي.
* د بينوا پښتو ويبپاڼې له خوا د کال د غوره ليکوال لقب 
* د مشرانو جرگې له خوا د فعاله ژورناليست لقب
* د نۍ ادارې، له خوا د غوره روزونکي لقب

وېشنيزه:پښتانه ليکوال
ډانگسر

**ډانگسر** *(په )* (جمع: ډانگسران) يو ډول ژوي او ځانگړې ډله ده چې د ټراي اسېک پېر، نژدې ۲۳۰ ميليونه کاله پخوا د لومړي ځل لپاره ښکاره شول او تر ۱۳۵ ميليونو کالونو پورې د ځمکې مسلط ژوي وه چې دا موده د جوراسيک پيل (نژدې ۲۰۰ ميليونه کاله وړاندې) نه تر کريټاسيوس (۶۵،۵ ميليونه کاله وړاندې) پورې وغځېده. او په همدې توگه کله چې د کرېټاسيوس-پاليوجين د ورکېدنې پېښه د ډانگسر ډلې د ژويو ورکېدنې ته يې لار پرانيسته نو دا د مېسوزويک پېر پای و. انسانانو ته لاس ته راغلي فوسلونه دا په ډاگه کوي چې مارغان د تېروپوډ ډانگسرانو له ډلې د جوراسيک پېر په وخت کې تدريجي بدلون موندلی چې موږ وييلی شو چې مارغان د اوسني وخت يو ډول موډرنه ډانگسران دي. کيڼ|250px|بټنوک|د بېلابېلو ډانگسرانو فوسلونه 

ډانگسران يا ډيناسوران يا ډارونچرمښکۍ چې ويل کېږي پخوا د ډېرو غټو څښېدونکو خزندو يا ژويو يو ډول چې ځينو يې بوټي او ځينو يې غوښې خوړلې او د ځمکې په وچو ځايونو کې غټ ترين ژوي وو چې اوس يې نسل د ځمکې څخه نېشت شوی.

## سرچينې

وېشنيزه:ډانگسران
دراني احمد شاه

**دراني احمد شاه** د يوه تاريخي اثر نوم دی چې د هندي تاريخپوه گندا سېنگ لخوا ليکل شوی.

وېشنيزه:پښتو کتابونه
لطف الله مشعل

بټنوک|289px|لطف الله مشعل
**لطف الله مشعل** د افغانستان د ملي امنيت د ادارې يو کارکوونکی او وياند دی.

## مخينه
هغه په ۱۳۵۰ ل. کې د کابل په شاه شهید کی زېږېدلی

## زده کړې
نوموړي په ۱۹۹۴ ز. کې د پېښور له پوهنتون نه په انگلیسی ادبیاتو کې ماسټري اخیستې.

## دندې
د 2003 نه 2005 پوری د افغانستان د کورنیو چارو وزارت ویاند او مرستیال وو. وروسته د انگلستان د شیوننگ سکالرشپ ته کامیاب شو او د انگلستان د کینت پوهنتون نه یی د سیاست او بین المللی بحرانونو په تحلیل کی ماسټري واخیسته او یوه موده یې د لندن په کرسټ کالج کې د تروریزم او بنستپالنې په هکله تدریس کولو. د مشعل د ماسټرۍ تیزس "د افغانستان په بحران کې د مخدره موادو ونډه" د بحران د بین المللی ډلې لخوا د 2006 کال لومرۍ درجه جایزه وگتله.

نن سبا د افغانستان د ملی امنیت په شورا کې د افغانستان د جمهور ریس د ستراتیژیکو ارتباطاتو مشاور او مسول دی.

په انگلیسی او پشتو ژبه یی يو شمېر ليکنې کښلي او د دنیا په ډېرو تلویزونونو او ورځپاڼو کې یې مرکې کړي.  هغه شعر هم ليکي او  "د لمر لټون" په نامه یې شعري ټولگه هم خپره شوې.

