open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
پيېرې لويېس ناپولېيون کيوانارې

کيڼ|250px|بټنوک|پيېرې لويېس ناپولېيون کيوانارې
کيڼ|250px|بټنوک|پيېرې لويېس ناپولېيون کيوانارې
[کيڼ|250px|بټنوک|پيېرې لويېس ناپولېيون کيوانارې د [امير محمد يعقوب خان|محمد يعقوب خان سره]]
**پيېرې لويس ناپوليون کېوناري** (۱۸۴۱ـ ۱۸۷۹) يو برتانوی پوځي سر بولندوی و . دی د کونټ لويس اډولف کېوناري ځوی و . په خټه د اټاليا د زړې کورنۍ چې پارما نومې سيمې پورې تړاؤ لري د بوناپارټ کورنۍ سره نژدې اړيکې درلودې او ده د هغه په اداره کې خدمت ترسره کړی و. کېوناري په کال ۱۸۳۷م زېږدي کې د يوې آيرلنډۍ ښځې سره واده کړی ، چې نوم ېې کېرولاین ليونزـ مونټگامېري ـ کېوناري و . هغه د جولای په ۴مه کال ۱۸۴۱م زېږدي کې د سټيني نومي سيمې کې په فرانسې کې زېږېدلې وه.

برسېره پر دې چې هغه د نورو برتانويانو پشان بې پرېتوب اختيار کړی و ، خو بیا هم د برتانوي ـ هند ختيځې کمپنۍ ته د يو پوځي په توگه ورغی . وروسته د اډيسکومب پوځي اکاډميۍ څخه د فارغېدو هغه د اودهـ سیمې د ۱۸۵۸ او ۱۸۵۹م زېږدي کلونو د بلواگرو پر وړاندې پوځي دنده ترسره کووله. په کال۱۸۶۱م زېږدي کې کېوناري د پنجاب په سيمه کې د مرستيال کمېشنر په توگه وگمارل شو.او په کال ۱۸۷۷م زېږدي کې مرستيال کمېشنر د پېښور سیمې کې مقرر شو چې برسېره پر خپلې پوځي دندې ېې د پښتنو په ژبې ، دود او قبايلو باندې هم مالومات راټولول.

د سپټمبر ۱۸۷۸زېږدي کې دی د برتانوي پلان له مخې د افغانستان په ماموريت وگمارل شو چې په دې لړ کې د افغانانو لخوا ېې په خيبر دره باندې د تگ راتگ بډوالی وښودل شو. د مې مياشت په ۱۸۷۹م زېږدي کې انگرېزي ـ هندي پوځ افغانستان باندې يرغل وکړ او پدې وخت کې د افغانستان پاچا امير شېر علي خان په يوازې حالت کې مړ شوی و او د هغه ځوی امیر محمد يعقوب خان ېې ځای ناستی و . 
## امير يعقوب خان او د گندمک تړونليک
د هند وايسرا په کابل کې د يعقوب خان د حکومت له پيل کېدلو سره سم هغه ته وليکل، چې باید د برتانيې يو دايمي هيات په کابل کې ومني. يعقوب خان دا خبره له هغو کسانو سره، چې د امير شېر علي خان سره د مزار شريف په سفر کې ملگري و، مطرح کړه او هغوی ټولو ورته ووېل، چې په برتانيه اعتماد ونه کړي او د روسيې سره دوستي وکړي. البته يعقوب خان د هغوی مشوره ونه منله او د انگرېزانو دا وړانديز ېې ومانه چې وېل ېې، د هغوی له قواؤ سره دې گندمک  په سیمه کې وگوري مخکې له هغه چې يعقوب خان گندمک ته ولاړشي ، هغوقبايلو ته ېې چې د انگرېزانو سره په جگړه لگيا وه، يوه اعلاميه خپره کړه. هغوی ته ېې ولیکل چې د کافرانو څخه ونه وېرېږﺉ او دې به د هغوی پر ضد د غازيانو يوه لويه قوه تنظيم کړي. البته دغه اعلاميه د انگرېزانو لاسته ورغله، خو د انگرېزانو له خوا ټاکل شوي استازي لويس کېوناري په هغې کې ری ونه واهه او د يعقوب خان سره ېې د گندمک تړونلیک لاسلیک کړ. د انگرېزانو له قوله چې د تړونلیک په هکله داسې وايي، ددې تړونلیک له مخې افغانانو د انگرېزانو استازي ته په کابل کې د اوسېدو اجازه ورکړه .کېوناري تر هرچا ښه پوهېده، چې افغانستان ته تلل او په کابل کې وظيفه اشغالول څومره د خطره ډک کار دی، مگر هغه خپل ځان او ملگري دې خطر ته ورکړل او د افغانستان د امير په دربار کې ېې د برتانيې استازيتوب ومانه.

## سرچينې
‎
د گندمک تړون

کيڼ|250px|بټنوک|پيېرې لويېس ناپولېيون کيوانارې د محمد يعقوب خان سره د گندمک د تړون پر مهال، د ۱۸۷۹ ز. کال د مۍ مياشت
**د ګندمک تړون** د افغان انګلیس سره په دویمه جګړه کې د امیر شیر علی خان د ماتې وروسته چې نوموړی بیا د افغانستان شمال ته وتښتید، په ۱۸۷۸ز کال په مې میاشت کې د نوموړی د زوی امير محمد يعقوب خان او لوی بریتانیا ترمتځ امضا شو.
د گندمک په پرېکړه تړون کې د څلورو مهمو پرېکړو يادونه شوې:           
# د افغانستان حکومت به د برتانيې د سلاح او مشورې څخه پرته د هېڅ خارجي هېواد سره اړيکه نه ټينگوي . 
# په کابل او د اړتيا په وخت کې به د افغانستان په نورو سيمو کې د برتانيې دايمي استازی منل کېږي .
# برتانيه به د خيبر د درې او د کرم ، پښين او سيوي کنټرول اخلي .
# امير ته به له کاله شپېته زره پونډه ورکوي .
د افغانستان د فوټبال فدراسيون

د افغانستان د فوټبال فدراسیون په افغانستان کې د فوټبال اداره کوونکې اداره ده. دا سازمان په ۱۹۲۲ کال کې تاسیس شو او اوس د آسیا د فوټبال کنفدراسیون غړی دی.  د افغانستان د فوټبال فدراسیون یوه د پام وړ لاسته راوړنه په ۲۰۱۳ کال کې د سویلي آسیا اتلولي ګټل دي. همدارنګه، د ۲۰۱۴ کال په جنوري کې، د افغانستان فوټبال فدراسیون د فیفا د عادلانه لوبې جایزه وګټله، او د فدراسیون هغه وخت مشر د فیفا په سرمشریزه کې په عصري فارسي ژبه وینا وکړه. د افغانستان د فوټبال فدراسیون په ۱۹۳۳ کال کې تاسیس شو او په ۱۹۴۸ کال کې د فیفا غړی شو.  

## د مدیره پلاوي

## غړیتوب

وېشنيزه:فوټبال په افغانستان کې
فيفا

**فیفا** یا *د فوټبال نړیواله اتحادیه* چې د فرانسوي ژبې د *Federation Internationale de Football Association* جملې لنډونی دی. 

په نړیواله کچه باندې په فوټبال پورې تړلې د اړوندو چارو د اداره کولو یو نړیوال سازمان دی  چې مرکز یی د سویس د هیواد د زوریخ په ښار کې موقعت لري. فیفا د فوټبال په اکثرو تورنمنټونو باندې د نظارت او سازمان ورکونې حق لري په تیره بیا د فوټبال په نړیوال جام باندې چې له کال ۱۹۳۰ څخه راپدیخوا ترسره کیږي. او فیفا لاتر اوسه پورې ۲۰۸ غړی لري.

## سرچينې
‎
لمسنالۍ

**لمسنالۍ** (*انگریزي*: **Touchpad** یا **Trackpad**) یو نغوتونې وزله مخکښه لمسیدونکی حسگر دی. چې کولای شي په یوې ځانگړې سطح باندې اړوند د کارونکي د گوتو خوځښت د هماغه ځای پر پرده باندې وژباړي.

وېشنيزه:نغوتونې وزله
وېشنيزه:د سولگر ننوتې وزلې
ارگو ولسوالۍ

**د ارگو ولسوالۍ** د افغانستان د بدخشان ولایت یوه ولسوالۍ ده.

چې دغه ولسوالۍ په کال ۲۰۰۵ کې د فیض آباد ولسوالۍ له یوې برخې څخه جوړه شوې وه او همدارنگه دا ولسوالۍ د ۴۵۰۰۰ زرو کسانو اوسیدونکو لپاره کور دی.

## سرچینې
ارغنجخواه ولسوالۍ

ارغنجخواه د افغانستان د بدخشان په ولایت کې یوه  پرته ولسوالۍ ده.

دغه ولسوالۍ په کال ۲۰۰۵ کې د یفتال سفله د ولسوالۍ په یوه څنډې کې جوړه شوې وه. چې په خپل ځآن کې د فیص  آباد له ولسوالۍ څخه شکل اخیستی. چې د دې ولسوالۍ د وکړو شمیر د ۱۲۰۰۰ وکړو په شاوخوا کې اټکل شوي.

## سرچینې

وېشنيزه:نیمگړی لیکنۍ
تاله او برفک ولسوالۍ

**د تاله او برفک ولسوالۍ** د بغلان ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۱۳،۰۷۳ وگړو ته رسېږي.

## سرچينې

وېشنيزه:د بغلان ولسوالۍ
خواجه هجران ولسوالۍ

**خواجه هجران ولسوالۍ** د بغلان ولايت یوه ولسوالۍ ده چې .

## سرچينې

وېشنيزه:د بغلان ولسوالۍ
راټکو مېلادېچ

بټنوک|239px|راټکو مېلادېچ

**راټکو مېلادېچ** (سربي: *Ратко Младић*) د مارچ مياشتې په ۱۲ مه، ۱۹۴۲ يا ۱۹۴۳ ز کال کې، زېرېدلی ده. 

جنرال مېلادېچ د ډله ييزې وژنې او بشريت ضد جنايتونو له تورونو سره مخامخ دی. پر مېلادېچ د شاوخوا ۷۵۰۰ بوسنیايي مسلمانانو چې ماشومان او ښځې هم په کې دي، د وژلو تور دی، چې نوموړي په ۱۹۹۵ کال وژلي او همدارنگه د ۱۹۹۲ او ۱۹۹۵ کلونو ترمنځ د بوسنیا د جگړې پر مهال د جنگي جرمونو تورن بلل شوی.

