open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
د شهابو طوفان

د_شهابو_طوفان  Meteor_Storm

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ★

لکه څرنګه چې زموږ په لمریز نظام کې زموږ ځمکه زموږ پر لمر راڅرخي، دغسې نورې سیارې هم پر لمر راګرځي. یوازې سیارې نه بلکې کومېټ comet هم زموږ پر لمر راګرځي.

دغسې یو کومېټ ☄️ چې د‌ 109P/Swift-Tuttle په نوم ياديږي، زموږ پر لمر په 133 کلونو کې یوځل راګرځي. د دغه کومېټ منځنۍ قطر 26 کيلومتره دی. دغه کومېټ په یو ثانيه کې شاوخوا 42 کيلومتره رفتار لري او د دغه کومېټ مدار بيضوي دی. نو ځکه کله چې زموږ ځمکه پر لمر په کال کې یوځل راګرځي، نو د دغه کومېټ comet له مدار‌ سره نژدې تېرېږي.‌ 

دغه کومېټ د وخت له تېرېدو سره په خپل مدار کې بېخي ډېر ذرات او یا ګرد غبار پاشلي دي. چې کله زموږ ځمکه ‌د جولای او د اګست په میاشت کې د دغه کومېټ له مدار سره تېرېږي، نو دغه پاشل شوي ذرات یا ګرد‌ او غبار، چې د 0,1 ملي متر څخه تر 1 ملي متر پوري دي، د ځمکې د اتموسفير له ګازونو سره ټکر کېږي. داچې د دا ذراتو رفتار ډېر لوړ دی، شاوخوا په ساعت ‌کې 147600 کيلومتره دی، نو ډېر په تېزوالي سره د ځمکې د اتموسفير له ګازونو سره جنګېږي، چې خپله دغه ذره هم ډېره ګرم کېږي او ټکر کړي ماليکيولونه هم   رڼا کوي، چې موږ ته لمبه غوندې ښکاري. دغه ذرات یوازې په یوې یا په دوو ثانیو کې  په مکمله توګه وپاشل شي. کله ناکله خو کم وخت دا شهاب Meteor که غټ وي، نو تر اتموسفير تېرېږي او پر ځمکه راغورځي.‌ دغه شهاب چې هرڅومره غټ وي، هغومره تاوان و ځمکې او شاوخوا سيمې ته رسوي.

دغسې لکه 109P/Swift-Tuttle کومېټ، نور کومېټونه هم شته، چې پر لمر راګرځي او خپل پر مدار یې دا ګرد او غبار یا ذرات پاشلي دي. چې هرکله زموږ ځمکه له داسې مدارو سره نژدې تېرېږي، نو دا طبيعي پېښې موږ لیدلی شو.

د اګست پر دولسمه او دیارلسمه بېخي د شهابونو باران وي. په یو ساعت کې چې تیاره وي او هوا روښانه وي، نو سړی شاوخوا تر 200 پورې شهابونه ليدلی شي، ځکه خو یې ورته د شهابو طوفان نوم ورکړی دی.

د راتلونکي اګسټ پر دوولسمه او دیارلسمه که سړی د شپې له خوا څخه دباندې   ورته کښېني،
باير نومونه

**بایر نومونه** یا **بایر تسميه** (په انګلیسي Bayer designation)ː د ستورو د نومولو هغه سيسټم چې الماني ستورپوه يوهان باير Johann Bayer په 1603 کې د خپل اسماني اتلس يورانوميټريا Uranometria لپاره جوړ کړی و. باير په دې سیسټم کې د ستورو نومونه داسې ايښي چې د اسماني صورت د نامه له اضافي حالت [= genitive case] سره یې يوناني کوچني توري [= لکه الفا α، بېټا β، ګاما γ] یا لاتيني توري [= لکه A، b، c] يوځای کړي دي. د بېلګې په ډول، د غويي اسماني صورت پر يوه ستوري دبران Aldebaran یې د α Tauri یا Alpha Tauri نوم ايښی چې "د غويي الفا" معنا لري. په دې سیسټم کې د يوناني الفبا ټول څلرويشت توري او د لاتيني الفبا (له j او v پرته) څلرويشت توري کارېږي – په داسې حال کې چې د لاتيني الفبا لومړی توری "A" لوی او نور ټول واړه ليکل کېږي. باير يوناني او لاتيني توري زياتره د ستورو ډلو ته د هغوی د روښانتيا له مخې او کله نا کله د هغوی د موقعيت له مخې کارولي دي. د بېلګې په ډول، "الفا α" په دېرشو اسمانی صورتونو کې د روښانه ستوري نوم نه دی او څلور صورتونه [= لکه بادبان Vela یا بېړۍشا Puppis] خو داسې هم شته چې الفا والا ستوري بېخي نه لري.
الفا

(انګليسي alpha)ː د يوناني الفبا لومړی توری چې ليکني شکلونه یې Αα دي او زیاتره په ساینسي نومونو او معادلو کې کارېږي. دا توری (په تېره د دې توري کوچنۍ بڼه "α") زیاتره د يوه اسماني صورت [= constellation] د روښانه يا کليدي ستورو له نامه سره راځي.
سټیویا (بوټی)

**سټیویا** (انګریزي: Stevia) بوټی (نبات) په ټوله نړۍ کې د خوږوالي له امله مشهور دی، دا د بوټو تلسي کورنۍ پورې اړه لري.
بټنوک|Stevia rebaudiana foliage

## د بورې(چیني) بدیل
د هغې پاڼې د بورې په پرتله 15 ځله خوږې دي، پداسې حال کې چې د سټیویا جوس(اوبه) د شکر څخه 200 څخه تر 300 ځله ډېر خوږ دی.  تر ټولو مهمه، دا نشایسته یا کالوري نه لري، له همدې امله دا د شکرې (Diabetes) ناروغانو لپاره له نعمت څخه کم نه دی.  په طبیعي توګه دا په پاراګوای او برازیل کې موندل کیده مګر اوس یې په ټوله نړۍ کې کښت پیل شوی.

## د سټېویا طبي ګټې
سټیویا ډېری طبي ګټې لري ،دا د وینې شکر (شوګر) او د وینې فشار(بلډ پریشر) هم کموي، دا نبات د چای او مشروباتو د خوږولو او د بورې(چیني) غوښتنې کمولو لپاره کارول کیدی شي.  سټیویا د بورې غوره بدیل دی، د سټیویا د یو کیلو ګرام پاڼو د پوډر څخه ترلاسه شوي خوږوالی د 300 کیلو ګرامو بورې سره برابر دی.  که چیرې د سټیویا بوټي پاڼې د چای له پاڼو سره یو ځای پخې شي، نو خوږلت به یې د بورې په څیر احساس شي، سټیویا د غاښونو په پیسټ کې کارول کیږي ځکه چې دا جراثیم وژونکې (انټي سیپټیک) هم ده.  دا د غاښونو د ناروغیو څخه د ساتنې سربیره، د غاښونو اوورۍ(Gums) هم پیاوړې کوي.  د پوستکي په ناروغیو سربیره،  دانو ځیخیو په ناروغي کې هم ډیره ګټور ده، په دې کې ډیر کیلشم شتون لري چې د ښځو او ماشومانو د هډوکو د ودې لپاره خورا ګټور دی، دا د هاضمي د نظام لپاره ګټور دی پداسې حال کې چې د معدې تیزابیت قابو کوي.  د معدې زخم کموي.  د وینې رګونه پیاوړي کوي. دا د وزن کمولو لپاره هم کارول کیږي، دا خپګان(Deprssion) هم کموي، دا د وزن کمولو لپاره هم اغیزناکه د.  ذهني قوت هم زیاتوي.

## د سټیویا کمیایي جوړښت
دا یو جنګلي بوټی دی چې ډیرې څانګې لري.  لوړوالی یې شاوخوا ۷۰ سانتي متره دی، ګلونه یې واړه او سپین دي. په دې دا د خوږ خوند سره  سره ډیری مادې هم لري: سټایلو، ګلایکوسایډ ډولکوسایډ، روبوزایډ، ریبیوډیسایډ. د شاتو تازه پاڼې ویټامین A، B، C او R لري.

## د سټیویا بوټو کرنه
د بوټو،  تخمونه ،قلم او ټشو کلچر سره لګول کیږي د تخم بوټي د 2 میاشتو وروسته د کښت کولو توان لري پداسې حال کې چې د قلم او ټشو کلچر سره کرل شوي تخمونه د یوې میاشتې وروسته د کښت کولو توان لري ځکه چې د سټیویا تخم د ټوکیدنې کچه خورا ټیټه ده ، د دې لپاره اوبه ورکول کیږي. معمولا د نبات پورتنۍ 4 انچه برخه پرې کولو او په پلاستیکي پیاله کې په خاوره کې اچولو سره اوبه پر پاشل(سپرې) کیږي.

## سرچینې
http://urdugardening.blogspot.com/2014/03/blog-post_28.html?m=1

https://m.facebook.com/1184037894988369/photos/a.1332859126772911/2029281190464031/?type=3
ټایم

**ټایم** يو امريکايي مجله ده. ددې مجلې پېژندنه په لويه کچه هر کال لپاره د کال د سلو اغېزناکو شخصیتو د لړليک جوړولو لمخې کېږي.
## دا هم وګورئ
## سرچينې
ملایلم

**ملیالم** یوه دراویډی ژبه ده چې د هند په کیرالا ایالت او د لکشادویپ او پوډوچیري (ماه ولسوالۍ) په مرکزي سیمو کې د مالیالي خلکو لخوا ویل کیږي. دا د هند له 22 ټاکل شویو ژبو څخه یوه ده او د 2.88٪ هنديانو لخوا ویل کیږي. ملیالم په کیرالا، لکشادویپ او پودوچیري (ماه) کې د رسمي ژبې حیثیت لري او په ټوله نړۍ کې د 34 ملیون خلکو لخوا ویل کیږي. ملیالم هم په ګاونډیو ایالتونو کې د ژبني لږکیو لخوا ویل کیږي؛ د کرناټکا په کوډاګو او دکشینا کناډا ولسوالیو او د تامل ناډو ولسوالیو نیلګیرس او کنیاکماري کې د پام وړ شمیر ویناوالو سره. په فارس خلیج کې د ملایالي مهاجرینو له امله، مالیالم هم په خلیجي هیوادونو کې په پراخه کچه ویل کیږي.

