open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
۲۰۱۶ کال د کوټ ولسوالۍ جګړه

د ۲۰۱۶ز کال د کوټ ولسوالۍ جګړه چې د جون میاشت چې د سرطان میاشت ۱۳۹۵ل کال سره سمون خوري پیل شوې چې د دعش ترهګرو ځواکونو له خوا د ننګرهار ولسوالۍ په کوټ ولسوالۍ کې یو لړ بریدونه ترسره شوي چې د ځایي کلیو یو شمېر وګړي یې وژلي، ځینې ماشومان او ښځينه یې برمته له ځان سره بیولي. د کوټ ولسوالي جنجال غونډۍ،خوړګۍ او بنډوک سیمې د داعش وسله والو له شتون څخه پاکې شوې . د ننګرهار ولایت په کوټ ولسوالۍ کې د جنجال غونډۍ، خوړګۍ او بنډوک سیمې د کورنیو ځواکونو د هوایي او ځمکني عملیاتو په ترڅ کې نن د چنګاښ په ۷مه د داعش وسله والې ډلې له شتون څخه پاکې او امنیتي ځواکونه په کې ځآی پر ځای شول . په همدې حال کې د ګډو کورنیو ځواکونو له لورې د داعش وسله والې ډلې د ځپلو په موخه د کوټ ولسوالۍ په بېلابېلو سیمو کې د شاهین اتلس په نوم چاڼیز عملیات پیل شول . دغه عملیات چې د ملي اردو ځواکونو په مشرۍ ترسره کیږي، په کې ملي پولیس، سیمه ییز پولیس، ملي امنیت، کومانډويي او هوایي ځواکونه شتون لري. د دغه عملیاتو موخه په بشپړ ډول کوټ ولسوالۍ د داعش مخالفینو له شتون څخه پاکول دي. د پیل شوو عملیاتو په ترڅ کې تر اوسه پنځه داعش وسله وال وژل شوی او د دوی یو میل دهشکه هم لمنځه تللې. د دغه عملیاتو پر مهال امنیتي منسوبینو او ملکي وګړو ته کوم زیان نه دی اوښتی.
## ۸/۴/۱۳۹۵ نیټه کوټ کې ۳۷ داعشیان وژل شوي
د ننګرهار ولایت په کوټ ولسوالۍ کې د تېرو څلرویشت ساعتونو په ترڅ کې د پیل شوو عملیاتو په ترڅ کې ۳۷ داعشیان وژل شوي او ۴۴ نور ټپيان شوي دي ، همدا راز د دوی ګڼ شمېر وسلې او مهمات هم لمنځه تللي دي .
د دغه عملیاتو په ترڅ کې د خوړګي،جنجال غونډۍ او سه پای قریو شاوخوا ۴۰ کلي د داعشیانو له شتون څخه پاکې شوي او همدا راز د دوی له لورې ځای پر ځای شوي ۲۹ کړۍ ماینونه هم کشف او خنثی شوي دي .
په کوټ ولسوالۍ کې د ګډو کورنیو ځواکونو له لورې له تېرې ورځې راهیسې هوایي او ځمکني عملیات پیل شوي .
په ترسره شوو عملیاتو کې ملکي وګړو او امنیتي منسوبینو ته کوم زیان نه دی اوښتی.
## ۷/۴/۱۳۹۵ نیټه کې ۳۲ داعش وسله والو وژنه
د ننګرهار والي سليم خان کندوزي نن د چنګاښ په اوومه د ننګرهار رسنیو دفتر کې د يو خبري کنفرانس پرمهال وويل، چې نن د افغان ځواکونو په هوايي او ځمکنيو بریدونو کې د داعش وسله والو دوه ديرش تنه ووژل شول.
کندوزي وويل، چې د تيرې جمعې په شپه د داعش وسله والو د کوټ په ولسوالۍ شپږ سوه کسيز بريد وکړ، چې ۱۳۶ کسان يې په هوايي او مخامخ جګړه کې ووژل شول او نن يوځل بيا د افغان ځواکونو په تازه بريدونو کې دوه ديرش داعش وسله وال ووژل شول او نظامي قواو او ملکي وګړو ته کوم زیان ندی اوښتی.
نوموړي وويل، چې د کوټ د جګړې له امله پنځه سوه کورنۍ بې ځایه شوي او د داعش وسله والو له لوري یو شمېر کورونه سوځول شوي دي.
ده وويل، چې دغه داخلي بې ځایه شوو سره د مرستې په موخه يې شپږ ټيمونه سيمې ته استولي ترڅو سروې بشپړه کړي او ور سره د اړتيا وړ مرسته تر سره شي.
ننګرهار والي هغه راپورونه بې بنياده وګڼل، چې داعش وسله والو له کوټ ولسوالۍ څخه ميرمنې يرغمل کړي او له ټولو خبري رسنيو مسولينو څخه يې وغوښتل، چې د حقيقت پر بنياد راپورونه خپاره کړي.
د ملي امنيت رييس برید جنرال داد محمد حريفي وويل، چې نن سهار ګډو امنيتي ځواکونو د داعش پر وړاندې چاڼيز عمليات پيل کړي، چې په ترڅ کې يې د جنجال غونډۍ په بشپړه توګه له مخالفينو څخه پاکه شوېده.
حريفي وويل، چې په څو ورځو کې هوايي ځواک پنځه ځلې د داعش پټنځايونه او مرکزونه بمبار کړي، چې يو شمېر داعش وسله وال او وسلې يې لمنځه وړي دي.
نوموړي له ټولو ژورناليستانو څخه وغوښتل، چې ولس او ملي ګټو ته زيان رسوونکي خبرونو څخه ډډه وکړي.
شاه ولي کرزى

شاه ولي کرزی د عبدالاحد کرزی زوي د خیر محمد لمسی د کندهار ولایت د ډنډ ولسوالۍڅڅ په کرز کلي کي زیږیدلی دی.
## تړلې لیکنې
حامد کرزی
بشپړ صفر

د تودوښې تر ټولو ټیټه درجه. د کلوین په حساب کې دا د صفر ټکی دی چې په ساینس کې کارول کېږي او د سېنټي ګرېډ له [منفي] -۲۷۳،۱۶ درجو سره سمون خوري.
پاواکيدونکی پنجاب

پاواکيدونکی پنجاب (English: Flying Punjab) يو 2016 انډين crime-drama  پيلم دی کم چی په شريکه لیکل سوی او ډاریکټ سوي دي  په ابيشیک چوبی باندي. دا پیلم د انډیا د پنجاب ولايت پر نشی توګو جوړ سوی دي. 

## کيسه
تیجندر "ټومي" سنګ (Shahid Kapoor) په لندن کي زګيدونکی پنجابی سندريز دي، کم چی په اراما سره ژوندون کوی د خپل پرمخ وړونکي سندریز کروبار د لاسه.  

## پکشی
* شاهد کافور په نمه تیجندر "ټومي" سنګ/ګبرو
* کرینا کفور په نمه ډاکټر پریت ساهنی
* الیا بټ په نمه باوریا/ میری جین
* دلجیت دوسانژ په نمه ایی اس اي سرتاج سنګ
* ساتیش کوشک په نمه تاياجی
* پربجوت سنګ په نمه بالي
* ارپریت سنګ په نمه شمشير
* سویل ناير په نمه جاسي
۲۰۱۶ز کال د پولیسو اکاډمۍ پر بس ځانمرګی برید

د کابل ښار په کمپنۍ سیمه کې د وسله والو طالبانو د کابل د نن پنجشنبې ۲۰۱۶ز کال د جولای ۱ نیټه د تروریستي برید، چې لږترلږه ۳۷ تنه پکې ووژل شول، مسوولیت ومانه. په دې غبرګو انتحاري بریدونو کې، چې له میدانښاره کابل ته د نویو روزل شویو پولیسو د موټرو پر کاروان وشو، ۴۰ تنه نور ژوبل شوي دي. د طالبانو ویندوی ذبیح الله مجاهد وايي چې دا برید دوو انتحاریانو وکړ، لومړني په بس کې پر پولیسو او د هغو پر روزونکو برید وکړ او دوهم ۲۰ دقیقې وروسته چې نور پولیس د پېښې ځای ته د ټپیانو مرستې ته راورسېدل، ځان والوزاوه. د پغمان ولسوال موسي رحمتي اسوشیتید پریس خبري اژانس ته وویل چې برید له کابل ښاره ۲۰ کیلومتره لېري د پغمان ولسوالي ارغندې چوک ته نژدې په قلعه حیدر سیمه کې شوی دی. دا په تورخم کې د یوه پاکستاني جګړن له وژل کېدو وروسته، چې پاکستان یې د غچ اخیستلو ژمنه کړې وه، په افغانستان کې لومړنی لوی انتحاري برید دی. برید پر ۵ بسونو شوی، چې دوه یې ویجاړ شوي او ۳ نور زیانمن شوي دي.

تر دې وړاندې د مې د میاشتې په ۲۵مه په پغمان ولسوالي کې د میدان وردک ولایت د محکمې پر مامورینو برید شوی و چې د ۶ ماشومانو په شمول ۱۱ تنه پکې ووژل شول. د پغمان له پېښې څو اوونۍ وروسته د وردک ولایت د امنیه قوماندان په موټر کې د طالبانو د بغلان پوځي مسوول په داسي حال کې په ټپي حالت کې وموندل شو چې له بغلانه کابل ته وړل کېده.  په کابل کې د امریکا سفارت، په افغانستان کې د ناټو ځواکونو او او د پاکستان حکومت دا تروریستي برید غندلی دی. د افغانستان ولسمشر محمد اشرف غني دا برید پر انسانیت برید بللی او ویلي یې دي.