مېلادېچ د ۲۰۱۱ ز کال مې مياشتې په ۲۶ مه ورځ د سربیا پلازمېنې بلگراد په شمالي لازاریفو کې له ۱۷ کلن تبعید وروسته ونیول شو.

## سرچينې
ده صالح ولسوالۍ

**ده صالح ولسوالۍ** د بغلان ولايت یوه ولسوالۍ ده. د 2003 کال داټکل له مخی یاده ولسوالۍ 098’23 وګړې لرې.

## سرچينې

وېشنيزه:د بغلان ولسوالۍ
فرنگ او غارو ولسوالۍ

**د فرنگ او غارو ولسوالۍ** د بغلان ولايت یوه ولسوالۍ ده یادی ولسوالۍ
په 2003کال کې 552’15 وګړې لرل.

## سرچينې

وېشنيزه:د بغلان ولسوالۍ
گذرگاه نور ولسوالۍ

**گذرگاه نور ولسوالۍ** د بغلان ولايت یوه ولسوالۍ ده پخوانی نوم یې (غارو) او په 1381 کال کې ولسوالۍ ونومول شوه. په 2003 کال کې ددی ولسوالۍ نفوس 568’9 تنه  وو.

## سرچينې

وېشنيزه:د بغلان ولسوالۍ
درونکښ

250px|بټنوک|يو ټاور کرېن کوم چې اوچتو اوچتو ودانو ته څيزونه پورته کوي
**درونکښ** (په انگرېزي: Crane) چې په عربي جرثقيل نومېږي د ودانولو يوه تخنيکي وسيله ده چې درانده بارونه او پېټي او يا هم د ودانولو توکي له يوه ځای څخه بل ځای ته لېږدوي او يا هم له زمکې څخه پورته د ودانيو په دنگو برخو ته لېږدوي. درونکښ په عامه توگه د انسان په نسبت ډېر زيات وزن اوچتولو صلاحيت لري ځکه ددې استعمال په ټولو تعميراتي کارونو کې کيږي۔ درونکښ په لومړي ځل يونانيانو جوړ کړی وو هغه وخت به دونکښ د لرگي څخه جوړولی کېدلو ، چې کله به يي په درونکښ وزن اوچتاو نو يو ځناور لکه اسپه يا خر به يي په پړي د درونکښ سره وتړولو او د هغه د زور په ذريعه به يي پرې وزن اوچت کړو۔

وروستو ورو ورو درونکښ کې پرمختگ وشو او د اوسپنې او نورو داسې کلکو څيزونو څخه جوړ شو۔ درونکښ کې ډېر قسمونه وي لکه ټاور کرېن،ميني کرين او داسې نور ډېر۔د هر قسم درونکښ يو ځانله کار وي لکه مثال په توگه د ټاور کرېن کار دا دی چې لوی لوی ودانو سر ته څيزونه پورته کړي،د ميني کرين کار دا دی چې وړو دوکانونو ته څيزونه پورته کړي۔

## نور ولولئ
* منجنيق
دينپوهنه

**دينپوهنه** په عربۍ کې *الإلهيات* *([[انگرېزي ژبه|په انگرېزي]]: Theology)* په یوناني کې (θεος, theos, "یعنی الله یا اله", + λογια, logia, "كلمه," "قول") هغه منطقي او سيستماتيکه زده کړه ده چې د اله ، روحانیت او د دين اغېزو او رښتينولۍ په اړه څېړنې په کې ترسره کېږي. دینپوهان هڅه کوي چې په منطقي ډول سره اله یا الله د شتون مسئله د بحث او مباحثې له لیارې حل کړي. 

د پوهې د دغه ډگر زده کړې د ځانگړو ديني مرکزونو تر څنگ په پوهنتونونو او ديني مدرسو کې هم ترسره کېږي.

وېشنيزه:پوهنه
تگاب ولسوالۍ (بدخشان)

**د تگاب ولسوالۍ** د افغانستان د بدخشان ولایت د ۲۹ ولسوالیو له ډلې څخه یوه ولسوالۍ ده. چې دغه ولسوالۍ په کال ۲۰۰۵ کې د فیض آباد د ولسوالۍ له یوې برخې څخه منځ ته راغله. او د دې ولسوالۍ د اوسیدونکو شمیر ۲۲۰۰۰ وکړو په شاوخوا کې اټکل شوي.
ميل می ۸

**ميل می ۸** (په روسی:**Ми-8**) یوه روسی وړونکي هلیکوپتر دی. دغه هلیکوپتر د نړی تر ټولو زیاته برخه هلیکوپتر جوړوی. دغه هلیکوپتر د کازان په ښار کی په تاتارستان کی د هلیکوپتر جوړولو شرکت (په روسی: *Казанский вертолётный завод*)لخوا جوړېږی. میل می-۸ د پوځونو لپاره او د غیر پوځی اسعمالونکی لپاره جوړېږی. 

## تاریخ
میل می ۸ په ۱۹۶۱ کال کی طرح شو. لمړی الوتنه يی په ۹ یولیو ۱۹۶۱ کال کی عملی شوه او شوروی پوځ دغه هلیکوپتر ځخه په رسمی ډول په ۱۹۶۵ کال کی کار واخیست. میل می ۸ د مختلفو هېوادونو لخوا استعمال شوی دی.

وېشنيزه:روسي هلیکوپترونه
گوهر رحمان گوهر

کيڼ|250px|بټنوک|گوهر رحمان گوهر
**گوهر رحمان گوهر** *(په انگرېزي: Gawhar Rahman Gawhar)* يو پښتون راډيو ژورنالسټ ، وياند، شاعر  او ليکوال دی . 
## زده کړې
## دندې
په بي بي سي راډیو پښتو څانگه کې خبريال ، وياند او خپرونې جوړوونکی .
## لیکلي اثار
# دکتاب نوم : قرآن او ساینس(په يو ټوک کې) دليکوال له بيا کتنې او سمونې سره)
قرآن او ساينس د ښاغلي گوهر رحمان گوهر په زړه پورې علمي اثر دى، چې نوموړي پرې كلونه زيار وېستى دى. دا اثر مخكې په بېلو بېلو ټوكونو كې چاپ شوى و. همدا زنگه څو شعري ټولگې هم لري . 
## سرچينې
* د دانش خپرندويه ټولنه 

وېشنيزه:پښتانه شاعران
وېشنيزه:پښتانه ليکوال
وېشنيزه:د بي بي سي راډيو خبريالان
اېشېريکيا کولي

کيڼ|250px|بټنوک|اېشېريکيا کولي
***اېشېريکيا کولي*** (په انگرېزي: Eschericia Coli ; په عام ډول د ***E. coli په نوم هم يادېږي***; چې د تيوډور اېشېريک په نوم نومول شوې) د گرام-منفي د ډلې يوه ميله-وزمه باکټېريا ده چې په عامه توگه د تودې وينې ژوانديو د کولمې په ښکتنۍ برخه کې موندل کېږي. د اې. کولي اکثره کړۍ بې ضرره دي، خو ځينې کړۍ يې لکه سېروټايپ O157:H7، په انسانانو کې د خواړو زهرجن کېدنې د ناروغۍ سبب گرځي چې ډېر ځل په پرمختللو هېوادونو کې له بازار نه د يوه توليد د بېرته ستنولو لامل گرځي. د دغې باکټېريا بې ضرره کړۍ د کولمو د نورمالې فلورا برخه جوړوي چې د بدن په مېټابوليکي کړنو کې اهمې دنده ترسره کوي، همداراز د دغې باکټېريا گټورې کړۍ د پالونکي په بدن کې د وېټامين K د جوړولو تر څنگ2, په کولمو کې د نورو زيانمنو باکټېرياگانو د نفوذ مخه هم نيسي.

## سرچينې
‎
تېشکان ولسوالۍ

بټنوک|ښي|alt=د افغانستان د بدخشان ولایت کشم ولسوالي جغرافيايي موقعيت|د افغانستان د بدخشان ولایت کشم ولسوالي جغرافيايي موقعيت
**د تېشکال ولسوالۍ** د افغانستان د بدخشان ولایت له ۲۹ ولسوالیو څخه یوه ده. چې دغه ولسوالۍ په ۲۰۰۵ کال کې د کشم ولسوالۍ له یوې برخې څخه جوړه شوې او د کابو ۲۳۰۰۰ کسانو لپاره کور دی.

## سرچینې
غږلېږدی

thumb| د ۱۹۴۰ په شاوخوا کې د Olivetti روټري ډیل غږلېږدی
**غږلېږدی** یوه مخابراتي وزله ده چې چې راستونکي ته د غږ لیږد ترسره کوي. غږلېږدی چې په انګرېزي ژبه کې د تلیفون Telephone په نوم یادیږي، یو مخابراتي وزله ده چې دوه یا ډیرو کاروونکو ته دا وړتیا ورکوي چې خبرې اترې ترسره کړي کله چې دوی ډیر لرې وي چې په اسانۍ سره مستقیم اوریدل کیږي.  ټیلیفون غږ بدلوي، په ټولیزه ډول او په اغیزمنه توګه د انسان غږ په بریښنایی سیګنالونو (اشارو) بدلوي چې د کیبلونو او نورو ارتباطي چینلونو له لارې بل غږلېږدیو ته لیږدول کیږي کوم چې د ترلاسه کونکي کارونکي ته غږ بیا تولیدوي. 

په ۱۸۷۶ کې، الکساندر ګراهام بیل لومړی کس و چې د متحده ایالاتو د یوې وزلې لپاره د متحده ایالاتو پیټینټ ورکړل شو چې په دوهم وزله کې د انسان غږ په روښانه ډول د پوهیدو وړ نقل تولیدوي. دا وزله د ډیری نورو لخوا وده شوې، او په چټکۍ سره په سوداګرۍ، حکومت او کورنیو کې اړینه شوه.