مشعل د علی احمد جلالي نژدې سلاکار او همکار هم پاتې شوی او له ډاکټر زلمي خلیلزاد سره یې په کابل کی د هغه دسفارت په دوران کې یوه موده د کلتوري سلاکار په توگه هم کار کړی.

د دولتی دندو سره سره د انگلستان په برادفورد پوهنتون کې د دوکتورا لپاره کاندید محقق هم دی.د مشعل د دوکتورا د تیزس موضوع  "جرگې او د بحران په حل کې یې ونډې" دی چې د خپل ډول يوه نوې موضوع ده.

مشعل ډېره موده د امریکا د معتبرې او مشهورې ورځپاڼې د کرسچين ساینس مانیټور سره د خبریال او لیکوال په توگه هم کار کړی.  په مانیټور کې دده چاپ شوې مقالو ده ته نړېوال شهرت ور په برخه کړی.

## باندنۍ تړنې
دده لیکنی په دغو لینکونو کی موندای شی:

* http://usa.mediamonitors.net/headlines/the_need_for_media_re_establishment_in_post_war_afghanistan
* http://usa.mediamonitors.net/content/view/full/25942
* http://www.csmonitor.com/2002/0308/p01s04-wosc.html

وېشنيزه:پښتانه
وېشنيزه:افغان واليان
محمود احمدي نژاد

کيڼ|250px|بټنوک|محمود احمدي نژاد
**محمود احمدي نژاد** د ايران شپږم ولسمشر وو.

وېشنيزه:د ايران ولسمشران
ليلا علي

کيڼ|250px|بټنوک|ليلا علي
کيڼ|250px|بټنوک|ليلا علي
**ليلا علي** د محمد علي لور ده. هغه په د ښځو د سوکوهنې پخوانۍ اتله هم ده. 

وېشنيزه:لوبغاړې
ريگويدا

کيڼ|250px|بټنوک|ريگويدا
**ريگويدا** د آريايانو د مذهبي بوللو او سندرو يوه ټولگه ده.
ريگويد د ويد يو پارټ دے۔ او ويد د هندومت دين اول نمبر مقدس کتاب دے۔او هندوان دي تہ د اللہ د طرف راعلے کتاب وائي۔ويد کښي څلور کتابونہ دي : ريگويد ، سامويد ، يجورويد ، اتهرواويد  ۔
فاتح الملک ننگ يوسفزی

کيڼ|250px|بټنوک|فاتح الملک ننگ يوسفزی
**فاتح الملک ننگ يوسفزی** (۱۹۳۰ ز. - ۲ د مۍ، ۲۰۱۲ ز.) يو پښتون ډرامه ليکونکی، شاعر، اديب او ليکوال و. د هغه يو شمېر ډرامې په راډيو افغانستان کې خپرې شوي، همداراز ځينې نورې يې د کابل د پوهنې نندارې په دريځ ښوول شوي. د هغه ليکنې او شعرونه زيات د پښتو د اجتماعي او سياسي ژوند په شاوخوا کې دي، چې زياتره يې په پښتني اخبارو، مجلو او د افغانستان په راډيو کې خپاره شوي دي.

## مخينه
په آر کې ننگ يوسفزی د خيبر پښتونخوا د سوات د سيمې وه خو ډېر پخوا افغانستان ته کډه شوی و او په کندوز کې مېشت شوی و. بيا کابل ته راغی او هلته يې د قبايلو په وزارت کې دندې ترسره کړي. د دې تر څنگ يې ليکوالي او شاعرۍ کړې خو په ډرامو کې يې ښه نوم وېستلی وه. چې له همدې کبله يې راډيو افغانستان کې لار ومونده او بيا د افغانستان تر کورنيو جگړو پورې هلته په کار بوخت و.