## د ارګ اعلامیه
۱۳۹۵ل کال دچنګاښ ۱۰ نیټه د ارګ، کابل: د افغانستان د اسلامي جمهوریت جمهور رئیس محمد اشرف غني په کابل ښارکې د میدان وردګ پولیسو د روزنیز مرکز د فارغانو پر لېږدونکو موټرونو نننی ترهګریز برید د بشریت ضد جنایت وباله او کورنیو چارو وزارت ته یې دستور ورکړ چې د یاد مرکز د فارغانو د انتقال د تصمیم څرنګوالی وارزوي، تر څو د هر ډول بې غورۍ په صورت کې تعقیبي اقدامات ترسره شي. جمهور رئیس غني د دغه جنایتکارانه عمل د غندلو پرمهال وویل، د روژې په مبارکه میاشت کې مسلمانان عبادت کوي، خو طالبان برعکس د خلکو په وژلو او د وېرې او وحشت په خپرولو سره نه بښونکی عمل ترسره کوي. جمهور رئیس د طالبانو دغه وحشیانه جنایت د جګړې په ډګر کې د هغوی د ماتې نښه وبلله او وې ویل، طالبانو په دې جنایت سره خپله سخت زړي او بې رحمي وښودله. جمهور رئیس غني په ټول هېواد کې له علماو او خلکو څخه وغوښتل چې سبا د جمعې په لمانځه کې د دې غمجنې پېښې قربانیانو ته دعا وکړي او د وحشي تروریستانو د بشري ضد جنایتونو پر وړاندې د جوماتونو د منبرونو له لارې خپل غږ اوچت کړي. د هېواد جمهور رئیس د خپلې ژورې خواخوږۍ او ډاډګېرنې مراتب د شهیدانو کورنیو ته څرګندوي او ټپیانو ته د خدای تعالی په دربار کې د سالمې روغتیا دعا کوي.
سعودي عربستان کې بريدونه 2016

-->
}}
د ۲۰۱۶ کال د جولاي په ۴ نېټه کې د سعودي عربستان په مدینه منوره ښار کې کوم چې د مکه معظمې څخه وروستو د مسلمانانو دوېم مقدس ترين ښار دی،په دې ښار کې د مسجد نبوي سره نږدې   ځانمرگي بريدگر پر امنتي ځواکونو باندې ځانونه والوزول.ددې څخه علاوه د سعودي عربستان په قطيف او جده ښار کې هم ترهگريز بريدونه ترسره شوي دي، په جده کې ترهه گرو د امريکې کونسلېټ په نښه کړی او په قطيف کې يې يو جومات په نښه کړی دی.ټول په دې بريدونو کې 4 کسان وژل شوي دي

## سرچينې


وېشنيزه:2016 کې سعودي عربستان کې ترهه گريز عمليات
ننگرهار اقتصاد پوهنځی

د ننګرهار پوهنتون اقتصاد پوهنځی په ۱۳۶۳ لمريز لېږدیز کال د انکشافي پلان له مخې تأسیس او رسماً يې په کار پیل وکړ. تر دا مهاله یې ټولنې ته په زرګونوکادرونه وړاندې کړي دي، چې د هېواد د عامه ادارې او خصوصي سکتور په بېلابېلو برخو کې پر خدمت بوخت دي. دغه پوهنځي په پیل کې دوه څانګې لرلې، چې یوه يې د ملي اقتصاد د پلان جوړونې او بله يې دکرنیز اقتصاد څانګه وه، چې هغه مهال یې د استادانو شمېر دولس تنه وو. 
## څانګې

# ملي اقتصاد څانګه
# تجارت څانګه
# B.B.Aڅانګه
# مالي او بانکي چارو څانګه
## سرچينې
* د ننګرهار پوهنتون د سایټ څخه

وېشنيزه:د ننگرهار پوهنتون
عبدالستار ايدهي

**عبدالستار ايدهي** (1 جنوري 1928- 8 جولای 2016) د خېرښېگړې د ادارې ايدهي فاوندېشن مشر او جوړونکی و، د انسانيت مبارز عبدالستار ايدهي چې د مړېنې په وخت يې عمر 88 کاله و نوموړي 66 کاله وړاندې په کراچۍ کې د يوې کمرې روغتون څخه د خېرښگرې او د انسانيت په خدمت پېل کړی چې اوس دغه اداره د هېواد په کچه تر ټولو غټه خېراتي اداره جوړه شوې د  ايدهي دا يو قول ډېر مشهور دی چې د انسانيت نه بل غټ کوم مذهب نشته، هغه به ويل 

نوموړي ته د انساني خدماتو په سر پاکستان کې يو شمېر جائزې ورکړل شوي دي .

## نور ولولئ
* بلقيس ايدهي

## سرچينې
وېشنيزه:2016 مړينې
وېشنيزه:ايدهي کورنۍ
وېشنيزه:د کراچۍ کسان
ټوم اينډ جېري

**ټوم او جېري**  د ټوکو ټکالو يو انیمیشن سلسله ده، دا کارټون د ايم جي ايم سټوډيو لخوا جوړ شوی دی، ددې کيسه د يو کورني پيشو (ټوم) او يو منږک (جېري) په اړه ده کوم چې دواړه د يو بل سره جگرې کوي او هم ددوي په جگړو کې د ټوکو ټکالو کارونه مخې ته کېږي، دا کارټون د ماشومانو سره سره د کره خلکو هم ډېر خوښ دی، د کال ۱۹۴۰ څخه تر ۱۹۵۷ پورې د هالي وډ ايم جي ايم سټوډيو ۱۱۴ څخه زيات کارټونان د ټوم او جېري ليکل شوي او جوړ شوي و، ددې کارټون جوړونکي وليم هننا او جوزف باربرا و.

## بهرنۍ تړنې
* ټوم اینډ جیري-ټوک:لیټل کویکر
وېشنيزه:کارتونونه
2016 تورکيه کې پوځي بغاوت کوښښ

په 15 جولای2016 د تورکيې په پوځي کې يو گروپ د رجب طيب اردوغان جمهوري حکومت ختمولو لپاره په حکومت قبضه کولو کوښښ وکړ، په شروع کې د باغي پوځ لخوا وويل شو چې دوي د خلکو لپاره په حکومت قبضه کوي، باغي پوځيانو د تورکي پوځ ډېر خلک نظر بند کړي و او د استنبول په هوايي ډگر يي د قبضه کولو کوښښ کړی و، چې کله د تورکيې ولسمشر طيب اردوغان ته پته ولگېده نو هغه د ولس څخه غوښتنه وکړه چې ددې بغاوت خلاف دي په سړکونو راوځي او د غيرجمهوري ځواکونو مخنيوی دې وکړي، په لوی شمېر کې خلک په سړکونو راغلل د باغي پوځيانو سخت مخنيوی يي وکړ

د ولسمشر په ودانۍ او پارليمان باندې هم ددغه پوځي باغي گروپ لخوا ډزې شوي وې خو عام عوامو د دغه پوځي ټېنکونو سخت مخالفت وکړ او باغي پوځونه يي په بېرته شاته کېدلو مجبوره کړل، په 16 جولای د ترک لومړي وزير لخوا پريس کانفرنس وشو او هغه  دا وويل چې دغه بغاوت په پورا توگه ختم کړی شو او باغي پوځيانو لوی شمېر گرفتاره کړی شو

## سرچينې
آی بي

د څارګرو اداره یا انټلېجنس بیورو چې لنډیز یې آي بي دی؛ د پاکستان هېواد کورنۍ څارګره اداره ده. 

## سرچینې

وېشنیزه:څارګرې اداری
وېشنیزه:د پاکستان څارګرې اداری
د پاکستان میاشت لیدونکې کومېټه

د پاکستان میاشت لیدونکې کومېټه چې په اردو کې یې **رویت ہلال کمیٹی، [[پاکستان]]** بولي؛ د پاکستان وفاقي حکومت له خوا جوړه شوې اداره ده چې کار  یې د هرې سپوږمیزې میاشتې په اخر کې د میاشتې لیدو شواهد راټولول او اعلان دی.  ددې کومېټې اوسنی مشر مفتي منیب الرحمن دی. د پاکستان مرکزي او ایالتي میاشت لیدونکو کومېټو کې د مختلفو مذاهبو علماء راټول کړای شوي دي.  له دې پرته په دې کومېټه کې د هوا پوهنې، سپارکو، سمندري ځواکونو استازي هم د تخنیکي چارو مرستندویانو په توګه ګډون لري. چې ددې ټولو په شتون، اتفاق د مرکزي میاشت لیدونکي کمېټې مشر خپله فیصله چې میاشت ولیدل شوه یا نه؛ اعلانوي. ددې اعلان په اړه د ټولو غړو هوکړه شرط ده، او په هوکړه باندې د ټولو لاسلیک هم اخېستل کېږي.

## اړوندې لیکنې
* مذهبي چارو وزارت (پاکستان)
وېشنیزه:اسلام او ساینس
وېشنیزه:د پاکستان دولتي اداری
د ټېکسلا درانه صنعتونه

**د ټېکسلا درانه صنعتونه** (Heavy Industries Taxila) (لنډیز: اېچ آي ټي) د پاکستاني وسله وال ځواک د شاه رګ هیڅثیت لري. چې د هند نیمې وچې له وېش وروسته د پاکستان په نامه جوړېدونکي هېواد برخه وګرځېده. دا دروند صنعت له ۱۹۸۰ز کال را وروسته په یوه بشپړ ستر پوځي کمپلېسک واوښت. 

## اسانتیاوی
* بھاری تعمیر نو فیکٹری ٹی-سیریز
* بھاری تعمیر نو فیکٹری ایم-سیریز
* اے پی سی فیکٹری
* بندوق فیکٹری
* ٹینک فیکٹری
* ترقی، امدادی ہندسیات اور اجزاء تعمیر
* تشخیص، تربیت اور تحقیق تنظیم
* میکانکی کمپلیکس
* تحقیق اور ترقی
** ٹینک ڈیزائن
** ٹینک جدیدیت
** پیادہ جنگی گاڑیاں
** ٹینک آگ حفاطت کا نظام

## پیداوار
### سابقہ
* قسم 69-دوم - بنیادی جنگی ٹینک
* قسم 85-دوم اے پی - بنیادی جنگی ٹینک
* ایم 113 - بکتربند اہلکاروں بردار

### موجودہ
#### بنیادی جنگی ٹینک
* الخالد ٹینک
* الضرار

#### توپ خانہ
ایم کے ای کے پانٹر

#### بکتربند اہلکاروں بردار
* طلحہ
* سعد 
* ثاقب
* الحمزہ
* بکتربند میزائل کیریئرز
** معاذ
** معوذ
* معاون بکتر بند گاڑیاں
* الحدید
* القصوی
#### بکتربند گاڑیاں
* محافظ

### زیر ترقی
* 155 ملی میٹر خود پروپیلڈ آرٹلری گن
* الخالد دوم

## بیرونی روابط
* ہیوی مکینیکل کمپلیکس 
* ہیوی انڈسٹریز ٹیکسلا شہر تعلیم

زمرہ:پاکستانی وفاقی محکمے اور وکالات
زمرہ:پاکستان میں سائنس و ٹیکنالوجی
زمرہ:پاکستان کی دفاعی کمپنیاں
زمرہ:پاکستان کی عسکری تحقیق سہولیات
نادرا

**نادرا** (NADRA) په اصل کې د National Database & Registration Authority لنډ نوم دی، دا د پاکستان يوه اداره ده چې کومه په کال 2000 کې جوړه شوې وه، دا د ټول قوم الېکټرونک او تکنيکي معلومات خوندي کولو لپاره جوړه شوې وه، ددې له ټول عام کار دا دی چې خلکو ته شناختي کارډونه جاري کوي

## تاریخ
د پاکستان د جوړېډو څخه وروسته دا اداره د پاکستان وزيراعظم لياقت علي خان د شخصي نظام شناخت (PIS) په نوم جوړه کړې وه او ددې مقصد د پاکستان خلکو ته د شناختي کارډ جاري کول و. ددې ادارې مرکزونه هغه وخت په مشرقي پاکستان  او مغربي پاکستان دواړو برخو و، بيا په کال 1965 کې د اليکشن کمېشن آف پاکستان لخوا په دې اداره کې ډېر بدلونونه راوستل شو او ډېر لوی لوی څيزونه پکې نوي جوړ شول ددې لپاره چې ولسمشريز ټاکنو کې په سمه توگه ټاکنې ترسره شي.