وېشنيزه:ژبې
افغانستان په ۱۹۳۲ ز کال کې

هغه پېښې چې په ۱۹۳۲ ز کال کې په افغانستان کې رامنځته شوې دي، په لاندې ډول سره بیانیږي.

د کابل پوهنتون جوړ شو او د دې پوهنتون د جوړولو په مهال یوازې د طب پوهنځی موجود و.

## متصدیان

* پاچا – محمد نادر شاه
* لومړی وزیر – محمد هاشم خان

## د ۱۹۳۲ز کال د فبروري میاشت
د افغانستان د نوي دولت بنسټیز قواعد د یوې بیانیې په ترڅ کې د کابل د اصلاح په نوم د همدې میاشتې په پای کې خلکو ته اعلان شول. د همدې بیانیې له مخې اعلان شول چې افغانستان هم په بهرنیو چارو او هم په کورنیو چارو کې په بشپړه توګه سره خپلواک دی او کابل یې پلازمېنه ده. اسلام د دې هېواد رسمي دین او اسلامي قوانین (شریعت) به جاري وي. د افغانستان وګړي کولای شي شخصي آزادي او له سوداګرۍ، صنعت او کرهڼې کې له هر ډول آزادي څخه ګټه پورته کړي او غلامي او اجباري کار ممنوع دی. د ملي شورا مجلس جوړیږي چې په کې به د افغانستان له بېلابېلو ولایتونو څخه ۱۲۰ استازي ولري او هغه قوانین چې باید نوي جوړ کړل شي هغوی ته به ور لېږل کېږي. همداشان د اعیانو مجلس به جوړیږي چې ۴۰ تنه غړي به لري او هغوی به پاچا له خوا انتصابیږي. لومړنۍ زده کړې اجباري دي او هغه بهرنۍ ورځپاڼې چې د اسلام له دین او د دولت له سیاستونو سره په ټکر کې نه وي هم کولای شي هېواد ته را وارد کړل شي. 

## د ۱۹۳۲ز کال د سپټمبر وروستۍ
د عبدالرحمن خان د مشهور جنرال، غلام حیدرخان چرخي زوی، سردارالله غلام نبي خان چې د شاه امان الله په واکمنۍ کې د څو کلونو لپاره په مسکو کې د افغانستان استازی و او یو ځل یې د ۱۹۲۹ ز کال د مۍ په میاشت کې د روسیې په ملاتړ هڅه کړې وه تر څو د پاچاهي تخت وګټي، کله چې نادرخان واک ته رسیږي له برلین څخه کابل ته راځي. هغه د نومبر په لومړیو کې په ختیځو قبایلو کې، چېرته چې د هغه کورنۍ پراخ اغېز درلود او د شوروي په ملاتړ په دې نیت چې د شاه امان الله حکومت بېرته راولي، د اړودوړ د رامنځته کولو په تور نیول کېږي. هغه د نومبر په لومړیو کې د محاکمې لپاره لویې جرګې ته راوړل کېږي او د وړاندې شویو اسنادو له مخې ورته د اعدام سزا ورکول کېږي او اعدام کېږي. د غلام جیلاني خان په نوم د هغه یو ورور چې تازه له مسکو څخه را ستون شوی نیول کېږي او د غلام صادق خان په نوم بل ورور یې چې په برلین کې د افغانستان استازی دی هم له خپلې دندې څخه لرې کېږي. د پاچا ورور، سردار شاه محمود په پوره انرژۍ سره د جنوب پر لور ځي تر څو هلته یو یا دوه را پورته شوي مدعیان له منځه یوسي. 

## سرچينې او ياداښتونه
ایفل ټاور

د **ایفل برج** ( انګرېزي: Eiffel Tower فرانسوي: Tour Eiffel)  د فرانسې په پلازمینه پاریس (Paris) کې یو لرغونی اوسپنیز برج دی چې په کال ۱۸۸۷ میلادي کې رغول شوی دی او هر کال د نړۍ په ملیونونو سیلانیان ترې لېدنه کوي.
بټنوک|Eiffel tower paris

## د ایفل برج نوم
د ایفل ټاور نوم د دغه برج د ډیزاینر او طراح  Gustave Eiffel د نامه له کبله د ایفل د برج په نامه سره ونومول شو.

## د ایفل برج جوړښت
د ایفل برج په ۱۸۸۷میلادي کې پیل او په۱۸۸۹ میلادي کال کې تر دوو کلونو وروسته بشپړ شو. د ایفل برج د ودانولو په چاروکې کې ۸۵۰ تنو برخه درلوده .دغه برج د اوسپنې او فولادو د ۱۸۳۸ بېلابېلو ټوټو نه جوړشوی دی او وزن یې لس زره ټنه دی چې  ۷۳۰۰ ټنه فولاد پکې کارشوي دي . 

## د ایفل برج لوړوالی
ددې برج لوړوالی ۳۲۴ مټره دی او ۱۶۶۰ زیني لري چې سړی پاسنۍ برخې ته یې دلفټ په مرسته هم ختلی شي .

## ایفل ټاور د انقلاب نښه
دغه برج د فرانسې د انقلاب د سلمې کالیزې په ویاړ  جوړ کړل شو.

## د ایفل پر برج د فرانسویانو نیوکه
د ایفل برج تر جوړېدو دمخه د پاریس ډېرو خلکو ددې برج په جوړېدو نیوکې او اعتراضونه کول چې ګواکې دا برج به  د پاریس د ښار ښکلا خرابه کړي خو له دې ناخبره وو چې یو وخت به دا څلی ددې هېواد پېژندګلو او یوه غوړه عایداتي سرچینه وي. د فرانسې هېواد هرکال ددې برج د ننداره کوونکو نه په ملیونونو  یورو ګټه تر لاسه کوي. اوس له ایفل ټاور پرته د پاریس پېژنګلو نېمګړې ده.

## سرچینې
https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=5129054837123921&id=100000583654312
مولوي عبدالغفار محمدي

**مولوي عبدالغفار محمدي** د کندهار ولايت پخوانی امنيه قومندان وو.

## دا هم وګورئ
## سرچینې
ټاپوګی

**ټاپوګی** يوه کوچني ټاپو ته وايي. دا ډول ټاپوګان تر ډېره د سمندري هيوادونو د ځمکي شاوخوا او د دﺭياب په منځني اوبو کې موندل کيږي.
## دا هم وګورئ
## سرچینې
عمرګل عسکر

عمرګل عسکر (۱۹۴۸ز ـ ۲۰۲۱ز) د پښتو او اردو ژبي لیکوال، شاعر، څېړنکار او ژورنالست وو. نوموړی بینکار او د راډیو پاکستان کوټې خبریال هم وو.

## مخینه
عمرګل عسکر په ۱۵م اګست کال ۱۹۴۸ز  د سهيلي پښتونخوا په ږوب ښار کي زېږېدلی وو.خپلې لومړۍ زدکړې یې هم هلته کړېوې.

## زدکړې
نوموړي لومړۍ زدکړې پخپل ټاټوبي ږوب کې کړېوې او تر منځنۍ کچې زدکړې(های سکول) یې له بوري (لورالای) څخه وکړې دولسم ټولګی یې پرائیویټ وکړ وروسته یې له بلوچستان پوهنتون کوټې څخه په اقتصاد کي ماسټري وکړه.  

## دندې
نوموړي د بانک د مېنيجر تر څنګ يو شمير نوري دندې هم لرلې چې پکې په راډیو پاکستان کوټه کې دنده د یادولو وړ ده. 

## ادبي خدمات
نوموړي له بیلا بيلو ورځپاڼو او مجلو سره د ليکوال په توګه هم همکاري لرله چي پکښې له کوټي هيواد او اولس مجلې، له کراچۍ څخه اباسين او له پېښور څخه باغ حرم ورځپاڼې شاملي وې. ښاغلي عمرګل عسکر په کوټه کي د راډيو پاکستان له پاره هم اوږد وخت کار کړی او له دغې لاري يې په پښتو ژبه بې شمېره ډارمې، لنډي کيسې او مقالې نشر شوي دي. هغه په ګڼ شمير ادبي ټولنو کي غړيتوب لاره چي پکښي په ۹۰ عيسوي کالونو کي درې کاله په کوټه کي د پښتو اکاډمۍ لومړۍ مرستيالي هم شامله وه. نوموړی د ژوند تر آخر پوري د يادي اکاډمۍ غړی پاتې شو.  ښاغلی عسکر  په کوټه کي د اردو جنګ اخبار له پاره هم د «پښتو محفل» تر سرلیک لاندي څو لسیزې ليکنې وکړې. 

## چاپ اثار
د نوموړي يو شمير آثار چاپ شوي دي 

۱. وڼېڅي یوه څېړنه  (څېړنه) 

۲. سیمینار                (تالیف) 

۳.  په دایره کې کائنات (شعري ټولګه)

۴. د خاورین وجود احساس (شعري تولګه) 

۵. نړیوال تصوف     (څېړنه) 

۶. اسلامي فقه     (ژباړه او تلخیص)

۷.خاطرې او نظرونه  (د ژوند خاطرې) 

## مړینه
عمرګل عسکر د چهارشنبې په ورځ د ۲۰۲۱ ز کال د ډسمبر پر ۸ مه نېټه مړ شو او د جنازې مراسم یې د کوټې په کېنټ هديره کي تر سره شوه.

## سرچینې
د نومړي اړوند د مشال راډیو راپور

۱.https://www.mashaalradio.com/a/31599376.html

د عسکر صیب اړوند د پښتو ریسرچ اکاډمي ویډیایي راپور

https://www.facebook.com/101743938263808/posts/436461074792091/
ګانشا په ګردیز کې

د ګردیز ګانشا د هندو خدای، ګانشا هغه مجمسه ده چې په افغانستان کې کابل ته نږدې په ګردیز کې کشف شوې ده. دغه اثر د «هندي-افغان د مکتب د نمونه اي محصول په توګه» ګڼل کېږي. 