وېشنيزه:غږلیږدی
وېشنيزه:مخابرات
جورم ولسوالۍ

د **جورم ولسوالۍ** د افغانستان په  بدخشان ولایت کې پرته یوه ولسوالۍ ده چې دغه ولسوالۍ 5200 وکړي (اوسیدونکي) لري. د افغانستان د هندوکش د غرونو د لړۍ لوړه څوکه په دې ولسوالۍ کې ده چې 6729 متره لوړوالی لري.
خواهان ولسوالۍ

**د خواهان ولسوالۍ** د افغانستان د بدخشان ولایت د ۲۹ ولسوالیو له ډلې څخه یوه ده. یاده ولسوالۍ 960 کیلومتره مساحت او 000’25 وګړې لري. خواهان په 1363 کال کې ولسوالۍ ونومول شوه، ددی ولسوالۍ وګړي په دري ژبه خبری کوې.
درايم ولسوالۍ

**د درایم ولسوالۍ** د افغانستان د بدخشان ولایت د ۲۹ ولسوالیو څخه یوه ده. نوموړې ولسوالۍ په ۲۰۰۵م زېږدیز کال کې د فیض آباد ولسوالۍ له یوې برخې څخه رامنځ ته شوه چې کابو د ۶۵۰۰۰ کسو اوسیدونکو لپاره کور دی.
شغنان ولسوالۍ

**د شغنان ولسوالۍ** د افغانستان د بدخشان ولايت اړوند ولسوالۍ ده دا ولسوالۍ 000’39 وګړې او 3125 کیلومتره مساحت لرې.
شهربزرگ ولسوالۍ

**د شهر بزرگ ولسوالۍ** د افغانستان د بدخشان ولايت اړوند یوه ولسوالۍ ده.
مرکز یې خرده کان او مساحت یې 1165 کیلومتره دی.  یاده ولسوالۍ 000’67 وګړې لري چې په دري، ازبکي او تاجیکي ژبو خبری کوې.
شېکي ولسوالۍ

**د شېکي ولسوالۍ** د افغانستان د بدخشان ولايت اړوند یوه ولسوالۍ ده چې 000’26 اوسیدونکي لري مساحت یې 880 کیلومتره 
او کارې ژبه دري ده .
کوران و منجان ولسوالۍ

**کران او منجان** د بدخشان ولايت له 29 ولسوالیو څخه یوه ده چې 000’8 وکړې لري.
کوف آب ولسوالۍ

**کوف آب** په بدخشان ولايت کې موقیعت لرې چې د وګړو شمیر یې 400’24 ته رسیږې. 

مرکز یې قلعه کوف او په 1373 کې ولسوالۍ شوه. کوف آب ولسوالۍ 1340 کیلومتره مساحت لرې او وګړې یې په دري ژبه خبری کوې.
## ژبی او کلتور
## پوهنه او رسنۍ
## تاریخ او موقیعت
کوهستان ولسوالۍ (بدخشان)

**د بدخشان کوهستان ولسوالۍ** یاده ولسوالۍ په 1994 میلادی کال کې ولسوالۍ شوه 000’22 وګړې لري او 775 کیلومتره مساخت.
وردوج ولسوالۍ

**وردوج** د بدخشان ولايت يوه ولسوالۍ ده چې په 2005 کال کې د بهارک ولسوالۍ نه جداشوه دا ولسوالۍ 000’31 وګړې او 1049 کیلومتره مساحت لرې. د وردوج ولسوالۍ 90% وګړې تاجک او پاتی 10% سلنه ازبکان دي.
درواز بالا ولسوالۍ

**د درواز بالا ولسوالۍ** د افغانستان د بدخشان ولايت یوه ولسوالۍ ده، نوموړې ولسوالۍ په ۲۰۰۵ زېږديز کال کې د درواز ولسوالۍ له یوې برخې څخه جوړه شوه.
يفتال سفله ولسوالۍ

**يفتل پایین** د بدخشان ولايت يوه ولسوالۍ ده. د یفتل ولسوالۍ خلک د یفتلو قوم اړوند چې ریښه یې د یفتلې امپراتوری پوری رسیږې.

یفتلې امپراتوری څلور قرنه حکومت وکړ چې د کابل بالا حصار دیوال هم ددی امپراتورئ اړوند دی. ددی ولسوالۍ نفوس 000’88 او مساحت یې 835 کیلومتره دی . یفتل په 1994 کال کې د ولسوالۍ نوم خپل کړ.

وېشنيزه:نیمگړی لیکنۍ
يمگان ولسوالۍ

**يمگان** د بدخشان ولايت يوه ولسوالۍ ده نفوس شمیر یې 000’230 او مساحت 1530 کیلومتره دي.
سردار محمد يوسف خان

کيڼ|250px|بټنوک|سردار محمد يوسف خان
ډگروال **سردار محمد يوسف خان** (۱۸۵۵ - ) د افغانستان يو پوځي افسر او جگپوړی چارواکی و. هغه د سردار محمد نادر شاه، سردار محمد هاشم خان، سردار شاه محمود خان او سردار شاه ولي خان پلار او د افغانستان په سياسي تاريخ کې يو ښکېل شخصيت و.

سردار محمد يوسف خان د سردار محمد يحيا خان زوی و.

وېشنيزه:افغان سرداران
ياوان ولسوالۍ

**ياوان** د بدخشان ولايت يوه ولسوالۍ ده. مساحت یې 750 کیلومتره او نفوس یې 000’42 تنه دي. د ولسوالۍ جوړښت 1995 کال 
مرکز یاوان او مروجه ژبه پکی دري ده.
اسيا پېسفيک

300px|بټنوک|د آسیا پېسفیک هېوادونه
**اسيا پېسفيک** (په انگریزی: **Asia-Pacific/ Apac**) د ارام سمندر سيمه یا اِی-پَک (Apac) ته وايي، په دې سيمه کې د ختيځې اسيا, منځنۍ اسیا, سویل ختیځ آسیا, اوشینیا, لویدیځه اسیا, جنوبي اسیا زياته برخه شامله ده.د ارام سمندر اصطلاح د ٨٠يمې ميلادي لسيزې په پاى کې دود شوه.
### د آسیا پاسیفیک هیوادونه
#### [[شمال ختیځ آسیا]] او [[منځنۍ اسیا]]
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

#### [[سویل ختیځ آسیا]] او [[اوشینیا]] ([[استرالیا]]، [[میکرونیزیا]]، [[پولینیشیا]] ،[[میلانیزیا]]
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

#### [[سویل لویدیځ آسیا]]
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
## سرچينې

وېشنيزه:د آسیا جغرافیا
اروادرملنه

**سادرملنه** *(په انگرېزي: Psychiatry)* يوه طبي څانگه ده چې د عقلي او عصبي ناروغيو د درملنې لپاره ځانگړې شوې. په عقلي او عصبي ناروغيو کې د احساسي، کړو وړو اړونده، فکري او د پوهاوي اړونده گڼ شمېر ناروغۍ شمېرل کېږي، چې د بېلابېلو درملو په مرسته يې درملنه ترسره کېږي. په بله وينا سادرملنه د عقلي او عصبي ناروغيو طبي درملنې ته وييل کېږي چې د دغې طبي څانگې کارپوه سادرملگر بلل کېږي.

## د ارواپوهنې او اروادرملنې ترمېنځ توپير

## کړنلاره او ځيرښت (تمرکز)

## تاريخ

## درملنه

## اړونده مخونه

## سرچينې
زلمی هېوادمل

بټنوک|زلمی هېوادمل
**زلمی هېواد مل** د افغانستان يو ليکوال دی چې سياست کې هم لاسبری دی .دی په کال ۱۹۵۱م زېږدي کې ۱۶م د دسمبر د علي خېلو په کلي کې د لغمان ولایت په مرکز کې زېږېدلی . د ۲۰۰۱م زېږدي راهیسې د افغانستان جمهوري ریاست فرهنگي او پوځي سلاکارانو څخه يو زلمل هېواد مل و .او د دوست محمد دوست له شاګردانو څخه وه.

## مخینه
زلمی هېوادمل د افغانستان د لغمان ولایت مرکز کې زېږېدلی دی . 
## زده کړې
زده کړې خپل پلرني ولایت لغمان څخه د تېرگړو سیمې کې پیل کړي بيا د روښان لېسې څخه کال ۱۹۶۸م زېږدي کې فارغ شوی . همدارنگه یې خپل د لسانس زده کړې د ژورنالیزم په پوهنځي کې د کابل له پ،هنتون څخه ترسره کړي بيا یې ماسټري د فارسي ژبې ادبياتو کې بشپړه کړې . د ۱۹۹۲م زېږدي راهیسې پېښور ته کډوال شو چې هلته یې د ختيځو ژبو په څانگه کې له پېښور پوهنتون څخه کال ۱۹۹۴م زېږدي کې ترسره کړي . د افغانستان د علومو اکاډمي لخوا د ختيځو او په ځنگړي توگه د پښتو ژبې په ادبياتو کې د تحقیق پخاطر د سرمحقق دجه ورپه برخه شوې . 
## دندې
د افغانستان د علومو اکاډمۍ مسلکي غړی . د امريکا پر مټ جوړې شوې کابينې کې د پخواني هېوادمشر کرزي د امنیت چارو سلاکار ، د پولیسو روزلو په لړ کې لارښود او د کرزي د ویناؤ فرهنگي غړی .
## لیکلي اثار
# ادبي تاریخ او د ادبي تاریخ منابع ۱۶ ټوکه ـ تر دوه سؤو زیاتې مقالې.
# د پښتو ادبياتو تاریخ (دوه ټوکه) چاپکال 
# د پښتو نثر اته سوه کاله چاپکال 2011م.ز
# متن څېړنه ـ د پښتو او دري ژبو تر ۳۵پورې متنه په څو ټوکونو کې د پنځه سؤو څخه زیاتې څېړنیزې مقالې 
# د علمي مقالو او سیمینارونو تدوین ـ د لیکوال ۳۰ ټولگې د خبرونو او رپوټونو لیکنې .
# فولکلور پوهنه ـ دوه ټوکه تر پنځو سؤو راز راز مقالې 
# جغرافيا ـ درې ټوکه 
# ترجمې ـ شپږ ټوکه چې د دېرشو شاوخوا مقالې پکې رانغاړل شوي
# د معاصرو اثارو تدوین ـ تر ۱۶ ټوکو پورې 
# اخباري او نورې متفرقې مقالې ـ درېسوه پاڼو پورې

 
## سرچينې
* د اکبر د اطلاعاتي او نشراتي منابعو مرکز 
*http://danishpress.com/book.php?id=548

وېشنيزه:افغان سياستوال
وېشنيزه:پښتانه ليکوال
لرغونې پاړسي

**لرغونې پارسي** (په پارسی:**زبان پارسی باستان**) د ایران د لویدیځو ژبو څخه یوه پخوانی ژبه ده چی په پخوانی ایران کی ویل کېده. په څلورمه پېړی کی د هخامنشیانو د واکمني رسمی ژبه په توکه ومښال شوه. پخوانی پارسی د هخامنشیانو د حکمرانو په وخت کی د نژدې ختیځ په بیلو بیلو سیمو کی پراخه شوه.