په کال 1971 کې چې کله د پاکستان مشرقي ښاخ مات شو او بنگلادېش جوړشو نو بيا يو نوی آئين جوړ شو او د هغه مطابق يو ساده نظام جوړ کړی شو  بيا په کال 1996 کې امريکې سره معاهده وکړی شوه کوم په ذريعه  چې IBM  نظام جوړ شو.

په کال 1998 کې د نوې ټيکنالوجي مطابق يو نظام جوړ شو کوم چې په اسانه د ټولو پاکستانيانو معلومات خوندي کوي او د ادرې نوم NADRA  کېښودی شو.

## کمپيوټرائز قومي شناختي کارډ
کمپيوټرائز قومي شناختي کارډ (CNIC) يو نوی شناختي کارډ نظام دی د کوم ذريعه چې پاکستاني ښاروندي ته کارډونه جاري کېږي، دا نظام د نوې ټيکنالوجي له مخې جوړ شوی دی، ددې په ذريعه په مليونونو خلکو ته کارډونه ورکړی شوي دي، دا قومي شناخت کارډ صرف هغه خلکو ته وکړی کېږي د کومو عمر چې د 18 کالو څخه زيات وي

قومي شناختي کارډونه اوس په ډېرو مهم کارونو او ځاينو کې پکار راځي لکه مثال په توگه:
# ټاکنو کې
# بېنک اکاونټ جوړولو کې
# پاسپورټ جوړولو کې
# د ځمکې او گاړي د اخيستلو او خرڅولو کې
# د ډرائيونگ لائسنس لپاره
# د هوايي جهاز يا د ټرېن د ټکټ اخيستلو کې
# د موبايل سيم اخيستلو کې
# د يوټيلټي سهولياتو لکه اوبو،برېښنا،گېس او داسې نورو څيزونو په کنکشن ترلاسه کولو کې
# کالج او پوهنتون کې د داخلې اخيستلو کې

#### ضرورت
دا کارډ د پاکستان هر ښاروندي لپاره ضروري وي کوم چې د 18 کالو څخه زيات عمر وي ځکه چې که د يو هېواد څخه بل هېواد ته ځې هم د دې کارډ ضرورت وي او که هېواد کې دننه وې نو هم دا يو پېژنده په توگه کار کوي.

#### سهوليات
په يو نوي شناختي کارډ کې د هر کس دا معلومات درج وي:
* پورا نوم 
* جنس 
* د سرپرست کا نام (که زنانه وي نو د پلار يا د خاوند نوم ) 
* شناختي علامت
* زېږېدو نېټه
* خانداني نمبر
* اوسنۍ کور پته
* مستقل اوسېدو ځای پته
* د کارډ جاري کېدو نېټه
* د کارډ ختمېدو نېټه
* چا چې کارډ ترلاسه کړی د هغه لاسليک
* انځور
* د بټنوک نښان

#### حفاظتي ځانگړتياوې
د نقلي کارډونو څخه د بچ کېدلو لپاره نادرا د کارډ لپاره داسې ځانگړي مشينان تيار کړي دي کوم چې د کارډ هم په سمه توگه جوړوي او د نقلي کارډونو خلاف کاروائي کې مرسته هم کوي، د کارډ د تصديق لپاره د ځانگړي مشينانو استعمال کېږي ، کوم چې په دې کارډونو کې پټ يو ځانگړي کوډ او د بټنوک د نښان په ذريعه د سم او نقلي کارډ پېژندنه کوي

## بهرنۍ تړنې
* نادرا سرکاري ویب سايټ 

وېشنيزه:د پاکستان سرکاري ادارې
وېشنيزه:د پاکستان وفاقي ادارې او ايجنسيانې
افغان هېوادمشر اشرف غني ترسره کړي کارونه

هغه چارې، چې ولسمشر جلالتماب جمهوريئس محمد اشرف غني ترسره کړي دي. یو څو ناموني:
+بامیانو ته د برق راوستو پروژي تطبیق چاري پیل شوي.
۲- د افغانستان دولت په لومړي ځل د پراختیايي بودیجې په لګولو کې رکود مات کړ . 
۴- د افغانستان عواید د نړیوال بانک او نړیوال وجهي صندوق پر معیارونو برابر را ټول شول .
۵- لاجورد لاري جوړیدو هڅې اخیري مرحالې ته رسیدلي دي.
۶- سلما بند بشپړ شو، چې د ګټي اخیستني پرانیسته وشه .
۷- چاه بهار بندر د افغان سوداګرو پر مخ پرانیستل شو .
۸- له پاکستان سره یې 10لکه ټنو قراردا لغو کړه.
او بدل لاره یې ورته پیدا کړه.
۹- د افغانستان د ګازو او نفتو تولید څلور چنده ډېرشوی .
۱۰- د افغانستان د قیمتي ډبرو د بورس د بازار جوړولو چارې پيل شوي .
۱۱- د چین هیواد امنتیې او پوځي مواد وعده عملې شوه.
۱۲- په هېواد کې د اوبو د شلو بندونو د جوړیدو چارې پيل شوي .
۱۳- د هرات د رېل پټلۍ آخري فاز د ریل جوړولو په درشل کې دی .
۱۴- د افغانستان د تداکارتو په ملي کمېټه کې میلیونونه ډالره سپما شوي .
۱۵- د جبل السراج د سمنټو فابریکه فعاله شوې او په هرات او سمنګان کې د دوو نورو فابریکو جوړیدل اعلان ته ورکړل شوي .
۱۶- د خوست – ګردېز سړک جوړ او بشپړ شو .
۱۷- د پېښور – جلال اباد ترمنځ د رېل کرښې د جوړولو سروې پيل شوې .
۱۸- د جلال اباد – کابل د دویم سړک د جوړیدو چارې پيل شوي .
۱۹- د دارالامان د تاریخي ماڼۍ د جوړولو چارې پيل شوي .
۲۰- د ملي دفاع، کورنیو چارو، پارلماني چارو وزارتونو او ملي شورا نوې عصري ودانۍ پرانیستل شوي .
۲۲- نړیوال بانک د افغانستان د دولت برنامې موثرې ګڼلي او ملاتړ یې ترې اعلان کړی .
۲۳- د افغانستان د تاریخ په کچه د کانکور تر ټولو شفافه ازموینه واخیستل شوه .
۲۴- د افغانستان پاسپورټونه نوي شول او دا بهیر لا دوام لري .
۲۵- د سعودي عربستان په ګډون په عربي هېوادونو کې د افغان کارګرو اقتصادي او نورې ستونزې حل شوې .
۲۶- د وارسا کنفرانس لپاره پینځه کلن امنیتي پلان جوړ شو .
۲۷- په لومړي ځل د افغانستان هوایي ځواک فعال او جنګي چورلکې په واک کې ورکړل شوې .
۲۸- ترسلو زیات پیلوټان په هېواد کې دننه او بهر وروزل شول .
۲۹- د پکتیکا د پلتوی د اوبو بند د جوړیدو چارې، چې د هېواد له لویو بندونو څخه دی، پیل شوې .
۳۰- د افغانستان د کرنې وزارت خپل کاري پراختیایي ماسټر پلان برابر کړ .
۳۱- د ځنګلونو د ساتنې لپاره له جنوبي کوریا سره خبرې پيل شوې .
۳۲- د لاجورد له لارې له اروپا سره د افغانستان د نښلولو موضوع وروستیو پړاوونو ته نیږدې شوې .
۳۳- د کابل بانک لسګونه میلونه ډالره قرضه دولت ته ورګرځول شوې .
۳۴- د افغانستان د اسلامي جمهوریت د ملي امنیت شورا له بې کاره حالت څخه په یوه اغېزناک او موثر ارګان بدل شوی .
۳۵- طالبان د حکومت د ښه سیاست له کبله په دوه ډلو وېشل شوي او حزب اسلامي سره دسولي مذاکراتو ته روان دي .
۳۷- د ترهګرو یو شمېر بندیان د محکمې په حکم اعدام شوي.
۳۸ چین هیواد لس زره اپارتومانونو جوړیدو ته چمتو شوو.
۴۱ له پاکستان نه مو ۶۰%وردات کم شول.او بدل لاره یې پیدا شوه.

دا لاسته راوړنې په داسې حال کې دي، چې زرګونه بهرني سرتېري، چې هرکال یې په افغانستان کې په میلیونونه ډالره مصرفول، له هېواده وتي او نړیوالې مرستې ټیټې کچې ته رسیدلي .
## دا هم وګورئ
*په ۲۰۱۵ز کې د ولسمشر غني لاسته راوړنې 
## سرچينې
سند

**د سند ایالت** (په اردو: سندھ، په سندۍ: سنڌ) د پاکستان د پینځو ایالتونو څخه یو ایالت دی. د سېند ایالت په لویدیځ کې له بلوچستان سره، په شمال کې له پنجاب او په ختیځ کې له راجستان (هندوستان) سره گډې پولې لري. مساحت یې ۱۴۰،۹۱۵ کیلو متره مربع دی.
کراچۍ د سېند د ایالت مرکز دی او ددغې ایالت تر ټولو لویې ښار دی. په سېند کې اردو، سېندي او راجستاني ژبې ویل کېږي. د آباسن د سېند تر ټولو لویې سیند دی. په دې ایالت کې په ځانکړي ډول غنم، مالوچ، وریجې، گني، کیله، ام کرل کېږی. د سېند په ختیځ کې لویه دښته پرته ده چی د ټهار په نوم یادېږي.

