مېتا پلټفارمز

**مېتا پلټفارمز شرکت** (Meta Platforms) چې د **مېتا** (Meta)تر نوم لاندې کار کوي او پخوا د فېسبوک شرکت په نوم پېژندل کېده، یوه څو-ملیتي یا څو-هېوادیزه ټکنالوژيکي ډله ده چې د کلفورنيا په مېنلو پارک کې مېشته ده. دغه شرکت د نورو فرعي شرکتونو ترڅنګ د فېسبوک، انسټاګرام او واټساپ اصلي یا مور سازمان دی. مېتا د نړۍ له خورا ارزښتناکو شرکتونو څخه دی او د امازون، ګوګل، اپل او مایکروسافټ تر څنګ د متحده ايالاتو د معلوماتي ټکنالوژۍ یو له سترو ټکنالوژیکي شرکتونو څخه شمېرل کېږي. دا شرکت د بازار موندونکو لپاره د اعلانونو ځای پر ځای کولو له پلور څخه د خپلو عایداتو لویه برخه لاسته راوړي.

مېتا شرکت د فېسبوک، مېسېنجر، فېسبوک واچ، او فېسبوک پورټل په شمول نور محصولات او خدمتونه هم وړاندې کوي. دغه شرکت همدا راز اکولس (Oculus)، ګېفې (Giphy)، او مپېلري (Mapillary) هم اخيستي او په جيو پلټفارمز (Jio Platforms) کې هم ۹.۹۹ سلنه ونډه لري.

د ۲۰۱۲م کال په اکتوبر کې رسنیو راپور ورکړ چې د فېسبوک اصلي یا مور شرکت پلان لري چې خپل نوم بدل کړي ترڅو "پر میټاورس (metaverse) جوړولو خپل تمرکز منعکس کړي." د همدې میاشتې په وروستیو کې د اکتوبر په ۲۸مه يې نوم مېتا ته واوښت. "میتا" (meta) کلمه د یوناني ژبې ریښه لري او معنا یې "هاخوا" ده چې د راتلونکي انګېزه له ځان سره لري.

## تاریخچه
فېسبوک د ۲۰۱۲م کال د جنوري په لومړۍ نېټه د لومړني عامه وړاندیز یا عرضې (IPO) لپاره نوملیکنه وکړه. په لومړنۍ اعلانپاڼه کې ویل شوي وو چې دغه شرکت د ۵ میلیارده ډالرو د راټولولو هڅه کړې، ۸۴۵ مېلیونه میاشتني فعال کاروونکي او یوه داسې وېبپاڼه لري، چې هره ورځ ۲.۷ میلیارده لایکونه او تبصرې ترلاسه کوي. له دغې IPO وروسته به زوکربرګ په فېسبوک کې د ۲۲ سلنه ملکیت او ۵۷ سلنه رایې ورکولو ونډه ولري.

بیمه کوونکو (underwriters) د هرې ونډې ارزښت ۳۸ ډالر وښود او د شرکت ارزښت يې ۱۰۴ میلیارد ډالره وښود چې د یوه نوي عامه شرکت لپاره تر هغه وخته ترټولو لوی ارزښت ګڼل کېده. د مې پر ۱۶مه، له دغې IPO څخه یوه ورځ وړاندې، فېسبوک اعلان وکړ چې د لوړې غوښتنې له کبله به د لومړي پلان په پرتله ۲۵ سلنه زیاتې ونډې وپلوري. دغېIPO  ۱۶ میلیارده ډالر ورته راټول کړل او په دې توګه یې د متحده ایالاتو په تاریخ کې درېیم ځای خپل کړ (له AT&A Wireless شرکت څخه یو څه مخکې او یوازې له جنرال موټرز او ویزا څخه شاته و). د دغو ونډو بیې د متحده ایالاتو له یو څو شرکتونو پرته دغه شرکت د ټولو په پرتله د لوړې بازار پانګونې شرکت په توګه ثبت کړ او له سترو شرکتونو لکه امازون، مکډونالډز، ډیزني، او کرفټ فوډز څخه مخکې شو او د زوکربرګ شتمني يې ۱۹ ميليارده ډالرو ته ورسوله. نيویارک ټایمز وویل چې دغه وړاندیز یا عرضه د اعلاناتو په راجلبولو کې د فېسبوک د ستونزو په اړه پوښتنې لرې کړې ترڅو دغه شرکت په "لازمي ونډو" لرونکي (Must-own-stock) بدل کړي. د جې پي مورګن چېس شرکت (JPMorgan Chase) اړوند جېمي لي  (Jimmy Lee)دا شرکت د "راتلونکې لویې مرغوبې ونډې" (the next great blue-chip) په توګه یاد کړ.  له بلې خوا د ټېک کرنچ (TechCrunch) لیکوالانو شک څرګند کړ او ویې ویل: "دا د عملي اړخ له پلوه څو برابره لوی دی، او فېسبوک ښایي دغه ستر ارزښت د توجیه کولو لپاره د عوایدو نوي ستر جریانونه اضافه کړي".