## توری
د هخامنشیانو په واکمنې کی پخوانی پارسی، آرامی ژبه (Aramaic language) او اکدی ژبه (Akkadian language) رسمی ژبې ولې. د پاچا کارمندانو په ځانگړی ډول د رسمی یادښتونو لپاره د آرمی ژپې څخه کار اخیست.
دغه آرمی ژبه د مېخي ليکدود په واسطه لیکل کېده. په شپږمه ز. پیړۍ کې د داریوش ۱ په سپارښتنې نوي لیک دود جوړ شو، چې په ډ برینو څلو کې د حک کولو لپاره ورڅخه کار اخیستل کېده.
د پارسی مېخی لیک ۳۲ توری لری چی په حقیقت کی سیلابونه (څپې) دی. د دغو تورو برسیره علامه (کوږ مېخ)(15px) وجود لری چی کلمی سره بیلوی او پنځه خاصی علامې (میخونه) شته چی پاچا، خدای، اهورامزدا (د خدای نوم)، هېواد، خاوره معنی لری.
* پاجا (15px – *chšájathija*)
* خدای (15px – *baga*)
* اهورامزدا (15px) 
* هېواد (15px – *búmiš*)
* خاوره (15px – *dahajauša*)
 
د خاصو میخونو کارول ضرور نه دی پدی معنی چی د مثال په توگه د پاچا کلمه کېدای سی په یو خاص میخ 18px او یا اتو سیلابو (څپو) 15px 15px 15px 15px 15px 15px 15px لرونکو تورو باندی ولیکل سی.

وېشنيزه:پخوانی ژبې
وېشنيزه:پاړسي ژبه
وېشنيزه:ژبې
اشکامش ولسوالۍ

**د اشکامش ولسوالۍ** د تخار ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۵۱،۱۵۳ وگړو ته رسېږي.

## سرچينې

وېشنيزه:د تخار ولسوالۍ
اينه

کيڼ|250px|بټنوک|اينه
200px|بټنوک|انساني جسم کې د اينې ځای
**اينه** *(په انگرېزي: Liver)* په شمزۍ دارو او نورو ژويو کې يو حياتي اورگان دی. دا اورگان د انسانانو او ژويو په بدن کې ډېرې دندې ترسره کوي چې په دغو کې د بدن نازهرجن کول، د پروټينو جوړښت او هضمي کړنو کې اړين ژونکيميايي توکي جوړول دي. د ژوندي پاتې کېدو لپاره اينه يو اهم اورگان دی، که څه هم چې د اينې ډايليسېز د لنډې مودې لپاره کارېدلی شي خو دم مهال داسې هېڅ کومې لارې چارې نشته چې د اينې د نشتون جبران کړي.

د بدن همدا غړی په استقلاب کې ډېر اهم رول لري او په بدن کې يو شمېر کړنې لکه د گلايکوجن زېرمه، د وينې د سرو توکو تجزيه، د پلازما د پروټينونو جوړښت، هورموني توليد او د بدن نازهرجن کول د اينې له اهمې دندو شمېرل کېږي. اينه د پرين نه لاندې د گېډې په سيمه کې ځای پر ځای ده. دا اورگان يو الکلاين مرکب چې د تريخوب يا صفرا په نوم يادېږي جوړوي. د تريخوب دنده د بدن د شحمياتو هضمول دي. اينه له يو ځانگړي ژونپوهنيز ووب نه جوړ دی چې د ډېرې لوړې اندازې ژونکيميايي تعاملونو د زغملو او اداره کولو توان لري، په دغو ژونکيميايي تعاملونو کې د وړو او پېچلو ماليکيولونو جوړېدنې او ماتېدنې نغښتې دي، چې د حياتي کړنو لپاره ډېر ضروري دي.

په طبي چارو کې اينې ته د *هېپاټو* يا *هېپاټېک* په نوم اشاره کېږي، دا اصطلاح د يوناني ژبې د *هېپر* (ἡπαρ) له نوم نه راوتلې چې د اينې په مانا دی. په عربي ژبه اينې ته کبد وييل کېږي.

## اناتومي
اينه يو **سور-نسواري** رنگه اورگان دی چې په بڼه او په کچه څلور ناموزونه لېرگۍ لري. د يوې انساني اينې تول له 1.44 - 1.66 کيلوگرامه وي، دا يو نرم، گلابي-نسواري رنگه، مثلثي اورگان دی. دا په انسان کې تر ټولو لوی داخلي اورگان (د بدن څرمن تر ټولو اورگانونو لوی اورگان دی) او تر ټولو لوی غباندی دی.

## دځیگر داخلي جوړښت څه ډول دی
 
ځیگر له گڼو حجرو جوړ شوی دی چې دبیلابیلو موادو د ترشح لپاره فعالیت کوي دځیگر حجرې په داسې بڼه سره یوځاي شوي دي چې یوه لاره یې سره نغاړلې د ه او دغه لاره یامجرا دصفراوي موادو دتشولو دنده لري صفرا دځیگر د حجرو په وسیله جوړیږي او دوړو نلکو په وسیله لوې لارې یا نلکې ته ورځي دغه وړې لارې هم یو بل سره گنډل شوې دي او بالاخر ه درستې په یوې لارې کې تشیږي دغو لارو ته صفراوي لارې وايي.
دې ته په پام سره چې ځیگر له دوو لویو برخو یا (لوپونو )جوړ شوی دی نوله هرې برخې چې صفراوي نلکه رواځي دهماغه لوپ یا برخې په نوم یادیږي یعنې ښۍ او چپه صفراوي لاره یې بللې دي چې دغه دواړه لارې هم سره یوځاي کیږي او په گډه صفراوي کڅوړې ته تشیږي .
صفراوي کڅوړه چیرته ده ؟:
صفراوي کڅوړه گلابي رنگ لري اودځیگر په ښکتنۍ برخه کې له دغه غړي سره نښتې ده صفراوي لارې چې په ځیگرکې تیرې شوې دي په گډه خپله صفرا چې دځیگر حجرې ېې جوړوي دغې کڅوړې ته تشوي .
 
## صفراوي کڅوړه څه دنده لري
 
صفراوي کڅوړه درې اساسي دندې لري لومړی داچې دصفرا زیرمتون دی يعنې صفراپکې ساتل کيږي .دغه ماده په پر له پسې ډول ځیگر کې جوړیږي خو یوازې داړتیاپه وخت کولمو ته تويږي نو صفراوي کڅوړه صفراوي ماده ساتي اوپه مناسب وخت کې دهورمونونوپه ځواب کې دغه کڅوړه ځان راټولوي او خپله صفرا کولموته آستوي دا دصفراوي کڅوړې دوهمه دنده ده او ددغې کڅوړې دریمه دنده دصفراغلیظه کول دي .په هغې موده کې چې صفرا په کڅوړه کې پاتې کیږي له هغې ضافي اوبه جذب کیږي په دې ډول نه پریږدي چې اضافي اوبه له بدنه ووځي .

## سرچينې
‎

وېشنيزه:اناتومي
مقبول فدا حسین

**مقبول فدا حسین** د هند يو نامتو انځورگر او د هند په پیکاسو مشهور و. 

مقبول فدا حسین چې په ایم ایف حسین مشهور و، په خپل هنري ژوند کې گڼې جایزې گټلي او د خپلو اثارو د خرڅلاو له درکه یې په ملیونونو ډالره گټلي وو. دی په عین حال کې د هند ښايي تر ټولو جنجالي انځورگر هم و. په ځلونود خپلو رسامیو خاطر په محکمه کې دوسیې ورته جوړې شوي او محکمې برات ورکړی. د ده لوري د هندوانو د لوڅو الهو د انځورونو کښلو د هندویزم پیروان سخت پارولي وو. د هندي مذهب پیروانو پر فداحسین تور لگولی چې چټیات انځوروي.

دی په ۲۰۰۶ ع کال له هنده قطر ته لاړ او په ۲۰۱۰ کې یې د قطر تابعیت ترلاسه کړ. 

ده په خپل ژوند کې د بالیووډ لپاره هم دوه فلمونه جوړ کړي خو دواړه یې ناکامه شول.

فدا حسین له څو کاله جلاوطنۍ وروسته د لندن په یوه روغتون کې د ۹۵ کلنۍ په عمر ومړ.

## سرچينې
بهارک ولسوالۍ (تخار)

**د بهارک ولسوالۍ** د تخار ولايت یوه ولسوالۍ ده.

بهارک ولسوالۍ د تخار ولايت  لومړۍ درجه ولسوالۍ ده  حاصل خيزه زراعتي ځمکې  او ډېرو روانو  لرلو سره پېژندل شوې ولسوالۍ ده دا   تخاريانو منځ ښه شهرت څخه برخمنه ده
تخار يو له هغو پخوانيو ښارونو څخه  دی چې پخوا د تخارستان او بهارستان  په نامه هم ياد دې ده  ،دغه ښار د کوشانیانو په وخت کې ( الان شي) په نوم هم ياد شوی  اوسمهال  بهارک په نامه يادېږي.
د بهارستان نوم ، د غالبا ښار د اسلامي دورې په وخت کې ورته کېښودل شوی، خو وروسته بیا  د مغلو درنې جګړې ډېر ورانۍ له امله ډېر ويجاړ شو ، د تاريخ په اوږدو کې  د بهارک  په یاد شوی.
## جغرافيايي سيمه
بهارک ولسوالۍ  د  تالقانو ښار  په پنځلس کيلو ميټرۍ د ولايت مرکز  شمال ختيځ افغانستان په  47 ثاينه 24 درجې طول البلد ختيځ 20 ثانيې 49 دقيقې او 36 درجې طول البلد شمال   موقعيت لري.
سيمه 470 کيلو مټره مربع ده. له سمندر اوبو څخه 703 جګوالی لري.
## شاواخوا سيمه
بهارک ولسوالۍ  چې موږ يې يادونه کوو ، له شمال ختيځ  لوري هزار سوموچ ولسوالۍ، لويديځ لوري ته د کندوز ولايت دشت ارچي ولسوالۍ ،شمال لوري ته خواجه غار ولسوالۍ ته، او جنوب لوري ته د تالقانو ښار ته سره وصلېږي.
## نفوس
تراوسه کومه دقيقه سر شميرنه نه ده شوې ، 94 کلي او مرکز سره د اټکل لمخې (96000) شپږ نوې زره کسان ژوند کوي .
واټن له مرکز ولسوالۍ تر تالقان او نورو  نږدې ولسوالۍ او ولايتونه.
له مرکز ولسوالۍ تر تالقانو ښار 15 کيلومټره واټن لرې
له مرکز ولسوالۍ تر خواجه غار ولسوالۍ 45 کيلومټره واټن لرې.
## مشهور کلي