## د سند ستر ښارونه

د سند ايالت پلازمېنه کراچۍ ښار دی او لويې ښارونه يې دا دي:

## دينونه

## آبادیانې

وېشنيزه:سند
زرمت

د پکتيا ولايت يوه تر ټولو لويه ولسوالۍ د زرمت په نوم ياديږي.
تامير د زرمت ولسوالۍ مرکز او بازار ده. زرمت ولسوالۍ کې ډير قومونه اوسيږی. لکه مموزي، سهاک، اورياخېل او داسې نور.
زرمت ولسوالۍ يوه با نفوسه ولسوالۍ ده. چې خلک يې اکثره په مهاجرت کې ژوند کوي. د پاکستان په هره سيمه کې د زرمت خلک د مهاجرت شپې او ورځې تيروي. او په عربو لکه سعودي عربستان، کويت، دوبی، قطر او داسې نورو مملکتونو کې کاروبارونه کوي. 
په زرمت ولسوالۍ کې طالبان تر نورو ولسواليو ډير فهال دي.
مازندراني ژبه

**مازندرانی** يوه ايرانۍ ژبه ده چې ايران کې مازندرانیان خلک پکې خبرې کوي.

## سرچينې

وېشنيزه:د نړۍ ژبې
وېشنيزه:ژبې
عيسی منگل

**عیسی منگل** په انګرېزۍ کې (Essa Mangal) يو افغان انځورگر دی، چې اوس په جرمني کې مېشت دی.

## مخينه
هغه د سردار منگل زوی په ۱۳۳۴لمریز کال په کابل کې په یوه متدینه،روشنفکره او هنرپروره کورنی کې زیږیدلی دی. پلار یی سردار محمد منگل د غښتلی قلم څښتن او څلورویشت کاله  یی د علمي پروژې دایرة المعارف د ریس په توگه دنده ترسره کړه. پلار یی په خپل زوی کی خاص استعداد لیدو، ځکه یی خپل زوی ته زمینه برابره کړه چې خپلو زده کړو ته ادامه ورکړي او خپله علمی پانگه زیاته کړي. د دی تر څنگ هنر ته وده ورکړي.

=زده کړه=

عیسی منگل په۱۳۵۳ل کال له حبیبیې لیسې نه فارغ شو او له هغه یوکال وروسته یی د عسکرۍ د مکلفیت دوره بشپړه کړه. عیسی منگل خپلی لوړی زده کړی د ښکلو هنرونو په پوهنځی کی بشپړی کړې او بیا یی د اطلاعاتو او کلتور وزارت د یوه مامور په توگه دنده پیل کړه.

=هنري هڅې=
ښاغلی منگل د ښوونځی په دوره کی هم نقاشی او انځورگری کوله او څیری (پورټریټونه) یی ښکلي رسمول. د وخت په تیریدو سره د میناتوری له ظریف هنر سره اشنا شو او ځانگړی مینه یی ورسره پیدا کړه. په لومړیو کی یی میناتوری پر بیلابیلو پاڼو کوله، خو وروسته یی د استاد مشعل هروي له اثارو سره اشنایی پیدا کړه او د هغه په مرسته یی خپل هنر ته وده ورکړه. د وخت په تیریدو سره عیسی منگل مهارت زیات شو او ځینی ښکلی تابلوگانی یی رسم کړی چی په خپل میناتوری هنر کی  د محترم کمال الدین بهزاد مکتب رهرو دی او ساړه رنگونه د تودو (گرمو) رنگونو اتحاد په مهارت سره ترکیبوی. د ده ځینی اثار په یوه نندارتون کی ننداری ته کیښودل شول، خلکو یی هنری کارونه وستایل.

په کابل، هند او جرمني کی یی هم اثار ننداری ته وړانې شوی او ځینی جایزی یی هم گټلی دی. د عیسی منگل یوه له لویو هنری پروژو چی ده ورباندی د میناتوری ظریف کار کړی دی، پر یوه لوی خُم د میناتوری رسامی ده، چی دری انځورونه بیانوی، د کوچیانو ژوند، وزلوبه (بزکشی) او شپون چی خپله رمه پیايي. د میناتوری او انځورگری تر څنگ عیسی منگل په موسیقی کی هم اوږد لاس لری او د څه مودی لپاره یی د ځوانانو د کلوپ د موسیقی برخه کی هم دنده ترسره کړی ده.

ښاغلی منگل د موسیقی د پیژندل شوی استاد ډاکټر صادق فطرت ناشناس شاگردی هم کړی ده. عیسی منگل ۴ کاله په هند کې تېر کړي او له ۲۸ کلونو راهیسی د جرمني په فرانکفورټ ښار کې ژوند کوی، د پښتو تر څنگ په دری، اردو او جرمني ژبو لاسبری دی.

=سرچینه=
# ازادي رايو
# امریکا غږ اشنا راډيو

وېشنيزه:افغان انځورگران
سلیم صافی

**سليم صافی** يو پاکستانی خبريال دی. هغه د جيونيوز او خيبر تلويزون د بېلابېلو خپرونو چلوونکی او وياند پاتې شوی. له يوې اوږدې مودې راپدېخوا په اردو ژبه کالمونه هم ليکي. هغه د افغانستان په اړه يو کتاب هم لیکلی دی.

وېشنيزه:پاکستاني خبريالان
وېشنيزه:پښتانه
د درود شريف ځانګړتیا او ګټي

د درود شريف ګټي بې شمېره دي مګر کومي ګټي چي په صحيح حديثونو کي روايت دي دلته په لنډه توګه بيانيږي تر څو  پوره پوره ګټه تر لاسه سي:

١- د درود شريف تر ټولو لويه ګټه داده چي کوم څوک يو ځل درود شريف پر رسول الله صلي عليه وسلم باندي ووايي نو الله تعالى او ملائکي پر هغه کس باندي لس ځله رحمت کوي او د هغه کس لس درجې لوړي او لس نيکياني ورته ليکي او لس ګناهونه يې معافوي.
٢- د درود ويونکي دعاء قبليږي.
٣- رسول الله صلي الله عليه وسلم يې شفاعت کوي.
٤- د قيامت په ورځ به د رسول الله صلي الله عليه وسلم سره وي.
٥- د دين او دنيا کارونه يې تر سره کيږي.
٦- د ګناهو بخښنه کيږي.
٧- درود شريف ويل د صدقې قائم مقامه دی.
٨- د درود شريف په برکت سره سختي او تکليف ليري کيږي.
٩- پر درود ويونکي ملائکي هر وخت رحمت نازلوي.
١٠- د درود ويونکي د زړه صفائي کيږي.
١١- پر دښمن باندي فتح تر لاسه کيږي.
١٢- په مال کي برکت لويږي.
١٣- د مرګ د سختيو څخه خلاصون په برخه کيږي.
١٤- د قيامت په ورځ به په امن کي وي.
١٥- مفلسي ليري کيږي.
١٦- د درود شريف ويونکي بخيل کيږي نه.
١٧- په کوم مجلس کي چي درود شريف ويل کيږي نو د هغه مجلس ټول غړي د الله تعالى په رحمت کي وي.
١٨- درود ويونکي به پر پل صراط باندي په آساني سره تير سي.
١٩- د درود ويونکي يادونه رسول الله صلي الله عليه وسلم ته کيږي.
٢٠-  د رسول الله صلي الله عليه وسلم مينه د درود ويونکي سره زياتيږي.
٢١- ملائکي د درود ويونکي لپاره د الله تعالى څخه بخښنه غواړي.
٢٢- رسول الله صلي الله عليه وسلم ته د هغه چا درود داسي رسيږي چي فلاني پر تا سلام وايي.
٢٣- درود ويونکي به د درود په برکت سره د عرش تر سايې لاندي ولاړ وي.
٢٤- د درود ويونکي د عملو تله به د قيامت په ورځ درنه وي.
٢٥- درود ويونکي به د قيامت په ورځ د تندي څخه خوندي وي.
 
الله تعالى دي موږ ټولو ته د درود شريف ويلو توان راکړي او د دغه په برکتو سره دي موږ ونازوي، آمين.
 
اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَعَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ.
اللَّهُمَّ بَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا بَارَكْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَعَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ.
زيان ملک

زين جواد "زين" ملک (/ˈmælɪk/; 12 جنورۍ 1993) کې زېږېدلى، چې په انګرېزۍ کې يې ګڼې سندرې ويلي او ليکلي دي. 

وېشنيزه:1993 زېږېدنې
نيل ارمسټرانگ

**نیل الدن امسترانګ** Neil Alden Armstrong) زوکړه ۵ اګست ۱۹۳۰م کال واپاکونتا، اوهایو(مړینه ۲۵ اګست ۲۰۱۲م کال سینسینټي'(اوهایو) یو امریکایي ستورمزلی دی. آمسټرانګ لومړنی انسان وو چې په سپوږمۍ یې پل کیښود، په ۲۰ جون ۱۹۶۹م کال د آپولو ۱۱ ماموریت  نومي ماموریت کې سپوږمۍ ته وخوت او د لومړی انسان په توګه یې له سپوږمۍ نه خبري وکړي. نوموړی د ناسا، ستورمزلی، ازمایښتې پیلوټ،
فضایي انجینر، د پوهنتون استاد، او د امریکا متخده آیالاتونو سمندري ځواکونو پیلوټ وو.

د آمسټرانګ ترڅنګ پدی ماموریت کې باز الدرین او مایکل کولینز هم وو.

## سرچينې
وېشنيزه:امريکايي ستورمزلي
دوبۍ نړيوال هوايي ډګر

د دوبۍ نړيوال هوايي ډګر (په لنډه: DXB، ICAO: OMDB) (عربي: مطار دبي الدولي) د خدماتو له مخې  د متحده عربي اماراتو اولنى هوايي ډګر دى.
## دا هم وګورئ
## سرچینې
د پکتیکا ولایت د سروضی اولسوالی

د پکتیکا ولایت سرروضی اولسوالی
سرروضه ولسوالی یو له ګڼ نفوسه ولسوالیو څخه ده
ریو دی جینیرو

**ريو دي جينيرو** () په برازیل کې دوهم ډیر نفوس لرونکی ښار دی او په امریکا کې شپږم ډیر نفوس لرونکی ښار دی. ریو دی جینیرو د ورته نوم ایالت پلازمینه ده، د برازیل دریم ډیر نفوس لرونکی ایالت، د ساو پاولو او میناس ګیریس وروسته. د ښار یوه برخه د نړیوال میراث ځای په توګه نومول شوې، د "ریو دي جنیرو: د غره او بحر تر مینځ د کاریوکا منظرې" په نوم د ۲۰۱۲ کال د جولای په لومړۍ نیټه د کلتوري منظرې په توګه.

