open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
11 Σταυρί

Χορτοθέρτς | Αλωνάρτς | **[[Σταυρίτες]]** | Τρυγομηνάς | Αεργίτες
10 Σταυρί | 11 Σταυρί | 12 Σταυρί

----

**11 Σταυρί** εν 254ον ημέρα τη χρονίας, ίστε λεει μας το Γρηγοριανόν ημερολόγιον (έν το 255ον ημέρα σο δίσεκτον τη χρονία). Επέμναν άλλα 111 ημέρας για να τελούτεν η χρονία. 

## Ατά ντ' εγένταν

## Εγεννέθαν

## Αποθάναν

## Έξεργος

**Τερέστεν πα:**

* 11 Αλωναρί - 11 Τρυγομηνά

0911
12 Σταυρί

Χορτοθέρτς | Αλωνάρτς | **[[Σταυρίτες]]** | Τρυγομηνάς | Αεργίτες
11 Σταυρί | 12 Σταυρί | 13 Σταυρί

----

**12 Σταυρί** εν 255ον ημέρα τη χρονίας, ίστε λεει μας το Γρηγοριανόν ημερολόγιον (έν το 256ον ημέρα σο δίσεκτον τη χρονία). Επέμναν άλλα 110 ημέρας για να τελούτεν η χρονία. 

1225: Πόντιον εξαφανίζετ

## Εγεννέθαν

## Αποθάναν

## Έξεργος

**Τερέστεν πα:**

* 12 Αλωναρί - 12 Τρυγομηνά

0912
14 Σταυρί

Χορτοθέρτς | Αλωνάρτς | **[[Σταυρίτες]]** | Τρυγομηνάς | Αεργίτες
13 Σταυρί | 14 Σταυρί | 15 Σταυρί

----

**14 Σταυρί** εν 257ον ημέρα τη χρονίας, ίστε λεει μας το Γρηγοριανόν ημερολόγιον (έν το 258ον ημέρα σο δίσεκτον τη χρονία). Επέμναν άλλα 108 ημέρας για να τελούτεν η χρονία. 

## Ατά ντ' εγένταν
* 2000 - Ο Γιωρίκας ο Καρατζαφέρτς εποίκε το κόμμα τη ΛΑΟΝΟΣ.

## Εγεννέθαν
* 1956 - Κωνσταντίνος Καραμανλής, ασα 2004 τη χρονίαν εν ο Πρωθυπουργόν τ' Ελλάδας.
* 1969 - Κώστας Κουκοδήμος, βουλευτής (ΝΔ) σην Πιερίαν τη Μακεδονίας και παλεός αγωνιστέας σο λάνγκεμα τη αγώνων τη σταδί.

## Αποθάναν
* 2001 - Στέλιος Καζαντζίδης, Έλλενας τραγουδοποιός.

## Έξεργος
thumb|«Κωνσταντίνος κι Ελένε», . Εζωγράφσεν ατό ο Wassily Sazonov σα 1870.
* Ορθόδοξον και Ρωμαιοκαθολικόν Εγκλεσίαν:  (σα 326 τη χρονίαν).
* Σ' αρχαίον Ελλάδαν: Ερχίνεναν τα .

**Τερέστεν πα:**

* 14 Αλωναρί - 14 Τρυγομηνά

0914
Αρχικόν σελίδα

__NOTOC__
Η Βικιπαίδεια σα Ποντιακά
τα Ρωμαίικα τη Πόντονος 

***Ανοιχτόν εγκυκλοπαίδεια ντο γράφκεται και τρανείν ας ατείντς πη θέλνε.***

zh-classical:
7 Μαρτί

Καλαντάρτς | Κούντουρος | **[[Μαρτς]]** | Απρίλτς | Καλομηνάς
6 Μαρτί | 7 Μαρτί | 8 Μαρτί

----

**7 Σταυρί** εν 66ον ημέρα τη χρονίας, ίστε λεει μας το Γρηγοριανόν ημερολόγιον (έν το 67ον ημέρα σο δίσεκτον τη χρονία). Επέμναν άλλα 299 ημέρας για να τελούτεν η χρονία. 

## Ατά ντ' εγένταν
* 2008 - Ση Ποντιακή Βικιπαίδεια εχτέθεν καινούρεον αγοράν.

## Εγεννέθαν

## Αποθάναν

## Έξεργος

**Τερέστεν πα:**

* 7 Κούντουρονος - 7 Απρίλ

0307
7 Καλανταρί

Αεργίτες | Χριστουγεννάρτς | **[[Καλαντάρτς]]** | Κούντουρος | Μαρτς
6 Καλανταρί | 7 Καλανταρί | 8 Καλανταρί

----

Η **7 τη Καλανταρί** εν 7ον ημέρα τη χρονίας, άμον ντο λεει εμάς το Γρηγοριανόν ημερολόγιον. Επέμναν άλλα 358 ημέρας για να τελούτεν η χρονία (359 ημέρας σο δίσεκτον τη χρονία). 

## Ατά ντ' εγένταν
* 2009 - Σο  εδέκανε την  για να ίνετεν το ποντιακόν η Βικιπαίδεια.

## Εγεννέθαν

## Αποθάναν

## Έξεργος

**Τερέστεν πα:**

* 7 Χριστουγενναρί - 7 Κούντουρονος

0107
BMW Isetta

thumb|BMW Isetta
Το **BMW Isetta** έτον πολλά μικρόν αραπάν ντ' εποίκενατο η φίρμα BMW.

## Ιστορία
Όντες ο δεύτερον ο τρανόν ο πόλεμος ετελέθεν η φίρμα είχεν τρανά προβλήματα με τα παράδας. Οι φάμπρικεσατς εχάθαν σον πόλεμον κι ότ' επέμνεν, επαίρανατο οι νικητές. Ατότες ένας τρανός τη BMW είδεν την Isetta σο *Σαλόνι Αραπαδίων τη Τορίν*' (*Salone dell'automobile di Torino*) κι επαίρεν τα δικαιώματα για την κατασκευήνατς στην Γερμανίαν. Σα 1955 και σα 1962 τα χρονίας απές, η BMW εποίκεν 161.728 *Motocoupé*, άμον ντ' έλεγαν την Isetta.

## Τεχνολογία
Σην αρχήν εποίκανατο με 12 PS (250 cm³) κι επεκεί και με 13 PS (300 cm³).

## Συνδέζμαι
* 13px **[[:el:commons:BMW Isetta|Η BMW Isetta σα Commons]]**
* http://www.isetta.de
* Ιστορικόν ρεκλάμα για την Ιζέτα

BMW Isetta
MOS Technology 6502

thumb|Προσέσορας MOS 6502

Ο **MOS Technology 6502** εν μικροπροσέσορας τη 8 bit τη MOS Technology, Inc., ντ’ εξέβεν σην αγοράν σα 1975 τη χρονίαν και είχεν τρανόν επιτυχίαν. Αιτίαν για την επιτυχίαν ατ’ έτον η απλότηταν ατ’ με το καλόν τη δουλείαν ντ’ εποίνε και το χαμελόν την τιμήν ατ’ εντάμαν. Εκείνα τα χρόναι έτον ασ’ ουλτς φθηνόν προσέσορας, κι άλλο φθηνόν δηλαδή ασα τρανά τα προσεσόρεα τη Intel και τη Motorola. Τον 6502 εδούλεψανατον σε πολλα τ’ οσπιτί κομπιούτερ (home computer, λ.χ. τοι Commodore VIC-20, PET 2001, Atari 800 XL, Apple II και BBC Micro). 

## Γενικά
Τον 6502 εποίκανατον σο σχέδιον τη Motorola 6800 απάν. Σα *instruction set* ατούν τα δυο τα προσεσόρεα μοιάζνε τ’έναν με τ’άλλο, άμα για 16-bit *register* ο 6502 εχ δυο τη 8 bit. Για τατό τα προγράμματα τη 6502 έχνε διαφορετικόν στιλ: για τα arrays ασα 256 bytes κι απάν θα πρέπ να ίνουνταν κι άλλο προγραμματισμός. Ας σ’ αλλ’ την μερέαν πα, τα προσεσόρεα τη 8 bit δουλεύνε τ’ αξίας τη 8 bit κι άλλο αληγορτά. 

Οσήμερον (2008) ο 6502 ακόμαν υπάρχει. Λ.χ. εν κομμάτ’ τ’ αριθμομηχανής τη HP-35s. 

## Τεχνικά στοιχεία
* τεχνολογίαν: NMOS, HMOS, CMOS
* αριθμός τρανζίστορ: σα 5000
* clock signal: 20 kHz ους 4 MHz. Μορφή CMOS: 0 ους 14 MHz
* clock cyclus ανά εντολή: 2 με 7
* address space: 64 KiByte, δίχως ξεχωριστό χώρο διευθύνσεων I/O (αμόν το Intel 8080). Τα I/O ίντανε μέσω Memory Mapped I/O.
* address bus: 16 bit
* data bus: 8 bit
* interrupts: ένα NMI, ένα IRQ, και software-interrupt μέσω εντολής BRK
* εντολάς: 56, μορφή CMOS: 70
* τρόποι διευθυνσιοδότησης: 13, μορφή CMOS: 16
* endianness: little endian
* registers:
** accumulator, 8 bit
** 2 index-register (X και Y), 8 bit.
** stack pointer, 16 bit. 
** prozessorstate-register, 7 bit (*flags*: Carry, Zero, Decimal, Interrupt Disable, Break*, Overflow, Negative)
** instruction pointer, 16 bit

## Βιβλιογραφίαν
* Bagnall, Brian: *On The Edge: The Spectacular Rise and Fall of Commodore*, ISBN 0973864907
* Rodnay Zaks: *Programming the 6502*, ISBN 0895880288 
* Lance A. Leventhal: *6502 Assembly Language Programming*, ISBN 007881216X
* Ekkehard Flögel: *Programmieren in Maschinensprache mit dem 6502*, ISBN 3921682614

## Συνδέσμ
*6502.org - the 6502 microprocessor resource (αγγλικά)

MOS Technology 6502
PontosWorld.com

Το **PontosWorld.com** εν τ' όνεμαν διαδικτυακού σελίδας ντο έχ' θέμαν το ποντιακόν τη κουλτούραν. 

## Ντο εν το PontosWorld
Αβούτο η σελίδαν εγράφτεν και γράφκεται για τ' ανθρώπς ντ' εξέβαν ασόν Πόντον, άμα και γι' ατείντς π' ακόμε γιασαέβν' εκαικά. Απές σην σελίδαν ευρίσκουνταν πολλά στοιχεία για τον Πόντον και την ιστορίαν ατ', άμα και για τ' οσημερνόν το Μαύρον τη θάλασσαν. Έχ' και φορούμι για να συντισέν'νε οι χρήστες. Ο καθαείς επορεί ν' εφτάει λογαρίαν και να κουλανεύ' ατό. Εςς και λεξικόν ποντιακόν.