## دینوي شتمني
ډي. سي. سرکر د همدې مجسمې قدامت شپږمې تر اومې میلادې پېړۍ پورې بولي. په دقیقه توګه او د ډبرلیک پېژندنې له مخې، هغه ډبرلیکونه چې د همدې مجسمې په اړه لیکل شوي دي، د همدې مجمسې قدامت تر اومې پېړۍ پورې رسوي. ځینې لیکوالان دغه مجسمه د کوشان او ګبتا د هنرونو تر منځ په پنځمې یا د څلورمې میلادي پېړۍ پای ته منسوبوي. د ګانشا مجسمه چې د ګردیز ښار په زړه کې کشف شوې ده، نن ورځ د اومې او اتمې میلادي پېړۍ د ترک شاهانو دورې ته اړوند ګڼل کېږي او د هندو شاهي دورې (له نهمې تر لسمې پېړۍ پورې) چې یې کوم وړاندیز شوی، اړوند نه ګڼل کېږي. د همدې نېټې ټاکنه په اصل کې د کاري سبک د تحلیلونو له مخې شوی او د ګانشا دغه مجسمه د مجسمې جوړولو او د کار د ډول له مخې د فندقستان د بودايي خانقا له کارونو سره ډېر زیات ورته والی لري چې قدامت یې هم همدې دورې ته ور ګرځي. 

د ګانشا مجسمه د سوریا له مشهور براهمي (ایزد) مجسمې سره د کالیو او بوټانو له اړخه ورته ده او هم مهاله ګڼل کېږي. د سوریا مجسمه چې د کابل په خیرخانه کې موندل شوې ده د ترک شاهي دورې اومې تر اتمې میلادي پېړۍ ته اړوند ګڼل کېږي. د ودايي دین (براهمنیسم) په ظاهره توګه د ترک شاهانو د حاکمیت په مهال خپل اوج ته رسیدلی و، کوم چې دا خلک د بودايي دین پیروان وو، چې زیات شمېر هنري کارونه هم د هغوی دورې ته چې اومه او اتمه میلادي پېړۍ وه، نسبت ورکول کېږي. 

وروسته له هغه چې په ګردیز کې د ګانشا مجسمه کشف شوه، نو د کابل ښار د سینما پامیر څنګ ته د پیر راتان نات په نوم د هندوانو معبد ته ولېږل شوه.

## ډبرلیک
دغه ډبر لیک د مجسمې په پښه کې حکاکي شوې وه. دغه ډبرلیک د سیداماتریکا په ژبه چې د براهمي ژبې یوه برخه ده، لیکل شوې. دغه لویه او ښایسته ماها وینایاکا د مشهور پاچا ساهي یا سري خینګالا له خوا، کوم چې په اتم کال (د هغه د پاچاهي) کې پاراما-بهاتراکا-ماهاراجادهیراجا  او ماها-جیستا-ماسا، سوکلا-پاکسا، ترایوداسي، ویساکا ناکاترا و سمها لانګا وه، وقف کړه.

—  – *د ګانشا د مجمسې ډبرلیک.*د همدې خینګلا هویت معلوم نه دی. یو له همدې مشهورو خینګلاوو څخه د الخون له سلسلې څخه ده او یوه هغه سیکه چې د هغه د واکمنۍ په مهال ضرب شوې ده هغه د «خینګلا د دیوه شاهي» (( («خدای-پاچا خینګیلا») نښه لري، خو هغه ډېرې لرې دورې یعنې پېنځمې میلادي پېړۍ ته نسبت ورکول کېږي. خینګلا نارندرادیتیا هم له ورته قومیت څخه ده خو د دې خینګلا قدامت اومې میلادې پېړۍ ته رسیږي. 

د اماري احتمال په پام کې نیولو سره، که چېرته د ګانشا قدامت د اتمې پېړۍ نیمايي ونیسو، په ډبرلیک کې درج شوی سري ساهي خیمګاله به په زیات احتمال سره د کابل له ترک شاهي حاکم سره چې په عربي سرچینو کې ترې د خنخیل یا خنجیل نوم اخیستل شوی ورته کس دی، هغه کس چې د یعقوبي روایت له مخې په ۷۷۵ تر ۷۷۸ کې المهدي ته تسلیم شو. له همدې کبله، خنخیل چې په عربي سرچینو کې یې یادوونه شوې، ښايي له ترک-شاهي بو فوزان (勃匐準) سره چې په چینايي سرچینو کې یې یادوونه شوې ده هغه کس وي او په چینايي سرچینو کې راغلي دي چې هغه د فرومو کسارو زوی و او په دقیقه توګه په ۷۴۵ ز کال کې د پاچايي پر تخت کېناست.

## سرچینۍ
قناعت یا د قناعت هنر

قناعت یا د قناعت هنر د اغېزښندنې یوه عمومي اصطلاح ده. قناعت هڅه کوي چې د یو کس باورونه، دریځ، هوډ، لمسه، یا چلند تر اغېز لاندې راولي. 

پروپاګند د قناعت یوه بڼه ده چې د هغې لویې کچې د مخاطبینو د قانع کولو لپاره کارول کېږي چې په یو فرد یا د یو فرد په لیدلوري یا د یوې ډلې له خوا په خپور شوي پروپاګند باور کوي.  جبر، که څه هم په ځینو حالاتو کې له قناعت څخه د دې اصطلاح توپیر ستونزمن دی، د قناعت یوه بله بڼه ده چې د وګړو کړنې د ګواښ له لارې تر اغیز لاندې راولي. سیستماتیک قناعت هغه بهیر دی چې پر بنسټ یې دریځ یا باور د منطق او استدلال له اړخه تر بحث لاندې راځي. له بلې خوا تجربي قناعت هغه بهیر دی چې په بنسټ یې دریځ یا باور د عادت یا احساساتو له اړخه تر بحث لاندې راځي.  

قناعت په ډېرو برخو کې مطالعه کېږي. بلاغت په وینا او لیکنه کې د قناعت تګلارې تر مطالعې لاندې نیسي او ډېری وختونه د کلاسیک یا دودیز مضمون په توګه تدریس کېږي. 

## تاریخچه او فلسفه
د قناعت علمي څېړنه د یونانیانو له خوا پیل شوه چې د بریالي سیاستوال لپاره یې په بلاغت او فصاحت د لوړ معیار په توګه ټینګار کولو. ټولې محاکمې د قانون جوړوونکي پلاوي په وړاندې ترسره کېدي چې څارنوال او مدافع د وینا کوونکي په قانع کوولو تکیه کوله. فصاحت هغه وړتیا ته ویل کېدل چې په هره ممکنه لاره یې د قناعت لپاره شته لاملونه لټول.  

یوناني فیلسوف ارسطو د قناعت د هنر د زدکړې لپاره څلور لاملونه وړاندې کوي. 

# حقیقت او عدالت کامل دي؛ که چېرې یوه قضیه بایلي، دا د ویناکوونکي نیمګړتیا ده. 
# د تدریس لپاره یوه غوره وسیله ده
# یو غوره فصاحت لرونکی اړ دی چې پوه شي چې څنګه دواړه طرفو ته استدلال وکړي ترڅو په ټوله ستونزه او د حل ټولو لارو باندې پوه شي، او 
# له ځان څخه د دفاع تر دې غوره لار نشته.  

د ارسطو د فصاحت دلایل 

# ایتوس (اعتبار): په هغه هڅه دلالت کوي چې د خپل اعتبار یا شخصیت په بنسټ مخاطب ته قناعت ورکړئ. 
# ایګوس (دلیل): په هغه هڅه دلالت کوي چې د منظق او دلیل په بنسټ خپل مخاطب ته قناعت ورکړئ 
# پاتوس (احساس): په هغه هڅه دلالت کوي چې د مخاطب د احساساتو په بنسټ هغه ته قناعت ورکړئ. 

### د قناعت اخلاق
ډېرو فیلسوفانو د قناعت د اخلاقو په اړه څرګندونې وړاندې کړې دي. سقراط استدلال کولو چې فصاحت د یوې موضوع د ماهیت پر ځای په ظاهري بڼه ولاړ دی. توماس هوبس د تناقض د رامنځ ته کېدو له امله د فصاحت په کارولو، په ځانګړې توګه د استعارو په کارولو، نیوکه کوله. ایمانویل کانت په فصاحت نیوکه کوله او استدلال یې کولو چې فصاحت د دې لامل کېږي چې وکړي له هغو پایلو سره متضادې نتیجې ته ورسېږي، چې د بشپړ قضاوت په کارولو سره ترلاسه کېدای شي. هغه د فصاحت د دندې او د ماشين په توګه د ذهن قاطع دندې تر منځ موازي کرښي باسي. 

دارسطو د قناعت نیوکه کوونکی و، که څه هم هغه استدلال کولو چې قاضیان د دلیل پر ځای د احساساتو په کارولو خپل ځان ته د قناعت اجازه ورکوي. خو هغه استدلال وکړ د یو وګړي د هڅولو لپاره چې له دلیل او قضاوت څخه ګټه واخلي، له قناعت څخه کار اخستل کېدای شي. 

## سرچینۍ
افغانستان په ۱۹۰۷ ز کال کې

هغه پېښې چې په ۱۹۰۷ ز کال کې په افغانستان کې شوې، په لاندې توګه بیان شوې دي.

## ځای ناستي

* پاچا – حبیب الله خان

## ۱۹۰۷ز کال د جنوری۲
*امیر د* (گیلبرټ ایلوت-موري-کینیموند، ارل اول مینتو) د نائب السلطنې د مېلمه په توګه په بریټانیايي هند کې له راج نه د لیدنې په حال کې دی، نوموړي په اګره کې له ۳۰،۰۰۰ کسیزه پوځ نه د لیدنې پرمهال، چې ویل کېږي، امیرترډېر اغېز لاندې راغلی وو، لنډي کوتل او وروسته د جنورۍ په ۲۸ کلکتې ته ځي. نوموړی کلکته پرېږدي او ممبۍ ته ځي او د فبرورۍ په ۱۲مه نېټه هلته رسېږي. نوموړی د فبرورۍ په ۲۵مه له ممبۍ نه په بېړۍ کې د کراچۍ پر لور خوځېږي او د فبرورۍ په ۲۷ مه کراچۍ ته رسېږي او د مارچ په ۷ مه نېټه له پېښورنه د خپل کور پرلور خوځېږي. له دغې هوکړې چې هېڅ سیاسي پوښتنه یې ونه شي، په کلکه یې ملاتړکېږي؛ دغه لیدنه یوازې د شخصي درناوي د تبادلې په موخه وه او دا چې، امیر وکړای شي، په دغه لنډ وخت کې د بریټانیا د راج په اړه ډېر معلومات ترلاسه کړي. داسې ښکارېده چې، امیر په مخلصانه توګه د خپل هرکلي نه خوشحاله دی، خو افغانستان ته د ستنېدو پرمهال یې له مذهبي اړخه، له اروپاييانو سره له ډوډۍ خوړلو نه ناخوښي څرګندوله. سره له دې چې هېڅ شی نه افشا کېږي او که چېرې د هغو هر ډول نښه ولیدل شي، نو په کلکه ځپل کېږي.