## سرچینې
اسپانيايي ژبه

**اسپانيايي** *([[هسپانوي ژبه]]: idioma español)* يوه رومانسی ژبه ده، چې د اسپانيا د کاستیلا سیمې د خلکو ژبه وه او لومړنۍ سرچينه يې له يادې سيمې راپيليږي، خو نن ورځ د نړۍ په کچه د مېلونونو خلکو مورنۍ ژبه ده.

وېشنيزه:ژبې
## سرچينې
نړيوال سياسي اقتصاد

**نړيوال سياسي اقتصاد** په انګیسي (International political econamy) چه (Global political econamy) هم نومیږي، له ټولنېزو علومو سره اړه لري چه نړيوالي اړیکي له سياسي اقتصاد په څنګ کښي تر څېړني لاندي نیسي.
نړيوال سياسي اقتصاد له له مختلفو علومو څخه ګټه پورته کوي چه مهم یې سياسي علوم، اقتصاد، ټولنېز علوم، تارېخ او کلتورې علوم یادولای شو.
## تړلې لیکنې
اقتصاد
سیاسي اقتصاد
سیاستپوهنه
## سرچینې

https://fa.m.wikipedia.org/wiki/اقتصاد_سیاسی_بین‌المللی
رښتياني چونگښې

[300px|بټنوک|کيڼ|[جالوت چونگښه د نړۍ تر ټولو ستره چونگښه ده چې په لوېدیځی اقریقا کې ژوند کوي]]
[300px|بټنوک|کيڼ|[شنه چونگښهپه اروپا او آسیا کې ژوند کوي]]
[300px|بټنوک|کيڼ|[ایشیکاوا چونگښه په جاپان کې په ځنگلونو کې اوبو ته نژدې ژوند کوي ]]
**رښتياني چونگښې** (علمی نوم: *Ranidae*) د چونگښو څخه تر ټولو لویه کورنۍ ده چې د نړۍ په بېلا بېلو سیمو کې ژوند کوي. ټوله کورنۍ ۴۳۰ ډوله چونگښې لري چې په ۵۳ جنسو تقسیمېږي. 
## توصيف
رښتياني چونگښې  سر، بدن او څلور پښې لري. مخکينی پښې یی څلور گوتې لري. شاتنی پښې یی پنځه گوتې لري او د مخکينو پښو په مقابله کې قوی او اوږدی دي. چونگښه د دی پښو څخه د ټوپ وهلو او لامبلو لپاره کار اخلي. نوموړي ژوي په ځانگړی ډول اوبو ته نژدې یا ځنگلونو ته نژدې ژوند کوي. رښتياني چونگښې شین یا نسواري رنگ درلودلای سی.

*Afrana
*Allopaa
*Amietia
*Amolops
*Anhydrophryne
*Arthroleptella
*Arthroleptides
*Rana
* Batrachylodes
* Cacosternum
* Ceratobatrachus
* Chaparana
* Chrysopaa 
* Conraua
* Dimorphognathus
* Discodeles
* Ericabatrachus
* Euphlyctis
* Hildebrandtia
*Hoplobatrachus
*Huia 
* Humerana
* Indirana
* Ingerana
* Lankanectes
* Lanzarana
* Limnonectes
* Meristogenys 
*Minervarya
* Nannophrys
* Nanorana
* Natalobatrachus
* Nothophryne
* Nyctibatrachus
* Occidozyga
* Paa
* Palmatorappia
* Petropedetes
* Phrynobatrachus
* Phrynodon
* Platymantis
* Pseudoamolops
* Poyntonia
*Pterorana
* Ptychadena
* Pyxicephalus
* Rana
* Sphaerotheca
* Staurois
* Strongylopus
* Tomopterna

وېشنيزه:رښتياني چونگښې
کانټار

[300px|بټنوک|کيڼ|بوفاجين د زهرلرونکو توکو څخه دي جې د انسانانو پر [زړه باندی وژونکی آغېزه لري. نوموړی توکه په چينايي طب کې د ديجوکسين په ځاي کارېږي. ]]
300px|بټنوک|کيڼ| Incilius alvarius یو کانټار دی چې په امريکا کې ژوند کوي. نوموړي ژوي ځانگړي زهرلرونکی توکه جوړوي چې د 5-MeO-DMT په نوم یادېږي او د نشه کوونکي مادې په توگه کارېږي.
**کانټاران** (علمی نوم: *Bufonidae*) د چونگښو څخه یوه لویه کورنۍ ده چې د نړۍ په بېلا بېلو سیمو کې ژوند کوي. ټوله کورنۍ ۵۰۰ ډوله کانټاران لري چې په ۳۵ جنسو تقسیمېږي.

## توصيف
کانټار يا رښتیاني کانټار د بې غاښو (کنډاس) او زخن ژوي دي چې په ځانگړي ډول په وچو سیمو او ځنگلونو کې ژوند کوي. اوږدوالی یې د ۲ سانتیمترو څخه تر ۲۳ سانتيمترو پورې وي. رنگ يې تور، شین، نسواري او ژيړ دي. نوموړي ژوي د سر پر شانتی برخې باندي ځانگړي مرغېړی لري. دا ځانگړي مرغېړی د خطر په صورت کې زهرجن توکې (مواد) جوړوي. د هغو زهرلرونکو توکو بوفاجین تر ټولو مشهور دي چې د انسانانو او نورو ژويو پر زړه باندي وژونکی آغېزه لري. ځيني زهرلرونکی توکې چې د Incilius alvarius لخوا توليدېږي وهمي آغېزه لري او د دي لپاره په امريکا کې د نشه کونکو توکو په توگه کارېږي. د دی ژويو په هکله معلوم دي چې د کانټار نارينه د خپلو بډوډیو ته نژدې ځانگړي غړی لري چې د بيډر غړی (*Bidder's organ*) په نوم یادېږي. نوموړي غړی د ښځينو نشتوالى یا کموالی په صورت کې په تخمدان تبدیل کېدلای سی او د کانټار نارينه په ښځينه تبديل سی.  

## تقسیم

وېشنيزه:کانټاران
شيطاني کانټار

**شيطاني کانټار** (علمی نوم: *Beelzebufo*) د  کانټارانو څخه تر ټولو ستر  کانټار وو چې ۷۰ میلیونه کاله مخکې په مادغاسکر کې یې ژوند کاوه. که څه هم فُسیلونه یې په ۱۹۹۳ کال کې د لرغوني ژوند پوه David W. Krause لخوا کشف شو خو د فسیلونو توصيف په ۲۰۰۸ کال کې د طبیعت پوهانو Susan E. Evans, Marc E. H. Jones  Krause  لخوا تر سره شو.
## توصيف
شيطاني کانټار د غوښه خورونکو ژويو څخه وو چې د *Leptodactylidae* په کورنۍ او د *Beelzebufo* په جنس اړه لري. اوږدوالی یې ۴۱ سانتیمتره او وزن یې ۴،۵ کیلوگرامه وو.

وېشنيزه:کانټاران
نورمحمد لاهو

**نور محمد لاهو** د پښتو ژبې يو نامتو شاعر دی. چې په ۱۳۴۹ لمریز کال کې يې د کابل په دهمزنګ سيمه کې نړۍ ته سترګې وغړولې. د نوموړي شعري استعداد او وړتيا د دې لامل شوی چې په نړيواله کچه ډېر پښتانه ځان ته راجلب کړي. نوموړی ځان ته د ځانګړي سبک او جلا لاری خاوند شاعر دی. يو شمېر پښتانه کره کتونکيو لکه؛ ارواښاد اسحاق ننګيال، سعيد شاه سعود، استاد اسدالله غضنفر، صديق الله بدر او نورو لیکوالو د تمثیلي او د اشياوو د شاعر لقب ورکړی، دا ځکه چې د نوموړي ګڼ شمېر شعرونه د اشياوو سره خبرې دي. داسې خبرې دي چې په افغانستان کې د ډېرو لږو شاعرانو ورته پام شوی. 

لاهو په 2010 زېږديز يا ميلادي کال کې د هېواد د ناامنيو له کبله هېواد پرېښودلو ته اړ شو، او اروپايي هېواد ته کډوال شو. هغه دا مهال اروپا کې د خپلې کورنۍ سره اوسېږي. 

## شخصي ژوند
نور محمد لاهو د ارواښاد محمد الله خان زوی، په ۱۳۴۹ لمریز کال په کابل کې نړۍ ته سترگې غړولي دي. لوړې زده کړې یې په کابل پوهنتون او  سویس  کې پای ته رسولي. لاهو په پښتو او دري لیکنې کوي په انګلیسی او الماني   ژبو هم پوهیږي.  
نورمحمد لاهو د اشیاو د شاعر په نامه په خلکو کې شهرت لري. نور محمد لاهو د کره کتونکو له نظره ځان ته د ځانگړي سبک او لارې خاوند شاعر بلل کېږي.  

## شعرونه

یوې مور د وژل شوي زوی سینې نه 

وینې سورغشی راوایست   

په ژړایی ورته وویل 

چې بې زویه دی کړم ولې؟

ورته غشی په ژړا شو 

وې ویل :زه هم شوم بی موره 

هغه  پورې ونه وینې ؟

چې یوه ګوته یی نشته 

هماغه زمامورکۍ ده 

هماغه زمامورکۍ ده

د مڼو ټوکرۍ 

له مڼو ډکه ټوکرۍ مې په سر ایښې 

لویه لاره کې ولاړ یم 

هر مین چې د خپل یار په لوري درومي 

یوه غټه سره مڼه ورلره ورکړم 

هره پیغله چې تیریږي مې له مخې 

شنه خندا راله ډالۍ کړي 

سرې مڼې څخه چک واخلي. 

په دې پیغلو کې یوه ده 
غنمرنگه سره لمبه ده 

نه خو خاندې، نه څه وایي 

ته به وایې پوهه نه ده 

دا مڼې د میدان ښار دي 

له شکرو څخه ډکې 

پیمانې دې میدان ښار دي 

زه له ځانه سره وایم 

خیر دې نه دې راته خاندي 

ان څپیړه دې هم راکړي 

خو مڼه دې له ما واخلي 

وروسته وروسته په دی پوه شوم 

دا مڼې چې زه یې پلورم 

دا مڼې د دوی د باغ دي 

له هماغه وخت راهیسې 

سرې مڼې مې په زړه داغ دي  

## چاپ شوي آثار

۱- بلال په وینو کې (شعري ټولگه). ښاغلي سید شاه سعود او ارواښاد اسحاق ننگیال پرې سریزې لیکلې دي. دواړو لیکوالو نوموړی د جلا لارې او سبک  خاوند شاعر بللی دی. 
 