Οι χρήστες τη σελίδας γράφνε ασόν κόσμον όλον, π.χ. Αυστραλία, Ελλάδα, Τουρκία, Γερμανία, ΗΠΑ, κλπ.

## Συνδέζμε
*pontosworld.com - Αρχικόν σελίδα
*pontosforum - Φορούμι τη pontosworld.com
*dictionary - Λεξικόν τη pontosworld.com

PontosWorld.com
PontosWorld.com
Rage Against the Machine

[μικρογραφία|right|Ασό 2007 τη χρονίαν: ο τραγωδένος [Zack de la Rocha με τοι Rage Against the Machine ση Coachella.]]
**Rage Against The Machine** (λέγν' ατείντς και **RATM** ή **Rage**) εν τ’ όνεμα μουσικού μπάντας ασα Ενωμένα τα Πολιτείας τη Αμερικής ντο εχ’ τρανά επιτυχίας. Σα τραγωδίασατουν εφτάγνε κριτικήν σα καπιταλιστικά στοιχεία τη κοινωνίας και τα αιτίας ντο γεννούν τα ταξικάς διαφοράς, την εκμετάλλευσην και τοι πολέμ. Η μουσικήνατουν εν συγκόλληση ασα μουσικά τα είδη rock, funk και rap. Τ’ ονέματα τη μουσικίων είναι Zack de la Rocha (τραγωδένος), Tom Morello (κιθαρτζής), Tim Commerford (μπάσο), Brad Wilk (νταουλτζής). 

## Δισκογραφίαν
### Albums
* Rage Against the Machine (1992) 
* Evil Empire (1996) 
* The Battle of Los Angeles (1999)
* Renegades (2000) 

### Live Albums
* Live & Rare (1998) 
* Live at the Grand Olympic Auditorium (2003) 

### Singles
* "Killing in the Name", 1993 
* "Bullet in the Head", 1993
* "Bombtrack", 1993
* "Know Your Enemy", 1993
* "Freedom", 1994
* "Bulls on Parade", 1996
* "People of the Sun", 1996
* "Down Rodeo", 1996
* "Vietnow", 1997 ft. Chuck D
* "No Shelter", 1998 
* "Guerrilla Radio", 1999
* "Sleep Now in the Fire", 2000
* "Testify", 2000
* "Calm Like A Bomb", 2000
* "The Ghost of Tom Joad", 2001 
* "Renegades of Funk", 2002
* "How I Could Just Kill a Man", 2002

### Videos
* "Killing in the Name"
* "Bombtrack"
* "Bullet in the Head"
* "Freedom"
* "Bulls on Parade"
* "People of the Sun"
* "No Shelter"
* "Guerrilla Radio"
* "Sleep Now in the Fire", 2000
* "Testify", 2000
* "Renegades of Funk"
* "The Ghost of Tom Joad"
* "How I Could Just Kill a Man"
* "Calm Like A Bomb"

Rage Against the Machine
Βικι

thumb|Wiki Wiki (δηλ. αληγορτόν) πούλμαν ση Χονολούλου 
**Wiki** (ή **βικι**) λέγομε την κατηγορίαν τ' ιστοτόπ', όπου ούλ' ανθρώπ (οι χρήστες) εμπορούν να εφτάνε και ν' αλλάζνε τα σελίδας αθέ. Αβούτο τ' όνομαν εν συντόμευσην τη λέξης *WikiWikiWeb*. *Wikiwiki* ένι χαβαϊκόν λέξη το σημαίνει «αλήγορον».

Σα *wiki* πολλοί χρήστες εμπορούν να γράφουν εντάμαν. Άμον ντ' εφτάει ο ένας άρθρον το 'κ είναι σωστόν, ο άλλος εμπορεί ν' αλλάζατο αέτς για να ίνεται καλλίον. Εξόν τα αλλαγάς, ίνεται και το πρόσθεμαν καινούρεων γνωσίων σο άρθρον κι αέτς το wiki θα τρανείν. Επίσης ίνεται και γουνούσεμαν. Σ' ορισμένα *βικι* (αμόν τη Βικιπαίδεια, τ' ασ' ούλτς διάσημον wiki) έχ' τα σελίδας καλατσεματί, σ' αλλά οι χρήστες πα γονουσεύνε σ' ούλτς τα σελίδας.

Ο σκοπόν και τα νομς που κανονίζνε την λειτουργείαν ατούν 'κ είναι πάντα ίδιοι. Σκοπόν τη Βικιπαίδειας λ.χ. εν το γράψιμον αρθρίων αέτς για να χτίζεται εγκυκλοπαίδειαν. 

Το πρώτο *wiki* εχπάστεν σα 25 τη Μαρτ 1995 ασον Ward Cunningham και είχε πολλούς χρήστες. Επεκεί αβούτοι εποίκαν τα *βικι* ατούν.

## Τρανά wiki
* Βικιπαίδεια
* Wikinsider 
* WikiZnanie
* World66 Travel Wiki
* Susning.nu
* TWikiWeb
* Wikinfo
* WikiWikiWeb Κατάλογος με τ’ ασ’ ουλτ’ς τρανά wiki με στατιστικάς

Βικι
Άι Μαρίνος

Ο **Άι Μαρίνος** (*λένατον πα κι* Άι Μαρίνον, σα ιταλικά: *Serenissima Repubblica di San Marino*) εν τζιπ μικρόν κράτος σα νότια τη Ευρώπης. Πρωτεύουσαν ατ'ς εν το Σαν Μαρίνο και οι αρχηγοί τη κυβέρνησης ατ' εν οι Ερνέστο Μπενεντετίνι κι Ασούντα Μελόνι. Η χώρα εχ' πληθυσμόν σα 31.006 τ' ανθρώπ'ς.

## Γεωγραφίαν
Ο Άι Μαρίνος ευρίεται απές σην Ιταλίαν. 

## Συνδέζμαι
* **[[Εικόναν:Commons-logo.svg|15px]] [[:el:commons:San Marino|Ο Άι Μαρίνον σα Commons]]**
* **[[Εικόναν:Greek_wiktionary_logo.png|15px]] [[:wikt:el:Άγιος Μαρίνος|Ο Άι Μαρίνον σο Βικιλεξικόν]]**
* **[[Εικόναν:Gnome-globe.svg|15px]] [[:el:commons:Atlas of San Marino|Χάρτες ασον Άι Μαρίνον]]**

Άγιος Μαρίνος
Άγιος Μαρίνος
Άκαμψης

thumb|Ο Άκαμψης

Ο **Άκαμψης** (γεωργ. *ჭოროხი*, τουρκ. *Çoruh*) εν τζιπ τρανόν ποτάμι κι ευρίεται σον Πόντον. Αχπάσκεται σο ραχίν Μεστζίτ σο βορειοατατολικόν την Τουρκίαν, σα 3.255 μέτρα ασην θάλασσαν απάν. Απεκεί πάει σην Γρουζίαν κι εκεί σο Μαύρον τη Θάλασσαν.

Ακαμψης
Άλυς

thumb|Ο Άλυς

Ο **Άλυς** (γιά **Μαρσύας**, τουρκ. *Kızılırmak* []) εν τζιπ τρανόν ποτάμι κι ευρίεται ολόκληρον απές σην Τουρκίαν, σον Πόντον. Το μάκρος ατ' εν 1.355 χμ.

## Τ' όνεμαν
«Άλυς» εν τ' αρχαίον τ' ελλενικόν τ' όνεμαν κι εξέβεν ασ' αρχαίον τη λέξην ντ' ελέγανε για τ' άλας (). Το τούρκικόν τ' όνεμαν «Kızılırmak» εχ' τη σημασίαν «κόκκινον ποτάμι».

## Απόθεν κατεβαίν'
Το ποτάμι εβγών' σ' ανατολικά τα ραχίας τ' Ανατολίας, 150 χμ ασον τόπον απόθεν εβγών' ο Ευφράτες, ασην Σεβάστειαν ανατολικά, σα ραχία Κιζίλ Νταγ και Κουμανλί Νταγ. Σ' αρνάσεμανατ' ο Άλυς δαβαίν' τη χώραν σα δυτικά και σα νοτιοδυτικά. Απεκεί κλώσκεται σο κεντρικόν την Ανατολίαν σα βόρεια. Εκαικά δαβαίν' απές σα Ποντιακά τα Παρχάραι. Τελείται σο Μαύρον τη Θάλασσαν, σα βορειοδυτικά τη Σαμψούντας και ολίγον ασην Πάφραν απάν μερέαν.

## Συνδέζμ' σα εξ μερέαν
* Livius.org: Halys - Φωτογραφίας

Αλυς
Ήλος

thumb|Ο Ήλος
 Ο **Ήλος** (γιά **Ήλες**) εν τ' αστέρ τ' ηλεϊκού τη συστεματίεμουν, και τ' ασούλτς φωτεινόν σώμαν τ' ουρανού. Όνταν εν ημέρα κι ο ήλος ευρίεται ασόν ορίζονταν απάν διγ ατόσον φως που καϊνείς 'κ επορεί ν' ελέπ τ' άλλα τα σώματα τ' ουρανού (εξόν το Φέγγον και την Αφροδίτεν). Τ' αρχαίον τ' ελλενικόν η μυθολογία λεει ντ' έτονε υιός τη τιτάνα Υπερίωνος (αέτς γράφνε ο Όμηρος και ο Ησίοδος). Τ' αστρονομικόν το σύμβολονατ' εν: .

Ηλος
Αεργίτες

**Ημέρας Αεργί** 
 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 

----

Ο **Αεργίτες** (σ' ελλενικά: *Νοέμβριος*) εν ενδέκατον ο μήνας τη χρονίας, όπως λέγει μας το Γρηγοριανόν ημερολόγιον κι εχ' 30 ημέρας.

## Τ' όνεμα
Τ' όνεμαν τη μηνού εχ τη ρίζαν ατ’ σην λέξην «άεργος», επειδή σ’ αβούτον τον μήναν οι ανθρώπ’ ‘κ είχανε δουλείας ν' εφτάγνε σα χωράφεατουν. 

## Ο λαόν για τον Αεργίτε
:*«Αεργίτες έν’ ζεγκίντν' 
:*φέρ’ κρύα νερά και πίντς.»*

== Συνδέσμ ==
* *'13px Αεργίτες σα Commons**
* **16px|Βικιλεξικόν Ο Αεργίτες σ’ ελλενικόν το Βικιλεξικόν'''

Αεργιτες
Αθήνα

thumb|280px|Τ' Ελλενικόν η Βουλή σην Αθήναν εν έδρα τη κυβέρνησης τ' ελλενικού τη κράτονος
Η **Αθήνα** (αρχ. *Ἀθῆναι*) εν ελλενικόν πολιτείαν και εχ' τρανόν ιστορίαν. Εν η ασ' ουλτς τρανόν πολιτείαν και η πρωτεύουσα τη χώρας. Οσήμερον (2001) εχ' πληθυσμόν 3.361.806 ανθρώπ.