## ۱۹۰۷ د اګسټ ۳۱ مه
د بريټانیا او روسیې ترمنځ یو تړون لاسلیک کېږي، چې په لاندې برخو کې له افغانستان سره اړوند دي:

* د بریټانیا دولت په افغانستان کې د سیاسي حالت بدلون هر ډول نیت ردوي او ژمنه کوي چې، نه خپله په افغانستان کې اقدام کوي او نه افغانستان داسې اقدام ته هڅوي چې، روسیه وګواښي. د روسیې دولت، افغانستان د نفوذ د یوې سیمې په توګه پېژني او موافقه ده، چې له افغانستان سره ټولې اړیکې د بریټانیا دولت له لارې ترسره کړي او ژمنه کوي چې افغانستان ته هېڅ استازی ونه لېږي. 
* بریټانیا د ۱۹۰۵ کال مارچ ۲۱ تړون د موادو پیروي کوي او ژمنه کوي، چې د افغانستان هېڅ یوه برخه به هغه څه چې په میثاق کې ویل شوي، له خاورې سره ضمیمه او نه نیسي، د افغانستان په کورنۍ اداره کې به لاسوهنه نه کوي. دغه شرط هم اېښودل کېږي، چې امیر باید هغه څه چې په یاد تړون کې یې ژمنه کړې، عملي کړي. 
* افغان او روسي چارواکي، په ځانګړي ډول د سرحد اړوندو مسایلو د حل لپاره په سر او یا ولایتونو کې ګومارل شوي، کولای شي د سیمه ییزو مسایلو د حل لپاره چې سیاسي ماهیت نه لري، په مستقیم ډول اړیکې ټینګې کړي
* روسیه او بریټانیا اعلاموي چې، دوی په سوداګري کې د مساواتو د اصل چلند په رسمیت پېژني او هوکړه کوي، ټولې هغه اسانتیاوې چې د بریټانیا او بریټانوي هند د سوداګرو او سوداګرۍ لپاره مخکې رامنځته شوې، یا په راتلونکې کې ترلاسه کېږي، په مساوي توګه په روسي سوداګرو یا سوداګرۍ باندې د تطبیق وړدي.
* دغه هوکړې ترهغې چې بریټانیا له روسیې سره د امیر هوکړه ابلاغ نه کړي، نه نافذ کېږي. وروستۍ موخه دا ده، څو یوازې روان حالت وساتل شي؛ دا به د انګریزانو په ګټه وي، څو روسیه حتمي له افغانستان سره د مستقیمو اړیکو ټول حقوق باطل کړي، په داسې حال کې چې، له بله پلوه د سوداګرۍ مساواتو ورکړه، د روسیې لپاره یوه سنجول شوې ګټه ده.

## سرچينې
خان روشان خان

خان روشان خان یوسفزی (۱۹۱۴ نومبر – ۱۹۸۸ د نومبر ۱۹مه) یو تاریخ لیکونکی، د ښوونې او روزنې یو کارپوه او د پاکستان یو پښتون لیکونکی و. نوموړی زیاتره په صوابۍ کې د مسلم لیګ ګوند د ریاست او د پښتنو د تاریخ په اړه د ګڼو کتابونو د لیکلو له امله پېژندل شوی کس و. 

## ژوندلیک
خان روشان خان په ۱۹۱۴ ز کې د صوابۍ په نوان کلي کې نړۍ ته راغی او د ۱۹۸۸ ز کال د نومبر په ۱۹مه یې ساه ورکړه. هغه د محمد زمان خان زوی و. خان د پښتنو د تاریخ په اړه ګڼ شمېر کتابونه ولیکل. نوموړی د پښتو په معاصرو ادبیاتو کې یو کلیدي شخصیت ګڼل کېږي. روشان خان د خدایي خدمتګارانو د خوځښت یو فعال غړی و. نوموړی د پاکستان په خوځښت کې یو له زیارکښو کسانو او د صوابۍ په سیمه کې د مسلم لیک مشر و. په صوابۍ کې د *روشان پوره* په نوم یوه سیمه چې د هغه په نوم سره نومول شوې هلته د نوموړې زیارت هم جوړ شوی دی.

## مسلک
خان خپلې لومړنۍ زده کړې د چارسدې د عثمانزي په اسلامي ښوونځي کې تر سره کړي. وروسته هغه ونه شو کړای چې خپلې زده کړې د هغه وخت د بریتانوي هند د خرابې اوضاع له امله سر ته ورسوي. همدې ګډوډ حالت د هغه پام تاریخ ته را واړاوه. نوموړي د پښتنو د تاریخ په اړه کتابونه ولیکل. په دغو کتابونو کې ***تذکره، پټانو کې تاریخ او این کی اصلیت*** (تذکره، د پښتنو تاریخ او اصلیت) شامل ده، چې د پښتنو قبایلو د نژادونو او اصلیت په اړه معلومات ورکوي. سربېره پر دې، نوموړي همداشان د ***یوسفزی قوم کی سرګذشت*** (د یوسفزي قوم سرګذشت) ولیکه چې د پښتنو د بېلابېلو قومونو په اړه جزئیات ورکوي. خان همداشان د ***افغانو کی نسلی تاریخ*** (د افغانانو د نسلونو تاریخ) ولیکه چې د افغانانو (پښتنو) اصلیت له بني اسراییل څخه ګني (د همدې نظریې له مخې، پښتانه د بني اسراییلو له نسل څخه دي). ځینو نورو کتابونو کې یې د ***سواټ ملکه، د قوم بابا شیخ ملي (رح)*** هم شامل دي. د هغه تر ټولو مهم اثر ***تواریخ حافظ رحمت خانی*** دی چې پکې د پښتنو د مهمو مشرانو او رهبرانو په اړه جزئیات او ژوندلیکونه راغلي دي له هغې جملې حافظ رحمت خان، حافظ الپوري (عبدالصمد) د شنګله اوسېدونکی، احمدشاه ابدالي، سردار محمد خان، دوست محمد خان او ځینې نور شامل دي. نوموړي همداشان له سترواکیو سره د پښتنو د مهمو پیښو او جګړو او همداشان د ځینو قبیلو په اړه رڼا اچولې ده. سربېره پر دې، په دغه کتاب کې د پښتنو د ټولو قبایلو کورنۍ شجرې بیان شوي دي. همداشان نوموړي د پښتنو د شلماني په نوم د یوې قبیلې په اړه لنډ تاریخ لیکلی دی. 

## د روشان خان له خوا لیکل شوي کتابونه

* *تواریخ حافظ رحمت خاني،* درېیم چاپ، ۱۹۷۷، د پیښور پښتو اکاډمي، د پیښور پوهنتون.
* *تذکره (پتانو کی تاریخ اور این کی اصلیت)،* لومړی چاپ، ۱۹۸۰، کراچي، د روشان خان د زد کړې خیریه بنسټ.
* *افغانو کی نسلی تاریخ،* لومړی چاپ، ۱۹۸۱، کراچۍ، روشان خان او کمپنۍ.
* *یوسف‌زی قوم کی سرگذشت،* لومړی چاپ، ۱۹۸۶، کراچۍ، روشان خان او کمپنۍ.
* *ملکه سوات،* لومړی چاپ، ۱۹۸۳، روشان خان، د نوان کلی، صوابۍ، پاکستان.
* *د قوم بابا شیخ ملي (رح)،* لومړی چاپ، ۱۹۸۵، روشان خان او کمپنۍ، پول چوک، کراچۍ، پاکستان.

### د سواټ ملکه
د سواټ ملکه په نوم کتاب کې د ملک شاه منصور یوسفزي له لورې بې بې مبارکه یوسفزۍ سره د مغولو د پاچا بابر د واده داستان راغلی دی. دا کتاب همداشان ځینې پیښې په تیره بیا کله چې یوسفزي سواټ ته راغلل، بیانوي. د سواټ د پاچا سلطان ویس او یوسفزي پښتنو تر منځ جګړې او د پاچا ژوندلیک هم پکې راغلی دی. دا کتاب په اصل کې د ملک احمد د خور او د سواټ د پاچا سلطان ویس د مېرمن، شهیده بې بې د ژوند او شهادت په اړه لیکل شوی دی. نوموړې له سلطان ویس سره تر واده وروسته د سواټ د ملکې په نوم یادیده.  

## سرچينې
لاندی

**لاندی** هغه چاغ پوسه "مُژه یا اوځګړي" ته ویل کیږي کوم چي د سړو سیمو پښتانه په سره څیله (نومبر میاشت) کې کوتي یعني حلالوي او غوښه یې په یو ځانګړې ډول سره وچوي او بیا یې په یخ کې پخوي.

## د لاندي موسم
خلک د لاندي پوسونه په سره څیله (نومبر میاشت) کې حلالوي او وچوي یې او په توره څیله (دسمبر) او سپینه څیله(جنوري،فروري) کې یې بیا پخوي.

## د لاندي څخه د پرسنده د تیارولو طریقه

د لاندي له پوسه څخه تر پرسنده (وچه غوښه) تیارېدو پورې ټولې کابو څلور مرحلې دي چې هغه په لاندې ډول دي.

**لومړی مرحله**  

لومړی د لاندي پوسه وسکولي او وروسته یې حلال کړي بیا نس(لري کولمې او ځیګر) وکاژي او نس یې په یوه لنده لښته یا تار ور وګنډي بیا یې پر اور وتیي چې ټولې وړۍ پاکې وسوځي بیا یې په تودو اوبو ومینځي.  

**دویمه مرحله** 

له مینځلو وروسته یې سر او پښې ځنې پرې کړي بیا پوسه پر کوګل سره واړوي او وروسته یې له هډغړو(هډوکي ایستل) وکاژي. 