۲- د شاتو سیند (شعري ټولگه). 
  
۳- تکې سرې سترگې (لنډې کیسې). 
  
۴- د غوا دیگی (د ماشومانو لپاره نکلونه).  

## ناچاپ اثار يې

۱- زرو جانه (ناول).  

۲- د غره د سر بادونه (ناول). 
   
۳- راشه کنه مرم درپسې (ناول). 
 
۴- اوښکه په لمبو کې (ناول). 
  
۵- شپې او څراغونه (شعري ټولگه). 

همدارنگه د نور محمد لاهو په لسگونو مقالې د افغانستان د یو شمیر ورځپاڼو او مجلو له لارې خپرې شوې او د دريو سوو په شاوخوا کې یې راډیويي ډرامې لیکلې، چې د سیمه ییزو راډیوگانو له لارې خپرې شوې دي. 

## بهرني لېنکونه

۱- https://dawatmedia24.com/%D8%B4%D8%B9%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%87/125649/   

‎

## سرچينه
وېشنيزه:پښتانه ليکوال
وېشنيزه:پښتانه شاعران
وېشنيزه:افغاني ليکوال
وېشنيزه:پښتانه 
وېشنيزه:افغانان
پيرکوتی

**پيرکوتی** د پکتيکا ولايت د ارګون (ورګون) ولسوالي پورې اړوند سيمه ده چې د ارګون د ولسوالي ختيځ ته موقيعيت لري. د مساحت له پلوه يوه پراخه غرنۍ سيمه ده، غرونه يې د جلغوزيو، څيړيو، لمنځو او نښترو ګڼ ځنګلونه لري چې د جلغوزیو کلنی عايد يې ۱۲۰۰۰۰۰ امريکايې ډالره دی. د ځنګل د ساتلولپاره ۸ اته کسيزه شورا لري چې يو يې مشر او ۷ نور يې کلانتران (د شوراغړي) دي، همدا شورا د کليوالي شخړو د هوارولو لپاره د جرګود غونډولو مکلفيت هم لري. د پيرکوتي د وګړو شمير ۳۰۰۰۰ تنه ته رسيږي اوټول پښتانه دي چې دوزيروپه قوم پورې تړاولري او ۲۸ لوی اوواړه کلي لري چې مشهوراولوی کلي يې له لوی پيرکوتی،علي شاکوټ،بي بي کوټ اومګړکلی څخه عبارت دي، پيرکوتی ۹ بابه رسمي ښوونځي (۲ ليسې، ۲ منځني ښوونځي ، ۵ لومړني ښوونځي) او ۵ غيررسمي ديني مدرسې لري. هغه سړک چې ارګون ولسوالي دشمالي وزيرستان سره وصلوي له پيرکوتي څخه تيرشوی. 

## مشهورداولیاووزيارتونه:
وتوبابا(عبدالفتاح دبهاولحق ملتاني زوی)،ماما،دادا،خواجه علي اوملکياردي.
## رسمي ښوونځي:
دشيخان پيرکوتي ليسه،دلوی پيرکوتي ليسه،دډيماني منځنی ښوونځی،دسپيره وس منځنی ښوونځی،دمګړلومړنی ښوونځی،دمڼې کنډولومړنی ښوونځی،دجونخيلولومړنی ښوونځی،دشاميان درې لومړنی ښوونخی،دژيړې لندر لومړنی ښوونځی.
## غيررسمي ديني مدرسې:
دارالعلوم صديقيه(چې دمرحوم ملانيک محمددهڅوپه نتيجه کې په ۱۳۶۲ ل ل کال کې تاسيس شوه اودپيرکوتي ترنورومدرسوپخوانۍ ده)، دارالعلوم قاسميه،دشيخانوداناثومدرسه،داکاخيلومدرسه،دميرګي خيلومدرسه.
## تړلې لیکنې
پکتیکا ولایت
ښرنه
## سرچینې
د زمزم څاه

## د زمزم څاه
د زمزم څاه د مکي مکرمي په ښار په مسجد الحرام کي موقیعت لري.
د زمزم څاه د مسجد الحرام له تاریخي ځایونو څخه دې چي د اسماعیل څاه، حفیره، عبدالمطلب، شفاء، سقم، عافیه، میمونه، طعم، برکة، برة، په نومونو هم پیژندل کېږي.
د زمزم څاه د کعبي په اتلس مترۍ کي د ابراهیم مقام ته نژدې تر مځکه لاندي قرار لري چي اوبه یې د پمپ په وسیله پمپ کېږي او د نلونو او پېپونو په وسیله تر زیارت کونکو رسېږي.
د زمزم څاه دمسجد الحرام په ختیځه څنډه کي قرار لري چي د ابراهیم، اسماعیل، او هاجرې له تاریخي پېښي سره تړاو لري
د مسلمانانو په عقیده د زمزم څاه د معجرې په ډول زرګونه کاله مخکښي د ابراهیم په زمانه کي د هغه تږې زوی اسماعیل ته د جبرایل په وسیله رامنځته سو.
هر کال د حج یا عمرې د تر سره کولو په وخت کي په میلینونه خلګ د زمزم د اوبو لېدو ته ورځي تر څو د زمزم د څاه اوبه وچښي
د عربستان د هېواد د قانون له مخي د زمزم د څاه اوبه په هیڅ صورت د عربستان څخه د باندې د خرڅلاو اجازه نه لري
## د زمزم لغات معنا
د زم لغات په اوستایي او پهلوي ژبو کي د ژمې او یخنې په معنا دې
او زم د یو ځای کولو یا ټولو په معنا هم راځي
## د زم زم څاه پېدایښت
له اسلامي کیسو څخه، کله چي ابراهیم خپله ښځه او زوی په دښت کي پرېښودل نو هغوي تږي سوه او هاجره د اوبو په لټه د صفا او مروا د غره په منځ کي ځغستل په پای کي جبرایل خپل وزر یا پښه له مځکي سره ووهل او د زمزم چینه د اسماعیل او هاجرې د ژغورني لپاره را منځ ته سوه.
## د زم زم چينه مخېنه
د زم زم چيني له پېدا کېدو وروسته د زمزم څاه نښانې له منځه ولاړې تر څو چي بېا عبدالمطلب هغه و کېنده او له هغه وخته تر اوسه حاجیان د زمزم له اوبو څخه ګټه اخلي.
د مسجدالحرام په مختلفو ځایونو کښي د زمزم د اوبو لوښې اېښودل سوي چي له اوبو څخه ډکېږي.
دا یوازنی څاه و چي مکې ته یي اوبه ورکولې چي له هغه وروسته نور څاه ګان هم په مکه او شا و خوا کي جوړ سوه.
په اول کي د زمزم څا ه دوي لاري درلودي یوه د اوبو څښلو او بله د پرېوللو چي یو ساده او په کاڼو پوښل سوي څا ه و.
په ۱۴۹ هجرې سپوږمېږ کال د ابو جعفر منصور عباسي خلیفه په وخت کي یوه کاشي سوې قبه چي له مرمرو جوړه وه په څاه باندي جوړه سوه.
په ۱۵۳ ه س کال المهدي خیلفه د زم زم څا ه بېا جوړ کړ او قبه یې د ساج د درختې له لرګې څخه جوړه کړه چي په موزايک شکل نقاشي سوې وه چي یوه ګنبده پر څاه او بله غټه ګنبده یې د حاجیانو د اوبو څښلو په اطاق ودرول.
په ۲۱۳ ه س کال بیا جوړونه په څاه باندي وسوه او د معتصم د خلافت په وخت کي بیا ګنبده د مرمرو له ډبرې څخه جوړه سوه.
فهد بن عبدالعزيز د خپلي پاچاهې په وخت کي امر وکړ چي د زم زم اوبه له مکې څخه وه مدینې ته انتقال کړي تر څو حاجیان په نبوي مسجد کي هم د زمزم له اوبو څخه برخمن سي او تر نن ورځې دوام لري.
د دغه څاه موجودیت ددې سبب سو چي د مکې خلګ په قریشو کي د ځانګړې منصب یعني سقاویت خاوندان سي.

## سرچینې
https://fa.m.wikipedia.org/wiki/چاه_زمزم
د انسان هم شکل جوړول

بټنوک|800px-The_development_and_the_ways_to_rejuvenate_c
**د انسان هم شکل جوړول** په انګیسې ورته (Human cloning) وایي. د انسان هم شکل جوړول یا د انسان کاپي جوړول یو غیر جنسي عمل دې چې انساني جنین په لابراتوار کښي تر څېړني لاندي نېول کېږي.
په دغه کړنه کښي له پنځه ورځو تیرېدو څخه ورورسته د نطفې یا زایګوټ څخه بنسټیز سلولونه د انسان د هم شکل د جوړولو لپاره له نطفې څخه جلا کېږي.
دغه سلولونه یا حجرې د انسان په بدن کښي تقریبا د نورو هر ډول سلولونو د جوړیدو وړتیا لري.
او پوهان له دغه ځانګړو سلولونو څخه هېله مند دي چې یوه ورځ به وکولای سي چې د زړه د ناروغې، د سرطان ډولونه او الزایمر درملنه تر سره کړای سي.
## مخېنه
لومړی انسان چې هم شکل شوی دې د حوا په نامه یوه نجلۍ ده چې په ۲۰۰۱ ز کال کښي رامنځ ته سوه چې ۷ پونډه وزن یې درلودې همدارنګه څو نور هم شکله انسانان په جاپان او هالنډ کښي و نړۍ ته راغلي دي.
ښکاره سوې چې د انسان هم شکل کول په پوره شکل بې خطره نه دي.
## انتقادونه
د انسان هم شکل جوړول په اخلاقي لحاظ له ډیرو انقادونو سره مخ شوی او دغه انتقادونه د انساني جنین څخه د سلولونو د جلا کولو په وخت کښي و جنین ته د ضرر رسېدلو په مقابل کښي سوې.
هغه انسان چې  هم شکل شوی دې خپل ځان د جن څخه متاثره ګڼې، خوښ یا ناخوښ خپل ځان د جنټیکي تېري ثمره ګڼې.
داسي فکر جوړېږي چې دوه یا څو نفره له یوه شخصیت سره رامنځ ته سوي.
## سرچنې
سینه بغل

**سینه بغل** یا **نېمونيا**  په ماشومانوکی یوه خطرناکه ناروغی ده چی ډیر ځله موراو پلاریی له دی چی د ناروغی نښوته متوجه شی ناروغی یوه خطرناکه پړاو ته ننوځی چی بیا یی درملنه ډیره سختیږی او خدای ناخواسته د ماشومانو د مړینی لامل هم ګرځی . په سینه او بغل ناروغۍ چی اصطلاح یی نومونیا pneumonia ده بیلا بیل عوامل.