## Συνδέζμ' σα εξ μερέαν
* 
*  

Κατηγορίαν:Πολιτείας τ' Ελλάδας
Αλατςάμ

μικρογραφία|δεξιά|300px| Alaçam Square	
Τ' **Αλατσάμ** (τουρκ. *Alaçam*) εν μικρόν πολιτείαν τη Τουρκίας κι ευρίεται σην επαρχίαν τη Σαμψούντας, σον Πόντον. Οι γραμματιζμέν' εθαρρούνε ντο εν τ' αρχαίον η πολιτείαν ο Ζαλίχης. Οι ανθρώπ εκαικά (σα 12.000 απαναφκά) εργάσκουνταν πολλά σα χωράφαι, άμα και σα ζα και σ' οψάραι. Σα χωράφαιατουν έχνε πολλά καπνά, άμα και λαζούδαι, ρύζι, λάχανα και φρούτα.

## Αναφοράντας


## Συνδέζμ' σα εξ μερέαν
* 
*  

Αλατσαμ
Αλατσαμ
Αλβανία

Η **Δημοκρατίαν τ' Αλβανίας** (σ' αλβανικά: *Republika e Shqipërisë*) εν κράτος σο νότον τ' Ευρώπης. Πρωτεύουσαν ατ'ς είν' τα Τίρανα. Ο πρόεδρον ατ'ς λέχκεται Ιλίρ Μέτα και πρωθυπουργούν εν ο Έντι Ράμα. Σον Χορτοθέρτ τη 2008 η Αλβανίαν είχεν πληθυσμόν σα 3.619.778 
απαναφκά.

## Γεωγραφίαν
Η Αλβανίαν ευρίεται σ' ανατολικόν τη Μεσόγειον, σα δυτικά τη Βόρεια Μακεδονία, σα βόρεια τ' Ελλάδας και σο νότον τη Μαυροβούνιον.

## Αναφοράντας


## Συνδέζμαι
* **[[Αρχείον:Commons-logo.svg|15px]] [[:el:commons:Albania|Η Αλβανίαν σα Commons]]**
* **[[Αρχείον:Greek_wiktionary_logo.png|15px]] [[:wikt:el:Αλβανία|Η Αλβανίαν σο Βικιλεξικόν]]**
* **[[Αρχείον:Gnome-globe.svg|15px]] [[:el:commons:Atlas of Albania|Χάρτες ασην Αλβανίαν]]**
* Το επίσημον ο ιστοτόπον τ' αλβανικού τη κοινοβουλί 

Αλβανία
Αλβανία
Αλβανία
Άλλα έργα

Τ' άλλα τα έργα

Η λειτουργίαν τη Βικιπαίδειας αποκουμπισκάται σον οργανισμόν Wikimedia Foundation, ο οποίος αποκουμπίζ' κι αλλέτερα πολύγλωσσα και ελεύθερου περιεχομένου σάιτ:

Άλλα έργα
Αμάσεια

thumb|230px|Η Αμάσεια σον χάρτεν τη Τουρκίας
thumb|230px|Η Αμάσεια
Η **Αμάσεια** (σα λατινικά: *Amasia*, σα τουρκικά: *Amasya*) εν τουρκικόν πολιτείαν κι ευρισκάται σον Πόντον, 130 χιλιόμετρα ασήν Σαμψούνταν νότεα. Εν η πρωτεύουσαν τ' επαρχίας τ' Αμάσειας κι οσήμερον εχ' πληθυσμόν 80.000 απαναφκά. Σην πολιτείαν απές δαβαίν' ο ποταμόν Ίρις. 

## Ιστορία
Η πολιτείαν έντον τρανόν σ' ελλενιστικά τα χρόναι. Σα 300 π.Χ. ους 183 π.Χ. έτον πρωτεύουσαν τη Βασιλίου τη Πόντονος. Επεκεί εγέντον πρωτεύουσαν η Σινώπη ντ' έτον σην θάλασσαν σουμά. Σα 70 π.Χ. (3ον Μιθριδατικόν Πόλεμος) ο Πόντον έντον ρωμαϊκόν επαρχίαν *Bithynia et Pontus* με πρωτεύουσαν την Αμάσειαν. Σ' ατά τα χρόναι εγεννέθεν κι έζησεν εκέκα τρανόν γεωγράφον ο Στράβων.
Σα βυζαντινά τα χρόναι έτον έδρα τη Θέματι Αρμενιακόν. Σα 306 τη χρονίαν απόθανεν αδακά ο Άγιον Θεόδωρον ο Τήρων.
Σα 1075 τη χρονίαν οι Σελτζούκ επαίραν την Αμάσειαν και σα 1386 ο σουλτάνος Βαγιαζήτ Α΄ εποίκενατεν πολιτείαν τ' Οθωμανικού τ' αυτοκρατορίας.

## Συνδέζμ' σα εξ μερέαν
* 
*  

Αμασεια
Αμασεια
Αμερικήν

thumb|right|Η Αμερικήν σον χάρτεν τη κόσμονος
Η **Αμερικήν** εν τρανόν ήπειρον σο δυτικόν ημψόν τη γης. Οι λόγιοι τ' Ευρώπης 'κ εγνωρίζαν' ατέν ώσαμε σα 1492 τη χρονίαν. Ατότε εύραν ατέν και για τ' ατό έδωκαν τ' όνεμαν «*Νέον Κόσμον*». Η Αμερικήν χωρίεται σο Βόρειον και σο Νότιον την Αμερικήν. Εχ' πληθυσμόν σα 900.000.000 τ' ανθρώπ'ς κιαν. 

## Συνδέζμαι
* **[[Αρχείον:Commons-logo.svg|15px]] [[:el:commons:America|Η Αμερικήν σα Commons]]**
* **[[Αρχείον:Greek_wiktionary_logo.png|15px]] [[:wikt:el:Αρκτική|Η Αμερικήν σο Βικιλεξικόν]]** 
* **[[Αρχείον:Gnome-globe.svg|15px]] [[:el:commons:Atlas of America|Χάρτες ασην Αμερικήν]]**

Αμερικήν
Ανδόρρα

Το **Πριγκηπάτο τη Ανδόρρας** (σα καταλανικά: *Principat d'Andorra*, σα γαλλικά: *Principauté d'Andorre*, σα ισπανικά: *Principado de Andorra*) είναι τζιπ μικρόν κράτος σα δυτικά τη Ευρώπης, σ' Ιβηρικόν τη χερσόνησον. Ευρισκάται απεσκές σην Γαλλίαν και σην Ισπανίαν. Πρωτεύουσαν ατ' εν η Ανδόρρα λα Βέγια. Την ηγεμονίαν συγκατέχνε ο Επίσκοπον τη Ουρχέλ, Ζουάν Ενρίκ Βίβες Σισίλια, και ο πρόεδρον τη Γαλλίας, Νικολά Σαρκοζί.

## Συνδέζμαι
* **[[Αρχείον:Commons-logo.svg|15px]] [[:el:commons:Andorra|Η Ανδόρραν σα Commons]]**
* **[[Αρχείον:Greek_wiktionary_logo.png|15px]] [[:wikt:el:Ανδόρρα|Η Ανδόρραν σο Βικιλεξικόν]]**
* **[[Αρχείον:Gnome-globe.svg|15px]] [[:el:commons:Atlas of Andorra|Χάρτες ασην Ανδόρραν]]**
* Το επίσημον ο ιστοτόπον τη Ανδόρρας

Ανδόρρα
Ανδόρρα
Ανδόρρα
Ανεφορίτσα

**Ανεφορίτσα** εν τόνεμαν είνος χορού τη Πόντονος, ασην Γαλίαιναν τη Τραπεζούντας. 

## Πως χορεύκεται
Η ανεφορίτσαν εν αμόν τη σερανίτσαν άμα με μονό τικ (δύο τριαρόπα σον τόπον) και χορέυνατον σε κλειστόν κύκλον. Οι χορευτάδες πιάσκουνταν ασα παλάμες και λυγίζνε τ' αγκώνασατουν. Εφτάνε τέσσερα βήματα σα δεξιά και τέσσερα σ' αριστερά. Το δεξί το ποδάρ πάει εμπροστά και τ' αριστερό απ' οπίς. Τα χέρια επέμνε άπραγα.  Το μουσικόν το όργανον ντε κουλανέυκεται σ' αούτον το χορόν εν η λύραν (κεμεντζές). Ο χορός πάει σ' αριστερά και ο ρυθμόνατ ένι πεντάσημον ().

## Τραγοδία
Με τον χορόν εντάμαν τραγοδίζνε και τα λόγια: 

*«Κόρη κατήβα σο μαντρίν ελίεν η κιζέλα,*
*εφώταξεν ο πρόσωπος άμμον ντο εν ημέρα.»*

Κατηγορίαν:Χορός
Κατηγορίαν:Μουσική
Ανταρκτικήν

thumb|250px|right|Ανταρκτικήν
thumb|250px|right|Η Ανταρκτική σον χάρτεν τη κόσμονος
Η **Ανταρκτικήν** εν ήπειρος. Ευρίεται σο Νότιον Πόλον τη γης και πάντα εν σκεπασμέντζα ασοι πάγους και τα σόναι. Σην Ανταρκτικήν απάν εζούνε πιγκουίν και φώκιες.

## Συνδέζμαι
* **[[Εικόναν:Commons-logo.svg|15px]] [[:el:commons:Antarctica|Η Ανταρκτικήν σα Commons]]**
* **[[Εικόναν:Greek_wiktionary_logo.png|15px]] [[:wikt:el:Ανταρκτική|Η Ανταρκτικήν σο Βικιλεξικόν]]** 
* **[[Εικόναν:Gnome-globe.svg|15px]] [[:el:commons:Atlas of Antarctica|Χάρτες ασην Ανταρκτικήν]]**
* Γραμματεία Ανταρκτικής Συνθήκης


File: 061212-nordkapp.jpg
File:GletscherMM.jpg
File:Fryxellsee Opt.jpg
File:Mount Erebus Aerial 2.jpg
File:Aurore australe - Aurora australis.jpg


Ανταρκτικην
Απρίλτς

**Ημέρας τ' Απρίλτ** 
 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 

----

thumb|Τα μήνας, «Απρίλτς». Εζωγράφσεν ατό ο Matthäus Merian (ο τρανόν) σα 1610.
**Απρίλτς** (σ' ελλενικά: *Απρίλιος*) εν ο τέταρτον μήνας τη χρονίας, ίστε λεει μας το Γρηγοριανόν ημερολόγιον κι εχ' 30 ημέρας. Τ' όνεμαν ατ' εβγών' ασόν λατινικόν τη λέξην *aperire* το σημαίν' «ανοιγείναι». Δηλαδή ανοίγ' ο καιρόν γάλε γάλε, σειμουγκόν τελείται κι άνοιξην έρται. 