بهارک ولسوالۍ  94 کلي لري او پېژندل يا مشهوره کلي يې دادي: شور قودق ،جيده بلاق، مير همبر کوو، سپين جومات،
هزاره قرلق،  حاجي پهلوان ، ملا راکيټ ، خوجه چنګال شینواری، خروټي، جنګاور ، تخته کوپرک ،مياظفر کلی ،چايله مياخيلو کلی، دوراهي ، بدخشي بالا سید مختار او شرف الدين .
## ژبې :
اوزبيکي؛  پښتو؛ دري
## قومونه
ازبيکان ، پښتانه، تاجکان, عربان، مغل، او هزاره ګان په دغه ولسوالۍ کې اوسېږي  
دغه قومونه خپلمنځي اقتصادي ، تجارتي، خپلمنځي خېښي  راکړه ورکړه لري‌
په ازبيکي پښتو دري ژبو خبرې کوي.
بهارک ولسوالۍ يو تخمين لمخې ازبکان 60 ٪ سلنه  ، پښتانه 15سلنه , تاجکان ، 15، سلنه ، عرب او هزاره او داسې نور قومونه 10 سلنه دي.
## سرچينې

وېشنيزه:د تخار ولسوالۍ
درقد ولسوالۍ

**د درقد ولسوالۍ** د افغانستان د تخار ولايت یوه ولسوالۍ ده چې د مېشتو خلکو شمېر یې ۲۵،۷۷۱ وگړو ته رسېږي.

## سرچينې

وېشنيزه:د تخار ولسوالۍ
تالقان ولسوالۍ

تالقان ښار

د افغانستان د تخار ولايت مرکز ښار دی. دغه ښار د ولایت اداري، سوداګريزو، تعلیمي او کلتوري چارو مهم مرکز ګڼل کېږي. تالقان د سیمې د اقتصاد، روغتیا، او تعلیم په برخو کې مهم رول لري او د خلکو د ورځني ژوند مرکز دی. ښار د تاریخي او کلتوري میراثونو لرونکی دی او د تخار ولایت د ادارو او خدماتو لپاره کلیدي ونډه لري.

## سرچينې

وېشنيزه:د تخار ولایت مرکز
ميمنه ولسوالۍ

**د میمنه ولسوالۍ** د افغانستان د فارياب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۶۸،۰۵۵ وگړو ته رسېږي. دا ولسوالۍ د فارياب ولايت منځۍ (مرکز) دی.

## دا هم وگورۍ
* د افغانستان ولسوالۍ

## سرچينې

 
وېشنيزه:د فارياب ولسوالۍ
سانسکريت ژبه

**سناسکریت ژبه** (دېوناگري:** संस्कृत**) يوه لرغونې ژوندۍ او لويه اندواريايي ژبه ده چې په هند کې ويل کيږي.
سانسکريت ژبه په ۴ ښوونيزه کته ګورۍ کې قرار لری او په دېوناګري، کناډا،واټېلوټو، شاردا، سيدام، نندېناګاري او ناګاري ليکدودونو ليکل کيږي.
په دې ژبې د يوې شمېرنې له مخې په ترتيب سره په ۱۹۷۱ز کال کې ۲٬۲۱۲، په ۱۹۸۱ز کال کې ۶٬۱۰۶، ۱۹۹۱ز کال کې ۴۹٬۷۳۶، په ۲۰۰۱ز کال کې ۱۴٬۱۳۵ او په ۲۰۱۱ز کال کې ۲۶٬۴۹۰ تنو خبرې کولې.
## سرچينې

وېشنيزه:ژبې
ژان اېف کوستو

بټنوک|ژان ایف کوستو
**کوستو** د ۱۹۱۰ کال د جون په یوولسمه په فرانسې کې وزېږېد اود۱۹۹۷ کال په جون کې مړ شو. ده ترټولو لویه بریا ښايي دا وي چې انسانانو ته یې لاره اواره کړه چې د سمندرونو ژورو ته سفر وکړي.
 
کوستو خورا تکړه ساینس پوه،محقق،مخترع،لیکوال،طبیعت پېژاند او د فرانسې د سمندري ځواک افسروو.د خپل عمر ډېره برخه یې د سمندرونو د تل په کچ کولواو د وحشي حیواناتوپه څېړنه کې تېر کړ.
 
ژان ایف کوستوپه ۱۹۴۰ او۱۹۴۳ کلونو کې له نورو فرانسوي مخترعانو سره یوځای د لامبواو د سمندر په تل کې د گرځېدو وسایل اختراع کړل،د اکولانگ یا د لامبود خاصو کالو ابتدايي وسایلو ته یې انکشاف ورکړاو په دې ډول یې د سمندرونو په تل کې د انسانانو د مطالعو او څېړنو لپاره یونوی باب پرانست.
 
کوستوپه ۱۹۵۳ کې د «پټه دنیا یا د سمندر په ژورو کې د یوې ماجرا کشف کیسه» په نوم خپل لومړنی کتاب ولیکه.
 
د ده «پټه دنیا» فلم په ۱۹۵۶ کال د فرانسې د مشهورسینمايي فیستوال (کن) لومړۍ جایزه(د سرو زروخورما) وگټله.
 
کوستولومړی یوه ځانگړې وسیله جوړه کړه چې د سمندر په اوبو کې یې تر۳۵۰ مترو پورې لاندې علمي تحقیقات پرې کولی شوای ،وروسته بریالی شوچې دې وسیلې ته انکشاف ورکړي او ترپنځه سوه مترو پورې لاندې لاړ شي.
 
کوستود وحشي حیواناتومدافع، د پټې دنیا د رازونوپلټونکی او د نړۍ د سمندرونود ناپېژندل شویواوبو د پټو رازونورابرسېروونکی وو.ده د نړۍ د طبیعي علومو اوساینس د اکثرو اکاډیمیوغړیتوب درلود.
 
ده په ۱۹۷۷ کې د ملگروملتو د چاپېریال ساتنې ترټولو لوړه جایزه وگټله.

## سرچینه
له تاند څخه

وېشنيزه:فرانسوي پوهان
کشمير

د Nilamata Purana څخه د اوبو د دره کې د اصلي، يو حقيقت مستندی له خوا مشهور جیولوجستانو تشریح کوي، او په ګوته کوي چې څرنګه د ځمکې ډېر نوم د ماورای د بهیر څخه اخیستل شوی - KA "اوبه" په معني او Shimir مانا "د desiccate". له همدې امله، د کشمیر لپاره د "د ځمکې څخه د اوبو وچ" ده. يوه تيوري چې د کشمیر نیسي چې د Kashyap-ميراخان یا Kashyapmir یا Kashyapmeru، د * "سمندرګي یا د Kashyapa غره" د یو انقباض وي هم شتون لري، د سيګي چې سره چې د primordial Lake Satisar د اوبو نم کړل، چې د کشمیر دا په غصب شوو مخکې وه. د Nilamata Purana ورکوي نوم د Kashmira (کشمیر دره کې شامل دي د Wular Lake) ميراخان "چې مانا یې د درياب د جهيل يا د Sage Kashyapa د غره. * 'ميرزا' * په سانسکريت مانا سمندر او یا د احاطې، په پام کې دا د يو شي د Uma پورتني او دا د کشمیر چې نړۍ پوهیږي نن. د Kashmiris، که څه هم، * Kashir *، چې له کشمیر phonetically مشتق شوي دي زنګ دا. د لرغونی یونانیانو دا په توګه * Kasperia * په نامه. Kashyapa-د دول ، چې د سره د Hecataeus (د Byzantium apud Stephanus) او د Herodotus Kaspatyros (3.102، 4.44) Kaspapyros په ګوته شوي دي. کشمیر هم باور دی چې د هېواد په مانا له خوا Ptolemy د * 'Kaspeiria وي' '.' 'کشمیری' 'دی د اوسني کشمیر archaic حجا، او په ځينو هيوادونو کې دا ده چې تر اوسه هم په دې لاره شويدی. د سامي اصلي نوم * 'خاشرود په' * (چې دا مانا لري چې په مورنۍ لهجه يو ژور مخرېوند) يو قوم، باور دی چې په بنسټ د کاشان او کاشغر د ښارونو، سره له د کسپین د Kashyapi قوم اشتباه نه شي د ځمکې او د مامور. ple په توګه 'Kashir څخه چې د' کشمیر 'هم له هميشه مشتق شو پېژندل شوي دي. دا په نامه * Kaspeiria * د لرغونو يونانيانو له خوا. په کلاسیک ادب Herodotus غوښتنه دا * Kaspatyrol *.  p. N. K. Bamzai، * فرهنګ او د کشمیر د سیاسي تاریخ *، ټوک. 1 (د نوي ډیلي: M.D. Publications، 1994).، مخونه 4-6  Xuanzang، theChinese Monk چې په 631 زیږدیز کال د کشمیر څخه لیدنه وکړه چې دا * KIA-SHI-Mi-بيشکه چې * په نامه. ورونکې په نامه دا Khachal، مانا "د واورين mountai".  دا دی او د سيندونو، حوضونو او wildflowers د ځمکې شوي دي. د جهلم سيند بهيږي د دره ټول اوږدوالي.

وېشنيزه:کشمیر
وېشنيزه:د هند ځمکپوهنه
بلوچستان

**بلوچستان** د يوې سيمې نوم دی چې په آسيا کې پرته ده.

بلوچستان نن‌ورځ پر درې برخو وېشل سوی دی چي ټوله لويه حصه يي پاکستان کې ده چي صوبه بلوچستان په نوم بللي کيږې؛ او دوېمه حصه ايران کې ده چې سيستان و بلوچستان ورته وائي او دريمه حصه وړه غوندې په افغانستان کې ده.

## سرچينې
وېشنيزه:بلوچستان
مردان ولسوالۍ

**مردان ولسوالۍ** د پاکستان د خيبر پښتونخوا ولايت يوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر په ۱۹۹۸ کال کې ۱،۴۶۰،۱۰۰ وو. 