**دریمه مرحله** 

تر هډغړو کښلو وروسته د لاندي پوسه په یو ځانګړي ډول سره د مالګې او مسالو په کارولو سره تیارېږي  او ځینې خلګ بیا د خوند د زیاتولو لپاره پر لاندي هنج یا انج هم اچوي بیا دغه بشپړ پوسه په یخ کې پر یوه جګه ډانګه اچول کېږي او وچوي یې، دغه ډانګه یا جګ لرګي ته "مینی" ویل کېږي . 

**څلورمه مرحله** 

اته یا لس ورځې وروسته د لاندي پوسه له "میني" را کښته کړل شي او په مناسبو ټوټو کې پرې کړل شي بیا دغه د پرسنده غوښې ټوټې په نري تناب(پړي) باندې راوځړوي، وروسته بیا خلګ دا د پرسنده غوښې ټوټې په زنګ ژمي کې په خپلو کورونو کې په هوګرو (ساده وریځې)، ښوروو (شوربه)او په نیمګولو (بوړونو) کې پخوي . د لاندي پرسنده غوښې بېخي خوندورې وي.https://arkbiodiv.com/persendadry-meat-cousine-of-pashtun-afghan-2/

## د لاندي لرغونی دود
د لاندي دود په زراوو کاله لرغونی دود دی دا دود د له هغه وخت څخه را روان دی کله چې نړۍ کې د قصابو(د غوښو هټۍ) رواج نه وو نو خلکو به د ژمي د ساړه موسم لپاره د غوښو د خوندي کولو لپاره لاندي کول. د لاندي دود په ټولو سړو(یخو) پښتني سیمو او په ځانګړې توګه د سهېلي پښتونخوا په ژوب، شېراني، لورالایي(بوري) موسیٰ خیل ، کله سیف الله ،زیارت، پښین، چمن ،کوټه او په افغانستان کې بیا په لویه پکتیا او لوی کندهار او ځینو نورو سیمو کې شتون لري.

## د لاندي پوسه
پخوا چې به کله لاندي حلال شوه نو خلکو به د نوي کال د لاندي لپاره پوسونه له رمو کور کړه او تر راتونکي کاله به یې په څکه(غله)  ښه څکول او ساتل نو دا ډول به دا پوسونه د کال لاندي ته ښه مزي (چاغ) شوه خو نن سبا خلګ له ګنجه څخه د حلالولو پر وخت پوسونه اخلي او ځینې خلک بیا غواګانې او سخوندران هم حلالوي خو له بده مرغه د ګرانۍ د لاسه د لاندي دا لرغونی دود هم مخ په ورکېدو دی ـ

## د لاندي اړوند متلونه
د لاندي اړوند متلونه 

۱. وايي "دومره چاغ یې لکه د لاندي پوسه"

۲. وایي "ژمی پر لرګي تېرېږي یا د لاندي پر سپینکي( سپینه غوښه)  تېرېږي  "

## افسانه "د غوایه لاندی"
د "غوایه لاندی" د پښتو ژبې د ستر لبکوال نورمحمد ترکي مشهوره افسانه ده چې یوه بې وزله بزګر د ترخه ژوند کیسه یې په کې بیان کړېده. 

## سرچینې
په کابل کې د لاندي د غوښو دکانونه

۱ـhttps://www.facebook.com/100006548672806/posts/2716023725292557/

د لاندي په هکله د ډاکټر رازق په انګلیسي ژبه لیکنه(ارټیکل)

https://arkbiodiv.com/persendadry-meat-cousine-of-pashtun-afghan-2/
نجیب الله ځاځی

نجیب الله ځاځی (د ۱۹۸۵ کال د اګسټ په ۱۰ زیږیدلی) هغه افغاني الاصله امریکايي دی چې د ۲۰۰۹ کال په سپټمبر کې د القاعدې د ډلې د یوې برخې په توګه په ۲۰۰۹ ز کال کې د نیویارک ښار په مترو کې د استشهادي بریدونو د پلانولو په تور ونیول شو او له دوو نورو کسانو سره تورن وپېژندل شو. د امریکا څارنوالانو وویل چې د القاعدې د بهرنیو عملیاتو مشر صالح الصومالي او له القاعدې سره تړلي یوه بل کس د راشد رووف په نوم د همدې برید امر ورکړی و. دا دواړه څه وخت وروسته د بې پیلوټه الوتکو په برید کې ووژل شول. 

ځاځي په ۲۰۰۸ ز کال کې په پاکستان کې د القاعدې په یوه روزنیز کمپ کې د وسلو او چاودونکو توکو کارول زده کړل. نوموړی د ۲۰۰۹ کال د سپټمبر په ۹مه د کولراډو د ارورا په ښار کې له خپل کور څخه په موټر کې د نیویارک ښار ته ولاړ، تر څو هلته چاودونکي توکي د نیویارک ښار په مترو کې په ګڼه ګوڼه ساعت کې وچوي. نوموړی یو له هغو استشهادي کسانو څخه چې له پخوا یې همغږې کړې وه. خو وروسته له هغه چې ځاځی د امریکا د اطلاعاتي مامورینو له خوا تر څار لاندې په وحشت کې شو او د یوه جومات د امام له خوا ورته خبرداری ورغی چې چارواکي د هغه په اړه پلټنه کوي، نو ناڅاپه بېرته کولراډو ته ولاړ. څو ورځې وروسته هغه ونیول شو.

نوموړی د ۲۰۱۰ کال د فبروري په ۲۲مه د ډله ییزې وژنې د وسلو د کارولو د توطیې، په بهرني هېواد کې د قتل د تر سره کولو لپاره د توطیې او د یوه ترهګریز سازمان لپاره د مادي ملاتړ د برابرولو له امله مجرم وګڼل شو. نوموړي وویل چې په پاکستان کې د القاعدې له خوا په امریکا کې د استشهادي برید د تر سره کولو لپاره استخدام شوی او موخه یې د نیویارک ښار په مترو کې بمي چاودنه وه. ځاځی د خپلو دوو لومړیو جرمونو په خاطر عمر بند او د خپل درېیم جرم په خاطر په ۱۵ کاله زندان باندې محکوم شو. د دې حکم د تر سره کولو وخت د ۲۰۱۱ کال د جون میاشت پلان شوې وه. خو د ۲۰۱۹ ز کال د مۍ په میاشت کې اعلان شو چې ځاځی به له پولیسو سره له بې حدې زیاتې مرستې په خاطر او د ۱۰ کلن بند له تیرولو وروسته ازاد شي. 

د ځاځي د ښوونځي د مهال دوه ټولګیوال چې له نوموړې سره یو ځای پاکستان ته تللي وو، پلار یې، تره یې او د کووینز په ښار کې د جومات ملا هم په ورته تورونو سره تورن شول. د امریکا لوی څارنوال، اریک هولډر دغه پلان شوي بریدونه «په ۲۰۰۱ کال کې د سپټمبر له ۱۱مې بریدونو وروسته د امریکا پر ملت باندې یو له جدي ترهګریزو ګواښونو» څخه وبلل. 

## د ماشوم توب دوره
ځاځی د افغانستان په پکتیا ولایت کې زیږیدلی. هغه دوه وروڼه او دوه خویندې لري. نوموړی په ۱۹۹۲ز کال کې کله چې ۷ کلن له خپلې کورنۍ سره د پاکستان پیښور ته ولاړل او هلته د افغان کډوالو په توګه مېشت شول. {{cite news|url=https://www.nytimes.com/2009/09/26/nyregion/26profile.html|title=From Smiling Coffee Vendor to Terror Suspect|date=September
رامانا سیاحي

**رامانا سیاحي** (د اکتوبر په 4، 1982 زیږیدلی)  زیږیدلی یو ایرانی - کاناډایی لوبغاړی او ماډل او میک اپ هنرمنده دی.

سیاهی د ایران په اهواز کې زیږیدلی دی. هغه د کاناډا په ټورنټو کې هم ژوند کوي.

## سرچینې


## بهرنی لینک

* 

وېشنيزه:ایرانی لوبغاړی
ستیم (خدمت)

**ستیم**  د والو لخوا د ویډیو لوبې ډیجیټل توزیع خدمت دی. دا د سپتمبر په ۲۰۰۳ کې د سټنډرډ سافټویر پیرودونکي په توګه د والو لپاره د یوې لارې په توګه پیل شو ترڅو د دوی لوبو لپاره اتوماتیک تازه معلومات چمتو کړي ، او د دریمې ډلې خپرونکو څخه لوبې شاملولو لپاره پراخه شوې. بھاپ په آنلاین ویب میشته او ګرځنده ډیجیټل پلورنځي کې هم پراخه شوی. ستیم د ډیجیټل حقونو مدیریت (DRM)، سرور کوربه کول، ویډیو سټینګ، او د ټولنیزو شبکو خدمتونه وړاندې کوي. دا کارونکي ته د لوبو نصب او اتوماتیک تازه کول هم چمتو کوي ، او د ټولنې ځانګړتیاوې لکه د ملګرو لیستونه او ډلې ، کلاوډ ذخیره ، او د لوبې دننه غږ او چټ فعالیت.

سافټویر د سټیم ورکس په نوم په وړیا ډول د غوښتنلیک برنامه کولو انٹرفیس (API) چمتو کوي ، کوم چې پراختیا کونکي کولی شي د سټیم ډیری دندې په خپلو محصولاتو کې مدغم کولو لپاره وکاروي ، پشمول د لوبې لاسته راوړنې ، مایکرو لیږدونه ، او د سټیم ورکشاپ له لارې د کارونکي لخوا رامینځته شوي مینځپانګې ملاتړ. که څه هم په پیل کې د مایکروسافټ وینډوز عملیاتي سیسټمونو کې د کارولو لپاره رامینځته شوی ، د macOS او لینکس نسخې وروسته خوشې شوې. ګرځنده ایپسونه په 2010s کې د iOS، Android او وینډوز تلیفون لپاره هم خپاره شوي. پلیټ فارم د نورو مینځپانګو یو کوچنی انتخاب هم وړاندیز کوي ، پشمول د ډیزاین سافټویر ، هارډویر ، د لوبې غږیز ټریکونه ، انیمونه ، او فلمونه.