## Ο λαόν για τ' Απρίλτ
:*«Απρίλ' τα φερ' τα χελιδόνε, κελαηδούν και λύν' τα χιόνε* 
:*Έρθεν Απρίλ' με το καλόν, έγκεν τα πρασινάδας* 
:*Ξενιτεύνε οι παντρεμέν', κλαινίζνε τοι νυφάδας.»*

:*«Απρίλτς έρται και περά,* 
:*τ’ άλλο κλαίει τ’ άλλο γελά.»*

## Συνδέσμ
* **[[Εικόναν:Commons-logo.svg|13px]] [[:el:commons:Κατηγορίαν:April|Απρίλτς σα Commons]]**
* **[[Εικόναν:Wiktfavicon en.svg|16px|Βικιλεξικόν]] [[:el:wikt:Απρίλιος|Ο Απρίλτς (Απρίλιος) σ' ελλενικόν το Βικιλεξικόν]]**

Απριλτς
Αργαίος

thumb|Ο Αργαίος σα 2007 τη χρονίαν
Ο **Αργαίος** (τουρκ. *Erciyes Dağı*) εν ραχίν σην Καππαδοκίαν, σο νότον τη Τουρκίας. Χωρίζ' την Καππαδοκίαν ασο δυτικόν το κομμάτ' τη Πόντονος κι έχ' ψήλος 3.917 μέτρα. Ο Στράβων έγραψεν γιαβούτο το ραχίν ντ' έτον πάντα σκεπαζμένον σα χιόναι και ντ' επόρνεν να δει κανείς ασο βουνόν και το Μαύρον τη Θάλασσαν και το Μεσόγειον τη Θάλασσαν.

## Απόθεν επαίραμε πληροφορίας


Αργαιος
9 Σταυρί

Χορτοθέρτς | Αλωνάρτς | **[[Σταυρίτες]]** | Τρυγομηνάς | Αεργίτες
8 Σταυρί | 9 Σταυρί | 10 Σταυρί

----

**9 Σταυρί** εν 252ον ημέρα τη χρονίας, ίστε λεει μας το Γρηγοριανόν ημερολόγιον (έν το 253ον ημέρα σο δίσεκτον τη χρονία). Επέμναν άλλα 113 ημέρας για να τελούτεν η χρονία. 

## Ατά ντ' εγένταν

## Εγεννέθαν

## Αποθάναν

## Έξεργος

**Τερέστεν πα:**

* 9 Αλωναρί - 9 Τρυγομηνά

0909
Αστερίκον

**Αστερίκον** (σ' ελλενικά: *Αστερίξ*, σα γαλλικά: *Astérix le Gaulois* ) εν ο τίτλος εινός κόμιξ τη Ρενέ Γκοσινί (γραφ') και Αλμπέρ Ουντερζό (ζωγραφίζ'). Τ' όνεμαν ατ' εβγών' ασον ήρωαν τη σειράς: τον Αστερίκον. Η σειρά εχπάστεν σα 1959 τη χρονίαν κ' γράφκεται σα Γαλλικά. Όντες επέθανε ο Γκοσινί (σα 1977), ο Ουντερζό απεκεί κιαδά μερέαν γραφ' μαναχός τ' ιστορίας με τ' ανθρώπς τη γαλατικού τη χωρίου τ' αντιφέρκεται σοι Ρωμαίοις. Τ' όνεμα «Αστερίκον» εξέβεν ασ' αρχαίον τ' ελλενικόν τη λέξην  («μικρόν αστέρ», «αστερίκον»).

## Ιστορίας

Ο Αστερίκον εν τζιπ έξυπνος πολεμιστής κι εξέρ' ν' εγαντουρεύ' τ' εχθρούσατ'. Εν ψιλωτός και χαμελός. Ασ' άλλ' τη μερέαν εν ο Οβελίκον, τ' εν ψηλόν σαγλάμψ, άμα κι αγαθόν κι αγνόν σο νούνιγμανατ'. Όντες έτον χάταλον ερούξεν σο καζάν με το μαγικόν το ζωμίν κι επεκεί εχ' τρανόν δύναμη. Για τοι Ρωμαίοις λέγει: «*Είναι παλαλοί ατοίν οι ανθρώπ'!*» Ασα 1965 τη χρονίαν (*Le Tour de Gaul*) κιαδά μερέαν έχνε κι έναν σκύλον.
Τα ιστορίας θέκουν ατά σα πενήντα χρόναι πριχού γεννίεται ο Χριστόν: Οι Ρωμαίοι (όχι τ' εμέτερ ασον Πόντον, αλλά εκείν ασην Ρώμην τ' Ιταλίας) επάτεσαν τον κόσμον όλον. Αέτς πα, η Γαλατία όλον εν αφκά α σοι Ρωμαίοις - άμα 'κ εν όλον! Έναν χωρίον με Γαλάτες 'κ προσκυνά τοι Ρωμαίοις. Αβούτοι χωρέτ' έχνε το μαγικόν το ζωμίν ντο δι ατείντζ τρανόν τακάτ κι αντιφέρκουνταν κι ευτάνε αντίστασην! Αέτς πα οι Ρωμαίοι λεγεωνάριοι που ωρίαζνε τα κάστρα σο Πετίμπονον, σο Ακουάριον, σο Λάβδανον και σο Μπαμπάορον εύραν την πελάνατουν.

Σα πρώτα χρόναι τ' ιστορίας τ' έγραφεν ο Γκοσινί. Ασον θάνατονατ' (1977) κιαδά μερέαν ο Ουντερζό ζωγραφίζ' τα ιστορίας κ' εφτάει και το γράψιμον ( τα γκρι τ' ονέματ' αφκακαικά).



## Τονέματα σα ρωμαίικα, σα νεοελλενικά και σα γαλλικά
* Αστερίκον (Αστερίξ, Astérix) 
* Οβελίκον (Οβελίξ, Obélix)
* Πανοραμίκον (Πανοραμίξ, Panoramix)
* Žαγκοφωνίκον (Κακοφωνίξ, Assurancetourix)
* Ακριτονίκον (Μαζεστίξ, Abraracourcix) 

## Το χωρίον
Το χωρίον εν φανταστικόν κι ευρισκάται σην Αρμορίκην, (τ' οσημερνόν η Βρετάνη) σα νοτιοδυτικά τη Γαλλίας, σην Κονδάτη (Ρεν) σουμά. Τόνεμαν αθέ 'κ εξέρουματο. Ο Ουντερζό είπεν να θέκουνατο σην Βρετάνην γιατί έτον εκεί σα χρόναι τη πολέμονος κι εγνώρτσεν καλά τα τοπέα. Ασ' αλλ' τη μερέαν, ο Γκοσινί είπεν να θέκουνατο σην θάλασσαν σουμά αέτς για να κλώσκουνταν οι χωρέτ' σον κόσμον. Σο χωρίον απές έχ' έναν ορμίν.

## Συνδέσμ
* **[[Εικόναν:Commons-logo.svg|13px]] [[:el:commons:category:Astérix|Ο Αστερίκον σα Commons]]**
* Τα ιστορίας σα πολλά τα γλώσσας
* Τα ιστορίας σα ποντιακά

Αστερικον
Κατηγορίαν:Βικιπαίδεια:Arthron
Ατςαπάτ

**Ατςαπάτ** εν τόνεμαν είνος ρωμαίικου χορού τη Πόντονος, ασα Πλάτανα.  

## Τόνεμαν
Τόνεμαν «ατςαπάτ» εβγών' ασο τούρκικον τόνεμαν τη Πλατανίων: (*Akçaabat*). Αβούτεν η πολιτείαν ευρίεται ασην Τραπεζούνταν δυτικά. Ασ' αβούτον τον τόπον εξέβαν πολλά τρανοί χορευτάδες. 

## Πως χορεύκεται
Το ατςαπάτ ένι αργόν μορφήν τη ςέρρας και πάει με τραγοδίαν εντάμαν. Ο ρυθμόσατ' ένι επτάσημον (7/8). Σα παλαιά τα χρόναι χορεύκουτον ασ' αγούρ μαναχόν. Ο χορόν αποκουμπισκάται σο τικ το διπλόν με πολλά λοέν φιγούρας. 

Ατσαπατ
Ατσαπατ
Αυστρία

Η **Δημοκρατίαν τη Αυστρίας** (σα γερμανικά: *Republik Österreich*) εν κράτος σο κέντρον τη Ευρώπης. Πρωτεύουσαν ατ'ς εν η Βιέννη κι έχ' πληθυσμόν σα 8.858.775 τ' ανθρώπ'ς (2019). Ο καγκελάριον ατ'ς εν ο Άλφρεντ Γκουζενμπάουερ. 

## Γεωγραφίαν
Η Αυστρίαν ευρίεται σα ανατολικά τη Λιχτενστάιν, τη Ελβετίας, σα βόρεια τη Ιταλίας και τη Σλοβενίας, σα δυτικά τη Σλοβακίας και τη Ουγγαρίας και σα νότια τη Τσεχίας και τη Γερμανίας. Απέσ' σα τρανά τα πολιτείας ατ'ς είναι το Γκρατς και το Λιντς.

## Συνδέζμαι
* **[[Αρχείον:Commons-logo.svg|15px]] [[:el:commons:Austria|Η Αυστρίαν σα Commons]]**
* **[[Αρχείον:Greek_wiktionary_logo.png|15px]] [[:wikt:el:Αυστρία|Η Αυστρίαν σο Βικιλεξικόν]]**
* **[[Αρχείον:Gnome-globe.svg|15px]] [[:el:commons:Atlas of Austria|Χάρτες ασην Αυστρίαν]]**
* Το επίσημον ο ιστοτόπον τη κυβέρνησης τη Αυστρίας

Αυστρία
Αυστρία
Αυστραλία

Η **Αυστραλία** (σα εγγλέζικα: *Australia*) είναι ωκεανικόν κράτος σο νότιον τον Ειρηνικόν τον ωκεανόν. Πρωτεύουσαν ατ'ς εν η Καμπέρα. Ο πρόεδρον ατ'ς εν ο Μάικλ Τζέφρι Κέβιν Ραντ και ο πληθυσμόν ατ'ς ένι σα 20.406.800 τ' ανθρώπ'ς.