## دندې
په کابل کې، د قبايلو د مستقل رياست د تبليغاتو عضو، او د کابل راډيو او د مطبوعاتو د مستقل رياست قلمي ملگری پاتې شوی . په ۱۹۷۵ ز کې د مطبوعاتو د مستقل رياست، له خوا د ال انډيا راډيو د پښتو څانگې د پاره د نطاق او ادبي سوپروايزر په حيث ټاکل شوی. هلته څلور کاله په ډلي کې د پاتې کېدو نه وروسته په ۱۹۶۱ کې د ال انډيا راډيو سره د ځينو اُصولي اختلافاتو په بناء باندې استعفا کړې، او بېرته  افغانستان ته ستون شوی. 
د افغانستان په بېلابېلو ورځپاڼو، مجلو کې او همدا ډول له کابل راډيو، او ال انډيا راډيو نه يې په سلگونو مضامين، اشعار، لنډې کيسې، فيچرونه او ډرامې خپرې شوي.

## ليکلي آثار
# شپول  - پښتو ناول

## سرچينې

## باندنۍ تړنې
* د ننگ يوسفزي لپاره ځانگړی شوی وېبلاگ

وېشنيزه:پښتانه ليکوال
نور احمد نور

کيڼ|250px|بټنوک|نور احمد نور او ډاگ هامرسکولد د ملگرو ملتونو په مرکز کې
کيڼ|250px|بټنوک|نور احمد نور
**نور احمد نور** د افغانستان يو پخوانی وزير او ديپلومات و.

وېشنيزه:افغان وزيران
باچا زرين جان

کيڼ|250px|بټنوک|باچا زرين جان
**باچا زرين جان** د خېبر پښتونخوا يوه پخوانۍ پښتو ژبې سندرغاړې ده.

وېشنيزه:پښتنې سندرغاړې
ظاهر هويدا

ظاهر هويدا يو افغان سندرغاړی وه.

وېشنيزه:سندرغاړي
وېشنيزه:افغان سندرغاړي
سابون

بټنوک|کيڼ|300px|د سينگاري سابونونو یوه ټولگه چې تر ډېره په هوټلونو کې کارول کيږي
بټنوک|کيڼ|300px|د سابونو کيمياوي جوړښت.
**سابون** په کيميا کې. د غوړ اسيد مالگه بلل چې تر ډېره له سابون د مينځلو، لامبلو او پاکولو په موخه کارول کيږي

وېشنيزه:مالگې
وېشنيزه:سابونونه
پڼې

[بټنوک|کيڼ|350px|د خرڅلاو لپاره د پڼو بېلابېل ډولونه د [کيواري بېک, هانگ کانگ په یوه پلورنځي کې]]
**پڼې** یا **بوټونه** چې د پښو اغوستن توک دی، تر ډېره یې انسانان د بېلابېلو کړنو د ترسره کولو پر مهال د پښو د خونديتوب او راحتوالي لپاره اغوندي. او همدارنگه پڼې د سينگار توک په ډول هم کارول کيږي.