## جوړښت

### مدېریت
د مېتا د ادارې کلیدي کسان په لاندې ډول دي: 

* مارک زوکربرګ، مشر او اجرایوي رئیس
* شېریل سنډبرګ، عملیاتي مدیره
* مایک شروفر، د تکنالوژۍ مدیر
* ډیویډ وینر، مالي آمر
* کریس کاکس، محصولاتو آمر

د ۲۰۲۰ کال تر ډسمبر پورې، مېتا ۵۸۶۰۴ کارمندان لرل، چې د هر کال په پرتله د ۳۰.۴ سلنه زیاتوالي ښودنه کوي.

### مدیره پلاوی
د ۲۰۱۲ کال تر اکتوبر پورې، د مېتا په مدیره هیئت کې لاندې مدیران شامل وو:

* مارک زوکربرګ (مشر، بنسټګر او اجراییه رئیس)
* شیریل سنډبرګ (اجرایوي او عملیاتي مدیره)
* پېګي الفورډ (غیر اجرایوي رئيس، اجرایوي مرستیال، د نړیوال پلور مسؤول، PayPal)
* مارک اندریسسن (غیر اجرایوي رئیس، شریک بنسټګر او عمومي شریک، اندریسسن هورویټزAnderssen Horowitz )
* ډریو هوسټن (غیر اجرایوي رئيس، د ډراپ باکس Dropbox رئيس او جرائیه مشر)
* نانسي کلیفر (غیر اجرایوي رئیسه، ستره شریکه، مک کینسي انډ کمپنيز McKinsey and Companies)
* رابرټ ایم کیمیټ (غیر اجرایوي رئيس، لوړ پوړی نړیوال مشاور، ولېلمر هېل WilmerHale)
* پیټر تایل Peter Thiel (غیر اجرایوي رئيس، شریک بنسټګر او پخوانی اجرایوي رئیس، د پې پال PayPal بنسټګر او رئيس، کلیریم کیپیټل Clarium Capital)
* ټریسي ټریوس (غیر اجرایوي رئيسه، اجرایوي مرستیاله، مالي آمره، د اسټې لاډر شرکتونه Estee Lauder Campanies)

## عواید
فېسبوک د عوايدو له پلوه د متحده ایالاتو د سترو شرکتونو د ۲۰۲۰ کال په فارچون ۵۰۰ (Fortune 500) نوملړ کې ۳۴ ځای او شاوخوا ۸۶ میلیارده ډالره عايد یې درلود، چې ډېره برخه یې د اعلاناتو له درکه وه.  د ۲۰۱۷ د معلوماتو یوه تحلیل روښانه کړې چې دغه شرکت له اعلاناتو څخه د هر کاروونکي په سر ۲۰.۲۱ ډالره ترلاسه کړي. 