## Γεωγραφία
Η Αυστραλίαν συνορεύ' με 4 κράτη: τη Νέα Ζηλανδία, την Ινδονησία, την Παπούα-Νέα Γουινέα και το Ανατολικό Τιμόρ. Σα τρανά πολιτείας εξόν τη πρωτεύουσαν ανήκ'νε το Σύδνεϋ και η Μελβούρνη.

## Συνδέζμαι
* **[[Αρχείον:Commons-logo.svg|15px]] [[:el:commons:Australia|Η Αυστραλία σα Commons]]**
* **[[Αρχείον:Greek_wiktionary_logo.png|15px]] [[:wikt:el:Αυστραλία|Η Αυστραλίαν σο Βικιλεξικόν]]**
* **[[Αρχείον:Gnome-globe.svg|15px]] [[:el:commons:Atlas of Australia|Χάρτες ασήν Αυστραλίαν]]**

Αυστραλία
Αφρικήν

thumb|right|Η Αφρικήν σον χάρτεν τη κόσμονος
Η **Αφρικήν** εν δεύτερον τρανόν ήπειρον τη κόσμονος. Ο πληθυσμόν ατ'ς εν σα 900.000.000 τ' ανθρώπ'ς (2005) και βρέχεται ασόν Μεσόγειον τη θάλασσαν σα βόρεια, τ' Ερυθρόν τη θάλασσαν σα βορειοανατολικά, τ' Ινδικόν τ' ωκεανόν σα νοτιοανατολικά και τ' Ατλαντικόν τον ωκεανόν ση δύσαν. Με την Ευρώπην και την Ασίαν εντάμαν σχηματίζνε τον «*Παλαιόν τον Κόσμον*».

## Αναφοράν


## Συνδέζμαι
* **[[Αρχείον:Commons-logo.svg|15px]] [[:el:commons:Africa|Η Αφρικήν σα Commons]]**
* **[[Αρχείον:Greek_wiktionary_logo.png|15px]] [[:wikt:el:Αφρική|Η Αφρικήν σο Βικιλεξικόν]]** 
* **[[Αρχείον:Gnome-globe.svg|15px]] [[:el:commons:Atlas of Africa|Χάρτες ασην Αφρικήν]]**
* Ιστότοπον: AllAfrica.Com
* Open Directory Project: Αφρικήν
* Contemporary Africa Database


Αφρικην
Βέλγιον

Το **Βασίλειον τη Βελγί** (σα γαλλικά: *Royaume de Belgique*, σα ολλανδικά: Koninkrijk België, σα γερμανικά: Königreich Belgien) εν κράτος ση δύσαν τ' Ευρώπης. Πρωτεύουσαν ατ'ς εν τα Βρυξέλλας κι βασιλέας ατ' εν ο Φίλιππον τη Βελγί. Η χώρα έχ' πληθυσμόν σα 11.250.585 τ' ανθρώπ'ς (2016), 11.570.762 τ' ανθρώπ'ς (2018), 11.825.551 τ' ανθρώπ'ς (2025).

## Γεωγραφίαν
Το Βέλγιον ευρισκάται σο Βόρειον τη θάλασσαν αφκά, σην Γερμανίαν, το Λουξεμβούργον, την Ολλανδίαν και την Γαλλίαν απές. Έχ' τρανά πολιτείας την Αμβέρσαν, τη Γάνδην και το Σαρλερουά.

## Συνδέζμαι
* **[[Αρχείον:Commons-logo.svg|15px]] [[:el:commons:België - Belgique|Το Βελγίν σα Commons]]**
* **[[Αρχείον:Greek_wiktionary_logo.png|15px]] [[:wikt:el:Βέλγιο|Το Βελγίν σο Βικιλεξικόν]]**
* **[[Αρχείον:Gnome-globe.svg|15px]] [[:el:commons:Atlas of Belgium|Χάρτες ασον Βελγίν]]**
* Το επίσημον ο ιστοτόπον τη κυβέρνησης τη Βελγί

Βέλγιον
Βέλγιον
Ασίαν

thumb|right|Η Ασίαν σον χάρτεν τη κόσμονος 
thumb|Ασό δορυφόρον: φωτογραφία τ' Ασίας
Η **Ασίαν** εν όλων το τρανόν η ήπειρος τη κόσμονος. Ο πληθυσμόν ατ'ς εν σα 4.000.000.000 τ' ανθρώπ'ς και βρέχεται ασόν Ατλαντικόν τον ωκεανόν, τον Ινδικόν τον ωκεανόν, το Μαύρον τη θάλασσαν και το Μεσόγειον τη θάλασσαν. Με την Ευρώπην και την Αφρικήν εντάμαν σχηματίζνε τον «Παλαιόν Κόσμον».

## Ετυμολογία
Τ' όνεμα «Ασία» εξέβεν ασ' ακκαδικόν τη λέξην *«asu»* και η σημασέαν ατ'ς εν: «*ανατολή* (τ' ήλιονος)», που έχνε γιά το λατινικόν η ονομασίαν *oriens*, γιά τ' ελλενικόν *ανατολή*. Σ' αρχαία τα χρόναι «Ασία» έτον τ' όνεμα τη ρωμαϊκού τ' επαρχίας (*Asia*), τη Μικράς τη Ασίας.

## Γεωγραφίαν

Η Ασίαν εν η ήπειρος με τα περισσόν νησία και τα περισσόν χερσονησία.

## Κράτη
Τα κράτε σ' Ασίαν: 
* Γρουζία
* Κίνα 
* Ιαπωνία 
* Τουρκία
* Ινδία
* Ρουσία
* Μογγολία

## Αναφοράν


## Συνδέζμαι
* **[[Αρχείον:Commons-logo.svg|15px]] [[:el:commons:Asia|Η Ασίαν σα Commons]]**
* **[[Αρχείον:Greek_wiktionary_logo.png|15px]] [[:wikt:el:Ασία|Η Ασίαν σο Βικιλεξικόν]]** 
* **[[Αρχείον:Gnome-globe.svg|15px]] [[:el:commons:Atlas of Asia|Χάρτες ασην Ασίαν]]**

Ασιαν
Αρκτικήν

thumb|175px|right|Αρκτικήν
Η **Αρκτικήν** εν πόλος, κεν ήπειρος. Ευρίεται σο Βόρειον Πόλον τη γης και άμον την Ανταρκτικήν που ευρίεται σο Νότιον Πόλον, πάντα εν σκεπασμέντζα ασοι πάγους και τα ςςόναι. Σην Αρκτικήν απάν εζούνεν άρκτοι (λέγν' ατα και αρκούδας σα νεοελλενικά) και ασατίντς επέρ τ' όνεμαν ατς. 

## Συνδέζμαι
* **[[Εικόναν:Commons-logo.svg|15px]] [[:el:commons:Arctic|Η Αρκτικήν σα Commons]]**
* **[[Εικόναν:Greek_wiktionary_logo.png|15px]] [[:wikt:el:Αρκτική|Η Αρκτικήν σο Βικιλεξικόν]]** 
* **[[Εικόναν:Gnome-globe.svg|15px]] [[:el:commons:Κατηγορίαν:Maps of the Arctic|Χάρτες ασην Αρκτικήν]]**

Αρκτικήν
Βικιπαίδεια

thumb|right|140px|Το σήμα τ' ιδρυματί Wikimedia ντο 'κ εν' κερδοσκοπικόν
Με τη **Βικιπαίδειαν** (αγγλ. *Wikipedia*) εφτάμε την προσπάθειαν να χτίζομε διαδικτυακήν εγκυκλοπαίδειαν, να καλλιεργούμε και να πλουταίνουμ' ατέν σην γλώσσανεμουν και σ' όλια τ' άλλα γλώσσας. Η λέξη «Βικιπαίδεια» εν συγκόλλησην ασό χαβαϊκόν τη λέξην «wiki» (*αλήγορον*) και τ' ελλενικόν τη λέξην «εγκυκλοπαίδεια». Ατό η εγκυκλοπαίδεια γράφκεται και τρανείν απ' ατείντς π' θέλνε να εργάσκουνταν.

*
Βοσνία και Ερζεγοβίνη

thumb|Η σημαία τη Βοσνίας Ερζεγοβίνης
thumb|250px|right
Η **Βοσνία και Ερζεγοβίνη** (λατινικόν γράψιμον: *Bosna i Hercegovina*, κυριλλικόν γράψιμον: *Босна и Херцеговина*) εν κράτος σο νοτιανατολικόν τ' Ευρώπης. Πρωτεύουσαν ατ'ς εν το Σαράγιεβο και ο πρόεδρον ατ'ς εν ο Νίκολα Σπίριτς. Ο πληθυσμόν τη χώρας εν σα 4.552.000 τ' ανθρώπ'ς απαναφκά (Χορτοθέρτς 2007).

## Γεωγραφίαν
Η Βοσνίαν κι Ερζεγοβίνην ευρίεται σο Αδριατικόν τη θάλασσα, ανάμεσα σην Σερβίαν, σην Κροατίαν και σο Μαυροβούνιον. Έχ' τρανά πολιτείας τη Μπάνια Λούκαν και την Τούζλαν. 

## Ιστορίαν
Σα 1918 τη χρονίαν τ' οσημερνόν το κράτος έντον φελίν πολυεθνικού του «Βασίλειονος τη Σερβαντίων, τη Κροαταντίων και τη Σλοβεναντίων». Ατό το κράτος επαίρεν σα 1929 τη χρονίαν τ' όνεμα «Γιουγκοσλαβία». Μετά τα 1945 έντον κομμουνιστικόν χώραν. Απές εκαικά έτον μιαν ασα Δημοκρατίας ατ'ς. Σα 1992 τη χρονίαν ερχίνεσε τρανόν πόλεμον ανεξαρτησίας (1 Απρίλτ 1992 - 14 Χριστουγενναρί 1995). Η Γιουγκοσλαβίαν εταγουτεύτεν κι επεκεί Βοσνάντ εποίκαν τ' ατεινών τ' οσημερνόν τ' ανεξάρτητον κράτος.

## Συνδέζμαι
* **[[Αρχείον:Commons-logo.svg|15px]] [[:el:commons:Bosnia and Herzegovina|Η Βοσνίαν κ' Ερζεγοβίνην σα Commons]]**
* **[[Αρχείον:Greek_wiktionary_logo.png|15px]] [[:wikt:el:Βοσνία και Ερζεγοβίνη|Η Βοσνίαν κ' Ερζεγοβίνην σο Βικιλεξικόν]]**
* **[[Αρχείον:Gnome-globe.svg|15px]] [[:el:commons:Atlas of Bosnia and Herzegovina|Χάρτες ασην Βοσνίαν κ' Ερζεγοβίνην]]**

Βοσνία και Ερζεγοβίνη
Βοσνία και Ερζεγοβίνη
Βοσνία και Ερζεγοβίνη
Γερμανία

Το **Ομοσπονδιακόν η Δημοκρατίαν τη Γερμανίας** (σα γερμανικά: *Bundesrepublik Deutschland*) εν κράτος σο κέντρον τη Ευρώπης. Πρωτεύουσαν ατ'ς εν το Βερολίνον και o καγκελαρέσαν ατ'ς εν o Φρίντριχ Μερτς. Η χώραν εχ' πληθυσμόν σα 82.191.000 τ' ανθρώπ'ς απαναφκά.