## سرچينې

وېشنيزه:د خيبر پښتونخوا ولسوالۍ
وېشنيزه:خيبر پښتونخوا
آقچه ولسوالۍ

**اقچه** د جوزجان ولايت يوه ولسوالۍ ده چې په 2006 کال کې د وګړو شمیر 061’42 نفره وو.
خانقا ولسوالۍ

**خانقا** د جوزجان ولايت يوه ولسوالۍ ده. دا ولسوالۍ د 2006 م کال د اټکل له مخې 927’30 وګړې لري.
درزاب ولسوالۍ

**درزاب ولسوالۍ** په جوزجان ولايت کې د يوې ولسوالۍ نوم دی. د یادی ولسوالۍ نفوس په 2012 کال کې 800’52 نفره وو.
شبرغان ولسوالۍ

**شبرغان ولسوالۍ** په جوزجان ولايت کې د يوې ولسوالۍ نوم دی. دا ولسوالۍ د 2006م کال د اټکل له مخې 329’148 وګړې لري.
فیض آباد ولسوالۍ (جوزجان)

**فیض آباد ولسوالۍ** په جوزجان ولايت کې يوه ولسوالۍ ده چې د 2006 م کال د اټکل له مخې 969’33 وګړې لري.
قرقین ولسوالۍ

**قرقین ولسوالۍ** د جوزجان ولايت يوه ولسوالۍ ده.یادی ولسوالۍ په2006م کال کې  878’19 نفوس لره.
قش تپه ولسوالۍ

**قش تپه ** د جوزجان ولايت يوه ولسوالۍ ده. د قش تپه نفوس په 2006م کال کې  931’24 تنه وو.
مردیان ولسوالۍ

**مردیان ولسوالۍ  ** د جوزجان ولايت يوه ولسوالۍ ده. د اټکل له مخې مردیان ولسوالۍ په 2006م کال کې 326’26 وګړې لرل.
خواجه دو کوه ولسوالۍ

**خواجه دو کوه ولسوالۍ** د جوزجان ولايت يوه ولسوالۍ ده دی ولسوالۍ په 2006م کال کې 372’19 وګړې لرل .
مینگاجیک ولسوالۍ

**مينگاجيک ولسوالۍ** د جوزجان ولايت يوه ولسوالۍ ده چې په 2006م کال کې 492’31 وګړې لرل.
بلخاب ولسوالۍ

**بلخاب ولسوالۍ** د سرپل ولايت يوه ولسوالۍ ده. بلخاب د جنوب له خوا د بامیان ولایت، یکاولنګ ولسوالۍ، ختیځ له خواه دره صوف ولسوالۍ، لویدیځ له خواه چیراس او شمال له خواه دبلخ ولایت سره ګډه پول لرې. یاده ولسوالۍ 126 کلي او 72 محلې شوراکاني لري.
سرپل ولسوالۍ

سرپل ولسوالۍ د سرپل ولايت يوه ولسوالۍ ده چې ددی ولایت په شمال کې موقیعت لرې مرکز یې د سرپل ښار دی او شمال ته له جوزحان ولایت سره ګډه پوله لرې.

سرپل ولسوالۍ 463’115 وګړي لرې چې له تاجک، ازبک، هزاره، پښتون او عرب قومونو څخه دي.
سنگچارک ولسوالۍ

**سانچارک ولسوالۍ** د سرپل ولايت يوه ولسوالۍ ده. یاده ولسوالۍ 1089 کیلومتره مساحت 
او 670’87 وګړي لرې پدی ولسوالۍ کې مختلف قومونه اوسیږي چې عبارت دي له تاجک60% ازبک30% هزاره8% او پښتنو2% څخه.
سوزمه کلا ولسوالۍ

**سوزمه کلا ولسوالۍ** د سرپل ولايت يوه ولسوالۍ ده دا ولسوالۍ د سرپل ولایت په ختیځ کې پرته ده. سوزمه کلا لویدیځ کې له سرپل ولسوالۍ او ختیځ لورته له بلخ ولایتسره نښتی ده.
گوسفندي ولسوالۍ

گوسفندي ولسوالۍ د سرپل ولايت يوه ولسوالۍ ده چې 000’160 وګړې لري. ګوسفندي کې میشت قومونه عبارت دي له ازبکان، تاجکان، هزاره، او پښتنوڅخه.
سياد ولسوالۍ

سياد ولسوالۍ د سرپل ولايت يوه ولسوالۍ ده چې ددی ولایت په لویدیځ کې موقیعت لرې او په غرب کې له جوزجان او فاریاب ولایتونو سره پوله لرې. نفوس یې د 2004 کال شمیرو له مخې 336’47 تنه اټکل شوي دي. میشت قومونه پکې تاجک، ازبک، هزاره، پښتانه او عرب دي.
د ختيځ ټولواکمني

په دغو سيمو کې عموماً کوچيان اوسېدل او طبیعت په خپلو ښکلو او ځانگړيو  نعمتونو سره نازولي وو. څرنگه چي په پخوانيو زمانو كې کوچي قبايل د گنگا په سيند، نيل ، دجله ، او دفرات په شنو او ابادو درو کې اوسېدل نوهغوی د دغو سیمو پخواني اوسېدونکي د دې ځايونو په فتحه کولو سره غلامان کړل او په دې ډول يې د لومړنیو دولتونو د بنسټ ډبره کېښوده. چي تاریخ يې په اړه پوره معلومات راکړي دي.

د دغو دولتونو د اوسېدونکو تر منځ د يووالي یوه پیاوړي او قوي بنسټ شتون نه درلود او پر هغوی باندې میراثي باچا چې سیاسي او مذهبي دواړه واکه يې درلودل- حکومت کاوه. له قانون څخه موخه د مذهب او باچا اجازه وه. د باچا د کمزورۍ په صورت کې د دولت چارې گډوډېدلې او نوي حکمران به واگي تر لاسه کول.

د دولت په وده کې ختيځو سلطنتونو یوازې یو گټور کار وکړ:

(الف)- په خلکو کې یې نظم پیداکړ او هغوی یې د اطاعت کولو عادي و گرځول.

(ب)-   د هغوی په زړونو کې یې د چارواکي يا حکمران عزت پیداکړ.
یونان

**یونان هیواد** په یوناني Ελλάδα) د ارتقا دوهم ډول د یونان هیواد دولت ؤ او هغه په دوؤ بنسټيزو اصولو باندې ولاړ ؤ. هرښار په سیاسي ډول باندی یو منظم او له نورو څخه یو خپلواک دولت ؤ. او هغوی به په خپله خپلواکۍ باندې  ویاړ کوه. او هم به په شعوري ډول د هر مدني دولت ساحه او نفوس محدود ساتل کيدل.
د یونان سیاسي مفکرینو په آند په یوه مرکزي ښار کې د سیاسي ، کلتوري او ذهني ژوند یو ځای ساتلو لپاره د دولت کوچینوالی ډېر اړین دی. د یونان مدني دولت د آزادۍ او مساوي حقونو په حاصلولو کې تر یوه حده پورې شعوري پرمختګ وکړ.

د یونانیانو په آند د یوه دولت د اتباع کېدلو مطلب یواځې د مالیو او ټاکنو ورکول نه بلکه د ملکي او نظامي ژوند په ټولو کارونو کې په مستقیم او فعال ډول ګډون کول دي. د یونان پلازمینه د آتن ښار مساحت یې ۹۹۰'۱۳۱ کیلومتره مربع او ۲۸۶'۸۱۶'۱۰ وګړي لري. د یونان هیواد رسمي ژبه لرغونې یوناني ژبه ده.

## دیمکراسي
د یونان مدني دولتونو دولتي ولسواکۍ عجیب مثالونه وړاندي کړل. ټولو اتباعو په حکومت کې په مستقیم ډول برخه اخیسته. لیکن له سیاسي بدلونونو سره سره د حکومت په ‎طرز کې هم بدلونونه راتلل . په پیل کې پاچاهي وه بیا د امیرانو حکومت(Aristocracy) منځ ته راغی له هغه وروسته ظلم ( Tyranny) او په پای کې ولسواکۍ وده وکړه او له ولسواکۍ څخه وروسته یو ځل بیا انقلاب راغی.

## سیاسي جوړښت
## اقتصاد
که څه هم یونان د اروپایي ټولنې غړی هیواد اما نظر نورو غړو هیوادونو ته د یونان اقتصادی خالات ښه نه دی، حکومت یې ترډیره له ارويایي ټولنې نه اقتصادي مرستي ترلاسه کوي.

## تاریخ
له تاریخي نظره یونان د نړۍ یو له تاریخ لرونکو هیوادونو څخه دی چې د میلاد نه زرګونه کاله مخکی هم شتون درلود.

## ژبي او کلتور
یوناني ژبه د یونان هیواد رسمي ژبه ده.

## اداري ویش
ټومبل|چپه|200px|

**د یونان ایداري وېش** (د یونان هیواد د آیالاتونو نوملړ) یونان په ټوله کې په دیارلسو ولایتونو ویشل شوی، د یاد هیواد پلازمینه آتن ښار دی.
# اتیک
# مرکزي یونان
# مرکزي مقدونیه
# کرت
# ختیځه مقدونیه او تراکیه
# اپیروس
# آیوني ټاپوګان
# شمالي اژه
# پلوپونز
# سویلي اژه
# تسالي
# لویدیځ یونان ولایت
# لویدیځه مقدونیه

## مشهور ځایونه
آتن ښار د یونان هیواد پلازمینه تاریخي او مشهور ښار دی.

وېشنيزه:یونان
کوهستانات ولسوالۍ

کوهستانات ولسوالۍ د سرپل ولايت يوه ولسوالۍ ده. دوګړو شمیر یې 037’72 نفره دی چې د ازبک، تاجک، او هزاره قومونو اړ وند دي. کوهستانات د شمال له لورې له سانچارک او بلخاب ولسوالیو شمال له لورې له صیاد او سرپل ولسوالیو ختیځ له خواته له فاریاب ولایت او د جنوب له خواه نه له غور او بامیان ولایتونو سره ګډه پوله لرې.
خماب ولسوالۍ