نېمونيا د سږو يو تسپودي حالت دی چې په ځانگړې توگه د سږو د پړپوکونو چې د تبې، او د ټټر په راډيوگراف کې د يو لړ موندونو له مخې پېژندل کېږي. د سږو د پړپوکونو دغه ډول تسپود يا التهاب د يو ډول انفېکشن په سبب رامېنځ ته کېږي خو د انفېکشن نا اړونده هم يو شمېر لاملونه دي چې د نېمونيا ناروغي راپېښوي. داسې انفېکشن رامېنځ ته کوونکو کې باکټېريا, ويروسونه، چڼاس, او پرازيتونه راځي. د انفکشن نا اړونده نېمونيا بلونکو کې کيميايي توکي، فيزيکي ټپونه، درملي اغېزښندنې او د رگونو د ناروغيو پېچلتياوې شاملې دي.

د نېمونيا د ناروغۍ د پېژندلو په نښو نښانو کې ټوخی، ټټرخوږی، تبه او په سختۍ سره سااخيستنه شامل دي. د دغې ناروغۍ په پېژندلو کې د ټټر د X-وړانگې انځور او په آزمېښتون کې د ناروغ د بلغم کتنې اغېزمنې دي.  د نېمونيا د ځينې ډولونو د مخنيوي لپاره واکسينونه هم جوړ شوي. د نېمونيا درملنه د ورپېښو سببونو تر پېژندلو وروسته پېل کېږي چې په دغو کې باکټېريايي نېمونيا د انټيوبيوټيکو په درملو دملنه کېږي.

د دغې ناروغۍ د ښه کېدنې اټکل د نېمونيا د ډول، درملنې، نورو روغتيايي پېچلتياؤ او د ناروغ د روغتيايي حالت پورې اړونده دی. نېمونيا يوه عامه ناروغۍ ده او د هر عمر د ډلې خاوندانو کې پېښېږي. دا ناروي په ځوانانو کې، په بوډاگانو کې او په اوندن رنځ اخته ناروغانو کې د مړينې يو تر ټولو لوی سبب دی.

## سرچينې
‎

وېشنيزه:ناروغۍ
د اوازي د خپرولو ضرورت

هسي وايي چي سقراط ته يو سوك راغلل او ورته ويي ويل: ستا د ملگري په باره كي مي يوه اوازه اوريدلي ده.
سقراط ورته وويل : مخكي تر دي چي له اوازي مي خبر كي ددي خبري د حقيقت ، دخير او دفايدي په باره كي به ٣ پوشتنو ته جواب راكي راغلي كس ورته وويل سمه ده .
سقراط پوشتنه وكره : أيا باوري يي چي دغه اوازه حقيقت لري ؟ 
هغه جواب وركي باوري نه يم.
سقراط بله پوشتنه وكرله: أيا دغه اوازه دخير خبره ده كه دشر ده؟
هغه جواب وركي د خير خبره خو نه ده.
سقراط دريمه پوشتنه وكرله: ايا په اوريدلو كي يي كومه گته سته؟
هغه جواب وركي گته خو پكي نشته.
سقراط ورته وويل نو يوه چي يي په حقيقت باوري يي ،نه پكي خير ويني او نه كومه گته سته ،ولي يي كوي ؟ د كولو ضرورت يي نشته.
شیخ هبة الله آخندزاده

أمیرالمؤمنین

شیخ هیبت الله اخنزاده د طالبانو حکومت دریم ولس مشر یادیږیاو دطالبانو ددویم دور باچا دی چی د ۲۰۲۱/اګسټ/۱۵افغانستان ته راغلل
روپايي شورا اروپايي شورا

اروپايي شورا
اروپايي شورا، د اروپايي ټولنې د غړوهېوادونو له مشرانو،ددغې شورا او د اروپايي کمېسیون رییسانوڅخه جوړه شویده.
هغوې لږترلږه په کال کې څلورځلې غونډه کوي او د اروپايي ټولنې سیاسي لومړیتوبونه او هدفونه ټاکي.
اروپايي شورا خپل رییس یا مشر لري. اروپايي مشران هغه ته د یو مدیره هیات د رییس په سترګه ګوري، نه دیوداسې مشرپه سترګه چې تش د نړۍ ګوټ کوټ ته پرلپسې سفرونه کوي، خوکله کله دهغه د واکونو د کچې په اړه ځینې بحثونه شوي.
که تاسو پدې ساحه کې کوم رپوټ خپروئ دوو شیانو ته مو باید پام وي:
اروپايي شورا  او د اروپاشورا یوله بله سره توپيرلري، یوشی ندي.هغوې کاملا دوه بېل بېل سازمانونه دي. د اروپاشورا د اروپا له ۴۷ هېوادونوڅخه جوړه شوېده. هغه په ۱۹۴۹ کال کې د ډموکراسۍ د ودې او د بشري حقونو د ساتنې په خاطر رامنځته شوه.
هغه د اروپايی ټولنې دشورا په نوم هم مه یادوئ- ځکه چې دا د غړیوهېوادونو دحکومتونو د وزیرانو غونډو ته ویل کېږي.
د بلوچستان د خپلواکۍ پوځ

**د [[بلوچستان]] د خپلواکۍ پوځ** په بلوچستان کې یوه نظامي ډله ده چې د پاکستان سره ددغه هیواد اړوند د هغه ظلم له امله جګړه کوي، چي د پاکستان د جوړښت راهیسي د بلوڅانو سره روان دي. ددغه ډلې مشري ښاغلي حیربیار مری ته ورپه غاړه ده چې یو بلوڅ ملتپال ګڼل کیږي.
## ددې ډلې مشران
*اسلم بلوڅ (*قومندان*)
*ډاکټر الله نظر (*د ټولي ډلې مشر*)

## اهداف
## سرچينې

وېشنيزه:بلوچستان
اروپايي پارلمان

اروپايي پارلمان داروپايي ټولنې یواځینۍ برخه ده چې راېې ورکونکي پکې خپل استازي ټاکي.
اروپايي پارلمان۷۵۱ پارلماني غړي لري- چې د پنځوکلونو لپاره ټاکل کېږي.
کله چې د اروپايي پارلمان په هکله غږېږئ،برسلز یا بروکسل ورسره مه تړئ، ځکه چې پارلمان دوه جلا خونې یا جرګې لري چې یوه ېې دبلجیم په برسلز یا بروکسل ښار کې او بله ېې دفرانسې په ستراسبورګ ښارکې غوڼدې کوي.
د اروپايي پارلمان رول خورا ډیر زیات شویدی او اوس دپارلمان غړي وکیلان د وزیرانو دشورا سره یوځاې قانون جوړونکي واکونه لري چې وزیران او پارلمان قوانین تصویبولاې شي خود وړاندیزکولو واک ېې نه لري. دقوانینو وړاندې کول د اروپايی ټولنې د مدني څانګې یعنې اروپايي کمېسیون کاردی.
که د ملي پارلمان د کارونوسره آشنايي لرئ ځینې نورشیان شته دي چې باید ورته پام وکړئ:
اروپايي پارلمان کې حاکم ګوند یا مخالف ګوند نشته- په یو مفهوم هرغړی یوعادي استازی دی.
د اروپايي پارلمان غړي دخپل سیاسي تړاو له مخې سره کښېني، نه په ملي ډلوکې.
هلته اوه سیاسي ډلې او یوکوچنی شمېر’ بې تړاوه’ غړي شته چې کومې رسمي سیاسې ډلې سره تړاو نه لري.
اروپايي پارلمان یو رییس لري چې د دوه نیمو کلونو لپاره خدمت کوي.
اروپايي کمېسیون

کمېسیون د اروپايي ټولنې خوځونکی ځواک دی چې زیاتره ورځیني کارونه ترسره کوي.
کمېسیون د رییس په ګډون ۲۸ غړي لري- د هرغړي هېواد څخه یو کس- اوسنی رییس ېې ژان کلاود یونکه(Jean-Claude Juncker) دی چې د ۲۰۱۴ کال د جولاې له لومړۍ نیټې راهیسې کارکوي. مرکز ېې په برسلز/بروکسل کې دی او خپل ملکي مامورین لري.
له کمشنرانوڅخه هیله کېږي چې خپلې ملي وفادارۍ هېرې کړي اوپه ټوله کې د اروپايي ټولنې په ګټه په خپلواکه توګه کار وکړي.
کمېسیون د اروپايي ټولنې یواځینۍ برخه ده چې د قوانینو وړاندیز کولاې شي، خوپه خپله ېې نشي تصویبولاې. دهغې نورې اصلي دندې دادي:
د اروپايي ټولنې دتګلارو او بودیجې څارنه اوعملي کول
د اروپايي عدالت محکمې سره- ځان ډاډه کول چې اروپايي قوانین په غړیو هېوادونوکې عملي کېږي
په پراخ نړیوال ډګرکې د اروپايي ټولنې استازیتوب- په تېره بیا د نړیوالې سوداګرۍ او د اقلیم د بدلون په ساحوکې
مېنځ،_center|بټنوک|اروپايي کمېسیون
د ونو چونگښې

**د ونو چونگښې** (علمی نوم: *Hylidae*) د دوه ژوندويو څخه یوه کورنۍ ده چې د چونگښو په طایفې اړه لري او په اروپا، امريکا، آسیا او اسټرېليا کې په گرمو سیمو کې ژوند کوي. نوموړی ژوی خوځندکې ښکاروي او په ځانگړی ډول پر ونو باندي ژوند کوي. ټوله کورنی تقریبا ۸۹۰ ډوله ژوي لري.
## توصيف
د ونو چونگښې کوچنې ژوي دي چې اوږدوالی یی د ۱،۶ سانتیمترو څخه تر ۹ سانتیمترو پورې وي. نوموړی ژوی د گوتو پر سر باندی ځانگړی ټيکلی لری چې د ونو او بوټو د ختلو لپاره کارېږی. رنگ یې شین یا نسواری وي.د ونو چونگښې په  ځانگړی ډول په اوبو کی هگی اچوي.

وېشنيزه:د ونو چونگښې
فزيک یا طبیعیت

د فزیک کلیمه د یوناني ژبې له فزیوسس (Phsusis) څخه اخیستل شوی چې معنا یې طبیعیت ده.

فزیک په اصل کې د مادې او انرژۍ او د دوی ترمنځ خپلمنځي اړیکو مطالعه کولو ته وایي. 