## Γεωγραφίαν
Η Γερμανίαν ευρίεται αφκά σο Βόρειον τη θάλασσαν, τη Δανίαν και το Βαλτικόν τη θάλασσαν, σα ανατολικά τη Γαλλίας, τη Λουξεμβούργ', τη Βελγί και τη Ολλανδίας. Σα νότια τη Γερμανίας ευρίουνταν η Αυστρίαν και η Ελβετίαν και σην ανατολήν αθέ η Τσεχίαν και η Πολωνίαν. Σα τρανά τα πολιτείας τη χώρας ανήκ'νε το Αμβούργον, το Μόναχον και η Κολωνίαν.

## Πολιτικήν
Τ' ατωριζνόν η κηβέρνησην τη Γερμανίας εν η Κυβέρνησην του Φρίντριχ Μερτς ντ' εξέβεν σην εξουσίαν σα 2025 τη χρονίαν.

## Συνδέζμαι
* **[[Αρχείον:Commons-logo.svg|15px]] [[:el:commons:Germany|Η Γερμανίαν σα Commons]]**
* **[[Αρχείον:Greek_wiktionary_logo.png|15px]] [[:wikt:el:Γερμανία|Η Γερμανίαν σο Βικιλεξικόν]]**
* **[[Αρχείον:Gnome-globe.svg|15px]] [[:el:commons:Atlas of Germany|Χάρτες ασην Γερμανίαν]]**
* Το επίσημον ο ιστοτόπον τη Γερμανικής πρεσβείας σην Αθήναν

Γερμανία
Γερμανία
Γεωγραφίαν

**Γεωγραφίαν** λέχκεται η τέχνην που συστηματοποιά την περιγραφήν τη γης. Ο γεωγράφον τερεί τα φαινόμενα τ' ούλης τη γεώσφαιρας. Άμαν την ερμηνείαν (για το μαθηματικόν-φυσικόν γιά το βιολογικόν) εφτάγνε άλλα γεωτέχνας, λ.χ. η εδαφολογίαν, η γεωδαισίαν, η γεωλογίαν, η γεωφυσικήν, η υδρολογίαν, η ωκεανογραφίαν και η μετεωρολογίαν.

## Τέρεν
* Ασίαν
* Αφρικήν
* Ευρώπην
* Αμερικήν
* Ωκεανίαν
* Ανταρκτικήν
* Πολιτείας
* Κράτη
* Θάλασας
* Νησία
* Ραχία
Γλυπτικήν

μικρογραφία|Γλυπτικήν

## Αρχαίον Ελλάδα
* Λύσιππος
* Πολύκλειτος
* Πραξιτέλης
* Σκόπας
* Φειδίας

*
*
Βουλγαρία

Η **Δημοκρατίαν τη Βουλγαρίας** (σα βουλγάρικα: *Република България*) εν κράτος ντο ευρίεται σα νοτιοανατολικά τη Ευρώπης. Πρωτεύουσαν ατ'ς εν η Σόφια. Η χώρα εχ' πληθυσμόν σα 6.385.500 τ' ανθρώπ'ς απαναφκά. Ο πρωθυπουργόν ατ'ς εν ο Μπόικο Μπορίσωφ.

## Γεωγραφίαν
Η Βουλγαρίαν ευρίεται σο Μαύρον τη θάλασσαν, κι απέσ' σην Ελλάδαν, σα Σκόπια, σην Ρουμανίαν, σην Σερβίαν και σην Τουρκίαν. Σα τρανά τα πολιτείας τη χώρας ανήκ'νε η Φιλιππούπολην, η Βάρναν και ο Πύργον.


51-manasses-chronicle.jpg|
BASA-600K-1-1865-15-Vasil Levski-retouched.jpeg|
The Old Bulgarian capital Preslav Ruins.jpg|
OLD HOUSE IN THE NATIONAL REVIVAL STYLE, VELIKO TURNOVOI.jpg|
Sofia University (37536311404).jpg|
BASA-937K-1-410-7-Ivan Vazov (cropped).JPG|
Rila 7 lakes circus panorama edit1.jpg|
Pantokrator kerk Nesebar.jpg|
Bulgarian dancers.jpg|


## Συνδέζμαι
* **[[Αρχείον:Commons-logo.svg|15px]] [[:el:commons:Bulgaria|Η Βουλγαρίαν σα Commons]]**
* **[[Αρχείον:Greek_wiktionary_logo.png|15px]] [[:wikt:el:Βουλγαρία|Η Βουλγαρίαν σο Βικιλεξικόν]]**
* **[[Αρχείον:Gnome-globe.svg|15px]] [[:el:commons:Atlas of Bulgaria|Χάρτες ασην Βουλγαρίαν]]**
* Το επίσημον ο ιστοτόπον τη βουλγαρικού τη κυβέρνησης
* Το επίσημον ο ιστοτόπον τη βουλγαρικού τη κοινοβουλί
* 

Βουλγαρία
Βουλγαρία
Βουλγαρία
Γρουζία

Η **Γρουζίαν** (γρούζ. *საქართველო*) εν κράτος ντ' ευρίεται ση δύσαν τ' Ασίας και σ' ανατολικά τη Μαύρου τη Θάλασσας. Πρωτεύουσαν ατ'ς εν η Τιφλίδα. Η χώρα εχ' πληθυσμόν σα 4.630.841 τ' ανθρώπ'ς (Χορτοθέρτς 2008).

## Γεωγραφίαν
Η χώρα ευρίεται σα νότια τη Ρουσίας, σα βόρεια τη Τουρκίας, τ' Αρμενίας και τ' Αζερμπαϊτζάν. Βρέχκεται σ' ανατολικάν ασό Μαύρον τη Θάλασσα. Έχ' τρανά πολιτείας το Κουταίσι και το Βατούμι.

## Πολιτικήν

Πρόεδρος εν ο Μιχαήλ Σαακασβίλι.

## Συνδέζμαι
* **[[Αρχείον:Commons-logo.svg|15px]] [[:el:commons:Κατηγορίαν:Georgia|Η Γρουζίαν σα Commons]]**
* **[[Αρχείον:Greek_wiktionary_logo.png|15px]] [[:wikt:el:Γεωργία|Η Γρουζίαν σο Βικιλεξικόν]]**
* **[[Αρχείον:Gnome-globe.svg|15px]] [[:el:commons:Atlas of Georgia|Χάρτες αση Γρουζίαν]]**

Γρουζία
Γρουζία
Γρουζία
Γρουζία
Γαλλία

Η **Γαλλίαν** (σα γαλλικά: *France*), επίσημα **Γαλλικόν Δημοκρατίαν** (*République française*), εν κράτος σα δυτικά τη Ευρώπης. Πρωτεύουσαν ατ'ς εν το Παρίσιν και ο πρόεδρον ατ'ς εν ο Εμανιουέλ Μακρόν. Ο πληθυσμός τη χώρας εν σα 67.595.000 τ' ανθρώπ'ς απαναφκά.

## Γεωγραφίαν
Η Γαλλίαν ευρίεται απέσ' σον Ατλαντικόν τον Ωκεανόν και την Μεσόγειον, σα δυτικά της Γερμανίας, το Βελγίον και της Ιταλίας και σα βόρεια της Ισπανίας και της Ανδόρρας. Τζιπ τρανά γαλλικά πολιτείας εν η Μασσαλίαν, η Λιόν, η Τουλούζ, η Νις, το Μπορντό, το Στρασβούργο, η Λιλ, η Ναντ και η Ρουέν. Σαν το 2016 τη χρονιάς ο Μακρόν εξέβεν πρόεδρον τη Γαλλίας.

## Συνδέζμαι
* **[[Εικόναν:Commons-logo.svg|15px]] [[:el:commons:France|Η Γαλλίαν σα Commons]]**
* **[[Εικόναν:Greek_wiktionary_logo.png|15px]] [[:wikt:el:Γαλλία|Η Γαλλίαν σο Βικιλεξικόν]]**
* **[[Εικόναν:Gnome-globe.svg|15px]] [[:el:commons:Atlas of France|Χάρτες ασην Γαλλίαν]]**
* Το επίσημον ο ιστοτόπον τη γαλλικού Υπουργεί σα εξ μερέαν

Γαλλία
Γαλλία
Κατηγορίαν:Γαλλία
Γραμματική

**Γραμματικήν** λέγουμε την τέχνην που συστηματοποιά και κανονίζ' μίαν γλώσσαν σ' ορισμένον περίοδον. Ο προορισμόν τη γραμματικής 'κι εν περιορισμένον και 'κι τελειών' με το να φωτογραφίζ' την κατάστασην τη γλώσσας, αλλά εν κι άλλο πλατύν. Στηρίχκεται απάν' σα αλήθειας ντο ελέπ' σην γλώσσαν και ευκολύνει ατό να επορεί να εξαπλούται κι αραέτς πα βοηθά την ανάπτυξην τη γλώσσας.

## Τέρεν
* Επίρρημαν
* Ουσιαστικόν
* Ρήμαν
* Σύνδεσμον

## Βιβλιογραφία
* Τοπχαράς, Κ. 1928, 1932: *Ι Γραματικι Τι Ρομεικυ Τι Ποντεικυ Τι Γλοςας*. Ρόστοβ-Ντον. ISBN 960-343-448-5

Γραμματικήν
Διογένες ο Σινωπέας

thumb|Διογένες ο Σινωπέας
thumb|''«Αποσκότ'σον με»''

Ο **Διογένες ο Σινωπέας** (Διογένης ὁ Σινωπεύς, 391 για 399 π.Χ. - 323 π.Χ.) έτον φιλόσοφος σο παλαιόν την Ελλάδαν. Εγεννέθεν σην Σινώπην τη Πόντονος, έζησεν σ' Αθήνας κι έτον μαθητής τ' Αντισθένε (κι αούτος πα έτον μαθητής τη Σωκράτε).

## Ο κύων
Ο Διογένες την κουλτούραν πα 'κ εθέλνεν. Εμάθηνεν φιλοσοφία τη χώρας τα παιδία με τ' ατά ντ' εποίκεν. Ολίγον εμάθηνενατα με λόγια και θεωρίας. Εθέλνεν την ελευθερίαν τ' ανθρωπίων και ξάι 'κ ελογαρίαζεν το έλεεν η κοινωνίαν. 