### د اعلان ورکوونکو شمېر
د ۲۰۱۵ کال په فبروري کې فېسبوک اعلان وکړ چې دوه مېليونه فعال اعلان ورکوونکي لري او ډېره ګټه یې له کوچنیو سوداګريو یا کاروبارونو څخه راځي. هر فعال اعلان ورکوونکی هغه څوک و چې په تېرو ۲۸ ورځو کې یې د فېسبوک پر پلټفارم (platform) اعلان خپور کړی و. د ۲۰۱۶ کال په مارچ کې فېسبوک اعلان وکړ چې ۳ مېلیونه فعال اعلان ورکوونکي لري او ۷۰ سلنه يې له متحده ایالاتو بهر دي. د اعلانونو نرخونه د اعلان-ځایونو د لیلامولو پر بنسټ د یوه بدلېدونکي نرخ ماډل له مخې او پخپله له اعلان سره د احتمالي ښکېلتیا د کچې له مخې ټاکل کېږي. د نورو آنلاین اعلاناتو د جوړښتونو لکه ګوګل او ټویټر په څېر، د اعلانونو هدف ګرځول د دودیزو رسنیو په پرتله د ډیجیټل اعلانونو یوه له مهمو وړتیاوو څخه ده. په مېتا کې بازارموندنه د دوو مېتودونو له لارې د کتلو د عادتونو پر بنسټ کېږي، چې خوښل او شريکول او د لیدونکو د موادو اخیستل پکې راځي چې یو یې هدف ګرځول شوي لیدونکي دي او بل هم  "سره ورته" لیدونکي دي.

## تاسیسات

### دفترونه
له متحده ایالاتو او کاناډا بهر کارونکي د مېتا د آیرلنډ له فرعي شرکت​​، فېسبوک آیرلنډ لمتد شرکت، سره تړون کوي او دغه کار مېتا شرکت په اروپا، اسیا، اسټرالیا، افریقا او سویلي امریکا کې د ټولو کاروونکو لپاره د متحده ایالاتو له مالیاتو بچ کړی دی. مېتا له ډبل آیرش ترتیباتو یا دوه‌ګوني آیرلنډي قرارداد (Double Irish arrangement) څخه کار اخلي چې له مخې یې دا شرکت پر ټولو نړیوالو عایداتو باندې ۲-۳ سلنه کارپوریشن مالیه ورکوي. په ۲۰۱۰ کال کې، فېسبوک خپل څلورم دفتر د هند په حیدراباد کې پرانست، چې د آنلاین اعلاناتو او پراختیا اړوند ملاتړي ټیمونه لري او کاروونکو او اعلان ورکونکو ته ملاتړ چمتو کوي. په هند کې، مېتا د فېسبوک انډیا آنلاین سرویسز پرایویټ لمیټډ (Facebook India Online Services Pvt Ltd) تر نوم لاندې راجستر دی. دا شرکت همدا راز په چټاګنګ (Chittagong)، ډوبلین (Dublin)، کالیفورنیا (California)، ایرلینډ (Ireland)، آسټین (Austin)، او ټیکساس (Texas) کې هم د ملاتړ دفترونه لري.

فېسبوک د لندن مرکزي دفتر هم په ۲۰۱۷ کال کې د مرکزي لندن په فیتزرویا کې پرانیست. فېسبوک په ۲۰۱۸ کال کې د کیمبرج په میساچوسټس کې یو دفتر پرانیست. دا دفترونه په پیل کې د "د اتصال لابراتوار" (Connectivity Lab) ځایونه وو، چې هغو کسانو ته یې د انټرنټ پر لاسرسي چمتو کولو تمرکز درلود چې انټرنیټ ته لاسرسی نه لري.

### د معلوماتو مرکزونه
تر ۲۰۱۹ کال پورې فېسبوک د معلوماتو ۱۶ مرکزونه فعال کړل او دا ژمنه یې کړې چې د ۱۰۰ سلنه نوې کیدونکې انرژۍ پېرودونه به کوي او تر ۲۰۲۰ کال پورې به د شینکوړک ګازونو کچه ۷۵ سلنه راکمه کړي. د معلوماتو د مرکز په ټیکنالوژیو کې فیبریک اګریګېټر (Fabric Aggregator) هم راځي، چې یو خپور شوی شبکه‌اي سیستم دی او لویې سیمې او د تګ راتګ بېلابېل ماډلونه (Varied traffic patterns) ځای پر ځای کوي.

## سرچينې او ياداښتونه