یا په بل ‌‌‌‌‌‌ډول فزیک د مادو ظاهري بڼې بدلېدلو یا تغیریدلو ته وايي.
اروپايي ټولنې شورا

د وزیرانوشورا په رسمي توګه د اروپايي ټولنې شورا په نامه یادیږي، چې د اروپايي ټولنې دحکومتونو وزیران پکې خپل نظریات بیانوي.
د مقرراتو له مخې، هغوې یواځې دهغو وړاندیزونو په اړه اقدام کولاې شي چې د اروپايي کمېسیون لخوا وړاندې شوي وي.
وزیران د بحث وړ موضوعاتو له مخې د شورا په غونډوکې ګډون کوي- لکه چاپېریال، کرنه یا تجارت.
پدې پورې تړلې ده چې پرڅه شي باندې بحث کېږي، وزیران یا د رایو په اتفاق اویا د مشروط اکثریت(qualified majority voting) رایو له مخې فیصله کوي.( مشروط اکثریت هغه دی چې ۵۵سلنه غړی هېوادونه چې د اروپايي ټولنې د ۶۵سلنې نفوس څخه استازیتوب وکړي رایه ورکړي). ځینې مسایل لکه مالیه او دفاع د رایو اتفاق ته اړتیا لري.
بابولاله

## بابولاله

بابولاله په انګیسي  Babulala.

د پښتنو ﻳﻮﻩ ﺳﻨﺪرﻩ ﺩﻩ چي ﺩ ﻧﺎﻭﯤ ﺩ ﻧﺎﻭﯤ ﮐﻮﻟﻮ په وخت د ښځینه وو له خوا ویل کيږي.

بابولاله د پښتو له ولسي ادبیاتو څخه ګڼل کيږي، چي په لوی کندهار او ور څيرمه سیمو کښي ډير رواج لري.

بابولاله د ناوې د وړلو په وخت (ورا) کښي د زوم د کورنۍ له خوا څخه ویل کيږي.

بابولاله د سندرغاړو له خوا څخه هم په ښایسته، ښکلي او بیلابیلو طرزونو کښي ویل کيږي.

## د بابولالي څو بېلګي او د ویلو طرز یي

بابولاله:

ناوې ځه په مخ دي ښه سه

چي ستا په سر کي درد سي نېلی آس دي صدقه

د ویلو طرز:

ناوې ځه په مخ دي ښه سه - وای وای - بابولاله - الله ناوې ځه وۍ - ووی الله په مخ دي ښه سه - وای وای

ای چي ستا وۍ- په سر کي درد سي - وای وای- بابولاله - الله نېلی آس - وۍ - دي صدقه سه - وای وای

بابولاله:

وروره راسه لار یي باسه

که لار د زرو نه وي د هوسۍ په ښکر یي باسه

د ویلو طرز:

وروره راسه لار یي باسه - وای وای - بابولاله - الله وروره راسه وۍ - ووی الله لار یي باسه - وای وای

که لار - وۍ - د زرو نه وي - وای وای - بابولاله - الله د هوسۍ - وۍ - په ښکر یي باسه - وای وای

بابولاله:

در بالښت لاندي انار دی

داسي زوم مو در وستلی چي نامي د کندهار دی

د ویلو طرز:

در بالښت لاندي انار دی - وای وای - بابولاله - الله در بالښت وۍ - ووی الله لاندي انار دې وای وای

داسي زوم  وۍ - مو در وستلی  وای وای - بابولاله - الله چي نامي وۍ - د کندهار دی  وای وای

چي په پای کښي بابولاله تېزيږي او د ویلو طرز یي هم بدليږي.

بابولاله:

د سهار خونه توده ده 

زما ګران ځيني را وځي چي په لاس کي وظيفه ده

د ویلو طرز:

د سهار خونه توده ده - د سهار خونه توده ده - د سهار خونه توده ده

زما ګران ځيني را وځي چي په لاس کي وظيفه ده - چي په لاس کي وظیفه ده
بابولاله:

ناوې ټيټه ولاړیږي 

زما جان امېل ورکړې په لمن کي نه ځایږي

د ویلو طرز:

ناوې ټيټه ولاړیږي - ناوې ټيټه ولاړيږي - ناوې ټيټه ولاړيږي

زما جان امېل ورکړې په لمن کي نه ځایږي - په لمن کي نه ځایږي

او لاندي بیت سره بابولاله پای ته رسوي.

بیت:

څلور نیم زره مو ورونه زما د جان د ناوې پسول دې

دا هم د دنیا دود دی ناوې وړي افسوس یي نور دې

د ویلو طرز:

څلور نیم زره مو ورونه زما د جان د ناوې پسول دې - زما د جان د ناوې پسول دې

ای دا هم د دنیا دود دی ناوې وړي افسوس یي نور دې - ناوې وړي افسوس یي نور دې - 
ناوې وړي افسوس یي نور دې.

## سرچینې
ولسي ادبیات
سکول اف راک (ټلویزیوني سریال)

**سکول اف روک** د امریکا د متحده ایالاتو یو ډیره مشهوره شو يا خپرونه ده چی د نیکیلودیون نیټورک لخوا اداره کیږی .او ددی خپرونی بنسټ په کال 2003 کی د (مایک وایټ: مایک سپین) لخوا کښیښودل سو.
کیانا نیشابوری

**کیانا حسيني** (په پیژندپاڼه (تذکره) کې: کیانا سادات حسيني) چې په رسنيو کې د کوچنې کیانا  او کیانای نیشابوریه (زېږیدنه: 2009- 2016) په نامه مشهوره شوي ده، یوه ایرانی  نجلۍ وه  چې د 1395 کال د وږي په 25 د پنجشنبې په ورځ/ د 2016 کال سپتمبر میاشت په 15 ،  د خپلو خپلوانو لخوا د ماشوم تښتونې، جنسي تیری قرباني او ووژل شوه؛ چې دغه پيښه په ایران کې په پراخه کچه مشهوره شوه؛ ددغې ماشومې قاتل د 2016 میلادي کال د سپتمبر په 30 نېټه په عام منظر کې اعدام شو.
## سرچينې
فیض محمد ځلاند

**ډاکټر فیض محمد ځلاند** یاهم (استاد فیض محمد ځلاند) پياوړی شاعر او لیکوال د  (محمد الله خان) زوی دی چې په ۱۹۷۹ زیږدیز کال د اګست په ۳۰مه نیټه  د پکتیکا ولایت  مټاخان ولسوالۍ په ښور کچه سیمه کې زیږېدلی دی.

## زده‌کړې:
#ډا کټر فیض محمد ځلاند په ۱۹۹۶زیږدیز  کال کې  له دولسم ټولګي نه دفراغت سند تر لاس کړ.
#په ۲۰۰۳ زیږدیز کال کې یې د افغان پوهنتون له طب پوهنځي نه  دبریالیتوب سند واخېست.
# په ۲۰۰۶ زیږدیز کال یې  د بهرنیو چارو وزارت  د ( دېپلوماسۍ) له انسټیټيوټ نه دیپلومه ترلاسه کړه.
# په ۲۰۰۹ زیږدیز کال کې یې دالمان په هیواد کې  د (ښه حکومتولي)  په څانګه کې له ایرفورټ پوهنتون نه یوکلنه د یپلومه  ترلاسه کړه.
# په ۲۰۱۱ زیږدیز کال کې یې دالمان په هیواد کې  له ویلي برانډت پوهنتون نه د  (عامه پالیسۍ او نړیوالو اړیکو) په څانګه کې د ماسټري بری لیک واخېست.
## لنډ مهالې زده‌کړي:

ډاکټر فیض محمد ځلاند د خپلو لوړو زده کړو تر څنګ لنډمهالې زده‌کړې هم  تر سره کړې دي چې لاندې په لنډ ډول ترې یادونه کیږي:
# په ۲۰۰۶ زیږدیز کال کې د ( نړیوالې اړیکې او اقتصاد) په برخه کې زده‌کړې. دسویستذرلنډ هېواد ، جینوا.
# په ۲۰۰۸ زیږدیز کال کې دبومیاګلوي( لیډر شیپ) په برخه کې زده‌کړې، دترکیې هېواد، استانبول.
#  په ۲۰۱۵ زیږدیز کال کې د ( استاذۍ مهارتونه) په برخه کې زده کړې، دهندوستان هېواد، نوی ډیلی.
## دندې:

# له 2005 څخه تر ۲۰۰۸ پورې د بهرنیو چارو د وزارت د دیپلماسۍ، کونسلۍ، ارشیف په څانګو کې دندې لرلې دي، په ۲۰۰۶ کې د بهرنیو چارو د وزارت لخوا د یوې میاشتنې دندې به پار سویس، جینوا ته وساتلی شو چې هلته یې د ګران استازولي په نړیوالو غونډو کې ترسره کړه.
#له ۲۰۰۹ زیږدیز کال نه تر ۲۰۱۱زیږدیز کاله پورې په ( ایر فورټ)پوهنتون کې د استاد په توګه یې دنده ترسره کړې ده چې هلته یې د دولت جوړونې په څانګه کې درس ورکاوه.
#ه ۲۰۱۱ نه تر ۲۰۱۲ زیږدیز کال پورې یې په بون الماني پوهنتون کې د تحقیق په څانګه کې کار کړی دی.
# دا مهال د کابل پوهنتون  د اداره او پالېسۍ په پوهنځي کې داستاد دنده  تر سره کوي.

## اثار

ډاکټر فیض محمد ځلاند د دې ترڅنګ چې یو پیاوړی پښتون شاعر دی او په دې برخه کې یې څلور شعري ټولګي خپرې شوې دي، پوهنیز کتابونه یې هم په پښتو ژبه لورولي دي. د ډاکټر ځلاند خپاره شوي او ناخپاره اثار په لاندې ډول دي.

## شعري خپاره شوي اثار

اسره – ۲۰۰۴
ته جانان راته هرڅه یې – ۲۰۰۸
بې څیرې لکه حباب درته ولاړ یم – ۲۰۱۴
## نثري اثا

#ارواپوهنه
# لیډرشپ
#پاکستان د ګړنګ پر غاړه ( ژباړه)
#  له طالبانو وروسته دولت جوړنه په افغانستان کې ( ژباړه)
# د اوښکو ډنډونه ـ لنډې کیسې

## ناچاپ اثار
### د چیپټر په توګه تدریسې کتابونه:

د ادارې تیوریانې
سیمیزه حکومتواله
حکومتواله
اداري اصلاحات
د تحقیق میتودونه
د ځلاند مشاهده ـ سیاسي مقالې
## تړلې لیکنې
## سرچینې