Ο Διογένες έτον ο πρώτον ο άνθρωπον ντ' έλεεν για τον εαυτόν ατ' το έτον κοσμοπολίτες (*«κοσμοπολίτης»*). 'Κ έλεεν ντο έτον πολίτες εινός πολιτείας μαναχόν. Τ' οσπίτνατ έτον ο δρόμον. Εκαικά κάθουντον αβαράς να ηλεάεται ούλην ημέραν. Με το γιασάεμαν ατό ντ' εποίνεν, ο κόσμον έλεενατον *«κύων»* (σκύλον). Ο Διογένες πα επαίρεν αβούτο το παρωνύμ' κι εποίκενατο τίτλον ατ'. Ασ' ατουπές εξέβεν τ' όνεμαν τη σχολής ατ', τη σχολής τη κυνικών κι αέτς εσήβεν σε πολλά οσημερνά λαλίας, άμον τ' εγγλέζκον το *cynicism*.

Άμον ντο είχανε ουλ κυνικοί, αέτς κι ο Διογένες είχεν έναν δαβρίν για το πορπάτεμαν, έναν μπόγον με το βιόν ατ' κι έναν σαχάν για να τρώει. Ούλ' ατά εσυμβολίζαν την βάσην τη κυνισμού: ελευθερία (*«αὐτάρκεια»*), ανοιχτόν συντίσεμαν (*«παρρησία»*) και το κοσμοπολίτεμαν.

## Πολλά λοέν ιστορίας
Για το Διογένεν λέχκουνταν πολλά ιστορίας. Ολίγα ασ' ατά τα ιστορίας λέγουνε και τον Μεγαλέξανδρον.

Μίαν αείκον μεσελέν λέγει πως ο Μεγαλέξανδρος εθέλνεν να τιρτέβ' το Διογένεν κι αέτς εχαρεντέρισενατον έναν σαχάν με στούδαι. Στούδαι για τον κύων (το σκύλον). Πέρασαν τα ημέρας κι επήγεν κι ερώτησεν το Διογένεν
αν το χαρεντερίδ έτον καλόν. Ο Διογένες είπεν: *«Για κύων έτον πολλά καλόν, άμα για βασιλέα ξάι 'κ έτον καλόν»*.

Άλλον ιστορίαν πα λέγει πως επήγεν ο Μεγαλέξανδρος κι ερώτησεν το Διογένεν ντο χατίρ' θέλ' να φτάγ' ατον. Ο Διογένες είπεν: *«Αποσκότ'σον με.»* Ασην μίαν μεράν ατό εν αμόν το «Έπαρ με ασην σκοτίαν οξουκά και πέει με να μαθάνω την αλήθειαν». Ασ' άλλ' τη μερέαν πα ατό πορεί να έχ' τη σημασέαν: *«Φύγον απατουκά ν' ελέπ με ο [[Ήλος|ήλον]].»* Ο Αλέξανδος εγροίξεν ατό και είπεν: *«Αλέξανδρος αν 'κ είμουν, Διογένες θ' εθέλνα να είμαι»*.

## Εικόνας

Εικόναν:Diogenes at sculoa di atene.jpg|Διογένες ο Σινωπέας, κομμάται τη «Diogenes at sculoa di Atene», Raphael Santi (σα 1510/11 τη χρονίαν)
Εικόναν:Diogenes looking for a man - attributed to JHW Tischbein.jpg|Ο Διογένες αραέβ' ανθρώπς - Johann Heinrich Wilhelm Tischbein (σα 1780 τη χρονίαν)
Εικόναν:Gerome_-_Diogenes.jpg|Ο Διογένες απές σο βαρέλ', Jean-Léon Gérôme (σα 1860 τη χρονίαν)
Εικόναν:Waterhouse-Diogenes.jpg|John William Waterhouse: Ο Διογένες, δίπλα εν το φανάρ και τα κρεμμύδαι τ' (σα 1882 τη χρονίαν)
https://web.archive.org/web/20070312070933/http://home.eduhi.at/teaching/epiktet/diogenes_web.jpg


## Συνδέζμε
* **[[Αρχείον:Commons-logo.svg|14px]] [[:el:commons:Κατηγορίαν:Diogenes of Sinope|Ο Διογένες σα Commons]]**
* Διογένες ο Σινωπέας, The Columbia World of Quotations (αγγλ.)
* Διογένες ο Σινωπέας (αγγλ.)

Διογενες Σινωπεας
Ελβετία

Η **Ελβετίαν**, (τ' επίσημον τ' όνεμα εν *Ελβετικόν Συνομοσπονδίαν* (σα γερμανικά: *Schweizerische Eidgenossenschaft*, σα γαλλικά: *Confédération suisse*, *σα ιταλικά* Confederazione Svizzera, σα ραιτορομανικά: *Confederaziun svizra*) είναι κράτος σο κέντρον τη Ευρώπης. Πρωτεύουσαν ατ'ς εν η Βέρνη και ο πρόεδρον ατ'ς εν ο Πασκάλ Κουσπέν. Η χώρα εχ' πληθυσμόν σα 7.508.700 τ' ανθρώπ'ς.

## Γεωγραφίαν
Η Ελβετίαν ευρίεται ανάμεσα ση Αυστρίαν, τη Ιταλίαν, τη Γαλλίαν και τη Γερμανίαν. Έχ' τρανά πολιτείας την Ζυρίχην και η Γενεύην.

## Συνδέζμαι
* **[[Αρχείον:Commons-logo.svg|15px]] [[:el:commons:Confoederatio Helvetica|Η Ελβετίαν σα Commons]]**
* **[[Αρχείον:Greek_wiktionary_logo.png|15px]] [[:wikt:el:Ελβετία|Η Ελβετίαν σο Βικιλεξικόν]]**
* **[[Αρχείον:Gnome-globe.svg|15px]] [[:el:commons:Atlas of Switzerland|Χάρτες ασην Ελβετίαν]]**
* Το επίσημον ο ιστοτόπον τη καγκελαρίας τη Ελβετίας

Ελβετία
Ελβετία
Ελλενικόν λαλίαν

Τ' **ελλενικόν η λαλίαν** (ελλ. *ελληνική γλώσσα*) εν ινδοευρωπαϊκόν γλώσσα, κι ατουπές εν ξεχωριστόν παρακλάδ και καλατςέβν' ατό σην Ελλάδαν και σην Κύπρον. Τ' αρχαίον τ' ελλενικόν η γλώσσα ντ' εκαλάτςεβαν σα παλαιά τα χρόναι κι οσήμερον μαθίζνε σα σχολία εν έναν γλώσσαν με τ' ατωριζνά τα νεοελλενικά. Το έναν εξέβεν ασ' άλλον κι όλεα είν' ελλενικά.

Τ' ελλενικά γράφκουνταν 3.400 χρόναι. Άλλον ζωντανόν γλώσσαν (εξόν το κινεζικόν) αΐκον τρανόν ιστορίαν σο γράψιμον πα 'κ εςς. Το δυτικόν το κουλτούρι επαίρεν πολλά ασ' ελλενικόν τη γλώσσαν τ' αρχαίου τη Ελλάδας. Πολλά σημαντικά λογοτεχνικά έργα τη κόσμονος, άμον ντο είν' τ' ομηρικά τα έπε και τα γραφόμενα τη Πλάτονος και τ' Αριστοτέλε, άμα και το Κοινόν η Διαθήκη, εγράφταν σ' ελλενικά. Αέτς πολλά παλαιά ελλενικά λέξεις εσέβαν σα καινούρεα γλώσσας κι ατουπές οσήμερον είναι ξενικά λέξεις.

## Συγγενικά γλώσσας
Τ'ελλενικόν η γλώσσα ανήκ' σα ινδοευρωπαϊκά τα γλώσσας. Ατουπές τ'ελλενικά υπολογίζν' ατα ιδιαίτερον παρακλάδ. Εςς τα διαλέκται νατς άμαν οι γραμματιζμέν' τη κόσμονος λέγουνατα διαλέκται, κιαραέτς γλώσσας πα 'κ είναι. Πολλοί λέγουνε τ'αρχαίον το μακεδονικόν τη γλώσσαν έτον αδερφικόν γλώσσαν, άμαν 'κ εξέρουμε πολλά για τ'ατέν τη γλώσσαν. Ασ' άλλ τη μερέαν πα ελογαριάζνε πως κι αβούτεν έτον ελλενικόν διάλεκτος.

## Συνδέζμ'
* Ελλενικόν Βικιπαίδεια
* Ελλενικόν Βικιλεξικόν

Ελλενικα
Ελλενικα
Επίρρημαν

**Επίρρημαν** λέγουμε τ' άκλιτα τα λέξεις που προσδιορίζ'νε τα ρήματα. Ση γραμματικήν τη ποντιακού τη ρωμαίικου τη γλώσσας είναι σχεδόν όλεα ασ' αρχαίον τ' ελλενικόν την γλώσσαν. 

## Τα επιρρήματα είναι
# Τοπικά: *αδά, αδακά, ακεί, ατού, ατουκά, ατουκαικά, αλλού, αλλουκαικά, ανθέν, καθέν, απανκαικά, αποκαθενκιάν, που, πουδέν, εμπροστά, εμπρί, οπίς, δεξά, ζεβριά, ολόερα, αντίκρυ, πέρα, σουμά, κοντά, μακρά, αφκά, αλαφκά, απάν, απές, εκεί, καταγής, χώρια, δίπλα*.
# Χρονικά: *οσήμερον, αύριον, οψές, πουρνόν, βραδόν, σηναυγά, όλημερα, ολονύχτα, συνύχτα, συνπίρνα, οφέτος, οπέρτς, αροπέρτς, ατώρα, υστερνά, απυστερνά, επεκεί, κάποτε(ς), ώσπου, ατότες, πάντα, αποβραδύς*.
# Ποσοτικά: *πολλά, ολίγον, εναξά,επεΐ, ξάι, ατόσον, απαναφκά*.
# Τροπικά: *Αέτς, αέτς κι αέτς, κάπως, καθώς, ίσως, ίσα-ίσα, δηλαδή, τεά, εξίχωρα, μασχαρευτά, καλά, άσκεμα*.

## Τέρεν
* Ουσιαστικόν
* Σύνδεσμον

Επιρρημαν
Δευτέραν

Η **Δευτέραν** (σ' ελλενικά: *Δευτέρα*) εν το δεύτερον ημέρα τ' εβδομάδας. 