**خماب ولسوالۍ** د جوزجان ولايت يوه ولسوالۍ ده ددی ولسوالۍ د وګړو شمیر په 2006 م کال کې 517’12 تنه وو.
پوځي نومونې

## پوځي نومونې
{| class="wikitable"
|-
! ملي پوځ  !! انگرېزي !! ملي پوليس
|-
| ملي پوځ|| انگرېزي انډولونه|| پوليس
|-
| لوى درستيز|| Chief of the Joint Army Staff|| نه شته
|-
| د ارکانو رئيس|| Staff Officer|| نه شته
|-
| بريد جنرال|| Brigadier General|| پاسوال
|-
| تورن جنرال|| تورن جنرال|| تورن جنرال
|-
| بريدمن|| Lieutenant|| نه شته
|-
| ډگر جنرال|| Lieutenant General|| سرپاسوال
|-
| بريدگى|| Sergeant|| نه شته
|-
| ډگرمن|| Lieutenant Colonel|| سمونمل
|-
| مارشال|| Field Marshal|| نه شته
|-
| لومړى بريدمن|| 1st Lieutenant|| لومړى څارمن
|-
| دويم بريدمن|| 2nd Lieutenant|| دويم څارمن
|-
| درېيم بريدمن|| 3rd Lieutenant|| درېيم څارمن
|-
| تورن|| Captain|| څارمن
|-
| جگتورن|| Senior Captain|| سرڅارمن
|-
| جگړن|| Major|| سمونيار
|-
| ډگروال|| Colonel|| سمونوال
|-
| ستر جنرال|| Starr General|| ستر پاسوال
|-
| خورد ضابط|| Non Commissioned Officer|| نه شته
|-
| پړکمشر|| Sergeant|| نه  شته
|-
|مرستيال سرپړکمشر|| Staff Sergeant|| نه  شته
|-
| سر پړکمشر|| Master Sergeant|| نه  شته
|-
| سر پړکمشر جگړن|| Sergeant Major|| نه  شته
|-
| افراد|| Enlisted Men|| نه شته
|-
| ډلگى مشر|| Corporal|| نه شته
|-
| مرستيال سرتېری|| Private First Class|| نه شته
|-
| سرتېری|| Private|| نه شته
|-
| سرتېری گمارنه|| Recruit|| نه شته
|-

## پوځي مرکزونه

| فرقه|| Division
|-
| لوا|| Brigade
|-
| غونډ|| Regiment
|-
| کنډک|| Battalion
|-
| قطعه|| Unit
|-
| ټولى|| Company
|-
| توپچي بتريه|| Battery
|-

وېشنيزه:پوځي وييونه
د حکومت بڼې

## [[پارلماني حکومت]]
**پارلماني حکومت** د اوسني وخت تر ټولو منلی ولسواک ډول دی. دې ته د حکومت وزارتي ډول هم وايي. په پارلماني حکومت کې د ولسمشر واک تش په نامه وي. ټول واک د کابینې له وزیرانو سره وي او هغوی په خپلو کارونو کې قانون جوړونکي مجلس ته ځواب ورکونکي وي. وزیران د قانون جوړونکي مجلس غړي وي . هغوی په هغه گوند پوری مربوط وي کوم گوند چې په پارلمان کې اکثریت لري . پارلمان د هغوی پر ضد د نه باور رایې په ورکولو سره هغوی له چوکۍ څخه لیرې کولی شي. دوی تر هغه وخته پوری په خپلو چوکیو پاته کیدلی شي تر څو پورې چې د اعتماد رایه له ځانونو سره ولري.

د کابینې د مجلس مشر ته لومړی وزیر وایي. نوموړی ډېر مهم شخص وي. دی په قانون جوړونکې مجلس کې د اکثریت لرونکي گوند مشر هم وي.

د حکومت په دې ډول کې د ولسمشر واک محدود وي. اجراییه قوه د مقننې تابع وي. وزیران گډ مسولیت لري. وزیران دمقننې غړي وي دوی مقننې ته د ځواب ویلو مسولیت لري . د حکومت په وزارتي ډول کې هر کار د اولس له خوښې سره سم کېږي . کچېرې وزیران کوم کار د اولس د خوښې پر ضد وکړي نو قانون جوړونکی مجلس د هغوی پر ضد د نه باور رایه ورکولی شي او هغوی له خپلو دندو څخه لیری کولی شي. د حکومت په داسې ډول کې د عامه کټو لپاره کار کېږي دا ډول حکومت په انگلستان او هندوستان کې شته.

## [[مرکزي حکومت]]
په هغو دولتونو كې چې د حکومت ډول يې واحد يا نا وېشلى وي په مركزي حكومت او سيميز حكومت كې خپلواكه ادارو كې واك په منظم ډول نه ويشل كېږي. په داسې دولت كې د هيواد ټول نظم د يوه مركزي حكومت په لاس كې وي . كه څه هم د اجرايه اسانتياوو په خاطر سيميزي ادارې جوړېږي ليكن شتون يې د مركزي حكومت تابع وي . په ځيني هيوادونو كې مركزي حكومت سيميزو ادارو ته ښه ډېر واك وركوي .د برتانيې سياسي نظام همدغه اصول كاروي ليكن په ځيني وحداني دولتونو كې په سيميزو چارو كې مركزي حكومت ډېر دخيل وي. په برتانيه، فرانسه، هسپانيا، ايټاليا ، ناروې،سويډن ، ډنمارك ،نوي زيلنډ ، پرتگال ،كولمبيا ، تركيه ، كينيا ، آييوري كوسټ او اسرايل كې د حكومت ډول وحداني (واحد ) نا وېشلى دٰى.

وېشنيزه:حکومت
قضا

200px|بټنوک|کيڼ|قضاء
تمیز د  درېیمه قوه ده. ددې قوې دنده عدل او انصاف کول دي. په قضاء کې نېک او تجربه لرونکې خلک کار کوي. قضاء قانون تشریح کوي. د اتباعو حقونه او خپلواکي خوندي کوي. قضاء په سوله راوستلو کې مرسته کوي. د جرمونو په مخنیوي کې مرسته کوي او مجرمانو ته سزا ورکوي. قضاء د  د ښه والي معیار وي. دیوه هیواد ښه والی او بدي له قضاء څخه معلومېږي. د یوه هیواد دولت چې له کومې وېرې پرته خپلې دندې سرته رسوی هغه دولت متمدن دولت گڼل کېږي. 

د تمیز د قاضیانود مقررولو لپاره ډېرې طریقې مروجې دي. په ځیني ځایونو کې مقننه قاضیان ټاکي او په ځینې ځایونو کې قاضیان د اجرایې له خوا ټاکل کېږي. په روسیه كې قاضیان د مقننې له خوا ټاکل کېږي. په امریکا او انگلستان کې د قاضیانو ټاکنه د اجرایې په لاس کې وي. 

په سویټزرلینډ کې د رایو په ذریعه هم ځینې قاضیان ټاکل کېږي. د وړو محکمو د قاضیانو ټاکنه په عمومي ډول د ازموینو له مخې کېږي. 

وېشنيزه:قضاء
گجرات

**گجرات** د پاکستان د يوه ښار نوم دی. دا د گجرات ولسوالۍ‏ پلازمېنه هم ده.

## سرچينې

وېشنيزه:د پاکستان ښارونه
آلاسای ولسوالۍ

**آلاسای ولسوالۍ** د افغانستان د کاپيسا ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۳۴،۸۹۴ وگړو ته رسېږي. د آله سای خلک په پشه یې او پښتو ژبو خبري کوی.

د اسکن دره یې یوه له ښکلو درو څخه ده .دغه شنه او ښکلی دره د اله سای ولسوالی مرکز څخه یو لرې پرته دره ده چې ددې درې اوسېدونکو ته اسکیني او ځېنې نور اسکینوال وایي، د اسکین نوم یو پخوانی او آریایي نوم دی چې دې خلکو د سلطان سکندر سره سخته مبارزه کړی وه همدې له پاره اسکین په نامه تاریخ کې لیکل شوی ده، دغه خلک د لغمان او کنړ پشه یانو سره نږدې اړېکې او هغوی سره ځان یوه ريښه ګني.د لغمان یوه دره چې د کندګل، نورلام صاحب لغمان هلته هم د "اسکین کندا" په نامه ځای شتون لري او د هغه ځای اوسېدونکي په دې باور دي چې اسکیني یا اسکینوال له دغې سیمې څخه هلته تللي دي.دغه خلک پشه یان دوی په ځېنو لاندې طایفو باندې ویشل شوي.: 1 باګا: ددې بیګا څخه د ځېنو سیمو چې پیک لام، دارټا، الکاخیل، کجم خندا، کاتی لام، او ځېنې بیا ددې سیمو اوسیدونکي تر اوسه دولت شاه لغمان کې هستوګن دي.بازګل یو نومیالی شاعر هم د باګا سیمې څخه و.:  2 ادنا خیل ــ دغه خلک هم د اسکیني پشه یان دي چې آدنا خیل، ګنبت، سپرجل کې ژوند کوي، کابو څلور سوه کورنیو ته رسیږي او یواځې آدنا خېل کې خلنګاني، تازیاني، مسراني ، شامکاني او مزلاني په نامه رېښې نومول شوي.د الینګار په سالاب کې دغه خلک د آدلا په نامه شتون لري چې ویل کیږي دوی هم د ادناخیل له رېښي څخه دي.۳:مزل ــ دغه خلک د باګا څخه ډېر نفوس درلودونکی دي چې د شاماک، کونډای پیلام، کجم خندا، ګستوړ، د باګا قبېلې ترڅنګ هستوګن دي او هغوی څخه خپله رېښه بېله ګني. او ځېنې پر دې باور دي چې باګا سره ورونه دي.دغه خلک په دې دره کې غیرتي، دلاور، میلمه پال دي نظر له نورو او په خپله ژبه، فرهنګ کلک ولاړ دي، ویل کیږي چې ددې درې تر ټولو نه پخواني وګړي همدوی دي. مزل خلک سنجن او د بولغین کې هم پیدا کېږي، او همدارنګه نږدې یو نیم زره کورنی نجراب کې هم مزل والا اوسیږي چې په دري ژبه تکلم کوي.۴: باشه خیل ــ دغه خلک د بشه خیلو نوم سره یادیدل چې دغه نوم د باشا، پاچا او بادشاه څخه اخیستل شوی، دغه خلک د بشیک، سرایی، منجولای کې سکونت لري؛ کابو درې نیم سوه کورنیو ته رسیږي. دغه خلک الینګار لغمان کې هم پیدا کیږي.۵: قریشي ــ دغه هم د اسکیني خلکو څخه شمېرل کېږي چې چې د کاتی په نوم هم یاد شوي، کاتی لام او قلا کې ژوند کوي، دغه خلک لغمان او نورستان څخه پخوا دې سیمې ته کوچېدلي. ځېنې اوسه پورې هم ځان قریشي ګني،۶: رین، دوو، تردي و غازیاني ــ دغه خلک هم لغمان څخه راغلي،  رین او دلک سیمه کې ژوند په سر وړي زیاتره یې الیشنګ او لغمان څخه شمېرل کیږي.۷: کچا وسرکدر ــ کچا او سرکدر مرکز ته دوه نږدې کلي دي چې کچا په پشه یي ژبه کې بغل ویلی کیږي دغه خلک هم د نورو پشه یانو په څېر زړه ور، شجاع، مېلمه پال دي.کچا او سرکدر کې ډوم کوزاور، منجولا او میرعلي په نامه سیمي دي چې د میر علي خیل، شامکاني او بشیک په نامه رېښې هلته ژوند کوي، اصلیت یې دولت شاه میرعلي خېلو څخه دی.پاتې دې نشي عبدالوکیل سرکدري شاعر او فلکلوریکو سندرو باچا چې اوس هم د هغې سندرې ملي راډیو تلویزون آرشیف کې ثبت دي.