د سټیم پلیټ فارم د PC لوبو لپاره ترټولو لوی ډیجیټل توزیع پلیټ فارم دی ، چې په ۲۰۱۳ کې شاوخوا ۷۵٪ د بازار ونډه لري. په ۲۰۱۷ کې، د سټیم له لارې د لوبو پیرود کاروونکو ټولټال شاوخوا ۴.۳ ملیارد ډالر و، چې لږترلږه ۱۸٪ د نړیوال کمپیوټر لوبې پلور استازیتوب کوي. تر ۲۰۱۹ پورې، خدمت له ۳۴،۰۰۰ څخه ډیر لوبې درلودې چې له ۹۵ ملیون څخه ډیر میاشتني فعال کاروونکو سره. د ستیم بریا د سټیم ماشین مایکرو کنسولونو لاین رامینځته کولو لامل شوې ، چې پکې د SteamOS عملیاتي سیسټم او سټیم کنټرولرونه شامل دي ، د محلي لوبې سټیمینګ لپاره د بھاپ لینک وسیلې ، او د سټیم ډیک ، د لاسي شخصي کمپیوټر سیسټم چې د بھاپ لوبو چلولو لپاره جوړ شوی.

## سرچینې


## بهرنۍ اړیکې

*
والو کارپوریشن

**والو کارپوریشن**  چې د **والو سافټویر**  په نوم هم پیژندل کیږي، یو امریکایی ویډیو ګیم جوړونکی، خپرونکی، او ډیجیټل توزیع شرکت دی چې مرکز یې په بیلیو، واشنګټن کې دی. دا د سافټویر توزیع پلیټ فارم سټیم او د نیم ژوند ، کاونټر سټریک ، پورټل ، د ماتې ورځ ، د ټیم کلی ، کیڼ ۴ مړ ، او ډوټا لړۍ رامینځته کونکی دی.

والو په 2010s کې لږې لوبې خوشې کړې، او د هارډویر او مجازی واقعیت (VR) سره یې تجربه کړې. دوی په ۲۰۱۵ کې د سټیم ماشین سره د هارډویر بازار ته ننوتل ، د لوبو کمپیوټرونو یوه کرښه ، کوم چې په خراب ډول پلورل شوي ، او د HTC Vive او Valve Index VR هیډسیټونه یې خپاره کړل. دوی په ۲۰۲۰ کې د نیم ژوند لړۍ ته راستانه شول د نیم ژوند سره: الیکس، د دوی پرچم بردار VR لوبه. په ۲۰۲۱ کې، والو د سټیم ډیک پورټ ایبل لوبو کمپیوټر اعلان کړ.

والو یو فلیټ جوړښت کاروي، چیرته چې کارمندان پریکړه کوي چې په خپل ځان کار وکړي. دوی د لوبې ازموینې او تکرار له لارې لوبې رامینځته کوي ، د لوبې ډیزاین د یو ډول "تجربي اروا پوهنې" په توګه تشریح کوي. د والو ډیری عواید د ستیم څخه راځي، کوم چې په ۲۰۱۱ کې د ډاونلوډ شوي PC لوبو لپاره د بازار ۵۰ څخه تر ۷۰٪ پورې کنټرول درلود او په ۲۰۱۷ کې یې اټکل ۳.۴ ملیارد ډالر تولید کړل. په ۲۰۱۲ کې، والو شاوخوا ۲۵۰ کسان په کار ګمارلي او د راپور له مخې د ۳ ملیارد ډالرو څخه ډیر ارزښت درلود. دا په متحده ایالاتو کې د هر کارمند ترټولو ګټور شرکت دی.

## سرچینې


## بهرنۍ اړیکې

*
کروډز

**کروډز**  د ۲۰۱۳ امریکایی کمپیوټر انیمیشن ساہسک کامیډي فلم دی چې د ډریم ورکس انیمیشن لخوا تولید شوی او د 20th Century Fox لخوا توزیع شوی. دا فلم د کرک ډیمیکو او کریس سنډرز لخوا لیکل شوی او لارښود شوی و، او د نیکولاس کیج، ایما سټون، ریان رینالډز، کیترین کینر، کلارک ډیوک، او کلوریس لیچمن غږونه کوي.

## قصه
د عالي بهر سپړلو لپاره لیوالتیا او په لومړي سر کې وګورئ چې د دوی د ډبرین غار هاخوا څه دي ، د تاریخ دمخه ځوانې غار انجلۍ ، یپ ، د کروډز په لویه کورنۍ کې لومړۍ ده چې د ساہسک لپاره تږي ده. په هرصورت، کله چې د هغې ډیر محافظه کار مګر ښه معنی پلار، ګرګ، چې په دې باور دی چې د دوی له غار څخه هیڅ خوندي ځای نشته، د دوی کور د جلا کیدو لیدل کیږي، کروډز به بله چاره ونه لري پرته له دې چې د خپل ژوند لپاره په خطرناکو پیلیولوتیکي منظرو کې وګرځي. د دوی په ژوند کې لومړی ځل. په دې سختو شرایطو کې، یوازې د ګی په نوم یو ډاډمن غار ځوان ښکاري چې د راتلونکي نړیوال ناورین په اړه یو څه پوهیږي؛ مګر، ایا ګرګ او د کورنۍ پاتې غړي به په هغه باور وکړي؟ په نهایت کې ، ایا کروډز به کور ته د زنګ وهلو لپاره نوی ځای ومومي؟

## سرچینې


## بهرنۍ اړیکې

* 
* 
* 
* 
* 
* 
وېشنيزه:امریکایی فلمونه
وېشنيزه:انیمیشن فلمونه
جرایم په افغانستان کې

جرایم په افغانستان کې په بېلابېلو بڼو سره شته، چې لاندې موارد پکې شاملیږي: فساد، قراردادي قتلونه یا ترور، بم اېښودنه، انسان تښتوونه، د نشه يي توکو قاچاق، د پیسو مېنځل، په تور بازار کې سوداګري او عادي جرمونه لکه غلا او تیری. 

## د تریاکو کښت
په تیرو ۲۵ کلونو کې د افغانستان په سیاسي او اقتصادي اوضاع باندې د تریاکو کښت او د نشه يي توکو قاچاق د پام وړ اغېز درلود. له افغانستان څخه د شوروي ځواکونو له وتلو وروسته، په دې هېواد کې د تریاکو کښت زیاتوالی وموند. د مجاهدینو زیاترو قومندانانو به د تریاکو له کښت څخه مالیه ټولوله او ان د خپلو ځواکونو د مالي تمویل لپاره به یې د نشه يي توکو په ناقانونه سوداګرۍ کې برخه لرله. که څه هم طالبانو د نشه يي توکو کرل غندلي و، خو پیسو ته د دوی اړتیا هغوی دې ته وهڅول تر څو د نشه يي توکو کرل روا وګڼي او ورباندې مالیات ولګوي. په ۱۹۹۹ ز کال کې، افغانستان څه باندې ۴۵۸۱ متریک ټنه خام او تصفیه شوي تریاک تولید کړل، چې دا په دې هېواد کې یو زیات شمېر تولید شوي تریاک و. دا کار د دولتونو له خوا د نړیوالو فشارونو لامل وګرځېد چې په هغو کې د افغانستان د تریاکو پېرودونکي هېوادونه هم شامل و. د همدې فشارونو په غبرګون کې، طالبانو د تریاکو کښت د ۲۰۰۰ ز کال په وروستیو کې ممنوع اعلان کړ، خو سوداګرۍ ته یې اجازه ورکړه. د تریاکو د کښت له ممنوع کېدو څخه وروسته، د تریاکو کښت ۱۸۵ متریک ټن ته را ښکته شو. دا مقدار توليد شوي تریاک هم په هغو سیمو کې رامنځته شوي و چې د افغانستان د ژغورنې لپاره د ملي اسلامي متحدې جبهې تر کنټرول لاندې و. 

په ۲۰۰۱ ز کال کې د طالبانو له سقوط وروسته، د تریاکو کښت او قاچاق د پام وړ زیاتوالی وموند. سیمه ایزو ملیشه اې قومندانانو، جرمي سازمانونو او د افغانستان په حکومت کې په فساد کې ډوب چارواکو په ټول هېواد کې د نشه يي توکو قاچاق تر سره کاوه تر څو له هغو څخه خپل عاید تر لاسه کړي. د دولت ځینو مخالفو ډلو هم د نشه يي توکو له قاچاق څخه ګټه تر لاسه کوله. همدې عواملو ته په کتو سره، د نشه يي توکو قاچاق د همدې ملت سیاسي بې ثباتي زیاته کړه او د کمزوري کورني امنیت او د همدې هېواد د تنکۍ دیموکراسۍ او حکومتولۍ پر وړاندې یې ګواښونه رامنځته کړل. 

افغانستان د نړۍ د تریاکو ستر تولیدوونکی هېواد و او په ۲۰۰۱ ز کال کې یې د نړۍ ۸۷ سلنه تریاک تولیدول. په اروپا کې کاریدونکي له ۸۰ څخه تر ۹۰ سلنه پورې هیروین له هغو تریاکو څخه جوړیدل چې په افغانستان کې تولید شوي وو. د انټونیو ماریا کوسټا د خبرو له مخې، په افغانستان کې «نشه يي توکي اوس یو ښکاره او فعال خطر دی». د ملګرو ملتونو د نشه يي توکو او جرمونو سره د مبارزې د دفتر له خوا په ۲۰۰۷ ز کال کې د یوې تر سره شوې سروې له مخې، د نړۍ د افیونو د بازار ۹۳ سلنه تولیدات د افغانستان څخه راځي.

## ټولنیز شرایط
د زیات شمېر وګړو بېکارې او د لومړنیو خدماتو کمزورتیا د جرایمو اصلي عوامل ګڼل کېږي. د جرایمو په نورو بڼو کې غلا، انسان تښتوونه او تیری شاملیږي. په دې هېواد کې د ګڼو سیاسي او نورو مسایلو پر وړاندې ګڼ شمېر بغاوتونه تر سره شوي دي. 

## کابل
د طالبانو د سقوط له وخت راهیسې، د هېواد په پلازمېنه کې د جرمونو کچې د پام وړ زیاتوالی موندلی دی. د کابل په لویدیځو ناحیو کې تل د وسله والو غلاوو رپوټونه ورکړل شوي دي. د ۲۰۰۲ کال د مارچ له میاشتې بیا د ۲۰۰۳ کال تر جنوري میاشتې پورې د کابل په ښار کې ۴۸ د قتل، ۸۰ د غلاوو او ۱۲ د انسان تښتوونې قضیې ثبت شوي دي. 

