ټولنيز انارشيزم

ټولنيز انارشيزم، د انارشيزم هغه څانګه ده، چې انفرادي خپلواکي په دوه اړخېزې مرستې پورې تړلې ګڼي. د ټولنيزې ګډوډۍ پلوی فکر پر ټولنه او ټولنيزې برابرې باندې د خپلواکۍ او ځاني خپلواکۍ د بشپړونکو په توګه ټينګار کوي. ټولنيز انارشيزم بيان آزادۍ له لارې د دې توازن د تر لاسه کولو هڅه کوي، چې په نامتمرکز فدراليزم کې په فکر او مرسته کې د غبرګون په ازادۍ سره ساتل کېږي. Subsidiarity په غوره ډول داسې راپېژندل شوي دي، چې:«يو څوک بايد له وګړو څخه ونه وځي او ټولنې ته هغه څه وکړي، چې د خپل تشبث يا صنعت له لارې يې تر لاسه کولی شي. او دا چې «هر ټولنيز فعاليت بايد له خپل طبيعت څخه وي، چې د جسم ټولنيز غړي ته مرسته چمتو کړي او هيڅکله يې ويجاړ او جذب نه کړي» يا دا شعار «د خلکو له لاسونو څخه توکي مه اخلئ». 

ټولنيز انارشيزم، د انارشيزم حاکمه بڼه ده. ټولنيز انارشيزم د يوې نښې يا اصطلاح په توګه د فرد پلوي انارشيزم پر وړاندې د هغې نظريې د تشرېح کولو په موخه کارول کېږي، چې په انارشيست نظريه کې پر ټولنپالونکې او اشتراکي اړخونو باندې ټينګار کوي، په داسې حال کې چې د ډلې فکر او ډله ییز سمون يا مطابقت سره مل د ټولنپالونکي اصالت واک خوښونکو بڼو سره مخالفت کوي، چې د فرديت او ټولنيزيت تر منځ د پخلاتوب لېوالتيا لري. خپلواکي، د کارکونکي ځاني مديريت، زده کړې او پياوړتيا ټولو باندې په ټولنيز انارشيزم کې ټينګار شوی دی؛ په داسې حال کې چې ناقانونه واک په کې د پلټنې او څارنې له لارې له منځه ځي. د «do it yourself» ذهنيت په ټولنيز ډګر کې د زده کړو هڅو سره يو ځای دی. ټولنیز انارشيزم د اوسني او راتلونکي توليدي خصوصي ملکيت برخه په داسې ټولنيز ملکيت د بدلولو او کارولو پلوي کوي، چې د پانګه وال توليد او د کار د نابرابر مزد د ځايناستي په توګه ورڅخه ګټه اخيستل کېدلی شي. د ټولنيز انارشيزم پلوۍ فکر توکو ته د اسانه لاسرسي او د عامه ګټو د شريکولو له لارې د انفرادي پياوړتيا د وړاندې کولو په موخه د ټولنيز ملکيت پلوي کوي، په داسې حال کې چې شخصي ملکيت ته درناوی کوي. 

ټولنيز انارشيزم يوه چترۍ اصطلاح (umbrella term) ګڼل کېږي، چې په اصلي ډول د (anarcho-communism)، د اشتراکي اصولو پلوی انارشيزم او ځيني وختونه د دوه اړخيز اصالت د پانګه وال څخه مخکې اقتصادي موډلونو ته ويل کېږي. دا کولی شي نادولتي اداره شوي متحد د ګډو ګټو د ساتنې سوسياليستي ټولنه، د دوه ګوني ځواکک صنعتي ديموکراسي او اقتصادي ديموکراسي يا همدارنګه د کارکوونکو متحد ټولنې او د کارکوونکو او مستهلکينو شوراګانې راونغاړي، چې د اوسني دولتي نظام ډېره برخه ځای پر ځای کوي، په داسې حال کې چې بنسټيز حقونه ساتل کېږي.له دې سره سره ټولنيز انارشيزم د anarcho-syndicalism [د انارشيزم او د صنفي اتحاديو د اصولو د پېروۍ ګډ اصالت] د سوداګرۍ اتحاديې د نږدې کېدلو لار، د دريځ پلوۍ او specifism او د ټولنيزې هڅې تګلارې او د ټولنيزې چاپيرپوهنې چاپيريالي فلسفه هم شاملوي. ټولنيز انارشيزم د يوې اصطلاح په توګه په ازاد فکرۍ (libertarianism)، ازاد فکره سوسياليزم او کيڼ اړخې ازاد فکرۍ سره رانغاړل کېږي، چې د ۱۹ پېړۍ په وروستيو کې وروسته  له هغې له فردي اصالت انارشيزم څخه د بېل انارشيزم په توګه راپورته شو، چې anarcho-communism د حاکم ميلان په توګه د اشتراکي انارشيزم ځاي ناستی شو. 