## Ο λαόν για την Δευτέραν

:*«Την Δευτέραν κετσινεύνε* 
:*οι τεμπέλ, που΄κι΄δουλεύνε.»*

## Συνδέζμ
* **[[Αρχείον:Commons-logo.svg|13px]] [[:el:commons:Κατηγορίαν:Monday|Δευτέραν σα Commons]]**
* **[[Αρχείον:Wiktfavicon en.svg|16px|Βικιλεξικόν]] [[:el: wikt:Δευτέρα|Η Δευτέραν (Δευτέρα) σ’ ελλενικόν το Βικιλεξικόν]]**

Δευτέραν
Δανία

Το **Βασίλειον τη Δανίας** (σα δανέζκα: *Kongeriget Danmark*) εν κράτος ντο ευρίεται σα βόρεια τη Ευρώπης και σα νότια τη Σκανδιναβικού Χερσόνησου. Πρωτεύουσαν ατ εν η Κοπεγχάγη και η πρωθυπουργόν ατ ο Ένερς Φο Ράσμουσεν. Ο πληθυσμόν τη χώρας εν σα 5.411.405 τ' ανθρώπ'ς (2005).

## Γεωγραφίαν
Η Δανίαν ευρισκάται σην Γιουτλάνδη, απεσκέσ' σο Βόρειον και σο Βαλτικόν τη θάλασσαν. Κράτη γειτόν είν' η Γερμανία και η Σουηδία. Εχ' τρανά πολιτείας την Ώρχους, και τ' Άλμπορκ.

## Συνδέζμαι
* **[[Αρχείον:Commons-logo.svg|15px]] [[:el:commons:Denmark|Η Δανίαν σα Commons]]**
* **[[Αρχείον:Greek_wiktionary_logo.png|15px]] [[:wikt:el:Δανία|Η Δανίαν σο Βικιλεξικόν]]**
* **[[Αρχείον:Gnome-globe.svg|15px]] [[:el:commons:Atlas of Denmark|Χάρτες ασην Δανίαν]]**
* Το επίσημον ο ιστοτόπον τη Δανίας

Δανία
Δανία
Δανία
Εύξεινος Πόντος

Αβούτο εν γράψιμον για τη θάλασσαν. Για τον τόπον δεαβάστεν: Πόντος*
[[Εικόναν:Ελληνικές_αποικίες_Ευξείνου_Πόντου.svg|thumb|300px|Αποικίες τη Πόντονος]]
*'Εύξεινος Πόντος*' εν τ' ιστορικόν τ' όνεμαν τη [[Μαύρον Θάλασσα|Μαύρου τη Θάλασσας]]. Τ' όνεμαν εξέβεν ασην αλλαγήν τη πρώτου τ' ονεματί «Άξεινος Πόντος» (*αφιλόξενον θάλασσα*). «Εύξεινος Πόντος» σημαίνει *φιλόξενον θάλασσα''.
 
## Μυθολογίαν
Κατά τ' ελλενικόν τη μυθολογίαν σ' αούτον τον τόπον εζήνεν ο θεόν Πόντος, ο γυιον τ' Αιθέρα και τη Γαίας. Αβούτον τη θάλασσαν ετολανεύτεν ο Ιάσων όντες εχπάστεν τ' Αργοναυτικόν την εκστρατείαν. Ο Αυτόλυκος (έτον απές σ' αυτοίν τ' Αργοναυτικού τ' εκστρατείας) ίδρυσεν τη Σινωπή, την πρώτην πολιτείαν τη Πόντονος.

## Τέρεν
*Πόντος
 
Ευξεινος Ποντος
Ευξεινος Ποντος
Ιρλανδία

Η **Δημοκρατίαν τ' Ιρλανδίας** (σα ιρλανδικά: *Poblacht na hÉireann*, σα αγγλικά: *Republic of Ireland*) εν κράτος σα βορειοδυτικά τ' Ευρώπης. Πρωτεύουσαν ατ'ς εν το Δουβλίνον. Ο πληθυσμόν τη χώρας είν' σα 4.130.000 τ' ανθρώπ'ς και πρόεδρον ατ'ς εν ο Μέρι ΜακΑλίζ. 

## Γεωγραφίαν
Η Ιρλανδίαν ευρισκάται απεσκέσ' σον Αντλαντικόν τον Ωκεανόν και σο Ιρλανδικόν τη Θάλασσαν. Σα βορειοανατολικά συνορεύ' με το βρετανικόν το Βόρειον τη Ιρλανδίαν.
Σα τρανά τα πολιτείας ατ'ς ανήκ'νε το Κορκ και το Γκάλγουεϊ.

## Συνδέζμαι
* **[[Αρχείον:Commons-logo.svg|15px]] [[:el:commons:Ireland|Η Ιρλανδίαν σα Commons]]**
* **[[Αρχείον:Greek_wiktionary_logo.png|15px]] [[:wikt:el:Ιρλανδία|Η Ιρλανδίαν σο Βικιλεξικόν]]**
* **[[Αρχείον:Gnome-globe.svg|15px]] [[:el:commons:Atlas of Ireland|Χάρτες ασην Ιρλανδίαν]]**
* Το επίσημον ο ιστοτόπον τη προέδρονος τ' Ιρλανδίας

Ιρλανδία
Ιρλανδία
Ισλανδία

Η **Ισλανδία** (σα ισλανδικά: *Lýðveldið Ísland*) είναι ευρωπαϊκόν κράτος σο βόρειον τον Ατλαντικόν τον ωκεανόν. Πρωτεύουσαν ατ'ς εν η Ρέυκιαβικ. Ο πρόεδρον ατ'ς εν ο Όλαφουρ Ράγκναρ Γκρίμσσον και ο πληθυσμόν ατ'ς ένι σα 312.861 τ' ανθρώπ'ς.

President :   Guðni Th. Jóhannesson

## Συνδέζμαι
* **[[Αρχείον:Commons-logo.svg|15px]] [[:el:commons:Iceland|Η Ισλανδίαν σα Commons]]**
* **[[Αρχείον:Greek_wiktionary_logo.png|15px]] [[:wikt:el:Ισλανδία|Η Ισλανδίαν σο Βικιλεξικόν]]**
* **[[Αρχείον:Gnome-globe.svg|15px]] [[:el:commons:Atlas of Iceland|Χάρτες ασην Ισλανδίαν]]**
* Το επίσημον ο ιστοτόπον τ' ισλανδικού Υπουργεί σα εξ μερέαν

Ισλανδία
Ισλανδία
Ισπανία

Το **Βασίλειον τη Ισπανίας** (σα ισπανικά *Reino de España*, σα καταλωνικά *Regne d'Espanya*, σα γαλικιανικά *Reino de España*, σα βασκικά *Espainiako Erresuma*) εν κράτος σα δυτικά τη Ευρώπης, σ' Ιβηρικόν τη χερσόνησον. Πρωτεύουσαν ατ'ς εν η Μαδρίτη και ο βασιλέαν ατ'ς εν ο Φιλιππος Η' τη Ισπανίας. Η Ισπανίαν ευρίεται απές σην Μεσόγειον και σον Ατλαντικόν τον Οκεανόν, αφκά ασή Γαλλίαν και την Ανδόρραν και σα ανατολικά τη Πορτογαλίας.

## Συνδέζμαι
* 
* **[[Αρχείον:Greek_wiktionary_logo.png|15px]] [[:wikt:el:Ισπανία|Η Ισπανίαν σο Βικιλεξικόν]]**
* **[[Αρχείον:Gnome-globe.svg|15px]] [[:el:commons:Atlas of Spain|Χάρτες ασην Ισπανίαν]]**
* Το επίσημον ο ιστοτόπον τ' ισπανικού τη κοινοβουλί
* Το επίσημον ο ιστοτόπον τ' ισπανικού τη κονγκρέσωνος

Ισπανία
Ισπανία
Ισπανία
Ιστορία

**Ιστορίαν** λέγουμε την τέχνην π' συστηματοποιά την μελέτην ντο τερεί τ' ανθρώπς, ντ' εποίν'ναν σα παλαιά τα βαχούτεα κι επεκεί. Τερεί τοι παλαιούς, ντο έσαν και ντ' εποίν'νεν καθαείς ατούν.

## Εποχάς
* Παλαιόν Ιστορίαν
* Ρωμανίαν/Βυζάντιον 
* Ευρωπαϊκόν Ιστορίαν 
* Πολέμ 
* Ρωμαϊκόν Αυτοκρατορίαν 
* Καινούρ' Ιστορίαν

## Ιστοριογράφοι
* Στράβων

## Αναφοράντας


*
Θεσσαλονίκη

thumb|right|310px|<div style="font-size:85%; font-family:Palatino linotype;"><center>H Θεσσαλονίκην</center></div>
Η **Θεσσαλονίκην** γιόξαμ **Σαλονίκ΄** εν πολιτείαν ντο ευρίεται 'ς σην Ελλάδαν και εχ’ τρανόν ιστορίαν. Το σύμβολον ατ'ς εν ο Λευκόν ο Πύργον, ντο εποίκαν ατόν οι Ενετοί. Η Θεσσαλονίκην εν η πρωτεύουσα τη Μακεδονίας και εχ' πληθυσμόν 800.764 ανθρώπ'ς απαναφκά.

## Γεωγραφίαν
Η Θεσσαλονίκην εν χτιζμέντζα 'ς σο Θερμαϊκόν το Κόλπον, πέραν ά'σό ψηλόρραχον το Χορτϊάτ'.

## Ιστορίαν
Το 315 π.Χ. τη χρονίαν ο Κάσσανδρον ίδρυσεν τη Θεσσαλονίκην. Έδωκεν ατέν τ' όνεμαν τη πατσής τη Μεγαλέξανδρονος. Ατέ πα επαίρεν τ' όνεμαν ατ'ς όντες οι Μακεδόνες και οι Θεσσαλοί ενίκεσαν τοι Φέρες και τοι Φωκεάδες. Τ' όνεμαν «Θεσσαλονίκη» εν συγκόλλησην ά' σ' αρχαία τ' ελλενικά τα λέξεις *Θεσσαλῶν* και *Νίκη*. 
Ά' σό 168 π.Χ. τη χρονίαν η Θεσσαλονίκη έντονε μέρος τη Ρωμαϊκού τη Αυτοκρατορίας κι επεκεί τη Βυζαντινού τη Αυτοκρατορίας. Έτον πρωτεύουσα τη ρωμαϊκού τη επαρχίας *Macedonia*.
Αντιφέρκουτον κι επολέμησεν το Οθωμανικόν τη Αυτοκρατορίαν, 'ς σο τέλος έχασεν τον πόλεμον και ά' σό 1430 τη χρονίαν έντονε μέρος ατ'ς για 480 χρόνä. Όντες το 1912 τη χρονίαν ετελέθεν ο Α’ Βαλκανικόν Πόλεμον έντον πολιτεία τη Ελλάδας.

## Συνδέζμ' σα εξ μερέαν
* 
*  

Θεσσαλονίκη
Θεσσαλονίκη