وېشنيزه:د پښو اغوستن
وېشنيزه:پڼې
کنگل هاکي

[250px|بټنوک|په ۱۹۹۸ کال کی د ناگانو په شار کی د [چېک جمهوريت|چېک د جمهوریت لوبډله د روسی لوبډلې ته ماته ورکړه]]
250px|بټنوک|شایبه
250px|بټنوک|د یخ میدان 
**کنگل هاکي**  (په انگرېزي:Ice hockey) د المپيک د ژمنۍ لوبو څخه يوه لوبه ده چې د کنگل په سر باندې کېږي. هاکي په ۱۹ پېړۍ کی په کاناډا کی رامنځ ته شو او دغه لوبه څو کاله وروسته منځنی او شمالي اروپا ته ورپراخه شوه. دغه سپورټي لوبه په ځانگړي ډول په چېک جمهوریت، کاناډا، امریکا، فنلنډ، سویدن او روسیه کی دېړه مشهوره ده.
د یخ هاکي د دوو لوبډلو په منځ کی یوه لوبه ده چی د یخ د میدان باندي ترسره کېږي 
هر هاکي ټیم شپږ لوبغاړی لري چی پکی گول کیپر، دوې مدافعان او درې فارورډان سته. هر لوبغاړی یو هاکي لرگي، سكيټونه او خوله لري. هر گول کیپر باید د مخ خوندی کولو خاص ماسک هم ولري. په دي لوبې کی د هاکی لوبغاړی باید د سيالې ډلې دروازې ته گول ووهي لوبغاړي باید شایبه چی ددغی لوبې د توپ په توگه ور څخه کار اخیستل کېږي په پښه یا لاس سره د گول دروازه ته وداخل نه کړي .دغه لوبه یو ساعت ده چی په درو دورو کی تر سره کېږي او هر دوره ۲۰ دقیقې وی. د هرو دورو په منځ کې وقفی دي. 
دغه لوبه د سر ریفری لخوا رهبری کېږي سر ریفری د یخ په میدان کی حرکت کوي او د هاکی لوبه څاري. کله چی لوبغاړي فول وکړی نو سر رفري کولای سی لوبه ودروی او لوبغاړي ته جزا وکړي. هر لوبه کونکي چی فول وکړي نو د دوو دقیقو لپاره د لوبې د میدان څخه ویستل کېږي. 
## سيالۍ
د امریکا- کاناډا د هاکی ملی لیگ (په انگرېزي کی:National Hockey League) د نړۍ تر ټولو مسلكي او مشهوره مسابقه ده. په دی مسابقې کی د نړۍ تر ټولو ښه هاکی لوبغاړی برخه لري. دغه لوبغاړی په زیاتره د چېک جمهوریت، روسیې، سویدن او فنلنډ څخه دي.
خو هر هېواد خپل د هاکی ملی لوبې هم لري. هر کال د هاکی د لوبو د نړیوال جام لوبې تر سره کېږي.

وېشنيزه:ژمنۍ لوبې
د خوشال ادبي پښتو

**د خوشحال ادبي پښتو** د ژبپوهنې له مخې د خوشحال خان خټک د ليکنو يوه شننه ده. د دې کتاب ليکوال دوکتور مجاور احمد زيار دی.

وېشنيزه:پښتو کتابونه
ويي پوهنه (کتاب)

**ويي پوهنه** د وييپوهنې اړونده يو علمي کتاب دی. د دغه کتاب ليکوال پوهاند مجاور احمد زيار دی.

وېشنيزه:پښتو کتابونه
وينه او مينه

**وينه او  مينه** د پوهاند مجاور احمد زيار د شعرونو يوه ټولگه ده.

وېشنيزه:پښتو کتابونه
نوې پېړۍ او نوې زرۍ

**نوې [[پېړۍ]] او نوې [[زرۍ]]** د پوهاند مجاور احمد زيار د شعرونو يوه ټولگه ده.

وېشنيزه:پښتو کتابونه
دوكسيسايكلين

**دوكسيسايكلين** (په انگرېزي کی: Doxycycline) د تتراسايکلینو د انتی بیوتیکونو څخه دي چی د متیازو او جنسي رنځونو د علاج لپاره ورڅخه کار اخیستل کېږي. دغه درمل د خلامیډیا او ریکتسیا د باکتریاگانو پر ضد هم آغېزه لري.

## تاریخ
دوكسيسايكلين د نیم مصنوعی د تتراسایکلینو څخه دي چی په ۶۰ کالو کی په امریکا کی د فایزر په شرکت کی جوړ شو او دغه انتی بیوتیک په نړۍ کی د ۱۹۶۷ کال څخه راهیسی کارېږي. 

## دوكسيسايكلين
دوكسيسايكلين یوه کریستالي ژړه ماده ده چی په تیزابونو او هیدروکسیدو کی ویلېږي. دغه توکه په گرام منفي او گرام مثبت باکترياو باندې آغېزه لري. دوكسيسايكلين په بېلابېلو انتاني ناروغيو کې چې مېکروب يې د تتراسايکلین په وړاندې حساس وي کارېږي. دا درمل باو (سيفيلس)، سوزاک، لایم، طاعون، آنتراکس او د پروسټاټايټس په ناروغيو کې کارېږي.

وېشنيزه:د ټېټراسايکلين انتي بيوتيکونه