## ترهګري
ترهګریز بریدونه، له هغې جملې ډله ییز بریدونه او ځانمرګي (استشهادي) بریدونه پر افغانستان باندې په ۲۰۰۱ کال کې د امریکا له برید وروسته تر سره شوي دي. دا ډول بریدونه د طالبانو او د داعش-خراسان ولایت د کسانو له خوا تر سره کېږي.

## سرچينې
افغانستان په ۱۹۱۹ ز کال کې

هغه پېښې چې په ۱۹۱۹ ز کال کې په افغانستان شوې، په لاندې ډول دي. 

## ځای ناستي

* پاچا ــ حبیب الله خان (د فبرورۍ تر ۲۰ مه)، نصرالله خان (د فبرورۍ له ۲۱مې تر ۲۸ مې)، امان الله خان ( د فبرورۍ له ۲۸ مې وروسته)   

## ۱۹۱۹ د فبرورۍ ۲۰مه
*امیر* حبیب الله خان چې تل بریټانیا ته وفادار دوست و، په لغمان کې د ښکار پرمهال ووژل شو. له دغې پېښې وروسته، د شاهي تخت ترلاسه کولو لپاره سیالۍ شروع شوې. له جلال اباد نه اعلامیه صادرېږي، چې نصرالله خان ځان سلطان بولي، خو په کابل کې واک د امان الله خان له خوا چې د وژل شوي *امیر* درېیم زوی دی، نیول شوی دی. د امان الله خان مور ، د حبیب الله خان ځواکمنه ښځه وه؛ خو د وژل شوي *امیر* مشر زوی چې عنایت الله خان دی، په ظاهره یې د نصر الله خان د ادعا ملاتړ کړی دی، خو امان الله خان ډېر ژر ښيي چې، حالت یې تر کنټرول لاندې دی او مدعي سیال یې لرې کوي. د دې لپاره چې د نصرالله خان(د وژل شوي شاه ورور) خواشیني د حبیب الله خان د ترور په اړه بې ځایه نه ده، له ګومان پرته نور څه هم شته. نوی *امیر* خپله پاجهي له دغه اعلام سره چې، د پلار په ترور کې شاملو کسانو ته به سزا ورکړي، په هېواد کې اصلاحات راولي، لکه: په هېواد کې چې په فجیع توګه دشته مجازي غلامي لغو کول او دا چې، له هندوستان سره به دوستي پالي، پيلوي. د اپریل په ۱۳مه نېټه، په کابل کې محکمه جوړېږي، چې په کې د وژل شوي *امیر* ترور څېړل کېږي. یو ډګروال د *امیر* په وژنې محکوم او اعدامېږي. د نوي امیر تره، چې نصرالله خان دی، هم په وژنه کې شریک بلل شوی او په حبس ابد محکومېږي. 

## ۱۹۱۹ ز د مې لومړۍ نېټه
شاه امان الله خان، هغه څه چې پيلوي، وروسته د افغان ـ انګلیس په درېیمې جګړې مشهوره کېږي. د هندوستان پولې ته ډېر افغان ځواکونه رسېږي او په پراخه کچه، د شمال لوېدیځو ولایتونو چورتالان پيلوي. څو ورځې وروسته او مخکې له دې چې افغان پوځ سخته ماتې وخوري، *امیر* د هندوستان له حکومت سره لنډمهالې خبرې پيلوي. جګړه دوام کوي او د بریټانوي ځواکونو مشري، په پوله کې د سرارتور بریت له خوا کېږي. د هندو ـ انګریز اړونده الوتکې، جلال اباد او کابل بمباردوي. له ډېرځنډ وروسته، په پایله کې د جولای په ۲۶ مه په راولپنډۍ کې یو کنفرانس پيل کېږي، چې په کې د هندوستان د دولت استازيتوب سرهملټون ګرانت او د *امیر* استازیتوب سردار علي احمد خان کوي. د سولې یو مقدماتي تړون (د راولپنډۍ تړون) د اګسټ په ۸ مه لاسلیک کېږي. د دغې هوکړې د موادو له مخې، هغه پاتې مرستې چې له وژل شوي *امیر* سره یې ژمنه شوې وه، ضبط کېږي. اوس له نوي *امیر* سره هېڅ راز مرسته نه کېږي. هغه امتیاز چې افغانستان ته له هندوستان نه د وسلو او مهماتو د واردولو په برخه کې ورکړل شوی وو،هم باطل کېږي. هغه پوله چې په خیبر کې ټاکل شوې ، باید هرومرو د هندوستان دولت له خوا په نښه او افغانان باید دغه نښې وپېژني. په همدې حال کې، د هندوستان دولت شپږ میاشتې وروسته، د افغانستان د نوي سیاسي دفترد منلو په برخه کې خپل رضایت څرګندوي. په دغو مواردو سربېره، یوه بل څه ته هم په تفاهم لیک کې ځای ورکړل شوی و، چې وروسته اعلامېږي او په انګلستان کې سختې نیوکې راپاروي. پخوا د افغانستان او د بریټانیا دولت ترمنځ یو هوکړه لیک و، چې له مخې یې، افغانستان باید له بریټانیا پرته، له بل هېڅ هېواد سره اړیکې نه لرلی. د نوي تړون له مخې، دغه شرط لرې شوی او په پایله کې د *امیر* حکومت بشپړه آزادي ترلاسه کړې، څو له هربهرني هېواد سره اړیکه ټینګه کړي. ډېرو د هوکړه لیک دغه مواد، د مصیبت راوړونکو موادو په توګه پېژندل او *امیر* د دغه کال په ترڅ کې د سیاسي ماموریت لپاره مسکو ته ولاړ.

## د ۱۹۱۹ ز کال د اپریل ۱۳مه
شاه امان الله خان، د افغانستان خپلواکي له بریټانیا اعلاموي. 

## سرچينې
حاجي مغاش اکا

**حاجي مغاش اکا** په شاوخوا ۱۹۵۰ کال کي په کندهار ښار کي زېږېدلی وو.  هغه يو افغان مجاهد او سياستوال وو. نوموړي د جهاد په شپو ورځو کې په کندهار کي د صبغت الله مجددي په مشرۍ د افغانستان د ملي نجات جبهې ګوند قومندان وو.
## دا هم وګورئ
## سرچینې
وېشنيزه:کندهاریان
کاک

**کاک** د پښتني دودیزه ډوډۍ یو لرغونی ډول دی چې پر غرګیو (ګړدی کاڼی) پخېږي. پخوا  کاکونه په ټولو پښتني سیمو کې دود وو خو اوس خلک کله کله دا پښتني دودیزه ډوډۍ د خوند لپاره پخه کړي.

## د کاک د پختن طریقه
لومړي اوړه لانده کړل شي بیا هغه لانده اوړه پر تاوده ګړدي کاڼي واچول شي او بیا هغه کاڼی  و بلو سکرو (انګار) ته نژدې اچول کېږي دا ډول کاک د تاو په وسیله پوخ شي.

## د کاک اړوند متلونه
د کاکونو اړوند متلونه څه په دا ډول دي   

۱.  چې درانه بارونه وړي خوراک یې ځوز دی چې اومه کاکونه خوري چاریاک یې ګوز دی  

۲. وایي بخت مې ویده دی کاک مې پښې وکړې ورک شو  

۳. برېښه برېښه کاک مې خړو اوبو یووړ.
کوډ جوړوونکې نجونې

**کوډ جوړوونکې نجونې (Code Girls) یا د دویمې نړیوالې جګړې کوډ جوړوونکې نجونې** له ۱۰۰۰۰ نه زیاتو ښځو نه جوړه ډله وه چې د دویمې نړیوالې جګړې پر مهال یې د کوډ لیکونکو (کوډ جوړوونکو) او کوډ ارزوونکو (کوډ ماتوونکو) په توګه د متحده ایالاتو پوځ ته خدمت کاوه.

## ګومارنه (استخدام)
په پرل هاربر باندې د جاپان له برید میاشتې وړاندې، د متحده ایالاتو سمندریزو ځواکونو د کوډ جوړوونکو او کوډ ماتوونکو په توګه د ښځینه محصلینو په ګومارنه پیل وکړ. له برید وروسته، د دویمې نړیوالې جګړې پر مهال له محوري ځواکونو سره د مبارزې په موخه د متفقینو ځواکونو سره د متحده ایالاتو په یوځای کېدو، د ګومارنو چارو زیاتوالی وموند.

د ګومارنې د بهیر په وخت کې، له ښځو پوښتل کېدل چې، ایا د هغوی د متقاطع کلیماتو جدول خوښېږي او یا هم د واده لپاره کوزده شوې دي که نه. هغه چې په ترتیب سره یې د «هو» او «نه» ځواب ورکاوه، د ګومارنې په بهیر کې مخکې تللې. نوماندانې محرمو جلساتو ته غوښتل کېدلې او هلته دوی ته دا موکه ورکول کېده چې، د کوډ ماتولو روزنیزه دوره تېره کړي او لوړه وکړي، چې د دغې موضوع محرمیت به ساتي. هغو چې روزنیزه دوره به یې بشپړه کړه، له پوهنتون نه له فراغت وروسته به واشنګټن ډي.سي ته غوښتل کېدلې، چې د ملکي کارکوونکو په توګه له سمندریزو ځواکونو سره یوځای شي.

پوځ په هم مهاله ډول د کوډ ماتوونکو ښځو په ګومارنه پیل وکړ. پوځي چارواکو د ښځینه کالجونو له استازو سره په می فلاور هوټل کې د مخکښه محصلینو د جذبولو په هیله وړاندې له دې چې په سمندریز ځواک کې کار وکړي، ناستې لرلې.

## کوډ ماتونه
لومړیو ګمارل شوو کسانو په واشنګټن ډي.سي کې د سمندریزو ځواکونو عمومي قوماندانۍ ته راپور وکړ، چې په چټکۍ سره یې شمېر زیات شوی دی. تر ۱۹۴۳ ز کال پورې سمندریزو ځواکونو خپلو عملیاتو ته د مونت ورنن ښځینه کالج د اصلي قوماندانۍ د ځای نه په استفادې سره د سمندریزو اړیکو د ضمیمې په توګه پراختیا ورکړه.

پوځ په چټکۍ سره په واشنګټن ډي. سي کې له خپل دفتر مخکې شو او دویم ځای یې په ارلینګتون هال ښځینه جونیر کالج کې زیات کړ. تر ۱۹۴۵ ز کال پورې، د پوځ د کوډ ماتونکې ډلې ۷۰ سلنه ښځې وې.