## دا هم وگوری

* د افغانستان ولسوالۍ

## سرچينې

وېشنيزه:د کاپيسا ولسوالۍ
نجراب ولسوالۍ

**نجراب ولسوالۍ** د افغانستان د کاپيسا ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۹۲،۵۳۳ وگړو ته رسېږي.په یاده ولسوالۍ کی میشت قومونه عبارت دی له تاجکان پښتانه فراچي او پشه یی د نجراب افغانيه سيمې خلک ټول پښتانه دي  او پچغان دره کې بیا پراچیان او پشه یان ژوند کوي دره غوث کې تاجکان

## دا هم وگورۍ
* د افغانستان ولسوالۍ

## سرچينې

وېشنيزه:د کاپيسا ولسوالۍ
تګاب ولسوالۍ (کاپيسا)

**تګاب ولسوالۍ** د افغانستان د کاپیسا ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۷۳،۲۱۷ وگړو ته رسېږي د یادی ولسوالی ټول خلک په پښتو ژبه خبری کوی انار ددی ولسوالی دمشهورو میوو څخه دي.
[thumbnail|د [کاپیسا ولایت تګاب ولسوالۍ د کم شینکی سیمه]]

## سیاسي څیرې
د ولسمشر حامد کرزی په ولسمشریزه دوره کې له تګاب نه په ولسي جرګه د کاپیسا د خلکو استازی حاجی احمد فرید وو.

## کلي
# کم شینکی 
# پاینده خیل
# خوشحال خیل
# عمرخیل
# باباخیل
# نوروز خیل
# غازی آباد
# تنورک
# ګوهن
# درم درم
# سلطانخیل
# بهادرخیل
# اکاخیل
# الماسخیل
# قاضیان

## مشهورې میوي
انار د تګاب ولسوالۍ مشهور او پیژندل شوی محصول دی او همدارنګه الوچی  ،انګور او امروت هم په کې کیږي.

## دا هم وگورۍ
* د افغانستان ولسوالۍ

## سرچينې

وېشنيزه:د کاپيسا ولسوالۍ
بازارک ولسوالۍ

**بازارک ولسوالۍ** د افغانستان د پنجشېر ولايت یوه ولسوالۍ ده. دا ولسوالۍ د سمنگان ولايت منځۍ (مرکز) دی.

## دا هم وگورۍ
* د افغانستان ولسوالۍ

## سرچينې

وېشنيزه:د پنجشېر ولسوالۍ
محمود راقي ولسوالۍ

**محمودراقی** د افغانستان د کاپيسا ولايت  مرکز دی. په محمود راقي  کې د مېشتو خلکو شمېر ۴۸،۷۴۴ وگړو ته رسېږي. دا ولسوالۍ د کاپیسا ولايت منځی (مرکز) هم دی

## دا هم وگورئ
* د افغانستان ولسوالۍ

## سرچينې

وېشنيزه:د کاپيسا ولسوالۍ
شوتل ولسوالۍ

**شوتل ولسوالۍ** د افغانستان د پنجشېر ولايت یوه ولسوالۍ ده. شوتل ولسوالۍ يوه د پخوانۍ بزگره سيمه وه چې ښايي پښتانه بزگران پکې مېشت وه . د شوتل مانا يو ډول شينشوبی دی چې خلک يې پخوي . دغه شينشوبی بوټی د افغانانو هر کلي بانډه کې ترلاسه کېږي. همدا سيمه کې شوتل هم ډېر کرل کېږي او شوتل ته په دري ژبه شفتل وايي . اوس ورته د سيمې ځينې متعصب جنگي ډلو پورې اړونده تاجکان شتل وايي او دا ويی د پراچي ويي سره تړي.

## دا هم وگورئ
* د افغانستان ولسوالۍ

## سرچينې

وېشنيزه:د پنجشېر ولسوالۍ
سيد خېل ولسوالۍ

**سید خېل ولسوالۍ** د افغانستان د پروان ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۳۳،۳۳۴ وگړو ته رسېږي.

## دا هم وگورۍ
* د افغانستان ولسوالۍ

## سرچينې

وېشنيزه:د پروان ولسوالۍ
اليشنگ ولسوالۍ

**الیشنگ ولسوالۍ** د افغانستان د لغمان ولايت له شپږو ولسوالیو یوه ولسوالۍ ده چې له مهترلام بابا سره نږدې پرته ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۶۸،۱۵۳ وگړو ته رسېږي.
د الیشنګ په نوم سېند هم له همدې ولسوالۍ څخه تېریږي.

## مېشت توکمونه
په دې ولسوالۍ کې پښتانه او پشیان اوسي چې په پښتو، دري او پشيي ژبو خبرې کوي.

## دا هم وگورئ
* د افغانستان ولسوالۍ

## سرچينې

وېشنيزه:لغمان
وېشنيزه:افغانستان
وېشنيزه:د لغمان ولسوالۍ
وېشنيزه:د افغانستان ولسوالۍ
وېشنيزه:ختیځې ولسوالۍ
مهترلام ولسوالۍ

**مهترلام بابا** د افغانستان د لغمان ولايت مرکز دی. په دغې ښار کې د مېشتو خلکو شمېر ۱۱۲،۸۵۶ وگړو ته رسېږي..

## دا هم وگورۍ
* د افغانستان ولسوالۍ

## سرچينې

وېشنيزه:لغمان
وېشنيزه:افغانستان
وېشنيزه:د لغمان ولسوالۍ
وېشنيزه:د افغانستان ولسوالۍ
وېشنيزه:ختیځې ولسوالۍ
چپه دره ولسوالۍ

**چپه دره ولسوالۍ** د افغانستان د کونړ ولايت یوه ولسوالۍ ده چې د مېشتو وګړو شمېر یې ۲۸،۶۸۱ ته رسېږي.

دا ولسوالۍ هم د مرکز اسعداباد شمال ته پرته ده، چې  ۲۲۹ کيلومتره مربع مساحت لري. ۱۱۰ لوی او واړه کلي لري، چې د وروستيو معلوماتو له مخې يې نفوس شاوخوا ۴۷۶۰۵ زره  ښودل شوی. د مرکزي نورستان واما ولسوالۍ او لغمان  سره سرحدونه لري. ساپی قوم  په کې ژوند کوي او د کونړ د قيمتي ډبرو (بيروچ، کونزيټ او د کمرينو) کانونه په کې دي. د ځايي چارواکو په وينا؛ په چپه دره ولسوالۍ کې اوس هم په ۱۱۰۰ کانونو کې عملا کار روان دی، چې په غير فني توگه راوېستل کېږي او پاکستان ته قاچاق کېږي. ددې ولسوالۍ  ډېری وګړي د معدنونو  په  راويستلو بوخت دي.   

## دا هم وگورئ
* د افغانستان ولسوالۍ

## سرچينې

وېشنيزه:د کونړ ولسوالۍ
څوکۍ ولسوالۍ

**څوکۍ ولسوالۍ** د افغانستان د کنړ ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۲۸،۹۰۵ وگړو ته رسېږي.
نوموړې ولسوالۍ داسعداباد سوېل ته د جلال اباد پر لويه لاره پرته ده، ٢٤٩ کيلومتره مربع مساحت او ۱۲۲ لوی او واړه کلي لري ، د وروستيو معلوماتو له مخې، شاوخوا ۵۴۷۲۵ تنه يې نفوس ښودل شوی، خلک يې په کرنه او مالدارۍ بوخت دي، غرنۍ سيمې يې ځنگلونه لري.

## دا هم وگورئ
* د افغانستان ولسوالۍ

## سرچينې

وېشنيزه:د کونړ ولسوالۍ
دانگام ولسوالۍ

**څوکۍ ولسوالۍ** د افغانستان د کنړ ولايت یوه ولسوالۍ ده. دا ولسوالي هم د مرکز اسعداباد ختيځ ته دډيورنډ کرښې ته څېرمه يوه غرنۍ ولسوالي ده، مساحت يې ۳۳۴  کيلو متره مربع  ده، ۳۶ لوی واړه کلي لري، نفوس ۲۴۶۳۰ تنه اټکل شوى، او خلک يې زيات په کرنه او مالدارۍ بوخت دي.

## دا هم وگورۍ
* د افغانستان ولسوالۍ

## سرچينې

وېشنيزه:د کونړ ولسوالۍ
نورگل ولسوالۍ

**نورگل ولسوالۍ** د افغانستان د کنړ ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۲۵،۰۴۷ وگړو ته رسېږي.

دا ولسوالي هم د مرکز اسعداباد سوېل ته د جلال اباد پر لويه لاره پرته ده او د ننگرهار د ښېوې او د دره نور ولسواليو سره گډه پوله لري، مساحت يې ۳۶۷ کيلومتره مربع دی او ۸۷ لوی او واړه کلي لري ،شاوخوا ۵۳۱۷۰ تنه وگړي پکې ژوند کوي او زيات خلک يې په کرنه او مالدارۍ بوخت دي.

## دا هم وگورئ
* د افغانستان ولسوالۍ

## سرچينې

وېشنيزه:د کونړ ولسوالۍ
بلوچستان (پاکستان)

**بلوچستان** (په اوردو: صوبۂ بلوچستان) د پاکستان د پینځو ایالتونو څخه یو ایالت دی. پلازمېنه یی د کوټې ښار دی. د ځمکني پراخوالي له اړخه بلوچستان د پاکستان تر ټولو لوی ایالت گنل کېږي او د وگړو مېشتېدنې له مخې تر ټولو کوشنی ایالت دی. بلوچستان د پاکستان لویدیځ لور ته پروت دی. پراخوالی یې ۳۵۷،۱۹۰ کلو متر مربع دی.

بلوچستان په سوېل کې سمندر دی، په لويديځ کې سند ایالت، په شمال کې خېبرپښتونخوا او په ختيځ کې افغانستان دی. د بلوچستان د وگړو شمېر 9 مېلیونه څخه زيات دی. د بلوچستان ایالت 830 کيلو متره پوله د ايران سره، 2400 کيلو متره پوله د افغانستان سره گډه پوله لري.

## ولسوالۍ او نورې سیمې

## سرچینې

وېشنيزه:بلوچستان
وېشنيزه:د پاکستان ایالتونه او سیمې
وېشنيزه:نیمگړی لیکنۍ