ټولنيز انارشيزم، د انارشيزم د اشتراکي اصولو د پلوي يا سوسياليستي څانګې په توګه تشرېح شوی دی او همدرانګه د انارشيزم له سوسياليست سره تړلې هغې بڼې وړاندې کوي، چې د انفراديت پلوي انارشيزم له لوري له ليبرال سوسياليست څانګې سره په توپير وړاندې شوي دي. سره له دې د دغو ډله ايزو يا کمونيستي انارشيزم پلويو له ډلې يو څو يې د بنسټپال انفراديت پر بنسټ د خپلو نظرياتو ملاتړ کړی دی. دوی ډله ايز اصالت يا کمونيزم ته د انفرادي خپلواکۍ د درک کولو لپاره د تر ټولو غوره ټولنيز نظام په سترګه ګوری. د فرد پالنې – سوسياليست ورته نظريې وېش هم ځکه مخالف دی، چې د فرد پلوۍ انارشيزم په پراخه ډول سوسياليستي دی او يو بل اغېزمنوي. Carl Landauer د فرد پالونکي او ټولنيز انارشيستانو تر منځ توپير په دې ډول لنډيز کړی دی، چې «کمونيستي انارشيستان د فرد د اړ کولو په موخه د ټولنې هيڅ حق نه مني. دوی د خپل دې باور له مخې د انارشيستي فرد پلويو سره توپير لري، چې نارينه که چېرې تېري څخه ازاد شي، د کمونيستي ډول وړتيا ټولنو ته به ننوځي، په داسې حال کې چې بله څانګه پر دې باور ده، چې خپلواک شخص به د ګوښه کېدنې (تجريد) يوه لوړه درجه غوره وګڼي. 

## کتنه
انارشيزم پلوی سوسياليزم، anarcho-socialism او سوسياليستي انارشيزم اصطلاحګانې ټولنيز انارشيزم ته کارېدونکې اصطلاحګانې دي، مګر د انارشيزم د زياتره پلويانو له لورې ځکه رد شوي دي، چې دوی په عمومي ډول ځان د ازاد فکرۍ دود سوسياليستان ګڼي او هغه مهال نا اړين او وارخطا کوونکي ښکاري چې د ازاد فکرۍ يا بې دولته سوسياليزم پر وړاندې د اقتدار خوښونکي يا دولتي سوسياليزم لپاره د هم معنا (مترادف) په توګه ونه کارول شي. انارشيزم په تاريخي ډول په سوسياليستي او د پانګه والۍ ضد خوځښت سره د بازار ضد انارشيستانو او د بازار پلويو انارشيستانو تر منځ د شته اصلي وېش سره مشخص شوي دي. د بازار ضد انارشيستان د اقتصادي پلان جوړونې د يو څه نامتمرکز بڼې او د بازار پلوي انارشيستان د پانګه والۍ ضد د بازار سوسياليزم څخه ملاتړ کوي. يادې اصطلاحګانې په اصلي ډول د anarcho-capitalism او هغو پوهانو له لورې کارول کېږي، چې د دواړو تر منځ د توپير کولو په موخه anarcho-capitalism پېژني. همدارنګه انارشيستان د ورته دلايلو له امله د کيڼ اړخي انارشيزم او ښي اړخي انارشيزم ډلبندي هم رد کوي او انارشيزم ته د بنسټ پال کيڼې څانګې يا لرې کېڼ نظريې په توګه ګوري. 

په داسې حال کې چې د anarcho-capitalist نظريات پوهان او پوهان انارشيزم په دوه اړخيز ډول ځانګړي انفراديت انارشيزم (کاپيټليزم) او ټولنيز انارشيزم (سوسياليزم) باندې وېشې، د انارشيزم پلوي نظرپوهان او پوهان دا نه مني. انارشيستان د انفرادي انارشيزم او ټولنيز انارشيزم تر منځ دا ډول هڅه نه ويني، چې په دوه اړخيز ډول د ځانګړي په پرتله د بشپړونکي په توګه ګڼل کېږي، د دوی توپير د دوی د بشپړونې په پرتله په اصلي ډول د انارشي د تر لاسه کولو د وسيلو پر بنسټ دي. ځيني انارشيستان بحث کوي، چې د انارشيزم دننه هڅه د سوسياليستانو او پانګه والو تر منځ نه ده، مګر د انارشيستانو او نا انارشيستانو تر منځ ده. 

## سرچينې