د هغوی د دندو په توګه، دغو ښځو په کوډ ماتوونکو ماشینونو کې په کارکولو سره، د دښمن د کوډونو ماتولو په تجزیه او تحلیل، د دښمن په عملیاتو کې د سرچینو د کتابتون په جوړولو، راډیويي سګنالونو د موندلو او امریکايي کوډونو د خوندیتوب په ارزونه لاس پورې کاوه.

له ۱۹۴۴ ز کال وروسته، په هره میاشت کې کوډ ماتوونکو د جاپان د سمندریزو ځواکونو د لېږد را لېږد د نږدې ۳۰۰۰۰ پیغامونو مخه ونیوله، چې د فلیپین یا ارام سمندرګي پر لور د جاپان د نږدې ټولو تدارکاتي بېړیو د ډوبېدو لامل وګرځېدل. د ډي ورځې (D-Day) نه وړاندې، هغوی ناسم رادیويي پیغامونه او اطلاعات شریک کول، څو په قصدي ډول المانیان د متفقینو د ځواکونو د راکوزېدو په ځای کې ګمراه کړي.

کله به چې په عمومي ډول له هغوی نه د دوی د کار په اړه پوښتنه کېدله، مېرمنو به تر ډېره دا ځواب ورکاوه چې «پنسلونه تراشي».

## سرچينې
افغانستان په ۱۹۲۴ ز کال کې

هغه پېښې چې په ۱۹۲۴ ز کال کې رامنځ ته شوې دي، په لاندې ډول دي:
## ځای ناستي
* پاچا ــ امان الله خان
## د ۱۹۲۴ ز کال د جنورۍ میاشت
له اوږد مهال ځنډ وروسته، په پایله کې د افغانستان دولت د بریتانوي چارواکو او د هغوی د ښځو له وژلو وروسته چې له پولې هاخوا یې افغانستان ته پناه را وړې وه، د یاغي ډلو د نیولو لپاره کوټلي ګامونه پورته کړل. هغه ډله چې« د کوهاټ ډلې» په نامه یادېده، د جنورۍ په ۱۳ مه ونیول شوه او کابل ته راوستل شوه. څو ورځې وروسته د «لنډي کوتل» له قاتلینونه یو یې ووژل شو او بل یې ټپي شو، خو ونه نیول شو. له هغه وروسته بندیان ترکستان ته تبعید شول. په عین حال کې د افغانستان حکومت په خپل پوځ کې د وزیرو قبایل چې د بریتانیا تر واکمنۍ لاندې یې ژوند کاوه، له ګومارلو ډډه وکړه او له دغه کار سره یې خپله لږ دوستانه روحیه، چې څه موده وړاندې یې لرله، څرګنده کړه.  

## د ۱۹۲۴ ز کال د اپریل په وروستیو کې
د تېرو کلونو په څېر، امیر اړ و چې د خلکو د ناخوښۍ له امله چې ده غوښتل اصلاحات رامنځ ته کړي، له یوه جدي پاڅون سره چې د خوست پاڅون په نوم مشهور دی، مخامخ شو. د دغه پاڅون مرکز د خوست ولسوالي وه او مشري یې د منګلو قبیلې کوله.  پاڅونوالو متون وګواښه او امیر د هغه ځای د ارامولو لپاره ځواکونه ور ولېږل. د ښار په څنډوکې کوچنۍ نښته وشوه، خو د پام وړ پایله یې نه لرله. پاڅون ډېر پیاوړی شو او په جولای میاشت کې یې د عبدالکریم په نوم شخص د امیر په توګه غوره کړ او ادعا یې وکړه، چې د امیر شیر علي خان لمسی دی، خو د هندوستان حکومت ادعا وکړه چې نوموړی د امیر یعقوب خان نا مشروع زوی دی او په هند کې پيدا شوی دی، یعقوب خان په افغاني ټولنه کې د بدنامۍ له امله، د نوموړي له منلو ډډه وکړه. 

په اګست میاشت کې امیر له بریټانیا نه دوې الوتکې واخیستې، څو د پاڅون د ځپلو لپاره یې وکاروي. د نوموړي ملکې هم ،هرهغه چا ته به چې لېواله و، د نوموړي تر بیرغ لاندې وجنګېږي، لویې ډالۍ ورکولې چې دغه کار د سرتېرو لېوالتیا راوپاروله. په دې سره د هغو پاڅونوالو پرضد چې څو نورې قبیلې هم ورسره یو ځای شوې وې، د څه وخت لپاره مقاومت دوام وکړ. په اکتوبر میاشت کې د پاڅون والو روحیه کمزورې شوه او په لوګر کې یې سخته ماتې وخوړه، چې له دې سره تر نومبر میاشتې پورې په خوست کې پاڅون په بشپړډول ځپل شوی و. په دې سربېره حکومت په خوست کې خپل پیاوړی ځواک ساتلی ؤ.

د کال په لومړیو کې، په کابل کې د روسیې استازو د بریتانیا ضد احساساتو د  راپارولو لپاره، بریتانیا د پاڅون په راپارولو تورنوله، خو له دې سره بیا هم، د افغانستان او بریتانیا ترمنځ اړیکو کې د پام وړ ښه والی راغی. 

## زوکړې

* د مارچ ۱۰ ــ لودویګ ډبلیو. آدامیک، په افغانستان کې زېږېدلی اطریشي تاریخ لیکونکی (مړینه. ۲۰۱۹ ز)

## سرچينې
خالد الجراح الصباح

خالد الجراح الصباح (په عربی: الشیخ خالد الجراح الصباح، په ۱۹۵۳ز کال کې زېږېدلی) یو کویټي سپهسالار دی، چې تر انتصاب وروسته د متقاعد جنرال شیخ احمد الخالد الحمد الصباح پر ځای د وزیر په توګه وټاکل شو او په اردو کې يې له خدمت کولو نه استعفا وکړه. نوموړی د ۲۰۱۳ ز کال د اګست له څلورمې نه د ۲۰۱۷ ز د د سمبر تر ۱۱ مې پورې د لومړي وزیر مرستیال او د دفاع وزیر او د  ۲۰۱۷ز د د سمبر له ۱۱مې نه د ۲۰۱۹ ز د نومبر تر ۱۸ مې پورې د لومړ ي وزیر مرستیال او د کورنیو چارو وزیر و. هغه د کویټ د واکمنې کورنۍ الصباح یو غړی دی. د ۲۰۲۱ ز کال په مارچ میاشت کې د کویټ وزارتي محکمې د فساد په تور د هغه د نیولو او زنداني کولو امر وکړ. 

## کسب
صباح د ۲۰۱۲ ز کال د مارچ په څلورمه د کویټ د نظامي ځواک د لوی درستیز په توګه وټاکل شو. هغه د سپهسالارۍ د نظامي رتبې لرونکی و چې د کویټ له وسله وال پوځ نه تقاعد شو. هغه د ۲۰۱۳ز کال د اګست په څلورمه د لومړي وزیر د مرستیال په توګه منصوب شو. هغه په دواړو پوستونو کې د احمد الخالد الصباح ځای‌ناستی و او په ۲۰۱۷ ز کال کې يې د کورنیو چارو د وزیر دنده پر غاړه واخیسته. 

په ۲۰۱۹  ز کال کې د کویټ لوی څارنوال ته د کویټ د دفاع وزیر شیخ ناصر صباح الاحد الصباح تر شکایت وروسته، د ۲۴۰ میلیونه کویټي دینارو (۷۹۴.۵ میلیون ډالر) د اختلاس په تور هغه مهال چې خالد د د فاع وزیر و، له دندې نه ګوښه شو. 

## مناقشه

### د عامه بودیجې د اختلاس تورونه
د ۲۰۱۹ ز کال په نومبر کې د کویټ د دفاع وزیر شیخ ناصر الصباح د کویټ لوی څارنوال ته د کویټ د عامه بودیجې چې(د لندن په نظامي دفتر کې ساتل کېده) د اختلاس د ادعا په اړه شکایت وړاندې کړ، خالد الجراح او ناصر الصباح دواړه په ترتیب سره له خپلو دندو نه د کورنیو چارو د وزیر او د دفاع وزیر له پوستونو نه ګوښه شول. لوی څارنوال په خپل وار سره دا راپور د څېړنې لپاره وزارتي محکمې ته راجع کړ او محکمې د یوه فرمان په صادرولو سره د دې قضیې په اړه د کويټي رسنیو د راپور مخنیوی وکړ. 

### د امریکا د عدلیې وزارت د شتمنیو ضبطول
د ۲۰۲۰ ز کال په جولای کې د متحده ایالاتو د عدلیې وزارت وکیلانو د شتمنیو د ضبط په قضیه کې ادعا وکړه ، چې خالد الجراح او دوو نورو کسانو په لندن کې د کویټ د نظامي دفتر اړوند غیر قانوني حسابونه پرانیستي دي. د دوی د ادعا پر بنسټ وروسته يې دا غیر قانوني حسابونه د کویټ د عمومي پانګې له لسګونه میلیونو ډالرو، پونډو او یورو سره تمویل کړي او د خپلو موخو لپاره یې کارولي دي. د متحده ایالاتو د څارنوالانو په وینا: خالد الجراح د کویټ له اختلاس شویې پانګې نه  ۱۰۴ میلیونه ډالر د ۲۰۱۲ - ۲۰۱۵ ز کلونو ترمنځ د کلیفورینیا بانکونو ته لېږلې چې، د دې لېږد ځینې برخې په دروغي ‌ډول د کویټ د نظامي موخو په توګه یادې شوې دي. متحده ایالتونه ادعا کوي چې، دا پیسې د بورلي هېلز غره او د ۶ میلیونه ډالرو په ارزښت د پېنټ هوز او په بورلي هېلز کې  د ۱۳ میلیونه ډالرو په ارزښت د نور ملیکت د اخیستلو لپاره لګول شوې دي، چې متحده ایالات یې د ضبط په هڅه کې هم دي. دې ادعا سمیرالمحلاوي (هغه کس چې خالد یې نوال ته وروپېژانده) د تقلب په تور، تورن کړی دی.  

### نیول او توقیف کول
د ۲۰۲۱ ز کال په مارچ کې د کویټ وزارتي محکمې د خالدالجراح د توقیف امر صادر کړ، چې وروسته ونیول شو او زنداني شو. 

## سرچینې